অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া aswiki https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A4 MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter মাধ্যম বিশেষ বাৰ্তা সদস্য সদস্য বাৰ্তা ৱিকিপিডিয়া ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা চিত্ৰ চিত্ৰ বাৰ্তা মিডিয়াৱিকি মিডিয়াৱিকি আলোচনা সাঁচ সাঁচ বাৰ্তা সহায় সহায় বাৰ্তা শ্ৰেণী শ্ৰেণী বাৰ্তা ৱিকিচ'ৰা ৱিকিচ'ৰা আলোচনা MOS MOS talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 2318 625559 625496 2026-08-09T14:31:43Z Abhiraj Mohan 31 31070 /* ২০০৬–২০২৫:'য়া আলী'ৰ সফলতা আৰু পৰৱৰ্তী সময় */ 625559 wikitext text/x-wiki {{নিৰ্বাচিত প্ৰবন্ধ}} {{Infobox musical artist | bgcolour = lightgray | name = জুবিন গাৰ্গ | image = File:Zubin Garg Live performance (cropped).jpg | caption = ২০২৫ চনত জুবিন গাৰ্গ | image_size = 300px | birth_date = {{Birth date|1972|11|18}} | background = solo_singer | birth_name = জুবিন বৰঠাকুৰ | alias = {{hlist|গ’ল্ডী<ref>{{cite web|last=Goswami|first=Darshana|title=The wonder boy called Goldie|website=Thumbprint NE|date=2025-09-22|url=https://thumbprintmag.in/single_post.php?id=the-wonder-boy-called-goldie|access-date=2025-09-22}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>|অসমৰ হাৰ্টথ্ৰব|লুইতকণ্ঠ|হামিং সম্ৰাট|জুবিনদা|হিয়াৰ আমঠু<ref>{{cite news |last1=Baruah |first1=Sukrita |date=19 September 2025 |title=Zubeen da, voice of a generation, who listened to his own conscience|url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-da-voice-of-a-generation-who-listened-to-his-own-conscience-10259892/ |work=The Indian Express |access-date=20 September 2025}}</ref>|সোণটি}} | birth_place = [[তুৰা, মেঘালয়|তুৰা]], [[মেঘালয়]], [[ভাৰত]] {{flagicon|IND}} | death_date = {{Death date and age|2025|09|19|1972|11|18}} | death_place=[[Singapore General Hospital|ছিংগাপুৰ জেনেৰেল হস্পিটেল]], [[বুকিত মেৰাহ]], [[ছিংগাপুৰৰ কেন্দ্ৰীয় এলেকা]] {{flagicon|Singapore}}<ref>{{cite web|title=Singer Zubeen Garg died in Singapore while swimming, not during scuba diving: report|website=The Hindu|date=2 Oct 2025|url=https://www.thehindu.com/news/national/singer-zubeen-garg-died-in-singapore-while-swimming-not-during-scuba-diving-report/article70117336.ece/|access-date=5 Oct 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Zubeen Garg is No More – Pratidin Time |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/zubeen-garg-is-no-more-10479313 | access-date=19 September 2025 |work=Pratidin Time |date=19 September 2025 |language=en}}</ref> | death_cause = | genre = {{hlist|[[অসমীয়া লোকগীত]]|[[ৰক সংগীত]]|[[বিহুগীত|বিহু]]|[[চলচ্চিত্ৰ]] [[সংগীত]]|[[অসমীয়া গীতি সাহিত্য]]|[[ভাৰতীয় লোক-সংগীত]]}} | occupation = {{hlist|কণ্ঠশিল্পী|নেপথ্য গায়ক|সংগীত পৰিচালক|সুৰকাৰ|গীতিকাৰ|সংগীত ব্যৱস্থাপক|চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা|পৰিচালক|প্ৰযোজক|বাদ্যযন্ত্ৰী|কবি|সমাজকৰ্মী|অভিনেতা}} | instrument = {{hlist|কীব’ৰ্ড|গীটাৰ|তবলা|মেণ্ড’লিন|দগৰ|পাৰকিউছন|আদি}} | nationality = {{flagicon|IND}} ভাৰতীয় | Ethnicity = [[অসমীয়া]] | label = {{hlist|এন.কে. প্ৰডাকশ্যন|ছ’নী মিউজিক|মেগনাছাউণ্ড ৰেকৰ্ড্‌ছ|ইউনিভাৰ্ছেল মিউজিক গ্ৰুপ|টাইম্‌ছ মিউজিক|টি-ছিৰীজ|জী মিউজিক কোম্পানী|ইৰʼছ নাও|সাৰেগামা|এছ.ভি.এফ.|সুৰিন্দৰ ফিল্ম্‌ছ|ইস্কে মুভীজ|ইক’ মিউজিক|ধ্বনি ৰেকৰ্ড্‌ছ|জুবিন গাৰ্গ মিউজিক|আপোন ৰেকৰ্ড্‌ছ|এ.চি. মাল্টিমিডিয়া|জলীউড নাও মিউজিক}} | years_active = ১৯৯২ - ২০২৫ | spouse = গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ | website = |Birth_name=জুবিন বৰঠাকুৰ|Work=[[জুবিন গাৰ্গে ৰেকৰ্ডিং কৰা গীতৰ তালিকা]]}} '''জুবিন গাৰ্গ''' ({{Lang-en|[[:en:Zubeen Garg|Zubeen Garg]]}}; [[১৮ নৱেম্বৰ]], ১৯৭২ – [[১৯ ছেপ্টেম্বৰ]], [[২০২৫]]) [[অসম]], [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ কণ্ঠশিল্পী। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ এগৰাকী [[সংগীত]] পৰিচালক, গীতিকাৰ, সুৰকাৰ, [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক, [[চলচ্চিত্ৰ]] পৰিচালক, চিত্ৰনাট্যকাৰ, বাদ্যযন্ত্ৰী, [[কবি]] আৰু সমাজকৰ্মী।<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/news/Zubeen-Garg-on-a-different-track/articleshow/7791874.cms|title=Zubeen Garg on a different track|last=Ganguly|first=Ruman|date=26 March 2011|work=[[Indiatimes]]|access-date=2 July 2012|archive-date=8 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130308021824/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-26/news-interviews/29191918_1_zubeen-garg-bengali-films-bengali-version|url-status=live}}</ref> [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]], [[বাংলা ভাষা|বাংলা]], [[বড়ো ভাষা|বড়ো]], [[কোচ ৰাজবংশী ভাষা|কোচ-ৰাজবংশী]] ([[কামতাপুৰী ভাষা|কামতাপুৰী]]/[[গোৱালপাৰীয়া উপভাষা|গোৱালপাৰীয়া]]), [[অসমৰ চাহ জনগোষ্ঠী|চাহ বাগানীয়া]], [[হাজং ভাষা|হাজং]], [[মিচিং ভাষা|মিচিং]], [[কাৰ্বি ভাষা|কাৰ্বি]], [[গাৰো ভাষা|গাৰো]], [[ৰাভা ভাষা|ৰাভা]], [[পাতিৰাভা]], [[ডিমাচা ভাষা|ডিমাচা]], [[আহোম ভাষা|টাই-আহোম]], [[দেউৰী ভাষা|দেউৰী]], [[নেপালী ভাষা|নেপালী]], [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী ভাষা|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]], [[ককবৰক ভাষা|ককবৰক]], [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]], [[তামিল ভাষা|তামিল]], [[তেলুগু ভাষা|তেলুগু]], [[কন্নড় ভাষা|কন্নড়]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], [[আদি ভাষা|আদি]], [[গালো ভাষা|গালো]], [[তিৱা জনগোষ্ঠী|তিৱা]], [[নিচি ভাষা|নিচি]], [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]], [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]], [[সংস্কৃত]], [[সিন্ধী]], [[উৰ্দু]] ইত্যাদি বিভিন্ন [[ভাষা|ভাষাত]] তেওঁ‌ কণ্ঠদান কৰিছে।<ref>{{Cite news|title=Zubeen's arrived|url=https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|access-date=10 January 2021|work=The Pioneer|language=en|date=26 May 2013|archive-date=4 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404000432/https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|url-status=live|archivedate=4 April 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230404000432/https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite news |title=Singer Zubeen Garg hospitalised after head injury |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/music/singer-zubeen-garg-hospitalised-in-assam-after-head-injury-8041184/ |work=The Indian Express |date=20 July 2022 |access-date=12 February 2023 |archive-date=27 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230327154132/https://indianexpress.com/article/entertainment/music/singer-zubeen-garg-hospitalised-in-assam-after-head-injury-8041184/ |url-status=live }}</ref> ১৯৯২ চনত জুবিনৰ প্ৰথমটো এলবাম ''[[অনামিকা (শ্ৰব্য এলবাম)|অনামিকা]]'' মুক্তি পোৱাৰ<ref name="futuresounds1">{{cite web | url=http://www.futuresounds.in/store/anamika/ | title=About Zubeen's debut album Anamika at futuresounds.com | publisher=futuresounds.com | accessdate= 4 September 2015}}</ref> লগে লগে পেছাদাৰী সংগীত জগতখনৰ সৈতে জুবিন জড়িত হৈ পৰে। [[বাংলা]] চলচ্চিত্ৰ ''শুধু তুমি''ৰ কাৰণে জুবিনে ২০০৫ চনত শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী ভাষাৰ]] ''য়া আলি'' গীতটোৰ বাবে জুবিনে ২০০৬ চনত ''গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড (GIFA)'' আৰু ''ষ্টাৰডাষ্ট এৱাৰ্ড''ত ''শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী (পুৰুষ)'' বঁটা লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি ''Echoes of Silence'' (ইংৰাজী-খাচী) ছবিৰ বাবে ''শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক'' হিচাপে তেওঁ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা (ৰজত কমল)]] লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Assam shines with five honours at 71st National Film Awards |url=https://assamtribune.com/assam/assam-shines-with-five-honours-at-71st-national-film-awards-1587082 |website=The Assam Tribune |date=2 August 2025 |access-date=6 January 2025 |language=en}}</ref> আধুনিক অসমীয়া সংগীতত নতুন মাত্ৰা প্ৰদান কৰাৰ বাবে ২০১৪ চনত জুবিন গাৰ্গলৈ [[ৰেনেছাঁ অসম বঁটা]] আগবঢ়োৱা হয়।<ref name="amarasom">{{cite web | title=জুবিন গাৰ্গলৈ ৰেনেছাঁ অসম বঁটা | publisher=[[আমাৰ অসম]] | date=১৩ মাৰ্চ ২০১৫ | accessdate=১৪ মাৰ্চ২০১৫}}</ref> ২০২৪ চনৰ ২৭ মে’ত জুবিন গাৰ্গক [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয় (USTM) য়ে সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। ২০২৫ চনত [[বেলতলা]] বহাগী উৎসৱ সমিতিয়ে তেওঁক জীৱনজোৰা সাধনাৰ [[ভূপেন হাজৰিকা|ড॰ ভূপেন হাজৰিকা]] বঁটা প্ৰদান কৰে। জুবিন গাৰ্গ বহুবাদ্যযন্ত্ৰী। তেওঁ বহুকেইবিধ বাদ্যযন্ত্ৰ বজাব জানিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত আনন্দলহৰী, [[ঢোল]], [[দোতোৰা]], ড্ৰাম, [[গীটাৰ]], হাৰমনিকা, [[হাৰমনিয়াম]], মেণ্ড’লিন, কীব’ৰ্ড, [[তবলা]] আৰু একাধিক পাৰকিউছন বাদ্য অন্তৰ্ভুক্ত। অসমৰ সৰ্বাধিক পাৰিশ্ৰমিকপ্ৰাপ্ত কণ্ঠশিল্পীসকলৰ ভিতৰত তেওঁ অন্যতম।<ref>{{Cite web|date=16 April 2017|title=Barred from singing in Hindi, Assam singer leaves Bihu stage|url=https://indianexpress.com/article/cities/guwahati/zubeen-garg-noonmati-bihu-sanmilan-stopped-from-singing-hindi-song-assam-top-singer-quits-bihu-stage-with-an-abuse-4614435/|url-access=limited|access-date=19 December 2020|website=The Indian Express|language=en}}</ref> প্ৰায় ৩৩ বছৰজোৰা তেওঁৰ কেৰিয়াৰত জুবিন গাৰ্গে ৪০টা ভাষাত ৩৮,০০০তকৈও অধিক [[গীত]] বাণীবদ্ধ কৰিছে।<ref>{{cite news|title=Thousands of fans bid adieu to Zubeen at Guwahati stadium|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/singer-zubeen-gargs-body-arrives-at-guwahati-airport-thousands-gather-to-get-last-glimpse/article70076293.ece|access-date=23 September 2025|work=[[The Hindu]]|date=21 September 2025|language=en-IN}}</ref><ref>{{cite news|last1=Deb|first1=Abhijit|title=From 'Anamika' to 'Ya Ali': Zubeen Garg, a man of many emotions, bids farewell|url=https://www.thestatesman.com/entertainment/from-anamika-to-ya-ali-zubeen-garg-a-man-of-many-emotions-bids-farewell-1503488612.html|access-date=23 September 2025|work=[[The Statesman (India)|The Statesman]]|date=19 September 2025|language=en}}</ref> ২০২৫ চনৰ ১৯ ছেপ্টেম্বৰ‌ত [[ছিংগাপুৰ|ছিংগাপুৰত]] জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু হয়। ==বংশ আৰু পৰিয়াল== ১৯৭২ চনৰ ১৮ নৱেম্বৰত [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] [[তুৰা, মেঘালয়|তুৰাত]] জুবিন গাৰ্গৰ জন্ম হয়।<ref name="Birthday">{{cite news |last1=Borkotoky |first1=Tonmoy |title=Zubeen Garg turns 48; fans shower him with birthday wishes |url=https://www.newslivetv.com/assam/zubeen-garg-turns-48-fans-shower-him-with-birthday-wishes/ |access-date=20 November 2019 |work=News Live TV |date=18 November 2019 |archive-date=11 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201011231758/https://newslivetv.com/zubeen-garg-turns-48-fans-shower-him-with-birthday-wishes/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Rockstar with a humane heart – Zubeen Garg turns 48 today – Sentinelassam |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/rockstar-with-a-humane-heart-zubeen-garg-turns-48-today-512140 |access-date=18 November 2020 |work=The Sentinel |date=18 November 2020 |language=en |archive-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201118051439/https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/rockstar-with-a-humane-heart-zubeen-garg-turns-48-today-512140 |url-status=live }}</ref> জুবিনৰ পিতৃৰ নাম হৈছে মোহিনীমোহন বৰঠাকুৰ (ছদ্মনাম: কপিল ঠাকুৰ) আৰু মাতৃ স্বৰ্গীয় ইলি বৰঠাকুৰ (বিয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ইলি অধ্যাপক)।<ref name="Apr2022">{{cite news |last1=Parashar |first1=Utpal |date=29 July 2019 |title='These Brahmins should be killed,' says Assam singer Zubeen Garg; cases filed |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/these-brahmins-should-be-killed-says-assam-singer-zubeen-garg-cases-filed/story-QgaKOmiMcqiCEhzOc8K29O.html |work=Hindustan Times |access-date=12 April 2022 |archive-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115111218/https://www.hindustantimes.com/india-news/these-brahmins-should-be-killed-says-assam-singer-zubeen-garg-cases-filed/story-QgaKOmiMcqiCEhzOc8K29O.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Sharma |first1=Dristi |title=How Singer Zubeen Garg Got His Name |url=https://www.ndtv.com/entertainment/how-singer-zubeen-garg-got-his-name-9307155 |access-date=20 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=19 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title='Ya Ali' singer Zubeen Garg provided security after ULFA threat And First Hindi Song|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/ |url-access=subscription |access-date=25 September 2025 |work=[[The Indian Express]] |date=22 April 2013 |language=en |archive-date=27 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241227233959/https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Zubeen Garg Biography, Zubeen Garg Profile - entertainment.oneindia.in |url=http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |website=[[Oneindia]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130812032230/http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |access-date=25 September 2025 |archive-date=12 August 2013 |language=en |archivedate=12 August 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130812032230/http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=Why Jibon Borthakur Chose to Become Zubeen Garg |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/why-zubeen-borthakur-chose-to-become-zubeen-garg-10481588 |access-date=25 September 2025 |work=[[Pratidin Time]] |date=20 September 2025 |language=en |archive-date=5 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251005162156/https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/why-zubeen-borthakur-chose-to-become-zubeen-garg-10481588 |url-status=live }}</ref> ইলি অধ্যাপকৰ ঘৰ যোৰহাটৰ পুলিবৰৰ ভাতেমৰা গাঁৱত আছিল। কপিল ঠাকুৰ ২৪ বছৰ বয়সত বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল আৰু বিয়াৰ পাছত কপিল ঠাকুৰৰ লগত থাকিবলৈ ইলি অধ্যাপক তুৰালৈ গৈছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (২)">{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=২ |language=as}}</ref> তুৰাৰ অসামৰিক চিকিৎসালয়তে তেওঁলোকৰ প্ৰথম সন্তান জুবিনৰ জন্ম হৈছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (৩)">{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৩ |language=as}}</ref> জুবিনৰ প্ৰকৃত নাম জুবিন বৰঠাকুৰ। প্ৰসিদ্ধ গীতিকাৰ জুবিন মেহতাৰ নামত জুবিনৰ নাম ৰখা হৈছিল আৰু পাছত ''গাৰ্গ'' গোত্ৰ নামটো জুবিন গাৰ্গে প্ৰৱেশিকা পৰীক্ষাৰ সময়ত নিজেই সংযোজন কৰি ল'লে। সংগীত জগততো তেওঁ‌ জুবিন গাৰ্গৰূপে পৰিচিত হৈছিল। জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰতিপালনত সহায় কৰিবলৈ তেওঁৰ মাহীয়েক কুনি গৈ তুৰাত কিছুদিন আছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (৩)"/> জুবিনৰ পিতৃ-পৰিয়াল মূলতে [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ জিলাৰ]] [[জাঁজী|জাঁজীৰ]] অন্তৰ্গত তামোলীছিগা গাঁৱৰ। পৰৱৰ্তী সময়ত শিক্ষা আৰু চাকৰিৰ সন্ধানত তেওঁলোকৰ পৰিয়ালটো যোৰহাট পাইছিলহি। যোৰহাটত তেওঁলোক ভাৰাঘৰত আছিল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=১ |language=as}}</ref> প্ৰথমতে কপিল ঠাকুৰে চৰকাৰী কাৰ্যালয়ত কেৰাণীৰ চাকৰিত কৰিছিল আৰু পুৱা-গধূলি কেইটামান টিউচন কৰিছিল। কপিল ঠাকুৰে কলা শাখাত স্নাতক উত্তীৰ্ণ হৈছিল যদিও অৰ্থাভাৱত স্নাতকোত্তৰ সম্পূৰ্ণ কৰিব নোৱাৰিলে। কিন্তু তেওঁ কোনোপধ্যেই ভাই-ভনী আৰু নিজৰ শিক্ষা যতি পৰিবলৈ দিয়া নাছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (২)"/> চাকৰিৰ সন্ধান কৰি থাকোঁতেই তেওঁ তুৰাত বৰ্তমানতকৈ ভাল চাকৰি এটা পালে। আৰু তাতে ৪০ টকাত এটা ৰুম ভাৰালৈ লৈ থাকিবলৈ ল'লে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ অধিক পঢ়া-শুনা কৰি অসম লোকসেৱা আয়োগৰ পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হয় আৰু সেইসূত্ৰে শ্ৰম বিভাগত নিজ দায়িত্ব পালন কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ মাটিৰ হাকিম হিচাপে (বৰ্তমানৰ চাৰ্কোল অফিচাৰ) কৰিমগঞ্জলৈ বদলি হয়।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫ |language=as}}</ref> আৰু চাকৰি-জীৱনৰ প্ৰথমছোৱাত সঘনাই ইঠাই-সিঠাইলৈ বদলি হ’বলগীয়া হৈছিল। সেয়ে কণমানি জুবিনৰ ল’ৰালি বিভিন্ন ঠাইৰ ভিন্ন অভিজ্ঞতাৰে ভৰ-পূৰ আছিল। জুবিনৰ পিতৃয়ে ''কপিল ঠাকুৰ''ৰ ছদ্মনামত কবিতা, গল্প, প্ৰবন্ধ আৰু উপন্যাস লিখিছে। জুবিনৰ মাতৃ ইলি বৰঠাকুৰ এগৰাকী দক্ষ নৃত্যশিল্পী, অভিনেত্ৰী আৰু সু-গায়িকা আছিল। তথাপি তেওঁ নিজৰ প্ৰতিভাক পেছা হিচাপে লোৱা নাছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁ‌ কণমানি জুবিনক ঘৰতেই সকলো কলা শিকোৱাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। জুবিনে মাতৃকেই নিজৰ জীৱনৰ প্ৰথম গুৰু বুলি বিবেচনা কৰিছিল। ২০০০ চনৰ ২ ছেপ্টেম্বৰত ইলি বৰঠাকুৰৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite book |title=জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ |editor-last=শইকীয়া |editor-first=মণ্টু |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০০৯ |page=৬৭ |language=as}}</ref> জুবিনৰ ভগ্নী দুগৰাকী: [[জংকী বৰঠাকুৰ]] আৰু পামী বৰঠাকুৰ। জংকী এগৰাকী গায়িকা আৰু অভিনেত্ৰী আছিল। দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে ২০০২ চনৰ ১২ জানুৱাৰীত [[তেজপুৰ|তেজপুৰৰ]] বালিপাৰাত ঘটা এটা শোকাৱহ মটৰ দুৰ্ঘটনাত জংকীৰ মৃত্যু হয়।<ref name="india.com">{{cite web | url=https://www.india.com/entertainment/how-zubeen-gargs-sister-jongki-barthakurs-untimely-death-shaped-his-musical-journey-8086747/ | title=How Zubeen Garg’s sister Jongki Barthakur’s untimely death shaped his musical journey | publisher=India.com | date=7 September, 2025 | accessdate=7 October 2025 | author=Mehzabeen, Mallika}}</ref> ইয়াৰ পাছতে জুবিনে জংকীৰ স্মৃতিত ''শিশু'' নামৰ এটা এলবাম মুক্তি দিয়ে। আনগৰাকী ভগ্নী ড॰ পামী বৰঠাকুৰ এগৰাকী অধ্যাপক। ড॰ বৰঠাকুৰে ''সাংগীতিক ভূগোল''ত গৱেষণা কৰি ডক্টৰেট অৰ্জন কৰিছে। তেওঁ বৰ্তমান অসমস্থিত ৰয়েল গ্ল’বেল বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যাপিকা হিচাপে কৰ্মৰত।<ref name=" RGU">{{cite web | url=https://www.rgu.ac/faculty-palme-borthakur | title=Dr. Palme Borthakur | publisher=Royal Global University | accessdate=23 September 2025}}</ref><ref name="USTM">{{cite web | url=https://ustm.ac.in/32359-2/ | title=Dr. Palme Borthakur | publisher=USTM | accessdate=23 September 2025}}</ref> ২০০২ চনৰ ৪ ফেব্ৰুৱাৰীত জুবিন গাৰ্গ গৰিমা শইকীয়াৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref>{{cite web|last=Desk|first=TOI Entertainment|title=Who is Garima Saikia Garg? Meet wife of late singer Zubeen Garg and acclaimed costume designer|website=The Times of India|date=2025-09-19|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/who-is-garima-saikia-garg-meet-wife-of-late-singer-zubeen-garg-and-acclaimed-costume-designer/articleshow/123999749.cms|access-date=2025-09-22}}</ref> == শিক্ষা == পিতৃৰ চাকৰিসূত্ৰে জুবিন গাৰ্গৰ শিশুকাল একাধিক ঠাইত বিস্তৃত হৈ আছিল। তুৰাত জন্ম হোৱা শিশু জুবিনে শৈশৱৰ দুবছৰ তেজপুৰত কটায়। ইয়াৰ পাছত পৰিয়ালটো যোৰহাটলৈ অহাত তেওঁক চিনামৰাৰ ইংৰাজী মাধ্যমৰ স্কুল 'কাৰ্মেল'ত নামভৰ্তি কৰাই দিয়া হ’ল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৪ |language=as}}</ref> ===কৰিমগঞ্জত=== ইয়াৰ পাছত পিতৃৰ চাকৰি পুনৰ বদলি হোৱাত তেওঁলোক কৰিমগঞ্জলৈ যাবলগীয়া হয়। পিতৃ কপিল ঠাকুৰে এইবাৰ হাকিম হিচাপে কৰিমগঞ্জত যোগদান কৰিলে। কৰিমগঞ্জত তেওঁলোক আঠ বছৰ থাকে। পিতৃৰ দৃষ্টিত শিশু অৱস্থাত জুবিন ''দুষ্ট আৰু খট্‌খটীয়া'' হিচাপে পৰিচিত আছিল। কৰিমগঞ্জৰ বঙালী সমাজৰ মাজত থাকি তেওঁলোকে বঙালী জীৱনৰ লগত মিলি যাবলৈ চেষ্টা কৰিলে। ঘৰৰ আৰু বাহিৰত লগ পোৱা অসমীয়া মানুহৰ বাহিৰে বাকী সকলোতে তেওঁলোকে কৰিমগঞ্জৰ [[ছিলঠীয়া ভাষা|ছিলঠীয়া বঙালী]] ভাষাতেই কথা পাতিছিল। জুবিনেও সৰুৰেপৰা বাংলা ভাষা আয়ত্ত কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৬ |language=as}}</ref> পিতৃৰ এই সম্পৰ্কত ভাষ্য এনেধৰণৰ—<blockquote>কৰিমগঞ্জৰ বাংলাটো আচলতে ছিলঠীয়া বাংলা। অসমৰ কামৰূপীয়া ভাষাৰ দৰে। জুবিনো সৰুৰেপৰা বাংলাভাষী হৈ উঠিল। বঙালী সমাজৰ লগত উঠা-বহা, ফুৰা-চকা কৰি তেওঁ ৰবীন্দ্ৰনাথ, নজৰুল আদিৰ লগত এসময়ত ভালদৰে পৰিচিত হৈ পৰিছিল।</blockquote> কৰিমগঞ্জত থকা প্ৰথমটো বছৰতেই জুবিনক তাৰ একমাত্ৰ ইংৰাজী মাধ্যমৰ বিদ্যালয় "প্ৰান্তিক কিণ্ডাৰগাৰ্টেন"ত নাম লিখাই দিয়া হ’ল। ইয়াৰ পাছত তেওঁক কৰিমগঞ্জৰ হাইস্কুলত নামভৰ্তি কৰোৱা হয়। শৈশৱৰ সময়ছোৱাত জুবিন গাৰ্গৰ [[অমিতাভ বচ্চন|অমিতাভ বচ্চনৰ]] ছবিবোৰ প্ৰিয় আছিল। আৰু অমিতাভ বচ্চনৰ অনুকৰণৰ তেওঁ থ্ৰি-পীচ ছ্যুট পিন্ধিছিল। গানৰ প্ৰতি তেওঁৰ ধাউতি দিনক-দিনে বাঢ়ি অহা দেখি জুবিনক কৰিমগঞ্জৰ বিশিষ্ট তবলাবাদক ৰবীন বেনাৰ্জীৰ অধীনত [[তবলা]] শিকিবলৈ দিয়া হ’ল। পিতৃয়ে কৰিমগঞ্জৰ যাত্ৰা-দল ''শিল্পী-তীৰ্থ''ৰ সৈতে জড়িত হৈ এটা বছৰতে তিনিখন যাত্ৰা কৰিছিল; য’ত জুবিন গাৰ্গে তেওঁক সংগ দিছিল। আনহাতে বিদ্যালয়ত বছৰেকীয়া উৎসৱত জুবিন গাৰ্গে তবলা বাদন কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৭ |language=as}}</ref> বানপীড়িত কৰিমগঞ্জত বান-সাহায্যৰ কাম আৰু নিৰ্বাচনৰ কামত ব্যস্ত হ’বলগীয়া হোৱা হেতুকে কপিল ঠাকুৰ পৰিয়ালৰ প্ৰতি কেতিয়াবা প্ৰয়োজনীয় ধ্যান দিব পৰা নাছিল। তেনেস্থলত পত্নী ইলি বৰঠাকুৰে সন্তানৰ যত্ন লৈছিল। জুবিন গাৰ্গ আৰু জংকীক প্ৰাথমিক গান শিকোৱাৰ দায়িত্ব মাতৃ ইলি বৰঠাকুৰে লৈছিল। কৰিমগঞ্জত প্ৰায় আঠ বছৰ কটাই তেওঁলোক বিজনীলৈ আহে।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৮ |language=as}}</ref> জুবিনে জীৱনৰ প্ৰথম গুৰু বুলি নিজৰ মাতৃকেই বিবেচনা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত জুবিনে গুৰু ৰমণী ৰায়ৰ ওচৰত অসমীয়া লোক-সংগীতৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। তেওঁ তামোলপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা মেট্ৰিক পাছ কৰিছিল। [[যোৰহাট|যোৰহাটৰ]] [[জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ৰ]] ছাত্ৰ জুবিনে তেওঁলোকৰ পৰিয়াল [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীলৈ]] স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ গুচি অহাৰ পাছত গুৱাহাটীৰ [[ভোলানাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|বি. বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ত]] স্নাতক বিজ্ঞান শাখাত নামভৰ্তি কৰে। কিন্তু সংগীতৰ ক্ষেত্ৰখনৰ লগত সম্পূৰ্ণৰূপে নিজকে নিয়োজিত কৰিব লগা হোৱাত তেওঁ কলেজীয়া শিক্ষা আধৰুৱা হৈ ৰয়। ==কণ্ঠশিল্পী হিচাপে== === ১৯৯২-১৯৯৫: সংগীতশিল্পী হিচাপে যাত্ৰাৰম্ভ === বি. বৰুৱা কলেজত পঢ়ি থাকোঁতেই, ১৯৯২ চনত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ত অনুষ্ঠিত যুৱ মহোৎসৱত পাশ্চাত্য সংগীত শাখাত একক পৰিৱেশনত স্বৰ্ণ পদক অৰ্জন কৰাটোৱেই আছিল জুবিনৰ জীৱনৰ টাৰ্নিং পইণ্ট। ইয়াতেই জুবিনে কণ্ঠশিল্পীৰূপে জীৱনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে সফলতা আৰু বিশ্বাসৰ সোৱাদ পায়। ১৯৯৩ চনৰ দুৰ্গা পূজাৰ ষষ্ঠীৰদিনা এন কে প্ৰডাকচনে পৰিৱেশন কৰা প্ৰথম এলবাম ''অনামিকা'' মুক্তি হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ পেছাদাৰী সংগীত জগতখনত সোমাই পৰে।<ref>{{Cite book |title=জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ |editor-last=শইকীয়া |editor-first=মণ্টু |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০০৯ |page=৩৭ |language=as}}</ref> অৱশ্যে তেওঁৰ প্ৰথম বাণীবদ্ধ হোৱা গীত দুটা আছিল— ''তুমি জানো পাৰিবা সোণ'' আৰু ''তুমি জোনাকী সুবাস''। এই গীতদুটা তেওঁ ''ঋতু'' নামৰ এলবামটোৰ বাবে বাণীবদ্ধ কৰিছিল। কিন্তু ১৯৯৩ চন পৰ্যন্ত এইটো এলবামে মুক্তি পোৱা নাছিল। ''অনামিকা'' এলবামটোৱে অগতানুগতিকতাৰ বাবে অতি কম সময়তেই সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব ভাৰতত ই‌ন্‌ষ্টেণ্ট হিটৰূপে জনপ্ৰিয়তাৰ শীৰ্ষত আৰোহণ কৰিছিল। ১৯৯৩ চনৰ অক্টোবৰ মাহত মুক্তি পোৱা বলীউডৰ ভক্তিমূলক কণ্ঠশিল্পী [[অনুৰাধা পৌডৱাল]] আৰু উৎপল শৰ্মাই গোৱা অসমীয়া এলবাম ''অনুৰাধাত'' তেওঁ প্ৰথমে গীতিকাৰ আৰু সংগীত সুৰকাৰ হিচাপে অৱদান আগবঢ়াইছিল, যাৰ ফলত তেওঁ প্ৰথম এলবাম হিচাপে চিহ্নিত হৈছিল য’ত তেওঁ কোনো ধৰণৰ কণ্ঠদান কৰা নাছিল। পৰৱৰ্তী সময়ছোৱাত তেওঁ ''সপোনৰ সুৰ'' (১৯৯২), ''জোনাকী মন'' (১৯৯৩), ''মায়া'' (১৯৯৪), ''আশা'' (১৯৯৫)কে প্ৰমুখ্য কৰি ভালেমান এলবাম মুকলি কৰে। <ref>{{Citation |title=Xopunor Xur - Zubeen Garg - Download or Listen Free - JioSaavn |date=6 November 2023 |url=https://www.jiosaavn.com/album/xopunor-xur/0VAyq8SQg0Q_ |access-date=21 September 2025 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Asha • Future Sounds |url=https://www.futuresounds.in/store/asha/ |access-date=21 September 2025 |website=Future Sounds |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |title=Junaki Mon - Zubeen Garg, Jonki - Download or Listen Free - JioSaavn |date=18 July 2009 |url=https://www.jiosaavn.com/album/junaki-mon/ovJnC-NY70c_ |access-date=21 September 2025 |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |title=Maya (Original) by Zubeen Garg on Apple Music |date=8 May 2021 |url=https://music.apple.com/ca/album/maya-original/1580812170 |access-date=21 September 2025 |language=en-CA}}</ref> ১৯৯৫ চনত মুম্বাইলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে তেওঁ ''উজান পিৰীতি'' নামৰ ব্যাৱসায়িকভাৱে সফল হোৱা এটি [[বিহু|বিহুৰ]] এলবাম মুকলি কৰিছিল।<ref>{{cite book|last=Saikia|first=Montu|title=Zubeen Garg: Jibanar Para Ganaloi|publisher=Chandra Prakash|location=Guwahati|year=2009|page=97|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452684|language=Assamese}}</ref> === ১৯৯৫-১৯৯৭: বলীউড কণ্ঠশিল্পী কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ স্থানান্তৰিত হোৱা === কুৰি শতিকাৰ শেষৰ দশকৰ মাজভাগতে জুবিন গাৰ্গে [[বলিউড]] সংগীত জগতত কাম কৰিবলৈ [[মুম্বাই]]লৈ গুচি যায় আৰু তাৰপৰাই তেওঁৰ প্ৰথম ইণ্ডীপপ একক এলবাম ''চান্দনী ৰাত'' প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Citation|title=Chandni Raat by Zubeen Garg|date=9 October 2015|url=https://music.apple.com/us/album/chandni-raat/1048576498|language=en-US|access-date=24 October 2022}}</ref> ১৯৯৫ চনৰ শেষৰ ফালে [[মহালক্ষ্মী আয়াৰ]]ক লগ পাই তেওঁৰ তেতিয়াৰ আগন্তুক অসমীয়া এলবাম ''জুবিনৰ গান''ৰ বাবে তেওঁলোকৰ প্ৰথম গীত "উজাগৰি নিশাৰ উতলা মন" ৰেকৰ্ডিং কৰে, যিটো ১৯৯৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মহালক্ষ্মী আয়াৰৰ প্ৰথম এলবাম হিচাপে মুক্তি লাভ কৰিছিল। <ref>{{cite news|url=https://assam.news18.com/news/assam/mahalakshmi-iyer-pay-tribute-to-zubeen-garg-skd-499891.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20260518193251/https://assam.news18.com/news/assam/mahalakshmi-iyer-pay-tribute-to-zubeen-garg-skd-499891.html|title=জুবিনৰ কথা কৈ আৱেগিক মহালক্ষ্মী, কেৱল মহালক্ষ্মীৰ বাবেই জুবিনে লিখিছিল এই গান, মহালক্ষ্মীয়ে ক’লে বহু কথা... বহু কাহিনী...! আজি সন্ধিয়া ৭.৫০ বজাত ‘সুৰৰ সোপানে সোপানে|last1=Bhagwati|first1=Nabajit|date=18 November 2025|archive-date=18 May 2026|work=News18 Assam Northeast}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/31638328-Zubeen-Garg-Mahalakshmi-Hema-Zubeenor-Gaan|title=জুবিন গাৰ্গ, মহালক্ষ্মী*, হেমা* – জুবিনৰ গান|website=Discogs}}</ref> পাছলৈ তেওঁ ''চন্দা (১৯৯৬)'', ''শ্ৰদ্ধাঞ্জলি খণ্ড ১ (১৯৯৬)'', ''শ্ৰদ্ধাঞ্জলি খণ্ড ২ (১৯৯৭),'' ''জলৱা (১৯৯৮)'', আদি একাধিক হিন্দী এলবাম আৰু ৰিমিক্স বাণীবদ্ধ কৰে। ১৯৯৬ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁ অতি সোনকালে মুক্তি পাবলগীয়া হিন্দী এলবাম ''দুনিয়া''ৰ বাবে "মেইনে দেখে হে সভি ৰং দুনিয়া কে" গীতটোৰ আৰম্ভণিৰ গীটাৰ বজাইছিল আৰু এইদৰে তেওঁৰ কণ্ঠ, কথা, সুৰ, আৰু সংগীত অবিহনে তেওঁৰ প্ৰথম এলবাম বা গীত হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। প্ৰথমে এই গীতটো [[আশা ভোছলে]]ই গোৱাৰ উদ্দেশ্য আছিল, কিন্তু, তেওঁৰ ব্যস্ততাৰ বাবে তেওঁৰ ঠাইত বলীউডৰ কণ্ঠশিল্পী ৰাগেশ্বৰী গীতটো গাইছিল। এই এলবামটো ১৯৯৭ চনৰ মাৰ্চ মাহত মুক্তি পাইছিল। <ref>{{Cite news|date=19 September 2025|title=Who Was Singer Zubeen Garg? All About His Popular Songs, Family, Achievements|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/bollywood/who-was-singer-zubeen-garg-who-died-at-52-all-about-his-popular-songs-family-achievements-article-152855099|access-date=22 September 2025|work=Times Now}}</ref> === ১৯৯৭-১৯৯৮: প্ৰথম বাংলা এলবাম আৰু প্ৰথম সহোদৰ এলবাম === বলীউড আৰু অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত উদ্যোগত গান গোৱাৰ সমান্তৰালকৈ ১৯৯৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁ বাংলা সংগীত জগতত প্ৰৱেশ কৰে য'ত তেওঁ প্ৰথম বাংলা এলবাম ''সুৰেৰ উপহাৰ'' মুকলি কৰে য'ত মৌচুমী চহৰীয়াৰ মুখ্য সহশিল্পী আৰু মিলি বৰুৱা আৰু [[সাগৰিকা মুখাৰ্জী|সাগৰিকা]]ৰ পটভূমি কণ্ঠদান কৰা হয়, যি [[শান|চান]]ৰ ভগ্নী।<ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/36797428-Zubeen-Maushumi-Surer-Upahar|title=জুবিন, মৌচুমী – সুৰেৰ উপহাৰ (কেছেট)|website=Discogs}}</ref> পিছৰ এমাহৰ ভিতৰত, তেওঁ ভগ্নী আৰু তেতিয়াই নৱাগত সহ-কণ্ঠশিল্পী জংকী বৰঠাকুৰক লৈ তেওঁৰ ''মুক্তি'' এলবামও মুকলি কৰি তেওঁলোকৰ প্ৰথম অসমীয়া ভাই-ভনীৰ যুটি এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয় আৰু তেওঁলোকে নাজিয়া-জোহেব আৰু চান-সাগৰিকাৰ পৰা প্ৰেৰণা লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/35341735-Zubeen-Jonkie-Mukti|title=জুবিন, জংকি - মুক্তি (কেছেট)|website=Discogs}}</ref> এই এলবামটোও অডিঅ চিডি ফৰ্মেটত মুক্তি পোৱা প্ৰথম অসমীয়া এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয়। এই এলবামটোৰ আগতে অসমত বজাৰ আৰু অডিঅ' চিডি ফৰ্মেটত প্ৰৱেশ কৰা প্ৰথমটো এলবাম আছিল: চানৰ প্ৰথম এলবাম ''লাভ-অলজি'' আৰু ৰাগেশ্বৰীৰ প্ৰথম এলবাম ''দুনিয়া'', যিটো ১৯৯৭ চনৰ মাৰ্চ মাহত মুক্তি পাইছিল। === ১৯৯৮-২০০৩: নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী আত্মপ্ৰকাশ, দ্বিতীয় ইণ্ডিপপ এলবাম আৰু তেওঁৰ প্ৰথম ব্ৰেকথ্ৰু অসমীয়া এলবাম === তেওঁ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল ''পুৰাণী কবৰ'' (১৯৯৮) ছবিখনত, য'ত তেওঁ দুটা গীত গাইছিল: "কুচ তো কাহো" আৰু "দিল মেৰা চুৰয়া এক হাছিনা"। পৰৱৰ্তী কেইমাহমানৰ ভিতৰতে ''[[যৌৱনে আমনি কৰে]]'' ছবিত দেখা পোৱা প্ৰথমটো অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ গীত "বুকু দুৰু দুৰু" গাইছিল। ১৯৯৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁৰ দ্বিতীয়টো ইণ্ডিপপ এলবাম ''ইউহি কভি'' মুকলি কৰিছিল, য'ত তেতিয়াই নৱাগত অভিনেত্ৰী ভূমিকা চাওলাক প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল আৰু ভাৰতৰ চেনেল ভি আৰু এমটিভি মিউজিক চেনেলত প্ৰচাৰিত এইটোৱেই আছিল তেওঁৰ প্ৰথম মিউজিক ভিডিঅ'। তেওঁ ''দিল ছে'' (১৯৯৮), ''ড’লি ছজা কে ৰখনা'' (১৯৯৮), ''মৰম নদীৰ গাভৰু গাত'' (১৯৯৯), ''[[বুকুৰ মাজত জ্বলে]]'' (১৯৯৯), ''[[হিয়া দিয়া নিয়া]]'' (২০০০), ''ফিজা'' (২০০০) আদি হিন্দী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে গীত গাইছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodmdb.com/celebrities/biography/zubeen-garg/792|title=About Zubeen Garg|website=bollywoodmdb.com|access-date=30 April 2017|archive-date=27 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180127083834/http://www.bollywoodmdb.com/celebrities/biography/zubeen-garg/792|url-status=live}}</ref> ২০০০ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত গাৰ্গে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী অসমীয়া এলবাম ''পাখি'' মুকলি কৰে কাৰণ এই এলবামটো ২০০০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত মৃত্যু হোৱা তেওঁৰ মাতৃৰ নামত উৎসৰ্গিত কৰা হৈছিল। পিছলৈ এই এলবামটো অসমত তেওঁৰ প্ৰথম উল্লেখযোগ্য অগ্ৰগতি হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও সেই বছৰৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া এলবাম হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল। ২০০২ চনত তেওঁ কে কে আৰু সুনীতা ৰাৱে গোৱা "মুঝে প্যায়াৰ হো গয়া" নামৰ এটা হিন্দী গীত ৰচনা কৰে যিটো ইণ্ডিপপ এলবাম/টেলিভিছন শ্ব' ''চেনেল ভি জামিনত'' দেখা যায়। সেই বছৰতে তেওঁ ''কান্তে'' ছবিৰ তিনিটা গীত গাইছিল। ২০০৩ চনত তেওঁ ''মুদ্দা – দি ইছ্যু'' চিনেমাৰ "ছপ্নে ছাৰে" আৰু "খোৱাবৌ কী", ''চুপকে ছে'' চিনেমাৰ "মাংগো অগৰ দিল ছে ত’ খুদা", ''মুম্বাই ছে আয়া মেৰা দৌস্ত'' চিনেমাৰ "হোলী ৰে" আৰু ''জাল: দা ট্ৰেপ'' চিনেমাৰ "জ’ প্যাৰ তুমনে" গীত গাইছিল।<ref>{{Citation|last=Array|title=Jo Pyar Tumne (Jaal – The Trap / Soundtrack Version) (Full Song) – KK, K. S. Chithra – Download or Listen Free – JioSaavn|date=14 August 2008|url=https://www.jiosaavn.com/song/jo-pyar-tumne-jaal---the-trap--soundtrack-version/MQcBSA1RBgI|access-date=8 March 2020|archive-date=20 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190220181601/https://www.jiosaavn.com/song/jo-pyar-tumne-jaal---the-trap--soundtrack-version/MQcBSA1RBgI|url-status=live}}</ref> === ২০০৩–২০০৬: বাংলা ভাষাৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী আত্মপ্ৰকাশ আৰু তেওঁৰ একক এলবাম ''যন্ত্ৰ'' === ২০০৩ চনত [[বঙালী ভাষা|বাংলা]] সংগীত জগতত জুবিন গাৰ্গৰ অভিষেক ঘটে, য’ত তেওঁ ''মন'' চিনামাত "অ মন বোলাকা" আৰু "অভিলাশী মনে" নামৰ দুটা গীত গাইছিল। পাছৰ বছৰত তেওঁ ''শুধু তুমি'' চিনামাত তিনিটা গীত গীত গায় আৰু ছবিখনৰ সংগীত পৰিচালনা কৰে।<ref>{{Citation|last=Array|title=Ektuku Chhoan Lage (Shudhu Tumi / Soundtrack Version) (Full Song) – Zubeen Garg – Download or Listen Free – JioSaavn|date=5 October 2008|url=https://www.jiosaavn.com/song/ektuku-chhoan-lage-shudhu-tumi--soundtrack-version/NA48ZSFaelc|access-date=8 March 2020}}</ref> সেই বছৰতে তেওঁ সহ-কণ্ঠশিল্পী অবিহনে তেওঁৰ অসমীয়া এলবাম ''যন্ত্ৰ'' মুকলি কৰি বছৰৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া এলবামৰ লগতে তেতিয়ালৈকে সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া অচলচ্চিত্ৰ এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয়। ২০০৫ চনত তেওঁ ''প্ৰেমী'' নামৰ বাংলা চিনেমাখনত "অ’ বন্ধুৰে" আৰু "লাগেনা ভালো" গাইছিল। <ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/27085053-Zubeen-Garg-Jantra|title=জুবিন গাৰ্গ - যন্ত্ৰ (কেছেট}}</ref> === ২০০৬–২০২৫:'য়া আলী'ৰ সফলতা আৰু পৰৱৰ্তী সময়=== [[চিত্ৰ:Zubeen Garg in Audio Release of "Zindagi".jpg|thumb|240x180px|২০০৭ চনত জিন্দেগী নামৰ চিনেমাখনৰ অডিঅ' মুক্তিৰ সময়ত গাৰ্গ]] [[File:Zubin & Zublee mesmerising the crowd with their iconic live performance of “Anuradha”.jpg|thumb|'অনুৰাধা' গীতৰ জৰিয়তে জুবিন গাৰ্গ আৰু [[জুবলী বৰুৱা]]ই দৰ্শকক সুকীয়া অনুভূতি প্ৰদান কৰে। ]] ''গেংষ্টাৰ'' চিনেমাখনৰ জৰিয়তে জুবিন গাৰ্গে বলীউডত সৰ্বাধিক পৰিচিতি লাভ কৰে। ইয়াত তেওঁ "য়া আলী" গীতটো গাইছিল।<ref>{{cite web|title=মিউজিক হিটছ ২০০০–২০০৯|trans-title=Music Hits 2000-2009|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&catName=MjAwMC0yMDA5|website=Boxofficeindia.com|access-date=30 April 2017|date=22 January 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090122120910/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&catName=MjAwMC0yMDA5|archive-date=22 January 2009|archivedate=15 February 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080215081557/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&catName=MjAwMC0yMDA5&PHPSESSID=108b9056cd4ca14236f9c6119d34dcce|deadurl=yes}}</ref> এই গীতটোৰ জৰিয়তে তেওঁ ২০০৬ চনত শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পীৰ ''গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড্‌ছ (GIFA)'' লাভ কৰে। তেওঁৰ পৰৱৰ্তী হিন্দী এলবাম ''জিন্দেগী'' ২০০৭ চনত মুক্তি পায়।<ref>{{cite web|title=জুবিনৰ অভিলাষী হয়|trans-title=Zubeen gets ambitius|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/zubeen-gets-ambitious/articleshow/2320677.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20250215092432/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/zubeen-gets-ambitious/articleshow/2320677.cms|date=30 August 2007|archive-date=15 February 2025|access-date=12 July 2026|website=Times of India|url-status=live}}</ref> ২০০৮ চনৰ আৰম্ভণিতে গাৰ্গে কুমাৰ ভবেশৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি তেওঁলোকৰ "কামৰূপীয়া ছোৱালী" গীতটো ৰেকৰ্ডিং কৰে।<ref>{{cite web|title=কামৰূপীয়া ছোৱালী|url=https://www.youtube.com/watch?v=pavaz7IwA5U|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712113014/https://www.youtube.com/watch?v=pavaz7IwA5U|archive-date=12 July 2026|website=YouTube|date=6 November 2019|access-date=12 July 2026}}</ref><ref>{{cite web|title= কামৰূপীয়া ছোৱালী ঐ ভিডিঅ' গীত - কুমাৰ ভৱেশ আৰু জুবিন গাৰ্গ|trans-title=Kamrupia Suwali oi video song - Kumar Bhabesh and Zubeen Garg|url=https://www.youtube.com/watch?v=coMupu79-K4|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712113359/https://www.youtube.com/watch?v=coMupu79-K4|date=12 June 2019|archive-date=12 July 2026|access-date=12 July 2026}}</ref> ২০০৮ চনৰ মাজভাগত তেওঁৰ প্ৰথম নাট্য গীত "তুমি দুচকুতে কাজল ললে" ৰেকৰ্ডিং কৰে, যিটো ''হেংগুল থিয়েটাৰ''ত অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web|title=তুমি দুচকুতে কাজল ললে - হেঙুল থিয়েটাৰ ২০০৮-০৯ - জুবিন গাৰ্গ - অফিচিয়েল অডিঅ'| trans-title=TUMI DUSOKUTE KAJOL LOLE - Hengool Theatre 2008-09 - Zubeen Garg - Official Audio|url=https://www.youtube.com/watch?v=41686YS7eFg|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712113725/https://www.youtube.com/watch?v=41686YS7eFg|archive-date=12 July 2026|date=2 November 2022|website=YouTube|access-date=12 July 2026}}</ref> ২০০৮ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁ আন এক একক এলবাম ''ৰুমাল'' মুকলি কৰে, য'ত "দুপৰৰ মুহোনাত", "ৰুমাল ৰুমাল", "অমানিখা হাৰে আছে" ইত্যাদি হিট গীতসমূহ সন্নিবিষ্ট কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=জুবিন গাৰ্গৰ নতুন এলবাম মুকলি|trans-title=Zubeen Garg launches new album |url=http://www.radioandmusic.com/content/editorial/news/zubeen-garg-launches-new-album|archive-url=https://web.archive.org/web/20081006201345/http://www.radioandmusic.com/content/editorial/news/zubeen-garg-launches-new-album|archive-date=6 October 2008|publisher=radioandmusic|date=4 October 2008|access-date=12 July 2026|url-status=live}}</ref> ২০০৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ''মন মানে না'' চিনেমাৰ "মন মানে না", ''চিৰোদিনী তুমি যে'' আমাৰ চিনেমাৰ "পিয়া ৰে পিয়া ৰে", আৰু ''লাভ'' ''ষ্টৰী'' চিনেমাৰ "মন জেতে চায় শুধু" আদি কেইবাটাও বঙালী গীত ৰেকৰ্ডিং কৰে। ২০১২ চনত গাৰ্গে তেওঁৰ ২০ বছৰীয়া সংগীত যাত্ৰা সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ তেওঁৰ ছটা এলবাম মুকলি কৰে, প্ৰথমখন আছিল ২০১২ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মুক্তি পোৱা ''ৰুণজুন'',<ref>{{cite web|title=ৰুণজুন - অডিঅ' মুক্তি অনুষ্ঠান - জুবিন গাৰ্গ LIVE - ৰুণজুন নুপুৰে মাতে|trans-title=RunJun - Audio Release Ceremony - Zubeen Garg Live - Runjun Nupure Mate|url=https://www.facebook.com/BHASKARJAAN/videos/286387458076889/|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712125633/https://www.facebook.com/BHASKARJAAN/videos/286387458076889/?rdid=KNUh2Dc8wOe81fX8|archive-date=12 July 2026|last1=Bordoloi|first1=Bhaskar Kshyp|date=8 January 2012|website=Facebook}}</ref> দ্বিতীয়খন আছিল ২০১২ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত মুক্তি পোৱা ''সোণালী মন'', তৃতীয়খন আছিল ২০১২ চনৰ জুন মাহত মুক্তি পোৱা ''মনে মনে'', চতুৰ্থখন আছিল ২০১২ চনৰ অক্টোবৰ মাহত মুক্তি পোৱা ''মুকুতা'', পঞ্চমখন আছিল ২০১২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত মুক্তি পোৱা ''ৰক'' আৰু ষষ্ঠখন আছিল ডিচেম্বৰ মাহত মুক্তি পোৱা ''কেনভাছ''। ''ৰক'' এলবামটোত মুঠ চৈধ্যটা গীত আছে, যাৰ ফলত ই আজিলৈকে তেওঁৰ আটাইতকৈ দীঘলীয়া এলবাম।<ref>{{cite web|title=জুবিন গাৰ্গ - ৰক চিডি (এলবাম, ষ্টেৰিঅ') ২০১২|trans-title=Zubeen Garg - Rock CD (Album, Stereo) 2012|url=https://www.discogs.com/release/35335300-Zubeen-Garg-Rock|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712125827/https://www.discogs.com/release/35335300-Zubeen-Garg-Rock|archive-date=12 July 2026|access-date=12 July 2026}}</ref> ২০১৩ চনত তেওঁৰ অন্তিম হিন্দী এলবাম ''[[পাকীজা_(শ্ৰব্য_এলবাম)|পাকিজা]]'' মুকলি কৰে, য'ত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে গাইছিল, লিখিছিল, আৰু সুৰ কৰিছিল। এই এলবামটো অৰুণাচল প্ৰদেশত চিত্ৰগ্ৰহণ কৰা প্ৰথমটো ভাৰতীয় মিউজিক ভিডিঅ’ও হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.timesofindia.com/entertainment/music/news-and-interviews/Zubeen-Gargs-latest-Hindi-Album/articleshow/19754340.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130184827/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/music/news-and-interviews/Zubeen-Gargs-latest-Hindi-Album/articleshow/19754340.cms|url-status=live|archive-date=30 November 2024|title=জুবিন গাৰ্গৰ শেহতীয়া হিন্দী এলবাম|trans-title=Zubeen Garg’s latest Hindi Album|access-date=12 July 2026|date=28 April 2013|work=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.assamtimes.org/node/8184|archive-url=https://web.archive.org/web/20130606020858/www.assamtimes.org/node/8184|title=পাকিজাঃ জুবিন গাৰ্গৰ নতুন এলবাম মুক্তি|trans-title=Pakeeza: Zubeen Garg's new album released|archive-date=6 June 2013|accessdate=15 September 2014|work=Assam Times|date=14 April 2013|first=Koushik |last=Hazarika|url-status=dead}}</ref> একে বছৰতে তেওঁ ৯০ৰ দশকৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় ইণ্ডিপপ কন্ঠশিল্পী [[আলিছা চিনাই]]ৰ সৈতে "দিল টু হি বাটা" ৰেকৰ্ডিং কৰে, যিখন যিটো ''কৃষ ৩'' ছবিখনত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{cite web|title='য়া আলী' পোষ্ট, বলীউডৰ বিষয়ে নিৰ্বাচিত: জুবিন|trans-title=Post 'Ya Ali', selective about Bollywood: Zubeen|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/post-ya-ali-selective-about-bollywood-songs-zubeen/articleshow/27184028.cms|date=10 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107132806/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/post-ya-ali-selective-about-bollywood-songs-zubeen/articleshow/27184028.cms|archive-date=7 January 2023|access-date=12 July 2026|website=The Times of India|url-status=live}}</ref> == মঞ্চৰ সংগীতানুষ্ঠান == [[File:Zubeen_EUphuism.JPG|thumb|২০১১ চনত এখন সংগীতানুষ্ঠানত পৰিৱেশনৰত জুবিন গাৰ্গ]] সমগ্ৰ অসমৰ বিহু অনুষ্ঠান আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক উৎসৱত জুবিন গাৰ্গে কেৱল অসমীয়া গীতেই নহয়, হিন্দী, বঙালী, আৰু অন্যান্য ভাষাতো গীত গাইছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু বহিঃৰাজ্যত তেওঁ অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সংগীতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি আহিছে। উল্লেখযোগ্য যে, তেওঁ ট্ৰিনিদাদ আৰু ট’বাগোত অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছিল, য’ত তেওঁ কেইবাটাও হিন্দী আৰু অসমীয়া হিট গীত গাইছিল আৰু কঞ্চাৰ্টৰ শিৰোনাম দখল কৰা প্ৰথমজন অসমীয়া মনোৰঞ্জনকাৰী হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg enthralls Trinidad audience |url=https://www.hindustantimes.com/music/zubeen-garg-enthralls-trinidad-audience/story-sfcF1kZq2wnEi32VcF2ukO.html |work=Hindustan Times |date=17 August 2010 |access-date=20 September 2025}} </ref> ==পেছাদাৰী সংগীত জীৱন== ===শ্ৰব্য এলবাম=== ====অসমীয়া এলবাম==== {{columns-list|3| * [[অনামিকা (শ্ৰব্য এলবাম)|অনামিকা]] (১৯৯২) * সপোনৰ সুৰ (১৯৯২) * জোনাকি মন (১৯৯৩) * [[মায়া (শ্ৰব্য এলবাম)|মায়া]] (১৯৯৪) * [[আশা (এলবাম)|আশা]] (১৯৯৫) * উজান পিৰীতি (১৯৯৫) * [[জুবিনৰ গান (শ্ৰব্য এলবাম)|জুবিনৰ গান]] (১৯৯৬) * জান মণি (১৯৯৬) * [[ৰং (শ্ৰব্য এলবাম)|ৰং]] (১৯৯৬) * [[মুক্তি (শ্ৰব্য এলবাম)|মুক্তি]] (১৯৯৭) * স্নিগ্ধ জোনাক (১৯৯৮) * শব্দ (১৯৯৮) * মেঘৰ বৰণ (১৯৯৯) * ৰাংঢালী (১৯৯৯) * ভৰ দুপৰীয়া (১৯৯৯) * সপোন (১৯৯৯) * ৰংমন (১৯৯৯) * [[পাখি]] (২০০০) * হিয়া মন (২০০১) * বান্ধৈ (২০০২) * আকৌ হিয়া মন (২০০২) * শিশু (২০০২) * চিনাকি মন (২০০৩) * পকা ধানে ৰিঙিয়া (২০০৩) * সন্ধ্যাতৰা (২০০৩) * লাজুকী মন (২০০৪) * যন্ত্ৰ (২০০৪) * ডেউকা (২০০৫) * চিনাকি সুৰ (২০০৫) * বৰষুণ (২০০৬) * সন্ধ্যাতৰা ২ (২০০৬) * মুখা (২০০৬) * সন্ধ্যা (২০০৬) * অন্তৰা (২০০৭) * মোৰ প্ৰিয় গীত (২০০৮) * ৰুমাল (২০০৮) * মোৰ গানত জ্বলে (২০০৯) * বাঁহী (২০১১) * গান (২০১১) * ৰুণজুন (২০১২) * সোণালী মন (২০১২) * মনে মনে (২০১২) * ৰক (২০১২) * মুকুতা (২০১২) * পথ (২০১৪) * কোন তুমি (২০১৪) * কিং (২০১৫) * মা (২০১৯) * চিলা (২০২০) }} ====হিন্দী আৰু বঙালী এলবাম==== {{columns-list|2| * চাঁন্দিনী ৰাত (১৯৯৫) * চঁন্দা (১৯৯৮) * য়ুহি কভী (১৯৯৮) * স্পৰ্শ (২০০০-০১) * শ্ৰদ্ধাঞ্জলি (খণ্ড ১,২,৩) * মেৰে লিয়ে<ref>{{Cite web|title=মেৰে লিয়ে (2001) - হিন্দী এলবাম, ট্ৰেকলিষ্ট, সম্পূৰ্ণ এলবাম বিৱৰণ আৰু অধিক (আৰ্কাইভ কৰা)|url=http://www.zubeendiscography.com/2021/08/451265843261439035.html|access-date=২০২১-০৯-০৯|website=ZG Discography|language=en|archivedate=2021-08-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210828180443/http://www.zubeendiscography.com/2021/08/451265843261439035.html|deadurl=unfit}}</ref> (২০০১) * নূপুৰ (২০০১) * [[জিন্দেগী (শ্ৰব্য এলবাম)|জিন্দেগী]] (২০০৭) * তুমি (২০০৭) * প্ৰেম (২০১২) * [[পাকীজা (শ্ৰব্য এলবাম)|পাকীজা]] (২০১৩) * চুফী ইস্ক্ (২০১৭) |}} ===অন্যান্য এলবাম=== *অনুৰাধা (১৯৯৩) (অসমীয়া এলবাম) – গীতিকাৰ আৰু সুৰকাৰ হিচাপে *পুবেৰোণ (১৯৯৪) (অসমীয়া এলবাম) – গীতিকাৰ আৰু সুৰকাৰ হিচাপে *দুনিয়া (১৯৯৭) (হিন্দী এলবাম) – সংগীত বাদ্যযন্ত্ৰবাদক হিচাপে *মেঘা (১৯৯৯) (অসমীয়া এলবাম) – গীতিকাৰ হিচাপে *মন (২০০০) (অসমীয়া এলবাম) – গীতিকাৰ হিচাপে *কুৱলী (২০০২) (অসমীয়া এলবাম) – সংগীত বাদ্যযন্ত্ৰবাদক হিচাপে *চেনেল ভি জামিন (২০০২) (হিন্দী আৰু ইংৰাজী এলবাম) - সংগীত আৰু সুৰকাৰ হিচাপে *মহালক্ষ্মী (২০০২) (হিন্দী এলবাম) – সংগীত বাদ্যযন্ত্ৰবাদক হিচাপে *অস্ত্ৰ প্ৰেমৰ (২০০৫) (অসমীয়া এলবাম) – সংগীত বাদ্যযন্ত্ৰবাদক হিচাপে *ধন্যবাদ (২০০৭) (হিন্দী এলবাম) – সংগীত আৰু সুৰকাৰ হিচাপে *জীৱন ডিঙা (২০১২) (বাংলা এলবাম) – সংগীত আৰু সুৰকাৰ হিচাপে ===সংগীত পৰিচালনা=== {| class="wikitable" |- style="text-align:center; " ! colspan=4 style="background:#B0C4DE; " | অসমীয়া ছবি |- style="text-align:center; " ! style="background:#ccc; "| বৰ্ষ ! style="background:#ccc; "| কথাছবি ! style="background:#ccc; "| পৰিচালক ! style="background:#ccc; "| অন্যান্য তথ্য |- |২০২৫ |[[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]] |ৰাজেশ ভূঞা | |- |২০২৫ |যোদ্ধা |ভাস্কৰ গোস্বামী | |- |২০২৫ |[[ভাইমন দা (চলচ্চিত্ৰ)|ভাইমন দা]] |শশাংক সমীৰ |এটি গীত (এৰা-এৰি) |- |২০২৪ |[[চিকাৰ]] |দেবাংকৰ বৰগোহাঁই | |- |২০২৩ |ৰাঘৱ |[[যতীন বৰা]] | |- |২০২৩ |দ্য শ্লেমবুক |বিষ্ণুজ্যোতি সন্দিকৈ | |- |২০২৩ |[[ডক্তৰ বেজবৰুৱা ২]] |[[নিপন গোস্বামী]] | |- |২০১৯ |প্ৰতিঘাত |অচিন্ত শংকৰ |শীৰ্ষগীত |- | ২০১৯ || [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] || জুবিন গাৰ্গ || |- | ২০১৯ || [[ৰত্নাকৰ (চলচ্চিত্ৰ)|ৰত্নাকৰ]] || [[যতীন বৰা]] || |- |২০১৮ |দ্য আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড |ৰাজেশ যশপাল | |- | ২০১৭ || প্ৰিয়াৰ প্ৰিয় || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০১৭ || [[মিছন চাইনা]] || জুবিন গাৰ্গ || |- | ২০১৫ || [[গানে কি আনে]] || ৰাজেশ যশপাল || |- | ২০১৪ || [[ৰ'দৰ চিঠি|ৰ’দৰ চিঠি]] || [[বাহাৰুল ইছলাম]] || |- | ২০১২ || [[এখন নেদেখা নদীৰ সিপাৰে]] || বিদ্যুৎ কটকী || |- | ২০০৮ || [[মন যায়]]|| [[এম মণিৰাম]] || |- | ২০০৬ || [[আমি অসমীয়া]]|| ৰাজীৱ ভট্টাচাৰ্য্য || |- | ২০০৬ || [[অধিনায়ক (চলচ্চিত্ৰ)|অধিনায়ক]] || যতীন বৰা || |- | ২০০৪ || [[দীনবন্ধু (২০০৪ চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৪ || [[ৰং]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৪ || [[বাৰুদ (চলচ্চিত্ৰ)|বাৰুদ]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৩ || জোনাকবিহীন এই জীৱন || মুন্না আহমেদ || আৱহ সংগীত |- | ২০০৩ || অগ্নিসাক্ষী|| যদুমণি দত্ত || |- | ২০০৩ || [[বিধাতা (চলচ্চিত্ৰ)|বিধাতা]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৩|| প্ৰিয়া মিলন || মুন্না আহমেদ || |- | ২০০৩ || জুমন সুমন|| মহিবুল হক || |- |২০০২ |[[জোনাকী মন]] |জীৱৰাজ বৰ্মন | |- | ২০০২ || [[প্ৰেম আৰু প্ৰেম]]|| [[শম্ভু গুপ্তা]] || |- | ২০০২ || [[জীৱন নদীৰ দুটি পাৰ ]]|| মুন্না আহমেদ || |- | ২০০২ || [[কন্যাদান (চলচ্চিত্ৰ)|কন্যাদান]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০১ || [[নায়ক (চলচ্চিত্ৰ)|নায়ক]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০১ || শেষ উপহাৰ|| গোপাল বৰঠাকুৰ||শীৰ্ষগীত |- | ২০০১ || [[দাগ (অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ)|দাগ]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০০|| [[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]]|| জুবিন গাৰ্গ|| |- | ২০০০ || [[হিয়া দিয়া নিয়া]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- style="text-align:center; " ! colspan=4 style="background:#B0C4DE; " | অন্য ভাষা |- style="text-align:center; " ! style="background:#ccc; "| বৰ্ষ ! style="background:#ccc; "| কথাছবি ! style="background:#ccc; "| ভাষা ! style="background:#ccc; "| অন্যান্য তথ্য |- |২০১৯ |সামসাৰা |[[বাংলা]] |মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- | width="150"|২০১৬ || width="200"| দিল ত’ দীৱানা হ্যে || width="200"| হিন্দী || width="150"| মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- |২০১০ |কাছে এসো তুমি |বাংলা |মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- |২০১০ |মন নিয়ে |বাংলা |মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- | width="150" |২০০৬ || width="200" | ষ্ট্ৰিংছ || width="200" | [[হিন্দী]] || width="150" | মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- | width="150" | ২০০৪ || width="200" | শুধু তুমি || width="200" | বাংলা || width="150" | মুক্তিপ্ৰাপ্ত |} == অভিনয় জীৱন == জুবিন গাৰ্গে ২০০০ চনত এন কে প্ৰডাকচনৰ অধীনত নিৰ্মিত ''[[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]]'' ছবিত অভিনেতা আৰু পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ ''[[দীনবন্ধু (চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]]'' (২০০৪), ''[[মন যায় (চলচ্চিত্ৰ)|মন যায়]]'' (২০০৮), ''[[গানে কি আনে|গানে কি আনে]] (২০১৬)'', ''[[মিছন চাইনা (চলচ্চিত্ৰ)|মিছন চাইনা]]'' (২০১৭), ''দ্য আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড'' (২০১৮), ''[[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]]'' (২০১৯), ''ৰাজনীতি'' (২০২২), ''ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২'' (২০২৩), ''ৱাইড এংগল'' (২০২৪), ''চিকাৰ'' (২০২৪) আৰু অভিমন্যু (২০২৪) ত অভিনয় কৰিছিল। জুবিন অভিনীত ''[[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]]'' ২০২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰত মুক্তিলাভ কৰে।<ref name="IMDB">{{cite web | url=https://www.imdb.com/title/tt29939499/ | title=Roi Roi Binale | accessdate=23 September 2025}}</ref> জুবিন গাৰ্গে অভিনয় কৰা একাধিক ছবিয়েই বক্স অফিচত সফলতা লাভ কৰিছে। ২০১৭ চনত ৮ ছেপ্টেম্বৰত ৬৫টা চিনেমা হলত মুক্তি লাভ কৰা ''মিছন চাইনা''ক দিল্লী, বেংগালুৰু আৰু মুম্বাইকে ধৰি অসমৰ বাহিৰত থকা আঠটা চিনেমা হলত মুক্তি দিয়া হৈছিল। ছবিখনে প্ৰথম সপ্তাহৰ ভিতৰতে মুঠ ২ কোটি ৪০ লাখ টকা সংগ্ৰহ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.time8.in/the-exact-box-office-collection-of-mission-china-over-the-1st-week-revealed/|title=The Exact Box Office Collection of Mission China 1st Week Revealed|access-date=16 September 2017|website=Time8.in}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.northeastguide.in/assam/mission-china-collection-box-office-movie-review-total-budget/|title=Mission China Box Office|website=Northeastguide.in|access-date=9 September 2017|archivedate=9 September 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170909095105/https://www.northeastguide.in/assam/mission-china-collection-box-office-movie-review-total-budget/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://in.bookmyshow.com/buytickets/mission-china-national-capital-region-ncr/movie-ncr-ET00061289-MT/20170911/|title=Mission China Realising Theatre |website=Bookmyshow.com|access-date=11 September 2017}}</ref> মিছন চাইনাই [[অসম|অসমত]] যথেষ্ট ব্যৱধানত ব্লকবাষ্টাৰ বাহুবলী আৰু [[ছলমান খান|ছলমান খানৰ]] [[বজৰংগী ভাইজান|বজৰংগী ভাইজানৰ]] প্ৰথম দিনৰ সংগ্ৰহৰ অভিলেখ ভংগ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=10 September 2017|title=Mission China: Old-fashioned projector promo helps Assamese film beat Baahubali record|url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/mission-china-old-fashioned-projector-promo-helps-assamese-film-beat-baahubali-record/story-OfDn0UHUMlikrueyPECFJK.html|access-date=28 January 2021|website=Hindustan Times|language=en}}</ref> বৰ্তমান ই [[:en:Assamese_cinema#List_of_highest-grossing_Assamese_films|সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী অসমীয়া ছবিৰ]] ভিতৰত ৬ নং স্থানত আছে। ২০১৯ চনত মুক্তিলভা ''কাঞ্চনজংঘা''ই ১০ দিনতে ৩.৯ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰি সকলো অভিলেখ ভংগ কৰিছিল। দৰ্শকৰ ব্যাপক সঁহাৰি লাভ কৰা ছবিখনে প্ৰথমদিনাই ২২.৫ লাখ টকা সংগ্ৰহ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। তিনিদিনৰ ভিতৰতে কাঞ্চনজংঘাই কোটিৰো অধিক টকাৰ ব্যৱসায় কৰে। ২০২৫ চনত মুক্তি লভা জুবিন গাৰ্গৰ অন্তিম ছবি "ৰৈ ৰৈ বিনালে"ই ৩০ কোটি টকা ব্যৱসায় কৰি আৰু ৰাতিপুৱা ৪.০০ বজাত অসমীয়া চিনেমাৰ প্ৰথম প্ৰদৰ্শনীৰ ব্যৱস্থাৰে ৯০ বছৰীয়া অসমীয়া চিনেমাৰ জগতত ইতিহাস ৰচে। <ref name="India Today NE">{{cite web | url=https://www.indiatodayne.in/entertainment/story/zubeens-kanchanjangha-sweeps-box-office-collects-3-9-crore-10-days-397330-2019-09-16 | title=Zubeen’s Kanchanjangha Sweeps Box Office, Collects 3.9 Crore in 10 days | publisher=India Today NE | date=Sep 16, 2019, Updated Jun 29, 2022, 1:43 AM IST | accessdate=23 September 2025}}</ref> [[File:গানে কি আনে চলচ্চিত্ৰ প'ষ্টাৰ.jpg|thumb|গানে কি আনে চলচ্চিত্ৰৰ প'ষ্টাৰত জুবিন গাৰ্গ]] ==অভিনীত ছবি== {| class="wikitable sortable" ! width="50" | বৰ্ষ ! width="200" | কথাছবি ! width="200" | পৰিচালক ! width="200" | চৰিত্ৰ |- | ২০০০ || [[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]] || জুবিন গাৰ্গ ||ৰিচি |- | ২০০২ || [[প্ৰেম আৰু প্ৰেম]] || [[শম্ভু গুপ্তা]] || বিশেষ এভূমুকি |- | ২০০৪ ||[[দীনবন্ধু (২০০৪ চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || বিপুল |- | ২০০৮ || [[মন যায়]] || [[এম মণিৰাম]]|| মানৱ |- | ২০১১ || [[ৰামধেনু (চলচ্চিত্ৰ)|ৰামধেনু]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || বিশেষ এভূমুকি |- |২০১৩ |[[ভাল পাব নাজানিলো]] |‌ঋতুৰাজ দত্ত |ইন্দ্ৰনীল |- | ২০১৪ || [[ৰ'দৰ চিঠি|ৰ’দৰ চিঠি]] || [[বাহাৰুল ইছলাম]] ||বাবা |- |২০১৪ |[[চুমা পৰশতে]] |জোনমণি দেৱী খাউণ্ড |বিশেষ এভূমুকি |- | ২০১৫ || [[অহেতুক]] || বাণী দাস || বিশেষ এভূমুকি |- | ২০১৬ || [[সাত নম্বৰৰ সন্ধানত]] || [[আব্দুল মজিদ]] || শিবু |- | ২০১৬ || [[গানে কি আনে]] || ৰাজেশ যশপাল ||নীলাভ জোনাক বৰুৱা |- | ২০১৭ || [[মিছন চাইনা]] || জুবিন গাৰ্গ ||কৰ্ণেল গোস্বামী |- | ২০১৭ || প্ৰিয়াৰ প্ৰিয় || [[মুনিন বৰুৱা]] || প্ৰিয়ব্ৰত কাকতি / বিষ্ণুজ্যোতি বেজবৰুৱা |- |২০১৭ |তুমি আহিবানে |প্ৰেৰণা বৰবৰুৱা |বিশেষ এভূমুকি |- | ২০১৮ || দি আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড || ৰাজেশ যশপাল||ডন্ |- | ২০১৯ || [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] || জুবিন গাৰ্গ || অনিৰ্বাণ ভট্টাচাৰ্য |- |২০১৯ |প্ৰতিঘাত |অচিন্ত শংকৰ |বিশেষ এভূমুকি |- | ২০২২ || ৰাজনীতি || মঞ্জিত শৰ্মা || অৰিন্দম |- |২০২৩ || [[ডক্তৰ বেজবৰুৱা ২|ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২]]|| [[নিপন গোস্বামী]] || আৰক্ষী বিষয়া মহাদেৱ বৰবৰুৱা |- |২০২৪ || চিকাৰ || দেবাংকৰ বৰগোহাঁই ||শংকৰ চিকাৰী |- |২০২৪ |অভিমন্যু |অচিন্ত শংকৰ |বিশেষ এভূমুকি |- |২০২৪ || [[ৱাইড এংগল (চলচ্চিত্ৰ)|ৱাইড এংগল]]|| [[জয়ন্ত নাথ]] || গৌতম শৰ্মা |- |২০২৫ || যোদ্ধা || ভাস্কৰ শৰ্মা || বিশেষ এভূমুকি |- |২০২৫ || [[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]] || ৰাজেশ ভূঞা || ৰাউল (এগৰাকী অন্ধ শিল্পীৰ ৰূপত) |- |} ==অভিনীত টেলিভিছন== {| class="wikitable sortable" ! width="50" | বৰ্ষ ! width="200" | টেলিভিছন ! width="200" | চৰিত্ৰ ! width="200" | নোট |- |১৯৯৮ |এমটিভি মষ্ট ৱাণ্টেড |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |তেতিয়াৰ এমটিভিৰ ভিজে ৰাগেশ্বৰীৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰৰ সময়ত তেওঁৰ প্ৰথম টেলিভিছনত পৰ্দাত উপস্থিত হয়, তেওঁৰ প্ৰথম মিউজিক ভিডিঅ' "য়ুহি কভি" মুকলি কৰাৰ পিছত। |- |২০০১ |মুভছ এণ্ড শ্বেকাৰছ |নিজেই (বিশেষ সহ-অতিথি) |ভাৰতীয় গভীৰ নিশাৰ টক শ্ব' |- |২০০৭ |ছাৰেগামা লিল' চেম্পছ |নিজেই (বিচাৰক) |বাংলা সংগীত গেম শ্ব' |- |২০০৮ |বোল বেবী বোল |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |ভাৰতীয় সংগীত গেম শ্ব' <br /> গায়ক আদনান ছামিৰ দ্বাৰা আয়োজিত |- |২০১০–১১ |অনুৰাধা |অনিৰুদ্ধ |তেওঁৰ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ অসমীয়া ধাৰাবাহিক |- |২০১১ |দিদি নং ১ |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |মহিলাৰ বাবে বাংলা সংগীত গেম শ্ব' |- |২০১৩ |ছাৰেগামা লিল' চেম্পছ |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |বাংলা সংগীত গেম শ্ব' |- |২০১৩-১৪ |মই জুবিন গাৰ্গ হ'ব বিচাৰো |নিজেই (বিচাৰক) | |- |২০২১ |মায়াবিনী ৰাতিৰ বুকুত |নিজেই (এংকৰ) | |- |২০২৫-২৬ |সুৰিয়া সুবাস |নিজেই (সংগীত শিল্পী) |সংগীত কনচাৰ্ট ৱেব-ধাৰাবাহিক <br /> সমগ্ৰ অসম ৰাজ্যৰ সকলো জিলাৰ চিত্ৰগ্ৰহণ কৰিছিল |} ==সাহিত্য চৰ্চা== জুবিন গাৰ্গ সাহিত্য জগতৰ লগতো জড়িত হৈ আছিল। ২০১৭ চনত তেওঁ কাব্য গ্ৰন্থৰ বাবে সেউজী-সেউজী বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|title=Assam: Seuji-Seuji Award conferred upon singer Zubeen Garg|url=https://www.thenortheasttoday.com/current-affairs/states/assam-seuji-seuji-award-conferred-upon-singer-zubeen-garg|access-date=19 December 2020|website=The Northeast Today|date=22 December 2017}}{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {| class="wikitable" |- style="background:#cfc; text-align:center; " |'''বৰ্ষ''' |'''পুথি''' |'''ভাষা''' |- |২০০৯ |''শব্দ অনুভূতি'' | rowspan="3" |অসমীয়া |- |২০১৮ |''জুবিনৰ পদ্য''<ref>{{Cite web|title=With over Rs 4.5 crores in sales and 4 lakh visitors, 20th Northeast Book Fair breaks all past records|url=https://www.guwahatiplus.com/article-detail/with-over-rs-4-5-crores-in-sales-and-4-lakh-visitors-20th-northeast-book-fair-breaks-all-past-records|access-date=23 September 2020|website=G Plus|language=en}}</ref> |- |২০২০ |''জুবিনৰ পদ্য (দ্বিতীয় সংস্কৰণ)'' |} ==সামাজিক সক্ৰিয়তা আৰু লোকহিতৈষী কৰ্ম== গাৰ্গে বিভিন্ন কামৰ বাবে ধন আগবঢ়োৱা ''কলাগুৰু আৰ্টিষ্ট ফাউণ্ডেশ্যন'' নামৰ এটা দাতব্য সংস্থা চলাইছিল। অসমত বিধ্বংসী বানপানী হ’লে তেওঁ মানুহক কাপোৰ, ঔষধ আৰু বৰঙনি দান কৰিবলৈ আহ্বান জনায়।<ref>{{cite news |title=Beyond Bollywood |url=https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20181105-beyond-bollywood-1374988-2018-10-27 |access-date=18 September 2019 |work=India Today |date=5 November 2018 |language=en |archive-date=2 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190102154758/https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20181105-beyond-bollywood-1374988-2018-10-27 |url-status=live }}</ref> তেওঁ [[অসম লোকসেৱা আয়োগ|এপিএছচি]]-ৰ নিযুক্তি ক্ষেত্ৰৰ দুৰ্নীতিৰ বিষয়টো লৈ তেওঁৰ [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] চিনেমাখন নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.guwahatiplus.com/daily-news/zubeen-s-next-film-kanchenjunga-to-be-based-on-apsc-scam|title=Zubeen's next film 'Kanchenjunga' to be based on APSC scam|website=G Plus|language=en|access-date=18 September 2019|archive-date=9 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190209092909/http://www.guwahatiplus.com/daily-news/zubeen-s-next-film-kanchenjunga-to-be-based-on-apsc-scam|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/singing-sensation-zubeen-garg-and-team-visits-dhemaji-for-kanchanjangha-promotion/|title=Singing sensation Zubeen Garg and Team visits Dhemaji for Kanchanjangha Promotion|date=29 October 2018|website=The Sentinel|language=en-US|access-date=18 September 2019|archive-date=31 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190831065523/https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/singing-sensation-zubeen-garg-and-team-visits-dhemaji-for-kanchanjangha-promotion/|url-status=live}}</ref> জুবিন [[ফুটবল]] অনুৰাগী আছিল আৰু [[বানপানী|বানপীড়িত লোকসকলৰ]] বাবে ধন সংগ্ৰহৰ মানসেৰে মেট্‌চ খেলিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.thehansindia.com/posts/index/Sports/2015-10-05/Soccer-for-charity-in-Assam/179263|title=Soccer for charity in Assam|website=The Hans India|date=5 October 2015|access-date=14 May 2019|archive-date=14 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514063145/https://www.thehansindia.com/posts/index/Sports/2015-10-05/Soccer-for-charity-in-Assam/179263|url-status=live}}</ref> গাৰ্গ অসমৰ '[[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০১৯|কা]]'-বিৰোধী প্ৰতিবাদত আগ-ভাগ লোৱা অন্যতম অৰাজনৈতিক ব্যক্তি আছিল।<ref>{{Cite news|url=https://www.news18.com/news/india/music-art-tie-them-as-zubeen-garg-and-a-host-of-assamese-artistes-lead-anti-caa-stir-from-the-front-2432069.html|title=Music, Art Tie Them as Zubeen Garg and a Host of Assamese Artistes Lead Anti-CAA Stir from the Front|website=News18|access-date=13 March 2020|date=21 December 2019|archive-date=14 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200114054315/https://www.news18.com/news/india/music-art-tie-them-as-zubeen-garg-and-a-host-of-assamese-artistes-lead-anti-caa-stir-from-the-front-2432069.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Sengupta |first1=Aditi |title='Don't mess with Assam': Zubeen Garg |url=https://www.thehindubusinessline.com/blink/cover/dont-mess-with-assam-zubeen-garg/article30404699.ece |access-date=13 March 2020 |work=@businessline |date=26 December 2019 |language=en |archive-date=17 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417192412/https://www.thehindubusinessline.com/blink/cover/dont-mess-with-assam-zubeen-garg/article30404699.ece |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=CAA 'not forgotten': Zubeen Garg |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/caa-not-forgotten-zubeen-garg/cid/1801261 |access-date=24 October 2022 |website=www.telegraphindia.com}}</ref> ২০২১ চনৰ মে’ মাহত [[কৰ'নাভাইৰাছ ৰোগ ২০১৯|ক’ভিড-১৯-ৰ]] সংক্ৰমণৰ উত্থানৰ সময়ত গাৰ্গে গুৱাহাটীত থকা দুমহলীয়া ঘৰটো ক’ভিড কেয়াৰ চেণ্টাৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ আগবঢ়াইছিল। ইয়াৰ লক্ষ্য আছিল সেইসময়ত ৰোগীৰ বাবে বিছনাৰ বৰ্ধিত চাহিদা পূৰণ কৰা।<ref>{{Cite web |date=6 May 2021 |title=Zubeen Garg offers his house to convert as Covid care centre |url=https://assamtribune.com/guwahati/zubeen-garg-offers-his-house-to-convert-as-covid-care-centre-1091844 |access-date=19 June 2024 |website=The Assam Tribune |language=en}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== ২০০২ চনৰ ৪ ফেব্ৰুৱাৰীত জুবিন গাৰ্গে অসমৰ [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] নিবাসী ফেশ্বন ডিজাইনাৰ গৰিমা শইকীয়াক বিয়া কৰায়।<ref>{{cite web| url=https://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| title=Assam: Zubeen Garg to celebrate his birthday by releasing music album of 'Mission China'!| work=The North East Today| date=18 November 2016| access-date=8 September 2017| archive-date=23 May 2017| archive-url=https://web.archive.org/web/20170523122714/http://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| url-status=live| archivedate=23 May 2017| archiveurl=https://web.archive.org/web/20170523122714/http://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| deadurl=yes}}</ref> গৰিমা শইকীয়া গোলাঘাটৰ শান্তিপুৰৰ সুৰেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া আৰু ৰুণুমী শইকীয়াৰ একমাত্ৰ জীয়ৰী। তেওঁ মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ইংৰাজী সাহিত্যত স্নাতকোত্তৰ সম্পূৰ্ণ কৰে। ইয়াৰ লগতে তেওঁ এগৰাকী ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ টেবুল টেনিছ খেলুৱৈ। তেওঁলোকৰ চিনাকি ফেন-মেইলৰ জৰিয়তে হৈছিল। গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গে ডিজাইন কৰা ভালেমান সাজ-পোছাক জুবিন গাৰ্গে পৰিধান কৰে।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫৭ |language=as}}</ref> তেওঁ সহ-প্ৰযোজক হিচাপেও একাধিক ছবিত জুবিন গাৰ্গৰ সৈতে কাম কৰিছে। ===ধৰ্মীয় দৃষ্টিভংগী আৰু ঈশ্বৰ বিশ্বাস=== জুবিন গাৰ্গে নিজকে ''ধৰ্ম-অবিশ্বাসী'' বুলি গণ্য কৰিছিল আৰু কৈছিল যে, তেওঁৰ কোনো জাতি-ধৰ্ম নাই, তেওঁ মুক্ত।<ref>{{cite news |title=I Don't Have Any Caste, Religion Or God: Zubeen Garg |url=https://m.guwahatiplus.com/article/i-don-t-have-any-caste-religion-or-god-zubeen-garg/5862/amp#amp_tf=From%20%251%24s&aoh=17141538671889&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com |work=Guwahati Plus |date=29 July 2019 |access-date=27 April 2024 |archivedate=26 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240426180152/https://m.guwahatiplus.com/article/i-don-t-have-any-caste-religion-or-god-zubeen-garg/5862/amp#amp_tf=From%20%251%24s&aoh=17141538671889&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com |deadurl=yes }}</ref> জুবিন গাৰ্গৰ ঈশ্বৰ বিশ্বাস সম্পৰ্কত স্পষ্ট অভিমত দিয়াটো প্ৰায় দুষ্কৰ বুলি পিতৃ কপিল ঠাকুৰে ''পিতৃৰ দৃষ্টিৰে জুবিন'' গ্ৰন্থত লিখিছে। জুবিন গাৰ্গে গুৱাহাটীৰ কৌটিলিংগম মন্দিৰলৈ মাজে-মধ্যে যোৱাৰ কথা তেওঁ শুনিছে। ইয়াৰ লগতে অসমৰ বাহিৰত থকা কোনো কোনো মন্দিৰ দৰ্শন কৰাৰ কথাও তেওঁ শুনিছে। অৱশ্যে এটা কথা পিতৃয়ে ক'ব বিচাৰে যে, ''জুবিন গাৰ্গৰ বুদ্ধ-দৰ্শন খুব প্ৰিয়। '' অৱশ্যে সেই সম্পৰ্কে সণ্ঢালনিকৈ অধ্যয়ন কৰিবলৈ তেওঁ ''এতিয়া সময় দুৰ্লভ'' বুলি প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫৯ |language=as}}</ref> ==বঁটা আৰু সন্মান== [[File:Zubeen Garg receiving National Award.jpg|thumb|৫৫সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা, ২০০৯ত নন-ফিচাৰ ফিল্ম ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ''ৰ বাবে জুবিন গাৰ্গক ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি [[প্ৰতিভা পাটিল|প্ৰতিভা পাটিলে]] শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনাৰ বঁটা দিয়ে। ]] ১৯৯৬ চনত চেনেল ভি মিউজিক এৱাৰ্ড্‌ছ আৰু স্ক্ৰীন এৱাৰ্ড্‌ছত জুবিন গাৰ্গ "চান্দনী ৰাত" এলবামৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় পপ এলবাম হিচাপে নিৰ্বাচিত হয় যিটো ক্ৰমে দলেৰ মেহেন্দীৰ এলবাম ''বলো তা ৰা ৰা'' আৰু সুচিত্ৰ কৃষ্ণমূৰ্থীৰ এলবাম ''ডোলে ডোলে''ৰ হাতত পৰাস্ত হয়। ২০১১ চনত আমেৰিকাৰ ইলিনয়ৰ অক ব্ৰুকত অনুষ্ঠিত হোৱা অসম অধিৱেশনৰদ্বাৰা জুবিন গাৰ্গক বছৰৰ অতিথি শিল্পী হিচাপে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{cite book |last1=Koch |first1=Lars-Christian |last2=Klotz |first2=Sebastian |last3=Bohlman |first3=Philip V |title=Sounding Cities : Auditory Transformations in Berlin, Chicago, and Kolkata |date=2018 |publisher=LIT |location=Zürich |isbn=978-3-643-90555-0 |pages=213 |language=English}}</ref> ২০২৪ চনৰ ২৭ মে'ত জুবিন গাৰ্গক [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] [[বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়, মেঘালয়|বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] পৰা সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Hon. D.Litt. to Zubeen Garg and Lou Majaw at 10th USTM Convocation |work=USTM |url=https://ustm.ac.in/event/hon-d-litt-to-zubeen-garg-and-lou-majaw-at-10th-ustm-convocation/ |access-date=27 August 2024 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 August 2024 |title=USTM Holds 10th Convocation, Honors Zubeen Garg and Lou Majaw |url=https://www.pratidintime.com/north-east/meghalaya/ustm-holds-10th-convocation-honors-zubeen-garg-and-lou-majaw |access-date=27 August 2024 |website=Pratidin Time |language=en}}</ref> ২০০৯ চনৰ ৫৫সংখ্যক [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটাত]] অ-কাহিনীমূলক ছবি ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ''ৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনাৰ বঁটা লাভ কৰে। ২০২৫ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰ তাৰিখে কটন বিশ্ববিদ্যালয়ে জুবিন গাৰ্গক মৰণোত্তৰভাৱে সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। ২০২৫ চনৰ ২১ নৱেম্বৰ তাৰিখে ভাৰতীয় ডাক বিভাগৰ অসম শাখাই শিল্পীগৰাকীৰ ৫৩ সংখ্যক জন্মদিন উপলক্ষ্যে তেওঁৰ নামত এটি বিশেষ স্মৃতিচাৰণ পোষ্ট কাৰ্ড মুকলি কৰে। ২০২৬ চনত ফিল্মফেয়াৰ(অসম) য়ে জুবিন গাৰ্গক মৰণোত্তৰভাৱে জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা আৰু 'ৰৈ ৰৈ বিনালে' ছবিখনৰ বাবে বিশেষ বঁটা প্ৰদান কৰে। ২০২৬ চনৰ ৩০ জুলাই তাৰিখে অসম সাহিত্য সভাই জুবিন গাৰ্গক মৰণোত্তৰভাৱে সংগীতসুধাকৰ অভিধা প্ৰদান কৰে। {| class="wikitable" |- style="background:#cfc; text-align:center; " | বৰ্ষ|| '''বঁটা'''|| চলচ্চিত্ৰ/এলবাম/থিয়েটাৰ|| '''শিতান'''|| '''ফলাফল''' |- |rowspan="2" |১৯৯৬ |স্ক্ৰীন বঁটা |rowspan="2" |''চান্দনী ৰাত'' |rowspan="2" |শ্ৰেষ্ঠ আত্মপ্ৰকাশ ভাৰতীয় পপ এলবাম |{{nom}} |- |চেনেল ভি মিউজিক বঁটা |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০০৫ |BFJA বঁটা|| ''শুধো তুমি''|| শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক|| {{won}} |- |প্ৰাগ চিনে বঁটা-২০০৫ |''ৰং'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী – "ছায়া দৰে থাকা তুমি"<ref>{{Cite web|date=7 March 2021|title=Northeast's Sensation Zubeen Garg: Early Life, Career, Awards & Controversies – Sentinelassam|url=https://www.sentinelassam.com/entertainment/wikipedia-of-northeasts-singing-sensation-zubeen-garg-527402|access-date=9 March 2021|website=www.sentinelassam.com|language=en}}</ref> |{{won}} |- |২০০৬ |গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড<ref name="GIFA List Of Winners">{{cite web|title=G.I.F.A. Awards 2006: winners|date=10 December 2006|url=http://www.bollywoodhungama.com/features/2006/12/10/1918/index.html|website=[[Bollywood Hungama]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20081121175701/http://www.bollywoodhungama.com/features/2006/12/10/1918/index.html|access-date=24 April 2017|archive-date=21 November 2008}}</ref> | rowspan="6" |গেংষ্টাৰ | rowspan="4" |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (য়া আলি) |{{won}} |- | rowspan="5" |২০০৭ |ফিল্মফেয়াৰ বঁটা |{{nom}} |- |জী চিনে |{{nom}} |- |আইফা বঁটা<ref name=altfg>{{cite web |author=Andre Soares |url=http://www.altfg.com/blog/awards/indian-film-academy-awards-2007/ |title=Indian Film Academy Awards 2007 |publisher=Altfg.com |date=2 June 2007 |access-date=13 June 2012 |archive-date=8 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120208180559/http://www.altfg.com/blog/awards/indian-film-academy-awards-2007/ |url-status=live |archivedate=8 February 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120208180559/http://www.altfg.com/blog/awards/indian-film-academy-awards-2007/ |deadurl=yes }}</ref> |{{nom}} |- |ষ্টাৰডাষ্ট বঁটা<ref>{{cite web|title=Stardust Awards Winners for 2006|url=http://www.indicine.com/movies/bollywood/stardust-awards-winners-for-2006/|publisher=indicine.com|access-date=24 April 2017|archive-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180717184206/http://www.indicine.com/movies/bollywood/stardust-awards-winners-for-2006/|url-status=live}}</ref> |নতুন আলোড়নকাৰী কণ্ঠ |{{won}} |- |স্ক্ৰীন বঁটা<ref>{{Cite web |date=3 May 2022 |title=Screen Award for Best Male Playback Singer |url=https://bollywoodproduct.in/screen-award-for-best-male-playback-singer/ |access-date=2 July 2022 |website=Bollywood Product |language=en-US}}</ref> |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠ (য়া আলি) |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০০৮ | rowspan="2" |কলাকাৰ বঁটা |জিন্দেগী | rowspan="2" |শ্ৰেষ্ঠ মিউজিক এলবাম |{{won}} |- |''তুমি'' |{{won}} |- | ২০০৯ ||৫৫সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা || ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ'' || শ্ৰেষ্ঠ অ-কাহিনীমূলক সংগীত পৰিচালনাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|| {{won}} |- |২০১১ |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১১ |''[[জেতুকা পাতৰ দৰে (চলচ্চিত্ৰ)|জেতুকা পাতৰ দৰে]]'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"পুৱাৰ হাঁহিত"'' |{{nom}} |- |২০১২ ||প্ৰাগ চিনে বঁটা-২০১২<ref>{{cite web |title=Prag Cine Awards 2015 to be held in Assam |date=24 January 2015 |url=http://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/news-broadcasting/prag-cine-awards-2015-to-be-held-in-assam-150124 |publisher=indiantelevision.com |access-date=24 April 2017 |archive-date=1 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170501001923/http://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/news-broadcasting/prag-cine-awards-2015-to-be-held-in-assam-150124 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Prag Cine Award on March 21, 22|url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815/city053|publisher=assamtribune.com|access-date=24 April 2017|archive-date=2 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402195918/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815%2Fcity053|url-status=live|archivedate=2 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402195918/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815/city053|deadurl=yes}}</ref> |''[[ৰামধেনু (চলচ্চিত্ৰ)|ৰামধেনু]]'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"ৰং দিয়া মৰম"'' |{{nom}} |- |২০১৩ |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৩ |''মি এণ্ড মাই ছিষ্টাৰ'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"থুনুক-থানাক"'' |{{nom}} |- |২০১৪ |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৪ |''চিঞৰ'' |"শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"কালৰ অসুৰ"'' |{{nom}} |- | rowspan="2" | ২০১৫ | rowspan="2" |প্ৰাগ চিনে বঁটা উত্তৰ-পূব ২০১৫||''[[অহেতুক]]'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"অহেতুক"'' |{{won}} |- |''ৰ’দৰ চিঠি'' |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০১৬ | rowspan="2" |গপ চপ মিউজিক বঁটা |''বলিয়া কৃষ্ণ (হেঙুল থিয়েটাৰ)'' |বছৰটোৰ শীৰ্ষক গীত – "''বলিয়া কৃষ্ণ''" |{{won}} |- | rowspan="3" |''গানে কি আনে'' |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক – ''"জানো জানো"'' |{{won}} |- | rowspan="3" |২০১৭ | rowspan="2" |প্ৰাগ চিনে নৰ্থ-ইষ্ট ২০১৭ |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"জানো জানো"'' |{{nom}} |- |ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা |''[[কহিনুৰ থিয়েটাৰ|কহিনুৰ থিয়েটাৰ]]'' |ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী – "জনম জনম''"''<ref>{{Cite web|title=Dalmia Bharat : First Mobile Theatre Awards presented by Dalmia Cement {{!}} MarketScreener|url=https://www.marketscreener.com/quote/stock/DALMIA-BHARAT-LTD-9743873/news/Dalmia-Bharat-First-Mobile-Theatre-Awards-presented-by-Dalmia-Cement-24725283/|access-date=13 February 2021|website=www.marketscreener.com|date=10 July 2017 |language=en}}</ref> |{{won}} |- | rowspan="5" | ২০১৮ | rowspan="4" |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৮<ref>{{Cite web |date=28 May 2018 |title=Prag Cine Awards North-East 2018: Best director award for Utpal Barpujari |url=http://nenow.in/north-east-news/prag-cine-awards-north-east-2018-best-director-award-for-utpal-barpujari.html |access-date=20 August 2022 |website=NORTHEAST NOW |language=en-US}}</ref>|| rowspan="3" | ''[[মিছন চাইনা (চলচ্চিত্ৰ)|মিছন চাইনা]]'' || শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (জনপ্ৰিয়) || {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ ছবি (জনপ্ৰিয়) || {{won}} |- |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"দিন জ্বলে ৰাতি জ্বলে"'' |{{nom}} |- |''প্ৰিয়াৰ প্ৰিয়'' |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা |{{nom}} |- |ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা |''[[আৱাহন থিয়েটাৰ|আৱাহন থিয়েটাৰ]]'' |ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"অ' মা"''<ref>{{Cite web|title=Assam's Mobile theater industry gets due recognition; Artists, writers and personalities awarded|url=https://www.thenortheasttoday.com/current-affairs/states/assams-mobile-theater-industry-gets-due-recognition-artists-writers-and-personalities-awarded|access-date=13 February 2021|website=TheNortheastToday – Read From North East (TNT)|date=22 June 2018|language=en}}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |{{won}} |- |২০১৯ |ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা |''দেউতা (চিৰঞ্জীৱ থিয়েটাৰ)'' |ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"অ' দেউতা"''<ref>{{Cite web|date=20 July 2019|title=Tapan Das Bags Best Theatre Actor Award|url=https://www.pratidintime.com/tapan-das-bags-best-theatre-actor-award/|access-date=13 February 2021|website=Pratidin Time|language=en-US|archivedate=2 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210502130727/https://www.pratidintime.com/tapan-das-bags-best-theatre-actor-award/|deadurl=yes}}</ref> |{{won}} |- | rowspan="7" |২০২১ | rowspan="7" |প্ৰাগ চিনে বঁটা<ref>{{Cite web |title=20th Prag Cine Awards on Jan 30 |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/20th-prag-cine-awards-on-jan-30 |access-date=20 August 2022 |website=Pratidin Time |date=24 December 2020 |language=en}}</ref> | rowspan="3" |''[[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]]'' |শ্ৰেষ্ঠ ছবি (জনপ্ৰিয়) |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (জনপ্ৰিয়) |{{won}} |- |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"পাঞ্চনা"'' |{{won}} |- | rowspan="2" |[[ৰত্নাকৰ (চলচ্চিত্ৰ)|ৰত্নাকৰ]] |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক |{{won}} |- |শ্ৰেষ্ঠ কথা – ''"ৰাতি ৰাতি"'' |{{nom}} |- |''প্ৰতিঘাত'' |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক |{{nom}} |- |''[[বৰনদী ভটিয়ায়]]'' |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"বৰনদী ভটিয়ায়"'' |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০২২ | rowspan="2" |[[প্ৰাগ চিনে বঁটা]] ২০২২<ref>{{Cite web |title=Galaxy of Stars Gathered at the 'Prag Cine Awards 2022', Check the Winners List |url=https://pragnews.com/Galaxy-of-Stars-Gathered-at-the-%27Prag-Cine-Awards-2022%27,-Check-the-Winners-List |access-date=20 August 2022 |website=pragnews.com |language=en }}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |দা ফায়াৰিং ৰেঞ্জ |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (২০২০) |{{nom}} |- |চন্দ্ৰাৱলী |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (২০২১) |{{nom}} |- | rowspan="4" |২০২৩ |৮ম অসম ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা<ref>{{Cite web |date=10 March 2023 |title=8th Assam State Film Awards announced, Jonaki Porua—Fireflies, Bulbul Can Sing win best film award |url=http://nenow.in/top-news/8th-assam-state-film-awards-announced-jonaki-porua-fireflies-bulbul-can-sing-win-best-film-award.html |access-date=13 March 2023 |website=Northeast Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |title='৩৫ হাজাৰ গান গোৱাৰ পিছত এতিয়া আৰু শ্ৰেষ্ঠ কণ্ঠশিল্পীৰ বঁটা লৈ থাকিবলৈ দিন নাই' | date=13 March 2023 |url=https://www.youtube.com/watch?v=dJWoPZknc0w |access-date=13 March 2023 |language=en}}</ref> |[[কাঞ্চনজংঘা]] |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"পাঞ্চনা"'' |{{Won}} |- | rowspan="3" |ৰাজস্থান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ ''<small>(অন্যান্য ৰাজ্যিক ছবিত)</small>'' | rowspan="3" |ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২ |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"কি নাম দি মাতিম"'' |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা – "''কি নাম দি মাতিম"'' |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী চৰিত্ৰ |{{Won}} |- |২০২৪ |ফিল্মফেয়াৰ বঁটা-অসমীয়া<ref>{{Cite web |title=Filmfare Awards Assamese 2024 Winners – Complete List Out! |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-assamese-2024/winners |access-date=5 April 2025 |website=filmfare.com |language=en}}</ref> |দা শ্লেম বুক |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত এলবাম |{{Won}} |- |২০২৫ |ভূপেন হাজৰিকা বঁটা |বেলতলা বহাগী উৎসৱ সমিতি। কবিতা বৰুৱাৰদ্বাৰা প্ৰদান, [[ভূপেন হাজৰিকা]]ৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী |জীৱনজোৰা সাধনাৰ বঁটা<ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg conferred the Bhupen Hazarika Award 2025 |url=https://dainikjanambhumi.com/news/dr-bhupen-hazarika-award-has-been-presented-to-zubeen-garg?utm_source=chatgpt.com |work=Dainik Janambhumi}}</ref><ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg to be conferred with Dr. Bhupen Hazarika Award |url=https://www.sentinelassam.com/cities/guwahati-city/assam-singer-zubeen-garg-to-be-conferred-with-dr-bhupen-hazarika-award |work=The Sentinel}}</ref> |সন্মানীত |- |} ==বিতৰ্ক== জুবিন গাৰ্গ কেইবাবাৰো বিভিন্ন বিতৰ্কৰ মাজত সোমাই পৰিছিল। গান গাই থকা অৱস্থাত জখলা বগোৱাকে ধৰি মঞ্চত কৰা কেতবোৰ কাণ্ডৰ বাবে তেওঁ কেইবাবাৰো সমালোচিত হৈছিল।<ref name="timesof">{{cite web | url=http://www.timesofassam.com/headlines/zubin-garg-into-controversy-again/ | title=Zubeen Garg into controversy again | publisher=Times of Assam | date=2010-08-26 | accessdate=2013-04-27}}</ref> ২০১১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত তেওঁ ''অসম বন্ধ''ৰ বিৰুদ্ধে আৰক্ষী থানাত এজাহাৰ দাখিল কৰিছিল যদিও পাছলৈ সেয়া উঠাই লয়।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} ===ভূপেন হাজৰিকাৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া=== ২০১১ চনৰ ৯ নৱেম্বৰত [[গুৱাহাটী]]ৰ জালুকবাৰীস্থিত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ চৌহদত অনুষ্ঠিত [[ভূপেন হাজৰিকা|ড॰ ভূপেন হাজৰিকা]]ৰ অন্তিম শ্ৰদ্ধাঞ্জলি অনুষ্ঠানত জুবিনক মূৰত এখন কাপোৰৰ সৈতে এটা হালধীয়া বৰণৰ গেঞ্জী পৰিহিত অৱস্থাত দেখা দিছিল। জুবিনৰ সেই পোছাকযোৰক লৈ সমগ্ৰ অসমজুৰি বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল। অৱশেষত জুবিন গাৰ্গে ক্ষমা-প্ৰাৰ্থনা বিচাৰি বিতৰ্কৰ শেষ কৰিছিল।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} ===বিহু-মঞ্চত হিন্দী গান=== ২০১৩ চনত নিষিদ্ধ ঘোষিত সংগঠন [[আলফা]]ই অসমৰ গায়কসকলক বিহু-মঞ্চত হিন্দী গীত পৰিৱেশন নকৰিবলৈ জাননী দিছিল। কিন্তু এই আদেশ অমান্য কৰি জুবিন গাৰ্গে লতাশিল বিহু-মঞ্চত তেওঁৰ জনপ্ৰিয় হিন্দী গান ''য়া আলী'' পৰিৱেশন কৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়াস্বৰূপে আলফাৰ সৰ্বাধিনায়ক পৰেশ বৰুৱাই জুবিন গাৰ্গক ''ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক আগ্ৰাসনৰ এজেণ্ট''ৰূপে অভিহিত কৰি তেওঁক সংঘাতৰ বাবে সাৱধান কৰি দিছিল।<ref name="tehelka">{{cite web | url=http://tehelka.com/zubeen-hits-the-wrong-notes-for-ulfa/ | title=Zubeen hits the wrong notes for ULFA | publisher=Tehelka.com | date=2013-04-19 | accessdate=2013-04-27 | author=Ratnadip Choudhury | archivedate=2013-04-23 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130423164622/http://tehelka.com/zubeen-hits-the-wrong-notes-for-ulfa/ | deadurl=yes }}</ref> এই ঘটনাত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[তৰুণ গগৈ]]য়ে জুবিনক সমৰ্থন কৰি তেওঁক নিৰাপত্তা প্ৰদান কৰিছিল।<ref name="ইণ্ডিয়ান">{{cite web | url=http://www.indianexpress.com/news/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/1105979/ | title='Ya Ali' singer Zubeen Garg provided security after ULFA threat | publisher=The Indian Express | date=2013-04-22 | accessdate=2013-04-27}}</ref> অৱশ্যে কেইদিনমানৰ পাছতে এই বিবাদৰ মীমাংসা হয়। জুবিনৰ মৃত্যুত শোক প্ৰকাশ কৰি এই নিষিদ্ধ ঘোষিত সংগঠনটিয়ে এটি প্ৰেছ বিজ্ঞপ্তি প্ৰকাশ কৰিছে। ===সুৰাকণ্ঠ=== ২০১৯ চনত বঙাইগাঁও জিলাৰ বক্সিং এছ’চিয়েশ্যনৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানত ব্ৰাহ্মণ সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত বিতৰ্কিত মন্তব্য আগবঢ়োৱাৰ পাছত দৰং আৰু ওদালগুৰি জিলা ব্ৰাহ্মণ যুৱ মঞ্চই তেওঁক '''সুৰাকণ্ঠ''' উপাধি প্ৰদান কৰিছিল।<ref>[https://sangbad365.com/brahman-samaj-vs-zubeen/ জুবীন গাৰ্গক জুবীন গাৰ্গ নহয়, জুবীন সুৰাকণ্ঠ আখ্যা ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ যুৱ মঞ্চই]</ref> ===মাজুলীত নিষিদ্ধ=== মাজুলীৰ পূৱেৰুণ কলা পৰিষদৰ উদ্যোগত অনুষ্ঠিত ৰঙালী বিহু সন্মিলনৰ‌ সামৰণি অনুষ্ঠানত জুবিনক ''সংগীত সিন্ধু'' উপাধি প্ৰদান কৰাৰ অৱস্থাত জুবিনে সত্ৰাধিকাৰক ''প্ৰভু ঈশ্বৰ'' সম্বোধন কৰা সম্পৰ্কত আপত্তি দৰ্শায়।<ref name=":0" /> ফলত মাজুলী জিলা সত্ৰ মহাসভাই তেওঁক মাজুলীত সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান পৰিৱেশনত নিষেধাজ্ঞা জাৰী কৰিছিল।<ref name=":0">[https://assam.news18.com/news/assam/zubeen-garg-is-banned-in-majuli-by-majuli-satra-mahasabha-for-insulting-satradhikar-tv-bhaskar-subham-g-377776.html Zubeen Garg Controversy: মাজুলীত নিষিদ্ধ জুবিন গাৰ্গ! সত্ৰাধিকাৰক অসন্মান কৰি শ্ৰীকৃষ্ণক তুচ্ছ-তাচ্ছিল্য কৰি ৰোষত পৰিল মাজুলীবাসীৰ]</ref><ref>{{cite news |last2=Raj |first2=Suhasini |last1=Walker |first1=Mark |author2-link=Suhasini Raj |title=Zubeen Garg, Singer Who Charmed India With a Bollywood Hit, Dies at 52 |url=https://www.nytimes.com/2025/09/22/world/asia/zubeen-garg-dead.html |access-date=23 September 2025 |work=[[The New York Times]] |date=22 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Assam: Zubeen Garg Faces Ban From Majuli District Satra Mahasabha |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-zubeen-garg-faces-ban-from-majuli-district-satra-mahasabha |work=Sentinel Assam |date=26 April 2024 |access-date=27 April 2024}}</ref> ===লগুণ বিতৰ্ক=== ২০১৯ চনত শিল্পীগৰাকীয়ে বিতৰ্কৰ সন্মুখীন হৈছিল যেতিয়া তেওঁ কৈছিল ''মই ব্ৰাহ্মণ, কিন্তু চিনেমাখনত মোৰ [[লগুণ]] (ব্ৰাহ্মণসকলে পিন্ধা পৱিত্ৰ সূতা) ছিঙি পেলাইছোঁ। মই আগতেও লগুণডাল আঁতৰাই পেলাইছিলোঁ আৰু এতিয়াও পিন্ধা নাই। '' পাছলৈ তেওঁ এই বক্তব্যৰ বাবে ক্ষমা বিচাৰে।<ref>{{cite web | title=Assam singer Zubeen Garg says,'These Brahmins should be killed'; case registered | date=30 July 2019 | url=https://www.oneindia.com/india/assam-singer-zubeen-garg-says-these-brahmins-should-be-killed-case-registered-2926237.html }}</ref> জুবিন গাৰ্গে মিডিয়াৰ আগত স্পষ্ট কৰি দিলে যে তেওঁ আচলতে তেনেকৈ বুজাব বিচৰা নাছিল। তেওঁ কয়—'' "মই ধেমালি-ধেমালিতে কৈছিলোঁ বাবে মানুহে ভুল বুজিলে। মই বুজাব বিচাৰিছিলোঁ যে আমি উচ্চ জাতি-নিম্ন জাতিৰ ব্যৱস্থাটো নাইকিয়া কৰিব লাগে। মই সেই কঞ্চেপ্টটোত বিশ্বাস কৰোঁ। সেই প্ৰচেষ্টাত 'বামুণ' শব্দটো ভুলতে ওলাই গ’ল। মই ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ সন্মুখত ক্ষমা বিচাৰিছোঁ যিহেতু মোৰ উদ্দেশ্য নাছিল। মই নিজেও ব্ৰাহ্মণ ল’ৰা। মানুহে অতদিনে দেখি আহিছে—মই কি কৰি আহিছোঁ।" মই সকলো শ্ৰেণীৰ মানুহৰ বাবে কাম কৰিছোঁ।" '' ইয়াৰ উপৰি গাৰ্গে কয়— ''"মই সেইসময়ত ক্লান্ত হৈ পৰিছিলোঁ কাৰণ মই বিগত ৩-৪ ৰাতি ধৰি অবিৰতভাৱে অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰি আছিলোঁ। আই এম ছ’ৰী। আগলৈ আৰু এনেকুৱা নহয়।" ''<ref name="Prag News">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=D2sTTsZQ7rg |title=Zubeen-Brahmin controversy: Zubeen Garg seeks apology for the brahmin controversy}}</ref> == মৃত্যু == [[File:People gathered at the Sarusajai Bhogeswar Baurah Sports Complex in Guwahati to pay their respects to Zubeen Garg.jpg|thumb|সৰুসজাইস্থিত ভোগেশ্বৰ বৰুৱা ক্ৰীড়া প্ৰাঙ্গণত ৰখা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ চাবলৈ ৰাইজ সমবেত হয়। ]] [[File:Admirers and fans of Zubeen Garg are lighting the lamps at a market of Guwahati.jpg|thumb|অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত জুবিন গাৰ্গক সুঁৱৰি সন্ধ্যা চাকি আৰু মম জ্বলোৱা হয়। ]] ২০২৫ চনৰ ১৯ ​​ছেপ্টেম্বৰ‌ তাৰিখে [[:en:Saint_John's_Island|ছেইণ্ট জ’ন্‌ছ দ্বীপ]]ৰ সমীপত থকা ছিংগাপুৰ প্ৰণালী ([[:en:Singapore_Strait|Singapore Strait]])ৰ বুকুত হোৱা এক দুৰ্ঘটনাৰ পাছত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু হয়। তেওঁ পানীৰ তলত উশাহ লোৱাৰ অসুবিধাৰ সন্মুখীন হৈছিল, এনে পৰিস্থিতিৰপৰা উদ্ধাৰ কৰি কাৰ্ডিঅ’পালমনাৰী ৰিছাছিটেশ্যন (চিপিআৰ) দিয়াৰ পাছত [[Singapore General Hospital|ছিংগাপুৰ জেনেৰেল হস্পিটেলৰ]] আই.চি.ইউত ভৰ্তি হোৱাৰ পাছত তেওঁক মৃত বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Assamese singer Zubeen Garg dies in scuba diving accident in Singapore |url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-garg-assamese-singer-dies-in-singapore-scuba-diving-accident-10259381/ |work=The Indian Express |date=19 September 2025 |access-date=19 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Popular Assam singer Zubeen Garg dies in Singapore accident |url=https://www.ndtv.com/entertainment/popular-assam-singer-zubeen-garg-dies-in-singapore-accident-9306555 |work=NDTV |date=19 September 2025 |access-date=19 September 2025}}</ref> তেওঁ ছিংগাপুৰত নৰ্থ ইষ্ট ইণ্ডিয়া ফেষ্টিভেলত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ গৈছিল, য’ত তেওঁ অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰাৰ কথা আছিল। ২০২৫ চনৰ ২২ ছেপ্টেম্বৰত মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাই ঘোষণা কৰে যে ২৩ ছেপ্টেম্বৰত গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ কমাৰকুছি এন চি গাঁৱত গাৰ্গৰ মৃতদেহ সম্পূৰ্ণ ৰাজ্যিক সন্মানেৰে দাহ কৰা হ’ব।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg to be cremated with full state honours near Guwahati on September 23 |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> যোৰহাটৰ জনসাধাৰণে অসম চৰকাৰক যোৰহাটত মৃতদেহ দাহৰ বাবে জনোৱা দাবীৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি ৰাজ্যিক মন্ত্ৰীসভাৰ আলোচনা আৰু পৰিয়ালটোৰ সুবিধা তথা পছন্দ দুয়োটা দিশত বিবেচনা কৰি এই সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছিল। পত্নী গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ আৰু ভগ্নী পামী বৰঠাকুৰে ৮৫বছৰীয়া পিতৃৰ দুৰ্বল স্বাস্থ্য আৰু গুৱাহাটীৰপৰা আঁতৰত ৰীতি-নীতি সমাপন কৰাত হোৱা অসুবিধাৰ কথা উল্লেখ কৰে। আপোচ হিচাপে চৰকাৰে ঘোষণা কৰে যে, গাৰ্গৰ চিতাভস্ম যোৰহাটলৈও লৈ যোৱা হ’ব। গুৱাহাটীৰ দাহস্থলীৰ লগতে যোৰহাটতো গাৰ্গৰ স্মৃতিসৌধ নিৰ্মাণ কৰা হ’ব বুলি চৰকাৰে ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news |title=Assam CM: Family's wish to perform Zubeen Garg's last rites near Guwahati prioritised; memorials planned in both Guwahati and Jorhat |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> [[File:Ambulance carrying Zubeen Garg amidst crowd.jpg|thumb|ৰাইজৰ মাজেৰে যাত্ৰা কৰা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ কঢ়িয়াই নিয়া এম্বুলেঞ্চখন]] স্থানীয় গাঁৱৰ লোকে স্বেচ্ছামূলকভাৱে কাম কৰা ৩.৩ একৰ চৰকাৰী আবণ্টিত মাটিত বিস্তৃত এই শ্মশান ক্ষেত্ৰখনত ৫ হাজাৰ লোকৰ উপস্থিতি সম্ভৱ যদিও অনুমাণিক ৫০ হাজাৰ লোকৰ আগমন ঘটে। গাৰ্গৰ মৃতদেহ ২৩ ছেপ্টেম্বৰৰ পুৱালৈকে গুৱাহাটীৰ অৰ্জুন ভোগেশ্বৰ বৰুৱা ক্ৰীড়া ভৱনত জনসাধাৰণে শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনোৱাৰ বাবে ৰাজ্যিক ব্যৱস্থাৰে ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg's body to be kept at Guwahati sports complex before cremation |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-gargs-mortal-remains-to-be-kept-at-sarusajai-till-monday-assam-cm/cid/2124200 |work=The Telegraph |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ দিনটোলৈকে (২৩ ছেপ্টেম্বৰ) ৰাজ্যিক শোকৰ সময় বৃদ্ধি কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg cremation: Mourning period extended by one day |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> ২০২৫ চনৰ ১৯ ​​ছেপ্টেম্বৰত ছিংগাপুৰত তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত তাত জুবিন গাৰ্গৰ মৃতদেহৰ মৰণোত্তৰ পৰীক্ষা কৰা হয়। এই পৰীক্ষাৰ ফলাফলত পানীত ডুব যোৱা কাৰণত তেওঁৰ মৃত্যুহোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Zubeen Garg’s death certificate cites drowning as cause of death |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/why-assam-government-ordered-second-post-mortem-of-zubeen-garg-s-body-101758549639461.html |website=Hindustan Times |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> তেওঁৰ মৃতদেহ অসমলৈ অনাৰ পাছত বিভিন্নপক্ষৰপৰা জনসাধাৰণৰ দাবী আৰু আৱেদনৰ বাবে ৰাজ্য চৰকাৰে সৰ্বসাধাৰণৰ উদ্বেগ দূৰ কৰিবলৈ আৰু যিকোনো ধৰণৰ সন্দেহ নুই কৰিবলৈ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মৰণোত্তৰ পৰীক্ষাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref>{{cite web |title=Second post-mortem on Zubeen Garg on Tuesday after demands from people, says Assam CM |url=https://www.indiatoday.in/entertainment/story/second-post-mortem-on-zubeen-garg-on-tuesday-after-demands-from-people-says-assam-cm-himanta-biswa-sarma-2791537-2025-09-22 |website=India Today |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> পত্নী গৰিমা গাৰ্গৰ সন্মতি সাপেক্ষে অন্ত্যোষ্টিক্ৰিয়াৰ পূৰ্বে এইম্‌ছ গুৱাহাটীৰ এটা দলৰ সহযোগত গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়ত এই পদ্ধতিৰ দিন ধাৰ্য কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Second post-mortem of Zubeen Garg’s body to be done on Tuesday morning |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/second-post-mortem-of-zubeen-gargs-body-to-be-done-on-tuesday-morning/ |website=The Tribune |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> ===শ্ৰদ্ধাঞ্জলি=== জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুত সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষতে ব্যাপক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি দিয়া হয়। প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]], বিৰোধী দলৰ নেতা [[ৰাহুল গান্ধী]], অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]], [[ৰাইজৰ দল]]ৰ সভাপতি [[অখিল গগৈ]], অসম জাতীয় পৰিষদৰ সভাপতি লুৰীণজ্যোতি গগৈকে ধৰি বহু উচ্চ পদস্থ ব্যক্তিয়ে গাৰ্গৰ দেহাৱসানত শোক প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite news |title=Condolences pour in over death of singer Zubeen Garg |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/condolences-pour-in-over-death-of-singer-zubeen-garg/article70069962.ece |access-date=19 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=19 September 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite news |date=19 September 2025 |title=Singer Zubeen Garg passes away at 52: PM Modi expresses grief; Rahul Gandhi, Kharge pay tribute |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/assam-cm-himanta-biswa-sarma-mourns-zubeen-gargs-death-calls-him-assams-favourite-rockstar/articleshow/123996813.cms |access-date=19 September 2025 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> শ্ৰদ্ধাঞ্জলিস্বৰূপে [[অসম চৰকাৰ|অসম চৰকাৰে]] ২০ ছেপ্টেম্বৰৰপৰা ২২ ছেপ্টেম্বৰলৈ তিনিদিনীয়া ৰাজ্যিক শোক ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news |title=Assam declares three-day State mourning over singer Zubeen Garg's death |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/zubeen-garg-death-singapore-assam-state-mourning-three-days/article70073216.ece |access-date=20 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=20 September 2025 |language=en-IN}}</ref> [[পশ্চিমবংগ|, উত্তৰ পূব ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ সঙ্ঘই সাতদিনীয়াকৈ সকলো কাৰ্যসূচী স্থগিত কৰি শোক প্ৰকাশ কৰে।পশ্চিম বংগ]]ৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[মমতা বেনাৰ্জী]]য়েও শোক প্ৰকাশ কৰি গাৰ্গক তেওঁৰ "প্ৰিয় ভাতৃ" বুলি অভিহিত কৰে আৰু তেওঁৰ "মৃদু কণ্ঠ আৰু অদম্য মনোভাব"ৰ প্ৰশংসা কৰে আৰু লগতে কয় যে, তেওঁৰ গীতসমূহ "চিৰদিনৰ বাবে অমৰ" হৈ থাকিব।<ref>{{cite news |title=Bengal CM Mamata Banerjee mourns singer Zubeen Garg's death |url=https://theprint.in/india/bengal-cm-mamata-banerjee-mourns-singer-zubeen-gargs-death/2747044/ |work=ThePrint |agency=PTI |date=19 September 2025 |access-date=23 September 2025}}</ref> ৰাজনৈতিক নেতাৰ উপৰি ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত উদ্যোগৰ অসংখ্য ব্যক্তিয়ে গাৰ্গৰ মৃত্যুত শোক প্ৰকাশ কৰে। সহযোগী অসমীয়া গায়ক [[অংগৰাগ মহন্ত|পাপনে]] গাৰ্গক "এটা প্ৰজন্মৰ কণ্ঠ" বুলি অভিহিত কৰি ভাতৃ হেৰুৱাৰ সমান ক্ষতি বুলি অভিহিত কৰে। তেওঁৰ সৈতে ''গেংষ্টাৰ (২০০৬)'' ছবিত সহযোগ কৰা সংগীত পৰিচালক [[প্ৰীতম চক্ৰৱৰ্তী]]য়ে তেওঁ “হতভম্ব আৰু বিধ্বস্ত” হৈছে বুলি উল্লেখ কৰি গাৰ্গৰ পৰিয়াললৈ সমবেদনা জ্ঞাপন কৰে। সংগীত শিল্পী [[এ. আৰ. ৰহমান]], প্ৰবীণ গায়ক [[হৰিহৰণ (গায়ক)|হৰিহৰণ]], সুৰকাৰ [[জিৎ গাংগুলী]], [[বাদশ্বাহ]], গায়ক [[আলিছা চিনাই]], [[মহালক্ষ্মী আয়াৰ]], [[শান|চান]], অমল মালিক, [[দেৱজিৎ সাহা]], [[কল্পনা পাটোৱাৰী]], [[শিল্পা ৰাও]], [[সুনিধি চৌহান]], [[নেহা ভাছিন]], [[ৰাগেশ্বৰী লুম্বা]], [[সাগৰিকা মুখাৰ্জী]], [[শ্ৰেয়া ঘোষাল]], [[তৰালি শৰ্মা]], [[বিশাল মিশ্ৰা (সুৰকাৰ)|বিশাল মিশ্ৰা]], বিশাল দদলানী, আৰু অভিনেতা [[দেব (অভিনেতা)|দেৱ]] আৰু প্ৰসেনজিৎ চেটাৰ্জীয়েও ছ’চিয়েল মিডিয়াত শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনায়।<ref>{{cite news |last1=P |first1=Devadasan K. |title=Zubeen Garg’s final journey: India bids tearful goodbye |url=https://gulfnews.com/entertainment/zubeen-gargs-final-journey-india-bids-tearful-goodbye-1.500277469 |access-date=23 September 2025 |work=[[Gulf News]] |date=21 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Khan |first1=Lubna |title=Hariharan Pays Tribute After ‘True Soul’ Zubeen Garg’s Death: ‘He Belonged To People’ |url=https://www.news18.com/movies/regional-cinema/hariharan-pays-tribute-after-true-soul-zubeen-gargs-death-he-belonged-to-people-aa-9588636.html |access-date=23 September 2025 |work=[[CNN-News18|News18]] |date=22 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Bhattacharya |first1=Tanisha |title=Zubeen Garg Death: Tributes From Shaan, Papon And Others - "Devastated And Shocked" |url=https://www.ndtv.com/entertainment/zubeen-garg-death-tributes-from-pritam-armaan-malik-and-others-devastated-and-shocked-9307008 |access-date=22 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=19 September 2025}}</ref><ref name="sangbadpratidin">{{cite news |title='ভাইকে হাৰালাম', জুবিনেৰ মৃত্যুতে বাকৰুদ্ধ পাপন, শোকপ্ৰকাশ প্ৰীতম ও দেবেৰ |trans-title='Lost a brother': Papon speechless, tributes from Pritam and Dev after Zubeen's death |url=https://www.sangbadpratidin.in/entertainment/cinema/zubeen-garg-death-pritam-papon-dev-jeet-ganguly-are-devastated-by-news/ |work=Sangbad Pratidin |date=19 September 2025 |access-date=23 September 2025 |language=bn}}</ref> অসমীয়া অভিনেতা [[আদিল হুছেইন]]ে অসমীয়া সংগীত আৰু চিনামাত গাৰ্গৰ সাংস্কৃতিক গুৰুত্বৰ কথা দোহাৰি সমগ্ৰ বাতৰিটোক “হৃদয়বিদাৰক” বুলি অভিহিত কৰে।<ref name="sangbadpratidin" /> ২০২৫ চনৰ ২১ ছেপ্টেম্বৰত ৰঘু ডাকাটৰ ট্ৰেইলাৰ মুকলি অনুষ্ঠানত গাৰ্গৰ স্মৃতিত কলকাতাৰ নেতাজী ইনড’ৰ ষ্টেডিয়ামত ৩০ ছেকেণ্ডৰ মৌনতা অৱলম্বন কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Raghu Dakat trailer launch, Dev's 20 years in Tollywood: Event pays tribute to Zubeen Garg with silence |url=https://bengali.abplive.com/entertainment/himanta-biswa-sarma-shared-raghu-dakat-trailer-launch-video-as-they-paid-tribute-to-zubeen-garg-entertainment-news-bollywood-1153347 |work=ABP Ananda |date=21 September 2025 |access-date=23 September 2025 |language=bn}}</ref> ২০১৯ চনত গুৱাহাটীৰ [[বি বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|বি. বৰুৱা মহাবিদ্যালয়]]ত অনুষ্ঠিত এক সংগীতানুষ্ঠানত গাৰ্গে প্ৰকাশ কৰিছিল যে "[[মায়াবিনী ৰাতিৰ বুকুত]]" গীতটো তেওঁৰ মৃত্যুৰ সময়ত বজাব লাগে। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত এই গীতটো কেৱল তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াতে নহয়—সমগ্ৰ অসমতে, ঘৰে-দোকানে আৰু ৰাজহুৱা অনুষ্ঠানত ব্যাপকভাৱে পৰিৱেশন কৰা শ্ৰদ্ধাঞ্জলিৰ সামূহিক গীত হিচাপে পৰিণত হয়।<ref>{{cite magazine |last=Das |first=Yudhajit Shankar |date=22 September 2025 |url=https://www.indiatoday.in/india/story/zubeen-garg-funeral-song-mayabini-ratir-bukut-song-anthem-procession-guwahati-fans-grief-2791423-2025-09-22 |title=Zubeen Garg funeral: The phenomenon called Zubeen Garg and how Mayabini became an anthem |magazine=India Today |accessdate=23 September 2025}}</ref> ===লিমকা বুক অৱ ৰেকৰ্ডছ=== ছিংগাপুৰৰপৰা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ গুৱাহাটী আহি পোৱাৰ পাছতেই লক্ষাধিক লোক তেওঁৰ শৰীৰ কঢ়িয়াই নিয়া বাহনৰ কাষত থিয় দিয়ে। একাধিক বাতৰিৰ মতে, লিমকা বুক অৱ ৰেকৰ্ড্‌ছে সমবেত হোৱা লোকৰ সংখ্যাক পৃথিৱীৰ ভিতৰতে চতুৰ্থ সৰ্বাধিক হিচাপে অভিহিত কৰে। [[মাইকেল জেকচন]], পোপ ফ্ৰাঞ্চিছ আৰু দ্বিতীয় ৰাণী এলিজাবেথৰ পাছতে এই সমাৱেশক চতুৰ্থ বৃহত্তম হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হয়।<ref name="HT">{{cite web | url=https://www.hindustantimes.com/india-news/zubeen-gargs-funeral-in-guwahati-listed-as-fourth-biggest-gathering-enters-limca-book-of-records-101758541214756.html | title=Zubeen Garg fans queue up in thousands for last glimpse of their idol | publisher=Hindustan Times | date=Updated on: Sept 23, 2025 08:06 am IST | accessdate=24 September 2025 | author=HT NEWS DESK}}</ref> <ref name="MC">{{cite web | url=https://www.moneycontrol.com/entertainment/zubeen-garg-s-funeral-becomes-forth-biggest-gathering-enters-limca-book-of-records-article-13565844.html | title=Zubeen Garg’s funeral becomes fourth biggest gathering, enters Limca Book of Records | publisher=Money Control | date=September 22, 2025 15:00 IST | accessdate=24 September 2025 | author=MONEY CONTROL}}</ref> <ref name="News Arena">{{cite web | url=https://newsarenaindia.com/nation/zubeen-s-funeral-ranked-4th-largest-global-gathering/57172 | title=Zubeen’s funeral ranked 4th largest global gathering | publisher=News Arena India | date=September 22, 2025, 02:49 PM | accessdate=24 September 2025}}</ref> ===তদন্ত=== ছিংগাপুৰ কৰ্তৃপক্ষই প্ৰদান কৰা মৃত্যুৰ প্ৰমাণ-পত্ৰত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ কাৰণ ডুব যোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg's cause of death revealed: Death certificate states singer died due to drowning |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/zubeen-gargs-cause-of-death-revealed-death-certificate-states-singer-died-due-to-drowning/articleshow/124030064.cms |work=The Times of India |date=20 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> গাৰ্গৰ মেনেজাৰ আৰু ফেষ্টিভেল আয়োজকৰ বিৰুদ্ধে গাফিলতি আৰু সুৰক্ষা ব্যৱস্থাৰ অভাৱৰ অভিযোগত কেইবাখনো এজাহাৰ দাখিল কৰা হৈছিল, য'ত গাৰ্গে লাইফ জেকেট পিন্ধিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা বুলিও বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg death: Assam Police file FIR against event organiser, controversy angle to be probed |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/zubeen-garg-death-assam-police-file-fir-against-event-organiser-controversy-angle-to-be-probed-101758350955318.html|work=Hindustan Times |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref><ref>{{Cite news |title=No life jacket? Controversy angle under scanner in Zubeen Garg death probe so far |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/no-life-jacket-controversy-angle-under-scanner-zubeen-garg-death-probe-so-far-101758362390294.html|work=Hindustan Times |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> পিছলৈ তেওঁৰ পত্নীয়ে তেওঁৰ মেনেজাৰৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ বাবে আবেদন জনায়।<ref>{{Cite news |title=Withdraw FIRs against Siddhartha, says Garima |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/withdraw-firs-against-siddhartha-says-garima/articleshow/124019732.cms |work=The Times of India |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ মেইলযোগে চিআইডিৰ ওচৰত এজাহাৰ দাখিল কৰে। এই এজাহাৰত তেওঁ সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মা, [[শ্যামকানু মহন্ত|শ্যামকানু মহন্তকে]] সাঙুৰি ছিংগাপুৰত জুবিন গাৰ্গৰ কাষত উপস্থিত থকাসকলৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তঁৰে। <ref name="Garima">{{cite news | url=https://www.patrika.com/en/national-news/wife-of-zubeen-garg-garima-garg-saikia-files-fir-against-all-accused-in-suspected-death-case-in-singapore-19981524 | title=Wife of Zubeen Garg, Garima Saikia Garg, files FIR against all accused in suspected death case in Singapore | date=Sep 28, 2025 | agency=Patrika | accessdate=3 October 2025}}</ref> <ref name="Garima1">{{cite news | url=https://thelogicalindian.com/zubeen-gargs-wife-files-cid-complaint-names-manager-organiser-in-probe-demand-over-singers-death/ | title=Zubeen Garg’s Wife Files CID Complaint, Names Manager, Organiser in Probe Demand Over Singer’s Death | date=Sep 29, 2025 | agency=The logical Indian| accessdate=3 October 2025}}</ref> <ref name="Garima2">{{cite news | url=https://www.asomiyapratidin.in/homepage/garima-saikia-garg-fir-cid-10508796 | title=কাৰ কাৰ বিৰুদ্ধে এজাহাৰ দাখিল কৰিলে গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গে?| date=Sep 27, 2025 | agency=অসমীয়া প্ৰতিদিন| accessdate=3 October 2025}}</ref> জনসাধাৰণৰ দাবীৰ পাছত অসম চৰকাৰে গাৰ্গৰ পৰিয়ালৰ সদস্যৰ সন্মতি সাপেক্ষে [[গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় চিকিৎসালয়|গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় চিকিৎসালয়]]ত দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মৰণোত্তৰ পৰীক্ষাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref>{{Cite news |last=Kalita |first=Kangkan |title=Second post-mortem on Garg on Tuesday after demands from people, says Assam CM Himanta Biswa Sarma |url=https://www.indiatoday.in/entertainment/story/second-post-mortem-on-zubeen-garg-on-tuesday-after-demands-from-people-says-assam-cm-himanta-biswa-sarma-2791537-2025-09-22|work=[[India Today]] |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref>২৩ ছেপ্টেম্বৰৰ পুৱাৰ ভাগত তেওঁৰ মৰণোত্তৰ পৰীক্ষা সম্পন্ন হয়।<ref name="autopsy2">{{cite web |last= |first= |title=Zubeen Garg’s Second Post-Mortem Completed in Guwahati Ahead of Final Rites |url=https://www.ndtv.com/entertainment/zubeen-gargs-second-post-mortem-completed-in-guwahati-ahead-of-final-rites-9326201 |website=NDTV |publisher=NDTV |date=2025-09-23 |access-date=2025-10-12}}</ref> জনতাৰ দাবী আৰু অসমীয়া শিল্পীৰ হেঁচাত তদন্তৰ বাবে এটা বিশেষ তদন্তকাৰী দল (SIT) গঠন কৰা হয়।<ref>{{cite news |last1=Purkayastha |first1=Biswa Kalyan |title=Assam: SIT formed to probe Zubeen Garg's death; Congress demands CBI inquiry |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/assam-sit-formed-to-probe-zubeen-garg-s-death-congress-demands-cbi-inquiry-101758724645343.html |access-date=25 September 2025 |work=[[Hindustan Times]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Karmakar |first1=Sumir |title=Assam Police form SIT to probe Zubeen Garg's death following suspicion of foul play |url=https://www.deccanherald.com/india/assam/assam-police-form-sit-to-probe-zubeen-gargs-death-following-suspicion-of-foul-play-3741754 |access-date=25 September 2025 |work=[[Deccan Herald]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Son |first1=Mallika |title=Assam CM Himanta Sarma Orders SIT Probe Into Singer Zubeen Garg's Death |url=https://www.news18.com/india/assam-cm-himanta-sarma-orders-sit-probe-into-singer-zubeen-gargs-death-ws-l-9594331.html |access-date=25 September 2025 |work=[[CNN-News18|News18]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref> এছ আই টি-ৰ নেতৃত্বত আছিল চিআইডি-ৰ বিশেষ ডিজিপি, আইপিএছ এম পি গুপ্তা আৰু আন ৯জন আৰক্ষী বিষয়া।<ref>{{cite news |last1=Varma |first1=Ananya |title=Assam Police Form 10-Member SIT To Probe 'Suspicious' Demise Of Zubeen Garg |url=https://www.timesnownews.com/india/assam-police-form-10-member-sit-to-probe-suspicious-demise-of-zubeen-garg-article-152888057 |access-date=25 September 2025 |work=[[Times Now]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Following CM's order Assam DGP forms10-member SIT to probe into Zubeen Garg's death- The Week |url=https://www.theweek.in/wire-updates/national/2025/09/24/cal55-as-zubeen-ld-sit.html |access-date=25 September 2025 |work=[[The Week (Indian magazine)|The Week]] |agency=[[Press Trust of India|PTI]] |date=24 September 2025}}</ref> এছআইটি-ৰ সহায়ৰ পাছত চিআইডি-এ গাৰ্গৰ সন্দেহজনক মৃত্যুৰ সৈতে জড়িত ভাৰতীয় ন্যায় সংহিতাৰ ধাৰা ৬১(২), ১০৫, আৰু ১০৬(১)ৰ অধীনত এটা গোচৰ (২০২৫ চনৰ ১৮ নং গোচৰ) পঞ্জীয়ন কৰে।<ref>{{cite news |title=SIT, CID raids organiser's home amid probe into singer Zubeen Garg's demise |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/sit-cid-raids-organiser-shyamkanu-mahantas-home-amid-probe-into-singer-zubeen-gargs-demise-101758894850541.html |access-date=26 September 2025 |work=[[Hindustan Times]] |agency=[[Asian News International|ANI]] |date=26 September 2025 |language=en}}</ref> ফেষ্টিভেলৰ আয়োজক শ্যামকানু মহন্ত আৰু গাৰ্গৰ পৰিচালক সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাৰ বাসগৃহত অভিযান চলোৱা হয় আৰু এই সময়ত ইলেক্ট্ৰনিক ৰেকৰ্ড আৰু নথি-পত্ৰ জব্দ কৰা হয়।<ref>{{cite news |last1=Maheshwari |first1=Khushi |title=Zubeen Garg Death: SIT Team Raids Houses Of Festival Organiser, His Manager |url=https://www.ndtvprofit.com/nation/zubeen-garg-death-sit-team-raids-houses-of-festival-organiser-his-manager |access-date=26 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=25 September 2025 |language=en }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=Assam: SIT raids homes of singer Zubeen Garg’s manager, event organiser |url=https://scroll.in/latest/1087010/assam-sit-raids-homes-of-singer-zubeen-gargs-manager-event-organiser |access-date=26 September 2025 |work=[[Scroll.in]] |date=26 September 2025 |language=en}}</ref> ছিংগাপুৰত ডাইভিঙৰ সময়ত গাৰ্গৰ লগত যোৱা শেখৰ জ্যোতি গোস্বামীকো এছআইটি-এ জেৰা কৰি আটক কৰি ৰাখিছিল।<ref>{{cite news |title=Musician Shekharjyoti Goswami Arrested in Zubeen Garg Death Probe |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/breaking-shekharjyoti-goswami-arrested-by-sit-in-zubeen-garg-death-case |work=The Sentinel Assam |date=25 September 2025 |access-date=26 September 2025}}</ref> অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাই মন্তব্য কৰিছিল যে যদি এছআইটি-এ নিৰ্ণায়ক ফলাফল নিদিয়ে তেন্তে গোচৰটো কেন্দ্ৰীয় তদন্তকাৰী সংস্থাক (চিবিআই)ক গতাই দিয়া হ’ব।<ref>{{cite news |title=SIT questions musician in Zubeen Garg death case; CM warns probe may go to CBI if no results |url=https://m.economictimes.com/news/india/sit-questions-musician-in-zubeen-garg-death-case-cm-himanta-biswa-sarma-warns-probe-may-go-to-cbi-if-no-results/articleshow/124118501.cms |work=The Economic Times |date=23 September 2025 |access-date=26 September 2025}}</ref> জনতাৰ ক্ষোভৰ সাক্ষী হৈ সদৌ অসম অধিবক্তা সন্থাই তেওঁলোকৰ সদস্যসকলক গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ গোচৰত অভিযুক্ত ব্যক্তিসকলক প্ৰতিনিধিত্ব নকৰিবলৈ আহ্বান জনায়।<ref>{{cite news |title=Lawyers urged not to represent accused in Zubeen Garg death case |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/lawyers-urged-not-to-represent-accused-in-zubeen-garg-death-case/article70098339.ece |access-date=27 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=26 September 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{cite news |title=Zubeen Garg’s death: Assam lawyers’ association urged not to represent accused; CID issues notices to witnesses |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2025/Sep/26/zubeen-gargs-death-assam-lawyers-association-urged-not-to-represent-accused-cid-issues-notices-to-witnesses |access-date=27 September 2025 |work=[[The New Indian Express]] |date=26 September 2025 |language=en}}</ref> তেওঁৰ মৃত্যুৰ পৰিস্থিতিৰ তদন্তৰ ফলত ২০২৫ চনৰ ১ অক্টোবৰত ইভেণ্টৰ আয়োজক শ্যামকানু মহন্ত আৰু মেনেজাৰ সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়।<ref name="PratidinTime2025">{{cite web | title=BREAKING: Shyamkanu Mahanta, Siddharth Sharma Arrested, Brought To Guwahati | website=Pratidin Time | date=1 October 2025 | url=https://www.pratidintime.com/guwahati-news-breaking-latest/breaking-shyamkanu-mahanta-siddharth-sharma-arrested-brought-to-guwahati-10518028 | access-date=1 October 2025}}</ref> ২ অক্টোবৰ তাৰিখে শ্যামকানু মহন্ত, সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাৰ বিৰুদ্ধে চিআইডি-এ ভাৰতীয় ন্যায় সংহিতাৰ অধীনত ১০৩ ধাৰা আৰোপ কৰে। এইটো ধাৰা পৰিকল্পিত হত্যাৰ লগত জড়িত।<ref>{{cite news |title=Murder charges added against Shyamkanu Mahanta & Siddharth sharma in Zubeen Garg Death Case |url=https://www.guwahatiplus.com/assam/murder-charges-added-against-shyamkanu-mahanta-siddharth-sharma-in-zubeen-garg-death-case |access-date=3 October 2025 |work= The Guwahati Plus |date=2 October 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Section 103 of BNS slapped on accused in Zubeen’s death case|url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/assam-section-103-of-bns-slapped-on-accused-in-zubeens-death-case |access-date=3 October 2025 |work= The Sentinal |date=2 October 2025 |language=en}}</ref> ২ অক্টোবৰতে ছিংগাপুৰৰ ঘটনাস্থলীত উপস্থিত থকা শেখৰ জ্যোতি গোস্বামী আৰু কণ্ঠশিল্পী অমৃতপ্ৰভা মহন্তক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। বিশেষ তদন্তকাৰী দলৰ সূত্ৰৰ মতে, শেখৰ জ্যোতি গোস্বামীক ইতিমধ্যে ভাইৰেল হৈ পৰা ভিডিঅ’টোত গাৰ্গৰ অতি ওচৰত সাঁতুৰি থকা দেখা গৈছিল আৰু অমৃতপ্ৰভা মহন্তই সমগ্ৰ কাণ্ডটো নিজৰ চেলফোনত ৰেকৰ্ড কৰিছিল। দুয়োকে বিগত ৬ দিন ধৰি জেৰা কৰা হৈছিল।<ref name="NDTV">{{cite news | url=https://www.ndtv.com/india-news/shekhar-jyoti-goswami-amritprava-mahanta-bandmate-co-singer-arrested-in-zubeen-garg-death-case-total-now-4-sources-9386048 | title=Bandmate, Co-Singer Arrested In Zubeen Garg Death Case, Total Now 4: Sources | work=NDTV | date=Oct 03, 2025 06:52 am IST | agency=NDTV | accessdate=3 October 2025}}</ref><ref name="Northeast">{{cite news | url=https://northeasttoday.in/northeast/assam/zubeen-garg-death-case-cid-arrests-musicians-shekhar-goswami-and-amritprava-mahanta/ | title=Zubeen Garg Death Case: CID Arrests Musicians Shekhar Goswami And Amritprava Mahanta | work=Northeast | date=3rd October 2025 | agency=North East Today | accessdate=3 October 2025 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==উত্তৰাধিকাৰ== জুবিন গাৰ্গক উদ্‌যাপন কৰিবলৈ ২০২২ চনৰ ২ ডিচেম্বৰত [[ডিগবৈ|ডিগবৈত]] নাজিৰাটিং তামোলী পৰ্যটন মহোৎসৱৰ সময়ত গায়কজনৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা ২০ ফুট উচ্চতাৰ এটা মূৰ্তি উন্মোচন কৰা হয়।<ref>{{Cite web |date=3 January 2023 |title=Zubeen Garg's Statue Unveiled in Digboi |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/zubeen-gargs-statue-unveiled-in-digboi-631273 |access-date=8 January 2023 |website=www.sentinelassam.com |language=en}}</ref> টেঙাপানীৰ গাঁওবাসীয়ে ন দিহিং নদীৰ সিপাৰে নিৰ্মাণ কৰা আৰু জুবিন গাৰ্গৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এখন বাঁহৰ দলং টেঙাপানী-থেপাবাৰীত গায়কজনে ২০২০ চনৰ ২৯ ফেব্ৰুৱাৰীত উদ্বোধন কৰে।<ref>{{Cite web |date=20 February 2020 |title='Zubeen Garg Bridge' in Kakopathar to be inaugurated by the star himself on 29 Feb |url=https://newslivetv.com/zubeen-garg-bridge-in-kakopathar-to-be-inaugurated-by-the-star-himself-on-29-feb/ |access-date=8 January 2023}}</ref><ref>{{cite news |last1=Ojha |first1=Manoj Kumar |date=29 May 2020 |title=Zubeen Garg to open namesake bridge in Assam |url=https://www.telegraphindia.com/states/zubeen-garg-to-open-namesake-bridge-in-assam/cid/1749568 |work=The Telegraph |access-date=27 April 2024}}</ref> তেওঁৰ পিতৃৰ নাম আছিল কপিল বৰঠাকুৰ।কপিল বৰঠাকুৰে পুত্ৰ জুবিন গাৰ্গৰ আত্মজীৱনী লিখি উলিয়ায়। ===সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব=== জুবিন গাৰ্গৰ কৰ্মৰাজি সংৰক্ষণৰ বাবে অনুৰাগী আৰু সংৰক্ষণকাৰীয়ে একাধিক প্ৰচেষ্টা হাতত লৈছে। গুৱাহাটীৰ হাতীগাঁৱৰ বিশাল কলিতাই তেওঁৰ অনুৰাগী আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ পৰিসৰৰ ওপৰত আলোকপাত কৰি ''চান্দনী ৰাত'' এলবামৰ স্বাক্ষৰিত কপিকে ধৰি গাৰ্গৰ ৰেকৰ্ডিঙৰ ৩৩ হাজাৰৰো অধিক কেছেট আৰু চিডি সংকলন কৰা বুলি জানিব পৰা গৈছে। ভৌতিক সংগ্ৰহৰ উপৰি তেওঁৰ সংগীতৰ অৱদানসমূহ ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে সংৰক্ষণ আৰু সুলভ কৰিবলৈ প্ৰায় ৩৫,০০০ গীত থকা এটা ডিজিটেল আৰ্কাইভ সৃষ্টি কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |title=35,000-song archive vows to keep Zubeen's voice alive |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/35000-songs-archive-vows-to-keep-zubeens-voice-alive/articleshow/124019744.cms|work=The Times of India |access-date=23 September 2025}}</ref> ==জুবিন গাৰ্গ সম্পৰ্কত বিভিন্নজন== অসমৰ বিশিষ্ট লেখক-সাহিত্যিক ড॰ [[নগেন শইকীয়া|নগেন শইকীয়া]]ই<ref name="নি১">{{cite news | url=https://niyomiyabarta.com/epaper/20092025/index.php | title=আজিৰ দিনটো শোক দিৱ হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে | date=২০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫ | agency=নিয়মীয়া বাৰ্তা | accessdate=23 September 2025 | author=[[নগেন শইকীয়া|শইকীয়া, নগেন]] | location=গুৱাহাটী | pages=১,১৩ }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> জুবিন গাৰ্গ সন্দৰ্ভত মন্তব্য কৰে— <blockquote>মই দেখিছোঁ জুবিনৰ কণ্ঠত এনে এক সুৰৰ যাদু আছে, যি মানুহক, শ্ৰোতাক সহজেই আকৰ্ষণ কৰিব পাৰে </blockquote> অসমৰ কবি-সাহিত্যিক-গীতিকাৰ [[হীৰেন ভট্টাচাৰ্য]]ই জুবিন গাৰ্গৰ জনপ্ৰিয়তা সম্পৰ্কে কৈছে<ref>{{cite book | title=জুবিন গাৰ্গ জীৱনৰপৰা গানলৈ | publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ | author=ভট্টাচাৰ্য, হীৰেন, অনুলেখন : মণ্টু শইকীয়া | authorlink=জুবিন অসমীয়া সংগীতৰ ক্ষেত্ৰত এক জোকাৰণি | year=জানুৱাৰী, ২০০৯ | location=গুৱাহাটী | pages=১,২}}</ref>— <blockquote>জুবিন সঁচাই আচৰিত। ইমান কম বয়সতে, ইমান সোনকালে জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰা দেখি আচৰিত হওঁ। জুবিন কোনো ৰেডিঅ’ৰ শিল্পী নহয়। দূৰদৰ্শনৰ শিল্পী নহয় বা তেনেধৰণৰ কোনো বেকগ্ৰাউণ্ডো নাই। জুবিনে যোগ্যতাৰ ভিত্তিত জনপ্ৰিয়তা পাইছে নিঃসন্দেহে। </blockquote> [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী অসমৰ চলচ্চিত্ৰ সমালোচক [[উৎপল দত্ত (লেখক)|উৎপল দত্ত]]ই কৈছে—<blockquote> দৰ্শক আৰু সাধাৰণ মানুহক আকৰ্ষণ কৰিব পৰা যি ক্ষমতা, গীতৰ বজাৰত গীত বিক্ৰীৰ যি নিশ্চয়তা প্ৰদান, তেওঁৰ সৃষ্টিৰ পোহৰৰ প্ৰতিফলনত জিলিকি উঠাৰ যি হেঁপাহ, সেইবোৰেই তেওঁৰ নক্ষত্ৰ-স্থান স্থিৰ কৰি ৰাখিছে। সমগ্ৰ অসমৰ বিশালসংখ্যক গুণমুগ্ধৰ স্বাৰ্থহীন ভালপোৱাৰ অধিকাৰী হৈছিল জুবিন।<ref name="নি">{{cite news | url=https://niyomiyabarta.com/epaper/22092025/page7.php | title=অসমৰ বিনোদন জগতৰ অতুলনীয় নক্ষত্ৰ-জুবিন গাৰ্গ | date=২২ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯ | agency=নিয়মীয়া বাৰ্তা | accessdate=22 September 2025 | author=দত্ত, উৎপল | location=গুৱাহাটী | pages=৭ }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref></blockquote> জুবিন গাৰ্গ সম্পৰ্কত [[ভূপেন হাজৰিকা|ভূপেন হাজৰিকাৰ]] মন্তব্য: <blockquote>জুবিন বৰ 'টেলেণ্টেড' ল'ৰা। মই ভাবোঁ সি খুব অধ্যয়ন কৰে। জুবিনে নিজক আৰু শ্ৰোতাক ভালদৰে জানে, সেই কাৰণে ইমান জনপ্ৰিয়তা আৰু তেওঁ সৃষ্টিৰ প্ৰতি শ্ৰোতাৰ ইমান আগ্ৰহ।</blockquote> ==জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰিয়== *প্ৰিয় ব্যক্তিত্ব: কলাগুৰু [[বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা]] *চে গুৱেভাৰা *প্ৰিয় ব্যক্তি: অভিনেতা [[চাৰ্লি চেপলিন]] *প্ৰিয় গ্ৰন্থ: 'My Autobiography' (Charlie Chaplin) *প্ৰিয় অভিনেতা: মাৰ্লন ব্ৰেণ্ডো *প্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ: 'Citizen Kane' আৰু 'The Bicycle Thief *ৰ'ল মডেল: ন্যাপোলিঅ' বোনাপাৰ্ট ==আৰু চাওক== * [[জুবিন গাৰ্গে ৰেকৰ্ডিং কৰা গীতৰ তালিকা]] * [[জুবিন|জুবিন শব্দৰ অৰ্থ]] * [[হাচটেগ জাষ্টিচ ফ'ৰ জুবিন গাৰ্গ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist|2}} ==গ্ৰন্থসূচী== * '''পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন''', কপিল ঠাকুৰ, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ, ২০১১ * '''জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ''', মণ্টু শইকীয়া সম্পাদিত, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ, ২০০৯ ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://geetsankalan.com/singers/zubeen-garg গীত সংকলন ৱেবচাইটত জুবিন গাৰ্গৰ গীত] {{Commons category|Zubeen Garg|জুবিন গাৰ্গ}} {{Wikiquote}} * {{Facebook|ZUBEENsOFFICIAL}} * {{Twitter|zubeengarg1}} * {{Instagram|zubeen.garg}} * {{IMDb name|0958276}} * [https://zubeenda.online/ জুবিনদা.অনলাইন] * [https://zubeengarg.com/ জুবিনগাৰ্গ.কম] * [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452684/mode/1up জুবিনৰ গাৰ্গ — জীৱনৰ পৰা গানলৈ, মণ্টু শইকীয়া সম্পাদিত, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ] {{জুবিন গাৰ্গ}} {{অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ}} {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জুবিন গাৰ্গ|*]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[ শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ সংগীতকাৰ]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:সমাজহিতৈষী]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:কবি]] [[শ্ৰেণী:চিত্ৰনাট্য লেখক]] [[শ্ৰেণী:সুৰকাৰ]] [[শ্ৰেণী:গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সুৰকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীত পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীতজ্ঞ]] [[শ্ৰেণী:বাদ্যযন্ত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (ভাৰত) বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]] [[শ্ৰেণী:কণ্ঠশিল্পী]] 3qbinxq031tiae2ezj38qqzoad3kao1 625560 625559 2026-08-09T14:32:31Z Abhiraj Mohan 31 31070 /* ২০০৬–২০২৫:'য়া আলী'ৰ সফলতা আৰু পৰৱৰ্তী সময় */ 625560 wikitext text/x-wiki {{নিৰ্বাচিত প্ৰবন্ধ}} {{Infobox musical artist | bgcolour = lightgray | name = জুবিন গাৰ্গ | image = File:Zubin Garg Live performance (cropped).jpg | caption = ২০২৫ চনত জুবিন গাৰ্গ | image_size = 300px | birth_date = {{Birth date|1972|11|18}} | background = solo_singer | birth_name = জুবিন বৰঠাকুৰ | alias = {{hlist|গ’ল্ডী<ref>{{cite web|last=Goswami|first=Darshana|title=The wonder boy called Goldie|website=Thumbprint NE|date=2025-09-22|url=https://thumbprintmag.in/single_post.php?id=the-wonder-boy-called-goldie|access-date=2025-09-22}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>|অসমৰ হাৰ্টথ্ৰব|লুইতকণ্ঠ|হামিং সম্ৰাট|জুবিনদা|হিয়াৰ আমঠু<ref>{{cite news |last1=Baruah |first1=Sukrita |date=19 September 2025 |title=Zubeen da, voice of a generation, who listened to his own conscience|url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-da-voice-of-a-generation-who-listened-to-his-own-conscience-10259892/ |work=The Indian Express |access-date=20 September 2025}}</ref>|সোণটি}} | birth_place = [[তুৰা, মেঘালয়|তুৰা]], [[মেঘালয়]], [[ভাৰত]] {{flagicon|IND}} | death_date = {{Death date and age|2025|09|19|1972|11|18}} | death_place=[[Singapore General Hospital|ছিংগাপুৰ জেনেৰেল হস্পিটেল]], [[বুকিত মেৰাহ]], [[ছিংগাপুৰৰ কেন্দ্ৰীয় এলেকা]] {{flagicon|Singapore}}<ref>{{cite web|title=Singer Zubeen Garg died in Singapore while swimming, not during scuba diving: report|website=The Hindu|date=2 Oct 2025|url=https://www.thehindu.com/news/national/singer-zubeen-garg-died-in-singapore-while-swimming-not-during-scuba-diving-report/article70117336.ece/|access-date=5 Oct 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Zubeen Garg is No More – Pratidin Time |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/zubeen-garg-is-no-more-10479313 | access-date=19 September 2025 |work=Pratidin Time |date=19 September 2025 |language=en}}</ref> | death_cause = | genre = {{hlist|[[অসমীয়া লোকগীত]]|[[ৰক সংগীত]]|[[বিহুগীত|বিহু]]|[[চলচ্চিত্ৰ]] [[সংগীত]]|[[অসমীয়া গীতি সাহিত্য]]|[[ভাৰতীয় লোক-সংগীত]]}} | occupation = {{hlist|কণ্ঠশিল্পী|নেপথ্য গায়ক|সংগীত পৰিচালক|সুৰকাৰ|গীতিকাৰ|সংগীত ব্যৱস্থাপক|চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা|পৰিচালক|প্ৰযোজক|বাদ্যযন্ত্ৰী|কবি|সমাজকৰ্মী|অভিনেতা}} | instrument = {{hlist|কীব’ৰ্ড|গীটাৰ|তবলা|মেণ্ড’লিন|দগৰ|পাৰকিউছন|আদি}} | nationality = {{flagicon|IND}} ভাৰতীয় | Ethnicity = [[অসমীয়া]] | label = {{hlist|এন.কে. প্ৰডাকশ্যন|ছ’নী মিউজিক|মেগনাছাউণ্ড ৰেকৰ্ড্‌ছ|ইউনিভাৰ্ছেল মিউজিক গ্ৰুপ|টাইম্‌ছ মিউজিক|টি-ছিৰীজ|জী মিউজিক কোম্পানী|ইৰʼছ নাও|সাৰেগামা|এছ.ভি.এফ.|সুৰিন্দৰ ফিল্ম্‌ছ|ইস্কে মুভীজ|ইক’ মিউজিক|ধ্বনি ৰেকৰ্ড্‌ছ|জুবিন গাৰ্গ মিউজিক|আপোন ৰেকৰ্ড্‌ছ|এ.চি. মাল্টিমিডিয়া|জলীউড নাও মিউজিক}} | years_active = ১৯৯২ - ২০২৫ | spouse = গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ | website = |Birth_name=জুবিন বৰঠাকুৰ|Work=[[জুবিন গাৰ্গে ৰেকৰ্ডিং কৰা গীতৰ তালিকা]]}} '''জুবিন গাৰ্গ''' ({{Lang-en|[[:en:Zubeen Garg|Zubeen Garg]]}}; [[১৮ নৱেম্বৰ]], ১৯৭২ – [[১৯ ছেপ্টেম্বৰ]], [[২০২৫]]) [[অসম]], [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ কণ্ঠশিল্পী। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ এগৰাকী [[সংগীত]] পৰিচালক, গীতিকাৰ, সুৰকাৰ, [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক, [[চলচ্চিত্ৰ]] পৰিচালক, চিত্ৰনাট্যকাৰ, বাদ্যযন্ত্ৰী, [[কবি]] আৰু সমাজকৰ্মী।<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/news/Zubeen-Garg-on-a-different-track/articleshow/7791874.cms|title=Zubeen Garg on a different track|last=Ganguly|first=Ruman|date=26 March 2011|work=[[Indiatimes]]|access-date=2 July 2012|archive-date=8 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130308021824/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-26/news-interviews/29191918_1_zubeen-garg-bengali-films-bengali-version|url-status=live}}</ref> [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]], [[বাংলা ভাষা|বাংলা]], [[বড়ো ভাষা|বড়ো]], [[কোচ ৰাজবংশী ভাষা|কোচ-ৰাজবংশী]] ([[কামতাপুৰী ভাষা|কামতাপুৰী]]/[[গোৱালপাৰীয়া উপভাষা|গোৱালপাৰীয়া]]), [[অসমৰ চাহ জনগোষ্ঠী|চাহ বাগানীয়া]], [[হাজং ভাষা|হাজং]], [[মিচিং ভাষা|মিচিং]], [[কাৰ্বি ভাষা|কাৰ্বি]], [[গাৰো ভাষা|গাৰো]], [[ৰাভা ভাষা|ৰাভা]], [[পাতিৰাভা]], [[ডিমাচা ভাষা|ডিমাচা]], [[আহোম ভাষা|টাই-আহোম]], [[দেউৰী ভাষা|দেউৰী]], [[নেপালী ভাষা|নেপালী]], [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী ভাষা|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]], [[ককবৰক ভাষা|ককবৰক]], [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]], [[তামিল ভাষা|তামিল]], [[তেলুগু ভাষা|তেলুগু]], [[কন্নড় ভাষা|কন্নড়]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], [[আদি ভাষা|আদি]], [[গালো ভাষা|গালো]], [[তিৱা জনগোষ্ঠী|তিৱা]], [[নিচি ভাষা|নিচি]], [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]], [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]], [[সংস্কৃত]], [[সিন্ধী]], [[উৰ্দু]] ইত্যাদি বিভিন্ন [[ভাষা|ভাষাত]] তেওঁ‌ কণ্ঠদান কৰিছে।<ref>{{Cite news|title=Zubeen's arrived|url=https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|access-date=10 January 2021|work=The Pioneer|language=en|date=26 May 2013|archive-date=4 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404000432/https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|url-status=live|archivedate=4 April 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230404000432/https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite news |title=Singer Zubeen Garg hospitalised after head injury |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/music/singer-zubeen-garg-hospitalised-in-assam-after-head-injury-8041184/ |work=The Indian Express |date=20 July 2022 |access-date=12 February 2023 |archive-date=27 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230327154132/https://indianexpress.com/article/entertainment/music/singer-zubeen-garg-hospitalised-in-assam-after-head-injury-8041184/ |url-status=live }}</ref> ১৯৯২ চনত জুবিনৰ প্ৰথমটো এলবাম ''[[অনামিকা (শ্ৰব্য এলবাম)|অনামিকা]]'' মুক্তি পোৱাৰ<ref name="futuresounds1">{{cite web | url=http://www.futuresounds.in/store/anamika/ | title=About Zubeen's debut album Anamika at futuresounds.com | publisher=futuresounds.com | accessdate= 4 September 2015}}</ref> লগে লগে পেছাদাৰী সংগীত জগতখনৰ সৈতে জুবিন জড়িত হৈ পৰে। [[বাংলা]] চলচ্চিত্ৰ ''শুধু তুমি''ৰ কাৰণে জুবিনে ২০০৫ চনত শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী ভাষাৰ]] ''য়া আলি'' গীতটোৰ বাবে জুবিনে ২০০৬ চনত ''গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড (GIFA)'' আৰু ''ষ্টাৰডাষ্ট এৱাৰ্ড''ত ''শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী (পুৰুষ)'' বঁটা লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি ''Echoes of Silence'' (ইংৰাজী-খাচী) ছবিৰ বাবে ''শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক'' হিচাপে তেওঁ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা (ৰজত কমল)]] লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Assam shines with five honours at 71st National Film Awards |url=https://assamtribune.com/assam/assam-shines-with-five-honours-at-71st-national-film-awards-1587082 |website=The Assam Tribune |date=2 August 2025 |access-date=6 January 2025 |language=en}}</ref> আধুনিক অসমীয়া সংগীতত নতুন মাত্ৰা প্ৰদান কৰাৰ বাবে ২০১৪ চনত জুবিন গাৰ্গলৈ [[ৰেনেছাঁ অসম বঁটা]] আগবঢ়োৱা হয়।<ref name="amarasom">{{cite web | title=জুবিন গাৰ্গলৈ ৰেনেছাঁ অসম বঁটা | publisher=[[আমাৰ অসম]] | date=১৩ মাৰ্চ ২০১৫ | accessdate=১৪ মাৰ্চ২০১৫}}</ref> ২০২৪ চনৰ ২৭ মে’ত জুবিন গাৰ্গক [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয় (USTM) য়ে সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। ২০২৫ চনত [[বেলতলা]] বহাগী উৎসৱ সমিতিয়ে তেওঁক জীৱনজোৰা সাধনাৰ [[ভূপেন হাজৰিকা|ড॰ ভূপেন হাজৰিকা]] বঁটা প্ৰদান কৰে। জুবিন গাৰ্গ বহুবাদ্যযন্ত্ৰী। তেওঁ বহুকেইবিধ বাদ্যযন্ত্ৰ বজাব জানিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত আনন্দলহৰী, [[ঢোল]], [[দোতোৰা]], ড্ৰাম, [[গীটাৰ]], হাৰমনিকা, [[হাৰমনিয়াম]], মেণ্ড’লিন, কীব’ৰ্ড, [[তবলা]] আৰু একাধিক পাৰকিউছন বাদ্য অন্তৰ্ভুক্ত। অসমৰ সৰ্বাধিক পাৰিশ্ৰমিকপ্ৰাপ্ত কণ্ঠশিল্পীসকলৰ ভিতৰত তেওঁ অন্যতম।<ref>{{Cite web|date=16 April 2017|title=Barred from singing in Hindi, Assam singer leaves Bihu stage|url=https://indianexpress.com/article/cities/guwahati/zubeen-garg-noonmati-bihu-sanmilan-stopped-from-singing-hindi-song-assam-top-singer-quits-bihu-stage-with-an-abuse-4614435/|url-access=limited|access-date=19 December 2020|website=The Indian Express|language=en}}</ref> প্ৰায় ৩৩ বছৰজোৰা তেওঁৰ কেৰিয়াৰত জুবিন গাৰ্গে ৪০টা ভাষাত ৩৮,০০০তকৈও অধিক [[গীত]] বাণীবদ্ধ কৰিছে।<ref>{{cite news|title=Thousands of fans bid adieu to Zubeen at Guwahati stadium|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/singer-zubeen-gargs-body-arrives-at-guwahati-airport-thousands-gather-to-get-last-glimpse/article70076293.ece|access-date=23 September 2025|work=[[The Hindu]]|date=21 September 2025|language=en-IN}}</ref><ref>{{cite news|last1=Deb|first1=Abhijit|title=From 'Anamika' to 'Ya Ali': Zubeen Garg, a man of many emotions, bids farewell|url=https://www.thestatesman.com/entertainment/from-anamika-to-ya-ali-zubeen-garg-a-man-of-many-emotions-bids-farewell-1503488612.html|access-date=23 September 2025|work=[[The Statesman (India)|The Statesman]]|date=19 September 2025|language=en}}</ref> ২০২৫ চনৰ ১৯ ছেপ্টেম্বৰ‌ত [[ছিংগাপুৰ|ছিংগাপুৰত]] জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু হয়। ==বংশ আৰু পৰিয়াল== ১৯৭২ চনৰ ১৮ নৱেম্বৰত [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] [[তুৰা, মেঘালয়|তুৰাত]] জুবিন গাৰ্গৰ জন্ম হয়।<ref name="Birthday">{{cite news |last1=Borkotoky |first1=Tonmoy |title=Zubeen Garg turns 48; fans shower him with birthday wishes |url=https://www.newslivetv.com/assam/zubeen-garg-turns-48-fans-shower-him-with-birthday-wishes/ |access-date=20 November 2019 |work=News Live TV |date=18 November 2019 |archive-date=11 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201011231758/https://newslivetv.com/zubeen-garg-turns-48-fans-shower-him-with-birthday-wishes/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Rockstar with a humane heart – Zubeen Garg turns 48 today – Sentinelassam |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/rockstar-with-a-humane-heart-zubeen-garg-turns-48-today-512140 |access-date=18 November 2020 |work=The Sentinel |date=18 November 2020 |language=en |archive-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201118051439/https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/rockstar-with-a-humane-heart-zubeen-garg-turns-48-today-512140 |url-status=live }}</ref> জুবিনৰ পিতৃৰ নাম হৈছে মোহিনীমোহন বৰঠাকুৰ (ছদ্মনাম: কপিল ঠাকুৰ) আৰু মাতৃ স্বৰ্গীয় ইলি বৰঠাকুৰ (বিয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ইলি অধ্যাপক)।<ref name="Apr2022">{{cite news |last1=Parashar |first1=Utpal |date=29 July 2019 |title='These Brahmins should be killed,' says Assam singer Zubeen Garg; cases filed |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/these-brahmins-should-be-killed-says-assam-singer-zubeen-garg-cases-filed/story-QgaKOmiMcqiCEhzOc8K29O.html |work=Hindustan Times |access-date=12 April 2022 |archive-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115111218/https://www.hindustantimes.com/india-news/these-brahmins-should-be-killed-says-assam-singer-zubeen-garg-cases-filed/story-QgaKOmiMcqiCEhzOc8K29O.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Sharma |first1=Dristi |title=How Singer Zubeen Garg Got His Name |url=https://www.ndtv.com/entertainment/how-singer-zubeen-garg-got-his-name-9307155 |access-date=20 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=19 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title='Ya Ali' singer Zubeen Garg provided security after ULFA threat And First Hindi Song|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/ |url-access=subscription |access-date=25 September 2025 |work=[[The Indian Express]] |date=22 April 2013 |language=en |archive-date=27 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241227233959/https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Zubeen Garg Biography, Zubeen Garg Profile - entertainment.oneindia.in |url=http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |website=[[Oneindia]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130812032230/http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |access-date=25 September 2025 |archive-date=12 August 2013 |language=en |archivedate=12 August 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130812032230/http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=Why Jibon Borthakur Chose to Become Zubeen Garg |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/why-zubeen-borthakur-chose-to-become-zubeen-garg-10481588 |access-date=25 September 2025 |work=[[Pratidin Time]] |date=20 September 2025 |language=en |archive-date=5 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251005162156/https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/why-zubeen-borthakur-chose-to-become-zubeen-garg-10481588 |url-status=live }}</ref> ইলি অধ্যাপকৰ ঘৰ যোৰহাটৰ পুলিবৰৰ ভাতেমৰা গাঁৱত আছিল। কপিল ঠাকুৰ ২৪ বছৰ বয়সত বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল আৰু বিয়াৰ পাছত কপিল ঠাকুৰৰ লগত থাকিবলৈ ইলি অধ্যাপক তুৰালৈ গৈছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (২)">{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=২ |language=as}}</ref> তুৰাৰ অসামৰিক চিকিৎসালয়তে তেওঁলোকৰ প্ৰথম সন্তান জুবিনৰ জন্ম হৈছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (৩)">{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৩ |language=as}}</ref> জুবিনৰ প্ৰকৃত নাম জুবিন বৰঠাকুৰ। প্ৰসিদ্ধ গীতিকাৰ জুবিন মেহতাৰ নামত জুবিনৰ নাম ৰখা হৈছিল আৰু পাছত ''গাৰ্গ'' গোত্ৰ নামটো জুবিন গাৰ্গে প্ৰৱেশিকা পৰীক্ষাৰ সময়ত নিজেই সংযোজন কৰি ল'লে। সংগীত জগততো তেওঁ‌ জুবিন গাৰ্গৰূপে পৰিচিত হৈছিল। জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰতিপালনত সহায় কৰিবলৈ তেওঁৰ মাহীয়েক কুনি গৈ তুৰাত কিছুদিন আছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (৩)"/> জুবিনৰ পিতৃ-পৰিয়াল মূলতে [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ জিলাৰ]] [[জাঁজী|জাঁজীৰ]] অন্তৰ্গত তামোলীছিগা গাঁৱৰ। পৰৱৰ্তী সময়ত শিক্ষা আৰু চাকৰিৰ সন্ধানত তেওঁলোকৰ পৰিয়ালটো যোৰহাট পাইছিলহি। যোৰহাটত তেওঁলোক ভাৰাঘৰত আছিল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=১ |language=as}}</ref> প্ৰথমতে কপিল ঠাকুৰে চৰকাৰী কাৰ্যালয়ত কেৰাণীৰ চাকৰিত কৰিছিল আৰু পুৱা-গধূলি কেইটামান টিউচন কৰিছিল। কপিল ঠাকুৰে কলা শাখাত স্নাতক উত্তীৰ্ণ হৈছিল যদিও অৰ্থাভাৱত স্নাতকোত্তৰ সম্পূৰ্ণ কৰিব নোৱাৰিলে। কিন্তু তেওঁ কোনোপধ্যেই ভাই-ভনী আৰু নিজৰ শিক্ষা যতি পৰিবলৈ দিয়া নাছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (২)"/> চাকৰিৰ সন্ধান কৰি থাকোঁতেই তেওঁ তুৰাত বৰ্তমানতকৈ ভাল চাকৰি এটা পালে। আৰু তাতে ৪০ টকাত এটা ৰুম ভাৰালৈ লৈ থাকিবলৈ ল'লে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ অধিক পঢ়া-শুনা কৰি অসম লোকসেৱা আয়োগৰ পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হয় আৰু সেইসূত্ৰে শ্ৰম বিভাগত নিজ দায়িত্ব পালন কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ মাটিৰ হাকিম হিচাপে (বৰ্তমানৰ চাৰ্কোল অফিচাৰ) কৰিমগঞ্জলৈ বদলি হয়।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫ |language=as}}</ref> আৰু চাকৰি-জীৱনৰ প্ৰথমছোৱাত সঘনাই ইঠাই-সিঠাইলৈ বদলি হ’বলগীয়া হৈছিল। সেয়ে কণমানি জুবিনৰ ল’ৰালি বিভিন্ন ঠাইৰ ভিন্ন অভিজ্ঞতাৰে ভৰ-পূৰ আছিল। জুবিনৰ পিতৃয়ে ''কপিল ঠাকুৰ''ৰ ছদ্মনামত কবিতা, গল্প, প্ৰবন্ধ আৰু উপন্যাস লিখিছে। জুবিনৰ মাতৃ ইলি বৰঠাকুৰ এগৰাকী দক্ষ নৃত্যশিল্পী, অভিনেত্ৰী আৰু সু-গায়িকা আছিল। তথাপি তেওঁ নিজৰ প্ৰতিভাক পেছা হিচাপে লোৱা নাছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁ‌ কণমানি জুবিনক ঘৰতেই সকলো কলা শিকোৱাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। জুবিনে মাতৃকেই নিজৰ জীৱনৰ প্ৰথম গুৰু বুলি বিবেচনা কৰিছিল। ২০০০ চনৰ ২ ছেপ্টেম্বৰত ইলি বৰঠাকুৰৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite book |title=জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ |editor-last=শইকীয়া |editor-first=মণ্টু |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০০৯ |page=৬৭ |language=as}}</ref> জুবিনৰ ভগ্নী দুগৰাকী: [[জংকী বৰঠাকুৰ]] আৰু পামী বৰঠাকুৰ। জংকী এগৰাকী গায়িকা আৰু অভিনেত্ৰী আছিল। দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে ২০০২ চনৰ ১২ জানুৱাৰীত [[তেজপুৰ|তেজপুৰৰ]] বালিপাৰাত ঘটা এটা শোকাৱহ মটৰ দুৰ্ঘটনাত জংকীৰ মৃত্যু হয়।<ref name="india.com">{{cite web | url=https://www.india.com/entertainment/how-zubeen-gargs-sister-jongki-barthakurs-untimely-death-shaped-his-musical-journey-8086747/ | title=How Zubeen Garg’s sister Jongki Barthakur’s untimely death shaped his musical journey | publisher=India.com | date=7 September, 2025 | accessdate=7 October 2025 | author=Mehzabeen, Mallika}}</ref> ইয়াৰ পাছতে জুবিনে জংকীৰ স্মৃতিত ''শিশু'' নামৰ এটা এলবাম মুক্তি দিয়ে। আনগৰাকী ভগ্নী ড॰ পামী বৰঠাকুৰ এগৰাকী অধ্যাপক। ড॰ বৰঠাকুৰে ''সাংগীতিক ভূগোল''ত গৱেষণা কৰি ডক্টৰেট অৰ্জন কৰিছে। তেওঁ বৰ্তমান অসমস্থিত ৰয়েল গ্ল’বেল বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যাপিকা হিচাপে কৰ্মৰত।<ref name=" RGU">{{cite web | url=https://www.rgu.ac/faculty-palme-borthakur | title=Dr. Palme Borthakur | publisher=Royal Global University | accessdate=23 September 2025}}</ref><ref name="USTM">{{cite web | url=https://ustm.ac.in/32359-2/ | title=Dr. Palme Borthakur | publisher=USTM | accessdate=23 September 2025}}</ref> ২০০২ চনৰ ৪ ফেব্ৰুৱাৰীত জুবিন গাৰ্গ গৰিমা শইকীয়াৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref>{{cite web|last=Desk|first=TOI Entertainment|title=Who is Garima Saikia Garg? Meet wife of late singer Zubeen Garg and acclaimed costume designer|website=The Times of India|date=2025-09-19|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/who-is-garima-saikia-garg-meet-wife-of-late-singer-zubeen-garg-and-acclaimed-costume-designer/articleshow/123999749.cms|access-date=2025-09-22}}</ref> == শিক্ষা == পিতৃৰ চাকৰিসূত্ৰে জুবিন গাৰ্গৰ শিশুকাল একাধিক ঠাইত বিস্তৃত হৈ আছিল। তুৰাত জন্ম হোৱা শিশু জুবিনে শৈশৱৰ দুবছৰ তেজপুৰত কটায়। ইয়াৰ পাছত পৰিয়ালটো যোৰহাটলৈ অহাত তেওঁক চিনামৰাৰ ইংৰাজী মাধ্যমৰ স্কুল 'কাৰ্মেল'ত নামভৰ্তি কৰাই দিয়া হ’ল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৪ |language=as}}</ref> ===কৰিমগঞ্জত=== ইয়াৰ পাছত পিতৃৰ চাকৰি পুনৰ বদলি হোৱাত তেওঁলোক কৰিমগঞ্জলৈ যাবলগীয়া হয়। পিতৃ কপিল ঠাকুৰে এইবাৰ হাকিম হিচাপে কৰিমগঞ্জত যোগদান কৰিলে। কৰিমগঞ্জত তেওঁলোক আঠ বছৰ থাকে। পিতৃৰ দৃষ্টিত শিশু অৱস্থাত জুবিন ''দুষ্ট আৰু খট্‌খটীয়া'' হিচাপে পৰিচিত আছিল। কৰিমগঞ্জৰ বঙালী সমাজৰ মাজত থাকি তেওঁলোকে বঙালী জীৱনৰ লগত মিলি যাবলৈ চেষ্টা কৰিলে। ঘৰৰ আৰু বাহিৰত লগ পোৱা অসমীয়া মানুহৰ বাহিৰে বাকী সকলোতে তেওঁলোকে কৰিমগঞ্জৰ [[ছিলঠীয়া ভাষা|ছিলঠীয়া বঙালী]] ভাষাতেই কথা পাতিছিল। জুবিনেও সৰুৰেপৰা বাংলা ভাষা আয়ত্ত কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৬ |language=as}}</ref> পিতৃৰ এই সম্পৰ্কত ভাষ্য এনেধৰণৰ—<blockquote>কৰিমগঞ্জৰ বাংলাটো আচলতে ছিলঠীয়া বাংলা। অসমৰ কামৰূপীয়া ভাষাৰ দৰে। জুবিনো সৰুৰেপৰা বাংলাভাষী হৈ উঠিল। বঙালী সমাজৰ লগত উঠা-বহা, ফুৰা-চকা কৰি তেওঁ ৰবীন্দ্ৰনাথ, নজৰুল আদিৰ লগত এসময়ত ভালদৰে পৰিচিত হৈ পৰিছিল।</blockquote> কৰিমগঞ্জত থকা প্ৰথমটো বছৰতেই জুবিনক তাৰ একমাত্ৰ ইংৰাজী মাধ্যমৰ বিদ্যালয় "প্ৰান্তিক কিণ্ডাৰগাৰ্টেন"ত নাম লিখাই দিয়া হ’ল। ইয়াৰ পাছত তেওঁক কৰিমগঞ্জৰ হাইস্কুলত নামভৰ্তি কৰোৱা হয়। শৈশৱৰ সময়ছোৱাত জুবিন গাৰ্গৰ [[অমিতাভ বচ্চন|অমিতাভ বচ্চনৰ]] ছবিবোৰ প্ৰিয় আছিল। আৰু অমিতাভ বচ্চনৰ অনুকৰণৰ তেওঁ থ্ৰি-পীচ ছ্যুট পিন্ধিছিল। গানৰ প্ৰতি তেওঁৰ ধাউতি দিনক-দিনে বাঢ়ি অহা দেখি জুবিনক কৰিমগঞ্জৰ বিশিষ্ট তবলাবাদক ৰবীন বেনাৰ্জীৰ অধীনত [[তবলা]] শিকিবলৈ দিয়া হ’ল। পিতৃয়ে কৰিমগঞ্জৰ যাত্ৰা-দল ''শিল্পী-তীৰ্থ''ৰ সৈতে জড়িত হৈ এটা বছৰতে তিনিখন যাত্ৰা কৰিছিল; য’ত জুবিন গাৰ্গে তেওঁক সংগ দিছিল। আনহাতে বিদ্যালয়ত বছৰেকীয়া উৎসৱত জুবিন গাৰ্গে তবলা বাদন কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৭ |language=as}}</ref> বানপীড়িত কৰিমগঞ্জত বান-সাহায্যৰ কাম আৰু নিৰ্বাচনৰ কামত ব্যস্ত হ’বলগীয়া হোৱা হেতুকে কপিল ঠাকুৰ পৰিয়ালৰ প্ৰতি কেতিয়াবা প্ৰয়োজনীয় ধ্যান দিব পৰা নাছিল। তেনেস্থলত পত্নী ইলি বৰঠাকুৰে সন্তানৰ যত্ন লৈছিল। জুবিন গাৰ্গ আৰু জংকীক প্ৰাথমিক গান শিকোৱাৰ দায়িত্ব মাতৃ ইলি বৰঠাকুৰে লৈছিল। কৰিমগঞ্জত প্ৰায় আঠ বছৰ কটাই তেওঁলোক বিজনীলৈ আহে।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৮ |language=as}}</ref> জুবিনে জীৱনৰ প্ৰথম গুৰু বুলি নিজৰ মাতৃকেই বিবেচনা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত জুবিনে গুৰু ৰমণী ৰায়ৰ ওচৰত অসমীয়া লোক-সংগীতৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। তেওঁ তামোলপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা মেট্ৰিক পাছ কৰিছিল। [[যোৰহাট|যোৰহাটৰ]] [[জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ৰ]] ছাত্ৰ জুবিনে তেওঁলোকৰ পৰিয়াল [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীলৈ]] স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ গুচি অহাৰ পাছত গুৱাহাটীৰ [[ভোলানাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|বি. বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ত]] স্নাতক বিজ্ঞান শাখাত নামভৰ্তি কৰে। কিন্তু সংগীতৰ ক্ষেত্ৰখনৰ লগত সম্পূৰ্ণৰূপে নিজকে নিয়োজিত কৰিব লগা হোৱাত তেওঁ কলেজীয়া শিক্ষা আধৰুৱা হৈ ৰয়। ==কণ্ঠশিল্পী হিচাপে== === ১৯৯২-১৯৯৫: সংগীতশিল্পী হিচাপে যাত্ৰাৰম্ভ === বি. বৰুৱা কলেজত পঢ়ি থাকোঁতেই, ১৯৯২ চনত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ত অনুষ্ঠিত যুৱ মহোৎসৱত পাশ্চাত্য সংগীত শাখাত একক পৰিৱেশনত স্বৰ্ণ পদক অৰ্জন কৰাটোৱেই আছিল জুবিনৰ জীৱনৰ টাৰ্নিং পইণ্ট। ইয়াতেই জুবিনে কণ্ঠশিল্পীৰূপে জীৱনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে সফলতা আৰু বিশ্বাসৰ সোৱাদ পায়। ১৯৯৩ চনৰ দুৰ্গা পূজাৰ ষষ্ঠীৰদিনা এন কে প্ৰডাকচনে পৰিৱেশন কৰা প্ৰথম এলবাম ''অনামিকা'' মুক্তি হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ পেছাদাৰী সংগীত জগতখনত সোমাই পৰে।<ref>{{Cite book |title=জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ |editor-last=শইকীয়া |editor-first=মণ্টু |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০০৯ |page=৩৭ |language=as}}</ref> অৱশ্যে তেওঁৰ প্ৰথম বাণীবদ্ধ হোৱা গীত দুটা আছিল— ''তুমি জানো পাৰিবা সোণ'' আৰু ''তুমি জোনাকী সুবাস''। এই গীতদুটা তেওঁ ''ঋতু'' নামৰ এলবামটোৰ বাবে বাণীবদ্ধ কৰিছিল। কিন্তু ১৯৯৩ চন পৰ্যন্ত এইটো এলবামে মুক্তি পোৱা নাছিল। ''অনামিকা'' এলবামটোৱে অগতানুগতিকতাৰ বাবে অতি কম সময়তেই সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব ভাৰতত ই‌ন্‌ষ্টেণ্ট হিটৰূপে জনপ্ৰিয়তাৰ শীৰ্ষত আৰোহণ কৰিছিল। ১৯৯৩ চনৰ অক্টোবৰ মাহত মুক্তি পোৱা বলীউডৰ ভক্তিমূলক কণ্ঠশিল্পী [[অনুৰাধা পৌডৱাল]] আৰু উৎপল শৰ্মাই গোৱা অসমীয়া এলবাম ''অনুৰাধাত'' তেওঁ প্ৰথমে গীতিকাৰ আৰু সংগীত সুৰকাৰ হিচাপে অৱদান আগবঢ়াইছিল, যাৰ ফলত তেওঁ প্ৰথম এলবাম হিচাপে চিহ্নিত হৈছিল য’ত তেওঁ কোনো ধৰণৰ কণ্ঠদান কৰা নাছিল। পৰৱৰ্তী সময়ছোৱাত তেওঁ ''সপোনৰ সুৰ'' (১৯৯২), ''জোনাকী মন'' (১৯৯৩), ''মায়া'' (১৯৯৪), ''আশা'' (১৯৯৫)কে প্ৰমুখ্য কৰি ভালেমান এলবাম মুকলি কৰে। <ref>{{Citation |title=Xopunor Xur - Zubeen Garg - Download or Listen Free - JioSaavn |date=6 November 2023 |url=https://www.jiosaavn.com/album/xopunor-xur/0VAyq8SQg0Q_ |access-date=21 September 2025 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Asha • Future Sounds |url=https://www.futuresounds.in/store/asha/ |access-date=21 September 2025 |website=Future Sounds |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |title=Junaki Mon - Zubeen Garg, Jonki - Download or Listen Free - JioSaavn |date=18 July 2009 |url=https://www.jiosaavn.com/album/junaki-mon/ovJnC-NY70c_ |access-date=21 September 2025 |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |title=Maya (Original) by Zubeen Garg on Apple Music |date=8 May 2021 |url=https://music.apple.com/ca/album/maya-original/1580812170 |access-date=21 September 2025 |language=en-CA}}</ref> ১৯৯৫ চনত মুম্বাইলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে তেওঁ ''উজান পিৰীতি'' নামৰ ব্যাৱসায়িকভাৱে সফল হোৱা এটি [[বিহু|বিহুৰ]] এলবাম মুকলি কৰিছিল।<ref>{{cite book|last=Saikia|first=Montu|title=Zubeen Garg: Jibanar Para Ganaloi|publisher=Chandra Prakash|location=Guwahati|year=2009|page=97|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452684|language=Assamese}}</ref> === ১৯৯৫-১৯৯৭: বলীউড কণ্ঠশিল্পী কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ স্থানান্তৰিত হোৱা === কুৰি শতিকাৰ শেষৰ দশকৰ মাজভাগতে জুবিন গাৰ্গে [[বলিউড]] সংগীত জগতত কাম কৰিবলৈ [[মুম্বাই]]লৈ গুচি যায় আৰু তাৰপৰাই তেওঁৰ প্ৰথম ইণ্ডীপপ একক এলবাম ''চান্দনী ৰাত'' প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Citation|title=Chandni Raat by Zubeen Garg|date=9 October 2015|url=https://music.apple.com/us/album/chandni-raat/1048576498|language=en-US|access-date=24 October 2022}}</ref> ১৯৯৫ চনৰ শেষৰ ফালে [[মহালক্ষ্মী আয়াৰ]]ক লগ পাই তেওঁৰ তেতিয়াৰ আগন্তুক অসমীয়া এলবাম ''জুবিনৰ গান''ৰ বাবে তেওঁলোকৰ প্ৰথম গীত "উজাগৰি নিশাৰ উতলা মন" ৰেকৰ্ডিং কৰে, যিটো ১৯৯৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মহালক্ষ্মী আয়াৰৰ প্ৰথম এলবাম হিচাপে মুক্তি লাভ কৰিছিল। <ref>{{cite news|url=https://assam.news18.com/news/assam/mahalakshmi-iyer-pay-tribute-to-zubeen-garg-skd-499891.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20260518193251/https://assam.news18.com/news/assam/mahalakshmi-iyer-pay-tribute-to-zubeen-garg-skd-499891.html|title=জুবিনৰ কথা কৈ আৱেগিক মহালক্ষ্মী, কেৱল মহালক্ষ্মীৰ বাবেই জুবিনে লিখিছিল এই গান, মহালক্ষ্মীয়ে ক’লে বহু কথা... বহু কাহিনী...! আজি সন্ধিয়া ৭.৫০ বজাত ‘সুৰৰ সোপানে সোপানে|last1=Bhagwati|first1=Nabajit|date=18 November 2025|archive-date=18 May 2026|work=News18 Assam Northeast}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/31638328-Zubeen-Garg-Mahalakshmi-Hema-Zubeenor-Gaan|title=জুবিন গাৰ্গ, মহালক্ষ্মী*, হেমা* – জুবিনৰ গান|website=Discogs}}</ref> পাছলৈ তেওঁ ''চন্দা (১৯৯৬)'', ''শ্ৰদ্ধাঞ্জলি খণ্ড ১ (১৯৯৬)'', ''শ্ৰদ্ধাঞ্জলি খণ্ড ২ (১৯৯৭),'' ''জলৱা (১৯৯৮)'', আদি একাধিক হিন্দী এলবাম আৰু ৰিমিক্স বাণীবদ্ধ কৰে। ১৯৯৬ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁ অতি সোনকালে মুক্তি পাবলগীয়া হিন্দী এলবাম ''দুনিয়া''ৰ বাবে "মেইনে দেখে হে সভি ৰং দুনিয়া কে" গীতটোৰ আৰম্ভণিৰ গীটাৰ বজাইছিল আৰু এইদৰে তেওঁৰ কণ্ঠ, কথা, সুৰ, আৰু সংগীত অবিহনে তেওঁৰ প্ৰথম এলবাম বা গীত হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। প্ৰথমে এই গীতটো [[আশা ভোছলে]]ই গোৱাৰ উদ্দেশ্য আছিল, কিন্তু, তেওঁৰ ব্যস্ততাৰ বাবে তেওঁৰ ঠাইত বলীউডৰ কণ্ঠশিল্পী ৰাগেশ্বৰী গীতটো গাইছিল। এই এলবামটো ১৯৯৭ চনৰ মাৰ্চ মাহত মুক্তি পাইছিল। <ref>{{Cite news|date=19 September 2025|title=Who Was Singer Zubeen Garg? All About His Popular Songs, Family, Achievements|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/bollywood/who-was-singer-zubeen-garg-who-died-at-52-all-about-his-popular-songs-family-achievements-article-152855099|access-date=22 September 2025|work=Times Now}}</ref> === ১৯৯৭-১৯৯৮: প্ৰথম বাংলা এলবাম আৰু প্ৰথম সহোদৰ এলবাম === বলীউড আৰু অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত উদ্যোগত গান গোৱাৰ সমান্তৰালকৈ ১৯৯৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁ বাংলা সংগীত জগতত প্ৰৱেশ কৰে য'ত তেওঁ প্ৰথম বাংলা এলবাম ''সুৰেৰ উপহাৰ'' মুকলি কৰে য'ত মৌচুমী চহৰীয়াৰ মুখ্য সহশিল্পী আৰু মিলি বৰুৱা আৰু [[সাগৰিকা মুখাৰ্জী|সাগৰিকা]]ৰ পটভূমি কণ্ঠদান কৰা হয়, যি [[শান|চান]]ৰ ভগ্নী।<ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/36797428-Zubeen-Maushumi-Surer-Upahar|title=জুবিন, মৌচুমী – সুৰেৰ উপহাৰ (কেছেট)|website=Discogs}}</ref> পিছৰ এমাহৰ ভিতৰত, তেওঁ ভগ্নী আৰু তেতিয়াই নৱাগত সহ-কণ্ঠশিল্পী জংকী বৰঠাকুৰক লৈ তেওঁৰ ''মুক্তি'' এলবামও মুকলি কৰি তেওঁলোকৰ প্ৰথম অসমীয়া ভাই-ভনীৰ যুটি এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয় আৰু তেওঁলোকে নাজিয়া-জোহেব আৰু চান-সাগৰিকাৰ পৰা প্ৰেৰণা লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/35341735-Zubeen-Jonkie-Mukti|title=জুবিন, জংকি - মুক্তি (কেছেট)|website=Discogs}}</ref> এই এলবামটোও অডিঅ চিডি ফৰ্মেটত মুক্তি পোৱা প্ৰথম অসমীয়া এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয়। এই এলবামটোৰ আগতে অসমত বজাৰ আৰু অডিঅ' চিডি ফৰ্মেটত প্ৰৱেশ কৰা প্ৰথমটো এলবাম আছিল: চানৰ প্ৰথম এলবাম ''লাভ-অলজি'' আৰু ৰাগেশ্বৰীৰ প্ৰথম এলবাম ''দুনিয়া'', যিটো ১৯৯৭ চনৰ মাৰ্চ মাহত মুক্তি পাইছিল। === ১৯৯৮-২০০৩: নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী আত্মপ্ৰকাশ, দ্বিতীয় ইণ্ডিপপ এলবাম আৰু তেওঁৰ প্ৰথম ব্ৰেকথ্ৰু অসমীয়া এলবাম === তেওঁ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল ''পুৰাণী কবৰ'' (১৯৯৮) ছবিখনত, য'ত তেওঁ দুটা গীত গাইছিল: "কুচ তো কাহো" আৰু "দিল মেৰা চুৰয়া এক হাছিনা"। পৰৱৰ্তী কেইমাহমানৰ ভিতৰতে ''[[যৌৱনে আমনি কৰে]]'' ছবিত দেখা পোৱা প্ৰথমটো অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ গীত "বুকু দুৰু দুৰু" গাইছিল। ১৯৯৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁৰ দ্বিতীয়টো ইণ্ডিপপ এলবাম ''ইউহি কভি'' মুকলি কৰিছিল, য'ত তেতিয়াই নৱাগত অভিনেত্ৰী ভূমিকা চাওলাক প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল আৰু ভাৰতৰ চেনেল ভি আৰু এমটিভি মিউজিক চেনেলত প্ৰচাৰিত এইটোৱেই আছিল তেওঁৰ প্ৰথম মিউজিক ভিডিঅ'। তেওঁ ''দিল ছে'' (১৯৯৮), ''ড’লি ছজা কে ৰখনা'' (১৯৯৮), ''মৰম নদীৰ গাভৰু গাত'' (১৯৯৯), ''[[বুকুৰ মাজত জ্বলে]]'' (১৯৯৯), ''[[হিয়া দিয়া নিয়া]]'' (২০০০), ''ফিজা'' (২০০০) আদি হিন্দী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে গীত গাইছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodmdb.com/celebrities/biography/zubeen-garg/792|title=About Zubeen Garg|website=bollywoodmdb.com|access-date=30 April 2017|archive-date=27 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180127083834/http://www.bollywoodmdb.com/celebrities/biography/zubeen-garg/792|url-status=live}}</ref> ২০০০ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত গাৰ্গে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী অসমীয়া এলবাম ''পাখি'' মুকলি কৰে কাৰণ এই এলবামটো ২০০০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত মৃত্যু হোৱা তেওঁৰ মাতৃৰ নামত উৎসৰ্গিত কৰা হৈছিল। পিছলৈ এই এলবামটো অসমত তেওঁৰ প্ৰথম উল্লেখযোগ্য অগ্ৰগতি হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও সেই বছৰৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া এলবাম হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল। ২০০২ চনত তেওঁ কে কে আৰু সুনীতা ৰাৱে গোৱা "মুঝে প্যায়াৰ হো গয়া" নামৰ এটা হিন্দী গীত ৰচনা কৰে যিটো ইণ্ডিপপ এলবাম/টেলিভিছন শ্ব' ''চেনেল ভি জামিনত'' দেখা যায়। সেই বছৰতে তেওঁ ''কান্তে'' ছবিৰ তিনিটা গীত গাইছিল। ২০০৩ চনত তেওঁ ''মুদ্দা – দি ইছ্যু'' চিনেমাৰ "ছপ্নে ছাৰে" আৰু "খোৱাবৌ কী", ''চুপকে ছে'' চিনেমাৰ "মাংগো অগৰ দিল ছে ত’ খুদা", ''মুম্বাই ছে আয়া মেৰা দৌস্ত'' চিনেমাৰ "হোলী ৰে" আৰু ''জাল: দা ট্ৰেপ'' চিনেমাৰ "জ’ প্যাৰ তুমনে" গীত গাইছিল।<ref>{{Citation|last=Array|title=Jo Pyar Tumne (Jaal – The Trap / Soundtrack Version) (Full Song) – KK, K. S. Chithra – Download or Listen Free – JioSaavn|date=14 August 2008|url=https://www.jiosaavn.com/song/jo-pyar-tumne-jaal---the-trap--soundtrack-version/MQcBSA1RBgI|access-date=8 March 2020|archive-date=20 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190220181601/https://www.jiosaavn.com/song/jo-pyar-tumne-jaal---the-trap--soundtrack-version/MQcBSA1RBgI|url-status=live}}</ref> === ২০০৩–২০০৬: বাংলা ভাষাৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী আত্মপ্ৰকাশ আৰু তেওঁৰ একক এলবাম ''যন্ত্ৰ'' === ২০০৩ চনত [[বঙালী ভাষা|বাংলা]] সংগীত জগতত জুবিন গাৰ্গৰ অভিষেক ঘটে, য’ত তেওঁ ''মন'' চিনামাত "অ মন বোলাকা" আৰু "অভিলাশী মনে" নামৰ দুটা গীত গাইছিল। পাছৰ বছৰত তেওঁ ''শুধু তুমি'' চিনামাত তিনিটা গীত গীত গায় আৰু ছবিখনৰ সংগীত পৰিচালনা কৰে।<ref>{{Citation|last=Array|title=Ektuku Chhoan Lage (Shudhu Tumi / Soundtrack Version) (Full Song) – Zubeen Garg – Download or Listen Free – JioSaavn|date=5 October 2008|url=https://www.jiosaavn.com/song/ektuku-chhoan-lage-shudhu-tumi--soundtrack-version/NA48ZSFaelc|access-date=8 March 2020}}</ref> সেই বছৰতে তেওঁ সহ-কণ্ঠশিল্পী অবিহনে তেওঁৰ অসমীয়া এলবাম ''যন্ত্ৰ'' মুকলি কৰি বছৰৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া এলবামৰ লগতে তেতিয়ালৈকে সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া অচলচ্চিত্ৰ এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয়। ২০০৫ চনত তেওঁ ''প্ৰেমী'' নামৰ বাংলা চিনেমাখনত "অ’ বন্ধুৰে" আৰু "লাগেনা ভালো" গাইছিল। <ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/27085053-Zubeen-Garg-Jantra|title=জুবিন গাৰ্গ - যন্ত্ৰ (কেছেট}}</ref> === ২০০৬–২০২৫:'য়া আলী'ৰ সফলতা, অসমীয়া সংগীত উদ্যোগত অবিৰত সফলতা আৰু পৰৱৰ্তী সময়=== [[চিত্ৰ:Zubeen Garg in Audio Release of "Zindagi".jpg|thumb|240x180px|২০০৭ চনত জিন্দেগী নামৰ চিনেমাখনৰ অডিঅ' মুক্তিৰ সময়ত গাৰ্গ]] [[File:Zubin & Zublee mesmerising the crowd with their iconic live performance of “Anuradha”.jpg|thumb|'অনুৰাধা' গীতৰ জৰিয়তে জুবিন গাৰ্গ আৰু [[জুবলী বৰুৱা]]ই দৰ্শকক সুকীয়া অনুভূতি প্ৰদান কৰে। ]] ''গেংষ্টাৰ'' চিনেমাখনৰ জৰিয়তে জুবিন গাৰ্গে বলীউডত সৰ্বাধিক পৰিচিতি লাভ কৰে। ইয়াত তেওঁ "য়া আলী" গীতটো গাইছিল।<ref>{{cite web|title=মিউজিক হিটছ ২০০০–২০০৯|trans-title=Music Hits 2000-2009|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&catName=MjAwMC0yMDA5|website=Boxofficeindia.com|access-date=30 April 2017|date=22 January 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090122120910/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&catName=MjAwMC0yMDA5|archive-date=22 January 2009|archivedate=15 February 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080215081557/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&catName=MjAwMC0yMDA5&PHPSESSID=108b9056cd4ca14236f9c6119d34dcce|deadurl=yes}}</ref> এই গীতটোৰ জৰিয়তে তেওঁ ২০০৬ চনত শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পীৰ ''গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড্‌ছ (GIFA)'' লাভ কৰে। তেওঁৰ পৰৱৰ্তী হিন্দী এলবাম ''জিন্দেগী'' ২০০৭ চনত মুক্তি পায়।<ref>{{cite web|title=জুবিনৰ অভিলাষী হয়|trans-title=Zubeen gets ambitius|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/zubeen-gets-ambitious/articleshow/2320677.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20250215092432/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/zubeen-gets-ambitious/articleshow/2320677.cms|date=30 August 2007|archive-date=15 February 2025|access-date=12 July 2026|website=Times of India|url-status=live}}</ref> ২০০৮ চনৰ আৰম্ভণিতে গাৰ্গে কুমাৰ ভবেশৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি তেওঁলোকৰ "কামৰূপীয়া ছোৱালী" গীতটো ৰেকৰ্ডিং কৰে।<ref>{{cite web|title=কামৰূপীয়া ছোৱালী|url=https://www.youtube.com/watch?v=pavaz7IwA5U|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712113014/https://www.youtube.com/watch?v=pavaz7IwA5U|archive-date=12 July 2026|website=YouTube|date=6 November 2019|access-date=12 July 2026}}</ref><ref>{{cite web|title= কামৰূপীয়া ছোৱালী ঐ ভিডিঅ' গীত - কুমাৰ ভৱেশ আৰু জুবিন গাৰ্গ|trans-title=Kamrupia Suwali oi video song - Kumar Bhabesh and Zubeen Garg|url=https://www.youtube.com/watch?v=coMupu79-K4|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712113359/https://www.youtube.com/watch?v=coMupu79-K4|date=12 June 2019|archive-date=12 July 2026|access-date=12 July 2026}}</ref> ২০০৮ চনৰ মাজভাগত তেওঁৰ প্ৰথম নাট্য গীত "তুমি দুচকুতে কাজল ললে" ৰেকৰ্ডিং কৰে, যিটো ''হেংগুল থিয়েটাৰ''ত অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web|title=তুমি দুচকুতে কাজল ললে - হেঙুল থিয়েটাৰ ২০০৮-০৯ - জুবিন গাৰ্গ - অফিচিয়েল অডিঅ'| trans-title=TUMI DUSOKUTE KAJOL LOLE - Hengool Theatre 2008-09 - Zubeen Garg - Official Audio|url=https://www.youtube.com/watch?v=41686YS7eFg|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712113725/https://www.youtube.com/watch?v=41686YS7eFg|archive-date=12 July 2026|date=2 November 2022|website=YouTube|access-date=12 July 2026}}</ref> ২০০৮ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁ আন এক একক এলবাম ''ৰুমাল'' মুকলি কৰে, য'ত "দুপৰৰ মুহোনাত", "ৰুমাল ৰুমাল", "অমানিখা হাৰে আছে" ইত্যাদি হিট গীতসমূহ সন্নিবিষ্ট কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=জুবিন গাৰ্গৰ নতুন এলবাম মুকলি|trans-title=Zubeen Garg launches new album |url=http://www.radioandmusic.com/content/editorial/news/zubeen-garg-launches-new-album|archive-url=https://web.archive.org/web/20081006201345/http://www.radioandmusic.com/content/editorial/news/zubeen-garg-launches-new-album|archive-date=6 October 2008|publisher=radioandmusic|date=4 October 2008|access-date=12 July 2026|url-status=live}}</ref> ২০০৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ''মন মানে না'' চিনেমাৰ "মন মানে না", ''চিৰোদিনী তুমি যে'' আমাৰ চিনেমাৰ "পিয়া ৰে পিয়া ৰে", আৰু ''লাভ'' ''ষ্টৰী'' চিনেমাৰ "মন জেতে চায় শুধু" আদি কেইবাটাও বঙালী গীত ৰেকৰ্ডিং কৰে। ২০১২ চনত গাৰ্গে তেওঁৰ ২০ বছৰীয়া সংগীত যাত্ৰা সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ তেওঁৰ ছটা এলবাম মুকলি কৰে, প্ৰথমখন আছিল ২০১২ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মুক্তি পোৱা ''ৰুণজুন'',<ref>{{cite web|title=ৰুণজুন - অডিঅ' মুক্তি অনুষ্ঠান - জুবিন গাৰ্গ LIVE - ৰুণজুন নুপুৰে মাতে|trans-title=RunJun - Audio Release Ceremony - Zubeen Garg Live - Runjun Nupure Mate|url=https://www.facebook.com/BHASKARJAAN/videos/286387458076889/|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712125633/https://www.facebook.com/BHASKARJAAN/videos/286387458076889/?rdid=KNUh2Dc8wOe81fX8|archive-date=12 July 2026|last1=Bordoloi|first1=Bhaskar Kshyp|date=8 January 2012|website=Facebook}}</ref> দ্বিতীয়খন আছিল ২০১২ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত মুক্তি পোৱা ''সোণালী মন'', তৃতীয়খন আছিল ২০১২ চনৰ জুন মাহত মুক্তি পোৱা ''মনে মনে'', চতুৰ্থখন আছিল ২০১২ চনৰ অক্টোবৰ মাহত মুক্তি পোৱা ''মুকুতা'', পঞ্চমখন আছিল ২০১২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত মুক্তি পোৱা ''ৰক'' আৰু ষষ্ঠখন আছিল ডিচেম্বৰ মাহত মুক্তি পোৱা ''কেনভাছ''। ''ৰক'' এলবামটোত মুঠ চৈধ্যটা গীত আছে, যাৰ ফলত ই আজিলৈকে তেওঁৰ আটাইতকৈ দীঘলীয়া এলবাম।<ref>{{cite web|title=জুবিন গাৰ্গ - ৰক চিডি (এলবাম, ষ্টেৰিঅ') ২০১২|trans-title=Zubeen Garg - Rock CD (Album, Stereo) 2012|url=https://www.discogs.com/release/35335300-Zubeen-Garg-Rock|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712125827/https://www.discogs.com/release/35335300-Zubeen-Garg-Rock|archive-date=12 July 2026|access-date=12 July 2026}}</ref> ২০১৩ চনত তেওঁৰ অন্তিম হিন্দী এলবাম ''[[পাকীজা_(শ্ৰব্য_এলবাম)|পাকিজা]]'' মুকলি কৰে, য'ত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে গাইছিল, লিখিছিল, আৰু সুৰ কৰিছিল। এই এলবামটো অৰুণাচল প্ৰদেশত চিত্ৰগ্ৰহণ কৰা প্ৰথমটো ভাৰতীয় মিউজিক ভিডিঅ’ও হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.timesofindia.com/entertainment/music/news-and-interviews/Zubeen-Gargs-latest-Hindi-Album/articleshow/19754340.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130184827/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/music/news-and-interviews/Zubeen-Gargs-latest-Hindi-Album/articleshow/19754340.cms|url-status=live|archive-date=30 November 2024|title=জুবিন গাৰ্গৰ শেহতীয়া হিন্দী এলবাম|trans-title=Zubeen Garg’s latest Hindi Album|access-date=12 July 2026|date=28 April 2013|work=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.assamtimes.org/node/8184|archive-url=https://web.archive.org/web/20130606020858/www.assamtimes.org/node/8184|title=পাকিজাঃ জুবিন গাৰ্গৰ নতুন এলবাম মুক্তি|trans-title=Pakeeza: Zubeen Garg's new album released|archive-date=6 June 2013|accessdate=15 September 2014|work=Assam Times|date=14 April 2013|first=Koushik |last=Hazarika|url-status=dead}}</ref> একে বছৰতে তেওঁ ৯০ৰ দশকৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় ইণ্ডিপপ কন্ঠশিল্পী [[আলিছা চিনাই]]ৰ সৈতে "দিল টু হি বাটা" ৰেকৰ্ডিং কৰে, যিখন যিটো ''কৃষ ৩'' ছবিখনত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{cite web|title='য়া আলী' পোষ্ট, বলীউডৰ বিষয়ে নিৰ্বাচিত: জুবিন|trans-title=Post 'Ya Ali', selective about Bollywood: Zubeen|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/post-ya-ali-selective-about-bollywood-songs-zubeen/articleshow/27184028.cms|date=10 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107132806/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/post-ya-ali-selective-about-bollywood-songs-zubeen/articleshow/27184028.cms|archive-date=7 January 2023|access-date=12 July 2026|website=The Times of India|url-status=live}}</ref> == মঞ্চৰ সংগীতানুষ্ঠান == [[File:Zubeen_EUphuism.JPG|thumb|২০১১ চনত এখন সংগীতানুষ্ঠানত পৰিৱেশনৰত জুবিন গাৰ্গ]] সমগ্ৰ অসমৰ বিহু অনুষ্ঠান আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক উৎসৱত জুবিন গাৰ্গে কেৱল অসমীয়া গীতেই নহয়, হিন্দী, বঙালী, আৰু অন্যান্য ভাষাতো গীত গাইছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু বহিঃৰাজ্যত তেওঁ অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সংগীতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি আহিছে। উল্লেখযোগ্য যে, তেওঁ ট্ৰিনিদাদ আৰু ট’বাগোত অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছিল, য’ত তেওঁ কেইবাটাও হিন্দী আৰু অসমীয়া হিট গীত গাইছিল আৰু কঞ্চাৰ্টৰ শিৰোনাম দখল কৰা প্ৰথমজন অসমীয়া মনোৰঞ্জনকাৰী হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg enthralls Trinidad audience |url=https://www.hindustantimes.com/music/zubeen-garg-enthralls-trinidad-audience/story-sfcF1kZq2wnEi32VcF2ukO.html |work=Hindustan Times |date=17 August 2010 |access-date=20 September 2025}} </ref> ==পেছাদাৰী সংগীত জীৱন== ===শ্ৰব্য এলবাম=== ====অসমীয়া এলবাম==== {{columns-list|3| * [[অনামিকা (শ্ৰব্য এলবাম)|অনামিকা]] (১৯৯২) * সপোনৰ সুৰ (১৯৯২) * জোনাকি মন (১৯৯৩) * [[মায়া (শ্ৰব্য এলবাম)|মায়া]] (১৯৯৪) * [[আশা (এলবাম)|আশা]] (১৯৯৫) * উজান পিৰীতি (১৯৯৫) * [[জুবিনৰ গান (শ্ৰব্য এলবাম)|জুবিনৰ গান]] (১৯৯৬) * জান মণি (১৯৯৬) * [[ৰং (শ্ৰব্য এলবাম)|ৰং]] (১৯৯৬) * [[মুক্তি (শ্ৰব্য এলবাম)|মুক্তি]] (১৯৯৭) * স্নিগ্ধ জোনাক (১৯৯৮) * শব্দ (১৯৯৮) * মেঘৰ বৰণ (১৯৯৯) * ৰাংঢালী (১৯৯৯) * ভৰ দুপৰীয়া (১৯৯৯) * সপোন (১৯৯৯) * ৰংমন (১৯৯৯) * [[পাখি]] (২০০০) * হিয়া মন (২০০১) * বান্ধৈ (২০০২) * আকৌ হিয়া মন (২০০২) * শিশু (২০০২) * চিনাকি মন (২০০৩) * পকা ধানে ৰিঙিয়া (২০০৩) * সন্ধ্যাতৰা (২০০৩) * লাজুকী মন (২০০৪) * যন্ত্ৰ (২০০৪) * ডেউকা (২০০৫) * চিনাকি সুৰ (২০০৫) * বৰষুণ (২০০৬) * সন্ধ্যাতৰা ২ (২০০৬) * মুখা (২০০৬) * সন্ধ্যা (২০০৬) * অন্তৰা (২০০৭) * মোৰ প্ৰিয় গীত (২০০৮) * ৰুমাল (২০০৮) * মোৰ গানত জ্বলে (২০০৯) * বাঁহী (২০১১) * গান (২০১১) * ৰুণজুন (২০১২) * সোণালী মন (২০১২) * মনে মনে (২০১২) * ৰক (২০১২) * মুকুতা (২০১২) * পথ (২০১৪) * কোন তুমি (২০১৪) * কিং (২০১৫) * মা (২০১৯) * চিলা (২০২০) }} ====হিন্দী আৰু বঙালী এলবাম==== {{columns-list|2| * চাঁন্দিনী ৰাত (১৯৯৫) * চঁন্দা (১৯৯৮) * য়ুহি কভী (১৯৯৮) * স্পৰ্শ (২০০০-০১) * শ্ৰদ্ধাঞ্জলি (খণ্ড ১,২,৩) * মেৰে লিয়ে<ref>{{Cite web|title=মেৰে লিয়ে (2001) - হিন্দী এলবাম, ট্ৰেকলিষ্ট, সম্পূৰ্ণ এলবাম বিৱৰণ আৰু অধিক (আৰ্কাইভ কৰা)|url=http://www.zubeendiscography.com/2021/08/451265843261439035.html|access-date=২০২১-০৯-০৯|website=ZG Discography|language=en|archivedate=2021-08-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210828180443/http://www.zubeendiscography.com/2021/08/451265843261439035.html|deadurl=unfit}}</ref> (২০০১) * নূপুৰ (২০০১) * [[জিন্দেগী (শ্ৰব্য এলবাম)|জিন্দেগী]] (২০০৭) * তুমি (২০০৭) * প্ৰেম (২০১২) * [[পাকীজা (শ্ৰব্য এলবাম)|পাকীজা]] (২০১৩) * চুফী ইস্ক্ (২০১৭) |}} ===অন্যান্য এলবাম=== *অনুৰাধা (১৯৯৩) (অসমীয়া এলবাম) – গীতিকাৰ আৰু সুৰকাৰ হিচাপে *পুবেৰোণ (১৯৯৪) (অসমীয়া এলবাম) – গীতিকাৰ আৰু সুৰকাৰ হিচাপে *দুনিয়া (১৯৯৭) (হিন্দী এলবাম) – সংগীত বাদ্যযন্ত্ৰবাদক হিচাপে *মেঘা (১৯৯৯) (অসমীয়া এলবাম) – গীতিকাৰ হিচাপে *মন (২০০০) (অসমীয়া এলবাম) – গীতিকাৰ হিচাপে *কুৱলী (২০০২) (অসমীয়া এলবাম) – সংগীত বাদ্যযন্ত্ৰবাদক হিচাপে *চেনেল ভি জামিন (২০০২) (হিন্দী আৰু ইংৰাজী এলবাম) - সংগীত আৰু সুৰকাৰ হিচাপে *মহালক্ষ্মী (২০০২) (হিন্দী এলবাম) – সংগীত বাদ্যযন্ত্ৰবাদক হিচাপে *অস্ত্ৰ প্ৰেমৰ (২০০৫) (অসমীয়া এলবাম) – সংগীত বাদ্যযন্ত্ৰবাদক হিচাপে *ধন্যবাদ (২০০৭) (হিন্দী এলবাম) – সংগীত আৰু সুৰকাৰ হিচাপে *জীৱন ডিঙা (২০১২) (বাংলা এলবাম) – সংগীত আৰু সুৰকাৰ হিচাপে ===সংগীত পৰিচালনা=== {| class="wikitable" |- style="text-align:center; " ! colspan=4 style="background:#B0C4DE; " | অসমীয়া ছবি |- style="text-align:center; " ! style="background:#ccc; "| বৰ্ষ ! style="background:#ccc; "| কথাছবি ! style="background:#ccc; "| পৰিচালক ! style="background:#ccc; "| অন্যান্য তথ্য |- |২০২৫ |[[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]] |ৰাজেশ ভূঞা | |- |২০২৫ |যোদ্ধা |ভাস্কৰ গোস্বামী | |- |২০২৫ |[[ভাইমন দা (চলচ্চিত্ৰ)|ভাইমন দা]] |শশাংক সমীৰ |এটি গীত (এৰা-এৰি) |- |২০২৪ |[[চিকাৰ]] |দেবাংকৰ বৰগোহাঁই | |- |২০২৩ |ৰাঘৱ |[[যতীন বৰা]] | |- |২০২৩ |দ্য শ্লেমবুক |বিষ্ণুজ্যোতি সন্দিকৈ | |- |২০২৩ |[[ডক্তৰ বেজবৰুৱা ২]] |[[নিপন গোস্বামী]] | |- |২০১৯ |প্ৰতিঘাত |অচিন্ত শংকৰ |শীৰ্ষগীত |- | ২০১৯ || [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] || জুবিন গাৰ্গ || |- | ২০১৯ || [[ৰত্নাকৰ (চলচ্চিত্ৰ)|ৰত্নাকৰ]] || [[যতীন বৰা]] || |- |২০১৮ |দ্য আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড |ৰাজেশ যশপাল | |- | ২০১৭ || প্ৰিয়াৰ প্ৰিয় || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০১৭ || [[মিছন চাইনা]] || জুবিন গাৰ্গ || |- | ২০১৫ || [[গানে কি আনে]] || ৰাজেশ যশপাল || |- | ২০১৪ || [[ৰ'দৰ চিঠি|ৰ’দৰ চিঠি]] || [[বাহাৰুল ইছলাম]] || |- | ২০১২ || [[এখন নেদেখা নদীৰ সিপাৰে]] || বিদ্যুৎ কটকী || |- | ২০০৮ || [[মন যায়]]|| [[এম মণিৰাম]] || |- | ২০০৬ || [[আমি অসমীয়া]]|| ৰাজীৱ ভট্টাচাৰ্য্য || |- | ২০০৬ || [[অধিনায়ক (চলচ্চিত্ৰ)|অধিনায়ক]] || যতীন বৰা || |- | ২০০৪ || [[দীনবন্ধু (২০০৪ চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৪ || [[ৰং]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৪ || [[বাৰুদ (চলচ্চিত্ৰ)|বাৰুদ]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৩ || জোনাকবিহীন এই জীৱন || মুন্না আহমেদ || আৱহ সংগীত |- | ২০০৩ || অগ্নিসাক্ষী|| যদুমণি দত্ত || |- | ২০০৩ || [[বিধাতা (চলচ্চিত্ৰ)|বিধাতা]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৩|| প্ৰিয়া মিলন || মুন্না আহমেদ || |- | ২০০৩ || জুমন সুমন|| মহিবুল হক || |- |২০০২ |[[জোনাকী মন]] |জীৱৰাজ বৰ্মন | |- | ২০০২ || [[প্ৰেম আৰু প্ৰেম]]|| [[শম্ভু গুপ্তা]] || |- | ২০০২ || [[জীৱন নদীৰ দুটি পাৰ ]]|| মুন্না আহমেদ || |- | ২০০২ || [[কন্যাদান (চলচ্চিত্ৰ)|কন্যাদান]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০১ || [[নায়ক (চলচ্চিত্ৰ)|নায়ক]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০১ || শেষ উপহাৰ|| গোপাল বৰঠাকুৰ||শীৰ্ষগীত |- | ২০০১ || [[দাগ (অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ)|দাগ]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০০|| [[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]]|| জুবিন গাৰ্গ|| |- | ২০০০ || [[হিয়া দিয়া নিয়া]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- style="text-align:center; " ! colspan=4 style="background:#B0C4DE; " | অন্য ভাষা |- style="text-align:center; " ! style="background:#ccc; "| বৰ্ষ ! style="background:#ccc; "| কথাছবি ! style="background:#ccc; "| ভাষা ! style="background:#ccc; "| অন্যান্য তথ্য |- |২০১৯ |সামসাৰা |[[বাংলা]] |মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- | width="150"|২০১৬ || width="200"| দিল ত’ দীৱানা হ্যে || width="200"| হিন্দী || width="150"| মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- |২০১০ |কাছে এসো তুমি |বাংলা |মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- |২০১০ |মন নিয়ে |বাংলা |মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- | width="150" |২০০৬ || width="200" | ষ্ট্ৰিংছ || width="200" | [[হিন্দী]] || width="150" | মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- | width="150" | ২০০৪ || width="200" | শুধু তুমি || width="200" | বাংলা || width="150" | মুক্তিপ্ৰাপ্ত |} == অভিনয় জীৱন == জুবিন গাৰ্গে ২০০০ চনত এন কে প্ৰডাকচনৰ অধীনত নিৰ্মিত ''[[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]]'' ছবিত অভিনেতা আৰু পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ ''[[দীনবন্ধু (চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]]'' (২০০৪), ''[[মন যায় (চলচ্চিত্ৰ)|মন যায়]]'' (২০০৮), ''[[গানে কি আনে|গানে কি আনে]] (২০১৬)'', ''[[মিছন চাইনা (চলচ্চিত্ৰ)|মিছন চাইনা]]'' (২০১৭), ''দ্য আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড'' (২০১৮), ''[[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]]'' (২০১৯), ''ৰাজনীতি'' (২০২২), ''ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২'' (২০২৩), ''ৱাইড এংগল'' (২০২৪), ''চিকাৰ'' (২০২৪) আৰু অভিমন্যু (২০২৪) ত অভিনয় কৰিছিল। জুবিন অভিনীত ''[[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]]'' ২০২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰত মুক্তিলাভ কৰে।<ref name="IMDB">{{cite web | url=https://www.imdb.com/title/tt29939499/ | title=Roi Roi Binale | accessdate=23 September 2025}}</ref> জুবিন গাৰ্গে অভিনয় কৰা একাধিক ছবিয়েই বক্স অফিচত সফলতা লাভ কৰিছে। ২০১৭ চনত ৮ ছেপ্টেম্বৰত ৬৫টা চিনেমা হলত মুক্তি লাভ কৰা ''মিছন চাইনা''ক দিল্লী, বেংগালুৰু আৰু মুম্বাইকে ধৰি অসমৰ বাহিৰত থকা আঠটা চিনেমা হলত মুক্তি দিয়া হৈছিল। ছবিখনে প্ৰথম সপ্তাহৰ ভিতৰতে মুঠ ২ কোটি ৪০ লাখ টকা সংগ্ৰহ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.time8.in/the-exact-box-office-collection-of-mission-china-over-the-1st-week-revealed/|title=The Exact Box Office Collection of Mission China 1st Week Revealed|access-date=16 September 2017|website=Time8.in}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.northeastguide.in/assam/mission-china-collection-box-office-movie-review-total-budget/|title=Mission China Box Office|website=Northeastguide.in|access-date=9 September 2017|archivedate=9 September 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170909095105/https://www.northeastguide.in/assam/mission-china-collection-box-office-movie-review-total-budget/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://in.bookmyshow.com/buytickets/mission-china-national-capital-region-ncr/movie-ncr-ET00061289-MT/20170911/|title=Mission China Realising Theatre |website=Bookmyshow.com|access-date=11 September 2017}}</ref> মিছন চাইনাই [[অসম|অসমত]] যথেষ্ট ব্যৱধানত ব্লকবাষ্টাৰ বাহুবলী আৰু [[ছলমান খান|ছলমান খানৰ]] [[বজৰংগী ভাইজান|বজৰংগী ভাইজানৰ]] প্ৰথম দিনৰ সংগ্ৰহৰ অভিলেখ ভংগ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=10 September 2017|title=Mission China: Old-fashioned projector promo helps Assamese film beat Baahubali record|url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/mission-china-old-fashioned-projector-promo-helps-assamese-film-beat-baahubali-record/story-OfDn0UHUMlikrueyPECFJK.html|access-date=28 January 2021|website=Hindustan Times|language=en}}</ref> বৰ্তমান ই [[:en:Assamese_cinema#List_of_highest-grossing_Assamese_films|সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী অসমীয়া ছবিৰ]] ভিতৰত ৬ নং স্থানত আছে। ২০১৯ চনত মুক্তিলভা ''কাঞ্চনজংঘা''ই ১০ দিনতে ৩.৯ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰি সকলো অভিলেখ ভংগ কৰিছিল। দৰ্শকৰ ব্যাপক সঁহাৰি লাভ কৰা ছবিখনে প্ৰথমদিনাই ২২.৫ লাখ টকা সংগ্ৰহ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। তিনিদিনৰ ভিতৰতে কাঞ্চনজংঘাই কোটিৰো অধিক টকাৰ ব্যৱসায় কৰে। ২০২৫ চনত মুক্তি লভা জুবিন গাৰ্গৰ অন্তিম ছবি "ৰৈ ৰৈ বিনালে"ই ৩০ কোটি টকা ব্যৱসায় কৰি আৰু ৰাতিপুৱা ৪.০০ বজাত অসমীয়া চিনেমাৰ প্ৰথম প্ৰদৰ্শনীৰ ব্যৱস্থাৰে ৯০ বছৰীয়া অসমীয়া চিনেমাৰ জগতত ইতিহাস ৰচে। <ref name="India Today NE">{{cite web | url=https://www.indiatodayne.in/entertainment/story/zubeens-kanchanjangha-sweeps-box-office-collects-3-9-crore-10-days-397330-2019-09-16 | title=Zubeen’s Kanchanjangha Sweeps Box Office, Collects 3.9 Crore in 10 days | publisher=India Today NE | date=Sep 16, 2019, Updated Jun 29, 2022, 1:43 AM IST | accessdate=23 September 2025}}</ref> [[File:গানে কি আনে চলচ্চিত্ৰ প'ষ্টাৰ.jpg|thumb|গানে কি আনে চলচ্চিত্ৰৰ প'ষ্টাৰত জুবিন গাৰ্গ]] ==অভিনীত ছবি== {| class="wikitable sortable" ! width="50" | বৰ্ষ ! width="200" | কথাছবি ! width="200" | পৰিচালক ! width="200" | চৰিত্ৰ |- | ২০০০ || [[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]] || জুবিন গাৰ্গ ||ৰিচি |- | ২০০২ || [[প্ৰেম আৰু প্ৰেম]] || [[শম্ভু গুপ্তা]] || বিশেষ এভূমুকি |- | ২০০৪ ||[[দীনবন্ধু (২০০৪ চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || বিপুল |- | ২০০৮ || [[মন যায়]] || [[এম মণিৰাম]]|| মানৱ |- | ২০১১ || [[ৰামধেনু (চলচ্চিত্ৰ)|ৰামধেনু]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || বিশেষ এভূমুকি |- |২০১৩ |[[ভাল পাব নাজানিলো]] |‌ঋতুৰাজ দত্ত |ইন্দ্ৰনীল |- | ২০১৪ || [[ৰ'দৰ চিঠি|ৰ’দৰ চিঠি]] || [[বাহাৰুল ইছলাম]] ||বাবা |- |২০১৪ |[[চুমা পৰশতে]] |জোনমণি দেৱী খাউণ্ড |বিশেষ এভূমুকি |- | ২০১৫ || [[অহেতুক]] || বাণী দাস || বিশেষ এভূমুকি |- | ২০১৬ || [[সাত নম্বৰৰ সন্ধানত]] || [[আব্দুল মজিদ]] || শিবু |- | ২০১৬ || [[গানে কি আনে]] || ৰাজেশ যশপাল ||নীলাভ জোনাক বৰুৱা |- | ২০১৭ || [[মিছন চাইনা]] || জুবিন গাৰ্গ ||কৰ্ণেল গোস্বামী |- | ২০১৭ || প্ৰিয়াৰ প্ৰিয় || [[মুনিন বৰুৱা]] || প্ৰিয়ব্ৰত কাকতি / বিষ্ণুজ্যোতি বেজবৰুৱা |- |২০১৭ |তুমি আহিবানে |প্ৰেৰণা বৰবৰুৱা |বিশেষ এভূমুকি |- | ২০১৮ || দি আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড || ৰাজেশ যশপাল||ডন্ |- | ২০১৯ || [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] || জুবিন গাৰ্গ || অনিৰ্বাণ ভট্টাচাৰ্য |- |২০১৯ |প্ৰতিঘাত |অচিন্ত শংকৰ |বিশেষ এভূমুকি |- | ২০২২ || ৰাজনীতি || মঞ্জিত শৰ্মা || অৰিন্দম |- |২০২৩ || [[ডক্তৰ বেজবৰুৱা ২|ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২]]|| [[নিপন গোস্বামী]] || আৰক্ষী বিষয়া মহাদেৱ বৰবৰুৱা |- |২০২৪ || চিকাৰ || দেবাংকৰ বৰগোহাঁই ||শংকৰ চিকাৰী |- |২০২৪ |অভিমন্যু |অচিন্ত শংকৰ |বিশেষ এভূমুকি |- |২০২৪ || [[ৱাইড এংগল (চলচ্চিত্ৰ)|ৱাইড এংগল]]|| [[জয়ন্ত নাথ]] || গৌতম শৰ্মা |- |২০২৫ || যোদ্ধা || ভাস্কৰ শৰ্মা || বিশেষ এভূমুকি |- |২০২৫ || [[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]] || ৰাজেশ ভূঞা || ৰাউল (এগৰাকী অন্ধ শিল্পীৰ ৰূপত) |- |} ==অভিনীত টেলিভিছন== {| class="wikitable sortable" ! width="50" | বৰ্ষ ! width="200" | টেলিভিছন ! width="200" | চৰিত্ৰ ! width="200" | নোট |- |১৯৯৮ |এমটিভি মষ্ট ৱাণ্টেড |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |তেতিয়াৰ এমটিভিৰ ভিজে ৰাগেশ্বৰীৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰৰ সময়ত তেওঁৰ প্ৰথম টেলিভিছনত পৰ্দাত উপস্থিত হয়, তেওঁৰ প্ৰথম মিউজিক ভিডিঅ' "য়ুহি কভি" মুকলি কৰাৰ পিছত। |- |২০০১ |মুভছ এণ্ড শ্বেকাৰছ |নিজেই (বিশেষ সহ-অতিথি) |ভাৰতীয় গভীৰ নিশাৰ টক শ্ব' |- |২০০৭ |ছাৰেগামা লিল' চেম্পছ |নিজেই (বিচাৰক) |বাংলা সংগীত গেম শ্ব' |- |২০০৮ |বোল বেবী বোল |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |ভাৰতীয় সংগীত গেম শ্ব' <br /> গায়ক আদনান ছামিৰ দ্বাৰা আয়োজিত |- |২০১০–১১ |অনুৰাধা |অনিৰুদ্ধ |তেওঁৰ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ অসমীয়া ধাৰাবাহিক |- |২০১১ |দিদি নং ১ |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |মহিলাৰ বাবে বাংলা সংগীত গেম শ্ব' |- |২০১৩ |ছাৰেগামা লিল' চেম্পছ |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |বাংলা সংগীত গেম শ্ব' |- |২০১৩-১৪ |মই জুবিন গাৰ্গ হ'ব বিচাৰো |নিজেই (বিচাৰক) | |- |২০২১ |মায়াবিনী ৰাতিৰ বুকুত |নিজেই (এংকৰ) | |- |২০২৫-২৬ |সুৰিয়া সুবাস |নিজেই (সংগীত শিল্পী) |সংগীত কনচাৰ্ট ৱেব-ধাৰাবাহিক <br /> সমগ্ৰ অসম ৰাজ্যৰ সকলো জিলাৰ চিত্ৰগ্ৰহণ কৰিছিল |} ==সাহিত্য চৰ্চা== জুবিন গাৰ্গ সাহিত্য জগতৰ লগতো জড়িত হৈ আছিল। ২০১৭ চনত তেওঁ কাব্য গ্ৰন্থৰ বাবে সেউজী-সেউজী বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|title=Assam: Seuji-Seuji Award conferred upon singer Zubeen Garg|url=https://www.thenortheasttoday.com/current-affairs/states/assam-seuji-seuji-award-conferred-upon-singer-zubeen-garg|access-date=19 December 2020|website=The Northeast Today|date=22 December 2017}}{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {| class="wikitable" |- style="background:#cfc; text-align:center; " |'''বৰ্ষ''' |'''পুথি''' |'''ভাষা''' |- |২০০৯ |''শব্দ অনুভূতি'' | rowspan="3" |অসমীয়া |- |২০১৮ |''জুবিনৰ পদ্য''<ref>{{Cite web|title=With over Rs 4.5 crores in sales and 4 lakh visitors, 20th Northeast Book Fair breaks all past records|url=https://www.guwahatiplus.com/article-detail/with-over-rs-4-5-crores-in-sales-and-4-lakh-visitors-20th-northeast-book-fair-breaks-all-past-records|access-date=23 September 2020|website=G Plus|language=en}}</ref> |- |২০২০ |''জুবিনৰ পদ্য (দ্বিতীয় সংস্কৰণ)'' |} ==সামাজিক সক্ৰিয়তা আৰু লোকহিতৈষী কৰ্ম== গাৰ্গে বিভিন্ন কামৰ বাবে ধন আগবঢ়োৱা ''কলাগুৰু আৰ্টিষ্ট ফাউণ্ডেশ্যন'' নামৰ এটা দাতব্য সংস্থা চলাইছিল। অসমত বিধ্বংসী বানপানী হ’লে তেওঁ মানুহক কাপোৰ, ঔষধ আৰু বৰঙনি দান কৰিবলৈ আহ্বান জনায়।<ref>{{cite news |title=Beyond Bollywood |url=https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20181105-beyond-bollywood-1374988-2018-10-27 |access-date=18 September 2019 |work=India Today |date=5 November 2018 |language=en |archive-date=2 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190102154758/https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20181105-beyond-bollywood-1374988-2018-10-27 |url-status=live }}</ref> তেওঁ [[অসম লোকসেৱা আয়োগ|এপিএছচি]]-ৰ নিযুক্তি ক্ষেত্ৰৰ দুৰ্নীতিৰ বিষয়টো লৈ তেওঁৰ [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] চিনেমাখন নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.guwahatiplus.com/daily-news/zubeen-s-next-film-kanchenjunga-to-be-based-on-apsc-scam|title=Zubeen's next film 'Kanchenjunga' to be based on APSC scam|website=G Plus|language=en|access-date=18 September 2019|archive-date=9 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190209092909/http://www.guwahatiplus.com/daily-news/zubeen-s-next-film-kanchenjunga-to-be-based-on-apsc-scam|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/singing-sensation-zubeen-garg-and-team-visits-dhemaji-for-kanchanjangha-promotion/|title=Singing sensation Zubeen Garg and Team visits Dhemaji for Kanchanjangha Promotion|date=29 October 2018|website=The Sentinel|language=en-US|access-date=18 September 2019|archive-date=31 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190831065523/https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/singing-sensation-zubeen-garg-and-team-visits-dhemaji-for-kanchanjangha-promotion/|url-status=live}}</ref> জুবিন [[ফুটবল]] অনুৰাগী আছিল আৰু [[বানপানী|বানপীড়িত লোকসকলৰ]] বাবে ধন সংগ্ৰহৰ মানসেৰে মেট্‌চ খেলিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.thehansindia.com/posts/index/Sports/2015-10-05/Soccer-for-charity-in-Assam/179263|title=Soccer for charity in Assam|website=The Hans India|date=5 October 2015|access-date=14 May 2019|archive-date=14 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514063145/https://www.thehansindia.com/posts/index/Sports/2015-10-05/Soccer-for-charity-in-Assam/179263|url-status=live}}</ref> গাৰ্গ অসমৰ '[[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০১৯|কা]]'-বিৰোধী প্ৰতিবাদত আগ-ভাগ লোৱা অন্যতম অৰাজনৈতিক ব্যক্তি আছিল।<ref>{{Cite news|url=https://www.news18.com/news/india/music-art-tie-them-as-zubeen-garg-and-a-host-of-assamese-artistes-lead-anti-caa-stir-from-the-front-2432069.html|title=Music, Art Tie Them as Zubeen Garg and a Host of Assamese Artistes Lead Anti-CAA Stir from the Front|website=News18|access-date=13 March 2020|date=21 December 2019|archive-date=14 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200114054315/https://www.news18.com/news/india/music-art-tie-them-as-zubeen-garg-and-a-host-of-assamese-artistes-lead-anti-caa-stir-from-the-front-2432069.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Sengupta |first1=Aditi |title='Don't mess with Assam': Zubeen Garg |url=https://www.thehindubusinessline.com/blink/cover/dont-mess-with-assam-zubeen-garg/article30404699.ece |access-date=13 March 2020 |work=@businessline |date=26 December 2019 |language=en |archive-date=17 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417192412/https://www.thehindubusinessline.com/blink/cover/dont-mess-with-assam-zubeen-garg/article30404699.ece |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=CAA 'not forgotten': Zubeen Garg |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/caa-not-forgotten-zubeen-garg/cid/1801261 |access-date=24 October 2022 |website=www.telegraphindia.com}}</ref> ২০২১ চনৰ মে’ মাহত [[কৰ'নাভাইৰাছ ৰোগ ২০১৯|ক’ভিড-১৯-ৰ]] সংক্ৰমণৰ উত্থানৰ সময়ত গাৰ্গে গুৱাহাটীত থকা দুমহলীয়া ঘৰটো ক’ভিড কেয়াৰ চেণ্টাৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ আগবঢ়াইছিল। ইয়াৰ লক্ষ্য আছিল সেইসময়ত ৰোগীৰ বাবে বিছনাৰ বৰ্ধিত চাহিদা পূৰণ কৰা।<ref>{{Cite web |date=6 May 2021 |title=Zubeen Garg offers his house to convert as Covid care centre |url=https://assamtribune.com/guwahati/zubeen-garg-offers-his-house-to-convert-as-covid-care-centre-1091844 |access-date=19 June 2024 |website=The Assam Tribune |language=en}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== ২০০২ চনৰ ৪ ফেব্ৰুৱাৰীত জুবিন গাৰ্গে অসমৰ [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] নিবাসী ফেশ্বন ডিজাইনাৰ গৰিমা শইকীয়াক বিয়া কৰায়।<ref>{{cite web| url=https://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| title=Assam: Zubeen Garg to celebrate his birthday by releasing music album of 'Mission China'!| work=The North East Today| date=18 November 2016| access-date=8 September 2017| archive-date=23 May 2017| archive-url=https://web.archive.org/web/20170523122714/http://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| url-status=live| archivedate=23 May 2017| archiveurl=https://web.archive.org/web/20170523122714/http://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| deadurl=yes}}</ref> গৰিমা শইকীয়া গোলাঘাটৰ শান্তিপুৰৰ সুৰেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া আৰু ৰুণুমী শইকীয়াৰ একমাত্ৰ জীয়ৰী। তেওঁ মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ইংৰাজী সাহিত্যত স্নাতকোত্তৰ সম্পূৰ্ণ কৰে। ইয়াৰ লগতে তেওঁ এগৰাকী ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ টেবুল টেনিছ খেলুৱৈ। তেওঁলোকৰ চিনাকি ফেন-মেইলৰ জৰিয়তে হৈছিল। গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গে ডিজাইন কৰা ভালেমান সাজ-পোছাক জুবিন গাৰ্গে পৰিধান কৰে।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫৭ |language=as}}</ref> তেওঁ সহ-প্ৰযোজক হিচাপেও একাধিক ছবিত জুবিন গাৰ্গৰ সৈতে কাম কৰিছে। ===ধৰ্মীয় দৃষ্টিভংগী আৰু ঈশ্বৰ বিশ্বাস=== জুবিন গাৰ্গে নিজকে ''ধৰ্ম-অবিশ্বাসী'' বুলি গণ্য কৰিছিল আৰু কৈছিল যে, তেওঁৰ কোনো জাতি-ধৰ্ম নাই, তেওঁ মুক্ত।<ref>{{cite news |title=I Don't Have Any Caste, Religion Or God: Zubeen Garg |url=https://m.guwahatiplus.com/article/i-don-t-have-any-caste-religion-or-god-zubeen-garg/5862/amp#amp_tf=From%20%251%24s&aoh=17141538671889&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com |work=Guwahati Plus |date=29 July 2019 |access-date=27 April 2024 |archivedate=26 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240426180152/https://m.guwahatiplus.com/article/i-don-t-have-any-caste-religion-or-god-zubeen-garg/5862/amp#amp_tf=From%20%251%24s&aoh=17141538671889&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com |deadurl=yes }}</ref> জুবিন গাৰ্গৰ ঈশ্বৰ বিশ্বাস সম্পৰ্কত স্পষ্ট অভিমত দিয়াটো প্ৰায় দুষ্কৰ বুলি পিতৃ কপিল ঠাকুৰে ''পিতৃৰ দৃষ্টিৰে জুবিন'' গ্ৰন্থত লিখিছে। জুবিন গাৰ্গে গুৱাহাটীৰ কৌটিলিংগম মন্দিৰলৈ মাজে-মধ্যে যোৱাৰ কথা তেওঁ শুনিছে। ইয়াৰ লগতে অসমৰ বাহিৰত থকা কোনো কোনো মন্দিৰ দৰ্শন কৰাৰ কথাও তেওঁ শুনিছে। অৱশ্যে এটা কথা পিতৃয়ে ক'ব বিচাৰে যে, ''জুবিন গাৰ্গৰ বুদ্ধ-দৰ্শন খুব প্ৰিয়। '' অৱশ্যে সেই সম্পৰ্কে সণ্ঢালনিকৈ অধ্যয়ন কৰিবলৈ তেওঁ ''এতিয়া সময় দুৰ্লভ'' বুলি প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫৯ |language=as}}</ref> ==বঁটা আৰু সন্মান== [[File:Zubeen Garg receiving National Award.jpg|thumb|৫৫সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা, ২০০৯ত নন-ফিচাৰ ফিল্ম ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ''ৰ বাবে জুবিন গাৰ্গক ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি [[প্ৰতিভা পাটিল|প্ৰতিভা পাটিলে]] শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনাৰ বঁটা দিয়ে। ]] ১৯৯৬ চনত চেনেল ভি মিউজিক এৱাৰ্ড্‌ছ আৰু স্ক্ৰীন এৱাৰ্ড্‌ছত জুবিন গাৰ্গ "চান্দনী ৰাত" এলবামৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় পপ এলবাম হিচাপে নিৰ্বাচিত হয় যিটো ক্ৰমে দলেৰ মেহেন্দীৰ এলবাম ''বলো তা ৰা ৰা'' আৰু সুচিত্ৰ কৃষ্ণমূৰ্থীৰ এলবাম ''ডোলে ডোলে''ৰ হাতত পৰাস্ত হয়। ২০১১ চনত আমেৰিকাৰ ইলিনয়ৰ অক ব্ৰুকত অনুষ্ঠিত হোৱা অসম অধিৱেশনৰদ্বাৰা জুবিন গাৰ্গক বছৰৰ অতিথি শিল্পী হিচাপে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{cite book |last1=Koch |first1=Lars-Christian |last2=Klotz |first2=Sebastian |last3=Bohlman |first3=Philip V |title=Sounding Cities : Auditory Transformations in Berlin, Chicago, and Kolkata |date=2018 |publisher=LIT |location=Zürich |isbn=978-3-643-90555-0 |pages=213 |language=English}}</ref> ২০২৪ চনৰ ২৭ মে'ত জুবিন গাৰ্গক [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] [[বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়, মেঘালয়|বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] পৰা সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Hon. D.Litt. to Zubeen Garg and Lou Majaw at 10th USTM Convocation |work=USTM |url=https://ustm.ac.in/event/hon-d-litt-to-zubeen-garg-and-lou-majaw-at-10th-ustm-convocation/ |access-date=27 August 2024 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 August 2024 |title=USTM Holds 10th Convocation, Honors Zubeen Garg and Lou Majaw |url=https://www.pratidintime.com/north-east/meghalaya/ustm-holds-10th-convocation-honors-zubeen-garg-and-lou-majaw |access-date=27 August 2024 |website=Pratidin Time |language=en}}</ref> ২০০৯ চনৰ ৫৫সংখ্যক [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটাত]] অ-কাহিনীমূলক ছবি ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ''ৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনাৰ বঁটা লাভ কৰে। ২০২৫ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰ তাৰিখে কটন বিশ্ববিদ্যালয়ে জুবিন গাৰ্গক মৰণোত্তৰভাৱে সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। ২০২৫ চনৰ ২১ নৱেম্বৰ তাৰিখে ভাৰতীয় ডাক বিভাগৰ অসম শাখাই শিল্পীগৰাকীৰ ৫৩ সংখ্যক জন্মদিন উপলক্ষ্যে তেওঁৰ নামত এটি বিশেষ স্মৃতিচাৰণ পোষ্ট কাৰ্ড মুকলি কৰে। ২০২৬ চনত ফিল্মফেয়াৰ(অসম) য়ে জুবিন গাৰ্গক মৰণোত্তৰভাৱে জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা আৰু 'ৰৈ ৰৈ বিনালে' ছবিখনৰ বাবে বিশেষ বঁটা প্ৰদান কৰে। ২০২৬ চনৰ ৩০ জুলাই তাৰিখে অসম সাহিত্য সভাই জুবিন গাৰ্গক মৰণোত্তৰভাৱে সংগীতসুধাকৰ অভিধা প্ৰদান কৰে। {| class="wikitable" |- style="background:#cfc; text-align:center; " | বৰ্ষ|| '''বঁটা'''|| চলচ্চিত্ৰ/এলবাম/থিয়েটাৰ|| '''শিতান'''|| '''ফলাফল''' |- |rowspan="2" |১৯৯৬ |স্ক্ৰীন বঁটা |rowspan="2" |''চান্দনী ৰাত'' |rowspan="2" |শ্ৰেষ্ঠ আত্মপ্ৰকাশ ভাৰতীয় পপ এলবাম |{{nom}} |- |চেনেল ভি মিউজিক বঁটা |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০০৫ |BFJA বঁটা|| ''শুধো তুমি''|| শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক|| {{won}} |- |প্ৰাগ চিনে বঁটা-২০০৫ |''ৰং'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী – "ছায়া দৰে থাকা তুমি"<ref>{{Cite web|date=7 March 2021|title=Northeast's Sensation Zubeen Garg: Early Life, Career, Awards & Controversies – Sentinelassam|url=https://www.sentinelassam.com/entertainment/wikipedia-of-northeasts-singing-sensation-zubeen-garg-527402|access-date=9 March 2021|website=www.sentinelassam.com|language=en}}</ref> |{{won}} |- |২০০৬ |গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড<ref name="GIFA List Of Winners">{{cite web|title=G.I.F.A. Awards 2006: winners|date=10 December 2006|url=http://www.bollywoodhungama.com/features/2006/12/10/1918/index.html|website=[[Bollywood Hungama]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20081121175701/http://www.bollywoodhungama.com/features/2006/12/10/1918/index.html|access-date=24 April 2017|archive-date=21 November 2008}}</ref> | rowspan="6" |গেংষ্টাৰ | rowspan="4" |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (য়া আলি) |{{won}} |- | rowspan="5" |২০০৭ |ফিল্মফেয়াৰ বঁটা |{{nom}} |- |জী চিনে |{{nom}} |- |আইফা বঁটা<ref name=altfg>{{cite web |author=Andre Soares |url=http://www.altfg.com/blog/awards/indian-film-academy-awards-2007/ |title=Indian Film Academy Awards 2007 |publisher=Altfg.com |date=2 June 2007 |access-date=13 June 2012 |archive-date=8 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120208180559/http://www.altfg.com/blog/awards/indian-film-academy-awards-2007/ |url-status=live |archivedate=8 February 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120208180559/http://www.altfg.com/blog/awards/indian-film-academy-awards-2007/ |deadurl=yes }}</ref> |{{nom}} |- |ষ্টাৰডাষ্ট বঁটা<ref>{{cite web|title=Stardust Awards Winners for 2006|url=http://www.indicine.com/movies/bollywood/stardust-awards-winners-for-2006/|publisher=indicine.com|access-date=24 April 2017|archive-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180717184206/http://www.indicine.com/movies/bollywood/stardust-awards-winners-for-2006/|url-status=live}}</ref> |নতুন আলোড়নকাৰী কণ্ঠ |{{won}} |- |স্ক্ৰীন বঁটা<ref>{{Cite web |date=3 May 2022 |title=Screen Award for Best Male Playback Singer |url=https://bollywoodproduct.in/screen-award-for-best-male-playback-singer/ |access-date=2 July 2022 |website=Bollywood Product |language=en-US}}</ref> |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠ (য়া আলি) |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০০৮ | rowspan="2" |কলাকাৰ বঁটা |জিন্দেগী | rowspan="2" |শ্ৰেষ্ঠ মিউজিক এলবাম |{{won}} |- |''তুমি'' |{{won}} |- | ২০০৯ ||৫৫সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা || ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ'' || শ্ৰেষ্ঠ অ-কাহিনীমূলক সংগীত পৰিচালনাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|| {{won}} |- |২০১১ |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১১ |''[[জেতুকা পাতৰ দৰে (চলচ্চিত্ৰ)|জেতুকা পাতৰ দৰে]]'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"পুৱাৰ হাঁহিত"'' |{{nom}} |- |২০১২ ||প্ৰাগ চিনে বঁটা-২০১২<ref>{{cite web |title=Prag Cine Awards 2015 to be held in Assam |date=24 January 2015 |url=http://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/news-broadcasting/prag-cine-awards-2015-to-be-held-in-assam-150124 |publisher=indiantelevision.com |access-date=24 April 2017 |archive-date=1 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170501001923/http://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/news-broadcasting/prag-cine-awards-2015-to-be-held-in-assam-150124 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Prag Cine Award on March 21, 22|url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815/city053|publisher=assamtribune.com|access-date=24 April 2017|archive-date=2 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402195918/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815%2Fcity053|url-status=live|archivedate=2 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402195918/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815/city053|deadurl=yes}}</ref> |''[[ৰামধেনু (চলচ্চিত্ৰ)|ৰামধেনু]]'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"ৰং দিয়া মৰম"'' |{{nom}} |- |২০১৩ |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৩ |''মি এণ্ড মাই ছিষ্টাৰ'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"থুনুক-থানাক"'' |{{nom}} |- |২০১৪ |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৪ |''চিঞৰ'' |"শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"কালৰ অসুৰ"'' |{{nom}} |- | rowspan="2" | ২০১৫ | rowspan="2" |প্ৰাগ চিনে বঁটা উত্তৰ-পূব ২০১৫||''[[অহেতুক]]'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"অহেতুক"'' |{{won}} |- |''ৰ’দৰ চিঠি'' |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০১৬ | rowspan="2" |গপ চপ মিউজিক বঁটা |''বলিয়া কৃষ্ণ (হেঙুল থিয়েটাৰ)'' |বছৰটোৰ শীৰ্ষক গীত – "''বলিয়া কৃষ্ণ''" |{{won}} |- | rowspan="3" |''গানে কি আনে'' |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক – ''"জানো জানো"'' |{{won}} |- | rowspan="3" |২০১৭ | rowspan="2" |প্ৰাগ চিনে নৰ্থ-ইষ্ট ২০১৭ |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"জানো জানো"'' |{{nom}} |- |ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা |''[[কহিনুৰ থিয়েটাৰ|কহিনুৰ থিয়েটাৰ]]'' |ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী – "জনম জনম''"''<ref>{{Cite web|title=Dalmia Bharat : First Mobile Theatre Awards presented by Dalmia Cement {{!}} MarketScreener|url=https://www.marketscreener.com/quote/stock/DALMIA-BHARAT-LTD-9743873/news/Dalmia-Bharat-First-Mobile-Theatre-Awards-presented-by-Dalmia-Cement-24725283/|access-date=13 February 2021|website=www.marketscreener.com|date=10 July 2017 |language=en}}</ref> |{{won}} |- | rowspan="5" | ২০১৮ | rowspan="4" |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৮<ref>{{Cite web |date=28 May 2018 |title=Prag Cine Awards North-East 2018: Best director award for Utpal Barpujari |url=http://nenow.in/north-east-news/prag-cine-awards-north-east-2018-best-director-award-for-utpal-barpujari.html |access-date=20 August 2022 |website=NORTHEAST NOW |language=en-US}}</ref>|| rowspan="3" | ''[[মিছন চাইনা (চলচ্চিত্ৰ)|মিছন চাইনা]]'' || শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (জনপ্ৰিয়) || {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ ছবি (জনপ্ৰিয়) || {{won}} |- |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"দিন জ্বলে ৰাতি জ্বলে"'' |{{nom}} |- |''প্ৰিয়াৰ প্ৰিয়'' |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা |{{nom}} |- |ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা |''[[আৱাহন থিয়েটাৰ|আৱাহন থিয়েটাৰ]]'' |ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"অ' মা"''<ref>{{Cite web|title=Assam's Mobile theater industry gets due recognition; Artists, writers and personalities awarded|url=https://www.thenortheasttoday.com/current-affairs/states/assams-mobile-theater-industry-gets-due-recognition-artists-writers-and-personalities-awarded|access-date=13 February 2021|website=TheNortheastToday – Read From North East (TNT)|date=22 June 2018|language=en}}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |{{won}} |- |২০১৯ |ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা |''দেউতা (চিৰঞ্জীৱ থিয়েটাৰ)'' |ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"অ' দেউতা"''<ref>{{Cite web|date=20 July 2019|title=Tapan Das Bags Best Theatre Actor Award|url=https://www.pratidintime.com/tapan-das-bags-best-theatre-actor-award/|access-date=13 February 2021|website=Pratidin Time|language=en-US|archivedate=2 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210502130727/https://www.pratidintime.com/tapan-das-bags-best-theatre-actor-award/|deadurl=yes}}</ref> |{{won}} |- | rowspan="7" |২০২১ | rowspan="7" |প্ৰাগ চিনে বঁটা<ref>{{Cite web |title=20th Prag Cine Awards on Jan 30 |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/20th-prag-cine-awards-on-jan-30 |access-date=20 August 2022 |website=Pratidin Time |date=24 December 2020 |language=en}}</ref> | rowspan="3" |''[[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]]'' |শ্ৰেষ্ঠ ছবি (জনপ্ৰিয়) |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (জনপ্ৰিয়) |{{won}} |- |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"পাঞ্চনা"'' |{{won}} |- | rowspan="2" |[[ৰত্নাকৰ (চলচ্চিত্ৰ)|ৰত্নাকৰ]] |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক |{{won}} |- |শ্ৰেষ্ঠ কথা – ''"ৰাতি ৰাতি"'' |{{nom}} |- |''প্ৰতিঘাত'' |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক |{{nom}} |- |''[[বৰনদী ভটিয়ায়]]'' |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"বৰনদী ভটিয়ায়"'' |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০২২ | rowspan="2" |[[প্ৰাগ চিনে বঁটা]] ২০২২<ref>{{Cite web |title=Galaxy of Stars Gathered at the 'Prag Cine Awards 2022', Check the Winners List |url=https://pragnews.com/Galaxy-of-Stars-Gathered-at-the-%27Prag-Cine-Awards-2022%27,-Check-the-Winners-List |access-date=20 August 2022 |website=pragnews.com |language=en }}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |দা ফায়াৰিং ৰেঞ্জ |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (২০২০) |{{nom}} |- |চন্দ্ৰাৱলী |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (২০২১) |{{nom}} |- | rowspan="4" |২০২৩ |৮ম অসম ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা<ref>{{Cite web |date=10 March 2023 |title=8th Assam State Film Awards announced, Jonaki Porua—Fireflies, Bulbul Can Sing win best film award |url=http://nenow.in/top-news/8th-assam-state-film-awards-announced-jonaki-porua-fireflies-bulbul-can-sing-win-best-film-award.html |access-date=13 March 2023 |website=Northeast Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |title='৩৫ হাজাৰ গান গোৱাৰ পিছত এতিয়া আৰু শ্ৰেষ্ঠ কণ্ঠশিল্পীৰ বঁটা লৈ থাকিবলৈ দিন নাই' | date=13 March 2023 |url=https://www.youtube.com/watch?v=dJWoPZknc0w |access-date=13 March 2023 |language=en}}</ref> |[[কাঞ্চনজংঘা]] |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"পাঞ্চনা"'' |{{Won}} |- | rowspan="3" |ৰাজস্থান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ ''<small>(অন্যান্য ৰাজ্যিক ছবিত)</small>'' | rowspan="3" |ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২ |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"কি নাম দি মাতিম"'' |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা – "''কি নাম দি মাতিম"'' |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী চৰিত্ৰ |{{Won}} |- |২০২৪ |ফিল্মফেয়াৰ বঁটা-অসমীয়া<ref>{{Cite web |title=Filmfare Awards Assamese 2024 Winners – Complete List Out! |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-assamese-2024/winners |access-date=5 April 2025 |website=filmfare.com |language=en}}</ref> |দা শ্লেম বুক |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত এলবাম |{{Won}} |- |২০২৫ |ভূপেন হাজৰিকা বঁটা |বেলতলা বহাগী উৎসৱ সমিতি। কবিতা বৰুৱাৰদ্বাৰা প্ৰদান, [[ভূপেন হাজৰিকা]]ৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী |জীৱনজোৰা সাধনাৰ বঁটা<ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg conferred the Bhupen Hazarika Award 2025 |url=https://dainikjanambhumi.com/news/dr-bhupen-hazarika-award-has-been-presented-to-zubeen-garg?utm_source=chatgpt.com |work=Dainik Janambhumi}}</ref><ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg to be conferred with Dr. Bhupen Hazarika Award |url=https://www.sentinelassam.com/cities/guwahati-city/assam-singer-zubeen-garg-to-be-conferred-with-dr-bhupen-hazarika-award |work=The Sentinel}}</ref> |সন্মানীত |- |} ==বিতৰ্ক== জুবিন গাৰ্গ কেইবাবাৰো বিভিন্ন বিতৰ্কৰ মাজত সোমাই পৰিছিল। গান গাই থকা অৱস্থাত জখলা বগোৱাকে ধৰি মঞ্চত কৰা কেতবোৰ কাণ্ডৰ বাবে তেওঁ কেইবাবাৰো সমালোচিত হৈছিল।<ref name="timesof">{{cite web | url=http://www.timesofassam.com/headlines/zubin-garg-into-controversy-again/ | title=Zubeen Garg into controversy again | publisher=Times of Assam | date=2010-08-26 | accessdate=2013-04-27}}</ref> ২০১১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত তেওঁ ''অসম বন্ধ''ৰ বিৰুদ্ধে আৰক্ষী থানাত এজাহাৰ দাখিল কৰিছিল যদিও পাছলৈ সেয়া উঠাই লয়।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} ===ভূপেন হাজৰিকাৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া=== ২০১১ চনৰ ৯ নৱেম্বৰত [[গুৱাহাটী]]ৰ জালুকবাৰীস্থিত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ চৌহদত অনুষ্ঠিত [[ভূপেন হাজৰিকা|ড॰ ভূপেন হাজৰিকা]]ৰ অন্তিম শ্ৰদ্ধাঞ্জলি অনুষ্ঠানত জুবিনক মূৰত এখন কাপোৰৰ সৈতে এটা হালধীয়া বৰণৰ গেঞ্জী পৰিহিত অৱস্থাত দেখা দিছিল। জুবিনৰ সেই পোছাকযোৰক লৈ সমগ্ৰ অসমজুৰি বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল। অৱশেষত জুবিন গাৰ্গে ক্ষমা-প্ৰাৰ্থনা বিচাৰি বিতৰ্কৰ শেষ কৰিছিল।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} ===বিহু-মঞ্চত হিন্দী গান=== ২০১৩ চনত নিষিদ্ধ ঘোষিত সংগঠন [[আলফা]]ই অসমৰ গায়কসকলক বিহু-মঞ্চত হিন্দী গীত পৰিৱেশন নকৰিবলৈ জাননী দিছিল। কিন্তু এই আদেশ অমান্য কৰি জুবিন গাৰ্গে লতাশিল বিহু-মঞ্চত তেওঁৰ জনপ্ৰিয় হিন্দী গান ''য়া আলী'' পৰিৱেশন কৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়াস্বৰূপে আলফাৰ সৰ্বাধিনায়ক পৰেশ বৰুৱাই জুবিন গাৰ্গক ''ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক আগ্ৰাসনৰ এজেণ্ট''ৰূপে অভিহিত কৰি তেওঁক সংঘাতৰ বাবে সাৱধান কৰি দিছিল।<ref name="tehelka">{{cite web | url=http://tehelka.com/zubeen-hits-the-wrong-notes-for-ulfa/ | title=Zubeen hits the wrong notes for ULFA | publisher=Tehelka.com | date=2013-04-19 | accessdate=2013-04-27 | author=Ratnadip Choudhury | archivedate=2013-04-23 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130423164622/http://tehelka.com/zubeen-hits-the-wrong-notes-for-ulfa/ | deadurl=yes }}</ref> এই ঘটনাত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[তৰুণ গগৈ]]য়ে জুবিনক সমৰ্থন কৰি তেওঁক নিৰাপত্তা প্ৰদান কৰিছিল।<ref name="ইণ্ডিয়ান">{{cite web | url=http://www.indianexpress.com/news/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/1105979/ | title='Ya Ali' singer Zubeen Garg provided security after ULFA threat | publisher=The Indian Express | date=2013-04-22 | accessdate=2013-04-27}}</ref> অৱশ্যে কেইদিনমানৰ পাছতে এই বিবাদৰ মীমাংসা হয়। জুবিনৰ মৃত্যুত শোক প্ৰকাশ কৰি এই নিষিদ্ধ ঘোষিত সংগঠনটিয়ে এটি প্ৰেছ বিজ্ঞপ্তি প্ৰকাশ কৰিছে। ===সুৰাকণ্ঠ=== ২০১৯ চনত বঙাইগাঁও জিলাৰ বক্সিং এছ’চিয়েশ্যনৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানত ব্ৰাহ্মণ সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত বিতৰ্কিত মন্তব্য আগবঢ়োৱাৰ পাছত দৰং আৰু ওদালগুৰি জিলা ব্ৰাহ্মণ যুৱ মঞ্চই তেওঁক '''সুৰাকণ্ঠ''' উপাধি প্ৰদান কৰিছিল।<ref>[https://sangbad365.com/brahman-samaj-vs-zubeen/ জুবীন গাৰ্গক জুবীন গাৰ্গ নহয়, জুবীন সুৰাকণ্ঠ আখ্যা ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ যুৱ মঞ্চই]</ref> ===মাজুলীত নিষিদ্ধ=== মাজুলীৰ পূৱেৰুণ কলা পৰিষদৰ উদ্যোগত অনুষ্ঠিত ৰঙালী বিহু সন্মিলনৰ‌ সামৰণি অনুষ্ঠানত জুবিনক ''সংগীত সিন্ধু'' উপাধি প্ৰদান কৰাৰ অৱস্থাত জুবিনে সত্ৰাধিকাৰক ''প্ৰভু ঈশ্বৰ'' সম্বোধন কৰা সম্পৰ্কত আপত্তি দৰ্শায়।<ref name=":0" /> ফলত মাজুলী জিলা সত্ৰ মহাসভাই তেওঁক মাজুলীত সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান পৰিৱেশনত নিষেধাজ্ঞা জাৰী কৰিছিল।<ref name=":0">[https://assam.news18.com/news/assam/zubeen-garg-is-banned-in-majuli-by-majuli-satra-mahasabha-for-insulting-satradhikar-tv-bhaskar-subham-g-377776.html Zubeen Garg Controversy: মাজুলীত নিষিদ্ধ জুবিন গাৰ্গ! সত্ৰাধিকাৰক অসন্মান কৰি শ্ৰীকৃষ্ণক তুচ্ছ-তাচ্ছিল্য কৰি ৰোষত পৰিল মাজুলীবাসীৰ]</ref><ref>{{cite news |last2=Raj |first2=Suhasini |last1=Walker |first1=Mark |author2-link=Suhasini Raj |title=Zubeen Garg, Singer Who Charmed India With a Bollywood Hit, Dies at 52 |url=https://www.nytimes.com/2025/09/22/world/asia/zubeen-garg-dead.html |access-date=23 September 2025 |work=[[The New York Times]] |date=22 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Assam: Zubeen Garg Faces Ban From Majuli District Satra Mahasabha |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-zubeen-garg-faces-ban-from-majuli-district-satra-mahasabha |work=Sentinel Assam |date=26 April 2024 |access-date=27 April 2024}}</ref> ===লগুণ বিতৰ্ক=== ২০১৯ চনত শিল্পীগৰাকীয়ে বিতৰ্কৰ সন্মুখীন হৈছিল যেতিয়া তেওঁ কৈছিল ''মই ব্ৰাহ্মণ, কিন্তু চিনেমাখনত মোৰ [[লগুণ]] (ব্ৰাহ্মণসকলে পিন্ধা পৱিত্ৰ সূতা) ছিঙি পেলাইছোঁ। মই আগতেও লগুণডাল আঁতৰাই পেলাইছিলোঁ আৰু এতিয়াও পিন্ধা নাই। '' পাছলৈ তেওঁ এই বক্তব্যৰ বাবে ক্ষমা বিচাৰে।<ref>{{cite web | title=Assam singer Zubeen Garg says,'These Brahmins should be killed'; case registered | date=30 July 2019 | url=https://www.oneindia.com/india/assam-singer-zubeen-garg-says-these-brahmins-should-be-killed-case-registered-2926237.html }}</ref> জুবিন গাৰ্গে মিডিয়াৰ আগত স্পষ্ট কৰি দিলে যে তেওঁ আচলতে তেনেকৈ বুজাব বিচৰা নাছিল। তেওঁ কয়—'' "মই ধেমালি-ধেমালিতে কৈছিলোঁ বাবে মানুহে ভুল বুজিলে। মই বুজাব বিচাৰিছিলোঁ যে আমি উচ্চ জাতি-নিম্ন জাতিৰ ব্যৱস্থাটো নাইকিয়া কৰিব লাগে। মই সেই কঞ্চেপ্টটোত বিশ্বাস কৰোঁ। সেই প্ৰচেষ্টাত 'বামুণ' শব্দটো ভুলতে ওলাই গ’ল। মই ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ সন্মুখত ক্ষমা বিচাৰিছোঁ যিহেতু মোৰ উদ্দেশ্য নাছিল। মই নিজেও ব্ৰাহ্মণ ল’ৰা। মানুহে অতদিনে দেখি আহিছে—মই কি কৰি আহিছোঁ।" মই সকলো শ্ৰেণীৰ মানুহৰ বাবে কাম কৰিছোঁ।" '' ইয়াৰ উপৰি গাৰ্গে কয়— ''"মই সেইসময়ত ক্লান্ত হৈ পৰিছিলোঁ কাৰণ মই বিগত ৩-৪ ৰাতি ধৰি অবিৰতভাৱে অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰি আছিলোঁ। আই এম ছ’ৰী। আগলৈ আৰু এনেকুৱা নহয়।" ''<ref name="Prag News">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=D2sTTsZQ7rg |title=Zubeen-Brahmin controversy: Zubeen Garg seeks apology for the brahmin controversy}}</ref> == মৃত্যু == [[File:People gathered at the Sarusajai Bhogeswar Baurah Sports Complex in Guwahati to pay their respects to Zubeen Garg.jpg|thumb|সৰুসজাইস্থিত ভোগেশ্বৰ বৰুৱা ক্ৰীড়া প্ৰাঙ্গণত ৰখা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ চাবলৈ ৰাইজ সমবেত হয়। ]] [[File:Admirers and fans of Zubeen Garg are lighting the lamps at a market of Guwahati.jpg|thumb|অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত জুবিন গাৰ্গক সুঁৱৰি সন্ধ্যা চাকি আৰু মম জ্বলোৱা হয়। ]] ২০২৫ চনৰ ১৯ ​​ছেপ্টেম্বৰ‌ তাৰিখে [[:en:Saint_John's_Island|ছেইণ্ট জ’ন্‌ছ দ্বীপ]]ৰ সমীপত থকা ছিংগাপুৰ প্ৰণালী ([[:en:Singapore_Strait|Singapore Strait]])ৰ বুকুত হোৱা এক দুৰ্ঘটনাৰ পাছত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু হয়। তেওঁ পানীৰ তলত উশাহ লোৱাৰ অসুবিধাৰ সন্মুখীন হৈছিল, এনে পৰিস্থিতিৰপৰা উদ্ধাৰ কৰি কাৰ্ডিঅ’পালমনাৰী ৰিছাছিটেশ্যন (চিপিআৰ) দিয়াৰ পাছত [[Singapore General Hospital|ছিংগাপুৰ জেনেৰেল হস্পিটেলৰ]] আই.চি.ইউত ভৰ্তি হোৱাৰ পাছত তেওঁক মৃত বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Assamese singer Zubeen Garg dies in scuba diving accident in Singapore |url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-garg-assamese-singer-dies-in-singapore-scuba-diving-accident-10259381/ |work=The Indian Express |date=19 September 2025 |access-date=19 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Popular Assam singer Zubeen Garg dies in Singapore accident |url=https://www.ndtv.com/entertainment/popular-assam-singer-zubeen-garg-dies-in-singapore-accident-9306555 |work=NDTV |date=19 September 2025 |access-date=19 September 2025}}</ref> তেওঁ ছিংগাপুৰত নৰ্থ ইষ্ট ইণ্ডিয়া ফেষ্টিভেলত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ গৈছিল, য’ত তেওঁ অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰাৰ কথা আছিল। ২০২৫ চনৰ ২২ ছেপ্টেম্বৰত মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাই ঘোষণা কৰে যে ২৩ ছেপ্টেম্বৰত গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ কমাৰকুছি এন চি গাঁৱত গাৰ্গৰ মৃতদেহ সম্পূৰ্ণ ৰাজ্যিক সন্মানেৰে দাহ কৰা হ’ব।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg to be cremated with full state honours near Guwahati on September 23 |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> যোৰহাটৰ জনসাধাৰণে অসম চৰকাৰক যোৰহাটত মৃতদেহ দাহৰ বাবে জনোৱা দাবীৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি ৰাজ্যিক মন্ত্ৰীসভাৰ আলোচনা আৰু পৰিয়ালটোৰ সুবিধা তথা পছন্দ দুয়োটা দিশত বিবেচনা কৰি এই সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছিল। পত্নী গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ আৰু ভগ্নী পামী বৰঠাকুৰে ৮৫বছৰীয়া পিতৃৰ দুৰ্বল স্বাস্থ্য আৰু গুৱাহাটীৰপৰা আঁতৰত ৰীতি-নীতি সমাপন কৰাত হোৱা অসুবিধাৰ কথা উল্লেখ কৰে। আপোচ হিচাপে চৰকাৰে ঘোষণা কৰে যে, গাৰ্গৰ চিতাভস্ম যোৰহাটলৈও লৈ যোৱা হ’ব। গুৱাহাটীৰ দাহস্থলীৰ লগতে যোৰহাটতো গাৰ্গৰ স্মৃতিসৌধ নিৰ্মাণ কৰা হ’ব বুলি চৰকাৰে ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news |title=Assam CM: Family's wish to perform Zubeen Garg's last rites near Guwahati prioritised; memorials planned in both Guwahati and Jorhat |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> [[File:Ambulance carrying Zubeen Garg amidst crowd.jpg|thumb|ৰাইজৰ মাজেৰে যাত্ৰা কৰা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ কঢ়িয়াই নিয়া এম্বুলেঞ্চখন]] স্থানীয় গাঁৱৰ লোকে স্বেচ্ছামূলকভাৱে কাম কৰা ৩.৩ একৰ চৰকাৰী আবণ্টিত মাটিত বিস্তৃত এই শ্মশান ক্ষেত্ৰখনত ৫ হাজাৰ লোকৰ উপস্থিতি সম্ভৱ যদিও অনুমাণিক ৫০ হাজাৰ লোকৰ আগমন ঘটে। গাৰ্গৰ মৃতদেহ ২৩ ছেপ্টেম্বৰৰ পুৱালৈকে গুৱাহাটীৰ অৰ্জুন ভোগেশ্বৰ বৰুৱা ক্ৰীড়া ভৱনত জনসাধাৰণে শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনোৱাৰ বাবে ৰাজ্যিক ব্যৱস্থাৰে ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg's body to be kept at Guwahati sports complex before cremation |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-gargs-mortal-remains-to-be-kept-at-sarusajai-till-monday-assam-cm/cid/2124200 |work=The Telegraph |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ দিনটোলৈকে (২৩ ছেপ্টেম্বৰ) ৰাজ্যিক শোকৰ সময় বৃদ্ধি কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg cremation: Mourning period extended by one day |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> ২০২৫ চনৰ ১৯ ​​ছেপ্টেম্বৰত ছিংগাপুৰত তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত তাত জুবিন গাৰ্গৰ মৃতদেহৰ মৰণোত্তৰ পৰীক্ষা কৰা হয়। এই পৰীক্ষাৰ ফলাফলত পানীত ডুব যোৱা কাৰণত তেওঁৰ মৃত্যুহোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Zubeen Garg’s death certificate cites drowning as cause of death |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/why-assam-government-ordered-second-post-mortem-of-zubeen-garg-s-body-101758549639461.html |website=Hindustan Times |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> তেওঁৰ মৃতদেহ অসমলৈ অনাৰ পাছত বিভিন্নপক্ষৰপৰা জনসাধাৰণৰ দাবী আৰু আৱেদনৰ বাবে ৰাজ্য চৰকাৰে সৰ্বসাধাৰণৰ উদ্বেগ দূৰ কৰিবলৈ আৰু যিকোনো ধৰণৰ সন্দেহ নুই কৰিবলৈ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মৰণোত্তৰ পৰীক্ষাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref>{{cite web |title=Second post-mortem on Zubeen Garg on Tuesday after demands from people, says Assam CM |url=https://www.indiatoday.in/entertainment/story/second-post-mortem-on-zubeen-garg-on-tuesday-after-demands-from-people-says-assam-cm-himanta-biswa-sarma-2791537-2025-09-22 |website=India Today |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> পত্নী গৰিমা গাৰ্গৰ সন্মতি সাপেক্ষে অন্ত্যোষ্টিক্ৰিয়াৰ পূৰ্বে এইম্‌ছ গুৱাহাটীৰ এটা দলৰ সহযোগত গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়ত এই পদ্ধতিৰ দিন ধাৰ্য কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Second post-mortem of Zubeen Garg’s body to be done on Tuesday morning |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/second-post-mortem-of-zubeen-gargs-body-to-be-done-on-tuesday-morning/ |website=The Tribune |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> ===শ্ৰদ্ধাঞ্জলি=== জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুত সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষতে ব্যাপক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি দিয়া হয়। প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]], বিৰোধী দলৰ নেতা [[ৰাহুল গান্ধী]], অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]], [[ৰাইজৰ দল]]ৰ সভাপতি [[অখিল গগৈ]], অসম জাতীয় পৰিষদৰ সভাপতি লুৰীণজ্যোতি গগৈকে ধৰি বহু উচ্চ পদস্থ ব্যক্তিয়ে গাৰ্গৰ দেহাৱসানত শোক প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite news |title=Condolences pour in over death of singer Zubeen Garg |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/condolences-pour-in-over-death-of-singer-zubeen-garg/article70069962.ece |access-date=19 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=19 September 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite news |date=19 September 2025 |title=Singer Zubeen Garg passes away at 52: PM Modi expresses grief; Rahul Gandhi, Kharge pay tribute |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/assam-cm-himanta-biswa-sarma-mourns-zubeen-gargs-death-calls-him-assams-favourite-rockstar/articleshow/123996813.cms |access-date=19 September 2025 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> শ্ৰদ্ধাঞ্জলিস্বৰূপে [[অসম চৰকাৰ|অসম চৰকাৰে]] ২০ ছেপ্টেম্বৰৰপৰা ২২ ছেপ্টেম্বৰলৈ তিনিদিনীয়া ৰাজ্যিক শোক ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news |title=Assam declares three-day State mourning over singer Zubeen Garg's death |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/zubeen-garg-death-singapore-assam-state-mourning-three-days/article70073216.ece |access-date=20 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=20 September 2025 |language=en-IN}}</ref> [[পশ্চিমবংগ|, উত্তৰ পূব ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ সঙ্ঘই সাতদিনীয়াকৈ সকলো কাৰ্যসূচী স্থগিত কৰি শোক প্ৰকাশ কৰে।পশ্চিম বংগ]]ৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[মমতা বেনাৰ্জী]]য়েও শোক প্ৰকাশ কৰি গাৰ্গক তেওঁৰ "প্ৰিয় ভাতৃ" বুলি অভিহিত কৰে আৰু তেওঁৰ "মৃদু কণ্ঠ আৰু অদম্য মনোভাব"ৰ প্ৰশংসা কৰে আৰু লগতে কয় যে, তেওঁৰ গীতসমূহ "চিৰদিনৰ বাবে অমৰ" হৈ থাকিব।<ref>{{cite news |title=Bengal CM Mamata Banerjee mourns singer Zubeen Garg's death |url=https://theprint.in/india/bengal-cm-mamata-banerjee-mourns-singer-zubeen-gargs-death/2747044/ |work=ThePrint |agency=PTI |date=19 September 2025 |access-date=23 September 2025}}</ref> ৰাজনৈতিক নেতাৰ উপৰি ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত উদ্যোগৰ অসংখ্য ব্যক্তিয়ে গাৰ্গৰ মৃত্যুত শোক প্ৰকাশ কৰে। সহযোগী অসমীয়া গায়ক [[অংগৰাগ মহন্ত|পাপনে]] গাৰ্গক "এটা প্ৰজন্মৰ কণ্ঠ" বুলি অভিহিত কৰি ভাতৃ হেৰুৱাৰ সমান ক্ষতি বুলি অভিহিত কৰে। তেওঁৰ সৈতে ''গেংষ্টাৰ (২০০৬)'' ছবিত সহযোগ কৰা সংগীত পৰিচালক [[প্ৰীতম চক্ৰৱৰ্তী]]য়ে তেওঁ “হতভম্ব আৰু বিধ্বস্ত” হৈছে বুলি উল্লেখ কৰি গাৰ্গৰ পৰিয়াললৈ সমবেদনা জ্ঞাপন কৰে। সংগীত শিল্পী [[এ. আৰ. ৰহমান]], প্ৰবীণ গায়ক [[হৰিহৰণ (গায়ক)|হৰিহৰণ]], সুৰকাৰ [[জিৎ গাংগুলী]], [[বাদশ্বাহ]], গায়ক [[আলিছা চিনাই]], [[মহালক্ষ্মী আয়াৰ]], [[শান|চান]], অমল মালিক, [[দেৱজিৎ সাহা]], [[কল্পনা পাটোৱাৰী]], [[শিল্পা ৰাও]], [[সুনিধি চৌহান]], [[নেহা ভাছিন]], [[ৰাগেশ্বৰী লুম্বা]], [[সাগৰিকা মুখাৰ্জী]], [[শ্ৰেয়া ঘোষাল]], [[তৰালি শৰ্মা]], [[বিশাল মিশ্ৰা (সুৰকাৰ)|বিশাল মিশ্ৰা]], বিশাল দদলানী, আৰু অভিনেতা [[দেব (অভিনেতা)|দেৱ]] আৰু প্ৰসেনজিৎ চেটাৰ্জীয়েও ছ’চিয়েল মিডিয়াত শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনায়।<ref>{{cite news |last1=P |first1=Devadasan K. |title=Zubeen Garg’s final journey: India bids tearful goodbye |url=https://gulfnews.com/entertainment/zubeen-gargs-final-journey-india-bids-tearful-goodbye-1.500277469 |access-date=23 September 2025 |work=[[Gulf News]] |date=21 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Khan |first1=Lubna |title=Hariharan Pays Tribute After ‘True Soul’ Zubeen Garg’s Death: ‘He Belonged To People’ |url=https://www.news18.com/movies/regional-cinema/hariharan-pays-tribute-after-true-soul-zubeen-gargs-death-he-belonged-to-people-aa-9588636.html |access-date=23 September 2025 |work=[[CNN-News18|News18]] |date=22 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Bhattacharya |first1=Tanisha |title=Zubeen Garg Death: Tributes From Shaan, Papon And Others - "Devastated And Shocked" |url=https://www.ndtv.com/entertainment/zubeen-garg-death-tributes-from-pritam-armaan-malik-and-others-devastated-and-shocked-9307008 |access-date=22 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=19 September 2025}}</ref><ref name="sangbadpratidin">{{cite news |title='ভাইকে হাৰালাম', জুবিনেৰ মৃত্যুতে বাকৰুদ্ধ পাপন, শোকপ্ৰকাশ প্ৰীতম ও দেবেৰ |trans-title='Lost a brother': Papon speechless, tributes from Pritam and Dev after Zubeen's death |url=https://www.sangbadpratidin.in/entertainment/cinema/zubeen-garg-death-pritam-papon-dev-jeet-ganguly-are-devastated-by-news/ |work=Sangbad Pratidin |date=19 September 2025 |access-date=23 September 2025 |language=bn}}</ref> অসমীয়া অভিনেতা [[আদিল হুছেইন]]ে অসমীয়া সংগীত আৰু চিনামাত গাৰ্গৰ সাংস্কৃতিক গুৰুত্বৰ কথা দোহাৰি সমগ্ৰ বাতৰিটোক “হৃদয়বিদাৰক” বুলি অভিহিত কৰে।<ref name="sangbadpratidin" /> ২০২৫ চনৰ ২১ ছেপ্টেম্বৰত ৰঘু ডাকাটৰ ট্ৰেইলাৰ মুকলি অনুষ্ঠানত গাৰ্গৰ স্মৃতিত কলকাতাৰ নেতাজী ইনড’ৰ ষ্টেডিয়ামত ৩০ ছেকেণ্ডৰ মৌনতা অৱলম্বন কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Raghu Dakat trailer launch, Dev's 20 years in Tollywood: Event pays tribute to Zubeen Garg with silence |url=https://bengali.abplive.com/entertainment/himanta-biswa-sarma-shared-raghu-dakat-trailer-launch-video-as-they-paid-tribute-to-zubeen-garg-entertainment-news-bollywood-1153347 |work=ABP Ananda |date=21 September 2025 |access-date=23 September 2025 |language=bn}}</ref> ২০১৯ চনত গুৱাহাটীৰ [[বি বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|বি. বৰুৱা মহাবিদ্যালয়]]ত অনুষ্ঠিত এক সংগীতানুষ্ঠানত গাৰ্গে প্ৰকাশ কৰিছিল যে "[[মায়াবিনী ৰাতিৰ বুকুত]]" গীতটো তেওঁৰ মৃত্যুৰ সময়ত বজাব লাগে। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত এই গীতটো কেৱল তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াতে নহয়—সমগ্ৰ অসমতে, ঘৰে-দোকানে আৰু ৰাজহুৱা অনুষ্ঠানত ব্যাপকভাৱে পৰিৱেশন কৰা শ্ৰদ্ধাঞ্জলিৰ সামূহিক গীত হিচাপে পৰিণত হয়।<ref>{{cite magazine |last=Das |first=Yudhajit Shankar |date=22 September 2025 |url=https://www.indiatoday.in/india/story/zubeen-garg-funeral-song-mayabini-ratir-bukut-song-anthem-procession-guwahati-fans-grief-2791423-2025-09-22 |title=Zubeen Garg funeral: The phenomenon called Zubeen Garg and how Mayabini became an anthem |magazine=India Today |accessdate=23 September 2025}}</ref> ===লিমকা বুক অৱ ৰেকৰ্ডছ=== ছিংগাপুৰৰপৰা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ গুৱাহাটী আহি পোৱাৰ পাছতেই লক্ষাধিক লোক তেওঁৰ শৰীৰ কঢ়িয়াই নিয়া বাহনৰ কাষত থিয় দিয়ে। একাধিক বাতৰিৰ মতে, লিমকা বুক অৱ ৰেকৰ্ড্‌ছে সমবেত হোৱা লোকৰ সংখ্যাক পৃথিৱীৰ ভিতৰতে চতুৰ্থ সৰ্বাধিক হিচাপে অভিহিত কৰে। [[মাইকেল জেকচন]], পোপ ফ্ৰাঞ্চিছ আৰু দ্বিতীয় ৰাণী এলিজাবেথৰ পাছতে এই সমাৱেশক চতুৰ্থ বৃহত্তম হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হয়।<ref name="HT">{{cite web | url=https://www.hindustantimes.com/india-news/zubeen-gargs-funeral-in-guwahati-listed-as-fourth-biggest-gathering-enters-limca-book-of-records-101758541214756.html | title=Zubeen Garg fans queue up in thousands for last glimpse of their idol | publisher=Hindustan Times | date=Updated on: Sept 23, 2025 08:06 am IST | accessdate=24 September 2025 | author=HT NEWS DESK}}</ref> <ref name="MC">{{cite web | url=https://www.moneycontrol.com/entertainment/zubeen-garg-s-funeral-becomes-forth-biggest-gathering-enters-limca-book-of-records-article-13565844.html | title=Zubeen Garg’s funeral becomes fourth biggest gathering, enters Limca Book of Records | publisher=Money Control | date=September 22, 2025 15:00 IST | accessdate=24 September 2025 | author=MONEY CONTROL}}</ref> <ref name="News Arena">{{cite web | url=https://newsarenaindia.com/nation/zubeen-s-funeral-ranked-4th-largest-global-gathering/57172 | title=Zubeen’s funeral ranked 4th largest global gathering | publisher=News Arena India | date=September 22, 2025, 02:49 PM | accessdate=24 September 2025}}</ref> ===তদন্ত=== ছিংগাপুৰ কৰ্তৃপক্ষই প্ৰদান কৰা মৃত্যুৰ প্ৰমাণ-পত্ৰত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ কাৰণ ডুব যোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg's cause of death revealed: Death certificate states singer died due to drowning |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/zubeen-gargs-cause-of-death-revealed-death-certificate-states-singer-died-due-to-drowning/articleshow/124030064.cms |work=The Times of India |date=20 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> গাৰ্গৰ মেনেজাৰ আৰু ফেষ্টিভেল আয়োজকৰ বিৰুদ্ধে গাফিলতি আৰু সুৰক্ষা ব্যৱস্থাৰ অভাৱৰ অভিযোগত কেইবাখনো এজাহাৰ দাখিল কৰা হৈছিল, য'ত গাৰ্গে লাইফ জেকেট পিন্ধিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা বুলিও বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg death: Assam Police file FIR against event organiser, controversy angle to be probed |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/zubeen-garg-death-assam-police-file-fir-against-event-organiser-controversy-angle-to-be-probed-101758350955318.html|work=Hindustan Times |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref><ref>{{Cite news |title=No life jacket? Controversy angle under scanner in Zubeen Garg death probe so far |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/no-life-jacket-controversy-angle-under-scanner-zubeen-garg-death-probe-so-far-101758362390294.html|work=Hindustan Times |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> পিছলৈ তেওঁৰ পত্নীয়ে তেওঁৰ মেনেজাৰৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ বাবে আবেদন জনায়।<ref>{{Cite news |title=Withdraw FIRs against Siddhartha, says Garima |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/withdraw-firs-against-siddhartha-says-garima/articleshow/124019732.cms |work=The Times of India |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ মেইলযোগে চিআইডিৰ ওচৰত এজাহাৰ দাখিল কৰে। এই এজাহাৰত তেওঁ সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মা, [[শ্যামকানু মহন্ত|শ্যামকানু মহন্তকে]] সাঙুৰি ছিংগাপুৰত জুবিন গাৰ্গৰ কাষত উপস্থিত থকাসকলৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তঁৰে। <ref name="Garima">{{cite news | url=https://www.patrika.com/en/national-news/wife-of-zubeen-garg-garima-garg-saikia-files-fir-against-all-accused-in-suspected-death-case-in-singapore-19981524 | title=Wife of Zubeen Garg, Garima Saikia Garg, files FIR against all accused in suspected death case in Singapore | date=Sep 28, 2025 | agency=Patrika | accessdate=3 October 2025}}</ref> <ref name="Garima1">{{cite news | url=https://thelogicalindian.com/zubeen-gargs-wife-files-cid-complaint-names-manager-organiser-in-probe-demand-over-singers-death/ | title=Zubeen Garg’s Wife Files CID Complaint, Names Manager, Organiser in Probe Demand Over Singer’s Death | date=Sep 29, 2025 | agency=The logical Indian| accessdate=3 October 2025}}</ref> <ref name="Garima2">{{cite news | url=https://www.asomiyapratidin.in/homepage/garima-saikia-garg-fir-cid-10508796 | title=কাৰ কাৰ বিৰুদ্ধে এজাহাৰ দাখিল কৰিলে গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গে?| date=Sep 27, 2025 | agency=অসমীয়া প্ৰতিদিন| accessdate=3 October 2025}}</ref> জনসাধাৰণৰ দাবীৰ পাছত অসম চৰকাৰে গাৰ্গৰ পৰিয়ালৰ সদস্যৰ সন্মতি সাপেক্ষে [[গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় চিকিৎসালয়|গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় চিকিৎসালয়]]ত দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মৰণোত্তৰ পৰীক্ষাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref>{{Cite news |last=Kalita |first=Kangkan |title=Second post-mortem on Garg on Tuesday after demands from people, says Assam CM Himanta Biswa Sarma |url=https://www.indiatoday.in/entertainment/story/second-post-mortem-on-zubeen-garg-on-tuesday-after-demands-from-people-says-assam-cm-himanta-biswa-sarma-2791537-2025-09-22|work=[[India Today]] |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref>২৩ ছেপ্টেম্বৰৰ পুৱাৰ ভাগত তেওঁৰ মৰণোত্তৰ পৰীক্ষা সম্পন্ন হয়।<ref name="autopsy2">{{cite web |last= |first= |title=Zubeen Garg’s Second Post-Mortem Completed in Guwahati Ahead of Final Rites |url=https://www.ndtv.com/entertainment/zubeen-gargs-second-post-mortem-completed-in-guwahati-ahead-of-final-rites-9326201 |website=NDTV |publisher=NDTV |date=2025-09-23 |access-date=2025-10-12}}</ref> জনতাৰ দাবী আৰু অসমীয়া শিল্পীৰ হেঁচাত তদন্তৰ বাবে এটা বিশেষ তদন্তকাৰী দল (SIT) গঠন কৰা হয়।<ref>{{cite news |last1=Purkayastha |first1=Biswa Kalyan |title=Assam: SIT formed to probe Zubeen Garg's death; Congress demands CBI inquiry |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/assam-sit-formed-to-probe-zubeen-garg-s-death-congress-demands-cbi-inquiry-101758724645343.html |access-date=25 September 2025 |work=[[Hindustan Times]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Karmakar |first1=Sumir |title=Assam Police form SIT to probe Zubeen Garg's death following suspicion of foul play |url=https://www.deccanherald.com/india/assam/assam-police-form-sit-to-probe-zubeen-gargs-death-following-suspicion-of-foul-play-3741754 |access-date=25 September 2025 |work=[[Deccan Herald]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Son |first1=Mallika |title=Assam CM Himanta Sarma Orders SIT Probe Into Singer Zubeen Garg's Death |url=https://www.news18.com/india/assam-cm-himanta-sarma-orders-sit-probe-into-singer-zubeen-gargs-death-ws-l-9594331.html |access-date=25 September 2025 |work=[[CNN-News18|News18]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref> এছ আই টি-ৰ নেতৃত্বত আছিল চিআইডি-ৰ বিশেষ ডিজিপি, আইপিএছ এম পি গুপ্তা আৰু আন ৯জন আৰক্ষী বিষয়া।<ref>{{cite news |last1=Varma |first1=Ananya |title=Assam Police Form 10-Member SIT To Probe 'Suspicious' Demise Of Zubeen Garg |url=https://www.timesnownews.com/india/assam-police-form-10-member-sit-to-probe-suspicious-demise-of-zubeen-garg-article-152888057 |access-date=25 September 2025 |work=[[Times Now]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Following CM's order Assam DGP forms10-member SIT to probe into Zubeen Garg's death- The Week |url=https://www.theweek.in/wire-updates/national/2025/09/24/cal55-as-zubeen-ld-sit.html |access-date=25 September 2025 |work=[[The Week (Indian magazine)|The Week]] |agency=[[Press Trust of India|PTI]] |date=24 September 2025}}</ref> এছআইটি-ৰ সহায়ৰ পাছত চিআইডি-এ গাৰ্গৰ সন্দেহজনক মৃত্যুৰ সৈতে জড়িত ভাৰতীয় ন্যায় সংহিতাৰ ধাৰা ৬১(২), ১০৫, আৰু ১০৬(১)ৰ অধীনত এটা গোচৰ (২০২৫ চনৰ ১৮ নং গোচৰ) পঞ্জীয়ন কৰে।<ref>{{cite news |title=SIT, CID raids organiser's home amid probe into singer Zubeen Garg's demise |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/sit-cid-raids-organiser-shyamkanu-mahantas-home-amid-probe-into-singer-zubeen-gargs-demise-101758894850541.html |access-date=26 September 2025 |work=[[Hindustan Times]] |agency=[[Asian News International|ANI]] |date=26 September 2025 |language=en}}</ref> ফেষ্টিভেলৰ আয়োজক শ্যামকানু মহন্ত আৰু গাৰ্গৰ পৰিচালক সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাৰ বাসগৃহত অভিযান চলোৱা হয় আৰু এই সময়ত ইলেক্ট্ৰনিক ৰেকৰ্ড আৰু নথি-পত্ৰ জব্দ কৰা হয়।<ref>{{cite news |last1=Maheshwari |first1=Khushi |title=Zubeen Garg Death: SIT Team Raids Houses Of Festival Organiser, His Manager |url=https://www.ndtvprofit.com/nation/zubeen-garg-death-sit-team-raids-houses-of-festival-organiser-his-manager |access-date=26 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=25 September 2025 |language=en }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=Assam: SIT raids homes of singer Zubeen Garg’s manager, event organiser |url=https://scroll.in/latest/1087010/assam-sit-raids-homes-of-singer-zubeen-gargs-manager-event-organiser |access-date=26 September 2025 |work=[[Scroll.in]] |date=26 September 2025 |language=en}}</ref> ছিংগাপুৰত ডাইভিঙৰ সময়ত গাৰ্গৰ লগত যোৱা শেখৰ জ্যোতি গোস্বামীকো এছআইটি-এ জেৰা কৰি আটক কৰি ৰাখিছিল।<ref>{{cite news |title=Musician Shekharjyoti Goswami Arrested in Zubeen Garg Death Probe |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/breaking-shekharjyoti-goswami-arrested-by-sit-in-zubeen-garg-death-case |work=The Sentinel Assam |date=25 September 2025 |access-date=26 September 2025}}</ref> অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাই মন্তব্য কৰিছিল যে যদি এছআইটি-এ নিৰ্ণায়ক ফলাফল নিদিয়ে তেন্তে গোচৰটো কেন্দ্ৰীয় তদন্তকাৰী সংস্থাক (চিবিআই)ক গতাই দিয়া হ’ব।<ref>{{cite news |title=SIT questions musician in Zubeen Garg death case; CM warns probe may go to CBI if no results |url=https://m.economictimes.com/news/india/sit-questions-musician-in-zubeen-garg-death-case-cm-himanta-biswa-sarma-warns-probe-may-go-to-cbi-if-no-results/articleshow/124118501.cms |work=The Economic Times |date=23 September 2025 |access-date=26 September 2025}}</ref> জনতাৰ ক্ষোভৰ সাক্ষী হৈ সদৌ অসম অধিবক্তা সন্থাই তেওঁলোকৰ সদস্যসকলক গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ গোচৰত অভিযুক্ত ব্যক্তিসকলক প্ৰতিনিধিত্ব নকৰিবলৈ আহ্বান জনায়।<ref>{{cite news |title=Lawyers urged not to represent accused in Zubeen Garg death case |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/lawyers-urged-not-to-represent-accused-in-zubeen-garg-death-case/article70098339.ece |access-date=27 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=26 September 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{cite news |title=Zubeen Garg’s death: Assam lawyers’ association urged not to represent accused; CID issues notices to witnesses |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2025/Sep/26/zubeen-gargs-death-assam-lawyers-association-urged-not-to-represent-accused-cid-issues-notices-to-witnesses |access-date=27 September 2025 |work=[[The New Indian Express]] |date=26 September 2025 |language=en}}</ref> তেওঁৰ মৃত্যুৰ পৰিস্থিতিৰ তদন্তৰ ফলত ২০২৫ চনৰ ১ অক্টোবৰত ইভেণ্টৰ আয়োজক শ্যামকানু মহন্ত আৰু মেনেজাৰ সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়।<ref name="PratidinTime2025">{{cite web | title=BREAKING: Shyamkanu Mahanta, Siddharth Sharma Arrested, Brought To Guwahati | website=Pratidin Time | date=1 October 2025 | url=https://www.pratidintime.com/guwahati-news-breaking-latest/breaking-shyamkanu-mahanta-siddharth-sharma-arrested-brought-to-guwahati-10518028 | access-date=1 October 2025}}</ref> ২ অক্টোবৰ তাৰিখে শ্যামকানু মহন্ত, সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাৰ বিৰুদ্ধে চিআইডি-এ ভাৰতীয় ন্যায় সংহিতাৰ অধীনত ১০৩ ধাৰা আৰোপ কৰে। এইটো ধাৰা পৰিকল্পিত হত্যাৰ লগত জড়িত।<ref>{{cite news |title=Murder charges added against Shyamkanu Mahanta & Siddharth sharma in Zubeen Garg Death Case |url=https://www.guwahatiplus.com/assam/murder-charges-added-against-shyamkanu-mahanta-siddharth-sharma-in-zubeen-garg-death-case |access-date=3 October 2025 |work= The Guwahati Plus |date=2 October 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Section 103 of BNS slapped on accused in Zubeen’s death case|url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/assam-section-103-of-bns-slapped-on-accused-in-zubeens-death-case |access-date=3 October 2025 |work= The Sentinal |date=2 October 2025 |language=en}}</ref> ২ অক্টোবৰতে ছিংগাপুৰৰ ঘটনাস্থলীত উপস্থিত থকা শেখৰ জ্যোতি গোস্বামী আৰু কণ্ঠশিল্পী অমৃতপ্ৰভা মহন্তক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। বিশেষ তদন্তকাৰী দলৰ সূত্ৰৰ মতে, শেখৰ জ্যোতি গোস্বামীক ইতিমধ্যে ভাইৰেল হৈ পৰা ভিডিঅ’টোত গাৰ্গৰ অতি ওচৰত সাঁতুৰি থকা দেখা গৈছিল আৰু অমৃতপ্ৰভা মহন্তই সমগ্ৰ কাণ্ডটো নিজৰ চেলফোনত ৰেকৰ্ড কৰিছিল। দুয়োকে বিগত ৬ দিন ধৰি জেৰা কৰা হৈছিল।<ref name="NDTV">{{cite news | url=https://www.ndtv.com/india-news/shekhar-jyoti-goswami-amritprava-mahanta-bandmate-co-singer-arrested-in-zubeen-garg-death-case-total-now-4-sources-9386048 | title=Bandmate, Co-Singer Arrested In Zubeen Garg Death Case, Total Now 4: Sources | work=NDTV | date=Oct 03, 2025 06:52 am IST | agency=NDTV | accessdate=3 October 2025}}</ref><ref name="Northeast">{{cite news | url=https://northeasttoday.in/northeast/assam/zubeen-garg-death-case-cid-arrests-musicians-shekhar-goswami-and-amritprava-mahanta/ | title=Zubeen Garg Death Case: CID Arrests Musicians Shekhar Goswami And Amritprava Mahanta | work=Northeast | date=3rd October 2025 | agency=North East Today | accessdate=3 October 2025 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==উত্তৰাধিকাৰ== জুবিন গাৰ্গক উদ্‌যাপন কৰিবলৈ ২০২২ চনৰ ২ ডিচেম্বৰত [[ডিগবৈ|ডিগবৈত]] নাজিৰাটিং তামোলী পৰ্যটন মহোৎসৱৰ সময়ত গায়কজনৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা ২০ ফুট উচ্চতাৰ এটা মূৰ্তি উন্মোচন কৰা হয়।<ref>{{Cite web |date=3 January 2023 |title=Zubeen Garg's Statue Unveiled in Digboi |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/zubeen-gargs-statue-unveiled-in-digboi-631273 |access-date=8 January 2023 |website=www.sentinelassam.com |language=en}}</ref> টেঙাপানীৰ গাঁওবাসীয়ে ন দিহিং নদীৰ সিপাৰে নিৰ্মাণ কৰা আৰু জুবিন গাৰ্গৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এখন বাঁহৰ দলং টেঙাপানী-থেপাবাৰীত গায়কজনে ২০২০ চনৰ ২৯ ফেব্ৰুৱাৰীত উদ্বোধন কৰে।<ref>{{Cite web |date=20 February 2020 |title='Zubeen Garg Bridge' in Kakopathar to be inaugurated by the star himself on 29 Feb |url=https://newslivetv.com/zubeen-garg-bridge-in-kakopathar-to-be-inaugurated-by-the-star-himself-on-29-feb/ |access-date=8 January 2023}}</ref><ref>{{cite news |last1=Ojha |first1=Manoj Kumar |date=29 May 2020 |title=Zubeen Garg to open namesake bridge in Assam |url=https://www.telegraphindia.com/states/zubeen-garg-to-open-namesake-bridge-in-assam/cid/1749568 |work=The Telegraph |access-date=27 April 2024}}</ref> তেওঁৰ পিতৃৰ নাম আছিল কপিল বৰঠাকুৰ।কপিল বৰঠাকুৰে পুত্ৰ জুবিন গাৰ্গৰ আত্মজীৱনী লিখি উলিয়ায়। ===সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব=== জুবিন গাৰ্গৰ কৰ্মৰাজি সংৰক্ষণৰ বাবে অনুৰাগী আৰু সংৰক্ষণকাৰীয়ে একাধিক প্ৰচেষ্টা হাতত লৈছে। গুৱাহাটীৰ হাতীগাঁৱৰ বিশাল কলিতাই তেওঁৰ অনুৰাগী আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ পৰিসৰৰ ওপৰত আলোকপাত কৰি ''চান্দনী ৰাত'' এলবামৰ স্বাক্ষৰিত কপিকে ধৰি গাৰ্গৰ ৰেকৰ্ডিঙৰ ৩৩ হাজাৰৰো অধিক কেছেট আৰু চিডি সংকলন কৰা বুলি জানিব পৰা গৈছে। ভৌতিক সংগ্ৰহৰ উপৰি তেওঁৰ সংগীতৰ অৱদানসমূহ ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে সংৰক্ষণ আৰু সুলভ কৰিবলৈ প্ৰায় ৩৫,০০০ গীত থকা এটা ডিজিটেল আৰ্কাইভ সৃষ্টি কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |title=35,000-song archive vows to keep Zubeen's voice alive |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/35000-songs-archive-vows-to-keep-zubeens-voice-alive/articleshow/124019744.cms|work=The Times of India |access-date=23 September 2025}}</ref> ==জুবিন গাৰ্গ সম্পৰ্কত বিভিন্নজন== অসমৰ বিশিষ্ট লেখক-সাহিত্যিক ড॰ [[নগেন শইকীয়া|নগেন শইকীয়া]]ই<ref name="নি১">{{cite news | url=https://niyomiyabarta.com/epaper/20092025/index.php | title=আজিৰ দিনটো শোক দিৱ হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে | date=২০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫ | agency=নিয়মীয়া বাৰ্তা | accessdate=23 September 2025 | author=[[নগেন শইকীয়া|শইকীয়া, নগেন]] | location=গুৱাহাটী | pages=১,১৩ }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> জুবিন গাৰ্গ সন্দৰ্ভত মন্তব্য কৰে— <blockquote>মই দেখিছোঁ জুবিনৰ কণ্ঠত এনে এক সুৰৰ যাদু আছে, যি মানুহক, শ্ৰোতাক সহজেই আকৰ্ষণ কৰিব পাৰে </blockquote> অসমৰ কবি-সাহিত্যিক-গীতিকাৰ [[হীৰেন ভট্টাচাৰ্য]]ই জুবিন গাৰ্গৰ জনপ্ৰিয়তা সম্পৰ্কে কৈছে<ref>{{cite book | title=জুবিন গাৰ্গ জীৱনৰপৰা গানলৈ | publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ | author=ভট্টাচাৰ্য, হীৰেন, অনুলেখন : মণ্টু শইকীয়া | authorlink=জুবিন অসমীয়া সংগীতৰ ক্ষেত্ৰত এক জোকাৰণি | year=জানুৱাৰী, ২০০৯ | location=গুৱাহাটী | pages=১,২}}</ref>— <blockquote>জুবিন সঁচাই আচৰিত। ইমান কম বয়সতে, ইমান সোনকালে জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰা দেখি আচৰিত হওঁ। জুবিন কোনো ৰেডিঅ’ৰ শিল্পী নহয়। দূৰদৰ্শনৰ শিল্পী নহয় বা তেনেধৰণৰ কোনো বেকগ্ৰাউণ্ডো নাই। জুবিনে যোগ্যতাৰ ভিত্তিত জনপ্ৰিয়তা পাইছে নিঃসন্দেহে। </blockquote> [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী অসমৰ চলচ্চিত্ৰ সমালোচক [[উৎপল দত্ত (লেখক)|উৎপল দত্ত]]ই কৈছে—<blockquote> দৰ্শক আৰু সাধাৰণ মানুহক আকৰ্ষণ কৰিব পৰা যি ক্ষমতা, গীতৰ বজাৰত গীত বিক্ৰীৰ যি নিশ্চয়তা প্ৰদান, তেওঁৰ সৃষ্টিৰ পোহৰৰ প্ৰতিফলনত জিলিকি উঠাৰ যি হেঁপাহ, সেইবোৰেই তেওঁৰ নক্ষত্ৰ-স্থান স্থিৰ কৰি ৰাখিছে। সমগ্ৰ অসমৰ বিশালসংখ্যক গুণমুগ্ধৰ স্বাৰ্থহীন ভালপোৱাৰ অধিকাৰী হৈছিল জুবিন।<ref name="নি">{{cite news | url=https://niyomiyabarta.com/epaper/22092025/page7.php | title=অসমৰ বিনোদন জগতৰ অতুলনীয় নক্ষত্ৰ-জুবিন গাৰ্গ | date=২২ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯ | agency=নিয়মীয়া বাৰ্তা | accessdate=22 September 2025 | author=দত্ত, উৎপল | location=গুৱাহাটী | pages=৭ }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref></blockquote> জুবিন গাৰ্গ সম্পৰ্কত [[ভূপেন হাজৰিকা|ভূপেন হাজৰিকাৰ]] মন্তব্য: <blockquote>জুবিন বৰ 'টেলেণ্টেড' ল'ৰা। মই ভাবোঁ সি খুব অধ্যয়ন কৰে। জুবিনে নিজক আৰু শ্ৰোতাক ভালদৰে জানে, সেই কাৰণে ইমান জনপ্ৰিয়তা আৰু তেওঁ সৃষ্টিৰ প্ৰতি শ্ৰোতাৰ ইমান আগ্ৰহ।</blockquote> ==জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰিয়== *প্ৰিয় ব্যক্তিত্ব: কলাগুৰু [[বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা]] *চে গুৱেভাৰা *প্ৰিয় ব্যক্তি: অভিনেতা [[চাৰ্লি চেপলিন]] *প্ৰিয় গ্ৰন্থ: 'My Autobiography' (Charlie Chaplin) *প্ৰিয় অভিনেতা: মাৰ্লন ব্ৰেণ্ডো *প্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ: 'Citizen Kane' আৰু 'The Bicycle Thief *ৰ'ল মডেল: ন্যাপোলিঅ' বোনাপাৰ্ট ==আৰু চাওক== * [[জুবিন গাৰ্গে ৰেকৰ্ডিং কৰা গীতৰ তালিকা]] * [[জুবিন|জুবিন শব্দৰ অৰ্থ]] * [[হাচটেগ জাষ্টিচ ফ'ৰ জুবিন গাৰ্গ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist|2}} ==গ্ৰন্থসূচী== * '''পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন''', কপিল ঠাকুৰ, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ, ২০১১ * '''জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ''', মণ্টু শইকীয়া সম্পাদিত, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ, ২০০৯ ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://geetsankalan.com/singers/zubeen-garg গীত সংকলন ৱেবচাইটত জুবিন গাৰ্গৰ গীত] {{Commons category|Zubeen Garg|জুবিন গাৰ্গ}} {{Wikiquote}} * {{Facebook|ZUBEENsOFFICIAL}} * {{Twitter|zubeengarg1}} * {{Instagram|zubeen.garg}} * {{IMDb name|0958276}} * [https://zubeenda.online/ জুবিনদা.অনলাইন] * [https://zubeengarg.com/ জুবিনগাৰ্গ.কম] * [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452684/mode/1up জুবিনৰ গাৰ্গ — জীৱনৰ পৰা গানলৈ, মণ্টু শইকীয়া সম্পাদিত, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ] {{জুবিন গাৰ্গ}} {{অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ}} {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জুবিন গাৰ্গ|*]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[ শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ সংগীতকাৰ]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:সমাজহিতৈষী]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:কবি]] [[শ্ৰেণী:চিত্ৰনাট্য লেখক]] [[শ্ৰেণী:সুৰকাৰ]] [[শ্ৰেণী:গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সুৰকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীত পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীতজ্ঞ]] [[শ্ৰেণী:বাদ্যযন্ত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (ভাৰত) বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]] [[শ্ৰেণী:কণ্ঠশিল্পী]] 7yyk1d0jr8ffcu9j3ps9uj2cnjwz8kh 625561 625560 2026-08-09T14:32:53Z Abhiraj Mohan 31 31070 /* ২০০৬–২০২৫:'য়া আলী'ৰ সফলতা, অসমীয়া সংগীত উদ্যোগত অবিৰত সফলতা আৰু পৰৱৰ্তী সময় */ 625561 wikitext text/x-wiki {{নিৰ্বাচিত প্ৰবন্ধ}} {{Infobox musical artist | bgcolour = lightgray | name = জুবিন গাৰ্গ | image = File:Zubin Garg Live performance (cropped).jpg | caption = ২০২৫ চনত জুবিন গাৰ্গ | image_size = 300px | birth_date = {{Birth date|1972|11|18}} | background = solo_singer | birth_name = জুবিন বৰঠাকুৰ | alias = {{hlist|গ’ল্ডী<ref>{{cite web|last=Goswami|first=Darshana|title=The wonder boy called Goldie|website=Thumbprint NE|date=2025-09-22|url=https://thumbprintmag.in/single_post.php?id=the-wonder-boy-called-goldie|access-date=2025-09-22}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>|অসমৰ হাৰ্টথ্ৰব|লুইতকণ্ঠ|হামিং সম্ৰাট|জুবিনদা|হিয়াৰ আমঠু<ref>{{cite news |last1=Baruah |first1=Sukrita |date=19 September 2025 |title=Zubeen da, voice of a generation, who listened to his own conscience|url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-da-voice-of-a-generation-who-listened-to-his-own-conscience-10259892/ |work=The Indian Express |access-date=20 September 2025}}</ref>|সোণটি}} | birth_place = [[তুৰা, মেঘালয়|তুৰা]], [[মেঘালয়]], [[ভাৰত]] {{flagicon|IND}} | death_date = {{Death date and age|2025|09|19|1972|11|18}} | death_place=[[Singapore General Hospital|ছিংগাপুৰ জেনেৰেল হস্পিটেল]], [[বুকিত মেৰাহ]], [[ছিংগাপুৰৰ কেন্দ্ৰীয় এলেকা]] {{flagicon|Singapore}}<ref>{{cite web|title=Singer Zubeen Garg died in Singapore while swimming, not during scuba diving: report|website=The Hindu|date=2 Oct 2025|url=https://www.thehindu.com/news/national/singer-zubeen-garg-died-in-singapore-while-swimming-not-during-scuba-diving-report/article70117336.ece/|access-date=5 Oct 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Zubeen Garg is No More – Pratidin Time |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/zubeen-garg-is-no-more-10479313 | access-date=19 September 2025 |work=Pratidin Time |date=19 September 2025 |language=en}}</ref> | death_cause = | genre = {{hlist|[[অসমীয়া লোকগীত]]|[[ৰক সংগীত]]|[[বিহুগীত|বিহু]]|[[চলচ্চিত্ৰ]] [[সংগীত]]|[[অসমীয়া গীতি সাহিত্য]]|[[ভাৰতীয় লোক-সংগীত]]}} | occupation = {{hlist|কণ্ঠশিল্পী|নেপথ্য গায়ক|সংগীত পৰিচালক|সুৰকাৰ|গীতিকাৰ|সংগীত ব্যৱস্থাপক|চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা|পৰিচালক|প্ৰযোজক|বাদ্যযন্ত্ৰী|কবি|সমাজকৰ্মী|অভিনেতা}} | instrument = {{hlist|কীব’ৰ্ড|গীটাৰ|তবলা|মেণ্ড’লিন|দগৰ|পাৰকিউছন|আদি}} | nationality = {{flagicon|IND}} ভাৰতীয় | Ethnicity = [[অসমীয়া]] | label = {{hlist|এন.কে. প্ৰডাকশ্যন|ছ’নী মিউজিক|মেগনাছাউণ্ড ৰেকৰ্ড্‌ছ|ইউনিভাৰ্ছেল মিউজিক গ্ৰুপ|টাইম্‌ছ মিউজিক|টি-ছিৰীজ|জী মিউজিক কোম্পানী|ইৰʼছ নাও|সাৰেগামা|এছ.ভি.এফ.|সুৰিন্দৰ ফিল্ম্‌ছ|ইস্কে মুভীজ|ইক’ মিউজিক|ধ্বনি ৰেকৰ্ড্‌ছ|জুবিন গাৰ্গ মিউজিক|আপোন ৰেকৰ্ড্‌ছ|এ.চি. মাল্টিমিডিয়া|জলীউড নাও মিউজিক}} | years_active = ১৯৯২ - ২০২৫ | spouse = গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ | website = |Birth_name=জুবিন বৰঠাকুৰ|Work=[[জুবিন গাৰ্গে ৰেকৰ্ডিং কৰা গীতৰ তালিকা]]}} '''জুবিন গাৰ্গ''' ({{Lang-en|[[:en:Zubeen Garg|Zubeen Garg]]}}; [[১৮ নৱেম্বৰ]], ১৯৭২ – [[১৯ ছেপ্টেম্বৰ]], [[২০২৫]]) [[অসম]], [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ কণ্ঠশিল্পী। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ এগৰাকী [[সংগীত]] পৰিচালক, গীতিকাৰ, সুৰকাৰ, [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক, [[চলচ্চিত্ৰ]] পৰিচালক, চিত্ৰনাট্যকাৰ, বাদ্যযন্ত্ৰী, [[কবি]] আৰু সমাজকৰ্মী।<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/news/Zubeen-Garg-on-a-different-track/articleshow/7791874.cms|title=Zubeen Garg on a different track|last=Ganguly|first=Ruman|date=26 March 2011|work=[[Indiatimes]]|access-date=2 July 2012|archive-date=8 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130308021824/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-26/news-interviews/29191918_1_zubeen-garg-bengali-films-bengali-version|url-status=live}}</ref> [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]], [[বাংলা ভাষা|বাংলা]], [[বড়ো ভাষা|বড়ো]], [[কোচ ৰাজবংশী ভাষা|কোচ-ৰাজবংশী]] ([[কামতাপুৰী ভাষা|কামতাপুৰী]]/[[গোৱালপাৰীয়া উপভাষা|গোৱালপাৰীয়া]]), [[অসমৰ চাহ জনগোষ্ঠী|চাহ বাগানীয়া]], [[হাজং ভাষা|হাজং]], [[মিচিং ভাষা|মিচিং]], [[কাৰ্বি ভাষা|কাৰ্বি]], [[গাৰো ভাষা|গাৰো]], [[ৰাভা ভাষা|ৰাভা]], [[পাতিৰাভা]], [[ডিমাচা ভাষা|ডিমাচা]], [[আহোম ভাষা|টাই-আহোম]], [[দেউৰী ভাষা|দেউৰী]], [[নেপালী ভাষা|নেপালী]], [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী ভাষা|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]], [[ককবৰক ভাষা|ককবৰক]], [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]], [[তামিল ভাষা|তামিল]], [[তেলুগু ভাষা|তেলুগু]], [[কন্নড় ভাষা|কন্নড়]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], [[আদি ভাষা|আদি]], [[গালো ভাষা|গালো]], [[তিৱা জনগোষ্ঠী|তিৱা]], [[নিচি ভাষা|নিচি]], [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]], [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]], [[সংস্কৃত]], [[সিন্ধী]], [[উৰ্দু]] ইত্যাদি বিভিন্ন [[ভাষা|ভাষাত]] তেওঁ‌ কণ্ঠদান কৰিছে।<ref>{{Cite news|title=Zubeen's arrived|url=https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|access-date=10 January 2021|work=The Pioneer|language=en|date=26 May 2013|archive-date=4 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404000432/https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|url-status=live|archivedate=4 April 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230404000432/https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite news |title=Singer Zubeen Garg hospitalised after head injury |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/music/singer-zubeen-garg-hospitalised-in-assam-after-head-injury-8041184/ |work=The Indian Express |date=20 July 2022 |access-date=12 February 2023 |archive-date=27 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230327154132/https://indianexpress.com/article/entertainment/music/singer-zubeen-garg-hospitalised-in-assam-after-head-injury-8041184/ |url-status=live }}</ref> ১৯৯২ চনত জুবিনৰ প্ৰথমটো এলবাম ''[[অনামিকা (শ্ৰব্য এলবাম)|অনামিকা]]'' মুক্তি পোৱাৰ<ref name="futuresounds1">{{cite web | url=http://www.futuresounds.in/store/anamika/ | title=About Zubeen's debut album Anamika at futuresounds.com | publisher=futuresounds.com | accessdate= 4 September 2015}}</ref> লগে লগে পেছাদাৰী সংগীত জগতখনৰ সৈতে জুবিন জড়িত হৈ পৰে। [[বাংলা]] চলচ্চিত্ৰ ''শুধু তুমি''ৰ কাৰণে জুবিনে ২০০৫ চনত শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী ভাষাৰ]] ''য়া আলি'' গীতটোৰ বাবে জুবিনে ২০০৬ চনত ''গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড (GIFA)'' আৰু ''ষ্টাৰডাষ্ট এৱাৰ্ড''ত ''শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী (পুৰুষ)'' বঁটা লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি ''Echoes of Silence'' (ইংৰাজী-খাচী) ছবিৰ বাবে ''শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক'' হিচাপে তেওঁ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা (ৰজত কমল)]] লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Assam shines with five honours at 71st National Film Awards |url=https://assamtribune.com/assam/assam-shines-with-five-honours-at-71st-national-film-awards-1587082 |website=The Assam Tribune |date=2 August 2025 |access-date=6 January 2025 |language=en}}</ref> আধুনিক অসমীয়া সংগীতত নতুন মাত্ৰা প্ৰদান কৰাৰ বাবে ২০১৪ চনত জুবিন গাৰ্গলৈ [[ৰেনেছাঁ অসম বঁটা]] আগবঢ়োৱা হয়।<ref name="amarasom">{{cite web | title=জুবিন গাৰ্গলৈ ৰেনেছাঁ অসম বঁটা | publisher=[[আমাৰ অসম]] | date=১৩ মাৰ্চ ২০১৫ | accessdate=১৪ মাৰ্চ২০১৫}}</ref> ২০২৪ চনৰ ২৭ মে’ত জুবিন গাৰ্গক [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয় (USTM) য়ে সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। ২০২৫ চনত [[বেলতলা]] বহাগী উৎসৱ সমিতিয়ে তেওঁক জীৱনজোৰা সাধনাৰ [[ভূপেন হাজৰিকা|ড॰ ভূপেন হাজৰিকা]] বঁটা প্ৰদান কৰে। জুবিন গাৰ্গ বহুবাদ্যযন্ত্ৰী। তেওঁ বহুকেইবিধ বাদ্যযন্ত্ৰ বজাব জানিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত আনন্দলহৰী, [[ঢোল]], [[দোতোৰা]], ড্ৰাম, [[গীটাৰ]], হাৰমনিকা, [[হাৰমনিয়াম]], মেণ্ড’লিন, কীব’ৰ্ড, [[তবলা]] আৰু একাধিক পাৰকিউছন বাদ্য অন্তৰ্ভুক্ত। অসমৰ সৰ্বাধিক পাৰিশ্ৰমিকপ্ৰাপ্ত কণ্ঠশিল্পীসকলৰ ভিতৰত তেওঁ অন্যতম।<ref>{{Cite web|date=16 April 2017|title=Barred from singing in Hindi, Assam singer leaves Bihu stage|url=https://indianexpress.com/article/cities/guwahati/zubeen-garg-noonmati-bihu-sanmilan-stopped-from-singing-hindi-song-assam-top-singer-quits-bihu-stage-with-an-abuse-4614435/|url-access=limited|access-date=19 December 2020|website=The Indian Express|language=en}}</ref> প্ৰায় ৩৩ বছৰজোৰা তেওঁৰ কেৰিয়াৰত জুবিন গাৰ্গে ৪০টা ভাষাত ৩৮,০০০তকৈও অধিক [[গীত]] বাণীবদ্ধ কৰিছে।<ref>{{cite news|title=Thousands of fans bid adieu to Zubeen at Guwahati stadium|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/singer-zubeen-gargs-body-arrives-at-guwahati-airport-thousands-gather-to-get-last-glimpse/article70076293.ece|access-date=23 September 2025|work=[[The Hindu]]|date=21 September 2025|language=en-IN}}</ref><ref>{{cite news|last1=Deb|first1=Abhijit|title=From 'Anamika' to 'Ya Ali': Zubeen Garg, a man of many emotions, bids farewell|url=https://www.thestatesman.com/entertainment/from-anamika-to-ya-ali-zubeen-garg-a-man-of-many-emotions-bids-farewell-1503488612.html|access-date=23 September 2025|work=[[The Statesman (India)|The Statesman]]|date=19 September 2025|language=en}}</ref> ২০২৫ চনৰ ১৯ ছেপ্টেম্বৰ‌ত [[ছিংগাপুৰ|ছিংগাপুৰত]] জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু হয়। ==বংশ আৰু পৰিয়াল== ১৯৭২ চনৰ ১৮ নৱেম্বৰত [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] [[তুৰা, মেঘালয়|তুৰাত]] জুবিন গাৰ্গৰ জন্ম হয়।<ref name="Birthday">{{cite news |last1=Borkotoky |first1=Tonmoy |title=Zubeen Garg turns 48; fans shower him with birthday wishes |url=https://www.newslivetv.com/assam/zubeen-garg-turns-48-fans-shower-him-with-birthday-wishes/ |access-date=20 November 2019 |work=News Live TV |date=18 November 2019 |archive-date=11 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201011231758/https://newslivetv.com/zubeen-garg-turns-48-fans-shower-him-with-birthday-wishes/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Rockstar with a humane heart – Zubeen Garg turns 48 today – Sentinelassam |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/rockstar-with-a-humane-heart-zubeen-garg-turns-48-today-512140 |access-date=18 November 2020 |work=The Sentinel |date=18 November 2020 |language=en |archive-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201118051439/https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/rockstar-with-a-humane-heart-zubeen-garg-turns-48-today-512140 |url-status=live }}</ref> জুবিনৰ পিতৃৰ নাম হৈছে মোহিনীমোহন বৰঠাকুৰ (ছদ্মনাম: কপিল ঠাকুৰ) আৰু মাতৃ স্বৰ্গীয় ইলি বৰঠাকুৰ (বিয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ইলি অধ্যাপক)।<ref name="Apr2022">{{cite news |last1=Parashar |first1=Utpal |date=29 July 2019 |title='These Brahmins should be killed,' says Assam singer Zubeen Garg; cases filed |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/these-brahmins-should-be-killed-says-assam-singer-zubeen-garg-cases-filed/story-QgaKOmiMcqiCEhzOc8K29O.html |work=Hindustan Times |access-date=12 April 2022 |archive-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115111218/https://www.hindustantimes.com/india-news/these-brahmins-should-be-killed-says-assam-singer-zubeen-garg-cases-filed/story-QgaKOmiMcqiCEhzOc8K29O.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Sharma |first1=Dristi |title=How Singer Zubeen Garg Got His Name |url=https://www.ndtv.com/entertainment/how-singer-zubeen-garg-got-his-name-9307155 |access-date=20 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=19 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title='Ya Ali' singer Zubeen Garg provided security after ULFA threat And First Hindi Song|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/ |url-access=subscription |access-date=25 September 2025 |work=[[The Indian Express]] |date=22 April 2013 |language=en |archive-date=27 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241227233959/https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Zubeen Garg Biography, Zubeen Garg Profile - entertainment.oneindia.in |url=http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |website=[[Oneindia]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130812032230/http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |access-date=25 September 2025 |archive-date=12 August 2013 |language=en |archivedate=12 August 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130812032230/http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=Why Jibon Borthakur Chose to Become Zubeen Garg |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/why-zubeen-borthakur-chose-to-become-zubeen-garg-10481588 |access-date=25 September 2025 |work=[[Pratidin Time]] |date=20 September 2025 |language=en |archive-date=5 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251005162156/https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/why-zubeen-borthakur-chose-to-become-zubeen-garg-10481588 |url-status=live }}</ref> ইলি অধ্যাপকৰ ঘৰ যোৰহাটৰ পুলিবৰৰ ভাতেমৰা গাঁৱত আছিল। কপিল ঠাকুৰ ২৪ বছৰ বয়সত বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল আৰু বিয়াৰ পাছত কপিল ঠাকুৰৰ লগত থাকিবলৈ ইলি অধ্যাপক তুৰালৈ গৈছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (২)">{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=২ |language=as}}</ref> তুৰাৰ অসামৰিক চিকিৎসালয়তে তেওঁলোকৰ প্ৰথম সন্তান জুবিনৰ জন্ম হৈছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (৩)">{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৩ |language=as}}</ref> জুবিনৰ প্ৰকৃত নাম জুবিন বৰঠাকুৰ। প্ৰসিদ্ধ গীতিকাৰ জুবিন মেহতাৰ নামত জুবিনৰ নাম ৰখা হৈছিল আৰু পাছত ''গাৰ্গ'' গোত্ৰ নামটো জুবিন গাৰ্গে প্ৰৱেশিকা পৰীক্ষাৰ সময়ত নিজেই সংযোজন কৰি ল'লে। সংগীত জগততো তেওঁ‌ জুবিন গাৰ্গৰূপে পৰিচিত হৈছিল। জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰতিপালনত সহায় কৰিবলৈ তেওঁৰ মাহীয়েক কুনি গৈ তুৰাত কিছুদিন আছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (৩)"/> জুবিনৰ পিতৃ-পৰিয়াল মূলতে [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ জিলাৰ]] [[জাঁজী|জাঁজীৰ]] অন্তৰ্গত তামোলীছিগা গাঁৱৰ। পৰৱৰ্তী সময়ত শিক্ষা আৰু চাকৰিৰ সন্ধানত তেওঁলোকৰ পৰিয়ালটো যোৰহাট পাইছিলহি। যোৰহাটত তেওঁলোক ভাৰাঘৰত আছিল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=১ |language=as}}</ref> প্ৰথমতে কপিল ঠাকুৰে চৰকাৰী কাৰ্যালয়ত কেৰাণীৰ চাকৰিত কৰিছিল আৰু পুৱা-গধূলি কেইটামান টিউচন কৰিছিল। কপিল ঠাকুৰে কলা শাখাত স্নাতক উত্তীৰ্ণ হৈছিল যদিও অৰ্থাভাৱত স্নাতকোত্তৰ সম্পূৰ্ণ কৰিব নোৱাৰিলে। কিন্তু তেওঁ কোনোপধ্যেই ভাই-ভনী আৰু নিজৰ শিক্ষা যতি পৰিবলৈ দিয়া নাছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (২)"/> চাকৰিৰ সন্ধান কৰি থাকোঁতেই তেওঁ তুৰাত বৰ্তমানতকৈ ভাল চাকৰি এটা পালে। আৰু তাতে ৪০ টকাত এটা ৰুম ভাৰালৈ লৈ থাকিবলৈ ল'লে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ অধিক পঢ়া-শুনা কৰি অসম লোকসেৱা আয়োগৰ পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হয় আৰু সেইসূত্ৰে শ্ৰম বিভাগত নিজ দায়িত্ব পালন কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ মাটিৰ হাকিম হিচাপে (বৰ্তমানৰ চাৰ্কোল অফিচাৰ) কৰিমগঞ্জলৈ বদলি হয়।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫ |language=as}}</ref> আৰু চাকৰি-জীৱনৰ প্ৰথমছোৱাত সঘনাই ইঠাই-সিঠাইলৈ বদলি হ’বলগীয়া হৈছিল। সেয়ে কণমানি জুবিনৰ ল’ৰালি বিভিন্ন ঠাইৰ ভিন্ন অভিজ্ঞতাৰে ভৰ-পূৰ আছিল। জুবিনৰ পিতৃয়ে ''কপিল ঠাকুৰ''ৰ ছদ্মনামত কবিতা, গল্প, প্ৰবন্ধ আৰু উপন্যাস লিখিছে। জুবিনৰ মাতৃ ইলি বৰঠাকুৰ এগৰাকী দক্ষ নৃত্যশিল্পী, অভিনেত্ৰী আৰু সু-গায়িকা আছিল। তথাপি তেওঁ নিজৰ প্ৰতিভাক পেছা হিচাপে লোৱা নাছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁ‌ কণমানি জুবিনক ঘৰতেই সকলো কলা শিকোৱাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। জুবিনে মাতৃকেই নিজৰ জীৱনৰ প্ৰথম গুৰু বুলি বিবেচনা কৰিছিল। ২০০০ চনৰ ২ ছেপ্টেম্বৰত ইলি বৰঠাকুৰৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite book |title=জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ |editor-last=শইকীয়া |editor-first=মণ্টু |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০০৯ |page=৬৭ |language=as}}</ref> জুবিনৰ ভগ্নী দুগৰাকী: [[জংকী বৰঠাকুৰ]] আৰু পামী বৰঠাকুৰ। জংকী এগৰাকী গায়িকা আৰু অভিনেত্ৰী আছিল। দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে ২০০২ চনৰ ১২ জানুৱাৰীত [[তেজপুৰ|তেজপুৰৰ]] বালিপাৰাত ঘটা এটা শোকাৱহ মটৰ দুৰ্ঘটনাত জংকীৰ মৃত্যু হয়।<ref name="india.com">{{cite web | url=https://www.india.com/entertainment/how-zubeen-gargs-sister-jongki-barthakurs-untimely-death-shaped-his-musical-journey-8086747/ | title=How Zubeen Garg’s sister Jongki Barthakur’s untimely death shaped his musical journey | publisher=India.com | date=7 September, 2025 | accessdate=7 October 2025 | author=Mehzabeen, Mallika}}</ref> ইয়াৰ পাছতে জুবিনে জংকীৰ স্মৃতিত ''শিশু'' নামৰ এটা এলবাম মুক্তি দিয়ে। আনগৰাকী ভগ্নী ড॰ পামী বৰঠাকুৰ এগৰাকী অধ্যাপক। ড॰ বৰঠাকুৰে ''সাংগীতিক ভূগোল''ত গৱেষণা কৰি ডক্টৰেট অৰ্জন কৰিছে। তেওঁ বৰ্তমান অসমস্থিত ৰয়েল গ্ল’বেল বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যাপিকা হিচাপে কৰ্মৰত।<ref name=" RGU">{{cite web | url=https://www.rgu.ac/faculty-palme-borthakur | title=Dr. Palme Borthakur | publisher=Royal Global University | accessdate=23 September 2025}}</ref><ref name="USTM">{{cite web | url=https://ustm.ac.in/32359-2/ | title=Dr. Palme Borthakur | publisher=USTM | accessdate=23 September 2025}}</ref> ২০০২ চনৰ ৪ ফেব্ৰুৱাৰীত জুবিন গাৰ্গ গৰিমা শইকীয়াৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref>{{cite web|last=Desk|first=TOI Entertainment|title=Who is Garima Saikia Garg? Meet wife of late singer Zubeen Garg and acclaimed costume designer|website=The Times of India|date=2025-09-19|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/who-is-garima-saikia-garg-meet-wife-of-late-singer-zubeen-garg-and-acclaimed-costume-designer/articleshow/123999749.cms|access-date=2025-09-22}}</ref> == শিক্ষা == পিতৃৰ চাকৰিসূত্ৰে জুবিন গাৰ্গৰ শিশুকাল একাধিক ঠাইত বিস্তৃত হৈ আছিল। তুৰাত জন্ম হোৱা শিশু জুবিনে শৈশৱৰ দুবছৰ তেজপুৰত কটায়। ইয়াৰ পাছত পৰিয়ালটো যোৰহাটলৈ অহাত তেওঁক চিনামৰাৰ ইংৰাজী মাধ্যমৰ স্কুল 'কাৰ্মেল'ত নামভৰ্তি কৰাই দিয়া হ’ল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৪ |language=as}}</ref> ===কৰিমগঞ্জত=== ইয়াৰ পাছত পিতৃৰ চাকৰি পুনৰ বদলি হোৱাত তেওঁলোক কৰিমগঞ্জলৈ যাবলগীয়া হয়। পিতৃ কপিল ঠাকুৰে এইবাৰ হাকিম হিচাপে কৰিমগঞ্জত যোগদান কৰিলে। কৰিমগঞ্জত তেওঁলোক আঠ বছৰ থাকে। পিতৃৰ দৃষ্টিত শিশু অৱস্থাত জুবিন ''দুষ্ট আৰু খট্‌খটীয়া'' হিচাপে পৰিচিত আছিল। কৰিমগঞ্জৰ বঙালী সমাজৰ মাজত থাকি তেওঁলোকে বঙালী জীৱনৰ লগত মিলি যাবলৈ চেষ্টা কৰিলে। ঘৰৰ আৰু বাহিৰত লগ পোৱা অসমীয়া মানুহৰ বাহিৰে বাকী সকলোতে তেওঁলোকে কৰিমগঞ্জৰ [[ছিলঠীয়া ভাষা|ছিলঠীয়া বঙালী]] ভাষাতেই কথা পাতিছিল। জুবিনেও সৰুৰেপৰা বাংলা ভাষা আয়ত্ত কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৬ |language=as}}</ref> পিতৃৰ এই সম্পৰ্কত ভাষ্য এনেধৰণৰ—<blockquote>কৰিমগঞ্জৰ বাংলাটো আচলতে ছিলঠীয়া বাংলা। অসমৰ কামৰূপীয়া ভাষাৰ দৰে। জুবিনো সৰুৰেপৰা বাংলাভাষী হৈ উঠিল। বঙালী সমাজৰ লগত উঠা-বহা, ফুৰা-চকা কৰি তেওঁ ৰবীন্দ্ৰনাথ, নজৰুল আদিৰ লগত এসময়ত ভালদৰে পৰিচিত হৈ পৰিছিল।</blockquote> কৰিমগঞ্জত থকা প্ৰথমটো বছৰতেই জুবিনক তাৰ একমাত্ৰ ইংৰাজী মাধ্যমৰ বিদ্যালয় "প্ৰান্তিক কিণ্ডাৰগাৰ্টেন"ত নাম লিখাই দিয়া হ’ল। ইয়াৰ পাছত তেওঁক কৰিমগঞ্জৰ হাইস্কুলত নামভৰ্তি কৰোৱা হয়। শৈশৱৰ সময়ছোৱাত জুবিন গাৰ্গৰ [[অমিতাভ বচ্চন|অমিতাভ বচ্চনৰ]] ছবিবোৰ প্ৰিয় আছিল। আৰু অমিতাভ বচ্চনৰ অনুকৰণৰ তেওঁ থ্ৰি-পীচ ছ্যুট পিন্ধিছিল। গানৰ প্ৰতি তেওঁৰ ধাউতি দিনক-দিনে বাঢ়ি অহা দেখি জুবিনক কৰিমগঞ্জৰ বিশিষ্ট তবলাবাদক ৰবীন বেনাৰ্জীৰ অধীনত [[তবলা]] শিকিবলৈ দিয়া হ’ল। পিতৃয়ে কৰিমগঞ্জৰ যাত্ৰা-দল ''শিল্পী-তীৰ্থ''ৰ সৈতে জড়িত হৈ এটা বছৰতে তিনিখন যাত্ৰা কৰিছিল; য’ত জুবিন গাৰ্গে তেওঁক সংগ দিছিল। আনহাতে বিদ্যালয়ত বছৰেকীয়া উৎসৱত জুবিন গাৰ্গে তবলা বাদন কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৭ |language=as}}</ref> বানপীড়িত কৰিমগঞ্জত বান-সাহায্যৰ কাম আৰু নিৰ্বাচনৰ কামত ব্যস্ত হ’বলগীয়া হোৱা হেতুকে কপিল ঠাকুৰ পৰিয়ালৰ প্ৰতি কেতিয়াবা প্ৰয়োজনীয় ধ্যান দিব পৰা নাছিল। তেনেস্থলত পত্নী ইলি বৰঠাকুৰে সন্তানৰ যত্ন লৈছিল। জুবিন গাৰ্গ আৰু জংকীক প্ৰাথমিক গান শিকোৱাৰ দায়িত্ব মাতৃ ইলি বৰঠাকুৰে লৈছিল। কৰিমগঞ্জত প্ৰায় আঠ বছৰ কটাই তেওঁলোক বিজনীলৈ আহে।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৮ |language=as}}</ref> জুবিনে জীৱনৰ প্ৰথম গুৰু বুলি নিজৰ মাতৃকেই বিবেচনা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত জুবিনে গুৰু ৰমণী ৰায়ৰ ওচৰত অসমীয়া লোক-সংগীতৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। তেওঁ তামোলপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা মেট্ৰিক পাছ কৰিছিল। [[যোৰহাট|যোৰহাটৰ]] [[জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ৰ]] ছাত্ৰ জুবিনে তেওঁলোকৰ পৰিয়াল [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীলৈ]] স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ গুচি অহাৰ পাছত গুৱাহাটীৰ [[ভোলানাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|বি. বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ত]] স্নাতক বিজ্ঞান শাখাত নামভৰ্তি কৰে। কিন্তু সংগীতৰ ক্ষেত্ৰখনৰ লগত সম্পূৰ্ণৰূপে নিজকে নিয়োজিত কৰিব লগা হোৱাত তেওঁ কলেজীয়া শিক্ষা আধৰুৱা হৈ ৰয়। ==কণ্ঠশিল্পী হিচাপে== === ১৯৯২-১৯৯৫: সংগীতশিল্পী হিচাপে যাত্ৰাৰম্ভ === বি. বৰুৱা কলেজত পঢ়ি থাকোঁতেই, ১৯৯২ চনত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ত অনুষ্ঠিত যুৱ মহোৎসৱত পাশ্চাত্য সংগীত শাখাত একক পৰিৱেশনত স্বৰ্ণ পদক অৰ্জন কৰাটোৱেই আছিল জুবিনৰ জীৱনৰ টাৰ্নিং পইণ্ট। ইয়াতেই জুবিনে কণ্ঠশিল্পীৰূপে জীৱনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে সফলতা আৰু বিশ্বাসৰ সোৱাদ পায়। ১৯৯৩ চনৰ দুৰ্গা পূজাৰ ষষ্ঠীৰদিনা এন কে প্ৰডাকচনে পৰিৱেশন কৰা প্ৰথম এলবাম ''অনামিকা'' মুক্তি হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ পেছাদাৰী সংগীত জগতখনত সোমাই পৰে।<ref>{{Cite book |title=জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ |editor-last=শইকীয়া |editor-first=মণ্টু |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০০৯ |page=৩৭ |language=as}}</ref> অৱশ্যে তেওঁৰ প্ৰথম বাণীবদ্ধ হোৱা গীত দুটা আছিল— ''তুমি জানো পাৰিবা সোণ'' আৰু ''তুমি জোনাকী সুবাস''। এই গীতদুটা তেওঁ ''ঋতু'' নামৰ এলবামটোৰ বাবে বাণীবদ্ধ কৰিছিল। কিন্তু ১৯৯৩ চন পৰ্যন্ত এইটো এলবামে মুক্তি পোৱা নাছিল। ''অনামিকা'' এলবামটোৱে অগতানুগতিকতাৰ বাবে অতি কম সময়তেই সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব ভাৰতত ই‌ন্‌ষ্টেণ্ট হিটৰূপে জনপ্ৰিয়তাৰ শীৰ্ষত আৰোহণ কৰিছিল। ১৯৯৩ চনৰ অক্টোবৰ মাহত মুক্তি পোৱা বলীউডৰ ভক্তিমূলক কণ্ঠশিল্পী [[অনুৰাধা পৌডৱাল]] আৰু উৎপল শৰ্মাই গোৱা অসমীয়া এলবাম ''অনুৰাধাত'' তেওঁ প্ৰথমে গীতিকাৰ আৰু সংগীত সুৰকাৰ হিচাপে অৱদান আগবঢ়াইছিল, যাৰ ফলত তেওঁ প্ৰথম এলবাম হিচাপে চিহ্নিত হৈছিল য’ত তেওঁ কোনো ধৰণৰ কণ্ঠদান কৰা নাছিল। পৰৱৰ্তী সময়ছোৱাত তেওঁ ''সপোনৰ সুৰ'' (১৯৯২), ''জোনাকী মন'' (১৯৯৩), ''মায়া'' (১৯৯৪), ''আশা'' (১৯৯৫)কে প্ৰমুখ্য কৰি ভালেমান এলবাম মুকলি কৰে। <ref>{{Citation |title=Xopunor Xur - Zubeen Garg - Download or Listen Free - JioSaavn |date=6 November 2023 |url=https://www.jiosaavn.com/album/xopunor-xur/0VAyq8SQg0Q_ |access-date=21 September 2025 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Asha • Future Sounds |url=https://www.futuresounds.in/store/asha/ |access-date=21 September 2025 |website=Future Sounds |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |title=Junaki Mon - Zubeen Garg, Jonki - Download or Listen Free - JioSaavn |date=18 July 2009 |url=https://www.jiosaavn.com/album/junaki-mon/ovJnC-NY70c_ |access-date=21 September 2025 |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |title=Maya (Original) by Zubeen Garg on Apple Music |date=8 May 2021 |url=https://music.apple.com/ca/album/maya-original/1580812170 |access-date=21 September 2025 |language=en-CA}}</ref> ১৯৯৫ চনত মুম্বাইলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে তেওঁ ''উজান পিৰীতি'' নামৰ ব্যাৱসায়িকভাৱে সফল হোৱা এটি [[বিহু|বিহুৰ]] এলবাম মুকলি কৰিছিল।<ref>{{cite book|last=Saikia|first=Montu|title=Zubeen Garg: Jibanar Para Ganaloi|publisher=Chandra Prakash|location=Guwahati|year=2009|page=97|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452684|language=Assamese}}</ref> === ১৯৯৫-১৯৯৭: বলীউড কণ্ঠশিল্পী কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ স্থানান্তৰিত হোৱা === কুৰি শতিকাৰ শেষৰ দশকৰ মাজভাগতে জুবিন গাৰ্গে [[বলিউড]] সংগীত জগতত কাম কৰিবলৈ [[মুম্বাই]]লৈ গুচি যায় আৰু তাৰপৰাই তেওঁৰ প্ৰথম ইণ্ডীপপ একক এলবাম ''চান্দনী ৰাত'' প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Citation|title=Chandni Raat by Zubeen Garg|date=9 October 2015|url=https://music.apple.com/us/album/chandni-raat/1048576498|language=en-US|access-date=24 October 2022}}</ref> ১৯৯৫ চনৰ শেষৰ ফালে [[মহালক্ষ্মী আয়াৰ]]ক লগ পাই তেওঁৰ তেতিয়াৰ আগন্তুক অসমীয়া এলবাম ''জুবিনৰ গান''ৰ বাবে তেওঁলোকৰ প্ৰথম গীত "উজাগৰি নিশাৰ উতলা মন" ৰেকৰ্ডিং কৰে, যিটো ১৯৯৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মহালক্ষ্মী আয়াৰৰ প্ৰথম এলবাম হিচাপে মুক্তি লাভ কৰিছিল। <ref>{{cite news|url=https://assam.news18.com/news/assam/mahalakshmi-iyer-pay-tribute-to-zubeen-garg-skd-499891.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20260518193251/https://assam.news18.com/news/assam/mahalakshmi-iyer-pay-tribute-to-zubeen-garg-skd-499891.html|title=জুবিনৰ কথা কৈ আৱেগিক মহালক্ষ্মী, কেৱল মহালক্ষ্মীৰ বাবেই জুবিনে লিখিছিল এই গান, মহালক্ষ্মীয়ে ক’লে বহু কথা... বহু কাহিনী...! আজি সন্ধিয়া ৭.৫০ বজাত ‘সুৰৰ সোপানে সোপানে|last1=Bhagwati|first1=Nabajit|date=18 November 2025|archive-date=18 May 2026|work=News18 Assam Northeast}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/31638328-Zubeen-Garg-Mahalakshmi-Hema-Zubeenor-Gaan|title=জুবিন গাৰ্গ, মহালক্ষ্মী*, হেমা* – জুবিনৰ গান|website=Discogs}}</ref> পাছলৈ তেওঁ ''চন্দা (১৯৯৬)'', ''শ্ৰদ্ধাঞ্জলি খণ্ড ১ (১৯৯৬)'', ''শ্ৰদ্ধাঞ্জলি খণ্ড ২ (১৯৯৭),'' ''জলৱা (১৯৯৮)'', আদি একাধিক হিন্দী এলবাম আৰু ৰিমিক্স বাণীবদ্ধ কৰে। ১৯৯৬ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁ অতি সোনকালে মুক্তি পাবলগীয়া হিন্দী এলবাম ''দুনিয়া''ৰ বাবে "মেইনে দেখে হে সভি ৰং দুনিয়া কে" গীতটোৰ আৰম্ভণিৰ গীটাৰ বজাইছিল আৰু এইদৰে তেওঁৰ কণ্ঠ, কথা, সুৰ, আৰু সংগীত অবিহনে তেওঁৰ প্ৰথম এলবাম বা গীত হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। প্ৰথমে এই গীতটো [[আশা ভোছলে]]ই গোৱাৰ উদ্দেশ্য আছিল, কিন্তু, তেওঁৰ ব্যস্ততাৰ বাবে তেওঁৰ ঠাইত বলীউডৰ কণ্ঠশিল্পী ৰাগেশ্বৰী গীতটো গাইছিল। এই এলবামটো ১৯৯৭ চনৰ মাৰ্চ মাহত মুক্তি পাইছিল। <ref>{{Cite news|date=19 September 2025|title=Who Was Singer Zubeen Garg? All About His Popular Songs, Family, Achievements|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/bollywood/who-was-singer-zubeen-garg-who-died-at-52-all-about-his-popular-songs-family-achievements-article-152855099|access-date=22 September 2025|work=Times Now}}</ref> === ১৯৯৭-১৯৯৮: প্ৰথম বাংলা এলবাম আৰু প্ৰথম সহোদৰ এলবাম === বলীউড আৰু অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত উদ্যোগত গান গোৱাৰ সমান্তৰালকৈ ১৯৯৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁ বাংলা সংগীত জগতত প্ৰৱেশ কৰে য'ত তেওঁ প্ৰথম বাংলা এলবাম ''সুৰেৰ উপহাৰ'' মুকলি কৰে য'ত মৌচুমী চহৰীয়াৰ মুখ্য সহশিল্পী আৰু মিলি বৰুৱা আৰু [[সাগৰিকা মুখাৰ্জী|সাগৰিকা]]ৰ পটভূমি কণ্ঠদান কৰা হয়, যি [[শান|চান]]ৰ ভগ্নী।<ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/36797428-Zubeen-Maushumi-Surer-Upahar|title=জুবিন, মৌচুমী – সুৰেৰ উপহাৰ (কেছেট)|website=Discogs}}</ref> পিছৰ এমাহৰ ভিতৰত, তেওঁ ভগ্নী আৰু তেতিয়াই নৱাগত সহ-কণ্ঠশিল্পী জংকী বৰঠাকুৰক লৈ তেওঁৰ ''মুক্তি'' এলবামও মুকলি কৰি তেওঁলোকৰ প্ৰথম অসমীয়া ভাই-ভনীৰ যুটি এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয় আৰু তেওঁলোকে নাজিয়া-জোহেব আৰু চান-সাগৰিকাৰ পৰা প্ৰেৰণা লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/35341735-Zubeen-Jonkie-Mukti|title=জুবিন, জংকি - মুক্তি (কেছেট)|website=Discogs}}</ref> এই এলবামটোও অডিঅ চিডি ফৰ্মেটত মুক্তি পোৱা প্ৰথম অসমীয়া এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয়। এই এলবামটোৰ আগতে অসমত বজাৰ আৰু অডিঅ' চিডি ফৰ্মেটত প্ৰৱেশ কৰা প্ৰথমটো এলবাম আছিল: চানৰ প্ৰথম এলবাম ''লাভ-অলজি'' আৰু ৰাগেশ্বৰীৰ প্ৰথম এলবাম ''দুনিয়া'', যিটো ১৯৯৭ চনৰ মাৰ্চ মাহত মুক্তি পাইছিল। === ১৯৯৮-২০০৩: নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী আত্মপ্ৰকাশ, দ্বিতীয় ইণ্ডিপপ এলবাম আৰু তেওঁৰ প্ৰথম ব্ৰেকথ্ৰু অসমীয়া এলবাম === তেওঁ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল ''পুৰাণী কবৰ'' (১৯৯৮) ছবিখনত, য'ত তেওঁ দুটা গীত গাইছিল: "কুচ তো কাহো" আৰু "দিল মেৰা চুৰয়া এক হাছিনা"। পৰৱৰ্তী কেইমাহমানৰ ভিতৰতে ''[[যৌৱনে আমনি কৰে]]'' ছবিত দেখা পোৱা প্ৰথমটো অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ গীত "বুকু দুৰু দুৰু" গাইছিল। ১৯৯৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁৰ দ্বিতীয়টো ইণ্ডিপপ এলবাম ''ইউহি কভি'' মুকলি কৰিছিল, য'ত তেতিয়াই নৱাগত অভিনেত্ৰী ভূমিকা চাওলাক প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল আৰু ভাৰতৰ চেনেল ভি আৰু এমটিভি মিউজিক চেনেলত প্ৰচাৰিত এইটোৱেই আছিল তেওঁৰ প্ৰথম মিউজিক ভিডিঅ'। তেওঁ ''দিল ছে'' (১৯৯৮), ''ড’লি ছজা কে ৰখনা'' (১৯৯৮), ''মৰম নদীৰ গাভৰু গাত'' (১৯৯৯), ''[[বুকুৰ মাজত জ্বলে]]'' (১৯৯৯), ''[[হিয়া দিয়া নিয়া]]'' (২০০০), ''ফিজা'' (২০০০) আদি হিন্দী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে গীত গাইছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodmdb.com/celebrities/biography/zubeen-garg/792|title=About Zubeen Garg|website=bollywoodmdb.com|access-date=30 April 2017|archive-date=27 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180127083834/http://www.bollywoodmdb.com/celebrities/biography/zubeen-garg/792|url-status=live}}</ref> ২০০০ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত গাৰ্গে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী অসমীয়া এলবাম ''পাখি'' মুকলি কৰে কাৰণ এই এলবামটো ২০০০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত মৃত্যু হোৱা তেওঁৰ মাতৃৰ নামত উৎসৰ্গিত কৰা হৈছিল। পিছলৈ এই এলবামটো অসমত তেওঁৰ প্ৰথম উল্লেখযোগ্য অগ্ৰগতি হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও সেই বছৰৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া এলবাম হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল। ২০০২ চনত তেওঁ কে কে আৰু সুনীতা ৰাৱে গোৱা "মুঝে প্যায়াৰ হো গয়া" নামৰ এটা হিন্দী গীত ৰচনা কৰে যিটো ইণ্ডিপপ এলবাম/টেলিভিছন শ্ব' ''চেনেল ভি জামিনত'' দেখা যায়। সেই বছৰতে তেওঁ ''কান্তে'' ছবিৰ তিনিটা গীত গাইছিল। ২০০৩ চনত তেওঁ ''মুদ্দা – দি ইছ্যু'' চিনেমাৰ "ছপ্নে ছাৰে" আৰু "খোৱাবৌ কী", ''চুপকে ছে'' চিনেমাৰ "মাংগো অগৰ দিল ছে ত’ খুদা", ''মুম্বাই ছে আয়া মেৰা দৌস্ত'' চিনেমাৰ "হোলী ৰে" আৰু ''জাল: দা ট্ৰেপ'' চিনেমাৰ "জ’ প্যাৰ তুমনে" গীত গাইছিল।<ref>{{Citation|last=Array|title=Jo Pyar Tumne (Jaal – The Trap / Soundtrack Version) (Full Song) – KK, K. S. Chithra – Download or Listen Free – JioSaavn|date=14 August 2008|url=https://www.jiosaavn.com/song/jo-pyar-tumne-jaal---the-trap--soundtrack-version/MQcBSA1RBgI|access-date=8 March 2020|archive-date=20 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190220181601/https://www.jiosaavn.com/song/jo-pyar-tumne-jaal---the-trap--soundtrack-version/MQcBSA1RBgI|url-status=live}}</ref> === ২০০৩–২০০৬: বাংলা ভাষাৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী আত্মপ্ৰকাশ আৰু তেওঁৰ একক এলবাম ''যন্ত্ৰ'' === ২০০৩ চনত [[বঙালী ভাষা|বাংলা]] সংগীত জগতত জুবিন গাৰ্গৰ অভিষেক ঘটে, য’ত তেওঁ ''মন'' চিনামাত "অ মন বোলাকা" আৰু "অভিলাশী মনে" নামৰ দুটা গীত গাইছিল। পাছৰ বছৰত তেওঁ ''শুধু তুমি'' চিনামাত তিনিটা গীত গীত গায় আৰু ছবিখনৰ সংগীত পৰিচালনা কৰে।<ref>{{Citation|last=Array|title=Ektuku Chhoan Lage (Shudhu Tumi / Soundtrack Version) (Full Song) – Zubeen Garg – Download or Listen Free – JioSaavn|date=5 October 2008|url=https://www.jiosaavn.com/song/ektuku-chhoan-lage-shudhu-tumi--soundtrack-version/NA48ZSFaelc|access-date=8 March 2020}}</ref> সেই বছৰতে তেওঁ সহ-কণ্ঠশিল্পী অবিহনে তেওঁৰ অসমীয়া এলবাম ''যন্ত্ৰ'' মুকলি কৰি বছৰৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া এলবামৰ লগতে তেতিয়ালৈকে সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া অচলচ্চিত্ৰ এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয়। ২০০৫ চনত তেওঁ ''প্ৰেমী'' নামৰ বাংলা চিনেমাখনত "অ’ বন্ধুৰে" আৰু "লাগেনা ভালো" গাইছিল। <ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/27085053-Zubeen-Garg-Jantra|title=জুবিন গাৰ্গ - যন্ত্ৰ (কেছেট}}</ref> === ২০০৬–২০২৫: 'য়া আলী'ৰ সফলতা, অসমীয়া সংগীত উদ্যোগত অবিৰত সফলতা আৰু পৰৱৰ্তী সময়=== [[চিত্ৰ:Zubeen Garg in Audio Release of "Zindagi".jpg|thumb|240x180px|২০০৭ চনত জিন্দেগী নামৰ চিনেমাখনৰ অডিঅ' মুক্তিৰ সময়ত গাৰ্গ]] [[File:Zubin & Zublee mesmerising the crowd with their iconic live performance of “Anuradha”.jpg|thumb|'অনুৰাধা' গীতৰ জৰিয়তে জুবিন গাৰ্গ আৰু [[জুবলী বৰুৱা]]ই দৰ্শকক সুকীয়া অনুভূতি প্ৰদান কৰে। ]] ''গেংষ্টাৰ'' চিনেমাখনৰ জৰিয়তে জুবিন গাৰ্গে বলীউডত সৰ্বাধিক পৰিচিতি লাভ কৰে। ইয়াত তেওঁ "য়া আলী" গীতটো গাইছিল।<ref>{{cite web|title=মিউজিক হিটছ ২০০০–২০০৯|trans-title=Music Hits 2000-2009|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&catName=MjAwMC0yMDA5|website=Boxofficeindia.com|access-date=30 April 2017|date=22 January 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090122120910/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&catName=MjAwMC0yMDA5|archive-date=22 January 2009|archivedate=15 February 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080215081557/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&catName=MjAwMC0yMDA5&PHPSESSID=108b9056cd4ca14236f9c6119d34dcce|deadurl=yes}}</ref> এই গীতটোৰ জৰিয়তে তেওঁ ২০০৬ চনত শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পীৰ ''গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড্‌ছ (GIFA)'' লাভ কৰে। তেওঁৰ পৰৱৰ্তী হিন্দী এলবাম ''জিন্দেগী'' ২০০৭ চনত মুক্তি পায়।<ref>{{cite web|title=জুবিনৰ অভিলাষী হয়|trans-title=Zubeen gets ambitius|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/zubeen-gets-ambitious/articleshow/2320677.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20250215092432/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/zubeen-gets-ambitious/articleshow/2320677.cms|date=30 August 2007|archive-date=15 February 2025|access-date=12 July 2026|website=Times of India|url-status=live}}</ref> ২০০৮ চনৰ আৰম্ভণিতে গাৰ্গে কুমাৰ ভবেশৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি তেওঁলোকৰ "কামৰূপীয়া ছোৱালী" গীতটো ৰেকৰ্ডিং কৰে।<ref>{{cite web|title=কামৰূপীয়া ছোৱালী|url=https://www.youtube.com/watch?v=pavaz7IwA5U|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712113014/https://www.youtube.com/watch?v=pavaz7IwA5U|archive-date=12 July 2026|website=YouTube|date=6 November 2019|access-date=12 July 2026}}</ref><ref>{{cite web|title= কামৰূপীয়া ছোৱালী ঐ ভিডিঅ' গীত - কুমাৰ ভৱেশ আৰু জুবিন গাৰ্গ|trans-title=Kamrupia Suwali oi video song - Kumar Bhabesh and Zubeen Garg|url=https://www.youtube.com/watch?v=coMupu79-K4|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712113359/https://www.youtube.com/watch?v=coMupu79-K4|date=12 June 2019|archive-date=12 July 2026|access-date=12 July 2026}}</ref> ২০০৮ চনৰ মাজভাগত তেওঁৰ প্ৰথম নাট্য গীত "তুমি দুচকুতে কাজল ললে" ৰেকৰ্ডিং কৰে, যিটো ''হেংগুল থিয়েটাৰ''ত অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web|title=তুমি দুচকুতে কাজল ললে - হেঙুল থিয়েটাৰ ২০০৮-০৯ - জুবিন গাৰ্গ - অফিচিয়েল অডিঅ'| trans-title=TUMI DUSOKUTE KAJOL LOLE - Hengool Theatre 2008-09 - Zubeen Garg - Official Audio|url=https://www.youtube.com/watch?v=41686YS7eFg|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712113725/https://www.youtube.com/watch?v=41686YS7eFg|archive-date=12 July 2026|date=2 November 2022|website=YouTube|access-date=12 July 2026}}</ref> ২০০৮ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁ আন এক একক এলবাম ''ৰুমাল'' মুকলি কৰে, য'ত "দুপৰৰ মুহোনাত", "ৰুমাল ৰুমাল", "অমানিখা হাৰে আছে" ইত্যাদি হিট গীতসমূহ সন্নিবিষ্ট কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=জুবিন গাৰ্গৰ নতুন এলবাম মুকলি|trans-title=Zubeen Garg launches new album |url=http://www.radioandmusic.com/content/editorial/news/zubeen-garg-launches-new-album|archive-url=https://web.archive.org/web/20081006201345/http://www.radioandmusic.com/content/editorial/news/zubeen-garg-launches-new-album|archive-date=6 October 2008|publisher=radioandmusic|date=4 October 2008|access-date=12 July 2026|url-status=live}}</ref> ২০০৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ''মন মানে না'' চিনেমাৰ "মন মানে না", ''চিৰোদিনী তুমি যে'' আমাৰ চিনেমাৰ "পিয়া ৰে পিয়া ৰে", আৰু ''লাভ'' ''ষ্টৰী'' চিনেমাৰ "মন জেতে চায় শুধু" আদি কেইবাটাও বঙালী গীত ৰেকৰ্ডিং কৰে। ২০১২ চনত গাৰ্গে তেওঁৰ ২০ বছৰীয়া সংগীত যাত্ৰা সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ তেওঁৰ ছটা এলবাম মুকলি কৰে, প্ৰথমখন আছিল ২০১২ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মুক্তি পোৱা ''ৰুণজুন'',<ref>{{cite web|title=ৰুণজুন - অডিঅ' মুক্তি অনুষ্ঠান - জুবিন গাৰ্গ LIVE - ৰুণজুন নুপুৰে মাতে|trans-title=RunJun - Audio Release Ceremony - Zubeen Garg Live - Runjun Nupure Mate|url=https://www.facebook.com/BHASKARJAAN/videos/286387458076889/|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712125633/https://www.facebook.com/BHASKARJAAN/videos/286387458076889/?rdid=KNUh2Dc8wOe81fX8|archive-date=12 July 2026|last1=Bordoloi|first1=Bhaskar Kshyp|date=8 January 2012|website=Facebook}}</ref> দ্বিতীয়খন আছিল ২০১২ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত মুক্তি পোৱা ''সোণালী মন'', তৃতীয়খন আছিল ২০১২ চনৰ জুন মাহত মুক্তি পোৱা ''মনে মনে'', চতুৰ্থখন আছিল ২০১২ চনৰ অক্টোবৰ মাহত মুক্তি পোৱা ''মুকুতা'', পঞ্চমখন আছিল ২০১২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত মুক্তি পোৱা ''ৰক'' আৰু ষষ্ঠখন আছিল ডিচেম্বৰ মাহত মুক্তি পোৱা ''কেনভাছ''। ''ৰক'' এলবামটোত মুঠ চৈধ্যটা গীত আছে, যাৰ ফলত ই আজিলৈকে তেওঁৰ আটাইতকৈ দীঘলীয়া এলবাম।<ref>{{cite web|title=জুবিন গাৰ্গ - ৰক চিডি (এলবাম, ষ্টেৰিঅ') ২০১২|trans-title=Zubeen Garg - Rock CD (Album, Stereo) 2012|url=https://www.discogs.com/release/35335300-Zubeen-Garg-Rock|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712125827/https://www.discogs.com/release/35335300-Zubeen-Garg-Rock|archive-date=12 July 2026|access-date=12 July 2026}}</ref> ২০১৩ চনত তেওঁৰ অন্তিম হিন্দী এলবাম ''[[পাকীজা_(শ্ৰব্য_এলবাম)|পাকিজা]]'' মুকলি কৰে, য'ত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে গাইছিল, লিখিছিল, আৰু সুৰ কৰিছিল। এই এলবামটো অৰুণাচল প্ৰদেশত চিত্ৰগ্ৰহণ কৰা প্ৰথমটো ভাৰতীয় মিউজিক ভিডিঅ’ও হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.timesofindia.com/entertainment/music/news-and-interviews/Zubeen-Gargs-latest-Hindi-Album/articleshow/19754340.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130184827/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/music/news-and-interviews/Zubeen-Gargs-latest-Hindi-Album/articleshow/19754340.cms|url-status=live|archive-date=30 November 2024|title=জুবিন গাৰ্গৰ শেহতীয়া হিন্দী এলবাম|trans-title=Zubeen Garg’s latest Hindi Album|access-date=12 July 2026|date=28 April 2013|work=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.assamtimes.org/node/8184|archive-url=https://web.archive.org/web/20130606020858/www.assamtimes.org/node/8184|title=পাকিজাঃ জুবিন গাৰ্গৰ নতুন এলবাম মুক্তি|trans-title=Pakeeza: Zubeen Garg's new album released|archive-date=6 June 2013|accessdate=15 September 2014|work=Assam Times|date=14 April 2013|first=Koushik |last=Hazarika|url-status=dead}}</ref> একে বছৰতে তেওঁ ৯০ৰ দশকৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় ইণ্ডিপপ কন্ঠশিল্পী [[আলিছা চিনাই]]ৰ সৈতে "দিল টু হি বাটা" ৰেকৰ্ডিং কৰে, যিখন যিটো ''কৃষ ৩'' ছবিখনত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{cite web|title='য়া আলী' পোষ্ট, বলীউডৰ বিষয়ে নিৰ্বাচিত: জুবিন|trans-title=Post 'Ya Ali', selective about Bollywood: Zubeen|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/post-ya-ali-selective-about-bollywood-songs-zubeen/articleshow/27184028.cms|date=10 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107132806/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/post-ya-ali-selective-about-bollywood-songs-zubeen/articleshow/27184028.cms|archive-date=7 January 2023|access-date=12 July 2026|website=The Times of India|url-status=live}}</ref> == মঞ্চৰ সংগীতানুষ্ঠান == [[File:Zubeen_EUphuism.JPG|thumb|২০১১ চনত এখন সংগীতানুষ্ঠানত পৰিৱেশনৰত জুবিন গাৰ্গ]] সমগ্ৰ অসমৰ বিহু অনুষ্ঠান আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক উৎসৱত জুবিন গাৰ্গে কেৱল অসমীয়া গীতেই নহয়, হিন্দী, বঙালী, আৰু অন্যান্য ভাষাতো গীত গাইছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু বহিঃৰাজ্যত তেওঁ অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সংগীতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি আহিছে। উল্লেখযোগ্য যে, তেওঁ ট্ৰিনিদাদ আৰু ট’বাগোত অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছিল, য’ত তেওঁ কেইবাটাও হিন্দী আৰু অসমীয়া হিট গীত গাইছিল আৰু কঞ্চাৰ্টৰ শিৰোনাম দখল কৰা প্ৰথমজন অসমীয়া মনোৰঞ্জনকাৰী হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg enthralls Trinidad audience |url=https://www.hindustantimes.com/music/zubeen-garg-enthralls-trinidad-audience/story-sfcF1kZq2wnEi32VcF2ukO.html |work=Hindustan Times |date=17 August 2010 |access-date=20 September 2025}} </ref> ==পেছাদাৰী সংগীত জীৱন== ===শ্ৰব্য এলবাম=== ====অসমীয়া এলবাম==== {{columns-list|3| * [[অনামিকা (শ্ৰব্য এলবাম)|অনামিকা]] (১৯৯২) * সপোনৰ সুৰ (১৯৯২) * জোনাকি মন (১৯৯৩) * [[মায়া (শ্ৰব্য এলবাম)|মায়া]] (১৯৯৪) * [[আশা (এলবাম)|আশা]] (১৯৯৫) * উজান পিৰীতি (১৯৯৫) * [[জুবিনৰ গান (শ্ৰব্য এলবাম)|জুবিনৰ গান]] (১৯৯৬) * জান মণি (১৯৯৬) * [[ৰং (শ্ৰব্য এলবাম)|ৰং]] (১৯৯৬) * [[মুক্তি (শ্ৰব্য এলবাম)|মুক্তি]] (১৯৯৭) * স্নিগ্ধ জোনাক (১৯৯৮) * শব্দ (১৯৯৮) * মেঘৰ বৰণ (১৯৯৯) * ৰাংঢালী (১৯৯৯) * ভৰ দুপৰীয়া (১৯৯৯) * সপোন (১৯৯৯) * ৰংমন (১৯৯৯) * [[পাখি]] (২০০০) * হিয়া মন (২০০১) * বান্ধৈ (২০০২) * আকৌ হিয়া মন (২০০২) * শিশু (২০০২) * চিনাকি মন (২০০৩) * পকা ধানে ৰিঙিয়া (২০০৩) * সন্ধ্যাতৰা (২০০৩) * লাজুকী মন (২০০৪) * যন্ত্ৰ (২০০৪) * ডেউকা (২০০৫) * চিনাকি সুৰ (২০০৫) * বৰষুণ (২০০৬) * সন্ধ্যাতৰা ২ (২০০৬) * মুখা (২০০৬) * সন্ধ্যা (২০০৬) * অন্তৰা (২০০৭) * মোৰ প্ৰিয় গীত (২০০৮) * ৰুমাল (২০০৮) * মোৰ গানত জ্বলে (২০০৯) * বাঁহী (২০১১) * গান (২০১১) * ৰুণজুন (২০১২) * সোণালী মন (২০১২) * মনে মনে (২০১২) * ৰক (২০১২) * মুকুতা (২০১২) * পথ (২০১৪) * কোন তুমি (২০১৪) * কিং (২০১৫) * মা (২০১৯) * চিলা (২০২০) }} ====হিন্দী আৰু বঙালী এলবাম==== {{columns-list|2| * চাঁন্দিনী ৰাত (১৯৯৫) * চঁন্দা (১৯৯৮) * য়ুহি কভী (১৯৯৮) * স্পৰ্শ (২০০০-০১) * শ্ৰদ্ধাঞ্জলি (খণ্ড ১,২,৩) * মেৰে লিয়ে<ref>{{Cite web|title=মেৰে লিয়ে (2001) - হিন্দী এলবাম, ট্ৰেকলিষ্ট, সম্পূৰ্ণ এলবাম বিৱৰণ আৰু অধিক (আৰ্কাইভ কৰা)|url=http://www.zubeendiscography.com/2021/08/451265843261439035.html|access-date=২০২১-০৯-০৯|website=ZG Discography|language=en|archivedate=2021-08-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210828180443/http://www.zubeendiscography.com/2021/08/451265843261439035.html|deadurl=unfit}}</ref> (২০০১) * নূপুৰ (২০০১) * [[জিন্দেগী (শ্ৰব্য এলবাম)|জিন্দেগী]] (২০০৭) * তুমি (২০০৭) * প্ৰেম (২০১২) * [[পাকীজা (শ্ৰব্য এলবাম)|পাকীজা]] (২০১৩) * চুফী ইস্ক্ (২০১৭) |}} ===অন্যান্য এলবাম=== *অনুৰাধা (১৯৯৩) (অসমীয়া এলবাম) – গীতিকাৰ আৰু সুৰকাৰ হিচাপে *পুবেৰোণ (১৯৯৪) (অসমীয়া এলবাম) – গীতিকাৰ আৰু সুৰকাৰ হিচাপে *দুনিয়া (১৯৯৭) (হিন্দী এলবাম) – সংগীত বাদ্যযন্ত্ৰবাদক হিচাপে *মেঘা (১৯৯৯) (অসমীয়া এলবাম) – গীতিকাৰ হিচাপে *মন (২০০০) (অসমীয়া এলবাম) – গীতিকাৰ হিচাপে *কুৱলী (২০০২) (অসমীয়া এলবাম) – সংগীত বাদ্যযন্ত্ৰবাদক হিচাপে *চেনেল ভি জামিন (২০০২) (হিন্দী আৰু ইংৰাজী এলবাম) - সংগীত আৰু সুৰকাৰ হিচাপে *মহালক্ষ্মী (২০০২) (হিন্দী এলবাম) – সংগীত বাদ্যযন্ত্ৰবাদক হিচাপে *অস্ত্ৰ প্ৰেমৰ (২০০৫) (অসমীয়া এলবাম) – সংগীত বাদ্যযন্ত্ৰবাদক হিচাপে *ধন্যবাদ (২০০৭) (হিন্দী এলবাম) – সংগীত আৰু সুৰকাৰ হিচাপে *জীৱন ডিঙা (২০১২) (বাংলা এলবাম) – সংগীত আৰু সুৰকাৰ হিচাপে ===সংগীত পৰিচালনা=== {| class="wikitable" |- style="text-align:center; " ! colspan=4 style="background:#B0C4DE; " | অসমীয়া ছবি |- style="text-align:center; " ! style="background:#ccc; "| বৰ্ষ ! style="background:#ccc; "| কথাছবি ! style="background:#ccc; "| পৰিচালক ! style="background:#ccc; "| অন্যান্য তথ্য |- |২০২৫ |[[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]] |ৰাজেশ ভূঞা | |- |২০২৫ |যোদ্ধা |ভাস্কৰ গোস্বামী | |- |২০২৫ |[[ভাইমন দা (চলচ্চিত্ৰ)|ভাইমন দা]] |শশাংক সমীৰ |এটি গীত (এৰা-এৰি) |- |২০২৪ |[[চিকাৰ]] |দেবাংকৰ বৰগোহাঁই | |- |২০২৩ |ৰাঘৱ |[[যতীন বৰা]] | |- |২০২৩ |দ্য শ্লেমবুক |বিষ্ণুজ্যোতি সন্দিকৈ | |- |২০২৩ |[[ডক্তৰ বেজবৰুৱা ২]] |[[নিপন গোস্বামী]] | |- |২০১৯ |প্ৰতিঘাত |অচিন্ত শংকৰ |শীৰ্ষগীত |- | ২০১৯ || [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] || জুবিন গাৰ্গ || |- | ২০১৯ || [[ৰত্নাকৰ (চলচ্চিত্ৰ)|ৰত্নাকৰ]] || [[যতীন বৰা]] || |- |২০১৮ |দ্য আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড |ৰাজেশ যশপাল | |- | ২০১৭ || প্ৰিয়াৰ প্ৰিয় || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০১৭ || [[মিছন চাইনা]] || জুবিন গাৰ্গ || |- | ২০১৫ || [[গানে কি আনে]] || ৰাজেশ যশপাল || |- | ২০১৪ || [[ৰ'দৰ চিঠি|ৰ’দৰ চিঠি]] || [[বাহাৰুল ইছলাম]] || |- | ২০১২ || [[এখন নেদেখা নদীৰ সিপাৰে]] || বিদ্যুৎ কটকী || |- | ২০০৮ || [[মন যায়]]|| [[এম মণিৰাম]] || |- | ২০০৬ || [[আমি অসমীয়া]]|| ৰাজীৱ ভট্টাচাৰ্য্য || |- | ২০০৬ || [[অধিনায়ক (চলচ্চিত্ৰ)|অধিনায়ক]] || যতীন বৰা || |- | ২০০৪ || [[দীনবন্ধু (২০০৪ চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৪ || [[ৰং]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৪ || [[বাৰুদ (চলচ্চিত্ৰ)|বাৰুদ]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৩ || জোনাকবিহীন এই জীৱন || মুন্না আহমেদ || আৱহ সংগীত |- | ২০০৩ || অগ্নিসাক্ষী|| যদুমণি দত্ত || |- | ২০০৩ || [[বিধাতা (চলচ্চিত্ৰ)|বিধাতা]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৩|| প্ৰিয়া মিলন || মুন্না আহমেদ || |- | ২০০৩ || জুমন সুমন|| মহিবুল হক || |- |২০০২ |[[জোনাকী মন]] |জীৱৰাজ বৰ্মন | |- | ২০০২ || [[প্ৰেম আৰু প্ৰেম]]|| [[শম্ভু গুপ্তা]] || |- | ২০০২ || [[জীৱন নদীৰ দুটি পাৰ ]]|| মুন্না আহমেদ || |- | ২০০২ || [[কন্যাদান (চলচ্চিত্ৰ)|কন্যাদান]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০১ || [[নায়ক (চলচ্চিত্ৰ)|নায়ক]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০১ || শেষ উপহাৰ|| গোপাল বৰঠাকুৰ||শীৰ্ষগীত |- | ২০০১ || [[দাগ (অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ)|দাগ]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০০|| [[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]]|| জুবিন গাৰ্গ|| |- | ২০০০ || [[হিয়া দিয়া নিয়া]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- style="text-align:center; " ! colspan=4 style="background:#B0C4DE; " | অন্য ভাষা |- style="text-align:center; " ! style="background:#ccc; "| বৰ্ষ ! style="background:#ccc; "| কথাছবি ! style="background:#ccc; "| ভাষা ! style="background:#ccc; "| অন্যান্য তথ্য |- |২০১৯ |সামসাৰা |[[বাংলা]] |মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- | width="150"|২০১৬ || width="200"| দিল ত’ দীৱানা হ্যে || width="200"| হিন্দী || width="150"| মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- |২০১০ |কাছে এসো তুমি |বাংলা |মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- |২০১০ |মন নিয়ে |বাংলা |মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- | width="150" |২০০৬ || width="200" | ষ্ট্ৰিংছ || width="200" | [[হিন্দী]] || width="150" | মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- | width="150" | ২০০৪ || width="200" | শুধু তুমি || width="200" | বাংলা || width="150" | মুক্তিপ্ৰাপ্ত |} == অভিনয় জীৱন == জুবিন গাৰ্গে ২০০০ চনত এন কে প্ৰডাকচনৰ অধীনত নিৰ্মিত ''[[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]]'' ছবিত অভিনেতা আৰু পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ ''[[দীনবন্ধু (চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]]'' (২০০৪), ''[[মন যায় (চলচ্চিত্ৰ)|মন যায়]]'' (২০০৮), ''[[গানে কি আনে|গানে কি আনে]] (২০১৬)'', ''[[মিছন চাইনা (চলচ্চিত্ৰ)|মিছন চাইনা]]'' (২০১৭), ''দ্য আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড'' (২০১৮), ''[[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]]'' (২০১৯), ''ৰাজনীতি'' (২০২২), ''ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২'' (২০২৩), ''ৱাইড এংগল'' (২০২৪), ''চিকাৰ'' (২০২৪) আৰু অভিমন্যু (২০২৪) ত অভিনয় কৰিছিল। জুবিন অভিনীত ''[[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]]'' ২০২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰত মুক্তিলাভ কৰে।<ref name="IMDB">{{cite web | url=https://www.imdb.com/title/tt29939499/ | title=Roi Roi Binale | accessdate=23 September 2025}}</ref> জুবিন গাৰ্গে অভিনয় কৰা একাধিক ছবিয়েই বক্স অফিচত সফলতা লাভ কৰিছে। ২০১৭ চনত ৮ ছেপ্টেম্বৰত ৬৫টা চিনেমা হলত মুক্তি লাভ কৰা ''মিছন চাইনা''ক দিল্লী, বেংগালুৰু আৰু মুম্বাইকে ধৰি অসমৰ বাহিৰত থকা আঠটা চিনেমা হলত মুক্তি দিয়া হৈছিল। ছবিখনে প্ৰথম সপ্তাহৰ ভিতৰতে মুঠ ২ কোটি ৪০ লাখ টকা সংগ্ৰহ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.time8.in/the-exact-box-office-collection-of-mission-china-over-the-1st-week-revealed/|title=The Exact Box Office Collection of Mission China 1st Week Revealed|access-date=16 September 2017|website=Time8.in}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.northeastguide.in/assam/mission-china-collection-box-office-movie-review-total-budget/|title=Mission China Box Office|website=Northeastguide.in|access-date=9 September 2017|archivedate=9 September 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170909095105/https://www.northeastguide.in/assam/mission-china-collection-box-office-movie-review-total-budget/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://in.bookmyshow.com/buytickets/mission-china-national-capital-region-ncr/movie-ncr-ET00061289-MT/20170911/|title=Mission China Realising Theatre |website=Bookmyshow.com|access-date=11 September 2017}}</ref> মিছন চাইনাই [[অসম|অসমত]] যথেষ্ট ব্যৱধানত ব্লকবাষ্টাৰ বাহুবলী আৰু [[ছলমান খান|ছলমান খানৰ]] [[বজৰংগী ভাইজান|বজৰংগী ভাইজানৰ]] প্ৰথম দিনৰ সংগ্ৰহৰ অভিলেখ ভংগ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=10 September 2017|title=Mission China: Old-fashioned projector promo helps Assamese film beat Baahubali record|url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/mission-china-old-fashioned-projector-promo-helps-assamese-film-beat-baahubali-record/story-OfDn0UHUMlikrueyPECFJK.html|access-date=28 January 2021|website=Hindustan Times|language=en}}</ref> বৰ্তমান ই [[:en:Assamese_cinema#List_of_highest-grossing_Assamese_films|সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী অসমীয়া ছবিৰ]] ভিতৰত ৬ নং স্থানত আছে। ২০১৯ চনত মুক্তিলভা ''কাঞ্চনজংঘা''ই ১০ দিনতে ৩.৯ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰি সকলো অভিলেখ ভংগ কৰিছিল। দৰ্শকৰ ব্যাপক সঁহাৰি লাভ কৰা ছবিখনে প্ৰথমদিনাই ২২.৫ লাখ টকা সংগ্ৰহ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। তিনিদিনৰ ভিতৰতে কাঞ্চনজংঘাই কোটিৰো অধিক টকাৰ ব্যৱসায় কৰে। ২০২৫ চনত মুক্তি লভা জুবিন গাৰ্গৰ অন্তিম ছবি "ৰৈ ৰৈ বিনালে"ই ৩০ কোটি টকা ব্যৱসায় কৰি আৰু ৰাতিপুৱা ৪.০০ বজাত অসমীয়া চিনেমাৰ প্ৰথম প্ৰদৰ্শনীৰ ব্যৱস্থাৰে ৯০ বছৰীয়া অসমীয়া চিনেমাৰ জগতত ইতিহাস ৰচে। <ref name="India Today NE">{{cite web | url=https://www.indiatodayne.in/entertainment/story/zubeens-kanchanjangha-sweeps-box-office-collects-3-9-crore-10-days-397330-2019-09-16 | title=Zubeen’s Kanchanjangha Sweeps Box Office, Collects 3.9 Crore in 10 days | publisher=India Today NE | date=Sep 16, 2019, Updated Jun 29, 2022, 1:43 AM IST | accessdate=23 September 2025}}</ref> [[File:গানে কি আনে চলচ্চিত্ৰ প'ষ্টাৰ.jpg|thumb|গানে কি আনে চলচ্চিত্ৰৰ প'ষ্টাৰত জুবিন গাৰ্গ]] ==অভিনীত ছবি== {| class="wikitable sortable" ! width="50" | বৰ্ষ ! width="200" | কথাছবি ! width="200" | পৰিচালক ! width="200" | চৰিত্ৰ |- | ২০০০ || [[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]] || জুবিন গাৰ্গ ||ৰিচি |- | ২০০২ || [[প্ৰেম আৰু প্ৰেম]] || [[শম্ভু গুপ্তা]] || বিশেষ এভূমুকি |- | ২০০৪ ||[[দীনবন্ধু (২০০৪ চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || বিপুল |- | ২০০৮ || [[মন যায়]] || [[এম মণিৰাম]]|| মানৱ |- | ২০১১ || [[ৰামধেনু (চলচ্চিত্ৰ)|ৰামধেনু]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || বিশেষ এভূমুকি |- |২০১৩ |[[ভাল পাব নাজানিলো]] |‌ঋতুৰাজ দত্ত |ইন্দ্ৰনীল |- | ২০১৪ || [[ৰ'দৰ চিঠি|ৰ’দৰ চিঠি]] || [[বাহাৰুল ইছলাম]] ||বাবা |- |২০১৪ |[[চুমা পৰশতে]] |জোনমণি দেৱী খাউণ্ড |বিশেষ এভূমুকি |- | ২০১৫ || [[অহেতুক]] || বাণী দাস || বিশেষ এভূমুকি |- | ২০১৬ || [[সাত নম্বৰৰ সন্ধানত]] || [[আব্দুল মজিদ]] || শিবু |- | ২০১৬ || [[গানে কি আনে]] || ৰাজেশ যশপাল ||নীলাভ জোনাক বৰুৱা |- | ২০১৭ || [[মিছন চাইনা]] || জুবিন গাৰ্গ ||কৰ্ণেল গোস্বামী |- | ২০১৭ || প্ৰিয়াৰ প্ৰিয় || [[মুনিন বৰুৱা]] || প্ৰিয়ব্ৰত কাকতি / বিষ্ণুজ্যোতি বেজবৰুৱা |- |২০১৭ |তুমি আহিবানে |প্ৰেৰণা বৰবৰুৱা |বিশেষ এভূমুকি |- | ২০১৮ || দি আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড || ৰাজেশ যশপাল||ডন্ |- | ২০১৯ || [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] || জুবিন গাৰ্গ || অনিৰ্বাণ ভট্টাচাৰ্য |- |২০১৯ |প্ৰতিঘাত |অচিন্ত শংকৰ |বিশেষ এভূমুকি |- | ২০২২ || ৰাজনীতি || মঞ্জিত শৰ্মা || অৰিন্দম |- |২০২৩ || [[ডক্তৰ বেজবৰুৱা ২|ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২]]|| [[নিপন গোস্বামী]] || আৰক্ষী বিষয়া মহাদেৱ বৰবৰুৱা |- |২০২৪ || চিকাৰ || দেবাংকৰ বৰগোহাঁই ||শংকৰ চিকাৰী |- |২০২৪ |অভিমন্যু |অচিন্ত শংকৰ |বিশেষ এভূমুকি |- |২০২৪ || [[ৱাইড এংগল (চলচ্চিত্ৰ)|ৱাইড এংগল]]|| [[জয়ন্ত নাথ]] || গৌতম শৰ্মা |- |২০২৫ || যোদ্ধা || ভাস্কৰ শৰ্মা || বিশেষ এভূমুকি |- |২০২৫ || [[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]] || ৰাজেশ ভূঞা || ৰাউল (এগৰাকী অন্ধ শিল্পীৰ ৰূপত) |- |} ==অভিনীত টেলিভিছন== {| class="wikitable sortable" ! width="50" | বৰ্ষ ! width="200" | টেলিভিছন ! width="200" | চৰিত্ৰ ! width="200" | নোট |- |১৯৯৮ |এমটিভি মষ্ট ৱাণ্টেড |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |তেতিয়াৰ এমটিভিৰ ভিজে ৰাগেশ্বৰীৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰৰ সময়ত তেওঁৰ প্ৰথম টেলিভিছনত পৰ্দাত উপস্থিত হয়, তেওঁৰ প্ৰথম মিউজিক ভিডিঅ' "য়ুহি কভি" মুকলি কৰাৰ পিছত। |- |২০০১ |মুভছ এণ্ড শ্বেকাৰছ |নিজেই (বিশেষ সহ-অতিথি) |ভাৰতীয় গভীৰ নিশাৰ টক শ্ব' |- |২০০৭ |ছাৰেগামা লিল' চেম্পছ |নিজেই (বিচাৰক) |বাংলা সংগীত গেম শ্ব' |- |২০০৮ |বোল বেবী বোল |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |ভাৰতীয় সংগীত গেম শ্ব' <br /> গায়ক আদনান ছামিৰ দ্বাৰা আয়োজিত |- |২০১০–১১ |অনুৰাধা |অনিৰুদ্ধ |তেওঁৰ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ অসমীয়া ধাৰাবাহিক |- |২০১১ |দিদি নং ১ |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |মহিলাৰ বাবে বাংলা সংগীত গেম শ্ব' |- |২০১৩ |ছাৰেগামা লিল' চেম্পছ |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |বাংলা সংগীত গেম শ্ব' |- |২০১৩-১৪ |মই জুবিন গাৰ্গ হ'ব বিচাৰো |নিজেই (বিচাৰক) | |- |২০২১ |মায়াবিনী ৰাতিৰ বুকুত |নিজেই (এংকৰ) | |- |২০২৫-২৬ |সুৰিয়া সুবাস |নিজেই (সংগীত শিল্পী) |সংগীত কনচাৰ্ট ৱেব-ধাৰাবাহিক <br /> সমগ্ৰ অসম ৰাজ্যৰ সকলো জিলাৰ চিত্ৰগ্ৰহণ কৰিছিল |} ==সাহিত্য চৰ্চা== জুবিন গাৰ্গ সাহিত্য জগতৰ লগতো জড়িত হৈ আছিল। ২০১৭ চনত তেওঁ কাব্য গ্ৰন্থৰ বাবে সেউজী-সেউজী বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|title=Assam: Seuji-Seuji Award conferred upon singer Zubeen Garg|url=https://www.thenortheasttoday.com/current-affairs/states/assam-seuji-seuji-award-conferred-upon-singer-zubeen-garg|access-date=19 December 2020|website=The Northeast Today|date=22 December 2017}}{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {| class="wikitable" |- style="background:#cfc; text-align:center; " |'''বৰ্ষ''' |'''পুথি''' |'''ভাষা''' |- |২০০৯ |''শব্দ অনুভূতি'' | rowspan="3" |অসমীয়া |- |২০১৮ |''জুবিনৰ পদ্য''<ref>{{Cite web|title=With over Rs 4.5 crores in sales and 4 lakh visitors, 20th Northeast Book Fair breaks all past records|url=https://www.guwahatiplus.com/article-detail/with-over-rs-4-5-crores-in-sales-and-4-lakh-visitors-20th-northeast-book-fair-breaks-all-past-records|access-date=23 September 2020|website=G Plus|language=en}}</ref> |- |২০২০ |''জুবিনৰ পদ্য (দ্বিতীয় সংস্কৰণ)'' |} ==সামাজিক সক্ৰিয়তা আৰু লোকহিতৈষী কৰ্ম== গাৰ্গে বিভিন্ন কামৰ বাবে ধন আগবঢ়োৱা ''কলাগুৰু আৰ্টিষ্ট ফাউণ্ডেশ্যন'' নামৰ এটা দাতব্য সংস্থা চলাইছিল। অসমত বিধ্বংসী বানপানী হ’লে তেওঁ মানুহক কাপোৰ, ঔষধ আৰু বৰঙনি দান কৰিবলৈ আহ্বান জনায়।<ref>{{cite news |title=Beyond Bollywood |url=https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20181105-beyond-bollywood-1374988-2018-10-27 |access-date=18 September 2019 |work=India Today |date=5 November 2018 |language=en |archive-date=2 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190102154758/https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20181105-beyond-bollywood-1374988-2018-10-27 |url-status=live }}</ref> তেওঁ [[অসম লোকসেৱা আয়োগ|এপিএছচি]]-ৰ নিযুক্তি ক্ষেত্ৰৰ দুৰ্নীতিৰ বিষয়টো লৈ তেওঁৰ [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] চিনেমাখন নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.guwahatiplus.com/daily-news/zubeen-s-next-film-kanchenjunga-to-be-based-on-apsc-scam|title=Zubeen's next film 'Kanchenjunga' to be based on APSC scam|website=G Plus|language=en|access-date=18 September 2019|archive-date=9 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190209092909/http://www.guwahatiplus.com/daily-news/zubeen-s-next-film-kanchenjunga-to-be-based-on-apsc-scam|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/singing-sensation-zubeen-garg-and-team-visits-dhemaji-for-kanchanjangha-promotion/|title=Singing sensation Zubeen Garg and Team visits Dhemaji for Kanchanjangha Promotion|date=29 October 2018|website=The Sentinel|language=en-US|access-date=18 September 2019|archive-date=31 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190831065523/https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/singing-sensation-zubeen-garg-and-team-visits-dhemaji-for-kanchanjangha-promotion/|url-status=live}}</ref> জুবিন [[ফুটবল]] অনুৰাগী আছিল আৰু [[বানপানী|বানপীড়িত লোকসকলৰ]] বাবে ধন সংগ্ৰহৰ মানসেৰে মেট্‌চ খেলিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.thehansindia.com/posts/index/Sports/2015-10-05/Soccer-for-charity-in-Assam/179263|title=Soccer for charity in Assam|website=The Hans India|date=5 October 2015|access-date=14 May 2019|archive-date=14 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514063145/https://www.thehansindia.com/posts/index/Sports/2015-10-05/Soccer-for-charity-in-Assam/179263|url-status=live}}</ref> গাৰ্গ অসমৰ '[[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০১৯|কা]]'-বিৰোধী প্ৰতিবাদত আগ-ভাগ লোৱা অন্যতম অৰাজনৈতিক ব্যক্তি আছিল।<ref>{{Cite news|url=https://www.news18.com/news/india/music-art-tie-them-as-zubeen-garg-and-a-host-of-assamese-artistes-lead-anti-caa-stir-from-the-front-2432069.html|title=Music, Art Tie Them as Zubeen Garg and a Host of Assamese Artistes Lead Anti-CAA Stir from the Front|website=News18|access-date=13 March 2020|date=21 December 2019|archive-date=14 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200114054315/https://www.news18.com/news/india/music-art-tie-them-as-zubeen-garg-and-a-host-of-assamese-artistes-lead-anti-caa-stir-from-the-front-2432069.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Sengupta |first1=Aditi |title='Don't mess with Assam': Zubeen Garg |url=https://www.thehindubusinessline.com/blink/cover/dont-mess-with-assam-zubeen-garg/article30404699.ece |access-date=13 March 2020 |work=@businessline |date=26 December 2019 |language=en |archive-date=17 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417192412/https://www.thehindubusinessline.com/blink/cover/dont-mess-with-assam-zubeen-garg/article30404699.ece |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=CAA 'not forgotten': Zubeen Garg |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/caa-not-forgotten-zubeen-garg/cid/1801261 |access-date=24 October 2022 |website=www.telegraphindia.com}}</ref> ২০২১ চনৰ মে’ মাহত [[কৰ'নাভাইৰাছ ৰোগ ২০১৯|ক’ভিড-১৯-ৰ]] সংক্ৰমণৰ উত্থানৰ সময়ত গাৰ্গে গুৱাহাটীত থকা দুমহলীয়া ঘৰটো ক’ভিড কেয়াৰ চেণ্টাৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ আগবঢ়াইছিল। ইয়াৰ লক্ষ্য আছিল সেইসময়ত ৰোগীৰ বাবে বিছনাৰ বৰ্ধিত চাহিদা পূৰণ কৰা।<ref>{{Cite web |date=6 May 2021 |title=Zubeen Garg offers his house to convert as Covid care centre |url=https://assamtribune.com/guwahati/zubeen-garg-offers-his-house-to-convert-as-covid-care-centre-1091844 |access-date=19 June 2024 |website=The Assam Tribune |language=en}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== ২০০২ চনৰ ৪ ফেব্ৰুৱাৰীত জুবিন গাৰ্গে অসমৰ [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] নিবাসী ফেশ্বন ডিজাইনাৰ গৰিমা শইকীয়াক বিয়া কৰায়।<ref>{{cite web| url=https://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| title=Assam: Zubeen Garg to celebrate his birthday by releasing music album of 'Mission China'!| work=The North East Today| date=18 November 2016| access-date=8 September 2017| archive-date=23 May 2017| archive-url=https://web.archive.org/web/20170523122714/http://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| url-status=live| archivedate=23 May 2017| archiveurl=https://web.archive.org/web/20170523122714/http://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| deadurl=yes}}</ref> গৰিমা শইকীয়া গোলাঘাটৰ শান্তিপুৰৰ সুৰেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া আৰু ৰুণুমী শইকীয়াৰ একমাত্ৰ জীয়ৰী। তেওঁ মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ইংৰাজী সাহিত্যত স্নাতকোত্তৰ সম্পূৰ্ণ কৰে। ইয়াৰ লগতে তেওঁ এগৰাকী ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ টেবুল টেনিছ খেলুৱৈ। তেওঁলোকৰ চিনাকি ফেন-মেইলৰ জৰিয়তে হৈছিল। গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গে ডিজাইন কৰা ভালেমান সাজ-পোছাক জুবিন গাৰ্গে পৰিধান কৰে।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫৭ |language=as}}</ref> তেওঁ সহ-প্ৰযোজক হিচাপেও একাধিক ছবিত জুবিন গাৰ্গৰ সৈতে কাম কৰিছে। ===ধৰ্মীয় দৃষ্টিভংগী আৰু ঈশ্বৰ বিশ্বাস=== জুবিন গাৰ্গে নিজকে ''ধৰ্ম-অবিশ্বাসী'' বুলি গণ্য কৰিছিল আৰু কৈছিল যে, তেওঁৰ কোনো জাতি-ধৰ্ম নাই, তেওঁ মুক্ত।<ref>{{cite news |title=I Don't Have Any Caste, Religion Or God: Zubeen Garg |url=https://m.guwahatiplus.com/article/i-don-t-have-any-caste-religion-or-god-zubeen-garg/5862/amp#amp_tf=From%20%251%24s&aoh=17141538671889&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com |work=Guwahati Plus |date=29 July 2019 |access-date=27 April 2024 |archivedate=26 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240426180152/https://m.guwahatiplus.com/article/i-don-t-have-any-caste-religion-or-god-zubeen-garg/5862/amp#amp_tf=From%20%251%24s&aoh=17141538671889&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com |deadurl=yes }}</ref> জুবিন গাৰ্গৰ ঈশ্বৰ বিশ্বাস সম্পৰ্কত স্পষ্ট অভিমত দিয়াটো প্ৰায় দুষ্কৰ বুলি পিতৃ কপিল ঠাকুৰে ''পিতৃৰ দৃষ্টিৰে জুবিন'' গ্ৰন্থত লিখিছে। জুবিন গাৰ্গে গুৱাহাটীৰ কৌটিলিংগম মন্দিৰলৈ মাজে-মধ্যে যোৱাৰ কথা তেওঁ শুনিছে। ইয়াৰ লগতে অসমৰ বাহিৰত থকা কোনো কোনো মন্দিৰ দৰ্শন কৰাৰ কথাও তেওঁ শুনিছে। অৱশ্যে এটা কথা পিতৃয়ে ক'ব বিচাৰে যে, ''জুবিন গাৰ্গৰ বুদ্ধ-দৰ্শন খুব প্ৰিয়। '' অৱশ্যে সেই সম্পৰ্কে সণ্ঢালনিকৈ অধ্যয়ন কৰিবলৈ তেওঁ ''এতিয়া সময় দুৰ্লভ'' বুলি প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫৯ |language=as}}</ref> ==বঁটা আৰু সন্মান== [[File:Zubeen Garg receiving National Award.jpg|thumb|৫৫সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা, ২০০৯ত নন-ফিচাৰ ফিল্ম ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ''ৰ বাবে জুবিন গাৰ্গক ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি [[প্ৰতিভা পাটিল|প্ৰতিভা পাটিলে]] শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনাৰ বঁটা দিয়ে। ]] ১৯৯৬ চনত চেনেল ভি মিউজিক এৱাৰ্ড্‌ছ আৰু স্ক্ৰীন এৱাৰ্ড্‌ছত জুবিন গাৰ্গ "চান্দনী ৰাত" এলবামৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় পপ এলবাম হিচাপে নিৰ্বাচিত হয় যিটো ক্ৰমে দলেৰ মেহেন্দীৰ এলবাম ''বলো তা ৰা ৰা'' আৰু সুচিত্ৰ কৃষ্ণমূৰ্থীৰ এলবাম ''ডোলে ডোলে''ৰ হাতত পৰাস্ত হয়। ২০১১ চনত আমেৰিকাৰ ইলিনয়ৰ অক ব্ৰুকত অনুষ্ঠিত হোৱা অসম অধিৱেশনৰদ্বাৰা জুবিন গাৰ্গক বছৰৰ অতিথি শিল্পী হিচাপে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{cite book |last1=Koch |first1=Lars-Christian |last2=Klotz |first2=Sebastian |last3=Bohlman |first3=Philip V |title=Sounding Cities : Auditory Transformations in Berlin, Chicago, and Kolkata |date=2018 |publisher=LIT |location=Zürich |isbn=978-3-643-90555-0 |pages=213 |language=English}}</ref> ২০২৪ চনৰ ২৭ মে'ত জুবিন গাৰ্গক [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] [[বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়, মেঘালয়|বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] পৰা সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Hon. D.Litt. to Zubeen Garg and Lou Majaw at 10th USTM Convocation |work=USTM |url=https://ustm.ac.in/event/hon-d-litt-to-zubeen-garg-and-lou-majaw-at-10th-ustm-convocation/ |access-date=27 August 2024 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 August 2024 |title=USTM Holds 10th Convocation, Honors Zubeen Garg and Lou Majaw |url=https://www.pratidintime.com/north-east/meghalaya/ustm-holds-10th-convocation-honors-zubeen-garg-and-lou-majaw |access-date=27 August 2024 |website=Pratidin Time |language=en}}</ref> ২০০৯ চনৰ ৫৫সংখ্যক [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটাত]] অ-কাহিনীমূলক ছবি ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ''ৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনাৰ বঁটা লাভ কৰে। ২০২৫ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰ তাৰিখে কটন বিশ্ববিদ্যালয়ে জুবিন গাৰ্গক মৰণোত্তৰভাৱে সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। ২০২৫ চনৰ ২১ নৱেম্বৰ তাৰিখে ভাৰতীয় ডাক বিভাগৰ অসম শাখাই শিল্পীগৰাকীৰ ৫৩ সংখ্যক জন্মদিন উপলক্ষ্যে তেওঁৰ নামত এটি বিশেষ স্মৃতিচাৰণ পোষ্ট কাৰ্ড মুকলি কৰে। ২০২৬ চনত ফিল্মফেয়াৰ(অসম) য়ে জুবিন গাৰ্গক মৰণোত্তৰভাৱে জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা আৰু 'ৰৈ ৰৈ বিনালে' ছবিখনৰ বাবে বিশেষ বঁটা প্ৰদান কৰে। ২০২৬ চনৰ ৩০ জুলাই তাৰিখে অসম সাহিত্য সভাই জুবিন গাৰ্গক মৰণোত্তৰভাৱে সংগীতসুধাকৰ অভিধা প্ৰদান কৰে। {| class="wikitable" |- style="background:#cfc; text-align:center; " | বৰ্ষ|| '''বঁটা'''|| চলচ্চিত্ৰ/এলবাম/থিয়েটাৰ|| '''শিতান'''|| '''ফলাফল''' |- |rowspan="2" |১৯৯৬ |স্ক্ৰীন বঁটা |rowspan="2" |''চান্দনী ৰাত'' |rowspan="2" |শ্ৰেষ্ঠ আত্মপ্ৰকাশ ভাৰতীয় পপ এলবাম |{{nom}} |- |চেনেল ভি মিউজিক বঁটা |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০০৫ |BFJA বঁটা|| ''শুধো তুমি''|| শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক|| {{won}} |- |প্ৰাগ চিনে বঁটা-২০০৫ |''ৰং'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী – "ছায়া দৰে থাকা তুমি"<ref>{{Cite web|date=7 March 2021|title=Northeast's Sensation Zubeen Garg: Early Life, Career, Awards & Controversies – Sentinelassam|url=https://www.sentinelassam.com/entertainment/wikipedia-of-northeasts-singing-sensation-zubeen-garg-527402|access-date=9 March 2021|website=www.sentinelassam.com|language=en}}</ref> |{{won}} |- |২০০৬ |গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড<ref name="GIFA List Of Winners">{{cite web|title=G.I.F.A. Awards 2006: winners|date=10 December 2006|url=http://www.bollywoodhungama.com/features/2006/12/10/1918/index.html|website=[[Bollywood Hungama]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20081121175701/http://www.bollywoodhungama.com/features/2006/12/10/1918/index.html|access-date=24 April 2017|archive-date=21 November 2008}}</ref> | rowspan="6" |গেংষ্টাৰ | rowspan="4" |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (য়া আলি) |{{won}} |- | rowspan="5" |২০০৭ |ফিল্মফেয়াৰ বঁটা |{{nom}} |- |জী চিনে |{{nom}} |- |আইফা বঁটা<ref name=altfg>{{cite web |author=Andre Soares |url=http://www.altfg.com/blog/awards/indian-film-academy-awards-2007/ |title=Indian Film Academy Awards 2007 |publisher=Altfg.com |date=2 June 2007 |access-date=13 June 2012 |archive-date=8 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120208180559/http://www.altfg.com/blog/awards/indian-film-academy-awards-2007/ |url-status=live |archivedate=8 February 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120208180559/http://www.altfg.com/blog/awards/indian-film-academy-awards-2007/ |deadurl=yes }}</ref> |{{nom}} |- |ষ্টাৰডাষ্ট বঁটা<ref>{{cite web|title=Stardust Awards Winners for 2006|url=http://www.indicine.com/movies/bollywood/stardust-awards-winners-for-2006/|publisher=indicine.com|access-date=24 April 2017|archive-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180717184206/http://www.indicine.com/movies/bollywood/stardust-awards-winners-for-2006/|url-status=live}}</ref> |নতুন আলোড়নকাৰী কণ্ঠ |{{won}} |- |স্ক্ৰীন বঁটা<ref>{{Cite web |date=3 May 2022 |title=Screen Award for Best Male Playback Singer |url=https://bollywoodproduct.in/screen-award-for-best-male-playback-singer/ |access-date=2 July 2022 |website=Bollywood Product |language=en-US}}</ref> |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠ (য়া আলি) |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০০৮ | rowspan="2" |কলাকাৰ বঁটা |জিন্দেগী | rowspan="2" |শ্ৰেষ্ঠ মিউজিক এলবাম |{{won}} |- |''তুমি'' |{{won}} |- | ২০০৯ ||৫৫সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা || ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ'' || শ্ৰেষ্ঠ অ-কাহিনীমূলক সংগীত পৰিচালনাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|| {{won}} |- |২০১১ |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১১ |''[[জেতুকা পাতৰ দৰে (চলচ্চিত্ৰ)|জেতুকা পাতৰ দৰে]]'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"পুৱাৰ হাঁহিত"'' |{{nom}} |- |২০১২ ||প্ৰাগ চিনে বঁটা-২০১২<ref>{{cite web |title=Prag Cine Awards 2015 to be held in Assam |date=24 January 2015 |url=http://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/news-broadcasting/prag-cine-awards-2015-to-be-held-in-assam-150124 |publisher=indiantelevision.com |access-date=24 April 2017 |archive-date=1 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170501001923/http://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/news-broadcasting/prag-cine-awards-2015-to-be-held-in-assam-150124 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Prag Cine Award on March 21, 22|url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815/city053|publisher=assamtribune.com|access-date=24 April 2017|archive-date=2 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402195918/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815%2Fcity053|url-status=live|archivedate=2 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402195918/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815/city053|deadurl=yes}}</ref> |''[[ৰামধেনু (চলচ্চিত্ৰ)|ৰামধেনু]]'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"ৰং দিয়া মৰম"'' |{{nom}} |- |২০১৩ |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৩ |''মি এণ্ড মাই ছিষ্টাৰ'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"থুনুক-থানাক"'' |{{nom}} |- |২০১৪ |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৪ |''চিঞৰ'' |"শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"কালৰ অসুৰ"'' |{{nom}} |- | rowspan="2" | ২০১৫ | rowspan="2" |প্ৰাগ চিনে বঁটা উত্তৰ-পূব ২০১৫||''[[অহেতুক]]'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"অহেতুক"'' |{{won}} |- |''ৰ’দৰ চিঠি'' |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০১৬ | rowspan="2" |গপ চপ মিউজিক বঁটা |''বলিয়া কৃষ্ণ (হেঙুল থিয়েটাৰ)'' |বছৰটোৰ শীৰ্ষক গীত – "''বলিয়া কৃষ্ণ''" |{{won}} |- | rowspan="3" |''গানে কি আনে'' |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক – ''"জানো জানো"'' |{{won}} |- | rowspan="3" |২০১৭ | rowspan="2" |প্ৰাগ চিনে নৰ্থ-ইষ্ট ২০১৭ |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"জানো জানো"'' |{{nom}} |- |ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা |''[[কহিনুৰ থিয়েটাৰ|কহিনুৰ থিয়েটাৰ]]'' |ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী – "জনম জনম''"''<ref>{{Cite web|title=Dalmia Bharat : First Mobile Theatre Awards presented by Dalmia Cement {{!}} MarketScreener|url=https://www.marketscreener.com/quote/stock/DALMIA-BHARAT-LTD-9743873/news/Dalmia-Bharat-First-Mobile-Theatre-Awards-presented-by-Dalmia-Cement-24725283/|access-date=13 February 2021|website=www.marketscreener.com|date=10 July 2017 |language=en}}</ref> |{{won}} |- | rowspan="5" | ২০১৮ | rowspan="4" |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৮<ref>{{Cite web |date=28 May 2018 |title=Prag Cine Awards North-East 2018: Best director award for Utpal Barpujari |url=http://nenow.in/north-east-news/prag-cine-awards-north-east-2018-best-director-award-for-utpal-barpujari.html |access-date=20 August 2022 |website=NORTHEAST NOW |language=en-US}}</ref>|| rowspan="3" | ''[[মিছন চাইনা (চলচ্চিত্ৰ)|মিছন চাইনা]]'' || শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (জনপ্ৰিয়) || {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ ছবি (জনপ্ৰিয়) || {{won}} |- |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"দিন জ্বলে ৰাতি জ্বলে"'' |{{nom}} |- |''প্ৰিয়াৰ প্ৰিয়'' |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা |{{nom}} |- |ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা |''[[আৱাহন থিয়েটাৰ|আৱাহন থিয়েটাৰ]]'' |ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"অ' মা"''<ref>{{Cite web|title=Assam's Mobile theater industry gets due recognition; Artists, writers and personalities awarded|url=https://www.thenortheasttoday.com/current-affairs/states/assams-mobile-theater-industry-gets-due-recognition-artists-writers-and-personalities-awarded|access-date=13 February 2021|website=TheNortheastToday – Read From North East (TNT)|date=22 June 2018|language=en}}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |{{won}} |- |২০১৯ |ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা |''দেউতা (চিৰঞ্জীৱ থিয়েটাৰ)'' |ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"অ' দেউতা"''<ref>{{Cite web|date=20 July 2019|title=Tapan Das Bags Best Theatre Actor Award|url=https://www.pratidintime.com/tapan-das-bags-best-theatre-actor-award/|access-date=13 February 2021|website=Pratidin Time|language=en-US|archivedate=2 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210502130727/https://www.pratidintime.com/tapan-das-bags-best-theatre-actor-award/|deadurl=yes}}</ref> |{{won}} |- | rowspan="7" |২০২১ | rowspan="7" |প্ৰাগ চিনে বঁটা<ref>{{Cite web |title=20th Prag Cine Awards on Jan 30 |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/20th-prag-cine-awards-on-jan-30 |access-date=20 August 2022 |website=Pratidin Time |date=24 December 2020 |language=en}}</ref> | rowspan="3" |''[[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]]'' |শ্ৰেষ্ঠ ছবি (জনপ্ৰিয়) |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (জনপ্ৰিয়) |{{won}} |- |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"পাঞ্চনা"'' |{{won}} |- | rowspan="2" |[[ৰত্নাকৰ (চলচ্চিত্ৰ)|ৰত্নাকৰ]] |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক |{{won}} |- |শ্ৰেষ্ঠ কথা – ''"ৰাতি ৰাতি"'' |{{nom}} |- |''প্ৰতিঘাত'' |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক |{{nom}} |- |''[[বৰনদী ভটিয়ায়]]'' |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"বৰনদী ভটিয়ায়"'' |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০২২ | rowspan="2" |[[প্ৰাগ চিনে বঁটা]] ২০২২<ref>{{Cite web |title=Galaxy of Stars Gathered at the 'Prag Cine Awards 2022', Check the Winners List |url=https://pragnews.com/Galaxy-of-Stars-Gathered-at-the-%27Prag-Cine-Awards-2022%27,-Check-the-Winners-List |access-date=20 August 2022 |website=pragnews.com |language=en }}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |দা ফায়াৰিং ৰেঞ্জ |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (২০২০) |{{nom}} |- |চন্দ্ৰাৱলী |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (২০২১) |{{nom}} |- | rowspan="4" |২০২৩ |৮ম অসম ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা<ref>{{Cite web |date=10 March 2023 |title=8th Assam State Film Awards announced, Jonaki Porua—Fireflies, Bulbul Can Sing win best film award |url=http://nenow.in/top-news/8th-assam-state-film-awards-announced-jonaki-porua-fireflies-bulbul-can-sing-win-best-film-award.html |access-date=13 March 2023 |website=Northeast Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |title='৩৫ হাজাৰ গান গোৱাৰ পিছত এতিয়া আৰু শ্ৰেষ্ঠ কণ্ঠশিল্পীৰ বঁটা লৈ থাকিবলৈ দিন নাই' | date=13 March 2023 |url=https://www.youtube.com/watch?v=dJWoPZknc0w |access-date=13 March 2023 |language=en}}</ref> |[[কাঞ্চনজংঘা]] |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"পাঞ্চনা"'' |{{Won}} |- | rowspan="3" |ৰাজস্থান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ ''<small>(অন্যান্য ৰাজ্যিক ছবিত)</small>'' | rowspan="3" |ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২ |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"কি নাম দি মাতিম"'' |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা – "''কি নাম দি মাতিম"'' |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী চৰিত্ৰ |{{Won}} |- |২০২৪ |ফিল্মফেয়াৰ বঁটা-অসমীয়া<ref>{{Cite web |title=Filmfare Awards Assamese 2024 Winners – Complete List Out! |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-assamese-2024/winners |access-date=5 April 2025 |website=filmfare.com |language=en}}</ref> |দা শ্লেম বুক |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত এলবাম |{{Won}} |- |২০২৫ |ভূপেন হাজৰিকা বঁটা |বেলতলা বহাগী উৎসৱ সমিতি। কবিতা বৰুৱাৰদ্বাৰা প্ৰদান, [[ভূপেন হাজৰিকা]]ৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী |জীৱনজোৰা সাধনাৰ বঁটা<ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg conferred the Bhupen Hazarika Award 2025 |url=https://dainikjanambhumi.com/news/dr-bhupen-hazarika-award-has-been-presented-to-zubeen-garg?utm_source=chatgpt.com |work=Dainik Janambhumi}}</ref><ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg to be conferred with Dr. Bhupen Hazarika Award |url=https://www.sentinelassam.com/cities/guwahati-city/assam-singer-zubeen-garg-to-be-conferred-with-dr-bhupen-hazarika-award |work=The Sentinel}}</ref> |সন্মানীত |- |} ==বিতৰ্ক== জুবিন গাৰ্গ কেইবাবাৰো বিভিন্ন বিতৰ্কৰ মাজত সোমাই পৰিছিল। গান গাই থকা অৱস্থাত জখলা বগোৱাকে ধৰি মঞ্চত কৰা কেতবোৰ কাণ্ডৰ বাবে তেওঁ কেইবাবাৰো সমালোচিত হৈছিল।<ref name="timesof">{{cite web | url=http://www.timesofassam.com/headlines/zubin-garg-into-controversy-again/ | title=Zubeen Garg into controversy again | publisher=Times of Assam | date=2010-08-26 | accessdate=2013-04-27}}</ref> ২০১১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত তেওঁ ''অসম বন্ধ''ৰ বিৰুদ্ধে আৰক্ষী থানাত এজাহাৰ দাখিল কৰিছিল যদিও পাছলৈ সেয়া উঠাই লয়।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} ===ভূপেন হাজৰিকাৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া=== ২০১১ চনৰ ৯ নৱেম্বৰত [[গুৱাহাটী]]ৰ জালুকবাৰীস্থিত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ চৌহদত অনুষ্ঠিত [[ভূপেন হাজৰিকা|ড॰ ভূপেন হাজৰিকা]]ৰ অন্তিম শ্ৰদ্ধাঞ্জলি অনুষ্ঠানত জুবিনক মূৰত এখন কাপোৰৰ সৈতে এটা হালধীয়া বৰণৰ গেঞ্জী পৰিহিত অৱস্থাত দেখা দিছিল। জুবিনৰ সেই পোছাকযোৰক লৈ সমগ্ৰ অসমজুৰি বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল। অৱশেষত জুবিন গাৰ্গে ক্ষমা-প্ৰাৰ্থনা বিচাৰি বিতৰ্কৰ শেষ কৰিছিল।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} ===বিহু-মঞ্চত হিন্দী গান=== ২০১৩ চনত নিষিদ্ধ ঘোষিত সংগঠন [[আলফা]]ই অসমৰ গায়কসকলক বিহু-মঞ্চত হিন্দী গীত পৰিৱেশন নকৰিবলৈ জাননী দিছিল। কিন্তু এই আদেশ অমান্য কৰি জুবিন গাৰ্গে লতাশিল বিহু-মঞ্চত তেওঁৰ জনপ্ৰিয় হিন্দী গান ''য়া আলী'' পৰিৱেশন কৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়াস্বৰূপে আলফাৰ সৰ্বাধিনায়ক পৰেশ বৰুৱাই জুবিন গাৰ্গক ''ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক আগ্ৰাসনৰ এজেণ্ট''ৰূপে অভিহিত কৰি তেওঁক সংঘাতৰ বাবে সাৱধান কৰি দিছিল।<ref name="tehelka">{{cite web | url=http://tehelka.com/zubeen-hits-the-wrong-notes-for-ulfa/ | title=Zubeen hits the wrong notes for ULFA | publisher=Tehelka.com | date=2013-04-19 | accessdate=2013-04-27 | author=Ratnadip Choudhury | archivedate=2013-04-23 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130423164622/http://tehelka.com/zubeen-hits-the-wrong-notes-for-ulfa/ | deadurl=yes }}</ref> এই ঘটনাত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[তৰুণ গগৈ]]য়ে জুবিনক সমৰ্থন কৰি তেওঁক নিৰাপত্তা প্ৰদান কৰিছিল।<ref name="ইণ্ডিয়ান">{{cite web | url=http://www.indianexpress.com/news/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/1105979/ | title='Ya Ali' singer Zubeen Garg provided security after ULFA threat | publisher=The Indian Express | date=2013-04-22 | accessdate=2013-04-27}}</ref> অৱশ্যে কেইদিনমানৰ পাছতে এই বিবাদৰ মীমাংসা হয়। জুবিনৰ মৃত্যুত শোক প্ৰকাশ কৰি এই নিষিদ্ধ ঘোষিত সংগঠনটিয়ে এটি প্ৰেছ বিজ্ঞপ্তি প্ৰকাশ কৰিছে। ===সুৰাকণ্ঠ=== ২০১৯ চনত বঙাইগাঁও জিলাৰ বক্সিং এছ’চিয়েশ্যনৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানত ব্ৰাহ্মণ সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত বিতৰ্কিত মন্তব্য আগবঢ়োৱাৰ পাছত দৰং আৰু ওদালগুৰি জিলা ব্ৰাহ্মণ যুৱ মঞ্চই তেওঁক '''সুৰাকণ্ঠ''' উপাধি প্ৰদান কৰিছিল।<ref>[https://sangbad365.com/brahman-samaj-vs-zubeen/ জুবীন গাৰ্গক জুবীন গাৰ্গ নহয়, জুবীন সুৰাকণ্ঠ আখ্যা ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ যুৱ মঞ্চই]</ref> ===মাজুলীত নিষিদ্ধ=== মাজুলীৰ পূৱেৰুণ কলা পৰিষদৰ উদ্যোগত অনুষ্ঠিত ৰঙালী বিহু সন্মিলনৰ‌ সামৰণি অনুষ্ঠানত জুবিনক ''সংগীত সিন্ধু'' উপাধি প্ৰদান কৰাৰ অৱস্থাত জুবিনে সত্ৰাধিকাৰক ''প্ৰভু ঈশ্বৰ'' সম্বোধন কৰা সম্পৰ্কত আপত্তি দৰ্শায়।<ref name=":0" /> ফলত মাজুলী জিলা সত্ৰ মহাসভাই তেওঁক মাজুলীত সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান পৰিৱেশনত নিষেধাজ্ঞা জাৰী কৰিছিল।<ref name=":0">[https://assam.news18.com/news/assam/zubeen-garg-is-banned-in-majuli-by-majuli-satra-mahasabha-for-insulting-satradhikar-tv-bhaskar-subham-g-377776.html Zubeen Garg Controversy: মাজুলীত নিষিদ্ধ জুবিন গাৰ্গ! সত্ৰাধিকাৰক অসন্মান কৰি শ্ৰীকৃষ্ণক তুচ্ছ-তাচ্ছিল্য কৰি ৰোষত পৰিল মাজুলীবাসীৰ]</ref><ref>{{cite news |last2=Raj |first2=Suhasini |last1=Walker |first1=Mark |author2-link=Suhasini Raj |title=Zubeen Garg, Singer Who Charmed India With a Bollywood Hit, Dies at 52 |url=https://www.nytimes.com/2025/09/22/world/asia/zubeen-garg-dead.html |access-date=23 September 2025 |work=[[The New York Times]] |date=22 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Assam: Zubeen Garg Faces Ban From Majuli District Satra Mahasabha |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-zubeen-garg-faces-ban-from-majuli-district-satra-mahasabha |work=Sentinel Assam |date=26 April 2024 |access-date=27 April 2024}}</ref> ===লগুণ বিতৰ্ক=== ২০১৯ চনত শিল্পীগৰাকীয়ে বিতৰ্কৰ সন্মুখীন হৈছিল যেতিয়া তেওঁ কৈছিল ''মই ব্ৰাহ্মণ, কিন্তু চিনেমাখনত মোৰ [[লগুণ]] (ব্ৰাহ্মণসকলে পিন্ধা পৱিত্ৰ সূতা) ছিঙি পেলাইছোঁ। মই আগতেও লগুণডাল আঁতৰাই পেলাইছিলোঁ আৰু এতিয়াও পিন্ধা নাই। '' পাছলৈ তেওঁ এই বক্তব্যৰ বাবে ক্ষমা বিচাৰে।<ref>{{cite web | title=Assam singer Zubeen Garg says,'These Brahmins should be killed'; case registered | date=30 July 2019 | url=https://www.oneindia.com/india/assam-singer-zubeen-garg-says-these-brahmins-should-be-killed-case-registered-2926237.html }}</ref> জুবিন গাৰ্গে মিডিয়াৰ আগত স্পষ্ট কৰি দিলে যে তেওঁ আচলতে তেনেকৈ বুজাব বিচৰা নাছিল। তেওঁ কয়—'' "মই ধেমালি-ধেমালিতে কৈছিলোঁ বাবে মানুহে ভুল বুজিলে। মই বুজাব বিচাৰিছিলোঁ যে আমি উচ্চ জাতি-নিম্ন জাতিৰ ব্যৱস্থাটো নাইকিয়া কৰিব লাগে। মই সেই কঞ্চেপ্টটোত বিশ্বাস কৰোঁ। সেই প্ৰচেষ্টাত 'বামুণ' শব্দটো ভুলতে ওলাই গ’ল। মই ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ সন্মুখত ক্ষমা বিচাৰিছোঁ যিহেতু মোৰ উদ্দেশ্য নাছিল। মই নিজেও ব্ৰাহ্মণ ল’ৰা। মানুহে অতদিনে দেখি আহিছে—মই কি কৰি আহিছোঁ।" মই সকলো শ্ৰেণীৰ মানুহৰ বাবে কাম কৰিছোঁ।" '' ইয়াৰ উপৰি গাৰ্গে কয়— ''"মই সেইসময়ত ক্লান্ত হৈ পৰিছিলোঁ কাৰণ মই বিগত ৩-৪ ৰাতি ধৰি অবিৰতভাৱে অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰি আছিলোঁ। আই এম ছ’ৰী। আগলৈ আৰু এনেকুৱা নহয়।" ''<ref name="Prag News">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=D2sTTsZQ7rg |title=Zubeen-Brahmin controversy: Zubeen Garg seeks apology for the brahmin controversy}}</ref> == মৃত্যু == [[File:People gathered at the Sarusajai Bhogeswar Baurah Sports Complex in Guwahati to pay their respects to Zubeen Garg.jpg|thumb|সৰুসজাইস্থিত ভোগেশ্বৰ বৰুৱা ক্ৰীড়া প্ৰাঙ্গণত ৰখা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ চাবলৈ ৰাইজ সমবেত হয়। ]] [[File:Admirers and fans of Zubeen Garg are lighting the lamps at a market of Guwahati.jpg|thumb|অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত জুবিন গাৰ্গক সুঁৱৰি সন্ধ্যা চাকি আৰু মম জ্বলোৱা হয়। ]] ২০২৫ চনৰ ১৯ ​​ছেপ্টেম্বৰ‌ তাৰিখে [[:en:Saint_John's_Island|ছেইণ্ট জ’ন্‌ছ দ্বীপ]]ৰ সমীপত থকা ছিংগাপুৰ প্ৰণালী ([[:en:Singapore_Strait|Singapore Strait]])ৰ বুকুত হোৱা এক দুৰ্ঘটনাৰ পাছত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু হয়। তেওঁ পানীৰ তলত উশাহ লোৱাৰ অসুবিধাৰ সন্মুখীন হৈছিল, এনে পৰিস্থিতিৰপৰা উদ্ধাৰ কৰি কাৰ্ডিঅ’পালমনাৰী ৰিছাছিটেশ্যন (চিপিআৰ) দিয়াৰ পাছত [[Singapore General Hospital|ছিংগাপুৰ জেনেৰেল হস্পিটেলৰ]] আই.চি.ইউত ভৰ্তি হোৱাৰ পাছত তেওঁক মৃত বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Assamese singer Zubeen Garg dies in scuba diving accident in Singapore |url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-garg-assamese-singer-dies-in-singapore-scuba-diving-accident-10259381/ |work=The Indian Express |date=19 September 2025 |access-date=19 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Popular Assam singer Zubeen Garg dies in Singapore accident |url=https://www.ndtv.com/entertainment/popular-assam-singer-zubeen-garg-dies-in-singapore-accident-9306555 |work=NDTV |date=19 September 2025 |access-date=19 September 2025}}</ref> তেওঁ ছিংগাপুৰত নৰ্থ ইষ্ট ইণ্ডিয়া ফেষ্টিভেলত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ গৈছিল, য’ত তেওঁ অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰাৰ কথা আছিল। ২০২৫ চনৰ ২২ ছেপ্টেম্বৰত মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাই ঘোষণা কৰে যে ২৩ ছেপ্টেম্বৰত গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ কমাৰকুছি এন চি গাঁৱত গাৰ্গৰ মৃতদেহ সম্পূৰ্ণ ৰাজ্যিক সন্মানেৰে দাহ কৰা হ’ব।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg to be cremated with full state honours near Guwahati on September 23 |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> যোৰহাটৰ জনসাধাৰণে অসম চৰকাৰক যোৰহাটত মৃতদেহ দাহৰ বাবে জনোৱা দাবীৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি ৰাজ্যিক মন্ত্ৰীসভাৰ আলোচনা আৰু পৰিয়ালটোৰ সুবিধা তথা পছন্দ দুয়োটা দিশত বিবেচনা কৰি এই সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছিল। পত্নী গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ আৰু ভগ্নী পামী বৰঠাকুৰে ৮৫বছৰীয়া পিতৃৰ দুৰ্বল স্বাস্থ্য আৰু গুৱাহাটীৰপৰা আঁতৰত ৰীতি-নীতি সমাপন কৰাত হোৱা অসুবিধাৰ কথা উল্লেখ কৰে। আপোচ হিচাপে চৰকাৰে ঘোষণা কৰে যে, গাৰ্গৰ চিতাভস্ম যোৰহাটলৈও লৈ যোৱা হ’ব। গুৱাহাটীৰ দাহস্থলীৰ লগতে যোৰহাটতো গাৰ্গৰ স্মৃতিসৌধ নিৰ্মাণ কৰা হ’ব বুলি চৰকাৰে ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news |title=Assam CM: Family's wish to perform Zubeen Garg's last rites near Guwahati prioritised; memorials planned in both Guwahati and Jorhat |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> [[File:Ambulance carrying Zubeen Garg amidst crowd.jpg|thumb|ৰাইজৰ মাজেৰে যাত্ৰা কৰা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ কঢ়িয়াই নিয়া এম্বুলেঞ্চখন]] স্থানীয় গাঁৱৰ লোকে স্বেচ্ছামূলকভাৱে কাম কৰা ৩.৩ একৰ চৰকাৰী আবণ্টিত মাটিত বিস্তৃত এই শ্মশান ক্ষেত্ৰখনত ৫ হাজাৰ লোকৰ উপস্থিতি সম্ভৱ যদিও অনুমাণিক ৫০ হাজাৰ লোকৰ আগমন ঘটে। গাৰ্গৰ মৃতদেহ ২৩ ছেপ্টেম্বৰৰ পুৱালৈকে গুৱাহাটীৰ অৰ্জুন ভোগেশ্বৰ বৰুৱা ক্ৰীড়া ভৱনত জনসাধাৰণে শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনোৱাৰ বাবে ৰাজ্যিক ব্যৱস্থাৰে ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg's body to be kept at Guwahati sports complex before cremation |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-gargs-mortal-remains-to-be-kept-at-sarusajai-till-monday-assam-cm/cid/2124200 |work=The Telegraph |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ দিনটোলৈকে (২৩ ছেপ্টেম্বৰ) ৰাজ্যিক শোকৰ সময় বৃদ্ধি কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg cremation: Mourning period extended by one day |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> ২০২৫ চনৰ ১৯ ​​ছেপ্টেম্বৰত ছিংগাপুৰত তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত তাত জুবিন গাৰ্গৰ মৃতদেহৰ মৰণোত্তৰ পৰীক্ষা কৰা হয়। এই পৰীক্ষাৰ ফলাফলত পানীত ডুব যোৱা কাৰণত তেওঁৰ মৃত্যুহোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Zubeen Garg’s death certificate cites drowning as cause of death |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/why-assam-government-ordered-second-post-mortem-of-zubeen-garg-s-body-101758549639461.html |website=Hindustan Times |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> তেওঁৰ মৃতদেহ অসমলৈ অনাৰ পাছত বিভিন্নপক্ষৰপৰা জনসাধাৰণৰ দাবী আৰু আৱেদনৰ বাবে ৰাজ্য চৰকাৰে সৰ্বসাধাৰণৰ উদ্বেগ দূৰ কৰিবলৈ আৰু যিকোনো ধৰণৰ সন্দেহ নুই কৰিবলৈ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মৰণোত্তৰ পৰীক্ষাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref>{{cite web |title=Second post-mortem on Zubeen Garg on Tuesday after demands from people, says Assam CM |url=https://www.indiatoday.in/entertainment/story/second-post-mortem-on-zubeen-garg-on-tuesday-after-demands-from-people-says-assam-cm-himanta-biswa-sarma-2791537-2025-09-22 |website=India Today |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> পত্নী গৰিমা গাৰ্গৰ সন্মতি সাপেক্ষে অন্ত্যোষ্টিক্ৰিয়াৰ পূৰ্বে এইম্‌ছ গুৱাহাটীৰ এটা দলৰ সহযোগত গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়ত এই পদ্ধতিৰ দিন ধাৰ্য কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Second post-mortem of Zubeen Garg’s body to be done on Tuesday morning |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/second-post-mortem-of-zubeen-gargs-body-to-be-done-on-tuesday-morning/ |website=The Tribune |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> ===শ্ৰদ্ধাঞ্জলি=== জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুত সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষতে ব্যাপক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি দিয়া হয়। প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]], বিৰোধী দলৰ নেতা [[ৰাহুল গান্ধী]], অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]], [[ৰাইজৰ দল]]ৰ সভাপতি [[অখিল গগৈ]], অসম জাতীয় পৰিষদৰ সভাপতি লুৰীণজ্যোতি গগৈকে ধৰি বহু উচ্চ পদস্থ ব্যক্তিয়ে গাৰ্গৰ দেহাৱসানত শোক প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite news |title=Condolences pour in over death of singer Zubeen Garg |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/condolences-pour-in-over-death-of-singer-zubeen-garg/article70069962.ece |access-date=19 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=19 September 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite news |date=19 September 2025 |title=Singer Zubeen Garg passes away at 52: PM Modi expresses grief; Rahul Gandhi, Kharge pay tribute |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/assam-cm-himanta-biswa-sarma-mourns-zubeen-gargs-death-calls-him-assams-favourite-rockstar/articleshow/123996813.cms |access-date=19 September 2025 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> শ্ৰদ্ধাঞ্জলিস্বৰূপে [[অসম চৰকাৰ|অসম চৰকাৰে]] ২০ ছেপ্টেম্বৰৰপৰা ২২ ছেপ্টেম্বৰলৈ তিনিদিনীয়া ৰাজ্যিক শোক ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news |title=Assam declares three-day State mourning over singer Zubeen Garg's death |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/zubeen-garg-death-singapore-assam-state-mourning-three-days/article70073216.ece |access-date=20 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=20 September 2025 |language=en-IN}}</ref> [[পশ্চিমবংগ|, উত্তৰ পূব ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ সঙ্ঘই সাতদিনীয়াকৈ সকলো কাৰ্যসূচী স্থগিত কৰি শোক প্ৰকাশ কৰে।পশ্চিম বংগ]]ৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[মমতা বেনাৰ্জী]]য়েও শোক প্ৰকাশ কৰি গাৰ্গক তেওঁৰ "প্ৰিয় ভাতৃ" বুলি অভিহিত কৰে আৰু তেওঁৰ "মৃদু কণ্ঠ আৰু অদম্য মনোভাব"ৰ প্ৰশংসা কৰে আৰু লগতে কয় যে, তেওঁৰ গীতসমূহ "চিৰদিনৰ বাবে অমৰ" হৈ থাকিব।<ref>{{cite news |title=Bengal CM Mamata Banerjee mourns singer Zubeen Garg's death |url=https://theprint.in/india/bengal-cm-mamata-banerjee-mourns-singer-zubeen-gargs-death/2747044/ |work=ThePrint |agency=PTI |date=19 September 2025 |access-date=23 September 2025}}</ref> ৰাজনৈতিক নেতাৰ উপৰি ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত উদ্যোগৰ অসংখ্য ব্যক্তিয়ে গাৰ্গৰ মৃত্যুত শোক প্ৰকাশ কৰে। সহযোগী অসমীয়া গায়ক [[অংগৰাগ মহন্ত|পাপনে]] গাৰ্গক "এটা প্ৰজন্মৰ কণ্ঠ" বুলি অভিহিত কৰি ভাতৃ হেৰুৱাৰ সমান ক্ষতি বুলি অভিহিত কৰে। তেওঁৰ সৈতে ''গেংষ্টাৰ (২০০৬)'' ছবিত সহযোগ কৰা সংগীত পৰিচালক [[প্ৰীতম চক্ৰৱৰ্তী]]য়ে তেওঁ “হতভম্ব আৰু বিধ্বস্ত” হৈছে বুলি উল্লেখ কৰি গাৰ্গৰ পৰিয়াললৈ সমবেদনা জ্ঞাপন কৰে। সংগীত শিল্পী [[এ. আৰ. ৰহমান]], প্ৰবীণ গায়ক [[হৰিহৰণ (গায়ক)|হৰিহৰণ]], সুৰকাৰ [[জিৎ গাংগুলী]], [[বাদশ্বাহ]], গায়ক [[আলিছা চিনাই]], [[মহালক্ষ্মী আয়াৰ]], [[শান|চান]], অমল মালিক, [[দেৱজিৎ সাহা]], [[কল্পনা পাটোৱাৰী]], [[শিল্পা ৰাও]], [[সুনিধি চৌহান]], [[নেহা ভাছিন]], [[ৰাগেশ্বৰী লুম্বা]], [[সাগৰিকা মুখাৰ্জী]], [[শ্ৰেয়া ঘোষাল]], [[তৰালি শৰ্মা]], [[বিশাল মিশ্ৰা (সুৰকাৰ)|বিশাল মিশ্ৰা]], বিশাল দদলানী, আৰু অভিনেতা [[দেব (অভিনেতা)|দেৱ]] আৰু প্ৰসেনজিৎ চেটাৰ্জীয়েও ছ’চিয়েল মিডিয়াত শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনায়।<ref>{{cite news |last1=P |first1=Devadasan K. |title=Zubeen Garg’s final journey: India bids tearful goodbye |url=https://gulfnews.com/entertainment/zubeen-gargs-final-journey-india-bids-tearful-goodbye-1.500277469 |access-date=23 September 2025 |work=[[Gulf News]] |date=21 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Khan |first1=Lubna |title=Hariharan Pays Tribute After ‘True Soul’ Zubeen Garg’s Death: ‘He Belonged To People’ |url=https://www.news18.com/movies/regional-cinema/hariharan-pays-tribute-after-true-soul-zubeen-gargs-death-he-belonged-to-people-aa-9588636.html |access-date=23 September 2025 |work=[[CNN-News18|News18]] |date=22 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Bhattacharya |first1=Tanisha |title=Zubeen Garg Death: Tributes From Shaan, Papon And Others - "Devastated And Shocked" |url=https://www.ndtv.com/entertainment/zubeen-garg-death-tributes-from-pritam-armaan-malik-and-others-devastated-and-shocked-9307008 |access-date=22 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=19 September 2025}}</ref><ref name="sangbadpratidin">{{cite news |title='ভাইকে হাৰালাম', জুবিনেৰ মৃত্যুতে বাকৰুদ্ধ পাপন, শোকপ্ৰকাশ প্ৰীতম ও দেবেৰ |trans-title='Lost a brother': Papon speechless, tributes from Pritam and Dev after Zubeen's death |url=https://www.sangbadpratidin.in/entertainment/cinema/zubeen-garg-death-pritam-papon-dev-jeet-ganguly-are-devastated-by-news/ |work=Sangbad Pratidin |date=19 September 2025 |access-date=23 September 2025 |language=bn}}</ref> অসমীয়া অভিনেতা [[আদিল হুছেইন]]ে অসমীয়া সংগীত আৰু চিনামাত গাৰ্গৰ সাংস্কৃতিক গুৰুত্বৰ কথা দোহাৰি সমগ্ৰ বাতৰিটোক “হৃদয়বিদাৰক” বুলি অভিহিত কৰে।<ref name="sangbadpratidin" /> ২০২৫ চনৰ ২১ ছেপ্টেম্বৰত ৰঘু ডাকাটৰ ট্ৰেইলাৰ মুকলি অনুষ্ঠানত গাৰ্গৰ স্মৃতিত কলকাতাৰ নেতাজী ইনড’ৰ ষ্টেডিয়ামত ৩০ ছেকেণ্ডৰ মৌনতা অৱলম্বন কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Raghu Dakat trailer launch, Dev's 20 years in Tollywood: Event pays tribute to Zubeen Garg with silence |url=https://bengali.abplive.com/entertainment/himanta-biswa-sarma-shared-raghu-dakat-trailer-launch-video-as-they-paid-tribute-to-zubeen-garg-entertainment-news-bollywood-1153347 |work=ABP Ananda |date=21 September 2025 |access-date=23 September 2025 |language=bn}}</ref> ২০১৯ চনত গুৱাহাটীৰ [[বি বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|বি. বৰুৱা মহাবিদ্যালয়]]ত অনুষ্ঠিত এক সংগীতানুষ্ঠানত গাৰ্গে প্ৰকাশ কৰিছিল যে "[[মায়াবিনী ৰাতিৰ বুকুত]]" গীতটো তেওঁৰ মৃত্যুৰ সময়ত বজাব লাগে। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত এই গীতটো কেৱল তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াতে নহয়—সমগ্ৰ অসমতে, ঘৰে-দোকানে আৰু ৰাজহুৱা অনুষ্ঠানত ব্যাপকভাৱে পৰিৱেশন কৰা শ্ৰদ্ধাঞ্জলিৰ সামূহিক গীত হিচাপে পৰিণত হয়।<ref>{{cite magazine |last=Das |first=Yudhajit Shankar |date=22 September 2025 |url=https://www.indiatoday.in/india/story/zubeen-garg-funeral-song-mayabini-ratir-bukut-song-anthem-procession-guwahati-fans-grief-2791423-2025-09-22 |title=Zubeen Garg funeral: The phenomenon called Zubeen Garg and how Mayabini became an anthem |magazine=India Today |accessdate=23 September 2025}}</ref> ===লিমকা বুক অৱ ৰেকৰ্ডছ=== ছিংগাপুৰৰপৰা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ গুৱাহাটী আহি পোৱাৰ পাছতেই লক্ষাধিক লোক তেওঁৰ শৰীৰ কঢ়িয়াই নিয়া বাহনৰ কাষত থিয় দিয়ে। একাধিক বাতৰিৰ মতে, লিমকা বুক অৱ ৰেকৰ্ড্‌ছে সমবেত হোৱা লোকৰ সংখ্যাক পৃথিৱীৰ ভিতৰতে চতুৰ্থ সৰ্বাধিক হিচাপে অভিহিত কৰে। [[মাইকেল জেকচন]], পোপ ফ্ৰাঞ্চিছ আৰু দ্বিতীয় ৰাণী এলিজাবেথৰ পাছতে এই সমাৱেশক চতুৰ্থ বৃহত্তম হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হয়।<ref name="HT">{{cite web | url=https://www.hindustantimes.com/india-news/zubeen-gargs-funeral-in-guwahati-listed-as-fourth-biggest-gathering-enters-limca-book-of-records-101758541214756.html | title=Zubeen Garg fans queue up in thousands for last glimpse of their idol | publisher=Hindustan Times | date=Updated on: Sept 23, 2025 08:06 am IST | accessdate=24 September 2025 | author=HT NEWS DESK}}</ref> <ref name="MC">{{cite web | url=https://www.moneycontrol.com/entertainment/zubeen-garg-s-funeral-becomes-forth-biggest-gathering-enters-limca-book-of-records-article-13565844.html | title=Zubeen Garg’s funeral becomes fourth biggest gathering, enters Limca Book of Records | publisher=Money Control | date=September 22, 2025 15:00 IST | accessdate=24 September 2025 | author=MONEY CONTROL}}</ref> <ref name="News Arena">{{cite web | url=https://newsarenaindia.com/nation/zubeen-s-funeral-ranked-4th-largest-global-gathering/57172 | title=Zubeen’s funeral ranked 4th largest global gathering | publisher=News Arena India | date=September 22, 2025, 02:49 PM | accessdate=24 September 2025}}</ref> ===তদন্ত=== ছিংগাপুৰ কৰ্তৃপক্ষই প্ৰদান কৰা মৃত্যুৰ প্ৰমাণ-পত্ৰত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ কাৰণ ডুব যোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg's cause of death revealed: Death certificate states singer died due to drowning |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/zubeen-gargs-cause-of-death-revealed-death-certificate-states-singer-died-due-to-drowning/articleshow/124030064.cms |work=The Times of India |date=20 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> গাৰ্গৰ মেনেজাৰ আৰু ফেষ্টিভেল আয়োজকৰ বিৰুদ্ধে গাফিলতি আৰু সুৰক্ষা ব্যৱস্থাৰ অভাৱৰ অভিযোগত কেইবাখনো এজাহাৰ দাখিল কৰা হৈছিল, য'ত গাৰ্গে লাইফ জেকেট পিন্ধিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা বুলিও বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg death: Assam Police file FIR against event organiser, controversy angle to be probed |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/zubeen-garg-death-assam-police-file-fir-against-event-organiser-controversy-angle-to-be-probed-101758350955318.html|work=Hindustan Times |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref><ref>{{Cite news |title=No life jacket? Controversy angle under scanner in Zubeen Garg death probe so far |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/no-life-jacket-controversy-angle-under-scanner-zubeen-garg-death-probe-so-far-101758362390294.html|work=Hindustan Times |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> পিছলৈ তেওঁৰ পত্নীয়ে তেওঁৰ মেনেজাৰৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ বাবে আবেদন জনায়।<ref>{{Cite news |title=Withdraw FIRs against Siddhartha, says Garima |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/withdraw-firs-against-siddhartha-says-garima/articleshow/124019732.cms |work=The Times of India |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ মেইলযোগে চিআইডিৰ ওচৰত এজাহাৰ দাখিল কৰে। এই এজাহাৰত তেওঁ সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মা, [[শ্যামকানু মহন্ত|শ্যামকানু মহন্তকে]] সাঙুৰি ছিংগাপুৰত জুবিন গাৰ্গৰ কাষত উপস্থিত থকাসকলৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তঁৰে। <ref name="Garima">{{cite news | url=https://www.patrika.com/en/national-news/wife-of-zubeen-garg-garima-garg-saikia-files-fir-against-all-accused-in-suspected-death-case-in-singapore-19981524 | title=Wife of Zubeen Garg, Garima Saikia Garg, files FIR against all accused in suspected death case in Singapore | date=Sep 28, 2025 | agency=Patrika | accessdate=3 October 2025}}</ref> <ref name="Garima1">{{cite news | url=https://thelogicalindian.com/zubeen-gargs-wife-files-cid-complaint-names-manager-organiser-in-probe-demand-over-singers-death/ | title=Zubeen Garg’s Wife Files CID Complaint, Names Manager, Organiser in Probe Demand Over Singer’s Death | date=Sep 29, 2025 | agency=The logical Indian| accessdate=3 October 2025}}</ref> <ref name="Garima2">{{cite news | url=https://www.asomiyapratidin.in/homepage/garima-saikia-garg-fir-cid-10508796 | title=কাৰ কাৰ বিৰুদ্ধে এজাহাৰ দাখিল কৰিলে গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গে?| date=Sep 27, 2025 | agency=অসমীয়া প্ৰতিদিন| accessdate=3 October 2025}}</ref> জনসাধাৰণৰ দাবীৰ পাছত অসম চৰকাৰে গাৰ্গৰ পৰিয়ালৰ সদস্যৰ সন্মতি সাপেক্ষে [[গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় চিকিৎসালয়|গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় চিকিৎসালয়]]ত দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মৰণোত্তৰ পৰীক্ষাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref>{{Cite news |last=Kalita |first=Kangkan |title=Second post-mortem on Garg on Tuesday after demands from people, says Assam CM Himanta Biswa Sarma |url=https://www.indiatoday.in/entertainment/story/second-post-mortem-on-zubeen-garg-on-tuesday-after-demands-from-people-says-assam-cm-himanta-biswa-sarma-2791537-2025-09-22|work=[[India Today]] |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref>২৩ ছেপ্টেম্বৰৰ পুৱাৰ ভাগত তেওঁৰ মৰণোত্তৰ পৰীক্ষা সম্পন্ন হয়।<ref name="autopsy2">{{cite web |last= |first= |title=Zubeen Garg’s Second Post-Mortem Completed in Guwahati Ahead of Final Rites |url=https://www.ndtv.com/entertainment/zubeen-gargs-second-post-mortem-completed-in-guwahati-ahead-of-final-rites-9326201 |website=NDTV |publisher=NDTV |date=2025-09-23 |access-date=2025-10-12}}</ref> জনতাৰ দাবী আৰু অসমীয়া শিল্পীৰ হেঁচাত তদন্তৰ বাবে এটা বিশেষ তদন্তকাৰী দল (SIT) গঠন কৰা হয়।<ref>{{cite news |last1=Purkayastha |first1=Biswa Kalyan |title=Assam: SIT formed to probe Zubeen Garg's death; Congress demands CBI inquiry |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/assam-sit-formed-to-probe-zubeen-garg-s-death-congress-demands-cbi-inquiry-101758724645343.html |access-date=25 September 2025 |work=[[Hindustan Times]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Karmakar |first1=Sumir |title=Assam Police form SIT to probe Zubeen Garg's death following suspicion of foul play |url=https://www.deccanherald.com/india/assam/assam-police-form-sit-to-probe-zubeen-gargs-death-following-suspicion-of-foul-play-3741754 |access-date=25 September 2025 |work=[[Deccan Herald]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Son |first1=Mallika |title=Assam CM Himanta Sarma Orders SIT Probe Into Singer Zubeen Garg's Death |url=https://www.news18.com/india/assam-cm-himanta-sarma-orders-sit-probe-into-singer-zubeen-gargs-death-ws-l-9594331.html |access-date=25 September 2025 |work=[[CNN-News18|News18]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref> এছ আই টি-ৰ নেতৃত্বত আছিল চিআইডি-ৰ বিশেষ ডিজিপি, আইপিএছ এম পি গুপ্তা আৰু আন ৯জন আৰক্ষী বিষয়া।<ref>{{cite news |last1=Varma |first1=Ananya |title=Assam Police Form 10-Member SIT To Probe 'Suspicious' Demise Of Zubeen Garg |url=https://www.timesnownews.com/india/assam-police-form-10-member-sit-to-probe-suspicious-demise-of-zubeen-garg-article-152888057 |access-date=25 September 2025 |work=[[Times Now]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Following CM's order Assam DGP forms10-member SIT to probe into Zubeen Garg's death- The Week |url=https://www.theweek.in/wire-updates/national/2025/09/24/cal55-as-zubeen-ld-sit.html |access-date=25 September 2025 |work=[[The Week (Indian magazine)|The Week]] |agency=[[Press Trust of India|PTI]] |date=24 September 2025}}</ref> এছআইটি-ৰ সহায়ৰ পাছত চিআইডি-এ গাৰ্গৰ সন্দেহজনক মৃত্যুৰ সৈতে জড়িত ভাৰতীয় ন্যায় সংহিতাৰ ধাৰা ৬১(২), ১০৫, আৰু ১০৬(১)ৰ অধীনত এটা গোচৰ (২০২৫ চনৰ ১৮ নং গোচৰ) পঞ্জীয়ন কৰে।<ref>{{cite news |title=SIT, CID raids organiser's home amid probe into singer Zubeen Garg's demise |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/sit-cid-raids-organiser-shyamkanu-mahantas-home-amid-probe-into-singer-zubeen-gargs-demise-101758894850541.html |access-date=26 September 2025 |work=[[Hindustan Times]] |agency=[[Asian News International|ANI]] |date=26 September 2025 |language=en}}</ref> ফেষ্টিভেলৰ আয়োজক শ্যামকানু মহন্ত আৰু গাৰ্গৰ পৰিচালক সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাৰ বাসগৃহত অভিযান চলোৱা হয় আৰু এই সময়ত ইলেক্ট্ৰনিক ৰেকৰ্ড আৰু নথি-পত্ৰ জব্দ কৰা হয়।<ref>{{cite news |last1=Maheshwari |first1=Khushi |title=Zubeen Garg Death: SIT Team Raids Houses Of Festival Organiser, His Manager |url=https://www.ndtvprofit.com/nation/zubeen-garg-death-sit-team-raids-houses-of-festival-organiser-his-manager |access-date=26 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=25 September 2025 |language=en }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=Assam: SIT raids homes of singer Zubeen Garg’s manager, event organiser |url=https://scroll.in/latest/1087010/assam-sit-raids-homes-of-singer-zubeen-gargs-manager-event-organiser |access-date=26 September 2025 |work=[[Scroll.in]] |date=26 September 2025 |language=en}}</ref> ছিংগাপুৰত ডাইভিঙৰ সময়ত গাৰ্গৰ লগত যোৱা শেখৰ জ্যোতি গোস্বামীকো এছআইটি-এ জেৰা কৰি আটক কৰি ৰাখিছিল।<ref>{{cite news |title=Musician Shekharjyoti Goswami Arrested in Zubeen Garg Death Probe |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/breaking-shekharjyoti-goswami-arrested-by-sit-in-zubeen-garg-death-case |work=The Sentinel Assam |date=25 September 2025 |access-date=26 September 2025}}</ref> অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাই মন্তব্য কৰিছিল যে যদি এছআইটি-এ নিৰ্ণায়ক ফলাফল নিদিয়ে তেন্তে গোচৰটো কেন্দ্ৰীয় তদন্তকাৰী সংস্থাক (চিবিআই)ক গতাই দিয়া হ’ব।<ref>{{cite news |title=SIT questions musician in Zubeen Garg death case; CM warns probe may go to CBI if no results |url=https://m.economictimes.com/news/india/sit-questions-musician-in-zubeen-garg-death-case-cm-himanta-biswa-sarma-warns-probe-may-go-to-cbi-if-no-results/articleshow/124118501.cms |work=The Economic Times |date=23 September 2025 |access-date=26 September 2025}}</ref> জনতাৰ ক্ষোভৰ সাক্ষী হৈ সদৌ অসম অধিবক্তা সন্থাই তেওঁলোকৰ সদস্যসকলক গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ গোচৰত অভিযুক্ত ব্যক্তিসকলক প্ৰতিনিধিত্ব নকৰিবলৈ আহ্বান জনায়।<ref>{{cite news |title=Lawyers urged not to represent accused in Zubeen Garg death case |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/lawyers-urged-not-to-represent-accused-in-zubeen-garg-death-case/article70098339.ece |access-date=27 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=26 September 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{cite news |title=Zubeen Garg’s death: Assam lawyers’ association urged not to represent accused; CID issues notices to witnesses |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2025/Sep/26/zubeen-gargs-death-assam-lawyers-association-urged-not-to-represent-accused-cid-issues-notices-to-witnesses |access-date=27 September 2025 |work=[[The New Indian Express]] |date=26 September 2025 |language=en}}</ref> তেওঁৰ মৃত্যুৰ পৰিস্থিতিৰ তদন্তৰ ফলত ২০২৫ চনৰ ১ অক্টোবৰত ইভেণ্টৰ আয়োজক শ্যামকানু মহন্ত আৰু মেনেজাৰ সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়।<ref name="PratidinTime2025">{{cite web | title=BREAKING: Shyamkanu Mahanta, Siddharth Sharma Arrested, Brought To Guwahati | website=Pratidin Time | date=1 October 2025 | url=https://www.pratidintime.com/guwahati-news-breaking-latest/breaking-shyamkanu-mahanta-siddharth-sharma-arrested-brought-to-guwahati-10518028 | access-date=1 October 2025}}</ref> ২ অক্টোবৰ তাৰিখে শ্যামকানু মহন্ত, সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাৰ বিৰুদ্ধে চিআইডি-এ ভাৰতীয় ন্যায় সংহিতাৰ অধীনত ১০৩ ধাৰা আৰোপ কৰে। এইটো ধাৰা পৰিকল্পিত হত্যাৰ লগত জড়িত।<ref>{{cite news |title=Murder charges added against Shyamkanu Mahanta & Siddharth sharma in Zubeen Garg Death Case |url=https://www.guwahatiplus.com/assam/murder-charges-added-against-shyamkanu-mahanta-siddharth-sharma-in-zubeen-garg-death-case |access-date=3 October 2025 |work= The Guwahati Plus |date=2 October 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Section 103 of BNS slapped on accused in Zubeen’s death case|url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/assam-section-103-of-bns-slapped-on-accused-in-zubeens-death-case |access-date=3 October 2025 |work= The Sentinal |date=2 October 2025 |language=en}}</ref> ২ অক্টোবৰতে ছিংগাপুৰৰ ঘটনাস্থলীত উপস্থিত থকা শেখৰ জ্যোতি গোস্বামী আৰু কণ্ঠশিল্পী অমৃতপ্ৰভা মহন্তক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। বিশেষ তদন্তকাৰী দলৰ সূত্ৰৰ মতে, শেখৰ জ্যোতি গোস্বামীক ইতিমধ্যে ভাইৰেল হৈ পৰা ভিডিঅ’টোত গাৰ্গৰ অতি ওচৰত সাঁতুৰি থকা দেখা গৈছিল আৰু অমৃতপ্ৰভা মহন্তই সমগ্ৰ কাণ্ডটো নিজৰ চেলফোনত ৰেকৰ্ড কৰিছিল। দুয়োকে বিগত ৬ দিন ধৰি জেৰা কৰা হৈছিল।<ref name="NDTV">{{cite news | url=https://www.ndtv.com/india-news/shekhar-jyoti-goswami-amritprava-mahanta-bandmate-co-singer-arrested-in-zubeen-garg-death-case-total-now-4-sources-9386048 | title=Bandmate, Co-Singer Arrested In Zubeen Garg Death Case, Total Now 4: Sources | work=NDTV | date=Oct 03, 2025 06:52 am IST | agency=NDTV | accessdate=3 October 2025}}</ref><ref name="Northeast">{{cite news | url=https://northeasttoday.in/northeast/assam/zubeen-garg-death-case-cid-arrests-musicians-shekhar-goswami-and-amritprava-mahanta/ | title=Zubeen Garg Death Case: CID Arrests Musicians Shekhar Goswami And Amritprava Mahanta | work=Northeast | date=3rd October 2025 | agency=North East Today | accessdate=3 October 2025 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==উত্তৰাধিকাৰ== জুবিন গাৰ্গক উদ্‌যাপন কৰিবলৈ ২০২২ চনৰ ২ ডিচেম্বৰত [[ডিগবৈ|ডিগবৈত]] নাজিৰাটিং তামোলী পৰ্যটন মহোৎসৱৰ সময়ত গায়কজনৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা ২০ ফুট উচ্চতাৰ এটা মূৰ্তি উন্মোচন কৰা হয়।<ref>{{Cite web |date=3 January 2023 |title=Zubeen Garg's Statue Unveiled in Digboi |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/zubeen-gargs-statue-unveiled-in-digboi-631273 |access-date=8 January 2023 |website=www.sentinelassam.com |language=en}}</ref> টেঙাপানীৰ গাঁওবাসীয়ে ন দিহিং নদীৰ সিপাৰে নিৰ্মাণ কৰা আৰু জুবিন গাৰ্গৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এখন বাঁহৰ দলং টেঙাপানী-থেপাবাৰীত গায়কজনে ২০২০ চনৰ ২৯ ফেব্ৰুৱাৰীত উদ্বোধন কৰে।<ref>{{Cite web |date=20 February 2020 |title='Zubeen Garg Bridge' in Kakopathar to be inaugurated by the star himself on 29 Feb |url=https://newslivetv.com/zubeen-garg-bridge-in-kakopathar-to-be-inaugurated-by-the-star-himself-on-29-feb/ |access-date=8 January 2023}}</ref><ref>{{cite news |last1=Ojha |first1=Manoj Kumar |date=29 May 2020 |title=Zubeen Garg to open namesake bridge in Assam |url=https://www.telegraphindia.com/states/zubeen-garg-to-open-namesake-bridge-in-assam/cid/1749568 |work=The Telegraph |access-date=27 April 2024}}</ref> তেওঁৰ পিতৃৰ নাম আছিল কপিল বৰঠাকুৰ।কপিল বৰঠাকুৰে পুত্ৰ জুবিন গাৰ্গৰ আত্মজীৱনী লিখি উলিয়ায়। ===সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব=== জুবিন গাৰ্গৰ কৰ্মৰাজি সংৰক্ষণৰ বাবে অনুৰাগী আৰু সংৰক্ষণকাৰীয়ে একাধিক প্ৰচেষ্টা হাতত লৈছে। গুৱাহাটীৰ হাতীগাঁৱৰ বিশাল কলিতাই তেওঁৰ অনুৰাগী আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ পৰিসৰৰ ওপৰত আলোকপাত কৰি ''চান্দনী ৰাত'' এলবামৰ স্বাক্ষৰিত কপিকে ধৰি গাৰ্গৰ ৰেকৰ্ডিঙৰ ৩৩ হাজাৰৰো অধিক কেছেট আৰু চিডি সংকলন কৰা বুলি জানিব পৰা গৈছে। ভৌতিক সংগ্ৰহৰ উপৰি তেওঁৰ সংগীতৰ অৱদানসমূহ ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে সংৰক্ষণ আৰু সুলভ কৰিবলৈ প্ৰায় ৩৫,০০০ গীত থকা এটা ডিজিটেল আৰ্কাইভ সৃষ্টি কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |title=35,000-song archive vows to keep Zubeen's voice alive |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/35000-songs-archive-vows-to-keep-zubeens-voice-alive/articleshow/124019744.cms|work=The Times of India |access-date=23 September 2025}}</ref> ==জুবিন গাৰ্গ সম্পৰ্কত বিভিন্নজন== অসমৰ বিশিষ্ট লেখক-সাহিত্যিক ড॰ [[নগেন শইকীয়া|নগেন শইকীয়া]]ই<ref name="নি১">{{cite news | url=https://niyomiyabarta.com/epaper/20092025/index.php | title=আজিৰ দিনটো শোক দিৱ হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে | date=২০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫ | agency=নিয়মীয়া বাৰ্তা | accessdate=23 September 2025 | author=[[নগেন শইকীয়া|শইকীয়া, নগেন]] | location=গুৱাহাটী | pages=১,১৩ }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> জুবিন গাৰ্গ সন্দৰ্ভত মন্তব্য কৰে— <blockquote>মই দেখিছোঁ জুবিনৰ কণ্ঠত এনে এক সুৰৰ যাদু আছে, যি মানুহক, শ্ৰোতাক সহজেই আকৰ্ষণ কৰিব পাৰে </blockquote> অসমৰ কবি-সাহিত্যিক-গীতিকাৰ [[হীৰেন ভট্টাচাৰ্য]]ই জুবিন গাৰ্গৰ জনপ্ৰিয়তা সম্পৰ্কে কৈছে<ref>{{cite book | title=জুবিন গাৰ্গ জীৱনৰপৰা গানলৈ | publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ | author=ভট্টাচাৰ্য, হীৰেন, অনুলেখন : মণ্টু শইকীয়া | authorlink=জুবিন অসমীয়া সংগীতৰ ক্ষেত্ৰত এক জোকাৰণি | year=জানুৱাৰী, ২০০৯ | location=গুৱাহাটী | pages=১,২}}</ref>— <blockquote>জুবিন সঁচাই আচৰিত। ইমান কম বয়সতে, ইমান সোনকালে জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰা দেখি আচৰিত হওঁ। জুবিন কোনো ৰেডিঅ’ৰ শিল্পী নহয়। দূৰদৰ্শনৰ শিল্পী নহয় বা তেনেধৰণৰ কোনো বেকগ্ৰাউণ্ডো নাই। জুবিনে যোগ্যতাৰ ভিত্তিত জনপ্ৰিয়তা পাইছে নিঃসন্দেহে। </blockquote> [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী অসমৰ চলচ্চিত্ৰ সমালোচক [[উৎপল দত্ত (লেখক)|উৎপল দত্ত]]ই কৈছে—<blockquote> দৰ্শক আৰু সাধাৰণ মানুহক আকৰ্ষণ কৰিব পৰা যি ক্ষমতা, গীতৰ বজাৰত গীত বিক্ৰীৰ যি নিশ্চয়তা প্ৰদান, তেওঁৰ সৃষ্টিৰ পোহৰৰ প্ৰতিফলনত জিলিকি উঠাৰ যি হেঁপাহ, সেইবোৰেই তেওঁৰ নক্ষত্ৰ-স্থান স্থিৰ কৰি ৰাখিছে। সমগ্ৰ অসমৰ বিশালসংখ্যক গুণমুগ্ধৰ স্বাৰ্থহীন ভালপোৱাৰ অধিকাৰী হৈছিল জুবিন।<ref name="নি">{{cite news | url=https://niyomiyabarta.com/epaper/22092025/page7.php | title=অসমৰ বিনোদন জগতৰ অতুলনীয় নক্ষত্ৰ-জুবিন গাৰ্গ | date=২২ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯ | agency=নিয়মীয়া বাৰ্তা | accessdate=22 September 2025 | author=দত্ত, উৎপল | location=গুৱাহাটী | pages=৭ }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref></blockquote> জুবিন গাৰ্গ সম্পৰ্কত [[ভূপেন হাজৰিকা|ভূপেন হাজৰিকাৰ]] মন্তব্য: <blockquote>জুবিন বৰ 'টেলেণ্টেড' ল'ৰা। মই ভাবোঁ সি খুব অধ্যয়ন কৰে। জুবিনে নিজক আৰু শ্ৰোতাক ভালদৰে জানে, সেই কাৰণে ইমান জনপ্ৰিয়তা আৰু তেওঁ সৃষ্টিৰ প্ৰতি শ্ৰোতাৰ ইমান আগ্ৰহ।</blockquote> ==জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰিয়== *প্ৰিয় ব্যক্তিত্ব: কলাগুৰু [[বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা]] *চে গুৱেভাৰা *প্ৰিয় ব্যক্তি: অভিনেতা [[চাৰ্লি চেপলিন]] *প্ৰিয় গ্ৰন্থ: 'My Autobiography' (Charlie Chaplin) *প্ৰিয় অভিনেতা: মাৰ্লন ব্ৰেণ্ডো *প্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ: 'Citizen Kane' আৰু 'The Bicycle Thief *ৰ'ল মডেল: ন্যাপোলিঅ' বোনাপাৰ্ট ==আৰু চাওক== * [[জুবিন গাৰ্গে ৰেকৰ্ডিং কৰা গীতৰ তালিকা]] * [[জুবিন|জুবিন শব্দৰ অৰ্থ]] * [[হাচটেগ জাষ্টিচ ফ'ৰ জুবিন গাৰ্গ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist|2}} ==গ্ৰন্থসূচী== * '''পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন''', কপিল ঠাকুৰ, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ, ২০১১ * '''জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ''', মণ্টু শইকীয়া সম্পাদিত, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ, ২০০৯ ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://geetsankalan.com/singers/zubeen-garg গীত সংকলন ৱেবচাইটত জুবিন গাৰ্গৰ গীত] {{Commons category|Zubeen Garg|জুবিন গাৰ্গ}} {{Wikiquote}} * {{Facebook|ZUBEENsOFFICIAL}} * {{Twitter|zubeengarg1}} * {{Instagram|zubeen.garg}} * {{IMDb name|0958276}} * [https://zubeenda.online/ জুবিনদা.অনলাইন] * [https://zubeengarg.com/ জুবিনগাৰ্গ.কম] * [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452684/mode/1up জুবিনৰ গাৰ্গ — জীৱনৰ পৰা গানলৈ, মণ্টু শইকীয়া সম্পাদিত, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ] {{জুবিন গাৰ্গ}} {{অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ}} {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জুবিন গাৰ্গ|*]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[ শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ সংগীতকাৰ]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:সমাজহিতৈষী]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:কবি]] [[শ্ৰেণী:চিত্ৰনাট্য লেখক]] [[শ্ৰেণী:সুৰকাৰ]] [[শ্ৰেণী:গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সুৰকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীত পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীতজ্ঞ]] [[শ্ৰেণী:বাদ্যযন্ত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (ভাৰত) বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]] [[শ্ৰেণী:কণ্ঠশিল্পী]] pnqa1wy4vsg49dtrbnc9wazfa7m77q3 625586 625561 2026-08-09T15:33:13Z Abhiraj Mohan 31 31070 /* শ্ৰদ্ধাঞ্জলি */ 625586 wikitext text/x-wiki {{নিৰ্বাচিত প্ৰবন্ধ}} {{Infobox musical artist | bgcolour = lightgray | name = জুবিন গাৰ্গ | image = File:Zubin Garg Live performance (cropped).jpg | caption = ২০২৫ চনত জুবিন গাৰ্গ | image_size = 300px | birth_date = {{Birth date|1972|11|18}} | background = solo_singer | birth_name = জুবিন বৰঠাকুৰ | alias = {{hlist|গ’ল্ডী<ref>{{cite web|last=Goswami|first=Darshana|title=The wonder boy called Goldie|website=Thumbprint NE|date=2025-09-22|url=https://thumbprintmag.in/single_post.php?id=the-wonder-boy-called-goldie|access-date=2025-09-22}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>|অসমৰ হাৰ্টথ্ৰব|লুইতকণ্ঠ|হামিং সম্ৰাট|জুবিনদা|হিয়াৰ আমঠু<ref>{{cite news |last1=Baruah |first1=Sukrita |date=19 September 2025 |title=Zubeen da, voice of a generation, who listened to his own conscience|url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-da-voice-of-a-generation-who-listened-to-his-own-conscience-10259892/ |work=The Indian Express |access-date=20 September 2025}}</ref>|সোণটি}} | birth_place = [[তুৰা, মেঘালয়|তুৰা]], [[মেঘালয়]], [[ভাৰত]] {{flagicon|IND}} | death_date = {{Death date and age|2025|09|19|1972|11|18}} | death_place=[[Singapore General Hospital|ছিংগাপুৰ জেনেৰেল হস্পিটেল]], [[বুকিত মেৰাহ]], [[ছিংগাপুৰৰ কেন্দ্ৰীয় এলেকা]] {{flagicon|Singapore}}<ref>{{cite web|title=Singer Zubeen Garg died in Singapore while swimming, not during scuba diving: report|website=The Hindu|date=2 Oct 2025|url=https://www.thehindu.com/news/national/singer-zubeen-garg-died-in-singapore-while-swimming-not-during-scuba-diving-report/article70117336.ece/|access-date=5 Oct 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Zubeen Garg is No More – Pratidin Time |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/zubeen-garg-is-no-more-10479313 | access-date=19 September 2025 |work=Pratidin Time |date=19 September 2025 |language=en}}</ref> | death_cause = | genre = {{hlist|[[অসমীয়া লোকগীত]]|[[ৰক সংগীত]]|[[বিহুগীত|বিহু]]|[[চলচ্চিত্ৰ]] [[সংগীত]]|[[অসমীয়া গীতি সাহিত্য]]|[[ভাৰতীয় লোক-সংগীত]]}} | occupation = {{hlist|কণ্ঠশিল্পী|নেপথ্য গায়ক|সংগীত পৰিচালক|সুৰকাৰ|গীতিকাৰ|সংগীত ব্যৱস্থাপক|চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা|পৰিচালক|প্ৰযোজক|বাদ্যযন্ত্ৰী|কবি|সমাজকৰ্মী|অভিনেতা}} | instrument = {{hlist|কীব’ৰ্ড|গীটাৰ|তবলা|মেণ্ড’লিন|দগৰ|পাৰকিউছন|আদি}} | nationality = {{flagicon|IND}} ভাৰতীয় | Ethnicity = [[অসমীয়া]] | label = {{hlist|এন.কে. প্ৰডাকশ্যন|ছ’নী মিউজিক|মেগনাছাউণ্ড ৰেকৰ্ড্‌ছ|ইউনিভাৰ্ছেল মিউজিক গ্ৰুপ|টাইম্‌ছ মিউজিক|টি-ছিৰীজ|জী মিউজিক কোম্পানী|ইৰʼছ নাও|সাৰেগামা|এছ.ভি.এফ.|সুৰিন্দৰ ফিল্ম্‌ছ|ইস্কে মুভীজ|ইক’ মিউজিক|ধ্বনি ৰেকৰ্ড্‌ছ|জুবিন গাৰ্গ মিউজিক|আপোন ৰেকৰ্ড্‌ছ|এ.চি. মাল্টিমিডিয়া|জলীউড নাও মিউজিক}} | years_active = ১৯৯২ - ২০২৫ | spouse = গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ | website = |Birth_name=জুবিন বৰঠাকুৰ|Work=[[জুবিন গাৰ্গে ৰেকৰ্ডিং কৰা গীতৰ তালিকা]]}} '''জুবিন গাৰ্গ''' ({{Lang-en|[[:en:Zubeen Garg|Zubeen Garg]]}}; [[১৮ নৱেম্বৰ]], ১৯৭২ – [[১৯ ছেপ্টেম্বৰ]], [[২০২৫]]) [[অসম]], [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ কণ্ঠশিল্পী। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ এগৰাকী [[সংগীত]] পৰিচালক, গীতিকাৰ, সুৰকাৰ, [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক, [[চলচ্চিত্ৰ]] পৰিচালক, চিত্ৰনাট্যকাৰ, বাদ্যযন্ত্ৰী, [[কবি]] আৰু সমাজকৰ্মী।<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/news/Zubeen-Garg-on-a-different-track/articleshow/7791874.cms|title=Zubeen Garg on a different track|last=Ganguly|first=Ruman|date=26 March 2011|work=[[Indiatimes]]|access-date=2 July 2012|archive-date=8 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130308021824/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-26/news-interviews/29191918_1_zubeen-garg-bengali-films-bengali-version|url-status=live}}</ref> [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]], [[বাংলা ভাষা|বাংলা]], [[বড়ো ভাষা|বড়ো]], [[কোচ ৰাজবংশী ভাষা|কোচ-ৰাজবংশী]] ([[কামতাপুৰী ভাষা|কামতাপুৰী]]/[[গোৱালপাৰীয়া উপভাষা|গোৱালপাৰীয়া]]), [[অসমৰ চাহ জনগোষ্ঠী|চাহ বাগানীয়া]], [[হাজং ভাষা|হাজং]], [[মিচিং ভাষা|মিচিং]], [[কাৰ্বি ভাষা|কাৰ্বি]], [[গাৰো ভাষা|গাৰো]], [[ৰাভা ভাষা|ৰাভা]], [[পাতিৰাভা]], [[ডিমাচা ভাষা|ডিমাচা]], [[আহোম ভাষা|টাই-আহোম]], [[দেউৰী ভাষা|দেউৰী]], [[নেপালী ভাষা|নেপালী]], [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী ভাষা|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]], [[ককবৰক ভাষা|ককবৰক]], [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]], [[তামিল ভাষা|তামিল]], [[তেলুগু ভাষা|তেলুগু]], [[কন্নড় ভাষা|কন্নড়]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], [[আদি ভাষা|আদি]], [[গালো ভাষা|গালো]], [[তিৱা জনগোষ্ঠী|তিৱা]], [[নিচি ভাষা|নিচি]], [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]], [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]], [[সংস্কৃত]], [[সিন্ধী]], [[উৰ্দু]] ইত্যাদি বিভিন্ন [[ভাষা|ভাষাত]] তেওঁ‌ কণ্ঠদান কৰিছে।<ref>{{Cite news|title=Zubeen's arrived|url=https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|access-date=10 January 2021|work=The Pioneer|language=en|date=26 May 2013|archive-date=4 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404000432/https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|url-status=live|archivedate=4 April 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230404000432/https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite news |title=Singer Zubeen Garg hospitalised after head injury |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/music/singer-zubeen-garg-hospitalised-in-assam-after-head-injury-8041184/ |work=The Indian Express |date=20 July 2022 |access-date=12 February 2023 |archive-date=27 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230327154132/https://indianexpress.com/article/entertainment/music/singer-zubeen-garg-hospitalised-in-assam-after-head-injury-8041184/ |url-status=live }}</ref> ১৯৯২ চনত জুবিনৰ প্ৰথমটো এলবাম ''[[অনামিকা (শ্ৰব্য এলবাম)|অনামিকা]]'' মুক্তি পোৱাৰ<ref name="futuresounds1">{{cite web | url=http://www.futuresounds.in/store/anamika/ | title=About Zubeen's debut album Anamika at futuresounds.com | publisher=futuresounds.com | accessdate= 4 September 2015}}</ref> লগে লগে পেছাদাৰী সংগীত জগতখনৰ সৈতে জুবিন জড়িত হৈ পৰে। [[বাংলা]] চলচ্চিত্ৰ ''শুধু তুমি''ৰ কাৰণে জুবিনে ২০০৫ চনত শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী ভাষাৰ]] ''য়া আলি'' গীতটোৰ বাবে জুবিনে ২০০৬ চনত ''গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড (GIFA)'' আৰু ''ষ্টাৰডাষ্ট এৱাৰ্ড''ত ''শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী (পুৰুষ)'' বঁটা লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি ''Echoes of Silence'' (ইংৰাজী-খাচী) ছবিৰ বাবে ''শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক'' হিচাপে তেওঁ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা (ৰজত কমল)]] লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Assam shines with five honours at 71st National Film Awards |url=https://assamtribune.com/assam/assam-shines-with-five-honours-at-71st-national-film-awards-1587082 |website=The Assam Tribune |date=2 August 2025 |access-date=6 January 2025 |language=en}}</ref> আধুনিক অসমীয়া সংগীতত নতুন মাত্ৰা প্ৰদান কৰাৰ বাবে ২০১৪ চনত জুবিন গাৰ্গলৈ [[ৰেনেছাঁ অসম বঁটা]] আগবঢ়োৱা হয়।<ref name="amarasom">{{cite web | title=জুবিন গাৰ্গলৈ ৰেনেছাঁ অসম বঁটা | publisher=[[আমাৰ অসম]] | date=১৩ মাৰ্চ ২০১৫ | accessdate=১৪ মাৰ্চ২০১৫}}</ref> ২০২৪ চনৰ ২৭ মে’ত জুবিন গাৰ্গক [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয় (USTM) য়ে সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। ২০২৫ চনত [[বেলতলা]] বহাগী উৎসৱ সমিতিয়ে তেওঁক জীৱনজোৰা সাধনাৰ [[ভূপেন হাজৰিকা|ড॰ ভূপেন হাজৰিকা]] বঁটা প্ৰদান কৰে। জুবিন গাৰ্গ বহুবাদ্যযন্ত্ৰী। তেওঁ বহুকেইবিধ বাদ্যযন্ত্ৰ বজাব জানিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত আনন্দলহৰী, [[ঢোল]], [[দোতোৰা]], ড্ৰাম, [[গীটাৰ]], হাৰমনিকা, [[হাৰমনিয়াম]], মেণ্ড’লিন, কীব’ৰ্ড, [[তবলা]] আৰু একাধিক পাৰকিউছন বাদ্য অন্তৰ্ভুক্ত। অসমৰ সৰ্বাধিক পাৰিশ্ৰমিকপ্ৰাপ্ত কণ্ঠশিল্পীসকলৰ ভিতৰত তেওঁ অন্যতম।<ref>{{Cite web|date=16 April 2017|title=Barred from singing in Hindi, Assam singer leaves Bihu stage|url=https://indianexpress.com/article/cities/guwahati/zubeen-garg-noonmati-bihu-sanmilan-stopped-from-singing-hindi-song-assam-top-singer-quits-bihu-stage-with-an-abuse-4614435/|url-access=limited|access-date=19 December 2020|website=The Indian Express|language=en}}</ref> প্ৰায় ৩৩ বছৰজোৰা তেওঁৰ কেৰিয়াৰত জুবিন গাৰ্গে ৪০টা ভাষাত ৩৮,০০০তকৈও অধিক [[গীত]] বাণীবদ্ধ কৰিছে।<ref>{{cite news|title=Thousands of fans bid adieu to Zubeen at Guwahati stadium|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/singer-zubeen-gargs-body-arrives-at-guwahati-airport-thousands-gather-to-get-last-glimpse/article70076293.ece|access-date=23 September 2025|work=[[The Hindu]]|date=21 September 2025|language=en-IN}}</ref><ref>{{cite news|last1=Deb|first1=Abhijit|title=From 'Anamika' to 'Ya Ali': Zubeen Garg, a man of many emotions, bids farewell|url=https://www.thestatesman.com/entertainment/from-anamika-to-ya-ali-zubeen-garg-a-man-of-many-emotions-bids-farewell-1503488612.html|access-date=23 September 2025|work=[[The Statesman (India)|The Statesman]]|date=19 September 2025|language=en}}</ref> ২০২৫ চনৰ ১৯ ছেপ্টেম্বৰ‌ত [[ছিংগাপুৰ|ছিংগাপুৰত]] জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু হয়। ==বংশ আৰু পৰিয়াল== ১৯৭২ চনৰ ১৮ নৱেম্বৰত [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] [[তুৰা, মেঘালয়|তুৰাত]] জুবিন গাৰ্গৰ জন্ম হয়।<ref name="Birthday">{{cite news |last1=Borkotoky |first1=Tonmoy |title=Zubeen Garg turns 48; fans shower him with birthday wishes |url=https://www.newslivetv.com/assam/zubeen-garg-turns-48-fans-shower-him-with-birthday-wishes/ |access-date=20 November 2019 |work=News Live TV |date=18 November 2019 |archive-date=11 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201011231758/https://newslivetv.com/zubeen-garg-turns-48-fans-shower-him-with-birthday-wishes/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Rockstar with a humane heart – Zubeen Garg turns 48 today – Sentinelassam |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/rockstar-with-a-humane-heart-zubeen-garg-turns-48-today-512140 |access-date=18 November 2020 |work=The Sentinel |date=18 November 2020 |language=en |archive-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201118051439/https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/rockstar-with-a-humane-heart-zubeen-garg-turns-48-today-512140 |url-status=live }}</ref> জুবিনৰ পিতৃৰ নাম হৈছে মোহিনীমোহন বৰঠাকুৰ (ছদ্মনাম: কপিল ঠাকুৰ) আৰু মাতৃ স্বৰ্গীয় ইলি বৰঠাকুৰ (বিয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ইলি অধ্যাপক)।<ref name="Apr2022">{{cite news |last1=Parashar |first1=Utpal |date=29 July 2019 |title='These Brahmins should be killed,' says Assam singer Zubeen Garg; cases filed |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/these-brahmins-should-be-killed-says-assam-singer-zubeen-garg-cases-filed/story-QgaKOmiMcqiCEhzOc8K29O.html |work=Hindustan Times |access-date=12 April 2022 |archive-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115111218/https://www.hindustantimes.com/india-news/these-brahmins-should-be-killed-says-assam-singer-zubeen-garg-cases-filed/story-QgaKOmiMcqiCEhzOc8K29O.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Sharma |first1=Dristi |title=How Singer Zubeen Garg Got His Name |url=https://www.ndtv.com/entertainment/how-singer-zubeen-garg-got-his-name-9307155 |access-date=20 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=19 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title='Ya Ali' singer Zubeen Garg provided security after ULFA threat And First Hindi Song|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/ |url-access=subscription |access-date=25 September 2025 |work=[[The Indian Express]] |date=22 April 2013 |language=en |archive-date=27 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241227233959/https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Zubeen Garg Biography, Zubeen Garg Profile - entertainment.oneindia.in |url=http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |website=[[Oneindia]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130812032230/http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |access-date=25 September 2025 |archive-date=12 August 2013 |language=en |archivedate=12 August 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130812032230/http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=Why Jibon Borthakur Chose to Become Zubeen Garg |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/why-zubeen-borthakur-chose-to-become-zubeen-garg-10481588 |access-date=25 September 2025 |work=[[Pratidin Time]] |date=20 September 2025 |language=en |archive-date=5 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251005162156/https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/why-zubeen-borthakur-chose-to-become-zubeen-garg-10481588 |url-status=live }}</ref> ইলি অধ্যাপকৰ ঘৰ যোৰহাটৰ পুলিবৰৰ ভাতেমৰা গাঁৱত আছিল। কপিল ঠাকুৰ ২৪ বছৰ বয়সত বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল আৰু বিয়াৰ পাছত কপিল ঠাকুৰৰ লগত থাকিবলৈ ইলি অধ্যাপক তুৰালৈ গৈছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (২)">{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=২ |language=as}}</ref> তুৰাৰ অসামৰিক চিকিৎসালয়তে তেওঁলোকৰ প্ৰথম সন্তান জুবিনৰ জন্ম হৈছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (৩)">{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৩ |language=as}}</ref> জুবিনৰ প্ৰকৃত নাম জুবিন বৰঠাকুৰ। প্ৰসিদ্ধ গীতিকাৰ জুবিন মেহতাৰ নামত জুবিনৰ নাম ৰখা হৈছিল আৰু পাছত ''গাৰ্গ'' গোত্ৰ নামটো জুবিন গাৰ্গে প্ৰৱেশিকা পৰীক্ষাৰ সময়ত নিজেই সংযোজন কৰি ল'লে। সংগীত জগততো তেওঁ‌ জুবিন গাৰ্গৰূপে পৰিচিত হৈছিল। জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰতিপালনত সহায় কৰিবলৈ তেওঁৰ মাহীয়েক কুনি গৈ তুৰাত কিছুদিন আছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (৩)"/> জুবিনৰ পিতৃ-পৰিয়াল মূলতে [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ জিলাৰ]] [[জাঁজী|জাঁজীৰ]] অন্তৰ্গত তামোলীছিগা গাঁৱৰ। পৰৱৰ্তী সময়ত শিক্ষা আৰু চাকৰিৰ সন্ধানত তেওঁলোকৰ পৰিয়ালটো যোৰহাট পাইছিলহি। যোৰহাটত তেওঁলোক ভাৰাঘৰত আছিল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=১ |language=as}}</ref> প্ৰথমতে কপিল ঠাকুৰে চৰকাৰী কাৰ্যালয়ত কেৰাণীৰ চাকৰিত কৰিছিল আৰু পুৱা-গধূলি কেইটামান টিউচন কৰিছিল। কপিল ঠাকুৰে কলা শাখাত স্নাতক উত্তীৰ্ণ হৈছিল যদিও অৰ্থাভাৱত স্নাতকোত্তৰ সম্পূৰ্ণ কৰিব নোৱাৰিলে। কিন্তু তেওঁ কোনোপধ্যেই ভাই-ভনী আৰু নিজৰ শিক্ষা যতি পৰিবলৈ দিয়া নাছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (২)"/> চাকৰিৰ সন্ধান কৰি থাকোঁতেই তেওঁ তুৰাত বৰ্তমানতকৈ ভাল চাকৰি এটা পালে। আৰু তাতে ৪০ টকাত এটা ৰুম ভাৰালৈ লৈ থাকিবলৈ ল'লে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ অধিক পঢ়া-শুনা কৰি অসম লোকসেৱা আয়োগৰ পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হয় আৰু সেইসূত্ৰে শ্ৰম বিভাগত নিজ দায়িত্ব পালন কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ মাটিৰ হাকিম হিচাপে (বৰ্তমানৰ চাৰ্কোল অফিচাৰ) কৰিমগঞ্জলৈ বদলি হয়।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫ |language=as}}</ref> আৰু চাকৰি-জীৱনৰ প্ৰথমছোৱাত সঘনাই ইঠাই-সিঠাইলৈ বদলি হ’বলগীয়া হৈছিল। সেয়ে কণমানি জুবিনৰ ল’ৰালি বিভিন্ন ঠাইৰ ভিন্ন অভিজ্ঞতাৰে ভৰ-পূৰ আছিল। জুবিনৰ পিতৃয়ে ''কপিল ঠাকুৰ''ৰ ছদ্মনামত কবিতা, গল্প, প্ৰবন্ধ আৰু উপন্যাস লিখিছে। জুবিনৰ মাতৃ ইলি বৰঠাকুৰ এগৰাকী দক্ষ নৃত্যশিল্পী, অভিনেত্ৰী আৰু সু-গায়িকা আছিল। তথাপি তেওঁ নিজৰ প্ৰতিভাক পেছা হিচাপে লোৱা নাছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁ‌ কণমানি জুবিনক ঘৰতেই সকলো কলা শিকোৱাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। জুবিনে মাতৃকেই নিজৰ জীৱনৰ প্ৰথম গুৰু বুলি বিবেচনা কৰিছিল। ২০০০ চনৰ ২ ছেপ্টেম্বৰত ইলি বৰঠাকুৰৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite book |title=জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ |editor-last=শইকীয়া |editor-first=মণ্টু |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০০৯ |page=৬৭ |language=as}}</ref> জুবিনৰ ভগ্নী দুগৰাকী: [[জংকী বৰঠাকুৰ]] আৰু পামী বৰঠাকুৰ। জংকী এগৰাকী গায়িকা আৰু অভিনেত্ৰী আছিল। দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে ২০০২ চনৰ ১২ জানুৱাৰীত [[তেজপুৰ|তেজপুৰৰ]] বালিপাৰাত ঘটা এটা শোকাৱহ মটৰ দুৰ্ঘটনাত জংকীৰ মৃত্যু হয়।<ref name="india.com">{{cite web | url=https://www.india.com/entertainment/how-zubeen-gargs-sister-jongki-barthakurs-untimely-death-shaped-his-musical-journey-8086747/ | title=How Zubeen Garg’s sister Jongki Barthakur’s untimely death shaped his musical journey | publisher=India.com | date=7 September, 2025 | accessdate=7 October 2025 | author=Mehzabeen, Mallika}}</ref> ইয়াৰ পাছতে জুবিনে জংকীৰ স্মৃতিত ''শিশু'' নামৰ এটা এলবাম মুক্তি দিয়ে। আনগৰাকী ভগ্নী ড॰ পামী বৰঠাকুৰ এগৰাকী অধ্যাপক। ড॰ বৰঠাকুৰে ''সাংগীতিক ভূগোল''ত গৱেষণা কৰি ডক্টৰেট অৰ্জন কৰিছে। তেওঁ বৰ্তমান অসমস্থিত ৰয়েল গ্ল’বেল বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যাপিকা হিচাপে কৰ্মৰত।<ref name=" RGU">{{cite web | url=https://www.rgu.ac/faculty-palme-borthakur | title=Dr. Palme Borthakur | publisher=Royal Global University | accessdate=23 September 2025}}</ref><ref name="USTM">{{cite web | url=https://ustm.ac.in/32359-2/ | title=Dr. Palme Borthakur | publisher=USTM | accessdate=23 September 2025}}</ref> ২০০২ চনৰ ৪ ফেব্ৰুৱাৰীত জুবিন গাৰ্গ গৰিমা শইকীয়াৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref>{{cite web|last=Desk|first=TOI Entertainment|title=Who is Garima Saikia Garg? Meet wife of late singer Zubeen Garg and acclaimed costume designer|website=The Times of India|date=2025-09-19|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/who-is-garima-saikia-garg-meet-wife-of-late-singer-zubeen-garg-and-acclaimed-costume-designer/articleshow/123999749.cms|access-date=2025-09-22}}</ref> == শিক্ষা == পিতৃৰ চাকৰিসূত্ৰে জুবিন গাৰ্গৰ শিশুকাল একাধিক ঠাইত বিস্তৃত হৈ আছিল। তুৰাত জন্ম হোৱা শিশু জুবিনে শৈশৱৰ দুবছৰ তেজপুৰত কটায়। ইয়াৰ পাছত পৰিয়ালটো যোৰহাটলৈ অহাত তেওঁক চিনামৰাৰ ইংৰাজী মাধ্যমৰ স্কুল 'কাৰ্মেল'ত নামভৰ্তি কৰাই দিয়া হ’ল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৪ |language=as}}</ref> ===কৰিমগঞ্জত=== ইয়াৰ পাছত পিতৃৰ চাকৰি পুনৰ বদলি হোৱাত তেওঁলোক কৰিমগঞ্জলৈ যাবলগীয়া হয়। পিতৃ কপিল ঠাকুৰে এইবাৰ হাকিম হিচাপে কৰিমগঞ্জত যোগদান কৰিলে। কৰিমগঞ্জত তেওঁলোক আঠ বছৰ থাকে। পিতৃৰ দৃষ্টিত শিশু অৱস্থাত জুবিন ''দুষ্ট আৰু খট্‌খটীয়া'' হিচাপে পৰিচিত আছিল। কৰিমগঞ্জৰ বঙালী সমাজৰ মাজত থাকি তেওঁলোকে বঙালী জীৱনৰ লগত মিলি যাবলৈ চেষ্টা কৰিলে। ঘৰৰ আৰু বাহিৰত লগ পোৱা অসমীয়া মানুহৰ বাহিৰে বাকী সকলোতে তেওঁলোকে কৰিমগঞ্জৰ [[ছিলঠীয়া ভাষা|ছিলঠীয়া বঙালী]] ভাষাতেই কথা পাতিছিল। জুবিনেও সৰুৰেপৰা বাংলা ভাষা আয়ত্ত কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৬ |language=as}}</ref> পিতৃৰ এই সম্পৰ্কত ভাষ্য এনেধৰণৰ—<blockquote>কৰিমগঞ্জৰ বাংলাটো আচলতে ছিলঠীয়া বাংলা। অসমৰ কামৰূপীয়া ভাষাৰ দৰে। জুবিনো সৰুৰেপৰা বাংলাভাষী হৈ উঠিল। বঙালী সমাজৰ লগত উঠা-বহা, ফুৰা-চকা কৰি তেওঁ ৰবীন্দ্ৰনাথ, নজৰুল আদিৰ লগত এসময়ত ভালদৰে পৰিচিত হৈ পৰিছিল।</blockquote> কৰিমগঞ্জত থকা প্ৰথমটো বছৰতেই জুবিনক তাৰ একমাত্ৰ ইংৰাজী মাধ্যমৰ বিদ্যালয় "প্ৰান্তিক কিণ্ডাৰগাৰ্টেন"ত নাম লিখাই দিয়া হ’ল। ইয়াৰ পাছত তেওঁক কৰিমগঞ্জৰ হাইস্কুলত নামভৰ্তি কৰোৱা হয়। শৈশৱৰ সময়ছোৱাত জুবিন গাৰ্গৰ [[অমিতাভ বচ্চন|অমিতাভ বচ্চনৰ]] ছবিবোৰ প্ৰিয় আছিল। আৰু অমিতাভ বচ্চনৰ অনুকৰণৰ তেওঁ থ্ৰি-পীচ ছ্যুট পিন্ধিছিল। গানৰ প্ৰতি তেওঁৰ ধাউতি দিনক-দিনে বাঢ়ি অহা দেখি জুবিনক কৰিমগঞ্জৰ বিশিষ্ট তবলাবাদক ৰবীন বেনাৰ্জীৰ অধীনত [[তবলা]] শিকিবলৈ দিয়া হ’ল। পিতৃয়ে কৰিমগঞ্জৰ যাত্ৰা-দল ''শিল্পী-তীৰ্থ''ৰ সৈতে জড়িত হৈ এটা বছৰতে তিনিখন যাত্ৰা কৰিছিল; য’ত জুবিন গাৰ্গে তেওঁক সংগ দিছিল। আনহাতে বিদ্যালয়ত বছৰেকীয়া উৎসৱত জুবিন গাৰ্গে তবলা বাদন কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৭ |language=as}}</ref> বানপীড়িত কৰিমগঞ্জত বান-সাহায্যৰ কাম আৰু নিৰ্বাচনৰ কামত ব্যস্ত হ’বলগীয়া হোৱা হেতুকে কপিল ঠাকুৰ পৰিয়ালৰ প্ৰতি কেতিয়াবা প্ৰয়োজনীয় ধ্যান দিব পৰা নাছিল। তেনেস্থলত পত্নী ইলি বৰঠাকুৰে সন্তানৰ যত্ন লৈছিল। জুবিন গাৰ্গ আৰু জংকীক প্ৰাথমিক গান শিকোৱাৰ দায়িত্ব মাতৃ ইলি বৰঠাকুৰে লৈছিল। কৰিমগঞ্জত প্ৰায় আঠ বছৰ কটাই তেওঁলোক বিজনীলৈ আহে।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৮ |language=as}}</ref> জুবিনে জীৱনৰ প্ৰথম গুৰু বুলি নিজৰ মাতৃকেই বিবেচনা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত জুবিনে গুৰু ৰমণী ৰায়ৰ ওচৰত অসমীয়া লোক-সংগীতৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। তেওঁ তামোলপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা মেট্ৰিক পাছ কৰিছিল। [[যোৰহাট|যোৰহাটৰ]] [[জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ৰ]] ছাত্ৰ জুবিনে তেওঁলোকৰ পৰিয়াল [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীলৈ]] স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ গুচি অহাৰ পাছত গুৱাহাটীৰ [[ভোলানাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|বি. বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ত]] স্নাতক বিজ্ঞান শাখাত নামভৰ্তি কৰে। কিন্তু সংগীতৰ ক্ষেত্ৰখনৰ লগত সম্পূৰ্ণৰূপে নিজকে নিয়োজিত কৰিব লগা হোৱাত তেওঁ কলেজীয়া শিক্ষা আধৰুৱা হৈ ৰয়। ==কণ্ঠশিল্পী হিচাপে== === ১৯৯২-১৯৯৫: সংগীতশিল্পী হিচাপে যাত্ৰাৰম্ভ === বি. বৰুৱা কলেজত পঢ়ি থাকোঁতেই, ১৯৯২ চনত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ত অনুষ্ঠিত যুৱ মহোৎসৱত পাশ্চাত্য সংগীত শাখাত একক পৰিৱেশনত স্বৰ্ণ পদক অৰ্জন কৰাটোৱেই আছিল জুবিনৰ জীৱনৰ টাৰ্নিং পইণ্ট। ইয়াতেই জুবিনে কণ্ঠশিল্পীৰূপে জীৱনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে সফলতা আৰু বিশ্বাসৰ সোৱাদ পায়। ১৯৯৩ চনৰ দুৰ্গা পূজাৰ ষষ্ঠীৰদিনা এন কে প্ৰডাকচনে পৰিৱেশন কৰা প্ৰথম এলবাম ''অনামিকা'' মুক্তি হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ পেছাদাৰী সংগীত জগতখনত সোমাই পৰে।<ref>{{Cite book |title=জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ |editor-last=শইকীয়া |editor-first=মণ্টু |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০০৯ |page=৩৭ |language=as}}</ref> অৱশ্যে তেওঁৰ প্ৰথম বাণীবদ্ধ হোৱা গীত দুটা আছিল— ''তুমি জানো পাৰিবা সোণ'' আৰু ''তুমি জোনাকী সুবাস''। এই গীতদুটা তেওঁ ''ঋতু'' নামৰ এলবামটোৰ বাবে বাণীবদ্ধ কৰিছিল। কিন্তু ১৯৯৩ চন পৰ্যন্ত এইটো এলবামে মুক্তি পোৱা নাছিল। ''অনামিকা'' এলবামটোৱে অগতানুগতিকতাৰ বাবে অতি কম সময়তেই সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব ভাৰতত ই‌ন্‌ষ্টেণ্ট হিটৰূপে জনপ্ৰিয়তাৰ শীৰ্ষত আৰোহণ কৰিছিল। ১৯৯৩ চনৰ অক্টোবৰ মাহত মুক্তি পোৱা বলীউডৰ ভক্তিমূলক কণ্ঠশিল্পী [[অনুৰাধা পৌডৱাল]] আৰু উৎপল শৰ্মাই গোৱা অসমীয়া এলবাম ''অনুৰাধাত'' তেওঁ প্ৰথমে গীতিকাৰ আৰু সংগীত সুৰকাৰ হিচাপে অৱদান আগবঢ়াইছিল, যাৰ ফলত তেওঁ প্ৰথম এলবাম হিচাপে চিহ্নিত হৈছিল য’ত তেওঁ কোনো ধৰণৰ কণ্ঠদান কৰা নাছিল। পৰৱৰ্তী সময়ছোৱাত তেওঁ ''সপোনৰ সুৰ'' (১৯৯২), ''জোনাকী মন'' (১৯৯৩), ''মায়া'' (১৯৯৪), ''আশা'' (১৯৯৫)কে প্ৰমুখ্য কৰি ভালেমান এলবাম মুকলি কৰে। <ref>{{Citation |title=Xopunor Xur - Zubeen Garg - Download or Listen Free - JioSaavn |date=6 November 2023 |url=https://www.jiosaavn.com/album/xopunor-xur/0VAyq8SQg0Q_ |access-date=21 September 2025 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Asha • Future Sounds |url=https://www.futuresounds.in/store/asha/ |access-date=21 September 2025 |website=Future Sounds |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |title=Junaki Mon - Zubeen Garg, Jonki - Download or Listen Free - JioSaavn |date=18 July 2009 |url=https://www.jiosaavn.com/album/junaki-mon/ovJnC-NY70c_ |access-date=21 September 2025 |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |title=Maya (Original) by Zubeen Garg on Apple Music |date=8 May 2021 |url=https://music.apple.com/ca/album/maya-original/1580812170 |access-date=21 September 2025 |language=en-CA}}</ref> ১৯৯৫ চনত মুম্বাইলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে তেওঁ ''উজান পিৰীতি'' নামৰ ব্যাৱসায়িকভাৱে সফল হোৱা এটি [[বিহু|বিহুৰ]] এলবাম মুকলি কৰিছিল।<ref>{{cite book|last=Saikia|first=Montu|title=Zubeen Garg: Jibanar Para Ganaloi|publisher=Chandra Prakash|location=Guwahati|year=2009|page=97|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452684|language=Assamese}}</ref> === ১৯৯৫-১৯৯৭: বলীউড কণ্ঠশিল্পী কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ স্থানান্তৰিত হোৱা === কুৰি শতিকাৰ শেষৰ দশকৰ মাজভাগতে জুবিন গাৰ্গে [[বলিউড]] সংগীত জগতত কাম কৰিবলৈ [[মুম্বাই]]লৈ গুচি যায় আৰু তাৰপৰাই তেওঁৰ প্ৰথম ইণ্ডীপপ একক এলবাম ''চান্দনী ৰাত'' প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Citation|title=Chandni Raat by Zubeen Garg|date=9 October 2015|url=https://music.apple.com/us/album/chandni-raat/1048576498|language=en-US|access-date=24 October 2022}}</ref> ১৯৯৫ চনৰ শেষৰ ফালে [[মহালক্ষ্মী আয়াৰ]]ক লগ পাই তেওঁৰ তেতিয়াৰ আগন্তুক অসমীয়া এলবাম ''জুবিনৰ গান''ৰ বাবে তেওঁলোকৰ প্ৰথম গীত "উজাগৰি নিশাৰ উতলা মন" ৰেকৰ্ডিং কৰে, যিটো ১৯৯৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মহালক্ষ্মী আয়াৰৰ প্ৰথম এলবাম হিচাপে মুক্তি লাভ কৰিছিল। <ref>{{cite news|url=https://assam.news18.com/news/assam/mahalakshmi-iyer-pay-tribute-to-zubeen-garg-skd-499891.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20260518193251/https://assam.news18.com/news/assam/mahalakshmi-iyer-pay-tribute-to-zubeen-garg-skd-499891.html|title=জুবিনৰ কথা কৈ আৱেগিক মহালক্ষ্মী, কেৱল মহালক্ষ্মীৰ বাবেই জুবিনে লিখিছিল এই গান, মহালক্ষ্মীয়ে ক’লে বহু কথা... বহু কাহিনী...! আজি সন্ধিয়া ৭.৫০ বজাত ‘সুৰৰ সোপানে সোপানে|last1=Bhagwati|first1=Nabajit|date=18 November 2025|archive-date=18 May 2026|work=News18 Assam Northeast}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/31638328-Zubeen-Garg-Mahalakshmi-Hema-Zubeenor-Gaan|title=জুবিন গাৰ্গ, মহালক্ষ্মী*, হেমা* – জুবিনৰ গান|website=Discogs}}</ref> পাছলৈ তেওঁ ''চন্দা (১৯৯৬)'', ''শ্ৰদ্ধাঞ্জলি খণ্ড ১ (১৯৯৬)'', ''শ্ৰদ্ধাঞ্জলি খণ্ড ২ (১৯৯৭),'' ''জলৱা (১৯৯৮)'', আদি একাধিক হিন্দী এলবাম আৰু ৰিমিক্স বাণীবদ্ধ কৰে। ১৯৯৬ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁ অতি সোনকালে মুক্তি পাবলগীয়া হিন্দী এলবাম ''দুনিয়া''ৰ বাবে "মেইনে দেখে হে সভি ৰং দুনিয়া কে" গীতটোৰ আৰম্ভণিৰ গীটাৰ বজাইছিল আৰু এইদৰে তেওঁৰ কণ্ঠ, কথা, সুৰ, আৰু সংগীত অবিহনে তেওঁৰ প্ৰথম এলবাম বা গীত হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। প্ৰথমে এই গীতটো [[আশা ভোছলে]]ই গোৱাৰ উদ্দেশ্য আছিল, কিন্তু, তেওঁৰ ব্যস্ততাৰ বাবে তেওঁৰ ঠাইত বলীউডৰ কণ্ঠশিল্পী ৰাগেশ্বৰী গীতটো গাইছিল। এই এলবামটো ১৯৯৭ চনৰ মাৰ্চ মাহত মুক্তি পাইছিল। <ref>{{Cite news|date=19 September 2025|title=Who Was Singer Zubeen Garg? All About His Popular Songs, Family, Achievements|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/bollywood/who-was-singer-zubeen-garg-who-died-at-52-all-about-his-popular-songs-family-achievements-article-152855099|access-date=22 September 2025|work=Times Now}}</ref> === ১৯৯৭-১৯৯৮: প্ৰথম বাংলা এলবাম আৰু প্ৰথম সহোদৰ এলবাম === বলীউড আৰু অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত উদ্যোগত গান গোৱাৰ সমান্তৰালকৈ ১৯৯৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁ বাংলা সংগীত জগতত প্ৰৱেশ কৰে য'ত তেওঁ প্ৰথম বাংলা এলবাম ''সুৰেৰ উপহাৰ'' মুকলি কৰে য'ত মৌচুমী চহৰীয়াৰ মুখ্য সহশিল্পী আৰু মিলি বৰুৱা আৰু [[সাগৰিকা মুখাৰ্জী|সাগৰিকা]]ৰ পটভূমি কণ্ঠদান কৰা হয়, যি [[শান|চান]]ৰ ভগ্নী।<ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/36797428-Zubeen-Maushumi-Surer-Upahar|title=জুবিন, মৌচুমী – সুৰেৰ উপহাৰ (কেছেট)|website=Discogs}}</ref> পিছৰ এমাহৰ ভিতৰত, তেওঁ ভগ্নী আৰু তেতিয়াই নৱাগত সহ-কণ্ঠশিল্পী জংকী বৰঠাকুৰক লৈ তেওঁৰ ''মুক্তি'' এলবামও মুকলি কৰি তেওঁলোকৰ প্ৰথম অসমীয়া ভাই-ভনীৰ যুটি এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয় আৰু তেওঁলোকে নাজিয়া-জোহেব আৰু চান-সাগৰিকাৰ পৰা প্ৰেৰণা লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/35341735-Zubeen-Jonkie-Mukti|title=জুবিন, জংকি - মুক্তি (কেছেট)|website=Discogs}}</ref> এই এলবামটোও অডিঅ চিডি ফৰ্মেটত মুক্তি পোৱা প্ৰথম অসমীয়া এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয়। এই এলবামটোৰ আগতে অসমত বজাৰ আৰু অডিঅ' চিডি ফৰ্মেটত প্ৰৱেশ কৰা প্ৰথমটো এলবাম আছিল: চানৰ প্ৰথম এলবাম ''লাভ-অলজি'' আৰু ৰাগেশ্বৰীৰ প্ৰথম এলবাম ''দুনিয়া'', যিটো ১৯৯৭ চনৰ মাৰ্চ মাহত মুক্তি পাইছিল। === ১৯৯৮-২০০৩: নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী আত্মপ্ৰকাশ, দ্বিতীয় ইণ্ডিপপ এলবাম আৰু তেওঁৰ প্ৰথম ব্ৰেকথ্ৰু অসমীয়া এলবাম === তেওঁ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল ''পুৰাণী কবৰ'' (১৯৯৮) ছবিখনত, য'ত তেওঁ দুটা গীত গাইছিল: "কুচ তো কাহো" আৰু "দিল মেৰা চুৰয়া এক হাছিনা"। পৰৱৰ্তী কেইমাহমানৰ ভিতৰতে ''[[যৌৱনে আমনি কৰে]]'' ছবিত দেখা পোৱা প্ৰথমটো অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ গীত "বুকু দুৰু দুৰু" গাইছিল। ১৯৯৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁৰ দ্বিতীয়টো ইণ্ডিপপ এলবাম ''ইউহি কভি'' মুকলি কৰিছিল, য'ত তেতিয়াই নৱাগত অভিনেত্ৰী ভূমিকা চাওলাক প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল আৰু ভাৰতৰ চেনেল ভি আৰু এমটিভি মিউজিক চেনেলত প্ৰচাৰিত এইটোৱেই আছিল তেওঁৰ প্ৰথম মিউজিক ভিডিঅ'। তেওঁ ''দিল ছে'' (১৯৯৮), ''ড’লি ছজা কে ৰখনা'' (১৯৯৮), ''মৰম নদীৰ গাভৰু গাত'' (১৯৯৯), ''[[বুকুৰ মাজত জ্বলে]]'' (১৯৯৯), ''[[হিয়া দিয়া নিয়া]]'' (২০০০), ''ফিজা'' (২০০০) আদি হিন্দী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে গীত গাইছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodmdb.com/celebrities/biography/zubeen-garg/792|title=About Zubeen Garg|website=bollywoodmdb.com|access-date=30 April 2017|archive-date=27 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180127083834/http://www.bollywoodmdb.com/celebrities/biography/zubeen-garg/792|url-status=live}}</ref> ২০০০ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত গাৰ্গে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী অসমীয়া এলবাম ''পাখি'' মুকলি কৰে কাৰণ এই এলবামটো ২০০০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত মৃত্যু হোৱা তেওঁৰ মাতৃৰ নামত উৎসৰ্গিত কৰা হৈছিল। পিছলৈ এই এলবামটো অসমত তেওঁৰ প্ৰথম উল্লেখযোগ্য অগ্ৰগতি হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও সেই বছৰৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া এলবাম হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল। ২০০২ চনত তেওঁ কে কে আৰু সুনীতা ৰাৱে গোৱা "মুঝে প্যায়াৰ হো গয়া" নামৰ এটা হিন্দী গীত ৰচনা কৰে যিটো ইণ্ডিপপ এলবাম/টেলিভিছন শ্ব' ''চেনেল ভি জামিনত'' দেখা যায়। সেই বছৰতে তেওঁ ''কান্তে'' ছবিৰ তিনিটা গীত গাইছিল। ২০০৩ চনত তেওঁ ''মুদ্দা – দি ইছ্যু'' চিনেমাৰ "ছপ্নে ছাৰে" আৰু "খোৱাবৌ কী", ''চুপকে ছে'' চিনেমাৰ "মাংগো অগৰ দিল ছে ত’ খুদা", ''মুম্বাই ছে আয়া মেৰা দৌস্ত'' চিনেমাৰ "হোলী ৰে" আৰু ''জাল: দা ট্ৰেপ'' চিনেমাৰ "জ’ প্যাৰ তুমনে" গীত গাইছিল।<ref>{{Citation|last=Array|title=Jo Pyar Tumne (Jaal – The Trap / Soundtrack Version) (Full Song) – KK, K. S. Chithra – Download or Listen Free – JioSaavn|date=14 August 2008|url=https://www.jiosaavn.com/song/jo-pyar-tumne-jaal---the-trap--soundtrack-version/MQcBSA1RBgI|access-date=8 March 2020|archive-date=20 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190220181601/https://www.jiosaavn.com/song/jo-pyar-tumne-jaal---the-trap--soundtrack-version/MQcBSA1RBgI|url-status=live}}</ref> === ২০০৩–২০০৬: বাংলা ভাষাৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী আত্মপ্ৰকাশ আৰু তেওঁৰ একক এলবাম ''যন্ত্ৰ'' === ২০০৩ চনত [[বঙালী ভাষা|বাংলা]] সংগীত জগতত জুবিন গাৰ্গৰ অভিষেক ঘটে, য’ত তেওঁ ''মন'' চিনামাত "অ মন বোলাকা" আৰু "অভিলাশী মনে" নামৰ দুটা গীত গাইছিল। পাছৰ বছৰত তেওঁ ''শুধু তুমি'' চিনামাত তিনিটা গীত গীত গায় আৰু ছবিখনৰ সংগীত পৰিচালনা কৰে।<ref>{{Citation|last=Array|title=Ektuku Chhoan Lage (Shudhu Tumi / Soundtrack Version) (Full Song) – Zubeen Garg – Download or Listen Free – JioSaavn|date=5 October 2008|url=https://www.jiosaavn.com/song/ektuku-chhoan-lage-shudhu-tumi--soundtrack-version/NA48ZSFaelc|access-date=8 March 2020}}</ref> সেই বছৰতে তেওঁ সহ-কণ্ঠশিল্পী অবিহনে তেওঁৰ অসমীয়া এলবাম ''যন্ত্ৰ'' মুকলি কৰি বছৰৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া এলবামৰ লগতে তেতিয়ালৈকে সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া অচলচ্চিত্ৰ এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয়। ২০০৫ চনত তেওঁ ''প্ৰেমী'' নামৰ বাংলা চিনেমাখনত "অ’ বন্ধুৰে" আৰু "লাগেনা ভালো" গাইছিল। <ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/27085053-Zubeen-Garg-Jantra|title=জুবিন গাৰ্গ - যন্ত্ৰ (কেছেট}}</ref> === ২০০৬–২০২৫: 'য়া আলী'ৰ সফলতা, অসমীয়া সংগীত উদ্যোগত অবিৰত সফলতা আৰু পৰৱৰ্তী সময়=== [[চিত্ৰ:Zubeen Garg in Audio Release of "Zindagi".jpg|thumb|240x180px|২০০৭ চনত জিন্দেগী নামৰ চিনেমাখনৰ অডিঅ' মুক্তিৰ সময়ত গাৰ্গ]] [[File:Zubin & Zublee mesmerising the crowd with their iconic live performance of “Anuradha”.jpg|thumb|'অনুৰাধা' গীতৰ জৰিয়তে জুবিন গাৰ্গ আৰু [[জুবলী বৰুৱা]]ই দৰ্শকক সুকীয়া অনুভূতি প্ৰদান কৰে। ]] ''গেংষ্টাৰ'' চিনেমাখনৰ জৰিয়তে জুবিন গাৰ্গে বলীউডত সৰ্বাধিক পৰিচিতি লাভ কৰে। ইয়াত তেওঁ "য়া আলী" গীতটো গাইছিল।<ref>{{cite web|title=মিউজিক হিটছ ২০০০–২০০৯|trans-title=Music Hits 2000-2009|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&catName=MjAwMC0yMDA5|website=Boxofficeindia.com|access-date=30 April 2017|date=22 January 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090122120910/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&catName=MjAwMC0yMDA5|archive-date=22 January 2009|archivedate=15 February 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080215081557/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&catName=MjAwMC0yMDA5&PHPSESSID=108b9056cd4ca14236f9c6119d34dcce|deadurl=yes}}</ref> এই গীতটোৰ জৰিয়তে তেওঁ ২০০৬ চনত শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পীৰ ''গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড্‌ছ (GIFA)'' লাভ কৰে। তেওঁৰ পৰৱৰ্তী হিন্দী এলবাম ''জিন্দেগী'' ২০০৭ চনত মুক্তি পায়।<ref>{{cite web|title=জুবিনৰ অভিলাষী হয়|trans-title=Zubeen gets ambitius|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/zubeen-gets-ambitious/articleshow/2320677.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20250215092432/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/zubeen-gets-ambitious/articleshow/2320677.cms|date=30 August 2007|archive-date=15 February 2025|access-date=12 July 2026|website=Times of India|url-status=live}}</ref> ২০০৮ চনৰ আৰম্ভণিতে গাৰ্গে কুমাৰ ভবেশৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি তেওঁলোকৰ "কামৰূপীয়া ছোৱালী" গীতটো ৰেকৰ্ডিং কৰে।<ref>{{cite web|title=কামৰূপীয়া ছোৱালী|url=https://www.youtube.com/watch?v=pavaz7IwA5U|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712113014/https://www.youtube.com/watch?v=pavaz7IwA5U|archive-date=12 July 2026|website=YouTube|date=6 November 2019|access-date=12 July 2026}}</ref><ref>{{cite web|title= কামৰূপীয়া ছোৱালী ঐ ভিডিঅ' গীত - কুমাৰ ভৱেশ আৰু জুবিন গাৰ্গ|trans-title=Kamrupia Suwali oi video song - Kumar Bhabesh and Zubeen Garg|url=https://www.youtube.com/watch?v=coMupu79-K4|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712113359/https://www.youtube.com/watch?v=coMupu79-K4|date=12 June 2019|archive-date=12 July 2026|access-date=12 July 2026}}</ref> ২০০৮ চনৰ মাজভাগত তেওঁৰ প্ৰথম নাট্য গীত "তুমি দুচকুতে কাজল ললে" ৰেকৰ্ডিং কৰে, যিটো ''হেংগুল থিয়েটাৰ''ত অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web|title=তুমি দুচকুতে কাজল ললে - হেঙুল থিয়েটাৰ ২০০৮-০৯ - জুবিন গাৰ্গ - অফিচিয়েল অডিঅ'| trans-title=TUMI DUSOKUTE KAJOL LOLE - Hengool Theatre 2008-09 - Zubeen Garg - Official Audio|url=https://www.youtube.com/watch?v=41686YS7eFg|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712113725/https://www.youtube.com/watch?v=41686YS7eFg|archive-date=12 July 2026|date=2 November 2022|website=YouTube|access-date=12 July 2026}}</ref> ২০০৮ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁ আন এক একক এলবাম ''ৰুমাল'' মুকলি কৰে, য'ত "দুপৰৰ মুহোনাত", "ৰুমাল ৰুমাল", "অমানিখা হাৰে আছে" ইত্যাদি হিট গীতসমূহ সন্নিবিষ্ট কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=জুবিন গাৰ্গৰ নতুন এলবাম মুকলি|trans-title=Zubeen Garg launches new album |url=http://www.radioandmusic.com/content/editorial/news/zubeen-garg-launches-new-album|archive-url=https://web.archive.org/web/20081006201345/http://www.radioandmusic.com/content/editorial/news/zubeen-garg-launches-new-album|archive-date=6 October 2008|publisher=radioandmusic|date=4 October 2008|access-date=12 July 2026|url-status=live}}</ref> ২০০৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ''মন মানে না'' চিনেমাৰ "মন মানে না", ''চিৰোদিনী তুমি যে'' আমাৰ চিনেমাৰ "পিয়া ৰে পিয়া ৰে", আৰু ''লাভ'' ''ষ্টৰী'' চিনেমাৰ "মন জেতে চায় শুধু" আদি কেইবাটাও বঙালী গীত ৰেকৰ্ডিং কৰে। ২০১২ চনত গাৰ্গে তেওঁৰ ২০ বছৰীয়া সংগীত যাত্ৰা সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ তেওঁৰ ছটা এলবাম মুকলি কৰে, প্ৰথমখন আছিল ২০১২ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মুক্তি পোৱা ''ৰুণজুন'',<ref>{{cite web|title=ৰুণজুন - অডিঅ' মুক্তি অনুষ্ঠান - জুবিন গাৰ্গ LIVE - ৰুণজুন নুপুৰে মাতে|trans-title=RunJun - Audio Release Ceremony - Zubeen Garg Live - Runjun Nupure Mate|url=https://www.facebook.com/BHASKARJAAN/videos/286387458076889/|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712125633/https://www.facebook.com/BHASKARJAAN/videos/286387458076889/?rdid=KNUh2Dc8wOe81fX8|archive-date=12 July 2026|last1=Bordoloi|first1=Bhaskar Kshyp|date=8 January 2012|website=Facebook}}</ref> দ্বিতীয়খন আছিল ২০১২ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত মুক্তি পোৱা ''সোণালী মন'', তৃতীয়খন আছিল ২০১২ চনৰ জুন মাহত মুক্তি পোৱা ''মনে মনে'', চতুৰ্থখন আছিল ২০১২ চনৰ অক্টোবৰ মাহত মুক্তি পোৱা ''মুকুতা'', পঞ্চমখন আছিল ২০১২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত মুক্তি পোৱা ''ৰক'' আৰু ষষ্ঠখন আছিল ডিচেম্বৰ মাহত মুক্তি পোৱা ''কেনভাছ''। ''ৰক'' এলবামটোত মুঠ চৈধ্যটা গীত আছে, যাৰ ফলত ই আজিলৈকে তেওঁৰ আটাইতকৈ দীঘলীয়া এলবাম।<ref>{{cite web|title=জুবিন গাৰ্গ - ৰক চিডি (এলবাম, ষ্টেৰিঅ') ২০১২|trans-title=Zubeen Garg - Rock CD (Album, Stereo) 2012|url=https://www.discogs.com/release/35335300-Zubeen-Garg-Rock|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712125827/https://www.discogs.com/release/35335300-Zubeen-Garg-Rock|archive-date=12 July 2026|access-date=12 July 2026}}</ref> ২০১৩ চনত তেওঁৰ অন্তিম হিন্দী এলবাম ''[[পাকীজা_(শ্ৰব্য_এলবাম)|পাকিজা]]'' মুকলি কৰে, য'ত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে গাইছিল, লিখিছিল, আৰু সুৰ কৰিছিল। এই এলবামটো অৰুণাচল প্ৰদেশত চিত্ৰগ্ৰহণ কৰা প্ৰথমটো ভাৰতীয় মিউজিক ভিডিঅ’ও হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.timesofindia.com/entertainment/music/news-and-interviews/Zubeen-Gargs-latest-Hindi-Album/articleshow/19754340.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130184827/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/music/news-and-interviews/Zubeen-Gargs-latest-Hindi-Album/articleshow/19754340.cms|url-status=live|archive-date=30 November 2024|title=জুবিন গাৰ্গৰ শেহতীয়া হিন্দী এলবাম|trans-title=Zubeen Garg’s latest Hindi Album|access-date=12 July 2026|date=28 April 2013|work=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.assamtimes.org/node/8184|archive-url=https://web.archive.org/web/20130606020858/www.assamtimes.org/node/8184|title=পাকিজাঃ জুবিন গাৰ্গৰ নতুন এলবাম মুক্তি|trans-title=Pakeeza: Zubeen Garg's new album released|archive-date=6 June 2013|accessdate=15 September 2014|work=Assam Times|date=14 April 2013|first=Koushik |last=Hazarika|url-status=dead}}</ref> একে বছৰতে তেওঁ ৯০ৰ দশকৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় ইণ্ডিপপ কন্ঠশিল্পী [[আলিছা চিনাই]]ৰ সৈতে "দিল টু হি বাটা" ৰেকৰ্ডিং কৰে, যিখন যিটো ''কৃষ ৩'' ছবিখনত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{cite web|title='য়া আলী' পোষ্ট, বলীউডৰ বিষয়ে নিৰ্বাচিত: জুবিন|trans-title=Post 'Ya Ali', selective about Bollywood: Zubeen|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/post-ya-ali-selective-about-bollywood-songs-zubeen/articleshow/27184028.cms|date=10 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107132806/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/post-ya-ali-selective-about-bollywood-songs-zubeen/articleshow/27184028.cms|archive-date=7 January 2023|access-date=12 July 2026|website=The Times of India|url-status=live}}</ref> == মঞ্চৰ সংগীতানুষ্ঠান == [[File:Zubeen_EUphuism.JPG|thumb|২০১১ চনত এখন সংগীতানুষ্ঠানত পৰিৱেশনৰত জুবিন গাৰ্গ]] সমগ্ৰ অসমৰ বিহু অনুষ্ঠান আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক উৎসৱত জুবিন গাৰ্গে কেৱল অসমীয়া গীতেই নহয়, হিন্দী, বঙালী, আৰু অন্যান্য ভাষাতো গীত গাইছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু বহিঃৰাজ্যত তেওঁ অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সংগীতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি আহিছে। উল্লেখযোগ্য যে, তেওঁ ট্ৰিনিদাদ আৰু ট’বাগোত অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছিল, য’ত তেওঁ কেইবাটাও হিন্দী আৰু অসমীয়া হিট গীত গাইছিল আৰু কঞ্চাৰ্টৰ শিৰোনাম দখল কৰা প্ৰথমজন অসমীয়া মনোৰঞ্জনকাৰী হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg enthralls Trinidad audience |url=https://www.hindustantimes.com/music/zubeen-garg-enthralls-trinidad-audience/story-sfcF1kZq2wnEi32VcF2ukO.html |work=Hindustan Times |date=17 August 2010 |access-date=20 September 2025}} </ref> ==পেছাদাৰী সংগীত জীৱন== ===শ্ৰব্য এলবাম=== ====অসমীয়া এলবাম==== {{columns-list|3| * [[অনামিকা (শ্ৰব্য এলবাম)|অনামিকা]] (১৯৯২) * সপোনৰ সুৰ (১৯৯২) * জোনাকি মন (১৯৯৩) * [[মায়া (শ্ৰব্য এলবাম)|মায়া]] (১৯৯৪) * [[আশা (এলবাম)|আশা]] (১৯৯৫) * উজান পিৰীতি (১৯৯৫) * [[জুবিনৰ গান (শ্ৰব্য এলবাম)|জুবিনৰ গান]] (১৯৯৬) * জান মণি (১৯৯৬) * [[ৰং (শ্ৰব্য এলবাম)|ৰং]] (১৯৯৬) * [[মুক্তি (শ্ৰব্য এলবাম)|মুক্তি]] (১৯৯৭) * স্নিগ্ধ জোনাক (১৯৯৮) * শব্দ (১৯৯৮) * মেঘৰ বৰণ (১৯৯৯) * ৰাংঢালী (১৯৯৯) * ভৰ দুপৰীয়া (১৯৯৯) * সপোন (১৯৯৯) * ৰংমন (১৯৯৯) * [[পাখি]] (২০০০) * হিয়া মন (২০০১) * বান্ধৈ (২০০২) * আকৌ হিয়া মন (২০০২) * শিশু (২০০২) * চিনাকি মন (২০০৩) * পকা ধানে ৰিঙিয়া (২০০৩) * সন্ধ্যাতৰা (২০০৩) * লাজুকী মন (২০০৪) * যন্ত্ৰ (২০০৪) * ডেউকা (২০০৫) * চিনাকি সুৰ (২০০৫) * বৰষুণ (২০০৬) * সন্ধ্যাতৰা ২ (২০০৬) * মুখা (২০০৬) * সন্ধ্যা (২০০৬) * অন্তৰা (২০০৭) * মোৰ প্ৰিয় গীত (২০০৮) * ৰুমাল (২০০৮) * মোৰ গানত জ্বলে (২০০৯) * বাঁহী (২০১১) * গান (২০১১) * ৰুণজুন (২০১২) * সোণালী মন (২০১২) * মনে মনে (২০১২) * ৰক (২০১২) * মুকুতা (২০১২) * পথ (২০১৪) * কোন তুমি (২০১৪) * কিং (২০১৫) * মা (২০১৯) * চিলা (২০২০) }} ====হিন্দী আৰু বঙালী এলবাম==== {{columns-list|2| * চাঁন্দিনী ৰাত (১৯৯৫) * চঁন্দা (১৯৯৮) * য়ুহি কভী (১৯৯৮) * স্পৰ্শ (২০০০-০১) * শ্ৰদ্ধাঞ্জলি (খণ্ড ১,২,৩) * মেৰে লিয়ে<ref>{{Cite web|title=মেৰে লিয়ে (2001) - হিন্দী এলবাম, ট্ৰেকলিষ্ট, সম্পূৰ্ণ এলবাম বিৱৰণ আৰু অধিক (আৰ্কাইভ কৰা)|url=http://www.zubeendiscography.com/2021/08/451265843261439035.html|access-date=২০২১-০৯-০৯|website=ZG Discography|language=en|archivedate=2021-08-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210828180443/http://www.zubeendiscography.com/2021/08/451265843261439035.html|deadurl=unfit}}</ref> (২০০১) * নূপুৰ (২০০১) * [[জিন্দেগী (শ্ৰব্য এলবাম)|জিন্দেগী]] (২০০৭) * তুমি (২০০৭) * প্ৰেম (২০১২) * [[পাকীজা (শ্ৰব্য এলবাম)|পাকীজা]] (২০১৩) * চুফী ইস্ক্ (২০১৭) |}} ===অন্যান্য এলবাম=== *অনুৰাধা (১৯৯৩) (অসমীয়া এলবাম) – গীতিকাৰ আৰু সুৰকাৰ হিচাপে *পুবেৰোণ (১৯৯৪) (অসমীয়া এলবাম) – গীতিকাৰ আৰু সুৰকাৰ হিচাপে *দুনিয়া (১৯৯৭) (হিন্দী এলবাম) – সংগীত বাদ্যযন্ত্ৰবাদক হিচাপে *মেঘা (১৯৯৯) (অসমীয়া এলবাম) – গীতিকাৰ হিচাপে *মন (২০০০) (অসমীয়া এলবাম) – গীতিকাৰ হিচাপে *কুৱলী (২০০২) (অসমীয়া এলবাম) – সংগীত বাদ্যযন্ত্ৰবাদক হিচাপে *চেনেল ভি জামিন (২০০২) (হিন্দী আৰু ইংৰাজী এলবাম) - সংগীত আৰু সুৰকাৰ হিচাপে *মহালক্ষ্মী (২০০২) (হিন্দী এলবাম) – সংগীত বাদ্যযন্ত্ৰবাদক হিচাপে *অস্ত্ৰ প্ৰেমৰ (২০০৫) (অসমীয়া এলবাম) – সংগীত বাদ্যযন্ত্ৰবাদক হিচাপে *ধন্যবাদ (২০০৭) (হিন্দী এলবাম) – সংগীত আৰু সুৰকাৰ হিচাপে *জীৱন ডিঙা (২০১২) (বাংলা এলবাম) – সংগীত আৰু সুৰকাৰ হিচাপে ===সংগীত পৰিচালনা=== {| class="wikitable" |- style="text-align:center; " ! colspan=4 style="background:#B0C4DE; " | অসমীয়া ছবি |- style="text-align:center; " ! style="background:#ccc; "| বৰ্ষ ! style="background:#ccc; "| কথাছবি ! style="background:#ccc; "| পৰিচালক ! style="background:#ccc; "| অন্যান্য তথ্য |- |২০২৫ |[[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]] |ৰাজেশ ভূঞা | |- |২০২৫ |যোদ্ধা |ভাস্কৰ গোস্বামী | |- |২০২৫ |[[ভাইমন দা (চলচ্চিত্ৰ)|ভাইমন দা]] |শশাংক সমীৰ |এটি গীত (এৰা-এৰি) |- |২০২৪ |[[চিকাৰ]] |দেবাংকৰ বৰগোহাঁই | |- |২০২৩ |ৰাঘৱ |[[যতীন বৰা]] | |- |২০২৩ |দ্য শ্লেমবুক |বিষ্ণুজ্যোতি সন্দিকৈ | |- |২০২৩ |[[ডক্তৰ বেজবৰুৱা ২]] |[[নিপন গোস্বামী]] | |- |২০১৯ |প্ৰতিঘাত |অচিন্ত শংকৰ |শীৰ্ষগীত |- | ২০১৯ || [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] || জুবিন গাৰ্গ || |- | ২০১৯ || [[ৰত্নাকৰ (চলচ্চিত্ৰ)|ৰত্নাকৰ]] || [[যতীন বৰা]] || |- |২০১৮ |দ্য আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড |ৰাজেশ যশপাল | |- | ২০১৭ || প্ৰিয়াৰ প্ৰিয় || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০১৭ || [[মিছন চাইনা]] || জুবিন গাৰ্গ || |- | ২০১৫ || [[গানে কি আনে]] || ৰাজেশ যশপাল || |- | ২০১৪ || [[ৰ'দৰ চিঠি|ৰ’দৰ চিঠি]] || [[বাহাৰুল ইছলাম]] || |- | ২০১২ || [[এখন নেদেখা নদীৰ সিপাৰে]] || বিদ্যুৎ কটকী || |- | ২০০৮ || [[মন যায়]]|| [[এম মণিৰাম]] || |- | ২০০৬ || [[আমি অসমীয়া]]|| ৰাজীৱ ভট্টাচাৰ্য্য || |- | ২০০৬ || [[অধিনায়ক (চলচ্চিত্ৰ)|অধিনায়ক]] || যতীন বৰা || |- | ২০০৪ || [[দীনবন্ধু (২০০৪ চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৪ || [[ৰং]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৪ || [[বাৰুদ (চলচ্চিত্ৰ)|বাৰুদ]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৩ || জোনাকবিহীন এই জীৱন || মুন্না আহমেদ || আৱহ সংগীত |- | ২০০৩ || অগ্নিসাক্ষী|| যদুমণি দত্ত || |- | ২০০৩ || [[বিধাতা (চলচ্চিত্ৰ)|বিধাতা]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৩|| প্ৰিয়া মিলন || মুন্না আহমেদ || |- | ২০০৩ || জুমন সুমন|| মহিবুল হক || |- |২০০২ |[[জোনাকী মন]] |জীৱৰাজ বৰ্মন | |- | ২০০২ || [[প্ৰেম আৰু প্ৰেম]]|| [[শম্ভু গুপ্তা]] || |- | ২০০২ || [[জীৱন নদীৰ দুটি পাৰ ]]|| মুন্না আহমেদ || |- | ২০০২ || [[কন্যাদান (চলচ্চিত্ৰ)|কন্যাদান]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০১ || [[নায়ক (চলচ্চিত্ৰ)|নায়ক]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০১ || শেষ উপহাৰ|| গোপাল বৰঠাকুৰ||শীৰ্ষগীত |- | ২০০১ || [[দাগ (অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ)|দাগ]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০০|| [[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]]|| জুবিন গাৰ্গ|| |- | ২০০০ || [[হিয়া দিয়া নিয়া]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- style="text-align:center; " ! colspan=4 style="background:#B0C4DE; " | অন্য ভাষা |- style="text-align:center; " ! style="background:#ccc; "| বৰ্ষ ! style="background:#ccc; "| কথাছবি ! style="background:#ccc; "| ভাষা ! style="background:#ccc; "| অন্যান্য তথ্য |- |২০১৯ |সামসাৰা |[[বাংলা]] |মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- | width="150"|২০১৬ || width="200"| দিল ত’ দীৱানা হ্যে || width="200"| হিন্দী || width="150"| মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- |২০১০ |কাছে এসো তুমি |বাংলা |মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- |২০১০ |মন নিয়ে |বাংলা |মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- | width="150" |২০০৬ || width="200" | ষ্ট্ৰিংছ || width="200" | [[হিন্দী]] || width="150" | মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- | width="150" | ২০০৪ || width="200" | শুধু তুমি || width="200" | বাংলা || width="150" | মুক্তিপ্ৰাপ্ত |} == অভিনয় জীৱন == জুবিন গাৰ্গে ২০০০ চনত এন কে প্ৰডাকচনৰ অধীনত নিৰ্মিত ''[[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]]'' ছবিত অভিনেতা আৰু পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ ''[[দীনবন্ধু (চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]]'' (২০০৪), ''[[মন যায় (চলচ্চিত্ৰ)|মন যায়]]'' (২০০৮), ''[[গানে কি আনে|গানে কি আনে]] (২০১৬)'', ''[[মিছন চাইনা (চলচ্চিত্ৰ)|মিছন চাইনা]]'' (২০১৭), ''দ্য আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড'' (২০১৮), ''[[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]]'' (২০১৯), ''ৰাজনীতি'' (২০২২), ''ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২'' (২০২৩), ''ৱাইড এংগল'' (২০২৪), ''চিকাৰ'' (২০২৪) আৰু অভিমন্যু (২০২৪) ত অভিনয় কৰিছিল। জুবিন অভিনীত ''[[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]]'' ২০২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰত মুক্তিলাভ কৰে।<ref name="IMDB">{{cite web | url=https://www.imdb.com/title/tt29939499/ | title=Roi Roi Binale | accessdate=23 September 2025}}</ref> জুবিন গাৰ্গে অভিনয় কৰা একাধিক ছবিয়েই বক্স অফিচত সফলতা লাভ কৰিছে। ২০১৭ চনত ৮ ছেপ্টেম্বৰত ৬৫টা চিনেমা হলত মুক্তি লাভ কৰা ''মিছন চাইনা''ক দিল্লী, বেংগালুৰু আৰু মুম্বাইকে ধৰি অসমৰ বাহিৰত থকা আঠটা চিনেমা হলত মুক্তি দিয়া হৈছিল। ছবিখনে প্ৰথম সপ্তাহৰ ভিতৰতে মুঠ ২ কোটি ৪০ লাখ টকা সংগ্ৰহ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.time8.in/the-exact-box-office-collection-of-mission-china-over-the-1st-week-revealed/|title=The Exact Box Office Collection of Mission China 1st Week Revealed|access-date=16 September 2017|website=Time8.in}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.northeastguide.in/assam/mission-china-collection-box-office-movie-review-total-budget/|title=Mission China Box Office|website=Northeastguide.in|access-date=9 September 2017|archivedate=9 September 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170909095105/https://www.northeastguide.in/assam/mission-china-collection-box-office-movie-review-total-budget/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://in.bookmyshow.com/buytickets/mission-china-national-capital-region-ncr/movie-ncr-ET00061289-MT/20170911/|title=Mission China Realising Theatre |website=Bookmyshow.com|access-date=11 September 2017}}</ref> মিছন চাইনাই [[অসম|অসমত]] যথেষ্ট ব্যৱধানত ব্লকবাষ্টাৰ বাহুবলী আৰু [[ছলমান খান|ছলমান খানৰ]] [[বজৰংগী ভাইজান|বজৰংগী ভাইজানৰ]] প্ৰথম দিনৰ সংগ্ৰহৰ অভিলেখ ভংগ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=10 September 2017|title=Mission China: Old-fashioned projector promo helps Assamese film beat Baahubali record|url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/mission-china-old-fashioned-projector-promo-helps-assamese-film-beat-baahubali-record/story-OfDn0UHUMlikrueyPECFJK.html|access-date=28 January 2021|website=Hindustan Times|language=en}}</ref> বৰ্তমান ই [[:en:Assamese_cinema#List_of_highest-grossing_Assamese_films|সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী অসমীয়া ছবিৰ]] ভিতৰত ৬ নং স্থানত আছে। ২০১৯ চনত মুক্তিলভা ''কাঞ্চনজংঘা''ই ১০ দিনতে ৩.৯ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰি সকলো অভিলেখ ভংগ কৰিছিল। দৰ্শকৰ ব্যাপক সঁহাৰি লাভ কৰা ছবিখনে প্ৰথমদিনাই ২২.৫ লাখ টকা সংগ্ৰহ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। তিনিদিনৰ ভিতৰতে কাঞ্চনজংঘাই কোটিৰো অধিক টকাৰ ব্যৱসায় কৰে। ২০২৫ চনত মুক্তি লভা জুবিন গাৰ্গৰ অন্তিম ছবি "ৰৈ ৰৈ বিনালে"ই ৩০ কোটি টকা ব্যৱসায় কৰি আৰু ৰাতিপুৱা ৪.০০ বজাত অসমীয়া চিনেমাৰ প্ৰথম প্ৰদৰ্শনীৰ ব্যৱস্থাৰে ৯০ বছৰীয়া অসমীয়া চিনেমাৰ জগতত ইতিহাস ৰচে। <ref name="India Today NE">{{cite web | url=https://www.indiatodayne.in/entertainment/story/zubeens-kanchanjangha-sweeps-box-office-collects-3-9-crore-10-days-397330-2019-09-16 | title=Zubeen’s Kanchanjangha Sweeps Box Office, Collects 3.9 Crore in 10 days | publisher=India Today NE | date=Sep 16, 2019, Updated Jun 29, 2022, 1:43 AM IST | accessdate=23 September 2025}}</ref> [[File:গানে কি আনে চলচ্চিত্ৰ প'ষ্টাৰ.jpg|thumb|গানে কি আনে চলচ্চিত্ৰৰ প'ষ্টাৰত জুবিন গাৰ্গ]] ==অভিনীত ছবি== {| class="wikitable sortable" ! width="50" | বৰ্ষ ! width="200" | কথাছবি ! width="200" | পৰিচালক ! width="200" | চৰিত্ৰ |- | ২০০০ || [[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]] || জুবিন গাৰ্গ ||ৰিচি |- | ২০০২ || [[প্ৰেম আৰু প্ৰেম]] || [[শম্ভু গুপ্তা]] || বিশেষ এভূমুকি |- | ২০০৪ ||[[দীনবন্ধু (২০০৪ চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || বিপুল |- | ২০০৮ || [[মন যায়]] || [[এম মণিৰাম]]|| মানৱ |- | ২০১১ || [[ৰামধেনু (চলচ্চিত্ৰ)|ৰামধেনু]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || বিশেষ এভূমুকি |- |২০১৩ |[[ভাল পাব নাজানিলো]] |‌ঋতুৰাজ দত্ত |ইন্দ্ৰনীল |- | ২০১৪ || [[ৰ'দৰ চিঠি|ৰ’দৰ চিঠি]] || [[বাহাৰুল ইছলাম]] ||বাবা |- |২০১৪ |[[চুমা পৰশতে]] |জোনমণি দেৱী খাউণ্ড |বিশেষ এভূমুকি |- | ২০১৫ || [[অহেতুক]] || বাণী দাস || বিশেষ এভূমুকি |- | ২০১৬ || [[সাত নম্বৰৰ সন্ধানত]] || [[আব্দুল মজিদ]] || শিবু |- | ২০১৬ || [[গানে কি আনে]] || ৰাজেশ যশপাল ||নীলাভ জোনাক বৰুৱা |- | ২০১৭ || [[মিছন চাইনা]] || জুবিন গাৰ্গ ||কৰ্ণেল গোস্বামী |- | ২০১৭ || প্ৰিয়াৰ প্ৰিয় || [[মুনিন বৰুৱা]] || প্ৰিয়ব্ৰত কাকতি / বিষ্ণুজ্যোতি বেজবৰুৱা |- |২০১৭ |তুমি আহিবানে |প্ৰেৰণা বৰবৰুৱা |বিশেষ এভূমুকি |- | ২০১৮ || দি আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড || ৰাজেশ যশপাল||ডন্ |- | ২০১৯ || [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] || জুবিন গাৰ্গ || অনিৰ্বাণ ভট্টাচাৰ্য |- |২০১৯ |প্ৰতিঘাত |অচিন্ত শংকৰ |বিশেষ এভূমুকি |- | ২০২২ || ৰাজনীতি || মঞ্জিত শৰ্মা || অৰিন্দম |- |২০২৩ || [[ডক্তৰ বেজবৰুৱা ২|ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২]]|| [[নিপন গোস্বামী]] || আৰক্ষী বিষয়া মহাদেৱ বৰবৰুৱা |- |২০২৪ || চিকাৰ || দেবাংকৰ বৰগোহাঁই ||শংকৰ চিকাৰী |- |২০২৪ |অভিমন্যু |অচিন্ত শংকৰ |বিশেষ এভূমুকি |- |২০২৪ || [[ৱাইড এংগল (চলচ্চিত্ৰ)|ৱাইড এংগল]]|| [[জয়ন্ত নাথ]] || গৌতম শৰ্মা |- |২০২৫ || যোদ্ধা || ভাস্কৰ শৰ্মা || বিশেষ এভূমুকি |- |২০২৫ || [[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]] || ৰাজেশ ভূঞা || ৰাউল (এগৰাকী অন্ধ শিল্পীৰ ৰূপত) |- |} ==অভিনীত টেলিভিছন== {| class="wikitable sortable" ! width="50" | বৰ্ষ ! width="200" | টেলিভিছন ! width="200" | চৰিত্ৰ ! width="200" | নোট |- |১৯৯৮ |এমটিভি মষ্ট ৱাণ্টেড |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |তেতিয়াৰ এমটিভিৰ ভিজে ৰাগেশ্বৰীৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰৰ সময়ত তেওঁৰ প্ৰথম টেলিভিছনত পৰ্দাত উপস্থিত হয়, তেওঁৰ প্ৰথম মিউজিক ভিডিঅ' "য়ুহি কভি" মুকলি কৰাৰ পিছত। |- |২০০১ |মুভছ এণ্ড শ্বেকাৰছ |নিজেই (বিশেষ সহ-অতিথি) |ভাৰতীয় গভীৰ নিশাৰ টক শ্ব' |- |২০০৭ |ছাৰেগামা লিল' চেম্পছ |নিজেই (বিচাৰক) |বাংলা সংগীত গেম শ্ব' |- |২০০৮ |বোল বেবী বোল |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |ভাৰতীয় সংগীত গেম শ্ব' <br /> গায়ক আদনান ছামিৰ দ্বাৰা আয়োজিত |- |২০১০–১১ |অনুৰাধা |অনিৰুদ্ধ |তেওঁৰ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ অসমীয়া ধাৰাবাহিক |- |২০১১ |দিদি নং ১ |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |মহিলাৰ বাবে বাংলা সংগীত গেম শ্ব' |- |২০১৩ |ছাৰেগামা লিল' চেম্পছ |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |বাংলা সংগীত গেম শ্ব' |- |২০১৩-১৪ |মই জুবিন গাৰ্গ হ'ব বিচাৰো |নিজেই (বিচাৰক) | |- |২০২১ |মায়াবিনী ৰাতিৰ বুকুত |নিজেই (এংকৰ) | |- |২০২৫-২৬ |সুৰিয়া সুবাস |নিজেই (সংগীত শিল্পী) |সংগীত কনচাৰ্ট ৱেব-ধাৰাবাহিক <br /> সমগ্ৰ অসম ৰাজ্যৰ সকলো জিলাৰ চিত্ৰগ্ৰহণ কৰিছিল |} ==সাহিত্য চৰ্চা== জুবিন গাৰ্গ সাহিত্য জগতৰ লগতো জড়িত হৈ আছিল। ২০১৭ চনত তেওঁ কাব্য গ্ৰন্থৰ বাবে সেউজী-সেউজী বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|title=Assam: Seuji-Seuji Award conferred upon singer Zubeen Garg|url=https://www.thenortheasttoday.com/current-affairs/states/assam-seuji-seuji-award-conferred-upon-singer-zubeen-garg|access-date=19 December 2020|website=The Northeast Today|date=22 December 2017}}{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {| class="wikitable" |- style="background:#cfc; text-align:center; " |'''বৰ্ষ''' |'''পুথি''' |'''ভাষা''' |- |২০০৯ |''শব্দ অনুভূতি'' | rowspan="3" |অসমীয়া |- |২০১৮ |''জুবিনৰ পদ্য''<ref>{{Cite web|title=With over Rs 4.5 crores in sales and 4 lakh visitors, 20th Northeast Book Fair breaks all past records|url=https://www.guwahatiplus.com/article-detail/with-over-rs-4-5-crores-in-sales-and-4-lakh-visitors-20th-northeast-book-fair-breaks-all-past-records|access-date=23 September 2020|website=G Plus|language=en}}</ref> |- |২০২০ |''জুবিনৰ পদ্য (দ্বিতীয় সংস্কৰণ)'' |} ==সামাজিক সক্ৰিয়তা আৰু লোকহিতৈষী কৰ্ম== গাৰ্গে বিভিন্ন কামৰ বাবে ধন আগবঢ়োৱা ''কলাগুৰু আৰ্টিষ্ট ফাউণ্ডেশ্যন'' নামৰ এটা দাতব্য সংস্থা চলাইছিল। অসমত বিধ্বংসী বানপানী হ’লে তেওঁ মানুহক কাপোৰ, ঔষধ আৰু বৰঙনি দান কৰিবলৈ আহ্বান জনায়।<ref>{{cite news |title=Beyond Bollywood |url=https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20181105-beyond-bollywood-1374988-2018-10-27 |access-date=18 September 2019 |work=India Today |date=5 November 2018 |language=en |archive-date=2 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190102154758/https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20181105-beyond-bollywood-1374988-2018-10-27 |url-status=live }}</ref> তেওঁ [[অসম লোকসেৱা আয়োগ|এপিএছচি]]-ৰ নিযুক্তি ক্ষেত্ৰৰ দুৰ্নীতিৰ বিষয়টো লৈ তেওঁৰ [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] চিনেমাখন নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.guwahatiplus.com/daily-news/zubeen-s-next-film-kanchenjunga-to-be-based-on-apsc-scam|title=Zubeen's next film 'Kanchenjunga' to be based on APSC scam|website=G Plus|language=en|access-date=18 September 2019|archive-date=9 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190209092909/http://www.guwahatiplus.com/daily-news/zubeen-s-next-film-kanchenjunga-to-be-based-on-apsc-scam|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/singing-sensation-zubeen-garg-and-team-visits-dhemaji-for-kanchanjangha-promotion/|title=Singing sensation Zubeen Garg and Team visits Dhemaji for Kanchanjangha Promotion|date=29 October 2018|website=The Sentinel|language=en-US|access-date=18 September 2019|archive-date=31 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190831065523/https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/singing-sensation-zubeen-garg-and-team-visits-dhemaji-for-kanchanjangha-promotion/|url-status=live}}</ref> জুবিন [[ফুটবল]] অনুৰাগী আছিল আৰু [[বানপানী|বানপীড়িত লোকসকলৰ]] বাবে ধন সংগ্ৰহৰ মানসেৰে মেট্‌চ খেলিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.thehansindia.com/posts/index/Sports/2015-10-05/Soccer-for-charity-in-Assam/179263|title=Soccer for charity in Assam|website=The Hans India|date=5 October 2015|access-date=14 May 2019|archive-date=14 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514063145/https://www.thehansindia.com/posts/index/Sports/2015-10-05/Soccer-for-charity-in-Assam/179263|url-status=live}}</ref> গাৰ্গ অসমৰ '[[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০১৯|কা]]'-বিৰোধী প্ৰতিবাদত আগ-ভাগ লোৱা অন্যতম অৰাজনৈতিক ব্যক্তি আছিল।<ref>{{Cite news|url=https://www.news18.com/news/india/music-art-tie-them-as-zubeen-garg-and-a-host-of-assamese-artistes-lead-anti-caa-stir-from-the-front-2432069.html|title=Music, Art Tie Them as Zubeen Garg and a Host of Assamese Artistes Lead Anti-CAA Stir from the Front|website=News18|access-date=13 March 2020|date=21 December 2019|archive-date=14 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200114054315/https://www.news18.com/news/india/music-art-tie-them-as-zubeen-garg-and-a-host-of-assamese-artistes-lead-anti-caa-stir-from-the-front-2432069.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Sengupta |first1=Aditi |title='Don't mess with Assam': Zubeen Garg |url=https://www.thehindubusinessline.com/blink/cover/dont-mess-with-assam-zubeen-garg/article30404699.ece |access-date=13 March 2020 |work=@businessline |date=26 December 2019 |language=en |archive-date=17 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417192412/https://www.thehindubusinessline.com/blink/cover/dont-mess-with-assam-zubeen-garg/article30404699.ece |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=CAA 'not forgotten': Zubeen Garg |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/caa-not-forgotten-zubeen-garg/cid/1801261 |access-date=24 October 2022 |website=www.telegraphindia.com}}</ref> ২০২১ চনৰ মে’ মাহত [[কৰ'নাভাইৰাছ ৰোগ ২০১৯|ক’ভিড-১৯-ৰ]] সংক্ৰমণৰ উত্থানৰ সময়ত গাৰ্গে গুৱাহাটীত থকা দুমহলীয়া ঘৰটো ক’ভিড কেয়াৰ চেণ্টাৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ আগবঢ়াইছিল। ইয়াৰ লক্ষ্য আছিল সেইসময়ত ৰোগীৰ বাবে বিছনাৰ বৰ্ধিত চাহিদা পূৰণ কৰা।<ref>{{Cite web |date=6 May 2021 |title=Zubeen Garg offers his house to convert as Covid care centre |url=https://assamtribune.com/guwahati/zubeen-garg-offers-his-house-to-convert-as-covid-care-centre-1091844 |access-date=19 June 2024 |website=The Assam Tribune |language=en}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== ২০০২ চনৰ ৪ ফেব্ৰুৱাৰীত জুবিন গাৰ্গে অসমৰ [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] নিবাসী ফেশ্বন ডিজাইনাৰ গৰিমা শইকীয়াক বিয়া কৰায়।<ref>{{cite web| url=https://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| title=Assam: Zubeen Garg to celebrate his birthday by releasing music album of 'Mission China'!| work=The North East Today| date=18 November 2016| access-date=8 September 2017| archive-date=23 May 2017| archive-url=https://web.archive.org/web/20170523122714/http://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| url-status=live| archivedate=23 May 2017| archiveurl=https://web.archive.org/web/20170523122714/http://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| deadurl=yes}}</ref> গৰিমা শইকীয়া গোলাঘাটৰ শান্তিপুৰৰ সুৰেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া আৰু ৰুণুমী শইকীয়াৰ একমাত্ৰ জীয়ৰী। তেওঁ মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ইংৰাজী সাহিত্যত স্নাতকোত্তৰ সম্পূৰ্ণ কৰে। ইয়াৰ লগতে তেওঁ এগৰাকী ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ টেবুল টেনিছ খেলুৱৈ। তেওঁলোকৰ চিনাকি ফেন-মেইলৰ জৰিয়তে হৈছিল। গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গে ডিজাইন কৰা ভালেমান সাজ-পোছাক জুবিন গাৰ্গে পৰিধান কৰে।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫৭ |language=as}}</ref> তেওঁ সহ-প্ৰযোজক হিচাপেও একাধিক ছবিত জুবিন গাৰ্গৰ সৈতে কাম কৰিছে। ===ধৰ্মীয় দৃষ্টিভংগী আৰু ঈশ্বৰ বিশ্বাস=== জুবিন গাৰ্গে নিজকে ''ধৰ্ম-অবিশ্বাসী'' বুলি গণ্য কৰিছিল আৰু কৈছিল যে, তেওঁৰ কোনো জাতি-ধৰ্ম নাই, তেওঁ মুক্ত।<ref>{{cite news |title=I Don't Have Any Caste, Religion Or God: Zubeen Garg |url=https://m.guwahatiplus.com/article/i-don-t-have-any-caste-religion-or-god-zubeen-garg/5862/amp#amp_tf=From%20%251%24s&aoh=17141538671889&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com |work=Guwahati Plus |date=29 July 2019 |access-date=27 April 2024 |archivedate=26 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240426180152/https://m.guwahatiplus.com/article/i-don-t-have-any-caste-religion-or-god-zubeen-garg/5862/amp#amp_tf=From%20%251%24s&aoh=17141538671889&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com |deadurl=yes }}</ref> জুবিন গাৰ্গৰ ঈশ্বৰ বিশ্বাস সম্পৰ্কত স্পষ্ট অভিমত দিয়াটো প্ৰায় দুষ্কৰ বুলি পিতৃ কপিল ঠাকুৰে ''পিতৃৰ দৃষ্টিৰে জুবিন'' গ্ৰন্থত লিখিছে। জুবিন গাৰ্গে গুৱাহাটীৰ কৌটিলিংগম মন্দিৰলৈ মাজে-মধ্যে যোৱাৰ কথা তেওঁ শুনিছে। ইয়াৰ লগতে অসমৰ বাহিৰত থকা কোনো কোনো মন্দিৰ দৰ্শন কৰাৰ কথাও তেওঁ শুনিছে। অৱশ্যে এটা কথা পিতৃয়ে ক'ব বিচাৰে যে, ''জুবিন গাৰ্গৰ বুদ্ধ-দৰ্শন খুব প্ৰিয়। '' অৱশ্যে সেই সম্পৰ্কে সণ্ঢালনিকৈ অধ্যয়ন কৰিবলৈ তেওঁ ''এতিয়া সময় দুৰ্লভ'' বুলি প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫৯ |language=as}}</ref> ==বঁটা আৰু সন্মান== [[File:Zubeen Garg receiving National Award.jpg|thumb|৫৫সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা, ২০০৯ত নন-ফিচাৰ ফিল্ম ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ''ৰ বাবে জুবিন গাৰ্গক ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি [[প্ৰতিভা পাটিল|প্ৰতিভা পাটিলে]] শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনাৰ বঁটা দিয়ে। ]] ১৯৯৬ চনত চেনেল ভি মিউজিক এৱাৰ্ড্‌ছ আৰু স্ক্ৰীন এৱাৰ্ড্‌ছত জুবিন গাৰ্গ "চান্দনী ৰাত" এলবামৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় পপ এলবাম হিচাপে নিৰ্বাচিত হয় যিটো ক্ৰমে দলেৰ মেহেন্দীৰ এলবাম ''বলো তা ৰা ৰা'' আৰু সুচিত্ৰ কৃষ্ণমূৰ্থীৰ এলবাম ''ডোলে ডোলে''ৰ হাতত পৰাস্ত হয়। ২০১১ চনত আমেৰিকাৰ ইলিনয়ৰ অক ব্ৰুকত অনুষ্ঠিত হোৱা অসম অধিৱেশনৰদ্বাৰা জুবিন গাৰ্গক বছৰৰ অতিথি শিল্পী হিচাপে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{cite book |last1=Koch |first1=Lars-Christian |last2=Klotz |first2=Sebastian |last3=Bohlman |first3=Philip V |title=Sounding Cities : Auditory Transformations in Berlin, Chicago, and Kolkata |date=2018 |publisher=LIT |location=Zürich |isbn=978-3-643-90555-0 |pages=213 |language=English}}</ref> ২০২৪ চনৰ ২৭ মে'ত জুবিন গাৰ্গক [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] [[বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়, মেঘালয়|বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] পৰা সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Hon. D.Litt. to Zubeen Garg and Lou Majaw at 10th USTM Convocation |work=USTM |url=https://ustm.ac.in/event/hon-d-litt-to-zubeen-garg-and-lou-majaw-at-10th-ustm-convocation/ |access-date=27 August 2024 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 August 2024 |title=USTM Holds 10th Convocation, Honors Zubeen Garg and Lou Majaw |url=https://www.pratidintime.com/north-east/meghalaya/ustm-holds-10th-convocation-honors-zubeen-garg-and-lou-majaw |access-date=27 August 2024 |website=Pratidin Time |language=en}}</ref> ২০০৯ চনৰ ৫৫সংখ্যক [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটাত]] অ-কাহিনীমূলক ছবি ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ''ৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনাৰ বঁটা লাভ কৰে। ২০২৫ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰ তাৰিখে কটন বিশ্ববিদ্যালয়ে জুবিন গাৰ্গক মৰণোত্তৰভাৱে সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। ২০২৫ চনৰ ২১ নৱেম্বৰ তাৰিখে ভাৰতীয় ডাক বিভাগৰ অসম শাখাই শিল্পীগৰাকীৰ ৫৩ সংখ্যক জন্মদিন উপলক্ষ্যে তেওঁৰ নামত এটি বিশেষ স্মৃতিচাৰণ পোষ্ট কাৰ্ড মুকলি কৰে। ২০২৬ চনত ফিল্মফেয়াৰ(অসম) য়ে জুবিন গাৰ্গক মৰণোত্তৰভাৱে জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা আৰু 'ৰৈ ৰৈ বিনালে' ছবিখনৰ বাবে বিশেষ বঁটা প্ৰদান কৰে। ২০২৬ চনৰ ৩০ জুলাই তাৰিখে অসম সাহিত্য সভাই জুবিন গাৰ্গক মৰণোত্তৰভাৱে সংগীতসুধাকৰ অভিধা প্ৰদান কৰে। {| class="wikitable" |- style="background:#cfc; text-align:center; " | বৰ্ষ|| '''বঁটা'''|| চলচ্চিত্ৰ/এলবাম/থিয়েটাৰ|| '''শিতান'''|| '''ফলাফল''' |- |rowspan="2" |১৯৯৬ |স্ক্ৰীন বঁটা |rowspan="2" |''চান্দনী ৰাত'' |rowspan="2" |শ্ৰেষ্ঠ আত্মপ্ৰকাশ ভাৰতীয় পপ এলবাম |{{nom}} |- |চেনেল ভি মিউজিক বঁটা |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০০৫ |BFJA বঁটা|| ''শুধো তুমি''|| শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক|| {{won}} |- |প্ৰাগ চিনে বঁটা-২০০৫ |''ৰং'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী – "ছায়া দৰে থাকা তুমি"<ref>{{Cite web|date=7 March 2021|title=Northeast's Sensation Zubeen Garg: Early Life, Career, Awards & Controversies – Sentinelassam|url=https://www.sentinelassam.com/entertainment/wikipedia-of-northeasts-singing-sensation-zubeen-garg-527402|access-date=9 March 2021|website=www.sentinelassam.com|language=en}}</ref> |{{won}} |- |২০০৬ |গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড<ref name="GIFA List Of Winners">{{cite web|title=G.I.F.A. Awards 2006: winners|date=10 December 2006|url=http://www.bollywoodhungama.com/features/2006/12/10/1918/index.html|website=[[Bollywood Hungama]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20081121175701/http://www.bollywoodhungama.com/features/2006/12/10/1918/index.html|access-date=24 April 2017|archive-date=21 November 2008}}</ref> | rowspan="6" |গেংষ্টাৰ | rowspan="4" |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (য়া আলি) |{{won}} |- | rowspan="5" |২০০৭ |ফিল্মফেয়াৰ বঁটা |{{nom}} |- |জী চিনে |{{nom}} |- |আইফা বঁটা<ref name=altfg>{{cite web |author=Andre Soares |url=http://www.altfg.com/blog/awards/indian-film-academy-awards-2007/ |title=Indian Film Academy Awards 2007 |publisher=Altfg.com |date=2 June 2007 |access-date=13 June 2012 |archive-date=8 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120208180559/http://www.altfg.com/blog/awards/indian-film-academy-awards-2007/ |url-status=live |archivedate=8 February 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120208180559/http://www.altfg.com/blog/awards/indian-film-academy-awards-2007/ |deadurl=yes }}</ref> |{{nom}} |- |ষ্টাৰডাষ্ট বঁটা<ref>{{cite web|title=Stardust Awards Winners for 2006|url=http://www.indicine.com/movies/bollywood/stardust-awards-winners-for-2006/|publisher=indicine.com|access-date=24 April 2017|archive-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180717184206/http://www.indicine.com/movies/bollywood/stardust-awards-winners-for-2006/|url-status=live}}</ref> |নতুন আলোড়নকাৰী কণ্ঠ |{{won}} |- |স্ক্ৰীন বঁটা<ref>{{Cite web |date=3 May 2022 |title=Screen Award for Best Male Playback Singer |url=https://bollywoodproduct.in/screen-award-for-best-male-playback-singer/ |access-date=2 July 2022 |website=Bollywood Product |language=en-US}}</ref> |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠ (য়া আলি) |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০০৮ | rowspan="2" |কলাকাৰ বঁটা |জিন্দেগী | rowspan="2" |শ্ৰেষ্ঠ মিউজিক এলবাম |{{won}} |- |''তুমি'' |{{won}} |- | ২০০৯ ||৫৫সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা || ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ'' || শ্ৰেষ্ঠ অ-কাহিনীমূলক সংগীত পৰিচালনাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|| {{won}} |- |২০১১ |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১১ |''[[জেতুকা পাতৰ দৰে (চলচ্চিত্ৰ)|জেতুকা পাতৰ দৰে]]'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"পুৱাৰ হাঁহিত"'' |{{nom}} |- |২০১২ ||প্ৰাগ চিনে বঁটা-২০১২<ref>{{cite web |title=Prag Cine Awards 2015 to be held in Assam |date=24 January 2015 |url=http://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/news-broadcasting/prag-cine-awards-2015-to-be-held-in-assam-150124 |publisher=indiantelevision.com |access-date=24 April 2017 |archive-date=1 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170501001923/http://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/news-broadcasting/prag-cine-awards-2015-to-be-held-in-assam-150124 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Prag Cine Award on March 21, 22|url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815/city053|publisher=assamtribune.com|access-date=24 April 2017|archive-date=2 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402195918/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815%2Fcity053|url-status=live|archivedate=2 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402195918/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815/city053|deadurl=yes}}</ref> |''[[ৰামধেনু (চলচ্চিত্ৰ)|ৰামধেনু]]'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"ৰং দিয়া মৰম"'' |{{nom}} |- |২০১৩ |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৩ |''মি এণ্ড মাই ছিষ্টাৰ'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"থুনুক-থানাক"'' |{{nom}} |- |২০১৪ |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৪ |''চিঞৰ'' |"শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"কালৰ অসুৰ"'' |{{nom}} |- | rowspan="2" | ২০১৫ | rowspan="2" |প্ৰাগ চিনে বঁটা উত্তৰ-পূব ২০১৫||''[[অহেতুক]]'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"অহেতুক"'' |{{won}} |- |''ৰ’দৰ চিঠি'' |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০১৬ | rowspan="2" |গপ চপ মিউজিক বঁটা |''বলিয়া কৃষ্ণ (হেঙুল থিয়েটাৰ)'' |বছৰটোৰ শীৰ্ষক গীত – "''বলিয়া কৃষ্ণ''" |{{won}} |- | rowspan="3" |''গানে কি আনে'' |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক – ''"জানো জানো"'' |{{won}} |- | rowspan="3" |২০১৭ | rowspan="2" |প্ৰাগ চিনে নৰ্থ-ইষ্ট ২০১৭ |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"জানো জানো"'' |{{nom}} |- |ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা |''[[কহিনুৰ থিয়েটাৰ|কহিনুৰ থিয়েটাৰ]]'' |ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী – "জনম জনম''"''<ref>{{Cite web|title=Dalmia Bharat : First Mobile Theatre Awards presented by Dalmia Cement {{!}} MarketScreener|url=https://www.marketscreener.com/quote/stock/DALMIA-BHARAT-LTD-9743873/news/Dalmia-Bharat-First-Mobile-Theatre-Awards-presented-by-Dalmia-Cement-24725283/|access-date=13 February 2021|website=www.marketscreener.com|date=10 July 2017 |language=en}}</ref> |{{won}} |- | rowspan="5" | ২০১৮ | rowspan="4" |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৮<ref>{{Cite web |date=28 May 2018 |title=Prag Cine Awards North-East 2018: Best director award for Utpal Barpujari |url=http://nenow.in/north-east-news/prag-cine-awards-north-east-2018-best-director-award-for-utpal-barpujari.html |access-date=20 August 2022 |website=NORTHEAST NOW |language=en-US}}</ref>|| rowspan="3" | ''[[মিছন চাইনা (চলচ্চিত্ৰ)|মিছন চাইনা]]'' || শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (জনপ্ৰিয়) || {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ ছবি (জনপ্ৰিয়) || {{won}} |- |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"দিন জ্বলে ৰাতি জ্বলে"'' |{{nom}} |- |''প্ৰিয়াৰ প্ৰিয়'' |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা |{{nom}} |- |ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা |''[[আৱাহন থিয়েটাৰ|আৱাহন থিয়েটাৰ]]'' |ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"অ' মা"''<ref>{{Cite web|title=Assam's Mobile theater industry gets due recognition; Artists, writers and personalities awarded|url=https://www.thenortheasttoday.com/current-affairs/states/assams-mobile-theater-industry-gets-due-recognition-artists-writers-and-personalities-awarded|access-date=13 February 2021|website=TheNortheastToday – Read From North East (TNT)|date=22 June 2018|language=en}}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |{{won}} |- |২০১৯ |ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা |''দেউতা (চিৰঞ্জীৱ থিয়েটাৰ)'' |ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"অ' দেউতা"''<ref>{{Cite web|date=20 July 2019|title=Tapan Das Bags Best Theatre Actor Award|url=https://www.pratidintime.com/tapan-das-bags-best-theatre-actor-award/|access-date=13 February 2021|website=Pratidin Time|language=en-US|archivedate=2 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210502130727/https://www.pratidintime.com/tapan-das-bags-best-theatre-actor-award/|deadurl=yes}}</ref> |{{won}} |- | rowspan="7" |২০২১ | rowspan="7" |প্ৰাগ চিনে বঁটা<ref>{{Cite web |title=20th Prag Cine Awards on Jan 30 |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/20th-prag-cine-awards-on-jan-30 |access-date=20 August 2022 |website=Pratidin Time |date=24 December 2020 |language=en}}</ref> | rowspan="3" |''[[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]]'' |শ্ৰেষ্ঠ ছবি (জনপ্ৰিয়) |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (জনপ্ৰিয়) |{{won}} |- |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"পাঞ্চনা"'' |{{won}} |- | rowspan="2" |[[ৰত্নাকৰ (চলচ্চিত্ৰ)|ৰত্নাকৰ]] |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক |{{won}} |- |শ্ৰেষ্ঠ কথা – ''"ৰাতি ৰাতি"'' |{{nom}} |- |''প্ৰতিঘাত'' |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক |{{nom}} |- |''[[বৰনদী ভটিয়ায়]]'' |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"বৰনদী ভটিয়ায়"'' |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০২২ | rowspan="2" |[[প্ৰাগ চিনে বঁটা]] ২০২২<ref>{{Cite web |title=Galaxy of Stars Gathered at the 'Prag Cine Awards 2022', Check the Winners List |url=https://pragnews.com/Galaxy-of-Stars-Gathered-at-the-%27Prag-Cine-Awards-2022%27,-Check-the-Winners-List |access-date=20 August 2022 |website=pragnews.com |language=en }}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |দা ফায়াৰিং ৰেঞ্জ |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (২০২০) |{{nom}} |- |চন্দ্ৰাৱলী |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (২০২১) |{{nom}} |- | rowspan="4" |২০২৩ |৮ম অসম ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা<ref>{{Cite web |date=10 March 2023 |title=8th Assam State Film Awards announced, Jonaki Porua—Fireflies, Bulbul Can Sing win best film award |url=http://nenow.in/top-news/8th-assam-state-film-awards-announced-jonaki-porua-fireflies-bulbul-can-sing-win-best-film-award.html |access-date=13 March 2023 |website=Northeast Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |title='৩৫ হাজাৰ গান গোৱাৰ পিছত এতিয়া আৰু শ্ৰেষ্ঠ কণ্ঠশিল্পীৰ বঁটা লৈ থাকিবলৈ দিন নাই' | date=13 March 2023 |url=https://www.youtube.com/watch?v=dJWoPZknc0w |access-date=13 March 2023 |language=en}}</ref> |[[কাঞ্চনজংঘা]] |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"পাঞ্চনা"'' |{{Won}} |- | rowspan="3" |ৰাজস্থান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ ''<small>(অন্যান্য ৰাজ্যিক ছবিত)</small>'' | rowspan="3" |ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২ |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"কি নাম দি মাতিম"'' |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা – "''কি নাম দি মাতিম"'' |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী চৰিত্ৰ |{{Won}} |- |২০২৪ |ফিল্মফেয়াৰ বঁটা-অসমীয়া<ref>{{Cite web |title=Filmfare Awards Assamese 2024 Winners – Complete List Out! |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-assamese-2024/winners |access-date=5 April 2025 |website=filmfare.com |language=en}}</ref> |দা শ্লেম বুক |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত এলবাম |{{Won}} |- |২০২৫ |ভূপেন হাজৰিকা বঁটা |বেলতলা বহাগী উৎসৱ সমিতি। কবিতা বৰুৱাৰদ্বাৰা প্ৰদান, [[ভূপেন হাজৰিকা]]ৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী |জীৱনজোৰা সাধনাৰ বঁটা<ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg conferred the Bhupen Hazarika Award 2025 |url=https://dainikjanambhumi.com/news/dr-bhupen-hazarika-award-has-been-presented-to-zubeen-garg?utm_source=chatgpt.com |work=Dainik Janambhumi}}</ref><ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg to be conferred with Dr. Bhupen Hazarika Award |url=https://www.sentinelassam.com/cities/guwahati-city/assam-singer-zubeen-garg-to-be-conferred-with-dr-bhupen-hazarika-award |work=The Sentinel}}</ref> |সন্মানীত |- |} ==বিতৰ্ক== জুবিন গাৰ্গ কেইবাবাৰো বিভিন্ন বিতৰ্কৰ মাজত সোমাই পৰিছিল। গান গাই থকা অৱস্থাত জখলা বগোৱাকে ধৰি মঞ্চত কৰা কেতবোৰ কাণ্ডৰ বাবে তেওঁ কেইবাবাৰো সমালোচিত হৈছিল।<ref name="timesof">{{cite web | url=http://www.timesofassam.com/headlines/zubin-garg-into-controversy-again/ | title=Zubeen Garg into controversy again | publisher=Times of Assam | date=2010-08-26 | accessdate=2013-04-27}}</ref> ২০১১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত তেওঁ ''অসম বন্ধ''ৰ বিৰুদ্ধে আৰক্ষী থানাত এজাহাৰ দাখিল কৰিছিল যদিও পাছলৈ সেয়া উঠাই লয়।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} ===ভূপেন হাজৰিকাৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া=== ২০১১ চনৰ ৯ নৱেম্বৰত [[গুৱাহাটী]]ৰ জালুকবাৰীস্থিত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ চৌহদত অনুষ্ঠিত [[ভূপেন হাজৰিকা|ড॰ ভূপেন হাজৰিকা]]ৰ অন্তিম শ্ৰদ্ধাঞ্জলি অনুষ্ঠানত জুবিনক মূৰত এখন কাপোৰৰ সৈতে এটা হালধীয়া বৰণৰ গেঞ্জী পৰিহিত অৱস্থাত দেখা দিছিল। জুবিনৰ সেই পোছাকযোৰক লৈ সমগ্ৰ অসমজুৰি বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল। অৱশেষত জুবিন গাৰ্গে ক্ষমা-প্ৰাৰ্থনা বিচাৰি বিতৰ্কৰ শেষ কৰিছিল।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} ===বিহু-মঞ্চত হিন্দী গান=== ২০১৩ চনত নিষিদ্ধ ঘোষিত সংগঠন [[আলফা]]ই অসমৰ গায়কসকলক বিহু-মঞ্চত হিন্দী গীত পৰিৱেশন নকৰিবলৈ জাননী দিছিল। কিন্তু এই আদেশ অমান্য কৰি জুবিন গাৰ্গে লতাশিল বিহু-মঞ্চত তেওঁৰ জনপ্ৰিয় হিন্দী গান ''য়া আলী'' পৰিৱেশন কৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়াস্বৰূপে আলফাৰ সৰ্বাধিনায়ক পৰেশ বৰুৱাই জুবিন গাৰ্গক ''ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক আগ্ৰাসনৰ এজেণ্ট''ৰূপে অভিহিত কৰি তেওঁক সংঘাতৰ বাবে সাৱধান কৰি দিছিল।<ref name="tehelka">{{cite web | url=http://tehelka.com/zubeen-hits-the-wrong-notes-for-ulfa/ | title=Zubeen hits the wrong notes for ULFA | publisher=Tehelka.com | date=2013-04-19 | accessdate=2013-04-27 | author=Ratnadip Choudhury | archivedate=2013-04-23 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130423164622/http://tehelka.com/zubeen-hits-the-wrong-notes-for-ulfa/ | deadurl=yes }}</ref> এই ঘটনাত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[তৰুণ গগৈ]]য়ে জুবিনক সমৰ্থন কৰি তেওঁক নিৰাপত্তা প্ৰদান কৰিছিল।<ref name="ইণ্ডিয়ান">{{cite web | url=http://www.indianexpress.com/news/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/1105979/ | title='Ya Ali' singer Zubeen Garg provided security after ULFA threat | publisher=The Indian Express | date=2013-04-22 | accessdate=2013-04-27}}</ref> অৱশ্যে কেইদিনমানৰ পাছতে এই বিবাদৰ মীমাংসা হয়। জুবিনৰ মৃত্যুত শোক প্ৰকাশ কৰি এই নিষিদ্ধ ঘোষিত সংগঠনটিয়ে এটি প্ৰেছ বিজ্ঞপ্তি প্ৰকাশ কৰিছে। ===সুৰাকণ্ঠ=== ২০১৯ চনত বঙাইগাঁও জিলাৰ বক্সিং এছ’চিয়েশ্যনৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানত ব্ৰাহ্মণ সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত বিতৰ্কিত মন্তব্য আগবঢ়োৱাৰ পাছত দৰং আৰু ওদালগুৰি জিলা ব্ৰাহ্মণ যুৱ মঞ্চই তেওঁক '''সুৰাকণ্ঠ''' উপাধি প্ৰদান কৰিছিল।<ref>[https://sangbad365.com/brahman-samaj-vs-zubeen/ জুবীন গাৰ্গক জুবীন গাৰ্গ নহয়, জুবীন সুৰাকণ্ঠ আখ্যা ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ যুৱ মঞ্চই]</ref> ===মাজুলীত নিষিদ্ধ=== মাজুলীৰ পূৱেৰুণ কলা পৰিষদৰ উদ্যোগত অনুষ্ঠিত ৰঙালী বিহু সন্মিলনৰ‌ সামৰণি অনুষ্ঠানত জুবিনক ''সংগীত সিন্ধু'' উপাধি প্ৰদান কৰাৰ অৱস্থাত জুবিনে সত্ৰাধিকাৰক ''প্ৰভু ঈশ্বৰ'' সম্বোধন কৰা সম্পৰ্কত আপত্তি দৰ্শায়।<ref name=":0" /> ফলত মাজুলী জিলা সত্ৰ মহাসভাই তেওঁক মাজুলীত সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান পৰিৱেশনত নিষেধাজ্ঞা জাৰী কৰিছিল।<ref name=":0">[https://assam.news18.com/news/assam/zubeen-garg-is-banned-in-majuli-by-majuli-satra-mahasabha-for-insulting-satradhikar-tv-bhaskar-subham-g-377776.html Zubeen Garg Controversy: মাজুলীত নিষিদ্ধ জুবিন গাৰ্গ! সত্ৰাধিকাৰক অসন্মান কৰি শ্ৰীকৃষ্ণক তুচ্ছ-তাচ্ছিল্য কৰি ৰোষত পৰিল মাজুলীবাসীৰ]</ref><ref>{{cite news |last2=Raj |first2=Suhasini |last1=Walker |first1=Mark |author2-link=Suhasini Raj |title=Zubeen Garg, Singer Who Charmed India With a Bollywood Hit, Dies at 52 |url=https://www.nytimes.com/2025/09/22/world/asia/zubeen-garg-dead.html |access-date=23 September 2025 |work=[[The New York Times]] |date=22 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Assam: Zubeen Garg Faces Ban From Majuli District Satra Mahasabha |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-zubeen-garg-faces-ban-from-majuli-district-satra-mahasabha |work=Sentinel Assam |date=26 April 2024 |access-date=27 April 2024}}</ref> ===লগুণ বিতৰ্ক=== ২০১৯ চনত শিল্পীগৰাকীয়ে বিতৰ্কৰ সন্মুখীন হৈছিল যেতিয়া তেওঁ কৈছিল ''মই ব্ৰাহ্মণ, কিন্তু চিনেমাখনত মোৰ [[লগুণ]] (ব্ৰাহ্মণসকলে পিন্ধা পৱিত্ৰ সূতা) ছিঙি পেলাইছোঁ। মই আগতেও লগুণডাল আঁতৰাই পেলাইছিলোঁ আৰু এতিয়াও পিন্ধা নাই। '' পাছলৈ তেওঁ এই বক্তব্যৰ বাবে ক্ষমা বিচাৰে।<ref>{{cite web | title=Assam singer Zubeen Garg says,'These Brahmins should be killed'; case registered | date=30 July 2019 | url=https://www.oneindia.com/india/assam-singer-zubeen-garg-says-these-brahmins-should-be-killed-case-registered-2926237.html }}</ref> জুবিন গাৰ্গে মিডিয়াৰ আগত স্পষ্ট কৰি দিলে যে তেওঁ আচলতে তেনেকৈ বুজাব বিচৰা নাছিল। তেওঁ কয়—'' "মই ধেমালি-ধেমালিতে কৈছিলোঁ বাবে মানুহে ভুল বুজিলে। মই বুজাব বিচাৰিছিলোঁ যে আমি উচ্চ জাতি-নিম্ন জাতিৰ ব্যৱস্থাটো নাইকিয়া কৰিব লাগে। মই সেই কঞ্চেপ্টটোত বিশ্বাস কৰোঁ। সেই প্ৰচেষ্টাত 'বামুণ' শব্দটো ভুলতে ওলাই গ’ল। মই ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ সন্মুখত ক্ষমা বিচাৰিছোঁ যিহেতু মোৰ উদ্দেশ্য নাছিল। মই নিজেও ব্ৰাহ্মণ ল’ৰা। মানুহে অতদিনে দেখি আহিছে—মই কি কৰি আহিছোঁ।" মই সকলো শ্ৰেণীৰ মানুহৰ বাবে কাম কৰিছোঁ।" '' ইয়াৰ উপৰি গাৰ্গে কয়— ''"মই সেইসময়ত ক্লান্ত হৈ পৰিছিলোঁ কাৰণ মই বিগত ৩-৪ ৰাতি ধৰি অবিৰতভাৱে অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰি আছিলোঁ। আই এম ছ’ৰী। আগলৈ আৰু এনেকুৱা নহয়।" ''<ref name="Prag News">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=D2sTTsZQ7rg |title=Zubeen-Brahmin controversy: Zubeen Garg seeks apology for the brahmin controversy}}</ref> == মৃত্যু == [[File:People gathered at the Sarusajai Bhogeswar Baurah Sports Complex in Guwahati to pay their respects to Zubeen Garg.jpg|thumb|সৰুসজাইস্থিত ভোগেশ্বৰ বৰুৱা ক্ৰীড়া প্ৰাঙ্গণত ৰখা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ চাবলৈ ৰাইজ সমবেত হয়। ]] [[File:Admirers and fans of Zubeen Garg are lighting the lamps at a market of Guwahati.jpg|thumb|অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত জুবিন গাৰ্গক সুঁৱৰি সন্ধ্যা চাকি আৰু মম জ্বলোৱা হয়। ]] ২০২৫ চনৰ ১৯ ​​ছেপ্টেম্বৰ‌ তাৰিখে [[:en:Saint_John's_Island|ছেইণ্ট জ’ন্‌ছ দ্বীপ]]ৰ সমীপত থকা ছিংগাপুৰ প্ৰণালী ([[:en:Singapore_Strait|Singapore Strait]])ৰ বুকুত হোৱা এক দুৰ্ঘটনাৰ পাছত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু হয়। তেওঁ পানীৰ তলত উশাহ লোৱাৰ অসুবিধাৰ সন্মুখীন হৈছিল, এনে পৰিস্থিতিৰপৰা উদ্ধাৰ কৰি কাৰ্ডিঅ’পালমনাৰী ৰিছাছিটেশ্যন (চিপিআৰ) দিয়াৰ পাছত [[Singapore General Hospital|ছিংগাপুৰ জেনেৰেল হস্পিটেলৰ]] আই.চি.ইউত ভৰ্তি হোৱাৰ পাছত তেওঁক মৃত বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Assamese singer Zubeen Garg dies in scuba diving accident in Singapore |url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-garg-assamese-singer-dies-in-singapore-scuba-diving-accident-10259381/ |work=The Indian Express |date=19 September 2025 |access-date=19 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Popular Assam singer Zubeen Garg dies in Singapore accident |url=https://www.ndtv.com/entertainment/popular-assam-singer-zubeen-garg-dies-in-singapore-accident-9306555 |work=NDTV |date=19 September 2025 |access-date=19 September 2025}}</ref> তেওঁ ছিংগাপুৰত নৰ্থ ইষ্ট ইণ্ডিয়া ফেষ্টিভেলত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ গৈছিল, য’ত তেওঁ অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰাৰ কথা আছিল। ২০২৫ চনৰ ২২ ছেপ্টেম্বৰত মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাই ঘোষণা কৰে যে ২৩ ছেপ্টেম্বৰত গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ কমাৰকুছি এন চি গাঁৱত গাৰ্গৰ মৃতদেহ সম্পূৰ্ণ ৰাজ্যিক সন্মানেৰে দাহ কৰা হ’ব।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg to be cremated with full state honours near Guwahati on September 23 |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> যোৰহাটৰ জনসাধাৰণে অসম চৰকাৰক যোৰহাটত মৃতদেহ দাহৰ বাবে জনোৱা দাবীৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি ৰাজ্যিক মন্ত্ৰীসভাৰ আলোচনা আৰু পৰিয়ালটোৰ সুবিধা তথা পছন্দ দুয়োটা দিশত বিবেচনা কৰি এই সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছিল। পত্নী গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ আৰু ভগ্নী পামী বৰঠাকুৰে ৮৫বছৰীয়া পিতৃৰ দুৰ্বল স্বাস্থ্য আৰু গুৱাহাটীৰপৰা আঁতৰত ৰীতি-নীতি সমাপন কৰাত হোৱা অসুবিধাৰ কথা উল্লেখ কৰে। আপোচ হিচাপে চৰকাৰে ঘোষণা কৰে যে, গাৰ্গৰ চিতাভস্ম যোৰহাটলৈও লৈ যোৱা হ’ব। গুৱাহাটীৰ দাহস্থলীৰ লগতে যোৰহাটতো গাৰ্গৰ স্মৃতিসৌধ নিৰ্মাণ কৰা হ’ব বুলি চৰকাৰে ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news |title=Assam CM: Family's wish to perform Zubeen Garg's last rites near Guwahati prioritised; memorials planned in both Guwahati and Jorhat |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> [[File:Ambulance carrying Zubeen Garg amidst crowd.jpg|thumb|ৰাইজৰ মাজেৰে যাত্ৰা কৰা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ কঢ়িয়াই নিয়া এম্বুলেঞ্চখন]] স্থানীয় গাঁৱৰ লোকে স্বেচ্ছামূলকভাৱে কাম কৰা ৩.৩ একৰ চৰকাৰী আবণ্টিত মাটিত বিস্তৃত এই শ্মশান ক্ষেত্ৰখনত ৫ হাজাৰ লোকৰ উপস্থিতি সম্ভৱ যদিও অনুমাণিক ৫০ হাজাৰ লোকৰ আগমন ঘটে। গাৰ্গৰ মৃতদেহ ২৩ ছেপ্টেম্বৰৰ পুৱালৈকে গুৱাহাটীৰ অৰ্জুন ভোগেশ্বৰ বৰুৱা ক্ৰীড়া ভৱনত জনসাধাৰণে শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনোৱাৰ বাবে ৰাজ্যিক ব্যৱস্থাৰে ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg's body to be kept at Guwahati sports complex before cremation |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-gargs-mortal-remains-to-be-kept-at-sarusajai-till-monday-assam-cm/cid/2124200 |work=The Telegraph |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ দিনটোলৈকে (২৩ ছেপ্টেম্বৰ) ৰাজ্যিক শোকৰ সময় বৃদ্ধি কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg cremation: Mourning period extended by one day |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> ২০২৫ চনৰ ১৯ ​​ছেপ্টেম্বৰত ছিংগাপুৰত তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত তাত জুবিন গাৰ্গৰ মৃতদেহৰ মৰণোত্তৰ পৰীক্ষা কৰা হয়। এই পৰীক্ষাৰ ফলাফলত পানীত ডুব যোৱা কাৰণত তেওঁৰ মৃত্যুহোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Zubeen Garg’s death certificate cites drowning as cause of death |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/why-assam-government-ordered-second-post-mortem-of-zubeen-garg-s-body-101758549639461.html |website=Hindustan Times |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> তেওঁৰ মৃতদেহ অসমলৈ অনাৰ পাছত বিভিন্নপক্ষৰপৰা জনসাধাৰণৰ দাবী আৰু আৱেদনৰ বাবে ৰাজ্য চৰকাৰে সৰ্বসাধাৰণৰ উদ্বেগ দূৰ কৰিবলৈ আৰু যিকোনো ধৰণৰ সন্দেহ নুই কৰিবলৈ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মৰণোত্তৰ পৰীক্ষাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref>{{cite web |title=Second post-mortem on Zubeen Garg on Tuesday after demands from people, says Assam CM |url=https://www.indiatoday.in/entertainment/story/second-post-mortem-on-zubeen-garg-on-tuesday-after-demands-from-people-says-assam-cm-himanta-biswa-sarma-2791537-2025-09-22 |website=India Today |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> পত্নী গৰিমা গাৰ্গৰ সন্মতি সাপেক্ষে অন্ত্যোষ্টিক্ৰিয়াৰ পূৰ্বে এইম্‌ছ গুৱাহাটীৰ এটা দলৰ সহযোগত গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়ত এই পদ্ধতিৰ দিন ধাৰ্য কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Second post-mortem of Zubeen Garg’s body to be done on Tuesday morning |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/second-post-mortem-of-zubeen-gargs-body-to-be-done-on-tuesday-morning/ |website=The Tribune |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> ===শ্ৰদ্ধাঞ্জলি=== জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুত সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষতে ব্যাপক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি দিয়া হয়। প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]], বিৰোধী দলৰ নেতা [[ৰাহুল গান্ধী]], অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]], [[ৰাইজৰ দল]]ৰ সভাপতি [[অখিল গগৈ]], অসম জাতীয় পৰিষদৰ সভাপতি লুৰীণজ্যোতি গগৈকে ধৰি বহু উচ্চ পদস্থ ব্যক্তিয়ে গাৰ্গৰ দেহাৱসানত শোক প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite news |title=Condolences pour in over death of singer Zubeen Garg |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/condolences-pour-in-over-death-of-singer-zubeen-garg/article70069962.ece |access-date=19 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=19 September 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite news |date=19 September 2025 |title=Singer Zubeen Garg passes away at 52: PM Modi expresses grief; Rahul Gandhi, Kharge pay tribute |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/assam-cm-himanta-biswa-sarma-mourns-zubeen-gargs-death-calls-him-assams-favourite-rockstar/articleshow/123996813.cms |access-date=19 September 2025 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> শ্ৰদ্ধাঞ্জলিস্বৰূপে [[অসম চৰকাৰ|অসম চৰকাৰে]] ২০ ছেপ্টেম্বৰৰপৰা ২২ ছেপ্টেম্বৰলৈ তিনিদিনীয়া ৰাজ্যিক শোক ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news |title=Assam declares three-day State mourning over singer Zubeen Garg's death |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/zubeen-garg-death-singapore-assam-state-mourning-three-days/article70073216.ece |access-date=20 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=20 September 2025 |language=en-IN}}</ref> [[পশ্চিমবংগ|, উত্তৰ পূব ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ সঙ্ঘই সাতদিনীয়াকৈ সকলো কাৰ্যসূচী স্থগিত কৰি শোক প্ৰকাশ কৰে।পশ্চিম বংগ]]ৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[মমতা বেনাৰ্জী]]য়েও শোক প্ৰকাশ কৰি গাৰ্গক তেওঁৰ "প্ৰিয় ভাতৃ" বুলি অভিহিত কৰে আৰু তেওঁৰ "মৃদু কণ্ঠ আৰু অদম্য মনোভাব"ৰ প্ৰশংসা কৰে আৰু লগতে কয় যে, তেওঁৰ গীতসমূহ "চিৰদিনৰ বাবে অমৰ" হৈ থাকিব।<ref>{{cite news |title=Bengal CM Mamata Banerjee mourns singer Zubeen Garg's death |url=https://theprint.in/india/bengal-cm-mamata-banerjee-mourns-singer-zubeen-gargs-death/2747044/ |work=ThePrint |agency=PTI |date=19 September 2025 |access-date=23 September 2025}}</ref> ৰাজনৈতিক নেতাৰ উপৰি ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত উদ্যোগৰ অসংখ্য ব্যক্তিয়ে গাৰ্গৰ মৃত্যুত শোক প্ৰকাশ কৰে। সহযোগী অসমীয়া গায়ক [[অংগৰাগ মহন্ত|পাপনে]] গাৰ্গক "এটা প্ৰজন্মৰ কণ্ঠ" বুলি অভিহিত কৰি ভাতৃ হেৰুৱাৰ সমান ক্ষতি বুলি অভিহিত কৰে। তেওঁৰ সৈতে ''গেংষ্টাৰ (২০০৬)'' ছবিত সহযোগ কৰা সংগীত পৰিচালক [[প্ৰীতম চক্ৰৱৰ্তী]]য়ে তেওঁ “হতভম্ব আৰু বিধ্বস্ত” হৈছে বুলি উল্লেখ কৰি গাৰ্গৰ পৰিয়াললৈ সমবেদনা জ্ঞাপন কৰে। সংগীত শিল্পী [[এ. আৰ. ৰহমান]], প্ৰবীণ গায়ক [[হৰিহৰণ (গায়ক)|হৰিহৰণ]], সুৰকাৰ [[জিৎ গাংগুলী]], [[বাদশ্বাহ]], গায়ক [[আলিছা চিনাই]], [[মহালক্ষ্মী আয়াৰ]], [[শান|চান]], অমল মালিক, [[দেৱজিৎ সাহা]], [[কল্পনা পাটোৱাৰী]], [[শিল্পা ৰাও]], [[সুনিধি চৌহান]], [[নেহা ভাছিন]], [[ৰাগেশ্বৰী লুম্বা|ৰাগেশ্বৰী লুম্বা স্বৰূপ]], [[সাগৰিকা মুখাৰ্জী]], [[শ্ৰেয়া ঘোষাল]], [[তৰালি শৰ্মা]], [[বিশাল মিশ্ৰা (সুৰকাৰ)|বিশাল মিশ্ৰা]], বিশাল দদলানী, আৰু অভিনেতা [[দেব (অভিনেতা)|দেৱ]] আৰু প্ৰসেনজিৎ চেটাৰ্জীয়েও ছ’চিয়েল মিডিয়াত শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনায়।<ref>{{cite news |last1=P |first1=Devadasan K. |title=Zubeen Garg’s final journey: India bids tearful goodbye |url=https://gulfnews.com/entertainment/zubeen-gargs-final-journey-india-bids-tearful-goodbye-1.500277469 |access-date=23 September 2025 |work=[[Gulf News]] |date=21 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Khan |first1=Lubna |title=Hariharan Pays Tribute After ‘True Soul’ Zubeen Garg’s Death: ‘He Belonged To People’ |url=https://www.news18.com/movies/regional-cinema/hariharan-pays-tribute-after-true-soul-zubeen-gargs-death-he-belonged-to-people-aa-9588636.html |access-date=23 September 2025 |work=[[CNN-News18|News18]] |date=22 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Bhattacharya |first1=Tanisha |title=Zubeen Garg Death: Tributes From Shaan, Papon And Others - "Devastated And Shocked" |url=https://www.ndtv.com/entertainment/zubeen-garg-death-tributes-from-pritam-armaan-malik-and-others-devastated-and-shocked-9307008 |access-date=22 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=19 September 2025}}</ref><ref name="sangbadpratidin">{{cite news |title='ভাইকে হাৰালাম', জুবিনেৰ মৃত্যুতে বাকৰুদ্ধ পাপন, শোকপ্ৰকাশ প্ৰীতম ও দেবেৰ |trans-title='Lost a brother': Papon speechless, tributes from Pritam and Dev after Zubeen's death |url=https://www.sangbadpratidin.in/entertainment/cinema/zubeen-garg-death-pritam-papon-dev-jeet-ganguly-are-devastated-by-news/ |work=Sangbad Pratidin |date=19 September 2025 |access-date=23 September 2025 |language=bn}}</ref> অসমীয়া অভিনেতা [[আদিল হুছেইন]]ে অসমীয়া সংগীত আৰু চিনামাত গাৰ্গৰ সাংস্কৃতিক গুৰুত্বৰ কথা দোহাৰি সমগ্ৰ বাতৰিটোক “হৃদয়বিদাৰক” বুলি অভিহিত কৰে।<ref name="sangbadpratidin" /> ২০২৫ চনৰ ২১ ছেপ্টেম্বৰত ৰঘু ডাকাটৰ ট্ৰেইলাৰ মুকলি অনুষ্ঠানত গাৰ্গৰ স্মৃতিত কলকাতাৰ নেতাজী ইনড’ৰ ষ্টেডিয়ামত ৩০ ছেকেণ্ডৰ মৌনতা অৱলম্বন কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Raghu Dakat trailer launch, Dev's 20 years in Tollywood: Event pays tribute to Zubeen Garg with silence |url=https://bengali.abplive.com/entertainment/himanta-biswa-sarma-shared-raghu-dakat-trailer-launch-video-as-they-paid-tribute-to-zubeen-garg-entertainment-news-bollywood-1153347 |work=ABP Ananda |date=21 September 2025 |access-date=23 September 2025 |language=bn}}</ref> ২০১৯ চনত গুৱাহাটীৰ [[বি বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|বি. বৰুৱা মহাবিদ্যালয়]]ত অনুষ্ঠিত এক সংগীতানুষ্ঠানত গাৰ্গে প্ৰকাশ কৰিছিল যে "[[মায়াবিনী ৰাতিৰ বুকুত]]" গীতটো তেওঁৰ মৃত্যুৰ সময়ত বজাব লাগে। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত এই গীতটো কেৱল তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াতে নহয়—সমগ্ৰ অসমতে, ঘৰে-দোকানে আৰু ৰাজহুৱা অনুষ্ঠানত ব্যাপকভাৱে পৰিৱেশন কৰা শ্ৰদ্ধাঞ্জলিৰ সামূহিক গীত হিচাপে পৰিণত হয়।<ref>{{cite magazine |last=Das |first=Yudhajit Shankar |date=22 September 2025 |url=https://www.indiatoday.in/india/story/zubeen-garg-funeral-song-mayabini-ratir-bukut-song-anthem-procession-guwahati-fans-grief-2791423-2025-09-22 |title=Zubeen Garg funeral: The phenomenon called Zubeen Garg and how Mayabini became an anthem |magazine=India Today |accessdate=23 September 2025}}</ref> ===লিমকা বুক অৱ ৰেকৰ্ডছ=== ছিংগাপুৰৰপৰা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ গুৱাহাটী আহি পোৱাৰ পাছতেই লক্ষাধিক লোক তেওঁৰ শৰীৰ কঢ়িয়াই নিয়া বাহনৰ কাষত থিয় দিয়ে। একাধিক বাতৰিৰ মতে, লিমকা বুক অৱ ৰেকৰ্ড্‌ছে সমবেত হোৱা লোকৰ সংখ্যাক পৃথিৱীৰ ভিতৰতে চতুৰ্থ সৰ্বাধিক হিচাপে অভিহিত কৰে। [[মাইকেল জেকচন]], পোপ ফ্ৰাঞ্চিছ আৰু দ্বিতীয় ৰাণী এলিজাবেথৰ পাছতে এই সমাৱেশক চতুৰ্থ বৃহত্তম হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হয়।<ref name="HT">{{cite web | url=https://www.hindustantimes.com/india-news/zubeen-gargs-funeral-in-guwahati-listed-as-fourth-biggest-gathering-enters-limca-book-of-records-101758541214756.html | title=Zubeen Garg fans queue up in thousands for last glimpse of their idol | publisher=Hindustan Times | date=Updated on: Sept 23, 2025 08:06 am IST | accessdate=24 September 2025 | author=HT NEWS DESK}}</ref> <ref name="MC">{{cite web | url=https://www.moneycontrol.com/entertainment/zubeen-garg-s-funeral-becomes-forth-biggest-gathering-enters-limca-book-of-records-article-13565844.html | title=Zubeen Garg’s funeral becomes fourth biggest gathering, enters Limca Book of Records | publisher=Money Control | date=September 22, 2025 15:00 IST | accessdate=24 September 2025 | author=MONEY CONTROL}}</ref> <ref name="News Arena">{{cite web | url=https://newsarenaindia.com/nation/zubeen-s-funeral-ranked-4th-largest-global-gathering/57172 | title=Zubeen’s funeral ranked 4th largest global gathering | publisher=News Arena India | date=September 22, 2025, 02:49 PM | accessdate=24 September 2025}}</ref> ===তদন্ত=== ছিংগাপুৰ কৰ্তৃপক্ষই প্ৰদান কৰা মৃত্যুৰ প্ৰমাণ-পত্ৰত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ কাৰণ ডুব যোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg's cause of death revealed: Death certificate states singer died due to drowning |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/zubeen-gargs-cause-of-death-revealed-death-certificate-states-singer-died-due-to-drowning/articleshow/124030064.cms |work=The Times of India |date=20 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> গাৰ্গৰ মেনেজাৰ আৰু ফেষ্টিভেল আয়োজকৰ বিৰুদ্ধে গাফিলতি আৰু সুৰক্ষা ব্যৱস্থাৰ অভাৱৰ অভিযোগত কেইবাখনো এজাহাৰ দাখিল কৰা হৈছিল, য'ত গাৰ্গে লাইফ জেকেট পিন্ধিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা বুলিও বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg death: Assam Police file FIR against event organiser, controversy angle to be probed |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/zubeen-garg-death-assam-police-file-fir-against-event-organiser-controversy-angle-to-be-probed-101758350955318.html|work=Hindustan Times |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref><ref>{{Cite news |title=No life jacket? Controversy angle under scanner in Zubeen Garg death probe so far |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/no-life-jacket-controversy-angle-under-scanner-zubeen-garg-death-probe-so-far-101758362390294.html|work=Hindustan Times |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> পিছলৈ তেওঁৰ পত্নীয়ে তেওঁৰ মেনেজাৰৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ বাবে আবেদন জনায়।<ref>{{Cite news |title=Withdraw FIRs against Siddhartha, says Garima |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/withdraw-firs-against-siddhartha-says-garima/articleshow/124019732.cms |work=The Times of India |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ মেইলযোগে চিআইডিৰ ওচৰত এজাহাৰ দাখিল কৰে। এই এজাহাৰত তেওঁ সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মা, [[শ্যামকানু মহন্ত|শ্যামকানু মহন্তকে]] সাঙুৰি ছিংগাপুৰত জুবিন গাৰ্গৰ কাষত উপস্থিত থকাসকলৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তঁৰে। <ref name="Garima">{{cite news | url=https://www.patrika.com/en/national-news/wife-of-zubeen-garg-garima-garg-saikia-files-fir-against-all-accused-in-suspected-death-case-in-singapore-19981524 | title=Wife of Zubeen Garg, Garima Saikia Garg, files FIR against all accused in suspected death case in Singapore | date=Sep 28, 2025 | agency=Patrika | accessdate=3 October 2025}}</ref> <ref name="Garima1">{{cite news | url=https://thelogicalindian.com/zubeen-gargs-wife-files-cid-complaint-names-manager-organiser-in-probe-demand-over-singers-death/ | title=Zubeen Garg’s Wife Files CID Complaint, Names Manager, Organiser in Probe Demand Over Singer’s Death | date=Sep 29, 2025 | agency=The logical Indian| accessdate=3 October 2025}}</ref> <ref name="Garima2">{{cite news | url=https://www.asomiyapratidin.in/homepage/garima-saikia-garg-fir-cid-10508796 | title=কাৰ কাৰ বিৰুদ্ধে এজাহাৰ দাখিল কৰিলে গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গে?| date=Sep 27, 2025 | agency=অসমীয়া প্ৰতিদিন| accessdate=3 October 2025}}</ref> জনসাধাৰণৰ দাবীৰ পাছত অসম চৰকাৰে গাৰ্গৰ পৰিয়ালৰ সদস্যৰ সন্মতি সাপেক্ষে [[গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় চিকিৎসালয়|গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় চিকিৎসালয়]]ত দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মৰণোত্তৰ পৰীক্ষাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref>{{Cite news |last=Kalita |first=Kangkan |title=Second post-mortem on Garg on Tuesday after demands from people, says Assam CM Himanta Biswa Sarma |url=https://www.indiatoday.in/entertainment/story/second-post-mortem-on-zubeen-garg-on-tuesday-after-demands-from-people-says-assam-cm-himanta-biswa-sarma-2791537-2025-09-22|work=[[India Today]] |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref>২৩ ছেপ্টেম্বৰৰ পুৱাৰ ভাগত তেওঁৰ মৰণোত্তৰ পৰীক্ষা সম্পন্ন হয়।<ref name="autopsy2">{{cite web |last= |first= |title=Zubeen Garg’s Second Post-Mortem Completed in Guwahati Ahead of Final Rites |url=https://www.ndtv.com/entertainment/zubeen-gargs-second-post-mortem-completed-in-guwahati-ahead-of-final-rites-9326201 |website=NDTV |publisher=NDTV |date=2025-09-23 |access-date=2025-10-12}}</ref> জনতাৰ দাবী আৰু অসমীয়া শিল্পীৰ হেঁচাত তদন্তৰ বাবে এটা বিশেষ তদন্তকাৰী দল (SIT) গঠন কৰা হয়।<ref>{{cite news |last1=Purkayastha |first1=Biswa Kalyan |title=Assam: SIT formed to probe Zubeen Garg's death; Congress demands CBI inquiry |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/assam-sit-formed-to-probe-zubeen-garg-s-death-congress-demands-cbi-inquiry-101758724645343.html |access-date=25 September 2025 |work=[[Hindustan Times]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Karmakar |first1=Sumir |title=Assam Police form SIT to probe Zubeen Garg's death following suspicion of foul play |url=https://www.deccanherald.com/india/assam/assam-police-form-sit-to-probe-zubeen-gargs-death-following-suspicion-of-foul-play-3741754 |access-date=25 September 2025 |work=[[Deccan Herald]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Son |first1=Mallika |title=Assam CM Himanta Sarma Orders SIT Probe Into Singer Zubeen Garg's Death |url=https://www.news18.com/india/assam-cm-himanta-sarma-orders-sit-probe-into-singer-zubeen-gargs-death-ws-l-9594331.html |access-date=25 September 2025 |work=[[CNN-News18|News18]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref> এছ আই টি-ৰ নেতৃত্বত আছিল চিআইডি-ৰ বিশেষ ডিজিপি, আইপিএছ এম পি গুপ্তা আৰু আন ৯জন আৰক্ষী বিষয়া।<ref>{{cite news |last1=Varma |first1=Ananya |title=Assam Police Form 10-Member SIT To Probe 'Suspicious' Demise Of Zubeen Garg |url=https://www.timesnownews.com/india/assam-police-form-10-member-sit-to-probe-suspicious-demise-of-zubeen-garg-article-152888057 |access-date=25 September 2025 |work=[[Times Now]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Following CM's order Assam DGP forms10-member SIT to probe into Zubeen Garg's death- The Week |url=https://www.theweek.in/wire-updates/national/2025/09/24/cal55-as-zubeen-ld-sit.html |access-date=25 September 2025 |work=[[The Week (Indian magazine)|The Week]] |agency=[[Press Trust of India|PTI]] |date=24 September 2025}}</ref> এছআইটি-ৰ সহায়ৰ পাছত চিআইডি-এ গাৰ্গৰ সন্দেহজনক মৃত্যুৰ সৈতে জড়িত ভাৰতীয় ন্যায় সংহিতাৰ ধাৰা ৬১(২), ১০৫, আৰু ১০৬(১)ৰ অধীনত এটা গোচৰ (২০২৫ চনৰ ১৮ নং গোচৰ) পঞ্জীয়ন কৰে।<ref>{{cite news |title=SIT, CID raids organiser's home amid probe into singer Zubeen Garg's demise |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/sit-cid-raids-organiser-shyamkanu-mahantas-home-amid-probe-into-singer-zubeen-gargs-demise-101758894850541.html |access-date=26 September 2025 |work=[[Hindustan Times]] |agency=[[Asian News International|ANI]] |date=26 September 2025 |language=en}}</ref> ফেষ্টিভেলৰ আয়োজক শ্যামকানু মহন্ত আৰু গাৰ্গৰ পৰিচালক সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাৰ বাসগৃহত অভিযান চলোৱা হয় আৰু এই সময়ত ইলেক্ট্ৰনিক ৰেকৰ্ড আৰু নথি-পত্ৰ জব্দ কৰা হয়।<ref>{{cite news |last1=Maheshwari |first1=Khushi |title=Zubeen Garg Death: SIT Team Raids Houses Of Festival Organiser, His Manager |url=https://www.ndtvprofit.com/nation/zubeen-garg-death-sit-team-raids-houses-of-festival-organiser-his-manager |access-date=26 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=25 September 2025 |language=en }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=Assam: SIT raids homes of singer Zubeen Garg’s manager, event organiser |url=https://scroll.in/latest/1087010/assam-sit-raids-homes-of-singer-zubeen-gargs-manager-event-organiser |access-date=26 September 2025 |work=[[Scroll.in]] |date=26 September 2025 |language=en}}</ref> ছিংগাপুৰত ডাইভিঙৰ সময়ত গাৰ্গৰ লগত যোৱা শেখৰ জ্যোতি গোস্বামীকো এছআইটি-এ জেৰা কৰি আটক কৰি ৰাখিছিল।<ref>{{cite news |title=Musician Shekharjyoti Goswami Arrested in Zubeen Garg Death Probe |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/breaking-shekharjyoti-goswami-arrested-by-sit-in-zubeen-garg-death-case |work=The Sentinel Assam |date=25 September 2025 |access-date=26 September 2025}}</ref> অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাই মন্তব্য কৰিছিল যে যদি এছআইটি-এ নিৰ্ণায়ক ফলাফল নিদিয়ে তেন্তে গোচৰটো কেন্দ্ৰীয় তদন্তকাৰী সংস্থাক (চিবিআই)ক গতাই দিয়া হ’ব।<ref>{{cite news |title=SIT questions musician in Zubeen Garg death case; CM warns probe may go to CBI if no results |url=https://m.economictimes.com/news/india/sit-questions-musician-in-zubeen-garg-death-case-cm-himanta-biswa-sarma-warns-probe-may-go-to-cbi-if-no-results/articleshow/124118501.cms |work=The Economic Times |date=23 September 2025 |access-date=26 September 2025}}</ref> জনতাৰ ক্ষোভৰ সাক্ষী হৈ সদৌ অসম অধিবক্তা সন্থাই তেওঁলোকৰ সদস্যসকলক গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ গোচৰত অভিযুক্ত ব্যক্তিসকলক প্ৰতিনিধিত্ব নকৰিবলৈ আহ্বান জনায়।<ref>{{cite news |title=Lawyers urged not to represent accused in Zubeen Garg death case |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/lawyers-urged-not-to-represent-accused-in-zubeen-garg-death-case/article70098339.ece |access-date=27 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=26 September 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{cite news |title=Zubeen Garg’s death: Assam lawyers’ association urged not to represent accused; CID issues notices to witnesses |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2025/Sep/26/zubeen-gargs-death-assam-lawyers-association-urged-not-to-represent-accused-cid-issues-notices-to-witnesses |access-date=27 September 2025 |work=[[The New Indian Express]] |date=26 September 2025 |language=en}}</ref> তেওঁৰ মৃত্যুৰ পৰিস্থিতিৰ তদন্তৰ ফলত ২০২৫ চনৰ ১ অক্টোবৰত ইভেণ্টৰ আয়োজক শ্যামকানু মহন্ত আৰু মেনেজাৰ সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়।<ref name="PratidinTime2025">{{cite web | title=BREAKING: Shyamkanu Mahanta, Siddharth Sharma Arrested, Brought To Guwahati | website=Pratidin Time | date=1 October 2025 | url=https://www.pratidintime.com/guwahati-news-breaking-latest/breaking-shyamkanu-mahanta-siddharth-sharma-arrested-brought-to-guwahati-10518028 | access-date=1 October 2025}}</ref> ২ অক্টোবৰ তাৰিখে শ্যামকানু মহন্ত, সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাৰ বিৰুদ্ধে চিআইডি-এ ভাৰতীয় ন্যায় সংহিতাৰ অধীনত ১০৩ ধাৰা আৰোপ কৰে। এইটো ধাৰা পৰিকল্পিত হত্যাৰ লগত জড়িত।<ref>{{cite news |title=Murder charges added against Shyamkanu Mahanta & Siddharth sharma in Zubeen Garg Death Case |url=https://www.guwahatiplus.com/assam/murder-charges-added-against-shyamkanu-mahanta-siddharth-sharma-in-zubeen-garg-death-case |access-date=3 October 2025 |work= The Guwahati Plus |date=2 October 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Section 103 of BNS slapped on accused in Zubeen’s death case|url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/assam-section-103-of-bns-slapped-on-accused-in-zubeens-death-case |access-date=3 October 2025 |work= The Sentinal |date=2 October 2025 |language=en}}</ref> ২ অক্টোবৰতে ছিংগাপুৰৰ ঘটনাস্থলীত উপস্থিত থকা শেখৰ জ্যোতি গোস্বামী আৰু কণ্ঠশিল্পী অমৃতপ্ৰভা মহন্তক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। বিশেষ তদন্তকাৰী দলৰ সূত্ৰৰ মতে, শেখৰ জ্যোতি গোস্বামীক ইতিমধ্যে ভাইৰেল হৈ পৰা ভিডিঅ’টোত গাৰ্গৰ অতি ওচৰত সাঁতুৰি থকা দেখা গৈছিল আৰু অমৃতপ্ৰভা মহন্তই সমগ্ৰ কাণ্ডটো নিজৰ চেলফোনত ৰেকৰ্ড কৰিছিল। দুয়োকে বিগত ৬ দিন ধৰি জেৰা কৰা হৈছিল।<ref name="NDTV">{{cite news | url=https://www.ndtv.com/india-news/shekhar-jyoti-goswami-amritprava-mahanta-bandmate-co-singer-arrested-in-zubeen-garg-death-case-total-now-4-sources-9386048 | title=Bandmate, Co-Singer Arrested In Zubeen Garg Death Case, Total Now 4: Sources | work=NDTV | date=Oct 03, 2025 06:52 am IST | agency=NDTV | accessdate=3 October 2025}}</ref><ref name="Northeast">{{cite news | url=https://northeasttoday.in/northeast/assam/zubeen-garg-death-case-cid-arrests-musicians-shekhar-goswami-and-amritprava-mahanta/ | title=Zubeen Garg Death Case: CID Arrests Musicians Shekhar Goswami And Amritprava Mahanta | work=Northeast | date=3rd October 2025 | agency=North East Today | accessdate=3 October 2025 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==উত্তৰাধিকাৰ== জুবিন গাৰ্গক উদ্‌যাপন কৰিবলৈ ২০২২ চনৰ ২ ডিচেম্বৰত [[ডিগবৈ|ডিগবৈত]] নাজিৰাটিং তামোলী পৰ্যটন মহোৎসৱৰ সময়ত গায়কজনৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা ২০ ফুট উচ্চতাৰ এটা মূৰ্তি উন্মোচন কৰা হয়।<ref>{{Cite web |date=3 January 2023 |title=Zubeen Garg's Statue Unveiled in Digboi |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/zubeen-gargs-statue-unveiled-in-digboi-631273 |access-date=8 January 2023 |website=www.sentinelassam.com |language=en}}</ref> টেঙাপানীৰ গাঁওবাসীয়ে ন দিহিং নদীৰ সিপাৰে নিৰ্মাণ কৰা আৰু জুবিন গাৰ্গৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এখন বাঁহৰ দলং টেঙাপানী-থেপাবাৰীত গায়কজনে ২০২০ চনৰ ২৯ ফেব্ৰুৱাৰীত উদ্বোধন কৰে।<ref>{{Cite web |date=20 February 2020 |title='Zubeen Garg Bridge' in Kakopathar to be inaugurated by the star himself on 29 Feb |url=https://newslivetv.com/zubeen-garg-bridge-in-kakopathar-to-be-inaugurated-by-the-star-himself-on-29-feb/ |access-date=8 January 2023}}</ref><ref>{{cite news |last1=Ojha |first1=Manoj Kumar |date=29 May 2020 |title=Zubeen Garg to open namesake bridge in Assam |url=https://www.telegraphindia.com/states/zubeen-garg-to-open-namesake-bridge-in-assam/cid/1749568 |work=The Telegraph |access-date=27 April 2024}}</ref> তেওঁৰ পিতৃৰ নাম আছিল কপিল বৰঠাকুৰ।কপিল বৰঠাকুৰে পুত্ৰ জুবিন গাৰ্গৰ আত্মজীৱনী লিখি উলিয়ায়। ===সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব=== জুবিন গাৰ্গৰ কৰ্মৰাজি সংৰক্ষণৰ বাবে অনুৰাগী আৰু সংৰক্ষণকাৰীয়ে একাধিক প্ৰচেষ্টা হাতত লৈছে। গুৱাহাটীৰ হাতীগাঁৱৰ বিশাল কলিতাই তেওঁৰ অনুৰাগী আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ পৰিসৰৰ ওপৰত আলোকপাত কৰি ''চান্দনী ৰাত'' এলবামৰ স্বাক্ষৰিত কপিকে ধৰি গাৰ্গৰ ৰেকৰ্ডিঙৰ ৩৩ হাজাৰৰো অধিক কেছেট আৰু চিডি সংকলন কৰা বুলি জানিব পৰা গৈছে। ভৌতিক সংগ্ৰহৰ উপৰি তেওঁৰ সংগীতৰ অৱদানসমূহ ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে সংৰক্ষণ আৰু সুলভ কৰিবলৈ প্ৰায় ৩৫,০০০ গীত থকা এটা ডিজিটেল আৰ্কাইভ সৃষ্টি কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |title=35,000-song archive vows to keep Zubeen's voice alive |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/35000-songs-archive-vows-to-keep-zubeens-voice-alive/articleshow/124019744.cms|work=The Times of India |access-date=23 September 2025}}</ref> ==জুবিন গাৰ্গ সম্পৰ্কত বিভিন্নজন== অসমৰ বিশিষ্ট লেখক-সাহিত্যিক ড॰ [[নগেন শইকীয়া|নগেন শইকীয়া]]ই<ref name="নি১">{{cite news | url=https://niyomiyabarta.com/epaper/20092025/index.php | title=আজিৰ দিনটো শোক দিৱ হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে | date=২০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫ | agency=নিয়মীয়া বাৰ্তা | accessdate=23 September 2025 | author=[[নগেন শইকীয়া|শইকীয়া, নগেন]] | location=গুৱাহাটী | pages=১,১৩ }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> জুবিন গাৰ্গ সন্দৰ্ভত মন্তব্য কৰে— <blockquote>মই দেখিছোঁ জুবিনৰ কণ্ঠত এনে এক সুৰৰ যাদু আছে, যি মানুহক, শ্ৰোতাক সহজেই আকৰ্ষণ কৰিব পাৰে </blockquote> অসমৰ কবি-সাহিত্যিক-গীতিকাৰ [[হীৰেন ভট্টাচাৰ্য]]ই জুবিন গাৰ্গৰ জনপ্ৰিয়তা সম্পৰ্কে কৈছে<ref>{{cite book | title=জুবিন গাৰ্গ জীৱনৰপৰা গানলৈ | publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ | author=ভট্টাচাৰ্য, হীৰেন, অনুলেখন : মণ্টু শইকীয়া | authorlink=জুবিন অসমীয়া সংগীতৰ ক্ষেত্ৰত এক জোকাৰণি | year=জানুৱাৰী, ২০০৯ | location=গুৱাহাটী | pages=১,২}}</ref>— <blockquote>জুবিন সঁচাই আচৰিত। ইমান কম বয়সতে, ইমান সোনকালে জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰা দেখি আচৰিত হওঁ। জুবিন কোনো ৰেডিঅ’ৰ শিল্পী নহয়। দূৰদৰ্শনৰ শিল্পী নহয় বা তেনেধৰণৰ কোনো বেকগ্ৰাউণ্ডো নাই। জুবিনে যোগ্যতাৰ ভিত্তিত জনপ্ৰিয়তা পাইছে নিঃসন্দেহে। </blockquote> [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী অসমৰ চলচ্চিত্ৰ সমালোচক [[উৎপল দত্ত (লেখক)|উৎপল দত্ত]]ই কৈছে—<blockquote> দৰ্শক আৰু সাধাৰণ মানুহক আকৰ্ষণ কৰিব পৰা যি ক্ষমতা, গীতৰ বজাৰত গীত বিক্ৰীৰ যি নিশ্চয়তা প্ৰদান, তেওঁৰ সৃষ্টিৰ পোহৰৰ প্ৰতিফলনত জিলিকি উঠাৰ যি হেঁপাহ, সেইবোৰেই তেওঁৰ নক্ষত্ৰ-স্থান স্থিৰ কৰি ৰাখিছে। সমগ্ৰ অসমৰ বিশালসংখ্যক গুণমুগ্ধৰ স্বাৰ্থহীন ভালপোৱাৰ অধিকাৰী হৈছিল জুবিন।<ref name="নি">{{cite news | url=https://niyomiyabarta.com/epaper/22092025/page7.php | title=অসমৰ বিনোদন জগতৰ অতুলনীয় নক্ষত্ৰ-জুবিন গাৰ্গ | date=২২ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯ | agency=নিয়মীয়া বাৰ্তা | accessdate=22 September 2025 | author=দত্ত, উৎপল | location=গুৱাহাটী | pages=৭ }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref></blockquote> জুবিন গাৰ্গ সম্পৰ্কত [[ভূপেন হাজৰিকা|ভূপেন হাজৰিকাৰ]] মন্তব্য: <blockquote>জুবিন বৰ 'টেলেণ্টেড' ল'ৰা। মই ভাবোঁ সি খুব অধ্যয়ন কৰে। জুবিনে নিজক আৰু শ্ৰোতাক ভালদৰে জানে, সেই কাৰণে ইমান জনপ্ৰিয়তা আৰু তেওঁ সৃষ্টিৰ প্ৰতি শ্ৰোতাৰ ইমান আগ্ৰহ।</blockquote> ==জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰিয়== *প্ৰিয় ব্যক্তিত্ব: কলাগুৰু [[বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা]] *চে গুৱেভাৰা *প্ৰিয় ব্যক্তি: অভিনেতা [[চাৰ্লি চেপলিন]] *প্ৰিয় গ্ৰন্থ: 'My Autobiography' (Charlie Chaplin) *প্ৰিয় অভিনেতা: মাৰ্লন ব্ৰেণ্ডো *প্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ: 'Citizen Kane' আৰু 'The Bicycle Thief *ৰ'ল মডেল: ন্যাপোলিঅ' বোনাপাৰ্ট ==আৰু চাওক== * [[জুবিন গাৰ্গে ৰেকৰ্ডিং কৰা গীতৰ তালিকা]] * [[জুবিন|জুবিন শব্দৰ অৰ্থ]] * [[হাচটেগ জাষ্টিচ ফ'ৰ জুবিন গাৰ্গ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist|2}} ==গ্ৰন্থসূচী== * '''পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন''', কপিল ঠাকুৰ, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ, ২০১১ * '''জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ''', মণ্টু শইকীয়া সম্পাদিত, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ, ২০০৯ ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://geetsankalan.com/singers/zubeen-garg গীত সংকলন ৱেবচাইটত জুবিন গাৰ্গৰ গীত] {{Commons category|Zubeen Garg|জুবিন গাৰ্গ}} {{Wikiquote}} * {{Facebook|ZUBEENsOFFICIAL}} * {{Twitter|zubeengarg1}} * {{Instagram|zubeen.garg}} * {{IMDb name|0958276}} * [https://zubeenda.online/ জুবিনদা.অনলাইন] * [https://zubeengarg.com/ জুবিনগাৰ্গ.কম] * [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452684/mode/1up জুবিনৰ গাৰ্গ — জীৱনৰ পৰা গানলৈ, মণ্টু শইকীয়া সম্পাদিত, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ] {{জুবিন গাৰ্গ}} {{অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ}} {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জুবিন গাৰ্গ|*]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[ শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ সংগীতকাৰ]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:সমাজহিতৈষী]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:কবি]] [[শ্ৰেণী:চিত্ৰনাট্য লেখক]] [[শ্ৰেণী:সুৰকাৰ]] [[শ্ৰেণী:গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সুৰকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীত পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীতজ্ঞ]] [[শ্ৰেণী:বাদ্যযন্ত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (ভাৰত) বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]] [[শ্ৰেণী:কণ্ঠশিল্পী]] kic7oymlqouy6qdzl8ycu3ia7s165p6 0 3149 625870 586547 2026-08-10T11:25:48Z Sasifow 48425 /* অসমীয়া সাহিত্যলৈ অৱদান */ বিষয়বস্তু যোগ 625870 wikitext text/x-wiki {{infobox writer | name = চৈয়দ আব্দুল মালিক | image = চৈয়দ আব্দুল মালিক.JPG | imagesize = 200px | alt = | caption = | pseudonym = | birth_name = | birth_date = ১৪ জানুৱাৰী, ১৯১৯ | birth_place = নাহৰণি, দেৰগাঁও ,[[গোলাঘাট]] | death_date = ২০ ডিচেম্বৰ, ২০০০<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> | death_place = | occupation = গল্পকাৰ, ঔপন্যাসিক, কবি, নাট্যকাৰ, জীৱনী লেখক, প্ৰৱন্ধকাৰ, ভ্ৰমণ কাহিনী ৰচোঁতা তথা অধ্যাপক | nationality = [[ভাৰত|ভাৰতীয়]] | ethnicity = | citizenship = ভাৰতীয় | language = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] | education = ইংৰাজী সাহিত্যৰ স্নাতক<br />অসমীয়া সাহিত্যৰ স্নাতকোত্তৰ | alma_mater = [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়]]<br />[[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | period = শেষ [[আৱাহন (আলোচনী)|আৱাহনৰ]] যুগৰ পৰা [[প্ৰকাশ|প্ৰকাশৰ]] যুগলৈ | genre = | subject = | movement = | notableworks = [[ধন্য নৰ তনু ভাল]]<br/>[[অঘৰী আত্মাৰ কাহিনী]] | spouse = চৈয়দা হাচনা মালিক | partner = | children =চৈয়দা নিচাত চিৰিণ জিনেইদা(প্ৰথম কন্যা)<br/>ফৰ্জিনা জাহানা মচিহা(দ্বিতীয়া কন্যা) <br />চৈয়দা মঞ্জুমা ৰাহত ইকবাল(তৃতীয়া কন্যা)<br/>চৈয়দা হাব্বা আফনান গুলচাৰা (চতুৰ্থা কন্যা)<br/>চৈয়দা মান্না কমৰ নুৰানী(পঞ্চমা আৰু কনিষ্ঠা কন্যা)<br />চৈয়দ কামিল হায়াত এহতেছাম (পুত্ৰ) | relatives = | influences = | influenced = | awards = ছোভিয়েট দেশ নেহৰু বঁটা(১৯৬৫)<br />[[সাহিত্য অকাডেমি বঁটা]](১৯৭২)<br>[[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ সভাপতি (১৯৭৭),<br>[[পদ্মশ্ৰী বঁটা]] (১৯৮৪)<br />[[পদ্মভূষণ]](১৯৯২)<br />[[অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা]](১৯৯৪)<br />শংকৰদেৱ বঁটা(১৯৯৫) | signature = | signature_alt = | website = }} '''চৈয়দ আব্দুল মালিক''' ({{lang-en| Syed Abdul Malik}}, ১৯১৯-২০০০) [[অসমীয়া সাহিত্য]]ৰ এজন বিশিষ্ট গল্পকাৰ, ঔপন্যাসিক, কবি, নাট্যকাৰ, জীৱনী লেখক, প্ৰৱন্ধকাৰ আৰু ভ্ৰমণ কাহিনী ৰাচোঁতা।<ref name="উপেন্দ্ৰ বৰকটকী">{{cite journal | title=অফুৰন্ত আৰু বিচিত্ৰ সৃষ্টি প্ৰতিভাৰ অধিকাৰী মানুহজন | author=[[উপেন্দ্ৰ বৰকটকী]] | journal=[[সাতসৰী]] | year=২০১৭ | month=জুন | volume=দ্বাদশ বছৰ | issue=একাদশ সংখ্যা | pages=২৪-২৫}}</ref><ref name="উপেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা">{{cite encyclopedia | title=যুদ্ধোত্তৰ যুগৰ চুটিগল্পৰ মালিকজন | encyclopedia=[[সাতসৰী]] | publisher=[[সাদিন|সাদিন গোষ্ঠী]] | accessdate=২০ জুন, ২০২২ | author=[[উপেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] | editor=[[অনুৰাধা শৰ্মা পূজাৰী]] | year=জুন, ২০১৭ | volume=দ্বাদশ | edition=দ্বাদশ বছৰ, একাদশ সংখ্যা | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=২০-২১}}</ref>প্ৰায় পঁষষ্ঠি বছৰ ধৰি দুহেজাৰৰো অধিক গল্প লিখি তেওঁ অসমীয়া গল্প সাহিত্যলৈ এক বৃহৎ অৱদান আগবঢ়াই থৈ গৈছে<ref name="প্ৰাঞ্জল শৰ্মা বশিষ্ঠ">{{cite encyclopedia | title=চৈয়দ আব্দুল মালিকৰ গল্প | encyclopedia=[[সাতসৰী]] | publisher=[[সাদিন|সাদিন গোষ্ঠী]] | accessdate=২০ জুন, ২০২২ | author=প্ৰাঞ্জল শৰ্মা বশিষ্ঠ | editor=[[অনুৰাধা শৰ্মা পূজাৰী]] | year=২০১৭ | volume=দ্বাদশ | edition=দ্বাদশ বছৰ, একাদশ সংখ্যা | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=৫৪-৫৫}}</ref>। তেওঁক অসমীয়া আধুনিক গল্প সাহিত্যৰ ধাৰাটোৰ প্ৰৱৰ্তক বুলি কোৱা হয়।<ref name="উপেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা"/> তেওঁৰ গল্প সংকলন ২৫ খনৰো অধিক। তাৰোপৰি তেওঁ প্ৰায় ৬০ খন উপন্যাস, পাঁচখন [[কবিতা]] সংকলন, তিনিখন [[শিশু সাহিত্য]] আৰু ২০খন মঞ্চ অনাতাঁৰ নাট, অনুবাদ গ্ৰন্থ, ব্যংগ ৰচনা আৰু অসংখ্য প্ৰবন্ধ ৰচনা কৰিছিল।<ref>{{cite book | title=অসম ইয়েৰ বুক, ২০২১ | publisher=জ্যোতি প্ৰকাশন | author=[[শান্তনু কৌশিক বৰুৱা]] | author's article name=প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি আৰু পৰিচয় | year=২০২০ | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=৮৭৩ | isbn=978-93-81485-82-8}}</ref> তেওঁ ১৯৭৭ চনত [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ অভয়াপুৰী অধিবেশনৰ সভাপতিৰ আসন অলংকৃত কৰে।<ref>[http://www.asamsahityasabha.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=56 ১৯১৭ চনৰ পৰা অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতিসকলৰ তালিকা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130129233721/http://www.asamsahityasabha.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=56 |date=2013-01-29 }} [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ ৱেবছাইট, আহৰণ: ১৮ নৱেম্বৰ, ২০১২।</ref> তেওঁ [[অঘৰী আত্মাৰ কাহিনী]] উপন্যাসৰ বাবে ১৯৭২ চনত [[সাহিত্য অকাডেমি বঁটা]]<ref>{{cite web | url=http://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/showSearchAwardsResult.jsp?year=&author=&awards=AA&language=ASSAMESE| title=সাহিত্য অকাডেমি বঁটা বিজয়ী অসমীয়াসকলৰ তথ্য |publisher=সাহিত্য অকাডেমি | accessdate=নৱেম্বৰ ১৬, ২০১২}}</ref> লাভ কৰাৰ উপৰিও ১৯৯২ চনত [[অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা]], ১৯৯৯ চনত [[শংকৰদেৱ বঁটা]] আৰু ভাৰত চৰকাৰে প্ৰদান কৰা সৰ্ব্বোচ অসামৰিক সন্মান [[পদ্মশ্ৰী]] তথা [[পদ্মভূষণ]]<ref>{{cite web |url=http://india.gov.in/myindia/advsearch_awards.php |title=Search Awardees - Padma Awards - My India, My Pride - Know India: National Portal of India |publisher=India.gov.in |date= |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2009-01-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090131221505/http://india.gov.in/myindia/advsearch_awards.php |deadurl=yes }}</ref> লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |last=AssamInfo.com |title=Syed Abdul Malik – The Literary Legend of Assamese Fiction and Prose |url=https://www.assaminfo.com/famous-people/syed-abdul-malik-master-storyteller-and-pioneer-of-modern-assamese-fiction |access-date=2026-03-10 |website=AssamInfo.com |language=en}}</ref><ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> অসমীয়া ভাষাৰ উপৰিও বাংলা, ফাৰ্চী<ref>{{cite web | url=http://www.xobdo.org/dic/ | title=পাৰ্চী | publisher=http://www.xobdo.org/ | accessdate=20 June 2022}}</ref>, হিন্দী, উৰ্দু অৰু ইংৰাজী ভাষাত মালিকৰ ব্যুৎপত্তি আছিল। ইয়াৰ উপৰিও উড়িয়া, নেপালী, আৰৱী, সংস্কৃত আৰু ৰুছ ভাষাতো তেওঁৰ সম্যক দখল আছিল।<ref name="অভিনিবেশ শৰ্মা"/> [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] লোক সংস্কৃতি বিভাগৰ গৱেষণা আঁচনিৰ অধীনত গৱেষণা কৰি ১৯৫৮ চনত মালিকে প্ৰকাশ কৰা তেখেতৰ গৱেষণা ভিত্তিক গ্ৰন্থ ‘''অসমীয়া জিকিৰ আৰু জাৰী''’ অসমীয়া সাহিত্যলৈ এক অমূল্য অৱদান।<ref name="অভিনিবেশ শৰ্মা">{{cite book | title=অসম ইয়েৰ বুক, ২০১৯ | publisher=জ্যোতি প্ৰকাশন | author=অভিনিবেশ শৰ্মা | author's article name=জন্ম শতবৰ্ষৰ শ্ৰদ্ধাঞ্জলি: চৈয়দ আব্দুল মালিক | year=২০১৯ | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=২৫-২৮ | isbn=978-93-81485-82-8}}</ref>তেওঁৰ আন এখন গ্ৰন্থ হ’ল চুফী আৰু চুফীবাদ।<ref name="উপেন্দ্ৰ বৰকটকী" /> মালিকে [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শংকৰদেৱৰ]] জীৱনৰ আধাৰত ‘''[[ধন্য নৰ তনু ভাল]]''’ (১৯৮৭) শীৰ্ষক, ৪৩৮ পৃষ্ঠাৰ বৃহৎ কলেৱৰৰ এখন উপন্যাস ৰচনা কৰিছিল। অসমীয়া উপন্যাস সাহিত্যত ‘''[[ধন্য নৰ তনু ভাল]]''’ শংকৰদেৱৰ জীৱন ভিত্তিক প্ৰথমখন উপন্যাস।<ref name="উপেন্দ্ৰ বৰকটকী"/> তেওঁ [[মাধৱদেৱ|মাধৱদেৱৰ]] বৰ্ণাঢ্য কৰ্ম আৰু জীৱনক লৈও ‘''[[প্ৰেম অমৃতৰ নদী]]''’ নামে এখন উপন্যাস ৰচনা কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও মালিকে ৰচনা কৰা [[অঘৰী আত্মাৰ কাহিনী]], সূৰুজমুখীৰ স্বপ্ন, আধাৰশিলা আদি অসমীয়া উপন্যাস সাহিত্যত মাইলৰ খুঁটি।<ref name="প্ৰফুল্ল চন্দ্ৰ বৰা">{{cite book | title=কথা বৰণ্য ১০০ | publisher=কথা | author=প্ৰফুল্ল চন্দ্ৰ বৰা | author's article name=চৈয়দ আব্দুল মালিক | year=২০০৬ | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=১৪৪-১৪৫ | isbn=81-89148-14-1}}</ref>[[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ|ৰজনীকান্ত বৰদলৈৰ]] পাছত ‘উপন্যাস সম্ৰাট’ অভিধা চৈয়দ আব্দুল মালিকৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰয়োগ কৰা হয়।<ref name="উপেন্দ্ৰ বৰকটকী"/> মালিকৰ এক ৰাজনৈতিক জীৱনো আছিল। তেওঁ স্বাধীনতাৰ আগতে গঠিত হোৱা মুছলীম লীগত, ১৯৪৫-৪৬ চনত যোগদান কৰিছিল। মালিক কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ সক্ৰিয় সদস্য নাছিল। তথাপি ১৯৫৭ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনত যোৰহাট-গোলাঘাট লোকসভা সমষ্টিৰ পৰা কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ সমৰ্থনত প্ৰতিদ্বন্দিতা কৰি কংগ্ৰেছ প্ৰাৰ্থীৰ হাতত পৰাজিত হয়। ১৯৭১ চনত তেওঁ কংগ্ৰেছ দলত যোগদান কৰে আৰু ১৯৭২ চনত গৃহ সমষ্টি দেৰগাঁৱৰ পৰা অসম বিধান সভাৰ নিৰ্বাচনত প্ৰতিদ্বন্দিতা কৰি পুনৰ পৰাজিত হয়। ১৯৭৬ চনত কংগ্ৰেছ দলৰ প্ৰাৰ্থী ৰূপে তেওঁ অসমৰ পৰা ৰাজ্যসভালৈ নিৰ্বাচিত হয় আৰু ১৯৮২ চনত তেওঁৰ সাংসদীয় কাৰ্যকালৰ অন্ত পৰে।<ref name="প্ৰফুল্ল চন্দ্ৰ বৰা"/> তেওঁ সংখ্যালঘু উন্নয়ন ব’ৰ্ডৰ সভাপতি আছিল।<ref name="চৈয়দা কামিলা হায়াত">{{cite encyclopedia | title=অতীতৰ তিতা-মিঠা ডুখৰীয়া স্মৃতি | encyclopedia=[[সাতসৰী]] | publisher=[[সাদিন|সাদিন গোষ্ঠী]] | accessdate=২০ জুন, ২০২২ | author=চৈয়দ কামিলা হায়াত | editor=[[অনুৰাধা শৰ্মা পূজাৰী]] | year=২০১৭ | volume=দ্বাদশ | edition=দ্বাদশ বছৰ, একাদশ সংখ্যা | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=৪৮-৫১}}</ref> অসম আন্দোলনৰ সময়ত মালিকক পৰিয়াল সহিতে সমাজৰ পৰা বহিষ্কাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="চৈয়দা নিচাত চিৰিণ জিনেইদা">{{cite encyclopedia | title=দেউতাৰ আছিল অফুৰন্ত মনৰ জোৰ | encyclopedia=[[সাতসৰী]] | publisher=[[সাদিন|সাদিন গোষ্ঠী]] | accessdate=২০ জুন, ২০২২ | author=চৈয়দা নিচাত চিৰিণ জিনেইদা | editor=[[অনুৰাধা শৰ্মা পূজাৰী]] | year=২০১৭ | volume=দ্বাদশ | edition=দ্বাদশ বছৰ, একাদশ সংখ্যা | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=৪৫-৪৭}}</ref>বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন ৰাজনৈতিক মতাদৰ্শ গ্ৰহণ কৰি তেওঁ বিতৰ্কৰ বলি হৈছিল।<ref name="উপেন্দ্ৰ বৰকটকী"/> বৈচিত্ৰ্যময় সৃষ্টিশীলতা, মধুৰ ব্যক্তিত্ব, মনোৰম ৰসিক কথকতাৰ বাবে তেওঁ জীৱনকালতে সৰ্বজন প্ৰিয় এক কিংবদন্তি পৰিণত হৈছিল।<ref name="প্ৰফুল্ল চন্দ্ৰ বৰা"/> অসমীয়া সাহিত্যলৈ মালিকৰ অৱদানৰ বিষয়ে সুঁৱৰি কথাশিল্পী [[হোমেন বৰগোহাঞি|হোমেন বৰগোহাঞিয়ে]] লিখিছে<ref name="অভিনিবেশ শৰ্মা"/>, {{cquote|…<small>‘মালিকে যি বিশাল চিত্ৰশালা সৃষ্টি কৰি থৈ গৈছে সেই চিত্ৰশালাত অসমীয়া সমাজে নিজৰ প্ৰতিচ্ছবি দেখিবলৈ পায়…এই কথা ক’লে বোধহয় অত্যুক্তি কৰা নহ’ব যে আধুনিক যুগত [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা|লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাৰ]] পিছত মালিকেই হ’ ল দ্বিতীয়জন লেখক যিজনে সমগ্ৰ অসমীয়া জাতিৰ হৃদয় জয় কৰিবলৈ সমৰ্থ হৈছে।’(‘মালিকৰ সুখ-দুখ’)</small>…}} ==বংশ পৰিচয় আৰু শিক্ষা== সপ্তদশ শতিকাৰ আগভাগত মালিকৰ পূৰ্ব পুৰুষৰ অসমলৈ আগমণ ঘটিছিল। অসমলৈ অহা চাৰিগৰাকী মুছলমান সাধকৰ অন্যতম হজৰত খোন্দকাৰ পীৰ মালিকৰ উপৰি পুৰুষ। মালিকৰ পঞ্চম পুৰুষ চৈয়দ জওহৰ আলিৰপৰা ছয় পুৰুষ উজনি অসমৰ নাহৰণিত বসবাস কৰিছে। নাহৰণি মুছলীম বসতিপূৰ্ণ গাঁও; জিকিৰ আৰু জাৰী চৰ্চাৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ বুলিও নাহৰণিৰ এক সুকীয়া পৰিচয় আছে।<ref name="প্ৰফুল্ল চন্দ্ৰ বৰা"/> [[গোলাঘাট জিলা]] অন্তৰ্গত, এই নাহৰণিতে ১৯১৯ চনৰ ১৪ জানুৱাৰী<ref>{{cite web |author=Bipuljyoti Saikia |url=http://www.bipuljyoti.in/authors/malik.html |title=Bipuljyoti Saikia's Homepage : Authors & Poets - Syed Abdul Malik |publisher=Bipuljyoti.in |date= |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2013-07-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130726133453/http://bipuljyoti.in/authors/malik.html |deadurl=yes }}</ref>তাৰিখে চৈয়দ আব্দুল মালিকৰ জন্ম হয়। পিতৃ ৰহমত আলী আৰু মাতৃ চৈয়দা লুৎফুন্নিছা<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.vedanti.com/Legends/syed_abdul_malik.htm |access-date=2012-11-15 |archivedate=2016-03-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305002017/http://www.vedanti.com/Legends/syed_abdul_malik.htm |deadurl=yes }}</ref><ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> মালিকৰ শিক্ষাৰম্ভ হয় নাহৰণি নিম্ন বুনিয়াদী বিদ্যালয়ত। তাৰপিছত তেওঁ দেৰগাঁও এম ই স্কুলত শিক্ষা লাভ কৰে।<ref name="উপেন্দ্ৰ বৰকটকী"/> তেওঁ [[যোৰহাট চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক আৰু বহুমুখী বালক বিদ্যালয়|যোৰহাট চৰকাৰী হাইস্কুলৰ]] পৰা ফাৰ্চী ভাষাত লেটাৰ সহ প্ৰথম বিভাগত প্ৰৱেশিকা<ref name="লুৎফুৰ ৰহমান">{{cite encyclopedia | title=আব্দুল মালিক ডাৰোগা নহ’ল | encyclopedia=[[সাতসৰী]] | publisher=[[সাদিন|সাদিন গোষ্ঠী]] | accessdate=২০ জুন, ২০২২ | author=লুৎফুৰ ৰহমান | editor=[[অনুৰাধা শৰ্মা পূজাৰী]] | year=২০১৭ | volume=দ্বাদশ | edition=দ্বাদশ বছৰ, একাদশ সংখ্যা | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=৩৭-৪১}}</ref>, [[যোৰহাট মহাবিদ্যালয়]]ৰ পৰা আই এ আৰু [[কটন মহাবিদ্যালয়]]ৰ পৰা ১৯৪১ ত ইংৰাজী বিষয়ত সন্মানসহ<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> সুখ্যাতিৰে বি.এ. পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। কেইবা বছৰ চাকৰি কৰাৰ পাছত ১৯৫১ ত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> পৰা অসমীয়া বিভাগত প্ৰাইভেটকৈ এম.এ. পাছ কৰে। ==কৰ্মজীৱন== ১৯৪২ ত আবকাৰী বিভাগৰ ''চাব ইন্সপেক্টৰ'' হিচাপে কৰ্ম জীৱন আৰম্ভ কৰা মালিকে দ্বিতীয় মহাসমৰৰ সময়ত সামৰিক বিভাগত যোগ দি প্ৰায় দুবছৰ কাম কৰিছিল<ref name="উপেন্দ্ৰ বৰকটকী"/>। ১৯৪৬ ত [[যোৰহাট মহাবিদ্যালয়]]ত পাৰ্ছী ভাষাৰ প্ৰবক্তা হিচাপে দুবছৰ কাম কৰি শ্বিলং-গুৱাহাটী অনাতাঁৰ কেন্দ্ৰত ''প্ৰ'গেম এচিষ্টেণ্ট'' হিচাপে যোগ দিয়ে। ডেৰ বছৰ এই কাম কৰাৰ পাছত ঢেকীয়াল হাইস্কুল আৰু কুৰালগুৰি হাইস্কুলত শিক্ষকতা কৰে। তেওঁ ১৯৫০ চনত গোলাঘাট ঢেকীয়াল হাইস্কুলৰ সহকাৰী শিক্ষক আৰু ১৯৫১ চনত কুৰালগুৰি হাইস্কুলৰ প্ৰতিষ্ঠাপক প্ৰধান শিক্ষক ৰূপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref name="উপেন্দ্ৰ বৰকটকী"/> তাত কাম কৰি থকা সময়তে প্ৰাইভেটকৈ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা অসমীয়া সাহিত্যত দ্বিতীয় শ্ৰেণীৰ প্ৰথম স্থান লৈ স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে<ref name="উপেন্দ্ৰ বৰকটকী"/> আৰু লগে লগে আহি ১৯৫১ৰ পৰা ১৯৭৬ লৈ যোৰহাটৰ [[জে বি কলেজ]]ত অসমীয়া বিভাগৰ প্ৰবক্তা হিচাপে কাম কৰে। পিছত এই বিভাগৰ মুৰব্বী ৰূপে অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে।<ref name="উপেন্দ্ৰ বৰকটকী"/> ১৯৬৩ৰ পৰা ১৯৬৯ লৈ সাহিত্য অকাডেমি কাউন্সিলৰ সদস্য হিচাপে থকা মালিক ১৯৬৯ত অসম সাহিত্য সভাৰ প্ৰধান সম্পাদক নিৰ্বাচিত হয়। ১৯৭৬ত ৰাজ্যসভাৰ সাংসদ হিচাপে নিৰ্বাচিত মালিকে তাৰ পাছৰ বছৰত [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ অভয়াপুৰী অধিবেশনৰ সভাপতি হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। জীৱনৰ কোনো এক নিৰ্দিষ্ট দিশৰ সূত্ৰতে সীমাবদ্ধ নথকা মালিক ভাৰতীয় গণ নাট্য সংঘ আৰু কমিউনিষ্ট আন্দোলনৰ সৈতেও ডেকা বয়সত ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত আছিল। ==মৃত্যু== চৈয়দ আব্দুল মালিকৰ ২০০০ চনৰ ২০ ডিচেম্বৰত<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/>, ৮১ বছৰ বয়সত মৃত্যু হয় ৮২ বছৰ সম্পূূূূূৰ্ণ কৰিবলৈ কিছুদিনহে বাকী আছিলে । ২০০০ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহৰ ৪ তাৰিখে উশাহ-নিশাহত হোৱা কষ্টৰ ববে তেওঁক আই চি ইউত ভৰ্তি কৰোৱা হৈছিল। কিন্তু স্বাস্থ্যৰ অধিক অৱনতি ঘটাত তেওঁক ঘৰলৈ ঘূৰাই অনা হয়। ঘৰতে ১৯ ডিচেম্বৰৰ ৰাতি ১২ বাজি ২৫ মিনিটত আব্দুল মালিকে শেষ নিশ্বাস ত্যাগ কৰে। <ref name="চৈয়দা কামিলা হায়াত"/> ==বঁটা-সন্মান== ১৯৭৭ চনত অসম সাহিত্য সভাৰ অভয়াপুৰী অধিবেশনত চৈয়দ আব্দুল মালিকে সভাপতিৰ আসন অলংকৃত কৰিছিল। তেখেত অসম সাহিত্য সভাৰ প্ৰধান সম্পাদক পদতো কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ১৯৬৫ চনত 'ছোভিয়েট লেণ্ড নেহেৰু বঁটা' আৰু ১৯৭২ চনত 'অঘৰী আত্মাৰ কাহিনী' নামৰ উপন্যাসখনৰ বাবে তেওঁক'সাহিত্য অকাডেমি বঁটা 'ৰে তেখেতক সম্মানিত কৰা হৈছিল। ১৯৮৪ চনত সাহিত্যৰ বাবে আগবঢ়োৱা বৰঙণিৰ বাবে ভাৰত চৰকাৰে 'পদ্মশ্ৰী' বঁটা আগবঢ়াইছিল। পুনৰ ১৯৯২ চনত ভাৰত চৰকাৰে তেখেতক 'পদ্মভূষণ' বঁটাৰে সম্মানিত কৰিছিল। জিকিৰ আৰু জাৰীৰ ওপৰত গৱেষণা কৰি সেইসমূহক শৃংখলিতভাৱে গ্ৰন্থৰ ৰূপত সংৰক্ষণ কৰাৰ বাবে ১৯৯৫ চনত মালিকক 'আজান ফকীৰ বঁটা'ৰে বিভূষিত কৰা হয়। ১৯৯৪ চনত তেখেতক 'অসম উপত্যকা বঁটা'সন্মানিত সম্মানিত কৰা হৈছিল। ১৯৮৯ চনত ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ে তেখেতক সন্মানীয় 'ডি-লিট' ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। ১৯৯২ চনত 'হাৰ্মণি বঁটা', ১৯৯৩ চনত 'এ'প্ৰেছ বঁটা' আৰু ১৯৯৪ চনত সাহিত্য অকাডেমিৰ ফেল'শ্বিপ লাভ কৰে। ১৯৯৮ চনত শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ সংঘৰ পৰা গুৰুজনাৰ '৫৫০তম জন্ম জয়ন্তী বিশেষ বঁটা' আৰু ১৯৮৯ চনত 'পূব ভাৰতীয় সংস্কৃতি সংহতি বঁটা' লাভ কৰে। মৃত্যুৰ এবছৰৰ আগতে ১৯৯৯ চনত 'শংকৰদেৱ বঁটা'ৰে তেখেতক সম্মানিত কৰা হয়। ১৯৯২ চনত সৰ্বভাৰতীয় গণ নাট্য সংঘৰ উপ- সভাপতিৰ দায়িত্বও সুচাৰুৰূপে পালন কৰিছিল। তদুপৰি ১৯৯৭ চনত অসম সাহিত্য সভাৰ সৰ্বোচ্চ সম্মান 'সাহিত্যাচাৰ্য' উপাধিৰে তেখেতক সম্মানিত কৰে। ==অসমীয়া সাহিত্যলৈ অৱদান== ==গ্ৰন্থপঞ্জী== ;উপন্যাস # [[wikisource:as:ওমলা ঘৰৰ ধূলি|ওমলা ঘৰৰ ধূলি]]/লঃসাঃগু (১৯৪৫) # [[wikisource:as:কবিতাৰ নাম লাভা|কবিতাৰ নাম লাভা]] (১৯৫৬) # [[wikisource:as:বনজুই|বনজুই]] (১৯৫৮) # [[wikisource:as:ৰথৰ চকৰি ঘূৰে|ৰথৰ চকৰি ঘূৰে]] (১৯৫৮) # [[wikisource:as:ছবিঘৰ|ছবিঘৰ]] (১৯৫৯) # [[wikisource:as:মাটিৰ চাকি|মাটিৰ চাকি]] (১৯৫৯) # [[wikisource:as:কণ্ঠহাৰ|কণ্ঠহাৰ]] (১৯৬০) # [[wikisource:as:সূৰুযমুখীৰ স্বপ্ন|সূৰুযমুখীৰ স্বপ্ন]] (১৯৬০) # [[wikisource:as:জীয়া-জুৰিৰ ঘাট|জীয়া-জুৰিৰ ঘাট]] (১৯৬০) # [[wikisource:as:অন্য আকাশ অন্য তৰা|অন্য আকাশ অন্য তৰা]] (১৯৬২) # [[wikisource:as:ৰূপতীৰ্থৰ যাত্ৰী|ৰূপতীৰ্থৰ যাত্ৰী]] (১৯৬৩) # [[wikisource:as:ৰজনীগন্ধাৰ চকুলো|ৰজনীগন্ধাৰ চকুলো]] (১৯৬৪) # [[wikisource:as:আধাৰশিলা|আধাৰশিলা]] (১৯৬৬) # [[wikisource:as:মোৰ বাবে তুমি নুৰুবা মালতী ফুল|মোৰ বাবে তুমি নুৰুবা মালতী ফুল]] (১৯৬৬) # [[wikisource:as:প্ৰাচীৰ আৰু প্ৰান্তৰ|প্ৰাচীৰ আৰু প্ৰান্তৰ]] (১৯৬৮) # [[wikisource:as:ত্ৰিশূল|ত্ৰিশূল]] (১৯৬৮) # [[wikisource:as:অঘৰী আত্মাৰ কাহিনী|অঘৰী আত্মাৰ কাহিনী]] (১৯৬৯) # [[wikisource:as:বিহ মেটেকাৰ ফুল|বিহ মেটেকাৰ ফুল]] (১৯৬৯) # [[wikisource:as:অন্য নাম মৃত্যু|অন্য নাম মৃত্যু]] (১৯৭০) # [[wikisource:as:উইলচন, অৰণ্য আৰু মই|উইলচন, অৰণ্য আৰু মই]] # [[wikisource:as:অমৰ মায়া|অমৰ মায়া]] (১৯৭০) # [[wikisource:as:জয়া-মনিকা ইত্যাদি|জয়া-মনিকা ইত্যাদি]] (১৯৬৮) # [[wikisource:as:শৰীলত একুৰা জুই|শৰীলত একুৰা জুই]] (১৯৭০) # [[wikisource:as:খোৰা নিদান|খোৰা নিদান]] (১৯৭১) # [[wikisource:as:অগ্নিগৰ্ভা|অগ্নিগৰ্ভা]] (১৯৭১) # [[wikisource:as:উঁইহাঁফলু|উঁইহাঁফলু]] (১৯৭১) # [[wikisource:as:সোণালী সূতাৰে বন্ধা|সোণালী সূতাৰে বন্ধা]] (১৯৭২) # [[wikisource:as:সিপাৰে প্ৰাণ সমুদ্ৰ|সিপাৰে প্ৰাণ সমুদ্ৰ]] (১৯৭২) # [[wikisource:as:দোকমোকালি|দোকমোকালি]] # [[wikisource:as:এটা সূৰ্য্য, দুখন নদী আৰু এখন মৰুভূমি|এটা সূৰ্য্য, দুখন নদী আৰু এখন মৰুভূমি]] (১৯৭২) # [[wikisource:as:পহুমৰা হাবিৰ বাট|পহুমৰা হাবিৰ বাট]] (১৯৭৩) # [[wikisource:as:জেতুকা पातৰ দৰে|জেতুকা পাতৰ দৰে]] (১৯৭৩) # [[wikisource:as:নল, বিৰিণা, খাগৰি|নল, বিৰিণা, খাগৰি]] (১৯৭৩) # [[wikisource:as:মন জেতুকাৰ পাত|মন জেতুকাৰ পাত]] (১৯৭৩) # [[wikisource:as:ড॰ অৰুণাভৰ অসম্পূৰ্ণ জীৱনী|ড॰ অৰুণাভৰ অসম্পূৰ্ণ জীৱনী]] (১৯৭৫) # [[wikisource:as:একা-বেঁকা বৃত্ত|একা-বেঁকা বৃত্ত]] (১৯৭৫) # [[wikisource:as:ৰূপাবৰিৰ পলস|ৰূপাবৰিৰ পলস]] (১৯৮০) # [[wikisource:as:ফাগুনৰ শেষ হাঁহি|ফাগুনৰ শেষ হাঁহি]] (১৯৮৪) # [[wikisource:as:গদ্য, পদ্য আৰু ফিৰিঙতি|গদ্য, পদ্য আৰু ফিৰিঙতি]] (১৯৮৪) # [[wikisource:as:নিঃসঙ্গ মৌপিয়াৰ গীত|নিঃসঙ্গ মৌপিয়াৰ গীত]] (১৯৮৫) # [[wikisource:as:কেৱল প্ৰেমেৰেই যদি|কেৱল প্ৰেমেৰেই যদি]] (১৯৮৫) # [[wikisource:as:মৌ ডিমৰুৰ কোঁহ|মৌ ডিমৰুৰ কোঁহ]] (১৯৮৫) # [[wikisource:as:স্বপ্নভঙ্গ|স্বপ্নভঙ্গ]] (১৯৮৫) # [[wikisource:as:এটা ধূমকেতুৰ শৰশয্যা|এটা ধূমকেতুৰ শৰশয্যা]] (১৯৮৭) # [[wikisource:as:সুমেৰু, কুমেৰু আৰু এটা বাঁহী|সুমেৰু, কুমেৰু আৰু এটা বাঁহী]] # [[wikisource:as:ৰাতিৰ কবিতা|ৰাতিৰ কবিতা]] # [[wikisource:as:ধন্য নৰ তনু ভাল|ধন্য নৰ তনু ভাল]] (১৯৮৭) # [[wikisource:as:অন্য যুগ ভিন্ন তীৰ্থ|অন্যযুগ ভিন্ন তীৰ্থ]] # [[wikisource:as:ভূমিচম্পাৰ কপালৰ সেন্দূৰৰ ফোঁট|ভূমিচম্পাৰ কপালৰ সেন্দূৰৰ ফোঁট]] (১৯৮৮) # [[wikisource:as:স্বাতী নক্ষত্ৰৰ ভস্ম|স্বাতী নক্ষত্ৰৰ ভস্ম]] # [[wikisource:as:গাঁথনিত তেজৰ কৰাল|গাঁথনিত তেজৰ কৰাল]] (১৯৮৮) # [[wikisource:as:উভতি অহাৰ গান|উভতি অহাৰ গান]] # [[wikisource:as:বন্দৰ, কামিজ, বেলুন|বন্দৰ, কামিজ, বেলুন]] (১৯৯১) # [[wikisource:as:মনুষ্যত্বৰ মৰিশালিত|মনুষ্যত্বৰ মৰিশালিত]] (১৯৯৪) # [[wikisource:as:মুনিচুনিৰ চকামকা|মুনিচুনিৰ চকামকা]] (১৯৯৬) # [[wikisource:as:ফুলনিবাৰীৰ বজ্ৰপাত|ফুলনিবাৰীৰ বজ্ৰপাত]] (১৯৯৬) # [[wikisource:as:মই মৰিনো নেযাওঁ কিয়|মই মৰিনো নেযাওঁ কিয়]] (১৯৯৭) # [[wikisource:as:নিজৰাৰ বুকুত জ্বলা জুইৰ শিখা|নিজৰাৰ বুকুত জ্বলা জুইৰ শিখা]] (১৯৯৮) # [[wikisource:as:দুবৰিৰ পাতত নিয়ৰৰ টোপাল|দুবৰিৰ পাতত নিয়ৰৰ টোপাল]] # [[wikisource:as:আপোন আপোন স্বৰ্গ|আপোন আপোন স্বৰ্গ]] (১৯৯৮) # [[wikisource:as:প্ৰেম অমৃতৰ নদী|প্ৰেম অমৃতৰ নদী]] # [[wikisource:as:মৰমৰ মজিয়াৰ সেউজীয়া দুবৰি|মৰমৰ মজিয়াৰ সেউজীয়া দুবৰি]] # [[wikisource:as:বালিৰ বকুল সোণৰ চেঁকুৰা|বালিৰ বকুল সোণৰ চেঁকুৰা]] # [[wikisource:as:মৌ মিঠা হৃদয়ৰ ভাষা|মৌ মিঠা হৃদয়ৰ ভাষা]] (২০০০) # [[wikisource:as:অক্ষয় অব্যয় স্মৃতি|অক্ষয় অব্যয় স্মৃতি]] # [[wikisource:as:অৰণ্য দেৱতা|অৰণ্য দেৱতা]] # [[wikisource:as:সোণালী আন্ধাৰ|সোণালী আন্ধাৰ]] # [[wikisource:as:স্মৃতিৰেখা|স্মৃতিৰেখা]] # [[wikisource:as:মই প্ৰস্তাৱ কৰোঁ যে|মই প্ৰস্তাৱ কৰোঁ যে]] ;গল্পসংকলন # [[wikisource:as:পৰশমণি|পৰশমণি]] # [[wikisource:as:ৰঙাগড়া|ৰঙাগড়া]] # [[wikisource:as:এজনী নতুন ছোৱালী|এজনী নতুন ছোৱালী]] # [[wikisource:as:মৰহা পাপৰি|মৰহা পাপৰি]] # [[wikisource:as:মৰম মৰম লাগে|মৰম মৰম লাগে]] # [[wikisource:as:শিল আৰু শিখা|শিল আৰু শিখা]] # [[wikisource:as:শিখৰে শিখৰে|শিখৰে শিখৰে]] # [[wikisource:as:অস্থায়ী আৰু অন্তৰা|অস্থায়ী আৰু অন্তৰা]] # [[wikisource:as:ছয় নম্বৰ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ|ছয় নম্বৰ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ]] # [[wikisource:as:অন্ধকূপ|অন্ধকূপ]] # [[wikisource:as:বীভৎস বেদনা|বীভৎস বেদনা]] # [[wikisource:as:আৱৰ্ত|আৱৰ্ত]] # [[wikisource:as:তিনিচকীয়া গাড়ী|তিনিচকীয়া গাড়ী]] # [[wikisource:as:পোৰা গাঁৱত পহিলা ব’হাগ|পোৰা গাঁৱত পহিলা ব’হাগ]] # [[wikisource:as:প্ৰাণাধিকা|প্ৰাণাধিকা]] # [[wikisource:as:হাঁহি আৰু চকুলো|হাঁহি আৰু চকুলো]] # [[wikisource:as:মৃগনাভি|মৃগনাভি]] # [[wikisource:as:অৰিহণা|অৰিহণা]] # [[wikisource:as:হাঁহিৰে চকুলো ঢাকি|হাঁহিৰে চকুলো ঢাকি]] # [[wikisource:as:এখন নিলিখা চিঠি|এখন নিলিখা চিঠি]] # [[wikisource:as:অলংকাৰ|অলংকাৰ]] # [[wikisource:as:ছাই আৰু ফিৰিঙতি|ছাই আৰু ফিৰিঙতি]] # [[wikisource:as:শুক্লপক্ষৰ পোহৰৰ স্বপ্ন|শুক্লপক্ষৰ পোহৰৰ স্বপ্ন]] # [[wikisource:as:কৃষ্ণপক্ষৰ আন্ধাৰৰ দুঃস্বপ্ন|কৃষ্ণপক্ষৰ আন্ধাৰৰ দুঃস্বপ্ন]] # [[wikisource:as:অলপ ডাৱৰ অলপ পোহৰ|অলপ ডাৱৰ অলপ পোহৰ]] # [[wikisource:as:বহুত বেদনা এটোপাল চকুলো|বহুত বেদনা এটোপাল চকুলো]] ;কাব্যসংকলন # [[wikisource:as:বেদুইন|বেদুইন]] (১৯৪৮) # [[wikisource:as:স্বাক্ষৰ|স্বাক্ষৰ]] # [[wikisource:as:স্বপ্ন দুঃস্বপ্ন আৰু কিছু কথা|স্বপ্ন দুঃস্বপ্ন আৰু কিছু কথা]] # [[wikisource:as:ছন্দহাৰাৰ ছন্দ|ছন্দহাৰাৰ ছন্দ]] # [[wikisource:as:ছন্দহীন ছন্দ|ছন্দহীন ছন্দ]] ;গান সংগ্ৰহ # [[wikisource:as:তোমাৰ কণ্ঠ মোৰ গীত|তোমাৰ কণ্ঠ মোৰ গীত]] ;নাটক # [[wikisource:as:ৰাজদ্ৰোহী|ৰাজদ্ৰোহী]] # [[wikisource:as:মকৰাজাল|মকৰাজাল]] # [[wikisource:as:অন্য এজনী শকুন্তলা|অন্য এজনী শকুন্তলা]] # [[wikisource:as:দূৰৰ দেৱতা|দূৰৰ দেৱতা]] # [[wikisource:as:জোৱাৰৰ ঢৌ|জোৱাৰৰ ঢৌ]] # [[wikisource:as:অ’ মোৰ আপোনাৰ দেশ|অ’ মোৰ আপোনাৰ দেশ]] # [[wikisource:as:আলহী ঘৰ|আলহী ঘৰ]] ;হাস্যৰসাত্মক ৰচনা # [[wikisource:as:খিড়িকী|খিড়িকী]] # [[wikisource:as:হাঁহিমেই নে কান্দিমেই|হাঁহিমেই নে কান্দিমেই]] # [[wikisource:as:স্বামী অভেদানন্দ|স্বামী অভেদানন্দ]] # [[wikisource:as:মিঞা মৌজাদাৰ|মিঞা মৌজাদাৰ]] # [[wikisource:as:ভৃত্য কিংকৰ গোলাম দাস|ভৃত্য কিংকৰ গোলাম দাস]] # [[wikisource:as:অজগৰ|অজগৰ]] # [[wikisource:as:জেলেপী|জেলেপী]] ;ভ্ৰমণকাহিনী # [[wikisource:as:মাজত মাথোঁ হিমালয়|মাজত মাথোঁ হিমালয়]] # [[wikisource:as:এটা চিনাকি দ্বীপৰ এই ৰেখা|এটা চিনাকি দ্বীপৰ এই ৰেখা]] # [[wikisource:as:বালি বেলি আৰু জমজম|বালি বেলি আৰু জমজম]] ;অন্যান্য ৰচনা # [[wikisource:as:অসমীয়া জিকিৰ আৰু জাৰী|অসমীয়া জিকিৰ আৰু জাৰী]] # [[wikisource:as:নানান ফুলৰ কৰণি|নানান ফুলৰ কৰণি]] # [[wikisource:as:সত্যৰ পথেৰে শান্তিৰ ৰথেৰে মুক্তিৰ জয়যাত্ৰা|সত্যৰ পথেৰে শান্তিৰ ৰথেৰে মুক্তিৰ জয়যাত্ৰা]] # [[wikisource:as:ৰাইজৰ মুখৰ মাত|ৰাইজৰ মুখৰ মাত]] # [[wikisource:as:চুফি আৰু চুফিবাদ|চুফি আৰু চুফিবাদ]] # [[wikisource:as:অসমীয়া ভাষাত মধ্য প্ৰাচ্য আৰু উত্তৰ ভাৰতৰ শব্দ-সম্ভাৰ|অসমীয়া ভাষাত মধ্য প্ৰাচ্য আৰু উত্তৰ ভাৰতৰ শব্দ-সম্ভাৰ]] # [[wikisource:as:মোৰ জীৱনৰ নহ’লবোৰ|মোৰ জীৱনৰ নহ’লবোৰ]] # [[wikisource:as:মোৰ জীৱনৰ আগে-পিছে, সোঁৱে-বাঁৱে|মোৰ জীৱনৰ আগে-পিছে, সোঁৱে-বাঁৱে]] ==বঁটা আৰু সন্মান== {| class="wikitable" style="width:70%;" |+ বঁটা ! বৰ্ষ!! বঁটা!! তথ্য |- | ১৯৬৫ || ছোভিয়েট দেশ নেহৰু বঁটা<ref name="প্ৰফুল্ল চন্দ্ৰ বৰা"/><ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> || ''মাজত মাথোঁ হিমালয়'' ভ্ৰমণ কাহিনীৰ বাবে |- | ১৯৭২ || [[সাহিত্য অকাডেমি বঁটা]]<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> || ''[[অঘৰী আত্মাৰ কাহিনী]]'' উপন্যাসৰ বাবে |- | ১৯৮৪ || [[পদ্মশ্ৰী]]<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> || অসমীয়া সাহিত্যলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে |- | ১৯৯২ || [[পদ্মবিভূষণ]]<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> || অসমীয়া সাহিত্যলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে |- | ১৯৯২ || [[অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা]]<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> || |- | ১৯৯২ || আজান ফকীৰ বঁটা<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> || |- | ১৯৯৭ || [[অসম সাহিত্য সভা|অসম সাহিত্য সভাৰ]] ‘সাহিত্যাচাৰ্য্য’ সন্মান<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> || |- | ১৯৯৯ || [[শংকৰদেৱ বঁটা]]<ref>{{Cite web |last=AssamInfo.com |title=Syed Abdul Malik – The Literary Legend of Assamese Fiction and Prose |url=https://www.assaminfo.com/famous-people/syed-abdul-malik-master-storyteller-and-pioneer-of-modern-assamese-fiction |access-date=2026-03-10 |website=AssamInfo.com |language=en}}</ref><ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> || |} ১৯৯৯ সাহিত্য অকাডেমীৰ ফিল’শ্বিপ ৷ ==মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী">{{cite encyclopedia | title=মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী | encyclopedia=[[সাতসৰী]] | publisher=[[সাদিন|সাদিন গোষ্ঠী]] | accessdate=২০ জুন, ২০২২ | author=সম্পাদনা সমিতি | editor=[[অনুৰাধা শৰ্মা পূজাৰী]] | year=জুন, ২০১৭ | volume=দ্বাদশ | edition=দ্বাদশ বছৰ, একাদশ সংখ্যা | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=৩৩}}</ref>== * জন্মঃ ১৬ জানুৱাৰী,১৯১৯; নাহৰণি, গোলাঘাট * পিতৃঃ ৰহমত আলী * মাতৃঃ চৈয়দা লুৎফুন্নিছা * ১৯৩৭ঃ যোৰহাট চৰকাৰী উচ্চ বিদ্যালয়ৰ পৰা প্ৰথম বিভাগত মেট্ৰিক পৰীক্ষা উৰ্ত্তীণ * ১৯৩৯ঃ [[যোৰহাট কলেজ|যোৰহাট কলেজৰ]] পৰা আই এ উৰ্ত্তীণ * ১৯৪০ঃ ''[[বাঁহী]]'' আলোচনীত প্ৰথম উপন্যাস প্ৰকাশ * ১৯৪১ঃ ইংৰাজী বিষয়ত ‘সন্মান’সহ [[কটন বিশ্ববিদ্যালয় |কটন কলেজৰ]] পৰা স্নাতক * ১৯৪২ঃ অসম চৰকাৰৰ আবকাৰী বিভাগত উপ-পৰিদৰ্শক পদত যোগদান * ১৯৪৫ঃ প্ৰথম গল্প সংকলন ''পৰশমণি'' প্ৰকাশিত * ১৯৪৬ঃ [[যোৰহাট কলেজ|যোৰহাট কলেজত]] পাৰ্চিয়ান ভাষাৰ শিক্ষক পদত যোগদান * ১৯৪৮ঃ গুৱাহাটী-শ্বিলং অনাঁতাৰ কেন্দ্ৰত ‘প্ৰ’গাম এছিষ্টেণ্ট’ পদত যোগদান * ১৯৫১ঃ [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] পৰা অসমীয়া বিভাগত স্নাতকোত্তৰ; [[জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|জে বি কলেজৰ]] অসমীয়া বিভাগৰ প্ৰবক্তা হিচাপে যোগদান * ১৯৫৬ঃ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ [[ৰঙা পুলিচ|ৰঙা পুলিচত]] অভিনয় * ১৯৬৩ঃ [[শিৱসাগৰ|শিৱসাগৰৰ]] ধাইআলিৰ হাচনা চিস্তিৰ সৈতে বিবাহ; ছোভিয়েট ইউনিয়ন ভ্ৰমণ * ১৯৬৩-৬৯ঃ সাহিত্য অকাডেমিৰ সাধাৰণ পৰিষদৰ সদস্য * ১৯৬৫ঃ ভ্ৰমণকাহিনী ‘''মাজত মাথো হিমালয়''’ৰ বাবে ‘ছোভিয়েট দেশ নেহৰু বঁটা’ * ১৯৭২ঃ ''অঘৰী আত্মাৰ কাহিনী'' উপন্যাসৰ ববে [[সাহিত্য অকাডেমি বঁটা]] * ১৯৭৬-৮২ঃ ৰাজ্যসভাৰ সাংসদ ৰূপে কাৰ্যনিৰ্বাহ * ১৯৭৭ঃ [[অসম সাহিত্য সভা|অসম সাহিত্য সভাৰ]] সভাপতি নিৰ্বাচন * ১৯৮৪ঃ ‘[[পদ্মশ্ৰী]]’ সন্মান * ১৯৯২ঃ ‘[[পদ্মভূষণ]]’ সন্মান * ১৯৯৩ঃ ‘আজান ফকীৰ’ বঁটা * ১৯৯৪ঃ [[অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা]] * ১৯৯৫ঃ শংকৰদেৱ বঁটা * ১৯৯৭ঃ [[অসম সাহিত্য সভা|অসম সাহিত্য সভাৰ]] ‘সাহিত্যাচাৰ্য্য’ সন্মান * মৃত্যুঃ ২০ ডিচেম্বৰ, ২০০০ ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} ==সহায়ক গ্ৰন্থপূঞ্জী== * "পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱাৰ পৰা ৰংবং তেৰাঙলৈ", লেখক: ড॰ ত্ৰিদিব গোস্বামী। ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.radianceweekly.com/189/4852/accountability-of-intelligence-agencies/2010-01-31/northeast-newsletter/story-detail/renowned-litterateur-syed-abdul-malik-remembered.html Renowned Litterateur Syed Abdul Malik Remembered] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304025731/http://www.radianceweekly.com/189/4852/accountability-of-intelligence-agencies/2010-01-31/northeast-newsletter/story-detail/renowned-litterateur-syed-abdul-malik-remembered.html |date=2016-03-04 }} * [http://www.youtube.com/watch?v=_De2L_cFyd8 Syed Abdul Malik's Novel Surujmukhir Sopno], a youtube video {{Navbox assam biography}} {{পদ্ম বঁটা বিজয়ী অসমৰ ব্যক্তি}} {{অসমীয়া ভাষাত সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰা সাহিত্যিকসকল}} {{অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া গল্পকাৰ]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া নাট্যকাৰ]] [[শ্ৰেণী:অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতি]] [[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:পদ্মভূষণ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ সাহিত্য অকাডেমি বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:সাহিত্য অকাডেমিৰ ফেলোশ্বিপ প্ৰাপক]] [[শ্ৰেণী:অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ বঁটা বিজয়ী]] 094q493zv3d80dhpv75jpxeug66e8gn 625871 625870 2026-08-10T11:27:26Z Sasifow 48425 /* গ্ৰন্থপঞ্জী */ বানান সংশোধন 625871 wikitext text/x-wiki {{infobox writer | name = চৈয়দ আব্দুল মালিক | image = চৈয়দ আব্দুল মালিক.JPG | imagesize = 200px | alt = | caption = | pseudonym = | birth_name = | birth_date = ১৪ জানুৱাৰী, ১৯১৯ | birth_place = নাহৰণি, দেৰগাঁও ,[[গোলাঘাট]] | death_date = ২০ ডিচেম্বৰ, ২০০০<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> | death_place = | occupation = গল্পকাৰ, ঔপন্যাসিক, কবি, নাট্যকাৰ, জীৱনী লেখক, প্ৰৱন্ধকাৰ, ভ্ৰমণ কাহিনী ৰচোঁতা তথা অধ্যাপক | nationality = [[ভাৰত|ভাৰতীয়]] | ethnicity = | citizenship = ভাৰতীয় | language = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] | education = ইংৰাজী সাহিত্যৰ স্নাতক<br />অসমীয়া সাহিত্যৰ স্নাতকোত্তৰ | alma_mater = [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়]]<br />[[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | period = শেষ [[আৱাহন (আলোচনী)|আৱাহনৰ]] যুগৰ পৰা [[প্ৰকাশ|প্ৰকাশৰ]] যুগলৈ | genre = | subject = | movement = | notableworks = [[ধন্য নৰ তনু ভাল]]<br/>[[অঘৰী আত্মাৰ কাহিনী]] | spouse = চৈয়দা হাচনা মালিক | partner = | children =চৈয়দা নিচাত চিৰিণ জিনেইদা(প্ৰথম কন্যা)<br/>ফৰ্জিনা জাহানা মচিহা(দ্বিতীয়া কন্যা) <br />চৈয়দা মঞ্জুমা ৰাহত ইকবাল(তৃতীয়া কন্যা)<br/>চৈয়দা হাব্বা আফনান গুলচাৰা (চতুৰ্থা কন্যা)<br/>চৈয়দা মান্না কমৰ নুৰানী(পঞ্চমা আৰু কনিষ্ঠা কন্যা)<br />চৈয়দ কামিল হায়াত এহতেছাম (পুত্ৰ) | relatives = | influences = | influenced = | awards = ছোভিয়েট দেশ নেহৰু বঁটা(১৯৬৫)<br />[[সাহিত্য অকাডেমি বঁটা]](১৯৭২)<br>[[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ সভাপতি (১৯৭৭),<br>[[পদ্মশ্ৰী বঁটা]] (১৯৮৪)<br />[[পদ্মভূষণ]](১৯৯২)<br />[[অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা]](১৯৯৪)<br />শংকৰদেৱ বঁটা(১৯৯৫) | signature = | signature_alt = | website = }} '''চৈয়দ আব্দুল মালিক''' ({{lang-en| Syed Abdul Malik}}, ১৯১৯-২০০০) [[অসমীয়া সাহিত্য]]ৰ এজন বিশিষ্ট গল্পকাৰ, ঔপন্যাসিক, কবি, নাট্যকাৰ, জীৱনী লেখক, প্ৰৱন্ধকাৰ আৰু ভ্ৰমণ কাহিনী ৰাচোঁতা।<ref name="উপেন্দ্ৰ বৰকটকী">{{cite journal | title=অফুৰন্ত আৰু বিচিত্ৰ সৃষ্টি প্ৰতিভাৰ অধিকাৰী মানুহজন | author=[[উপেন্দ্ৰ বৰকটকী]] | journal=[[সাতসৰী]] | year=২০১৭ | month=জুন | volume=দ্বাদশ বছৰ | issue=একাদশ সংখ্যা | pages=২৪-২৫}}</ref><ref name="উপেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা">{{cite encyclopedia | title=যুদ্ধোত্তৰ যুগৰ চুটিগল্পৰ মালিকজন | encyclopedia=[[সাতসৰী]] | publisher=[[সাদিন|সাদিন গোষ্ঠী]] | accessdate=২০ জুন, ২০২২ | author=[[উপেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] | editor=[[অনুৰাধা শৰ্মা পূজাৰী]] | year=জুন, ২০১৭ | volume=দ্বাদশ | edition=দ্বাদশ বছৰ, একাদশ সংখ্যা | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=২০-২১}}</ref>প্ৰায় পঁষষ্ঠি বছৰ ধৰি দুহেজাৰৰো অধিক গল্প লিখি তেওঁ অসমীয়া গল্প সাহিত্যলৈ এক বৃহৎ অৱদান আগবঢ়াই থৈ গৈছে<ref name="প্ৰাঞ্জল শৰ্মা বশিষ্ঠ">{{cite encyclopedia | title=চৈয়দ আব্দুল মালিকৰ গল্প | encyclopedia=[[সাতসৰী]] | publisher=[[সাদিন|সাদিন গোষ্ঠী]] | accessdate=২০ জুন, ২০২২ | author=প্ৰাঞ্জল শৰ্মা বশিষ্ঠ | editor=[[অনুৰাধা শৰ্মা পূজাৰী]] | year=২০১৭ | volume=দ্বাদশ | edition=দ্বাদশ বছৰ, একাদশ সংখ্যা | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=৫৪-৫৫}}</ref>। তেওঁক অসমীয়া আধুনিক গল্প সাহিত্যৰ ধাৰাটোৰ প্ৰৱৰ্তক বুলি কোৱা হয়।<ref name="উপেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা"/> তেওঁৰ গল্প সংকলন ২৫ খনৰো অধিক। তাৰোপৰি তেওঁ প্ৰায় ৬০ খন উপন্যাস, পাঁচখন [[কবিতা]] সংকলন, তিনিখন [[শিশু সাহিত্য]] আৰু ২০খন মঞ্চ অনাতাঁৰ নাট, অনুবাদ গ্ৰন্থ, ব্যংগ ৰচনা আৰু অসংখ্য প্ৰবন্ধ ৰচনা কৰিছিল।<ref>{{cite book | title=অসম ইয়েৰ বুক, ২০২১ | publisher=জ্যোতি প্ৰকাশন | author=[[শান্তনু কৌশিক বৰুৱা]] | author's article name=প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি আৰু পৰিচয় | year=২০২০ | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=৮৭৩ | isbn=978-93-81485-82-8}}</ref> তেওঁ ১৯৭৭ চনত [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ অভয়াপুৰী অধিবেশনৰ সভাপতিৰ আসন অলংকৃত কৰে।<ref>[http://www.asamsahityasabha.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=56 ১৯১৭ চনৰ পৰা অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতিসকলৰ তালিকা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130129233721/http://www.asamsahityasabha.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=56 |date=2013-01-29 }} [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ ৱেবছাইট, আহৰণ: ১৮ নৱেম্বৰ, ২০১২।</ref> তেওঁ [[অঘৰী আত্মাৰ কাহিনী]] উপন্যাসৰ বাবে ১৯৭২ চনত [[সাহিত্য অকাডেমি বঁটা]]<ref>{{cite web | url=http://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/showSearchAwardsResult.jsp?year=&author=&awards=AA&language=ASSAMESE| title=সাহিত্য অকাডেমি বঁটা বিজয়ী অসমীয়াসকলৰ তথ্য |publisher=সাহিত্য অকাডেমি | accessdate=নৱেম্বৰ ১৬, ২০১২}}</ref> লাভ কৰাৰ উপৰিও ১৯৯২ চনত [[অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা]], ১৯৯৯ চনত [[শংকৰদেৱ বঁটা]] আৰু ভাৰত চৰকাৰে প্ৰদান কৰা সৰ্ব্বোচ অসামৰিক সন্মান [[পদ্মশ্ৰী]] তথা [[পদ্মভূষণ]]<ref>{{cite web |url=http://india.gov.in/myindia/advsearch_awards.php |title=Search Awardees - Padma Awards - My India, My Pride - Know India: National Portal of India |publisher=India.gov.in |date= |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2009-01-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090131221505/http://india.gov.in/myindia/advsearch_awards.php |deadurl=yes }}</ref> লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |last=AssamInfo.com |title=Syed Abdul Malik – The Literary Legend of Assamese Fiction and Prose |url=https://www.assaminfo.com/famous-people/syed-abdul-malik-master-storyteller-and-pioneer-of-modern-assamese-fiction |access-date=2026-03-10 |website=AssamInfo.com |language=en}}</ref><ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> অসমীয়া ভাষাৰ উপৰিও বাংলা, ফাৰ্চী<ref>{{cite web | url=http://www.xobdo.org/dic/ | title=পাৰ্চী | publisher=http://www.xobdo.org/ | accessdate=20 June 2022}}</ref>, হিন্দী, উৰ্দু অৰু ইংৰাজী ভাষাত মালিকৰ ব্যুৎপত্তি আছিল। ইয়াৰ উপৰিও উড়িয়া, নেপালী, আৰৱী, সংস্কৃত আৰু ৰুছ ভাষাতো তেওঁৰ সম্যক দখল আছিল।<ref name="অভিনিবেশ শৰ্মা"/> [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] লোক সংস্কৃতি বিভাগৰ গৱেষণা আঁচনিৰ অধীনত গৱেষণা কৰি ১৯৫৮ চনত মালিকে প্ৰকাশ কৰা তেখেতৰ গৱেষণা ভিত্তিক গ্ৰন্থ ‘''অসমীয়া জিকিৰ আৰু জাৰী''’ অসমীয়া সাহিত্যলৈ এক অমূল্য অৱদান।<ref name="অভিনিবেশ শৰ্মা">{{cite book | title=অসম ইয়েৰ বুক, ২০১৯ | publisher=জ্যোতি প্ৰকাশন | author=অভিনিবেশ শৰ্মা | author's article name=জন্ম শতবৰ্ষৰ শ্ৰদ্ধাঞ্জলি: চৈয়দ আব্দুল মালিক | year=২০১৯ | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=২৫-২৮ | isbn=978-93-81485-82-8}}</ref>তেওঁৰ আন এখন গ্ৰন্থ হ’ল চুফী আৰু চুফীবাদ।<ref name="উপেন্দ্ৰ বৰকটকী" /> মালিকে [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শংকৰদেৱৰ]] জীৱনৰ আধাৰত ‘''[[ধন্য নৰ তনু ভাল]]''’ (১৯৮৭) শীৰ্ষক, ৪৩৮ পৃষ্ঠাৰ বৃহৎ কলেৱৰৰ এখন উপন্যাস ৰচনা কৰিছিল। অসমীয়া উপন্যাস সাহিত্যত ‘''[[ধন্য নৰ তনু ভাল]]''’ শংকৰদেৱৰ জীৱন ভিত্তিক প্ৰথমখন উপন্যাস।<ref name="উপেন্দ্ৰ বৰকটকী"/> তেওঁ [[মাধৱদেৱ|মাধৱদেৱৰ]] বৰ্ণাঢ্য কৰ্ম আৰু জীৱনক লৈও ‘''[[প্ৰেম অমৃতৰ নদী]]''’ নামে এখন উপন্যাস ৰচনা কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও মালিকে ৰচনা কৰা [[অঘৰী আত্মাৰ কাহিনী]], সূৰুজমুখীৰ স্বপ্ন, আধাৰশিলা আদি অসমীয়া উপন্যাস সাহিত্যত মাইলৰ খুঁটি।<ref name="প্ৰফুল্ল চন্দ্ৰ বৰা">{{cite book | title=কথা বৰণ্য ১০০ | publisher=কথা | author=প্ৰফুল্ল চন্দ্ৰ বৰা | author's article name=চৈয়দ আব্দুল মালিক | year=২০০৬ | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=১৪৪-১৪৫ | isbn=81-89148-14-1}}</ref>[[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ|ৰজনীকান্ত বৰদলৈৰ]] পাছত ‘উপন্যাস সম্ৰাট’ অভিধা চৈয়দ আব্দুল মালিকৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰয়োগ কৰা হয়।<ref name="উপেন্দ্ৰ বৰকটকী"/> মালিকৰ এক ৰাজনৈতিক জীৱনো আছিল। তেওঁ স্বাধীনতাৰ আগতে গঠিত হোৱা মুছলীম লীগত, ১৯৪৫-৪৬ চনত যোগদান কৰিছিল। মালিক কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ সক্ৰিয় সদস্য নাছিল। তথাপি ১৯৫৭ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনত যোৰহাট-গোলাঘাট লোকসভা সমষ্টিৰ পৰা কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ সমৰ্থনত প্ৰতিদ্বন্দিতা কৰি কংগ্ৰেছ প্ৰাৰ্থীৰ হাতত পৰাজিত হয়। ১৯৭১ চনত তেওঁ কংগ্ৰেছ দলত যোগদান কৰে আৰু ১৯৭২ চনত গৃহ সমষ্টি দেৰগাঁৱৰ পৰা অসম বিধান সভাৰ নিৰ্বাচনত প্ৰতিদ্বন্দিতা কৰি পুনৰ পৰাজিত হয়। ১৯৭৬ চনত কংগ্ৰেছ দলৰ প্ৰাৰ্থী ৰূপে তেওঁ অসমৰ পৰা ৰাজ্যসভালৈ নিৰ্বাচিত হয় আৰু ১৯৮২ চনত তেওঁৰ সাংসদীয় কাৰ্যকালৰ অন্ত পৰে।<ref name="প্ৰফুল্ল চন্দ্ৰ বৰা"/> তেওঁ সংখ্যালঘু উন্নয়ন ব’ৰ্ডৰ সভাপতি আছিল।<ref name="চৈয়দা কামিলা হায়াত">{{cite encyclopedia | title=অতীতৰ তিতা-মিঠা ডুখৰীয়া স্মৃতি | encyclopedia=[[সাতসৰী]] | publisher=[[সাদিন|সাদিন গোষ্ঠী]] | accessdate=২০ জুন, ২০২২ | author=চৈয়দ কামিলা হায়াত | editor=[[অনুৰাধা শৰ্মা পূজাৰী]] | year=২০১৭ | volume=দ্বাদশ | edition=দ্বাদশ বছৰ, একাদশ সংখ্যা | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=৪৮-৫১}}</ref> অসম আন্দোলনৰ সময়ত মালিকক পৰিয়াল সহিতে সমাজৰ পৰা বহিষ্কাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="চৈয়দা নিচাত চিৰিণ জিনেইদা">{{cite encyclopedia | title=দেউতাৰ আছিল অফুৰন্ত মনৰ জোৰ | encyclopedia=[[সাতসৰী]] | publisher=[[সাদিন|সাদিন গোষ্ঠী]] | accessdate=২০ জুন, ২০২২ | author=চৈয়দা নিচাত চিৰিণ জিনেইদা | editor=[[অনুৰাধা শৰ্মা পূজাৰী]] | year=২০১৭ | volume=দ্বাদশ | edition=দ্বাদশ বছৰ, একাদশ সংখ্যা | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=৪৫-৪৭}}</ref>বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন ৰাজনৈতিক মতাদৰ্শ গ্ৰহণ কৰি তেওঁ বিতৰ্কৰ বলি হৈছিল।<ref name="উপেন্দ্ৰ বৰকটকী"/> বৈচিত্ৰ্যময় সৃষ্টিশীলতা, মধুৰ ব্যক্তিত্ব, মনোৰম ৰসিক কথকতাৰ বাবে তেওঁ জীৱনকালতে সৰ্বজন প্ৰিয় এক কিংবদন্তি পৰিণত হৈছিল।<ref name="প্ৰফুল্ল চন্দ্ৰ বৰা"/> অসমীয়া সাহিত্যলৈ মালিকৰ অৱদানৰ বিষয়ে সুঁৱৰি কথাশিল্পী [[হোমেন বৰগোহাঞি|হোমেন বৰগোহাঞিয়ে]] লিখিছে<ref name="অভিনিবেশ শৰ্মা"/>, {{cquote|…<small>‘মালিকে যি বিশাল চিত্ৰশালা সৃষ্টি কৰি থৈ গৈছে সেই চিত্ৰশালাত অসমীয়া সমাজে নিজৰ প্ৰতিচ্ছবি দেখিবলৈ পায়…এই কথা ক’লে বোধহয় অত্যুক্তি কৰা নহ’ব যে আধুনিক যুগত [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা|লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাৰ]] পিছত মালিকেই হ’ ল দ্বিতীয়জন লেখক যিজনে সমগ্ৰ অসমীয়া জাতিৰ হৃদয় জয় কৰিবলৈ সমৰ্থ হৈছে।’(‘মালিকৰ সুখ-দুখ’)</small>…}} ==বংশ পৰিচয় আৰু শিক্ষা== সপ্তদশ শতিকাৰ আগভাগত মালিকৰ পূৰ্ব পুৰুষৰ অসমলৈ আগমণ ঘটিছিল। অসমলৈ অহা চাৰিগৰাকী মুছলমান সাধকৰ অন্যতম হজৰত খোন্দকাৰ পীৰ মালিকৰ উপৰি পুৰুষ। মালিকৰ পঞ্চম পুৰুষ চৈয়দ জওহৰ আলিৰপৰা ছয় পুৰুষ উজনি অসমৰ নাহৰণিত বসবাস কৰিছে। নাহৰণি মুছলীম বসতিপূৰ্ণ গাঁও; জিকিৰ আৰু জাৰী চৰ্চাৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ বুলিও নাহৰণিৰ এক সুকীয়া পৰিচয় আছে।<ref name="প্ৰফুল্ল চন্দ্ৰ বৰা"/> [[গোলাঘাট জিলা]] অন্তৰ্গত, এই নাহৰণিতে ১৯১৯ চনৰ ১৪ জানুৱাৰী<ref>{{cite web |author=Bipuljyoti Saikia |url=http://www.bipuljyoti.in/authors/malik.html |title=Bipuljyoti Saikia's Homepage : Authors & Poets - Syed Abdul Malik |publisher=Bipuljyoti.in |date= |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2013-07-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130726133453/http://bipuljyoti.in/authors/malik.html |deadurl=yes }}</ref>তাৰিখে চৈয়দ আব্দুল মালিকৰ জন্ম হয়। পিতৃ ৰহমত আলী আৰু মাতৃ চৈয়দা লুৎফুন্নিছা<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.vedanti.com/Legends/syed_abdul_malik.htm |access-date=2012-11-15 |archivedate=2016-03-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305002017/http://www.vedanti.com/Legends/syed_abdul_malik.htm |deadurl=yes }}</ref><ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> মালিকৰ শিক্ষাৰম্ভ হয় নাহৰণি নিম্ন বুনিয়াদী বিদ্যালয়ত। তাৰপিছত তেওঁ দেৰগাঁও এম ই স্কুলত শিক্ষা লাভ কৰে।<ref name="উপেন্দ্ৰ বৰকটকী"/> তেওঁ [[যোৰহাট চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক আৰু বহুমুখী বালক বিদ্যালয়|যোৰহাট চৰকাৰী হাইস্কুলৰ]] পৰা ফাৰ্চী ভাষাত লেটাৰ সহ প্ৰথম বিভাগত প্ৰৱেশিকা<ref name="লুৎফুৰ ৰহমান">{{cite encyclopedia | title=আব্দুল মালিক ডাৰোগা নহ’ল | encyclopedia=[[সাতসৰী]] | publisher=[[সাদিন|সাদিন গোষ্ঠী]] | accessdate=২০ জুন, ২০২২ | author=লুৎফুৰ ৰহমান | editor=[[অনুৰাধা শৰ্মা পূজাৰী]] | year=২০১৭ | volume=দ্বাদশ | edition=দ্বাদশ বছৰ, একাদশ সংখ্যা | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=৩৭-৪১}}</ref>, [[যোৰহাট মহাবিদ্যালয়]]ৰ পৰা আই এ আৰু [[কটন মহাবিদ্যালয়]]ৰ পৰা ১৯৪১ ত ইংৰাজী বিষয়ত সন্মানসহ<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> সুখ্যাতিৰে বি.এ. পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। কেইবা বছৰ চাকৰি কৰাৰ পাছত ১৯৫১ ত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> পৰা অসমীয়া বিভাগত প্ৰাইভেটকৈ এম.এ. পাছ কৰে। ==কৰ্মজীৱন== ১৯৪২ ত আবকাৰী বিভাগৰ ''চাব ইন্সপেক্টৰ'' হিচাপে কৰ্ম জীৱন আৰম্ভ কৰা মালিকে দ্বিতীয় মহাসমৰৰ সময়ত সামৰিক বিভাগত যোগ দি প্ৰায় দুবছৰ কাম কৰিছিল<ref name="উপেন্দ্ৰ বৰকটকী"/>। ১৯৪৬ ত [[যোৰহাট মহাবিদ্যালয়]]ত পাৰ্ছী ভাষাৰ প্ৰবক্তা হিচাপে দুবছৰ কাম কৰি শ্বিলং-গুৱাহাটী অনাতাঁৰ কেন্দ্ৰত ''প্ৰ'গেম এচিষ্টেণ্ট'' হিচাপে যোগ দিয়ে। ডেৰ বছৰ এই কাম কৰাৰ পাছত ঢেকীয়াল হাইস্কুল আৰু কুৰালগুৰি হাইস্কুলত শিক্ষকতা কৰে। তেওঁ ১৯৫০ চনত গোলাঘাট ঢেকীয়াল হাইস্কুলৰ সহকাৰী শিক্ষক আৰু ১৯৫১ চনত কুৰালগুৰি হাইস্কুলৰ প্ৰতিষ্ঠাপক প্ৰধান শিক্ষক ৰূপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref name="উপেন্দ্ৰ বৰকটকী"/> তাত কাম কৰি থকা সময়তে প্ৰাইভেটকৈ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা অসমীয়া সাহিত্যত দ্বিতীয় শ্ৰেণীৰ প্ৰথম স্থান লৈ স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে<ref name="উপেন্দ্ৰ বৰকটকী"/> আৰু লগে লগে আহি ১৯৫১ৰ পৰা ১৯৭৬ লৈ যোৰহাটৰ [[জে বি কলেজ]]ত অসমীয়া বিভাগৰ প্ৰবক্তা হিচাপে কাম কৰে। পিছত এই বিভাগৰ মুৰব্বী ৰূপে অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে।<ref name="উপেন্দ্ৰ বৰকটকী"/> ১৯৬৩ৰ পৰা ১৯৬৯ লৈ সাহিত্য অকাডেমি কাউন্সিলৰ সদস্য হিচাপে থকা মালিক ১৯৬৯ত অসম সাহিত্য সভাৰ প্ৰধান সম্পাদক নিৰ্বাচিত হয়। ১৯৭৬ত ৰাজ্যসভাৰ সাংসদ হিচাপে নিৰ্বাচিত মালিকে তাৰ পাছৰ বছৰত [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ অভয়াপুৰী অধিবেশনৰ সভাপতি হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। জীৱনৰ কোনো এক নিৰ্দিষ্ট দিশৰ সূত্ৰতে সীমাবদ্ধ নথকা মালিক ভাৰতীয় গণ নাট্য সংঘ আৰু কমিউনিষ্ট আন্দোলনৰ সৈতেও ডেকা বয়সত ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত আছিল। ==মৃত্যু== চৈয়দ আব্দুল মালিকৰ ২০০০ চনৰ ২০ ডিচেম্বৰত<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/>, ৮১ বছৰ বয়সত মৃত্যু হয় ৮২ বছৰ সম্পূূূূূৰ্ণ কৰিবলৈ কিছুদিনহে বাকী আছিলে । ২০০০ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহৰ ৪ তাৰিখে উশাহ-নিশাহত হোৱা কষ্টৰ ববে তেওঁক আই চি ইউত ভৰ্তি কৰোৱা হৈছিল। কিন্তু স্বাস্থ্যৰ অধিক অৱনতি ঘটাত তেওঁক ঘৰলৈ ঘূৰাই অনা হয়। ঘৰতে ১৯ ডিচেম্বৰৰ ৰাতি ১২ বাজি ২৫ মিনিটত আব্দুল মালিকে শেষ নিশ্বাস ত্যাগ কৰে। <ref name="চৈয়দা কামিলা হায়াত"/> ==বঁটা-সন্মান== ১৯৭৭ চনত অসম সাহিত্য সভাৰ অভয়াপুৰী অধিবেশনত চৈয়দ আব্দুল মালিকে সভাপতিৰ আসন অলংকৃত কৰিছিল। তেখেত অসম সাহিত্য সভাৰ প্ৰধান সম্পাদক পদতো কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ১৯৬৫ চনত 'ছোভিয়েট লেণ্ড নেহেৰু বঁটা' আৰু ১৯৭২ চনত 'অঘৰী আত্মাৰ কাহিনী' নামৰ উপন্যাসখনৰ বাবে তেওঁক'সাহিত্য অকাডেমি বঁটা 'ৰে তেখেতক সম্মানিত কৰা হৈছিল। ১৯৮৪ চনত সাহিত্যৰ বাবে আগবঢ়োৱা বৰঙণিৰ বাবে ভাৰত চৰকাৰে 'পদ্মশ্ৰী' বঁটা আগবঢ়াইছিল। পুনৰ ১৯৯২ চনত ভাৰত চৰকাৰে তেখেতক 'পদ্মভূষণ' বঁটাৰে সম্মানিত কৰিছিল। জিকিৰ আৰু জাৰীৰ ওপৰত গৱেষণা কৰি সেইসমূহক শৃংখলিতভাৱে গ্ৰন্থৰ ৰূপত সংৰক্ষণ কৰাৰ বাবে ১৯৯৫ চনত মালিকক 'আজান ফকীৰ বঁটা'ৰে বিভূষিত কৰা হয়। ১৯৯৪ চনত তেখেতক 'অসম উপত্যকা বঁটা'সন্মানিত সম্মানিত কৰা হৈছিল। ১৯৮৯ চনত ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ে তেখেতক সন্মানীয় 'ডি-লিট' ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। ১৯৯২ চনত 'হাৰ্মণি বঁটা', ১৯৯৩ চনত 'এ'প্ৰেছ বঁটা' আৰু ১৯৯৪ চনত সাহিত্য অকাডেমিৰ ফেল'শ্বিপ লাভ কৰে। ১৯৯৮ চনত শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ সংঘৰ পৰা গুৰুজনাৰ '৫৫০তম জন্ম জয়ন্তী বিশেষ বঁটা' আৰু ১৯৮৯ চনত 'পূব ভাৰতীয় সংস্কৃতি সংহতি বঁটা' লাভ কৰে। মৃত্যুৰ এবছৰৰ আগতে ১৯৯৯ চনত 'শংকৰদেৱ বঁটা'ৰে তেখেতক সম্মানিত কৰা হয়। ১৯৯২ চনত সৰ্বভাৰতীয় গণ নাট্য সংঘৰ উপ- সভাপতিৰ দায়িত্বও সুচাৰুৰূপে পালন কৰিছিল। তদুপৰি ১৯৯৭ চনত অসম সাহিত্য সভাৰ সৰ্বোচ্চ সম্মান 'সাহিত্যাচাৰ্য' উপাধিৰে তেখেতক সম্মানিত কৰে। ==অসমীয়া সাহিত্যলৈ অৱদান== ==গ্ৰন্থপঞ্জী== ;উপন্যাস # [[wikisource:as:ওমলা ঘৰৰ ধূলি|ওমলা ঘৰৰ ধূলি]]/লঃসাঃগু (১৯৪৫) # [[wikisource:as:কবিতাৰ নাম লাভা|কবিতাৰ নাম লাভা]] (১৯৫৬) # [[wikisource:as:বনজুই|বনজুই]] (১৯৫৮) # [[wikisource:as:ৰথৰ চকৰি ঘূৰে|ৰথৰ চকৰি ঘূৰে]] (১৯৫৮) # [[wikisource:as:ছবিঘৰ|ছবিঘৰ]] (১৯৫৯) # [[wikisource:as:মাটিৰ চাকি|মাটিৰ চাকি]] (১৯৫৯) # [[wikisource:as:কণ্ঠহাৰ|কণ্ঠহাৰ]] (১৯৬০) # [[wikisource:as:সূৰুযমুখীৰ স্বপ্ন|সূৰুযমুখীৰ স্বপ্ন]] (১৯৬০) # [[wikisource:as:জীয়া-জুৰিৰ ঘাট|জীয়া-জুৰিৰ ঘাট]] (১৯৬০) # [[wikisource:as:অন্য আকাশ অন্য তৰা|অন্য আকাশ অন্য তৰা]] (১৯৬২) # [[wikisource:as:ৰূপতীৰ্থৰ যাত্ৰী|ৰূপতীৰ্থৰ যাত্ৰী]] (১৯৬৩) # [[wikisource:as:ৰজনীগন্ধাৰ চকুলো|ৰজনীগন্ধাৰ চকুলো]] (১৯৬৪) # [[wikisource:as:আধাৰশিলা|আধাৰশিলা]] (১৯৬৬) # [[wikisource:as:মোৰ বাবে তুমি নুৰুবা মালতী ফুল|মোৰ বাবে তুমি নুৰুবা মালতী ফুল]] (১৯৬৬) # [[wikisource:as:প্ৰাচীৰ আৰু প্ৰান্তৰ|প্ৰাচীৰ আৰু প্ৰান্তৰ]] (১৯৬৮) # [[wikisource:as:ত্ৰিশূল|ত্ৰিশূল]] (১৯৬৮) # [[wikisource:as:অঘৰী আত্মাৰ কাহিনী|অঘৰী আত্মাৰ কাহিনী]] (১৯৬৯) # [[wikisource:as:বিহ মেটেকাৰ ফুল|বিহ মেটেকাৰ ফুল]] (১৯৬৯) # [[wikisource:as:অন্য নাম মৃত্যু|অন্য নাম মৃত্যু]] (১৯৭০) # [[wikisource:as:উইলচন, অৰণ্য আৰু মই|উইলচন, অৰণ্য আৰু মই]] # [[wikisource:as:অমৰ মায়া|অমৰ মায়া]] (১৯৭০) # [[wikisource:as:জয়া-মনিকা ইত্যাদি|জয়া-মনিকা ইত্যাদি]] (১৯৬৮) # [[wikisource:as:শৰীলত একুৰা জুই|শৰীলত একুৰা জুই]] (১৯৭০) # [[wikisource:as:খোৰা নিদান|খোৰা নিদান]] (১৯৭১) # [[wikisource:as:অগ্নিগৰ্ভা|অগ্নিগৰ্ভা]] (১৯৭১) # [[wikisource:as:উঁইহাঁফলু|উঁইহাঁফলু]] (১৯৭১) # [[wikisource:as:সোণালী সূতাৰে বন্ধা|সোণালী সূতাৰে বন্ধা]] (১৯৭২) # [[wikisource:as:সিপাৰে প্ৰাণ সমুদ্ৰ|সিপাৰে প্ৰাণ সমুদ্ৰ]] (১৯৭২) # [[wikisource:as:দোকমোকালি|দোকমোকালি]] # [[wikisource:as:এটা সূৰ্য্য, দুখন নদী আৰু এখন মৰুভূমি|এটা সূৰ্য্য, দুখন নদী আৰু এখন মৰুভূমি]] (১৯৭২) # [[wikisource:as:পহুমৰা হাবিৰ বাট|পহুমৰা হাবিৰ বাট]] (১৯৭৩) # [[wikisource:as:জেতুকা पातৰ দৰে|জেতুকা পাতৰ দৰে]] (১৯৭৩) # [[wikisource:as:নল, বিৰিণা, খাগৰি|নল, বিৰিণা, খাগৰি]] (১৯৭৩) # [[wikisource:as:মন জেতুকাৰ পাত|মন জেতুকাৰ পাত]] (১৯৭৩) # [[wikisource:as:ড॰ অৰুণাভৰ অসম্পূৰ্ণ জীৱনী|ড॰ অৰুণাভৰ অসম্পূৰ্ণ জীৱনী]] (১৯৭৫) # [[wikisource:as:একা-বেঁকা বৃত্ত|একা-বেঁকা বৃত্ত]] (১৯৭৫) # [[wikisource:as:ৰূপাবৰিৰ পলস|ৰূপাবৰিৰ পলস]] (১৯৮০) # [[wikisource:as:ফাগুনৰ শেষ হাঁহি|ফাগুনৰ শেষ হাঁহি]] (১৯৮৪) # [[wikisource:as:গদ্য, পদ্য আৰু ফিৰিঙতি|গদ্য, পদ্য আৰু ফিৰিঙতি]] (১৯৮৪) # [[wikisource:as:নিঃসঙ্গ মৌপিয়াৰ গীত|নিঃসঙ্গ মৌপিয়াৰ গীত]] (১৯৮৫) # [[wikisource:as:কেৱল প্ৰেমেৰেই যদি|কেৱল প্ৰেমেৰেই যদি]] (১৯৮৫) # [[wikisource:as:মৌ ডিমৰুৰ কোঁহ|মৌ ডিমৰুৰ কোঁহ]] (১৯৮৫) # [[wikisource:as:স্বপ্নভঙ্গ|স্বপ্নভঙ্গ]] (১৯৮৫) # [[wikisource:as:এটা ধূমকেতুৰ শৰশয্যা|এটা ধূমকেতুৰ শৰশয্যা]] (১৯৮৭) # [[wikisource:as:সুমেৰু, কুমেৰু আৰু এটা বাঁহী|সুমেৰু, কুমেৰু আৰু এটা বাঁহী]] # [[wikisource:as:ৰাতিৰ কবিতা|ৰাতিৰ কবিতা]] # [[wikisource:as:ধন্য নৰ তনু ভাল|ধন্য নৰ তনু ভাল]] (১৯৮৭) # [[wikisource:as:অন্য যুগ ভিন্ন তীৰ্থ|অন্যযুগ ভিন্ন তীৰ্থ]] # [[wikisource:as:ভূমিচম্পাৰ কপালৰ সেন্দূৰৰ ফোঁট|ভূমিচম্পাৰ কপালৰ সেন্দূৰৰ ফোঁট]] (১৯৮৮) # [[wikisource:as:স্বাতী নক্ষত্ৰৰ ভস্ম|স্বাতী নক্ষত্ৰৰ ভস্ম]] # [[wikisource:as:গাঁথনিত তেজৰ কৰাল|গাঁথনিত তেজৰ কৰাল]] (১৯৮৮) # [[wikisource:as:উভতি অহাৰ গান|উভতি অহাৰ গান]] # [[wikisource:as:বন্দৰ, কামিজ, বেলুন|বন্দৰ, কামিজ, বেলুন]] (১৯৯১) # [[wikisource:as:মনুষ্যত্বৰ মৰিশালিত|মনুষ্যত্বৰ মৰিশালিত]] (১৯৯৪) # [[wikisource:as:মুনিচুনিৰ চকামকা|মুনিচুনিৰ চকামকা]] (১৯৯৬) # [[wikisource:as:ফুলনিবাৰীৰ বজ্ৰপাত|ফুলনিবাৰীৰ বজ্ৰপাত]] (১৯৯৬) # [[wikisource:as:মই মৰিনো নেযাওঁ কিয়|মই মৰিনো নেযাওঁ কিয়]] (১৯৯৭) # [[wikisource:as:নিজৰাৰ বুকুত জ্বলা জুইৰ শিখা|নিজৰাৰ বুকুত জ্বলা জুইৰ শিখা]] (১৯৯৮) # [[wikisource:as:দুবৰিৰ পাতত নিয়ৰৰ টোপাল|দুবৰিৰ পাতত নিয়ৰৰ টোপাল]] # [[wikisource:as:আপোন আপোন স্বৰ্গ|আপোন আপোন স্বৰ্গ]] (১৯৯৮) # [[wikisource:as:প্ৰেম অমৃতৰ নদী|প্ৰেম অমৃতৰ নদী]] # [[wikisource:as:মৰমৰ মজিয়াৰ সেউজীয়া দুবৰি|মৰমৰ মজিয়াৰ সেউজীয়া দুবৰি]] # [[wikisource:as:বালিৰ বকুল সোণৰ চেঁকুৰা|বালিৰ বকুল সোণৰ চেঁকুৰা]] # [[wikisource:as:মৌ মিঠা হৃদয়ৰ ভাষা|মৌ মিঠা হৃদয়ৰ ভাষা]] (২০০০) # [[wikisource:as:অক্ষয় অব্যয় স্মৃতি|অক্ষয় অব্যয় স্মৃতি]] # [[wikisource:as:অৰণ্য দেৱতা|অৰণ্য দেৱতা]] # [[wikisource:as:সোণালী আন্ধাৰ|সোণালী আন্ধাৰ]] # [[wikisource:as:স্মৃতিৰেখা|স্মৃতিৰেখা]] # [[wikisource:as:মই প্ৰস্তাৱ কৰোঁ যে|মই প্ৰস্তাৱ কৰোঁ যে]] ;গল্পসংকলন # [[wikisource:as:পৰশমণি|পৰশমণি]] # [[wikisource:as:ৰঙাগড়া|ৰঙাগড়া]] # [[wikisource:as:এজনী নতুন ছোৱালী|এজনী নতুন ছোৱালী]] # [[wikisource:as:মৰহা পাপৰি|মৰহা পাপৰি]] # [[wikisource:as:মৰম মৰম লাগে|মৰম মৰম লাগে]] # [[wikisource:as:শিল আৰু শিখা|শিল আৰু শিখা]] # [[wikisource:as:শিখৰে শিখৰে|শিখৰে শিখৰে]] # [[wikisource:as:অস্থায়ী আৰু অন্তৰা|অস্থায়ী আৰু অন্তৰা]] # [[wikisource:as:ছয় নম্বৰ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ|ছয় নম্বৰ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ]] # [[wikisource:as:অন্ধকূপ|অন্ধকূপ]] # [[wikisource:as:বীভৎস বেদনা|বীভৎস বেদনা]] # [[wikisource:as:আৱৰ্ত|আৱৰ্ত]] # [[wikisource:as:তিনিচকীয়া গাড়ী|তিনিচকীয়া গাড়ী]] # [[wikisource:as:পোৰা গাঁৱত পহিলা ব’হাগ|পোৰা গাঁৱত পহিলা ব’হাগ]] # [[wikisource:as:প্ৰাণাধিকা|প্ৰাণাধিকা]] # [[wikisource:as:হাঁহি আৰু চকুলো|হাঁহি আৰু চকুলো]] # [[wikisource:as:মৃগনাভি|মৃগনাভি]] # [[wikisource:as:অৰিহণা|অৰিহণা]] # [[wikisource:as:হাঁহিৰে চকুলো ঢাকি|হাঁহিৰে চকুলো ঢাকি]] # [[wikisource:as:এখন নিলিখা চিঠি|এখন নিলিখা চিঠি]] # [[wikisource:as:অলংকাৰ|অলংকাৰ]] # [[wikisource:as:ছাই আৰু ফিৰিঙতি|ছাই আৰু ফিৰিঙতি]] # [[wikisource:as:শুক্লপক্ষৰ পোহৰৰ স্বপ্ন|শুক্লপক্ষৰ পোহৰৰ স্বপ্ন]] # [[wikisource:as:কৃষ্ণপক্ষৰ আন্ধাৰৰ দুঃস্বপ্ন|কৃষ্ণপক্ষৰ আন্ধাৰৰ দুঃস্বপ্ন]] # [[wikisource:as:অলপ ডাৱৰ অলপ পোহৰ|অলপ ডাৱৰ অলপ পোহৰ]] # [[wikisource:as:বহুত বেদনা এটোপাল চকুলো|বহুত বেদনা এটোপাল চকুলো]] ;কাব্যসংকলন # [[wikisource:as:বেদুইন|বেদুইন]] (১৯৪৮) # [[wikisource:as:স্বাক্ষৰ|স্বাক্ষৰ]] # [[wikisource:as:স্বপ্ন দুঃস্বপ্ন আৰু কিছু কথা|স্বপ্ন দুঃস্বপ্ন আৰু কিছু কথা]] # [[wikisource:as:ছন্দহাৰাৰ ছন্দ|ছন্দহাৰাৰ ছন্দ]] # [[wikisource:as:ছন্দহীন ছন্দ|ছন্দহীন ছন্দ]] ;গান সংগ্ৰহ # [[wikisource:as:তোমাৰ কণ্ঠ মোৰ গীত|তোমাৰ কণ্ঠ মোৰ গীত]] ;নাটক # [[wikisource:as:ৰাজদ্ৰোহী|ৰাজদ্ৰোহী]] # [[wikisource:as:মকৰাজাল|মকৰাজাল]] # [[wikisource:as:অন্য এজনী শকুন্তলা|অন্য এজনী শকুন্তলা]] # [[wikisource:as:দূৰৰ দেৱতা|দূৰৰ দেৱতা]] # [[wikisource:as:জোৱাৰৰ ঢৌ|জোৱাৰৰ ঢৌ]] # [[wikisource:as:অ’ মোৰ আপোনাৰ দেশ|অ’ মোৰ আপোনাৰ দেশ]] # [[wikisource:as:আলহী ঘৰ|আলহী ঘৰ]] ;হাস্যৰসাত্মক ৰচনা # [[wikisource:as:খিড়িকী|খিড়িকী]] # [[wikisource:as:হাঁহিমেই নে কান্দিমেই|হাঁহিমেই নে কান্দিমেই]] # [[wikisource:as:স্বামী অভেদানন্দ|স্বামী অভেদানন্দ]] # [[wikisource:as:মিঞা মৌজাদাৰ|মিঞা মৌজাদাৰ]] # [[wikisource:as:ভৃত্য কিংকৰ গোলাম দাস|ভৃত্য কিংকৰ গোলাম দাস]] # [[wikisource:as:অজগৰ|অজগৰ]] # [[wikisource:as:জেলেপী|জেলেপী]] ;ভ্ৰমণকাহিনী # [[wikisource:as:মাজত মাথোন হিমালয়|মাজত মাথোন হিমালয়]] # [[wikisource:as:এটা চিনাকি দ্বীপৰ এই ৰেখা|এটা চিনাকি দ্বীপৰ এই ৰেখা]] # [[wikisource:as:বালি বেলি আৰু জমজম|বালি বেলি আৰু জমজম]] ;অন্যান্য ৰচনা # [[wikisource:as:অসমীয়া জিকিৰ আৰু জাৰী|অসমীয়া জিকিৰ আৰু জাৰী]] # [[wikisource:as:নানান ফুলৰ কৰণি|নানান ফুলৰ কৰণি]] # [[wikisource:as:সত্যৰ পথেৰে শান্তিৰ ৰথেৰে মুক্তিৰ জয়যাত্ৰা|সত্যৰ পথেৰে শান্তিৰ ৰথেৰে মুক্তিৰ জয়যাত্ৰা]] # [[wikisource:as:ৰাইজৰ মুখৰ মাত|ৰাইজৰ মুখৰ মাত]] # [[wikisource:as:চুফি আৰু চুফিবাদ|চুফি আৰু চুফিবাদ]] # [[wikisource:as:অসমীয়া ভাষাত মধ্য প্ৰাচ্য আৰু উত্তৰ ভাৰতৰ শব্দ-সম্ভাৰ|অসমীয়া ভাষাত মধ্য প্ৰাচ্য আৰু উত্তৰ ভাৰতৰ শব্দ-সম্ভাৰ]] # [[wikisource:as:মোৰ জীৱনৰ নহ’লবোৰ|মোৰ জীৱনৰ নহ’লবোৰ]] # [[wikisource:as:মোৰ জীৱনৰ আগে-পিছে, সোঁৱে-বাঁৱে|মোৰ জীৱনৰ আগে-পিছে, সোঁৱে-বাঁৱে]] ==বঁটা আৰু সন্মান== {| class="wikitable" style="width:70%;" |+ বঁটা ! বৰ্ষ!! বঁটা!! তথ্য |- | ১৯৬৫ || ছোভিয়েট দেশ নেহৰু বঁটা<ref name="প্ৰফুল্ল চন্দ্ৰ বৰা"/><ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> || ''মাজত মাথোঁ হিমালয়'' ভ্ৰমণ কাহিনীৰ বাবে |- | ১৯৭২ || [[সাহিত্য অকাডেমি বঁটা]]<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> || ''[[অঘৰী আত্মাৰ কাহিনী]]'' উপন্যাসৰ বাবে |- | ১৯৮৪ || [[পদ্মশ্ৰী]]<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> || অসমীয়া সাহিত্যলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে |- | ১৯৯২ || [[পদ্মবিভূষণ]]<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> || অসমীয়া সাহিত্যলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে |- | ১৯৯২ || [[অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা]]<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> || |- | ১৯৯২ || আজান ফকীৰ বঁটা<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> || |- | ১৯৯৭ || [[অসম সাহিত্য সভা|অসম সাহিত্য সভাৰ]] ‘সাহিত্যাচাৰ্য্য’ সন্মান<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> || |- | ১৯৯৯ || [[শংকৰদেৱ বঁটা]]<ref>{{Cite web |last=AssamInfo.com |title=Syed Abdul Malik – The Literary Legend of Assamese Fiction and Prose |url=https://www.assaminfo.com/famous-people/syed-abdul-malik-master-storyteller-and-pioneer-of-modern-assamese-fiction |access-date=2026-03-10 |website=AssamInfo.com |language=en}}</ref><ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> || |} ১৯৯৯ সাহিত্য অকাডেমীৰ ফিল’শ্বিপ ৷ ==মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী">{{cite encyclopedia | title=মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী | encyclopedia=[[সাতসৰী]] | publisher=[[সাদিন|সাদিন গোষ্ঠী]] | accessdate=২০ জুন, ২০২২ | author=সম্পাদনা সমিতি | editor=[[অনুৰাধা শৰ্মা পূজাৰী]] | year=জুন, ২০১৭ | volume=দ্বাদশ | edition=দ্বাদশ বছৰ, একাদশ সংখ্যা | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=৩৩}}</ref>== * জন্মঃ ১৬ জানুৱাৰী,১৯১৯; নাহৰণি, গোলাঘাট * পিতৃঃ ৰহমত আলী * মাতৃঃ চৈয়দা লুৎফুন্নিছা * ১৯৩৭ঃ যোৰহাট চৰকাৰী উচ্চ বিদ্যালয়ৰ পৰা প্ৰথম বিভাগত মেট্ৰিক পৰীক্ষা উৰ্ত্তীণ * ১৯৩৯ঃ [[যোৰহাট কলেজ|যোৰহাট কলেজৰ]] পৰা আই এ উৰ্ত্তীণ * ১৯৪০ঃ ''[[বাঁহী]]'' আলোচনীত প্ৰথম উপন্যাস প্ৰকাশ * ১৯৪১ঃ ইংৰাজী বিষয়ত ‘সন্মান’সহ [[কটন বিশ্ববিদ্যালয় |কটন কলেজৰ]] পৰা স্নাতক * ১৯৪২ঃ অসম চৰকাৰৰ আবকাৰী বিভাগত উপ-পৰিদৰ্শক পদত যোগদান * ১৯৪৫ঃ প্ৰথম গল্প সংকলন ''পৰশমণি'' প্ৰকাশিত * ১৯৪৬ঃ [[যোৰহাট কলেজ|যোৰহাট কলেজত]] পাৰ্চিয়ান ভাষাৰ শিক্ষক পদত যোগদান * ১৯৪৮ঃ গুৱাহাটী-শ্বিলং অনাঁতাৰ কেন্দ্ৰত ‘প্ৰ’গাম এছিষ্টেণ্ট’ পদত যোগদান * ১৯৫১ঃ [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] পৰা অসমীয়া বিভাগত স্নাতকোত্তৰ; [[জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|জে বি কলেজৰ]] অসমীয়া বিভাগৰ প্ৰবক্তা হিচাপে যোগদান * ১৯৫৬ঃ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ [[ৰঙা পুলিচ|ৰঙা পুলিচত]] অভিনয় * ১৯৬৩ঃ [[শিৱসাগৰ|শিৱসাগৰৰ]] ধাইআলিৰ হাচনা চিস্তিৰ সৈতে বিবাহ; ছোভিয়েট ইউনিয়ন ভ্ৰমণ * ১৯৬৩-৬৯ঃ সাহিত্য অকাডেমিৰ সাধাৰণ পৰিষদৰ সদস্য * ১৯৬৫ঃ ভ্ৰমণকাহিনী ‘''মাজত মাথো হিমালয়''’ৰ বাবে ‘ছোভিয়েট দেশ নেহৰু বঁটা’ * ১৯৭২ঃ ''অঘৰী আত্মাৰ কাহিনী'' উপন্যাসৰ ববে [[সাহিত্য অকাডেমি বঁটা]] * ১৯৭৬-৮২ঃ ৰাজ্যসভাৰ সাংসদ ৰূপে কাৰ্যনিৰ্বাহ * ১৯৭৭ঃ [[অসম সাহিত্য সভা|অসম সাহিত্য সভাৰ]] সভাপতি নিৰ্বাচন * ১৯৮৪ঃ ‘[[পদ্মশ্ৰী]]’ সন্মান * ১৯৯২ঃ ‘[[পদ্মভূষণ]]’ সন্মান * ১৯৯৩ঃ ‘আজান ফকীৰ’ বঁটা * ১৯৯৪ঃ [[অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা]] * ১৯৯৫ঃ শংকৰদেৱ বঁটা * ১৯৯৭ঃ [[অসম সাহিত্য সভা|অসম সাহিত্য সভাৰ]] ‘সাহিত্যাচাৰ্য্য’ সন্মান * মৃত্যুঃ ২০ ডিচেম্বৰ, ২০০০ ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} ==সহায়ক গ্ৰন্থপূঞ্জী== * "পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱাৰ পৰা ৰংবং তেৰাঙলৈ", লেখক: ড॰ ত্ৰিদিব গোস্বামী। ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.radianceweekly.com/189/4852/accountability-of-intelligence-agencies/2010-01-31/northeast-newsletter/story-detail/renowned-litterateur-syed-abdul-malik-remembered.html Renowned Litterateur Syed Abdul Malik Remembered] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304025731/http://www.radianceweekly.com/189/4852/accountability-of-intelligence-agencies/2010-01-31/northeast-newsletter/story-detail/renowned-litterateur-syed-abdul-malik-remembered.html |date=2016-03-04 }} * [http://www.youtube.com/watch?v=_De2L_cFyd8 Syed Abdul Malik's Novel Surujmukhir Sopno], a youtube video {{Navbox assam biography}} {{পদ্ম বঁটা বিজয়ী অসমৰ ব্যক্তি}} {{অসমীয়া ভাষাত সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰা সাহিত্যিকসকল}} {{অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া গল্পকাৰ]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া নাট্যকাৰ]] [[শ্ৰেণী:অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতি]] [[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:পদ্মভূষণ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ সাহিত্য অকাডেমি বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:সাহিত্য অকাডেমিৰ ফেলোশ্বিপ প্ৰাপক]] [[শ্ৰেণী:অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ বঁটা বিজয়ী]] 7shqyik4xavhh2l0q47iociu71mmo9r 625881 625871 2026-08-10T11:40:23Z Sasifow 48425 /* টোকা */ টোকা যোগ 625881 wikitext text/x-wiki {{infobox writer | name = চৈয়দ আব্দুল মালিক | image = চৈয়দ আব্দুল মালিক.JPG | imagesize = 200px | alt = | caption = | pseudonym = | birth_name = | birth_date = ১৪ জানুৱাৰী, ১৯১৯ | birth_place = নাহৰণি, দেৰগাঁও ,[[গোলাঘাট]] | death_date = ২০ ডিচেম্বৰ, ২০০০<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> | death_place = | occupation = গল্পকাৰ, ঔপন্যাসিক, কবি, নাট্যকাৰ, জীৱনী লেখক, প্ৰৱন্ধকাৰ, ভ্ৰমণ কাহিনী ৰচোঁতা তথা অধ্যাপক | nationality = [[ভাৰত|ভাৰতীয়]] | ethnicity = | citizenship = ভাৰতীয় | language = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] | education = ইংৰাজী সাহিত্যৰ স্নাতক<br />অসমীয়া সাহিত্যৰ স্নাতকোত্তৰ | alma_mater = [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়]]<br />[[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | period = শেষ [[আৱাহন (আলোচনী)|আৱাহনৰ]] যুগৰ পৰা [[প্ৰকাশ|প্ৰকাশৰ]] যুগলৈ | genre = | subject = | movement = | notableworks = [[ধন্য নৰ তনু ভাল]]<br/>[[অঘৰী আত্মাৰ কাহিনী]] | spouse = চৈয়দা হাচনা মালিক | partner = | children =চৈয়দা নিচাত চিৰিণ জিনেইদা(প্ৰথম কন্যা)<br/>ফৰ্জিনা জাহানা মচিহা(দ্বিতীয়া কন্যা) <br />চৈয়দা মঞ্জুমা ৰাহত ইকবাল(তৃতীয়া কন্যা)<br/>চৈয়দা হাব্বা আফনান গুলচাৰা (চতুৰ্থা কন্যা)<br/>চৈয়দা মান্না কমৰ নুৰানী(পঞ্চমা আৰু কনিষ্ঠা কন্যা)<br />চৈয়দ কামিল হায়াত এহতেছাম (পুত্ৰ) | relatives = | influences = | influenced = | awards = ছোভিয়েট দেশ নেহৰু বঁটা(১৯৬৫)<br />[[সাহিত্য অকাডেমি বঁটা]](১৯৭২)<br>[[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ সভাপতি (১৯৭৭),<br>[[পদ্মশ্ৰী বঁটা]] (১৯৮৪)<br />[[পদ্মভূষণ]](১৯৯২)<br />[[অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা]](১৯৯৪)<br />শংকৰদেৱ বঁটা(১৯৯৫) | signature = | signature_alt = | website = }} '''চৈয়দ আব্দুল মালিক''' ({{lang-en| Syed Abdul Malik}}, ১৯১৯-২০০০) [[অসমীয়া সাহিত্য]]ৰ এজন বিশিষ্ট গল্পকাৰ, ঔপন্যাসিক, কবি, নাট্যকাৰ, জীৱনী লেখক, প্ৰৱন্ধকাৰ আৰু ভ্ৰমণ কাহিনী ৰাচোঁতা।<ref name="উপেন্দ্ৰ বৰকটকী">{{cite journal | title=অফুৰন্ত আৰু বিচিত্ৰ সৃষ্টি প্ৰতিভাৰ অধিকাৰী মানুহজন | author=[[উপেন্দ্ৰ বৰকটকী]] | journal=[[সাতসৰী]] | year=২০১৭ | month=জুন | volume=দ্বাদশ বছৰ | issue=একাদশ সংখ্যা | pages=২৪-২৫}}</ref><ref name="উপেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা">{{cite encyclopedia | title=যুদ্ধোত্তৰ যুগৰ চুটিগল্পৰ মালিকজন | encyclopedia=[[সাতসৰী]] | publisher=[[সাদিন|সাদিন গোষ্ঠী]] | accessdate=২০ জুন, ২০২২ | author=[[উপেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] | editor=[[অনুৰাধা শৰ্মা পূজাৰী]] | year=জুন, ২০১৭ | volume=দ্বাদশ | edition=দ্বাদশ বছৰ, একাদশ সংখ্যা | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=২০-২১}}</ref>প্ৰায় পঁষষ্ঠি বছৰ ধৰি দুহেজাৰৰো অধিক গল্প লিখি তেওঁ অসমীয়া গল্প সাহিত্যলৈ এক বৃহৎ অৱদান আগবঢ়াই থৈ গৈছে<ref name="প্ৰাঞ্জল শৰ্মা বশিষ্ঠ">{{cite encyclopedia | title=চৈয়দ আব্দুল মালিকৰ গল্প | encyclopedia=[[সাতসৰী]] | publisher=[[সাদিন|সাদিন গোষ্ঠী]] | accessdate=২০ জুন, ২০২২ | author=প্ৰাঞ্জল শৰ্মা বশিষ্ঠ | editor=[[অনুৰাধা শৰ্মা পূজাৰী]] | year=২০১৭ | volume=দ্বাদশ | edition=দ্বাদশ বছৰ, একাদশ সংখ্যা | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=৫৪-৫৫}}</ref>। তেওঁক অসমীয়া আধুনিক গল্প সাহিত্যৰ ধাৰাটোৰ প্ৰৱৰ্তক বুলি কোৱা হয়।<ref name="উপেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা"/> তেওঁৰ গল্প সংকলন ২৫ খনৰো অধিক। তাৰোপৰি তেওঁ প্ৰায় ৬০ খন উপন্যাস, পাঁচখন [[কবিতা]] সংকলন, তিনিখন [[শিশু সাহিত্য]] আৰু ২০খন মঞ্চ অনাতাঁৰ নাট, অনুবাদ গ্ৰন্থ, ব্যংগ ৰচনা আৰু অসংখ্য প্ৰবন্ধ ৰচনা কৰিছিল।<ref>{{cite book | title=অসম ইয়েৰ বুক, ২০২১ | publisher=জ্যোতি প্ৰকাশন | author=[[শান্তনু কৌশিক বৰুৱা]] | author's article name=প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি আৰু পৰিচয় | year=২০২০ | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=৮৭৩ | isbn=978-93-81485-82-8}}</ref> তেওঁ ১৯৭৭ চনত [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ অভয়াপুৰী অধিবেশনৰ সভাপতিৰ আসন অলংকৃত কৰে।<ref>[http://www.asamsahityasabha.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=56 ১৯১৭ চনৰ পৰা অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতিসকলৰ তালিকা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130129233721/http://www.asamsahityasabha.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=56 |date=2013-01-29 }} [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ ৱেবছাইট, আহৰণ: ১৮ নৱেম্বৰ, ২০১২।</ref> তেওঁ [[অঘৰী আত্মাৰ কাহিনী]] উপন্যাসৰ বাবে ১৯৭২ চনত [[সাহিত্য অকাডেমি বঁটা]]<ref>{{cite web | url=http://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/showSearchAwardsResult.jsp?year=&author=&awards=AA&language=ASSAMESE| title=সাহিত্য অকাডেমি বঁটা বিজয়ী অসমীয়াসকলৰ তথ্য |publisher=সাহিত্য অকাডেমি | accessdate=নৱেম্বৰ ১৬, ২০১২}}</ref> লাভ কৰাৰ উপৰিও ১৯৯২ চনত [[অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা]], ১৯৯৯ চনত [[শংকৰদেৱ বঁটা]] আৰু ভাৰত চৰকাৰে প্ৰদান কৰা সৰ্ব্বোচ অসামৰিক সন্মান [[পদ্মশ্ৰী]] তথা [[পদ্মভূষণ]]<ref>{{cite web |url=http://india.gov.in/myindia/advsearch_awards.php |title=Search Awardees - Padma Awards - My India, My Pride - Know India: National Portal of India |publisher=India.gov.in |date= |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2009-01-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090131221505/http://india.gov.in/myindia/advsearch_awards.php |deadurl=yes }}</ref> লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |last=AssamInfo.com |title=Syed Abdul Malik – The Literary Legend of Assamese Fiction and Prose |url=https://www.assaminfo.com/famous-people/syed-abdul-malik-master-storyteller-and-pioneer-of-modern-assamese-fiction |access-date=2026-03-10 |website=AssamInfo.com |language=en}}</ref><ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> অসমীয়া ভাষাৰ উপৰিও বাংলা, ফাৰ্চী<ref>{{cite web | url=http://www.xobdo.org/dic/ | title=পাৰ্চী | publisher=http://www.xobdo.org/ | accessdate=20 June 2022}}</ref>, হিন্দী, উৰ্দু অৰু ইংৰাজী ভাষাত মালিকৰ ব্যুৎপত্তি আছিল। ইয়াৰ উপৰিও উড়িয়া, নেপালী, আৰৱী, সংস্কৃত আৰু ৰুছ ভাষাতো তেওঁৰ সম্যক দখল আছিল।<ref name="অভিনিবেশ শৰ্মা"/> [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] লোক সংস্কৃতি বিভাগৰ গৱেষণা আঁচনিৰ অধীনত গৱেষণা কৰি ১৯৫৮ চনত মালিকে প্ৰকাশ কৰা তেখেতৰ গৱেষণা ভিত্তিক গ্ৰন্থ ‘''অসমীয়া জিকিৰ আৰু জাৰী''’ অসমীয়া সাহিত্যলৈ এক অমূল্য অৱদান।<ref name="অভিনিবেশ শৰ্মা">{{cite book | title=অসম ইয়েৰ বুক, ২০১৯ | publisher=জ্যোতি প্ৰকাশন | author=অভিনিবেশ শৰ্মা | author's article name=জন্ম শতবৰ্ষৰ শ্ৰদ্ধাঞ্জলি: চৈয়দ আব্দুল মালিক | year=২০১৯ | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=২৫-২৮ | isbn=978-93-81485-82-8}}</ref>তেওঁৰ আন এখন গ্ৰন্থ হ’ল চুফী আৰু চুফীবাদ।<ref name="উপেন্দ্ৰ বৰকটকী" /> মালিকে [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শংকৰদেৱৰ]] জীৱনৰ আধাৰত ‘''[[ধন্য নৰ তনু ভাল]]''’ (১৯৮৭) শীৰ্ষক, ৪৩৮ পৃষ্ঠাৰ বৃহৎ কলেৱৰৰ এখন উপন্যাস ৰচনা কৰিছিল। অসমীয়া উপন্যাস সাহিত্যত ‘''[[ধন্য নৰ তনু ভাল]]''’ শংকৰদেৱৰ জীৱন ভিত্তিক প্ৰথমখন উপন্যাস।<ref name="উপেন্দ্ৰ বৰকটকী"/> তেওঁ [[মাধৱদেৱ|মাধৱদেৱৰ]] বৰ্ণাঢ্য কৰ্ম আৰু জীৱনক লৈও ‘''[[প্ৰেম অমৃতৰ নদী]]''’ নামে এখন উপন্যাস ৰচনা কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও মালিকে ৰচনা কৰা [[অঘৰী আত্মাৰ কাহিনী]], সূৰুজমুখীৰ স্বপ্ন, আধাৰশিলা আদি অসমীয়া উপন্যাস সাহিত্যত মাইলৰ খুঁটি।<ref name="প্ৰফুল্ল চন্দ্ৰ বৰা">{{cite book | title=কথা বৰণ্য ১০০ | publisher=কথা | author=প্ৰফুল্ল চন্দ্ৰ বৰা | author's article name=চৈয়দ আব্দুল মালিক | year=২০০৬ | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=১৪৪-১৪৫ | isbn=81-89148-14-1}}</ref>[[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ|ৰজনীকান্ত বৰদলৈৰ]] পাছত ‘উপন্যাস সম্ৰাট’ অভিধা চৈয়দ আব্দুল মালিকৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰয়োগ কৰা হয়।<ref name="উপেন্দ্ৰ বৰকটকী"/> মালিকৰ এক ৰাজনৈতিক জীৱনো আছিল। তেওঁ স্বাধীনতাৰ আগতে গঠিত হোৱা মুছলীম লীগত, ১৯৪৫-৪৬ চনত যোগদান কৰিছিল। মালিক কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ সক্ৰিয় সদস্য নাছিল। তথাপি ১৯৫৭ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনত যোৰহাট-গোলাঘাট লোকসভা সমষ্টিৰ পৰা কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ সমৰ্থনত প্ৰতিদ্বন্দিতা কৰি কংগ্ৰেছ প্ৰাৰ্থীৰ হাতত পৰাজিত হয়। ১৯৭১ চনত তেওঁ কংগ্ৰেছ দলত যোগদান কৰে আৰু ১৯৭২ চনত গৃহ সমষ্টি দেৰগাঁৱৰ পৰা অসম বিধান সভাৰ নিৰ্বাচনত প্ৰতিদ্বন্দিতা কৰি পুনৰ পৰাজিত হয়। ১৯৭৬ চনত কংগ্ৰেছ দলৰ প্ৰাৰ্থী ৰূপে তেওঁ অসমৰ পৰা ৰাজ্যসভালৈ নিৰ্বাচিত হয় আৰু ১৯৮২ চনত তেওঁৰ সাংসদীয় কাৰ্যকালৰ অন্ত পৰে।<ref name="প্ৰফুল্ল চন্দ্ৰ বৰা"/> তেওঁ সংখ্যালঘু উন্নয়ন ব’ৰ্ডৰ সভাপতি আছিল।<ref name="চৈয়দা কামিলা হায়াত">{{cite encyclopedia | title=অতীতৰ তিতা-মিঠা ডুখৰীয়া স্মৃতি | encyclopedia=[[সাতসৰী]] | publisher=[[সাদিন|সাদিন গোষ্ঠী]] | accessdate=২০ জুন, ২০২২ | author=চৈয়দ কামিলা হায়াত | editor=[[অনুৰাধা শৰ্মা পূজাৰী]] | year=২০১৭ | volume=দ্বাদশ | edition=দ্বাদশ বছৰ, একাদশ সংখ্যা | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=৪৮-৫১}}</ref> অসম আন্দোলনৰ সময়ত মালিকক পৰিয়াল সহিতে সমাজৰ পৰা বহিষ্কাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="চৈয়দা নিচাত চিৰিণ জিনেইদা">{{cite encyclopedia | title=দেউতাৰ আছিল অফুৰন্ত মনৰ জোৰ | encyclopedia=[[সাতসৰী]] | publisher=[[সাদিন|সাদিন গোষ্ঠী]] | accessdate=২০ জুন, ২০২২ | author=চৈয়দা নিচাত চিৰিণ জিনেইদা | editor=[[অনুৰাধা শৰ্মা পূজাৰী]] | year=২০১৭ | volume=দ্বাদশ | edition=দ্বাদশ বছৰ, একাদশ সংখ্যা | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=৪৫-৪৭}}</ref>বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন ৰাজনৈতিক মতাদৰ্শ গ্ৰহণ কৰি তেওঁ বিতৰ্কৰ বলি হৈছিল।<ref name="উপেন্দ্ৰ বৰকটকী"/> বৈচিত্ৰ্যময় সৃষ্টিশীলতা, মধুৰ ব্যক্তিত্ব, মনোৰম ৰসিক কথকতাৰ বাবে তেওঁ জীৱনকালতে সৰ্বজন প্ৰিয় এক কিংবদন্তি পৰিণত হৈছিল।<ref name="প্ৰফুল্ল চন্দ্ৰ বৰা"/> অসমীয়া সাহিত্যলৈ মালিকৰ অৱদানৰ বিষয়ে সুঁৱৰি কথাশিল্পী [[হোমেন বৰগোহাঞি|হোমেন বৰগোহাঞিয়ে]] লিখিছে<ref name="অভিনিবেশ শৰ্মা"/>, {{cquote|…<small>‘মালিকে যি বিশাল চিত্ৰশালা সৃষ্টি কৰি থৈ গৈছে সেই চিত্ৰশালাত অসমীয়া সমাজে নিজৰ প্ৰতিচ্ছবি দেখিবলৈ পায়…এই কথা ক’লে বোধহয় অত্যুক্তি কৰা নহ’ব যে আধুনিক যুগত [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা|লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাৰ]] পিছত মালিকেই হ’ ল দ্বিতীয়জন লেখক যিজনে সমগ্ৰ অসমীয়া জাতিৰ হৃদয় জয় কৰিবলৈ সমৰ্থ হৈছে।’(‘মালিকৰ সুখ-দুখ’)</small>…}} ==বংশ পৰিচয় আৰু শিক্ষা== সপ্তদশ শতিকাৰ আগভাগত মালিকৰ পূৰ্ব পুৰুষৰ অসমলৈ আগমণ ঘটিছিল। অসমলৈ অহা চাৰিগৰাকী মুছলমান সাধকৰ অন্যতম হজৰত খোন্দকাৰ পীৰ মালিকৰ উপৰি পুৰুষ। মালিকৰ পঞ্চম পুৰুষ চৈয়দ জওহৰ আলিৰপৰা ছয় পুৰুষ উজনি অসমৰ নাহৰণিত বসবাস কৰিছে। নাহৰণি মুছলীম বসতিপূৰ্ণ গাঁও; জিকিৰ আৰু জাৰী চৰ্চাৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ বুলিও নাহৰণিৰ এক সুকীয়া পৰিচয় আছে।<ref name="প্ৰফুল্ল চন্দ্ৰ বৰা"/> [[গোলাঘাট জিলা]] অন্তৰ্গত, এই নাহৰণিতে ১৯১৯ চনৰ ১৪ জানুৱাৰী<ref>{{cite web |author=Bipuljyoti Saikia |url=http://www.bipuljyoti.in/authors/malik.html |title=Bipuljyoti Saikia's Homepage : Authors & Poets - Syed Abdul Malik |publisher=Bipuljyoti.in |date= |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2013-07-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130726133453/http://bipuljyoti.in/authors/malik.html |deadurl=yes }}</ref>তাৰিখে চৈয়দ আব্দুল মালিকৰ জন্ম হয়। পিতৃ ৰহমত আলী আৰু মাতৃ চৈয়দা লুৎফুন্নিছা<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.vedanti.com/Legends/syed_abdul_malik.htm |access-date=2012-11-15 |archivedate=2016-03-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305002017/http://www.vedanti.com/Legends/syed_abdul_malik.htm |deadurl=yes }}</ref><ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> মালিকৰ শিক্ষাৰম্ভ হয় নাহৰণি নিম্ন বুনিয়াদী বিদ্যালয়ত। তাৰপিছত তেওঁ দেৰগাঁও এম ই স্কুলত শিক্ষা লাভ কৰে।<ref name="উপেন্দ্ৰ বৰকটকী"/> তেওঁ [[যোৰহাট চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক আৰু বহুমুখী বালক বিদ্যালয়|যোৰহাট চৰকাৰী হাইস্কুলৰ]] পৰা ফাৰ্চী ভাষাত লেটাৰ সহ প্ৰথম বিভাগত প্ৰৱেশিকা<ref name="লুৎফুৰ ৰহমান">{{cite encyclopedia | title=আব্দুল মালিক ডাৰোগা নহ’ল | encyclopedia=[[সাতসৰী]] | publisher=[[সাদিন|সাদিন গোষ্ঠী]] | accessdate=২০ জুন, ২০২২ | author=লুৎফুৰ ৰহমান | editor=[[অনুৰাধা শৰ্মা পূজাৰী]] | year=২০১৭ | volume=দ্বাদশ | edition=দ্বাদশ বছৰ, একাদশ সংখ্যা | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=৩৭-৪১}}</ref>, [[যোৰহাট মহাবিদ্যালয়]]ৰ পৰা আই এ আৰু [[কটন মহাবিদ্যালয়]]ৰ পৰা ১৯৪১ ত ইংৰাজী বিষয়ত সন্মানসহ<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> সুখ্যাতিৰে বি.এ. পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। কেইবা বছৰ চাকৰি কৰাৰ পাছত ১৯৫১ ত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> পৰা অসমীয়া বিভাগত প্ৰাইভেটকৈ এম.এ. পাছ কৰে। ==কৰ্মজীৱন== ১৯৪২ ত আবকাৰী বিভাগৰ ''চাব ইন্সপেক্টৰ'' হিচাপে কৰ্ম জীৱন আৰম্ভ কৰা মালিকে দ্বিতীয় মহাসমৰৰ সময়ত সামৰিক বিভাগত যোগ দি প্ৰায় দুবছৰ কাম কৰিছিল<ref name="উপেন্দ্ৰ বৰকটকী"/>। ১৯৪৬ ত [[যোৰহাট মহাবিদ্যালয়]]ত পাৰ্ছী ভাষাৰ প্ৰবক্তা হিচাপে দুবছৰ কাম কৰি শ্বিলং-গুৱাহাটী অনাতাঁৰ কেন্দ্ৰত ''প্ৰ'গেম এচিষ্টেণ্ট'' হিচাপে যোগ দিয়ে। ডেৰ বছৰ এই কাম কৰাৰ পাছত ঢেকীয়াল হাইস্কুল আৰু কুৰালগুৰি হাইস্কুলত শিক্ষকতা কৰে। তেওঁ ১৯৫০ চনত গোলাঘাট ঢেকীয়াল হাইস্কুলৰ সহকাৰী শিক্ষক আৰু ১৯৫১ চনত কুৰালগুৰি হাইস্কুলৰ প্ৰতিষ্ঠাপক প্ৰধান শিক্ষক ৰূপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref name="উপেন্দ্ৰ বৰকটকী"/> তাত কাম কৰি থকা সময়তে প্ৰাইভেটকৈ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা অসমীয়া সাহিত্যত দ্বিতীয় শ্ৰেণীৰ প্ৰথম স্থান লৈ স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে<ref name="উপেন্দ্ৰ বৰকটকী"/> আৰু লগে লগে আহি ১৯৫১ৰ পৰা ১৯৭৬ লৈ যোৰহাটৰ [[জে বি কলেজ]]ত অসমীয়া বিভাগৰ প্ৰবক্তা হিচাপে কাম কৰে। পিছত এই বিভাগৰ মুৰব্বী ৰূপে অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে।<ref name="উপেন্দ্ৰ বৰকটকী"/> ১৯৬৩ৰ পৰা ১৯৬৯ লৈ সাহিত্য অকাডেমি কাউন্সিলৰ সদস্য হিচাপে থকা মালিক ১৯৬৯ত অসম সাহিত্য সভাৰ প্ৰধান সম্পাদক নিৰ্বাচিত হয়। ১৯৭৬ত ৰাজ্যসভাৰ সাংসদ হিচাপে নিৰ্বাচিত মালিকে তাৰ পাছৰ বছৰত [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ অভয়াপুৰী অধিবেশনৰ সভাপতি হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। জীৱনৰ কোনো এক নিৰ্দিষ্ট দিশৰ সূত্ৰতে সীমাবদ্ধ নথকা মালিক ভাৰতীয় গণ নাট্য সংঘ আৰু কমিউনিষ্ট আন্দোলনৰ সৈতেও ডেকা বয়সত ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত আছিল। ==মৃত্যু== চৈয়দ আব্দুল মালিকৰ ২০০০ চনৰ ২০ ডিচেম্বৰত<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/>, ৮১ বছৰ বয়সত মৃত্যু হয় ৮২ বছৰ সম্পূূূূূৰ্ণ কৰিবলৈ কিছুদিনহে বাকী আছিলে । ২০০০ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহৰ ৪ তাৰিখে উশাহ-নিশাহত হোৱা কষ্টৰ ববে তেওঁক আই চি ইউত ভৰ্তি কৰোৱা হৈছিল। কিন্তু স্বাস্থ্যৰ অধিক অৱনতি ঘটাত তেওঁক ঘৰলৈ ঘূৰাই অনা হয়। ঘৰতে ১৯ ডিচেম্বৰৰ ৰাতি ১২ বাজি ২৫ মিনিটত আব্দুল মালিকে শেষ নিশ্বাস ত্যাগ কৰে। <ref name="চৈয়দা কামিলা হায়াত"/> ==বঁটা-সন্মান== ১৯৭৭ চনত অসম সাহিত্য সভাৰ অভয়াপুৰী অধিবেশনত চৈয়দ আব্দুল মালিকে সভাপতিৰ আসন অলংকৃত কৰিছিল। তেখেত অসম সাহিত্য সভাৰ প্ৰধান সম্পাদক পদতো কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ১৯৬৫ চনত 'ছোভিয়েট লেণ্ড নেহেৰু বঁটা' আৰু ১৯৭২ চনত 'অঘৰী আত্মাৰ কাহিনী' নামৰ উপন্যাসখনৰ বাবে তেওঁক'সাহিত্য অকাডেমি বঁটা 'ৰে তেখেতক সম্মানিত কৰা হৈছিল। ১৯৮৪ চনত সাহিত্যৰ বাবে আগবঢ়োৱা বৰঙণিৰ বাবে ভাৰত চৰকাৰে 'পদ্মশ্ৰী' বঁটা আগবঢ়াইছিল। পুনৰ ১৯৯২ চনত ভাৰত চৰকাৰে তেখেতক 'পদ্মভূষণ' বঁটাৰে সম্মানিত কৰিছিল। জিকিৰ আৰু জাৰীৰ ওপৰত গৱেষণা কৰি সেইসমূহক শৃংখলিতভাৱে গ্ৰন্থৰ ৰূপত সংৰক্ষণ কৰাৰ বাবে ১৯৯৫ চনত মালিকক 'আজান ফকীৰ বঁটা'ৰে বিভূষিত কৰা হয়। ১৯৯৪ চনত তেখেতক 'অসম উপত্যকা বঁটা'সন্মানিত সম্মানিত কৰা হৈছিল। ১৯৮৯ চনত ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ে তেখেতক সন্মানীয় 'ডি-লিট' ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। ১৯৯২ চনত 'হাৰ্মণি বঁটা', ১৯৯৩ চনত 'এ'প্ৰেছ বঁটা' আৰু ১৯৯৪ চনত সাহিত্য অকাডেমিৰ ফেল'শ্বিপ লাভ কৰে। ১৯৯৮ চনত শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ সংঘৰ পৰা গুৰুজনাৰ '৫৫০তম জন্ম জয়ন্তী বিশেষ বঁটা' আৰু ১৯৮৯ চনত 'পূব ভাৰতীয় সংস্কৃতি সংহতি বঁটা' লাভ কৰে। মৃত্যুৰ এবছৰৰ আগতে ১৯৯৯ চনত 'শংকৰদেৱ বঁটা'ৰে তেখেতক সম্মানিত কৰা হয়। ১৯৯২ চনত সৰ্বভাৰতীয় গণ নাট্য সংঘৰ উপ- সভাপতিৰ দায়িত্বও সুচাৰুৰূপে পালন কৰিছিল। তদুপৰি ১৯৯৭ চনত অসম সাহিত্য সভাৰ সৰ্বোচ্চ সম্মান 'সাহিত্যাচাৰ্য' উপাধিৰে তেখেতক সম্মানিত কৰে। ==অসমীয়া সাহিত্যলৈ অৱদান== ==গ্ৰন্থপঞ্জী== ;উপন্যাস # [[wikisource:as:ওমলা ঘৰৰ ধূলি|ওমলা ঘৰৰ ধূলি]]/লঃসাঃগু (১৯৪৫) # [[wikisource:as:কবিতাৰ নাম লাভা|কবিতাৰ নাম লাভা]] (১৯৫৬) # [[wikisource:as:বনজুই|বনজুই]] (১৯৫৮) # [[wikisource:as:ৰথৰ চকৰি ঘূৰে|ৰথৰ চকৰি ঘূৰে]] (১৯৫৮) # [[wikisource:as:ছবিঘৰ|ছবিঘৰ]] (১৯৫৯) # [[wikisource:as:মাটিৰ চাকি|মাটিৰ চাকি]] (১৯৫৯) # [[wikisource:as:কণ্ঠহাৰ|কণ্ঠহাৰ]] (১৯৬০) # [[wikisource:as:সূৰুযমুখীৰ স্বপ্ন|সূৰুযমুখীৰ স্বপ্ন]] (১৯৬০) # [[wikisource:as:জীয়া-জুৰিৰ ঘাট|জীয়া-জুৰিৰ ঘাট]] (১৯৬০) # [[wikisource:as:অন্য আকাশ অন্য তৰা|অন্য আকাশ অন্য তৰা]] (১৯৬২) # [[wikisource:as:ৰূপতীৰ্থৰ যাত্ৰী|ৰূপতীৰ্থৰ যাত্ৰী]] (১৯৬৩) # [[wikisource:as:ৰজনীগন্ধাৰ চকুলো|ৰজনীগন্ধাৰ চকুলো]] (১৯৬৪) # [[wikisource:as:আধাৰশিলা|আধাৰশিলা]] (১৯৬৬) # [[wikisource:as:মোৰ বাবে তুমি নুৰুবা মালতী ফুল|মোৰ বাবে তুমি নুৰুবা মালতী ফুল]] (১৯৬৬) # [[wikisource:as:প্ৰাচীৰ আৰু প্ৰান্তৰ|প্ৰাচীৰ আৰু প্ৰান্তৰ]] (১৯৬৮) # [[wikisource:as:ত্ৰিশূল|ত্ৰিশূল]] (১৯৬৮) # [[wikisource:as:অঘৰী আত্মাৰ কাহিনী|অঘৰী আত্মাৰ কাহিনী]] (১৯৬৯) # [[wikisource:as:বিহ মেটেকাৰ ফুল|বিহ মেটেকাৰ ফুল]] (১৯৬৯) # [[wikisource:as:অন্য নাম মৃত্যু|অন্য নাম মৃত্যু]] (১৯৭০) # [[wikisource:as:উইলচন, অৰণ্য আৰু মই|উইলচন, অৰণ্য আৰু মই]] # [[wikisource:as:অমৰ মায়া|অমৰ মায়া]] (১৯৭০) # [[wikisource:as:জয়া-মনিকা ইত্যাদি|জয়া-মনিকা ইত্যাদি]] (১৯৬৮) # [[wikisource:as:শৰীলত একুৰা জুই|শৰীলত একুৰা জুই]] (১৯৭০) # [[wikisource:as:খোৰা নিদান|খোৰা নিদান]] (১৯৭১) # [[wikisource:as:অগ্নিগৰ্ভা|অগ্নিগৰ্ভা]] (১৯৭১) # [[wikisource:as:উঁইহাঁফলু|উঁইহাঁফলু]] (১৯৭১) # [[wikisource:as:সোণালী সূতাৰে বন্ধা|সোণালী সূতাৰে বন্ধা]] (১৯৭২) # [[wikisource:as:সিপাৰে প্ৰাণ সমুদ্ৰ|সিপাৰে প্ৰাণ সমুদ্ৰ]] (১৯৭২) # [[wikisource:as:দোকমোকালি|দোকমোকালি]] # [[wikisource:as:এটা সূৰ্য্য, দুখন নদী আৰু এখন মৰুভূমি|এটা সূৰ্য্য, দুখন নদী আৰু এখন মৰুভূমি]] (১৯৭২) # [[wikisource:as:পহুমৰা হাবিৰ বাট|পহুমৰা হাবিৰ বাট]] (১৯৭৩) # [[wikisource:as:জেতুকা पातৰ দৰে|জেতুকা পাতৰ দৰে]] (১৯৭৩) # [[wikisource:as:নল, বিৰিণা, খাগৰি|নল, বিৰিণা, খাগৰি]] (১৯৭৩) # [[wikisource:as:মন জেতুকাৰ পাত|মন জেতুকাৰ পাত]] (১৯৭৩) # [[wikisource:as:ড॰ অৰুণাভৰ অসম্পূৰ্ণ জীৱনী|ড॰ অৰুণাভৰ অসম্পূৰ্ণ জীৱনী]] (১৯৭৫) # [[wikisource:as:একা-বেঁকা বৃত্ত|একা-বেঁকা বৃত্ত]] (১৯৭৫) # [[wikisource:as:ৰূপাবৰিৰ পলস|ৰূপাবৰিৰ পলস]] (১৯৮০) # [[wikisource:as:ফাগুনৰ শেষ হাঁহি|ফাগুনৰ শেষ হাঁহি]] (১৯৮৪) # [[wikisource:as:গদ্য, পদ্য আৰু ফিৰিঙতি|গদ্য, পদ্য আৰু ফিৰিঙতি]] (১৯৮৪) # [[wikisource:as:নিঃসঙ্গ মৌপিয়াৰ গীত|নিঃসঙ্গ মৌপিয়াৰ গীত]] (১৯৮৫) # [[wikisource:as:কেৱল প্ৰেমেৰেই যদি|কেৱল প্ৰেমেৰেই যদি]] (১৯৮৫) # [[wikisource:as:মৌ ডিমৰুৰ কোঁহ|মৌ ডিমৰুৰ কোঁহ]] (১৯৮৫) # [[wikisource:as:স্বপ্নভঙ্গ|স্বপ্নভঙ্গ]] (১৯৮৫) # [[wikisource:as:এটা ধূমকেতুৰ শৰশয্যা|এটা ধূমকেতুৰ শৰশয্যা]] (১৯৮৭) # [[wikisource:as:সুমেৰু, কুমেৰু আৰু এটা বাঁহী|সুমেৰু, কুমেৰু আৰু এটা বাঁহী]] # [[wikisource:as:ৰাতিৰ কবিতা|ৰাতিৰ কবিতা]] # [[wikisource:as:ধন্য নৰ তনু ভাল|ধন্য নৰ তনু ভাল]] (১৯৮৭) # [[wikisource:as:অন্য যুগ ভিন্ন তীৰ্থ|অন্যযুগ ভিন্ন তীৰ্থ]] # [[wikisource:as:ভূমিচম্পাৰ কপালৰ সেন্দূৰৰ ফোঁট|ভূমিচম্পাৰ কপালৰ সেন্দূৰৰ ফোঁট]] (১৯৮৮) # [[wikisource:as:স্বাতী নক্ষত্ৰৰ ভস্ম|স্বাতী নক্ষত্ৰৰ ভস্ম]] # [[wikisource:as:গাঁথনিত তেজৰ কৰাল|গাঁথনিত তেজৰ কৰাল]] (১৯৮৮) # [[wikisource:as:উভতি অহাৰ গান|উভতি অহাৰ গান]] # [[wikisource:as:বন্দৰ, কামিজ, বেলুন|বন্দৰ, কামিজ, বেলুন]] (১৯৯১) # [[wikisource:as:মনুষ্যত্বৰ মৰিশালিত|মনুষ্যত্বৰ মৰিশালিত]] (১৯৯৪) # [[wikisource:as:মুনিচুনিৰ চকামকা|মুনিচুনিৰ চকামকা]] (১৯৯৬) # [[wikisource:as:ফুলনিবাৰীৰ বজ্ৰপাত|ফুলনিবাৰীৰ বজ্ৰপাত]] (১৯৯৬) # [[wikisource:as:মই মৰিনো নেযাওঁ কিয়|মই মৰিনো নেযাওঁ কিয়]] (১৯৯৭) # [[wikisource:as:নিজৰাৰ বুকুত জ্বলা জুইৰ শিখা|নিজৰাৰ বুকুত জ্বলা জুইৰ শিখা]] (১৯৯৮) # [[wikisource:as:দুবৰিৰ পাতত নিয়ৰৰ টোপাল|দুবৰিৰ পাতত নিয়ৰৰ টোপাল]] # [[wikisource:as:আপোন আপোন স্বৰ্গ|আপোন আপোন স্বৰ্গ]] (১৯৯৮) # [[wikisource:as:প্ৰেম অমৃতৰ নদী|প্ৰেম অমৃতৰ নদী]] # [[wikisource:as:মৰমৰ মজিয়াৰ সেউজীয়া দুবৰি|মৰমৰ মজিয়াৰ সেউজীয়া দুবৰি]] # [[wikisource:as:বালিৰ বকুল সোণৰ চেঁকুৰা|বালিৰ বকুল সোণৰ চেঁকুৰা]] # [[wikisource:as:মৌ মিঠা হৃদয়ৰ ভাষা|মৌ মিঠা হৃদয়ৰ ভাষা]] (২০০০) # [[wikisource:as:অক্ষয় অব্যয় স্মৃতি|অক্ষয় অব্যয় স্মৃতি]] # [[wikisource:as:অৰণ্য দেৱতা|অৰণ্য দেৱতা]] # [[wikisource:as:সোণালী আন্ধাৰ|সোণালী আন্ধাৰ]] # [[wikisource:as:স্মৃতিৰেখা|স্মৃতিৰেখা]] # [[wikisource:as:মই প্ৰস্তাৱ কৰোঁ যে|মই প্ৰস্তাৱ কৰোঁ যে]] ;গল্পসংকলন # [[wikisource:as:পৰশমণি|পৰশমণি]] # [[wikisource:as:ৰঙাগড়া|ৰঙাগড়া]] # [[wikisource:as:এজনী নতুন ছোৱালী|এজনী নতুন ছোৱালী]] # [[wikisource:as:মৰহা পাপৰি|মৰহা পাপৰি]] # [[wikisource:as:মৰম মৰম লাগে|মৰম মৰম লাগে]] # [[wikisource:as:শিল আৰু শিখা|শিল আৰু শিখা]] # [[wikisource:as:শিখৰে শিখৰে|শিখৰে শিখৰে]] # [[wikisource:as:অস্থায়ী আৰু অন্তৰা|অস্থায়ী আৰু অন্তৰা]] # [[wikisource:as:ছয় নম্বৰ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ|ছয় নম্বৰ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ]] # [[wikisource:as:অন্ধকূপ|অন্ধকূপ]] # [[wikisource:as:বীভৎস বেদনা|বীভৎস বেদনা]] # [[wikisource:as:আৱৰ্ত|আৱৰ্ত]] # [[wikisource:as:তিনিচকীয়া গাড়ী|তিনিচকীয়া গাড়ী]] # [[wikisource:as:পোৰা গাঁৱত পহিলা ব’হাগ|পোৰা গাঁৱত পহিলা ব’হাগ]] # [[wikisource:as:প্ৰাণাধিকা|প্ৰাণাধিকা]] # [[wikisource:as:হাঁহি আৰু চকুলো|হাঁহি আৰু চকুলো]] # [[wikisource:as:মৃগনাভি|মৃগনাভি]] # [[wikisource:as:অৰিহণা|অৰিহণা]] # [[wikisource:as:হাঁহিৰে চকুলো ঢাকি|হাঁহিৰে চকুলো ঢাকি]] # [[wikisource:as:এখন নিলিখা চিঠি|এখন নিলিখা চিঠি]] # [[wikisource:as:অলংকাৰ|অলংকাৰ]] # [[wikisource:as:ছাই আৰু ফিৰিঙতি|ছাই আৰু ফিৰিঙতি]] # [[wikisource:as:শুক্লপক্ষৰ পোহৰৰ স্বপ্ন|শুক্লপক্ষৰ পোহৰৰ স্বপ্ন]] # [[wikisource:as:কৃষ্ণপক্ষৰ আন্ধাৰৰ দুঃস্বপ্ন|কৃষ্ণপক্ষৰ আন্ধাৰৰ দুঃস্বপ্ন]] # [[wikisource:as:অলপ ডাৱৰ অলপ পোহৰ|অলপ ডাৱৰ অলপ পোহৰ]] # [[wikisource:as:বহুত বেদনা এটোপাল চকুলো|বহুত বেদনা এটোপাল চকুলো]] ;কাব্যসংকলন # [[wikisource:as:বেদুইন|বেদুইন]] (১৯৪৮) # [[wikisource:as:স্বাক্ষৰ|স্বাক্ষৰ]] # [[wikisource:as:স্বপ্ন দুঃস্বপ্ন আৰু কিছু কথা|স্বপ্ন দুঃস্বপ্ন আৰু কিছু কথা]] # [[wikisource:as:ছন্দহাৰাৰ ছন্দ|ছন্দহাৰাৰ ছন্দ]] # [[wikisource:as:ছন্দহীন ছন্দ|ছন্দহীন ছন্দ]] ;গান সংগ্ৰহ # [[wikisource:as:তোমাৰ কণ্ঠ মোৰ গীত|তোমাৰ কণ্ঠ মোৰ গীত]] ;নাটক # [[wikisource:as:ৰাজদ্ৰোহী|ৰাজদ্ৰোহী]] # [[wikisource:as:মকৰাজাল|মকৰাজাল]] # [[wikisource:as:অন্য এজনী শকুন্তলা|অন্য এজনী শকুন্তলা]] # [[wikisource:as:দূৰৰ দেৱতা|দূৰৰ দেৱতা]] # [[wikisource:as:জোৱাৰৰ ঢৌ|জোৱাৰৰ ঢৌ]] # [[wikisource:as:অ’ মোৰ আপোনাৰ দেশ|অ’ মোৰ আপোনাৰ দেশ]] # [[wikisource:as:আলহী ঘৰ|আলহী ঘৰ]] ;হাস্যৰসাত্মক ৰচনা # [[wikisource:as:খিড়িকী|খিড়িকী]] # [[wikisource:as:হাঁহিমেই নে কান্দিমেই|হাঁহিমেই নে কান্দিমেই]] # [[wikisource:as:স্বামী অভেদানন্দ|স্বামী অভেদানন্দ]] # [[wikisource:as:মিঞা মৌজাদাৰ|মিঞা মৌজাদাৰ]] # [[wikisource:as:ভৃত্য কিংকৰ গোলাম দাস|ভৃত্য কিংকৰ গোলাম দাস]] # [[wikisource:as:অজগৰ|অজগৰ]] # [[wikisource:as:জেলেপী|জেলেপী]] ;ভ্ৰমণকাহিনী # [[wikisource:as:মাজত মাথোন হিমালয়|মাজত মাথোন হিমালয়]] # [[wikisource:as:এটা চিনাকি দ্বীপৰ এই ৰেখা|এটা চিনাকি দ্বীপৰ এই ৰেখা]] # [[wikisource:as:বালি বেলি আৰু জমজম|বালি বেলি আৰু জমজম]] ;অন্যান্য ৰচনা # [[wikisource:as:অসমীয়া জিকিৰ আৰু জাৰী|অসমীয়া জিকিৰ আৰু জাৰী]] # [[wikisource:as:নানান ফুলৰ কৰণি|নানান ফুলৰ কৰণি]] # [[wikisource:as:সত্যৰ পথেৰে শান্তিৰ ৰথেৰে মুক্তিৰ জয়যাত্ৰা|সত্যৰ পথেৰে শান্তিৰ ৰথেৰে মুক্তিৰ জয়যাত্ৰা]] # [[wikisource:as:ৰাইজৰ মুখৰ মাত|ৰাইজৰ মুখৰ মাত]] # [[wikisource:as:চুফি আৰু চুফিবাদ|চুফি আৰু চুফিবাদ]] # [[wikisource:as:অসমীয়া ভাষাত মধ্য প্ৰাচ্য আৰু উত্তৰ ভাৰতৰ শব্দ-সম্ভাৰ|অসমীয়া ভাষাত মধ্য প্ৰাচ্য আৰু উত্তৰ ভাৰতৰ শব্দ-সম্ভাৰ]] # [[wikisource:as:মোৰ জীৱনৰ নহ’লবোৰ|মোৰ জীৱনৰ নহ’লবোৰ]] # [[wikisource:as:মোৰ জীৱনৰ আগে-পিছে, সোঁৱে-বাঁৱে|মোৰ জীৱনৰ আগে-পিছে, সোঁৱে-বাঁৱে]] ==বঁটা আৰু সন্মান== {| class="wikitable" style="width:70%;" |+ বঁটা ! বৰ্ষ!! বঁটা!! তথ্য |- | ১৯৬৫ || ছোভিয়েট দেশ নেহৰু বঁটা<ref name="প্ৰফুল্ল চন্দ্ৰ বৰা"/><ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> || ''মাজত মাথোঁ হিমালয়'' ভ্ৰমণ কাহিনীৰ বাবে |- | ১৯৭২ || [[সাহিত্য অকাডেমি বঁটা]]<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> || ''[[অঘৰী আত্মাৰ কাহিনী]]'' উপন্যাসৰ বাবে |- | ১৯৮৪ || [[পদ্মশ্ৰী]]<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> || অসমীয়া সাহিত্যলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে |- | ১৯৯২ || [[পদ্মবিভূষণ]]<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> || অসমীয়া সাহিত্যলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে |- | ১৯৯২ || [[অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা]]<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> || |- | ১৯৯২ || আজান ফকীৰ বঁটা<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> || |- | ১৯৯৭ || [[অসম সাহিত্য সভা|অসম সাহিত্য সভাৰ]] ‘সাহিত্যাচাৰ্য্য’ সন্মান<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> || |- | ১৯৯৯ || [[শংকৰদেৱ বঁটা]]<ref>{{Cite web |last=AssamInfo.com |title=Syed Abdul Malik – The Literary Legend of Assamese Fiction and Prose |url=https://www.assaminfo.com/famous-people/syed-abdul-malik-master-storyteller-and-pioneer-of-modern-assamese-fiction |access-date=2026-03-10 |website=AssamInfo.com |language=en}}</ref><ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> || |} ১৯৯৯ সাহিত্য অকাডেমীৰ ফিল’শ্বিপ ৷ ==মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী">{{cite encyclopedia | title=মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী | encyclopedia=[[সাতসৰী]] | publisher=[[সাদিন|সাদিন গোষ্ঠী]] | accessdate=২০ জুন, ২০২২ | author=সম্পাদনা সমিতি | editor=[[অনুৰাধা শৰ্মা পূজাৰী]] | year=জুন, ২০১৭ | volume=দ্বাদশ | edition=দ্বাদশ বছৰ, একাদশ সংখ্যা | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=৩৩}}</ref>== * জন্মঃ ১৬ জানুৱাৰী,১৯১৯; নাহৰণি, গোলাঘাট * পিতৃঃ ৰহমত আলী * মাতৃঃ চৈয়দা লুৎফুন্নিছা * ১৯৩৭ঃ যোৰহাট চৰকাৰী উচ্চ বিদ্যালয়ৰ পৰা প্ৰথম বিভাগত মেট্ৰিক পৰীক্ষা উৰ্ত্তীণ * ১৯৩৯ঃ [[যোৰহাট কলেজ|যোৰহাট কলেজৰ]] পৰা আই এ উৰ্ত্তীণ * ১৯৪০ঃ ''[[বাঁহী]]'' আলোচনীত প্ৰথম উপন্যাস প্ৰকাশ * ১৯৪১ঃ ইংৰাজী বিষয়ত ‘সন্মান’সহ [[কটন বিশ্ববিদ্যালয় |কটন কলেজৰ]] পৰা স্নাতক * ১৯৪২ঃ অসম চৰকাৰৰ আবকাৰী বিভাগত উপ-পৰিদৰ্শক পদত যোগদান * ১৯৪৫ঃ প্ৰথম গল্প সংকলন ''পৰশমণি'' প্ৰকাশিত * ১৯৪৬ঃ [[যোৰহাট কলেজ|যোৰহাট কলেজত]] পাৰ্চিয়ান ভাষাৰ শিক্ষক পদত যোগদান * ১৯৪৮ঃ গুৱাহাটী-শ্বিলং অনাঁতাৰ কেন্দ্ৰত ‘প্ৰ’গাম এছিষ্টেণ্ট’ পদত যোগদান * ১৯৫১ঃ [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] পৰা অসমীয়া বিভাগত স্নাতকোত্তৰ; [[জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|জে বি কলেজৰ]] অসমীয়া বিভাগৰ প্ৰবক্তা হিচাপে যোগদান * ১৯৫৬ঃ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ [[ৰঙা পুলিচ|ৰঙা পুলিচত]] অভিনয় * ১৯৬৩ঃ [[শিৱসাগৰ|শিৱসাগৰৰ]] ধাইআলিৰ হাচনা চিস্তিৰ সৈতে বিবাহ; ছোভিয়েট ইউনিয়ন ভ্ৰমণ * ১৯৬৩-৬৯ঃ সাহিত্য অকাডেমিৰ সাধাৰণ পৰিষদৰ সদস্য * ১৯৬৫ঃ ভ্ৰমণকাহিনী ‘''মাজত মাথো হিমালয়''’ৰ বাবে ‘ছোভিয়েট দেশ নেহৰু বঁটা’ * ১৯৭২ঃ ''অঘৰী আত্মাৰ কাহিনী'' উপন্যাসৰ ববে [[সাহিত্য অকাডেমি বঁটা]] * ১৯৭৬-৮২ঃ ৰাজ্যসভাৰ সাংসদ ৰূপে কাৰ্যনিৰ্বাহ * ১৯৭৭ঃ [[অসম সাহিত্য সভা|অসম সাহিত্য সভাৰ]] সভাপতি নিৰ্বাচন * ১৯৮৪ঃ ‘[[পদ্মশ্ৰী]]’ সন্মান * ১৯৯২ঃ ‘[[পদ্মভূষণ]]’ সন্মান * ১৯৯৩ঃ ‘আজান ফকীৰ’ বঁটা * ১৯৯৪ঃ [[অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা]] * ১৯৯৫ঃ শংকৰদেৱ বঁটা * ১৯৯৭ঃ [[অসম সাহিত্য সভা|অসম সাহিত্য সভাৰ]] ‘সাহিত্যাচাৰ্য্য’ সন্মান * মৃত্যুঃ ২০ ডিচেম্বৰ, ২০০০ ==টোকা== {{Notelist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} ==সহায়ক গ্ৰন্থপূঞ্জী== * "পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱাৰ পৰা ৰংবং তেৰাঙলৈ", লেখক: ড॰ ত্ৰিদিব গোস্বামী। ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.radianceweekly.com/189/4852/accountability-of-intelligence-agencies/2010-01-31/northeast-newsletter/story-detail/renowned-litterateur-syed-abdul-malik-remembered.html Renowned Litterateur Syed Abdul Malik Remembered] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304025731/http://www.radianceweekly.com/189/4852/accountability-of-intelligence-agencies/2010-01-31/northeast-newsletter/story-detail/renowned-litterateur-syed-abdul-malik-remembered.html |date=2016-03-04 }} * [http://www.youtube.com/watch?v=_De2L_cFyd8 Syed Abdul Malik's Novel Surujmukhir Sopno], a youtube video {{Navbox assam biography}} {{পদ্ম বঁটা বিজয়ী অসমৰ ব্যক্তি}} {{অসমীয়া ভাষাত সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰা সাহিত্যিকসকল}} {{অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া গল্পকাৰ]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া নাট্যকাৰ]] [[শ্ৰেণী:অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতি]] [[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:পদ্মভূষণ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ সাহিত্য অকাডেমি বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:সাহিত্য অকাডেমিৰ ফেলোশ্বিপ প্ৰাপক]] [[শ্ৰেণী:অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ বঁটা বিজয়ী]] jczitvoac3xc2dkfzcdy63l4amri8ss 625883 625881 2026-08-10T11:42:16Z Sasifow 48425 /* */ বিষয়বস্তু যোগ 625883 wikitext text/x-wiki {{infobox writer | name = চৈয়দ আব্দুল মালিক | image = চৈয়দ আব্দুল মালিক.JPG | imagesize = 200px | alt = | caption = | pseudonym = | birth_name = | birth_date = ১৪ জানুৱাৰী, ১৯১৯ | birth_place = নাহৰণি, দেৰগাঁও ,[[গোলাঘাট]] | death_date = ২০ ডিচেম্বৰ, ২০০০<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> | death_place = | occupation = গল্পকাৰ, ঔপন্যাসিক, কবি, নাট্যকাৰ, জীৱনী লেখক, প্ৰৱন্ধকাৰ, ভ্ৰমণ কাহিনী ৰচোঁতা তথা অধ্যাপক | nationality = [[ভাৰত|ভাৰতীয়]] | ethnicity = | citizenship = ভাৰতীয় | language = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] | education = ইংৰাজী সাহিত্যৰ স্নাতক<br />অসমীয়া সাহিত্যৰ স্নাতকোত্তৰ | alma_mater = [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়]]<br />[[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | period = শেষ [[আৱাহন (আলোচনী)|আৱাহনৰ]] যুগৰ পৰা [[প্ৰকাশ|প্ৰকাশৰ]] যুগলৈ | genre = | subject = | movement = | notableworks = [[ধন্য নৰ তনু ভাল]]<br/>[[অঘৰী আত্মাৰ কাহিনী]] | spouse = চৈয়দা হাচনা মালিক | partner = | children =চৈয়দা নিচাত চিৰিণ জিনেইদা(প্ৰথম কন্যা)<br/>ফৰ্জিনা জাহানা মচিহা(দ্বিতীয়া কন্যা) <br />চৈয়দা মঞ্জুমা ৰাহত ইকবাল(তৃতীয়া কন্যা)<br/>চৈয়দা হাব্বা আফনান গুলচাৰা (চতুৰ্থা কন্যা)<br/>চৈয়দা মান্না কমৰ নুৰানী(পঞ্চমা আৰু কনিষ্ঠা কন্যা)<br />চৈয়দ কামিল হায়াত এহতেছাম (পুত্ৰ) | relatives = | influences = | influenced = | awards = ছোভিয়েট দেশ নেহৰু বঁটা(১৯৬৫)<br />[[সাহিত্য অকাডেমি বঁটা]](১৯৭২)<br>[[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ সভাপতি (১৯৭৭),<br>[[পদ্মশ্ৰী বঁটা]] (১৯৮৪)<br />[[পদ্মভূষণ]](১৯৯২)<br />[[অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা]](১৯৯৪)<br />শংকৰদেৱ বঁটা(১৯৯৫) | signature = | signature_alt = | website = }} '''চৈয়দ আব্দুল মালিক'''{{Efn|{{IPA|as|soɪjɔd abdul malik}}।}} ({{lang-en| Syed Abdul Malik}}, {{IPA|as|soɪjɔd abdul malik}}; ১৬ জানুৱাৰী ১৯১৯ – ২০ ডিচেম্বৰ ২০০০) আছিল [[অসমীয়া সাহিত্য]]ৰ এজন বিশিষ্ট গল্পকাৰ, ঔপন্যাসিক, কবি, নাট্যকাৰ, জীৱনী লেখক, প্ৰৱন্ধকাৰ আৰু ভ্ৰমণ কাহিনী ৰাচোঁতা।<ref name="উপেন্দ্ৰ বৰকটকী">{{cite journal | title=অফুৰন্ত আৰু বিচিত্ৰ সৃষ্টি প্ৰতিভাৰ অধিকাৰী মানুহজন | author=[[উপেন্দ্ৰ বৰকটকী]] | journal=[[সাতসৰী]] | year=২০১৭ | month=জুন | volume=দ্বাদশ বছৰ | issue=একাদশ সংখ্যা | pages=২৪-২৫}}</ref><ref name="উপেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা">{{cite encyclopedia | title=যুদ্ধোত্তৰ যুগৰ চুটিগল্পৰ মালিকজন | encyclopedia=[[সাতসৰী]] | publisher=[[সাদিন|সাদিন গোষ্ঠী]] | accessdate=২০ জুন, ২০২২ | author=[[উপেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] | editor=[[অনুৰাধা শৰ্মা পূজাৰী]] | year=জুন, ২০১৭ | volume=দ্বাদশ | edition=দ্বাদশ বছৰ, একাদশ সংখ্যা | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=২০-২১}}</ref>প্ৰায় পঁষষ্ঠি বছৰ ধৰি দুহেজাৰৰো অধিক গল্প লিখি তেওঁ অসমীয়া গল্প সাহিত্যলৈ এক বৃহৎ অৱদান আগবঢ়াই থৈ গৈছে<ref name="প্ৰাঞ্জল শৰ্মা বশিষ্ঠ">{{cite encyclopedia | title=চৈয়দ আব্দুল মালিকৰ গল্প | encyclopedia=[[সাতসৰী]] | publisher=[[সাদিন|সাদিন গোষ্ঠী]] | accessdate=২০ জুন, ২০২২ | author=প্ৰাঞ্জল শৰ্মা বশিষ্ঠ | editor=[[অনুৰাধা শৰ্মা পূজাৰী]] | year=২০১৭ | volume=দ্বাদশ | edition=দ্বাদশ বছৰ, একাদশ সংখ্যা | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=৫৪-৫৫}}</ref>। তেওঁক অসমীয়া আধুনিক গল্প সাহিত্যৰ ধাৰাটোৰ প্ৰৱৰ্তক বুলি কোৱা হয়।<ref name="উপেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা"/> তেওঁৰ গল্প সংকলন ২৫ খনৰো অধিক। তাৰোপৰি তেওঁ প্ৰায় ৬০ খন উপন্যাস, পাঁচখন [[কবিতা]] সংকলন, তিনিখন [[শিশু সাহিত্য]] আৰু ২০খন মঞ্চ অনাতাঁৰ নাট, অনুবাদ গ্ৰন্থ, ব্যংগ ৰচনা আৰু অসংখ্য প্ৰবন্ধ ৰচনা কৰিছিল।<ref>{{cite book | title=অসম ইয়েৰ বুক, ২০২১ | publisher=জ্যোতি প্ৰকাশন | author=[[শান্তনু কৌশিক বৰুৱা]] | author's article name=প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি আৰু পৰিচয় | year=২০২০ | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=৮৭৩ | isbn=978-93-81485-82-8}}</ref> তেওঁ ১৯৭৭ চনত [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ অভয়াপুৰী অধিবেশনৰ সভাপতিৰ আসন অলংকৃত কৰে।<ref>[http://www.asamsahityasabha.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=56 ১৯১৭ চনৰ পৰা অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতিসকলৰ তালিকা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130129233721/http://www.asamsahityasabha.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=56 |date=2013-01-29 }} [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ ৱেবছাইট, আহৰণ: ১৮ নৱেম্বৰ, ২০১২।</ref> তেওঁ [[অঘৰী আত্মাৰ কাহিনী]] উপন্যাসৰ বাবে ১৯৭২ চনত [[সাহিত্য অকাডেমি বঁটা]]<ref>{{cite web | url=http://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/showSearchAwardsResult.jsp?year=&author=&awards=AA&language=ASSAMESE| title=সাহিত্য অকাডেমি বঁটা বিজয়ী অসমীয়াসকলৰ তথ্য |publisher=সাহিত্য অকাডেমি | accessdate=নৱেম্বৰ ১৬, ২০১২}}</ref> লাভ কৰাৰ উপৰিও ১৯৯২ চনত [[অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা]], ১৯৯৯ চনত [[শংকৰদেৱ বঁটা]] আৰু ভাৰত চৰকাৰে প্ৰদান কৰা সৰ্ব্বোচ অসামৰিক সন্মান [[পদ্মশ্ৰী]] তথা [[পদ্মভূষণ]]<ref>{{cite web |url=http://india.gov.in/myindia/advsearch_awards.php |title=Search Awardees - Padma Awards - My India, My Pride - Know India: National Portal of India |publisher=India.gov.in |date= |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2009-01-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090131221505/http://india.gov.in/myindia/advsearch_awards.php |deadurl=yes }}</ref> লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |last=AssamInfo.com |title=Syed Abdul Malik – The Literary Legend of Assamese Fiction and Prose |url=https://www.assaminfo.com/famous-people/syed-abdul-malik-master-storyteller-and-pioneer-of-modern-assamese-fiction |access-date=2026-03-10 |website=AssamInfo.com |language=en}}</ref><ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> অসমীয়া ভাষাৰ উপৰিও বাংলা, ফাৰ্চী<ref>{{cite web | url=http://www.xobdo.org/dic/ | title=পাৰ্চী | publisher=http://www.xobdo.org/ | accessdate=20 June 2022}}</ref>, হিন্দী, উৰ্দু অৰু ইংৰাজী ভাষাত মালিকৰ ব্যুৎপত্তি আছিল। ইয়াৰ উপৰিও উড়িয়া, নেপালী, আৰৱী, সংস্কৃত আৰু ৰুছ ভাষাতো তেওঁৰ সম্যক দখল আছিল।<ref name="অভিনিবেশ শৰ্মা"/> [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] লোক সংস্কৃতি বিভাগৰ গৱেষণা আঁচনিৰ অধীনত গৱেষণা কৰি ১৯৫৮ চনত মালিকে প্ৰকাশ কৰা তেখেতৰ গৱেষণা ভিত্তিক গ্ৰন্থ ‘''অসমীয়া জিকিৰ আৰু জাৰী''’ অসমীয়া সাহিত্যলৈ এক অমূল্য অৱদান।<ref name="অভিনিবেশ শৰ্মা">{{cite book | title=অসম ইয়েৰ বুক, ২০১৯ | publisher=জ্যোতি প্ৰকাশন | author=অভিনিবেশ শৰ্মা | author's article name=জন্ম শতবৰ্ষৰ শ্ৰদ্ধাঞ্জলি: চৈয়দ আব্দুল মালিক | year=২০১৯ | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=২৫-২৮ | isbn=978-93-81485-82-8}}</ref>তেওঁৰ আন এখন গ্ৰন্থ হ’ল চুফী আৰু চুফীবাদ।<ref name="উপেন্দ্ৰ বৰকটকী" /> মালিকে [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শংকৰদেৱৰ]] জীৱনৰ আধাৰত ‘''[[ধন্য নৰ তনু ভাল]]''’ (১৯৮৭) শীৰ্ষক, ৪৩৮ পৃষ্ঠাৰ বৃহৎ কলেৱৰৰ এখন উপন্যাস ৰচনা কৰিছিল। অসমীয়া উপন্যাস সাহিত্যত ‘''[[ধন্য নৰ তনু ভাল]]''’ শংকৰদেৱৰ জীৱন ভিত্তিক প্ৰথমখন উপন্যাস।<ref name="উপেন্দ্ৰ বৰকটকী"/> তেওঁ [[মাধৱদেৱ|মাধৱদেৱৰ]] বৰ্ণাঢ্য কৰ্ম আৰু জীৱনক লৈও ‘''[[প্ৰেম অমৃতৰ নদী]]''’ নামে এখন উপন্যাস ৰচনা কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও মালিকে ৰচনা কৰা [[অঘৰী আত্মাৰ কাহিনী]], সূৰুজমুখীৰ স্বপ্ন, আধাৰশিলা আদি অসমীয়া উপন্যাস সাহিত্যত মাইলৰ খুঁটি।<ref name="প্ৰফুল্ল চন্দ্ৰ বৰা">{{cite book | title=কথা বৰণ্য ১০০ | publisher=কথা | author=প্ৰফুল্ল চন্দ্ৰ বৰা | author's article name=চৈয়দ আব্দুল মালিক | year=২০০৬ | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=১৪৪-১৪৫ | isbn=81-89148-14-1}}</ref>[[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ|ৰজনীকান্ত বৰদলৈৰ]] পাছত ‘উপন্যাস সম্ৰাট’ অভিধা চৈয়দ আব্দুল মালিকৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰয়োগ কৰা হয়।<ref name="উপেন্দ্ৰ বৰকটকী"/> মালিকৰ এক ৰাজনৈতিক জীৱনো আছিল। তেওঁ স্বাধীনতাৰ আগতে গঠিত হোৱা মুছলীম লীগত, ১৯৪৫-৪৬ চনত যোগদান কৰিছিল। মালিক কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ সক্ৰিয় সদস্য নাছিল। তথাপি ১৯৫৭ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনত যোৰহাট-গোলাঘাট লোকসভা সমষ্টিৰ পৰা কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ সমৰ্থনত প্ৰতিদ্বন্দিতা কৰি কংগ্ৰেছ প্ৰাৰ্থীৰ হাতত পৰাজিত হয়। ১৯৭১ চনত তেওঁ কংগ্ৰেছ দলত যোগদান কৰে আৰু ১৯৭২ চনত গৃহ সমষ্টি দেৰগাঁৱৰ পৰা অসম বিধান সভাৰ নিৰ্বাচনত প্ৰতিদ্বন্দিতা কৰি পুনৰ পৰাজিত হয়। ১৯৭৬ চনত কংগ্ৰেছ দলৰ প্ৰাৰ্থী ৰূপে তেওঁ অসমৰ পৰা ৰাজ্যসভালৈ নিৰ্বাচিত হয় আৰু ১৯৮২ চনত তেওঁৰ সাংসদীয় কাৰ্যকালৰ অন্ত পৰে।<ref name="প্ৰফুল্ল চন্দ্ৰ বৰা"/> তেওঁ সংখ্যালঘু উন্নয়ন ব’ৰ্ডৰ সভাপতি আছিল।<ref name="চৈয়দা কামিলা হায়াত">{{cite encyclopedia | title=অতীতৰ তিতা-মিঠা ডুখৰীয়া স্মৃতি | encyclopedia=[[সাতসৰী]] | publisher=[[সাদিন|সাদিন গোষ্ঠী]] | accessdate=২০ জুন, ২০২২ | author=চৈয়দ কামিলা হায়াত | editor=[[অনুৰাধা শৰ্মা পূজাৰী]] | year=২০১৭ | volume=দ্বাদশ | edition=দ্বাদশ বছৰ, একাদশ সংখ্যা | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=৪৮-৫১}}</ref> অসম আন্দোলনৰ সময়ত মালিকক পৰিয়াল সহিতে সমাজৰ পৰা বহিষ্কাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="চৈয়দা নিচাত চিৰিণ জিনেইদা">{{cite encyclopedia | title=দেউতাৰ আছিল অফুৰন্ত মনৰ জোৰ | encyclopedia=[[সাতসৰী]] | publisher=[[সাদিন|সাদিন গোষ্ঠী]] | accessdate=২০ জুন, ২০২২ | author=চৈয়দা নিচাত চিৰিণ জিনেইদা | editor=[[অনুৰাধা শৰ্মা পূজাৰী]] | year=২০১৭ | volume=দ্বাদশ | edition=দ্বাদশ বছৰ, একাদশ সংখ্যা | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=৪৫-৪৭}}</ref>বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন ৰাজনৈতিক মতাদৰ্শ গ্ৰহণ কৰি তেওঁ বিতৰ্কৰ বলি হৈছিল।<ref name="উপেন্দ্ৰ বৰকটকী"/> বৈচিত্ৰ্যময় সৃষ্টিশীলতা, মধুৰ ব্যক্তিত্ব, মনোৰম ৰসিক কথকতাৰ বাবে তেওঁ জীৱনকালতে সৰ্বজন প্ৰিয় এক কিংবদন্তি পৰিণত হৈছিল।<ref name="প্ৰফুল্ল চন্দ্ৰ বৰা"/> অসমীয়া সাহিত্যলৈ মালিকৰ অৱদানৰ বিষয়ে সুঁৱৰি কথাশিল্পী [[হোমেন বৰগোহাঞি|হোমেন বৰগোহাঞিয়ে]] লিখিছে<ref name="অভিনিবেশ শৰ্মা"/>, {{cquote|…<small>‘মালিকে যি বিশাল চিত্ৰশালা সৃষ্টি কৰি থৈ গৈছে সেই চিত্ৰশালাত অসমীয়া সমাজে নিজৰ প্ৰতিচ্ছবি দেখিবলৈ পায়…এই কথা ক’লে বোধহয় অত্যুক্তি কৰা নহ’ব যে আধুনিক যুগত [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা|লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাৰ]] পিছত মালিকেই হ’ ল দ্বিতীয়জন লেখক যিজনে সমগ্ৰ অসমীয়া জাতিৰ হৃদয় জয় কৰিবলৈ সমৰ্থ হৈছে।’(‘মালিকৰ সুখ-দুখ’)</small>…}} ==বংশ পৰিচয় আৰু শিক্ষা== সপ্তদশ শতিকাৰ আগভাগত মালিকৰ পূৰ্ব পুৰুষৰ অসমলৈ আগমণ ঘটিছিল। অসমলৈ অহা চাৰিগৰাকী মুছলমান সাধকৰ অন্যতম হজৰত খোন্দকাৰ পীৰ মালিকৰ উপৰি পুৰুষ। মালিকৰ পঞ্চম পুৰুষ চৈয়দ জওহৰ আলিৰপৰা ছয় পুৰুষ উজনি অসমৰ নাহৰণিত বসবাস কৰিছে। নাহৰণি মুছলীম বসতিপূৰ্ণ গাঁও; জিকিৰ আৰু জাৰী চৰ্চাৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ বুলিও নাহৰণিৰ এক সুকীয়া পৰিচয় আছে।<ref name="প্ৰফুল্ল চন্দ্ৰ বৰা"/> [[গোলাঘাট জিলা]] অন্তৰ্গত, এই নাহৰণিতে ১৯১৯ চনৰ ১৪ জানুৱাৰী<ref>{{cite web |author=Bipuljyoti Saikia |url=http://www.bipuljyoti.in/authors/malik.html |title=Bipuljyoti Saikia's Homepage : Authors & Poets - Syed Abdul Malik |publisher=Bipuljyoti.in |date= |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2013-07-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130726133453/http://bipuljyoti.in/authors/malik.html |deadurl=yes }}</ref>তাৰিখে চৈয়দ আব্দুল মালিকৰ জন্ম হয়। পিতৃ ৰহমত আলী আৰু মাতৃ চৈয়দা লুৎফুন্নিছা<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.vedanti.com/Legends/syed_abdul_malik.htm |access-date=2012-11-15 |archivedate=2016-03-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305002017/http://www.vedanti.com/Legends/syed_abdul_malik.htm |deadurl=yes }}</ref><ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> মালিকৰ শিক্ষাৰম্ভ হয় নাহৰণি নিম্ন বুনিয়াদী বিদ্যালয়ত। তাৰপিছত তেওঁ দেৰগাঁও এম ই স্কুলত শিক্ষা লাভ কৰে।<ref name="উপেন্দ্ৰ বৰকটকী"/> তেওঁ [[যোৰহাট চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক আৰু বহুমুখী বালক বিদ্যালয়|যোৰহাট চৰকাৰী হাইস্কুলৰ]] পৰা ফাৰ্চী ভাষাত লেটাৰ সহ প্ৰথম বিভাগত প্ৰৱেশিকা<ref name="লুৎফুৰ ৰহমান">{{cite encyclopedia | title=আব্দুল মালিক ডাৰোগা নহ’ল | encyclopedia=[[সাতসৰী]] | publisher=[[সাদিন|সাদিন গোষ্ঠী]] | accessdate=২০ জুন, ২০২২ | author=লুৎফুৰ ৰহমান | editor=[[অনুৰাধা শৰ্মা পূজাৰী]] | year=২০১৭ | volume=দ্বাদশ | edition=দ্বাদশ বছৰ, একাদশ সংখ্যা | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=৩৭-৪১}}</ref>, [[যোৰহাট মহাবিদ্যালয়]]ৰ পৰা আই এ আৰু [[কটন মহাবিদ্যালয়]]ৰ পৰা ১৯৪১ ত ইংৰাজী বিষয়ত সন্মানসহ<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> সুখ্যাতিৰে বি.এ. পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। কেইবা বছৰ চাকৰি কৰাৰ পাছত ১৯৫১ ত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> পৰা অসমীয়া বিভাগত প্ৰাইভেটকৈ এম.এ. পাছ কৰে। ==কৰ্মজীৱন== ১৯৪২ ত আবকাৰী বিভাগৰ ''চাব ইন্সপেক্টৰ'' হিচাপে কৰ্ম জীৱন আৰম্ভ কৰা মালিকে দ্বিতীয় মহাসমৰৰ সময়ত সামৰিক বিভাগত যোগ দি প্ৰায় দুবছৰ কাম কৰিছিল<ref name="উপেন্দ্ৰ বৰকটকী"/>। ১৯৪৬ ত [[যোৰহাট মহাবিদ্যালয়]]ত পাৰ্ছী ভাষাৰ প্ৰবক্তা হিচাপে দুবছৰ কাম কৰি শ্বিলং-গুৱাহাটী অনাতাঁৰ কেন্দ্ৰত ''প্ৰ'গেম এচিষ্টেণ্ট'' হিচাপে যোগ দিয়ে। ডেৰ বছৰ এই কাম কৰাৰ পাছত ঢেকীয়াল হাইস্কুল আৰু কুৰালগুৰি হাইস্কুলত শিক্ষকতা কৰে। তেওঁ ১৯৫০ চনত গোলাঘাট ঢেকীয়াল হাইস্কুলৰ সহকাৰী শিক্ষক আৰু ১৯৫১ চনত কুৰালগুৰি হাইস্কুলৰ প্ৰতিষ্ঠাপক প্ৰধান শিক্ষক ৰূপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref name="উপেন্দ্ৰ বৰকটকী"/> তাত কাম কৰি থকা সময়তে প্ৰাইভেটকৈ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা অসমীয়া সাহিত্যত দ্বিতীয় শ্ৰেণীৰ প্ৰথম স্থান লৈ স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে<ref name="উপেন্দ্ৰ বৰকটকী"/> আৰু লগে লগে আহি ১৯৫১ৰ পৰা ১৯৭৬ লৈ যোৰহাটৰ [[জে বি কলেজ]]ত অসমীয়া বিভাগৰ প্ৰবক্তা হিচাপে কাম কৰে। পিছত এই বিভাগৰ মুৰব্বী ৰূপে অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে।<ref name="উপেন্দ্ৰ বৰকটকী"/> ১৯৬৩ৰ পৰা ১৯৬৯ লৈ সাহিত্য অকাডেমি কাউন্সিলৰ সদস্য হিচাপে থকা মালিক ১৯৬৯ত অসম সাহিত্য সভাৰ প্ৰধান সম্পাদক নিৰ্বাচিত হয়। ১৯৭৬ত ৰাজ্যসভাৰ সাংসদ হিচাপে নিৰ্বাচিত মালিকে তাৰ পাছৰ বছৰত [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ অভয়াপুৰী অধিবেশনৰ সভাপতি হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। জীৱনৰ কোনো এক নিৰ্দিষ্ট দিশৰ সূত্ৰতে সীমাবদ্ধ নথকা মালিক ভাৰতীয় গণ নাট্য সংঘ আৰু কমিউনিষ্ট আন্দোলনৰ সৈতেও ডেকা বয়সত ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত আছিল। ==মৃত্যু== চৈয়দ আব্দুল মালিকৰ ২০০০ চনৰ ২০ ডিচেম্বৰত<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/>, ৮১ বছৰ বয়সত মৃত্যু হয় ৮২ বছৰ সম্পূূূূূৰ্ণ কৰিবলৈ কিছুদিনহে বাকী আছিলে । ২০০০ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহৰ ৪ তাৰিখে উশাহ-নিশাহত হোৱা কষ্টৰ ববে তেওঁক আই চি ইউত ভৰ্তি কৰোৱা হৈছিল। কিন্তু স্বাস্থ্যৰ অধিক অৱনতি ঘটাত তেওঁক ঘৰলৈ ঘূৰাই অনা হয়। ঘৰতে ১৯ ডিচেম্বৰৰ ৰাতি ১২ বাজি ২৫ মিনিটত আব্দুল মালিকে শেষ নিশ্বাস ত্যাগ কৰে। <ref name="চৈয়দা কামিলা হায়াত"/> ==বঁটা-সন্মান== ১৯৭৭ চনত অসম সাহিত্য সভাৰ অভয়াপুৰী অধিবেশনত চৈয়দ আব্দুল মালিকে সভাপতিৰ আসন অলংকৃত কৰিছিল। তেখেত অসম সাহিত্য সভাৰ প্ৰধান সম্পাদক পদতো কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ১৯৬৫ চনত 'ছোভিয়েট লেণ্ড নেহেৰু বঁটা' আৰু ১৯৭২ চনত 'অঘৰী আত্মাৰ কাহিনী' নামৰ উপন্যাসখনৰ বাবে তেওঁক'সাহিত্য অকাডেমি বঁটা 'ৰে তেখেতক সম্মানিত কৰা হৈছিল। ১৯৮৪ চনত সাহিত্যৰ বাবে আগবঢ়োৱা বৰঙণিৰ বাবে ভাৰত চৰকাৰে 'পদ্মশ্ৰী' বঁটা আগবঢ়াইছিল। পুনৰ ১৯৯২ চনত ভাৰত চৰকাৰে তেখেতক 'পদ্মভূষণ' বঁটাৰে সম্মানিত কৰিছিল। জিকিৰ আৰু জাৰীৰ ওপৰত গৱেষণা কৰি সেইসমূহক শৃংখলিতভাৱে গ্ৰন্থৰ ৰূপত সংৰক্ষণ কৰাৰ বাবে ১৯৯৫ চনত মালিকক 'আজান ফকীৰ বঁটা'ৰে বিভূষিত কৰা হয়। ১৯৯৪ চনত তেখেতক 'অসম উপত্যকা বঁটা'সন্মানিত সম্মানিত কৰা হৈছিল। ১৯৮৯ চনত ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ে তেখেতক সন্মানীয় 'ডি-লিট' ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। ১৯৯২ চনত 'হাৰ্মণি বঁটা', ১৯৯৩ চনত 'এ'প্ৰেছ বঁটা' আৰু ১৯৯৪ চনত সাহিত্য অকাডেমিৰ ফেল'শ্বিপ লাভ কৰে। ১৯৯৮ চনত শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ সংঘৰ পৰা গুৰুজনাৰ '৫৫০তম জন্ম জয়ন্তী বিশেষ বঁটা' আৰু ১৯৮৯ চনত 'পূব ভাৰতীয় সংস্কৃতি সংহতি বঁটা' লাভ কৰে। মৃত্যুৰ এবছৰৰ আগতে ১৯৯৯ চনত 'শংকৰদেৱ বঁটা'ৰে তেখেতক সম্মানিত কৰা হয়। ১৯৯২ চনত সৰ্বভাৰতীয় গণ নাট্য সংঘৰ উপ- সভাপতিৰ দায়িত্বও সুচাৰুৰূপে পালন কৰিছিল। তদুপৰি ১৯৯৭ চনত অসম সাহিত্য সভাৰ সৰ্বোচ্চ সম্মান 'সাহিত্যাচাৰ্য' উপাধিৰে তেখেতক সম্মানিত কৰে। ==অসমীয়া সাহিত্যলৈ অৱদান== ==গ্ৰন্থপঞ্জী== ;উপন্যাস # [[wikisource:as:ওমলা ঘৰৰ ধূলি|ওমলা ঘৰৰ ধূলি]]/লঃসাঃগু (১৯৪৫) # [[wikisource:as:কবিতাৰ নাম লাভা|কবিতাৰ নাম লাভা]] (১৯৫৬) # [[wikisource:as:বনজুই|বনজুই]] (১৯৫৮) # [[wikisource:as:ৰথৰ চকৰি ঘূৰে|ৰথৰ চকৰি ঘূৰে]] (১৯৫৮) # [[wikisource:as:ছবিঘৰ|ছবিঘৰ]] (১৯৫৯) # [[wikisource:as:মাটিৰ চাকি|মাটিৰ চাকি]] (১৯৫৯) # [[wikisource:as:কণ্ঠহাৰ|কণ্ঠহাৰ]] (১৯৬০) # [[wikisource:as:সূৰুযমুখীৰ স্বপ্ন|সূৰুযমুখীৰ স্বপ্ন]] (১৯৬০) # [[wikisource:as:জীয়া-জুৰিৰ ঘাট|জীয়া-জুৰিৰ ঘাট]] (১৯৬০) # [[wikisource:as:অন্য আকাশ অন্য তৰা|অন্য আকাশ অন্য তৰা]] (১৯৬২) # [[wikisource:as:ৰূপতীৰ্থৰ যাত্ৰী|ৰূপতীৰ্থৰ যাত্ৰী]] (১৯৬৩) # [[wikisource:as:ৰজনীগন্ধাৰ চকুলো|ৰজনীগন্ধাৰ চকুলো]] (১৯৬৪) # [[wikisource:as:আধাৰশিলা|আধাৰশিলা]] (১৯৬৬) # [[wikisource:as:মোৰ বাবে তুমি নুৰুবা মালতী ফুল|মোৰ বাবে তুমি নুৰুবা মালতী ফুল]] (১৯৬৬) # [[wikisource:as:প্ৰাচীৰ আৰু প্ৰান্তৰ|প্ৰাচীৰ আৰু প্ৰান্তৰ]] (১৯৬৮) # [[wikisource:as:ত্ৰিশূল|ত্ৰিশূল]] (১৯৬৮) # [[wikisource:as:অঘৰী আত্মাৰ কাহিনী|অঘৰী আত্মাৰ কাহিনী]] (১৯৬৯) # [[wikisource:as:বিহ মেটেকাৰ ফুল|বিহ মেটেকাৰ ফুল]] (১৯৬৯) # [[wikisource:as:অন্য নাম মৃত্যু|অন্য নাম মৃত্যু]] (১৯৭০) # [[wikisource:as:উইলচন, অৰণ্য আৰু মই|উইলচন, অৰণ্য আৰু মই]] # [[wikisource:as:অমৰ মায়া|অমৰ মায়া]] (১৯৭০) # [[wikisource:as:জয়া-মনিকা ইত্যাদি|জয়া-মনিকা ইত্যাদি]] (১৯৬৮) # [[wikisource:as:শৰীলত একুৰা জুই|শৰীলত একুৰা জুই]] (১৯৭০) # [[wikisource:as:খোৰা নিদান|খোৰা নিদান]] (১৯৭১) # [[wikisource:as:অগ্নিগৰ্ভা|অগ্নিগৰ্ভা]] (১৯৭১) # [[wikisource:as:উঁইহাঁফলু|উঁইহাঁফলু]] (১৯৭১) # [[wikisource:as:সোণালী সূতাৰে বন্ধা|সোণালী সূতাৰে বন্ধা]] (১৯৭২) # [[wikisource:as:সিপাৰে প্ৰাণ সমুদ্ৰ|সিপাৰে প্ৰাণ সমুদ্ৰ]] (১৯৭২) # [[wikisource:as:দোকমোকালি|দোকমোকালি]] # [[wikisource:as:এটা সূৰ্য্য, দুখন নদী আৰু এখন মৰুভূমি|এটা সূৰ্য্য, দুখন নদী আৰু এখন মৰুভূমি]] (১৯৭২) # [[wikisource:as:পহুমৰা হাবিৰ বাট|পহুমৰা হাবিৰ বাট]] (১৯৭৩) # [[wikisource:as:জেতুকা पातৰ দৰে|জেতুকা পাতৰ দৰে]] (১৯৭৩) # [[wikisource:as:নল, বিৰিণা, খাগৰি|নল, বিৰিণা, খাগৰি]] (১৯৭৩) # [[wikisource:as:মন জেতুকাৰ পাত|মন জেতুকাৰ পাত]] (১৯৭৩) # [[wikisource:as:ড॰ অৰুণাভৰ অসম্পূৰ্ণ জীৱনী|ড॰ অৰুণাভৰ অসম্পূৰ্ণ জীৱনী]] (১৯৭৫) # [[wikisource:as:একা-বেঁকা বৃত্ত|একা-বেঁকা বৃত্ত]] (১৯৭৫) # [[wikisource:as:ৰূপাবৰিৰ পলস|ৰূপাবৰিৰ পলস]] (১৯৮০) # [[wikisource:as:ফাগুনৰ শেষ হাঁহি|ফাগুনৰ শেষ হাঁহি]] (১৯৮৪) # [[wikisource:as:গদ্য, পদ্য আৰু ফিৰিঙতি|গদ্য, পদ্য আৰু ফিৰিঙতি]] (১৯৮৪) # [[wikisource:as:নিঃসঙ্গ মৌপিয়াৰ গীত|নিঃসঙ্গ মৌপিয়াৰ গীত]] (১৯৮৫) # [[wikisource:as:কেৱল প্ৰেমেৰেই যদি|কেৱল প্ৰেমেৰেই যদি]] (১৯৮৫) # [[wikisource:as:মৌ ডিমৰুৰ কোঁহ|মৌ ডিমৰুৰ কোঁহ]] (১৯৮৫) # [[wikisource:as:স্বপ্নভঙ্গ|স্বপ্নভঙ্গ]] (১৯৮৫) # [[wikisource:as:এটা ধূমকেতুৰ শৰশয্যা|এটা ধূমকেতুৰ শৰশয্যা]] (১৯৮৭) # [[wikisource:as:সুমেৰু, কুমেৰু আৰু এটা বাঁহী|সুমেৰু, কুমেৰু আৰু এটা বাঁহী]] # [[wikisource:as:ৰাতিৰ কবিতা|ৰাতিৰ কবিতা]] # [[wikisource:as:ধন্য নৰ তনু ভাল|ধন্য নৰ তনু ভাল]] (১৯৮৭) # [[wikisource:as:অন্য যুগ ভিন্ন তীৰ্থ|অন্যযুগ ভিন্ন তীৰ্থ]] # [[wikisource:as:ভূমিচম্পাৰ কপালৰ সেন্দূৰৰ ফোঁট|ভূমিচম্পাৰ কপালৰ সেন্দূৰৰ ফোঁট]] (১৯৮৮) # [[wikisource:as:স্বাতী নক্ষত্ৰৰ ভস্ম|স্বাতী নক্ষত্ৰৰ ভস্ম]] # [[wikisource:as:গাঁথনিত তেজৰ কৰাল|গাঁথনিত তেজৰ কৰাল]] (১৯৮৮) # [[wikisource:as:উভতি অহাৰ গান|উভতি অহাৰ গান]] # [[wikisource:as:বন্দৰ, কামিজ, বেলুন|বন্দৰ, কামিজ, বেলুন]] (১৯৯১) # [[wikisource:as:মনুষ্যত্বৰ মৰিশালিত|মনুষ্যত্বৰ মৰিশালিত]] (১৯৯৪) # [[wikisource:as:মুনিচুনিৰ চকামকা|মুনিচুনিৰ চকামকা]] (১৯৯৬) # [[wikisource:as:ফুলনিবাৰীৰ বজ্ৰপাত|ফুলনিবাৰীৰ বজ্ৰপাত]] (১৯৯৬) # [[wikisource:as:মই মৰিনো নেযাওঁ কিয়|মই মৰিনো নেযাওঁ কিয়]] (১৯৯৭) # [[wikisource:as:নিজৰাৰ বুকুত জ্বলা জুইৰ শিখা|নিজৰাৰ বুকুত জ্বলা জুইৰ শিখা]] (১৯৯৮) # [[wikisource:as:দুবৰিৰ পাতত নিয়ৰৰ টোপাল|দুবৰিৰ পাতত নিয়ৰৰ টোপাল]] # [[wikisource:as:আপোন আপোন স্বৰ্গ|আপোন আপোন স্বৰ্গ]] (১৯৯৮) # [[wikisource:as:প্ৰেম অমৃতৰ নদী|প্ৰেম অমৃতৰ নদী]] # [[wikisource:as:মৰমৰ মজিয়াৰ সেউজীয়া দুবৰি|মৰমৰ মজিয়াৰ সেউজীয়া দুবৰি]] # [[wikisource:as:বালিৰ বকুল সোণৰ চেঁকুৰা|বালিৰ বকুল সোণৰ চেঁকুৰা]] # [[wikisource:as:মৌ মিঠা হৃদয়ৰ ভাষা|মৌ মিঠা হৃদয়ৰ ভাষা]] (২০০০) # [[wikisource:as:অক্ষয় অব্যয় স্মৃতি|অক্ষয় অব্যয় স্মৃতি]] # [[wikisource:as:অৰণ্য দেৱতা|অৰণ্য দেৱতা]] # [[wikisource:as:সোণালী আন্ধাৰ|সোণালী আন্ধাৰ]] # [[wikisource:as:স্মৃতিৰেখা|স্মৃতিৰেখা]] # [[wikisource:as:মই প্ৰস্তাৱ কৰোঁ যে|মই প্ৰস্তাৱ কৰোঁ যে]] ;গল্পসংকলন # [[wikisource:as:পৰশমণি|পৰশমণি]] # [[wikisource:as:ৰঙাগড়া|ৰঙাগড়া]] # [[wikisource:as:এজনী নতুন ছোৱালী|এজনী নতুন ছোৱালী]] # [[wikisource:as:মৰহা পাপৰি|মৰহা পাপৰি]] # [[wikisource:as:মৰম মৰম লাগে|মৰম মৰম লাগে]] # [[wikisource:as:শিল আৰু শিখা|শিল আৰু শিখা]] # [[wikisource:as:শিখৰে শিখৰে|শিখৰে শিখৰে]] # [[wikisource:as:অস্থায়ী আৰু অন্তৰা|অস্থায়ী আৰু অন্তৰা]] # [[wikisource:as:ছয় নম্বৰ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ|ছয় নম্বৰ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ]] # [[wikisource:as:অন্ধকূপ|অন্ধকূপ]] # [[wikisource:as:বীভৎস বেদনা|বীভৎস বেদনা]] # [[wikisource:as:আৱৰ্ত|আৱৰ্ত]] # [[wikisource:as:তিনিচকীয়া গাড়ী|তিনিচকীয়া গাড়ী]] # [[wikisource:as:পোৰা গাঁৱত পহিলা ব’হাগ|পোৰা গাঁৱত পহিলা ব’হাগ]] # [[wikisource:as:প্ৰাণাধিকা|প্ৰাণাধিকা]] # [[wikisource:as:হাঁহি আৰু চকুলো|হাঁহি আৰু চকুলো]] # [[wikisource:as:মৃগনাভি|মৃগনাভি]] # [[wikisource:as:অৰিহণা|অৰিহণা]] # [[wikisource:as:হাঁহিৰে চকুলো ঢাকি|হাঁহিৰে চকুলো ঢাকি]] # [[wikisource:as:এখন নিলিখা চিঠি|এখন নিলিখা চিঠি]] # [[wikisource:as:অলংকাৰ|অলংকাৰ]] # [[wikisource:as:ছাই আৰু ফিৰিঙতি|ছাই আৰু ফিৰিঙতি]] # [[wikisource:as:শুক্লপক্ষৰ পোহৰৰ স্বপ্ন|শুক্লপক্ষৰ পোহৰৰ স্বপ্ন]] # [[wikisource:as:কৃষ্ণপক্ষৰ আন্ধাৰৰ দুঃস্বপ্ন|কৃষ্ণপক্ষৰ আন্ধাৰৰ দুঃস্বপ্ন]] # [[wikisource:as:অলপ ডাৱৰ অলপ পোহৰ|অলপ ডাৱৰ অলপ পোহৰ]] # [[wikisource:as:বহুত বেদনা এটোপাল চকুলো|বহুত বেদনা এটোপাল চকুলো]] ;কাব্যসংকলন # [[wikisource:as:বেদুইন|বেদুইন]] (১৯৪৮) # [[wikisource:as:স্বাক্ষৰ|স্বাক্ষৰ]] # [[wikisource:as:স্বপ্ন দুঃস্বপ্ন আৰু কিছু কথা|স্বপ্ন দুঃস্বপ্ন আৰু কিছু কথা]] # [[wikisource:as:ছন্দহাৰাৰ ছন্দ|ছন্দহাৰাৰ ছন্দ]] # [[wikisource:as:ছন্দহীন ছন্দ|ছন্দহীন ছন্দ]] ;গান সংগ্ৰহ # [[wikisource:as:তোমাৰ কণ্ঠ মোৰ গীত|তোমাৰ কণ্ঠ মোৰ গীত]] ;নাটক # [[wikisource:as:ৰাজদ্ৰোহী|ৰাজদ্ৰোহী]] # [[wikisource:as:মকৰাজাল|মকৰাজাল]] # [[wikisource:as:অন্য এজনী শকুন্তলা|অন্য এজনী শকুন্তলা]] # [[wikisource:as:দূৰৰ দেৱতা|দূৰৰ দেৱতা]] # [[wikisource:as:জোৱাৰৰ ঢৌ|জোৱাৰৰ ঢৌ]] # [[wikisource:as:অ’ মোৰ আপোনাৰ দেশ|অ’ মোৰ আপোনাৰ দেশ]] # [[wikisource:as:আলহী ঘৰ|আলহী ঘৰ]] ;হাস্যৰসাত্মক ৰচনা # [[wikisource:as:খিড়িকী|খিড়িকী]] # [[wikisource:as:হাঁহিমেই নে কান্দিমেই|হাঁহিমেই নে কান্দিমেই]] # [[wikisource:as:স্বামী অভেদানন্দ|স্বামী অভেদানন্দ]] # [[wikisource:as:মিঞা মৌজাদাৰ|মিঞা মৌজাদাৰ]] # [[wikisource:as:ভৃত্য কিংকৰ গোলাম দাস|ভৃত্য কিংকৰ গোলাম দাস]] # [[wikisource:as:অজগৰ|অজগৰ]] # [[wikisource:as:জেলেপী|জেলেপী]] ;ভ্ৰমণকাহিনী # [[wikisource:as:মাজত মাথোন হিমালয়|মাজত মাথোন হিমালয়]] # [[wikisource:as:এটা চিনাকি দ্বীপৰ এই ৰেখা|এটা চিনাকি দ্বীপৰ এই ৰেখা]] # [[wikisource:as:বালি বেলি আৰু জমজম|বালি বেলি আৰু জমজম]] ;অন্যান্য ৰচনা # [[wikisource:as:অসমীয়া জিকিৰ আৰু জাৰী|অসমীয়া জিকিৰ আৰু জাৰী]] # [[wikisource:as:নানান ফুলৰ কৰণি|নানান ফুলৰ কৰণি]] # [[wikisource:as:সত্যৰ পথেৰে শান্তিৰ ৰথেৰে মুক্তিৰ জয়যাত্ৰা|সত্যৰ পথেৰে শান্তিৰ ৰথেৰে মুক্তিৰ জয়যাত্ৰা]] # [[wikisource:as:ৰাইজৰ মুখৰ মাত|ৰাইজৰ মুখৰ মাত]] # [[wikisource:as:চুফি আৰু চুফিবাদ|চুফি আৰু চুফিবাদ]] # [[wikisource:as:অসমীয়া ভাষাত মধ্য প্ৰাচ্য আৰু উত্তৰ ভাৰতৰ শব্দ-সম্ভাৰ|অসমীয়া ভাষাত মধ্য প্ৰাচ্য আৰু উত্তৰ ভাৰতৰ শব্দ-সম্ভাৰ]] # [[wikisource:as:মোৰ জীৱনৰ নহ’লবোৰ|মোৰ জীৱনৰ নহ’লবোৰ]] # [[wikisource:as:মোৰ জীৱনৰ আগে-পিছে, সোঁৱে-বাঁৱে|মোৰ জীৱনৰ আগে-পিছে, সোঁৱে-বাঁৱে]] ==বঁটা আৰু সন্মান== {| class="wikitable" style="width:70%;" |+ বঁটা ! বৰ্ষ!! বঁটা!! তথ্য |- | ১৯৬৫ || ছোভিয়েট দেশ নেহৰু বঁটা<ref name="প্ৰফুল্ল চন্দ্ৰ বৰা"/><ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> || ''মাজত মাথোঁ হিমালয়'' ভ্ৰমণ কাহিনীৰ বাবে |- | ১৯৭২ || [[সাহিত্য অকাডেমি বঁটা]]<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> || ''[[অঘৰী আত্মাৰ কাহিনী]]'' উপন্যাসৰ বাবে |- | ১৯৮৪ || [[পদ্মশ্ৰী]]<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> || অসমীয়া সাহিত্যলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে |- | ১৯৯২ || [[পদ্মবিভূষণ]]<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> || অসমীয়া সাহিত্যলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে |- | ১৯৯২ || [[অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা]]<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> || |- | ১৯৯২ || আজান ফকীৰ বঁটা<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> || |- | ১৯৯৭ || [[অসম সাহিত্য সভা|অসম সাহিত্য সভাৰ]] ‘সাহিত্যাচাৰ্য্য’ সন্মান<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> || |- | ১৯৯৯ || [[শংকৰদেৱ বঁটা]]<ref>{{Cite web |last=AssamInfo.com |title=Syed Abdul Malik – The Literary Legend of Assamese Fiction and Prose |url=https://www.assaminfo.com/famous-people/syed-abdul-malik-master-storyteller-and-pioneer-of-modern-assamese-fiction |access-date=2026-03-10 |website=AssamInfo.com |language=en}}</ref><ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী"/> || |} ১৯৯৯ সাহিত্য অকাডেমীৰ ফিল’শ্বিপ ৷ ==মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী<ref name="মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী">{{cite encyclopedia | title=মালিকৰ চমু জীৱনপঞ্জী | encyclopedia=[[সাতসৰী]] | publisher=[[সাদিন|সাদিন গোষ্ঠী]] | accessdate=২০ জুন, ২০২২ | author=সম্পাদনা সমিতি | editor=[[অনুৰাধা শৰ্মা পূজাৰী]] | year=জুন, ২০১৭ | volume=দ্বাদশ | edition=দ্বাদশ বছৰ, একাদশ সংখ্যা | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=৩৩}}</ref>== * জন্মঃ ১৬ জানুৱাৰী,১৯১৯; নাহৰণি, গোলাঘাট * পিতৃঃ ৰহমত আলী * মাতৃঃ চৈয়দা লুৎফুন্নিছা * ১৯৩৭ঃ যোৰহাট চৰকাৰী উচ্চ বিদ্যালয়ৰ পৰা প্ৰথম বিভাগত মেট্ৰিক পৰীক্ষা উৰ্ত্তীণ * ১৯৩৯ঃ [[যোৰহাট কলেজ|যোৰহাট কলেজৰ]] পৰা আই এ উৰ্ত্তীণ * ১৯৪০ঃ ''[[বাঁহী]]'' আলোচনীত প্ৰথম উপন্যাস প্ৰকাশ * ১৯৪১ঃ ইংৰাজী বিষয়ত ‘সন্মান’সহ [[কটন বিশ্ববিদ্যালয় |কটন কলেজৰ]] পৰা স্নাতক * ১৯৪২ঃ অসম চৰকাৰৰ আবকাৰী বিভাগত উপ-পৰিদৰ্শক পদত যোগদান * ১৯৪৫ঃ প্ৰথম গল্প সংকলন ''পৰশমণি'' প্ৰকাশিত * ১৯৪৬ঃ [[যোৰহাট কলেজ|যোৰহাট কলেজত]] পাৰ্চিয়ান ভাষাৰ শিক্ষক পদত যোগদান * ১৯৪৮ঃ গুৱাহাটী-শ্বিলং অনাঁতাৰ কেন্দ্ৰত ‘প্ৰ’গাম এছিষ্টেণ্ট’ পদত যোগদান * ১৯৫১ঃ [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] পৰা অসমীয়া বিভাগত স্নাতকোত্তৰ; [[জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|জে বি কলেজৰ]] অসমীয়া বিভাগৰ প্ৰবক্তা হিচাপে যোগদান * ১৯৫৬ঃ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ [[ৰঙা পুলিচ|ৰঙা পুলিচত]] অভিনয় * ১৯৬৩ঃ [[শিৱসাগৰ|শিৱসাগৰৰ]] ধাইআলিৰ হাচনা চিস্তিৰ সৈতে বিবাহ; ছোভিয়েট ইউনিয়ন ভ্ৰমণ * ১৯৬৩-৬৯ঃ সাহিত্য অকাডেমিৰ সাধাৰণ পৰিষদৰ সদস্য * ১৯৬৫ঃ ভ্ৰমণকাহিনী ‘''মাজত মাথো হিমালয়''’ৰ বাবে ‘ছোভিয়েট দেশ নেহৰু বঁটা’ * ১৯৭২ঃ ''অঘৰী আত্মাৰ কাহিনী'' উপন্যাসৰ ববে [[সাহিত্য অকাডেমি বঁটা]] * ১৯৭৬-৮২ঃ ৰাজ্যসভাৰ সাংসদ ৰূপে কাৰ্যনিৰ্বাহ * ১৯৭৭ঃ [[অসম সাহিত্য সভা|অসম সাহিত্য সভাৰ]] সভাপতি নিৰ্বাচন * ১৯৮৪ঃ ‘[[পদ্মশ্ৰী]]’ সন্মান * ১৯৯২ঃ ‘[[পদ্মভূষণ]]’ সন্মান * ১৯৯৩ঃ ‘আজান ফকীৰ’ বঁটা * ১৯৯৪ঃ [[অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা]] * ১৯৯৫ঃ শংকৰদেৱ বঁটা * ১৯৯৭ঃ [[অসম সাহিত্য সভা|অসম সাহিত্য সভাৰ]] ‘সাহিত্যাচাৰ্য্য’ সন্মান * মৃত্যুঃ ২০ ডিচেম্বৰ, ২০০০ ==টোকা== {{Notelist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} ==সহায়ক গ্ৰন্থপূঞ্জী== * "পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱাৰ পৰা ৰংবং তেৰাঙলৈ", লেখক: ড॰ ত্ৰিদিব গোস্বামী। ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.radianceweekly.com/189/4852/accountability-of-intelligence-agencies/2010-01-31/northeast-newsletter/story-detail/renowned-litterateur-syed-abdul-malik-remembered.html Renowned Litterateur Syed Abdul Malik Remembered] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304025731/http://www.radianceweekly.com/189/4852/accountability-of-intelligence-agencies/2010-01-31/northeast-newsletter/story-detail/renowned-litterateur-syed-abdul-malik-remembered.html |date=2016-03-04 }} * [http://www.youtube.com/watch?v=_De2L_cFyd8 Syed Abdul Malik's Novel Surujmukhir Sopno], a youtube video {{Navbox assam biography}} {{পদ্ম বঁটা বিজয়ী অসমৰ ব্যক্তি}} {{অসমীয়া ভাষাত সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰা সাহিত্যিকসকল}} {{অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া গল্পকাৰ]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া নাট্যকাৰ]] [[শ্ৰেণী:অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতি]] [[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:পদ্মভূষণ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ সাহিত্য অকাডেমি বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:সাহিত্য অকাডেমিৰ ফেলোশ্বিপ প্ৰাপক]] [[শ্ৰেণী:অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ বঁটা বিজয়ী]] ktw1wcea4e3yxqb36um1mjy8p6f6ryl 0 4041 625655 569556 2026-08-09T20:07:18Z Ananya Taye 28065 /* প্ৰচলিত লোকবিশ্বাস আৰু মেজি */ 625655 wikitext text/x-wiki {{more footnotes}} [[চিত্ৰ:Meji.jpg|thumb|right|খৰিৰ মেজি]] {{বিহু}} '''মেজি''' হৈছে [[মাঘ বিহু]]ত জ্বলাবলৈ তৈয়াৰ কৰা কাঠ বা খেৰৰ ওখ দ'ম। বহু ঠাইত এনে মেজি কলগছৰ শুকান পাত, নৰা আদিৰে তৈয়াৰ কৰে আৰু বহু ঠাইত কাঠ-বাঁহ আদিৰেও তৈয়াৰ কৰা দেখা যায়। মাঘ বিহুৰ উৰুকাৰ নিশা মেজি জ্বলাই ভেলাঘৰত ভোজ ভাত খাই আনন্দ কৰে আৰু পিছদিনা বৰ মেজি জ্বলাই অগ্নি দেৱতাক পূজা কৰাৰ ৰীতি প্ৰচলিত আছে। ইয়াৰ পৰা বিভিন্ন অপায়-অমঙ্গল দূৰ হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ==মেজি শব্দৰ উৎস== মাঘ বিহুৰ দুটা প্ৰধান অংশ হৈছে মেজি আৰু উৰুকা। "মেজি" শব্দটো উজনি অসমত সৃষ্টি হোৱা শব্দ। গৱেষক সকলৰ মতে এই শব্দটো প্ৰাগ-চীন-তিব্বতীয় ভাষাৰ (বড়ো-কছাৰী ভাষা পৰিয়াল যেনে চুতীয়া, দেউৰী, কছাৰী,‌ ইত্যাদি ইয়াৰে এটা ঠাল) "জুই" বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ হোৱা শব্দ [https://en.wiktionary.org/wiki/Reconstruction:Proto-Sino-Tibetan/m%C9%99j ''মেজ''] (তিব্বতীয় ভাষাত [[wikt:མེ#Tibetan|མེ]] আৰু বাৰ্মিজ ভাষাত [[wikt:မီး#Burmese|မီး]])‌‌ বা বড়ো-কছাৰী মূলীয় প্ৰাচীন চুতীয়া ভাষাৰ "মিডি-য়ে-জি"ৰ (মিডি=দেৱতা/পূৰ্বপুৰুষ<ref>Brown, William, An outline of the Deori-Chutia language, p. 66(God=Midi)</ref>, য়ে=জুই<ref name=":0">Brown, William, An outline of the Deori-Chutia language, p. 65(Fire=Ye)</ref>, জি=উৰি যোৱা<ref>Brown, William, An outline of the Deori-Chutia language, p. 72(Fly=Ji)</ref>) পৰা সৃষ্টি হৈছিল। ==প্ৰচলিত লোকবিশ্বাস আৰু মেজি== [[ব'হাগ বিহু]]ৰ দৰে মাঘ বিহুতো বিভিন্ন লোকবিশ্বাস জডিত আছে বা সেইবোৰক পৰম্পৰাগত ভাৱে পালন কৰি অহা হৈছে। ফাগুন মাহত [[বৰদৈচিলা]] মাকৰ ঘৰলৈ যায় বুলি চহা সমাজত বিশ্বাস আছে। বৰদৈচিলা মাকৰ ঘৰলৈ যাওঁতে বাৰীৰ গছ-বিৰিখৰ গুটিবোৰ যাতে লৈ নাযায়, তাৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে পুহ মাহতে অথাৎ মাঘ বিহুৰ উৰুকাৰ দিনা বাৰীৰ, বিশেষকৈ গুটি লগা গছ-বিৰিখবোৰ ধানখেৰ বা নৰাৰে বান্ধি থয। (চহা সমাজে মাঘ মাহক ‘মতামাহ’ বুলি বিশ্বাস কৰে। সেয়ে মাঘ মাহত ভঁৰা্লঘৰ নুচুৱে, পপুহতে ধান মাৰি উলিয়াই থয়; ঘৰ নাসাজে, অত্যন্ত নোৱাৰি ঘৰ সাজিলেও মূধচ নোচোৱাকৈ থৈ দিয়ে, ফাগুণতহে মূধচ চায়। বিয়া বাৰুৰ দিন ঠিক নকৰে; মাঘত [[ঢেঁকী]] চুব নাপায়, সেয়ে পুহতে ধান ঢেঁকীত বানি মাঘ মাহটোৰ কাৰণে চাউল উলিয়াই থয়, পূৰঠ যেন লগা কলঠোকা পুহতে কাটি থয়; পাণ ছিঙি কলগছৰ বুকুত ভৰাই থয়। একেটা কাৰণতে মাঘমাহত গছ নাবান্ধি পুহতে বান্ধি থয়। ) ===মেজিৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কীয় লোককথা=== [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰীসকলৰ]] মাজত মেজিৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে এটা লোককথা প্ৰচলিত আছে। সৰনান দেউৰীয়ে লিপিবদ্ধ কৰা এই লোককথা অনুসৰি, সৃষ্টিৰ পাতনিত কুন্দিমামা বা আদি পিতা-মাতাই সৃষ্টিৰ বিস্তাৰ কামনা কৰি তেওঁলোকৰ মহাশক্তিৰ পৰা উৎপন্ন হোৱা দেৱতাসকলক আহ্বান কৰে। সূৰ্যৰ উত্তৰায়ণৰ পুণ্য লগ্নত আদি পিতাই দেৱতাসকলক প্ৰকৃতিৰ সৈতে নৈত স্নান কৰিবলৈ আদেশ দিয়ে। স্নান কৰি থাকোঁতে তেওঁলোকে নৈত এটা মৃতদেহ উটি অহা দেখে। দেৱতাসকলে ভয় খাই আঁতৰি যায় যদিও প্ৰকৃতিয়ে মৃতদেহটো সাবটি ধৰি পাৰলৈ তুলি আনে। পাছত তেওঁলোকে জানিব পাৰে যে জগতৰ কল্যাণৰ হেতু আদি পিতাই নিজেই আত্মবলিদান দিছিল। তেতিয়া দেৱতাসকলে চিতা সাজি তেওঁৰ মৃতদেহ কাঠ-সংস্কাৰ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁলোকে পুনৰ স্নান কৰি চিতাভস্মৰ অনুলেপন লৈ স্বগৃহলৈ গমন কৰে। এই ঘটনাৰ পৰাই মেজিৰ উৎপত্তি হোৱা বুলি উক্ত দেউৰী লোকবিশ্বাসত কোৱা হয়।<ref name="DeoriMeji">{{cite book |last=Deori |first=Saranan |title=Dibangar Pora Luituloi: A Collection of Deori Folk Tales |publisher=Assam Institute of Research for Tribals and Scheduled Castes |location=Guwahati |year=2010 |pages=29–30 |url=https://archive.org/details/in.gov.tribals.73882 |access-date=26 July 2026 |language=as }}</ref> এই লোকবিশ্বাস অনুসৰি মেজি হৈছে আদি পুৰুষ বা পিতাৰ চিতা আৰু সৃষ্টি-পাতনিৰ পুণ্য স্মৃতি। উৎসটোৱে ইয়াক অগ্নিপূজাৰ ব্যৱস্থা বুলি নধৰি, প্ৰতি বছৰে সূৰ্যৰ উত্তৰায়ণৰ সময়ত আদি পিতাৰ আত্মত্যাগ আৰু সৃষ্টি-পাতনিৰ স্মৰণত মেজি পোৰা হয় বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref name="DeoriMeji" /> বিহুৰ দিনা পুৱা জ্বলোৱা মেজিত দিবৰ বাবে নিয়া মাহকৰাই মেজিত উৎসগা কৰি তাৰে এটা অংশ ঘৰলৈ লৈ আনে আৰু সেইবোৰ আম-কঁঠাল, কলকল-নাৰিকল, তামোল-লাও আদি গুটি লগা গছত গুটি বেছিকৈ লাগিবলৈ ছটিয়াই দিয়ে। ভঁৰালৰ ধান সুৰক্ষিত অৱস্থাত থাকিবৰ বাবে আৰু যাতে কোনেও বাণ মাৰিব বা অপায়-অমংগল ঘটাব নোৱাৰে, তাৰ বাবেও [[ভঁৰাল]] আৰু ঘৰত সেইবোৰ ছটিওৱাৰ লগতে সমৃদ্ধিৰ কথাও ভৱা হয়। একে বিশ্বাসতে মেজিৰ আধাপুৰা খৰি আনি বাৰীৰ চাৰি চুকত পোতা হয়। মাঘ বিহুত আলু নাখালে পাছৰ জন্মত গাহৰি হৈ আলু খান্দি খাই ফুৰিব লাগে বুলি বিশ্বাস আছে। সেয়ে মেজি পুৱাঁবৰ দিনা মেজিৰ জুইতে মিৰি আলু, গৰীয়া আলু, মোৱাচীনা আলু পুৰি খোৱাৰ নিয়ম কোনো কোনো অঞ্চলত বতি আছে। পুৱা মেজি জ্বলোৱা হয় ৰাতি চুৰ কৰি আনি থোৱা জেওৰা খৰিৰে। লোকবিশ্বাসৰ মতে, এনেদৰে মেজি জ্বলালেহে ঠাণ্ডা আঁতৰে। সেয়ে ৰাতি ভেলাঘৰত থাকি মেজি ৰখি থকা ডেকাসকলে গৃহস্থৰ কোনোধৰণৰ অনিষ্ট নোহোৱাকৈ জেওৰা বা তেনেধৰণৰ শুকান বাঁহ চুৰ কৰি আনি তাৰে পুৱা মেজি জ্বলায়। জেওৰা বা শুকান বাহঁ কেৱল এঘৰ মানুহৰ পৰা নানে, কম কমকৈ কেইবাঘৰৰ পৰা আনে। যিকেইঘৰৰপৰা জেওৰা চুৰ কৰা হয়, তেওঁলোকে তাক ৰাইজৰ আশীবাদ বুলি ভাবে। কিন্তু হাহঁ-কুকুৰা বা বাৰীৰ শাক-পাচলি চুৰ কৰা নিয়ম কোনো কালেই নাছিল। == মেজি সজাৰ পৰম্পৰা== মাঘ বিহু ইংৰাজী বছৰৰ লেখেৰে বছৰৰ প্ৰথম আৰু অসমীয়া মাহৰ লেখেৰে বছৰৰ শেষ [[বিহু]]। চহা কৃষকৰ গভীৰ আশা আৰু প্ৰত্যয়ৰ লগতে প্ৰয়োজনৰ ভাতমুঠি যেতিয়া পথাৰৰ পৰা [[ভঁৰাল]]লৈ আহে, তেতিয়াই তেওঁলোকৰ মনত সীমাহীন আনন্দই বিৰাজ কৰে। আশা কৰা বস্তুটো হাতলৈ অহাৰ আনন্দৰ পৰিণতিৰ ফলস্বৰূপেই এই বিহুৰ আয়োজন। পুহ আৰু মাঘ মাহৰ সংক্ৰান্তিত পালন কৰা এই বিহুৰ আন এটা নাম- [[মাঘ বিহু|ভোগালী বিহু]]। সম্ভৱত: আকালৰ অৱসান ঘটাই আৰু ভোগৰ দিনত অহাৰ বাবেই পৰৱতী সময়ত এই উৎসৱক ‘ভোগালী বিহু’ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছিল। মুলত: চহা কৃষকে আশা কৰা মতে [[ধান]] মুঠি নিজৰ হাতলৈ অহাৰ আনন্দ আৰু শীতক বিদায় দিয়াৰ উদেশ্যই এই বিহু পালন কৰা হয়। পোৱাৰ আনন্দ আৰু শীতক বিদায় দিয়াৰ বাবে পালন কৰা এই উৎসৱটোৰ উৎস সৰ্ম্পকে বিভিন্ন পণ্ডিতৰ বিভিন্ন মত যদিও ইয়াত অনাৰ্যৰ অৱদান সকলোতকৈ বেছি। চীনৰ তিব্বতীয়-বৰ্মীয় লোক সকলে লচাৰ নামৰ এটা উৎসৱ পালন কৰে য'ত মেজি জ্বলোৱা হয়। বৌদ্ধ ধৰ্মৰ তাই লোক সকলে মকৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা বুদ্ধৰ নামত মেজি সাজি জ্বলাই। লোক বিশ্বাসৰ মতে এই দিনটোতে বুদ্ধদেৱে নিজৰ মৃত্যুৰ আগজাননী দিছিল। সেইবাবে মাঘ বিহুৰ পাছৰ পুৰ্ণিমাত [[মেজি]] সাজি, ভোজভাত খাই এই উৎসৱ পালন কৰিছিল বুলি জনা যায়। মাঘ বিহুত মেজি সজাৰ নিয়ম আৰু পৰম্পৰা ঠাইবিশেষে বেলেগ বেলেগ। উজনি অসমত আৰু মধ্য অসমৰ কোনো কোনো ঠাইত বাঁহ আৰু কাঠ খৰিৰে মেজি সজা হয় যদিও গুৱাহাটীকে ধৰি নামনি অসম আৰু মধ্য অসমৰ কিছু অঞ্চলত শুকান কলপাত আৰু খেৰ-নৰা বা বিৰিণা আদিৰে মেজি সাজি জ্বলোৱা নিয়ম আছে। খৰিৰে মেজি সজাৰ পদ্ধতি দীঘলীয়া। বিহুৰ পোন্ধৰ-বিছ দিন আগৰ পৰাই খৰি গোটোৱাৰ কাম আৰম্ভ হয়। শিৱসাগৰ জিলাত চাৰিজোপা বা এজোপা কলগছেৰে সজোৱা মেজিটো প্ৰস্তুত কৰি উলিওৱাৰ বাবে চুবুৰিটোৰ)একেটা নামঘৰতে খোৱা)প্ৰতিঘৰৰপৰা এডোখৰকৈ খৰি আনি নামঘৰৰ কাষৰ পথাৰত গোটোৱা হয়। মেজিৰ বাবে প্ৰথমে খৰিডাল নামঘৰীয়া, সাধু বা সাতোলাৰ ঘৰত কটা হয়। নামঘৰৰ মুৰব্বীজনে গাৱঁৰ আন বয়োজেষ্ঠ্যৰ সহযোগত আশীৰ্বাদ দি গছজোপাত এঘাপ মাৰি দিয়ে। তাৰ পাছত ডেকাসকলে বাকী কাম সমাধা কৰে। ঘৰে ঘৰে গৈ খৰি কাটি আনি গোটোৱাৰ পাছত সেইবোৰ ফালি শুকাবলৈ দিয়া হয় আৰু বিহুৰ উৰুকাৰ দিনা আবেলিলৈ মেজি সাজে। সাধাৰণতে এজোপা বা চাৰিজোপা মধ্যমীয়া কলগছেৰে সজা মেজিটো প্ৰথমে যোগ চিনৰ আহিত প্ৰায় এফুট বহল আৰু চাৰি-পাঁচ ইঞ্চিমান দকৈ খান্দি লোৰৰ চাৰি চুকত চাৰিজোপা কলগছ পুতে। কলগছজোপাৰ পূব আৰু পশ্চিম দিশত, কলগছৰ বাহিৰত, দুডাল কাঠৰ গড দি গছজোপাৰ ভিতৰৰ ফালে যোগ চিনৰ আহিতে খৰিবোৰ জপা হয়। জুইৰ তাপত কলগছজোপা যাতে বাহিৰৰ ফালে আঁতৰি বা হাউলি নাযায়, তাৰ বাবে প্ৰতি তিনি-চাৰি জাপ খৰিৰ অন্তৰে অন্তৰে কুমলীয়া বাহঁৰ টঙালেৰে চাৰিওজোপা কলগছ সাঙুৰি পেটাবান্ধ দিয়া হয়। মেজি জ্বলি থকা অৱস্থাতে ফুটি ডাঙৰ শব্দ হ’বৰ বাবে খৰিবোৰৰ মাজে মাজে কুমলীয়া গোটা বাহোঁ ভৰাই দিয়া হয়। [[image:Meji at bharalu.JPG|thumb|right|200px|[[গুৱাহাটী]]ৰ ভৰলুমুখৰ সোণাৰাম খেলপথাৰত ভোগালী বিহুৰ মেজি। ]] কোনো কোনো ঠাইত পানীহিলৈৰ ব্যৱস্থা কৰে। মাত্ৰ কলগছ দি সজাৰ মেজিৰ ক্ষেত্ৰত কলগছজোপাৰ মাজতে পুতি, মেজিত জপা খৰিবোৰ ধৰি ৰাখিবৰ বাবে চাৰিওফালে চাৰিটা গোটা বাহঁ বা [[তামোল]] গছ কাটি আনি পুতি দিয়া দেখা যায়। খৰিৰ মেজি সজাৰ উল্লিখিত বিৱৰণটোৰ কিছু ইফাল সিফাল কৰি [[যোৰহাট]], [[গোলাঘাট]], [[দেৰগাঁও]], [[ডিব্ৰুগড়]], [[তিনিচুকীয়া]], [[লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি]] আদিটো খৰিৰ মেজি সজা দেখা যায়। [[গোলাঘাট]]ৰ মহুৰামুখ আদি ঠাইত কলগছেৰে মেজি সজাৰ পৰিৱতে গোলাঘাট টাউন আৰু ইয়াৰ আশে আশে চাৰিটা গোটা বাহঁ বা তামোল পুতি ওপৰত উল্লেখ কৰাৰ দৰে খৰি জাপি মেজি সাজে। মেৰাপানীত মেজিটোৰ ওপৰত, এডাল সৰু বাহঁত ধেনু-কাডঁক ভীষ্মৰ প্ৰতীক হিচাপে লোৱা হয়। [[ডিব্ৰুগড়]] জিলাৰ মানকটা আদি ঠাইত কেৱল ৱাঁহেৰে মেজি সজা দেখা যায়। জিলাখনৰ কোনো ঠাইত কলগছ পুতি খৰিৰ মেজি সাজে। [[যোৰহাট]]তো চাৰিটা বাহঁৰ খুটা বা তামোলৰ খুটাঁ পুতি খৰিৰ মেজি সাজে বুলি জনা গৈছে। আগৰ দিনত খৰিৰ অভাৱ নাছিল বাবে মেজিবোৰ বহু ওখকৈ(দহ পোন্ধৰ ফুট) সজা হৈছিল। মেজি কোনে কিমান ওখকৈ সাজিব পাৰে, তাৰো অঘোষিত(আনন্দৰ) প্ৰতিযোগিতা চলিছিল। মেজিবোৰ ওপৰলৈ ক্ৰমান্বয়ে সৰুকৈ সজা হৈছিল। উজনিৰ খৰিৰ মেজিৰ পৰিৱতে নগাৱঁৰ কোনো কোনো ঠাইত মৰিগাঁও, [[গুৱাহাটী]] আৰু [[কামৰূপ]], [[নলবাৰী]], [[বৰপেটা]], [[শোণিতপুৰ]] আদিত শুকান কলপাত, খেৰ, নৰা বা [[বিৰিণা]]ৰে মেজি সজাৰ নিয়ম আছে। এই মেজি সাজিবৰ বাবে কলপাত, বিৰণা, খেৰ বা নৰাৰ উপৰিও গোটা বাহঁ আৰু বা কামী প্ৰয়োজন হয়। নলবাৰী জিলাত প্ৰথমে মূল বাহঁটো থিয়কৈ পুতি সেইটোক কেন্দ্ৰ কৰি, তাৰ পৰা চাৰি-পাচঁ ফুট আতঁৰত, সমান দূৰত্বত, বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰে হাঁদ-ছটা বাহঁ অলহ হেলনীয়াকৈ(যাতে বাহঁকেইটাৰ আগলৈ মূল বাহঁটোৰ আগত লাগে। )পুতি ওপৰফালে মূল বাহঁটোৰ আগত বন্ধা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিটো বাহঁৰ আগত ডাল-পাত থাকে। চাৰিওফালে পোতা বাহঁকেইটাৰ মোজত, মূল বাহঁটোৰ চাৰিওফালে অৱশিষ্ট দীঘল-চুটি আন বাঁহ বা আগ, জেং আৰু ডাল-পাত অথবা আন সৰু-সুৰা খৰিৰ লগতে শুকান কলপাতেৰে প্ৰথমে মেজিটোৰ ভিতৰৰ অংশ পূৰোৱা হয়। তাৰ পাছত সেইবাৰৰ ওপৰত [[নৰা]] বা [[খেৰ]] জাপি দি দৌলৰ দৰে সুন্দৰকৈ সজাই তোলা হয়। কোনো কোনো অঞ্চলত কেৱল শুকান কলপাতেৰে অথবা নৰাৰে মেজি প্ৰস্তুত কৰে। [[নগাঁও]], [[মৰিগাওঁ]] আদিত আকৌ প্ৰথমে গোটা [[বাঁহ]] পুতি লৈ তাক কেন্দ্ৰ কৰি তাৰ চাৰিওফালে বাহঁৰ কামিৰে, দৌল আকৃতিৰ এটা জঁকা তৈয়াৰ কৰি, তাত নৰা বা বিৰিণা বান্ধি দি মেজি সাজাৰ নিয়ম আছে। কোনো কোনো ঠাইত মেজিটো ধুনীয়া দেখাবলৈ মূৰত বিৰিণাৰে এপাহ ফুল সাজি লগাই দিয়ে। এই খেৰৰ মেজিবোৰ দহৰ পৰা বিছফুট পৰ্যন্ত ওখকৈ সজা হয়। নামনি অসমৰ খেৰৰ মেজিৰ চৰে [[শিৱসাগৰ]], ডিব্ৰুগড় আদিৰ কোনো কোনো ঠাইত মূল কাঠৰ মেজিটোৰ কাষতে এটা দীঘল বাহঁত নৰা বা শুকান কলপাত বান্ধি এটা মেজি সজা হৈছিল। ইয়াক মেজিৰ ককায়েক বোলা হৈছিল। উৰুকাৰ সন্ধিয়া প্ৰীতিভোজ খোৱাৰ পাছত এই মেজি জ্বলাই সকলোৱে জুই পুৱায়। আনহাতে ৰাতি মেজি ৰাখিবলৈ কাষতে এটা ভেলাঘৰো সজা হৈছিল। এই [[ভেলাঘৰ]]তে ডেকাসকলে গোটেই ৰাতি জুই পুঁৱাই মেজি ৰখে। কাহিলীপুৱাতে ভেলাঘৰ জ্বলাই, সেই জুইৰে গা গৰম কৰি গা ধুবলৈ যায় আৰু তিতাই-তিয়নিয়ে আহি ৰাতি চুৰ কৰি আনি, মোটাকৈ বান্ধি থোৱা শুকান জেওৰা খৰিৰে মেজি জ্বলায়। সামাজিকস্তৰত বা লোকাচাৰৰ দিশৰ পৰা অনুসন্ধান কৰিলে বুজা যায়, খেতি চপোৱাৰ সময়ত বন্য পশুৰ উপদ্ৰৱ বৃদ্ধি পায়। হাতী-মহে আহি জনপদ সমূহত অত্যাচাৰ কৰে আৰু পকা ধান আৰু শস্য বিনষ্ট কৰে। যাৰ ফলত গৰখীয়া বা খেতিয়কে জুই জ্বলায় আৰু পানীহিলৈ ফুটায় ধাননি আৰু পথাৰসমূহ ৰক্ষা কৰে। পিছলৈ ইয়ে বিৱৰ্তন বা ৰূপান্তৰ ঘটি উৰুকাৰ নাম পায়। ==তথ্য সংগ্ৰহ== * [[প্ৰান্তিক]] ১ জানুৱাৰী ২০১১, (নিতুল চাংমাই) [[শ্ৰেণী:বিহু]] 4m37ooc7zxlpwukfyov5khti0wmhlqp 625656 625655 2026-08-09T20:11:24Z Ananya Taye 28065 /* মেজি সজাৰ পৰম্পৰা */ 625656 wikitext text/x-wiki {{more footnotes}} [[চিত্ৰ:Meji.jpg|thumb|right|খৰিৰ মেজি]] {{বিহু}} '''মেজি''' হৈছে [[মাঘ বিহু]]ত জ্বলাবলৈ তৈয়াৰ কৰা কাঠ বা খেৰৰ ওখ দ'ম। বহু ঠাইত এনে মেজি কলগছৰ শুকান পাত, নৰা আদিৰে তৈয়াৰ কৰে আৰু বহু ঠাইত কাঠ-বাঁহ আদিৰেও তৈয়াৰ কৰা দেখা যায়। মাঘ বিহুৰ উৰুকাৰ নিশা মেজি জ্বলাই ভেলাঘৰত ভোজ ভাত খাই আনন্দ কৰে আৰু পিছদিনা বৰ মেজি জ্বলাই অগ্নি দেৱতাক পূজা কৰাৰ ৰীতি প্ৰচলিত আছে। ইয়াৰ পৰা বিভিন্ন অপায়-অমঙ্গল দূৰ হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ==মেজি শব্দৰ উৎস== মাঘ বিহুৰ দুটা প্ৰধান অংশ হৈছে মেজি আৰু উৰুকা। "মেজি" শব্দটো উজনি অসমত সৃষ্টি হোৱা শব্দ। গৱেষক সকলৰ মতে এই শব্দটো প্ৰাগ-চীন-তিব্বতীয় ভাষাৰ (বড়ো-কছাৰী ভাষা পৰিয়াল যেনে চুতীয়া, দেউৰী, কছাৰী,‌ ইত্যাদি ইয়াৰে এটা ঠাল) "জুই" বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ হোৱা শব্দ [https://en.wiktionary.org/wiki/Reconstruction:Proto-Sino-Tibetan/m%C9%99j ''মেজ''] (তিব্বতীয় ভাষাত [[wikt:མེ#Tibetan|མེ]] আৰু বাৰ্মিজ ভাষাত [[wikt:မီး#Burmese|မီး]])‌‌ বা বড়ো-কছাৰী মূলীয় প্ৰাচীন চুতীয়া ভাষাৰ "মিডি-য়ে-জি"ৰ (মিডি=দেৱতা/পূৰ্বপুৰুষ<ref>Brown, William, An outline of the Deori-Chutia language, p. 66(God=Midi)</ref>, য়ে=জুই<ref name=":0">Brown, William, An outline of the Deori-Chutia language, p. 65(Fire=Ye)</ref>, জি=উৰি যোৱা<ref>Brown, William, An outline of the Deori-Chutia language, p. 72(Fly=Ji)</ref>) পৰা সৃষ্টি হৈছিল। ==প্ৰচলিত লোকবিশ্বাস আৰু মেজি== [[ব'হাগ বিহু]]ৰ দৰে মাঘ বিহুতো বিভিন্ন লোকবিশ্বাস জডিত আছে বা সেইবোৰক পৰম্পৰাগত ভাৱে পালন কৰি অহা হৈছে। ফাগুন মাহত [[বৰদৈচিলা]] মাকৰ ঘৰলৈ যায় বুলি চহা সমাজত বিশ্বাস আছে। বৰদৈচিলা মাকৰ ঘৰলৈ যাওঁতে বাৰীৰ গছ-বিৰিখৰ গুটিবোৰ যাতে লৈ নাযায়, তাৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে পুহ মাহতে অথাৎ মাঘ বিহুৰ উৰুকাৰ দিনা বাৰীৰ, বিশেষকৈ গুটি লগা গছ-বিৰিখবোৰ ধানখেৰ বা নৰাৰে বান্ধি থয। (চহা সমাজে মাঘ মাহক ‘মতামাহ’ বুলি বিশ্বাস কৰে। সেয়ে মাঘ মাহত ভঁৰা্লঘৰ নুচুৱে, পপুহতে ধান মাৰি উলিয়াই থয়; ঘৰ নাসাজে, অত্যন্ত নোৱাৰি ঘৰ সাজিলেও মূধচ নোচোৱাকৈ থৈ দিয়ে, ফাগুণতহে মূধচ চায়। বিয়া বাৰুৰ দিন ঠিক নকৰে; মাঘত [[ঢেঁকী]] চুব নাপায়, সেয়ে পুহতে ধান ঢেঁকীত বানি মাঘ মাহটোৰ কাৰণে চাউল উলিয়াই থয়, পূৰঠ যেন লগা কলঠোকা পুহতে কাটি থয়; পাণ ছিঙি কলগছৰ বুকুত ভৰাই থয়। একেটা কাৰণতে মাঘমাহত গছ নাবান্ধি পুহতে বান্ধি থয়। ) ===মেজিৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কীয় লোককথা=== [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰীসকলৰ]] মাজত মেজিৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে এটা লোককথা প্ৰচলিত আছে। সৰনান দেউৰীয়ে লিপিবদ্ধ কৰা এই লোককথা অনুসৰি, সৃষ্টিৰ পাতনিত কুন্দিমামা বা আদি পিতা-মাতাই সৃষ্টিৰ বিস্তাৰ কামনা কৰি তেওঁলোকৰ মহাশক্তিৰ পৰা উৎপন্ন হোৱা দেৱতাসকলক আহ্বান কৰে। সূৰ্যৰ উত্তৰায়ণৰ পুণ্য লগ্নত আদি পিতাই দেৱতাসকলক প্ৰকৃতিৰ সৈতে নৈত স্নান কৰিবলৈ আদেশ দিয়ে। স্নান কৰি থাকোঁতে তেওঁলোকে নৈত এটা মৃতদেহ উটি অহা দেখে। দেৱতাসকলে ভয় খাই আঁতৰি যায় যদিও প্ৰকৃতিয়ে মৃতদেহটো সাবটি ধৰি পাৰলৈ তুলি আনে। পাছত তেওঁলোকে জানিব পাৰে যে জগতৰ কল্যাণৰ হেতু আদি পিতাই নিজেই আত্মবলিদান দিছিল। তেতিয়া দেৱতাসকলে চিতা সাজি তেওঁৰ মৃতদেহ কাঠ-সংস্কাৰ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁলোকে পুনৰ স্নান কৰি চিতাভস্মৰ অনুলেপন লৈ স্বগৃহলৈ গমন কৰে। এই ঘটনাৰ পৰাই মেজিৰ উৎপত্তি হোৱা বুলি উক্ত দেউৰী লোকবিশ্বাসত কোৱা হয়।<ref name="DeoriMeji">{{cite book |last=Deori |first=Saranan |title=Dibangar Pora Luituloi: A Collection of Deori Folk Tales |publisher=Assam Institute of Research for Tribals and Scheduled Castes |location=Guwahati |year=2010 |pages=29–30 |url=https://archive.org/details/in.gov.tribals.73882 |access-date=26 July 2026 |language=as }}</ref> এই লোকবিশ্বাস অনুসৰি মেজি হৈছে আদি পুৰুষ বা পিতাৰ চিতা আৰু সৃষ্টি-পাতনিৰ পুণ্য স্মৃতি। উৎসটোৱে ইয়াক অগ্নিপূজাৰ ব্যৱস্থা বুলি নধৰি, প্ৰতি বছৰে সূৰ্যৰ উত্তৰায়ণৰ সময়ত আদি পিতাৰ আত্মত্যাগ আৰু সৃষ্টি-পাতনিৰ স্মৰণত মেজি পোৰা হয় বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref name="DeoriMeji" /> বিহুৰ দিনা পুৱা জ্বলোৱা মেজিত দিবৰ বাবে নিয়া মাহকৰাই মেজিত উৎসগা কৰি তাৰে এটা অংশ ঘৰলৈ লৈ আনে আৰু সেইবোৰ আম-কঁঠাল, কলকল-নাৰিকল, তামোল-লাও আদি গুটি লগা গছত গুটি বেছিকৈ লাগিবলৈ ছটিয়াই দিয়ে। ভঁৰালৰ ধান সুৰক্ষিত অৱস্থাত থাকিবৰ বাবে আৰু যাতে কোনেও বাণ মাৰিব বা অপায়-অমংগল ঘটাব নোৱাৰে, তাৰ বাবেও [[ভঁৰাল]] আৰু ঘৰত সেইবোৰ ছটিওৱাৰ লগতে সমৃদ্ধিৰ কথাও ভৱা হয়। একে বিশ্বাসতে মেজিৰ আধাপুৰা খৰি আনি বাৰীৰ চাৰি চুকত পোতা হয়। মাঘ বিহুত আলু নাখালে পাছৰ জন্মত গাহৰি হৈ আলু খান্দি খাই ফুৰিব লাগে বুলি বিশ্বাস আছে। সেয়ে মেজি পুৱাঁবৰ দিনা মেজিৰ জুইতে মিৰি আলু, গৰীয়া আলু, মোৱাচীনা আলু পুৰি খোৱাৰ নিয়ম কোনো কোনো অঞ্চলত বতি আছে। পুৱা মেজি জ্বলোৱা হয় ৰাতি চুৰ কৰি আনি থোৱা জেওৰা খৰিৰে। লোকবিশ্বাসৰ মতে, এনেদৰে মেজি জ্বলালেহে ঠাণ্ডা আঁতৰে। সেয়ে ৰাতি ভেলাঘৰত থাকি মেজি ৰখি থকা ডেকাসকলে গৃহস্থৰ কোনোধৰণৰ অনিষ্ট নোহোৱাকৈ জেওৰা বা তেনেধৰণৰ শুকান বাঁহ চুৰ কৰি আনি তাৰে পুৱা মেজি জ্বলায়। জেওৰা বা শুকান বাহঁ কেৱল এঘৰ মানুহৰ পৰা নানে, কম কমকৈ কেইবাঘৰৰ পৰা আনে। যিকেইঘৰৰপৰা জেওৰা চুৰ কৰা হয়, তেওঁলোকে তাক ৰাইজৰ আশীবাদ বুলি ভাবে। কিন্তু হাহঁ-কুকুৰা বা বাৰীৰ শাক-পাচলি চুৰ কৰা নিয়ম কোনো কালেই নাছিল। == মেজি সজাৰ পৰম্পৰা == মাঘ বিহু ইংৰাজী বছৰৰ লেখেৰে বছৰৰ প্ৰথম আৰু অসমীয়া মাহৰ লেখেৰে বছৰৰ শেষ [[বিহু]]। চহা কৃষকৰ গভীৰ আশা আৰু প্ৰত্যয়ৰ লগতে প্ৰয়োজনৰ ভাতমুঠি যেতিয়া পথাৰৰ পৰা [[ভঁৰাল]]লৈ আহে, তেতিয়াই তেওঁলোকৰ মনত সীমাহীন আনন্দই বিৰাজ কৰে। আশা কৰা বস্তুটো হাতলৈ অহাৰ আনন্দৰ পৰিণতিৰ ফলস্বৰূপেই এই বিহুৰ আয়োজন। পুহ আৰু মাঘ মাহৰ সংক্ৰান্তিত পালন কৰা এই বিহুৰ আন এটা নাম- [[মাঘ বিহু|ভোগালী বিহু]]। সম্ভৱত: আকালৰ অৱসান ঘটাই আৰু ভোগৰ দিনত অহাৰ বাবেই পৰৱৰ্তী সময়ত এই উৎসৱক ‘ভোগালী বিহু’ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছিল। মূলত: চহা কৃষকে আশা কৰা মতে [[ধান]] মুঠি নিজৰ হাতলৈ অহাৰ আনন্দ আৰু শীতক বিদায় দিয়াৰ উদ্দেশ্যেই এই বিহু পালন কৰা হয়। পোৱাৰ আনন্দ আৰু শীতক বিদায় দিয়াৰ বাবে পালন কৰা এই উৎসৱটোৰ উৎস সম্পৰ্কে বিভিন্ন পণ্ডিতৰ বিভিন্ন মত যদিও ইয়াত অনাৰ্যৰ অৱদান সকলোতকৈ বেছি। চীনৰ তিব্বতীয়-বৰ্মীয় লোকসকলে লচাৰ নামৰ এটা উৎসৱ পালন কৰে য'ত মেজি জ্বলোৱা হয়। বৌদ্ধ ধৰ্মৰ তাই লোকসকলে মকৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা বুদ্ধৰ নামত মেজি সাজি জ্বলাই। লোকবিশ্বাসৰ মতে এই দিনটোতে বুদ্ধদেৱে নিজৰ মৃত্যুৰ আগজাননী দিছিল। সেইবাবে মাঘ বিহুৰ পাছৰ পূৰ্ণিমাত [[মেজি]] সাজি, ভোজভাত খাই এই উৎসৱ পালন কৰিছিল বুলি জনা যায়। মাঘ বিহুত মেজি সজাৰ নিয়ম আৰু পৰম্পৰা ঠাইবিশেষে বেলেগ বেলেগ। উজনি অসমত আৰু মধ্য অসমৰ কোনো কোনো ঠাইত বাঁহ আৰু কাঠ-খৰিৰে মেজি সজা হয় যদিও গুৱাহাটীকে ধৰি নামনি অসম আৰু মধ্য অসমৰ কিছু অঞ্চলত শুকান কলপাত আৰু খেৰ-নৰা বা বিৰিণা আদিৰে মেজি সাজি জ্বলোৱা নিয়ম আছে। খৰিৰে মেজি সজাৰ পদ্ধতি দীঘলীয়া। বিহুৰ পোন্ধৰ-বিছ দিন আগৰ পৰাই খৰি গোটোৱাৰ কাম আৰম্ভ হয়। শিৱসাগৰ জিলাত চাৰিজোপা বা এজোপা কলগছেৰে সজোৱা মেজিটো প্ৰস্তুত কৰি উলিওৱাৰ বাবে চুবুৰিটোৰ (একেটা নামঘৰতে খোৱা) প্ৰতিঘৰৰ পৰা এডোখৰকৈ খৰি আনি নামঘৰৰ কাষৰ পথাৰত গোটোৱা হয়। মেজিৰ বাবে প্ৰথমে খৰিডাল নামঘৰীয়া, সাধু বা সাতোলাৰ ঘৰত কটা হয়। নামঘৰৰ মুৰব্বীজনে গাঁৱৰ আন বয়োজ্যেষ্ঠৰ সহযোগত আশীৰ্বাদ দি গছজোপাত এঘাপ মাৰি দিয়ে। তাৰ পাছত ডেকাসকলে বাকী কাম সমাধা কৰে। ঘৰে ঘৰে গৈ খৰি কাটি আনি গোটোৱাৰ পাছত সেইবোৰ ফালি শুকাবলৈ দিয়া হয় আৰু বিহুৰ উৰুকাৰ দিনা আবেলিলৈ মেজি সাজে। সাধাৰণতে এজোপা বা চাৰিজোপা মধ্যমীয়া কলগছেৰে সজা মেজিটো প্ৰথমে যোগ চিনৰ আহিত প্ৰায় এফুট বহল আৰু চাৰি-পাঁচ ইঞ্চিমান দকৈ খান্দি লোৱা চাৰি চুকত চাৰিজোপা কলগছ পুতে। কলগছজোপাৰ পূব আৰু পশ্চিম দিশত, কলগছৰ বাহিৰত, দুডাল কাঠৰ গড় দি গছজোপাৰ ভিতৰৰ ফালে যোগ চিনৰ আহিতে খৰিবোৰ জপা হয়। জুইৰ তাপত কলগছজোপা যাতে বাহিৰৰ ফালে আঁতৰি বা হাউলি নাযায়, তাৰ বাবে প্ৰতি তিনি-চাৰি জাপ খৰিৰ অন্তৰে অন্তৰে কুমলীয়া বাঁহৰ টঙালেৰে চাৰিওজোপা কলগছ সাঙুৰি পেটাবান্ধ দিয়া হয়। মেজি জ্বলি থকা অৱস্থাতে ফুটি ডাঙৰ শব্দ হ’বৰ বাবে খৰিবোৰৰ মাজে মাজে কুমলীয়া গোটা বাঁহো ভৰাই দিয়া হয়। [[image:Meji at bharalu.JPG|thumb|right|200px|[[গুৱাহাটী]]ৰ ভৰলুমুখৰ সোণাৰাম খেলপথাৰত ভোগালী বিহুৰ মেজি।]] কোনো কোনো ঠাইত পানীহিলৈৰ ব্যৱস্থা কৰে। মাত্ৰ কলগছ দি সজাৰ মেজিৰ ক্ষেত্ৰত কলগছজোপাৰ মাজতে পুতি, মেজিত জপা খৰিবোৰ ধৰি ৰাখিবৰ বাবে চাৰিওফালে চাৰিটা গোটা বাঁহ বা [[তামোল]] গছ কাটি আনি পুতি দিয়া দেখা যায়। খৰিৰ মেজি সজাৰ উল্লিখিত বিৱৰণটোৰ কিছু ইফাল-সিফাল কৰি [[যোৰহাট]], [[গোলাঘাট]], [[দেৰগাঁও]], [[ডিব্ৰুগড়]], [[তিনিচুকীয়া]], [[লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি]] আদিতো খৰিৰ মেজি সজা দেখা যায়। [[গোলাঘাট]]ৰ মহুৰামুখ আদি ঠাইত কলগছেৰে মেজি সজাৰ পৰিৱৰ্তে গোলাঘাট টাউন আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে চাৰিটা গোটা বাঁহ বা তামোল পুতি ওপৰত উল্লেখ কৰাৰ দৰে খৰি জাপি মেজি সাজে। মেৰাপানীত মেজিটোৰ ওপৰত এডাল সৰু বাঁহত ধেনু-কাঁড়ক ভীষ্মৰ প্ৰতীক হিচাপে লোৱা হয়। [[ডিব্ৰুগড়]] জিলাৰ মানকটা আদি ঠাইত কেৱল বাঁহেৰে মেজি সজা দেখা যায়। জিলাখনৰ কোনো ঠাইত কলগছ পুতি খৰিৰ মেজি সাজে। [[যোৰহাট]]তো চাৰিটা বাঁহৰ খুটা বা তামোলৰ খুঁটা পুতি খৰিৰ মেজি সাজে বুলি জনা গৈছে। আগৰ দিনত খৰিৰ অভাৱ নাছিল বাবে মেজিবোৰ বহু ওখকৈ (দহ-পোন্ধৰ ফুট) সজা হৈছিল। মেজি কোনে কিমান ওখকৈ সাজিব পাৰে, তাৰো অঘোষিত (আনন্দৰ) প্ৰতিযোগিতা চলিছিল। মেজিবোৰ ওপৰলৈ ক্ৰমান্বয়ে সৰুকৈ সজা হৈছিল। উজনিৰ খৰিৰ মেজিৰ পৰিৱৰ্তে নগাঁৱৰ কোনো কোনো ঠাইত, মৰিগাঁও, [[গুৱাহাটী]] আৰু [[কামৰূপ]], [[নলবাৰী]], [[বৰপেটা]], [[শোণিতপুৰ]] আদিত শুকান কলপাত, খেৰ, নৰা বা [[বিৰিণা]]ৰে মেজি সজাৰ নিয়ম আছে। এই মেজি সাজিবৰ বাবে কলপাত, বিৰিণা, খেৰ বা নৰাৰ উপৰিও গোটা বাঁহ আৰু বাঁহৰ কামি প্ৰয়োজন হয়। নলবাৰী জিলাত প্ৰথমে মূল বাঁহটো থিয়কৈ পুতি সেইটোক কেন্দ্ৰ কৰি, তাৰ পৰা চাৰি-পাঁচ ফুট আঁতৰত, সমান দূৰত্বত, বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰে পাঁচ-ছটা বাঁহ অলপ হেলনীয়াকৈ (যাতে বাঁহকেইটাৰ আগলৈ মূল বাঁহটোৰ আগত লাগে) পুতি ওপৰফালে মূল বাঁহটোৰ আগত বন্ধা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিটো বাঁহৰ আগত ডাল-পাত থাকে। চাৰিওফালে পোতা বাঁহকেইটাৰ মাজত, মূল বাঁহটোৰ চাৰিওফালে অৱশিষ্ট দীঘল-চুটি আন বাঁহ বা আগ, জেং আৰু ডাল-পাত অথবা আন সৰু-সুৰা খৰিৰ লগতে শুকান কলপাতেৰে প্ৰথমে মেজিটোৰ ভিতৰৰ অংশ পূৰোৱা হয়। তাৰ পাছত সেইবোৰৰ ওপৰত [[নৰা]] বা [[খেৰ]] জাপি দি দৌলৰ দৰে সুন্দৰকৈ সজাই তোলা হয়। কোনো কোনো অঞ্চলত কেৱল শুকান কলপাতেৰে অথবা নৰাৰে মেজি প্ৰস্তুত কৰে। [[নগাঁও]], [[মৰিগাওঁ]] আদিত আকৌ প্ৰথমে গোটা [[বাঁহ]] পুতি লৈ তাক কেন্দ্ৰ কৰি তাৰ চাৰিওফালে বাঁহৰ কামিৰে দৌল আকৃতিৰ এটা জঁকা তৈয়াৰ কৰি, তাত নৰা বা বিৰিণা বান্ধি দি মেজি সজাৰ নিয়ম আছে। কোনো কোনো ঠাইত মেজিটো ধুনীয়া দেখাবলৈ মূৰত বিৰিণাৰে এপাহ ফুল সাজি লগাই দিয়ে। এই খেৰৰ মেজিবোৰ দহৰ পৰা বিছ ফুট পৰ্যন্ত ওখকৈ সজা হয়। নামনি অসমৰ খেৰৰ মেজিৰ দৰে [[শিৱসাগৰ]], ডিব্ৰুগড় আদিৰ কোনো কোনো ঠাইত মূল কাঠৰ মেজিটোৰ কাষতে এটা দীঘল বাঁহত নৰা বা শুকান কলপাত বান্ধি এটা মেজি সজা হৈছিল। ইয়াক মেজিৰ ককায়েক বোলা হৈছিল। উৰুকাৰ সন্ধিয়া প্ৰীতিভোজ খোৱাৰ পাছত এই মেজি জ্বলাই সকলোৱে জুই পুৱায়। আনহাতে ৰাতি মেজি ৰাখিবলৈ কাষতে এটা [[ভেলাঘৰ]]ো সজা হৈছিল। এই ভেলাঘৰতে ডেকাসকলে গোটেই ৰাতি জুই পুৱাই মেজি ৰখে। কাহিলীপুৱাতে ভেলাঘৰ জ্বলাই, সেই জুইৰে গা গৰম কৰি গা ধুবলৈ যায় আৰু তিতাই-তিয়নিয়ে আহি ৰাতি চুৰ কৰি আনি, মোটাকৈ বান্ধি থোৱা শুকান জেওৰা খৰিৰে মেজি জ্বলায়। === মেজি জ্বলোৱা আৰু লোকবিশ্বাস === পুৱা মেজি জ্বলোৱা হয় ৰাতি চুৰ কৰি আনি থোৱা জেওৰা খৰিৰে। লোকবিশ্বাসৰ মতে, এনেদৰে মেজি জ্বলালেহে ঠাণ্ডা আঁতৰে। সেয়ে ৰাতি ভেলাঘৰত থাকি মেজি ৰখি থকা ডেকাসকলে গৃহস্থৰ কোনোধৰণৰ অনিষ্ট নোহোৱাকৈ জেওৰা বা তেনেধৰণৰ শুকান বাঁহ চুৰ কৰি আনি তাৰে পুৱা মেজি জ্বলায়। জেওৰা বা শুকান বাঁহ কেৱল এঘৰ মানুহৰ পৰা নানে, কম কমকৈ কেইবাঘৰৰ পৰা আনে। যিকেইঘৰৰ পৰা জেওৰা চুৰ কৰা হয়, তেওঁলোকে তাক ৰাইজৰ আশীৰ্বাদ বুলি ভাবে। কিন্তু হাঁহ-কুকুৰা বা বাৰীৰ শাক-পাচলি চুৰ কৰা নিয়ম কোনো কালেই নাছিল। বিহুৰ দিনা পুৱা জ্বলোৱা মেজিত দিবৰ বাবে নিয়া মাহকৰাই মেজিত উৎসৰ্গা কৰি তাৰে এটা অংশ ঘৰলৈ লৈ আনে আৰু সেইবোৰ আম-কঁঠাল, কল-নাৰিকল, তামোল-লাও আদি গুটি লগা গছত গুটি বেছিকৈ লাগিবলৈ ছটিয়াই দিয়ে। ভঁৰালৰ ধান সুৰক্ষিত অৱস্থাত থাকিবৰ বাবে আৰু যাতে কোনেও বাণ মাৰিব বা অপায়-অমংগল ঘটাব নোৱাৰে, তাৰ বাবেও ভঁৰাল আৰু ঘৰত সেইবোৰ ছটিওৱাৰ লগতে সমৃদ্ধিৰ কথাও ভবা হয়। একে বিশ্বাসতে মেজিৰ আধাপোৰা খৰি আনি বাৰীৰ চাৰি চুকত পোতা হয়। মাঘ বিহুত আলু নাখালে পাছৰ জন্মত গাহৰি হৈ আলু খান্দি খাই ফুৰিব লাগে বুলি বিশ্বাস আছে। সেয়ে মেজি পুৱাঁবৰ দিনা মেজিৰ জুইতে মিৰি আলু, গৰীয়া আলু, মোৱাচীনা আলু পুৰি খোৱাৰ নিয়ম কোনো কোনো অঞ্চলত বৰ্তি আছে। সামাজিক স্তৰত বা লোকাচাৰৰ দিশৰ পৰা অনুসন্ধান কৰিলে বুজা যায়, খেতি চপোৱাৰ সময়ত বন্য পশুৰ উপদ্ৰৱ বৃদ্ধি পায়। হাতী-মহে আহি জনপদসমূহত অত্যাচাৰ কৰে আৰু পকা ধান আৰু শস্য বিনষ্ট কৰে। যাৰ ফলত গৰখীয়া বা খেতিয়কে জুই জ্বলায় আৰু পানীহিলৈ ফুটাই ধাননি আৰু পথাৰসমূহ ৰক্ষা কৰে। পিছলৈ ইয়ে বিৱৰ্তন বা ৰূপান্তৰ ঘটি উৰুকাৰ নাম পায়। ==তথ্য সংগ্ৰহ== * [[প্ৰান্তিক]] ১ জানুৱাৰী ২০১১, (নিতুল চাংমাই) [[শ্ৰেণী:বিহু]] lg9ax7estkph3bneprljh04npdfsoku 625657 625656 2026-08-09T20:12:17Z Ananya Taye 28065 /* মেজি সজাৰ পৰম্পৰা */ 625657 wikitext text/x-wiki {{more footnotes}} [[চিত্ৰ:Meji.jpg|thumb|right|খৰিৰ মেজি]] {{বিহু}} '''মেজি''' হৈছে [[মাঘ বিহু]]ত জ্বলাবলৈ তৈয়াৰ কৰা কাঠ বা খেৰৰ ওখ দ'ম। বহু ঠাইত এনে মেজি কলগছৰ শুকান পাত, নৰা আদিৰে তৈয়াৰ কৰে আৰু বহু ঠাইত কাঠ-বাঁহ আদিৰেও তৈয়াৰ কৰা দেখা যায়। মাঘ বিহুৰ উৰুকাৰ নিশা মেজি জ্বলাই ভেলাঘৰত ভোজ ভাত খাই আনন্দ কৰে আৰু পিছদিনা বৰ মেজি জ্বলাই অগ্নি দেৱতাক পূজা কৰাৰ ৰীতি প্ৰচলিত আছে। ইয়াৰ পৰা বিভিন্ন অপায়-অমঙ্গল দূৰ হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ==মেজি শব্দৰ উৎস== মাঘ বিহুৰ দুটা প্ৰধান অংশ হৈছে মেজি আৰু উৰুকা। "মেজি" শব্দটো উজনি অসমত সৃষ্টি হোৱা শব্দ। গৱেষক সকলৰ মতে এই শব্দটো প্ৰাগ-চীন-তিব্বতীয় ভাষাৰ (বড়ো-কছাৰী ভাষা পৰিয়াল যেনে চুতীয়া, দেউৰী, কছাৰী,‌ ইত্যাদি ইয়াৰে এটা ঠাল) "জুই" বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ হোৱা শব্দ [https://en.wiktionary.org/wiki/Reconstruction:Proto-Sino-Tibetan/m%C9%99j ''মেজ''] (তিব্বতীয় ভাষাত [[wikt:མེ#Tibetan|མེ]] আৰু বাৰ্মিজ ভাষাত [[wikt:မီး#Burmese|မီး]])‌‌ বা বড়ো-কছাৰী মূলীয় প্ৰাচীন চুতীয়া ভাষাৰ "মিডি-য়ে-জি"ৰ (মিডি=দেৱতা/পূৰ্বপুৰুষ<ref>Brown, William, An outline of the Deori-Chutia language, p. 66(God=Midi)</ref>, য়ে=জুই<ref name=":0">Brown, William, An outline of the Deori-Chutia language, p. 65(Fire=Ye)</ref>, জি=উৰি যোৱা<ref>Brown, William, An outline of the Deori-Chutia language, p. 72(Fly=Ji)</ref>) পৰা সৃষ্টি হৈছিল। ==প্ৰচলিত লোকবিশ্বাস আৰু মেজি== [[ব'হাগ বিহু]]ৰ দৰে মাঘ বিহুতো বিভিন্ন লোকবিশ্বাস জডিত আছে বা সেইবোৰক পৰম্পৰাগত ভাৱে পালন কৰি অহা হৈছে। ফাগুন মাহত [[বৰদৈচিলা]] মাকৰ ঘৰলৈ যায় বুলি চহা সমাজত বিশ্বাস আছে। বৰদৈচিলা মাকৰ ঘৰলৈ যাওঁতে বাৰীৰ গছ-বিৰিখৰ গুটিবোৰ যাতে লৈ নাযায়, তাৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে পুহ মাহতে অথাৎ মাঘ বিহুৰ উৰুকাৰ দিনা বাৰীৰ, বিশেষকৈ গুটি লগা গছ-বিৰিখবোৰ ধানখেৰ বা নৰাৰে বান্ধি থয। (চহা সমাজে মাঘ মাহক ‘মতামাহ’ বুলি বিশ্বাস কৰে। সেয়ে মাঘ মাহত ভঁৰা্লঘৰ নুচুৱে, পপুহতে ধান মাৰি উলিয়াই থয়; ঘৰ নাসাজে, অত্যন্ত নোৱাৰি ঘৰ সাজিলেও মূধচ নোচোৱাকৈ থৈ দিয়ে, ফাগুণতহে মূধচ চায়। বিয়া বাৰুৰ দিন ঠিক নকৰে; মাঘত [[ঢেঁকী]] চুব নাপায়, সেয়ে পুহতে ধান ঢেঁকীত বানি মাঘ মাহটোৰ কাৰণে চাউল উলিয়াই থয়, পূৰঠ যেন লগা কলঠোকা পুহতে কাটি থয়; পাণ ছিঙি কলগছৰ বুকুত ভৰাই থয়। একেটা কাৰণতে মাঘমাহত গছ নাবান্ধি পুহতে বান্ধি থয়। ) ===মেজিৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কীয় লোককথা=== [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰীসকলৰ]] মাজত মেজিৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে এটা লোককথা প্ৰচলিত আছে। সৰনান দেউৰীয়ে লিপিবদ্ধ কৰা এই লোককথা অনুসৰি, সৃষ্টিৰ পাতনিত কুন্দিমামা বা আদি পিতা-মাতাই সৃষ্টিৰ বিস্তাৰ কামনা কৰি তেওঁলোকৰ মহাশক্তিৰ পৰা উৎপন্ন হোৱা দেৱতাসকলক আহ্বান কৰে। সূৰ্যৰ উত্তৰায়ণৰ পুণ্য লগ্নত আদি পিতাই দেৱতাসকলক প্ৰকৃতিৰ সৈতে নৈত স্নান কৰিবলৈ আদেশ দিয়ে। স্নান কৰি থাকোঁতে তেওঁলোকে নৈত এটা মৃতদেহ উটি অহা দেখে। দেৱতাসকলে ভয় খাই আঁতৰি যায় যদিও প্ৰকৃতিয়ে মৃতদেহটো সাবটি ধৰি পাৰলৈ তুলি আনে। পাছত তেওঁলোকে জানিব পাৰে যে জগতৰ কল্যাণৰ হেতু আদি পিতাই নিজেই আত্মবলিদান দিছিল। তেতিয়া দেৱতাসকলে চিতা সাজি তেওঁৰ মৃতদেহ কাঠ-সংস্কাৰ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁলোকে পুনৰ স্নান কৰি চিতাভস্মৰ অনুলেপন লৈ স্বগৃহলৈ গমন কৰে। এই ঘটনাৰ পৰাই মেজিৰ উৎপত্তি হোৱা বুলি উক্ত দেউৰী লোকবিশ্বাসত কোৱা হয়।<ref name="DeoriMeji">{{cite book |last=Deori |first=Saranan |title=Dibangar Pora Luituloi: A Collection of Deori Folk Tales |publisher=Assam Institute of Research for Tribals and Scheduled Castes |location=Guwahati |year=2010 |pages=29–30 |url=https://archive.org/details/in.gov.tribals.73882 |access-date=26 July 2026 |language=as }}</ref> এই লোকবিশ্বাস অনুসৰি মেজি হৈছে আদি পুৰুষ বা পিতাৰ চিতা আৰু সৃষ্টি-পাতনিৰ পুণ্য স্মৃতি। উৎসটোৱে ইয়াক অগ্নিপূজাৰ ব্যৱস্থা বুলি নধৰি, প্ৰতি বছৰে সূৰ্যৰ উত্তৰায়ণৰ সময়ত আদি পিতাৰ আত্মত্যাগ আৰু সৃষ্টি-পাতনিৰ স্মৰণত মেজি পোৰা হয় বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref name="DeoriMeji" /> বিহুৰ দিনা পুৱা জ্বলোৱা মেজিত দিবৰ বাবে নিয়া মাহকৰাই মেজিত উৎসগা কৰি তাৰে এটা অংশ ঘৰলৈ লৈ আনে আৰু সেইবোৰ আম-কঁঠাল, কলকল-নাৰিকল, তামোল-লাও আদি গুটি লগা গছত গুটি বেছিকৈ লাগিবলৈ ছটিয়াই দিয়ে। ভঁৰালৰ ধান সুৰক্ষিত অৱস্থাত থাকিবৰ বাবে আৰু যাতে কোনেও বাণ মাৰিব বা অপায়-অমংগল ঘটাব নোৱাৰে, তাৰ বাবেও [[ভঁৰাল]] আৰু ঘৰত সেইবোৰ ছটিওৱাৰ লগতে সমৃদ্ধিৰ কথাও ভৱা হয়। একে বিশ্বাসতে মেজিৰ আধাপুৰা খৰি আনি বাৰীৰ চাৰি চুকত পোতা হয়। মাঘ বিহুত আলু নাখালে পাছৰ জন্মত গাহৰি হৈ আলু খান্দি খাই ফুৰিব লাগে বুলি বিশ্বাস আছে। সেয়ে মেজি পুৱাঁবৰ দিনা মেজিৰ জুইতে মিৰি আলু, গৰীয়া আলু, মোৱাচীনা আলু পুৰি খোৱাৰ নিয়ম কোনো কোনো অঞ্চলত বতি আছে। পুৱা মেজি জ্বলোৱা হয় ৰাতি চুৰ কৰি আনি থোৱা জেওৰা খৰিৰে। লোকবিশ্বাসৰ মতে, এনেদৰে মেজি জ্বলালেহে ঠাণ্ডা আঁতৰে। সেয়ে ৰাতি ভেলাঘৰত থাকি মেজি ৰখি থকা ডেকাসকলে গৃহস্থৰ কোনোধৰণৰ অনিষ্ট নোহোৱাকৈ জেওৰা বা তেনেধৰণৰ শুকান বাঁহ চুৰ কৰি আনি তাৰে পুৱা মেজি জ্বলায়। জেওৰা বা শুকান বাহঁ কেৱল এঘৰ মানুহৰ পৰা নানে, কম কমকৈ কেইবাঘৰৰ পৰা আনে। যিকেইঘৰৰপৰা জেওৰা চুৰ কৰা হয়, তেওঁলোকে তাক ৰাইজৰ আশীবাদ বুলি ভাবে। কিন্তু হাহঁ-কুকুৰা বা বাৰীৰ শাক-পাচলি চুৰ কৰা নিয়ম কোনো কালেই নাছিল। == মেজি সজাৰ পৰম্পৰা == মাঘ বিহু ইংৰাজী বছৰৰ লেখেৰে বছৰৰ প্ৰথম আৰু অসমীয়া মাহৰ লেখেৰে বছৰৰ শেষ [[বিহু]]। চহা কৃষকৰ গভীৰ আশা আৰু প্ৰত্যয়ৰ লগতে প্ৰয়োজনৰ ভাতমুঠি যেতিয়া পথাৰৰ পৰা [[ভঁৰাল]]লৈ আহে, তেতিয়াই তেওঁলোকৰ মনত সীমাহীন আনন্দই বিৰাজ কৰে। আশা কৰা বস্তুটো হাতলৈ অহাৰ আনন্দৰ পৰিণতিৰ ফলস্বৰূপেই এই বিহুৰ আয়োজন। পুহ আৰু মাঘ মাহৰ সংক্ৰান্তিত পালন কৰা এই বিহুৰ আন এটা নাম- [[মাঘ বিহু|ভোগালী বিহু]]। সম্ভৱত: আকালৰ অৱসান ঘটাই আৰু ভোগৰ দিনত অহাৰ বাবেই পৰৱৰ্তী সময়ত এই উৎসৱক ‘ভোগালী বিহু’ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছিল। মূলত: চহা কৃষকে আশা কৰা মতে [[ধান]] মুঠি নিজৰ হাতলৈ অহাৰ আনন্দ আৰু শীতক বিদায় দিয়াৰ উদ্দেশ্যেই এই বিহু পালন কৰা হয়। পোৱাৰ আনন্দ আৰু শীতক বিদায় দিয়াৰ বাবে পালন কৰা এই উৎসৱটোৰ উৎস সম্পৰ্কে বিভিন্ন পণ্ডিতৰ বিভিন্ন মত যদিও ইয়াত অনাৰ্যৰ অৱদান সকলোতকৈ বেছি। চীনৰ তিব্বতীয়-বৰ্মীয় লোকসকলে লচাৰ নামৰ এটা উৎসৱ পালন কৰে য'ত মেজি জ্বলোৱা হয়। বৌদ্ধ ধৰ্মৰ তাই লোকসকলে মকৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা বুদ্ধৰ নামত মেজি সাজি জ্বলাই। লোকবিশ্বাসৰ মতে এই দিনটোতে বুদ্ধদেৱে নিজৰ মৃত্যুৰ আগজাননী দিছিল। সেইবাবে মাঘ বিহুৰ পাছৰ পূৰ্ণিমাত [[মেজি]] সাজি, ভোজভাত খাই এই উৎসৱ পালন কৰিছিল বুলি জনা যায়। মাঘ বিহুত মেজি সজাৰ নিয়ম আৰু পৰম্পৰা ঠাইবিশেষে বেলেগ বেলেগ। উজনি অসমত আৰু মধ্য অসমৰ কোনো কোনো ঠাইত বাঁহ আৰু কাঠ-খৰিৰে মেজি সজা হয় যদিও গুৱাহাটীকে ধৰি নামনি অসম আৰু মধ্য অসমৰ কিছু অঞ্চলত শুকান কলপাত আৰু খেৰ-নৰা বা বিৰিণা আদিৰে মেজি সাজি জ্বলোৱা নিয়ম আছে। খৰিৰে মেজি সজাৰ পদ্ধতি দীঘলীয়া। বিহুৰ পোন্ধৰ-বিছ দিন আগৰ পৰাই খৰি গোটোৱাৰ কাম আৰম্ভ হয়। শিৱসাগৰ জিলাত চাৰিজোপা বা এজোপা কলগছেৰে সজোৱা মেজিটো প্ৰস্তুত কৰি উলিওৱাৰ বাবে চুবুৰিটোৰ (একেটা নামঘৰতে খোৱা) প্ৰতিঘৰৰ পৰা এডোখৰকৈ খৰি আনি নামঘৰৰ কাষৰ পথাৰত গোটোৱা হয়। মেজিৰ বাবে প্ৰথমে খৰিডাল নামঘৰীয়া, সাধু বা সাতোলাৰ ঘৰত কটা হয়। নামঘৰৰ মুৰব্বীজনে গাঁৱৰ আন বয়োজ্যেষ্ঠৰ সহযোগত আশীৰ্বাদ দি গছজোপাত এঘাপ মাৰি দিয়ে। তাৰ পাছত ডেকাসকলে বাকী কাম সমাধা কৰে। ঘৰে ঘৰে গৈ খৰি কাটি আনি গোটোৱাৰ পাছত সেইবোৰ ফালি শুকাবলৈ দিয়া হয় আৰু বিহুৰ উৰুকাৰ দিনা আবেলিলৈ মেজি সাজে। সাধাৰণতে এজোপা বা চাৰিজোপা মধ্যমীয়া কলগছেৰে সজা মেজিটো প্ৰথমে যোগ চিনৰ আহিত প্ৰায় এফুট বহল আৰু চাৰি-পাঁচ ইঞ্চিমান দকৈ খান্দি লোৱা চাৰি চুকত চাৰিজোপা কলগছ পুতে। কলগছজোপাৰ পূব আৰু পশ্চিম দিশত, কলগছৰ বাহিৰত, দুডাল কাঠৰ গড় দি গছজোপাৰ ভিতৰৰ ফালে যোগ চিনৰ আহিতে খৰিবোৰ জপা হয়। জুইৰ তাপত কলগছজোপা যাতে বাহিৰৰ ফালে আঁতৰি বা হাউলি নাযায়, তাৰ বাবে প্ৰতি তিনি-চাৰি জাপ খৰিৰ অন্তৰে অন্তৰে কুমলীয়া বাঁহৰ টঙালেৰে চাৰিওজোপা কলগছ সাঙুৰি পেটাবান্ধ দিয়া হয়। মেজি জ্বলি থকা অৱস্থাতে ফুটি ডাঙৰ শব্দ হ’বৰ বাবে খৰিবোৰৰ মাজে মাজে কুমলীয়া গোটা বাঁহো ভৰাই দিয়া হয়। [[image:Meji at bharalu.JPG|thumb|right|200px|[[গুৱাহাটী]]ৰ ভৰলুমুখৰ সোণাৰাম খেলপথাৰত ভোগালী বিহুৰ মেজি।]] কোনো কোনো ঠাইত পানীহিলৈৰ ব্যৱস্থা কৰে। মাত্ৰ কলগছ দি সজাৰ মেজিৰ ক্ষেত্ৰত কলগছজোপাৰ মাজতে পুতি, মেজিত জপা খৰিবোৰ ধৰি ৰাখিবৰ বাবে চাৰিওফালে চাৰিটা গোটা বাঁহ বা [[তামোল]] গছ কাটি আনি পুতি দিয়া দেখা যায়। খৰিৰ মেজি সজাৰ উল্লিখিত বিৱৰণটোৰ কিছু ইফাল-সিফাল কৰি [[যোৰহাট]], [[গোলাঘাট]], [[দেৰগাঁও]], [[ডিব্ৰুগড়]], [[তিনিচুকীয়া]], [[লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি]] আদিতো খৰিৰ মেজি সজা দেখা যায়। [[গোলাঘাট]]ৰ মহুৰামুখ আদি ঠাইত কলগছেৰে মেজি সজাৰ পৰিৱৰ্তে গোলাঘাট টাউন আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে চাৰিটা গোটা বাঁহ বা তামোল পুতি ওপৰত উল্লেখ কৰাৰ দৰে খৰি জাপি মেজি সাজে। মেৰাপানীত মেজিটোৰ ওপৰত এডাল সৰু বাঁহত ধেনু-কাঁড়ক ভীষ্মৰ প্ৰতীক হিচাপে লোৱা হয়। [[ডিব্ৰুগড়]] জিলাৰ মানকটা আদি ঠাইত কেৱল বাঁহেৰে মেজি সজা দেখা যায়। জিলাখনৰ কোনো ঠাইত কলগছ পুতি খৰিৰ মেজি সাজে। [[যোৰহাট]]তো চাৰিটা বাঁহৰ খুটা বা তামোলৰ খুঁটা পুতি খৰিৰ মেজি সাজে বুলি জনা গৈছে। আগৰ দিনত খৰিৰ অভাৱ নাছিল বাবে মেজিবোৰ বহু ওখকৈ (দহ-পোন্ধৰ ফুট) সজা হৈছিল। মেজি কোনে কিমান ওখকৈ সাজিব পাৰে, তাৰো অঘোষিত (আনন্দৰ) প্ৰতিযোগিতা চলিছিল। মেজিবোৰ ওপৰলৈ ক্ৰমান্বয়ে সৰুকৈ সজা হৈছিল। উজনিৰ খৰিৰ মেজিৰ পৰিৱৰ্তে নগাঁৱৰ কোনো কোনো ঠাইত, মৰিগাঁও, [[গুৱাহাটী]] আৰু [[কামৰূপ]], [[নলবাৰী]], [[বৰপেটা]], [[শোণিতপুৰ]] আদিত শুকান কলপাত, খেৰ, নৰা বা [[বিৰিণা]]ৰে মেজি সজাৰ নিয়ম আছে। এই মেজি সাজিবৰ বাবে কলপাত, বিৰিণা, খেৰ বা নৰাৰ উপৰিও গোটা বাঁহ আৰু বাঁহৰ কামি প্ৰয়োজন হয়। নলবাৰী জিলাত প্ৰথমে মূল বাঁহটো থিয়কৈ পুতি সেইটোক কেন্দ্ৰ কৰি, তাৰ পৰা চাৰি-পাঁচ ফুট আঁতৰত, সমান দূৰত্বত, বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰে পাঁচ-ছটা বাঁহ অলপ হেলনীয়াকৈ (যাতে বাঁহকেইটাৰ আগলৈ মূল বাঁহটোৰ আগত লাগে) পুতি ওপৰফালে মূল বাঁহটোৰ আগত বন্ধা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিটো বাঁহৰ আগত ডাল-পাত থাকে। চাৰিওফালে পোতা বাঁহকেইটাৰ মাজত, মূল বাঁহটোৰ চাৰিওফালে অৱশিষ্ট দীঘল-চুটি আন বাঁহ বা আগ, জেং আৰু ডাল-পাত অথবা আন সৰু-সুৰা খৰিৰ লগতে শুকান কলপাতেৰে প্ৰথমে মেজিটোৰ ভিতৰৰ অংশ পূৰোৱা হয়। তাৰ পাছত সেইবোৰৰ ওপৰত নৰা বা খেৰ জাপি দি দৌলৰ দৰে সুন্দৰকৈ সজাই তোলা হয়। কোনো কোনো অঞ্চলত কেৱল শুকান কলপাতেৰে অথবা নৰাৰে মেজি প্ৰস্তুত কৰে। [[নগাঁও]], [[মৰিগাওঁ]] আদিত আকৌ প্ৰথমে গোটা [[বাঁহ]] পুতি লৈ তাক কেন্দ্ৰ কৰি তাৰ চাৰিওফালে বাঁহৰ কামিৰে দৌল আকৃতিৰ এটা জঁকা তৈয়াৰ কৰি, তাত নৰা বা বিৰিণা বান্ধি দি মেজি সজাৰ নিয়ম আছে। কোনো কোনো ঠাইত মেজিটো ধুনীয়া দেখাবলৈ মূৰত বিৰিণাৰে এপাহ ফুল সাজি লগাই দিয়ে। এই খেৰৰ মেজিবোৰ দহৰ পৰা বিছ ফুট পৰ্যন্ত ওখকৈ সজা হয়। নামনি অসমৰ খেৰৰ মেজিৰ দৰে [[শিৱসাগৰ]], ডিব্ৰুগড় আদিৰ কোনো কোনো ঠাইত মূল কাঠৰ মেজিটোৰ কাষতে এটা দীঘল বাঁহত নৰা বা শুকান কলপাত বান্ধি এটা মেজি সজা হৈছিল। ইয়াক মেজিৰ ককায়েক বোলা হৈছিল। উৰুকাৰ সন্ধিয়া প্ৰীতিভোজ খোৱাৰ পাছত এই মেজি জ্বলাই সকলোৱে জুই পুৱায়। আনহাতে ৰাতি মেজি ৰাখিবলৈ কাষতে এটা ভেলাঘৰো সজা হৈছিল। এই ভেলাঘৰতে ডেকাসকলে গোটেই ৰাতি জুই পুৱাই মেজি ৰখে। কাহিলীপুৱাতে ভেলাঘৰ জ্বলাই, সেই জুইৰে গা গৰম কৰি গা ধুবলৈ যায় আৰু তিতাই-তিয়নিয়ে আহি ৰাতি চুৰ কৰি আনি, মোটাকৈ বান্ধি থোৱা শুকান জেওৰা খৰিৰে মেজি জ্বলায়। === মেজি জ্বলোৱা আৰু লোকবিশ্বাস === পুৱা মেজি জ্বলোৱা হয় ৰাতি চুৰ কৰি আনি থোৱা জেওৰা খৰিৰে। লোকবিশ্বাসৰ মতে, এনেদৰে মেজি জ্বলালেহে ঠাণ্ডা আঁতৰে। সেয়ে ৰাতি ভেলাঘৰত থাকি মেজি ৰখি থকা ডেকাসকলে গৃহস্থৰ কোনোধৰণৰ অনিষ্ট নোহোৱাকৈ জেওৰা বা তেনেধৰণৰ শুকান বাঁহ চুৰ কৰি আনি তাৰে পুৱা মেজি জ্বলায়। জেওৰা বা শুকান বাঁহ কেৱল এঘৰ মানুহৰ পৰা নানে, কম কমকৈ কেইবাঘৰৰ পৰা আনে। যিকেইঘৰৰ পৰা জেওৰা চুৰ কৰা হয়, তেওঁলোকে তাক ৰাইজৰ আশীৰ্বাদ বুলি ভাবে। কিন্তু হাঁহ-কুকুৰা বা বাৰীৰ শাক-পাচলি চুৰ কৰা নিয়ম কোনো কালেই নাছিল। বিহুৰ দিনা পুৱা জ্বলোৱা মেজিত দিবৰ বাবে নিয়া মাহকৰাই মেজিত উৎসৰ্গা কৰি তাৰে এটা অংশ ঘৰলৈ লৈ আনে আৰু সেইবোৰ আম-কঁঠাল, কল-নাৰিকল, তামোল-লাও আদি গুটি লগা গছত গুটি বেছিকৈ লাগিবলৈ ছটিয়াই দিয়ে। ভঁৰালৰ ধান সুৰক্ষিত অৱস্থাত থাকিবৰ বাবে আৰু যাতে কোনেও বাণ মাৰিব বা অপায়-অমংগল ঘটাব নোৱাৰে, তাৰ বাবেও ভঁৰাল আৰু ঘৰত সেইবোৰ ছটিওৱাৰ লগতে সমৃদ্ধিৰ কথাও ভবা হয়। একে বিশ্বাসতে মেজিৰ আধাপোৰা খৰি আনি বাৰীৰ চাৰি চুকত পোতা হয়। মাঘ বিহুত আলু নাখালে পাছৰ জন্মত গাহৰি হৈ আলু খান্দি খাই ফুৰিব লাগে বুলি বিশ্বাস আছে। সেয়ে মেজি পুৱাঁবৰ দিনা মেজিৰ জুইতে মিৰি আলু, গৰীয়া আলু, মোৱাচীনা আলু পুৰি খোৱাৰ নিয়ম কোনো কোনো অঞ্চলত বৰ্তি আছে। সামাজিক স্তৰত বা লোকাচাৰৰ দিশৰ পৰা অনুসন্ধান কৰিলে বুজা যায়, খেতি চপোৱাৰ সময়ত বন্য পশুৰ উপদ্ৰৱ বৃদ্ধি পায়। হাতী-মহে আহি জনপদসমূহত অত্যাচাৰ কৰে আৰু পকা ধান আৰু শস্য বিনষ্ট কৰে। যাৰ ফলত গৰখীয়া বা খেতিয়কে জুই জ্বলায় আৰু পানীহিলৈ ফুটাই ধাননি আৰু পথাৰসমূহ ৰক্ষা কৰে। পিছলৈ ইয়ে বিৱৰ্তন বা ৰূপান্তৰ ঘটি উৰুকাৰ নাম পায়। ==তথ্য সংগ্ৰহ== * [[প্ৰান্তিক]] ১ জানুৱাৰী ২০১১, (নিতুল চাংমাই) [[শ্ৰেণী:বিহু]] jabr0384yhb8mhzdy58y9i2kyum227d 625658 625657 2026-08-09T20:13:01Z Ananya Taye 28065 This was already added in the later section. So removing it from here 625658 wikitext text/x-wiki {{more footnotes}} [[চিত্ৰ:Meji.jpg|thumb|right|খৰিৰ মেজি]] {{বিহু}} '''মেজি''' হৈছে [[মাঘ বিহু]]ত জ্বলাবলৈ তৈয়াৰ কৰা কাঠ বা খেৰৰ ওখ দ'ম। বহু ঠাইত এনে মেজি কলগছৰ শুকান পাত, নৰা আদিৰে তৈয়াৰ কৰে আৰু বহু ঠাইত কাঠ-বাঁহ আদিৰেও তৈয়াৰ কৰা দেখা যায়। মাঘ বিহুৰ উৰুকাৰ নিশা মেজি জ্বলাই ভেলাঘৰত ভোজ ভাত খাই আনন্দ কৰে আৰু পিছদিনা বৰ মেজি জ্বলাই অগ্নি দেৱতাক পূজা কৰাৰ ৰীতি প্ৰচলিত আছে। ইয়াৰ পৰা বিভিন্ন অপায়-অমঙ্গল দূৰ হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ==মেজি শব্দৰ উৎস== মাঘ বিহুৰ দুটা প্ৰধান অংশ হৈছে মেজি আৰু উৰুকা। "মেজি" শব্দটো উজনি অসমত সৃষ্টি হোৱা শব্দ। গৱেষক সকলৰ মতে এই শব্দটো প্ৰাগ-চীন-তিব্বতীয় ভাষাৰ (বড়ো-কছাৰী ভাষা পৰিয়াল যেনে চুতীয়া, দেউৰী, কছাৰী,‌ ইত্যাদি ইয়াৰে এটা ঠাল) "জুই" বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ হোৱা শব্দ [https://en.wiktionary.org/wiki/Reconstruction:Proto-Sino-Tibetan/m%C9%99j ''মেজ''] (তিব্বতীয় ভাষাত [[wikt:མེ#Tibetan|མེ]] আৰু বাৰ্মিজ ভাষাত [[wikt:မီး#Burmese|မီး]])‌‌ বা বড়ো-কছাৰী মূলীয় প্ৰাচীন চুতীয়া ভাষাৰ "মিডি-য়ে-জি"ৰ (মিডি=দেৱতা/পূৰ্বপুৰুষ<ref>Brown, William, An outline of the Deori-Chutia language, p. 66(God=Midi)</ref>, য়ে=জুই<ref name=":0">Brown, William, An outline of the Deori-Chutia language, p. 65(Fire=Ye)</ref>, জি=উৰি যোৱা<ref>Brown, William, An outline of the Deori-Chutia language, p. 72(Fly=Ji)</ref>) পৰা সৃষ্টি হৈছিল। ==প্ৰচলিত লোকবিশ্বাস আৰু মেজি== [[ব'হাগ বিহু]]ৰ দৰে মাঘ বিহুতো বিভিন্ন লোকবিশ্বাস জডিত আছে বা সেইবোৰক পৰম্পৰাগত ভাৱে পালন কৰি অহা হৈছে। ফাগুন মাহত [[বৰদৈচিলা]] মাকৰ ঘৰলৈ যায় বুলি চহা সমাজত বিশ্বাস আছে। বৰদৈচিলা মাকৰ ঘৰলৈ যাওঁতে বাৰীৰ গছ-বিৰিখৰ গুটিবোৰ যাতে লৈ নাযায়, তাৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে পুহ মাহতে অথাৎ মাঘ বিহুৰ উৰুকাৰ দিনা বাৰীৰ, বিশেষকৈ গুটি লগা গছ-বিৰিখবোৰ ধানখেৰ বা নৰাৰে বান্ধি থয। (চহা সমাজে মাঘ মাহক ‘মতামাহ’ বুলি বিশ্বাস কৰে। সেয়ে মাঘ মাহত ভঁৰা্লঘৰ নুচুৱে, পপুহতে ধান মাৰি উলিয়াই থয়; ঘৰ নাসাজে, অত্যন্ত নোৱাৰি ঘৰ সাজিলেও মূধচ নোচোৱাকৈ থৈ দিয়ে, ফাগুণতহে মূধচ চায়। বিয়া বাৰুৰ দিন ঠিক নকৰে; মাঘত [[ঢেঁকী]] চুব নাপায়, সেয়ে পুহতে ধান ঢেঁকীত বানি মাঘ মাহটোৰ কাৰণে চাউল উলিয়াই থয়, পূৰঠ যেন লগা কলঠোকা পুহতে কাটি থয়; পাণ ছিঙি কলগছৰ বুকুত ভৰাই থয়। একেটা কাৰণতে মাঘমাহত গছ নাবান্ধি পুহতে বান্ধি থয়। ) ===মেজিৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কীয় লোককথা=== [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰীসকলৰ]] মাজত মেজিৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে এটা লোককথা প্ৰচলিত আছে। সৰনান দেউৰীয়ে লিপিবদ্ধ কৰা এই লোককথা অনুসৰি, সৃষ্টিৰ পাতনিত কুন্দিমামা বা আদি পিতা-মাতাই সৃষ্টিৰ বিস্তাৰ কামনা কৰি তেওঁলোকৰ মহাশক্তিৰ পৰা উৎপন্ন হোৱা দেৱতাসকলক আহ্বান কৰে। সূৰ্যৰ উত্তৰায়ণৰ পুণ্য লগ্নত আদি পিতাই দেৱতাসকলক প্ৰকৃতিৰ সৈতে নৈত স্নান কৰিবলৈ আদেশ দিয়ে। স্নান কৰি থাকোঁতে তেওঁলোকে নৈত এটা মৃতদেহ উটি অহা দেখে। দেৱতাসকলে ভয় খাই আঁতৰি যায় যদিও প্ৰকৃতিয়ে মৃতদেহটো সাবটি ধৰি পাৰলৈ তুলি আনে। পাছত তেওঁলোকে জানিব পাৰে যে জগতৰ কল্যাণৰ হেতু আদি পিতাই নিজেই আত্মবলিদান দিছিল। তেতিয়া দেৱতাসকলে চিতা সাজি তেওঁৰ মৃতদেহ কাঠ-সংস্কাৰ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁলোকে পুনৰ স্নান কৰি চিতাভস্মৰ অনুলেপন লৈ স্বগৃহলৈ গমন কৰে। এই ঘটনাৰ পৰাই মেজিৰ উৎপত্তি হোৱা বুলি উক্ত দেউৰী লোকবিশ্বাসত কোৱা হয়।<ref name="DeoriMeji">{{cite book |last=Deori |first=Saranan |title=Dibangar Pora Luituloi: A Collection of Deori Folk Tales |publisher=Assam Institute of Research for Tribals and Scheduled Castes |location=Guwahati |year=2010 |pages=29–30 |url=https://archive.org/details/in.gov.tribals.73882 |access-date=26 July 2026 |language=as }}</ref> এই লোকবিশ্বাস অনুসৰি মেজি হৈছে আদি পুৰুষ বা পিতাৰ চিতা আৰু সৃষ্টি-পাতনিৰ পুণ্য স্মৃতি। উৎসটোৱে ইয়াক অগ্নিপূজাৰ ব্যৱস্থা বুলি নধৰি, প্ৰতি বছৰে সূৰ্যৰ উত্তৰায়ণৰ সময়ত আদি পিতাৰ আত্মত্যাগ আৰু সৃষ্টি-পাতনিৰ স্মৰণত মেজি পোৰা হয় বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref name="DeoriMeji" /> == মেজি সজাৰ পৰম্পৰা == মাঘ বিহু ইংৰাজী বছৰৰ লেখেৰে বছৰৰ প্ৰথম আৰু অসমীয়া মাহৰ লেখেৰে বছৰৰ শেষ [[বিহু]]। চহা কৃষকৰ গভীৰ আশা আৰু প্ৰত্যয়ৰ লগতে প্ৰয়োজনৰ ভাতমুঠি যেতিয়া পথাৰৰ পৰা [[ভঁৰাল]]লৈ আহে, তেতিয়াই তেওঁলোকৰ মনত সীমাহীন আনন্দই বিৰাজ কৰে। আশা কৰা বস্তুটো হাতলৈ অহাৰ আনন্দৰ পৰিণতিৰ ফলস্বৰূপেই এই বিহুৰ আয়োজন। পুহ আৰু মাঘ মাহৰ সংক্ৰান্তিত পালন কৰা এই বিহুৰ আন এটা নাম- [[মাঘ বিহু|ভোগালী বিহু]]। সম্ভৱত: আকালৰ অৱসান ঘটাই আৰু ভোগৰ দিনত অহাৰ বাবেই পৰৱৰ্তী সময়ত এই উৎসৱক ‘ভোগালী বিহু’ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছিল। মূলত: চহা কৃষকে আশা কৰা মতে [[ধান]] মুঠি নিজৰ হাতলৈ অহাৰ আনন্দ আৰু শীতক বিদায় দিয়াৰ উদ্দেশ্যেই এই বিহু পালন কৰা হয়। পোৱাৰ আনন্দ আৰু শীতক বিদায় দিয়াৰ বাবে পালন কৰা এই উৎসৱটোৰ উৎস সম্পৰ্কে বিভিন্ন পণ্ডিতৰ বিভিন্ন মত যদিও ইয়াত অনাৰ্যৰ অৱদান সকলোতকৈ বেছি। চীনৰ তিব্বতীয়-বৰ্মীয় লোকসকলে লচাৰ নামৰ এটা উৎসৱ পালন কৰে য'ত মেজি জ্বলোৱা হয়। বৌদ্ধ ধৰ্মৰ তাই লোকসকলে মকৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা বুদ্ধৰ নামত মেজি সাজি জ্বলাই। লোকবিশ্বাসৰ মতে এই দিনটোতে বুদ্ধদেৱে নিজৰ মৃত্যুৰ আগজাননী দিছিল। সেইবাবে মাঘ বিহুৰ পাছৰ পূৰ্ণিমাত [[মেজি]] সাজি, ভোজভাত খাই এই উৎসৱ পালন কৰিছিল বুলি জনা যায়। মাঘ বিহুত মেজি সজাৰ নিয়ম আৰু পৰম্পৰা ঠাইবিশেষে বেলেগ বেলেগ। উজনি অসমত আৰু মধ্য অসমৰ কোনো কোনো ঠাইত বাঁহ আৰু কাঠ-খৰিৰে মেজি সজা হয় যদিও গুৱাহাটীকে ধৰি নামনি অসম আৰু মধ্য অসমৰ কিছু অঞ্চলত শুকান কলপাত আৰু খেৰ-নৰা বা বিৰিণা আদিৰে মেজি সাজি জ্বলোৱা নিয়ম আছে। খৰিৰে মেজি সজাৰ পদ্ধতি দীঘলীয়া। বিহুৰ পোন্ধৰ-বিছ দিন আগৰ পৰাই খৰি গোটোৱাৰ কাম আৰম্ভ হয়। শিৱসাগৰ জিলাত চাৰিজোপা বা এজোপা কলগছেৰে সজোৱা মেজিটো প্ৰস্তুত কৰি উলিওৱাৰ বাবে চুবুৰিটোৰ (একেটা নামঘৰতে খোৱা) প্ৰতিঘৰৰ পৰা এডোখৰকৈ খৰি আনি নামঘৰৰ কাষৰ পথাৰত গোটোৱা হয়। মেজিৰ বাবে প্ৰথমে খৰিডাল নামঘৰীয়া, সাধু বা সাতোলাৰ ঘৰত কটা হয়। নামঘৰৰ মুৰব্বীজনে গাঁৱৰ আন বয়োজ্যেষ্ঠৰ সহযোগত আশীৰ্বাদ দি গছজোপাত এঘাপ মাৰি দিয়ে। তাৰ পাছত ডেকাসকলে বাকী কাম সমাধা কৰে। ঘৰে ঘৰে গৈ খৰি কাটি আনি গোটোৱাৰ পাছত সেইবোৰ ফালি শুকাবলৈ দিয়া হয় আৰু বিহুৰ উৰুকাৰ দিনা আবেলিলৈ মেজি সাজে। সাধাৰণতে এজোপা বা চাৰিজোপা মধ্যমীয়া কলগছেৰে সজা মেজিটো প্ৰথমে যোগ চিনৰ আহিত প্ৰায় এফুট বহল আৰু চাৰি-পাঁচ ইঞ্চিমান দকৈ খান্দি লোৱা চাৰি চুকত চাৰিজোপা কলগছ পুতে। কলগছজোপাৰ পূব আৰু পশ্চিম দিশত, কলগছৰ বাহিৰত, দুডাল কাঠৰ গড় দি গছজোপাৰ ভিতৰৰ ফালে যোগ চিনৰ আহিতে খৰিবোৰ জপা হয়। জুইৰ তাপত কলগছজোপা যাতে বাহিৰৰ ফালে আঁতৰি বা হাউলি নাযায়, তাৰ বাবে প্ৰতি তিনি-চাৰি জাপ খৰিৰ অন্তৰে অন্তৰে কুমলীয়া বাঁহৰ টঙালেৰে চাৰিওজোপা কলগছ সাঙুৰি পেটাবান্ধ দিয়া হয়। মেজি জ্বলি থকা অৱস্থাতে ফুটি ডাঙৰ শব্দ হ’বৰ বাবে খৰিবোৰৰ মাজে মাজে কুমলীয়া গোটা বাঁহো ভৰাই দিয়া হয়। [[image:Meji at bharalu.JPG|thumb|right|200px|[[গুৱাহাটী]]ৰ ভৰলুমুখৰ সোণাৰাম খেলপথাৰত ভোগালী বিহুৰ মেজি।]] কোনো কোনো ঠাইত পানীহিলৈৰ ব্যৱস্থা কৰে। মাত্ৰ কলগছ দি সজাৰ মেজিৰ ক্ষেত্ৰত কলগছজোপাৰ মাজতে পুতি, মেজিত জপা খৰিবোৰ ধৰি ৰাখিবৰ বাবে চাৰিওফালে চাৰিটা গোটা বাঁহ বা [[তামোল]] গছ কাটি আনি পুতি দিয়া দেখা যায়। খৰিৰ মেজি সজাৰ উল্লিখিত বিৱৰণটোৰ কিছু ইফাল-সিফাল কৰি [[যোৰহাট]], [[গোলাঘাট]], [[দেৰগাঁও]], [[ডিব্ৰুগড়]], [[তিনিচুকীয়া]], [[লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি]] আদিতো খৰিৰ মেজি সজা দেখা যায়। [[গোলাঘাট]]ৰ মহুৰামুখ আদি ঠাইত কলগছেৰে মেজি সজাৰ পৰিৱৰ্তে গোলাঘাট টাউন আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে চাৰিটা গোটা বাঁহ বা তামোল পুতি ওপৰত উল্লেখ কৰাৰ দৰে খৰি জাপি মেজি সাজে। মেৰাপানীত মেজিটোৰ ওপৰত এডাল সৰু বাঁহত ধেনু-কাঁড়ক ভীষ্মৰ প্ৰতীক হিচাপে লোৱা হয়। [[ডিব্ৰুগড়]] জিলাৰ মানকটা আদি ঠাইত কেৱল বাঁহেৰে মেজি সজা দেখা যায়। জিলাখনৰ কোনো ঠাইত কলগছ পুতি খৰিৰ মেজি সাজে। [[যোৰহাট]]তো চাৰিটা বাঁহৰ খুটা বা তামোলৰ খুঁটা পুতি খৰিৰ মেজি সাজে বুলি জনা গৈছে। আগৰ দিনত খৰিৰ অভাৱ নাছিল বাবে মেজিবোৰ বহু ওখকৈ (দহ-পোন্ধৰ ফুট) সজা হৈছিল। মেজি কোনে কিমান ওখকৈ সাজিব পাৰে, তাৰো অঘোষিত (আনন্দৰ) প্ৰতিযোগিতা চলিছিল। মেজিবোৰ ওপৰলৈ ক্ৰমান্বয়ে সৰুকৈ সজা হৈছিল। উজনিৰ খৰিৰ মেজিৰ পৰিৱৰ্তে নগাঁৱৰ কোনো কোনো ঠাইত, মৰিগাঁও, [[গুৱাহাটী]] আৰু [[কামৰূপ]], [[নলবাৰী]], [[বৰপেটা]], [[শোণিতপুৰ]] আদিত শুকান কলপাত, খেৰ, নৰা বা [[বিৰিণা]]ৰে মেজি সজাৰ নিয়ম আছে। এই মেজি সাজিবৰ বাবে কলপাত, বিৰিণা, খেৰ বা নৰাৰ উপৰিও গোটা বাঁহ আৰু বাঁহৰ কামি প্ৰয়োজন হয়। নলবাৰী জিলাত প্ৰথমে মূল বাঁহটো থিয়কৈ পুতি সেইটোক কেন্দ্ৰ কৰি, তাৰ পৰা চাৰি-পাঁচ ফুট আঁতৰত, সমান দূৰত্বত, বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰে পাঁচ-ছটা বাঁহ অলপ হেলনীয়াকৈ (যাতে বাঁহকেইটাৰ আগলৈ মূল বাঁহটোৰ আগত লাগে) পুতি ওপৰফালে মূল বাঁহটোৰ আগত বন্ধা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিটো বাঁহৰ আগত ডাল-পাত থাকে। চাৰিওফালে পোতা বাঁহকেইটাৰ মাজত, মূল বাঁহটোৰ চাৰিওফালে অৱশিষ্ট দীঘল-চুটি আন বাঁহ বা আগ, জেং আৰু ডাল-পাত অথবা আন সৰু-সুৰা খৰিৰ লগতে শুকান কলপাতেৰে প্ৰথমে মেজিটোৰ ভিতৰৰ অংশ পূৰোৱা হয়। তাৰ পাছত সেইবোৰৰ ওপৰত নৰা বা খেৰ জাপি দি দৌলৰ দৰে সুন্দৰকৈ সজাই তোলা হয়। কোনো কোনো অঞ্চলত কেৱল শুকান কলপাতেৰে অথবা নৰাৰে মেজি প্ৰস্তুত কৰে। [[নগাঁও]], [[মৰিগাওঁ]] আদিত আকৌ প্ৰথমে গোটা [[বাঁহ]] পুতি লৈ তাক কেন্দ্ৰ কৰি তাৰ চাৰিওফালে বাঁহৰ কামিৰে দৌল আকৃতিৰ এটা জঁকা তৈয়াৰ কৰি, তাত নৰা বা বিৰিণা বান্ধি দি মেজি সজাৰ নিয়ম আছে। কোনো কোনো ঠাইত মেজিটো ধুনীয়া দেখাবলৈ মূৰত বিৰিণাৰে এপাহ ফুল সাজি লগাই দিয়ে। এই খেৰৰ মেজিবোৰ দহৰ পৰা বিছ ফুট পৰ্যন্ত ওখকৈ সজা হয়। নামনি অসমৰ খেৰৰ মেজিৰ দৰে [[শিৱসাগৰ]], ডিব্ৰুগড় আদিৰ কোনো কোনো ঠাইত মূল কাঠৰ মেজিটোৰ কাষতে এটা দীঘল বাঁহত নৰা বা শুকান কলপাত বান্ধি এটা মেজি সজা হৈছিল। ইয়াক মেজিৰ ককায়েক বোলা হৈছিল। উৰুকাৰ সন্ধিয়া প্ৰীতিভোজ খোৱাৰ পাছত এই মেজি জ্বলাই সকলোৱে জুই পুৱায়। আনহাতে ৰাতি মেজি ৰাখিবলৈ কাষতে এটা ভেলাঘৰো সজা হৈছিল। এই ভেলাঘৰতে ডেকাসকলে গোটেই ৰাতি জুই পুৱাই মেজি ৰখে। কাহিলীপুৱাতে ভেলাঘৰ জ্বলাই, সেই জুইৰে গা গৰম কৰি গা ধুবলৈ যায় আৰু তিতাই-তিয়নিয়ে আহি ৰাতি চুৰ কৰি আনি, মোটাকৈ বান্ধি থোৱা শুকান জেওৰা খৰিৰে মেজি জ্বলায়। === মেজি জ্বলোৱা আৰু লোকবিশ্বাস === পুৱা মেজি জ্বলোৱা হয় ৰাতি চুৰ কৰি আনি থোৱা জেওৰা খৰিৰে। লোকবিশ্বাসৰ মতে, এনেদৰে মেজি জ্বলালেহে ঠাণ্ডা আঁতৰে। সেয়ে ৰাতি ভেলাঘৰত থাকি মেজি ৰখি থকা ডেকাসকলে গৃহস্থৰ কোনোধৰণৰ অনিষ্ট নোহোৱাকৈ জেওৰা বা তেনেধৰণৰ শুকান বাঁহ চুৰ কৰি আনি তাৰে পুৱা মেজি জ্বলায়। জেওৰা বা শুকান বাঁহ কেৱল এঘৰ মানুহৰ পৰা নানে, কম কমকৈ কেইবাঘৰৰ পৰা আনে। যিকেইঘৰৰ পৰা জেওৰা চুৰ কৰা হয়, তেওঁলোকে তাক ৰাইজৰ আশীৰ্বাদ বুলি ভাবে। কিন্তু হাঁহ-কুকুৰা বা বাৰীৰ শাক-পাচলি চুৰ কৰা নিয়ম কোনো কালেই নাছিল। বিহুৰ দিনা পুৱা জ্বলোৱা মেজিত দিবৰ বাবে নিয়া মাহকৰাই মেজিত উৎসৰ্গা কৰি তাৰে এটা অংশ ঘৰলৈ লৈ আনে আৰু সেইবোৰ আম-কঁঠাল, কল-নাৰিকল, তামোল-লাও আদি গুটি লগা গছত গুটি বেছিকৈ লাগিবলৈ ছটিয়াই দিয়ে। ভঁৰালৰ ধান সুৰক্ষিত অৱস্থাত থাকিবৰ বাবে আৰু যাতে কোনেও বাণ মাৰিব বা অপায়-অমংগল ঘটাব নোৱাৰে, তাৰ বাবেও ভঁৰাল আৰু ঘৰত সেইবোৰ ছটিওৱাৰ লগতে সমৃদ্ধিৰ কথাও ভবা হয়। একে বিশ্বাসতে মেজিৰ আধাপোৰা খৰি আনি বাৰীৰ চাৰি চুকত পোতা হয়। মাঘ বিহুত আলু নাখালে পাছৰ জন্মত গাহৰি হৈ আলু খান্দি খাই ফুৰিব লাগে বুলি বিশ্বাস আছে। সেয়ে মেজি পুৱাঁবৰ দিনা মেজিৰ জুইতে মিৰি আলু, গৰীয়া আলু, মোৱাচীনা আলু পুৰি খোৱাৰ নিয়ম কোনো কোনো অঞ্চলত বৰ্তি আছে। সামাজিক স্তৰত বা লোকাচাৰৰ দিশৰ পৰা অনুসন্ধান কৰিলে বুজা যায়, খেতি চপোৱাৰ সময়ত বন্য পশুৰ উপদ্ৰৱ বৃদ্ধি পায়। হাতী-মহে আহি জনপদসমূহত অত্যাচাৰ কৰে আৰু পকা ধান আৰু শস্য বিনষ্ট কৰে। যাৰ ফলত গৰখীয়া বা খেতিয়কে জুই জ্বলায় আৰু পানীহিলৈ ফুটাই ধাননি আৰু পথাৰসমূহ ৰক্ষা কৰে। পিছলৈ ইয়ে বিৱৰ্তন বা ৰূপান্তৰ ঘটি উৰুকাৰ নাম পায়। ==তথ্য সংগ্ৰহ== * [[প্ৰান্তিক]] ১ জানুৱাৰী ২০১১, (নিতুল চাংমাই) [[শ্ৰেণী:বিহু]] mb50cdb6exnayx4ju6d1hfazidjsn9a 0 4475 625731 564117 2026-08-10T04:28:41Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625731 wikitext text/x-wiki {{শেহতীয়া অনুবাদ}} {{Infobox person |bgcolour = silver |name = সত্যজিৎ ৰায় |image = SatyajitRay.jpg |caption = সত্যজিৎ ৰায়ৰ প্ৰতিকৃতি |birth_date = ২ মে’,১৯২১ |birth_place = [[কলিকতা]], [[ব্ৰিটিছ শাসিত ভাৰত]] |death_date = ২৩ এপ্ৰিল,১৯৯২ |death_place = [[কলিকতা]], [[ভাৰত]] |occupation = চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক, প্ৰযোজক, চিত্ৰনাট্য লেখক, সাহিত্যিক, সংগীত পৰিচালক, গীতিকাৰ |years_active = ১৯৫০-১৯৯১ |spouse = {{marriage|[[বিজয়া ৰায়|বিজয়া দাস]]|1949|1992}} }} '''সত্যজিৎ ৰায়''' (২ মে’ ১৯২১-২৩ এপ্ৰিল ১৯৯২) এজন ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা। তেখেতক বিংশ শতিকাৰ এজন উল্লেখযোগ্য চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা হিচাপে গণ্য কৰা হয়<ref name=auteur>{{Harvnb|Santas|2002|p=18}}</ref>। কলিকতাৰ (এতিয়াৰ [[কলকাতা]]) [[কলা]] আৰু [[সাহিত্য]]ৰ ক্ষেত্ৰত সুনাম থকা এক পৰিয়ালত সত্যজিৎ ৰায়ৰ জন্ম হৈছিল। ৰায়ে বাণিজ্যিক শিল্পীৰূপে জীৱিকা আৰম্ভ কৰিছিল। ফ্ৰান্সৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[জন ৰেনোঁৱা]]ক (Jean Renoir) লগ পোৱাৰ পিছত আৰু লণ্ডন ভ্ৰমণ কালত ইটালীৰ [[ভিট্ট’ৰিঅ’ ডি চিকা]]ৰ (Vittorio De Sica) [[নব্য-বাস্তৱতাবাদী]] (Italian neorealist) ছবি [[লাড্ৰি দি বিচিক্লেত্তে]] (Bicycle Thieves) চাই উঠি স্বতন্ত্ৰভাবে চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণৰ প্ৰতি ৰায়ৰ আগ্ৰহ জন্মে। ৰায়ে পূৰ্ণদৈঘ্যৰ কাহিনীচিত্ৰ, [[তথ্যচিত্ৰ]] আৰু [[চুটি ছবি]]কে ধৰি মুঠ ৩৭খন ছবি পৰিচালনা কৰিছিল। তেখেত এজন লেখক, প্ৰকাশক, চিত্ৰকৰ, গ্ৰাফিক ডিজাইনাৰ আৰু [[চলচ্চিত্ৰ সমালোচকো]] আছিল। ৰায়ৰ প্ৰথম চলচ্চিত্ৰ [[পথেৰ পাঁচালী]]এ (১৯৫৫) [[কাঁ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]]ত '''শ্ৰেষ্ঠ মানৱীয় তথ্যচিত্ৰ'''কে ধৰি ১১টা আন্তৰ্জাতিক পুৰস্কাৰ লাভ কৰিছিল। ''পথেৰ পাঁচালী'', ''[[অপৰাজিত]]'' (১৯৫৬) আৰু ''[[অপুৰ সংসাৰ]]'' (১৯৫৯) এই তিনিখন ছবিক একেলগে [[অপু ত্ৰয়ী]] (The Apu Trilogy) বুলি কোৱা হয়। ৰায়ে [[চিত্ৰনাট্য ৰচনা]], চৰিত্ৰায়ন, সংগীতৰ স্বৰলিপি ৰচনা, [[চিনেমাট’গ্ৰাফী]], [[কলা নিৰ্দেশনা]], সম্পাদনা আৰু শিল্পী-কুশলীৰ নামৰ তালিকা তথা প্ৰচাৰ সামগ্ৰীৰ পৰিকল্পনা আদি সকলো নিজেই কৰিছিল। ৰায়ে জীৱনকালত ৩২টা [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]], কেইবাটাও আন্তৰ্জাতিক বঁটা আৰু ১৯৯১ চনত [[একাডেমী সন্মানসূচক বঁটা]] (অস্কাৰ)কে ধৰি বহুতো বঁটা,সন্মান লাভ কৰে। == প্ৰাথমিক জীৱন == সত্যজিৎ ৰায়ৰ বংশানুক্ৰম প্ৰায় দহ প্ৰজন্মৰ অতীত পৰ্যন্ত বাহিৰ কৰা সম্ভব।<ref>{{Harvnb|Seton|1971|p=36}}</ref> তেওঁৰ আদি পৈতৃক ভেটি বৰ্তমান বাংলাদেশৰ [[কিশোৰগঞ্জ জিলা|কিশোৰগঞ্জ জিলাৰ]] কটিয়াদী উপজিলাৰ মসূয়া গ্ৰামত। ইয়াত তেওঁলোকৰ পৈতৃক ঘৰটো এতিয়াও আছে য’ত সত্যজিৎৰ পিতামহ [[উপেন্দ্ৰকিশোৰ ৰায়চৌধুৰী]] আৰু দেউতাক [[সুকুমাৰ ৰায়]] দুয়োজনৰেই জন্ম হৈছিল। ১৯৪৭ চনত ভাৰত বিভাজনৰ অনেক আগতেই উপেন্দ্ৰকিশোৰ সপৰিয়ালে কলকাতালৈ গুচি যায়। বৰ্তমান তেওঁলোকৰ প্ৰায় ৪ একৰৰ এই বিশাল মাটি-বাৰী বাংলাদেশ চৰকাৰৰ ৰাজস্ব বিভাগৰ অধীনত আছে আৰু তেওঁলোকে এই ঘৰটোক কেন্দ্ৰ কৰি এটা পৰ্যটন কেন্দ্ৰ তৈয়াৰ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে। ইয়াৰ বাদেও সত্যজিৎ ৰায়ৰ পূৰ্বপুৰুষ হৰি কিশোৰ ৰায় চৌধুৰীয়ে প্ৰায় ২০০ বছৰৰ আগেয়ে মসূয়া গ্ৰামত শ্ৰীশ্ৰী কালভৈৰৱ পূজা উপলক্ষ্যে এখন মেলাৰ আয়োজন কৰি আহিছিল। এতিয়াও প্ৰতি বছৰে বহাগ মাহৰ শেষ বুধবাৰে এই মেলা পালিত হৈ আহিছে।<ref>[http://www.banglanews24.com/detailsnews.php?nssl=a7c53b2dc045f6388490b39d067c24e3&nttl=20120509100256110374 সত্যজিৎ ৰায়ৰ পৈতৃক ভেটি কটিয়াদীত বহাগী মেলা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140725022416/http://www.banglanews24.com/detailsnews.php?nssl=a7c53b2dc045f6388490b39d067c24e3&nttl=20120509100256110374 |date=2014-07-25 }}, বাংলা নিউজ ২৪ ডট কম, মে ৯, ২০১২</ref> উপেন্দ্ৰকিশোৰৰ সময়তেই সত্যজিৎৰ পৰিয়ালৰ ইতিহাসে এক নতুন দিশলৈ মোৰ লয়। লেখক, চিত্ৰকৰ, দাৰ্শনিক, প্ৰকাশক আৰু ছখৰ জ্যোতিৰ্বিদ উপেন্দ্ৰকিশোৰৰ মূল পৰিচয় ১৯শ শতকৰ [[বঙ্গ|বাংলাৰ]] এক ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক আন্দোলন [[ব্ৰাহ্ম সমাজ|ব্ৰাহ্ম সমাজৰ]] অন্যতম নেতা হিচাপে। উপেন্দ্ৰকিশোৰৰ ল’ৰা [[সুকুমাৰ ৰায়]] আছিল [[বাংলা সাহিত্য|বাংলা সাহিত্যৰ]] ''[[ননচেন্স ছৰা|ননচেন্স]]'' আৰু ''শিশু সাহিত্যৰ'' শ্ৰেষ্ঠ লেখকসকলৰ মাজৰ এজন। দক্ষ চিত্ৰকৰ আৰু সমালোচক হিচাপেও সুকুমাৰৰ খ্যাতি আছিল। [[১৯২১]] চনত কলকাতাত জন্ম গ্ৰহণ কৰে সুকুমাৰৰ একমাত্ৰ সন্তান সত্যজিৎ ৰায়ে। সত্যজিৎৰ মাত্ৰ তিনি বছৰ বয়সতেই দেউতাক সুকুমাৰৰ মৃত্যু ঘটে; মাক সুপ্ৰভা দেৱীয়ে বহু কষ্টেৰে তেওঁক ডাঙৰ দীঘল কৰে। সত্যজিৎে ডাঙৰ হৈ কলকাতাৰ [[প্ৰেচিডেন্সি কলেজ, কলকাতা|প্ৰেচিডেন্সি কলেজত]] অৰ্থনীতি পঢ়িবলৈ যায়, যদিও চাৰুকলাৰ প্ৰতি সকলো সময়তেই তেখেতৰ দুৰ্বলতা আছিল। [[১৯৪০]] চনত সত্যজিৎৰ মাকে তেওঁক [[শান্তিনিকেতন|শান্তিনিকেতনলৈ]] [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ|ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰৰ]]দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত [[বিশ্বভাৰতী বিশ্ববিদ্যালয়|বিশ্বভাৰতী বিশ্ববিদ্যালয়ত]] ভৰ্তি হোৱাৰ বাবে হেঁচা প্ৰয়োগ কৰে। কলকাতাপ্ৰেমী সত্যজিতে শান্তিনিকেতনৰ শিক্ষাৰ পৰিবেশ সম্বন্ধে খুউব এটা উচ্চ ধাৰণা পোষণ কৰা নাছিল, কিন্তু শেষত মাকৰ প্ৰৰোচনা আৰু ৰবিঠাকুৰৰ প্ৰতি থকা শ্ৰদ্ধাৰ ফলত ৰাজি হয়।<ref>{{Harvnb|Robinson|2003|p=46}}</ref> শান্তিনিকেতনলৈ গৈ সত্যজিৎে প্ৰাচ্যৰ শিল্পৰ মৰ্যাদা উপলব্ধি কৰাত সক্ষম হয়। পাছত তেওঁ স্বীকাৰ কৰে যে তাৰ বিখ্যাত চিত্ৰশিল্পী [[নন্দলাল বসু]]<ref>{{Harvnb|Seton|1971|p=70}}</ref> আৰু [[বিনোদ বিহাৰী মুখোপাধ্যায়|বিনোদ বিহাৰী মুখোপাধ্যায়ৰ]] কাষৰ পৰা তেওঁ অনেক কিছু শিকিছিল। সত্যজিৎে বিনোদবিহাৰীৰ ওপৰত পৰৱৰ্তীকালত এখন প্ৰামাণ্যচিত্ৰও বনায়। [[অজন্তা]], [[ইলোৰা গুহাসমূহ|ইলোৰা]] আৰু [[এলিফেণ্টা গুহাসমূহ|এলিফেণ্টাত]] ভ্ৰমণ কৰাৰ পাছত [[ভাৰতীয় শিল্প|ভাৰতীয় শিল্পৰ]] ওপৰত সত্যজিৎৰ গভীৰ শ্ৰদ্ধা আৰু অনুৰাগ জন্মে।<ref>{{Harvnb|Seton|1971|pp=71–72}}</ref> নিয়মানুযায়ী বিশ্বভাৰতীত সত্যজিৎৰ পাঁচ বছৰ পঢ়াশুনা কৰাৰ কথা থাকিলেও তাৰ আগতেই [[১৯৪৩]] চনত তেওঁ শান্তিনিকেতন এৰি কলকাতালৈ গুচি আহে আৰু তাত ব্ৰিটিছ বিজ্ঞাপন সংস্থা ডি জে কিমাৰত মাত্ৰ ৮০ টকা বেতনৰ বিনিময়ত “জুনিয়ৰ ভিজুয়ালাইজাৰ” হিচাপে যোগ দিয়ে। চিত্ৰসজ্জা বা ভিজুয়াল ডিজাইন সত্যজিৎৰ পছন্দৰ এটা বিষয় আছিল আৰু সংস্থাটোত তেওঁৰ ভাল সমাদৰেই আছিল, কিন্তু সংস্থাটোৰ ইংৰাজ আৰু ভাৰতীয় কৰ্মচাৰীসকলৰ মাজত চেপা উত্তেজনা বিৰাজ কৰিছিল (ইংৰাজ কৰ্মচাৰীসকলক অনেক বেছি দৰমহা দিয়া হৈছিল), আৰু সত্যজিৎৰ ভাব হৈছিল প্ৰতিষ্ঠানটোৰ "ক্লায়েণ্টসকল আছিল মূলত: মুৰ্খ। "<ref>{{Harvnb|Robinson|2003|pp=56–58}}</ref> ১৯৪৩ চনৰ ফালে সত্যজিৎ ডি কে গুপ্তৰ প্ৰকাশন সংস্থা 'চিগনেট প্ৰেছ'-ৰ লগত জড়িত হৈ পৰে। ডি কে গুপ্তই তেওঁক চিগনেট প্ৰেছৰ পৰা ছপা হোৱা গ্ৰন্থসমূহৰ প্ৰচ্ছদ অঁকাৰ অনুৰোধ কৰে আৰু এই কামত তেওঁক সম্পূৰ্ণ শৈল্পিক স্বাধীনতা দিয়ে। ইয়াতে সত্যজিৎে প্ৰচুৰ গ্ৰন্থৰ প্ৰচ্ছদ ডিজাইন কৰে, যাৰ মাজত [[জিম কৰবেট|জিম কৰবেটেৰ]] ''মেনইটাৰ্চ অব কুমায়ুন'' আৰু [[জৱাহৰলাল নেহেৰু|জৱাহৰলাল নেহেৰুৰ]] ''দ্য ডিচকভাৰি অব ইণ্ডিয়া'' উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ বাদেও তেওঁ [[বিভূতিভূষণ বন্দোপাধ্যায়|বিভুতিভূষণ বন্দ্যোপাধ্যায়ে]] লিখা কালজয়ী বাংলা উপন্যাস ''[[পথেৰ পাঁচালী (চলচ্চিত্ৰ)|পথেৰ পাঁচালীৰ]]'' এটা শিশুতুল্য সংস্কৰণ ''আম আঁটিৰ ভেঁপু''-ৰ ওপৰতো কাম কৰে। বিভুতিভূষণে লিখা এই উপন্যাসে সত্যজিৎক ভীষণভাবে প্ৰভাৱিত কৰে আৰু ইয়াকেই পৰৱৰ্তীকালত সত্যজিৎে তেখেতৰ প্ৰথম চলচ্চিত্ৰৰ বিষয়বস্তু হিচাপে নিৰ্বাচন কৰে। গ্ৰন্থখনৰ প্ৰচ্ছদ অঁকাৰ উপৰিও তেওঁ ইয়াৰ ভিতৰৰ বিভিন্ন ছবিসমূহো আঁকি দিয়ে। এই ছবিসমূহেই পাছত দৃশ্য বা শ্বট হিচাপে তেখেতৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰত স্থান পায়।<ref>{{Harvnb|Robinson|2005|p=38}}</ref> [[১৯৪৭]] চনত সত্যজিৎে [[চিদানন্দ দাসগুপ্ত]] আৰু অন্যান্যসকলৰ লগত মিলি [[কলকাতা ফিল্ম চ’চাইটি]] প্ৰতিষ্ঠা কৰে। চ’চাইটিৰ সদস্য হোৱাৰ সুবাদতে তেখেতৰ অনেক বিদেশী চলচ্চিত্ৰ চোৱাৰ সৌভাগ্য হয়। এই সময়ত তেওঁ প্ৰচুৰ ছবি গভীৰ মনোযোগ দি চায়। [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ|দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ]] সময়ত তেওঁ কলকাতাত অৱস্থানৰত আমেৰিকান সেনাসকলৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰে; তেওঁলোকৰ পৰাই তেওঁ চহৰলৈ অহা নতুন আমেৰিকান চলচ্চিত্ৰসমূহৰ খবৰ লৈছিল। এই সময়ত তেওঁ নৰমেন ক্লেয়াৰ নামৰ [[ৰয়েল এয়াৰ ফ’ৰ্চ|ৰয়েল এয়াৰ ফ’ৰ্চৰ]] এজন কৰ্মচাৰীৰ সংস্পৰ্শলৈ আহে, যি সত্যজিৎৰ সমানেই চলচ্চিত্ৰ, দবা আৰু পাশ্চাত্যৰ ধ্ৰুপদী সঙ্গীত পছন্দ কৰিছিল।<ref>{{Harvnb|Robinson|2005|pp=40–43}}</ref> [[১৯৪৯]] চনত সত্যজিৎে তেখেতৰ দূৰসম্পৰ্কৰ ভগ্নী আৰু বহুদিনৰ বান্ধবী বিজয়া দাসক বিয়া পাতে। সত্যজিৎ দম্পতীৰ ঘৰত ল’ৰা [[সন্দীপ ৰায়|সন্দীপ ৰায়ৰ]] জন্ম হয়, যি নিজেও বৰ্তমান এজন প্ৰথিতযশা চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক। সেই একেই বছৰতে [[জঁ ৰনোয়াৰে]] তেখেতৰ [[দ্য ৰিভাৰ (১৯৫১ চলচ্চিত্ৰ)|দ্য ৰিভাৰ]] চলচ্চিত্ৰৰ শ্বুটিং কৰিবলৈ কলকাতালৈ আহে। সত্যজিৎে ৰনোয়াৰক গ্ৰামাঞ্চলত চিত্ৰস্থান বিচৰাত সহায় কৰে। সেই সময়তেই সত্যজিৎে ৰনোয়াৰৰ লগত “পথেৰ পাঁচালী”-ৰ চলচ্চিত্ৰায়ণক লৈ কথা পাতে আৰু ৰনোয়াৰে এই কামত তেওঁক আগুৱাই যাবলৈ উৎসাহ যোগায়।<ref>{{Harvnb|Robinson|2005|pp=42–44}}</ref> [[১৯৫০]] চনত ডি জে কিমাৰে সত্যজিৎক [[লণ্ডন|লণ্ডনত]] তেওঁলোকৰ প্ৰধান কাৰ্যালয়লৈ কাম কৰিবলৈ পঠায়। লণ্ডনত তিনি মাহকাল থকা অৱস্থাত সত্যজিৎে প্ৰায় ৯৯খন চলচ্চিত্ৰ চায়। এইবোৰৰ মাজত [[ইটালী|ইটালীয়]] নব্য বাস্তবতাবাদী ছবি ''[[লাদ্ৰি দি বিচিক্লেত্তে]]'' (ইটালীয় Ladri di biciclette "চাইকেল চোৰ"এ) তেখেতৰ ওপৰত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলায়। পাছত সত্যজিৎে কয় যে সেই ছবিখন চাইয়ে চিনেমা হলৰ পৰা ওলায় অহাৰ সময়তেই তেওঁ ঠিক কৰে যে তেওঁ এজন চলচ্চিত্ৰকাৰ হব। == “অপু”-ৰ বছৰসমূহৰ (১৯৫০–৫৮) == {{মূল|সত্যজিৎ ৰায়ৰ চলচ্চিত্ৰ}} সত্যজিৎে ঠিক কৰে যে, বাংলা সাহিত্যৰ ধ্ৰুপদী “বিল্ডুংস্‌ৰোমান” ''পথেৰ পাঁচালী''-য়েই হব তেখেতৰ প্ৰথম চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতিপাদ্য। [[১৯২৮]] চনত প্ৰকাশিত বিভূতিভূষণ বন্দ্যোপাধ্যায়ে লিখা এই প্ৰায়-আত্মজীৱনীমূলক উপন্যাসখনত বাংলাৰ এখন গাঁৱৰ ল’ৰা অপু’ৰ ডাঙৰ হৈ অহাৰ কাহিনী অঙ্কিত কৰা হৈছে। এই ছবিখন বনোৱাৰ বাবে সত্যজিৎে কিছু পূৰ্ব-অভিজ্ঞতাবিহীন কলা-কুশলীক একত্ৰিত কৰে, যদিও তেখেতৰ কেমেৰামেন [[সুব্ৰত মিত্ৰ]] আৰু শিল্প নিৰ্দেশক বংশী চন্দ্ৰগুপ্ত দুয়োজনেই পৰৱৰ্তীকালত নিজ নিজ ক্ষেত্ৰত খ্যাতিলাভ কৰে। ইয়াৰ বাহিৰে ছবিৰ বেছি ভাগ অভিনেতাই আছিল চৌখিন। [[১৯৫২]] চনৰ শেষৰ ফালে সত্যজিৎে তেওঁৰ নিজৰ জমাধনৰ পইচা খৰচ কৰি দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ কৰে। তেওঁ ভাবিছিল প্ৰাথমিক দৃশ্যসমূহ দেখাৰ পাছত হয়তো কোনোবাই ছবিখনত অৰ্থসংযোগ ঘটাবও পাৰে। কিন্তু তেওঁ সেই ধৰণৰ আৰ্থিক সাহায্য পোৱা নাছিল। ''পথেৰ পাঁচালী''-ৰ দৃশ্যগ্ৰহণ সেইকাৰণে থমকি থমকি অস্বাভাবিকভাবে প্ৰায় সুদীৰ্ঘ তিনি বছৰ ধৰি সম্পন্ন হয়। কেবল তেতিয়াই দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা সম্ভব হৈছিল যেতিয়া সত্যজিৎ বা নিৰ্মাণ ব্যবস্থাপক [[অনিল চৌধুৰীয়ে]] প্ৰয়োজনীয় অৰ্থৰ যোগান কৰিব পাৰিছিল। শেষ পৰ্যন্ত [[পশ্চিমবংগ]] চৰকাৰৰ পৰা ঋণ লৈ [[১৯৫৫]] চনত ছবিখনৰ নিৰ্মাণ সম্পন্ন হয় আৰু সেই বছৰেই ছবিখনে মুক্তি পায়। মুক্তি পোৱাৰ পাছৰ পৰাই ছবিখনে দৰ্শক-সমালোচক সকলোৰে অকুণ্ঠ প্ৰশংসা লাভ কৰে আৰু বহু পুৰস্কাৰ লাভ কৰে। ছবিখন বহুদিন ধৰি ভাৰত আৰু ভাৰতৰ বাহিৰতো প্ৰদৰ্শিত হয়। ছবিখন নিৰ্মাণৰ সময়ত অৰ্থৰ বিনিময়ত চিত্ৰনাট্য সলনিৰ বাবে পোৱা কোনো অনুৰোধেই সত্যজতেৎ মানি লোৱা নাছিল। এনেকি ছবিখনৰ এটা সুখী সমাপ্তিৰ (য’ত ছবিৰ কাহিনীৰ শেষত অপুৰ সংসাৰ এটা “উন্নয়ন প্ৰকল্প”ত যোগ দিয়ে) বাবে পশ্চিমবঙ্গ চৰকাৰৰ অনুৰোধো তেওঁ উপেক্ষা কৰে।<ref>{{Harvnb|Seton|1971|p=95}}</ref> ভাৰতত ছবিখনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া আছিল উৎসাহসঞ্চাৰী। ''[[দ্য টাইম্‌চ অফ ইণ্ডিয়া]]''-ত লিখা হয় যে "It is absurd to compare it with any other Indian cinema ... ''Pather Panchali'' is pure cinema" (“ইয়াক অন্য যিকোনো ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ লগত তুলনা কৰা অবাস্তব... ''পথেৰ পাঁচালী'' হ’ল বিশুদ্ধ চলচ্চিত্ৰ”)।<ref name="set1">{{Harvnb|Seton|1971|pp=112–15}}</ref> যুক্তৰাজ্যত [[লিন্‌জি অ্যাণ্ডাৰচনে]] চলচ্চিত্ৰখনৰ অত্যন্ত ইতিবাচক সমালোচনা এটা লিখে।<ref name="set1">{{Harvnb|Seton|1971|pp=112–15}}</ref>তথাপি ছবিখনৰ সকলো সমালোচনাই যে একে ধৰণৰ ইতিবাচক আছিল তেনে নহয়। কোৱা হয় যে [[ফ্ৰাঁচোৱা ত্ৰুফোৱে]] ছবিখন চাই মন্তব্য কৰিছিল: “কৃষকসকলে হাতেৰে খাইছে - এই ধৰণৰ দৃশ্যসম্বলিত ছবি মই চাব নিবিচাৰো। ”<ref name=filmifunda>{{cite news | author= | url=http://www.telegraphindia.com/1050420/asp/calcutta/story_4634530.asp | title=Filmi Funda Pather Panchali (1955) | publisher=The Telegraph | date=2005-04-20 | accessdate=2006-04-29 }}</ref> [[দ্য নিউ ইয়ৰ্ক টাইম্‌চ]]-ৰ সবাতোকৈ প্ৰভাৱশালী সমালোচক [[বচলি ক্ৰাউদাৰে]] ছবিখনৰ এটা কঠোৰ সমালোচনা লিখে, আৰু সেইটো পঢ়ি কোনোৱে কোনোৱে ধৰি লৈছিল যে ছবিখন [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ|আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত]] মুক্তি পালেও ভাল নহব। কিন্তু ইয়াৰ সলনি ছবিখনে তাত প্ৰত্যাশাতকৈ অনেক বেছি দিন ধৰি প্ৰদৰ্শিত হয়। সত্যজিৎৰ পৰৱৰ্তী ছবি ''[[অপৰাজিত]]''-ৰ সাফল্যই তেওঁক আন্তৰ্জাতিক মহলত আৰু পৰিচিত কৰি তোলে। এই ছবিখনত তৰুণ অপুৰ উচ্চাভিলাষ আৰু তাৰ মাকৰ ভালপোৱাৰ মাজৰ চিৰন্তন সংঘাতক মৰ্মভেদী ৰূপত ফুটায় তোলা হয়। বহু সমালোচকে, যিসকলৰ মাজত [[মৃণাল সেন]] আৰু [[ঋত্বিক ঘটক]] অন্যতম, ছবিখনক সত্যজিৎৰ প্ৰথম ছবিতকৈ ওপৰত স্থান দিয়ে। ''অপৰাজিত'এ[[ভেনিচ চলচ্চিত্ৰ উৎসব|ভেনিচত]] [[গোল্ডেন লায়ন]] পুৰস্কাৰ লাভ কৰে। অপু ত্ৰয়ী শেষ কৰাৰ আগতে সত্যজিৎে আৰু দুখন চলচ্চিত্ৰৰ নিৰ্মাণ সমাপ্ত কৰে। প্ৰথমখন আছিল ''[[পৰশপাথৰ (চলচ্চিত্ৰ)|পৰশ পাথৰ]]'' নামৰ এখন হাস্যৰসাত্মক ছবি। আৰু পাছৰখন আছিল [[জমিদাৰ|জমিদাৰী]] প্ৰথাৰ অবক্ষয়ৰ ওপৰত নিৰ্মিত ''[[জলসাঘৰ]]'', যিখনক তেখেতৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ কাম হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="malcolm1">{{cite web | author = Malcolm D | publisher = guardian.co.uk | url=http://film.guardian.co.uk/Century_Of_Films/Story/0,,36064,00.html | title=Satyajit Ray: The Music Room | accessdate=2006-06-19 }}</ref> সত্যজিৎে ''অপৰাজিত'' নিৰ্মাণৰ সময়ত ইয়াক ত্ৰয়ী কৰি সম্পন্ন কৰাৰ কথা ভবা নাছিল, কিন্তু ভেনিচত এই কামত সাংবাদিকসকলৰ জিজ্ঞাসা শুনি তেখেতৰ মূৰত ইয়াক বাস্তৱত ৰূপ দিয়াৰ ধাৰণাটো আহে।<ref>{{Harvnb|Wood|1972|p=61}}</ref> অপু ছিৰিজৰ শেষ ছবি ''[[অপুৰ সংসাৰ]]'' [[১৯৫৯]] চনত নিৰ্মাণ কৰা হয়। আগৰ দুখন ছবিৰ দৰে এইখনকো বহু সমালোচকে ছিৰিজৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি হিচাপে আখ্যা দিয়ে ([[ৰবিন উড (সমালোচক)|ৰবিন উড]], [[অপৰ্ণা সেন]])। এই ছবিৰ মাধ্যমেৰেই সত্যজিৎৰ দুই প্ৰিয় অভিনেতা [[সৌমিত্ৰ চট্টোপাধ্যায়]] আৰু [[শৰ্মিলা ঠাকুৰ|শৰ্মিলা ঠাকুৰৰ]] চলচ্চিত্ৰত আত্মপ্ৰকাশ ঘটে। ছবিখনত অপুক দেখুওৱা হয় কলকাতাৰ এক ভগ্নপ্ৰায় ঘৰত প্ৰায়-দৰিদ্ৰ অবস্থাত বসবাস কৰা। এক অস্বাভাবিক পৰিস্থিতিত অপৰ্ণাৰ লগত অপুৰ বিয়া হয়। সিহঁতৰ জীৱনৰ বিভিন্ন দৃশ্যত “বিবাহিত জীৱন সম্পৰ্কে ছবিখনৰ ধ্ৰুপদী ইতিবাচকতা ফুটি উঠে”,<ref>{{Harvnb|Wood|1972}}</ref> কিন্তু শীঘ্ৰেই এক বিয়োগান্তক পৰিস্থিতিৰ উদ্ভব হয়। এজন বাঙালী সমালোচকে ''অপুৰ সংসাৰ''-ৰ এটা কঠোৰ সমালোচনা লিখে, আৰু সত্যজিৎে ইয়াৰ উত্তৰত ছবিখনৰ পক্ষে এটা সুলিখিত প্ৰবন্ধ লিখে - যিটো আছিল সত্যজিৎৰ কৰ্মজীৱনত এটা দুৰ্লভ ঘটনা (সত্যজিৎৰ প্ৰত্যুত্তৰৰ এনেধৰণৰ ঘটনা আৰু এবাৰ ঘটে তেখেতৰ পছন্দৰ ''চাৰুলতা'' ছবিখনক লৈ)।<ref>{{Harvnb|Ray|1993|p=13}}-ত সত্যজিৎে ইয়াৰ উল্লেখ কৰে</ref> সত্যজিৎৰ ব্যক্তিগত জীৱনৰ ওপৰত তেখেতৰ কৰ্মজীৱনৰ সাফল্যৰ তেনে কোনো প্ৰভাৱ পৰা নাছিল। সত্যজিৎৰ নিজস্ব কোনো ঘৰ নাছিল; তেওঁ তেখেতৰ মাক, মামা আৰু পৰিয়ালৰ অন্যান্য সদস্যৰ লগত এটা ভাড়া ঘৰতেই সমগ্ৰ জীৱন কটায় দিয়ে।<ref>{{Harvnb|Robinson|2003|p=5}}</ref> তেখেতৰ স্ত্ৰী আৰু ল’ৰা দুজনো তেখেতৰ কাম-কাজৰ লগত জড়িত হৈ আছিল। বেছি ভাগ চিত্ৰনাট্য বিজয়াই প্ৰথমে পঢ়িছিল, আৰু ছবিৰ সঙ্গীতৰ সুৰ তৈয়াৰ কৰাত তেওঁৰ স্বামীক সহায় কৰিছিল। আয়ৰ পৰিমাণ কম হলেও সত্যজিৎে নিজকে বিত্তশালী বুলিয়েই মানি লৈছিল, কাৰণ পছন্দৰ গ্ৰন্থ বা সঙ্গীতৰ এলবাম কিনোতে কেতিয়াও তেখেতৰ কষ্ট হোৱা নাছিল।<ref>{{Harvnb|Robinson|2003|p=5}}</ref> == ''দেবী''ৰ পৰা ''চাৰুলতা''লৈ (১৯৫৯–৬৪) == <!-- FAIR USE of Image:Charulata1.jpg: see image description page at http://en.wikipedia.org/wiki/Image:Charulata1.jpg for rationale --> কৰ্মজীৱনৰ এই পৰ্বত সত্যজিৎে নিৰ্মাণ কৰে [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ ৰাজ পৰ্বৰ]] ওপৰত চলচ্চিত্ৰ (যেনে ''[[দেৱী (চলচ্চিত্ৰ)|দেৱী]]''), ৰবীন্দ্ৰনাথৰ ওপৰত এখন প্ৰামাণ্যচিত্ৰ, এখন হাস্যৰসাত্মক ছবি (‘‘মহাপুৰুষ’’) আৰু মৌলিক [[চিত্ৰনাট্য|চিত্ৰনাট্যৰ]] ওপৰত ভিত্তি কৰি তেখেতৰ প্ৰথম চলচ্চিত্ৰ ([[কাঞ্চনজঙ্ঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজঙ্ঘা]])। ইয়াৰ বাদেও তেওঁ বেছ কিছু সংখ্যক চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰে, সমালোচকসকলে মতামত দিয়ে যে যিসমূহত ছবিৰ পৰ্দাত ভাৰতীয় নাৰীক ইমান অনুভূতি দি ইয়াৰ আগেয়ে কোনেও ফুটায় তোলা নাছিল। [[পলিন কেলে]] মন্তব্য কৰে যে তেওঁ বিশ্বাস কৰিব নোৱাৰিছিল সত্যজিৎ নাৰী নহয়, পুৰুষ।<ref name="kael1">{{cite web | author = Palopoli S | publisher = metroactive.com | url=http://www.metroactive.com/papers/cruz/10.08.03/apu-0341.html | title=Ghost 'World' | accessdate=2006-06-19 }}</ref> অপুৰ সংসাৰ নিৰ্মাণৰ পাছত সত্যজিৎে ''দেৱী'' ছবিৰ কামত হাত দিয়ে। [[হিন্দুধৰ্ম|হিন্দু]] সমাজৰ বিভিন্ন মজ্জাগত কুসংস্কাৰ আছিল ছবিখনৰ বিষয়। ছবিখনত [[শৰ্মিলা ঠাকুৰে]] দয়াময়ী নামৰ এক যুৱতী বোৱাৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে, যাক তেওঁৰ শশুৰেকে কালী বুলি পূজা কৰিছিল। শৰ্মিলাই পাছত এই ছবিত কৰা তেখেতৰ অভিনয়ক লৈ মন্তব্য কৰে যে দেৱীত তেওঁ নিজৰ ফালৰ একো কৰা নাছিল, বৰং এজন জিনিয়াচে তেওঁৰ দ্বাৰা সেইটো কৰোৱাইছিল। সত্যজিৎে আশঙ্কা কৰিছিল যে ভাৰতীয় চেন্সৰ ব’ৰ্ডে হয়তো ছবিখনৰ প্ৰদৰ্শনত বাধা দিব, বা হয়তো তেওঁক ছবিখন পুনৰ সম্পাদনা কৰিবলৈ কব, কিন্তু তেনে একো নহ’ল। [[১৯৬১]] চনত প্ৰধানমন্ত্ৰী [[জৱাহৰলাল নেহেৰু|জৱাহৰলাল নেহেৰুৰ]] প্ৰৰোচনাত সত্যজিৎে ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰৰ জন্মশতবাৰ্ষিকী উপলক্ষে কবিগুৰুৰ ওপৰত এখন প্ৰামাণ্যচিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰে। ৰবীন্দ্ৰনাথৰ ভিডিঅ’ ফুটেজৰ অভাৱত সত্যজিৎে মূলত: স্থিৰচিত্ৰ দিয়েই ছবিখন বনোৱাৰ চেলেঞ্জ হাতত লয়, আৰু তেওঁ পাছত মন্তব্য কৰে যে ছবিখন কৰোঁতে তেখেতৰ সাধাৰণ সময়তকৈ তিনি গুণ বেছি সময় লাগিছিল।<ref>{{Harvnb|Robinson|2003|p=277}}</ref> একেই বছৰতে [[সুভাষ মুখোপাধ্যায়]] আৰু অন্যান্যৰ লগত মিলি সত্যজিৎে ''[[সন্দেশ (আলোচনী)|সন্দেশ]]'' নামৰ শিশুৰ আলোচনী - যিখন তেখেতৰ পিতামহে এসময়ত প্ৰকাশ কৰিছিল - পুনৰ প্ৰকাশ কৰা আৰম্ভ কৰে। সত্যজিৎে ইয়াৰ বাবে বহুদিন ধৰি অৰ্থসঞ্চয় কৰিছিল।<ref>{{Harvnb|Seton|1971|p=189}}</ref> আলোচনীখন আছিল একাধাৰে শিক্ষামূলক আৰু বিনোদনধৰ্মী, আৰু “সন্দেশ” নামটোতে (শব্দটোৰ দুটা অৰ্থ হয়: “খবৰ” আৰু “মিঠাই”) এই দ্বিত্বতাৰ প্ৰতিফলন ঘটিছে। সত্যজিৎে আলোচনীখনৰ ভিতৰৰ ছবি আঁকিছিল আৰু শিশুলকৰ বাবে গল্প আৰু প্ৰবন্ধ লিখিছিল। পৰৱৰ্তী বছৰসমূহৰত লেখালেখি কৰাতো তেখেতৰ আয়ৰ অন্যতম প্ৰধান উৎসত পৰিণত হয়। ১৯৬২ চনত সত্যজিৎে [[কাঞ্চনজঙ্ঘা]] ছবিখন পৰিচালনা কৰে। এইখন আছিল তেখেতে কৰা প্ৰথম মৌলিক চিত্ৰনাট্যনিৰ্ভৰ ৰঙীন চলচ্চিত্ৰ। দাৰ্জিলিং নামৰ এক পাহাৰীয়া ৰিজ’ৰ্টত এটা উচ্চবিত্ত পৰিয়ালে কটোৱা এটি সন্ধ্যাকালৰ কাহিনীক লৈ এই জটিল আৰু সঙ্গীতনিৰ্ভৰ ছবিখন কৰা হয়, যিটো সন্ধ্যাত পৰিয়ালৰ সদস্যসকলে হঠাৎ পৰিয়ালৰ হৰ্তাকৰ্তা ইন্দ্ৰনাথ ৰায়ৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰে। ছবিখন প্ৰথমে এটা বিৰাট মেনছনত চিত্ৰায়িত কৰাৰ পৰিকল্পনা আছিল, কিন্তু পাছত সত্যজিৎে সেই বিখ্যাত ৰিজ’ৰ্টতেই দৃশ্যগ্ৰহণৰ সিদ্ধান্ত লয়, যাতে তেওঁ চিত্ৰনাট্যৰ উত্তেজনা পোহৰ-আন্ধাৰৰ খেলা আৰু কুঁৱলীক ব্যবহাৰ কৰি ফুটায় তুলিব পাৰে। সত্যজিৎে পাছত স্মৃতিচাৰণ কৰি কয় যে তেখেতৰ চিত্ৰনাট্যত যিকোনো ধৰণৰ আলোকসম্পাততেই দৃশ্যগ্ৰহণ সম্ভব আছিল, অথচ একে সময়তে দাৰ্জিলিঙত অৱস্থানকাৰী এখন বাণিজ্যিক চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণকাৰী দলে সূৰ্য্যৰ অভাৱত এটা শ্বটো সম্পন্ন কৰিব নোৱাৰিলে।<ref>{{Harvnb|Robinson|2003|p=142}}</ref> ছবিখনত ইন্দ্ৰনাথ ৰায়ৰ চৰিত্ৰত ৰূপদানৰ বাবে সত্যজিৎে [[ছবি বিশ্বাস]]-ক নিৰ্বাচন কৰে। এইখনেই আছিল ছবি বিশ্বাসে কৰা শেষ ছবি; ইয়াৰ কিছুদিন পাছতেই এক মটৰ দুৰ্ঘটনাত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। ইয়াৰ ফলত সত্যজিৎে পৰৱৰ্তীকালত কিছু চৰিত্ৰ অঙ্কনত বাধাৰ সম্মুখীন হয়, কাৰণ তেখেতৰ ভাব হৈছিল একমাত্ৰ ছবি বিশ্বাসেই সেই চৰিত্ৰত ৰূপদান কৰাৰ যোগ্য ব্যক্তি আছিল। এসময়ত সত্যজিৎ এজন আন্তৰ্জাতিক খ্যাতিসম্পন্ন চলচ্চিত্ৰ ব্যক্তিত্ব হিচাপে পৰিচিত হৈ উঠে আৰু বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ উৎসৱত বিচাৰক হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰে, যদিও তেওঁ অনুযোগ কৰিছিল যে কলকাতাৰ বাহিৰত তেখেতৰ নিজকে সৃষ্টিশীল যেন নালাগিছিল। [[১৯৬৩]] চনত [[মস্কো চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ|মস্কো চলচ্চিত্ৰ উৎসৱত]] তেওঁ বিচাৰকৰ দায়িত্ব পালন কৰে, [[ফেদেৰিকো ফেলিন্নি|ফেদেৰিকো ফেলিন্নিৰ]] ''[[8½]]'' ছবিয়ে শ্ৰেষ্ঠ পুৰস্কাৰ লাভ কৰে। ষাঠিৰ দশকত জাপান ভ্ৰমণৰ সময়ত তেখেতৰ অত্যন্ত শ্ৰদ্ধেয় চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক [[আকিৰা কুৰোচোৱা|আকিৰা কুৰোচোৱাৰ]] লগত সাক্ষাৎ কৰে। দেশত থকা সময়ত কলকাতাৰ কৰ্মব্যস্ততাৰ পৰা ছুটি লৈ তেওঁ মাজে মাজে দাৰ্জিলিং বা [[পুৰী]]-লৈ গুচি গৈছিল আৰু তাত নিৰ্জনতাত চিত্ৰনাট্য লিখিছিল। [[১৯৬৪]] চনত সত্যজিৎে ''[[চাৰুলতা]]'' ছবিখন নিৰ্মাণ কৰে, যিখন আছিল তেখেতৰ কৰ্মজীৱনৰ এই পৰ্বৰ শেষ ছবি, আৰু অনেক সমালোচকৰ মতে তেখেতৰ সবাতোকৈ সফল চলচ্চিত্ৰ।<ref>{{Harvnb|Robinson|2003|p=157}}</ref> ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰৰ ছুটিগল্প ''[[নষ্টনীড়]]''ৰ আধাৰত নিৰ্মিত ছবিখনত ১৯শ শতকৰ এক নিঃসঙ্গ বাঙালী বোৱাৰী চাৰু ঠাকুৰৰ পুতেক অমলৰ প্ৰতি তেওঁৰ অনুভূতিৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰা হৈছে। [[ভোল্‌ফগাংক্‌ আমাডেয়ুচ মোৎসাৰ্ট|মোৎসাৰ্টীয়ে]] এই ছবিখনক প্ৰায়েই "নিখুঁত" বুলি অভিহিত কৰা হয়। সত্যজিৎে নিজেও কৈছিল যে এই ছবিখনত তেখেতৰ ভুলৰ সংখ্যা সবাতোকৈ কম আৰু এইখনেই তেখেতৰ নিৰ্মিত একমাত্ৰ ছবি, য’ত আকৌ সুযোগ পালে তেওঁ ঠিক এইধৰণেই বনালেহেঁতেন।<ref name="slant">{{cite web | author = Palopoli S | publisher = Slant magazine | url=http://www.slantmagazine.com/film/film_review.asp?ID=1080 | title=Charulata| accessdate=2006-06-19 }}</ref> ছবিখনত চাৰু চৰিত্ৰত [[মাধবী মুখোপাধ্যায়|মাধবী মুখোপাধ্যায়ৰ]] অভিনয় আৰু সুব্ৰত মিত্ৰ আৰু বংশী দাশগুপ্তৰ কামে উচ্চপ্ৰশংসা পায়। ছবিখনৰ দুটা দৃশ্যই সমালোচকৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। প্ৰথমটো হৈছে ছবিখনৰ নিৰ্বাক প্ৰথম সাত মিনিট, য’ত চাৰুৰ একঘেয়েমি জীৱন ফুটায় তোলা হয়, আৰু দ্বিতীয়টো হ’ল "বাগানৰ দোলনাৰ দৃশ্য", য’ত চাৰুৱে অমলৰ বাবে তেওঁৰ ভালপোৱাৰ মুখামুখি হয়। এই পৰ্বত সত্যজিৎৰ নিৰ্মিত অন্যান্য চলচ্চিত্ৰৰ মাজত আছে ''[[মহানগৰ]]'', ''[[তিন কন্যা]]'', ''[[অভিযান]]'' আৰু ''[[কাপুৰুষ]] আৰু [[মহাপুৰুষ]]''। == নতুন দিশনিৰ্দেশনা (১৯৬৫ - ১৯৮২) == কাষৰ মানুহৰ কাষত সত্যজিৎৰ ঘৰুৱা নাম আছিল “মাণিক”। তেওঁ তেখেতৰ সমসাময়িক চলচ্চিত্ৰকাৰসকলতকৈ সাধাৰণ জনগণৰ লগত অনেক বেছি মিলা মিচা কৰিছিল। অচিনাকি লোককো তেওঁ প্ৰায়ে সাক্ষাৎ কৰিছিল। কিন্তু সাক্ষাৎকাৰীসকলৰ অনেকেই সত্যজিৎ আৰু তেওঁৰ মাজত এটা দূৰত্ব অনুভব কৰিছিল। বাঙালীসকলে এইটোক ভাবিছিল তেখেতৰ [[ইংৰাজী]] মানসিকতাৰ প্ৰকাশ, আৰু পশ্চিমীয়াসকলে ভাবিছিল তেখেতৰ শীতল আৰু গম্ভীৰ আচৰণ আছিল ব্ৰাহ্মণৰ দৰে। অভিনেতাসকলৰ প্ৰতি তেখেতৰ অগাধ আস্থা আছিল, কিন্তু তেওঁলোকৰ অযোগ্যতাত বিৰূপভাবে কেতিয়াও কোনো প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰা নাছিল।<ref>{{Harvnb|Robinson|2003|p=307}}</ref> তেওঁৰ ব্যক্তিগত জীৱনক লৈ সংবাদমাধ্যমত কেতিয়াও তেনে কোনো আলোকপাত কৰা হোৱা নাছিল, তথাপি কোনোৰ কোনোৰ মতে [[মাধবী মুখোপাধ্যায়|মাধবী মুখোপাধ্যায়ৰ]] লগত ষাঠিৰ দশকত তেখেতৰ সম্পৰ্ক আছিল।<ref>{{Harvnb|Robinson|2003|p=362}}</ref> ''চাৰুলতা''ৰ- পৰৱৰ্তী বছৰসমূহত সত্যজিৎ আছিল বৈচিত্ৰ্যৰ সন্ধানী; এইসময়ত কল্পকাহিনী আৰু ৰহস্য কাহিনীৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ঐতিহাসিক ছবিও তেওঁ কৰে। এই পৰ্বত তেওঁ তেখেতৰ ছবিসমূহত প্ৰচুৰ পৰীক্ষা নিৰীক্ষা চলায়, আৰু সমকালীন ভাৰতীয় জীৱনৰ বিভিন্ন দিশসমূহ তেখেতৰ ছবিত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ চেষ্টা কৰে। এই পৰ্বত তেখেতৰ প্ৰথম প্ৰধান চলচ্চিত্ৰ আছিল ''[[নায়ক (চলচ্চিত্ৰ)|নায়ক]]'', যাৰ বিষয় আছিল এক চলচ্চিত্ৰ তাৰকাৰ লগত এক সহানুভূতিশীল তৰুণী সাংবাদিকৰ ৰেলযাত্ৰাৰ সময়ত হোৱা সাক্ষাৎ আৰু সংলাপ। [[উত্তম কুমাৰ]] আৰু [[শৰ্মিলা ঠাকুৰ]] অভিনীত এই ছবিত ট্ৰেন যাত্ৰাৰ ২৪ ঘণ্টাৰ পৰিসৰত এক আপাতসফল চলচ্চিত্ৰ তাৰকাৰ মনৰ অন্তৰ্সংঘাতসমূহৰ উন্মোচন কৰা হয়। ছবিখনে বাৰ্লিনত সমালোচকসকলৰ পুৰস্কাৰ লাভ কৰিলেও ইয়াক লৈ তেনে আৰু কোনো প্ৰতিক্ৰিয়া হোৱা নাছিল।<ref>{{Harvnb|Dasgupta|1996|p=91}}</ref> [[১৯৬৭]] চনত সত্যজিৎে ''দি এলিয়েন'' নামৰ এখন ছবিৰ বাবে চিত্ৰনাট্য লিখে। যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ভাৰতৰ যৌথ প্ৰযোজনাৰ এই ছবিৰ প্ৰযোজক আছিল [[কলাম্বিয়া পিকচাৰ্চ]] আৰু [[পিটাৰ চেলাৰ্চ]]আৰু [[মাৰ্লোন ব্ৰাণ্ডো]]ক ছবিখনৰ প্ৰধান অভিনেতা হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল। কিন্তু চিত্ৰনাট্য লিখা শেষ কৰাৰ পাছত সত্যজিৎে জানিব পাৰেন যে সেইখনৰ স্বত্ব তেওঁৰ নহয় আৰু ইয়াৰ বাবে তেওঁ কোনো সম্মানো নাপায়। পৰৱৰ্তীকালত মাৰ্লোন ব্ৰ্যাণ্ডোৱে প্ৰকল্পটি ত্যাগ কৰে। তেখেতৰ স্থানত [[জেমচ কোবাৰ্ন]]ক অনাৰ চেষ্টা কৰা হয়, কিন্তু তেতিয়ালৈ সত্যজিৎৰ আশাভঙ্গ ঘটে আৰু তেওঁ কলকাতালৈ উভতি আহে।<ref name=IMDbRay> {{cite web | author= Neumann P | publisher=Internet Movie Database Inc | url=http://www.imdb.com/name/nm0006249/bio | title=Biography for Satyajit Ray| accessdate=2006-04-29 }}</ref> পাছত ৭০ আৰু ৮০-ৰ দশকত কলাম্বিয়াই বহুবাৰ প্ৰকল্পটো পুনৰুজ্জীবিত কৰাৰ চেষ্টা কৰি ব্যৰ্থ হয়। [[১৯৮২]] চনত যেতিয়া ''[[ই.টি. দ্য এক্সট্ৰা-টেৰেষ্ট্ৰিয়াল]] '' মুক্তি পায়, তেতিয়া অনেকেই ছবিখনৰ লগত সত্যজিৎে লিখা চিত্ৰনাট্যৰ মিল বিচাৰি পায়। সত্যজিৎে [[১৯৮০]] চনত ''[[চাইট অ্যাণ্ড চাউণ্ড]]'' মেগাজিনত লিখা এটা ফিচাৰত প্ৰকল্পটোৰ ব্যৰ্থতাক লৈ কথা কয় আৰু পাছত সত্যজিৎৰ জীৱনী লেখক [[অ্যাণ্ড্ৰু ৰবিনচনে]] এই ঘটনাৰ ওপৰত আৰু বিস্তাৰিতভাবে লিখে ([[১৯৮৯]] চনত প্ৰকাশিত ''দি ইনাৰ আই''-ত)। সত্যজিৎে বিশ্বাস কৰিছিল যে তেখেতে লিখা ''দি এলিয়েন''-ৰ চিত্ৰনাট্যৰ মাইমোগ্ৰাফ কপি সমষ্ট যুক্তৰাষ্ট্ৰত বিয়পি নপৰা হ’লে স্পিলবাৰ্গৰ ছবিখন বনোৱা হয়তো সম্ভব নহলহেঁতেন।<ref name=UCSCcurrents>{{cite news | author=Newman J | url=http://www.ucsc.edu/currents/01-02/09-17/ray.html | title=Satyajit Ray Collection receives Packard grant and lecture endowment | publisher=UC Santa Cruz Currents online | date=2001-09-17 | accessdate=2006-04-29 | archivedate=2005-11-04 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20051104203511/http://www.ucsc.edu/currents/01-02/09-17/ray.html | deadurl=yes }}</ref> সত্যজিৎৰ পুত্ৰ সন্দীপৰ অনুযোগ আছিল তেওঁ সকলোসময়তে ডাঙৰসকলৰ বাবে গম্ভীৰ মেজাজৰ ছবি বনায়। ইয়াৰ উত্তৰত আৰু নতুনত্বৰ সন্ধানত সত্যজিৎে [[১৯৬৮]] চনত নিৰ্মাণ কৰে তেখেতৰ সবাতোকৈ ব্যৱসায়সফল ছবি ''[[গুপী গাইন বাঘা বাইন]]''। এইখন আছিল সত্যজিৎৰ পিতামহ উপেন্দ্ৰকিশোৰে লিখা শিশুসকলৰ বাবে লিখা এটা গল্পৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বনোৱা [[সঙ্গীতধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ|সঙ্গীতধৰ্মী]] [[ৰূপকথা]]। গায়ক গুপী আৰু ঢোলবাদক বাঘা ভুতে ৰজাৰ তিনি বৰ পায় ভ্ৰমণলৈ ওলায় যায় আৰু দুই প্ৰতিবেশী ৰাজ্যৰ মাজত আসন্ন যুদ্ধ বন্ধ কৰাৰ চেষ্টা কৰে। ছবিখনৰ নিৰ্মাণকাৰ্য্য আছিল ব্যয়বহুল, আৰু অৰ্থাভাৱত সত্যজিৎে ছবিখন কলা-বগা কৰে। যদিও তেখেতৰ সন্মুখত বলিউডৰ এজন অভিনেতাক ছবিত লোৱাৰ বিনিময়ত অৰ্থৰ প্ৰস্তাব আহিছিল, তেওঁ তাক প্ৰত্যাখ্যান কৰে।<ref>{{Harvnb|Seton|1971|pp=291-297}}</ref>ইয়াৰ পাছত সত্যজিৎে তৰুণ কবি আৰু লেখক [[সুনীল গঙ্গোপাধ্যায়|সুনীল গঙ্গোপাধ্যায়ে]] লিখা এখন উপন্যাসৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ''[[অৰণ্যেৰ দিনৰাত্ৰি]]'' ছবিখন নিৰ্মাণ কৰে। কোৱা হয় যে এই ছবিৰ সঙ্গীত-কাঠামো চাৰুলতাতকৈ বেছি জটিল আছিল। ছবিখনত চাৰিজন চহৰীয়া ডেকাই ছুটিত অৰণ্যলৈ ফুৰিবলৈ যায়, আৰু এজনৰ বাদে সকলোৱেই নাৰীৰ লগত বিভিন্ন ঘটনাত জড়িত হৈ পৰে য’ত তেওঁলোকৰ মধ্যবিত্ত চৰিত্ৰৰ নানা দিশ প্ৰকাশ হৈছে। বিন উডৰ মতে “[ছবিখনৰ] এটামাত্ৰ দৃশ্যৰ পৰাই...এটা ছুটি গল্প লেখাৰ ৰস পোৱা সম্ভব।<ref>{{Harvnb|Wood|1972|p=13}}</ref> এই ছবিত সত্যজিৎে মুম্বাই-ভিত্তিক অভিনেত্ৰী [[চিমি গাৰোৱাল]]ক [[আদিবাসী]] মহিলা হিচাপে চৰিত্ৰায়ণ কৰে; তেখেতৰ মতে চহৰৰ নাৰীক সত্যজিৎে চৰিত্ৰটিৰ বাবে নিৰ্বাচন কৰিছে বুলি শুনি চিমি অবাক হৈ পৰিছিল। ''অৰণ্যেৰ দিনৰাত্ৰি''-ত নিৰ্মাণ কুশলতা প্ৰদৰ্শনৰ শেষত সত্যজিৎে মনোযোগ দিয়ে তৎকালীন বাঙালী বাস্তৱতাৰ মৰ্মমূলত, য’ত বামপন্থী নক্সাল আন্দোলনৰ তীব্ৰতা সৰ্বত্ৰ অনুভূত হৈছিল। সত্যজিৎৰ বিষয়ে প্ৰায়েই কোৱা হয় যে তেওঁ সমসাময়িক ভাৰতীয় চহৰৰ অভিজ্ঞতাৰ কামত উদাসীন। ইয়াৰ উত্তৰত [[১৯৭০]]-ৰ দশকত তেওঁ কলকাতাক কেন্দ্ৰ কৰি তিনিখন ছবি কৰে যিসমূহ ‘‘কলকাতা ত্ৰয়ী’’ নামেৰেও পৰিচিত: ''[[প্ৰতিদ্বন্দ্ব্বী]]'' (১৯৭০), ''[[সীমাবদ্ধ]]'' (১৯৭১), আৰু ''[[জনাৰণ্য]]'' (১৯৭৫)। চলচ্চিত্ৰ তিনিখন বেলেগ বেলেগকৈ পৰিকল্পনা কৰা হলেও বিষয়বস্তুৰ মিলৰ কাৰণে এইসমূহক এটা দুৰ্বল ত্ৰয়ী হিচাপে বিবেচনা কৰা হয়। ''প্ৰতিদ্বন্দ্ব্বী''-ৰ নায়ক এক আদৰ্শবাদী যুৱ স্নাতক যাৰ মোহমুক্তি ঘটিলেও ছবিৰ শেষ পৰ্যন্ত তেওঁ দুৰ্নীতিত জড়িত হৈ পৰা নাছিল। ''জনাৰণ্য''-ৰ নায়ক আন এক যুৱক যি জীবিকা নিৰ্বাহৰ বাবে দুৰ্নীতিৰ কাষত আত্মসমৰ্পণ কৰে। আৰু ''সীমাবদ্ধ''-ৰ অৰ্থনৈতিকভাবে সফল প্ৰধান চৰিত্ৰটিয়ে আৰু বেছি লাভ কৰাৰ বাবে সমস্ত আদৰ্শ বিসৰ্জন দিয়ে। এইবোৰৰ মাজত ''প্ৰতিদ্বন্দ্ব্বী'' ছবিত সত্যজিৎে ভিন্ন ধৰণৰ (elliptical) বৰ্ণনাভঙ্গী ব্যবহাৰ কৰে, য’ত নিগেটিভ, স্বপ্নদৃশ্য আৰু হঠাৎ ফ্লেছবেকৰ সহায় লোৱা হয়। ইয়াৰ উপৰি ৭০-ৰ দশকত সত্যজিৎে তেখেতৰ নিজৰ লেখা জনপ্ৰিয় ৰহস্য কাহিনীৰ নায়ক ফেলুদাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ''[[সোণাৰ কেল্লা]]'' আৰু ''[[জয় বাবা ফেলুনাথ (চলচ্চিত্ৰ)|জয় বাবা ফেলুনাথ]]'' ছবি দুখনো নিৰ্মাণ কৰে।<ref>{{Harvnb|Rushdie|1992}}</ref> সত্যজিৎে [[বাংলাদেশৰ স্বাধীনতা যুদ্ধ]] ক লৈ এখন ছবি কৰাৰ কথা ভাবিছিল, কিন্তু পাছত এই পৰিকল্পনা ত্যাগ কৰি এই মন্তব্য কৰে যে এজন চলচ্চিত্ৰকাৰ হিচাপে তেওঁ শৰণাৰ্থীসকলৰ বেদনা আৰু জীৱন-যাত্ৰাৰ প্ৰতি বেছি আগ্ৰহী আছিল, তেওঁলোকক লৈ ৰাজনীতি কৰাৰ প্ৰতি নহয়।<ref>{{Harvnb|Robinson|2003|p=206}}</ref> ১৯৭৭ চনত সত্যজিৎে ''[[শতৰঞ্জ কি খিলাড়ী]]'' নামৰ এক উৰ্দু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰে। ছবিখন [[মুন্সি প্ৰেমচান্দ]]-ৰ এটা গল্প আধাৰত তৈয়াৰ কৰা হয়; [[চিপাহী বিদ্ৰোহ|১৮৫৭ চনতৰ ভাৰতীয় বিপ্লৱৰ]] এবছৰ আগেয়ে অযোধ্যা ৰাজ্যৰ লক্ষ্ণৌ আছিল গল্পটিৰ পটভূমি। ছবিখনত ভাৰতত ব্ৰিটিছ উপনিবেশবাদৰ সূত্ৰপাতৰ ঘটনাৰ বিবৰণ দিয়া হৈছে। এইখন আছিল বাংলা ভাষাৰ বাহিৰে অন্য ভাষাত কৰা সত্যজিৎৰ প্ৰথম চলচ্চিত্ৰ। আৰু এইখন আছিল তেখেতৰ সবাতোকৈ ব্যয়বহুল আৰু তাৰকাসমৃদ্ধ ছবি, য’ত [[সঞ্জীব কুমাৰ]], [[চইদ জাফৰি]], [[আমজাদ খান]], [[শাবানা আজমি]], [[ভিক্টৰ ব্যনাৰ্জী]] আৰু [[ৰিচাৰ্ড অ্যাটেনব্ৰো]]-ৰ দৰে অভিনেতাসকলে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। পৰৱৰ্তীকালত সত্যজিৎে প্ৰেমচান্দৰ গল্পৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি হিন্দি ভাষাত একঘণ্টা দৈৰ্ঘ্যৰ ''[[সদগতি]]'' নামৰ এখন ছবি কৰে। ছবিখনত ভাৰতত বিদ্যমান [[অস্পৃশ্যতা|অস্পৃশ্যতাৰ]] ক্ৰূৰ বাস্তবতাক তুলি ধৰা হয়। [[১৯৮০]] চনত সত্যজিৎে ''গুপী গাইন বাঘা বাইন'' ছবিৰ পৰৱৰ্তী পৰ্ব ''[[হীৰক ৰাজাৰ দেশে]]'' নিৰ্মাণ কৰে, যিখনত তেখেতৰ ৰাজনৈতিক মতামতৰ প্ৰভাৱ লক্ষ্য কৰা যায়। ছবিখনৰ চৰিত্ৰ ’'হীৰক ৰাজা'' আছিল ভাৰতীয় প্ৰধানমন্ত্ৰী [[ইন্দিৰা গান্ধী|ইন্দিৰা গান্ধীৰ]] জৰুৰী অৱস্থা ঘোষণাকালীন চৰকাৰৰ প্ৰতিফলন।<ref>{{Harvnb|Robinson|2003|pp=188-189}}</ref> বহুল প্ৰশংসাপ্ৰাপ্ত স্বল্পদৈৰ্ঘ্যৰ চলচ্চিত্ৰ ''পিকু'' নিৰ্মাণৰ মাজেৰে সত্যজিৎৰ কৰ্মজীৱনৰ এই পৰ্বৰ সমাপ্তি ঘটে। == শেষ পৰ্যায় (১৯৮৩ - ১৯৯২) == [[১৯৮৩]] চনত ''[[ঘৰে বাইৰে]]'' ছবিৰ কাম কৰাৰ সময়ত সত্যজিৎৰ [[হাৰ্ট এটেক]] হয় আৰু এই ঘটনাৰ ফলত জীৱনৰ অৱশিষ্ট ন বছৰত তেখেতৰ কামৰ পৰিমাণ আছিল অত্যন্ত সীমিত। স্বাস্থ্যৰ অৱনতিৰ ফলত পুত্ৰ সন্দীপ ৰায়ৰ সহায়ত সত্যজিৎে [[১৯৮৪]] চনত '' ঘৰে বাইৰে ''ৰ নিৰ্মাণ সমাপ্ত কৰে। ইয়াৰপাছৰ পৰা তেখেতৰ ল’ৰাই তেখেতৰ হৈ কেমেৰাৰ কাম কৰিছিল। অন্ধ জাতীয়তাবাদৰ ওপৰত লিখা ৰবীন্দ্ৰনাথৰ এই উপন্যাসক চলচ্চিত্ৰত ৰূপদানৰ ইচ্ছা সত্যজিৎৰ অনেকদিন ধৰি আছিল আৰু তেওঁ ৪০-ৰ দশকত ছবিখনৰ এটা চিত্ৰনাট্যও লিখিছিল।<ref>{{Harvnb|Robinson|2003|pp=66-67}}</ref> যদিও ছবিখনত সত্যজিৎৰ অসুস্থতাজনিত ভুলৰ ছাপ দেখা যায়, তত্‌ সত্ত্বেও ছবিখনে কিছু সমালোচকৰ প্ৰশংসা বুটলে আৰু এই ছবিতেই সত্যজিৎে প্ৰথমবাৰৰ বাবে এটা চুম্বনদৃশ্য যোগ কৰে। [[১৯৮৭]] চনত সত্যজিৎে তেখেতৰ দেউতাক সুকুমাৰ ৰায়ৰ ওপৰত এখন প্ৰামাণ্যচিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰে। শাৰীৰিক অসুস্থতাজনিত কাৰণত সত্যজিৎে তেখেতৰ শেষৰ তিনিখন ছবি অভ্যন্তৰীণ মঞ্চত নিৰ্মাণ কৰে। এইবোৰ তেখেতৰ আগৰ ছবিসমূহতকৈ পৃথক আৰু অনেক বেছি সংলাপনিৰ্ভৰ আছিল। [[১৯৮৯]] চনত নিৰ্মিত ''[[গণশত্ৰু]]'' ছবিত তেখেতৰ পৰিচালনা তুলনামূলকভাবে দুৰ্বল আৰু এইখনক দীৰ্ঘদিনৰ অসুস্থতাৰ শেষত উভতি অহাৰ পাছত সত্যজিৎৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণৰ পুনৰ প্ৰচেষ্টা হিচাপেই গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Harvnb|Dasgupta|1996|p=134}}</ref> [[১৯৯০]] চনত নিৰ্মিত ''[[শাখা প্ৰশাখা]]'' তাৰ তুলনাত উন্নততৰ ছবি হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Harvnb|Robinson|2003|p=353}}</ref>এই ছবিত এক আজীৱন সততাৰ লগত কটোৱা বৃদ্ধ ব্যক্তিয়ে জীৱনৰ শেষ পৰ্যায়ত আহি তেখেতৰ তিনি পুত্ৰৰ দুৰ্নীতিৰ কথা জানিব পাৰে; ছবিৰ শেষ দৃশ্যত তেওঁ তেখেতৰ মানসিকভাবে অসুস্থ কিন্তু দুৰ্নীতিমুক্ত চতুৰ্থ সন্তানৰ সান্নিধ্যত সান্ত্বনা বিচাৰি পায়। সত্যজিৎৰ শেষ ছবি ''[[আগন্তুক]]'' আছিল তৰাং ভাবৰ। এই ছবিত বহুদিনৰ আগতে হেৰায় যোৱা মামাৰ পৰিচয় দি এজন আগন্তুকে এক পৰিয়ালৰ লগত সাক্ষাৎ কৰে। তেখেতৰ এই সাক্ষাতৰ অভিজ্ঞতাৰ (য’ত পৰিয়ালৰৰ সৰু ল’ৰাটোৱে আগন্তুকক আগ্ৰহেৰে স্বাগত জনায়, কিন্তু পৰিয়ালৰ ডাঙৰসকলে তেওঁক অনীহা আৰু সন্দেহেৰ চকুৰে চায়) মাজেদি সত্যজিৎে দৰ্শকৰ কাষত মানুহৰ পৰিচয়, স্বভাব-প্ৰকৃতি আৰু সভ্যতাক লৈ বিভিন্ন প্ৰশ্নৰ জাল বয়। [[১৯৯২]] চনত হৃদযন্ত্ৰৰ জটিলতাৰ বাবে অসুস্থ সত্যজিৎ হাস্পতালত ভৰ্তি হয়, আৰু সেই অৱস্থাৰ পৰা তেখেতৰ স্বাস্থ্য আৰু ভাল নহ’ল। মৃত্যুৰ কিছু সপ্তাহ আগে অত্যন্ত অসুস্থ আৰু শয্যাশায়ী অবস্থাত তেওঁ তেখেতৰ জীৱনৰ শেষ পুৰস্কাৰ এটা সম্মানসূচক অস্কাৰ গ্ৰহণ কৰে। [[১৯৯২]] চনৰ [[২৩ এপ্ৰিল]]ত সত্যজিৎে মৃত্যুবৰণ কৰে। == চলচ্চিত্ৰৰ কুশলতা == সত্যজিৎে চিত্ৰনাট্য ৰচনাক পৰিচালনাৰ অবিচ্ছেদ্য অংশ হিচাপে গণ্য কৰিছিল। এই কাৰণেই কৰ্মজীৱনৰ প্ৰাথমিক পৰ্যায়ত তেওঁ [[বাংলা ভাষা|বাংলা]]ৰ বাহিৰে অন্য কোনো ভাষাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণত আগ্ৰহী নাছিল। তেখেতৰ দুই বিদেশী ভাষাত নিৰ্মিত পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে চিত্ৰনাট্য তেওঁ ইংৰেজীত লিখিছিল, আৰু তাৰপাছত সেইসমূহ তেখেতৰ তত্ত্বাবধানে অনুবাদকসকলে হিন্দি আৰু উৰ্দুলৈ ভাষান্তৰিত কৰে। সত্যজিৎ আৰু তেখেতৰ শিল্প নিৰ্দেশক বংশী চন্দ্ৰগুপ্তই ভাবিছিল চলচ্চিত্ৰৰ “চলচ্চিত্ৰৰ ৰঙ্গমঞ্চৰ অস্তিত্বগ্ৰন্থ চিত্ৰনাট্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল”।<ref>{{Harvnb|Robinson|2003|p=313}}</ref> সত্যজিৎে সকলোসময়তে প্ৰথমে ইংৰেজীতে চিত্ৰনাট্য লিখিছিল যাতে অবাঙালী বংশী চন্দ্ৰগুপ্তই তাক পঢ়িব পাৰে। সত্যজিৎৰ প্ৰথমৰ ফালৰ চলচ্চিত্ৰসমূহৰ কেমেৰাৰ কাম কৰিছিল [[সুব্ৰত মিত্ৰ]]ই , যিয়ে পৰৱৰ্তীকালত তিক্ততাৰে সত্যজিৎৰ কৰ্মীদলৰ পৰা ওলায় যায়। কিছু সমালোচকৰ মতে সুব্ৰতৰ প্ৰস্থানৰ কাৰণে সত্যজিৎৰ চলচ্চিত্ৰৰ [[চিত্ৰধাৰণ|চিত্ৰধাৰণৰ]] মান নামি যায়।<ref>{{Harvnb|Dasgupta|1996|p=91}}</ref>বাহিৰত সুব্ৰতৰ প্ৰশংসা কৰিলেও ''চাৰুলতা''-ৰ সময়ৰ পৰাই কেমেৰাৰ কামত সত্যজিৎে নিজৰ নিয়ন্ত্ৰণ বৃদ্ধি কৰে, আৰু ইয়াৰ পৰিণতিতে [[১৯৬৬]] চনৰ পাছৰ পৰা সুব্ৰতই আৰু সত্যজিৎৰ হৈ কাম নাই কৰা। সুব্ৰত মিত্ৰৰ পথপ্ৰদৰ্শক কামৰ মাজত আছে "বাউন্স আলোকসজ্জা" কৌশল, য’ত কাপোৰত পোহৰ প্ৰতিফলিত কৰি অভ্যন্তৰীণ চেটৰ বাহিৰতো প্ৰাকৃতিক পোহৰৰ আভাস তৈয়াৰ কৰা যায়। ইয়াৰ বাদেও সত্যজিৎে তেখেতৰ নিজৰ অনেক কাৰিকৰী আৰু চলচ্চিত্ৰ-সংক্ৰান্ত উদ্ভাবনৰ পিছত [[জঁ-লুক গদাৰ]] আৰু [[ফ্ৰঁসোয়া ত্ৰুফো|ফ্ৰঁসোয়া ত্ৰুফোৰ]] দৰে [[ফৰাচী নবতৰঙ্গ|ফৰাচী নবতৰঙ্গৰ]] পৰিচালকসকলৰ কামৰ কথা স্বীকাৰ কৰিছে।<ref name=abhijitsen>{{cite web | author = Sen A | publisher = Parabaas | url=http://www.parabaas.com/satyajit/articles/pAbhijit.html | title=Western Influences on Satyajit Ray | accessdate=2006-04-29 }}</ref> সত্যজিৎৰ চলচ্চিত্ৰ নিয়মিত সম্পাদনা কৰিছিল [[দুলাল দত্ত]]ই, তথাপি বেছি ভাগ সময় সত্যজিৎে দুলালক এই কামত নিৰ্দেশনা দিছিল। আৰ্থিক অসচ্ছলতা আৰু সত্যজিৎৰ অনুপুঙ্খ পৰিকল্পনা আৰু পূৰ্ণ নিয়ন্ত্ৰণৰ কাৰণে তেখেতৰ বেছি ভাগ চলচ্চিত্ৰৰ সম্পাদনা প্ৰকৃতপক্ষে কেমেৰাত দৃশ্যগ্ৰহণৰ সময়তেই সম্পন্ন হৈ গৈছিল (''পথেৰ পাঁচালী'' বাদে)। কৰ্মজীৱনৰ আৰম্ভণিতেই [[ৰবি শংকৰ]], [[বেলায়েত খান]] আৰু [[আলি আকবৰ খান|আলি আকবৰ খানৰ]] দৰে প্ৰতিভাবান [[ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সঙ্গীত|ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সঙ্গীতজ্ঞৰ]] লগত সত্যজিৎে কাম কৰাৰ সুযোগ পাইছিল। কিন্তু তেখেতৰ এই অভিজ্ঞতা আছিল মূলত: বেদনাদায়ক। তেওঁ বুজিব পাৰে যে সঙ্গীতজ্ঞসকল তেখেতৰ চলচ্চিত্ৰতকৈ তেওঁলোকৰ নিজৰ নিজৰ সাঙ্গীতিক ধাৰাৰ প্ৰতিহে বেছি অনুগত। সত্যজিৎে পাশ্চাত্য ধাৰাৰ ধ্ৰুপদী সঙ্গীতৰ ব্যবহাৰ পছন্দ কৰিছিল, বিশেষত: তেখেতৰ চহৰীয়া পটভূমিত বনোৱা ছবিসমূহৰৰ বাবে।<ref>{{Harvnb|Robinson|2003|pp=315-318}}</ref> এই বাবে পৰৱৰ্তীকালত ''তিন কন্যা'' ছবিখন কৰা সময়ৰ পৰা তেওঁ নিজেই নিজৰ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে সঙ্গীত স্বৰলিপি ৰচনা কৰিছিল। সত্যজিৎৰ ছবিত অভিনেতাৰ কামো সমানভাবে প্ৰশংসিত হৈছে। তেখেতৰ ছবিতে চলচ্চিত্ৰ তাৰকাসকলে যেনেকৈ অভিনয় কৰিছে, তেনেকৈ কেতিয়াও কোনোদিনে চলচ্চিত্ৰ নেদেখা এনেকুৱা মানুহেও অভিনয় কৰিছে (যেনে ''অপৰাজিত'' ছবিখনত)।<ref>{{Harvnb|Ray|1994|p=100}}</ref> [[ৰবিন উড (সমালোচক)|ৰবিন উড]]-সহ অনেকেই সত্যজিৎক শিশু অভিনেতাসকৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক হিচাপে আখ্যা দিয়ে, আৰু উদাহৰণ হিচাপে ''পথেৰ পাঁচালী'' ছবিত অপু আৰু দুৰ্গা, ''পোষ্টমাষ্টাৰ'' ছবিত ৰতন আৰু ''সোণাৰ কেল্লা'' ছবিত মুকুল চৰিত্ৰসমূহৰ উল্লেখ কৰে। সত্যজিৎৰ নিৰ্দেশনাৰ প্ৰকৃতি অভিনেতাৰ প্ৰতিভা আৰু অভিজ্ঞতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল। [[উৎপল দত্ত|উৎপল দত্তৰ]] দৰে অভিনেতাৰ তেনে কোনো নিৰ্দেশনাই তেওঁ দিয়া নাছিল, অন্যহাতে অপু চৰিত্ৰৰ সুবীৰ বন্দ্যোপাধ্যায় কিংবা অপৰ্ণাৰ চৰিত্ৰ শৰ্মিলা ঠাকুৰক তেওঁ অনেকদূৰ "পুতলাৰ" দৰে ব্যবহাৰ কৰিছিল। সত্যজিৎৰ চলচ্চিত্ৰসমূহৰ বিষয়বস্তু আছিল বহুমুখী। এই প্ৰসঙ্গত তেওঁ [[১৯৭৫]] চনত কয় যে সমালোচকে প্ৰায়েই তেখেতৰ বিৰুদ্ধে এক বিষয়ৰ পৰা আন এক বিষয়, এক ধৰণৰ পৰা অন্য এক ধৰণক কাকতিফৰিঙৰ দৰে জঁপিয়াই দিয়াৰ প্ৰবণতা প্ৰদৰ্শনৰ অভিযোগ কৰে আৰু তেখেতৰ ছবিত জনাশুনা কোনো ধৰণ বিচাৰি নাপায় যাতে তেখেতৰ গাত কোনো এক বিশেষ বৈশিষ্ট্য আঁৰি দিয়া যায়। এই কামত আত্ম-সমৰ্থন কৰি তেওঁ কয় যে এই বহুমুখীতা তেখেতৰ নিজৰ চৰিত্ৰৰেই প্ৰতিফলন, আৰু তেখেতৰ প্ৰতিখন ছবিৰ পিছতেই শীতল মগজেৰে লোৱা সিদ্ধান্ত লৈ কাম কৰিছে।<ref name=UCSCRaybio>{{cite web | author=Basu D | publisher=Satyajit Ray Film and Study Collection, University of California, Santa Cruz | url=http://satyajitray.ucsc.edu/biography.html | title=Biography of Satyajit Ray (1921-1992) | accessdate=2006-04-29 | archivedate=2014-12-28 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20141228185423/http://satyajitray.ucsc.edu/biography.html | deadurl=yes }}</ref> == সাহিত্যকৰ্ম == {{মূল প্ৰবন্ধ|সত্যজিৎ ৰায়ৰ সাহিত্যকৰ্ম}} <!-- FAIR USE of Image:Ekerpithedui.jpg: see image description page at http://en.wikipedia.org/wiki/Ekerpithedui.jpg for rationale --> সত্যজিৎ [[বাংলা সাহিত্য|বাংলা সাহিত্যৰ]] সবাতোকৈ জনপ্ৰিয় দুটি চৰিত্ৰৰ স্ৰষ্টা। এটা হ’ল প্ৰাতিজনিক ৰহস্যাম্বেষী [[ফেলুদা]], অন্যটি বিজ্ঞানী [[প্ৰফেচৰ শঙ্কু]]। ইয়াৰ বাদেও তেওঁ প্ৰচুৰ ছুটিগল্প লিখিছিল যিবোৰৰ বাৰটিৰ সংকলন প্ৰকাশ পায় আৰু সংকলনসমূহৰ শিৰোনামত “বাৰ” শব্দটো বিভিন্নভাবে ব্যবহৃত হয় (যেনে ‘‘একেৰ পিঠে দুই”, “এক ডজন গপ্পো”, ইত্যাদি)। ৰহস্য আৰু শব্দ-কৌতুক (pun)-ৰ প্ৰতি তেখেতৰ আগ্ৰহ এই গল্পসমূহত প্ৰকাশ পায়। অনেক সময়ত ফেলুদাই ৰহস্যৰ সমাধান বাহিৰ কৰি কোনো কেচৰ ৰহস্য উন্মোচন কৰিব লাগিছিল। ফেলুদাৰ বিভিন্ন গল্পত তেখেতৰ সঙ্গী উপন্যাস-লেখক [[জটায়ু (লালমোহন গাঙ্গুলী)]], আৰু তেওঁৰ খুৰাকৰ পুতেক ভায়েক তপেশৰঞ্জন মিত্ৰ ওৰফে তোপস হৈছে গল্পৰ বৰ্ণনাকাৰী, যাৰ ভূমিকাত অনেকখিনি ছাৰ্লক হোম্‌ছৰ পাৰ্শ্বচৰিত্ৰ ডক্টৰ ওয়াটচনৰ দৰে। প্ৰফেচৰ শঙ্কুৰ বৈজ্ঞানিক কল্পকাহিনীসমূহ ডায়েৰী আকাৰে লেখা, যি ডায়েৰী বিজ্ঞানীজনৰ ৰহস্যময় অন্তৰ্ধানৰ পাছত বিচাৰি পোৱা যায়। সত্যজিৎৰ ছুটিগল্পসমূহত অনিশ্চিত উৎকণ্ঠা, ভয় আৰু অন্যান্য বিষয়ত সত্যজিৎৰ আগ্ৰহৰ ছাপ আছে, যি সমূহ তেওঁ চলচ্চিত্ৰত এৰাই চলিছিল।<ref name="nandy">{{Harvnb|Nandy|1995}}</ref> সত্যজিৎৰ অধিকাংশ ৰচনাই ইংৰেজীলৈ অনূদিত হৈছে আৰু বৰ্তমানে তেখেতৰ গ্ৰন্থসমূহৰ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ পাঠকসমাজ গঢ়ি উঠিছে। তেখেতে লিখা অধিকাংশ চিত্ৰনাট্য “একশান” সাহিত্যপত্ৰত বাংলাত প্ৰকাশিত হৈছে। সত্যজিৎে তেখেতৰ ল’ৰালিকালৰ কাহিনীক লৈ লিখে ''[[যখন ছোট ছিলাম]]'' (১৯৮২)। চলচ্চিত্ৰৰ ওপৰত লিখা তেখেতৰ প্ৰবন্ধৰ সংলনসমূহ হ’ল: ''[[আৱাৰ ফিল্মচ, দেয়াৰ ফিল্মচ]]'' (১৯৭৬), ''[[বিষয় চলচ্চিত্ৰ]]'' (১৯৮২), আৰু ''[[একেই বলে শুটিং]]'' (১৯৭৯)। ৯০-ৰ দশকৰ মাজভাগত সত্যজিৎৰ চলচ্চিত্ৰ বিষয়ক প্ৰবন্ধৰ এটা সঙ্কলন পশ্চিমত প্ৰকাশ পায়। এই গ্ৰন্থৰ নাম ''[[Our Films, Their Films]]''। গ্ৰন্থখনৰ প্ৰথম অংশত সত্যজিৎে [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]]ক লৈ আলোচনা কৰে, আৰু দ্বিতীয় অংশত [[হলিউড]], কিছু পছন্দৰ চিত্ৰনিৰ্মাতা ([[চাৰ্লি চেপলিন]], [[আকিৰা কুৰোচাৱা]]) আৰু [[ইটালীয় নব্যবাস্তবতাবাদ|ইটালীয় নব্যবাস্তবতাবাদৰ]] ওপৰত আলোচনা কৰে। ''বিষয় চলচ্চিত্ৰ'' গ্ৰন্থখনত চলচ্চিত্ৰৰ নানা বিষয়ত সত্যজিৎৰ ব্যক্তিগত দৰ্শন আলোচিত হৈছে। সম্প্ৰতি গ্ৰন্থৰ এটা ইংৰাজী অনুবাদ ''Speaking of Films'' নামেৰে প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰ বাদেও সত্যজিৎে ‘‘[[তোড়ায় বাঁধা ঘোড়াৰ ডিম]]’’ নামৰ এক ননচেন্স ছিৰিজৰ গ্ৰন্থ লিখে, য’ত [[লুইচ ক্যাৰল|লুইচ ক্যাৰলৰ]] ‘‘[[জ্যাবাৰওয়কি]]’’-ৰ এটা অনুবাদ আছে। ইয়াৰ বাদেও তেওঁ [[মোল্লা নাচিৰুদ্দিন|মোল্লা নাচিৰুদ্দিনৰ]] বিভিন্ন কাহিনীক লৈ এখন হাঁহিৰ গ্ৰন্থ লিখে। সত্যজিৎে “ৰে ৰোমান” (Ray Roman) আৰু “ৰে বিজাৰ” (Ray Bizarre) নামৰ দুখন [[টাইপফেচ]] ছবি আঁকে। ইয়াৰ মাজত ৰে ৰোমানে [[১৯৭০]] চনত এটা আন্তৰ্জাতিক পুৰস্কাৰ লাভ কৰে। চলচ্চিত্ৰ জগতত পদাৰ্পণৰ অনেক পাছতো কলকাতাৰ কিছু মহলত তেওঁ এজন প্ৰভাৱশালী গ্ৰাফিক ডিজাইনাৰ হিচাপে পৰিচিত আছিল। সত্যজিৎে তেখেতৰ নিজে লিখা সমস্ত গ্ৰন্থৰ প্ৰচ্ছদ আৰু ভিতৰৰ ছবি আঁকিছিল। ইয়াৰ বাদেও তেখেতৰ চলচ্চিত্ৰৰ সকলো বিজ্ঞাপনসমূহো তেঁৱেই তৈয়াৰ কৰিছিল। == দৰ্শক আৰু সমালোচকৰ প্ৰতিক্ৰিয়া == সত্যজিৎৰ চলচ্চিত্ৰৰ অন্যতম প্ৰধান আৰু পুনৰাবৃত্ত উপাদান আছিল ইয়াৰৰ মানবতাবাদ। তেখেতৰ ছবিসমূহ আপাতদৃষ্টিত সৰল, কিন্তু এই সৰলতাৰ গভীৰত লুকায় আছে জটিলতা। তেখেতৰ চলচ্চিত্ৰৰ বৰ্ণনাভঙ্গি আৰু চৰিত্ৰায়ন নিখুঁত বুলি অনেকবাৰ প্ৰশংসিত হৈছে। অনেকেই তেখেতৰ কামৰ ভূয়সী প্ৰশংসা কৰিছে, আৰু ইয়াৰৰ মাজত অন্যতম হ’ল [[আকিৰা কুৰোচাৱা|আকিৰা কুৰোচাৱাই]] কৰা এই উক্তিটি: ''"সত্যজিৎৰ চলচ্চিত্ৰ নেদেখা আৰু পৃথিৱীত বাস কৰি চন্দ্ৰ-সূৰ্য নেদেখা একেই কথা। '' অন্যহাতে সত্যজিৎৰ নিন্দুকসকলে ভাবে তেখেতৰ ছবিসমূহ অত্যন্ত ধীৰ গতিৰ, যেন “ৰাজকীয় শামুক” বগুৱাবাই যোৱাৰ দৰে।<ref>{{Harvnb|Robinson|2003|p=157}}</ref> তেওঁলোকে সত্যজিৎৰ মানবতাবাদক ভাবে সৰলমনস্কতাৰ বহিৰ্প্ৰকাশ, আৰ তেখেতৰ কামক আধুনিকতা-বিৰোধী বুলি গণ্য কৰে। তেওঁলোকে আৰু কয় যে সত্যজিৎৰ চলচ্চিত্ৰত তেখেতৰ সমসাময়িক পৰিচালকসকলৰ দৰে (যেনে [[জঁ-ল্যুক গদাৰ]]) নতুন অভিব্যক্তি কিংবা পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা দেখিবলৈ পোৱা নাযায়। [[ষ্ট্যানলি কফম্যানে]] লিখিছিল যে সত্যজিৎৰ কিছু সমালোচকে ভাবে যে সত্যজিৎে “আগৰে পৰাই ধৰি লৈছিল যে যিবোৰ চলচ্চিত্ৰত কেবল তেওঁলোকৰ চৰিত্ৰসমূহক লৈয়েই পৰি থাকে, কিন্তু চৰিত্ৰসমূহৰ জীৱনত কোনো নাটকীয় বিন্যাস আৰোপ কৰা হোৱা নাই, সেইবোৰ চলচ্চিত্ৰ দৰ্শসকলে পছন্দ কৰিব।<ref>{{Harvnb|Robinson|2003|pp=352-353}}</ref> সত্যজিৎে নিজেই কৈছিল যে তেখেতৰ চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ধীৰগতিৰ কামত তেখেতৰ কিছু কৰাৰ নাই, আৰু কুৰোচাৱাই সত্যজিৎৰ পক্ষ লৈ কয় যে "সত্যজিৎৰ ছবিসমূহ মুঠেও ধীৰগতিৰ নহয়। বৰং এইসমূহক শান্তভাবে বৈ যোৱা এক বিৰাট নদীৰ লগত তুলনা কৰা যায়। " সমালোচকসকলে প্ৰায়েই সত্যজিৎক চলচ্চিত্ৰ আৰু অন্যান্য মাধ্যমৰ বিখ্যাত ব্যক্তিত্বৰ লোকসকলৰ লগত তুলনা কৰিছিল, যেনে [[আন্তন চেখভ]], [[জঁ ৰনোয়াৰ]], [[ভিত্তোৰিও দে চিকা]], [[হাওয়াৰ্ড হক্‌চ]] অথবা[[ভোল্‌ফগাং আমাদেউচ মোৎসাৰ্ট]]। [[উইলিয়াম ছেক্সপিয়েৰ|ছেক্সপিয়েৰৰ]] লগতো তেওঁক তুলনা কৰা হৈছে।<ref>{{Harvnb|Wood|1972}}</ref><ref>{{cite web | author=Ebert R | publisher=suntimes.com | url=http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/19990117/REVIEWS08/401010342/1023 | title=The Music Room (1958) | accessdate=2006-04-29 | archivedate=2005-12-26 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20051226145349/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F19990117%2FREVIEWS08%2F401010342%2F1023 | deadurl=yes }}</ref>। [[ভি এচ নাইপলে]] ''শতৰঞ্জ কে খিলাড়ী''-ৰ এটা দৃশ্যক ছেক্সপিয়েৰেৰ নাটকৰ লগত তুলনা কৰি কৈছে: "only three hundred words are spoken but goodness! – terrific things happen."<ref>{{Harvnb|Robinson|2003|p=246}}</ref> সত্যজিৎৰ চলচ্চিত্ৰৰ [[নান্দনিকতা]]ক লৈ যিসকল সন্তুষ্ট নাছিল তেওঁলোকেও স্বীকাৰ কৰে যে এটা সম্পূৰ্ণ সংস্কৃতিক তেওঁৰ বিভিন্ন সূক্ষ্ম দ্যোতনাসহ চলচ্চিত্ৰ~ত তুলি ধৰাৰ কামত তেওঁ আছিল একমেবাদ্বিতীয়ম। ''[[দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্ট]]'' আলোচনীত সত্যজিৎৰ ওপৰত লিখা শ্ৰদ্ধাঞ্জলিত এই অনুভূতিয়েই প্ৰকাশ পায় এইভাবে: "Who else can compete?"<ref>{{Harvnb|Robinson|2005|pp=13-14}}</ref> তথাপি সাধাৰণৰ মতে তেখেতৰ হাৰ্ট এটেকৰ পাছত কৰা ছবিসমূহ তেখেতৰ পুৰণা ছবিসমূহৰ দৰে জীৱন্ত নাছিল। [[১৯৮০]]-ৰ আৰম্ভণিৰ ফালে [[ভাৰতীয় লোকসভা]] সদস্য আৰু প্ৰাক্তন অভিনেত্ৰী [[নাৰ্গিচ দত্ত]]ই তেখেতৰ বিৰুদ্ধে এই বুলি অভিযোগ আনে যে তেওঁ "দাৰিদ্ৰ্য ৰফতানি" কৰিছে, আৰু সত্যজিৎৰ কাষত “আধুনিক ভাৰত”-ৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰা এনে ছবি বনোৱাৰ দাবী কৰে<ref>{{Harvnb|Robinson|2003|pp=327-328}}</ref> অন্যহাতে ভাৰতজুৰি [[সমাজতন্ত্ৰ|সমাজতন্ত্ৰৰ]] প্ৰবক্তাসকলে ভাবিছিল সত্যজিৎ জাতিৰ নিপীড়িত শ্ৰেণীৰ প্ৰতি "প্ৰত্যয়ী" নাছিল, বৰং তেওঁ ‘‘পথেৰ পাঁচালী’’ আৰু ‘’অশনি সংকেত’’ ছবিত বৰ্ণনাভঙ্গী আৰু নান্দনিকতাৰ মাধ্যমেৰে দাৰিদ্ৰ্যক মহৎ কৰি দেখুৱাইছে। তেখেতসকলে আৰু অভিযোগ কৰে যে সত্যজিৎে তেখেতৰ ‘‘বুৰ্জোয়া’’ দৃষ্টিভঙ্গীৰ পৰা ওলায় আহি তেখেতৰ ছবিৰ সংঘাতসমূহৰ কোনো সমাধান দিব পৰা নাই। ৭০-ৰ দশকৰ [[নক্সাল আন্দোলন|নক্সাল আন্দোলনৰ]] সময়ত তেখেতৰ পুত্ৰ সন্দীপ এক পৰ্যায়ত শাৰীৰিক ক্ষতিৰ সম্মুখীন হৈছিল।<ref>{{Harvnb|Robinson|2003|p=205}}</ref> ৬০-ৰ দশকত সত্যজিৎ আৰু মাৰ্ক্‌স্‌বাদী চলচ্চিত্ৰকাৰ [[মৃণাল সেনো]] বিতৰ্কত জড়িত হৈ পৰে। বাণিজ্যিক অভিনেতা [[উত্তম কুমাৰ]]-ক ছবিত লোৱাৰ বাবে মৃণালে সত্যজিৎৰ সমালোচনা কৰে। সত্যজিৎে উত্তৰ দিয়ে যে মৃণালে কেবল "সহজ লক্ষ্য"সমূহতেই (তথা বাঙালী মধ্যবিত্ত শ্ৰেণী) আঘাত হানিব জানে। == কিংবদন্তিৰ কথা == ভাৰতত আৰু বিশ্বব্যাপী বাঙালী সম্প্ৰদায়ৰ কাষত সত্যজিৎ ৰায় এজন সাংস্কৃতিক প্ৰতিভূ। তেখেতৰ মৃত্যুৰ পাছত কলকাতাৰ জীৱনযাত্ৰা স্তব্ধ হৈ পৰে। হাজাৰ হাজাৰ লোকে শেষ শ্ৰদ্ধা জনাবলৈ তেখেতৰ ঘৰলৈ আহে।<ref>{{cite web|author = Amitav Ghosh|publisher = Doom Online|url = http://www.doononline.net/pages/info_features/features_spotlights/spotlights/aghosh/ray.htm|title = Satyajit Ray|accessdate = 2006-06-19|archivedate = 2005-04-04|archiveurl = https://web.archive.org/web/20050404124235/http://doononline.net/pages/info_features/features_spotlights/spotlights/aghosh/ray.htm|deadurl = yes}}</ref> বাংলা চলচ্চিত্ৰ জগতত সত্যজিৎে গভীৰ প্ৰভাৱ পেলায়। সত্যজিৎৰ চলচ্চিত্ৰ কৌশলে [[অপৰ্ণা সেন]], [[ঋতুপৰ্ণ ঘোষ]], [[গৌতম ঘোষ]] আৰু বাংলাদেশৰ [[তাৰেক মাচুদ]] আৰু [[তানভীৰ মোকাম্মেল]]-ক অনুপ্ৰাণিত কৰিছে। [[বুদ্ধদেব দাশগুপ্ত]], [[মৃণাল সেন]]<ref>{{cite web | author = Mrinal Sen | publisher = Little Magazine | url=http://www.littlemag.com/2000/mrinal.htm | title=Our lives, their lives | accessdate=2006-06-29 }} </ref>, আৰু [[আদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]-ৰ দৰে চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাই ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰত সত্যজিৎৰ আসামান্য অবদান স্বীকাৰ কৰিছে। ভাৰতৰ বাহৰিত [[মাৰ্টিন স্কোৰচেজি]],<ref>{{cite web | author=Chris Ingui | publisher=Hatchet | url=http://www.gwhatchet.com/media/storage/paper332/news/2002/03/04/Arts/Martin.Scorsese.Hits.Dc.Hangs.With.The.Hachet-195598.shtml?norewrite200607071207&sourcedomain=www.gwhatchet.com | title=Martin Scorsese hits DC, hangs with the Hachet | accessdate=2006-06-29 }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[জেমচ আইভৰি (পৰিচালক)|জেমচ আইভৰি]], [[আব্বাচ কিয়াৰোস্তামি]] আৰু [[এলিয়া কাজান]]-ৰ দৰে চিত্ৰনিৰ্মাতাই তেখেতৰ কাম দেখি প্ৰভাৱিত হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়। [[ইৰা চাক্‌চ]]-ৰ [[২০০৫]] চনত নিৰ্মিত ''Forty Shades of Blue'' আছিল ''চাৰুলতা''-ৰ এক দুৰ্বলভাবে অনুসৃত পুনৰ্নিৰ্মাণ, আৰু ১৯৯৫ চনৰ ''মাই ফ্যামিলি'' ছবিৰ শেষ দৃশ্য ''অপুৰ সংসাৰ''-ৰ শেষ দৃশ্যক অনুসৰণ কৰি তৈয়াৰ কৰা। তেতিয়াৰ দিনৰ কিছু ছবি, যেনে ''স্যাক্ৰেড এভিল'',<ref>{{cite web | author = SK Jha | publisher = Telegraph India | url=http://www.telegraphindia.com/1060609/asp/etc/story_6319302.asp | title=Sacred Ray | accessdate=2006-06-29 }} </ref> [[দীপা মেহতা|দীপা মেহতাৰ]] ''এলিমেণ্ট্‌স ত্ৰয়ী'', এনেকি [[জঁ-ল্যুক গদাৰ]]-ৰ চলচ্চিত্ৰতো<ref>{{cite web | author = André Habib | publisher = Senses of Cinema | url=http://archive.sensesofcinema.com/contents/01/16/godard_habib.html | title=Before and After: Origins and Death in the Work of Jean-Luc Godard | accessdate=2006-06-29 }} </ref> সত্যজিৎৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি নিৰ্দেশ বিচাৰি পোৱা যায়। আমেৰিকান এনিমেটেড টেলিভিছন ছিৰিজ [[দ্য চিম্পচন্‌চ]]-ৰ [[আপু নাহাচাপিমাপেটিলন]] চৰিত্ৰটোৰ নাম ৰায়ৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা জনায় নিৰ্বাচন কৰা হয়। [[মাধবী মুখোপাধ্যায়|মাধবী মুখোপাধ্যায়ৰ]] লগত সত্যজিৎৰ ছবিয়ে [[ডোমিনিকা]]-ৰ ষ্ট্যাম্পত স্থান পোৱা - কোনো ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ ব্যক্তিত্বৰ বাবে এই জাতীয় ঘটনা এইটোৱে প্ৰথম। বহু সাহিত্যকৰ্মত সত্যজিৎ কিংবা তেখেতৰ কামক নিৰ্দেশ কৰা হৈছে। [[চলন্ত ৰুছদি|চলন্ত ৰুছদিৰ]] লেখা ''হাৰুন অ্যাণ্ড দ্য চি অফ ষ্টোৰিজ''-ত দুই মাছৰ নাম আছিল ''গুপী''আৰুও ''বাঘা'' (সত্যজিৎৰ “গুপী গাইন” আৰু “বাঘা বাইন” চৰিত্ৰ দুটিৰ নামত)। বহু প্ৰতিষ্ঠানে সত্যজিৎক সম্মানসূচক [[ডক্টৰেট]] ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। এইবোৰৰ মাজত [[অক্সফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ে]] মাত্ৰ দ্বিতীয় চলচ্চিত্ৰকাৰ হিচাপে ([[চাৰ্লি চেপ্‌লিন|চেপ্‌লিনৰ]] পাছত) তেওঁকেই এই ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। [[১৯৮৭]] চনত [[ফ্ৰান্সেৰ ৰাষ্ট্ৰপতি]]য়ে তেওঁক [[লেজিওঁ দনৰ]] পুৰস্কাৰ প্ৰদান কৰে। তেখেতৰ মৃত্যুৰ অলপ কিছু দিন আগেয়ে [[ভাৰত চৰকাৰে]] তেওঁক ভাৰতৰ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক পদক [[ভাৰতৰত্ন]] প্ৰদান কৰে। [[১৯৯৩]] চনত [[ইউনিভাচিটি অফ ক্যালিফোৰ্নিয়া, চাণ্টা ক্ৰুজে]] সত্যজিৎ ৰায় ফিল্ম অ্যাণ্ড ষ্টাডি কালেকছন প্ৰতিষ্ঠা কৰে। [[১৯৯৫]] চনত ভাৰত চৰকাৰে চলচ্চিত্ৰ বিষয়ৰ গবেষণাৰ বাবে [[সত্যজিৎ ৰায় চলচ্চিত্ৰ আৰু টেলিভিছন ইনষ্টিটিউট]] প্ৰতিষ্ঠা কৰে। [[২০০৭]] চনত [[ব্ৰিটিছ ব্ৰডক্যাষ্টিং কৰ্পোৰেছন]] (বিবিচিয়ে) ঘোষণা কৰে যে, [[ফেলুদা]] ছিৰিজৰ দুটি গল্পক লৈ ৰেডিঅ’ অনুষ্ঠান নিৰ্মাণ কৰা হব।<ref>{{cite web | author = Datta S | publisher = Financial Express | url=http://www.financialexpress.com/fe_archive_full_story.php?content_id=152924 | title= Feluda goes global, via radio | accessdate=2007-02-12 }} </ref> [[লণ্ডন চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ|লণ্ডন চলচ্চিত্ৰ উৎসৱৰ]] সময়ৰ পৰা "সত্যজিৎ ৰায় পুৰস্কাৰ" নামেৰে এটা নিয়মিত পুৰস্কাৰ প্ৰদান কৰা হয়। প্ৰথম শাৰীৰ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালক যিসকলৰ চলচ্চিত্ৰৰ শিল্পগুণ, সহানুভূতি আৰু মানবতাৰ দিশটো সত্যজিৎৰ দৰে হ’লে তেওঁলোকক এই পুৰস্কাৰ প্ৰদান কৰা হয়। [[ওয়েচ অ্যাণ্ডাৰচনে]] দাবী কৰিছে যে তেওঁৰ চলচ্চিত্ৰত সত্যজিৎৰ বিশেষ প্ৰভাৱ ৰৈছে। তেওঁৰ সাম্প্ৰতিক ছবি [[ওয়েচ অ্যাণ্ডাৰচন|দ্য দাৰ্জিলিং লিমিটেড]] সত্যজিৎ ৰায়ক উৎসৰ্গা কৰিছে। == প্ৰাপ্ত পুৰস্কাৰ আৰু সন্মান == {{মূল|সত্যজিৎ ৰায়ে পোৱা পুৰস্কাৰ}} সত্যজিৎ ৰায়ে তেখেতৰ জীৱনকালত প্ৰচুৰ পুৰস্কাৰ পাইছে। তেৱঁই দ্বিতীয় চলচ্চিত্ৰ ব্যক্তিত্ব যাক [[অক্সফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ে]] সম্মানীয় ডক্টৰেট ডিগ্ৰি প্ৰদান কৰে। প্ৰথম চলচ্চিত্ৰ ব্যক্তিত্ব হিচাপে অক্সফোৰ্ডৰ ডিলিট পাইছিল [[চাৰ্লি চেপ্‌লিনে]]। [[১৯৮৭]] চনত ফ্ৰান্সৰ চৰকাৰ তেওঁক সেইদেশৰ বিশেষ সন্মান্সূচক পুৰস্কাৰ [[লেজিওঁ দনৰ|লেজিওঁ দনৰে]] বিভূষিত কৰে। [[১৯৮৫]] চনত পায় ভাৰতৰ সৰ্বোচ্চ চলচ্চিত্ৰ পুৰস্কাৰ [[দাদাচাহেব ফালকে পুৰস্কাৰ]]। [[১৯৯২]] চনত মৃত্যুৰ কিছুদিন পূৰ্বে [[একাডেমি অফ মোছন পিকচাৰ আৰ্টচ এণ্ড চাইন্সে]] তেওঁক জীৱনজোৰা সন্মানস্বৰূপে [[একাডেমি সন্মানসূচক পুৰস্কাৰ]] প্ৰদান কৰে। মৃত্যুৰ কিছুদিন পূৰ্বেই ভাৰত চৰকাৰে তেওঁক প্ৰদান কৰে দেশৰ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান [[ভাৰতৰত্ন]]। সেই বছৰেই মৃত্যুৰ পাছত তেওঁক মৰণোত্তৰভাবে [[আকিৰা কুৰোচাৱা পুৰস্কাৰ]] প্ৰদান কৰা হয়। প্ৰয়াত পৰিচালকৰ পক্ষে এই পুৰস্কাৰ গ্ৰহণ কৰে [[শৰ্মিলা ঠাকুৰে]]। == তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist|3}} == গ্ৰন্থ সংযোগ== {{col-begin}} {{col-2}} <div class="references-small"> * {{Harvard reference | Surname1 = Cooper | Given1 = D | Year = 2000 | Title = The Cinema of Satyajit Ray : Between Tradition and Modernity | URL = http://assets.cambridge.org/052162/0260/sample/0521620260WSN01.pdf | Publisher = Cambridge University Press | ISBN = 0521629802 }}. * {{Harvard reference | Surname1 = Dasgupta | Given1 = C | Year = 1996 | Title = The cinema of Satyajit Ray | Publisher = Penguin India | ISBN = 0140247807 }}. * {{Harvard reference | Surname1 = Ganguly | Given1 = S | Year = 2001 | Title = Satyajit Ray: In search of the modern | Publisher = Indialog | ISBN = 8187981040 }}. * {{Harvard reference | Surname1 = Mitra | Given1 = S | Year = 1983 | Title = The Genius of Satyajit Ray | Journal = India Today }}. * {{Harvard reference | Surname1 = Nandy | Given1 = A | Year = 1995 | Chapter = Satyajit Ray's Secret Guide to Exquisite Murders | Title = The Savage Freud and Other Essays on Possible and Retrievable Selves | Publisher = Princeton University Press | ISBN = 0691044104 }}. * {{Harvard reference | Surname1 = Nyce | Given1 = B | Year = 1988 | Title = Satyajit Ray: A Study of His Films | Publisher = Praeger Publishers | ISBN = 0275926664 }}. * {{Harvard reference | Surname1 = Ray | Given1 = S | Year = 1993 | Edition = 3 | Title = Our films, their films | Publisher = Asia Book Corp of Amer | ISBN = 0863113176 }}. </div> {{col-2}} <div class="references-small"> * {{Harvard reference | Surname1 = Ray | Given1 = S | Year = 1994 | Title = My Years with Apu | Publisher = Viking | ISBN= 0670862150 }}. * {{Harvard reference | Surname1 = Ray | Given1 = S | Year = 2005 | Title = Speaking of films | Publisher = Penguin India | ISBN = 0144000261 }}. * {{Harvard reference | Surname1 = Robinson | Given1 = A | Year = 2003 | Title = Satyajit Ray: The Inner Eye: The Biography of a Master Film-Maker | Publisher = I. B. Tauris | ISBN = 1860649653 }}. * {{Harvard reference | Surname1 = Robinson | Given1 = A | Year = 2005 | Title = Satyajit Ray: A Vision of Cinema | Publisher = I. B. Tauris | ISBN = 1845110749 }}. * {{Harvard reference | Surname1 = Rushdie | Given1 = S | Year = 1992 | Title = Imaginary Homelands | Publisher = Penguin | ISBN = 0140140360 }}. * {{Harvard reference | Surname1 = Seton | Given1 = M | Year = 1971 | Title = Satyajit Ray: Portrait of a director | Publisher = Indiana University Press | ISBN = 0253168155 }}. * {{Harvard reference | Surname1 = Wood | Given1 = R | Year = 1972 | Title = The Apu trilogy | Publisher = November Books Ltd | ISBN = 0856310034 }}. </div> {{col-end}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://www.induna.com/1-artistdetails/ সত্যজিৎ ৰায় (১৯২১ - ১৯৯২)] - induna.com * [http://www.calcuttaweb.com/cinema/satyajitray.shtml Calcuttaweb.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090402133621/http://calcuttaweb.com/cinema/satyajitray.shtml |date=2009-04-02 }} - সত্যজিৎৰ জীৱনী * [http://keralaarticles.blogspot.com/2007/07/detective-stories-of-satyajit-ray.html সত্যজিৎ ৰায়ৰ গোয়েন্দা গল্প] * [http://www.satyajitray.org Satyajitray.org] * {{imdb name|id=0006249|name=Satyajit Ray}} * [http://www.worldofray.com ওয়াৰ্ল্ড অফ ৰায়] * [http://www.telegraphindia.com/1060502/asp/calcutta/story_6171959.asp# "ৰিমেম্বাৰিং ৰায়, ফ্ৰেম বাই ফ্ৰেম"] * [http://satyajitray.ucsc.edu/ সত্যজিৎ ৰায় ফিল্ম এণ্ড ষ্টাডি কালেকছন] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070313215233/http://satyajitray.ucsc.edu/ |date=2007-03-13 }} * [[অমৰ্ত্য সেন]]: [http://satyajitray.ucsc.edu/articles/sen.html সত্যজিৎ ৰায় এণ্ড দ্য আৰ্ট অফ ইউনিভাৰ্ছালিজ্‌ম: আওয়াৰ কালচাৰ, দেয়াৰ কালচাৰ] * [http://www.parabaas.com/satyajit পৰবাস ৱেবছাইটত সত্যজিৎ ৰায়ৰ অংশ] * [http://www.sensesofcinema.com/2002/great-directors/ray/ সেন্সেস অফ চিনেমা: সেৰা পৰিচালকদেৰ সমালোচনামূলক তথ্যভাণ্ডাৰ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080511074653/http://www.sensesofcinema.com/contents/directors/02/ray.html |date=2008-05-11 }} * [http://www.britishcouncil.org/india-connecting-august2005-westindia-satyajit-ray.htm সত্যজিৎ ৰায়: আ ভিশন অফ চিনেমা] - [[অ্যাণ্ড্ৰু ৰবিনসন]] * [http://www.toxicuniverse.com/review.php?aid=1000439 সত্যজিৎ ৰায়'স মাষ্টাৰপিস: দ্য অপু ট্ৰাইলজি] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927225300/http://www.toxicuniverse.com/review.php?aid=1000439 |date=2007-09-27 }} - জন নেসবিট। * [http://www.youtube.com/watch?v=aorNUC0p6LQ সত্যজিৎ ৰায়েৰ উপৰ গৌতম ঘোষ নিৰ্মিত প্ৰামাণ্য চিত্ৰ] * [http://www.prothom-alo.com/fcat.news.details.php?issuedate=2008-04-26&nid=MjMzMjU=&fid=MQ== ডাকটিকিটত সত্যজিৎ, ডাকটিকটৰ সত্যজিৎ]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - ছুটিৰ দিনত, [[দৈনিক প্ৰথম আলো]]। (২৬ এপ্ৰিল, ২০০৮) *[http://ssrn.com/abstract=2027105 Satyajit Ray Writes Paintings by Debaprasad Bandyopadhyay] {{Bharat Ratna}} {{Dadasaheb Phalke Award}} {{ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালনা}} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বঙালী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:হিন্দী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা- বিশেষ জুৰী বঁটা (পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবি) বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰত ৰত্ন বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:নাস্তিকতাবাদী]] [[শ্ৰেণী:সত্যজিৎ ৰায়]] peziw2dllr4oiqr70l6h63hsnzg63dh 0 6866 625659 622307 2026-08-09T20:15:42Z Ananya Taye 28065 Dibru/Dibaru is a pan-Bodo-Garo language word, not just limited to Dimasa. Go through linguistics before pushing nonsense POV 625659 wikitext text/x-wiki {{About|ডিব্ৰুগড় মহানগৰ|একে নামৰ জিলা|ডিব্ৰুগড় জিলা}} {{Infobox settlement | name = ডিব্ৰুগড় | nickname = ভাৰতৰ চাহ নগৰী<br>উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ | native_name_lang = aho | other_name = 𑜄𑜣; 𑜇𑜰𑜫 (tēe phao)<ref>{{cite web|title=Indigo|website=IndiGo|url=https://www.goindigo.in/domestic-flights/kochi-to-dibrugarh-flights.html|access-date=13 Feb 2026}}</ref> | settlement_type = মহানগৰ | image_skyline = {{photomontage | photo1a = A_tea_garden_in_Dibrugarh.jpg | photo2a = OPD,_Assam_Medical_College_&_Hospital,_Dibrugarh.jpg | photo2b = Shrikshetra_Dham,_Dibrugarh.jpg | photo3a = Dibrugarh_University's_entrance_gate.jpg | photo3b = Inside_campus_of_Indian_Councial_of_Medical_Research,_NE_Region,_at_Lahowal,_Dibrugarh.jpg | photo4a = Bogibeel_Bridge_view.jpg | space = 1 | size = 280 | colour = black | colour_border = black }} | image_caption = ওপৰৰ পৰা বাওঁফালৰ পৰা সোঁফালে: চাহ বাগিচা, [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়|অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়]], [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়|জগন্নাথ মন্দিৰ]], [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]], [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ]], [[বগীবিল দলং]] | pushpin_map = India Assam#India | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = অসমত ডিব্ৰুগড়ৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|27.48|N|95|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flagu|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = সংমণ্ডল | subdivision_name2 = [[উজনি অসম]] | subdivision_type3 = জিলা | subdivision_name3 = [[ডিব্ৰুগড় জিলা]] | subdivision_type4 = ৱাৰ্ডৰ সংখ্যা | subdivision_name4 = ২২<ref name ="DMC"/> | established_title = স্থাপিত | established_date = ১৮৭৩ | founder = | named_for = [[ডিব্ৰু নদী]] | governing_body = [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] | leader_title1 = বিধায়ক | leader_name1 = [[প্ৰশান্ত ফুকন]], [[বিজেপি]] | leader_title2 = জিলা আয়ুক্ত | leader_name2 = বিক্ৰম কৈৰী, আইএএছ | leader_title3 = আৰক্ষী পৰিদৰ্শক | leader_name3 = শ্বেতাংগ মিশ্ৰ, আইপিএছ | leader_title4 = মেয়ৰ | leader_name4 = সৈকত পাত্ৰ, [[বিজেপি]] | government_type = পৌৰনিগম | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 71.83 | elevation_footnotes = | elevation_m = 108 | population_total = {{formatnum:154296}} | population_as_of = ২০১১ | population_density_km2 = auto | population_demonym = Dibrugarhian | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = [[পিনক'ড]] | postal_code = ৭৮৬০০১-৫ | area_code_type = দূৰভাষ কোড | area_code = +৯১ – (০) ৩৭৩ – XX XX XXX | registration_plate = AS-06 | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-AS]] | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex Ratio]] | blank1_info_sec1 = 934 [[Female|♀️]]/ 1000 [[Male|♂️]] | blank2_name_sec1 = | blank2_info_sec1 = | blank3_name_sec1 = [[Köppen climate classification|Climate]] | blank3_info_sec1 = [[Humid subtropical climate|Cwa]] | blank1_name_sec2 = {{nowrap|[[Official Language]]}} | blank1_info_sec2 = [[Assamese language|Assamese]] | blank2_name_sec2 = [[Literacy in India|Literacy Rate]] | blank2_info_sec2 = {{increase}} 89.42% {{colour|#fc5|high}} | blank3_name_sec2 = [[Lok Sabha]] Constituency | blank3_info_sec2 = [[Dibrugarh (Lok Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank4_name_sec2 = [[Vidhan Sabha]] Constituency | blank4_info_sec2 = [[Dibrugarh (Vidhan Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank5_name_sec2 = [[Human Development Index|HDI]] | blank5_info_sec2 = {{increase}} 0.503 {{colour|#fc5|high}} | official_name = | native_name = }} '''ডিব্ৰুগড়''' ({{lang-en|Dibrugarh}},[[IPA|আ.ধ্ব.ব.]]:{{IPA|ˌdɪbru:ˈgɑ:}},{{lang-aho|𑜄𑜣; 𑜇𑜰𑜫}}<ref>{{cite web|title= TAI ELEMENTS IN THE PLACE NAMES OF ASSAM |website=sealang.net|page=1030|url=http://sealang.net/sala/archives/pdf8/sarat1996tai.pdf|access-date=14 Feb 2026}}</ref>), [[উজনি অসম]]ত অৱস্থিত চহৰখন ৰাজ্যৰ ৰাজধানী [[দিছপুৰ]]ৰ পৰা ৪৩৫ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত। ই ডিব্ৰুগড় জিলাৰ সদৰ। ইয়াত [[অসম চৰকাৰ]]ৰ দ্বিতীয় অসম সচিবালয় আৰু মুখ্যমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয় অৱস্থিত। তদুপৰি ইয়াত [[সোণোৱাল কছাৰী স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদ]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ো অৱস্থিত। ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ পাৰত অৱস্থিত। ১৮৭৩ চনত ব্ৰিটিছসকলৰ শাসনকালত স্থাপিত ঐতিহাসিক ডিব্ৰুগড় চহৰখন ২০২৪ চনৰ ৭ মাৰ্চত ডিব্ৰুগড় পৌৰসভা ভংগ কৰি ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম গঠনৰ লগে লগে অসমৰ দ্বিতীয় মহানগৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="DMC"/> ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ মুখ্য বাণিজ্যিক আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ। কেইবাখনো চাহ বাগিচা থকাৰ কাৰণে ইয়াক ''ভাৰতৰ চাহ নগৰী'' বোলা হয়। সেইদৰে কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য উদ্যোগৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ হিচাপে ইয়াক ''উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ'' বুলি কোৱা হয়। [[File:Jagannath temple of Dibrugarh district, Assam.jpg|thumb|অসমৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ জগন্নাথ মন্দিৰ]] == নামৰ উৎপত্তি== ডিব্ৰুগড়ৰ নাম "ডিবৰুমুখ"ৰ শব্দৰ পৰা আহিছে। [[চুতীয়া ৰাজ্য]] দখল কৰাৰ অভিজানত আহোম সেনাই ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈয়েদি উজাই আহি ডিব্ৰু নৈৰ পাৰত গড় এটা নিৰ্মাণ কৰিছিল আৰু তাৰ পৰাই ডিব্ৰুগড় নাম পৰিল। "ডিব্ৰু" নামটো ডিবাৰু বা ডিব্ৰু নদীৰ পৰা বিকশিত হৈছে। "ডিব্ৰু" আৰু "ডিবাৰু" দুয়োটা দেউৰী-চুতীয়া ভাষাৰ শব্দ। চুতীয়া শব্দ "ডি-" অৰ্থ "পানী"। ==ইতিহাস== ডিব্ৰুগড় নামটো 'ডিব্ৰু' (ডিবাৰু-এখন নদীৰ নাম) আৰু 'গড়' (অৰ্থ-প্ৰাচীৰ বা দুৰ্গ)ৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে। ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে ডিব্ৰুগড় [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত আছিল।<ref>{{cite journal|last=Bhuyan|first=Rashmi Rekha|title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora|date=2023|journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology|volume=11|issue=2|pages=532|url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf|quote=About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms, as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing, which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56). However, it was only in the second decade of the sixteenth century that the area was brought under the control of the Ahoms, and before that, the whole territory of present-day Dibrugarh was under the Chutiyas.}}</ref> ১৫২২ চনৰ চুতীয়া-আহোম যুদ্ধৰ বাবে এই চহৰ খনৰ ঠাইত ডিবাৰু নৈৰ পাৰত এটি দুৰ্গ আছিল। সেয়েহে পাছলৈ চহৰ খনক ডিব্ৰুগড় নামেৰে জনা যায়। ১৫২৩ চুতীয়া ৰজা নীতিপালৰ দুৰ্বল শাসনৰ বাবে আহোমসকলে ইয়াক নিজ ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। যুদ্ধখনত চুতীয়াৰ‌ নৈতৃত্ব দিছিল কাশিতৰা, বৰপাত্ৰ, চুলুকি চেতিয়া আৰু বুঢ়া বৰুৱা নামৰ চাৰিজন বিষয়াই<ref>Bhuyan, S.K, ''Deodhai Assam Buranji'',chapter 31</ref>। আহোম সেনাৰ নেতৃত্ব দিছিল ৰজা চুহুংমুঙৰ লগতে দুজন মুখ্য গোহাঁই ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁইয়ে। আহোম বুৰঞ্জীত ডিব্ৰুক''টি-ফাও'' বুলি জনা গৈছিল। চুতীয়া ৰাজ্য জয় কৰাৰ পাছত ৰজা চুহুংমুঙে ১৫২৭ চনত চাওলুং চুলিঙক ডিব্ৰুগড় প্ৰদেশৰ শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্ত কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867|title=Ahom-buranji|date=12 November 1939|via=Internet Archive}}</ref> [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] সন্ধি অনুসৰি যেতিয়া ব্ৰিটিছ ১৮২৬ চনত ব্ৰিটিছ অসমলৈ আহে, তেতিয়া তেওঁলোকে উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়ক প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাবে বাছি লয়। তেওঁলোকে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ এই অঞ্চলত ডিব্ৰুগড়ক বাণিজ্যিক আৰু প্ৰশাসনিক কাৰ্যকলাপৰ কেন্দ্ৰবিন্দু কৰি তুলিছিল। ১৮৪২ চনত ডিব্ৰুগড়ক [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত এই চহৰখন প্ৰধান সামৰিক ঘাটি আছিল আৰু বাৰ্মাৰ নিৰ্বাসিত লোকসকলৰ বাবে বিৰাম শিবিৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ১৯৭১ চনৰ ২ অক্টোবৰ তাৰিখে লখিমপুৰ জিলাৰ ডিব্ৰুগড় মহকুমাক এখন পূৰ্ণাংগ জিলালৈ উন্নীত কৰা হয়। নৱগঠিত [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ সদৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় চহৰক বাচনি কৰা হয় আৰু ডিব্ৰুগড় চহৰৰ নামেৰে জিলাখনৰ নামো নামাকৰণ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=About Dibrugarh – Dibrugarh University|url=https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/|access-date=22 August 2021|language=en-US|archive-date=22 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210822095119/https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/|url-status=live}}</ref> ==জলবায়ু আৰু ভূগোল== ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু সেমেকা উপক্ৰান্তীয়। ডিব্ৰুগড়ত বছৰৰ নৱেম্বৰৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰীলৈকে শুষ্ক শীতকাল আৰু এপ্ৰিলৰ পৰা অক্টোবৰ মাজভাগলৈকে উষ্ণ আৰু বৰষুণৰ সময়। মোটামুটিভাৱে জুন মাহৰ পৰা অক্টোবৰৰ আৰম্ভণি বা মাজভাগলৈকে বাৰিষা চলি থাকে। মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে বৰষুণৰ আৰম্ভণি হয় আৰু ক্ৰমান্বয়ে বৰষুণ অধিক তীব্ৰ আৰু সঘনাই হয়। বাৰিষা কালত মহানগৰৰ উত্তৰ প্ৰান্তত বৈ যোৱা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন প্ৰায়ে ওফন্দি উঠে। সঘনাই হোৱা বৰষুণৰ বাবে মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। গড়ে জুন মাহৰ পৰা ছেপ্টেম্বৰ মাহলৈকে আটাইতকৈ গৰম সময়। শীতকালত নৱেম্বৰৰ মাজভাগৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ শেষৰ ফালে বা মাৰ্চৰ আৰম্ভণিলৈকে শীতৰ আভাস থাকে। ডিব্ৰুগড় ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ পথত অৱস্থিত। [[বংগোপসাগৰ]]ত উদ্ভৱ হোৱা ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ সাধাৰণতে এপ্ৰিল মাহৰ মাজভাগৰ পৰা ডিচেম্বৰৰ আৰম্ভণিলৈকে অহাৰ সম্ভাৱনা থাকে। সাধাৰণতে ইহঁতৰ তীব্ৰতা সময়ছোৱাৰ আৰম্ভণি আৰু শেষত অৰ্থাৎ মে’-জুন আৰু অক্টোবৰ-নৱেম্বৰ মাহত হয়। উপকূলৰ পৰা বহু দূৰত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে মহানগৰখনত পূৰ্ণ শক্তিৰে ঘূৰ্ণীবতাহৰ আঘাত নকৰে। অৱশ্যে ই প্ৰচণ্ড বৰষুণ আৰু ধুমুহাৰ সূত্ৰপাত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু আৰ্দ্ৰ। বাৰিষা কালত তাপমাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। গ্ৰীষ্মকালত মধ্যমীয়া গৰম আৰু শীতকালত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা হয়। উপক্ৰান্তীয় জলবায়ুৰ বাবে মহানগৰখনত গড়ে ২৭৬ চে.মি. বৰষুণ হয়। বসন্তকাল (মাৰ্চ-মে): ডিব্ৰুগড়ত বসন্তকাল সাধাৰণতে উষ্ণ হয় আৰু ইয়াৰ লগত উষ্ণতা আৰু আৰ্দ্ৰতাৰ সমন্বিত মাত্ৰা থাকে। সাধাৰণতে এইসময়ত ৩১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৭ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ ভিতৰত উষ্ণতা থাকে। এপ্ৰিল আৰু মে’ মাহত আটাইতকৈ উষ্ণ হয়। এইসময়ত পাতলীয়াৰ পৰা মজলীয়া বৰষুণ হয়। পিছলৈ বৰষুণৰ প্ৰকোপ ক্ৰমান্বয়ে বাঢ়ি গৈ থাকে। ইয়াৰ লগতে উষ্ণতাও বৃদ্ধি পায়। এই সময়ত ধুমুহা-বৰষুণৰ সৈতে [[বৰদৈচিলা]]ৰ আগমণ হয়। গ্ৰীষ্ম আৰু বৰ্ষাকাল (জুন-আগষ্ট): ডিব্ৰুগড়ৰ গ্ৰীষ্মকালত অস্বাভাৱিকভাৱে বতাহ বলি থাকে আৰু গড় উষ্ণতা ৩৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ পায়। আৰ্দ্ৰতাৰ পৰিমাণ সৰ্বোচ্চ হয়। এই সময়ত বৰষুণৰ মাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। হেমন্তকাল (ছেপ্টেম্বৰ-নৱেম্বৰ):ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা নৱেম্বৰলৈকে বৰষুণৰ পৰিমাণ কমি আহে৷ এই সময়ত গড় উষ্ণতা ২০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ-২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ আশে-পাশে থাকে। উষ্ণতাৰ লগতে এই সময়ত আদ্ৰতাও কমি আহে। শীতকাল (ডিচেম্বৰ-ফেব্ৰুৱাৰী):শীতকালত ডিব্ৰুগড়ত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা পৰে। এই সময়ত উষ্ণতা আৰু আদ্ৰতা নিম্নগামী হয়। বৰষুণৰ পৰিমাণো একেবাৰে কমি আহে। ===ভূগোল=== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত। মহানগৰখনৰ মাটিকালি প্ৰায় ৭১.৮৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। মহানগৰখন সমতল তলত অৱস্থিত। সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ গড় উচ্চতা ১০৮ মিটাৰ বা ৩৫৪ ফুট। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ ওচৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন গড়ে ১০-১৫ কিলোমিটাৰ বহল। বাৰিষা কালত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি হয়। ইয়াৰ ফলত ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ দাঁতিত সংকটজনক ভাবে গৰাখহনীয়া হয়। ডিব্ৰুগড় মহানগৰখনক বানপানী আৰু খহনীয়াৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। জল নিষ্কাশনৰ বাবে ১৯৫৪ চনত মহানগৰখনৰ ডিব্ৰুজানৰ পৰা চেঁচা নদীলৈকে ৩২ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘৰ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা নলা আছে। মহানগৰখনৰ ভিতৰত কেইবাখনো বিখ্যাত চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পূবত মাইজান বিল অৱস্থিত। {{Weather box | location = [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] (১৯৯১–২০২০, চৰম পৰ্যায় ১৯৫২–বৰ্তমান) | metric first = Yes | single line = Yes | width = auto | Jan record high C = 29.5 | Feb record high C = 33.2 | Mar record high C = 34.5 | Apr record high C = 36.0 | May record high C = 38.8 | Jun record high C = 38.2 | Jul record high C = 39.8 | Aug record high C = 39.8 | Sep record high C = 39.5 | Oct record high C = 37.2 | Nov record high C = 33.8 | Dec record high C = 30.6 |year record high C = 39.8 | Jan high C = 23.5 | Feb high C = 25.0 | Mar high C = 26.7 | Apr high C = 28.0 | May high C = 29.8 | Jun high C = 31.2 | Jul high C = 31.4 | Aug high C = 32.0 | Sep high C = 31.4 | Oct high C = 30.6 | Nov high C = 28.1 | Dec high C = 25.1 | year high C = 28.5 | Jan mean C = 16.8 | Feb mean C = 18.9 | Mar mean C = 21.6 | Apr mean C = 23.5 | May mean C = 25.8 | Jun mean C = 27.7 | Jul mean C = 28.2 | Aug mean C = 28.5 | Sep mean C = 27.6 | Oct mean C = 25.8 | Nov mean C = 21.8 | Dec mean C = 18.1 |year mean C = | Jan low C = 10.1 | Feb low C = 13.0 | Mar low C = 16.4 | Apr low C = 19.2 | May low C = 22.0 | Jun low C = 24.3 | Jul low C = 24.9 | Aug low C = 25.2 | Sep low C = 24.1 | Oct low C = 21.0 | Nov low C = 15.7 | Dec low C = 11.2 | year low C = 18.8 | Jan record low C = 1.0 | Feb record low C = 4.8 | Mar record low C = 8.1 | Apr record low C = 10.8 | May record low C = 14.1 | Jun record low C = 16.5 | Jul record low C = 19.9 | Aug record low C = 19.5 | Sep record low C = 18.4 | Oct record low C = 13.3 | Nov record low C = 6.5 | Dec record low C = 2.7 |year record low C = 1.0 | rain colour = green | Jan rain mm = 26.6 | Feb rain mm = 57.8 | Mar rain mm = 118.2 | Apr rain mm = 219.3 | May rain mm = 326.0 | Jun rain mm = 419.4 | Jul rain mm = 485.0 | Aug rain mm = 394.3 | Sep rain mm = 317.2 | Oct rain mm = 125.2 | Nov rain mm = 19.4 | Dec rain mm = 9.9 |year rain mm = 2518.3 | Jan rain days = 2.9 | Feb rain days = 5.3 | Mar rain days = 8.9 | Apr rain days = 12.7 | May rain days = 14.7 | Jun rain days = 18.8 | Jul rain days = 20.6 | Aug rain days = 16.1 | Sep rain days = 13.5 | Oct rain days = 6.8 | Nov rain days = 2.0 | Dec rain days = 0.9 |year rain days = 123.2 |time day = 17:30 [[ভাৰতীয় মান সময়|ভা:মা:স:]] | Jan humidity = 72 | Feb humidity = 67 | Mar humidity = 66 | Apr humidity = 71 | May humidity = 74 | Jun humidity = 78 | Jul humidity = 79 | Aug humidity = 79 | Sep humidity = 81 | Oct humidity = 80 | Nov humidity = 78 | Dec humidity = 76 |year humidity = 75 |source 1 = ভাৰতৰ বতৰবিজ্ঞান বিভাগ<ref name=IMDnormals> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Dibrugarh/Mohanbari (A) Climatological Table 1981–2010 | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = India Meteorological Department | date = January 2015 | pages = 249–250 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = December 2016 | page = M24 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDcityweather> {{cite web | url = http://city.imd.gov.in/citywx/extreme/FEB/dibrugarh2.htm | title = Dibrugarh Climatological Table 1971–2000 | publisher = India Meteorological Department | accessdate = 6 February 2020}}</ref> |source 2 = টকিঅ' জলবায়ু কেন্দ্ৰ (গড় উষ্ণতা ১৯৯১–২০২০)<ref name=TCC> {{cite web | url = https://ds.data.jma.go.jp/gmd/tcc/tcc/products/climate/normal/parts/NrmMonth_e.php?stn=42314 | title = Normals Data: Dibrugarh/Mohanbari - India Latitude: 27.48°N Longitude: 95.02°E Height: 110 (m) | publisher = Japan Meteorological Agency | date = August 2012}}</ref>}} ==পৰিচালনা== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম|ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগমে]] পৰিচালনা কৰে। ডিব্ৰুগড় পৌৰনিগমৰ অন্তৰ্গত ২২টা ৱাৰ্ড আছে। প্ৰতিটো ৱাৰ্ডৰ এগৰাকীকৈ ৱাৰ্ড কাউন্সিলৰ আছে। পৌৰনিগমৰ এগৰাকী মেয়ৰ আছে। মেয়ৰ কাউঞ্চিলে ডিব্ৰুগড় চহৰৰ স্থানীয় শাসনৰ নিকায় হিচাপে বিভিন্ন কাম-কাজ চোৱা-চিতা কৰে। বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ মেয়ৰ [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ ডাঃ সৈকত পাত্ৰ। ইয়াৰ বিভিন্ন বিভাগে নগৰ পৰিকল্পনা কৰ্তৃপক্ষৰ অধীনত সামৰি লোৱা ইয়াৰ চৌপাশকে ধৰি চহৰখনৰ বাবে পৰিকল্পনা কৰে। ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম চহৰখনত নতুন অট্টালিকা নিৰ্মাণৰ অনুমোদন আৰু বিভিন্ন কামত মাটি ব্যৱহাৰৰ অনুমোদন দিয়া, চহৰখনৰ অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক মৰ্যাদাৰ উন্নতি কৰা, বাণিজ্যিক, আৱাসিক আৰু উদ্যোগিক উদ্দেশ্যৰ দিশত পানী যোগানৰ ব্যৱস্থা কৰা, অগ্নিনিৰ্বাপক সেৱা বিভাগৰ জৰিয়তে অগ্নিনিৰ্বাপক বাহিনীৰ আকস্মিক পৰিস্থিতিৰ পৰিকল্পনা কৰা, কঠিন আৱৰ্জনা ব্যৱস্থাপনা, জনস্বাস্থ্য ব্যৱস্থা আৰু অনাময় সেৱাৰ সৃষ্টি কৰা, নগৰীয়া বনজ উন্নয়নৰ দৰে পৰিৱেশগত দিশৰ বিকাশৰ বাবে কাম কৰা আৰু পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ বাবে নিৰ্দেশনা প্ৰস্তুত কৰা, মানসিক আৰু শাৰীৰিকভাৱে বাধাগ্ৰস্ত, বাৰ্ধক্য আৰু মহিলা দৰে সমাজৰ দুৰ্বল শ্ৰেণীৰ বিকাশৰ বাবে কাম কৰা, চহৰখনৰ বস্তি আৰু দৰিদ্ৰতা দূৰীকৰণৰ উন্নতিৰ বাবে প্ৰচেষ্টা চলোৱা আদি কামৰ লগত জড়িত। ==জনগাঁথনি== {{bar box |title=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ (২০১১)<ref>{{cite web |url=http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |title=Dibrugarh Census Report |publisher=Dibrugarh.gov.in |access-date=15 June 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |archive-date=4 March 2016 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |deadurl=yes }}</ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=ধৰ্ম |right1=শতাংশ |float=right |bars= {{bar percent|[[হিন্দু ধৰ্ম]]|darkorange|94.37}} {{bar percent|[[ইছলাম ধৰ্ম]]|green|4.68}} {{bar percent|[[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]|gold|0.36}} {{bar percent|[[শিখ ধৰ্ম]]|yellow|0.23}} {{bar percent|অন্যান্য†|black|0.27}} |caption=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ<br /> †<small>[[জৈন ধৰ্ম]]ক ধৰি(<0.1%)</small> }} ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=16 June 2004|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=1 November 2008|publisher= Census Commission of India}}</ref> ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ জনসংখ্যা ১৫৪,২৯৬ জন আৰু জনবসতিৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ২,১০০ জন। জনসংখ্যাৰ ৫৪% পুৰুষ আৰু ৪৬% মহিলা। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ লিংগ অনুপাত প্ৰতি ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯৬১ গৰাকী নাৰী। ধৰ্ম হিচাপে ডিব্ৰুগড়ত হিন্দুৰ সংখ্যা ৯৪.৩৭%, মুছলমান ৪.৬৭%, বৌদ্ধ ০.৩৬%, শিখ ০.২৩% আৰু জৈনকে আদি কৰি অন্যান্য ধৰ্ম ০.২৭%। ডিব্ৰুগড়ৰ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়সকল সাধৰণে মহানগৰখনত ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৮৯.৫%। এয়া ৰাষ্ট্ৰীয় গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰৰ তুলনাত অধিক। ডিব্ৰুগড়ত ৯% জনসংখ্যা ০ৰ পৰা ৬ বছৰৰ ভিতৰত, আৰু প্ৰতি ১০০০ ল’ৰাৰ বিপৰীতে ছোৱালীৰ সন্তান অনুপাত ৯৪০। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ ভিতৰত বৰবাৰী, ডিব্ৰুগড়, আৰু মাহপোৱালিমাৰা গোহাঁই গাঁও আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |url=http://www.census2011.co.in/ |title=Census 2011 Data of Indian Population 2011 Census |publisher=Census2011.co.in |access-date=15 June 2013 |archive-date=20 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111120202313/http://www.census2011.co.in/ |url-status=live }}</ref> {{Pie chart |thumb = left |caption = ডিব্ৰুগড় মহানগৰত কথিত ভাষা (২০১১)<ref name="censusindia.gov.in" /> |label1 = [[অসমীয়া ভাষা]] |value1 = 41.62 |color1 = brown |label3 = [[হিন্দী ভাষা]] |value3 = 21.39 |color3 = yellow |label2 = [[বাংলা ভাষা]] |value2 = 23.51 |color2 = orange |label4 = [[নেপালী ভাষা]] |value4 = 1.04 |color4 = pink |label5 = অন্যান্য |value5 = 12.44 |color5 = grey }} মুঠ জনসংখ্যাৰ ভিতৰত ডিব্ৰুগড় মহানগৰত অসমীয়া ৬৪,২২৩ গৰাকী, বাংলা ৩৬,২৮৩, হিন্দী ৩৩,০১১, ভোজপুৰী ৫,৫৩৩, নেপালী ১,৬০৯ আৰু ১১,৯১১ জন লোকে অন্য ভাষা কয়।<ref name="censusindia.gov.in">[https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX 2011 Census] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220423103514/https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX |date=23 April 2022 }} censusindia.gov.in</ref> ==অৰ্থনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ উজনি অসমৰ প্ৰধান বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰবিন্দু। ব্ৰিটিছ সকলে মহানগৰখন বাণিজ্যৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় দিছিল। উজনি অসমৰ সম্পদ যেনে মূলতঃ চাহ আৰু কয়লা, লগতে যাত্ৰী পৰিবহণৰ উদ্দ্যেশে এই মিটাৰগজ ৰেলপথটো [[জন বেৰী হোৱাইট]]ৰ প্ৰচেষ্টাত গঠন হোৱা "আসাম ৰেলৱে এণ্ড ট্ৰেডিং কোম্পানী"য়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল। [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে| ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলপথত]] ১৮৮২ চনৰ ১ মে'ত ডিব্ৰুগড়ৰ মোহনামুখৰ পৰা জয়পুৰলৈ প্ৰথমখন ৰেল চলে। ১৮৮৩ চনৰ ১৬ জুলাইত ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[মাকুম]]লৈ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হোৱা ৪০ মাইল পথত ৰেলৰ চলাচল আৰম্ভ হয়।<ref name="closed down">{{cite news | url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311/at06 | title=State’s first railway track closed down | work=assamtribune.com | date=December 13, 2011 | agency=assamtribune | accessdate=30 জানুৱাৰী 2014 | location=guwahati | archivedate=January 11, 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120111080342/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311%2Fat06 | deadurl=yes }}</ref> ১৯৪৫ চনত চনত ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱেক 'বেংগল আসাম ৰেলৱে'ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref name="nfr history">{{cite web | url=http://www.nfr.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0,1,444| title=History of NF Railway | work=nfr | | accessdate=4ফেব্ৰুৱাৰী 2014 | location=guwahati}}</ref><ref name="DS Rail">{{cite journal | title=ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যাকাত ৰেলগাড়ী | author=ৰবীন্দ্ৰ চন্দ্ৰ বৰুৱা| journal=মন্থন | year=২০০৭ | month=চেপ্তেম্বৰ-অক্টোবৰ | pages=১৯, ২০}}</ref><ref>http://www.irfca.org/faq/faq-history2.html</ref> ইয়াৰ লগতে মোহনাঘাটৰ পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰে জলপথৰ যোগেদি কলকাতালৈকে জাহাজ চলিছিল। বৰ্তমান সময়ত ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বিভিন্ন উদ্যোগ আৰু ব্যৱসায়িক অৱস্থিত। ===উদ্যোগসমূহ=== ডিব্ৰুগড় জিলা খনিজ সম্পদত চহকী। ইয়াত কেইবাটাও খাৰুৱা তেলৰ পুং আৰু কয়লা খনি অৱস্থিত। এই খনিজ সম্পদৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি জিলাখনত কেইবাটাও বৃহৎ উদ্যোগ গঢ় লৈ উঠিছে। জিলাৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ এই উদ্যোগসমূহৰো ব্যৱসায়িক কাৰ্যকলাপৰ স্থান। ====অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড==== {{main|অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড}} অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড [[ভাৰত]]ৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চৰকাৰী মালিকানাধীন হাইড্ৰ'কাৰ্বন অন্বেষণ আৰু উৎপাদন নিগম। ই ভাৰত চৰকাৰৰ পেট্ৰ'লিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ মন্ত্ৰালয়ৰ মালিকানাধীন আৰু ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। ই ভাৰত চৰকাৰৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত মহাৰত্ন কোম্পানী। উত্তৰ প্ৰদেশৰ নয়ডা, [[গুৱাহাটী]] আৰু যোধপুৰত ইয়াৰ কাৰ্যালয় আছে। অইল খাৰুৱা তেল আৰু প্ৰাকৃতিক গেছৰ অন্বেষণ, বিকাশ আৰু উৎপাদন, খাৰুৱা তেল পৰিবহণ আৰু তৰল পেট্ৰ'লিয়াম গেছ উৎপাদনৰ ব্যৱসায়ত নিয়োজিত হৈ আছে। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড ভাৰতৰ অসমত ডিব্ৰুগড় জিলাৰ লেপেটকটাত অৱস্থিত এক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ প্ৰতিষ্ঠান। ঐতিহাসিক [[অসম চুক্তি]] অসম গেছ ক্ৰেকাৰ প্ৰকল্প হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত থকা বিচিপিএল নিৰ্মাণৰ কাৰ্য ২০০৭ চনৰ ৯ এপ্ৰিলত তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] আৰম্ভ কৰিছিল আৰু ইয়াক প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ২০১৬ চনৰ ৫ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদনৰ বাবে উদ্বোধন কৰিছিল। ৭০% ইকুইটিৰ সৈতে গেইল (ইণ্ডিয়া) লিমিটেড ইয়াৰ মুখ্য অংশীদাৰ আৰু বাকী ৩০% ইকুইটিখিনি [[অসম চৰকাৰ]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মাজত সমান অংশত বিভাজিত। ইথাইলিন, প্ৰপাইলিন, ৰৈখিক নিম্ন-ঘনত্বৰ পলিইথাইলিন, উচ্চ-ঘনত্বৰ পলিথাইথিলিন আৰু পলিপ্ৰপাইলিন হৈছে বৰ্তমান প্ৰকল্পটোৰ দ্বাৰা উৎপাদিত বিভিন্ন পেট্ৰো-সামগ্ৰী আৰু পলিমাৰ। ইয়াৰ লগতে হাইড্ৰজেনযুক্ত পাইৰোলাইচিছ গেছ'লিন আৰু ১-বিউটেনৰ বাবে দুটা উৎপাদন একক নিৰ্মাণাধীন। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ ৰসায়ন আৰু সাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ]] ৰাসায়নিক সাৰ উৎপাদন কৰা উদ্যোগ। এই সাৰ কাৰখানা [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত। প্ৰাকৃতিক গেছৰ পৰা ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা এই উদ্যোগ ১৯৬৯ চনৰ ১ জানুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদন আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="bvfcl"/> পূৰ্বতে ই হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেডৰ নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্সৰ অংশ আছিল। ২০০২ চনৰ ৫ এপ্ৰিল তাৰিখে হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বনৰ পৰা নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্স বিভক্ত হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড নামৰ নতুন কোম্পানীটো গঠন কৰা হৈছিল। ই হৈছে ভাৰতৰ সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব আৰু পূব অঞ্চলৰ একমাত্ৰ ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা কোম্পানী।<ref name="bvfcl">{{cite web |url=https://bvfcl.com/bvfcl-profile/ |title=Corporate profile |website=bvfcl.com |date= |access-date=৭ জুলাই ২০২৪}}</ref> ====অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড==== {{main|অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড}} অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড প্ৰাকৃতিক গেছ পৰিবহণ আৰু বিতৰণৰ লগত জড়িত অসমৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজ্যিক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]] হিচাপে স্থাপিত কোম্পানী।<ref name="AGCL">{{cite web |url=https://assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |title=About us |website=assamgas.org |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240602212956/https://www.assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |deadurl=yes }}</ref> ১৯৬২ চনৰ ৩১ মাৰ্চ তাৰিখে ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। অসম গেছ কোম্পানীৰ পাইপলাইনৰ নেটৱৰ্কে [[উজনি অসম]]ৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[চৰাইদেউ জিলা|চৰাইদেউ]], [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]], [[যোৰহাট জিলা|যোৰহাট]], [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]] আৰু [[মাজুলী জিলা|মাজুলী জিলা]]ৰ ৪০০ ৰো অধিক চাহ কাৰখানা, ১,২০০ বাণিজ্যিক প্ৰতিষ্ঠান, ৫০,০০০ ঘৰুৱা গ্ৰাহক আৰু ৪১০ ঔদ্যোগিক গ্ৰাহকক গেছ যোগান ধৰি আহিছে।<ref name="IC">{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |title=Pipe gas connection under assam gas company ltd |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240609060913/https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |deadurl=yes }}</ref> ====ডিএনপি লিমিটেড==== {{main|ডিএনপি লিমিটেড}} ডিএনপি লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]।<ref name="DNPL">{{cite web |url=http://www.dnpl.co.in/profile |title=Profile |website=dnpl.co.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪}}</ref> [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত ডিএনপি লিমিটেড ২০০৭ চনৰ ১৫ জুন তাৰিখে স্থাপন কৰা হৈছিল। যুটীয়া উদ্যোগ হিচাপে ডিএনপি লিমিটেড ১৯৫৬ চনৰ কোম্পানী আইনৰ অধীনত পঞ্জীভুক্ত।<ref>{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |title=Appointment of Director and Chairman in the BOD of the Joint Venture Company (JVC), Duliajan Numaligarh Pipeline Limited (DNPL) |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240616075846/https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |deadurl=yes }}</ref> দুলীয়াজান নুমলীগড় পাইপলাইনৰ ইংৰাজী নামৰ প্ৰতিটো শব্দৰ প্ৰথম বৰ্ণৰে কোম্পানীটোৰ নাম ডিএনপি লিমিটেড ৰখা হৈছে। ====অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড==== {{main|অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড}} অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]। অসম চৰকাৰ, [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]] আৰু অসম ঔদ্যোগিক উন্নয়ন নিগমৰ আৰু [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত প্ৰতিষ্ঠানটো ১৯৭১ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। <ref>{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|title=Assam Petro-chemicals Limited bags Skoch Gold Award|date=2018-12-08|website=The Sentinel|language=en-US|access-date=2019-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20181209020937/https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|archive-date=2018-12-09|url-status=live}}</ref> ১৯৭৬ চনত [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত মিথানল প্ৰকল্পত ফৰ্মেলডিহাইড আৰু কেইটামান ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড ৰেজিন যেনে ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড গ্লু আৰু ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড মোল্ডিং পাউডাৰৰ সৈতে উৎপাদন আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ১৯৮৯ আৰু ১৯৯৮ চনত সম্প্ৰসাৰণৰ পিছত, কোম্পানীটোৱে মিথানল প্ৰকল্পটো ১০০ টিপিডি (প্ৰতিদিনে টন) আৰু ফৰ্মেলডিহাইড প্ৰকল্পৰ ক্ষমতা ১০০ টিপিডিলৈ সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://assampetrochemicals.com/ |title=Assam Petro-chemicals Limited – About us |date=2015 |accessdate=12 June 2019 |url-status=live |publisher=Assam Petro-Chemicals Limited |archivedate=15 October 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181015175705/http://www.assampetrochemicals.co.in/ |deadurl=yes }}</ref> কোম্পানীটোৱে ২০১৭ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত ঘোষণা কৰিছিল যে ই ১,৩৩৭ কোটি টকা বিনিয়োগ কৰিব আৰু ৫০০ টিপিডি মিথানল আৰু ২০০ টিপিডি ফৰ্মালিন উৎপাদন কৰিবলৈ সম্প্ৰসাৰিত হ'ব আৰু ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ মিথানল উৎপাদক হিচাপে পৰিগণিত হ'ব।<ref>{{cite news |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |title=Assam Petrochemicals Limited to invest Rs 1337 crore to set up second unit |newspaper=Economic Times |date=24 September 2017 |author=Singh, Bikash |accessdate=12 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180929151131/https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |archive-date=29 September 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/states/north-east/bjp-respects-all-views-sonowal/cid/1686202|title=BJP respects all views: Sonowal|website=The Telegraph|first=Tejesh |last= Tripathy | date= 3 May 2019 |language=en|access-date=2019-06-12|quote= Addressing the gathering after laying the foundation stone of a formalin plant ... The Assam Petro-Chemicals Limited will supply methanol, the raw material needed to make formalin (preservative), to this plant which will produce 200 tonnes of formalin daily. The plant, for which 163 bighas has been allotted by the government at Dhaknamari, is being set up at a cost of Rs 100 crore. }}</ref> এই প্ৰকল্পৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় কেঁচামাল হৈছে প্ৰাকৃতিক গেছ, ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড। অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেডে যোগান ধৰা প্ৰাকৃতিক গেছ, মিথানল উৎপাদনৰ বাবে কেঁচামাল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। নামৰূপ সাৰ প্ৰকল্পৰ দ্বাৰা ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড যোগান ধৰা হয়।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=czUyfP-hHTEC&q=%22Assam+Petrochemicals+Limited%22&pg=PA29 | title=The Anatomy of Rural Poverty in Assam | publisher=Mittal Publications | author=Atikuddin Ahmed | year=1987 | pages=29 | isbn=8170990092}}</ref> ====কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ বা আধিকাৰিক ভাবে অসম গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ বকুলনিত অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। এই সংযুক্ত চক্ৰ গেছ টাৰ্বাইন প্ৰকল্পটো [[নীপকো]]ৰ অধীনত। এই প্ৰকল্প [[জাপান]]ৰ বহিঃৰাজ্য অৰ্থনৈতিক সহযোগিতা পুঁজিৰ সৈতে দ্বিপাক্ষিক ঋণ ব্যৱস্থাৰ অধীনত ৩৭.২৭২ বিলিয়ন য়েনৰ ঋণৰ সহায়ত ইয়াৰ আংশিক বিত্তীয় সাহায্য প্ৰদান কৰা হৈছে। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শক্তি কেন্দ্ৰটোত ৬টা গেছ টাৰ্বাইন আছে আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ৩টা ভাপ টাৰ্বাইন আছে। এই টাৰ্বাইনবোৰ মডিউলাৰ ধৰণেৰে সজোৱা হৈছে। এটা মডিউলত সংশ্লিষ্ট বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ১টা ভাপ টাৰ্বাইনৰ সৈতে ২টা গেছ টাৰ্বাইন থাকে। ====নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]] অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। ইয়াৰ লগতে নতুনকৈ নামৰূপ প্ৰতিষ্ঠাপন শক্তি কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছে। মুঠ ১৬২.৯ মেগাৱাট ক্ষমতাসম্পন্ন গেছ ভিত্তিক দুয়ো তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম শক্তি উৎপাদন নিগম লিমিটেড]]ৰ অধীনত। নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ৰ প্ৰথমটো গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="thermal">{{cite web |url=https://apgcl.org/thermal.php |title=Thermal |website=www.apgcl.org |date= |access-date=১৪ জুলাই ২০২৪ |archivedate=2024-07-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240714114352/https://apgcl.org/thermal.php |deadurl=yes }}</ref> ===চাহ উদ্যোগ=== [[File:Tea, two leaves and a bud.jpg|thumb|right|চাহ পাত]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰিটিছ যুগৰ কেইবাখনো চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা ৩২ কিলোমিটাৰ নিগলত [[চাবুৱা]]ত জিলাখনৰ প্ৰথমখন চাহ বাগিচা [[মণিৰাম দেৱান|মণিৰাম দেৱানে]] প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Barua|1994|pp=Preface}}</ref> বৰ্তমান গোটেই জিলাখনত প্ৰায় ১৪৪ খন বৃহৎ আৰু অসংখ্য ক্ষুদ্ৰ চাহ বাগিচা আছে। লগতে কেইবাটাও চাহৰ কাৰখানাও আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ মাজ-মজিয়াত ১৯৫৯ চনত অৱস্থিত জালান নগৰ চাহ বাগিচা অৱস্থিত। মহানগৰখন চাহ উদ্যোগৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু। মহানগৰৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত মনোহৰি চাহ বাগিচাৰ চাহে নিলামত কেইবাবাৰো অভিলেখ ভংগ কৰিছে। ডিব্ৰুগড়ত ভাৰতৰ ক্ষুদ্ৰ চাহ খেতিয়কৰ উন্নয়ন সঞ্চালকালয়ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=81391| title = Press Information Bureau}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও চাহ উন্নয়ন (ৰোপন)ৰ এজন উপ-সঞ্চালকৰ নেতৃত্বত [[ভাৰতীয় চাহ ব’ৰ্ড]]ৰ এটা আঞ্চলিক কাৰ্যালয়ও চহৰখনত অৱস্থিত। অসম শাখা ভাৰতীয় চাহ সন্থাৰ প্ৰথম খণ্ড ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| title = The Official Website of Tea Board India| access-date = 4 April 2014| archive-date = 1 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140301140750/http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| url-status = live}}</ref> ===পৰ্যটন=== ৰেল, পথ আৰু বিমান সংযোগৰ লগতে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বৃহৎ সংখ্যক পৰ্যটনস্থলীৰ উপস্থিতিয়ে ভাৰতৰ এই অংশত শেহতীয়া অংশত পৰ্যটন উদ্যোগৰ আকৰ্ষণীয় বৃদ্ধি দেখা গৈছে। ভাৰত-বিদেশৰ পৰা অহা পৰ্যটকৰ বাবেও ডিব্ৰুগড় এক গুৰুত্বপূৰ্ণ গন্তব্যস্থানৰ লগতে এক প্ৰধান গমন কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। এনে পৰ্যটন আৱৰ্তনসমূহৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হৈছে: ডিব্ৰুগড় – ৰয়িং – মায়'দিয়া – অনিনি পৰ্যটন আৱৰ্তন,<ref>{{cite web |url=http://www.arunachaltourism.com/top5.php |title=Arunachal Tourism |access-date=4 August 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |archive-date=6 April 2013 |archivedate=6 April 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড় – গুৱাহাটী নদী ক্ৰুজ।<ref>{{cite web |url=http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |title=Brahmaputra Cruise - Neamati to Guwahati |access-date=4 April 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |archive-date=7 April 2014 |archivedate=7 April 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ চাহ বাগিচা সমূহৰ আশে-পাশে চাহ পৰ্যটন গঢ় লৈ উঠিছে।<ref>{{cite news | url=http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | location=Calcutta, India | work=The Telegraph | first=Ripunjoy | last=Das | title=Tea belt takes to heritage tourism | date=12 July 2005 | access-date=4 April 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140407072704/http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | archive-date=7 April 2014 | url-status=dead }}</ref> তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ত উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] আৰু কেইবাখনো প্ৰতিষ্ঠিত বেচৰকাৰী চিকিৎসালয় আৰু নাৰ্ছিং হোম থকাৰ বাবে উজনি অসমৰ লগতে [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[নাগালেণ্ড]]ৰ ৰোগী সকলৰ বাবে চিকিৎসা পৰ্যটনৰ স্থান। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যটন স্থান হ’ল: * [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়]] * [[বগা বাবাৰ মাজাৰ]] * [[জালান মন্দিৰ]] * মহাত্মা গান্ধী উদ্যান, খনিকৰ * সাহিত্যৰথী লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা উদ্যান, ফুলবাগান * জিলা পুথিভঁৰাল আৰু সংগ্ৰাহালয় * চেক্ৰেড হাৰ্ট কেথেড্ৰেল তদুপৰি ইয়াৰ আশে-পাশে [[ৰাইদঙীয়া দৌল]], [[মৈৰামৰা দৌল]], [[বেজৰ দৌল]], [[কলি আইৰ থান]], শিলিখা থান, দিনজয় সত্ৰ, মদাৰখাট সত্ৰ আদি পৰ্যটনস্থলী অৱস্থিত। ==পৰিবহন== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ স্থলপথ, ৰে'লপথ, বিমানপথ আৰু জলপথেৰে অসম তথা ভাৰতৰ অন্যান্য ঠাইৰ লগত সংযুক্ত হৈ আছে। ===বিমানপথ=== [[File:Dibrugarh Airport Complex.jpg|thumbnail|right|ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উত্তৰ-পুব দিশত মোহনবাৰী নামৰ ঠাইত ১৫ কিলোমিটাৰ দূৰৈত [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] অৱস্থিত। সেয়ে ইয়াক মোহনবাৰী বিমানবন্দৰো বোলা হয়। ই অসমৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক ব্যস্ত বিমানবন্দৰ। বিমানবন্দৰখনৰ পৰা চলাচল কৰা বিমান সংস্থাসমূহ হ’ল এয়াৰ ইণ্ডিয়া, ইণ্ডিগ’ আৰু এলায়েন্স এয়াৰ। বিমান সেৱাৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় [[নতুন দিল্লী]], [[গুৱাহাটী]], শিলিগুৰি, [[ইম্ফল]], [[কলকাতা]], [[ইটানগৰ]], তেজু, [[আগৰতলা]], [[বেংগালুৰু]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ লগত সংযোজিত। ২০১৩ চনত ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰত নিশা অৱতৰণৰ সুবিধাযুক্ত হয়।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013/at09 Mohanbari Airport ready for night landing] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004223532/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013%2Fat09 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (20 September 2013). Retrieved 3 October 2013.</ref> এই বিমানবন্দৰত এৰোব্ৰিজৰ বাণিজ্যিক পৰিচালনাও আৰম্ভ হৈছে।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 Assam Tribune]Assamtribune.com (2 October 2013). Retrieved 3 October 2013 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004230933/http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 |date=4 October 2013 }}.</ref> বৰ্তমান ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰৰ দ্বিতীয় টাৰ্মিনেল নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত আছে। ===ৰে'লপথ=== [[File:New Dibrugarh Railway Station Complex.jpg|thumbnail|ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথম ৰেল সেৱাৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ ইতিহাসত ডিব্ৰুগড়ে এক বিশিষ্ট স্থান দখল কৰি আহিছে। ১৮৮২ চনৰ ১ মে’ত ডিব্ৰুগড়ত মোহনাঘাটৰ পৰা প্ৰথমখন ৰে’ল চলিছিল। ১৮৮২ চনৰ ১৫ মে’ত দিনজানলৈকে এই ৰে'লপথ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়। সেই বছৰৰ ২৩ ডিচেম্বৰত চাবুৱালৈকে মালবাহী ৰে'লৰ প্ৰচলন হয়। ১৮৮৪ চনৰ ১৮ ফেব্ৰুৱাৰীত পুৱা ৭:২০ বজাত তদানীন্তন অসমৰ মুখ্য আয়ুক্ত ছাৰ চাৰ্লছ ইলিয়টে ৰিহাবাৰী ৰেল ষ্টেচনৰ পৰা (বৰ্তমান [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]]) ৪০০ ইউৰোপীয় আৰু ভাৰতীয় যাত্ৰীৰে [[লিডু]]লৈ যোৱা প্ৰথমখন যাত্ৰীবাহী ৰেল ফ্লেগ অফ কৰে। ১৯৯১ চনত প্ৰকাশিত অসম ৰেলৱে আৰু ট্ৰেডিং কোম্পানী লিমিটেডৰ শতবাৰ্ষিকী স্মৃতিগ্ৰন্থ অনুসৰি উক্ত কোম্পানীটোৱে [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে]] নিৰ্মাণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হোৱাৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৰেলৱে উন্নয়নৰ সমগ্ৰ ইতিহাস বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710/state07 Dibrugarh Rly Station denied heritage status] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004221528/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710%2Fstate07 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (17 June 2010). Retrieved 3 October 2013.</ref> মহানগৰখনত [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] দুটা ৰে'ল ষ্টেচন অৱস্থিত। ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ মানচিত্ৰত এই দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পূবৰ ৰেল ষ্টেচন। ভাৰতৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ যেনে বেংগালুৰু, চেন্নাই, কোচি, ত্ৰিবান্দ্ৰম, কলকাতা, দিল্লী, কন্যাকুমাৰী আদিৰ সৈতে সংযুক্ত ৰেলৱে নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় সংযোজিত হৈ আছে। মহানগৰীৰ উপকণ্ঠত বাণীপুৰত নতুন ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ই তিনিচুকীয়া ৰেল সংমণ্ডলৰ লামডিং-ডিব্ৰুগড় অংশত অৱস্থিত। ৪০০ বিঘা মাটিত বিস্তৃত সমগ্ৰ উত্তৰ-পূবৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ৰেল ষ্টেচন আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ২ কিলোমিটাৰ। ইয়াত সামগ্ৰী ভৰোৱা আৰু নমাই অনাৰ বাবে এটা সামগ্ৰীৰ চোতালৰ লগতে এটা ট্ৰাকশ্বেডো গঢ়ি তোলা হৈছে। এই ট্ৰাকশ্বেডত এটা সময়ত ২৫খন ট্ৰাক থাকিব পাৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211/state05 |title=The Assam Tribune Online |website=www.assamtribune.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |archive-date=14 May 2014 |access-date=28 December 2024 |archivedate=14 May 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |deadurl=yes }}</ref> ===জলপথ=== [[File:Bogibeel Karrengbali paarghat.jpg|thumb|বগীবিল ঘাটৰ এখন ফেৰী]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ কাষে কাষে আৰু তাৰ সিপাৰে এক উন্নত জলপথ পৰিবহণ ব্যৱস্থাও আছে। ডিব্ৰুগড় বাংলাদেশ সীমান্তৰ পৰা শদিয়ালৈকে বিস্তৃত ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ২ৰ এক উল্লেখযোগ্য স্থান। ফেৰী সেৱাই ডিব্ৰুগড়ক চেঙাজান (ধেমাজি জিলা), পানবাৰী (ধেমাজি) & ঐৰাম ঘাট (জোনাই ওচৰত)ৰ সৈতে সংযোগ কৰে। বগীবিল আই ডব্লিউ টি ঘাটৰ পৰা কাৰেং চাপৰি আৰু চিচি মুখলৈ নিয়মীয়া ফেৰী সেৱা আছে। তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা গুৱাহাটীলৈ বিলাসী ক্ৰুজ সেৱাও উপলব্ধ। ডিব্ৰুগড়লৈ যোৱা ক্ৰুজখন [[তেজপুৰ]] আৰু [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়।<ref>{{cite web |url=http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |title=Bharat Darshan – Guwahati |access-date=8 October 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |archive-date=20 September 2013 |archivedate=20 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |deadurl=yes }}</ref> ====স্থলপথ==== ডিব্ৰুগড়ৰ মাজেৰে অসম ট্ৰাংক ৰোড পাৰ হৈ গৈছে। ডিব্ৰুগড়ৰ চৌকিডিঙিত অৱস্থিত অসম ৰাজ্যিক বাছ আস্থানৰ পৰা নিয়মীয়াকৈ অসম আৰু উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যান্য ৰাজ্যলৈ বাছ চলাচল কৰে। মহানগৰখনত ৰাজহুৱা পৰিবহনৰ বাবে অটো ৰিক্সা, বিক্ৰম, ই-ৰিক্সাৰ সুবিধা আছে। নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত থকা কনভয় ৰোডৰ উৰণসেঁতুৰ কাষত নতুনকৈ আৰম্ভ কৰা মুৰলীধৰ জালান বাছ আস্থান সম্পূৰ্ণকৈ কাৰ্যক্ষম হোৱা নাই। দেশৰ দীৰ্ঘতম ৰে'ল-ৰোড দলং [[বগীবিল দলং]] ডিব্ৰুগড়ৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত। ==শিক্ষা আৰু গৱেষণা== [[File:Dibrugarh Govt. Boys' H. S. School, Dibrugarh.jpg|thumb|right|ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] [[File:Dibrugarh University's entrance gate.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰৱেশপথ]] [[file:DHSK College, Dibrugarh.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ শিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰবিন্দু। ডিব্ৰুগড়ত কেইবাখনো পুৰণি আৰু উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী, বেচৰকাৰী বিদ্যালয় আছে। ১৮৪০ চনত স্থাপিত হোৱা [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] অসমৰ অন্যতম পুৰণি বিদ্যালয়। তদুপৰি ডিব্ৰুগড় কেইখনমান বিখ্যাত কণিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় আছে। [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ দ্বিতীয় পুৰণি বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৬৫ চনত [[অসম বিধান সভা]]ত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা এই বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপিত হয়। অসমৰ উচ্চশিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰৰূপে পৰিচিত ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ত কলা, বিজ্ঞান, বাণিজ্য আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা বিষয়ক শিক্ষাদানৰ বাবে বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰৰ উপৰিও এখন "অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ প্ৰতিষ্ঠান" আছে। বৰ্তমান এই বিশ্ববিদ্যালয়ৰদ্বাৰা অনুমোদিত মুঠ মহাবিদ্যালয়ৰ সংখ্যা ১৬০। ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মুঠ মাটিকালি হ'ল ২০৩ হেক্টৰ; ইয়াৰে ৭৪.৩ হেক্টৰৰ এটা এলেকাত চাহখেতি কৰা হয়। এই বিশ্ববিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ কেন্দ্ৰবিন্দু নতুন বজাৰৰ পৰা প্ৰায় ৫ কি: মি: দক্ষিণে ৰজাভেটা অঞ্চলত অৱস্থিত। ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথটো বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যতম আৰু আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। এই মহাবিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ বৰবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়খন আনুস্থানিকভাৱে ১৯৪৭ চনৰ ৩ নৱেম্বৰৰ দিনা উদ্বোধন কৰা হয়। ইয়াৰ আগেয়ে ই "বেৰী-হোৱাইট মেডিকেল স্কুল নামেৰে জনাজাত আছিল, যিখন ১৯০০ চনত স্থাপিত হৈছিল। [[শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় জিলাৰ চাবুৱাত অৱস্থিত এখন ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। এই বিশ্ববিদ্যালয় খন অসম চৰকাৰে ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত গৃহীত কৰা ''শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয় বিধেয়ক, ২০১৮''ৰ অধীনত স্থাপন কৰিছে। বিশ্ববিদ্যালয়খন ২০২০ চনৰ ১০ জুলাই তাৰিখৰ পৰা ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ অস্থায়ী কেম্পাছৰ পৰা কাৰ্যক্ষম হয়। এইখন অসমৰ প্ৰথম আৰু ভাৰতৰ চতুৰ্থ কাৰ্যক্ষম চতুৰ্থ ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। ডিব্ৰুগড়ৰ [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়|চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উজনি অসমৰএকমাত্ৰ দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]] [[ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ|ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদে]] স্থাপন কৰা ছখন আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰৰ অন্যতম। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা প্ৰায় ১০ কিঃমিঃ পূবত তথা বকুল তিনিআলিৰ পৰা ২ কিঃমিঃ নিলগত লাহোৱালত আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ অৱস্থিত। উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আঠখন ৰাজ্যৰ উমৈহতীয়া আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰই এই অঞ্চলত জীৱ-চিকিৎসা বিষয়ত গৱেষণা কৰা হয়। ১৯৮২ চনত এই কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছিল। ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ আৰু বিভিন্ন প্ৰকল্পৰ বাবে বিভিন্ন উৎসৰ পৰা এই কেন্দ্ৰই অনুদান লাভ কৰে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উল্লেখযোগ্য শিক্ষানুষ্ঠান সমূহ হ'ল: ===বিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] * ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী বালিকা বিদ্যালয় * ডন বস্ক' হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * লিটিল ফ্লাৱাৰ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট মেৰীজ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট জেভিয়াৰ্ছ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * বি এল বেৰীয়া সৰস্বতী শিশু মন্দিৰ * কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * দিল্লী পাব্লিক স্কুল, ডিব্ৰুগড় * বিবেকানন্দ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * সম্পূৰ্ণ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয় * ভিক্টোৰিয়া গাৰ্লছ স্কুল * বেংগলী বয়জ স্কুল * মাৰোৱাৰী হিন্দী বিদ্যালয় * অগ্ৰসেন একাডেমী * শিশু ভাৰতী বিদ্যালয় * গ্ৰেহেম বজাৰ বালিকা বিদ্যালয় ===কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ছল্ট ব্ৰুক একাডেমী]] * ডঃ ৰাধাকৃষ্ণণ স্কুল অফ আৰ্টছ, কমাৰ্চ এণ্ড চাইন্স * [[জ্ঞান বিজ্ঞান একাডেমী]] *  শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় ===মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ বাণিজ্য মহাবিদ্যালয়]] * [[মনোহৰী দেৱী কানৈ মহিলা মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰু মহাবিদ্যালয়]] * নন্দলাল বৰগোহাঁই চিটি মহাবিদ্যালয় ===আইন মহাবিদ্যালয়=== * ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ আইন মহাবিদ্যালয় * এছ.আই.পি.ই. আইন মহাবিদ্যালয় * ডঃ ৰোহিনী কান্ত বৰুৱা আইন মহাবিদ্যালয় ===শিক্ষণ মহাবিদ্যালয়=== * চন্দ্ৰকান্ত হাজৰিকা মহাবিদ্যালয় * পাৰিজাত একাডেমী শিক্ষক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান ===চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠান=== * [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] * [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়]] * [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] ===কাৰিকৰী প্ৰতিষ্ঠান=== * [[ডিব্ৰুগড় পলিটেকনিক]] ==গণমাধ্যম== আকাশবাণী ডিব্ৰুগড় অসমৰ অন্যতম পুৰণি আকাশবাণী কেন্দ্ৰ। আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়ে এ এম (৫২৯.১ মিটাৰ মেগাৱাটত ৫৬৭ কিলোহাৰ্টজ) আৰু এফ এম (১০১.৩০ মেগাহাৰ্টজ) বেণ্ড দুয়োটাতে তিনিটা অধিবেশনত দৈনিক প্ৰচাৰ কৰে।<ref>{{cite web|title=All India Radio, Dibrugarh|url=http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|publisher=Prasar Bharati|access-date=3 August 2013|archive-date=2 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|url-status=live}}</ref> লগতে প্ৰতিদিনে সন্ধিয়া ৬:০০ বজাত ৫ মিনিটৰ আঞ্চলিক বাতৰিৰ বুলেটিন সম্প্ৰচাৰ কৰে ।<ref name="allindiaradio.gov.in">{{cite web| url = http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| title = Get Apps {{!}} Prasar Bharati| access-date = 3 August 2013| archive-date = 2 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| url-status = live}}</ref> এই কেন্দ্ৰটো ১৯৬৮ চনৰ ১৫ ফেব্ৰুৱাৰীত আৰম্ভ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |title=NEWS ON AIR : News on AIR brings the Latest & Top Breaking News on Politics, G-20 summit, Cricket, Sports, Business , State,Formula One in INDIA , Regional Language Audio Bulletins , Regional Language scripts & more |access-date=1 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140305062218/http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |archive-date=5 March 2014 |url-status=dead }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ মলখুবাচাত এই ষ্টেচনৰ ষ্টুডিঅ’ আৰু লেপেটকাত অৱস্থিত ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড স্থানৰ সমীপত হাই পাৱাৰ ট্ৰেন্সমিছন টাৱাৰ আছে। ব্ৰহ্মপুত্ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন বা ৰেডিঅ’ ব্ৰহ্মপুত্ৰ ৯০.৪ মেগাহাৰ্টজ ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথমটো তৃণমূল পৰ্যায়ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন। উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়, ধেমাজি, আৰু শিৱসাগৰৰ কিছু অংশৰ ৮ লাখৰো অধিক লোকক সামৰি লোৱা এই চহৰে অৰ্ধনগৰীয়া, আৰু গ্ৰাম্য জনসংখ্যাক একত্ৰিত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ মাইজান ঘাটৰ সমীপত ইয়াৰ ষ্টেচন অৱস্থিত। [[File:Doordarshan Kendra, Dibrugarh.jpg|thumb|right|দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] অসমীয়া ভাষাত অনুষ্ঠান আগবঢ়োৱা দ্বিতীয়টো দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড় ১৯৯৩ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে কেন্দ্ৰই ১৯৯১ চনৰ ২০ ডিচেম্বৰৰ পৰা দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, গুৱাহাটীৰ সম্প্ৰচাৰিত অসম ভাষাৰ কাৰ্যসূচী সম্প্ৰচাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |deadurl=yes }}</ref> এই কেন্দ্ৰত নিৰ্মিত কাৰ্যসূচীসমূহ উচ্চ শক্তিৰ ট্ৰেন্সমিটাৰৰ জৰিয়তে টেলিকাষ্ট কৰা হয়।<ref>{{cite web| url = http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| title = Doordarshan Kendra Guwahati| access-date = 1 March 2014| archive-date = 29 July 2013| archive-url = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| url-status = live| archivedate = 29 July 2013| archiveurl = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| deadurl = yes}}</ref> ডিব্ৰুগড় দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰই 'ডি ডি নৰ্থ ইষ্ট' চেনেলত অনুষ্ঠানৰ অৱদান আগবঢ়াই আছে।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |deadurl=yes }}</ref> তদপৰি সামাজিক মাধ্যমটো প্ৰচাৰৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ত কেইবাটাও ইলেক্ট্ৰনিক বাতৰি পৰ্টেল আৰু চেনেল আছে। ===বাতৰি-কাকতসমূহ=== ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত প্ৰথমখন কাকত টাইমছ অফ আছামৰ সৈতে ডিব্ৰুগড় সমগ্ৰ পূব ভাৰতৰ বাতৰি কাকত সাংবাদিকতাৰ পথ প্ৰদৰ্শক। প্ৰকাশৰ চাৰি দশক পিছত টাইমছ অফ আছামৰ প্ৰকাশ বন্ধ হৈ ১৯৩৯ চনৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য আছাম ট্ৰিবিউন|দ্য আছাম ট্ৰিবিউনে]] যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে আৰু ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৭ বছৰ প্ৰকাশৰ পিছত গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰিত হয়। অৱশ্যে উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ এই প্ৰধান ইংৰাজী দৈনিক কাকতখন গুৱাহাটীৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত হয়। উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ আন চাৰিখন চহৰৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য ছেণ্টিনেল]] প্ৰকাশিত হয়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা কেইবাখনো স্থানীয়ভাষাৰ, লগতে ইংৰাজী আৰু বাংলা দৈনিক কাকত প্ৰকাশ পায়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত অসমীয়া বাতৰি কাকতসমূহ হ'ল [[অসমীয়া প্ৰতিদিন]], [[জনসাধাৰণ]], [[নিয়মীয়া বাৰ্তা]], [[দৈনিক অসম]], অসম আদিত্য, দৈনিক প্ৰতীক্ষা আৰু প্ৰতিবিম্ব। গুৱাহাটী আৰু শিলচৰৰ সমান্তৰালকৈ ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা বাংলা দৈনিক যুগশংখ প্ৰকাশিত হয়। ==ৰাজনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় (লোকসভা সমষ্টি)]]ৰ অন্তৰ্গত। [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ নেতা তথা বৰ্তমানৰ কেন্দ্ৰীয় জলপৰিবহন মন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]] বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ সাংসদ।<ref>{{cite web |url=http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |title=List of Parliamentary & Assembly Constituencies |access-date=6 October 2008 |work=Assam |publisher=Election Commission of India |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060504181808/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |archive-date=4 May 2006 }}</ref> বিজেপিৰ প্ৰশান্ত ফুকন [[ডিব্ৰুগড় (বিধানসভা সমষ্টি)]] পৰা [[অসম বিধানসভা]]লৈ নিৰ্বাচিত বিধায়ক। [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] বৰ্তমান বিজেপিৰ দখলত। ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি== * [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]], অসমৰ এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ গীতিকাৰ, নাট্যকাৰ, লেখক আৰু প্ৰথমগৰাকী অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা * [[নীলমণি ফুকন (জ্যেষ্ঠ)|নীলমণি ফুকন]], সাহিত্যিক আৰু ৰাজনীতিবিদ * [[দেৱকান্ত বৰুৱা]], কবি আৰু ৰাজনীতিবিদ, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ ৮৩ সংখ্যক অধ্যক্ষ, [[বিহাৰ]]ৰ ৰাজ্যপাল * [[যোগেন্দ্ৰ নাথ হাজৰিকা]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ সপ্তম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[কেশৱ চন্দ্ৰ গগৈ]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ নৱম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ চতুৰ্দশ মুখ্যমন্ত্ৰী]] তথা কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী * [[ৰঞ্জন গগৈ]], [[ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ|ভাৰতৰ ৪৬ সংখ্যক মুখ্য ন্যায়াধীশ]] * [[মলয়া গোস্বামী]], শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী * [[বিজু ফুকন]], অভিনেতা * [[নগেন শইকীয়া]], সাহিত্যিক তথা সাহিত্য সভাৰ প্ৰাক্তন সভাপতি * [[প্ৰহ্লাদ চন্দ্ৰ তাছা]], সাহিত্যিক ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} == বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Dibrugarh|ডিব্ৰুগড়}} * [https://dibrugarh.assam.gov.in/ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ ৱেবচাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250419051017/https://dibrugarh.assam.gov.in/ |date=2025-04-19 }} * [http://dibru.ac.in ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় ৱেবচাইট] {{অসমৰ নগৰ-মহানগৰ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:ডিব্ৰুগড় জিলা]] i3y1mn13l5y3z2wlzzo5pkh1b38kunx 625660 625659 2026-08-09T20:25:12Z Ananya Taye 28065 /* নামৰ উৎপত্তি */ Added citation 625660 wikitext text/x-wiki {{About|ডিব্ৰুগড় মহানগৰ|একে নামৰ জিলা|ডিব্ৰুগড় জিলা}} {{Infobox settlement | name = ডিব্ৰুগড় | nickname = ভাৰতৰ চাহ নগৰী<br>উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ | native_name_lang = aho | other_name = 𑜄𑜣; 𑜇𑜰𑜫 (tēe phao)<ref>{{cite web|title=Indigo|website=IndiGo|url=https://www.goindigo.in/domestic-flights/kochi-to-dibrugarh-flights.html|access-date=13 Feb 2026}}</ref> | settlement_type = মহানগৰ | image_skyline = {{photomontage | photo1a = A_tea_garden_in_Dibrugarh.jpg | photo2a = OPD,_Assam_Medical_College_&_Hospital,_Dibrugarh.jpg | photo2b = Shrikshetra_Dham,_Dibrugarh.jpg | photo3a = Dibrugarh_University's_entrance_gate.jpg | photo3b = Inside_campus_of_Indian_Councial_of_Medical_Research,_NE_Region,_at_Lahowal,_Dibrugarh.jpg | photo4a = Bogibeel_Bridge_view.jpg | space = 1 | size = 280 | colour = black | colour_border = black }} | image_caption = ওপৰৰ পৰা বাওঁফালৰ পৰা সোঁফালে: চাহ বাগিচা, [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়|অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়]], [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়|জগন্নাথ মন্দিৰ]], [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]], [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ]], [[বগীবিল দলং]] | pushpin_map = India Assam#India | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = অসমত ডিব্ৰুগড়ৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|27.48|N|95|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flagu|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = সংমণ্ডল | subdivision_name2 = [[উজনি অসম]] | subdivision_type3 = জিলা | subdivision_name3 = [[ডিব্ৰুগড় জিলা]] | subdivision_type4 = ৱাৰ্ডৰ সংখ্যা | subdivision_name4 = ২২<ref name ="DMC"/> | established_title = স্থাপিত | established_date = ১৮৭৩ | founder = | named_for = [[ডিব্ৰু নদী]] | governing_body = [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] | leader_title1 = বিধায়ক | leader_name1 = [[প্ৰশান্ত ফুকন]], [[বিজেপি]] | leader_title2 = জিলা আয়ুক্ত | leader_name2 = বিক্ৰম কৈৰী, আইএএছ | leader_title3 = আৰক্ষী পৰিদৰ্শক | leader_name3 = শ্বেতাংগ মিশ্ৰ, আইপিএছ | leader_title4 = মেয়ৰ | leader_name4 = সৈকত পাত্ৰ, [[বিজেপি]] | government_type = পৌৰনিগম | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 71.83 | elevation_footnotes = | elevation_m = 108 | population_total = {{formatnum:154296}} | population_as_of = ২০১১ | population_density_km2 = auto | population_demonym = Dibrugarhian | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = [[পিনক'ড]] | postal_code = ৭৮৬০০১-৫ | area_code_type = দূৰভাষ কোড | area_code = +৯১ – (০) ৩৭৩ – XX XX XXX | registration_plate = AS-06 | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-AS]] | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex Ratio]] | blank1_info_sec1 = 934 [[Female|♀️]]/ 1000 [[Male|♂️]] | blank2_name_sec1 = | blank2_info_sec1 = | blank3_name_sec1 = [[Köppen climate classification|Climate]] | blank3_info_sec1 = [[Humid subtropical climate|Cwa]] | blank1_name_sec2 = {{nowrap|[[Official Language]]}} | blank1_info_sec2 = [[Assamese language|Assamese]] | blank2_name_sec2 = [[Literacy in India|Literacy Rate]] | blank2_info_sec2 = {{increase}} 89.42% {{colour|#fc5|high}} | blank3_name_sec2 = [[Lok Sabha]] Constituency | blank3_info_sec2 = [[Dibrugarh (Lok Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank4_name_sec2 = [[Vidhan Sabha]] Constituency | blank4_info_sec2 = [[Dibrugarh (Vidhan Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank5_name_sec2 = [[Human Development Index|HDI]] | blank5_info_sec2 = {{increase}} 0.503 {{colour|#fc5|high}} | official_name = | native_name = }} '''ডিব্ৰুগড়''' ({{lang-en|Dibrugarh}},[[IPA|আ.ধ্ব.ব.]]:{{IPA|ˌdɪbru:ˈgɑ:}},{{lang-aho|𑜄𑜣; 𑜇𑜰𑜫}}<ref>{{cite web|title= TAI ELEMENTS IN THE PLACE NAMES OF ASSAM |website=sealang.net|page=1030|url=http://sealang.net/sala/archives/pdf8/sarat1996tai.pdf|access-date=14 Feb 2026}}</ref>), [[উজনি অসম]]ত অৱস্থিত চহৰখন ৰাজ্যৰ ৰাজধানী [[দিছপুৰ]]ৰ পৰা ৪৩৫ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত। ই ডিব্ৰুগড় জিলাৰ সদৰ। ইয়াত [[অসম চৰকাৰ]]ৰ দ্বিতীয় অসম সচিবালয় আৰু মুখ্যমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয় অৱস্থিত। তদুপৰি ইয়াত [[সোণোৱাল কছাৰী স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদ]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ো অৱস্থিত। ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ পাৰত অৱস্থিত। ১৮৭৩ চনত ব্ৰিটিছসকলৰ শাসনকালত স্থাপিত ঐতিহাসিক ডিব্ৰুগড় চহৰখন ২০২৪ চনৰ ৭ মাৰ্চত ডিব্ৰুগড় পৌৰসভা ভংগ কৰি ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম গঠনৰ লগে লগে অসমৰ দ্বিতীয় মহানগৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="DMC"/> ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ মুখ্য বাণিজ্যিক আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ। কেইবাখনো চাহ বাগিচা থকাৰ কাৰণে ইয়াক ''ভাৰতৰ চাহ নগৰী'' বোলা হয়। সেইদৰে কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য উদ্যোগৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ হিচাপে ইয়াক ''উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ'' বুলি কোৱা হয়। [[File:Jagannath temple of Dibrugarh district, Assam.jpg|thumb|অসমৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ জগন্নাথ মন্দিৰ]] == নামৰ উৎপত্তি== ডিব্ৰুগড়ৰ নাম "ডিবৰুমুখ"ৰ শব্দৰ পৰা আহিছে। [[চুতীয়া ৰাজ্য]] দখল কৰাৰ অভিজানত আহোম সেনাই ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈয়েদি উজাই আহি ডিব্ৰু নৈৰ পাৰত গড় এটা নিৰ্মাণ কৰিছিল আৰু তাৰ পৰাই ডিব্ৰুগড় নাম পৰিল। "ডিব্ৰু" নামটো ডিবাৰু বা ডিব্ৰু নদীৰ পৰা বিকশিত হৈছে। "ডিব্ৰু" আৰু "ডিবাৰু" দুয়োটা [[বড়ো-কছাৰী]] ভাষা পৰিয়ালৰ শব্দ। এই ভাষা সমূহত "ডি-" অৰ্থ "পানী"।<ref>{{cite book |last=Endle |first=Sidney |title=The Kacháris |year=1911 |publisher=Macmillan and Co. |location=London |page=4 |quote=It is indeed not at all unlikely that the people known to us as Kacháris and to themselves as Baḍa (Bara), were in earlier days the dominant race in Assam; and as such they would seem to have left traces of this domination in the nomenclature of some of the physical features of the country, e.g., the Kachári word for water (di; dŏi) apparently forms the first syllable of the names of many of the chief rivers of the province, such as Diputá, Dihong, Dibong, Dibru, Dihing, Dimu, Desáng, Diku (cf. khu Tista), &c., and to these may be added Dikrang, Diphu, Digáru, &c., all near Sadiya, the earliest known centre of Chutiyá (Kachári) power and civilisation. }}</ref> ==ইতিহাস== ডিব্ৰুগড় নামটো 'ডিব্ৰু' (ডিবাৰু-এখন নদীৰ নাম) আৰু 'গড়' (অৰ্থ-প্ৰাচীৰ বা দুৰ্গ)ৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে। ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে ডিব্ৰুগড় [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত আছিল।<ref>{{cite journal|last=Bhuyan|first=Rashmi Rekha|title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora|date=2023|journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology|volume=11|issue=2|pages=532|url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf|quote=About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms, as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing, which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56). However, it was only in the second decade of the sixteenth century that the area was brought under the control of the Ahoms, and before that, the whole territory of present-day Dibrugarh was under the Chutiyas.}}</ref> ১৫২২ চনৰ চুতীয়া-আহোম যুদ্ধৰ বাবে এই চহৰ খনৰ ঠাইত ডিবাৰু নৈৰ পাৰত এটি দুৰ্গ আছিল। সেয়েহে পাছলৈ চহৰ খনক ডিব্ৰুগড় নামেৰে জনা যায়। ১৫২৩ চুতীয়া ৰজা নীতিপালৰ দুৰ্বল শাসনৰ বাবে আহোমসকলে ইয়াক নিজ ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। যুদ্ধখনত চুতীয়াৰ‌ নৈতৃত্ব দিছিল কাশিতৰা, বৰপাত্ৰ, চুলুকি চেতিয়া আৰু বুঢ়া বৰুৱা নামৰ চাৰিজন বিষয়াই<ref>Bhuyan, S.K, ''Deodhai Assam Buranji'',chapter 31</ref>। আহোম সেনাৰ নেতৃত্ব দিছিল ৰজা চুহুংমুঙৰ লগতে দুজন মুখ্য গোহাঁই ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁইয়ে। আহোম বুৰঞ্জীত ডিব্ৰুক''টি-ফাও'' বুলি জনা গৈছিল। চুতীয়া ৰাজ্য জয় কৰাৰ পাছত ৰজা চুহুংমুঙে ১৫২৭ চনত চাওলুং চুলিঙক ডিব্ৰুগড় প্ৰদেশৰ শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্ত কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867|title=Ahom-buranji|date=12 November 1939|via=Internet Archive}}</ref> [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] সন্ধি অনুসৰি যেতিয়া ব্ৰিটিছ ১৮২৬ চনত ব্ৰিটিছ অসমলৈ আহে, তেতিয়া তেওঁলোকে উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়ক প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাবে বাছি লয়। তেওঁলোকে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ এই অঞ্চলত ডিব্ৰুগড়ক বাণিজ্যিক আৰু প্ৰশাসনিক কাৰ্যকলাপৰ কেন্দ্ৰবিন্দু কৰি তুলিছিল। ১৮৪২ চনত ডিব্ৰুগড়ক [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত এই চহৰখন প্ৰধান সামৰিক ঘাটি আছিল আৰু বাৰ্মাৰ নিৰ্বাসিত লোকসকলৰ বাবে বিৰাম শিবিৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ১৯৭১ চনৰ ২ অক্টোবৰ তাৰিখে লখিমপুৰ জিলাৰ ডিব্ৰুগড় মহকুমাক এখন পূৰ্ণাংগ জিলালৈ উন্নীত কৰা হয়। নৱগঠিত [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ সদৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় চহৰক বাচনি কৰা হয় আৰু ডিব্ৰুগড় চহৰৰ নামেৰে জিলাখনৰ নামো নামাকৰণ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=About Dibrugarh – Dibrugarh University|url=https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/|access-date=22 August 2021|language=en-US|archive-date=22 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210822095119/https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/|url-status=live}}</ref> ==জলবায়ু আৰু ভূগোল== ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু সেমেকা উপক্ৰান্তীয়। ডিব্ৰুগড়ত বছৰৰ নৱেম্বৰৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰীলৈকে শুষ্ক শীতকাল আৰু এপ্ৰিলৰ পৰা অক্টোবৰ মাজভাগলৈকে উষ্ণ আৰু বৰষুণৰ সময়। মোটামুটিভাৱে জুন মাহৰ পৰা অক্টোবৰৰ আৰম্ভণি বা মাজভাগলৈকে বাৰিষা চলি থাকে। মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে বৰষুণৰ আৰম্ভণি হয় আৰু ক্ৰমান্বয়ে বৰষুণ অধিক তীব্ৰ আৰু সঘনাই হয়। বাৰিষা কালত মহানগৰৰ উত্তৰ প্ৰান্তত বৈ যোৱা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন প্ৰায়ে ওফন্দি উঠে। সঘনাই হোৱা বৰষুণৰ বাবে মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। গড়ে জুন মাহৰ পৰা ছেপ্টেম্বৰ মাহলৈকে আটাইতকৈ গৰম সময়। শীতকালত নৱেম্বৰৰ মাজভাগৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ শেষৰ ফালে বা মাৰ্চৰ আৰম্ভণিলৈকে শীতৰ আভাস থাকে। ডিব্ৰুগড় ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ পথত অৱস্থিত। [[বংগোপসাগৰ]]ত উদ্ভৱ হোৱা ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ সাধাৰণতে এপ্ৰিল মাহৰ মাজভাগৰ পৰা ডিচেম্বৰৰ আৰম্ভণিলৈকে অহাৰ সম্ভাৱনা থাকে। সাধাৰণতে ইহঁতৰ তীব্ৰতা সময়ছোৱাৰ আৰম্ভণি আৰু শেষত অৰ্থাৎ মে’-জুন আৰু অক্টোবৰ-নৱেম্বৰ মাহত হয়। উপকূলৰ পৰা বহু দূৰত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে মহানগৰখনত পূৰ্ণ শক্তিৰে ঘূৰ্ণীবতাহৰ আঘাত নকৰে। অৱশ্যে ই প্ৰচণ্ড বৰষুণ আৰু ধুমুহাৰ সূত্ৰপাত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু আৰ্দ্ৰ। বাৰিষা কালত তাপমাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। গ্ৰীষ্মকালত মধ্যমীয়া গৰম আৰু শীতকালত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা হয়। উপক্ৰান্তীয় জলবায়ুৰ বাবে মহানগৰখনত গড়ে ২৭৬ চে.মি. বৰষুণ হয়। বসন্তকাল (মাৰ্চ-মে): ডিব্ৰুগড়ত বসন্তকাল সাধাৰণতে উষ্ণ হয় আৰু ইয়াৰ লগত উষ্ণতা আৰু আৰ্দ্ৰতাৰ সমন্বিত মাত্ৰা থাকে। সাধাৰণতে এইসময়ত ৩১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৭ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ ভিতৰত উষ্ণতা থাকে। এপ্ৰিল আৰু মে’ মাহত আটাইতকৈ উষ্ণ হয়। এইসময়ত পাতলীয়াৰ পৰা মজলীয়া বৰষুণ হয়। পিছলৈ বৰষুণৰ প্ৰকোপ ক্ৰমান্বয়ে বাঢ়ি গৈ থাকে। ইয়াৰ লগতে উষ্ণতাও বৃদ্ধি পায়। এই সময়ত ধুমুহা-বৰষুণৰ সৈতে [[বৰদৈচিলা]]ৰ আগমণ হয়। গ্ৰীষ্ম আৰু বৰ্ষাকাল (জুন-আগষ্ট): ডিব্ৰুগড়ৰ গ্ৰীষ্মকালত অস্বাভাৱিকভাৱে বতাহ বলি থাকে আৰু গড় উষ্ণতা ৩৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ পায়। আৰ্দ্ৰতাৰ পৰিমাণ সৰ্বোচ্চ হয়। এই সময়ত বৰষুণৰ মাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। হেমন্তকাল (ছেপ্টেম্বৰ-নৱেম্বৰ):ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা নৱেম্বৰলৈকে বৰষুণৰ পৰিমাণ কমি আহে৷ এই সময়ত গড় উষ্ণতা ২০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ-২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ আশে-পাশে থাকে। উষ্ণতাৰ লগতে এই সময়ত আদ্ৰতাও কমি আহে। শীতকাল (ডিচেম্বৰ-ফেব্ৰুৱাৰী):শীতকালত ডিব্ৰুগড়ত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা পৰে। এই সময়ত উষ্ণতা আৰু আদ্ৰতা নিম্নগামী হয়। বৰষুণৰ পৰিমাণো একেবাৰে কমি আহে। ===ভূগোল=== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত। মহানগৰখনৰ মাটিকালি প্ৰায় ৭১.৮৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। মহানগৰখন সমতল তলত অৱস্থিত। সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ গড় উচ্চতা ১০৮ মিটাৰ বা ৩৫৪ ফুট। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ ওচৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন গড়ে ১০-১৫ কিলোমিটাৰ বহল। বাৰিষা কালত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি হয়। ইয়াৰ ফলত ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ দাঁতিত সংকটজনক ভাবে গৰাখহনীয়া হয়। ডিব্ৰুগড় মহানগৰখনক বানপানী আৰু খহনীয়াৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। জল নিষ্কাশনৰ বাবে ১৯৫৪ চনত মহানগৰখনৰ ডিব্ৰুজানৰ পৰা চেঁচা নদীলৈকে ৩২ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘৰ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা নলা আছে। মহানগৰখনৰ ভিতৰত কেইবাখনো বিখ্যাত চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পূবত মাইজান বিল অৱস্থিত। {{Weather box | location = [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] (১৯৯১–২০২০, চৰম পৰ্যায় ১৯৫২–বৰ্তমান) | metric first = Yes | single line = Yes | width = auto | Jan record high C = 29.5 | Feb record high C = 33.2 | Mar record high C = 34.5 | Apr record high C = 36.0 | May record high C = 38.8 | Jun record high C = 38.2 | Jul record high C = 39.8 | Aug record high C = 39.8 | Sep record high C = 39.5 | Oct record high C = 37.2 | Nov record high C = 33.8 | Dec record high C = 30.6 |year record high C = 39.8 | Jan high C = 23.5 | Feb high C = 25.0 | Mar high C = 26.7 | Apr high C = 28.0 | May high C = 29.8 | Jun high C = 31.2 | Jul high C = 31.4 | Aug high C = 32.0 | Sep high C = 31.4 | Oct high C = 30.6 | Nov high C = 28.1 | Dec high C = 25.1 | year high C = 28.5 | Jan mean C = 16.8 | Feb mean C = 18.9 | Mar mean C = 21.6 | Apr mean C = 23.5 | May mean C = 25.8 | Jun mean C = 27.7 | Jul mean C = 28.2 | Aug mean C = 28.5 | Sep mean C = 27.6 | Oct mean C = 25.8 | Nov mean C = 21.8 | Dec mean C = 18.1 |year mean C = | Jan low C = 10.1 | Feb low C = 13.0 | Mar low C = 16.4 | Apr low C = 19.2 | May low C = 22.0 | Jun low C = 24.3 | Jul low C = 24.9 | Aug low C = 25.2 | Sep low C = 24.1 | Oct low C = 21.0 | Nov low C = 15.7 | Dec low C = 11.2 | year low C = 18.8 | Jan record low C = 1.0 | Feb record low C = 4.8 | Mar record low C = 8.1 | Apr record low C = 10.8 | May record low C = 14.1 | Jun record low C = 16.5 | Jul record low C = 19.9 | Aug record low C = 19.5 | Sep record low C = 18.4 | Oct record low C = 13.3 | Nov record low C = 6.5 | Dec record low C = 2.7 |year record low C = 1.0 | rain colour = green | Jan rain mm = 26.6 | Feb rain mm = 57.8 | Mar rain mm = 118.2 | Apr rain mm = 219.3 | May rain mm = 326.0 | Jun rain mm = 419.4 | Jul rain mm = 485.0 | Aug rain mm = 394.3 | Sep rain mm = 317.2 | Oct rain mm = 125.2 | Nov rain mm = 19.4 | Dec rain mm = 9.9 |year rain mm = 2518.3 | Jan rain days = 2.9 | Feb rain days = 5.3 | Mar rain days = 8.9 | Apr rain days = 12.7 | May rain days = 14.7 | Jun rain days = 18.8 | Jul rain days = 20.6 | Aug rain days = 16.1 | Sep rain days = 13.5 | Oct rain days = 6.8 | Nov rain days = 2.0 | Dec rain days = 0.9 |year rain days = 123.2 |time day = 17:30 [[ভাৰতীয় মান সময়|ভা:মা:স:]] | Jan humidity = 72 | Feb humidity = 67 | Mar humidity = 66 | Apr humidity = 71 | May humidity = 74 | Jun humidity = 78 | Jul humidity = 79 | Aug humidity = 79 | Sep humidity = 81 | Oct humidity = 80 | Nov humidity = 78 | Dec humidity = 76 |year humidity = 75 |source 1 = ভাৰতৰ বতৰবিজ্ঞান বিভাগ<ref name=IMDnormals> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Dibrugarh/Mohanbari (A) Climatological Table 1981–2010 | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = India Meteorological Department | date = January 2015 | pages = 249–250 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = December 2016 | page = M24 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDcityweather> {{cite web | url = http://city.imd.gov.in/citywx/extreme/FEB/dibrugarh2.htm | title = Dibrugarh Climatological Table 1971–2000 | publisher = India Meteorological Department | accessdate = 6 February 2020}}</ref> |source 2 = টকিঅ' জলবায়ু কেন্দ্ৰ (গড় উষ্ণতা ১৯৯১–২০২০)<ref name=TCC> {{cite web | url = https://ds.data.jma.go.jp/gmd/tcc/tcc/products/climate/normal/parts/NrmMonth_e.php?stn=42314 | title = Normals Data: Dibrugarh/Mohanbari - India Latitude: 27.48°N Longitude: 95.02°E Height: 110 (m) | publisher = Japan Meteorological Agency | date = August 2012}}</ref>}} ==পৰিচালনা== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম|ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগমে]] পৰিচালনা কৰে। ডিব্ৰুগড় পৌৰনিগমৰ অন্তৰ্গত ২২টা ৱাৰ্ড আছে। প্ৰতিটো ৱাৰ্ডৰ এগৰাকীকৈ ৱাৰ্ড কাউন্সিলৰ আছে। পৌৰনিগমৰ এগৰাকী মেয়ৰ আছে। মেয়ৰ কাউঞ্চিলে ডিব্ৰুগড় চহৰৰ স্থানীয় শাসনৰ নিকায় হিচাপে বিভিন্ন কাম-কাজ চোৱা-চিতা কৰে। বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ মেয়ৰ [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ ডাঃ সৈকত পাত্ৰ। ইয়াৰ বিভিন্ন বিভাগে নগৰ পৰিকল্পনা কৰ্তৃপক্ষৰ অধীনত সামৰি লোৱা ইয়াৰ চৌপাশকে ধৰি চহৰখনৰ বাবে পৰিকল্পনা কৰে। ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম চহৰখনত নতুন অট্টালিকা নিৰ্মাণৰ অনুমোদন আৰু বিভিন্ন কামত মাটি ব্যৱহাৰৰ অনুমোদন দিয়া, চহৰখনৰ অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক মৰ্যাদাৰ উন্নতি কৰা, বাণিজ্যিক, আৱাসিক আৰু উদ্যোগিক উদ্দেশ্যৰ দিশত পানী যোগানৰ ব্যৱস্থা কৰা, অগ্নিনিৰ্বাপক সেৱা বিভাগৰ জৰিয়তে অগ্নিনিৰ্বাপক বাহিনীৰ আকস্মিক পৰিস্থিতিৰ পৰিকল্পনা কৰা, কঠিন আৱৰ্জনা ব্যৱস্থাপনা, জনস্বাস্থ্য ব্যৱস্থা আৰু অনাময় সেৱাৰ সৃষ্টি কৰা, নগৰীয়া বনজ উন্নয়নৰ দৰে পৰিৱেশগত দিশৰ বিকাশৰ বাবে কাম কৰা আৰু পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ বাবে নিৰ্দেশনা প্ৰস্তুত কৰা, মানসিক আৰু শাৰীৰিকভাৱে বাধাগ্ৰস্ত, বাৰ্ধক্য আৰু মহিলা দৰে সমাজৰ দুৰ্বল শ্ৰেণীৰ বিকাশৰ বাবে কাম কৰা, চহৰখনৰ বস্তি আৰু দৰিদ্ৰতা দূৰীকৰণৰ উন্নতিৰ বাবে প্ৰচেষ্টা চলোৱা আদি কামৰ লগত জড়িত। ==জনগাঁথনি== {{bar box |title=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ (২০১১)<ref>{{cite web |url=http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |title=Dibrugarh Census Report |publisher=Dibrugarh.gov.in |access-date=15 June 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |archive-date=4 March 2016 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |deadurl=yes }}</ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=ধৰ্ম |right1=শতাংশ |float=right |bars= {{bar percent|[[হিন্দু ধৰ্ম]]|darkorange|94.37}} {{bar percent|[[ইছলাম ধৰ্ম]]|green|4.68}} {{bar percent|[[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]|gold|0.36}} {{bar percent|[[শিখ ধৰ্ম]]|yellow|0.23}} {{bar percent|অন্যান্য†|black|0.27}} |caption=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ<br /> †<small>[[জৈন ধৰ্ম]]ক ধৰি(<0.1%)</small> }} ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=16 June 2004|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=1 November 2008|publisher= Census Commission of India}}</ref> ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ জনসংখ্যা ১৫৪,২৯৬ জন আৰু জনবসতিৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ২,১০০ জন। জনসংখ্যাৰ ৫৪% পুৰুষ আৰু ৪৬% মহিলা। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ লিংগ অনুপাত প্ৰতি ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯৬১ গৰাকী নাৰী। ধৰ্ম হিচাপে ডিব্ৰুগড়ত হিন্দুৰ সংখ্যা ৯৪.৩৭%, মুছলমান ৪.৬৭%, বৌদ্ধ ০.৩৬%, শিখ ০.২৩% আৰু জৈনকে আদি কৰি অন্যান্য ধৰ্ম ০.২৭%। ডিব্ৰুগড়ৰ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়সকল সাধৰণে মহানগৰখনত ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৮৯.৫%। এয়া ৰাষ্ট্ৰীয় গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰৰ তুলনাত অধিক। ডিব্ৰুগড়ত ৯% জনসংখ্যা ০ৰ পৰা ৬ বছৰৰ ভিতৰত, আৰু প্ৰতি ১০০০ ল’ৰাৰ বিপৰীতে ছোৱালীৰ সন্তান অনুপাত ৯৪০। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ ভিতৰত বৰবাৰী, ডিব্ৰুগড়, আৰু মাহপোৱালিমাৰা গোহাঁই গাঁও আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |url=http://www.census2011.co.in/ |title=Census 2011 Data of Indian Population 2011 Census |publisher=Census2011.co.in |access-date=15 June 2013 |archive-date=20 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111120202313/http://www.census2011.co.in/ |url-status=live }}</ref> {{Pie chart |thumb = left |caption = ডিব্ৰুগড় মহানগৰত কথিত ভাষা (২০১১)<ref name="censusindia.gov.in" /> |label1 = [[অসমীয়া ভাষা]] |value1 = 41.62 |color1 = brown |label3 = [[হিন্দী ভাষা]] |value3 = 21.39 |color3 = yellow |label2 = [[বাংলা ভাষা]] |value2 = 23.51 |color2 = orange |label4 = [[নেপালী ভাষা]] |value4 = 1.04 |color4 = pink |label5 = অন্যান্য |value5 = 12.44 |color5 = grey }} মুঠ জনসংখ্যাৰ ভিতৰত ডিব্ৰুগড় মহানগৰত অসমীয়া ৬৪,২২৩ গৰাকী, বাংলা ৩৬,২৮৩, হিন্দী ৩৩,০১১, ভোজপুৰী ৫,৫৩৩, নেপালী ১,৬০৯ আৰু ১১,৯১১ জন লোকে অন্য ভাষা কয়।<ref name="censusindia.gov.in">[https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX 2011 Census] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220423103514/https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX |date=23 April 2022 }} censusindia.gov.in</ref> ==অৰ্থনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ উজনি অসমৰ প্ৰধান বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰবিন্দু। ব্ৰিটিছ সকলে মহানগৰখন বাণিজ্যৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় দিছিল। উজনি অসমৰ সম্পদ যেনে মূলতঃ চাহ আৰু কয়লা, লগতে যাত্ৰী পৰিবহণৰ উদ্দ্যেশে এই মিটাৰগজ ৰেলপথটো [[জন বেৰী হোৱাইট]]ৰ প্ৰচেষ্টাত গঠন হোৱা "আসাম ৰেলৱে এণ্ড ট্ৰেডিং কোম্পানী"য়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল। [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে| ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলপথত]] ১৮৮২ চনৰ ১ মে'ত ডিব্ৰুগড়ৰ মোহনামুখৰ পৰা জয়পুৰলৈ প্ৰথমখন ৰেল চলে। ১৮৮৩ চনৰ ১৬ জুলাইত ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[মাকুম]]লৈ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হোৱা ৪০ মাইল পথত ৰেলৰ চলাচল আৰম্ভ হয়।<ref name="closed down">{{cite news | url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311/at06 | title=State’s first railway track closed down | work=assamtribune.com | date=December 13, 2011 | agency=assamtribune | accessdate=30 জানুৱাৰী 2014 | location=guwahati | archivedate=January 11, 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120111080342/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311%2Fat06 | deadurl=yes }}</ref> ১৯৪৫ চনত চনত ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱেক 'বেংগল আসাম ৰেলৱে'ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref name="nfr history">{{cite web | url=http://www.nfr.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0,1,444| title=History of NF Railway | work=nfr | | accessdate=4ফেব্ৰুৱাৰী 2014 | location=guwahati}}</ref><ref name="DS Rail">{{cite journal | title=ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যাকাত ৰেলগাড়ী | author=ৰবীন্দ্ৰ চন্দ্ৰ বৰুৱা| journal=মন্থন | year=২০০৭ | month=চেপ্তেম্বৰ-অক্টোবৰ | pages=১৯, ২০}}</ref><ref>http://www.irfca.org/faq/faq-history2.html</ref> ইয়াৰ লগতে মোহনাঘাটৰ পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰে জলপথৰ যোগেদি কলকাতালৈকে জাহাজ চলিছিল। বৰ্তমান সময়ত ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বিভিন্ন উদ্যোগ আৰু ব্যৱসায়িক অৱস্থিত। ===উদ্যোগসমূহ=== ডিব্ৰুগড় জিলা খনিজ সম্পদত চহকী। ইয়াত কেইবাটাও খাৰুৱা তেলৰ পুং আৰু কয়লা খনি অৱস্থিত। এই খনিজ সম্পদৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি জিলাখনত কেইবাটাও বৃহৎ উদ্যোগ গঢ় লৈ উঠিছে। জিলাৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ এই উদ্যোগসমূহৰো ব্যৱসায়িক কাৰ্যকলাপৰ স্থান। ====অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড==== {{main|অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড}} অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড [[ভাৰত]]ৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চৰকাৰী মালিকানাধীন হাইড্ৰ'কাৰ্বন অন্বেষণ আৰু উৎপাদন নিগম। ই ভাৰত চৰকাৰৰ পেট্ৰ'লিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ মন্ত্ৰালয়ৰ মালিকানাধীন আৰু ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। ই ভাৰত চৰকাৰৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত মহাৰত্ন কোম্পানী। উত্তৰ প্ৰদেশৰ নয়ডা, [[গুৱাহাটী]] আৰু যোধপুৰত ইয়াৰ কাৰ্যালয় আছে। অইল খাৰুৱা তেল আৰু প্ৰাকৃতিক গেছৰ অন্বেষণ, বিকাশ আৰু উৎপাদন, খাৰুৱা তেল পৰিবহণ আৰু তৰল পেট্ৰ'লিয়াম গেছ উৎপাদনৰ ব্যৱসায়ত নিয়োজিত হৈ আছে। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড ভাৰতৰ অসমত ডিব্ৰুগড় জিলাৰ লেপেটকটাত অৱস্থিত এক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ প্ৰতিষ্ঠান। ঐতিহাসিক [[অসম চুক্তি]] অসম গেছ ক্ৰেকাৰ প্ৰকল্প হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত থকা বিচিপিএল নিৰ্মাণৰ কাৰ্য ২০০৭ চনৰ ৯ এপ্ৰিলত তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] আৰম্ভ কৰিছিল আৰু ইয়াক প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ২০১৬ চনৰ ৫ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদনৰ বাবে উদ্বোধন কৰিছিল। ৭০% ইকুইটিৰ সৈতে গেইল (ইণ্ডিয়া) লিমিটেড ইয়াৰ মুখ্য অংশীদাৰ আৰু বাকী ৩০% ইকুইটিখিনি [[অসম চৰকাৰ]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মাজত সমান অংশত বিভাজিত। ইথাইলিন, প্ৰপাইলিন, ৰৈখিক নিম্ন-ঘনত্বৰ পলিইথাইলিন, উচ্চ-ঘনত্বৰ পলিথাইথিলিন আৰু পলিপ্ৰপাইলিন হৈছে বৰ্তমান প্ৰকল্পটোৰ দ্বাৰা উৎপাদিত বিভিন্ন পেট্ৰো-সামগ্ৰী আৰু পলিমাৰ। ইয়াৰ লগতে হাইড্ৰজেনযুক্ত পাইৰোলাইচিছ গেছ'লিন আৰু ১-বিউটেনৰ বাবে দুটা উৎপাদন একক নিৰ্মাণাধীন। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ ৰসায়ন আৰু সাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ]] ৰাসায়নিক সাৰ উৎপাদন কৰা উদ্যোগ। এই সাৰ কাৰখানা [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত। প্ৰাকৃতিক গেছৰ পৰা ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা এই উদ্যোগ ১৯৬৯ চনৰ ১ জানুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদন আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="bvfcl"/> পূৰ্বতে ই হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেডৰ নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্সৰ অংশ আছিল। ২০০২ চনৰ ৫ এপ্ৰিল তাৰিখে হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বনৰ পৰা নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্স বিভক্ত হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড নামৰ নতুন কোম্পানীটো গঠন কৰা হৈছিল। ই হৈছে ভাৰতৰ সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব আৰু পূব অঞ্চলৰ একমাত্ৰ ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা কোম্পানী।<ref name="bvfcl">{{cite web |url=https://bvfcl.com/bvfcl-profile/ |title=Corporate profile |website=bvfcl.com |date= |access-date=৭ জুলাই ২০২৪}}</ref> ====অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড==== {{main|অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড}} অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড প্ৰাকৃতিক গেছ পৰিবহণ আৰু বিতৰণৰ লগত জড়িত অসমৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজ্যিক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]] হিচাপে স্থাপিত কোম্পানী।<ref name="AGCL">{{cite web |url=https://assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |title=About us |website=assamgas.org |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240602212956/https://www.assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |deadurl=yes }}</ref> ১৯৬২ চনৰ ৩১ মাৰ্চ তাৰিখে ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। অসম গেছ কোম্পানীৰ পাইপলাইনৰ নেটৱৰ্কে [[উজনি অসম]]ৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[চৰাইদেউ জিলা|চৰাইদেউ]], [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]], [[যোৰহাট জিলা|যোৰহাট]], [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]] আৰু [[মাজুলী জিলা|মাজুলী জিলা]]ৰ ৪০০ ৰো অধিক চাহ কাৰখানা, ১,২০০ বাণিজ্যিক প্ৰতিষ্ঠান, ৫০,০০০ ঘৰুৱা গ্ৰাহক আৰু ৪১০ ঔদ্যোগিক গ্ৰাহকক গেছ যোগান ধৰি আহিছে।<ref name="IC">{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |title=Pipe gas connection under assam gas company ltd |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240609060913/https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |deadurl=yes }}</ref> ====ডিএনপি লিমিটেড==== {{main|ডিএনপি লিমিটেড}} ডিএনপি লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]।<ref name="DNPL">{{cite web |url=http://www.dnpl.co.in/profile |title=Profile |website=dnpl.co.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪}}</ref> [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত ডিএনপি লিমিটেড ২০০৭ চনৰ ১৫ জুন তাৰিখে স্থাপন কৰা হৈছিল। যুটীয়া উদ্যোগ হিচাপে ডিএনপি লিমিটেড ১৯৫৬ চনৰ কোম্পানী আইনৰ অধীনত পঞ্জীভুক্ত।<ref>{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |title=Appointment of Director and Chairman in the BOD of the Joint Venture Company (JVC), Duliajan Numaligarh Pipeline Limited (DNPL) |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240616075846/https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |deadurl=yes }}</ref> দুলীয়াজান নুমলীগড় পাইপলাইনৰ ইংৰাজী নামৰ প্ৰতিটো শব্দৰ প্ৰথম বৰ্ণৰে কোম্পানীটোৰ নাম ডিএনপি লিমিটেড ৰখা হৈছে। ====অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড==== {{main|অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড}} অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]। অসম চৰকাৰ, [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]] আৰু অসম ঔদ্যোগিক উন্নয়ন নিগমৰ আৰু [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত প্ৰতিষ্ঠানটো ১৯৭১ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। <ref>{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|title=Assam Petro-chemicals Limited bags Skoch Gold Award|date=2018-12-08|website=The Sentinel|language=en-US|access-date=2019-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20181209020937/https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|archive-date=2018-12-09|url-status=live}}</ref> ১৯৭৬ চনত [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত মিথানল প্ৰকল্পত ফৰ্মেলডিহাইড আৰু কেইটামান ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড ৰেজিন যেনে ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড গ্লু আৰু ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড মোল্ডিং পাউডাৰৰ সৈতে উৎপাদন আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ১৯৮৯ আৰু ১৯৯৮ চনত সম্প্ৰসাৰণৰ পিছত, কোম্পানীটোৱে মিথানল প্ৰকল্পটো ১০০ টিপিডি (প্ৰতিদিনে টন) আৰু ফৰ্মেলডিহাইড প্ৰকল্পৰ ক্ষমতা ১০০ টিপিডিলৈ সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://assampetrochemicals.com/ |title=Assam Petro-chemicals Limited – About us |date=2015 |accessdate=12 June 2019 |url-status=live |publisher=Assam Petro-Chemicals Limited |archivedate=15 October 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181015175705/http://www.assampetrochemicals.co.in/ |deadurl=yes }}</ref> কোম্পানীটোৱে ২০১৭ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত ঘোষণা কৰিছিল যে ই ১,৩৩৭ কোটি টকা বিনিয়োগ কৰিব আৰু ৫০০ টিপিডি মিথানল আৰু ২০০ টিপিডি ফৰ্মালিন উৎপাদন কৰিবলৈ সম্প্ৰসাৰিত হ'ব আৰু ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ মিথানল উৎপাদক হিচাপে পৰিগণিত হ'ব।<ref>{{cite news |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |title=Assam Petrochemicals Limited to invest Rs 1337 crore to set up second unit |newspaper=Economic Times |date=24 September 2017 |author=Singh, Bikash |accessdate=12 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180929151131/https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |archive-date=29 September 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/states/north-east/bjp-respects-all-views-sonowal/cid/1686202|title=BJP respects all views: Sonowal|website=The Telegraph|first=Tejesh |last= Tripathy | date= 3 May 2019 |language=en|access-date=2019-06-12|quote= Addressing the gathering after laying the foundation stone of a formalin plant ... The Assam Petro-Chemicals Limited will supply methanol, the raw material needed to make formalin (preservative), to this plant which will produce 200 tonnes of formalin daily. The plant, for which 163 bighas has been allotted by the government at Dhaknamari, is being set up at a cost of Rs 100 crore. }}</ref> এই প্ৰকল্পৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় কেঁচামাল হৈছে প্ৰাকৃতিক গেছ, ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড। অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেডে যোগান ধৰা প্ৰাকৃতিক গেছ, মিথানল উৎপাদনৰ বাবে কেঁচামাল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। নামৰূপ সাৰ প্ৰকল্পৰ দ্বাৰা ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড যোগান ধৰা হয়।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=czUyfP-hHTEC&q=%22Assam+Petrochemicals+Limited%22&pg=PA29 | title=The Anatomy of Rural Poverty in Assam | publisher=Mittal Publications | author=Atikuddin Ahmed | year=1987 | pages=29 | isbn=8170990092}}</ref> ====কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ বা আধিকাৰিক ভাবে অসম গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ বকুলনিত অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। এই সংযুক্ত চক্ৰ গেছ টাৰ্বাইন প্ৰকল্পটো [[নীপকো]]ৰ অধীনত। এই প্ৰকল্প [[জাপান]]ৰ বহিঃৰাজ্য অৰ্থনৈতিক সহযোগিতা পুঁজিৰ সৈতে দ্বিপাক্ষিক ঋণ ব্যৱস্থাৰ অধীনত ৩৭.২৭২ বিলিয়ন য়েনৰ ঋণৰ সহায়ত ইয়াৰ আংশিক বিত্তীয় সাহায্য প্ৰদান কৰা হৈছে। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শক্তি কেন্দ্ৰটোত ৬টা গেছ টাৰ্বাইন আছে আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ৩টা ভাপ টাৰ্বাইন আছে। এই টাৰ্বাইনবোৰ মডিউলাৰ ধৰণেৰে সজোৱা হৈছে। এটা মডিউলত সংশ্লিষ্ট বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ১টা ভাপ টাৰ্বাইনৰ সৈতে ২টা গেছ টাৰ্বাইন থাকে। ====নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]] অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। ইয়াৰ লগতে নতুনকৈ নামৰূপ প্ৰতিষ্ঠাপন শক্তি কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছে। মুঠ ১৬২.৯ মেগাৱাট ক্ষমতাসম্পন্ন গেছ ভিত্তিক দুয়ো তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম শক্তি উৎপাদন নিগম লিমিটেড]]ৰ অধীনত। নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ৰ প্ৰথমটো গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="thermal">{{cite web |url=https://apgcl.org/thermal.php |title=Thermal |website=www.apgcl.org |date= |access-date=১৪ জুলাই ২০২৪ |archivedate=2024-07-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240714114352/https://apgcl.org/thermal.php |deadurl=yes }}</ref> ===চাহ উদ্যোগ=== [[File:Tea, two leaves and a bud.jpg|thumb|right|চাহ পাত]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰিটিছ যুগৰ কেইবাখনো চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা ৩২ কিলোমিটাৰ নিগলত [[চাবুৱা]]ত জিলাখনৰ প্ৰথমখন চাহ বাগিচা [[মণিৰাম দেৱান|মণিৰাম দেৱানে]] প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Barua|1994|pp=Preface}}</ref> বৰ্তমান গোটেই জিলাখনত প্ৰায় ১৪৪ খন বৃহৎ আৰু অসংখ্য ক্ষুদ্ৰ চাহ বাগিচা আছে। লগতে কেইবাটাও চাহৰ কাৰখানাও আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ মাজ-মজিয়াত ১৯৫৯ চনত অৱস্থিত জালান নগৰ চাহ বাগিচা অৱস্থিত। মহানগৰখন চাহ উদ্যোগৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু। মহানগৰৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত মনোহৰি চাহ বাগিচাৰ চাহে নিলামত কেইবাবাৰো অভিলেখ ভংগ কৰিছে। ডিব্ৰুগড়ত ভাৰতৰ ক্ষুদ্ৰ চাহ খেতিয়কৰ উন্নয়ন সঞ্চালকালয়ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=81391| title = Press Information Bureau}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও চাহ উন্নয়ন (ৰোপন)ৰ এজন উপ-সঞ্চালকৰ নেতৃত্বত [[ভাৰতীয় চাহ ব’ৰ্ড]]ৰ এটা আঞ্চলিক কাৰ্যালয়ও চহৰখনত অৱস্থিত। অসম শাখা ভাৰতীয় চাহ সন্থাৰ প্ৰথম খণ্ড ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| title = The Official Website of Tea Board India| access-date = 4 April 2014| archive-date = 1 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140301140750/http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| url-status = live}}</ref> ===পৰ্যটন=== ৰেল, পথ আৰু বিমান সংযোগৰ লগতে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বৃহৎ সংখ্যক পৰ্যটনস্থলীৰ উপস্থিতিয়ে ভাৰতৰ এই অংশত শেহতীয়া অংশত পৰ্যটন উদ্যোগৰ আকৰ্ষণীয় বৃদ্ধি দেখা গৈছে। ভাৰত-বিদেশৰ পৰা অহা পৰ্যটকৰ বাবেও ডিব্ৰুগড় এক গুৰুত্বপূৰ্ণ গন্তব্যস্থানৰ লগতে এক প্ৰধান গমন কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। এনে পৰ্যটন আৱৰ্তনসমূহৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হৈছে: ডিব্ৰুগড় – ৰয়িং – মায়'দিয়া – অনিনি পৰ্যটন আৱৰ্তন,<ref>{{cite web |url=http://www.arunachaltourism.com/top5.php |title=Arunachal Tourism |access-date=4 August 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |archive-date=6 April 2013 |archivedate=6 April 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড় – গুৱাহাটী নদী ক্ৰুজ।<ref>{{cite web |url=http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |title=Brahmaputra Cruise - Neamati to Guwahati |access-date=4 April 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |archive-date=7 April 2014 |archivedate=7 April 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ চাহ বাগিচা সমূহৰ আশে-পাশে চাহ পৰ্যটন গঢ় লৈ উঠিছে।<ref>{{cite news | url=http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | location=Calcutta, India | work=The Telegraph | first=Ripunjoy | last=Das | title=Tea belt takes to heritage tourism | date=12 July 2005 | access-date=4 April 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140407072704/http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | archive-date=7 April 2014 | url-status=dead }}</ref> তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ত উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] আৰু কেইবাখনো প্ৰতিষ্ঠিত বেচৰকাৰী চিকিৎসালয় আৰু নাৰ্ছিং হোম থকাৰ বাবে উজনি অসমৰ লগতে [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[নাগালেণ্ড]]ৰ ৰোগী সকলৰ বাবে চিকিৎসা পৰ্যটনৰ স্থান। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যটন স্থান হ’ল: * [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়]] * [[বগা বাবাৰ মাজাৰ]] * [[জালান মন্দিৰ]] * মহাত্মা গান্ধী উদ্যান, খনিকৰ * সাহিত্যৰথী লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা উদ্যান, ফুলবাগান * জিলা পুথিভঁৰাল আৰু সংগ্ৰাহালয় * চেক্ৰেড হাৰ্ট কেথেড্ৰেল তদুপৰি ইয়াৰ আশে-পাশে [[ৰাইদঙীয়া দৌল]], [[মৈৰামৰা দৌল]], [[বেজৰ দৌল]], [[কলি আইৰ থান]], শিলিখা থান, দিনজয় সত্ৰ, মদাৰখাট সত্ৰ আদি পৰ্যটনস্থলী অৱস্থিত। ==পৰিবহন== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ স্থলপথ, ৰে'লপথ, বিমানপথ আৰু জলপথেৰে অসম তথা ভাৰতৰ অন্যান্য ঠাইৰ লগত সংযুক্ত হৈ আছে। ===বিমানপথ=== [[File:Dibrugarh Airport Complex.jpg|thumbnail|right|ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উত্তৰ-পুব দিশত মোহনবাৰী নামৰ ঠাইত ১৫ কিলোমিটাৰ দূৰৈত [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] অৱস্থিত। সেয়ে ইয়াক মোহনবাৰী বিমানবন্দৰো বোলা হয়। ই অসমৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক ব্যস্ত বিমানবন্দৰ। বিমানবন্দৰখনৰ পৰা চলাচল কৰা বিমান সংস্থাসমূহ হ’ল এয়াৰ ইণ্ডিয়া, ইণ্ডিগ’ আৰু এলায়েন্স এয়াৰ। বিমান সেৱাৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় [[নতুন দিল্লী]], [[গুৱাহাটী]], শিলিগুৰি, [[ইম্ফল]], [[কলকাতা]], [[ইটানগৰ]], তেজু, [[আগৰতলা]], [[বেংগালুৰু]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ লগত সংযোজিত। ২০১৩ চনত ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰত নিশা অৱতৰণৰ সুবিধাযুক্ত হয়।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013/at09 Mohanbari Airport ready for night landing] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004223532/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013%2Fat09 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (20 September 2013). Retrieved 3 October 2013.</ref> এই বিমানবন্দৰত এৰোব্ৰিজৰ বাণিজ্যিক পৰিচালনাও আৰম্ভ হৈছে।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 Assam Tribune]Assamtribune.com (2 October 2013). Retrieved 3 October 2013 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004230933/http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 |date=4 October 2013 }}.</ref> বৰ্তমান ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰৰ দ্বিতীয় টাৰ্মিনেল নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত আছে। ===ৰে'লপথ=== [[File:New Dibrugarh Railway Station Complex.jpg|thumbnail|ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথম ৰেল সেৱাৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ ইতিহাসত ডিব্ৰুগড়ে এক বিশিষ্ট স্থান দখল কৰি আহিছে। ১৮৮২ চনৰ ১ মে’ত ডিব্ৰুগড়ত মোহনাঘাটৰ পৰা প্ৰথমখন ৰে’ল চলিছিল। ১৮৮২ চনৰ ১৫ মে’ত দিনজানলৈকে এই ৰে'লপথ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়। সেই বছৰৰ ২৩ ডিচেম্বৰত চাবুৱালৈকে মালবাহী ৰে'লৰ প্ৰচলন হয়। ১৮৮৪ চনৰ ১৮ ফেব্ৰুৱাৰীত পুৱা ৭:২০ বজাত তদানীন্তন অসমৰ মুখ্য আয়ুক্ত ছাৰ চাৰ্লছ ইলিয়টে ৰিহাবাৰী ৰেল ষ্টেচনৰ পৰা (বৰ্তমান [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]]) ৪০০ ইউৰোপীয় আৰু ভাৰতীয় যাত্ৰীৰে [[লিডু]]লৈ যোৱা প্ৰথমখন যাত্ৰীবাহী ৰেল ফ্লেগ অফ কৰে। ১৯৯১ চনত প্ৰকাশিত অসম ৰেলৱে আৰু ট্ৰেডিং কোম্পানী লিমিটেডৰ শতবাৰ্ষিকী স্মৃতিগ্ৰন্থ অনুসৰি উক্ত কোম্পানীটোৱে [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে]] নিৰ্মাণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হোৱাৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৰেলৱে উন্নয়নৰ সমগ্ৰ ইতিহাস বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710/state07 Dibrugarh Rly Station denied heritage status] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004221528/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710%2Fstate07 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (17 June 2010). Retrieved 3 October 2013.</ref> মহানগৰখনত [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] দুটা ৰে'ল ষ্টেচন অৱস্থিত। ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ মানচিত্ৰত এই দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পূবৰ ৰেল ষ্টেচন। ভাৰতৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ যেনে বেংগালুৰু, চেন্নাই, কোচি, ত্ৰিবান্দ্ৰম, কলকাতা, দিল্লী, কন্যাকুমাৰী আদিৰ সৈতে সংযুক্ত ৰেলৱে নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় সংযোজিত হৈ আছে। মহানগৰীৰ উপকণ্ঠত বাণীপুৰত নতুন ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ই তিনিচুকীয়া ৰেল সংমণ্ডলৰ লামডিং-ডিব্ৰুগড় অংশত অৱস্থিত। ৪০০ বিঘা মাটিত বিস্তৃত সমগ্ৰ উত্তৰ-পূবৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ৰেল ষ্টেচন আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ২ কিলোমিটাৰ। ইয়াত সামগ্ৰী ভৰোৱা আৰু নমাই অনাৰ বাবে এটা সামগ্ৰীৰ চোতালৰ লগতে এটা ট্ৰাকশ্বেডো গঢ়ি তোলা হৈছে। এই ট্ৰাকশ্বেডত এটা সময়ত ২৫খন ট্ৰাক থাকিব পাৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211/state05 |title=The Assam Tribune Online |website=www.assamtribune.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |archive-date=14 May 2014 |access-date=28 December 2024 |archivedate=14 May 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |deadurl=yes }}</ref> ===জলপথ=== [[File:Bogibeel Karrengbali paarghat.jpg|thumb|বগীবিল ঘাটৰ এখন ফেৰী]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ কাষে কাষে আৰু তাৰ সিপাৰে এক উন্নত জলপথ পৰিবহণ ব্যৱস্থাও আছে। ডিব্ৰুগড় বাংলাদেশ সীমান্তৰ পৰা শদিয়ালৈকে বিস্তৃত ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ২ৰ এক উল্লেখযোগ্য স্থান। ফেৰী সেৱাই ডিব্ৰুগড়ক চেঙাজান (ধেমাজি জিলা), পানবাৰী (ধেমাজি) & ঐৰাম ঘাট (জোনাই ওচৰত)ৰ সৈতে সংযোগ কৰে। বগীবিল আই ডব্লিউ টি ঘাটৰ পৰা কাৰেং চাপৰি আৰু চিচি মুখলৈ নিয়মীয়া ফেৰী সেৱা আছে। তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা গুৱাহাটীলৈ বিলাসী ক্ৰুজ সেৱাও উপলব্ধ। ডিব্ৰুগড়লৈ যোৱা ক্ৰুজখন [[তেজপুৰ]] আৰু [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়।<ref>{{cite web |url=http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |title=Bharat Darshan – Guwahati |access-date=8 October 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |archive-date=20 September 2013 |archivedate=20 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |deadurl=yes }}</ref> ====স্থলপথ==== ডিব্ৰুগড়ৰ মাজেৰে অসম ট্ৰাংক ৰোড পাৰ হৈ গৈছে। ডিব্ৰুগড়ৰ চৌকিডিঙিত অৱস্থিত অসম ৰাজ্যিক বাছ আস্থানৰ পৰা নিয়মীয়াকৈ অসম আৰু উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যান্য ৰাজ্যলৈ বাছ চলাচল কৰে। মহানগৰখনত ৰাজহুৱা পৰিবহনৰ বাবে অটো ৰিক্সা, বিক্ৰম, ই-ৰিক্সাৰ সুবিধা আছে। নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত থকা কনভয় ৰোডৰ উৰণসেঁতুৰ কাষত নতুনকৈ আৰম্ভ কৰা মুৰলীধৰ জালান বাছ আস্থান সম্পূৰ্ণকৈ কাৰ্যক্ষম হোৱা নাই। দেশৰ দীৰ্ঘতম ৰে'ল-ৰোড দলং [[বগীবিল দলং]] ডিব্ৰুগড়ৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত। ==শিক্ষা আৰু গৱেষণা== [[File:Dibrugarh Govt. Boys' H. S. School, Dibrugarh.jpg|thumb|right|ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] [[File:Dibrugarh University's entrance gate.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰৱেশপথ]] [[file:DHSK College, Dibrugarh.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ শিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰবিন্দু। ডিব্ৰুগড়ত কেইবাখনো পুৰণি আৰু উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী, বেচৰকাৰী বিদ্যালয় আছে। ১৮৪০ চনত স্থাপিত হোৱা [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] অসমৰ অন্যতম পুৰণি বিদ্যালয়। তদুপৰি ডিব্ৰুগড় কেইখনমান বিখ্যাত কণিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় আছে। [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ দ্বিতীয় পুৰণি বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৬৫ চনত [[অসম বিধান সভা]]ত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা এই বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপিত হয়। অসমৰ উচ্চশিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰৰূপে পৰিচিত ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ত কলা, বিজ্ঞান, বাণিজ্য আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা বিষয়ক শিক্ষাদানৰ বাবে বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰৰ উপৰিও এখন "অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ প্ৰতিষ্ঠান" আছে। বৰ্তমান এই বিশ্ববিদ্যালয়ৰদ্বাৰা অনুমোদিত মুঠ মহাবিদ্যালয়ৰ সংখ্যা ১৬০। ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মুঠ মাটিকালি হ'ল ২০৩ হেক্টৰ; ইয়াৰে ৭৪.৩ হেক্টৰৰ এটা এলেকাত চাহখেতি কৰা হয়। এই বিশ্ববিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ কেন্দ্ৰবিন্দু নতুন বজাৰৰ পৰা প্ৰায় ৫ কি: মি: দক্ষিণে ৰজাভেটা অঞ্চলত অৱস্থিত। ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথটো বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যতম আৰু আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। এই মহাবিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ বৰবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়খন আনুস্থানিকভাৱে ১৯৪৭ চনৰ ৩ নৱেম্বৰৰ দিনা উদ্বোধন কৰা হয়। ইয়াৰ আগেয়ে ই "বেৰী-হোৱাইট মেডিকেল স্কুল নামেৰে জনাজাত আছিল, যিখন ১৯০০ চনত স্থাপিত হৈছিল। [[শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় জিলাৰ চাবুৱাত অৱস্থিত এখন ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। এই বিশ্ববিদ্যালয় খন অসম চৰকাৰে ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত গৃহীত কৰা ''শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয় বিধেয়ক, ২০১৮''ৰ অধীনত স্থাপন কৰিছে। বিশ্ববিদ্যালয়খন ২০২০ চনৰ ১০ জুলাই তাৰিখৰ পৰা ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ অস্থায়ী কেম্পাছৰ পৰা কাৰ্যক্ষম হয়। এইখন অসমৰ প্ৰথম আৰু ভাৰতৰ চতুৰ্থ কাৰ্যক্ষম চতুৰ্থ ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। ডিব্ৰুগড়ৰ [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়|চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উজনি অসমৰএকমাত্ৰ দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]] [[ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ|ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদে]] স্থাপন কৰা ছখন আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰৰ অন্যতম। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা প্ৰায় ১০ কিঃমিঃ পূবত তথা বকুল তিনিআলিৰ পৰা ২ কিঃমিঃ নিলগত লাহোৱালত আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ অৱস্থিত। উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আঠখন ৰাজ্যৰ উমৈহতীয়া আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰই এই অঞ্চলত জীৱ-চিকিৎসা বিষয়ত গৱেষণা কৰা হয়। ১৯৮২ চনত এই কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছিল। ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ আৰু বিভিন্ন প্ৰকল্পৰ বাবে বিভিন্ন উৎসৰ পৰা এই কেন্দ্ৰই অনুদান লাভ কৰে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উল্লেখযোগ্য শিক্ষানুষ্ঠান সমূহ হ'ল: ===বিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] * ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী বালিকা বিদ্যালয় * ডন বস্ক' হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * লিটিল ফ্লাৱাৰ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট মেৰীজ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট জেভিয়াৰ্ছ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * বি এল বেৰীয়া সৰস্বতী শিশু মন্দিৰ * কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * দিল্লী পাব্লিক স্কুল, ডিব্ৰুগড় * বিবেকানন্দ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * সম্পূৰ্ণ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয় * ভিক্টোৰিয়া গাৰ্লছ স্কুল * বেংগলী বয়জ স্কুল * মাৰোৱাৰী হিন্দী বিদ্যালয় * অগ্ৰসেন একাডেমী * শিশু ভাৰতী বিদ্যালয় * গ্ৰেহেম বজাৰ বালিকা বিদ্যালয় ===কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ছল্ট ব্ৰুক একাডেমী]] * ডঃ ৰাধাকৃষ্ণণ স্কুল অফ আৰ্টছ, কমাৰ্চ এণ্ড চাইন্স * [[জ্ঞান বিজ্ঞান একাডেমী]] *  শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় ===মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ বাণিজ্য মহাবিদ্যালয়]] * [[মনোহৰী দেৱী কানৈ মহিলা মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰু মহাবিদ্যালয়]] * নন্দলাল বৰগোহাঁই চিটি মহাবিদ্যালয় ===আইন মহাবিদ্যালয়=== * ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ আইন মহাবিদ্যালয় * এছ.আই.পি.ই. আইন মহাবিদ্যালয় * ডঃ ৰোহিনী কান্ত বৰুৱা আইন মহাবিদ্যালয় ===শিক্ষণ মহাবিদ্যালয়=== * চন্দ্ৰকান্ত হাজৰিকা মহাবিদ্যালয় * পাৰিজাত একাডেমী শিক্ষক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান ===চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠান=== * [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] * [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়]] * [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] ===কাৰিকৰী প্ৰতিষ্ঠান=== * [[ডিব্ৰুগড় পলিটেকনিক]] ==গণমাধ্যম== আকাশবাণী ডিব্ৰুগড় অসমৰ অন্যতম পুৰণি আকাশবাণী কেন্দ্ৰ। আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়ে এ এম (৫২৯.১ মিটাৰ মেগাৱাটত ৫৬৭ কিলোহাৰ্টজ) আৰু এফ এম (১০১.৩০ মেগাহাৰ্টজ) বেণ্ড দুয়োটাতে তিনিটা অধিবেশনত দৈনিক প্ৰচাৰ কৰে।<ref>{{cite web|title=All India Radio, Dibrugarh|url=http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|publisher=Prasar Bharati|access-date=3 August 2013|archive-date=2 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|url-status=live}}</ref> লগতে প্ৰতিদিনে সন্ধিয়া ৬:০০ বজাত ৫ মিনিটৰ আঞ্চলিক বাতৰিৰ বুলেটিন সম্প্ৰচাৰ কৰে ।<ref name="allindiaradio.gov.in">{{cite web| url = http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| title = Get Apps {{!}} Prasar Bharati| access-date = 3 August 2013| archive-date = 2 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| url-status = live}}</ref> এই কেন্দ্ৰটো ১৯৬৮ চনৰ ১৫ ফেব্ৰুৱাৰীত আৰম্ভ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |title=NEWS ON AIR : News on AIR brings the Latest & Top Breaking News on Politics, G-20 summit, Cricket, Sports, Business , State,Formula One in INDIA , Regional Language Audio Bulletins , Regional Language scripts & more |access-date=1 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140305062218/http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |archive-date=5 March 2014 |url-status=dead }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ মলখুবাচাত এই ষ্টেচনৰ ষ্টুডিঅ’ আৰু লেপেটকাত অৱস্থিত ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড স্থানৰ সমীপত হাই পাৱাৰ ট্ৰেন্সমিছন টাৱাৰ আছে। ব্ৰহ্মপুত্ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন বা ৰেডিঅ’ ব্ৰহ্মপুত্ৰ ৯০.৪ মেগাহাৰ্টজ ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথমটো তৃণমূল পৰ্যায়ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন। উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়, ধেমাজি, আৰু শিৱসাগৰৰ কিছু অংশৰ ৮ লাখৰো অধিক লোকক সামৰি লোৱা এই চহৰে অৰ্ধনগৰীয়া, আৰু গ্ৰাম্য জনসংখ্যাক একত্ৰিত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ মাইজান ঘাটৰ সমীপত ইয়াৰ ষ্টেচন অৱস্থিত। [[File:Doordarshan Kendra, Dibrugarh.jpg|thumb|right|দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] অসমীয়া ভাষাত অনুষ্ঠান আগবঢ়োৱা দ্বিতীয়টো দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড় ১৯৯৩ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে কেন্দ্ৰই ১৯৯১ চনৰ ২০ ডিচেম্বৰৰ পৰা দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, গুৱাহাটীৰ সম্প্ৰচাৰিত অসম ভাষাৰ কাৰ্যসূচী সম্প্ৰচাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |deadurl=yes }}</ref> এই কেন্দ্ৰত নিৰ্মিত কাৰ্যসূচীসমূহ উচ্চ শক্তিৰ ট্ৰেন্সমিটাৰৰ জৰিয়তে টেলিকাষ্ট কৰা হয়।<ref>{{cite web| url = http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| title = Doordarshan Kendra Guwahati| access-date = 1 March 2014| archive-date = 29 July 2013| archive-url = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| url-status = live| archivedate = 29 July 2013| archiveurl = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| deadurl = yes}}</ref> ডিব্ৰুগড় দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰই 'ডি ডি নৰ্থ ইষ্ট' চেনেলত অনুষ্ঠানৰ অৱদান আগবঢ়াই আছে।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |deadurl=yes }}</ref> তদপৰি সামাজিক মাধ্যমটো প্ৰচাৰৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ত কেইবাটাও ইলেক্ট্ৰনিক বাতৰি পৰ্টেল আৰু চেনেল আছে। ===বাতৰি-কাকতসমূহ=== ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত প্ৰথমখন কাকত টাইমছ অফ আছামৰ সৈতে ডিব্ৰুগড় সমগ্ৰ পূব ভাৰতৰ বাতৰি কাকত সাংবাদিকতাৰ পথ প্ৰদৰ্শক। প্ৰকাশৰ চাৰি দশক পিছত টাইমছ অফ আছামৰ প্ৰকাশ বন্ধ হৈ ১৯৩৯ চনৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য আছাম ট্ৰিবিউন|দ্য আছাম ট্ৰিবিউনে]] যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে আৰু ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৭ বছৰ প্ৰকাশৰ পিছত গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰিত হয়। অৱশ্যে উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ এই প্ৰধান ইংৰাজী দৈনিক কাকতখন গুৱাহাটীৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত হয়। উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ আন চাৰিখন চহৰৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য ছেণ্টিনেল]] প্ৰকাশিত হয়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা কেইবাখনো স্থানীয়ভাষাৰ, লগতে ইংৰাজী আৰু বাংলা দৈনিক কাকত প্ৰকাশ পায়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত অসমীয়া বাতৰি কাকতসমূহ হ'ল [[অসমীয়া প্ৰতিদিন]], [[জনসাধাৰণ]], [[নিয়মীয়া বাৰ্তা]], [[দৈনিক অসম]], অসম আদিত্য, দৈনিক প্ৰতীক্ষা আৰু প্ৰতিবিম্ব। গুৱাহাটী আৰু শিলচৰৰ সমান্তৰালকৈ ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা বাংলা দৈনিক যুগশংখ প্ৰকাশিত হয়। ==ৰাজনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় (লোকসভা সমষ্টি)]]ৰ অন্তৰ্গত। [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ নেতা তথা বৰ্তমানৰ কেন্দ্ৰীয় জলপৰিবহন মন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]] বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ সাংসদ।<ref>{{cite web |url=http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |title=List of Parliamentary & Assembly Constituencies |access-date=6 October 2008 |work=Assam |publisher=Election Commission of India |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060504181808/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |archive-date=4 May 2006 }}</ref> বিজেপিৰ প্ৰশান্ত ফুকন [[ডিব্ৰুগড় (বিধানসভা সমষ্টি)]] পৰা [[অসম বিধানসভা]]লৈ নিৰ্বাচিত বিধায়ক। [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] বৰ্তমান বিজেপিৰ দখলত। ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি== * [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]], অসমৰ এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ গীতিকাৰ, নাট্যকাৰ, লেখক আৰু প্ৰথমগৰাকী অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা * [[নীলমণি ফুকন (জ্যেষ্ঠ)|নীলমণি ফুকন]], সাহিত্যিক আৰু ৰাজনীতিবিদ * [[দেৱকান্ত বৰুৱা]], কবি আৰু ৰাজনীতিবিদ, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ ৮৩ সংখ্যক অধ্যক্ষ, [[বিহাৰ]]ৰ ৰাজ্যপাল * [[যোগেন্দ্ৰ নাথ হাজৰিকা]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ সপ্তম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[কেশৱ চন্দ্ৰ গগৈ]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ নৱম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ চতুৰ্দশ মুখ্যমন্ত্ৰী]] তথা কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী * [[ৰঞ্জন গগৈ]], [[ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ|ভাৰতৰ ৪৬ সংখ্যক মুখ্য ন্যায়াধীশ]] * [[মলয়া গোস্বামী]], শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী * [[বিজু ফুকন]], অভিনেতা * [[নগেন শইকীয়া]], সাহিত্যিক তথা সাহিত্য সভাৰ প্ৰাক্তন সভাপতি * [[প্ৰহ্লাদ চন্দ্ৰ তাছা]], সাহিত্যিক ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} == বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Dibrugarh|ডিব্ৰুগড়}} * [https://dibrugarh.assam.gov.in/ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ ৱেবচাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250419051017/https://dibrugarh.assam.gov.in/ |date=2025-04-19 }} * [http://dibru.ac.in ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় ৱেবচাইট] {{অসমৰ নগৰ-মহানগৰ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:ডিব্ৰুগড় জিলা]] pfsy77nrg9pnbcm7a04dzw8m4nebxh5 0 9730 625893 422944 2026-08-10T11:54:40Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 625893 wikitext text/x-wiki {{অসম্পূৰ্ণ তালিকা}} <!--[[Image:Culinary_fruits_front_view.jpg|thumb|250px|right|বিভিন্ন ফলমুল]]--> উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ সংজ্ঞা অনুসৰি বীজ বহন কৰা উদ্ভিদৰ বিশেষ মঙহাল বা মঙহহীন অংশকে ফল বুলি কোৱা হয়। এই ফলৰ বিকাশ হয় স্ত্ৰীকেশৰৰ গৰ্ভাশয় নাম অংশটোৰ পৰা। সকলো গুপ্তবীজী উদ্ভিদৰ ফল গঠন হয়। অসমৰ থলুৱা ফলৰ ভিতৰত লেটেকু, পনিয়ল, থেৰেজু, অমৰা, মিৰিকাটেঙা, বনপিঠা, নগাটেঙা, ডালিম, মধুৰিআম, বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ জামু, আম, নাচপতি, আতলচ, মাটিকঁঠাল, কঁঠাল, তেঁতেলী, লিচু, আহোমবগৰী, নৰাবগৰী, থেকেৰা, কল, কৰ্দ্দৈ, ৰহদৈ, বেল আদি প্ৰধান।<ref>’থলুৱা ফলৰ আদৰ আৰু অনাদৰ’-ড॰ অন্নজ্যোতি গগৈ; প্ৰান্তিক, ১৬ জানুৱাৰি, ২০১২</ref> {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- |[[ডালিম]] |Pomegranate |''Punica granatum'' |[[File:Dalimm.JPG|thumb|100px]] |- |[[নৰা বগৰী]] | Plum |''Prunus domestica'' |[[File:Bihu bogori.jpg|thumb|100px]] |- |[[নগা টেঙা]] || ||''Rhus semialata'' ||[[File:Noga tenga.JPG|thumb|100px]] |- ||[[বেত গুটি]] ||Cane fruit ||''[[Calamus flagellum]]'' ||[[File:Bet guti.JPG|thumb|100px]] |- ||[[লতা বেল]] ||Passion fruit ||''Passiflora edulis'' ||[[File:3 species of passionfruit.jpg|thumb|100px]] |- ||[[কঁঠাল]] || Jack Fruit ||''Artocarpus heterophyllus'' ||[[File:Young Jackfruit.JPG|thumb|100px]] |- || [[আম]] || Mango ||''Mangifera indica'' ||[[File:Mangifera indica fruit in India.jpg|thumb|100px]] |- || [[অমিতা]] || Papaya ||''Carica papaya'' ||[[File:Aamita.JPG|thumb|100px]] |- ||[[চপেটা]]/[[চিকু]] ||sapodilla ||''Manilkara zapota'' ||[[File:Sopeata.JPG|thumb|100px]] |- ||[[ষ্ট্ৰবেৰী]]/[[বাৰীখিছ]] ||Garden strawberry ||Fragaria ananassa ||[[File:Barikhis.JPG|thumb|100px]] |- ||[[ৰবাব টেঙা]] ||Pomalo ||Citrus maxima ||[[File:Robab tenga.jpg|thumb|100px]] |- || [[আহোম বগৰী]] ||Peach ||''Prunus persica'' ||[[File:Nora bogori.jpg|thumb|100px]] |- || [[কমলা]]/[[সুমথিৰা টেঙা]] || Orange ||''Citrus reticulata'' ||[[File:Komolatenga.jpg|thumb|100px]] |- |[[আটলাচ]] || Custard Apple || ''Annona squamosa'' ||[[File:Aakash phol.JPG|thumb|100px]] |- |[[আমলখি]] || Indian gooseberry || ''Emblica officinalis Gaertn'' ||[[File:Amlokhoi.JPG|thumb|100px]] |- || [[বগৰী]] ||Indian Jujube || ''Zizyphus mauritiana'' ||[[File:Bogori.JPG|thumb|100px|]] |- || [[মধুৰিআম]] || Guava || ''Psidium guajava'' ||[[File:Modhori.JPG|thumb|100px|]] |- || [[অনাৰস]]/[[মাটি-কঁঠাল]] || Pineapple ||''Ananas comosus'' ||[[File:Matikothal.JPG|thumb|100px]] |- || [[আপেল]] || Apple ||''Malus domestica'' ||[[File:Aapel.JPG|thumb|100px]] |- | [[ক'লা জামু]] || Java plum Black plum ||''Syzygium cumini'' ||[[File:Jamuk.JPG|thumb|100px|]] |- ||[[অমৰা]] || Ambarella || ''Spondias dulcis'' ||[[File:Owoce Śliwiec słodki.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ভোমোৰা (ফল)|ভোমোৰা]] || Bastard myrobalan || ''Terminalia bellerica'' ||[[File:Harra (Terminalia chebula) hanging fruit at 23 Mile, Duars, WB W IMG 5902.jpg|thumb|100px]] |- ||[[বকুল]] || Bullet wood || ''Mimusops elengi'' ||[[File:Maulsari (Mimusops elengi) ripe fruit in Kolkata W IMG 2833.jpg|thumb|100px]] |- |[[ডেৱা]] || Monkey Jack || ''Artocarpus lakoocha'' ||[[File:Monkey Jack (Artocarpus lakoocha) 5.jpg|thumb|100px]] |- |[[কৰ্জা টেঙা]] || Karonda Fruit || ''Carissa carandas'' ||[[File:Karonda fruit.JPG|thumb|100px|]] |- |[[কুজি থেকেৰা]] || ||''Garcinia cowa Roxb'' || |- |[[কৰ্দ্দৈ]] ||Starfruit ||''Averrhoa carambola'' ||[[File:আমাৰ বাৰীৰ কৰ্দ্দৈ টেঙা, ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৩.jpg|thumb|100px]] |- |[[কাজিনেমু]] ||Lemon ||''Citrus aurantifolia'' ||[[File:backyard limes.jpg|thumb|100px]] |- |[[কুঁহিয়াৰ]] ||Sugarcane ||''Saccharum spontaneum'' ||[[File:Sugar cane madeira hg.jpg|thumb|100px]] |- |[[শিলিখা]] || Black Myrobalan ||''Terminalia chebula'' ||[[File:Daniyalu.JPG|thumb|100px]] |- |[[ঔটেঙা]] ||Elephant apple ||''Dillenia indica'' ||[[File:Dillenia indica fruit.jpg|thumb|100px]] |- |[[জলফাই]] ||Ceylon-olive ||''Elaeocarpus serratus'' ||[[File:CeylonOliveVeralu.jpg|thumb|100px]] |- |[[তেঁতেলী]] ||Tamarind ||''Tamarindus indica'' ||[[File:Tamarindus indica pods.JPG|thumb|100px]] |- |} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commonscat|Fruits|ফল-মূল}} * [http://vegetablesfruitsgrains.com/list-of-fruits/ Lists of Fruits, Berries, Melons] * [http://www.hort.purdue.edu/newcrop/morton/index.html Fruits of Warm Climates] * [http://www.crfg.org Rare Fruit Growers of California] with [http://www.crfg.org/pubs/fl/commonAC.html Common fruit names] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200219210218/http://www.crfg.org/pubs/fl/commonAC.html |date=2020-02-19 }} *[http://www.bijlmakers.com/fruits/tropicalfruits.htm Tropical fruits] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110708001234/http://www.bijlmakers.com/fruits/tropicalfruits.htm |date=2011-07-08 }} *[http://www.bijlmakers.com/fruits/morefruits.htm Temperate fruits] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110427035310/http://www.bijlmakers.com/fruits/morefruits.htm |date=2011-04-27 }} {{-}} [[শ্ৰেণী:উদ্ভিদবিজ্ঞান সম্পৰ্কীয় তালিকা আৰু প্ৰবন্ধ]] [[শ্ৰেণী:ফল|*]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] teicryqjm0bufqhxswq05ptlktvghsm 0 16507 625834 614125 2026-08-10T10:07:00Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625834 wikitext text/x-wiki {{Infobox U.S. state | Name = ৱায়মিং | Fullname = State of Wyoming<br />ষ্টেট অব ৱায়মিং | Flag = Flag of Wyoming.svg | Flaglink = পতাকা | Seal = Seal of Wyoming.svg | Seallink = চিল | Map =Wyoming in United States.svg | Nickname = ইকুৱেলিটি ষ্টেট (আধিকাৰিক);<br />কাউবয় ষ্টেট; বিগ ৱায়মিং | Motto = Equal Rights (সম অধিকাৰ) | Former = ৱায়মিং টেৰিটৰী | Capital = [[চেয়ান, ৱায়মিং|চেয়ান]] | LargestMetro = চেয়ান মহানগৰীয় অঞ্চল | OfficialLang = [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] | Demonym = ৱায়মিঙাইট | LargestCity = capital | Legislature = ৱায়মিং বিধায়িকা | Upperhouse = ৱায়মিং চিনেট | Lowerhouse = ৱায়মিং হাউচ অব ৰিপ্ৰেজেনটেটিভ | PostalAbbreviation = WY | AreaRank = দশম | TotalArea = 253,348 | TotalAreaUS = 97,814 | LandAreaUS = 97,101 | LandArea = 251,498 | WaterAreaUS = 714 | WaterArea = 1,851 | PCWater = 0.7 | PopRank = ৫০তম | 2000Pop = 568,158 (2011 অনুমাণিক)<ref name=PopEstUS>{{cite web|url=http://www.census.gov/popest/data/state/totals/2011/tables/NST-EST2011-01.csv|title=Annual Estimates of the Resident Population for the United States, Regions, States, and Puerto Rico: April 1, 2010 to July 1, 2011|format=[[comma-separated values|CSV]]|work=2011 Population Estimates|publisher=United States Census Bureau, Population Division|date=December 2011|accessdate=December 21, 2011}}</ref> | DensityRank = ৪৯তম | 2000DensityUS = 5.85 | 2000Density = 2.26 | AdmittanceOrder = ৪৪তম | AdmittanceDate = ১০ জুলাই, ১৮৯০ | TimeZone = [[পৰ্বতীয় মান সময় অঞ্চল|পৰ্বতীয়]]: [[UTC]]-7/[[দিবালোক সংৰক্ষণ সময়|-6]] | Latitude = 41° উত্তৰৰ পৰা 45° উত্তৰলৈ | Longitude = 104°3' পশ্চিমৰ পৰা 111°3' পশ্চিমলৈ | WidthUS = 280 | Width = 450 | LengthUS = 360 | Length = 581 | HighestPoint = গেনেট শৃঙ্গ<ref>{{cite ngs|id=OW0356|designation=Gannett Peak Cairn|accessdate=October 24, 2011}}</ref><ref name=USGS>{{cite web|url=http://egsc.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html|title=Elevations and Distances in the United States|publisher=[[United States Geological Survey]]|date=2001|accessdate=October 24, 2011|archivedate=October 15, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111015012701/http://egsc.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html|deadurl=yes}}</ref><ref name=NAVD88>Elevation adjusted to [[North American Vertical Datum of 1988]].</ref> | HighestElevUS = 13,809 | HighestElev = 4209.1 | MeanElevUS = 6,700 | MeanElev = 2040 | LowestPoint = বেলে ফউচা নদী, {{nobreak|[[চাউথ ডাকোটা]] সীমাত}}<ref name=USGS/><ref name=NAVD88/> | LowestElevUS = 3,101 | LowestElev = 945 | ISOCode = US-WY | Website = wyoming.gov }} '''ৱায়মিং''' ({{Lang-en|Wyoming}}; {{IPAc-en|audio=en-us-Wyoming.ogg|w|aɪ|ˈ|oʊ|m|ɪ|ŋ}}) [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ পশ্চিমাঞ্চলৰ পৰ্বতীয় অঞ্চলত অৱস্থিত এখন [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ৰাজ্যসমূহ|অংগৰাজ্য]]। ১৮৯০ চনৰ ১০ জুলাই তাৰিখে ৱায়মিঙে ৪৪ সংখ্যক অংগৰাজ্য হিচাপে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত যোগদান কৰে।<ref name=WyoFacts>[http://wyoming.gov/general/history.asp "General Facts about Wyoming"], wyoming.gov, Retrieved on July 2, 2008.</ref> বৰ্তমানে ষ্টেট অব ৱায়মিং, ইকুৱেলিটি ষ্টেট<ref name=WyoFacts/> আদি নামেৰে জনাজাত এই ৰাজ্যক যুক্তৰাষ্ট্ৰত যোগদানৰ পূৰ্বে ৱায়মিং টেৰিটটি নামেৰে জনা হৈছিল। ৱায়মিং মাটিকালিৰ ফালৰ পৰা দশম বৃহত্তম ৰাজ্য যদিও জনসংখ্যা আৰু জনঘনত্বৰ ফালৰ পৰা ৫০খন ৰাজ্যৰ ভিতৰত ক্ৰমে সৰ্বনিম্ন আৰু দ্বিতীয় সৰ্বনিম্ন ৰাজ্য। এই ৰাজ্যৰ পশ্চিমঅংশৰ তিনিভাগৰ দুভাগ পৰ্বতেৰে আবৰা। [[চেয়ান, ৱায়মিং|চেয়ান]] ইয়াৰ ৰাজধানীৰ লগতে সৰ্বাধিক জনসংখ্যাৰ চহৰ। চেয়ানৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ৬০ হেজাৰ। == ভূগোল == === অৱস্থান আৰু আকাৰ === ৱায়মিং ৪১° উত্তৰৰ পৰা ৪৫° উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ১০৪°৩' পশ্চিমৰ পৰা ১১১°৩' পশ্চিম দ্ৰাঘিমাংশৰ মাজৰ অৱস্থিত। ইয়াৰ আকাৰ আয়তাকৃতিৰ।<ref>{{cite journal | author=Willam J. Gribb | coauthors=Lawrence M. Ostrech | title=Databases and Algorithms to Determine the Boundary of Wyoming | publisher=University of Wyoming, Department of Geography | url=http://gis.esri.com/library/userconf/proc04/docs/pap1718.pdf | accessdate=December 14, 2008 | archivedate=July 25, 2015 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20150725221406/http://gis.esri.com/library/userconf/proc04/docs/pap1718.pdf | deadurl=yes }}</ref> ৱায়মিংৰ উত্তৰে [[মণ্টানা]], পূবে [[চাউথ ডাকোটা]] আৰু [[নাব্ৰাস্কা]], দক্ষিণে [[কলোৰাডো]], দক্ষিণ-পশ্চিমত [[ইউটাহ]], আৰু পশ্চিমত [[আইডাহো]] ৰাজ্য অৱস্থিত। ৯৭,৮১৪ বৰ্গ মাইল (২৫৩,৩৪৮ বৰ্গ কিমি) মাটিকালিৰে আৰু ২৩খন কাউণ্টিৰে গঠিত ৱায়মিং হৈছে আমেৰিকাৰ দশম বৃহত্তম ৰাজ্য। উত্তৰ সীমাৰ পৰা দক্ষিণ সীমালৈ ই ২৭৬ মাইল (৪৪৪ কিমি) বিস্তৃত;<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.javascripter.net/math/calculators/distancecalculator.htm |access-date=2012-03-11 |archivedate=2011-09-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110927133922/http://www.javascripter.net/math/calculators/distancecalculator.htm |deadurl=yes }}</ref> আৰু পূব সীমাৰ পৰা পশ্চিম সীমালৈ ই দক্ষিণ প্ৰান্তত ৩৬৫ মাইল (৫৮৭ কিমি) আৰু উত্তৰ প্ৰান্তত ৩৪২ মাইল (৫৫০ কিমি) বিস্তৃত। === পৰ্বতমালা === ৱায়মিং বহুতো পৰ্বতমালাৰে গঠিত এখন বিশাল ভূখণ্ড। এই ৰাজ্যখনতে [[গ্ৰেট প্লেইনচ্]] [[ৰকি পৰ্বতমালা]]ৰ লগত লগ লাগিছেহি। ৰাজ্যখনৰ সৰ্বোচ্চতম স্থান গেনেট শৃঙ্গৰ উচ্চতা ১৩,৮০৯ ফুট (৪২০৯.১ মি)। এই শৃঙ্গ ৱাইণ্ড ৰিভাৰ পৰ্বতমালাত অৱস্থিত। ৱায়মিঙৰ বিভিন্ন পৰ্বতমালাসমূহ হৈছে: উত্তৰ-পশ্চিমে আবচাৰোকা, আউল ক্ৰীক, গ্ৰচ ভেণ্ট্ৰে, ৱাইণ্ড ৰিভাৰ, আৰু টেটন পৰ্বতমালা; উত্তৰ-মধ্য অংশত আছে বিগ হৰ্ণ পৰ্বতমালা; উত্তৰ-পূবে ব্লেক হিলচ পৰ্বতমালা; আৰু দক্ষিণে অৱস্থিত লেৰামেই, স্নৱি, আৰু চিৰা মাড্ৰে পৰ্বতমালা। ভূবিজ্ঞানৰ অনুসৰি দক্ষিণ-মধ্য অংশত অৱস্থিত স্নৱি পৰ্বতমালা হৈছে [[কলোৰাডো]]ৰ [[ৰকি পৰ্বতমালা]]ৰ সম্প্ৰসাৰিত অংশ। ইয়াক দেখাটো তেনেধৰণেই লাগে। === নদী আৰু দ্বীপসমূহ === ৱায়মিঙৰ ৭১৩.১৬ বৰ্গ মাইল (১,৮৪৭ বৰ্গ কিমি) অঞ্চল হৈছে জলভাগ, যি মুঠ মাটিকালীৰ ০.৭২%। ইয়াৰ মাজেৰে কেইবাখনো [[নদী]] বৈ গৈছে। সেইসমূহ হৈছে: [[য়েল্লষ্টন নদী]], [[বিগহৰ্ণ নদী]], [[গ্ৰীণ নদী]], আৰু [[স্নেক নদী]]। চাৰিওফালে স্থলভাগেৰে আবৰা হোৱা স্বত্বেও ৱায়মিঙত কেইবাটাও দ্বীপ আছে। এইবোৰৰ মাজৰে ৩২টাক নামকৰণ কৰা হৈছে। এই দ্বীপবোৰ মূলতঃ [[য়েল্লষ্টন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ উত্তৰ-পশ্চিম অংশত থকা [[জেকচন হ্ৰদ]] আৰু [[য়েল্লষ্টন হ্ৰদ]]ত অৱস্থিত। ইয়াৰোপৰি দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চলৰ গ্ৰীণ নদীতো কেইবাটাও দ্বীপ অৱস্থিত। === ৰাজহুৱা ভূমি === ৱায়মিঙৰ ৪৮% তকৈ অধিক ভূমিৰ গৰাকী আমেৰিকাৰ যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় চৰকাৰ।<ref name="maineenvironment.org">[http://www.maineenvironment.org/documents/publiclandownership.pdf MainEnvironment.org] Public Land Ownership by State, 1995 Main Environment.org</ref> এই ভূমিভাগৰ পৰিমাণ হৈছে প্ৰায় ৩০,০৯৯,৪৩০ একৰ (১২১,৮০৮.১ বৰ্গ কিমি)। ইয়াৰোপৰি অতিৰিক্ত ৬% ভূমিৰ গৰাকী ৱায়মিঙৰ ৰাজ্য চৰকাৰ, যাৰ পৰিমাণ হৈছে ৩,৮৬৪,৮০০ একৰ (১৫,৬৪০ বৰ্গ কিমি)।<ref name="maineenvironment.org"/> == জলবায়ু == ৱায়মিঙৰ গ্ৰীষ্ম কালৰ দিনৰভাগৰ গড় উষ্ণতা ৮৫ °ফাৰেনহাইট (২৯ °ছেলছিয়াছ) আৰু ৯৫ °ফা (৩৫ °ছে)-ৰ ভিতৰত থাকে। পিছে ৰাতি ক্ষিপ্ৰ ভাবে কমি যায়। আনকি আটাইটকৈ গৰম অঞ্চলৰ উষ্ণতাও ৫০–৬০ °ফা (১০–১৬ °ছে) তলতৈ নামি যায়। আনহাতে শীত কাল ঠাণ্ডাৰ হয় যদিও ঠাই ভেদে উষ্ণতাৰ প্ৰভেদ দেখা যায়। ৰাজ্যখনৰ নথিভুক্ত সৰ্বোচ্চত্তম তাপমাত্ৰা হৈছে ১১৪ °ফা (৪৬ °ছে) আৰু সৰ্বনিম্নত্তম তাপমাত্ৰা হৈছে −৬৬ °ফা (−৫৪ °ছে) ক্ৰমে ১২ জুলাই, ১৯৯০ চনত বেছিনত আৰু ৯ ফেব্ৰুৱাৰী, ১৯৩৩ চনত ৰিভাৰছাইডত। == জনসংখ্যা == ১ জুলাই, ২০১১ ৰ অনুমান অনুসৰি ৱায়মিঙৰ জনসংখ্যা ৫৬৮,১৫৮ জন।<ref name=PopEstUS/> জনসংখ্যা আৰু জনঘনত্বৰ ফালৰ পৰা ইয়াৰ ৫০খন ৰাজ্যৰ ভিতৰত ক্ৰমে সৰ্বনিম্ন আৰু [[আলাস্ক]]ৰ পাছতে দ্বিতীয় সৰ্বনিম্ন ৰাজ্য। ৱায়মিঙৰ লোকসকলৰ পূৰ্বপুৰুষসকল হৈছে মূলত [[জাৰ্মান-আমেৰিকান|জাৰ্মান]] (২৬.০%), [[ইংৰাজ আমেৰিকান|ইংৰাজ]] (১৬.০%), [[আইৰিচ আমেৰিকান|আইৰিচ]] (১৩.৩%), [[আমেৰিকান]] (৬.৫%), [[নৰৱেজিয়ান-আমেৰিকান|নৰৱেজিয়ান]] (৪.৩%), আৰু [[ছুইডিছ-আমেৰিকান|ছুইডিছ]] (৩.৫%)। ৰাজ্যখনৰ ৭৯% লোকেই হৈছে [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টান ধৰ্মালম্বী]], ১% হৈছে আন ধৰ্মৰ লোক, আৰু আন ১৮% লোকৰ কোনো ধৰ্ম নাই। == প্ৰশাসনিক বিভাজন == ৱায়মিং ৰাজ্যক ২৩খন [[কাউণ্টি]]ত ভাগ কৰা হৈছে। তলত তালিকাত কাউণ্টিকেইখন জনসংখ্যাৰ লগত তালিকাভূক্ত কৰা হৈছে: [[চিত্ৰ:Wyoming counties map.svg|thumb|400px|ৱায়মিঙৰ কাউণ্টিসমূহ আৰু ৰাজধানী চেয়ান]] {| class="wikitable" width="40%" |- ! colspan=6 | ৱায়মিঙৰ কাউণ্টিসমূহ আৰু ইয়াৰ জনসংখ্যা (২০০৯ চনৰ জনগণনা)<small><ref name=PopEstCountiesWY>{{cite web | url = http://www.census.gov/popest/counties/tables/CO-EST2009-01-56.csv | title = Table 1: Annual Estimates of the Population for Counties of Wyoming: April 1, 2000 to July 1, 2009|format = [[comma-separated values|CSV]] | work = 2009 Population Estimates | publisher = U.S. Census Bureau, Population Division | date = March 16, 2006 | accessdate =July 24, 2010 }}</ref></small> |- ! স্থান ! কাউণ্টি ! জনসংখ্যা ! স্থান ! কাউণ্টি ! জনসংখ্যা |- | align=center | ১ | লাৰামে কাউণ্টি | align=right | ৯১,৭৩৮ | align=center | ১৩ | কনভাৰ্চ কাউণ্টি | align=right | ১৩,৫৭৮ |- | align=center | ২ | নেটৰ’না কাউণ্টি | align=right | ৭৪,৫০৮ | align=center | ১৪ | গোছেন কাউণ্টি | align=right | ১২,৩১৯ |- | align=center | ৩ | কেম্পবেল কাউণ্টি | align=right | ৪৩,৯৬৭ | align=center | ১৫ | বিগ হৰ্ণ কাউণ্টি | align=right | ১১,৫৮১ |- | align=center | ৪ | ছুইটৱাটাৰ কাউণ্টি | align=right | ৪১,২২৬ | align=center | ১৬ | ছাবলেটে কাউণ্টি | align=right | ৮,৭৯২ |- | align=center | ৫ | ফ্ৰেমণ্ট কাউণ্টি | align=right | ৩৮,৭১৯ | align=center | ১৭ | জনচন কাউণ্টি | align=right | ৮,৫৩১ |- | align=center | ৬ | এলবানি কাউণ্টি | align=right | ৩৩,৯৭৯ | align=center | ১৮ | প্লেট কাউণ্টি | align=right | ৮,১৯৬ |- | align=center | ৭ | ছেৰিডান কাউণ্টি | align=right | ২৯,১৬৩ | align=center | ১৯ | ৱাছাকি কাউণ্টি | align=right | ৭,৯১১ |- | align=center | ৮ | পাৰ্ক কাউণ্টি | align=right | ২৭,৯৭৬ | align=center | ২০ | ৱেষ্টন কাউণ্টি | align=right | ৭,০০৯ |- | align=center | ৯ | উইণ্টা কাউণ্টি | align=right | ২০,৯২৭ | align=center | ২১ | ক্ৰুক কাউণ্টি | align=right | ৬,৬৫৩ |- | align=center | ১০ | টেটন কাউণ্টি | align=right | ২০,৭১০ | align=center | ২২ | হট স্প্ৰিংচ্ কাউণ্টি | align=right | ৪,৫৯০ |- | align=center | ১১ | লিংকন কাউণ্টি | align=right | ১৬,৯৯৫ | align=center | ২৩ | নিওব্ৰাৰা কাউণ্টি | align=right | ২,৩৬৬ |- | align=center | ১২ | কাৰ্বন কাউণ্টি | align=right | ১৫,৭২০ | colspan="2" style="text-align:right;"| '''ৱায়মিং ৰাজ্যৰ মুঠ''' | align=right | '''৫৪৪,২৭০''' |} == নগৰ আৰু চহৰ == [[চিত্ৰ:Casperskyline.jpg|thumb|চিটি অব কেচপাৰ, ৱায়মিং]] ৱায়মিং ৰাজ্যত ৯৮খন নগৰপালিকা আছে। {| class=wikitable width="40%" |+ '''ৱায়মিঙৰ ১০খন আটাইটকৈ জনবসতীপূৰ্ণ নগৰ আৰু চহৰ'''<small><ref name=PopEstCitiesWY>{{cite web | url = http://www.census.gov/popest/cities/tables/SUB-EST2005-04-56.csv | title = Table 4: Annual Estimates of the Population for Incorporated Places in Wyoming, Listed Alphabetically: April 1, 2000 to July 1, 2008|format = [[comma-separated values|CSV]] | work = 2008 Population Estimates | publisher = U.S. Census Bureau, Population Division | date = June 20, 2006 | accessdate =January 9, 2007 }}</ref></small> |- ! স্থান ! নগৰ/চহৰ ! কাউণ্টি ! জনসংখ্যা |- | align=center |১ | চেয়ান | লাৰামে কাউণ্টি | align=right | ৫৯,৪৬৬ |- | align=center | ২ | কেচপাৰ | নেটৰ’না কাউণ্টি | align=right | ৫৫,৩১৬ |- | align=center | ৩ | লাৰামে | এলবানি কাউণ্টি | align=right | ৩০,৮১৬ |- | align=center | ৪ | জিলেট | কেম্পবেল কাউণ্টি | align=right | ২৯,০৮৭ |- | align=center | ৫ | ৰক স্প্ৰিংচ্ | ছুইটৱাটাৰ কাউণ্টি | align=right | ২০,৯০৫ |- | align=center | ৬ | ছেৰিডান | ছেৰিডান কাউণ্টি | align=right | ১৭,৪৬১ |- | align=center | ৭ | গ্ৰীণ ৰিভাৰ | ছুইটৱাটাৰ কাউণ্টি | align=right | ১২,১৪৯ |- | align=center | ৮ | ইভানষ্টন | উইণ্টা কাউণ্টি | align=right | ১১,৭৮১ |- | align=center | ৯ | ৰিভাৰটন | ফ্ৰেমণ্ট কাউণ্টি | align=right | ১০,০৩১ |- | align=center | ১০ | জেকচন | টেটন কাউণ্টি | align=right | ৯,৮০৬ |} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বহিঃসংযোগ == {{Commons cat|Wyoming|ৱায়মিং}} {{osmrelation|161991}} *[http://wyoming.gov/ ৱায়মিং ৰাজ্য চৰকাৰৰ আধিকাৰিক ৱেবছাইট] *[http://www.wyomingtourism.org/ Official Wyoming State Travel Website – Forever West] *{{dmoz|Regional/North_America/United_States/Wyoming}} {{-}} {{Geographic location | Northwest = | North = {{flag|মণ্টানা}} | Northeast = {{flag|নৰ্থ ডকোটা}} | West = {{flag|আইডাহো}} | Centre = ''ৱায়মিং'' | East = {{flag|চাউথ ডাকোটা}}<br />{{flag|নাব্ৰাস্কা}} | Southwest = {{flag|ইউটাহ}} | South = {{flag|কলোৰাডো}} | Southeast = {{flag|কেনচাচ}} }} {{United States political divisions}} [[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ ৰাজ্য]] 1u24bbx2w8wfj0y4t7riw7xb5dw3vdg 0 21927 625653 618974 2026-08-09T19:54:19Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625653 wikitext text/x-wiki {{Infobox subdivision type | name = ভাৰতৰ জিলাসমূহ | alt_name = | alt_name1 = | category = দ্বিতীয়/তৃতীয় পৰ্যায়ৰ প্ৰশাসনিক বিভাগ | territory = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ]] | upper_unit = | start_date = | start_date1 = | start_date2 = | legislation_begin = | legislation_begin1 = | legislation_begin2 = | legislation_end = | legislation_end1 = | legislation_end2 = | end_date = | end_date1 = | end_date2 = | type = | type1 = | type2 = | population_range = Greatest: [[Thane district|Thane]], [[Maharashtra]]—11,060,148 (2011 census)<br />Least: [[Dibang Valley district|Dibang Valley]], [[Arunachal Pradesh]]—8,004 (2011 census) | area_range = Largest: [[Kutch district|Kutch]], [[Gujarat]]—{{convert|45,652|km2|sqmi|abbr=on}}<br />Smallest: মাহে, [[পুডুছেৰী]]—{{convert|8.69|km2|sqmi|abbr=on}} | density_range = Highest: মধ্য দিল্লী, [[দিল্লী]] (25,759/sq. km.)<br /> Lowest: [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা|নামনি দিবাং উপত্যকা]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] (14/sq. km.) | government = জিলা প্ৰশাসন | subdivision = [[Revenue division]] (''Sub-division'') and, | subdivision1 = ৰাজহ বিভাগ (উপ-বিভাগ) আৰু, তহচিল (তালুকা, মণ্ডল), আৰু ব্লক | map = [[File:India district map (de-facto).svg|400px]] | current_number = 802 | number_date = 2026 }} {{অনুবাদ}} '''জিলা''' ({{lang-hi|ज़िला}}; {{lang-ur|ضلع}}) শব্দটোৱে [[ভাৰত|ভাৰতবৰ্ষৰ]] ক্ষেত্ৰত এনে একোটা প্ৰশাসনিক ভৌগোলিক অঞ্চল, যিবোৰ [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ভাৰতৰ ৰাজ্য নাইবা কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহৰ]] অন্তৰ্গত। জিলাসমূহ কিছুমান উপভাগত বিভক্ত কৰা হৈছে, যেনে [[Subdivisions of India|মহকুমা]] আৰু নাইবা [[tehsil|''তেহচিল'']], [[গাওঁ পঞ্চায়ত]] ইত্যাদি। জিলাৰ মুখ্য শাসনকৰ্তা সকল: * [[জিলা উপায়ুক্ত]]:- জিলা উপায়ুক্ত জিলা এখনৰ সৰ্বোচ্চ ক্ষমতাপ্ৰাপ্ত বিষয়া এখেতে জিলাখনৰ আইন শৃংখলা অটুট ৰখা দ্বায়িত্ব বহন কৰাৰ লগতে জিলা ন্যায়াধীশৰ কাৰ্যালয় সমূহ আৰু ৰাজহ সংগ্ৰহৰ দ্বায়িত্বত থকা ৰাজহ বিষয়া সকলৰ সমন্বয় ৰক্ষা কৰে। সাধাৰণতে [[ভাৰতীয় প্ৰশাসনিক সেৱা]]ৰ বিষয়াসকল জিলা উপায়ুক্ত হয় যদিও কেতিয়াবা ৰাজ্যিক প্ৰশাসনিক সেৱাৰ বিষয়া সকলকো এই পদত নিযুক্তি দিয়া হয়। জিলা উপায়ুক্তক সহায় কৰিবলৈ যথেষ্ট সংখ্যক বিভিন্ন সৰু বৰ প্ৰশাসিনক বিষয়া থাকে। * [[আৰক্ষী অধীক্ষক]]:- জিলাসমূহৰ [[আইন]] শৃংখলা আৰু তেনে ধৰণৰ বিষয় সমূহ নিয়াৰিকৈ চলোৱাৰ দ্বায়িত্বত এজন [[ভাৰতীয় আৰক্ষী সেৱা]]ৰ বিষয়া এজন আৰক্ষী অধীক্ষকৰূপে থাকে। <!-- * [[Deputy Conservator of Forests (India)|Deputy Conservator of Forests]], an officer belonging to the [[Indian Forest Service]], entrusted with the management of the [[forest]]s, [[Natural environment|environment]] and [[wildlife]] of the district --> ৰাজ্য চৰকাৰৰ দ্বাৰা এই বিষয়াসমূহ নিৰ্বাচিত কৰা হয় লগতে সময় আৰু পৰিস্থিতি সাপেক্ষে এওঁলোকক পদোন্নতি বা স্থানান্তৰ কৰা হয়। ৰাজ্যসমূহৰ অন্তৰ্গত প্ৰতিখন জিলাতে এখন সুনিৰ্দিষ্ট কৰা জিলাৰ [[মুখ্য সদৰ]] থাকে; কিন্তু [[মুম্বাই]] এনে এখন চহৰ যিখন এখন জিলা হোৱা সত্ত্বেও, সুনিৰ্দিষ্ট কৰা জিলাৰ সদৰ নাই, যদিওবা তাত এজন জিলা উপায়ুক্ত আছে। ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ভাৰতবৰ্ষত বৰ্তমান '''৬৪০'''খন জিলা আছে।<ref>http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/india/paper2_4.pdf</ref> ==অৱলোকন== {| width="80%" |- | {| width="100%" class="wikitable sortable" |+ প্ৰতিখন ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত জিলাসমূহৰ সংখ্যা |- ! bgcolor=#99CCFF width="5%" | মেপ নং ! bgcolor=#99CCFF width="40%" | ৰাজ্য অথবা কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলৰ নাম ! bgcolor=#99CCFF width="5%" | জিলা |- | 1 || [[Districts of Andhra Pradesh|অন্ধ প্ৰদেশ]] || '''২৩''' |- | 2 || [[Districts of Arunachal Pradesh|অৰুণাচল প্ৰদেশ]] ||'''১৬''' |- | 3 || [[Districts of Assam|অসম]] || '''২৭''' |- | 4 || [[Districts of Bihar|বিহাৰ]] || '''৩৮''' |- | 5 || [[Districts of Chhattisgarh|ছত্তীছগড়]] || '''১৮''' |- | 6 || [[Districts of Goa|গোৱা]] ||&nbsp; &nbsp; '''২''' |- | 7 || [[Districts of Gujarat|গুজৰাট]] || '''২৬''' |- | 8 || [[Districts of Haryana|হাৰিয়ানা]] ||'''২১''' |- | 9 || [[Districts of Himachal Pradesh|হিমাচল প্ৰদেশ]] || '''১২''' |- | 10 || [[Districts of Jammu and Kashmir|জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]] ||'''২২''' |- | 11 || [[Districts of Jharkhand|ঝাৰখণ্ড]] || '''২৪''' |- | 12 || [[Districts of Karnataka|কৰ্ণাটক]] || '''৩০''' |- | 13 || [[Districts of Kerala|কেৰালা]] || '''১৪''' |- | 14 || [[Districts of Madhya Pradesh|মধ্য প্ৰদেশ]] ||'''৫০''' |- | 15 || [[Districts of Maharashtra|মহাৰাষ্ট্ৰ]] || '''৩৫''' |- | 16 || [[Districts of Manipur|মণিপুৰ]] ||&nbsp; &nbsp; '''৯''' |- | 17 || [[Districts of Meghalaya|মেঘালয়]] ||&nbsp; &nbsp; '''৭''' |- | 18 || [[Districts of Mizoram|মিজোৰাম]] ||&nbsp; &nbsp; '''৮''' |- | 19 || [[Districts of Nagaland|নাগালেণ্ড]] ||&nbsp; '''১১''' |- | 20 || [[Districts of Orissa|উৰিষ্যা]] ||'''৩০''' |- | 21 || [[Districts of Punjab, India|পঞ্জাব]] ||'''২০''' |- | 22 || [[Districts of Rajasthan|ৰাজস্থান]] ||'''৩৩''' |- | 23 || [[Districts of Sikkim|ছিক্কিম]] ||&nbsp; &nbsp; '''৪''' |- | 24 || [[Districts of Tamil Nadu|তামিল নাডু]] ||'''৩২''' |- | 25 || [[Districts of Tripura|ত্ৰিপুৰা]] ||&nbsp; &nbsp; '''৪''' |- | 26 || [[Districts of Uttar Pradesh|উত্তৰ প্ৰদেশ]] ||'''৭১''' |- | 27 || [[Districts of Uttarakhand|উত্তৰাখণ্ড]] ||'''১৩''' |- | 28 || [[Districts of West Bengal|পশ্চিমবঙ্গ]] ||'''১৯''' |- | A || [[List of districts of Andaman and Nicobar Islands|আণ্ডামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ]] ||&nbsp; &nbsp; '''৩''' |- | B || [[চণ্ডীগড়]] ||&nbsp; &nbsp; '''১''' |- | C || [[দাদৰা আৰু নগৰ হাৱেলী]] ||&nbsp; &nbsp; '''১''' |- | D || [[Districts of Daman and Diu|দমন আৰু দিউ]] ||&nbsp; &nbsp; '''২''' |- | E || [[লাক্ষাদ্বীপ]] ||&nbsp; &nbsp; '''১''' |- | F || [[List of districts of Delhi|কেন্দ্ৰীয় শাসিত দিল্লীৰ অন্তৰ্গত জিলাসমূহ]] ||&nbsp; &nbsp; '''৯''' |- | G || [[Districts of Puducherry|পণ্ডিচেৰী]] ||&nbsp; &nbsp; '''৪''' |- ! %!! সৰ্বমুঠ&nbsp;!! &nbsp; ৬৪০ |} | valign="top" width="300px" | [[File:India-states-numbered.svg|thumb| [[States and territories of India]], numbered as per the table]] |} <!-- ==নামকৰণ== The majority of districts are named after their administrative center. Some are referred to by two names, a traditional one and one that uses the name of the town that is the headquarters. Since most of the districts are named after a town, the word "district" or "District" is appended to distinguish between the town and the district. Official websites very often use ''District'' with a capital ''D'' in this context. ==Ambiguous names== The names of the 640 districts are mostly unique. There are some exceptions: * Within India five names are ambiguous, representing 10 districts: [[Aurangabad District (disambiguation)|Aurangabad]] ([[Bihar|BR]], [[Maharashtra|MH]]), [[Bijapur District (disambiguation)|Bijapur]] (CT, KA), [[Bilaspur District (disambiguation)|Bilaspur]] (CT, HP), [[Hamirpur District (disambiguation)|Hamirpur]] (HP, UP), [[Pratapgarh District (disambiguation)|Pratapgarh]] (RJ, UP). * [[list of ambiguous names of districts of South Asia|Seven districts share names with districts in other countries in South Asia]]: [[Bhojpur District (disambiguation)|Bhojpur]] (BR/Nepal), [[Daman District (disambiguation)|Daman]] (DD, Afghanistan), [[Ghaziabad District (disambiguation)|Ghaziabad]] (UP, Afghanistan), [[Gopalganj District (disambiguation)|Gopalganj]] (BR, Bangladesh), [[Hyderabad District (disambiguation)|Hyderabad]] (AP/Pakistan), [[Lalitpur District (disambiguation)|Lalitpur]] (UP/Nepal), [[Poonch District (disambiguation)|Poonch]] (JK, Pakistan) * One outside South Asia: [[Mansa District (disambiguation)|Mansa District]] (PB, Zambia) The following tables list the population details of various states. The columns include the [[hierarchical administrative subdivision codes]], the district name, district headquarters, 2001 census population, area in square kilometres, and the [[population density]] per square kilometre. Some districts that are entirely urban (such as [[Mumbai City]]) or very small, such as [[Yanam district|Yanam]] in [[Pondicherry]] do not have a separate location as district headquarters, and hence are omitted in this table. --> <!-- after finding the recent data of population the list may be updated, otherwise the works will be gone in vain --> ==অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ (AP)== {{see also|Districts of Andhra Pradesh}} {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=98% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | width="9%" | '''ক'ড''' | width="18%" | '''জিলা''' | width="18%" | '''সদৰ''' | width="9%" | '''জনসংখ্যা (২০০১)''' | width="9%" | '''মাটিকালি (বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="9%" | '''ঘনত্ব (প্ৰতি বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="19%" | '''চৰকাৰী ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AN|| [[অনন্তপুৰ জিলা|অনন্তপুৰ]]|| [[অনন্তপুৰ, অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ|অনন্তপুৰ]]|| align=right | ৩,৬৩৯,৩০৪|| align=right | ১৯,১৩০|| align=right | ১৯০|| http://anantapur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140603101542/http://anantapur.nic.in/ |date=2014-06-03 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | CH|| [[চিত্তুৰ জিলা|চিত্তুৰ]]|| [[চিত্তুৰ]]|| align=right | ৩,৭৩৫,২০২|| align=right | ১৫,১৫২|| align=right | ২৪৭|| http://chittoor.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | EG|| [[পূব গোদাৱৰী জিলা|পূব গোদাৱৰী]]|| [[কাকিনাড়া]]|| align=right | ৪,৮৭২,৬২২|| align=right | ১০,৮০৭|| align=right | ৪৫১||http://eastgodavari.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GU|| [[গুণ্টুৰ জিলা|গুণ্টুৰ]]|| [[গুণ্টুৰ]]|| align=right | ৪,৪০৫,৫২১|| align=right | ১১,৩৯১|| align=right | ৩৮৭||http://guntur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | CU|| [[YSR জিলা]]|| [[কাডাপা]]|| align=right | ২,৫৭৩,৪৮১|| align=right | ১৫,৩৫৯|| align=right | ১৬৮||http://kadapa.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KR|| [[কৃষ্ণ জিলা|কৃষ্ণ]]|| [[মাছলীপত্তনম]]|| align=right | ৪,২১৮,৪১৬|| align=right | ৮,৭২৭|| align=right | ৪৮৩||http://krishna.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KU|| [[কৰ্নুল জিলা|কৰ্নুল]]|| [[কৰ্নুল]]|| align=right | ৩,৫১২,২৬৬|| align=right | ১৭,৬৫৮|| align=right | ১৯৯||http://kurnool.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NE|| [[শ্ৰী পত্তি শ্ৰী ৰামুলু নেল্লোৰ জিলা|শ্ৰী পত্তি শ্ৰী ৰামুলু নেল্লোৰ]]|| [[নেল্লোৰ]] || align=right | ২,৬৫৯,৬৬১|| align=right | ১৩,০৭৬|| align=right | ২০৩||http://nellore.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110926021745/http://nellore.nic.in/ |date=2011-09-26 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | PR|| [[প্ৰকাছম জিলা|প্ৰকাছম]]|| [[অংগোল]]|| align=right | ৩,০৫৪,৯৪১|| align=right | ১৭,৬২৬|| align=right | ১৭৩||http://prakasam.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SR|| [[শ্ৰীকাকুলম জিলা|শ্ৰীকাকুলম]]|| [[শ্ৰীকাকুলম]]|| align=right | ২,৫২৮,৪৯১|| align=right | ৫,৮৩৭|| align=right | ৪৩৩||http://srikakulam.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | VS|| [[বিছাখাপত্তনম জিলা|বিছাখাপত্তনম]]|| [[বিছাখাপত্তনম]]|| align=right | ৩,৭৮৯,৮২৩|| align=right | ১১,১৬১|| align=right | ৩৪০||http://visakhapatnam.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | VZ|| [[বিজয়নগৰম জিলা|বিজয়নগৰম]]|| [[বিজয়নগৰম]]|| align=right | ২,২৪৫,১০৩|| align=right | ৬,৫৩৯|| align=right | ৩৪৩||http://vizianagaram.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | WG|| [[পশ্চিম গোদাৱৰী জিলা|পশ্চিম গোদাৱৰী]]|| [[এলুৰু]]|| align=right | ৩,৭৯৬,১৪৪|| align=right | ৭,৭৪২|| align=right | ৪৯০||http://wgodavari.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130815193442/http://wgodavari.nic.in/ |date=2013-08-15 }} |} ==অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জিলাসমূহ (AR)== {{see also|অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জিলাসমূহ}} অৰুণাচল প্ৰদেশক ১৬খন জিলা হৈছে:<ref>{{cite web|url=http://arunachalpradesh.nic.in/glance.htm|title=At a glance|publisher=Government of Arunachal Pradesh website|access-date=2020-06-12|archivedate=2013-08-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130804193321/http://arunachalpradesh.nic.in/glance.htm|deadurl=yes}}</ref> {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=70% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | '''ক’ড''' | '''জিলা''' | '''সদৰ''' | '''জনসংখ্যা'''<br />(২০১১)<ref>{{cite web |url = http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/arunachal/17_Table%201%20-%20B.xls |format=XLS |title = Distribution of Population, Decadel Growth Rate, Sex-Ration and Population Density |publisher = The Registrar General & Census Commissioner, India, New Delhi-110011 |date = 2010 - 2011 |accessdate = 2012-08-23 }}</ref> | '''মাটিকালি'''<br />(বৰ্গ কিমি) | '''জনঘনত্ব'''<br />(প্ৰতি বৰ্গ কিমি) | '''ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F4F9FF | ০১|| [[টাৱাং জিলা|টাৱাং]]|| [[টাৱাং চহৰ]]|| ৪৯৯৫০|| ২০৮৫|| ২৩||[http://tawang.nic.in/ tawang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০২|| [[পশ্চিম কামেং জিলা|পশ্চিম কামেং]]|| [[ব’মডিলা]]|| ৮৭০১৩|| ৭৪২২|| ১২||[http://westkameng.nic.in/ westkameng.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৩|| [[পূব কামেং জিলা|পূব কামেং]]|| [[চেপ্পা]]|| ৭৮৪১৩|| ৪১৩৪|| ১৯||[http://eastkameng.nic.in/ eastkameng.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৪|| [[পাপুমপাৰে জিলা|পাপুমপাৰে]]|| [[য়ুপিয়া]]|| ১৭৬৩৮৫|| ২৮৭৫|| ৬১||[http://papumpare.nic.in/ papumpare.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৫|| [[উজনি সোৱণশিৰি জিলা|উজনি সোৱণশিৰি]]|| [[দাপৰিজো]]|| ৮৩২০৫|| ৭০৩২|| ১২|| |- bgcolor=#F4F9FF | ০৬|| [[পশ্চিম ছিয়াং জিলা|পশ্চিম ছিয়াং]]|| [[আলং]]|| ১১২২৭২|| ৮৩২৫|| ১৩||[http://westsiang.nic.in/ westsiang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৭|| [[পূব ছিয়াং জিলা|পূব ছিয়াং]]|| [[পাচিঘাট]]|| ৯৯০১৯|| ৪০০৫|| ২৭||[http://eastsiang.nic.in/ eastsiang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৮|| [[উজনি ছিয়াং জিলা|উজনি ছিয়াং]]|| [[য়ুং কিয়োং]]|| ৩৫২৮৯|| ৬১৮৮|| ৫|| |- bgcolor=#F4F9FF | ০৯|| [[চাংলাং জিলা|চাংলাং]]|| [[চাংলাং]]|| ১৪৭৯৫১|| ৪৬৬২|| ৩২||[http://changlang.nic.in/ changlang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১০|| [[টিৰাপ জিলা|টিৰাপ]]|| [[খোন্সা]]|| ১১১৯৯৭|| ২৩৬২|| ৪৭||[http://tirap.nic.in/ tirap.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১১|| [[নামনি সোৱণশিৰি জিলা|নামনি সোৱণশিৰি]]|| [[জিৰো]]|| ৮২৮৩৯|| ৩৪৬০|| ২৪|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১২|| [[কুৰুং কুমেই জিলা|কুৰুং কুমেই]]|| [[কলৰিয়াং]]|| ৮৯৭১৭|| ৮৮১৮|| ১৫|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১৩|| [[দিবাং উপত্যকা জিলা|দিবাং উপত্যকা]]|| [[অনীনি]]|| ৭৯৪৮|| ৯১২৯|| ১|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১৪|| [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা|নামনি দিবাং উপত্যকা]]|| [[ৰইং]]|| ৫৩৯৮৬|| ৩৯০০|| ১৪||[http://roing.nic.in/ roing.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১৫|| [[লোহিত জিলা|লোহিত]]|| [[তেজু]]|| ১৪৫৫৩৮|| ২৪০২|| ২৮||[http://lohit.nic.in/ lohit.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১৬|| [[অনজৌ জিলা|অনজৌ]]|| [[হাৱাই, অৰুণাচল প্ৰদেশ|হাৱাই]]|| ২১০৮৯|| ৬১৯০|| ৩|| |} ==অসম (AS)== {{See also|অসমৰ জিলা}} {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=98% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | width="9%" | '''ক'ড''' | width="18%" | '''জিলা''' | width="18%" | '''সদৰ''' | width="9%" | '''জনসংখ্যা (২০০১)''' | width="9%" | '''মাটিকালি (বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="9%" | '''ঘনত্ব (/বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="19%" | '''চৰকাৰী ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F4F9FF | BA || [[বৰপেটা জিলা|বৰপেটা]] || [[বৰপেটা]] || ১,৬৪২,৪২০ || ৩,২৪৫ || ৫০৬ || [http://barpeta.gov.in/ www. barpeta.gov.in] |- bgcolor=#F4F9FF | BO || [[বঙাইগাঁও জিলা|বঙাইগাঁও]] || [[বঙাইগাঁও]] || ৯০৬,৩১৫ || ২,৫১০ || ৩৬১ || [http://www.bongaigaon.gov.in/ www.bongaigaon.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140328050835/http://bongaigaon.gov.in/ |date=2014-03-28 }} |- bgcolor=#F4F9FF | CA || [[কাছাৰ জিলা|কাছাৰ]] || [[শিলচৰ]] || ১,৪৪২,১৪১ || ৩,৭৮৬ || ৩৮১ || [http://www.cachar.gov.in/ www.cachar.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029112935/http://cachar.gov.in/ |date=2013-10-29 }} |- bgcolor=#F4F9FF | DA || [[দৰং জিলা|দৰং]] || [[মঙলদৈ]] || ১,৫০৩,৯৪৩ || ৩,৪৮১ || ৪৩২ || [http://www.darrang.gov.in/ www.darrang.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131209084000/http://darrang.gov.in/ |date=2013-12-09 }} |- bgcolor=#F4F9FF | DM || [[ধেমাজী জিলা|ধেমাজী]] || [[ধেমাজী]] || ৫৬৯,৪৬৮ || ৩,২৩৭ || ১৭৬ || [http://www.dhemaji.gov.in/ www.dhemaji.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203010449/http://dhemaji.gov.in/ |date=2013-12-03 }} |- bgcolor=#F4F9FF | DB || [[ধুবুৰী জিলা|ধুবুৰী]] || [[ধুবুৰী]] || ১,৬৩৪,৫৮৯ || ২,৮৩৮ || ৫৭৬ || [http://www.dhubri.gov.in/ www.dhubri.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140302002228/http://dhubri.gov.in/ |date=2014-03-02 }} |- bgcolor=#F4F9FF | DI || [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]] || [[ডিব্ৰুগড়]] || ১,১৭২,০৫৬ || ৩,৩৮১ || ৩৪৭ || [http://www.dibrugarh.gov.in/ www.dibrugarh.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203005046/http://dibrugarh.gov.in/ |date=2013-12-03 }} |- bgcolor=#F4F9FF | GP || [[গোৱালপাৰা জিলা|গোৱালপাৰা]] || [[গোৱালপাৰা]] || ৮২২,৩০৬ || ১,৮২৪ || ৪৫১ || [http://www.goalpara.gov.in/ www.goalpara.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140302004955/http://goalpara.gov.in/ |date=2014-03-02 }} |- bgcolor=#F4F9FF | GG || [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]] || [[গোলাঘাট]] || ৯৪৫,৭৮১ || ৩,৫০২ || ২৭০ || [http://www.golaghat.gov.in/ www.golaghat.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140301235626/http://golaghat.gov.in/ |date=2014-03-01 }} |- bgcolor=#F4F9FF | HA || [[হাইলাকান্দি জিলা|হাইলাকান্দি]] || [[হাইলাকান্দি]] || ৫৪২,৯৭৮ || ১,৩২৭ || ৪০৯ || [http://www.hailakandi.nic.in/ www.hailakandi.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | JO || [[যোৰহাট জিলা|যোৰহাট]] || [[যোৰহাট]] || ১,০০৯,১৯৭ || ২,৮৫১ || ৩৫৪ || [http://www.jorhat.gov.in/ www.jorhat.gov.in] |- bgcolor=#F4F9FF | KA || [[কাৰ্বি আংলং জিলা|কাৰ্বি আংলং]] || [[ডিফু]] || ৮১২,৩২০ || ১০,৪৩৪ || ৭৮ || [http://www.karbianglong.gov.in/ www.karbianglong.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140128183457/http://karbianglong.gov.in/ |date=2014-01-28 }} |- bgcolor=#F4F9FF | KR || [[কৰিমগঞ্জ জিলা|কৰিমগঞ্জ]] || [[কৰিমগঞ্জ]] || ১,০০৩,৬৭৮ || ১,৮০৯ || ৫৫৫ || [http://www.karimganj.gov.in/ www.karimganj.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203004111/http://karimganj.gov.in/ |date=2013-12-03 }} |- bgcolor=#F4F9FF | KK || [[কোকৰাঝাৰ জিলা|কোকৰাঝাৰ]] || [[কোকৰাঝাৰ]] || ৯৩০,৪০৪ || ৩,১২৯ || ২৯৭ || [http://www.kokrajhar.gov.in/ www.kokrajhar.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131220085606/http://kokrajhar.gov.in/ |date=2013-12-20 }} |- bgcolor=#F4F9FF | LA || [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]] || [[লখিমপুৰ]] || ৮৮৯,৩২৫ || ২,২৭৭ || ৩৯১ || [http://www.lakhimpur.gov.in/ www.lakhimpur.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140306141543/http://lakhimpur.gov.in/ |date=2014-03-06 }} |- bgcolor=#F4F9FF | MA || [[মৰিগাঁও জিলা|মৰিগাঁও]] || [[মৰিগাঁও]] || ৭৭৫,৮৭৪ || ১,৭০৪ || ৪৫৫ || [http://www.morigaon.nic.in/ www.morigaon.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140227192057/http://morigaon.nic.in/ |date=2014-02-27 }} |- bgcolor=#F4F9FF | NG || [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]] || [[নগাঁও]] || ২,৩১৫,৩৮৭ || ৩,৮৩১ || ৬০৪ || [http://www.nagaon.gov.in/ www.nagaon.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140305201802/http://nagaon.gov.in/ |date=2014-03-05 }} |- bgcolor=#F4F9FF | NL || [[নলবাৰী জিলা|নলবাৰী]] || [[নলবাৰী]] || ১,১৩৮,১৮৪ || ২,২৫৭ || ৫০৪ || [http://www.nalbari.nic.in/ www.nalbari.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140516190238/http://nalbari.nic.in/ |date=2014-05-16 }} |- bgcolor=#F4F9FF | NC || [[ডিমা হাছাও জিলা|ডিমা হাছাও]] || [[হাফলং]] || ১৮৬,১৮৯ || ৪,৮৮৮ || ৩৮ || [http://www.nchills.gov.in/ www.nchills.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140516185749/http://nchills.gov.in/ |date=2014-05-16 }} |- bgcolor=#F4F9FF | SI || [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]] || [[শিৱসাগৰ]] || ১,০৫২,৮০২ || ২,৬৬৮ || ৩৯৫ || [http://www.sivasagar.nic.in/ www.sivasagar.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130521040013/http://sivasagar.nic.in/ |date=2013-05-21 }} |- bgcolor=#F4F9FF | SO || [[শোণিতপুৰ জিলা|শোণিতপুৰ]] || [[তেজপুৰ]] || ১,৬৭৭,৮৭৪ || ৫,৩২৪ || ৩১৫ || [http://www.sonitpur.gov.in/ www.sonitpur.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140104082615/http://sonitpur.gov.in/ |date=2014-01-04 }} |- bgcolor=#F4F9FF | TI || [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]] || [[তিনিচুকীয়া]] || ১,১৫০,১৪৬ || ৩,৭৯০ || ৩০৩ || [http://www.tinsukia.gov.in/ www.tinsukia.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140305142851/http://tinsukia.gov.in/ |date=2014-03-05 }} |} ==বিহাৰ (BR)== {{See also|Districts of Bihar}} {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=98% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | width="9%" | '''ক'ড''' | width="18%" | '''জিলা''' | width="18%" | '''সদৰ''' | width="9%" | '''জনসংখ্যা (২০০১)''' | width="9%" | '''মাটিকালি (বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="9%" | '''ঘনত্ব (/বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="19%" | '''চৰকাৰী ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F4F9FF | AR|| [[অৰৰিয়া জিলা|অৰৰিয়া]]|| [[অৰৰিয়া]]|| align=right | ২,৮০৬,২০০|| align=right | ২,৮২৯|| align=right | ৯৯২||http://araria.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | AR|| [[অৰৱল জিলা|অৰৱল]]|| [[অৰৱল]]|| align=right | ৬৯৯,৫৬৩|| align=right | ৪,৮৩৯|| align=right | ১০৯৯||http://arwal.bih.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | AU|| [[ঔৰংগাবাদ জিলা, বিহাৰ|ঔৰংগাবাদ]]|| [[ঔৰংগাবাদ, বিহাৰ|ঔৰংগাবাদ]]|| align=right | ২,৫১১,২৪৩|| align=right | ৩,৩০৩|| align=right | ৭৬০||http://aurangabad.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | BA|| [[বাঁকা জিলা|বাঁকা]]|| [[বাঁকা, বিহাৰ|বাঁকা]]|| align=right | ২,০২৯,৩৩৯|| align=right | ৩,০১৮|| align=right | ৬৭২||http://banka.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | BE|| [[বেগুছৰায় জিলা|বেগুছৰায়]]|| [[বেগুছৰায়]]|| align=right | ২,৯৫৪,৩৬৭|| align=right | ১,৯১৭|| align=right | ১,৫৪০||http://begusarai.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | BG|| [[ভগলপুৰ জিলা|ভগলপুৰ]]|| [[ভগলপুৰ]]|| align=right | ৩,০৩২,২২৬|| align=right | ২,৫৬৯|| align=right | ১,১৮০||http://bhagalpur.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | BJ||[[ভোজপুৰ জিলা, ভাৰত|ভোজপুৰ]]|| [[আৰা]]|| align=right | ২,৭২০,১৫৫|| align=right | ২,৪৭৩|| align=right | ১,১৩৬||http://bhojpur.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | BU|| [[বক্সৰ জিলা|বক্সৰ]]|| [[বক্সৰ]]|| align=right | ১,৭০৭,৬৪৩|| align=right | ১,৬২৪|| align=right | ১,০০৩||http://buxar.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | DA|| [[দৰভঙা জিলা|দৰভঙা]]|| [[দৰভঙা]]|| align=right | ৩,৯২১,৯৭১|| align=right | ২,২৭৮|| align=right | ১,৭২১||http://darbhanga.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | EC|| [[পূব চম্পাৰণ জিলা|পূব চম্পাৰণ]]|| [[মোতিহাৰী]]|| align=right | ৫,০৮২,৮৬৮|| align=right | ৩,৯৬৯|| align=right | ১২৮১||http://eastchamparan.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | GA|| [[গয়া জিলা|গয়া]]|| [[গয়া, ভাৰত|গয়া]]|| align=right | ৪,৩৭৯,৩৮৩|| align=right | ৪,৯৭৮|| align=right | ৮৮০||http://gaya.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | GO|| [[গোপালগঞ্জ জিলা, ভাৰত|গোপালগঞ্জ]]|| [[গোপালগঞ্জ (বিহাৰ)|গোপালগঞ্জ]]|| align=right | ২,৫৫৮,০৩৭|| align=right | ২,০৩৩|| align=right | ১,২৫৮||http://gopalganj.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | JA|| [[জামুই জিলা|জামুই]]|| [[জামুই]]|| align=right | ১,৭৫৬,০৭৮|| align=right | ৩,০৯৯|| align=right | ৫৬৭||http://jamui.bih.nic.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110818201023/http://jamui.bih.nic.in/ |date=2011-08-18 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | JE|| [[জেহানাবাদ জিলা|জেহানাবাদ]]|| [[জেহানাবাদ]]|| align=right | ১,১২৪,১৭৬|| align=right | ১,৫৬৯|| align=right | ১২০৬||http://Jehanabad.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | KH|| [[খগড়িয়া জিলা|খগড়িয়া]]|| [[খগড়িয়া]]|| align=right | ১,৬৫৭,৫৯৯|| align=right | ১,৪৮৬|| align=right | ১,১১৫||http://khagaria.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | KI|| [[কৃষ্ণগঞ্জ জিলা|কৃষ্ণগঞ্জ]]|| [[কৃষ্ণগঞ্জ]]|| align=right | ১,৬৯০,৯৪৮|| align=right | ১,৮৮৪|| align=right | ৮৯৮||http://kishanganj.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | KM|| [[কৈমুৰ জিলা|কৈমুৰ]]|| [[ভভুৱা]]|| align=right | ১,৬২৬,৯০০|| align=right | ৩,৩৬৩|| align=right | ৪৮৮||http://kaimur.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | KT|| [[কটিহাৰ জিলা|কটিহাৰ]]|| [[কটিহাৰ]]|| align=right | ৩,০৬৮,১৪৯|| align=right | ৩,০৫৬|| align=right | ১০০৪||http://katihar.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | LA|| [[লখীছৰায় জিলা|লখীছৰায়]]|| [[লখীছৰায়]]|| align=right | ১,০০০,৭১৭|| align=right | ১,২২৯|| align=right | ৮১৫||http://lakhisarai.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | MB|| [[মধুবনী জিলা|মধুবনী]]|| [[মধুবনী, ভাৰত|মধুবনী]]|| align=right | ৪,৪৭৬,০৪৪|| align=right | ৩,৫০১|| align=right | ১,২৭৯||http://madhubani.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | MG|| [[মুংগেৰ জিলা|মুংগেৰ]]|| [[মুংগেৰ]]|| align=right | ১,৩৫৯,০৫৪|| align=right | ১,৪১৯|| align=right | ৯৫৮||http://munger.bih.nic.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151219044930/http://www.munger.bih.nic.in/ |date=2015-12-19 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | MP|| [[মধেপুৰা জিলা|মধেপুৰা]]|| [[মধেপুৰা]]|| align=right | ১,৯৯৪,৬১৮|| align=right | ১,৭৮৭|| align=right | ১১১৬||http://madhepura.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | MZ|| [[মুজফ্‌ফৰপুৰ জিলা|মুজফ্‌ফৰপুৰ]]|| [[মুজফ্‌ফৰপুৰ]]|| align=right | ৪,৭৭৮,৬১০|| align=right | ৩,১৭৩|| align=right | ১,৫০৬||http://muzaffarpur.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | NL|| [[নালান্দা জিলা|নালান্দা]]|| [[বিহাৰ শ্বৰীফ]]|| align=right | ২,৮৭২,৫২৩|| align=right | ২,৩৫৪|| align=right | ১,২২০||http://nalanda.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | NW|| [[নৱাদা জিলা|নৱাদা]]|| [[নৱাদা]]|| align=right | ২,২১৬,৬৫৩|| align=right | ২,৪৯২|| align=right | ৮৮৯||http://nawada.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | PA|| [[পাটনা জিলা|পাটনা]]|| [[পাটনা]]|| align=right | ৫,৭৭২,৮০৪|| align=right | ৩,২০২|| align=right | ১,৮০৩||http://patna.bih.nic.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110228012237/http://patna.bih.nic.in/ |date=2011-02-28 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | PU|| [[পূৰ্ণিয়া জিলা|পূৰ্ণিয়া]]|| [[পূৰ্ণিয়া]]|| align=right | ৩,২৭৩,১২৭|| align=right | ৩,২২৮|| align=right | ১০১৪||http://purnia.bih.nic.in{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | RO|| [[ৰোহতাচ জিলা|ৰোহতাচ]]|| [[ছাছাৰাম]]|| align=right | ২,৯৬২,৫৯৩|| align=right | ৩,৮৫০|| align=right | ৭৬৩||http://rohtas.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | SH|| [[ছহৰছা জিলা|ছহৰছা]]|| [[ছহৰছা]]|| align=right | ১,৮৯৭,১০২|| align=right | ১,৭০২|| align=right | ১১২৫||http://saharsa.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | SM|| [[সমষ্টিপুৰ জিলা|সমষ্টিপুৰ]]|| [[সমষ্টিপুৰ]]|| align=right | ৪,২৫৪,৭৮২|| align=right | ২,৯০৫|| align=right | ১,৪৬৫||http://samastipur.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | SO|| [[শিৱহৰ জিলা|শিৱহৰ]]|| [[শিৱহৰ]]|| align=right | ৬৫৬,৯১৬|| align=right | ৪৪৩|| align=right | ১,৮৮২||http://sheohar.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | SP|| [[শ্বেখপুৰা জিলা|শ্বেখপুৰা]]|| [[শ্বেখপুৰা]]|| align=right | ৬৩৪,৯২৭|| align=right | ৬৮৯|| align=right | ৯২২||http://sheikhpura.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | SR|| [[সাৰণ জিলা|সাৰণ]]|| [[ছপৰা]]|| align=right | ৩,৯৪৩,০৯৮|| align=right | ২,৬৪১|| align=right | ১,৪৯৩||http://saran.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | ST|| [[সাগৰ জিলা|সাগৰ]]|| [[সাগৰ, মধ্য প্ৰদেশ|সাগৰ]]|| align=right | ৩,৪১৯,৬২২|| align=right | ২,১৯৯|| align=right | ১,৪৯১||http://sitamarhi.bih.nic.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180720032153/http://sitamarhi.bih.nic.in/ |date=2018-07-20 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SU|| [[ছুপৌল জিলা|ছুপৌল]]|| [[ছুপৌল]]|| align=right | ২,২২৮,৩৯৭|| align=right | ২,৪১০|| align=right | ৯১৯||http://supaul.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | SW|| [[সীৱান জিলা|সীৱান]]|| [[সীৱান, বিহাৰ|সীৱান]]|| align=right | ৩,৩১৮,১৭৬|| align=right | ২,২১৯|| align=right | ১,৪৯৫||http://siwan.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | VA|| [[বৈশালী জিলা|বৈশালী (অক্ষয়)]]|| [[হাজিপুৰ]]|| align=right | ৩,৪৯৫,২৪৯|| align=right | ২,০৩৬|| align=right | ১,৭১৭||http://vaishali.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | WC|| [[পশ্চিম চম্পাৰণ জিলা|পশ্চিম চম্পাৰণ]]|| [[বেতিয়া]]|| align=right | ৩,৯২২,৭৮০|| align=right | ৫,২২৯|| align=right | ৭৫০||http://westchamparan.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF |} == ছত্তীছগঢ় (CG) == {{see also|Districts of Chhattisgarh}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''ক'ড''' | '''জিলা''' | '''সদৰ''' | '''জনসংখ্যা (২০১২)''' | '''মাটিকালি (বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | '''ঘনত্ব (/বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | '''চৰকাৰী ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | BA||[[বস্তৰ জিলা|বস্তৰ]]||[[জগদলপুৰ]]|| align="right" | ১,৪১১,৬৪৪|| align=right | ১৪,৯৬৮|| align=right | ৮৭||http://bastar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020406145058/http://bastar.nic.in/ |date=2002-04-06 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BJ||[[বিজাপুৰ জিলা|বিজাপুৰ]]||[[বিজাপুৰ]]|| align="right" | ২৫৫,১৮০|| align=right | ৬,৫৫৫|| align=right | ৩৫||http://bijapur.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BI||[[বিলাসপুৰ জিলা|বিলাসপুৰ]]||[[বিলাসপুৰ]]|| align="right" | ২,৬৬২,০৭৭|| align=right | ৮,২৭০|| align=right | ২৪১||http://bilaspur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DA||[[দান্তেৱাৰা জিলা|দান্তেৱাৰা]]||[[দান্তেৱাৰা]]|| align="right" | ৫৩২,৭৯১|| align=right | ১৭,৫৩৮|| align=right | ৪১||http://dantewada.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DH||[[ধমতৰী জিলা|ধমতৰী]]||[[ধমতৰী]]|| align="right" | ৭৯৯,১৯৯|| align=right | ৩,৩৮৩|| align=right | ২০৮||http://dhamtari.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DU||[[দুৰ্গ জিলা|দুৰ্গ]]||[[দুৰ্গ]]|| align="right" | ৩.৩৪৩,০৭৯|| align=right | ৮,৫৪২|| align=right | ৩২৮||http://durg.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JA||[[জশপুৰ জিলা|জশপুৰ]]||[[জশপুৰ নগৰ]]|| align="right" | ৮,৫২,০৪৩|| align=right | ৫,৮২৫|| align=right | ১২৭||http://jashpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JC||[[জাঞ্জগীৰ-চাম্পা জিলা|জাঞ্জগীৰ-চাম্পা]]||[[Naila Janjgir|জাঞ্জগীৰ]]|| align="right" | ১,৬২০,৬৩২|| align=right | ৩,৮৪৮|| align=right | ৩৪২||http://janjgirchampa.nic.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | KB||[[কোৰবা জিলা|কোৰবা]]||[[Korba, Chhattisgarh|কোৰবা]]|| align="right" | ১,২০৬,৫৬৩|| align=right | ৬,৬১৫|| align=right | ১৫৩||http://korba.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051211002149/http://korba.nic.in/ |date=2005-12-11 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | KJ||[[কোৰিয়া জিলা|কোৰিয়া]]||[[বৈকুণ্ঠপুৰ]]|| align="right" | ৬৫৯,০৩৯|| align=right | ৬,৫৭৮|| align=right | ৮৯||http://koriya.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060102213143/http://koriya.nic.in/ |date=2006-01-02 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | KK||[[কাংকেৰ জিলা|কাংকেৰ]]||[[কাংকেৰ]]|| align="right" | ৭৪৮,৫৯৩|| align=right | ৬,৫১৩|| align=right | ১০০||http://kanker.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KW||[[কবীৰধাম জিলা|কবীৰধাম]]||[[কৱৰ্ধা]]|| align="right" | ৫৮৪,৬৬৭|| align=right | ৪,২৩৭|| align=right | ১৩৮||http://kawardha.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MA||[[মহাসমুন্দ জিলা|মহাসমুন্দ]]||[[মহাসমুন্দ]]|| align="right" | ১,০৩২,২৭৫|| align=right | ৪,৭৭৯|| align=right | ১৮০||http://mahasamund.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NR||[[নাৰায়ণপুৰ জিলা|নাৰায়ণপুৰ]]||[[নাৰায়ণপুৰ, ছত্তীছগঢ়|নাৰায়ণপুৰ]]|| align="right" | ১৪০,২০৬|| align=right | ৬,৬৪০|| align=right | ১৭||http://narayanpur.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RG||[[ৰায়গড় জিলা|ৰায়গড়]]||[[ৰায়গড়]]|| align="right" | ১,৪৯৩,৬২৭|| align=right | ৭,০৬৮|| align=right | ১৭৯||http://raigarh.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050307064830/http://raigarh.nic.in/ |date=2005-03-07 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | RN||[[ৰাজনন্দগাঁও জিলা|ৰাজনন্দগাঁও]]||[[Rajnandgaon|ৰাজনন্দগাঁও]]|| align=right | ১,৫৩৭,৫২০|| align=right | ৮,০৬২|| align=right | ১৫৯||http://rajnandgaon.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RP||[[ৰায়পুৰ জিলা|ৰায়পুৰ]]||[[ৰায়পুৰ]]|| align="right" | ৪,০৬২,১৬০|| align=right | ১৩,০৮৩|| align=right | ২৩০||http://raipur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SJ||[[সুৰজপুৰ জিলা|সুৰজপুৰ]]||[[সুৰজপুৰ]]|| align="right" | ৫২০,৬৬১|| align=right | ৯,২৬৫|| align=right | ১৩৭||http://surguja.nic.in/ |- | - |[[কোণ্ডাগাঁও জিলা|কোণ্ডাগাঁও]] |[[কোণ্ডাগাঁও]] |578,326 |7,769 |74 |http://kondagaon.gov.in/ |- | - |[[গৰিয়াবন্দ জিলা|গৰিয়াবন্দ]] |[[গৰিয়াবন্দ]] |597,653 |5,823 |103 |http://gariaband.gov.in/ |- | - |[[বলৰামপুৰ জিলা|বলৰামপুৰ]] |[[বলৰামপুৰ]] |598,855 |3,806 |157 |http://balrampur.gov.in/ |- | - |[[বালোদ জিলা|বালোদ]] |[[বালোদ]] |826,165 |3,527 |234 |http://balod.gov.in/ |- | - |[[বালোদা বজাৰ জিলা|বালোদা বজাৰ]] |[[বালোদা বজাৰ]] |1,305,343 |4,748 |275 |https://balodabazar.gov.in/ |- | - |[[বেমেতৰা জিলা|বেমেতৰা]] |[[বেমেতৰা]] |197,035 |2,855 |69 |http://bemetara.gov.in/ |- | - |[[মুংগেলী জিলা|মুংগেলী]] |[[মুংগেলী]] |701,707 |2,750 |255 |[http://mungeli.gov.in/ http://mungeli.gov.in] |- |SJ |[[সৰগুজা জিলা|সৰগুজা]] |[[অম্বিকাপুৰ]] |840,352 |16,359 |51 |http://surguja.gov.in/ |- |SK |[[সুক্মা জিলা|সুক্মা]] |[[সুক্মা]] |249,841 |5,636 |46 |https://sukma.gov.in/ |} ==দিল্লী(DL)== {{See also|দিল্লীৰ জিলাসমূহ}} {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=70% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | '''সংকেত''' | '''জিলা''' | '''সদৰ''' | '''জনসংখ্যা'''<br />(২০১১) | '''মাটিকালি'''<br />(বৰ্গ কিমি) | '''জনঘনত্ব'''<br />(প্ৰতি বৰ্গ কিমি) | '''ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | CD || মধ্য দিল্লী <br> {{enwiki|East Delhi}} || [[:en: Daryaganj|দৰিয়াগঞ্জ]] || ৬৪৪,০০৫ || ২৫ || ২৫,৭৫৯ || [http://www.dccentral.delhigovt.nic.in/ www.dccentral.delhigovt.nic.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130705003041/http://dccentral.delhigovt.nic.in/ |date=2013-07-05 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | ED || পূব দিল্লী <br> {{enwiki|East Delhi}} || [[:en: Preet Vihar|প্ৰীত বিহাৰ]] || ১,৪৪৮,৭৭০ || ৪৪০ || ৩২৯৩ || [http://www.dceast.delhigovt.nic.in/ www.dceast.delhigovt.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130705054210/http://www.dceast.delhigovt.nic.in/ |date=2013-07-05 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | ND || [[নতুন দিল্লী]] || কনৌথ প্লেচ <br> ([[:en: Connaught Place, New Delhi|Connaught Place]]) || ৩০২,৩৬৩ || ২২ || ১৩৭৪৪ || [http://www.dcnewdelhi.delhigovt.nic.in/ www.dcnewdelhi.delhigovt.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130712034206/http://dcnewdelhi.delhigovt.nic.in/ |date=2013-07-12 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | NO || উত্তৰ দিল্লী <br> {{enwiki|North Delhi}} || [[:en: Sadar Bazar|সদৰ বাজাৰ]] || ৭৭৯,৭৮৮ || ৫৯ || ১২৯৯৬ || [http://www.dcnorth.delhigovt.nic.in/ www.dcnorth.delhigovt.nic.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130814141700/http://dcnorth.delhigovt.nic.in/ |date=2013-08-14 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | NE || উত্তৰ পূব দিল্লী <br> {{enwiki|North East Delhi}} || [[:en: Shahdara|শ্বাহদাৰা]] || ১,৭৬৩,৭১২ || ৫২ || ৩৩৯১৭ || [http://www.dcnortheast.delhigovt.nic.in/ www.dcnortheast.delhigovt.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131111000826/http://dcnortheast.delhigovt.nic.in/ |date=2013-11-11 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | NW || উত্তৰ পশ্চিম দিল্লী <br> {{enwiki|North West Delhi}} || [[:en: Kanjhawala|কানঝাৱালা]] || ৭৮৫,২৮৪ || ১৩০ || ৬০৪১ || [http://www.dcnorthwest.delhigovt.nic.in/ www.dcnorthwest.delhigovt.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130625033111/http://dcnorthwest.delhigovt.nic.in/ |date=2013-06-25 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SD || দক্ষিণ দিল্লী <br> {{enwiki|South Delhi}} || [[:en:Saket (Delhi)|চাকেট]] || ২,২৫৮,৪৯০ || ২৫০ || ৯০৩৩ || [http://www.dcsouth.delhigovt.nic.in/ www.dcsouth.delhigovt.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140305070850/http://dcsouth.delhigovt.nic.in/ |date=2014-03-05 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SW || দক্ষিণ পশ্চিম দিল্লী <br> {{enwiki|South West Delhi}} || [[:en: Vasant Vihar|বসন্ত বিহাৰ]] || ১,৭৪৯,৪৯২ || ৩৯৫ || ৪৪৩০ || [http://www.dcsouthwest.delhigovt.nic.in/ www.dcsouthwest.delhigovt.nic.in] |- bgcolor=#F৪F৯FF | WD || পশ্চিম দিল্লী <br> {{enwiki|West Delhi}} || [[:en: Rajouri Garden|ৰাজৌৰি গাৰ্ডেন]] || ২,১১৯,৬৪১ || ১১২ || ১৮৯২৫ || [http://www.dcwestrev.delhigovt.nic.in/ www.dcwestrev.delhigovt.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131103230211/http://dcwestrev.delhigovt.nic.in/ |date=2013-11-03 }} |} ==গোৱা (GA)== {{see also|গোৱাৰ জিলাসমূহ}} {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=70% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | '''ক’ড''' | '''জিলা''' | '''সদৰ''' | '''জনসংখ্যা'''<br />(২০১১)<ref name=":0">{{cite web |url = http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/goa/table-1.xls |format=XLS |title = Distribution of Population, Decadal Growth Rate, Sex-Ratio and Population Density |publisher = The Registrar General & Census Commissioner, India, New Delhi-110011 |date = 2010 - 2011 |accessdate = 2012-08-22 }}</ref> | '''মাটিকালি'''<br />(বৰ্গ কিমি) | '''জনঘনত্ব'''<br />(প্ৰতি বৰ্গ কিমি) | '''ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F4F9FF | NG || [[:en: North Goa|উত্তৰ গোৱা]] || [[পানাজী]] <br> {{enwiki|Panaji}} || ৮১৭,৭৬১ || ১,৭৩৬ || ৪৭১ ||[http://www.northgoa.nic.in/ northgoa.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131102095655/http://northgoa.nic.in/ |date=2013-11-02 }} |- bgcolor=#F4F9FF | SG || [[:en: South Goa|দক্ষিণ গোৱা]] || [[:en:Margao|মাৰগাঅ’]] || ৬৩৯,৯৬২ || ১,৯৬৬ || ৩২৬ ||[http://www.southgoa.nic.in/ southgoa.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140219150922/http://southgoa.nic.in/ |date=2014-02-19 }} |} ==Gujarat (GJ)== {{see also|Districts of Gujarat}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Code<ref name="distcodes2">{{cite web|url=https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|title=NIC Policy on format of e-mail Address: Appendix (2): Districts Abbreviations as per ISO 3166–2|pages=5–10|publisher=[[Ministry of Communications and Information Technology (India)|Ministry Of Communications and Information Technology]], Government of India|date=18 August 2004|accessdate=24 November 2008|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080911133331/https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|archivedate=11 September 2008|df=dmy-all}}</ref> ! District<ref name="censusdist20112">{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/district.php|title=Indian Districts by Population, Growth Rate, Sex Ratio 2011 Census|publisher=[[2011 census of India]]|accessdate=27 December 2012}}</ref> ! Headquarters ! Population (2011) ! Area (km²) ! Density (/km²)<ref name="censusdist20112" /> ! Website |- |1 |AH |[[:en:Ahmedabad_district|Ahmedabad]] |[[:en:Ahmedabad|Ahmedabad]] | align="right" |7,208,200 | align="right" |8,707 | align="right" |890 |http://amdavad.gujarat.gov.in/{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- |2 |AM |[[:en:Amreli_district|Amreli]] |[[:en:Amreli|Amreli]] | align="right" |1,513,614 | align="right" |6,760 | align="right" |205 |http://amreli.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040318143126/http://www.amreli.gujarat.gov.in/ |date=2004-03-18 }} |- |3 |AN |[[:en:Anand_district|Anand]] |[[:en:Anand,_Gujarat|Anand]] | align="right" |2,090,276 | align="right" |2,942 | align="right" |711 |http://anand.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090506053212/http://www.anand.gujarat.gov.in/ |date=2009-05-06 }} |- |4 |AR |[[:en:Aravalli_district|Aravalli]] |[[:en:Modasa|Modasa]] | align="right" |1,051,746 | align="right" |3,217 | align="right" |327 | |- |5 |BK |[[:en:Banaskantha_district|Banaskantha]] |[[:en:Palanpur|Palanpur]] | align="right" |3,116,045 | align="right" |12,703 | align="right" |290 |http://banaskantha.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090520081946/http://banaskantha.gujarat.gov.in/ |date=2009-05-20 }} |- |6 |BR |[[:en:Bharuch_district|Bharuch]] |[[:en:Bharuch|Bharuch]] | align="right" |1,550,822 | align="right" |6,524 | align="right" |238 |http://bharuch.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090410030430/http://bharuch.gujarat.gov.in/ |date=2009-04-10 }} |- |7 |BV |[[:en:Bhavnagar_district|Bhavnagar]] |[[:en:Bhavnagar|Bhavnagar]] | align="right" |2,877,961 | align="right" |11,155 | align="right" |288 |http://bhavnagar.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090427204858/http://bhavnagar.gujarat.gov.in/ |date=2009-04-27 }} |- |8 |BT |[[:en:Botad_District|Botad]] |[[:en:Botad|Botad]] | align="right" |656,005 | align="right" |2,564 | align="right" |256 | |- |9 |CU |[[:en:Chhota_Udaipur_district|Chhota Udepur]] |[[:en:Chhota_Udaipur|Chhota Udepur]] | align="right" |1,071,831 | align="right" |3,237 | align="right" |331 | |- |10 |DA |[[:en:Dahod_district|Dahod]] |[[:en:Dahod|Dahod]] | align="right" |2,126,558 | align="right" |3,642 | align="right" |582 |http://dahod.gujarat.gov.in/ |- |11 |DG |[[:en:Dang_District,_India|Dang]] |[[:en:Ahwa|Ahwa]] | align="right" |226,769 | align="right" |1,764 | align="right" |129 |http://dangs.gujarat.gov.in/ |- |12 |DD |[[:en:Devbhoomi_Dwarka_district|Devbhoomi Dwarka]] |[[:en:Khambhalia|Khambhalia]] | align="right" |752,484 | align="right" |5,684 | align="right" |132 | |- |13 |GA |[[:en:Gandhinagar_district|Gandhinagar]] |[[:en:Gandhinagar|Gandhinagar]] | align="right" |1,387,478 | align="right" |649 | align="right" |660 |http://gandhinagar.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608093434/http://gandhinagar.gujarat.gov.in/ |date=2020-06-08 }} |- |14 |GS |[[:en:Gir_Somnath_district|Gir Somnath]] |[[:en:Veraval|Veraval]] | align="right" |1,217,477 | align="right" |3,754 | align="right" |324 | |- |15 |JA |[[:en:Jamnagar_district|Jamnagar]] |[[:en:Jamnagar|Jamnagar]] | align="right" |2,159,130 | align="right" |14,125 | align="right" |153 |http://jamnagar.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200419235354/http://jamnagar.gujarat.gov.in/ |date=2020-04-19 }} |- |16 |JU |[[:en:Junagadh_district|Junagadh]] |[[:en:Junagadh|Junagadh]] | align="right" |2,742,291 | align="right" |8,839 | align="right" |310 |http://junagadh.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608093445/http://junagadh.gujarat.gov.in/ |date=2020-06-08 }} |- |17 |KH |[[:en:Kheda_district|Kheda]] |[[:en:Nadiad|Nadiad]] | align="right" |2,298,934 | align="right" |4,215 | align="right" |541 |http://kheda.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201108211549/http://kheda.gujarat.gov.in/ |date=2020-11-08 }} |- |18 |KA |[[:en:Kutch_district|Kutch]] |[[:en:Bhuj|Bhuj]] | align="right" |2,090,313 | align="right" |45,652 | align="right" |46 |http://kutch.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201101004708/http://kutch.gujarat.gov.in/ |date=2020-11-01 }} |- |19 |MH |[[:en:Mahisagar_district|Mahisagar]] |[[:en:Lunavada|Lunavada]] | align="right" |994,624 | align="right" |2,500 | align="right" |398 | |- |20 |MA |[[:en:Mehsana_district|Mehsana]] |[[:en:Mehsana|Mehsana]] | align="right" |2,027,727 | align="right" |4,386 | align="right" |462 |http://mehsana.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200420143952/http://mehsana.gujarat.gov.in/ |date=2020-04-20 }} |- |21 |MB |[[:en:Morbi_district|Morbi]] |[[:en:Morbi|Morbi]] | align="right" |960,329 | align="right" |4,871 | align="right" |197 | |- |22 |NR |[[:en:Narmada_district|Narmada]] |[[:en:Rajpipla|Rajpipla]] | align="right" |590,379 | align="right" |2,749 | align="right" |214 |http://narmada.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201025194843/http://narmada.gujarat.gov.in/ |date=2020-10-25 }} |- |23 |NV |[[:en:Navsari_district|Navsari]] |[[:en:Navsari|Navsari]] | align="right" |1,330,711 | align="right" |2,211 | align="right" |602 |http://navsari.gujarat.gov.in/ |- |24 |PM |[[:en:Panchmahal_district|Panchmahal]] |[[:en:Godhra|Godhra]] | align="right" |2,388,267 | align="right" |5,219 | align="right" |458 |http://panchmahals.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100811070417/http://panchmahals.gujarat.gov.in/ |date=2010-08-11 }} |- |25 |PA |[[:en:Patan_district|Patan]] |[[:en:Patan,_Gujarat|Patan]] | align="right" |1,342,746 | align="right" |5,738 | align="right" |234 |http://patan.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608093528/http://patan.gujarat.gov.in/ |date=2020-06-08 }} |- |26 |PO |[[:en:Porbandar_district|Porbandar]] |[[:en:Porbandar|Porbandar]] | align="right" |586,062 | align="right" |2,294 | align="right" |255 |http://porbandar.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201103042254/http://porbandar.gujarat.gov.in/ |date=2020-11-03 }} |- |27 |RA |[[:en:Rajkot_district|Rajkot]] |[[:en:Rajkot|Rajkot]] | align="right" |3,157,676 | align="right" |11,203 | align="right" |282 |http://rajkot.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201101124450/http://rajkot.gujarat.gov.in/ |date=2020-11-01 }} |- |28 |SK |[[:en:Sabarkantha_district|Sabarkantha]] |[[:en:Himatnagar|Himatnagar]] | align="right" |2,427,346 | align="right" |7,390 | align="right" |328 |http://sabarkantha.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110913162613/http://sabarkantha.gujarat.gov.in/ |date=2011-09-13 }} |- |29 |ST |[[:en:Surat_district|Surat]] |[[:en:Surat|Surat]] | align="right" |4,996,391 | align="right" |4,327 | align="right" |653 |http://surat.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608093545/http://surat.gujarat.gov.in/ |date=2020-06-08 }} |- |30 |SN |[[:en:Surendranagar_district|Surendranagar]] |[[:en:Surendranagar_city|Surendranagar]] | align="right" |1,755,873 | align="right" |10,489 | align="right" |167 |http://surendranagar.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201109203040/http://surendranagar.gujarat.gov.in/ |date=2020-11-09 }} |- |31 |TA |[[:en:Tapi_district|Tapi]] |[[:en:Vyara|Vyara]] | align="right" |806,489 | align="right" |3,435 | align="right" |249 | |- |32 |VD |[[:en:Vadodara_district|Vadodara]] |[[:en:Vadodara|Vadodara]] | align="right" |3,639,775 | align="right" |7,794 | align="right" |467 |http://vadodara.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608093559/http://vadodara.gujarat.gov.in/ |date=2020-06-08 }} |- |33 |VL |[[:en:Valsad_district|Valsad]] |[[:en:Valsad|Valsad]] | align="right" |1,703,068 | align="right" |3,034 | align="right" |561 |http://valsad.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608093604/http://valsad.gujarat.gov.in/ |date=2020-06-08 }} |} ==Haryana (HR)== {{see also|Districts of Haryana}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''District''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AM|| [[Ambala district|Ambala]]|| [[Ambala]]|| align=right | ১,০১৩,৬৬০|| align=right | ১,৫৬৯|| align=right | ৬৪৬||http://ambala.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012221438/http://ambala.nic.in/ |date=2007-10-12 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BH|| [[Bhiwani district|Bhiwani]]|| [[Bhiwani]]|| align=right | ১,৪২৪,৫৫৪|| align=right | ৫,১৪০|| align=right | ২৭৭||http://bhiwani.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721163314/http://bhiwani.nic.in/ |date=2011-07-21 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | FR|| [[Faridabad district|Faridabad]]|| [[Faridabad]]|| align=right | ২,১৯৩,২৭৬|| align=right | ২,১০৫|| align=right | ১,০৪২||http://faridabad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | FT|| [[Fatehabad district|Fatehabad]]|| [[Fatehabad, Haryana|Fatehabad]]|| align=right | ৮০৬,১৫৮|| align=right | ২,৪৯১|| align=right | ৩২৪||http://fatehabad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GU|| [[Gurgaon district|Gurgaon]]|| [[Gurgaon]]|| align=right | ১,৬৫৭,৬৬৯|| align=right | ২,৭৬০|| align=right | ৬০১||http://gurgaon.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080602231540/http://gurgaon.nic.in/ |date=2008-06-02 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | HI|| [[Hisar (district)|Hissar]]|| [[Hisar (city)|Hissar]]|| align=right | ১,৫৩৬,৪১৭|| align=right | ৩,৭৮৮|| align=right | ৪০৬||http://hisar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JH|| [[Jhajjar district|Jhajjar]]|| [[Jhajjar]]|| align=right | ৮৮৭,৩৯২|| align=right | ১,৮৬৮|| align=right | ৪৭৫||http://jhajjar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JI|| [[Jind district|Jind]]|| [[Jind]]|| align=right | ১,১৮৯,৭২৫|| align=right | ২,৭৩৬|| align=right | ৪৩৫||http://jind.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KR|| [[Karnal district|Karnal]]|| [[Karnal]]|| align=right | ১,২৭৪,৮৪৩|| align=right | ২,৪৭১|| align=right | ৫১৬||http://karnal.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090415152944/http://karnal.nic.in/ |date=2009-04-15 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | KT|| [[Kaithal district|Kaithal]]|| [[Kaithal]]|| align=right | ৯৪৫,৬৩১|| align=right | ২,৭৯৯|| align=right | ৩৩৮||http://kaithal.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KU|| [[Kurukshetra district|Kurukshetra]]|| [[Kurukshetra]]|| align=right | ৮২৮,১২০|| align=right | ১,২১৭|| align=right | ৬৮০||http://kurukshetra.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MA|| [[Mahendragarh district|Mahendragarh]]|| [[Narnaul]]|| align=right | ৮১২,০২২|| align=right | ১,৬৮৩|| align=right | ৪৮২||http://mahendragarh.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MW|| [[Mewat district|Mewat]]|| [[Nuh]]|| align=right | ৯৯৩,০০০|| align=right | ১,৭৬৫ || align=right | ৫৬২ ||http://mewat.nic.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | PK|| [[Panchkula district|Panchkula]]|| [[Panchkula]]|| align=right | ৪৬৯,২১০|| align=right | ৮১৬|| align=right | ৫৭৫||http://panchkula.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PP|| [[Panipat district|Panipat]]|| [[Panipat]]|| align=right | ৯৬৭,৩৩৮|| align=right | ১,২৫০|| align=right | ৭৭৪||http://panipat.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RE|| [[Rewari district|Rewari]]|| [[Rewari]]|| align=right | ৭৬৪,৭২৭|| align=right | ১,৫৫৯|| align=right | ৪৯১||http://rewari.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070703082821/http://rewari.nic.in/ |date=2007-07-03 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | RO|| [[Rohtak district|Rohtak]]|| [[Rohtak]]|| align=right | ৯৪০,০৩৬|| align=right | ১,৬৬৮|| align=right | ৫৬৪||http://rohtak.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090209215206/http://rohtak.nic.in/ |date=2009-02-09 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SI|| [[Sirsa district|Sirsa]]|| [[Sirsa, Haryana|Sirsa]]|| align=right | ১,১১১,০১২|| align=right | ৪,২৭৬|| align=right | ২৬০||http://sirsa.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180421232326/http://sirsa.nic.in/ |date=2018-04-21 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SNP|| [[Sonipat district|Sonipat]]|| [[Sonipat]]|| align=right | ১,২৭৮,৮৩০|| align=right | ২,২৬০|| align=right | ৫৬৬||http://sonepat.gov.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | YN|| [[Yamuna Nagar district|Yamuna Nagar]]|| [[Yamuna Nagar]]|| align=right | ৯৮২,৩৬৯|| align=right | ১,৭৫৬|| align=right | ৫৫৯ ||http://yamunanagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PW|| [[Palwal district|Palwal]] || [[Palwal]]|| align=right | ৯৩৪,৬৭৫ || align=right | ১,৮৭৫ || align=right | ৪৯৯|| http://palwal.nic.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |} ==হিমাচল প্ৰদেশ (HP)== {{see also|Districts of Himachal Pradesh}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff |'''ক'ড''' |'''জিলা''' |'''সদৰ''' |'''জনসংখ্যা (২০১২)''' |'''মাটিকালি (বৰ্গ কিঃমিঃ)''' |'''ঘনত্ব (/বৰ্গ কিঃমিঃ)''' |'''চৰকাৰী ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | BI|| [[বিলাসপুৰ জিলা|বিলাসপুৰ]]|| [[বিলাসপুৰ]]|| align="right" | ৩৪০,৭৩৫|| align=right | ১,১৬৭|| align=right | ২৯২||http://hpbilaspur.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | CH|| [[চম্বা জিলা|চম্বা]]|| [[চম্বা]]|| align="right" | ৪৬০,৪৯৯|| align=right | ৬,৫২৮|| align=right | ৭১||http://hpchamba.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HA|| [[হমিৰপুৰ জিলা|হমিৰপুৰ]]|| [[হমিৰপুৰ]]|| align="right" | ৪১২,০০৯|| align=right | ১,১১৮|| align=right | ৩৬৯||http://hphamirpur.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KA|| [[কংড়া জিলা|কংড়া]]|| [[ধৰমশালা]]|| align="right" | ১,৩৩৮,৫৩৬|| align=right | ৫,৭৩৯|| align=right | ২৩৩||http://hpkangra.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KI|| [[কিন্নৌৰ জিলা|কিন্নৌৰ]]|| [[ৰেকং পিঅ']]|| align="right" | ৮৩,৯৫০|| align=right | ৬,৪০১|| align=right | ১৩||http://hpkinnaur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KU|| [[কুল্লু জিলা|কুল্লু]]|| [[কুল্লু]]|| align="right" | ৩৭৯,৮৬৫|| align=right | ৫,৫০৩|| align=right | ৬৯||http://hpkullu.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | LS|| [[লাহৌল এণ্ড স্পিতি জিলা|লাহৌল এণ্ড স্পিতি]]|| [[কীলং]]|| align="right" | ৩৩,২২৪|| align=right | ১৩,৮৩৫|| align=right | ২||http://hplahaulspiti.gov.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | MA|| [[মণ্ডী জিলা|মণ্ডী]]|| [[মণ্ডী]]|| align="right" | ৯০০,৯৮৭|| align=right | ৩,৯৫০|| align=right | ২২৮||http://hpmandi.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SH|| [[ছিমলা জিলা|ছিমলা]]|| [[ছিমলা]]|| align="right" | ৭২১,৭৪৫|| align=right | ৫,১৩১|| align=right | ১৪১||http://hpshimla.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SI|| [[ছিৰমৌৰ জিলা|ছিৰমৌৰ]]|| [[নাহন]]|| align="right" | ৪৫৮,৩৫১|| align=right | ২,৮২৫|| align=right | ১৬২||http://hpsirmaur.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SO|| [[সোলান জিলা|সোলান]]|| [[সোলান]]|| align="right" | ৪৯৯,৩৮০|| align=right | ১,৯৩৬|| align=right | ২৫৮||http://hpsolan.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | UNA|| [[উনা জিলা|উনা]]|| [[উনা]]|| align="right" | ৪৪৭,৯৬৭|| align=right | ১,৫৪০|| align=right | ২৯১||http://hpuna.nic.in/ |} ==Jammu and Kashmir (JK)== {{see also|Districts of Jammu and Kashmir}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Code<ref name="distcodes3">{{cite web|url=https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|title=NIC Policy on format of e-mail Address: Appendix (2): Districts Abbreviations as per ISO 3166–2|pages=5–10|publisher=[[Ministry of Communications and Information Technology (India)|Ministry Of Communications and Information Technology]], Government of India|date=18 August 2004|accessdate=24 November 2008|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080911133331/https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|archivedate=11 September 2008|df=dmy-all}}</ref> ! District<ref name="censusdist20113">{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/district.php|title=Indian Districts by Population, Growth Rate, Sex Ratio 2011 Census|publisher=[[2011 census of India]]|accessdate=27 December 2012}}</ref> ! Headquarters ! Population (2011) ! Area (km²) ! Density (/km²)<ref name="censusdist20113" /> ! Official website |- |1 |AN |[[:en:Anantnag_district|Anantnag]] |[[:en:Anantnag|Anantnag]] | align="right" |1,070,144 | align="right" |2853 | align="right" |375 |http://anantnag.gov.in/ |- |2 |BPR |[[:en:Bandipora_district|Bandipora]] |[[:en:Bandipore|Bandipore]] | align="right" |385,099 | align="right" |3,010 | align="right" |128 |http://bandipore.gov.in/ |- |3 |BR |[[:en:Baramulla_district|Baramulla]] |[[:en:Baramulla|Baramulla]] | align="right" |1,015,503 | align="right" |3329 | align="right" |305 |http://baramulla.nic.in/ |- |4 |BD |[[:en:Badgam_district|Badgam]] |[[:en:Badgam|Badgam]] | align="right" |735,753 | align="right" |1406 | align="right" |537 |http://budgam.nic.in/ |- |5 |DO |[[:en:Doda_district|Doda]] |[[:en:Doda,_Jammu_and_Kashmir|Doda]] | align="right" |409,576 | align="right" |11,691 | align="right" |79 |http://doda.gov.in/ |- |6 |GB |[[:en:Ganderbal_district|Ganderbal]] |[[:en:Ganderbal|Ganderbal]] | align="right" |297,003 | align="right" |1979 | align="right" |1,151 | |- |7 |JA |[[:en:Jammu_district|Jammu]] |[[:en:Jammu|Jammu]] | align="right" |1,526,406 | align="right" |3,097 | align="right" |596 |http://jammu.gov.in/ |- |8 |KT |[[:en:Kathua_district|Kathua]] |[[:en:Kathua|Kathua]] | align="right" |615,711 | align="right" |2,651 | align="right" |232 |http://kathua.gov.in/ |- |9 |KW |[[:en:Kishtwar_district|Kishtwar]] |[[:en:Kishtwar|Kishtwar]] | align="right" |230,696 | align="right" |7737 | align="right" |30 | |- |10 |KG |[[:en:Kulgam_district|Kulgam]] |[[:en:Kulgam|Kulgam]] | align="right" |422,786 | align="right" |457 | align="right" |925 | |- |11 |KU |[[:en:Kupwara_district|Kupwara]] |[[:en:Kupwara|Kupwara]] | align="right" |875,564 | align="right" |2,379 | align="right" |368 |http://kupwara.gov.in/ |- |12 |PO |[[:en:Poonch_district,_India|Poonch]] |[[:en:Poonch_(town)|Poonch]] | align="right" |476,820 | align="right" |1,674 | align="right" |285 |http://poonch.gov.in/ |- |13 |PU |[[:en:Pulwama_district|Pulwama]] |[[:en:Pulwama|Pulwama]] | align="right" |570,060 | align="right" |1,398 | align="right" |598 |http://pulwama.gov.in/ |- |14 |RA |[[:en:Rajauri_district|Rajouri]] |[[:en:Rajouri|Rajouri]] | align="right" |619,266 | align="right" |2,630 | align="right" |235 |http://rajouri.nic.in/ |- |15 |RB |[[:en:Ramban_district|Ramban]] |[[:en:Ramban_(Jammu_and_Kashmir)|Ramban]] | align="right" |283,313 | align="right" |1,330 | align="right" |213 | |- |16 |RS |[[:en:Reasi_district|Reasi]] |[[:en:Reasi|Reasi]] | align="right" |314,714 | align="right" |1710 | align="right" |184 | |- |17 |SB |[[:en:Samba_district|Samba]] |[[:en:Samba,_Jammu|Samba]] | align="right" |318,611 | align="right" |913 | align="right" |318 |http://samba.gov.in/ |- |18 |SH |[[:en:Shopian_district|Shopian]] |[[:en:Shupiyan|Shupiyan]] | align="right" |265,960 | align="right" |312 | align="right" |852 | |- |19 |SR |[[:en:Srinagar_district|Srinagar]] |[[:en:Srinagar|Srinagar]] | align="right" |1,269,751 | align="right" |2,228 | align="right" |703 |http://srinagar.nic.in/ |- |20 |UD |[[:en:Udhampur_district|Udhampur]] |[[:en:Udhampur|Udhampur]] | align="right" |555,357 | align="right" |4,550 | align="right" |211 |http://udhampur.gov.in/ |} ==Jharkhand (JH)== {{see also|Districts of Jharkhand}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Code<ref name="distcodes4">{{cite web|url=https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|title=NIC Policy on format of e-mail Address: Appendix (2): Districts Abbreviations as per ISO 3166–2|pages=5–10|publisher=[[Ministry of Communications and Information Technology (India)|Ministry Of Communications and Information Technology]], Government of India|date=18 August 2004|accessdate=24 November 2008|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080911133331/https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|archivedate=11 September 2008|df=dmy-all}}</ref> ! District<ref name="censusdist20114">{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/district.php|title=Indian Districts by Population, Growth Rate, Sex Ratio 2011 Census|publisher=[[2011 census of India]]|accessdate=27 December 2012}}</ref> ! Headquarters ! Population (2011) ! Area (km²) ! Density (/km²)<ref name="censusdist20114" /> ! Official website |- |1 |BO |[[:en:Bokaro_district|Bokaro]] |[[:en:Bokaro_Steel_City|Bokaro]] | align="right" |2,061,918 | align="right" |2,861 | align="right" |716 | |- |2 |CH |[[:en:Chatra_district|Chatra]] |[[:en:Chatra|Chatra]] | align="right" |1,042,304 | align="right" |3,700 | align="right" |275 | |- |3 |DE |[[:en:Deoghar_district|Deoghar]] |[[:en:Deoghar|Deoghar]] | align="right" |1,491,879 | align="right" |2,479 | align="right" |602 | |- |4 |DH |[[:en:Dhanbad_district|Dhanbad]] |[[:en:Dhanbad|Dhanbad]] | align="right" |2,682,662 | align="right" |2,075 | align="right" |1,284 |http://dhanbad.nic.in/ |- |5 |DU |[[:en:Dumka_district|Dumka]] |[[:en:Dumka|Dumka]] | align="right" |1,321,096 | align="right" |4,404 | align="right" |300 |http://dumka.nic.in/ |- |6 |ES |[[:en:East_Singhbhum_district|East Singhbhum]] |[[:en:Jamshedpur|Jamshedpur]] | align="right" |2,291,032 | align="right" |3,533 | align="right" |648 |http://jamshedpur.nic.in/ |- |7 |GA |[[:en:Garhwa_district|Garhwa]] |[[:en:Garhwa|Garhwa]] | align="right" |1,322,387 | align="right" |4,064 | align="right" |327 |http://garhwa.nic.in/ |- |8 |GI |[[:en:Giridih_district|Giridih]] |[[:en:Giridih|Giridih]] | align="right" |2,445,203 | align="right" |4,887 | align="right" |497 |http://giridih.nic.in/ |- |9 |GO |[[:en:Godda_district|Godda]] |[[:en:Godda|Godda]] | align="right" |1,311,382 | align="right" |2,110 | align="right" |622 |http://godda.nic.in/ |- |10 |GU |[[:en:Gumla_district|Gumla]] |[[:en:Gumla|Gumla]] | align="right" |1,025,656 | align="right" |5327 | align="right" |193 |http://gumla.nic.in/ |- |11 |HA |[[:en:Hazaribagh_district|Hazaribag]] |[[:en:Hazaribagh|Hazaribag]] | align="right" |1,734,005 | align="right" |4,302 | align="right" |403 |http://hazaribag.nic.in/ |- |12 |JA |[[:en:Jamtara_district|Jamtara]] |[[:en:Jamtara|Jamtara]] | align="right" |790,207 | align="right" |1,802 | align="right" |439 | |- |13 |KH |[[:en:Khunti_district|Khunti]] |[[:en:Khunti|Khunti]] | align="right" |530,299 | align="right" |2,467 | align="right" |215 | |- |14 |KO |[[:en:Koderma_district|Koderma]] |[[:en:Koderma|Koderma]] | align="right" |717,169 | align="right" |1,312 | align="right" |427 |http://koderma.nic.in/ |- |15 |LA |[[:en:Latehar_district|Latehar]] |[[:en:Latehar|Latehar]] | align="right" |725,673 | align="right" |3,630 | align="right" |200 | |- |16 |LO |[[:en:Lohardaga_district|Lohardaga]] |[[:en:Lohardaga|Lohardaga]] | align="right" |461,738 | align="right" |1,494 | align="right" |310 |http://lohardaga.nic.in/ |- |17 |PK |[[:en:Pakur_district|Pakur]] |[[:en:Pakur|Pakur]] | align="right" |899,200 | align="right" |1,805 | align="right" |498 |http://pakur.nic.in/ |- |18 |PL |[[:en:Palamu_district|Palamu]] |[[:en:Daltonganj|Daltonganj]] | align="right" |1,936,319 | align="right" |5,082 | align="right" |381 |http://palamu.nic.in/ |- |19 |RM |[[:en:Ramgarh_district|Ramgarh]] |[[:en:Ramgarh,_Jharkhand|Ramgarh]] | align="right" |949,159 | align="right" |1,212 | align="right" |684 | |- |20 |RA |[[:en:Ranchi_district|Ranchi]] |[[:en:Ranchi|Ranchi]] | align="right" |2,912,022 | align="right" |7,974 | align="right" |557 |http://ranchi.nic.in/ |- |21 |SA |[[:en:Sahebganj_district|Sahibganj]] |[[:en:Sahebganj|Sahebganj]] | align="right" |1,150,038 | align="right" |1,599 | align="right" |719 |http://sahibganj.nic.in/ |- |22 |SK |[[:en:Seraikela_Kharsawan_district|Seraikela Kharsawan]] |[[:en:Seraikela|Seraikela]] | align="right" |1,063,458 | align="right" |2,725 | align="right" |390 |http://seraikela.nic.in/ |- |23 |SI |[[:en:Simdega_district|Simdega]] |[[:en:Simdega|Simdega]] | align="right" |599,813 | align="right" |3,750 | align="right" |160 |http://chaibasa.nic.in/ |- |24 |WS |[[:en:West_Singhbhum_district|West Singhbhum]] |[[:en:Chaibasa|Chaibasa]] | align="right" |1,501,619 | align="right" |7,186 | align="right" |209 | |} ==Karnataka (KA)== {{see also|Districts of Karnataka}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Code<ref name="distcodes6">{{cite web|url=https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|title=NIC Policy on format of e-mail Address: Appendix (2): Districts Abbreviations as per ISO 3166–2|pages=5–10|publisher=[[Ministry of Communications and Information Technology (India)|Ministry Of Communications and Information Technology]], Government of India|date=18 August 2004|accessdate=24 November 2008|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080911133331/https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|archivedate=11 September 2008|df=dmy-all}}</ref> ! District<ref name="censusdist20116">{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/district.php|title=Indian Districts by Population, Growth Rate, Sex Ratio 2011 Census|publisher=[[2011 census of India]]|accessdate=27 December 2012}}</ref> ! Headquarters ! Population (2011) ! Area (km²) ! Density (/km²)<ref name="censusdist20116" /> |'''Official website''' |- |1 |BK |[[:en:Bagalkot_district|Bagalkot]] |[[:en:Bagalkot|Bagalkot]] | align="right" |1,890,826 | align="right" |6,583 | align="right" |288 |http://www.bagalkot.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190810072308/http://www.bagalkot.nic.in/ |date=2019-08-10 }} |- |2 |BL |[[:en:Bellary_district|Ballari]] |[[:en:Ballari|Ballari]] | align="right" |2,532,383 | align="right" |8,439 | align="right" |300 | |- |3 |BG |[[:en:Belgaum_district|Belgaum]] |[[:en:Belgaum|Belgaum]] | align="right" |4,778,439 | align="right" |13,415 | align="right" |356 |http://www.belgaum.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150630210052/http://www.belgaum.nic.in/ |date=2015-06-30 }} |- |4 |BR |[[:en:Bangalore_Rural_district|Bangalore Rural]] |[[:en:Bangalore|Bangalore]] | align="right" |987,257 | align="right" |2,239 | align="right" |441 |http://www.bangalorerural.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190331110239/http://www.bangalorerural.nic.in/ |date=2019-03-31 }} |- |5 |BN |[[:en:Bangalore_Urban_district|Bangalore Urban]] |[[:en:Bangalore|Bangalore]] | align="right" |9,588,910 | align="right" |2,190 | align="right" |4,378 |http://bangaloreurban.nic.in/ |- |6 |BD |[[:en:Bidar_district|Bidar]] |[[:en:Bidar|Bidar]] | align="right" |1,700,018 | align="right" |5,448 | align="right" |312 |http://www.bidar.nic.in/ |- |7 |CJ |[[:en:Chamarajanagar_district|Chamarajnagar]] |[[:en:Chamarajanagar|Chamarajanagar]] | align="right" |1,020,962 | align="right" |5,102 | align="right" |200 |http://chamrajnagar.nic.in/ |- |8 |CK |[[:en:Chikkaballapur_district|Chikkaballapur]] |[[:en:Chikkaballapur|Chikkaballapur]] | align="right" |1,254,377 | align="right" |4,208 | align="right" |298 |http://www.chikballapur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190310100553/http://www.chikballapur.nic.in/ |date=2019-03-10 }} |- |9 |CK |[[:en:Chikkamagaluru_district|Chikkamagaluru]] |[[:en:Chikmagalur|Chikmagalur]] | align="right" |1,137,753 | align="right" |7,201 | align="right" |158 |http://chickmagalur.nic.in/ |- |10 |CT |[[:en:Chitradurga_district|Chitradurga]] |[[:en:Chitradurga|Chitradurga]] | align="right" |1,660,378 | align="right" |8,437 | align="right" |197 |http://www.chitradurga.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190315120849/http://www.chitradurga.nic.in/ |date=2019-03-15 }} |- |11 |DK |[[:en:Dakshina_Kannada|Dakshina Kannada]] |[[:en:Mangaluru|Mangaluru]] | align="right" |2,083,625 | align="right" |4,559 | align="right" |457 | |- |12 |DA |[[:en:Davanagere_district|Davanagere]] |[[:en:Davangere|Davangere]] | align="right" |1,946,905 | align="right" |5,926 | align="right" |329 |http://www.davanagere.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180517105317/http://davanagere.nic.in/ |date=2018-05-17 }} |- |13 |DH |[[:en:Dharwad_district|Dharwad]] |[[:en:Dharwad|Dharwad]] | align="right" |1,846,993 | align="right" |4,265 | align="right" |434 |http://www.dharwad.nic.in/ |- |14 |GA |[[:en:Gadag_district|Gadag]] |[[:en:Gadag-Betageri|Gadag-Betageri]] | align="right" |1,065,235 | align="right" |4,651 | align="right" |229 |http://gadag.nic.in/ |- |15 |GU |[[:en:Gulbarga_district|Gulbarga]] |[[:en:Gulbarga|Gulbarga]] | align="right" |2,564,892 | align="right" |10,990 | align="right" |233 |http://www.gulbarga.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190910164747/http://www.gulbarga.nic.in/ |date=2019-09-10 }} |- |16 |HS |[[:en:Hassan_district|Hassan]] |[[:en:Hassan,_Karnataka|Hassan]] | align="right" |1,776,221 | align="right" |6,814 | align="right" |261 |http://www.hassan.nic.in/ |- |17 |HV |[[:en:Haveri_district|Haveri]] |[[:en:Haveri|Haveri]] | align="right" |1,598,506 | align="right" |4,825 | align="right" |331 |http://haveri.nic.in/ |- |18 |KD |[[:en:Kodagu_district|Kodagu]] |[[:en:Madikeri|Madikeri]] | align="right" |554,762 | align="right" |4,102 | align="right" |135 |http://www.kodagu.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190315175025/http://www.kodagu.nic.in/ |date=2019-03-15 }} |- |19 |KL |[[:en:Kolar_district|Kolar]] |[[:en:Kolar|Kolar]] | align="right" |1,540,231 | align="right" |4,012 | align="right" |384 |http://kolar.nic.in/ |- |20 |KP |[[:en:Koppal_district|Koppal]] |[[:en:Koppal|Koppal]] | align="right" |1,391,292 | align="right" |5,565 | align="right" |250 |http://www.koppal.nic.in/ |- |21 |MA |[[:en:Mandya_district|Mandya]] |[[:en:Mandya|Mandya]] | align="right" |1,808,680 | align="right" |4,961 | align="right" |365 |http://www.mandya.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190312035834/http://www.mandya.nic.in/ |date=2019-03-12 }} |- |22 |MY |[[:en:Mysore_district|Mysuru]] |[[:en:Mysore|Mysore]] | align="right" |2,994,744 | align="right" |6,854 | align="right" |437 |http://www.mysore.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190810052646/http://www.mysore.nic.in/ |date=2019-08-10 }} |- |23 |RA |[[:en:Raichur_district|Raichur]] |[[:en:Raichur|Raichur]] | align="right" |1,924,773 | align="right" |6,839 | align="right" |228 |http://www.raichur.nic.in/ |- |24 |RM |[[:en:Ramanagara_district|Ramanagara]] |[[:en:Ramanagara|Ramanagara]] | align="right" |1,082,739 | align="right" |3,573 | align="right" |303 | |- |25 |SH |[[:en:Shimoga_district|Shimoga]] |[[:en:Shimoga|Shimoga]] | align="right" |1,755,512 | align="right" |8,495 | align="right" |207 |http://www.shimoga.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120513041244/http://shimoga.nic.in/ |date=2012-05-13 }} |- |26 |TU |[[:en:Tumakuru_district|Tumakuru]] |[[:en:Tumakuru|Tumakuru]] | align="right" |2,681,449 | align="right" |10,598 | align="right" |253 |http://www.tumkur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190320013636/http://www.tumkur.nic.in/ |date=2019-03-20 }} |- |27 |UD |[[:en:Udupi_district|Udupi]] |[[:en:Udupi|Udupi]] | align="right" |1,177,908 | align="right" |3,879 | align="right" |304 | |- |28 |UK |[[:en:Uttara_Kannada|Uttara Kannada]] |[[:en:Karwar|Karwar]] | align="right" |1,353,299 | align="right" |10,291 | align="right" |132 |http://uttarakannada.nic.in/ |- |29 |BJ |[[:en:Bijapur_district,_Karnataka|Vijayapura]] |[[:en:Bijapur,_Karnataka|Vijayapura]] | align="right" |2,175,102 | align="right" |10,517 | align="right" |207 | |- |30 |YG |[[:en:Yadgir_district|Yadgir]] |[[:en:Yadgir|Yadgir]] | align="right" |1,172,985 | align="right" |5,225 | align="right" |224 | |} ==কেৰালা (KL)== {{see also|Districts of Kerala}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff |'''ক’ড''' |'''জিলা''' |'''সদৰ''' |'''জনসংখ্যা'''<br />(২০১১)<ref name=":0" /> |'''মাটিকালি'''<br />(বৰ্গ কিমি) |'''জনঘনত্ব'''<br />(প্ৰতি বৰ্গ কিমি) |'''ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AL|| [[আলাপ্পুড়া জিলা|আলাপ্পুড়া]]|| [[আলাপ্পুড়া]] | align="right" | ২,১০৫,৩৪৯||align=right| ১,৪১৪||align=right| ১,৪৮৯||http://www.alappuzha.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180525195417/http://alappuzha.nic.in/ |date=2018-05-25 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | ER|| [[এৰ্নাকুলম জিলা|এৰ্নাকুলম]]|| [[কাক্কাড]]|| align="right" | ৩,০৯৮,৩৭৮||align=right| ২,৯৫১||align=right| ১,০৫০|| http://ernakulam.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | ID|| [[ইডুক্কি জিলা|ইডুক্কি]]|| [[পাইনাভু]]|| align="right" | ১,১২৮,৬০৫||align=right| ৪,৪৭৯||align=right| ২৫২|| http://idukki.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KL|| [[কোল্লাম জিলা|কোল্লাম]]|| [[কোল্লাম]]|| align="right" | ২,৫৮৪,১১৮||align=right| ২,৪৯৮||align=right| ১,০৩৪|| http://kollam.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KN|| [[কন্নুৰ জিলা|কন্নুৰ]]|| [[কন্নুৰ]]|| align="right" | ২,৪১২,৩৬৫||align=right| ২,৯৬৬||align=right| ৮১৩ || http://kannur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KS|| [[কাছৰগোড জিলা|কাছৰগোড]]|| [[কাছৰগোড]]|| align="right" | ১,২০৩,৩৪২||align=right| ১,৯৯২||align=right| ৬০৪||http://kasargod.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KT|| [[কোট্টয়ম জিলা|কোট্টয়ম]]|| [[কোট্টয়ম]]|| align="right" | ১,৯৫২,৯০১||align=right| ২,২০৩||align=right| ৮৮৬|| http://kottayam.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KZ|| [[কঢ়িকোড জিলা|কঢ়িকোড]]|| [[কঢ়িকোড]]|| align="right" | ২,৮৭৮,৪৯৮||align=right| ২,৩৪৫||align=right| ১,২২৮||http://kozhikode.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MA|| [[মল্লপুৰম জিলা|মল্লপুৰম]]|| [[মল্লপুৰম]]|| align="right" | ৩,৬২৯,৬৪০||align=right| ৩,৫৫০||align=right| ১,০২২||http://malappuram.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PL|| [[পালক্কাড় জিলা|পালক্কাড়]]|| [[পালক্কাড়]]|| align="right" | ২,৬১৭,০৭২||align=right| ৪,৪৮০||align=right| ৫৮৪||http://palakkad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PT|| [[পতনমতিট্টা জিলা|পতনমতিট্টা]]|| [[পতনমতিট্টা]]|| align="right" | ১,২৩১,৫৭৭||align=right| ২,৪৬২||align=right| ৫০০||http://pathanamthitta.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | TS|| [[ত্ৰিচ্চুৰ জিলা|ত্ৰিচ্চুৰ]]|| [[ত্ৰিচ্চুৰ]]|| align="right" | ২,৯৭৫,৪৪০||align=right| ৩,০৩২||align=right| ৯৮১||http://thrissur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | TV|| [[তিৰুৱনন্তপুৰম জিলা|তিৰুৱনন্তপুৰম]]|| [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]|| align="right" | ৩,২৩৪,৭০৭||align=right| ২,১৯২||align=right| ১,৪৭৬||http://www.trivandrum.gov.in// {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180315003725/http://www.trivandrum.gov.in// |date=2018-03-15 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | WA|| [[ওৱায়ানাড জিলা|ওৱায়ানাড]]|| [[কলপট্টা]]|| align="right" | ৭৮৬,৬২৭||align=right| ২,১৩১||align=right| ৩৬৯ || http://wayanad.nic.in/ |} ==Madhya Pradesh (MP)== {{see also|Districts of Madhya Pradesh}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''District''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AL|| [[Alirajpur district|Alirajpur]]|| [[Alirajpur]]|| || || |||http://alirajpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | AP|| [[Anuppur district|Anuppur]]|| [[Anuppur]]|| align=right | ৬,৬৭,১৫৫|| align=right | ৩,৭০১|| align=right | ১৮০|| http://anuppur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | AS|| [[Ashok Nagar district|Ashok Nagar]]|| [[Ashok Nagar]]|| align=right | ৬,৮৮,৯৪০|| align=right | ৪,৬৭৩.৯৪|| align=right | ১৪৭||| http://ashoknagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BL|| [[Balaghat district|Balaghat]]|| [[Balaghat]]|| align=right | ১,৪৪৫,৭৬০|| align=right | ৯,২২৯|| align=right | ১৫৭|| http://balaghat.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BR|| [[Barwani district|Barwani]]|| [[Barwani]]|| align=right | ১,০৮১,০৩৯|| align=right | ৫,৪৩২|| align=right | ১৯৯|| http://barwani.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BE|| [[Betul district|Betul]]|| [[Betul, Madhya Pradesh|Betul]]|| align=right | ১,৩৯৪,৪২১|| align=right | ১০,০৪৩|| align=right | ১৩৯|| http://betul.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BD|| [[Bhind district|Bhind]]|| [[Bhind]]|| align=right | ১,৪২৬,৯৫১|| align=right | ৪,৪৫৯|| align=right | ৩২০|| http://bhind.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BP|| [[Bhopal district|Bhopal]]|| [[Bhopal]]|| align=right | ১,৮৩৬,৭৮৪|| align=right | ২,৭৭২|| align=right | ৬৬৩|| http://bhopal.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BU || [[Burhanpur district|Burhanpur]]|| [[Burhanpur, Madhya Pradesh|Burhanpur]]|| || |||| http://burhanpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | CT|| [[Chhatarpur district|Chhatarpur]]|| [[Chhatarpur]]|| align=right | ১,৪৭৪,৬৩৩|| align=right | ৮,৬৮৭|| align=right | ১৭০|| http://chhatarpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | CN|| [[Chhindwara district|Chhindwara]]|| [[Chhindwara]]|| align=right | ১,৮৪৮,৮৮২|| align=right | ১১,৮১৫|| align=right | ১৫৬|| http://chhindwara.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DM|| [[Damoh district|Damoh]]|| [[Damoh]]|| align=right | ১,০৮১,৯০৯|| align=right | ৭,৩০৬|| align=right | ১৪৮|| http://damoh.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DT|| [[Datia district|Datia]]|| [[Datia]]|| align=right | ৬২৭,৮১৮|| align=right | ২,৬৯৪|| align=right | ২৩৩|| http://datia.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DE|| [[Dewas district|Dewas]]|| [[Dewas]]|| align=right | ১,৩০৬,৬১৭|| align=right | ৭,০২০|| align=right | ১৮৬|| http://dewas.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DH|| [[Dhar district|Dhar]]|| [[Dhar]]|| align=right | ১,৭৪০,৫৭৭|| align=right | ৮,১৫৩|| align=right | ২১৩|| http://dhar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DI|| [[Dindori district|Dindori]]|| [[Dindori, Madhya Pradesh|Dindori]]|| align=right | ৫৭৯,৩১২|| align=right | ৭,৪২৭|| align=right | ৭৮|| http://dindori.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GU|| [[Guna district|Guna]]|| [[Guna, India|Guna]]|| align=right | ৯৭৬,৫৯৬|| align=right | ৬,৪৮৫|| || http://guna.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GW|| [[Gwalior district|Gwalior]]|| [[Gwalior]]|| align=right | ১,৬২৯,৮৮১|| align=right | ৫,৪৬৫|| align=right | ২৯৮|| http://gwalior.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HA|| [[Harda district|Harda]]|| [[Harda]]|| align=right | ৪৭৪,১৭৪|| align=right | ৩,৩৩৯|| align=right | ১৪২|| http://harda.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HO|| [[Hoshangabad district|Hoshangabad]]|| [[Hoshangabad]]|| align=right | ১,০৮৫,০১১|| align=right | ৬,৬৯৮|| align=right | ১৬২|| http://hoshangabad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | IN|| [[Indore district|Indore]]|| [[Indore]]|| align=right | ৪,৫৮৫,৩২১|| align=right | ৩,৮৯৮|| align=right | ৬৬৩|| http://www.indore.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190724145904/http://www.indore.nic.in/ |date=2019-07-24 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | JA|| [[Jabalpur district|Jabalpur]]|| [[Jabalpur]]|| align=right | ২,১৬৭,৪৬৯|| align=right | ৫,২১০|| align=right | ৪১৬|| http://jabalpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JH|| [[Jhabua district|Jhabua]]|| [[Jhabua]]|| align=right | ১,৩৯৬,৬৭৭|| align=right | ৬,৭৮২|| align=right | ২০৬|| http://jhabua.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KA|| [[Katni district|Katni]]|| [[Katni]]|| align=right | ১,০৬৩,৬৮৯|| align=right | ৪,৯৪৭|| align=right | ২১৫|| http://katni.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | EN|| [[Khandwa district|Khandwa]] (East Nimar)|| [[Khandwa]]|| align=right | ১,৭০৮,১৭০|| align=right | ১০,৭৭৯|| align=right | ১৫৮|| http://khandwa.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | WN|| [[Khargone district|Khargone]] (West Nimar)|| [[Khargone]]|| align=right | ১,৫২৯,৯৫৪|| align=right | ৮,০১০|| align=right | ১৯১|| http://khargone.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | ML|| [[Mandla district|Mandla]]|| [[Mandla]]|| align=right | ৮৯৩,৯০৮|| align=right | ৫,৮০৫|| align=right | ১৫৪|| http://mandla.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MS|| [[Mandsaur district|Mandsaur]]|| [[Mandsaur]]|| align=right | ১,১৮৩,৩৬৯|| align=right | ৫,৫৩০|| align=right | ২১৪|| http://mandsaur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MO|| [[Morena district|Morena]]|| [[Morena, India|Morena]]|| align=right | ১,৫৮৭,২৬৪|| align=right | ৪,৯৯১|| align=right | ৩১৮|| http://morena.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NA|| [[Narsinghpur district|Narsinghpur]]|| [[Narsinghpur]]|| align=right | ৯৫৭,৩৯৯|| align=right | ৫,১৩৩|| align=right | ১৮৭|| http://narsinghpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NE|| [[Neemuch district|Neemuch]]|| [[Neemuch]]|| align=right | ৭২৫,৪৫৭|| align=right | ৪,২৬৭|| align=right | ১৭০|| http://neemuch.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PA|| [[Panna district|Panna]]|| [[Panna, India|Panna]]|| align=right | ৮৫৪,২৩৫|| align=right | ৭,১৩৫|| align=right | ১২০|| http://panna.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RE|| [[Rewa district|Rewa]]|| [[Rewa, India|Rewa]]|| align=right | ১,৯৭২,৩৩৩|| align=right | ৬,৩১৪|| align=right | ৩১২|| http://rewa.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RG|| [[Rajgarh district|Rajgarh]]|| [[Rajgarh, Madhya Pradesh|Rajgarh]]|| align=right | ১,২৫৩,২৪৬|| align=right | ৬,১৪৩|| align=right | ২০৪|| http://rajgarh.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RL|| [[Ratlam district|Ratlam]]|| [[Ratlam]]|| align=right | ১,২১৪,৫৩৬|| align=right | ৪,৮৬১|| align=right | ২৫০|| http://ratlam.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RS|| [[Raisen district|Raisen]]|| [[Raisen]]|| align=right | ১,১২০,১৫৯|| align=right | ৮,৪৬৬|| align=right | ১৩২|| http://raisen.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SG|| [[Sagar district|Sagar]]|| [[Sagar, Madhya Pradesh|Sagar]]|| align=right | ২,০২১,৭৮৩|| align=right | ১০,২৫২|| align=right | ১৯৭|| http://sagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | ST|| [[Satna district|Satna]]|| [[Satna]]|| align=right | ১,৮৬৮,৬৪৮|| align=right | ৭,৫০২|| align=right | ২৪৯|| http://satna.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SR|| [[Sehore district|Sehore]]|| [[Sehore]]|| align=right | ১০,৭৮,৭৬৯|| align=right | ৬,৫৭৮|| align=right | ১৬৪|| http://sehore.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SO|| [[Seoni district|Seoni]]|| [[Seoni]]|| align=right | ১,১৬৫,৮৯৩|| align=right | ৮,৭৫৮|| align=right | ১৩৩|| http://seoni.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SH|| [[Shahdol district|Shahdol]]|| [[Shahdol]]|| align=right | ১,৫৭২,৭৪৮|| align=right | ৯,৯৫৪|| align=right | ১৫৮|| http://shahdol.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SJ|| [[Shajapur district|Shajapur]]|| [[Shajapur]]|| align=right | ১,২৯০,২৩০|| align=right | ৬,১৯৬|| align=right | ২০৮|| http://shajapur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SP|| [[Sheopur district|Sheopur]]|| [[Sheopur]]|| align=right | ৫৫৯,৭১৫|| align=right | ৬,৫৮৫|| align=right | ৮৫|| http://sheopur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SV|| [[Shivpuri district|Shivpuri]]|| [[Shivpuri]]|| align=right | ১,৪৪০,৬৬৬|| align=right | ১০,২৯০|| align=right | ১৪০|| http://shivpuri.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SI|| [[Sidhi district|Sidhi]]|| [[Sidhi]]|| align=right | ১,৮৩০,৫৫৩|| align=right | ১০,৫২০|| align=right | ১৭৪|| http://sidhi.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SN|| [[Singrauli district|Singrauli]]|| [[Waidhan]]|| align=right | ৯২০,১৬৯ || align=right | ৫,৬৭২ || align=right | ১৬২|| http://singrauli.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | TI|| [[Tikamgarh district|Tikamgarh]]|| [[Tikamgarh]]|| align=right | ১,২০৩,১৬০|| align=right | ৫,০৫৫|| align=right | ২৩৮|| http://tikamgarh.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | UJ|| [[Ujjain district|Ujjain]]|| [[Ujjain]]|| align=right | ১,৭০৯,৮৮৫|| align=right | ৬,০৯১|| align=right | ২৮১|| http://ujjain.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | UM|| [[Umaria district|Umaria]]|| [[Umaria]]|| align=right | ৫১৫,৮৫১|| align=right | ৪,০৬২|| align=right | ১২৭|| http://umaria.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | VI|| [[Vidisha district|Vidisha]]|| [[Vidisha]]|| align=right | ১,২১৪,৭৫৯|| align=right | ৭,৩৬২|| align=right | ১৬৫|| http://vidisha.nic.in/ |} ==Maharashtra (MH)== {{see also|Districts of Maharashtra}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''district''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AH|| [[Ahmednagar district|Ahmednagar]]|| [[Ahmednagar]]|| align=right | ৪,০৮৮,০৭৭|| align=right | ১৭,০৪৮|| align=right | ২৪০ || http://ahmednagar.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | AK|| [[Akola district|Akola]]|| [[Akola district|Akola]]|| align=right | ১,৬২৯,৩০৫|| align=right | ৫,৪২৯|| align=right | ৩০০ || http://akola.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | AM|| [[Amravati district|Amravati]]|| [[Amravati]]|| align=right | ২,৬০৬,০৬৩|| align=right | ১২,২৩৫|| align=right | ২১৩ || http://amravati.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | AU|| [[Aurangabad district, Maharashtra|Aurangabad]]|| [[Aurangabad, Maharashtra|Aurangabad]]|| align=right | ২,৯২০,৫৪৮|| align=right | ১০,১০৭|| align=right | ২৮৯ || http://aurangabad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BH|| [[Bhandara district|Bhandara]]|| [[Bhandara]]|| align=right | ১,১৩৫,৮৩৫|| align=right | ৩,৮৯০|| align=right | ২৯২ || http://bhandara.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BI|| [[Beed district|Beed]]|| [[Beed]]|| align=right | ২,১৫৯,৮৪১|| align=right | ১০,৬৯৩|| align=right | ২০২ || http://beed.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BU|| [[Buldhana district|Buldhana]]|| [[Buldhana]]|| align=right | ২,২২৬,৩২৮|| align=right | ৯,৬৬১|| align=right | ২৩০ || http://buldhana.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | CH|| [[Chandrapur district|Chandrapur]]|| [[Chandrapur]]|| align=right | ২,০৭৭,৯০৯|| align=right | ১১,৪৪৩|| align=right | ১৮২ || http://chanda.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DH|| [[Dhule district|Dhule]]|| [[Dhule]]|| align=right | ১,৭০৮,৯৯৩|| align=right | ৮,০৯৫|| align=right | ২১১ || http://dhule.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GA|| [[Gadchiroli district|Gadchiroli]]|| [[Gadchiroli]]|| align=right | ৯৬৯,৯৬০|| align=right | ১৪,৪১২|| align=right | ৬৭ || http://gadchiroli.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GO|| [[Gondia district|Gondia]]|| [[Gondia]]|| align=right | ১,২০০,১৫১|| align=right | ৫,৪৩১|| align=right | ২২১ || http://gondia.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HI|| [[Hingoli district|Hingoli]]|| [[Hingoli]]|| align=right | ৯৮৬,৭১৭|| align=right | ৪,৫২৬|| align=right | ২১৮ || http://hingoli.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JG|| [[Jalgaon district|Jalgaon]]|| [[Jalgaon]]|| align=right | ৩,৬৭৯,৯৩৬|| align=right | ১১,৭৬৫|| align=right | ৩১৩ || http://jalgaon.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JN|| [[Jalna district|Jalna]]|| [[Jalna, Maharashtra|Jalna]]|| align=right | ১,৬১২,৩৫৭|| align=right | ৭,৭১৮|| align=right | ২০৯ || http://jalna.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KO|| [[Kolhapur district|Kolhapur]]|| [[Kolhapur]]|| align=right | ৩,৫১৫,৪১৩|| align=right | ৭,৬৮৫|| align=right | ৪৫৭ || http://kolhapur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | LA|| [[Latur district|Latur]]|| [[Latur]]|| align=right | ২,০৭৮,২৩৭|| align=right | ৭,১৫৭|| align=right | ২৯০ || http://latur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MC|| [[Mumbai City]]|| &mdash; || align=right | ৩,৩২৬,৮৩৭|| align=right | ৬৯|| align=right | ৪৮,২১৫ || http://mumbaicity.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MU|| [[Mumbai Suburban district|Mumbai suburban]]|| [[Bandra]] (East)|| align=right | ৮,৫৮৭,৫৬১|| align=right | ৫৩৪|| align=right | ১৬,০৮২ || http://mumbaisuburban.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NB|| [[Nandurbar district|Nandurbar]]|| [[Nandurbar]]|| align=right | ১,৩০৯,১৩৫|| align=right | ৫,০৫৫|| align=right | ২৫৯ || http://nandurbar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | ND|| [[Nanded district|Nanded]]|| [[Nanded]]|| align=right | ২,৮৬৮,১৫৮|| align=right | ১০,৫২৮|| align=right | ২৭২ || http://nanded.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NG|| [[Nagpur district|Nagpur]]|| [[Nagpur]]|| align=right | ৪,০৫১,৪৪৪|| align=right | ৯,৮৯২|| align=right | ৪১০ || http://nagpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NS|| [[Nashik district|Nashik]]|| [[Nashik]]|| align=right | ৪,৯৮৭,৯২৩|| align=right | ১৫,৫৩৯|| align=right | ৩২১ || http://nashik.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | OS|| [[Osmanabad district|Osmanabad]]|| [[Osmanabad]]|| align=right | ১,৪৭২,২৫৬|| align=right | ৭,৫৬৯|| align=right | ১৯৫ || http://osmanabad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PA|| [[Parbhani district|Parbhani]]|| [[Parbhani]]|| align=right | ১,৪৯১,১০৯|| align=right | ৬,৫১১|| align=right | ২২৯ || http://parbhani.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PU|| [[Pune district|Pune]]|| [[Pune]]|| align=right | ৭,২২৪,২২৪|| align=right | ১৫,৬৪৩|| align=right | ৪৬২ || http://pune.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RG|| [[Raigad district|Raigad]]|| [[Alibag]]|| align=right | ২,২০৫,৯৭২|| align=right | ৭,১৫২|| align=right | ৩০৮ || http://raigad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RT|| [[Ratnagiri district|Ratnagiri]]|| [[Ratnagiri]]|| align=right | ১,৬৯৬,৪৮২|| align=right | ৮,২০৮|| align=right | ২০৭ || http://ratnagiri.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SI|| [[Sindhudurg district|Sindhudurg]]|| [[Oros]]|| align=right | ৮৬১,৬৭২|| align=right | ৫,২০৭|| align=right | ১৬৫ || http://sindhudurg.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SN|| [[Sangli district|Sangli]]|| [[Sangli]]|| align=right | ২,৫৮১,৮৩৫|| align=right | ৮,৫৭২|| align=right | ৩০১ || http://sangli.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SO|| [[Solapur district|Solapur]]|| [[Solapur]]|| align=right | ৩,৮৫৫,৩৮৩|| align=right | ১৪,৮৯৫|| align=right | ২৫৯ || http://solapur.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | ST|| [[Satara district|Satara]]|| [[Satara (city)|Satara]]|| align=right | ২,৭৯৬,৯০৬|| align=right | ১০,৪৭৫|| align=right | ২৬৭ || http://satara.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201113130255/http://satara.gov.in/ |date=2020-11-13 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | TH|| [[Thane district|Thane]]|| [[Thane]]|| align=right | ৮,১২৮,৮৩৩|| align=right | ৯,৫৫৮|| align=right | ৮৫০ || http://thane.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | WR|| [[Wardha district|Wardha]]|| [[Wardha]]|| align=right | ১,২৩০,৬৪০|| align=right | ৬,৩০৯|| align=right | ১৯৫ || http://wardha.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | WS|| [[Washim district|Washim]]|| [[Washim]]|| align=right | ১,০১৯,৭২৫|| align=right | ৫,১৫৫|| align=right | ১৯৮ || http://washim.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | YA|| [[Yavatmal district|Yavatmal]]|| [[Yavatmal]]|| align=right | ২,৪৬০,৪৮২|| align=right | ১৩,৫৮২|| align=right | ১৮১ || http://yavatmal.nic.in/ |} ==মণিপুৰ (MN)== {{see also|মণিপুৰৰ জিলাসমূহ}} {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=70% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | '''সংকেত''' | '''জিলা''' | '''সদৰ''' | '''জনসংখ্যা'''<br />(২০১১)<ref>{{cite web |url = http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/Manipur/statement1.xls |format=XLS |title = Ranking of Districts by Population Size, 2001 and 2011 |publisher = The Registrar General & Census Commissioner, India, New Delhi-110011 |date = 2010 - 2011 |accessdate = 2011-09-18 }}</ref> | '''মাটিকালি'''<br />(বৰ্গ কিমি) | '''জনঘনত্ব'''<br />(প্ৰতি বৰ্গ কিমি) | '''ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F4F9FF | BI|| [[বিষ্ণুপুৰ জিলা|বিষ্ণুপুৰ]]|| [[বিষ্ণুপুৰ, মণিপুৰ|বিষ্ণুপুৰ]]|| 240,363|| 496|| 415||[http://ukhrul.nic.in/ ukhrul.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | CC|| [[চুড়াচান্দপুৰ জিলা|চুড়াচান্দপুৰ]]|| [[চুড়াচান্দপুৰ]]|| 271.274|| 4,574|| 50||[http://churachandpur.nic.in/ churachandpur.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | CD|| [[চান্দেল জিলা|চান্দেল]]|| [[চান্দেল]]|| 144,028|| 3,317|| 37||[http://chandel.nic.in/ chandel.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | EI|| [[পূব ইম্ফল জিলা|পূব ইম্ফল]]|| [[পৰম্পত]]|| 452,661|| 710|| 555|| [http://imphaleast.nic.in/ imphaleast.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | SE|| [[সেনাপতি জিলা|সেনাপতি]]|| [[সেনাপতি, মণিপুৰ|সেনাপতি]]|| 354,772|| 3,269|| 116||[http://Senapati.nic.in/ Senapati.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | TA|| [[তামেংলং জিলা|তামেংলং]]|| [[তামেংলং]]|| 140,143|| 4,391|| 25||[http://tamenglong.nic.in/ tamenglong.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | TH|| [[থৌবাল জিলা|থৌবাল]]|| [[থৌবাল]]|| 420,517|| 514|| 713||[http://thoubal.nic.in/ thoubal.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | UK|| [[উখৰুল জিলা|উখৰুল]]|| [[উখৰুল]]|| 183,115|| 4,547|| 31||[http://ukhrul.nic.in/ ukhrul.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | WI|| [[পশ্চিম ইম্ফল জিলা|পশ্চিম ইম্ফল]]|| [[লম্ফেলপাত]]|| 514,683|| 519|| 847|| [http://imphalwest.nic.in/ imphalwest.nic.in] |} ==মেঘালয় (ML)== {{see also|মেঘালয়ৰ জিলাসমূহ}} {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=98% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | width="9%" | '''ক'ড''' | width="18%" | '''জিলা''' | width="18%" | '''সদৰ''' | width="9%" | '''জনসংখ্যা (২০০১)''' | width="9%" | '''মাটিকালি (বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="9%" | '''ঘনত্ব (/বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="19%" | '''চৰকাৰী ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | EG || পূব গাৰো পাৰ্বত্য <br> {{enwiki|East Garo Hills}} || [[:en:Williamnagar|ৱিলিয়ামনগৰ]] || ২৪৭,৫৫৫ || ২,৬০৩ || ৯৫ || [http://www.eastgarohills.nic.in/ www.eastgarohills.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140516184808/http://eastgarohills.nic.in/ |date=2014-05-16 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | EK || পূব খাচী পাৰ্বত্য <br> {{enwiki|East Khasi Hills}} || [[শ্বিলং]] <br> {{enwiki|Shillong}} || ৬৬০,৯৯৪ || ২,৭৫২ || ২৪০ || [http://www.eastkhasihills.gov.in/ www.eastkhasihills.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140301234633/http://eastkhasihills.gov.in/ |date=2014-03-01 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | JH || জয়ন্তীয়া পাৰ্বত্য <br> {{enwiki|Jaintia Hills}} || [[:en:Jowai|জ’ৱাই]] || ২৯৫,৬৯২ || ৩,৮১৯ || ৭৭ || [http://www.jaintia.nic.in/ www.jaintia.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140104230053/http://jaintia.nic.in/ |date=2014-01-04 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | RB || ৰি ভৈ <br> {{enwiki|Ri-Bhoi}} || [[:en:Nongpoh|নংপ’হ]] || ১৯২,৭৯৫ || ২,৩৭৮ || ৮১ || [http://www.ribhoi.gov.in/ www.ribhoi.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140109000835/http://ribhoi.gov.in/ |date=2014-01-09 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SG || দক্ষিণ গাৰো পাৰ্বত্য <br> {{enwiki|South Garo Hills}} || [[:en:Baghmara, India|বাঘমৰা]] || ৯৯,১০৫ || ১,৮৫০ || ৫৪ || [http://www.southgarohills.gov.in/ www.southgarohills.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140307180156/http://southgarohills.gov.in/ |date=2014-03-07 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | WG || পশ্চিম গাৰো পাৰ্বত্য <br> {{enwiki|West Garo Hills}} || [[তুৰা]] <br> ([[:en:Tura, India|Tura]]) || ৫১৫,৮১৩ || ৩,৭১৪ || ১৩৯ || [http://www.westgarohills.gov.in/ www.westgarohills.gov.in] |- bgcolor=#F৪F৯FF | WK || পশ্চিম খাচী পাৰ্বত্য <br> {{enwiki|West Khasi Hills}} || [[:en:Nongstoin|নংষ্ট’ইন]] || ২৯৪,১১৫ || ৫,২৪৭ || ৫৬ || [http://www.westkhasihills.gov.in/ www.westkhasihills.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140301231655/http://westkhasihills.gov.in/ |date=2014-03-01 }} |} ==মিজোৰাম (MZ)== {{see also|মিজোৰামৰ জিলাসমূহ}} {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=98% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | width="9%" | '''ক'ড''' | width="18%" | '''জিলা''' | width="18%" | '''সদৰ''' | width="9%" | '''জনসংখ্যা (২০০১)''' | width="9%" | '''মাটিকালি (বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="9%" | '''ঘনত্ব (/বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="19%" | '''চৰকাৰী ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AI || [[:en:Aizawl district|আইজল]] || [[আইজল]] <br> {{enwiki|Aizawl}} || ৩৩৯,৮১২ || ৩,৫৭৭ || ৯৫ || [http://www.aizawl.nic.in/ www.aizawl.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161001160625/http://aizawl.nic.in/ |date=2016-10-01 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | CH || [[:en:Champhai district|চাম্ফাই]] || চাম্ফাই <br> {{enwiki|Champhai}} || ১০১,৩৮৯ || ৩,১৬৮ || ৩২ || [http://www.champhai.nic.in/ www.champhai.nic.in] |- bgcolor=#F৪F৯FF | KO || [[:en:Kolasib district|কোলাশিব]] || কোলাশিৱ <br> {{enwiki|Kolasib}} || ৬০,৯৭৭ || ১,৩৮৬ || ৪৪ || [http://www.kolasib.nic.in/ www.kolasib.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130523011139/http://kolasib.nic.in/ |date=2013-05-23 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | LA || [[:en:Lawngtlai district|Lawngtlai]] || [[:en:Lawngtlai|Lawngtlai]] || ৭৩,০৫০ || ২,৫১৯ || ২৯ || [http://www.lawngtlai.nic.in/ www.lawngtlai.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130518024946/http://lawngtlai.nic.in/ |date=2013-05-18 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | LU || [[:en:Lunglei district|লুংলে]] || [[:en:Lunglei|লুংলে]] || ১৩৭,১৫৫ || ৪,৫৭২ || ৩০ || [http://www.lunglei.nic.in/ www.lunglei.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140516190820/http://lunglei.nic.in/ |date=2014-05-16 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | MA || [[:en:Mamit district|মামিত]] || [[:en:Mamit|মামিত]] || ৬২,৩১৩ || ২,৯৬৭ || ২১ || [http://www.mamit.nic.in/ www.mamit.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140516190624/http://mamit.nic.in/ |date=2014-05-16 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SA || [[:en:Saiha district|চাইহা]] || [[:en:Saiha|চাইহা]] || ৬০,৮২৩ || ১,৪১৪ || ৪৩ || [http://www.saiha.nic.in/ www.saiha.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180624155330/http://saiha.nic.in/ |date=2018-06-24 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SE || [[:en:Serchhip district|Serchhip]] || [[:en: Serchhip|Serchhip]] || ৫৫,৫৩৯ || ১,৪২৪ || ৩৯ ||[http://www.serchhip.nic.in/ www.serchhip.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140302004754/http://serchhip.nic.in/ |date=2014-03-02 }} |} ==নাগালেণ্ড (NL)== {{see also|নাগালেণ্ডৰ জিলাসমূহ}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''District''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | DI|| [[ডিমাপুৰ জিলা]]|| [[ডিমাপুৰ]]|| align=right | ৩০৮,৩৮২|| align=right | ৯২৬|| align=right | ৩৩৩||http://dimapur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KO|| [[ক’হিমা জিলা]]|| [[ক’হিমা]]|| align=right | ৩১৪,৩৬৬|| align=right | ৩,১১৩|| align=right | ১০১||http://kohima.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MK|| [[মোককচাং জিলা]]|| [[মোককচাং]]|| align=right | ২২৭,২৩০|| align=right | ১,৬১৫|| align=right | ১৪১||http://mokokchung.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MN|| [[মন জিলা]]|| [[মন]]|| align=right | ২৫৯,৬০৪|| align=right | ১,৭৮৬|| align=right | ১৪৫||http://mon.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PH|| [[ফেক জিলা]]|| [[ফেক]]|| align=right | ১৪৮,২৪৬|| align=right | ২,০২৬|| align=right | ৭৩||http://phek.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | TU|| [[টুৱেনচাং জিলা]]|| [[টুৱেনচাং]]|| align=right | ৪১৪,৮০১|| align=right | ৪,২২৮|| align=right | ৯৮||http://tuensang.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | WO|| [[ৱখা জিলা]]|| [[ৱখা]]|| align=right | ১৬১,০৯৮|| align=right | ১,৬২৮|| align=right | ৯৯||http://wokha.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | ZU|| [[জুন্থেব’ট’ জিলা]]|| [[জুনহেব'ট']]|| align=right | ১৫৪,৯০৯|| align=right | ১,২৫৫|| align=right | ১২৩||http://zunheboto.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF |} ==Orissa (OR)== {{See also|Districts of Orissa}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''District''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AN|| [[Angul district|Angul]]|| [[Angul]]|| align=right | ১,১৩৯,৩৪১|| align=right | ৬,৩৪৭|| align=right | ১৮০|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | BD|| [[Boudh district|Boudh]] (Bauda)|| [[Boudh]]|| align=right | ৩৭৩,০৩৮|| align=right | ৪,২৮৯|| align=right | ৮৭|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | BH|| [[Bhadrak district|Bhadrak]]|| [[Bhadrak]]|| align=right | ১,৩৩২,২৪৯|| align=right | ২,৭৮৮|| align=right | ৪৭৮|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | BL|| [[Balangir district|Balangir]] || [[Balangir]]|| align=right | ১,৩৩৫,৭৬০|| align=right | ৬,৫৫২|| align=right | ২০৪|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | BR|| [[Bargarh district|Bargarh]] (Baragarh)|| [[Bargarh]]|| align=right | ১,৩৪৫,৬০১|| align=right | ৫,৮৩২|| align=right | ২৩১|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | BW|| [[Balasore district|Balasore]] || [[Balasore]]|| align=right | ২,০২৩,০৫৬|| align=right | ৩,৭০৬|| align=right | ৫৪৬|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | CU|| [[Cuttack district|Cuttack]]|| [[Cuttack]]|| align=right | ২,৩৪০,৬৮৬|| align=right | ৩,৯১৫|| align=right | ৫৯৮|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | DE|| [[Debagarh district|Debagarh]] (Deogarh)|| [[Debagarh]]|| align=right | ২৭৪,০৯৫|| align=right | ২,৭৮১|| align=right | ৯৯|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | DH|| [[Dhenkanal district|Dhenkanal]]|| [[Dhenkanal, India|Dhenkanal]]|| align=right | ১,০৬৫,৯৮৩|| align=right | ৪,৫৯৭|| align=right | ২৩২|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | GN|| [[Ganjam]]|| [[Chhatrapur]]|| align=right | ৩,১৩৬,৯৩৭|| align=right | ৮,০৩৩|| align=right | ৩৯১|| http://ganjam.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GP|| [[Gajapati district|Gajapati]]|| [[Paralakhemundi]]|| align=right | ৫১৮,৪৪৮|| align=right | ৩,০৫৬|| align=right | ১৭০|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | JH|| [[Jharsuguda district|Jharsuguda]]|| [[Jharsuguda]]|| align=right | ৫০৯,০৫৬|| align=right | ২,২০২|| align=right | ২৩১|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | JP|| [[Jajpur district|Jajpur]] || [[Panikoili]]|| align=right | ১,৬২২,৮৬৮|| align=right | ২,৮৮৫|| align=right | ৫৬৩|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | JS|| [[Jagatsinghpur district|Jagatsinghpur]]|| [[Jagatsinghpur]]|| align=right | ১,০৫৬,৫৫৬|| align=right | ১,৭৫৯|| align=right | ৬০১|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | KH|| [[Khordha district|Khordha]]|| [[Bhubaneswar]]|| align=right | ১,৮৭৪,৪০৫|| align=right | ২,৮৮৮|| align=right | ৬৪৯|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | KJ|| [[Kendujhar district|Kendujhar]] (Keonjhar)|| [[Kendujhar]]|| align=right | ১,৫৬১,৫২১|| align=right | ৮,৩৩৬|| align=right | ১৮৭|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | KL|| [[Kalahandi district|Kalahandi]]|| [[Bhawanipatna]]|| align=right | ১,৩৩৪,৩৭২|| align=right | ৮,১৯৭|| align=right | ১৬৩|| http://kalahandi.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KN|| [[Kandhamal district|Kandhamal]]|| [[Phulbani]]|| align=right | ৬৪৭,৯১২|| align=right | ৬,০০৪|| align=right | ১০৮|| http://kandhamal.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KO|| [[Koraput district|Koraput]]|| [[Koraput]]|| align=right | ১,১৭৭,৯৫৪|| align=right | ৮,৫৩৪|| align=right | ১৩৮|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | KP|| [[Kendrapara district|Kendrapara]]|| [[Kendrapara]]|| align=right | ১,৩০১,৮৫৬|| align=right | ২,৫৪৬|| align=right | ৫১১|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | ML|| [[Malkangiri district|Malkangiri]]|| [[Malkangiri]]|| align=right | ৪৮০,২৩২|| align=right | ৬,১১৫|| align=right | ৭৯|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | MY|| [[Mayurbhanj district|Mayurbhanj]]|| [[Baripada]]|| align=right | ২,২২১,৭৮২|| align=right | ১০,৪১৮|| align=right | ২১৩|| http://mayurbhanj.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NB|| [[Nabarangpur district|Nabarangpur]]|| [[Nabarangpur]]|| align=right | ১,০১৮,১৭১|| align=right | ৫,১৩৫|| align=right | ১৯৮|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | NU|| [[Nuapada district|Nuapada]]|| [[Nuapada]]|| align=right | ৫৩০,৫২৪|| align=right | ৩,৪০৮|| align=right | ১৫৬|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | NY|| [[Nayagarh district|Nayagarh]]|| [[Nayagarh]]|| align=right | ৮৬৩,৯৩৪|| align=right | ৩,৯৫৪|| align=right | ২১৮|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | PU|| [[Puri district|Puri]]|| [[Puri]]|| align=right | ১,৪৯৮,৬০৪|| align=right | ৩,০৫৫|| align=right | ৪৯১|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | RA|| [[Rayagada district|Rayagada]]|| [[Rayagada]]|| align=right | ৮২৩,০১৯|| align=right | ৭,৫৮৫|| align=right | ১০৯|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | SA|| [[Sambalpur district|Sambalpur]]|| [[Sambalpur]]|| align=right | ৯২৮,৮৮৯|| align=right | ৬,৭০২|| align=right | ১৩৯|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | SO|| [[Subarnapur district|Subarnapur]] (Sonepur)|| [[Sonepur|Subarnapur]]|| align=right | ৫৪০,৬৫৯|| align=right | ২,২৮৪|| align=right | ২৩৭|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | SU|| [[Sundergarh district|Sundergarh]] || [[Sundergarh]]|| align=right | ১,৮২৯,৪১২|| align=right | ৯,৯৪২|| align=right | ১৮৪|| http://sundergarh.nic.in/ |} ==পুডুচেৰী (PY)== {{see also|Districts of Pondicherry}} {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=98% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | width="9%" | '''ক'ড''' | width="18%" | '''জিলা''' | width="18%" | '''সদৰ''' | width="9%" | '''জনসংখ্যা (২০০১)''' | width="9%" | '''মাটিকালি (বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="9%" | '''ঘনত্ব (/বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="19%" | '''চৰকাৰী ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F4F9FF | KA|| [[কৰাইকল জিলা|কৰাইকল]]|| [[কৰাইকল]] || align=right | ১৭০,৬৪০|| align=right | ১৬০|| align=right | ১,০৬৭||http://Karaikal.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MA|| [[মাহে জিলা|মাহে]]|| [[মাহে, ভাৰত|মাহে]] || align=right | ৩৬,৮২৩|| align=right | ৯|| align=right | ৪,০৯১||http://mahe.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PO|| [[পণ্ডিচেৰী জিলা|পণ্ডিচেৰী]]|| [[পণ্ডিচেৰী]] || align=right | ৭৩৫,০০৪|| align=right | ২৯৩|| align=right | ২,৫০৯||http://puducherry.nic.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | YA|| [[য়নাম জিলা|য়নাম]]|| [[য়নাম, পণ্ডিচেৰী|য়নাম]] || align=right | ৩১,৩৬২|| align=right | ৩০|| align=right | ১,০৪৫||http://yanam.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050130000201/http://yanam.nic.in/ |date=2005-01-30 }} |} ==Punjab (PB)== {{see also|Districts of Punjab (India)}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''District''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AM|| [[Amritsar district|Amritsar]]|| [[Amritsar]]|| align=right | ৩,০৭৪,২০৭|| align=right | ৫,০৭৫|| align=right | ৬০৬|| http://amritsar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BNL|| [[Barnala district|Barnala]]|| [[Barnala]]|| || || || |- bgcolor=#F৪F৯FF | BA|| [[Bathinda district|Bathinda]]|| [[Bathinda]]|| align=right | ১,১৮১,২৩৬|| align=right | ৩,৩৭৭|| align=right | ৩৫০|| http://bathinda.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | FI|| [[Firozpur district|Firozpur]]|| [[Firozpur]]|| align=right | ১,৭৪৪,৭৫৩|| align=right | ৫,৮৬৫|| align=right | ২৯৭|| http://ferozepur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | FR|| [[Faridkot district|Faridkot]]|| [[Faridkot, Punjab|Faridkot]]|| align=right | ৫৫২,৪৬৬|| align=right | ১,৪৭২|| align=right | ৩৭৫|| http://faridkot.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | FT|| [[Fatehgarh Sahib district|Fatehgarh Sahib]]|| [[Fatehgarh Sahib]]|| align=right | ৫৩৯,৭৫১|| align=right | ১,১৮০|| align=right | ৪৫৭|| http://fatehgarhsahib.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | FA|| [[Fazilka district|Fazilka]]|| [[Fazilka]]|| align=right | ১,৯৯৮,৪৬৪|| align=right | ৫,০২১|| align=right | ৩৯৮|| http://fazilka.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GU|| [[Gurdaspur district|Gurdaspur]]|| [[Gurdaspur]]|| align=right | ২,০৯৬,৮৮৯|| align=right | ৩,৫৭০|| align=right | ৫৮৭|| http://gurdaspur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HO|| [[Hoshiarpur district|Hoshiarpur]]|| [[Hoshiarpur]]|| align=right | ১,৪৭৮,০৪৫|| align=right | ৩,৩১০|| align=right | ৪৪৭|| http://hoshiarpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JA|| [[Jalandhar district|Jalandhar]]|| [[Jalandhar]]|| align=right | ১,৯৫৩,৫০৮|| align=right | ২,৬৫৮|| align=right | ৭৩৫|| http://jalandhar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KA|| [[Kapurthala district|Kapurthala]]|| [[Kapurthala]]|| align=right | ৭৫২,২৮৭|| align=right | ১,৬৪৬|| align=right | ৪৫৭|| http://kapurthala.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819073139/http://kapurthala.nic.in/ |date=2010-08-19 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | LU|| [[Ludhiana district|Ludhiana]]|| [[Ludhiana]]|| align=right | ৩,০৩০,৩৫২|| align=right | ৩,৭৪৪|| align=right | ৮০৯|| http://ludhiana.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MA|| [[Mansa district, India|Mansa]]|| [[Mansa, Punjab|Mansa]]|| align=right | ৬৮৮,৬৩০|| align=right | ২,১৭৪|| align=right | ৩১৭|| http://mansa.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MO|| [[Moga district|Moga]]|| [[Moga, Punjab|Moga]]|| align=right | ৮৮৬,৩১৩|| align=right | ১,৬৭২|| align=right | ৫৩০|| http://moga.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MU|| [[Sri Muktsar Sahib district|Sri Muktsar Sahib]]|| [[Sri Muktsar Sahib]]|| align=right | ৭৭৬,৭০২|| align=right | ২,৫৯৬|| align=right | ২৯৯|| http://muktsar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PA|| [[Pathankot district|Pathankot]]|| [[Pathankot]]|| align=right | ১,৯৯৮,৪৬৪|| align=right | ৫,০২১|| align=right | ৩৯৮|| http://Pathankot.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PA|| [[Patiala district|Patiala]]|| [[Patiala]]|| align=right | ১,৮৩৯,০৫৬|| align=right | ৩,৬২৭|| align=right | ৫০৭|| http://patiala.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RU|| [[Rupnagar district|Rupnagar]]|| [[Rupnagar]]|| align=right | ১,১১০,০০০|| align=right | ১,১১৭|| align=right | ৫২৪|| http://rupnagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SAS|| [[Mohali district|Sahibzada Ajit Singh Nagar (Mohali)]]|| [[Mohali|Sahibzada Ajit Singh Nagar (Mohali)]]|| || || || |- bgcolor=#F৪F৯FF | SA|| [[Sangrur district|Sangrur]]|| [[Sangrur]]|| align=right | ১,৯৯৮,৪৬৪|| align=right | ৫,০২১|| align=right | ৩৯৮|| http://sangrur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | || [[Shahid Bhagat Singh Nagar district|Shahid Bhagat Singh Nagar]]|| [[Nawanshahr]]|| align=right | ৫৮৬,৬৩৭|| align=right | ১,২৫৮|| align=right | ৪৬৬ || http://nawanshahr.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | TT|| [[Tarn Taran district|Tarn Taran]]|| [[Tarn Taran Sahib]]|| || || || |} ==Rajasthan (RJ)== {{see also|Districts of Rajasthan}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''District''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AJ|| [[Ajmer district|Ajmer]]|| [[Ajmer]]|| align=right | ২,১৮০,৫২৬|| align=right | ৮,৪৮১|| align=right | ২৫৭||http://ajmer.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150209203540/http://ajmer.nic.in/ |date=2015-02-09 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | AL|| [[Alwar district|Alwar]]|| [[Alwar]]|| align=right | ২,৯৯০,৮৬২|| align=right | ৮,৩৮০|| align=right | ৩৫৭||http://alwar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120803030422/http://alwar.nic.in/ |date=2012-08-03 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BI|| [[Bikaner district|Bikaner]]|| [[Bikaner]]|| align=right | ১,৬৭৩,৫৬২|| align=right | ২৭,২৪৪|| align=right | ৬১||http://bikaner.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BM|| [[Barmer district|Barmer]]|| [[Barmer, Rajasthan|Barmer]]|| align=right | ১,৯৬৩,৭৫৮|| align=right | ২৮,৩৮৭|| align=right | ৬৯||http://barmer.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141218154347/http://barmer.nic.in/ |date=2014-12-18 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BN|| [[Banswara district|Banswara]]|| [[Banswara]]|| align=right | ১,৫০০,৪২০|| align=right | ৫,০৩৭|| align=right | ২৯৮||http://banswara.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150112210213/http://banswara.nic.in/ |date=2015-01-12 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BP|| [[Bharatpur district|Bharatpur]]|| [[Bharatpur, India|Bharatpur]]|| align=right | ২,০৯৮,৩২৩|| align=right | ৫,০৬৬|| align=right | ৪১৪||http://bharatpur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130512184953/http://bharatpur.nic.in/ |date=2013-05-12 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BR|| [[Baran district|Baran]]|| [[Baran, Rajasthan|Baran]]|| align=right | ১,০২২,৫৬৮|| align=right | ৬,৯৫৫|| align=right | ১৪৭||http://Baran.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090425203918/http://baran.nic.in/ |date=2009-04-25 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BU|| [[Bundi district|Bundi]]|| [[Bundi]]|| align=right | ৯৬১,২৬৯|| align=right | ৫,৫৫০|| align=right | ১৭৩||http://bundi.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090501203724/http://bundi.nic.in/ |date=2009-05-01 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BW|| [[Bhilwara district|Bhilwara]]|| [[Bhilwara]]|| align=right | ২,০০৯,৫১৬|| align=right | ১০,৪৫৫|| align=right | ১৯২||http://bhilwara.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090508053201/http://bhilwara.nic.in/ |date=2009-05-08 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | CR|| [[Churu district|Churu]]|| [[Churu]]|| align=right | ১,৯২২,৯০৮|| align=right | ১৬,৮৩০|| align=right | ১১৪||http://churu.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120206042050/http://churu.nic.in/ |date=2012-02-06 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | CT|| [[Chittorgarh district|Chittorgarh]]|| [[Chittorgarh]]|| align=right | ১,৮০২,৬৫৬|| align=right | ১০,৮৫৬|| align=right | ১৬৬||http://chittorgarh.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090409231429/http://chittorgarh.nic.in/ |date=2009-04-09 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | DA|| [[Dausa district|Dausa]]|| [[Dausa]]|| align=right | ১,৩১৬,৭৯০|| align=right | ৩,৪২৯|| align=right | ৩৮৪||http://dausa.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080131224345/http://dausa.nic.in/ |date=2008-01-31 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | DH|| [[Dholpur district|Dholpur]]|| [[Dholpur]]|| align=right | ৯৮২,৮১৫|| align=right | ৩,০৮৪|| align=right | ৩১৯||http://dholpur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050829124718/http://dholpur.nic.in/ |date=2005-08-29 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | DU|| [[Dungarpur district|Dungapur]]|| [[Dungarpur]]|| align=right | ১,১০৭,০৩৭|| align=right | ৩,৭৭০|| align=right | ২৯৪||http://dungapur.nic.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | GA|| [[Ganganagar district|Ganganagar]]|| [[Ganganagar]]|| align=right | ১,৭৮৮,৪৮৭|| align=right | ৭,৯৮৪|| align=right | ২২৪||http://ganganagar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120119115934/http://ganganagar.nic.in/ |date=2012-01-19 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | HA|| [[Hanumangarh district|Hanumangarh]]|| [[Hanumangarh]]|| align=right | ১,৫১৭,৩৯০|| align=right | ১২,৬৪৫|| align=right | ১২০||http://hanumangarh.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090429195052/http://hanumangarh.nic.in/ |date=2009-04-29 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | JJ|| [[Jhunjhunu district|Jhunjhunu]]|| [[Jhunjhunu]]|| align=right | ১,৯১৩,০৯৯|| align=right | ৫,৯২৮|| align=right | ৩২৩||http://jhunjhunu.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120223160948/http://jhunjhunu.nic.in/ |date=2012-02-23 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | JL|| [[Jalore district|Jalore]]|| [[Jalore]]|| align=right | ১,৪৪৮,৪৮৬|| align=right | ১০,৬৪০|| align=right | ১৩৬||http://jalore.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111007100206/http://jalore.nic.in/ |date=2011-10-07 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | JO|| [[Jodhpur district|Jodhpur]]|| [[Jodhpur]]|| align=right | ২,৮৮০,৭৭৭|| align=right | ২২,৮৫০|| align=right | ১২৬||http://jodhpur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130523045929/http://jodhpur.nic.in/ |date=2013-05-23 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | JP|| [[Jaipur district|Jaipur]]|| [[Jaipur]]|| align=right | ৫,২৫২,৩৮৮|| align=right | ১১,১৫২|| align=right | ৪৭১||http://jaipur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051105100942/http://jaipur.nic.in/ |date=2005-11-05 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | JS|| [[Jaisalmer district|Jaisalmer]]|| [[Jaisalmer]]|| align=right | ৫০৭,৯৯৯|| align=right | ৩৮,৪০১|| align=right | ১৩||http://jaisalmer.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090409231232/http://jaisalmer.nic.in/ |date=2009-04-09 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | JW|| [[Jhalawar district|Jhalawar]]|| [[Jhalawar]]|| align=right | ১,১৮০,৩৪২|| align=right | ৬,২১৯|| align=right | ১৯০||http://jhalawar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090410052547/http://www.jhalawar.nic.in/ |date=2009-04-10 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | KA|| [[Karauli district|Karauli]]|| [[Karauli]]|| align=right | ১,২০৫,৬৩১|| align=right | ৫,৫৩০|| align=right | ২১৮||http://karauli.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090410052542/http://www.karauli.nic.in/ |date=2009-04-10 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | KO|| [[Kota district|Kota]]|| [[Kota, Rajasthan|Kota]]|| align=right | ১,৫৬৮,৫৮০|| align=right | ৫,৪৪৬|| align=right | ২৮৮||http://kota.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090504121015/http://kota.nic.in/ |date=2009-05-04 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | NA|| [[Nagaur district|Nagaur]]|| [[Nagaur]]|| align=right | ২,৭৭৩,৮৯৪|| align=right | ১৭,৭১৮|| align=right | ১৫৭||http://nagaur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071203231308/http://www.nagaur.nic.in/ |date=2007-12-03 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | PA|| [[Pali district|Pali]]|| [[Pali, Rajasthan|Pali]]|| align=right | ১,৮১৯,২০১|| align=right | ১২,৩৮৭|| align=right | ১৪৭||http://pali.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150112215332/http://pali.nic.in/ |date=2015-01-12 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | PG|| [[Pratapgarh district (Rajasthan)|Pratapgarh]]|| [[Pratapgarh, Rajasthan|Pratapgarh]]|| align=right | ১,৭৫,৮৬৭ || align=right | ৬৪২ || align=right | ২৭৪ ||http://pratapgarh.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RA|| [[Rajsamand district|Rajsamand]]|| [[Rajsamand]]|| align=right | ৯৮৬,২৬৯|| align=right | ৩,৮৫৩|| align=right | ২৫৬||http://rajsamand.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070205060304/http://rajsamand.nic.in/ |date=2007-02-05 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SK|| [[Sikar district|Sikar]]|| [[Sikar]]|| align=right | ২,২৮৭,২২৯|| align=right | ৭,৭৩২|| align=right | ২৯৬||http://sikar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120223201444/http://sikar.nic.in/ |date=2012-02-23 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SM|| [[Sawai Madhopur district|Sawai Madhopur]]|| [[Sawai Madhopur]]|| align=right | ১,১১৬,০৩১|| align=right | ৪,৫০০|| align=right | ২৪৮||http://sawaimadhopur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130520123107/http://sawaimadhopur.nic.in/ |date=2013-05-20 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SR|| [[Sirohi district|Sirohi]]|| [[Sirohi]]|| align=right | ৮৫০,৭৫৬|| align=right | ৫,১৩৬|| align=right | ১৬৬||http://sirohi.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130401082647/http://sirohi.nic.in/ |date=2013-04-01 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | TO|| [[Tonk district|Tonk]]|| [[Tonk, India|Tonk]]|| align=right | ১,২১১,৩৪৩|| align=right | ৭,১৯৪|| align=right | ১৬৮||http://tonk.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090410052537/http://www.tonk.nic.in/ |date=2009-04-10 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | UD|| [[Udaipur district|Udaipur]]|| [[Udaipur]]|| align=right | ২,৬৩২,২১০|| align=right | ১৩,৪৩০|| align=right | ১৯৬||http://udaipur.nic.in/ |} ==ছিক্কিম(SK)== {{see also|ছিক্কিমৰ জিলাসমূহ}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''District''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | ES|| [[পূৱ ছিক্কিম]]|| [[গেংটক]]|| align=right | ২৪৪,৭৯০|| align=right | ৯৫৪|| align=right | ২৫৭||http://esikkim.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130815205320/http://esikkim.gov.in/ |date=2013-08-15 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | NS|| [[উত্তৰ ছিক্কিম]]|| [[মাংগন]]|| align=right | ৪১,০২৩|| align=right | ৪,২২৬|| align=right | ১০||http://nsikkim.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130815205319/http://nsikkim.gov.in/ |date=2013-08-15 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SS|| [[দক্ষিণ ছিক্কিম]]|| [[নামছি]]|| align=right | ১৩১,৫০৬|| align=right | ৭৫০|| align=right | ১৭৫||http://ssikkim.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130815205319/http://ssikkim.gov.in/ |date=2013-08-15 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | WS|| [[পশ্চিম ছিক্কিম]]|| [[গেইজিঙ]]|| align=right | ১২৩,১৭৪|| align=right | ১,১৬৬|| align=right | ১০৬||http://wsikkim.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130815205319/http://wsikkim.gov.in/ |date=2013-08-15 }} |} ==Tamil Nadu (TN)== {{see also|Districts of Tamil Nadu}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Code<ref name="distcodes7">{{cite web|url=https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|title=NIC Policy on format of e-mail Address: Appendix (2): Districts Abbreviations as per ISO 3166–2|pages=5–10|publisher=[[Ministry of Communications and Information Technology (India)|Ministry Of Communications and Information Technology]], Government of India|date=18 August 2004|accessdate=24 November 2008|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080911133331/https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|archivedate=11 September 2008|df=dmy-all}}</ref> ! District<ref name="censusdist20117">{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/district.php|title=Indian Districts by Population, Growth Rate, Sex Ratio 2011 Census|publisher=[[2011 census of India]]|accessdate=27 December 2012}}</ref> ! Headquarters ! Population (2011) ! Area (km²) ! Density (/km²)<ref name="censusdist20117" /> |'''Official website''' |- |1 |AY |[[:en:Ariyalur_district|Ariyalur]] |[[:en:Ariyalur|Ariyalur]] | align="right" |752,481 | align="right" |3,208 | align="right" |387 |http://municipality.tn.gov.in/Ariyalur/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091102195707/http://municipality.tn.gov.in/Ariyalur/ |date=2009-11-02 }} |- |2 |CGL |[[:en:Chengalpattu_district|Chengalpattu]] |[[:en:Chengalpattu|Chengalpattu]] | align="right" |2,556,244 | align="right" |2,945 | align="right" |868 | |- |3 |CH |[[:en:Chennai_district|Chennai]] |[[:en:Chennai|Chennai]] | align="right" |7,100,000 | align="right" |426 | align="right" |17,000 |http://www.chennai.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110429011354/http://www.chennai.tn.nic.in/ |date=2011-04-29 }} |- |4 |CO |[[:en:Coimbatore_district|Coimbatore]] |[[:en:Coimbatore|Coimbatore]] | align="right" |3,472,578 | align="right" |7,469 | align="right" |748 |http://www.coimbatore.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050830025750/http://www.coimbatore.tn.nic.in/ |date=2005-08-30 }} |- |5 |CU |[[:en:Cuddalore_district|Cuddalore]] |[[:en:Cuddalore|Cuddalore]] | align="right" |2,600,880 | align="right" |3,999 | align="right" |702 |http://www.cuddalore.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060201235923/http://www.cuddalore.tn.nic.in/ |date=2006-02-01 }} |- |6 |DH |[[:en:Dharmapuri_district|Dharmapuri]] |[[:en:Dharmapuri|Dharmapuri]] | align="right" |1,502,900 | align="right" |4,532 | align="right" |332 |http://www.dharmapuri.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721174824/http://www.dharmapuri.tn.nic.in/ |date=2011-07-21 }} |- |7 |DI |[[:en:Dindigul_district|Dindigul]] |[[:en:Dindigul|Dindigul]] | align="right" |2,161,367 | align="right" |6,058 | align="right" |357 |http://www.dindigul.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181225064813/http://www.dindigul.tn.nic.in/ |date=2018-12-25 }} |- |8 |ER |[[:en:Erode_district|Erode]] |[[:en:Erode|Erode]] | align="right" |2,259,608 | align="right" |5,714 | align="right" |397 |http://erode.nic.in/ |- |9 |KL |[[:en:Kallakurichi_district|Kallakurichi]] |[[:en:Kallakurichi|Kallakurichi]] | align="right" |1,370,281 | align="right" |3,520 | align="right" |389 | |- |10 |KC |[[:en:Kanchipuram_district|Kanchipuram]] |[[:en:Kanchipuram|Kanchipuram]] | align="right" |1,166,401 | align="right" |1,656 | align="right" |704 |http://www.kanchi.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170908064506/http://www.kanchi.tn.nic.in/ |date=2017-09-08 }} |- |11 |KK |[[:en:Kanyakumari_district|Kanyakumari]] |[[:en:Nagercoil|Nagercoil]] | align="right" |1,863,178 | align="right" |1,685 | align="right" |1,106 |http://www.kanyakumari.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210125193622/http://www.kanyakumari.tn.nic.in/ |date=2021-01-25 }} |- |12 |KA |[[:en:Karur_district|Karur]] |[[:en:Karur|Karur]] | align="right" |1,076,588 | align="right" |2,901 | align="right" |371 |http://karur.nic.in/ |- |13 |KR |[[:en:Krishnagiri_district|Krishnagiri]] |[[:en:Krishnagiri|Krishnagiri]] | align="right" |1,883,731 | align="right" |5,086 | align="right" |370 | |- |14 |MDU |[[:en:Madurai_district|Madurai]] |[[:en:Madurai|Madurai]] | align="right" |3,991,038 | align="right" |3,676 | align="right" |823 |http://www.madurai.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190321120205/http://www.madurai.tn.nic.in/ |date=2019-03-21 }} |- |15 |{{dash}} |[[:en:Mayiladuthurai_district|Mayiladuthurai]] |[[:en:Mayiladuthurai|Mayiladuthurai]] | align="right" |{{dash}} | align="right" |{{dash}} | align="right" |{{dash}} | |- |16 |NG |[[:en:Nagapattinam_district|Nagapattinam]] |[[:en:Nagapattinam|Nagapattinam]] | align="right" |1,614,069 | align="right" |2,716 | align="right" |668 |http://www.nagapattinam.tn.nic.in/ |- |17 |NI |[[:en:Nilgiris_district|Nilgiris]] |[[:en:Ooty|Ooty]] | align="right" |735,071 | align="right" |2,549 | align="right" |288 |http://nilgiris.nic.in/ |- |18 |NM |[[:en:Namakkal_district|Namakkal]] |[[:en:Namakkal|Namakkal]] | align="right" |1,721,179 | align="right" |3,429 | align="right" |506 |http://namakkal.nic.in/ |- |19 |PE |[[:en:Perambalur_district|Perambalur]] |[[:en:Perambalur|Perambalur]] | align="right" |564,511 | align="right" |1,752 | align="right" |323 |http://www.perambalur.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060813070309/http://www.perambalur.tn.nic.in/ |date=2006-08-13 }} |- |20 |PU |[[:en:Pudukkottai_district|Pudukkottai]] |[[:en:Pudukkottai|Pudukkottai]] | align="right" |1,918,725 | align="right" |4,651 | align="right" |348 |http://pudukkottai.nic.in/ |- |21 |RA |[[:en:Ramanathapuram_district|Ramanathapuram]] |[[:en:Ramanathapuram|Ramanathapuram]] | align="right" |1,337,560 | align="right" |4,123 | align="right" |320 |http://ramanathapuram.nic.in/ |- |22 |RN |[[:en:Ranipet_district|Ranipet]] |[[:en:Ranipet|Ranipet]] | align="right" |1,210,277 | align="right" |2,234 | align="right" |524 | |- |23 |SA |[[:en:Salem_district|Salem]] |[[:en:Salem,_Tamil_Nadu|Salem]] | align="right" |3,480,008 | align="right" |5,245 | align="right" |663 |http://salem.nic.in/ |- |24 |SI |[[:en:Sivaganga_district|Sivaganga]] |[[:en:Sivaganga|Sivaganga]] | align="right" |1,341,250 | align="right" |4,086 | align="right" |324 | |- |25 |TS |[[:en:Tenkasi_district|Tenkasi]] |[[:en:Tenkasi|Tenkasi]] | align="right" |14,07,627 | align="right" |2916 | align="right" |483 | |- |26 |TP |[[:en:Tirupur_district|Tirupur]] |[[:en:Tirupur|Tirupur]] | align="right" |2,471,222 | align="right" |5,106 | align="right" |476 |http://tiruppurcorp.tn.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090212230043/http://tiruppurcorp.tn.gov.in/ |date=2009-02-12 }} |- |27 |TC |[[:en:Tiruchirappalli_district|Tiruchirappalli]] |[[:en:Tiruchirappalli|Tiruchirappalli]] | align="right" |2,713,858 | align="right" |4,407 | align="right" |602 |http://tiruchirappalli.nic.in/ |- |28 |TH |[[:en:Theni_district|Theni]] |[[:en:Theni|Theni]] | align="right" |1,243,684 | align="right" |3,066 | align="right" |433 |http://www.theni.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060810180551/http://www.theni.tn.nic.in/ |date=2006-08-10 }} |- |29 |TI |[[:en:Tirunelveli_district|Tirunelveli]] |[[:en:Tirunelveli|Tirunelveli]] | align="right" |1,665,253 | align="right" |3,842 | align="right" |433 | |- |30 |TJ |[[:en:Thanjavur_district|Thanjavur]] |[[:en:Thanjavur|Thanjavur]] | align="right" |2,402,781 | align="right" |3,397 | align="right" |691 |http://thanjavur.nic.in/ |- |31 |TK |[[:en:Thoothukudi_district|Thoothukudi]] |[[:en:Thoothukudi|Thoothukudi]] | align="right" |1,738,376 | align="right" |4,594 | align="right" |378 |http://thoothukudi.nic.in/ |- |32 |TP |[[:en:Tirupattur_district|Tirupattur]] |[[:en:Tirupattur|Tirupattur]] | align="right" |1,111,812 | align="right" |1,792 | align="right" |620 | |- |33 |TL |[[:en:Tiruvallur_district|Tiruvallur]] |[[:en:Tiruvallur|Tiruvallur]] | align="right" |3,725,697 | align="right" |3,424 | align="right" |1,049 |http://www.tiruvallur.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716022602/http://www.tiruvallur.tn.nic.in/ |date=2011-07-16 }} |- |34 |TR |[[:en:Tiruvarur_district|Tiruvarur]] |[[:en:Tiruvarur|Tiruvarur]] | align="right" |1,268,094 | align="right" |2,377 | align="right" |533 |http://www.tiruvarur.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060113073936/http://www.tiruvarur.tn.nic.in/ |date=2006-01-13 }} |- |35 |TV |[[:en:Tiruvannamalai_district|Tiruvannamalai]] |[[:en:Tiruvannaamalai|Tiruvannaamalai]] | align="right" |2,468,965 | align="right" |6,191 | align="right" |399 |http://www.tiruvannamalai.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110924193702/http://www.tiruvannamalai.tn.nic.in/ |date=2011-09-24 }} |- |36 |VE |[[:en:Vellore_district|Vellore]] |[[:en:Vellore|Vellore]] | align="right" |1,614,242 | align="right" |2,080 | align="right" |776 |http://vellore.nic.in/ |- |37 |VL |[[:en:Viluppuram_district|Viluppuram]] |[[:en:Viluppuram|Viluppuram]] | align="right" |2,093,003 | align="right" |3,725 | align="right" |562 |http://www.viluppuram.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060808053020/http://www.viluppuram.tn.nic.in/ |date=2006-08-08 }} |- |38 |VR |[[:en:Virudhunagar_district|Virudhunagar]] |[[:en:Virudhunagar|Virudhunagar]] | align="right" |1,943,309 | align="right" |3,446 | align="right" |454 |http://www.virudhunagar.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190514153823/http://www.virudhunagar.tn.nic.in/ |date=2019-05-14 }} |} ==ত্ৰিপুৰা (TR)== {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''District''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | DH|| [[ধালাই]]|| [[আমবাছা]]|| align=right | ৩০৭,৪১৭|| align=right | ২,৫২৩|| align=right | ১২২||http://dhalai.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NT|| [[উত্তৰ ত্ৰিপুৰা]]|| [[কৈলাছাহাৰ]]|| align=right | ৫৯০,৬৫৫|| align=right | ২,৮২১|| align=right | ২০৯||http://northtripura.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | ST|| [[দক্ষিণ ত্ৰিপুৰা]]|| [[ওদায়পুৰ]]|| align=right | ৭৬২,৫৬৫|| align=right | ২,১৫২|| align=right | ৩৫৪||http://southtripura.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | ST|| [[খুৱাই]]|| [[ওদায়পুৰ]]|| align=right | ৭৬২,৫৬৫|| align=right | ২,১৫২|| align=right | ৩৫৪||http://southtripura.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | WT|| [[পশ্চিম ত্ৰিপুৰা]]|| [[আগৰতলা]]|| align=right | ১,৫৩০,৫৩১|| align=right | ২,৯৯৭|| align=right | ৫১১||http://westtripura.nic.in/ |} == তেলংগানা (TG) == {{see also|তেলংগানাৰ জিলাসমূহ}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Code<ref name="distcodes">{{cite web|url=https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|title=NIC Policy on format of e-mail Address: Appendix (2): Districts Abbreviations as per ISO 3166–2|pages=5–10|publisher=[[Ministry of Communications and Information Technology (India)|Ministry Of Communications and Information Technology]], Government of India|date=18 August 2004|accessdate=24 November 2008|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080911133331/https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|archivedate=11 September 2008|df=dmy-all}}</ref> ! District<ref name="censusdist2011">{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/district.php|title=Indian Districts by Population, Growth Rate, Sex Ratio 2011 Census|publisher=[[2011 census of India]]|accessdate=27 December 2012}}</ref> ! Headquarters ! Population (2011) ! Area (km²) ! Density (/km²)<ref name="censusdist2011" /> |- |1 |AD |[[:en:Adilabad_district|Adilabad]] |[[:en:Adilabad|Adilabad]] | align="right" |708,952 | align="right" |4,185.97 | align="right" |171 |- |2 |{{dash}} |[[:en:Komaram_Bheem_district|Komaram Bheem]] |[[:en:Komaram_Bheem,_Telangana|Komaram Bheem]] | align="right" |515,835 | align="right" |4,300.16 | align="right" |106 |- |3 |{{dash}} |[[:en:Bhadradri_district|Bhadradri Kothagudem]] |[[:en:Kothagudem|Kothagudem]] | align="right" |1,304,811 | align="right" |8,951.00 | align="right" |143 |- |4 |HY |[[:en:Hyderabad_district,_India|Hyderabad]] |[[:en:Hyderabad,_India|Hyderabad]] | align="right" |3,441,992 | align="right" |4,325.29 | align="right" |18,172 |- |5 |{{dash}} |[[:en:Jagtial_district|Jagtial]] |[[:en:Jagitial|Jagtial]] | align="right" |983,414 | align="right" |3,043.23 | align="right" |407 |- |6 |{{dash}} |[[:en:Jangaon_district|Jangaon]] |[[:en:Jangaon|Jangaon]] | align="right" |582,457 | align="right" |2,187.50 | align="right" |259 |- |7 |{{dash}} |[[:en:Jayashankar_district|Jayashankar Bhupalpally]] |[[:en:Bhupalpalle|Bhupalpalle]] | align="right" |712,257 | align="right" |6,361.70 | align="right" |115 |- |8 |{{dash}} |[[:en:Jogulamba_district|Jogulamba Gadwal]] |[[:en:Gadwal|Gadwal]] | align="right" |664,971 | align="right" |2,928.00 | align="right" |208 |- |9 |{{dash}} |[[:en:Kamareddy_district|Kamareddy]] |[[:en:Kamareddy|Kamareddy]] | align="right" |972,625 | align="right" |3,651.00 | align="right" |266 |- |10 |KA |[[:en:Karimnagar_district|Karimnagar]] |[[:en:Karimnagar|Karimnagar]] | align="right" |1,016,063 | align="right" |2,379.07 | align="right" |473 |- |11 |KH |[[:en:Khammam_district|Khammam]] |[[:en:Khammam|Khammam]] | align="right" |1,401,639 | align="right" |4,453.00 | align="right" |321 |- |12 |{{dash}} |[[:en:Mahabubabad_district|Mahabubabad]] |[[:en:Mahabubabad|Mahabubabad]] | align="right" |770,170 | align="right" |2,876.70 | align="right" |269 |- |13 |MA |[[:en:Mahbubnagar_district|Mahbubnagar]] |[[:en:Mahbubnagar|Mahbubnagar]] | align="right" |1,318,110 | align="right" |4,037.00 | align="right" |281 |- |14 |{{dash}} |[[:en:Mancherial_district|Mancherial]] |[[:en:Mancherial|Mancherial]] | align="right" |807,037 | align="right" |4,056.36 | align="right" |201 |- |15 |ME |[[:en:Medak_district|Medak]] |[[:en:Medak|Medak]] | align="right" |767,428 | align="right" |2,740.89 | align="right" |275 |- |16 |{{dash}} |[[:en:Medchal-Malkajgiri|Medchal-Malkajgiri]] |[[:en:Shamirpet|Shamirpet]] | align="right" |2,542,203 | align="right" |5,005.98 | align="right" |2,251 |- |17 |{{dash}} |[[:en:Mulugu_district|Mulugu]] |[[:en:Mulugu|Mulugu]]{{dn|date=May 2020}} | align="right" |2,94,671 | align="right" |3,881 | align="right" |124 |- |18 |NA |[[:en:Nalgonda_district|Nalgonda]] |[[:en:Nalgonda|Nalgonda]] | align="right" |1,631,399 | align="right" |2,449.79 | align="right" |227 |- |19 |{{dash}} |[[:en:Narayanapet_District|Narayanpet]] |[[:en:Narayanpet|Narayanpet]] | align="right" |5,66,874 | align="right" |2336.44 | align="right" |243 |- |20 |{{dash}} |[[:en:Nagarkurnool_district|Nagarkurnool]] |[[:en:Nagarkurnool|Nagarkurnool]] | align="right" |893,308 | align="right" |6,545.00 | align="right" |124 |- |21 |{{dash}} |[[:en:Nirmal_district|Nirmal]] |[[:en:Nirmal|Nirmal]] | align="right" |709,415 | align="right" |3,562.51 | align="right" |185 |- |22 |NI |[[:en:Nizamabad_district|Nizamabad]] |[[:en:Nizamabad,_Andhra_Pradesh|Nizamabad]] | align="right" |1,534,428 | align="right" |4,153.00 | align="right" |366 |- |23 |{{dash}} |[[:en:Peddapalli_district|Peddapalli]] |[[:en:Peddapalli,_Peddapalli_district|Peddapalle]] | align="right" |795,332 | align="right" |4,614.74 | align="right" |356 |- |24 |{{dash}} |[[:en:Rajanna_district|Rajanna Sircilla]] |[[:en:Sircilla|Sircilla]] | align="right" |546,121 | align="right" |2,030.89 | align="right" |273 |- |25 |RA |[[:en:Ranga_Reddy_district|Ranga Reddy]] |[[:en:Shamshabad|Shamshabad]] | align="right" |2,551,731 | align="right" |1,038.00 | align="right" |486 |- |26 |{{dash}} |[[:en:Sangareddy_district|Sangareddy]] |[[:en:Sangareddy|Sangareddy]] | align="right" |1,527,628 | align="right" |4,464.87 | align="right" |347 |- |27 |{{dash}} |[[:en:Siddipet_district|Siddipet]] |[[:en:Siddipet|Siddipet]] | align="right" |993,376 | align="right" |3,425.19 | align="right" |279 |- |28 |{{dash}} |[[:en:Suryapet_district|Suryapet]] |[[:en:Suryapet|Suryapet]] | align="right" |1,099,560 | align="right" |3,374.47 | align="right" |305 |- |29 |{{dash}} |[[:en:Vikarabad_district|Vikarabad]] |[[:en:Vikarabad|Vikarabad]] | align="right" |881,250 | align="right" |3,385.00 | align="right" |274 |- |30 |{{dash}} |[[:en:Wanaparthy_district|Wanaparthy]] |[[:en:Wanaparthy|Wanaparthy]] | align="right" |751,553 | align="right" |2,938.00 | align="right" |268 |- |31 |WL |[[:en:Warangal_Urban_district|Warangal Urban]] |[[:en:Warangal|Warangal]] | align="right" |1,135,707 | align="right" |1,304.50 | align="right" |826 |- |32 |{{dash}} |[[:en:Warangal_Rural_district|Warangal Rural]] |[[:en:Warangal|Warangal]] | align="right" |716,457 | align="right" |2,175.50 | align="right" |330 |- |33 |{{dash}} |[[:en:Yadadri_district|Yadadri Bhuvanagiri]] |[[:en:Bhongir,_Telangana|Bhongiri]] | align="right" |726,465 | align="right" |3,091.48 | align="right" |239 |} ==উত্তৰ প্ৰদেশ (UP)== {{see also|Districts of Uttar Pradesh}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''ক'ড''' | '''জিলা''' | '''সদৰ''' | '''জনসংখ্যা (২০০১)''' | '''মাটিকালি (বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | '''জনঘনত্ব (/বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | '''চৰকাৰী ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AG||[[আগ্ৰা জিলা|আগ্ৰা]]||[[আগ্ৰা]]|| align="right" | ৩,৬১১,৩০১|| align=right | ৪,০২৭|| align=right | ৮৯৭||http://agra.nic.in/def.asp |- bgcolor=#F৪F৯FF | AH||[[প্ৰয়াগৰাজ জিলা|প্ৰয়াগৰাজ]] (এলাহাবাদ)||[[প্ৰয়াগৰাজ]]|| align="right" | ৪,৯৪১,৫১০|| align=right | ৫,৪২৪|| align=right | ৯১১||http://allahabad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | AL||[[আলিগড় জিলা|আলিগড়]]||[[আলিগড়]]|| align="right" | ২,৯৯০,৩৮৮|| align=right | ৩,৭৪৭|| align=right | ৭৯৮||http://aligarh.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | AN||[[অম্বেডকৰ নগৰ জিলা|অম্বেডকৰ নগৰ]]||[[আকবৰপুৰ]]|| align="right" | ২,০২৫,৩৭৩|| align=right | ২,৩৭২|| align=right | ৮৫৪||http://ambedkarnagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | AU||[[ঔৰৈয়া জিলা|ঔৰৈয়া]]||[[ঔৰৈয়া]]|| align="right" | ১,১৭৯,৪৯৬|| align=right | ২,০৫১|| align=right | ৫৭৫||http://auraya.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070906234458/http://auraya.nic.in/ |date=2007-09-06 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | AZ||[[আজমগড় জিলা|আজমগড়]]||[[আজমগড়]]|| align="right" | ৩,৯৫০,৮০৮|| align=right | ৪,২৩৪|| align=right | ৯৩৩||http://azamgarh.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BB||[[বাৰাবংকী জিলা|বাৰাবংকী]]||[[বাৰাবংকী]]|| align="right" | ২,৬৭৩,৩৯৪|| align=right | ৩,৮২৫|| align=right | ৬৯৯||http://barabanki.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BD||[[বদায়ুঁ জিলা|বদায়ুঁ]]||[[বদায়ুঁ]]|| align="right" | ৩,০৬৯,২৪৫|| align=right | ৫,১৬৮|| align=right | ৫৯৪||http://badaun.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721163216/http://badaun.nic.in/ |date=2011-07-21 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BG||[[বাগপত জিলা|বাগপত]]||[[বাগপত]]|| align="right" | ১,১৬৪,৩৮৮|| align=right | ১,৩৪৫|| align=right | ৮৬৬||http://bagpat.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BH||[[বহৰাইচ জিলা|বহৰাইচ]]||[[বহৰাইচ]]|| align="right" | ২,৩৮৪,২৩৯|| align=right | ৫,৭৪৫|| align=right | ৪১৫||http://behraich.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070206030259/http://behraich.nic.in/ |date=2007-02-06 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BI||[[বিজনোৰ জিলা|বিজনোৰ]]||[[বিজনোৰ]]|| align="right" | ৩,১৩০,৫৮৬|| align=right | ৪,৫৬১|| align=right | ৬৮৬||http://bijnor.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | BL||[[বলিয়া জিলা|বলিয়া]]||[[বলিয়া]]|| align="right" | ২,৭৫২,৪১২|| align=right | ২,৯৮১|| align=right | ৯২৩||http://ballia.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BN||[[বাঁদা জিলা|বাঁদা]]||[[বাঁদা]]|| align="right" | ১,৫০০,২৫৩|| align=right | ৪,৪১৩|| align=right | ৩৪০||http://banda.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BP||[[বলৰামপুৰ জিলা|বলৰামপুৰ]]||[[বলৰামপুৰ]]|| align="right" | ১,৬৮৪,৫৬৭|| align=right | ২,৯২৫|| align=right | ৫৭৬||http://balrampur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BR||[[বৰেলী জিলা|বৰেলী]]||[[বৰেলী]]|| align="right" | ৩,৫৯৮,৭০১|| align=right | ৪,১২০|| align=right | ৮৭৩||http://bareilly.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BS||[[বস্তী জিলা|বস্তী]]||[[বস্তী]]|| align="right" | ২,০৬৮,৯২২|| align=right | ৩,০৩৪|| align=right | ৬৮২||http://basti.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BU||[[বুলন্দচহৰ জিলা|বুলন্দচহৰ]]||[[বুলন্দচহৰ]]|| align="right" | ২,৯২৩,২৯০|| align=right | ৩,৭১৯|| align=right | ৭৮৬||http://bulandshahar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | CD||[[চন্দৌলী জিলা|চন্দৌলী]]||[[চন্দৌলী]]|| align="right" | ১,৬৩৯,৭৭৭|| align=right | ২,৫৫৪|| align=right | ৬৪২||http://chandauli.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | CS||[[ছত্ৰপতী শ্বাহুজী মহাৰাজ নগৰ জিলা|ছত্ৰপতী শ্বাহুজী মহাৰাজ নগৰ]]||[[গৌৰীগঞ্জ]]|| || || || |- bgcolor=#F৪F৯FF | CT||[[চিত্ৰকুট জিলা|চিত্ৰকুট]]||[[চিত্ৰকূট|চিত্ৰকুট]]|| align="right" | ৮০০,৫৯২|| align=right | ৩,২০২|| align=right | ২৫০||http://chitrakoot.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DE||[[দেৱৰিয়া জিলা|দেৱৰিয়া]]||[[দেৱৰিয়া]]|| align="right" | ২,৭৩০,৩৭৬|| align=right | ২,৫৩৫|| align=right | ১,০৭৭||http://deoria.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | ET||[[এটা জিলা|এটা]]||[[এটা, উত্তৰ প্ৰদেশ|এটা]]|| align="right" | ২,৭৮৮,২৭০|| align=right | ৪,৪৪৬|| align=right | ৬২৭||http://etah.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF |KR ||[[কাঁশী ৰাম নগৰ জিলা|কাঁশী ৰাম নগৰ]]||[[কাসগঞ্জ]]|| || || || |- bgcolor=#F৪F৯FF | EW||[[ইটাৱা জিলা|ইটাৱা]]||[[ইটাৱা]]|| align="right" | ১,৩৪০,০৩১|| align=right | ২,২৮৭|| align=right | ৫৮৬||http://etawah.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | FI||[[ফিৰোজাবাদ জিলা|ফিৰোজাবাদ]]||[[ফিৰোজাবাদ]]|| align="right" | ২,০৪৫,৭৩৭|| align=right | ২,৩৬১|| align=right | ৮৬৬||http://firozabad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | FR||[[ফৰ্ৰুখাবাদ জিলা|ফৰ্ৰুখাবাদ]]||[[ফতেহপুৰ]]|| align="right" | ১,৫৭৭,২৩৭|| align=right | ২,২৭৯|| align=right | ৬৯২||http://farrukhabad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | FT||[[ফতেহপুৰ জিলা|ফতেহপুৰ]]|| ফতেহপুৰ || align="right" | ২,৩০৫,৮৪৭|| align=right | ৪,১৫২|| align=right | ৫৫৫||http://fatehpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | FZ||[[ফৈজাবাদ জিলা|ফৈজাবাদ]]||[[ফৈজাবাদ]]|| align="right" | ২,০৮৭,৯১৪|| align=right | ২,৭৬৫|| align=right | ৭৫৫||http://faizabad.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110903122813/http://faizabad.nic.in/ |date=2011-09-03 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | GB||[[গৌতম বুদ্ধ নগৰ জিলা|গৌতম বুদ্ধ নগৰ]]||[[নইডা]]|| align="right" | ১,১৯১,২৬৩|| align=right | ১,২৬৯|| align=right | ৯৩৯||http://gbnagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GN||[[গোণ্ডা জিলা|গোণ্ডা]]||[[গোণ্ডা]]|| align="right" | ২,৭৬৫,৭৫৪|| align=right | ৪,৪২৫|| align=right | ৬২৫||http://gonda.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GP||[[গাজীপুৰ জিলা|গাজীপুৰ]]||[[গাজীপুৰ]]|| align="right" | ৩,০৪৯,৩৩৭|| align=right | ৩,৩৭৭|| align=right | ৯০৩||http://ghazipur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GR||[[গোৰখপুৰ জিলা|গোৰখপুৰ]]||[[গোৰখপুৰ]]|| align="right" | ৩,৭৮৪,৭২০|| align=right | ৩,৩২৫|| align=right | ১,১৩৮||http://gorakhpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GZ||[[গাজিয়াবাদ জিলা|গাজিয়াবাদ]]||[[গাজিয়াবাদ]]|| align="right" | ৩,২৮৯,৫৪০|| align=right | ১,৯৫৬|| align=right | ১,৬৮২||http://ghaziabad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HM||[[হমীৰপুৰ জিলা|হমীৰপুৰ]]||[[হমীৰপুৰ]]|| align="right" | ১,০৪২,৩৭৪|| align=right | ৪,৩২৫|| align=right | ২৪১||http://hamirpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HR||[[হৰদোই জিলা|হৰদোই]]||[[হৰদোই]]|| align="right" | ৩,৩৯৭,৪১৪|| align=right | ৫,৯৮৬|| align=right | ৫৬৮||http://hardoi.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HT||[[মহামায়া নগৰ জিলা|মহামায়া নগৰ]]||[[হাথৰস]]|| align="right" | ১,৩৩৩,৩৭২|| align=right | ১,৭৫২|| align=right | ৭৬১||http://hathras.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JH||[[ঝাঁচী জিলা|ঝাঁচী]]||[[ঝাঁচী]]|| align="right" | ১,৭৪৬,৭১৫|| align=right | ৫,০২৪|| align=right | ৩৪৮||http://jhansi.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JL||[[জলৌন জিলা|জলৌন]]||[[ওৰই]]|| align="right" | ১,৪৫৫,৮৫৯|| align=right | ৪,৫৬৫|| align=right | ৩১৯||http://jalaun.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JP||[[জ্যোতিবা ফুলে নগৰ জিলা|জ্যোতিবা ফুলে নগৰ]]||[[আমৰোহা]]|| align="right" | ১,৪৯৯,১৯৩|| align=right | ২,৩২১|| align=right | ৬৪৬||http://jpnagar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160312173025/http://jpnagar.nic.in/ |date=2016-03-12 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | JU||[[জৌনপুৰ জিলা|জৌনপুৰ]]||[[জৌনপুৰ]]|| align="right" | ৩,৯১১,৩০৫|| align=right | ৪,০৩৮|| align=right | ৯৬৯ || http://jaunpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KD||[[ৰামাবাই নগৰ জিলা|ৰামাবাই নগৰ]]||[[আকবৰপুৰ]]|| align="right" | ১,৫৮৪,০৩৭|| align=right | ৩,১৪৩|| align=right | ৫০৪||http://kanpurdehat.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | KJ|| [[Kannauj district|কন্নৌজ]]||[[কন্নৌজ]]|| align="right" | ১,৩৮৫,২২৭|| align=right | ১,৯৯৩|| align=right | ৬৯৫||http://kannauj.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KN||[[কানপুৰ জিলা|কানপুৰ]]||[[কানপুৰ]]|| align="right" | ৪,১৩৭,৪৮৯|| align=right | ৩,০২৯|| align=right | ১,৩৬৬||http://kanpurnagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KS||[[কৌশাম্বী জিলা|কৌশাম্বী]]||[[মনঝনপুৰ]]|| align="right" | ১,২৯৪,৯৩৭|| align=right | ১,৮৩৭|| align=right | ৭০৫||http://kaushambhi.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160513183352/http://kaushambhi.nic.in/ |date=2016-05-13 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | KU||[[কুশীনগৰ জিলা|কুশীনগৰ]]||[[পডৰৌনা]]|| align="right" | ২,৮৯১,৯৩৩|| align=right | ২,৯০৯|| align=right | ৯৯৪||http://kushinagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | LA||[[ললিতপুৰ জিলা|ললিতপুৰ]]||[[ললিতপুৰ]]|| align="right" | ৯৭৭,৪৪৭|| align=right | ৫,০৩৯|| align=right | ১৯৪||http://lalitpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | LK||[[লখীমপুৰ খিৰী জিলা|লখীমপুৰ খিৰী]]||[[খিৰী]]|| align="right" | ৩,২০০,১৩৭|| align=right | ৭,৬৮০|| align=right | ৪১৭||http://kheri.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | LU||[[লক্ষ্ণৌ জিলা|লক্ষ্ণৌ]]||[[লক্ষ্ণৌ]]|| align="right" | ৩,৬৮১,৪১৬|| align=right | ২,৫২৮|| align=right | ১,৪৫৬ ||http://lucknow.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MB||[[মাঊ জিলা|মাঊ]]||[[মাঊ]]|| align="right" | ১,৮৪৯,২৯৪|| align=right | ১,৭১৩|| align=right | ১,০৮০||http://mau.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | ME||[[মেৰঠ জিলা|মেৰঠ]]||[[মেৰঠ]]|| align="right" | ৩,০০১,৬৩৬|| align=right | ২,৫২২|| align=right | ১,১৯০||http://meerut.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MG||[[মহাৰাজগঞ্জ জিলা|মহাৰাজগঞ্জ]]||[[মহাৰাজগঞ্জ]]|| align="right" | ২,১৬৭,০৪১|| align=right | ২,৯৪৮|| align=right | ৭৩৫||http://maharajganj.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MH||[[মহোবা জিলা|মহোবা]]||[[মহোবা]]|| align="right" | ৭০৮,৮৩১|| align=right | ২,৮৪৭|| align=right | ২৪৯||http://mahoba.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MI||[[মিৰ্জাপুৰ জিলা|মিৰ্জাপুৰ]]||[[মিৰ্জাপুৰ]]|| align="right" | ২,১১৪,৮৫২|| align=right | ৪,৫২২|| align=right | ৪৬৮||http://mirzapur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MO||[[মোৰাদাবাদ জিলা|মোৰাদাবাদ]]||[[মোৰাদাবাদ]]|| align="right" | ৩,৭৪৯,৬৩০|| align=right | ৩,৬৪৮|| align=right | ১,০২৮||http://moradabad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MP||[[মৈনপুৰী জিলা|মৈনপুৰী]]||[[মৈনপুৰী]]|| align="right" | ১,৫৯২,৮৭৫|| align=right | ২,৭৬০|| align=right | ৫৭৭||http://mainpuri.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MT||[[মথুৰা জিলা|মথুৰা]]||[[মথুৰা]]|| align="right" | ২,০৬৯,৫৭৮|| align=right | ৩,৩৩৩|| align=right | ৬২১||http://mathura.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MU||[[মুজফ্‌ফৰনগৰ জিলা|মুজফ্‌ফৰনগৰ]]||[[মুজফ্‌ফৰনগৰ]]|| align="right" | ৩,৫৪১,৯৫২|| align=right | ৪,০০৮|| align=right | ৮৮৪||http://muzaffarnagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PN ||[[হাপুড় জিলা|হাপুড়]]||[[হাপুড়]]|| align="right" | ১,৪৫১,৯৮৩|| || || |- bgcolor=#F৪F৯FF | PI||[[পিলীভীত জিলা|পিলীভীত]]||[[পিলীভীত]]|| align="right" | ১,৬৪৩,৭৮৮|| align=right | ৩,৪৯৯|| align=right | ৪৭০|| http://www.pilibhit.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180504053550/http://www.pilibhit.nic.in/ |date=2018-05-04 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | PB ||[[শামলী জিলা|শামলী]]||[[শামলী]]|| align="right" | ১,০৭,২৩৩|| || || http://nppshamli.in/statis.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180517001110/http://nppshamli.in/statis.aspx |date=2018-05-17 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | PR||[[প্ৰতাপগড় জিলা|প্ৰতাপগড়]]||[[প্ৰতাপগড়]]|| align="right" | ২,৭২৭,১৫৬|| align=right | ৩,৭১৭|| align=right | ৭৩৪||http://pratapgarh.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RA||[[ৰামপুৰ জিলা|ৰামপুৰ]]||[[ৰামপুৰ, উত্তৰ প্ৰদেশ|ৰামপুৰ]]|| align="right" | ১,৯২২,৪৫০|| align=right | ২,৩৬৭|| align=right | ৮১২||http://rampur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RB||[[ৰায়বৰেলী জিলা|ৰায়বৰেলী]]||[[ৰায়বৰেলী]]|| align="right" | ২,৮৭২,২০৪|| align=right | ৪,৬০৯|| align=right | ৬২৩||http://raebareli.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SA||[[চহাৰনপুৰ জিলা|চহাৰনপুৰ]]||[[চহাৰনপুৰ]]|| align="right" | ২,৮৪৮,১৫২|| align=right | ৩,৬৮৯|| align=right | ৭৭২||http://saharanpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SI||[[সীতাপুৰ জিলা|সীতাপুৰ]]||[[সীতাপুৰ]]|| align="right" | ৩,৬১৬,৫১০|| align=right | ৫,৭৪৩|| align=right | ৬৩০||http://sitapur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SJ||[[শ্বাহজাহানপুৰ জিলা|শ্বাহজাহানপুৰ]]||[[শ্বাহজাহানপুৰ]]|| align="right" | ২,৫৪৯,৪৫৮|| align=right | ৪,৫৭৫|| align=right | ৫৫৭||http://shahjahanpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SK||[[সন্ত কবীৰ নগৰ জিলা|সন্ত কবীৰ নগৰ]]||[[খলীলাবাদ]]|| align="right" | ১,৪২৪,৫০০|| align=right | ১,৪৪২|| align=right | ৯৮৮||http://sknagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SN||[[সিদ্ধাৰ্থনগৰ জিলা|সিদ্ধাৰ্থনগৰ]]||[[নৱগড়]]|| align="right" | ২,০৩৮,৫৯৮|| align=right | ২,৭৫১|| align=right | ৭৪১||http://sidharthnagar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181023182139/http://sidharthnagar.nic.in/ |date=2018-10-23 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SO||[[সোণভদ্ৰ জিলা|সোণভদ্ৰ]]||[[ৰ'বাৰ্ট্‌চগঞ্জ]]|| align="right" | ১,৪৬৩,৪৬৮|| align=right | ৬,৭৮৮|| align=right | ২১৬||http://sonbhadra.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SR||[[সন্ত ৰবিদাস নগৰ জিলা|সন্ত ৰবিদাস নগৰ]]||[[জ্ঞানপুৰ]]|| align="right" | ১,৩৫২,০৫৬|| align=right | ৯৬০|| align=right | ১,৪০৮||http://srdnagar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110827201411/http://srdnagar.nic.in/ |date=2011-08-27 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SU||[[চুলতানপুৰ জিলা|চুলতানপুৰ]]||[[চুলতানপুৰ]]|| align="right" | ৩,১৯০,৯২৬|| align=right | ৪,৪৩৬|| align=right | ৭১৯||http://sultanpur.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | SV||[[শ্ৰাবস্তী জিলা|শ্ৰাবস্তী]]||[[শ্ৰাবস্তী]]|| align="right" | ১,১৭৫,৪২৮|| align=right | ১,১২৬|| align=right | ১,০৪৪||http://shravasti.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | UN||[[উন্নাৱ জিলা|উন্নাৱ]]||[[উন্নাৱ]]|| align="right" | ২,৭০০,৪২৬|| align=right | ৪,৫৫৮|| align=right | ৫৯২||http://unnao.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | VA||[[বাৰাণসী জিলা|বাৰাণসী]]||[[বাৰাণসী]] | align="right" | ৩,১৪৭,৯২৭|| align=right | ১,৫৭৮|| align=right | ১,৯৯৫||http://varanasi.nic.in/ |} == উত্তৰাখণ্ড (UK) == {{see also|Districts of Uttarakhand}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''District''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AL||[[আল্মোড়া জিলা|আল্মোড়া]]||[[আল্মোড়া]] |৬২১,৯২৭ |৩,০৯০ |১৯৮ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BA||[[বাগেশ্বৰ জিলা|বাগেশ্বৰ]]||[[বাগেশ্বৰ]]|| align="right" | ২৪৯,৪৫৩|| align=right | ২,৩১০|| align=right | ১০৮||http://bageshwar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | CL||[[চামোলী জিলা|চামোলী]]||[[গোপেশ্বৰ]]|| align="right" | ৩৬৯,১৯৮|| align=right | ৭,৬৯২|| align=right | ৪৮||http://chamoli.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | CP||[[চম্পাৱত জিলা|চম্পাৱত]]||[[চম্পাৱত]]|| align="right" | ২২৪,৪৬১|| align=right | ১,৭৮১|| align=right | ১২৬||http://champawat.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DD||[[দেৰাডুন জিলা|দেৰাডুন]]||[[দেৰাডুন]]|| align="right" | ১,২৭৯,০৮৩|| align=right | ৩,০৮৮|| align=right | ৪১৪||http://dehradun.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HA||[[হৰিদ্বাৰ জিলা|হৰিদ্বাৰ]]||[[হৰিদ্বাৰ]]|| align="right" | ১,৪৪৪,২১৩|| align=right | ২,৩৬০|| align=right | ৬১২||http://haridwar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NA||[[নৈনীতাল জিলা|নৈনীতাল]]||[[নৈনীতাল]]|| align="right" | ৭৬২,৯১২|| align=right | ৩,৮৫৩|| align=right | ১৯৮||http://nainital.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PG||[[পৌড়ী গড়ৱাল জিলা|পৌড়ী গড়ৱাল]]||[[পৌড়ী]]|| align="right" | ৬৯৬,৮৫১|| align=right | ৫,৪৩৮|| align=right | ১২৮||http://pauri.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PI||[[পিথোৰাগড় জিলা|পিথোৰাগড়]]||[[পিথোৰাগড়]]|| align="right" | ৪৬২,১৪৯|| align=right | ৭,১১০|| align=right | ৬৫||http://pithoragarh.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RP||[[ৰুদ্ৰপ্ৰয়াগ জিলা|ৰুদ্ৰপ্ৰয়াগ]]||[[ৰুদ্ৰপ্ৰয়াগ]]|| align="right" | ২২৭,৪৬১|| align=right | ১,৮৯৬|| align=right | ১২০||http://rudraprayag.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | TG||[[টেহৰী গড়ৱাল জিলা|টেহৰী গড়ৱাল]]||[[নতুন টেহৰী]]|| align="right" | ৬০৪,৬০৮|| align=right | ৪,০৮৫|| align=right | ১৪৮||http://tehri.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | US||[[উধম সিং নগৰ জিলা|উধম সিং নগৰ]]||[[ৰুদ্ৰপুৰ]]|| align="right" | ১,২৩৪,৫৪৮|| align=right | ২,৯১২|| align=right | ৪২৪||http://usnagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | UT||[[উত্তৰকাশী জিলা|উত্তৰকাশী]]||[[উত্তৰকাশী]]|| align="right" | ২৯৪,১৭৯|| align=right | ৭,৯৫১|| align=right | ৭||http://uttarkashi.nic.in/ |} ==পশ্চিমবঙ্গ (WB)== {{see also|পশ্চিমবঙ্গৰ জিলাসমূহ}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''District''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | BI|| [[বীৰভূম জিলা]]|| [[সিউড়ি]]|| align=right | ৩,০১২,৫৪৬|| align=right | ৪,৫৪৫|| align=right | ৬৬৩ ||http://birbhum.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BN|| [[বাঁকুড়া জিলা]]|| [[বাঁকুড়া]]|| align=right | ৩,১৯১,৮২২|| align=right | ৬,৮৮২|| align=right | ৪৬৪ ||http://bankura.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090428213307/http://www.bankura.nic.in/ |date=2009-04-28 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BR|| [[বৰ্ধমান জিলা]]|| [[বৰ্ধমান]]|| align=right | ৬,৯১৯,৬৯৮|| align=right | ৭,০২৪|| align=right | ৯৮৫ ||http://bardhaman.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DA|| [[দাৰ্জিলিং জিলা]]|| [[দাৰ্জিলিং]]|| align=right | ১,৬০৫,৯০০|| align=right | ৩,১৪৯|| align=right | ৫১০ ||http://darjeeling.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DD|| [[দক্ষিণ দিনাজপুৰ জিলা]]|| [[বালুৰঘাট]]|| align=right | ১,৬৭০,৯৩১|| align=right | ২,১৮৩|| align=right | ৬৮৮ ||http://ddinajpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HG|| [[হুগলী জিলা]]|| [[চুঁচুড়া]]|| align=right | ৫,০৪০,০৪৭|| align=right | ৩,১৪৯|| align=right | ১,৬০১ ||http://hooghly.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HR|| [[হাওড়া জিলা]]|| [[হাওড়া]]|| align=right | ৪,২৭৪,০১০|| align=right | ১,৪৬৭|| align=right | ২,৯১৩ ||http://howrah.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JA|| [[জলপাইগুড়ি জিলা]]|| [[জলপাইগুড়ি]]|| align=right | ৩,৪০৩,২০৪|| align=right | ৬,২২৭|| align=right | ৫৪৭ ||http://jalpaiguri.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KB|| [[কোচবিহাৰ জিলা]]|| [[কোচবিহাৰ]]|| align=right | ২,৪৭৮,২৮০|| align=right | ৩,৩৮৭|| align=right | ৭৩২ ||http://coochbehar.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KO|| [[কলকাতা জিলা]]|| [[কলকাতা]]|| align=right | ৪,৫৮০,৫৪৪|| align=right | ১৮৫|| align=right | ২৪,৭৬০ ||http://kolkata.gov.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | MA|| [[মালদহ জিলা]]|| [[ইংলিশবাজাৰ]]|| align=right | ৩,২৯০,১৬০|| align=right | ৩,৭৩৩|| align=right | ৮৮১ ||http://malda.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PM || [[পশ্চিম মেদিনীপুৰ জিলা]]|| [[মেদিনীপুৰ]]|| align=right | ৫,১৯৩,৪১১ || align=right | ৯,৭৮৬ || align=right | ৫৩১ || http://paschimmedinipur.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PR || [[পূৰ্ব মেদিনীপুৰ জিলা]]|| [[তমলুক]]|| align=right | ৪,৪১৭,৩৭৭ || align=right | ৪,৭৮৫ || align=right | ৯২৩ || http://purbamedinipur.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MU|| [[মুৰ্শিদাবাদ জিলা]]|| [[বহৰমপুৰ]]|| align=right | ৫,৮৬৩,৭১৭|| align=right | ৫,৩২৪|| align=right | ১,১০১ ||http://murshidabad.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NA|| [[নদিয়া জিলা]]|| [[কৃষ্ণনগৰ]]|| align=right | ৪,৬০৩,৭৫৬|| align=right | ৩,৯২৭|| align=right | ১,১৭২ ||http://nadia.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PN|| [[উত্তৰ চব্বিশ পৰগনা জিলা]]|| [[বাৰাসত]]|| align=right | ৮,৯৩০,২৯৫|| align=right | ৪,০৯৫|| align=right | ২,১৮১ ||http://north২৪parganas.nic.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | PS|| [[দক্ষিণ চব্বিশ পৰগনা জিলা]]|| [[আলিপুৰ]]|| align=right | ৬,৯০৯,০১৫|| align=right | ৯,৯৫৫|| align=right | ৬৯৪ ||http://s২৪pgs.gov.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | PU|| [[পুৰুলিয়া জিলা]]|| [[পুৰুলিয়া]]|| align=right | ২,৫৩৫,২৩৩|| align=right | ৬,২৫৯|| align=right | ৪০৫ ||http://purulia.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | UD|| [[উত্তৰ দিনাজপুৰ জিলা]]|| [[ৰায়গঞ্জ]]|| align=right | ২,৪৪১,৮২৪|| align=right | ৩,১৮০|| align=right | ৭৬৮ ||http://uttardinajpur.nic.in/ |} ==নগৰ জিলাসমূহ== *[[Bangalore Urban district|বাঙ্গালোৰ চহৰ জিলা]] *[[Calcutta District|কলকাতা জিলা]] *[[Central Delhi district|কেন্দ্ৰীয় দিল্লী জিলা]] *[[Chennai district|চেন্নাই জিলা]] *[[Hyderabad district, India|হাইদ্ৰাবাদ জিলা]] *[[Kamrup Metropolitan district|কামৰূপ মহানগৰ জিলা]] *[[Mumbai City District|মুম্বাই নগৰ জিলা]] ==আৰু চাওক== *[[Subdivisions of India|ভাৰতৰ মহকুমাসমূহ]] <!--*[[Local Governance in India|]]--> ==তথ্যসংগ্ৰহ== <references/> ==বাহ্যিক সংযোগ== *[http://www.demographie.net/atlas2001 2001 maps]; provides maps of social, economic and demographic data of India in 2001 {{Geography of India}} {{India topics}} [[শ্ৰেণী:ভাৰত সম্পৰ্কীয় তালিকা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ জিলাসমূহ| ]] tnc7f7h3oy21asxu3euoiuyvh9k9y71 0 22002 625662 620805 2026-08-09T20:35:02Z Ananya Taye 28065 /* অসমত শৰাই প্ৰচলন */ Added additional refs 625662 wikitext text/x-wiki '''শৰাই''' আৰু '''বটা''' অসমৰ অন্যতম প্ৰতীকী পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। আচাৰ-অনুষ্ঠান‌ বা ঘৰুৱা কামত ব্যৱহাৰ হোৱা‌ শৰাই বা বটা জাতীয় পাত্ৰ [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপ ৰাজ্যৰ]] দিনৰ পৰাই অসমত প্ৰচলিত হৈ আহিছে।<ref>{{cite journal |last1=Hazarika |first1=Manjil |last2=Devi |first2=Jonali |last3=Wunglengton |first3=Y. S. |last4=Sanathana |first4=Y. S. |title=A Study of Pottery and Terracotta Objects from Excavations at Cotton College (1990–1992) in Guwahati, Assam |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=8.1 |year=2020 |pages=92–125 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume8.1/4.pdf }} pp. 108–109, 112–113. The authors identify the ''dish-on-stand'' among the principal forms of kaolin or "Ambari ware". Their catalogue records 90 stand/stem fragments, some interpreted as components of dishes-on-stand used in ritual and ceremonial contexts, and describes the complete form as "a more or less flat dish with decorations on the surface having splayed rim attached on top of a stand"; the vessel is interpreted as having ceremonial, decorative and domestic uses.</ref>{{efn|আমবাৰী, গুৱাহাটীৰ উৎখননৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত পুৰাতত্ত্ববিদ এম. কে. ধাৱালিকাৰে (''Ambari Ware'' বুলি অভিহিত কৰা) সূক্ষ্ম মৃৎপাত্ৰসমূহৰ পাদযুক্ত থালখনক (''dish-on-stand'') এটা স্বকীয় আকৃতি হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল। ধাৱালিকাৰে মত প্ৰকাশ কৰে যে এই পাত্ৰসমূহ হয়তো [[অসমৰ তামোল-পাণ সংস্কৃতি|তামোল-পাণ]] আগ বঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিদৰে আধুনিক অসমতো কৰা হয়; তেওঁৰ মতে পাৰ্থক্য মাথোঁ এইটোৱেই যে আধুনিক যুগত এনে পাত্ৰ ধাতুৰে নিৰ্মিত।<ref>{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Archaeology of Gauhati |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute |volume=31/32 |issue=1/2 |year=1971 |page=142 |jstor=42930897 |quote=It might have been used for serving ''tāmbul'' as is done today, the only difference being that the metal dish-on-stand is now used. }}</ref> আধুনিক অসমত তামোল-পাণ আগবঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা এনে ধাতুৰ পাদযুক্ত পাত্ৰৰ ভিতৰত [[বটা]] অন্যতম; অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক প'ৰ্টেলতো অতিথিক সন্মান জনাবলৈ পৰম্পৰাগত কাঁহৰ বটাত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ প্ৰথাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite web |title=Culture of Assam |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |url=https://usp2.amtron.in/about-us/391 |access-date=27 July 2026 |quote=Guests are offered "Tamul Paan" in a traditional bell metal serving "Bota" as a mark of honour. }}</ref>}} কাঁহ বা বেল-মেটেলৰে নিৰ্মিত এই শিল্পবস্তু অসমীয়া সমাজত মৰ্যাদা, সন্মান আৰু সাংস্কৃতিক গৌৰৱৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সাধাৰণতে তলত এটা থিয়াভাগ থকা ওপৰৰ থাল সদৃশ গঠনযুক্ত শৰাই ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান, সামাজিক অনুষ্ঠান আৰু বিশেষকৈ অতিথি সম্ভাষণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। অসমীয়া সংস্কৃতিত শৰাই আগবঢ়োৱা মানে আন্তৰিকতা, আতিথ্য আৰু গভীৰ সন্মান প্ৰকাশ কৰা। [[File:শৰাই.JPG|thumb|right|250px|পৰম্পৰাগত অসমীয়া শৰাই]] সাধাৰণতে ইয়াত তামোল-পাণ, মিঠাই আৰু আন আন আনুষ্ঠানিক সামগ্ৰী আগবঢ়োৱা হয়। কিছুমান শৰাইত অলংকৃত ঢাকনি থাকে, যিয়ে ইয়াৰ সৌন্দৰ্য আৰু আধ্যাত্মিক তাৎপৰ্য বৃদ্ধি কৰে; আন কিছুমান আকৌ মুকলি ৰূপত থাকে। লক্ষণীয় যে, অতিথি সম্ভাষণ আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ বাবে ব্যৱহৃত এনে উচ্চভিত্তিযুক্ত থাল বা পাত্ৰৰ ধাৰণা এছিয়াৰ আন বহু অঞ্চলতো—বিশেষকৈ চীন, তিব্বত, নেপাল আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত দেখিবলৈ পোৱা যায়। যদিও শৰাই আৰু বটা একে ধৰণৰ সামগ্ৰী আৰু মূল নক্সাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে, তথাপি সময়ৰ লগে লগে এই দুয়োটা পৃথক শিল্পবস্তু হিচাপে বিকশিত হয়। শৰাই সাধাৰণতে ওপৰত এটা সমতল থাল আৰু তলত এটা থিয়াভাগযুক্ত, আনহাতে বটা হৈছে বাটিৰ দৰে পাত্ৰ, যি বহু সময়ত শৰাইৰ সৈতে একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to Be Tai-Ahom in India |url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik |publisher=Duke University Press |location=Durham |year=2004 |isbn=9780822334255 |access-date=5june 2025 }}</ref> == ইতিহাস == === প্ৰাচীন চীনা উৎস === [[File:Warring States Bronze Dou 02.jpg|thumb|right|250px|যুদ্ধৰত ৰাজ্যসমূহৰ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ]] শৰাই আৰু বটাৰ শিকড় চীন জনগোষ্ঠীৰ এক প্ৰাচীন সাংস্কৃতিক ধাৰাৰ সৈতে জড়িত। "Dou " (豆) নামে পৰিচিত উচ্চভিত্তিযুক্ত বাটিৰ আকৃতি প্ৰথমে চীনত নৱপ্ৰস্তৰ যুগত দেখা যায়। ওপৰত পাত্ৰ আৰু তলত থিয়াভাগ থকা এই গঠন প্ৰায় ৬,০০০–৭,০০০ বছৰ আগতে (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০০–৪০০০) উৎপত্তি লাভ কৰে, আৰু ইয়াৰ মূল আকৃতি ইয়াংশাও সংস্কৃতি আৰু ডাৱেনকʼ সংস্কৃতিত বিকশিত হয়। ভাষাতাত্ত্বিক আৰু জিনগত গৱেষকৰ মতে [[চীনা-তিব্বতীয় ভাষা|চীন-তিব্বতীয়]] বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ লোকসকলৰ আদিম বিস্তাৰ উত্তৰ চীনৰ ইয়াংশাও আৰু মাজিয়াও সভ্যতাৰপৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Zhang |first1=Menghan |last2=Yan |first2=Shi |last3=Pan |first3=Wuyun |last4=Jin |first4=Li |year=2019 |title=Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China in the Late Neolithic |journal=Nature |volume=569 |pages=112–115 |doi=10.1038/s41586-019-1153-z}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Zhang |first1=Hanzhi |last2=Ji |first2=Ting |last3=Pagel |first3=Mark |last4=Mace |first4=Ruth |year=2020 |title=Dated phylogeny suggests early Neolithic origin of Sino-Tibetan languages |journal=Scientific Reports |volume=10 |article-number=20792 |doi=10.1038/s41598-020-77404-4}}</ref> যিহেতু অসমৰ বড়ো-গাৰো বা বড়ো-কছাৰী মূলীয় ভাষাসমূহ তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ এটা শাখা হিচাপে গণ্য কৰা হয়,‌গতিকে চীনৰ এই সভ্যতাৰপৰাই অসমৰ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় জনগোষ্ঠী সমূহৰ উৎপত্তি হৈছে বুলি ক'ব পৰা যায়।<ref>{{cite book |last=DeLancey |first=Scott |year=2012 |chapter=On the Origins of Bodo-Garo |editor-last=Morey |editor-first=Stephen |editor2-last=Post |editor2-first=Mark W. |title=North East Indian Linguistics |volume=4 |publisher=Cambridge University Press India |pages=3–20}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত [[ঝৌ সাম্ৰাজ্য]]ৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০৪৬–২৫৬) যুগত “ডৌ” চীনা ধৰ্মীয়-আনুষ্ঠানিক সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ প্ৰতীকত পৰিণত হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। [[File:Spring & Autumn Bronze Dou, Xinzheng.jpg|thumb|right|250px|বসন্ত আৰু শৰৎ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ, চিনঝেং]] ঝৌ সমাজত জীৱন “লি” বা আচাৰ-ব্যৱস্থাৰ নিয়মেৰে পৰিচালিত হৈছিল। সেই ব্যৱস্থাত ডৌ কেৱল এটা খাদ্যপাত্ৰ নাছিল; ই আছিল পূৰ্বপুৰুষৰ সৈতে আত্মিক যোগাযোগ স্থাপন কৰা এক পৱিত্ৰ আচাৰিক পাত্ৰ। ঝৌ লোকসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে সঠিকভাৱে পূৰ্বপুৰুষক নিবেদন কৰিলে ঐশ্বৰিক আশীৰ্বাদ লাভ হয়—যেনে সুৰক্ষা আৰু উন্নত ফচল। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। ===চীনৰপৰা শৰাই সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ=== কালক্ৰমত চীনৰপৰা শৰাই জাতীয় পাত্ৰ চীন তিব্বতীয় মূলৰ বাৰ্মিজ<ref>[https://archive.org/details/burmese-hsun-ok Traditional Burmese Offering Tray Hsun-Ok]</ref>, তিব্বত, নেপাল<ref>[https://archive.org/details/nepal-offering-tray Traditional Nepalese Offering tray]</ref>, অষ্ট্ৰো-এছিয়াতিক মূলৰ কম্বোডিয়া, ভিয়েটনাম, টাই মূলৰ থাইলেণ্ড, অষ্ট্ৰোনেচিয়ান মূলৰ মালয়েছিয়া, ইত্যাদি অঞ্চললৈ বিয়পি পৰে। বৌদ্ধ ধৰ্মত শৰাইৰ মহৎ আটাইতকৈ বেছি। এই সকলো দেশত শৰাই জাতীয় পাত্ৰ ভগৱানৰ আগত সেৱা কৰিবলৈ আগ বঢ়োৱা হয়। ===অসমত শৰাই প্ৰচলন=== '''কামৰূপ যুগ''' ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ প্ৰচলন প্ৰাচীন কালৰ পৰাই হৈ আহিছে। ইয়াৰ প্ৰথম পুৰাতাত্ত্বিক প্ৰমাণ [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপ ৰাজ্যৰ]] দিনৰ। গুৱাহাটীৰ আমবাৰীত পোৱা আদি-মধ্যযুগীয় মৃৎশিল্পৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক অধ্যয়নত স্বকীয় কেওলিন বা "আমবাৰী ৱেৰ" (''Ambari ware'')-ৰ প্ৰধান আকাৰসমূহৰ ভিতৰত ''dish-on-stand'' অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। বিবৰণ অনুসৰি পাত্ৰটো পৃষ্ঠত অলংকৰণ থকা এখন প্ৰায় চেপেটা থালৰ আকৃতিৰ; ইয়াৰ কাষটো অলপ ওপৰলৈ উঠি বাহিৰফালে মেল খোৱা (''splayed rim'') আৰু থালখন এটা পীঠ বা দণ্ডৰ ওপৰত স্থাপন কৰা।<ref>{{cite journal |last1=Hazarika |first1=Manjil |last2=Devi |first2=Jonali |last3=Wunglengton |first3=Y. S. |last4=Sanathana |first4=Y. S. |title=A Study of Pottery and Terracotta Objects from Excavations at Cotton College (1990–1992) in Guwahati, Assam |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=8.1 |year=2020 |pages=92–125 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume8.1/4.pdf }} pp. 108–109, 112–113. The authors identify the ''dish-on-stand'' among the principal forms of kaolin or "Ambari ware". Their catalogue records 90 stand/stem fragments, some interpreted as components of dishes-on-stand used in ritual and ceremonial contexts, and describes the complete form as "a more or less flat dish with decorations on the surface having splayed rim attached on top of a stand"</ref> এই সমূহ পাত্ৰ আনুষ্ঠানিক, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু ঘৰুৱা কামত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last1=Hazarika |first1=Manjil |last2=Devi |first2=Jonali |last3=Wunglengton |first3=Y. S. |last4=Sanathana |first4=Y. S. |title=A Study of Pottery and Terracotta Objects from Excavations at Cotton College (1990–1992) in Guwahati, Assam |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=8.1 |year=2020 |pages=92–125 }}</ref> আমবাৰীৰ উৎখননৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত পুৰাতত্ত্ববিদ এম. কে. ধাৱালিকাৰে ( ''Ambari Ware'' বুলি অভিহিত কৰা) সূক্ষ্ম মৃৎপাত্ৰসমূহৰ পাদযুক্ত থালখনক (''dish-on-stand'') এটা স্বকীয় আকৃতি হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল। ধাৱালিকাৰে মত প্ৰকাশ কৰে যে এই পাত্ৰসমূহ হয়তো [[অসমৰ তামোল-পাণ সংস্কৃতি|তামোল-পাণ]] আগ বঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিদৰে আধুনিক অসমতো কৰা হয়; তেওঁৰ মতে পাৰ্থক্য মাথোঁ এইটোৱেই যে আধুনিক যুগত এনে পাত্ৰ ধাতুৰে নিৰ্মিত।<ref>{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Archaeology of Gauhati |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute |volume=31/32 |issue=1/2 |year=1971 |page=142 |jstor=42930897 |quote=It might have been used for serving ''tāmbul'' as is done today, the only difference being that the metal dish-on-stand is now used. }}</ref>{{efn|আধুনিক অসমত তামোল-পাণ আগবঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা এনে ধাতুৰ পাদযুক্ত পাত্ৰৰ ভিতৰত [[বটা]] অন্যতম; অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক প'ৰ্টেলতো অতিথিক সন্মান জনাবলৈ পৰম্পৰাগত কাঁহৰ বটাত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ প্ৰথাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite web |title=Culture of Assam |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |url=https://usp2.amtron.in/about-us/391 |access-date=27 July 2026 |quote=Guests are offered "Tamul Paan" in a traditional bell metal serving "Bota" as a mark of honour. }}</ref>}} আমবাৰীৰ প্ৰাচীন প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্তৰসমূহক সাধাৰণভাৱে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তমৰ পৰা দ্বাদশ শতিকাৰ ভিতৰৰ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে; স্থানটোৰ পৰা প্ৰায় ১০৩০ ± ১৫০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এটা ৰেডিঅ'কাৰ্বন তাৰিখো পোৱা গৈছে।<ref>{{cite journal |last=Sharma |first=Paromita |title=A Micro Study of Pottery Traditions from the Early Medieval Brahmaputra Valley |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=6 |year=2018 |pages=310–332 }}</ref><ref>{{cite journal |last=Sharma |first=Sukanya |title=Southeast Asian Elements in the Archaeological Evidence of Northeast India |journal=SPAFA Journal |volume=20 |issue=3 |year=2010 |page=24 |url=https://www.seameo-spafa.org/wp-content/uploads/2015/11/225_1316503644_sub.pdf |quote=The pottery was found abundantly in period I of Ambari excavation in Guwahati. Period I is approximately dated from 7th to 12th century. The radio carbon date is 1030+130 CE.}}</ref> কামৰূপ যুগত কাঁহৰ কামো জনাজাত আছিল। [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা|বি. কে. বৰুৱাই]] প্ৰাচীন অসমৰ অলংকাৰৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে ''[[কালিকা পুৰাণ]]''ত ''কাংস্য'' (''kāṃsya'')-ৰ ব্যৱহাৰৰ উল্লেখ উদ্ধৃত কৰিছে আৰু ইয়াক কাঁহ (''bell metal'') বুলি চিনাক্ত কৰিছে।<ref>''Kalika Purana'', ch. 69, vv. 33–34: {{lang|sa|अयोमयमृते कांस्यमृते यद्भूषणं भवेत्। स्वर्णरौप्यस्य चाभावे त्वधः काये नियोजयेत्॥}} বি. কে. বৰুৱাই এই শ্লোকৰ অৰ্থ এইদৰে দিছে যে লোহা আৰু "bell-metal (kamsya)"ৰ বাহিৰে আন ধাতুৰে নিৰ্মিত অলংকাৰ শৰীৰৰ নিম্নাংশত পৰিধান কৰা উচিত। {{cite thesis |last=Barua |first=Birinchi Kumar |title=A Cultural History of Assam of the Early Period |type=PhD thesis |publisher=School of Oriental and African Studies, University of London |year=1947 |page=201 }}</ref> পাদানযুক্ত পাত্ৰৰ মাটিৰ পৰা ধাতুলৈ হোৱা একে ধৰণৰ পৰিৱৰ্তনৰ উদাহৰণ দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ আন ঠাইতো দেখা পোৱা যায়। [[ফিলিপাইন|ফিলিপাইনছৰ]] ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয়ে প্ৰাগৈতিহাসিক মাটিৰ পাদানযুক্ত বাটিসমূহক মাৰানাও আৰু মাগুইণ্ডানাও সকলৰ পিতলৰ ''টাবাক''ৰ সৈতে তুলনা কৰি, দুয়োটাৰ আকৃতি আৰু আনুষ্ঠানিক পৰিৱেশনকাৰ্যৰ সাদৃশ্য উল্লেখ কৰিছে<ref>{{cite web |title=Earthenware Pedestalled Bowls |url=https://www.nationalmuseum.gov.ph/2021/12/07/earthenware-pedestalled-bowls/ |website=National Museum of the Philippines |date=7 December 2021 |access-date=28 July 2026 }}</ref>; একেদৰে [[কম্বোডিয়া|কম্বোডিয়াৰ]] সংগ্ৰহালয় সমূহতো মাটিৰ পাদানযুক্ত থালৰ লগতে পিতলৰ পাদযুক্ত আৰু পাদানযুক্ত থাল সংৰক্ষিত হৈ আছে।<ref>{{cite web |title=Museum Management System in Cambodia |url=https://search.cambodiamuseum.info/index.php/searchcatalog/page_list/f.ref_en_nb/desc/ |website=National Museum of Cambodia |access-date=28 July 2026 }}</ref> '''মধ্যযুগ''' কামৰূপৰ পাছত চীন-তিব্বতীয় বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় মূলৰ‌ [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু টাই মূলৰ আহোম ৰাজ্য দুয়োতে শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ ব্যৱহাৰ প্ৰচলিত আছিল। [[যোৰহাট জিলা]]ৰ তিতাবৰ অঞ্চলৰ চুতীয়া লোক এঘৰত পুৰণি বাকচ এটাত ভৰাই সংৰক্ষিত কৰি থোৱা চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনীয়া বটা উদ্ধাৰ কৰা হৈছে। বটাতোত অসমীয়া লিপিত খোদিত আছে "১৩১৭ সন ছাৰি শাবন মাশ।" অৰ্থাৎ ১৩৯৫ চনৰ(১৩১৭ শক) চাৰি শাওণত এই বঁটাটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref> [https://archive.org/details/chutia-bota-1395 Image of the Bota dated to 1395 AD.]</ref> চুতীয়াসকলৰ দৰে [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলেও শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়।<ref>{{cite web |title=horai |url=https://www.xobdo.org/dic/horai |website=Xobdo |access-date=14 June 2026}}</ref> ডিমাছা ভাষাত এই পাত্ৰক ''"শৰাই"'' বুলিয়ে জনা যায়। তদুপৰি ডিমাছাসকলৰ পাৰম্পৰিক বস্ত্ৰ শিল্পত ''হ'ৰাইমিন'' নামৰ শৰাইৰ মটিফটোও(motif) সংৰক্ষণ কৰি থোৱা দেখা যায়।<ref>{{cite web |last=ROOHI |title=Weaving in indigenous Dimasa community of Assam |url=https://in.boell.org/en/weaving-indigenous-dimasa-community-assam |website=Heinrich Böll Stiftung |date=19 December 2019 |access-date=14 June 2026}}</ref> ''দেওধাই বুৰঞ্জী'' আৰু ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত সন্নিবিষ্ট ''বাঁহগড়ীয়া বুঢ়াগোহাঁইৰ বুৰঞ্জী''ৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ পতনৰ পাছত আহোমসকলে ৰাজ্যখনৰ পৰা আন বিভিন্ন বৃত্তিৰ লোকৰ লগতে কঁহাৰসকলকো লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite book|editor-last=Bhuyan|editor-first=Surya Kumar|title=Satsari Asam Buranji|publisher=Gauhati University|location=Gauhati|year=1960|page=126}}</ref> আহোম সকলে পৰম্পৰাগত শৰাই জাতীয় দুই প্ৰকাৰৰ পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল, এবিধ আছিল "নিং" (𑜃𑜣𑜂𑜫) আৰু আনবিধৰ নাম "ফুন" (𑜇𑜥𑜃𑜫)।<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1920 |url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=62}}</ref> "ফান/ফুন" শব্দৰ গুৰি পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''"পান''" শব্দ আৰু থাই বা শান ভাষাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰক ''"ফান"'' কোৱা হয়।<ref>[https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 Borrowed from Old Chinese 盤 (OC *baːn, “tray”). Cognate with Lao ພານ (phān), Tai Dam ꪝꪱꪙ or ꪟꪱꪙ, Burmese ဗန်း (ban:, “tray”), Shan ပၢၼ်ႉ (pâ̰an, “tray”), and possibly Khmer ពាន (piən) (Pou and Jenner, 1980-1981)]</ref> "ফুন"ক অসমীয়াত কেতিয়াবা "মেহেঙা/মাইহাং" আৰু কেতিয়াবা "শৰাই" বুলি অনুবাদ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1920 |url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=138}}</ref> একেদৰে "নিং"ক কেতিয়াবা অসমীয়া "শৰাই"<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1920 |url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=228}}</ref> আৰু কেতিয়াবা অসমীয়া "মেহেঙা/মাইহাং" বুলি অনুবাদ কৰা হৈছে।<ref>"..offer nine mehengas (stands full of offerings)..." {{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/N20 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=16}}</ref> অসমীয়া "শৰাই" [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ দিনৰ পৰাই ব্যৱহাৰ কৰি অহা হৈছে<ref>{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Archaeology of Gauhati |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute |volume=31/32 |issue=1/2 |year=1971 |page=142 |jstor=42930897 |quote=It might have been used for serving ''tāmbul'' as is done today, the only difference being that the metal dish-on-stand is now used. }}</ref>, আনহাতে বুৰঞ্জীৰ মতে "মাইহাং" পাত্ৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যত]] প্ৰচলিত আছিল।{{efn|বুৰঞ্জীত উল্লেখ আছে যে শদিয়া দখল কৰি চুতীয়া ৰজাৰ সোণৰ মাইহাং আহোম ৰজাই ব্যৱহাৰ কৰিব লৈছিল। কাশীনাথ তামুলী ফুকনৰ বুৰঞ্জীৰ(p. 18) আৰু হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাৰ "আহোমৰ দিন" গ্ৰন্থৰ(p. 49) অনুসৰি শদিয়া জয় কৰি আহোম ৰজা চুহুংমুঙে বহুতো সামগ্ৰী নিজৰ ৰাজধানী লৈ আনিছিল আৰু তাৰে ভিতৰত সোণৰ মাইহাং ও অন্যতম। নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীত (p.43) মতে চুহুংমুঙ ৰজাই চুতীয়াৰ পৰা লোৱা সোণ-ৰূপৰ মাইহাং‌ ব্যৱহাৰ কৰিব লৈছিল।}} গতিকে, এই টাই শব্দসমূহৰ ব্যাখ্যাক ঘৰুৱাকৰণমূলক ([[:en:Domestication and foreignization|domestication]]) অনুবাদৰ উদাহৰণ হিচাপে চাব পাৰি—য'ত আহোম সকলৰ বাচন "ফুন" বা "নিঙ"ক ব্যাখ্যা কৰিবলৈ একেধৰণৰ স্থানীয় অসমীয়া সমতুল্য বাচনৰ নাম ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/N109 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=105}}</ref> ১৭-১৮ শতিকাৰ লৈকে আহোম ৰজা সকলে তিনিবিধ টাই সকলৰ পৰম্পৰাগত নলযুক্ত বাচন ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আহোম ফুৰালুং ধৰ্মীয় নিয়ম অনুসৰি ৰিক খোৱান উৎসৱত খোৱান (অৰ্থাৎ সজীৱতাৰ শক্তিক) নখন নিংত প্ৰসাদ আগ বঢ়োৱা হয়।<ref>"..offer nine mehengas (stands full of offerings)..." {{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/N20 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=16}}</ref> শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ দিনত শৰাই নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মত অন্তভুক্ত কৰা হয় আৰু কালক্ৰমত অসমীয়া সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ অংশ হৈ পৰে। [[File:Xorai worship.webp|thumb|নামঘৰত ব্যৱহাৰ হোৱা শৰাই। ]] ===অসমৰ বাহিৰৰ অন্যান্য অঞ্চল=== '''তিব্বতীয় শৰাই-বটা জাতীয় পাত্ৰ''' তিব্বতী বৌদ্ধ সংস্কৃতিতো নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে pedestal‌ যুক্ত বাটি, বটা আৰু ট্ৰে-জাতীয় ধাৰ্মিক পাত্ৰ কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Pedestal Bowl|website=Himalayan Art Resources |url=https://www.himalayanart.org/items/3314996 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Tibetan Buddhist Silver Pedestal Offering Bowl |website=Invaluable |url=https://www.invaluable.com/auction-lot/tibetan-buddhist-silver-pedestal-offering-bowl-13-1206-c-b9d41abb7e |archive-url=https://web.archive.org/web/20260615094050/https://www.invaluable.com/auction-lot/tibetan-buddhist-silver-pedestal-offering-bowl-13-1206-c-b9d41abb7e |archive-date=15 June 2026 |access-date=15 June 2026}}</ref> Rubin Museum-ৰ মতে, তিব্বতী ''stemmed offering bowls'' ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতি আৰু দৈনন্দিন ভোগ নিৰ্মালীৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web |title=Stemmed Offering Bowl |website=Rubin Museum of Himalayan Art |publisher=Rubin Museum of Himalayan Art |url=https://rubinmuseum.org/collection/sc2012-7-6-1-7/ |access-date=15 June 2026}}</ref> মন্দলা (''mandala offering set'' বা ''mandala plate'') তিব্বতী বৌদ্ধ আচাৰত বুদ্ধ, ধৰ্ম আৰু সংগলৈ নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পাত্ৰ। এনে মণ্ডল-নৈৱেদ্যত pedestal tray বা stand-জাতীয় পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Base for an offering mandala used in Tibetan Buddhist rituals |website=National Museum of Asian Art |publisher=Smithsonian Institution |url=https://asia-archive.si.edu/object/F1998.295 |access-date=15 June 2026 |quote=It serves as a stand, or base, to hold offerings (usually grain), which are arranged to form a mandala.}}</ref> তিব্বতী বৌদ্ধ আচাৰৰ আন এটা pedestal যুক্ত পাত্ৰ হৈছে ''serkyem'' পাত্ৰ। এই পাত্ৰ বিশেষকৈ ৰক্ষক দেৱতা বা ধৰ্মপালসকললৈ নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়। পাত্ৰটো মূলতঃ পানীয়-নৈৱেদ্যৰ সৈতে জড়িত; সাধাৰণতে ওপৰৰ বটাত চাহ, মদ বা আন পৱিত্ৰ পানীয় ঢালি দিয়া হয় আৰু সেয়া তলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰত উপচি পৰে। অৱশ্যে বহুতো আচাৰ-অনুষ্ঠানত ''serkyem'' প্ৰায়ে ভোগ বা নিৰ্মালী আগবঢ়াবলৈ ও ব্যৱহাৰ কৰা হয়, য’ত শস্য, মিঠাই, ফল বা ''torma'' জাতীয় খাদ্য-নৈৱেদ্য একেলগে আগবঢ়োৱা হয়।<ref>{{cite web |title=Serkyem Offering in Buddhism: A Comprehensive Guide |website=Evamratna |date=21 November 2023 |url=https://evamratna.com/blogs/evamratna-blogs/serkyem-offering |access-date=15 June 2026}}</ref> তিব্বতী বস্তু-সংস্কৃতিত pedestal যুক্ত পাত্ৰ ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতিৰ বাদে দৈনন্দিন চাহ-পানৰ দৰে সামাজিক ব্যৱহাৰতো ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। তেনে বহুতো ৰুপ আৰু আন ধাতুৰে গঢ়া বটা জাতীয় পাত্ৰ সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষিত কৰি ৰখা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Tea Bowl with Stand and Lid |website=Rubin Museum of Himalayan Art |publisher=Rubin Museum of Himalayan Art |url=https://rubinmuseum.org/collection/sc2013-2a-c/ |access-date=15 June 2026}}</ref> '''বাৰ্মিজ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ''' বাৰ্মিজ ''ban'' (ဗန်း)-ৰ অৰ্থ “tray” বা ট্ৰে, আৰু সম্পৰ্কীয় বাৰ্মিজ শব্দ ''langpan'' (လင်ပန်း)-ৰ অৰ্থও “tray”। এই দুয়োটা ৰূপ চীনা 盤 শব্দৰপৰা লোৱা হৈছে, যাৰ পুৰণি/মধ্য চীনা পুনৰ্গঠিত ৰূপ ''*baːn'' বা ''ban'' আৰু অৰ্থ “dish” বা “tray”।<ref>{{cite web |title=ဗန်း |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=လင်ပန်း |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E1%80%9C%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8 |access-date=15 June 2026}}</ref> বাৰ্মিজ পৰম্পৰাত শৰাই জাতীয় মুকলি পাত্ৰ বা pedestal dish ব্যৱহৃত হয়। এনে পাত্ৰক সাধাৰণতে কলত (''kalat'') বুলি কোৱা হয়; Burmese lacquerware-ৰ বৰ্ণনাত ''kalat''-ক pedestal dish হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, যি খাদ্য আগবঢ়াবলৈ, ৰাজকীয় কাম বা ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতিত বস্তু আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Lacquerware |website=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Lacquerware |access-date=15 June 2026}}</ref> "কলত"ৰ বাহিৰেও বাৰ্মিজ বস্তু-সংস্কৃতিত ঢাকনিযুক্ত শৰাই দৰে এবিধ পাত্ৰৰ পৃথক উপস্থিতি দেখা যায়। এই পাত্ৰক ''hsun-ok'' বুলি কোৱা হয়। এইটো সাধাৰণতে বাৰ্মিজসকলৰ বৌদ্ধ নৈৱেদ্য বহন বা আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত পাত্ৰ।<ref>{{cite web |title=hsun-ok; vessel-stand; bowl |website=British Museum Collection Online |publisher=The British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1993-1117-1 |access-date=15 June 2026}}</ref> ''Hsun-ok'' সাধাৰণতে লাখ-লেপা বাঁহ বা কাঠেৰে নিৰ্মিত হয়, আৰু ইয়াত এটা পেডেষ্টেল, বাটিৰ দৰে মূল পাত্ৰ, ভিতৰুৱা ট্ৰে আৰু ওপৰত এটা ওখ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থাকে।<ref>{{cite web |title=hsun-ok; vessel-stand; bowl |website=British Museum Collection Online |publisher=The British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1993-1117-1 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Buddhist offering vessel (hsun ok) |website=Art Gallery of South Australia Collection |publisher=Art Gallery of South Australia |url=https://www.agsa.sa.gov.au/collection-publications/collection/works/buddhist-offering-vessel-hsun-ok/24828/ |access-date=15 June 2026}}</ref> বাৰ্মিজসকলৰপৰা বাৰ্মাৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ শানসকলেও বৌদ্ধ ধৰ্মৰ ৰীতি-নীতি পালন কৰিবলৈ ঢাকনিযুক্ত ''Phan Hsun'' ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। Hsun okৰ লেখী‌য়া এই পাত্ৰটো বাৰ্মিজ বৌদ্ধ নৈৱেদ্য-পাত্ৰ পৰম্পৰাৰ এটা স্থানীয় অভিযোজন আছিল।<ref>{{cite web |title=hsun-ok |website=British Museum Collection Online |publisher=The British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1998-0723-241 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Burmese Lacquer Hson-ok Offering Box |website=Michael Backman Ltd |url=https://www.michaelbackmanltd.com/archived_objects/burmese-lacquer-hson-ok-offering-box/ |access-date=15 June 2026}}</ref> অৱশ্যে এই প্ৰমাণ বিশেষকৈ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা লাখৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok''-ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য; সকলো মুকলি পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বাৰ্মিজ উৎসৰপৰা আহিছে বুলি ইয়াৰদ্বাৰা প্ৰমাণিত নহয়। মুকলি উঠা নৈৱেদ্য-ট্ৰে সমগ্ৰ মূল ভূ-খণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বহুলভাৱে দেখা যায়, কিন্তু ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok'' বিশেষভাৱে বাৰ্মীজ বৌদ্ধ বস্তু-সংস্কৃতিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত। '''মোন-দ্বাৰাৱতী শৰাই জাতীয় পাত্ৰ''' টাইসকলৰ দক্ষিণমুখী বিস্তাৰ আৰু বৰ্তমান থাইলেণ্ডত টাই ৰাজ্যসমূহৰ উত্থানৰ আগতেই মধ্য থাইলেণ্ডৰ ''দ্বাৰাৱতী'' সাংস্কৃতিক পৰিসৰত পাদযুক্ত থাল বা ''dish-on-stand''-ৰ ব্যৱহাৰ পোৱা যায়। দ্বাৰাৱতী সংস্কৃতি সাধাৰণতে খ্ৰীষ্টীয় ষষ্ঠৰ পৰা একাদশ শতিকাৰ ভিতৰত স্থাপন কৰা হয়,<ref>{{cite book |last=Gallon |first=Matthew |chapter=Early States in Thailand: Dvāravatī |title=The Oxford Handbook of Early Southeast Asia |editor-last1=Higham |editor-first1=Charles F. W. |editor-last2=Kim |editor-first2=Nam C. |publisher=Oxford University Press |year=2022 |pages=679–702 |doi=10.1093/oxfordhb/9780199355358.013.32 }}</ref> আৰু এই সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰ সৈতে পুৰণি ''মন ভাষা''ৰ এক ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক শিলালিপিসমূহৰ পৰা দেখা যায়।<ref>{{cite book |last=Diffloth |first=Gérard |title=The Dvaravati Old Mon Language and Nyah Kur |series=Monic Language Studies |volume=1 |publisher=Chulalongkorn University |location=Bangkok |year=1984 }}</ref> দ্বাৰাৱতী যুগৰ মৃৎপাত্ৰৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত পুৰাতত্ত্ববিদ ফাছুক ইন্দ্ৰাৱুধে (Phasook Indrawooth) ''dish-on-stand''-ক দ্বাৰাৱতী মৃৎপাত্ৰৰ এটা প্ৰধান আকৃতি হিচাপে উল্লেখ কৰিছে। বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণভাৱে, তেওঁ এই আকৃতিটোক নতুন দ্বাৰাৱতী উদ্ভাৱন বুলি গণ্য কৰা নাই; তেওঁৰ মতে ''dish-on-stand''-কে ধৰি দ্বাৰাৱতীৰ কেইবাবিধ মৃৎপাত্ৰৰ আকৃতি স্থানীয় প্ৰাগৈতিহাসিক যুগৰ পৰাই চলি অহা প্ৰাচীন পাত্ৰ-আকৃতিৰ উত্তৰাধিকাৰ আছিল।<ref>{{cite book |last=Indrawooth |first=Phasook |title=Index Pottery of Dvāravatī Period |publisher=Department of Archaeology, Silpakorn University |location=Bangkok |year=1985 |at=English abstract, p. 7 |url=https://archaeovirtual.com/ebook/%E0%B8%94%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%8A%E0%B8%99%E0%B8%B5%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%8A%E0%B8%99%E0%B8%B0%E0%B8%94%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%9C%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%A1%E0%B8%B1%E0%B8%A2%E0%B8%97%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A7%E0%B8%94%E0%B8%B5%20-%20%E0%B8%A8%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%88%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A2%E0%B9%8C%E0%B9%80%E0%B8%81%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%A3%E0%B8%95%E0%B8%B4%E0%B8%84%E0%B8%B8%E0%B8%93%20%E0%B8%94%E0%B8%A3.%E0%B8%9C%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%B8%E0%B8%82%20%E0%B8%AD%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%B8%E0%B8%98/files/basic-html/page7.html |quote=various types of Dvaravati pottery inherited the ancient types produced since prehistoric time:- e.g. dish-on-stand, carinated vessel etc. }}</ref> অৰ্থাৎ বৰ্তমান থাইলেণ্ডৰ মধ্যভাগত পাদযুক্ত থালৰ পৰম্পৰা টাইসকলৰ ঐতিহাসিক উত্থানৰ আগৰেপৰাই আছিল আৰু দ্বাৰাৱতী যুগত ই তাৰ আগৰ স্থানীয় প্ৰাগৈতিহাসিক মৃৎপাত্ৰ পৰম্পৰাৰ ধাৰাবাহিকতা হিচাপে চলি আছিল। '''ফান পাত্ৰ''' কম্বোডিয়াৰ আৰু থাই ভাষাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰক ''"পান/বান"''<ref>{{cite web |title=ពាន |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E1%9E%96%E1%9E%B6%E1%9E%93 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Mon-Khmer Languages Database: Khmer |website=SEAlang Library |publisher=Center for Research in Computational Linguistics |url=https://www.sealang.net/monkhmer/database/retrieve.pl?format=html&language=Khmer&sort=gloss |access-date=15 June 2026 |archivedate=24 May 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240524185945/http://www.sealang.net/monkhmer/database/retrieve.pl?language=Khmer&sort=gloss&format=html |deadurl=yes }}</ref> আৰু ''"ফান"'' কোৱা হয়।<ref>{{cite web |title=Phan (tray) |website=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Phan_(tray) |access-date=15 June 2026}}</ref> * খমেৰসকলৰ বান/পান ভাষিক দৃষ্টিকোণৰপৰা ''বান/পান'' শব্দ-পৰিয়ালটো টাই ভাষাসমূহতকৈ অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক বা খমেৰ ভাষাসমূহত অধিক পুৰণি আৰু ব্যাপকভাৱে বিস্তৃত। Roger Blenchয়ে নিজৰ Austroasiatic basketry terminologyৰ অধ্যয়নত “pedestal tray”ৰ বাবে এটা প্ৰাৰম্ভিক অষ্ট্ৰ’এছিয়াটিক মূলৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰিছে, য’ত তেওঁ Shortoৰ Proto-Mon-Khmerৰ ''*baːn'' অৰ্থাৎ “pedestal dish”, Kuiৰ ''phian'' অৰ্থাৎ “pedestal tray”,Surin Khmerৰ ''piːan'''' অৰ্থাৎ “tray with pedestal”, T’inৰ ''phɨan'' অৰ্থাৎ “tray”, আৰু Nyah Kurৰ ''kǝbíǝn'' অৰ্থাৎ “bamboo food tray” ইত্যাদি শব্দৰ উল্লেখ কৰিছে। Blenchয়ে এই শব্দ পৰিয়ালটোক পুৰণি চীনা ''*bˤan'' অৰ্থাৎ “ট্ৰেই”ৰ সৈতে তুলনা কৰিছে। তেওঁ লগতে থাই আৰু শ্বান ভাষাত পোৱা ৰূপটো ও চীনা ভাষাৰপৰা যোৱা ("plausibly a regional Chinese borrowing”) বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Blench |first=Roger |chapter=Basketry in Austroasiatic |editor-last=Alves |editor-first=Mark |title=Austroasiatic Linguistics in Honour of Michel Ferlus |publisher=JSEALS Special Publication |year=2025 |pages=87–88 |url=https://icaal.net/wp-content/uploads/2026/01/AA-Linguistics-in-Honour-of-Michel-Ferlus-2025.pdf |access-date=15 June 2026}}</ref> থাই/শ্যাম ৰাজ্যসমূহৰ থাইলেণ্ডত উত্থান হোৱাৰ আগতেই কম্বোডিয়া আৰু সংশ্লিষ্ট মূল ভূ-খণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰেক্ষাপটত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উপস্থিতি পোৱা যায়। হেং পিফালে খ্ৰীষ্টীয় ৩০০–৫০০ চনৰ প্ৰাক-আংকোৰীয় যুগৰ উত্তৰণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে উত্তৰ-পূব থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াৰ প্ৰাগৈতিহাসিক স্থানসমূহত "pedestalled dishes and bowls" অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ আৰু বাটিৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |year=2016 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000369 |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-southeast-asian-studies/article/transition-to-the-preangkorian-period-300500-ce-thala-borivat-and-a-regional-perspective/AEC80A473E33ED556489658939C261D2 |access-date=15 June 2026}}</ref> তেওঁ কম্বোডিয়াৰ Tuol Neakta Kang Memay স্থানৰপৰা পোৱা এটা পেডেষ্টেলযুক্ত বাটিৰ ছবিও প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |year=2016 |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000406}}</ref> [[এংকৰ ৱাট|এংকৰ বছৰেই]] স্থানৰ প্ৰাচীন কম্বোডীয় মৃত্শিল্পৰ মাজতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে; Miriam T. Stark-এ এংকৰ বৰেইৰ মৃত্শিল্পৰ ভিতৰত শৰাই জাতীয় থালৰ বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Stark |first=Miriam T. |year=2019 |title=Earthenware Ceramic Technologies of Angkor Borei, Cambodia |journal=Udaya, Journal of Khmer Studies |volume=14 |pages=109–132}}</ref> একেদৰেই UNESCOয়ে প্ৰকাশিত খমেৰ ৰূপালী শিল্প সম্পৰ্কীয় এখন গ্ৰন্থৰ মতে প্ৰাক-আংকোৰীয় আৰু আংকোৰীয় শিলালিপিত কম্বোডীয়সকলে ব্যৱহাৰ কৰা ৰূপালী সামগ্ৰীৰ ভিতৰত পেডেষ্টেল যুক্ত থাল আৰু ট্ৰেৰও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Kong |first=Vireak |year=2009 |title=Khmer Silverwares |publisher=UNESCO |location=Phnom Penh |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187953 |access-date=9 June 2026}}</ref> থাইসকলৰ আয়ুথিয়া ৰাজ্য ১৩৫১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ৰাজ দৰবাৰৰ সংস্কৃতি আংকোৰৰ সাংস্কৃতিৰ আৰ্হিৰে গঢ় লোৱা বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite encyclopedia |title=History of Thailand |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=9 June 2026}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |title=Khmer Empire |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Khmer-Empire |access-date=9 June 2026}}</ref> উল্লেখযোগ্য যে তেতিয়ালৈকে থাই/টাইসকলৰ প্ৰব্ৰজন ঘটা নাছিল<ref>{{cite journal |last=Evans |first=Grant |title=The Tai Original Diaspora |journal=Journal of the Siam Society |volume=104 |year=2016 |pages=1–14 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/2016/04/JSS_104_0b_Evans_TaiOriginalDiaspora.pdf |access-date=15 June 2026}}</ref>। সেয়েহে ধৰিব পৰা যায় যে থাই বা তাইসকলৰ আগমনৰ আগৰেপৰা খমেৰসকলে বান/ফান নামৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰি আহিছিল। * টাইসকলৰ ফান খমেৰসকলৰ দৰে থাইসকলেও এই পাত্ৰক "ফান" কয়। থাই বা অন্য টাইসকলে শৰাই জাতীয় সম্পাদ খমেৰসকলৰ সম্পৰ্কত অহাৰ আগতে ব্যৱহাৰ কৰিছিল নে নাই তাৰ তথ্য পোৱা নাযায়। আনহাতে টাই জনগোষ্ঠীসমূহ দক্ষিণমুখী হৈ মন আৰু খমেৰ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱাধীন অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰাৰ পাছত খমেৰ দৰবাৰৰ সংস্কৃতি, ৰাজকীয় অনুষ্ঠান বা ভাৰতৰ সংস্কৃতিৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত আচাৰ-ব্যৱহাৰ সংস্কৃতিৰ বহু উপাদান গ্ৰহণ কৰিছিল বুলি জনা যায়।<ref>{{cite web |title=History of Thailand: Mon-Khmer civilizations |website=Encyclopaedia Britannica |publisher=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=15 June 2026}}</ref>প্ৰাচীন কালৰ প্ৰোটো-খমেৰসকলৰ দৰে থাইসকলৰ "ফান" শব্দটোও পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''*bˤan'' শব্দৰপৰা লোৱা হৈছে।<ref>{{cite web |title=พาน |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 |access-date=15 June 2026}}</ref> টাই ভাষাসমূহ যেনে থাই ভাষাত พาน (ফান), লাও ভাষাত ພານ (phān), টাই ডাম ꪝꪱꪙ বা ꪟꪱꪙ টাই য়াই ভাষাত ပၢၼ်ႉ আদিয়ে থাল সদৃশ পাত্ৰক বুজোৱা হয় যি চীনা ভাষাৰ 盤 পানৰপৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ থাল (tray)।<ref>“พาน” in Thai Dictionary Project (TDP) (UC Berkeley 1964) (plus additional data from the Royal Institute of Thailand (RI) and NECTEC's LEXITRON project (LEX)). Searchable online at {{url|SEAlang.net}}</ref> টাই-আহোম ভাষাত এনে পাত্ৰক ফুন (𑜇𑜥𑜃𑜫) বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |year=1920 |page= 138|url=https://ia801408.us.archive.org/2/items/in.ernet.dli.2015.463794/2015.463794.Ahom-assamese-english-Dictionary.pdf |access-date=2026-06-14}}</ref> থাইসকলৰ মাজত ফান এটা উচ্চ স্তৰীয় পৰম্পৰাগত বাচন।<ref>{{Cite journal |last1=Titrassamee |first1=Songsak |last2=Lamduan |first2=Somchai |last3=Phaengsoi |first3=Kosit |date=2014-06-12 |title=Bai Sri Su Khwan: Spirit Blessing in North-eastern Thailand |journal=Asian Culture and History |volume=6 |issue=2 |pages=134–138 |publisher=Canadian Center of Science and Education |doi=10.5539/ach.v6n2p134 |issn=1916-9655 |url=https://patricklepetit.jalbum.net/ANIMISM%20AND%20RELIGION/LIBRARY/Bai_Sri_Su_Khwan_Spirit_Blessing_in_North-eastern.pdf |access-date=2026-06-14 }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> থাই ভাষাৰ পাদযুক্ত থাল বুজোৱা ''ফান'' (''phan'') শব্দটোৰ উল্লেখ ১৫৩৬ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ''ৱাট খেমা'' (Vat Khema) শিলালিপিত পোৱা যায়। এ. বি. গ্ৰিছৱ'ল্ড আৰু প্ৰাছাৰ্ট না নাগাৰাই শিলালিপিখনত উল্লেখিত ''phan''-ক ''pedestal tray'' বুলি অনুবাদ কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ইয়াত ''phan'' শব্দটো ইয়াৰ আধুনিক অৰ্থত, অৰ্থাৎ "a tray with a pedestal" হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছে। তেওঁলোকে শব্দটোক খমেৰ ''ban'' ("base and stem"-যুক্ত পাত্ৰ) আৰু পুৰণি খমেৰ ''vāna'' ("bowl-shaped dish with pedestal")-ৰ সৈতে তুলনা কৰিছে আৰু শেষৰ শব্দটোক চীনা ভাষাৰ পৰা অহা ঋণশব্দ বুলি উল্লেখ কৰিছে। একে শব্দমূলৰ সৈতে বাৰ্মিজ ''lapan'' ("tray")-ৰো তুলনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last1=Griswold |first1=A. B. |last2=Prasert na Nagara |title=The Inscription of Văt Khemā: Epigraphic and Historical Studies No. 15 |journal=Journal of the Siam Society |volume=63 |issue=1 |year=1975 |pages=127–142 |at=pp. 128, 135 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/1975/03/JSS_063_1j_GriswoldPrasert_InscriptionOfVatKhema.pdf |quote=The word ... is evidently used in its modern sense, 'a tray with a pedestal.' }}</ref> উল্লেখযোগ্য যে শিলালিপিখনত এই ''phan''-খনক "foreign make" অৰ্থাৎ বিদেশত নিৰ্মিত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ ব্যাস আছিল প্ৰায় এক হাত চাৰি ইঞ্চি আৰু ইয়াক এটা ডাঙৰ পাত্ৰ আৰু দহটা সৰু পাত্ৰৰ সৈতে ''pay sri'' নৈবেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Griswold |first1=A. B. |last2=Prasert na Nagara |title=The Inscription of Văt Khemā: Epigraphic and Historical Studies No. 15 |journal=Journal of the Siam Society |volume=63 |issue=1 |year=1975 |pages=127–142 |page=135 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/1975/03/JSS_063_1j_GriswoldPrasert_InscriptionOfVatKhema.pdf |quote=One pedestal tray ... of foreign make }}</ref> টাই লাও আৰু ফু টাইসকলৰ পৰম্পৰাগত অনুষ্ঠান বাই চ্ৰি চু খৱানত দুটা মুখ্য সামগ্ৰীৰ ভিতৰত ফান খাও (খাদ্য থোৱা ফান) অন্যতম।<ref>{{Cite journal |last1=Titrassamee |first1=Songsak |last2=Lamduan |first2=Somchai |last3=Phaengsoi |first3=Kosit |date=2014-06-12 |title=Bai Sri Su Khwan: Spirit Blessing in North-eastern Thailand |journal=Asian Culture and History |volume=6 |issue=2 |pages=134–138 |publisher=Canadian Center of Science and Education |doi=10.5539/ach.v6n2p134 |issn=1916-9655 |url=https://patricklepetit.jalbum.net/ANIMISM%20AND%20RELIGION/LIBRARY/Bai_Sri_Su_Khwan_Spirit_Blessing_in_North-eastern.pdf |access-date=2026-06-14 |page= }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> '''দক্ষিণ-পূব এছিয়া''' খমেৰ আৰু তাই বাদেও দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অন্য দেশসমূহতো শৰাই-জাতীয় পেডেষ্টেলযুক্ত পাত্ৰ বা নৈৱেদ্য-ট্ৰে দেখা যায়। মিয়ানমাৰত ইয়াৰ এটা স্বতন্ত্ৰ ঢাকনিযুক্ত লাখ-পাত্ৰ ৰূপ দেখা যায়, যাক hsun-ok বুলি কোৱা হয়। এই পাত্ৰ বৌদ্ধ ভিক্ষু আৰু বিহাৰলৈ খাদ্য বা নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়, আৰু সাধাৰণতে বাঁহ বা কাঠৰ গাঁথনিৰ ওপৰত লাখ-লেপ দি নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Conserving a Burmese offering vessel |website=British Museum |publisher=The British Museum |date=13 September 2023 |url=https://www.britishmuseum.org/blog/conserving-burmese-offering-vessel |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Buddhist offering vessel (hsun ok) |website=Art Gallery of South Australia Collection |publisher=Art Gallery of South Australia |url=https://www.agsa.sa.gov.au/collection-publications/collection/works/buddhist-offering-vessel-hsun-ok/24828/ |access-date=15 June 2026}}</ref> দ্বীপীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বা পাত্ৰৰ ব্যৱহাৰ পোৱা যায়। ইণ্ডোনেশিয়াৰ বালিত দুলাং (dulang) নামে জনা ওখ পায়াযুক্ত ট্ৰে ধৰ্মীয় বা আনুষ্ঠানিক নৈৱেদ্য বহন কৰাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়। ফিলিপাইনছৰ ৰাষ্ট্ৰীয় মিউজিয়াময়ে উল্লেখ কৰিছে যে বালিৰ এই দুলাং-সমূহ পূজা-পাতল বা নীতি-নিয়মত বিভিন্ন সামগ্ৰী আগবঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ ৰা হয়। দক্ষিণ ফিলিপাইনছৰ Maranao আৰু Maguindanao সমাজত তাবাক নামে জনা পিতলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ বিশেষ অনুষ্ঠানত খাদ্য পৰিৱেশনৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web |title=Earthenware Pedestalled Bowls |website=National Museum of the Philippines |publisher=National Museum of the Philippines |date=7 December 2021 |url=https://www.nationalmuseum.gov.ph/2021/12/07/earthenware-pedestalled-bowls/ |access-date=15 June 2026}}</ref> জাভাৰ মধ্যযুগীয় শিল্পতো শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উদাহৰণ পোৱা যায়।<ref>{{cite web |title=Offering tray (talam) |website=The Metropolitan Museum of Art |publisher=The Metropolitan Museum of Art |url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/715081 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Offering Vessel in the Form of a Female Head |website=Los Angeles County Museum of Art |publisher=LACMA |url=https://collections.lacma.org/node/175545 |access-date=15 June 2026}}</ref> === অতিথি-আদৰণিত তামোল-পাণ আৰু শৰাই=== অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ আতিথ্য, সন্মান, ভক্তি আৰু মিত্ৰতাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়াই অতিথিক আদৰণি জনোৱা পৰম্পৰা এটা স্তৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বুলি বুজিব পাৰি—প্ৰথমে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াতিক বিস্তৃত আতিথ্য-সংস্কৃতি, তাৰ পাছত ভাৰতীয় ধৰ্মীয়-সামাজিক আচাৰৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ, আৰু শেষত অসমীয়া কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ স্থানীয় ৰূপায়ণ। এই প্ৰথাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন স্তৰটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াতিক লোকসকলৰ তামোল-পাণভিত্তিক আতিথ্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’ব পাৰে। খাচী সমাজত ''kwai'' বা তামোল-পাণ অতিথিক আগবঢ়োৱা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক শিষ্টাচাৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''Shikyntien kwai'' নামৰ খাচী পৰম্পৰাত ঘৰত অহা যিকোনো অতিথিক ''kwai'' আগবঢ়োৱাটো সৌজন্যৰ চিন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Shikyntien Kwai: A Folklore about Betel Hospitality in Khasi Society |url=https://www.necarf.org/home/articles/54/shikyntien-kwai-a-folklore-about-betel-hospitality-in-khasi-society |website=NECARF |date=14 October 2020 |access-date=9 June 2026}}</ref> খাচীসকল অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত হোৱা বাবে, অসমীয়া তামোল-পাণ আতিথ্যৰ গভীৰ স্তৰটো পূব ভাৰতৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াগত betel-areca সংস্কৃতিৰ সৈতে তুলনা কৰিব পাৰি, যদিও ইয়াৰপৰা অসমীয়া প্ৰথাটো প্ৰত্যক্ষভাৱে খাচী বা অন্য কোনো একক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক উৎসৰপৰা আহিছে বুলি নিশ্চিতভাৱে ক’ব নোৱাৰি। পাছৰ স্তৰত এই তামোল-পাণ আতিথ্যৰ প্ৰথা ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে একীভূত হয়। এছ. চি. আহুজা আৰু উমা আহুজাই betel leaf আৰু areca nut-ক আতিথ্য, শুভতা, সন্মান, সামাজিক প্ৰতিশ্ৰুতি আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ প্ৰতীক হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ভাৰতৰ বহু সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় আচাৰত তামোল-পাণ ব্যৱহাৰ হয়, আৰু অসমীয়া বিবাহত তামোল-পাণ প্ৰায় পোন্ধৰটা আচাৰত উপস্থিত থাকে।<ref>{{cite journal |last1=Ahuja |first1=S. C. |last2=Ahuja |first2=Uma |year=2011 |title=Betel Leaf and Betel Nut in India: History and Uses |journal=Asian Agri-History |volume=15 |issue=1 |pages=13–35 |url=https://www.researchgate.net/publication/292469329_Betel_leaf_and_betel_nut_in_India_History_and_uses |access-date=9 June 2026}}</ref> সেয়ে অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ কেৱল মুখশুদ্ধিৰ সামগ্ৰী নহয়; ই আতিথ্য, শুভেচ্ছা, বিবাহ, সামাজিক স্বীকৃতি আৰু ধৰ্মীয় পৱিত্ৰতাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে। এই তামোল-পাণ পৰম্পৰাই অসমত শৰাই আৰু বঁটাৰ জৰিয়তে এক বিশেষ স্থানীয় ৰূপ লাভ কৰে। অসম চৰকাৰৰ সংস্কৃতি-সম্পৰ্কীয় তথ্য অনুসৰি, তামোল-পাণ বা গুৱাপাণক ভক্তি, সন্মান আৰু মিত্ৰতাৰ নিবেদন হিচাপে ধৰা হয়, আৰু অতিথিক আদৰণি তথা ধন্যবাদ জনোৱাৰ চিহ্ন হিচাপে শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱা হয়। একেটা উৎসত শৰাইক নামঘৰ বা পূজাস্থলীত প্ৰসাদ আৰু অন্যান্য নিবেদন আগবঢ়োৱাৰ পাত্ৰ হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Culture of Assam |url=https://assam.gov.in/about-us/391 |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |access-date=9 June 2026}}</ref> ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে তামোল-পাণৰ সামাজিক অৰ্থ বহল আঞ্চলিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’লেও, কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাত তাক আগবঢ়োৱাৰ ৰূপটো অসমীয়া ধাতু-শিল্প আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে বিশেষভাৱে যুক্ত। == ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য == পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম সংস্কৃতিৰপৰা গ্ৰহণ কৰা শৰাই অসমীয়া সমাজ আৰু নামঘৰীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়। নামঘৰত ভাগৱত স্থাপনৰ বাবে শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিয়ে অসমীয়া আধ্যাত্মিক জীৱনত [[File:Sankaradeva.jpg|thumb|right|220px|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] ১৫শ আৰু ১৬শ শতিকাত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ একশৰণ নামধৰ্ম আন্দোলনে শৰাই আৰু বটাৰ তাৎপৰ্য নতুন ৰূপ দিয়ে। শংকৰদেৱে পুৰণি অসমীয়া সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰপৰা শৰাইৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰি ইয়াক অসমীয়া বৈষ্ণৱ সমাজত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। নামঘৰৰ মাজভাগত শৰাইৰ ওপৰত ভাগৱত স্থাপন কৰি তেওঁ দেখুৱাইছিল যে ঈশ্বৰ সকলোৰে বাবে সমান। সেই নামঘৰত শৰাই হৈ উঠে “সমতাৰ প্ৰতীক”—য’ৰপৰা সকলো ভক্তক সমানে প্ৰসাদ বিতৰণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.gktoday.in/xorai/ |title=Xorai |website=GKToday |date=20 March 2021 }}</ref> == ঐতিহ্য == শৰাই আৰু বটাৰ ঐতিহ্যৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে—ই কেৱল ৰাজকীয় বস্তু হৈ নাথাকি অসমীয়া সমাজৰ সামূহিক হৃদস্পন্দনত পৰিণত হোৱা।<ref>{{cite web |url=https://www.gktoday.in/xorai/ |title=Xorai |website=GKToday }}</ref> শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ মাধ্যমেৰে শৰাই আৰু বটা “সন্মানৰ আচাৰ” হিচাপে সমগ্ৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত একত্ৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা সৃষ্টি কৰে। এই আধ্যাত্মিক ৰূপান্তৰৰ ফলত শৰাই আৰু বটা কেৱল ৰাজকীয় ক্ষমতাৰ প্ৰতীক হৈ নাথাকি সামাজিক ঐক্য, সমতা আৰু অসমীয়া জাতীয় আত্মাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়।<ref>{{cite web |url=https://www.gktoday.in/xorai/ |title=Xorai |website=GKToday |date=20 March 2021 }}</ref> == চাওক == * [[অসমীয়া সংস্কৃতি]] * [[তামোল-পাণ]] * [[নামঘৰ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==টোকা== {{notelist}} bl9mupp60qtikim1yp7iscchrnfvkzn 625665 625662 2026-08-09T20:44:54Z Ananya Taye 28065 /* অসমত শৰাই প্ৰচলন */ Added additional sources 625665 wikitext text/x-wiki '''শৰাই''' আৰু '''বটা''' অসমৰ অন্যতম প্ৰতীকী পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। আচাৰ-অনুষ্ঠান‌ বা ঘৰুৱা কামত ব্যৱহাৰ হোৱা‌ শৰাই বা বটা জাতীয় পাত্ৰ [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপ ৰাজ্যৰ]] দিনৰ পৰাই অসমত প্ৰচলিত হৈ আহিছে।<ref>{{cite journal |last1=Hazarika |first1=Manjil |last2=Devi |first2=Jonali |last3=Wunglengton |first3=Y. S. |last4=Sanathana |first4=Y. S. |title=A Study of Pottery and Terracotta Objects from Excavations at Cotton College (1990–1992) in Guwahati, Assam |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=8.1 |year=2020 |pages=92–125 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume8.1/4.pdf }} pp. 108–109, 112–113. The authors identify the ''dish-on-stand'' among the principal forms of kaolin or "Ambari ware". Their catalogue records 90 stand/stem fragments, some interpreted as components of dishes-on-stand used in ritual and ceremonial contexts, and describes the complete form as "a more or less flat dish with decorations on the surface having splayed rim attached on top of a stand"; the vessel is interpreted as having ceremonial, decorative and domestic uses.</ref>{{efn|আমবাৰী, গুৱাহাটীৰ উৎখননৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত পুৰাতত্ত্ববিদ এম. কে. ধাৱালিকাৰে (''Ambari Ware'' বুলি অভিহিত কৰা) সূক্ষ্ম মৃৎপাত্ৰসমূহৰ পাদযুক্ত থালখনক (''dish-on-stand'') এটা স্বকীয় আকৃতি হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল। ধাৱালিকাৰে মত প্ৰকাশ কৰে যে এই পাত্ৰসমূহ হয়তো [[অসমৰ তামোল-পাণ সংস্কৃতি|তামোল-পাণ]] আগ বঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিদৰে আধুনিক অসমতো কৰা হয়; তেওঁৰ মতে পাৰ্থক্য মাথোঁ এইটোৱেই যে আধুনিক যুগত এনে পাত্ৰ ধাতুৰে নিৰ্মিত।<ref>{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Archaeology of Gauhati |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute |volume=31/32 |issue=1/2 |year=1971 |page=142 |jstor=42930897 |quote=It might have been used for serving ''tāmbul'' as is done today, the only difference being that the metal dish-on-stand is now used. }}</ref> আধুনিক অসমত তামোল-পাণ আগবঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা এনে ধাতুৰ পাদযুক্ত পাত্ৰৰ ভিতৰত [[বটা]] অন্যতম; অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক প'ৰ্টেলতো অতিথিক সন্মান জনাবলৈ পৰম্পৰাগত কাঁহৰ বটাত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ প্ৰথাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite web |title=Culture of Assam |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |url=https://usp2.amtron.in/about-us/391 |access-date=27 July 2026 |quote=Guests are offered "Tamul Paan" in a traditional bell metal serving "Bota" as a mark of honour. }}</ref>}} কাঁহ বা বেল-মেটেলৰে নিৰ্মিত এই শিল্পবস্তু অসমীয়া সমাজত মৰ্যাদা, সন্মান আৰু সাংস্কৃতিক গৌৰৱৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সাধাৰণতে তলত এটা থিয়াভাগ থকা ওপৰৰ থাল সদৃশ গঠনযুক্ত শৰাই ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান, সামাজিক অনুষ্ঠান আৰু বিশেষকৈ অতিথি সম্ভাষণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। অসমীয়া সংস্কৃতিত শৰাই আগবঢ়োৱা মানে আন্তৰিকতা, আতিথ্য আৰু গভীৰ সন্মান প্ৰকাশ কৰা। [[File:শৰাই.JPG|thumb|right|250px|পৰম্পৰাগত অসমীয়া শৰাই]] সাধাৰণতে ইয়াত তামোল-পাণ, মিঠাই আৰু আন আন আনুষ্ঠানিক সামগ্ৰী আগবঢ়োৱা হয়। কিছুমান শৰাইত অলংকৃত ঢাকনি থাকে, যিয়ে ইয়াৰ সৌন্দৰ্য আৰু আধ্যাত্মিক তাৎপৰ্য বৃদ্ধি কৰে; আন কিছুমান আকৌ মুকলি ৰূপত থাকে। লক্ষণীয় যে, অতিথি সম্ভাষণ আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ বাবে ব্যৱহৃত এনে উচ্চভিত্তিযুক্ত থাল বা পাত্ৰৰ ধাৰণা এছিয়াৰ আন বহু অঞ্চলতো—বিশেষকৈ চীন, তিব্বত, নেপাল আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত দেখিবলৈ পোৱা যায়। যদিও শৰাই আৰু বটা একে ধৰণৰ সামগ্ৰী আৰু মূল নক্সাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে, তথাপি সময়ৰ লগে লগে এই দুয়োটা পৃথক শিল্পবস্তু হিচাপে বিকশিত হয়। শৰাই সাধাৰণতে ওপৰত এটা সমতল থাল আৰু তলত এটা থিয়াভাগযুক্ত, আনহাতে বটা হৈছে বাটিৰ দৰে পাত্ৰ, যি বহু সময়ত শৰাইৰ সৈতে একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to Be Tai-Ahom in India |url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik |publisher=Duke University Press |location=Durham |year=2004 |isbn=9780822334255 |access-date=5june 2025 }}</ref> == ইতিহাস == === প্ৰাচীন চীনা উৎস === [[File:Warring States Bronze Dou 02.jpg|thumb|right|250px|যুদ্ধৰত ৰাজ্যসমূহৰ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ]] শৰাই আৰু বটাৰ শিকড় চীন জনগোষ্ঠীৰ এক প্ৰাচীন সাংস্কৃতিক ধাৰাৰ সৈতে জড়িত। "Dou " (豆) নামে পৰিচিত উচ্চভিত্তিযুক্ত বাটিৰ আকৃতি প্ৰথমে চীনত নৱপ্ৰস্তৰ যুগত দেখা যায়। ওপৰত পাত্ৰ আৰু তলত থিয়াভাগ থকা এই গঠন প্ৰায় ৬,০০০–৭,০০০ বছৰ আগতে (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০০–৪০০০) উৎপত্তি লাভ কৰে, আৰু ইয়াৰ মূল আকৃতি ইয়াংশাও সংস্কৃতি আৰু ডাৱেনকʼ সংস্কৃতিত বিকশিত হয়। ভাষাতাত্ত্বিক আৰু জিনগত গৱেষকৰ মতে [[চীনা-তিব্বতীয় ভাষা|চীন-তিব্বতীয়]] বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ লোকসকলৰ আদিম বিস্তাৰ উত্তৰ চীনৰ ইয়াংশাও আৰু মাজিয়াও সভ্যতাৰপৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Zhang |first1=Menghan |last2=Yan |first2=Shi |last3=Pan |first3=Wuyun |last4=Jin |first4=Li |year=2019 |title=Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China in the Late Neolithic |journal=Nature |volume=569 |pages=112–115 |doi=10.1038/s41586-019-1153-z}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Zhang |first1=Hanzhi |last2=Ji |first2=Ting |last3=Pagel |first3=Mark |last4=Mace |first4=Ruth |year=2020 |title=Dated phylogeny suggests early Neolithic origin of Sino-Tibetan languages |journal=Scientific Reports |volume=10 |article-number=20792 |doi=10.1038/s41598-020-77404-4}}</ref> যিহেতু অসমৰ বড়ো-গাৰো বা বড়ো-কছাৰী মূলীয় ভাষাসমূহ তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ এটা শাখা হিচাপে গণ্য কৰা হয়,‌গতিকে চীনৰ এই সভ্যতাৰপৰাই অসমৰ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় জনগোষ্ঠী সমূহৰ উৎপত্তি হৈছে বুলি ক'ব পৰা যায়।<ref>{{cite book |last=DeLancey |first=Scott |year=2012 |chapter=On the Origins of Bodo-Garo |editor-last=Morey |editor-first=Stephen |editor2-last=Post |editor2-first=Mark W. |title=North East Indian Linguistics |volume=4 |publisher=Cambridge University Press India |pages=3–20}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত [[ঝৌ সাম্ৰাজ্য]]ৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০৪৬–২৫৬) যুগত “ডৌ” চীনা ধৰ্মীয়-আনুষ্ঠানিক সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ প্ৰতীকত পৰিণত হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। [[File:Spring & Autumn Bronze Dou, Xinzheng.jpg|thumb|right|250px|বসন্ত আৰু শৰৎ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ, চিনঝেং]] ঝৌ সমাজত জীৱন “লি” বা আচাৰ-ব্যৱস্থাৰ নিয়মেৰে পৰিচালিত হৈছিল। সেই ব্যৱস্থাত ডৌ কেৱল এটা খাদ্যপাত্ৰ নাছিল; ই আছিল পূৰ্বপুৰুষৰ সৈতে আত্মিক যোগাযোগ স্থাপন কৰা এক পৱিত্ৰ আচাৰিক পাত্ৰ। ঝৌ লোকসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে সঠিকভাৱে পূৰ্বপুৰুষক নিবেদন কৰিলে ঐশ্বৰিক আশীৰ্বাদ লাভ হয়—যেনে সুৰক্ষা আৰু উন্নত ফচল। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। ===চীনৰপৰা শৰাই সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ=== কালক্ৰমত চীনৰপৰা শৰাই জাতীয় পাত্ৰ চীন তিব্বতীয় মূলৰ বাৰ্মিজ<ref>[https://archive.org/details/burmese-hsun-ok Traditional Burmese Offering Tray Hsun-Ok]</ref>, তিব্বত, নেপাল<ref>[https://archive.org/details/nepal-offering-tray Traditional Nepalese Offering tray]</ref>, অষ্ট্ৰো-এছিয়াতিক মূলৰ কম্বোডিয়া, ভিয়েটনাম, টাই মূলৰ থাইলেণ্ড, অষ্ট্ৰোনেচিয়ান মূলৰ মালয়েছিয়া, ইত্যাদি অঞ্চললৈ বিয়পি পৰে। বৌদ্ধ ধৰ্মত শৰাইৰ মহৎ আটাইতকৈ বেছি। এই সকলো দেশত শৰাই জাতীয় পাত্ৰ ভগৱানৰ আগত সেৱা কৰিবলৈ আগ বঢ়োৱা হয়। ===অসমত শৰাই প্ৰচলন=== '''কামৰূপ যুগ''' ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ প্ৰচলন প্ৰাচীন কালৰ পৰাই হৈ আহিছে। ইয়াৰ প্ৰথম পুৰাতাত্ত্বিক প্ৰমাণ [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপ ৰাজ্যৰ]] দিনৰ। গুৱাহাটীৰ আমবাৰীত পোৱা আদি-মধ্যযুগীয় মৃৎশিল্পৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক অধ্যয়নত স্বকীয় কেওলিন বা "আমবাৰী ৱেৰ" (''Ambari ware'')-ৰ প্ৰধান আকাৰসমূহৰ ভিতৰত ''dish-on-stand'' অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। বিবৰণ অনুসৰি পাত্ৰটো পৃষ্ঠত অলংকৰণ থকা এখন প্ৰায় চেপেটা থালৰ আকৃতিৰ; ইয়াৰ কাষটো অলপ ওপৰলৈ উঠি বাহিৰফালে মেল খোৱা (''splayed rim'') আৰু থালখন এটা পীঠ বা দণ্ডৰ ওপৰত স্থাপন কৰা।<ref>{{cite journal |last1=Hazarika |first1=Manjil |last2=Devi |first2=Jonali |last3=Wunglengton |first3=Y. S. |last4=Sanathana |first4=Y. S. |title=A Study of Pottery and Terracotta Objects from Excavations at Cotton College (1990–1992) in Guwahati, Assam |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=8.1 |year=2020 |pages=92–125 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume8.1/4.pdf }} pp. 108–109, 112–113. The authors identify the ''dish-on-stand'' among the principal forms of kaolin or "Ambari ware". Their catalogue records 90 stand/stem fragments, some interpreted as components of dishes-on-stand used in ritual and ceremonial contexts, and describes the complete form as "a more or less flat dish with decorations on the surface having splayed rim attached on top of a stand"</ref> এই সমূহ পাত্ৰ আনুষ্ঠানিক, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু ঘৰুৱা কামত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last1=Hazarika |first1=Manjil |last2=Devi |first2=Jonali |last3=Wunglengton |first3=Y. S. |last4=Sanathana |first4=Y. S. |title=A Study of Pottery and Terracotta Objects from Excavations at Cotton College (1990–1992) in Guwahati, Assam |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=8.1 |year=2020 |pages=92–125 }}</ref> আমবাৰীৰ উৎখননৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত পুৰাতত্ত্ববিদ এম. কে. ধাৱালিকাৰে ( ''Ambari Ware'' বুলি অভিহিত কৰা) সূক্ষ্ম মৃৎপাত্ৰসমূহৰ পাদযুক্ত থালখনক (''dish-on-stand'') এটা স্বকীয় আকৃতি হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল। ধাৱালিকাৰে মত প্ৰকাশ কৰে যে এই পাত্ৰসমূহ হয়তো [[অসমৰ তামোল-পাণ সংস্কৃতি|তামোল-পাণ]] আগ বঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিদৰে আধুনিক অসমতো কৰা হয়; তেওঁৰ মতে পাৰ্থক্য মাথোঁ এইটোৱেই যে আধুনিক যুগত এনে পাত্ৰ ধাতুৰে নিৰ্মিত।<ref>{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Archaeology of Gauhati |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute |volume=31/32 |issue=1/2 |year=1971 |page=142 |jstor=42930897 |quote=It might have been used for serving ''tāmbul'' as is done today, the only difference being that the metal dish-on-stand is now used. }}</ref>{{efn|আধুনিক অসমত তামোল-পাণ আগবঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা এনে ধাতুৰ পাদযুক্ত পাত্ৰৰ ভিতৰত [[বটা]] অন্যতম; অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক প'ৰ্টেলতো অতিথিক সন্মান জনাবলৈ পৰম্পৰাগত কাঁহৰ বটাত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ প্ৰথাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite web |title=Culture of Assam |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |url=https://usp2.amtron.in/about-us/391 |access-date=27 July 2026 |quote=Guests are offered "Tamul Paan" in a traditional bell metal serving "Bota" as a mark of honour. }}</ref>}} আমবাৰীৰ প্ৰাচীন প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্তৰসমূহক সাধাৰণভাৱে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তমৰ পৰা দ্বাদশ শতিকাৰ ভিতৰৰ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে; স্থানটোৰ পৰা প্ৰায় ১০৩০ ± ১৫০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এটা ৰেডিঅ'কাৰ্বন তাৰিখো পোৱা গৈছে।<ref>{{cite journal |last=Sharma |first=Paromita |title=A Micro Study of Pottery Traditions from the Early Medieval Brahmaputra Valley |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=6 |year=2018 |pages=310–332 }}</ref><ref>{{cite journal |last=Sharma |first=Sukanya |title=Southeast Asian Elements in the Archaeological Evidence of Northeast India |journal=SPAFA Journal |volume=20 |issue=3 |year=2010 |page=24 |url=https://www.seameo-spafa.org/wp-content/uploads/2015/11/225_1316503644_sub.pdf |quote=The pottery was found abundantly in period I of Ambari excavation in Guwahati. Period I is approximately dated from 7th to 12th century. The radio carbon date is 1030+130 CE.}}</ref> কামৰূপ যুগত কাঁহৰ কামো জনাজাত আছিল। [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা|বি. কে. বৰুৱাই]] প্ৰাচীন অসমৰ অলংকাৰৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে ''[[কালিকা পুৰাণ]]''ত ''কাংস্য'' (''kāṃsya'')-ৰ ব্যৱহাৰৰ উল্লেখ উদ্ধৃত কৰিছে আৰু ইয়াক কাঁহ (''bell metal'') বুলি চিনাক্ত কৰিছে।<ref>''Kalika Purana'', ch. 69, vv. 33–34: {{lang|sa|अयोमयमृते कांस्यमृते यद्भूषणं भवेत्। स्वर्णरौप्यस्य चाभावे त्वधः काये नियोजयेत्॥}} বি. কে. বৰুৱাই এই শ্লোকৰ অৰ্থ এইদৰে দিছে যে লোহা আৰু "bell-metal (kamsya)"ৰ বাহিৰে আন ধাতুৰে নিৰ্মিত অলংকাৰ শৰীৰৰ নিম্নাংশত পৰিধান কৰা উচিত। {{cite thesis |last=Barua |first=Birinchi Kumar |title=A Cultural History of Assam of the Early Period |type=PhD thesis |publisher=School of Oriental and African Studies, University of London |year=1947 |page=201 }}</ref> পাদানযুক্ত পাত্ৰৰ মাটিৰ পৰা ধাতুলৈ হোৱা একে ধৰণৰ পৰিৱৰ্তনৰ উদাহৰণ দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ আন ঠাইতো দেখা পোৱা যায়। [[ফিলিপাইন|ফিলিপাইনছৰ]] ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয়ে প্ৰাগৈতিহাসিক মাটিৰ পাদানযুক্ত বাটিসমূহক মাৰানাও আৰু মাগুইণ্ডানাও সকলৰ পিতলৰ ''টাবাক''ৰ সৈতে তুলনা কৰি, দুয়োটাৰ আকৃতি আৰু আনুষ্ঠানিক পৰিৱেশনকাৰ্যৰ সাদৃশ্য উল্লেখ কৰিছে<ref>{{cite web |title=Earthenware Pedestalled Bowls |url=https://www.nationalmuseum.gov.ph/2021/12/07/earthenware-pedestalled-bowls/ |website=National Museum of the Philippines |date=7 December 2021 |access-date=28 July 2026 }}</ref>; একেদৰে [[কম্বোডিয়া|কম্বোডিয়াৰ]] সংগ্ৰহালয় সমূহতো মাটিৰ পাদানযুক্ত থালৰ লগতে পিতলৰ পাদযুক্ত আৰু পাদানযুক্ত থাল সংৰক্ষিত হৈ আছে।<ref>{{cite web |title=Museum Management System in Cambodia |url=https://search.cambodiamuseum.info/index.php/searchcatalog/page_list/f.ref_en_nb/desc/ |website=National Museum of Cambodia |access-date=28 July 2026 }}</ref> '''মধ্যযুগ''' কামৰূপৰ পাছত চীন-তিব্বতীয় বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় মূলৰ‌ [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু টাই মূলৰ আহোম ৰাজ্য দুয়োতে শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ ব্যৱহাৰ প্ৰচলিত আছিল। ''সাতসৰী বুৰঞ্জী''ৰ মতে চুতীয়া ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙ গোহাঁইক দুখন সোণৰ শৰাই দিছিল বুলি কোৱা হৈছে।<ref>ভূঞা, এছ. কে., ''সাতসৰী বুৰঞ্জী'', পৃ. ৫৮: “ফ্ৰাচেংমুঙলৈ দিলে সুবৰ্ণৰ শৰাই ২ খন, পাটি ২ টা..”</ref>‌ চুতীয়া ৰাজ্যত আন কাৰিকৰী লোকৰ লগতে কাঁহৰ কাম কৰা‌ [[অসমৰ কাঁহ শিল্প|কঁহাৰ]] লোকো আছিল। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত সংৰক্ষিত ''বাঁহগৰীয়া বুঢ়াগোহাঁই বুৰঞ্জী'' অনুসৰি, চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত বিভিন্ন বৃত্তিগত গোটৰ লোকৰ লগতে ''কঁহাৰ'' লোকো লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Surya Kumar |title=Satsari Asam Buranji |publisher=Gauhati University |location=Gauhati |year=1960 |page=126 }}</ref> চুতীয়াসকলৰ দৰে [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলেও শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়।<ref>{{cite web |title=horai |url=https://www.xobdo.org/dic/horai |website=Xobdo |access-date=14 June 2026}}</ref> ডিমাছা ভাষাত এই পাত্ৰক ''"শৰাই"'' বুলিয়ে জনা যায়। তদুপৰি ডিমাছাসকলৰ পাৰম্পৰিক বস্ত্ৰ শিল্পত ''হ'ৰাইমিন'' নামৰ শৰাইৰ মটিফটোও(motif) সংৰক্ষণ কৰি থোৱা দেখা যায়।<ref>{{cite web |last=ROOHI |title=Weaving in indigenous Dimasa community of Assam |url=https://in.boell.org/en/weaving-indigenous-dimasa-community-assam |website=Heinrich Böll Stiftung |date=19 December 2019 |access-date=14 June 2026}}</ref> ''দেওধাই বুৰঞ্জী'' আৰু ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত সন্নিবিষ্ট ''বাঁহগড়ীয়া বুঢ়াগোহাঁইৰ বুৰঞ্জী''ৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ পতনৰ পাছত আহোমসকলে ৰাজ্যখনৰ পৰা আন বিভিন্ন বৃত্তিৰ লোকৰ লগতে কঁহাৰসকলকো লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite book|editor-last=Bhuyan|editor-first=Surya Kumar|title=Satsari Asam Buranji|publisher=Gauhati University|location=Gauhati|year=1960|page=126}}</ref> আহোম সকলে পৰম্পৰাগত শৰাই জাতীয় দুই প্ৰকাৰৰ পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল, এবিধ আছিল "নিং" (𑜃𑜣𑜂𑜫) আৰু আনবিধৰ নাম "ফুন" (𑜇𑜥𑜃𑜫)।<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1920 |url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=62}}</ref> "ফান/ফুন" শব্দৰ গুৰি পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''"পান''" শব্দ আৰু থাই বা শান ভাষাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰক ''"ফান"'' কোৱা হয়।<ref>[https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 Borrowed from Old Chinese 盤 (OC *baːn, “tray”). Cognate with Lao ພານ (phān), Tai Dam ꪝꪱꪙ or ꪟꪱꪙ, Burmese ဗန်း (ban:, “tray”), Shan ပၢၼ်ႉ (pâ̰an, “tray”), and possibly Khmer ពាន (piən) (Pou and Jenner, 1980-1981)]</ref> "ফুন"ক অসমীয়াত কেতিয়াবা "মেহেঙা/মাইহাং" আৰু কেতিয়াবা "শৰাই" বুলি অনুবাদ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1920 |url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=138}}</ref> একেদৰে "নিং"ক কেতিয়াবা অসমীয়া "শৰাই"<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1920 |url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=228}}</ref> আৰু কেতিয়াবা অসমীয়া "মেহেঙা/মাইহাং" বুলি অনুবাদ কৰা হৈছে।<ref>"..offer nine mehengas (stands full of offerings)..." {{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/N20 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=16}}</ref> অসমীয়া "শৰাই" [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ দিনৰ পৰাই ব্যৱহাৰ কৰি অহা হৈছে<ref>{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Archaeology of Gauhati |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute |volume=31/32 |issue=1/2 |year=1971 |page=142 |jstor=42930897 |quote=It might have been used for serving ''tāmbul'' as is done today, the only difference being that the metal dish-on-stand is now used. }}</ref>, আনহাতে বুৰঞ্জীৰ মতে "মাইহাং" পাত্ৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যত]] প্ৰচলিত আছিল।{{efn|বুৰঞ্জীত উল্লেখ আছে যে শদিয়া দখল কৰি চুতীয়া ৰজাৰ সোণৰ মাইহাং আহোম ৰজাই ব্যৱহাৰ কৰিব লৈছিল। কাশীনাথ তামুলী ফুকনৰ বুৰঞ্জীৰ(p. 18) আৰু হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাৰ "আহোমৰ দিন" গ্ৰন্থৰ(p. 49) অনুসৰি শদিয়া জয় কৰি আহোম ৰজা চুহুংমুঙে বহুতো সামগ্ৰী নিজৰ ৰাজধানী লৈ আনিছিল আৰু তাৰে ভিতৰত সোণৰ মাইহাং ও অন্যতম। নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীত (p.43) মতে চুহুংমুঙ ৰজাই চুতীয়াৰ পৰা লোৱা সোণ-ৰূপৰ মাইহাং‌ ব্যৱহাৰ কৰিব লৈছিল।}} গতিকে, এই টাই শব্দসমূহৰ ব্যাখ্যাক ঘৰুৱাকৰণমূলক ([[:en:Domestication and foreignization|domestication]]) অনুবাদৰ উদাহৰণ হিচাপে চাব পাৰি—য'ত আহোম সকলৰ বাচন "ফুন" বা "নিঙ"ক ব্যাখ্যা কৰিবলৈ একেধৰণৰ স্থানীয় অসমীয়া সমতুল্য বাচনৰ নাম ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/N109 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=105}}</ref> ১৭-১৮ শতিকাৰ লৈকে আহোম ৰজা সকলে তিনিবিধ টাই সকলৰ পৰম্পৰাগত নলযুক্ত বাচন ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আহোম ফুৰালুং ধৰ্মীয় নিয়ম অনুসৰি ৰিক খোৱান উৎসৱত খোৱান (অৰ্থাৎ সজীৱতাৰ শক্তিক) নখন নিংত প্ৰসাদ আগ বঢ়োৱা হয়।<ref>"..offer nine mehengas (stands full of offerings)..." {{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/N20 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=16}}</ref> শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ দিনত শৰাই নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মত অন্তভুক্ত কৰা হয় আৰু কালক্ৰমত অসমীয়া সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ অংশ হৈ পৰে। [[File:Xorai worship.webp|thumb|নামঘৰত ব্যৱহাৰ হোৱা শৰাই। ]] ===অসমৰ বাহিৰৰ অন্যান্য অঞ্চল=== '''তিব্বতীয় শৰাই-বটা জাতীয় পাত্ৰ''' তিব্বতী বৌদ্ধ সংস্কৃতিতো নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে pedestal‌ যুক্ত বাটি, বটা আৰু ট্ৰে-জাতীয় ধাৰ্মিক পাত্ৰ কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Pedestal Bowl|website=Himalayan Art Resources |url=https://www.himalayanart.org/items/3314996 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Tibetan Buddhist Silver Pedestal Offering Bowl |website=Invaluable |url=https://www.invaluable.com/auction-lot/tibetan-buddhist-silver-pedestal-offering-bowl-13-1206-c-b9d41abb7e |archive-url=https://web.archive.org/web/20260615094050/https://www.invaluable.com/auction-lot/tibetan-buddhist-silver-pedestal-offering-bowl-13-1206-c-b9d41abb7e |archive-date=15 June 2026 |access-date=15 June 2026}}</ref> Rubin Museum-ৰ মতে, তিব্বতী ''stemmed offering bowls'' ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতি আৰু দৈনন্দিন ভোগ নিৰ্মালীৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web |title=Stemmed Offering Bowl |website=Rubin Museum of Himalayan Art |publisher=Rubin Museum of Himalayan Art |url=https://rubinmuseum.org/collection/sc2012-7-6-1-7/ |access-date=15 June 2026}}</ref> মন্দলা (''mandala offering set'' বা ''mandala plate'') তিব্বতী বৌদ্ধ আচাৰত বুদ্ধ, ধৰ্ম আৰু সংগলৈ নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পাত্ৰ। এনে মণ্ডল-নৈৱেদ্যত pedestal tray বা stand-জাতীয় পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Base for an offering mandala used in Tibetan Buddhist rituals |website=National Museum of Asian Art |publisher=Smithsonian Institution |url=https://asia-archive.si.edu/object/F1998.295 |access-date=15 June 2026 |quote=It serves as a stand, or base, to hold offerings (usually grain), which are arranged to form a mandala.}}</ref> তিব্বতী বৌদ্ধ আচাৰৰ আন এটা pedestal যুক্ত পাত্ৰ হৈছে ''serkyem'' পাত্ৰ। এই পাত্ৰ বিশেষকৈ ৰক্ষক দেৱতা বা ধৰ্মপালসকললৈ নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়। পাত্ৰটো মূলতঃ পানীয়-নৈৱেদ্যৰ সৈতে জড়িত; সাধাৰণতে ওপৰৰ বটাত চাহ, মদ বা আন পৱিত্ৰ পানীয় ঢালি দিয়া হয় আৰু সেয়া তলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰত উপচি পৰে। অৱশ্যে বহুতো আচাৰ-অনুষ্ঠানত ''serkyem'' প্ৰায়ে ভোগ বা নিৰ্মালী আগবঢ়াবলৈ ও ব্যৱহাৰ কৰা হয়, য’ত শস্য, মিঠাই, ফল বা ''torma'' জাতীয় খাদ্য-নৈৱেদ্য একেলগে আগবঢ়োৱা হয়।<ref>{{cite web |title=Serkyem Offering in Buddhism: A Comprehensive Guide |website=Evamratna |date=21 November 2023 |url=https://evamratna.com/blogs/evamratna-blogs/serkyem-offering |access-date=15 June 2026}}</ref> তিব্বতী বস্তু-সংস্কৃতিত pedestal যুক্ত পাত্ৰ ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতিৰ বাদে দৈনন্দিন চাহ-পানৰ দৰে সামাজিক ব্যৱহাৰতো ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। তেনে বহুতো ৰুপ আৰু আন ধাতুৰে গঢ়া বটা জাতীয় পাত্ৰ সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষিত কৰি ৰখা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Tea Bowl with Stand and Lid |website=Rubin Museum of Himalayan Art |publisher=Rubin Museum of Himalayan Art |url=https://rubinmuseum.org/collection/sc2013-2a-c/ |access-date=15 June 2026}}</ref> '''বাৰ্মিজ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ''' বাৰ্মিজ ''ban'' (ဗန်း)-ৰ অৰ্থ “tray” বা ট্ৰে, আৰু সম্পৰ্কীয় বাৰ্মিজ শব্দ ''langpan'' (လင်ပန်း)-ৰ অৰ্থও “tray”। এই দুয়োটা ৰূপ চীনা 盤 শব্দৰপৰা লোৱা হৈছে, যাৰ পুৰণি/মধ্য চীনা পুনৰ্গঠিত ৰূপ ''*baːn'' বা ''ban'' আৰু অৰ্থ “dish” বা “tray”।<ref>{{cite web |title=ဗန်း |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=လင်ပန်း |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E1%80%9C%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8 |access-date=15 June 2026}}</ref> বাৰ্মিজ পৰম্পৰাত শৰাই জাতীয় মুকলি পাত্ৰ বা pedestal dish ব্যৱহৃত হয়। এনে পাত্ৰক সাধাৰণতে কলত (''kalat'') বুলি কোৱা হয়; Burmese lacquerware-ৰ বৰ্ণনাত ''kalat''-ক pedestal dish হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, যি খাদ্য আগবঢ়াবলৈ, ৰাজকীয় কাম বা ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতিত বস্তু আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Lacquerware |website=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Lacquerware |access-date=15 June 2026}}</ref> "কলত"ৰ বাহিৰেও বাৰ্মিজ বস্তু-সংস্কৃতিত ঢাকনিযুক্ত শৰাই দৰে এবিধ পাত্ৰৰ পৃথক উপস্থিতি দেখা যায়। এই পাত্ৰক ''hsun-ok'' বুলি কোৱা হয়। এইটো সাধাৰণতে বাৰ্মিজসকলৰ বৌদ্ধ নৈৱেদ্য বহন বা আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত পাত্ৰ।<ref>{{cite web |title=hsun-ok; vessel-stand; bowl |website=British Museum Collection Online |publisher=The British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1993-1117-1 |access-date=15 June 2026}}</ref> ''Hsun-ok'' সাধাৰণতে লাখ-লেপা বাঁহ বা কাঠেৰে নিৰ্মিত হয়, আৰু ইয়াত এটা পেডেষ্টেল, বাটিৰ দৰে মূল পাত্ৰ, ভিতৰুৱা ট্ৰে আৰু ওপৰত এটা ওখ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থাকে।<ref>{{cite web |title=hsun-ok; vessel-stand; bowl |website=British Museum Collection Online |publisher=The British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1993-1117-1 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Buddhist offering vessel (hsun ok) |website=Art Gallery of South Australia Collection |publisher=Art Gallery of South Australia |url=https://www.agsa.sa.gov.au/collection-publications/collection/works/buddhist-offering-vessel-hsun-ok/24828/ |access-date=15 June 2026}}</ref> বাৰ্মিজসকলৰপৰা বাৰ্মাৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ শানসকলেও বৌদ্ধ ধৰ্মৰ ৰীতি-নীতি পালন কৰিবলৈ ঢাকনিযুক্ত ''Phan Hsun'' ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। Hsun okৰ লেখী‌য়া এই পাত্ৰটো বাৰ্মিজ বৌদ্ধ নৈৱেদ্য-পাত্ৰ পৰম্পৰাৰ এটা স্থানীয় অভিযোজন আছিল।<ref>{{cite web |title=hsun-ok |website=British Museum Collection Online |publisher=The British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1998-0723-241 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Burmese Lacquer Hson-ok Offering Box |website=Michael Backman Ltd |url=https://www.michaelbackmanltd.com/archived_objects/burmese-lacquer-hson-ok-offering-box/ |access-date=15 June 2026}}</ref> অৱশ্যে এই প্ৰমাণ বিশেষকৈ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা লাখৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok''-ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য; সকলো মুকলি পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বাৰ্মিজ উৎসৰপৰা আহিছে বুলি ইয়াৰদ্বাৰা প্ৰমাণিত নহয়। মুকলি উঠা নৈৱেদ্য-ট্ৰে সমগ্ৰ মূল ভূ-খণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বহুলভাৱে দেখা যায়, কিন্তু ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok'' বিশেষভাৱে বাৰ্মীজ বৌদ্ধ বস্তু-সংস্কৃতিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত। '''মোন-দ্বাৰাৱতী শৰাই জাতীয় পাত্ৰ''' টাইসকলৰ দক্ষিণমুখী বিস্তাৰ আৰু বৰ্তমান থাইলেণ্ডত টাই ৰাজ্যসমূহৰ উত্থানৰ আগতেই মধ্য থাইলেণ্ডৰ ''দ্বাৰাৱতী'' সাংস্কৃতিক পৰিসৰত পাদযুক্ত থাল বা ''dish-on-stand''-ৰ ব্যৱহাৰ পোৱা যায়। দ্বাৰাৱতী সংস্কৃতি সাধাৰণতে খ্ৰীষ্টীয় ষষ্ঠৰ পৰা একাদশ শতিকাৰ ভিতৰত স্থাপন কৰা হয়,<ref>{{cite book |last=Gallon |first=Matthew |chapter=Early States in Thailand: Dvāravatī |title=The Oxford Handbook of Early Southeast Asia |editor-last1=Higham |editor-first1=Charles F. W. |editor-last2=Kim |editor-first2=Nam C. |publisher=Oxford University Press |year=2022 |pages=679–702 |doi=10.1093/oxfordhb/9780199355358.013.32 }}</ref> আৰু এই সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰ সৈতে পুৰণি ''মন ভাষা''ৰ এক ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক শিলালিপিসমূহৰ পৰা দেখা যায়।<ref>{{cite book |last=Diffloth |first=Gérard |title=The Dvaravati Old Mon Language and Nyah Kur |series=Monic Language Studies |volume=1 |publisher=Chulalongkorn University |location=Bangkok |year=1984 }}</ref> দ্বাৰাৱতী যুগৰ মৃৎপাত্ৰৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত পুৰাতত্ত্ববিদ ফাছুক ইন্দ্ৰাৱুধে (Phasook Indrawooth) ''dish-on-stand''-ক দ্বাৰাৱতী মৃৎপাত্ৰৰ এটা প্ৰধান আকৃতি হিচাপে উল্লেখ কৰিছে। বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণভাৱে, তেওঁ এই আকৃতিটোক নতুন দ্বাৰাৱতী উদ্ভাৱন বুলি গণ্য কৰা নাই; তেওঁৰ মতে ''dish-on-stand''-কে ধৰি দ্বাৰাৱতীৰ কেইবাবিধ মৃৎপাত্ৰৰ আকৃতি স্থানীয় প্ৰাগৈতিহাসিক যুগৰ পৰাই চলি অহা প্ৰাচীন পাত্ৰ-আকৃতিৰ উত্তৰাধিকাৰ আছিল।<ref>{{cite book |last=Indrawooth |first=Phasook |title=Index Pottery of Dvāravatī Period |publisher=Department of Archaeology, Silpakorn University |location=Bangkok |year=1985 |at=English abstract, p. 7 |url=https://archaeovirtual.com/ebook/%E0%B8%94%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%8A%E0%B8%99%E0%B8%B5%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%8A%E0%B8%99%E0%B8%B0%E0%B8%94%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%9C%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%A1%E0%B8%B1%E0%B8%A2%E0%B8%97%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A7%E0%B8%94%E0%B8%B5%20-%20%E0%B8%A8%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%88%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A2%E0%B9%8C%E0%B9%80%E0%B8%81%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%A3%E0%B8%95%E0%B8%B4%E0%B8%84%E0%B8%B8%E0%B8%93%20%E0%B8%94%E0%B8%A3.%E0%B8%9C%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%B8%E0%B8%82%20%E0%B8%AD%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%B8%E0%B8%98/files/basic-html/page7.html |quote=various types of Dvaravati pottery inherited the ancient types produced since prehistoric time:- e.g. dish-on-stand, carinated vessel etc. }}</ref> অৰ্থাৎ বৰ্তমান থাইলেণ্ডৰ মধ্যভাগত পাদযুক্ত থালৰ পৰম্পৰা টাইসকলৰ ঐতিহাসিক উত্থানৰ আগৰেপৰাই আছিল আৰু দ্বাৰাৱতী যুগত ই তাৰ আগৰ স্থানীয় প্ৰাগৈতিহাসিক মৃৎপাত্ৰ পৰম্পৰাৰ ধাৰাবাহিকতা হিচাপে চলি আছিল। '''ফান পাত্ৰ''' কম্বোডিয়াৰ আৰু থাই ভাষাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰক ''"পান/বান"''<ref>{{cite web |title=ពាន |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E1%9E%96%E1%9E%B6%E1%9E%93 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Mon-Khmer Languages Database: Khmer |website=SEAlang Library |publisher=Center for Research in Computational Linguistics |url=https://www.sealang.net/monkhmer/database/retrieve.pl?format=html&language=Khmer&sort=gloss |access-date=15 June 2026 |archivedate=24 May 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240524185945/http://www.sealang.net/monkhmer/database/retrieve.pl?language=Khmer&sort=gloss&format=html |deadurl=yes }}</ref> আৰু ''"ফান"'' কোৱা হয়।<ref>{{cite web |title=Phan (tray) |website=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Phan_(tray) |access-date=15 June 2026}}</ref> * খমেৰসকলৰ বান/পান ভাষিক দৃষ্টিকোণৰপৰা ''বান/পান'' শব্দ-পৰিয়ালটো টাই ভাষাসমূহতকৈ অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক বা খমেৰ ভাষাসমূহত অধিক পুৰণি আৰু ব্যাপকভাৱে বিস্তৃত। Roger Blenchয়ে নিজৰ Austroasiatic basketry terminologyৰ অধ্যয়নত “pedestal tray”ৰ বাবে এটা প্ৰাৰম্ভিক অষ্ট্ৰ’এছিয়াটিক মূলৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰিছে, য’ত তেওঁ Shortoৰ Proto-Mon-Khmerৰ ''*baːn'' অৰ্থাৎ “pedestal dish”, Kuiৰ ''phian'' অৰ্থাৎ “pedestal tray”,Surin Khmerৰ ''piːan'''' অৰ্থাৎ “tray with pedestal”, T’inৰ ''phɨan'' অৰ্থাৎ “tray”, আৰু Nyah Kurৰ ''kǝbíǝn'' অৰ্থাৎ “bamboo food tray” ইত্যাদি শব্দৰ উল্লেখ কৰিছে। Blenchয়ে এই শব্দ পৰিয়ালটোক পুৰণি চীনা ''*bˤan'' অৰ্থাৎ “ট্ৰেই”ৰ সৈতে তুলনা কৰিছে। তেওঁ লগতে থাই আৰু শ্বান ভাষাত পোৱা ৰূপটো ও চীনা ভাষাৰপৰা যোৱা ("plausibly a regional Chinese borrowing”) বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Blench |first=Roger |chapter=Basketry in Austroasiatic |editor-last=Alves |editor-first=Mark |title=Austroasiatic Linguistics in Honour of Michel Ferlus |publisher=JSEALS Special Publication |year=2025 |pages=87–88 |url=https://icaal.net/wp-content/uploads/2026/01/AA-Linguistics-in-Honour-of-Michel-Ferlus-2025.pdf |access-date=15 June 2026}}</ref> থাই/শ্যাম ৰাজ্যসমূহৰ থাইলেণ্ডত উত্থান হোৱাৰ আগতেই কম্বোডিয়া আৰু সংশ্লিষ্ট মূল ভূ-খণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰেক্ষাপটত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উপস্থিতি পোৱা যায়। হেং পিফালে খ্ৰীষ্টীয় ৩০০–৫০০ চনৰ প্ৰাক-আংকোৰীয় যুগৰ উত্তৰণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে উত্তৰ-পূব থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াৰ প্ৰাগৈতিহাসিক স্থানসমূহত "pedestalled dishes and bowls" অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ আৰু বাটিৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |year=2016 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000369 |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-southeast-asian-studies/article/transition-to-the-preangkorian-period-300500-ce-thala-borivat-and-a-regional-perspective/AEC80A473E33ED556489658939C261D2 |access-date=15 June 2026}}</ref> তেওঁ কম্বোডিয়াৰ Tuol Neakta Kang Memay স্থানৰপৰা পোৱা এটা পেডেষ্টেলযুক্ত বাটিৰ ছবিও প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |year=2016 |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000406}}</ref> [[এংকৰ ৱাট|এংকৰ বছৰেই]] স্থানৰ প্ৰাচীন কম্বোডীয় মৃত্শিল্পৰ মাজতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে; Miriam T. Stark-এ এংকৰ বৰেইৰ মৃত্শিল্পৰ ভিতৰত শৰাই জাতীয় থালৰ বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Stark |first=Miriam T. |year=2019 |title=Earthenware Ceramic Technologies of Angkor Borei, Cambodia |journal=Udaya, Journal of Khmer Studies |volume=14 |pages=109–132}}</ref> একেদৰেই UNESCOয়ে প্ৰকাশিত খমেৰ ৰূপালী শিল্প সম্পৰ্কীয় এখন গ্ৰন্থৰ মতে প্ৰাক-আংকোৰীয় আৰু আংকোৰীয় শিলালিপিত কম্বোডীয়সকলে ব্যৱহাৰ কৰা ৰূপালী সামগ্ৰীৰ ভিতৰত পেডেষ্টেল যুক্ত থাল আৰু ট্ৰেৰও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Kong |first=Vireak |year=2009 |title=Khmer Silverwares |publisher=UNESCO |location=Phnom Penh |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187953 |access-date=9 June 2026}}</ref> থাইসকলৰ আয়ুথিয়া ৰাজ্য ১৩৫১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ৰাজ দৰবাৰৰ সংস্কৃতি আংকোৰৰ সাংস্কৃতিৰ আৰ্হিৰে গঢ় লোৱা বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite encyclopedia |title=History of Thailand |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=9 June 2026}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |title=Khmer Empire |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Khmer-Empire |access-date=9 June 2026}}</ref> উল্লেখযোগ্য যে তেতিয়ালৈকে থাই/টাইসকলৰ প্ৰব্ৰজন ঘটা নাছিল<ref>{{cite journal |last=Evans |first=Grant |title=The Tai Original Diaspora |journal=Journal of the Siam Society |volume=104 |year=2016 |pages=1–14 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/2016/04/JSS_104_0b_Evans_TaiOriginalDiaspora.pdf |access-date=15 June 2026}}</ref>। সেয়েহে ধৰিব পৰা যায় যে থাই বা তাইসকলৰ আগমনৰ আগৰেপৰা খমেৰসকলে বান/ফান নামৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰি আহিছিল। * টাইসকলৰ ফান খমেৰসকলৰ দৰে থাইসকলেও এই পাত্ৰক "ফান" কয়। থাই বা অন্য টাইসকলে শৰাই জাতীয় সম্পাদ খমেৰসকলৰ সম্পৰ্কত অহাৰ আগতে ব্যৱহাৰ কৰিছিল নে নাই তাৰ তথ্য পোৱা নাযায়। আনহাতে টাই জনগোষ্ঠীসমূহ দক্ষিণমুখী হৈ মন আৰু খমেৰ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱাধীন অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰাৰ পাছত খমেৰ দৰবাৰৰ সংস্কৃতি, ৰাজকীয় অনুষ্ঠান বা ভাৰতৰ সংস্কৃতিৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত আচাৰ-ব্যৱহাৰ সংস্কৃতিৰ বহু উপাদান গ্ৰহণ কৰিছিল বুলি জনা যায়।<ref>{{cite web |title=History of Thailand: Mon-Khmer civilizations |website=Encyclopaedia Britannica |publisher=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=15 June 2026}}</ref>প্ৰাচীন কালৰ প্ৰোটো-খমেৰসকলৰ দৰে থাইসকলৰ "ফান" শব্দটোও পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''*bˤan'' শব্দৰপৰা লোৱা হৈছে।<ref>{{cite web |title=พาน |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 |access-date=15 June 2026}}</ref> টাই ভাষাসমূহ যেনে থাই ভাষাত พาน (ফান), লাও ভাষাত ພານ (phān), টাই ডাম ꪝꪱꪙ বা ꪟꪱꪙ টাই য়াই ভাষাত ပၢၼ်ႉ আদিয়ে থাল সদৃশ পাত্ৰক বুজোৱা হয় যি চীনা ভাষাৰ 盤 পানৰপৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ থাল (tray)।<ref>“พาน” in Thai Dictionary Project (TDP) (UC Berkeley 1964) (plus additional data from the Royal Institute of Thailand (RI) and NECTEC's LEXITRON project (LEX)). Searchable online at {{url|SEAlang.net}}</ref> টাই-আহোম ভাষাত এনে পাত্ৰক ফুন (𑜇𑜥𑜃𑜫) বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |year=1920 |page= 138|url=https://ia801408.us.archive.org/2/items/in.ernet.dli.2015.463794/2015.463794.Ahom-assamese-english-Dictionary.pdf |access-date=2026-06-14}}</ref> থাইসকলৰ মাজত ফান এটা উচ্চ স্তৰীয় পৰম্পৰাগত বাচন।<ref>{{Cite journal |last1=Titrassamee |first1=Songsak |last2=Lamduan |first2=Somchai |last3=Phaengsoi |first3=Kosit |date=2014-06-12 |title=Bai Sri Su Khwan: Spirit Blessing in North-eastern Thailand |journal=Asian Culture and History |volume=6 |issue=2 |pages=134–138 |publisher=Canadian Center of Science and Education |doi=10.5539/ach.v6n2p134 |issn=1916-9655 |url=https://patricklepetit.jalbum.net/ANIMISM%20AND%20RELIGION/LIBRARY/Bai_Sri_Su_Khwan_Spirit_Blessing_in_North-eastern.pdf |access-date=2026-06-14 }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> থাই ভাষাৰ পাদযুক্ত থাল বুজোৱা ''ফান'' (''phan'') শব্দটোৰ উল্লেখ ১৫৩৬ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ''ৱাট খেমা'' (Vat Khema) শিলালিপিত পোৱা যায়। এ. বি. গ্ৰিছৱ'ল্ড আৰু প্ৰাছাৰ্ট না নাগাৰাই শিলালিপিখনত উল্লেখিত ''phan''-ক ''pedestal tray'' বুলি অনুবাদ কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ইয়াত ''phan'' শব্দটো ইয়াৰ আধুনিক অৰ্থত, অৰ্থাৎ "a tray with a pedestal" হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছে। তেওঁলোকে শব্দটোক খমেৰ ''ban'' ("base and stem"-যুক্ত পাত্ৰ) আৰু পুৰণি খমেৰ ''vāna'' ("bowl-shaped dish with pedestal")-ৰ সৈতে তুলনা কৰিছে আৰু শেষৰ শব্দটোক চীনা ভাষাৰ পৰা অহা ঋণশব্দ বুলি উল্লেখ কৰিছে। একে শব্দমূলৰ সৈতে বাৰ্মিজ ''lapan'' ("tray")-ৰো তুলনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last1=Griswold |first1=A. B. |last2=Prasert na Nagara |title=The Inscription of Văt Khemā: Epigraphic and Historical Studies No. 15 |journal=Journal of the Siam Society |volume=63 |issue=1 |year=1975 |pages=127–142 |at=pp. 128, 135 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/1975/03/JSS_063_1j_GriswoldPrasert_InscriptionOfVatKhema.pdf |quote=The word ... is evidently used in its modern sense, 'a tray with a pedestal.' }}</ref> উল্লেখযোগ্য যে শিলালিপিখনত এই ''phan''-খনক "foreign make" অৰ্থাৎ বিদেশত নিৰ্মিত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ ব্যাস আছিল প্ৰায় এক হাত চাৰি ইঞ্চি আৰু ইয়াক এটা ডাঙৰ পাত্ৰ আৰু দহটা সৰু পাত্ৰৰ সৈতে ''pay sri'' নৈবেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Griswold |first1=A. B. |last2=Prasert na Nagara |title=The Inscription of Văt Khemā: Epigraphic and Historical Studies No. 15 |journal=Journal of the Siam Society |volume=63 |issue=1 |year=1975 |pages=127–142 |page=135 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/1975/03/JSS_063_1j_GriswoldPrasert_InscriptionOfVatKhema.pdf |quote=One pedestal tray ... of foreign make }}</ref> টাই লাও আৰু ফু টাইসকলৰ পৰম্পৰাগত অনুষ্ঠান বাই চ্ৰি চু খৱানত দুটা মুখ্য সামগ্ৰীৰ ভিতৰত ফান খাও (খাদ্য থোৱা ফান) অন্যতম।<ref>{{Cite journal |last1=Titrassamee |first1=Songsak |last2=Lamduan |first2=Somchai |last3=Phaengsoi |first3=Kosit |date=2014-06-12 |title=Bai Sri Su Khwan: Spirit Blessing in North-eastern Thailand |journal=Asian Culture and History |volume=6 |issue=2 |pages=134–138 |publisher=Canadian Center of Science and Education |doi=10.5539/ach.v6n2p134 |issn=1916-9655 |url=https://patricklepetit.jalbum.net/ANIMISM%20AND%20RELIGION/LIBRARY/Bai_Sri_Su_Khwan_Spirit_Blessing_in_North-eastern.pdf |access-date=2026-06-14 |page= }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> '''দক্ষিণ-পূব এছিয়া''' খমেৰ আৰু তাই বাদেও দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অন্য দেশসমূহতো শৰাই-জাতীয় পেডেষ্টেলযুক্ত পাত্ৰ বা নৈৱেদ্য-ট্ৰে দেখা যায়। মিয়ানমাৰত ইয়াৰ এটা স্বতন্ত্ৰ ঢাকনিযুক্ত লাখ-পাত্ৰ ৰূপ দেখা যায়, যাক hsun-ok বুলি কোৱা হয়। এই পাত্ৰ বৌদ্ধ ভিক্ষু আৰু বিহাৰলৈ খাদ্য বা নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়, আৰু সাধাৰণতে বাঁহ বা কাঠৰ গাঁথনিৰ ওপৰত লাখ-লেপ দি নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Conserving a Burmese offering vessel |website=British Museum |publisher=The British Museum |date=13 September 2023 |url=https://www.britishmuseum.org/blog/conserving-burmese-offering-vessel |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Buddhist offering vessel (hsun ok) |website=Art Gallery of South Australia Collection |publisher=Art Gallery of South Australia |url=https://www.agsa.sa.gov.au/collection-publications/collection/works/buddhist-offering-vessel-hsun-ok/24828/ |access-date=15 June 2026}}</ref> দ্বীপীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বা পাত্ৰৰ ব্যৱহাৰ পোৱা যায়। ইণ্ডোনেশিয়াৰ বালিত দুলাং (dulang) নামে জনা ওখ পায়াযুক্ত ট্ৰে ধৰ্মীয় বা আনুষ্ঠানিক নৈৱেদ্য বহন কৰাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়। ফিলিপাইনছৰ ৰাষ্ট্ৰীয় মিউজিয়াময়ে উল্লেখ কৰিছে যে বালিৰ এই দুলাং-সমূহ পূজা-পাতল বা নীতি-নিয়মত বিভিন্ন সামগ্ৰী আগবঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ ৰা হয়। দক্ষিণ ফিলিপাইনছৰ Maranao আৰু Maguindanao সমাজত তাবাক নামে জনা পিতলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ বিশেষ অনুষ্ঠানত খাদ্য পৰিৱেশনৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web |title=Earthenware Pedestalled Bowls |website=National Museum of the Philippines |publisher=National Museum of the Philippines |date=7 December 2021 |url=https://www.nationalmuseum.gov.ph/2021/12/07/earthenware-pedestalled-bowls/ |access-date=15 June 2026}}</ref> জাভাৰ মধ্যযুগীয় শিল্পতো শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উদাহৰণ পোৱা যায়।<ref>{{cite web |title=Offering tray (talam) |website=The Metropolitan Museum of Art |publisher=The Metropolitan Museum of Art |url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/715081 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Offering Vessel in the Form of a Female Head |website=Los Angeles County Museum of Art |publisher=LACMA |url=https://collections.lacma.org/node/175545 |access-date=15 June 2026}}</ref> === অতিথি-আদৰণিত তামোল-পাণ আৰু শৰাই=== অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ আতিথ্য, সন্মান, ভক্তি আৰু মিত্ৰতাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়াই অতিথিক আদৰণি জনোৱা পৰম্পৰা এটা স্তৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বুলি বুজিব পাৰি—প্ৰথমে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াতিক বিস্তৃত আতিথ্য-সংস্কৃতি, তাৰ পাছত ভাৰতীয় ধৰ্মীয়-সামাজিক আচাৰৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ, আৰু শেষত অসমীয়া কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ স্থানীয় ৰূপায়ণ। এই প্ৰথাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন স্তৰটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াতিক লোকসকলৰ তামোল-পাণভিত্তিক আতিথ্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’ব পাৰে। খাচী সমাজত ''kwai'' বা তামোল-পাণ অতিথিক আগবঢ়োৱা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক শিষ্টাচাৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''Shikyntien kwai'' নামৰ খাচী পৰম্পৰাত ঘৰত অহা যিকোনো অতিথিক ''kwai'' আগবঢ়োৱাটো সৌজন্যৰ চিন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Shikyntien Kwai: A Folklore about Betel Hospitality in Khasi Society |url=https://www.necarf.org/home/articles/54/shikyntien-kwai-a-folklore-about-betel-hospitality-in-khasi-society |website=NECARF |date=14 October 2020 |access-date=9 June 2026}}</ref> খাচীসকল অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত হোৱা বাবে, অসমীয়া তামোল-পাণ আতিথ্যৰ গভীৰ স্তৰটো পূব ভাৰতৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াগত betel-areca সংস্কৃতিৰ সৈতে তুলনা কৰিব পাৰি, যদিও ইয়াৰপৰা অসমীয়া প্ৰথাটো প্ৰত্যক্ষভাৱে খাচী বা অন্য কোনো একক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক উৎসৰপৰা আহিছে বুলি নিশ্চিতভাৱে ক’ব নোৱাৰি। পাছৰ স্তৰত এই তামোল-পাণ আতিথ্যৰ প্ৰথা ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে একীভূত হয়। এছ. চি. আহুজা আৰু উমা আহুজাই betel leaf আৰু areca nut-ক আতিথ্য, শুভতা, সন্মান, সামাজিক প্ৰতিশ্ৰুতি আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ প্ৰতীক হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ভাৰতৰ বহু সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় আচাৰত তামোল-পাণ ব্যৱহাৰ হয়, আৰু অসমীয়া বিবাহত তামোল-পাণ প্ৰায় পোন্ধৰটা আচাৰত উপস্থিত থাকে।<ref>{{cite journal |last1=Ahuja |first1=S. C. |last2=Ahuja |first2=Uma |year=2011 |title=Betel Leaf and Betel Nut in India: History and Uses |journal=Asian Agri-History |volume=15 |issue=1 |pages=13–35 |url=https://www.researchgate.net/publication/292469329_Betel_leaf_and_betel_nut_in_India_History_and_uses |access-date=9 June 2026}}</ref> সেয়ে অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ কেৱল মুখশুদ্ধিৰ সামগ্ৰী নহয়; ই আতিথ্য, শুভেচ্ছা, বিবাহ, সামাজিক স্বীকৃতি আৰু ধৰ্মীয় পৱিত্ৰতাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে। এই তামোল-পাণ পৰম্পৰাই অসমত শৰাই আৰু বঁটাৰ জৰিয়তে এক বিশেষ স্থানীয় ৰূপ লাভ কৰে। অসম চৰকাৰৰ সংস্কৃতি-সম্পৰ্কীয় তথ্য অনুসৰি, তামোল-পাণ বা গুৱাপাণক ভক্তি, সন্মান আৰু মিত্ৰতাৰ নিবেদন হিচাপে ধৰা হয়, আৰু অতিথিক আদৰণি তথা ধন্যবাদ জনোৱাৰ চিহ্ন হিচাপে শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱা হয়। একেটা উৎসত শৰাইক নামঘৰ বা পূজাস্থলীত প্ৰসাদ আৰু অন্যান্য নিবেদন আগবঢ়োৱাৰ পাত্ৰ হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Culture of Assam |url=https://assam.gov.in/about-us/391 |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |access-date=9 June 2026}}</ref> ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে তামোল-পাণৰ সামাজিক অৰ্থ বহল আঞ্চলিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’লেও, কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাত তাক আগবঢ়োৱাৰ ৰূপটো অসমীয়া ধাতু-শিল্প আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে বিশেষভাৱে যুক্ত। == ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য == পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম সংস্কৃতিৰপৰা গ্ৰহণ কৰা শৰাই অসমীয়া সমাজ আৰু নামঘৰীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়। নামঘৰত ভাগৱত স্থাপনৰ বাবে শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিয়ে অসমীয়া আধ্যাত্মিক জীৱনত [[File:Sankaradeva.jpg|thumb|right|220px|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] ১৫শ আৰু ১৬শ শতিকাত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ একশৰণ নামধৰ্ম আন্দোলনে শৰাই আৰু বটাৰ তাৎপৰ্য নতুন ৰূপ দিয়ে। শংকৰদেৱে পুৰণি অসমীয়া সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰপৰা শৰাইৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰি ইয়াক অসমীয়া বৈষ্ণৱ সমাজত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। নামঘৰৰ মাজভাগত শৰাইৰ ওপৰত ভাগৱত স্থাপন কৰি তেওঁ দেখুৱাইছিল যে ঈশ্বৰ সকলোৰে বাবে সমান। সেই নামঘৰত শৰাই হৈ উঠে “সমতাৰ প্ৰতীক”—য’ৰপৰা সকলো ভক্তক সমানে প্ৰসাদ বিতৰণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.gktoday.in/xorai/ |title=Xorai |website=GKToday |date=20 March 2021 }}</ref> == ঐতিহ্য == শৰাই আৰু বটাৰ ঐতিহ্যৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে—ই কেৱল ৰাজকীয় বস্তু হৈ নাথাকি অসমীয়া সমাজৰ সামূহিক হৃদস্পন্দনত পৰিণত হোৱা।<ref>{{cite web |url=https://www.gktoday.in/xorai/ |title=Xorai |website=GKToday }}</ref> শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ মাধ্যমেৰে শৰাই আৰু বটা “সন্মানৰ আচাৰ” হিচাপে সমগ্ৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত একত্ৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা সৃষ্টি কৰে। এই আধ্যাত্মিক ৰূপান্তৰৰ ফলত শৰাই আৰু বটা কেৱল ৰাজকীয় ক্ষমতাৰ প্ৰতীক হৈ নাথাকি সামাজিক ঐক্য, সমতা আৰু অসমীয়া জাতীয় আত্মাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়।<ref>{{cite web |url=https://www.gktoday.in/xorai/ |title=Xorai |website=GKToday |date=20 March 2021 }}</ref> == চাওক == * [[অসমীয়া সংস্কৃতি]] * [[তামোল-পাণ]] * [[নামঘৰ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==টোকা== {{notelist}} fc047dp8o4ybjmf2ccaoowmanpkadw4 625666 625665 2026-08-09T20:45:48Z Ananya Taye 28065 625666 wikitext text/x-wiki '''শৰাই''' আৰু '''বটা''' অসমৰ অন্যতম প্ৰতীকী পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। আচাৰ-অনুষ্ঠান‌ বা ঘৰুৱা কামত ব্যৱহাৰ হোৱা‌ শৰাই বা বটা জাতীয় পাত্ৰ [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপ ৰাজ্যৰ]] দিনৰ পৰাই অসমত প্ৰচলিত হৈ আহিছে।<ref>{{cite journal |last1=Hazarika |first1=Manjil |last2=Devi |first2=Jonali |last3=Wunglengton |first3=Y. S. |last4=Sanathana |first4=Y. S. |title=A Study of Pottery and Terracotta Objects from Excavations at Cotton College (1990–1992) in Guwahati, Assam |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=8.1 |year=2020 |pages=92–125 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume8.1/4.pdf }} pp. 108–109, 112–113. The authors identify the ''dish-on-stand'' among the principal forms of kaolin or "Ambari ware". Their catalogue records 90 stand/stem fragments, some interpreted as components of dishes-on-stand used in ritual and ceremonial contexts, and describes the complete form as "a more or less flat dish with decorations on the surface having splayed rim attached on top of a stand"; the vessel is interpreted as having ceremonial, decorative and domestic uses.</ref>{{efn|আমবাৰী, গুৱাহাটীৰ উৎখননৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত পুৰাতত্ত্ববিদ এম. কে. ধাৱালিকাৰে (''Ambari Ware'' বুলি অভিহিত কৰা) সূক্ষ্ম মৃৎপাত্ৰসমূহৰ পাদযুক্ত থালখনক (''dish-on-stand'') এটা স্বকীয় আকৃতি হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল। ধাৱালিকাৰে মত প্ৰকাশ কৰে যে এই পাত্ৰসমূহ হয়তো [[অসমৰ তামোল-পাণ সংস্কৃতি|তামোল-পাণ]] আগ বঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিদৰে আধুনিক অসমতো কৰা হয়; তেওঁৰ মতে পাৰ্থক্য মাথোঁ এইটোৱেই যে আধুনিক যুগত এনে পাত্ৰ ধাতুৰে নিৰ্মিত।<ref>{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Archaeology of Gauhati |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute |volume=31/32 |issue=1/2 |year=1971 |page=142 |jstor=42930897 |quote=It might have been used for serving ''tāmbul'' as is done today, the only difference being that the metal dish-on-stand is now used. }}</ref> আধুনিক অসমত তামোল-পাণ আগবঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা এনে ধাতুৰ পাদযুক্ত পাত্ৰৰ ভিতৰত [[বটা]] অন্যতম; অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক প'ৰ্টেলতো অতিথিক সন্মান জনাবলৈ পৰম্পৰাগত কাঁহৰ বটাত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ প্ৰথাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite web |title=Culture of Assam |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |url=https://usp2.amtron.in/about-us/391 |access-date=27 July 2026 |quote=Guests are offered "Tamul Paan" in a traditional bell metal serving "Bota" as a mark of honour. }}</ref>}} কাঁহ বা বেল-মেটেলৰে নিৰ্মিত এই শিল্পবস্তু অসমীয়া সমাজত মৰ্যাদা, সন্মান আৰু সাংস্কৃতিক গৌৰৱৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সাধাৰণতে তলত এটা থিয়াভাগ থকা ওপৰৰ থাল সদৃশ গঠনযুক্ত শৰাই ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান, সামাজিক অনুষ্ঠান আৰু বিশেষকৈ অতিথি সম্ভাষণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। অসমীয়া সংস্কৃতিত শৰাই আগবঢ়োৱা মানে আন্তৰিকতা, আতিথ্য আৰু গভীৰ সন্মান প্ৰকাশ কৰা। [[File:শৰাই.JPG|thumb|right|250px|পৰম্পৰাগত অসমীয়া শৰাই]] সাধাৰণতে ইয়াত তামোল-পাণ, মিঠাই আৰু আন আন আনুষ্ঠানিক সামগ্ৰী আগবঢ়োৱা হয়। কিছুমান শৰাইত অলংকৃত ঢাকনি থাকে, যিয়ে ইয়াৰ সৌন্দৰ্য আৰু আধ্যাত্মিক তাৎপৰ্য বৃদ্ধি কৰে; আন কিছুমান আকৌ মুকলি ৰূপত থাকে। লক্ষণীয় যে, অতিথি সম্ভাষণ আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ বাবে ব্যৱহৃত এনে উচ্চভিত্তিযুক্ত থাল বা পাত্ৰৰ ধাৰণা এছিয়াৰ আন বহু অঞ্চলতো—বিশেষকৈ চীন, তিব্বত, নেপাল আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত দেখিবলৈ পোৱা যায়। যদিও শৰাই আৰু বটা একে ধৰণৰ সামগ্ৰী আৰু মূল নক্সাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে, তথাপি সময়ৰ লগে লগে এই দুয়োটা পৃথক শিল্পবস্তু হিচাপে বিকশিত হয়। শৰাই সাধাৰণতে ওপৰত এটা সমতল থাল আৰু তলত এটা থিয়াভাগযুক্ত, আনহাতে বটা হৈছে বাটিৰ দৰে পাত্ৰ, যি বহু সময়ত শৰাইৰ সৈতে একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to Be Tai-Ahom in India |url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik |publisher=Duke University Press |location=Durham |year=2004 |isbn=9780822334255 |access-date=5june 2025 }}</ref> == ইতিহাস == === প্ৰাচীন চীনা উৎস === [[File:Warring States Bronze Dou 02.jpg|thumb|right|250px|যুদ্ধৰত ৰাজ্যসমূহৰ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ]] শৰাই আৰু বটাৰ শিকড় চীন জনগোষ্ঠীৰ এক প্ৰাচীন সাংস্কৃতিক ধাৰাৰ সৈতে জড়িত। "Dou " (豆) নামে পৰিচিত উচ্চভিত্তিযুক্ত বাটিৰ আকৃতি প্ৰথমে চীনত নৱপ্ৰস্তৰ যুগত দেখা যায়। ওপৰত পাত্ৰ আৰু তলত থিয়াভাগ থকা এই গঠন প্ৰায় ৬,০০০–৭,০০০ বছৰ আগতে (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০০–৪০০০) উৎপত্তি লাভ কৰে, আৰু ইয়াৰ মূল আকৃতি ইয়াংশাও সংস্কৃতি আৰু ডাৱেনকʼ সংস্কৃতিত বিকশিত হয়। ভাষাতাত্ত্বিক আৰু জিনগত গৱেষকৰ মতে [[চীনা-তিব্বতীয় ভাষা|চীন-তিব্বতীয়]] বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ লোকসকলৰ আদিম বিস্তাৰ উত্তৰ চীনৰ ইয়াংশাও আৰু মাজিয়াও সভ্যতাৰপৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Zhang |first1=Menghan |last2=Yan |first2=Shi |last3=Pan |first3=Wuyun |last4=Jin |first4=Li |year=2019 |title=Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China in the Late Neolithic |journal=Nature |volume=569 |pages=112–115 |doi=10.1038/s41586-019-1153-z}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Zhang |first1=Hanzhi |last2=Ji |first2=Ting |last3=Pagel |first3=Mark |last4=Mace |first4=Ruth |year=2020 |title=Dated phylogeny suggests early Neolithic origin of Sino-Tibetan languages |journal=Scientific Reports |volume=10 |article-number=20792 |doi=10.1038/s41598-020-77404-4}}</ref> যিহেতু অসমৰ বড়ো-গাৰো বা বড়ো-কছাৰী মূলীয় ভাষাসমূহ তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ এটা শাখা হিচাপে গণ্য কৰা হয়,‌গতিকে চীনৰ এই সভ্যতাৰপৰাই অসমৰ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় জনগোষ্ঠী সমূহৰ উৎপত্তি হৈছে বুলি ক'ব পৰা যায়।<ref>{{cite book |last=DeLancey |first=Scott |year=2012 |chapter=On the Origins of Bodo-Garo |editor-last=Morey |editor-first=Stephen |editor2-last=Post |editor2-first=Mark W. |title=North East Indian Linguistics |volume=4 |publisher=Cambridge University Press India |pages=3–20}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত [[ঝৌ সাম্ৰাজ্য]]ৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০৪৬–২৫৬) যুগত “ডৌ” চীনা ধৰ্মীয়-আনুষ্ঠানিক সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ প্ৰতীকত পৰিণত হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। [[File:Spring & Autumn Bronze Dou, Xinzheng.jpg|thumb|right|250px|বসন্ত আৰু শৰৎ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ, চিনঝেং]] ঝৌ সমাজত জীৱন “লি” বা আচাৰ-ব্যৱস্থাৰ নিয়মেৰে পৰিচালিত হৈছিল। সেই ব্যৱস্থাত ডৌ কেৱল এটা খাদ্যপাত্ৰ নাছিল; ই আছিল পূৰ্বপুৰুষৰ সৈতে আত্মিক যোগাযোগ স্থাপন কৰা এক পৱিত্ৰ আচাৰিক পাত্ৰ। ঝৌ লোকসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে সঠিকভাৱে পূৰ্বপুৰুষক নিবেদন কৰিলে ঐশ্বৰিক আশীৰ্বাদ লাভ হয়—যেনে সুৰক্ষা আৰু উন্নত ফচল। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। ===চীনৰপৰা শৰাই সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ=== কালক্ৰমত চীনৰপৰা শৰাই জাতীয় পাত্ৰ চীন তিব্বতীয় মূলৰ বাৰ্মিজ<ref>[https://archive.org/details/burmese-hsun-ok Traditional Burmese Offering Tray Hsun-Ok]</ref>, তিব্বত, নেপাল<ref>[https://archive.org/details/nepal-offering-tray Traditional Nepalese Offering tray]</ref>, অষ্ট্ৰো-এছিয়াতিক মূলৰ কম্বোডিয়া, ভিয়েটনাম, টাই মূলৰ থাইলেণ্ড, অষ্ট্ৰোনেচিয়ান মূলৰ মালয়েছিয়া, ইত্যাদি অঞ্চললৈ বিয়পি পৰে। বৌদ্ধ ধৰ্মত শৰাইৰ মহৎ আটাইতকৈ বেছি। এই সকলো দেশত শৰাই জাতীয় পাত্ৰ ভগৱানৰ আগত সেৱা কৰিবলৈ আগ বঢ়োৱা হয়। ===অসমত শৰাই প্ৰচলন=== '''কামৰূপ যুগ''' ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ প্ৰচলন প্ৰাচীন কালৰ পৰাই হৈ আহিছে। ইয়াৰ প্ৰথম পুৰাতাত্ত্বিক প্ৰমাণ [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপ ৰাজ্যৰ]] দিনৰ। গুৱাহাটীৰ আমবাৰীত পোৱা আদি-মধ্যযুগীয় মৃৎশিল্পৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক অধ্যয়নত স্বকীয় কেওলিন বা "আমবাৰী ৱেৰ" (''Ambari ware'')-ৰ প্ৰধান আকাৰসমূহৰ ভিতৰত ''dish-on-stand'' অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। বিবৰণ অনুসৰি পাত্ৰটো পৃষ্ঠত অলংকৰণ থকা এখন প্ৰায় চেপেটা থালৰ আকৃতিৰ; ইয়াৰ কাষটো অলপ ওপৰলৈ উঠি বাহিৰফালে মেল খোৱা (''splayed rim'') আৰু থালখন এটা পীঠ বা দণ্ডৰ ওপৰত স্থাপন কৰা।<ref>{{cite journal |last1=Hazarika |first1=Manjil |last2=Devi |first2=Jonali |last3=Wunglengton |first3=Y. S. |last4=Sanathana |first4=Y. S. |title=A Study of Pottery and Terracotta Objects from Excavations at Cotton College (1990–1992) in Guwahati, Assam |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=8.1 |year=2020 |pages=92–125 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume8.1/4.pdf }} pp. 108–109, 112–113. The authors identify the ''dish-on-stand'' among the principal forms of kaolin or "Ambari ware". Their catalogue records 90 stand/stem fragments, some interpreted as components of dishes-on-stand used in ritual and ceremonial contexts, and describes the complete form as "a more or less flat dish with decorations on the surface having splayed rim attached on top of a stand"</ref> এই সমূহ পাত্ৰ আনুষ্ঠানিক, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু ঘৰুৱা কামত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last1=Hazarika |first1=Manjil |last2=Devi |first2=Jonali |last3=Wunglengton |first3=Y. S. |last4=Sanathana |first4=Y. S. |title=A Study of Pottery and Terracotta Objects from Excavations at Cotton College (1990–1992) in Guwahati, Assam |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=8.1 |year=2020 |pages=92–125 }}</ref> আমবাৰীৰ উৎখননৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত পুৰাতত্ত্ববিদ এম. কে. ধাৱালিকাৰে ( ''Ambari Ware'' বুলি অভিহিত কৰা) সূক্ষ্ম মৃৎপাত্ৰসমূহৰ পাদযুক্ত থালখনক (''dish-on-stand'') এটা স্বকীয় আকৃতি হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল। ধাৱালিকাৰে মত প্ৰকাশ কৰে যে এই পাত্ৰসমূহ হয়তো [[অসমৰ তামোল-পাণ সংস্কৃতি|তামোল-পাণ]] আগ বঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিদৰে আধুনিক অসমতো কৰা হয়; তেওঁৰ মতে পাৰ্থক্য মাথোঁ এইটোৱেই যে আধুনিক যুগত এনে পাত্ৰ ধাতুৰে নিৰ্মিত।<ref>{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Archaeology of Gauhati |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute |volume=31/32 |issue=1/2 |year=1971 |page=142 |jstor=42930897 |quote=It might have been used for serving ''tāmbul'' as is done today, the only difference being that the metal dish-on-stand is now used. }}</ref>{{efn|আধুনিক অসমত তামোল-পাণ আগবঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা এনে ধাতুৰ পাদযুক্ত পাত্ৰৰ ভিতৰত [[বটা]] অন্যতম; অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক প'ৰ্টেলতো অতিথিক সন্মান জনাবলৈ পৰম্পৰাগত কাঁহৰ বটাত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ প্ৰথাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite web |title=Culture of Assam |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |url=https://usp2.amtron.in/about-us/391 |access-date=27 July 2026 |quote=Guests are offered "Tamul Paan" in a traditional bell metal serving "Bota" as a mark of honour. }}</ref>}} আমবাৰীৰ প্ৰাচীন প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্তৰসমূহক সাধাৰণভাৱে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তমৰ পৰা দ্বাদশ শতিকাৰ ভিতৰৰ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে; স্থানটোৰ পৰা প্ৰায় ১০৩০ ± ১৫০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এটা ৰেডিঅ'কাৰ্বন তাৰিখো পোৱা গৈছে।<ref>{{cite journal |last=Sharma |first=Paromita |title=A Micro Study of Pottery Traditions from the Early Medieval Brahmaputra Valley |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=6 |year=2018 |pages=310–332 }}</ref><ref>{{cite journal |last=Sharma |first=Sukanya |title=Southeast Asian Elements in the Archaeological Evidence of Northeast India |journal=SPAFA Journal |volume=20 |issue=3 |year=2010 |page=24 |url=https://www.seameo-spafa.org/wp-content/uploads/2015/11/225_1316503644_sub.pdf |quote=The pottery was found abundantly in period I of Ambari excavation in Guwahati. Period I is approximately dated from 7th to 12th century. The radio carbon date is 1030+130 CE.}}</ref> কামৰূপ যুগত কাঁহৰ কামো জনাজাত আছিল। [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা|বি. কে. বৰুৱাই]] প্ৰাচীন অসমৰ অলংকাৰৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে ''[[কালিকা পুৰাণ]]''ত ''কাংস্য'' (''kāṃsya'')-ৰ ব্যৱহাৰৰ উল্লেখ উদ্ধৃত কৰিছে আৰু ইয়াক কাঁহ (''bell metal'') বুলি চিনাক্ত কৰিছে।<ref>''Kalika Purana'', ch. 69, vv. 33–34: {{lang|sa|अयोमयमृते कांस्यमृते यद्भूषणं भवेत्। स्वर्णरौप्यस्य चाभावे त्वधः काये नियोजयेत्॥}} বি. কে. বৰুৱাই এই শ্লোকৰ অৰ্থ এইদৰে দিছে যে লোহা আৰু "bell-metal (kamsya)"ৰ বাহিৰে আন ধাতুৰে নিৰ্মিত অলংকাৰ শৰীৰৰ নিম্নাংশত পৰিধান কৰা উচিত। {{cite thesis |last=Barua |first=Birinchi Kumar |title=A Cultural History of Assam of the Early Period |type=PhD thesis |publisher=School of Oriental and African Studies, University of London |year=1947 |page=201 }}</ref> পাদানযুক্ত পাত্ৰৰ মাটিৰ পৰা ধাতুলৈ হোৱা একে ধৰণৰ পৰিৱৰ্তনৰ উদাহৰণ দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ আন ঠাইতো দেখা পোৱা যায়। [[ফিলিপাইন|ফিলিপাইনছৰ]] ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয়ে প্ৰাগৈতিহাসিক মাটিৰ পাদানযুক্ত বাটিসমূহক মাৰানাও আৰু মাগুইণ্ডানাও সকলৰ পিতলৰ ''টাবাক''ৰ সৈতে তুলনা কৰি, দুয়োটাৰ আকৃতি আৰু আনুষ্ঠানিক পৰিৱেশনকাৰ্যৰ সাদৃশ্য উল্লেখ কৰিছে<ref>{{cite web |title=Earthenware Pedestalled Bowls |url=https://www.nationalmuseum.gov.ph/2021/12/07/earthenware-pedestalled-bowls/ |website=National Museum of the Philippines |date=7 December 2021 |access-date=28 July 2026 }}</ref>; একেদৰে [[কম্বোডিয়া|কম্বোডিয়াৰ]] সংগ্ৰহালয় সমূহতো মাটিৰ পাদানযুক্ত থালৰ লগতে পিতলৰ পাদযুক্ত আৰু পাদানযুক্ত থাল সংৰক্ষিত হৈ আছে।<ref>{{cite web |title=Museum Management System in Cambodia |url=https://search.cambodiamuseum.info/index.php/searchcatalog/page_list/f.ref_en_nb/desc/ |website=National Museum of Cambodia |access-date=28 July 2026 }}</ref> '''মধ্যযুগ''' কামৰূপৰ পাছত চীন-তিব্বতীয় বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় মূলৰ‌ [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু টাই মূলৰ আহোম ৰাজ্য দুয়োতে শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ ব্যৱহাৰ প্ৰচলিত আছিল। ''সাতসৰী বুৰঞ্জী''ৰ মতে চুতীয়া ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙ গোহাঁইক দুখন সোণৰ শৰাই দিছিল বুলি কোৱা হৈছে।<ref>ভূঞা, এছ. কে., ''সাতসৰী বুৰঞ্জী'', পৃ. ৫৮: “ফ্ৰাচেংমুঙলৈ দিলে সুবৰ্ণৰ শৰাই ২ খন, পাটি ২ টা..”</ref>‌ চুতীয়া ৰাজ্যত আন কাৰিকৰী লোকৰ লগতে কাঁহৰ কাম কৰা‌ [[অসমৰ কাঁহ শিল্প|কঁহাৰ]] লোকো আছিল। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত সংৰক্ষিত ''বাঁহগৰীয়া বুঢ়াগোহাঁই বুৰঞ্জী'' অনুসৰি, চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে বিভিন্ন বৃত্তিগত গোটৰ লোকৰ লগতে ''কঁহাৰ'' লোকো লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Surya Kumar |title=Satsari Asam Buranji |publisher=Gauhati University |location=Gauhati |year=1960 |page=126 }}</ref> চুতীয়াসকলৰ দৰে [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলেও শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়।<ref>{{cite web |title=horai |url=https://www.xobdo.org/dic/horai |website=Xobdo |access-date=14 June 2026}}</ref> ডিমাছা ভাষাত এই পাত্ৰক ''"শৰাই"'' বুলিয়ে জনা যায়। তদুপৰি ডিমাছাসকলৰ পাৰম্পৰিক বস্ত্ৰ শিল্পত ''হ'ৰাইমিন'' নামৰ শৰাইৰ মটিফটোও(motif) সংৰক্ষণ কৰি থোৱা দেখা যায়।<ref>{{cite web |last=ROOHI |title=Weaving in indigenous Dimasa community of Assam |url=https://in.boell.org/en/weaving-indigenous-dimasa-community-assam |website=Heinrich Böll Stiftung |date=19 December 2019 |access-date=14 June 2026}}</ref> ''দেওধাই বুৰঞ্জী'' আৰু ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত সন্নিবিষ্ট ''বাঁহগড়ীয়া বুঢ়াগোহাঁইৰ বুৰঞ্জী''ৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ পতনৰ পাছত আহোমসকলে ৰাজ্যখনৰ পৰা আন বিভিন্ন বৃত্তিৰ লোকৰ লগতে কঁহাৰসকলকো লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite book|editor-last=Bhuyan|editor-first=Surya Kumar|title=Satsari Asam Buranji|publisher=Gauhati University|location=Gauhati|year=1960|page=126}}</ref> আহোম সকলে পৰম্পৰাগত শৰাই জাতীয় দুই প্ৰকাৰৰ পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল, এবিধ আছিল "নিং" (𑜃𑜣𑜂𑜫) আৰু আনবিধৰ নাম "ফুন" (𑜇𑜥𑜃𑜫)।<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1920 |url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=62}}</ref> "ফান/ফুন" শব্দৰ গুৰি পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''"পান''" শব্দ আৰু থাই বা শান ভাষাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰক ''"ফান"'' কোৱা হয়।<ref>[https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 Borrowed from Old Chinese 盤 (OC *baːn, “tray”). Cognate with Lao ພານ (phān), Tai Dam ꪝꪱꪙ or ꪟꪱꪙ, Burmese ဗန်း (ban:, “tray”), Shan ပၢၼ်ႉ (pâ̰an, “tray”), and possibly Khmer ពាន (piən) (Pou and Jenner, 1980-1981)]</ref> "ফুন"ক অসমীয়াত কেতিয়াবা "মেহেঙা/মাইহাং" আৰু কেতিয়াবা "শৰাই" বুলি অনুবাদ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1920 |url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=138}}</ref> একেদৰে "নিং"ক কেতিয়াবা অসমীয়া "শৰাই"<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1920 |url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=228}}</ref> আৰু কেতিয়াবা অসমীয়া "মেহেঙা/মাইহাং" বুলি অনুবাদ কৰা হৈছে।<ref>"..offer nine mehengas (stands full of offerings)..." {{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/N20 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=16}}</ref> অসমীয়া "শৰাই" [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ দিনৰ পৰাই ব্যৱহাৰ কৰি অহা হৈছে<ref>{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Archaeology of Gauhati |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute |volume=31/32 |issue=1/2 |year=1971 |page=142 |jstor=42930897 |quote=It might have been used for serving ''tāmbul'' as is done today, the only difference being that the metal dish-on-stand is now used. }}</ref>, আনহাতে বুৰঞ্জীৰ মতে "মাইহাং" পাত্ৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যত]] প্ৰচলিত আছিল।{{efn|বুৰঞ্জীত উল্লেখ আছে যে শদিয়া দখল কৰি চুতীয়া ৰজাৰ সোণৰ মাইহাং আহোম ৰজাই ব্যৱহাৰ কৰিব লৈছিল। কাশীনাথ তামুলী ফুকনৰ বুৰঞ্জীৰ(p. 18) আৰু হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাৰ "আহোমৰ দিন" গ্ৰন্থৰ(p. 49) অনুসৰি শদিয়া জয় কৰি আহোম ৰজা চুহুংমুঙে বহুতো সামগ্ৰী নিজৰ ৰাজধানী লৈ আনিছিল আৰু তাৰে ভিতৰত সোণৰ মাইহাং ও অন্যতম। নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীত (p.43) মতে চুহুংমুঙ ৰজাই চুতীয়াৰ পৰা লোৱা সোণ-ৰূপৰ মাইহাং‌ ব্যৱহাৰ কৰিব লৈছিল।}} গতিকে, এই টাই শব্দসমূহৰ ব্যাখ্যাক ঘৰুৱাকৰণমূলক ([[:en:Domestication and foreignization|domestication]]) অনুবাদৰ উদাহৰণ হিচাপে চাব পাৰি—য'ত আহোম সকলৰ বাচন "ফুন" বা "নিঙ"ক ব্যাখ্যা কৰিবলৈ একেধৰণৰ স্থানীয় অসমীয়া সমতুল্য বাচনৰ নাম ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/N109 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=105}}</ref> ১৭-১৮ শতিকাৰ লৈকে আহোম ৰজা সকলে তিনিবিধ টাই সকলৰ পৰম্পৰাগত নলযুক্ত বাচন ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আহোম ফুৰালুং ধৰ্মীয় নিয়ম অনুসৰি ৰিক খোৱান উৎসৱত খোৱান (অৰ্থাৎ সজীৱতাৰ শক্তিক) নখন নিংত প্ৰসাদ আগ বঢ়োৱা হয়।<ref>"..offer nine mehengas (stands full of offerings)..." {{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/N20 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=16}}</ref> শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ দিনত শৰাই নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মত অন্তভুক্ত কৰা হয় আৰু কালক্ৰমত অসমীয়া সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ অংশ হৈ পৰে। [[File:Xorai worship.webp|thumb|নামঘৰত ব্যৱহাৰ হোৱা শৰাই। ]] ===অসমৰ বাহিৰৰ অন্যান্য অঞ্চল=== '''তিব্বতীয় শৰাই-বটা জাতীয় পাত্ৰ''' তিব্বতী বৌদ্ধ সংস্কৃতিতো নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে pedestal‌ যুক্ত বাটি, বটা আৰু ট্ৰে-জাতীয় ধাৰ্মিক পাত্ৰ কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Pedestal Bowl|website=Himalayan Art Resources |url=https://www.himalayanart.org/items/3314996 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Tibetan Buddhist Silver Pedestal Offering Bowl |website=Invaluable |url=https://www.invaluable.com/auction-lot/tibetan-buddhist-silver-pedestal-offering-bowl-13-1206-c-b9d41abb7e |archive-url=https://web.archive.org/web/20260615094050/https://www.invaluable.com/auction-lot/tibetan-buddhist-silver-pedestal-offering-bowl-13-1206-c-b9d41abb7e |archive-date=15 June 2026 |access-date=15 June 2026}}</ref> Rubin Museum-ৰ মতে, তিব্বতী ''stemmed offering bowls'' ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতি আৰু দৈনন্দিন ভোগ নিৰ্মালীৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web |title=Stemmed Offering Bowl |website=Rubin Museum of Himalayan Art |publisher=Rubin Museum of Himalayan Art |url=https://rubinmuseum.org/collection/sc2012-7-6-1-7/ |access-date=15 June 2026}}</ref> মন্দলা (''mandala offering set'' বা ''mandala plate'') তিব্বতী বৌদ্ধ আচাৰত বুদ্ধ, ধৰ্ম আৰু সংগলৈ নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পাত্ৰ। এনে মণ্ডল-নৈৱেদ্যত pedestal tray বা stand-জাতীয় পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Base for an offering mandala used in Tibetan Buddhist rituals |website=National Museum of Asian Art |publisher=Smithsonian Institution |url=https://asia-archive.si.edu/object/F1998.295 |access-date=15 June 2026 |quote=It serves as a stand, or base, to hold offerings (usually grain), which are arranged to form a mandala.}}</ref> তিব্বতী বৌদ্ধ আচাৰৰ আন এটা pedestal যুক্ত পাত্ৰ হৈছে ''serkyem'' পাত্ৰ। এই পাত্ৰ বিশেষকৈ ৰক্ষক দেৱতা বা ধৰ্মপালসকললৈ নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়। পাত্ৰটো মূলতঃ পানীয়-নৈৱেদ্যৰ সৈতে জড়িত; সাধাৰণতে ওপৰৰ বটাত চাহ, মদ বা আন পৱিত্ৰ পানীয় ঢালি দিয়া হয় আৰু সেয়া তলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰত উপচি পৰে। অৱশ্যে বহুতো আচাৰ-অনুষ্ঠানত ''serkyem'' প্ৰায়ে ভোগ বা নিৰ্মালী আগবঢ়াবলৈ ও ব্যৱহাৰ কৰা হয়, য’ত শস্য, মিঠাই, ফল বা ''torma'' জাতীয় খাদ্য-নৈৱেদ্য একেলগে আগবঢ়োৱা হয়।<ref>{{cite web |title=Serkyem Offering in Buddhism: A Comprehensive Guide |website=Evamratna |date=21 November 2023 |url=https://evamratna.com/blogs/evamratna-blogs/serkyem-offering |access-date=15 June 2026}}</ref> তিব্বতী বস্তু-সংস্কৃতিত pedestal যুক্ত পাত্ৰ ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতিৰ বাদে দৈনন্দিন চাহ-পানৰ দৰে সামাজিক ব্যৱহাৰতো ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। তেনে বহুতো ৰুপ আৰু আন ধাতুৰে গঢ়া বটা জাতীয় পাত্ৰ সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষিত কৰি ৰখা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Tea Bowl with Stand and Lid |website=Rubin Museum of Himalayan Art |publisher=Rubin Museum of Himalayan Art |url=https://rubinmuseum.org/collection/sc2013-2a-c/ |access-date=15 June 2026}}</ref> '''বাৰ্মিজ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ''' বাৰ্মিজ ''ban'' (ဗန်း)-ৰ অৰ্থ “tray” বা ট্ৰে, আৰু সম্পৰ্কীয় বাৰ্মিজ শব্দ ''langpan'' (လင်ပန်း)-ৰ অৰ্থও “tray”। এই দুয়োটা ৰূপ চীনা 盤 শব্দৰপৰা লোৱা হৈছে, যাৰ পুৰণি/মধ্য চীনা পুনৰ্গঠিত ৰূপ ''*baːn'' বা ''ban'' আৰু অৰ্থ “dish” বা “tray”।<ref>{{cite web |title=ဗန်း |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=လင်ပန်း |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E1%80%9C%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8 |access-date=15 June 2026}}</ref> বাৰ্মিজ পৰম্পৰাত শৰাই জাতীয় মুকলি পাত্ৰ বা pedestal dish ব্যৱহৃত হয়। এনে পাত্ৰক সাধাৰণতে কলত (''kalat'') বুলি কোৱা হয়; Burmese lacquerware-ৰ বৰ্ণনাত ''kalat''-ক pedestal dish হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, যি খাদ্য আগবঢ়াবলৈ, ৰাজকীয় কাম বা ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতিত বস্তু আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Lacquerware |website=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Lacquerware |access-date=15 June 2026}}</ref> "কলত"ৰ বাহিৰেও বাৰ্মিজ বস্তু-সংস্কৃতিত ঢাকনিযুক্ত শৰাই দৰে এবিধ পাত্ৰৰ পৃথক উপস্থিতি দেখা যায়। এই পাত্ৰক ''hsun-ok'' বুলি কোৱা হয়। এইটো সাধাৰণতে বাৰ্মিজসকলৰ বৌদ্ধ নৈৱেদ্য বহন বা আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত পাত্ৰ।<ref>{{cite web |title=hsun-ok; vessel-stand; bowl |website=British Museum Collection Online |publisher=The British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1993-1117-1 |access-date=15 June 2026}}</ref> ''Hsun-ok'' সাধাৰণতে লাখ-লেপা বাঁহ বা কাঠেৰে নিৰ্মিত হয়, আৰু ইয়াত এটা পেডেষ্টেল, বাটিৰ দৰে মূল পাত্ৰ, ভিতৰুৱা ট্ৰে আৰু ওপৰত এটা ওখ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থাকে।<ref>{{cite web |title=hsun-ok; vessel-stand; bowl |website=British Museum Collection Online |publisher=The British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1993-1117-1 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Buddhist offering vessel (hsun ok) |website=Art Gallery of South Australia Collection |publisher=Art Gallery of South Australia |url=https://www.agsa.sa.gov.au/collection-publications/collection/works/buddhist-offering-vessel-hsun-ok/24828/ |access-date=15 June 2026}}</ref> বাৰ্মিজসকলৰপৰা বাৰ্মাৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ শানসকলেও বৌদ্ধ ধৰ্মৰ ৰীতি-নীতি পালন কৰিবলৈ ঢাকনিযুক্ত ''Phan Hsun'' ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। Hsun okৰ লেখী‌য়া এই পাত্ৰটো বাৰ্মিজ বৌদ্ধ নৈৱেদ্য-পাত্ৰ পৰম্পৰাৰ এটা স্থানীয় অভিযোজন আছিল।<ref>{{cite web |title=hsun-ok |website=British Museum Collection Online |publisher=The British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1998-0723-241 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Burmese Lacquer Hson-ok Offering Box |website=Michael Backman Ltd |url=https://www.michaelbackmanltd.com/archived_objects/burmese-lacquer-hson-ok-offering-box/ |access-date=15 June 2026}}</ref> অৱশ্যে এই প্ৰমাণ বিশেষকৈ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা লাখৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok''-ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য; সকলো মুকলি পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বাৰ্মিজ উৎসৰপৰা আহিছে বুলি ইয়াৰদ্বাৰা প্ৰমাণিত নহয়। মুকলি উঠা নৈৱেদ্য-ট্ৰে সমগ্ৰ মূল ভূ-খণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বহুলভাৱে দেখা যায়, কিন্তু ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok'' বিশেষভাৱে বাৰ্মীজ বৌদ্ধ বস্তু-সংস্কৃতিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত। '''মোন-দ্বাৰাৱতী শৰাই জাতীয় পাত্ৰ''' টাইসকলৰ দক্ষিণমুখী বিস্তাৰ আৰু বৰ্তমান থাইলেণ্ডত টাই ৰাজ্যসমূহৰ উত্থানৰ আগতেই মধ্য থাইলেণ্ডৰ ''দ্বাৰাৱতী'' সাংস্কৃতিক পৰিসৰত পাদযুক্ত থাল বা ''dish-on-stand''-ৰ ব্যৱহাৰ পোৱা যায়। দ্বাৰাৱতী সংস্কৃতি সাধাৰণতে খ্ৰীষ্টীয় ষষ্ঠৰ পৰা একাদশ শতিকাৰ ভিতৰত স্থাপন কৰা হয়,<ref>{{cite book |last=Gallon |first=Matthew |chapter=Early States in Thailand: Dvāravatī |title=The Oxford Handbook of Early Southeast Asia |editor-last1=Higham |editor-first1=Charles F. W. |editor-last2=Kim |editor-first2=Nam C. |publisher=Oxford University Press |year=2022 |pages=679–702 |doi=10.1093/oxfordhb/9780199355358.013.32 }}</ref> আৰু এই সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰ সৈতে পুৰণি ''মন ভাষা''ৰ এক ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক শিলালিপিসমূহৰ পৰা দেখা যায়।<ref>{{cite book |last=Diffloth |first=Gérard |title=The Dvaravati Old Mon Language and Nyah Kur |series=Monic Language Studies |volume=1 |publisher=Chulalongkorn University |location=Bangkok |year=1984 }}</ref> দ্বাৰাৱতী যুগৰ মৃৎপাত্ৰৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত পুৰাতত্ত্ববিদ ফাছুক ইন্দ্ৰাৱুধে (Phasook Indrawooth) ''dish-on-stand''-ক দ্বাৰাৱতী মৃৎপাত্ৰৰ এটা প্ৰধান আকৃতি হিচাপে উল্লেখ কৰিছে। বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণভাৱে, তেওঁ এই আকৃতিটোক নতুন দ্বাৰাৱতী উদ্ভাৱন বুলি গণ্য কৰা নাই; তেওঁৰ মতে ''dish-on-stand''-কে ধৰি দ্বাৰাৱতীৰ কেইবাবিধ মৃৎপাত্ৰৰ আকৃতি স্থানীয় প্ৰাগৈতিহাসিক যুগৰ পৰাই চলি অহা প্ৰাচীন পাত্ৰ-আকৃতিৰ উত্তৰাধিকাৰ আছিল।<ref>{{cite book |last=Indrawooth |first=Phasook |title=Index Pottery of Dvāravatī Period |publisher=Department of Archaeology, Silpakorn University |location=Bangkok |year=1985 |at=English abstract, p. 7 |url=https://archaeovirtual.com/ebook/%E0%B8%94%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%8A%E0%B8%99%E0%B8%B5%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%8A%E0%B8%99%E0%B8%B0%E0%B8%94%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%9C%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%A1%E0%B8%B1%E0%B8%A2%E0%B8%97%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A7%E0%B8%94%E0%B8%B5%20-%20%E0%B8%A8%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%88%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A2%E0%B9%8C%E0%B9%80%E0%B8%81%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%A3%E0%B8%95%E0%B8%B4%E0%B8%84%E0%B8%B8%E0%B8%93%20%E0%B8%94%E0%B8%A3.%E0%B8%9C%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%B8%E0%B8%82%20%E0%B8%AD%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%B8%E0%B8%98/files/basic-html/page7.html |quote=various types of Dvaravati pottery inherited the ancient types produced since prehistoric time:- e.g. dish-on-stand, carinated vessel etc. }}</ref> অৰ্থাৎ বৰ্তমান থাইলেণ্ডৰ মধ্যভাগত পাদযুক্ত থালৰ পৰম্পৰা টাইসকলৰ ঐতিহাসিক উত্থানৰ আগৰেপৰাই আছিল আৰু দ্বাৰাৱতী যুগত ই তাৰ আগৰ স্থানীয় প্ৰাগৈতিহাসিক মৃৎপাত্ৰ পৰম্পৰাৰ ধাৰাবাহিকতা হিচাপে চলি আছিল। '''ফান পাত্ৰ''' কম্বোডিয়াৰ আৰু থাই ভাষাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰক ''"পান/বান"''<ref>{{cite web |title=ពាន |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E1%9E%96%E1%9E%B6%E1%9E%93 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Mon-Khmer Languages Database: Khmer |website=SEAlang Library |publisher=Center for Research in Computational Linguistics |url=https://www.sealang.net/monkhmer/database/retrieve.pl?format=html&language=Khmer&sort=gloss |access-date=15 June 2026 |archivedate=24 May 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240524185945/http://www.sealang.net/monkhmer/database/retrieve.pl?language=Khmer&sort=gloss&format=html |deadurl=yes }}</ref> আৰু ''"ফান"'' কোৱা হয়।<ref>{{cite web |title=Phan (tray) |website=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Phan_(tray) |access-date=15 June 2026}}</ref> * খমেৰসকলৰ বান/পান ভাষিক দৃষ্টিকোণৰপৰা ''বান/পান'' শব্দ-পৰিয়ালটো টাই ভাষাসমূহতকৈ অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক বা খমেৰ ভাষাসমূহত অধিক পুৰণি আৰু ব্যাপকভাৱে বিস্তৃত। Roger Blenchয়ে নিজৰ Austroasiatic basketry terminologyৰ অধ্যয়নত “pedestal tray”ৰ বাবে এটা প্ৰাৰম্ভিক অষ্ট্ৰ’এছিয়াটিক মূলৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰিছে, য’ত তেওঁ Shortoৰ Proto-Mon-Khmerৰ ''*baːn'' অৰ্থাৎ “pedestal dish”, Kuiৰ ''phian'' অৰ্থাৎ “pedestal tray”,Surin Khmerৰ ''piːan'''' অৰ্থাৎ “tray with pedestal”, T’inৰ ''phɨan'' অৰ্থাৎ “tray”, আৰু Nyah Kurৰ ''kǝbíǝn'' অৰ্থাৎ “bamboo food tray” ইত্যাদি শব্দৰ উল্লেখ কৰিছে। Blenchয়ে এই শব্দ পৰিয়ালটোক পুৰণি চীনা ''*bˤan'' অৰ্থাৎ “ট্ৰেই”ৰ সৈতে তুলনা কৰিছে। তেওঁ লগতে থাই আৰু শ্বান ভাষাত পোৱা ৰূপটো ও চীনা ভাষাৰপৰা যোৱা ("plausibly a regional Chinese borrowing”) বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Blench |first=Roger |chapter=Basketry in Austroasiatic |editor-last=Alves |editor-first=Mark |title=Austroasiatic Linguistics in Honour of Michel Ferlus |publisher=JSEALS Special Publication |year=2025 |pages=87–88 |url=https://icaal.net/wp-content/uploads/2026/01/AA-Linguistics-in-Honour-of-Michel-Ferlus-2025.pdf |access-date=15 June 2026}}</ref> থাই/শ্যাম ৰাজ্যসমূহৰ থাইলেণ্ডত উত্থান হোৱাৰ আগতেই কম্বোডিয়া আৰু সংশ্লিষ্ট মূল ভূ-খণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰেক্ষাপটত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উপস্থিতি পোৱা যায়। হেং পিফালে খ্ৰীষ্টীয় ৩০০–৫০০ চনৰ প্ৰাক-আংকোৰীয় যুগৰ উত্তৰণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে উত্তৰ-পূব থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াৰ প্ৰাগৈতিহাসিক স্থানসমূহত "pedestalled dishes and bowls" অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ আৰু বাটিৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |year=2016 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000369 |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-southeast-asian-studies/article/transition-to-the-preangkorian-period-300500-ce-thala-borivat-and-a-regional-perspective/AEC80A473E33ED556489658939C261D2 |access-date=15 June 2026}}</ref> তেওঁ কম্বোডিয়াৰ Tuol Neakta Kang Memay স্থানৰপৰা পোৱা এটা পেডেষ্টেলযুক্ত বাটিৰ ছবিও প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |year=2016 |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000406}}</ref> [[এংকৰ ৱাট|এংকৰ বছৰেই]] স্থানৰ প্ৰাচীন কম্বোডীয় মৃত্শিল্পৰ মাজতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে; Miriam T. Stark-এ এংকৰ বৰেইৰ মৃত্শিল্পৰ ভিতৰত শৰাই জাতীয় থালৰ বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Stark |first=Miriam T. |year=2019 |title=Earthenware Ceramic Technologies of Angkor Borei, Cambodia |journal=Udaya, Journal of Khmer Studies |volume=14 |pages=109–132}}</ref> একেদৰেই UNESCOয়ে প্ৰকাশিত খমেৰ ৰূপালী শিল্প সম্পৰ্কীয় এখন গ্ৰন্থৰ মতে প্ৰাক-আংকোৰীয় আৰু আংকোৰীয় শিলালিপিত কম্বোডীয়সকলে ব্যৱহাৰ কৰা ৰূপালী সামগ্ৰীৰ ভিতৰত পেডেষ্টেল যুক্ত থাল আৰু ট্ৰেৰও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Kong |first=Vireak |year=2009 |title=Khmer Silverwares |publisher=UNESCO |location=Phnom Penh |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187953 |access-date=9 June 2026}}</ref> থাইসকলৰ আয়ুথিয়া ৰাজ্য ১৩৫১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ৰাজ দৰবাৰৰ সংস্কৃতি আংকোৰৰ সাংস্কৃতিৰ আৰ্হিৰে গঢ় লোৱা বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite encyclopedia |title=History of Thailand |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=9 June 2026}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |title=Khmer Empire |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Khmer-Empire |access-date=9 June 2026}}</ref> উল্লেখযোগ্য যে তেতিয়ালৈকে থাই/টাইসকলৰ প্ৰব্ৰজন ঘটা নাছিল<ref>{{cite journal |last=Evans |first=Grant |title=The Tai Original Diaspora |journal=Journal of the Siam Society |volume=104 |year=2016 |pages=1–14 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/2016/04/JSS_104_0b_Evans_TaiOriginalDiaspora.pdf |access-date=15 June 2026}}</ref>। সেয়েহে ধৰিব পৰা যায় যে থাই বা তাইসকলৰ আগমনৰ আগৰেপৰা খমেৰসকলে বান/ফান নামৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰি আহিছিল। * টাইসকলৰ ফান খমেৰসকলৰ দৰে থাইসকলেও এই পাত্ৰক "ফান" কয়। থাই বা অন্য টাইসকলে শৰাই জাতীয় সম্পাদ খমেৰসকলৰ সম্পৰ্কত অহাৰ আগতে ব্যৱহাৰ কৰিছিল নে নাই তাৰ তথ্য পোৱা নাযায়। আনহাতে টাই জনগোষ্ঠীসমূহ দক্ষিণমুখী হৈ মন আৰু খমেৰ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱাধীন অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰাৰ পাছত খমেৰ দৰবাৰৰ সংস্কৃতি, ৰাজকীয় অনুষ্ঠান বা ভাৰতৰ সংস্কৃতিৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত আচাৰ-ব্যৱহাৰ সংস্কৃতিৰ বহু উপাদান গ্ৰহণ কৰিছিল বুলি জনা যায়।<ref>{{cite web |title=History of Thailand: Mon-Khmer civilizations |website=Encyclopaedia Britannica |publisher=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=15 June 2026}}</ref>প্ৰাচীন কালৰ প্ৰোটো-খমেৰসকলৰ দৰে থাইসকলৰ "ফান" শব্দটোও পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''*bˤan'' শব্দৰপৰা লোৱা হৈছে।<ref>{{cite web |title=พาน |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 |access-date=15 June 2026}}</ref> টাই ভাষাসমূহ যেনে থাই ভাষাত พาน (ফান), লাও ভাষাত ພານ (phān), টাই ডাম ꪝꪱꪙ বা ꪟꪱꪙ টাই য়াই ভাষাত ပၢၼ်ႉ আদিয়ে থাল সদৃশ পাত্ৰক বুজোৱা হয় যি চীনা ভাষাৰ 盤 পানৰপৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ থাল (tray)।<ref>“พาน” in Thai Dictionary Project (TDP) (UC Berkeley 1964) (plus additional data from the Royal Institute of Thailand (RI) and NECTEC's LEXITRON project (LEX)). Searchable online at {{url|SEAlang.net}}</ref> টাই-আহোম ভাষাত এনে পাত্ৰক ফুন (𑜇𑜥𑜃𑜫) বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |year=1920 |page= 138|url=https://ia801408.us.archive.org/2/items/in.ernet.dli.2015.463794/2015.463794.Ahom-assamese-english-Dictionary.pdf |access-date=2026-06-14}}</ref> থাইসকলৰ মাজত ফান এটা উচ্চ স্তৰীয় পৰম্পৰাগত বাচন।<ref>{{Cite journal |last1=Titrassamee |first1=Songsak |last2=Lamduan |first2=Somchai |last3=Phaengsoi |first3=Kosit |date=2014-06-12 |title=Bai Sri Su Khwan: Spirit Blessing in North-eastern Thailand |journal=Asian Culture and History |volume=6 |issue=2 |pages=134–138 |publisher=Canadian Center of Science and Education |doi=10.5539/ach.v6n2p134 |issn=1916-9655 |url=https://patricklepetit.jalbum.net/ANIMISM%20AND%20RELIGION/LIBRARY/Bai_Sri_Su_Khwan_Spirit_Blessing_in_North-eastern.pdf |access-date=2026-06-14 }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> থাই ভাষাৰ পাদযুক্ত থাল বুজোৱা ''ফান'' (''phan'') শব্দটোৰ উল্লেখ ১৫৩৬ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ''ৱাট খেমা'' (Vat Khema) শিলালিপিত পোৱা যায়। এ. বি. গ্ৰিছৱ'ল্ড আৰু প্ৰাছাৰ্ট না নাগাৰাই শিলালিপিখনত উল্লেখিত ''phan''-ক ''pedestal tray'' বুলি অনুবাদ কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ইয়াত ''phan'' শব্দটো ইয়াৰ আধুনিক অৰ্থত, অৰ্থাৎ "a tray with a pedestal" হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছে। তেওঁলোকে শব্দটোক খমেৰ ''ban'' ("base and stem"-যুক্ত পাত্ৰ) আৰু পুৰণি খমেৰ ''vāna'' ("bowl-shaped dish with pedestal")-ৰ সৈতে তুলনা কৰিছে আৰু শেষৰ শব্দটোক চীনা ভাষাৰ পৰা অহা ঋণশব্দ বুলি উল্লেখ কৰিছে। একে শব্দমূলৰ সৈতে বাৰ্মিজ ''lapan'' ("tray")-ৰো তুলনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last1=Griswold |first1=A. B. |last2=Prasert na Nagara |title=The Inscription of Văt Khemā: Epigraphic and Historical Studies No. 15 |journal=Journal of the Siam Society |volume=63 |issue=1 |year=1975 |pages=127–142 |at=pp. 128, 135 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/1975/03/JSS_063_1j_GriswoldPrasert_InscriptionOfVatKhema.pdf |quote=The word ... is evidently used in its modern sense, 'a tray with a pedestal.' }}</ref> উল্লেখযোগ্য যে শিলালিপিখনত এই ''phan''-খনক "foreign make" অৰ্থাৎ বিদেশত নিৰ্মিত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ ব্যাস আছিল প্ৰায় এক হাত চাৰি ইঞ্চি আৰু ইয়াক এটা ডাঙৰ পাত্ৰ আৰু দহটা সৰু পাত্ৰৰ সৈতে ''pay sri'' নৈবেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Griswold |first1=A. B. |last2=Prasert na Nagara |title=The Inscription of Văt Khemā: Epigraphic and Historical Studies No. 15 |journal=Journal of the Siam Society |volume=63 |issue=1 |year=1975 |pages=127–142 |page=135 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/1975/03/JSS_063_1j_GriswoldPrasert_InscriptionOfVatKhema.pdf |quote=One pedestal tray ... of foreign make }}</ref> টাই লাও আৰু ফু টাইসকলৰ পৰম্পৰাগত অনুষ্ঠান বাই চ্ৰি চু খৱানত দুটা মুখ্য সামগ্ৰীৰ ভিতৰত ফান খাও (খাদ্য থোৱা ফান) অন্যতম।<ref>{{Cite journal |last1=Titrassamee |first1=Songsak |last2=Lamduan |first2=Somchai |last3=Phaengsoi |first3=Kosit |date=2014-06-12 |title=Bai Sri Su Khwan: Spirit Blessing in North-eastern Thailand |journal=Asian Culture and History |volume=6 |issue=2 |pages=134–138 |publisher=Canadian Center of Science and Education |doi=10.5539/ach.v6n2p134 |issn=1916-9655 |url=https://patricklepetit.jalbum.net/ANIMISM%20AND%20RELIGION/LIBRARY/Bai_Sri_Su_Khwan_Spirit_Blessing_in_North-eastern.pdf |access-date=2026-06-14 |page= }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> '''দক্ষিণ-পূব এছিয়া''' খমেৰ আৰু তাই বাদেও দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অন্য দেশসমূহতো শৰাই-জাতীয় পেডেষ্টেলযুক্ত পাত্ৰ বা নৈৱেদ্য-ট্ৰে দেখা যায়। মিয়ানমাৰত ইয়াৰ এটা স্বতন্ত্ৰ ঢাকনিযুক্ত লাখ-পাত্ৰ ৰূপ দেখা যায়, যাক hsun-ok বুলি কোৱা হয়। এই পাত্ৰ বৌদ্ধ ভিক্ষু আৰু বিহাৰলৈ খাদ্য বা নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়, আৰু সাধাৰণতে বাঁহ বা কাঠৰ গাঁথনিৰ ওপৰত লাখ-লেপ দি নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Conserving a Burmese offering vessel |website=British Museum |publisher=The British Museum |date=13 September 2023 |url=https://www.britishmuseum.org/blog/conserving-burmese-offering-vessel |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Buddhist offering vessel (hsun ok) |website=Art Gallery of South Australia Collection |publisher=Art Gallery of South Australia |url=https://www.agsa.sa.gov.au/collection-publications/collection/works/buddhist-offering-vessel-hsun-ok/24828/ |access-date=15 June 2026}}</ref> দ্বীপীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বা পাত্ৰৰ ব্যৱহাৰ পোৱা যায়। ইণ্ডোনেশিয়াৰ বালিত দুলাং (dulang) নামে জনা ওখ পায়াযুক্ত ট্ৰে ধৰ্মীয় বা আনুষ্ঠানিক নৈৱেদ্য বহন কৰাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়। ফিলিপাইনছৰ ৰাষ্ট্ৰীয় মিউজিয়াময়ে উল্লেখ কৰিছে যে বালিৰ এই দুলাং-সমূহ পূজা-পাতল বা নীতি-নিয়মত বিভিন্ন সামগ্ৰী আগবঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ ৰা হয়। দক্ষিণ ফিলিপাইনছৰ Maranao আৰু Maguindanao সমাজত তাবাক নামে জনা পিতলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ বিশেষ অনুষ্ঠানত খাদ্য পৰিৱেশনৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web |title=Earthenware Pedestalled Bowls |website=National Museum of the Philippines |publisher=National Museum of the Philippines |date=7 December 2021 |url=https://www.nationalmuseum.gov.ph/2021/12/07/earthenware-pedestalled-bowls/ |access-date=15 June 2026}}</ref> জাভাৰ মধ্যযুগীয় শিল্পতো শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উদাহৰণ পোৱা যায়।<ref>{{cite web |title=Offering tray (talam) |website=The Metropolitan Museum of Art |publisher=The Metropolitan Museum of Art |url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/715081 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Offering Vessel in the Form of a Female Head |website=Los Angeles County Museum of Art |publisher=LACMA |url=https://collections.lacma.org/node/175545 |access-date=15 June 2026}}</ref> === অতিথি-আদৰণিত তামোল-পাণ আৰু শৰাই=== অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ আতিথ্য, সন্মান, ভক্তি আৰু মিত্ৰতাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়াই অতিথিক আদৰণি জনোৱা পৰম্পৰা এটা স্তৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বুলি বুজিব পাৰি—প্ৰথমে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াতিক বিস্তৃত আতিথ্য-সংস্কৃতি, তাৰ পাছত ভাৰতীয় ধৰ্মীয়-সামাজিক আচাৰৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ, আৰু শেষত অসমীয়া কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ স্থানীয় ৰূপায়ণ। এই প্ৰথাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন স্তৰটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াতিক লোকসকলৰ তামোল-পাণভিত্তিক আতিথ্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’ব পাৰে। খাচী সমাজত ''kwai'' বা তামোল-পাণ অতিথিক আগবঢ়োৱা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক শিষ্টাচাৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''Shikyntien kwai'' নামৰ খাচী পৰম্পৰাত ঘৰত অহা যিকোনো অতিথিক ''kwai'' আগবঢ়োৱাটো সৌজন্যৰ চিন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Shikyntien Kwai: A Folklore about Betel Hospitality in Khasi Society |url=https://www.necarf.org/home/articles/54/shikyntien-kwai-a-folklore-about-betel-hospitality-in-khasi-society |website=NECARF |date=14 October 2020 |access-date=9 June 2026}}</ref> খাচীসকল অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত হোৱা বাবে, অসমীয়া তামোল-পাণ আতিথ্যৰ গভীৰ স্তৰটো পূব ভাৰতৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াগত betel-areca সংস্কৃতিৰ সৈতে তুলনা কৰিব পাৰি, যদিও ইয়াৰপৰা অসমীয়া প্ৰথাটো প্ৰত্যক্ষভাৱে খাচী বা অন্য কোনো একক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক উৎসৰপৰা আহিছে বুলি নিশ্চিতভাৱে ক’ব নোৱাৰি। পাছৰ স্তৰত এই তামোল-পাণ আতিথ্যৰ প্ৰথা ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে একীভূত হয়। এছ. চি. আহুজা আৰু উমা আহুজাই betel leaf আৰু areca nut-ক আতিথ্য, শুভতা, সন্মান, সামাজিক প্ৰতিশ্ৰুতি আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ প্ৰতীক হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ভাৰতৰ বহু সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় আচাৰত তামোল-পাণ ব্যৱহাৰ হয়, আৰু অসমীয়া বিবাহত তামোল-পাণ প্ৰায় পোন্ধৰটা আচাৰত উপস্থিত থাকে।<ref>{{cite journal |last1=Ahuja |first1=S. C. |last2=Ahuja |first2=Uma |year=2011 |title=Betel Leaf and Betel Nut in India: History and Uses |journal=Asian Agri-History |volume=15 |issue=1 |pages=13–35 |url=https://www.researchgate.net/publication/292469329_Betel_leaf_and_betel_nut_in_India_History_and_uses |access-date=9 June 2026}}</ref> সেয়ে অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ কেৱল মুখশুদ্ধিৰ সামগ্ৰী নহয়; ই আতিথ্য, শুভেচ্ছা, বিবাহ, সামাজিক স্বীকৃতি আৰু ধৰ্মীয় পৱিত্ৰতাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে। এই তামোল-পাণ পৰম্পৰাই অসমত শৰাই আৰু বঁটাৰ জৰিয়তে এক বিশেষ স্থানীয় ৰূপ লাভ কৰে। অসম চৰকাৰৰ সংস্কৃতি-সম্পৰ্কীয় তথ্য অনুসৰি, তামোল-পাণ বা গুৱাপাণক ভক্তি, সন্মান আৰু মিত্ৰতাৰ নিবেদন হিচাপে ধৰা হয়, আৰু অতিথিক আদৰণি তথা ধন্যবাদ জনোৱাৰ চিহ্ন হিচাপে শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱা হয়। একেটা উৎসত শৰাইক নামঘৰ বা পূজাস্থলীত প্ৰসাদ আৰু অন্যান্য নিবেদন আগবঢ়োৱাৰ পাত্ৰ হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Culture of Assam |url=https://assam.gov.in/about-us/391 |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |access-date=9 June 2026}}</ref> ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে তামোল-পাণৰ সামাজিক অৰ্থ বহল আঞ্চলিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’লেও, কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাত তাক আগবঢ়োৱাৰ ৰূপটো অসমীয়া ধাতু-শিল্প আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে বিশেষভাৱে যুক্ত। == ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য == পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম সংস্কৃতিৰপৰা গ্ৰহণ কৰা শৰাই অসমীয়া সমাজ আৰু নামঘৰীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়। নামঘৰত ভাগৱত স্থাপনৰ বাবে শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিয়ে অসমীয়া আধ্যাত্মিক জীৱনত [[File:Sankaradeva.jpg|thumb|right|220px|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] ১৫শ আৰু ১৬শ শতিকাত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ একশৰণ নামধৰ্ম আন্দোলনে শৰাই আৰু বটাৰ তাৎপৰ্য নতুন ৰূপ দিয়ে। শংকৰদেৱে পুৰণি অসমীয়া সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰপৰা শৰাইৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰি ইয়াক অসমীয়া বৈষ্ণৱ সমাজত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। নামঘৰৰ মাজভাগত শৰাইৰ ওপৰত ভাগৱত স্থাপন কৰি তেওঁ দেখুৱাইছিল যে ঈশ্বৰ সকলোৰে বাবে সমান। সেই নামঘৰত শৰাই হৈ উঠে “সমতাৰ প্ৰতীক”—য’ৰপৰা সকলো ভক্তক সমানে প্ৰসাদ বিতৰণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.gktoday.in/xorai/ |title=Xorai |website=GKToday |date=20 March 2021 }}</ref> == ঐতিহ্য == শৰাই আৰু বটাৰ ঐতিহ্যৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে—ই কেৱল ৰাজকীয় বস্তু হৈ নাথাকি অসমীয়া সমাজৰ সামূহিক হৃদস্পন্দনত পৰিণত হোৱা।<ref>{{cite web |url=https://www.gktoday.in/xorai/ |title=Xorai |website=GKToday }}</ref> শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ মাধ্যমেৰে শৰাই আৰু বটা “সন্মানৰ আচাৰ” হিচাপে সমগ্ৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত একত্ৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা সৃষ্টি কৰে। এই আধ্যাত্মিক ৰূপান্তৰৰ ফলত শৰাই আৰু বটা কেৱল ৰাজকীয় ক্ষমতাৰ প্ৰতীক হৈ নাথাকি সামাজিক ঐক্য, সমতা আৰু অসমীয়া জাতীয় আত্মাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়।<ref>{{cite web |url=https://www.gktoday.in/xorai/ |title=Xorai |website=GKToday |date=20 March 2021 }}</ref> == চাওক == * [[অসমীয়া সংস্কৃতি]] * [[তামোল-পাণ]] * [[নামঘৰ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==টোকা== {{notelist}} bp41jcql0qwhxo3jkh4oq9piezqb4ze 0 26832 625602 623636 2026-08-09T17:04:04Z Ananya Taye 28065 Removed unsourced POV push. Gunpowder was introduced to Tais of Mong mao in the 1400s. Sukapha and his band arrived in 1200s when gunpowder wasnt known to Tais. Additionally there isnt any evidence for Ahoms getting gunpowder or firearms from Tais in the 1400s or its use in Ahom wars before the Turbak invasions. 625602 wikitext text/x-wiki {{under construction}} {{Infobox Former Country |native_name = সধয়া/স্বধয়া |conventional_long_name = চুতীয়া সাম্ৰাজ্য |common_name= স্বধয়া, সধয়া |year_start = ১১৮৭ |date_start = |event1 = |date_event1 = |event_end = |year_end = ১৫২৪ |date_end = ৭ বহাগ |p1 = কামৰূপ ৰাজ্য |flag_p1 = Copper Plate Seal of Kamarupa Kings.jpg |s1 = আহোম ৰাজ্য |flag_s1 = |image_flag = |flag_type = |image_map = Chutia kingdom Map.png |image_map_caption = চুতীয়া ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ | image_coat = Chutia royal Insignia.png | coa_size = 170px | coat_alt = ৰাজকীয় প্ৰতীক |capital = [[শদিয়া|সধয়াপুৰ/স্বধয়াপুৰ]] |common_languages = চুতীয়া ভাষা (ৰাজকীয়)</br>[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (ৰাজ্যিক) |religion = জনজাতীয় তান্ত্ৰিক (ৰাজকীয় আৰু প্ৰজা)</br> হিন্দু (একাংশ প্ৰজা) |government_type = ৰাজতন্ত্ৰ |leader1 = বীৰপাল/গয়াপাল |year_leader1 = ১১৮৭-১২২০ |leader2 = [[ৰত্নধ্বজপাল]]/গৌৰী নাৰায়ণ |year_leader2 = ১২৩০-১২৬০ |leader3 = ধৰ্মধ্বজপাল/[[ধীৰনাৰায়ণ]] |year_leader3 = ১৫২০-১৫২২ |leader4 = নীতিপাল/চন্দ্ৰ নাৰায়ণ(অন্তিম) |year_leader4 = ১৫২২-১৫২৪ |title_leader = সধেয়াধিপতি (নাৰায়ণ/পাল) |legislature = |today = [[অসম]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]] |}} '''চুতীয়া ৰাজ্য''' ({{lang-en|Sutiya kingdom}}) আছিল ত্ৰয়োদশ শতিকাত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ উত্তৰ পাৰে দিকাৰাই নদী<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> আৰু দক্ষিণ পাৰে [[দিচাং নদী]]ৰ মাজত গঠন হোৱা এখন বৃহৎ মধ্যযুগৰ ৰাজ্য<ref name="চুতীয়া ৰাজ্য">{{cite web | url=https://books.google.co.in/books?id=MdjO3XVk0MAC&pg=PA84&dq=chutia+kingdom+disang&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwiKlpXszLqUAxWgUGwGHemuBhUQ6AF6BAgNEAM#v=onepage&q=chutia%20kingdom%20disang&f=false Pathak, Guptajit, Assam's History and it's Graphics, p.84}}</ref>। এই ৰাজ্য বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[মাজুলী জিলা|মাজুলী]] জিলাকে ধৰি‌ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ এটা অংশ আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ভৈয়াম আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত বিয়পি আছিল। ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ মধ্যযুগৰ সকলো ৰাজ্যৰ ভিতৰত চুতীয়া ৰাজ্যখনে আটাইতকৈ উন্নত আৰু প্ৰগতিশীল ৰাজ্য আছিল।<ref>Guha, Amalendu (December 1983), "The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)", p.5, "The period from the 13th to the 16th century saw the emergence and development of a large number of tribal political formations in north-east India. The Chutiya, the Tai-Ahom, the Koch, the Dimasa (Kachari), the Tripuri, the Meithei (Manipuri), the Khasi (Khyriem) and the Pamar (Jaintia)—all these tribes crystallised into rudimentary state formations by the 15th century. The most developed of the tribes in the 15th century were the Chutiyas."</ref> [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপৰ]] ৰজা সকলৰ দৰে চুতীয়া ৰজা সকলৰো প্ৰত্যেকখন তামৰ ফলিত [[গনেশ|গনেশৰ]] নামেৰে আৰম্ভ কৰা হৈছে।<ref>Sharma, Mukunda Madhava, ''Inscriptions of Ancient Assam'',p.287,"It might be presumed that the elephant mark of the seals of the earlier Kamrupa kings has been very conveniently converted into the figure of Ganesha. But this conversion assumes a greater significance when we find that some 43 years later the Tezpur plates of Vallabha begins with a mangala verse addressed to Ganesa and the Dhenukhana CP inscription of 1392 and the Ghilamora CP inscription of 1401 also begin with salutations to Ganesa."</ref> চুতীয়া শাসকসকলে পূব [[অসম]]ৰ [[তিব্বত]], [[ভূটান]] আৰু [[চীন|দক্ষিণ-পশ্চিম চীন]]ৰ মাজত হোৱা বানিজ্য আৰু মানুহৰ চলাচল নিয়ন্ত্ৰণ কৰি ক্ষমতা বজাই ৰাখিছিল।<ref>{{harvcol|Saikia|2004|pp=8}}</ref><ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |year=1997 |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati |page=188 |quote=The eastern extremity of this kingdom opened into the mountains inhabited by the Abors, Mishimis, Bhutiyas, and others, and they controlled the trade that passed between the Assam valley and the hills of Bhutan and Tibet.}}</ref> ১১৮৭ চনত বীৰপালে শদিয়াক ৰাজধানী পাতি উত্তৰ-পূব অসম আৰু অৰুণাচলৰ কিছু অঞ্চল লয় চুতীয়া ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ গৌৰী নাৰায়ণে সকলো চুতীয়াক একত্ৰিত কৰি এখন বৃহৎ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। উজনি অসমৰ শিৱসাগৰ(দক্ষিণ পাৰ) আৰু বিশ্বনাথ(উত্তৰ পাৰ) জিলাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পূব দিশত অৰুণাচলৰ পাহাৰৰ লৈকে এসময়ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। ইয়াৰ পিছত প্ৰায় সোতৰজন ৰজাই এই সাম্ৰাজ্য চলাইছিল। [[কামৰূপ ৰাজ্য]] ধ্বংস হোৱাৰ লগে লগে অসমৰ উত্তৰ-পূবত চুতীয়াসকল, পশ্চিম দিশে বাৰভূঞা আৰু কমতা ৰাজ্য ক্ষমতালৈ আহিছিল<ref name="চুতীয়া ৰজা">{{cite web |url=http://www.historyfiles.co.uk/KingListsFarEast/IndiaChutiyas.htm | title=চুতীয়া ৰজা | accessdate=August 11, 2012}}</ref>। ১৪ শতিকাৰ শেষৰ ফালে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কামৰূপ আক্ৰমণ কৰা মুচলমান সকলক (সম্ভৱতঃ ১৩৮৯ত কামৰূপ দখল কৰা ঘিয়াছুদ্দিন শাহ) পৰাস্ত কৰি [[কমতা ৰাজ্য|কমতাপুৰত]] ৰজা হৈছিল আৰু কামৰূপ ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত পোণপ্ৰথমবাৰৰ বাবে [[শদিয়া]]ৰ পৰা [[বংগ|উত্তৰ বংগ]]ৰ [[কৰতোৱা নদী|কৰতয়া]] নৈ লৈকে এখন বৃহৎ [[কামৰূপ ৰাজ্য|বৰ-কামৰূপ]] ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> পাছলৈ আহোম চুতীয়া ৰণৰ অন্তত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন ঘটে আৰু এই ৰাজ্যৰ ভুখণ্ড [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত হয়। অসমৰ স্থানীয় জনজাতিসকলৰ মাজত চুতীয়াসকল অন্যতম। চুতীয়া সকল কছাৰী গোষ্ঠীৰ লোক আছিল আৰু এটা সময়ত তিব্বত-বাৰ্মীজ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজকীয় তথা ধৰ্মীয় ভাষা বৰ্তমানৰ [[দেউৰী ভাষা]]। বৃটিছৰ দিনত এই ভাষাক ''দেউৰী-চুতীয়া'' ভাষা বুলি কোৱা হৈছিল। সাম্প্ৰতিক কালত, চুতীয়াসকলে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে।‌ ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ অঞ্চল সমূহ== ===ৰাজধানী অঞ্চল=== [[File:Brick with king Pratyakshnarayan's name.jpg|thumb|ভীষ্মক নগৰ আৰু শদিয়াৰ পদুম পুখুৰীত উদ্ধাৰ হোৱা নৃপতি শ্ৰী শ্ৰী প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ৰণ নাম খোদিত থকা ইটা। এই ৰজা জনৰ নাম ঘিলামৰাত উদ্ধাৰ হোৱা সধয়াধিপতি সত্যনাৰায়ণৰ ফলিতো উল্লেখ কৰা আছে।]] চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ আৰু ৰাজধানী আছিল শদিয়া বা সধয়াপুৰ। চুতীয়া ৰজা সকলে নিজকে সধয়াপুৰেশ্বৰ বা সধয়াধিপতি বুলি চিনাকি দিছিল।<ref>Shin, Jae-eun, Descending from Demons, Ascending to Kshatriyas, p.5.</ref> শদিয়াৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহতো চুতীয়া ৰজাৰ নাম খোদিত আছে। এতিয়ালৈকে শদিয়া অঞ্চলত চুতীয়া যুগৰ তিনিখন নগৰ চিনাক্ত কৰা হৈছে: ভৈয়ামৰ বৰ-নগৰ আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলৰ ৰূক্মীনী নগৰ (সম্ভৱতঃ বুৰঞ্জীৰ চন্দনগিৰি) আৰু ভীষ্মক নগৰ (সম্ভৱতঃ বুৰঞ্জীৰ থাঙগিৰি)। তাৰেই ভীষ্মক নগৰ আৰু ৰুক্মিণী নগৰৰ ইটাত চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণ আৰু প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ণৰ নাম খোদিত আছে<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.814</ref>। তাম্ৰেশ্বৰী শালৰ ইটাৰ দেৱালখন চুতীয়া ৰজা মুক্ত-ধৰ্মনাৰায়ণে নিৰ্মাণ কৰাইছিল <ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21</ref>। ===উত্তৰ কূলৰ অঞ্চল=== ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰৰ উত্তৰ পাৰৰ সীমাৰ কথা বুৰঞ্জী সমূহত পোনপটীয়াকৈ উল্লেখ পোৱা নাযায়। তথাপিটো ঐতিহাসিক তথ্যৰ অনুসৰি ইতিহাসবিদ সকলে চুতীয়া ৰাজ্য ভৰালী বা দিকৰাই নৈ লৈকে বিস্তৃত আছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰে।<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা আছে যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত ১৫২৭-২৯ চনত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে ভৰালী‌ নৈ পাৰ হৈ ৰাউতা-তেমনীৰ (আজিৰ দিনৰ দৰং-নগাঁৱৰ অঞ্চল) ভূঞা সকলক বস কৰিছিল<ref>According to ''Purani Assam Buranji'', p.27. the twelve Bara Bhuyans of Rowta-Temani (mid-Assam, on either banks of the Brahmaputra) namely Utai, Tamai, Rai, Sakai, Kausika, Uzir, Laskar, Comdar, Sanatana, Keho, Rambhat and Bhakat with four sub-Bhuyans each, were transported and settled in various places of Uttara-kula (Biswanath, Lakhimpur districts). The Lacam Kalita Bhuyan family was placed at Bahbari(Lakhimpur), while one of them was settled on the river Sonari(Dhakuakhana), and another on the hills. As per ''Satsari Buranji'', p.16, Suhungmung suppressed the Baro-Bhuyans in Rowta. The people of the region were placed under the leadership of the Baro-Bhuyans and re-settled at different places of the kingdom.</ref>। ১৫২৬ চনত উত্তৰ কূলৰ ভৰালীৰ পূব অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ প্ৰথমতে কনচেং ধনুধৰিয়া গোহাঁইক ভটিয়লিয়া গোহাঁই বা নামনিয়াল সন্দিকৈ হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। ১৫২৭ চনত কনচেঙক চাও চেংলুং বা‌ বৰপাত্ৰ গোহাঁই পদবী দিয়া হয়। ১৫২৭ চনৰে আগ ভাগত বৰপাত্ৰ গোহাঁইক সহযোগ কৰিবলৈ চেঙপেম ধনুধৰিয়া‌ গোহাঁইক থাওমুঙ কটক পাতি লখিমপুৰৰ [[ফুলবাৰী]]ত থাকিবলৈ দিয়া হৈছিল। গতিকে এই সকলোবোৰ তথ্যৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ভৰালী নদীৰ লৈকে চুতীয়া ৰাজ্য বিয়পি আছিল। ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ দিনত বা‌ তাৰো পাছৰ লৈকে এই পশ্চিম সীমা কমতাপুৰৰ লৈকে পাইছিল গৈ। * [[লখিমপুৰ জিলা]]: বৰ্তমান লখিমপুৰৰ সোৱনশিৰি অঞ্চলতো চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰজা সকলে সোৱণশিৰিৰ দুয়োপাৰে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদান কৰিছিল। এই অঞ্চল পুৰণি কালত হাবুং বুলি জনা গৈছিল। ১৮ শতিকাত আহোম ৰাজ্য ভ্ৰমণ কৰা বৃটিছ বিষয়া ৱেডৰ মতে, [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ মিলন হোৱা অঞ্চলতো হাবুঙৰ অন্তগৰ্ত আছিল।<ref>Wade, J.P, ''An Account of Assam: Rivers of Assam'',p.16.</ref> শদিয়াৰ চেপাখোৱা তামৰ ফলিত উল্লেখ থকাৰ মতে চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত ১৪২৮ চনত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰয়েই ব্ৰাক্ষ্মণক ভূমিদান কৰিছিল<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.818.</ref><ref>Guha, Amalendu, Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply, p. 73, “Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala”.</ref>। চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০২ চনত সোৱণশিৰিৰ পশ্চিম দিশত(বৰ্তমান লক্ষিমপুৰ নগৰৰ ওচৰত) আৰু ১৩৯২ চনত সত্যনাৰায়ণ ৰজাই ধৱলী(বগীনদী<ref>ধৱলী নৈৰ প্ৰকৃত অৰ্থ হৈছে "বগা নৈ"</ref>বা উত্তৰ লখিমপুৰ নগৰৰ ওচৰৰ ধল<ref>{{cite journal |last=Neog|first=Maheswar |title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute|volume=58–59 |year=1977 |pages=813–820 |jstor=41691751 |quote=“He donated land to a brāhmana in 1314 Śaka at Ludumumāri on the river Dhavali, identified with the Dhal of the North Lakhimpur district.” }}</ref><ref>{{cite journal|last=Chutia|first=Manas|title=Vasudev Than Narowa Satra—In Historical Perspective|journal=Review of Research|volume=8|issue=8|date=May 2019|page=3|url=https://oldror.lbp.world/UploadedData/11719.pdf|access-date=26 June 2026|quote=“Sarbeswar Boruah identifies Dhavali as Dhal River 5 k.m. to the east of North Lakhimpur town, Vyagrahmari as Baghmari near Jalbhari 5 K.M. to the east-south of Narowa Satra."}}</ref><ref>উত্তৰ লখিমপুৰ নগৰৰ পূবত ঢল আৰু ঘাগৰ নামৰ দুখন নৈ মিলিত হৈ দক্ষিণলৈ বৈ গৈছে।</ref>) নৈৰ পাৰত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.583</ref>। ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই ঢকুৱাখনাত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.590</ref>। বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে সোৱণশিৰি পশ্চিম পিনৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত ১৬৭২ চনত দফলা জনজাতিৰ লোকে আক্ৰমণ কৰি মানুহ ধৰি নিছিল। মানুহ খিনিক মুক্ত কৰাই আনিবলৈ ৰজাই বৰবৰুৱাৰ লগতে চুতীয়া হাজৰিকা আৰু চুতীয়া কাঁড়ী বৰুৱাক পঠিয়াইছিল। এই কথাৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে চুতীয়া সকলৰ বসতি লক্ষিমপুৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলৰ লৈকে আছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji, p.220</ref><ref>Barbarua, Hiteswar, "Ahomar Din", p.190</ref> বুৰঞ্জীৰ আন এটা খণ্ডত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ডিক্ৰং অঞ্চলৰ‌ মিৰি লোক সকল এটা সময়ত চুতীয়া ৰজাৰ "হাতী-ঘাহী" লোক আছিল আৰু চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত এই সকলে আহোম ৰজাক বছৰি কৰ-ভাৰ দিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে এই অঞ্চলো এসয়মত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।<ref name= "devi">{{cite book |last1=Devi|first1=Lakshmi|title=Ahom-tribal Relations: A Political Study|date=1968|pages=202–203|url=https://books.google.com/books?id=BVdXAAAAMAAJ|publisher=Assam Book Depot, [Calcutta], Gauhati|OCLC=578753}}</ref> এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাখন সম্পূৰ্ণ ভাবে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। [[File:1392 Bormurtia Copperplate of land grant made by Satyanarayan.jpg|thumb| ঢকুৱাখনা বা ঐতিহাসিক [[হাবুং]] অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা অসমীয়া লিপিৰ চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ ১৩৯২ চনৰ তামৰ ফলি।]] * [[ধেমাজি জিলা]]: ধেমাজি জিলাৰ চিচিবৰগাঁও-বৰদলনি অঞ্চলত বহুতো পুৰণি চুতীয়া যুগৰ ধ্বংসাৱশেষ দেখিবলৈ পোৱা যায়<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.439</ref>। জোনাইৰ ৰজাখনা অঞ্চলত ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ইটাৰ দুৰ্গৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.441; Indian Archaeology 1986-87, p. 22</ref>। জোনাইৰ উত্তৰৰ পাচিঘাট অঞ্চলত ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনৰ ইটাৰ ভেটি আৰু অন্য ধ্বংসাৱশেষ দেখা পোৱা গৈছে। এই ইটাৰ ভেটি কেইটা শদিয়াৰ ৰুক্মিণীনগৰ বা ভীষ্মকনগৰৰ লগত প্ৰায় মিলে।<ref>{{cite web |title=''Aalekh'', Volume IV, Issue VII |publisher=Assam State Museum |year=2025 |url=https://axomuseum.in/asmt/docs/Aalekh%20Vol%20-%20IV%20(Issue%20VII).pdf |access-date=29 June 2026 |quote=Various archaeological evidences suggests that it was an administrative or military camp of the Chutiyas...After Excavations at Gomsi many structures of brick, terracotta artifacts, pottery and other remnants could be found. The Chutiyas were known for their advanced administration system, various agricultural practices and techniques of construction. The various materials found during excavations shows the similarities with various sites associated with the kingdom of the Chutiyas. }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> সোৱণশিৰি আৰু চিয়াং নৈৰ মাজত বসবাস কৰা মিচিং লোক সকলক আহোম ৰজা চুহুংমুঙৰ দিনত "চুতীয়া-মিৰি" বুলি উল্লেখ কৰিছিল কাৰণ এই সকল চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰজা আছিল।<ref name= "devi"></ref> * [[বিশ্বনাথ জিলা]]: বিশ্বনাথ জিলা যে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল, সেই কথা চুতীয়া যুগৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহৰ পৰা পুহৰলৈ আহে। চুতীয়া যুগৰ খনিকৰ সকলে কিবা উল্লেখযোগ্য কীৰ্তিচিহ্ন নিৰ্মাণ কৰিলে এক বিশেষ ধৰণৰ চিহ্ন কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰিছিল। বিশ্বনাথ জিলাৰ অৰুণাচল সীমান্তৰ ১৩-১৫ শতিকাৰ মাজত নিৰ্মিত ৰামঘাট দুৰ্গ (বুঢ়ৈ নৈৰ কাষত), নক্সাপৰ্বত দুৰ্গ(বৰগং নৈৰ কাষত), বালিজানৰ দুৰ্গ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাৰৰ উমাতুমনি দ্বিপ তাৰে প্ৰমাণ। এই সকলো অঞ্চলত দেখা পোৱা হুবহু একেই খনিকৰ চিহ্ন শদিয়াৰ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ, বুঢ়াবুঢ়ী শাল, ইটা পুখুৰী, ইত্যাদি জেগাত দেখিবলৈ পোৱা গৈছে। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰীৰ যিখন শিল-ইটাৰ দেৱালত এই চিহ্ন সমূহ খোদিত আছিল, সেই খন চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref> জনা মতে নক্সাপৰ্বত (১৪০০-১৫০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)<ref>Tada, Tage, Archaeological remains of Arunachal Pradesh up to 16th century, p.183</ref> আৰু বুঢ়ৈ দুৰ্গ<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271</ref> প্ৰায় একে যুগৰে সৃষ্টি হয়। শদিয়াৰ ৰুক্মিণীনগৰ, গম্চি দূৰ্গ আৰু ভীষ্মক নগৰৰ দৰে বালিজান, ৰামঘাট আৰু নক্সা পৰ্বত দুৰ্গতো শিল ইটাৰ ঘৰৰ ভেটি পোৱা গৈছে। নক্সা পৰ্বত(ঘৰৰ ভেটিত আৰু নাদত), ইটা দুৰ্গ(গড়ত) আৰু ৰামঘাট দুৰ্গৰ(গড়ত) শিলৰ ভেটিৰ ওপৰত ইটা ব্যৱহাৰ কৰা শৈলী ৰুক্মিণী নগৰ, তাম্ৰেশ্বৰীৰ সীমাৰ দেৱাল আৰু শদিয়াৰ বৰনগৰৰ পুখুৰীত দেখা গৈছে। এই সমূহ তথ্যৰ ভিথিত কনকলাল বৰুৱা আৰু মহেশ্বৰ নেওগ লেখীয়া বিশিষ্ট ইতিহাস বিধে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বিশ্বনাথ জিলা লৈকে থকা কথা স্বীকাৰ কৰিছে।<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271-272, "The probability is that these ruins are the traces of a Hindu or Hinduised dynasty of local rulers who ruled over a kingdom to the north of Brahmaputra and extending from the Burai river on the west to Sadiya on the east. The dynasty is evidently the line of Chutia kings who assumed the surname Pala."</ref><ref>Neog, Maheswar, "Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh", p. 218, "If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers(Chutia) extended as far as the outer limit of Darrang district, in the western most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutias in the early part of the sixteenth century."</ref> ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছতেই (অৰ্থাৎ ১৫২৫ চনতে) আহোম ৰজাই উত্তৰ পাৰৰ শদিয়া অঞ্চল, ভাটি অঞ্চল (বিশ্বনাথ)‌ আৰু হাবুং (লখিমপুৰ) অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ নতুনকৈ পদবী সৃষ্টি কৰিছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.59-61; Gait, Edward, A history of Assam, p. 86</ref>। গতিকে এই সমূহ অঞ্চল চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল বুলি গ'ম পোৱা যায়। ===দক্ষিণ কূলৰ অঞ্চল=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ দক্ষিণ পাৰৰ সীমা দিহিং নৈ আছিল। এই কথা বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>Assam Buranji(SM), p.9</ref><ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.56</ref> সেই সময়ত মাজুলী দ্বীপ সৃষ্টি হোৱা নাছিল আৰু দিহিং নৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষে কাষে বৈ গৈ বৰ্তমান মাজুলীৰ পশ্চিমত লগ হৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় যে আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজধানী চাৰাগুৱা<ref>{{cite book|last=Gait|first=Edward A.|title=A History of Assam|edition=2nd|location=Calcutta and Simla|publisher=Thacker, Spink & Co.|year=1926|pages=83}}</ref> আৰু বকতা<ref>Ahmed, Nasir, Assam-Bengal Trade in the Medieval Period: A Numismatic Perspective, p.170, "they made Bakata(on the banks of Dihing) their capital in the reign of their king Suhungmung Svarga Narayan."; Guha, Amalendu, The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714), p.19.</ref><ref>{{cite book|last=Gait|first=Edward A.|title=A History of Assam|edition=2nd|location=Calcutta and Simla|publisher=Thacker, Spink & Co.|year=1926|pages=85}}</ref> আৰু খোৰা ৰজা দিনত আঠাবাৰী<ref>{{cite book|last=Saikia|first=Sayeeda Yasmin|title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam|location=Guwahati|publisher=Spectrum Publications|year=1997|pages=21, 42|isbn=81-85319-61-8 }}</ref> দিহিং নৈৰ পাৰত অৱস্থিত আছিল। বৰ্তমানত এই অঞ্চল সমূহ শিৱসাগৰ জিলাৰ অন্তৰ্গত। গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে বৰ্তমানৰ শিৱসাগৰ অঞ্চলৰো এটা অংশ (দিহিং নৈৰ উত্তৰৰ) চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। ১৫২২ চনত দিহিং মুখৰ যুদ্ধত নীতিপালৰ সৈন্য বাহিনীক পৰাস্ত কৰি আহোম সেণা চুতীয়া ৰাজ্যত প্ৰবেশ কৰিছিল। চুহুংমুঙৰ সৈন্যয়ে চুতীয়া নৌ সেনাক খেদি ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰয়ে দি উজাই আহি ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। ডিব্ৰু মুখ, চেচামুখ, লাৰুপাৰা আৰু সোণাৰীত (তিনিচুকীয়া) পুণৰ ৰণ হৈছিল। গতিকে এই সকলো অঞ্চলতে চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ক’ব পৰা যায়। দক্ষিণ সীমান্তত এলেকা তিপাম-নামৰূপ-বৰহাট অঞ্চল আছিল। [[File:Stone inscription of Chutia king Muktadharmanarayana.jpg|thumb|চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণৰ ১৪৪২ চনৰ শিলৰ লিপি]] * [[মাজুলী জিলা]]: বৰ্তমানৰ মাজুলী জিলাখন পূৰ্বতে দিহিং অঞ্চল আছিল। এই‌ মাজুলী জিলাৰ পুব পিনৰ দিহিং নৈৰ মাছক লয় হোৱা বিবাদৰ পৰাই চুতীয়া-আহোমৰ যুদ্ধৰ পাতনি মেলে।‌ ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই মাজুলীৰ দিহিং মুখ, চেৰুৱাকতা আৰু চিৰা-আটি অঞ্চলত আহোমৰ লগত যুদ্ধ কৰে। বুৰঞ্জীৰ মতে ১৫২২ত চুহুংমুঙে দিহিংমুখত (পশ্চিম মাজুলী) কোঠ লৈ থকা চুতীয়া সেনাক আক্ৰমণ কৰিছিল। শেষত ১৫২৩ চনত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে এই অঞ্চল চুতীয়াৰ পৰা দখল কৰে। * [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]: বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ প্ৰায় ভাগ ভূমি সেই সময়ত দিহিং নৈৰ উত্তৰত আছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় যে দিহিঙৰ আহোম ৰাজ্যৰ সীমাৰ ওচৰতো চুতীয়া লোকৰ বসতি আছিল। আহোমৰ চোম-চিৰিং, খাতোৱাল চেতিয়া, হলাহল পাতৰ, চাংচাই, ইত্যাদি বংশৰ ওপৰি পুৰুষ সকল চুকাফা বা তেওঁৰ এক দুই পুৰুষ পাছৰ আহোম ৰজাই ওচৰৰ চুতীয়া গাঁও মাৰি অনা লোক আছিল। আহোম ৰজা চুতুফাক চাফ্ৰাই নৈৰ (ডিব্ৰুগড় জিলাৰ দক্ষিণৰ) ওচৰত চুতীয়া সকলে বন্ধুত্বৰ প্ৰস্তাব দেখুৱাই নাও খেল চাবলৈ মাতি হত্যা কৰিছিল।‌ ১৫২৩ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ ডিব্ৰু অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰি আহোম সেনাই গড় সাজিছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখৰ‌ কৰাৰ পাছত ১৫২৬ চনত দিহিঙীয়া গোহাঁই পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ(''মৌঙ-তিফাও'') গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। Thermo luminescence (TL) পদ্ধতিৰে ডিব্ৰুগড়ৰ মৌৰামৰা দৌলৰ ওপৰত কৰা datingৰ অনুসৰি ইটাৰ দৌলটো ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত নিৰ্মিত<ref>Saikia, R.R,"Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History", p.17</ref>। ১৫৪২ চনৰ বহাগ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে শিৱসাগৰৰ দিচাং নৈৰ ওচৰত আহোম মন্ত্ৰী চেং-হাননক পৰাস্ত কৰি বিদ্ৰোহ কৰিছিল। ১৫৬৫ চনৰ মাঘ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি নামৰূপ আৰু খেৰাম (নামৰূপৰ ওচৰৰ অঞ্চল) অঞ্চলৰ আহোম গাঁও সমূহ আক্ৰমণ কৰি লুণ্ঠন কৰি তিপাম ৰজাৰ লগত যুঁজিছিল। গতিকে এই সকলো তথ্যৰ ভিত্তিত গম পোৱা যায় যে প্ৰায় গোটেই খন ডিব্ৰুগড় জিলাই চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। [[File:Dihing River Old course map.jpg|thumb|right|upright=1|দিহিং নৈৰ পুৰণি আৰু বৰ্তমানৰ সুতি।<ref>Jogendra Nath Sarma, “A study on Palaeochannels from satellite imagery in a part of Upper Assam”, in Proceedings of the National Symposium on Remote Sensing Applications for Resource Management with Special Emphasis on the North-Eastern Region, Guwahati, 1993, pp. 74–83, Fig. 1, p. 76.</ref>]] * [[তিনিচুকীয়া জিলা]]: তিনিচুকীয়া জিলাৰ অধিকাংশ ভূমি চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল যদিও পূব দিশৰ এটা অংশ মৰাণ মুখিয়াল আৰু আহোম ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দিহিং নৈৰ পশ্চিম বা উত্তৰ পাৰে বিস্তৃত আছিল বুলি জনা যায়। সেই সময়ত দিহিং নৈ বৰ্তমানৰ সুতিতকৈ কেই কিলোমিটাৰমান পশ্চিমলৈ বৈ গৈছিল। পেঙেৰী, ডিগবৈ, জয়পুৰ, তিপাম, ইত্যাদি অঞ্চল দিহিঙৰ পূবত আছিল। এই অঞ্চল সমূহ বৃটিছৰ দিনৰ লৈকে হাবি অৰণ্যৰে ভৰি আছিল য'ত মৰাণ লোক সকলে হাবি কাটি ঝুম খেতি কৰিছিল আৰু সময়ে সময়ে আহোম ৰজা সকলক অৰণ্যৰ সামগ্ৰী যোগান ধৰিছিল। তিনিচুকীয়াৰ শদিয়া সেই সময়ত "সধয়াপুৰ" বুলি জনাজাত আছিল আৰু সধয়া বা চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী আছিল। আহোম বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াৰ দক্ষিণৰ অঞ্চলতো চুতীয়া সেনাপতি বুঢ়া বৰুৱা (আহোম ভাষাত "থাওমান") বোলা এজনে শাসন কৰিছিল যিজনে‌ আহোমৰ বিৰুদ্ধে ১৫২৩ চনৰ ডিব্ৰুগড় ৰণত ভাগ লৈছিল। ১৫২৪ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হয় আৰু তিনিচুকীয়া জিলাৰ সমগ্ৰ ভূমি আহোম ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। আহোমৰ শদিয়া খোৱা গোহাঁয়ে (আহোম ভাষাত "থাওমুঙ বʼঙেন") শদিয়া অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ লয়। শদিয়াৰ দক্ষিণৰ বৰডোমছা অঞ্চলত আহোমৰ হাটখোৱা গোহাঁই (আহোম ভাষাত "থাওমুঙ বʼক্লাং") বিষয়াই লোণৰ হাটৰ অধিকাৰী হয়। * [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ-]][[চৰাইদেউ জিলা]]: যিহেতু দিহিং নৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দক্ষিণ পাৰৰ সীমা আছিল,‌ সেই সময়ৰ দিহিং নৈৰ সুঁতিৰ উত্তৰ পাৰৰ ভূমি‌ চুতীয়া ৰাজ্যতে আছিল। সেই অঞ্চলত আজিৰ দিনৰ শিৱসাগৰ আৰু চৰাইদেউ জিলাৰ উত্তৰ অংশ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় যে চুতীয়া ৰজা এজনে আহোম ৰজা‌ চুতুফাক নাওখেল চাবলৈ চাফ্ৰাই নৈ লৈ আমন্ত্ৰিত কৰিছিল, গতিকে চাফ্ৰাই নৈ অঞ্চলতো হয়টো দুয়ো ৰাজ্যৰ সীমান্ত অঞ্চল আছিল। চাফ্ৰাই নৈ বৰ্তমান চৰাইদেউ জিলাৰ উত্তৰ অংশত অৱস্থিত। ===অৰুণাচলৰ ভয়াম আৰু পাহাৰীয়া অঞ্চল=== অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰায়ভাগ ভৈয়াম আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অংশ আছিল। ৰাজধানী শদিয়াৰ অধিকাংশ ভূমি আজিৰ দিনৰ অৰুনাচল প্ৰদেশত। অৰুণাচলৰ ৰাজধানী ইটানগৰৰ [[ইটা দুৰ্গ]] চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। [[পূব ছিয়াং জিলা]]ৰ গমচি দূৰ্গ, দিবাং উপত্যকা জিলাৰ ৰুক্মিণী নগৰ, [[লোহিত জিলা]]ৰ ভীষ্মক নগৰ আৰু তেজু দুৰ্গ, ইত্যাদিও চুতীয়া ৰাজ্যৰ কিছুমান প্ৰসিদ্ধ দুৰ্গ। চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত [[নামচাই জিলা]]ত তেঙাপনী দেউৰী সকলৰ বসতি আছিল। নামচাইৰ মহং অঞ্চলত চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত লোণৰ পুঙ আছিল।‌ নামচাইৰ দক্ষিণৰ [[চাংলাং জিলা]]ৰো পাহাৰ-ভৈয়ামৰ এটা অংশ চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" গ্ৰন্থ খনত উল্লেখ থকাৰ মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ (''Mung-Tiura'') সীমান্তত খামজাং প্ৰদেশ আছিল। এই অঞ্চলৰ "নঙাখাম" নামৰ নৰা মুখিয়াল এজনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলক লগত লয় হাটখোৱা গোহাঁইৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰিছিল আৰু পৰাস্ত হৈ দিহিং(''Nam-jin'') নৈৰ ওচৰৰ পুৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত (''Doi-mung-Tiura'') আশ্ৰয় লৈছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.331,"In Khamjang, one Nara Deka called Ngakham was living on the border of the Chutia country (''Mung-Tiura'')...The Naras retreated to the side of the Nam-jin river where they prepared a stockade and lived therein. The Kuar Hazarika Senapati advanced and attacked the enemies at the side of the Namjin river. The enemies took to their heels and left a woman and a cow behind...The Naras entered into the hilly part of the Chutia country.(''Doi-Mung-Tiura'')...The Nara Deka, Ngakham, after having had a consultation with his men, left Dhunaguri and took shelter in a deep part of the jungle on the hill."</ref> বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে খামজাং প্ৰদেশ পাটকাই পৰ্বতৰ‌ নং-খেও-য়ং বা বৰ্তমানৰ নংয়াং হ্ৰদ (''Lake of no return'') থকা অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল।<ref name="Gait1906">{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |date=1906 |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |page=76 |url=https://archive.org |quote=In A.D. 1228, he arrived at Khamjang. He crossed a river called the Khamnamjang in rafts and came to the Nongyang lake.}}</ref><ref name="ChanglangGazetteer">{{cite book |last=Government of Arunachal Pradesh |title=Arunachal Pradesh District Gazetteers: Changlang District |date=1991 |publisher=Directorate of Information and Public Relations |location=Shillong |pages=15–18 |quote=The ancient Tai territory of Khamjang is historically associated with the Nongyang lake basin, a natural body of water located near the Pangsau Pass along the Patkai range, which came to be known in modern times as the Lake of No Return.}}</ref><ref name="Barpujari1992">{{cite book |last=Barpujari |first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam: Volume II |date=1992 |publisher=Publication Board, Assam |location=Guwahati |page=42 |quote=Sukapha crossed the Patkai via the Pangshau pass and reached Khamjang, establishing a base near the Nongyang lake (now famously referred to as the Lake of No Return).}}</ref> ===নামনি অসমৰ‌ অঞ্চল=== ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই কৰা ৰাজ্য বিস্তাৰৰ তথ্য ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শদিয়া-চেপাখোৱা তামৰ ফলিত(১৫২৮ চনৰ) পোৱা যায়। এই ফলিত উল্লেখ কৰা মতে ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পিতৃ আছিল ৰজা ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু ধৰ্মনাৰায়ণৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণে এসময়ত কমতাপুৰৰ লৈকে নিজৰ ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰিছিল। ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.587</ref>, {{Quote|text="একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ <br /> কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"}} অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ।<ref>ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল। উল্লেখযোগ্য যে ১৫০ বছৰ আগতে গৌৰীনায়াৰণ/ৰত্নধ্বজপালেও নিজৰ পুত্ৰ শিৱনাৰায়ণৰ লগত কমতেশ্বৰ ৰজা সন্ধয়াৰ ৰাজকুমাৰীক বিয়া কৰাই কমতা ৰাজ্যৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিছিল। সম্ভৱতঃ এই কমতা ৰাজবংশ নাইকীয়া বা দুৰ্বল হৈ যোৱা ফলতে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কমতা ৰাজ্য নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল।</ref> তদুপৰি কমতা ৰাজ্যৰ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আৰু চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণ একেই জনে ৰজা হোৱাৰ থল আছে। এই‌ তথ্য সমূহৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে এসময়ত চুতীয়া ৰাজ্যখনে নামনি অসমৰ কমতাপুৰৰ লৈকে পাতনি মেলিছিল। [[File:Another section of the palace.jpg|thumb|চুতীয়া দুৰ্গ ভীষ্মক নগৰৰ ইটাৰ গড়ৰ এক অংশ]] ==যোগিনী তন্ত্ৰত উল্লেখ== ১৬ শতিকাৰ আগভাগত লিখা‌ যোগিনী তন্ত্ৰত কামৰূপৰ বিভিন্ন অঞ্চল আৰু ৰাজকীয় শক্তিসমূহৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াত ''"সৌমাৰ"'', ''"কূবাচ"'', ''"যৱন"'' আৰু ''"প্লৱ"'' নাম উল্লেখ আছে— {{quote|পূৰ্বভাগে চ সৌমাৰঃ কূবাচ‌ পশ্চিমে‌তথা ।<br>দক্ষিণে যৱনসদ্ উত্তৰে প্লৱ এব চ ॥<br><br>এবমেব মহাদেৱি তে সৰ্বে কামৰূপকাঃ ।<br> এবং তে কথিতং দেবি সৌমাৰচৰিতং হি তৎ ॥}} অৰ্থাৎ পূৰ্বে সৌমাৰ, পশ্চিমে কূবাচ, দক্ষিণে যৱন আৰু উত্তৰে প্লৱ — এইসকল কামৰূপ অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। গ্ৰন্থখনৰ পাচৰ অংশ সমূহত ''"কুবাচ"''ক [[কোচ ৰাজ্য|কোচ]], ''"সৌমাৰ"''ক [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] আৰু ''"যৱন"''ক বঙ্গ মুচলমান বা [[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]] বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। এই অনুসৰি ইতিহাসবিদ সকলে ''"প্লৱ/প্লব"'' শব্দটোৱে সেই সময়ৰ উত্তৰ ভাগত ৰাজত্ব কৰি থকা ''"পাল"'' বংশীয় চুতীয়া ৰাজ্যক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছে বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{cite journal|script-title= as: চুতীয়া জাতি : সৰ্বানন্দ ৰাজকুমাৰ|journal="অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা"|volume=2|year=1961|url=https://digi.ub.uni-heidelberg.de/csss/Asom%20Sahitya%20Sabha%20Patrika/Asom%20Sahitya%20Sabha%20Patrika%201961/1961%20VOL%20-2.pdf |quote=যোগিনী তন্ত্ৰত সেই সময়ত কামৰূপৰ উত্তৰ খণ্ডত প্লৱক-বিলাকে ৰাজত্ব কৰিছিল‌ বুলি আছে। বুৰঞ্জীৰ মতে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰে বৰনদীৰ পূবে ভূঞাবিলাকে আৰু তেওঁলোকৰ পূবে আৰু আহোম ৰাজ্যৰ উত্তৰ পূবে চুটিয়া ৰাজ্য আছিল। যোগিনী তন্ত্ৰত উত্তৰ আৰু দক্ষিণ পাৰৰ ভূঞাসকলৰ আৰু কছাৰীসকলৰ ৰাজ্যৰ উল্লেখ নাই। চুটিয়া ৰজাসকলৰ নামৰ পাচত "পাল" শব্দটো পোৱা‌ যায়। এইবিলাক কাৰণত অনুমান কৰিব পাৰি যে যোগিনী-তন্ত্ৰত উল্লেখ কৰা "প্লবক"-বিলাকেই চুটিয়াসকল।}}</ref> চুতীয়া ৰজা সকলে যে "পাল" উপাধি লিখিছিল‌ এই তথ্য চুতীয়া বুৰঞ্জীৰ বাদে ১৭০০‌ শতিকাত ৰচিত চাংৰুং ফুকনৰ বুৰঞ্জীৰ পৰাও ধৰিব পৰা যায়।<ref>Changrung Phukanar Buranji, Part 3,"শদিয়াৰ দেওঁঘৰ তাম ওপৰত পতা কৰি দিয়া। সেই দʼলৰ জোখ।...আৰে নায়ক ৰাজা ধৰ্মপালক ১, পুতেক ধৰ্ম নাৰাণ ১, পুতেক বিবেক নাৰাণ ১, পুতেক ৰুম নাৰাণ ১, পুতেক চিও নাৰাণ ১, আৰ পাচত খুন্ত ১, আৰ পাচত কোঠান ১, আৰ পাছত চুতীয়া ১, আকে মাৰি দেৱে ল'লে সেইদৰে থৈই।"</ref> ==ইতিহাস== চুতীয়া সকলৰ মাজত বুৰঞ্জী লিখাৰ প্ৰথা নথকাৰ বাবে তেওঁলোকৰ আটাইবোৰ ৰজাৰ নাম জনা নাযায়। দেওধাই অসম বুৰঞ্জীৰ মতে বাৰ শতিকাৰ মাজভাগৰ পৰা ষোল্ল শতিকাৰ আগভাগলৈকে মুঠ দহজন চুতীয়া ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। লক্ষিমপুৰ আৰু শদিয়াৰ অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা তামৰ ফলি বা শিলা লিপিৰ পৰা ১৪ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পৰা ১৫২২ৰ মাজৰ মুঠ ১০ জন ৰজাৰ নাম পোৱা যায়। নেই ইলিয়াছ চাহাবৰ "হিষ্ট্ৰী অৱ দা শ্বান্‌ছ" গ্ৰন্থৰ মতে আহোম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক [[চুকাফা]]ৰ সমসাময়িক চুতীয়া ৰজা কোছীৰ আগতে তেওঁৰ বংশৰ চৌত্ৰিশজন ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। তালৈ চাই কোনো কোনো পণ্ডিতে চুতীয়াসকলে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকামানতে ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল বুলি অনুমান কৰে।<ref name="বুৰঞ্জী">{{cite book | title=মাধ্যমিক অসম বুৰঞ্জী | author=ড: স্বৰ্ণলতা বৰা | pages=১৮৪-১৯০ | isbn=81-85905-11-8}}</ref> ===ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু পতনৰ কথা কেইবাখনো বুৰঞ্জীত পোৱা যায় যেনে দেওধাই অসম বুৰঞ্জী, অসম বুৰঞ্জী (SM), ইত্যাদি। সকলো বুৰঞ্জীৰ তথ্য সসূহ প্ৰায় একেই। বৃটিছ বিষয়া ''ET Dalton‌'' আৰু ''W.B.Brown''ৰ অনুসৰি একেবোৰ আখ্যান কিম্বদন্তি ৰূপত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] লোকৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।<ref>{{cite book |last=Brown |first=W.B. |title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language |publisher= Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 |quote="..as it agrees in all particulars with the traditions,I have elsewhere met with, it may merely be a compilation from them..These traditions are preserved among the Miris, the Deoris, who were the Chutiya priests (and amongst whom alone remnants of the ancient language and customs of the race are still preserved), and by some few of the Chutiyas who now call themselves Hindu Chutiyas... I have heard from them(Deoris) the story of how the Chutiya princess Sadhuni was won by the young archer (Niti Pal)... Probably enquiry would show that the other incidents of the chronicle are preserved as traditions among the Deoris in a similar modified form. }}</ref> "দেউধাই অসম বুৰঞ্জী"ত উল্লেখ কৰা "চুতীয়াৰ কথা"ৰ প্ৰথম আখ্যানৰ মতে আনুমানিক ১১৮৭ চনত চুতীয়া সকলে পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত (পাহাৰৰ আগৰিত বা মুখত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে)<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji: 4th edition, p.164, "পূৰ্বে ১১১১ শকত ভীৰ্ম্মক ৰজাৰ বংশৰ বীৰপালৰ নামে এজন আছিল। তাৰ ভাৰ্য্যাৰ নাম ৰূপৱতী। দৈৱদোষত থাকি সোণাগিৰি পৰ্ব্বতৰ আগাৰিত প্ৰৱেশ হৈল। তাতে ৬০ ঘৰ চুতীয়া আছিল। তাৰ ৰজা নাই। তাৰে মাজত প্ৰৱেশ হৈ কিছু দিন থাকি বীৰপালে গায়পাল নাম ল'লে। তাৰে আজ্ঞাৰে এই ৫০ ঘৰ চুটিয়া প্ৰবৰ্ত্তি আছিল।</ref> বিভিন্ন সৰু সৰু ৰাজ্য(বা বৃহৎ গাঁও) গঠন কৰি বাস কৰি আছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji: 4th edition, p.164</ref> তাৰ ভিতৰতে স্বৰ্ণগিৰি নামৰ ৰাজ্য খনত ভীৰ্ম্মোক নামৰ চুতীয়াৰ<ref>বুৰঞ্জী খনৰ অনুসৰি ভীৰ্ম্মোক চুটিকা বা চুটিয়া বংশৰ লোক আছিল। {{quote|"সদিয়া কোৰ্জকো দেসঃ চুটিকা বংশৰ ভিৰ্ম্মোকাঃ</br>ধাতু দৃব্য ত্বং লোভেন হদ্বাজন পদা দয়ঃ।।"}} উল্লেখযোগ্য যে "টিকা" মানে দেউৰী-চুতীয়া ভাষাত বংশক বুজোৱা হয়। গতিকে চুটিকাৰ অৰ্থ চুতীয়া বংশ বুলি ধৰিব পাৰি।</ref> আদি ৰজা এজনৰ বংশৰ বীৰপাল নামৰ এজন লোক ৰজা হৈ আছিল। বীৰপালৰ ৰাজ্যত ৬০ টা যৌথ পৰিয়ালৰ লোকে বাস কৰিছিল, অৰ্থাৎ প্ৰায় ৬০০০ লোক।<ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom", p.45. "Morans, Borahis, Kacharis and Chutias were the main tribes in the Matak community. As all of them were Bodos in origin, they had a common living pattern too. They lived in joint families. The number of members in a joint family sometimes exceeded one hundred."</ref> ইয়াৰ পিছত চুবুৰীয়া চুতীয়া লোকসলক পৰাস্ত কৰি তেওঁ 'গয়াপাল' নাম লৈছিল। তেওঁক "খুন্ত ৰজা" বুলিও জনা‌ গৈছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.202</ref> একেইখন বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা "চুতীয়াৰ কথা"ৰ দ্বিতীয় আখ্যানৰ<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, pp.170-171</ref> মতে বীৰপালে কিৰাতনী দেৱীৰ আশীৰ্বাদত দুটা সোণৰ মেকুৰী আৰু দণ্ড-খাট লাভ কৰি চোট-হিন্দুৱান খুন্তৱান(চুতীয়া ৰাজ্যৰ) ৰজা হৈছিল আৰু শদিয়াত আছিল ("পৰদিনা চৰুৰ ঢাকন গুচাই চালে, সোণৰ বিড়ালী দুটী পালে, দণ্ড-খাট পালে। সেইদিন ধৰি সকলৰে সোধ-পোছ দিন দিন ধৰি পালে। ছোট হিন্দুৱানৰ খুন্তৱানৰ ৰজা হ'ল। শদিয়াত সিটো ৰজা অবাক ৰূপে থাকে।")। যিহেতু দ্বিতীয় আখ্যানৰ মতে বীৰপালে সদিয়া অঞ্চলতে ৰাজত্ব কৰিছিল, গতিকে প্ৰথম আখ্যানৰ সোণাগিৰি পৰ্ব্বতৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলো সম্ভাৱতঃ শদিয়াতে আছিল। ===ৰাজ্য বিস্তাৰ=== বীৰপালৰ পুত্ৰ আছিল ৰত্নধ্বজপাল বা গৌৰীনাৰায়ণ। তেওঁ নিজৰ বাহু বলেৰে উজনি অসমৰ সকলো চুতীয়া ৰাজ্য (যেনে ৰঙ্গালগিৰি, চন্দ্ৰগিৰি, ধৱলগিৰি, নীলগিৰি, ইত্যাদি) একত্ৰিত কৰি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji: 4th edition, pp.164-167</ref>। তাৰ পাছত তেওঁ স্বেতাগিৰি ৰাজ্যৰ ভদ্ৰেশেন নামৰ ৰজা জনক পৰাস্ত কৰি দৈৱজ্ঞ, তাঁতী, সোণাৰী, ব্ৰাহ্মণ, সূতাৰ, কমাৰ, ইত্যাদি অনেক বিদ্যালয়ত লোক পালে<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji: 4th edition, pp.165</ref>। সেই সময়ত প্ৰায়বোৰ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাহাৰীয়া বা পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত পতা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে আহোমৰ চৰাইদেউ পৰ্বত, কছাৰীৰ ডিমাপুৰ/মাইবাং, কোচৰ চিকণা পৰ্বত, ইত্যাদি। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ নগৰ যেনে চন্দনগিৰি(আজিৰ দিনৰ ৰুক্মিণীনগৰ), ভীষ্মকনগৰ, ইটানগৰ, ইত্যাদি সকলো পাহাৰৰ‌ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে আগৰ দিনত‌ উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া বা‌ ওখ অঞ্চলত স্থায়ী ভাৱে থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰিছিল।<ref>উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে খেতিৰ অনুসৰি ভৈয়াম আৰু পাহাৰ দুয়ো অঞ্চলতে জীৱন নিৰ্বাহ কৰিছিল।‌ প্ৰায়বোৰ লোকে তেতিয়াৰ দিনত আহু আৰু বাও ধানৰ খেতি কৰিছিল। শালি‌ কৰিলেও বেছি পৰিমাণে কৰা‌ নাছিল। বছৰৰ আৰম্ভণিতে আহু ধানৰ খেতি কৰি চপাই মেলি, বাও বা শালি খেতি কৰি বাৰিষাৰ বানৰ পৰা ৰোধ পাবলৈ বা বাৰিষাৰ বেমাৰ আজাৰ নহ'বলৈ পাহাৰৰ দাতিৰ‌ স্থায়ী অঞ্চল বোৰলৈ ঘূৰি গৈছিল। বৰাহী সকলে সেইবাবেই হয়টো চুকাফাক চৰাইদেউ পৰ্বতত থাকিবলৈ উপদেশ দিছিল। কালিকা পুৰাণৰ মতে দিক্কৰবাসিনী পীঠও বছৰৰ কেইবামাহ ধৰি পানীৰ তলত ডুব গৈছিল। কিছু লোকে হয়টো সেই সময়ত ভৈয়ামত স্থায়ী ৰুপে থাকি খেতি কৰিছিল আৰু সময়ত পাছলৈ বাকী লোকেও ভৈয়ামত স্থায়ী গাঁৱ পাতি থাকিবলৈ লৈছিল। বৰাহী চুতীয়া সকলৰ দুই শ্ৰেণী: চাং আৰু বাম বৰাহী হয়টো ইয়াৰে চিন। চুতীয়া ৰজা সকলে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদানো‌ সম্ভৱতঃ এই কাৰণতে কৰিছিল যাতে চুতীয়া লোক সকলে ভৈয়ামত হিন্দু ধৰ্মত দিক্ষিত হৈ স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ লয়। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ ফলত পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসতি নোহোৱাৰ বাবে বা সুৰক্ষাৰ ব্যৱস্থা/দূৰ্গ নোহোৱাৰ বাবে সেইবোৰ অঞ্চল পাহাৰীয়া জনজাতি সকলৰ হাতলৈ যায়। সেই কাৰণতে আহোম ৰাজ্যৰ দিনত পাহাৰীয়া জনজাতি বোৰে সঘনে ভৈয়ামৰ গাঁৱ লুণ্ঠন কৰিবলৈ ধৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে আহোম সকলে পছা প্ৰথা আৰম্ভ কৰে।</ref> হয়টো পাহাৰীয়া দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰা চুতীয়া সকলে মধ্যযুগৰ চুতীয়া ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠাৰ পাছৰে পৰা ক্ৰমান্বয়ে সুসংগঠিত ভাৱে ভৈয়ামতো‌ স্থায়ী ভাৱে থাকিবলৈ লয়। দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা চন্দ্ৰগিৰি নামৰ চুতীয়া ৰাজ্য খনো বৰ্তমান শদিয়াতে অৱস্থিত আছিল। এইখন পাছলৈ স্বৰ্ণগিৰিৰ চুতীয়া ৰজা ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল। চন্দ্ৰগিৰি অঞ্চলতে নীতিপালে আহোম ৰজাৰ লগত যুদ্ধ কৰিছিল, যাৰ বাবে তেওঁক "চন্দ্ৰ নাৰায়ণ" বুলিও কোৱা হৈছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.200</ref>। গোপাল চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত এই অঞ্চলটোক "দৈ-চন্দন"(টাই ভাষাত দৈ=পাহাৰ) কোৱা হৈছে। ৰানী সাধনীয়ে এই অঞ্চলতে প্ৰাণ ত্যোগ কৰিছিল। ৰত্নধ্বজপালে বস কৰা ৰাজ্য স্বেতাগিৰি সম্ভৱত বৰ্তমান লখিমপুৰ বা বিশ্বনাথ জিলাত আছিল কাৰণ এই ৰাজ্য দখল কৰা পাছতে তেওঁ বৰ্তমান মাজুলীত নিজৰ ৰাজধানী হিচাপে "ৰতনপুৰ" নামৰ এখন নগৰ গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> । "ঢোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত। খোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত", এই বিখ্যাত পুৰণি গীতটো চুতীয়া ৰাজধানী ৰতনপুৰক লৈয়ে সৃষ্টি কৰা হৈছিল। এই ৰতনপুৰতে পাছলৈ নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ সত্ৰ এখনো স্থাপন কৰা হৈছিল। পৰবৰ্তী কালত ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ ৰাজধানী শদিয়াত স্থায়ী ৰূপে গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref>। ইয়াৰ পাছত ৰত্নধ্বজপালে মধ্য অসম বা কামৰূপ‌‌ পিনৰ ন্যায়পাল নাম এজন ৰজাৰ লগত যুদ্ধ কৰিবলৈ মন কৰিলে, কিন্তু ৰজা জনে নিজৰ জীয়ৰী ৰত্নপাললৈ দি মিত্ৰ কৰিলে। E.T.Daltonয়ে পোৱা বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি ইয়াৰ পাছত ৰত্নধ্বজপালে ৰাজ্যৰ পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চল সমূহত একেই শাৰীতে কেইবাটাও দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল, ডাঙৰ পুখুৰী খন্দাইছিল আৰু মন্দিৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Brown |first=W.B. |title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language |publisher= Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 |quote="Returning with his bride to his chosen seat of government, he sought no further extension of his dominions, bur directed his whole attention to the improvement of what he had acquired and to the consolidation of his power. He built a line of forts along the foot of the hills, probably to restrain the hungry barbarians, his former countrymen; made large tanks and founded temples."}}</ref> বাৰ-ভূঞাৰ ইতিহাসৰ মতে ৰত্নধ্বজপাল আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ বিজয়ধ্বজপালৰ মধ্যঅসমৰ ৰৌতা-তেমনীৰ বাৰ-ভুঞা সকলৰ লগত যুদ্ধ হয়। ফলত ৰত্নধ্বজপালে বাৰভূঞা সকলক কৰা শোধাইছিল। পাছলৈ বিজয়ধ্বজপালৰ দিনত বন্ধুত্ব স্থাপন হৈছিল।<ref>Bhuyan, Nakul Chandra, "Bara-Bhuyan",p.7</ref> আহোম সকলৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ থকাৰ মতে চুকাফা ৰাজকুমাৰ মাও-লুং দেশত থাকোতে অসমত পাছখন ৰাজ্য আছিল: চুতীয়া, কমতেশ্বৰ, কছাৰী, বৰাহী আৰু মৰাণ। চুকাফাই চৰাইদেউত ৰাজধানী পতাৰ আগতে বাটত বহুতো চুতীয়াক লগ পাইছিল<ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.4</ref>। যিহেতু চুকাফাই চৰাইদেউত নগৰ গঢ়া আগতে নামৰুপ, তিপাম, অভয়পুৰ, হাবুং, শিমলুগুৰি আৰু চনটক বাস কৰি আহিছিল। গতিকে এইবোৰ অঞ্চলৰে কিছুমান জেগাত চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ধৰিব পৰা যায়। বহুতো চুতীয়া পৰিয়াল (যেনে চোম-চিৰিং, চাংচাই, খাতুৱাল চেতিয়া, ইত্যাদি) চুকাফাৰ দিনতে আহোম জাতিত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ বিলীন হৈ গৈছিল<ref>Goswami, Hemchandra, Purani Asam Buranji, p. 23, 25</ref>। এই সকলো তথ্যৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে ১২-১৩ শতিকাত চুতীয়া ৰাজ্য সেই সময়ত বিশ্লবনাথ, লখিমপুৰ, মাজুলী, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা শদিয়া আৰু অৰুণাচলৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল।  ===কমতা ৰাজ্যৰ লগত বৈবাহিক সম্পৰ্ক=== ৰত্নধ্বজপালৰ পুত্ৰ বিজয়ধব্বজ ডাঙৰ হোৱাত ৰজাই চুতীয়া ৰাজ্যৰ পশ্চিমৰ কমতা ৰাজ্যৰ ৰজা লৈ কটকী পঠিয়াই কন্যা এজনী বিচাৰে। কিন্তু ৰত্নধ্বজপালৰ প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ নকৰি কমতা ৰজাই কটকী মন্ত্ৰী বিজয় সেনৰ আগত ৰত্নধ্বজলৈ‌ কৈ‌ পঠালে-"যদি ৰজা‌ আহি নিয়ে তেহে দিব পাৰো"। কমতেশ্বৰৰ‌ এই বাৰ্তাত ৰত্নধ্বজপালে অপমান বোধ কৰি পাত্ৰ-মন্ত্ৰীসকলৰ লগত আলোচনা কৰি কমতা ৰাজ্যৰ দিশে ৰাজকীয় অভিযানৰ পূৰ্বপ্ৰস্তুতি ল’বলৈ সিদ্ধান্ত লয় এই আক্ৰমণৰ পূৰ্ব প্ৰস্তুতি হিচাবে সৈন্য-সামন্ত, ৰচদ-পাতি‌ সংগ্ৰহৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ উপৰিও বত্নধ্বজপালে তেওঁৰ ৰাজধানীৰ পৰা কমতা ৰাজ্যৰ ৰাজধানীলৈ এটা আলিবাটৰ বান্ধিবলৈ আৰু এই বাটৰ‌কষত এদিনৰ অন্তৰে অন্তৰে তেওঁৰ সৈন্য‌বাহিনীয়ে জিৰণি ল'বলৈ একো একোখন নগৰ/কোঠ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ বিজয়সেন মন্ত্ৰীক আদেশ দিয়ে। বিজয়সেনে কাম সম্পূৰ্ণ কৰি ৰজাক জনাই আৰু ৰজাই জয়ধ্বজ মন্ত্ৰীক শাসনৰ দায়িত্বত‌ থৈ নিজে কমতা ৰাজ্যলৈ অগ্ৰসৰ হয়। চুতীয়া ৰজাৰ এই অভিযানৰ কথা গম পাই কমতেশ্বৰ শঙ্কিত হয় আৰু পাত্ৰমন্ত্ৰী সকলৰ লগত আলোচনা কৰি সংঘাত এৰাই চলিবলৈ নিজৰ সকলোতকৈ সুন্দৰী কন্যাক ৰাজযোগ্য যৌতুকেৰে সৈতে ৰত্নধ্বজৰ‌ পুত্ৰ বিজয়ধ্বজলৈ বিয়া দিলে। ===গৌড় ৰাজ্যৰ লগত মিত্ৰতা=== কমতা ৰাজ্যৰ লগত বৈবাহিক সম্পৰ্ক স্থাপন কৰাৰ পিছত ৰত্নধ্বজপালে গৌড় ৰজাৰ লগত সখি সম্বন্ধ স্থাপন কৰিবলৈ মন মেলিলে। সেই সময়ত গৌড় তুৰ্কী মুছলমান সকলৰ শাসনাধীন আছিল। চুতীয়া বুৰঞ্জীত গৌড় ৰজাক পাৎসা আৰু তেওঁৰ মন্ত্ৰীক বৰ উজিৰ কৈছে কিন্তু এইখিনি লেখক জনে লগাই দিয়া গৌড় অঞ্চলৰ পাছৰ দিনত প্ৰচলিত উপাধিও হ'ব পাৰে। গৌড় ৰাজ্যৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰি পৰবৰ্তী কালছোৱাত গৌড়েশ্বৰে ৰত্নধ্বজপাললৈ গঙ্গাজল আৰু ৰত্নধ্বজপালে গৌড়েশ্বৰলৈ পৰশুৰাম কুণ্ডৰ জল আদান-প্ৰদান কৰি থাকিবলৈ এটা বুজাপৰালৈ আহিছিল। তদুপৰি চুতীয়া ৰজাই এটি পুত্ৰ শিক্ষা লাভৰ অৰ্থে গৌড় ৰাজ্যত ৰাখিছিল আৰু গৌড়েশ্বৰৰ পুত্ৰ ও চুতীয়া ৰাজ্যলৈ আহিছিল। কিন্তু দূৰ্ভাগ্যজনকভাৱে চুতীয়া ৰজাৰ পুত্ৰ জনৰ মৃত্যু ঘটিছিল। ===মৌঙ-মাও ৰাজ্যৰ সেনাপতিৰ আক্ৰমণ=== ===চুতীয়া ৰজাৰ কমতাপুৰ বিজয়=== ১৩-১৪ শতিকাত গৌড়ৰ মুচলমান ৰজাসকলে কেইবা বাৰো কমতা ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰিছিল, যাৰ ফলত ৰাজ্যখন দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। ১৪ শতিকাৰ অন্তিমটো দশকত ঘিয়াছুদ্দিন আজম শ্বাহে কামৰূপ-কমতা অঞ্চল আক্ৰমণ কৰে। তেওঁৰ এই আক্ৰমণ আৰু কামৰূপ দখলৰ প্ৰমাণ বʼকুৰ ১৩৮৯ চনৰ এখন শিলালিপিত পোৱা যায়<ref>Owahedur Zaman, "Study on the Persian Inscriptions discovered in Assam,p.5, "This stone slab inscription is from the time of Ghiyasuddin Azam Shah (ruled from 1389 A.D. to 1410 A.D). It was discovered in Boko of Kamrup district which was issued by Sultan Ghiyasuddin Azam Shah in 1389 A.D. It seems that he extended his sovereignty through Guwahati upto Boko area."</ref>। এই কথা বিশ্বনাথৰ হেলেম অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা ১৩৯৯ খৃষ্টাব্দৰ (১৩২১ শক) হাজোৰ নকুছি অঞ্চলত কৰা ভূমি দানৰ তামৰ ফলিৰ পৰাও জনা যায়।<ref>[https://archive.org/details/helem-copperplate-1399 Helem copper plated dated to 1399 p.6]</ref> ফলিখনত ভূমিদানৰ দক্ষিণ সীমা বৰ্ণনা কৰিবলৈ "শ্ৰী গিয়াচুদ্দিনে কামৰূপ শাসন কৰা সময়ত গন্ত্ৰী, মন্ত্ৰী-পালী আদিয়ে ভোগ কৰা মাটি" বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।‌ ফলিৰ বাকি অংশত গৌড়াধিপতি জনক কোনোবা ৰজা এজনে পৰাস্ত কৰিছিল বুলি উল্লেখ আছে যদিও উক্ত ৰজা জনৰ নাম থকা অংশটো অস্পষ্ট বুলি কোৱা হৈছে।<ref>[https://archive.org/details/helem-copperplate-1399 Helem copper plated dated to 1399 p.6]</ref> এই আক্ৰমণৰ ফলত পশ্চিম অসমত ৰাজনৈতিক অস্থিৰতা সৃষ্টি হৈছিল। সেইসময়তে পূব দিশত চুতীয়া ৰাজ্যখন শক্তিশালী হৈ উঠিছিল। ফল স্বৰূপত চুতীয়া ৰাজশক্তিয়ে পশ্চিম পিনে পাতনি মেলে। চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ ১৪২৮ চনৰ তাম্ৰলিপিত উল্লেখ আছে যে তেওঁৰ‌ ককাক সত্যনাৰায়ণে (আন‌ এটা নাম ৰত্ননাৰায়ণ<ref>ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল।</ref>) সেই একে সময়ছোৱাতে (১৩৯০-১৪০১) “কমৰুপৰ শত্রু”ক পৰাস্ত কৰি কমতাপুৰত‌ নিজৰ শাসন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে, {{blockquote|"একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ</br> কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"</br>}} অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ।<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.587, "এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ"</ref> যদিও এই “শত্রু”ৰ পৰিচয় স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, তথাপিও ইতিহাসবিদ সকলে সাধাৰণতে ধাৰণা কৰে যে ই গৌড়ৰ মুচলমান সেনাবাহিনী অথবা কমৰুপৰ সিংহাসনৰ বাবে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰা কোনো স্থানীয় ৰাজনৈতিক শক্তি হ’ব পাৰে, যাক চুতীয়া ৰজাই পৰাস্ত কৰিছিল। ১৩৯৯ চনৰ হেলেম অঞ্চলৰ তামৰ ফলিৰ পৰা এই সময়ছোৱাত মুচলমান সকলে কামৰূপ আক্ৰমণ কৰাৰ কথা জনা যায়। গতিকে এই শত্ৰু সম্ভৱতঃ সেই সময়চোৱাত কামৰূপ-কমতা দখল কৰি থকা গৌড়ৰ মুচলমান সেনাই আছিল। একেইখন ফলিৰ তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ শাৰীত ৰত্ননাৰায়ণৰ পুত্ৰ ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু তেখেতৰ পুত্ৰ দুৰ্লভ নাৰায়ণৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হৈছে। পাছৰ অংশত উল্লেখ কৰা মতে ১৪২৮ খৃষ্টাব্দত (১৩৫০ শক) ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত হাবুঙাধিপতি শ্ৰী বৃহৎ পাত্ৰয়ে ব্ৰাক্ষণক ৪০০ পুৰা(১৬০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। [[File:Chutia Kingdom Map (at its greatest extent).jpg|thumb|চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ দিনৰ বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য।]] এইদৰে গৌড়ৰ সামৰিক চাপ আৰু কমৰুপ-কমতা অঞ্চলত সৃষ্টি হোৱা অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ চুতীয়া শক্তিয়ে পশ্চিমলৈ বিস্তাৰ কৰি কমতাপুৰত নিজৰ আধিপত্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল বুলি বুজা যায়।<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই আনুমানিক ১৩০০‌ শতিকাৰ শেষৰ ভাগত কমতা ৰাজ্য দখল কৰি পুণৰ পূৰ্বৰ কামৰূপ ৰাজ্য গঠন কৰিবলৈ প্ৰয়াস কৰিছিল। ====দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পৰিচয় আৰু বিতৰ্ক==== ঐতিহাসিক তথ্যৰ অনুসৰি কমতা ৰাজ্যৰ "দুৰ্লভনাৰায়ণ" নামৰ এজন ৰজাই অসমীয়া কবি [[হেম সৰস্বতী]], [[হৰিবৰ বিপ্ৰ]], আদি বহু লেখকক পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়াইছিল।<ref>হেম সৰস্বতীয়ে তেওঁৰ প্ৰহ্লাদ চৰিত গ্ৰন্থত দুৰ্লভনাৰায়ণৰ প্ৰশংসা কৰি লিখিছে—“কামতামণ্ডল দুৰ্লভ নাৰায়ণ নৃপবৰ অনুপাম”। এই শাৰীকেইটাৰ পৰা দুৰ্লভনাৰায়ণক কমতা মণ্ডলৰ অধিপতি আৰু সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ পৃষ্ঠপোষক ৰজা হিচাপে বুজা যায়।</ref> গুৰু চৰিতৰ বৰ্ণনা অনুসৰি কমতা-কামৰূপৰ ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণে কানৌজৰ পৰা অহা বহু ব্ৰাহ্মণ আৰু কায়স্থ ভুঞা পৰিয়ালক নিজৰ ৰাজ্যত আশ্ৰয় দি পূৰ্বাঞ্চলত বসতি স্থাপনৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। [[শঙ্কৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ]] পূৰ্বপুৰুষ সকলও এই স্থানান্তৰিত পৰিয়ালসমূহৰ মাজৰে এটা পৰিয়াল আছিল। এই পৰিয়ালসমূহক প্ৰথমতে উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ লেঙামাগুৰি আৰু পাছলৈ নগাঁৱৰ তেম্বুৱানী-বান্ধা(ঢেমনী) অঞ্চলত বসতি দিয়া হৈছিল বুলি গুৰু চৰিতত উল্লেখ আছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp. 27–29.</ref> ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে পৰৱৰ্তী কালৰ চৰিত-পুথি আৰু বৈষ্ণৱ লোকবিশ্বাসৰ ভিত্তিত শঙ্কৰদেৱৰ জন্ম-চন ১৪৪৯ খ্ৰীষ্টাব্দ বুলি গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু এই অনুসৰি দুৰ্লভনাৰায়ণৰ ৰাজত্ব কাল ১৪ শতিকাৰ মধ্যভাগ বুলি অনুমান কৰিছিল। কিন্তু ২০১৬ চনত লিখা গৱেষণামূলক প্ৰবন্ধত ইতিহাসবিদ বাণীপ্ৰশন্ন মিশ্ৰই উপলব্ধ তথ্যসমূহ পুনৰ বিশ্লেষণ কৰি এই গণনাক নাকচ কৰে আৰু শঙ্কৰদেৱৰ জন্ম সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টীয় ১৪৭৯–১৪৮৪ চনৰ ভিতৰত হৈছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp. 19-20.</ref> সেই অনুসৰি তেওঁ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শাসনকালো পুনৰ নিৰ্ধাৰণ কৰি চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পৰা পঞ্চদশ শতিকাৰ প্ৰথম ভাগৰ মাজত হোৱাৰ সম্ভাৱনা প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp.23</ref> মহেশ্বৰ নেওগে নিজৰ লেখনীত পঞ্চদশ শতিকাৰ আগভাগত কমতা ৰাজ্য শাসন কৰা আন এজন দুৰ্লভ নাৰায়ণ কথা উল্লেখ কৰিছে।<ref>Maheswar Neog, "Early History of the Vaishnavite Faith and Movement in Assam", pp.42-44</ref> এইজন ৰজাৰ লগত কামৰূপ অঞ্চলৰ আৰিমত্ত ৰজাৰ যুদ্ধ হৈছিল। এছ. চি. ৰাজখোৱাই ''কামৰূপৰ বুৰঞ্জী'', ৱেডৰ বিৱৰণ আৰু ৰতিকান্ত দ্বিজৰ ''ৰাজবংশাৱলী'' তুলনা কৰি ''ৰাজবংশাৱলী''ৰ এটা পাঠত দিয়া ১৩৬০ শক (১৪৩৮ খ্ৰীষ্টাব্দ)ক অৰিমত্তৰ ৰাজত্বৰ শেষ বছৰ বুলি গ্ৰহণ কৰিছে। সেই অনুসৰি তেওঁ মত প্ৰকাশ কৰে যে কমতাৰ ৰজা দুৰ্লভেন্দ্ৰৰ সৈতে অৰিমত্তৰ সংঘৰ্ষ “পঞ্চদশ শতিকাৰ বিশৰ দশকৰ পাছলৈ” নিব নোৱাৰি, অৰ্থাৎ দুৰ্লভেন্দ্ৰ ১৪২০ৰ দশকত বা তাৰ আগতে কমতাৰ ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰত সক্ৰিয় আছিল।<ref>{{cite journal |last=Rajkhowa |first=S. C. |title=The Kingdom of Kāmarupa and Kamatā in the 14th and 15th Centuries |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=8 |year=1945 |pages=139–146 |jstor=45435410 quote=If Arimatta's reign ended in 1360 saka i.e. 1438 A.D. his struggle with Durlabhendra must be placed not later than the twenties of the 15th century.}}</ref> মহেশ্বৰ নেওগৰ মতে দুৰ্লভনাৰায়ণ নামৰ প্ৰথমজন ৰজাই ১৪ শতিকাৰ মধ্য ভাগত আৰু দ্বিতীয় জনে ১৫ শতিকাৰ আগ ভাগত ৰাজত্ব কৰিছিল।<ref>Maheswar Neog, "Early History of the Vaishnavite Faith and Movement in Assam", pp.42-44,"The reign of Durlabhendra and his father, in view of Durlabhendra's fight with Arimatta, may be appropriately assigned to the first part of the fifteenth century."</ref> কিন্তু বানীপ্ৰশন্ন মিশ্ৰৰ তথ্যৰ অনুসৰি প্ৰথম জন দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শাসন কালো ১৫ শতিকাৰ আগ ভাগে আছিল। গতিকে দুয়োজন দুৰ্লভনাৰায়ণ একেই জন ৰজা হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে। নেওগৰ মতে দ্বিতীয় জন দুৰ্লভনাৰায়ণ ধৰ্মপাল নামৰ ৰজা এজনৰ পুত্ৰ আছিল।<ref>Maheswar Neog, "Early History of the Vaishnavite Faith and Movement in Assam", pp.42-44,"The identity of Dharmapala, Durlabhnarayana's kinsmen could not be fixed. In one Buranji an unnamed king of Kamata is mentioned, with whom the deity, Bhairava, residing in a stone idol, places towards the west of his capital, was displeased and migrated thereform to Halanginagara...It is a divine agency which is made responsible for the flight both of Dharmapala of the carita as well as of the unnamed Kamata king of the Buranji. My surmise is that they are one and the same person...According to the Assam Buranji, Durlabhendra was the unnamed Kamata king's son by his queen, Sulocana. Durlabhendra remained in the capital with his mother when his father fled to Asama, and became king of Kamata...The reign of Durlabhendra and his father, in view of Durlabhendra's fight with Arimatta, may be appropriately assigned to the first part of the fifteenth century."</ref> চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পিতৃৰ নামো ধৰ্মনাৰায়ণ আছিল। হেম সৰস্বতীয়ে দুৰ্লভনাৰায়ণক ‘‘কমতামণ্ডল’’ৰ ৰজা বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>''প্ৰহ্লাদ চৰিত্ৰ''' উল্লেখ কৰিছে- "কমতামণ্ডল দুলৰ্ভনাৰায়ণ নৃপবৰ অনুপম৷ তাহান ৰাজ্যত ৰুদ্ৰসৰস্বতী দেৱযানী কন্যা নাম৷৷ তাহান তনয় হেমসৰস্বতী ধ্ৰুৱৰ অনুজ ভাই৷"</ref><ref name="sarma">{{cite book | title=অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | publisher=প্ৰতিমা দেৱী | author=ড: [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] | authorlink=| year=১৯৯৬ | location=গুৱাহাটী | pages=৫৩-৫৪}}</ref> প্ৰাচীন কামৰূপৰ তাম্ৰশাসন আৰু সংস্কৃত ৰাজনৈতিক পৰিভাষাত ‘‘মণ্ডল’’ শব্দটো এক আঞ্চলিক বা ৰাজনৈতিক পৰিসৰ বুজাবলৈহে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। আনহাতে, চুতীয়া তামৰ ফলিত দুৰ্লভনাৰায়ণৰে ‘‘সাধয়াপতি’’ বা সদিয়াৰ ৰজা বুলি পৰিচয় দিয়া দেখা নাযায়; তাৰ বিপৰীতে তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষ ৰত্ননাৰায়ণ ‘‘কমতাপুৰ’’ৰ ৰজা হৈছিল বুলিহে উল্লেখ কৰিছে। দুৰ্লভনাৰায়ণে পৃষ্ঠাপোষকতা আগ বঢ়োৱা আন এজন কবি হৈছে "হৰিবৰ বিপ্ৰ"। ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে এইজন কবিকে ৰামানন্দ দ্বিজৰ "শ্ৰী শ্ৰী বংশী গোপালদেৱ চৰিত"ত উল্লেখ কৰা বংশীগোপালদেৱৰ ককাক হৰিবৰ বিপ্ৰ বুলি চিনাক্ত কৰিছে।<ref name="ভৰালী">{{cite book | title=এহেজাৰ বছৰৰ এশগৰাকী অসমীয়া | publisher=চিত্ৰলেখা পাব্লিকেশ্বন্‌ছ | author=ভৰালী, হেমন্ত কুমাৰ | year=২০০১ | location=গুৱাহাটী | pages=২৯৮-২৯৯}}</ref> ৰচনাখনত হৰিবৰ বিপ্ৰক ''"কুণ্ডিল গোষ্ঠীত জাত পুৰুষ সুন্দৰ / ব্যাঘ্ৰপিণ্ডা গ্ৰামেশ্বৰ মুখ্য পণ্ডিতৰ"'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে, অৰ্থাৎ তেওঁক কুণ্ডিল বা চুতীয়া ৰাজধানী [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোক আৰু ব্যাঘ্ৰপিণ্ডা গাঁৱৰ গ্ৰামেশ্বৰ বুলি কোৱা হৈছে।<ref>{{cite book |title=Harivara Vipra’s Babrubahnar Yuddha and Tamradhwajar Yuddha |editor=Birinchi Kumar Barua; Maheswar Neog |publisher=Gauhati University |year=1960 |page=}}</ref> মহেশ্বৰ নেওগৰ মতে হৰিবৰ বিপ্ৰৰ ৰচনাত ‘‘চেতিয়া’’ শব্দৰ উল্লেখো পোৱা যায়। এই শব্দ কিছু ইতিহাসবিদে আহোম যুগৰ পৰৱৰ্তী সংস্কৰণত যোগ হোৱা বুলি ক'ব খোজে।<ref>{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher=Gauhati University |year=1953 |page=34}}</ref> কিন্তু বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা দেখা যে এই ''চেতিয়া'' পদবী চুতীয়া ৰাজ্যতো আছিল<ref>Bhuyan, S.K, "Deodhai Buranji, p.16</ref> আৰু চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰাৰ পাছৰ পৰাহে আহোম ৰাজ্যত প্ৰচলিত হৈছিল।<ref>S.K, "Satsari Buranji, p.16</ref> "কবিৰত্ন সৰস্বতী"ৰ ৰচনাৰ পৰা জনা যায় যে তেওঁক দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পুত্ৰ ইন্দ্ৰনাৰায়ণয়ে পৃষ্ঠা পোষকতা আগ বঢ়াইছিল। ইতিহাসবিদ বাণীপ্ৰশন্ন মীশ্ৰৰ মতে মাধৱদেৱৰ ভনীয়েক উৰ্বশীয়ে দহ বছৰ বয়সত (১৫২৬ শতিকাত)<ref>{{cite book |last=Misra |first=Baniprasanna |title=Deprovincialising Srimanta Sankaradeva |publisher=Centre for Assamese Studies, Tezpur University |year=2015 |pages=24–25 }}</ref> এই কবিজনৰ বংশৰ ৰামদাস আতাক বিয়া কৰাইছিল। ৰামদাস ৰত্ন সৰস্বতীৰ পাছৰ ষষ্ঠ প্ৰজন্মৰ পুৰুষ আছিল।<ref>{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher=Gauhati University |year=1953 |page=44}}</ref> সেই অনুসৰি ইন্দ্ৰনাৰায়ণৰ শাসনকালও পঞ্চদশ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধৰ মাজভাগত (প্ৰায় ১৪২০–১৪৪০ খ্ৰীষ্টাব্দ) আছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। এই সকলো তথ্যসমূহৰ ভিত্তিত কিছু গৱেষকে কমতা, কামৰূপ আৰু শদিয়া একেই ৰাজ শক্তিয়ে পৰিচালিত কৰিছিল বুলি ক'ব খোজে।<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> তথাপিটো কমতাপুৰৰ এই দুৰ্লভনাৰায়ণ আৰু চুতীয়া বংশৰ দুৰ্লভনাৰায়ণ‌ একে ব্যক্তি আছিল নে নাই, সেই বিষয়ে ইতিহাসবিদ সকলৰ মাজত বৰ্তমানেও একমত পোৱা নাযায়। ===ঘাৰমৰা সত্ৰ স্থাপন=== ===চীনৰ লগত সম্পৰ্ক=== ===চুতীয়া-আহোম যুদ্ধ=== * চুকাফাৰ দিনৰ সম্পৰ্ক বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে চুকাফাৰ‌ পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা চুতুফাৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছিল।<ref>Bhuyan, S.K, ''Satsari Assam Buranji'',p.9, "Previously, since the time of one of Sukapha’s sons, there was alliance and coordial relations with the Chutia king"</ref><ref>Bhuyan, SK, "Assam Buranji(SM), p. 7</ref><ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref> চুতীয়া ৰজাৰ লগত সম্পৰ্ক ভাল থাকিলেও আহোম ৰজা সকলে চুকাফাৰ দিনৰ পৰাই মাজে মাজে সীমান্ত অঞ্চলৰ চুতীয়া গাঁও আক্ৰমণ কৰি মানুহ ধৰি লয় আনিছিল। তেনে কিছুমান পৰিয়ালৰ উদাহৰণ বুৰঞ্জী সমূহত পোৱা যায়, যেনে: চোম চিৰিং, খাতোৱাল চেতিয়া, চেঙচাই, ঘৰ পাতৰ, ইত্যাদি। বহুতো চুতীয়া লোকক চুকাফাই পৰ্বতৰ পৰা নামি আহোঁতেও বাটত পাই ধৰি আনিছিল। <ref>Bhuyan, SK, "Satsari Assam Buranji, pp.3-4, "বাটতে আহোতে কতো দহ, কতো বাৰ, কতো দুই, কতো তিনি, কতো এক, এইক্ৰমে মানুহ লগ পাই তাকো হাতকৈ মোৰাই দি আহে। সেই মানুহ কতো চুটিয়া, কতো মৰাণ, কতো বৰাহী, এই মানুহ বিস্তৰ হ'ল।..যি চুটিয়া, কছাৰী, মৰাণ পাই লগত ল'লে, তাৰো কাৰ্য্য অনুৰূপে নাম থৈ গ'ল।"</ref> * আহোম ৰজাৰ হত্যা ১৪ শতিকাৰ পাছৰ ভাগত চুতীয়া সকলে আহোম ৰজা চুতুফাক চাফ্ৰাই নৈ লৈ আমন্ত্ৰিত কৰে, কিন্তু কিবা বিবাদ হোৱাত তাৰ পৰা ধৰি লয় গৈ হত্যা কৰে। বুৰঞ্জীসমূহত কিন্তু তেওঁৰ মৃত্যুৰ ধৰণ সম্পৰ্কে একে মত পোৱা নাযায়। কিছুমান বিৱৰণত উল্লেখ আছে যে তেওঁক এটা বলধ গৰুৱে গছকাই হত্যা কৰিছিল<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Bhuyan, S K, Satsari Buranji,p.9</ref><ref>Bhuyan, SK, "বাঁহগৰীয়া বৰগোহাঁই বুৰঞ্জী: দেওধাই অসম বুৰঞ্জী",p.90</ref>, আন কিছুমানত আকৌ কোৱা হৈছে যে তেওঁক নাওতে হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে।<ref>Goswami, Hemchandra, "Purani Assam Buranji, p.37</ref><ref>Assam Buranji (SM), p.7</ref> চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref> [[আহোম ভাষা]]ত লিখা "আহোম বুৰঞ্জী"ত চুতীয়াসকলে (''তিউৰা'' হিচাপে) চুতুফাক লৈ গৈ হত্যা কৰিছিল বুলি উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো চুতীয়া ৰজাৰ কথা‌ (ৰজা‌ বুজোৱা ''খুন'' শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা নাই) উল্লেখ কৰা নাই।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji, p.48</ref> চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত ১৩৭৬ চনৰ পৰা ১৩৮০ চললৈ আহোম ৰাজ্য অৰাজক হৈ‌ থাকে।<ref>Barua, Gopal Chandra,"Ahom Buranji",p.49, "After the death of Sutuphaa, the country was in interregnum for four years."</ref>। পৰবৰ্তী ৰজা ত্যাও খামটিয়ে চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে যদিও একো বিশেষ পৰিনাম পোৱা নগ'ল। * চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙত আহোমৰ প্ৰৱেশ ১৫১২ চনত চুতীয়াৰ হাবুঙৰ প্ৰদেশৰ পানবাৰী অঞ্চলত চুহুংমুঙে প্ৰৱেশ কৰে আৰু আগতে বামুণীয়া কোঁৱৰক তূলি লোৱা বামুণ পৰিয়ালটোক নিজৰ লগত লয়। বামুণ জনক সোণৰ লগুণ উপহাৰ দি হাতী-ঘাহী অধিকাৰী পাতি নিজৰ লগত লয়। পানবাৰীত থকাৰ সময়ত আহোম ৰজাই সেনা বাহিনীৰ কিছুমানক দিহিং নৈত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়াই। দিহিঙত ডাঙৰ বৰালী ধৰিবলৈ লওঁতে চুতীয়াই আহোম সেনাক দেখে। দিহিং নৈ চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমা আছিল, উত্তৰত চুতীয়া ৰাজ্য আৰু দক্ষিণত আহোম ৰাজ্য। চুতীয়াৰ পানীত মাছ ধৰিছে বুলি গম পাই মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই (সম্ভৱতঃ এইজন দিহিং উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল) মানু্হ পঠিয়াই। কিন্তু আহোম সকলে মাছৰ লগতে চুতীয়া মানু্হকো ধৰি নিয়ে। এই কথা মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ জোৱাঁই নিতাইক জনাই। নীতিপালৰ পৰা ধীৰনাৰায়ণে খবৰ পাই যে আহোম সেনাই দিহিঙৰ সীমা নামানি উত্তৰ পাৰৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছে।<ref>Assam Buranji (SM), p. 9</ref> * দিখৌ-মুখৰ ৰণ ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই এই কথা গম পাই যুদ্ধ কৰিবলৈ মন কৰে আৰু ১৫১৩ চনত লুইতে দি আহি দিখৌমুখত কোঠ পাতে। সেই সময়ত দিখৌ মুখ আজিৰ দিনৰ কাজিৰঙা‌ ওচৰত আছিল। চুতীয়া সেনাই দিখৌ মুখ অঞ্চলত পচলা গড় নিৰ্মাণ কৰে। তাৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকটা অঞ্চলৰ নঙকামুঙ বিলৰ পাৰত কোঠ পাতে। চেৰুৱাকটাৰ পৰা এখিনি সেনা বৰনাঁৱত উঠি চিৰা আটি অঞ্চললৈ যায়। চুহুংমুঙে চাও-চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্য দি চুতীয়াৰ বৰনাঁৱ ধৰিবলৈ সেনা পঠিয়াই। তাৰ পাছত তেওঁ চেৰুৱাকটাৰ চুতীয়া সেনাক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া সেনাই শত্ৰুৰ শক্তিৰ অনুমান নাপায় যুদ্ধত পৰাজয় হব লগিয়া হয়। এই যুদ্ধত ৪ হাজাৰ চুতীয়া সৈনিক স্বহীদ হয় আৰু ৩ হাজাৰ বন্দী হয়। বন্দী সকলৰ মূৰ কাটি আহোম ৰজাই মুণ্ডমালা বান্ধিলে।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref> সাতসৰী বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি চুতীয়া সেনা দিখৌমুখৰ পৰা উজাই আহিছিল আৰু ডিব্ৰুমুখৰ তিনিমুণি অঞ্চলত ৫ দিন পুণৰ এখন ৰণ হৈছিল, য'ত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱা, ৰজাৰ ভায়েক ঢেলা আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাই ভাগ লৈছিল। যুদ্ধত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱাৰ গাত কাড় লাগিছিল আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাকে প্ৰমুখ কৰি চুতীয়া সেনা পিছ হুঁহকি শদিয়ালৈ আহিলে। ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ কথা কিন্তু অন্য বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, গতিকে এয়া পাছত হোৱা দিহিংমুখৰ দ্বিতীয়খন ৰণৰ বৰ্ণনাও হ'ব পাৰে যিখনত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হোৱাৰ পাছত আহোম সেনাই ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। যুদ্ধৰ পৰাজয়ৰ ফলত দিখৌ মুখত বাকী থকা চুতীয়া সেনা সেই অঞ্চলৰ পৰা ঘূৰি আহে আৰু পানবাৰী আহোমৰ হাতলৈ যায়। তাৰ পাছত ১৫১৯ চনত চুহুংমুঙ হাবুঙৰ পৰা দিহিংমুখ অঞ্চল লৈ আহে আৰু তাত এটা কোঠ/দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। তেতিয়াৰ দিহিংমুখ আজিৰ দিনৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল হয়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Goswami, Hemchandra, Purani Assam Buranji, p.40</ref> * দিহিং-মুখৰ প্ৰথম ৰণ ১৫২০ চনত চুতীয়া সেনাই এইবাৰ আকৌ ভটিয়াই আহি আহোমৰ নতুনকৈ নিৰ্মিত দিহিংমুখৰ দুৰ্গ(মৌঙখ্ৰাঙ) আক্ৰমণ কৰে। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা জয়ী হয় আৰু আহোম সেনাপতি খেনমোঙক মাৰি আহোম সেনাক সেই অঞ্চলৰ পৰা খেদি পঠিয়াই। ফলত দিহিংমুখৰ কোঠ চুতীয়াৰ হাতলৈ যায়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Purani Assam Buranji, p.40</ref> ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন=== * নীতিপালৰ ৰাজত্ব ইয়াৰ পাছতে ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই [[হাবুং]] অঞ্চলৰ (বৰ্তমান ঢকুৱাখনা) ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰি সাধনী আৰু নিতাই ৰাজ্য ভাৰ দিয়ে। ৰজা হৈ নিতায়ে নীতিপাল নাম লয়। ৰজা ধীৰনাৰায়ণে ৰাজ্য ভাৰ এৰি জামাতাক যুৱৰাজ পাতি, আপোন পুত্ৰ তিনি বছৰৰ শিশু সাধক নাৰায়ণক নীতিপালৰ হাতত সমৰ্পন কৰি দেশান্তৰিত হয়। সামান্য ‌চুতীয়া ল'ৰা ৰজা হোৱাত ৰাজবংশৰ ৰাজপাট দাবীদাৰ কোঁৱৰসকল স্বাভাৱিকতে ক্ষুণ্ণ ‌হৈ পৰে। এই লোক সকলে নিত্যপালক সিংহাসনচ্যুত কৰিবলৈ ষড়যন্ত্ৰত নামে। এই ষড়যন্ত্ৰৰ মূল নায়ক ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ ভায়েক সুৰজিৎ ওৰফে সুৰধ্বজপাল আছিল। ষড়যন্ত্ৰ সফল নহ'ল। নীতিপালে তেওঁৰ বিশ্বাসী চোৰাংচোৱাৰ পৰা সকলো কথা জানিব পাৰি ষড়যন্ত্ৰত লিপ্ত বিষয়াক ভাঙি নতুন মন্ত্ৰী বিষয়া নিয়োগ কৰে। পূৰ্ব্বৰ পাত্ৰ মন্ত্ৰী গুচাই সামান্য পাত্ৰ-মন্ত্ৰী পাতি লʼলে। সূৰধ্বজপালক ধৰি আনিবৰ বাবে কাচিতৰা সেনাপতিক পঠায়। কিন্তু সুৰধ্বজ দেশ এৰি পলাই যোৱাত সেই কাম সম্ভৱ নহ'ল। নীতিপালৰ দিনত নাৰায়ণ নামৰ এজন বৰসেনাপতি আৰু ৰঘূবীৰ তথা কাচিতৰা সহসেনাপতি আছিল বুলি জনা যায়। কিন্তু সময়ত নীতিপালৰ শাসন দুৰ্বল হৈ পৰে। পূৰ্বৰ সাধাৰণ বংশৰ লগৰীয়া সকলক ৰাজ্যৰ বিষয়-বাব দিবলৈ ধৰাৰ ফলত সম্ভ্ৰান্ত বংশৰ লোকৰ বিশ্বাস আৰু আনুগত্য হেৰুৱাব লগা হয়। দোষ গুণৰ সুবিচাৰ নকৰি হকে-বিহকে প্ৰজাৰ ওপৰত উৎপীড়ন চলোৱাৰ বাবেই‌ [[নীতিপাল]] প্ৰজাৰ মাজত অনীতিপাল বুলি খ্যাত হৈ পৰে।<ref>Barua, Swarnalata, "Chutia jatir Buranji", p.594.</ref> * দিহিং-মুখৰ দ্বিতীয় ৰণ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দুৰৱস্থাৰ বাতৰি আহোম ৰজা [[চুহুন্মুং]]ৰ কাণত পৰিল। ফলত সেই বছৰৰ শেষৰ পিনে(১৫২২ চন) তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। প্ৰথমতে মাজুলীৰ নঙকঙমোঙ বীলৰ ওচৰলৈ আহি তেওঁ দিহিঙমুখত(বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল) কোঠ দি থকা চুতীয়াক আক্ৰমণ কৰিবলৈ সেনা পঠায়। যুদ্ধৰ নেতৃত্বত থকা বৰগোহাঁয়ে চুতীয়া সেনাক দিহিং মুখৰ পৰা পুবলৈ ঠেলি নিয়ে আৰু লাচাই-টাই নামৰ এজনক চুতীয়াৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা বৰ-নাঁৱত উঠাই ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠায়। সেই সময়ত ৰজা বীলৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকতা নামৰ অঞ্চল এটাত আছিল। চুহুংমুঙে লাচাই-টাইক যুদ্ধৰ খবৰ লয়। লাচাই-টাই ৰজাক জনাই যে চুতীয়া সৈন্য লুইত(টিলাও) নৈ‌ ওচৰৰ অঞ্চলৰ লগতে ডিব্ৰুমুখৰ(চোপ-নাম-টিফাও) পানীত কোঠ পাতি আছে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> ইয়াৰ পাছতে হয়টো আগতে উল্লেখ কৰি অহা ডিব্ৰুগড় ৰণখন সংঘটিত হয়। * ডিব্ৰু-মুখ/ডিব্ৰুগড়ৰ ৰণ ১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুঙৰ আদেশত ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে নিজৰ সমস্ত সৈন্য বাহিনী লয় ডিব্ৰুমুখলৈ আগ বাঢ়ি আহি তাত এটা গড় নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুঙে চৰাইদেউ লৈ আহি ভগৱানৰ ওচৰত বলি আগ বঢ়ায়। ১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুঙে সৈন্য বাহিনী লয় আগ বাঢ়ি চেঁচামুখত কোঠ দিয়ে। নীতিপালে গড় বন্ধাৰ খবৰ পাই শদিয়াৰ পৰা লাৰুপাৰা(বৰ্তমান চাবুৱাৰ ওচৰৰ) লৈ আগ বাঢ়ি আহে। তাৰ পৰা তেওঁ শত্ৰুক দেশৰ পৰা খেদিবলৈ বুঢ়া বৰুৱাৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰুমুখ লৈ সৈন্য বাহিনী পঠিয়ায়। সম্ভৱতঃ এজন ডিব্ৰু উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল। চুতীয়া সেনাপতি জনে ৰজাৰ আদেশ মতে ডিব্ৰুগড় আক্ৰমণ কৰে। আনপিনে চুহুংমুঙেও ডিব্ৰুমুখলৈ আহি যুদ্ধত ভাগ লয়। ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে একলগ হৈ পথে দি আগ বাঢ়ি চুতীয়াৰ নৌ বাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়াৰ নৌ সেনাৰ নেতৃত্বত আছিল কাচিতৰা, চুলুকী চেতিয়া (GC Baruaৰ বুৰঞ্জীত এলেঙী চেতিয়া বুলি কোৱা হৈছে) আৰু বৰপাত্ৰ নামৰ তিনিজন সেনাপতি। বৰপাত্ৰ জন সম্ভৱতঃ সোৱণশিৰি উপত্যকাৰ তথা হাবুঙৰ শাসনকৰ্তা আছিল, যিজনক তামৰ ফলিত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। কাচিতৰা আছিল লুইত উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হয়। পিছ দিনা চুহুংমুঙ ৰজাই গড়ত থকা সকলো মন্ত্ৰী ডাঙৰীয়া আৰু সেনাক লগত লৈ আগ বাঢ়ি সোণাৰী অঞ্চলত (বৰ্তমান কাকপথাৰ অঞ্চল) সোমায়। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> * নীতিপালৰ সন্ধি প্ৰস্তাৱ ইয়াকে দেখি নীতিপালে আহোম ৰজা লৈ কটকীৰ সৈতে কিছুমান উপহাৰ পঠায়। উপহাৰ সমূহৰ মাজত আছিল সোণৰ কাণফুলী/কেৰু(তং-ৰু-খাম), সোণোৱালী‌ মেখেলা(চিন-খাম), কপাহী কাপোৰ(ফ্ৰা-নোন), ৰূপৰ বিচনা(থা-কা-ঙেন), পাটি, ইত্যাদি। সকলো উপহাৰ গ্ৰহণ কৰিও চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ(সোণ-ৰুপৰ মেকুৰী, সোণ-ৰুপৰ ছত্ৰ, ৰাজকীয় খাট আৰু ৰাজ দণ্ড), ১০টা দতাল হাতী, এজনী মাখুন্দী হাতী আৰু এজনী ছোৱালী বিচাৰি পঠায়। নীতিপালে ছোৱালী আৰু হাতী দিবলৈ মান্তি হয় যদিও ৰাজকীয় সম্পদ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি বুলি দিবলৈ নিবিচাৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে এক মাহৰ পাছত সোণ-ৰুপৰ জাপি(কোপ-খাম-ঙেন), সোণৰ তেমি(খোপ-খাম), সোণৰ তোম(লিউ-খাম), সোণৰ ছত্ৰ (চাং-খাম), সোণৰ খাৰু(মাউ-খাম), সোণৰ ভৰিৰ খাৰু(খু-টিন-খাম), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাতৰ পাটি, কটাৰী আৰু পানীকমলী কাপোৰ দি পঠায়। সমান্তৰাল ভাৱে নীতিপালে লুইতৰ পাৰত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ লয় আৰু তাতে থাকে। দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ কথা শুনি, ৰাজসম্পদ নাপায় আৰু লগতে উপহাৰৰ মাজত কটাৰী দেখি চুহুংমুঙ ৰজাই শদিয়াপুৰ আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 18.</ref> * শদিয়াৰ ৰণ ১৫২৪ চনৰ বহাগত লুইত নৈ পাৰ হৈ শদিয়া(সধয়াপুৰ) আক্ৰমণ কৰে। [[ব'হাগ বিহু|ব'হাগ মাহৰ বিহুৰ দিনা]] [[শদিয়া]] আক্ৰমণ কৰা হৈছিল। বিহুৰ দিনা শদিয়াৰ চাৰি শালত বৰ-বলি আয়োজন কৰা হয়, যʼত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] পূজাৰীৰ বাহিৰে অন্য লোকে হাতত অস্ত্ৰ লোৱাতো বৰ্জিত আছিল। আজিও এই বৰবলিৰ নিয়ম শদিয়া অঞ্চলৰ থান সমূহত পালন কৰা হয়। সেই সময়ত সৌমাৰ খণ্ডত একমাত্ৰ চুতীয়া সকলৰ মাজত হে খাৰ-বাৰুদ বা হিলৈ-বৰটোপৰ প্ৰচলন আছিল। সেই বাবে হয়তো আক্ৰমণকাৰী সকলে বিহুৰ বতৰত আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰি লৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে সেই সময়ত‌ দুৰ্গৰ লগতে নীতিপালে পুখুৰী এটাও খন্দাই আছিল। লুইতৰ মুখৰ দুৰ্গত হঠাতে কৰা আক্ৰমণ সহিব নোৱাৰি নীতিপাল চন্দনগিৰি লৈ গুচি আহে আৰু কাচিতৰা দৈথাং পৰ্বতত উঠে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref> * চন্দনগিৰি আৰু দৈথাং পৰ্বতৰ ৰণ চুহুংমুঙে শদিয়াৰ বৰনগৰত থাকি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন ৰাজমন্ত্ৰীক(বুঢ়াগোহাঁই) চন্দনগিৰি লৈ আক্ৰমণ কৰিবলৈ পঠায়। আনহাতে কনচেং ধনুদাৰী গোহাঁইক (চাও-চঙ কুঙ-ৰিণ) কাচিতৰাৰ লগত যুঁজিবলৈ দৈথাং পৰ্বতলৈ পঠায়। ইফালে চুতীয়া ৰজাৰ তামুলী গজৰাই বৰুৱা আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালক আহোম বাহিনীয়ে বন্দী কৰে‌ আৰু চুতীয়া ৰজা ৰাণীৰ আত্মগোপন স্থান প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য হয়। বুৰঞ্জী অনুসৰি সেহি সময় চুতীয়া ৰজাৰ তামুলী গজৰায় বৰুৱা হাবিত পলাই আছিল। তাৰে ল'ৰাৰ কান্দন শুনি ফ্ৰাচেংমুঙৰ পুত্ৰ ঘৰ সন্দিকৈয়ে বেঢ়ি ধৰিলে‌ বোলে-"ৰজাৰ কথা ক নকলে‌ কাটিম।" এই বুলি তাৰ ল'ৰা তিৰোতাক বন্দী কৰি তাক পঠাই দিলে। বহু প্ৰচেষ্টা সত্ত্বেও গজৰায়ে ৰজাক বিচাৰি নাপাইছিল। শেষত ৰাণীৰ ভোক লাগিলত জুৰি‌ এখনৰ কাষত ভাত ৰান্ধোতে উঠা ধোঁৱা দেখিহে গম পালে আৰু সেইমতে আহোম বিষয়াসকলক জনালেহি যে চুতীয়া ৰজা ৰাণীয়ে চন্দনগিৰিৰ এখন পাহাৰীয়া জুৰিৰ ওচৰত আশ্ৰয় লৈছে।<ref>Bhuyan, S.K.,''Assam Buranji(SM)'',p.10</ref> চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবৰ কাৰণে আহোম সেনাই আপ্ৰাণ চেষ্টা চলাইও সফল নহয়। চুতীয়া সেনাই ওপৰৰ পৰা শিল বগৰাই আৰু দলিয়াই বহুতো আক্ৰমণকাৰীৰ হত্যা কৰে। সাতসৰী আৰু অসম বুৰঞ্জীৰ (SM)ৰ পৰা জনা যায় যে সেই সময়ত [[সতী সাধনী|সাধনী ৰাণী]]‌ গৰ্ভৱতী আছিল। GC Baruaৰ আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণী/কোঁৱৰী গৰাকীক‌ নাঙ-লুং কোৱা হৈছে। লগতে উল্লেখ আছে ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ। যিহেতু নাঙ-লুঙৰ অৰ্থ ৰাণী নে‌ কোঁৱৰী সঠিক কয় ক'ব নোৱাৰি গতিকে এই তিনি গৰাকী লোক নাইবা ধীৰনাৰায়ণ, সাধনী আৰু নীতিপাল/সাধকনাৰায়ণ বা নীতিপাল, সাধনী আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ হ'ব পাৰে। উল্লেখযোগ্য যে নীতিপাল সাধনীৰ বিয়া ১৫১২ৰ আগতেই হৈ গৈছিল কাৰণ অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ অনুসৰি ১৫১৩ চনত ধীৰনাৰায়ণক আহোমৰ বিষয়ে তেওঁৰ জোঁৱায়েকে খবৰ দিছিল। সাধনী আৰু নীতিপালৰ‌ লগতে ১২০ গৰাকী কোঁৱৰীয়েও শিলা কুচাই বিৰোধী পক্ষৰ সৈনিকক মাৰে। আহোম সৈন্য চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবলৈ সক্ষম নহৈ পিছুৱাই আহিব লগাত পৰে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক লগত ধৰি আনে। ইয়াৰ পাছত আক্ৰমণকাৰী সকলে ৰননীতি কৰি পৰ্বতৰ তিনিফালে বেৰি ধৰিব লয়। চাও ৰু-পক আৰু কিছু লোক ঘিলা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি পাহাৰত উঠিল, কিন্তু মানুহ নেদেখিলে। আগ বাঢ়ি গৈ এখন গাঁও পালে আৰু তাত দুকুৰিমান মানুহ দেখিলে। চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই কিছু লোকক ঘিলা গছত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। হয়তো এই সকল আগতে ধৰি অনা‌ চুতীয়া বন্দী আছিল। আগৰ দিনত ঢোল বজোৱাটো যুদ্ধত জয়ৰ প্ৰতীক আছিল। ঢোল বজাই বিজয়ৰ কথা জনাই দিয়া হয়। সেই বাবে পাহাৰৰ ওপৰত উঠি থকা ৰজা ৰাণীয়ে বিহুৰ বতৰত ঢোলৰ মাত শুনি বাহিৰলৈ উলাই আহে আৰু তিনিও ফালৰ পৰা শত্ৰুৰ আক্ৰমণৰ বলি হয়। নীতিপালক আহোম সেনাই বৰদ্বাৰত দেখিলে। তথাপিও চুতীয়া সেনানী যি সকল আছিলে সেই সকলে আকৌ শিল দলিয়াই কিছু শত্ৰুক মাৰিলে।নীতিপালে শত্ৰুৰ গালৈ কাড় মাৰিবলৈ লয় যদিও বিৰোধী পক্ষৰ জানমোঙখাম হাতীবৰুৱাৰ (ফু-কে-চং) কাড় লাগি মৃত্যু বৰণ কৰে। সাধনীয়ে নিজৰ মহিলা সৈন্য বাহিনীক লগত লয় যুঁজ দিয়ে যদিও শেষত পৰাস্ত হৈ চন্দনগিৰিৰ পৰা জাপ মাৰে। প্ৰায় সংখ্যক বুৰঞ্জীত সাধনীয়ে আত্মবলিদান কৰিছিল বুলি আছে যদিও গোপাল চন্দ্ৰ বৰবৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণীৰ (নাঙ-লুং) গাত যাঠি লাগিছিল বুলি উল্লেখ আছে। যিকি নহওক এই তথ্য পৰাও ৰানী সাধনীয়ে আত্মসমৰ্পণ নকৰি শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াৰ কথাহে পোহৰলৈ আনে, কাৰণ আত্মসমৰ্পণ কৰা হ'লে তেওঁক যাঠি মাৰি আক্ৰমণ কৰা নহ'ল হয়। আনপিনে কাচিতৰাক কনচেঙে দৈথাং পৰ্বতত পৰাস্ত কৰে। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref> চুতীয়াৰ এই চন্দনগিৰিৰ অন্তিমখন ৰণৰ বিষয়ে চুতীয়াসকলে বিষাদৰ সুৰেৰে বিহু গীতত আজিও গাই<ref>[https://archive.org/details/yoi-malini-e-magazine-acjsa/page/32/mode/1up Barua, Nipu, ''"Yoi Malini"'', p.33]</ref>-{{quote|“দেহি এ...<br/> কনচেঙে লৈ গ’ল জোলোঙাত ভৰাই নীতিপাল ৰজাৰ মূৰ,<br/>ৰাণী সাধনীয়ে প্ৰাণত্যাগ কৰিলে এ বুকু হমহমাইছে মোৰ।<br/>}} বিহুগীতত চুতীয়াসকলৰ আহোমৰ বিৰুদ্ধে দীৰ্ঘদিনীয়া যুদ্ধৰ প্ৰতিফলন হোৱা দেখা যায়। যুদ্ধই সৰ্বসাধাৰণ প্ৰজাৰ মনলৈ কঢ়িয়াই আনিছিল ভীতি গ্রস্ততা, সংশয় আৰু অনিশ্চয়তা। এই কথা চুতীয়া সকলে আজিও বিহুগীতত এনেকৈ গাই<ref>[https://archive.org/details/yoi-malini-e-magazine-acjsa/page/32/mode/1up Barua, Nipu, ''"Yoi Malini"'', p.43]</ref>: {{blockquote| ডিবুৰুৰ ৰণেখন শদিয়াত লাগিলে<br/>মিৰিয়নী কান্দিলে চাঙত,<br />সৰুৰে পৰা পীৰিতি কৰিলোঁ<br />নেৰিবা দুখৰে কালত।<br /> বাৰীৰে ঢাপতে গছে আমলখি<br />আনি দিম মহঙৰ লোণ,<br />শদিয়া ৰণলৈ চিন্তিব নালাগে<br />তোমাকনো বুলি যাওঁ সোণ।<br /> নৈৰ ৰঙা গড়া দলনি দোপনি<br />হৰিণা চিঞৰে বনত,<br /> তোমাৰ সন্তাপত থাকিব নোৱাৰো<br />মৰিমগৈ শদিয়া ৰণত।<br /> কোনে আনি দিব লোণে আমলখি<br />কোনে আনি দিব জৰা,<br />কোনে আনি দিব ধনৰে বাতৰি<br />শদিয়া ৰণৰে পৰা।<br />}} ===ৰাজ্য পতনৰ পৰবৰ্তী পৰিস্থিতি=== চুতীয়া ৰজা নীতিপাল, তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু কাচিতৰা তিনিওৰে মূৰ চন্দগিৰি আৰু দৈথাঙৰ পৰা কাটি আনি শদিয়াত থকা চুহুংমুঙৰ আগত প্ৰস্তুত কৰা হয়। দেওধাই বুৰঞ্জীৰ মতে সাধনীৰ মূৰটো কাটি অনা হৈছিল। ৰজা আৰু পুত্ৰৰ মূৰ কেইটা নচোৱাই পৰ্বতত মুণ্ডামালা বান্ধি শেষত চৰাইদেউৰ শালৰ খটখটিত পোতি থোৱা হয়। অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ মতে আহোম সেনাই সাধনীৰ মৃত শৰীৰৰ পৰা কঁকালত পিন্ধা সোণৰ কঙ্কালি লয় আনি শদিয়াৰ থানলৈ আনিছিল, কিন্তু তাত কিছুমান চুতীয়াই আক্ৰমণ কৰি লাপিত ফাংত্যাং দেওধাই নামৰ এজনক হত্যা কৰিছিল। Edward Gaitৰ‌ A History of Assamত উল্লেখ কৰা‌ মতে ৰাণীৰ মৃত্যু যাঠী লাগ হৈছিল। GC Baruaৰ Ahom Buranjiত ৰাণীৰ(নাঙ-লুং) বিষয়ে দিয়া আছে যদিও এই অংশৰ অনুবাদ দিয়া হোৱা নাই। অংশটোত "টিং" শব্দৰ উল্লেখ চাই ক'ব পাৰি যে ইয়াতো ৰাণীৰ গাত "যাঠী" লগাৰ কথাই উল্লেখ আছে। "পুৰণি অসম বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি কোঁৱৰী কিছুমানক কাটিছিল আৰু কিছুমানক ধৰি আনিছিল<ref>Goswami, Hemchandra,"Purani Assam Buranji, p. 42</ref>। অন্য বুৰঞ্জী সমূহত এই অংশত ৰানী সাধনীৰ(নাঙ-লুং) কথ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই। ===চুতীয়া ভূমিৰ বিতৰণ=== শদিয়া ৰাজধানী শাসন কৰিবলৈ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক তিনিশ সৈনিক দিয়া হৈছিল। শদিয়া আৰু দিহিং অঞ্চলত নতুনকৈ আহোম ৰাজ্যৰ মানুহ আনি থাকিবলৈ দিয়া হয়।<ref>Gait, Edward, "A history of Assam", p.94,"Chutiyas were subjugated, and their country was brought under control by the appointment of Ahom officials at Sadiya and on the Dihing, and by the settlement at those places of a number of Ahom families."</ref> ‌চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰদেশ সমূহ ভাল দৰে শাসন কৰিবলৈ বহুতো নতুন পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। ১৫২৬ চনত চাওচেং কুঙৰিন (ধনুধৰিয়া গোহাঁই)‌ কনচেঙক থাওমৌঙ মৌঙ-তেও (ভটিয়লীয়া গোহাঁই বা নামনিয়াল সন্দিকৈ<ref>Satsari Buranji, p.62</ref>) পতা হয়। এইজনক হাবুঙ অঞ্চলত ৰখা হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ বিশ্বনাথৰ, লখিমপুৰ আৰু ধেমাজি শাসন কৰিবলৈ দিয়া হয়।‌ একেই বছৰতে থাওমৌঙ বানলুং (বানলুঙীয়া গোহাঁই) খেওখেনক থাওমৌঙ লৌঙ-ক্লং (দিহিঙীয়া গোহাঁই)‌ পতা‌ হয়। সেই‌ সময়ত দিহিং নৈ পাটকাইৰ পৰা ডিগবৈ, দিহিং-পাটকাই অৰণ্য, তিপাম,‌ নাহৰকটীয়া, মৰাণহাট, চেপন, বকতা, চৰগুৱা হৈ ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰাল ভাৱে বৈ গৈ পশ্চিম মাজুলী/বোকাখাত অঞ্চলত ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰত পাৰিছিল। এইজন গোহাঁইক দিহিং প্ৰদেশ অৰ্থাৎ মাজুলী, উত্তৰ শিৱসাগৰ, ডিব্ৰুগড় আৰু দক্ষিণ তিনিচুকীয়া লৈকে শাসন‌ কৰিবলৈ দিয়া হয়। সাতসৰী বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে প্ৰথমতে ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক শদিয়াৰ ৰাজ আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক দিহিং ৰাজ দিয়া হৈছিল।<ref>Satsari Buranji, p.68</ref> ১৫২৬ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়, যাতে ১৫২৬ৰ দৰে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও একেই‌ সময়তে কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি তিনিচুকীয়া অঞ্চল শাসন(সোণাৰীৰ পৰা লুইতৰ লৈকে) কৰিবলৈ দিয়া হয়।<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.61</ref> একেই বছৰে মুচলমানৰ বৰ উজিৰৰ নেতৃত্বত অহা আক্ৰমণকাৰী সকলক লখিমপুৰ-বিশ্বনাথ অঞ্চলৰ পৰা খেদি ধনুধৰিয়া গোহাঁই চেঙপেমক থাওমুং কটক পাতি লখিমপুৰৰ [[ফুলবাৰী]] অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ দিয়া‌ হৈছিল।<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.61</ref> শদিয়াৰ মহং (নগা পাহাৰৰ মহঙতকৈ পৃথক) অঞ্চলৰ লোণৰ খাট ৰক্ষা কৰিবলৈ "থাও-মুঙ-বক্লাঙ" বা‌ হাটখোৱা গোহাঁই নিযুক্ত কৰা হৈছিল। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে ১৫২৯ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহত দুয়োজন গোহাঁই (ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোঁহাই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই) একেলগে শদিয়া-তিনিচুকীয়া অঞ্চলতে শাসন কৰি আছিল। একেই বছৰৰে(১৫২৭) শেষৰ পিনে কনচেঙক ভটিয়লীয়া গোহাঁইৰ পৰা নতুন পদবী‌ "চাও-চেঙলুং"‌(ৰাজমন্ত্ৰী) দিয়া হয়<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.61</ref>। পূৰ্বতে ৰাজমন্ত্ৰী পদবীটো বৰগোঁহাই বা বুঢ়াগোহাঁই এজনক দিয়া হৈছিল। ৰাজমন্ত্ৰী পাতি চুহুংমুঙে কনচেঙক দুয়োজন‌ গোহাঁইৰ লগত একেই শাৰিতে ৰাখি সমমৰ্যাদা দিছিল। চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ পদবীটো চুহুংমুঙৰ‌ দিনটো অব্যাহত আছিল। চুক্লেংমুঙ(চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়<ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা‌ হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো ‌মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। " </ref>। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ জনেই আছিল (ডিব্ৰাৰুগড় ৰণত আত্মসমৰ্পণ কৰিব পাৰে) বা‌ একেই পৰিয়ালৰ লোক আছিল‌‌। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো "চাও-চেঙলুং" আৰু "বৰপাত্ৰ" উপাধি দুটা মিলি "বৰপাত্ৰগোঁহাই" হিচাপে জনাজাত হয়।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref> এই‌ সকলো কথাৰ পৰা সহজে ধৰিব পাৰি যে চুহুংমুঙে পূৰ্বৰ চুতীয়া বিষয়া সকলৰ ঠাইতেই একো একোটা নতুন পদবী গঠন কৰিছিল। চুতীয়া বৰপাত্ৰৰ ঠাইত প্ৰথমতে ভটিয়লীয়া গোহাঁই আৰু পাছলৈ বৰপাত্ৰ গোহাঁই, মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ ঠাইত দিহিঙীয়া গোহাঁই, ডিব্ৰুৰ বুঢ়া বৰুৱাৰ ঠাইত চাওলুং চুলিঙ আৰু শদিয়া-তিনিচুকীয়াত কাচিতৰা বৰুৱা বা ৰজাৰ ঠাইত দুয়ো প্ৰমুখ গোহাঁই। ইয়াৰ পাছত দিহিঙৰ পাৰৰ বকতাত নতুন ৰাজধানী এখন নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.64</ref> ==ৰাজ্যৰ প্ৰশাসনিক আৰু সামৰিক ব্যৱস্থা== চুতীয়া ৰজা ৰাজ্যখনৰ সাৰ্বভৌম শাসক আছিল; তেওঁৰ পাছত ৰাজকুমাৰ আৰু অন্যান্য ৰাজবংশীয় দাবীদাৰসকলৰ স্থান আছিল। বুৰঞ্জীসমূহত ৰজাৰ ভাতৃ ধেলাই যুদ্ধত অংশ লোৱাৰ কথা উল্লেখ আছে, আনহাতে চুতীয়া বুৰঞ্জীত সুৰধ্বজপালক সিংহাসনৰ দাবীদাৰ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। ৰজাক ''পাত্ৰ-মন্ত্ৰী'' নামেৰে জনাজাত এটা মন্ত্ৰী পৰিষদে সহায় কৰিছিল; এই পৰিষদৰ সদস্যসকলে পাত্ৰ আৰু বৰপাত্ৰ আদি উপাধি বহন কৰিছিল। কাশিতৰা, যাক আহোম বুৰঞ্জীত কাইতৰা বুলিও উল্লেখ কৰা হৈছে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ এজন গুৰুত্বপূৰ্ণ পাত্ৰ-মন্ত্ৰী আৰু সেনানায়ক আছিল। যুদ্ধৰ অন্তিম পৰ্যায়ত ৰজা আৰু কাশিতৰাৰ গতিবিধি পৃথকভাৱে উল্লেখ কৰাটোৱে তেওঁৰ উচ্চ মৰ্যাদাৰ ইংগিত দিয়ে—ৰজাই দৈ-চন্দন বা চন্দনগিৰিৰ দুৰ্গ প্ৰতিৰক্ষা কৰিছিল আৰু তাৰ বিপৰীতে কাশিতৰাই দৈ-ঠাঙৰ‌ দুৰ্গত আশ্ৰয় লৈছিল, য'ত পাছত তেওঁ পৰাজিত আৰু নিহত হয়। তামৰ ফলিৰ পৰা গম পোৱা যায় যে বৰপাত্ৰ বা বৃহৎপাত্ৰই হাবুং আৰু তাৰ সংলগ্ন উত্তৰ-পাৰ অঞ্চল শাসন কৰিছিল; তেওঁৰ মুখ্য কাৰ্যালয় সম্ভৱতঃ হাবুং–সোৱণশিৰি অঞ্চলত আছিল। বুৰঞ্জীসমূহত পাটৰলুং নামেৰে টাই ভাষাত উল্লেখিত এজন‌ বৰপাত্ৰৰ কথাও পোৱা যায়, যি কাশিতৰা আৰু এলেঙী চেতিয়াৰ সৈতে ডিব্ৰুমুখত চুতীয়া নৌবাহিনীৰ এজন সেনানায়ক আছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছতো পাত্ৰ উপাধিটো প্ৰচলিত হৈ আছিল। বুৰঞ্জীসমূহত প্ৰায় ১৫৫০ চনত কংসপাত্ৰ নামৰ এজনে শদিয়াত চুতীয়া বিদ্ৰোহ সংগঠিত কৰি নিজকে ৰজা ঘোষণা কৰাৰ কথা উল্লেখ আছে। যুদ্ধলৈ পঠিওৱা সেনাধ্যক্ষ বা সেনানায়ক সকলক ''সেনাপতি'' অথবা ''বৰসেনাপতি'' বুলি কোৱা হৈছিল। চুতীয়া বুৰঞ্জীত নীতিপালৰ অধীনত নাৰায়ণ নামৰ এজনক বৰসেনাপতি আৰু ৰঘুবীৰ আৰু কাশিতৰাক সেনাপতি পতাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে। পাত্ৰ উপাধিৰ দৰে সেনাপতি উপাধিও ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছতো চলি আছিল। বুৰঞ্জীসমূহত প্ৰায় ১৫৭২ চনত শদিয়া অঞ্চলত এজন চুতীয়া "সেনাপতি"য়ে আন এটা চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ নেতৃত্ব লোৱাৰ কথা পোৱা যায়। ১৮ শতিকাত ''বৰসেনাপতি'' মটক মুখিয়াল সকলৰ বংশানুক্ৰমিক শাসকীয় উপাধি হৈ পৰে। ব্ৰিটিছ পৰ্যবেক্ষকসকলে এই পৰিয়ালটোক ৰাজকীয় বুৰুক চুতীয়া গোটৰ অন্তৰ্গত আৰু শদিয়াৰ পৰা প্ৰব্ৰজন কৰা বুলি চিনাক্ত কৰিছিল। পাত্ৰ-মন্ত্ৰী আৰু মুখ্য সেনাপতি সকলৰ তলত কেইবাজনো আঞ্চলিক মুখিয়া আৰু বিষয়া আছিল, যিসকলক বুৰঞ্জীসমূহত সামূহিকভাৱে ''বৰা-বুৰুক'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। তেওঁলোকে ''বৰুৱা'', ''বৰা'', ''চেতিয়া'', ''পাল'' আদি উপাধি বহন কৰিছিল। বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি মাণিকচন্দ্ৰ বা মাণিচন্দ্ৰ বৰুৱা আৰু বৰহুলৈ বৰুৱা দিহিং–মাজুলী অঞ্চলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বিষয়া আছিল; তাত তেওঁলোকে আঞ্চলিক আৰু সামৰিক কৰ্তৃত্ব প্ৰয়োগ কৰা যেন দেখা যায়। এই দুই গৰাকী বিষয়ায়ে পাছলৈ ডিব্ৰুমুখৰ যুদ্ধখনত অংশ লয়। এলেঙী বা চুলুকি চেতিয়া আন এজন চুতীয়া বিষয়া আছিল, যিয়ে কাশিতৰা আৰু পাতৰলুঙৰ সৈতে ডিব্ৰুমুখৰ‌ যুদ্ধত নৌবাহিনীৰ নেতৃত্বত কৰিছিল।‌ ''বৰা''ও সামৰিক বা অধীনস্থ বিষয়াৰ উপাধি হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল। দেউৰী সমাজত "বৰা"ক মন্দিৰ আৰু তাৰ পৱিত্ৰ প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ৰক্ষাৰ দায়িত্বত থকা বিষয়া হিচাপে সংৰক্ষণ কৰা হৈছে। আজিও বৰা সকল দেউৰী মন্দিৰসমূহৰ প্ৰতিষ্ঠানিক পৰিষদৰ অংশ। এই উচ্চপদস্থ বিষয়াসকলৰ তলত স্থানীয় বিষয়া আছিল, যিসকলে প্ৰশাসন, জনবল সংগঠন আৰু প্ৰতিৰক্ষাত সহায় কৰিছিল। ইয়াৰ এটা উদাহৰণ হৈছে ''থাও-মান'', যাক অসমীয়া বিৱৰণ সমূহত গাঁওবুঢ়া বা থাওবান বৰুৱা বুলি অনুবাদ কৰা হৈছে। চুতীয়া ৰজাই তেওঁক লাৰুপাৰা (বৰ্তমানৰ চাবুৱা আঞ্চল) অঞ্চলৰ পৰা ডিব্ৰুমুখৰ যুদ্ধলৈ পঠিয়াইছিল। এই প্ৰসংগত এই পদটো পাছৰ গাঁও-স্তৰৰ গাঁওবুঢ়া পদতকৈ অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি; ইয়াত স্থানীয় নেতৃত্বৰ সৈতে সামৰিক জনবল সংগঠনৰ দায়িত্বও জড়িত আছিল। তামৰ ফলি আৰু বুৰঞ্জীসমূহত আন কিছুমান বিশেষায়িত বিষয়াৰ কথাও উল্লেখ আছে। ভূমিদান ফলি সমূহত ''বলাধ্যক্ষ''—অৰ্থাৎ সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ তত্ত্বাৱধায়ক—আৰু ''ন্যায়পাল''—অৰ্থাৎ ন্যায় আৰু বিচাৰৰ সৈতে জড়িত বিষয়া—ৰাজকীয় দানৰ সাক্ষী হিচাপে উল্লেখিত হৈছে। তামৰ ফলি এখনত ''কটকী-তৈল্য-জাতক'' বুলি লোক এজনৰ উল্লেখ পোৱা যায়; মহেশ্বৰ নেওগে ''প্ৰাচ্য-শাসনাৱলী''ত এই শব্দটোৱে পদাধিকাৰী এজনক বুজোৱা হৈছিল বুলি ধৰি লৈছে। ৰাজকীয় দানপত্ৰ প্ৰস্তুত কৰা সকলক লিপিকাৰ আৰু স্বৰ্ণকাৰ বুলি কোৱা হৈছিল। আহোম বুৰঞ্জী আৰু হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাৰ ''আহোমৰ দিন''ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত চুতীয়া কটকী, ভঁৰালী, ভাণ্ডাৰী আৰু তামুলী পদাধিকাৰী সকলৰ কথা উল্লেখ কৰা‌ হৈছে। কটকীয়ে দূত, বাৰ্তাবাহক বা কূটনৈতিক মধ্যস্থতাকাৰী হিচাপে কাম কৰিছিল; ভঁৰালী আৰু ভাণ্ডাৰী সকল ৰাজকীয় ভঁৰাল, অস্ত্ৰাগাৰ, মূল্যৱান সামগ্ৰী বা যোগানৰ সৈতে জড়িত আছিল। চুতীয়া ৰজায়ে কোচ জনগোষ্ঠীৰ শুকান মঙহৰ ভৰালী এজন ৰাখিছিল। খেঙুলী চেতিয়া চুতীয়া ৰজাৰ ভাণ্ডাৰী এজনৰ পৰা বঢ়া বংশ আছিল। গজৰাই তামুলীক চুতীয়া ৰজাৰ তামুলী বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে; সম্ভৱতঃ তেওঁ ৰাজগৃহ, উদ্যান, তামোলৰ যোগান বা আনুষ্ঠানিক সামগ্ৰীৰ সৈতে জড়িত দায়িত্ব পালন কৰিছিল। ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ অন্তৰ্গত আছিল দেউৰী পুৰোহিত বৰ্গ, মন্দিৰৰ তত্ত্বাৱধায়ক আছিল মেধি, বাৰিক, বৰা, ভৰালী,‌ ইত্যাদি সকল। ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ স্থাপত্য আৰু কীৰ্তিচিহ্ন== ==চুতীয়া ৰাজ্যত পোৱা সম্পদ== চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা কমাৰ, সোণাৰি, কমাৰ, কুমাৰ, কহাৰ, তাতি, খনিকৰ, বাঢ়ৈ, বামুণ, কায়স্থ, গণক, কলিতা, ইত্যাদি বহুতো ভিন্ন ভিন্ন‌‌ বৃক্তিকৰ লোক পোৱা‌ গৈছিল। ইয়াৰ বহুতো লোকক ৰজাই নিজৰ ৰাজধানী লৈ লয় আনে।‌ চুতীয়াৰ বাহিৰে মিচিং‌,‌ দেউৰী, কিছু মৰাণ আৰু কোচ জনগোষ্ঠীৰ লোকো চুতীয়া ৰাজ্যৰ নাগৰিক আছিল। তাৰে চুতীয়া ৰাজ্যৰ মিচিং সকলক "চুতীয়া মিৰি" কোৱা‌ হৈছিল যি‌ সকল আজিৰ দিনৰ বাৰগাম মিচিং যেনে দলে, পেগু, পায়েং, টাইদ, ইত্যাদি। চুতীয়া ৰজাৰ শুকান মাংসৰ ভৰালী জন কোচ লোক আছিল। তিনি হাজাৰ চুতীয়া কমাৰক চুহুংমুঙ ৰজাই যোৰহাট জিলাৰ বছাৰ পিনে আৰু তাৰে উজনি অঞ্চলত বহুৱাইছিল<ref>Sarma, Benudhar, ''Maniram Dewan, p.287</ref>। বন্দী হোৱা লোকৰ পৰা বিভিন্ন "চেতিয়া" খেল/বংশও সৃষ্টি কৰা হয়। ইয়াৰ বাহিৰে শদিয়াত বহুতো সম্পদ যেনে সোণৰ মাইহাং, কেকুৰা দোলা,‌‌ কলাই খাৰ,‌‌ সোণৰ তিনিচুকীয়া সিংহাসন, খাট, ভোগজৰা, বেলা, জাপি, পিকদান, আৰোৱান, দবা, কালি, হিলৈ, বৰটোপ (মিঠাহুলোং),‌ হিলৈ-তোলা চৰা নাও, চুতীয়া ধেনু, বৰধেনু, বাৰু-বৰ্চা, ইত্যাদি পোৱা গৈছিল। বহুতো ঘোৰা, গৰু-মʼহ আৰু হাতীও লাভ কৰা হৈছিল। সম্পদ সমূহ শদিয়াৰ পৰা দিহিং নৈয়ে দি ৰাজধানী‌ লৈ অনা হয় ‌আৰু পাছলৈ চাৰিং অঞ্চলত ৰখা হয়। এখিনি চুতীয়া লোকক চাৰিঙত পাতি নাওবৈচা খেল সৃষ্টি কৰে,‌ য'ৰ পৰা পাছলৈ শেনচোৱা, তাঙোন ধৰা, বচোৱাল বোৱা, ইত্যাদি খেলৰ সৃষ্টি হয়। এই নাওবৈচা সকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা পোৱা চৰানাও চলাই। একেধৰণে এখিনি লোকক লয় হিলৈধাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম সকলে প্ৰথম বাৰৰ বাবে মিৰি, মিচিমি, আবৰ, দফলা, ইত্যাদি পাহাৰীয়া জাতিৰ সম্পৰ্কত আহে।<ref>Satsari Assam Buranji,p.14, 61</ref> ==ৰজা সকলৰ তালিকা== {|class="wikitable" |+ '''ৰজাৰ তালিকাত''' |- ! # ! বছৰ ! ৰাজত্ব কাল ! নাম ! অন্য নাম |---- | ১. | ১১৮৭ - ১২২০ | ৩৩ ব | বীৰপাল | গয়াপাল |---- | ২. | ১২২০ - ১২৫৫ | ৩৫ ব | [[ৰত্নধ্বজপাল]] | গৌৰীনাৰায়ণ |---- | ৩. | ১২৫৫ - ১২৭০ | ১৫ ব | বিজয়ধ্বজপাল | শিৱনাৰায়ণ |---- | ৪. | ১২৭০ - ১২৮৫ | ১৫ ব | বিক্ৰমধ্বজপাল | জগতনাৰায়ণ |---- | ৫. | ১২৮৫ - ১৩০৫ | ২০ ব | গৌৰধ্বজপাল | প্ৰমত্তনাৰায়ণ |---- | ৬. | ১৩০৫ - ১৩২৫ | ২০ ব | শঙ্খধ্বজপাল | হৰিনাৰায়ণ |---- | ৭. | ১৩২৫ - ১৩৪৩ | ১৮ ব | ময়ূৰধ্বজপাল | গোলোকনাৰায়ণ |---- | ৮. | ১৩৪৩ - ১৩৬০ |১৭ ব | জয়ধ্বজপাল | বজ্ৰনাৰায়ণ |---- | ৯. | ১৩৬০ - ১৩৮০ | ২০ ব | কৰ্মধ্বজপাল | নন্দেশ্বৰ/নন্দিনৃপ |---- | ১০. | ১৩৮০ - ১৪০০ | ২০ ব | সত্যনাৰায়ণ | ৰত্ননাৰায়ণ |---- | ১১. | ১৪০০ - ১৪১৫ | ১৫ ব | লক্ষ্মীনাৰায়ণ | ধৰ্মনাৰায়ণ |---- | ১২. | ১৪১৫ - ১৪৩০ | ১৫ ব | দুৰ্লভনাৰায়ণ | |---- | ১৩. | ১৪৩০- ১৪৪৫ | ১৫ ব | মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ | |---- | ১৪. | ১৪৪৫ - ১৪৬৫ | ২০ ব | প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ/প্ৰতাপনাৰায়ণ | |---- | ১৫. | ১৪৬৫ - ১৪৮০ | ১৫ ব | যশনাৰায়ণ | |---- | ১৬. | ১৪৮০- ১৫০০ | ২০ ব | পুৰন্দৰধ্বজপাল | পুৰন্দৰনাৰায়ণ |---- | ১৭. | ১৫০০ - ১৫২২ | ২২ ব | ধৰ্মধ্বজপাল | [[ধীৰনাৰায়ণ]] |---- | ১৮. | ১৫২২ - ১৫২৪ | ২ ব | নীতিপাল/নিত্যপাল | চন্দ্ৰনাৰায়ণ |} ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ হিলৈ-বৰতোপৰ প্ৰচলন== হিলৈ-বৰতোপ চুতীয়া ৰাজ্যৰ এক মূল্যৱান উন্নত অস্ত্ৰ আছিল। এই ৰাজ্যৰ হিলৈ-বৰতোপৰ প্ৰচলনৰ কথা বহুতো ঐতিহাসিক তথ্য পোৱা যায়। বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা মতে আহোম ৰজাই চুতীয়া ৰাজধানী শদিয়াৰ পৰা আন সম্পদৰ লগতে হিলৈ<ref>Bhuyan, S.K,"Deodhai Assam Buranji", p. 126</ref><ref>Bhuyan, S.K,"Assam Buranji(SM)", p.10</ref><ref>হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা, "আহোমৰ দিন", p.49</ref> আৰু হিলৈ তোলা চ'ৰানাও উদ্ধাৰ কৰিছিল।<ref>Phukan, Kasinath Tamuli, "Assam Buranji",p.17-18</ref><ref>Bhuyan,S.K,"Satsari Buranji",p.135</ref> মনিৰাম‌ দেৱানৰ লেখনীৰ মতে "মিঠা হুলং" বৰটোপ টো চুতীয়া সকলৰ পৰা লোৱা হৈছিল।<ref>Sharma, Benudhar.''Maniram Dewan, p.289.''</ref> তেওঁ লিখিছে, ''"ওপৰত যিকেইটা তোপৰ নাম দিয়া হৈছে তাৰ ভিতৰত মিঠাহোলোং বোলাবিধ পোন-প্ৰথমতে দিহিঙ্গীয়া ৰজাই চুতীয়া ৰজাৰ পৰা পায়।"'' চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা দিহিঙ্গীয়া ৰজাই ৩০০০ চুতীয়া কমাৰক গোলাঘাট-যোৰহাট জিলাত সংস্থাপিত কৰি বৰটোপ-হিলৈ, ইত্যাদি বনাবলৈ আদেশ দিছিল। মনিৰাম দেৱানে উল্লেখ কৰিছে,‌ {{blockquote|"তেওঁ বিলাকৰ(চুতীয়াৰ) পৰা ভালেমান দোলা, কালী,...,হিলৈ আৰু কলাই খাৰৰ(gunpowder) বাদেও অসংখ্য কমাৰ কাম কৰা মানুহ বন্দী কৰি আনে। ৰজাই তেওঁবিলাকৰ কিছুমানক বচাৰ পিনে আৰু কিছুমানক উজনিৰ পিনে বহুৱালে আৰু কমাৰ শাল পতাই লো-দা-কটাৰী, হিলৈ, বৰতোপ আদি গঢ়িবলৈ আহিলাপাতি যতাই দিলে। তেওঁ বিলাকৰ ভিতৰত কামৰ ভাল-বেয়া চাবলৈ হাজৰিকা, শইকীয়াও পাতি দিলে।‌ দিহিঙ্গীয়া ৰজাৰ দিনৰ পৰাহে অসম ৰাজ্যত(আহোম ৰাজ্যত) কমাৰৰ খেল আৰু ব্যৱসায় চলন্তি হয়। দিহিঙ্গীয়া ৰজাৰ দিনত অসমত ৩০০০ কমাৰ আছিল।"}} [[File:Ahom cannons.jpg|thumb|আহোম যুগৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰা মিঠাহুলং বৰটোপ]] ইতিহাসবিদ হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাই নিজৰ গ্ৰন্থ "আহোমৰ দিন"ত উল্লেখ কৰা মতে চুহুংমুঙৰ দিনত চুতীয়াৰ পৰা বৰতোপ-হিলৈ অধিকাৰ কৰাৰ পাছৰপৰাহে আহোম ৰজাসকলে অসমত আগ্নেয় অস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ধৰে।<ref>হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা, আহোমৰ দিন, p.451</ref> চুতীয়াৰ পৰাজয়ৰ পাছত গৌড় ৰাজ্যৰ সেনাই ১৫২৭ আৰু ১৫৩২ত দুবাৰকৈ অসম আক্ৰমণ কৰিছিল। এই যুদ্ধত গৌড় সেনাই হিলৈ-বৰটোপ ব্যৱহাৰ কৰিছিল যদিও আহোম সেনাই কেৱল ধেনু কাঁড় হে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। অৱশ্যে এই যুদ্ধতো আহোম সেনাই বহুতো হিলৈ-বৰটোপ উদ্ধাৰ কৰিছিল‌।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 61-68</ref> ১৫৩৬ চনত নগা বিৰুদ্ধে হোৱা ৰণত প্ৰথম বাৰৰ বাবে আহোম সৈন্যৰ হাতত বৰটোপ থকা কথা উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 75</ref> তদুপৰি আহোম সেনাই ১৬১৭ চনত মোগলৰ বিৰুদ্ধে হে প্ৰথম বাৰৰ বাবে হিলৈ-বৰটোপ ব্যবহাৰ কৰিব লৈছিল বুলি জনা যায়<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 75</ref>। নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে খোৰা ৰজাৰ দিনত(১৫৫২-১৬০৩) প্ৰথম বাৰৰ বাবে চুতীয়া লোকক নিযুক্তি দি হিলৈদাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল।<ref>নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী, p.55</ref><ref>The Chutiyas being expert warrior knew the use of matchlocks. After their subjugation, the Chutiyas were, therefore engaged in manufacturing matchlocks and they became prominent in the ''Hiloidhari-Khel'' (guild for manufacturing matchlocks)"{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref> হেমকোষ অভিধানত চুতীয়া সকলৰ হিলৈক "চুতীয়া হিলৈ" বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। বৃটিছৰ ১৮৯১ চনৰ লোকপিয়লত "হিলেদাৰী"ৰ বাহিৰেও "চুতীয়া-হিলৈদাৰী" বুলি এটা পৃথক খেল/শ্ৰেণীৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। এই সকলে হয়টো ৰণত "চুতীয়া হিলৈ" ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>[https://books.google.co.in/books?id=YvV-VI_2YRkC&pg=PR67&dq=sutiyahilaidari&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwiiqITCufiRAxXdwTgGHeU5KJcQ6AF6BAgJEAM#v=onepage&q&f=false Census of India 1891, p. 17]</ref> ==চুতীয়া বিদ্ৰোহ== ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হৈছিল যদিও চুতীয়া সকলৰ মনৰ পৰা স্বাধীনতা আৰু স্বৰাজৰ আশা নাইকিয়া হৈ যোৱা নাছিল। চিৰদিন স্বাধীন হৈ থকা চুতীয়া সকলে বীৰাঙ্গণা ৰাণী সাধনীৰ আত্মোৎসৰ্গৰ কথা সোঁৱৰি পুনৰ জাগ্ৰত হৈ উঠিল আৰু বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিলে। এই বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনৰ পৰা ১৭০০ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ লৈকে চলিছিল। ১৭৭০ দখকৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহে জাতিটোৰ শেষ বিদ্ৰোহ বুলি কব পাৰি যাৰ ফলত সকলো নহলেও এটা অংশয়ে স্বাধীন হৈ নিজৰ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী শদিয়া ধ্বংস হোৱাৰ ফলত বহুতো ৰাজকোঁৱৰ আৰু সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালৰ লোকে পাহাৰীয়া মিচিং, মিচিমি জাতিৰ লোক সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লৈছিল আৰু প্ৰথম বিদ্ৰোহ এই সকল লোকে আৰম্ভ কৰিছিল। এই কথা কোচ ৰজা সকলৰ দৰং ৰাজ বংশাৱলীতো উল্লেখ কৰা হৈছে। <poem>"পূৰ্বে চুটিয়াৰ ৰজা সিঠাৱে আছিল। অন্যায়ে অসম ছল কৰিয়া মাৰিলে॥ যিমতে মাৰিল তাৰ শুনিয়ো কাহিনী। বলে নপাৰিয়া স্বৰ্গী ৰাজা মনে গুণি॥ ৩৬৪ ... তাৰ পুত্ৰ ভাই যত সকলে পলাইল। মিৰি মিচিমিত পশি প্ৰাণক ৰাখিলা॥ চুটিয়াৰ ৰাজাক মাৰিয়া ছলে বলে। লৈলা সেহি ৰাজ্যক অসমে কৌতূহলে॥ ৩৭১</poem> * ১৫২৬ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া চুতীয়া সকলে প্ৰথম বিদ্ৰোহ ১৫২৬ চনৰ ফাগুন মাহত ৰাজধানী শদিয়াত ঘোষণা কৰিছিল, অৰ্থাৎ ৰাজ্য পতনৰ ৩ বছৰৰ পাছত। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহযোগ কৰিবলৈ দিহিঙীয়া গোহাঁইক পঠিওৱা হৈছিল। যুদ্ধত বিদ্ৰোহী সকলৰ হাতত ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ হাতী প্লাইপাম আৰু দিহিঙীয়া গোহাঁই মৰা পৰিছিল। কিন্তু শেষ পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ উভতি যাবলৈ বাধ্য হ'ল। এই বিদ্ৰোহৰ ফলত চুহুংমুঙ ৰজাই বহুতো প্ৰশাসনীয় পৰিবৰ্তন কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ১৫২৭ চনৰ জেঠ মাহত, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি তাত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাতে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি পশ্চিম শদিয়া অঞ্চলত (তিনিচুকীয়াৰ সোণাৰিৰ(কাংখাম) পৰা লুহিত নদীৰ গুৰি লৈকে) শাসন কৰিবলৈ দিয়া হ'ল। * ১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া প্ৰথম বিদ্ৰোহৰ দুবছৰ পাছতে ১৫২৯ চনৰ পুহ মাহত শদিয়াৰ চুতীয়া সকলে আকৌ মুৰ দাঙি উঠিলে। এইবাৰ চুহুংমুঙ ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙক সহযোগ কৰিবলৈ চাও চুক্লান (তিপামৰ পৰা) আৰু কিংলুনক সহযোগ কৰিবলৈ চাওলুং চুলিঙক (ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা) পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত চুহুংমুঙে চুক্লেংমুঙ ৰাজকোঁৱৰক ৰাজধানীত ৰাখি সকলো বিষয়ববীয়াৰ সৈতে নিজে শদিয়া আহি উপস্থিত হয়। লুহিতৰ পাৰত, ডিবাং নৈৰ পাৰত, মাৰানকাও, চন্দনগিৰি পৰ্বত, দৈথাং পৰ্বত, ইত্যাদি বিভিন্ন ঠাইত কেইবাখনো যুদ্ধ হয়। প্ৰথম পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকলে চাও চুলিঙক ধৰি নিবলৈ সক্ষম হৈছিল কিন্তু পাছৰ পৰ্যায়ত এৰি দিলে। বহু মাহ যুদ্ধ লগা পাছত শেষত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হ'ল। যুদ্ধত লাভ কৰা সকলো ধন আৰু সম্পত্তি ৰজা আৰু মন্ত্ৰী সকলে নিজৰ মাজতে ভাগ কৰি ল'লে আৰু ৰজাই বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁইক শদিয়াত ৰাখি নিজে ৰাজধানী লৈ ঘূৰি গ'ল। * ১৫৪২ চনৰ বিদ্ৰোহ, দিচাং নৈৰ পাৰত চুতীয়া সকলে পুনৰ বাৰ ১৫৪২ চনত ৰজা চুক্লেংমুঙৰ দিনত বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰে কৰিছিল। এইবাৰ ১৫৪২ চনৰ বহাগ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে শিৱসাগৰৰ দিচাং নৈৰ ওচৰত আহোম মন্ত্ৰী চেং-হাননক পৰাস্ত কৰি স্বৰাজ ঘোষণা কৰে। কিন্তু ইয়াৰ পাছতে চুক্লেংমুঙে চাওলুং তিমাক বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ পঠিয়াই আৰু দুবছৰ লৈকে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অঞ্চল ধ্বংস কৰে যাতে চুতীয়া সকলে পুনৰ বিদ্ৰোহ কৰিবলৈ সাহস নকৰে। * ১৫৫০ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া ১৫৫০ চনত শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ মৃত্যুৰ পাছত, কংসপাত্ৰ নামৰ চুতীয়া নায়ক এজনে শদিয়াত বিদ্ৰোহ কৰি নিজকে ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। আহোম ৰাজ্যৰ বহুতো ৰাজকোঁৱৰে তেওঁক সহযোগ কৰিছিল আৰু শদিয়াত উপস্থিত হৈ আহোম ৰজাৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিবলৈ সাজু হৈছিল। এই যুদ্ধ ৩ বছৰ লৈকে চলিছিল আৰু শেষত কংসপাত্ৰৰ লগতে বহুতো চুতীয়াই মৃত্যু বৰণ কৰিছিল। ৰাজকোঁৱৰ সকলৰ ভিতৰত কিছুমানৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু বাকী থকা সকলক বন্দী বনাই পাছলৈ চাৰিঙত থাকিবলৈ দিয়া হৈছিল। * ১৫৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, নামৰূপ আৰু খেৰাম ১৫৬৫ চনৰ মাঘ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি নামৰূপ আৰু খেৰাম(বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰৰ খেৰেমীয়া) অঞ্চলৰ আহোম গাঁও সমূহ আক্ৰমণ কৰি লুণ্ঠন কৰিছিল। ৰজাই বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং তিপামক পঠিয়াইছিল। বিদ্ৰোহী সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত চাওলুং তিপামৰ হাতী আহত হৈছিল যাৰ বাবে তেওঁ যুদ্ধ এৰি দিহিং পাৰ হৈ উভতি আহে। ইয়াৰ পাছত বিদ্ৰোহৰ কি পৰিণতি হ'ল গম পোৱা নাযায়। সম্ভৱতঃ পাছলৈ বিদ্ৰোহ দমন কৰা হৈছিল। * ১৫৭২ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া ১৫৭২ চনত পুনৰ বাব চুতীয়া সেনাপতি এজনৰ নেতৃত্বত শদিয়া অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে মুৰ দাঙি উঠে। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং চাৰিং, চাওফ্ৰাংমুঙ বৰগোহাঁই, শদিয়া খোৱা গোঁহাই, ইত্যাদি বহুতো বিষয়ববীয়াক পঠিওৱা হৈছিল। আহোম সেনাৰ তুলনাত বিদ্ৰোহী সকলৰ সংখ্যা কম থকাৰ বাবে বিদ্ৰোহী সকল কানচাই আৰু পুখুৰীখনা নামৰ অঞ্চল লৈ আতঁৰি আহিছিল আৰু সেই অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলৰ সহযোগত পুনৰ ৰণ কৰিছিল। কিন্তু দুৰ্ভাগ্যবশতঃ বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈছিল। চুতীয়া সেনাপতি, কানচাইৰ মুখিয়াল আৰু অন্য বহুতো চুতীয়া সৈন্যক বন্দী বনাই ৰাজধানী লৈ লয় অনা হৈছিল। * ১৬৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ ১৬৬৫ চনত আহোম সেনা নগা সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত ব্যস্ত আছিল। এই সুযোগ লয়, উত্তৰ পাৰৰ লখিমপুৰৰ এখিনি চুতীয়া লোকে মিৰি আৰু দফলা লোকৰ লগত মিলি বিদ্ৰোহ কৰিছিল। কিন্তু বিদ্ৰোহ সফল নহ'ল। * ১৬৭৩ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ ১৬৭৩ চনত ধেমাজি অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ৰূপা(বৰ্তমানৰ ৰূপহী) আৰু ডিমৌ(বৰ্তমানৰ ধেমাজিৰ ডিমৌ) মিৰি সকলে আহোম ৰজাক কৰ হিচাপে দিয়া মাৰ নাও তোলাই লৈ গৈছিল। এই কথা শুনি আহোম ৰজাই চুতীয়া অঞ্চললৈ কটকী পঠিয়াই নাও সমূহ ঘূৰাই দিবলৈ আদেশ কৰিছিল, কিন্তু চুতীয়া সকলে আদেশ নামানিলে। ইয়াৰ পাছত সকলো চুতীয়া দেউলীয়া নামৰ গাঁৱ এখনত একগোট হৈছিল। কটকীৰ খবৰ পাই আহোম ৰজাই তিনিমুখিয়া অঞ্চলত থকা নাৰাই নামৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা জনক ধৰি আনিবলৈ সৈনিক পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত ৰজাই শদিয়াখোৱা গোঁহাই আৰু মৰঙ্গীখোৱা গোহাঁইক চেঁচামুখত গড় নিৰ্মাণ কৰি যুদ্ধৰ বাবে সাজু হ'বলৈ আদেশ দিলে। দিহং নদীৰ (চিয়াং) পাৰত আন এটা গড় নিৰ্মাণ কৰা হ'ল। তাৰ পাছত আহোম সেনাই দিহং পাৰ হৈ চুতীয়া গাঁৱলৈ আগ বাঢ়ি আহিল। চুতীয়া সকলেও হাতত ধেনু-কাড় লয় দেউলীয়া গাঁৱৰ পৰা মিৰি গাঁও এখনলৈ আগ বাঢ়ি আহিলে। আহোম ৰজাই পুনৰ চুতীয়া সকলৰ ওচৰলৈ কটকী পঠিয়াইলে। চুতীয়া বৰুৱা জনে অৱশেষত বশ্যতা স্বীকাৰ কৰিলে, কিন্তু নিজৰ গৰু-ছাগলী, হাঁহ-কুকুৰ, ইত্যাদি সকলো হেৰুৱালে। নাৰাই আৰু অন্য চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা সকলক মদ্যপান কৰোৱাই পুনৰ বিদ্ৰোহ নকৰিবলৈ প্ৰতিজ্ঞা কৰালে। সবল আৰু শক্তিশালী চুতীয়া সৈনিক সকলৰ বন্দী বনোৱা হ'ল আৰু অন্য চুতীয়া সকলক প্ৰতি বছৰে কৰ হিচাপে নাও দিবলৈ আদেশ দিয়া হ'ল। * ১৭৬৯-১৮০৫ চনৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহ মায়ামৰা ধৰ্মীয় চুতীয়া সকলে ১৭৬৯ চনত আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ১৭৯১ লৈকে বেংমৰা নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন গঠন কৰিছিল। মায়ামৰা বিদ্ৰোহত ভাগ লোৱা জনগোষ্ঠী সমূহৰ মাজত দ্বিতীয় সৰ্বাধিক লোক চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ আছিল। বেংমৰা ৰাজ্যৰ ৰজা সৰ্বানন্দ সিংহ বীৰপালৰ বংশৰ বুৰুক চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ লোক আছিল। হয়তো ১৫২৫ চনত ৰাজ্য হেৰুৱা চুতীয়া ৰাজপৰিয়াল টোৱে সৰুকৈ হ'লেও পুনৰ বাৰ ৰাজ্য ৰাজত্ব কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। * ১৭৭৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, ডিব্ৰু-দিহিং অঞ্চল মায়ামৰা বিদ্ৰোহ হৈ থাকোঁতে ডিব্ৰু-দিহিংৰ মাজৰ অঞ্চলৰ একাংশ চুতীয়াই বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" নামৰ গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ পৰা নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়ালৰ লগত ধৰা সকলে আহি বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। এই বিদ্ৰোহত চুতীয়া সকলে নৰা সকলক সহযোগ কৰিছিল। নৰা মুখিয়াল জনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলৰ সহযোগত হাটখোৱা গোহাঁইক পৰাস্ত কৰি নিজকে ডিব্ৰু নৈৰ কাষৰ অঞ্চলৰ ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। ৰজা হৈ নঙাখামে চুতীয়া আৰু বাৰেচিৰিঙীয়া সকলৰ মাজৰ পৰাই ফুকন আৰু বৰুৱা নিযুক্ত কৰিছিল। আহোম ৰজাই নঙাখাম আৰু চুতীয়া সকলৰ বিৰুদ্ধে বুঢ়াগোহাঁইৰ নেতৃত্বত ৪০ হাজাৰ সৈন্য পঠিয়াইছিল। সেনা সকলে আহি ৰঙাগড়াত(বৰ্তমানৰ ডিব্ৰু-চৈখোৱাৰ দক্ষিণত) উপস্থিত হৈছিল। ইয়াত পাছত তেজী আৰু দিহিং নৈৰ পাৰত যুদ্ধ হৈছিল। বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ আতৰি গৈছিল। নৰা সকলে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লয় আৰু চুতীয়া সকলে ধূনাগুৰি নামৰ ঠাই এদখৰত আশ্ৰয় লয়। বহুতো চুতীয়া, বাৰেচিৰিং আৰু নৰা বিদ্ৰোহীক ৰাজধানী ৰংপুৰলৈ লয় অনা হয়। তাৰে কিছুমানক মৃত্যু দণ্ড দিয়া হৈছিল আৰু আন সকলক বন্দী হিচাপে ৰখা হৈছিল।<ref>Barua, G.C, "Ahom Buranji, p. 331-333</ref> ==অসমীয়া সংস্কৃতিত চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰভাব== ==আৰু চাওক== * [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]] * [[সতী সাধনী]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} ==গ্ৰন্থসূচী== {{refbegin}} * {{cite book | last = Gait | first = Edward | title = A History of Assam | publisher = Thacker, Spink & Co. | date = 1906 | location = Calcutta | url = http://books.google.com/books?id=w-6kr1IyHJkC}} *{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |year=1997 |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati}}</ref> *{{Cite journal|last=Neog|first=Maheswar|title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries|date=1977|journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute|volume=58/59|pages=813–820|jstor=41691751|issn=0378-1143}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{অসম বুৰঞ্জী}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] m8i52ti4sghsz8ov9eiukegoq6trx0z 0 32299 625812 139315 2026-08-10T08:14:11Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625812 wikitext text/x-wiki {{Infobox road |country=IND |type = NH |route = ২২৯ |map = National Highway 229 (India).png |length_km = 1090 |direction_a = |terminus_a = [[:en:Tawang Town|টাৱাঙ]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] |junction = |direction_b = |terminus_b = [[পাছিঘাট]], অৰুণাচল প্ৰদেশ |destinations= [[:en:Tawang Town|টাৱাঙ]] - [[ব'মডিলা]] - [[ছেপ্পা]] - [[জিৰ']] - [[দাপ'ৰিজ']] - [[:en:Along, Arunachal Pradesh|আলঙ]] - [[পাছিঘাট]] |states = [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]: ১০৯০ কিঃমিঃ }} '''২২৯ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ''' ({{lang-en|National Highway 229}}, চমুকৈ: NH 229) হৈছে [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ এটা ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ। ই ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথটো ৰাজ্যখনৰ পশ্চিমত অৱস্থিত [[:en:Tawang Town|টাৱাঙ]] চহৰত আৰম্ভ হৈছে। তাৰ পৰা এই পথটো পাছিঘাট গৈ শেষ হৈছে। ইয়াৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য হৈছে ১০৯০ কিঃমিঃ। এই পথটো কেৱল [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]তেই বিস্তৃত হৈ আছে।<ref>{{Citation |url=http://morth.nic.in/writereaddata/sublink2images/NH_wise_length514015210.htm |title=NATIONAL HIGHWAYS AND THEIR LENGTH |work= |publisher=[[Ministry of Road Transport and Highways (India)]] |accessdate=August 11, 2011 }}</ref> == সংযোগ স্থাপন কৰা ঠাইসমূহ == *[[:en:Tawang Town|টাৱাঙ]] *[[ব'মডিলা]] *[[ছেপ্পা]] *[[জিৰ']] *[[দাপ'ৰিজ']] * [[:en:Along, Arunachal Pradesh|আলঙ]] * [[পাছিঘাট]] ==লগতে চাওক== * [[List of National Highways in India]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *[http://www.arunachalpwd.org/trans.php Trans Arunachal Highway] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200925023450/http://www.arunachalpwd.org/trans.php |date=2020-09-25 }} [[শ্ৰেণী:অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথসমূহ]] {{Indian Highways Network}} {{India-road-stub}} 2vdny50vrwmc6an2edlrcq9t12gzbo6 0 36773 625826 586296 2026-08-10T09:18:44Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 625826 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable sortable" width="120%" |- ! অসমীয়া নাম!! ছবি!! ইংৰাজী নাম!! বৈজ্ঞানিক নাম |- |[[মিৰিকা মাছ|মিৰিকা]]||[[File:Cirrhinus cirrhosus from the Nandu River.jpg|200px]]||[[:en:Mrigal carp|Mrigal/white carp]]||''Cirrhinus cirrhosus'' |- |[[বৰালি মাছ|বৰালি]]||[[File:WallagoAttuDay.jpg|200px]]||[[:en:Wallago attu|Freshwater shark]]||''Wallago attu'' |- |ককিলা||[[File:Kokila Fish found in Assam.jpg|200px]]||[[:en:Freshwater garfish|freshwater garfish]]||''Xenentodon cancila'' |- |কাজলি পাভ / বাঁহপাতী /<br/> কাজুলি||[[File:Ailia_coila_Day.jpg|200px]]||[[:en:Ailia coila|Gangetic ailia]]||''Ailia coila'' |- |তোৰা বা টোৰা||[[File:তুৰা টোৰা মাছ.jpg|200px]]||[[:en:Macrognathus aral|One-striped spiny eel]]||''Macrognathus aral'' |- |[[বাহু মাছ|বাহু/ভকুৱা]]||[[File:Catla catla.JPG|200px]]||[[:en:Catla|Catla]]||''Catla catla'' |- |বটীয়া||[[File:Nemac fasci 080519 9380 ckoep.jpg|200px]]||[[:en:Loach|Loach]]||''Neonoemacheilus assamensis'' |- |কুঢ়ি||[[File:Labeo gonius.jpg|200px]]||[[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]]||''Labeo gonius'' |- |ভাঙন||[[File:Black Line Shark (Labeo bata).JPG|200px]]||[[:en:Labeo bata|Bata labeo]]||''Labeo bata'' |- |[[চিতল মাছ|চিতল]]||[[File:Chitala chitala Thomas.jpg|200px]]||[[:en:Chitala chitala|Humped featherback]]||''Chitala chitala'' |- |[[চেনীপুঠি]]||[[File:Fish_-_Puntius_sarana_from_Kerala_(India).png|200px]]||[[:en:Olive barb|Olive barb]]||''Puntius sarana sarana'' |- |নেৰীয়া|| ||[[:en:Clupisoma garua|Garua bachcha]]||''Clupisoma garua'' |- |নাদনী|| ||[[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]]||''Labeo nandina'' |- |মালি||[[File:LabeoCalbasuDay.jpg|200px]]||[[:en:Labeo calbasu|Black rohu]]||''Labeo calbasu'' |- |[[শিঙৰা মাছ|শিঙৰা]]||[[File:Myst cf nigri 080503 8432 napo.jpg|200px]]||[[:en:Mystus vittatus|Striped dwarf catfish]]||''Mystus vittatus'' |- |চন্দা||[[চিত্ৰ:চন্দা_মাছ.jpg|200px]]||[[:en:Chanda nama|Elongate glassy perchlet]]||''Chanda nama'' |- |মোৱা||[[File:Amblypharyngodon chulabhornae.jpg|200px]]||[[:en:Amblypharyngodon mola|Mola / Indian carplet]]||''Amblypharyngodon mola'' |- |কান্ধুলি||[[File:Notopterus notopterus46.JPG|200px]]||[[:en:Notopterus notopterus|Featherback]]||''Notopterus notopterus'' |- |পাটীমূতুৰা||[[File:পাটীমুতুৰা মাছ.jpg|200px]]||[[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]]||''Glossogobius giuris'' |- |[[শিঙি মাছ|শিঙি]]||[[File:Hinggi.jpg|200px]]||[[:en:Heteropneustes fossilis|Stinging catfish]]||''Heteropneustes fossilis'' |- |[[মাগুৰ মাছ|মাগুৰ]]||[[File:Pladuk.jpg|200px]]||[[:en:Clarias batrachus|Magur / Walking catfish]]||''Clarias batrachus'' |- |কুঁচিয়া||[[File:Monopterus_albus_2.jpg|200px]]||[[:en:Amphipnous cuchia|Gangetic mud eel]]||''Amphipnous cuchia'' |- |বিগহেড||[[File:Tolstolobec_pestr%C3%BD.jpg|200px]]||[[:en:Bighead carp|Bighead carp]]||''Hypophthalmichthys nobilis'' |- |গ্ৰাছ কাৰ্প||[[File:Ctenopharyngodon_idella_01_Pengo.jpg|200px]]||[[:en:Grass carp|Grass carp]]||''Ctenopharyngodon idella'' |- |[[ৰৌ মাছ|ৰৌ]]||[[File:Labeo_rohita.JPG|200px]]||[[:en:Rohu|Rohu]]||''Labeo rohita'' |- |কমন কাৰ্প||[[File:Cyprinus_carpio_2008_G1_(cropped).jpg|200px]]||[[:en:Common carp|Common carp]]||''Cyprinus carpio'' |- |বামী||[[File:Tire Track Eel.jpg|200px]]||[[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]]||''Mastacembelus armatus'' |- |[[কাৱৈ মাছ|কাৱৈ]]||[[File:Anabas_testudineus.png|200px]]||[[:en:Anabas testudineus|Climbing perch]]||''Anabas testudineus'' |} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} *http://assamagribusiness.nic.in/2ndoct/fishspeciesofAssam.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060514212850/http://assamagribusiness.nic.in/2ndoct/fishspeciesofAssam.pdf |date=2006-05-14 }} *{{cite journal | title= সৰু সৰু মাছ, জীয়া জীয়া মাছ| author= অজিত দেৱশৰ্মা| journal= প্ৰান্তিক| year=২০১৩ | month=জুন| volume=XXXII | issue= ১৪| pages=৪০-৮১}} [[শ্ৰেণী:মাছ]] [[শ্ৰেণী:অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা]] [[শ্ৰেণী:প্ৰাণীবিজ্ঞান সম্পৰ্কীয় তালিকা আৰু প্ৰবন্ধ]] tkknr5ki1osewh5sfyprkm4p9c3kads 0 37778 625724 599773 2026-08-10T03:03:39Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625724 wikitext text/x-wiki {{Infobox philosopher | region = | era = ১৯-২০ শতিকাৰ দৰ্শন | image = Shirdi sai2.jpg | image_size = 300px | caption = শিৰডীৰ সাই বাবা | name = শিৰডীৰ সাই বাবা | birth_date = ১৮৩৮ | birth_place = পত্ৰি/পথ্ৰি, [[ভাৰত]] | MahaSamadhi = ১৫ অক্টোবৰ ১৯১৮ | death_place = শিৰডী, ভাৰত }} '''শিৰডীৰ সাই বাবা''' এজন ভাৰতৰ সন্ত। তেওঁ হিন্দু-মুচলন্ত ঐক্যৰ বাবে জনা যায়। তেওঁৰ মূলমন্ত্ৰ আছিল "শ্ৰদ্ধা আৰু সবুৰি(সহানুভূতি, কৰুণা)"<ref>http://www.shirdibaba.org/aboutsai/ss.htm</ref> ==জীৱন== সাই বাবাৰ জন্ম তথা সৰু কালৰ বিষয়ে কোনো সঠিক তথ্য নাই। তেওঁ ১৮৩৮(আনুমানিক)ৰ পৰা ১৯১৮ৰ ভিতৰত জীৱিত আছিল। তেওঁৰ প্ৰকৃত নাম তথা জন্মস্থান জনা নাযায়।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.shirdi.org.uk/life-sai-baba.html |access-date=2014-10-31 |archivedate=2017-05-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170507052716/http://www.shirdi.org.uk/life-sai-baba.html |deadurl=yes }}</ref> অনেকৰ মতে তেওঁৰ জন্ম মহাৰাষ্ট্ৰৰ পত্ৰি গাঁৱত হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.saibaba.org/lhossb/lhossb2.html |access-date=2014-10-31 |archivedate=2014-11-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141102155206/http://www.saibaba.org/lhossb/lhossb2.html |deadurl=yes }}</ref> ১৬ বছৰ বয়সত সাইবাবা মহাৰাষ্ট্ৰৰ শিৰডী গাঁৱত ওলাল। প্ৰথমে তেওঁ খণ্ডোবা মন্দিৰত থাকিবলৈ লয়, আৰু পিছত এটি জৰাজীৰ্ণ মছজিদত। কোনো প্ৰচাৰ নকৰাকেই তেওঁৰ ওচৰলৈ ভক্ত আহিবলৈ লয়। হিন্দু আৰু মুচলন্ত, দুয়ো ধৰ্মৰেই ভক্ত আহিবলৈ লয়। তেওঁ বিভিন্ন চমৎকাৰ কৰাৰ কথা কোৱা হয়। তেওঁৰ ১৯১৮ত মৃত্যু হয়। তেওঁক বুটি ৱাড়াত সমাধিস্ত কৰা হয়, যাক এতিয়া সমাধি মন্দিৰ বোলা হয়। <ref>http://www.biographyonline.net/spiritual/sai-bab-shirdi.html</ref> ====জন্ম আৰু প্ৰাৰম্ভিক কেইবছৰ==== সাই বাবাৰ ভক্ত দাস গণুৱে পত্ৰি গাঁৱত কিছু অধ্যয়ন কৰে যাক শ্ৰী সাই গুৰুচৰিতত লিখা হয়। <ref>http://7dagenshirdisai.nl/downloads/sri-sai-gurucharitra/ ত উপলব্ধ</ref> দাস গণুৰ মতে সাই বাবা পত্ৰিত এজন ফকীৰৰ ঘৰত দাঙৰ দীঘল হ'ল, ৬বছৰ বয়সত, তেওঁক সন্ত ভেংকুচাৰ তত্ত্বাৱধানত ৰখা হয়। নৰসিম্হা স্বামীজীৰ মতে "এটি গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ষণত, তেওঁ মহল্সাপতিক এই সত্যটো কয়, যে তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ নিজামৰ ৰাজ্যৰ পত্ৰি গাঁৱত থকা ব্ৰাহ্মণ। পত্ৰি পৰ্ৱানি তালুকৰ অংগ, মনৱথৰ ওচৰত। সাই বাবাই তেওঁ সেই সময়ত মছজিদত থকাৰ কথা বুজাবলৈ গৈ, আৰু কয় যে, অতি সৰু বয়সতে তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে তেওঁক এজন ফকীৰৰ ঘৰত থয়, যোনে তেওঁক তুলিলে...."<ref>[http://literature.saibaba.com/books/life_of_saibaba/part1/p10.html Narasimha Swamiji, ''Life of Sai Baba'', p 16]</ref> সাই সৎচৰিতৰ মতে, তেওঁ ১৬ বছৰ বয়সত ব্ৰিটিছ ইণ্ডিয়াৰ মহাৰাষ্ট্ৰৰ আহমেদনগৰ জিলাৰ শিৰডী গাঁৱলৈ যায়। তেওঁ নীম গছৰ তলত বহি ধ্যান কৰিছিল। শ্ৰী সাই সৎচৰিতৰ মতে-"গাঁৱৰ মানুহ আচৰিত হ'ল ইমান সৰু ল'ৰাই ইমান কঠোৰ তপস্যা কৰা দেখি। দিনত তেওঁ কাৰো লগত লগ নকৰিছিলে, আৰু ৰাতি কাৰোৰে পৰা ভয় নকৰিছিলে। <ref>{{cite book | last = Rigopoulos | first = Antonio | title = The Life and Teachings of Sai Baba of Shirdi | publisher = [[State University of New York Press|SUNY]] | year= 1993 | page = 46 | isbn = 0-7914-1268-7}}</ref> তেওঁৰ উপস্থিতিয়ে গাঁও বাসীক পিপাসু কৰি তুলিলে, আৰু অনেক ধাৰ্মিক লোকে তেওঁক চাবলৈ আহিবলৈ ল'লে। কোনো কোনোৱে কিন্তু তেওঁক পাগল আখ্যা দি তেওঁৰ ওপৰত শিলো ডলিয়ালে।<ref>{{cite book | last = Parthasarathy | first = Rangaswami | title = God Who Walked on Earth: The Life and Times of Shirdi Sai Baba | publisher = [[Sterling Publishing]] | year= 1997 | page = 15 | isbn = 81-207-1809-7}}</ref> তেওঁ শিৰডী ত্যাগ কৰিলে, তাৰ পিছৰ সময়ৰ কথা জনা নাযায়। তেওঁ ৰাণী লক্ষ্মীবাইৰ সেনাত থকাৰ কথাও কয়।<ref>To Balakrishna Upasani Shastri, "I was at the battle in which the Rani of Jhansi took part. I was then in the army." Quoted in {{cite book | last = Narasimhaswami | first = B.V. | title = Sri Sai Baba's Charters & Sayings | publisher = All-India Sai Samaj, Madras | year = 1986 | page = 209}}</ref> তেওঁ এবছৰৰ বাবে শিৰডীৰ পৰা আঁতৰি যায় আৰু পুনৰ উভতি আহে, স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ, চন ১৯৫৮ মানত, যিয়ে তেওঁৰ জন্ম চন ১৮৩৮ বুলি অনুমান কৰাত সহায় কৰে।<ref>{{cite book | last = Rigopoulos | first = Antonio | title = The Life and Teachings of Sai Baba of Shirdi | publisher = [[State University of New York Press|SUNY]] | year= 1993 | page = 45 | isbn = 0-7914-1268-7}}</ref> ====শিৰডীলৈ পুনৰ আগমন==== ১৮৫৮ত সাইবাবা শিৰডীলৈ ঘূৰি আহে। তেতিয়ালৈকে তেওঁ তেওঁৰ আঁঠুলৈকে দীঘল কফতন আদি থকা প্ৰসিদ্ধ পিন্ধন শৈলীত, কাপোৰ পিন্ধিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ভক্ত ৰামগিৰ বুআৰ মতে সাইবাবা একেবাৰে খেলুৱৈৰ দৰে লাগিছিল, তেওঁৰ দীঘল চুলি আছিল, ৰাজহাড়ৰ শেষলৈকে, যেতিয়া তেওঁ শিৰডীলৈ আহিছিল। মহিদ্দিন তাম্ব'লিৰ সৈতে হোৱা মৌল যুদ্ধৰ পিছতহে বাবাই কফণি আৰু কাপোৰৰ টোপি পিন্ধিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref>{{cite book | last = Warren | first = Marianne | title = Unravelling the Enigma: Shirdi Sai Baba in the Light of Sufism | publisher = [[Sterling Publishing|Sterling Publishers]] | year= 1997 | page = 104 | isbn = 81-207-2147-0}}</ref> তেওঁৰ এনে সাজ-পাৰৰ বাবে হিন্দু প্ৰধান গাওঁ শিৰডীত তেওঁক কোনো কোনোৱে ভাল নাপাইছিল।<ref>{{cite book | last = Rigopoulos | first = Antonio | title = The Life and Teachings of Sai Baba of Shirdi | isbn= 0-7914-1268-7}}</ref> তেওঁ নীম গছৰ তলত বহিয়েই ধ্যান কৰিছিল, পিছলৈ তেওঁ এটি মছজিদত থাকিবলৈ লয়, য'ত তেওঁ পবিত্ৰ জুই জ্বলাই ৰাখে, যাৰ নাম দিয়া হয় 'ধুনি', য'ৰ পৰা তেওঁ পবিত্ৰ ৰাখ 'উঢ়ি' দিয়া কৰিছিল, আলহী উভতি যাবলৈ লোৱাৰ সময়ত। বিশ্বাস কৰা হয় যে, উঢ়িত বেমাৰ ভাল কৰা গুণ আছে। তেওঁ স্থানীয় হকীমৰ কাম কৰিবলৈ লয়, তেওঁৰ উঢ়িৰে। তেওঁ তেওঁক চাবলৈ অহা লোকক আধ্যাত্মিক শিক্ষাও দিছিল, আৰু বিভিন্ন হিন্দু পবিত্ৰ গ্ৰন্থ তথা কোৰান পঢ়িবলৈ কৈছিল। তেওঁ ঈশ্বৰক স্মৰণ কৰিবলৈ কৈছিল।<ref>{{cite book | last = Rigopoulos | first = Antonio | title = The Life and Teachings of Sai Baba of Shirdi | publisher = [[State University of New York Press|SUNY]] | year = 1993 | page = 86 | isbn = 0-7914-1268-7}}</ref> সাইবাবাই উৎসৱ পাৰ্বনত নিজেই খাদ্য তৈয়াৰ কৰি, প্ৰসাদ হিচাপে দিছিল। সাইবাবা মুম্বাইত ঈশ্বৰৰ অৱতাৰৰ ৰূপত বিখ্যাত হ'বলৈ ধৰিলে।<ref>{{cite book | last = Warren | first = Marianne | title = Unravelling the Enigma: Shirdi Sai Baba in the Light of Sufism | publisher = [[Sterling Publishing|Sterling Publishers]] | year= 1997 | pages = 340–341 | isbn = 81-207-2147-0}}</ref> সাইবাবাৰ প্ৰথম মন্দিৰ কৰজতৰ ভিৱপুৰিত নিৰ্মাণ কৰা হয়। <ref>[http://www.saiananta.com/bhivpuri.html Sai Ananta – Kaka Saheb Dixit Trust of Shri Sai Baba<!-- bot-generated title -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100501002144/http://www.saiananta.com/bhivpuri.html |date=2010-05-01 }} at www.saiananta.com</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==আৰু চাওক== * [[সত্য সাই বাবা]] ==বাহ্যিক সংযোগ== * https://commons.wikimedia.org/wiki/Sai_Baba_of_Shirdi | DATE OF BIRTH= ১৮৩৮ }} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ধৰ্মীয় গুৰু]] nxx6ft0amiejxhcniljwzldg52wab9s 0 40992 625661 511288 2026-08-09T20:27:58Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 5 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625661 wikitext text/x-wiki '''ভিল জনজাতি''' হৈছে ''[[চাওঁতাল]]'' আৰু ''গণ্ড''ৰ পিছতেই ভাৰতবৰ্ষৰ তৃতীয়টো বৃহৎ জনজাতি। ভাৰতৰ [[গুজৰাট]], [[মহাৰাষ্ট্ৰ]], [[মধ্যপ্ৰদেশ]] আৰু [[ৰাজস্থান]]ত মূলত ভিলসকলৰ বসতি দেখা পোৱা যায়।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.ecoindia.com/tribes/bhils.html |access-date=2015-11-04 |archivedate=2015-08-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150816003209/http://www.ecoindia.com/tribes/bhils.html |deadurl=yes }}</ref> ==উৎপত্তি== ভিল (Bhil) শব্দটো দ্ৰাৱিড়িয়ান ভাষাৰ বিল (Bil) শব্দৰ পৰা আহিছে,যাৰ অৰ্থ 'ধনু' (Bow)।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.ecoindia.com/tribes/bhils.html |access-date=2015-11-04 |archivedate=2015-08-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150816003209/http://www.ecoindia.com/tribes/bhils.html |deadurl=yes }}</ref> ==বসবাস== ভিলসকল পাহাৰীয়া জনজাতি। [[আৰাৱলী পৰ্বত]], [[বিন্ধ্যা পৰ্বত]] আৰু [[সাতপুৰা পৰ্বত]]ৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আৰু পাহাৰৰ পাদদেশত এওঁলোকে বসবাস কৰে। ==বসতি== প্ৰাকৃতিক ভাৱে উপলব্ধ সামগ্ৰীৰে এওঁলোকে নিজৰ বাসস্থানসমূহ প্ৰস্তুত কৰি লয়। ঘৰৰ চালখন বোকামাটিৰে লেপা থাকে। ঘৰৰ বেৰবোৰ সাধাৰণতে [[বাঁহ]]ৰ আৰু বোকাৰে লেপা। ঘৰৰ ভিতৰভাগত বাহঁ আৰু গছৰ ডাল পাত,শুকান ঘাহঁৰে তৈয়াৰ কৰা বিছনা আদি আচবাব আছে। ঘৰৰ সন্মুখৰ বেৰত সাধাৰণতে বিভিন্ন ধৰণৰ ৰঙীন চিত্ৰ অংকন কৰে।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.ecoindia.com/tribes/bhils.html |access-date=2015-11-04 |archivedate=2015-08-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150816003209/http://www.ecoindia.com/tribes/bhils.html |deadurl=yes }}</ref> ==খাদ্যাভ্যাস== মেইজ (maize) হৈছে এওঁলোকৰ মুখ্য আহাৰ। ভাত (rice) বিশেষ উৎসৱৰ সময়ত পৰিবেশন কৰা এবিধ আহাৰ। বিভিন্ন মাহজাতীয় শস্য আৰু ঘেহুঁ খেতিও তেওঁলোকে কৰে। হাবিত পোৱা জীৱ জন্তু, মাছ, চৰাই আদিও চিকাৰ কৰে।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.indiantribalheritage.org/?p=12864 |access-date=2015-11-04 |archivedate=2015-12-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151203064645/http://www.indiantribalheritage.org/?p=12864 |deadurl=yes }}</ref> ==সাজপাৰ== পুৰুষ সকলে মূৰত ফেটা (Feta) নামৰ প্ৰায় ৬/৭ মিটাৰ কাপোৰৰ পাগুৰি মাৰে। গাত [[খাদী]] কাপোৰৰ চোলা আৰু ধুতী পৰিধান কৰে। কিন্তু বৰ্তমান যুৱচামে চাৰ্ট পেণ্ট পিন্ধিবলৈ ধৰিছে। মহিলাসকলে পেটিকোত বা ঘাঘৰা (ghaghara), কাপদা(kapda), আৰু শাৰী (sari) পৰিধান কৰে। তেওঁলোকে বিভিন্ন ধৰণৰ ৰূপ, যিংক, নিকেল আদি সস্তীয়া ধাতুৰ অলংকাৰ পিন্ধে।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.ecoindia.com/tribes/bhils.html |access-date=2015-11-04 |archivedate=2015-08-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150816003209/http://www.ecoindia.com/tribes/bhils.html |deadurl=yes }}</ref> ==সা-সজুঁলি== বাহঁৰ ধেনু-কাঁড় প্ৰধান অস্ত্ৰ। কাঁড়ৰ আগটো লোহাৰৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত। ডাঙৰ জন্তু চিকাৰৰ বাবে এনে কাঁড় ব্যৱহাৰ কৰে। ডেগাৰ, দা, জাঠী আদি অস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.ecoindia.com/tribes/bhils.html |access-date=2015-11-04 |archivedate=2015-08-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150816003209/http://www.ecoindia.com/tribes/bhils.html |deadurl=yes }}</ref> ==বিবাহ== কৃষিকাৰ্যত সুবিধা হ'বৰ বাবে এওঁলোকে কম বয়সতে বিয়া পাতে। বিধবা বিবাহক সন্মতি জনোৱা হয়। বিয়া নপতাসকলক হীন দৃষ্টিৰে চোৱা হয়। ==শিক্ষা== বৰ্তমানেও প্ৰায় ৮৫% ভিল অশিক্ষিত হৈ আছে। যদিও কিছুসংখ্যক ভিল যুৱ- যুৱতী শিক্ষিত হৈছে সামগ্ৰিকভাৱে অধিকাংশই অশিক্ষিত হৈ থকা দেখা যায়।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.indiantribalheritage.org/?p=12864 |access-date=2015-11-04 |archivedate=2015-12-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151203064645/http://www.indiantribalheritage.org/?p=12864 |deadurl=yes }}</ref> ==ধৰ্ম== পাহাৰৰ বিশেষ কিছুমান গছ, যেনে [[আম]], তেঁতেলি, আৰু কল গছক তেওঁলোকে দেৱতা জ্ঞান কৰি পূজা অৰ্চনা কৰে। ==উৎসৱ== [[হোলী]] এওঁলোকৰ প্ৰধান উৎসৱ। হ'লীক জগান মাতা(jogan mata) বুলিও কোৱা হয়। [[দেৱালী]] এওঁলোকৰ আন এটা প্ৰধান উৎসৱ। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সামাজিক সম্প্ৰদায়সমূহ]] c376neahb290auaccj8ogwguc77lcuy 0 41628 625836 564967 2026-08-10T10:11:54Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625836 wikitext text/x-wiki {{Infobox OS | name = মাইক্ৰ'চফ্ট ৱিণ্ড'জ | logo = [[File:Windows logo and wordmark - 2021.svg|200px]] | logo_size = | screenshot = | caption = | website = {{URL|windows.microsoft.com}} | developer = [[মাইক্ৰ'চফ্ট]] | source_model = [[Closed source software|Closed]] / [[Shared source]] | released = {{Start date and years ago|1985|11|20}}, ৱিণ্ড'জ ১.০ ৰূপে | family = <!--Nothing; this article is about a family. See §Genealogy. --> | marketing_target = Personal computing | kernel_type = {{plainlist| * [[Windows NT]] family: [[Hybrid kernel|Hybrid]] * [[Windows 9x]] and earlier: [[Monolithic kernel|Monolithic]] ([[MS-DOS]]) }} | ui = [[Windows shell]] | programmed_in = [[চি (প্ৰগ্ৰামিং লেংগুৱেজ)|C]], [[C++]], [[Assembly language|Assembly]]<ref>{{cite web |url=http://technet.microsoft.com/library/cc767881.aspx |title= Lesson 2 - Windows NT System Overview |work=Microsoft TechNet |publisher=Microsoft |accessdate=November 25, 2014}}</ref> | license = [[Proprietary software|Proprietary]] [[commercial software]] | language = ১৩৭টা ভাষা<ref>{{cite web|url=http://msdn.microsoft.com/goglobal/ee461121#AvailableLanguagePacks |title=Listing of available Windows 7 language packs |publisher=Msdn.microsoft.com |date= |accessdate=April 5, 2014}}</ref> | working_state = Publicly released | supported_platforms = [[ARM architecture|ARM]], [[IA-32]], [[Itanium]], [[x86-64]], [[DEC Alpha]], [[MIPS architecture|MIPS]], [[PowerPC]] | updatemodel = {{unbulleted list|[[Windows Update]]|[[Windows Anytime Upgrade]]|[[Windows Store]]|[[Windows Server Update Services|WSUS]]}} | package manager = [[Windows Installer]] (.msi), [[Windows Store]] ([[APPX|.appx]])<ref>{{cite web|url=http://msdn.microsoft.com/en-us/library/windows/apps/hh464929.aspx |title=App packages and deployment (Windows Store apps) (Windows) |publisher=Msdn.microsoft.com |date= |accessdate=April 5, 2014}}</ref> |working state = }} '''মাইক্ৰ'চফ্ট ৱিণ্ড'জ''' বা '''ৱিণ্ড'জ''' [[মাইক্ৰচফ্ট]] প্ৰতিষ্ঠানে নিৰ্মাণ আৰু বিক্ৰী কৰা কেইবাটাও লৈখিক অপাৰেটিং চিষ্টেমৰ গোটৰ নাম। ১৯৮৫ চনত মাইক্ৰচফ্টে লৈখিক অপাৰেটিং চিষ্টেমসমূহৰ বৰ্দ্ধিত জনপ্ৰিয়তাৰ প্ৰতি লক্ষ ৰাখি 'ৱিণ্ড'জ' নামৰ এটি লৈখিক অপাৰেটিং চিষ্টেম, এম-এচ ড'চৰ পাছত মুক্তি প্ৰদান কৰিলে।<ref name=aboutcomnov>{{cite web |url=http://inventors.about.com/od/mstartinventions/a/Windows.htm?rd=1 |title=The Unusual History of Microsoft Windows |accessdate=April 22, 2007 }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ৱিণ্ড'জ কম্পিউটাৰ জগতৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় অপাৰেটিং চিষ্টেম হৈ পৰিল। পিচে [[স্মাৰ্ট ফোন]]ৰ জনপ্ৰিয়তাই [[এণ্ড্ৰইড]]ক ৱিণ্ড'জতকৈ অধিক জনপ্ৰিয় কৰি তুলিলে আৰু ৱিণ্ড'জৰ বিক্ৰী এণ্ড্ৰইডৰ তুলনাত প্ৰায় এক চতুৰ্থাংশ হৈ পৰিল। পিচে ফোন জগতক বাদ দিলে বৰ্তমানেও ব্যক্তিগত পৰিকলন যন্ত্ৰ (''পাৰ্চনেল কম্পিউটাৰ'')ৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় অপাৰেটিং চিষ্টেম। বৰ্তমানে [[ৱিণ্ড'জ ১০]], [[ৱিণ্ড'জ ১০ ম'বাইল]] আদি ৱিণ্ড'জৰ জনপ্ৰিয় সংস্কৰণ। ==সংস্কৰণসমূহৰ বুৰঞ্জী== ===প্ৰাৰম্ভিক সংস্কৰণসমূহ=== ১৯৮১ চনত চেচ বিচপৰ বৰঙনিৰে, ১৯৮৩ চনত ৱিণ্ড'জ ১.০ৰ কথা ঘোষণা কৰা হ'ল। পিচে ই মুক্তি পালে ১৯৮৫ চনতহে।<ref>[http://windows.microsoft.com/en-in/windows/history A history of Windows] (at microsoft.com)</ref> ই এপলৰ অ-এছৰ তুলনাত অধিক জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিব নোৱাৰিলে। ই এক পূৰ্ণ অ-এছ নহয়, এম-এছ ড'চৰ বৰ্দ্ধিত সংস্কৰণহে। এই সংস্কৰণত [[Microsoft Calculator|Calculator]], Calendar, [[Cardfile]], [[ClipBook Viewer|Clipboard viewer]], Clock, [[Control Panel (Windows)|Control Panel]], [[Notepad (Windows)|Notepad]], [[Microsoft Paint|Paint]], [[Reversi]], [[Terminal emulator|Terminal]] আৰু [[Windows Write|Write]] প্ৰদান কৰা হৈছিল। ১৯৮৭ চনত ৱিণ্ড'জ ২.০ই মুক্তি লাভ কৰিলে। ই পূৰ্বৰ সংস্কৰণতকৈ অধিক জনপ্ৰিয় হ'ল। ৱিণ্ড'জ ২.০ত এটি ৱিণ্ড'ৰ ওপৰত আন ৱিণ্ড' খুলিব পৰা সুবিধা কৰা হ'ল। এই সুবিধাৰ স্বত্বক লৈ [[এপল|এপলে]] মাইক্ৰ'চফ্টৰ বিৰুদ্ধে আইনৰ কাষ চাপিলে।<ref>{{cite web |url=http://lowendmac.com/orchard/06/apple-vs-microsoft.html |title=The Apple vs. Microsoft GUI Lawsuit |year=2006 |accessdate=March 12, 2008 |archivedate=October 17, 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131017092348/http://lowendmac.com/orchard/06/apple-vs-microsoft.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://home.earthlink.net/~mjohnsen/Technology/Lawsuits/appvsms.html |title=Apple Computer, Inc. v. MicroSoft Corp., 35 F.3d 1435 (9th Cir. 1994) |accessdate=March 12, 2008 |archivedate=December 14, 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071214033452/http://home.earthlink.net/~mjohnsen/Technology/Lawsuits/appvsms.html |deadurl=yes }}</ref> ৱিণ্ড'জৰ এই সংস্কৰণে জটিলতৰ [[চাবি ফকল]]ৰ চুটিপথ আৰু বৰ্দ্ধিত মেমৰি ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ৱিণ্ড'জ ২.১ দুই সংস্কৰণত মুক্ত কৰা হ'ল। এই সংস্কৰণসমূহ বেলেগকৈ ইনষ্টল নকৰি এম-এছ ড'চৰ লগতে ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা গৈছিল। ৱিণ্ড'জৰ এই প্ৰাৰম্ভিক সংস্কৰণসমূহত কিমান দূৰলৈকে অপাৰেটিং চিষ্টেমৰ বৈশিষ্ট্য আছে, সেয়া চৰ্চাৰ বিষয়। ===ৱিণ্ড'জ ৩.x=== ৱিণ্ড'জ ৩ বাণিজ্যিকভাৱে প্ৰথম সফল ৱিণ্ড'জৰ সংস্কৰণ। ১৯৯০ চনত মুক্ত এই সংস্কৰণৰ ছমাহত ২ মিলিয়ন প্ৰতিলিপি বিক্ৰী হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.islandnet.com/~kpolsson/compsoft/soft1991.htm |title=Chronology of Personal Computer Software |access-date=2016-04-14 |archivedate=2012-02-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120211132458/http://www.islandnet.com/~kpolsson/compsoft/soft1991.htm |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.thocp.net/companies/microsoft/microsoft_company.htm |title=Microsoft Company |access-date=2016-04-14 |archivedate=2008-05-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080514211138/http://www.thocp.net/companies/microsoft/microsoft_company.htm |deadurl=yes }}</ref> এই সংস্কৰণৰ বাবে চি প্ৰগ্ৰামিং ভাষাৰ পৰা এচেম্ব্লি ভাষালৈ বহুতো সংকেত অনুবাদ কৰা হৈছিল। এই সংস্কৰণে 'প্ৰটেক্টেড ম'ড'ৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিছিল। ১৯৯২ চনত ৱিণ্ড'জ ৩.১ আৰু ''ৱিণ্ড'জ ফৰ ৱৰ্কগ্ৰুপ/ৱিণ্ড'জ ৩.১১ মুক্ত হ'ল। ৱিণ্ড'জ ৩.২ পূৰ্বৰ সংস্কৰণৰ চীনা ভাষাৰ সংস্কৰণৰ উন্নত ৰূপ। এই সংস্কৰণ কেৱল চীনা ভাষাতহে উপলব্ধ আছিল, কাৰণ এই সংস্কৰণত কেৱল চীনা লিপিৰ জটিল চিহ্নবোৰৰ ব্যৱহাৰহে উন্নত কৰা হৈছিল, আৰু আন তেনে ধৰণৰ সুবিধা আগ বঢ়োৱা হৈছিল।<ref>{{cite web|title=Microsoft Windows Simplified Chinese 3.2 Upgrade Is Available|url= http://support.microsoft.com/default.aspx?scid=kb;en-us;129451|publisher=Microsoft|date=October 30, 2003|accessdate=September 4, 2009}}</ref> ===ৱিণ্ড'জ ৯x=== {{empty section}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অপাৰেটিং চিষ্টেম]] r1lp22rd8yglnj5ngvlus5nilsfr49v 0 42307 625706 385769 2026-08-10T00:17:27Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625706 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = মৈথিলীচৰণ গুপ্ত | image = Maithili Sharan Gupt 1974 stamp of India.jpg | alt = মৈথিলীচৰণ গুপ্ত | caption = | pseudonym = | birth_name = লালা মদন মোহন জু | birth_date = {{Birth date|1886|8|3}} | birth_place = চিৰগাঁও, ঝাঞ্চী, [[উত্তৰ প্ৰদেশ]], [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]] | death_date = {{Death date and age|1964|12|12|1886|8|3}} | death_place = | occupation = কবি, ৰাজনীতিবিদ, নাট্যকাৰ, অনুবাদক | nationality = [[ভাৰতীয়]] | ethnicity = | citizenship = | education = প্ৰাথমিক: ''চিৰগাঁও'',<br> মাধ্যমিক: ''মেকড'নাল হাইস্কুল, ঝাঞ্চী'' | alma_mater = | period = | genre = | subject = | movement = | notableworks = পঞ্চৱতী, সিদ্ধৰাজ, সাকেত, যশোধৰা ইত্যাদি | spouse = | partner = | children = | relatives = | awards = [[পদ্মভূষণ]] {{small|(১৯৫৪)}} | signature = | website = | portaldisp = | imagesize = | influences = | influenced = }} '''মৈথিলীচৰণ গুপ্ত''' (৩ আগষ্ট, ১৮৮৬ – ১২ ডিচেম্বৰ, ১৯৬৪) আছিল প্ৰসিদ্ধ আধুনিক [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]] কবি সকলৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-08-04/nagpur/28157631_1_premchand-hindi-literature-anthropologists |access-date=2016-10-19 |archivedate=2011-08-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110811031702/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-08-04/nagpur/28157631_1_premchand-hindi-literature-anthropologists |deadurl=yes }}</ref> খড়িবোলী কাব্যৰ বাটকটীয়াসকলৰ ভিতৰত মৈথিলীচৰণ গুপ্তৰ নাম উল্লেখযোগ্য। যি সময়ছোৱাত প্ৰায়ভাগ হিন্দী কবিয়ে ব্ৰজ উপভাষাৰ ব্যৱহাৰৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল, সেই সময়ছোৱাত মৈথিলীচৰণ গুপ্তই খড়িবোলী উপভাষাক নিজৰ ৰচনাৰ মাধ্যম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="SnellRaeside1998">{{cite book | author1=Rupert Snell | author2=Ian Raeside | title=Classics of Modern South Asian Literature | url=http://books.google.com/books?id=X9KbhnDC6FAC&pg=PA240 | accessdate=26 June 2012 | year=1998 | publisher=Otto Harrassowitz Verlag | isbn=978-3-447-04058-7 | pages=240–}}</ref> হিন্দী কবিতাৰ ইতিহাসত মৈথিলীচৰণ গুপ্তৰ যোগদান সকলোতকৈ উচ্চ। পৱিত্ৰতা, নৈতিকতা আৰু পৰম্পৰাগত মানৱীয় সম্বন্ধ ৰক্ষা তেওঁৰ ৰচনাৰ প্ৰথম গুণ যি ‘পঞ্চৱতী’ৰ পৰা ‘জয়দ্ৰথ বধ’, ‘যশোধৰা’ আৰু ‘সাকেত’লৈ প্ৰতিষ্ঠিত তথা প্ৰতিফলিত হৈছে। ‘সাকেত’ হ’ল তেওঁৰ সৰ্বোত্তম সৃষ্টি। ৰাষ্ট্ৰকবি মৈথিলীচৰণ গুপ্তৰ জন্মজয়ন্তী প্ৰত্যেক বছৰৰ ৩ আগষ্টত গোটেই ৰাজ্যত ‘কবি দিৱস’ হিচাপে পালন কৰা হয়। ১৯৫৪ চনত [[ভাৰত চৰকাৰ|ভাৰত চৰকাৰে]] মৈথিলী চৰণ গুপ্তক [[পদ্মভূষণ|পদ্মভূষণে]]ৰে সন্মানিত কৰে।<ref name="Padma Awards">{{cite web | url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | title=Padma Awards | publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India | date=2015 | accessdate=July 21, 2015 | archivedate=October 15, 2015 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | deadurl=yes }}</ref> == জীৱন পৰিচয় == ১৮৮৬ চনৰ ৩ আগষ্টত [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ ঝাঞ্চীৰ অন্তৰ্গত চিৰগাঁও নামে ঠাইত গাহৈ সম্প্ৰদায়ৰ কনকনে বংশৰ এটি পৰিয়ালত মৈথিলীচৰণ গুপ্তৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃৰ নাম আছিল ''সেঠ ৰামচৰণ গুপ্ত'' আৰু মাতৃৰ নাম আছিল ''কাশীবাঈ''। তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ বৈষ্ণৱ আছিল। তেওঁলোকে ‘কনকলতাদ্ধ’ নামেৰে কবিতা ৰচনা কৰিছিল। মৈথিলীচৰণ গুপ্তই শিশু অৱস্থাত বিদ্যালয়লৈ যাবলৈ ইচ্ছা কৰা নাছিল, সেয়েহে তেওঁৰ পিতৃয়ে ঘৰতে তেওঁৰ বাবে শিক্ষাৰ ব্যৱস্থা কৰি দিছিল। শিশু অৱস্থাতেই মৈথিলীচৰণ গুপ্তই [[সংস্কৃত]], [[ইংৰাজী]] আৰু [[বঙালী]] ভাষা অধ্যয়ন কৰিছিল। ''মহাবীৰ প্ৰসাদ দ্বিবেদী'' আছিল মৈথিলীচৰণ গুপ্তৰ পৰামৰ্শদাতা। ১৮৯৫ চনত মৈথিলীচৰণ গুপ্তই বিয়া কৰায়।<ref>Rishi jaimini Kaushik Barua,, "Ikhattara Varshon ki Abhinandaniya Gatha", in Raashhtarkavi Maithiliisharana Gupt Abhinandan Granth, Ed. Agravaal Vaasudevasharana, 1959, Raashhtarkavi Maithiliisharana Gupt Abhinandan Committee Calcutta, p. 150.</ref> তেওঁ ''দেৱান শত্ৰুঘ্ন সিং''ৰ, যাক ''বুন্দেলখণ্ড কেশৰী'' বা ''বুন্দেলখণ্ড গান্ধী'' বুলি জনা যায়, শিক্ষক আছিল। == সাহিত্যিক কৰ্ম == ১২ বছৰ বয়সতেই মৈথিলীচৰণ গুপ্তই [[ব্ৰজ ভাষা]]ত কবিতা লিখিবলৈ আৰম্ভ কৰে। পোনপ্ৰথমে তেওঁৰ কবিতাসমূহ [[খড়িবোলী ভাষা]]ত মাহেকীয়া আলোচনী ‘সৰস্বতী’ত প্ৰকাশিত হৈছিল। ১৯১০ চনত তেওঁৰ প্ৰথম কাব্য সংকলন ‘ৰংগ মে ভংগ’ আৰু পাছলৈ ‘জয়দ্ৰথ বধ’ প্ৰকাশিত হৈছিল। মৈথিলীচৰণ গুপ্তই বঙালী কাব্যপুথি ‘মেঘনাথ বধ’, ‘ব্ৰজাংগনা’ৰ অনুবাদো কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও তেখেতে সংস্কৃতৰ প্ৰসিদ্ধ গ্ৰন্থ ‘স্বপ্ৰ বাসবদত্তা’ৰ অনুবাদ কৰিছিল। ১৯১৪ চনত তেখেতে ৰাষ্ট্ৰীয় ভাৱনাৰে ওতপ্ৰোত ‘ভাৰত-ভাৰতী’ নামৰ কাব্যপুথি প্ৰকাশ কৰিছিল। ‘ভাৰত-ভাৰতী’ৰ বাবে মৈথিলীচৰণ গুপ্তৰ জনপ্ৰিয়তা সৰ্বত্ৰে বিয়পি পৰিছিল। ১৯১৬-১৭ চনত তেখেতে মহাকাব্য ‘সাকেত’ৰ লেখন কাৰ্য আৰম্ভ কৰিছিল। মৈথিলীচৰণ গুপ্তই নিজেই ছপাশাল স্থাপন কৰি নিজৰ কিতাপ ছপাইছিল। ‘সাকেত’ তথা অন্য গ্ৰন্থ ‘পঞ্চৱতী’ আদি ১৯৩১ চনত সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। এই কালছোৱাতেই জাতিৰ পিতা [[মহাত্মা গান্ধী]]য়ে মৈথিলীচৰণ গুপ্তক ‘ভাৰত-ভাৰতী’ কাব্যপুথিখনৰ বাবে ‘ৰাষ্ট্ৰকবি’ আখ্যা দিছিল।<ref>{{Cite web |title=राष्ट्रकवि व उनकी भारत भारती, जागरण, Oct 15, 2012 |url=http://www.jagran.com/sahitya/literary-works-3283.html |access-date=October 19, 2016 |archivedate=September 17, 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140917031028/http://www.jagran.com/sahitya/literary-works-3283.html |deadurl=yes }}</ref> ১৯৩২ চনত তেখেতে ‘যশোধৰা’ ৰচনা কৰিছিল। == চৰকাৰী কাৰ্যালয় == ১৯৪৭ চনত [[ভাৰত]] স্বাধীন হোৱাৰ পাছত মৈথিলীচৰণ গুপ্ত ৰাজ্যসভাৰ সদস্য হিচাপে মনোনীত হয়। ১৯৬৪ চনলৈ অৰ্থাৎ তেওঁৰ মৃত্যুৰ সময়লৈ তেওঁ ৰাজ্যসভাৰ সদস্য হিচাপে আছিল। == মুখ্য ৰচনাৰাজি == === মহাকাব্য === * সাকেত === খণ্ডকাব্য === * জয়দ্ৰথ বধ * ভাৰত-ভাৰতী * পঞ্চৱতী * যশোধৰা * দ্বাপৰ * সিদ্ধৰাজ * নহুষ * অঞ্জলি ঔৰ অৰ্ঘ্য * অজিত * অৰ্জন ঔৰ বিসৰ্জন * কাবা ঔৰ কৰ্বালা * কিষাণ * কুণাল গীত * গুৰু টেগ বহাদুৰ * গুৰুকুল * জয় ভাৰত * ঝংকাৰ * পৃথ্বীপুত্ৰ * মেঘনাদ বধ === নাটক === * ৰংগ মে ভংগ * ৰাজা প্ৰজা * বন বৈভৱ * বিকট ভট * বিৰহিণী * ব্ৰজংগনা * বৈতালিক * শক্তি * সৈৰন্ধ্ৰী * স্বদেশ সংগীত * হিডিম্বা * হিন্দু === অনূদিত === * মেঘনাথ বধ * বীৰাংগনা * স্বপ্ৰ বাসবদত্তা * ৰত্নাৱলী * ৰুবায়ত ([[ওমৰ খৈয়াম]]) ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.pressnote.in/khas-khabar_208367.html#.VA57XqMlhmM राष्ट्रीयता के सचेत प्रहरी - मैथिलीशरण गुप्त] (প্ৰেছনোট) * [http://www.kavitakosh.org/kk/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%88%E0%A4%A5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%80%E0%A4%B6%E0%A4%B0%E0%A4%A3_%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%A4 মৈথিলীচৰণ গুপ্ত] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090423112517/http://www.kavitakosh.org/kk/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%88%E0%A4%A5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%80%E0%A4%B6%E0%A4%B0%E0%A4%A3_%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%A4 |date=2009-04-23 }} (কবিতাকোষত) * [http://www.hindisamay.com/contentDetail.aspx?id=3382&pageno=2 होगी दीप्त फिर प्राची दिशा] (হিন্দী সময়) * [http://panchjanya.com//Encyc/2014/12/8/%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A4%B5%E0%A4%BF-%E0%A4%AE%E0%A5%88%E0%A4%A5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%80%E0%A4%B6%E0%A4%B0%E0%A4%A3-%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%A4-%2812-%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%B0%29-%E0%A4%AA%E0%A4%B0-%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7%E0%A4%AE%E0%A5%82%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%82-%E0%A4%95%E0%A5%87-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A4%BF-%E0%A4%86%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%BE-%E2%80%88%E0%A4%95%E0%A5%87-%E0%A4%85%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A5%82%E0%A4%A4.aspx मूल्यों के प्रति आस्था के अग्रदूत राष्ट्रकवि मैथिलीशरण गुप्त]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (পঞ্চজন্য) [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সাহিত্যিক]] [[শ্ৰেণী:হিন্দী কবি]] [[শ্ৰেণী:পদ্মভূষণ বঁটা বিজয়ী]] r98wcgwqv0rdcx07k19gckaz2us4jaq 0 44101 625581 624370 2026-08-09T15:26:33Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625581 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ফ্ৰান্‌ৎছ কাফকা | image = Franz Kafka, 1923.jpg | caption = ১৯২৩ চনত কাফকা | alt = ফৰ্মেল চুট পৰিহিত ক’লা চুলিৰ এজন ডেকা মানুহ হিচাপে কাফকাৰ ক’লা-বগা আলোকচিত্ৰ | birth_date = {{birth date|1883|7|3|df=y}} | birth_place = [[প্ৰাগ]], [[অষ্ট্ৰিয়া-হাংগেৰী]] | death_date = {{death date and age|1924|6|3|1883|7|3|df=y}} | death_place = [[ক্ল'ষ্টাৰনইবুৰ্গ]], [[অষ্ট্ৰিয়া]] | burial_place = নতুন ইহুদী সমাধিক্ষেত্ৰ, প্ৰাগ | occupation = {{flatlist| * ঔপন্যাসিক * চুটিগল্প লেখক * বীমা বিষয়া }} | alma_mater = [[কাৰ্ল'ৱা বিশ্ববিদ্যালয়|জাৰ্মান চাৰ্ল্‌ছ-ফাৰ্ডিনাণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়]] | citizenship = {{plainlist| * [[চিচলেথেনিয়া|অষ্ট্ৰিয়া]] (১৯১৮ লৈকে){{efn|১৮৬৭ চনৰ [[অষ্ট্ৰিয়ান নাগৰিকত্ব আইন|অষ্ট্ৰো-হাংগেৰীয় নাগৰিকত্ব আইন]]ৰ ওপৰত আধাৰিত}} * [[চেক'স্ল'ৱাকিয়া]] (১৯১৮ ৰ পৰা){{sfn|Koelb|2010|p=12}}{{sfn|Czech Embassy|2012}} }} | works = [[ফ্ৰান্‌ৎছ কাফকাৰ গ্ৰন্থপঞ্জী|তালিকা]] | style = [[সাহিত্যিক আধুনিকতাবাদ|আধুনিকতাবাদ]] | signature = Franz Kafka's signature.svg }} '''ফ্ৰান্‌ৎছ কাফকা'''{{efn|{{IPAc-en|UK|ˈ|k|æ|f|k|ə}}, {{IPAc-en|US|ˈ|k|ɑː|f|-}};<ref>{{cite web|url=http://dictionary.reference.com/browse/kafka |title=Kafka |archive-url=https://web.archive.org/web/20141226161214/http://dictionary.reference.com/browse/kafka |archive-date=26 December 2014 |url-status=live |work=[[Random House Webster's Unabridged Dictionary]]}}</ref> {{IPA|de|ˈfʁant͡s ˈkafka|lang|De-Franz Kafka.ogg}}; {{IPA|cs|ˈkafka|lang}}; চেক ভাষাত তেওঁক কেতিয়াবা '''ফ্ৰাঞ্চিশ্বেক কাফকা''' বুলিও কোৱা হৈছিল।}} ({{langx|de|Franz Kafka}}, {{IPA|de|ˈfʁant͡s ˈkafka|pron|De-Franz Kafka.ogg}}; ৩ জুলাই ১৮৮৩ – ৩ জুন ১৯২৪) আছিল [[অষ্ট্ৰিয়া-হাংগেৰী|অষ্ট্ৰ-হাংগেৰীয় সাম্ৰাজ্যৰ]] অন্তৰ্গত [[প্ৰাগ]]ত জন্মগ্ৰহণ কৰা এজন জাৰ্মানভাষী [[ইহুদী চেক]] লেখক আৰু ঔপন্যাসিক।<ref>{{cite journal|url=https://www.jstor.org/stable/24645937|title=Franz Kafka and Austria: National Background and Ethnic Identity|date=1978|jstor=24645937 |access-date=22 January 2025|last1=Herz |first1=Julius M. |journal=Modern Austrian Literature |volume=11 |issue=3/4 |pages=301–318 | quote=Kafka, after all, was not just a Prague Jew living in Bohemia. He was also, for more than thirty-five years, an Austrian citizen caught in the middle of many cross-currents.... We might wonder whether or to what extent he considered himself an Austrian, for this question must have occurred to him more than once. For the Jews living in the Austro-Hungarian monarchy life was seriously affected by the highly heterogeneous population. }} Quotation on p. 301.</ref> [[২০ শতিকাৰ সাহিত্য]]ৰ এজন অন্যতম প্ৰধান ব্যক্তিত্ব হিচাপে ব্যাপকভাৱে পৰিগণিত কাফকাৰ ৰচনাসমূহত [[সাহিত্যিক বাস্তৱবাদ]] আৰু [[অদ্ভুতবাদ]]ৰ উপাদানসমূহৰ সংমিশ্ৰণ ঘটিছে।<ref>{{cite journal|last=Spindler|first=William|title=Magical Realism: A Typology|year=1993|doi=10.1093/fmls/XXIX.1.75|journal=Forum for Modern Language Studies|volume=XXIX|issue=1|pages=90–93| issn = 0015-8518 }}</ref> তেওঁৰ কাহিনীভাগত সাধাৰণতে নিসংগ মুখ্য চৰিত্ৰসমূহে আচৰিত বা অবাস্তৱসদৃশ কঠিন পৰিস্থিতি আৰু দুৰ্বোধ্য সামাজিক তথা [[আমোলাতন্ত্ৰ|আমোলাতান্ত্ৰিক]] প্ৰত্যাহ্বানৰ মুখামুখি হোৱা দেখা যায়। তেওঁৰ লেখাত চিত্ৰিত পৰিস্থিতিৰ দৰে জটিল তথা দুৰ্বোধ্য অৱস্থাক বুজাবলৈ শব্দকোষত ''[[:en:wikt:Kafkaesque|কাফকাসুলভ]]'' (Kafkaesque) শব্দটোৱে স্থান পাইছে।{{sfn|Steinhauer|1983|pp=390–408}} তেওঁৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত ৰচনাসমূহৰ ভিতৰত আছে উপন্যাসিকা ''[[ৰূপান্তৰ (উপন্যাসিকা)|ৰূপান্তৰ]]'' ({{lang|de|Die Verwandlung}}, ১৯১৫) আৰু উপন্যাস ''[[বিচাৰ (উপন্যাস)|বিচাৰ]]'' ({{lang|de|Der Prozess}}, ১৯২৪) আৰু ''[[দুৰ্গ (উপন্যাস)|দুৰ্গ]]'' ({{lang|de|Das Schloß}}, ১৯২৬)। তেওঁৰ চুটি নীতিশিক্ষাূলক কাহিনী আৰু নীতিবচনসমূহৰ বাবেও তেওঁ সমাদৃত, যিবোৰত প্ৰায়ে তেওঁৰ দীঘলীয়া ৰচনাসমূহৰ অন্ধকাৰময় বিষয়বস্তুৰ সমান্তৰালভাৱে ধেমেলীয়া উপাদানসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল।<ref name=":3">{{Cite magazine |last=Foster-Wallace |first=David |date=1998 |title=Laughing with Kafka |url=https://harpers.org/wp-content/uploads/HarpersMagazine-1998-07-0059612.pdf |magazine=Harper's Magazine |volume=297 |issue=1778 |pages=23–27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130210040638/https://harpers.org/wp-content/uploads/HarpersMagazine-1998-07-0059612.pdf |archive-date=10 February 2013 |url-status=dead |access-date=12 July 2026 |archivedate=8 January 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260108085542/https://harpers.org/wp-content/uploads/HarpersMagazine-1998-07-0059612.pdf |deadurl=yes }}</ref>{{efn|তেওঁৰ দীঘলীয়া কল্পকাহিনীৰ দৰেই এই চুটি খচৰাবোৰো কিছুমান দিশত ক্ৰুৰ হ'ব পাৰে, কিন্তু সেইবোৰৰ ভয়াবহতা প্ৰায়ে হাস্যকৰ।<ref name=":3" /> কাফকাৰ এজন ঘনিষ্ঠ পৰিচিত ব্যক্তিয়ে মন্তব্য কৰিছিল যে পাঠৰ সময়ত তেওঁৰ শ্ৰোতা আৰু লেখক স্বয়ং কেতিয়াবা ইমান হঁহাই হাঁহিছিল যে কাফকাই নিজৰ পাঠ অব্যাহত ৰাখিব নোৱাৰিছিল আৰু কৰ্মটোৰ [[আবৃত্তি]] সম্পূৰ্ণ কৰাৰ আগতে নিজকে চম্ভালি লোৱাটো প্ৰয়োজনীয় হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite journal |last=Parvulescu |first=Anca |date=2015 |title=Kafka's Laughter: On Joy and the Kafkaesque |url=https://www.jstor.org/stable/44017159 |journal=PMLA |volume=130 |issue=5 |pages=1420–1432 |doi=10.1632/pmla.2015.130.5.1420 |jstor=44017159 |issn=0030-8129}}</ref>}} তেওঁৰ কৰ্মৰাজিয়ে শিল্পী, দাৰ্শনিক, সুৰকাৰ, চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, সাহিত্য ইতিহাসবিদ, ধৰ্মীয় পণ্ডিত আৰু সাংস্কৃতিক তাত্ত্বিকসকলক ব্যাপকভাৱে প্ৰভাৱিত কৰিছে। কাফকাৰ জন্ম হৈছিল অষ্ট্ৰ-হাংগেৰীয় সাম্ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত [[ব'হেমিয়া ৰাজ্য]]ৰ ৰাজধানী প্ৰাগৰ (যি পিছলৈ [[চেক'স্ল'ৱাকিয়া]] আৰু [[চেক গণৰাজ্য]]ৰ ৰাজধানী হয়) এটা মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ জাৰ্মানভাষী চেক ইহুদী পৰিয়ালত।<ref>{{Cite web |title=Heroes – Trailblazers of the Jewish People |url=https://dbs.bh.org.il/luminary/kafka-franz |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200731194725/https://dbs.bh.org.il/luminary/kafka-franz |archive-date=31 July 2020 |access-date=14 November 2019 |website=Beit Hatfutsot |archivedate=31 July 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200731194725/https://dbs.bh.org.il/luminary/kafka-franz |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=12 January 2023 |title=A new translation of Franz Kafka's diaries restores much of his Jewish musings |url=https://www.jta.org/2023/01/12/culture/a-new-translation-of-franz-kafkas-diaries-restores-much-of-his-jewish-musings |access-date=2 October 2024 |website=www.jta.org}}</ref> তেওঁ এজন অধিবক্তা হিচাপে প্ৰশিক্ষণ লৈছিল আৰু আইনী শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত বিভিন্ন আইনী আৰু বীমা সংক্ৰান্তিয় চাকৰিত পূৰ্ণকালীনভাৱে নিয়োজিত হৈছিল।<ref>Gray, Jefferson M., [https://www.fedbar.org/wp-content/uploads/2009/10/bookreviewsoct09-pdf-1.pdf review] in ''The Federal Lawyer'', October 2009, of ''Franz Kafka: The Office Writings''. Princeton, New Jersey: Princeton University Press, 2009.</ref> তেওঁৰ বৃত্তিমূলক দায়িত্বই তেওঁৰ মনত এক আভ্যন্তৰীণ সংঘাতৰ সৃষ্টি কৰিছিল, কিয়নো তেওঁ অনুভৱ কৰিছিল যে তেওঁৰ প্ৰকৃত ধাউতি আছিল কেৱল লিখনিত। তেওঁৰ জীৱনকালত তেওঁৰ ৰচনাৰ মাত্ৰ কম সংখ্যক অংশহে প্ৰকাশ পাইছিল; গল্প সংকলন ''[[চিন্তন (চুটিগল্প সংকলন)|চিন্তন]]'' (Betrachtung, ১৯১২) আৰু ''[[এজন গাঁৱলীয়া চিকিৎসক (চুটিগল্প সংকলন)|এজন গাঁৱলীয়া চিকিৎসক]]'' (Ein Landarzt, ১৯১৯), আৰু তেওঁৰ চুটি উপন্যাস ''ৰূপান্তৰ''ৰ দৰে স্বতন্ত্ৰ গল্পসমূহ সাহিত্য আলোচনীত প্ৰকাশ পাইছিল, কিন্তু সেইবোৰে বিশেষ মনোযোগ লাভ কৰা নাছিল। তেওঁ পৰিয়াল আৰু ঘনিষ্ঠ বন্ধুসকললৈ শ শ চিঠি লিখিছিল, য'ত তেওঁৰ দেউতাকো অন্তৰ্ভুক্ত আছিল, যাৰ সৈতে তেওঁৰ সম্পৰ্ক আছিল অতিশয় টান আৰু আনুষ্ঠানিক। তেওঁ কেইবাগৰাকীও মহিলাৰ সৈতে বাগ্দানত আৱদ্ধ হৈছিল যদিও কেতিয়াও বিবাহপাশত আৱদ্ধ হোৱা নাছিল। ১৯২৪ চনত ৪০ বছৰ বয়সত [[যক্ষ্মা]] ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ তেওঁ আপেক্ষিকভাৱে অপৰিচিত অৱস্থাতে মৃত্যুবৰণ কৰে। তেওঁৰ [[সাহিত্যিক উইল কাৰ্যবাহী]] তথা বন্ধু [[মাক্স ব্ৰ'ড]]ে কাফকাৰ বাকী থকা ৰচনাসমূহ ধ্বংস কৰাৰ ইচ্ছাক আওকাণ কৰি সেইবোৰ প্ৰকাশ কৰে, যিবোৰে পিছলৈ বিশ্বজোৰা স্বীকৃতি লাভ কৰে। == টোকা == {{notes}} == তথ্যসূত্ৰ == === উদ্ধৃতি === {{reflist|20em}} === উৎস === * {{cite book | last = Koelb | first = Clayton | title = Kafka: A Guide for the Perplexed | year = 2010 | location = Chippenham, Wiltshire | publisher = Continuum International Publishing Group | isbn = 978-0-8264-9579-2 | ref = harv }} * {{cite web | url = http://www.mzv.cz/telaviv/en/visa_and_consular_services/citizenship/who_is_citizen_guide_to_czech.html | date = 25 October 2012 | publisher = Embassy of the Czech Republic in Tel Aviv | title = Who is citizen? Guide to Czech citizenship in 1918 – 1949 | accessdate = 17 June 2013 | ref = {{sfnRef|Czech Embassy|2012}} }} * {{cite journal | last = Steinhauer | first = Harry | title = Franz Kafka: A World Built on a Lie | url = https://archive.org/details/sim_antioch-review_fall-1983_41_4/page/390 |date=Autumn 1983 | jstor = 4611280 | journal = The Antioch Review | location = Yellow Springs, Ohio | volume = 41 | issue = 4 | ref = harv | doi = 10.2307/4611280 | page = 390 }} == বাহ্যিক সংযোগ== <!-- Please do not add links here unless you are absolutely certain they conform to Wikipedia guidelines. See:[http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:External_links Wikipedia:External links - Wikipedia, the free encyclopedia] at en.wikipedia.org for more information. --> {{Sister project links|wikt=|mw=no|d=Q905|b=no|v=no|s=Author:Franz Kafka|voy=no|n=no}} {{wiktionary|Kafkaesque}} {{Wikisourcelang|de|Franz Kafka}} * [http://www.kafkasocietyofamerica.org/ Kafka Society of America] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201130050643/http://kafkasocietyofamerica.org/ |date=2020-11-30 }} * {{DNB portal|118559230}} * {{Gutenberg author |id=Kafka,+Franz}} * {{Isfdb name|id=15578|name=Franz Kafka}} * {{Internet Archive author |sname=Kafka}} * {{IMDb name}} * {{Librivox author |id=100}} * [http://www.kafka-research.ox.ac.uk/ Oxford Kafka Research Centre]&nbsp;– information on ongoing international Kafka research * [https://wordandsilence.com/2016/09/26/kafkas-diaries/ Translated excerpts from Kafka's Diaries 1910 – 1923] * {{Dmoz|Arts/Literature/Authors/K/Kafka%2C_Franz/}} * [http://www.gerard-bertrand.net/albumprem.htm The Album of Franz Kafka], Franz Kafka receives a tribute in this album of "recomposed photographs". * [http://www.franzkafka.info/ Journeys of Franz Kafka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180424233815/http://www.franzkafka.info/ |date=2018-04-24 }} Photographs of places where Kafka lived and worked * [https://archive.org/details/zdanh_test_026_toc_a Letters to Felice at Archive.org] * [http://www.franzkafka-soc.cz/index.php?action=view&page=cnakladatelstvi Společnost Franze Kafky a nakladatelství Franze Kafky] Franz Kafka Society and Publishing House in Prague * [https://www.youtube.com/watch?v=wkPR4Rcf4ww What makes something "Kafkaesque"?] A Ted talk on Kafka, his works and his legacy, by Noah Tavlin [[শ্ৰেণী:সাহিত্যিক]] [[শ্ৰেণী:চেক গণৰাজ্যৰ ব্যক্তি]] dkt72hwkpxlwrt1gbx5drla2dzzfral 0 44990 625827 605058 2026-08-10T09:26:36Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625827 wikitext text/x-wiki {{নিৰ্বাচিত প্ৰবন্ধ}} {{Infobox cricketer | name = ৰিয়ান পৰাগ | image = ৰিয়ান পৰাগ দাস.jpg | country = ভাৰত | fullname = ৰিয়ান পৰাগ দাস<ref name="name">{{Cite web |url=http://www.firstpost.com/firstcricket/sports-news/india-u-19-vs-england-u-19-manjot-kalra-kamlesh-nagarkoti-star-as-visitors-claim-394-run-victory-3862059.html |title=India U-19 vs England U-19: Manjot Kalra, Kamlesh Nagarkoti star as visitors claim 394-run victory |access-date=4 February 2018 |work=First Post |date=27 July 2017 |archive-date=4 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180204182505/http://www.firstpost.com/firstcricket/sports-news/india-u-19-vs-england-u-19-manjot-kalra-kamlesh-nagarkoti-star-as-visitors-claim-394-run-victory-3862059.html |url-status=live }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|2001|11|10|df=yes}} | birth_place = [[গুৱাহাটী]], [[অসম]], ভাৰত | death_date = | death_place = | batting = সোঁহতীয়া | bowling = [[লেগব্ৰেক]] | role = [[all-rounder|বেটিং অল ৰাউণ্ডাৰ]] | height = 6 ft<ref>{{Cite web|url=https://www.sportskeeda.com/player/riyan-parag|title=Riyan Parag Profile|work=Sportskeeda|access-date=7 November 2023}}</ref> | family = [[পৰাগ দাস]] (পিতৃ)<br>[[মিঠু বৰুৱা]] (মাতৃ) | international = true | internationalspan = ২০২৪–বৰ্তমান | oneodi = true | odidebutdate = ৭ আগস্ট | odidebutyear = ২০২৪ | odidebutagainst = শ্ৰীলংকা | odicap = ২৫৬ | lastodidate = ৭ আগস্ট | lastodiyear = ২০২৪ | lastodiagainst = শ্ৰীলংকা | odishirt = ১২ | T20Idebutdate = ৬ জুলাই | T20Idebutyear = ২০২৪ | T20Idebutagainst = জিম্বাবুৱে | T20Icap = ১১৩ | lastT20Idate = ১২ অক্টোবৰ | lastT20Iyear = ২০২৪ | lastT20Iagainst = বাংলাদেশ | T20Ishirt = ১২ | club1 = [[Assam cricket team|অসম]] | year1 = ২০১৭–বৰ্তমান | clubnumber1 = ৫ | club2 = [[ৰাজস্থান ৰয়েলছ]] | year2 = ২০১৯–বৰ্তমান | clubnumber2 = ৫ | columns = 4 | column1 = প্ৰথম শ্ৰেণী | matches1 = ২৭ | runs1 = ১,৭১১ | bat avg1 = ৩৬.৪০ | 100s/50s1 = ৩/১০ | top score1 = ১৫৫ | deliveries1 = ২৮১৫ | wickets1 = ৪৯ | bowl avg1 = ৩৬.৭৩ | fivefor1 = ১ | tenfor1 = ০ | best bowling1 = ৫/৬৮ | catches/stumpings1 = ১৬/- | column2 = লিষ্ট এ | matches2 = ৪৯ | runs2 = ১,৭২০ | bat avg2 = ৪১.৯৫ | 100s/50s2 = ৫/৮ | top score2 = ১৭৪ | deliveries2 = ১,৮৮৪ | wickets2 = ৫০ | bowl avg2 = ৩১.০০ | fivefor2 = ০ | tenfor2 = ০ | best bowling2 = ৪/২৭ | catches/stumpings2 = ১৫/– | column3 = টি টুৱেণ্টি | matches3 = ৯ | runs3 = ১০৬ | bat avg3 = ১৭.৬৬ | 100s/50s3 = ০/০ | top score3 = ৩৪ | deliveries3 = ৭৪ | wickets3 = ৪ | bowl avg3 = ১৮.০০ | fivefor3 = ০ | tenfor3 = ০ | best bowling3 = ৩/৫ | catches/stumpings3 = ৬/– | column4 = এদিনীয়া আন্ত:ৰাষ্ট্ৰীয় | matches4 = ১ | runs4 = ১৫ | bat avg4 = ১৫.০০ | 100s/50s4 = ০/০ | top score4 = ১৫ | deliveries4 = ৫৪ | bowl avg4 = ১৮.০০ | fivefor4 = ০ | tenfor4 = ০ | wickets4 = ৩ | best bowling4 = ৩/৫৪ | catches/stumpings4 = ০/– | year=২০২৪ | date = ২৪ এপ্ৰিল | source = http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1079434.html ESPNcricinfo |medaltemplates=<!--MENTION HOST NATIONS FOR TEAM SPORTS--> {{MedalSport|পুৰুষৰ [[ক্ৰিকেট]]}} {{MedalCountry|{{IND}}}} {{MedalCompetition|আইচিচি অনুৰ্ধ-১৯ ক্ৰিকেট বিশ্বকাপ}} {{Medal|W|২০১৮ নিউজিলেণ্ড|}} }} '''ৰিয়ান পৰাগ দাস''' ({{lang-en|'''Riyan Parag Das'''}}) (জন্মঃ ১০ নৱেম্বৰ ২০০১) এজন [[ভাৰত|ভাৰতীয়]] [[ক্ৰিকেট|ক্ৰিকেটাৰ]]। তেওঁ ঘৰুৱা ক্ৰিকেটত অসমৰ হৈ আৰু [[ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগ]]ত (আই পি এল) ৰাজস্থান ৰয়েলছৰ হৈ খেলে।<ref name="Bio">{{Cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1079434.html |title=Riyan Parag |access-date=6 October 2016 |work=ESPNcricinfo |archive-date=30 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170130114109/http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1079434.html |url-status=live }}</ref> তেওঁ ২০১৮ চনৰ অনুৰ্ধ-১৯ ক্ৰিকেট বিশ্বকাপ জয় কৰা ভাৰতীয় অনুৰ্ধ-১৯ দলৰ অংশ আছিল। তেওঁ এজন বেটিং অল ৰাউণ্ডাৰ, যিয়ে মিডল অৰ্ডাৰত সোঁহাতেৰে বেটিং কৰে; আৰু ৰাইট আৰ্ম লেগ স্পিন আৰু অফ স্পিন দুয়োটাতে বলিং কৰে।<ref name="IndiaU19">{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/21650381/prithvi-shaw-lead-india-19-world-cup|title=Prithvi Shaw to lead India in Under-19 World Cup|access-date=3 December 2017|work=ESPNcricinfo|date=3 December 2017|archive-date=3 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171203224704/http://www.espncricinfo.com/story/_/id/21650381/prithvi-shaw-lead-india-19-world-cup|url-status=live}}</ref> ৰিয়ান পৰাগ ভাৰতীয় ক্ৰিকেট দলৰ পোন্ধৰজনীয়া তালিকাত স্থান লাভ কৰা [[অসম]] আৰু [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব]]ৰ প্ৰথমগৰাকী পুৰুষ ক্ৰিকেটাৰ৷ <ref name="ৰিয়ানপৰাগ">{{cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/shubman-gill-to-lead-india-in-zimbabwe-t20is-riyan-parag-abhishek-sharma-get-maiden-call-up/articleshow/111234547.cms | title=Shubman Gill to lead India.. | date=24 june 2024 | agency=times of India | accessdate=24 June 2024}}</ref><ref name="riyan2">{{cite news | url=https://www.thestatesman.com/sports/riyan-parag-among-four-new-faces-named-in-shubman-gill-led-side-for-zimbabwe-tour-1503313295.html | title=Riyan Parag among four new faces named in Shubman Gill-led side for Zimbabwe tour | date=24 june 2024 | agency=The Stateman | accessdate=24 June 2024}}</ref><ref name="Ri3">{{cite news | url=https://www.freepressjournal.in/sports/watershed-moment-netizens-react-as-riyan-parag-becomes-the-first-assamese-cricketer-to-be-selected-for-team-india | title='Watershed Moment': Netizens React As Riyan Parag Becomes The First Assamese Cricketer To Be Selected For Team India | date=24june 2024 | agency=Free Press Journal | accessdate=24 June 2024}}</ref> [[বৈভৱ সূৰ্যবংশী]]ৰ পিছত ১৭ বছৰ ১৭৫ দিন বয়সত আই পি এলত অৰ্ধশতক অৰ্জন কৰা ৰিয়ান পৰাগ দ্বিতীয়জন কনিষ্ঠ খেলুৱৈ। তেওঁ ঘৰুৱা ক্ৰিকেটত কম সময়ৰ বাবে অসম দলৰ অধিনায়কৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল৷ <ref>{{Cite news |date=10 February 2024 |title=Ranji Trophy: Assam reach 235/5 against Bihar |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/ranji-trophy-assam-reach-235/5-against-bihar/articleshow/107574067.cms |access-date=17 May 2024 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web |title=Assam Cricket Team {{!}} ASSAM {{!}} Assam Team News and Matches |url=https://www.espncricinfo.com/team/assam-1550 |access-date=17 May 2024 |website=ESPNcricinfo |language=en}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== ৰিয়ানৰ পিতৃ [[পৰাগ দাস]] এজন প্ৰাক্তন প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ক্ৰিকেটাৰ যি অসম, ৰে'লৱে আৰু পূব মণ্ডল ক্ৰিকেট দলক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছে। বহু বছৰৰ আগতে, তেওঁৰ দেউতাক পৰাগ দাস আৰু [[মহেন্দ্ৰ সিং ধোনি|এম এছ ধোনীয়ে]] খড়গপুৰ আৰু গুৱাহাটীত একেলগে ৰে'লৱেৰ প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। আনকি তেওঁলোকে ২০০৪ চনত নাগপুৰত আন্তঃৰে'লৱে প্ৰতিযোগিতাত তেওঁলোকৰ বিভাগৰ বাবে run-chartৰ শীৰ্ষস্থান দখল কৰিছিল। এয়া ঘটিছিল তেওঁৰ ভাৰতীয় দলত অভিষেকৰ ঠিক আগতে। ধোনীয়ে কেইবা বছৰ আগতে [[বিহাৰ]] দলৰ হৈ খেলাৰ মুহূৰ্তত তেওঁলোক ৰঞ্জী ট্ৰফীত ইজনে-সিজনৰ বিৰুদ্ধেও খেলিছিল।<ref name="Kishore">{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/20237669/meet-riyan-parag|title=Playstation, books, music, and a whole lot of runs|work=ESPNcricinfo|access-date=11 April 2019|date=3 August 2017|language=en|first=Shashank|last=Kishore|archive-date=11 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190411142747/http://www.espncricinfo.com/story/_/id/20237669/meet-riyan-parag|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=29 April 2019|title=MS Dhoni connection between Riyan Parag and his father|url=https://thenewsmill.com/ms-dhoni-connection-between-riyan-parag-and-his-father/|access-date=19 October 2020|website=The News Mill|language=en-US|archive-date=20 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201020012534/https://thenewsmill.com/ms-dhoni-connection-between-riyan-parag-and-his-father/|url-status=live}}</ref> ৰিয়ানৰ আই পি এল অভিষেকৰ সয়মত ধোনীয়ে উইকেট কিপিং কৰিছিল আৰু বিপক্ষৰ অধিনায়ক আছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/the-rajasthan-royals-rookies-learning-from-the-best-1181731|title=The Royals Rookies - learning from the best|work=ESPNcricinfo}}</ref> ৰিয়ানৰ মাতৃ হৈছে [[মিঠু বৰুৱা]]। তেওঁ এছিয়ান চেম্পিয়নশ্বিপ আৰু ছাফ গেমছত ভাৰতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ৫০‌মিটাৰ ফ্ৰীষ্টাইলৰ ৰাষ্ট্ৰীয় অভিলেখধাৰী এগৰাকী প্ৰাক্তন সাঁতোৰবিদ। <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/riyan-soars-on-cricketer-fathers-dreams/articleshow/62541717.cms|title=Riyan soars on cricketer father's dreams|website=The Times of India|language=en|access-date=20 July 2019|date=17 January 2018|archive-date=2 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190802202202/https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/riyan-soars-on-cricketer-fathers-dreams/articleshow/62541717.cms|url-status=live}}</ref>মিথু বৰুৱাৰ ভাগিন হৈছে বহুভাষিক কণ্ঠশিল্পী [[জুবিন গাৰ্গ]]।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/riyan-soars-on-cricketer-fathers-dreams/articleshow/62541717.cms|title=Riyan soars on cricketer father's dreams|website=The Times of India|language=en|access-date=20 July 2019|date=17 January 2018|archive-date=2 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190802202202/https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/riyan-soars-on-cricketer-fathers-dreams/articleshow/62541717.cms|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/singer-zubeen-garg-dons-rajasthan-royals-jersey-to-support-assams-riyan-parag-555779|title=Singer Zubeen Garg Dons Rajasthan Royals Jersey To Support Assam's Riyan Parag|website=Sentinelassam|date=21 September 2021}}</ref> ==ক্ৰীড়া-জীৱন== এজন ১৪ বছৰীয়া যুৱক হিচাপে ৰিয়ান পৰাগ ভাৰতৰ সৰ্বকনিষ্ঠ প্ৰথম শ্ৰেণীৰ নৱাগত হ'ব পাৰে। কিন্তু অসম নিৰ্বাচকসকল ৰাজ্যৰ তদানীন্তন প্ৰশিক্ষক সনথ কুমাৰ সৈতে একমত নাছিল।<ref name="espncricinfo.com">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-rajasthan-royals-rookies-learning-from-the-best-1181731|title=The Royals Rookies - learning from the best |work=ESPNcricinfo }}</ref> ২০১৭ চনত ৰিয়ানে ২০১৬-১৭ বৰ্ষৰ আন্তঃৰাজ্যিক টুৱেণ্টি-২০ টুৰ্ণামেণ্টত অসমৰ হৈ টুৱেণ্টি-২০ত আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref name="T20">{{Cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1079281.html |title=Inter State Twenty-20 Tournament, East Zone: Assam v Jharkhand at Kolkata, Jan 29, 2017 |access-date=29 January 2017 |work=ESPNcricinfo |archive-date=29 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170129023520/http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1079281.html |url-status=live }}</ref> ২০১৭ চনৰ ২৯ অক্টোবৰত তেওঁক ২০১৭ চনৰ এচিচি অনুৰ্ধ-১৯ এছিয়া কাপৰ বাবে ভাৰতৰ দলত স্থান দিয়া হয়।<ref name="Cricket Country">{{Cite web|url=http://www.cricketcountry.com/news/india-u-19-team-for-u-19-asia-cup-announced-651776|title=India U-19 team for U-19 Asia Cup announced|access-date=16 October 2017|work=Cricket Country|date=16 October 2017|archive-date=16 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171016122842/http://www.cricketcountry.com/news/india-u-19-team-for-u-19-asia-cup-announced-651776|url-status=live}}</ref> ২০১৭-১৮ বৰ্ষৰ ৰঞ্জী ট্ৰফীত ৰিয়ানে অসমৰ হৈ প্ৰথম শ্ৰেণীত আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref name="FC">{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1118674.html |title=Group A, Ranji Trophy at Guwahati, Nov 17-20 2017 |access-date=17 November 2017 |work=ESPNcricinfo |archive-date=21 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230421190154/https://www.espncricinfo.com/series/ranji-trophy-2017-18-1118604/assam-vs-hyderabad-india-group-a-1118674/full-scorecard |url-status=live }}</ref> ২০১৭‌ চনত তেওঁ ইংলেণ্ডত দুখন যুৱ টেষ্টৰ বাবে ভাৰতৰ অনুৰ্ধ-১৯ দলৰ বাবে নিৰ্বাচিত হৈছিল। তেওঁ পৃথ্বী শ্ব'ৰ পিছত ভাৰতৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক ৰাণ সংগ্ৰহকাৰী হিচাপে ইংলেণ্ডত দুখন যুৱ টেষ্ট সমাপ্ত কৰে। প্ৰথমখন খেলত তেওঁৰ দ্বৈত অৰ্ধশতক। তেওঁ ৩৩ বলত কৰা অৰ্ধশতকটো বিৰাট কোহলীৰ পিছতে দ্বিতীয় দ্ৰুততম অৰ্ধশতক। দুয়োটা অৰ্ধশতকে ভাৰতক চেষ্টাৰফিল্ডত ৩৩৪ ৰাণৰ বিজয়লাভৰ পথ প্ৰশস্ত কৰে। দ্বিতীয়খন টেষ্টত তেওঁ এটা অৰ্ধশতক অৰ্জন কৰে। শুভমনৰ লগত তেওঁ চতুৰ্থ উইকেটত ১৩১ ৰাণৰ পাৰ্টনাৰশ্বিপ গঢ়ে আৰু টেষ্ট চিৰিজখন ভাৰতক ২-০ত জয়লাভ কৰাত সহায় কৰে। ইয়াৰ পূৰ্বে, ২০১৬-১৭ চনৰ কোচবিহাৰ ট্ৰফীত ৰিয়ান পৰাগ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক ৰাণ সংগ্ৰহকাৰী আছিল। ভাৰতীয় অনুৰ্ধ-১৯ৰ চাৰিদিনীয়া টুৰ্ণামেণ্টত ৰিয়ানে ১৪টা ইনিংছত ৬৪২ ৰাণ কৰে আৰু ২০২ ৰাণৰ নট আউটৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ ইনিংছ খেলে।<ref name="Kishore"/> <ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/ind-u19-in-eng-2017-1108523/england-under-19s-vs-india-under-19s-1st-youth-test-1108601/full-scorecard|title= India Under-19s tour of England|work=ESPNcricinfo}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/ind-u19-in-eng-2017-1108523/england-under-19s-vs-india-under-19s-2nd-youth-test-1108602/full-scorecard| title= India Under-19s tour of England|work=ESPNcricinfo}}</ref> ৰিয়ানক ভাৰতৰ ১৯ বছৰ অনুৰ্ধ চেলেঞ্জাৰ ট্ৰফী(২০১৭)ৰ বাবে ইণ্ডিয়া এ দলত নিৰ্বাচিত কৰা হয়। ৰিয়ান সেইখন প্ৰতিযোগিতাত সৰ্বাধিক ৰানসংগ্ৰহকাৰী হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite web|url=https://circleofcricket.com/category/Latest_news/13734/Teams-announced-for-the-Under-19-Challenger-Trophy| title= Teams announced for Under-19 Challenger Trophy}}</ref><ref>{{cite web|url=https://scroll.in/field/864203/here-is-all-you-need-to-know-about-the-india-u-19-squad-for-world-cup| title=U-19 World Cup: Get to know all 15 members of the Indian squad led by Prithvi Shaw |work=Scroll }}</ref><ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/riyan-soars-on-cricketer-fathers-dreams/articleshow/62541717.cms| title=Riyan soars on cricketer father’s dreams|work=Timesofindia }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.batsman.com/pages/all/Challenger-Trophy-201718---Under-19_b113d393-53dc-410b-90e4-bf62e60375d7_S.aspx|title=Top Scorers U19 challengers Trophy 2017/18|access-date=2024-04-04|archivedate=2023-11-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231125141058/http://www.batsman.com/pages/all/Challenger-Trophy-201718---Under-19_b113d393-53dc-410b-90e4-bf62e60375d7_S.aspx|deadurl=yes}}</ref> ২০১৮ চনত ১৯ বছৰ অনুৰ্ধ ক্ৰিকেট বিশ্বকাপ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে তেওঁ ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ভাৰতীয় দলত স্থান লাভ কৰে।<ref name="IndiaU19"/> ভাৰতৰ ১৯ বছৰ অনুৰ্ধ প্ৰশিক্ষক [[ৰাহুল দ্ৰাবিড়]]ৰ মতে,ৰিয়ান সেইসময়ত অসাধাৰণ ফৰ্মত আছিল। কিন্তু দুৰ্ভাগ্যবশত: তেওঁ আঘাতপ্ৰাপ্ত হ'ল॥ আঙুলিৰ আঘাতৰ বাবে পৰাগে প্ৰতিযোগিতাখনত অংশ লোৱা নাছিল। কেৱল জিম্বাবুৱেৰ বিৰুদ্ধে গ্ৰুপৰ অন্তিমখন খেলৰ বাবেহে তেওঁ একাদশত স্থান লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-u-19-wc-2017-18-1116872/australia-under-19s-vs-india-under-19s-final-1116941/match-preview|title='Untested India favourites as teams tussle for title'|work=ESPNcricinfo}}</ref> প্ৰস্তুতি খেলত তেওঁ আঙুলিত আঘাত পাইছিল বাবে প্ৰতিযোগিতাৰ পিছৰফালেহে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/rahul-dravid-the-u-19s-who-learn-to-do-things-on-their-own-will-end-up-succeeding-in-first-class-1135693|title='The U-19s who learn to do things on their own are the ones who end up succeeding in first-class cricket'|work=ESPNcricinfo}}</ref> অৱশ্যে বাওঁহাতত পোৱা আঙুলিৰ আঘাতৰ বাবে তেওঁ সাৱলীলভাৱে বেটিং কৰিব নোৱাৰিলে। সেই সময়তে তেওঁ নিজৰ আনবোৰ দক্ষতাৰ ওপৰত কাম কৰিলে আৰু অফস্পিনাৰ হিচাপে বিকশিত হ'ল। <ref name="espncricinfo.com"/> ২০১৮–১৯ বৰ্ষৰ বিজয় হাজাৰে ট্ৰফীত অসমৰ হৈ তেওঁ ৭খন খেল খেলি ২৪৮ ৰান সংগ্ৰহ কৰিছিল।<ref name="espncricinfo.com"/> ২০২২-২৩ বৰ্ষৰ বিজয় হাজাৰে ট্ৰফীত তেওঁ অসমৰ পক্ষৰ সৰ্বাধিক ৰাণ-সংগ্ৰহকাৰী আছিল, আৰু সামগ্ৰিকভাৱে তেওঁ ছিজনৰ পঞ্চম সৰ্বাধিক ৰাণ সংগ্ৰহকাৰী আছিল। ৰিয়ানে তিনিটা শতক আৰু এটা অৰ্ধশতকৰ সৈতে ৬৯ ৰাণৰ গড়ত ৫৫২ ৰাণ সংগ্ৰহ কৰিছিল। তেওঁ লেগ-ব্ৰেক বলিঙৰ জৰিয়তে ছিজনত ১০টা উইকেটো দখল কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.walkingwicket.com/post/riyan-parag-assam-prove-a-point-in-vijay-hazare-trophy-2022-23|title=Riyan Parag & Assam prove a point in Vijay Hazare Trophy 2022-23|access-date=12 October 2023|archivedate=21 November 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231121084543/https://www.walkingwicket.com/post/riyan-parag-assam-prove-a-point-in-vijay-hazare-trophy-2022-23|deadurl=yes}}</ref> প্ৰতিযোগিতাৰ কোৱাৰ্টাৰ ফাইনেলত জম্মু-কাশ্মীৰৰ ৩৫১ ৰাণ অনুসৰণ কৰি ৰিয়ানে ১১৬টা বলত ১৭৪ ৰাণ কৰিছিল। কেৰিয়াৰৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ এই ইনিংছটোত ৰিয়ানে বাৰটা ছয় আৰু সমসংখ্যক চাৰি কোবায়।<ref>{{Cite web|url=https://m.timesofindia.com/sports/cricket/news/vijay-hazare-trophy-riyan-parags-blistering-174-powers-assam-into-semis/articleshow/95832409.cms|title=Vijay Hazare Trophy:Riyan Parag's blistering 174 powers Assam into semis|work=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sportskeeda.com/cricket/parag-eat-breakfast-cricket-twitter-reacts-riyan-parag-s-terrific-174-vs-j-k-vijay-hazare-trophy-2022|title="Parag what did you eat in breakfast?" -Cricket Twitter reacts to Riyan Parag's terrific 174 vs J&K in Vijay Hazare Trophy 2022|work=Sportskeeda}}</ref> হায়দৰাবাদৰ বিৰুদ্ধে প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ২০২২-২৩ বৰ্ষৰ ৰঞ্জী ট্ৰফী টুৰ্ণামেণ্টৰ গ্ৰুপ পৰ্যায়ৰ এখন খেলত ৰিয়ানে দ্বিতীয় ইনিংছত ২৮টা বলত ৭৮ ৰাণ কৰাৰ লগতে লেগ ব্ৰেক বলিঙৰ দ্বাৰা ৮টা উইকেট লয়। ইয়াৰ জৰিয়তে তেওঁ দলটোক ১৮ ৰাণত জয়ী হোৱাত সহায় কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/domestic/ranji-trophy-score-highlights-hyderabad-vs-assam-riyan-parag-tanmay-agarwal/article66320876.ece|title=Ranji Trophy 2022-23:Riyan Parag seals Assam's thrilling 18-run win over Hyderabad|work=Sportsstar|access-date=12 October 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/cricketnext/news/riyan-parag-sets-stage-on-fire-with-28-ball-78-against-hyderabad-in-ranji-trophy-match-6713395.html|title=Riyan Parag Sets Stage on Fire With 28-ball 78 Against Hyderabad in Ranji Trophy Match|work=News18|access-date=12 October 2023}}</ref> ২০২৩ চনৰ দেওধৰ ট্ৰফীত তেওঁ 'প্লেয়াৰ অৱ দ্য চিৰিজ' সন্মান লাভ কৰে। প্ৰতিযোগিতাখনৰ তেওঁ সৰ্বাধিক ৰাণ সংগ্ৰহকাৰী আছিল। ইয়াৰ লগতে তেওঁ সৰ্বাধিকসংখ্যক ছয় কোবাইছিল আৰু তৃতীয় সৰ্বাধিক উইকেট সংগ্ৰহকাৰী আছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/deodhar-trophy-2023-from-riyan-parag-to-mayank-agarwal-five-players-who-stood-out-1390818|title=From Riyan Parag to Mayank Agarwal - five players who stood out in Deodhar Trophy 2023|work=ESPNcricinfo|access-date=12 October 2023}}</ref> তেওঁ প্ৰতিযোগিতাখনত ৮৮.৫০ ৰ বেটিং গড়ত মুঠ ৩৫৪ ৰাণ সংগ্ৰহ কৰিছিল আৰু ১৯.০৯ ৰ বলিং গড়ত ১১টা উইকেট দখল কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/averages-batting-bowling-by-team/deodhar-trophy-2023-15544?team=1741|title=Records in Deodhar Trophy, 2023|work=ESPNcricinfo}}</ref> ৰিয়ান পৰাগে উত্তৰ মণ্ডলৰ (২০১০) বিৰুদ্ধে পশ্চিম মণ্ডলৰ হৈ ইউছুফ পাঠানৰ নটা ছয়ৰ অভিলেখ অতিক্ৰম কৰে আৰু উত্তৰ মণ্ডলৰ বিৰুদ্ধে ১১টা ছয় মাৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে তেওঁ প্ৰতিযোগিতাখনৰ ইতিহাসত এটা ইনিংছত সৰ্বাধিক ছয় মাৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/domestic/riyan-parag-deodhar-trophy-hundred-record-most-sixes-in-an-innings-east-vs-central-zone/article67130670.ece|title=Deodhar Trophy 2023: Riyan Parag hits 84-ball hundred, smashes record 11 sixes|work=Sportsstar}}</ref> পৰাগে পশ্চিম মণ্ডল আৰু উত্তৰ মণ্ডলৰ বিৰুদ্ধে শতক অৰ্জন কৰিছিল। ফাইনেল খেলত তেওঁ দক্ষিণ মণ্ডলৰ বিৰুদ্ধে পূব মণ্ডলৰ হৈ ৬৫ বলত ৯৫ ৰাণ সংগ্ৰহ কৰে, যেতিয়া তেওঁৰ দলটোৱে ৩২৯ ৰাণৰ লক্ষ্য অনুসৰণ কৰি আছিল। ৰিয়ান পৰাগে বেট ধৰিবলৈ অহাৰ সময়ত তেওঁৰ দল পূব মণ্ডলে ৪ উইকেটৰ বিনিময়ত ৭২ ৰাণহে সংগ্ৰহ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/deodhar-trophy-2023-from-riyan-parag-to-mayank-agarwal-five-players-who-stood-out-1390818|title=From Riyan Parag to Mayank Agarwal - five players who stood out in Deodhar Trophy 2023|work=ESPNcricinfo|access-date=12 October 2023}}</ref> তাৰ পিছত তেওঁ ২০২৩-২৪ বৰ্ষৰ চয়দ মুস্তাক আলী ট্ৰফীত ৫১০ ৰাণ সংগ্ৰহ কৰে। ইয়াৰ লগতে ৰিয়ানে সৰ্বাধিকসংখ্যক ৪০টা ছয় কোবায়। তেওঁ ভাৰতীয় ঘৰুৱা ক্ৰিকেটত একেৰাহে দ্বিতীয়খন টুৰ্ণামেণ্টত ৰাণ-সংগ্ৰহকাৰীৰ তালিকাত শীৰ্ষস্থান দখল কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। তেওঁ ৮৫ ৰ বেটিং গড় আৰু ১৮২.৭৯ <ref>{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/batting-most-runs-career/syed-mushtaq-ali-trophy-2023-24-15546|title=Records in Syed Mushtaq Ali Trophy,2023/24|work=ESPNcricinfo}}</ref> ষ্ট্ৰাইক ৰেটত ৰাণ সংগ্ৰহ কৰাৰ লগতে টি-২০ ক্ৰিকেটত একেৰাহে সাতটা অৰ্ধশতক অৰ্জন কৰি এই অভিলেখৰ গৰাকী হোৱা প্ৰথমজন ক্ৰিকেটাৰ হৈ পৰে। তেওঁ প্ৰতিযোগিতাখনত ১১টা উইকেট দখল কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://wisden.com/series-stories/syed-mushtaq-ali-trophy-2023/7-t20s-7-fifties-riyan-parag-extended-own-world-record-most-consecutive-fifties|title=7 T20s, 7 fifties – In case you didn't know, Riyan Parag just extended his own world record|work=Wisden|access-date=2024-04-04|archivedate=2023-11-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231121133003/https://wisden.com/series-stories/syed-mushtaq-ali-trophy-2023/7-t20s-7-fifties-riyan-parag-extended-own-world-record-most-consecutive-fifties|deadurl=yes}}</ref> একেটা ছিজনতে ৰিয়ান পৰাগে ছত্তিশগড় আৰু কেৰালাৰ বিৰুদ্ধে একেৰাহে প্ৰথম শ্ৰেণীৰ শতক অৰ্জন কৰে। তেওঁ ২০২৩-২৪ বৰ্ষৰ ৰঞ্জী ট্ৰফীত ৬টা ইনিংছত ৭৫.৬০ ৰ বেটিং গড় আৰু ১১৩.৮৫ ষ্ট্ৰাইক ৰেটত মুঠ ৩৭৮ ৰাণ সংগ্ৰহ কৰে। ইয়াৰ লগতে পুনৰ elite শ্ৰেণীত তেওঁ সৰ্বাধিকসংখ্যক ২০টা ছয় কোবায়॥<ref>{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/batting-most-runs-career/ranji-trophy-2023-24-15548|title=Records in Ranji Trophy, 2023/24 | work=ESPNcricinfo}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/batting-most-sixes-career/ranji-trophy-2023-24-15548|title=Records in Ranji Trophy, 2023/24 | work=ESPNcricinfo}}</ref> মাত্ৰ ৫৬টা বলতে তেওঁ ৰঞ্জী ট্ৰফীৰ ইতিহাসৰ দ্বিতীয় দ্ৰুততম শতকটো কোবায়। তেওঁ ৰায়পুৰত ছত্তীশগড়ৰ বিৰুদ্ধে সেই খেলখনত অসমৰ হৈ খেলি ১৫৫ ৰাণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/cricket/riyan-parag-clubs-12-sixes-enters-record-books-with-56-ball-ranji-trophy-century-5-fastest-tons-in-tournament-history-101704706561721.html|title=Riyan Parag clubs 12 sixes, enters record books with 56-ball Ranji Trophy century: 5 fastest tons in tournament history|work=Hindustantimes}}</ref> আনুষ্ঠানিকভাৱে ঋষভ পন্তে ৰঞ্জী ট্ৰফীৰ ২০১৬ সংস্কৰণত ঝাৰখণ্ডৰ বিৰুদ্ধে ৪৮টা বলত ৰঞ্জী ট্ৰফীত দ্ৰুততম শতকটো অৰ্জন কৰিছিল। অনানুষ্ঠানিকভাৱে শক্তি সিঙে হাৰিয়ানাৰ বিৰুদ্ধে হিমাচল প্ৰদেশৰ হৈ ৪২টা বলত দ্ৰুততম শতক অৰ্জন কৰিছে, কিন্তু সেই সময়ছোৱাত কোনো অফিচিয়েল স্ক'ৰ নাছিল আৰু দলৰ সদস্যসকলে স্কোৰিং কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/official-record-to-rishabh-pant-as-shakti-singhs-42-ball-100-goes-missing-in-history-books/articleshow/55316853.cms|title=Official record to Rishabh Pant, as Shakti Singh’s 42-ball 100 goes missing in history books|work=Timesofindia }}</ref> ৰিয়ানক ২০২৩ চনৰ এচিচি ইমাৰ্জিং টিমছ্ এছিয়া কাপত ভাৰত এ ক্ৰিকেট দলত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। তেওঁ পাকিস্তান এ-ৰ বিৰুদ্ধে ফাইনেলত খেলিছিল আৰু একেৰাহে দুটা বলত দুটা মিডল অৰ্ডাৰৰ উইকেট দখল কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://sports.ndtv.com/cricket/riyan-parag-completes-stunning-catch-sends-twitter-into-frenzy-during-acc-emerging-asian-cup-final-watch-4234370|title=Watch:Riyan Parag Completes Stunning Catch,Sends Twitter Into Frenzy During ACC Emerging Asia Cup Final|work=NDTVSports|access-date=12 October 2023|archivedate=21 November 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231121084543/https://sports.ndtv.com/cricket/riyan-parag-completes-stunning-catch-sends-twitter-into-frenzy-during-acc-emerging-asian-cup-final-watch-4234370|deadurl=yes}}</ref> == ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগত== ২০১৮ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ২০১৯ চনৰ ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগৰ বাবে খেলুৱৈ নিলামত ৰাজস্থান ৰয়েলছে তেওঁৰ ভিত্তি মূল্য ২০ লাখত ক্ৰয় কৰে। <ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/25390461/ipl-2019-auction-was-sold-whom|title=IPL 2019 auction: The list of sold and unsold players|work=ESPNcricinfo|access-date=18 December 2018|date=18 December 2018|archive-date=18 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181218224600/http://www.espncricinfo.com/story/_/id/25390461/ipl-2019-auction-was-sold-whom|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/ipl/top-stories/ipl-auction-2019-who-got-whom/articleshow/67144375.cms|title=IPL 2019 Auction: Who got whom|work=The Times of India|access-date=18 December 2018|archive-date=18 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181218230123/https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/ipl/top-stories/ipl-auction-2019-who-got-whom/articleshow/67144375.cms|url-status=live}}</ref>২০১৯ চনৰ ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগৰ সময়ত তেওঁ ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগৰ ইতিহাসত অৰ্ধশতক অৰ্জনকাৰী সৰ্বকনিষ্ঠ ক্ৰিকেটাৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/29829214/ipl-2020-devdutt-padikkal,-ruturaj-gaikwad,-other-uncapped-indians-keep-eye-on|title=IPL 2020 - Devdutt Padikkal, Ruturaj Gaikwad in power-packed band of uncapped Indian batsmen|work=ESPNcricinfo|access-date=10 September 2020|archive-date=8 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201008170057/https://www.espncricinfo.com/story/_/id/29829214/ipl-2020-devdutt-padikkal,-ruturaj-gaikwad,-other-uncapped-indians-keep-eye-on|url-status=live}}</ref> ১৭ বছৰ ১৭৫ দিন বয়সত তেওঁ এই কৃতিত্ব অৰ্জন কৰি পূৰ্বৰ ১৮ বছৰ ১৬৯ দিনৰ অভিলেখ ভংগ কৰে, যিটো অভিলেখৰ অধিকাৰী আছিল সঞ্জু চেমচন আৰু পৃথ্বী শ্ব'।<ref>{{cite web|url=https://www.cricketcountry.com/articles/facts-and-figures/ipl-2019-dc-vs-rr-riyan-parag-youngest-to-score-maiden-ipl-fifty-surpasses-sanju-samson-prithvi-shaw-839274|title=Riyan Parag youngest to score maiden ipl fifty surpasses Sanju Samson, Prithvi Shaw|work=Cricket Country|access-date=17 April 2021|archive-date=28 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201128033747/https://www.cricketcountry.com/articles/facts-and-figures/ipl-2019-dc-vs-rr-riyan-parag-youngest-to-score-maiden-ipl-fifty-surpasses-sanju-samson-prithvi-shaw-839274|url-status=live}}</ref> ২০২২ চনৰ ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগৰ বৃহৎ নিলামৰ আগতে ৰাজস্থানে তেওঁক মুকলি কৰি দিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.crictracker.com/ipl-2022-list-of-players-released-by-rajasthan-royals/|title=IPL 2022: List of players released by Rajasthan Royals|date=1 December 2021|work=Crictracker|access-date=18 February 2022|archive-date=14 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220214060824/https://www.crictracker.com/ipl-2022-list-of-players-released-by-rajasthan-royals/|url-status=live}}</ref> ২০২২ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ৰাজস্থান ৰয়েলছে তেওঁক পুনৰ নিলামযোগে ক্ৰয় কৰে।<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/ipl-2022-auction-the-list-of-sold-and-unsold-players-1300689|title=IPL 2022 auction: The list of sold and unsold players|work=ESPNcricinfo|access-date=13 February 2022|date=13 February 2022|archive-date=13 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220213063417/https://www.espncricinfo.com/story/ipl-2022-auction-the-list-of-sold-and-unsold-players-1300689|url-status=live}}</ref> ২০২২ চনৰ ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগত তেওঁ ১৭টা কেচ ধৰিছিল। এয়া প্ৰতিযোগিতাখনত যিকোনো ভাৰতীয় ফিল্ডাৰ আৰু নন-উইকেট-কিপাৰৰ দ্বাৰা সৰ্বাধিক কেটচ্।<ref>{{Cite web|url=https://www.sportskeeda.com/cricket/news-ipl-2022-riyan-parag-breaks-ravindra-jadeja-s-all-time-record|title=Riyan Parag breaks Ravindra Jadeja's all-time record during IPL 2022 match against CSK|work=Sportskeeda|access-date=12 October 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.rajasthanroyals.com/rr-players/riyan-parag-ipl-profile-66939|title=Riyan Parag|work=Rajasthan Royals|access-date=12 October 2023}}</ref> ইয়াৰ পিছত ৰিয়ানে ৰয়েল চেলেঞ্জাৰ্ছ বাংগালোৰৰ বিৰুদ্ধে ৫৬ ৰাণৰ এক নট আউট ইনিংছ খেলে।<ref>{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/trends/sports-trends/riyan-parag-gives-befitting-reply-to-critics-with-gritty-56-as-he-leads-rr-to-win-over-rcb-8414831.html|title=Riyan Parag gives befitting reply to critics with gritty 56 as he leads RR to win over RCB|access-date=12 October 2023}}</ref> ২০২৪ চনৰ ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগত ৰাজস্থান ৰয়েলছৰ হৈ সৰ্বাধিক ৰান সংগ্ৰহকাৰী ৰিয়ান পৰাগে, সামগ্ৰিকভাৱে ৰান সংগ্ৰহৰ চাৰ্টত তৃতীয় সৰ্বাধিক আৰু ছয়জন হিটাৰৰ তালিকাত ক্ৰমে ৫৭৩ ৰান আৰু ৩৩টা ছয়ৰে পঞ্চম স্থান লাভ কৰে। ৰিয়ান পৰাগে চতুৰ্থ নম্বৰত বেটিং কৰি একক ছিজনত সৰ্বাধিক ৰান সংগ্ৰহ কৰা খেলুৱৈ হিচাপে পৰিগণিত হৈ ইতিহাস ৰচনা কৰি ঋষভ পন্তৰ ২০১৮ চনৰ এই পজিচনত ৫৪৭ ৰান সংগ্ৰহৰ অভিলেখ অতিক্ৰম কৰি ইতিহাস ৰচনা কৰে। ২০২৪ চনৰ ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগত কোনো অনকেপড খেলুৱৈয়ে সৰ্বাধিক ৰান সংগ্ৰহ কৰা খেলুৱৈ আছিল তেওঁ। পৰাগ হৈছে চাৰি নম্বৰত বেটিং কৰি এটা ছিজনত ৫৫০ ৰানতকৈ অধিক ৰান কৰা প্ৰথমজন খেলুৱৈ।<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/r-ashwin-calls-riyan-parag-a-top-class-batter-rr-vs-rcb-eliminator-ipl-2024-2542729-2024-05-23|title=Riyan Parag is top class batter: R Ashwin expects more from breakout RR youngster|work=India Today|date=23 May 2024 }}</ref> আই পি এল ২০২৫ ছিজনত [[সঞ্জু চেমচন|সঞ্জু চেমছন]]ৰ আঙুলিত আঘাত পোৱাৰ পিছত তেওঁক ৰাজস্থান ৰয়েলছৰ অধিনায়ক হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web |last1=Cricinfo Staff |first1=ESPN |url=https://www.espncricinfo.com/story/ipl-2025-riyan-parag-named-rajasthan-royals-captain-for-three-games-sanju-samson-to-play-as-batter-1477402 |title=Parag named Royals captain for first three games, Samson to play as batter |website=ESPN cricinfo |access-date=1 April 2025}}</ref> ৪ মে' ২০২৫ তাৰিখে কলকাতা নাইট ৰাইডাৰ্ছৰ বিৰুদ্ধে হোৱা এখন খেলত ২০৭ ৰাণৰ লক্ষ্য অনুসৰণ কৰি ৰাজস্থান ৰয়েলছে সংগ্ৰহ কৰা ২০৫ ৰাণৰ ইনিংছটোত ৰিয়ান পৰাগে ৪৫ টা বলত ৯৫ ৰাণ সংগ্ৰহ কৰে, য'ত তেওঁ ৬টা বলত ৬ টা ক্ৰমাগত ছয় কোবাই অভিলেখ স্থাপন কৰে৷ <ref name="WION">{{cite news | url=https://www.wionews.com/india-news/sports-ipl-2025-rr-captain-riyan-parag-hits-6-sixes-in-a-row-in-kkr-thriller-enters-record-books-watch-9032475 | title=Riyan Parag hits 6 sixes in a row in KKR thriller, enters record books - Watch | work=WION | date=04 May 2025 19:35 IST | agency=WION NEWS | accessdate=4 May 2025 | author=Pimpale,Aditya}}</ref> আইপিএলৰ ২০২৬ বৰ্ষৰ সংস্কৰণত ৰাজস্থান ৰয়েলচ টীমৰ পূৰ্ণ পৰ্যায়ৰ অধিনায়ক হিচাপে ৰিয়ান পৰাগক দায়িত্বভাৰ দিয়া হয়।<ref name="ৰিয়ান">{{cite web | url=https://www.cricbuzz.com/profiles/12305/riyan-parag | accessdate=7 May 2026}}</ref> == ভাৰতীয় ক্ৰিকেটৰ জ্যেষ্ঠ দলত == ৰিয়ান পৰাগে ২০২৪ চনৰ জুন মাহৰ ২৪ তাৰিখে ঘোষণা কৰা ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেট দলৰ ১৫ জনীয়া তালিকাত স্থান লাভ কৰে। ইয়াৰ ফলত ২০২৪ চনৰ ৬ জুলাইৰ পৰা জিম্বাবুৱেত হ'বলগীয়া দ্বিপাক্ষিক টি টুৱেণ্টিৰ পাঁচখনীয়া ক্ৰিকেট শৃংখলাত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ তেওঁ সুযোগ লাভ কৰে। <ref>{{Cite magazine|date=24 June 2024|title=India squad for Zimbabwe T20I series: Riyan Parag, Abhishek Sharma, Nitish Reddy get maiden call-up; Gill named captain|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/india-squad-india-vs-zimbabwe-t20i-series-full-list-of-players-shubman-gill-captain-abhishek-sharma-riyan-parag/article68327687.ece/|access-date=24 June 2024|magazine=SPORTSTAR}}</ref> উক্ত স্থানলাভৰ জৰিয়তে ৰিয়ান পৰাগ এনে কৃতিত্ব অৰ্জন কৰা অসম আৰু উত্তৰ-পূবৰ প্ৰথমগৰাকী পুৰুষ ক্ৰিকেটাৰ আৰু উত্তৰ-পূবৰ দ্বিতীয়গৰাকী ক্ৰিকেটাৰ হিচাপে বিবেচিত হয়৷ ইয়াৰ পূৰ্বে [[উমা ছেত্ৰী]]য়ে ভাৰতীয় মহিলা ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেট দলত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে স্থান লাভ কৰিছিল৷ <ref name="riyan2" /> তেওঁ শৃংখলাৰ তিনিওখন খেলতে খেলিছিল আৰু প্ৰথম টি-২০ত ৫ ৰান দি ৩ উইকেটৰ কেৰিয়াৰৰ শ্ৰেষ্ঠ বলিং ফিগাৰ লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.rajasthanroyals.com/latest-news/india-vs-sri-lanka-t20-1st-ind-vs-sl-riyan-parag-wickets-yashasvi-jaiswal|title=Riyan Parag records T20I career-best bowling figures in opener against Sri Lanka as India take 1-0 lead|work=Rajasthan Royals|date=27 July 2024}}</ref> ছিৰিজৰ তৃতীয় টি-২০ত তেওঁ ল'ৱাৰ মিডল অৰ্ডাৰত বেটিং কৰি ১৮টা বল খেলি ২৬ ৰান সংগ্ৰহ কৰি বেটাৰ [[শুভমন গীল|শুভমন গিল]]ৰ সৈতে ৫৪ ৰানৰ ষষ্ঠ উইকেটৰ অংশীদাৰিত্ব প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.sportskeeda.com/cricket/news-watch-riyan-parag-smacks-two-sixes-wanindu-hasaranga-14th-ind-vs-sl-3rd-t20i|title=[Watch] Riyan Parag smacks two sixes off Wanindu Hasaranga in 14th over of IND vs SL 3rd T20I|work=Sportskeeda|date=30 July 2024}}</ref> তেওঁ ভাৰতে ২০ অভাৰত ২৯৭/৬ ৰান সংগ্ৰহ কৰা টি-২০ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মেচখনৰ অংশ আছিল৷<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/india-vs-bangladesh-hyderabad-t20i-series-whitewash-297-sanju-samson-suryakumar-2615988-2024-10-12|title=Mt 297 in Hyderabad too tall for Bangladesh as India complete 3-0 sweep in style|work=India Today|date=12 October 2024}}</ref> তেওঁ ১৩ টা বল খেলি ৩৪ ৰাণ সংগ্ৰহ কৰিছিল, য'ত তেওঁ চাৰিটা ছয় আৰু এটা চাৰি কোবাইছিল৷<ref>{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/bangladesh-in-india-2024-25-1439844/india-vs-bangladesh-3rd-t20i-1439895/match-report|title=Samson's epic, Suryakumar's innovation hand Bangladesh a shellacking in Hyderabad|work=ESPNCricinfo|date=12 October 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.jiocinema.com/sports/cricket/india-vs-bangladesh-riyan-parag-s-34-vs-bangladesh-in-3rd-t20i/4036788|title=India vs Bangladesh - Riyan Parag's 34 vs Bangladesh In 3rd T20I|work=JioCinema}}</ref> === এদিনীয়া আন্ত:ৰাষ্ট্ৰীয় কেৰিয়াৰ === ২০২৪ চনৰ ২৭ জুলাইত শ্ৰীলংকা ভ্ৰমণলৈ যোৱা ভাৰতীয় এদিনীয়া দলটোৰ তেওঁ অংশ আছিল৷ তেওঁ ছিৰিজৰ তৃতীয় আৰু অন্তিমখন মেচত অভিষেক ঘটায় আৰু এদিনীয়াত অভিষেক ঘটোৱাৰ সময়ত তিনিটা উইকেট লাভ কৰে। <ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/virat-kohli-calls-riyan-parag-indias-future-match-winner-while-handing-odi-cap-2578427-2024-08-07|title=Virat Kohli calls Riyan Parag India's 'future match winner' while handing ODI cap|work=India Today|date=7 August 2024}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.cricket.com/news/riyan-parag-picks-three-wickets-on-his-odi-debut-against-sri-lanka-872024-1723039011260|title=Riyan Parag's three-for on debut promises to solve India's long-term problem|work=Cricket.com|date=7 August 2024}}{{Dead link|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == বঁটা আৰু সন্মান == ২০২২-২৩ বৰ্ষৰ ঘৰুৱা ছিজনৰ বাবে [[লালা অমৰনাথ]] শ্ৰেষ্ঠ অলৰাউণ্ডাৰ বঁটাৰে তেওঁক [[ভাৰতীয় ক্ৰিকেট নিয়ন্ত্ৰণ পৰিষদ|বিচিচিআই]]য়ে সন্মানিত কৰে। ছিনিয়ৰ পুৰুষ দলৰ অধিনায়ক [[ৰোহিত শৰ্মা]]ই তেওঁক এই বঁটা প্ৰদান কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.rajasthanroyals.com/latest-news/bcci-awards-2024-ashwin-jaiswal-riyan-sweep-top-honours|title=BCCI Awards 2024: Ashwin, Jaiswal, Riyan sweep top honours|work=Rajasthan Royals|date=23 January 2024}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ক্ৰিকেটাৰ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ক্ৰিকেটাৰ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] 1wfhpopadlimsr7r86ffjk56niq2f5p 0 49736 625823 615036 2026-08-10T09:10:41Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625823 wikitext text/x-wiki {{Confuse|কেন্দ্ৰীয় অনুসন্ধান সংস্থা{{!}}কেন্দ্ৰীয় অনুসন্ধান সংস্থা (চি বি আই)}} {{Infobox government agency | agencyname = ৰাষ্ট্ৰীয় অনুসন্ধান সংস্থা | nativename = | nativenamea = | nativenamer = | commonname = NIA | patch = | patchcaption = | logo = National Investigation Agency Logo.png | jurisdiction = [[ভাৰত চৰকাৰ]] | logocaption = | badge = | badgecaption = | flag = National Investigation Agency (India) flag.png | flagcaption = | imagesize = | motto = | mottotranslated = | mission = | formed = ২০০৯<ref>[http://indiatoday.intoday.in/story/nia-officer-mohammed-tanzil-shot-dead-as-children-watched/1/634422.html NIA officer Mohammed Tanzil shot dead as children watched] "Ahmad, who has been with the NIA ever since the organisation was formed in February 2009..."</ref> | preceding1 = | employees = ৬৪৯<ref name="timesofindia.indiatimes.com">[http://timesofindia.indiatimes.com/india/With-shoe-string-budget-NIA-poorly-equipped-for-counterterrorism/articleshow/45069344.cms With shoe-string budget, NIA poorly equipped for counterterrorism |date=2014-11-07 |accessdate=2016-07-25]</ref> | volunteers = | budget = প্ৰায় ₹১১৫ কোটি<ref name="timesofindia.indiatimes.com"/> | country = India | federal = Yes | map = | mapcaption = | sizearea = | sizepopulation = | legaljuris = | parent_agency = গৃহ মন্ত্ৰণালয় | governingbodyscnd = | constitution1 = | restriction = | overviewtype = | overviewbody = | headquarters = নতুন দিল্লী, [[ভাৰত]] | hqlocmap = | hqlocleft = | hqloctop = | hqlocmappoptitle = | sworntype = | sworn = | unsworntype = | unsworn = | electeetype = | minister1name = [[Rajnath Singh]] | minister1pfo = [[Minister of Home Affairs (India)|Minister of Home Affairs]] | chief1_name = যোগেশ চান্দেৰ মোদী, আইপিএছ | chief1_position = সঞ্চালক প্ৰধান | child1agency = | unittype = | unitname = | officetype = Region | officename = | stationtype = | stations = | lockuptype = | lockups = | vehicle1type = | vehicles1 = | boat1type = | boats1 = | aircraft1type = | aircraft1 = | animal1type = | animals1 = | person1name = | person1reason = | person1type = | programme1 = | anniversary1 = | award1 = | website = {{url|http://www.nia.gov.in}} | footnotes = }} '''ৰাষ্ট্ৰীয় অনুসন্ধান সংস্থা''' চমুকৈ '''এনআইএ''' বা '''নিয়া''' [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ দ্বাৰা স্থাপিত ভাৰতত সন্ত্ৰাসবাদৰ বিৰুদ্ধে অনুসন্ধান কৰা কেন্দ্ৰীয় সংস্থা।<ref>{{cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/defence/nia-to-have-new-hq-complex-on-tuesday/articleshow/60993539.cms|title=NIA to have new HQ complex on Tuesday}}</ref> ই কেন্দ্ৰীয় সন্ত্ৰাসবাদ বিৰোধী আইন প্ৰণয়ন সংস্থা হিচাপে কাম কৰে। ৰাজ্যসমূহৰ পৰা বিশেষ অনুমতি নোলোৱাকৈয়ে ৰাষ্ট্ৰীয় অনুসন্ধান সংস্থায়ে সন্ত্ৰাসবাদ বিৰোধী কাৰ্যকলাপ চলায় থাকিব পাৰে। ২০০৮ চনৰ ৩১ ডিচেম্বত সংসদত গৃহীত হোৱা ''ৰাষ্ট্ৰীয় অনুসন্ধান সংস্থা বিধি ২০০৮'' ৰ অনুসৰি ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।<ref name=aboutus>{{cite web|title=National Investigation Agency: About Us|url=http://www.nia.gov.in/aboutus.aspx|publisher=National Investigation Agency|accessdate=16 June 2013}}</ref><ref>{{cite web |author=TNN 16 Dec 2008, 12.04am IST |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-12-16/india/27904311_1_special-anti-terror-law-nia-terror-related |title=Finally, govt clears central terror agency, tougher laws |publisher=Articles.timesofindia.indiatimes.com |date=2008-12-16 |accessdate=2013-09-28 |archivedate=2012-10-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121022154006/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-12-16/india/27904311_1_special-anti-terror-law-nia-terror-related |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ndtv.com/convergence/ndtv/mumbaiterrorstrike/Story.aspx?ID=NEWEN20080076587&type=News |title=Cabinet clears bill to set up federal probe agency |publisher=Ndtv.com |date= |accessdate=2012-12-09 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130508110740/http://www.ndtv.com/convergence/ndtv/mumbaiterrorstrike/Story.aspx?ID=NEWEN20080076587&type=News |archivedate=8 May 2013 |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |author=PTI 16 Dec 2008, 07.40pm IST |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-12-16/india/27918792_1_terror-act-mumbai-terror-attacks-terror-related |title=Govt tables bill to set up National Investigation Agency |publisher=Articles.timesofindia.indiatimes.com |date=2008-12-16 |accessdate=2013-09-28 |archivedate=2012-10-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121022154025/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-12-16/india/27918792_1_terror-act-mumbai-terror-attacks-terror-related |deadurl=yes }}</ref> ২০০৮ চনৰ [[মুম্বাই]] সন্ত্ৰাসবাদ আক্ৰমণৰ ঠিক পিছতেই ভাৰতত এক স্বতন্ত্ৰ সন্ত্ৰাসবাদ বিৰোধী অনুসন্ধান সংস্থাৰ অভাৱ অনুভৱ কৰি ৰাষ্ট্ৰীয় অনুসন্ধান সংস্থা স্থাপন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ দণ্ডাজ্ঞাৰ হাৰ অতি উচ্চ। বৰ্তমান এই হাৰ ৯৫%। এতিয়ালৈকে ই পঞ্জীভুক্ত কৰা ১৮৫টা গোচৰৰ ভিতৰত ১৬৭টা গোচৰত দোষী সাব্যস্ত কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news|url=https://www.indiatvnews.com/news/india-our-conviction-rate-is-95-nia-dg-yc-modi-424044|title=Our conviction rate is 95%: NIA DG YC Modi|date=2018-01-24|access-date=2018-01-28|language=en-US}}</ref> [[File:NIA Headquarters in New Delhi.jpg|thumb|251x251px|নতুন দিল্লীত অৱস্থিত ৰাষ্ট্ৰীয় অনুসন্ধান সংস্থাৰ মুখ্য কাৰ্যালয়]] ৰাধা বিনোদ ৰাজু ইয়াৰ প্ৰথম সঞ্চালক প্ৰধান আছিল।<ref name="dhfeb10">{{cite news|title=Sharad Chandra Sinha new NIA chief|url=http://www.deccanherald.com/content/51872/F|accessdate=11 July 2013|newspaper=Deccan Herald|date=February 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.jagranjosh.com/current-affairs/sc-sinha-appointed-director-general-of-nia-1287983712-1 |title=S.C. Sinha- Appointed Director General of NIA |publisher=Jagranjosh.com |date= |accessdate=2012-12-09 |archivedate=2013-07-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130731054335/http://www.jagranjosh.com/current-affairs/sc-sinha-appointed-director-general-of-nia-1287983712-1 |deadurl=yes }}</ref>বৰ্তমান [[ভাৰতীয় আৰক্ষী সেৱা]]ৰ বিষয়া যোগেশ চান্দেৰ মোদী ইয়াৰ সঞ্চালক প্ৰধান। তেওঁ ২০১৭ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহৰ পৰা এই পদত অধিষ্ঠিত হৈ আছে।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/yc-modi-named-nia-chief/article19708485.ece|title=Y.C. Modi appointed NIA chief|date=2017-09-18|work=The Hindu|access-date=2018-01-28|others=Special Correspondent|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> ==তথ্য উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Official website|http://nia.gov.in/ }} * [http://164.100.24.219/BillsTexts/LSBillTexts/PassedBothHouses/NIA%20-%20Houses.pdf ৰাষ্ট্ৰীয় অনুসন্ধান সংস্থা বিধি ২০০৮] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চৰকাৰী সংস্থা]] sl4gra8cqf0e2zu7x5nxr8u39rsxdna 0 51078 625824 386290 2026-08-10T09:13:53Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625824 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday | name =ৰাষ্ট্ৰীয় পঞ্চায়তী ৰাজ দিৱস | image = Muhamma grama panchayath.jpg | caption = মুহাম্মা গাঁও পঞ্চায়ত কাৰ্যালয় | type = ৰাষ্ট্ৰীয় | observedby = [[ভাৰত]] | significance = পঞ্চায়ত আৰু স্থানীয় স্বায়ত্ত্ব শাসনৰ বিষয়ে সজাগতা | date = ২৪ এপ্ৰিল | duration = এদিন | frequency = বাৰ্ষিক }} '''ৰাষ্ট্ৰীয় পঞ্চায়তী ৰাজ দিৱস''' ভাৰতৰ পঞ্চায়ত মন্ত্ৰালয়ে প্ৰতিবছৰে ২৪ এপ্ৰিল তাৰিখে গোটেই ভাৰতত পঞ্চায়তী ৰাজ ব্যৱস্থাৰ সজাগতাৰ সৃষ্টিৰ বাবে উদযাপন কৰা দিৱস।<ref name="Zee News">{{citation|title=PM Modi to address conference on National Panchayati Raj Day|url=http://zeenews.india.com/news/india/pm-modi-to-address-conference-on-national-panchayati-raj-day_1584127.html|accessdate=25 April 2015|publisher=Zee News|date=24 April 2015}}</ref><ref name=Yahoo>{{cite news|title=PM Modi to address conference on National Panchayati Raj Day|url=https://in.news.yahoo.com/pm-modi-address-conference-national-panchayati-raj-day-030731380.html|accessdate=25 April 2015|publisher=Yahoo News|date=24 April 2015}}</ref> ২০১০ চনৰ ২৪ এপ্ৰিল তাৰিখে তেতিয়াৰ [[ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী]] [[মনমোহন সিং|ড॰ মনমোহন সিঙে]] পোন প্ৰথমবাৰৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় পঞ্চায়তী ৰাজ দিৱসৰ ঘোষণা কৰিছিল।<ref name="Jagran Josh">{{cite news|title=24 April: National Panchayati Raj Day|url=http://www.jagranjosh.com/current-affairs/24-april-national-panchayati-raj-day-1287727129-1|accessdate=26 April 2015|publisher=''Jagran Josh''|date=22 October 2010|archivedate=4 May 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150504195359/http://www.jagranjosh.com/current-affairs/24-april-national-panchayati-raj-day-1287727129-1|deadurl=yes}}</ref> ==ইতিহাস== ১৯৯৩ চনৰ ২৪ এপ্ৰিল তাৰিখে সংবিধানৰ ৭৩তম সংশোধনী আইন কাৰ্যকৰী হৈছিল। ১৯৯৩ চনত পঞ্চায়তী ৰাজ প্ৰতিষ্ঠান সমূহে সাংবিধানিক স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল। এই আইন গৃহীত হোৱাৰ দিনটোত ২০১০ চনৰ ২৪ এপ্ৰিল তাৰিখে [[ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী]] [[মনমোহন সিং|ড॰ মনমোহন সিঙে]] ৰাষ্ট্ৰীয় পঞ্চায়তী ৰাজ দিৱসৰ ঘোষণা কৰিছিল।<ref name="Jagran Josh"/> লগতে তেওঁ উল্লেখ কৰিছিল যে পঞ্চায়তী ৰাজ ব্যৱস্থাৰ সঠিক ৰূপায়ণৰ জৰিয়তে মাওবাদী সকলক ৰোধ কৰিব পাৰি।<ref name="Jagran Josh"/> ২০১৫ চনৰ ২৪ এপ্ৰিল তাৰিখে ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে পঞ্চায়তী ৰাজ ব্যৱস্থাত মহিলাৰ প্ৰতিনিধিত্বক গুৰুত্ব প্ৰদান কৰিছিল। ইয়াৰ লগতে তেওঁ পঞ্চায়তৰ মহিলা সদস্যৰ স্বামীয়ে তেওঁৰ হৈ ক্ষমতাৰ ব্যৱহাৰ কৰা বা প্ৰভাৱ পেলোৱা ব্যৱস্থা নিৰ্মূল কৰিবলৈ জোৰ দিছিল।<ref>{{cite news|title=End ‘sarpanch pati’ practice, says Modi|url=http://www.thehindu.com/news/national/narendra-modi-addresses-conference-on-national-panchayati-raj-day/article7137488.ece|accessdate=26 April 2015|publisher=''The Hindu''|date=25 April 2015}}</ref><ref>{{cite news|title=PM Modi to address conference on National Panchayati Raj Day|url=http://www.business-standard.com/article/news-ani/pm-modi-to-address-conference-on-national-panchayati-raj-day-115042400134_1.html|accessdate=26 April 2015|publisher=''Business Standard''|date=24 April 2015}}</ref><ref>{{cite web|title=PM’s remarks on National Panchayati Raj .Day|url=http://www.narendramodi.in/pms-remarks-on-national-panchayati-raj-day/|website=narendramodi.in|publisher=Narendra Modi's Blog|accessdate=27 April 2015}}</ref> ==পঞ্চায়ত ব্যৱস্থা== ৰাজ্য চৰকাৰে জাননী জাৰি কৰি যিকোনো স্থানীয় অঞ্চল এটাক গাঁও পঞ্চায়ত বুলি ঘোষোণা কৰিব পাৰে। এখন ৰাজহ গাঁও বা কেইবাখনো ৰাজহ গাঁও বা এখন বনগাঁও বা এটি চাহ বাগিচা অঞ্চল নাইবা অইন তেনে প্ৰশাসনীয় গোট বা ইয়াৰ অংশ এটাৰদ্বাৰা গাঁও পঞ্চায়ত বুলি ঘোষণা কৰা অঞ্চলটো গঠিত হ’ব। এখন গাঁও পঞ্চায়তত ৬০০০ তকৈ কম আৰু ১০,০০০ তকৈ বেছি জনসংখ্যা থাকিব নোৱাৰে। এখন গাও পঞ্চায়তে ইয়াৰ প্ৰথম বৈঠক অনুষ্ঠিত হোৱা তাৰিখৰ পৰা ৫ বছৰীয়া কাৰ্যকালৰ বাবে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। ==উদযাপন== ৰাষ্ট্ৰীয় পঞ্চায়তী ৰাজ দিৱসৰ দিনা স্থানীয়, আঞ্চলিক আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত কৰা হয়। ভাৰত চৰকাৰৰ পঞ্চায়ত মন্ত্ৰণালয় আৰু ৰাজ্যিক চৰকাৰৰ পঞ্চায়ত আৰু গ্ৰামোন্নয়ন মন্ত্ৰণালয়ে এই দিৱসৰ মূল কাৰ্যসূচী নিৰূপণ কৰে। এই দিৱসৰ দিনা গাঁও পঞ্চায়তৰ কাৰ্যালয় সমূহত সভা-সমিতিৰ আদিৰ জৰিয়তে স্থানীয় জনসমাজৰৰ মাজত স্বায়ত্ত্ব শাসনৰ বিষয়ে সজাগতা সৃষ্টি কৰা হয়। ইয়াৰ লগতে বিভিন্ন জনকল্যাণমূলক আঁচনিৰ প্ৰচাৰ আৰু প্ৰসাৰ কৰা হয়। ==তথ্য উৎস== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:দিৱসসমূহ]] [[শ্ৰেণী:পঞ্চায়তী ৰাজ (ভাৰত)]] 77s8mxml5h9s2u1mcmie281vzw6dcg1 0 51289 625748 583504 2026-08-10T06:08:43Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625748 wikitext text/x-wiki [[File:HTC One Max.jpg|thumb|right|এইচ্ছ টি ছি কোম্পানীৰ এটা স্মাৰ্টফোন]] '''স্মাৰ্টফোন''' হৈছে এক বিশেষ শ্ৰেণীৰ ম'বাইল ফোন বা ভ্ৰাম্যভাষ যাৰ দ্বাৰা একাধিক কাৰ্য সম্পাদন কৰিব পাৰি। সাধাৰণ ফোন আৰু স্মাৰ্টফোনৰ মাজত একাধিক বৈসাদৃশ্য আছে। যাৰ ভিতৰত শক্তিশালী হাৰ্ডৱেৰ আৰু উৎকৃষ্ট পৰ্যায়ৰ ম'বাইল অপাৰেটিঙ ছিষ্টেমেই প্ৰধান। লগতে ছফ্টৱেৰ(চালনাজ্ঞান) আৰু ইণ্টাৰনেট-সংযোগো(ম'বাইল নেটৱৰ্কত ইণ্টাৰনেট-সন্ধান (''Web browsing<ref>http://www.researchgate.net/publication/329502453_A_Survey_of_Techniques_for_Improving_Efficiency_of_Mobile_Web_Browsing</ref> over mobile broadband'') সেই বৈশিষ্ট্যসমূহৰ অন্যতম। ভয়চ কল,লিখিত বাৰ্তা-প্ৰেৰণৰ সুবিধাৰ উপৰি স্মাৰ্টফোনে সংগীত,দৃশ্য-শ্ৰাব্য,কেমেৰা,গে'ম আদি মাল্টিমিডিয়া শ্ৰেণীৰ নানানটা কাম সম্পাদন কৰিবলৈও সুবিধা প্ৰদান কৰে। স্মাৰ্টফোন এটাত বিভিন্ন ধৰণৰ সংবেদক(''Sensor'') থাকে,যিবোৰে বিভিন্ন ছফ্টৱেৰে সঠিকভাৱে কাৰ্য-সম্পাদন কৰাত সহায় কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে মেগনেট'মিটাৰ, নিকটত্ব সংবেদক(''Proximity Sensor''),বেৰ'মিটাৰ, জাইৰ'স্কপৰ কথা ক'ব পাৰি। স্মাৰ্টফোন এটাই তাঁৰবিহীন সংযোগো সুচল কৰি তোলে। সেই কাম সম্পন্ন কৰিবলৈ স্মাৰ্টফোন এটাত ব্লু-টুথ, ৱাই-ফাই আৰু ভূমণ্ডলীয় অৱস্থান-নিৰ্ণয় পদ্ধতি (''GPS'') ইত্যাদিৰ ব্যৱহাৰ দেখা যায়। ২০০০ চনত ব্লেকবেৰি,ন'কিয়াৰ চিম্বায়ান প্লেটফৰ্ম আৰু ৱিনড'জ ম'বাইলে বজাৰ দখল কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। সেইসমূহ ম'বাইলৰ বিশেষত্ব আছিল কুৱেৰ্টি কিবৰ্ড(''Qwerty Keyboard'') নাইবা ৰোধসম্পন্ন টাচ্ছস্ক্ৰীণ নিবেশ আৰু বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল ই-মেইল আৰু তাঁৰবিহীন ইণ্টাৰনেট সেৱাত। ২০০৭ চনত আইফ'নৰ আগমন হোৱাৰ লগে লগে,অধিকাংশ স্মাৰ্টফোনৰেই আকাৰ পূৰ্বতকৈ মিহি হ'ল। কিবৰ্ডত চুইচ টিপাৰ পৰিৱৰ্তে বৃহৎ ধাৰকীয় (''Capacitive'') পৰ্দাত আঙুলিৰ পৰশৰ সহায়ত এইবোৰ ফোনক বিভিন্ন নিৰ্দেশনা দিয়া হৈছিল। গ্ৰাহকে ডাউনল'ড কৰাৰ সুবিধা লাভ কৰিছিল, অ'নলাইনত সামগ্ৰী কিনাৰ সুবিধা লাভ কৰিছিল আৰু ক্লাউড ষ্টৰেজ,ভাৰ্চুৱেল সহায়ক, নাইবা ম'বাইলযোগে ধন আদায় দিয়া সেৱাসমূহ গ্ৰহণ কৰিব পাৰিছিল। শেহতীয়াকৈ সংশোধিত,উন্নততৰ হাৰ্ডৱেৰ আৰ দ্ৰুতশীল তাঁৰবিহীন যোগাযোগ ব্যৱস্থাই স্মাৰ্টফোন উদ্যোগৰ অভাৱনীয় বিকাশ সাধন কৰে। ২০১২ চনৰ মধ্যভাগত স্মাৰ্টফোন ব্যৱহাৰকাৰীৰ সংখ্যা আছিল প্ৰায় ১০০ কোটি। <ref>http://www.cnet.com/news/worldwide-smartphone-user-base-hits-1-billion/</ref> অনুমান কৰা হৈছে যে,২০১৯ চনত স্মাৰ্টফোন ব্যৱহাৰকাৰীৰ সংখ্যা ২৫০ কোটি হ'বগৈ।<ref>http://www.statista.com/statistics/330695/number-of-smartphone-users-worldwide/</ref> ==ইতিহাস== 'স্মাৰ্টফোন' হিচাপে অভিহিত কৰিব পৰা প্ৰথমটো যন্ত্ৰ বজাৰত ওলাইছিল ১৯৯২ চনত। তাৰ আদিৰূপটোৰ নাম আছিল ''Angler''; যাক সাজি উলিয়াইছিল ফ্ৰেংক কেনোভা নামৰ ব্যক্তি এগৰাকীয়ে। যন্ত্ৰটোৰ কাম-কাজৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল সেইবছৰৰে নৱেম্বৰ মাহত; কমডেস্ক কম্পিউটাৰ উদ্যোগৰ এক বাণিজ্য মেলাত।<ref>http://www.bloomberg.com/news/articles/2012-06-29/before-iphone-and-android-came-simon-the-first-smartphone</ref><ref>http://www.bbc.com/news/technology-28802053</ref><ref>{{cite news | title=Poindexter putting finger on PC bugs; Big Blue unveiling | work=Poindexter putting finger on PC bugs; Big Blue unveiling | date=(November 23, 1992) | agency=USA Today | accessdate=25 মে' 2019 | author=Schneidawind, John | pages= 2B.}}</ref> [[File:IBM Simon Personal Communicator.png|thumb|upright|চাৰ্জিঙ অৱস্থাত ছিম'ন স্মাৰ্টফোন]] ১৯৯৪ চনত ছিম'ন পাৰ্ছনেল কমুনিকেটৰৰ অধীনস্থ বেলছাউথৰ দ্বাৰা সেইটো যন্ত্ৰৰে এটি পৰিমাৰ্জিত সংস্কৰণ উলিউৱা হ'ল। ফোনকল গ্ৰহণ আৰু প্ৰেৰণৰ উপৰিও এইটো টাচ্ছস্ক্ৰীন যন্ত্ৰত ফেক্স আৰু ই-মেইলৰ আদান-প্ৰদান হৈছিল। লগতে এখন ঠিকনা বহী, কেলেণ্ডাৰ , সাক্ষাৎ-নিৰ্ণায়ক, কেলকুলেটৰ, বিশ্ব ঘড়ী, আৰু নোটপেডৰ সুবিধা আছিল। <ref>http://gadgets.ndtv.com/mobiles/news/worlds-first-smartphone-simon-turns-20-576678</ref> ছিম'ন ওলোৱাৰ পাছতহে, অৰ্থাৎ ১৯৯৫ চনতহে পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে স্মাৰ্টফোন নামটো মানুহৰ মাজত প্ৰচলিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.businessinsider.in/The-worlds-first-smartphone-Simon-was-created-15-years-before-the-iPhone/articleshow/47665223.cms |access-date=2019-05-24 |archivedate=2019-05-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190524191452/https://www.businessinsider.in/The-worlds-first-smartphone-Simon-was-created-15-years-before-the-iPhone/articleshow/47665223.cms |deadurl=yes }}</ref> ===২০১০চনৰ পৰা স্মাৰ্টফোন=== {{Multiple image | align = right | direction = horizontal | caption_align = center | image1 = Foldable Smartphones.jpg | image2 = Foldable Phones.jpg | footer = নমনীয় ডিছপ্লে অৰ্থাৎ স্মাৰ্টফোন | total_width = 350 }} * ২০১০ চনৰ আৰম্ভণিতে ডাঙৰ আকাৰৰ স্মাৰ্টফোনে মানুহৰ মাজত বিপুল জনপ্ৰিয়তা অৰ্জন কৰে। সেইবোৰ স্ক্ৰীণৰ কৌণিক আকৃতি আছিল কমেও ৫.৫ ইঞ্চি আৰু 'ফেবলেট' ''"phablets"'' হিচাপে পৰিচয় লাভ কৰিছিল। সেইসময়তে ছেমছাঙৰ গেলেক্সী ছিৰিজৰ ম'বাইলবোৰে বিশেষ সমাদৰ লাভ কৰে।<ref>http://www.engadget.com/2011/12/29/1-million-galaxy-notes-shipped-worldwide-us-fans-throw-money-at/</ref><ref>http://www.cnet.com/news/samsung-10m-galaxy-notes-sold-in-nine-months/</ref> * ২০১৩ চনত 'ফেয়াৰফোন'এ(Fairphone) তেওঁলোকৰ প্ৰথমটো ''সামাজিকভাৱে নীতিনিষ্ঠ''(Socially Ethical) স্মাৰ্টফোন লণ্ডন নক্সা মহোৎসৱত মুকলি কৰে। স্মাৰ্টফোন নিৰ্মাণত যিবোৰ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ হয়, সেই সামগ্ৰীবোৰৰ উৎসক কেন্দ্ৰ কৰি একধৰণৰ গম্ভীৰ পৰিৱেশৰ সৃষ্টি হৈছিল। <ref>http://www.theguardian.com/commentisfree/2013/sep/23/apple-shifty-about-making-iphone?CMP=EMCNEWEML6619I2&et_cid=50104&et_rid=7107573&Linkid=http%3a%2f%2fwww.theguardian.com%2fcommentisfree%2f2013%2fsep%2f23%2fapple-shifty-about-making-iphone</ref> সেই পৰিৱেশক কিছু সুস্থিৰ কৰিবলৈকে ফেয়াৰফোন আৰু ২০১৫ চনত 'সিফ্টফোন'(Shiftphone)এ ম'বাইলৰ নিজাকৈ আৰ্হি প্ৰস্তুত কৰি উলিয়ায়।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.gruenderszene.de/allgemein/shiftphone-fairphone-deutschland-test |access-date=2019-06-05 |archivedate=2019-06-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190605155505/https://www.gruenderszene.de/allgemein/shiftphone-fairphone-deutschland-test |deadurl=yes }}</ref> সেইখিনি সময়তে কিছুমান কোম্পানীয়ে কিছু উন্নত পৰ্যায়ৰ অথচ সৰল ডিছপ্লেবিশিষ্ট ম'বাইল নিৰ্মাণ কৰে। সেইবোৰ ডিছপ্লে বক্ৰীয় ফৰ্ম ফেক্টৰৰে সমৃদ্ধ। [[File:Flexible display.jpg|thumb|left|নমনীয় ডিছপ্লে অৰ্থাৎ Flexible Display]] যেনে-ছেমছাং গেলেক্সী ৰাউণ্ড আৰু এল.জি.ৰ জি ফ্লেক্স।<ref>http://www.theverge.com/2013/10/8/4818572/samsung-galaxy-round-curved-oled-smartphone-official</ref><ref>http://www.engadget.com/2013/11/15/lg-g-flex-att-lte/?guccounter=1&guce_referrer=aHR0cHM6Ly9lbi53aWtpcGVkaWEub3JnLw&guce_referrer_sig=AQAAAAFnqVD3v4TzN6npLg6wdcj_8TiIxWSRtNEIAplSouogpOv_WQS-X0j5uqJcoMRf1fhddc-Ud7fFBSLdmC1VpMzhtgzJu8HcFxF28J_toMWfjEQoFbQ7ogsUiNb396VcjK8fSPSlmO9IGbvJmfSpyIGZQz3L8UiWruI20Zc92AFa</ref><ref>http://www.engadget.com/2013/10/27/lg-g-flex/</ref> ==ছফ্টৱেৰ== *অপাৰেটিং ছিষ্টেম(OS) স্মাৰ্টফোন এটাৰ কামবোৰ সুচাৰুৰূপে চলাই নিবলৈ কম্পিউটাৰত থকাৰ দৰে এটা অপাৰেটিং ছিষ্টেম(OS)থাকে। তলত কেইটামান অপাৰেটিং ছিষ্টেমৰ নাম উল্লেখ কৰা হ'ল- # এনড্ৰয়ড # আই অ' এছ(iOS) # উইনড'জ (Windows) # ব্লেকবেৰি(Blackberry) # ফায়াৰফক্স(Firefox) # ছেলিফিছ (Sellyfish)<ref>http://www.interaction-design.org/literature/article/the-anatomy-of-a-smartphone-things-for-designers-to-consider-for-mobile-development</ref> * ম'বাইল এপ: ম'বাইল এপ হৈছে একধৰণৰ কম্পিউটাৰ প্ৰগ্ৰাম। এইবোৰৰ জৰিয়তে স্মাৰ্টফোনত বিভিন্ন কাৰ্য সম্পাদিত কৰা হয়। এইধৰণৰ ম'বাইল এপৰ আকাৰ(Size) সাধাৰণতে কম আৰু এক নিৰ্দিষ্ট কাৰ্য সম্পন্ন কৰিবৰ বাবে ইহঁতক ফোনত ইনষ্টল কৰা হয়। ম'বাইল এপৰ এই ধাৰণাটো এপল কোম্পানীয়ে পোনপ্ৰথমে জনপ্ৰিয় কৰিছিল। ম'বাইল এপবোৰ গুগলৰ প্লে ষ্ট'ৰ, এপলৰ এপ ষ্টৰ বা অন্যান্য ঠাইৰ পৰা ডাউনল'ড কৰিব পাৰি। <ref>https://www.techopedia.com/definition/2953/mobile-application-mobile-app{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> স্মাৰ্টফোনত ইনষ্টল হোৱা কেইটামান জনপ্ৰিয় ম'বাইল এপ হৈছে- *ফে'চবুক *মেছেঞ্জাৰ *শ্বেয়াৰ ইট *হোৱাটছ্ আপ *ছুপাৰ ব্ৰাইট এল-ই-ডি ফ্লেছলাইট (Super-Bright LED Flashlight)<ref>http://www.makeuseof.com/tag/most-popular-android-apps/</ref> ==হাৰ্ডৱেৰ== বিগত সময়ছোৱাত স্মাৰ্টফোনৰ গঠনশৈলী আৰু নিৰ্মাণকাৰ্যলৈ যুগান্তকাৰী পৰিৱৰ্তন আহিছে। স্মাৰ্টফোন হৈছে এটি সৰু কাৰ্যক্ষম কম্পিউটাৰৰ দৰে। গতিকে কম্পিউটাৰত থকা কেতবোৰ উপাদান স্মাৰ্টফোনতো দেখিবলৈ পোৱা যায়। স্মাৰ্টফোনত থকা কিছুমান হাৰ্ডৱেৰ হৈছে: *টাচ্ছস্ক্ৰীন-দুটা বিশেষ কাৰকৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি টাচ্ছস্কীন নিৰ্মাণ কৰা হয়। আঙুলিৰ স্পৰ্শৰ প্ৰতি স্ক্ৰীনখন কিমান সংবেদনশীল আৰু দ্বিতীয়টো হৈছে স্ক্ৰীনখনৰ ৰিজ'লিউছন। টাচ্ছস্ক্ৰীন নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ৰেজিজটিভ, কেপাচিটিভ,ইনফ্ৰাৰেড আদি বিভিন্নধৰণৰ টাচ্ছস্ক্ৰীন প্ৰযুক্তি ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>http://www.cammaxlimited.co.uk/news/general/what-are-the-different-types-of-touchscreen/</ref> *কেমেৰা- সকলোধৰণৰ স্মাৰ্টফোনতেই কেমেৰা সংযুক্ত থাকে। ফোনৰ পিছফালে নাইবা আগফালে এক বা ততোধিক কেমেৰা থাকিব পাৰে। এইবোৰৰ মেগাপিক্সেলৰ মাত্ৰা সময়ৰ লগে লগে বাঢ়ি আহিছে। *জিপিএছ-মানুহ,ক্ষেত্ৰ,ঠাই,ঐতিহাসিক স্থানৰ অৱস্থান আদি জানিবৰ বাবে জিপিএছ(Global Positioning System) ব্যৱহাৰ কৰা হয়। প্ৰায় সকলোধৰণৰ স্মাৰ্টফোনতেই জিপিএছ সংযুক্ত হৈ থাকে। বিভিন্নধৰণৰ সেৱা-সামগ্ৰী ক্ৰয়ৰ ক্ষেত্ৰতো জিপিএছ আজিকালি বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ হয়। *ফিংগাৰপ্ৰিণ্ট ছেঞ্চৰ-ম'বাইলৰ গৰাকীৰ তথ্য নাইবা ব্যক্তিগত কথা-বতৰা,ছবি আদি প্ৰতিৰক্ষা প্ৰদানৰ হেতু সাধাৰণতে ম'বাইলৰ পিছফালে এইবিধ সংবেদক ব্যৱহাৰ কৰা হয়। <ref>http://www.interaction-design.org/literature/article/the-anatomy-of-a-smartphone-things-for-designers-to-consider-for-mobile-development</ref> *বেটেৰী: স্মাৰ্টফোনৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ উপাদান। সাধাৰণতে অধিকাংশ বেটেৰীয়েই লিথিয়াম আয়ন প্ৰযুক্তিৰ দ্বাৰা নিৰ্মাণ কৰা হয়। কিছুমান বেটেৰী স্মাৰ্টফোনটোৰ পৰা উলিয়াই আনিব পাৰি(Removable), আৰু কিছুমান বেটেৰী স্মাৰ্টফোনতেই স্থায়ীৰূপত(non-removable) সংযুক্ত হৈ থাকে। *মেম'ৰি কাৰ্ড: স্মাৰ্টফোনৰ সকলো তথ্য,ডাটা আদি এইখন কাৰ্ডত সংৰক্ষিত হৈ থাকে। ইয়াৰ অবিহনে কোনো স্মাৰ্টফোনেই কাৰ্যক্ষম হ'ব নোৱাৰে। বজাৰত বিভিন্নধৰণৰ, বিভিন্ন 'ছাইজ'ৰ মেম'ৰি কাৰ্ড উপলব্ধ। <ref>http://fossbytes.com/whats-inside-smartphone-depth-look-parts-powering-everyday-gadget/</ref> ==ব্যৱ্হাৰ== আমি বিভিন্ন ধৰণে smart phone ৰ ব্যৱ্হাৰ কৰো। Smart phone ৰ ব্যৱ্হাৰ সমূহ তলত উল্লেখ কৰা হ'ল:- ১) যোগাযোগ কৰিবৰ বাবে । call, video call, WhatsApp, text message আদিৰ সহায়ত আমি সকলোৰে সৈতে যোগাযোগ হৈ থাকিব পাৰোঁ। ২) YouTube, Google, Wikipedia আদিৰ সহায়ত আমি আমাৰ মনত চলি থকা প্ৰশ্নৰ উত্তৰ পাব পাৰো আৰু তাৰ বিষয়ে বহল ভাবে অধ্যয়ন কৰিব পাৰো। ৩) facebook, instagram, twitter আদিৰ সহায়ত আমি দেশ-বিদেশৰ মানুহৰ লগত চিনাকি হব পাৰোঁ। ৪)facebook, instagram, twitter আদিয়ে প্ৰচাৰ মাধ্যম মজবুত কৰি তুলিছে, ফলত আমি সকলো ধৰণৰ বাতৰি পাবলৈ সক্ষম হৈছো । ==তথ্য-সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:প্ৰযুক্তি]] [[শ্ৰেণী:সংযোগ]] sslot8h92z1ijem5qyuml4vsitjznlg 3 52963 625675 612718 2026-08-09T23:15:32Z Ananya Taye 28065 /* Karfai is a Bow, not a Cannon */ নতুন অনুচ্ছেদ 625675 wikitext text/x-wiki == The Wikipedia Asian Month 2023 Barnstar == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="border: 3px solid #32AFAF; background-color: #EEEEEE; margin:0 auto; padding:20px 20px; width:70%;{{border-radius|1em}} {{box-shadow|0.1em|0.1em|0.5em|rgba(0,0,0,0.75)}}" class="plainlinks">[[File:2023_Wikipedia_Asian_Month_Barnstar.png|left|180px]] {{Center|{{resize|150%|'''''Wikipedia Asian Month 2023 Barnstar'''''}}}} <div style="color: #333333; margin-left:220px; font-size:110%; "> Dear {{ROOTPAGENAME}} : :Congratulations! Thank you so much for participating in the Wikipedia Asian Month 2023. We are very grateful for your dedication to the Wikimedia movement and effort in promoting Asian content. Hope to see you again this year and celebrate the 10th year of Wikipedia Asian Month together. :Sincerely, </div> <div style="color: #333333; text-align:right; font-size:120%; ">Wikipedia Asian Month International Team</div> </div> {{clear}} </div> <!-- Message sent by User:Joycewikiwiki@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joycewikiwiki/WAM2023_Barnstar_MassMessage_Receiver_2&oldid=26272593 --> ==সতৰ্কতা== [[বিদুৰভাই (চলচ্চিত্ৰ)]] প্ৰবন্ধত সম্পাদকে লগাই ৰখা জাননীখনকো উপেক্ষা কৰি আপুনি যি সম্পাদনা কৰি আছে, সেয়া সঠিক হোৱা নাই, এইক্ষেত্ৰত কিছু ধৈৰ্য ধৰিবলৈ আপোনাক সতৰ্ক কৰি দিয়া হ'ল। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:57, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :[[En:template:Edit conflict|Template:Edit conflict]] সাঁচটো [[En: category:Inline talk templates|Category:Inline talk templates]] অন্তৰ্গত যাক প্ৰবন্ধত ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। সেয়েহে মই এয়া টাইপিংৰ ভুল (typing mistake) বুলি ভাবিছিলো। অৱশ্যে কোনো edit conflicts হোৱা নাছিল আৰু মোৰ সম্পাদনা হৈ গৈছে।[[En: category:Inline talk templates|Category:Inline talk templates]] অনুসৰী ('''They should never be used in articles''') [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 14:20, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::"অৱশ্যে কোনো edit conflicts হোৱা নাছিল আৰু মোৰ সম্পাদনা হৈ গৈছে।" এই কথাখিনি গ্ৰহণযোগ্য নহয়, কাৰণ এয়া আপুনি সম্পাদনা কৰাৰ পৰৱৰ্তী ফলাফলহে, যিটো আগতিয়াকৈ ধাৰণা কৰা নাযায়। ইয়াৰোপৰি আনে লিখিথকা প্ৰবন্ধ এটাত কোনো সৌজন্যতা নেদেখুৱাই গুৰুত্বৰ সালসলনি কৰাটো উচিত নহয়। সাঁ‌চটোত অসমীয়াত লিখা কথাখিনিয়েই এই কথাটো বুজিবৰ বাবে যথেষ্ট। [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 14:59, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত থকা Edit conflict সাঁচটো ইন-লাইন সাঁচ নহয়। এই সাঁচটোত এটা ৱাৰ্ণিং বক্স ওলাই আৰু তাত স্পষ্টকৈ সম্পাদনা নকৰিবৰ বাবে লিখি থোৱা আছে। এই সাঁচটো থকালৈকে অন্য সম্পাদকে সম্পাদনা কৰা অনুচিত আৰু সাঁচটো স্থাপন কৰি যদি দুসপ্তাহতকৈও অধিক সময় মূল সম্পাদকে কোনো সম্পাদনা নকৰে, তেতিয়া সাঁচটো অন্য সম্পাদকে আঁতৰাই দিব পাৰে। <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 15:23, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :::@[[সদস্য:দিব্য দত্ত|দিব্য দত্ত]] অসমীয়া ৱিকপিডিয়াত সাঁচটো update কৰাৰ প্ৰয়োজন। দুসপ্তাহতলৈকে সম্পাদনা নকৰাটো ৱিকিপিডিয়াৰ নিয়মৰ বিৰোধী। এই পুৰণি নিয়ম সমূহ শুধৰোৱা হৈছে। :::* [[En:wikipedia:Ownership of content|Wikipedia:Ownership of content]] অনুসৰি ''কোনোৱেই বিষয়বস্তুৰ "মালিক" নহয় (ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ বা যিকোনো পৃষ্ঠাকে ধৰি)। যদি আপুনি এটা প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰে বা সম্পাদনা কৰে, তেন্তে অন্য সম্পাদকসকলে পৰিবৰ্তন কৰিব পাৰে, আৰু আপুনি তেওঁলোকক তেনে কৰাত বাধা দিব নোৱাৰে। ইয়াৰ উপৰিও আপুনি তেওঁলোকৰ সম্পাদনাসমূহ কোনো কাৰণ নোহোৱাকৈ পুনৰ ঘূৰাই আনিব নালাগে।'' :::[[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 16:25, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::::মালিক বুলি কোনে কেতিয়া অধিকাৰ সাব্যস্ত কৰিবলৈ গৈছে? নতুন প্ৰৱন্ধ এটা সম্পাদিত অৱস্থাত থকা আৰু তাত এখন জাননী ওলমি থকা দেখিও কোনো আলোচনা আবিহনেই প্ৰৱন্ধ এটাত জপিয়াই পৰা ৱিকিৰ কোনটো নিয়মৰ ভিতৰত? স্থানীয় ৱিকিৰ ক্ষেত্ৰত কিছুমান নীতি শিথিল, যিহেতু সম্পাদকৰ সংখ্যা কম গতিকে এই কম সংখ্যক সম্পাদক সকলৰ মাজত সসন্মানে নিজৰ নিজৰ কামখিনি কৰি থকাৰ অধিকাৰ আমি ইজনে আনজনক দিয়া উচিত। [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 17:45, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :::::@[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] [[ৱিকিপিডিয়া:শিষ্টাচাৰ|WP:CIVILITY]] মানি চলিবলৈ আহ্বান জনালোঁ '''প্ৰৱন্ধ এটাত জপিয়াই'''ৰ দৰে শব্দ এজন প্ৰশাসকৰ দ্বাৰা শোভা নাপাই। [[ৱিকিপিডিয়া:সমলৰ মালিকীস্বত্ব|WP:OWN]] ত মালিক শব্দৰ ব্যৱহাৰ হৈছে মই তাত লিখা খিনিহে copy paste কৰিছোঁ। [[WP:OWN]] অনুসৰী যিকোনো লোকে পৃষ্ঠাটোত সম্পাদনা কৰিব পাৰে। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 17:54, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::::::"প্ৰৱন্ধ এটাত জপিয়াই" এই অংশটো উল্লেখিত প্ৰৱন্ধটোৰ ক্ষেত্ৰত আপুনি দেখুওৱা আচৰণক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা এটা বাক্য। ইয়াত কোনো অসৎ বা আপত্তি জনক শব্দৰ ব্যৱহাৰ হোৱা নাই, প্ৰথমে আপুনি নিজেই ৱিকিৰ নীতি-নিয়ম মানি চলিবলৈ শিকক। সম্পাদক এজনে আন এজন সম্পাদকৰ আহ্বান নীতিৰ বিপৰীতে গৈ মানি নচলিলে প্ৰশাসক হিচাপে সতৰ্ক কৰি দিয়াটো কৰ্তব্য বুলি ভাৱোঁ‌। অৱশ্যে সেয়া আপুনি মানি চলে বা নচলে, নিজৰ ভুলটো অনুভৱ কৰে নকৰে আপোনাৰ কথা। [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 19:46, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :::::::@[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ৱিকিপিডিয়াৰ নিয়ম মানি চলি আহিছোঁ চলি যাম। Template:Edit conflict শুধৰণি প্ৰয়োজন। প্ৰশাসক হিচাপে এই [https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A6%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%87_(%E0%A6%9A%E0%A6%B2%E0%A6%9A%E0%A7%8D%E0%A6%9A%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A7%B0)&diff=prev&oldid=427704 edit] টো চাবচোন ইয়াত [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|WP:NEUTRAL]] নামানি বিতৰ্ক সমূহ গুচাই দিছে। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 03:53, 3 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::::::::সেয়াই, নীতি অনুসৰি মই নিজাকৈ বা আপুনি নিজেই প্ৰয়োজন বুলি ভাৱিলে কাৰণেই কোনো আলোচনা অবিহনে মইমতালি কৰা অনুচিত। আপুনি যদি এই সাঁ‌চৰ সংশোধন বিচাৰিছে তেন্তে সাঁ‌চৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত বা ৰাইজৰ চ'ৰাত প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াওক। আলোচনা মৰ্মে যদি সংশোধনৰ প্ৰয়োজন হয়, সংশোধন কৰা হ'ব। কিন্তু কোনো আলোচনা আৱিহনেই নিজৰ ইচ্ছাত কিবাকিবি কৰি থকাটো অনিয়ম। [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 04:09, 3 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :::::::::আপুনি যথেষ্ট সতৰ্কবাণী দিলে বাৰু যদিও [[WP:OWN]] এ মোক সম্পাদনা কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে, কিন্তু বিতৰ্ক অংশ আঁতৰোৱা এই [https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A6%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%87_(%E0%A6%9A%E0%A6%B2%E0%A6%9A%E0%A7%8D%E0%A6%9A%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A7%B0)&diff=prev&oldid=427704 edit] আৰু [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|WP:NEUTRAL]] ভংগ কৰাৰ সন্দৰ্ভত আপোনাৰ পদক্ষেপ কি হ'ব, মই কৌতুহলী। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 04:14, 3 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::::::::::অসমীয়া ৱিকিৰ উক্ত সাঁ‌চটো লগাই ৰখা দেখিও যি অনিয়মৰে আপুনি সম্পাদনা কৰিলে সেয়া প্ৰবন্ধটো লিখিথকা সম্পাদক জনে আতৰাই দিলে। সেয়া তেওঁ‌ৰ ভুল নহয়। ভুলটো আপুনি কৰিছে যি কথা ইতিমধ্যেই কোৱা হৈছে। গতিকে এই ক্ষেত্ৰত প্ৰবন্ধটো আৰম্ভ কৰা সম্পাদক জনৰ ওপৰত পদক্ষেপ ল'ব লগাও নাই, লগতে "আপুনি যথেষ্ট সতৰ্কবাণী দিলে বাৰু" এই অংশৰ উত্তৰত কওঁ, মই সতৰ্কবাণী এবাৰেই দিছোঁ, কিন্তু নাও ডুবিলেও টিঙৰ পৰা ননমাৰ দৰে আচৰণ কৰি থকাৰ বাবেহে আপোনাক প্ৰত্যুত্তৰ দি আছোঁ লগতে ইয়াৰ পিছত আৰু এই সন্দৰ্ভত কোনোধৰণৰ প্ৰশ্নৰ বা সন্দেহৰ উত্তৰ দিয়াৰ পৰা বিৰত থাকিম।” [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 06:54, 3 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :::::::::::@[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]]আপুনি [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|WP:NEUTRAL]] আৰু [[ৱিকিপিডিয়া:সমলৰ মালিকীস্বত্ব|WP:OWN]] সম্পূৰ্ণৰূপে আওকাণ কৰিছে আৰু কেৱল '''সেই সাঁচটোৰ''' এটা পুৰণি সংস্কৰণৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বিচাৰ লৈছে যেন লাগে। আশাকৰোঁ ভৱিষ্যতে সকলো নিৰ্দেশাৱলী প্ৰতি নিৰপেক্ষ হব। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 07:32, 3 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::::::::::::[[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|WP:NEUTRAL]] আৰু [[ৱিকিপিডিয়া:সমলৰ মালিকীস্বত্ব|WP:OWN]] আওকাণ কৰিব নোৱাৰি বাবেই সেই সাঁ‌চটোৰে জাননীখন লগাই ৰখা হৈছিল। সেইকথা প্ৰৱন্ধটো আৰম্ভ কৰা সদস্য জনেও জানে, ময়ো জানোঁ‌। [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 08:20, 4 August 2024 (ইউ.টি.চি.) {{od}} @[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] এটা সাঁচে নিৰ্দেশনাসমূহ ভংগ কৰিব নালাগে, ই নিৰ্দেশনাসমূহ অনুসৰণ কৰিব লাগে। মই আচৰিত হৈছো যে ইয়াক এতিয়াও আপডেট কৰা হোৱা নাই। নিৰ্দেশনা আওকাণ কৰিয়ে সাঁচটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] :ৱিকিপিডিয়াত কিছুমান নিৰ্দিষ্ট উদ্দেশ্য আগত ৰাখি কিছুমান নিৰ্দিষ্ট সাঁচ তৈয়াৰ কৰা হয়। সকলো ৱিকিপিডিয়াৰে কিছুমান নিজা সীমাবদ্ধতা থাকে। সেই অনুসৰি নিজৰ সমাজৰ সুবিধামতে কিছুমান সাঁচ তৈয়াৰ কৰি লোৱা হয়। ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত থকা সাঁচটোৱেই যে সকলো ৱিকিপিডিয়াত থাকিব লাগিব তেনে কোনো নিয়ম নাই। বহুক্ষেত্ৰত আমি ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াক অনুসৰণ কৰোঁ সঁচা কথা, সেইবুলি প্ৰতিটো কথাই যে ইংৰাজী ৱিকিৰ মতে কৰিব লাগিব তেনে কোনো নিয়ম নাই। কেতিয়াবা এজন ব্যক্তিয়ে যেতিয়া কোনো নিৰ্দিষ্ট পৰিকল্পনা মতে কোনো এটা প্ৰবন্ধ সম্পাদনা কৰি থাকে, তেতিয়া যাতে অন্য সম্পাদকসকলে তেওঁক আমনি কৰিব নোৱাৰে সেই উদ্দেশ্যেৰেই {{tlc|সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} সাঁচটো তৈয়াৰ কৰা হৈছে। এতিয়া একে নামৰ সাঁচটো ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত বেলেগ কৈ আছে বুলিয়েই আমাৰ ইয়াতো তাক সলনি কৰিব লাগিব বুলি কোনো নিয়ম নাই। ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত এনে বহু সাঁচ আছে যিবোৰ অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত নাই বা থকাৰ প্ৰয়োজন নাই, সেইদৰে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াতো এনে কিছুমান সাঁচ আছে যিবোৰ ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত নাই। আপুনি বাৰে বাৰে উল্লেখ কৰি থকা [[ৱিকিপিডিয়া:সমলৰ মালিকীস্বত্ব|WP:OWN]] পৃষ্ঠাটোতে '''If you find yourself in an edit war with other contributors over deletions, reversions, and so on, why not take some time off from the editing process? Taking yourself out of the equation can cool things off considerably. Take a fresh look a week or two later. Or, if someone else is claiming "ownership" of a page, you can bring it up on the associated talk page, appeal to other contributors, or consider the dispute resolution process.''' এনেদৰে লিখা আছে, চাবচোন। গতিকে অলপ ধৈৰ্য ধৰক। আৰু এই সময়চোৱাত আপুনি অন্য বেলেগ সম্পাদনা কৰি ৱিকিপিডিয়াক সমৃদ্ধ কৰিবলৈ যত্ন কৰক। ধন্যবাদ। <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 12:49, 5 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :আৰু আপুনি যদি সঁচাকৈ সাঁচটো পৰিবৰ্তন কৰিব বিচাৰিছে, তেন্তে সাঁচটোৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত এটা সম্পাদনা অনুৰোধ প্ৰস্তাৱ কৰিব পাৰে। আলোচনামৰ্মে নিশ্চয় সিদ্ধান্ত লোৱা হ’ব। <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 13:03, 5 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::@[[সদস্য:দিব্য দত্ত|দিব্য দত্ত]] ::* EDIT WAR: edit war আৰু edit conflict দুয়োটা বেলেগ। [[ৱিকিপিডিয়া:সমলৰ মালিকীস্বত্ব|WP:OWN]] এ Edit warৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰিছে য'ত [[En:WP:3R|3R]] ৰ অৰ্থ হ'ল আপুনি আন সম্পাদকৰ সম্পাদনা ৩ বাৰ ঘূৰাই দিয়ে, কিন্তু মই সম্পাদকৰ সম্পাদনা ঘূৰাই বা আঁতৰোৱা নাই। সাঁচটো Edit conflict ৰ ওপৰত edit war ৰ কোনো কথা নাহে। ::* WP:OWN: হয় সাঁচটোৱে এতিয়াও WP:OWN উলংঘা কৰে। ::* মই কিয় বাৰে বাৰে উত্তৰ দি আছোঁ?: মোৰ সম্পাদনা হৈ গল অন্য সম্পাদক জনৰো হৈ গল, সাঁচটো আঁতৰালে পিছে নয়ন জে নাথ ডাঙৰীয়াই মোৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত {{tq|প্ৰৱন্ধ এটাত জপিয়াই}} আৰু {{tq|নাও ডুবিলেও টিঙৰ পৰা ননমাৰ দৰে আচৰণ}} আদি শব্দৰ প্ৰয়োগেৰে মোৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত যথেষ্ট reply দি আছে আৰু প্ৰশাসক মহোদয়ৰ প্ৰতিটো প্ৰশ্নৰে উত্তৰ মোৰ '''ব্যক্তিগত আলোচনা পৃষ্ঠাত''' দিয়াটো মোৰ কৰ্তব্য বুলি ভাবি প্ৰতিটো প্ৰশ্নৰে উত্তৰ দি আছোঁ তথা মোৰ '''দৃষ্টিকোণ (Point of view)''' দাঙি ধৰিছো। ::* সাঁচটো মই কিয় সলনি কৰাৰ বাবে আলোচনা কৰা নাই?: মই ব্যক্তিগতভাবে বৰ্তমান ঙি-ঙাও-খামৰ ঐতিহসিক চিত্ৰ সংগ্ৰহ, Shan wikipedia ত সম্পাদনা আৰু অসমৰ মংগোলীয় সংস্কৃতিৰ ওপৰত নিজা অধ্যয়ণ কৰি আছোঁ মোৰ কোনো ব্যক্তিগত আগ্ৰহ নাই সাঁচটো সলনি কৰাত। ::[[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 14:37, 5 August 2024 (ইউ.টি.চি.) == আহোম স্বৰ্গদেউসকলৰ নাম তালিকা == মৰমৰ [[সদস্য:KhiLanTzi|KhiLanTzi]], আন্তৰিক অভিবাদন গ্ৰহণ কৰিব। প্ৰথমেই উল্লিখিত প্ৰৱন্ধটোত আপোনাৰ সম্পাদনা সহায়ৰ বাবে আপোনাক ধন্যবাদ যাচিলোঁ। কিন্তু যি যৎসামান্য আভাস পাইছোঁ, তাৰে উপলব্ধি কৰিছোঁ যে বিষয়টো অত্যন্ত স্পৰ্শকাতৰ। আমি নিজৰ নামটো আনে ভুলকৈ লেখা দেখিলে স্বাভাৱিকতে প্ৰতিক্ৰিয়াশীল হৈ উঠোঁ আৰু শুধৰাই দিওঁ। মহেশ্বৰ নেওগৰ দৰে পণ্ডিতপ্ৰবৰেও নিজৰ নাম সম্পৰ্কে সজাগ আছিল আৰু তেওঁৰ নাম ভুলকৈ লিখাক লৈ প্ৰতিক্ৰিয়া জাহিৰ কৰিছিল। সেই দিশৰপৰা চাবলৈ গলে প্ৰকৃত শুদ্ধ লিখিত তথ্য নথকাৰ হেতু বা উপযুক্ত সংৰক্ষণৰ অভাৱত লিখিত তথ্য হেৰাই যোৱা হেতু, শ বছৰৰ আগতে মৃত্যু হোৱা ৰজা এগৰাকীৰ নামৰ শুদ্ধ তথ্য নোপোৱাটো বা বিভিন্নজন পণ্ডিতৰ দ্বাৰা বিভিন্ন ধৰণে উল্লেখ হোৱাটো স্বাভাৱিক। ছপাখানাৰ কালিকাৰ কথাটোতো কবই নালাগে! তথাপি কওঁ, ময়ো যিহেতু নামবোৰ নিজৰ ধৰণেৰে নেলেখি প্ৰসংগ পুথিত লেখা বানান অনুসৰণ কৰিছোঁ, সেয়ে আপুনি সম্পাদনাৰ সময়ত পুৰণি সম্পাদনাক নস্যাৎ নকৰি যদি 'বা' দি তথ্যসূত্ৰ উল্লেখেৰে আপুনি তথ্য লাভ কৰা নামটো লেখে, তেনে আশাকৰোঁ ভৱিষ্যতলৈ তথ্যখিনি অধিক পৰিস্কাৰ হৈ থাকিব তথা বিভ্ৰান্তিসমূহৰো উপযুক্ত তথ্যসূত্ৰ পোৱা যাব। নামৰ ক্ষেত্ৰত তথ্যসূত্ৰ দি এজন ব্যক্তিৰে একাধিক নাম উল্লেখ কৰাৰ নজীৰ ৱিকিপিডিয়াত উপলব্ধ। সেয়ে আমি কৰা সম্পাদনাটো একেবাৰে নস্যাৎ কৰি পেলোৱাতকৈ আপুনি [[ ]] চিন ব্যৱহাৰ কৰি যদি আমি লেখা বাননটো ৰাখি লিংক যোগ কৰে, তেনে মোৰ যত্নখিনিও সাৰ্থক হ'ব। আমি জানো যে, প্ৰতি সম্পাদক ৰূপে আন এগৰাকী সম্পাদকক এইখিনি সন্মান দিবলৈ আপুনি অলপো দ্বিধাবোধ নকৰে। শুভকামনাৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 19:49, 29 September 2024 (ইউ.টি.চি.)JyotiPN :@[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] তালিকাখন সৃষ্টি কৰাৰ বাবে অশেষ ধন্যবাদ বাইদেউ, আপোনাক জনাবলৈ পাই সঁচাকৈয়ে সুখী যে আমাৰ ওচৰত একাধিক উৎসত স্বৰ্গদেউসকলৰ সাঁচিপতিয়া আহোম নামসমূহ সংৰক্ষণ আছে চাবলৈ [[iarchive:in.ernet.dli.2015.450867/page/n6/mode/1up|ইয়াত ক্লিক কৰক]]। আচলতে মই স্বৰ্গদেউসকলৰ প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত [[আহোম লিপি|আহোম লিপিৰ]] নামসমূহ ইতিমধ্যে যোগ কৰিলোঁ। আহোম লিপি পঢ়িবলৈ আৰু লিখিব নোৱাৰাৰ বাবে বহু লেখকে কেইবাটাও নাম ব্যৱহাৰ কৰিছিল যদিও এতিয়া [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ধ্বনিলিপি]] আৰু [[আহোম লিপি|আহোম লিপিৰ]] সহায়ত আমি বানান আৰু উচ্চাৰণ দুয়োটা সহজেই গম পাব পাৰো! যদি আপুনি মোটামুটি মানক টাই উচ্চাৰণটো শুনিব বিচাৰে তেন্তে আপুনি http://ipa-reader.xyz/ ত söwkafāa‧ পেষ্ট কৰিব পাৰে! যদি আপুনি ভাবে যে মহেশ্বৰ নেওগৰ ব্যৱহৃত নাম আঁতৰোৱা অনুচিত তেন্তে আমি ইয়াক দুটা খণ্ডত ভাগ কৰিব পাৰো '''আহোম নাম''' আৰু '''মহেশ্বৰ নেওগৰ ব্যৱহৃত নাম'''। পিছে শুদ্ধ আহোম নামসমূহ আওকাণ কৰাটো মোৰ মতে ভুল হব। ধন্যবাদ। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 05:26, 30 September 2024 (ইউ.টি.চি.) ::প্ৰিয় খিলাণ্টজি (!), ::আপোনাৰ প্ৰচেষ্টা আদৰণীয়। মই ৰায়চাহাব (মন কৰিব মই ৰায় চাহিব লেখা নাই) গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ কিতাপখন চালোঁ। কিতাপখনৰ অসমীয়া অনুবাদ আছে নেকি মোক নিশ্চয় জনাব। এতিয়া কথা হ'ল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ধ্বনি লিপি অনুসৰণ কৰি আমি অসমীয়াৰ দৰে এটা চহকী ভাষা কেনেদৰে লিখিম? সৌৰভ চলিহাৰ লেখা ইংৰাজীলৈ অনুবাদ হব পাৰে নে? এই প্ৰসংগত তীক্ষ্ণধাৰ অসমীয়া সমালোচক অৰিন্দম বৰকটকীয়ে কৈছিল যে, সৌৰভ চলিহাৰ গল্প ইংৰাজীলৈ অনুবাদ হব নোৱাৰে। যদি হয় তেনে গল্পসমূহে ইয়াৰ মৌলিকতা হেৰুৱাব। ইংৰাজীত এটাই /n/, কিন্তু আমি দুটা ন,ণ ৰে চহকী। এতিয়া কথা হ'ল আপুনি কোনটো ব্যৱহাৰ কৰিব। মই ধ্বনিৰ সহায় নলৈ যিহেতু অসমীয়াত লিখিত তথ্যৰ সহায় লৈছোঁ আৰু তাৰমাজতে আপুনি কোনো কোনো বানানত 'ন'ক 'ণ' কৰা দেখিলোঁ, সেয়ে বিষয়টো এবাৰ আপোনাৰ দৃষ্টিগোচৰ কৰোৱাটো ভাল হব বুলি ভাবিলোঁ। বাকী আপুনি যি কৰি আছে, সেয়া মোতকৈ বেছি গৱেষণামূলক আৰু এই প্ৰচেষ্টাৰ প্ৰতি মোৰ শ্ৰদ্ধা আছে। এতিয়া উল্লিখিত সকলো কথা চালি-জাৰি চাই, আহোম লিপিৰ ক্ষেত্ৰত মই যিহেতু একেবাৰে অজ্ঞ; সেয়ে মই মোৰ বাননটো ৰাখি তাত আপোনাৰ লিংক যোগ দিবলৈ ভালপাম। মোৰ সম্পাদনালৈ আপুনি চকু ৰাখিব আৰু অলপো দ্বিধাবোধ নকৰি আপত্তিসমূহ মোক জনাই থাকিব বুলি আশাৰে, ::[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 06:44, 30 September 2024 (ইউ.টি.চি.)JyotiPN :::@[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] মহেশ্বৰ নেওগৰ ব্যৱহৃত নামৰ সংস্কৰণটো কিছু সময়ত পুনৰুদ্ধাৰ কৰিছো বাৰু। কিন্তু আশাকৰোঁ আহোমৰ নামেৰে এটা সুকীয়া স্তম্ভ এটা বনাবলৈ মান্তি হ'ব। গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ কিতাপখনৰ অসমীয়া সংস্কৰণ মই দেখা নাই গতিকে মই নাজানো ইয়াৰ সংস্কৰণ আছে নে নাই! মই গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ কিতাপখন আপোনাৰ ধাৰণা {{tq|"...প্ৰকৃত শুদ্ধ লিখিত তথ্য নথকাৰ হেতু বা উপযুক্ত সংৰক্ষণৰ অভাৱত লিখিত তথ্য হেৰাই যোৱা হেতু,.."}} শুধৰণি কৰিবলৈ দিছিলোঁ যাতে আপুনি অনলাইন সংৰক্ষিত উদাহৰণ চাব পাৰে য'ত আহোম ভাষাৰ পুৰণি তথ্য সমূহ সংৰক্ষিত আছে। অসমীয়া IPA ৰ বাবে [[সহায়:অসমীয়াৰ বাবে আই.পি.এ.|ইয়াত চাওক]]। Khi-Lan-Tzi টো অসমীয়াত খিলাঞ্জী বুলি কব পাৰিব। মোৰ প্ৰচেষ্টাৰ প্ৰতি আপোনাৰ সমৰ্থনৰ বাবে বহুত বহুত ধন্যবাদ। ব্যক্তিগত আক্ৰমণত জড়িত নোহোৱা আৰু সুস্থ কথা-বতৰাত জড়িত আপোনালোকৰ দৰে সম্পাদকৰ সৈতে কথা-বতৰা পাতি সঁচাকৈয়ে সুখী অনুভৱ কৰিছো। ধন্যবাদ। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 07:34, 30 September 2024 (ইউ.টি.চি.) ::::আপোনাৰ সম্পাদনাটো মই চাইছোঁ আৰু জনাবলৈ পাই ভাল লাগিছে যে আপোনাৰ লগত হোৱা আলোচনাৰে মই লাভাম্বিত হৈছোঁ। ইতিহাস সম্পৰ্কে মোৰ জ্ঞান একেবাৰে শূন্য। ব্যক্তিগত যদিও এটা কথা উল্লেখ কৰিবলৈ ভাল পাম যে, আজি মোৰ মাৰ লগত এই বিষয়ে আলোচনা হওঁতে মায়ে ক'লে যে, খৰগপুড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰাক্তন ছাত্ৰ তথা জয়সাগৰ কলেজৰ ৰসায়ন বিভাগৰ এসময়ৰ প্ৰফেছৰ দোলন কোঁৱৰদেৱৰ পুত্ৰ টাই ভাষাত গল্ড মেডেলিষ্ট। খান্দি থাকিলে এই বিষয়ত আৰু নতুন ৰাস্তা ওলাই গৈ থাকিব। পোহৰৰ ৰাস্তা। আপুনি যি কৰিবলগীয়া আছে, সম্পাদনাখিনি কৰক। প্ৰৱন্ধত উল্লেখিত অসমীয়া পুথি অনুসৰি নামসমূহ এটা বেলেগ স্তম্ভ কৰি মই ভৰাই দিম। ধন্যবাদেৰে, ::::[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 16:34, 30 September 2024 (ইউ.টি.চি.)JyotiPN :::::@[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]]আপোনাৰ কৌতুহলৰ বাবে বহুত বহুত ধন্যবাদ বাইদেউ, মই ইতিমধ্যে নামবোৰ যোগ কৰিছো আৰু বেলেগ এটা শাৰী পৃথক কৰিছো অনুগ্ৰহ কৰি [[আহোম স্বৰ্গদেউসকলৰ নাম তালিকা|ইয়াত]] এবাৰ চকু ফুৰাই চাওক। শুনি বৰ ভাল লাগিল যে আমি আপোনাৰ এজন চিনাকি ব্যক্তি টাই ভাষাৰ বিশেষজ্ঞ। সেই পৃষ্ঠাটো সম্পাদনা কৰি থাকোঁতে গম পালোঁ যে মই কেইজনমান চাওফাৰ লেখাত আহোম লিপি যোগ কৰা নাই। আমি মংগোলীয় সম্পাদকসকলে প্ৰায়ে কিছুমান মানুহৰ প্ৰতিৰোধৰ সন্মুখীন হওঁ কিন্তু আপোনাৰ সমৰ্থন এক প্ৰেৰণা। আমি সকলোৱে এই কথাটো আকোৱালি লোৱা উচিত যে অসমৰ সংস্কৃতি কছাৰী, টাই, আৰ্য আদি কেইবাটাও সংস্কৃতিৰ অতি বৈচিত্ৰময় সংমিশ্ৰণ। [[বাণীকান্ত কাকতি]] ডাঙৰীয়াৰ Assamese:Its formation and development কিতাপখন অধ্যয়ন কৰিলে ইয়াক বাৰুকৈ অনুভব কৰিব পৰা যায়। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 02:51, 1 October 2024 (ইউ.টি.চি.) == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:24, 26 January 2025 (ইউ.টি.চি.) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> :@[[সদস্য:Doc James|Doc James]] Thankyou so much [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 05:50, 12 February 2025 (ইউ.টি.চি.) ==তাই আহোম লিপি সম্পৰ্কে== প্ৰিয় [[সদস্য:KhiLanTzi|KhiLanTzi]] , আশাকৰোঁ ভালে আছে। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে তাই-আহোম ভাষাৰ কিছু পুৰণি লিপিৰ প্ৰদৰ্শনৰ লগতে বিশেষজ্ঞৰ অধীনত পঢ়াৰ ব্যৱস্থা কৰিছে। মই যিহেতু গুৱাহাটীত নাথাকোঁ মই চাবলৈ যাব পৰা নাই। আপুনি কথাটো জানিবও পাৰে, তথাপি এই বিষয়ত আপোনাৰ আগ্ৰহৰ বাবে আপোনাক কথাটো জনালোঁ। [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 17:43, 26 January 2026 (ইউ.টি.চি.) :প্ৰিয় {{ping|JyotiPN}} মই ভালে আছোঁ, আশাকৰোঁ আপোনাৰো ভাল। মোক তথ্যটো জনোৱা বাবে অশেষ ধন্যবাদ। মই উপস্থিত থাকিবলৈ পালে নিশ্চয় সুখী হ'ম। মই গুৱাহাটীত নাথাকো সেয়েহে সেই অনুষ্ঠানত উপস্থিত থাকিব পাৰিম নে নাই সেয়া নিশ্চিত নহয় যদিও গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এই প্ৰচেষ্টাক গভীৰ ধন্যবাদ জনাইছোঁ। ধন্যবাদ [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] == গগৈ-কুকৈ প্ৰসংগ == {{ping|KhiLanTzi}} অনুগ্ৰহ কৰি ৱিকিপিডিয়াৰ গগৈ পৃষ্ঠাত Unreliable source যোগ নকৰিব। [[WP:RS]] পঢ়ি‌ চাব। Policy অনুসৰি কোনো website বা blog জাতীয় উৎস ৱিকিপিডিয়াত দিয়া হোৱা নাযায়। আপোনাৰ ওচৰত যদি গগৈ শব্দটো কুকৈক পৰা অহা বুলি উল্লেখ কৰা published আৰু verifiable উৎস আছে, তেন্তে যোগ কৰিব পাৰে। ৱিকিপিডিয়াৰ [[WP:NPOV]] ৰ অনুসৰি দুয়োটা মত দিয়া হ'ব। তদুপৰি টাই-আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি গগৈৰ আহোম বানান 𑜕𑜥𑜕𑜩𑜨 হয়। গতিকে উৎস যুক্ত সেই টাই-আহোম ভাষাৰ শব্দটো পেজৰ পৰা আতৰাই উৎস নাইকিয়া কুকৈ যোগ নকৰিব। "গ" আখৰে আৰম্ভ হোৱা শব্দ আহোম অভিধানত পোৱা নাযায়। গতিকে এইটো শব্দৰ গুৰি আহোম ভাষা নহয়।[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 04:28, 20 February 2026 (ইউ.টি.চি.) :@[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] আপোনাৰ উৎসসমূহে ব্যুৎপত্তিৰ উল্লেখ কৰা নাই গতিকে মই সেইটো আঁতৰাই দিম। এনেকৈ হলেচোন পৃথিৱীৰ যিকোনো ভাষাৰ পৰা গগৈৰ নিচিনা উচ্চাৰণ হোৱা শব্দ দি সেই ভাষাৰ পৰা গগৈ অহা বুলি দাবী কৰিবলৈ লাগি যাব। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 07:26, 20 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ::@[[সদস্য:KhiLanTzi|KhiLanTzi]] পৃথিৱীৰ অন্য ঠাইৰ লোক গগৈ সমাজত নাই। আছে‌ যদি মৰাণ/বৰাহী/চুতীয়া গুৰিৰ‌ আছে, যিটো Ahomisation‌ বুলি কোৱা হয়। আহোম সমাজত সোমালে বৰাহী-মৰাণ-চুতীয়া সকলৰ শব্দহে সোমাব। গগৈ শব্দটো ভায়েকক বুজাবলৈ মৰাণ-বৰাহী সকলেও ব্যৱহাৰ কৰিছিল। গতিকে সম্ভাৱনা আছে, যাৰ বাবে "সম্ভৱতঃ" শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 07:43, 20 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ::@[[সদস্য:KhiLanTzi|KhiLanTzi]] তদুপৰি ১৮৯৩ চনৰ‌ পৰা অন্য আহোম সকলে গগৈ লিখা কথাটো আগৰ পৰাই তলৰ অংশত উল্লেখ আছে। মই নতুনকৈ যুগ কৰা নাই।‌ লগতে "গ" আখৰে আৰম্ভ হোৱা শব্দ অভিধানত আছে নে নাই চাই ল'ব। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 07:50, 20 February 2026 (ইউ.টি.চি.) :::@[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] আহোম বংশ বিভাজন গগৈক '''দেউৰী সম্বন্ধ গগৈ''' বুলি সেই উৎসত কোনো উল্লেখ নাই। যদি আপুনি '''দেউৰী সম্বন্ধ গগৈ''' ৱিকিপিডিয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব বিচাৰে গগৈ (দেউৰী সম্বন্ধ) বুলি লিখিব পাৰে ইয়াত আহোমৰ বংশ বিভাজনত নহয়। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 08:10, 20 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==Tais before Sukapha== {{ping|KhiLanTzi}} What is the source of this claim of yours? [https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%95%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A6%BF_%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%93%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%B2&diff=prev&oldid=612622] {{quote|Some Tai used to live in brahmaputra valley before Huen Tsang's visit}} As far as I know, the only thing Huen Tsang mentions is this:<ref>{{cite book |last=Beal |first=Samuel |title=Si-Yu-Ki: Buddhist Records of the Western World |volume=2 |publisher=Trübner & Co. |year=1884 |page=196 |url=https://archive.org/details/siyukibuddhistre02samu/page/196/mode/1up |quote=On the east this country is bounded by a line of hills, so that there is no great city [capital] to the kingdom. Their frontiers, therefore, are contiguous to the barbarians of the south-west [of China]. These tribes are, in fact, akin to those of the Man people in their customs.}}</ref> {{quote|On the east this country is bounded by a line of hills, so that there is no great city to the kingdom. Their frontiers, therefore, are contiguous to the barbarians of the south-west [of China]. These tribes are, in fact, akin to those of the Man(barbarian) people in their customs.}} So, forget about [[Brahmaputra valley]], even the eastern hills are mentioned as inhabited by the hill tribes of Northeast India or Northern Burma. Do you even realise the chronological problem here? Hiuen Tsang visited Kamarupa in the 7th century, around the time of Bhaskaravarman. The historically visible Tai/Shan polities of southern Yunnan, northern Burma and adjoining regions belong mainly to a much later period. Daniels, for example, places the emergence of large Tai (Dai) polities in southern Yunnan and the Shan States between the 13th and 16th centuries.<ref>{{cite journal |last=Daniels |first=Christian |title=The Formation of Tai Polities Between the 13th to 16th Centuries: The Role of Technological Transfer |journal=Memoirs of the Research Department of the Toyo Bunko |volume=58 |year=2000 |pages=51–98 |url=https://toyo-bunko.repo.nii.ac.jp/record/3215/files/memoirs58_03.pdf}}</ref> Xuanzang's phrase about the “barbarians of the south-west [of China]” should not be read as evidence for Tai presence on the eastern frontier of Kamarupa. It is better understood as a broad Chinese frontier expression for the hill peoples beyond eastern Kamarupa, towards the northern Burma–south-west China frontier. Therefore, please do not use Wikipedia to promote an unsupported fringe theory. The claim that Tai groups lived in the Brahmaputra valley before Xuanzang’s visit is a major historical assertion and needs direct support from reliable academic sources. [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 19:48, 16 June 2026 (ইউ.টি.চি.) :@[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] {{Quote|To the east of Kāmarūpa, the description continues, the coun-try was a series of hills and hillocks without any principal city, and it reached to the south-west barbarians [of China], hence the inhabitants were akin to the '''Man and the Lao'''.}} Page no. 186 of original translation ~<ref>{{Cite book |last=Watters |first=Thomas |editor-last1=Davids |editor-first1=T. W. Rhys |editor-last2=Bushell |editor-first2=S. W. |title=On Yuan Chwang's Travels in India, 629–645 A.D. |volume=I |series=Oriental Translation Fund, New Series |publisher=Royal Asiatic Society |location=London |year=1904 |url=https://dhamma-library.b-cdn.net/13.%20Rare-Buddhist-Books-1/On%20Yuan%20Chwang%27s%20Travels%20in%20India%20I%20%28Thomas%20Watters%29.pdf |access-date=2026-06-15 |page=}}</ref> Here Man is the umbrella term that includes South China inhabitants ie. Tai Kadai, Hmong-Mien, Tibeto Burmans like Jingpo. But the term '''Lao''' was exclusively used for Tai ethnic groups by Han Chinese. The term Ai Lao (哀牢) or Lao (獠) is commonly used by Han Chinese to denote Tai people. Regarding chronological time the Han Chinese mentioned Tai people over Han, Tang and Song Dynasties. There's a Lao (now called Tai) habitat along with Mans (Tai/Hmong-Mien/Jingpo/Tibeto Burmans) in Ancient Kamarupa and there are historical records of it. You need to be more neutral here. Tai manuscripts were mistranslated a lot which lead to some incorrect Assamese Buranjis claiming some incorrect facts that needs to be corrected. Luckily the original manuscripts still speaks the truth. [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 07:01, 17 June 2026 (ইউ.টি.চি.) == Karfai is a Bow, not a Cannon == কাড়ফাই এখন ধেনুৰ নাম হয়। ইয়াৰ গুৰি আহোম শব্দ কাঙফাই হয় (উৎস: GC Barua Ahom Dictionary p.4)। সাতসৰী অসম বুৰঞ্জীৰ p. 7ৰ বৰ্ণনাৰ মতে চুকাফাৰ পুতেক চুতেউফাৰ দিনত নৰা ৰজাই কাৰফাই দি পঠিয়াইছিল। নৰা/মৌঙকং‌ বা তাৰ পূবৰ মৌঙমাও ৰাজ্যত ১৩০০ শতিকাৰ শেষ ভাগত হে প্ৰথমবাৰৰ বাবে খাৰ বাৰুদ‌ বা হিলৈ-বৰটোপ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। গতিকে "কাড়ফাই" শব্দটোৱে হিলৈ-বৰটোপ বা আন আগ্নেয়াস্ত্ৰ বুজোৱাৰ প্ৰশ্নয়ে নাহে। আহোম ভাষাৰ "কং/ক্লং" মানে আগ্নেয়াস্ত্ৰ আৰু এই‌ শব্দ তুৰ্বকৰ যুদ্ধত হে প্ৰথম ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। শান ভাষাত တူၼ်းၸၢပ်ႈ মানে আগ্নেয়াস্ত্ৰ নুবুজাই। ၵွင်ႈၾႆး বা কংফাই শব্দটোৱেহে বুজাই। "কং" শব্দটোৱে আগৰ দিনত tube বা pipe বুজাইছিল। পাছলৈ ১৩০০ শতিকাৰ শেষ ভাগত যেতিয়া আগ্নেয়াস্ত্ৰৰ প্ৰচলন হ'ব ধৰিছিল, তেতিয়াৰ পৰাহে " কং"(Pipe) আৰু "ফাই"(Fire) যৌথভাৱে আগ্নেয়াস্ত্ৰ বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লোৱা হৈছিল। গতিকে চুকাফা বা চুকাফাৰ পুতেকৰ হাতত আগ্নেয়াস্ত্ৰ থাকিবলৈ হ'লে চুকাফাৰ প্ৰব্ৰজন ১৩০০ শতিকাৰ দ্বিতীয় ভাগত হ'ব লাগিব, যিটোৰ সম্ভাৱনা পিছে একেবাৰে নুই কৰিব নোৱাৰি। তাৰ বাহিৰে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৃষ্ঠাত সংযোগ কৰিবলৈ চোৱা বাকী গোটেই খিনি কথা প্ৰমান বিহীন, যিবোৰে [https://en.wikipedia.org/?title=Wikipedia:PROMO&redirect=no WP:PROMO], [[WP:OR]], [[WP:SYNTH]] ৰ উলঙ্ঘন কৰে। আহোম ৰজা সকলে ১৫০০ ৰ আগতে মৌঙমাও দেশৰ পৰা আগ্নেয়াস্ত্ৰ গ্ৰহণ কৰিছিল বুলি কোনো এখন বুৰঞ্জীত উল্লেখ নাই। কৰ/খুত দি থকা লোক এখিনিক আগ্নেয়াস্ত্ৰ দিবলৈ নৰাদেশ বা মৌঙমাওৰ নীতিৰ বিপৰিতে যোৱা হʼব। মনত ৰখা উচিত যে চুকাফাৰ দিনৰ পৰা ১৫২০ দশকৰ লৈকে নৰা আৰু আহোমৰ মাজত কেইবাখনো যুদ্ধ সংঘটিত হৈছিল। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 23:15, 9 August 2026 (ইউ.টি.চি.) play7q2k8egzdg1kbfsyu7vxzbmddij 625679 625675 2026-08-09T23:17:54Z Ananya Taye 28065 625679 wikitext text/x-wiki == The Wikipedia Asian Month 2023 Barnstar == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="border: 3px solid #32AFAF; background-color: #EEEEEE; margin:0 auto; padding:20px 20px; width:70%;{{border-radius|1em}} {{box-shadow|0.1em|0.1em|0.5em|rgba(0,0,0,0.75)}}" class="plainlinks">[[File:2023_Wikipedia_Asian_Month_Barnstar.png|left|180px]] {{Center|{{resize|150%|'''''Wikipedia Asian Month 2023 Barnstar'''''}}}} <div style="color: #333333; margin-left:220px; font-size:110%; "> Dear {{ROOTPAGENAME}} : :Congratulations! Thank you so much for participating in the Wikipedia Asian Month 2023. We are very grateful for your dedication to the Wikimedia movement and effort in promoting Asian content. Hope to see you again this year and celebrate the 10th year of Wikipedia Asian Month together. :Sincerely, </div> <div style="color: #333333; text-align:right; font-size:120%; ">Wikipedia Asian Month International Team</div> </div> {{clear}} </div> <!-- Message sent by User:Joycewikiwiki@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joycewikiwiki/WAM2023_Barnstar_MassMessage_Receiver_2&oldid=26272593 --> ==সতৰ্কতা== [[বিদুৰভাই (চলচ্চিত্ৰ)]] প্ৰবন্ধত সম্পাদকে লগাই ৰখা জাননীখনকো উপেক্ষা কৰি আপুনি যি সম্পাদনা কৰি আছে, সেয়া সঠিক হোৱা নাই, এইক্ষেত্ৰত কিছু ধৈৰ্য ধৰিবলৈ আপোনাক সতৰ্ক কৰি দিয়া হ'ল। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:57, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :[[En:template:Edit conflict|Template:Edit conflict]] সাঁচটো [[En: category:Inline talk templates|Category:Inline talk templates]] অন্তৰ্গত যাক প্ৰবন্ধত ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। সেয়েহে মই এয়া টাইপিংৰ ভুল (typing mistake) বুলি ভাবিছিলো। অৱশ্যে কোনো edit conflicts হোৱা নাছিল আৰু মোৰ সম্পাদনা হৈ গৈছে।[[En: category:Inline talk templates|Category:Inline talk templates]] অনুসৰী ('''They should never be used in articles''') [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 14:20, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::"অৱশ্যে কোনো edit conflicts হোৱা নাছিল আৰু মোৰ সম্পাদনা হৈ গৈছে।" এই কথাখিনি গ্ৰহণযোগ্য নহয়, কাৰণ এয়া আপুনি সম্পাদনা কৰাৰ পৰৱৰ্তী ফলাফলহে, যিটো আগতিয়াকৈ ধাৰণা কৰা নাযায়। ইয়াৰোপৰি আনে লিখিথকা প্ৰবন্ধ এটাত কোনো সৌজন্যতা নেদেখুৱাই গুৰুত্বৰ সালসলনি কৰাটো উচিত নহয়। সাঁ‌চটোত অসমীয়াত লিখা কথাখিনিয়েই এই কথাটো বুজিবৰ বাবে যথেষ্ট। [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 14:59, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত থকা Edit conflict সাঁচটো ইন-লাইন সাঁচ নহয়। এই সাঁচটোত এটা ৱাৰ্ণিং বক্স ওলাই আৰু তাত স্পষ্টকৈ সম্পাদনা নকৰিবৰ বাবে লিখি থোৱা আছে। এই সাঁচটো থকালৈকে অন্য সম্পাদকে সম্পাদনা কৰা অনুচিত আৰু সাঁচটো স্থাপন কৰি যদি দুসপ্তাহতকৈও অধিক সময় মূল সম্পাদকে কোনো সম্পাদনা নকৰে, তেতিয়া সাঁচটো অন্য সম্পাদকে আঁতৰাই দিব পাৰে। <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 15:23, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :::@[[সদস্য:দিব্য দত্ত|দিব্য দত্ত]] অসমীয়া ৱিকপিডিয়াত সাঁচটো update কৰাৰ প্ৰয়োজন। দুসপ্তাহতলৈকে সম্পাদনা নকৰাটো ৱিকিপিডিয়াৰ নিয়মৰ বিৰোধী। এই পুৰণি নিয়ম সমূহ শুধৰোৱা হৈছে। :::* [[En:wikipedia:Ownership of content|Wikipedia:Ownership of content]] অনুসৰি ''কোনোৱেই বিষয়বস্তুৰ "মালিক" নহয় (ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ বা যিকোনো পৃষ্ঠাকে ধৰি)। যদি আপুনি এটা প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰে বা সম্পাদনা কৰে, তেন্তে অন্য সম্পাদকসকলে পৰিবৰ্তন কৰিব পাৰে, আৰু আপুনি তেওঁলোকক তেনে কৰাত বাধা দিব নোৱাৰে। ইয়াৰ উপৰিও আপুনি তেওঁলোকৰ সম্পাদনাসমূহ কোনো কাৰণ নোহোৱাকৈ পুনৰ ঘূৰাই আনিব নালাগে।'' :::[[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 16:25, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::::মালিক বুলি কোনে কেতিয়া অধিকাৰ সাব্যস্ত কৰিবলৈ গৈছে? নতুন প্ৰৱন্ধ এটা সম্পাদিত অৱস্থাত থকা আৰু তাত এখন জাননী ওলমি থকা দেখিও কোনো আলোচনা আবিহনেই প্ৰৱন্ধ এটাত জপিয়াই পৰা ৱিকিৰ কোনটো নিয়মৰ ভিতৰত? স্থানীয় ৱিকিৰ ক্ষেত্ৰত কিছুমান নীতি শিথিল, যিহেতু সম্পাদকৰ সংখ্যা কম গতিকে এই কম সংখ্যক সম্পাদক সকলৰ মাজত সসন্মানে নিজৰ নিজৰ কামখিনি কৰি থকাৰ অধিকাৰ আমি ইজনে আনজনক দিয়া উচিত। [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 17:45, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :::::@[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] [[ৱিকিপিডিয়া:শিষ্টাচাৰ|WP:CIVILITY]] মানি চলিবলৈ আহ্বান জনালোঁ '''প্ৰৱন্ধ এটাত জপিয়াই'''ৰ দৰে শব্দ এজন প্ৰশাসকৰ দ্বাৰা শোভা নাপাই। [[ৱিকিপিডিয়া:সমলৰ মালিকীস্বত্ব|WP:OWN]] ত মালিক শব্দৰ ব্যৱহাৰ হৈছে মই তাত লিখা খিনিহে copy paste কৰিছোঁ। [[WP:OWN]] অনুসৰী যিকোনো লোকে পৃষ্ঠাটোত সম্পাদনা কৰিব পাৰে। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 17:54, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::::::"প্ৰৱন্ধ এটাত জপিয়াই" এই অংশটো উল্লেখিত প্ৰৱন্ধটোৰ ক্ষেত্ৰত আপুনি দেখুওৱা আচৰণক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা এটা বাক্য। ইয়াত কোনো অসৎ বা আপত্তি জনক শব্দৰ ব্যৱহাৰ হোৱা নাই, প্ৰথমে আপুনি নিজেই ৱিকিৰ নীতি-নিয়ম মানি চলিবলৈ শিকক। সম্পাদক এজনে আন এজন সম্পাদকৰ আহ্বান নীতিৰ বিপৰীতে গৈ মানি নচলিলে প্ৰশাসক হিচাপে সতৰ্ক কৰি দিয়াটো কৰ্তব্য বুলি ভাৱোঁ‌। অৱশ্যে সেয়া আপুনি মানি চলে বা নচলে, নিজৰ ভুলটো অনুভৱ কৰে নকৰে আপোনাৰ কথা। [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 19:46, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :::::::@[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ৱিকিপিডিয়াৰ নিয়ম মানি চলি আহিছোঁ চলি যাম। Template:Edit conflict শুধৰণি প্ৰয়োজন। প্ৰশাসক হিচাপে এই [https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A6%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%87_(%E0%A6%9A%E0%A6%B2%E0%A6%9A%E0%A7%8D%E0%A6%9A%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A7%B0)&diff=prev&oldid=427704 edit] টো চাবচোন ইয়াত [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|WP:NEUTRAL]] নামানি বিতৰ্ক সমূহ গুচাই দিছে। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 03:53, 3 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::::::::সেয়াই, নীতি অনুসৰি মই নিজাকৈ বা আপুনি নিজেই প্ৰয়োজন বুলি ভাৱিলে কাৰণেই কোনো আলোচনা অবিহনে মইমতালি কৰা অনুচিত। আপুনি যদি এই সাঁ‌চৰ সংশোধন বিচাৰিছে তেন্তে সাঁ‌চৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত বা ৰাইজৰ চ'ৰাত প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াওক। আলোচনা মৰ্মে যদি সংশোধনৰ প্ৰয়োজন হয়, সংশোধন কৰা হ'ব। কিন্তু কোনো আলোচনা আৱিহনেই নিজৰ ইচ্ছাত কিবাকিবি কৰি থকাটো অনিয়ম। [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 04:09, 3 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :::::::::আপুনি যথেষ্ট সতৰ্কবাণী দিলে বাৰু যদিও [[WP:OWN]] এ মোক সম্পাদনা কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে, কিন্তু বিতৰ্ক অংশ আঁতৰোৱা এই [https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A6%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%87_(%E0%A6%9A%E0%A6%B2%E0%A6%9A%E0%A7%8D%E0%A6%9A%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A7%B0)&diff=prev&oldid=427704 edit] আৰু [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|WP:NEUTRAL]] ভংগ কৰাৰ সন্দৰ্ভত আপোনাৰ পদক্ষেপ কি হ'ব, মই কৌতুহলী। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 04:14, 3 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::::::::::অসমীয়া ৱিকিৰ উক্ত সাঁ‌চটো লগাই ৰখা দেখিও যি অনিয়মৰে আপুনি সম্পাদনা কৰিলে সেয়া প্ৰবন্ধটো লিখিথকা সম্পাদক জনে আতৰাই দিলে। সেয়া তেওঁ‌ৰ ভুল নহয়। ভুলটো আপুনি কৰিছে যি কথা ইতিমধ্যেই কোৱা হৈছে। গতিকে এই ক্ষেত্ৰত প্ৰবন্ধটো আৰম্ভ কৰা সম্পাদক জনৰ ওপৰত পদক্ষেপ ল'ব লগাও নাই, লগতে "আপুনি যথেষ্ট সতৰ্কবাণী দিলে বাৰু" এই অংশৰ উত্তৰত কওঁ, মই সতৰ্কবাণী এবাৰেই দিছোঁ, কিন্তু নাও ডুবিলেও টিঙৰ পৰা ননমাৰ দৰে আচৰণ কৰি থকাৰ বাবেহে আপোনাক প্ৰত্যুত্তৰ দি আছোঁ লগতে ইয়াৰ পিছত আৰু এই সন্দৰ্ভত কোনোধৰণৰ প্ৰশ্নৰ বা সন্দেহৰ উত্তৰ দিয়াৰ পৰা বিৰত থাকিম।” [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 06:54, 3 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :::::::::::@[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]]আপুনি [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|WP:NEUTRAL]] আৰু [[ৱিকিপিডিয়া:সমলৰ মালিকীস্বত্ব|WP:OWN]] সম্পূৰ্ণৰূপে আওকাণ কৰিছে আৰু কেৱল '''সেই সাঁচটোৰ''' এটা পুৰণি সংস্কৰণৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বিচাৰ লৈছে যেন লাগে। আশাকৰোঁ ভৱিষ্যতে সকলো নিৰ্দেশাৱলী প্ৰতি নিৰপেক্ষ হব। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 07:32, 3 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::::::::::::[[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|WP:NEUTRAL]] আৰু [[ৱিকিপিডিয়া:সমলৰ মালিকীস্বত্ব|WP:OWN]] আওকাণ কৰিব নোৱাৰি বাবেই সেই সাঁ‌চটোৰে জাননীখন লগাই ৰখা হৈছিল। সেইকথা প্ৰৱন্ধটো আৰম্ভ কৰা সদস্য জনেও জানে, ময়ো জানোঁ‌। [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 08:20, 4 August 2024 (ইউ.টি.চি.) {{od}} @[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] এটা সাঁচে নিৰ্দেশনাসমূহ ভংগ কৰিব নালাগে, ই নিৰ্দেশনাসমূহ অনুসৰণ কৰিব লাগে। মই আচৰিত হৈছো যে ইয়াক এতিয়াও আপডেট কৰা হোৱা নাই। নিৰ্দেশনা আওকাণ কৰিয়ে সাঁচটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] :ৱিকিপিডিয়াত কিছুমান নিৰ্দিষ্ট উদ্দেশ্য আগত ৰাখি কিছুমান নিৰ্দিষ্ট সাঁচ তৈয়াৰ কৰা হয়। সকলো ৱিকিপিডিয়াৰে কিছুমান নিজা সীমাবদ্ধতা থাকে। সেই অনুসৰি নিজৰ সমাজৰ সুবিধামতে কিছুমান সাঁচ তৈয়াৰ কৰি লোৱা হয়। ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত থকা সাঁচটোৱেই যে সকলো ৱিকিপিডিয়াত থাকিব লাগিব তেনে কোনো নিয়ম নাই। বহুক্ষেত্ৰত আমি ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াক অনুসৰণ কৰোঁ সঁচা কথা, সেইবুলি প্ৰতিটো কথাই যে ইংৰাজী ৱিকিৰ মতে কৰিব লাগিব তেনে কোনো নিয়ম নাই। কেতিয়াবা এজন ব্যক্তিয়ে যেতিয়া কোনো নিৰ্দিষ্ট পৰিকল্পনা মতে কোনো এটা প্ৰবন্ধ সম্পাদনা কৰি থাকে, তেতিয়া যাতে অন্য সম্পাদকসকলে তেওঁক আমনি কৰিব নোৱাৰে সেই উদ্দেশ্যেৰেই {{tlc|সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} সাঁচটো তৈয়াৰ কৰা হৈছে। এতিয়া একে নামৰ সাঁচটো ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত বেলেগ কৈ আছে বুলিয়েই আমাৰ ইয়াতো তাক সলনি কৰিব লাগিব বুলি কোনো নিয়ম নাই। ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত এনে বহু সাঁচ আছে যিবোৰ অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত নাই বা থকাৰ প্ৰয়োজন নাই, সেইদৰে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াতো এনে কিছুমান সাঁচ আছে যিবোৰ ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত নাই। আপুনি বাৰে বাৰে উল্লেখ কৰি থকা [[ৱিকিপিডিয়া:সমলৰ মালিকীস্বত্ব|WP:OWN]] পৃষ্ঠাটোতে '''If you find yourself in an edit war with other contributors over deletions, reversions, and so on, why not take some time off from the editing process? Taking yourself out of the equation can cool things off considerably. Take a fresh look a week or two later. Or, if someone else is claiming "ownership" of a page, you can bring it up on the associated talk page, appeal to other contributors, or consider the dispute resolution process.''' এনেদৰে লিখা আছে, চাবচোন। গতিকে অলপ ধৈৰ্য ধৰক। আৰু এই সময়চোৱাত আপুনি অন্য বেলেগ সম্পাদনা কৰি ৱিকিপিডিয়াক সমৃদ্ধ কৰিবলৈ যত্ন কৰক। ধন্যবাদ। <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 12:49, 5 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :আৰু আপুনি যদি সঁচাকৈ সাঁচটো পৰিবৰ্তন কৰিব বিচাৰিছে, তেন্তে সাঁচটোৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত এটা সম্পাদনা অনুৰোধ প্ৰস্তাৱ কৰিব পাৰে। আলোচনামৰ্মে নিশ্চয় সিদ্ধান্ত লোৱা হ’ব। <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 13:03, 5 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::@[[সদস্য:দিব্য দত্ত|দিব্য দত্ত]] ::* EDIT WAR: edit war আৰু edit conflict দুয়োটা বেলেগ। [[ৱিকিপিডিয়া:সমলৰ মালিকীস্বত্ব|WP:OWN]] এ Edit warৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰিছে য'ত [[En:WP:3R|3R]] ৰ অৰ্থ হ'ল আপুনি আন সম্পাদকৰ সম্পাদনা ৩ বাৰ ঘূৰাই দিয়ে, কিন্তু মই সম্পাদকৰ সম্পাদনা ঘূৰাই বা আঁতৰোৱা নাই। সাঁচটো Edit conflict ৰ ওপৰত edit war ৰ কোনো কথা নাহে। ::* WP:OWN: হয় সাঁচটোৱে এতিয়াও WP:OWN উলংঘা কৰে। ::* মই কিয় বাৰে বাৰে উত্তৰ দি আছোঁ?: মোৰ সম্পাদনা হৈ গল অন্য সম্পাদক জনৰো হৈ গল, সাঁচটো আঁতৰালে পিছে নয়ন জে নাথ ডাঙৰীয়াই মোৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত {{tq|প্ৰৱন্ধ এটাত জপিয়াই}} আৰু {{tq|নাও ডুবিলেও টিঙৰ পৰা ননমাৰ দৰে আচৰণ}} আদি শব্দৰ প্ৰয়োগেৰে মোৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত যথেষ্ট reply দি আছে আৰু প্ৰশাসক মহোদয়ৰ প্ৰতিটো প্ৰশ্নৰে উত্তৰ মোৰ '''ব্যক্তিগত আলোচনা পৃষ্ঠাত''' দিয়াটো মোৰ কৰ্তব্য বুলি ভাবি প্ৰতিটো প্ৰশ্নৰে উত্তৰ দি আছোঁ তথা মোৰ '''দৃষ্টিকোণ (Point of view)''' দাঙি ধৰিছো। ::* সাঁচটো মই কিয় সলনি কৰাৰ বাবে আলোচনা কৰা নাই?: মই ব্যক্তিগতভাবে বৰ্তমান ঙি-ঙাও-খামৰ ঐতিহসিক চিত্ৰ সংগ্ৰহ, Shan wikipedia ত সম্পাদনা আৰু অসমৰ মংগোলীয় সংস্কৃতিৰ ওপৰত নিজা অধ্যয়ণ কৰি আছোঁ মোৰ কোনো ব্যক্তিগত আগ্ৰহ নাই সাঁচটো সলনি কৰাত। ::[[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 14:37, 5 August 2024 (ইউ.টি.চি.) == আহোম স্বৰ্গদেউসকলৰ নাম তালিকা == মৰমৰ [[সদস্য:KhiLanTzi|KhiLanTzi]], আন্তৰিক অভিবাদন গ্ৰহণ কৰিব। প্ৰথমেই উল্লিখিত প্ৰৱন্ধটোত আপোনাৰ সম্পাদনা সহায়ৰ বাবে আপোনাক ধন্যবাদ যাচিলোঁ। কিন্তু যি যৎসামান্য আভাস পাইছোঁ, তাৰে উপলব্ধি কৰিছোঁ যে বিষয়টো অত্যন্ত স্পৰ্শকাতৰ। আমি নিজৰ নামটো আনে ভুলকৈ লেখা দেখিলে স্বাভাৱিকতে প্ৰতিক্ৰিয়াশীল হৈ উঠোঁ আৰু শুধৰাই দিওঁ। মহেশ্বৰ নেওগৰ দৰে পণ্ডিতপ্ৰবৰেও নিজৰ নাম সম্পৰ্কে সজাগ আছিল আৰু তেওঁৰ নাম ভুলকৈ লিখাক লৈ প্ৰতিক্ৰিয়া জাহিৰ কৰিছিল। সেই দিশৰপৰা চাবলৈ গলে প্ৰকৃত শুদ্ধ লিখিত তথ্য নথকাৰ হেতু বা উপযুক্ত সংৰক্ষণৰ অভাৱত লিখিত তথ্য হেৰাই যোৱা হেতু, শ বছৰৰ আগতে মৃত্যু হোৱা ৰজা এগৰাকীৰ নামৰ শুদ্ধ তথ্য নোপোৱাটো বা বিভিন্নজন পণ্ডিতৰ দ্বাৰা বিভিন্ন ধৰণে উল্লেখ হোৱাটো স্বাভাৱিক। ছপাখানাৰ কালিকাৰ কথাটোতো কবই নালাগে! তথাপি কওঁ, ময়ো যিহেতু নামবোৰ নিজৰ ধৰণেৰে নেলেখি প্ৰসংগ পুথিত লেখা বানান অনুসৰণ কৰিছোঁ, সেয়ে আপুনি সম্পাদনাৰ সময়ত পুৰণি সম্পাদনাক নস্যাৎ নকৰি যদি 'বা' দি তথ্যসূত্ৰ উল্লেখেৰে আপুনি তথ্য লাভ কৰা নামটো লেখে, তেনে আশাকৰোঁ ভৱিষ্যতলৈ তথ্যখিনি অধিক পৰিস্কাৰ হৈ থাকিব তথা বিভ্ৰান্তিসমূহৰো উপযুক্ত তথ্যসূত্ৰ পোৱা যাব। নামৰ ক্ষেত্ৰত তথ্যসূত্ৰ দি এজন ব্যক্তিৰে একাধিক নাম উল্লেখ কৰাৰ নজীৰ ৱিকিপিডিয়াত উপলব্ধ। সেয়ে আমি কৰা সম্পাদনাটো একেবাৰে নস্যাৎ কৰি পেলোৱাতকৈ আপুনি [[ ]] চিন ব্যৱহাৰ কৰি যদি আমি লেখা বাননটো ৰাখি লিংক যোগ কৰে, তেনে মোৰ যত্নখিনিও সাৰ্থক হ'ব। আমি জানো যে, প্ৰতি সম্পাদক ৰূপে আন এগৰাকী সম্পাদকক এইখিনি সন্মান দিবলৈ আপুনি অলপো দ্বিধাবোধ নকৰে। শুভকামনাৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 19:49, 29 September 2024 (ইউ.টি.চি.)JyotiPN :@[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] তালিকাখন সৃষ্টি কৰাৰ বাবে অশেষ ধন্যবাদ বাইদেউ, আপোনাক জনাবলৈ পাই সঁচাকৈয়ে সুখী যে আমাৰ ওচৰত একাধিক উৎসত স্বৰ্গদেউসকলৰ সাঁচিপতিয়া আহোম নামসমূহ সংৰক্ষণ আছে চাবলৈ [[iarchive:in.ernet.dli.2015.450867/page/n6/mode/1up|ইয়াত ক্লিক কৰক]]। আচলতে মই স্বৰ্গদেউসকলৰ প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত [[আহোম লিপি|আহোম লিপিৰ]] নামসমূহ ইতিমধ্যে যোগ কৰিলোঁ। আহোম লিপি পঢ়িবলৈ আৰু লিখিব নোৱাৰাৰ বাবে বহু লেখকে কেইবাটাও নাম ব্যৱহাৰ কৰিছিল যদিও এতিয়া [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ধ্বনিলিপি]] আৰু [[আহোম লিপি|আহোম লিপিৰ]] সহায়ত আমি বানান আৰু উচ্চাৰণ দুয়োটা সহজেই গম পাব পাৰো! যদি আপুনি মোটামুটি মানক টাই উচ্চাৰণটো শুনিব বিচাৰে তেন্তে আপুনি http://ipa-reader.xyz/ ত söwkafāa‧ পেষ্ট কৰিব পাৰে! যদি আপুনি ভাবে যে মহেশ্বৰ নেওগৰ ব্যৱহৃত নাম আঁতৰোৱা অনুচিত তেন্তে আমি ইয়াক দুটা খণ্ডত ভাগ কৰিব পাৰো '''আহোম নাম''' আৰু '''মহেশ্বৰ নেওগৰ ব্যৱহৃত নাম'''। পিছে শুদ্ধ আহোম নামসমূহ আওকাণ কৰাটো মোৰ মতে ভুল হব। ধন্যবাদ। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 05:26, 30 September 2024 (ইউ.টি.চি.) ::প্ৰিয় খিলাণ্টজি (!), ::আপোনাৰ প্ৰচেষ্টা আদৰণীয়। মই ৰায়চাহাব (মন কৰিব মই ৰায় চাহিব লেখা নাই) গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ কিতাপখন চালোঁ। কিতাপখনৰ অসমীয়া অনুবাদ আছে নেকি মোক নিশ্চয় জনাব। এতিয়া কথা হ'ল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ধ্বনি লিপি অনুসৰণ কৰি আমি অসমীয়াৰ দৰে এটা চহকী ভাষা কেনেদৰে লিখিম? সৌৰভ চলিহাৰ লেখা ইংৰাজীলৈ অনুবাদ হব পাৰে নে? এই প্ৰসংগত তীক্ষ্ণধাৰ অসমীয়া সমালোচক অৰিন্দম বৰকটকীয়ে কৈছিল যে, সৌৰভ চলিহাৰ গল্প ইংৰাজীলৈ অনুবাদ হব নোৱাৰে। যদি হয় তেনে গল্পসমূহে ইয়াৰ মৌলিকতা হেৰুৱাব। ইংৰাজীত এটাই /n/, কিন্তু আমি দুটা ন,ণ ৰে চহকী। এতিয়া কথা হ'ল আপুনি কোনটো ব্যৱহাৰ কৰিব। মই ধ্বনিৰ সহায় নলৈ যিহেতু অসমীয়াত লিখিত তথ্যৰ সহায় লৈছোঁ আৰু তাৰমাজতে আপুনি কোনো কোনো বানানত 'ন'ক 'ণ' কৰা দেখিলোঁ, সেয়ে বিষয়টো এবাৰ আপোনাৰ দৃষ্টিগোচৰ কৰোৱাটো ভাল হব বুলি ভাবিলোঁ। বাকী আপুনি যি কৰি আছে, সেয়া মোতকৈ বেছি গৱেষণামূলক আৰু এই প্ৰচেষ্টাৰ প্ৰতি মোৰ শ্ৰদ্ধা আছে। এতিয়া উল্লিখিত সকলো কথা চালি-জাৰি চাই, আহোম লিপিৰ ক্ষেত্ৰত মই যিহেতু একেবাৰে অজ্ঞ; সেয়ে মই মোৰ বাননটো ৰাখি তাত আপোনাৰ লিংক যোগ দিবলৈ ভালপাম। মোৰ সম্পাদনালৈ আপুনি চকু ৰাখিব আৰু অলপো দ্বিধাবোধ নকৰি আপত্তিসমূহ মোক জনাই থাকিব বুলি আশাৰে, ::[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 06:44, 30 September 2024 (ইউ.টি.চি.)JyotiPN :::@[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] মহেশ্বৰ নেওগৰ ব্যৱহৃত নামৰ সংস্কৰণটো কিছু সময়ত পুনৰুদ্ধাৰ কৰিছো বাৰু। কিন্তু আশাকৰোঁ আহোমৰ নামেৰে এটা সুকীয়া স্তম্ভ এটা বনাবলৈ মান্তি হ'ব। গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ কিতাপখনৰ অসমীয়া সংস্কৰণ মই দেখা নাই গতিকে মই নাজানো ইয়াৰ সংস্কৰণ আছে নে নাই! মই গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ কিতাপখন আপোনাৰ ধাৰণা {{tq|"...প্ৰকৃত শুদ্ধ লিখিত তথ্য নথকাৰ হেতু বা উপযুক্ত সংৰক্ষণৰ অভাৱত লিখিত তথ্য হেৰাই যোৱা হেতু,.."}} শুধৰণি কৰিবলৈ দিছিলোঁ যাতে আপুনি অনলাইন সংৰক্ষিত উদাহৰণ চাব পাৰে য'ত আহোম ভাষাৰ পুৰণি তথ্য সমূহ সংৰক্ষিত আছে। অসমীয়া IPA ৰ বাবে [[সহায়:অসমীয়াৰ বাবে আই.পি.এ.|ইয়াত চাওক]]। Khi-Lan-Tzi টো অসমীয়াত খিলাঞ্জী বুলি কব পাৰিব। মোৰ প্ৰচেষ্টাৰ প্ৰতি আপোনাৰ সমৰ্থনৰ বাবে বহুত বহুত ধন্যবাদ। ব্যক্তিগত আক্ৰমণত জড়িত নোহোৱা আৰু সুস্থ কথা-বতৰাত জড়িত আপোনালোকৰ দৰে সম্পাদকৰ সৈতে কথা-বতৰা পাতি সঁচাকৈয়ে সুখী অনুভৱ কৰিছো। ধন্যবাদ। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 07:34, 30 September 2024 (ইউ.টি.চি.) ::::আপোনাৰ সম্পাদনাটো মই চাইছোঁ আৰু জনাবলৈ পাই ভাল লাগিছে যে আপোনাৰ লগত হোৱা আলোচনাৰে মই লাভাম্বিত হৈছোঁ। ইতিহাস সম্পৰ্কে মোৰ জ্ঞান একেবাৰে শূন্য। ব্যক্তিগত যদিও এটা কথা উল্লেখ কৰিবলৈ ভাল পাম যে, আজি মোৰ মাৰ লগত এই বিষয়ে আলোচনা হওঁতে মায়ে ক'লে যে, খৰগপুড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰাক্তন ছাত্ৰ তথা জয়সাগৰ কলেজৰ ৰসায়ন বিভাগৰ এসময়ৰ প্ৰফেছৰ দোলন কোঁৱৰদেৱৰ পুত্ৰ টাই ভাষাত গল্ড মেডেলিষ্ট। খান্দি থাকিলে এই বিষয়ত আৰু নতুন ৰাস্তা ওলাই গৈ থাকিব। পোহৰৰ ৰাস্তা। আপুনি যি কৰিবলগীয়া আছে, সম্পাদনাখিনি কৰক। প্ৰৱন্ধত উল্লেখিত অসমীয়া পুথি অনুসৰি নামসমূহ এটা বেলেগ স্তম্ভ কৰি মই ভৰাই দিম। ধন্যবাদেৰে, ::::[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 16:34, 30 September 2024 (ইউ.টি.চি.)JyotiPN :::::@[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]]আপোনাৰ কৌতুহলৰ বাবে বহুত বহুত ধন্যবাদ বাইদেউ, মই ইতিমধ্যে নামবোৰ যোগ কৰিছো আৰু বেলেগ এটা শাৰী পৃথক কৰিছো অনুগ্ৰহ কৰি [[আহোম স্বৰ্গদেউসকলৰ নাম তালিকা|ইয়াত]] এবাৰ চকু ফুৰাই চাওক। শুনি বৰ ভাল লাগিল যে আমি আপোনাৰ এজন চিনাকি ব্যক্তি টাই ভাষাৰ বিশেষজ্ঞ। সেই পৃষ্ঠাটো সম্পাদনা কৰি থাকোঁতে গম পালোঁ যে মই কেইজনমান চাওফাৰ লেখাত আহোম লিপি যোগ কৰা নাই। আমি মংগোলীয় সম্পাদকসকলে প্ৰায়ে কিছুমান মানুহৰ প্ৰতিৰোধৰ সন্মুখীন হওঁ কিন্তু আপোনাৰ সমৰ্থন এক প্ৰেৰণা। আমি সকলোৱে এই কথাটো আকোৱালি লোৱা উচিত যে অসমৰ সংস্কৃতি কছাৰী, টাই, আৰ্য আদি কেইবাটাও সংস্কৃতিৰ অতি বৈচিত্ৰময় সংমিশ্ৰণ। [[বাণীকান্ত কাকতি]] ডাঙৰীয়াৰ Assamese:Its formation and development কিতাপখন অধ্যয়ন কৰিলে ইয়াক বাৰুকৈ অনুভব কৰিব পৰা যায়। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 02:51, 1 October 2024 (ইউ.টি.চি.) == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:24, 26 January 2025 (ইউ.টি.চি.) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> :@[[সদস্য:Doc James|Doc James]] Thankyou so much [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 05:50, 12 February 2025 (ইউ.টি.চি.) ==তাই আহোম লিপি সম্পৰ্কে== প্ৰিয় [[সদস্য:KhiLanTzi|KhiLanTzi]] , আশাকৰোঁ ভালে আছে। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে তাই-আহোম ভাষাৰ কিছু পুৰণি লিপিৰ প্ৰদৰ্শনৰ লগতে বিশেষজ্ঞৰ অধীনত পঢ়াৰ ব্যৱস্থা কৰিছে। মই যিহেতু গুৱাহাটীত নাথাকোঁ মই চাবলৈ যাব পৰা নাই। আপুনি কথাটো জানিবও পাৰে, তথাপি এই বিষয়ত আপোনাৰ আগ্ৰহৰ বাবে আপোনাক কথাটো জনালোঁ। [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 17:43, 26 January 2026 (ইউ.টি.চি.) :প্ৰিয় {{ping|JyotiPN}} মই ভালে আছোঁ, আশাকৰোঁ আপোনাৰো ভাল। মোক তথ্যটো জনোৱা বাবে অশেষ ধন্যবাদ। মই উপস্থিত থাকিবলৈ পালে নিশ্চয় সুখী হ'ম। মই গুৱাহাটীত নাথাকো সেয়েহে সেই অনুষ্ঠানত উপস্থিত থাকিব পাৰিম নে নাই সেয়া নিশ্চিত নহয় যদিও গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এই প্ৰচেষ্টাক গভীৰ ধন্যবাদ জনাইছোঁ। ধন্যবাদ [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] == গগৈ-কুকৈ প্ৰসংগ == {{ping|KhiLanTzi}} অনুগ্ৰহ কৰি ৱিকিপিডিয়াৰ গগৈ পৃষ্ঠাত Unreliable source যোগ নকৰিব। [[WP:RS]] পঢ়ি‌ চাব। Policy অনুসৰি কোনো website বা blog জাতীয় উৎস ৱিকিপিডিয়াত দিয়া হোৱা নাযায়। আপোনাৰ ওচৰত যদি গগৈ শব্দটো কুকৈক পৰা অহা বুলি উল্লেখ কৰা published আৰু verifiable উৎস আছে, তেন্তে যোগ কৰিব পাৰে। ৱিকিপিডিয়াৰ [[WP:NPOV]] ৰ অনুসৰি দুয়োটা মত দিয়া হ'ব। তদুপৰি টাই-আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি গগৈৰ আহোম বানান 𑜕𑜥𑜕𑜩𑜨 হয়। গতিকে উৎস যুক্ত সেই টাই-আহোম ভাষাৰ শব্দটো পেজৰ পৰা আতৰাই উৎস নাইকিয়া কুকৈ যোগ নকৰিব। "গ" আখৰে আৰম্ভ হোৱা শব্দ আহোম অভিধানত পোৱা নাযায়। গতিকে এইটো শব্দৰ গুৰি আহোম ভাষা নহয়।[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 04:28, 20 February 2026 (ইউ.টি.চি.) :@[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] আপোনাৰ উৎসসমূহে ব্যুৎপত্তিৰ উল্লেখ কৰা নাই গতিকে মই সেইটো আঁতৰাই দিম। এনেকৈ হলেচোন পৃথিৱীৰ যিকোনো ভাষাৰ পৰা গগৈৰ নিচিনা উচ্চাৰণ হোৱা শব্দ দি সেই ভাষাৰ পৰা গগৈ অহা বুলি দাবী কৰিবলৈ লাগি যাব। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 07:26, 20 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ::@[[সদস্য:KhiLanTzi|KhiLanTzi]] পৃথিৱীৰ অন্য ঠাইৰ লোক গগৈ সমাজত নাই। আছে‌ যদি মৰাণ/বৰাহী/চুতীয়া গুৰিৰ‌ আছে, যিটো Ahomisation‌ বুলি কোৱা হয়। আহোম সমাজত সোমালে বৰাহী-মৰাণ-চুতীয়া সকলৰ শব্দহে সোমাব। গগৈ শব্দটো ভায়েকক বুজাবলৈ মৰাণ-বৰাহী সকলেও ব্যৱহাৰ কৰিছিল। গতিকে সম্ভাৱনা আছে, যাৰ বাবে "সম্ভৱতঃ" শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 07:43, 20 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ::@[[সদস্য:KhiLanTzi|KhiLanTzi]] তদুপৰি ১৮৯৩ চনৰ‌ পৰা অন্য আহোম সকলে গগৈ লিখা কথাটো আগৰ পৰাই তলৰ অংশত উল্লেখ আছে। মই নতুনকৈ যুগ কৰা নাই।‌ লগতে "গ" আখৰে আৰম্ভ হোৱা শব্দ অভিধানত আছে নে নাই চাই ল'ব। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 07:50, 20 February 2026 (ইউ.টি.চি.) :::@[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] আহোম বংশ বিভাজন গগৈক '''দেউৰী সম্বন্ধ গগৈ''' বুলি সেই উৎসত কোনো উল্লেখ নাই। যদি আপুনি '''দেউৰী সম্বন্ধ গগৈ''' ৱিকিপিডিয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব বিচাৰে গগৈ (দেউৰী সম্বন্ধ) বুলি লিখিব পাৰে ইয়াত আহোমৰ বংশ বিভাজনত নহয়। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 08:10, 20 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==Tais before Sukapha== {{ping|KhiLanTzi}} What is the source of this claim of yours? [https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%95%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A6%BF_%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%93%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%B2&diff=prev&oldid=612622] {{quote|Some Tai used to live in brahmaputra valley before Huen Tsang's visit}} As far as I know, the only thing Huen Tsang mentions is this:<ref>{{cite book |last=Beal |first=Samuel |title=Si-Yu-Ki: Buddhist Records of the Western World |volume=2 |publisher=Trübner & Co. |year=1884 |page=196 |url=https://archive.org/details/siyukibuddhistre02samu/page/196/mode/1up |quote=On the east this country is bounded by a line of hills, so that there is no great city [capital] to the kingdom. Their frontiers, therefore, are contiguous to the barbarians of the south-west [of China]. These tribes are, in fact, akin to those of the Man people in their customs.}}</ref> {{quote|On the east this country is bounded by a line of hills, so that there is no great city to the kingdom. Their frontiers, therefore, are contiguous to the barbarians of the south-west [of China]. These tribes are, in fact, akin to those of the Man(barbarian) people in their customs.}} So, forget about [[Brahmaputra valley]], even the eastern hills are mentioned as inhabited by the hill tribes of Northeast India or Northern Burma. Do you even realise the chronological problem here? Hiuen Tsang visited Kamarupa in the 7th century, around the time of Bhaskaravarman. The historically visible Tai/Shan polities of southern Yunnan, northern Burma and adjoining regions belong mainly to a much later period. Daniels, for example, places the emergence of large Tai (Dai) polities in southern Yunnan and the Shan States between the 13th and 16th centuries.<ref>{{cite journal |last=Daniels |first=Christian |title=The Formation of Tai Polities Between the 13th to 16th Centuries: The Role of Technological Transfer |journal=Memoirs of the Research Department of the Toyo Bunko |volume=58 |year=2000 |pages=51–98 |url=https://toyo-bunko.repo.nii.ac.jp/record/3215/files/memoirs58_03.pdf}}</ref> Xuanzang's phrase about the “barbarians of the south-west [of China]” should not be read as evidence for Tai presence on the eastern frontier of Kamarupa. It is better understood as a broad Chinese frontier expression for the hill peoples beyond eastern Kamarupa, towards the northern Burma–south-west China frontier. Therefore, please do not use Wikipedia to promote an unsupported fringe theory. The claim that Tai groups lived in the Brahmaputra valley before Xuanzang’s visit is a major historical assertion and needs direct support from reliable academic sources. [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 19:48, 16 June 2026 (ইউ.টি.চি.) :@[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] {{Quote|To the east of Kāmarūpa, the description continues, the coun-try was a series of hills and hillocks without any principal city, and it reached to the south-west barbarians [of China], hence the inhabitants were akin to the '''Man and the Lao'''.}} Page no. 186 of original translation ~<ref>{{Cite book |last=Watters |first=Thomas |editor-last1=Davids |editor-first1=T. W. Rhys |editor-last2=Bushell |editor-first2=S. W. |title=On Yuan Chwang's Travels in India, 629–645 A.D. |volume=I |series=Oriental Translation Fund, New Series |publisher=Royal Asiatic Society |location=London |year=1904 |url=https://dhamma-library.b-cdn.net/13.%20Rare-Buddhist-Books-1/On%20Yuan%20Chwang%27s%20Travels%20in%20India%20I%20%28Thomas%20Watters%29.pdf |access-date=2026-06-15 |page=}}</ref> Here Man is the umbrella term that includes South China inhabitants ie. Tai Kadai, Hmong-Mien, Tibeto Burmans like Jingpo. But the term '''Lao''' was exclusively used for Tai ethnic groups by Han Chinese. The term Ai Lao (哀牢) or Lao (獠) is commonly used by Han Chinese to denote Tai people. Regarding chronological time the Han Chinese mentioned Tai people over Han, Tang and Song Dynasties. There's a Lao (now called Tai) habitat along with Mans (Tai/Hmong-Mien/Jingpo/Tibeto Burmans) in Ancient Kamarupa and there are historical records of it. You need to be more neutral here. Tai manuscripts were mistranslated a lot which lead to some incorrect Assamese Buranjis claiming some incorrect facts that needs to be corrected. Luckily the original manuscripts still speaks the truth. [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 07:01, 17 June 2026 (ইউ.টি.চি.) == Karfai is a Bow, not a Cannon == কাড়ফাই এখন ধেনুৰ নাম হয়। ইয়াৰ গুৰি আহোম শব্দ কাঙফাই হয় (উৎস: GC Barua Ahom Dictionary p.4)। সাতসৰী অসম বুৰঞ্জীৰ p. 7ৰ বৰ্ণনাৰ মতে চুকাফাৰ পুতেক চুতেউফাৰ দিনত নৰা ৰজাই কাৰফাই দি পঠিয়াইছিল। নৰা/মৌঙকং‌ বা তাৰ পূবৰ মৌঙমাও ৰাজ্যত ১৩০০ শতিকাৰ শেষ ভাগত হে প্ৰথমবাৰৰ বাবে খাৰ বাৰুদ‌ বা হিলৈ-বৰটোপ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। গতিকে "কাড়ফাই" শব্দটোৱে হিলৈ-বৰটোপ বা আন আগ্নেয়াস্ত্ৰ বুজোৱাৰ প্ৰশ্নয়ে নাহে। আহোম ভাষাৰ "কং/ক্লং" মানে আগ্নেয়াস্ত্ৰ ("কাং" মানে ধেনু) আৰু এই‌ শব্দ তুৰ্বকৰ যুদ্ধত হে প্ৰথম ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। শান ভাষাত တူၼ်းၸၢပ်ႈ মানে আগ্নেয়াস্ত্ৰ নুবুজাই। ၵွင်ႈၾႆး বা কংফাই শব্দটোৱেহে বুজাই। "কং" শব্দটোৱে আগৰ দিনত tube বা pipe বুজাইছিল। পাছলৈ ১৩০০ শতিকাৰ শেষ ভাগত যেতিয়া আগ্নেয়াস্ত্ৰৰ প্ৰচলন হ'ব ধৰিছিল, তেতিয়াৰ পৰাহে " কং"(Pipe) আৰু "ফাই"(Fire) যৌথভাৱে আগ্নেয়াস্ত্ৰ বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লোৱা হৈছিল। গতিকে চুকাফা বা চুকাফাৰ পুতেকৰ হাতত আগ্নেয়াস্ত্ৰ থাকিবলৈ হ'লে চুকাফাৰ প্ৰব্ৰজন ১৩০০ শতিকাৰ দ্বিতীয় ভাগত হ'ব লাগিব, যিটোৰ সম্ভাৱনা পিছে একেবাৰে নুই কৰিব নোৱাৰি। তাৰ বাহিৰে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৃষ্ঠাত সংযোগ কৰিবলৈ চোৱা বাকী গোটেই খিনি কথা প্ৰমান বিহীন, যিবোৰে [https://en.wikipedia.org/?title=Wikipedia:PROMO&redirect=no WP:PROMO], [[WP:OR]], [[WP:SYNTH]] ৰ উলঙ্ঘন কৰে। আহোম ৰজা সকলে ১৫০০ ৰ আগতে মৌঙমাও দেশৰ পৰা আগ্নেয়াস্ত্ৰ গ্ৰহণ কৰিছিল বুলি কোনো এখন বুৰঞ্জীত উল্লেখ নাই। কৰ/খুত দি থকা লোক এখিনিক আগ্নেয়াস্ত্ৰ দিবলৈ নৰাদেশ বা মৌঙমাওৰ নীতিৰ বিপৰিতে যোৱা হʼব। মনত ৰখা উচিত যে চুকাফাৰ দিনৰ পৰা ১৫২০ দশকৰ লৈকে নৰা আৰু আহোমৰ মাজত কেইবাখনো যুদ্ধ সংঘটিত হৈছিল। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 23:15, 9 August 2026 (ইউ.টি.চি.) 6ebjc3mp95bdfvgo26a4p9qwboc0e9r 625681 625679 2026-08-09T23:19:46Z Ananya Taye 28065 625681 wikitext text/x-wiki == The Wikipedia Asian Month 2023 Barnstar == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="border: 3px solid #32AFAF; background-color: #EEEEEE; margin:0 auto; padding:20px 20px; width:70%;{{border-radius|1em}} {{box-shadow|0.1em|0.1em|0.5em|rgba(0,0,0,0.75)}}" class="plainlinks">[[File:2023_Wikipedia_Asian_Month_Barnstar.png|left|180px]] {{Center|{{resize|150%|'''''Wikipedia Asian Month 2023 Barnstar'''''}}}} <div style="color: #333333; margin-left:220px; font-size:110%; "> Dear {{ROOTPAGENAME}} : :Congratulations! Thank you so much for participating in the Wikipedia Asian Month 2023. We are very grateful for your dedication to the Wikimedia movement and effort in promoting Asian content. Hope to see you again this year and celebrate the 10th year of Wikipedia Asian Month together. :Sincerely, </div> <div style="color: #333333; text-align:right; font-size:120%; ">Wikipedia Asian Month International Team</div> </div> {{clear}} </div> <!-- Message sent by User:Joycewikiwiki@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joycewikiwiki/WAM2023_Barnstar_MassMessage_Receiver_2&oldid=26272593 --> ==সতৰ্কতা== [[বিদুৰভাই (চলচ্চিত্ৰ)]] প্ৰবন্ধত সম্পাদকে লগাই ৰখা জাননীখনকো উপেক্ষা কৰি আপুনি যি সম্পাদনা কৰি আছে, সেয়া সঠিক হোৱা নাই, এইক্ষেত্ৰত কিছু ধৈৰ্য ধৰিবলৈ আপোনাক সতৰ্ক কৰি দিয়া হ'ল। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:57, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :[[En:template:Edit conflict|Template:Edit conflict]] সাঁচটো [[En: category:Inline talk templates|Category:Inline talk templates]] অন্তৰ্গত যাক প্ৰবন্ধত ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। সেয়েহে মই এয়া টাইপিংৰ ভুল (typing mistake) বুলি ভাবিছিলো। অৱশ্যে কোনো edit conflicts হোৱা নাছিল আৰু মোৰ সম্পাদনা হৈ গৈছে।[[En: category:Inline talk templates|Category:Inline talk templates]] অনুসৰী ('''They should never be used in articles''') [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 14:20, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::"অৱশ্যে কোনো edit conflicts হোৱা নাছিল আৰু মোৰ সম্পাদনা হৈ গৈছে।" এই কথাখিনি গ্ৰহণযোগ্য নহয়, কাৰণ এয়া আপুনি সম্পাদনা কৰাৰ পৰৱৰ্তী ফলাফলহে, যিটো আগতিয়াকৈ ধাৰণা কৰা নাযায়। ইয়াৰোপৰি আনে লিখিথকা প্ৰবন্ধ এটাত কোনো সৌজন্যতা নেদেখুৱাই গুৰুত্বৰ সালসলনি কৰাটো উচিত নহয়। সাঁ‌চটোত অসমীয়াত লিখা কথাখিনিয়েই এই কথাটো বুজিবৰ বাবে যথেষ্ট। [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 14:59, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত থকা Edit conflict সাঁচটো ইন-লাইন সাঁচ নহয়। এই সাঁচটোত এটা ৱাৰ্ণিং বক্স ওলাই আৰু তাত স্পষ্টকৈ সম্পাদনা নকৰিবৰ বাবে লিখি থোৱা আছে। এই সাঁচটো থকালৈকে অন্য সম্পাদকে সম্পাদনা কৰা অনুচিত আৰু সাঁচটো স্থাপন কৰি যদি দুসপ্তাহতকৈও অধিক সময় মূল সম্পাদকে কোনো সম্পাদনা নকৰে, তেতিয়া সাঁচটো অন্য সম্পাদকে আঁতৰাই দিব পাৰে। <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 15:23, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :::@[[সদস্য:দিব্য দত্ত|দিব্য দত্ত]] অসমীয়া ৱিকপিডিয়াত সাঁচটো update কৰাৰ প্ৰয়োজন। দুসপ্তাহতলৈকে সম্পাদনা নকৰাটো ৱিকিপিডিয়াৰ নিয়মৰ বিৰোধী। এই পুৰণি নিয়ম সমূহ শুধৰোৱা হৈছে। :::* [[En:wikipedia:Ownership of content|Wikipedia:Ownership of content]] অনুসৰি ''কোনোৱেই বিষয়বস্তুৰ "মালিক" নহয় (ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ বা যিকোনো পৃষ্ঠাকে ধৰি)। যদি আপুনি এটা প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰে বা সম্পাদনা কৰে, তেন্তে অন্য সম্পাদকসকলে পৰিবৰ্তন কৰিব পাৰে, আৰু আপুনি তেওঁলোকক তেনে কৰাত বাধা দিব নোৱাৰে। ইয়াৰ উপৰিও আপুনি তেওঁলোকৰ সম্পাদনাসমূহ কোনো কাৰণ নোহোৱাকৈ পুনৰ ঘূৰাই আনিব নালাগে।'' :::[[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 16:25, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::::মালিক বুলি কোনে কেতিয়া অধিকাৰ সাব্যস্ত কৰিবলৈ গৈছে? নতুন প্ৰৱন্ধ এটা সম্পাদিত অৱস্থাত থকা আৰু তাত এখন জাননী ওলমি থকা দেখিও কোনো আলোচনা আবিহনেই প্ৰৱন্ধ এটাত জপিয়াই পৰা ৱিকিৰ কোনটো নিয়মৰ ভিতৰত? স্থানীয় ৱিকিৰ ক্ষেত্ৰত কিছুমান নীতি শিথিল, যিহেতু সম্পাদকৰ সংখ্যা কম গতিকে এই কম সংখ্যক সম্পাদক সকলৰ মাজত সসন্মানে নিজৰ নিজৰ কামখিনি কৰি থকাৰ অধিকাৰ আমি ইজনে আনজনক দিয়া উচিত। [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 17:45, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :::::@[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] [[ৱিকিপিডিয়া:শিষ্টাচাৰ|WP:CIVILITY]] মানি চলিবলৈ আহ্বান জনালোঁ '''প্ৰৱন্ধ এটাত জপিয়াই'''ৰ দৰে শব্দ এজন প্ৰশাসকৰ দ্বাৰা শোভা নাপাই। [[ৱিকিপিডিয়া:সমলৰ মালিকীস্বত্ব|WP:OWN]] ত মালিক শব্দৰ ব্যৱহাৰ হৈছে মই তাত লিখা খিনিহে copy paste কৰিছোঁ। [[WP:OWN]] অনুসৰী যিকোনো লোকে পৃষ্ঠাটোত সম্পাদনা কৰিব পাৰে। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 17:54, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::::::"প্ৰৱন্ধ এটাত জপিয়াই" এই অংশটো উল্লেখিত প্ৰৱন্ধটোৰ ক্ষেত্ৰত আপুনি দেখুওৱা আচৰণক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা এটা বাক্য। ইয়াত কোনো অসৎ বা আপত্তি জনক শব্দৰ ব্যৱহাৰ হোৱা নাই, প্ৰথমে আপুনি নিজেই ৱিকিৰ নীতি-নিয়ম মানি চলিবলৈ শিকক। সম্পাদক এজনে আন এজন সম্পাদকৰ আহ্বান নীতিৰ বিপৰীতে গৈ মানি নচলিলে প্ৰশাসক হিচাপে সতৰ্ক কৰি দিয়াটো কৰ্তব্য বুলি ভাৱোঁ‌। অৱশ্যে সেয়া আপুনি মানি চলে বা নচলে, নিজৰ ভুলটো অনুভৱ কৰে নকৰে আপোনাৰ কথা। [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 19:46, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :::::::@[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ৱিকিপিডিয়াৰ নিয়ম মানি চলি আহিছোঁ চলি যাম। Template:Edit conflict শুধৰণি প্ৰয়োজন। প্ৰশাসক হিচাপে এই [https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A6%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%87_(%E0%A6%9A%E0%A6%B2%E0%A6%9A%E0%A7%8D%E0%A6%9A%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A7%B0)&diff=prev&oldid=427704 edit] টো চাবচোন ইয়াত [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|WP:NEUTRAL]] নামানি বিতৰ্ক সমূহ গুচাই দিছে। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 03:53, 3 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::::::::সেয়াই, নীতি অনুসৰি মই নিজাকৈ বা আপুনি নিজেই প্ৰয়োজন বুলি ভাৱিলে কাৰণেই কোনো আলোচনা অবিহনে মইমতালি কৰা অনুচিত। আপুনি যদি এই সাঁ‌চৰ সংশোধন বিচাৰিছে তেন্তে সাঁ‌চৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত বা ৰাইজৰ চ'ৰাত প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াওক। আলোচনা মৰ্মে যদি সংশোধনৰ প্ৰয়োজন হয়, সংশোধন কৰা হ'ব। কিন্তু কোনো আলোচনা আৱিহনেই নিজৰ ইচ্ছাত কিবাকিবি কৰি থকাটো অনিয়ম। [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 04:09, 3 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :::::::::আপুনি যথেষ্ট সতৰ্কবাণী দিলে বাৰু যদিও [[WP:OWN]] এ মোক সম্পাদনা কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে, কিন্তু বিতৰ্ক অংশ আঁতৰোৱা এই [https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A6%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%87_(%E0%A6%9A%E0%A6%B2%E0%A6%9A%E0%A7%8D%E0%A6%9A%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A7%B0)&diff=prev&oldid=427704 edit] আৰু [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|WP:NEUTRAL]] ভংগ কৰাৰ সন্দৰ্ভত আপোনাৰ পদক্ষেপ কি হ'ব, মই কৌতুহলী। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 04:14, 3 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::::::::::অসমীয়া ৱিকিৰ উক্ত সাঁ‌চটো লগাই ৰখা দেখিও যি অনিয়মৰে আপুনি সম্পাদনা কৰিলে সেয়া প্ৰবন্ধটো লিখিথকা সম্পাদক জনে আতৰাই দিলে। সেয়া তেওঁ‌ৰ ভুল নহয়। ভুলটো আপুনি কৰিছে যি কথা ইতিমধ্যেই কোৱা হৈছে। গতিকে এই ক্ষেত্ৰত প্ৰবন্ধটো আৰম্ভ কৰা সম্পাদক জনৰ ওপৰত পদক্ষেপ ল'ব লগাও নাই, লগতে "আপুনি যথেষ্ট সতৰ্কবাণী দিলে বাৰু" এই অংশৰ উত্তৰত কওঁ, মই সতৰ্কবাণী এবাৰেই দিছোঁ, কিন্তু নাও ডুবিলেও টিঙৰ পৰা ননমাৰ দৰে আচৰণ কৰি থকাৰ বাবেহে আপোনাক প্ৰত্যুত্তৰ দি আছোঁ লগতে ইয়াৰ পিছত আৰু এই সন্দৰ্ভত কোনোধৰণৰ প্ৰশ্নৰ বা সন্দেহৰ উত্তৰ দিয়াৰ পৰা বিৰত থাকিম।” [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 06:54, 3 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :::::::::::@[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]]আপুনি [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|WP:NEUTRAL]] আৰু [[ৱিকিপিডিয়া:সমলৰ মালিকীস্বত্ব|WP:OWN]] সম্পূৰ্ণৰূপে আওকাণ কৰিছে আৰু কেৱল '''সেই সাঁচটোৰ''' এটা পুৰণি সংস্কৰণৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বিচাৰ লৈছে যেন লাগে। আশাকৰোঁ ভৱিষ্যতে সকলো নিৰ্দেশাৱলী প্ৰতি নিৰপেক্ষ হব। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 07:32, 3 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::::::::::::[[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|WP:NEUTRAL]] আৰু [[ৱিকিপিডিয়া:সমলৰ মালিকীস্বত্ব|WP:OWN]] আওকাণ কৰিব নোৱাৰি বাবেই সেই সাঁ‌চটোৰে জাননীখন লগাই ৰখা হৈছিল। সেইকথা প্ৰৱন্ধটো আৰম্ভ কৰা সদস্য জনেও জানে, ময়ো জানোঁ‌। [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 08:20, 4 August 2024 (ইউ.টি.চি.) {{od}} @[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] এটা সাঁচে নিৰ্দেশনাসমূহ ভংগ কৰিব নালাগে, ই নিৰ্দেশনাসমূহ অনুসৰণ কৰিব লাগে। মই আচৰিত হৈছো যে ইয়াক এতিয়াও আপডেট কৰা হোৱা নাই। নিৰ্দেশনা আওকাণ কৰিয়ে সাঁচটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] :ৱিকিপিডিয়াত কিছুমান নিৰ্দিষ্ট উদ্দেশ্য আগত ৰাখি কিছুমান নিৰ্দিষ্ট সাঁচ তৈয়াৰ কৰা হয়। সকলো ৱিকিপিডিয়াৰে কিছুমান নিজা সীমাবদ্ধতা থাকে। সেই অনুসৰি নিজৰ সমাজৰ সুবিধামতে কিছুমান সাঁচ তৈয়াৰ কৰি লোৱা হয়। ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত থকা সাঁচটোৱেই যে সকলো ৱিকিপিডিয়াত থাকিব লাগিব তেনে কোনো নিয়ম নাই। বহুক্ষেত্ৰত আমি ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াক অনুসৰণ কৰোঁ সঁচা কথা, সেইবুলি প্ৰতিটো কথাই যে ইংৰাজী ৱিকিৰ মতে কৰিব লাগিব তেনে কোনো নিয়ম নাই। কেতিয়াবা এজন ব্যক্তিয়ে যেতিয়া কোনো নিৰ্দিষ্ট পৰিকল্পনা মতে কোনো এটা প্ৰবন্ধ সম্পাদনা কৰি থাকে, তেতিয়া যাতে অন্য সম্পাদকসকলে তেওঁক আমনি কৰিব নোৱাৰে সেই উদ্দেশ্যেৰেই {{tlc|সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} সাঁচটো তৈয়াৰ কৰা হৈছে। এতিয়া একে নামৰ সাঁচটো ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত বেলেগ কৈ আছে বুলিয়েই আমাৰ ইয়াতো তাক সলনি কৰিব লাগিব বুলি কোনো নিয়ম নাই। ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত এনে বহু সাঁচ আছে যিবোৰ অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত নাই বা থকাৰ প্ৰয়োজন নাই, সেইদৰে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াতো এনে কিছুমান সাঁচ আছে যিবোৰ ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত নাই। আপুনি বাৰে বাৰে উল্লেখ কৰি থকা [[ৱিকিপিডিয়া:সমলৰ মালিকীস্বত্ব|WP:OWN]] পৃষ্ঠাটোতে '''If you find yourself in an edit war with other contributors over deletions, reversions, and so on, why not take some time off from the editing process? Taking yourself out of the equation can cool things off considerably. Take a fresh look a week or two later. Or, if someone else is claiming "ownership" of a page, you can bring it up on the associated talk page, appeal to other contributors, or consider the dispute resolution process.''' এনেদৰে লিখা আছে, চাবচোন। গতিকে অলপ ধৈৰ্য ধৰক। আৰু এই সময়চোৱাত আপুনি অন্য বেলেগ সম্পাদনা কৰি ৱিকিপিডিয়াক সমৃদ্ধ কৰিবলৈ যত্ন কৰক। ধন্যবাদ। <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 12:49, 5 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :আৰু আপুনি যদি সঁচাকৈ সাঁচটো পৰিবৰ্তন কৰিব বিচাৰিছে, তেন্তে সাঁচটোৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত এটা সম্পাদনা অনুৰোধ প্ৰস্তাৱ কৰিব পাৰে। আলোচনামৰ্মে নিশ্চয় সিদ্ধান্ত লোৱা হ’ব। <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 13:03, 5 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::@[[সদস্য:দিব্য দত্ত|দিব্য দত্ত]] ::* EDIT WAR: edit war আৰু edit conflict দুয়োটা বেলেগ। [[ৱিকিপিডিয়া:সমলৰ মালিকীস্বত্ব|WP:OWN]] এ Edit warৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰিছে য'ত [[En:WP:3R|3R]] ৰ অৰ্থ হ'ল আপুনি আন সম্পাদকৰ সম্পাদনা ৩ বাৰ ঘূৰাই দিয়ে, কিন্তু মই সম্পাদকৰ সম্পাদনা ঘূৰাই বা আঁতৰোৱা নাই। সাঁচটো Edit conflict ৰ ওপৰত edit war ৰ কোনো কথা নাহে। ::* WP:OWN: হয় সাঁচটোৱে এতিয়াও WP:OWN উলংঘা কৰে। ::* মই কিয় বাৰে বাৰে উত্তৰ দি আছোঁ?: মোৰ সম্পাদনা হৈ গল অন্য সম্পাদক জনৰো হৈ গল, সাঁচটো আঁতৰালে পিছে নয়ন জে নাথ ডাঙৰীয়াই মোৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত {{tq|প্ৰৱন্ধ এটাত জপিয়াই}} আৰু {{tq|নাও ডুবিলেও টিঙৰ পৰা ননমাৰ দৰে আচৰণ}} আদি শব্দৰ প্ৰয়োগেৰে মোৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত যথেষ্ট reply দি আছে আৰু প্ৰশাসক মহোদয়ৰ প্ৰতিটো প্ৰশ্নৰে উত্তৰ মোৰ '''ব্যক্তিগত আলোচনা পৃষ্ঠাত''' দিয়াটো মোৰ কৰ্তব্য বুলি ভাবি প্ৰতিটো প্ৰশ্নৰে উত্তৰ দি আছোঁ তথা মোৰ '''দৃষ্টিকোণ (Point of view)''' দাঙি ধৰিছো। ::* সাঁচটো মই কিয় সলনি কৰাৰ বাবে আলোচনা কৰা নাই?: মই ব্যক্তিগতভাবে বৰ্তমান ঙি-ঙাও-খামৰ ঐতিহসিক চিত্ৰ সংগ্ৰহ, Shan wikipedia ত সম্পাদনা আৰু অসমৰ মংগোলীয় সংস্কৃতিৰ ওপৰত নিজা অধ্যয়ণ কৰি আছোঁ মোৰ কোনো ব্যক্তিগত আগ্ৰহ নাই সাঁচটো সলনি কৰাত। ::[[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 14:37, 5 August 2024 (ইউ.টি.চি.) == আহোম স্বৰ্গদেউসকলৰ নাম তালিকা == মৰমৰ [[সদস্য:KhiLanTzi|KhiLanTzi]], আন্তৰিক অভিবাদন গ্ৰহণ কৰিব। প্ৰথমেই উল্লিখিত প্ৰৱন্ধটোত আপোনাৰ সম্পাদনা সহায়ৰ বাবে আপোনাক ধন্যবাদ যাচিলোঁ। কিন্তু যি যৎসামান্য আভাস পাইছোঁ, তাৰে উপলব্ধি কৰিছোঁ যে বিষয়টো অত্যন্ত স্পৰ্শকাতৰ। আমি নিজৰ নামটো আনে ভুলকৈ লেখা দেখিলে স্বাভাৱিকতে প্ৰতিক্ৰিয়াশীল হৈ উঠোঁ আৰু শুধৰাই দিওঁ। মহেশ্বৰ নেওগৰ দৰে পণ্ডিতপ্ৰবৰেও নিজৰ নাম সম্পৰ্কে সজাগ আছিল আৰু তেওঁৰ নাম ভুলকৈ লিখাক লৈ প্ৰতিক্ৰিয়া জাহিৰ কৰিছিল। সেই দিশৰপৰা চাবলৈ গলে প্ৰকৃত শুদ্ধ লিখিত তথ্য নথকাৰ হেতু বা উপযুক্ত সংৰক্ষণৰ অভাৱত লিখিত তথ্য হেৰাই যোৱা হেতু, শ বছৰৰ আগতে মৃত্যু হোৱা ৰজা এগৰাকীৰ নামৰ শুদ্ধ তথ্য নোপোৱাটো বা বিভিন্নজন পণ্ডিতৰ দ্বাৰা বিভিন্ন ধৰণে উল্লেখ হোৱাটো স্বাভাৱিক। ছপাখানাৰ কালিকাৰ কথাটোতো কবই নালাগে! তথাপি কওঁ, ময়ো যিহেতু নামবোৰ নিজৰ ধৰণেৰে নেলেখি প্ৰসংগ পুথিত লেখা বানান অনুসৰণ কৰিছোঁ, সেয়ে আপুনি সম্পাদনাৰ সময়ত পুৰণি সম্পাদনাক নস্যাৎ নকৰি যদি 'বা' দি তথ্যসূত্ৰ উল্লেখেৰে আপুনি তথ্য লাভ কৰা নামটো লেখে, তেনে আশাকৰোঁ ভৱিষ্যতলৈ তথ্যখিনি অধিক পৰিস্কাৰ হৈ থাকিব তথা বিভ্ৰান্তিসমূহৰো উপযুক্ত তথ্যসূত্ৰ পোৱা যাব। নামৰ ক্ষেত্ৰত তথ্যসূত্ৰ দি এজন ব্যক্তিৰে একাধিক নাম উল্লেখ কৰাৰ নজীৰ ৱিকিপিডিয়াত উপলব্ধ। সেয়ে আমি কৰা সম্পাদনাটো একেবাৰে নস্যাৎ কৰি পেলোৱাতকৈ আপুনি [[ ]] চিন ব্যৱহাৰ কৰি যদি আমি লেখা বাননটো ৰাখি লিংক যোগ কৰে, তেনে মোৰ যত্নখিনিও সাৰ্থক হ'ব। আমি জানো যে, প্ৰতি সম্পাদক ৰূপে আন এগৰাকী সম্পাদকক এইখিনি সন্মান দিবলৈ আপুনি অলপো দ্বিধাবোধ নকৰে। শুভকামনাৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 19:49, 29 September 2024 (ইউ.টি.চি.)JyotiPN :@[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] তালিকাখন সৃষ্টি কৰাৰ বাবে অশেষ ধন্যবাদ বাইদেউ, আপোনাক জনাবলৈ পাই সঁচাকৈয়ে সুখী যে আমাৰ ওচৰত একাধিক উৎসত স্বৰ্গদেউসকলৰ সাঁচিপতিয়া আহোম নামসমূহ সংৰক্ষণ আছে চাবলৈ [[iarchive:in.ernet.dli.2015.450867/page/n6/mode/1up|ইয়াত ক্লিক কৰক]]। আচলতে মই স্বৰ্গদেউসকলৰ প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত [[আহোম লিপি|আহোম লিপিৰ]] নামসমূহ ইতিমধ্যে যোগ কৰিলোঁ। আহোম লিপি পঢ়িবলৈ আৰু লিখিব নোৱাৰাৰ বাবে বহু লেখকে কেইবাটাও নাম ব্যৱহাৰ কৰিছিল যদিও এতিয়া [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ধ্বনিলিপি]] আৰু [[আহোম লিপি|আহোম লিপিৰ]] সহায়ত আমি বানান আৰু উচ্চাৰণ দুয়োটা সহজেই গম পাব পাৰো! যদি আপুনি মোটামুটি মানক টাই উচ্চাৰণটো শুনিব বিচাৰে তেন্তে আপুনি http://ipa-reader.xyz/ ত söwkafāa‧ পেষ্ট কৰিব পাৰে! যদি আপুনি ভাবে যে মহেশ্বৰ নেওগৰ ব্যৱহৃত নাম আঁতৰোৱা অনুচিত তেন্তে আমি ইয়াক দুটা খণ্ডত ভাগ কৰিব পাৰো '''আহোম নাম''' আৰু '''মহেশ্বৰ নেওগৰ ব্যৱহৃত নাম'''। পিছে শুদ্ধ আহোম নামসমূহ আওকাণ কৰাটো মোৰ মতে ভুল হব। ধন্যবাদ। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 05:26, 30 September 2024 (ইউ.টি.চি.) ::প্ৰিয় খিলাণ্টজি (!), ::আপোনাৰ প্ৰচেষ্টা আদৰণীয়। মই ৰায়চাহাব (মন কৰিব মই ৰায় চাহিব লেখা নাই) গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ কিতাপখন চালোঁ। কিতাপখনৰ অসমীয়া অনুবাদ আছে নেকি মোক নিশ্চয় জনাব। এতিয়া কথা হ'ল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ধ্বনি লিপি অনুসৰণ কৰি আমি অসমীয়াৰ দৰে এটা চহকী ভাষা কেনেদৰে লিখিম? সৌৰভ চলিহাৰ লেখা ইংৰাজীলৈ অনুবাদ হব পাৰে নে? এই প্ৰসংগত তীক্ষ্ণধাৰ অসমীয়া সমালোচক অৰিন্দম বৰকটকীয়ে কৈছিল যে, সৌৰভ চলিহাৰ গল্প ইংৰাজীলৈ অনুবাদ হব নোৱাৰে। যদি হয় তেনে গল্পসমূহে ইয়াৰ মৌলিকতা হেৰুৱাব। ইংৰাজীত এটাই /n/, কিন্তু আমি দুটা ন,ণ ৰে চহকী। এতিয়া কথা হ'ল আপুনি কোনটো ব্যৱহাৰ কৰিব। মই ধ্বনিৰ সহায় নলৈ যিহেতু অসমীয়াত লিখিত তথ্যৰ সহায় লৈছোঁ আৰু তাৰমাজতে আপুনি কোনো কোনো বানানত 'ন'ক 'ণ' কৰা দেখিলোঁ, সেয়ে বিষয়টো এবাৰ আপোনাৰ দৃষ্টিগোচৰ কৰোৱাটো ভাল হব বুলি ভাবিলোঁ। বাকী আপুনি যি কৰি আছে, সেয়া মোতকৈ বেছি গৱেষণামূলক আৰু এই প্ৰচেষ্টাৰ প্ৰতি মোৰ শ্ৰদ্ধা আছে। এতিয়া উল্লিখিত সকলো কথা চালি-জাৰি চাই, আহোম লিপিৰ ক্ষেত্ৰত মই যিহেতু একেবাৰে অজ্ঞ; সেয়ে মই মোৰ বাননটো ৰাখি তাত আপোনাৰ লিংক যোগ দিবলৈ ভালপাম। মোৰ সম্পাদনালৈ আপুনি চকু ৰাখিব আৰু অলপো দ্বিধাবোধ নকৰি আপত্তিসমূহ মোক জনাই থাকিব বুলি আশাৰে, ::[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 06:44, 30 September 2024 (ইউ.টি.চি.)JyotiPN :::@[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] মহেশ্বৰ নেওগৰ ব্যৱহৃত নামৰ সংস্কৰণটো কিছু সময়ত পুনৰুদ্ধাৰ কৰিছো বাৰু। কিন্তু আশাকৰোঁ আহোমৰ নামেৰে এটা সুকীয়া স্তম্ভ এটা বনাবলৈ মান্তি হ'ব। গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ কিতাপখনৰ অসমীয়া সংস্কৰণ মই দেখা নাই গতিকে মই নাজানো ইয়াৰ সংস্কৰণ আছে নে নাই! মই গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ কিতাপখন আপোনাৰ ধাৰণা {{tq|"...প্ৰকৃত শুদ্ধ লিখিত তথ্য নথকাৰ হেতু বা উপযুক্ত সংৰক্ষণৰ অভাৱত লিখিত তথ্য হেৰাই যোৱা হেতু,.."}} শুধৰণি কৰিবলৈ দিছিলোঁ যাতে আপুনি অনলাইন সংৰক্ষিত উদাহৰণ চাব পাৰে য'ত আহোম ভাষাৰ পুৰণি তথ্য সমূহ সংৰক্ষিত আছে। অসমীয়া IPA ৰ বাবে [[সহায়:অসমীয়াৰ বাবে আই.পি.এ.|ইয়াত চাওক]]। Khi-Lan-Tzi টো অসমীয়াত খিলাঞ্জী বুলি কব পাৰিব। মোৰ প্ৰচেষ্টাৰ প্ৰতি আপোনাৰ সমৰ্থনৰ বাবে বহুত বহুত ধন্যবাদ। ব্যক্তিগত আক্ৰমণত জড়িত নোহোৱা আৰু সুস্থ কথা-বতৰাত জড়িত আপোনালোকৰ দৰে সম্পাদকৰ সৈতে কথা-বতৰা পাতি সঁচাকৈয়ে সুখী অনুভৱ কৰিছো। ধন্যবাদ। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 07:34, 30 September 2024 (ইউ.টি.চি.) ::::আপোনাৰ সম্পাদনাটো মই চাইছোঁ আৰু জনাবলৈ পাই ভাল লাগিছে যে আপোনাৰ লগত হোৱা আলোচনাৰে মই লাভাম্বিত হৈছোঁ। ইতিহাস সম্পৰ্কে মোৰ জ্ঞান একেবাৰে শূন্য। ব্যক্তিগত যদিও এটা কথা উল্লেখ কৰিবলৈ ভাল পাম যে, আজি মোৰ মাৰ লগত এই বিষয়ে আলোচনা হওঁতে মায়ে ক'লে যে, খৰগপুড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰাক্তন ছাত্ৰ তথা জয়সাগৰ কলেজৰ ৰসায়ন বিভাগৰ এসময়ৰ প্ৰফেছৰ দোলন কোঁৱৰদেৱৰ পুত্ৰ টাই ভাষাত গল্ড মেডেলিষ্ট। খান্দি থাকিলে এই বিষয়ত আৰু নতুন ৰাস্তা ওলাই গৈ থাকিব। পোহৰৰ ৰাস্তা। আপুনি যি কৰিবলগীয়া আছে, সম্পাদনাখিনি কৰক। প্ৰৱন্ধত উল্লেখিত অসমীয়া পুথি অনুসৰি নামসমূহ এটা বেলেগ স্তম্ভ কৰি মই ভৰাই দিম। ধন্যবাদেৰে, ::::[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 16:34, 30 September 2024 (ইউ.টি.চি.)JyotiPN :::::@[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]]আপোনাৰ কৌতুহলৰ বাবে বহুত বহুত ধন্যবাদ বাইদেউ, মই ইতিমধ্যে নামবোৰ যোগ কৰিছো আৰু বেলেগ এটা শাৰী পৃথক কৰিছো অনুগ্ৰহ কৰি [[আহোম স্বৰ্গদেউসকলৰ নাম তালিকা|ইয়াত]] এবাৰ চকু ফুৰাই চাওক। শুনি বৰ ভাল লাগিল যে আমি আপোনাৰ এজন চিনাকি ব্যক্তি টাই ভাষাৰ বিশেষজ্ঞ। সেই পৃষ্ঠাটো সম্পাদনা কৰি থাকোঁতে গম পালোঁ যে মই কেইজনমান চাওফাৰ লেখাত আহোম লিপি যোগ কৰা নাই। আমি মংগোলীয় সম্পাদকসকলে প্ৰায়ে কিছুমান মানুহৰ প্ৰতিৰোধৰ সন্মুখীন হওঁ কিন্তু আপোনাৰ সমৰ্থন এক প্ৰেৰণা। আমি সকলোৱে এই কথাটো আকোৱালি লোৱা উচিত যে অসমৰ সংস্কৃতি কছাৰী, টাই, আৰ্য আদি কেইবাটাও সংস্কৃতিৰ অতি বৈচিত্ৰময় সংমিশ্ৰণ। [[বাণীকান্ত কাকতি]] ডাঙৰীয়াৰ Assamese:Its formation and development কিতাপখন অধ্যয়ন কৰিলে ইয়াক বাৰুকৈ অনুভব কৰিব পৰা যায়। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 02:51, 1 October 2024 (ইউ.টি.চি.) == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:24, 26 January 2025 (ইউ.টি.চি.) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> :@[[সদস্য:Doc James|Doc James]] Thankyou so much [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 05:50, 12 February 2025 (ইউ.টি.চি.) ==তাই আহোম লিপি সম্পৰ্কে== প্ৰিয় [[সদস্য:KhiLanTzi|KhiLanTzi]] , আশাকৰোঁ ভালে আছে। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে তাই-আহোম ভাষাৰ কিছু পুৰণি লিপিৰ প্ৰদৰ্শনৰ লগতে বিশেষজ্ঞৰ অধীনত পঢ়াৰ ব্যৱস্থা কৰিছে। মই যিহেতু গুৱাহাটীত নাথাকোঁ মই চাবলৈ যাব পৰা নাই। আপুনি কথাটো জানিবও পাৰে, তথাপি এই বিষয়ত আপোনাৰ আগ্ৰহৰ বাবে আপোনাক কথাটো জনালোঁ। [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 17:43, 26 January 2026 (ইউ.টি.চি.) :প্ৰিয় {{ping|JyotiPN}} মই ভালে আছোঁ, আশাকৰোঁ আপোনাৰো ভাল। মোক তথ্যটো জনোৱা বাবে অশেষ ধন্যবাদ। মই উপস্থিত থাকিবলৈ পালে নিশ্চয় সুখী হ'ম। মই গুৱাহাটীত নাথাকো সেয়েহে সেই অনুষ্ঠানত উপস্থিত থাকিব পাৰিম নে নাই সেয়া নিশ্চিত নহয় যদিও গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এই প্ৰচেষ্টাক গভীৰ ধন্যবাদ জনাইছোঁ। ধন্যবাদ [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] == গগৈ-কুকৈ প্ৰসংগ == {{ping|KhiLanTzi}} অনুগ্ৰহ কৰি ৱিকিপিডিয়াৰ গগৈ পৃষ্ঠাত Unreliable source যোগ নকৰিব। [[WP:RS]] পঢ়ি‌ চাব। Policy অনুসৰি কোনো website বা blog জাতীয় উৎস ৱিকিপিডিয়াত দিয়া হোৱা নাযায়। আপোনাৰ ওচৰত যদি গগৈ শব্দটো কুকৈক পৰা অহা বুলি উল্লেখ কৰা published আৰু verifiable উৎস আছে, তেন্তে যোগ কৰিব পাৰে। ৱিকিপিডিয়াৰ [[WP:NPOV]] ৰ অনুসৰি দুয়োটা মত দিয়া হ'ব। তদুপৰি টাই-আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি গগৈৰ আহোম বানান 𑜕𑜥𑜕𑜩𑜨 হয়। গতিকে উৎস যুক্ত সেই টাই-আহোম ভাষাৰ শব্দটো পেজৰ পৰা আতৰাই উৎস নাইকিয়া কুকৈ যোগ নকৰিব। "গ" আখৰে আৰম্ভ হোৱা শব্দ আহোম অভিধানত পোৱা নাযায়। গতিকে এইটো শব্দৰ গুৰি আহোম ভাষা নহয়।[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 04:28, 20 February 2026 (ইউ.টি.চি.) :@[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] আপোনাৰ উৎসসমূহে ব্যুৎপত্তিৰ উল্লেখ কৰা নাই গতিকে মই সেইটো আঁতৰাই দিম। এনেকৈ হলেচোন পৃথিৱীৰ যিকোনো ভাষাৰ পৰা গগৈৰ নিচিনা উচ্চাৰণ হোৱা শব্দ দি সেই ভাষাৰ পৰা গগৈ অহা বুলি দাবী কৰিবলৈ লাগি যাব। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 07:26, 20 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ::@[[সদস্য:KhiLanTzi|KhiLanTzi]] পৃথিৱীৰ অন্য ঠাইৰ লোক গগৈ সমাজত নাই। আছে‌ যদি মৰাণ/বৰাহী/চুতীয়া গুৰিৰ‌ আছে, যিটো Ahomisation‌ বুলি কোৱা হয়। আহোম সমাজত সোমালে বৰাহী-মৰাণ-চুতীয়া সকলৰ শব্দহে সোমাব। গগৈ শব্দটো ভায়েকক বুজাবলৈ মৰাণ-বৰাহী সকলেও ব্যৱহাৰ কৰিছিল। গতিকে সম্ভাৱনা আছে, যাৰ বাবে "সম্ভৱতঃ" শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 07:43, 20 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ::@[[সদস্য:KhiLanTzi|KhiLanTzi]] তদুপৰি ১৮৯৩ চনৰ‌ পৰা অন্য আহোম সকলে গগৈ লিখা কথাটো আগৰ পৰাই তলৰ অংশত উল্লেখ আছে। মই নতুনকৈ যুগ কৰা নাই।‌ লগতে "গ" আখৰে আৰম্ভ হোৱা শব্দ অভিধানত আছে নে নাই চাই ল'ব। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 07:50, 20 February 2026 (ইউ.টি.চি.) :::@[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] আহোম বংশ বিভাজন গগৈক '''দেউৰী সম্বন্ধ গগৈ''' বুলি সেই উৎসত কোনো উল্লেখ নাই। যদি আপুনি '''দেউৰী সম্বন্ধ গগৈ''' ৱিকিপিডিয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব বিচাৰে গগৈ (দেউৰী সম্বন্ধ) বুলি লিখিব পাৰে ইয়াত আহোমৰ বংশ বিভাজনত নহয়। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 08:10, 20 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==Tais before Sukapha== {{ping|KhiLanTzi}} What is the source of this claim of yours? [https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%95%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A6%BF_%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%93%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%B2&diff=prev&oldid=612622] {{quote|Some Tai used to live in brahmaputra valley before Huen Tsang's visit}} As far as I know, the only thing Huen Tsang mentions is this:<ref>{{cite book |last=Beal |first=Samuel |title=Si-Yu-Ki: Buddhist Records of the Western World |volume=2 |publisher=Trübner & Co. |year=1884 |page=196 |url=https://archive.org/details/siyukibuddhistre02samu/page/196/mode/1up |quote=On the east this country is bounded by a line of hills, so that there is no great city [capital] to the kingdom. Their frontiers, therefore, are contiguous to the barbarians of the south-west [of China]. These tribes are, in fact, akin to those of the Man people in their customs.}}</ref> {{quote|On the east this country is bounded by a line of hills, so that there is no great city to the kingdom. Their frontiers, therefore, are contiguous to the barbarians of the south-west [of China]. These tribes are, in fact, akin to those of the Man(barbarian) people in their customs.}} So, forget about [[Brahmaputra valley]], even the eastern hills are mentioned as inhabited by the hill tribes of Northeast India or Northern Burma. Do you even realise the chronological problem here? Hiuen Tsang visited Kamarupa in the 7th century, around the time of Bhaskaravarman. The historically visible Tai/Shan polities of southern Yunnan, northern Burma and adjoining regions belong mainly to a much later period. Daniels, for example, places the emergence of large Tai (Dai) polities in southern Yunnan and the Shan States between the 13th and 16th centuries.<ref>{{cite journal |last=Daniels |first=Christian |title=The Formation of Tai Polities Between the 13th to 16th Centuries: The Role of Technological Transfer |journal=Memoirs of the Research Department of the Toyo Bunko |volume=58 |year=2000 |pages=51–98 |url=https://toyo-bunko.repo.nii.ac.jp/record/3215/files/memoirs58_03.pdf}}</ref> Xuanzang's phrase about the “barbarians of the south-west [of China]” should not be read as evidence for Tai presence on the eastern frontier of Kamarupa. It is better understood as a broad Chinese frontier expression for the hill peoples beyond eastern Kamarupa, towards the northern Burma–south-west China frontier. Therefore, please do not use Wikipedia to promote an unsupported fringe theory. The claim that Tai groups lived in the Brahmaputra valley before Xuanzang’s visit is a major historical assertion and needs direct support from reliable academic sources. [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 19:48, 16 June 2026 (ইউ.টি.চি.) :@[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] {{Quote|To the east of Kāmarūpa, the description continues, the coun-try was a series of hills and hillocks without any principal city, and it reached to the south-west barbarians [of China], hence the inhabitants were akin to the '''Man and the Lao'''.}} Page no. 186 of original translation ~<ref>{{Cite book |last=Watters |first=Thomas |editor-last1=Davids |editor-first1=T. W. Rhys |editor-last2=Bushell |editor-first2=S. W. |title=On Yuan Chwang's Travels in India, 629–645 A.D. |volume=I |series=Oriental Translation Fund, New Series |publisher=Royal Asiatic Society |location=London |year=1904 |url=https://dhamma-library.b-cdn.net/13.%20Rare-Buddhist-Books-1/On%20Yuan%20Chwang%27s%20Travels%20in%20India%20I%20%28Thomas%20Watters%29.pdf |access-date=2026-06-15 |page=}}</ref> Here Man is the umbrella term that includes South China inhabitants ie. Tai Kadai, Hmong-Mien, Tibeto Burmans like Jingpo. But the term '''Lao''' was exclusively used for Tai ethnic groups by Han Chinese. The term Ai Lao (哀牢) or Lao (獠) is commonly used by Han Chinese to denote Tai people. Regarding chronological time the Han Chinese mentioned Tai people over Han, Tang and Song Dynasties. There's a Lao (now called Tai) habitat along with Mans (Tai/Hmong-Mien/Jingpo/Tibeto Burmans) in Ancient Kamarupa and there are historical records of it. You need to be more neutral here. Tai manuscripts were mistranslated a lot which lead to some incorrect Assamese Buranjis claiming some incorrect facts that needs to be corrected. Luckily the original manuscripts still speaks the truth. [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 07:01, 17 June 2026 (ইউ.টি.চি.) == Karfai is a Bow, not a Cannon == কাড়ফাই এখন ধেনুৰ নাম হয়। ইয়াৰ গুৰি আহোম শব্দ কাঙফাই হয় (উৎস: GC Barua Ahom Dictionary p.4)। সাতসৰী অসম বুৰঞ্জীৰ p. 7ৰ বৰ্ণনাৰ মতে চুকাফাৰ পুতেক চুতেউফাৰ দিনত নৰা ৰজাই কাৰফাই দি পঠিয়াইছিল। নৰা/মৌঙকং‌ বা তাৰ পূবৰ মৌঙমাও ৰাজ্যত ১৩০০ শতিকাৰ শেষ ভাগত হে প্ৰথমবাৰৰ বাবে খাৰ বাৰুদ‌ বা হিলৈ-বৰটোপ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। গতিকে "কাড়ফাই" শব্দটোৱে হিলৈ-বৰটোপ বা আন আগ্নেয়াস্ত্ৰ বুজোৱাৰ প্ৰশ্নয়ে নাহে। আহোম ভাষাৰ "কং/ক্লং" মানে আগ্নেয়াস্ত্ৰ ("কাং" মানে ধেনু) আৰু এই‌ শব্দ তুৰ্বকৰ যুদ্ধত হে প্ৰথম ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। শান ভাষাত တူၼ်းၸၢပ်ႈ মানে আগ্নেয়াস্ত্ৰ নুবুজাই। ၵွင်ႈၾႆး বা কংফাই শব্দটোৱেহে বুজাই। "কং" শব্দটোৱে আগৰ দিনত tube বা pipe বুজাইছিল। পাছলৈ ১৩০০ শতিকাৰ শেষ ভাগত যেতিয়া আগ্নেয়াস্ত্ৰৰ প্ৰচলন হ'ব ধৰিছিল, তেতিয়াৰ পৰাহে " কং"(Pipe) আৰু "ফাই"(Fire) যৌথভাৱে আগ্নেয়াস্ত্ৰ বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লোৱা হৈছিল। গতিকে চুকাফা বা চুকাফাৰ পুতেকৰ হাতত আগ্নেয়াস্ত্ৰ থাকিবলৈ হ'লে চুকাফাৰ প্ৰব্ৰজন ১৩০০ শতিকাৰ দ্বিতীয় ভাগত হ'ব লাগিব, যিটোৰ সম্ভাৱনা পিছে একেবাৰে নুই কৰিব নোৱাৰি। তাৰ বাহিৰে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৃষ্ঠাত সংযোগ কৰিবলৈ চোৱা বাকী গোটেই খিনি কথা প্ৰমান বিহীন, যিবোৰে [https://en.wikipedia.org/?title=Wikipedia:PROMO&redirect=no WP:PROMO], [[WP:OR]], [[WP:SYNTH]] ৰ উলঙ্ঘন কৰে। আহোম ৰজা সকলে ১৫০০ ৰ আগতে মৌঙমাও দেশৰ পৰা আগ্নেয়াস্ত্ৰ গ্ৰহণ কৰিছিল বুলি কোনো এখন বুৰঞ্জীত উল্লেখ নাই। কৰ/খুত দি থকা লোক এখিনিক আগ্নেয়াস্ত্ৰ দিবলৈ যোৱাটো নৰাদেশ বা মৌঙমাওৰ নীতিৰ বিপৰিতে যোৱা হʼব। মনত ৰখা উচিত যে চুকাফাৰ দিনৰ পৰা ১৫২০ দশকৰ লৈকে নৰা আৰু আহোমৰ মাজত কেইবাখনো যুদ্ধ সংঘটিত হৈছিল। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 23:15, 9 August 2026 (ইউ.টি.চি.) rye8o4fdhfb9lj3xctofc55lrz2tfqr 625692 625681 2026-08-09T23:33:01Z Ananya Taye 28065 /* Karfai is a Bow, not a Cannon */ 625692 wikitext text/x-wiki == The Wikipedia Asian Month 2023 Barnstar == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="border: 3px solid #32AFAF; background-color: #EEEEEE; margin:0 auto; padding:20px 20px; width:70%;{{border-radius|1em}} {{box-shadow|0.1em|0.1em|0.5em|rgba(0,0,0,0.75)}}" class="plainlinks">[[File:2023_Wikipedia_Asian_Month_Barnstar.png|left|180px]] {{Center|{{resize|150%|'''''Wikipedia Asian Month 2023 Barnstar'''''}}}} <div style="color: #333333; margin-left:220px; font-size:110%; "> Dear {{ROOTPAGENAME}} : :Congratulations! Thank you so much for participating in the Wikipedia Asian Month 2023. We are very grateful for your dedication to the Wikimedia movement and effort in promoting Asian content. Hope to see you again this year and celebrate the 10th year of Wikipedia Asian Month together. :Sincerely, </div> <div style="color: #333333; text-align:right; font-size:120%; ">Wikipedia Asian Month International Team</div> </div> {{clear}} </div> <!-- Message sent by User:Joycewikiwiki@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joycewikiwiki/WAM2023_Barnstar_MassMessage_Receiver_2&oldid=26272593 --> ==সতৰ্কতা== [[বিদুৰভাই (চলচ্চিত্ৰ)]] প্ৰবন্ধত সম্পাদকে লগাই ৰখা জাননীখনকো উপেক্ষা কৰি আপুনি যি সম্পাদনা কৰি আছে, সেয়া সঠিক হোৱা নাই, এইক্ষেত্ৰত কিছু ধৈৰ্য ধৰিবলৈ আপোনাক সতৰ্ক কৰি দিয়া হ'ল। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:57, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :[[En:template:Edit conflict|Template:Edit conflict]] সাঁচটো [[En: category:Inline talk templates|Category:Inline talk templates]] অন্তৰ্গত যাক প্ৰবন্ধত ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। সেয়েহে মই এয়া টাইপিংৰ ভুল (typing mistake) বুলি ভাবিছিলো। অৱশ্যে কোনো edit conflicts হোৱা নাছিল আৰু মোৰ সম্পাদনা হৈ গৈছে।[[En: category:Inline talk templates|Category:Inline talk templates]] অনুসৰী ('''They should never be used in articles''') [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 14:20, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::"অৱশ্যে কোনো edit conflicts হোৱা নাছিল আৰু মোৰ সম্পাদনা হৈ গৈছে।" এই কথাখিনি গ্ৰহণযোগ্য নহয়, কাৰণ এয়া আপুনি সম্পাদনা কৰাৰ পৰৱৰ্তী ফলাফলহে, যিটো আগতিয়াকৈ ধাৰণা কৰা নাযায়। ইয়াৰোপৰি আনে লিখিথকা প্ৰবন্ধ এটাত কোনো সৌজন্যতা নেদেখুৱাই গুৰুত্বৰ সালসলনি কৰাটো উচিত নহয়। সাঁ‌চটোত অসমীয়াত লিখা কথাখিনিয়েই এই কথাটো বুজিবৰ বাবে যথেষ্ট। [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 14:59, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত থকা Edit conflict সাঁচটো ইন-লাইন সাঁচ নহয়। এই সাঁচটোত এটা ৱাৰ্ণিং বক্স ওলাই আৰু তাত স্পষ্টকৈ সম্পাদনা নকৰিবৰ বাবে লিখি থোৱা আছে। এই সাঁচটো থকালৈকে অন্য সম্পাদকে সম্পাদনা কৰা অনুচিত আৰু সাঁচটো স্থাপন কৰি যদি দুসপ্তাহতকৈও অধিক সময় মূল সম্পাদকে কোনো সম্পাদনা নকৰে, তেতিয়া সাঁচটো অন্য সম্পাদকে আঁতৰাই দিব পাৰে। <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 15:23, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :::@[[সদস্য:দিব্য দত্ত|দিব্য দত্ত]] অসমীয়া ৱিকপিডিয়াত সাঁচটো update কৰাৰ প্ৰয়োজন। দুসপ্তাহতলৈকে সম্পাদনা নকৰাটো ৱিকিপিডিয়াৰ নিয়মৰ বিৰোধী। এই পুৰণি নিয়ম সমূহ শুধৰোৱা হৈছে। :::* [[En:wikipedia:Ownership of content|Wikipedia:Ownership of content]] অনুসৰি ''কোনোৱেই বিষয়বস্তুৰ "মালিক" নহয় (ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ বা যিকোনো পৃষ্ঠাকে ধৰি)। যদি আপুনি এটা প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰে বা সম্পাদনা কৰে, তেন্তে অন্য সম্পাদকসকলে পৰিবৰ্তন কৰিব পাৰে, আৰু আপুনি তেওঁলোকক তেনে কৰাত বাধা দিব নোৱাৰে। ইয়াৰ উপৰিও আপুনি তেওঁলোকৰ সম্পাদনাসমূহ কোনো কাৰণ নোহোৱাকৈ পুনৰ ঘূৰাই আনিব নালাগে।'' :::[[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 16:25, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::::মালিক বুলি কোনে কেতিয়া অধিকাৰ সাব্যস্ত কৰিবলৈ গৈছে? নতুন প্ৰৱন্ধ এটা সম্পাদিত অৱস্থাত থকা আৰু তাত এখন জাননী ওলমি থকা দেখিও কোনো আলোচনা আবিহনেই প্ৰৱন্ধ এটাত জপিয়াই পৰা ৱিকিৰ কোনটো নিয়মৰ ভিতৰত? স্থানীয় ৱিকিৰ ক্ষেত্ৰত কিছুমান নীতি শিথিল, যিহেতু সম্পাদকৰ সংখ্যা কম গতিকে এই কম সংখ্যক সম্পাদক সকলৰ মাজত সসন্মানে নিজৰ নিজৰ কামখিনি কৰি থকাৰ অধিকাৰ আমি ইজনে আনজনক দিয়া উচিত। [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 17:45, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :::::@[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] [[ৱিকিপিডিয়া:শিষ্টাচাৰ|WP:CIVILITY]] মানি চলিবলৈ আহ্বান জনালোঁ '''প্ৰৱন্ধ এটাত জপিয়াই'''ৰ দৰে শব্দ এজন প্ৰশাসকৰ দ্বাৰা শোভা নাপাই। [[ৱিকিপিডিয়া:সমলৰ মালিকীস্বত্ব|WP:OWN]] ত মালিক শব্দৰ ব্যৱহাৰ হৈছে মই তাত লিখা খিনিহে copy paste কৰিছোঁ। [[WP:OWN]] অনুসৰী যিকোনো লোকে পৃষ্ঠাটোত সম্পাদনা কৰিব পাৰে। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 17:54, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::::::"প্ৰৱন্ধ এটাত জপিয়াই" এই অংশটো উল্লেখিত প্ৰৱন্ধটোৰ ক্ষেত্ৰত আপুনি দেখুওৱা আচৰণক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা এটা বাক্য। ইয়াত কোনো অসৎ বা আপত্তি জনক শব্দৰ ব্যৱহাৰ হোৱা নাই, প্ৰথমে আপুনি নিজেই ৱিকিৰ নীতি-নিয়ম মানি চলিবলৈ শিকক। সম্পাদক এজনে আন এজন সম্পাদকৰ আহ্বান নীতিৰ বিপৰীতে গৈ মানি নচলিলে প্ৰশাসক হিচাপে সতৰ্ক কৰি দিয়াটো কৰ্তব্য বুলি ভাৱোঁ‌। অৱশ্যে সেয়া আপুনি মানি চলে বা নচলে, নিজৰ ভুলটো অনুভৱ কৰে নকৰে আপোনাৰ কথা। [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 19:46, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :::::::@[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ৱিকিপিডিয়াৰ নিয়ম মানি চলি আহিছোঁ চলি যাম। Template:Edit conflict শুধৰণি প্ৰয়োজন। প্ৰশাসক হিচাপে এই [https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A6%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%87_(%E0%A6%9A%E0%A6%B2%E0%A6%9A%E0%A7%8D%E0%A6%9A%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A7%B0)&diff=prev&oldid=427704 edit] টো চাবচোন ইয়াত [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|WP:NEUTRAL]] নামানি বিতৰ্ক সমূহ গুচাই দিছে। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 03:53, 3 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::::::::সেয়াই, নীতি অনুসৰি মই নিজাকৈ বা আপুনি নিজেই প্ৰয়োজন বুলি ভাৱিলে কাৰণেই কোনো আলোচনা অবিহনে মইমতালি কৰা অনুচিত। আপুনি যদি এই সাঁ‌চৰ সংশোধন বিচাৰিছে তেন্তে সাঁ‌চৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত বা ৰাইজৰ চ'ৰাত প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াওক। আলোচনা মৰ্মে যদি সংশোধনৰ প্ৰয়োজন হয়, সংশোধন কৰা হ'ব। কিন্তু কোনো আলোচনা আৱিহনেই নিজৰ ইচ্ছাত কিবাকিবি কৰি থকাটো অনিয়ম। [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 04:09, 3 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :::::::::আপুনি যথেষ্ট সতৰ্কবাণী দিলে বাৰু যদিও [[WP:OWN]] এ মোক সম্পাদনা কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে, কিন্তু বিতৰ্ক অংশ আঁতৰোৱা এই [https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A6%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%87_(%E0%A6%9A%E0%A6%B2%E0%A6%9A%E0%A7%8D%E0%A6%9A%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A7%B0)&diff=prev&oldid=427704 edit] আৰু [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|WP:NEUTRAL]] ভংগ কৰাৰ সন্দৰ্ভত আপোনাৰ পদক্ষেপ কি হ'ব, মই কৌতুহলী। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 04:14, 3 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::::::::::অসমীয়া ৱিকিৰ উক্ত সাঁ‌চটো লগাই ৰখা দেখিও যি অনিয়মৰে আপুনি সম্পাদনা কৰিলে সেয়া প্ৰবন্ধটো লিখিথকা সম্পাদক জনে আতৰাই দিলে। সেয়া তেওঁ‌ৰ ভুল নহয়। ভুলটো আপুনি কৰিছে যি কথা ইতিমধ্যেই কোৱা হৈছে। গতিকে এই ক্ষেত্ৰত প্ৰবন্ধটো আৰম্ভ কৰা সম্পাদক জনৰ ওপৰত পদক্ষেপ ল'ব লগাও নাই, লগতে "আপুনি যথেষ্ট সতৰ্কবাণী দিলে বাৰু" এই অংশৰ উত্তৰত কওঁ, মই সতৰ্কবাণী এবাৰেই দিছোঁ, কিন্তু নাও ডুবিলেও টিঙৰ পৰা ননমাৰ দৰে আচৰণ কৰি থকাৰ বাবেহে আপোনাক প্ৰত্যুত্তৰ দি আছোঁ লগতে ইয়াৰ পিছত আৰু এই সন্দৰ্ভত কোনোধৰণৰ প্ৰশ্নৰ বা সন্দেহৰ উত্তৰ দিয়াৰ পৰা বিৰত থাকিম।” [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 06:54, 3 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :::::::::::@[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]]আপুনি [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|WP:NEUTRAL]] আৰু [[ৱিকিপিডিয়া:সমলৰ মালিকীস্বত্ব|WP:OWN]] সম্পূৰ্ণৰূপে আওকাণ কৰিছে আৰু কেৱল '''সেই সাঁচটোৰ''' এটা পুৰণি সংস্কৰণৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বিচাৰ লৈছে যেন লাগে। আশাকৰোঁ ভৱিষ্যতে সকলো নিৰ্দেশাৱলী প্ৰতি নিৰপেক্ষ হব। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 07:32, 3 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::::::::::::[[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|WP:NEUTRAL]] আৰু [[ৱিকিপিডিয়া:সমলৰ মালিকীস্বত্ব|WP:OWN]] আওকাণ কৰিব নোৱাৰি বাবেই সেই সাঁ‌চটোৰে জাননীখন লগাই ৰখা হৈছিল। সেইকথা প্ৰৱন্ধটো আৰম্ভ কৰা সদস্য জনেও জানে, ময়ো জানোঁ‌। [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 08:20, 4 August 2024 (ইউ.টি.চি.) {{od}} @[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] এটা সাঁচে নিৰ্দেশনাসমূহ ভংগ কৰিব নালাগে, ই নিৰ্দেশনাসমূহ অনুসৰণ কৰিব লাগে। মই আচৰিত হৈছো যে ইয়াক এতিয়াও আপডেট কৰা হোৱা নাই। নিৰ্দেশনা আওকাণ কৰিয়ে সাঁচটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] :ৱিকিপিডিয়াত কিছুমান নিৰ্দিষ্ট উদ্দেশ্য আগত ৰাখি কিছুমান নিৰ্দিষ্ট সাঁচ তৈয়াৰ কৰা হয়। সকলো ৱিকিপিডিয়াৰে কিছুমান নিজা সীমাবদ্ধতা থাকে। সেই অনুসৰি নিজৰ সমাজৰ সুবিধামতে কিছুমান সাঁচ তৈয়াৰ কৰি লোৱা হয়। ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত থকা সাঁচটোৱেই যে সকলো ৱিকিপিডিয়াত থাকিব লাগিব তেনে কোনো নিয়ম নাই। বহুক্ষেত্ৰত আমি ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াক অনুসৰণ কৰোঁ সঁচা কথা, সেইবুলি প্ৰতিটো কথাই যে ইংৰাজী ৱিকিৰ মতে কৰিব লাগিব তেনে কোনো নিয়ম নাই। কেতিয়াবা এজন ব্যক্তিয়ে যেতিয়া কোনো নিৰ্দিষ্ট পৰিকল্পনা মতে কোনো এটা প্ৰবন্ধ সম্পাদনা কৰি থাকে, তেতিয়া যাতে অন্য সম্পাদকসকলে তেওঁক আমনি কৰিব নোৱাৰে সেই উদ্দেশ্যেৰেই {{tlc|সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} সাঁচটো তৈয়াৰ কৰা হৈছে। এতিয়া একে নামৰ সাঁচটো ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত বেলেগ কৈ আছে বুলিয়েই আমাৰ ইয়াতো তাক সলনি কৰিব লাগিব বুলি কোনো নিয়ম নাই। ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত এনে বহু সাঁচ আছে যিবোৰ অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত নাই বা থকাৰ প্ৰয়োজন নাই, সেইদৰে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াতো এনে কিছুমান সাঁচ আছে যিবোৰ ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত নাই। আপুনি বাৰে বাৰে উল্লেখ কৰি থকা [[ৱিকিপিডিয়া:সমলৰ মালিকীস্বত্ব|WP:OWN]] পৃষ্ঠাটোতে '''If you find yourself in an edit war with other contributors over deletions, reversions, and so on, why not take some time off from the editing process? Taking yourself out of the equation can cool things off considerably. Take a fresh look a week or two later. Or, if someone else is claiming "ownership" of a page, you can bring it up on the associated talk page, appeal to other contributors, or consider the dispute resolution process.''' এনেদৰে লিখা আছে, চাবচোন। গতিকে অলপ ধৈৰ্য ধৰক। আৰু এই সময়চোৱাত আপুনি অন্য বেলেগ সম্পাদনা কৰি ৱিকিপিডিয়াক সমৃদ্ধ কৰিবলৈ যত্ন কৰক। ধন্যবাদ। <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 12:49, 5 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :আৰু আপুনি যদি সঁচাকৈ সাঁচটো পৰিবৰ্তন কৰিব বিচাৰিছে, তেন্তে সাঁচটোৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত এটা সম্পাদনা অনুৰোধ প্ৰস্তাৱ কৰিব পাৰে। আলোচনামৰ্মে নিশ্চয় সিদ্ধান্ত লোৱা হ’ব। <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 13:03, 5 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::@[[সদস্য:দিব্য দত্ত|দিব্য দত্ত]] ::* EDIT WAR: edit war আৰু edit conflict দুয়োটা বেলেগ। [[ৱিকিপিডিয়া:সমলৰ মালিকীস্বত্ব|WP:OWN]] এ Edit warৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰিছে য'ত [[En:WP:3R|3R]] ৰ অৰ্থ হ'ল আপুনি আন সম্পাদকৰ সম্পাদনা ৩ বাৰ ঘূৰাই দিয়ে, কিন্তু মই সম্পাদকৰ সম্পাদনা ঘূৰাই বা আঁতৰোৱা নাই। সাঁচটো Edit conflict ৰ ওপৰত edit war ৰ কোনো কথা নাহে। ::* WP:OWN: হয় সাঁচটোৱে এতিয়াও WP:OWN উলংঘা কৰে। ::* মই কিয় বাৰে বাৰে উত্তৰ দি আছোঁ?: মোৰ সম্পাদনা হৈ গল অন্য সম্পাদক জনৰো হৈ গল, সাঁচটো আঁতৰালে পিছে নয়ন জে নাথ ডাঙৰীয়াই মোৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত {{tq|প্ৰৱন্ধ এটাত জপিয়াই}} আৰু {{tq|নাও ডুবিলেও টিঙৰ পৰা ননমাৰ দৰে আচৰণ}} আদি শব্দৰ প্ৰয়োগেৰে মোৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত যথেষ্ট reply দি আছে আৰু প্ৰশাসক মহোদয়ৰ প্ৰতিটো প্ৰশ্নৰে উত্তৰ মোৰ '''ব্যক্তিগত আলোচনা পৃষ্ঠাত''' দিয়াটো মোৰ কৰ্তব্য বুলি ভাবি প্ৰতিটো প্ৰশ্নৰে উত্তৰ দি আছোঁ তথা মোৰ '''দৃষ্টিকোণ (Point of view)''' দাঙি ধৰিছো। ::* সাঁচটো মই কিয় সলনি কৰাৰ বাবে আলোচনা কৰা নাই?: মই ব্যক্তিগতভাবে বৰ্তমান ঙি-ঙাও-খামৰ ঐতিহসিক চিত্ৰ সংগ্ৰহ, Shan wikipedia ত সম্পাদনা আৰু অসমৰ মংগোলীয় সংস্কৃতিৰ ওপৰত নিজা অধ্যয়ণ কৰি আছোঁ মোৰ কোনো ব্যক্তিগত আগ্ৰহ নাই সাঁচটো সলনি কৰাত। ::[[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 14:37, 5 August 2024 (ইউ.টি.চি.) == আহোম স্বৰ্গদেউসকলৰ নাম তালিকা == মৰমৰ [[সদস্য:KhiLanTzi|KhiLanTzi]], আন্তৰিক অভিবাদন গ্ৰহণ কৰিব। প্ৰথমেই উল্লিখিত প্ৰৱন্ধটোত আপোনাৰ সম্পাদনা সহায়ৰ বাবে আপোনাক ধন্যবাদ যাচিলোঁ। কিন্তু যি যৎসামান্য আভাস পাইছোঁ, তাৰে উপলব্ধি কৰিছোঁ যে বিষয়টো অত্যন্ত স্পৰ্শকাতৰ। আমি নিজৰ নামটো আনে ভুলকৈ লেখা দেখিলে স্বাভাৱিকতে প্ৰতিক্ৰিয়াশীল হৈ উঠোঁ আৰু শুধৰাই দিওঁ। মহেশ্বৰ নেওগৰ দৰে পণ্ডিতপ্ৰবৰেও নিজৰ নাম সম্পৰ্কে সজাগ আছিল আৰু তেওঁৰ নাম ভুলকৈ লিখাক লৈ প্ৰতিক্ৰিয়া জাহিৰ কৰিছিল। সেই দিশৰপৰা চাবলৈ গলে প্ৰকৃত শুদ্ধ লিখিত তথ্য নথকাৰ হেতু বা উপযুক্ত সংৰক্ষণৰ অভাৱত লিখিত তথ্য হেৰাই যোৱা হেতু, শ বছৰৰ আগতে মৃত্যু হোৱা ৰজা এগৰাকীৰ নামৰ শুদ্ধ তথ্য নোপোৱাটো বা বিভিন্নজন পণ্ডিতৰ দ্বাৰা বিভিন্ন ধৰণে উল্লেখ হোৱাটো স্বাভাৱিক। ছপাখানাৰ কালিকাৰ কথাটোতো কবই নালাগে! তথাপি কওঁ, ময়ো যিহেতু নামবোৰ নিজৰ ধৰণেৰে নেলেখি প্ৰসংগ পুথিত লেখা বানান অনুসৰণ কৰিছোঁ, সেয়ে আপুনি সম্পাদনাৰ সময়ত পুৰণি সম্পাদনাক নস্যাৎ নকৰি যদি 'বা' দি তথ্যসূত্ৰ উল্লেখেৰে আপুনি তথ্য লাভ কৰা নামটো লেখে, তেনে আশাকৰোঁ ভৱিষ্যতলৈ তথ্যখিনি অধিক পৰিস্কাৰ হৈ থাকিব তথা বিভ্ৰান্তিসমূহৰো উপযুক্ত তথ্যসূত্ৰ পোৱা যাব। নামৰ ক্ষেত্ৰত তথ্যসূত্ৰ দি এজন ব্যক্তিৰে একাধিক নাম উল্লেখ কৰাৰ নজীৰ ৱিকিপিডিয়াত উপলব্ধ। সেয়ে আমি কৰা সম্পাদনাটো একেবাৰে নস্যাৎ কৰি পেলোৱাতকৈ আপুনি [[ ]] চিন ব্যৱহাৰ কৰি যদি আমি লেখা বাননটো ৰাখি লিংক যোগ কৰে, তেনে মোৰ যত্নখিনিও সাৰ্থক হ'ব। আমি জানো যে, প্ৰতি সম্পাদক ৰূপে আন এগৰাকী সম্পাদকক এইখিনি সন্মান দিবলৈ আপুনি অলপো দ্বিধাবোধ নকৰে। শুভকামনাৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 19:49, 29 September 2024 (ইউ.টি.চি.)JyotiPN :@[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] তালিকাখন সৃষ্টি কৰাৰ বাবে অশেষ ধন্যবাদ বাইদেউ, আপোনাক জনাবলৈ পাই সঁচাকৈয়ে সুখী যে আমাৰ ওচৰত একাধিক উৎসত স্বৰ্গদেউসকলৰ সাঁচিপতিয়া আহোম নামসমূহ সংৰক্ষণ আছে চাবলৈ [[iarchive:in.ernet.dli.2015.450867/page/n6/mode/1up|ইয়াত ক্লিক কৰক]]। আচলতে মই স্বৰ্গদেউসকলৰ প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত [[আহোম লিপি|আহোম লিপিৰ]] নামসমূহ ইতিমধ্যে যোগ কৰিলোঁ। আহোম লিপি পঢ়িবলৈ আৰু লিখিব নোৱাৰাৰ বাবে বহু লেখকে কেইবাটাও নাম ব্যৱহাৰ কৰিছিল যদিও এতিয়া [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ধ্বনিলিপি]] আৰু [[আহোম লিপি|আহোম লিপিৰ]] সহায়ত আমি বানান আৰু উচ্চাৰণ দুয়োটা সহজেই গম পাব পাৰো! যদি আপুনি মোটামুটি মানক টাই উচ্চাৰণটো শুনিব বিচাৰে তেন্তে আপুনি http://ipa-reader.xyz/ ত söwkafāa‧ পেষ্ট কৰিব পাৰে! যদি আপুনি ভাবে যে মহেশ্বৰ নেওগৰ ব্যৱহৃত নাম আঁতৰোৱা অনুচিত তেন্তে আমি ইয়াক দুটা খণ্ডত ভাগ কৰিব পাৰো '''আহোম নাম''' আৰু '''মহেশ্বৰ নেওগৰ ব্যৱহৃত নাম'''। পিছে শুদ্ধ আহোম নামসমূহ আওকাণ কৰাটো মোৰ মতে ভুল হব। ধন্যবাদ। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 05:26, 30 September 2024 (ইউ.টি.চি.) ::প্ৰিয় খিলাণ্টজি (!), ::আপোনাৰ প্ৰচেষ্টা আদৰণীয়। মই ৰায়চাহাব (মন কৰিব মই ৰায় চাহিব লেখা নাই) গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ কিতাপখন চালোঁ। কিতাপখনৰ অসমীয়া অনুবাদ আছে নেকি মোক নিশ্চয় জনাব। এতিয়া কথা হ'ল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ধ্বনি লিপি অনুসৰণ কৰি আমি অসমীয়াৰ দৰে এটা চহকী ভাষা কেনেদৰে লিখিম? সৌৰভ চলিহাৰ লেখা ইংৰাজীলৈ অনুবাদ হব পাৰে নে? এই প্ৰসংগত তীক্ষ্ণধাৰ অসমীয়া সমালোচক অৰিন্দম বৰকটকীয়ে কৈছিল যে, সৌৰভ চলিহাৰ গল্প ইংৰাজীলৈ অনুবাদ হব নোৱাৰে। যদি হয় তেনে গল্পসমূহে ইয়াৰ মৌলিকতা হেৰুৱাব। ইংৰাজীত এটাই /n/, কিন্তু আমি দুটা ন,ণ ৰে চহকী। এতিয়া কথা হ'ল আপুনি কোনটো ব্যৱহাৰ কৰিব। মই ধ্বনিৰ সহায় নলৈ যিহেতু অসমীয়াত লিখিত তথ্যৰ সহায় লৈছোঁ আৰু তাৰমাজতে আপুনি কোনো কোনো বানানত 'ন'ক 'ণ' কৰা দেখিলোঁ, সেয়ে বিষয়টো এবাৰ আপোনাৰ দৃষ্টিগোচৰ কৰোৱাটো ভাল হব বুলি ভাবিলোঁ। বাকী আপুনি যি কৰি আছে, সেয়া মোতকৈ বেছি গৱেষণামূলক আৰু এই প্ৰচেষ্টাৰ প্ৰতি মোৰ শ্ৰদ্ধা আছে। এতিয়া উল্লিখিত সকলো কথা চালি-জাৰি চাই, আহোম লিপিৰ ক্ষেত্ৰত মই যিহেতু একেবাৰে অজ্ঞ; সেয়ে মই মোৰ বাননটো ৰাখি তাত আপোনাৰ লিংক যোগ দিবলৈ ভালপাম। মোৰ সম্পাদনালৈ আপুনি চকু ৰাখিব আৰু অলপো দ্বিধাবোধ নকৰি আপত্তিসমূহ মোক জনাই থাকিব বুলি আশাৰে, ::[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 06:44, 30 September 2024 (ইউ.টি.চি.)JyotiPN :::@[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] মহেশ্বৰ নেওগৰ ব্যৱহৃত নামৰ সংস্কৰণটো কিছু সময়ত পুনৰুদ্ধাৰ কৰিছো বাৰু। কিন্তু আশাকৰোঁ আহোমৰ নামেৰে এটা সুকীয়া স্তম্ভ এটা বনাবলৈ মান্তি হ'ব। গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ কিতাপখনৰ অসমীয়া সংস্কৰণ মই দেখা নাই গতিকে মই নাজানো ইয়াৰ সংস্কৰণ আছে নে নাই! মই গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ কিতাপখন আপোনাৰ ধাৰণা {{tq|"...প্ৰকৃত শুদ্ধ লিখিত তথ্য নথকাৰ হেতু বা উপযুক্ত সংৰক্ষণৰ অভাৱত লিখিত তথ্য হেৰাই যোৱা হেতু,.."}} শুধৰণি কৰিবলৈ দিছিলোঁ যাতে আপুনি অনলাইন সংৰক্ষিত উদাহৰণ চাব পাৰে য'ত আহোম ভাষাৰ পুৰণি তথ্য সমূহ সংৰক্ষিত আছে। অসমীয়া IPA ৰ বাবে [[সহায়:অসমীয়াৰ বাবে আই.পি.এ.|ইয়াত চাওক]]। Khi-Lan-Tzi টো অসমীয়াত খিলাঞ্জী বুলি কব পাৰিব। মোৰ প্ৰচেষ্টাৰ প্ৰতি আপোনাৰ সমৰ্থনৰ বাবে বহুত বহুত ধন্যবাদ। ব্যক্তিগত আক্ৰমণত জড়িত নোহোৱা আৰু সুস্থ কথা-বতৰাত জড়িত আপোনালোকৰ দৰে সম্পাদকৰ সৈতে কথা-বতৰা পাতি সঁচাকৈয়ে সুখী অনুভৱ কৰিছো। ধন্যবাদ। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 07:34, 30 September 2024 (ইউ.টি.চি.) ::::আপোনাৰ সম্পাদনাটো মই চাইছোঁ আৰু জনাবলৈ পাই ভাল লাগিছে যে আপোনাৰ লগত হোৱা আলোচনাৰে মই লাভাম্বিত হৈছোঁ। ইতিহাস সম্পৰ্কে মোৰ জ্ঞান একেবাৰে শূন্য। ব্যক্তিগত যদিও এটা কথা উল্লেখ কৰিবলৈ ভাল পাম যে, আজি মোৰ মাৰ লগত এই বিষয়ে আলোচনা হওঁতে মায়ে ক'লে যে, খৰগপুড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰাক্তন ছাত্ৰ তথা জয়সাগৰ কলেজৰ ৰসায়ন বিভাগৰ এসময়ৰ প্ৰফেছৰ দোলন কোঁৱৰদেৱৰ পুত্ৰ টাই ভাষাত গল্ড মেডেলিষ্ট। খান্দি থাকিলে এই বিষয়ত আৰু নতুন ৰাস্তা ওলাই গৈ থাকিব। পোহৰৰ ৰাস্তা। আপুনি যি কৰিবলগীয়া আছে, সম্পাদনাখিনি কৰক। প্ৰৱন্ধত উল্লেখিত অসমীয়া পুথি অনুসৰি নামসমূহ এটা বেলেগ স্তম্ভ কৰি মই ভৰাই দিম। ধন্যবাদেৰে, ::::[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 16:34, 30 September 2024 (ইউ.টি.চি.)JyotiPN :::::@[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]]আপোনাৰ কৌতুহলৰ বাবে বহুত বহুত ধন্যবাদ বাইদেউ, মই ইতিমধ্যে নামবোৰ যোগ কৰিছো আৰু বেলেগ এটা শাৰী পৃথক কৰিছো অনুগ্ৰহ কৰি [[আহোম স্বৰ্গদেউসকলৰ নাম তালিকা|ইয়াত]] এবাৰ চকু ফুৰাই চাওক। শুনি বৰ ভাল লাগিল যে আমি আপোনাৰ এজন চিনাকি ব্যক্তি টাই ভাষাৰ বিশেষজ্ঞ। সেই পৃষ্ঠাটো সম্পাদনা কৰি থাকোঁতে গম পালোঁ যে মই কেইজনমান চাওফাৰ লেখাত আহোম লিপি যোগ কৰা নাই। আমি মংগোলীয় সম্পাদকসকলে প্ৰায়ে কিছুমান মানুহৰ প্ৰতিৰোধৰ সন্মুখীন হওঁ কিন্তু আপোনাৰ সমৰ্থন এক প্ৰেৰণা। আমি সকলোৱে এই কথাটো আকোৱালি লোৱা উচিত যে অসমৰ সংস্কৃতি কছাৰী, টাই, আৰ্য আদি কেইবাটাও সংস্কৃতিৰ অতি বৈচিত্ৰময় সংমিশ্ৰণ। [[বাণীকান্ত কাকতি]] ডাঙৰীয়াৰ Assamese:Its formation and development কিতাপখন অধ্যয়ন কৰিলে ইয়াক বাৰুকৈ অনুভব কৰিব পৰা যায়। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 02:51, 1 October 2024 (ইউ.টি.চি.) == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:24, 26 January 2025 (ইউ.টি.চি.) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> :@[[সদস্য:Doc James|Doc James]] Thankyou so much [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 05:50, 12 February 2025 (ইউ.টি.চি.) ==তাই আহোম লিপি সম্পৰ্কে== প্ৰিয় [[সদস্য:KhiLanTzi|KhiLanTzi]] , আশাকৰোঁ ভালে আছে। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে তাই-আহোম ভাষাৰ কিছু পুৰণি লিপিৰ প্ৰদৰ্শনৰ লগতে বিশেষজ্ঞৰ অধীনত পঢ়াৰ ব্যৱস্থা কৰিছে। মই যিহেতু গুৱাহাটীত নাথাকোঁ মই চাবলৈ যাব পৰা নাই। আপুনি কথাটো জানিবও পাৰে, তথাপি এই বিষয়ত আপোনাৰ আগ্ৰহৰ বাবে আপোনাক কথাটো জনালোঁ। [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 17:43, 26 January 2026 (ইউ.টি.চি.) :প্ৰিয় {{ping|JyotiPN}} মই ভালে আছোঁ, আশাকৰোঁ আপোনাৰো ভাল। মোক তথ্যটো জনোৱা বাবে অশেষ ধন্যবাদ। মই উপস্থিত থাকিবলৈ পালে নিশ্চয় সুখী হ'ম। মই গুৱাহাটীত নাথাকো সেয়েহে সেই অনুষ্ঠানত উপস্থিত থাকিব পাৰিম নে নাই সেয়া নিশ্চিত নহয় যদিও গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এই প্ৰচেষ্টাক গভীৰ ধন্যবাদ জনাইছোঁ। ধন্যবাদ [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] == গগৈ-কুকৈ প্ৰসংগ == {{ping|KhiLanTzi}} অনুগ্ৰহ কৰি ৱিকিপিডিয়াৰ গগৈ পৃষ্ঠাত Unreliable source যোগ নকৰিব। [[WP:RS]] পঢ়ি‌ চাব। Policy অনুসৰি কোনো website বা blog জাতীয় উৎস ৱিকিপিডিয়াত দিয়া হোৱা নাযায়। আপোনাৰ ওচৰত যদি গগৈ শব্দটো কুকৈক পৰা অহা বুলি উল্লেখ কৰা published আৰু verifiable উৎস আছে, তেন্তে যোগ কৰিব পাৰে। ৱিকিপিডিয়াৰ [[WP:NPOV]] ৰ অনুসৰি দুয়োটা মত দিয়া হ'ব। তদুপৰি টাই-আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি গগৈৰ আহোম বানান 𑜕𑜥𑜕𑜩𑜨 হয়। গতিকে উৎস যুক্ত সেই টাই-আহোম ভাষাৰ শব্দটো পেজৰ পৰা আতৰাই উৎস নাইকিয়া কুকৈ যোগ নকৰিব। "গ" আখৰে আৰম্ভ হোৱা শব্দ আহোম অভিধানত পোৱা নাযায়। গতিকে এইটো শব্দৰ গুৰি আহোম ভাষা নহয়।[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 04:28, 20 February 2026 (ইউ.টি.চি.) :@[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] আপোনাৰ উৎসসমূহে ব্যুৎপত্তিৰ উল্লেখ কৰা নাই গতিকে মই সেইটো আঁতৰাই দিম। এনেকৈ হলেচোন পৃথিৱীৰ যিকোনো ভাষাৰ পৰা গগৈৰ নিচিনা উচ্চাৰণ হোৱা শব্দ দি সেই ভাষাৰ পৰা গগৈ অহা বুলি দাবী কৰিবলৈ লাগি যাব। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 07:26, 20 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ::@[[সদস্য:KhiLanTzi|KhiLanTzi]] পৃথিৱীৰ অন্য ঠাইৰ লোক গগৈ সমাজত নাই। আছে‌ যদি মৰাণ/বৰাহী/চুতীয়া গুৰিৰ‌ আছে, যিটো Ahomisation‌ বুলি কোৱা হয়। আহোম সমাজত সোমালে বৰাহী-মৰাণ-চুতীয়া সকলৰ শব্দহে সোমাব। গগৈ শব্দটো ভায়েকক বুজাবলৈ মৰাণ-বৰাহী সকলেও ব্যৱহাৰ কৰিছিল। গতিকে সম্ভাৱনা আছে, যাৰ বাবে "সম্ভৱতঃ" শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 07:43, 20 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ::@[[সদস্য:KhiLanTzi|KhiLanTzi]] তদুপৰি ১৮৯৩ চনৰ‌ পৰা অন্য আহোম সকলে গগৈ লিখা কথাটো আগৰ পৰাই তলৰ অংশত উল্লেখ আছে। মই নতুনকৈ যুগ কৰা নাই।‌ লগতে "গ" আখৰে আৰম্ভ হোৱা শব্দ অভিধানত আছে নে নাই চাই ল'ব। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 07:50, 20 February 2026 (ইউ.টি.চি.) :::@[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] আহোম বংশ বিভাজন গগৈক '''দেউৰী সম্বন্ধ গগৈ''' বুলি সেই উৎসত কোনো উল্লেখ নাই। যদি আপুনি '''দেউৰী সম্বন্ধ গগৈ''' ৱিকিপিডিয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব বিচাৰে গগৈ (দেউৰী সম্বন্ধ) বুলি লিখিব পাৰে ইয়াত আহোমৰ বংশ বিভাজনত নহয়। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 08:10, 20 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==Tais before Sukapha== {{ping|KhiLanTzi}} What is the source of this claim of yours? [https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%95%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A6%BF_%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%93%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%B2&diff=prev&oldid=612622] {{quote|Some Tai used to live in brahmaputra valley before Huen Tsang's visit}} As far as I know, the only thing Huen Tsang mentions is this:<ref>{{cite book |last=Beal |first=Samuel |title=Si-Yu-Ki: Buddhist Records of the Western World |volume=2 |publisher=Trübner & Co. |year=1884 |page=196 |url=https://archive.org/details/siyukibuddhistre02samu/page/196/mode/1up |quote=On the east this country is bounded by a line of hills, so that there is no great city [capital] to the kingdom. Their frontiers, therefore, are contiguous to the barbarians of the south-west [of China]. These tribes are, in fact, akin to those of the Man people in their customs.}}</ref> {{quote|On the east this country is bounded by a line of hills, so that there is no great city to the kingdom. Their frontiers, therefore, are contiguous to the barbarians of the south-west [of China]. These tribes are, in fact, akin to those of the Man(barbarian) people in their customs.}} So, forget about [[Brahmaputra valley]], even the eastern hills are mentioned as inhabited by the hill tribes of Northeast India or Northern Burma. Do you even realise the chronological problem here? Hiuen Tsang visited Kamarupa in the 7th century, around the time of Bhaskaravarman. The historically visible Tai/Shan polities of southern Yunnan, northern Burma and adjoining regions belong mainly to a much later period. Daniels, for example, places the emergence of large Tai (Dai) polities in southern Yunnan and the Shan States between the 13th and 16th centuries.<ref>{{cite journal |last=Daniels |first=Christian |title=The Formation of Tai Polities Between the 13th to 16th Centuries: The Role of Technological Transfer |journal=Memoirs of the Research Department of the Toyo Bunko |volume=58 |year=2000 |pages=51–98 |url=https://toyo-bunko.repo.nii.ac.jp/record/3215/files/memoirs58_03.pdf}}</ref> Xuanzang's phrase about the “barbarians of the south-west [of China]” should not be read as evidence for Tai presence on the eastern frontier of Kamarupa. It is better understood as a broad Chinese frontier expression for the hill peoples beyond eastern Kamarupa, towards the northern Burma–south-west China frontier. Therefore, please do not use Wikipedia to promote an unsupported fringe theory. The claim that Tai groups lived in the Brahmaputra valley before Xuanzang’s visit is a major historical assertion and needs direct support from reliable academic sources. [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 19:48, 16 June 2026 (ইউ.টি.চি.) :@[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] {{Quote|To the east of Kāmarūpa, the description continues, the coun-try was a series of hills and hillocks without any principal city, and it reached to the south-west barbarians [of China], hence the inhabitants were akin to the '''Man and the Lao'''.}} Page no. 186 of original translation ~<ref>{{Cite book |last=Watters |first=Thomas |editor-last1=Davids |editor-first1=T. W. Rhys |editor-last2=Bushell |editor-first2=S. W. |title=On Yuan Chwang's Travels in India, 629–645 A.D. |volume=I |series=Oriental Translation Fund, New Series |publisher=Royal Asiatic Society |location=London |year=1904 |url=https://dhamma-library.b-cdn.net/13.%20Rare-Buddhist-Books-1/On%20Yuan%20Chwang%27s%20Travels%20in%20India%20I%20%28Thomas%20Watters%29.pdf |access-date=2026-06-15 |page=}}</ref> Here Man is the umbrella term that includes South China inhabitants ie. Tai Kadai, Hmong-Mien, Tibeto Burmans like Jingpo. But the term '''Lao''' was exclusively used for Tai ethnic groups by Han Chinese. The term Ai Lao (哀牢) or Lao (獠) is commonly used by Han Chinese to denote Tai people. Regarding chronological time the Han Chinese mentioned Tai people over Han, Tang and Song Dynasties. There's a Lao (now called Tai) habitat along with Mans (Tai/Hmong-Mien/Jingpo/Tibeto Burmans) in Ancient Kamarupa and there are historical records of it. You need to be more neutral here. Tai manuscripts were mistranslated a lot which lead to some incorrect Assamese Buranjis claiming some incorrect facts that needs to be corrected. Luckily the original manuscripts still speaks the truth. [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 07:01, 17 June 2026 (ইউ.টি.চি.) == Karfai is a Bow, not a Cannon == কাড়ফাই এখন ধেনুৰ নাম হয়। ইয়াৰ গুৰি আহোম শব্দ কাঙফাই হয় (উৎস: GC Barua Ahom Dictionary p.4)। সাতসৰী অসম বুৰঞ্জীৰ p. 7ৰ বৰ্ণনাৰ মতে চুকাফাৰ পুতেক চুতেউফাৰ দিনত নৰা ৰজাই কাড়ফাই দি পঠিয়াইছিল। নৰা/মৌঙকং‌ বা তাৰ পূবৰ মৌঙমাও ৰাজ্যত ১৩০০ শতিকাৰ শেষ ভাগত হে প্ৰথমবাৰৰ বাবে খাৰ বাৰুদ‌ বা হিলৈ-বৰটোপ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। গতিকে "কাড়ফাই" শব্দটোৱে হিলৈ-বৰটোপ বা খাৰ বাৰুদ ব্যৱহাৰ কৰা অস্ত্ৰ হোৱাৰ প্ৰশ্নয়ে নাহে। যিহেতু ফাই মানে অগ্নি, গতিকে কাড়ফাই/কাংফাই firebow বা firarrow মৰা ধেনু হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে। আগৰ দিনত অমৰা গুটি শুকুৱাই তেলত ডুবাই তাত জুই লগাই কাড়ত লগোৱা হৈছিল (source: vikaspedia.in)। এনে দৰে পিয়লি ফুকনেও বৃটিছৰ খাৰ-ঘৰত জুই লগাইছিল বুলি গম পোৱা যায়। আহোম ভাষাৰ "কং/ক্লং" মানেহে আগ্নেয়াস্ত্ৰ ("কাং" মানে ধেনু) আৰু এই‌ শব্দ তুৰ্বকৰ যুদ্ধত হে প্ৰথম ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। শান ভাষাত တူၼ်းၸၢပ်ႈ মানে আগ্নেয়াস্ত্ৰ নুবুজাই। ၵွင်ႈၾႆး বা কংফাই শব্দটোৱেহে বুজাই। "কং" শব্দটোৱে আগৰ দিনত tube বা pipe বুজাইছিল। পাছলৈ ১৩০০ শতিকাৰ শেষ ভাগত যেতিয়া আগ্নেয়াস্ত্ৰৰ প্ৰচলন হ'ব ধৰিছিল, তেতিয়াৰ পৰাহে " কং"(Pipe) আৰু "ফাই"(Fire) যৌথভাৱে আগ্নেয়াস্ত্ৰ বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লোৱা হৈছিল। গতিকে চুকাফা বা চুকাফাৰ পুতেকৰ হাতত আগ্নেয়াস্ত্ৰ থাকিবলৈ হ'লে চুকাফাৰ প্ৰব্ৰজন ১৩০০ শতিকাৰ দ্বিতীয় ভাগত হ'ব লাগিব, যিটোৰ সম্ভাৱনা পিছে একেবাৰে নুই কৰিব নোৱাৰি। তাৰ বাহিৰে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৃষ্ঠাত সংযোগ কৰিবলৈ চোৱা বাকী গোটেই খিনি কথা প্ৰমান বিহীন, যিবোৰে [https://en.wikipedia.org/?title=Wikipedia:PROMO&redirect=no WP:PROMO], [[WP:OR]], [[WP:SYNTH]] ৰ উলঙ্ঘন কৰে। আহোম ৰজা সকলে ১৫০০ ৰ আগতে মৌঙমাও দেশৰ পৰা আগ্নেয়াস্ত্ৰ গ্ৰহণ কৰিছিল বুলি কোনো এখন বুৰঞ্জীত উল্লেখ নাই। কৰ/খুত দি থকা লোক এখিনিক আগ্নেয়াস্ত্ৰ দিবলৈ যোৱাটো নৰাদেশ বা মৌঙমাওৰ নীতিৰ বিপৰিতে যোৱা হʼব। মনত ৰখা উচিত যে চুকাফাৰ দিনৰ পৰা ১৫২০ দশকৰ লৈকে নৰা আৰু আহোমৰ মাজত কেইবাখনো যুদ্ধ সংঘটিত হৈছিল। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 23:15, 9 August 2026 (ইউ.টি.চি.) oxnm1jkvbqf9zbbjb70e0htxmch6tmt 625694 625692 2026-08-09T23:34:21Z Ananya Taye 28065 /* Karfai is a Bow, not a Cannon */ 625694 wikitext text/x-wiki == The Wikipedia Asian Month 2023 Barnstar == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="border: 3px solid #32AFAF; background-color: #EEEEEE; margin:0 auto; padding:20px 20px; width:70%;{{border-radius|1em}} {{box-shadow|0.1em|0.1em|0.5em|rgba(0,0,0,0.75)}}" class="plainlinks">[[File:2023_Wikipedia_Asian_Month_Barnstar.png|left|180px]] {{Center|{{resize|150%|'''''Wikipedia Asian Month 2023 Barnstar'''''}}}} <div style="color: #333333; margin-left:220px; font-size:110%; "> Dear {{ROOTPAGENAME}} : :Congratulations! Thank you so much for participating in the Wikipedia Asian Month 2023. We are very grateful for your dedication to the Wikimedia movement and effort in promoting Asian content. Hope to see you again this year and celebrate the 10th year of Wikipedia Asian Month together. :Sincerely, </div> <div style="color: #333333; text-align:right; font-size:120%; ">Wikipedia Asian Month International Team</div> </div> {{clear}} </div> <!-- Message sent by User:Joycewikiwiki@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joycewikiwiki/WAM2023_Barnstar_MassMessage_Receiver_2&oldid=26272593 --> ==সতৰ্কতা== [[বিদুৰভাই (চলচ্চিত্ৰ)]] প্ৰবন্ধত সম্পাদকে লগাই ৰখা জাননীখনকো উপেক্ষা কৰি আপুনি যি সম্পাদনা কৰি আছে, সেয়া সঠিক হোৱা নাই, এইক্ষেত্ৰত কিছু ধৈৰ্য ধৰিবলৈ আপোনাক সতৰ্ক কৰি দিয়া হ'ল। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:57, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :[[En:template:Edit conflict|Template:Edit conflict]] সাঁচটো [[En: category:Inline talk templates|Category:Inline talk templates]] অন্তৰ্গত যাক প্ৰবন্ধত ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। সেয়েহে মই এয়া টাইপিংৰ ভুল (typing mistake) বুলি ভাবিছিলো। অৱশ্যে কোনো edit conflicts হোৱা নাছিল আৰু মোৰ সম্পাদনা হৈ গৈছে।[[En: category:Inline talk templates|Category:Inline talk templates]] অনুসৰী ('''They should never be used in articles''') [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 14:20, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::"অৱশ্যে কোনো edit conflicts হোৱা নাছিল আৰু মোৰ সম্পাদনা হৈ গৈছে।" এই কথাখিনি গ্ৰহণযোগ্য নহয়, কাৰণ এয়া আপুনি সম্পাদনা কৰাৰ পৰৱৰ্তী ফলাফলহে, যিটো আগতিয়াকৈ ধাৰণা কৰা নাযায়। ইয়াৰোপৰি আনে লিখিথকা প্ৰবন্ধ এটাত কোনো সৌজন্যতা নেদেখুৱাই গুৰুত্বৰ সালসলনি কৰাটো উচিত নহয়। সাঁ‌চটোত অসমীয়াত লিখা কথাখিনিয়েই এই কথাটো বুজিবৰ বাবে যথেষ্ট। [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 14:59, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত থকা Edit conflict সাঁচটো ইন-লাইন সাঁচ নহয়। এই সাঁচটোত এটা ৱাৰ্ণিং বক্স ওলাই আৰু তাত স্পষ্টকৈ সম্পাদনা নকৰিবৰ বাবে লিখি থোৱা আছে। এই সাঁচটো থকালৈকে অন্য সম্পাদকে সম্পাদনা কৰা অনুচিত আৰু সাঁচটো স্থাপন কৰি যদি দুসপ্তাহতকৈও অধিক সময় মূল সম্পাদকে কোনো সম্পাদনা নকৰে, তেতিয়া সাঁচটো অন্য সম্পাদকে আঁতৰাই দিব পাৰে। <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 15:23, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :::@[[সদস্য:দিব্য দত্ত|দিব্য দত্ত]] অসমীয়া ৱিকপিডিয়াত সাঁচটো update কৰাৰ প্ৰয়োজন। দুসপ্তাহতলৈকে সম্পাদনা নকৰাটো ৱিকিপিডিয়াৰ নিয়মৰ বিৰোধী। এই পুৰণি নিয়ম সমূহ শুধৰোৱা হৈছে। :::* [[En:wikipedia:Ownership of content|Wikipedia:Ownership of content]] অনুসৰি ''কোনোৱেই বিষয়বস্তুৰ "মালিক" নহয় (ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ বা যিকোনো পৃষ্ঠাকে ধৰি)। যদি আপুনি এটা প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰে বা সম্পাদনা কৰে, তেন্তে অন্য সম্পাদকসকলে পৰিবৰ্তন কৰিব পাৰে, আৰু আপুনি তেওঁলোকক তেনে কৰাত বাধা দিব নোৱাৰে। ইয়াৰ উপৰিও আপুনি তেওঁলোকৰ সম্পাদনাসমূহ কোনো কাৰণ নোহোৱাকৈ পুনৰ ঘূৰাই আনিব নালাগে।'' :::[[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 16:25, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::::মালিক বুলি কোনে কেতিয়া অধিকাৰ সাব্যস্ত কৰিবলৈ গৈছে? নতুন প্ৰৱন্ধ এটা সম্পাদিত অৱস্থাত থকা আৰু তাত এখন জাননী ওলমি থকা দেখিও কোনো আলোচনা আবিহনেই প্ৰৱন্ধ এটাত জপিয়াই পৰা ৱিকিৰ কোনটো নিয়মৰ ভিতৰত? স্থানীয় ৱিকিৰ ক্ষেত্ৰত কিছুমান নীতি শিথিল, যিহেতু সম্পাদকৰ সংখ্যা কম গতিকে এই কম সংখ্যক সম্পাদক সকলৰ মাজত সসন্মানে নিজৰ নিজৰ কামখিনি কৰি থকাৰ অধিকাৰ আমি ইজনে আনজনক দিয়া উচিত। [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 17:45, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :::::@[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] [[ৱিকিপিডিয়া:শিষ্টাচাৰ|WP:CIVILITY]] মানি চলিবলৈ আহ্বান জনালোঁ '''প্ৰৱন্ধ এটাত জপিয়াই'''ৰ দৰে শব্দ এজন প্ৰশাসকৰ দ্বাৰা শোভা নাপাই। [[ৱিকিপিডিয়া:সমলৰ মালিকীস্বত্ব|WP:OWN]] ত মালিক শব্দৰ ব্যৱহাৰ হৈছে মই তাত লিখা খিনিহে copy paste কৰিছোঁ। [[WP:OWN]] অনুসৰী যিকোনো লোকে পৃষ্ঠাটোত সম্পাদনা কৰিব পাৰে। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 17:54, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::::::"প্ৰৱন্ধ এটাত জপিয়াই" এই অংশটো উল্লেখিত প্ৰৱন্ধটোৰ ক্ষেত্ৰত আপুনি দেখুওৱা আচৰণক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা এটা বাক্য। ইয়াত কোনো অসৎ বা আপত্তি জনক শব্দৰ ব্যৱহাৰ হোৱা নাই, প্ৰথমে আপুনি নিজেই ৱিকিৰ নীতি-নিয়ম মানি চলিবলৈ শিকক। সম্পাদক এজনে আন এজন সম্পাদকৰ আহ্বান নীতিৰ বিপৰীতে গৈ মানি নচলিলে প্ৰশাসক হিচাপে সতৰ্ক কৰি দিয়াটো কৰ্তব্য বুলি ভাৱোঁ‌। অৱশ্যে সেয়া আপুনি মানি চলে বা নচলে, নিজৰ ভুলটো অনুভৱ কৰে নকৰে আপোনাৰ কথা। [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 19:46, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :::::::@[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ৱিকিপিডিয়াৰ নিয়ম মানি চলি আহিছোঁ চলি যাম। Template:Edit conflict শুধৰণি প্ৰয়োজন। প্ৰশাসক হিচাপে এই [https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A6%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%87_(%E0%A6%9A%E0%A6%B2%E0%A6%9A%E0%A7%8D%E0%A6%9A%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A7%B0)&diff=prev&oldid=427704 edit] টো চাবচোন ইয়াত [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|WP:NEUTRAL]] নামানি বিতৰ্ক সমূহ গুচাই দিছে। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 03:53, 3 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::::::::সেয়াই, নীতি অনুসৰি মই নিজাকৈ বা আপুনি নিজেই প্ৰয়োজন বুলি ভাৱিলে কাৰণেই কোনো আলোচনা অবিহনে মইমতালি কৰা অনুচিত। আপুনি যদি এই সাঁ‌চৰ সংশোধন বিচাৰিছে তেন্তে সাঁ‌চৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত বা ৰাইজৰ চ'ৰাত প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াওক। আলোচনা মৰ্মে যদি সংশোধনৰ প্ৰয়োজন হয়, সংশোধন কৰা হ'ব। কিন্তু কোনো আলোচনা আৱিহনেই নিজৰ ইচ্ছাত কিবাকিবি কৰি থকাটো অনিয়ম। [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 04:09, 3 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :::::::::আপুনি যথেষ্ট সতৰ্কবাণী দিলে বাৰু যদিও [[WP:OWN]] এ মোক সম্পাদনা কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে, কিন্তু বিতৰ্ক অংশ আঁতৰোৱা এই [https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A6%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%87_(%E0%A6%9A%E0%A6%B2%E0%A6%9A%E0%A7%8D%E0%A6%9A%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A7%B0)&diff=prev&oldid=427704 edit] আৰু [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|WP:NEUTRAL]] ভংগ কৰাৰ সন্দৰ্ভত আপোনাৰ পদক্ষেপ কি হ'ব, মই কৌতুহলী। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 04:14, 3 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::::::::::অসমীয়া ৱিকিৰ উক্ত সাঁ‌চটো লগাই ৰখা দেখিও যি অনিয়মৰে আপুনি সম্পাদনা কৰিলে সেয়া প্ৰবন্ধটো লিখিথকা সম্পাদক জনে আতৰাই দিলে। সেয়া তেওঁ‌ৰ ভুল নহয়। ভুলটো আপুনি কৰিছে যি কথা ইতিমধ্যেই কোৱা হৈছে। গতিকে এই ক্ষেত্ৰত প্ৰবন্ধটো আৰম্ভ কৰা সম্পাদক জনৰ ওপৰত পদক্ষেপ ল'ব লগাও নাই, লগতে "আপুনি যথেষ্ট সতৰ্কবাণী দিলে বাৰু" এই অংশৰ উত্তৰত কওঁ, মই সতৰ্কবাণী এবাৰেই দিছোঁ, কিন্তু নাও ডুবিলেও টিঙৰ পৰা ননমাৰ দৰে আচৰণ কৰি থকাৰ বাবেহে আপোনাক প্ৰত্যুত্তৰ দি আছোঁ লগতে ইয়াৰ পিছত আৰু এই সন্দৰ্ভত কোনোধৰণৰ প্ৰশ্নৰ বা সন্দেহৰ উত্তৰ দিয়াৰ পৰা বিৰত থাকিম।” [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 06:54, 3 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :::::::::::@[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]]আপুনি [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|WP:NEUTRAL]] আৰু [[ৱিকিপিডিয়া:সমলৰ মালিকীস্বত্ব|WP:OWN]] সম্পূৰ্ণৰূপে আওকাণ কৰিছে আৰু কেৱল '''সেই সাঁচটোৰ''' এটা পুৰণি সংস্কৰণৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বিচাৰ লৈছে যেন লাগে। আশাকৰোঁ ভৱিষ্যতে সকলো নিৰ্দেশাৱলী প্ৰতি নিৰপেক্ষ হব। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 07:32, 3 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::::::::::::[[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|WP:NEUTRAL]] আৰু [[ৱিকিপিডিয়া:সমলৰ মালিকীস্বত্ব|WP:OWN]] আওকাণ কৰিব নোৱাৰি বাবেই সেই সাঁ‌চটোৰে জাননীখন লগাই ৰখা হৈছিল। সেইকথা প্ৰৱন্ধটো আৰম্ভ কৰা সদস্য জনেও জানে, ময়ো জানোঁ‌। [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 08:20, 4 August 2024 (ইউ.টি.চি.) {{od}} @[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] এটা সাঁচে নিৰ্দেশনাসমূহ ভংগ কৰিব নালাগে, ই নিৰ্দেশনাসমূহ অনুসৰণ কৰিব লাগে। মই আচৰিত হৈছো যে ইয়াক এতিয়াও আপডেট কৰা হোৱা নাই। নিৰ্দেশনা আওকাণ কৰিয়ে সাঁচটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] :ৱিকিপিডিয়াত কিছুমান নিৰ্দিষ্ট উদ্দেশ্য আগত ৰাখি কিছুমান নিৰ্দিষ্ট সাঁচ তৈয়াৰ কৰা হয়। সকলো ৱিকিপিডিয়াৰে কিছুমান নিজা সীমাবদ্ধতা থাকে। সেই অনুসৰি নিজৰ সমাজৰ সুবিধামতে কিছুমান সাঁচ তৈয়াৰ কৰি লোৱা হয়। ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত থকা সাঁচটোৱেই যে সকলো ৱিকিপিডিয়াত থাকিব লাগিব তেনে কোনো নিয়ম নাই। বহুক্ষেত্ৰত আমি ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াক অনুসৰণ কৰোঁ সঁচা কথা, সেইবুলি প্ৰতিটো কথাই যে ইংৰাজী ৱিকিৰ মতে কৰিব লাগিব তেনে কোনো নিয়ম নাই। কেতিয়াবা এজন ব্যক্তিয়ে যেতিয়া কোনো নিৰ্দিষ্ট পৰিকল্পনা মতে কোনো এটা প্ৰবন্ধ সম্পাদনা কৰি থাকে, তেতিয়া যাতে অন্য সম্পাদকসকলে তেওঁক আমনি কৰিব নোৱাৰে সেই উদ্দেশ্যেৰেই {{tlc|সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} সাঁচটো তৈয়াৰ কৰা হৈছে। এতিয়া একে নামৰ সাঁচটো ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত বেলেগ কৈ আছে বুলিয়েই আমাৰ ইয়াতো তাক সলনি কৰিব লাগিব বুলি কোনো নিয়ম নাই। ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত এনে বহু সাঁচ আছে যিবোৰ অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত নাই বা থকাৰ প্ৰয়োজন নাই, সেইদৰে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াতো এনে কিছুমান সাঁচ আছে যিবোৰ ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত নাই। আপুনি বাৰে বাৰে উল্লেখ কৰি থকা [[ৱিকিপিডিয়া:সমলৰ মালিকীস্বত্ব|WP:OWN]] পৃষ্ঠাটোতে '''If you find yourself in an edit war with other contributors over deletions, reversions, and so on, why not take some time off from the editing process? Taking yourself out of the equation can cool things off considerably. Take a fresh look a week or two later. Or, if someone else is claiming "ownership" of a page, you can bring it up on the associated talk page, appeal to other contributors, or consider the dispute resolution process.''' এনেদৰে লিখা আছে, চাবচোন। গতিকে অলপ ধৈৰ্য ধৰক। আৰু এই সময়চোৱাত আপুনি অন্য বেলেগ সম্পাদনা কৰি ৱিকিপিডিয়াক সমৃদ্ধ কৰিবলৈ যত্ন কৰক। ধন্যবাদ। <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 12:49, 5 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :আৰু আপুনি যদি সঁচাকৈ সাঁচটো পৰিবৰ্তন কৰিব বিচাৰিছে, তেন্তে সাঁচটোৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত এটা সম্পাদনা অনুৰোধ প্ৰস্তাৱ কৰিব পাৰে। আলোচনামৰ্মে নিশ্চয় সিদ্ধান্ত লোৱা হ’ব। <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 13:03, 5 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::@[[সদস্য:দিব্য দত্ত|দিব্য দত্ত]] ::* EDIT WAR: edit war আৰু edit conflict দুয়োটা বেলেগ। [[ৱিকিপিডিয়া:সমলৰ মালিকীস্বত্ব|WP:OWN]] এ Edit warৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰিছে য'ত [[En:WP:3R|3R]] ৰ অৰ্থ হ'ল আপুনি আন সম্পাদকৰ সম্পাদনা ৩ বাৰ ঘূৰাই দিয়ে, কিন্তু মই সম্পাদকৰ সম্পাদনা ঘূৰাই বা আঁতৰোৱা নাই। সাঁচটো Edit conflict ৰ ওপৰত edit war ৰ কোনো কথা নাহে। ::* WP:OWN: হয় সাঁচটোৱে এতিয়াও WP:OWN উলংঘা কৰে। ::* মই কিয় বাৰে বাৰে উত্তৰ দি আছোঁ?: মোৰ সম্পাদনা হৈ গল অন্য সম্পাদক জনৰো হৈ গল, সাঁচটো আঁতৰালে পিছে নয়ন জে নাথ ডাঙৰীয়াই মোৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত {{tq|প্ৰৱন্ধ এটাত জপিয়াই}} আৰু {{tq|নাও ডুবিলেও টিঙৰ পৰা ননমাৰ দৰে আচৰণ}} আদি শব্দৰ প্ৰয়োগেৰে মোৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত যথেষ্ট reply দি আছে আৰু প্ৰশাসক মহোদয়ৰ প্ৰতিটো প্ৰশ্নৰে উত্তৰ মোৰ '''ব্যক্তিগত আলোচনা পৃষ্ঠাত''' দিয়াটো মোৰ কৰ্তব্য বুলি ভাবি প্ৰতিটো প্ৰশ্নৰে উত্তৰ দি আছোঁ তথা মোৰ '''দৃষ্টিকোণ (Point of view)''' দাঙি ধৰিছো। ::* সাঁচটো মই কিয় সলনি কৰাৰ বাবে আলোচনা কৰা নাই?: মই ব্যক্তিগতভাবে বৰ্তমান ঙি-ঙাও-খামৰ ঐতিহসিক চিত্ৰ সংগ্ৰহ, Shan wikipedia ত সম্পাদনা আৰু অসমৰ মংগোলীয় সংস্কৃতিৰ ওপৰত নিজা অধ্যয়ণ কৰি আছোঁ মোৰ কোনো ব্যক্তিগত আগ্ৰহ নাই সাঁচটো সলনি কৰাত। ::[[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 14:37, 5 August 2024 (ইউ.টি.চি.) == আহোম স্বৰ্গদেউসকলৰ নাম তালিকা == মৰমৰ [[সদস্য:KhiLanTzi|KhiLanTzi]], আন্তৰিক অভিবাদন গ্ৰহণ কৰিব। প্ৰথমেই উল্লিখিত প্ৰৱন্ধটোত আপোনাৰ সম্পাদনা সহায়ৰ বাবে আপোনাক ধন্যবাদ যাচিলোঁ। কিন্তু যি যৎসামান্য আভাস পাইছোঁ, তাৰে উপলব্ধি কৰিছোঁ যে বিষয়টো অত্যন্ত স্পৰ্শকাতৰ। আমি নিজৰ নামটো আনে ভুলকৈ লেখা দেখিলে স্বাভাৱিকতে প্ৰতিক্ৰিয়াশীল হৈ উঠোঁ আৰু শুধৰাই দিওঁ। মহেশ্বৰ নেওগৰ দৰে পণ্ডিতপ্ৰবৰেও নিজৰ নাম সম্পৰ্কে সজাগ আছিল আৰু তেওঁৰ নাম ভুলকৈ লিখাক লৈ প্ৰতিক্ৰিয়া জাহিৰ কৰিছিল। সেই দিশৰপৰা চাবলৈ গলে প্ৰকৃত শুদ্ধ লিখিত তথ্য নথকাৰ হেতু বা উপযুক্ত সংৰক্ষণৰ অভাৱত লিখিত তথ্য হেৰাই যোৱা হেতু, শ বছৰৰ আগতে মৃত্যু হোৱা ৰজা এগৰাকীৰ নামৰ শুদ্ধ তথ্য নোপোৱাটো বা বিভিন্নজন পণ্ডিতৰ দ্বাৰা বিভিন্ন ধৰণে উল্লেখ হোৱাটো স্বাভাৱিক। ছপাখানাৰ কালিকাৰ কথাটোতো কবই নালাগে! তথাপি কওঁ, ময়ো যিহেতু নামবোৰ নিজৰ ধৰণেৰে নেলেখি প্ৰসংগ পুথিত লেখা বানান অনুসৰণ কৰিছোঁ, সেয়ে আপুনি সম্পাদনাৰ সময়ত পুৰণি সম্পাদনাক নস্যাৎ নকৰি যদি 'বা' দি তথ্যসূত্ৰ উল্লেখেৰে আপুনি তথ্য লাভ কৰা নামটো লেখে, তেনে আশাকৰোঁ ভৱিষ্যতলৈ তথ্যখিনি অধিক পৰিস্কাৰ হৈ থাকিব তথা বিভ্ৰান্তিসমূহৰো উপযুক্ত তথ্যসূত্ৰ পোৱা যাব। নামৰ ক্ষেত্ৰত তথ্যসূত্ৰ দি এজন ব্যক্তিৰে একাধিক নাম উল্লেখ কৰাৰ নজীৰ ৱিকিপিডিয়াত উপলব্ধ। সেয়ে আমি কৰা সম্পাদনাটো একেবাৰে নস্যাৎ কৰি পেলোৱাতকৈ আপুনি [[ ]] চিন ব্যৱহাৰ কৰি যদি আমি লেখা বাননটো ৰাখি লিংক যোগ কৰে, তেনে মোৰ যত্নখিনিও সাৰ্থক হ'ব। আমি জানো যে, প্ৰতি সম্পাদক ৰূপে আন এগৰাকী সম্পাদকক এইখিনি সন্মান দিবলৈ আপুনি অলপো দ্বিধাবোধ নকৰে। শুভকামনাৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 19:49, 29 September 2024 (ইউ.টি.চি.)JyotiPN :@[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] তালিকাখন সৃষ্টি কৰাৰ বাবে অশেষ ধন্যবাদ বাইদেউ, আপোনাক জনাবলৈ পাই সঁচাকৈয়ে সুখী যে আমাৰ ওচৰত একাধিক উৎসত স্বৰ্গদেউসকলৰ সাঁচিপতিয়া আহোম নামসমূহ সংৰক্ষণ আছে চাবলৈ [[iarchive:in.ernet.dli.2015.450867/page/n6/mode/1up|ইয়াত ক্লিক কৰক]]। আচলতে মই স্বৰ্গদেউসকলৰ প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত [[আহোম লিপি|আহোম লিপিৰ]] নামসমূহ ইতিমধ্যে যোগ কৰিলোঁ। আহোম লিপি পঢ়িবলৈ আৰু লিখিব নোৱাৰাৰ বাবে বহু লেখকে কেইবাটাও নাম ব্যৱহাৰ কৰিছিল যদিও এতিয়া [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ধ্বনিলিপি]] আৰু [[আহোম লিপি|আহোম লিপিৰ]] সহায়ত আমি বানান আৰু উচ্চাৰণ দুয়োটা সহজেই গম পাব পাৰো! যদি আপুনি মোটামুটি মানক টাই উচ্চাৰণটো শুনিব বিচাৰে তেন্তে আপুনি http://ipa-reader.xyz/ ত söwkafāa‧ পেষ্ট কৰিব পাৰে! যদি আপুনি ভাবে যে মহেশ্বৰ নেওগৰ ব্যৱহৃত নাম আঁতৰোৱা অনুচিত তেন্তে আমি ইয়াক দুটা খণ্ডত ভাগ কৰিব পাৰো '''আহোম নাম''' আৰু '''মহেশ্বৰ নেওগৰ ব্যৱহৃত নাম'''। পিছে শুদ্ধ আহোম নামসমূহ আওকাণ কৰাটো মোৰ মতে ভুল হব। ধন্যবাদ। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 05:26, 30 September 2024 (ইউ.টি.চি.) ::প্ৰিয় খিলাণ্টজি (!), ::আপোনাৰ প্ৰচেষ্টা আদৰণীয়। মই ৰায়চাহাব (মন কৰিব মই ৰায় চাহিব লেখা নাই) গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ কিতাপখন চালোঁ। কিতাপখনৰ অসমীয়া অনুবাদ আছে নেকি মোক নিশ্চয় জনাব। এতিয়া কথা হ'ল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ধ্বনি লিপি অনুসৰণ কৰি আমি অসমীয়াৰ দৰে এটা চহকী ভাষা কেনেদৰে লিখিম? সৌৰভ চলিহাৰ লেখা ইংৰাজীলৈ অনুবাদ হব পাৰে নে? এই প্ৰসংগত তীক্ষ্ণধাৰ অসমীয়া সমালোচক অৰিন্দম বৰকটকীয়ে কৈছিল যে, সৌৰভ চলিহাৰ গল্প ইংৰাজীলৈ অনুবাদ হব নোৱাৰে। যদি হয় তেনে গল্পসমূহে ইয়াৰ মৌলিকতা হেৰুৱাব। ইংৰাজীত এটাই /n/, কিন্তু আমি দুটা ন,ণ ৰে চহকী। এতিয়া কথা হ'ল আপুনি কোনটো ব্যৱহাৰ কৰিব। মই ধ্বনিৰ সহায় নলৈ যিহেতু অসমীয়াত লিখিত তথ্যৰ সহায় লৈছোঁ আৰু তাৰমাজতে আপুনি কোনো কোনো বানানত 'ন'ক 'ণ' কৰা দেখিলোঁ, সেয়ে বিষয়টো এবাৰ আপোনাৰ দৃষ্টিগোচৰ কৰোৱাটো ভাল হব বুলি ভাবিলোঁ। বাকী আপুনি যি কৰি আছে, সেয়া মোতকৈ বেছি গৱেষণামূলক আৰু এই প্ৰচেষ্টাৰ প্ৰতি মোৰ শ্ৰদ্ধা আছে। এতিয়া উল্লিখিত সকলো কথা চালি-জাৰি চাই, আহোম লিপিৰ ক্ষেত্ৰত মই যিহেতু একেবাৰে অজ্ঞ; সেয়ে মই মোৰ বাননটো ৰাখি তাত আপোনাৰ লিংক যোগ দিবলৈ ভালপাম। মোৰ সম্পাদনালৈ আপুনি চকু ৰাখিব আৰু অলপো দ্বিধাবোধ নকৰি আপত্তিসমূহ মোক জনাই থাকিব বুলি আশাৰে, ::[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 06:44, 30 September 2024 (ইউ.টি.চি.)JyotiPN :::@[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] মহেশ্বৰ নেওগৰ ব্যৱহৃত নামৰ সংস্কৰণটো কিছু সময়ত পুনৰুদ্ধাৰ কৰিছো বাৰু। কিন্তু আশাকৰোঁ আহোমৰ নামেৰে এটা সুকীয়া স্তম্ভ এটা বনাবলৈ মান্তি হ'ব। গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ কিতাপখনৰ অসমীয়া সংস্কৰণ মই দেখা নাই গতিকে মই নাজানো ইয়াৰ সংস্কৰণ আছে নে নাই! মই গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ কিতাপখন আপোনাৰ ধাৰণা {{tq|"...প্ৰকৃত শুদ্ধ লিখিত তথ্য নথকাৰ হেতু বা উপযুক্ত সংৰক্ষণৰ অভাৱত লিখিত তথ্য হেৰাই যোৱা হেতু,.."}} শুধৰণি কৰিবলৈ দিছিলোঁ যাতে আপুনি অনলাইন সংৰক্ষিত উদাহৰণ চাব পাৰে য'ত আহোম ভাষাৰ পুৰণি তথ্য সমূহ সংৰক্ষিত আছে। অসমীয়া IPA ৰ বাবে [[সহায়:অসমীয়াৰ বাবে আই.পি.এ.|ইয়াত চাওক]]। Khi-Lan-Tzi টো অসমীয়াত খিলাঞ্জী বুলি কব পাৰিব। মোৰ প্ৰচেষ্টাৰ প্ৰতি আপোনাৰ সমৰ্থনৰ বাবে বহুত বহুত ধন্যবাদ। ব্যক্তিগত আক্ৰমণত জড়িত নোহোৱা আৰু সুস্থ কথা-বতৰাত জড়িত আপোনালোকৰ দৰে সম্পাদকৰ সৈতে কথা-বতৰা পাতি সঁচাকৈয়ে সুখী অনুভৱ কৰিছো। ধন্যবাদ। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 07:34, 30 September 2024 (ইউ.টি.চি.) ::::আপোনাৰ সম্পাদনাটো মই চাইছোঁ আৰু জনাবলৈ পাই ভাল লাগিছে যে আপোনাৰ লগত হোৱা আলোচনাৰে মই লাভাম্বিত হৈছোঁ। ইতিহাস সম্পৰ্কে মোৰ জ্ঞান একেবাৰে শূন্য। ব্যক্তিগত যদিও এটা কথা উল্লেখ কৰিবলৈ ভাল পাম যে, আজি মোৰ মাৰ লগত এই বিষয়ে আলোচনা হওঁতে মায়ে ক'লে যে, খৰগপুড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰাক্তন ছাত্ৰ তথা জয়সাগৰ কলেজৰ ৰসায়ন বিভাগৰ এসময়ৰ প্ৰফেছৰ দোলন কোঁৱৰদেৱৰ পুত্ৰ টাই ভাষাত গল্ড মেডেলিষ্ট। খান্দি থাকিলে এই বিষয়ত আৰু নতুন ৰাস্তা ওলাই গৈ থাকিব। পোহৰৰ ৰাস্তা। আপুনি যি কৰিবলগীয়া আছে, সম্পাদনাখিনি কৰক। প্ৰৱন্ধত উল্লেখিত অসমীয়া পুথি অনুসৰি নামসমূহ এটা বেলেগ স্তম্ভ কৰি মই ভৰাই দিম। ধন্যবাদেৰে, ::::[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 16:34, 30 September 2024 (ইউ.টি.চি.)JyotiPN :::::@[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]]আপোনাৰ কৌতুহলৰ বাবে বহুত বহুত ধন্যবাদ বাইদেউ, মই ইতিমধ্যে নামবোৰ যোগ কৰিছো আৰু বেলেগ এটা শাৰী পৃথক কৰিছো অনুগ্ৰহ কৰি [[আহোম স্বৰ্গদেউসকলৰ নাম তালিকা|ইয়াত]] এবাৰ চকু ফুৰাই চাওক। শুনি বৰ ভাল লাগিল যে আমি আপোনাৰ এজন চিনাকি ব্যক্তি টাই ভাষাৰ বিশেষজ্ঞ। সেই পৃষ্ঠাটো সম্পাদনা কৰি থাকোঁতে গম পালোঁ যে মই কেইজনমান চাওফাৰ লেখাত আহোম লিপি যোগ কৰা নাই। আমি মংগোলীয় সম্পাদকসকলে প্ৰায়ে কিছুমান মানুহৰ প্ৰতিৰোধৰ সন্মুখীন হওঁ কিন্তু আপোনাৰ সমৰ্থন এক প্ৰেৰণা। আমি সকলোৱে এই কথাটো আকোৱালি লোৱা উচিত যে অসমৰ সংস্কৃতি কছাৰী, টাই, আৰ্য আদি কেইবাটাও সংস্কৃতিৰ অতি বৈচিত্ৰময় সংমিশ্ৰণ। [[বাণীকান্ত কাকতি]] ডাঙৰীয়াৰ Assamese:Its formation and development কিতাপখন অধ্যয়ন কৰিলে ইয়াক বাৰুকৈ অনুভব কৰিব পৰা যায়। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 02:51, 1 October 2024 (ইউ.টি.চি.) == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:24, 26 January 2025 (ইউ.টি.চি.) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> :@[[সদস্য:Doc James|Doc James]] Thankyou so much [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 05:50, 12 February 2025 (ইউ.টি.চি.) ==তাই আহোম লিপি সম্পৰ্কে== প্ৰিয় [[সদস্য:KhiLanTzi|KhiLanTzi]] , আশাকৰোঁ ভালে আছে। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে তাই-আহোম ভাষাৰ কিছু পুৰণি লিপিৰ প্ৰদৰ্শনৰ লগতে বিশেষজ্ঞৰ অধীনত পঢ়াৰ ব্যৱস্থা কৰিছে। মই যিহেতু গুৱাহাটীত নাথাকোঁ মই চাবলৈ যাব পৰা নাই। আপুনি কথাটো জানিবও পাৰে, তথাপি এই বিষয়ত আপোনাৰ আগ্ৰহৰ বাবে আপোনাক কথাটো জনালোঁ। [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 17:43, 26 January 2026 (ইউ.টি.চি.) :প্ৰিয় {{ping|JyotiPN}} মই ভালে আছোঁ, আশাকৰোঁ আপোনাৰো ভাল। মোক তথ্যটো জনোৱা বাবে অশেষ ধন্যবাদ। মই উপস্থিত থাকিবলৈ পালে নিশ্চয় সুখী হ'ম। মই গুৱাহাটীত নাথাকো সেয়েহে সেই অনুষ্ঠানত উপস্থিত থাকিব পাৰিম নে নাই সেয়া নিশ্চিত নহয় যদিও গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এই প্ৰচেষ্টাক গভীৰ ধন্যবাদ জনাইছোঁ। ধন্যবাদ [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] == গগৈ-কুকৈ প্ৰসংগ == {{ping|KhiLanTzi}} অনুগ্ৰহ কৰি ৱিকিপিডিয়াৰ গগৈ পৃষ্ঠাত Unreliable source যোগ নকৰিব। [[WP:RS]] পঢ়ি‌ চাব। Policy অনুসৰি কোনো website বা blog জাতীয় উৎস ৱিকিপিডিয়াত দিয়া হোৱা নাযায়। আপোনাৰ ওচৰত যদি গগৈ শব্দটো কুকৈক পৰা অহা বুলি উল্লেখ কৰা published আৰু verifiable উৎস আছে, তেন্তে যোগ কৰিব পাৰে। ৱিকিপিডিয়াৰ [[WP:NPOV]] ৰ অনুসৰি দুয়োটা মত দিয়া হ'ব। তদুপৰি টাই-আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি গগৈৰ আহোম বানান 𑜕𑜥𑜕𑜩𑜨 হয়। গতিকে উৎস যুক্ত সেই টাই-আহোম ভাষাৰ শব্দটো পেজৰ পৰা আতৰাই উৎস নাইকিয়া কুকৈ যোগ নকৰিব। "গ" আখৰে আৰম্ভ হোৱা শব্দ আহোম অভিধানত পোৱা নাযায়। গতিকে এইটো শব্দৰ গুৰি আহোম ভাষা নহয়।[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 04:28, 20 February 2026 (ইউ.টি.চি.) :@[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] আপোনাৰ উৎসসমূহে ব্যুৎপত্তিৰ উল্লেখ কৰা নাই গতিকে মই সেইটো আঁতৰাই দিম। এনেকৈ হলেচোন পৃথিৱীৰ যিকোনো ভাষাৰ পৰা গগৈৰ নিচিনা উচ্চাৰণ হোৱা শব্দ দি সেই ভাষাৰ পৰা গগৈ অহা বুলি দাবী কৰিবলৈ লাগি যাব। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 07:26, 20 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ::@[[সদস্য:KhiLanTzi|KhiLanTzi]] পৃথিৱীৰ অন্য ঠাইৰ লোক গগৈ সমাজত নাই। আছে‌ যদি মৰাণ/বৰাহী/চুতীয়া গুৰিৰ‌ আছে, যিটো Ahomisation‌ বুলি কোৱা হয়। আহোম সমাজত সোমালে বৰাহী-মৰাণ-চুতীয়া সকলৰ শব্দহে সোমাব। গগৈ শব্দটো ভায়েকক বুজাবলৈ মৰাণ-বৰাহী সকলেও ব্যৱহাৰ কৰিছিল। গতিকে সম্ভাৱনা আছে, যাৰ বাবে "সম্ভৱতঃ" শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 07:43, 20 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ::@[[সদস্য:KhiLanTzi|KhiLanTzi]] তদুপৰি ১৮৯৩ চনৰ‌ পৰা অন্য আহোম সকলে গগৈ লিখা কথাটো আগৰ পৰাই তলৰ অংশত উল্লেখ আছে। মই নতুনকৈ যুগ কৰা নাই।‌ লগতে "গ" আখৰে আৰম্ভ হোৱা শব্দ অভিধানত আছে নে নাই চাই ল'ব। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 07:50, 20 February 2026 (ইউ.টি.চি.) :::@[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] আহোম বংশ বিভাজন গগৈক '''দেউৰী সম্বন্ধ গগৈ''' বুলি সেই উৎসত কোনো উল্লেখ নাই। যদি আপুনি '''দেউৰী সম্বন্ধ গগৈ''' ৱিকিপিডিয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব বিচাৰে গগৈ (দেউৰী সম্বন্ধ) বুলি লিখিব পাৰে ইয়াত আহোমৰ বংশ বিভাজনত নহয়। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 08:10, 20 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==Tais before Sukapha== {{ping|KhiLanTzi}} What is the source of this claim of yours? [https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%95%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A6%BF_%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%93%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%B2&diff=prev&oldid=612622] {{quote|Some Tai used to live in brahmaputra valley before Huen Tsang's visit}} As far as I know, the only thing Huen Tsang mentions is this:<ref>{{cite book |last=Beal |first=Samuel |title=Si-Yu-Ki: Buddhist Records of the Western World |volume=2 |publisher=Trübner & Co. |year=1884 |page=196 |url=https://archive.org/details/siyukibuddhistre02samu/page/196/mode/1up |quote=On the east this country is bounded by a line of hills, so that there is no great city [capital] to the kingdom. Their frontiers, therefore, are contiguous to the barbarians of the south-west [of China]. These tribes are, in fact, akin to those of the Man people in their customs.}}</ref> {{quote|On the east this country is bounded by a line of hills, so that there is no great city to the kingdom. Their frontiers, therefore, are contiguous to the barbarians of the south-west [of China]. These tribes are, in fact, akin to those of the Man(barbarian) people in their customs.}} So, forget about [[Brahmaputra valley]], even the eastern hills are mentioned as inhabited by the hill tribes of Northeast India or Northern Burma. Do you even realise the chronological problem here? Hiuen Tsang visited Kamarupa in the 7th century, around the time of Bhaskaravarman. The historically visible Tai/Shan polities of southern Yunnan, northern Burma and adjoining regions belong mainly to a much later period. Daniels, for example, places the emergence of large Tai (Dai) polities in southern Yunnan and the Shan States between the 13th and 16th centuries.<ref>{{cite journal |last=Daniels |first=Christian |title=The Formation of Tai Polities Between the 13th to 16th Centuries: The Role of Technological Transfer |journal=Memoirs of the Research Department of the Toyo Bunko |volume=58 |year=2000 |pages=51–98 |url=https://toyo-bunko.repo.nii.ac.jp/record/3215/files/memoirs58_03.pdf}}</ref> Xuanzang's phrase about the “barbarians of the south-west [of China]” should not be read as evidence for Tai presence on the eastern frontier of Kamarupa. It is better understood as a broad Chinese frontier expression for the hill peoples beyond eastern Kamarupa, towards the northern Burma–south-west China frontier. Therefore, please do not use Wikipedia to promote an unsupported fringe theory. The claim that Tai groups lived in the Brahmaputra valley before Xuanzang’s visit is a major historical assertion and needs direct support from reliable academic sources. [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 19:48, 16 June 2026 (ইউ.টি.চি.) :@[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] {{Quote|To the east of Kāmarūpa, the description continues, the coun-try was a series of hills and hillocks without any principal city, and it reached to the south-west barbarians [of China], hence the inhabitants were akin to the '''Man and the Lao'''.}} Page no. 186 of original translation ~<ref>{{Cite book |last=Watters |first=Thomas |editor-last1=Davids |editor-first1=T. W. Rhys |editor-last2=Bushell |editor-first2=S. W. |title=On Yuan Chwang's Travels in India, 629–645 A.D. |volume=I |series=Oriental Translation Fund, New Series |publisher=Royal Asiatic Society |location=London |year=1904 |url=https://dhamma-library.b-cdn.net/13.%20Rare-Buddhist-Books-1/On%20Yuan%20Chwang%27s%20Travels%20in%20India%20I%20%28Thomas%20Watters%29.pdf |access-date=2026-06-15 |page=}}</ref> Here Man is the umbrella term that includes South China inhabitants ie. Tai Kadai, Hmong-Mien, Tibeto Burmans like Jingpo. But the term '''Lao''' was exclusively used for Tai ethnic groups by Han Chinese. The term Ai Lao (哀牢) or Lao (獠) is commonly used by Han Chinese to denote Tai people. Regarding chronological time the Han Chinese mentioned Tai people over Han, Tang and Song Dynasties. There's a Lao (now called Tai) habitat along with Mans (Tai/Hmong-Mien/Jingpo/Tibeto Burmans) in Ancient Kamarupa and there are historical records of it. You need to be more neutral here. Tai manuscripts were mistranslated a lot which lead to some incorrect Assamese Buranjis claiming some incorrect facts that needs to be corrected. Luckily the original manuscripts still speaks the truth. [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 07:01, 17 June 2026 (ইউ.টি.চি.) == Karfai is a Bow, not a Cannon == কাড়ফাই এখন ধেনুৰ নাম হয়। ইয়াৰ গুৰি আহোম শব্দ কাঙফাই হয় (উৎস: GC Barua Ahom Dictionary p.4)। সাতসৰী অসম বুৰঞ্জীৰ p. 7ৰ বৰ্ণনাৰ মতে চুকাফাৰ পুতেক চুতেউফাৰ দিনত নৰা ৰজাই কাড়ফাই দি পঠিয়াইছিল। নৰা/মৌঙকং‌ বা তাৰ পূবৰ মৌঙমাও ৰাজ্যত ১৩০০ শতিকাৰ শেষ ভাগত হে প্ৰথমবাৰৰ বাবে খাৰ বাৰুদ‌ বা হিলৈ-বৰটোপ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। গতিকে "কাড়ফাই" শব্দটোৱে হিলৈ-বৰটোপ বা খাৰ বাৰুদ ব্যৱহাৰ কৰা অস্ত্ৰ হোৱাৰ প্ৰশ্নয়ে নাহে। যিহেতু ফাই মানে অগ্নি, গতিকে কাড়ফাই/কাংফাই firebow বা fire arrow মৰা ধেনু হোৱাৰ হে সম্ভাৱনা আছে। আগৰ দিনত অমৰা গুটি শুকুৱাই তেলত ডুবাই তাত জুই লগাই কাড়ত লগোৱা হৈছিল (source: vikaspedia.in)। এনে দৰে পিয়লি ফুকনেও বৃটিছৰ খাৰ-ঘৰত জুই লগাইছিল বুলি গম পোৱা যায়। আহোম ভাষাৰ "কং/ক্লং" মানেহে আগ্নেয়াস্ত্ৰ ("কাং" মানে ধেনু) আৰু এই‌ শব্দ তুৰ্বকৰ যুদ্ধত হে প্ৰথম ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। শান ভাষাত တူၼ်းၸၢပ်ႈ মানে আগ্নেয়াস্ত্ৰ নুবুজাই। ၵွင်ႈၾႆး বা কংফাই শব্দটোৱেহে বুজাই। "কং" শব্দটোৱে আগৰ দিনত tube বা pipe বুজাইছিল। পাছলৈ ১৩০০ শতিকাৰ শেষ ভাগত যেতিয়া আগ্নেয়াস্ত্ৰৰ প্ৰচলন হ'ব ধৰিছিল, তেতিয়াৰ পৰাহে " কং"(Pipe) আৰু "ফাই"(Fire) যৌথভাৱে আগ্নেয়াস্ত্ৰ বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লোৱা হৈছিল। গতিকে চুকাফা বা চুকাফাৰ পুতেকৰ হাতত আগ্নেয়াস্ত্ৰ থাকিবলৈ হ'লে চুকাফাৰ প্ৰব্ৰজন ১৩০০ শতিকাৰ দ্বিতীয় ভাগত হ'ব লাগিব, যিটোৰ সম্ভাৱনা পিছে একেবাৰে নুই কৰিব নোৱাৰি। তাৰ বাহিৰে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৃষ্ঠাত সংযোগ কৰিবলৈ চোৱা বাকী গোটেই খিনি কথা প্ৰমান বিহীন, যিবোৰে [https://en.wikipedia.org/?title=Wikipedia:PROMO&redirect=no WP:PROMO], [[WP:OR]], [[WP:SYNTH]] ৰ উলঙ্ঘন কৰে। আহোম ৰজা সকলে ১৫০০ ৰ আগতে মৌঙমাও দেশৰ পৰা আগ্নেয়াস্ত্ৰ গ্ৰহণ কৰিছিল বুলি কোনো এখন বুৰঞ্জীত উল্লেখ নাই। কৰ/খুত দি থকা লোক এখিনিক আগ্নেয়াস্ত্ৰ দিবলৈ যোৱাটো নৰাদেশ বা মৌঙমাওৰ নীতিৰ বিপৰিতে যোৱা হʼব। মনত ৰখা উচিত যে চুকাফাৰ দিনৰ পৰা ১৫২০ দশকৰ লৈকে নৰা আৰু আহোমৰ মাজত কেইবাখনো যুদ্ধ সংঘটিত হৈছিল। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 23:15, 9 August 2026 (ইউ.টি.চি.) kujyznexq12fr8pqjp0xienjimcqkfo 625835 625694 2026-08-10T10:10:17Z Ananya Taye 28065 625835 wikitext text/x-wiki == The Wikipedia Asian Month 2023 Barnstar == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="border: 3px solid #32AFAF; background-color: #EEEEEE; margin:0 auto; padding:20px 20px; width:70%;{{border-radius|1em}} {{box-shadow|0.1em|0.1em|0.5em|rgba(0,0,0,0.75)}}" class="plainlinks">[[File:2023_Wikipedia_Asian_Month_Barnstar.png|left|180px]] {{Center|{{resize|150%|'''''Wikipedia Asian Month 2023 Barnstar'''''}}}} <div style="color: #333333; margin-left:220px; font-size:110%; "> Dear {{ROOTPAGENAME}} : :Congratulations! Thank you so much for participating in the Wikipedia Asian Month 2023. We are very grateful for your dedication to the Wikimedia movement and effort in promoting Asian content. Hope to see you again this year and celebrate the 10th year of Wikipedia Asian Month together. :Sincerely, </div> <div style="color: #333333; text-align:right; font-size:120%; ">Wikipedia Asian Month International Team</div> </div> {{clear}} </div> <!-- Message sent by User:Joycewikiwiki@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joycewikiwiki/WAM2023_Barnstar_MassMessage_Receiver_2&oldid=26272593 --> ==সতৰ্কতা== [[বিদুৰভাই (চলচ্চিত্ৰ)]] প্ৰবন্ধত সম্পাদকে লগাই ৰখা জাননীখনকো উপেক্ষা কৰি আপুনি যি সম্পাদনা কৰি আছে, সেয়া সঠিক হোৱা নাই, এইক্ষেত্ৰত কিছু ধৈৰ্য ধৰিবলৈ আপোনাক সতৰ্ক কৰি দিয়া হ'ল। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:57, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :[[En:template:Edit conflict|Template:Edit conflict]] সাঁচটো [[En: category:Inline talk templates|Category:Inline talk templates]] অন্তৰ্গত যাক প্ৰবন্ধত ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। সেয়েহে মই এয়া টাইপিংৰ ভুল (typing mistake) বুলি ভাবিছিলো। অৱশ্যে কোনো edit conflicts হোৱা নাছিল আৰু মোৰ সম্পাদনা হৈ গৈছে।[[En: category:Inline talk templates|Category:Inline talk templates]] অনুসৰী ('''They should never be used in articles''') [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 14:20, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::"অৱশ্যে কোনো edit conflicts হোৱা নাছিল আৰু মোৰ সম্পাদনা হৈ গৈছে।" এই কথাখিনি গ্ৰহণযোগ্য নহয়, কাৰণ এয়া আপুনি সম্পাদনা কৰাৰ পৰৱৰ্তী ফলাফলহে, যিটো আগতিয়াকৈ ধাৰণা কৰা নাযায়। ইয়াৰোপৰি আনে লিখিথকা প্ৰবন্ধ এটাত কোনো সৌজন্যতা নেদেখুৱাই গুৰুত্বৰ সালসলনি কৰাটো উচিত নহয়। সাঁ‌চটোত অসমীয়াত লিখা কথাখিনিয়েই এই কথাটো বুজিবৰ বাবে যথেষ্ট। [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 14:59, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত থকা Edit conflict সাঁচটো ইন-লাইন সাঁচ নহয়। এই সাঁচটোত এটা ৱাৰ্ণিং বক্স ওলাই আৰু তাত স্পষ্টকৈ সম্পাদনা নকৰিবৰ বাবে লিখি থোৱা আছে। এই সাঁচটো থকালৈকে অন্য সম্পাদকে সম্পাদনা কৰা অনুচিত আৰু সাঁচটো স্থাপন কৰি যদি দুসপ্তাহতকৈও অধিক সময় মূল সম্পাদকে কোনো সম্পাদনা নকৰে, তেতিয়া সাঁচটো অন্য সম্পাদকে আঁতৰাই দিব পাৰে। <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 15:23, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :::@[[সদস্য:দিব্য দত্ত|দিব্য দত্ত]] অসমীয়া ৱিকপিডিয়াত সাঁচটো update কৰাৰ প্ৰয়োজন। দুসপ্তাহতলৈকে সম্পাদনা নকৰাটো ৱিকিপিডিয়াৰ নিয়মৰ বিৰোধী। এই পুৰণি নিয়ম সমূহ শুধৰোৱা হৈছে। :::* [[En:wikipedia:Ownership of content|Wikipedia:Ownership of content]] অনুসৰি ''কোনোৱেই বিষয়বস্তুৰ "মালিক" নহয় (ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ বা যিকোনো পৃষ্ঠাকে ধৰি)। যদি আপুনি এটা প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰে বা সম্পাদনা কৰে, তেন্তে অন্য সম্পাদকসকলে পৰিবৰ্তন কৰিব পাৰে, আৰু আপুনি তেওঁলোকক তেনে কৰাত বাধা দিব নোৱাৰে। ইয়াৰ উপৰিও আপুনি তেওঁলোকৰ সম্পাদনাসমূহ কোনো কাৰণ নোহোৱাকৈ পুনৰ ঘূৰাই আনিব নালাগে।'' :::[[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 16:25, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::::মালিক বুলি কোনে কেতিয়া অধিকাৰ সাব্যস্ত কৰিবলৈ গৈছে? নতুন প্ৰৱন্ধ এটা সম্পাদিত অৱস্থাত থকা আৰু তাত এখন জাননী ওলমি থকা দেখিও কোনো আলোচনা আবিহনেই প্ৰৱন্ধ এটাত জপিয়াই পৰা ৱিকিৰ কোনটো নিয়মৰ ভিতৰত? স্থানীয় ৱিকিৰ ক্ষেত্ৰত কিছুমান নীতি শিথিল, যিহেতু সম্পাদকৰ সংখ্যা কম গতিকে এই কম সংখ্যক সম্পাদক সকলৰ মাজত সসন্মানে নিজৰ নিজৰ কামখিনি কৰি থকাৰ অধিকাৰ আমি ইজনে আনজনক দিয়া উচিত। [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 17:45, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :::::@[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] [[ৱিকিপিডিয়া:শিষ্টাচাৰ|WP:CIVILITY]] মানি চলিবলৈ আহ্বান জনালোঁ '''প্ৰৱন্ধ এটাত জপিয়াই'''ৰ দৰে শব্দ এজন প্ৰশাসকৰ দ্বাৰা শোভা নাপাই। [[ৱিকিপিডিয়া:সমলৰ মালিকীস্বত্ব|WP:OWN]] ত মালিক শব্দৰ ব্যৱহাৰ হৈছে মই তাত লিখা খিনিহে copy paste কৰিছোঁ। [[WP:OWN]] অনুসৰী যিকোনো লোকে পৃষ্ঠাটোত সম্পাদনা কৰিব পাৰে। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 17:54, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::::::"প্ৰৱন্ধ এটাত জপিয়াই" এই অংশটো উল্লেখিত প্ৰৱন্ধটোৰ ক্ষেত্ৰত আপুনি দেখুওৱা আচৰণক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা এটা বাক্য। ইয়াত কোনো অসৎ বা আপত্তি জনক শব্দৰ ব্যৱহাৰ হোৱা নাই, প্ৰথমে আপুনি নিজেই ৱিকিৰ নীতি-নিয়ম মানি চলিবলৈ শিকক। সম্পাদক এজনে আন এজন সম্পাদকৰ আহ্বান নীতিৰ বিপৰীতে গৈ মানি নচলিলে প্ৰশাসক হিচাপে সতৰ্ক কৰি দিয়াটো কৰ্তব্য বুলি ভাৱোঁ‌। অৱশ্যে সেয়া আপুনি মানি চলে বা নচলে, নিজৰ ভুলটো অনুভৱ কৰে নকৰে আপোনাৰ কথা। [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 19:46, 2 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :::::::@[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ৱিকিপিডিয়াৰ নিয়ম মানি চলি আহিছোঁ চলি যাম। Template:Edit conflict শুধৰণি প্ৰয়োজন। প্ৰশাসক হিচাপে এই [https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A6%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%87_(%E0%A6%9A%E0%A6%B2%E0%A6%9A%E0%A7%8D%E0%A6%9A%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A7%B0)&diff=prev&oldid=427704 edit] টো চাবচোন ইয়াত [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|WP:NEUTRAL]] নামানি বিতৰ্ক সমূহ গুচাই দিছে। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 03:53, 3 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::::::::সেয়াই, নীতি অনুসৰি মই নিজাকৈ বা আপুনি নিজেই প্ৰয়োজন বুলি ভাৱিলে কাৰণেই কোনো আলোচনা অবিহনে মইমতালি কৰা অনুচিত। আপুনি যদি এই সাঁ‌চৰ সংশোধন বিচাৰিছে তেন্তে সাঁ‌চৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত বা ৰাইজৰ চ'ৰাত প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াওক। আলোচনা মৰ্মে যদি সংশোধনৰ প্ৰয়োজন হয়, সংশোধন কৰা হ'ব। কিন্তু কোনো আলোচনা আৱিহনেই নিজৰ ইচ্ছাত কিবাকিবি কৰি থকাটো অনিয়ম। [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 04:09, 3 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :::::::::আপুনি যথেষ্ট সতৰ্কবাণী দিলে বাৰু যদিও [[WP:OWN]] এ মোক সম্পাদনা কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে, কিন্তু বিতৰ্ক অংশ আঁতৰোৱা এই [https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A6%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%87_(%E0%A6%9A%E0%A6%B2%E0%A6%9A%E0%A7%8D%E0%A6%9A%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A7%B0)&diff=prev&oldid=427704 edit] আৰু [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|WP:NEUTRAL]] ভংগ কৰাৰ সন্দৰ্ভত আপোনাৰ পদক্ষেপ কি হ'ব, মই কৌতুহলী। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 04:14, 3 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::::::::::অসমীয়া ৱিকিৰ উক্ত সাঁ‌চটো লগাই ৰখা দেখিও যি অনিয়মৰে আপুনি সম্পাদনা কৰিলে সেয়া প্ৰবন্ধটো লিখিথকা সম্পাদক জনে আতৰাই দিলে। সেয়া তেওঁ‌ৰ ভুল নহয়। ভুলটো আপুনি কৰিছে যি কথা ইতিমধ্যেই কোৱা হৈছে। গতিকে এই ক্ষেত্ৰত প্ৰবন্ধটো আৰম্ভ কৰা সম্পাদক জনৰ ওপৰত পদক্ষেপ ল'ব লগাও নাই, লগতে "আপুনি যথেষ্ট সতৰ্কবাণী দিলে বাৰু" এই অংশৰ উত্তৰত কওঁ, মই সতৰ্কবাণী এবাৰেই দিছোঁ, কিন্তু নাও ডুবিলেও টিঙৰ পৰা ননমাৰ দৰে আচৰণ কৰি থকাৰ বাবেহে আপোনাক প্ৰত্যুত্তৰ দি আছোঁ লগতে ইয়াৰ পিছত আৰু এই সন্দৰ্ভত কোনোধৰণৰ প্ৰশ্নৰ বা সন্দেহৰ উত্তৰ দিয়াৰ পৰা বিৰত থাকিম।” [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 06:54, 3 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :::::::::::@[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]]আপুনি [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|WP:NEUTRAL]] আৰু [[ৱিকিপিডিয়া:সমলৰ মালিকীস্বত্ব|WP:OWN]] সম্পূৰ্ণৰূপে আওকাণ কৰিছে আৰু কেৱল '''সেই সাঁচটোৰ''' এটা পুৰণি সংস্কৰণৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বিচাৰ লৈছে যেন লাগে। আশাকৰোঁ ভৱিষ্যতে সকলো নিৰ্দেশাৱলী প্ৰতি নিৰপেক্ষ হব। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 07:32, 3 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::::::::::::[[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|WP:NEUTRAL]] আৰু [[ৱিকিপিডিয়া:সমলৰ মালিকীস্বত্ব|WP:OWN]] আওকাণ কৰিব নোৱাৰি বাবেই সেই সাঁ‌চটোৰে জাননীখন লগাই ৰখা হৈছিল। সেইকথা প্ৰৱন্ধটো আৰম্ভ কৰা সদস্য জনেও জানে, ময়ো জানোঁ‌। [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 08:20, 4 August 2024 (ইউ.টি.চি.) {{od}} @[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] এটা সাঁচে নিৰ্দেশনাসমূহ ভংগ কৰিব নালাগে, ই নিৰ্দেশনাসমূহ অনুসৰণ কৰিব লাগে। মই আচৰিত হৈছো যে ইয়াক এতিয়াও আপডেট কৰা হোৱা নাই। নিৰ্দেশনা আওকাণ কৰিয়ে সাঁচটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] :ৱিকিপিডিয়াত কিছুমান নিৰ্দিষ্ট উদ্দেশ্য আগত ৰাখি কিছুমান নিৰ্দিষ্ট সাঁচ তৈয়াৰ কৰা হয়। সকলো ৱিকিপিডিয়াৰে কিছুমান নিজা সীমাবদ্ধতা থাকে। সেই অনুসৰি নিজৰ সমাজৰ সুবিধামতে কিছুমান সাঁচ তৈয়াৰ কৰি লোৱা হয়। ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত থকা সাঁচটোৱেই যে সকলো ৱিকিপিডিয়াত থাকিব লাগিব তেনে কোনো নিয়ম নাই। বহুক্ষেত্ৰত আমি ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াক অনুসৰণ কৰোঁ সঁচা কথা, সেইবুলি প্ৰতিটো কথাই যে ইংৰাজী ৱিকিৰ মতে কৰিব লাগিব তেনে কোনো নিয়ম নাই। কেতিয়াবা এজন ব্যক্তিয়ে যেতিয়া কোনো নিৰ্দিষ্ট পৰিকল্পনা মতে কোনো এটা প্ৰবন্ধ সম্পাদনা কৰি থাকে, তেতিয়া যাতে অন্য সম্পাদকসকলে তেওঁক আমনি কৰিব নোৱাৰে সেই উদ্দেশ্যেৰেই {{tlc|সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} সাঁচটো তৈয়াৰ কৰা হৈছে। এতিয়া একে নামৰ সাঁচটো ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত বেলেগ কৈ আছে বুলিয়েই আমাৰ ইয়াতো তাক সলনি কৰিব লাগিব বুলি কোনো নিয়ম নাই। ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত এনে বহু সাঁচ আছে যিবোৰ অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত নাই বা থকাৰ প্ৰয়োজন নাই, সেইদৰে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াতো এনে কিছুমান সাঁচ আছে যিবোৰ ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত নাই। আপুনি বাৰে বাৰে উল্লেখ কৰি থকা [[ৱিকিপিডিয়া:সমলৰ মালিকীস্বত্ব|WP:OWN]] পৃষ্ঠাটোতে '''If you find yourself in an edit war with other contributors over deletions, reversions, and so on, why not take some time off from the editing process? Taking yourself out of the equation can cool things off considerably. Take a fresh look a week or two later. Or, if someone else is claiming "ownership" of a page, you can bring it up on the associated talk page, appeal to other contributors, or consider the dispute resolution process.''' এনেদৰে লিখা আছে, চাবচোন। গতিকে অলপ ধৈৰ্য ধৰক। আৰু এই সময়চোৱাত আপুনি অন্য বেলেগ সম্পাদনা কৰি ৱিকিপিডিয়াক সমৃদ্ধ কৰিবলৈ যত্ন কৰক। ধন্যবাদ। <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 12:49, 5 August 2024 (ইউ.টি.চি.) :আৰু আপুনি যদি সঁচাকৈ সাঁচটো পৰিবৰ্তন কৰিব বিচাৰিছে, তেন্তে সাঁচটোৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত এটা সম্পাদনা অনুৰোধ প্ৰস্তাৱ কৰিব পাৰে। আলোচনামৰ্মে নিশ্চয় সিদ্ধান্ত লোৱা হ’ব। <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 13:03, 5 August 2024 (ইউ.টি.চি.) ::@[[সদস্য:দিব্য দত্ত|দিব্য দত্ত]] ::* EDIT WAR: edit war আৰু edit conflict দুয়োটা বেলেগ। [[ৱিকিপিডিয়া:সমলৰ মালিকীস্বত্ব|WP:OWN]] এ Edit warৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰিছে য'ত [[En:WP:3R|3R]] ৰ অৰ্থ হ'ল আপুনি আন সম্পাদকৰ সম্পাদনা ৩ বাৰ ঘূৰাই দিয়ে, কিন্তু মই সম্পাদকৰ সম্পাদনা ঘূৰাই বা আঁতৰোৱা নাই। সাঁচটো Edit conflict ৰ ওপৰত edit war ৰ কোনো কথা নাহে। ::* WP:OWN: হয় সাঁচটোৱে এতিয়াও WP:OWN উলংঘা কৰে। ::* মই কিয় বাৰে বাৰে উত্তৰ দি আছোঁ?: মোৰ সম্পাদনা হৈ গল অন্য সম্পাদক জনৰো হৈ গল, সাঁচটো আঁতৰালে পিছে নয়ন জে নাথ ডাঙৰীয়াই মোৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত {{tq|প্ৰৱন্ধ এটাত জপিয়াই}} আৰু {{tq|নাও ডুবিলেও টিঙৰ পৰা ননমাৰ দৰে আচৰণ}} আদি শব্দৰ প্ৰয়োগেৰে মোৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত যথেষ্ট reply দি আছে আৰু প্ৰশাসক মহোদয়ৰ প্ৰতিটো প্ৰশ্নৰে উত্তৰ মোৰ '''ব্যক্তিগত আলোচনা পৃষ্ঠাত''' দিয়াটো মোৰ কৰ্তব্য বুলি ভাবি প্ৰতিটো প্ৰশ্নৰে উত্তৰ দি আছোঁ তথা মোৰ '''দৃষ্টিকোণ (Point of view)''' দাঙি ধৰিছো। ::* সাঁচটো মই কিয় সলনি কৰাৰ বাবে আলোচনা কৰা নাই?: মই ব্যক্তিগতভাবে বৰ্তমান ঙি-ঙাও-খামৰ ঐতিহসিক চিত্ৰ সংগ্ৰহ, Shan wikipedia ত সম্পাদনা আৰু অসমৰ মংগোলীয় সংস্কৃতিৰ ওপৰত নিজা অধ্যয়ণ কৰি আছোঁ মোৰ কোনো ব্যক্তিগত আগ্ৰহ নাই সাঁচটো সলনি কৰাত। ::[[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 14:37, 5 August 2024 (ইউ.টি.চি.) == আহোম স্বৰ্গদেউসকলৰ নাম তালিকা == মৰমৰ [[সদস্য:KhiLanTzi|KhiLanTzi]], আন্তৰিক অভিবাদন গ্ৰহণ কৰিব। প্ৰথমেই উল্লিখিত প্ৰৱন্ধটোত আপোনাৰ সম্পাদনা সহায়ৰ বাবে আপোনাক ধন্যবাদ যাচিলোঁ। কিন্তু যি যৎসামান্য আভাস পাইছোঁ, তাৰে উপলব্ধি কৰিছোঁ যে বিষয়টো অত্যন্ত স্পৰ্শকাতৰ। আমি নিজৰ নামটো আনে ভুলকৈ লেখা দেখিলে স্বাভাৱিকতে প্ৰতিক্ৰিয়াশীল হৈ উঠোঁ আৰু শুধৰাই দিওঁ। মহেশ্বৰ নেওগৰ দৰে পণ্ডিতপ্ৰবৰেও নিজৰ নাম সম্পৰ্কে সজাগ আছিল আৰু তেওঁৰ নাম ভুলকৈ লিখাক লৈ প্ৰতিক্ৰিয়া জাহিৰ কৰিছিল। সেই দিশৰপৰা চাবলৈ গলে প্ৰকৃত শুদ্ধ লিখিত তথ্য নথকাৰ হেতু বা উপযুক্ত সংৰক্ষণৰ অভাৱত লিখিত তথ্য হেৰাই যোৱা হেতু, শ বছৰৰ আগতে মৃত্যু হোৱা ৰজা এগৰাকীৰ নামৰ শুদ্ধ তথ্য নোপোৱাটো বা বিভিন্নজন পণ্ডিতৰ দ্বাৰা বিভিন্ন ধৰণে উল্লেখ হোৱাটো স্বাভাৱিক। ছপাখানাৰ কালিকাৰ কথাটোতো কবই নালাগে! তথাপি কওঁ, ময়ো যিহেতু নামবোৰ নিজৰ ধৰণেৰে নেলেখি প্ৰসংগ পুথিত লেখা বানান অনুসৰণ কৰিছোঁ, সেয়ে আপুনি সম্পাদনাৰ সময়ত পুৰণি সম্পাদনাক নস্যাৎ নকৰি যদি 'বা' দি তথ্যসূত্ৰ উল্লেখেৰে আপুনি তথ্য লাভ কৰা নামটো লেখে, তেনে আশাকৰোঁ ভৱিষ্যতলৈ তথ্যখিনি অধিক পৰিস্কাৰ হৈ থাকিব তথা বিভ্ৰান্তিসমূহৰো উপযুক্ত তথ্যসূত্ৰ পোৱা যাব। নামৰ ক্ষেত্ৰত তথ্যসূত্ৰ দি এজন ব্যক্তিৰে একাধিক নাম উল্লেখ কৰাৰ নজীৰ ৱিকিপিডিয়াত উপলব্ধ। সেয়ে আমি কৰা সম্পাদনাটো একেবাৰে নস্যাৎ কৰি পেলোৱাতকৈ আপুনি [[ ]] চিন ব্যৱহাৰ কৰি যদি আমি লেখা বাননটো ৰাখি লিংক যোগ কৰে, তেনে মোৰ যত্নখিনিও সাৰ্থক হ'ব। আমি জানো যে, প্ৰতি সম্পাদক ৰূপে আন এগৰাকী সম্পাদকক এইখিনি সন্মান দিবলৈ আপুনি অলপো দ্বিধাবোধ নকৰে। শুভকামনাৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 19:49, 29 September 2024 (ইউ.টি.চি.)JyotiPN :@[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] তালিকাখন সৃষ্টি কৰাৰ বাবে অশেষ ধন্যবাদ বাইদেউ, আপোনাক জনাবলৈ পাই সঁচাকৈয়ে সুখী যে আমাৰ ওচৰত একাধিক উৎসত স্বৰ্গদেউসকলৰ সাঁচিপতিয়া আহোম নামসমূহ সংৰক্ষণ আছে চাবলৈ [[iarchive:in.ernet.dli.2015.450867/page/n6/mode/1up|ইয়াত ক্লিক কৰক]]। আচলতে মই স্বৰ্গদেউসকলৰ প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত [[আহোম লিপি|আহোম লিপিৰ]] নামসমূহ ইতিমধ্যে যোগ কৰিলোঁ। আহোম লিপি পঢ়িবলৈ আৰু লিখিব নোৱাৰাৰ বাবে বহু লেখকে কেইবাটাও নাম ব্যৱহাৰ কৰিছিল যদিও এতিয়া [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ধ্বনিলিপি]] আৰু [[আহোম লিপি|আহোম লিপিৰ]] সহায়ত আমি বানান আৰু উচ্চাৰণ দুয়োটা সহজেই গম পাব পাৰো! যদি আপুনি মোটামুটি মানক টাই উচ্চাৰণটো শুনিব বিচাৰে তেন্তে আপুনি http://ipa-reader.xyz/ ত söwkafāa‧ পেষ্ট কৰিব পাৰে! যদি আপুনি ভাবে যে মহেশ্বৰ নেওগৰ ব্যৱহৃত নাম আঁতৰোৱা অনুচিত তেন্তে আমি ইয়াক দুটা খণ্ডত ভাগ কৰিব পাৰো '''আহোম নাম''' আৰু '''মহেশ্বৰ নেওগৰ ব্যৱহৃত নাম'''। পিছে শুদ্ধ আহোম নামসমূহ আওকাণ কৰাটো মোৰ মতে ভুল হব। ধন্যবাদ। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 05:26, 30 September 2024 (ইউ.টি.চি.) ::প্ৰিয় খিলাণ্টজি (!), ::আপোনাৰ প্ৰচেষ্টা আদৰণীয়। মই ৰায়চাহাব (মন কৰিব মই ৰায় চাহিব লেখা নাই) গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ কিতাপখন চালোঁ। কিতাপখনৰ অসমীয়া অনুবাদ আছে নেকি মোক নিশ্চয় জনাব। এতিয়া কথা হ'ল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ধ্বনি লিপি অনুসৰণ কৰি আমি অসমীয়াৰ দৰে এটা চহকী ভাষা কেনেদৰে লিখিম? সৌৰভ চলিহাৰ লেখা ইংৰাজীলৈ অনুবাদ হব পাৰে নে? এই প্ৰসংগত তীক্ষ্ণধাৰ অসমীয়া সমালোচক অৰিন্দম বৰকটকীয়ে কৈছিল যে, সৌৰভ চলিহাৰ গল্প ইংৰাজীলৈ অনুবাদ হব নোৱাৰে। যদি হয় তেনে গল্পসমূহে ইয়াৰ মৌলিকতা হেৰুৱাব। ইংৰাজীত এটাই /n/, কিন্তু আমি দুটা ন,ণ ৰে চহকী। এতিয়া কথা হ'ল আপুনি কোনটো ব্যৱহাৰ কৰিব। মই ধ্বনিৰ সহায় নলৈ যিহেতু অসমীয়াত লিখিত তথ্যৰ সহায় লৈছোঁ আৰু তাৰমাজতে আপুনি কোনো কোনো বানানত 'ন'ক 'ণ' কৰা দেখিলোঁ, সেয়ে বিষয়টো এবাৰ আপোনাৰ দৃষ্টিগোচৰ কৰোৱাটো ভাল হব বুলি ভাবিলোঁ। বাকী আপুনি যি কৰি আছে, সেয়া মোতকৈ বেছি গৱেষণামূলক আৰু এই প্ৰচেষ্টাৰ প্ৰতি মোৰ শ্ৰদ্ধা আছে। এতিয়া উল্লিখিত সকলো কথা চালি-জাৰি চাই, আহোম লিপিৰ ক্ষেত্ৰত মই যিহেতু একেবাৰে অজ্ঞ; সেয়ে মই মোৰ বাননটো ৰাখি তাত আপোনাৰ লিংক যোগ দিবলৈ ভালপাম। মোৰ সম্পাদনালৈ আপুনি চকু ৰাখিব আৰু অলপো দ্বিধাবোধ নকৰি আপত্তিসমূহ মোক জনাই থাকিব বুলি আশাৰে, ::[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 06:44, 30 September 2024 (ইউ.টি.চি.)JyotiPN :::@[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] মহেশ্বৰ নেওগৰ ব্যৱহৃত নামৰ সংস্কৰণটো কিছু সময়ত পুনৰুদ্ধাৰ কৰিছো বাৰু। কিন্তু আশাকৰোঁ আহোমৰ নামেৰে এটা সুকীয়া স্তম্ভ এটা বনাবলৈ মান্তি হ'ব। গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ কিতাপখনৰ অসমীয়া সংস্কৰণ মই দেখা নাই গতিকে মই নাজানো ইয়াৰ সংস্কৰণ আছে নে নাই! মই গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ কিতাপখন আপোনাৰ ধাৰণা {{tq|"...প্ৰকৃত শুদ্ধ লিখিত তথ্য নথকাৰ হেতু বা উপযুক্ত সংৰক্ষণৰ অভাৱত লিখিত তথ্য হেৰাই যোৱা হেতু,.."}} শুধৰণি কৰিবলৈ দিছিলোঁ যাতে আপুনি অনলাইন সংৰক্ষিত উদাহৰণ চাব পাৰে য'ত আহোম ভাষাৰ পুৰণি তথ্য সমূহ সংৰক্ষিত আছে। অসমীয়া IPA ৰ বাবে [[সহায়:অসমীয়াৰ বাবে আই.পি.এ.|ইয়াত চাওক]]। Khi-Lan-Tzi টো অসমীয়াত খিলাঞ্জী বুলি কব পাৰিব। মোৰ প্ৰচেষ্টাৰ প্ৰতি আপোনাৰ সমৰ্থনৰ বাবে বহুত বহুত ধন্যবাদ। ব্যক্তিগত আক্ৰমণত জড়িত নোহোৱা আৰু সুস্থ কথা-বতৰাত জড়িত আপোনালোকৰ দৰে সম্পাদকৰ সৈতে কথা-বতৰা পাতি সঁচাকৈয়ে সুখী অনুভৱ কৰিছো। ধন্যবাদ। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 07:34, 30 September 2024 (ইউ.টি.চি.) ::::আপোনাৰ সম্পাদনাটো মই চাইছোঁ আৰু জনাবলৈ পাই ভাল লাগিছে যে আপোনাৰ লগত হোৱা আলোচনাৰে মই লাভাম্বিত হৈছোঁ। ইতিহাস সম্পৰ্কে মোৰ জ্ঞান একেবাৰে শূন্য। ব্যক্তিগত যদিও এটা কথা উল্লেখ কৰিবলৈ ভাল পাম যে, আজি মোৰ মাৰ লগত এই বিষয়ে আলোচনা হওঁতে মায়ে ক'লে যে, খৰগপুড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰাক্তন ছাত্ৰ তথা জয়সাগৰ কলেজৰ ৰসায়ন বিভাগৰ এসময়ৰ প্ৰফেছৰ দোলন কোঁৱৰদেৱৰ পুত্ৰ টাই ভাষাত গল্ড মেডেলিষ্ট। খান্দি থাকিলে এই বিষয়ত আৰু নতুন ৰাস্তা ওলাই গৈ থাকিব। পোহৰৰ ৰাস্তা। আপুনি যি কৰিবলগীয়া আছে, সম্পাদনাখিনি কৰক। প্ৰৱন্ধত উল্লেখিত অসমীয়া পুথি অনুসৰি নামসমূহ এটা বেলেগ স্তম্ভ কৰি মই ভৰাই দিম। ধন্যবাদেৰে, ::::[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 16:34, 30 September 2024 (ইউ.টি.চি.)JyotiPN :::::@[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]]আপোনাৰ কৌতুহলৰ বাবে বহুত বহুত ধন্যবাদ বাইদেউ, মই ইতিমধ্যে নামবোৰ যোগ কৰিছো আৰু বেলেগ এটা শাৰী পৃথক কৰিছো অনুগ্ৰহ কৰি [[আহোম স্বৰ্গদেউসকলৰ নাম তালিকা|ইয়াত]] এবাৰ চকু ফুৰাই চাওক। শুনি বৰ ভাল লাগিল যে আমি আপোনাৰ এজন চিনাকি ব্যক্তি টাই ভাষাৰ বিশেষজ্ঞ। সেই পৃষ্ঠাটো সম্পাদনা কৰি থাকোঁতে গম পালোঁ যে মই কেইজনমান চাওফাৰ লেখাত আহোম লিপি যোগ কৰা নাই। আমি মংগোলীয় সম্পাদকসকলে প্ৰায়ে কিছুমান মানুহৰ প্ৰতিৰোধৰ সন্মুখীন হওঁ কিন্তু আপোনাৰ সমৰ্থন এক প্ৰেৰণা। আমি সকলোৱে এই কথাটো আকোৱালি লোৱা উচিত যে অসমৰ সংস্কৃতি কছাৰী, টাই, আৰ্য আদি কেইবাটাও সংস্কৃতিৰ অতি বৈচিত্ৰময় সংমিশ্ৰণ। [[বাণীকান্ত কাকতি]] ডাঙৰীয়াৰ Assamese:Its formation and development কিতাপখন অধ্যয়ন কৰিলে ইয়াক বাৰুকৈ অনুভব কৰিব পৰা যায়। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 02:51, 1 October 2024 (ইউ.টি.চি.) == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:24, 26 January 2025 (ইউ.টি.চি.) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> :@[[সদস্য:Doc James|Doc James]] Thankyou so much [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 05:50, 12 February 2025 (ইউ.টি.চি.) ==তাই আহোম লিপি সম্পৰ্কে== প্ৰিয় [[সদস্য:KhiLanTzi|KhiLanTzi]] , আশাকৰোঁ ভালে আছে। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে তাই-আহোম ভাষাৰ কিছু পুৰণি লিপিৰ প্ৰদৰ্শনৰ লগতে বিশেষজ্ঞৰ অধীনত পঢ়াৰ ব্যৱস্থা কৰিছে। মই যিহেতু গুৱাহাটীত নাথাকোঁ মই চাবলৈ যাব পৰা নাই। আপুনি কথাটো জানিবও পাৰে, তথাপি এই বিষয়ত আপোনাৰ আগ্ৰহৰ বাবে আপোনাক কথাটো জনালোঁ। [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 17:43, 26 January 2026 (ইউ.টি.চি.) :প্ৰিয় {{ping|JyotiPN}} মই ভালে আছোঁ, আশাকৰোঁ আপোনাৰো ভাল। মোক তথ্যটো জনোৱা বাবে অশেষ ধন্যবাদ। মই উপস্থিত থাকিবলৈ পালে নিশ্চয় সুখী হ'ম। মই গুৱাহাটীত নাথাকো সেয়েহে সেই অনুষ্ঠানত উপস্থিত থাকিব পাৰিম নে নাই সেয়া নিশ্চিত নহয় যদিও গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এই প্ৰচেষ্টাক গভীৰ ধন্যবাদ জনাইছোঁ। ধন্যবাদ [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] == গগৈ-কুকৈ প্ৰসংগ == {{ping|KhiLanTzi}} অনুগ্ৰহ কৰি ৱিকিপিডিয়াৰ গগৈ পৃষ্ঠাত Unreliable source যোগ নকৰিব। [[WP:RS]] পঢ়ি‌ চাব। Policy অনুসৰি কোনো website বা blog জাতীয় উৎস ৱিকিপিডিয়াত দিয়া হোৱা নাযায়। আপোনাৰ ওচৰত যদি গগৈ শব্দটো কুকৈক পৰা অহা বুলি উল্লেখ কৰা published আৰু verifiable উৎস আছে, তেন্তে যোগ কৰিব পাৰে। ৱিকিপিডিয়াৰ [[WP:NPOV]] ৰ অনুসৰি দুয়োটা মত দিয়া হ'ব। তদুপৰি টাই-আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি গগৈৰ আহোম বানান 𑜕𑜥𑜕𑜩𑜨 হয়। গতিকে উৎস যুক্ত সেই টাই-আহোম ভাষাৰ শব্দটো পেজৰ পৰা আতৰাই উৎস নাইকিয়া কুকৈ যোগ নকৰিব। "গ" আখৰে আৰম্ভ হোৱা শব্দ আহোম অভিধানত পোৱা নাযায়। গতিকে এইটো শব্দৰ গুৰি আহোম ভাষা নহয়।[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 04:28, 20 February 2026 (ইউ.টি.চি.) :@[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] আপোনাৰ উৎসসমূহে ব্যুৎপত্তিৰ উল্লেখ কৰা নাই গতিকে মই সেইটো আঁতৰাই দিম। এনেকৈ হলেচোন পৃথিৱীৰ যিকোনো ভাষাৰ পৰা গগৈৰ নিচিনা উচ্চাৰণ হোৱা শব্দ দি সেই ভাষাৰ পৰা গগৈ অহা বুলি দাবী কৰিবলৈ লাগি যাব। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 07:26, 20 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ::@[[সদস্য:KhiLanTzi|KhiLanTzi]] পৃথিৱীৰ অন্য ঠাইৰ লোক গগৈ সমাজত নাই। আছে‌ যদি মৰাণ/বৰাহী/চুতীয়া গুৰিৰ‌ আছে, যিটো Ahomisation‌ বুলি কোৱা হয়। আহোম সমাজত সোমালে বৰাহী-মৰাণ-চুতীয়া সকলৰ শব্দহে সোমাব। গগৈ শব্দটো ভায়েকক বুজাবলৈ মৰাণ-বৰাহী সকলেও ব্যৱহাৰ কৰিছিল। গতিকে সম্ভাৱনা আছে, যাৰ বাবে "সম্ভৱতঃ" শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 07:43, 20 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ::@[[সদস্য:KhiLanTzi|KhiLanTzi]] তদুপৰি ১৮৯৩ চনৰ‌ পৰা অন্য আহোম সকলে গগৈ লিখা কথাটো আগৰ পৰাই তলৰ অংশত উল্লেখ আছে। মই নতুনকৈ যুগ কৰা নাই।‌ লগতে "গ" আখৰে আৰম্ভ হোৱা শব্দ অভিধানত আছে নে নাই চাই ল'ব। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 07:50, 20 February 2026 (ইউ.টি.চি.) :::@[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] আহোম বংশ বিভাজন গগৈক '''দেউৰী সম্বন্ধ গগৈ''' বুলি সেই উৎসত কোনো উল্লেখ নাই। যদি আপুনি '''দেউৰী সম্বন্ধ গগৈ''' ৱিকিপিডিয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব বিচাৰে গগৈ (দেউৰী সম্বন্ধ) বুলি লিখিব পাৰে ইয়াত আহোমৰ বংশ বিভাজনত নহয়। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 08:10, 20 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==Tais before Sukapha== {{ping|KhiLanTzi}} What is the source of this claim of yours? [https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%95%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A6%BF_%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%93%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%B2&diff=prev&oldid=612622] {{quote|Some Tai used to live in brahmaputra valley before Huen Tsang's visit}} As far as I know, the only thing Huen Tsang mentions is this:<ref>{{cite book |last=Beal |first=Samuel |title=Si-Yu-Ki: Buddhist Records of the Western World |volume=2 |publisher=Trübner & Co. |year=1884 |page=196 |url=https://archive.org/details/siyukibuddhistre02samu/page/196/mode/1up |quote=On the east this country is bounded by a line of hills, so that there is no great city [capital] to the kingdom. Their frontiers, therefore, are contiguous to the barbarians of the south-west [of China]. These tribes are, in fact, akin to those of the Man people in their customs.}}</ref> {{quote|On the east this country is bounded by a line of hills, so that there is no great city to the kingdom. Their frontiers, therefore, are contiguous to the barbarians of the south-west [of China]. These tribes are, in fact, akin to those of the Man(barbarian) people in their customs.}} So, forget about [[Brahmaputra valley]], even the eastern hills are mentioned as inhabited by the hill tribes of Northeast India or Northern Burma. Do you even realise the chronological problem here? Hiuen Tsang visited Kamarupa in the 7th century, around the time of Bhaskaravarman. The historically visible Tai/Shan polities of southern Yunnan, northern Burma and adjoining regions belong mainly to a much later period. Daniels, for example, places the emergence of large Tai (Dai) polities in southern Yunnan and the Shan States between the 13th and 16th centuries.<ref>{{cite journal |last=Daniels |first=Christian |title=The Formation of Tai Polities Between the 13th to 16th Centuries: The Role of Technological Transfer |journal=Memoirs of the Research Department of the Toyo Bunko |volume=58 |year=2000 |pages=51–98 |url=https://toyo-bunko.repo.nii.ac.jp/record/3215/files/memoirs58_03.pdf}}</ref> Xuanzang's phrase about the “barbarians of the south-west [of China]” should not be read as evidence for Tai presence on the eastern frontier of Kamarupa. It is better understood as a broad Chinese frontier expression for the hill peoples beyond eastern Kamarupa, towards the northern Burma–south-west China frontier. Therefore, please do not use Wikipedia to promote an unsupported fringe theory. The claim that Tai groups lived in the Brahmaputra valley before Xuanzang’s visit is a major historical assertion and needs direct support from reliable academic sources. [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 19:48, 16 June 2026 (ইউ.টি.চি.) :@[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] {{Quote|To the east of Kāmarūpa, the description continues, the coun-try was a series of hills and hillocks without any principal city, and it reached to the south-west barbarians [of China], hence the inhabitants were akin to the '''Man and the Lao'''.}} Page no. 186 of original translation ~<ref>{{Cite book |last=Watters |first=Thomas |editor-last1=Davids |editor-first1=T. W. Rhys |editor-last2=Bushell |editor-first2=S. W. |title=On Yuan Chwang's Travels in India, 629–645 A.D. |volume=I |series=Oriental Translation Fund, New Series |publisher=Royal Asiatic Society |location=London |year=1904 |url=https://dhamma-library.b-cdn.net/13.%20Rare-Buddhist-Books-1/On%20Yuan%20Chwang%27s%20Travels%20in%20India%20I%20%28Thomas%20Watters%29.pdf |access-date=2026-06-15 |page=}}</ref> Here Man is the umbrella term that includes South China inhabitants ie. Tai Kadai, Hmong-Mien, Tibeto Burmans like Jingpo. But the term '''Lao''' was exclusively used for Tai ethnic groups by Han Chinese. The term Ai Lao (哀牢) or Lao (獠) is commonly used by Han Chinese to denote Tai people. Regarding chronological time the Han Chinese mentioned Tai people over Han, Tang and Song Dynasties. There's a Lao (now called Tai) habitat along with Mans (Tai/Hmong-Mien/Jingpo/Tibeto Burmans) in Ancient Kamarupa and there are historical records of it. You need to be more neutral here. Tai manuscripts were mistranslated a lot which lead to some incorrect Assamese Buranjis claiming some incorrect facts that needs to be corrected. Luckily the original manuscripts still speaks the truth. [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 07:01, 17 June 2026 (ইউ.টি.চি.) == Karfai is a Bow, not a Cannon == কাড়ফাই এখন ধেনুৰ নাম হয়। ইয়াৰ গুৰি আহোম শব্দ কাঙফাই হয় (উৎস: GC Barua Ahom Dictionary p.4)। সাতসৰী অসম বুৰঞ্জীৰ p. 7ৰ বৰ্ণনাৰ মতে চুকাফাৰ পুতেক চুতেউফাৰ দিনত নৰা ৰজাই কাড়ফাই দি পঠিয়াইছিল। নৰা/মৌঙকং‌ বা তাৰ পূবৰ মৌঙমাও ৰাজ্যত ১৩০০ শতিকাৰ শেষ ভাগত হে প্ৰথমবাৰৰ বাবে খাৰ বাৰুদ‌ বা হিলৈ-বৰটোপ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। গতিকে "কাড়ফাই" হিলৈ-বৰটোপ বা খাৰ বাৰুদ ব্যৱহাৰ কৰা অস্ত্ৰ হোৱাৰ প্ৰশ্নয়ে নাহে। যিহেতু "ফাই" মানে অগ্নি, গতিকে কাড়ফাই/কাংফাই firebow বা fire arrow মৰা ধেনু হোৱাৰ হে সম্ভাৱনা আছে। আগৰ দিনত অমৰা গুটি শুকুৱাই তেলত ডুবাই তাত জুই লগাই কাড়ত লগোৱা হৈছিল (source: vikaspedia.in)। এনে দৰে পিয়লি ফুকনেও বৃটিছৰ খাৰ-ঘৰত জুই লগাইছিল বুলি গম পোৱা যায়। আহোম ভাষাৰ "কং/ক্লং" মানেহে আগ্নেয়াস্ত্ৰ ("কাং" মানে ধেনু) আৰু এই‌ শব্দ তুৰ্বকৰ যুদ্ধত হে প্ৰথম ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। শান ভাষাত တူၼ်းၸၢပ်ႈ মানে আগ্নেয়াস্ত্ৰ নুবুজাই। ၵွင်ႈၾႆး বা কংফাই শব্দটোৱেহে বুজাই। "কং" শব্দটোৱে আগৰ দিনত tube বা pipe বুজাইছিল। পাছলৈ ১৩০০ শতিকাৰ শেষ ভাগত যেতিয়া আগ্নেয়াস্ত্ৰৰ প্ৰচলন হ'ব ধৰিছিল, তেতিয়াৰ পৰাহে " কং"(Pipe) আৰু "ফাই"(Fire) যৌথভাৱে আগ্নেয়াস্ত্ৰ বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লোৱা হৈছিল। গতিকে চুকাফা বা চুকাফাৰ পুতেকৰ হাতত আগ্নেয়াস্ত্ৰ থাকিবলৈ হ'লে চুকাফাৰ প্ৰব্ৰজন ১৩০০ শতিকাৰ দ্বিতীয় ভাগত হ'ব লাগিব, যিটোৰ সম্ভাৱনা পিছে একেবাৰে নুই কৰিব নোৱাৰি। তাৰ বাহিৰে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৃষ্ঠাত সংযোগ কৰিবলৈ চোৱা বাকী গোটেই খিনি কথা প্ৰমান বিহীন, যিবোৰে [https://en.wikipedia.org/?title=Wikipedia:PROMO&redirect=no WP:PROMO], [[WP:OR]], [[WP:SYNTH]] ৰ উলঙ্ঘন কৰে। আহোম ৰজা সকলে ১৫০০ ৰ আগতে মৌঙমাও দেশৰ পৰা আগ্নেয়াস্ত্ৰ গ্ৰহণ কৰিছিল বুলি কোনো এখন বুৰঞ্জীত উল্লেখ নাই। কৰ/খুত দি থকা লোক এখিনিক আগ্নেয়াস্ত্ৰ দিবলৈ যোৱাটো নৰাদেশ বা মৌঙমাওৰ কূটনীতিৰ বিপৰিতে যোৱা হে হʼব। মনত ৰখা উচিত যে চুকাফাৰ দিনৰ পৰা ১৫২০ দশকৰ লৈকে নৰা আৰু আহোমৰ মাজত কেইবাখনো যুদ্ধ সংঘটিত হৈছিল। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 23:15, 9 August 2026 (ইউ.টি.চি.) 9ize09nr1waedrcqrlssd65yzpzf15w 0 53038 625850 583164 2026-08-10T10:55:20Z ~2026-43766-71 51114 /* সপ্তম প্ৰকাশ, প্ৰথম সংস্কৰণৰ বেটুপাত*/ 625850 wikitext text/x-wiki '''পাফু ছিৰিজ''' অসমীয়া ডিটেকটিভ সাহিত্যৰ কিছুমান থ্ৰিলাৰ উপন্যাসৰ সমষ্টি।<ref name="ফটাঢোল"/> এই ছিৰিজটোত মুঠ ২২খন কিতাপ আছে। ইয়াৰ লেখক আছিল প্ৰেমনাৰায়ণ।<ref name="ফটাঢোল"/> ১৯৪৬ চনত পাফু ছিৰিজৰ প্ৰথমটো খণ্ড ‘দিন ডকাইত’ লিখি উলিওৱা প্ৰেমনাৰায়ণৰ আচল নাম আছিল [[প্ৰেমনাৰায়ণ দত্ত]]।<ref name="ফটাঢোল">{{cite web | url=https://fotadhol.com/%e0%a6%aa%e0%a6%be-%e0%a6%ab%e0%a7%81-%e0%a6%9a%e0%a6%bf%e0%a7%b0%e0%a6%bf%e0%a6%9c-%e0%a6%a6%e0%a6%b8%e0%a7%8d%e0%a6%af%e0%a7%81-%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%b8%e0%a7%8d%e0%a6%95%e0%a7%b0-%e0%a6%87/ | title=পা ফু চিৰিজ, দস্যু ভাস্কৰ ইত্যাদি | publisher=ফটাঢোল | date=1 July 2018 | accessdate=20 August 2019 | author=হিৰণ্যজ্যোতি দাস }}{{Dead link|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> এই ছিৰিজটি প্ৰকাশ কৰি উলিয়াইছিল গুৱাহাটীৰ পাণবজাৰৰ ‘মণি-মাণিক’ প্ৰকাশে।<ref name="ফটাঢোল"/> ইয়াৰে প্ৰথম পুথি ‘দিন ডকাইত' প্ৰথম প্ৰকাশ হয় ১৯৪৬ চনত,<ref name="ফটাঢোল"/> ষষ্ঠ প্ৰকাশ ২০১৫ চনত। সপ্তম প্রকাশ : ২০১৯ চন। ষষ্ঠ আৰু সপ্তম প্ৰকাশৰ মুদ্ৰণ চিত্ৰাচল প্ৰিণ্টাৰ্ছ, শিলপুখুৰী, গুৱাহাটী। প্ৰথম সংস্কৰণৰ বেটুপাত নিপ বৰুৱাই অংকন কৰিছিল। কাহিনীবোৰৰ মূল চৰিত্ৰ হ’ল ‘পাফু’ নামৰ এটা দল যি দুখীয়া, নিষ্পেষিত জনগণৰ প্ৰতি সদা দয়ালু কিন্তু অপৰাধীবোৰৰ প্ৰতি অতি নিষ্ঠুৰ। পাফুদলক ধৰিবলৈ সদা সষ্টম এক পুলিছ আৰু চোৰাংচোৱা বাহিনী এই কাহিনীৰ অন্যতম চৰিত্ৰ। ==চৰিত্ৰসমূহ== {{Multicol}} ; পাফু দল * পাৰ্বতী প্ৰসাদ ফুকন * কেপ্টেন ভীমসেন * উগ্ৰগতি পাঠক * পাৰ্থ সিং * হেমিল্টন * মালতী * ডা° নকুল ৰায় * মাধৱ * বিকাশ দেউৰী {{Multicol-break}} ; পুলিছ আৰু চোৰাংচোৱা দল * মিষ্টাৰ ডেভিদ * আনন্দমোহন ডাওৰা * নগেন্দ্ৰ শইকীয়া * মিষ্টাৰ হেলেম * মুকুল বৰ্মন * মধুসূদন নাথ {{Multicol-end}} ==পাফু ছিৰিজৰ উপন্যাসসমূহ== {{div col|3}} * দিনডকাইত * ৰামটাঙোন * নাৰীদস্যু * প্ৰহেলিকা * বিভীষিকা * সোণৰ পাহাৰ * দৰ্পচূৰ্ণ * বিপ্লৱী বাহিনী * শক্তিশেল * [https://w.wiki/H$6$ মাধমাৰ] * ৰূপান্তৰ * অদৃশ্য সন্ধান * চিপজৰী * সমসৰী * অজান আততায়ী * প্ৰতিঘাত * ছায়াবাজী * বিপৰ্য্যয় * পাষণ্ড মৰ্দন * জোঁটপোট * বাজীকৰ * জাগৰণ {{div col end}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমীয়া গ্ৰন্থ]] [[শ্ৰেণী:গ্ৰন্থ শৃংখলা]] 82dwr78pz1djcwgughg4iiifilhklx1 625892 625850 2026-08-10T11:53:53Z অজানা আগন্তুক 51115 /*দিন ডকাইতৰ বেটুপাত*/ 625892 wikitext text/x-wiki '''পাফু ছিৰিজ''' অসমীয়া ডিটেকটিভ সাহিত্যৰ কিছুমান থ্ৰিলাৰ উপন্যাসৰ সমষ্টি।<ref name="ফটাঢোল"/> এই ছিৰিজটোত মুঠ ২২খন কিতাপ আছে। ইয়াৰ লেখক আছিল প্ৰেমনাৰায়ণ।<ref name="ফটাঢোল"/> ১৯৪৬ চনত পাফু ছিৰিজৰ প্ৰথমটো খণ্ড ‘দিন ডকাইত’ লিখি উলিওৱা প্ৰেমনাৰায়ণৰ আচল নাম আছিল [[প্ৰেমনাৰায়ণ দত্ত]]।<ref name="ফটাঢোল">{{cite web | url=https://fotadhol.com/%e0%a6%aa%e0%a6%be-%e0%a6%ab%e0%a7%81-%e0%a6%9a%e0%a6%bf%e0%a7%b0%e0%a6%bf%e0%a6%9c-%e0%a6%a6%e0%a6%b8%e0%a7%8d%e0%a6%af%e0%a7%81-%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%b8%e0%a7%8d%e0%a6%95%e0%a7%b0-%e0%a6%87/ | title=পা ফু চিৰিজ, দস্যু ভাস্কৰ ইত্যাদি | publisher=ফটাঢোল | date=1 July 2018 | accessdate=20 August 2019 | author=হিৰণ্যজ্যোতি দাস }}{{Dead link|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> এই ছিৰিজটি প্ৰকাশ কৰি উলিয়াইছিল গুৱাহাটীৰ পাণবজাৰৰ ‘মণি-মাণিক’ প্ৰকাশে।<ref name="ফটাঢোল"/> ইয়াৰে প্ৰথম পুথি ‘দিন ডকাইত' প্ৰথম প্ৰকাশ হয় ১৯৪৬ চনত,<ref name="ফটাঢোল"/> ষষ্ঠ প্ৰকাশ ২০১৫ চনত। সপ্তম প্রকাশ : ২০১৯ চন। ষষ্ঠ আৰু সপ্তম প্ৰকাশৰ মুদ্ৰণ চিত্ৰাচল প্ৰিণ্টাৰ্ছ, শিলপুখুৰী, গুৱাহাটী। প্ৰথম সংস্কৰণৰ বেটুপাত নিপ বৰুৱাই অংকন কৰিছিল। কাহিনীবোৰৰ মূল চৰিত্ৰ হ’ল ‘পাফু’ নামৰ এটা দল যি দুখীয়া, নিষ্পেষিত জনগণৰ প্ৰতি সদা দয়ালু কিন্তু অপৰাধীবোৰৰ প্ৰতি অতি নিষ্ঠুৰ। পাফুদলক ধৰিবলৈ সদা সষ্টম এক পুলিছ আৰু চোৰাংচোৱা বাহিনী এই কাহিনীৰ অন্যতম চৰিত্ৰ। ==চৰিত্ৰসমূহ== {{Multicol}} ; পাফু দল * পাৰ্বতী প্ৰসাদ ফুকন * কেপ্টেন ভীমসেন * উগ্ৰগতি পাঠক * পাৰ্থ সিং * হেমিল্টন * মালতী * ডা° নকুল ৰায় * মাধৱ * বিকাশ দেউৰী {{Multicol-break}} ; পুলিছ আৰু চোৰাংচোৱা দল * মিষ্টাৰ ডেভিদ * আনন্দমোহন ডাওৰা * নগেন্দ্ৰ শইকীয়া * মিষ্টাৰ হেলেম * মুকুল বৰ্মন * মধুসূদন নাথ {{Multicol-end}} ==পাফু ছিৰিজৰ উপন্যাসসমূহ== {{div col|3}} * দিনডকাইত * ৰামটাঙোন * নাৰীদস্যু * প্ৰহেলিকা * বিভীষিকা * সোণৰ পাহাৰ * দৰ্পচূৰ্ণ * বিপ্লৱী বাহিনী * শক্তিশেল * [https://w.wiki/H$6$ মাধমাৰ] * ৰূপান্তৰ * অদৃশ্য সন্ধান * চিপজৰী * সমসৰী * অজান আততায়ী * প্ৰতিঘাত * ছায়াবাজী * বিপৰ্য্যয় * পাষণ্ড মৰ্দন * জোঁটপোট * বাজীকৰ * জাগৰণ {{div col end}}<hiero> [[File:দিন ডকাইত সপ্তম প্ৰকাশ.png|thumb|Din Dakait seventh edition]] </hiero> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমীয়া গ্ৰন্থ]] [[শ্ৰেণী:গ্ৰন্থ শৃংখলা]] lguy557i0dy98qxqyour6e70cxr8a6y 0 55023 625668 287543 2026-08-09T21:21:56Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625668 wikitext text/x-wiki '''মহাকাশ যাত্ৰা''' ({{Lang-en|Spaceflight}} বা space flight) হৈছে মহাকাশত বা বহিঃ মহাকাশলৈ কৰা যাত্ৰা। মহাকাশ যাত্ৰা মানৱবিহীন নাইবা মানৱ পৰিবাহী হ'ব পাৰে। [[ছ'ভিয়েট সংঘ]]ৰ [[য়ুৰি গেগেৰিন]] আছিল মহাকাশ যাত্ৰা কৰা প্ৰথম মহাকাশচাৰী। [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ এপ'ল' চন্দ্ৰ অভিযান আৰু স্পেছ ছাটল প্ৰগ্ৰেম আৰু ৰাছিয়ান ছুইছ প্ৰগ্ৰেম লগতে বৰ্তমান চলি থকা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহাকাশ কেন্দ্ৰ আদি হৈছে মানৱ পৰিবাহী মহাকাশ যাত্ৰাৰ উদাহৰণ। মানৱবিহীন মহাকাশ যাত্ৰাৰ উদাহৰণ হৈছে, পৃথিৱী কক্ষপথৰ বাহিৰলৈ পঠিওৱা স্পেছ প্ৰ'ব, পৃথিৱী বা অন্য গ্ৰহ−উপগ্ৰহক প্ৰদক্ষিণ কৰি থকা [[কৃত্ৰিম উপগ্ৰহ|কৃত্ৰিম উপগ্ৰহসমূহ]], যেনে যোগাযোগকাৰী উপগ্ৰহ আদি। এই উপগ্ৰহবোৰ টেলিৰব'টিক পদ্ধতিৰে নাইবা সম্পূৰ্ণ স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে নিয়ন্ত্ৰণ কৰা হয়। মহাকাশৰ অধ্যয়নৰ বাবে মহাকাশ যাত্ৰা কৰা হয়, ইয়াৰোপৰি মহাকাশ পৰিভ্ৰমণ আৰু কৃত্ৰিম উপগ্ৰহীয় যোগাযোগৰ দৰে ব্যৱসায়িক কাৰণতো মহাকাশ যাত্ৰা কৰা হয়। মহাকাশ নীৰিক্ষণ, ভূ−নীৰিক্ষণ উপগ্ৰহ আদিৰ বাবেও মহাকাশ যাত্ৰা প্ৰয়োজনীয়। আদৰ্শগতভাৱে ৰকেট উৎক্ষেপণৰ যোগেদি মহাকাশ যাত্ৰাৰ আৰম্ভণি হয়, ইয়াৰ ফলত মহাকাশ যানখন পৃথিৱীৰ মাধ্যকৰ্ষণ শক্তিৰ বিপৰীত দিশত গতি কৰি পৃথিৱীপৃষ্ঠৰ বাহিৰলৈ ওলাই যাবলৈ সক্ষম হয়। মহাকাশত প্ৰৱেশ কৰাৰ পিছত, মহাকাশ যানখনৰ প্ৰপেলযুক্ত আৰু প্ৰপেলহীন অৱস্থাৰ গতিৰ অধ্যয়নক মহাকাশগতি বিজ্ঞান (Astrodynamics) বোলা হয়। কিছুমান মহাকাশ যান মহাকাশতে থাকি যায়, কিছুমান পুনৰ প্ৰেৰণৰ বাবে নমাই অনা হয় আৰু কিছুমান গ্ৰহ বা উপগ্ৰহৰ পৃষ্ঠত অৱতৰণ অথবা সংঘৰ্ষ কৰোৱা হয়। == ইতিহাস == [[ৰকেট|ৰকেটৰ]] সহায়ত মহাকাশ যাত্ৰাৰ প্ৰথম তত্ত্বীয় প্ৰস্তাৱনা পোৱা যায় স্কটিছ জ্যোতিৰ্বিদ [[উইলিয়াম লেইচ]]ৰ লেখা ১৮৬১ চনৰ ''এ জাৰ্ণী থ্ৰু স্পেচ'' (''A Journey Through Space'') গ্ৰন্থত।<ref>{{cite book|author=William Leitch|title=God's Glory in the Heavens|url=https://books.google.com/books?id=vuAUAQAAMAAJ|year=1867|publisher=A. Strahan}}</ref> ইয়াতকৈও সুপৰিচিত (অৱশ্যে কেৱল ৰাছিয়াৰ ভিতৰত) প্ৰাসঙ্গিক কাৰ্য হল ১৯০৩ চনত [[কনষ্টানটিন টছিউলক'ভস্কি]]ৰ লিখিত ''প্ৰতিক্ৰিয়াশীল যন্ত্ৰৰ দ্বাৰা মহাকাশীয় অনুসন্ধান'' ("{{lang|ru|Исследование мировых пространств реактивными приборами}}") নামৰ গ্ৰন্থখন। মহাকাশযাত্ৰা তত্ত্বীয় আলোচনাৰ বাহিৰে ইয়াৰ বাস্তৱায়নযোগ্য সম্ভাৱনাৰ কথা [[ৰবাৰ্ট এইচ গডাৰ্ড]]ৰ ''চৰম উচ্চতাত প্ৰৱেশৰ পদ্ধতি'' (''A Method of Reaching Extreme Altitudes'') (১৯১৯) নিৱন্ধটোত পোৱা যায়। তৰল প্ৰজ্বলক ৰকেট ডি লাভাল নলে ব্যৱহাৰ কৰিছিল, তেওঁ ৰকেটৰ কাৰ্যক্ষমতাক আন্তগ্ৰহ ভ্ৰমণৰ পৰ্যায়লৈ লৈ গৈছিল। ইয়াৰোপৰি তেওঁ গবেষণাগাৰত প্ৰমাণ কৰিছিল যে মহাকাশৰ শূন্যস্থানটো ৰকেটৰ কাৰ্যকাৰিতা বৰ্তি থাকে। তথাপি তেওঁ এই অৱদানে সমকালীন জনপ্ৰিয়তা পোৱা নাছিল। [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত গডাৰ্ডে ৰকেট-নিক্ষিপ্ত অস্ত্ৰ উৎপাদনৰ সামৰিক চুক্তি পোৱাৰ চেষ্টা কৰিছিল, কিন্তু ১৯১৮ চনৰ ১১ নৱেম্বৰ তাৰিখে জাৰ্মানীৰ অস্ত্ৰ সম্বৰণৰ কাৰণে তেওঁৰ এই প্ৰচেষ্টা ফলপ্ৰসূ হোৱা নাছিল। পৰবৰ্তী সময়ত ১৯২৬ চনত ব্যক্তিপৰ্যায়ৰ আৰ্থিক সমৰ্থনত তেওঁ ইতিহাসৰ সৰ্বপ্ৰথম তৰল-প্ৰজ্বলক ৰকেট উৎক্ষেপন কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। হেৰ্মান উবেৰ্টে গডাৰ্ডেৰ কামৰ দ্বাৰা বিশেষভাৱে অনুপ্ৰাণিত হৈছিল, আৰু তেওঁৰ কামৰ পৰা ভেৰ্নাৰ ফন ব্ৰাউনে অনুপ্ৰেৰণা পাইছিল। [[এডল্ফ হিটলাৰ]]ৰ অধীনত কৰ্মৰত অৱস্থাত ব্ৰাউনে সৰ্বপ্ৰথম ৰকেটচালিত নিয়ন্ত্ৰিত ক্ষেপণাস্ত্ৰ তৈয়াৰ কৰিছিল। তেওঁ তৈয়াৰ কৰা [[ভি-২]] আছিল মহাকাশত প্ৰৱেশ কৰা প্ৰথম ৰকেট, যি ১৯৪৪ চনৰ জুন মাহত পৰীক্ষামূলকভাৱে উৎক্ষেপন কৰোঁতে ১৮৯ কিলোমিটাৰ উচ্চতা অৰ্জন কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।<ref>{{cite book|author=Lucy Rogers|title=It's ONLY Rocket Science: An Introduction in Plain English|url=https://books.google.com/books?id=75b84eC-ulsC&pg=PA25|year=2008|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-0-387-75377-5|pages=25}}</ref> [[Image:Wernher_von_Braun_1960.jpg|thumb|right|ভেৰ্নাৰ ফন ব্ৰাউন, প্ৰথম মহাকাশলৈ পঠিওৱা ৰকেটৰ আবিষ্কাৰক (১৯৬০ চনৰ আনুমানিক ছবি)।]] কনষ্টানটিন টছিউলক'ভস্কি ৰকেট গৱেষণা তেওঁৰ জীৱনকালত উপযুক্ত সন্মান পোৱা নাছিল, পৰৱৰ্তী সময়ত সেই কাৰ্যই ছাৰ্গেই কোৰোলেভক ৰকেটৰ বিষয়ে কাম কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰিছিল। কোৰোলেভে ষ্টেলিনৰ অধীনত ছ'ভিয়েট ৰাছিয়াৰ প্ৰধান ৰকেট নক্সাকাৰীৰ পদ গ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁৰ দায়িত্ব আছিল আমেৰিকান [[বোমাৰু বিমান]] প্ৰতিহত কৰাৰ বাবে নিউক্লিয়াৰ অস্ত্ৰবাহী আন্তঃমহাদেশীয় ক্ষেপনাস্ত্ৰ তৈয়াৰ কৰা। কোৰোলেভৰ নক্সামতে তৈয়াৰ কৰা '''আৰ-৭ ছেমিৱৰ্কা''' ৰকেটচালিত [[ভস্তক ১]] মহাকাশযানতেই প্ৰথম কৃত্ৰিম উপগ্ৰহ [[স্পুৎনিক ১]] (৪ অক্টোবৰ ১৯৫৭) আৰু প্ৰথম মহাকাশচাৰী [[য়ুৰি গেগেৰিন]]ক (এপ্ৰিল ১২, ১৯৬১) মহাকাশলৈ প্ৰেৰণ কৰা হৈছিল।<ref>Peter Bond, [http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4158/is_20030407/ai_n12692130 Obituary: Lt-Gen Kerim Kerimov] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080108073958/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4158/is_20030407/ai_n12692130 |date=2008-01-08 }} ''The Independent'', 7 April 2003.</ref> [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]] শেষ হোৱাৰ পিছত ফন ব্ৰাউন আৰু তেওঁৰ অধীনস্থ ৰকেট গবেষকদলৰ অনেকে [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ ওচৰত আত্মসমৰ্পণ কৰে। তাৰ পিছৰত তেওঁলোকক আমেৰিকান ক্ষেপণাস্ত্ৰ গবেষণাত নিয়োজিত কৰা হয়। [[আমেৰিকান সামৰিক ক্ষেপণাস্ত্ৰ সংস্থা]]ত তেওঁলোকৰ কৰ্মৰ ফলস্বৰূপে [[জুনো ১]] আৰু [[এছএম-৬৫ এটলাছ]] ৰকেটৰ মাধ্যমত মহাকাশলৈ প্ৰথম আমেৰিকান কৃত্ৰিম উপগ্ৰহ [[এক্সপ্লোৰাৰ ১]] উৎক্ষেপন কৰা হয় (ফেব্ৰুৱাৰী ১, ১৯৫৮), আৰু পিছত ''[[ফ্ৰেণ্ডশ্বিপ ৭]]''ত প্ৰথম আমেৰিকান মহাকাশচাৰী [[জন গ্লেন|জন গ্লেনক]] মহাকাশলৈ প্ৰেৰণ কৰা হয় (ফেব্ৰুৱাৰী ২০, ১৯৬২)। মাৰ্ছাল মহাকাশ যাত্ৰা কেন্দ্ৰৰ পৰিচালক পদত থকাকালত ফন ব্ৰাউনে ছেটাৰ্ণ শ্ৰেনীৰ বৃহত্তৰ ৰকেট তৈয়াৰ কৰে, যি আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ চন্দ্ৰাভিযানত অভুতপূৰ্ব সাফল্য আনি দিয়ে। এই ৰকেটৰ সহায়তে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰই ১৯৬৯ চনৰ জুলাই মাহত [[এপ'ল' ১১]] মহাকাশযানত [[নীল আৰ্মষ্ট্ৰং]] আৰু [[বাজ এলড্ৰিন]]ক চন্দ্ৰত অৱতৰণ কৰাই আৰু পৃথিৱীলৈ ঘুৰাই অনাৰ কৃতিত্ব অৰ্জন কৰে। একে সময়তে [[ছ'ভিয়েট সংঘ|ছ'ভিয়েট সংঘও]] এজন মহাকাশচাৰীক চন্দ্ৰত অৱতাৰণ কৰোৱাৰ বাবে [[এন১ ৰকেট]] তৈয়াৰৰ প্ৰচেষ্টা চলাইছিল, কিন্তু এই চেষ্টা সফল হোৱা নাছিল। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান]] [[শ্ৰেণী:মহাকাশ অভিযান|*]] [[শ্ৰেণী:মহাকাশবিজ্ঞান]] afbnvl8ct9dp8ck4qa4emfyjuakevg7 0 60336 625829 384791 2026-08-10T09:51:35Z Kandarpajit Kallol 6257 /* অ-ঔ */ 625829 wikitext text/x-wiki {{incomplete list}} আৱিষ্কাৰ আৰু আৱিষ্কাৰকৰ নামসমূহ তলত উল্লেখ কৰা হ’ল: ==অ-ঔ== {| class="wikitable" |- ! ক্ৰমিক নং ! আৱিষ্কাৰ ! আৱিষ্কাৰক ! দেশ ! চন ! তথ্য প্ৰসংগ |- ! ১ ! [[অনাতাঁৰ গ্ৰাহক যন্ত্ৰ|অনাতাঁৰ]] |[[জি. মাৰ্কনি]] |ইটালী |১৯০১ !<ref name="ul">{{cite book|title=জ্ঞান-বিজ্ঞানৰ সঁফুৰা; বিজ্ঞানৰ নানা কথা (আৱিষ্কাৰ আৰু আৱিষ্কাৰক)|last=বৰদলৈ|first=দুলাল|authorlink=|coauthors=|year=সংশোধিত আৰু পৰিবৰ্ধিত সংস্কৰণ : ২০০১|publisher=|location=|isbn=|page=|pages=১৮৯-১৯০|url=|accessdate=18 may 2020}}</ref> |- ! ২ ! [[ৰঞ্জন ৰশ্মি|এক্সৰে]] |ৰোয়েণ্টজেন |জাৰ্মানী |১৮৯৫ ! ” |- ! ৩ ! [[উৰাজাহাজ]] |ৰাইট ভাতৃদ্বয় |আমেৰিকা |১৯০৩ ! ” |- |} ==ক-ঙ== {| class="wikitable" |- ! ক্ৰমিক নং ! আৱিষ্কাৰ ! আৱিষ্কাৰক ! দেশ ! চন ! তথ্য প্ৰসংগ |- ! ১ ! [[কলাজ্বৰৰ ইনজেকচন]] |ব্ৰহ্মচাৰী |ভাৰত |১৯২২ !<ref name="ul" /> |- ! ২ ! [[গ্ৰামোফোন]] |[[টমাছ আলভা এডিচন]] |আমেৰিকা |১৮৭৮ ! ” |- |} ==চ-ঞ== {| class="wikitable" |- ! ক্ৰমিক নং ! আৱিষ্কাৰ ! আৱিষ্কাৰক ! দেশ ! চন ! তথ্য প্ৰসংগ |- ! ১ ! [[ছপাৰ যন্ত্ৰ]] |গুতেনবাৰ্গ |জাৰ্মানী |১৪৫০ !<ref name="ul" /> |- ! ২ ! [[চাবমেৰিন]] |ডেভিড ব্ৰুচনেল |আমেৰিকা |১৭৭৬ ! ” |- ! ৩ ! [[চিলাইকল]] |বি. থিমোনিয়েৰ |ফ্ৰান্স |১৮২৯ ! ” |- ! ৪ ! [[জুইশলা]] |জন ওৱাকাৰ |ইংলেণ্ড |১৮২৭ ! ” |- ! ৫ ! [[জেটপ্লেন]] |হুইটলি |ইংলেণ্ড |১৯৩৭ ! ” |- |} ==ট-ণ== {| class="wikitable" |- ! ক্ৰমিক নং ! আৱিষ্কাৰ ! আৱিষ্কাৰক ! দেশ ! চন ! তথ্য প্ৰসংগ |- ! ১ ! [[টাইপ ৰাইটাৰ]] | চি. চোলচ | আমেৰিকা | ১৮৬৮ !<ref name="ul" /> |- ! ২ ! [[টেলিস্কোপ]] | এইচ. লিপাৰচে | নেদাৰলেণ্ড | ১৬০৮ ! ” |- ! ৩ ! [[টেলিগ্ৰাম]] | [[এম. লেমণ্ড]] | ফ্ৰান্স |১৭৮৭ ! ” |- ! ৪ ! [[টেলিফোন]] | এ. গ্ৰাহামবেল | আমেৰিকা | ১৮৭৬ ! ” |- ! ৫ ! [[টেলিভিছন]] | বেয়াৰ্ড | ইংলেণ্ড | ১৯২৬ ! ” |- ! ৬ ! [[টেংক]] (যুদ্ধৰ) | ই. চুইংটন | ইংলেণ্ড | ১৯১৪ ! ” |- ! ৭ ! [[ট্ৰেক্টৰ]] | বি. হোল্ট | আমেৰিকা | ১৯০০ ! ” |- ! ৮ ! [[ডায়নামো]] | এইচ. পিক্সি | ফ্ৰান্স | ১৮৩২ ! ” |- ! ৯ ! [[ডিজেল ইঞ্জিন]] | ৰুডফল ডিজেল | জাৰ্মানী | ১৮৯৫ ! ” |- ! ১০ ! [[ডিনামাইট]] |[[আলফ্ৰেড নোবেল]] | ছুইডেন | ১৮৬৬ ! ” |- |} ==ত-ন== {| class="wikitable" |- ! ক্ৰমিক নং ! আৱিষ্কাৰ ! আৱিষ্কাৰক ! দেশ ! চন ! তথ্য প্ৰসংগ |- ! ১ ! [[থাৰ্মোমিটাৰ]] |[[গেলিলিও গেলিলী]] |ইটালী |১৫৯৩ !<ref name="ul" /> |- ! ২ ! [[নাইলন]] |[[কাৰুথাৰ্চ]] |আমেৰিকা |১৯৩৭ ! ” |- |} ==প-ম== {| class="wikitable" |- ! ক্ৰমিক নং ! আৱিষ্কাৰ ! আৱিষ্কাৰক ! দেশ ! চন ! তথ্য প্ৰসংগ |- ! ১ ! [[পেণ্ডুলাম ঘড়ী]] |[[জি. হাইজেনচন]] |নেডাৰলেণ্ড |১৬৫৬ !<ref name="ul" /> |- ! ২ ! [[পিস্তল]] |[[কোল্ট]] |আমেৰিকা |১৮৩৫ ! ” |- ! ৩ ! [[বাইচাইকেল]] |[[ম্যাকমিলান]] |স্কটলেণ্ড |১৮৪০ ! ” |- ! ৪ ! [[বেৰোমিটাৰ]] |[[ই. টৰিচেলি]] |ইটালী |১৬৪৩ ! ” |- ! ৫ ! [[ফটোগ্ৰাফী]] (ধাতুৰ পাতত) |[[নেকী]] |ফ্ৰান্স |১৮২৬ ! ” |- ! ৬ ! [[ফটোগ্ৰাফী]] (কাগজত) |[[টেলবট]] |ইংলেণ্ড |১৮৩৫ ! ” |- ! ৭ ! [[ফটোগ্ৰাফী]] (ফিল্মত) |[[জন কাৰবাট]] |আমেৰিকা |১৮৮৮ ! ” |- ! ৮ ! [[ফাউণ্টেইনপেন]] |[[এল. ই. ওৱাটাৰমেন]] |আমেৰিকা |১৮৮৪ ! ” |- ! ৯ ! [[বেকেলাইট]] |[[বেকলেণ্ড]] |বেলজিয়াম |১৯০৭ ! ” |- ! ১০ ! [[বেলুন]] |[[মণ্টগ্ৰফাৰ ভাতৃদ্বয়]] |ফ্ৰান্স |১৭৮৩ ! ” |- ! ১১ ! [[মটৰচাইকেল]] |[[ডেমলাৰ]] |জাৰ্মানী |১৮৮৫ ! ” |- ! ১২ ! [[মাইক্ৰোস্কোপ]] |জেদ. জ্যানচন |নেডাৰলেণ্ড |১৫৯০ ! ” |- ! ১৩ ! [[মেচিনগান]] |[[আৰ. জে. গেটলিং]] |আমেৰিকা |১৮৬১ ! ” |- ! ১৪ ! [[মোভি প্ৰোজেক্টৰ]] |[[জেনকিন্‌চ]] |আমেৰিকা |১৮৯৩ ! ” |- |} ==য-ক্ষ== {| class="wikitable" |- ! ক্ৰমিক নং ! আৱিষ্কাৰ ! আৱিষ্কাৰক ! দেশ ! চন ! তথ্য প্ৰসংগ |- ! ১ ! [[ষ্টীম ইঞ্জিন]] |[[জেমচ ওৱাট]] |স্কটলেণ্ড |১৭৬৫ !<ref name="ul" /> |- ! ২ ! [[ষ্টেথিচস্কোপ]] |[[ড॰ উইলিয়াম ষ্টোকচ]] |ইংলেণ্ড |১৮১৯ ! ” |- ! ৩ ! [[ৰিফ্ৰেজাৰেটৰ]] |[[জেমছ হেৰিছন]] |স্কটলেণ্ড |১৮৫১ ! ” |- ! ৪ ! [[ৰেয়ন]] |[[চোয়েল]] |ইংলেণ্ড |১৮৮৩ ! ” |- ! ৫ ! [[শীত-তাপ-নিয়ন্ত্ৰণ]] |[[কেৰিয়াৰ]] |আমেৰিকা |১৯১১ ! ” |- ! ৬ ! [[ৰাডাৰ]] |[[টেলাৰ]] আৰু [[ইয়ং]] |আমেৰিকা |১৯২২ ! ” |- ! ৭ ! [[লাউড স্পীকাৰ]] |[[ৰাইচ কেল’গ]] |আমেৰিকা |১৯২৪ ! ” |- ! ৮ ! [[হেলিকপ্তাৰ]] |[[ই. অমিছেন]] |ফ্ৰান্স |১৯২৪ ! ” |- ! ৯ ! [[ৰকেট]] |[[গৰ্ডাড]] |আমেৰিকা |১৯২৯ ! ” |- ! ১০ ! [[লিনোটাইপ]] |[[ও. মাৰ্গেন থেলাৰ]] |আমেৰিকা |১৮৮৫ ! ” |- |} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== #[https://growhillsnet.com/2019/05/06/%E0%A6%86%E0%A7%B1%E0%A6%BF%E0%A6%B7%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A7%B0-%E0%A6%95%E0%A7%81%E0%A6%87%E0%A6%9C%E0%A5%A4-%E0%A6%86%E0%A7%B1%E0%A6%BF%E0%A6%B7%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A7%B0%E0%A6%95/ আৱিষ্কাৰ আৰু আৱিষ্কাৰক] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200813201836/https://growhillsnet.com/2019/05/06/%E0%A6%86%E0%A7%B1%E0%A6%BF%E0%A6%B7%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A7%B0-%E0%A6%95%E0%A7%81%E0%A6%87%E0%A6%9C%E0%A5%A4-%E0%A6%86%E0%A7%B1%E0%A6%BF%E0%A6%B7%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A7%B0%E0%A6%95/ |date=2020-08-13 }} [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] cj89qnbhgyckvmu7x7vbapoaz7w3a5f 625831 625829 2026-08-10T09:53:28Z Kandarpajit Kallol 6257 625831 wikitext text/x-wiki {{incomplete list}} আৱিষ্কাৰ আৰু আৱিষ্কাৰকৰ নামসমূহ তলত উল্লেখ কৰা হ’ল: ==অ-ঔ== {| class="wikitable" |- ! ক্ৰমিক নং ! আৱিষ্কাৰ ! আৱিষ্কাৰক ! দেশ ! চন ! তথ্য প্ৰসংগ |- ! ১ ! [[অনাতাঁৰ গ্ৰাহক যন্ত্ৰ|অনাতাঁৰ]] |[[জি. মাৰ্কনি]] |ইটালী |১৯০১ !<ref name="ul">{{cite book|title=জ্ঞান-বিজ্ঞানৰ সঁফুৰা; বিজ্ঞানৰ নানা কথা (আৱিষ্কাৰ আৰু আৱিষ্কাৰক)|last=বৰদলৈ|first=দুলাল|authorlink=|coauthors=|year=সংশোধিত আৰু পৰিবৰ্ধিত সংস্কৰণ : ২০০১|publisher=|location=|isbn=|page=|pages=১৮৯-১৯০|url=|accessdate=18 may 2020}}</ref> |- ! ২ ! [[ৰঞ্জন ৰশ্মি|এক্সৰে]] |ৰোয়েণ্টজেন |জাৰ্মানী |১৮৯৫ ! ” |- ! ৩ ! [[উৰাজাহাজ]] |ৰাইট ভাতৃদ্বয় |আমেৰিকা |১৯০৩ ! ” |- |} ==ক-ঙ== {| class="wikitable" |- ! ক্ৰমিক নং ! আৱিষ্কাৰ ! আৱিষ্কাৰক ! দেশ ! চন ! তথ্য প্ৰসংগ |- ! ১ ! [[কলাজ্বৰৰ ইনজেকচন]] |ব্ৰহ্মচাৰী |ভাৰত |১৯২২ !<ref name="ul" /> |- ! ২ ! [[গ্ৰামোফোন]] |[[টমাছ আলভা এডিচন]] |আমেৰিকা |১৮৭৮ ! ” |- |} ==চ-ঞ== {| class="wikitable" |- ! ক্ৰমিক নং ! আৱিষ্কাৰ ! আৱিষ্কাৰক ! দেশ ! চন ! তথ্য প্ৰসংগ |- ! ১ ! [[ছপাৰ যন্ত্ৰ]] |গুতেনবাৰ্গ |জাৰ্মানী |১৪৫০ !<ref name="ul" /> |- ! ২ ! [[চাবমেৰিন]] |ডেভিড ব্ৰুচনেল |আমেৰিকা |১৭৭৬ ! ” |- ! ৩ ! [[চিলাইকল]] |বি. থিমোনিয়েৰ |ফ্ৰান্স |১৮২৯ ! ” |- ! ৪ ! [[জুইশলা]] |জন ওৱাকাৰ |ইংলেণ্ড |১৮২৭ ! ” |- ! ৫ ! [[জেটপ্লেন]] |হুইটলি |ইংলেণ্ড |১৯৩৭ ! ” |- |} ==ট-ণ== {| class="wikitable" |- ! ক্ৰমিক নং ! আৱিষ্কাৰ ! আৱিষ্কাৰক ! দেশ ! চন ! তথ্য প্ৰসংগ |- ! ১ ! [[টাইপ ৰাইটাৰ]] | চি. চোলচ | আমেৰিকা | ১৮৬৮ !<ref name="ul" /> |- ! ২ ! [[টেলিস্কোপ]] | এইচ. লিপাৰচে | নেদাৰলেণ্ড | ১৬০৮ ! ” |- ! ৩ ! [[টেলিগ্ৰাম]] | [[এম. লেমণ্ড]] | ফ্ৰান্স |১৭৮৭ ! ” |- ! ৪ ! [[টেলিফোন]] | এ. গ্ৰাহামবেল | আমেৰিকা | ১৮৭৬ ! ” |- ! ৫ ! [[টেলিভিছন]] | বেয়াৰ্ড | ইংলেণ্ড | ১৯২৬ ! ” |- ! ৬ ! [[টেংক]] (যুদ্ধৰ) | ই. চুইংটন | ইংলেণ্ড | ১৯১৪ ! ” |- ! ৭ ! [[ট্ৰেক্টৰ]] | বি. হোল্ট | আমেৰিকা | ১৯০০ ! ” |- ! ৮ ! [[ডায়নামো]] | এইচ. পিক্সি | ফ্ৰান্স | ১৮৩২ ! ” |- ! ৯ ! [[ডিজেল ইঞ্জিন]] | ৰুডফল ডিজেল | জাৰ্মানী | ১৮৯৫ ! ” |- ! ১০ ! [[ডিনামাইট]] |[[আলফ্ৰেড নোবেল]] | ছুইডেন | ১৮৬৬ ! ” |- |} ==ত-ন== {| class="wikitable" |- ! ক্ৰমিক নং ! আৱিষ্কাৰ ! আৱিষ্কাৰক ! দেশ ! চন ! তথ্য প্ৰসংগ |- ! ১ ! [[থাৰ্মোমিটাৰ]] |[[গেলিলিও গেলিলী]] |ইটালী |১৫৯৩ !<ref name="ul" /> |- ! ২ ! [[নাইলন]] |[[কাৰুথাৰ্চ]] |আমেৰিকা |১৯৩৭ ! ” |- |} ==প-ম== {| class="wikitable" |- ! ক্ৰমিক নং ! আৱিষ্কাৰ ! আৱিষ্কাৰক ! দেশ ! চন ! তথ্য প্ৰসংগ |- ! ১ ! [[পেণ্ডুলাম ঘড়ী]] |[[জি. হাইজেনচন]] |নেডাৰলেণ্ড |১৬৫৬ !<ref name="ul" /> |- ! ২ ! [[পিস্তল]] |[[কোল্ট]] |আমেৰিকা |১৮৩৫ ! ” |- ! ৩ ! [[বাইচাইকেল]] |[[ম্যাকমিলান]] |স্কটলেণ্ড |১৮৪০ ! ” |- ! ৪ ! [[বেৰোমিটাৰ]] |[[ই. টৰিচেলি]] |ইটালী |১৬৪৩ ! ” |- ! ৫ ! [[ফটোগ্ৰাফী]] (ধাতুৰ পাতত) |[[নেকী]] |ফ্ৰান্স |১৮২৬ ! ” |- ! ৬ ! [[ফটোগ্ৰাফী]] (কাগজত) |[[টেলবট]] |ইংলেণ্ড |১৮৩৫ ! ” |- ! ৭ ! [[ফটোগ্ৰাফী]] (ফিল্মত) |[[জন কাৰবাট]] |আমেৰিকা |১৮৮৮ ! ” |- ! ৮ ! [[ফাউণ্টেইনপেন]] |[[এল. ই. ওৱাটাৰমেন]] |আমেৰিকা |১৮৮৪ ! ” |- ! ৯ ! [[বেকেলাইট]] |[[বেকলেণ্ড]] |বেলজিয়াম |১৯০৭ ! ” |- ! ১০ ! [[বেলুন]] |[[মণ্টগ্ৰফাৰ ভাতৃদ্বয়]] |ফ্ৰান্স |১৭৮৩ ! ” |- ! ১১ ! [[মটৰচাইকেল]] |[[ডেমলাৰ]] |জাৰ্মানী |১৮৮৫ ! ” |- ! ১২ ! [[মাইক্ৰোস্কোপ]] |জেদ. জ্যানচন |নেডাৰলেণ্ড |১৫৯০ ! ” |- ! ১৩ ! [[মেচিনগান]] |[[আৰ. জে. গেটলিং]] |আমেৰিকা |১৮৬১ ! ” |- ! ১৪ ! [[মুভি প্ৰোজেক্টৰ]] |[[জেনকিন্‌চ]] |আমেৰিকা |১৮৯৩ ! ” |- |} ==য-ক্ষ== {| class="wikitable" |- ! ক্ৰমিক নং ! আৱিষ্কাৰ ! আৱিষ্কাৰক ! দেশ ! চন ! তথ্য প্ৰসংগ |- ! ১ ! [[ষ্টীম ইঞ্জিন]] |[[জেমচ ওৱাট]] |স্কটলেণ্ড |১৭৬৫ !<ref name="ul" /> |- ! ২ ! [[ষ্টেথিচস্কোপ]] |[[ড॰ উইলিয়াম ষ্টোকচ]] |ইংলেণ্ড |১৮১৯ ! ” |- ! ৩ ! [[ৰিফ্ৰেজাৰেটৰ]] |[[জেমছ হেৰিছন]] |স্কটলেণ্ড |১৮৫১ ! ” |- ! ৪ ! [[ৰেয়ন]] |[[চোয়েল]] |ইংলেণ্ড |১৮৮৩ ! ” |- ! ৫ ! [[শীত-তাপ-নিয়ন্ত্ৰণ]] |[[কেৰিয়াৰ]] |আমেৰিকা |১৯১১ ! ” |- ! ৬ ! [[ৰাডাৰ]] |[[টেলাৰ]] আৰু [[ইয়ং]] |আমেৰিকা |১৯২২ ! ” |- ! ৭ ! [[লাউড স্পীকাৰ]] |[[ৰাইচ কেল’গ]] |আমেৰিকা |১৯২৪ ! ” |- ! ৮ ! [[হেলিকপ্তাৰ]] |[[ই. অমিছেন]] |ফ্ৰান্স |১৯২৪ ! ” |- ! ৯ ! [[ৰকেট]] |[[গৰ্ডাড]] |আমেৰিকা |১৯২৯ ! ” |- ! ১০ ! [[লিনোটাইপ]] |[[ও. মাৰ্গেন থেলাৰ]] |আমেৰিকা |১৮৮৫ ! ” |- |} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== #[https://growhillsnet.com/2019/05/06/%E0%A6%86%E0%A7%B1%E0%A6%BF%E0%A6%B7%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A7%B0-%E0%A6%95%E0%A7%81%E0%A6%87%E0%A6%9C%E0%A5%A4-%E0%A6%86%E0%A7%B1%E0%A6%BF%E0%A6%B7%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A7%B0%E0%A6%95/ আৱিষ্কাৰ আৰু আৱিষ্কাৰক] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200813201836/https://growhillsnet.com/2019/05/06/%E0%A6%86%E0%A7%B1%E0%A6%BF%E0%A6%B7%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A7%B0-%E0%A6%95%E0%A7%81%E0%A6%87%E0%A6%9C%E0%A5%A4-%E0%A6%86%E0%A7%B1%E0%A6%BF%E0%A6%B7%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A7%B0%E0%A6%95/ |date=2020-08-13 }} [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] 2b7m9m0ic10l7ccftcybqt9jqyzyd6b 0 61564 625686 382661 2026-08-09T23:29:43Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625686 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = মুকেশ খান্না | image = MukeshKhanna.jpg | caption = | birth_place = [[মুম্বাই]], [[মহাৰাষ্ট্ৰ]], [[ভাৰত]] | nationality = [[ভাৰত|ভাৰতীয়]] | occupation = অভিনয় | relatives = বেদ খান্না (ভাতৃ) | spouse = অবিবাহিত | birth_date = {{birth date and age|1958|6|23|df=y}}<ref name="amarujala">{{Cite web|url=https://www.amarujala.com/photo-gallery/entertainment/bollywood/mukesh-khanna-birthday-best-superheroes-bollywood-movies-krishh-shahanshah-drone-a-flying-jatt|title=Mukesh Khanna Birthday: 'शक्तिमान' के बाद सिनेमा को मिले ये छह सुपरहीरो, बेमिसाल हैं इनकी शक्तियां|website=Amar Ujala|language=hi}}</ref> | yearsactive = ১৯৮০–বৰ্তমান | alma_mater = [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ আৰু দূৰদৰ্শন প্ৰতিষ্ঠান]] }} '''মুকেশ খান্না''' ({{lang-en|Mukesh Khanna}}; জন্ম: ২৩ জুন, ১৯৫৮) হৈছে এগৰাকী ভাৰতীয় টেলিভিচন আৰু চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা যিয়ে জনপ্ৰিয় দূৰদৰ্শনৰ টেলিভিচন ধাৰাবাহিক [[শক্তিমান]]ৰ চৰিত্ৰত আৰু বি.আৰ.চোপ্ৰাৰ [[মহাভাৰত (ধাৰাবাহিক)|মহাভাৰত]]ত [[ভীষ্ম|ভীষ্ম পিতামহ]]ৰ চৰিত্ৰৰ বাবে পৰিচিত। তেওঁ চিলড্ৰেনচ্‌ ফিল্ম চচাইটি ইণ্ডিয়াৰ চেয়াৰমেন আছিল যিয়ে ২০১৮ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত পদত্যাগ কৰে।<ref>{{cite web|author= |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Mukesh-Khanna-is-new-chairperson-of-Children-Film-Society/articleshow/47080186.cms |title=Mukesh Khanna is new chairperson of Children Film Society |website=Timesofindia.indiatimes.com |date=28 April 2015 |accessdate=10 February 2016}}</ref><ref>{{cite web|author= |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Mukesh-Khanna-appointed-new-CFSI-chairperson/articleshow/47094772.cms |title=Mukesh Khanna appointed new CFSI chairperson |website=Timesofindia.indiatimes.com |date=29 April 2015 |accessdate=10 February 2016}}</ref><ref>{{cite web|author= |url=http://deshgujarat.com/2015/04/29/mukesh-khanna-appointed-chairperson-of-cfsi/ |title=Mukesh Khanna appointed chairperson of CFSI |website=DeshGujarat.com |date= 29 April 2015|accessdate=10 February 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://movies.ndtv.com/television/mukesh-khanna-to-be-new-children-film-society-of-india-chairperson-757430 |title=Mukesh Khanna to be New Children Film Society of India Chairperson – NDTV Movies |website=Movies.ndtv.com |date=23 April 2015 |accessdate=10 February 2016}}</ref> তেওঁ এমকে ফিল্মচ্‌ (MK Films) ৰ পৰিচালক আৰু প্ৰতিষ্ঠাতা।<ref>{{Cite web|url=https://www.cineplo.com/IN/Mumbai/223177861347347/Mukesh-Khanna-Director|title=Mukesh Khanna Director, mumbai film city, Mumbai (2020)|website=www.cineplo.com|language=en|access-date=2020-03-04|archivedate=2020-03-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200304073322/https://www.cineplo.com/IN/Mumbai/223177861347347/Mukesh-Khanna-Director|deadurl=yes}}</ref> ==জন্ম পৰিচয়== ১৯৫৮ চনৰ ২৩ জুন তাৰিখে<ref name="amarujala"/> মুকেশ খান্নাৰ জন্ম হয় মহাৰাষ্ট্ৰৰ মুম্বাইত। তেওঁৰ ভাতৃ বেদ খান্না আছিল এগৰাকী অভিনেতা আৰু প্ৰযোজক যাৰ ২০১৮ চনত মৃত্যু হয়। ==কেৰিয়াৰ== মুকেশ খান্নাই ভাৰতৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ আৰু দূৰদৰ্শন প্ৰতিষ্ঠানত থাকি স্নাতক হৈ চলচ্চিত্ৰ জগতত প্ৰৱেশ কৰিছিল। তেওঁ সহকৰ্মী ভাৰতীয় অভিনেতা [[নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ]] আৰু [[শক্তি কাপুৰ]]ৰ সৈতে বিদ্যালয়ত যোগ দিছিল।<ref name="HindustanTimes">{{cite news|last=Lakti|first=Navleen Kaur|url=http://www.hindustantimes.com/punjab/chandigarh/return-of-the-desi-superhero/article1-1134168.aspx|title=Return of the desi superhero|date=12 October 2013|publisher=hindustantimes.com|accessdate=31 October 2013|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131102164759/http://www.hindustantimes.com/punjab/chandigarh/return-of-the-desi-superhero/article1-1134168.aspx|archivedate=2 November 2013}}</ref> তেওঁ খ্যাতি অৰ্জন তথা বেচি পৰিচিত হৈছে মূলতঃ বি.আৰ. চোপ্ৰাৰ মহাকাব্য টেলিভিচনৰ ধাৰাবাহিক মহাভাৰতত ভীষ্ম পিতামাহৰ অভিনয় কৰি। ১৯৯৭ চনৰ পৰা ২০০৫ চন পৰ্যন্ত খান্নাই তেওঁৰ নিজৰ প্ৰডাকচন হাউচ 'ভীষ্ম ইণ্টাৰনেচনেল' প্ৰযোজিত চুপাৰহিৰ’ ধাৰাবাহিক '[[শক্তিমান]]' ধাৰাবাহিকত নায়ক চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। শ্ব’টো ডেকা- বৃদ্ধ সকলোৰে প্ৰিয় আছিল।<ref>{{Cite web|title=Shaktiman: Here are some UNKNOWN FACTS about the Mukesh Khanna starrer superhero show|url=https://www.msn.com/en-in/entertainment/tv/shaktiman-here-are-some-unknown-facts-about-the-mukesh-khanna-starrer-superhero-show/ar-BB13N4jo|access-date=2020-06-18|website=www.msn.com}}</ref> খান্নাই টেলিভিচন ধাৰাবাহিক আৰ্যমানত কাম কৰিছিল- 'ব্ৰহ্মাণ্ড কা যোদ্ধা' একেই নামৰ চৰিত্ৰত। হেৰা ফেৰি ছবিত পুলিশ পৰিদৰ্শক হিচাপে চিত্ৰিত কৰাৰ দৰে খান্নাই বহু টেলিভিচনত প্ৰযোজনা আৰু চলচ্চিত্ৰৰ কাম কৰিছিল। তেওঁ টেলিভিচন ধাৰাবাহিক ৱাক্ত বাতায়েগাতো কাম কৰিছিল। তাহলকা আৰু 'ইণ্টাৰনেচনেল খেলাড়ী'ৰ দৰে ছবিতো তেওঁ অভিনয় কৰিছিল। তেওঁ 'বাৰচাত' চলচ্চিত্ৰত ববি দেউলৰ চৰিত্ৰৰ পিতৃৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। এক্তা কাপুৰৰ কাহিনী 'হামাৰে মহাভাৰত কী'ত খান্নাক শান্তনুৰ ভূমিকাত অফাৰ কৰিছিল যদিও তাক তেওঁ প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। তেওঁ সংবাদ মাধ্যমত জনাইছিল যে, এক্তাৰ মহাভাৰত এখন ফ্লপ হোৱাৰ ব্যাপক নিশ্চিত, কাৰণ তেওঁ বিআৰ চোপ্ৰাৰ মহাভাৰতত অভিনয় কৰিছিল; এওঁৰ মহাভাৰতত “মডেল” আছে।<ref>{{cite news|last=Phadke|first=Aparna|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-24/tv/31233686_1_serials-jhansi-ki-rani-bheeshma-pitamah|title=Mukesh Khanna's done with mythological serials!|date=24 March 2012|newspaper=[[The Times of India]]|accessdate=31 October 2013|archivedate=2 November 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131102092928/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-24/tv/31233686_1_serials-jhansi-ki-rani-bheeshma-pitamah|deadurl=yes}}</ref> তেওঁ অভিনিত জীৱনত বহুতো টেলিভিচন ধাৰাবাহিকত অভিনয় কৰিছিল যেনে- 'বাহাদুৰ শাহ জাফৰ' (১৯৮৬), 'মহাভাৰত' (১৯৮৮ টিভি চিৰিজ), 'যুগ' (টিভি চিৰিজ), 'চন্দ্ৰকান্ত' (টিভি চিৰিজ), 'মহাযুদ্ধ', 'বিৰাট', 'শক্তিমান' (১৯৯৭), 'আৰ্যমান - ব্ৰহ্মাণ্ড কা যোদ্ধা' (২০০২) আদিৰ লগতে তেওঁ বহুতো বাণিজ্যিকভাৱে সফল ছবিটো অভিনয় কৰিছে যেনে- 'সদাগৰ' (১৯৯১), 'য়ালগাৰ' (১৯৯২), 'সৌগন্ধ, তাহলকা' (১৯৯২), 'শক্তিমান' (১৯৯৩), 'মে খিলাড়ী তু আনাৰী' (১৯৯৪), 'বাৰষাত' (১৯৯৫), 'ৰাজা' (১৯৯৫), 'পুলিচৱালা গুণ্ডা' (১৯৯৫), 'বীৰ' (১৯৯৫), 'হিম্মত' (১৯৯৬), 'মৈদান-ই-জং' (১৯৯৫), 'জাজ মুজৰিম' (১৯৯৭), 'হেৰা ফেৰী' (২০০০) আৰু প্লান (২০০৪)। ==অন্যান্য কৰ্মৰাজি== ২০০৭ চনত, খান্না সৰকাৰ দ্বাৰা অনুদানপ্ৰাপ্ত এটি শিশু বিকাশ প্ৰকল্পত অংশ অংশগ্ৰহণ কৰিছিল, শক্তিমান, যি অপুষ্টি প্ৰতিৰোধ, শিশু-মাতৃৰ মৃত্যুৰ হাৰ হ্ৰাস, ছোৱালী সন্তানৰ এনিমিয়া আৰু স্বাস্থ্য সচেতনতাৰ প্ৰতি লক্ষ্য কৰিছিল।<ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/thehindu/holnus/004200709271450.htm|title=MP CM ropes in Mukesh Khanna to unveil 'Shaktimaan' project|date=27 September 2007|newspaper=[[The Hindu]]|accessdate=31 October 2013}}</ref> খান্নাই জয়পুৰ, আগ্ৰা আৰু বিহাৰত অভিনয় বিদ্যালয়ৰ পৰিচালনা কৰে,<ref name="HindustanTimes"/> লগতে তেওঁ তেনে বিদ্যালয় আৰু খোলাৰ কথা কয়। তেওঁ তিনি মাহৰ অভিনয় কোৰ্চৰ বাবে তেওঁৰ প্ৰাক্তন অভিনয় স্কুল, ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ আৰু দূৰদৰ্শন প্ৰতিষ্ঠানৰ সৈতে যুটীয়া কৰে।<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/act-one/1183515/|title=Act One|date=17 October 2013|publisher=indianexpress.com|accessdate=31 October 2013}}</ref> মুকেশ খান্নাই তেওঁৰ কোম্পানী '''ভীষ্ম ইণ্টাৰনেশ্যনেল''' নামেৰে এটি ইউটিউব চিনেলো পৰিচালনা কৰে।<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com//BheeshmInternational |title=Bheeshm International |publisher=YouTube |date= |accessdate=2020-03-02}}</ref> ==চলচ্চিত্ৰপুঞ্জী== ===টেলিভিচন=== {| class="wikitable sortable" |- ! চন!! ধাৰাবাহিক!! চৰিত্ৰ!! চেনেল!! টোকা |- | ১৯৮৬ ||''বাহাদুৰ শাহ জাফাৰ'' || || ডিডি নেচনেল || |- |১৯৮৮–১৯৯০||''[[মহাভাৰত (ধাৰাবাহিক)|মহাভাৰত]]'' ||[[ভীষ্ম]] || ডিডি নেচনেল || |- |১৯৯০||''চুন্নী''<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=yB5D06hAFac |title=CHUNNI EPISODE 01 |publisher=YouTube |date= |accessdate=2020-03-02}}</ref> || কৰমজিৎ সিং || ডিডি নেচনেল|| |- |১৯৯৪–১৯৯৬|| || জানবাজ/মেঘাৱাত || ডিডি নেচনেল || |- |১৯৯৪–১৯৯৬||''দ্যা গ্ৰেট মাৰাঠা'' || ইব্ৰাহিম খান গাৰডী || ডিডি নেচনেল ||<ref>https://www.imdb.com/title/tt2451878/?ref_=nv_sr_srsg_0</ref> |- |১৯৯৫ |''বিশ্বামিত্ৰ'' || বিশ্বামিত্ৰ|| ডিডি নেচনেল || |- |১৯৯৫–১৯৯৬||''মাৰচেল''|| মাৰচেল || ডিডি নেচনেল|| |- |১৯৯৫–১৯৯৬||''চৰাব'' || অজয়/বিজয় || || |- |১৯৯৬–১৯৯৮||''যুগ'' || || ডিডি নেচনেল|| |- |১৯৯৭–১৯৯৮||''বিশ্বাস'' || || || |- |১৯৯৭||''মহাযুদ্ধ'' || বিৰাট || ||প্ৰযোজকো |- |১৯৯৭–২০০৫|| ''[[শক্তিমান]]'' ||শক্তিমান/পণ্ডিত গংগাধৰ শাস্ত্ৰী/মেজৰ ৰঞ্জিত সিং/শ্ৰী সত্য || ডিডি নেচনেল ||প্ৰযোজকো |- |২০০২–২০০৩ ||''আৰ্যমান – ব্ৰহ্মাণ্ড কা যোদ্ধা'' || আৰ্যমান || ডিডি নেচনেল || প্ৰযোজকো |- | ২০০৩ ||''দিৱাৰ'' || বিক্ৰম সিং || || |- |২০০৩||''এহচাচ'' || দিগ্বজয় সিং ৰাথোৰ || || |- |২০০৭||''চাউটেলা'' || বিক্ৰম আৰ্য্য || || প্ৰযোজকো<ref>{{cite news|url=http://cities.expressindia.com/fullstory.php?newsid=221862 |last=Joshi |first=Nitin |title=Pro-file:Krishna Abhishek |date=12 February 2007 |work=Indian Express |accessdate=12 February 2011 |archivedate= 5 May 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070505091058/http://cities.expressindia.com/fullstory.php?newsid=221862 |url-status=dead }}</ref> |- |২০০৮||''কল হমাৰা হ্যে'' || প্ৰফেচৰ বিমলকাল্ত বিষ্ণয়ী || || |- |২০০৮||''ৱাক্ত বাতায়েগা কৌন অপনা কৌন পৰায়া'' || বিশ্বজিত ৰায়চৌধুৰী || || |- |২০০৯||''চচচহহহ...ফিৰ কই হ্যে'' - নিচান<ref>{{cite web|url=https://photogallery.navbharattimes.indiatimes.com/tv/shows/ssshhh-phir-koi-hai/articleshow/4505482.cms|title=Ssshhh...Phir Koi Hai|website=photogallery.navbharattimes.indiatimes.com|access-date=2020-06-24|archivedate=2019-06-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190619222138/https://photogallery.navbharattimes.indiatimes.com/tv/shows/ssshhh-phir-koi-hai/articleshow/4505482.cms|deadurl=yes}}</ref>|| পাণিনি গুৰুজী (খণ্ড ১৯৪ - খণ্ড ২০১)|| ষ্টাৰ ৱান || |- |২০১২–২০১৩||''প্যাৰ কা দৰ্দ হ্যে মিঠা মিঠা প্যাৰা প্যাৰা''<ref>{{cite web|url=https://www.business-standard.com/article/news-ians/pyaar-ka-dard-hai-may-be-my-last-daily-soap-mukesh-khanna-113072000448_1.html|title='Pyaar Ka Dard Hai...' may be my last daily soap: Mukesh Khanna|date=20 July 2013|via=Business Standard}}</ref> || পুৰুষোত্তম দেৱান || || |- | ২০১২ ||''হমাৰা হিৰ’ শক্তিমান''<ref>{{cite news|url=https://www.jagran.com/entertainment/tv-shah-rukh-khan-and-akshay-kumar-cannot-play-shaktimaans-role-10511187.html|title=Shahrukh Khan and Akshay Kumar cannot play Shaktimaan|language=Hindi|date=June 26, 2013|accessdate=January 12, 2018}}</ref>||[[শক্তিমান]] || || প্ৰযোজকো<br/>টেলিভিচন ফিল্ম |- |২০১৬||''ৱাৰিচ''|| লালা প্ৰতাপ সিং বাজৱা আকা লালাজী<ref>{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/tv/mukesh-khanna-to-quit-waaris-character-to-die-in-horse-riding-accident/story-sV2nty7cfVSalbNQuXel5L.html|title=Mukesh Khanna to quit Waaris. Character to die in horse-riding accident|date=24 June 2016|website=Hindustan Times}}</ref>|| || |} ===চলচ্চিত্ৰ=== {| class="wikitable sortable" |- ! চন!! চলচ্চিত্ৰ!! চৰিত্ৰ!! টোকা |- | ১৯৮১ || ৰোহি || || |- | ১৯৮২ ||''ৱাক্ত কে চাহাদে'' || || |- | ১৯৮৩ ||''দৰ্দ-এ-দিল'' || গোবিন্দ || |- | ১৯৮৪ ||''কেপ্টেইন বেৰী'' || || |- | ১৯৮৫ ||''মুঝে কচম হ্যে'' || || |- | ১৯৯১ ||''[[Saugandh (1991 film)|সৌগংধ]]'' || চৌধুৰী চৰাং || |- | ১৯৯১ ||''[[Saudagar (1991 film)|সৌদাগৰ]]'' || গগণ || |- | ১৯৯২ ||''[[Tahalka|তহলকা]]'' || মেজৰ কৃষ্ণ ৰাও || |- | ১৯৯২ ||''[[Yalgaar (India film)|য়লগাৰ]]'' || মহেন্দ্ৰ অশ্বিনী কুমাৰ || |- | ১৯৯৩ ||''[[Meri Aan|মেৰী আন]]'' || কমিচনাৰ আচফক খান || |- | ১৯৯৩ ||''কুংদন'' || চানুৰ ভাই || |- | ১৯৯৩ ||''ৰাণী ঔৰ মহাৰাণী'' || || |- | ১৯৯৩ ||''[[Shaktiman (1993 film)|শক্তিমান]]'' || দিলাৰ || |- | ১৯৯৪ ||''[[Rakhwale]]'' || || |- | ১৯৯৪ ||''মোহব্বত কী আৰজু'' || ৰাজ বাহাদুৰ মহেন্দ্ৰ প্ৰতাপ সিং || |- | ১৯৯৪ ||''[[Insaniyat (1994 film)|ইংসানিয়ত]]'' || || নেৰেট’ৰ |- | ১৯৯৪ ||''[[Betaaj Badshah|বেতাজ বাদশাহ]]'' || বলৱান || |- | ১৯৯৪ ||''[[Main Khiladi Tu Anari|মে খিলাড়ী তূ অনাড়ী]]'' || অৰ্জুন জোগলেকাৰ || |- | ১৯৯৪ ||''[[Amaanat|অমানত]]'' || আগৰৱাল চেঠ || |- | ১৯৯৪ ||''[[Aao Pyaar Karen (1994 film)|আও প্যাৰ কৰে]]'' || শংকৰ || |- | ১৯৯৫ ||''পলিচ ল’কআপ'' || ইন্সপেক্টৰ প্ৰাথ || |- | ১৯৯৫ ||''হুকুমনামা'' || || |- | ১৯৯৫ ||''পথৰীলা ৰাস্তা'' || ইন্সপেক্টৰ অৰ্জুন || |- | ১৯৯৫ ||''ৰেশ্মা'' || || |- | ১৯৯৫ ||''[[Jawab (1995 film)|জৱাব]]'' || ৰাজেশ্বৰ || |- | ১৯৯৫ ||''[[Paandav|পাণ্ডব]]'' || অশ্বিন কুমাৰ || |- | ১৯৯৫ ||''[[Maidan-E-Jung|মৈদান-এ-জংগ]]'' || এছ.পি. অৰুণ || |- | ১৯৯৫ ||''পলিচৱালা গুণ্ডা'' || ইন্সপেক্টৰ চৌহান || |- | ১৯৯৫ ||''[[Nazar Ke Samne|নজৰ কে সামনে]]'' || বাদশাহান খান || |- | ১৯৯৫ || ৰাজা || ৰানা মহেন্দ্ৰ প্ৰতাপ গাৰৱাল || |- | ১৯৯৫ || তাকাদ || পলিচ ইন্সপেক্টৰ খুশৱন্ত সিং বেদী || |- | ১৯৯৫ || গুডু || বিক্ৰম বাহাদুৰ (গুডুৰ পিতৃ) || |- | ১৯৯৫ || বীৰ || টাইগাৰ || |- | ১৯৯৫ ||''[[Barsaat (1995 film)|বৰসাত]]'' || বাবা (বাদলৰ দেউতা) || |- | ১৯৯৬ || জগন্নাথ || || |- | ১৯৯৬ ||''[[Himmat (1996 film)|হিম্মত]]'' || ইন্সপেক্টৰ ডিচৌজা || |- | ১৯৯৬ ||''[[Himmatvar|হিম্মতৱৰ]]'' || ইন্সপেক্টৰ ৰাজেশ্বৰ || |- | ১৯৯৬ ||''বাল ব্ৰহ্মচাৰী'' || ঠাকুৰ ৰঘুবীৰ সিং || |- | ১৯৯৭ ||''আখ্ৰী সংঘৰ্ষ'' || শক্তি সিং || |- | ১৯৯৭ ||''নজৰ'' || কমিচনাৰ || |- | ১৯৯৭ ||''চলমা পে দিল আ গয়া'' || || |- | ১৯৯৭ ||''[[Judge Mujrim|জজ মুজৰিম]]'' || মংগল সিং || |- | ১৯৯৮ ||''মহায়ুদ্ধ'' || || |- | ১৯৯৮ ||''কীমত: দে আৰ বেক'' || সুৰজ প্ৰতাপ সিং || |- | ১৯৯৮ ||''জুল্ম-ওৰ-সিতম'' || ইন্সপেক্টৰ লিয়াকাত খান || |- | ১৯৯৯ ||''[[Jaalsaaz]]'' || এডভ’কেট ডি.কে. খান্না |- | ১৯৯৯ ||''[[International Khiladi|ইণ্টাৰনেচনেল খিলাড়ী]]'' || বিচমিল্লা (দেৱৰাজৰ মুৰব্বী) || |- | ২০০০ || গেং || লালা || |- | ২০০০ || খাউফ || এছ.পি. জয়দেৱ সিং || |- | ২০০০ ||''[[Hera Pheri (2000 film)|হেৰা ফেৰী]]'' || পলিচ ইন্সপেক্টৰ প্ৰকাশ || |- | ২০০১ ||''[[Censor (2001 film)|সেংসৰ]]'' || || |- | ২০০১ ||''এক ঔৰ জং'' || || |- | ২০০১ ||''হমাৰী বহু'' || || |- | ২০০৩ || তাড়া || || |- | ২০০৪ ||''[[Plan|প্লান]]'' || আলিভাই (মুচ্চাৰ ব’চ) || |- | ২০০৪ ||''মিচন মুম্বাই'' ||ইন্সপেক্টৰ ইন্দ্ৰজিত |হিন্দী |- | ২০০৫ ||''ধানা ৫১'' || || তেলেগু চলচলীয়া |- | ২০০৫ || হনুমান || হনুমান (কণ্ঠ) || |- | ২০০৫ || || ফিল্ম | |- | ২০০৯ || চল চলে || জাষ্টিক ভাৰত কুমাৰ || |- | ২০১০ ||''বাৰুদ: (দ্যা ফায়াৰ) - এ লাভ ষ্ট’ৰী'' || অভয় কুমাৰ || |- | ২০১২ ||''অক্কাদ বাক্কাদ বাম বে ব’'' || ইন্সপেক্টৰ বিক্ৰম || |- | ২০১২ || কৃষ্ণ ঔৰ কংস || আক্ৰুৰ (কণ্ঠ) || |- | ২০১৪ ||''অৰ্ধ গাংগু অৰ্ধ গন্ধা'' || || মাৰাঠী চলচ্চিত্ৰ |- | ২০১৪ ||''ৰাজাধি ৰাজা''<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Mammootty-is-wonderful-to-work-with-Mukesh-Khanna/articleshow/42104842.cms|title=Mammootty is wonderful to work with: Mukesh Khanna - Times of India|website=The Times of India}}</ref> ||শিখান্দেৰ || মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ |} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Mukesh Khanna|মুকেশ খান্না}} * {{IMDb name|id=0451383|name=মুকেশ খান্না}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ আৰু দূৰদৰ্শন প্ৰতিষ্ঠানৰ প্ৰাক্তন শিক্ষাৰ্থী]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] kpxatjxmz0ts81ztiy8psh0b1uof5v9 0 66595 625720 572501 2026-08-10T02:43:33Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625720 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = বিদূষী শশীকলা দানী | background = non_vocal_instrumentalist | image = Jaltarang music concert by Vidushi Shashikala Dani at Doordarshan.jpg | caption = জলতৰংগ সংগীত অনুষ্ঠানত শশীকলা | birth_date = {{birth date and age|1959|11|11|df=y}} | birth_place = কালাঘাটাগী, [[কৰ্ণাটক]], [[ভাৰত]] | genre = হিন্দুস্তানী ধ্ৰুপদী সংগীত, ভাৰতীয় ধ্ৰুপদী সংগীত | occupation = [[জলতৰংগ]] সংগীতশিল্পী, ষ্টেট বেংক অৱ মহীশূৰ | instrument = [[জলতৰংগ]], [[হাৰমণিয়াম]], [[চিতাৰ]], [[বেহেলা]], [[দিলৰূবা]], [[তবলা]] }} '''বিদূষী শশীকলা দানী''' ({{lang-kn|ವಿದೂಷಿ ಶಶಿಕಲಾ ದಾನಿ}}, {{Lang-en|Vidushi Shashikala Dani}}) হৈছে ভাৰতীয় হিন্দুস্তানী ধ্ৰুপদী সংগীতৰ এগৰাকী জলতৰংগ বাদক। [[আকাশবাণী|অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ']]-য়ে ''এ-গ্ৰেড'' সন্মান প্ৰদান কৰা ভাৰতৰ খুব কমসংখ্যক জলতৰংগ বাদকসকলৰ ভিতৰত শশীকলা দানী হৈছে অন্যতম।<ref>{{Cite web|url=http://epaper.prajavani.net/?pub=pp3-20200217_24&article=1478182594|title=ಪಿಂಗಾಣಿ ಬಟ್ಟಲುಗಳ ಆಟ - ಪ್ರಜಾವಾಣಿ|last=|first=|date=|website=epaper.prajavani.net|access-date=2020-02-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://wegotguru.com/post/shashikala-dani-the-only-air-amp-dd-recognised-classical-jaltarang-female-instrumentalist/9f8f593af6b09a7d68c36ed5a2a56b3e#.XnINbqj7S02|title=shashikala-dani-the-only-air-and-dd-recognised-classical-jaltarang-female-instrumentalist|last=|first=|date=|website=|access-date=}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেখেতে জলতৰংগৰ বাহিৰেও হাৰমণিয়াম, তবলা, বেহেলা, দিলৰুবা, চিতাৰ পৰিৱেশন কৰিব জানে। হিন্দুস্তানী ধ্ৰুপদী সংগীতৰ অধীনস্থ 'গমকা' প্ৰকাৰৰ অন্তৰ্গত তেখেত এগৰাকী অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ'-স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত কণ্ঠশিল্পী।<ref>{{Cite web|url=http://epaper.prajavani.net/?pub=pp3-20200217_24&article=1478182594|title=Prajavani E-Paper|website=epaper.prajavani.net|access-date=2020-02-17}}</ref> ==সংক্ষিপ্ত জীৱনী== শশীকলাই কলা শাখাত স্নাতক ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰে আৰু হোবাল্লীত বাস কৰিবলৈ লয়। তেখেতে ইয়াতেই শ্ৰী অৰুণ দানীৰ সৈতে বৈবাহিক জীৱন আৰম্ভ কৰে। অৰুণ দানী হৈছে সাংবাদিক টি.এছ.আৰ.বঁটাপ্ৰাপ্ত প্ৰয়াত শ্ৰী সুৰেন্দ্ৰ দানীৰ পুত্ৰ।<ref>{{Cite web|url=http://www.oneindia.com/2006/12/20/surendra-dani-bags-prestigious-tsr-award-1166634236.html|title=Surendra Dani bags prestigious TSR award|date=2006-12-20|website=www.oneindia.com|access-date=2017-02-04}}</ref>তেওঁলোকৰ এটি পুত্ৰ সন্তান আছে। পুত্ৰ সুগনান দানী এগৰাকী সংগীতশিল্পী। ষ্টেট বেংক অৱ মায়ছোৰত তেত্ৰিশ বছৰ সেৱা আগবঢ়াই শশীকলা দানীয়ে এতিয়া জলতৰংগ শিল্পী হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।<ref>{{Cite book|last=Dalal|first=Roshen|url=https://books.google.com/books?id=JYswDwAAQBAJ&q=shashikala+dani&pg=PT112|title=India at 70: snapshots since Independence|date=2017-08-23|publisher=Penguin Random House India Private Limited|isbn=978-93-86815-37-8|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.virtuousreviews.com/top/musical-instruments/jal-tarang-lessons|title=Notable Jaltarang Artists|last=Reviews|first=Virtuous|date=|website=Virtuous Reviews|language=en-US|access-date=2020-03-18|archivedate=2019-12-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191215123421/https://www.virtuousreviews.com/top/musical-instruments/jal-tarang-lessons|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hinduscriptures.com/hindu-lifestyle/arts/musical-instruments/jalatarang/2013/|title=Jalatarang {{!}}|date=2017-12-27|website=Hindu Scriptures {{!}} Vedic lifestyle, Scriptures, Vedas, Upanishads, Itihaas, Smrutis, Sanskrit.|language=en-US|access-date=2020-03-18|archivedate=2020-03-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200326054811/https://www.hinduscriptures.com/hindu-lifestyle/arts/musical-instruments/jalatarang/2013/|deadurl=yes}}</ref> তেখেতে সমান্তৰালভাৱে এই বাদ্যবিধৰ সংৰক্ষণ, বিকাশ আৰু প্ৰসাৰৰ বাবেও কাম কৰি আছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.thebetterindia.com/87519/meet-ancient-art-jalatarangam-talented-proponents/|title=Meet the Artists Preserving Jalatarangam, the Ancient Art of Creating Music From Water Waves|date=2017-02-20|website=The Better India|language=en-US|access-date=2020-03-18}}</ref> ==সাংগীতিক জীৱন== জলতৰংগ বাদ্যটিৰ দ্বাৰা অভিভূত হোৱা শশীকলা দানীয়ে এইবিধ বাদ্যৰ জৰিয়তেই ভাৰতীয় ধ্ৰুপদী সংগীতৰ জগতখনত প্ৰৱেশ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.sunbyanyname.com/2017/07/28/raaga-based-song-of-the-day-51/|title=Jaltarang in Film Music|last=|first=|date=2017-07-28|website=Sunbyanyname|language=en-GB|access-date=2020-03-18}}</ref> জলতৰংগৰ লগত তেখেতে বহুকেইটা সম্পৰীক্ষা কৰে। শশীকলাই "গায়কী" আৰু "তন্ত্ৰাকাৰী অংগ"ৰ লগত ঘনিষ্ঠ হৈ পৰে।<ref>{{cite web |title=Indian Music Glossary |url=https://www.culturalindia.net/indian-music/music-glossary.html |website=culturalindia.net |date= |accessdate=28 October 2019 |archivedate=29 June 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190629081617/https://www.culturalindia.net/indian-music/music-glossary.html |deadurl=yes }}</ref> ইয়াৰ প্ৰভাৱ তেখেতৰ বাদনশৈলীত প্ৰকাশিত হয়। তেখেত ভাৰতীয় ধ্ৰপদী সংগীতৰ গোৱালিয়ৰ ঘাৰানাত প্ৰশিক্ষিত। পৰৱৰ্তী সময়ত তেখেতে বহুকেইটা শৈলীৰ বিকাশ সাধন কৰিছে। তেখেতৰ বিশিষ্টতা হৈছে -"লয়কাৰী। "<ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/website/story/jal-tarang-how-well-does-it-irrigate-the-classical-music-scenario/309820|title=Jal Tarang: How Well Does It Irrigate The Classical Music Scenario?|last=|first=|date=|website=|access-date=2020-03-18}}</ref> বৰ্তমান সময়ত তেখেতে নতুন প্ৰজন্মক এইবিধ বাদ্যৰ লগত পৰিচয় কৰাই দিবৰ বাবে কিছুমান প্ৰয়াস হাতত লৈছে। তেখেতৰ সাংগীতিক প্ৰতিষ্ঠানখনৰ হৈছে [https://swaranaada.business.site/ স্বৰা নন্দা সংগীত বিদ্যালয়] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200216024250/https://swaranaada.business.site/ |date=2020-02-16 }}। তেখেতে ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত আৰু বহুতো কলানুষ্ঠানত অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছে। ২০১৭ চনত তেখেতে হাম্পী উৎসৱত তেখেতে অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰে।<ref>{{Cite news|url=http://epaper.samyukthakarnataka.com/c/23548876|title=Jaltarang performance at Hampi Utsava - ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ|access-date=2017-11-08|archivedate=2017-11-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171108151947/http://epaper.samyukthakarnataka.com/c/23548876|deadurl=yes}}</ref> ২০১৭ চনত ৰাজস্থানৰ মাউণ্ট আবুত অনুষ্ঠিত হোৱা ব্ৰহ্মাকুমাৰীৰ সংগীতানুষ্ঠানত তেখেতে অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰে। ২০১৬ চনত সোলাপুৰত আয়োজিত হোৱা সংগীত মহোৎসৱত শশীকলা দানীয়ে অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://epaperdivyamarathi.bhaskar.com/solapurcity/261/06112016/0/2/|title=Sangeet Mahotsav|last=|first=|date=|website=epaperdivyamarathi.bhaskar.com|publisher=|access-date=2016-12-08|archivedate=2016-12-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161220105313/http://epaperdivyamarathi.bhaskar.com/solapurcity/261/06112016/0/2/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.esanchar.co.in/Details.aspx?id=322571&boxid=97908|title='Sangeet Mahotsav' organised at Bhandarakavate, Solapur|last=|first=|date=|website=www.esanchar.co.in|publisher=|access-date=2016-12-08|archivedate=2016-12-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161220074722/http://www.esanchar.co.in/Details.aspx?id=322571&boxid=97908|deadurl=yes}}</ref> ধাৰৱাড়ত আয়োজিত হোৱা ধাৰৱাড় উৎসৱত তেখেতে ২০০৬ আৰু ২০১৪ চনত দুবাৰকৈ অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰাৰ আমন্ত্ৰণ লাভ কৰে।<ref>{{Cite news|url=http://vijaykarnataka.indiatimes.com/district/dharwada/-/articleshow/45653615.cms|title=ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ - ಧಾರವಾಡ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಇಂದಿನ ವಿಶೇಷ -Vijaykarnatka|date=2014-12-27|newspaper=Vijaykarnatka|access-date=2017-01-25|language=kn}}</ref> ২০১৪ চনত হুবলীত আয়োজিত হোৱা তৃতীয় কন্নড় সাহিত্য সন্মিলনীতো তেখেতে নিজৰ কলা প্ৰদৰ্শন কৰে। ২০১৩ চনত হুব্বাল্লীত আয়োজিত হোৱা ষ্টেট বেংক অৱ মায়ছোৰৰ এক অনুষ্ঠানত, ২০১৩ চনত বিজয়াপুৰত আয়োজিত ৭৯তম সৰ্বভাৰতীয় কন্নড় সাহিত্য সন্মিলনীত শশীকলা দানীয়ে অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰে। ২০১২ চনত বাংগালোৰত আয়োজিত হোৱা 'Rare Instrumental Concert' নামৰ এক অনুষ্ঠানলৈ তেখেত নিমন্ত্ৰিত হয়।<ref>{{Cite news|url=http://www.prajavani.net/news/article/2012/01/28/116488.html|title=ನಗರದಲ್ಲಿ ಇಂದು, ನಾಳೆ (ಜ.28 ಶನಿವಾರ ಜ.29ಭಾನುವಾರ) - ಪ್ರಜಾವಾಣಿ|newspaper=ಪ್ರಜಾವಾಣಿ|access-date=2017-01-25|language=kn|archivedate=2017-02-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170202024718/http://www.prajavani.net/news/article/2012/01/28/116488.html|deadurl=yes}}</ref> ==বঁটা আৰু স্বীকৃতি== * "কৰ্ণাতক কলাশ্ৰী" বঁটা, কৰ্ণাটক সংগীত নাটক একাডেমী তৰফৰ পৰা, কৰ্ণাটক চৰকাৰ,-২০২০ চনত।<ref>{{Cite web|url=http://epapervijayavani.in/ArticlePage/APpage.php?edn=Bengaluru&articleid=VVAANINEW_BEN_20191221_4_9&artwidth=98px|title=ಕರ್ನಾಟಕ ಕಲಾಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರಕಟ|last=|first=|date=|website=ವಿಜಯವಾಣಿ - ದಿನಪತ್ರಿಕೆ|access-date=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://m.vijaykarnatakaepaper.com/imageview_47248_14456270_4_1_21-12-2019_14_i_1_sf.html|title=18 ಮಂದಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಕಲಾಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|last=|first=|date=|website=ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ - ದಿನಪತ್ರಿಕೆ|access-date=|archivedate=2021-12-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211201184620/https://m.vijaykarnatakaepaper.com/imageview_47248_14456270_4_1_21-12-2019_14_i_1_sf.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://epaper.samyukthakarnataka.com/c/47094745|title=18 ಸಾಧಕರಿಗೆ ಸಂಗೀತ ನೃತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|last=|first=|date=|website=ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ - ದಿನಪತ್ರಿಕೆ|access-date=|archivedate=2021-02-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210213011420/http://epaper.samyukthakarnataka.com/c/47094745|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://kpepaper.asianetnews.com/c/47120375|title=ಸಂಗೀತ ನೃತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರಕಟ|last=|first=|date=|website=ಕನ್ನಡಪ್ರಭ - ದಿನಪತ್ರಿಕೆ|access-date=|archivedate=2021-11-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211128211844/https://kpepaper.asianetnews.com/c/47120375|deadurl=yes}}</ref> [[File:Vidushi Shashikala Dani honoured with 'Karnataka Kalashri' award by Government Of Karnataka.jpg|thumb|কৰ্ণাটক চৰকাৰৰ পৰা বঁটা গ্ৰহণ কৰাৰ সময়ত]] *প্ৰসাৰ ভাৰতী, অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ'ৰ তৰফৰ পৰা গমক সংগীতত "বি গ্ৰেড" স্বীকৃতি- ২০১৮ চনত। *বীৰা ৰাণী কিট্টোৰ চেন্নাম্মা বঁটা-২০১৬ চনত।<ref>{{Cite web|url=https://www.picuki.com/media/2187711467661381703|title=JALTARANG RECITAL PROGRAM By: Shashikala Dani Nov 30 {{!}} Institute Menezes Braganza Hall, Panaji, Goa - Picuki.com|last=|first=|date=|website=www.picuki.com|language=en|access-date=2020-03-18}}</ref> [[File:Vidushi Shashikala Dani honoured with 'Rani Chennamma' award.jpg|thumb|'ৰাণী চেন্নাম্মা' বঁটা গ্ৰহণৰ সময়ত। ]] *প্ৰসাৰ ভাৰতীৰ তৰফৰ পৰা জলতৰংগত "বি-হাই গ্ৰেড" সন্মান, ২০০২ চনত। * "গায়ন গংগা" জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা, ডা০ গংগুবাই হাংগালৰ পৰা, ২০০৯ চনত।<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/hubballi/Gangubai-to-honour-musicians/articleshow/4220101.cms|title=Gangubai to honour musicians|date=3 March 2009|work=Times of India|accessdate=24 March 2016}}</ref> [[File:Vidushi Shashikala Dani honoured with 'Gayana Ganga' award by PadmaVibhushan Dr. Gangubai Hangal.jpg|thumb|'গায়ন গংগা' সন্মান লাভৰ মুহূৰ্তত]] ==অনুষ্ঠানসমূহ<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/playlist?list=PLreHBqiG9K3uuGBvmZjAdGgp6PFnX7zcB|title=Shashikala Dani Jal-Tarang Concerts - YouTube|website=YouTube|language=en|access-date=2017-01-25}}</ref>== * হুবাল্লীৰ এছ.জে.এম.ভি.এছ. মহিলা কলেজত অনুষ্ঠিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাৰী দিৱসৰ অনুষ্ঠান * হুবাল্লীৰ বেংকাৰছ কলনী, ২০২০ চনত * গাদাগ জিলাত ৰামকৃষ্ণ-বিবেকানন্দ আশ্ৰমৰ নৱৰাত্ৰি উৎসৱত, ২০১৯ চনত। * ৪০তম সংগীত সম্মেলনা, ৰায়সুৰ জিলাত-২০১৯ চনত।<ref>{{Cite web|url=https://www.prajavani.net/district/raichur/whole-night-music-654848.html|title=ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಗವಾಯಿಗಳ ಪುಣ್ಯ ಸ್ಮರಣೆ: ಅಹೋರಾತ್ರಿ ಸಂಗೀತ|date=2019-07-31|website=Prajavani|language=en|access-date=2019-08-10}}</ref> * শিৱৰাত্ৰী উৎসৱ, সিদ্ধৰুধ মথ, ২০১৯ চনত * 'সংগীত নৃত্যোসৱ', কৰ্ণাটক সংগীত নৃত্য একাডেমী, ২০১৯ চনত। * কন্নড় সাহিত্য সম্মেলনা, ধাৰৱাড়, ২০১৯ চনত। * সৰ্বভাৰতীয় সংগীত মহোৎসৱ, বিনায়ক তোৰভীৰ দ্বাৰা, ২০১৯ চনত। * ৰাষ্ট্ৰীয় সংগীত মহোৎসৱ, কাৰকালা, ২০১৮ চনত * কাদম্বোৎসত, ২০১৮ চনত।<ref>{{Cite web|url=https://vijaykarnataka.com/news/uttara-kannada/banavasi-festival-juice/articleshow/62683652.cms|title=ಬನವಾಸಿ ಉತ್ಸವ ರಸದೌತಣ|date=2018-01-29|website=Vijaya Karnataka|language=kn|access-date=2020-01-08}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{ৰেফলিষ্ট|30em}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বাদ্যযন্ত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী]] cq6nfp1boix0bj3yzym94i6rx7q77b4 0 66909 625674 602619 2026-08-09T23:15:09Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625674 wikitext text/x-wiki {{Infobox dancer |birth_date = {{birth date|df=yes|1971|6|11}} |birth_place = [[চেন্নাই]], [[তামিলনাডু]], [[ভাৰত]] |nationality =[[ভাৰতীয়]] |occupation = নৃত্যশিল্পী, স্থপতিবিদ |website= {{url|http://www.meenakshisrinivasan.com}} }} '''মিনাক্ষী শ্ৰীনিবাসন''' ({{lang-en|Meenakshi Srinivasan}}; জন্ম: ১১ জুন, ১৯৭১) হৈছে এগৰাকী ভাৰতীয় নৃত্যশিল্পী, কৰিঅ'গ্ৰাফাৰ। তেখেত [[ভাৰতনাট্যম]]ৰ ''পাণ্ডানাল্লুড়'' শৈলীৰ এগৰাকী পটিয়সী।<ref name="Menon"/> তেখেতে আৰ্লামেল ভাল্লীৰ অধীনত নৃত্যৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। পৰম্পৰাগত শৈলীত নৃত্য-প্ৰদৰ্শন কৰি থকা নতুন প্ৰজন্মৰ একক শিল্পীসকলৰ ভিতৰত তেখেতে হৈছে অন্যতম।<ref name="Sai">{{cite news |last1=Sai |first1=Veejay |title=Meet the next gen Indian artistes keeping Bharatnatyam alive and flourishing |url=https://www.thenewsminute.com/article/meet-next-gen-indian-artistes-keeping-bharatnatyam-alive-and-flourishing-55415 |accessdate=24 July 2019 |work=The News Minute |date=8 January 2017}}</ref> মিনাক্ষী শ্ৰীনিবাসনে মাদ্ৰাছ সংগীত একাডেমীৰ বাৰ্ষিক আন্তৰ্জাতিক নৃত্য মহোৎসৱত নৃত্যানুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছে। ইয়াৰ লগতে তেখেতে ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীত আৰু নৃত্যৰ ছিফাছ মহোৎসৱ (ছিংগাপুৰ) আৰু পেৰিছত অনুষ্ঠিত হোৱা মুইছি গাইমেটতো অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছে। ২০১১ চনত [[সংগীত নাটক একাডেমী]]ৰ পৰা তেখেতে উস্তাদ বিছমিল্লাহ খান যুৱ পুৰস্কাৰ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ লগতে শ্ৰীনিবাসন এগৰাকী স্থপতিবিদ। চেন্নাই আৰু তামিলনাডুত তেখেতে 'Calm Studio' নামৰ এখনি পেছাদাৰী প্ৰতিষ্ঠানৰ গুৰি ধৰিছে।<ref name="Menon">{{cite news |last1=Menon |first1=Anasuya |title=Seamless Grace |url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/seamless-grace/article4935238.ece |accessdate=24 July 2019 |work=The Hindu |date=21 July 2013}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== মিনাক্ষী শ্ৰীনিবাসনে জন্মলাভ কৰে ১৯৭১ চনৰ ১১ জুনত। জন্মস্থান হৈছে চেন্নাই।<ref name="Akademi">{{cite web|url=https://sangeetnatak.gov.in/sna/citation_popup.php?id=1476&at=5|title=Meenakshi Srinivasan|website=Sangeet Natak Akademi|accessdate=21 February 2019}}</ref> শ্ৰীনিবাসনে নৃত্যশিক্ষা আৰম্ভ কৰে কলাক্ষেত্ৰৰ ভেংকটাচালাপাথীৰ অধীনত। তেখেতে ভাৰতনাট্যমৰ প্ৰশিক্ষণ লয়। পৰৱৰ্তী সময়ত আলাৰ্মেল ভাল্লীৰ ওচৰতো তেখেতে নৃত্যশিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Sai"/><ref name="Natharki">{{cite web |url=http://www.narthaki.com/info/rev09/rev804.html |website=Narthaki: Your gateway to the world of Indian Dance |first= A. |last= Seshan|date= 29 October 2009|accessdate=21 February 2019 |title=Meenakshi's magnificent Margam}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== দক্ষিণ ভাৰতৰ বহুকেইখন গুৰুত্বপূৰ্ণ সভাত (''sabhās'') মিনাক্ষী শ্ৰীনিবাসনে নৃত্যানুষ্ঠান প্ৰদৰ্শন কৰিছে। তাৰে ভিতৰত মাদ্ৰাছ সংগীত একাডেমী,<ref name="Sai"/> ব্ৰাহ্ম গণ সভা,<ref name="Performances2012">{{cite web |title=Performances - 2000-2012 |url=https://www.meenakshisrinivasan.com/performances |website=Meenakshi Srinivasan |accessdate=24 July 2019}}</ref> আৰু কৃষ্ণ গণ সভা আৰু<ref name="Performances">{{cite web |title=Upcoming Performances |url=https://www.meenakshisrinivasan.com/agenda |website=Meenakshi Srinivasan |accessdate=24 July 2019}}</ref> মাৰগাঝী মহোৎসৱ অন্যতম।<ref name="Saranyan">{{cite news |last1=Saranyan |first1=Vidya |title=Focus on the Feminine |url=https://www.thehindu.com/chennai-margazhi-season/meenakshi-srinivasan-focus-on-the-feminine/article6745015.ece |accessdate=24 July 2019 |work=The Hindu |date=1 January 2015}}</ref> দক্ষিণ ভাৰতৰ বাহিৰতো তেখেতে একাধিক নৃত্যৰ অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছে। তাৰে ভিতৰত বাংগালোৰ হাব্বা,<ref name="Performances2012"/> আৰু নদম মহোৎসৱ,<ref name="Akademi"/> পৰিক্ৰমা মহোৎসৱ,<ref name="Kantawala">{{cite news |last1=Kantawala |first1=Zainab |title=A celebration of dance |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/a-celebration-of-dance/articleshow/61267076.cms |work=The Times of India|date=27 Oct 2017 |accessdate=24 July 2019}}</ref> শিল্পপৰমাণ নৃত্য মহোৎসৱ,<ref name="Performances2012"/> কলিকতাৰ ডোৱাৰ লেন সংগীত সন্মিলনী,<ref name="Performances2012"/> দেৱদাসী মহোৎসৱ,<ref name="Akademi"/> সূৰ্য মহোৎসৱ,<ref name="Surya">{{cite news |title=111-day Surya festival begins today |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/111-day-surya-festival-begins-today/articleshow/60770870.cms |accessdate=24 July 2019 |work=The Times of India |date=20 September 2017}}</ref> স্বৰলতা মহোৎসৱ,<ref name="Ajayan">{{cite web |last1=Ajayan |first1=T. R. |title=Swaralaya Festival of Music and Dance; Kerala |url=http://www.kutcheribuzz.com/news/general/1409-swaralaya-festival |website=KutcheriBuzz |accessdate=24 July 2019|date=1 October 2013}}</ref> আৰু নিশাগন্ধী মহোৎসৱ অন্যতম।<ref name="Performances2012"/> মিনাক্ষীয়ে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়তো গুৰুত্বপূৰ্ণ কেইটামান নৃত্যানুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছে। ছিংগাপুৰত "এছপ্লাণ্ডে-থিয়েটাৰছ অন দ্য বে"ৰ ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীত আৰু নৃত্যৰ মহোৎসৱ ''ছিফাছ'' ইয়াৰে ভিতৰত অন্যতম।<ref name="Alurkar-Sriram">{{cite news |last1=Alurkar-Sriram |first1=Sarita |title=Brilliant all the way |url=https://www.tabla.com.sg/jrsrc/250316full/epage017/TA20160325-TAB-017-00.html |accessdate=24 July 2019 |work=Tabla |date=25 March 2016 |page=17 |archivedate=24 July 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190724021625/https://www.tabla.com.sg/jrsrc/250316full/epage017/TA20160325-TAB-017-00.html |deadurl=yes }}</ref><ref name="Esplanade">{{cite news |title=A fine-arts showcase, Indian style |url=https://www.todayonline.com/entertainment/arts/nac-advertorial/fine-arts-showcase-indian-style |accessdate=24 July 2019 |work=Today |date=23 March 2016 |archivedate=24 July 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190724033350/https://www.todayonline.com/entertainment/arts/nac-advertorial/fine-arts-showcase-indian-style |deadurl=yes }}</ref> তাৰপিছত ছিংগাপুৰৰে ''ছিংগাপুৰ ৰেপেৰটৰি থিয়েটাৰ''<ref name="Shruti">{{cite web|url=https://sruti.com/index.php?route=archives/artist_details&artId=143|title=Meenakshi Srinivasan|website=Shruti: India's Premier Magazine for the Performing Arts|accessdate=21 February 2019}}</ref> মালয়েছিয়াৰ ৰামলী ইব্ৰাহীমৰ নৃত্যৰ থিয়েটাৰ,<ref name="Shruti"/> কানাডাৰ ভেংকোভাৰৰ ''দ্য গেইট টু দ্য স্পিৰিট'' মহোৎসৱ,<ref name="Link">{{cite news |title=Gait To The Spirit Celebrates Classical Dance Of India |url=http://thelinkpaper.ca/?p=41336 |accessdate=24 July 2019 |work=The Link |date=4 October 2014 |archivedate=4 November 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181104095641/http://thelinkpaper.ca/?p=41336 |deadurl=yes }}</ref><ref name="Smith">{{cite news |last1=Smith |first1=Janet |title=Gait to the Spirit festival brings in the best of bharata natyam |url=https://www.straight.com/arts/760231/gait-spirit-festival-brings-best-bharata-natyam |accessdate=24 July 2019 |work=Straight |date=29 October 2014}}</ref><ref name="MAM11th">{{cite book |title=THE 11th Dance Festival MUSIC ACADEMY MADRAS |date=2017 |publisher=MUSIC ACADEMY MADRAS |location=Chennai |page=46 |url=https://musicacademymadras.in/wp-content/uploads/2019/02/dance-festival-souvenir-2017.pdf |accessdate=24 July 2019 |archivedate=24 July 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190724033126/https://musicacademymadras.in/wp-content/uploads/2019/02/dance-festival-souvenir-2017.pdf }}</ref> লণ্ডনৰ ইয়ং মাষ্টাৰছ মহোৎসৱ,<ref name="MAM11th"/> পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ মুইছি গাইমেটতো তেখেতে নৃত্যানুষ্ঠান কৰে।<ref name="Inde à Paris">{{cite news |title=Meenakshi Srinivasan à Guimet |url=https://indeaparis.com/meenakshi-srinivasan-a-guimet |accessdate=24 July 2019 |work=Inde à Paris |date=14 October 2014 |archivedate=24 July 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190724033125/https://indeaparis.com/meenakshi-srinivasan-a-guimet |deadurl=yes }}</ref> বেলজিয়াম আৰু হলেণ্ডতো মিনাক্ষীয়ে নৃত্যৰ অনুষ্ঠান আগবঢ়াইছে।<ref name="Tonal">{{cite news |title=Bharata Natyam dancer Meenakshi Srinivasan on tour in The Netherlands and Belgium |url=http://www.tonalties.nl/wordpress/?tag=meenakshi-srinivasan |accessdate=24 July 2019 |work=Tonal Ties |date=1 February 2012 |archivedate=21 May 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200521040859/http://www.tonalties.nl/wordpress/?tag=meenakshi-srinivasan |deadurl=yes }}</ref> ==বঁটা-সন্মান== মিনাক্ষীয়ে নিজৰ নৃত্য আৰু কৰ্মৰাজিৰ বাবে কেইবাটাও বিশেষ সন্মান লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে। ''নৃত্ত'' (বিশুদ্ধ নৃত্য, nritta), ''নৃত্য'' (প্ৰকাশিকা নৃত্য, nritya) আৰু ''নাট্য''ৰ ([[নাটক]], natya)ৰ দিশত প্ৰদৰ্শন কৰা অভ্যন্তৰীণ শক্তি আৰু "পৰিমিত উৎকৃষ্টতা"ৰ বাবে তেখেতে ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰিছে।<ref name="Alurkar-Sriram"/> ২০০৭ চনত তেখেতে "নাট্য কলা বিপাঞ্চী"ৰ সন্মান লাভ কৰে। ২০১২ চনত লাভ কৰে "নাট্য কলা দৰ্শিনী" আৰু "নৃত্য অভিনয়া সুন্দৰম" সন্মান।<ref name="THARANG UTSAV">{{cite web |title=Meenakshi Srinivasan |url=https://tharangutsav.org/tharang-utsav-archive/tharang-utsav-2016/meenakshi-srinivasan/ |website=THARANG UTSAV |accessdate=24 July 2019}}</ref> ২০১১ চনত মিনাক্ষী শ্ৰীনিবাসনে [[সংগীত নাটক একাডেমী]]ৰ "উস্তাদ বিছমিল্লাহ খান যুৱ পুৰস্কাৰ" লাভ কৰে। [[ভাৰতনাট্যম]]ৰ ক্ষেত্ৰখনলৈ আগবঢ়োৱা উল্লেখনীয় বৰঙনিৰ বাবে তেখেতলৈ উক্ত সন্মান আগবঢ়োৱা হয়।<ref name="Sinha">{{cite news |last1=Sinha |first1=Meenakshi |title=Meenakshi Srinivasan: The values that come with learning a classical art are precious |url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/23473328.cms |accessdate=24 July 2019 |work=The Times of India |date=4 October 2013}}</ref><ref name="Akademi"/> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নৃত্যশিল্পী]] 0u716bw9gcmomp79zj82avq6ndo8dx8 0 71505 625582 582986 2026-08-09T15:28:01Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625582 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ফ্ৰেংক কামেনি | image = Frank Kameny June 2010 Pride 1.jpg | caption = ২০১০ চনৰ ১২ জুন তাৰিখে এক সমকামী গৌৰৱ অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰা মুহূৰ্তত ফ্ৰেংক কামেনি | birth_name = ফ্ৰেংকলিন এডৱাৰ্ড কামেনি | birth_date = {{Birth date|1925|05|21}} | birth_place = [[নিউয়ৰ্ক মহানগৰ]], [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] | death_date = {{Death date and age|2011|10|11|1925|05|21}} | death_place = [[ৱাশ্বিংটন ডি.চি.]], আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ | occupation = {{hlist|ৰাজনৈতিক নেতা|জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী|সেনা বিষয়া|সক্ৰিয় কৰ্মী}} | other_names = | alma_mater = কুইন্স কলেজ, [[হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়]] | known_for = {{hlist|[[গে]] অধিকাৰ কৰ্মী|সমকামী হোৱাৰ বাবে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ অসামৰিক সেৱা আয়োগৰ দ্বাৰা বৰ্খাস্ত কৰা|মেটাচিন ছোচাইটিৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক}} | nationality = আমেৰিকান }} '''ফ্ৰেংকলিন এডৱাৰ্ড কামেনি''' ({{lang-en|Franklin Edward Kameny}}, ২১ মে' ১৯২৫ – ১১ অক্টোবৰ ২০১১),<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2011/10/13/us/franklin-kameny-gay-rights-pioneer-dies-at-86.html?_r=1&ref=deathsobituaries|title=Franklin Kameny, Gay Rights Pioneer, Dies at 86|work=The New York Times|date=October 12, 2011|author=Dunlap, David W.|access-date=February 21, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180901113536/https://www.nytimes.com/2011/10/13/us/franklin-kameny-gay-rights-pioneer-dies-at-86.html?_r=1&ref=deathsobituaries|archive-date=September 1, 2018|url-status=live}}</ref> চমুকৈ '''ফ্ৰেংক কামেনি''', এগৰাকী আমেৰিকান [[গে]] অধিকাৰ কৰ্মী আছিল। আমেৰিকাৰ সমকামী অধিকাৰ আন্দোলনত তেওঁক "আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যক্তি" বুলি অভিহিত কৰা হয়।<ref name=bullough>{{citation |last=Bullough |first=Vern L. |date=2002 |editor-last=Bullough |editor-first=Vern L. |title=Before Stonewall: Activists for Gay and Lesbian Rights in Historical Context |place=New York |publisher=The Haworth Press |page=[https://archive.org/details/isbn_9781560231936/page/207 207] |isbn=1-56023-193-9 |url=https://archive.org/details/isbn_9781560231936/page/207 }}</ref> ১৯৫৭ চনত কামেনিক তেওঁৰ [[সমকামিতা]]ৰ বাবে [[ৱাশ্বিংটন ডি.চি.]]ৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ সেনাৰ আৰ্মি মেপ চাৰ্ভিচত জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী হিচাপে কৰ্মৰত তেওঁৰ পদৰ পৰা বৰ্খাস্ত কৰা হয়।<ref name="usatodaylandmark">{{cite news |url=https://www.usatoday.com/news/nation/2009-02-27-gay-rights-home_N.htm |title=Gay rights epicenter named landmark |publisher=USA Today |date=February 27, 2009 |access-date=December 4, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110114224533/http://www.usatoday.com/news/nation/2009-02-27-gay-rights-home_N.htm |archive-date=January 14, 2011 |url-status=live }}</ref> ইয়াৰ ফলত তেওঁ "আমেৰিকান প্ৰতিষ্ঠানৰ সৈতে এক হাৰকিউলিয়ান সংগ্ৰাম" আৰম্ভ কৰে আৰু এই আন্দোলনে "১৯৬০ৰ দশকৰ আৰম্ভণিৰ সমকামী অধিকাৰ আন্দোলনত এক নতুন সময়ৰ উগ্ৰবাদৰ নেতৃত্ব দিয়ে।" <ref name=johnson>{{citation|last=Johnson|first=David K.|date=2002|contribution=Franklin E. Kameny (1925-)|editor-last=Bullough|editor-first=Vern L.|title=Before Stonewall: Activists for Gay and Lesbian Rights in Historical Context|place=New York|publisher=The Haworth Press|pages=[https://archive.org/details/isbn_9781560231936/page/209 209–218]|isbn=1-56023-193-9|url=https://archive.org/details/isbn_9781560231936/page/209}}</ref> কামেনিয়ে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ অসামৰিক সেৱা আয়োগৰ দ্বাৰা তেওঁৰ পদৰ পৰা অপসাৰণ কৰাৰ বাবে আনুষ্ঠানিকভাৱে আপীল কৰিছিল।<ref name="usatodaylandmark"/> যদিও তেওঁ এই প্ৰক্ৰিয়াত অসফল হৈছিল, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ আদালতত অনুসৰণ কৰা যৌন অভিমুখীতাৰ ওপৰত আধাৰিত প্ৰথম জ্ঞাত নাগৰিক অধিকাৰ দাবী হিচাপে এই প্ৰক্ৰিয়াটো উল্লেখযোগ্য আছিল।<ref>{{cite news|url=http://seattletimes.com/html/nationworld/2009312960_apuscapitalpride.html|title=DC pride festival honors gay rights pioneer Kameny|last=Gaynair|first=Gillian|date=June 8, 2009|agency=Associated Press|access-date=June 8, 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121019000306/http://seattletimes.com/html/nationworld/2009312960_apuscapitalpride.html|archive-date=October 19, 2012}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ১৯২৫ চনৰ ২১ মে' তাৰিখে [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ [[নিউয়ৰ্ক মহানগৰ]]ৰ আস্কেনাজী ইহুদী পৰিয়ালত ফ্ৰেংক কামেনিৰ হৈছিল। তেওঁ ৰিচমণ্ড হিল হাই স্কুলত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু ১৯৪১ চনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল। ১৯৪১ চনত ১৬ বছৰ বয়সত কামেনিয়ে পদাৰ্থ বিজ্ঞান অধ্যয়ন কৰিবলৈ নিউয়ৰ্কৰ চিটি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কুইন্স কলেজলৈ যায় আৰু ১৭ বছৰ বয়সত তেওঁ মাক-দেউতাকক কয় যে তেওঁ নাস্তিক।<ref name="deleon">De Leon, David. Leaders from the 1960s: A Biographical Sourcebook of American Activism. Greenwood Press (June 30, 1994). p. 253.</ref><ref>{{cite web|url = http://jonrowe.blogspot.com/2008/02/frank-kameny-on-atheism-theism-gays.html|title = Frank Kameny on Atheism, Theism, & Gays|author = Jon Rowe|date = February 14, 2008|access-date = October 12, 2011|archive-url = https://web.archive.org/web/20111105123703/http://jonrowe.blogspot.com/2008/02/frank-kameny-on-atheism-theism-gays.html|archive-date = November 5, 2011|url-status = live}}</ref> শিক্ষা সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ আগতে তেওঁ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ সেনাবাহিনীত যোগদান কৰিছিল। তেওঁ [[ইউৰোপ]]ত [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ছোৱাত সেনাবাহিনীত সেৱা আগবঢ়াইছিল আৰু পিছত নিৰ্বাচিত সেৱা বোৰ্ডত ২০ বছৰ সেৱা আগবঢ়াইছিল।<ref name="HRC, 'Franklin E. Kameny'">{{cite web |url=http://www.hrc.org/issues/military/3974.htm |title=HRC, 'Franklin E. Kameny' |publisher=Hrc.org |access-date=December 4, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131103230304/http://www.hrc.org/issues/military/3974.htm |archive-date=November 3, 2013 |archivedate=November 3, 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131103230304/http://www.hrc.org/issues/military/3974.htm |deadurl=yes }}</ref> সেনা বাহিনী এৰি তেওঁ কুইন্স কলেজলৈ উভতি আহে আৰু ১৯৪৮ চনত পদাৰ্থ বিজ্ঞানত বেকলৰিয়েট ডিগ্ৰী লাভ কৰে। কামেনিয়ে তাৰপিছত হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ত নাম ভৰ্তি কৰিছিল। হাৰ্ভাৰ্ডত এজন শিক্ষক হোৱাৰ সময়ত তেওঁ যোগ্যতা অৰ্জন কৰা দস্তাবেজ সংলগ্ন নকৰাকৈ আনুগত্যৰ শপতত স্বাক্ষৰ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল আৰু স্বীকৃত গোঁড়ামিৰ বিৰুদ্ধে সন্দেহ প্ৰদৰ্শন কৰিছিল।<ref name="deleon" /> তেওঁ জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী (১৯৪৯) আৰু ডক্টৰেট (১৯৫৬) ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেওঁৰ ডক্টৰেট গৱেষণা পত্ৰৰ শিৰোনাম আছিল 'এ ফটোইলেক্ট্ৰিক ষ্টাডি অৱ চম আৰভি টাউৰী এণ্ড ইয়েল্ল চেমিৰেগুলাৰ ভেৰিয়েবলছ'<ref>{{cite web | title=A Photoelectric Study of Some RV Tauri and Yellow Semiregular Variables | url=http://star.arm.ac.uk/PhD-Thesis/files/kameny/KamenyFE.pdf | date=May 1956 | publisher=Harvard University | access-date=July 15, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120524211553/http://star.arm.ac.uk/PhD-Thesis/files/kameny/KamenyFE.pdf | archive-date=May 24, 2012 | url-status=dead | archivedate=May 24, 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120524211553/http://star.arm.ac.uk/PhD-Thesis/files/kameny/KamenyFE.pdf | deadurl=yes }}</ref> আৰু চিচিলিয়া পেইন-গাপোস্কিনৰ তত্ত্বাৱধানত তেওঁ গৱেষণা কৰিছিল। টাক্সনৰ পৰা তেওঁৰ পিএইচডি থিচিছৰ বাবে গৱেষণা সম্পূৰ্ণ কৰি উভতি আহোঁতে এজন অচিনাকি ব্যক্তিয়ে তেওঁক ওচৰলৈ গৈ হাতত ধৰি যোৱাৰ পিছত ছান ফ্ৰাঞ্চিস্কো বাছ টাৰ্মিনেলত সাধাৰণ পোছাক পৰিহিত আৰক্ষী বিষয়াসকলে তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰিছিল। তেওঁক প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়া হৈছিল যে তিনি বছৰৰ পৰীক্ষাৰ বাবে সেৱা আগবঢ়োৱাৰ পিছত তেওঁৰ অপৰাধমূলক ৰেকৰ্ড আঁতৰ কৰা হ'ব যাৰ ফলত তেওঁ তেওঁৰ নিযুক্তিৰ সম্ভাৱনা আৰু অভিযোগৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াৰ যিকোনো প্ৰচেষ্টাৰ বিষয়ে চিন্তা কৰাৰ পৰা অব্যাহতি পাব।<ref>Carter, David. ''Stonewall: The Riots That Sparked the Gay Revolution''. St. Martin's Press; 1st edition (June 1, 2004)</ref> ==চাকৰিৰ পৰা বৰ্খাস্ত== [[File:Kameny v Brucker 005.jpg|thumb|চাৰ্টিওৰাৰিৰ ৰিটৰ বাবে আৱেদনৰ পৃষ্ঠা – নম্বৰ ৬৭৬ – কামেনি বনাম ব্ৰুকাৰ, ৰাষ্ট্ৰীয় আৰ্কাইভ]] ৱাশ্বিংটন ডি.চিলৈ স্থানান্তৰিত হৈ কামেনিয়ে জৰ্জটাউন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান বিভাগত এবছৰৰ বাবে অধ্যাপনা কৰিছিল আৰু ১৯৫৭ চনৰ জুলাই মাহত তেওঁক আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ সেনা মানচিত্ৰ সেৱাৰ দ্বাৰা নিযুক্ত কৰা হৈছিল। যেতিয়া তেওঁলোকে কামেনিৰ চান ফ্ৰান্সিস্কোত গ্ৰেপ্তাৰ হোৱাৰ বিষয়ে জানিছিল তেওঁৰ উৰ্ধতন বিষয়াসকলে তেওঁক প্ৰশ্ন কৰিছিল। কিন্তু তেওঁ তেওঁৰ যৌন অভিমুখীতা সম্পৰ্কে তথ্য প্ৰদান কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল। কামেনিক আয়োগে সোনকালেই বৰ্খাস্ত কৰিছিল। ১৯৫৮ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ফেডাৰেল চৰকাৰে তেওঁক ভৱিষ্যতৰ নিযুক্তিৰ পৰা বাধা দিছিল। লেখক ডগলাছ শ্বেণ্ড-টুচিয়ে পিছত লিখিছিল, <blockquote>কামেনি পুৰুষসকলৰ ভিতৰত আটাইতকৈ পৰম্পৰাগত আছিল, তেওঁৰ কামত সম্পূৰ্ণৰূপে মনোনিৱেশ কৰিছিল, হাৰ্ভাৰ্ড আৰু জৰ্জটাউনত... এনেদৰে তেওঁ অধিক অভদ্ৰভাৱে হতবাক হৈছিল যেতিয়া একেই পৰিস্থিতি তেওঁৰ ওপৰত পৰিছিল যিদৰে আমি ১৯১৮ চনৰ শ্ৰেণী প্ৰেস্কট টাউনচেণ্ডৰ ওপৰত দেখিছোঁ, দশকৰ আগতে... তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল। পিছত তেওঁক বৰ্খাস্ত কৰা হ'ল। আৰু, টাউনচেণ্ডৰ দৰে, কামেনিও কট্টৰপন্থী আছিল।<ref>Shand-Tucci, Douglas. ''The Crimson Letter: Harvard, Homosexuality, and the Shaping of American Culture''. St. Martin's Press; 1st edition (May 19, 2003). p. 268.</ref></blockquote> কামেনীয়ে ন্যায়িক ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে তেওঁৰ চাকৰিৰ পৰা অপসাৰণ কৰাৰ বিৰুদ্ধে আপীল কৰিছিল। কিন্তু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ পৰা পুনৰীক্ষণ বিচৰাৰ আগতে দুবাৰ হাৰিছিল আৰু চাৰ্টিওৰাৰীৰ বাবে তেওঁৰ আৱেদন প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল।<ref name="usatodaylandmark"/> নিজকে সক্ৰিয়তাৰ বাবে নিয়োজিত কৰাৰ পিছত কামেনিয়ে পুনৰ কেতিয়াও বেতন লাভ কৰা চাকৰি কৰা নাছিল আৰু গোটেই জীৱন বন্ধু আৰু পৰিয়ালৰ দ্বাৰা সমৰ্থিত হৈছিল। তেওঁৰ স্পষ্ট সক্ৰিয়তা স্বত্বেও তেওঁ কেতিয়াবাহে তেওঁৰ ব্যক্তিগত জীৱনৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিছিল আৰু আন পুৰুষৰ সৈতে কেতিয়াও কোনো দীৰ্ঘম্যাদী সম্পৰ্ক ৰখা নাছিল। তেওঁ কেৱল তেওঁলোকৰ বাবে তেওঁৰ সময় নাই বুলি কৈছিল। তেওঁ কৈছিল, "যদি মই কাৰোবাৰ সৈতে অসন্মত হওঁ, মই তেওঁলোকক মোক বুজাবলৈ সুযোগ দিওঁ যে তেওঁলোক শুদ্ধ। আৰু যদি তেওঁলোক বিফল হয়, তেন্তে মই শুদ্ধ আৰু তেওঁলোক ভুল আৰু তেওঁলোক সলনি নোহোৱালৈকে মই তেওঁলোকৰ সৈতে যুঁজিব লাগিব।" <ref>Hirshman, Linda. "OBIT: Present at the Creation: Frank Kameny, the modest, stubborn man who helped start the gay rights movement." ''Slate.com'' October 12, 2011</ref> কামেনিয়ে পৰম্পৰাগত জাতিগত উপাধি পৰিহাৰ কৰিছিল আৰু গোটেই জীৱনজুৰি তেওঁ নিজৰ জাতিক "মানুহ" বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{cite web |author=Cecil Adams |url=http://www.straightdope.com/columns/read/653/what-percentage-of-black-parentage-do-you-need-to-be-considered-black |title=What percentage of black parentage do you need to be considered black? |publisher=The Straight Dope |date=November 22, 1991 |access-date=November 2, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131104130333/http://www.straightdope.com/columns/read/653/what-percentage-of-black-parentage-do-you-need-to-be-considered-black |archive-date=November 4, 2013 |url-status=live }}</ref> ==সমকামী অধিকাৰ সক্ৰিয়তা== [[File:JFKWHCNF-1418-002-p0002.jpg|thumb|ৰাষ্ট্ৰপতি কেনেডিলৈ কামেনিৰ পত্ৰ, জেএফকে লাইব্ৰেৰী]] ১৯৬১ চনত মাটাচিন চছাইটিৰ শাখা ৱাশ্বিংটন ডি.চি.ৰ সহযোগী সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক কামেনি আৰু জেক নিকোলছে ১৯৬৫ চনৰ ১৭ এপ্ৰিলত হোৱাইট হাউচত পিকেট লাইনৰ সৈতে [[গে]] আৰু [[লেছবিয়ান]]সকলৰ সৈতে বিশ্বৰ সৰ্বপ্ৰথম ৰাজহুৱা প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰিছিল। <ref name="glbtq-fkameny"/><ref>{{cite web|title=The Gay Civil Rights Movement Turns to Public Picketing|url=http://www.rainbowhistory.org/Pickets.htm|publisher=The Rainbow History Project|access-date=January 9, 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110517153305/http://www.rainbowhistory.org/Pickets.htm|archive-date=May 17, 2011|archivedate=May 17, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110517153305/http://www.rainbowhistory.org/Pickets.htm|deadurl=yes}}</ref> নিউয়ৰ্কৰ মেটাচাইন চছাইটি আৰু বিলিটিছৰ কন্যাসকলৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে সমকামী অধিকাৰৰ বাবে বাৰ্ষিক স্মাৰক [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]], পেণ্টাগন, [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ অসামৰিক সেৱা আয়োগ আৰু ফিলাডেলফিয়াৰ স্বাধীনতা হলক লক্ষ্য কৰি পিকেটিং সম্প্ৰসাৰিত কৰা হৈছিল। কামেনিয়ে সমকামীসকলক চৰকাৰৰ পৰা আঁতৰাই দিয়াৰ নিয়ম সলনি কৰিবলৈ ৰাষ্ট্ৰপতি কেনেডিলৈ চিঠি লিখিছিল।<ref>{{Cite web|url=http://www.jfklibrary.org/Asset-Viewer/Archives/JFKWHCNF-1418-002.aspx|title=Kameny, Franklin E.|website=www.jfklibrary.org – John F. Kennedy Presidential Library & Museum|access-date=June 16, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160524153258/http://www.jfklibrary.org/Asset-Viewer/Archives/JFKWHCNF-1418-002.aspx|archive-date=May 24, 2016|url-status=live}}</ref> ১৯৬৩ চনত কামেনি আৰু মেটাচিনে ডি.চি. চোডমি আইন বোৰ সলনি কৰিবলৈ এক অভিযান আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁ ব্যক্তিগতভাৱে এখন বিধেয়কৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰিছিল যিটো অৱশেষত ১৯৯৩ চনত গৃহীত হৈছিল। তেওঁ আমেৰিকান চাইকিয়াট্ৰিক এছ'চিয়েশ্যনৰ মানসিক বিকাৰৰ ডায়গনষ্টিক এণ্ড ষ্টেটিষ্টিকেল মেনুৱেলৰ পৰা মানসিক বিকাৰ হিচাপে [[সমকামিতা]]ৰ শ্ৰেণীবিভাজন আঁতৰ কৰাৰ বাবেও কাম কৰিছিল। ১৯৬৪ চনত কামেনিয়ে যুক্তি দিছিল যে সমকামীসকলে কৃষ্ণাঙ্গতকৈ অধিক তীব্ৰ বৈষম্যৰ সন্মুখীন হৈছিল। কিয়নো ফেডাৰেল চৰকাৰে তেওঁলোকক সহায় কৰা নাছিল আৰু তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে সক্ৰিয়ভাৱে বৈষম্যমূলক আচৰণ কৰিছিল। তেওঁ কৈছিল যে সমকামীসকলে নাগৰিক অধিকাৰ আন্দোলনৰ সফলতাৰ পৰা অধিক বেয়া হ'ব: "এতিয়া যেতিয়া নিগ্ৰোসকলৰ বিৰুদ্ধে বৈষম্য মূলক আচৰণ কৰাটো ফেশ্বনেবল হৈ পৰিছে, সমকামীসকলৰ বিৰুদ্ধে বৈষম্য বৃদ্ধি পাব... সমকামিতাই অন্তিম মুখ্য ক্ষেত্ৰটোক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে য'ত এই দেশত কুসংস্কাৰ আৰু বৈষম্য প্ৰচলিত।" <ref name=mlk>{{cite book |last1=Long |first1=Michael G. |title=Martin Luther King Jr., Homosexuality, and the Early Gay Rights Movement: Keeping the Dream Straight? |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=978-1-137-27551-6 |pages=124–26 |language=en|date=2012}}</ref> সেই সময়ৰ আন সমকামী কৰ্মীসকলৰ বিপৰীতে, কামেনিয়ে সমকামিতা বিষমকামিতাতকৈ নিম্নমানৰ বুলি ধাৰণাটো অস্বীকাৰ কৰিছিল: {{quote|কোনটো ক্ৰম'জম আৰু জিনে ক'লা ছাল উৎপন্ন কৰিছিল, বা নিগ্ৰোক ব্লিচ কৰাৰ সম্ভাৱনাৰ বিষয়ে মই এন.এ.এ.চি.পি. আৰু কোৰক চিন্তিত হোৱা দেখা নাই। ইহুদীসকলক খ্ৰীষ্টানলৈ ৰূপান্তৰ কৰি ইহুদী বিৰোধী সমস্যাসমাধানৰ সম্ভাৱনাৰ ওপৰত বি'নাই বি'ৰিথ মানহানি বিৰোধী লীগৰ ফালৰ পৰা মই কোনো ডাঙৰ আগ্ৰহ দেখা নাপাওঁ. . . আমি আমাৰ নিজ নিজ সংখ্যালঘুসকলৰ বাবে নিগ্ৰো, ইহুদী আৰু সমকামী হিচাপে অধিকাৰ প্ৰাপ্ত কৰিবলৈ আগ্ৰহী। আমি কিয় নিগ্ৰো, ইহুদী বা সমকামী, সেয়া সম্পূৰ্ণৰূপে অপ্ৰাসংগিক আৰু আমাক শ্বেতাংগ, খ্ৰীষ্টান বা বিষমকামী লৈ পৰিৱৰ্তন কৰিব পাৰিনে নহয় সেয়াও সমানে অপ্ৰাসংগিক। }} কামেনিযয়ে যুক্তি দিছিল যে সমকামিতা এক সামাজিক হিত হ'ব পাৰে: "মই এই স্থিতি গ্ৰহণ কৰোঁ যে সমকামিতা কেৱল প্ৰবৃত্তিৰ দ্বাৰা হওক বা অনৈতিক নহয়, কিন্তু প্ৰাপ্তবয়স্কসকলক সন্মতি দিয়াৰ দ্বাৰা কৰা সমকামী কাৰ্য্য নৈতিক, ইতিবাচক আৰু প্ৰকৃত অৰ্থত, আৰু ব্যক্তিগত অংশগ্ৰহণকাৰী আৰু তেওঁলোকে বাস কৰা সমাজৰ বাবে সঠিক, ভাল আৰু আকাংক্ষিত।" অৱশেষত তেওঁ ১৯৬৮ চনত ষ্টাকলি কাৰমাইকেলৰ "ব্লেক ইজ বিউটিফুল" শ্লোগান শুনি "গে ইজ গুড" শ্লোগানটো প্ৰস্তুত কৰিছিল। ===১৯৭০-২০০০=== ১৯৭১ চনত কামেনি আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ কংগ্ৰেছৰ বাবে প্ৰথম মুকলিকৈ সমকামী প্ৰাৰ্থী হিচাপে পৰিগণিত হয়<ref>{{cite news |title= Homosexual Files Delegate Papers: Number of Contestants Is Now Eight |first= David R. |last= Boldt |work= The Washington Post |date= February 23, 1971|page= A17 |url= http://search.proquest.com/docview/148185094/ }}</ref> তেওঁ ভোট দান নকৰা কংগ্ৰেছৰ প্ৰতিনিধিৰ বাবে ডিষ্ট্ৰিক্ট অৱ কলম্বিয়াৰ প্ৰথম নিৰ্বাচনত প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰিছিল।<ref name="glbtq-fkameny">{{cite web|title=Kameny, Frank (b. 1925)|url=http://www.glbtq.com/social-sciences/kameny_f.html|publisher=glbtq, Inc|access-date=January 9, 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110524210331/http://www.glbtq.com/social-sciences/kameny_f.html|archive-date=May 24, 2011}}</ref> ডেমক্ৰেট দলৰ প্ৰাৰ্থী ৱাল্টাৰ ই. ফাউনট্ৰয়ৰ হাতত পৰাজয়ৰ পিছত কামেনি আৰু তেওঁৰ প্ৰচাৰ সংগঠনে ৱাশ্বিংটন ডি.চি. গে এণ্ড লেছবিয়ান এলায়েন্স গঠন কৰে। এই সংগঠনে চৰকাৰক লবি কৰি সকলোৰে বাবে সমান অধিকাৰৰ বাবে মাত মাতি আহিছে।<ref name="Slavin">{{cite book|last=Slavin|first=Sarah|title=U.S. women's interest groups: Institutional Profiles|date=1995|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=0-313-25073-1|page=[https://archive.org/details/uswomensinterest00slav/page/645 645]|url=https://archive.org/details/uswomensinterest00slav|url-access=registration|access-date=October 11, 2015}}</ref> ১৯৭২ চনত কামেনি আৰু বাৰবাৰা গিটিংছে আমেৰিকান চাইকিয়াট্ৰিক এছ'চিয়েচনৰ ডালাছত তেওঁলোকৰ বাৰ্ষিক সভাত "মনোৰোগ বিজ্ঞান: সমকামীৰ প্ৰতি বন্ধু নে শত্ৰু?" বিষয়ক এলানি বিতৰ্কৰ আয়োজন কৰিছিল। এই বিতৰ্কৰ বাবেই "ড° হেনৰী এনোনিমাছ"ৰ ছদ্মবেশত সমকামী মনোৰোগ বিশেষজ্ঞ ড.জন ই. ফ্ৰাইৰে এ.পি.এ.-ৰ ডায়গনষ্টিক এণ্ড ষ্টেটিষ্টিকেল মেনুৱেল অফ মেণ্টাল ডিচঅৰ্ডাৰচ (ডি.এছ.এম.)ত সমকামিতাক মানসিক ৰোগ হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰাৰ বিষয়ে সাক্ষ্য দিছিল। কামেনিয়ে অসংখ্য সমকামী মনোৰোগ বিশেষজ্ঞৰ কাষ চাপিছিল, কিন্তু ফ্ৰাইৰে একমাত্ৰ সাক্ষ্য দিবলৈ সন্মত হৈছিল। আনকি তেওঁ কেৱল টেম্পল বিশ্ববিদ্যালয়ত তেওঁৰ পদ হেৰুওৱাৰ ভয়ত ছদ্মবেশত এনে কৰিবলৈ মান্তি হৈছিল।<ref name=episode>Scasta, David L. (2003) [https://books.google.com/books?id=k_aXd1lW3FsC&lpg=PA23&ots=CpgEz-5Jtw&dq=%22john%20e.%20fryer%22%20oxymoron&pg=PA15#v=onepage&q=%22john%20e.%20fryer%22%20oxymoron&f=false "John E. Fryer, MD, and the Dr. H. Anonymous Episode"] in Drescher, Jack and Merlino, Joseph P. (eds.) (2012) ''American Psychiatry and Homosexuality: An Oral History'' Routledge. pp. 15–28 {{ISBN|978-1136859939}}; originally published in the ''Journal of Gay & Lesbian Psychotherapy'' 6(4):73–84.</ref> পৰৱৰ্তী বছৰত এপিএ-য়ে ডিএছএমৰ পৰা সমকামিতাক ৰোগ হিচাপে উল্লেখ কৰা অংশ আঁতৰাই পেলায়। কামেনিয়ে সেই দিনটোক ১৯৭৩ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ তাৰিখে "মনোৰোগ বিশেষজ্ঞৰ দ্বাৰা আৰোগ্য হোৱা" দিনটো বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite news|url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/09/07/AR2007090702806.html|title = At Smithsonian, Gay Rights Is Out of the Closet, Into the Attic|author = Philip Kennicott|work = Washington Post|date = September 8, 2007|access-date = August 28, 2017|archive-url = https://web.archive.org/web/20170202030758/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/09/07/AR2007090702806.html|archive-date = February 2, 2017|url-status = live}}</ref> 'অশোভনীয় আচৰণ: আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ সামৰিক বাহিনীত গে আৰু লেছবিয়ানসকল' গ্ৰন্থৰ লেখক ৰেণ্ডি শ্বিল্টছে সমকামী বুলি আৱিষ্কাৰ হোৱাৰ পিছত সামৰিক সেৱাৰ পৰা সন্মানীয় ডিচচাৰ্জ প্ৰাপ্ত কৰাৰ প্ৰচেষ্টাত কেইবাজনো সদস্যক পৰামৰ্শ দিবলৈ কামেনিৰ কাম নথিভুক্ত কৰিছিল। ১৮ বছৰীয়া মেৰিন জেফ্ৰি ডানবাৰৰ বাবে: {{quote|কামেনিয়ে যুৱকজনৰ শুনানিত সাক্ষ্য দিবলৈ সমকামী প্ৰাক্তন মেৰিনসকলক যোগাযোগ কৰিছিল। ৱাশ্বিংটন পোষ্টে এটা সম্পাদকীয় তৈয়াৰ কৰি এক উন্নীত ডিচচাৰ্জৰ সমৰ্থন কৰিছিল, য'ত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে ডানবাৰ "কোনো কেলেংকাৰীত জড়িত নাছিল আৰু মেৰিন কৰ্পছৰ বাবে কোনো লাজ কঢ়িয়াই অনা নাছিল", আৰু অবাঞ্ছিত ডিচচাৰ্জক "অদ্ভুত আৰু, আমি ভাবো, সামৰিক 'ন্যায়' অনুসৰণ কৰাৰ অৰ্থহীন উপায়" বুলি অভিহিত কৰিছিল। }} ১৯৭৫ চনত সমকামী সকলৰ ওপৰত সামৰিক বাহিনীৰ নিষেধাজ্ঞাৰ প্ৰতি প্ৰত্যাহ্বান আৰম্ভ কৰাৰ বাবে এক অনবদ্য অভিলেখ থকা সমকামী সেৱাৰ সদস্যৰ সন্ধানত ১১ বছৰৰ নিষ্কলঙ্ক সেৱা আৰু পাৰপেল হাৰ্ট আৰু ব্ৰঞ্জ ষ্টাৰৰ সৈতে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বায়ু সেনাৰ এজন কাৰিকৰী চাৰ্জেণ্ট লিঅনাৰ্ড মাটলোভিচক উদ্দেশ্য প্ৰণোদিতভাৱে ৬ মাৰ্চত তেওঁৰ কমাণ্ডিং বিষয়াৰ ওচৰত নিজৰ যৌন অভিমুখীতাৰ কথা প্ৰকাশ কৰা হৈছিলোঁ। ১৯৭৫ চনত মাটলোভিচে প্ৰথমে এয়াৰ ফৰ্চ টাইমছত এটা সাক্ষাৎকাৰত কামেনিৰ লক্ষ্যৰ বিষয়ে পঢ়িছিল। প্ৰথমে টেলিফোনযোগে কথা পাতি তেওঁলোকে অৱশেষত লগ পাইছিল আৰু এচিএলইউৰ এটৰ্ণী ডেভিদ এডলষ্টোনৰ সৈতে আইনী প্ৰত্যাহ্বানৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল। নিউয়ৰ্ক টাইমছ আলোচনীৰ সৈতে মাটলোভিচৰ সাক্ষাৎকাৰৰ পিছত তেওঁলোকৰ সম্পৰ্ক তিক্ত হৈ পৰিছিল। কিয়নো কামেনিয়ে অনুভৱ কৰিছিল যে মাটলোভিচে সমকামী সম্প্ৰদায়ক নেতিবাচকভাৱে চিত্ৰিত কৰি কৈছিল যে তেওঁ বিষমকামী হবলৈ পছন্দ কৰিলেহেঁতেন।<ref>{{cite web|last1=Kameny|first1=Franklin|last2=Long|first2=Michael G.|title=Gay Is Good: The Letters of Franklin Kameny|url=https://www.advocate.com/politics/2014/10/15/gay-good-letters-franklin-kameny?pg=10#article-content|access-date=February 6, 2018|language=en|date=October 15, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20180207012303/https://www.advocate.com/politics/2014/10/15/gay-good-letters-franklin-kameny?pg=10#article-content|archive-date=February 7, 2018|url-status=live}}</ref> ১৯৭৫ চনৰ অক্টোবৰ মাহত চাকৰিৰ পৰা ডিচচাৰ্জ লাভ কৰা মাটলোভিচক ১৯৮০ চনত ফেডাৰেল জিলা আদালতে এক ৰায়দানত পুনৰ চাকৰিত যোগদান কৰাৰ নিৰ্দেশ দিছিল যিটো কাৰিকৰীভাৱে কেৱল তেওঁৰ ওপৰত প্ৰযোজ্য আছিল। বায়ু সেনাই তেওঁক পুনৰ অব্যাহতি দিয়াৰ বাবে আন এটা অজুহাত সৃষ্টি কৰিব বুলি নিশ্চিত হৈ মাটলোভিচে ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে এক বিত্তীয় মীমাংসা স্বীকাৰ কৰে। ১৯৮৮ চনৰ জুনত [[এইডছ]]ৰ জটিলতাৰ ফলত তেওঁৰ মৃত্যুলৈকে তেওঁৰ সমকামী সক্ৰিয়তাৰ কাম অব্যাহত ৰাখে। কামেনি তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াত এজন সন্মানীয় পেলবেয়াৰ আছিল আৰু ৱাশ্বিংটন ডি.চি. কংগ্ৰেছনেল চিমেট্ৰিত গ্ৰেভচাইড সেৱাত ভাষণ দিছিল। ১৯৭৭ চনৰ ২৬ মাৰ্চ তাৰিখে কামেনি আৰু গে আৰু লেছবিয়ান সম্প্ৰদায়ৰ আন এক ডজন সদস্যই তেতিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সমকামী টাস্ক ফ'ৰ্চৰ নেতৃত্বত ফেডাৰেল আইন আৰু নীতিৰ অতি প্ৰয়োজনীয় পৰিৱৰ্তনৰ বিষয়ে তেতিয়াৰ ৰাজহুৱা যোগাযোগ মিজ কষ্টাঞ্জাক অৱগত কৰে। ইয়াৰ ফলত প্ৰথম বাৰৰ বাবে সমকামী অধিকাৰৰ বিষয়ে হোৱাইট হাউচত আনুষ্ঠানিকভাৱে আলোচনা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url = http://www.thetaskforce.org/press/releases/pr_kameny_101111|title = Task Force mourns the death of pioneering gay activist and founding board member Frank Kameny|publisher = National Gay and Lesbian Task Force|date = October 11, 2011|access-date = July 9, 2014|quote = he and a dozen other members of our community briefed then-Public Liaison Midge Costanza|url-status = dead|archive-url = https://web.archive.org/web/20141003172359/http://www.thetaskforce.org/press/releases/pr_kameny_101111|archive-date = October 3, 2014|archivedate = October 3, 2014|archiveurl = https://web.archive.org/web/20141003172359/http://www.thetaskforce.org/press/releases/pr_kameny_101111|deadurl = yes}}</ref><ref>{{cite web|url = http://www.advocate.com/news/daily-news/2010/03/24/lgbt-advocate-white-house-aide-costanza-dies|title = LGBT Advocate White House Aide Costanza Dies|publisher = Advocate.com|date = March 24, 2010|access-date = July 9, 2014|quote = Costanza met with gay activists including Frank Kameny, Troy Perry, Elaine Noble, and Task Force co–executive directors Bruce Voeller and Jean O'Leary.|archive-url = https://web.archive.org/web/20140714214349/http://www.advocate.com/news/daily-news/2010/03/24/lgbt-advocate-white-house-aide-costanza-dies|archive-date = July 14, 2014|url-status = live}}</ref> কামেনিক ১৯৭০ৰ দশকত ডিষ্ট্ৰিক্ট অৱ কলম্বিয়াৰ মানৱ অধিকাৰ আয়োগৰ প্ৰথম মুকলিকৈ সমকামী সদস্য হিচাপে নিযুক্ত কৰিছিল।<ref name="HRC, 'Franklin E. Kameny'"/> [[File:Frank Kameny in June 2009.jpg|thumb|left|350px|২০০৯ চনৰ জুন মাহত প্ৰতিবাদৰ সময়ত ব্যৱহৃত চিহ্নৰ সন্মুখত কামেনি]] ===২০০০-২০১১=== ২০০৭ চনত কামেনিৰ মৃত্যুৰ বিষয়ে দা এডভোকেট কাকতত ভুলবশতঃ ইয়াৰ ২২ মে'ৰ "প্ৰাইড ইছ্যু"ত হ'ব জনোৱা হৈছিল। লগতে তেওঁৰ [[এইডছ]] থকা বুলি ভুল প্ৰতিবেদন দিয়া হৈছিল। প্ৰতিবেদনখন ক্ষমা বিচাৰি প্ৰত্যাহাৰ কৰা হৈছিল আৰু কামেনিয়ে দা এডভোকেট কাকতখনক সুধিছিল, "আপুনি মৃত্যুৰ তাৰিখ দিছিলনে?"<ref>{{cite web|url = http://www.advocate.com/Society/Activism/Frank_Kameny__Alive_and_laughing/|title = Frank Kameny: Alive and laughing|publisher = The Advocate|date = May 16, 2007|url-status = dead|archive-url = https://web.archive.org/web/20100131053917/http://advocate.com/Society/Activism/Frank_Kameny__Alive_and_laughing/|archive-date = January 31, 2010}}</ref> ২০০৭ চনত কামেনিয়ে আইডাহো ৰিপাব্লিকান চিনেটৰ লেৰী ক্ৰেগৰ পক্ষত ৰক্ষণশীল, সমকামী বিৰোধী প্ৰকাশন ৱৰ্ল্ডনেটডেইলীলৈ মিনিয়াপলিছ বিমানবন্দৰৰ বাথৰুমত যৌন সম্পৰ্কৰ অনুৰোধৰ বাবে ক্ৰেগক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ সন্দৰ্ভত এখন পত্ৰ লিখিছিল। তেওঁ এইদৰে শেষ কৰিছিল: "মই লেৰী ক্ৰেগৰ কোনো প্ৰশংসক নহয় আৰু তেওঁৰ বাবে কোনো চমু কথা নকওঁ। তেওঁ এজন ভণ্ড হোমোফোবিক গোঁড়া। কিন্তু যি ন্যায্য সেয়া হোৱা উচিত। তেওঁ মিনিয়াপলিছত কোনো অপৰাধ কৰা নাছিল আৰু তেওঁ যিদৰে ভুগিছিল তেনেকৈ ভুগিব নালাগিছিল।" নিউয়ৰ্ক টাইমছৰ ফ্ৰেংক ৰিচে কামেনিৰ সৈতে ক্ৰেগৰ ক্ষমাৰ আহ্বান জনাইছিল।<ref>{{cite news|url = https://www.nytimes.com/2007/09/23/opinion/23rich.html|title = Pardon Poor Larry Craig|author = Frank Rich|work = The New York Times|date = September 23, 2007|access-date = February 21, 2017|archive-url = https://web.archive.org/web/20161220104836/http://www.nytimes.com/2007/09/23/opinion/23rich.html|archive-date = December 20, 2016|url-status = live}}</ref> ২০০৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত কামেনিয়ে এনবিচিৰ সাংবাদিক টম ব্ৰোকাও আৰু তেওঁৰ প্ৰকাশক ৰেণ্ডম হাউচলৈ প্ৰতিবাদৰ এখন মুকলি পত্ৰ লিখিছিল। ব্ৰোকাৱে ১৯৬০ৰ দশকত গে আৰু লেছবিয়ান অধিকাৰৰ সক্ৰিয়তাৰ সম্পূৰ্ণ অভাৱ আৰু "সমকামিতা নিৰ্মূল কৰা' উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.kamenypapers.org/boomletter.htm |title=Frank Kameny Writes Tom Brokaw |publisher=Kamenypapers.org |date=November 26, 2007 |access-date=December 4, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130923134553/http://kamenypapers.org/boomletter.htm |archive-date=September 23, 2013 |url-status=live }}</ref> এই পত্ৰখনত ৱাশ্বিংটন পোষ্টৰ প্ৰাক্তন সম্পাদক হাৱাৰ্ড কুৰ্টজ, হেৰী ৰুবিনষ্টাইন (কিউৰেটৰ, নেচনেল মিউজিয়াম অৱ আমেৰিকান হিষ্ট্ৰি),জন আৰ্ল হেইনছ, ডুডলি ক্লেণ্ডিনেন আৰু ষ্টিফেন বট্টমে সহ-স্বাক্ষৰ কৰে। ব্ৰোকাৱে কুৰ্টজৰ চিএনএন অনুষ্ঠান নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসত বৰ্জনৰ প্ৰতিৰক্ষাৰ বাবে উপস্থিত হৈ কৈছিল যে "সমকামী অধিকাৰ আন্দোলন অলপ পিছত আহিছিল। এইটো সেই সময়ছোৱাত উঠাই লৈছিলোঁ আৰু মই কিহৰ ওপৰত মনোযোগ দিবলৈ গৈ আছিলো সেই বিষয়ে মই কিছু বাছনি কৰিব লগা হৈছিল। ডাঙৰ বিষয়বোৰ আছিল যুদ্ধ বিৰোধী আন্দোলন, প্ৰতিসংস্কৃতি।" <ref>{{cite web|url = http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0711/25/rs.01.html|title = Interview With Tom Brokaw; Clinton, Obama Make Headlines With Reaction to Robert Novak's Column|publisher = CNN|date = November 25, 2007 <!-- 10:00 ET -->|access-date = October 12, 2011|archive-url = https://web.archive.org/web/20120112231214/http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0711/25/rs.01.html|archive-date = January 12, 2012|url-status = live}}</ref> ==ৱাছিংটন ডি.চি.ৰ ৰাজ্যত্বৰ দাবী== [[File:Hector Rodriguez and Frank Kameny at a DC Statehood Rally on July 4, 2011.jpg|thumb|২০১১ চনত ডিচি ষ্টেটৱে পালিচাডেছ চুবুৰীয়াৰ বাৰ্ষিক ৪ জুলাই পেৰেডত হেক্টৰ ৰড্ৰিগেজ আৰু ফ্ৰেংক কামেনিৰ সমৰ্থন কৰা মুহূৰ্ত]] ১৯৮১ চনত কামেনি ডিষ্ট্ৰিক্ট অৱ কলম্বিয়া ৰাজ্যিক সাংবিধানিক সন্মিলনৰ নিৰ্বাচিত প্ৰতিনিধি হয়।<ref>Frank Kameny Papers: A Finding Aid to the Collection in the Library of Congress, [https://findingaids.loc.gov/db/search/xq/searchMfer02.xq?_id=loc.mss.eadmss.ms009068&_faSection=overview&_faSubsection=bioghist&_dmdid=d1988e20&_q=statehood&_displayTerm=statehood Biographical Note] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210516024820/https://findingaids.loc.gov/db/search/xq/searchMfer02.xq?_id=loc.mss.eadmss.ms009068&_faSection=overview&_faSubsection=bioghist&_dmdid=d1988e20&_q=statehood&_displayTerm=statehood |date=2021-05-16 }}, Library of Congress, retrieved May 15, 2021.</ref> এয়া ৱাছিংটন ডিচি ৰাজ্যলৈ ৰূপান্তৰণৰ দিশত এক পদক্ষেপ আছিল।<ref>[https://www.washingtonpost.com/archive/local/1982/03/19/statehood-preamble-stresses-dc-diversitystatehood-preamble-stresses-diversity/9ab35ba1-b97a-42a2-8d46-db9c33f648dd/ Statehood Preamble Stresses D.C. Diversity] by Paul W. Valentine, Washington Post, March 19. 1982, accessed May 15, 2021.</ref> জীৱনৰ শেষৰ ফালে তেওঁ ডিচি ৰাজ্যৰ হৈ অধিবক্তা আছিল।<ref>[https://dcstatehoodyeswecan.org/j/index.php?option=com_content&view=article&id=327:frank-kameny-dc-statehood-hero&catid=46:statehood&Itemid=56 Frank Kameny, D.C. Statehood Hero] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210516043055/https://dcstatehoodyeswecan.org/j/index.php?option=com_content&view=article&id=327:frank-kameny-dc-statehood-hero&catid=46:statehood&Itemid=56 |date=2021-05-16 }}, DC Statehood Yes We Can, accessed May 15, 2021.</ref> পালিচাডেছৰ এজন বাসিন্দা হিচাপে কামেনিয়ে তেওঁৰ চুবুৰীয়াৰ বাৰ্ষিক ৪ জুলাইৰ পেৰেডত প্ৰতিবছৰে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ==মৃত্যু== ফ্ৰেংক কামেনি তেওঁৰ জীৱনৰ অন্তিম কালছোৱাত হৃদৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল। কিন্তু তেওঁ ৰাজহুৱা জীৱন সম্পূৰ্ণ সময়সূচী বজাই ৰাখিছিল। ২০১১ চনৰ ৩০ ছেপ্টেম্বৰ তাৰিখে ৱাশ্বিংটন ডি.চি.ত এক [[এলজিবিটি]] গোটত তেওঁ নিজৰ অন্তিম ভাষণ দিছিল। কামেনিক ২০১১ চনৰ ১১ অক্টোবৰ তাৰিখে ৰাষ্ট্ৰীয় কামিং আউট দিৱসৰ দিনা তেওঁৰ ৱাশ্বিংটনৰ ঘৰত মৃত অৱস্থাত পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite news |last=Chibbaro |first=Lou |url=http://www.washingtonblade.com/2011/10/11/longtime-gay-activist-frank-kameny-passes-on/ |title=Longtime gay activist Frank Kameny passes on |publisher=Washingtonblade.com |date=October 11, 2011 |access-date=December 4, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131031175130/http://www.washingtonblade.com/2011/10/11/longtime-gay-activist-frank-kameny-passes-on/ |archive-date=October 31, 2013 |url-status=live }}</ref> চিকিৎসকে তেওঁৰ মৃত্যুৰ কাৰণ এথেৰোস্কল্‌ৰোছিছ নামৰ হৃদযন্ত্ৰৰ অসুখৰ বাবে হোৱা প্ৰাকৃতিক কাৰণ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite news |last=Chibbaro |first=Lou |url=http://www.washingtonblade.com/2011/10/26/medical-examiner-says-kameny-died-of-heart-disease/ |title=Medical Examiner says Kameny died of heart disease |publisher=Washingtonblade.com |date=October 26, 2011 |access-date=December 4, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140413172415/http://www.washingtonblade.com/2011/10/26/medical-examiner-says-kameny-died-of-heart-disease/ |archive-date=April 13, 2014 |url-status=live }}</ref>{{clear left}} ==বঁটা আৰু সন্মান== ২০০৬ চনত কামেনি আৰু বাৰবাৰা গিটিংছে আমেৰিকান চাইকিয়াট্ৰিক এছ'চিয়েচনৰ পৰা প্ৰথমজন ই ফ্ৰাইৰ এমডি বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.aglp.org/images/newsletterPDF/AGLPNewsletterNov06.pdf |title=AGLPNewsletterAug06 |access-date=December 16, 2019 |archivedate=July 15, 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070715134937/http://www.aglp.org/images/newsletterPDF/AGLPNewsletterNov06.pdf |deadurl=yes }}</ref> ২০০৭ চনত স্মিথচোনিয়ান ইনষ্টিটিউচনৰ নেচনেল মিউজিয়াম অফ আমেৰিকান হিষ্ট্ৰীত ১৯৬৫ চনত হোৱাইট হাউচৰ সন্মুখত কঢ়িয়াই অনা কামেনিৰ পিকেট চিহ্নবোৰ "আমেৰিকান ইতিহাসৰ অমূল্য ৰত্ন" প্ৰদৰ্শনীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। হোৱাইট হাউচৰ সন্মুখত অনুষ্ঠিত সমকামী অধিকাৰৰ বাবে প্ৰথম প্ৰদৰ্শনত [[গে]] আৰু [[লেছবিয়ান]] আমেৰিকানসকলে কঢ়িয়াই অনা মূল পিকেট চিহ্নবোৰৰ ভিতৰত স্মিথচোনিয়ানৰ ওচৰত এতিয়া ১২টা মূল পিকেট চিহ্ন আছে।<ref>Bianco, p. 167.</ref> লাইব্ৰেৰী অৱ কংগ্ৰেছে ২০০৬ চনত কামেনিৰ কাকত সমূহ অধিগ্ৰহণ কৰে আৰু তেওঁৰ জীৱন আৰু নেতৃত্বৰ কাহিনী নথিভুক্ত কৰে।<ref name=smithsonian>{{cite press release |title = Gay Civil Rights Pioneer Frank Kameny Presents Lifetime Papers and Historic Artifacts to the Nation |publisher = Smithsonian National Museum of American History |date = October 6, 2006 |url = http://americanhistory.si.edu/news/pressrelease.cfm?key=29&newskey=404 |access-date = April 4, 2008 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080604131638/http://americanhistory.si.edu/news/pressrelease.cfm?key=29&newskey=404 |archive-date = June 4, 2008 |archivedate = June 4, 2008 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080604131638/http://americanhistory.si.edu/news/pressrelease.cfm?key=29&newskey=404 |deadurl = yes }}</ref> ২০০৯ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ডিষ্ট্ৰিক্ট অৱ কলম্বিয়াৰ ঐতিহাসিক সংৰক্ষণ পৰ্যালোচনা ব'ৰ্ডৰ দ্বাৰা ৱাশ্বিংটন ডি.চি.ৰ ঐতিহাসিক স্থান হিচাপে কামেনিৰ ঘৰক মনোনীত কৰা হয়।<ref>{{cite news | author =Petula Dvorak | title =NW Home of Activist Made Historic Site | work =Washington Post | date =February 27, 2009 | url =https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/02/26/AR2009022603350.html?hpid=sec-metro | access-date =February 28, 2009 | archive-url =https://web.archive.org/web/20121107142411/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/02/26/AR2009022603350.html?hpid=sec-metro | archive-date =November 7, 2012 | url-status =live }}</ref> ২০০৯ চনৰ ২৯ জুন মাহতজন বেৰীয়ে (কৰ্মচাৰী ব্যৱস্থাপনা কাৰ্যালয়ৰ সঞ্চালক) আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ চৰকাৰৰ হৈ কামেনিৰ ওচৰত আনুষ্ঠানিকভাৱে ক্ষমা বিচাৰিছিল।<ref name="glbtq-fkameny"/><ref>{{cite web|title=U.S. Government Formally Apologizes for 1957 Firing of Gay Astronomer|url=http://www.allgov.com/ViewNews/US_Government_Formally_Apologizes_for_1957_Firing_of_Gay_Astronomer_90630|publisher=AllGov.com|access-date=January 9, 2011|author=Noel Brinkerhoff|date=June 30, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20110707114128/http://www.allgov.com/ViewNews/US_Government_Formally_Apologizes_for_1957_Firing_of_Gay_Astronomer_90630|archive-date=July 7, 2011|url-status=live}}</ref> মুকলিকৈ সমকামী বেৰীয়ে কামেনিক অ'পিএমৰ আটাইতকৈ সন্মানীয় বঁটা থিঅ'ডৰ ৰুজভেল্ট বঁটা প্ৰদান কৰে।<ref>{{Dead link|date=January 2011}}{{cite news | author =Kevin Naff | title =Gov't apologizes to Kameny | publisher =Washington Blade | date =June 29, 2009 | url =http://www.washblade.com/blog/blog.cfm?blog_id=25888 | access-date =June 29, 2009 | archive-url =https://web.archive.org/web/20090705211036/http://www.washblade.com/blog/blog.cfm?blog_id=25888 | archive-date =July 5, 2009 | url-status =live | archivedate =July 5, 2009 | archiveurl =https://web.archive.org/web/20090705211036/http://www.washblade.com/blog/blog.cfm?blog_id=25888 | deadurl =yes }}</ref> [[Image:Frank kameny.jpg|thumb|left|upright|ফ্ৰেংক কামেনি ৱে, ৱাছিংটন ডি.চি.]] ২০১০ চনৰ ১০ জুন তাৰিখে ডুপণ্ট চাৰ্কল এডভাইজৰী নেবাৰহুড কমিছনৰ ভোটেৰে ৱাশ্বিংটন ডি.চি.ৰ মেয়ৰ এড্ৰিয়ান ফেণ্টিয়ে কামেনিৰ সন্মানত পি আৰু আৰ ষ্ট্ৰীট, এন.ডব্লিউ.ৰ মাজত ১৭তম পথক "ফ্ৰেংক কামেনি ৱে" হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা নতুন পথচিহ্ন উন্মোচন কৰিছিল।<ref> {{cite web | last = Chibarro, Jr. | first = Lou | title = 'Kameny Way' ceremony highlights Capital Pride events | work = The Washington Blade | date = June 8, 2010 | url = http://www.washingtonblade.com/2010/06/08/%E2%80%98kameny-way%E2%80%99-ceremony-highlights-capital-pride-events/ | access-date = June 10, 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110923143937/http://www.washingtonblade.com/2010/06/08/%e2%80%98kameny-way%e2%80%99-ceremony-highlights-capital-pride-events/ | archive-date = September 23, 2011 | url-status = live }} </ref> ২০১০ চনৰ ১০ ডিচেম্বৰ তাৰিখে কেনন হাউচ অফিচ বিল্ডিংৰ ককাচ কোঠাত এক মধ্যাহ্নভোজনত কামেনিক ২০১০ কৰ্ণেলিয়াছ আৰ. "নীল" আলেকজেণ্ডাৰ মানৱতাবাদী বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|title=Kameny honored on Capitol Hill|url=http://www.washingtonblade.com/2010/12/10/kameny-honored-on-capitol-hill/|access-date=January 9, 2011|author=Peter Rosenstein|date=December 10, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101227032734/http://www.washingtonblade.com/2010/12/10/kameny-honored-on-capitol-hill/|archive-date=December 27, 2010|url-status=live}}</ref> তেওঁক একেবছৰৰ ২২ ডিচেম্বৰ তাৰিখে অনুষ্ঠিত অনুষ্ঠানত উপস্থিত থাকিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল য'ত ৰাষ্ট্ৰপতি [[বাৰাক অ'বামা]]ই ২০১০ চনৰ ডণ্ট আস্ক, ডণ্ট টেল ৰিপেইল এক্টত স্বাক্ষৰ কৰিছিল। কামেনি ট্ৰাইএংগেল ফাউণ্ডেচনৰ উপদেষ্টা মণ্ডলীৰ সদস্য আছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.tri.org/about/advisors.html |title=Triangle Foundation |publisher=Tri.org |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070705041950/http://www.tri.org/about/advisors.html |archive-date=July 5, 2007 |access-date=June 9, 2021 |archivedate=July 5, 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070705041950/http://www.tri.org/about/advisors.html |deadurl=yes }}</ref> কামেনিৰ মৃত্যুৰ পিছত চান ফ্ৰাঞ্চিস্কোৰ কাষ্ট্ৰ চুবুৰীয়াৰ মাৰ্কেট ষ্ট্ৰীট আৰু কাষ্ট্ৰ ষ্ট্ৰীটৰ কোণত থকা ফ্লেগ পোলত থকা বিশাল ৰামধেনু পতাকাখন ৰামধেনু পতাকাৰ সৃষ্টিকৰ্তা গিলবাৰ্ট বেকাৰৰ অনুৰোধত ২০১১ চনৰ ১২ তাৰিখৰ আবেলিৰ পৰা ২৪ ঘণ্টাৰ বাবে অৰ্ধনমিত কৰা হৈছিল। ২০১১ চনৰ ২ নৱেম্বৰ তাৰিখে কামেনিৰ ঘৰটো ঐতিহাসিক স্থানৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পঞ্জীত তালিকাভুক্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |last=Roehr |first=Bob |url=http://ebar.com/news/article.php?sec=news&article=6114 |title=Gay Pioneer Frank Kameny Dies |date=October 13, 2011 |publisher=Ebar.com – Bay Area Reporter |access-date=December 4, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120531174937/http://ebar.com/news/article.php?sec=news&article=6114 |archive-date=May 31, 2012 |url-status=live |archivedate=May 31, 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120531174937/http://ebar.com/news/article.php?sec=news&article=6114 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.metroweekly.com/news/?ak=6709 |title=National Register to Accept Kameny House |publisher=Metroweekly.com |date=October 31, 2011 |access-date=December 4, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131103134842/http://www.metroweekly.com/news/?ak=6709 |archive-date=November 3, 2013 |url-status=live }}</ref><ref name="nrhpreg">{{cite web |title=National Register of Historic Places Registration: Dr. Franklin E. Kameny Residence |url=http://www.nps.gov/history/nr/feature/weekly_features/2011/KamenyResidence.pdf |date=July 22, 2006 |author=Mark Meinke |publisher=National Park Service |access-date=November 22, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121016162831/http://www.nps.gov/history/nr/feature/weekly_features/2011/KamenyResidence.pdf |archive-date=October 16, 2012 |url-status=live }} (__ pages, with __ figures and __ photos)</ref> ২০১২ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকান এষ্ট্ৰোনমিকেল চছাইটিয়ে কামেনিলৈ উছৰ্গিত বঁটা প্ৰদান কৰিবলৈ এক ৰাজহুৱা অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত কৰে, "সমকামী পুৰুষ আৰু মহিলাৰ বাবে সমান অধিকাৰ ৰক্ষাৰ বাবে তেওঁৰ আজীৱন প্ৰতিশ্ৰুতি" আৰু তেওঁৰ "সক্ৰিয়তাই কেনেকৈ বহুতো কেৰিয়াৰ কমাই দিয়া বৈষম্যমূলক বাধাবোৰ আঁতৰাই পেলাইছিল।" তেওঁৰ মৃত্যুৰ কেইবামাহ আগতে এই স্বীকৃতিৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল কিন্তু সভা অনুষ্ঠিত হোৱাৰ আগতে কামেনিৰ মৃত্যু হৈছিল। কামেনিৰ হৈ তেওঁৰ ঘনিষ্ঠ ব্যক্তিগত বন্ধু চাৰ্লছ ফ্ৰান্সিছ, কামেনি পেপাৰছ প্ৰকল্পৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু কেৰিয়াৰৰ বিভিন্ন পৰ্যায়ত তিনিজন এলজিবিটিকিউ জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানীয়ে এই বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite web|title=AAS Celebrates the Late Dr. Frank Kameny's Lifetime Efforts for Equal Employment Rights {{!}} American Astronomical Society|url=https://aas.org/press/aas-celebrates-late-dr-frank-kamenys-lifetime-efforts-equal-employment-rights|access-date=2021-06-08|website=aas.org}}</ref> ২০১২ চনৰ ৩ জুলাই তাৰিখে আন্তৰ্জাতিক জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান সংঘ আৰু মাইনৰ প্লেনেট চেণ্টাৰৰ দ্বাৰা কামেনিৰ সন্মানত গ্ৰহাণু (৪০৪৬৩) ফ্ৰেংককামেনি নাম ৰখা হয়।<ref>{{cite web | title=Minor Planets Circular 79711 | url=http://www.minorplanetcenter.net/iau/ECS/MPCArchive/2012/MPC_20120703.pdf | date=July 3, 2012 | publisher=Minor Planet Center | access-date=July 10, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121016162831/http://www.minorplanetcenter.net/iau/ECS/MPCArchive/2012/MPC_20120703.pdf | archive-date=October 16, 2012 | url-status=live }}</ref><ref>[http://www.pinknews.co.uk/2012/07/10/us-gay-rights-campaigner-frank-kameny-has-asteroid-named-for-him/ US: Gay rights campaigner Frank Kameny has asteroid named for him] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120713024339/http://www.pinknews.co.uk/2012/07/10/us-gay-rights-campaigner-frank-kameny-has-asteroid-named-for-him/ |date=July 13, 2012 }}, ''Pink News'', July 10, 2012.</ref><ref>[https://www.washingtonpost.com/politics/asteroid-between-mars-jupiter-named-for-us-gay-rights-pioneer-frank-kameny/2012/07/10/gJQAVz2waW_story.html Asteroid between Mars, Jupiter named for US gay rights pioneer Frank Kameny] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721125545/http://www.washingtonpost.com/politics/asteroid-between-mars-jupiter-named-for-us-gay-rights-pioneer-frank-kameny/2012/07/10/gJQAVz2waW_story.html |date=July 21, 2012 }}, ''The Washington Post'', July 10, 2012.</ref><ref>Brett Zongker, [https://archive.is/20130118172210/http://www.businessweek.com/ap/2012-07-10/asteroid-named-for-gay-rights-pioneer-frank-kameny Asteroid named for gay rights pioneer Frank Kameny], ''Business Week'', July 10, 2012.</ref><ref>Andrew Davis, [http://www.windycitymediagroup.com/lgbt/Canadian-names-asteroid-for-Kameny-Anderson-Cooper-inspires-Chinese-/38548.html Canadian names asteroid for Kameny; Anderson Cooper inspires Chinese] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120816015955/http://www.windycitymediagroup.com/lgbt/Canadian-names-asteroid-for-Kameny-Anderson-Cooper-inspires-Chinese-/38548.html |date=August 16, 2012 }}, ''Windy City Times'', July 10, 2012.</ref><ref>Freya Petersen, [http://www.alaskadispatch.com/article/canadian-astronomer-names-asteroid-after-gay-rights-activist Canadian astronomer names asteroid after gay rights activist] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120715035533/http://www.alaskadispatch.com/article/canadian-astronomer-names-asteroid-after-gay-rights-activist |date=July 15, 2012 }}, ''Alaska Dispatch'', July 11, 2012.</ref> ২০১৩ চনত কামেনিক লিগেচী ৱাকত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল যি হৈছে চিকাগোৰ ৰাজহুৱা স্থানত [[এলজিবিটি]] ইতিহাস আৰু লোকসকলক উদযাপন কৰা প্ৰদৰ্শন।<ref>{{cite web |url=http://chicagophoenix.com/2013/10/12/boystown-unveils-new-legacy-walk-lgbt-history-plaques/ |title=Dane Tidwell |publisher=Chicagophoenix.com |access-date=November 11, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160313200751/http://chicagophoenix.com/2013/10/12/boystown-unveils-new-legacy-walk-lgbt-history-plaques |archive-date=March 13, 2016 }}</ref> ২০১৫ চনত কামেনিয়ে তেওঁৰ স্মাৰক স্থানত ৱাশ্বিংটন ডি.চি.ৰ কংগ্ৰেছেল চিমেট্ৰিত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ভেটেৰেন্স এডমিনিষ্ট্ৰেচন স্মাৰক ৰখা হৈছিল। একেবছৰৰ ১১ নৱেম্বৰ তাৰিখে ভেটেৰেন্স দিৱসৰ দিনা এক অনুষ্ঠানৰ সময়ত এই স্মাৰক শিলা উৎসৰ্গা কৰা হৈছিল। হেডষ্টোনৰ সন্মুখত "গে ইজ গুড" শ্লোগানেৰে খোদিত এটা আছে। কামেনিয়ে সেই শ্ল'গানটো প্ৰস্তুত কৰিছিল আৰু ২০০৯ চনৰ এপি সাক্ষাৎকাৰত ইয়াক প্ৰস্তুত কৰাৰ বিষয়ে কৈছিল, "যদি মোক যিকোনো বস্তুৰ বাবে মনত ৰখা হয় তেন্তে মই আশা কৰোঁ সেয়া এই শ্লোগান হ'ব।" <ref>{{cite web |url=http://www.newser.com/story/130788/frank-kameny-gay-rights-activist-who-coined-phrase-gay-is-good-dead-at-86.html |title=Pioneer Who Coined Phrase 'Gay Is Good' Dead at 86 |date=October 12, 2011 |publisher=Newser.com |access-date=November 11, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151104225754/http://www.newser.com/story/130788/frank-kameny-gay-rights-activist-who-coined-phrase-gay-is-good-dead-at-86.html |archive-date=November 4, 2015 |url-status=live }}</ref> ২০১৯ চনৰ জুন মাহত কামেনি [[নিউয়ৰ্ক]] চহৰৰ ষ্টোনৱাল ইনৰ ষ্টোনৱাল নেচনেল মনুমেণ্টৰ (এছএনএম) ভিতৰত নেচনেল এলজিবিটিকিউ ৱাল অফ অনাৰত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা উদ্বোধনী পঞ্চাশজন আমেৰিকান "অগ্ৰগামী, ট্ৰেলব্লেজাৰ আৰু নায়ক"ৰ ভিতৰত এজন আছিল।<ref name=":23">{{Cite web|url=https://www.metro.us/news/local-news/new-york/stonewall-inn-lgbtq-wall-honor|title=National LGBTQ Wall of Honor unveiled at Stonewall Inn|last=Glasses-Baker|first=Becca|date=June 27, 2019|website=www.metro.us|access-date=June 28, 2019|archivedate=June 28, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190628133313/https://www.metro.us/news/local-news/new-york/stonewall-inn-lgbtq-wall-honor|deadurl=yes}}</ref><ref name="SDGLN">{{Cite web|url=https://sdgln.com/news/2019/06/19/national-lgbtq-wall-honor-be-unveiled-historic-stonewall-inn|title=National LGBTQ Wall of Honor to be unveiled at historic Stonewall Inn|last=SDGLN|first=Timothy Rawles-Community Editor for|date=June 19, 2019|website=San Diego Gay and Lesbian News|language=en|access-date=June 21, 2019}}</ref> এছএনএম হৈছে এলজিবিটিকিউ অধিকাৰ আৰু ইতিহাসৰ প্ৰতি সমৰ্পিত প্ৰথম আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ৰাষ্ট্ৰীয় স্মাৰক<ref>{{Cite web|url=https://www.ebar.com/news/news//272833|title=Groups seek names for Stonewall 50 honor wall|website=The Bay Area Reporter / B.A.R. Inc.|language=en|access-date=May 24, 2019}}</ref> আৰু ষ্টোনৱাল ঘটনাৰ ৫০তম বাৰ্ষিকীত ইয়াক উন্মোচন কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=http://sfbaytimes.com/stonewall-50/|title=Stonewall 50|date=April 3, 2019|website=San Francisco Bay Times|access-date=May 25, 2019}}</ref> ২০২১ চনৰ ২ জুন তাৰিখে ফ্ৰেংক কামেনিক সেইদিনাৰ গুগল ডুডলত [[গৌৰৱ যাত্ৰা|গৌৰৱ মাহ]] উদযাপনত প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|last=Massie|first=Graeme|date=June 2, 2021|title=Frank Kameny: Google Doodle marks Pride Month by honouring gay rights activist and astronomer|url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/frank-kameny-google-doodle-pride-b1857905.html|work=The Independent|language=en-GB|location=Los Angeles|publication-place=London|access-date=June 2, 2021}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Frank Kameny|ফ্ৰেংক কামেনি}} ; জীৱনীমূলক * [https://web.archive.org/web/20110524210331/http://www.glbtq.com/social-sciences/kameny_f.html "Frank Kameny"] in ''[[GLBTQ]], an Encyclopedia of Gay, Lesbian, Bisexual and Queer Culture'' * [http://www.kamenypapers.org Kameny Papers collection] at the [[Smithsonian Institution]] * [http://www.gaypioneers.com/soundbitesframe-kameny.cfm Biography of Kameny] * [https://findingaids.loc.gov/db/search/xq/searchMfer02.xq?_id=loc.mss.eadmss.ms009068&_faSection=overview&_faSubsection=did&_dmdid=d1988e6 Frank Kameny papers held by the Library of Congress] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210606031435/https://findingaids.loc.gov/db/search/xq/searchMfer02.xq?_id=loc.mss.eadmss.ms009068&_faSection=overview&_faSubsection=did&_dmdid=d1988e6 |date=2021-06-06 }} ; কংগ্ৰেছৰ সাক্ষ্য * [http://www.glaa.org/archive/1963/kamenyatdowdyhearingpart1.pdf Amending District of Columbia Charitable Solicitation Act, August 8, 1963, pp. 22–93, 118–19] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210218030105/http://www.glaa.org/archive/1963/kamenyatdowdyhearingpart1.pdf |date=February 18, 2021 }} ; সাক্ষাৎকাৰ * [http://www.straightdope.com/columns/read/653/what-percentage-of-black-parentage-do-you-need-to-be-considered-black Kameny on Race Questionnaires], [[The Straight Dope]], November 22, 1991 * [http://gaytoday.badpuppy.com/garchive/interview/042897in.htm Interview by Jack Nichols] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210410234947/http://gaytoday.badpuppy.com/garchive/interview/042897in.htm |date=2021-04-10 }}, April 28, 1997 * [http://7thavenueproject.com/post/781994314/july-4-2010-frank-kameny-lift-every-voice Frank Kameny on ''The 7th Avenue Project''] radio show, July 4, 2010 ; বাতৰি * [https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/07/22/AR2005072202010.html "Signs of Progress"] ''[[The Washington Post]]'', July 23, 2005 * [http://www.metroweekly.com/feature/?ak=2341 "Gay Is Good: How Frank Kameny Changed the Face of America"] ''[[Metro Weekly]]'', October 5, 2006 * [https://web.archive.org/web/20090903043900/http://www.reason.com/news/show/117116.html "A Pariah's Triumph{{snd}}and America's"], [[Jonathan Rauch]], December 7, 2006 * [http://edition.cnn.com/2010/OPINION/12/24/carter.gay.rights.kameny/ "The Man Who Invented Gay Rights"] [[CNN]], December 24, 2010 * [https://www.huffingtonpost.com/2012/10/11/frank-kameny-same-sex-marriage_n_1958816.html "Frank Kameny Debates Same-Sex Marriage in 1974 on 'The Advocates{{'"}} (VIDEO)] ''[[Huffington Post]]'', October 11, 2012 * [https://www.newyorker.com/magazine/2020/06/29/frank-kamenys-orderly-square-gay-rights-activism "An Accidental Activist (online title: Frank Kameny's Orderly, Square Gay-Rights Activism"] by Caleb Crain, ''The New Yorker'', June 29, 2020 [[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:এলজিবিটি সম্প্ৰদায়ৰ ব্যক্তি]] 684yxjgjukp7w0wdm4eprkqo8c4g5s3 0 73317 625825 367790 2026-08-10T09:18:07Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625825 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ৰিংকু ৰাজগুৰু | native_name = | native_name_lang = Marathi language | image = Rinku Rajguru.jpg | image_size = | caption = ''ছেইৰট'' ছবিৰ সাফল্য-সভাত ৰাজগুৰু | birth_name = প্ৰেৰণা মহাদেৱ ৰাজগুৰু<ref name="LS">{{Cite web |url=https://www.loksatta.com/manoranjan-news/rinku-rajgurus-fathers-comment-on-her-birthday-1246247/ |title=हॅप्पी बर्थडेः साध्या पद्धतीने रिंकूचा वाढदिवस साजरा करणार- महादेव राजगुरु |website=[[Loksatta]] |author=लोकसत्ता टीम |date=3 June 2016 |access-date=22 November 2018 |lang=mr |quote=रिंकूचे खरे नाव प्रेरणा महादेव राजगुरु असून तिचा जन्म ३ जून २००१ रोजी अकलूज येथे झाला.}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|2001|06|3}} | birth_place = অকলুজ, [[মহাৰাষ্ট্ৰ]], [[ভাৰত]] | education = | known_for = ''ছেইৰট''<br/>''হাণ্ড্ৰেড টিভি ছিৰিজ'' | occupation = অভিনেত্ৰী | years_active = ২০১৬-বৰ্তমানলৈকে | website = }} '''প্ৰেৰণা “ৰিংকু” মহাদেৱ ৰাজগুৰু''' ({{lang-mr|रिंकू राजगुरू}}; জন্ম: ৩ জুন ২০০১) হৈছে এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী। তেখেতে বিশেষকৈ [[মাৰাঠী ভাষা]]ৰ ছবিত অভিনয় কৰিছে। ''ছেইৰট'' নামৰ ছবিখনত আগবঢ়োৱা প্ৰদৰ্শনৰ বাবে তেখেত পৰিচিত।<ref name="Award">{{cite news|url=http://indiatoday.intoday.in/story/sairat-rinku-rajguru-on-winning-the-national-award-and-much-more/1/663607.html|title=Sairat: Rinku Rajguru on winning the National Award and much more|work=Indian Today|access-date=14 September 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/Sairat-amasses-Rs-25-50-cr-in-first-week/articleshow/52172670.cms|title=Sairat amasses Rs 25.50 cr in first week|date=8 May 2016|work=The Times of India|access-date=14 September 2020}}</ref> ==সংক্ষিপ্ত কৰ্মজীৱন== ২০০১ চনৰ ৩ জুনত মহাৰাষ্ট্ৰৰ অকলুজ নগৰত ৰাজগুৰুৰ জন্ম হয়৷ তেখেতৰ পিতৃৰ নাম মহাদেৱ ৰাজগুৰু৷<ref name="LS">{{Cite web |url=https://www.loksatta.com/manoranjan-news/rinku-rajgurus-fathers-comment-on-her-birthday-1246247/ |title=हॅप्पी बर्थडेः साध्या पद्धतीने रिंकूचा वाढदिवस साजरा करणार- महादेव राजगुरु |website=[[Loksatta]] |author=लोकसत्ता टीम |date=3 June 2016 |access-date=22 November 2018 |lang=mr |quote=रिंकूचे खरे नाव प्रेरणा महादेव राजगुरु असून तिचा जन्म ३ जून २००१ रोजी अकलूज येथे झाला.}}</ref><ref>{{cite news|last1=Atulkar|first1=Preeti|title=I'm enjoying this moment to the fullest: Rinku Rajguru|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/Im-enjoying-this-moment-to-the-fullest-Rinku-Rajguru/articleshow/51596264.cms|work=[[The Times of India]]|access-date=15 May 2016|date=29 March 2016}}</ref> ২০১৩ চনত ৰিংকুৱে ''ছেইৰট'' নামৰ মাৰাঠী ছবিখনৰ পৰিচালক [[নাগৰাজ মঞ্জুলে]]ক লগ পায়৷ নাগৰাজে ৰিংকুক চৰিত্ৰটোৰ বাবে অডিশ্যন দিবলৈ কয়৷ ছবিখনত আগবঢ়োৱা প্ৰদৰ্শনৰ বাবে ৬৩সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা অনুষ্ঠানত অভিনেত্ৰীগৰাকীয়ে "বিশেষ উল্লেখ"ৰ বঁটা লাভ কৰে৷ <ref name="Award"/><ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/Anurag-Kashyap-praises-Sairat/articleshow/52109572.cms|title=Anurag Kashyap praises Sairat|author=Preeti Atulkar|date=4 May 2016|work=The Times of India|access-date=3 February 2021}}</ref> ''ছেইৰট''ৰ কানাড়া সংস্কৰণটো হৈছে ''মানাছু মালিগে''৷ এইখন ছবিত ৰিংকুৱে চৰিত্ৰটো পুনৰ্নিমাণ কৰে৷<ref>{{cite news |title=Sairat's Kannada version is Manasu Mallige |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2017/jan/02/sairats-kannada-version-is-manasu-mallige-1555106.html |access-date=25 January 2021 |work=The New Indian Express |date=2 January 2017}}</ref><ref name="ManasuMallige"/> পৰৱৰ্তী কালত, ৰিংকুক ''কাগৰ'', ''মেক আপ'' আৰু ''আনপজড''ৰ দৰে ছবিত দেখিবলৈ পোৱা যায়৷<ref name="Kaagar"/><ref name="Makeup"/> <ref name="Unpaused">{{Cite news|date=21 January 2021|title=Rinku Rajguru: Don't understand stardom, I enjoy being the way I am|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/rinku-rajguru-don-t-understand-stardom-i-enjoy-being-the-way-i-am-101611211346914.html|access-date=3 February 2021|work=Hindustan Times|language=en}}</ref> বলিউডত ৰিংকুৰ অভিষেক ঘটে ২০১৯ চনত৷ ছবিখনৰ নাম আছিল ''ঝুণ্ড''৷<ref name="Jhund">{{cite news |last1=Atulkar |first1=Preeti |title=Rinku Rajguru and Akash Thosar reunite for Nagraj Manjule's Jhund |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/rinku-rajguru-and-akash-thosar-reunite-for-nagraj-manjules-jhund/articleshow/67514742.cms |access-date=6 March 2019 |work=[[The Times of India]] |date=14 January 2019}}</ref><ref>{{cite news |last1=Sanchala |first1=Vibhuti |title='Sairat' cast: Where are the leads Rinku Rajguru and Akash Thosar now? Read details |url=https://www.republicworld.com/entertainment-news/regional-indian-cinema/sairat-cast-where-are-the-leads-rinku-rajguru-and-akash-thosar-now-read-details.html |access-date=4 February 2021 |work=Republic World |date=22 January 2021 |language=en}}</ref> অভিনেত্ৰী [[লাৰা দত্ত]]ৰ সৈতে ৰিংকু ৰাজগুৰুৱে হতষ্টাৰৰ একছন-কমেডি ছিৰিজ "হাণ্ড্ৰেড"ত অভিনয় কৰে৷ ছিৰিজটো ২০২০ চনৰ ২৫ এপ্ৰিলত মুক্তি হয়৷<ref>{{cite news |last1=Sharma |first1=Divyanshi |title=Hundred Review: Lara Dutta and Rinku Rajguru make a Zingaat entry into digital space |url=https://www.indiatoday.in/binge-watch/story/hundred-review-lara-dutta-and-rinku-rajguru-make-a-zingaat-entry-into-digital-space-1670884-2020-04-25 |access-date=14 August 2020 |work=India Today |date=25 April 2020 |language=en}}</ref><ref name="hund">{{Cite news|date=26 April 2020|title=Hundred: 100 marks to Rinku Rajguru and Lara Dutta|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/opinion-entertainment/hundred-hotstar-100-marks-to-rinku-rajguru-and-lara-dutta-6378956/|access-date=3 February 2021|work=The Indian Express|language=en}}</ref> ==চলচ্চিত্ৰপুঞ্জী== {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ!! চৰিত্ৰ !! ভাষা !! টোকা !Ref. |- |২০১৬ | ''ছেইৰট'' | আৰ্চি / অৰ্চনা পাটিল |[[মাৰাঠী]] | মাৰাঠী ছবিত অভিষেক |<ref>{{Cite news|title=This day four years back: Blockbuster film 'Sairat' starring Rinku Rajguru and Akash Thosar was released|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/this-day-four-years-back-blockbuster-film-sairat-starring-rinku-rajguru-and-akash-thosar-was-released/articleshow/75451780.cms|access-date=3 February 2021|work=The Times of India|language=en|date=29 April 2020}}</ref> |- |২০১৭ | ''মানাছু মালিগে'' |ছানভি |[[কানাড়া]] | কানাড়া ছবিত অভিষেক |<ref name="ManasuMallige">{{Cite news|title=The trailer for Sairat's Kannada remake is here - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/sairats-kannada-trailer-out/articleshow/57374239.cms|access-date=3 February 2021|work=The Times of India|language=en}}</ref> |- |২০১৯ |''কাগাৰ'' |ৰাণী |মাৰাঠী | |<ref name="Kaagar">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/the-title-of-rinku-rajgurus-next-revealed/articleshow/62208023.cms|title=Rinku Rajguru is all set for her next film - Times of India|work=The Times of India|access-date=13 September 2018}}</ref> |- |২০২০ | ''মেকআপ'' | |[[মাৰাঠী]] | |<ref name="Makeup">{{cite news |title=Watch: Rinku Rajguru tries her hand at cooking in the quarantine period and it's unmissable! - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/watch-rinku-rajguru-tries-her-hand-at-cooking-in-the-quarantine-period-and-its-unmissable/articleshow/74825621.cms |access-date=6 April 2020 |work=The Times of India |date=26 March 2020 |language=en}}</ref> |- |২০২০ |'' আনপ'জড'' |প্ৰিয়ংকা |হিন্দী |চুটি ছবি |<ref name="Unpaused"/> |- |২০২১ |''ঝুণ্ড'' | ঘোষণাতব্য |[[হিন্দী]] |হিন্দী ছবিত অভিষেক | <ref name="Jhund"/> |- |২০২১ |''আথৱা ৰং প্ৰেমাচা'' | ঘোষণাতব্য |মাৰাঠী | | <ref>{{Cite news |last=Pandey |first=Nikhil |title='Sairat' actor Rinku Rajguru to make digital debut with Hotstar show 'Hundred'|url=https://www.republicworld.com/entertainment-news/regional-indian-cinema/rinku-rajguru-to-make-her-digital-debut.html|access-date=16 March 2021 |work=Republic World |date=21 April 2020}}</ref> |} === দূৰদৰ্শন === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! ছিৰিজ !! চৰিত্ৰ !! নেটৱৰ্ক !Ref. |- | ২০২০ || ''হাণ্ড্ৰেড'' || নেত্ৰা পাটিল || হটষ্টাৰ | <ref name="hund"/> |- |} ==বঁটা== * ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁঁটা– বিশেষ উল্লেখ (ছেইৰট ছবিৰ বাবে)<ref name="Award"/> * ফিল্মফেয়াৰ মাৰাঠী বঁটা, ২০১৭- শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী বঁটা (ছেইৰট) * ফিল্মফেয়াৰ মাৰাঠী বঁটা ২০১৭- শ্ৰেষ্ঠ নৱাগতা অভিনেত্ৰী (ছেইৰট) * জি ছিনে বঁটা ২০১৭- শ্ৰেষ্ঠ মাৰাঠী অভিনেত্ৰী (ছেইৰট)<ref>{{Cite web|title=Rinku Rajguru Awards: List of awards and nominations received by Rinku Rajguru Times of India Entertainment|url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Rinku-Rajguru/awards|access-date=4 February 2021|website=timesofindia.indiatimes.com}}</ref> * মহাৰাষ্ট্ৰচা ফেভাৰিট ক'ন ২০১৭- শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী (ছেইৰট)<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title='Sairat' bagged maximum awards in 'Maharashtracha Favorite Kon?'|url=https://marathimovieworld.com/events/sairat-bagged-maximum-awards-in-maharashtracha-favorite-kon.php|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=4 February 2021|website=|language=en-US|archivedate=8 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210208150019/https://marathimovieworld.com/events/sairat-bagged-maximum-awards-in-maharashtracha-favorite-kon.php|deadurl=yes}}</ref> * বৰ্ষটোৰ লোকমত মহাৰাষ্ট্ৰীয়ান, ২০১৭-শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী<ref>{{Cite web|title=लोकमत महाराष्ट्रीयन ऑफ द इयर २०१९|url=http://lmoty.lokmat.com/lmotywinner_2017.php|access-date=4 February 2021|website=lmoty.lokmat.com}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{ৰেফলিষ্ট|30em}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মাৰাঠী ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা- জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ]] 5eehe9ax9sefro28vfconx11fo53y58 0 79908 625594 385444 2026-08-09T16:07:23Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625594 wikitext text/x-wiki '''বাই মাই জাই''' হৈছে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী]]ৰ এক পৰম্পৰাগত লোকনৃত্য। এই নৃত্য যুৱতী বা মহিলাসকলে দুয়োখন হাতত থাল লৈ পৰিৱেশন কৰে। বাই মাইজাই হৈছে ডিমাপুৰৰ ৰাজত্বকালত শিলৰ ছেকনি বা শিল হাতত লৈ কৰা এক সাংস্কৃতিক প্ৰদৰ্শন। তেওঁলোকৰ হাতত শিলবোৰে যোদ্ধাসকলৰ উভতি অহা অজেয়তা চিত্ৰিত কৰি। মহিলাসকলে এই আনন্দ উদযাপন কৰিবলৈ বাই মাই জাই নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰে।<ref>ঐগত্ইগতসেদিঘল্গোছ https://www.youtube.com/watch?v=sMqVcyU8BJQ</ref> আজিকালি এই শিলৰ ছেকনিৰ সৈতে নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰাটো কঠিনবাবে সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানবোৰত নৃত্যশিল্পীসকলে ধাতুৰ থাল হাতত লৈ এই নৃত্য পৰিচালনা কৰা দেখা যায়।<ref>https://amjshots.in/2019/03/10/vibrant-shades-of-hornbill-festival-the-tales-of-nagaland-part-1/</ref> ডিমাচা বসতিপূৰ্ণ অঞ্চল ডিমাচা হাচাও, কাছাৰ, হোজাই, নাগালেণ্ডৰ ডিমাপুৰ আৰু কাৰ্বি আংলং জিলাৰ এই নৃত্য এক উমৈহতীয়া প্ৰদৰ্শন। ডিমাচা ৰাজ্যৰ শাসনকালত, ৰজাই যুদ্ধত বিজয়ী হোৱাৰ আনন্দত এই নৃত্য প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। তেতিয়াৰ পৰাই নৃত্যটো জনপ্ৰিয় হৈ আহিছে। নৃত্যটোৱে এতিয়া ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত যথেষ্ট জনপ্ৰিয়তা অৰ্জন কৰিছে। <ref>Baimaijai dance: Know History and Significance of the Dimasa traditional dance https://dimasathairili.blogspot.com/2021/09/baimaijai-dance.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220329002140/https://dimasathairili.blogspot.com/2021/09/baimaijai-dance.html |date=2022-03-29 }}</ref> ==পোছাক== এই নৃত্যত, নৃত্যশিল্পীসকলে পোছাক আৰু অলংকাৰ পিন্ধে যেনে ৰংবৰচা (মুদ্ৰাৰে নিৰ্মিত নেকলেস), ডিঙিত ঢোলৰ আকৃতিৰ অলংকাৰ, চন্দ্ৰহাল (ফুলৰ আকৃতিৰ তিনিটা ৰূপৰ চেইনেৰে নিৰ্মিত নেকলেচ)ৰিখাওচা (দীঘল মাফলাৰ; বগা, সেউজীয়া বা হালধীয়া), ৰাইঝাম্ফাইগুফু (বুকুত মেৰিয়াই পিন্ধা বগা কাপোৰ), আৰু ৰিগুডিমা(ককালৰ পৰা গোৰোহালৈ পিন্ধা কাপোৰ)।<ref>Bhattacharjee, G. Changing Trends in Dimasa Textiles of Cachar District of Assam. https://d1wqtxts1xzle7.cloudfront.net/62648172/G250307556120200401-85454-z6m43g-with-cover-page-v2.pdf?Expires=1648517236&Signature=OLYF5G6ys-j0lpfAdbT3hUj0yZER0qNYpSlCxcuE3jgactFChnoxPYAI~lDwa4r03QwGGg2Q1bZ4jUUfwp6v5KP45QPQ0pDyD0ii-ac9SZSJ7weHKMSQe76MYDs4pLijl23OMexmiFFATOb4nK6Roiy-iMeOuK6OtDpmvDdiZnlYLxRxGz0XdAO9zAt24qmg~~oBY08LkD6I0AVdNPz31Fo-3UfBd1hvjOVGd6szGWvRl-23jtkequXFzD14H5LK9JRwt3z5Ye5NxQsWBSIDbLq-mNNxNuFGSxlWEleH10l5A8uGuikac582flIb8bW~oLaLtA2O3dUXS8aamjIyVw__&Key-Pair-Id=APKAJLOHF5GGSLRBV4ZA {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220329002906/https://d1wqtxts1xzle7.cloudfront.net/62648172/G250307556120200401-85454-z6m43g-with-cover-page-v2.pdf?Expires=1648517236&Signature=OLYF5G6ys-j0lpfAdbT3hUj0yZER0qNYpSlCxcuE3jgactFChnoxPYAI~lDwa4r03QwGGg2Q1bZ4jUUfwp6v5KP45QPQ0pDyD0ii-ac9SZSJ7weHKMSQe76MYDs4pLijl23OMexmiFFATOb4nK6Roiy-iMeOuK6OtDpmvDdiZnlYLxRxGz0XdAO9zAt24qmg~~oBY08LkD6I0AVdNPz31Fo-3UfBd1hvjOVGd6szGWvRl-23jtkequXFzD14H5LK9JRwt3z5Ye5NxQsWBSIDbLq-mNNxNuFGSxlWEleH10l5A8uGuikac582flIb8bW~oLaLtA2O3dUXS8aamjIyVw__&Key-Pair-Id=APKAJLOHF5GGSLRBV4ZA |date=2022-03-29 }}</ref> নৃত্যশিল্পীসকলে দুয়োখন হাতত দুখন প্লেট লৈ নৃত্য পৰিৱেশন কৰে। গানটো আত্মাখাৰাম (ঢোল) আৰু মুড়ী (এবিধ বাহিঁ)ৰ সুৰত প্ৰকাশ কৰা হয়। মুড়ী, ডিমাচা ভাষাৰ শব্দত এক বাহিঁৰ লেখিয়া পৰম্পৰাগত বাদ্যযন্ত্ৰ।<ref>Baidima Dance | Dimasa Traditional Dance | Baidima Folk Dance of Assam - Traditional Folk Dances of India https://dimasathairili.blogspot.com/2021/04/Baidima-dance-traditional-folk-dances.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210425170337/https://dimasathairili.blogspot.com/2021/04/Baidima-dance-traditional-folk-dances.html |date=2021-04-25 }}</ref> ==ইতিহাস== এই নৃত্যৰ এক সুকীয়া অনন্য বৈশিষ্ট্য আছে। অতীতত, ডিমাচা ৰাজ্যৰ শাসনকালত, এই নৃত্য যুদ্ধত বিজয়ৰ বাতৰি পোৱাৰ পিছত পৰিৱেশন কৰা হৈছিল। গাওঁখনৰ মহিলা সকলে বিজয়ী যোদ্ধাসকলক গ্ৰহণ কৰিবলৈ আধা পথ আগবাঢি গৈ হাতত শিলৰ ছেকনি লৈ এই গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘটনাটোৰ উদযাপন কৰিবলৈ আনন্দেৰে নৃত্য কৰিছল। ১২৫১ খ্ৰীষ্টাব্দত বাৰ্মা আৰু মণিপুৰৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ৰ পিছত ৰজা মাকাৰদ্বাজ থাওছেনে বাই-মাইজাই (বাই-মাইজাই তেতিয়া শিলৰ প্লেট বা চালনী) নামৰ সাংস্কৃতিক প্ৰদৰ্শনৰ দ্বাৰা ডিমাপুৰ ৰাজবাৰী গেটৰ সন্মুখত দেহমালু কেম্পৰাইক আদৰণি জনায়।<ref>http://dimasatribe.blogspot.com/</ref> এই কচাৰী ৰাজবাৰী নিৰ্মাণ কৰিছিল চতুৰ্থ কচাৰী ৰজা চক্ৰধ্ৱজে <ref>https://incredibledimaraji.blogspot.com/2018/01/p-margin-bottom-0.html</ref><ref>Baidima Dance | Dimasa Traditional Dance | Baidima Folk Dance of Assam - Traditional Folk Dances of India https://dimasathairili.blogspot.com/2021/04/Baidima-dance-traditional-folk-dances.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210425170337/https://dimasathairili.blogspot.com/2021/04/Baidima-dance-traditional-folk-dances.html |date=2021-04-25 }}</ref> দেহমালু কেম্পৰাইক আদৰণিৰ ঘটনাৰ ফলত ডিমাচা শাসকসকলৰ ইতিহাসত এক শোচনীয় ট্ৰেজেডী হৈছিল। আদালতৰ মন্ত্ৰীসকলে ইতিমধ্যে ডেহমালুৰ গৌৰৱ আৰু দক্ষতাৰ প্ৰতি উৎসাহী আৰু ভয় খাই শংকিত হৈছিল। চেংগায়া দেহমালুৱে এটা সময়ত সৰ্বোচ্চ শাসকৰ অবাধ্য হৈ উঠিছিল। তেওঁক বিশ্বাসঘাতকতাৰ বাবে পিছলৈ হত্যা কৰা হৈছিল।<ref>http://dimasatribe.blogspot.com/</ref> ==বাহ্যিক উৎস== * https://dimasathairili.blogspot.com/2021/09/baimaijai-dance.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220329002140/https://dimasathairili.blogspot.com/2021/09/baimaijai-dance.html |date=2022-03-29 }} * https://www.youtube.com/watch?v=sMqVcyU8BJQ * https://www.youtube.com/watch?v=6EXc6m6yDUA * https://www.youtube.com/watch?v=z-GwWXwycUM ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:লোক-নৃত্য]] g0b0fk897sfn6hjdudv8ras1ibjw5x9 0 87491 625613 622300 2026-08-09T17:44:59Z Ananya Taye 28065 undid vandal pov push 625613 wikitext text/x-wiki {{Infobox artefact||name=শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ|image=Old photo of Sadiya Serpent Pillar.jpg|image_size=150|writing=ভাষা; [[টাই ভাষা]], লিপি; [[আহোম লিপি]]|created= [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজত্বকাল]]<ref>{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref>, লিপি: {{circa}}যোড়শ শতিকাৰ প্ৰাৰম্ভিক কাল<ref>The famous Snake Pillar of Sadiya, dated 1532 AD, erected as a mark of truce between the Ahoms and the Mishmis"{{harvcol|Das|1980|p=53}}</ref>|discovered=[[শদিয়া]], ডিবাং আৰু দেওপানী নদীৰ মাজত|discovered_place=[[শদিয়া]]|location=[[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়]]}} '''শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ''', [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ঐতিহাসিক [[শদিয়া]] অঞ্চলত স্থাপিত এক প্ৰাচীন অষ্টকাতৰ শিল স্তম্ভ। এই স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনত দিবাং আৰু দিক্ৰং নৈৰ মাজৰ এখন নগৰৰ মুখত আন কিছু ভগনাৱশেষৰ লগত দেখা পোৱা গৈছিল।<ref>{{harvcol|Hannay|1848|p=676}}</ref> এই স্তম্ভটোৰ লগত মিলা একেই আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ বৃটিছৰ দিনত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ ভিতৰত পোৱা‌ গৈছিল। ‌‌<ref>{{harvcol|C. Allen|1928|p=94}}</ref> এই সমূহ তথ্যৰ ভিত্তিতে ইতিহাসবিদসকলে ইয়াক চুতীয়া ৰজাই নিৰ্মাণ কৰা বুলি বিশ্বাস কৰে।<ref name="parashar">{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref> চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰজা]] চুহুংমুঙৰ‌ দিনত (১৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত) এই স্তম্ভটোত এখন আহোম ভাষাৰ লিপি খোদিত কৰোৱা হৈছিল, য'ত আহোম ৰাজ্য আৰু [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিছিমি জনগোষ্ঠীৰ]] মাজত শদিয়া অঞ্চল সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে কূটনৈতিক সন্ধি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। <ref name=":0">{{cite journal |title=The Sadiya Serpent Pillar Inscription: A Historical and Epigraphic Analysis of the Ahom- Mishmi Relation |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=13 |issue=7 |year=2025 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2507261.pdf |access-date=15 May 2026 }}</ref> ==আকৃতিৰ বিৱৰণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ হৈছে প্ৰায় ১১ ফুট (৩.৪ মিটাৰ) ওখ অষ্টভুজ আকৃতিৰ শিলৰ স্তম্ভ আৰু ইয়াৰ প্ৰতিটো ফালে ১৫ ইঞ্চি (৩৮ চে.মি.) জোখৰ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ভিত্তি।<ref name=":0" /> ইয়াক এটা শিলৰ টুকুৰাৰপৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। প্ৰকাণ্ড সাপ এডালে স্তম্ভটোৰ গুৰিৰপৰা মূধলৈ মেৰিয়াই আছে। সাপৰ মুখখন মানৱাকৃতিৰ।<ref name="parashar" /> ==ইতিহাস আৰু অৱস্থান== ===চুতীয়া যুগ=== অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ৰ বিষয়া তথা ইতিহাসবিদ অবন্তিকা পৰাশৰ<ref>{{cite web |title=Tender for celebration of International Museum Day 2022 at District Museum, Jorhat |publisher=Directorate of Museums, Government of Assam |date=2 May 2022 |url=https://museums.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/museum_medhassu_in_oid_5/menu/right_menu/right_menu/tender_for_celebration_of_international_museum_day_2022.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20260629025529/https://museums.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/museum_medhassu_in_oid_5/menu/right_menu/right_menu/tender_for_celebration_of_international_museum_day_2022.pdf |archive-date=29 June 2026 |access-date=29 June 2026 |quote=Smt Abantika Parashar, District Museum Officer, Jorhat—for information. }}</ref> অনুসৰি সৰ্প স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref> তেওঁ লিখিছে,{{quote|"...গতিকে সৰ্প স্তম্ভটো চুতীয়া শাসনৰ লগত জড়িত কথাটোক লৈ কোনো দ্বিমত থাকিব নোৱাৰে। তদুপৰি কুণ্ডিলাকৃতিৰ সৰ্প দিক্কৰবাসিনী/তাম্ৰেশ্বৰী/কেঁচাইখাতীৰ (চুতীয়াসকলৰ উপাস্য দেৱী) আন এটা ৰূপ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতীক হোৱা কথাটোৱে এই ধাৰণা সজোৰে সমৰ্থন কৰে।" }} ১৯২৮ চনৰ বৃটিছৰ লেখনীৰ মতে এই স্তম্ভটো দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত আৰু শদিয়াৰপৰা নিজামঘাট লৈ যোৱা পথৰ সাত মাইলপষ্টৰ সোঁফালে পোৱা গৈছিল। স্তম্ভটোৰ কাষতে এখন শিলৰ দলং উদ্ধাৰ কৰা‌ হৈছিল আৰু দলঙৰ পথে দি ওচৰৰ এটা ইটাৰ পুখুৰী লৈ যাব পৰা হৈছিল<ref>Assam District Gazetteers, 1928, p. 18.</ref>। বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে ১৮৪৮ চনত উল্লেখ কৰা মতে দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত ১৪ ফোঁট ওখ গড়ে আগুৰা এখন বৃহৎ নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা গৈছিল<ref>Journal of Asiatic Society of Bengal, p. 470.</ref>। এই নগৰখনৰ ইটাৰ দ্বাৰৰ মুখতে এখন শিলৰ দলং‌ আছিল আৰু ওচৰতে গড়ৰ ভিতৰত এটা ইটাৰ পুখুৰী দেখা পোৱা গৈছিল। এই তথ্য সমূহৰপৰা ধৰিব পৰা যায় যে দুয়োখন লেখনীত একেইটা অঞ্চলৰে বিৱৰণ দিয়া হৈছিল। সম্ভৱতঃ দ্বাৰখনৰ সন্মুখত দুয়োফালে দুটা সৰ্প স্তম্ভ থিয় কৰোৱা হৈছিল। ‌ উল্লেখযোগ্য যে এই পুখুৰীটোত বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে কিছুমান খনিকৰ চিহ্ন খোদিত পাইছিল,‌ যিবোৰ খনিকৰ চিহ্ন তেওঁ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটা-শিলৰ দেৱালতো দেখা পাইছিল। এই দেৱালখন মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref>। গতিকে এই সকলো তথ্যৰপৰা ধৰিব পৰা যায় যে সৰ্প স্তম্ভকে ধৰি সমগ্ৰ নগৰখন [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া যুগতে]] নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই কথা SF Hannayয়ে এইদৰে লিখিছে, {{blockquote|"I am inclined to think that the country from the Dibong to the Kundil river, a distance of 10 or 12 miles, with the hill fortifications known as Bhismak Nagar, and Sisupal Nagar, belonged to one people and dynasty. It is indeed quite obvious that the masonry of bricks or stone, which we examined, is the work of the same people, and the sandstone is the produce of one quarry."}} ইয়াৰ উপৰিও জনা যায় যে বৃটিছসকলে একে ধৰণৰ দুটা আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ শদিয়াৰ [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]]সকলে নিৰ্মাণ কৰা তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰতো উদ্ধাৰ কৰিছিল<ref>T.Block, 1905, Assam District Gazetteers, 1928, p. 94)</ref>। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ দেৱালখনত সৰ্প আকৃতি কেইবাখনো terracotta plate পোৱা গৈছিল। বৃটিছ অভিযাত্ৰী T.Blockৰ মতে এই স্তম্ভ দুটাৰ প্ৰত্যেক টোতে সাপ দুটা পাক খাই কুণ্ডালিনী ৰূপ লৈ থকা দেখা গৈছিল। ইয়াৰপৰা ক'ব পাৰি যে এই সকলো স্তম্ভ সমূহ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনৰে সৃষ্টি। তেওঁ লিখিছে,{{blockquote|"They (the pillars) were found in the north-eastern section of the enclosed area (of Tamreswari). I found two such bases, their shape is octagonal, 2 feet 6 inches in diameter, with a circular hollow inside; these rested on squares, with their corners cut off and differently moulded. The hemispherical capital measures 2 feet 4 inches in diameter at its base and is perforated by a hollow shaft 1 feet 10 inches land. Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it."}} ===আহোম যুগ=== চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত ৰজা চুহুংমুঙে শদিয়াৰ দুই স্তম্ভৰ ভিতৰত এটা স্তম্ভত টাই ভাষাত কিছু কথা খোদিত কৰিছিল। এই লিপিখনত ১৫৩২ চনত মিচিমিসকলৰ লগত হোৱা সন্ধিৰ বিৱৰণ পোৱা যায়। এইখন [[আহোম লিপি|আহোম]] ভাষাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন প্ৰত্নলিপি। এই প্ৰত্নলিপি [[চ্যু-হ্যুণ-মু'ঙ|চুহুংমুং]] দিহিঙীয়া ৰজাৰ ৰাজত্বকালৰ (১৪৯৭-১৫৩৯) সময়ৰ। ১৫৩২ চনত [[শদিয়া]] দখল কৰা আৰু স্থানীয় [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিচিমি]] জনগোষ্ঠীৰ সৈতে চুক্তি কৰা চৰ্তসমূহ এই শিলৰ স্তম্ভত লিখা হৈছিল। স্তম্ভটোৰ ওপৰত ৯.৫ ৰেখাৰ অন্তৰ্গত এই প্ৰতিলিপিটো থাওমুং বঙেন বা শদিয়াখোৱা গোহাঁই ([[শদিয়া|শদিয়াৰ]] আহোম সেনানায়ক) জাৰি কৰা এক ঘোষণা, য'ত মিচিমিসকলে কিছুমান প্ৰবন্ধত বাৰ্ষিক প্ৰতিদান আগবঢ়াব আৰু ডিবাং নদীৰ এটা পাৰত বসবাস কৰিবৰ বাবে আহ্বান জনায়। আহোম ভাষাৰ লিপিত লিখা এই শিলালিপিটোৰ ব্যাখ্যা ১৯২৪ চনত গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই দিছিল।<ref name=":0" /> এই শিলা লিপিটোৰ অসমীয়া অনুবাদ এনেধৰণৰ:- {{Blockquote|𑜉𑜤𑜈𑜫 𑜃 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜄𑜢𑜃𑜫 𑜀𑜨𑜂𑜫 𑜇𑜡 𑜉𑜩 𑜄𑜦 (‘’মৌ ন’ লাই টং টিন খং ফা মাই টে”)</br>𑜏𑜢 𑜁𑜂𑜫 𑜋𑜩𑜨 𑜁𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜦𑜧 (“চি খাঙ চৈ খাঙ য়ুং টে’’)</br>𑜓𑜢 𑜈𑜨𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜓𑜩 𑜄𑜂𑜫 𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜧𑜈𑜫 𑜉𑜡 (‘’দি বং দিন দৈ দাই টাং টক আও মা”)</br>𑜀𑜧 𑜌𑜧 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜉𑜦𑜡 𑜂𑜢𑜃𑜫 𑜽 𑜇𑜧 𑜉𑜡 𑜀𑜡 (“কাও থাও মু’ঙ লুং ম’ ঙিন 𑜽 ফাও মা কা’’)</br>𑜀𑜧 𑜋𑜈𑜫 𑜏𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜃𑜩 𑜑𑜤𑜂𑜫 𑜈𑜡 𑜁𑜡 (‘’কাও চাও ছুং লুঙ নাই হুং বা খা’’)</br>𑜉𑜧𑜈𑜫 𑜈𑜃𑜫 𑜇𑜥 (‘’মৌ বান ফু’’)</br>𑜐𑜢𑜂𑜫 𑜇𑜥 𑜋𑜩 𑜋𑜪 𑜎𑜢𑜀𑜫 𑜁𑜡 (‘’ঙিন ফু ছাই চাম লিক খা’’)</br>𑜁𑜃𑜫 𑜋𑜪 𑜉𑜣 𑜏𑜣 𑜉𑜣 𑜽 𑜆𑜢𑜤𑜂𑜫 (‘’খন চাম মিছিমি 𑜽 পৌং’’)</br>𑜁𑜪 𑜁𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜉𑜩 𑜓𑜩 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜡(‘’খাম খাং দিন দৈ মাই দাই চাম খা মা’’)</br>𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜈𑜫 𑜈𑜡 𑜀 (‘’তাক আও বা কৈ’’)</br>𑜐𑜥 𑜈𑜡 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜎𑜀𑜫 (‘’ঙু বা লাই তং লাক’’)</br>𑜇𑜨𑜂𑜫 𑜃𑜨𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉 (‘’ফং নং চাম খা মিছিমি’’)</br>….𑜀𑜂𑜫 𑜲𑜦 𑜎𑜧𑜈𑜧… 𑜏𑜂𑜫 𑜏𑜤 …𑜋𑜢𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜃𑜫 𑜄 (‘’কাং খে লাও চাং চু চেং চাম খা মান তে’’) }} [[File:Serpent pillar, A commemorative pillar of Swarganarayan Suhunmung.jpg|thumb|150px|Sadiya serpent pillar with the Ahom Inscription.]] ==সৰ্প স্তম্ভৰ আধ্যাত্মিকতা== শদিয়াৰ সৰ্প স্তম্ভ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতিক হয়। এই কুণ্ডলিনী আদি-শক্তি (দিক্কৰবাসিনী)ৰ আন এটি ৰূপ।<ref>{{cite book |last=Parashar |first=Abantika |title=Gariyakhi |edition=7th |date=May 2023 |quote=...তদুপৰি কুণ্ডিলাকৃতিৰ সৰ্প দিক্কৰবাসিনী/তাম্ৰেশ্বৰী/কেঁচাইখাতীৰ (চুতীয়াসকলৰ উপাস্য দেৱী) আন এটা ৰূপ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতীক হোৱা কথাটোৱে এই ধাৰণা সজোৰে সমৰ্থন কৰে।}}</ref> ''কুণ্ডলিনী'' (''kuṇḍalinī'')ৰ অৰ্থ হৈছে “কুণ্ডলী-পকোৱা” বা “পকাই থকা”; শব্দটোৰ মূল ''কুণ্ডল'' (''kuṇḍala'')ৰ অৰ্থ বৃত্ত বা পাক।<ref>{{cite web |title=Kundalini, Kuṇḍalinī |website=Wisdom Library |url=https://www.wisdomlib.org/definition/kundalini |access-date=29 June 2026 |quote=The kuṇḍalī or kuṇḍalinī is derived from the word kuṇḍala—“a ring, coil”. }}</ref><ref>{{cite web |title=Kundalini |website=Merriam-Webster Dictionary |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/kundalini |access-date=29 June 2026 |quote=Sanskrit kuṇḍalinī, from feminine of kuṇḍalin circular, coiled, from kuṇḍala ring. }}</ref> এই কুণ্ডলিনী শক্তি জনজাতীয় তান্ত্ৰিক ধৰ্মৰ (শিৱ তন্ত্ৰৰ) এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ। তান্ত্ৰিক আৰু যোগ-পৰম্পৰাত ইয়াক সাধাৰণতে পাক খাই থকা সৰ্পৰূপী শক্তি হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। প্ৰথম অৱস্থাত এই কুণ্ডলিনী শক্তি অক্ৰিয় ৰূপত শৰীৰৰ তলৰ অংশত থাকে আৰু সেই বাবে পাক খাই থকা সৰ্প হিচাপে দেখোৱা হয়। Yoga-Kundalini Upanishadৰ অনুসৰি, “The divine power, Kundalini, shines like the stem of a young lotus; like a snake, coiled round upon herself she holds her tail in her mouth and lies resting half asleep as the base of the body.”<ref>{{cite book|last=Aiyar|first=K. Narayanasvami|translator-last=Aiyar|translator-first=K. Narayanasvami|title=Thirty Minor Upanishads|chapter=Yoga-Kundalini Upanishad|publisher=The Theosophical Publishing House|location=Madras|year=1914|url=https://archive.org/details/thirtyminorupani00aiya|access-date=29 June 2026 |quote=The divine power, Kundalini, shines like the stem of a young lotus; like a snake, coiled round upon herself she holds her tail in her mouth and lies resting half asleep at the base of the body. }}</ref> আজিৎ মুখাৰ্জীয়ে কুণ্ডলিনী শক্তিক “কুণ্ডলী-পকোৱা নাৰী-শক্তি” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁৰ মতে,‌ অক্ৰিয় কুণ্ডলিনী সৰ্পৰূপে পাক খাই, নিজৰ নেজ মুখত ধৰি কেন্দ্ৰীয় অক্ষৰ চাৰিওফালে অৱস্থিত থাকে; জাগ্ৰত হ’লে ই ওপৰলৈ উঠি শিৱৰ সৈতে মূৰৰ ভাগত মিলিত হয়।<ref>{{cite book|last=Mookerjee|first=Ajit|title=Kundalini: The Arousal of the Inner Energy|publisher=Thames and Hudson|location=London |year=1982|pages=9–11|url=https://maypoleofwisdom.com/wp-content/uploads/2022/12/ajit-mookerjee-kundalini-the-arousal-of-the-inner-energy.pdf|access-date=2 July 2026|quote=The static, unmanifested Kundalini is symbolized by a serpent coiled into three and a half circles, with its tail in its mouth, and spiralling around the central axis ... When the Kundalini Sakti is ready to unfold, she ascends to unite above the crown of the head with Siva.}}</ref> তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটাৰ দেৱালত এই অক্ৰিয় কুণ্ডালিনীৰ আকৃতি খোদিত কৰা হৈছিল, য'ত শৰ্প এটাই পাক খাই নিজৰ নেজ মুখেৰে ধৰি ৰখা দেখা গৈছিল।<ref name="Parashar" />তাম্ৰেশ্বৰীৰ আঠকোণীয়া সৰ্পস্তম্ভ দুটাও এই পাক খাই থকা অক্ৰিয় কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতিক হিচাপে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, য'ত সৰ্প কেইটাই পাক খাই নিজৰ নেজ মুখত ধৰি ৰখা দেখা পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite book|last=Bloch|first=T. |title=Annual Report of the Archaeological Survey of India, Bengal Circle, for the Year Ending with April 1905|publisher=Government Printing|location=Calcutta|year=1905|pages=3–4|quote=Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it and hold four irregular shaped bolts or knots projecting from the round surface.}}</ref> তান্ত্ৰিক পদ্ধতিৰ অনুসৰি ধ্যান বা যোগ কৰিলে এই অক্ৰিয় পাক খাই থকা কুণ্ডলিনী (স্ত্ৰি-শক্তি) জাগ্ৰত হয় আৰু ৰাজহাড়ে দি গৈ মগজুত শক্তি প্ৰদান কৰে। মগজু শিৱৰ প্ৰতিক। অৰ্থাৎ শিৱ-শক্তিৰ মিলন হয়। এনে দৰে আত্মাই মুক্তি পাই বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। পূজা-পাতল কৰিও এই শক্তি জাগ্ৰত কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite book|last=Woodroffe|first=John|author-link=John Woodroffe|title=The Serpent Power: Being the Ṣaṭ-Cakra-Nirūpaṇa and Pādukā-Pañcaka|publisher=Ganesh & Company|location=Madras|year=1919 |url=https://archive.org/details/serpentpowerbein00wood|access-date=29 June 2026|quote=When the sleeping Kundalini is awakened ... She enters the royal road, the middle channel, and rises to the abode of Śiva. }}</ref> দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত থকা উল্লেখিত সৰ্প স্তম্ভটো এই জাগ্ৰত ৰূপৰে প্ৰতিচ্ছবি দাঙি ধৰিছিল। স্তম্ভটোৰ শীৰ্ষভাগত সাপটোৰ পাক খুলি ওপৰলৈ উঠি পূৰ্ণ কলচি সদৃশ এক উপাদানৰ সৈতে সংযুক্ত হোৱা দেখা যায়। কলচিটোৰ ওপৰত নাৰিকল-সদৃশ অংশো দেখা যায়, যাৰ ফলত ইয়াক পূৰ্ণ কলচিৰ ৰূপ বুলি ব্যাখ্যা কৰা সম্ভৱ। পূৰ্ণ কলচি সাধাৰণতে পানী বা শস্যেৰে পূৰ্ণ কৰি মুখত নাৰিকল আৰু পাত স্থাপন কৰা হয়; ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু শিল্প-পৰম্পৰাত ই পূৰ্ণতা, উৰ্বৰতা, সমৃদ্ধি, জীৱন আৰু মঙ্গলৰ প্ৰতীক হিচাপে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web|title=Kalasha|website=Impart: Objects, Premodern Culture|date=8 January 2024|url=https://imp-art.org/articles/kalasha/|access-date=29 June 2026|quote=Its associations with plenitude and fertility are denoted by filling it with water and food and plant material. Given its strong association with water, fertility and plenty, the kalasha is also an iconographic emblem associated with the yakshas, nagas and river-goddesses.}}</ref> পূৰ্ণ কলচিৰ আনুষ্ঠানিক ৰূপত কলচিৰ মুখত নাৰিকল আৰু পাত স্থাপন কৰাৰ প্ৰথাও দেখা যায়।<ref>{{cite web |title=Kalasha |website=Impart: Objects, Premodern Culture |date=8 January 2024 |url=https://imp-art.org/articles/kalasha/ |access-date=29 June 2026 |quote=The purna-kalasha is commonly embodied in ceremonial use by filling a kalasha with water or rice and placing a coconut and mango leaves upon its mouth. }}</ref> কুণ্ডলিনী-তত্ত্বত শিৱ হৈছে ঊৰ্ধ্বমুখে আৰোহণ কৰা শক্তিৰ চূড়ান্ত চৈতন্যগত গন্তব্য; সেই অৰ্থত স্তম্ভটোৰ কলচি-সদৃশ শীৰ্ষভাগক শিৱৰ প্ৰত্যক্ষ মূৰ্তি বুলি নহয়, বৰং কুণ্ডলিনীৰ আৰোহণৰ পূৰ্ণতা, মঙ্গল আৰু পবিত্ৰকৰণৰ প্ৰতীকী শীৰ্ষচিহ্ন হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সমাজত পানীতোলা বৰসবাহ নামৰ এক ধৰ্মীয় আচাৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়, য'ত এই পূৰ্ণ কলহ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite book|last=Khanikar|first=Surjya Kanta |title=Chutia Jaatir Itihax Aru Luko-Sanskriti|year=1991|quote=চুতীয়া সমাজৰ আচাৰসমূহৰ ভিতৰত পানীতোলা বৰসবাহ অন্যতম। }}</ref> [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] সমাজৰ ধৰ্মীয় আচাৰতো পূৰ্ণ কলহৰ পৰা পবিত্ৰ পানী ছটিয়াই শুদ্ধিকৰণ কৰাৰ প্ৰথা আছে; উদ্ভিদৰ কেঁচা পাত ব্যৱহাৰ কৰি ভক্ত বা পূজাস্থলী শুদ্ধ কৰাৰ কথাও নৃ-উদ্ভিদবিষয়ক অধ্যয়নত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |title=Ethnobotanical Study on Plants Used in Magico-Religious Practices of Deori Tribe in Assam, India |journal=International Journal of Pharmacy and Biological Sciences |quote=The leaves are used for purifying the worship place, devotees, etc. and also used in many ceremonies done at Deohal. In case of inter-caste marriage, the bride is purified by sprinkling water with the fresh leaves.}}</ref> এই জীৱন্ত আচাৰসমূহৰ পটভূমিত সৰ্পটোৰ ঊৰ্ধ্বমুখী গতি আৰু কলচিৰ সৈতে সংযোগক সৰ্প-শক্তি, পবিত্ৰ জল, উৰ্বৰতা আৰু আশীৰ্বাদৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰতীকী প্ৰকাশ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। ==আৱিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ ১৯২১ চনত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সমীক্ষাৰ সময়ত ডেওপানী নদীৰ ওচৰত, শদিয়াৰ প্ৰায় সাত মাইল উত্তৰত আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। ই এটা জংঘলীয়া অঞ্চলত পুৰণি ইটাৰ গাঁথনি আৰু শিলৰ অৱশেষৰ ওচৰত পোৱা গৈছিল।<ref name=":0" /> সময় আৰু প্ৰাকৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত স্তম্ভটো কিছু ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও সৰ্পৰ আকৃতি আৰু আহোম লিপিৰ লিখনী স্পষ্টভাৱে দেখা গৈছিল। ব্ৰিটিছ বিষয়া আৰু গৱেষকসকলে ইয়াক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঐতিহাসিক নিদৰ্শন হিচাপে চিনাক্ত কৰে। পিছত ৰাই চাহাব গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই ইয়াৰ লেখনী অধ্যয়ন কৰে। ১৯২০ দশকৰ শেষৰফালে স্তম্ভটো শদিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref name=":0" /> ১৯৫৩ চনত শদিয়া সৰ্প স্তম্ভটো সুৰক্ষা আৰু সংৰক্ষণৰ বাবে শদিয়াৰপৰা অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়, গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ৰাজনৈতিক অশান্তি আৰু পৰিৱেশজনিত ক্ষতিৰপৰা স্মৃতিস্তম্ভটো ৰক্ষা কৰাৰ বাবে এই ব্যৱস্থা লোৱা হৈছিল।<ref name=":0" />বৰ্তমান স্তম্ভটো সংগ্ৰহালয়ৰ প্ৰত্নতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াক এক সুৰক্ষিত স্থানত ৰখা হৈছে আৰু দৰ্শনাৰ্থীয়ে ইয়াৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় তথ্যসহ স্তম্ভটো চাব পাৰে। আৰ্দ্ৰতা আৰু সময়ৰ ফলত হোৱা ক্ষতি ৰোধ কৰিবলৈ স্তম্ভটোৰ পৰিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণমূলক কামো কৰা হৈছিল।<ref name=":0" /> == টোকা == {{Reflist}} == গ্ৰন্থপঞ্জী == {{Refbegin}} *{{cite book|last1=Nath|first1=Rajmohan|title=The Back Ground Of Assamese Culture|date=1948}} *{{cite book|last1=Das|first1=Jogesh|title=Folklore of Assam|date=1980|publisher=National Book Trust}} *{{cite book|last1=C. Allen|first1=B|year=1928|title=Assam district gazetteers|volume=XI|publisher=Baptist Mission Press}} *{{cite journal |last=Hannay |first=S.F |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en }} *{{Citation|last1=Phukan|first1=J.N.|title=Studies in some aspects of inscriptions of the Ahom kings|date=1997|publisher=Gauhati University}} *{{Cite journal|last=Prinsep|first=F.R.S James|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|date=1838|volume=7|publisher=Asiatic Society (Calcutta, India)|url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ&q=Journal+of+the+asiatic+7|language=en}} *{{cite journal|last1=Wharton|first1=David|title=Historical Evidence for the Early Lik Tai Scripts|date=2019}} [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] 4fqhisvgrh4m5dpm8oarr4ec4jln7ej 625615 625613 2026-08-09T17:46:29Z Ananya Taye 28065 625615 wikitext text/x-wiki {{Infobox artefact||name=শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ|image=Old photo of Sadiya Serpent Pillar.jpg|image_size=150|writing=ভাষা; [[টাই ভাষা]], লিপি; [[আহোম লিপি]]|created= [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজত্বকাল]]<ref>{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref>, লিপি: {{circa}}যোড়শ শতিকাৰ প্ৰাৰম্ভিক কাল<ref>The famous Snake Pillar of Sadiya, dated 1532 AD, erected as a mark of truce between the Ahoms and the Mishmis"{{harvcol|Das|1980|p=53}}</ref>|discovered=[[শদিয়া]], ডিবাং আৰু দেওপানী নদীৰ মাজত|discovered_place=[[শদিয়া]]|location=[[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়]]}} '''শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ''', [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ঐতিহাসিক [[শদিয়া]] অঞ্চলত স্থাপিত এক প্ৰাচীন অষ্টকাতৰ শিল স্তম্ভ। এই স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনত দিবাং আৰু দিক্ৰং নৈৰ মাজৰ এখন নগৰৰ মুখত আন কিছু ভগনাৱশেষৰ লগত দেখা পোৱা গৈছিল।<ref>{{harvcol|Hannay|1848|p=676}}</ref> এই স্তম্ভটোৰ লগত মিলা একেই আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ বৃটিছৰ দিনত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ ভিতৰত পোৱা‌ গৈছিল। ‌‌<ref>{{harvcol|C. Allen|1928|p=94}}</ref> এই সমূহ তথ্যৰ ভিত্তিতে ইতিহাসবিদসকলে ইয়াক চুতীয়া ৰজাই নিৰ্মাণ কৰা বুলি বিশ্বাস কৰে।<ref name="parashar">{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref> চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰজা]] চুহুংমুঙৰ‌ দিনত (১৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত) এই স্তম্ভটোত এখন আহোম ভাষাৰ লিপি খোদিত কৰোৱা হৈছিল, য'ত আহোম ৰাজ্য আৰু [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিছিমি জনগোষ্ঠীৰ]] মাজত শদিয়া অঞ্চল সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে কূটনৈতিক সন্ধি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। <ref name=":0">{{cite journal |title=The Sadiya Serpent Pillar Inscription: A Historical and Epigraphic Analysis of the Ahom- Mishmi Relation |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=13 |issue=7 |year=2025 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2507261.pdf |access-date=15 May 2026 }}</ref> ==আকৃতিৰ বিৱৰণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ হৈছে প্ৰায় ১১ ফুট (৩.৪ মিটাৰ) ওখ অষ্টভুজ আকৃতিৰ শিলৰ স্তম্ভ আৰু ইয়াৰ প্ৰতিটো ফালে ১৫ ইঞ্চি (৩৮ চে.মি.) জোখৰ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ভিত্তি।<ref name=":0" /> ইয়াক এটা শিলৰ টুকুৰাৰপৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। প্ৰকাণ্ড সাপ এডালে স্তম্ভটোৰ গুৰিৰপৰা মূধলৈ মেৰিয়াই আছে। সাপৰ মুখখন মানৱাকৃতিৰ।<ref name="parashar" /> ==ইতিহাস আৰু অৱস্থান== ===চুতীয়া যুগ=== অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ৰ বিষয়া তথা ইতিহাসবিদ অবন্তিকা পৰাশৰ<ref>{{cite web |title=Tender for celebration of International Museum Day 2022 at District Museum, Jorhat |publisher=Directorate of Museums, Government of Assam |date=2 May 2022 |url=https://museums.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/museum_medhassu_in_oid_5/menu/right_menu/right_menu/tender_for_celebration_of_international_museum_day_2022.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20260629025529/https://museums.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/museum_medhassu_in_oid_5/menu/right_menu/right_menu/tender_for_celebration_of_international_museum_day_2022.pdf |archive-date=29 June 2026 |access-date=29 June 2026 |quote=Smt Abantika Parashar, District Museum Officer, Jorhat—for information. }}</ref> অনুসৰি সৰ্প স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref> তেওঁ লিখিছে,{{quote|"...গতিকে সৰ্প স্তম্ভটো চুতীয়া শাসনৰ লগত জড়িত কথাটোক লৈ কোনো দ্বিমত থাকিব নোৱাৰে। তদুপৰি কুণ্ডিলাকৃতিৰ সৰ্প দিক্কৰবাসিনী/তাম্ৰেশ্বৰী/কেঁচাইখাতীৰ (চুতীয়াসকলৰ উপাস্য দেৱী) আন এটা ৰূপ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতীক হোৱা কথাটোৱে এই ধাৰণা সজোৰে সমৰ্থন কৰে।" }} ১৯২৮ চনৰ বৃটিছৰ লেখনীৰ মতে এই স্তম্ভটো দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত আৰু শদিয়াৰপৰা নিজামঘাট লৈ যোৱা পথৰ সাত মাইলপষ্টৰ সোঁফালে পোৱা গৈছিল। স্তম্ভটোৰ কাষতে এখন শিলৰ দলং উদ্ধাৰ কৰা‌ হৈছিল আৰু দলঙৰ পথে দি ওচৰৰ এটা ইটাৰ পুখুৰী লৈ যাব পৰা হৈছিল<ref>Assam District Gazetteers, 1928, p. 18.</ref>। বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে ১৮৪৮ চনত উল্লেখ কৰা মতে দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত ১৪ ফোঁট ওখ গড়ে আগুৰা এখন বৃহৎ নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা গৈছিল<ref>Journal of Asiatic Society of Bengal, p. 470.</ref>। এই নগৰখনৰ ইটাৰ দ্বাৰৰ মুখতে এখন শিলৰ দলং‌ আছিল আৰু ওচৰতে গড়ৰ ভিতৰত এটা ইটাৰ পুখুৰী দেখা পোৱা গৈছিল। এই তথ্য সমূহৰপৰা ধৰিব পৰা যায় যে দুয়োখন লেখনীত একেইটা অঞ্চলৰে বিৱৰণ দিয়া হৈছিল। সম্ভৱতঃ দ্বাৰখনৰ সন্মুখত দুয়োফালে দুটা সৰ্প স্তম্ভ থিয় কৰোৱা হৈছিল। ‌ উল্লেখযোগ্য যে এই পুখুৰীটোত বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে কিছুমান খনিকৰ চিহ্ন খোদিত পাইছিল,‌ যিবোৰ খনিকৰ চিহ্ন তেওঁ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটা-শিলৰ দেৱালতো দেখা পাইছিল। এই দেৱালখন মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref>। গতিকে এই সকলো তথ্যৰপৰা ধৰিব পৰা যায় যে সৰ্প স্তম্ভকে ধৰি সমগ্ৰ নগৰখন [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া যুগতে]] নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই কথা SF Hannayয়ে এইদৰে লিখিছে, {{blockquote|"I am inclined to think that the country from the Dibong to the Kundil river, a distance of 10 or 12 miles, with the hill fortifications known as Bhismak Nagar, and Sisupal Nagar, belonged to one people and dynasty. It is indeed quite obvious that the masonry of bricks or stone, which we examined, is the work of the same people, and the sandstone is the produce of one quarry."}} ইয়াৰ উপৰিও জনা যায় যে বৃটিছসকলে একে ধৰণৰ দুটা আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ শদিয়াৰ [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]]সকলে নিৰ্মাণ কৰা তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰতো উদ্ধাৰ কৰিছিল<ref>T.Block, 1905, Assam District Gazetteers, 1928, p. 94)</ref>। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ দেৱালখনত সৰ্প আকৃতি কেইবাখনো terracotta plate পোৱা গৈছিল। বৃটিছ অভিযাত্ৰী T.Blockৰ মতে এই স্তম্ভ দুটাৰ প্ৰত্যেক টোতে সাপ দুটা পাক খাই কুণ্ডালিনী ৰূপ লৈ থকা দেখা গৈছিল। ইয়াৰপৰা ক'ব পাৰি যে এই সকলো স্তম্ভ সমূহ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনৰে সৃষ্টি। তেওঁ লিখিছে,{{blockquote|"They (the pillars) were found in the north-eastern section of the enclosed area (of Tamreswari). I found two such bases, their shape is octagonal, 2 feet 6 inches in diameter, with a circular hollow inside; these rested on squares, with their corners cut off and differently moulded. The hemispherical capital measures 2 feet 4 inches in diameter at its base and is perforated by a hollow shaft 1 feet 10 inches land. Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it."}} ===আহোম যুগ=== চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত ৰজা চুহুংমুঙে শদিয়াৰ দুই স্তম্ভৰ ভিতৰত এটা স্তম্ভত টাই ভাষাত কিছু কথা খোদিত কৰিছিল। এই লিপিখনত ১৫৩২ চনত মিচিমিসকলৰ লগত হোৱা সন্ধিৰ বিৱৰণ পোৱা যায়। এইখন [[আহোম লিপি|আহোম]] ভাষাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন প্ৰত্নলিপি। এই প্ৰত্নলিপি [[চ্যু-হ্যুণ-মু'ঙ|চুহুংমুং]] দিহিঙীয়া ৰজাৰ ৰাজত্বকালৰ (১৪৯৭-১৫৩৯) সময়ৰ। ১৫৩২ চনত [[শদিয়া]] দখল কৰা আৰু স্থানীয় [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিচিমি]] জনগোষ্ঠীৰ সৈতে চুক্তি কৰা চৰ্তসমূহ এই শিলৰ স্তম্ভত লিখা হৈছিল। স্তম্ভটোৰ ওপৰত ৯.৫ ৰেখাৰ অন্তৰ্গত এই প্ৰতিলিপিটো থাওমুং বঙেন বা শদিয়াখোৱা গোহাঁই ([[শদিয়া|শদিয়াৰ]] আহোম সেনানায়ক) জাৰি কৰা এক ঘোষণা, য'ত মিচিমিসকলে কিছুমান প্ৰবন্ধত বাৰ্ষিক প্ৰতিদান আগবঢ়াব আৰু ডিবাং নদীৰ এটা পাৰত বসবাস কৰিবৰ বাবে আহ্বান জনায়। আহোম ভাষাৰ লিপিত লিখা এই শিলালিপিটোৰ ব্যাখ্যা ১৯২৪ চনত গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই দিছিল।<ref name=":0" /> এই শিলা লিপিটোৰ অসমীয়া অনুবাদ এনেধৰণৰ:- {{Blockquote|𑜉𑜤𑜈𑜫 𑜃 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜄𑜢𑜃𑜫 𑜀𑜨𑜂𑜫 𑜇𑜡 𑜉𑜩 𑜄𑜦 (‘’মৌ ন’ লাই টং টিন খং ফা মাই টে”)</br>𑜏𑜢 𑜁𑜂𑜫 𑜋𑜩𑜨 𑜁𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜦𑜧 (“চি খাঙ চৈ খাঙ য়ুং টে’’)</br>𑜓𑜢 𑜈𑜨𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜓𑜩 𑜄𑜂𑜫 𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜧𑜈𑜫 𑜉𑜡 (‘’দি বং দিন দৈ দাই টাং টক আও মা”)</br>𑜀𑜧 𑜌𑜧 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜉𑜦𑜡 𑜂𑜢𑜃𑜫 𑜽 𑜇𑜧 𑜉𑜡 𑜀𑜡 (“কাও থাও মু’ঙ লুং ম’ ঙিন 𑜽 ফাও মা কা’’)</br>𑜀𑜧 𑜋𑜈𑜫 𑜏𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜃𑜩 𑜑𑜤𑜂𑜫 𑜈𑜡 𑜁𑜡 (‘’কাও চাও ছুং লুঙ নাই হুং বা খা’’)</br>𑜉𑜧𑜈𑜫 𑜈𑜃𑜫 𑜇𑜥 (‘’মৌ বান ফু’’)</br>𑜐𑜢𑜂𑜫 𑜇𑜥 𑜋𑜩 𑜋𑜪 𑜎𑜢𑜀𑜫 𑜁𑜡 (‘’ঙিন ফু ছাই চাম লিক খা’’)</br>𑜁𑜃𑜫 𑜋𑜪 𑜉𑜣 𑜏𑜣 𑜉𑜣 𑜽 𑜆𑜢𑜤𑜂𑜫 (‘’খন চাম মিছিমি 𑜽 পৌং’’)</br>𑜁𑜪 𑜁𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜉𑜩 𑜓𑜩 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜡(‘’খাম খাং দিন দৈ মাই দাই চাম খা মা’’)</br>𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜈𑜫 𑜈𑜡 𑜀 (‘’তাক আও বা কৈ’’)</br>𑜐𑜥 𑜈𑜡 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜎𑜀𑜫 (‘’ঙু বা লাই তং লাক’’)</br>𑜇𑜨𑜂𑜫 𑜃𑜨𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉 (‘’ফং নং চাম খা মিছিমি’’)</br>….𑜀𑜂𑜫 𑜲𑜦 𑜎𑜧𑜈𑜧… 𑜏𑜂𑜫 𑜏𑜤 …𑜋𑜢𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜃𑜫 𑜄 (‘’কাং খে লাও চাং চু চেং চাম খা মান তে’’) }} [[File:Serpent pillar, A commemorative pillar of Swarganarayan Suhunmung.jpg|thumb|150px|Sadiya serpent pillar with the Ahom Inscription.]] ==সৰ্প স্তম্ভৰ আধ্যাত্মিকতা== শদিয়াৰ সৰ্প স্তম্ভ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতিক হয়। এই কুণ্ডলিনী আদি-শক্তি (দিক্কৰবাসিনী)ৰ আন এটি ৰূপ।<ref>{{cite book |last=Parashar |first=Abantika |title=Gariyakhi |edition=7th |date=May 2023 |quote=...তদুপৰি কুণ্ডিলাকৃতিৰ সৰ্প দিক্কৰবাসিনী/তাম্ৰেশ্বৰী/কেঁচাইখাতীৰ (চুতীয়াসকলৰ উপাস্য দেৱী) আন এটা ৰূপ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতীক হোৱা কথাটোৱে এই ধাৰণা সজোৰে সমৰ্থন কৰে।}}</ref> ''কুণ্ডলিনী'' (''kuṇḍalinī'')ৰ অৰ্থ হৈছে “কুণ্ডলী-পকোৱা” বা “পকাই থকা”; শব্দটোৰ মূল ''কুণ্ডল'' (''kuṇḍala'')ৰ অৰ্থ বৃত্ত বা পাক।<ref>{{cite web |title=Kundalini, Kuṇḍalinī |website=Wisdom Library |url=https://www.wisdomlib.org/definition/kundalini |access-date=29 June 2026 |quote=The kuṇḍalī or kuṇḍalinī is derived from the word kuṇḍala—“a ring, coil”. }}</ref><ref>{{cite web |title=Kundalini |website=Merriam-Webster Dictionary |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/kundalini |access-date=29 June 2026 |quote=Sanskrit kuṇḍalinī, from feminine of kuṇḍalin circular, coiled, from kuṇḍala ring. }}</ref> এই কুণ্ডলিনী শক্তি জনজাতীয় তান্ত্ৰিক ধৰ্মৰ (শিৱ তন্ত্ৰৰ) এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ। তান্ত্ৰিক আৰু যোগ-পৰম্পৰাত ইয়াক সাধাৰণতে পাক খাই থকা সৰ্পৰূপী শক্তি হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। প্ৰথম অৱস্থাত এই কুণ্ডলিনী শক্তি অক্ৰিয় ৰূপত শৰীৰৰ তলৰ অংশত থাকে আৰু সেই বাবে পাক খাই থকা সৰ্প হিচাপে দেখোৱা হয়। Yoga-Kundalini Upanishadৰ অনুসৰি, “The divine power, Kundalini, shines like the stem of a young lotus; like a snake, coiled round upon herself she holds her tail in her mouth and lies resting half asleep as the base of the body.”<ref>{{cite book|last=Aiyar|first=K. Narayanasvami|translator-last=Aiyar|translator-first=K. Narayanasvami|title=Thirty Minor Upanishads|chapter=Yoga-Kundalini Upanishad|publisher=The Theosophical Publishing House|location=Madras|year=1914|url=https://archive.org/details/thirtyminorupani00aiya|access-date=29 June 2026 |quote=The divine power, Kundalini, shines like the stem of a young lotus; like a snake, coiled round upon herself she holds her tail in her mouth and lies resting half asleep at the base of the body. }}</ref> আজিৎ মুখাৰ্জীয়ে কুণ্ডলিনী শক্তিক “কুণ্ডলী-পকোৱা নাৰী-শক্তি” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁৰ মতে,‌ অক্ৰিয় কুণ্ডলিনী সৰ্পৰূপে পাক খাই, নিজৰ নেজ মুখত ধৰি কেন্দ্ৰীয় অক্ষৰ চাৰিওফালে অৱস্থিত থাকে; জাগ্ৰত হ’লে ই ওপৰলৈ উঠি শিৱৰ সৈতে মূৰৰ ভাগত মিলিত হয়।<ref>{{cite book|last=Mookerjee|first=Ajit|title=Kundalini: The Arousal of the Inner Energy|publisher=Thames and Hudson|location=London |year=1982|pages=9–11|url=https://maypoleofwisdom.com/wp-content/uploads/2022/12/ajit-mookerjee-kundalini-the-arousal-of-the-inner-energy.pdf|access-date=2 July 2026|quote=The static, unmanifested Kundalini is symbolized by a serpent coiled into three and a half circles, with its tail in its mouth, and spiralling around the central axis ... When the Kundalini Sakti is ready to unfold, she ascends to unite above the crown of the head with Siva.}}</ref> তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটাৰ দেৱালত এই অক্ৰিয় কুণ্ডালিনীৰ আকৃতি খোদিত কৰা হৈছিল, য'ত শৰ্প এটাই পাক খাই নিজৰ নেজ মুখেৰে ধৰি ৰখা দেখা গৈছিল।<ref name="parashar"/>তাম্ৰেশ্বৰীৰ আঠকোণীয়া সৰ্পস্তম্ভ দুটাও এই পাক খাই থকা অক্ৰিয় কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতিক হিচাপে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, য'ত সৰ্প কেইটাই পাক খাই নিজৰ নেজ মুখত ধৰি ৰখা দেখা পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite book|last=Bloch|first=T. |title=Annual Report of the Archaeological Survey of India, Bengal Circle, for the Year Ending with April 1905|publisher=Government Printing|location=Calcutta|year=1905|pages=3–4|quote=Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it and hold four irregular shaped bolts or knots projecting from the round surface.}}</ref> তান্ত্ৰিক পদ্ধতিৰ অনুসৰি ধ্যান বা যোগ কৰিলে এই অক্ৰিয় পাক খাই থকা কুণ্ডলিনী (স্ত্ৰি-শক্তি) জাগ্ৰত হয় আৰু ৰাজহাড়ে দি গৈ মগজুত শক্তি প্ৰদান কৰে। মগজু শিৱৰ প্ৰতিক। অৰ্থাৎ শিৱ-শক্তিৰ মিলন হয়। এনে দৰে আত্মাই মুক্তি পাই বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। পূজা-পাতল কৰিও এই শক্তি জাগ্ৰত কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite book|last=Woodroffe|first=John|author-link=John Woodroffe|title=The Serpent Power: Being the Ṣaṭ-Cakra-Nirūpaṇa and Pādukā-Pañcaka|publisher=Ganesh & Company|location=Madras|year=1919 |url=https://archive.org/details/serpentpowerbein00wood|access-date=29 June 2026|quote=When the sleeping Kundalini is awakened ... She enters the royal road, the middle channel, and rises to the abode of Śiva. }}</ref> দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত থকা উল্লেখিত সৰ্প স্তম্ভটো এই জাগ্ৰত ৰূপৰে প্ৰতিচ্ছবি দাঙি ধৰিছিল। স্তম্ভটোৰ শীৰ্ষভাগত সাপটোৰ পাক খুলি ওপৰলৈ উঠি পূৰ্ণ কলচি সদৃশ এক উপাদানৰ সৈতে সংযুক্ত হোৱা দেখা যায়। কলচিটোৰ ওপৰত নাৰিকল-সদৃশ অংশো দেখা যায়, যাৰ ফলত ইয়াক পূৰ্ণ কলচিৰ ৰূপ বুলি ব্যাখ্যা কৰা সম্ভৱ। পূৰ্ণ কলচি সাধাৰণতে পানী বা শস্যেৰে পূৰ্ণ কৰি মুখত নাৰিকল আৰু পাত স্থাপন কৰা হয়; ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু শিল্প-পৰম্পৰাত ই পূৰ্ণতা, উৰ্বৰতা, সমৃদ্ধি, জীৱন আৰু মঙ্গলৰ প্ৰতীক হিচাপে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web|title=Kalasha|website=Impart: Objects, Premodern Culture|date=8 January 2024|url=https://imp-art.org/articles/kalasha/|access-date=29 June 2026|quote=Its associations with plenitude and fertility are denoted by filling it with water and food and plant material. Given its strong association with water, fertility and plenty, the kalasha is also an iconographic emblem associated with the yakshas, nagas and river-goddesses.}}</ref> পূৰ্ণ কলচিৰ আনুষ্ঠানিক ৰূপত কলচিৰ মুখত নাৰিকল আৰু পাত স্থাপন কৰাৰ প্ৰথাও দেখা যায়।<ref>{{cite web |title=Kalasha |website=Impart: Objects, Premodern Culture |date=8 January 2024 |url=https://imp-art.org/articles/kalasha/ |access-date=29 June 2026 |quote=The purna-kalasha is commonly embodied in ceremonial use by filling a kalasha with water or rice and placing a coconut and mango leaves upon its mouth. }}</ref> কুণ্ডলিনী-তত্ত্বত শিৱ হৈছে ঊৰ্ধ্বমুখে আৰোহণ কৰা শক্তিৰ চূড়ান্ত চৈতন্যগত গন্তব্য; সেই অৰ্থত স্তম্ভটোৰ কলচি-সদৃশ শীৰ্ষভাগক শিৱৰ প্ৰত্যক্ষ মূৰ্তি বুলি নহয়, বৰং কুণ্ডলিনীৰ আৰোহণৰ পূৰ্ণতা, মঙ্গল আৰু পবিত্ৰকৰণৰ প্ৰতীকী শীৰ্ষচিহ্ন হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সমাজত পানীতোলা বৰসবাহ নামৰ এক ধৰ্মীয় আচাৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়, য'ত এই পূৰ্ণ কলহ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite book|last=Khanikar|first=Surjya Kanta |title=Chutia Jaatir Itihax Aru Luko-Sanskriti|year=1991|quote=চুতীয়া সমাজৰ আচাৰসমূহৰ ভিতৰত পানীতোলা বৰসবাহ অন্যতম। }}</ref> [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] সমাজৰ ধৰ্মীয় আচাৰতো পূৰ্ণ কলহৰ পৰা পবিত্ৰ পানী ছটিয়াই শুদ্ধিকৰণ কৰাৰ প্ৰথা আছে; উদ্ভিদৰ কেঁচা পাত ব্যৱহাৰ কৰি ভক্ত বা পূজাস্থলী শুদ্ধ কৰাৰ কথাও নৃ-উদ্ভিদবিষয়ক অধ্যয়নত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |title=Ethnobotanical Study on Plants Used in Magico-Religious Practices of Deori Tribe in Assam, India |journal=International Journal of Pharmacy and Biological Sciences |quote=The leaves are used for purifying the worship place, devotees, etc. and also used in many ceremonies done at Deohal. In case of inter-caste marriage, the bride is purified by sprinkling water with the fresh leaves.}}</ref> এই জীৱন্ত আচাৰসমূহৰ পটভূমিত সৰ্পটোৰ ঊৰ্ধ্বমুখী গতি আৰু কলচিৰ সৈতে সংযোগক সৰ্প-শক্তি, পবিত্ৰ জল, উৰ্বৰতা আৰু আশীৰ্বাদৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰতীকী প্ৰকাশ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। ==আৱিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ ১৯২১ চনত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সমীক্ষাৰ সময়ত ডেওপানী নদীৰ ওচৰত, শদিয়াৰ প্ৰায় সাত মাইল উত্তৰত আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। ই এটা জংঘলীয়া অঞ্চলত পুৰণি ইটাৰ গাঁথনি আৰু শিলৰ অৱশেষৰ ওচৰত পোৱা গৈছিল।<ref name=":0" /> সময় আৰু প্ৰাকৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত স্তম্ভটো কিছু ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও সৰ্পৰ আকৃতি আৰু আহোম লিপিৰ লিখনী স্পষ্টভাৱে দেখা গৈছিল। ব্ৰিটিছ বিষয়া আৰু গৱেষকসকলে ইয়াক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঐতিহাসিক নিদৰ্শন হিচাপে চিনাক্ত কৰে। পিছত ৰাই চাহাব গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই ইয়াৰ লেখনী অধ্যয়ন কৰে। ১৯২০ দশকৰ শেষৰফালে স্তম্ভটো শদিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref name=":0" /> ১৯৫৩ চনত শদিয়া সৰ্প স্তম্ভটো সুৰক্ষা আৰু সংৰক্ষণৰ বাবে শদিয়াৰপৰা অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়, গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ৰাজনৈতিক অশান্তি আৰু পৰিৱেশজনিত ক্ষতিৰপৰা স্মৃতিস্তম্ভটো ৰক্ষা কৰাৰ বাবে এই ব্যৱস্থা লোৱা হৈছিল।<ref name=":0" />বৰ্তমান স্তম্ভটো সংগ্ৰহালয়ৰ প্ৰত্নতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াক এক সুৰক্ষিত স্থানত ৰখা হৈছে আৰু দৰ্শনাৰ্থীয়ে ইয়াৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় তথ্যসহ স্তম্ভটো চাব পাৰে। আৰ্দ্ৰতা আৰু সময়ৰ ফলত হোৱা ক্ষতি ৰোধ কৰিবলৈ স্তম্ভটোৰ পৰিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণমূলক কামো কৰা হৈছিল।<ref name=":0" /> == টোকা == {{Reflist}} == গ্ৰন্থপঞ্জী == {{Refbegin}} *{{cite book|last1=Nath|first1=Rajmohan|title=The Back Ground Of Assamese Culture|date=1948}} *{{cite book|last1=Das|first1=Jogesh|title=Folklore of Assam|date=1980|publisher=National Book Trust}} *{{cite book|last1=C. Allen|first1=B|year=1928|title=Assam district gazetteers|volume=XI|publisher=Baptist Mission Press}} *{{cite journal |last=Hannay |first=S.F |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en }} *{{Citation|last1=Phukan|first1=J.N.|title=Studies in some aspects of inscriptions of the Ahom kings|date=1997|publisher=Gauhati University}} *{{Cite journal|last=Prinsep|first=F.R.S James|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|date=1838|volume=7|publisher=Asiatic Society (Calcutta, India)|url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ&q=Journal+of+the+asiatic+7|language=en}} *{{cite journal|last1=Wharton|first1=David|title=Historical Evidence for the Early Lik Tai Scripts|date=2019}} [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] trdcpu4kn7obhsru3yvrnnd140a8nz6 625616 625615 2026-08-09T17:47:13Z Ananya Taye 28065 625616 wikitext text/x-wiki {{Infobox artefact||name=শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ|image=Old photo of Sadiya Serpent Pillar.jpg|image_size=150|writing=ভাষা; [[টাই ভাষা]], লিপি; [[আহোম লিপি]]|created= [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজত্বকাল]]<ref>{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref>, লিপি: {{circa}}যোড়শ শতিকাৰ প্ৰাৰম্ভিক কাল<ref>The famous Snake Pillar of Sadiya, dated 1532 AD, erected as a mark of truce between the Ahoms and the Mishmis"{{harvcol|Das|1980|p=53}}</ref>|discovered=[[শদিয়া]], ডিবাং আৰু দেওপানী নদীৰ মাজত|discovered_place=[[শদিয়া]]|location=[[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়]]}} '''শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ''', [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ঐতিহাসিক [[শদিয়া]] অঞ্চলত স্থাপিত এক প্ৰাচীন অষ্টকাতৰ শিল স্তম্ভ। এই স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনত দিবাং আৰু দিক্ৰং নৈৰ মাজৰ এখন নগৰৰ মুখত আন কিছু ভগনাৱশেষৰ লগত দেখা পোৱা গৈছিল।<ref>{{harvcol|Hannay|1848|p=676}}</ref> এই স্তম্ভটোৰ লগত মিলা একেই আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ বৃটিছৰ দিনত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ ভিতৰত পোৱা‌ গৈছিল। ‌‌<ref>{{harvcol|C. Allen|1928|p=94}}</ref> এই সমূহ তথ্যৰ ভিত্তিতে ইতিহাসবিদসকলে ইয়াক চুতীয়া ৰজাই নিৰ্মাণ কৰা বুলি বিশ্বাস কৰে।<ref name="parashar">{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref> চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰজা]] চুহুংমুঙৰ‌ দিনত (১৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত) এই স্তম্ভটোত এখন আহোম ভাষাৰ লিপি খোদিত কৰোৱা হৈছিল, য'ত আহোম ৰাজ্য আৰু [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিছিমি জনগোষ্ঠীৰ]] মাজত শদিয়া অঞ্চল সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে কূটনৈতিক সন্ধি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। <ref name=":0">{{cite journal |title=The Sadiya Serpent Pillar Inscription: A Historical and Epigraphic Analysis of the Ahom- Mishmi Relation |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=13 |issue=7 |year=2025 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2507261.pdf |access-date=15 May 2026 }}</ref> ==আকৃতিৰ বিৱৰণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ হৈছে প্ৰায় ১১ ফুট (৩.৪ মিটাৰ) ওখ অষ্টভুজ আকৃতিৰ শিলৰ স্তম্ভ আৰু ইয়াৰ প্ৰতিটো ফালে ১৫ ইঞ্চি (৩৮ চে.মি.) জোখৰ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ভিত্তি।<ref name=":0" /> ইয়াক এটা শিলৰ টুকুৰাৰপৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। প্ৰকাণ্ড সাপ এডালে স্তম্ভটোৰ গুৰিৰপৰা মূধলৈ মেৰিয়াই আছে। সাপৰ মুখখন মানৱাকৃতিৰ।<ref name="parashar" /> ==ইতিহাস আৰু অৱস্থান== ===চুতীয়া যুগ=== অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ৰ বিষয়া তথা ইতিহাসবিদ অবন্তিকা পৰাশৰ<ref>{{cite web |title=Tender for celebration of International Museum Day 2022 at District Museum, Jorhat |publisher=Directorate of Museums, Government of Assam |date=2 May 2022 |url=https://museums.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/museum_medhassu_in_oid_5/menu/right_menu/right_menu/tender_for_celebration_of_international_museum_day_2022.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20260629025529/https://museums.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/museum_medhassu_in_oid_5/menu/right_menu/right_menu/tender_for_celebration_of_international_museum_day_2022.pdf |archive-date=29 June 2026 |access-date=29 June 2026 |quote=Smt Abantika Parashar, District Museum Officer, Jorhat—for information. }}</ref> অনুসৰি সৰ্প স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref> তেওঁ লিখিছে,{{quote|"...গতিকে সৰ্প স্তম্ভটো চুতীয়া শাসনৰ লগত জড়িত কথাটোক লৈ কোনো দ্বিমত থাকিব নোৱাৰে। তদুপৰি কুণ্ডিলাকৃতিৰ সৰ্প দিক্কৰবাসিনী/তাম্ৰেশ্বৰী/কেঁচাইখাতীৰ (চুতীয়াসকলৰ উপাস্য দেৱী) আন এটা ৰূপ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতীক হোৱা কথাটোৱে এই ধাৰণা সজোৰে সমৰ্থন কৰে।" }} ১৯২৮ চনৰ বৃটিছৰ লেখনীৰ মতে এই স্তম্ভটো দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত আৰু শদিয়াৰপৰা নিজামঘাট লৈ যোৱা পথৰ সাত মাইলপষ্টৰ সোঁফালে পোৱা গৈছিল। স্তম্ভটোৰ কাষতে এখন শিলৰ দলং উদ্ধাৰ কৰা‌ হৈছিল আৰু দলঙৰ পথে দি ওচৰৰ এটা ইটাৰ পুখুৰী লৈ যাব পৰা হৈছিল<ref>Assam District Gazetteers, 1928, p. 18.</ref>। বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে ১৮৪৮ চনত উল্লেখ কৰা মতে দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত ১৪ ফোঁট ওখ গড়ে আগুৰা এখন বৃহৎ নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা গৈছিল<ref>Journal of Asiatic Society of Bengal, p. 470.</ref>। এই নগৰখনৰ ইটাৰ দ্বাৰৰ মুখতে এখন শিলৰ দলং‌ আছিল আৰু ওচৰতে গড়ৰ ভিতৰত এটা ইটাৰ পুখুৰী দেখা পোৱা গৈছিল। এই তথ্য সমূহৰপৰা ধৰিব পৰা যায় যে দুয়োখন লেখনীত একেইটা অঞ্চলৰে বিৱৰণ দিয়া হৈছিল। সম্ভৱতঃ দ্বাৰখনৰ সন্মুখত দুয়োফালে দুটা সৰ্প স্তম্ভ থিয় কৰোৱা হৈছিল। ‌ উল্লেখযোগ্য যে এই পুখুৰীটোত বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে কিছুমান খনিকৰ চিহ্ন খোদিত পাইছিল,‌ যিবোৰ খনিকৰ চিহ্ন তেওঁ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটা-শিলৰ দেৱালতো দেখা পাইছিল। এই দেৱালখন মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref>। গতিকে এই সকলো তথ্যৰপৰা ধৰিব পৰা যায় যে সৰ্প স্তম্ভকে ধৰি সমগ্ৰ নগৰখন [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া যুগতে]] নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই কথা SF Hannayয়ে এইদৰে লিখিছে, {{blockquote|"I am inclined to think that the country from the Dibong to the Kundil river, a distance of 10 or 12 miles, with the hill fortifications known as Bhismak Nagar, and Sisupal Nagar, belonged to one people and dynasty. It is indeed quite obvious that the masonry of bricks or stone, which we examined, is the work of the same people, and the sandstone is the produce of one quarry."}} ইয়াৰ উপৰিও জনা যায় যে বৃটিছসকলে একে ধৰণৰ দুটা আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ শদিয়াৰ [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]]সকলে নিৰ্মাণ কৰা তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰতো উদ্ধাৰ কৰিছিল<ref>T.Block, 1905, Assam District Gazetteers, 1928, p. 94)</ref>। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ দেৱালখনত সৰ্প আকৃতি কেইবাখনো terracotta plate পোৱা গৈছিল। বৃটিছ অভিযাত্ৰী T.Blockৰ মতে এই স্তম্ভ দুটাৰ প্ৰত্যেক টোতে সাপ দুটা পাক খাই কুণ্ডালিনী ৰূপ লৈ থকা দেখা গৈছিল। ইয়াৰপৰা ক'ব পাৰি যে এই সকলো স্তম্ভ সমূহ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনৰে সৃষ্টি। তেওঁ লিখিছে,{{blockquote|"They (the pillars) were found in the north-eastern section of the enclosed area (of Tamreswari). I found two such bases, their shape is octagonal, 2 feet 6 inches in diameter, with a circular hollow inside; these rested on squares, with their corners cut off and differently moulded. The hemispherical capital measures 2 feet 4 inches in diameter at its base and is perforated by a hollow shaft 1 feet 10 inches land. Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it."}} ===আহোম যুগ=== চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত ৰজা চুহুংমুঙে শদিয়াৰ দুই স্তম্ভৰ ভিতৰত এটা স্তম্ভত টাই ভাষাত কিছু কথা খোদিত কৰিছিল। এই লিপিখনত ১৫৩২ চনত মিচিমিসকলৰ লগত হোৱা সন্ধিৰ বিৱৰণ পোৱা যায়। এইখন [[আহোম লিপি|আহোম]] ভাষাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন প্ৰত্নলিপি। এই প্ৰত্নলিপি [[চ্যু-হ্যুণ-মু'ঙ|চুহুংমুং]] দিহিঙীয়া ৰজাৰ ৰাজত্বকালৰ (১৪৯৭-১৫৩৯) সময়ৰ। ১৫৩২ চনত [[শদিয়া]] দখল কৰা আৰু স্থানীয় [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিচিমি]] জনগোষ্ঠীৰ সৈতে চুক্তি কৰা চৰ্তসমূহ এই শিলৰ স্তম্ভত লিখা হৈছিল। স্তম্ভটোৰ ওপৰত ৯.৫ ৰেখাৰ অন্তৰ্গত এই প্ৰতিলিপিটো থাওমুং বঙেন বা শদিয়াখোৱা গোহাঁই ([[শদিয়া|শদিয়াৰ]] আহোম সেনানায়ক) জাৰি কৰা এক ঘোষণা, য'ত মিচিমিসকলে কিছুমান প্ৰবন্ধত বাৰ্ষিক প্ৰতিদান আগবঢ়াব আৰু ডিবাং নদীৰ এটা পাৰত বসবাস কৰিবৰ বাবে আহ্বান জনায়। আহোম ভাষাৰ লিপিত লিখা এই শিলালিপিটোৰ ব্যাখ্যা ১৯২৪ চনত গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই দিছিল।<ref name=":0" /> এই শিলা লিপিটোৰ অসমীয়া অনুবাদ এনেধৰণৰ:- {{Blockquote|𑜉𑜤𑜈𑜫 𑜃 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜄𑜢𑜃𑜫 𑜀𑜨𑜂𑜫 𑜇𑜡 𑜉𑜩 𑜄𑜦 (‘’মৌ ন’ লাই টং টিন খং ফা মাই টে”)</br>𑜏𑜢 𑜁𑜂𑜫 𑜋𑜩𑜨 𑜁𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜦𑜧 (“চি খাঙ চৈ খাঙ য়ুং টে’’)</br>𑜓𑜢 𑜈𑜨𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜓𑜩 𑜄𑜂𑜫 𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜧𑜈𑜫 𑜉𑜡 (‘’দি বং দিন দৈ দাই টাং টক আও মা”)</br>𑜀𑜧 𑜌𑜧 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜉𑜦𑜡 𑜂𑜢𑜃𑜫 𑜽 𑜇𑜧 𑜉𑜡 𑜀𑜡 (“কাও থাও মু’ঙ লুং ম’ ঙিন 𑜽 ফাও মা কা’’)</br>𑜀𑜧 𑜋𑜈𑜫 𑜏𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜃𑜩 𑜑𑜤𑜂𑜫 𑜈𑜡 𑜁𑜡 (‘’কাও চাও ছুং লুঙ নাই হুং বা খা’’)</br>𑜉𑜧𑜈𑜫 𑜈𑜃𑜫 𑜇𑜥 (‘’মৌ বান ফু’’)</br>𑜐𑜢𑜂𑜫 𑜇𑜥 𑜋𑜩 𑜋𑜪 𑜎𑜢𑜀𑜫 𑜁𑜡 (‘’ঙিন ফু ছাই চাম লিক খা’’)</br>𑜁𑜃𑜫 𑜋𑜪 𑜉𑜣 𑜏𑜣 𑜉𑜣 𑜽 𑜆𑜢𑜤𑜂𑜫 (‘’খন চাম মিছিমি 𑜽 পৌং’’)</br>𑜁𑜪 𑜁𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜉𑜩 𑜓𑜩 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜡(‘’খাম খাং দিন দৈ মাই দাই চাম খা মা’’)</br>𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜈𑜫 𑜈𑜡 𑜀 (‘’তাক আও বা কৈ’’)</br>𑜐𑜥 𑜈𑜡 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜎𑜀𑜫 (‘’ঙু বা লাই তং লাক’’)</br>𑜇𑜨𑜂𑜫 𑜃𑜨𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉 (‘’ফং নং চাম খা মিছিমি’’)</br>….𑜀𑜂𑜫 𑜲𑜦 𑜎𑜧𑜈𑜧… 𑜏𑜂𑜫 𑜏𑜤 …𑜋𑜢𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜃𑜫 𑜄 (‘’কাং খে লাও চাং চু চেং চাম খা মান তে’’) }} [[File:Serpent pillar, A commemorative pillar of Swarganarayan Suhunmung.jpg|thumb|150px|Sadiya serpent pillar with the Ahom Inscription.]] ==সৰ্প স্তম্ভৰ আধ্যাত্মিকতা== শদিয়াৰ সৰ্প স্তম্ভ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতিক হয়। এই কুণ্ডলিনী আদি-শক্তি (দিক্কৰবাসিনী)ৰ আন এটি ৰূপ।<ref>{{cite book |last=Parashar |first=Abantika |title=Gariyakhi |edition=7th |date=May 2023 |quote=...তদুপৰি কুণ্ডিলাকৃতিৰ সৰ্প দিক্কৰবাসিনী/তাম্ৰেশ্বৰী/কেঁচাইখাতীৰ (চুতীয়াসকলৰ উপাস্য দেৱী) আন এটা ৰূপ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতীক হোৱা কথাটোৱে এই ধাৰণা সজোৰে সমৰ্থন কৰে।}}</ref> ''কুণ্ডলিনী'' (''kuṇḍalinī'')ৰ অৰ্থ হৈছে “কুণ্ডলী-পকোৱা” বা “পকাই থকা”; শব্দটোৰ মূল ''কুণ্ডল'' (''kuṇḍala'')ৰ অৰ্থ বৃত্ত বা পাক।<ref>{{cite web |title=Kundalini, Kuṇḍalinī |website=Wisdom Library |url=https://www.wisdomlib.org/definition/kundalini |access-date=29 June 2026 |quote=The kuṇḍalī or kuṇḍalinī is derived from the word kuṇḍala—“a ring, coil”. }}</ref><ref>{{cite web |title=Kundalini |website=Merriam-Webster Dictionary |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/kundalini |access-date=29 June 2026 |quote=Sanskrit kuṇḍalinī, from feminine of kuṇḍalin circular, coiled, from kuṇḍala ring. }}</ref> এই কুণ্ডলিনী শক্তি জনজাতীয় তান্ত্ৰিক ধৰ্মৰ (শিৱ তন্ত্ৰৰ) এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ। তান্ত্ৰিক আৰু যোগ-পৰম্পৰাত ইয়াক সাধাৰণতে পাক খাই থকা সৰ্পৰূপী শক্তি হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। প্ৰথম অৱস্থাত এই কুণ্ডলিনী শক্তি অক্ৰিয় ৰূপত শৰীৰৰ তলৰ অংশত থাকে আৰু সেই বাবে পাক খাই থকা সৰ্প হিচাপে দেখোৱা হয়। Yoga-Kundalini Upanishadৰ অনুসৰি, “The divine power, Kundalini, shines like the stem of a young lotus; like a snake, coiled round upon herself she holds her tail in her mouth and lies resting half asleep as the base of the body.”<ref>{{cite book|last=Aiyar|first=K. Narayanasvami|translator-last=Aiyar|translator-first=K. Narayanasvami|title=Thirty Minor Upanishads|chapter=Yoga-Kundalini Upanishad|publisher=The Theosophical Publishing House|location=Madras|year=1914|url=https://archive.org/details/thirtyminorupani00aiya|access-date=29 June 2026 |quote=The divine power, Kundalini, shines like the stem of a young lotus; like a snake, coiled round upon herself she holds her tail in her mouth and lies resting half asleep at the base of the body. }}</ref> আজিৎ মুখাৰ্জীয়ে কুণ্ডলিনী শক্তিক “কুণ্ডলী-পকোৱা নাৰী-শক্তি” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁৰ মতে,‌ অক্ৰিয় কুণ্ডলিনী সৰ্পৰূপে পাক খাই, নিজৰ নেজ মুখত ধৰি কেন্দ্ৰীয় অক্ষৰ চাৰিওফালে অৱস্থিত থাকে; জাগ্ৰত হ’লে ই ওপৰলৈ উঠি শিৱৰ সৈতে মূৰৰ ভাগত মিলিত হয়।<ref>{{cite book|last=Mookerjee|first=Ajit|title=Kundalini: The Arousal of the Inner Energy|publisher=Thames and Hudson|location=London |year=1982|pages=9–11|url=https://maypoleofwisdom.com/wp-content/uploads/2022/12/ajit-mookerjee-kundalini-the-arousal-of-the-inner-energy.pdf|access-date=2 July 2026|quote=The static, unmanifested Kundalini is symbolized by a serpent coiled into three and a half circles, with its tail in its mouth, and spiralling around the central axis ... When the Kundalini Sakti is ready to unfold, she ascends to unite above the crown of the head with Siva.}}</ref> তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটাৰ দেৱালত এই অক্ৰিয় কুণ্ডালিনীৰ আকৃতি খোদিত কৰা হৈছিল, য'ত শৰ্প এটাই পাক খাই নিজৰ নেজ মুখেৰে ধৰি ৰখা দেখা গৈছিল।<ref name="parashar"/>তাম্ৰেশ্বৰীৰ আঠকোণীয়া সৰ্পস্তম্ভ দুটাও এই পাক খাই থকা অক্ৰিয় কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতিক হিচাপে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, য'ত সৰ্প কেইটাই পাক খাই নিজৰ নেজ মুখত ধৰি ৰখা দেখা পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite book|last=Bloch|first=T. |title=Annual Report of the Archaeological Survey of India, Bengal Circle, for the Year Ending with April 1905|publisher=Government Printing|location=Calcutta|year=1905|pages=3–4|quote=Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it and hold four irregular shaped bolts or knots projecting from the round surface.}}</ref> তান্ত্ৰিক পদ্ধতিৰ অনুসৰি ধ্যান বা যোগ কৰিলে এই অক্ৰিয় পাক খাই থকা কুণ্ডলিনী (স্ত্ৰি-শক্তি) জাগ্ৰত হয় আৰু ৰাজহাড়ে দি গৈ মগজুত শক্তি প্ৰদান কৰে। মগজু শিৱৰ প্ৰতিক। অৰ্থাৎ শিৱ-শক্তিৰ মিলন হয়। এনে দৰে আত্মাই মুক্তি পাই বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। পূজা-পাতল কৰিও এই শক্তি জাগ্ৰত কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite book|last=Woodroffe|first=John|title=The Serpent Power: Being the Ṣaṭ-Cakra-Nirūpaṇa and Pādukā-Pañcaka|publisher=Ganesh & Company|location=Madras|year=1919 |url=https://archive.org/details/serpentpowerbein00wood|access-date=29 June 2026|quote=When the sleeping Kundalini is awakened ... She enters the royal road, the middle channel, and rises to the abode of Śiva. }}</ref> দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত থকা উল্লেখিত সৰ্প স্তম্ভটো এই জাগ্ৰত ৰূপৰে প্ৰতিচ্ছবি দাঙি ধৰিছিল। স্তম্ভটোৰ শীৰ্ষভাগত সাপটোৰ পাক খুলি ওপৰলৈ উঠি পূৰ্ণ কলচি সদৃশ এক উপাদানৰ সৈতে সংযুক্ত হোৱা দেখা যায়। কলচিটোৰ ওপৰত নাৰিকল-সদৃশ অংশো দেখা যায়, যাৰ ফলত ইয়াক পূৰ্ণ কলচিৰ ৰূপ বুলি ব্যাখ্যা কৰা সম্ভৱ। পূৰ্ণ কলচি সাধাৰণতে পানী বা শস্যেৰে পূৰ্ণ কৰি মুখত নাৰিকল আৰু পাত স্থাপন কৰা হয়; ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু শিল্প-পৰম্পৰাত ই পূৰ্ণতা, উৰ্বৰতা, সমৃদ্ধি, জীৱন আৰু মঙ্গলৰ প্ৰতীক হিচাপে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web|title=Kalasha|website=Impart: Objects, Premodern Culture|date=8 January 2024|url=https://imp-art.org/articles/kalasha/|access-date=29 June 2026|quote=Its associations with plenitude and fertility are denoted by filling it with water and food and plant material. Given its strong association with water, fertility and plenty, the kalasha is also an iconographic emblem associated with the yakshas, nagas and river-goddesses.}}</ref> পূৰ্ণ কলচিৰ আনুষ্ঠানিক ৰূপত কলচিৰ মুখত নাৰিকল আৰু পাত স্থাপন কৰাৰ প্ৰথাও দেখা যায়।<ref>{{cite web |title=Kalasha |website=Impart: Objects, Premodern Culture |date=8 January 2024 |url=https://imp-art.org/articles/kalasha/ |access-date=29 June 2026 |quote=The purna-kalasha is commonly embodied in ceremonial use by filling a kalasha with water or rice and placing a coconut and mango leaves upon its mouth. }}</ref> কুণ্ডলিনী-তত্ত্বত শিৱ হৈছে ঊৰ্ধ্বমুখে আৰোহণ কৰা শক্তিৰ চূড়ান্ত চৈতন্যগত গন্তব্য; সেই অৰ্থত স্তম্ভটোৰ কলচি-সদৃশ শীৰ্ষভাগক শিৱৰ প্ৰত্যক্ষ মূৰ্তি বুলি নহয়, বৰং কুণ্ডলিনীৰ আৰোহণৰ পূৰ্ণতা, মঙ্গল আৰু পবিত্ৰকৰণৰ প্ৰতীকী শীৰ্ষচিহ্ন হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সমাজত পানীতোলা বৰসবাহ নামৰ এক ধৰ্মীয় আচাৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়, য'ত এই পূৰ্ণ কলহ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite book|last=Khanikar|first=Surjya Kanta |title=Chutia Jaatir Itihax Aru Luko-Sanskriti|year=1991|quote=চুতীয়া সমাজৰ আচাৰসমূহৰ ভিতৰত পানীতোলা বৰসবাহ অন্যতম। }}</ref> [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] সমাজৰ ধৰ্মীয় আচাৰতো পূৰ্ণ কলহৰ পৰা পবিত্ৰ পানী ছটিয়াই শুদ্ধিকৰণ কৰাৰ প্ৰথা আছে; উদ্ভিদৰ কেঁচা পাত ব্যৱহাৰ কৰি ভক্ত বা পূজাস্থলী শুদ্ধ কৰাৰ কথাও নৃ-উদ্ভিদবিষয়ক অধ্যয়নত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |title=Ethnobotanical Study on Plants Used in Magico-Religious Practices of Deori Tribe in Assam, India |journal=International Journal of Pharmacy and Biological Sciences |quote=The leaves are used for purifying the worship place, devotees, etc. and also used in many ceremonies done at Deohal. In case of inter-caste marriage, the bride is purified by sprinkling water with the fresh leaves.}}</ref> এই জীৱন্ত আচাৰসমূহৰ পটভূমিত সৰ্পটোৰ ঊৰ্ধ্বমুখী গতি আৰু কলচিৰ সৈতে সংযোগক সৰ্প-শক্তি, পবিত্ৰ জল, উৰ্বৰতা আৰু আশীৰ্বাদৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰতীকী প্ৰকাশ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। ==আৱিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ ১৯২১ চনত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সমীক্ষাৰ সময়ত ডেওপানী নদীৰ ওচৰত, শদিয়াৰ প্ৰায় সাত মাইল উত্তৰত আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। ই এটা জংঘলীয়া অঞ্চলত পুৰণি ইটাৰ গাঁথনি আৰু শিলৰ অৱশেষৰ ওচৰত পোৱা গৈছিল।<ref name=":0" /> সময় আৰু প্ৰাকৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত স্তম্ভটো কিছু ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও সৰ্পৰ আকৃতি আৰু আহোম লিপিৰ লিখনী স্পষ্টভাৱে দেখা গৈছিল। ব্ৰিটিছ বিষয়া আৰু গৱেষকসকলে ইয়াক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঐতিহাসিক নিদৰ্শন হিচাপে চিনাক্ত কৰে। পিছত ৰাই চাহাব গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই ইয়াৰ লেখনী অধ্যয়ন কৰে। ১৯২০ দশকৰ শেষৰফালে স্তম্ভটো শদিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref name=":0" /> ১৯৫৩ চনত শদিয়া সৰ্প স্তম্ভটো সুৰক্ষা আৰু সংৰক্ষণৰ বাবে শদিয়াৰপৰা অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়, গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ৰাজনৈতিক অশান্তি আৰু পৰিৱেশজনিত ক্ষতিৰপৰা স্মৃতিস্তম্ভটো ৰক্ষা কৰাৰ বাবে এই ব্যৱস্থা লোৱা হৈছিল।<ref name=":0" />বৰ্তমান স্তম্ভটো সংগ্ৰহালয়ৰ প্ৰত্নতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াক এক সুৰক্ষিত স্থানত ৰখা হৈছে আৰু দৰ্শনাৰ্থীয়ে ইয়াৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় তথ্যসহ স্তম্ভটো চাব পাৰে। আৰ্দ্ৰতা আৰু সময়ৰ ফলত হোৱা ক্ষতি ৰোধ কৰিবলৈ স্তম্ভটোৰ পৰিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণমূলক কামো কৰা হৈছিল।<ref name=":0" /> == টোকা == {{Reflist}} == গ্ৰন্থপঞ্জী == {{Refbegin}} *{{cite book|last1=Nath|first1=Rajmohan|title=The Back Ground Of Assamese Culture|date=1948}} *{{cite book|last1=Das|first1=Jogesh|title=Folklore of Assam|date=1980|publisher=National Book Trust}} *{{cite book|last1=C. Allen|first1=B|year=1928|title=Assam district gazetteers|volume=XI|publisher=Baptist Mission Press}} *{{cite journal |last=Hannay |first=S.F |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en }} *{{Citation|last1=Phukan|first1=J.N.|title=Studies in some aspects of inscriptions of the Ahom kings|date=1997|publisher=Gauhati University}} *{{Cite journal|last=Prinsep|first=F.R.S James|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|date=1838|volume=7|publisher=Asiatic Society (Calcutta, India)|url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ&q=Journal+of+the+asiatic+7|language=en}} *{{cite journal|last1=Wharton|first1=David|title=Historical Evidence for the Early Lik Tai Scripts|date=2019}} [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] thto4l0lwgmfcf5auveg5pq149slv9e 625710 625616 2026-08-10T00:42:20Z Ananya Taye 28065 Added translation. The inscription doesnt mention Dihingia Bargohain anywhere. It simply says Thaomunglung Bo-ngen, which is the Tai equivalent for Sadiyakhowagohain. In Lakni Rungrao (1527), Chaosenglung Kinglun was made Thaomung-Bo-ngen (Ahom Buranji,p.61), and in 1530 Phrasenmung Borgohain was recalled from Sadiya (Ahom Buranji p.64). So, in 1532, it was only Thaomung Bo-ngen Kinglun ruling that region. 625710 wikitext text/x-wiki {{Infobox artefact||name=শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ|image=Old photo of Sadiya Serpent Pillar.jpg|image_size=150|writing=ভাষা; [[টাই ভাষা]], লিপি; [[আহোম লিপি]]|created= [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজত্বকাল]]<ref>{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref>, লিপি: {{circa}}যোড়শ শতিকাৰ প্ৰাৰম্ভিক কাল<ref>The famous Snake Pillar of Sadiya, dated 1532 AD, erected as a mark of truce between the Ahoms and the Mishmis"{{harvcol|Das|1980|p=53}}</ref>|discovered=[[শদিয়া]], ডিবাং আৰু দেওপানী নদীৰ মাজত|discovered_place=[[শদিয়া]]|location=[[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়]]}} '''শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ''', [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ঐতিহাসিক [[শদিয়া]] অঞ্চলত স্থাপিত এক প্ৰাচীন অষ্টকাতৰ শিল স্তম্ভ। এই স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনত দিবাং আৰু দিক্ৰং নৈৰ মাজৰ এখন নগৰৰ মুখত আন কিছু ভগনাৱশেষৰ লগত দেখা পোৱা গৈছিল।<ref>{{harvcol|Hannay|1848|p=676}}</ref> এই স্তম্ভটোৰ লগত মিলা একেই আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ বৃটিছৰ দিনত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ ভিতৰত পোৱা‌ গৈছিল। ‌‌<ref>{{harvcol|C. Allen|1928|p=94}}</ref> এই সমূহ তথ্যৰ ভিত্তিতে ইতিহাসবিদসকলে ইয়াক চুতীয়া ৰজাই নিৰ্মাণ কৰা বুলি বিশ্বাস কৰে।<ref name="parashar">{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref> চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰজা]] চুহুংমুঙৰ‌ দিনত (১৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত) এই স্তম্ভটোত এখন আহোম ভাষাৰ লিপি খোদিত কৰোৱা হৈছিল, য'ত আহোম ৰাজ্য আৰু [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিছিমি জনগোষ্ঠীৰ]] মাজত শদিয়া অঞ্চল সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে কূটনৈতিক সন্ধি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। <ref name=":0">{{cite journal |title=The Sadiya Serpent Pillar Inscription: A Historical and Epigraphic Analysis of the Ahom- Mishmi Relation |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=13 |issue=7 |year=2025 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2507261.pdf |access-date=15 May 2026 }}</ref> ==আকৃতিৰ বিৱৰণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ হৈছে প্ৰায় ১১ ফুট (৩.৪ মিটাৰ) ওখ অষ্টভুজ আকৃতিৰ শিলৰ স্তম্ভ আৰু ইয়াৰ প্ৰতিটো ফালে ১৫ ইঞ্চি (৩৮ চে.মি.) জোখৰ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ভিত্তি।<ref name=":0" /> ইয়াক এটা শিলৰ টুকুৰাৰপৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। প্ৰকাণ্ড সাপ এডালে স্তম্ভটোৰ গুৰিৰপৰা মূধলৈ মেৰিয়াই আছে। সাপৰ মুখখন মানৱাকৃতিৰ।<ref name="parashar" /> ==ইতিহাস আৰু অৱস্থান== ===চুতীয়া যুগ=== অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ৰ বিষয়া তথা ইতিহাসবিদ অবন্তিকা পৰাশৰ<ref>{{cite web |title=Tender for celebration of International Museum Day 2022 at District Museum, Jorhat |publisher=Directorate of Museums, Government of Assam |date=2 May 2022 |url=https://museums.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/museum_medhassu_in_oid_5/menu/right_menu/right_menu/tender_for_celebration_of_international_museum_day_2022.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20260629025529/https://museums.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/museum_medhassu_in_oid_5/menu/right_menu/right_menu/tender_for_celebration_of_international_museum_day_2022.pdf |archive-date=29 June 2026 |access-date=29 June 2026 |quote=Smt Abantika Parashar, District Museum Officer, Jorhat—for information. }}</ref> অনুসৰি সৰ্প স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref> তেওঁ লিখিছে,{{quote|"...গতিকে সৰ্প স্তম্ভটো চুতীয়া শাসনৰ লগত জড়িত কথাটোক লৈ কোনো দ্বিমত থাকিব নোৱাৰে। তদুপৰি কুণ্ডিলাকৃতিৰ সৰ্প দিক্কৰবাসিনী/তাম্ৰেশ্বৰী/কেঁচাইখাতীৰ (চুতীয়াসকলৰ উপাস্য দেৱী) আন এটা ৰূপ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতীক হোৱা কথাটোৱে এই ধাৰণা সজোৰে সমৰ্থন কৰে।" }} ১৯২৮ চনৰ বৃটিছৰ লেখনীৰ মতে এই স্তম্ভটো দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত আৰু শদিয়াৰপৰা নিজামঘাট লৈ যোৱা পথৰ সাত মাইলপষ্টৰ সোঁফালে পোৱা গৈছিল। স্তম্ভটোৰ কাষতে এখন শিলৰ দলং উদ্ধাৰ কৰা‌ হৈছিল আৰু দলঙৰ পথে দি ওচৰৰ এটা ইটাৰ পুখুৰী লৈ যাব পৰা হৈছিল<ref>Assam District Gazetteers, 1928, p. 18.</ref>। বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে ১৮৪৮ চনত উল্লেখ কৰা মতে দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত ১৪ ফোঁট ওখ গড়ে আগুৰা এখন বৃহৎ নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা গৈছিল<ref>Journal of Asiatic Society of Bengal, p. 470.</ref>। এই নগৰখনৰ ইটাৰ দ্বাৰৰ মুখতে এখন শিলৰ দলং‌ আছিল আৰু ওচৰতে গড়ৰ ভিতৰত এটা ইটাৰ পুখুৰী দেখা পোৱা গৈছিল। এই তথ্য সমূহৰপৰা ধৰিব পৰা যায় যে দুয়োখন লেখনীত একেইটা অঞ্চলৰে বিৱৰণ দিয়া হৈছিল। সম্ভৱতঃ দ্বাৰখনৰ সন্মুখত দুয়োফালে দুটা সৰ্প স্তম্ভ থিয় কৰোৱা হৈছিল। ‌ উল্লেখযোগ্য যে এই পুখুৰীটোত বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে কিছুমান খনিকৰ চিহ্ন খোদিত পাইছিল,‌ যিবোৰ খনিকৰ চিহ্ন তেওঁ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটা-শিলৰ দেৱালতো দেখা পাইছিল। এই দেৱালখন মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref>। গতিকে এই সকলো তথ্যৰপৰা ধৰিব পৰা যায় যে সৰ্প স্তম্ভকে ধৰি সমগ্ৰ নগৰখন [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া যুগতে]] নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই কথা SF Hannayয়ে এইদৰে লিখিছে, {{blockquote|"I am inclined to think that the country from the Dibong to the Kundil river, a distance of 10 or 12 miles, with the hill fortifications known as Bhismak Nagar, and Sisupal Nagar, belonged to one people and dynasty. It is indeed quite obvious that the masonry of bricks or stone, which we examined, is the work of the same people, and the sandstone is the produce of one quarry."}} ইয়াৰ উপৰিও জনা যায় যে বৃটিছসকলে একে ধৰণৰ দুটা আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ শদিয়াৰ [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]]সকলে নিৰ্মাণ কৰা তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰতো উদ্ধাৰ কৰিছিল<ref>T.Block, 1905, Assam District Gazetteers, 1928, p. 94)</ref>। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ দেৱালখনত সৰ্প আকৃতি কেইবাখনো terracotta plate পোৱা গৈছিল। বৃটিছ অভিযাত্ৰী T.Blockৰ মতে এই স্তম্ভ দুটাৰ প্ৰত্যেক টোতে সাপ দুটা পাক খাই কুণ্ডালিনী ৰূপ লৈ থকা দেখা গৈছিল। ইয়াৰপৰা ক'ব পাৰি যে এই সকলো স্তম্ভ সমূহ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনৰে সৃষ্টি। তেওঁ লিখিছে,{{blockquote|"They (the pillars) were found in the north-eastern section of the enclosed area (of Tamreswari). I found two such bases, their shape is octagonal, 2 feet 6 inches in diameter, with a circular hollow inside; these rested on squares, with their corners cut off and differently moulded. The hemispherical capital measures 2 feet 4 inches in diameter at its base and is perforated by a hollow shaft 1 feet 10 inches land. Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it."}} ===আহোম যুগ=== চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত ৰজা চুহুংমুঙে শদিয়াৰ দুই স্তম্ভৰ ভিতৰত এটা স্তম্ভত টাই ভাষাত কিছু কথা খোদিত কৰিছিল। এই লিপিখনত ১৫৩২ চনত মিচিমিসকলৰ লগত হোৱা সন্ধিৰ বিৱৰণ পোৱা যায়। এইখন [[আহোম লিপি|আহোম]] ভাষাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন প্ৰত্নলিপি। এই প্ৰত্নলিপি [[চ্যু-হ্যুণ-মু'ঙ|চুহুংমুং]] দিহিঙীয়া ৰজাৰ ৰাজত্বকালৰ (১৪৯৭-১৫৩৯) সময়ৰ। ১৫৩২ চনত [[শদিয়া]] দখল কৰা আৰু স্থানীয় [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিচিমি]] জনগোষ্ঠীৰ সৈতে চুক্তি কৰা চৰ্তসমূহ এই শিলৰ স্তম্ভত লিখা হৈছিল। স্তম্ভটোৰ ওপৰত ৯.৫ ৰেখাৰ অন্তৰ্গত এই প্ৰতিলিপিটো থাওমুং বঙেন বা শদিয়াখোৱা গোহাঁই ([[শদিয়া|শদিয়াৰ]] আহোম সেনানায়ক) জাৰি কৰা এক ঘোষণা, য'ত মিচিমিসকলে কিছুমান প্ৰবন্ধত বাৰ্ষিক প্ৰতিদান আগবঢ়াব আৰু ডিবাং নদীৰ এটা পাৰত বসবাস কৰিবৰ বাবে আহ্বান জনায়। আহোম ভাষাৰ লিপিত লিখা এই শিলালিপিটোৰ ব্যাখ্যা ১৯২৪ চনত গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই দিছিল।<ref name=":0" /> এই শিলা লিপিটোৰ অসমীয়া অনুবাদ এনেধৰণৰ:- {{Blockquote|𑜉𑜤𑜈𑜫 𑜃 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜄𑜢𑜃𑜫 𑜀𑜨𑜂𑜫 𑜇𑜡 𑜉𑜩 𑜄𑜦 (‘’মৌ ন’ লাই টং টিন খং ফা মাই টে”)</br>𑜏𑜢 𑜁𑜂𑜫 𑜋𑜩𑜨 𑜁𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜦𑜧 (“চি খাঙ চৈ খাঙ য়ুং টে’’)</br>𑜓𑜢 𑜈𑜨𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜓𑜩 𑜄𑜂𑜫 𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜧𑜈𑜫 𑜉𑜡 (‘’দি বং দিন দৈ দাই টাং টক আও মা”)</br>𑜀𑜧 𑜌𑜧 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜉𑜦𑜡 𑜂𑜢𑜃𑜫 𑜽 𑜇𑜧 𑜉𑜡 𑜀𑜡 (“কাও থাও মু’ঙ লুং ম’ ঙিন 𑜽 ফাও মা কা’’)</br>𑜀𑜧 𑜋𑜈𑜫 𑜏𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜃𑜩 𑜑𑜤𑜂𑜫 𑜈𑜡 𑜁𑜡 (‘’কাও চাও ছুং লুঙ নাই হুং বা খা’’)</br>𑜉𑜧𑜈𑜫 𑜈𑜃𑜫 𑜇𑜥 (‘’মৌ বান ফু’’)</br>𑜐𑜢𑜂𑜫 𑜇𑜥 𑜋𑜩 𑜋𑜪 𑜎𑜢𑜀𑜫 𑜁𑜡 (‘’ঙিন ফু ছাই চাম লিক খা’’)</br>𑜁𑜃𑜫 𑜋𑜪 𑜉𑜣 𑜏𑜣 𑜉𑜣 𑜽 𑜆𑜢𑜤𑜂𑜫 (‘’খন চাম মিছিমি 𑜽 পৌং’’)</br>𑜁𑜪 𑜁𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜉𑜩 𑜓𑜩 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜡(‘’খাম খাং দিন দৈ মাই দাই চাম খা মা’’)</br>𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜈𑜫 𑜈𑜡 𑜀 (‘’তাক আও বা কৈ’’)</br>𑜐𑜥 𑜈𑜡 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜎𑜀𑜫 (‘’ঙু বা লাই তং লাক’’)</br>𑜇𑜨𑜂𑜫 𑜃𑜨𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉 (‘’ফং নং চাম খা মিছিমি’’)</br>….𑜀𑜂𑜫 𑜲𑜦 𑜎𑜧𑜈𑜧… 𑜏𑜂𑜫 𑜏𑜤 …𑜋𑜢𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜃𑜫 𑜄 (‘’কাং খে লাও চাং চু চেং চাম খা মান তে’’) }} অনুবাদ: {{quote|মই, শদিয়াখোৱা গোহাঁয়ে, এই কথাবোৰ এই শিলৰ স্তম্ভত আৰু এখন তাম্ৰফলকত খোদিত কৰালোঁ। এই ব্যৱস্থা অনুসৰি, মিচিমিসকলে দিবাং নদীৰ ওচৰৰ পাহাৰসমূহত নিজৰ তিৰোতা, সন্তান, পৰিচাৰক আৰু অনুগামীসকলৰ সৈতে বাস কৰিব আৰু সেই পাহাৰীয়া অঞ্চল অধিকাৰ কৰি থাকিব। তেওঁলোকে কৰ হিচাপে চাৰি পাচি বিষ আৰু অন্যান্য সামগ্ৰী যোগান ধৰিব লাগিব আৰু শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ ওপৰত চকু ৰাখিব লাগিব।<br /> যিসকলে সেই অঞ্চলৰ ওপৰত অধিকাৰ দাবী কৰি পাহাৰৰ দুয়োফালে বাস কৰিব বিচাৰে, তেওঁলোকক তাত অনধিকাৰ প্ৰৱেশ বা দখল কৰিবলৈ নিষেধ কৰা হৈছে। যিকোনো ব্যক্তিয়ে পাহাৰৰ কাষত বসতি স্থাপন কৰিলে তেওঁ মিচিমিসকলৰ অধীন হ’ব।<br/> মই প্ৰকাশ্যভাৱে ঘোষণা কৰিছোঁ যে পৰৱৰ্তী সময়ত যিয়েই ক্ষমতালৈ উঠি শাসক হওক, তেওঁ এই ব্যৱস্থা ভংগ কৰিব নোৱাৰিব আৰু যি শিলত এই বিধান খোদিত কৰা হৈছে, তাকো ধ্বংস কৰিব নোৱাৰিব।<br/>}} [[File:Serpent pillar, A commemorative pillar of Swarganarayan Suhunmung.jpg|thumb|150px|Sadiya serpent pillar with the Ahom Inscription.]] ==সৰ্প স্তম্ভৰ আধ্যাত্মিকতা== শদিয়াৰ সৰ্প স্তম্ভ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতিক হয়। এই কুণ্ডলিনী আদি-শক্তি (দিক্কৰবাসিনী)ৰ আন এটি ৰূপ।<ref>{{cite book |last=Parashar |first=Abantika |title=Gariyakhi |edition=7th |date=May 2023 |quote=...তদুপৰি কুণ্ডিলাকৃতিৰ সৰ্প দিক্কৰবাসিনী/তাম্ৰেশ্বৰী/কেঁচাইখাতীৰ (চুতীয়াসকলৰ উপাস্য দেৱী) আন এটা ৰূপ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতীক হোৱা কথাটোৱে এই ধাৰণা সজোৰে সমৰ্থন কৰে।}}</ref> ''কুণ্ডলিনী'' (''kuṇḍalinī'')ৰ অৰ্থ হৈছে “কুণ্ডলী-পকোৱা” বা “পকাই থকা”; শব্দটোৰ মূল ''কুণ্ডল'' (''kuṇḍala'')ৰ অৰ্থ বৃত্ত বা পাক।<ref>{{cite web |title=Kundalini, Kuṇḍalinī |website=Wisdom Library |url=https://www.wisdomlib.org/definition/kundalini |access-date=29 June 2026 |quote=The kuṇḍalī or kuṇḍalinī is derived from the word kuṇḍala—“a ring, coil”. }}</ref><ref>{{cite web |title=Kundalini |website=Merriam-Webster Dictionary |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/kundalini |access-date=29 June 2026 |quote=Sanskrit kuṇḍalinī, from feminine of kuṇḍalin circular, coiled, from kuṇḍala ring. }}</ref> এই কুণ্ডলিনী শক্তি জনজাতীয় তান্ত্ৰিক ধৰ্মৰ (শিৱ তন্ত্ৰৰ) এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ। তান্ত্ৰিক আৰু যোগ-পৰম্পৰাত ইয়াক সাধাৰণতে পাক খাই থকা সৰ্পৰূপী শক্তি হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। প্ৰথম অৱস্থাত এই কুণ্ডলিনী শক্তি অক্ৰিয় ৰূপত শৰীৰৰ তলৰ অংশত থাকে আৰু সেই বাবে পাক খাই থকা সৰ্প হিচাপে দেখোৱা হয়। Yoga-Kundalini Upanishadৰ অনুসৰি, “The divine power, Kundalini, shines like the stem of a young lotus; like a snake, coiled round upon herself she holds her tail in her mouth and lies resting half asleep as the base of the body.”<ref>{{cite book|last=Aiyar|first=K. Narayanasvami|translator-last=Aiyar|translator-first=K. Narayanasvami|title=Thirty Minor Upanishads|chapter=Yoga-Kundalini Upanishad|publisher=The Theosophical Publishing House|location=Madras|year=1914|url=https://archive.org/details/thirtyminorupani00aiya|access-date=29 June 2026 |quote=The divine power, Kundalini, shines like the stem of a young lotus; like a snake, coiled round upon herself she holds her tail in her mouth and lies resting half asleep at the base of the body. }}</ref> আজিৎ মুখাৰ্জীয়ে কুণ্ডলিনী শক্তিক “কুণ্ডলী-পকোৱা নাৰী-শক্তি” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁৰ মতে,‌ অক্ৰিয় কুণ্ডলিনী সৰ্পৰূপে পাক খাই, নিজৰ নেজ মুখত ধৰি কেন্দ্ৰীয় অক্ষৰ চাৰিওফালে অৱস্থিত থাকে; জাগ্ৰত হ’লে ই ওপৰলৈ উঠি শিৱৰ সৈতে মূৰৰ ভাগত মিলিত হয়।<ref>{{cite book|last=Mookerjee|first=Ajit|title=Kundalini: The Arousal of the Inner Energy|publisher=Thames and Hudson|location=London |year=1982|pages=9–11|url=https://maypoleofwisdom.com/wp-content/uploads/2022/12/ajit-mookerjee-kundalini-the-arousal-of-the-inner-energy.pdf|access-date=2 July 2026|quote=The static, unmanifested Kundalini is symbolized by a serpent coiled into three and a half circles, with its tail in its mouth, and spiralling around the central axis ... When the Kundalini Sakti is ready to unfold, she ascends to unite above the crown of the head with Siva.}}</ref> তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটাৰ দেৱালত এই অক্ৰিয় কুণ্ডালিনীৰ আকৃতি খোদিত কৰা হৈছিল, য'ত শৰ্প এটাই পাক খাই নিজৰ নেজ মুখেৰে ধৰি ৰখা দেখা গৈছিল।<ref name="parashar"/>তাম্ৰেশ্বৰীৰ আঠকোণীয়া সৰ্পস্তম্ভ দুটাও এই পাক খাই থকা অক্ৰিয় কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতিক হিচাপে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, য'ত সৰ্প কেইটাই পাক খাই নিজৰ নেজ মুখত ধৰি ৰখা দেখা পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite book|last=Bloch|first=T. |title=Annual Report of the Archaeological Survey of India, Bengal Circle, for the Year Ending with April 1905|publisher=Government Printing|location=Calcutta|year=1905|pages=3–4|quote=Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it and hold four irregular shaped bolts or knots projecting from the round surface.}}</ref> তান্ত্ৰিক পদ্ধতিৰ অনুসৰি ধ্যান বা যোগ কৰিলে এই অক্ৰিয় পাক খাই থকা কুণ্ডলিনী (স্ত্ৰি-শক্তি) জাগ্ৰত হয় আৰু ৰাজহাড়ে দি গৈ মগজুত শক্তি প্ৰদান কৰে। মগজু শিৱৰ প্ৰতিক। অৰ্থাৎ শিৱ-শক্তিৰ মিলন হয়। এনে দৰে আত্মাই মুক্তি পাই বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। পূজা-পাতল কৰিও এই শক্তি জাগ্ৰত কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite book|last=Woodroffe|first=John|title=The Serpent Power: Being the Ṣaṭ-Cakra-Nirūpaṇa and Pādukā-Pañcaka|publisher=Ganesh & Company|location=Madras|year=1919 |url=https://archive.org/details/serpentpowerbein00wood|access-date=29 June 2026|quote=When the sleeping Kundalini is awakened ... She enters the royal road, the middle channel, and rises to the abode of Śiva. }}</ref> দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত থকা উল্লেখিত সৰ্প স্তম্ভটো এই জাগ্ৰত ৰূপৰে প্ৰতিচ্ছবি দাঙি ধৰিছিল। স্তম্ভটোৰ শীৰ্ষভাগত সাপটোৰ পাক খুলি ওপৰলৈ উঠি পূৰ্ণ কলচি সদৃশ এক উপাদানৰ সৈতে সংযুক্ত হোৱা দেখা যায়। কলচিটোৰ ওপৰত নাৰিকল-সদৃশ অংশো দেখা যায়, যাৰ ফলত ইয়াক পূৰ্ণ কলচিৰ ৰূপ বুলি ব্যাখ্যা কৰা সম্ভৱ। পূৰ্ণ কলচি সাধাৰণতে পানী বা শস্যেৰে পূৰ্ণ কৰি মুখত নাৰিকল আৰু পাত স্থাপন কৰা হয়; ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু শিল্প-পৰম্পৰাত ই পূৰ্ণতা, উৰ্বৰতা, সমৃদ্ধি, জীৱন আৰু মঙ্গলৰ প্ৰতীক হিচাপে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web|title=Kalasha|website=Impart: Objects, Premodern Culture|date=8 January 2024|url=https://imp-art.org/articles/kalasha/|access-date=29 June 2026|quote=Its associations with plenitude and fertility are denoted by filling it with water and food and plant material. Given its strong association with water, fertility and plenty, the kalasha is also an iconographic emblem associated with the yakshas, nagas and river-goddesses.}}</ref> পূৰ্ণ কলচিৰ আনুষ্ঠানিক ৰূপত কলচিৰ মুখত নাৰিকল আৰু পাত স্থাপন কৰাৰ প্ৰথাও দেখা যায়।<ref>{{cite web |title=Kalasha |website=Impart: Objects, Premodern Culture |date=8 January 2024 |url=https://imp-art.org/articles/kalasha/ |access-date=29 June 2026 |quote=The purna-kalasha is commonly embodied in ceremonial use by filling a kalasha with water or rice and placing a coconut and mango leaves upon its mouth. }}</ref> কুণ্ডলিনী-তত্ত্বত শিৱ হৈছে ঊৰ্ধ্বমুখে আৰোহণ কৰা শক্তিৰ চূড়ান্ত চৈতন্যগত গন্তব্য; সেই অৰ্থত স্তম্ভটোৰ কলচি-সদৃশ শীৰ্ষভাগক শিৱৰ প্ৰত্যক্ষ মূৰ্তি বুলি নহয়, বৰং কুণ্ডলিনীৰ আৰোহণৰ পূৰ্ণতা, মঙ্গল আৰু পবিত্ৰকৰণৰ প্ৰতীকী শীৰ্ষচিহ্ন হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সমাজত পানীতোলা বৰসবাহ নামৰ এক ধৰ্মীয় আচাৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়, য'ত এই পূৰ্ণ কলহ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite book|last=Khanikar|first=Surjya Kanta |title=Chutia Jaatir Itihax Aru Luko-Sanskriti|year=1991|quote=চুতীয়া সমাজৰ আচাৰসমূহৰ ভিতৰত পানীতোলা বৰসবাহ অন্যতম। }}</ref> [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] সমাজৰ ধৰ্মীয় আচাৰতো পূৰ্ণ কলহৰ পৰা পবিত্ৰ পানী ছটিয়াই শুদ্ধিকৰণ কৰাৰ প্ৰথা আছে; উদ্ভিদৰ কেঁচা পাত ব্যৱহাৰ কৰি ভক্ত বা পূজাস্থলী শুদ্ধ কৰাৰ কথাও নৃ-উদ্ভিদবিষয়ক অধ্যয়নত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |title=Ethnobotanical Study on Plants Used in Magico-Religious Practices of Deori Tribe in Assam, India |journal=International Journal of Pharmacy and Biological Sciences |quote=The leaves are used for purifying the worship place, devotees, etc. and also used in many ceremonies done at Deohal. In case of inter-caste marriage, the bride is purified by sprinkling water with the fresh leaves.}}</ref> এই জীৱন্ত আচাৰসমূহৰ পটভূমিত সৰ্পটোৰ ঊৰ্ধ্বমুখী গতি আৰু কলচিৰ সৈতে সংযোগক সৰ্প-শক্তি, পবিত্ৰ জল, উৰ্বৰতা আৰু আশীৰ্বাদৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰতীকী প্ৰকাশ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। ==আৱিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ ১৯২১ চনত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সমীক্ষাৰ সময়ত ডেওপানী নদীৰ ওচৰত, শদিয়াৰ প্ৰায় সাত মাইল উত্তৰত আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। ই এটা জংঘলীয়া অঞ্চলত পুৰণি ইটাৰ গাঁথনি আৰু শিলৰ অৱশেষৰ ওচৰত পোৱা গৈছিল।<ref name=":0" /> সময় আৰু প্ৰাকৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত স্তম্ভটো কিছু ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও সৰ্পৰ আকৃতি আৰু আহোম লিপিৰ লিখনী স্পষ্টভাৱে দেখা গৈছিল। ব্ৰিটিছ বিষয়া আৰু গৱেষকসকলে ইয়াক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঐতিহাসিক নিদৰ্শন হিচাপে চিনাক্ত কৰে। পিছত ৰাই চাহাব গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই ইয়াৰ লেখনী অধ্যয়ন কৰে। ১৯২০ দশকৰ শেষৰফালে স্তম্ভটো শদিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref name=":0" /> ১৯৫৩ চনত শদিয়া সৰ্প স্তম্ভটো সুৰক্ষা আৰু সংৰক্ষণৰ বাবে শদিয়াৰপৰা অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়, গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ৰাজনৈতিক অশান্তি আৰু পৰিৱেশজনিত ক্ষতিৰপৰা স্মৃতিস্তম্ভটো ৰক্ষা কৰাৰ বাবে এই ব্যৱস্থা লোৱা হৈছিল।<ref name=":0" />বৰ্তমান স্তম্ভটো সংগ্ৰহালয়ৰ প্ৰত্নতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াক এক সুৰক্ষিত স্থানত ৰখা হৈছে আৰু দৰ্শনাৰ্থীয়ে ইয়াৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় তথ্যসহ স্তম্ভটো চাব পাৰে। আৰ্দ্ৰতা আৰু সময়ৰ ফলত হোৱা ক্ষতি ৰোধ কৰিবলৈ স্তম্ভটোৰ পৰিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণমূলক কামো কৰা হৈছিল।<ref name=":0" /> == টোকা == {{Reflist}} == গ্ৰন্থপঞ্জী == {{Refbegin}} *{{cite book|last1=Nath|first1=Rajmohan|title=The Back Ground Of Assamese Culture|date=1948}} *{{cite book|last1=Das|first1=Jogesh|title=Folklore of Assam|date=1980|publisher=National Book Trust}} *{{cite book|last1=C. Allen|first1=B|year=1928|title=Assam district gazetteers|volume=XI|publisher=Baptist Mission Press}} *{{cite journal |last=Hannay |first=S.F |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en }} *{{Citation|last1=Phukan|first1=J.N.|title=Studies in some aspects of inscriptions of the Ahom kings|date=1997|publisher=Gauhati University}} *{{Cite journal|last=Prinsep|first=F.R.S James|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|date=1838|volume=7|publisher=Asiatic Society (Calcutta, India)|url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ&q=Journal+of+the+asiatic+7|language=en}} *{{cite journal|last1=Wharton|first1=David|title=Historical Evidence for the Early Lik Tai Scripts|date=2019}} [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] lfley0su0lnqpoxzof16ptkoi2f7r23 625711 625710 2026-08-10T00:48:10Z Ananya Taye 28065 /* ইতিহাস আৰু অৱস্থান */ Added ref about the appointment of the first Sadiyakhowa Gohain 625711 wikitext text/x-wiki {{Infobox artefact||name=শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ|image=Old photo of Sadiya Serpent Pillar.jpg|image_size=150|writing=ভাষা; [[টাই ভাষা]], লিপি; [[আহোম লিপি]]|created= [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজত্বকাল]]<ref>{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref>, লিপি: {{circa}}যোড়শ শতিকাৰ প্ৰাৰম্ভিক কাল<ref>The famous Snake Pillar of Sadiya, dated 1532 AD, erected as a mark of truce between the Ahoms and the Mishmis"{{harvcol|Das|1980|p=53}}</ref>|discovered=[[শদিয়া]], ডিবাং আৰু দেওপানী নদীৰ মাজত|discovered_place=[[শদিয়া]]|location=[[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়]]}} '''শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ''', [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ঐতিহাসিক [[শদিয়া]] অঞ্চলত স্থাপিত এক প্ৰাচীন অষ্টকাতৰ শিল স্তম্ভ। এই স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনত দিবাং আৰু দিক্ৰং নৈৰ মাজৰ এখন নগৰৰ মুখত আন কিছু ভগনাৱশেষৰ লগত দেখা পোৱা গৈছিল।<ref>{{harvcol|Hannay|1848|p=676}}</ref> এই স্তম্ভটোৰ লগত মিলা একেই আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ বৃটিছৰ দিনত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ ভিতৰত পোৱা‌ গৈছিল। ‌‌<ref>{{harvcol|C. Allen|1928|p=94}}</ref> এই সমূহ তথ্যৰ ভিত্তিতে ইতিহাসবিদসকলে ইয়াক চুতীয়া ৰজাই নিৰ্মাণ কৰা বুলি বিশ্বাস কৰে।<ref name="parashar">{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref> চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰজা]] চুহুংমুঙৰ‌ দিনত (১৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত) এই স্তম্ভটোত এখন আহোম ভাষাৰ লিপি খোদিত কৰোৱা হৈছিল, য'ত আহোম ৰাজ্য আৰু [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিছিমি জনগোষ্ঠীৰ]] মাজত শদিয়া অঞ্চল সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে কূটনৈতিক সন্ধি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। <ref name=":0">{{cite journal |title=The Sadiya Serpent Pillar Inscription: A Historical and Epigraphic Analysis of the Ahom- Mishmi Relation |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=13 |issue=7 |year=2025 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2507261.pdf |access-date=15 May 2026 }}</ref> ==আকৃতিৰ বিৱৰণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ হৈছে প্ৰায় ১১ ফুট (৩.৪ মিটাৰ) ওখ অষ্টভুজ আকৃতিৰ শিলৰ স্তম্ভ আৰু ইয়াৰ প্ৰতিটো ফালে ১৫ ইঞ্চি (৩৮ চে.মি.) জোখৰ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ভিত্তি।<ref name=":0" /> ইয়াক এটা শিলৰ টুকুৰাৰপৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। প্ৰকাণ্ড সাপ এডালে স্তম্ভটোৰ গুৰিৰপৰা মূধলৈ মেৰিয়াই আছে। সাপৰ মুখখন মানৱাকৃতিৰ।<ref name="parashar" /> ==ইতিহাস আৰু অৱস্থান== ===চুতীয়া যুগ=== অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ৰ বিষয়া তথা ইতিহাসবিদ অবন্তিকা পৰাশৰ<ref>{{cite web |title=Tender for celebration of International Museum Day 2022 at District Museum, Jorhat |publisher=Directorate of Museums, Government of Assam |date=2 May 2022 |url=https://museums.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/museum_medhassu_in_oid_5/menu/right_menu/right_menu/tender_for_celebration_of_international_museum_day_2022.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20260629025529/https://museums.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/museum_medhassu_in_oid_5/menu/right_menu/right_menu/tender_for_celebration_of_international_museum_day_2022.pdf |archive-date=29 June 2026 |access-date=29 June 2026 |quote=Smt Abantika Parashar, District Museum Officer, Jorhat—for information. }}</ref> অনুসৰি সৰ্প স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref> তেওঁ লিখিছে,{{quote|"...গতিকে সৰ্প স্তম্ভটো চুতীয়া শাসনৰ লগত জড়িত কথাটোক লৈ কোনো দ্বিমত থাকিব নোৱাৰে। তদুপৰি কুণ্ডিলাকৃতিৰ সৰ্প দিক্কৰবাসিনী/তাম্ৰেশ্বৰী/কেঁচাইখাতীৰ (চুতীয়াসকলৰ উপাস্য দেৱী) আন এটা ৰূপ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতীক হোৱা কথাটোৱে এই ধাৰণা সজোৰে সমৰ্থন কৰে।" }} ১৯২৮ চনৰ বৃটিছৰ লেখনীৰ মতে এই স্তম্ভটো দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত আৰু শদিয়াৰপৰা নিজামঘাট লৈ যোৱা পথৰ সাত মাইলপষ্টৰ সোঁফালে পোৱা গৈছিল। স্তম্ভটোৰ কাষতে এখন শিলৰ দলং উদ্ধাৰ কৰা‌ হৈছিল আৰু দলঙৰ পথে দি ওচৰৰ এটা ইটাৰ পুখুৰী লৈ যাব পৰা হৈছিল<ref>Assam District Gazetteers, 1928, p. 18.</ref>। বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে ১৮৪৮ চনত উল্লেখ কৰা মতে দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত ১৪ ফোঁট ওখ গড়ে আগুৰা এখন বৃহৎ নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা গৈছিল<ref>Journal of Asiatic Society of Bengal, p. 470.</ref>। এই নগৰখনৰ ইটাৰ দ্বাৰৰ মুখতে এখন শিলৰ দলং‌ আছিল আৰু ওচৰতে গড়ৰ ভিতৰত এটা ইটাৰ পুখুৰী দেখা পোৱা গৈছিল। এই তথ্য সমূহৰপৰা ধৰিব পৰা যায় যে দুয়োখন লেখনীত একেইটা অঞ্চলৰে বিৱৰণ দিয়া হৈছিল। সম্ভৱতঃ দ্বাৰখনৰ সন্মুখত দুয়োফালে দুটা সৰ্প স্তম্ভ থিয় কৰোৱা হৈছিল। ‌ উল্লেখযোগ্য যে এই পুখুৰীটোত বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে কিছুমান খনিকৰ চিহ্ন খোদিত পাইছিল,‌ যিবোৰ খনিকৰ চিহ্ন তেওঁ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটা-শিলৰ দেৱালতো দেখা পাইছিল। এই দেৱালখন মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref>। গতিকে এই সকলো তথ্যৰপৰা ধৰিব পৰা যায় যে সৰ্প স্তম্ভকে ধৰি সমগ্ৰ নগৰখন [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া যুগতে]] নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই কথা SF Hannayয়ে এইদৰে লিখিছে, {{blockquote|"I am inclined to think that the country from the Dibong to the Kundil river, a distance of 10 or 12 miles, with the hill fortifications known as Bhismak Nagar, and Sisupal Nagar, belonged to one people and dynasty. It is indeed quite obvious that the masonry of bricks or stone, which we examined, is the work of the same people, and the sandstone is the produce of one quarry."}} ইয়াৰ উপৰিও জনা যায় যে বৃটিছসকলে একে ধৰণৰ দুটা আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ শদিয়াৰ [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]]সকলে নিৰ্মাণ কৰা তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰতো উদ্ধাৰ কৰিছিল<ref>T.Block, 1905, Assam District Gazetteers, 1928, p. 94)</ref>। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ দেৱালখনত সৰ্প আকৃতি কেইবাখনো terracotta plate পোৱা গৈছিল। বৃটিছ অভিযাত্ৰী T.Blockৰ মতে এই স্তম্ভ দুটাৰ প্ৰত্যেক টোতে সাপ দুটা পাক খাই কুণ্ডালিনী ৰূপ লৈ থকা দেখা গৈছিল। ইয়াৰপৰা ক'ব পাৰি যে এই সকলো স্তম্ভ সমূহ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনৰে সৃষ্টি। তেওঁ লিখিছে,{{blockquote|"They (the pillars) were found in the north-eastern section of the enclosed area (of Tamreswari). I found two such bases, their shape is octagonal, 2 feet 6 inches in diameter, with a circular hollow inside; these rested on squares, with their corners cut off and differently moulded. The hemispherical capital measures 2 feet 4 inches in diameter at its base and is perforated by a hollow shaft 1 feet 10 inches land. Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it."}} ===আহোম যুগ=== চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত ৰজা চুহুংমুঙে শদিয়াৰ দুই স্তম্ভৰ ভিতৰত এটা স্তম্ভত টাই ভাষাত কিছু কথা খোদিত কৰিছিল। এই লিপিখনত ১৫৩২ চনত মিচিমি সকলৰ লগত হোৱা সন্ধিৰ বিৱৰণ পোৱা যায়। এইখন [[আহোম লিপি|আহোম]] ভাষাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন প্ৰত্নলিপি। এই প্ৰত্নলিপি [[চ্যু-হ্যুণ-মু'ঙ|চুহুংমুং]] দিহিঙীয়া ৰজাৰ ৰাজত্বকালৰ (১৪৯৭-১৫৩৯) সময়ৰ। ১৫৩২ চনত [[শদিয়া]] দখল কৰা আৰু স্থানীয় [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিচিমি]] জনগোষ্ঠীৰ সৈতে চুক্তি কৰা চৰ্তসমূহ এই শিলৰ স্তম্ভত লিখা হৈছিল। স্তম্ভটোৰ ওপৰত ৯.৫ ৰেখাৰ অন্তৰ্গত এই প্ৰতিলিপিটো ''থাওমুং বঙেন'' বা শদিয়াখোৱা গোহাঁই ([[শদিয়া|শদিয়াৰ]] আহোম সেনানায়ক) জাৰি কৰা এক ঘোষণা, য'ত মিচিমিসকলে কিছুমান প্ৰবন্ধত বাৰ্ষিক প্ৰতিদান আগবঢ়াব আৰু ডিবাং নদীৰ এটা পাৰত বসবাস কৰিবৰ বাবে আহ্বান জনায়। ১৫২৭ চনত (লাকনি ৰুঙৰাও) ''চাও-চেং-লুং'' বা ৰাজমন্ত্ৰী কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক ''থাওমুং বঙেন'' পদবী দিয়া হৈছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji,p.61</ref> আহোম ভাষাৰ লিপিত লিখা এই শিলালিপিটোৰ ব্যাখ্যা ১৯২৪ চনত গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই দিছিল।<ref name=":0" /> এই শিলা লিপিটোৰ অসমীয়া অনুবাদ এনেধৰণৰ:- {{Blockquote|𑜉𑜤𑜈𑜫 𑜃 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜄𑜢𑜃𑜫 𑜀𑜨𑜂𑜫 𑜇𑜡 𑜉𑜩 𑜄𑜦 (‘’মৌ ন’ লাই টং টিন খং ফা মাই টে”)</br>𑜏𑜢 𑜁𑜂𑜫 𑜋𑜩𑜨 𑜁𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜦𑜧 (“চি খাঙ চৈ খাঙ য়ুং টে’’)</br>𑜓𑜢 𑜈𑜨𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜓𑜩 𑜄𑜂𑜫 𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜧𑜈𑜫 𑜉𑜡 (‘’দি বং দিন দৈ দাই টাং টক আও মা”)</br>𑜀𑜧 𑜌𑜧 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜉𑜦𑜡 𑜂𑜢𑜃𑜫 𑜽 𑜇𑜧 𑜉𑜡 𑜀𑜡 (“কাও থাও মু’ঙ লুং ম’ ঙিন 𑜽 ফাও মা কা’’)</br>𑜀𑜧 𑜋𑜈𑜫 𑜏𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜃𑜩 𑜑𑜤𑜂𑜫 𑜈𑜡 𑜁𑜡 (‘’কাও চাও ছুং লুঙ নাই হুং বা খা’’)</br>𑜉𑜧𑜈𑜫 𑜈𑜃𑜫 𑜇𑜥 (‘’মৌ বান ফু’’)</br>𑜐𑜢𑜂𑜫 𑜇𑜥 𑜋𑜩 𑜋𑜪 𑜎𑜢𑜀𑜫 𑜁𑜡 (‘’ঙিন ফু ছাই চাম লিক খা’’)</br>𑜁𑜃𑜫 𑜋𑜪 𑜉𑜣 𑜏𑜣 𑜉𑜣 𑜽 𑜆𑜢𑜤𑜂𑜫 (‘’খন চাম মিছিমি 𑜽 পৌং’’)</br>𑜁𑜪 𑜁𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜉𑜩 𑜓𑜩 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜡(‘’খাম খাং দিন দৈ মাই দাই চাম খা মা’’)</br>𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜈𑜫 𑜈𑜡 𑜀 (‘’তাক আও বা কৈ’’)</br>𑜐𑜥 𑜈𑜡 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜎𑜀𑜫 (‘’ঙু বা লাই তং লাক’’)</br>𑜇𑜨𑜂𑜫 𑜃𑜨𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉 (‘’ফং নং চাম খা মিছিমি’’)</br>….𑜀𑜂𑜫 𑜲𑜦 𑜎𑜧𑜈𑜧… 𑜏𑜂𑜫 𑜏𑜤 …𑜋𑜢𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜃𑜫 𑜄 (‘’কাং খে লাও চাং চু চেং চাম খা মান তে’’) }} অনুবাদ: {{quote|মই, শদিয়াখোৱা গোহাঁয়ে, এই কথাবোৰ এই শিলৰ স্তম্ভত আৰু এখন তাম্ৰফলকত খোদিত কৰালোঁ। এই ব্যৱস্থা অনুসৰি, মিচিমিসকলে দিবাং নদীৰ ওচৰৰ পাহাৰসমূহত নিজৰ তিৰোতা, সন্তান, পৰিচাৰক আৰু অনুগামীসকলৰ সৈতে বাস কৰিব আৰু সেই পাহাৰীয়া অঞ্চল অধিকাৰ কৰি থাকিব। তেওঁলোকে কৰ হিচাপে চাৰি পাচি বিষ আৰু অন্যান্য সামগ্ৰী যোগান ধৰিব লাগিব আৰু শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ ওপৰত চকু ৰাখিব লাগিব।<br /> যিসকলে সেই অঞ্চলৰ ওপৰত অধিকাৰ দাবী কৰি পাহাৰৰ দুয়োফালে বাস কৰিব বিচাৰে, তেওঁলোকক তাত অনধিকাৰ প্ৰৱেশ বা দখল কৰিবলৈ নিষেধ কৰা হৈছে। যিকোনো ব্যক্তিয়ে পাহাৰৰ কাষত বসতি স্থাপন কৰিলে তেওঁ মিচিমিসকলৰ অধীন হ’ব।<br/> মই প্ৰকাশ্যভাৱে ঘোষণা কৰিছোঁ যে পৰৱৰ্তী সময়ত যিয়েই ক্ষমতালৈ উঠি শাসক হওক, তেওঁ এই ব্যৱস্থা ভংগ কৰিব নোৱাৰিব আৰু যি শিলত এই বিধান খোদিত কৰা হৈছে, তাকো ধ্বংস কৰিব নোৱাৰিব।<br/>}} [[File:Serpent pillar, A commemorative pillar of Swarganarayan Suhunmung.jpg|thumb|150px|Sadiya serpent pillar with the Ahom Inscription.]] ==সৰ্প স্তম্ভৰ আধ্যাত্মিকতা== শদিয়াৰ সৰ্প স্তম্ভ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতিক হয়। এই কুণ্ডলিনী আদি-শক্তি (দিক্কৰবাসিনী)ৰ আন এটি ৰূপ।<ref>{{cite book |last=Parashar |first=Abantika |title=Gariyakhi |edition=7th |date=May 2023 |quote=...তদুপৰি কুণ্ডিলাকৃতিৰ সৰ্প দিক্কৰবাসিনী/তাম্ৰেশ্বৰী/কেঁচাইখাতীৰ (চুতীয়াসকলৰ উপাস্য দেৱী) আন এটা ৰূপ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতীক হোৱা কথাটোৱে এই ধাৰণা সজোৰে সমৰ্থন কৰে।}}</ref> ''কুণ্ডলিনী'' (''kuṇḍalinī'')ৰ অৰ্থ হৈছে “কুণ্ডলী-পকোৱা” বা “পকাই থকা”; শব্দটোৰ মূল ''কুণ্ডল'' (''kuṇḍala'')ৰ অৰ্থ বৃত্ত বা পাক।<ref>{{cite web |title=Kundalini, Kuṇḍalinī |website=Wisdom Library |url=https://www.wisdomlib.org/definition/kundalini |access-date=29 June 2026 |quote=The kuṇḍalī or kuṇḍalinī is derived from the word kuṇḍala—“a ring, coil”. }}</ref><ref>{{cite web |title=Kundalini |website=Merriam-Webster Dictionary |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/kundalini |access-date=29 June 2026 |quote=Sanskrit kuṇḍalinī, from feminine of kuṇḍalin circular, coiled, from kuṇḍala ring. }}</ref> এই কুণ্ডলিনী শক্তি জনজাতীয় তান্ত্ৰিক ধৰ্মৰ (শিৱ তন্ত্ৰৰ) এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ। তান্ত্ৰিক আৰু যোগ-পৰম্পৰাত ইয়াক সাধাৰণতে পাক খাই থকা সৰ্পৰূপী শক্তি হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। প্ৰথম অৱস্থাত এই কুণ্ডলিনী শক্তি অক্ৰিয় ৰূপত শৰীৰৰ তলৰ অংশত থাকে আৰু সেই বাবে পাক খাই থকা সৰ্প হিচাপে দেখোৱা হয়। Yoga-Kundalini Upanishadৰ অনুসৰি, “The divine power, Kundalini, shines like the stem of a young lotus; like a snake, coiled round upon herself she holds her tail in her mouth and lies resting half asleep as the base of the body.”<ref>{{cite book|last=Aiyar|first=K. Narayanasvami|translator-last=Aiyar|translator-first=K. Narayanasvami|title=Thirty Minor Upanishads|chapter=Yoga-Kundalini Upanishad|publisher=The Theosophical Publishing House|location=Madras|year=1914|url=https://archive.org/details/thirtyminorupani00aiya|access-date=29 June 2026 |quote=The divine power, Kundalini, shines like the stem of a young lotus; like a snake, coiled round upon herself she holds her tail in her mouth and lies resting half asleep at the base of the body. }}</ref> আজিৎ মুখাৰ্জীয়ে কুণ্ডলিনী শক্তিক “কুণ্ডলী-পকোৱা নাৰী-শক্তি” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁৰ মতে,‌ অক্ৰিয় কুণ্ডলিনী সৰ্পৰূপে পাক খাই, নিজৰ নেজ মুখত ধৰি কেন্দ্ৰীয় অক্ষৰ চাৰিওফালে অৱস্থিত থাকে; জাগ্ৰত হ’লে ই ওপৰলৈ উঠি শিৱৰ সৈতে মূৰৰ ভাগত মিলিত হয়।<ref>{{cite book|last=Mookerjee|first=Ajit|title=Kundalini: The Arousal of the Inner Energy|publisher=Thames and Hudson|location=London |year=1982|pages=9–11|url=https://maypoleofwisdom.com/wp-content/uploads/2022/12/ajit-mookerjee-kundalini-the-arousal-of-the-inner-energy.pdf|access-date=2 July 2026|quote=The static, unmanifested Kundalini is symbolized by a serpent coiled into three and a half circles, with its tail in its mouth, and spiralling around the central axis ... When the Kundalini Sakti is ready to unfold, she ascends to unite above the crown of the head with Siva.}}</ref> তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটাৰ দেৱালত এই অক্ৰিয় কুণ্ডালিনীৰ আকৃতি খোদিত কৰা হৈছিল, য'ত শৰ্প এটাই পাক খাই নিজৰ নেজ মুখেৰে ধৰি ৰখা দেখা গৈছিল।<ref name="parashar"/>তাম্ৰেশ্বৰীৰ আঠকোণীয়া সৰ্পস্তম্ভ দুটাও এই পাক খাই থকা অক্ৰিয় কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতিক হিচাপে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, য'ত সৰ্প কেইটাই পাক খাই নিজৰ নেজ মুখত ধৰি ৰখা দেখা পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite book|last=Bloch|first=T. |title=Annual Report of the Archaeological Survey of India, Bengal Circle, for the Year Ending with April 1905|publisher=Government Printing|location=Calcutta|year=1905|pages=3–4|quote=Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it and hold four irregular shaped bolts or knots projecting from the round surface.}}</ref> তান্ত্ৰিক পদ্ধতিৰ অনুসৰি ধ্যান বা যোগ কৰিলে এই অক্ৰিয় পাক খাই থকা কুণ্ডলিনী (স্ত্ৰি-শক্তি) জাগ্ৰত হয় আৰু ৰাজহাড়ে দি গৈ মগজুত শক্তি প্ৰদান কৰে। মগজু শিৱৰ প্ৰতিক। অৰ্থাৎ শিৱ-শক্তিৰ মিলন হয়। এনে দৰে আত্মাই মুক্তি পাই বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। পূজা-পাতল কৰিও এই শক্তি জাগ্ৰত কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite book|last=Woodroffe|first=John|title=The Serpent Power: Being the Ṣaṭ-Cakra-Nirūpaṇa and Pādukā-Pañcaka|publisher=Ganesh & Company|location=Madras|year=1919 |url=https://archive.org/details/serpentpowerbein00wood|access-date=29 June 2026|quote=When the sleeping Kundalini is awakened ... She enters the royal road, the middle channel, and rises to the abode of Śiva. }}</ref> দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত থকা উল্লেখিত সৰ্প স্তম্ভটো এই জাগ্ৰত ৰূপৰে প্ৰতিচ্ছবি দাঙি ধৰিছিল। স্তম্ভটোৰ শীৰ্ষভাগত সাপটোৰ পাক খুলি ওপৰলৈ উঠি পূৰ্ণ কলচি সদৃশ এক উপাদানৰ সৈতে সংযুক্ত হোৱা দেখা যায়। কলচিটোৰ ওপৰত নাৰিকল-সদৃশ অংশো দেখা যায়, যাৰ ফলত ইয়াক পূৰ্ণ কলচিৰ ৰূপ বুলি ব্যাখ্যা কৰা সম্ভৱ। পূৰ্ণ কলচি সাধাৰণতে পানী বা শস্যেৰে পূৰ্ণ কৰি মুখত নাৰিকল আৰু পাত স্থাপন কৰা হয়; ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু শিল্প-পৰম্পৰাত ই পূৰ্ণতা, উৰ্বৰতা, সমৃদ্ধি, জীৱন আৰু মঙ্গলৰ প্ৰতীক হিচাপে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web|title=Kalasha|website=Impart: Objects, Premodern Culture|date=8 January 2024|url=https://imp-art.org/articles/kalasha/|access-date=29 June 2026|quote=Its associations with plenitude and fertility are denoted by filling it with water and food and plant material. Given its strong association with water, fertility and plenty, the kalasha is also an iconographic emblem associated with the yakshas, nagas and river-goddesses.}}</ref> পূৰ্ণ কলচিৰ আনুষ্ঠানিক ৰূপত কলচিৰ মুখত নাৰিকল আৰু পাত স্থাপন কৰাৰ প্ৰথাও দেখা যায়।<ref>{{cite web |title=Kalasha |website=Impart: Objects, Premodern Culture |date=8 January 2024 |url=https://imp-art.org/articles/kalasha/ |access-date=29 June 2026 |quote=The purna-kalasha is commonly embodied in ceremonial use by filling a kalasha with water or rice and placing a coconut and mango leaves upon its mouth. }}</ref> কুণ্ডলিনী-তত্ত্বত শিৱ হৈছে ঊৰ্ধ্বমুখে আৰোহণ কৰা শক্তিৰ চূড়ান্ত চৈতন্যগত গন্তব্য; সেই অৰ্থত স্তম্ভটোৰ কলচি-সদৃশ শীৰ্ষভাগক শিৱৰ প্ৰত্যক্ষ মূৰ্তি বুলি নহয়, বৰং কুণ্ডলিনীৰ আৰোহণৰ পূৰ্ণতা, মঙ্গল আৰু পবিত্ৰকৰণৰ প্ৰতীকী শীৰ্ষচিহ্ন হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সমাজত পানীতোলা বৰসবাহ নামৰ এক ধৰ্মীয় আচাৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়, য'ত এই পূৰ্ণ কলহ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite book|last=Khanikar|first=Surjya Kanta |title=Chutia Jaatir Itihax Aru Luko-Sanskriti|year=1991|quote=চুতীয়া সমাজৰ আচাৰসমূহৰ ভিতৰত পানীতোলা বৰসবাহ অন্যতম। }}</ref> [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] সমাজৰ ধৰ্মীয় আচাৰতো পূৰ্ণ কলহৰ পৰা পবিত্ৰ পানী ছটিয়াই শুদ্ধিকৰণ কৰাৰ প্ৰথা আছে; উদ্ভিদৰ কেঁচা পাত ব্যৱহাৰ কৰি ভক্ত বা পূজাস্থলী শুদ্ধ কৰাৰ কথাও নৃ-উদ্ভিদবিষয়ক অধ্যয়নত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |title=Ethnobotanical Study on Plants Used in Magico-Religious Practices of Deori Tribe in Assam, India |journal=International Journal of Pharmacy and Biological Sciences |quote=The leaves are used for purifying the worship place, devotees, etc. and also used in many ceremonies done at Deohal. In case of inter-caste marriage, the bride is purified by sprinkling water with the fresh leaves.}}</ref> এই জীৱন্ত আচাৰসমূহৰ পটভূমিত সৰ্পটোৰ ঊৰ্ধ্বমুখী গতি আৰু কলচিৰ সৈতে সংযোগক সৰ্প-শক্তি, পবিত্ৰ জল, উৰ্বৰতা আৰু আশীৰ্বাদৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰতীকী প্ৰকাশ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। ==আৱিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ ১৯২১ চনত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সমীক্ষাৰ সময়ত ডেওপানী নদীৰ ওচৰত, শদিয়াৰ প্ৰায় সাত মাইল উত্তৰত আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। ই এটা জংঘলীয়া অঞ্চলত পুৰণি ইটাৰ গাঁথনি আৰু শিলৰ অৱশেষৰ ওচৰত পোৱা গৈছিল।<ref name=":0" /> সময় আৰু প্ৰাকৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত স্তম্ভটো কিছু ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও সৰ্পৰ আকৃতি আৰু আহোম লিপিৰ লিখনী স্পষ্টভাৱে দেখা গৈছিল। ব্ৰিটিছ বিষয়া আৰু গৱেষকসকলে ইয়াক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঐতিহাসিক নিদৰ্শন হিচাপে চিনাক্ত কৰে। পিছত ৰাই চাহাব গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই ইয়াৰ লেখনী অধ্যয়ন কৰে। ১৯২০ দশকৰ শেষৰফালে স্তম্ভটো শদিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref name=":0" /> ১৯৫৩ চনত শদিয়া সৰ্প স্তম্ভটো সুৰক্ষা আৰু সংৰক্ষণৰ বাবে শদিয়াৰপৰা অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়, গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ৰাজনৈতিক অশান্তি আৰু পৰিৱেশজনিত ক্ষতিৰপৰা স্মৃতিস্তম্ভটো ৰক্ষা কৰাৰ বাবে এই ব্যৱস্থা লোৱা হৈছিল।<ref name=":0" />বৰ্তমান স্তম্ভটো সংগ্ৰহালয়ৰ প্ৰত্নতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াক এক সুৰক্ষিত স্থানত ৰখা হৈছে আৰু দৰ্শনাৰ্থীয়ে ইয়াৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় তথ্যসহ স্তম্ভটো চাব পাৰে। আৰ্দ্ৰতা আৰু সময়ৰ ফলত হোৱা ক্ষতি ৰোধ কৰিবলৈ স্তম্ভটোৰ পৰিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণমূলক কামো কৰা হৈছিল।<ref name=":0" /> == টোকা == {{Reflist}} == গ্ৰন্থপঞ্জী == {{Refbegin}} *{{cite book|last1=Nath|first1=Rajmohan|title=The Back Ground Of Assamese Culture|date=1948}} *{{cite book|last1=Das|first1=Jogesh|title=Folklore of Assam|date=1980|publisher=National Book Trust}} *{{cite book|last1=C. Allen|first1=B|year=1928|title=Assam district gazetteers|volume=XI|publisher=Baptist Mission Press}} *{{cite journal |last=Hannay |first=S.F |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en }} *{{Citation|last1=Phukan|first1=J.N.|title=Studies in some aspects of inscriptions of the Ahom kings|date=1997|publisher=Gauhati University}} *{{Cite journal|last=Prinsep|first=F.R.S James|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|date=1838|volume=7|publisher=Asiatic Society (Calcutta, India)|url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ&q=Journal+of+the+asiatic+7|language=en}} *{{cite journal|last1=Wharton|first1=David|title=Historical Evidence for the Early Lik Tai Scripts|date=2019}} [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] j5c8ojy7696evtlgvluc67559x2h3bj 625712 625711 2026-08-10T00:50:00Z Ananya Taye 28065 /* */ Added about Sadiyakhowa gohain 625712 wikitext text/x-wiki {{Infobox artefact||name=শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ|image=Old photo of Sadiya Serpent Pillar.jpg|image_size=150|writing=ভাষা; [[টাই ভাষা]], লিপি; [[আহোম লিপি]]|created= [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজত্বকাল]]<ref>{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref>, লিপি: {{circa}}যোড়শ শতিকাৰ প্ৰাৰম্ভিক কাল<ref>The famous Snake Pillar of Sadiya, dated 1532 AD, erected as a mark of truce between the Ahoms and the Mishmis"{{harvcol|Das|1980|p=53}}</ref>|discovered=[[শদিয়া]], ডিবাং আৰু দেওপানী নদীৰ মাজত|discovered_place=[[শদিয়া]]|location=[[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়]]}} '''শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ''', [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ঐতিহাসিক [[শদিয়া]] অঞ্চলত স্থাপিত এক প্ৰাচীন অষ্টকাতৰ শিল স্তম্ভ। এই স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনত দিবাং আৰু দিক্ৰং নৈৰ মাজৰ এখন নগৰৰ মুখত আন কিছু ভগনাৱশেষৰ লগত দেখা পোৱা গৈছিল।<ref>{{harvcol|Hannay|1848|p=676}}</ref> এই স্তম্ভটোৰ লগত মিলা একেই আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ বৃটিছৰ দিনত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ ভিতৰত পোৱা‌ গৈছিল। ‌‌<ref>{{harvcol|C. Allen|1928|p=94}}</ref> এই সমূহ তথ্যৰ ভিত্তিতে ইতিহাসবিদসকলে ইয়াক চুতীয়া ৰজাই নিৰ্মাণ কৰা বুলি বিশ্বাস কৰে।<ref name="parashar">{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref> চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰজা]] চুহুংমুঙৰ‌ দিনত (১৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত) থাওমুং বঙেন বা শদিয়া খোৱা গোহাঁইয়ে এই স্তম্ভ টোত এখন আহোম ভাষাৰ লিপি খোদিত কৰোৱা হৈছিল, য'ত আহোম ৰাজ্য আৰু [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিছিমি জনগোষ্ঠীৰ]] মাজত শদিয়া অঞ্চল সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে কূটনৈতিক সন্ধি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। <ref name=":0">{{cite journal |title=The Sadiya Serpent Pillar Inscription: A Historical and Epigraphic Analysis of the Ahom- Mishmi Relation |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=13 |issue=7 |year=2025 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2507261.pdf |access-date=15 May 2026 }}</ref> ==আকৃতিৰ বিৱৰণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ হৈছে প্ৰায় ১১ ফুট (৩.৪ মিটাৰ) ওখ অষ্টভুজ আকৃতিৰ শিলৰ স্তম্ভ আৰু ইয়াৰ প্ৰতিটো ফালে ১৫ ইঞ্চি (৩৮ চে.মি.) জোখৰ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ভিত্তি।<ref name=":0" /> ইয়াক এটা শিলৰ টুকুৰাৰপৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। প্ৰকাণ্ড সাপ এডালে স্তম্ভটোৰ গুৰিৰপৰা মূধলৈ মেৰিয়াই আছে। সাপৰ মুখখন মানৱাকৃতিৰ।<ref name="parashar" /> ==ইতিহাস আৰু অৱস্থান== ===চুতীয়া যুগ=== অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ৰ বিষয়া তথা ইতিহাসবিদ অবন্তিকা পৰাশৰ<ref>{{cite web |title=Tender for celebration of International Museum Day 2022 at District Museum, Jorhat |publisher=Directorate of Museums, Government of Assam |date=2 May 2022 |url=https://museums.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/museum_medhassu_in_oid_5/menu/right_menu/right_menu/tender_for_celebration_of_international_museum_day_2022.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20260629025529/https://museums.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/museum_medhassu_in_oid_5/menu/right_menu/right_menu/tender_for_celebration_of_international_museum_day_2022.pdf |archive-date=29 June 2026 |access-date=29 June 2026 |quote=Smt Abantika Parashar, District Museum Officer, Jorhat—for information. }}</ref> অনুসৰি সৰ্প স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref> তেওঁ লিখিছে,{{quote|"...গতিকে সৰ্প স্তম্ভটো চুতীয়া শাসনৰ লগত জড়িত কথাটোক লৈ কোনো দ্বিমত থাকিব নোৱাৰে। তদুপৰি কুণ্ডিলাকৃতিৰ সৰ্প দিক্কৰবাসিনী/তাম্ৰেশ্বৰী/কেঁচাইখাতীৰ (চুতীয়াসকলৰ উপাস্য দেৱী) আন এটা ৰূপ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতীক হোৱা কথাটোৱে এই ধাৰণা সজোৰে সমৰ্থন কৰে।" }} ১৯২৮ চনৰ বৃটিছৰ লেখনীৰ মতে এই স্তম্ভটো দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত আৰু শদিয়াৰপৰা নিজামঘাট লৈ যোৱা পথৰ সাত মাইলপষ্টৰ সোঁফালে পোৱা গৈছিল। স্তম্ভটোৰ কাষতে এখন শিলৰ দলং উদ্ধাৰ কৰা‌ হৈছিল আৰু দলঙৰ পথে দি ওচৰৰ এটা ইটাৰ পুখুৰী লৈ যাব পৰা হৈছিল<ref>Assam District Gazetteers, 1928, p. 18.</ref>। বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে ১৮৪৮ চনত উল্লেখ কৰা মতে দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত ১৪ ফোঁট ওখ গড়ে আগুৰা এখন বৃহৎ নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা গৈছিল<ref>Journal of Asiatic Society of Bengal, p. 470.</ref>। এই নগৰখনৰ ইটাৰ দ্বাৰৰ মুখতে এখন শিলৰ দলং‌ আছিল আৰু ওচৰতে গড়ৰ ভিতৰত এটা ইটাৰ পুখুৰী দেখা পোৱা গৈছিল। এই তথ্য সমূহৰপৰা ধৰিব পৰা যায় যে দুয়োখন লেখনীত একেইটা অঞ্চলৰে বিৱৰণ দিয়া হৈছিল। সম্ভৱতঃ দ্বাৰখনৰ সন্মুখত দুয়োফালে দুটা সৰ্প স্তম্ভ থিয় কৰোৱা হৈছিল। ‌ উল্লেখযোগ্য যে এই পুখুৰীটোত বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে কিছুমান খনিকৰ চিহ্ন খোদিত পাইছিল,‌ যিবোৰ খনিকৰ চিহ্ন তেওঁ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটা-শিলৰ দেৱালতো দেখা পাইছিল। এই দেৱালখন মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref>। গতিকে এই সকলো তথ্যৰপৰা ধৰিব পৰা যায় যে সৰ্প স্তম্ভকে ধৰি সমগ্ৰ নগৰখন [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া যুগতে]] নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই কথা SF Hannayয়ে এইদৰে লিখিছে, {{blockquote|"I am inclined to think that the country from the Dibong to the Kundil river, a distance of 10 or 12 miles, with the hill fortifications known as Bhismak Nagar, and Sisupal Nagar, belonged to one people and dynasty. It is indeed quite obvious that the masonry of bricks or stone, which we examined, is the work of the same people, and the sandstone is the produce of one quarry."}} ইয়াৰ উপৰিও জনা যায় যে বৃটিছসকলে একে ধৰণৰ দুটা আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ শদিয়াৰ [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]]সকলে নিৰ্মাণ কৰা তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰতো উদ্ধাৰ কৰিছিল<ref>T.Block, 1905, Assam District Gazetteers, 1928, p. 94)</ref>। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ দেৱালখনত সৰ্প আকৃতি কেইবাখনো terracotta plate পোৱা গৈছিল। বৃটিছ অভিযাত্ৰী T.Blockৰ মতে এই স্তম্ভ দুটাৰ প্ৰত্যেক টোতে সাপ দুটা পাক খাই কুণ্ডালিনী ৰূপ লৈ থকা দেখা গৈছিল। ইয়াৰপৰা ক'ব পাৰি যে এই সকলো স্তম্ভ সমূহ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনৰে সৃষ্টি। তেওঁ লিখিছে,{{blockquote|"They (the pillars) were found in the north-eastern section of the enclosed area (of Tamreswari). I found two such bases, their shape is octagonal, 2 feet 6 inches in diameter, with a circular hollow inside; these rested on squares, with their corners cut off and differently moulded. The hemispherical capital measures 2 feet 4 inches in diameter at its base and is perforated by a hollow shaft 1 feet 10 inches land. Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it."}} ===আহোম যুগ=== চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত ৰজা চুহুংমুঙে শদিয়াৰ দুই স্তম্ভৰ ভিতৰত এটা স্তম্ভত টাই ভাষাত কিছু কথা খোদিত কৰিছিল। এই লিপিখনত ১৫৩২ চনত মিচিমি সকলৰ লগত হোৱা সন্ধিৰ বিৱৰণ পোৱা যায়। এইখন [[আহোম লিপি|আহোম]] ভাষাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন প্ৰত্নলিপি। এই প্ৰত্নলিপি [[চ্যু-হ্যুণ-মু'ঙ|চুহুংমুং]] দিহিঙীয়া ৰজাৰ ৰাজত্বকালৰ (১৪৯৭-১৫৩৯) সময়ৰ। ১৫৩২ চনত [[শদিয়া]] দখল কৰা আৰু স্থানীয় [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিচিমি]] জনগোষ্ঠীৰ সৈতে চুক্তি কৰা চৰ্তসমূহ এই শিলৰ স্তম্ভত লিখা হৈছিল। স্তম্ভটোৰ ওপৰত ৯.৫ ৰেখাৰ অন্তৰ্গত এই প্ৰতিলিপিটো ''থাওমুং বঙেন'' বা শদিয়াখোৱা গোহাঁই ([[শদিয়া|শদিয়াৰ]] আহোম সেনানায়ক) জাৰি কৰা এক ঘোষণা, য'ত মিচিমিসকলে কিছুমান প্ৰবন্ধত বাৰ্ষিক প্ৰতিদান আগবঢ়াব আৰু ডিবাং নদীৰ এটা পাৰত বসবাস কৰিবৰ বাবে আহ্বান জনায়। ১৫২৭ চনত (লাকনি ৰুঙৰাও) ''চাও-চেং-লুং'' বা ৰাজমন্ত্ৰী কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক ''থাওমুং বঙেন'' পদবী দিয়া হৈছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji,p.61</ref> আহোম ভাষাৰ লিপিত লিখা এই শিলালিপিটোৰ ব্যাখ্যা ১৯২৪ চনত গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই দিছিল।<ref name=":0" /> এই শিলা লিপিটোৰ অসমীয়া অনুবাদ এনেধৰণৰ:- {{Blockquote|𑜉𑜤𑜈𑜫 𑜃 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜄𑜢𑜃𑜫 𑜀𑜨𑜂𑜫 𑜇𑜡 𑜉𑜩 𑜄𑜦 (‘’মৌ ন’ লাই টং টিন খং ফা মাই টে”)</br>𑜏𑜢 𑜁𑜂𑜫 𑜋𑜩𑜨 𑜁𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜦𑜧 (“চি খাঙ চৈ খাঙ য়ুং টে’’)</br>𑜓𑜢 𑜈𑜨𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜓𑜩 𑜄𑜂𑜫 𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜧𑜈𑜫 𑜉𑜡 (‘’দি বং দিন দৈ দাই টাং টক আও মা”)</br>𑜀𑜧 𑜌𑜧 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜉𑜦𑜡 𑜂𑜢𑜃𑜫 𑜽 𑜇𑜧 𑜉𑜡 𑜀𑜡 (“কাও থাও মু’ঙ লুং ম’ ঙিন 𑜽 ফাও মা কা’’)</br>𑜀𑜧 𑜋𑜈𑜫 𑜏𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜃𑜩 𑜑𑜤𑜂𑜫 𑜈𑜡 𑜁𑜡 (‘’কাও চাও ছুং লুঙ নাই হুং বা খা’’)</br>𑜉𑜧𑜈𑜫 𑜈𑜃𑜫 𑜇𑜥 (‘’মৌ বান ফু’’)</br>𑜐𑜢𑜂𑜫 𑜇𑜥 𑜋𑜩 𑜋𑜪 𑜎𑜢𑜀𑜫 𑜁𑜡 (‘’ঙিন ফু ছাই চাম লিক খা’’)</br>𑜁𑜃𑜫 𑜋𑜪 𑜉𑜣 𑜏𑜣 𑜉𑜣 𑜽 𑜆𑜢𑜤𑜂𑜫 (‘’খন চাম মিছিমি 𑜽 পৌং’’)</br>𑜁𑜪 𑜁𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜉𑜩 𑜓𑜩 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜡(‘’খাম খাং দিন দৈ মাই দাই চাম খা মা’’)</br>𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜈𑜫 𑜈𑜡 𑜀 (‘’তাক আও বা কৈ’’)</br>𑜐𑜥 𑜈𑜡 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜎𑜀𑜫 (‘’ঙু বা লাই তং লাক’’)</br>𑜇𑜨𑜂𑜫 𑜃𑜨𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉 (‘’ফং নং চাম খা মিছিমি’’)</br>….𑜀𑜂𑜫 𑜲𑜦 𑜎𑜧𑜈𑜧… 𑜏𑜂𑜫 𑜏𑜤 …𑜋𑜢𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜃𑜫 𑜄 (‘’কাং খে লাও চাং চু চেং চাম খা মান তে’’) }} অনুবাদ: {{quote|মই, শদিয়াখোৱা গোহাঁয়ে, এই কথাবোৰ এই শিলৰ স্তম্ভত আৰু এখন তাম্ৰফলকত খোদিত কৰালোঁ। এই ব্যৱস্থা অনুসৰি, মিচিমিসকলে দিবাং নদীৰ ওচৰৰ পাহাৰসমূহত নিজৰ তিৰোতা, সন্তান, পৰিচাৰক আৰু অনুগামীসকলৰ সৈতে বাস কৰিব আৰু সেই পাহাৰীয়া অঞ্চল অধিকাৰ কৰি থাকিব। তেওঁলোকে কৰ হিচাপে চাৰি পাচি বিষ আৰু অন্যান্য সামগ্ৰী যোগান ধৰিব লাগিব আৰু শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ ওপৰত চকু ৰাখিব লাগিব।<br /> যিসকলে সেই অঞ্চলৰ ওপৰত অধিকাৰ দাবী কৰি পাহাৰৰ দুয়োফালে বাস কৰিব বিচাৰে, তেওঁলোকক তাত অনধিকাৰ প্ৰৱেশ বা দখল কৰিবলৈ নিষেধ কৰা হৈছে। যিকোনো ব্যক্তিয়ে পাহাৰৰ কাষত বসতি স্থাপন কৰিলে তেওঁ মিচিমিসকলৰ অধীন হ’ব।<br/> মই প্ৰকাশ্যভাৱে ঘোষণা কৰিছোঁ যে পৰৱৰ্তী সময়ত যিয়েই ক্ষমতালৈ উঠি শাসক হওক, তেওঁ এই ব্যৱস্থা ভংগ কৰিব নোৱাৰিব আৰু যি শিলত এই বিধান খোদিত কৰা হৈছে, তাকো ধ্বংস কৰিব নোৱাৰিব।<br/>}} [[File:Serpent pillar, A commemorative pillar of Swarganarayan Suhunmung.jpg|thumb|150px|Sadiya serpent pillar with the Ahom Inscription.]] ==সৰ্প স্তম্ভৰ আধ্যাত্মিকতা== শদিয়াৰ সৰ্প স্তম্ভ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতিক হয়। এই কুণ্ডলিনী আদি-শক্তি (দিক্কৰবাসিনী)ৰ আন এটি ৰূপ।<ref>{{cite book |last=Parashar |first=Abantika |title=Gariyakhi |edition=7th |date=May 2023 |quote=...তদুপৰি কুণ্ডিলাকৃতিৰ সৰ্প দিক্কৰবাসিনী/তাম্ৰেশ্বৰী/কেঁচাইখাতীৰ (চুতীয়াসকলৰ উপাস্য দেৱী) আন এটা ৰূপ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতীক হোৱা কথাটোৱে এই ধাৰণা সজোৰে সমৰ্থন কৰে।}}</ref> ''কুণ্ডলিনী'' (''kuṇḍalinī'')ৰ অৰ্থ হৈছে “কুণ্ডলী-পকোৱা” বা “পকাই থকা”; শব্দটোৰ মূল ''কুণ্ডল'' (''kuṇḍala'')ৰ অৰ্থ বৃত্ত বা পাক।<ref>{{cite web |title=Kundalini, Kuṇḍalinī |website=Wisdom Library |url=https://www.wisdomlib.org/definition/kundalini |access-date=29 June 2026 |quote=The kuṇḍalī or kuṇḍalinī is derived from the word kuṇḍala—“a ring, coil”. }}</ref><ref>{{cite web |title=Kundalini |website=Merriam-Webster Dictionary |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/kundalini |access-date=29 June 2026 |quote=Sanskrit kuṇḍalinī, from feminine of kuṇḍalin circular, coiled, from kuṇḍala ring. }}</ref> এই কুণ্ডলিনী শক্তি জনজাতীয় তান্ত্ৰিক ধৰ্মৰ (শিৱ তন্ত্ৰৰ) এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ। তান্ত্ৰিক আৰু যোগ-পৰম্পৰাত ইয়াক সাধাৰণতে পাক খাই থকা সৰ্পৰূপী শক্তি হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। প্ৰথম অৱস্থাত এই কুণ্ডলিনী শক্তি অক্ৰিয় ৰূপত শৰীৰৰ তলৰ অংশত থাকে আৰু সেই বাবে পাক খাই থকা সৰ্প হিচাপে দেখোৱা হয়। Yoga-Kundalini Upanishadৰ অনুসৰি, “The divine power, Kundalini, shines like the stem of a young lotus; like a snake, coiled round upon herself she holds her tail in her mouth and lies resting half asleep as the base of the body.”<ref>{{cite book|last=Aiyar|first=K. Narayanasvami|translator-last=Aiyar|translator-first=K. Narayanasvami|title=Thirty Minor Upanishads|chapter=Yoga-Kundalini Upanishad|publisher=The Theosophical Publishing House|location=Madras|year=1914|url=https://archive.org/details/thirtyminorupani00aiya|access-date=29 June 2026 |quote=The divine power, Kundalini, shines like the stem of a young lotus; like a snake, coiled round upon herself she holds her tail in her mouth and lies resting half asleep at the base of the body. }}</ref> আজিৎ মুখাৰ্জীয়ে কুণ্ডলিনী শক্তিক “কুণ্ডলী-পকোৱা নাৰী-শক্তি” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁৰ মতে,‌ অক্ৰিয় কুণ্ডলিনী সৰ্পৰূপে পাক খাই, নিজৰ নেজ মুখত ধৰি কেন্দ্ৰীয় অক্ষৰ চাৰিওফালে অৱস্থিত থাকে; জাগ্ৰত হ’লে ই ওপৰলৈ উঠি শিৱৰ সৈতে মূৰৰ ভাগত মিলিত হয়।<ref>{{cite book|last=Mookerjee|first=Ajit|title=Kundalini: The Arousal of the Inner Energy|publisher=Thames and Hudson|location=London |year=1982|pages=9–11|url=https://maypoleofwisdom.com/wp-content/uploads/2022/12/ajit-mookerjee-kundalini-the-arousal-of-the-inner-energy.pdf|access-date=2 July 2026|quote=The static, unmanifested Kundalini is symbolized by a serpent coiled into three and a half circles, with its tail in its mouth, and spiralling around the central axis ... When the Kundalini Sakti is ready to unfold, she ascends to unite above the crown of the head with Siva.}}</ref> তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটাৰ দেৱালত এই অক্ৰিয় কুণ্ডালিনীৰ আকৃতি খোদিত কৰা হৈছিল, য'ত শৰ্প এটাই পাক খাই নিজৰ নেজ মুখেৰে ধৰি ৰখা দেখা গৈছিল।<ref name="parashar"/>তাম্ৰেশ্বৰীৰ আঠকোণীয়া সৰ্পস্তম্ভ দুটাও এই পাক খাই থকা অক্ৰিয় কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতিক হিচাপে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, য'ত সৰ্প কেইটাই পাক খাই নিজৰ নেজ মুখত ধৰি ৰখা দেখা পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite book|last=Bloch|first=T. |title=Annual Report of the Archaeological Survey of India, Bengal Circle, for the Year Ending with April 1905|publisher=Government Printing|location=Calcutta|year=1905|pages=3–4|quote=Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it and hold four irregular shaped bolts or knots projecting from the round surface.}}</ref> তান্ত্ৰিক পদ্ধতিৰ অনুসৰি ধ্যান বা যোগ কৰিলে এই অক্ৰিয় পাক খাই থকা কুণ্ডলিনী (স্ত্ৰি-শক্তি) জাগ্ৰত হয় আৰু ৰাজহাড়ে দি গৈ মগজুত শক্তি প্ৰদান কৰে। মগজু শিৱৰ প্ৰতিক। অৰ্থাৎ শিৱ-শক্তিৰ মিলন হয়। এনে দৰে আত্মাই মুক্তি পাই বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। পূজা-পাতল কৰিও এই শক্তি জাগ্ৰত কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite book|last=Woodroffe|first=John|title=The Serpent Power: Being the Ṣaṭ-Cakra-Nirūpaṇa and Pādukā-Pañcaka|publisher=Ganesh & Company|location=Madras|year=1919 |url=https://archive.org/details/serpentpowerbein00wood|access-date=29 June 2026|quote=When the sleeping Kundalini is awakened ... She enters the royal road, the middle channel, and rises to the abode of Śiva. }}</ref> দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত থকা উল্লেখিত সৰ্প স্তম্ভটো এই জাগ্ৰত ৰূপৰে প্ৰতিচ্ছবি দাঙি ধৰিছিল। স্তম্ভটোৰ শীৰ্ষভাগত সাপটোৰ পাক খুলি ওপৰলৈ উঠি পূৰ্ণ কলচি সদৃশ এক উপাদানৰ সৈতে সংযুক্ত হোৱা দেখা যায়। কলচিটোৰ ওপৰত নাৰিকল-সদৃশ অংশো দেখা যায়, যাৰ ফলত ইয়াক পূৰ্ণ কলচিৰ ৰূপ বুলি ব্যাখ্যা কৰা সম্ভৱ। পূৰ্ণ কলচি সাধাৰণতে পানী বা শস্যেৰে পূৰ্ণ কৰি মুখত নাৰিকল আৰু পাত স্থাপন কৰা হয়; ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু শিল্প-পৰম্পৰাত ই পূৰ্ণতা, উৰ্বৰতা, সমৃদ্ধি, জীৱন আৰু মঙ্গলৰ প্ৰতীক হিচাপে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web|title=Kalasha|website=Impart: Objects, Premodern Culture|date=8 January 2024|url=https://imp-art.org/articles/kalasha/|access-date=29 June 2026|quote=Its associations with plenitude and fertility are denoted by filling it with water and food and plant material. Given its strong association with water, fertility and plenty, the kalasha is also an iconographic emblem associated with the yakshas, nagas and river-goddesses.}}</ref> পূৰ্ণ কলচিৰ আনুষ্ঠানিক ৰূপত কলচিৰ মুখত নাৰিকল আৰু পাত স্থাপন কৰাৰ প্ৰথাও দেখা যায়।<ref>{{cite web |title=Kalasha |website=Impart: Objects, Premodern Culture |date=8 January 2024 |url=https://imp-art.org/articles/kalasha/ |access-date=29 June 2026 |quote=The purna-kalasha is commonly embodied in ceremonial use by filling a kalasha with water or rice and placing a coconut and mango leaves upon its mouth. }}</ref> কুণ্ডলিনী-তত্ত্বত শিৱ হৈছে ঊৰ্ধ্বমুখে আৰোহণ কৰা শক্তিৰ চূড়ান্ত চৈতন্যগত গন্তব্য; সেই অৰ্থত স্তম্ভটোৰ কলচি-সদৃশ শীৰ্ষভাগক শিৱৰ প্ৰত্যক্ষ মূৰ্তি বুলি নহয়, বৰং কুণ্ডলিনীৰ আৰোহণৰ পূৰ্ণতা, মঙ্গল আৰু পবিত্ৰকৰণৰ প্ৰতীকী শীৰ্ষচিহ্ন হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সমাজত পানীতোলা বৰসবাহ নামৰ এক ধৰ্মীয় আচাৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়, য'ত এই পূৰ্ণ কলহ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite book|last=Khanikar|first=Surjya Kanta |title=Chutia Jaatir Itihax Aru Luko-Sanskriti|year=1991|quote=চুতীয়া সমাজৰ আচাৰসমূহৰ ভিতৰত পানীতোলা বৰসবাহ অন্যতম। }}</ref> [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] সমাজৰ ধৰ্মীয় আচাৰতো পূৰ্ণ কলহৰ পৰা পবিত্ৰ পানী ছটিয়াই শুদ্ধিকৰণ কৰাৰ প্ৰথা আছে; উদ্ভিদৰ কেঁচা পাত ব্যৱহাৰ কৰি ভক্ত বা পূজাস্থলী শুদ্ধ কৰাৰ কথাও নৃ-উদ্ভিদবিষয়ক অধ্যয়নত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |title=Ethnobotanical Study on Plants Used in Magico-Religious Practices of Deori Tribe in Assam, India |journal=International Journal of Pharmacy and Biological Sciences |quote=The leaves are used for purifying the worship place, devotees, etc. and also used in many ceremonies done at Deohal. In case of inter-caste marriage, the bride is purified by sprinkling water with the fresh leaves.}}</ref> এই জীৱন্ত আচাৰসমূহৰ পটভূমিত সৰ্পটোৰ ঊৰ্ধ্বমুখী গতি আৰু কলচিৰ সৈতে সংযোগক সৰ্প-শক্তি, পবিত্ৰ জল, উৰ্বৰতা আৰু আশীৰ্বাদৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰতীকী প্ৰকাশ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। ==আৱিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ ১৯২১ চনত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সমীক্ষাৰ সময়ত ডেওপানী নদীৰ ওচৰত, শদিয়াৰ প্ৰায় সাত মাইল উত্তৰত আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। ই এটা জংঘলীয়া অঞ্চলত পুৰণি ইটাৰ গাঁথনি আৰু শিলৰ অৱশেষৰ ওচৰত পোৱা গৈছিল।<ref name=":0" /> সময় আৰু প্ৰাকৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত স্তম্ভটো কিছু ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও সৰ্পৰ আকৃতি আৰু আহোম লিপিৰ লিখনী স্পষ্টভাৱে দেখা গৈছিল। ব্ৰিটিছ বিষয়া আৰু গৱেষকসকলে ইয়াক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঐতিহাসিক নিদৰ্শন হিচাপে চিনাক্ত কৰে। পিছত ৰাই চাহাব গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই ইয়াৰ লেখনী অধ্যয়ন কৰে। ১৯২০ দশকৰ শেষৰফালে স্তম্ভটো শদিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref name=":0" /> ১৯৫৩ চনত শদিয়া সৰ্প স্তম্ভটো সুৰক্ষা আৰু সংৰক্ষণৰ বাবে শদিয়াৰপৰা অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়, গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ৰাজনৈতিক অশান্তি আৰু পৰিৱেশজনিত ক্ষতিৰপৰা স্মৃতিস্তম্ভটো ৰক্ষা কৰাৰ বাবে এই ব্যৱস্থা লোৱা হৈছিল।<ref name=":0" />বৰ্তমান স্তম্ভটো সংগ্ৰহালয়ৰ প্ৰত্নতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াক এক সুৰক্ষিত স্থানত ৰখা হৈছে আৰু দৰ্শনাৰ্থীয়ে ইয়াৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় তথ্যসহ স্তম্ভটো চাব পাৰে। আৰ্দ্ৰতা আৰু সময়ৰ ফলত হোৱা ক্ষতি ৰোধ কৰিবলৈ স্তম্ভটোৰ পৰিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণমূলক কামো কৰা হৈছিল।<ref name=":0" /> == টোকা == {{Reflist}} == গ্ৰন্থপঞ্জী == {{Refbegin}} *{{cite book|last1=Nath|first1=Rajmohan|title=The Back Ground Of Assamese Culture|date=1948}} *{{cite book|last1=Das|first1=Jogesh|title=Folklore of Assam|date=1980|publisher=National Book Trust}} *{{cite book|last1=C. Allen|first1=B|year=1928|title=Assam district gazetteers|volume=XI|publisher=Baptist Mission Press}} *{{cite journal |last=Hannay |first=S.F |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en }} *{{Citation|last1=Phukan|first1=J.N.|title=Studies in some aspects of inscriptions of the Ahom kings|date=1997|publisher=Gauhati University}} *{{Cite journal|last=Prinsep|first=F.R.S James|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|date=1838|volume=7|publisher=Asiatic Society (Calcutta, India)|url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ&q=Journal+of+the+asiatic+7|language=en}} *{{cite journal|last1=Wharton|first1=David|title=Historical Evidence for the Early Lik Tai Scripts|date=2019}} [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] afnnotp39kvnqmngbxm85e9lrgclujx 625714 625712 2026-08-10T01:12:08Z Ananya Taye 28065 /* আহোম যুগ */ Added further context 625714 wikitext text/x-wiki {{Infobox artefact||name=শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ|image=Old photo of Sadiya Serpent Pillar.jpg|image_size=150|writing=ভাষা; [[টাই ভাষা]], লিপি; [[আহোম লিপি]]|created= [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজত্বকাল]]<ref>{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref>, লিপি: {{circa}}যোড়শ শতিকাৰ প্ৰাৰম্ভিক কাল<ref>The famous Snake Pillar of Sadiya, dated 1532 AD, erected as a mark of truce between the Ahoms and the Mishmis"{{harvcol|Das|1980|p=53}}</ref>|discovered=[[শদিয়া]], ডিবাং আৰু দেওপানী নদীৰ মাজত|discovered_place=[[শদিয়া]]|location=[[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়]]}} '''শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ''', [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ঐতিহাসিক [[শদিয়া]] অঞ্চলত স্থাপিত এক প্ৰাচীন অষ্টকাতৰ শিল স্তম্ভ। এই স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনত দিবাং আৰু দিক্ৰং নৈৰ মাজৰ এখন নগৰৰ মুখত আন কিছু ভগনাৱশেষৰ লগত দেখা পোৱা গৈছিল।<ref>{{harvcol|Hannay|1848|p=676}}</ref> এই স্তম্ভটোৰ লগত মিলা একেই আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ বৃটিছৰ দিনত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ ভিতৰত পোৱা‌ গৈছিল। ‌‌<ref>{{harvcol|C. Allen|1928|p=94}}</ref> এই সমূহ তথ্যৰ ভিত্তিতে ইতিহাসবিদসকলে ইয়াক চুতীয়া ৰজাই নিৰ্মাণ কৰা বুলি বিশ্বাস কৰে।<ref name="parashar">{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref> চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰজা]] চুহুংমুঙৰ‌ দিনত (১৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত) থাওমুং বঙেন বা শদিয়া খোৱা গোহাঁইয়ে এই স্তম্ভ টোত এখন আহোম ভাষাৰ লিপি খোদিত কৰোৱা হৈছিল, য'ত আহোম ৰাজ্য আৰু [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিছিমি জনগোষ্ঠীৰ]] মাজত শদিয়া অঞ্চল সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে কূটনৈতিক সন্ধি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। <ref name=":0">{{cite journal |title=The Sadiya Serpent Pillar Inscription: A Historical and Epigraphic Analysis of the Ahom- Mishmi Relation |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=13 |issue=7 |year=2025 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2507261.pdf |access-date=15 May 2026 }}</ref> ==আকৃতিৰ বিৱৰণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ হৈছে প্ৰায় ১১ ফুট (৩.৪ মিটাৰ) ওখ অষ্টভুজ আকৃতিৰ শিলৰ স্তম্ভ আৰু ইয়াৰ প্ৰতিটো ফালে ১৫ ইঞ্চি (৩৮ চে.মি.) জোখৰ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ভিত্তি।<ref name=":0" /> ইয়াক এটা শিলৰ টুকুৰাৰপৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। প্ৰকাণ্ড সাপ এডালে স্তম্ভটোৰ গুৰিৰপৰা মূধলৈ মেৰিয়াই আছে। সাপৰ মুখখন মানৱাকৃতিৰ।<ref name="parashar" /> ==ইতিহাস আৰু অৱস্থান== ===চুতীয়া যুগ=== অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ৰ বিষয়া তথা ইতিহাসবিদ অবন্তিকা পৰাশৰ<ref>{{cite web |title=Tender for celebration of International Museum Day 2022 at District Museum, Jorhat |publisher=Directorate of Museums, Government of Assam |date=2 May 2022 |url=https://museums.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/museum_medhassu_in_oid_5/menu/right_menu/right_menu/tender_for_celebration_of_international_museum_day_2022.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20260629025529/https://museums.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/museum_medhassu_in_oid_5/menu/right_menu/right_menu/tender_for_celebration_of_international_museum_day_2022.pdf |archive-date=29 June 2026 |access-date=29 June 2026 |quote=Smt Abantika Parashar, District Museum Officer, Jorhat—for information. }}</ref> অনুসৰি সৰ্প স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref> তেওঁ লিখিছে,{{quote|"...গতিকে সৰ্প স্তম্ভটো চুতীয়া শাসনৰ লগত জড়িত কথাটোক লৈ কোনো দ্বিমত থাকিব নোৱাৰে। তদুপৰি কুণ্ডিলাকৃতিৰ সৰ্প দিক্কৰবাসিনী/তাম্ৰেশ্বৰী/কেঁচাইখাতীৰ (চুতীয়াসকলৰ উপাস্য দেৱী) আন এটা ৰূপ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতীক হোৱা কথাটোৱে এই ধাৰণা সজোৰে সমৰ্থন কৰে।" }} ১৯২৮ চনৰ বৃটিছৰ লেখনীৰ মতে এই স্তম্ভটো দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত আৰু শদিয়াৰপৰা নিজামঘাট লৈ যোৱা পথৰ সাত মাইলপষ্টৰ সোঁফালে পোৱা গৈছিল। স্তম্ভটোৰ কাষতে এখন শিলৰ দলং উদ্ধাৰ কৰা‌ হৈছিল আৰু দলঙৰ পথে দি ওচৰৰ এটা ইটাৰ পুখুৰী লৈ যাব পৰা হৈছিল<ref>Assam District Gazetteers, 1928, p. 18.</ref>। বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে ১৮৪৮ চনত উল্লেখ কৰা মতে দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত ১৪ ফোঁট ওখ গড়ে আগুৰা এখন বৃহৎ নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা গৈছিল<ref>Journal of Asiatic Society of Bengal, p. 470.</ref>। এই নগৰখনৰ ইটাৰ দ্বাৰৰ মুখতে এখন শিলৰ দলং‌ আছিল আৰু ওচৰতে গড়ৰ ভিতৰত এটা ইটাৰ পুখুৰী দেখা পোৱা গৈছিল। এই তথ্য সমূহৰপৰা ধৰিব পৰা যায় যে দুয়োখন লেখনীত একেইটা অঞ্চলৰে বিৱৰণ দিয়া হৈছিল। সম্ভৱতঃ দ্বাৰখনৰ সন্মুখত দুয়োফালে দুটা সৰ্প স্তম্ভ থিয় কৰোৱা হৈছিল। ‌ উল্লেখযোগ্য যে এই পুখুৰীটোত বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে কিছুমান খনিকৰ চিহ্ন খোদিত পাইছিল,‌ যিবোৰ খনিকৰ চিহ্ন তেওঁ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটা-শিলৰ দেৱালতো দেখা পাইছিল। এই দেৱালখন মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref>। গতিকে এই সকলো তথ্যৰপৰা ধৰিব পৰা যায় যে সৰ্প স্তম্ভকে ধৰি সমগ্ৰ নগৰখন [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া যুগতে]] নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই কথা SF Hannayয়ে এইদৰে লিখিছে, {{blockquote|"I am inclined to think that the country from the Dibong to the Kundil river, a distance of 10 or 12 miles, with the hill fortifications known as Bhismak Nagar, and Sisupal Nagar, belonged to one people and dynasty. It is indeed quite obvious that the masonry of bricks or stone, which we examined, is the work of the same people, and the sandstone is the produce of one quarry."}} ইয়াৰ উপৰিও জনা যায় যে বৃটিছসকলে একে ধৰণৰ দুটা আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ শদিয়াৰ [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]]সকলে নিৰ্মাণ কৰা তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰতো উদ্ধাৰ কৰিছিল<ref>T.Block, 1905, Assam District Gazetteers, 1928, p. 94)</ref>। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ দেৱালখনত সৰ্প আকৃতি কেইবাখনো terracotta plate পোৱা গৈছিল। বৃটিছ অভিযাত্ৰী T.Blockৰ মতে এই স্তম্ভ দুটাৰ প্ৰত্যেক টোতে সাপ দুটা পাক খাই কুণ্ডালিনী ৰূপ লৈ থকা দেখা গৈছিল। ইয়াৰপৰা ক'ব পাৰি যে এই সকলো স্তম্ভ সমূহ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনৰে সৃষ্টি। তেওঁ লিখিছে,{{blockquote|"They (the pillars) were found in the north-eastern section of the enclosed area (of Tamreswari). I found two such bases, their shape is octagonal, 2 feet 6 inches in diameter, with a circular hollow inside; these rested on squares, with their corners cut off and differently moulded. The hemispherical capital measures 2 feet 4 inches in diameter at its base and is perforated by a hollow shaft 1 feet 10 inches land. Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it."}} ===আহোম যুগ=== [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰজা]] [[চ্যু-হ্যুণ-মু'ঙ|চুহুংমুঙে]] ১৫২৪ চনত শদিয়া দখল কৰে আৰু ফ্ৰাচেংমুঙক শদিয়াত থাকিবলৈ আদেশ দিয়ে। ১৫২৭ আৰু ১৫২৯ চনত চুতীয়া সকলে দুবাৰকৈ শদিয়া অঞ্চলত বিদ্ৰোহ সংঘটিত কৰোৱাই।<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'',pp.60-64</ref> ১৫২৭ চনৰ বিদ্ৰোহৰ পাছত "লাকনি ৰুঙৰাও"ত আহোম ৰজাই ''চাও-চেং-লুং'' বা ৰাজমন্ত্ৰী কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁইক ''থাওমুং বঙেন'' হিচাপে নিযুক্ত কৰে আৰু ফ্ৰাচেংমুঙৰ লগত শদিয়াত থাকিবলৈ দিয়ে। ১৫২৯ চনৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ পাছত ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙৰ ক্ষমতা বঢ়া কথা গম পাই তেওঁক শদিয়াৰ পৰা মাতি পঠিয়ায় আৰু বুঢ়াগোহাঁইকে শদিয়াৰ অধিকাৰী পাতে।<ref>Bhuyan, S.K, "Satsari Assam Buranji, p.15</ref><ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'',p.64</ref> ইয়াৰ পাছতে ১৫৩২ চনত শদিয়াখোৱা গোহাঁই কিঙলুনে শৰ্প স্তম্ভটোত টাই ভাষাত কিছু কথা খোদিত কৰোৱাই। এই লিপিখনত [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিচিমি]] সকলৰ লগত হোৱা সন্ধিৰ বিৱৰণ পোৱা যায়। এইখন [[আহোম লিপি|আহোম]] ভাষাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন প্ৰত্নলিপি। স্তম্ভটোৰ ওপৰত ৯.৫ ৰেখাৰ অন্তৰ্গত এই প্ৰতিলিপিটো ''থাওমুং বঙেন'' বা শদিয়াখোৱা গোহাঁই ([[শদিয়া|শদিয়াৰ]] আহোম সেনানায়ক) জাৰি কৰা এক ঘোষণা, য'ত মিচিমিসকলে কিছুমান প্ৰবন্ধত বাৰ্ষিক প্ৰতিদান আগবঢ়াব আৰু ডিবাং নদীৰ এটা পাৰত বসবাস কৰিবৰ বাবে আহ্বান জনায়। আহোম ভাষাৰ লিপিত লিখা এই শিলা লিপিটোৰ ব্যাখ্যা ১৯২৪ চনত গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই দিছিল।<ref name=":0" /> এই শিলা লিপিটোৰ অসমীয়া অনুবাদ এনেধৰণৰ:- {{Blockquote|𑜉𑜤𑜈𑜫 𑜃 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜄𑜢𑜃𑜫 𑜀𑜨𑜂𑜫 𑜇𑜡 𑜉𑜩 𑜄𑜦 (‘’মৌ ন’ লাই টং টিন খং ফা মাই টে”)</br>𑜏𑜢 𑜁𑜂𑜫 𑜋𑜩𑜨 𑜁𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜦𑜧 (“চি খাঙ চৈ খাঙ য়ুং টে’’)</br>𑜓𑜢 𑜈𑜨𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜓𑜩 𑜄𑜂𑜫 𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜧𑜈𑜫 𑜉𑜡 (‘’দি বং দিন দৈ দাই টাং টক আও মা”)</br>𑜀𑜧 𑜌𑜧 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜉𑜦𑜡 𑜂𑜢𑜃𑜫 𑜽 𑜇𑜧 𑜉𑜡 𑜀𑜡 (“কাও থাও মু’ঙ লুং ম’ ঙিন 𑜽 ফাও মা কা’’)</br>𑜀𑜧 𑜋𑜈𑜫 𑜏𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜃𑜩 𑜑𑜤𑜂𑜫 𑜈𑜡 𑜁𑜡 (‘’কাও চাও ছুং লুঙ নাই হুং বা খা’’)</br>𑜉𑜧𑜈𑜫 𑜈𑜃𑜫 𑜇𑜥 (‘’মৌ বান ফু’’)</br>𑜐𑜢𑜂𑜫 𑜇𑜥 𑜋𑜩 𑜋𑜪 𑜎𑜢𑜀𑜫 𑜁𑜡 (‘’ঙিন ফু ছাই চাম লিক খা’’)</br>𑜁𑜃𑜫 𑜋𑜪 𑜉𑜣 𑜏𑜣 𑜉𑜣 𑜽 𑜆𑜢𑜤𑜂𑜫 (‘’খন চাম মিছিমি 𑜽 পৌং’’)</br>𑜁𑜪 𑜁𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜉𑜩 𑜓𑜩 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜡(‘’খাম খাং দিন দৈ মাই দাই চাম খা মা’’)</br>𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜈𑜫 𑜈𑜡 𑜀 (‘’তাক আও বা কৈ’’)</br>𑜐𑜥 𑜈𑜡 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜎𑜀𑜫 (‘’ঙু বা লাই তং লাক’’)</br>𑜇𑜨𑜂𑜫 𑜃𑜨𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉 (‘’ফং নং চাম খা মিছিমি’’)</br>….𑜀𑜂𑜫 𑜲𑜦 𑜎𑜧𑜈𑜧… 𑜏𑜂𑜫 𑜏𑜤 …𑜋𑜢𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜃𑜫 𑜄 (‘’কাং খে লাও চাং চু চেং চাম খা মান তে’’) }} অনুবাদ: {{quote|মই, শদিয়াখোৱা গোহাঁয়ে, এই কথাবোৰ এই শিলৰ স্তম্ভত আৰু এখন তাম্ৰফলকত খোদিত কৰালোঁ। এই ব্যৱস্থা অনুসৰি, মিচিমিসকলে দিবাং নদীৰ ওচৰৰ পাহাৰসমূহত নিজৰ তিৰোতা, সন্তান, পৰিচাৰক আৰু অনুগামীসকলৰ সৈতে বাস কৰিব আৰু সেই পাহাৰীয়া অঞ্চল অধিকাৰ কৰি থাকিব। তেওঁলোকে কৰ হিচাপে চাৰি পাচি বিষ আৰু অন্যান্য সামগ্ৰী যোগান ধৰিব লাগিব আৰু শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ ওপৰত চকু ৰাখিব লাগিব।<br /> যিসকলে সেই অঞ্চলৰ ওপৰত অধিকাৰ দাবী কৰি পাহাৰৰ দুয়োফালে বাস কৰিব বিচাৰে, তেওঁলোকক তাত অনধিকাৰ প্ৰৱেশ বা দখল কৰিবলৈ নিষেধ কৰা হৈছে। যিকোনো ব্যক্তিয়ে পাহাৰৰ কাষত বসতি স্থাপন কৰিলে তেওঁ মিচিমিসকলৰ অধীন হ’ব।<br/> মই প্ৰকাশ্যভাৱে ঘোষণা কৰিছোঁ যে পৰৱৰ্তী সময়ত যিয়েই ক্ষমতালৈ উঠি শাসক হওক, তেওঁ এই ব্যৱস্থা ভংগ কৰিব নোৱাৰিব আৰু যি শিলত এই বিধান খোদিত কৰা হৈছে, তাকো ধ্বংস কৰিব নোৱাৰিব।<br/>}} [[File:Serpent pillar, A commemorative pillar of Swarganarayan Suhunmung.jpg|thumb|150px|Sadiya serpent pillar with the Ahom Inscription.]] ==সৰ্প স্তম্ভৰ আধ্যাত্মিকতা== শদিয়াৰ সৰ্প স্তম্ভ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতিক হয়। এই কুণ্ডলিনী আদি-শক্তি (দিক্কৰবাসিনী)ৰ আন এটি ৰূপ।<ref>{{cite book |last=Parashar |first=Abantika |title=Gariyakhi |edition=7th |date=May 2023 |quote=...তদুপৰি কুণ্ডিলাকৃতিৰ সৰ্প দিক্কৰবাসিনী/তাম্ৰেশ্বৰী/কেঁচাইখাতীৰ (চুতীয়াসকলৰ উপাস্য দেৱী) আন এটা ৰূপ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতীক হোৱা কথাটোৱে এই ধাৰণা সজোৰে সমৰ্থন কৰে।}}</ref> ''কুণ্ডলিনী'' (''kuṇḍalinī'')ৰ অৰ্থ হৈছে “কুণ্ডলী-পকোৱা” বা “পকাই থকা”; শব্দটোৰ মূল ''কুণ্ডল'' (''kuṇḍala'')ৰ অৰ্থ বৃত্ত বা পাক।<ref>{{cite web |title=Kundalini, Kuṇḍalinī |website=Wisdom Library |url=https://www.wisdomlib.org/definition/kundalini |access-date=29 June 2026 |quote=The kuṇḍalī or kuṇḍalinī is derived from the word kuṇḍala—“a ring, coil”. }}</ref><ref>{{cite web |title=Kundalini |website=Merriam-Webster Dictionary |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/kundalini |access-date=29 June 2026 |quote=Sanskrit kuṇḍalinī, from feminine of kuṇḍalin circular, coiled, from kuṇḍala ring. }}</ref> এই কুণ্ডলিনী শক্তি জনজাতীয় তান্ত্ৰিক ধৰ্মৰ (শিৱ তন্ত্ৰৰ) এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ। তান্ত্ৰিক আৰু যোগ-পৰম্পৰাত ইয়াক সাধাৰণতে পাক খাই থকা সৰ্পৰূপী শক্তি হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। প্ৰথম অৱস্থাত এই কুণ্ডলিনী শক্তি অক্ৰিয় ৰূপত শৰীৰৰ তলৰ অংশত থাকে আৰু সেই বাবে পাক খাই থকা সৰ্প হিচাপে দেখোৱা হয়। Yoga-Kundalini Upanishadৰ অনুসৰি, “The divine power, Kundalini, shines like the stem of a young lotus; like a snake, coiled round upon herself she holds her tail in her mouth and lies resting half asleep as the base of the body.”<ref>{{cite book|last=Aiyar|first=K. Narayanasvami|translator-last=Aiyar|translator-first=K. Narayanasvami|title=Thirty Minor Upanishads|chapter=Yoga-Kundalini Upanishad|publisher=The Theosophical Publishing House|location=Madras|year=1914|url=https://archive.org/details/thirtyminorupani00aiya|access-date=29 June 2026 |quote=The divine power, Kundalini, shines like the stem of a young lotus; like a snake, coiled round upon herself she holds her tail in her mouth and lies resting half asleep at the base of the body. }}</ref> আজিৎ মুখাৰ্জীয়ে কুণ্ডলিনী শক্তিক “কুণ্ডলী-পকোৱা নাৰী-শক্তি” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁৰ মতে,‌ অক্ৰিয় কুণ্ডলিনী সৰ্পৰূপে পাক খাই, নিজৰ নেজ মুখত ধৰি কেন্দ্ৰীয় অক্ষৰ চাৰিওফালে অৱস্থিত থাকে; জাগ্ৰত হ’লে ই ওপৰলৈ উঠি শিৱৰ সৈতে মূৰৰ ভাগত মিলিত হয়।<ref>{{cite book|last=Mookerjee|first=Ajit|title=Kundalini: The Arousal of the Inner Energy|publisher=Thames and Hudson|location=London |year=1982|pages=9–11|url=https://maypoleofwisdom.com/wp-content/uploads/2022/12/ajit-mookerjee-kundalini-the-arousal-of-the-inner-energy.pdf|access-date=2 July 2026|quote=The static, unmanifested Kundalini is symbolized by a serpent coiled into three and a half circles, with its tail in its mouth, and spiralling around the central axis ... When the Kundalini Sakti is ready to unfold, she ascends to unite above the crown of the head with Siva.}}</ref> তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটাৰ দেৱালত এই অক্ৰিয় কুণ্ডালিনীৰ আকৃতি খোদিত কৰা হৈছিল, য'ত শৰ্প এটাই পাক খাই নিজৰ নেজ মুখেৰে ধৰি ৰখা দেখা গৈছিল।<ref name="parashar"/>তাম্ৰেশ্বৰীৰ আঠকোণীয়া সৰ্পস্তম্ভ দুটাও এই পাক খাই থকা অক্ৰিয় কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতিক হিচাপে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, য'ত সৰ্প কেইটাই পাক খাই নিজৰ নেজ মুখত ধৰি ৰখা দেখা পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite book|last=Bloch|first=T. |title=Annual Report of the Archaeological Survey of India, Bengal Circle, for the Year Ending with April 1905|publisher=Government Printing|location=Calcutta|year=1905|pages=3–4|quote=Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it and hold four irregular shaped bolts or knots projecting from the round surface.}}</ref> তান্ত্ৰিক পদ্ধতিৰ অনুসৰি ধ্যান বা যোগ কৰিলে এই অক্ৰিয় পাক খাই থকা কুণ্ডলিনী (স্ত্ৰি-শক্তি) জাগ্ৰত হয় আৰু ৰাজহাড়ে দি গৈ মগজুত শক্তি প্ৰদান কৰে। মগজু শিৱৰ প্ৰতিক। অৰ্থাৎ শিৱ-শক্তিৰ মিলন হয়। এনে দৰে আত্মাই মুক্তি পাই বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। পূজা-পাতল কৰিও এই শক্তি জাগ্ৰত কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite book|last=Woodroffe|first=John|title=The Serpent Power: Being the Ṣaṭ-Cakra-Nirūpaṇa and Pādukā-Pañcaka|publisher=Ganesh & Company|location=Madras|year=1919 |url=https://archive.org/details/serpentpowerbein00wood|access-date=29 June 2026|quote=When the sleeping Kundalini is awakened ... She enters the royal road, the middle channel, and rises to the abode of Śiva. }}</ref> দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত থকা উল্লেখিত সৰ্প স্তম্ভটো এই জাগ্ৰত ৰূপৰে প্ৰতিচ্ছবি দাঙি ধৰিছিল। স্তম্ভটোৰ শীৰ্ষভাগত সাপটোৰ পাক খুলি ওপৰলৈ উঠি পূৰ্ণ কলচি সদৃশ এক উপাদানৰ সৈতে সংযুক্ত হোৱা দেখা যায়। কলচিটোৰ ওপৰত নাৰিকল-সদৃশ অংশো দেখা যায়, যাৰ ফলত ইয়াক পূৰ্ণ কলচিৰ ৰূপ বুলি ব্যাখ্যা কৰা সম্ভৱ। পূৰ্ণ কলচি সাধাৰণতে পানী বা শস্যেৰে পূৰ্ণ কৰি মুখত নাৰিকল আৰু পাত স্থাপন কৰা হয়; ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু শিল্প-পৰম্পৰাত ই পূৰ্ণতা, উৰ্বৰতা, সমৃদ্ধি, জীৱন আৰু মঙ্গলৰ প্ৰতীক হিচাপে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web|title=Kalasha|website=Impart: Objects, Premodern Culture|date=8 January 2024|url=https://imp-art.org/articles/kalasha/|access-date=29 June 2026|quote=Its associations with plenitude and fertility are denoted by filling it with water and food and plant material. Given its strong association with water, fertility and plenty, the kalasha is also an iconographic emblem associated with the yakshas, nagas and river-goddesses.}}</ref> পূৰ্ণ কলচিৰ আনুষ্ঠানিক ৰূপত কলচিৰ মুখত নাৰিকল আৰু পাত স্থাপন কৰাৰ প্ৰথাও দেখা যায়।<ref>{{cite web |title=Kalasha |website=Impart: Objects, Premodern Culture |date=8 January 2024 |url=https://imp-art.org/articles/kalasha/ |access-date=29 June 2026 |quote=The purna-kalasha is commonly embodied in ceremonial use by filling a kalasha with water or rice and placing a coconut and mango leaves upon its mouth. }}</ref> কুণ্ডলিনী-তত্ত্বত শিৱ হৈছে ঊৰ্ধ্বমুখে আৰোহণ কৰা শক্তিৰ চূড়ান্ত চৈতন্যগত গন্তব্য; সেই অৰ্থত স্তম্ভটোৰ কলচি-সদৃশ শীৰ্ষভাগক শিৱৰ প্ৰত্যক্ষ মূৰ্তি বুলি নহয়, বৰং কুণ্ডলিনীৰ আৰোহণৰ পূৰ্ণতা, মঙ্গল আৰু পবিত্ৰকৰণৰ প্ৰতীকী শীৰ্ষচিহ্ন হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সমাজত পানীতোলা বৰসবাহ নামৰ এক ধৰ্মীয় আচাৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়, য'ত এই পূৰ্ণ কলহ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite book|last=Khanikar|first=Surjya Kanta |title=Chutia Jaatir Itihax Aru Luko-Sanskriti|year=1991|quote=চুতীয়া সমাজৰ আচাৰসমূহৰ ভিতৰত পানীতোলা বৰসবাহ অন্যতম। }}</ref> [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] সমাজৰ ধৰ্মীয় আচাৰতো পূৰ্ণ কলহৰ পৰা পবিত্ৰ পানী ছটিয়াই শুদ্ধিকৰণ কৰাৰ প্ৰথা আছে; উদ্ভিদৰ কেঁচা পাত ব্যৱহাৰ কৰি ভক্ত বা পূজাস্থলী শুদ্ধ কৰাৰ কথাও নৃ-উদ্ভিদবিষয়ক অধ্যয়নত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |title=Ethnobotanical Study on Plants Used in Magico-Religious Practices of Deori Tribe in Assam, India |journal=International Journal of Pharmacy and Biological Sciences |quote=The leaves are used for purifying the worship place, devotees, etc. and also used in many ceremonies done at Deohal. In case of inter-caste marriage, the bride is purified by sprinkling water with the fresh leaves.}}</ref> এই জীৱন্ত আচাৰসমূহৰ পটভূমিত সৰ্পটোৰ ঊৰ্ধ্বমুখী গতি আৰু কলচিৰ সৈতে সংযোগক সৰ্প-শক্তি, পবিত্ৰ জল, উৰ্বৰতা আৰু আশীৰ্বাদৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰতীকী প্ৰকাশ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। ==আৱিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ ১৯২১ চনত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সমীক্ষাৰ সময়ত ডেওপানী নদীৰ ওচৰত, শদিয়াৰ প্ৰায় সাত মাইল উত্তৰত আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। ই এটা জংঘলীয়া অঞ্চলত পুৰণি ইটাৰ গাঁথনি আৰু শিলৰ অৱশেষৰ ওচৰত পোৱা গৈছিল।<ref name=":0" /> সময় আৰু প্ৰাকৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত স্তম্ভটো কিছু ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও সৰ্পৰ আকৃতি আৰু আহোম লিপিৰ লিখনী স্পষ্টভাৱে দেখা গৈছিল। ব্ৰিটিছ বিষয়া আৰু গৱেষকসকলে ইয়াক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঐতিহাসিক নিদৰ্শন হিচাপে চিনাক্ত কৰে। পিছত ৰাই চাহাব গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই ইয়াৰ লেখনী অধ্যয়ন কৰে। ১৯২০ দশকৰ শেষৰফালে স্তম্ভটো শদিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref name=":0" /> ১৯৫৩ চনত শদিয়া সৰ্প স্তম্ভটো সুৰক্ষা আৰু সংৰক্ষণৰ বাবে শদিয়াৰপৰা অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়, গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ৰাজনৈতিক অশান্তি আৰু পৰিৱেশজনিত ক্ষতিৰপৰা স্মৃতিস্তম্ভটো ৰক্ষা কৰাৰ বাবে এই ব্যৱস্থা লোৱা হৈছিল।<ref name=":0" />বৰ্তমান স্তম্ভটো সংগ্ৰহালয়ৰ প্ৰত্নতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াক এক সুৰক্ষিত স্থানত ৰখা হৈছে আৰু দৰ্শনাৰ্থীয়ে ইয়াৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় তথ্যসহ স্তম্ভটো চাব পাৰে। আৰ্দ্ৰতা আৰু সময়ৰ ফলত হোৱা ক্ষতি ৰোধ কৰিবলৈ স্তম্ভটোৰ পৰিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণমূলক কামো কৰা হৈছিল।<ref name=":0" /> == টোকা == {{Reflist}} == গ্ৰন্থপঞ্জী == {{Refbegin}} *{{cite book|last1=Nath|first1=Rajmohan|title=The Back Ground Of Assamese Culture|date=1948}} *{{cite book|last1=Das|first1=Jogesh|title=Folklore of Assam|date=1980|publisher=National Book Trust}} *{{cite book|last1=C. Allen|first1=B|year=1928|title=Assam district gazetteers|volume=XI|publisher=Baptist Mission Press}} *{{cite journal |last=Hannay |first=S.F |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en }} *{{Citation|last1=Phukan|first1=J.N.|title=Studies in some aspects of inscriptions of the Ahom kings|date=1997|publisher=Gauhati University}} *{{Cite journal|last=Prinsep|first=F.R.S James|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|date=1838|volume=7|publisher=Asiatic Society (Calcutta, India)|url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ&q=Journal+of+the+asiatic+7|language=en}} *{{cite journal|last1=Wharton|first1=David|title=Historical Evidence for the Early Lik Tai Scripts|date=2019}} [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] tdll5dxjzrlvio6fz8jqpyjpoe03ls8 625715 625714 2026-08-10T01:13:39Z Ananya Taye 28065 /* আহোম যুগ */ Added citation 625715 wikitext text/x-wiki {{Infobox artefact||name=শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ|image=Old photo of Sadiya Serpent Pillar.jpg|image_size=150|writing=ভাষা; [[টাই ভাষা]], লিপি; [[আহোম লিপি]]|created= [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজত্বকাল]]<ref>{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref>, লিপি: {{circa}}যোড়শ শতিকাৰ প্ৰাৰম্ভিক কাল<ref>The famous Snake Pillar of Sadiya, dated 1532 AD, erected as a mark of truce between the Ahoms and the Mishmis"{{harvcol|Das|1980|p=53}}</ref>|discovered=[[শদিয়া]], ডিবাং আৰু দেওপানী নদীৰ মাজত|discovered_place=[[শদিয়া]]|location=[[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়]]}} '''শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ''', [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ঐতিহাসিক [[শদিয়া]] অঞ্চলত স্থাপিত এক প্ৰাচীন অষ্টকাতৰ শিল স্তম্ভ। এই স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনত দিবাং আৰু দিক্ৰং নৈৰ মাজৰ এখন নগৰৰ মুখত আন কিছু ভগনাৱশেষৰ লগত দেখা পোৱা গৈছিল।<ref>{{harvcol|Hannay|1848|p=676}}</ref> এই স্তম্ভটোৰ লগত মিলা একেই আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ বৃটিছৰ দিনত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ ভিতৰত পোৱা‌ গৈছিল। ‌‌<ref>{{harvcol|C. Allen|1928|p=94}}</ref> এই সমূহ তথ্যৰ ভিত্তিতে ইতিহাসবিদসকলে ইয়াক চুতীয়া ৰজাই নিৰ্মাণ কৰা বুলি বিশ্বাস কৰে।<ref name="parashar">{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref> চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰজা]] চুহুংমুঙৰ‌ দিনত (১৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত) থাওমুং বঙেন বা শদিয়া খোৱা গোহাঁইয়ে এই স্তম্ভ টোত এখন আহোম ভাষাৰ লিপি খোদিত কৰোৱা হৈছিল, য'ত আহোম ৰাজ্য আৰু [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিছিমি জনগোষ্ঠীৰ]] মাজত শদিয়া অঞ্চল সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে কূটনৈতিক সন্ধি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। <ref name=":0">{{cite journal |title=The Sadiya Serpent Pillar Inscription: A Historical and Epigraphic Analysis of the Ahom- Mishmi Relation |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=13 |issue=7 |year=2025 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2507261.pdf |access-date=15 May 2026 }}</ref> ==আকৃতিৰ বিৱৰণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ হৈছে প্ৰায় ১১ ফুট (৩.৪ মিটাৰ) ওখ অষ্টভুজ আকৃতিৰ শিলৰ স্তম্ভ আৰু ইয়াৰ প্ৰতিটো ফালে ১৫ ইঞ্চি (৩৮ চে.মি.) জোখৰ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ভিত্তি।<ref name=":0" /> ইয়াক এটা শিলৰ টুকুৰাৰপৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। প্ৰকাণ্ড সাপ এডালে স্তম্ভটোৰ গুৰিৰপৰা মূধলৈ মেৰিয়াই আছে। সাপৰ মুখখন মানৱাকৃতিৰ।<ref name="parashar" /> ==ইতিহাস আৰু অৱস্থান== ===চুতীয়া যুগ=== অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ৰ বিষয়া তথা ইতিহাসবিদ অবন্তিকা পৰাশৰ<ref>{{cite web |title=Tender for celebration of International Museum Day 2022 at District Museum, Jorhat |publisher=Directorate of Museums, Government of Assam |date=2 May 2022 |url=https://museums.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/museum_medhassu_in_oid_5/menu/right_menu/right_menu/tender_for_celebration_of_international_museum_day_2022.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20260629025529/https://museums.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/museum_medhassu_in_oid_5/menu/right_menu/right_menu/tender_for_celebration_of_international_museum_day_2022.pdf |archive-date=29 June 2026 |access-date=29 June 2026 |quote=Smt Abantika Parashar, District Museum Officer, Jorhat—for information. }}</ref> অনুসৰি সৰ্প স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref> তেওঁ লিখিছে,{{quote|"...গতিকে সৰ্প স্তম্ভটো চুতীয়া শাসনৰ লগত জড়িত কথাটোক লৈ কোনো দ্বিমত থাকিব নোৱাৰে। তদুপৰি কুণ্ডিলাকৃতিৰ সৰ্প দিক্কৰবাসিনী/তাম্ৰেশ্বৰী/কেঁচাইখাতীৰ (চুতীয়াসকলৰ উপাস্য দেৱী) আন এটা ৰূপ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতীক হোৱা কথাটোৱে এই ধাৰণা সজোৰে সমৰ্থন কৰে।" }} ১৯২৮ চনৰ বৃটিছৰ লেখনীৰ মতে এই স্তম্ভটো দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত আৰু শদিয়াৰপৰা নিজামঘাট লৈ যোৱা পথৰ সাত মাইলপষ্টৰ সোঁফালে পোৱা গৈছিল। স্তম্ভটোৰ কাষতে এখন শিলৰ দলং উদ্ধাৰ কৰা‌ হৈছিল আৰু দলঙৰ পথে দি ওচৰৰ এটা ইটাৰ পুখুৰী লৈ যাব পৰা হৈছিল<ref>Assam District Gazetteers, 1928, p. 18.</ref>। বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে ১৮৪৮ চনত উল্লেখ কৰা মতে দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত ১৪ ফোঁট ওখ গড়ে আগুৰা এখন বৃহৎ নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা গৈছিল<ref>Journal of Asiatic Society of Bengal, p. 470.</ref>। এই নগৰখনৰ ইটাৰ দ্বাৰৰ মুখতে এখন শিলৰ দলং‌ আছিল আৰু ওচৰতে গড়ৰ ভিতৰত এটা ইটাৰ পুখুৰী দেখা পোৱা গৈছিল। এই তথ্য সমূহৰপৰা ধৰিব পৰা যায় যে দুয়োখন লেখনীত একেইটা অঞ্চলৰে বিৱৰণ দিয়া হৈছিল। সম্ভৱতঃ দ্বাৰখনৰ সন্মুখত দুয়োফালে দুটা সৰ্প স্তম্ভ থিয় কৰোৱা হৈছিল। ‌ উল্লেখযোগ্য যে এই পুখুৰীটোত বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে কিছুমান খনিকৰ চিহ্ন খোদিত পাইছিল,‌ যিবোৰ খনিকৰ চিহ্ন তেওঁ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটা-শিলৰ দেৱালতো দেখা পাইছিল। এই দেৱালখন মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref>। গতিকে এই সকলো তথ্যৰপৰা ধৰিব পৰা যায় যে সৰ্প স্তম্ভকে ধৰি সমগ্ৰ নগৰখন [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া যুগতে]] নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই কথা SF Hannayয়ে এইদৰে লিখিছে, {{blockquote|"I am inclined to think that the country from the Dibong to the Kundil river, a distance of 10 or 12 miles, with the hill fortifications known as Bhismak Nagar, and Sisupal Nagar, belonged to one people and dynasty. It is indeed quite obvious that the masonry of bricks or stone, which we examined, is the work of the same people, and the sandstone is the produce of one quarry."}} ইয়াৰ উপৰিও জনা যায় যে বৃটিছসকলে একে ধৰণৰ দুটা আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ শদিয়াৰ [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]]সকলে নিৰ্মাণ কৰা তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰতো উদ্ধাৰ কৰিছিল<ref>T.Block, 1905, Assam District Gazetteers, 1928, p. 94)</ref>। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ দেৱালখনত সৰ্প আকৃতি কেইবাখনো terracotta plate পোৱা গৈছিল। বৃটিছ অভিযাত্ৰী T.Blockৰ মতে এই স্তম্ভ দুটাৰ প্ৰত্যেক টোতে সাপ দুটা পাক খাই কুণ্ডালিনী ৰূপ লৈ থকা দেখা গৈছিল। ইয়াৰপৰা ক'ব পাৰি যে এই সকলো স্তম্ভ সমূহ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনৰে সৃষ্টি। তেওঁ লিখিছে,{{blockquote|"They (the pillars) were found in the north-eastern section of the enclosed area (of Tamreswari). I found two such bases, their shape is octagonal, 2 feet 6 inches in diameter, with a circular hollow inside; these rested on squares, with their corners cut off and differently moulded. The hemispherical capital measures 2 feet 4 inches in diameter at its base and is perforated by a hollow shaft 1 feet 10 inches land. Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it."}} ===আহোম যুগ=== [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰজা]] [[চ্যু-হ্যুণ-মু'ঙ|চুহুংমুঙে]] ১৫২৪ চনত শদিয়া দখল কৰে আৰু ফ্ৰাচেংমুঙক শদিয়াত থাকিবলৈ আদেশ দিয়ে। ১৫২৭ আৰু ১৫২৯ চনত চুতীয়া সকলে দুবাৰকৈ শদিয়া অঞ্চলত বিদ্ৰোহ সংঘটিত কৰোৱাই।<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'',pp.60-64</ref> ১৫২৭ চনৰ বিদ্ৰোহৰ পাছত "লাকনি ৰুঙৰাও"ত আহোম ৰজাই ''চাও-চেং-লুং'' বা ৰাজমন্ত্ৰী কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁইক ''থাওমুং বঙেন'' হিচাপে নিযুক্ত কৰে আৰু ফ্ৰাচেংমুঙৰ লগত শদিয়াত থাকিবলৈ দিয়ে।<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'',p.61</ref> ১৫২৯ চনৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ পাছত ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙৰ ক্ষমতা বঢ়া কথা গম পাই তেওঁক শদিয়াৰ পৰা মাতি পঠিয়ায় আৰু বুঢ়াগোহাঁইকে শদিয়াৰ অধিকাৰী পাতে।<ref>Bhuyan, S.K, "Satsari Assam Buranji, p.15</ref><ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'',p.64</ref> ইয়াৰ পাছতে ১৫৩২ চনত শদিয়াখোৱা গোহাঁই কিঙলুনে শৰ্প স্তম্ভটোত টাই ভাষাত কিছু কথা খোদিত কৰোৱাই। এই লিপিখনত [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিচিমি]] সকলৰ লগত হোৱা সন্ধিৰ বিৱৰণ পোৱা যায়। এইখন [[আহোম লিপি|আহোম]] ভাষাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন প্ৰত্নলিপি। স্তম্ভটোৰ ওপৰত ৯.৫ ৰেখাৰ অন্তৰ্গত এই প্ৰতিলিপিটো ''থাওমুং বঙেন'' বা শদিয়াখোৱা গোহাঁই ([[শদিয়া|শদিয়াৰ]] আহোম সেনানায়ক) জাৰি কৰা এক ঘোষণা, য'ত মিচিমিসকলে কিছুমান প্ৰবন্ধত বাৰ্ষিক প্ৰতিদান আগবঢ়াব আৰু ডিবাং নদীৰ এটা পাৰত বসবাস কৰিবৰ বাবে আহ্বান জনায়। আহোম ভাষাৰ লিপিত লিখা এই শিলা লিপিটোৰ ব্যাখ্যা ১৯২৪ চনত গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই দিছিল।<ref name=":0" /> এই শিলা লিপিটোৰ অসমীয়া অনুবাদ এনেধৰণৰ:- {{Blockquote|𑜉𑜤𑜈𑜫 𑜃 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜄𑜢𑜃𑜫 𑜀𑜨𑜂𑜫 𑜇𑜡 𑜉𑜩 𑜄𑜦 (‘’মৌ ন’ লাই টং টিন খং ফা মাই টে”)</br>𑜏𑜢 𑜁𑜂𑜫 𑜋𑜩𑜨 𑜁𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜦𑜧 (“চি খাঙ চৈ খাঙ য়ুং টে’’)</br>𑜓𑜢 𑜈𑜨𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜓𑜩 𑜄𑜂𑜫 𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜧𑜈𑜫 𑜉𑜡 (‘’দি বং দিন দৈ দাই টাং টক আও মা”)</br>𑜀𑜧 𑜌𑜧 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜉𑜦𑜡 𑜂𑜢𑜃𑜫 𑜽 𑜇𑜧 𑜉𑜡 𑜀𑜡 (“কাও থাও মু’ঙ লুং ম’ ঙিন 𑜽 ফাও মা কা’’)</br>𑜀𑜧 𑜋𑜈𑜫 𑜏𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜃𑜩 𑜑𑜤𑜂𑜫 𑜈𑜡 𑜁𑜡 (‘’কাও চাও ছুং লুঙ নাই হুং বা খা’’)</br>𑜉𑜧𑜈𑜫 𑜈𑜃𑜫 𑜇𑜥 (‘’মৌ বান ফু’’)</br>𑜐𑜢𑜂𑜫 𑜇𑜥 𑜋𑜩 𑜋𑜪 𑜎𑜢𑜀𑜫 𑜁𑜡 (‘’ঙিন ফু ছাই চাম লিক খা’’)</br>𑜁𑜃𑜫 𑜋𑜪 𑜉𑜣 𑜏𑜣 𑜉𑜣 𑜽 𑜆𑜢𑜤𑜂𑜫 (‘’খন চাম মিছিমি 𑜽 পৌং’’)</br>𑜁𑜪 𑜁𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜉𑜩 𑜓𑜩 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜡(‘’খাম খাং দিন দৈ মাই দাই চাম খা মা’’)</br>𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜈𑜫 𑜈𑜡 𑜀 (‘’তাক আও বা কৈ’’)</br>𑜐𑜥 𑜈𑜡 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜎𑜀𑜫 (‘’ঙু বা লাই তং লাক’’)</br>𑜇𑜨𑜂𑜫 𑜃𑜨𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉 (‘’ফং নং চাম খা মিছিমি’’)</br>….𑜀𑜂𑜫 𑜲𑜦 𑜎𑜧𑜈𑜧… 𑜏𑜂𑜫 𑜏𑜤 …𑜋𑜢𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜃𑜫 𑜄 (‘’কাং খে লাও চাং চু চেং চাম খা মান তে’’) }} অনুবাদ: {{quote|মই, শদিয়াখোৱা গোহাঁয়ে, এই কথাবোৰ এই শিলৰ স্তম্ভত আৰু এখন তাম্ৰফলকত খোদিত কৰালোঁ। এই ব্যৱস্থা অনুসৰি, মিচিমিসকলে দিবাং নদীৰ ওচৰৰ পাহাৰসমূহত নিজৰ তিৰোতা, সন্তান, পৰিচাৰক আৰু অনুগামীসকলৰ সৈতে বাস কৰিব আৰু সেই পাহাৰীয়া অঞ্চল অধিকাৰ কৰি থাকিব। তেওঁলোকে কৰ হিচাপে চাৰি পাচি বিষ আৰু অন্যান্য সামগ্ৰী যোগান ধৰিব লাগিব আৰু শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ ওপৰত চকু ৰাখিব লাগিব।<br /> যিসকলে সেই অঞ্চলৰ ওপৰত অধিকাৰ দাবী কৰি পাহাৰৰ দুয়োফালে বাস কৰিব বিচাৰে, তেওঁলোকক তাত অনধিকাৰ প্ৰৱেশ বা দখল কৰিবলৈ নিষেধ কৰা হৈছে। যিকোনো ব্যক্তিয়ে পাহাৰৰ কাষত বসতি স্থাপন কৰিলে তেওঁ মিচিমিসকলৰ অধীন হ’ব।<br/> মই প্ৰকাশ্যভাৱে ঘোষণা কৰিছোঁ যে পৰৱৰ্তী সময়ত যিয়েই ক্ষমতালৈ উঠি শাসক হওক, তেওঁ এই ব্যৱস্থা ভংগ কৰিব নোৱাৰিব আৰু যি শিলত এই বিধান খোদিত কৰা হৈছে, তাকো ধ্বংস কৰিব নোৱাৰিব।<br/>}} [[File:Serpent pillar, A commemorative pillar of Swarganarayan Suhunmung.jpg|thumb|150px|Sadiya serpent pillar with the Ahom Inscription.]] ==সৰ্প স্তম্ভৰ আধ্যাত্মিকতা== শদিয়াৰ সৰ্প স্তম্ভ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতিক হয়। এই কুণ্ডলিনী আদি-শক্তি (দিক্কৰবাসিনী)ৰ আন এটি ৰূপ।<ref>{{cite book |last=Parashar |first=Abantika |title=Gariyakhi |edition=7th |date=May 2023 |quote=...তদুপৰি কুণ্ডিলাকৃতিৰ সৰ্প দিক্কৰবাসিনী/তাম্ৰেশ্বৰী/কেঁচাইখাতীৰ (চুতীয়াসকলৰ উপাস্য দেৱী) আন এটা ৰূপ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতীক হোৱা কথাটোৱে এই ধাৰণা সজোৰে সমৰ্থন কৰে।}}</ref> ''কুণ্ডলিনী'' (''kuṇḍalinī'')ৰ অৰ্থ হৈছে “কুণ্ডলী-পকোৱা” বা “পকাই থকা”; শব্দটোৰ মূল ''কুণ্ডল'' (''kuṇḍala'')ৰ অৰ্থ বৃত্ত বা পাক।<ref>{{cite web |title=Kundalini, Kuṇḍalinī |website=Wisdom Library |url=https://www.wisdomlib.org/definition/kundalini |access-date=29 June 2026 |quote=The kuṇḍalī or kuṇḍalinī is derived from the word kuṇḍala—“a ring, coil”. }}</ref><ref>{{cite web |title=Kundalini |website=Merriam-Webster Dictionary |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/kundalini |access-date=29 June 2026 |quote=Sanskrit kuṇḍalinī, from feminine of kuṇḍalin circular, coiled, from kuṇḍala ring. }}</ref> এই কুণ্ডলিনী শক্তি জনজাতীয় তান্ত্ৰিক ধৰ্মৰ (শিৱ তন্ত্ৰৰ) এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ। তান্ত্ৰিক আৰু যোগ-পৰম্পৰাত ইয়াক সাধাৰণতে পাক খাই থকা সৰ্পৰূপী শক্তি হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। প্ৰথম অৱস্থাত এই কুণ্ডলিনী শক্তি অক্ৰিয় ৰূপত শৰীৰৰ তলৰ অংশত থাকে আৰু সেই বাবে পাক খাই থকা সৰ্প হিচাপে দেখোৱা হয়। Yoga-Kundalini Upanishadৰ অনুসৰি, “The divine power, Kundalini, shines like the stem of a young lotus; like a snake, coiled round upon herself she holds her tail in her mouth and lies resting half asleep as the base of the body.”<ref>{{cite book|last=Aiyar|first=K. Narayanasvami|translator-last=Aiyar|translator-first=K. Narayanasvami|title=Thirty Minor Upanishads|chapter=Yoga-Kundalini Upanishad|publisher=The Theosophical Publishing House|location=Madras|year=1914|url=https://archive.org/details/thirtyminorupani00aiya|access-date=29 June 2026 |quote=The divine power, Kundalini, shines like the stem of a young lotus; like a snake, coiled round upon herself she holds her tail in her mouth and lies resting half asleep at the base of the body. }}</ref> আজিৎ মুখাৰ্জীয়ে কুণ্ডলিনী শক্তিক “কুণ্ডলী-পকোৱা নাৰী-শক্তি” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁৰ মতে,‌ অক্ৰিয় কুণ্ডলিনী সৰ্পৰূপে পাক খাই, নিজৰ নেজ মুখত ধৰি কেন্দ্ৰীয় অক্ষৰ চাৰিওফালে অৱস্থিত থাকে; জাগ্ৰত হ’লে ই ওপৰলৈ উঠি শিৱৰ সৈতে মূৰৰ ভাগত মিলিত হয়।<ref>{{cite book|last=Mookerjee|first=Ajit|title=Kundalini: The Arousal of the Inner Energy|publisher=Thames and Hudson|location=London |year=1982|pages=9–11|url=https://maypoleofwisdom.com/wp-content/uploads/2022/12/ajit-mookerjee-kundalini-the-arousal-of-the-inner-energy.pdf|access-date=2 July 2026|quote=The static, unmanifested Kundalini is symbolized by a serpent coiled into three and a half circles, with its tail in its mouth, and spiralling around the central axis ... When the Kundalini Sakti is ready to unfold, she ascends to unite above the crown of the head with Siva.}}</ref> তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটাৰ দেৱালত এই অক্ৰিয় কুণ্ডালিনীৰ আকৃতি খোদিত কৰা হৈছিল, য'ত শৰ্প এটাই পাক খাই নিজৰ নেজ মুখেৰে ধৰি ৰখা দেখা গৈছিল।<ref name="parashar"/>তাম্ৰেশ্বৰীৰ আঠকোণীয়া সৰ্পস্তম্ভ দুটাও এই পাক খাই থকা অক্ৰিয় কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতিক হিচাপে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, য'ত সৰ্প কেইটাই পাক খাই নিজৰ নেজ মুখত ধৰি ৰখা দেখা পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite book|last=Bloch|first=T. |title=Annual Report of the Archaeological Survey of India, Bengal Circle, for the Year Ending with April 1905|publisher=Government Printing|location=Calcutta|year=1905|pages=3–4|quote=Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it and hold four irregular shaped bolts or knots projecting from the round surface.}}</ref> তান্ত্ৰিক পদ্ধতিৰ অনুসৰি ধ্যান বা যোগ কৰিলে এই অক্ৰিয় পাক খাই থকা কুণ্ডলিনী (স্ত্ৰি-শক্তি) জাগ্ৰত হয় আৰু ৰাজহাড়ে দি গৈ মগজুত শক্তি প্ৰদান কৰে। মগজু শিৱৰ প্ৰতিক। অৰ্থাৎ শিৱ-শক্তিৰ মিলন হয়। এনে দৰে আত্মাই মুক্তি পাই বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। পূজা-পাতল কৰিও এই শক্তি জাগ্ৰত কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite book|last=Woodroffe|first=John|title=The Serpent Power: Being the Ṣaṭ-Cakra-Nirūpaṇa and Pādukā-Pañcaka|publisher=Ganesh & Company|location=Madras|year=1919 |url=https://archive.org/details/serpentpowerbein00wood|access-date=29 June 2026|quote=When the sleeping Kundalini is awakened ... She enters the royal road, the middle channel, and rises to the abode of Śiva. }}</ref> দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত থকা উল্লেখিত সৰ্প স্তম্ভটো এই জাগ্ৰত ৰূপৰে প্ৰতিচ্ছবি দাঙি ধৰিছিল। স্তম্ভটোৰ শীৰ্ষভাগত সাপটোৰ পাক খুলি ওপৰলৈ উঠি পূৰ্ণ কলচি সদৃশ এক উপাদানৰ সৈতে সংযুক্ত হোৱা দেখা যায়। কলচিটোৰ ওপৰত নাৰিকল-সদৃশ অংশো দেখা যায়, যাৰ ফলত ইয়াক পূৰ্ণ কলচিৰ ৰূপ বুলি ব্যাখ্যা কৰা সম্ভৱ। পূৰ্ণ কলচি সাধাৰণতে পানী বা শস্যেৰে পূৰ্ণ কৰি মুখত নাৰিকল আৰু পাত স্থাপন কৰা হয়; ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু শিল্প-পৰম্পৰাত ই পূৰ্ণতা, উৰ্বৰতা, সমৃদ্ধি, জীৱন আৰু মঙ্গলৰ প্ৰতীক হিচাপে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web|title=Kalasha|website=Impart: Objects, Premodern Culture|date=8 January 2024|url=https://imp-art.org/articles/kalasha/|access-date=29 June 2026|quote=Its associations with plenitude and fertility are denoted by filling it with water and food and plant material. Given its strong association with water, fertility and plenty, the kalasha is also an iconographic emblem associated with the yakshas, nagas and river-goddesses.}}</ref> পূৰ্ণ কলচিৰ আনুষ্ঠানিক ৰূপত কলচিৰ মুখত নাৰিকল আৰু পাত স্থাপন কৰাৰ প্ৰথাও দেখা যায়।<ref>{{cite web |title=Kalasha |website=Impart: Objects, Premodern Culture |date=8 January 2024 |url=https://imp-art.org/articles/kalasha/ |access-date=29 June 2026 |quote=The purna-kalasha is commonly embodied in ceremonial use by filling a kalasha with water or rice and placing a coconut and mango leaves upon its mouth. }}</ref> কুণ্ডলিনী-তত্ত্বত শিৱ হৈছে ঊৰ্ধ্বমুখে আৰোহণ কৰা শক্তিৰ চূড়ান্ত চৈতন্যগত গন্তব্য; সেই অৰ্থত স্তম্ভটোৰ কলচি-সদৃশ শীৰ্ষভাগক শিৱৰ প্ৰত্যক্ষ মূৰ্তি বুলি নহয়, বৰং কুণ্ডলিনীৰ আৰোহণৰ পূৰ্ণতা, মঙ্গল আৰু পবিত্ৰকৰণৰ প্ৰতীকী শীৰ্ষচিহ্ন হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সমাজত পানীতোলা বৰসবাহ নামৰ এক ধৰ্মীয় আচাৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়, য'ত এই পূৰ্ণ কলহ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite book|last=Khanikar|first=Surjya Kanta |title=Chutia Jaatir Itihax Aru Luko-Sanskriti|year=1991|quote=চুতীয়া সমাজৰ আচাৰসমূহৰ ভিতৰত পানীতোলা বৰসবাহ অন্যতম। }}</ref> [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] সমাজৰ ধৰ্মীয় আচাৰতো পূৰ্ণ কলহৰ পৰা পবিত্ৰ পানী ছটিয়াই শুদ্ধিকৰণ কৰাৰ প্ৰথা আছে; উদ্ভিদৰ কেঁচা পাত ব্যৱহাৰ কৰি ভক্ত বা পূজাস্থলী শুদ্ধ কৰাৰ কথাও নৃ-উদ্ভিদবিষয়ক অধ্যয়নত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |title=Ethnobotanical Study on Plants Used in Magico-Religious Practices of Deori Tribe in Assam, India |journal=International Journal of Pharmacy and Biological Sciences |quote=The leaves are used for purifying the worship place, devotees, etc. and also used in many ceremonies done at Deohal. In case of inter-caste marriage, the bride is purified by sprinkling water with the fresh leaves.}}</ref> এই জীৱন্ত আচাৰসমূহৰ পটভূমিত সৰ্পটোৰ ঊৰ্ধ্বমুখী গতি আৰু কলচিৰ সৈতে সংযোগক সৰ্প-শক্তি, পবিত্ৰ জল, উৰ্বৰতা আৰু আশীৰ্বাদৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰতীকী প্ৰকাশ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। ==আৱিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ ১৯২১ চনত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সমীক্ষাৰ সময়ত ডেওপানী নদীৰ ওচৰত, শদিয়াৰ প্ৰায় সাত মাইল উত্তৰত আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। ই এটা জংঘলীয়া অঞ্চলত পুৰণি ইটাৰ গাঁথনি আৰু শিলৰ অৱশেষৰ ওচৰত পোৱা গৈছিল।<ref name=":0" /> সময় আৰু প্ৰাকৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত স্তম্ভটো কিছু ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও সৰ্পৰ আকৃতি আৰু আহোম লিপিৰ লিখনী স্পষ্টভাৱে দেখা গৈছিল। ব্ৰিটিছ বিষয়া আৰু গৱেষকসকলে ইয়াক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঐতিহাসিক নিদৰ্শন হিচাপে চিনাক্ত কৰে। পিছত ৰাই চাহাব গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই ইয়াৰ লেখনী অধ্যয়ন কৰে। ১৯২০ দশকৰ শেষৰফালে স্তম্ভটো শদিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref name=":0" /> ১৯৫৩ চনত শদিয়া সৰ্প স্তম্ভটো সুৰক্ষা আৰু সংৰক্ষণৰ বাবে শদিয়াৰপৰা অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়, গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ৰাজনৈতিক অশান্তি আৰু পৰিৱেশজনিত ক্ষতিৰপৰা স্মৃতিস্তম্ভটো ৰক্ষা কৰাৰ বাবে এই ব্যৱস্থা লোৱা হৈছিল।<ref name=":0" />বৰ্তমান স্তম্ভটো সংগ্ৰহালয়ৰ প্ৰত্নতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াক এক সুৰক্ষিত স্থানত ৰখা হৈছে আৰু দৰ্শনাৰ্থীয়ে ইয়াৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় তথ্যসহ স্তম্ভটো চাব পাৰে। আৰ্দ্ৰতা আৰু সময়ৰ ফলত হোৱা ক্ষতি ৰোধ কৰিবলৈ স্তম্ভটোৰ পৰিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণমূলক কামো কৰা হৈছিল।<ref name=":0" /> == টোকা == {{Reflist}} == গ্ৰন্থপঞ্জী == {{Refbegin}} *{{cite book|last1=Nath|first1=Rajmohan|title=The Back Ground Of Assamese Culture|date=1948}} *{{cite book|last1=Das|first1=Jogesh|title=Folklore of Assam|date=1980|publisher=National Book Trust}} *{{cite book|last1=C. Allen|first1=B|year=1928|title=Assam district gazetteers|volume=XI|publisher=Baptist Mission Press}} *{{cite journal |last=Hannay |first=S.F |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en }} *{{Citation|last1=Phukan|first1=J.N.|title=Studies in some aspects of inscriptions of the Ahom kings|date=1997|publisher=Gauhati University}} *{{Cite journal|last=Prinsep|first=F.R.S James|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|date=1838|volume=7|publisher=Asiatic Society (Calcutta, India)|url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ&q=Journal+of+the+asiatic+7|language=en}} *{{cite journal|last1=Wharton|first1=David|title=Historical Evidence for the Early Lik Tai Scripts|date=2019}} [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] 2qxfss9yfvzz45raru5gerxgrp0okf9 625718 625715 2026-08-10T01:58:22Z Ananya Taye 28065 /* আহোম যুগ */ Added citation to show Lakni Rungrao meant 1527 625718 wikitext text/x-wiki {{Infobox artefact||name=শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ|image=Old photo of Sadiya Serpent Pillar.jpg|image_size=150|writing=ভাষা; [[টাই ভাষা]], লিপি; [[আহোম লিপি]]|created= [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজত্বকাল]]<ref>{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref>, লিপি: {{circa}}যোড়শ শতিকাৰ প্ৰাৰম্ভিক কাল<ref>The famous Snake Pillar of Sadiya, dated 1532 AD, erected as a mark of truce between the Ahoms and the Mishmis"{{harvcol|Das|1980|p=53}}</ref>|discovered=[[শদিয়া]], ডিবাং আৰু দেওপানী নদীৰ মাজত|discovered_place=[[শদিয়া]]|location=[[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়]]}} '''শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ''', [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ঐতিহাসিক [[শদিয়া]] অঞ্চলত স্থাপিত এক প্ৰাচীন অষ্টকাতৰ শিল স্তম্ভ। এই স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনত দিবাং আৰু দিক্ৰং নৈৰ মাজৰ এখন নগৰৰ মুখত আন কিছু ভগনাৱশেষৰ লগত দেখা পোৱা গৈছিল।<ref>{{harvcol|Hannay|1848|p=676}}</ref> এই স্তম্ভটোৰ লগত মিলা একেই আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ বৃটিছৰ দিনত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ ভিতৰত পোৱা‌ গৈছিল। ‌‌<ref>{{harvcol|C. Allen|1928|p=94}}</ref> এই সমূহ তথ্যৰ ভিত্তিতে ইতিহাসবিদসকলে ইয়াক চুতীয়া ৰজাই নিৰ্মাণ কৰা বুলি বিশ্বাস কৰে।<ref name="parashar">{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref> চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰজা]] চুহুংমুঙৰ‌ দিনত (১৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত) থাওমুং বঙেন বা শদিয়া খোৱা গোহাঁইয়ে এই স্তম্ভ টোত এখন আহোম ভাষাৰ লিপি খোদিত কৰোৱা হৈছিল, য'ত আহোম ৰাজ্য আৰু [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিছিমি জনগোষ্ঠীৰ]] মাজত শদিয়া অঞ্চল সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে কূটনৈতিক সন্ধি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। <ref name=":0">{{cite journal |title=The Sadiya Serpent Pillar Inscription: A Historical and Epigraphic Analysis of the Ahom- Mishmi Relation |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=13 |issue=7 |year=2025 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2507261.pdf |access-date=15 May 2026 }}</ref> ==আকৃতিৰ বিৱৰণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ হৈছে প্ৰায় ১১ ফুট (৩.৪ মিটাৰ) ওখ অষ্টভুজ আকৃতিৰ শিলৰ স্তম্ভ আৰু ইয়াৰ প্ৰতিটো ফালে ১৫ ইঞ্চি (৩৮ চে.মি.) জোখৰ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ভিত্তি।<ref name=":0" /> ইয়াক এটা শিলৰ টুকুৰাৰপৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। প্ৰকাণ্ড সাপ এডালে স্তম্ভটোৰ গুৰিৰপৰা মূধলৈ মেৰিয়াই আছে। সাপৰ মুখখন মানৱাকৃতিৰ।<ref name="parashar" /> ==ইতিহাস আৰু অৱস্থান== ===চুতীয়া যুগ=== অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ৰ বিষয়া তথা ইতিহাসবিদ অবন্তিকা পৰাশৰ<ref>{{cite web |title=Tender for celebration of International Museum Day 2022 at District Museum, Jorhat |publisher=Directorate of Museums, Government of Assam |date=2 May 2022 |url=https://museums.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/museum_medhassu_in_oid_5/menu/right_menu/right_menu/tender_for_celebration_of_international_museum_day_2022.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20260629025529/https://museums.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/museum_medhassu_in_oid_5/menu/right_menu/right_menu/tender_for_celebration_of_international_museum_day_2022.pdf |archive-date=29 June 2026 |access-date=29 June 2026 |quote=Smt Abantika Parashar, District Museum Officer, Jorhat—for information. }}</ref> অনুসৰি সৰ্প স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref> তেওঁ লিখিছে,{{quote|"...গতিকে সৰ্প স্তম্ভটো চুতীয়া শাসনৰ লগত জড়িত কথাটোক লৈ কোনো দ্বিমত থাকিব নোৱাৰে। তদুপৰি কুণ্ডিলাকৃতিৰ সৰ্প দিক্কৰবাসিনী/তাম্ৰেশ্বৰী/কেঁচাইখাতীৰ (চুতীয়াসকলৰ উপাস্য দেৱী) আন এটা ৰূপ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতীক হোৱা কথাটোৱে এই ধাৰণা সজোৰে সমৰ্থন কৰে।" }} ১৯২৮ চনৰ বৃটিছৰ লেখনীৰ মতে এই স্তম্ভটো দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত আৰু শদিয়াৰপৰা নিজামঘাট লৈ যোৱা পথৰ সাত মাইলপষ্টৰ সোঁফালে পোৱা গৈছিল। স্তম্ভটোৰ কাষতে এখন শিলৰ দলং উদ্ধাৰ কৰা‌ হৈছিল আৰু দলঙৰ পথে দি ওচৰৰ এটা ইটাৰ পুখুৰী লৈ যাব পৰা হৈছিল<ref>Assam District Gazetteers, 1928, p. 18.</ref>। বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে ১৮৪৮ চনত উল্লেখ কৰা মতে দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত ১৪ ফোঁট ওখ গড়ে আগুৰা এখন বৃহৎ নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা গৈছিল<ref>Journal of Asiatic Society of Bengal, p. 470.</ref>। এই নগৰখনৰ ইটাৰ দ্বাৰৰ মুখতে এখন শিলৰ দলং‌ আছিল আৰু ওচৰতে গড়ৰ ভিতৰত এটা ইটাৰ পুখুৰী দেখা পোৱা গৈছিল। এই তথ্য সমূহৰপৰা ধৰিব পৰা যায় যে দুয়োখন লেখনীত একেইটা অঞ্চলৰে বিৱৰণ দিয়া হৈছিল। সম্ভৱতঃ দ্বাৰখনৰ সন্মুখত দুয়োফালে দুটা সৰ্প স্তম্ভ থিয় কৰোৱা হৈছিল। ‌ উল্লেখযোগ্য যে এই পুখুৰীটোত বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে কিছুমান খনিকৰ চিহ্ন খোদিত পাইছিল,‌ যিবোৰ খনিকৰ চিহ্ন তেওঁ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটা-শিলৰ দেৱালতো দেখা পাইছিল। এই দেৱালখন মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref>। গতিকে এই সকলো তথ্যৰপৰা ধৰিব পৰা যায় যে সৰ্প স্তম্ভকে ধৰি সমগ্ৰ নগৰখন [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া যুগতে]] নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই কথা SF Hannayয়ে এইদৰে লিখিছে, {{blockquote|"I am inclined to think that the country from the Dibong to the Kundil river, a distance of 10 or 12 miles, with the hill fortifications known as Bhismak Nagar, and Sisupal Nagar, belonged to one people and dynasty. It is indeed quite obvious that the masonry of bricks or stone, which we examined, is the work of the same people, and the sandstone is the produce of one quarry."}} ইয়াৰ উপৰিও জনা যায় যে বৃটিছসকলে একে ধৰণৰ দুটা আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ শদিয়াৰ [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]]সকলে নিৰ্মাণ কৰা তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰতো উদ্ধাৰ কৰিছিল<ref>T.Block, 1905, Assam District Gazetteers, 1928, p. 94)</ref>। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ দেৱালখনত সৰ্প আকৃতি কেইবাখনো terracotta plate পোৱা গৈছিল। বৃটিছ অভিযাত্ৰী T.Blockৰ মতে এই স্তম্ভ দুটাৰ প্ৰত্যেক টোতে সাপ দুটা পাক খাই কুণ্ডালিনী ৰূপ লৈ থকা দেখা গৈছিল। ইয়াৰপৰা ক'ব পাৰি যে এই সকলো স্তম্ভ সমূহ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনৰে সৃষ্টি। তেওঁ লিখিছে,{{blockquote|"They (the pillars) were found in the north-eastern section of the enclosed area (of Tamreswari). I found two such bases, their shape is octagonal, 2 feet 6 inches in diameter, with a circular hollow inside; these rested on squares, with their corners cut off and differently moulded. The hemispherical capital measures 2 feet 4 inches in diameter at its base and is perforated by a hollow shaft 1 feet 10 inches land. Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it."}} ===আহোম যুগ=== [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰজা]] [[চ্যু-হ্যুণ-মু'ঙ|চুহুংমুঙে]] ১৫২৪ চনত শদিয়া দখল কৰে আৰু ফ্ৰাচেংমুঙক শদিয়াত থাকিবলৈ আদেশ দিয়ে। ১৫২৭ আৰু ১৫২৯ চনত চুতীয়া সকলে দুবাৰকৈ শদিয়া অঞ্চলত বিদ্ৰোহ সংঘটিত কৰোৱাই।<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'',pp.60-64</ref> ১৫২৭ চনৰ বিদ্ৰোহৰ পাছত "লাকনি ৰুঙৰাও"ত<ref>{{cite book |last=Sarkar |first=J. N. |chapter=Assam and Her Pre-Mughal Invaders |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=II |publisher=Publication Board Assam |location=Guwahati |edition=2nd |year=2003 |page=133 |quote=In fact AB, 61 clearly states that the Bengal invasion occurred after Lakni Rungrao, Saka 1448-49 or AD. 1527.}}</ref> আহোম ৰজাই ''চাও-চেং-লুং'' বা ৰাজমন্ত্ৰী কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁইক ''থাওমুং বঙেন'' হিচাপে নিযুক্ত কৰে আৰু ফ্ৰাচেংমুঙৰ লগত শদিয়াত থাকিবলৈ দিয়ে।<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'',p.61</ref> ১৫২৯ চনৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ পাছত ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙৰ ক্ষমতা বঢ়া কথা গম পাই তেওঁক শদিয়াৰ পৰা মাতি পঠিয়ায় আৰু বুঢ়াগোহাঁইকে শদিয়াৰ অধিকাৰী পাতে।<ref>Bhuyan, S.K, "Satsari Assam Buranji, p.15</ref><ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'',p.64</ref> ইয়াৰ পাছতে ১৫৩২ চনত শদিয়াখোৱা গোহাঁই কিঙলুনে শৰ্প স্তম্ভটোত টাই ভাষাত কিছু কথা খোদিত কৰোৱাই। এই লিপিখনত [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিচিমি]] সকলৰ লগত হোৱা সন্ধিৰ বিৱৰণ পোৱা যায়। এইখন [[আহোম লিপি|আহোম]] ভাষাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন প্ৰত্নলিপি। স্তম্ভটোৰ ওপৰত ৯.৫ ৰেখাৰ অন্তৰ্গত এই প্ৰতিলিপিটো ''থাওমুং বঙেন'' বা শদিয়াখোৱা গোহাঁই ([[শদিয়া|শদিয়াৰ]] আহোম সেনানায়ক) জাৰি কৰা এক ঘোষণা, য'ত মিচিমিসকলে কিছুমান প্ৰবন্ধত বাৰ্ষিক প্ৰতিদান আগবঢ়াব আৰু ডিবাং নদীৰ এটা পাৰত বসবাস কৰিবৰ বাবে আহ্বান জনায়। আহোম ভাষাৰ লিপিত লিখা এই শিলা লিপিটোৰ ব্যাখ্যা ১৯২৪ চনত গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই দিছিল।<ref name=":0" /> এই শিলা লিপিটোৰ অসমীয়া অনুবাদ এনেধৰণৰ:- {{Blockquote|𑜉𑜤𑜈𑜫 𑜃 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜄𑜢𑜃𑜫 𑜀𑜨𑜂𑜫 𑜇𑜡 𑜉𑜩 𑜄𑜦 (‘’মৌ ন’ লাই টং টিন খং ফা মাই টে”)</br>𑜏𑜢 𑜁𑜂𑜫 𑜋𑜩𑜨 𑜁𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜦𑜧 (“চি খাঙ চৈ খাঙ য়ুং টে’’)</br>𑜓𑜢 𑜈𑜨𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜓𑜩 𑜄𑜂𑜫 𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜧𑜈𑜫 𑜉𑜡 (‘’দি বং দিন দৈ দাই টাং টক আও মা”)</br>𑜀𑜧 𑜌𑜧 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜉𑜦𑜡 𑜂𑜢𑜃𑜫 𑜽 𑜇𑜧 𑜉𑜡 𑜀𑜡 (“কাও থাও মু’ঙ লুং ম’ ঙিন 𑜽 ফাও মা কা’’)</br>𑜀𑜧 𑜋𑜈𑜫 𑜏𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜃𑜩 𑜑𑜤𑜂𑜫 𑜈𑜡 𑜁𑜡 (‘’কাও চাও ছুং লুঙ নাই হুং বা খা’’)</br>𑜉𑜧𑜈𑜫 𑜈𑜃𑜫 𑜇𑜥 (‘’মৌ বান ফু’’)</br>𑜐𑜢𑜂𑜫 𑜇𑜥 𑜋𑜩 𑜋𑜪 𑜎𑜢𑜀𑜫 𑜁𑜡 (‘’ঙিন ফু ছাই চাম লিক খা’’)</br>𑜁𑜃𑜫 𑜋𑜪 𑜉𑜣 𑜏𑜣 𑜉𑜣 𑜽 𑜆𑜢𑜤𑜂𑜫 (‘’খন চাম মিছিমি 𑜽 পৌং’’)</br>𑜁𑜪 𑜁𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜉𑜩 𑜓𑜩 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜡(‘’খাম খাং দিন দৈ মাই দাই চাম খা মা’’)</br>𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜈𑜫 𑜈𑜡 𑜀 (‘’তাক আও বা কৈ’’)</br>𑜐𑜥 𑜈𑜡 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜎𑜀𑜫 (‘’ঙু বা লাই তং লাক’’)</br>𑜇𑜨𑜂𑜫 𑜃𑜨𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉 (‘’ফং নং চাম খা মিছিমি’’)</br>….𑜀𑜂𑜫 𑜲𑜦 𑜎𑜧𑜈𑜧… 𑜏𑜂𑜫 𑜏𑜤 …𑜋𑜢𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜃𑜫 𑜄 (‘’কাং খে লাও চাং চু চেং চাম খা মান তে’’) }} অনুবাদ: {{quote|মই, শদিয়াখোৱা গোহাঁয়ে, এই কথাবোৰ এই শিলৰ স্তম্ভত আৰু এখন তাম্ৰফলকত খোদিত কৰালোঁ। এই ব্যৱস্থা অনুসৰি, মিচিমিসকলে দিবাং নদীৰ ওচৰৰ পাহাৰসমূহত নিজৰ তিৰোতা, সন্তান, পৰিচাৰক আৰু অনুগামীসকলৰ সৈতে বাস কৰিব আৰু সেই পাহাৰীয়া অঞ্চল অধিকাৰ কৰি থাকিব। তেওঁলোকে কৰ হিচাপে চাৰি পাচি বিষ আৰু অন্যান্য সামগ্ৰী যোগান ধৰিব লাগিব আৰু শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ ওপৰত চকু ৰাখিব লাগিব।<br /> যিসকলে সেই অঞ্চলৰ ওপৰত অধিকাৰ দাবী কৰি পাহাৰৰ দুয়োফালে বাস কৰিব বিচাৰে, তেওঁলোকক তাত অনধিকাৰ প্ৰৱেশ বা দখল কৰিবলৈ নিষেধ কৰা হৈছে। যিকোনো ব্যক্তিয়ে পাহাৰৰ কাষত বসতি স্থাপন কৰিলে তেওঁ মিচিমিসকলৰ অধীন হ’ব।<br/> মই প্ৰকাশ্যভাৱে ঘোষণা কৰিছোঁ যে পৰৱৰ্তী সময়ত যিয়েই ক্ষমতালৈ উঠি শাসক হওক, তেওঁ এই ব্যৱস্থা ভংগ কৰিব নোৱাৰিব আৰু যি শিলত এই বিধান খোদিত কৰা হৈছে, তাকো ধ্বংস কৰিব নোৱাৰিব।<br/>}} [[File:Serpent pillar, A commemorative pillar of Swarganarayan Suhunmung.jpg|thumb|150px|Sadiya serpent pillar with the Ahom Inscription.]] ==সৰ্প স্তম্ভৰ আধ্যাত্মিকতা== শদিয়াৰ সৰ্প স্তম্ভ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতিক হয়। এই কুণ্ডলিনী আদি-শক্তি (দিক্কৰবাসিনী)ৰ আন এটি ৰূপ।<ref>{{cite book |last=Parashar |first=Abantika |title=Gariyakhi |edition=7th |date=May 2023 |quote=...তদুপৰি কুণ্ডিলাকৃতিৰ সৰ্প দিক্কৰবাসিনী/তাম্ৰেশ্বৰী/কেঁচাইখাতীৰ (চুতীয়াসকলৰ উপাস্য দেৱী) আন এটা ৰূপ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতীক হোৱা কথাটোৱে এই ধাৰণা সজোৰে সমৰ্থন কৰে।}}</ref> ''কুণ্ডলিনী'' (''kuṇḍalinī'')ৰ অৰ্থ হৈছে “কুণ্ডলী-পকোৱা” বা “পকাই থকা”; শব্দটোৰ মূল ''কুণ্ডল'' (''kuṇḍala'')ৰ অৰ্থ বৃত্ত বা পাক।<ref>{{cite web |title=Kundalini, Kuṇḍalinī |website=Wisdom Library |url=https://www.wisdomlib.org/definition/kundalini |access-date=29 June 2026 |quote=The kuṇḍalī or kuṇḍalinī is derived from the word kuṇḍala—“a ring, coil”. }}</ref><ref>{{cite web |title=Kundalini |website=Merriam-Webster Dictionary |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/kundalini |access-date=29 June 2026 |quote=Sanskrit kuṇḍalinī, from feminine of kuṇḍalin circular, coiled, from kuṇḍala ring. }}</ref> এই কুণ্ডলিনী শক্তি জনজাতীয় তান্ত্ৰিক ধৰ্মৰ (শিৱ তন্ত্ৰৰ) এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ। তান্ত্ৰিক আৰু যোগ-পৰম্পৰাত ইয়াক সাধাৰণতে পাক খাই থকা সৰ্পৰূপী শক্তি হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। প্ৰথম অৱস্থাত এই কুণ্ডলিনী শক্তি অক্ৰিয় ৰূপত শৰীৰৰ তলৰ অংশত থাকে আৰু সেই বাবে পাক খাই থকা সৰ্প হিচাপে দেখোৱা হয়। Yoga-Kundalini Upanishadৰ অনুসৰি, “The divine power, Kundalini, shines like the stem of a young lotus; like a snake, coiled round upon herself she holds her tail in her mouth and lies resting half asleep as the base of the body.”<ref>{{cite book|last=Aiyar|first=K. Narayanasvami|translator-last=Aiyar|translator-first=K. Narayanasvami|title=Thirty Minor Upanishads|chapter=Yoga-Kundalini Upanishad|publisher=The Theosophical Publishing House|location=Madras|year=1914|url=https://archive.org/details/thirtyminorupani00aiya|access-date=29 June 2026 |quote=The divine power, Kundalini, shines like the stem of a young lotus; like a snake, coiled round upon herself she holds her tail in her mouth and lies resting half asleep at the base of the body. }}</ref> আজিৎ মুখাৰ্জীয়ে কুণ্ডলিনী শক্তিক “কুণ্ডলী-পকোৱা নাৰী-শক্তি” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁৰ মতে,‌ অক্ৰিয় কুণ্ডলিনী সৰ্পৰূপে পাক খাই, নিজৰ নেজ মুখত ধৰি কেন্দ্ৰীয় অক্ষৰ চাৰিওফালে অৱস্থিত থাকে; জাগ্ৰত হ’লে ই ওপৰলৈ উঠি শিৱৰ সৈতে মূৰৰ ভাগত মিলিত হয়।<ref>{{cite book|last=Mookerjee|first=Ajit|title=Kundalini: The Arousal of the Inner Energy|publisher=Thames and Hudson|location=London |year=1982|pages=9–11|url=https://maypoleofwisdom.com/wp-content/uploads/2022/12/ajit-mookerjee-kundalini-the-arousal-of-the-inner-energy.pdf|access-date=2 July 2026|quote=The static, unmanifested Kundalini is symbolized by a serpent coiled into three and a half circles, with its tail in its mouth, and spiralling around the central axis ... When the Kundalini Sakti is ready to unfold, she ascends to unite above the crown of the head with Siva.}}</ref> তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটাৰ দেৱালত এই অক্ৰিয় কুণ্ডালিনীৰ আকৃতি খোদিত কৰা হৈছিল, য'ত শৰ্প এটাই পাক খাই নিজৰ নেজ মুখেৰে ধৰি ৰখা দেখা গৈছিল।<ref name="parashar"/>তাম্ৰেশ্বৰীৰ আঠকোণীয়া সৰ্পস্তম্ভ দুটাও এই পাক খাই থকা অক্ৰিয় কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতিক হিচাপে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, য'ত সৰ্প কেইটাই পাক খাই নিজৰ নেজ মুখত ধৰি ৰখা দেখা পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite book|last=Bloch|first=T. |title=Annual Report of the Archaeological Survey of India, Bengal Circle, for the Year Ending with April 1905|publisher=Government Printing|location=Calcutta|year=1905|pages=3–4|quote=Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it and hold four irregular shaped bolts or knots projecting from the round surface.}}</ref> তান্ত্ৰিক পদ্ধতিৰ অনুসৰি ধ্যান বা যোগ কৰিলে এই অক্ৰিয় পাক খাই থকা কুণ্ডলিনী (স্ত্ৰি-শক্তি) জাগ্ৰত হয় আৰু ৰাজহাড়ে দি গৈ মগজুত শক্তি প্ৰদান কৰে। মগজু শিৱৰ প্ৰতিক। অৰ্থাৎ শিৱ-শক্তিৰ মিলন হয়। এনে দৰে আত্মাই মুক্তি পাই বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। পূজা-পাতল কৰিও এই শক্তি জাগ্ৰত কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite book|last=Woodroffe|first=John|title=The Serpent Power: Being the Ṣaṭ-Cakra-Nirūpaṇa and Pādukā-Pañcaka|publisher=Ganesh & Company|location=Madras|year=1919 |url=https://archive.org/details/serpentpowerbein00wood|access-date=29 June 2026|quote=When the sleeping Kundalini is awakened ... She enters the royal road, the middle channel, and rises to the abode of Śiva. }}</ref> দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত থকা উল্লেখিত সৰ্প স্তম্ভটো এই জাগ্ৰত ৰূপৰে প্ৰতিচ্ছবি দাঙি ধৰিছিল। স্তম্ভটোৰ শীৰ্ষভাগত সাপটোৰ পাক খুলি ওপৰলৈ উঠি পূৰ্ণ কলচি সদৃশ এক উপাদানৰ সৈতে সংযুক্ত হোৱা দেখা যায়। কলচিটোৰ ওপৰত নাৰিকল-সদৃশ অংশো দেখা যায়, যাৰ ফলত ইয়াক পূৰ্ণ কলচিৰ ৰূপ বুলি ব্যাখ্যা কৰা সম্ভৱ। পূৰ্ণ কলচি সাধাৰণতে পানী বা শস্যেৰে পূৰ্ণ কৰি মুখত নাৰিকল আৰু পাত স্থাপন কৰা হয়; ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু শিল্প-পৰম্পৰাত ই পূৰ্ণতা, উৰ্বৰতা, সমৃদ্ধি, জীৱন আৰু মঙ্গলৰ প্ৰতীক হিচাপে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web|title=Kalasha|website=Impart: Objects, Premodern Culture|date=8 January 2024|url=https://imp-art.org/articles/kalasha/|access-date=29 June 2026|quote=Its associations with plenitude and fertility are denoted by filling it with water and food and plant material. Given its strong association with water, fertility and plenty, the kalasha is also an iconographic emblem associated with the yakshas, nagas and river-goddesses.}}</ref> পূৰ্ণ কলচিৰ আনুষ্ঠানিক ৰূপত কলচিৰ মুখত নাৰিকল আৰু পাত স্থাপন কৰাৰ প্ৰথাও দেখা যায়।<ref>{{cite web |title=Kalasha |website=Impart: Objects, Premodern Culture |date=8 January 2024 |url=https://imp-art.org/articles/kalasha/ |access-date=29 June 2026 |quote=The purna-kalasha is commonly embodied in ceremonial use by filling a kalasha with water or rice and placing a coconut and mango leaves upon its mouth. }}</ref> কুণ্ডলিনী-তত্ত্বত শিৱ হৈছে ঊৰ্ধ্বমুখে আৰোহণ কৰা শক্তিৰ চূড়ান্ত চৈতন্যগত গন্তব্য; সেই অৰ্থত স্তম্ভটোৰ কলচি-সদৃশ শীৰ্ষভাগক শিৱৰ প্ৰত্যক্ষ মূৰ্তি বুলি নহয়, বৰং কুণ্ডলিনীৰ আৰোহণৰ পূৰ্ণতা, মঙ্গল আৰু পবিত্ৰকৰণৰ প্ৰতীকী শীৰ্ষচিহ্ন হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সমাজত পানীতোলা বৰসবাহ নামৰ এক ধৰ্মীয় আচাৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়, য'ত এই পূৰ্ণ কলহ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite book|last=Khanikar|first=Surjya Kanta |title=Chutia Jaatir Itihax Aru Luko-Sanskriti|year=1991|quote=চুতীয়া সমাজৰ আচাৰসমূহৰ ভিতৰত পানীতোলা বৰসবাহ অন্যতম। }}</ref> [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] সমাজৰ ধৰ্মীয় আচাৰতো পূৰ্ণ কলহৰ পৰা পবিত্ৰ পানী ছটিয়াই শুদ্ধিকৰণ কৰাৰ প্ৰথা আছে; উদ্ভিদৰ কেঁচা পাত ব্যৱহাৰ কৰি ভক্ত বা পূজাস্থলী শুদ্ধ কৰাৰ কথাও নৃ-উদ্ভিদবিষয়ক অধ্যয়নত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |title=Ethnobotanical Study on Plants Used in Magico-Religious Practices of Deori Tribe in Assam, India |journal=International Journal of Pharmacy and Biological Sciences |quote=The leaves are used for purifying the worship place, devotees, etc. and also used in many ceremonies done at Deohal. In case of inter-caste marriage, the bride is purified by sprinkling water with the fresh leaves.}}</ref> এই জীৱন্ত আচাৰসমূহৰ পটভূমিত সৰ্পটোৰ ঊৰ্ধ্বমুখী গতি আৰু কলচিৰ সৈতে সংযোগক সৰ্প-শক্তি, পবিত্ৰ জল, উৰ্বৰতা আৰু আশীৰ্বাদৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰতীকী প্ৰকাশ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। ==আৱিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ ১৯২১ চনত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সমীক্ষাৰ সময়ত ডেওপানী নদীৰ ওচৰত, শদিয়াৰ প্ৰায় সাত মাইল উত্তৰত আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। ই এটা জংঘলীয়া অঞ্চলত পুৰণি ইটাৰ গাঁথনি আৰু শিলৰ অৱশেষৰ ওচৰত পোৱা গৈছিল।<ref name=":0" /> সময় আৰু প্ৰাকৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত স্তম্ভটো কিছু ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও সৰ্পৰ আকৃতি আৰু আহোম লিপিৰ লিখনী স্পষ্টভাৱে দেখা গৈছিল। ব্ৰিটিছ বিষয়া আৰু গৱেষকসকলে ইয়াক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঐতিহাসিক নিদৰ্শন হিচাপে চিনাক্ত কৰে। পিছত ৰাই চাহাব গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই ইয়াৰ লেখনী অধ্যয়ন কৰে। ১৯২০ দশকৰ শেষৰফালে স্তম্ভটো শদিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref name=":0" /> ১৯৫৩ চনত শদিয়া সৰ্প স্তম্ভটো সুৰক্ষা আৰু সংৰক্ষণৰ বাবে শদিয়াৰপৰা অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়, গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ৰাজনৈতিক অশান্তি আৰু পৰিৱেশজনিত ক্ষতিৰপৰা স্মৃতিস্তম্ভটো ৰক্ষা কৰাৰ বাবে এই ব্যৱস্থা লোৱা হৈছিল।<ref name=":0" />বৰ্তমান স্তম্ভটো সংগ্ৰহালয়ৰ প্ৰত্নতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াক এক সুৰক্ষিত স্থানত ৰখা হৈছে আৰু দৰ্শনাৰ্থীয়ে ইয়াৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় তথ্যসহ স্তম্ভটো চাব পাৰে। আৰ্দ্ৰতা আৰু সময়ৰ ফলত হোৱা ক্ষতি ৰোধ কৰিবলৈ স্তম্ভটোৰ পৰিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণমূলক কামো কৰা হৈছিল।<ref name=":0" /> == টোকা == {{Reflist}} == গ্ৰন্থপঞ্জী == {{Refbegin}} *{{cite book|last1=Nath|first1=Rajmohan|title=The Back Ground Of Assamese Culture|date=1948}} *{{cite book|last1=Das|first1=Jogesh|title=Folklore of Assam|date=1980|publisher=National Book Trust}} *{{cite book|last1=C. Allen|first1=B|year=1928|title=Assam district gazetteers|volume=XI|publisher=Baptist Mission Press}} *{{cite journal |last=Hannay |first=S.F |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en }} *{{Citation|last1=Phukan|first1=J.N.|title=Studies in some aspects of inscriptions of the Ahom kings|date=1997|publisher=Gauhati University}} *{{Cite journal|last=Prinsep|first=F.R.S James|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|date=1838|volume=7|publisher=Asiatic Society (Calcutta, India)|url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ&q=Journal+of+the+asiatic+7|language=en}} *{{cite journal|last1=Wharton|first1=David|title=Historical Evidence for the Early Lik Tai Scripts|date=2019}} [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] 2gnlrsljjhytecyp1jqxrjwhk1modqc 625721 625718 2026-08-10T02:47:20Z Ananya Taye 28065 /* আহোম যুগ */ Added Ahom script. Sadiyakhowa Gohain was initially known as Thaomunglung Mo-Ngen as per the Ahom Buranji. 625721 wikitext text/x-wiki {{Infobox artefact||name=শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ|image=Old photo of Sadiya Serpent Pillar.jpg|image_size=150|writing=ভাষা; [[টাই ভাষা]], লিপি; [[আহোম লিপি]]|created= [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজত্বকাল]]<ref>{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref>, লিপি: {{circa}}যোড়শ শতিকাৰ প্ৰাৰম্ভিক কাল<ref>The famous Snake Pillar of Sadiya, dated 1532 AD, erected as a mark of truce between the Ahoms and the Mishmis"{{harvcol|Das|1980|p=53}}</ref>|discovered=[[শদিয়া]], ডিবাং আৰু দেওপানী নদীৰ মাজত|discovered_place=[[শদিয়া]]|location=[[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়]]}} '''শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ''', [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ঐতিহাসিক [[শদিয়া]] অঞ্চলত স্থাপিত এক প্ৰাচীন অষ্টকাতৰ শিল স্তম্ভ। এই স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনত দিবাং আৰু দিক্ৰং নৈৰ মাজৰ এখন নগৰৰ মুখত আন কিছু ভগনাৱশেষৰ লগত দেখা পোৱা গৈছিল।<ref>{{harvcol|Hannay|1848|p=676}}</ref> এই স্তম্ভটোৰ লগত মিলা একেই আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ বৃটিছৰ দিনত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ ভিতৰত পোৱা‌ গৈছিল। ‌‌<ref>{{harvcol|C. Allen|1928|p=94}}</ref> এই সমূহ তথ্যৰ ভিত্তিতে ইতিহাসবিদসকলে ইয়াক চুতীয়া ৰজাই নিৰ্মাণ কৰা বুলি বিশ্বাস কৰে।<ref name="parashar">{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref> চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰজা]] চুহুংমুঙৰ‌ দিনত (১৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত) থাওমুং বঙেন বা শদিয়া খোৱা গোহাঁইয়ে এই স্তম্ভ টোত এখন আহোম ভাষাৰ লিপি খোদিত কৰোৱা হৈছিল, য'ত আহোম ৰাজ্য আৰু [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিছিমি জনগোষ্ঠীৰ]] মাজত শদিয়া অঞ্চল সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে কূটনৈতিক সন্ধি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। <ref name=":0">{{cite journal |title=The Sadiya Serpent Pillar Inscription: A Historical and Epigraphic Analysis of the Ahom- Mishmi Relation |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=13 |issue=7 |year=2025 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2507261.pdf |access-date=15 May 2026 }}</ref> ==আকৃতিৰ বিৱৰণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ হৈছে প্ৰায় ১১ ফুট (৩.৪ মিটাৰ) ওখ অষ্টভুজ আকৃতিৰ শিলৰ স্তম্ভ আৰু ইয়াৰ প্ৰতিটো ফালে ১৫ ইঞ্চি (৩৮ চে.মি.) জোখৰ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ভিত্তি।<ref name=":0" /> ইয়াক এটা শিলৰ টুকুৰাৰপৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। প্ৰকাণ্ড সাপ এডালে স্তম্ভটোৰ গুৰিৰপৰা মূধলৈ মেৰিয়াই আছে। সাপৰ মুখখন মানৱাকৃতিৰ।<ref name="parashar" /> ==ইতিহাস আৰু অৱস্থান== ===চুতীয়া যুগ=== অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ৰ বিষয়া তথা ইতিহাসবিদ অবন্তিকা পৰাশৰ<ref>{{cite web |title=Tender for celebration of International Museum Day 2022 at District Museum, Jorhat |publisher=Directorate of Museums, Government of Assam |date=2 May 2022 |url=https://museums.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/museum_medhassu_in_oid_5/menu/right_menu/right_menu/tender_for_celebration_of_international_museum_day_2022.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20260629025529/https://museums.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/museum_medhassu_in_oid_5/menu/right_menu/right_menu/tender_for_celebration_of_international_museum_day_2022.pdf |archive-date=29 June 2026 |access-date=29 June 2026 |quote=Smt Abantika Parashar, District Museum Officer, Jorhat—for information. }}</ref> অনুসৰি সৰ্প স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref> তেওঁ লিখিছে,{{quote|"...গতিকে সৰ্প স্তম্ভটো চুতীয়া শাসনৰ লগত জড়িত কথাটোক লৈ কোনো দ্বিমত থাকিব নোৱাৰে। তদুপৰি কুণ্ডিলাকৃতিৰ সৰ্প দিক্কৰবাসিনী/তাম্ৰেশ্বৰী/কেঁচাইখাতীৰ (চুতীয়াসকলৰ উপাস্য দেৱী) আন এটা ৰূপ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতীক হোৱা কথাটোৱে এই ধাৰণা সজোৰে সমৰ্থন কৰে।" }} ১৯২৮ চনৰ বৃটিছৰ লেখনীৰ মতে এই স্তম্ভটো দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত আৰু শদিয়াৰপৰা নিজামঘাট লৈ যোৱা পথৰ সাত মাইলপষ্টৰ সোঁফালে পোৱা গৈছিল। স্তম্ভটোৰ কাষতে এখন শিলৰ দলং উদ্ধাৰ কৰা‌ হৈছিল আৰু দলঙৰ পথে দি ওচৰৰ এটা ইটাৰ পুখুৰী লৈ যাব পৰা হৈছিল<ref>Assam District Gazetteers, 1928, p. 18.</ref>। বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে ১৮৪৮ চনত উল্লেখ কৰা মতে দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত ১৪ ফোঁট ওখ গড়ে আগুৰা এখন বৃহৎ নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা গৈছিল<ref>Journal of Asiatic Society of Bengal, p. 470.</ref>। এই নগৰখনৰ ইটাৰ দ্বাৰৰ মুখতে এখন শিলৰ দলং‌ আছিল আৰু ওচৰতে গড়ৰ ভিতৰত এটা ইটাৰ পুখুৰী দেখা পোৱা গৈছিল। এই তথ্য সমূহৰপৰা ধৰিব পৰা যায় যে দুয়োখন লেখনীত একেইটা অঞ্চলৰে বিৱৰণ দিয়া হৈছিল। সম্ভৱতঃ দ্বাৰখনৰ সন্মুখত দুয়োফালে দুটা সৰ্প স্তম্ভ থিয় কৰোৱা হৈছিল। ‌ উল্লেখযোগ্য যে এই পুখুৰীটোত বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে কিছুমান খনিকৰ চিহ্ন খোদিত পাইছিল,‌ যিবোৰ খনিকৰ চিহ্ন তেওঁ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটা-শিলৰ দেৱালতো দেখা পাইছিল। এই দেৱালখন মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref>। গতিকে এই সকলো তথ্যৰপৰা ধৰিব পৰা যায় যে সৰ্প স্তম্ভকে ধৰি সমগ্ৰ নগৰখন [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া যুগতে]] নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই কথা SF Hannayয়ে এইদৰে লিখিছে, {{blockquote|"I am inclined to think that the country from the Dibong to the Kundil river, a distance of 10 or 12 miles, with the hill fortifications known as Bhismak Nagar, and Sisupal Nagar, belonged to one people and dynasty. It is indeed quite obvious that the masonry of bricks or stone, which we examined, is the work of the same people, and the sandstone is the produce of one quarry."}} ইয়াৰ উপৰিও জনা যায় যে বৃটিছসকলে একে ধৰণৰ দুটা আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ শদিয়াৰ [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]]সকলে নিৰ্মাণ কৰা তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰতো উদ্ধাৰ কৰিছিল<ref>T.Block, 1905, Assam District Gazetteers, 1928, p. 94)</ref>। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ দেৱালখনত সৰ্প আকৃতি কেইবাখনো terracotta plate পোৱা গৈছিল। বৃটিছ অভিযাত্ৰী T.Blockৰ মতে এই স্তম্ভ দুটাৰ প্ৰত্যেক টোতে সাপ দুটা পাক খাই কুণ্ডালিনী ৰূপ লৈ থকা দেখা গৈছিল। ইয়াৰপৰা ক'ব পাৰি যে এই সকলো স্তম্ভ সমূহ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনৰে সৃষ্টি। তেওঁ লিখিছে,{{blockquote|"They (the pillars) were found in the north-eastern section of the enclosed area (of Tamreswari). I found two such bases, their shape is octagonal, 2 feet 6 inches in diameter, with a circular hollow inside; these rested on squares, with their corners cut off and differently moulded. The hemispherical capital measures 2 feet 4 inches in diameter at its base and is perforated by a hollow shaft 1 feet 10 inches land. Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it."}} ===আহোম যুগ=== [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰজা]] [[চ্যু-হ্যুণ-মু'ঙ|চুহুংমুঙে]] ১৫২৪ চনত শদিয়া দখল কৰে আৰু ফ্ৰাচেংমুঙক শদিয়াত থাকিবলৈ আদেশ দিয়ে। ১৫২৭ আৰু ১৫২৯ চনত চুতীয়া সকলে দুবাৰকৈ শদিয়া অঞ্চলত বিদ্ৰোহ সংঘটিত কৰোৱাই।<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'',pp.60-64</ref> ১৫২৭ চনৰ বিদ্ৰোহৰ পাছত "লাকনি ৰুঙৰাও"ত<ref>{{cite book |last=Sarkar |first=J. N. |chapter=Assam and Her Pre-Mughal Invaders |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=II |publisher=Publication Board Assam |location=Guwahati |edition=2nd |year=2003 |page=133 |quote=In fact AB, 61 clearly states that the Bengal invasion occurred after Lakni Rungrao, Saka 1448-49 or AD. 1527.}}</ref> আহোম ৰজাই ''চাও-চেং-লুং'' বা ৰাজমন্ত্ৰী কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁইক ''থাওমুঙলুং ব-ঙেন''<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'',p.61, Ahom script: ''Lakni Rung-rao cham Hao Chao-seng-lung King-lun pai pao Mung Kang-kham. Ka reu Tilao phak kan nai cham hao Timan. Hao Chao Thao-mung-lung Mo-Ngen jao.''</ref> হিচাপে নিযুক্ত কৰে আৰু ফ্ৰাচেংমুঙৰ লগত শদিয়াত থাকিবলৈ দিয়ে।<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'',p.61</ref> ১৫২৯ চনৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ পাছত ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙৰ ক্ষমতা বঢ়া কথা গম পাই তেওঁক শদিয়াৰ পৰা মাতি পঠিয়ায় আৰু বুঢ়াগোহাঁইকে শদিয়াৰ অধিকাৰী পাতে।<ref>Bhuyan, S.K, "Satsari Assam Buranji, p.15</ref><ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'',p.64</ref> ইয়াৰ পাছতে ১৫৩২ চনত শদিয়াখোৱা গোহাঁই কিঙলুনে শৰ্প স্তম্ভটোত টাই ভাষাত কিছু কথা খোদিত কৰোৱাই। এই লিপিখনত [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিচিমি]] সকলৰ লগত হোৱা সন্ধিৰ বিৱৰণ পোৱা যায়। এইখন [[আহোম লিপি|আহোম]] ভাষাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন প্ৰত্নলিপি। স্তম্ভটোৰ ওপৰত ৯.৫ ৰেখাৰ অন্তৰ্গত এই প্ৰতিলিপিটো ''থাওমুং বঙেন'' বা শদিয়াখোৱা গোহাঁই ([[শদিয়া|শদিয়াৰ]] আহোম সেনানায়ক) জাৰি কৰা এক ঘোষণা, য'ত মিচিমিসকলে কিছুমান প্ৰবন্ধত বাৰ্ষিক প্ৰতিদান আগবঢ়াব আৰু ডিবাং নদীৰ এটা পাৰত বসবাস কৰিবৰ বাবে আহ্বান জনায়। আহোম ভাষাৰ লিপিত লিখা এই শিলা লিপিটোৰ ব্যাখ্যা ১৯২৪ চনত গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই দিছিল।<ref name=":0" /> এই শিলা লিপিটোৰ অসমীয়া অনুবাদ এনেধৰণৰ:- {{Blockquote|𑜉𑜤𑜈𑜫 𑜃 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜄𑜢𑜃𑜫 𑜀𑜨𑜂𑜫 𑜇𑜡 𑜉𑜩 𑜄𑜦 (‘’মৌ ন’ লাই টং টিন খং ফা মাই টে”)</br>𑜏𑜢 𑜁𑜂𑜫 𑜋𑜩𑜨 𑜁𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜦𑜧 (“চি খাঙ চৈ খাঙ য়ুং টে’’)</br>𑜓𑜢 𑜈𑜨𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜓𑜩 𑜄𑜂𑜫 𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜧𑜈𑜫 𑜉𑜡 (‘’দি বং দিন দৈ দাই টাং টক আও মা”)</br>𑜀𑜧 𑜌𑜧 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜉𑜦𑜡 𑜂𑜢𑜃𑜫 𑜽 𑜇𑜧 𑜉𑜡 𑜀𑜡 (“কাও থাও মু’ঙ লুং ম’ ঙিন 𑜽 ফাও মা কা’’)</br>𑜀𑜧 𑜋𑜈𑜫 𑜏𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜃𑜩 𑜑𑜤𑜂𑜫 𑜈𑜡 𑜁𑜡 (‘’কাও চাও ছুং লুঙ নাই হুং বা খা’’)</br>𑜉𑜧𑜈𑜫 𑜈𑜃𑜫 𑜇𑜥 (‘’মৌ বান ফু’’)</br>𑜐𑜢𑜂𑜫 𑜇𑜥 𑜋𑜩 𑜋𑜪 𑜎𑜢𑜀𑜫 𑜁𑜡 (‘’ঙিন ফু ছাই চাম লিক খা’’)</br>𑜁𑜃𑜫 𑜋𑜪 𑜉𑜣 𑜏𑜣 𑜉𑜣 𑜽 𑜆𑜢𑜤𑜂𑜫 (‘’খন চাম মিছিমি 𑜽 পৌং’’)</br>𑜁𑜪 𑜁𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜉𑜩 𑜓𑜩 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜡(‘’খাম খাং দিন দৈ মাই দাই চাম খা মা’’)</br>𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜈𑜫 𑜈𑜡 𑜀 (‘’তাক আও বা কৈ’’)</br>𑜐𑜥 𑜈𑜡 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜎𑜀𑜫 (‘’ঙু বা লাই তং লাক’’)</br>𑜇𑜨𑜂𑜫 𑜃𑜨𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉 (‘’ফং নং চাম খা মিছিমি’’)</br>….𑜀𑜂𑜫 𑜲𑜦 𑜎𑜧𑜈𑜧… 𑜏𑜂𑜫 𑜏𑜤 …𑜋𑜢𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜃𑜫 𑜄 (‘’কাং খে লাও চাং চু চেং চাম খা মান তে’’) }} অনুবাদ: {{quote|মই, শদিয়াখোৱা গোহাঁয়ে, এই কথাবোৰ এই শিলৰ স্তম্ভত আৰু এখন তাম্ৰফলকত খোদিত কৰালোঁ। এই ব্যৱস্থা অনুসৰি, মিচিমিসকলে দিবাং নদীৰ ওচৰৰ পাহাৰসমূহত নিজৰ তিৰোতা, সন্তান, পৰিচাৰক আৰু অনুগামীসকলৰ সৈতে বাস কৰিব আৰু সেই পাহাৰীয়া অঞ্চল অধিকাৰ কৰি থাকিব। তেওঁলোকে কৰ হিচাপে চাৰি পাচি বিষ আৰু অন্যান্য সামগ্ৰী যোগান ধৰিব লাগিব আৰু শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ ওপৰত চকু ৰাখিব লাগিব।<br /> যিসকলে সেই অঞ্চলৰ ওপৰত অধিকাৰ দাবী কৰি পাহাৰৰ দুয়োফালে বাস কৰিব বিচাৰে, তেওঁলোকক তাত অনধিকাৰ প্ৰৱেশ বা দখল কৰিবলৈ নিষেধ কৰা হৈছে। যিকোনো ব্যক্তিয়ে পাহাৰৰ কাষত বসতি স্থাপন কৰিলে তেওঁ মিচিমিসকলৰ অধীন হ’ব।<br/> মই প্ৰকাশ্যভাৱে ঘোষণা কৰিছোঁ যে পৰৱৰ্তী সময়ত যিয়েই ক্ষমতালৈ উঠি শাসক হওক, তেওঁ এই ব্যৱস্থা ভংগ কৰিব নোৱাৰিব আৰু যি শিলত এই বিধান খোদিত কৰা হৈছে, তাকো ধ্বংস কৰিব নোৱাৰিব।<br/>}} [[File:Serpent pillar, A commemorative pillar of Swarganarayan Suhunmung.jpg|thumb|150px|Sadiya serpent pillar with the Ahom Inscription.]] ==সৰ্প স্তম্ভৰ আধ্যাত্মিকতা== শদিয়াৰ সৰ্প স্তম্ভ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতিক হয়। এই কুণ্ডলিনী আদি-শক্তি (দিক্কৰবাসিনী)ৰ আন এটি ৰূপ।<ref>{{cite book |last=Parashar |first=Abantika |title=Gariyakhi |edition=7th |date=May 2023 |quote=...তদুপৰি কুণ্ডিলাকৃতিৰ সৰ্প দিক্কৰবাসিনী/তাম্ৰেশ্বৰী/কেঁচাইখাতীৰ (চুতীয়াসকলৰ উপাস্য দেৱী) আন এটা ৰূপ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতীক হোৱা কথাটোৱে এই ধাৰণা সজোৰে সমৰ্থন কৰে।}}</ref> ''কুণ্ডলিনী'' (''kuṇḍalinī'')ৰ অৰ্থ হৈছে “কুণ্ডলী-পকোৱা” বা “পকাই থকা”; শব্দটোৰ মূল ''কুণ্ডল'' (''kuṇḍala'')ৰ অৰ্থ বৃত্ত বা পাক।<ref>{{cite web |title=Kundalini, Kuṇḍalinī |website=Wisdom Library |url=https://www.wisdomlib.org/definition/kundalini |access-date=29 June 2026 |quote=The kuṇḍalī or kuṇḍalinī is derived from the word kuṇḍala—“a ring, coil”. }}</ref><ref>{{cite web |title=Kundalini |website=Merriam-Webster Dictionary |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/kundalini |access-date=29 June 2026 |quote=Sanskrit kuṇḍalinī, from feminine of kuṇḍalin circular, coiled, from kuṇḍala ring. }}</ref> এই কুণ্ডলিনী শক্তি জনজাতীয় তান্ত্ৰিক ধৰ্মৰ (শিৱ তন্ত্ৰৰ) এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ। তান্ত্ৰিক আৰু যোগ-পৰম্পৰাত ইয়াক সাধাৰণতে পাক খাই থকা সৰ্পৰূপী শক্তি হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। প্ৰথম অৱস্থাত এই কুণ্ডলিনী শক্তি অক্ৰিয় ৰূপত শৰীৰৰ তলৰ অংশত থাকে আৰু সেই বাবে পাক খাই থকা সৰ্প হিচাপে দেখোৱা হয়। Yoga-Kundalini Upanishadৰ অনুসৰি, “The divine power, Kundalini, shines like the stem of a young lotus; like a snake, coiled round upon herself she holds her tail in her mouth and lies resting half asleep as the base of the body.”<ref>{{cite book|last=Aiyar|first=K. Narayanasvami|translator-last=Aiyar|translator-first=K. Narayanasvami|title=Thirty Minor Upanishads|chapter=Yoga-Kundalini Upanishad|publisher=The Theosophical Publishing House|location=Madras|year=1914|url=https://archive.org/details/thirtyminorupani00aiya|access-date=29 June 2026 |quote=The divine power, Kundalini, shines like the stem of a young lotus; like a snake, coiled round upon herself she holds her tail in her mouth and lies resting half asleep at the base of the body. }}</ref> আজিৎ মুখাৰ্জীয়ে কুণ্ডলিনী শক্তিক “কুণ্ডলী-পকোৱা নাৰী-শক্তি” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁৰ মতে,‌ অক্ৰিয় কুণ্ডলিনী সৰ্পৰূপে পাক খাই, নিজৰ নেজ মুখত ধৰি কেন্দ্ৰীয় অক্ষৰ চাৰিওফালে অৱস্থিত থাকে; জাগ্ৰত হ’লে ই ওপৰলৈ উঠি শিৱৰ সৈতে মূৰৰ ভাগত মিলিত হয়।<ref>{{cite book|last=Mookerjee|first=Ajit|title=Kundalini: The Arousal of the Inner Energy|publisher=Thames and Hudson|location=London |year=1982|pages=9–11|url=https://maypoleofwisdom.com/wp-content/uploads/2022/12/ajit-mookerjee-kundalini-the-arousal-of-the-inner-energy.pdf|access-date=2 July 2026|quote=The static, unmanifested Kundalini is symbolized by a serpent coiled into three and a half circles, with its tail in its mouth, and spiralling around the central axis ... When the Kundalini Sakti is ready to unfold, she ascends to unite above the crown of the head with Siva.}}</ref> তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটাৰ দেৱালত এই অক্ৰিয় কুণ্ডালিনীৰ আকৃতি খোদিত কৰা হৈছিল, য'ত শৰ্প এটাই পাক খাই নিজৰ নেজ মুখেৰে ধৰি ৰখা দেখা গৈছিল।<ref name="parashar"/>তাম্ৰেশ্বৰীৰ আঠকোণীয়া সৰ্পস্তম্ভ দুটাও এই পাক খাই থকা অক্ৰিয় কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতিক হিচাপে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, য'ত সৰ্প কেইটাই পাক খাই নিজৰ নেজ মুখত ধৰি ৰখা দেখা পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite book|last=Bloch|first=T. |title=Annual Report of the Archaeological Survey of India, Bengal Circle, for the Year Ending with April 1905|publisher=Government Printing|location=Calcutta|year=1905|pages=3–4|quote=Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it and hold four irregular shaped bolts or knots projecting from the round surface.}}</ref> তান্ত্ৰিক পদ্ধতিৰ অনুসৰি ধ্যান বা যোগ কৰিলে এই অক্ৰিয় পাক খাই থকা কুণ্ডলিনী (স্ত্ৰি-শক্তি) জাগ্ৰত হয় আৰু ৰাজহাড়ে দি গৈ মগজুত শক্তি প্ৰদান কৰে। মগজু শিৱৰ প্ৰতিক। অৰ্থাৎ শিৱ-শক্তিৰ মিলন হয়। এনে দৰে আত্মাই মুক্তি পাই বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। পূজা-পাতল কৰিও এই শক্তি জাগ্ৰত কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite book|last=Woodroffe|first=John|title=The Serpent Power: Being the Ṣaṭ-Cakra-Nirūpaṇa and Pādukā-Pañcaka|publisher=Ganesh & Company|location=Madras|year=1919 |url=https://archive.org/details/serpentpowerbein00wood|access-date=29 June 2026|quote=When the sleeping Kundalini is awakened ... She enters the royal road, the middle channel, and rises to the abode of Śiva. }}</ref> দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত থকা উল্লেখিত সৰ্প স্তম্ভটো এই জাগ্ৰত ৰূপৰে প্ৰতিচ্ছবি দাঙি ধৰিছিল। স্তম্ভটোৰ শীৰ্ষভাগত সাপটোৰ পাক খুলি ওপৰলৈ উঠি পূৰ্ণ কলচি সদৃশ এক উপাদানৰ সৈতে সংযুক্ত হোৱা দেখা যায়। কলচিটোৰ ওপৰত নাৰিকল-সদৃশ অংশো দেখা যায়, যাৰ ফলত ইয়াক পূৰ্ণ কলচিৰ ৰূপ বুলি ব্যাখ্যা কৰা সম্ভৱ। পূৰ্ণ কলচি সাধাৰণতে পানী বা শস্যেৰে পূৰ্ণ কৰি মুখত নাৰিকল আৰু পাত স্থাপন কৰা হয়; ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু শিল্প-পৰম্পৰাত ই পূৰ্ণতা, উৰ্বৰতা, সমৃদ্ধি, জীৱন আৰু মঙ্গলৰ প্ৰতীক হিচাপে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web|title=Kalasha|website=Impart: Objects, Premodern Culture|date=8 January 2024|url=https://imp-art.org/articles/kalasha/|access-date=29 June 2026|quote=Its associations with plenitude and fertility are denoted by filling it with water and food and plant material. Given its strong association with water, fertility and plenty, the kalasha is also an iconographic emblem associated with the yakshas, nagas and river-goddesses.}}</ref> পূৰ্ণ কলচিৰ আনুষ্ঠানিক ৰূপত কলচিৰ মুখত নাৰিকল আৰু পাত স্থাপন কৰাৰ প্ৰথাও দেখা যায়।<ref>{{cite web |title=Kalasha |website=Impart: Objects, Premodern Culture |date=8 January 2024 |url=https://imp-art.org/articles/kalasha/ |access-date=29 June 2026 |quote=The purna-kalasha is commonly embodied in ceremonial use by filling a kalasha with water or rice and placing a coconut and mango leaves upon its mouth. }}</ref> কুণ্ডলিনী-তত্ত্বত শিৱ হৈছে ঊৰ্ধ্বমুখে আৰোহণ কৰা শক্তিৰ চূড়ান্ত চৈতন্যগত গন্তব্য; সেই অৰ্থত স্তম্ভটোৰ কলচি-সদৃশ শীৰ্ষভাগক শিৱৰ প্ৰত্যক্ষ মূৰ্তি বুলি নহয়, বৰং কুণ্ডলিনীৰ আৰোহণৰ পূৰ্ণতা, মঙ্গল আৰু পবিত্ৰকৰণৰ প্ৰতীকী শীৰ্ষচিহ্ন হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সমাজত পানীতোলা বৰসবাহ নামৰ এক ধৰ্মীয় আচাৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়, য'ত এই পূৰ্ণ কলহ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite book|last=Khanikar|first=Surjya Kanta |title=Chutia Jaatir Itihax Aru Luko-Sanskriti|year=1991|quote=চুতীয়া সমাজৰ আচাৰসমূহৰ ভিতৰত পানীতোলা বৰসবাহ অন্যতম। }}</ref> [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] সমাজৰ ধৰ্মীয় আচাৰতো পূৰ্ণ কলহৰ পৰা পবিত্ৰ পানী ছটিয়াই শুদ্ধিকৰণ কৰাৰ প্ৰথা আছে; উদ্ভিদৰ কেঁচা পাত ব্যৱহাৰ কৰি ভক্ত বা পূজাস্থলী শুদ্ধ কৰাৰ কথাও নৃ-উদ্ভিদবিষয়ক অধ্যয়নত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |title=Ethnobotanical Study on Plants Used in Magico-Religious Practices of Deori Tribe in Assam, India |journal=International Journal of Pharmacy and Biological Sciences |quote=The leaves are used for purifying the worship place, devotees, etc. and also used in many ceremonies done at Deohal. In case of inter-caste marriage, the bride is purified by sprinkling water with the fresh leaves.}}</ref> এই জীৱন্ত আচাৰসমূহৰ পটভূমিত সৰ্পটোৰ ঊৰ্ধ্বমুখী গতি আৰু কলচিৰ সৈতে সংযোগক সৰ্প-শক্তি, পবিত্ৰ জল, উৰ্বৰতা আৰু আশীৰ্বাদৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰতীকী প্ৰকাশ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। ==আৱিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ ১৯২১ চনত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সমীক্ষাৰ সময়ত ডেওপানী নদীৰ ওচৰত, শদিয়াৰ প্ৰায় সাত মাইল উত্তৰত আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। ই এটা জংঘলীয়া অঞ্চলত পুৰণি ইটাৰ গাঁথনি আৰু শিলৰ অৱশেষৰ ওচৰত পোৱা গৈছিল।<ref name=":0" /> সময় আৰু প্ৰাকৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত স্তম্ভটো কিছু ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও সৰ্পৰ আকৃতি আৰু আহোম লিপিৰ লিখনী স্পষ্টভাৱে দেখা গৈছিল। ব্ৰিটিছ বিষয়া আৰু গৱেষকসকলে ইয়াক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঐতিহাসিক নিদৰ্শন হিচাপে চিনাক্ত কৰে। পিছত ৰাই চাহাব গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই ইয়াৰ লেখনী অধ্যয়ন কৰে। ১৯২০ দশকৰ শেষৰফালে স্তম্ভটো শদিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref name=":0" /> ১৯৫৩ চনত শদিয়া সৰ্প স্তম্ভটো সুৰক্ষা আৰু সংৰক্ষণৰ বাবে শদিয়াৰপৰা অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়, গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ৰাজনৈতিক অশান্তি আৰু পৰিৱেশজনিত ক্ষতিৰপৰা স্মৃতিস্তম্ভটো ৰক্ষা কৰাৰ বাবে এই ব্যৱস্থা লোৱা হৈছিল।<ref name=":0" />বৰ্তমান স্তম্ভটো সংগ্ৰহালয়ৰ প্ৰত্নতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াক এক সুৰক্ষিত স্থানত ৰখা হৈছে আৰু দৰ্শনাৰ্থীয়ে ইয়াৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় তথ্যসহ স্তম্ভটো চাব পাৰে। আৰ্দ্ৰতা আৰু সময়ৰ ফলত হোৱা ক্ষতি ৰোধ কৰিবলৈ স্তম্ভটোৰ পৰিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণমূলক কামো কৰা হৈছিল।<ref name=":0" /> == টোকা == {{Reflist}} == গ্ৰন্থপঞ্জী == {{Refbegin}} *{{cite book|last1=Nath|first1=Rajmohan|title=The Back Ground Of Assamese Culture|date=1948}} *{{cite book|last1=Das|first1=Jogesh|title=Folklore of Assam|date=1980|publisher=National Book Trust}} *{{cite book|last1=C. Allen|first1=B|year=1928|title=Assam district gazetteers|volume=XI|publisher=Baptist Mission Press}} *{{cite journal |last=Hannay |first=S.F |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en }} *{{Citation|last1=Phukan|first1=J.N.|title=Studies in some aspects of inscriptions of the Ahom kings|date=1997|publisher=Gauhati University}} *{{Cite journal|last=Prinsep|first=F.R.S James|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|date=1838|volume=7|publisher=Asiatic Society (Calcutta, India)|url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ&q=Journal+of+the+asiatic+7|language=en}} *{{cite journal|last1=Wharton|first1=David|title=Historical Evidence for the Early Lik Tai Scripts|date=2019}} [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] e45ewzqam1ptvz2jvq5ocwnpl3qu3bq 625722 625721 2026-08-10T02:47:38Z Ananya Taye 28065 625722 wikitext text/x-wiki {{Infobox artefact||name=শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ|image=Old photo of Sadiya Serpent Pillar.jpg|image_size=150|writing=ভাষা; [[টাই ভাষা]], লিপি; [[আহোম লিপি]]|created= [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজত্বকাল]]<ref>{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref>, লিপি: {{circa}}যোড়শ শতিকাৰ প্ৰাৰম্ভিক কাল<ref>The famous Snake Pillar of Sadiya, dated 1532 AD, erected as a mark of truce between the Ahoms and the Mishmis"{{harvcol|Das|1980|p=53}}</ref>|discovered=[[শদিয়া]], ডিবাং আৰু দেওপানী নদীৰ মাজত|discovered_place=[[শদিয়া]]|location=[[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়]]}} '''শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ''', [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ঐতিহাসিক [[শদিয়া]] অঞ্চলত স্থাপিত এক প্ৰাচীন অষ্টকাতৰ শিল স্তম্ভ। এই স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনত দিবাং আৰু দিক্ৰং নৈৰ মাজৰ এখন নগৰৰ মুখত আন কিছু ভগনাৱশেষৰ লগত দেখা পোৱা গৈছিল।<ref>{{harvcol|Hannay|1848|p=676}}</ref> এই স্তম্ভটোৰ লগত মিলা একেই আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ বৃটিছৰ দিনত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ ভিতৰত পোৱা‌ গৈছিল। ‌‌<ref>{{harvcol|C. Allen|1928|p=94}}</ref> এই সমূহ তথ্যৰ ভিত্তিতে ইতিহাসবিদসকলে ইয়াক চুতীয়া ৰজাই নিৰ্মাণ কৰা বুলি বিশ্বাস কৰে।<ref name="parashar">{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref> চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰজা]] চুহুংমুঙৰ‌ দিনত (১৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত) থাওমুং বঙেন বা শদিয়া খোৱা গোহাঁইয়ে এই স্তম্ভ টোত এখন আহোম ভাষাৰ লিপি খোদিত কৰোৱা হৈছিল, য'ত আহোম ৰাজ্য আৰু [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিছিমি জনগোষ্ঠীৰ]] মাজত শদিয়া অঞ্চল সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে কূটনৈতিক সন্ধি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। <ref name=":0">{{cite journal |title=The Sadiya Serpent Pillar Inscription: A Historical and Epigraphic Analysis of the Ahom- Mishmi Relation |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=13 |issue=7 |year=2025 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2507261.pdf |access-date=15 May 2026 }}</ref> ==আকৃতিৰ বিৱৰণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ হৈছে প্ৰায় ১১ ফুট (৩.৪ মিটাৰ) ওখ অষ্টভুজ আকৃতিৰ শিলৰ স্তম্ভ আৰু ইয়াৰ প্ৰতিটো ফালে ১৫ ইঞ্চি (৩৮ চে.মি.) জোখৰ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ভিত্তি।<ref name=":0" /> ইয়াক এটা শিলৰ টুকুৰাৰপৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। প্ৰকাণ্ড সাপ এডালে স্তম্ভটোৰ গুৰিৰপৰা মূধলৈ মেৰিয়াই আছে। সাপৰ মুখখন মানৱাকৃতিৰ।<ref name="parashar" /> ==ইতিহাস আৰু অৱস্থান== ===চুতীয়া যুগ=== অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ৰ বিষয়া তথা ইতিহাসবিদ অবন্তিকা পৰাশৰ<ref>{{cite web |title=Tender for celebration of International Museum Day 2022 at District Museum, Jorhat |publisher=Directorate of Museums, Government of Assam |date=2 May 2022 |url=https://museums.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/museum_medhassu_in_oid_5/menu/right_menu/right_menu/tender_for_celebration_of_international_museum_day_2022.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20260629025529/https://museums.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/museum_medhassu_in_oid_5/menu/right_menu/right_menu/tender_for_celebration_of_international_museum_day_2022.pdf |archive-date=29 June 2026 |access-date=29 June 2026 |quote=Smt Abantika Parashar, District Museum Officer, Jorhat—for information. }}</ref> অনুসৰি সৰ্প স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref> তেওঁ লিখিছে,{{quote|"...গতিকে সৰ্প স্তম্ভটো চুতীয়া শাসনৰ লগত জড়িত কথাটোক লৈ কোনো দ্বিমত থাকিব নোৱাৰে। তদুপৰি কুণ্ডিলাকৃতিৰ সৰ্প দিক্কৰবাসিনী/তাম্ৰেশ্বৰী/কেঁচাইখাতীৰ (চুতীয়াসকলৰ উপাস্য দেৱী) আন এটা ৰূপ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতীক হোৱা কথাটোৱে এই ধাৰণা সজোৰে সমৰ্থন কৰে।" }} ১৯২৮ চনৰ বৃটিছৰ লেখনীৰ মতে এই স্তম্ভটো দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত আৰু শদিয়াৰপৰা নিজামঘাট লৈ যোৱা পথৰ সাত মাইলপষ্টৰ সোঁফালে পোৱা গৈছিল। স্তম্ভটোৰ কাষতে এখন শিলৰ দলং উদ্ধাৰ কৰা‌ হৈছিল আৰু দলঙৰ পথে দি ওচৰৰ এটা ইটাৰ পুখুৰী লৈ যাব পৰা হৈছিল<ref>Assam District Gazetteers, 1928, p. 18.</ref>। বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে ১৮৪৮ চনত উল্লেখ কৰা মতে দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত ১৪ ফোঁট ওখ গড়ে আগুৰা এখন বৃহৎ নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা গৈছিল<ref>Journal of Asiatic Society of Bengal, p. 470.</ref>। এই নগৰখনৰ ইটাৰ দ্বাৰৰ মুখতে এখন শিলৰ দলং‌ আছিল আৰু ওচৰতে গড়ৰ ভিতৰত এটা ইটাৰ পুখুৰী দেখা পোৱা গৈছিল। এই তথ্য সমূহৰপৰা ধৰিব পৰা যায় যে দুয়োখন লেখনীত একেইটা অঞ্চলৰে বিৱৰণ দিয়া হৈছিল। সম্ভৱতঃ দ্বাৰখনৰ সন্মুখত দুয়োফালে দুটা সৰ্প স্তম্ভ থিয় কৰোৱা হৈছিল। ‌ উল্লেখযোগ্য যে এই পুখুৰীটোত বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে কিছুমান খনিকৰ চিহ্ন খোদিত পাইছিল,‌ যিবোৰ খনিকৰ চিহ্ন তেওঁ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটা-শিলৰ দেৱালতো দেখা পাইছিল। এই দেৱালখন মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref>। গতিকে এই সকলো তথ্যৰপৰা ধৰিব পৰা যায় যে সৰ্প স্তম্ভকে ধৰি সমগ্ৰ নগৰখন [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া যুগতে]] নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই কথা SF Hannayয়ে এইদৰে লিখিছে, {{blockquote|"I am inclined to think that the country from the Dibong to the Kundil river, a distance of 10 or 12 miles, with the hill fortifications known as Bhismak Nagar, and Sisupal Nagar, belonged to one people and dynasty. It is indeed quite obvious that the masonry of bricks or stone, which we examined, is the work of the same people, and the sandstone is the produce of one quarry."}} ইয়াৰ উপৰিও জনা যায় যে বৃটিছসকলে একে ধৰণৰ দুটা আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ শদিয়াৰ [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]]সকলে নিৰ্মাণ কৰা তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰতো উদ্ধাৰ কৰিছিল<ref>T.Block, 1905, Assam District Gazetteers, 1928, p. 94)</ref>। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ দেৱালখনত সৰ্প আকৃতি কেইবাখনো terracotta plate পোৱা গৈছিল। বৃটিছ অভিযাত্ৰী T.Blockৰ মতে এই স্তম্ভ দুটাৰ প্ৰত্যেক টোতে সাপ দুটা পাক খাই কুণ্ডালিনী ৰূপ লৈ থকা দেখা গৈছিল। ইয়াৰপৰা ক'ব পাৰি যে এই সকলো স্তম্ভ সমূহ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনৰে সৃষ্টি। তেওঁ লিখিছে,{{blockquote|"They (the pillars) were found in the north-eastern section of the enclosed area (of Tamreswari). I found two such bases, their shape is octagonal, 2 feet 6 inches in diameter, with a circular hollow inside; these rested on squares, with their corners cut off and differently moulded. The hemispherical capital measures 2 feet 4 inches in diameter at its base and is perforated by a hollow shaft 1 feet 10 inches land. Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it."}} ===আহোম যুগ=== [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰজা]] [[চ্যু-হ্যুণ-মু'ঙ|চুহুংমুঙে]] ১৫২৪ চনত শদিয়া দখল কৰে আৰু ফ্ৰাচেংমুঙক শদিয়াত থাকিবলৈ আদেশ দিয়ে। ১৫২৭ আৰু ১৫২৯ চনত চুতীয়া সকলে দুবাৰকৈ শদিয়া অঞ্চলত বিদ্ৰোহ সংঘটিত কৰোৱাই।<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'',pp.60-64</ref> ১৫২৭ চনৰ বিদ্ৰোহৰ পাছত "লাকনি ৰুঙৰাও"ত<ref>{{cite book |last=Sarkar |first=J. N. |chapter=Assam and Her Pre-Mughal Invaders |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=II |publisher=Publication Board Assam |location=Guwahati |edition=2nd |year=2003 |page=133 |quote=In fact AB, 61 clearly states that the Bengal invasion occurred after Lakni Rungrao, Saka 1448-49 or AD. 1527.}}</ref> আহোম ৰজাই ''চাও-চেং-লুং'' বা ৰাজমন্ত্ৰী কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁইক ''থাওমুঙলুং ব-ঙেন''<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'', p.61, Ahom script: ''Lakni Rung-rao cham Hao Chao-seng-lung King-lun pai pao Mung Kang-kham. Ka reu Tilao phak kan nai cham hao Timan. Hao Chao Thao-mung-lung Mo-Ngen jao.''</ref> হিচাপে নিযুক্ত কৰে আৰু ফ্ৰাচেংমুঙৰ লগত শদিয়াত থাকিবলৈ দিয়ে।<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'',p.61</ref> ১৫২৯ চনৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ পাছত ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙৰ ক্ষমতা বঢ়া কথা গম পাই তেওঁক শদিয়াৰ পৰা মাতি পঠিয়ায় আৰু বুঢ়াগোহাঁইকে শদিয়াৰ অধিকাৰী পাতে।<ref>Bhuyan, S.K, "Satsari Assam Buranji, p.15</ref><ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'',p.64</ref> ইয়াৰ পাছতে ১৫৩২ চনত শদিয়াখোৱা গোহাঁই কিঙলুনে শৰ্প স্তম্ভটোত টাই ভাষাত কিছু কথা খোদিত কৰোৱাই। এই লিপিখনত [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিচিমি]] সকলৰ লগত হোৱা সন্ধিৰ বিৱৰণ পোৱা যায়। এইখন [[আহোম লিপি|আহোম]] ভাষাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন প্ৰত্নলিপি। স্তম্ভটোৰ ওপৰত ৯.৫ ৰেখাৰ অন্তৰ্গত এই প্ৰতিলিপিটো ''থাওমুং বঙেন'' বা শদিয়াখোৱা গোহাঁই ([[শদিয়া|শদিয়াৰ]] আহোম সেনানায়ক) জাৰি কৰা এক ঘোষণা, য'ত মিচিমিসকলে কিছুমান প্ৰবন্ধত বাৰ্ষিক প্ৰতিদান আগবঢ়াব আৰু ডিবাং নদীৰ এটা পাৰত বসবাস কৰিবৰ বাবে আহ্বান জনায়। আহোম ভাষাৰ লিপিত লিখা এই শিলা লিপিটোৰ ব্যাখ্যা ১৯২৪ চনত গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই দিছিল।<ref name=":0" /> এই শিলা লিপিটোৰ অসমীয়া অনুবাদ এনেধৰণৰ:- {{Blockquote|𑜉𑜤𑜈𑜫 𑜃 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜄𑜢𑜃𑜫 𑜀𑜨𑜂𑜫 𑜇𑜡 𑜉𑜩 𑜄𑜦 (‘’মৌ ন’ লাই টং টিন খং ফা মাই টে”)</br>𑜏𑜢 𑜁𑜂𑜫 𑜋𑜩𑜨 𑜁𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜦𑜧 (“চি খাঙ চৈ খাঙ য়ুং টে’’)</br>𑜓𑜢 𑜈𑜨𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜓𑜩 𑜄𑜂𑜫 𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜧𑜈𑜫 𑜉𑜡 (‘’দি বং দিন দৈ দাই টাং টক আও মা”)</br>𑜀𑜧 𑜌𑜧 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜉𑜦𑜡 𑜂𑜢𑜃𑜫 𑜽 𑜇𑜧 𑜉𑜡 𑜀𑜡 (“কাও থাও মু’ঙ লুং ম’ ঙিন 𑜽 ফাও মা কা’’)</br>𑜀𑜧 𑜋𑜈𑜫 𑜏𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜃𑜩 𑜑𑜤𑜂𑜫 𑜈𑜡 𑜁𑜡 (‘’কাও চাও ছুং লুঙ নাই হুং বা খা’’)</br>𑜉𑜧𑜈𑜫 𑜈𑜃𑜫 𑜇𑜥 (‘’মৌ বান ফু’’)</br>𑜐𑜢𑜂𑜫 𑜇𑜥 𑜋𑜩 𑜋𑜪 𑜎𑜢𑜀𑜫 𑜁𑜡 (‘’ঙিন ফু ছাই চাম লিক খা’’)</br>𑜁𑜃𑜫 𑜋𑜪 𑜉𑜣 𑜏𑜣 𑜉𑜣 𑜽 𑜆𑜢𑜤𑜂𑜫 (‘’খন চাম মিছিমি 𑜽 পৌং’’)</br>𑜁𑜪 𑜁𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜉𑜩 𑜓𑜩 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜡(‘’খাম খাং দিন দৈ মাই দাই চাম খা মা’’)</br>𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜈𑜫 𑜈𑜡 𑜀 (‘’তাক আও বা কৈ’’)</br>𑜐𑜥 𑜈𑜡 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜎𑜀𑜫 (‘’ঙু বা লাই তং লাক’’)</br>𑜇𑜨𑜂𑜫 𑜃𑜨𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉 (‘’ফং নং চাম খা মিছিমি’’)</br>….𑜀𑜂𑜫 𑜲𑜦 𑜎𑜧𑜈𑜧… 𑜏𑜂𑜫 𑜏𑜤 …𑜋𑜢𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜃𑜫 𑜄 (‘’কাং খে লাও চাং চু চেং চাম খা মান তে’’) }} অনুবাদ: {{quote|মই, শদিয়াখোৱা গোহাঁয়ে, এই কথাবোৰ এই শিলৰ স্তম্ভত আৰু এখন তাম্ৰফলকত খোদিত কৰালোঁ। এই ব্যৱস্থা অনুসৰি, মিচিমিসকলে দিবাং নদীৰ ওচৰৰ পাহাৰসমূহত নিজৰ তিৰোতা, সন্তান, পৰিচাৰক আৰু অনুগামীসকলৰ সৈতে বাস কৰিব আৰু সেই পাহাৰীয়া অঞ্চল অধিকাৰ কৰি থাকিব। তেওঁলোকে কৰ হিচাপে চাৰি পাচি বিষ আৰু অন্যান্য সামগ্ৰী যোগান ধৰিব লাগিব আৰু শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ ওপৰত চকু ৰাখিব লাগিব।<br /> যিসকলে সেই অঞ্চলৰ ওপৰত অধিকাৰ দাবী কৰি পাহাৰৰ দুয়োফালে বাস কৰিব বিচাৰে, তেওঁলোকক তাত অনধিকাৰ প্ৰৱেশ বা দখল কৰিবলৈ নিষেধ কৰা হৈছে। যিকোনো ব্যক্তিয়ে পাহাৰৰ কাষত বসতি স্থাপন কৰিলে তেওঁ মিচিমিসকলৰ অধীন হ’ব।<br/> মই প্ৰকাশ্যভাৱে ঘোষণা কৰিছোঁ যে পৰৱৰ্তী সময়ত যিয়েই ক্ষমতালৈ উঠি শাসক হওক, তেওঁ এই ব্যৱস্থা ভংগ কৰিব নোৱাৰিব আৰু যি শিলত এই বিধান খোদিত কৰা হৈছে, তাকো ধ্বংস কৰিব নোৱাৰিব।<br/>}} [[File:Serpent pillar, A commemorative pillar of Swarganarayan Suhunmung.jpg|thumb|150px|Sadiya serpent pillar with the Ahom Inscription.]] ==সৰ্প স্তম্ভৰ আধ্যাত্মিকতা== শদিয়াৰ সৰ্প স্তম্ভ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতিক হয়। এই কুণ্ডলিনী আদি-শক্তি (দিক্কৰবাসিনী)ৰ আন এটি ৰূপ।<ref>{{cite book |last=Parashar |first=Abantika |title=Gariyakhi |edition=7th |date=May 2023 |quote=...তদুপৰি কুণ্ডিলাকৃতিৰ সৰ্প দিক্কৰবাসিনী/তাম্ৰেশ্বৰী/কেঁচাইখাতীৰ (চুতীয়াসকলৰ উপাস্য দেৱী) আন এটা ৰূপ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতীক হোৱা কথাটোৱে এই ধাৰণা সজোৰে সমৰ্থন কৰে।}}</ref> ''কুণ্ডলিনী'' (''kuṇḍalinī'')ৰ অৰ্থ হৈছে “কুণ্ডলী-পকোৱা” বা “পকাই থকা”; শব্দটোৰ মূল ''কুণ্ডল'' (''kuṇḍala'')ৰ অৰ্থ বৃত্ত বা পাক।<ref>{{cite web |title=Kundalini, Kuṇḍalinī |website=Wisdom Library |url=https://www.wisdomlib.org/definition/kundalini |access-date=29 June 2026 |quote=The kuṇḍalī or kuṇḍalinī is derived from the word kuṇḍala—“a ring, coil”. }}</ref><ref>{{cite web |title=Kundalini |website=Merriam-Webster Dictionary |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/kundalini |access-date=29 June 2026 |quote=Sanskrit kuṇḍalinī, from feminine of kuṇḍalin circular, coiled, from kuṇḍala ring. }}</ref> এই কুণ্ডলিনী শক্তি জনজাতীয় তান্ত্ৰিক ধৰ্মৰ (শিৱ তন্ত্ৰৰ) এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ। তান্ত্ৰিক আৰু যোগ-পৰম্পৰাত ইয়াক সাধাৰণতে পাক খাই থকা সৰ্পৰূপী শক্তি হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। প্ৰথম অৱস্থাত এই কুণ্ডলিনী শক্তি অক্ৰিয় ৰূপত শৰীৰৰ তলৰ অংশত থাকে আৰু সেই বাবে পাক খাই থকা সৰ্প হিচাপে দেখোৱা হয়। Yoga-Kundalini Upanishadৰ অনুসৰি, “The divine power, Kundalini, shines like the stem of a young lotus; like a snake, coiled round upon herself she holds her tail in her mouth and lies resting half asleep as the base of the body.”<ref>{{cite book|last=Aiyar|first=K. Narayanasvami|translator-last=Aiyar|translator-first=K. Narayanasvami|title=Thirty Minor Upanishads|chapter=Yoga-Kundalini Upanishad|publisher=The Theosophical Publishing House|location=Madras|year=1914|url=https://archive.org/details/thirtyminorupani00aiya|access-date=29 June 2026 |quote=The divine power, Kundalini, shines like the stem of a young lotus; like a snake, coiled round upon herself she holds her tail in her mouth and lies resting half asleep at the base of the body. }}</ref> আজিৎ মুখাৰ্জীয়ে কুণ্ডলিনী শক্তিক “কুণ্ডলী-পকোৱা নাৰী-শক্তি” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁৰ মতে,‌ অক্ৰিয় কুণ্ডলিনী সৰ্পৰূপে পাক খাই, নিজৰ নেজ মুখত ধৰি কেন্দ্ৰীয় অক্ষৰ চাৰিওফালে অৱস্থিত থাকে; জাগ্ৰত হ’লে ই ওপৰলৈ উঠি শিৱৰ সৈতে মূৰৰ ভাগত মিলিত হয়।<ref>{{cite book|last=Mookerjee|first=Ajit|title=Kundalini: The Arousal of the Inner Energy|publisher=Thames and Hudson|location=London |year=1982|pages=9–11|url=https://maypoleofwisdom.com/wp-content/uploads/2022/12/ajit-mookerjee-kundalini-the-arousal-of-the-inner-energy.pdf|access-date=2 July 2026|quote=The static, unmanifested Kundalini is symbolized by a serpent coiled into three and a half circles, with its tail in its mouth, and spiralling around the central axis ... When the Kundalini Sakti is ready to unfold, she ascends to unite above the crown of the head with Siva.}}</ref> তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটাৰ দেৱালত এই অক্ৰিয় কুণ্ডালিনীৰ আকৃতি খোদিত কৰা হৈছিল, য'ত শৰ্প এটাই পাক খাই নিজৰ নেজ মুখেৰে ধৰি ৰখা দেখা গৈছিল।<ref name="parashar"/>তাম্ৰেশ্বৰীৰ আঠকোণীয়া সৰ্পস্তম্ভ দুটাও এই পাক খাই থকা অক্ৰিয় কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতিক হিচাপে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, য'ত সৰ্প কেইটাই পাক খাই নিজৰ নেজ মুখত ধৰি ৰখা দেখা পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite book|last=Bloch|first=T. |title=Annual Report of the Archaeological Survey of India, Bengal Circle, for the Year Ending with April 1905|publisher=Government Printing|location=Calcutta|year=1905|pages=3–4|quote=Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it and hold four irregular shaped bolts or knots projecting from the round surface.}}</ref> তান্ত্ৰিক পদ্ধতিৰ অনুসৰি ধ্যান বা যোগ কৰিলে এই অক্ৰিয় পাক খাই থকা কুণ্ডলিনী (স্ত্ৰি-শক্তি) জাগ্ৰত হয় আৰু ৰাজহাড়ে দি গৈ মগজুত শক্তি প্ৰদান কৰে। মগজু শিৱৰ প্ৰতিক। অৰ্থাৎ শিৱ-শক্তিৰ মিলন হয়। এনে দৰে আত্মাই মুক্তি পাই বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। পূজা-পাতল কৰিও এই শক্তি জাগ্ৰত কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite book|last=Woodroffe|first=John|title=The Serpent Power: Being the Ṣaṭ-Cakra-Nirūpaṇa and Pādukā-Pañcaka|publisher=Ganesh & Company|location=Madras|year=1919 |url=https://archive.org/details/serpentpowerbein00wood|access-date=29 June 2026|quote=When the sleeping Kundalini is awakened ... She enters the royal road, the middle channel, and rises to the abode of Śiva. }}</ref> দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত থকা উল্লেখিত সৰ্প স্তম্ভটো এই জাগ্ৰত ৰূপৰে প্ৰতিচ্ছবি দাঙি ধৰিছিল। স্তম্ভটোৰ শীৰ্ষভাগত সাপটোৰ পাক খুলি ওপৰলৈ উঠি পূৰ্ণ কলচি সদৃশ এক উপাদানৰ সৈতে সংযুক্ত হোৱা দেখা যায়। কলচিটোৰ ওপৰত নাৰিকল-সদৃশ অংশো দেখা যায়, যাৰ ফলত ইয়াক পূৰ্ণ কলচিৰ ৰূপ বুলি ব্যাখ্যা কৰা সম্ভৱ। পূৰ্ণ কলচি সাধাৰণতে পানী বা শস্যেৰে পূৰ্ণ কৰি মুখত নাৰিকল আৰু পাত স্থাপন কৰা হয়; ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু শিল্প-পৰম্পৰাত ই পূৰ্ণতা, উৰ্বৰতা, সমৃদ্ধি, জীৱন আৰু মঙ্গলৰ প্ৰতীক হিচাপে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web|title=Kalasha|website=Impart: Objects, Premodern Culture|date=8 January 2024|url=https://imp-art.org/articles/kalasha/|access-date=29 June 2026|quote=Its associations with plenitude and fertility are denoted by filling it with water and food and plant material. Given its strong association with water, fertility and plenty, the kalasha is also an iconographic emblem associated with the yakshas, nagas and river-goddesses.}}</ref> পূৰ্ণ কলচিৰ আনুষ্ঠানিক ৰূপত কলচিৰ মুখত নাৰিকল আৰু পাত স্থাপন কৰাৰ প্ৰথাও দেখা যায়।<ref>{{cite web |title=Kalasha |website=Impart: Objects, Premodern Culture |date=8 January 2024 |url=https://imp-art.org/articles/kalasha/ |access-date=29 June 2026 |quote=The purna-kalasha is commonly embodied in ceremonial use by filling a kalasha with water or rice and placing a coconut and mango leaves upon its mouth. }}</ref> কুণ্ডলিনী-তত্ত্বত শিৱ হৈছে ঊৰ্ধ্বমুখে আৰোহণ কৰা শক্তিৰ চূড়ান্ত চৈতন্যগত গন্তব্য; সেই অৰ্থত স্তম্ভটোৰ কলচি-সদৃশ শীৰ্ষভাগক শিৱৰ প্ৰত্যক্ষ মূৰ্তি বুলি নহয়, বৰং কুণ্ডলিনীৰ আৰোহণৰ পূৰ্ণতা, মঙ্গল আৰু পবিত্ৰকৰণৰ প্ৰতীকী শীৰ্ষচিহ্ন হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সমাজত পানীতোলা বৰসবাহ নামৰ এক ধৰ্মীয় আচাৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়, য'ত এই পূৰ্ণ কলহ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite book|last=Khanikar|first=Surjya Kanta |title=Chutia Jaatir Itihax Aru Luko-Sanskriti|year=1991|quote=চুতীয়া সমাজৰ আচাৰসমূহৰ ভিতৰত পানীতোলা বৰসবাহ অন্যতম। }}</ref> [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] সমাজৰ ধৰ্মীয় আচাৰতো পূৰ্ণ কলহৰ পৰা পবিত্ৰ পানী ছটিয়াই শুদ্ধিকৰণ কৰাৰ প্ৰথা আছে; উদ্ভিদৰ কেঁচা পাত ব্যৱহাৰ কৰি ভক্ত বা পূজাস্থলী শুদ্ধ কৰাৰ কথাও নৃ-উদ্ভিদবিষয়ক অধ্যয়নত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |title=Ethnobotanical Study on Plants Used in Magico-Religious Practices of Deori Tribe in Assam, India |journal=International Journal of Pharmacy and Biological Sciences |quote=The leaves are used for purifying the worship place, devotees, etc. and also used in many ceremonies done at Deohal. In case of inter-caste marriage, the bride is purified by sprinkling water with the fresh leaves.}}</ref> এই জীৱন্ত আচাৰসমূহৰ পটভূমিত সৰ্পটোৰ ঊৰ্ধ্বমুখী গতি আৰু কলচিৰ সৈতে সংযোগক সৰ্প-শক্তি, পবিত্ৰ জল, উৰ্বৰতা আৰু আশীৰ্বাদৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰতীকী প্ৰকাশ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। ==আৱিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ ১৯২১ চনত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সমীক্ষাৰ সময়ত ডেওপানী নদীৰ ওচৰত, শদিয়াৰ প্ৰায় সাত মাইল উত্তৰত আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। ই এটা জংঘলীয়া অঞ্চলত পুৰণি ইটাৰ গাঁথনি আৰু শিলৰ অৱশেষৰ ওচৰত পোৱা গৈছিল।<ref name=":0" /> সময় আৰু প্ৰাকৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত স্তম্ভটো কিছু ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও সৰ্পৰ আকৃতি আৰু আহোম লিপিৰ লিখনী স্পষ্টভাৱে দেখা গৈছিল। ব্ৰিটিছ বিষয়া আৰু গৱেষকসকলে ইয়াক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঐতিহাসিক নিদৰ্শন হিচাপে চিনাক্ত কৰে। পিছত ৰাই চাহাব গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই ইয়াৰ লেখনী অধ্যয়ন কৰে। ১৯২০ দশকৰ শেষৰফালে স্তম্ভটো শদিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref name=":0" /> ১৯৫৩ চনত শদিয়া সৰ্প স্তম্ভটো সুৰক্ষা আৰু সংৰক্ষণৰ বাবে শদিয়াৰপৰা অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়, গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ৰাজনৈতিক অশান্তি আৰু পৰিৱেশজনিত ক্ষতিৰপৰা স্মৃতিস্তম্ভটো ৰক্ষা কৰাৰ বাবে এই ব্যৱস্থা লোৱা হৈছিল।<ref name=":0" />বৰ্তমান স্তম্ভটো সংগ্ৰহালয়ৰ প্ৰত্নতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াক এক সুৰক্ষিত স্থানত ৰখা হৈছে আৰু দৰ্শনাৰ্থীয়ে ইয়াৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় তথ্যসহ স্তম্ভটো চাব পাৰে। আৰ্দ্ৰতা আৰু সময়ৰ ফলত হোৱা ক্ষতি ৰোধ কৰিবলৈ স্তম্ভটোৰ পৰিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণমূলক কামো কৰা হৈছিল।<ref name=":0" /> == টোকা == {{Reflist}} == গ্ৰন্থপঞ্জী == {{Refbegin}} *{{cite book|last1=Nath|first1=Rajmohan|title=The Back Ground Of Assamese Culture|date=1948}} *{{cite book|last1=Das|first1=Jogesh|title=Folklore of Assam|date=1980|publisher=National Book Trust}} *{{cite book|last1=C. Allen|first1=B|year=1928|title=Assam district gazetteers|volume=XI|publisher=Baptist Mission Press}} *{{cite journal |last=Hannay |first=S.F |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en }} *{{Citation|last1=Phukan|first1=J.N.|title=Studies in some aspects of inscriptions of the Ahom kings|date=1997|publisher=Gauhati University}} *{{Cite journal|last=Prinsep|first=F.R.S James|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|date=1838|volume=7|publisher=Asiatic Society (Calcutta, India)|url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ&q=Journal+of+the+asiatic+7|language=en}} *{{cite journal|last1=Wharton|first1=David|title=Historical Evidence for the Early Lik Tai Scripts|date=2019}} [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] f3cdpmqcgjb84u9fno2r0c061x8axty 625725 625722 2026-08-10T03:10:51Z Ananya Taye 28065 Added ref to show Thaomunglung Mo-Ngen meant Sadiyakhowa Gohain in 1527 Lakni Rungrao 625725 wikitext text/x-wiki {{Infobox artefact||name=শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ|image=Old photo of Sadiya Serpent Pillar.jpg|image_size=150|writing=ভাষা; [[টাই ভাষা]], লিপি; [[আহোম লিপি]]|created= [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজত্বকাল]]<ref>{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref>, লিপি: {{circa}}যোড়শ শতিকাৰ প্ৰাৰম্ভিক কাল<ref>The famous Snake Pillar of Sadiya, dated 1532 AD, erected as a mark of truce between the Ahoms and the Mishmis"{{harvcol|Das|1980|p=53}}</ref>|discovered=[[শদিয়া]], ডিবাং আৰু দেওপানী নদীৰ মাজত|discovered_place=[[শদিয়া]]|location=[[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়]]}} '''শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ''', [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ঐতিহাসিক [[শদিয়া]] অঞ্চলত স্থাপিত এক প্ৰাচীন অষ্টকাতৰ শিল স্তম্ভ। এই স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনত দিবাং আৰু দিক্ৰং নৈৰ মাজৰ এখন নগৰৰ মুখত আন কিছু ভগনাৱশেষৰ লগত দেখা পোৱা গৈছিল।<ref>{{harvcol|Hannay|1848|p=676}}</ref> এই স্তম্ভটোৰ লগত মিলা একেই আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ বৃটিছৰ দিনত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ ভিতৰত পোৱা‌ গৈছিল। ‌‌<ref>{{harvcol|C. Allen|1928|p=94}}</ref> এই সমূহ তথ্যৰ ভিত্তিতে ইতিহাসবিদসকলে ইয়াক চুতীয়া ৰজাই নিৰ্মাণ কৰা বুলি বিশ্বাস কৰে।<ref name="parashar">{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref> চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰজা]] চুহুংমুঙৰ‌ দিনত (১৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত) থাওমুঙলুং মʼঙেন বা শদিয়া খোৱা গোহাঁইয়ে<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'', p.61, Ahom script: ''Lakni Rung-rao cham Hao Chao-seng-lung King-lun pai pao Mung Kang-kham. Ka reu Tilao phak kan nai cham hao Timan. Hao Chao Thao-mung-lung Mo-Ngen jao.''</ref> এই স্তম্ভ টোত এখন আহোম ভাষাৰ লিপি খোদিত কৰোৱা হৈছিল, য'ত আহোম ৰাজ্য আৰু [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিছিমি জনগোষ্ঠীৰ]] মাজত শদিয়া অঞ্চল সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে কূটনৈতিক সন্ধি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। <ref name=":0">{{cite journal |title=The Sadiya Serpent Pillar Inscription: A Historical and Epigraphic Analysis of the Ahom- Mishmi Relation |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=13 |issue=7 |year=2025 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2507261.pdf |access-date=15 May 2026 }}</ref> ==আকৃতিৰ বিৱৰণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ হৈছে প্ৰায় ১১ ফুট (৩.৪ মিটাৰ) ওখ অষ্টভুজ আকৃতিৰ শিলৰ স্তম্ভ আৰু ইয়াৰ প্ৰতিটো ফালে ১৫ ইঞ্চি (৩৮ চে.মি.) জোখৰ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ভিত্তি।<ref name=":0" /> ইয়াক এটা শিলৰ টুকুৰাৰপৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। প্ৰকাণ্ড সাপ এডালে স্তম্ভটোৰ গুৰিৰপৰা মূধলৈ মেৰিয়াই আছে। সাপৰ মুখখন মানৱাকৃতিৰ।<ref name="parashar" /> ==ইতিহাস আৰু অৱস্থান== ===চুতীয়া যুগ=== অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ৰ বিষয়া তথা ইতিহাসবিদ অবন্তিকা পৰাশৰ<ref>{{cite web |title=Tender for celebration of International Museum Day 2022 at District Museum, Jorhat |publisher=Directorate of Museums, Government of Assam |date=2 May 2022 |url=https://museums.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/museum_medhassu_in_oid_5/menu/right_menu/right_menu/tender_for_celebration_of_international_museum_day_2022.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20260629025529/https://museums.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/museum_medhassu_in_oid_5/menu/right_menu/right_menu/tender_for_celebration_of_international_museum_day_2022.pdf |archive-date=29 June 2026 |access-date=29 June 2026 |quote=Smt Abantika Parashar, District Museum Officer, Jorhat—for information. }}</ref> অনুসৰি সৰ্প স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref> তেওঁ লিখিছে,{{quote|"...গতিকে সৰ্প স্তম্ভটো চুতীয়া শাসনৰ লগত জড়িত কথাটোক লৈ কোনো দ্বিমত থাকিব নোৱাৰে। তদুপৰি কুণ্ডিলাকৃতিৰ সৰ্প দিক্কৰবাসিনী/তাম্ৰেশ্বৰী/কেঁচাইখাতীৰ (চুতীয়াসকলৰ উপাস্য দেৱী) আন এটা ৰূপ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতীক হোৱা কথাটোৱে এই ধাৰণা সজোৰে সমৰ্থন কৰে।" }} ১৯২৮ চনৰ বৃটিছৰ লেখনীৰ মতে এই স্তম্ভটো দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত আৰু শদিয়াৰপৰা নিজামঘাট লৈ যোৱা পথৰ সাত মাইলপষ্টৰ সোঁফালে পোৱা গৈছিল। স্তম্ভটোৰ কাষতে এখন শিলৰ দলং উদ্ধাৰ কৰা‌ হৈছিল আৰু দলঙৰ পথে দি ওচৰৰ এটা ইটাৰ পুখুৰী লৈ যাব পৰা হৈছিল<ref>Assam District Gazetteers, 1928, p. 18.</ref>। বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে ১৮৪৮ চনত উল্লেখ কৰা মতে দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত ১৪ ফোঁট ওখ গড়ে আগুৰা এখন বৃহৎ নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা গৈছিল<ref>Journal of Asiatic Society of Bengal, p. 470.</ref>। এই নগৰখনৰ ইটাৰ দ্বাৰৰ মুখতে এখন শিলৰ দলং‌ আছিল আৰু ওচৰতে গড়ৰ ভিতৰত এটা ইটাৰ পুখুৰী দেখা পোৱা গৈছিল। এই তথ্য সমূহৰপৰা ধৰিব পৰা যায় যে দুয়োখন লেখনীত একেইটা অঞ্চলৰে বিৱৰণ দিয়া হৈছিল। সম্ভৱতঃ দ্বাৰখনৰ সন্মুখত দুয়োফালে দুটা সৰ্প স্তম্ভ থিয় কৰোৱা হৈছিল। ‌ উল্লেখযোগ্য যে এই পুখুৰীটোত বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে কিছুমান খনিকৰ চিহ্ন খোদিত পাইছিল,‌ যিবোৰ খনিকৰ চিহ্ন তেওঁ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটা-শিলৰ দেৱালতো দেখা পাইছিল। এই দেৱালখন মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref>। গতিকে এই সকলো তথ্যৰপৰা ধৰিব পৰা যায় যে সৰ্প স্তম্ভকে ধৰি সমগ্ৰ নগৰখন [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া যুগতে]] নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই কথা SF Hannayয়ে এইদৰে লিখিছে, {{blockquote|"I am inclined to think that the country from the Dibong to the Kundil river, a distance of 10 or 12 miles, with the hill fortifications known as Bhismak Nagar, and Sisupal Nagar, belonged to one people and dynasty. It is indeed quite obvious that the masonry of bricks or stone, which we examined, is the work of the same people, and the sandstone is the produce of one quarry."}} ইয়াৰ উপৰিও জনা যায় যে বৃটিছসকলে একে ধৰণৰ দুটা আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ শদিয়াৰ [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]]সকলে নিৰ্মাণ কৰা তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰতো উদ্ধাৰ কৰিছিল<ref>T.Block, 1905, Assam District Gazetteers, 1928, p. 94)</ref>। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ দেৱালখনত সৰ্প আকৃতি কেইবাখনো terracotta plate পোৱা গৈছিল। বৃটিছ অভিযাত্ৰী T.Blockৰ মতে এই স্তম্ভ দুটাৰ প্ৰত্যেক টোতে সাপ দুটা পাক খাই কুণ্ডালিনী ৰূপ লৈ থকা দেখা গৈছিল। ইয়াৰপৰা ক'ব পাৰি যে এই সকলো স্তম্ভ সমূহ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনৰে সৃষ্টি। তেওঁ লিখিছে,{{blockquote|"They (the pillars) were found in the north-eastern section of the enclosed area (of Tamreswari). I found two such bases, their shape is octagonal, 2 feet 6 inches in diameter, with a circular hollow inside; these rested on squares, with their corners cut off and differently moulded. The hemispherical capital measures 2 feet 4 inches in diameter at its base and is perforated by a hollow shaft 1 feet 10 inches land. Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it."}} ===আহোম যুগ=== [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰজা]] [[চ্যু-হ্যুণ-মু'ঙ|চুহুংমুঙে]] ১৫২৪ চনত শদিয়া দখল কৰে আৰু ফ্ৰাচেংমুঙক শদিয়াত থাকিবলৈ আদেশ দিয়ে। ১৫২৭ আৰু ১৫২৯ চনত চুতীয়া সকলে দুবাৰকৈ শদিয়া অঞ্চলত বিদ্ৰোহ সংঘটিত কৰোৱাই।<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'',pp.60-64</ref> ১৫২৭ চনৰ বিদ্ৰোহৰ পাছত "লাকনি ৰুঙৰাও"ত<ref>{{cite book |last=Sarkar |first=J. N. |chapter=Assam and Her Pre-Mughal Invaders |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=II |publisher=Publication Board Assam |location=Guwahati |edition=2nd |year=2003 |page=133 |quote=In fact AB, 61 clearly states that the Bengal invasion occurred after Lakni Rungrao, Saka 1448-49 or AD. 1527.}}</ref> আহোম ৰজাই ''চাও-চেং-লুং'' বা ৰাজমন্ত্ৰী কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁইক ''থাওমুঙলুং মʼ-ঙেন''<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'', p.61, Ahom script: ''Lakni Rung-rao cham Hao Chao-seng-lung King-lun pai pao Mung Kang-kham. Ka reu Tilao phak kan nai cham hao Timan. Hao Chao Thao-mung-lung Mo-Ngen jao.''</ref> হিচাপে নিযুক্ত কৰে আৰু ফ্ৰাচেংমুঙৰ লগত শদিয়াত থাকিবলৈ দিয়ে।<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'',p.61</ref> ১৫২৯ চনৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ পাছত ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙৰ ক্ষমতা বঢ়া কথা গম পাই তেওঁক শদিয়াৰ পৰা মাতি পঠিয়ায় আৰু বুঢ়াগোহাঁইকে শদিয়াৰ অধিকাৰী পাতে।<ref>Bhuyan, S.K, "Satsari Assam Buranji, p.15</ref><ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'',p.64</ref> ইয়াৰ পাছতে ১৫৩২ চনত শদিয়াখোৱা গোহাঁই কিঙলুনে শৰ্প স্তম্ভটোত টাই ভাষাত কিছু কথা খোদিত কৰোৱাই। এই লিপিখনত [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিচিমি]] সকলৰ লগত হোৱা সন্ধিৰ বিৱৰণ পোৱা যায়। এইখন [[আহোম লিপি|আহোম]] ভাষাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন প্ৰত্নলিপি। স্তম্ভটোৰ ওপৰত ৯.৫ ৰেখাৰ অন্তৰ্গত এই প্ৰতিলিপিটো ''থাওমুং বঙেন'' বা শদিয়াখোৱা গোহাঁই ([[শদিয়া|শদিয়াৰ]] আহোম সেনানায়ক) জাৰি কৰা এক ঘোষণা, য'ত মিচিমিসকলে কিছুমান প্ৰবন্ধত বাৰ্ষিক প্ৰতিদান আগবঢ়াব আৰু ডিবাং নদীৰ এটা পাৰত বসবাস কৰিবৰ বাবে আহ্বান জনায়। আহোম ভাষাৰ লিপিত লিখা এই শিলা লিপিটোৰ ব্যাখ্যা ১৯২৪ চনত গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই দিছিল।<ref name=":0" /> এই শিলা লিপিটোৰ অসমীয়া অনুবাদ এনেধৰণৰ:- {{Blockquote|𑜉𑜤𑜈𑜫 𑜃 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜄𑜢𑜃𑜫 𑜀𑜨𑜂𑜫 𑜇𑜡 𑜉𑜩 𑜄𑜦 (‘’মৌ ন’ লাই টং টিন খং ফা মাই টে”)</br>𑜏𑜢 𑜁𑜂𑜫 𑜋𑜩𑜨 𑜁𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜦𑜧 (“চি খাঙ চৈ খাঙ য়ুং টে’’)</br>𑜓𑜢 𑜈𑜨𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜓𑜩 𑜄𑜂𑜫 𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜧𑜈𑜫 𑜉𑜡 (‘’দি বং দিন দৈ দাই টাং টক আও মা”)</br>𑜀𑜧 𑜌𑜧 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜉𑜦𑜡 𑜂𑜢𑜃𑜫 𑜽 𑜇𑜧 𑜉𑜡 𑜀𑜡 (“কাও থাও মু’ঙ লুং ম’ ঙিন 𑜽 ফাও মা কা’’)</br>𑜀𑜧 𑜋𑜈𑜫 𑜏𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜃𑜩 𑜑𑜤𑜂𑜫 𑜈𑜡 𑜁𑜡 (‘’কাও চাও ছুং লুঙ নাই হুং বা খা’’)</br>𑜉𑜧𑜈𑜫 𑜈𑜃𑜫 𑜇𑜥 (‘’মৌ বান ফু’’)</br>𑜐𑜢𑜂𑜫 𑜇𑜥 𑜋𑜩 𑜋𑜪 𑜎𑜢𑜀𑜫 𑜁𑜡 (‘’ঙিন ফু ছাই চাম লিক খা’’)</br>𑜁𑜃𑜫 𑜋𑜪 𑜉𑜣 𑜏𑜣 𑜉𑜣 𑜽 𑜆𑜢𑜤𑜂𑜫 (‘’খন চাম মিছিমি 𑜽 পৌং’’)</br>𑜁𑜪 𑜁𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜉𑜩 𑜓𑜩 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜡(‘’খাম খাং দিন দৈ মাই দাই চাম খা মা’’)</br>𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜈𑜫 𑜈𑜡 𑜀 (‘’তাক আও বা কৈ’’)</br>𑜐𑜥 𑜈𑜡 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜎𑜀𑜫 (‘’ঙু বা লাই তং লাক’’)</br>𑜇𑜨𑜂𑜫 𑜃𑜨𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉 (‘’ফং নং চাম খা মিছিমি’’)</br>….𑜀𑜂𑜫 𑜲𑜦 𑜎𑜧𑜈𑜧… 𑜏𑜂𑜫 𑜏𑜤 …𑜋𑜢𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜃𑜫 𑜄 (‘’কাং খে লাও চাং চু চেং চাম খা মান তে’’) }} অনুবাদ: {{quote|মই, থাওমুঙলুং মʼ-ঙেন শদিয়াখোৱা গোহাঁয়ে, এই কথাবোৰ এই শিলৰ স্তম্ভত আৰু এখন তাম্ৰফলকত খোদিত কৰালোঁ। এই ব্যৱস্থা অনুসৰি, মিচিমিসকলে দিবাং নদীৰ ওচৰৰ পাহাৰসমূহত নিজৰ তিৰোতা, সন্তান, পৰিচাৰক আৰু অনুগামীসকলৰ সৈতে বাস কৰিব আৰু সেই পাহাৰীয়া অঞ্চল অধিকাৰ কৰি থাকিব। তেওঁলোকে কৰ হিচাপে চাৰি পাচি বিষ আৰু অন্যান্য সামগ্ৰী যোগান ধৰিব লাগিব আৰু শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ ওপৰত চকু ৰাখিব লাগিব।<br /> যিসকলে সেই অঞ্চলৰ ওপৰত অধিকাৰ দাবী কৰি পাহাৰৰ দুয়োফালে বাস কৰিব বিচাৰে, তেওঁলোকক তাত অনধিকাৰ প্ৰৱেশ বা দখল কৰিবলৈ নিষেধ কৰা হৈছে। যিকোনো ব্যক্তিয়ে পাহাৰৰ কাষত বসতি স্থাপন কৰিলে তেওঁ মিচিমিসকলৰ অধীন হ’ব।<br/> মই প্ৰকাশ্যভাৱে ঘোষণা কৰিছোঁ যে পৰৱৰ্তী সময়ত যিয়েই ক্ষমতালৈ উঠি শাসক হওক, তেওঁ এই ব্যৱস্থা ভংগ কৰিব নোৱাৰিব আৰু যি শিলত এই বিধান খোদিত কৰা হৈছে, তাকো ধ্বংস কৰিব নোৱাৰিব।<br/>}} [[File:Serpent pillar, A commemorative pillar of Swarganarayan Suhunmung.jpg|thumb|150px|Sadiya serpent pillar with the Ahom Inscription.]] ==সৰ্প স্তম্ভৰ আধ্যাত্মিকতা== শদিয়াৰ সৰ্প স্তম্ভ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতিক হয়। এই কুণ্ডলিনী আদি-শক্তি (দিক্কৰবাসিনী)ৰ আন এটি ৰূপ।<ref>{{cite book |last=Parashar |first=Abantika |title=Gariyakhi |edition=7th |date=May 2023 |quote=...তদুপৰি কুণ্ডিলাকৃতিৰ সৰ্প দিক্কৰবাসিনী/তাম্ৰেশ্বৰী/কেঁচাইখাতীৰ (চুতীয়াসকলৰ উপাস্য দেৱী) আন এটা ৰূপ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতীক হোৱা কথাটোৱে এই ধাৰণা সজোৰে সমৰ্থন কৰে।}}</ref> ''কুণ্ডলিনী'' (''kuṇḍalinī'')ৰ অৰ্থ হৈছে “কুণ্ডলী-পকোৱা” বা “পকাই থকা”; শব্দটোৰ মূল ''কুণ্ডল'' (''kuṇḍala'')ৰ অৰ্থ বৃত্ত বা পাক।<ref>{{cite web |title=Kundalini, Kuṇḍalinī |website=Wisdom Library |url=https://www.wisdomlib.org/definition/kundalini |access-date=29 June 2026 |quote=The kuṇḍalī or kuṇḍalinī is derived from the word kuṇḍala—“a ring, coil”. }}</ref><ref>{{cite web |title=Kundalini |website=Merriam-Webster Dictionary |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/kundalini |access-date=29 June 2026 |quote=Sanskrit kuṇḍalinī, from feminine of kuṇḍalin circular, coiled, from kuṇḍala ring. }}</ref> এই কুণ্ডলিনী শক্তি জনজাতীয় তান্ত্ৰিক ধৰ্মৰ (শিৱ তন্ত্ৰৰ) এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ। তান্ত্ৰিক আৰু যোগ-পৰম্পৰাত ইয়াক সাধাৰণতে পাক খাই থকা সৰ্পৰূপী শক্তি হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। প্ৰথম অৱস্থাত এই কুণ্ডলিনী শক্তি অক্ৰিয় ৰূপত শৰীৰৰ তলৰ অংশত থাকে আৰু সেই বাবে পাক খাই থকা সৰ্প হিচাপে দেখোৱা হয়। Yoga-Kundalini Upanishadৰ অনুসৰি, “The divine power, Kundalini, shines like the stem of a young lotus; like a snake, coiled round upon herself she holds her tail in her mouth and lies resting half asleep as the base of the body.”<ref>{{cite book|last=Aiyar|first=K. Narayanasvami|translator-last=Aiyar|translator-first=K. Narayanasvami|title=Thirty Minor Upanishads|chapter=Yoga-Kundalini Upanishad|publisher=The Theosophical Publishing House|location=Madras|year=1914|url=https://archive.org/details/thirtyminorupani00aiya|access-date=29 June 2026 |quote=The divine power, Kundalini, shines like the stem of a young lotus; like a snake, coiled round upon herself she holds her tail in her mouth and lies resting half asleep at the base of the body. }}</ref> আজিৎ মুখাৰ্জীয়ে কুণ্ডলিনী শক্তিক “কুণ্ডলী-পকোৱা নাৰী-শক্তি” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁৰ মতে,‌ অক্ৰিয় কুণ্ডলিনী সৰ্পৰূপে পাক খাই, নিজৰ নেজ মুখত ধৰি কেন্দ্ৰীয় অক্ষৰ চাৰিওফালে অৱস্থিত থাকে; জাগ্ৰত হ’লে ই ওপৰলৈ উঠি শিৱৰ সৈতে মূৰৰ ভাগত মিলিত হয়।<ref>{{cite book|last=Mookerjee|first=Ajit|title=Kundalini: The Arousal of the Inner Energy|publisher=Thames and Hudson|location=London |year=1982|pages=9–11|url=https://maypoleofwisdom.com/wp-content/uploads/2022/12/ajit-mookerjee-kundalini-the-arousal-of-the-inner-energy.pdf|access-date=2 July 2026|quote=The static, unmanifested Kundalini is symbolized by a serpent coiled into three and a half circles, with its tail in its mouth, and spiralling around the central axis ... When the Kundalini Sakti is ready to unfold, she ascends to unite above the crown of the head with Siva.}}</ref> তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটাৰ দেৱালত এই অক্ৰিয় কুণ্ডালিনীৰ আকৃতি খোদিত কৰা হৈছিল, য'ত শৰ্প এটাই পাক খাই নিজৰ নেজ মুখেৰে ধৰি ৰখা দেখা গৈছিল।<ref name="parashar"/>তাম্ৰেশ্বৰীৰ আঠকোণীয়া সৰ্পস্তম্ভ দুটাও এই পাক খাই থকা অক্ৰিয় কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতিক হিচাপে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, য'ত সৰ্প কেইটাই পাক খাই নিজৰ নেজ মুখত ধৰি ৰখা দেখা পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite book|last=Bloch|first=T. |title=Annual Report of the Archaeological Survey of India, Bengal Circle, for the Year Ending with April 1905|publisher=Government Printing|location=Calcutta|year=1905|pages=3–4|quote=Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it and hold four irregular shaped bolts or knots projecting from the round surface.}}</ref> তান্ত্ৰিক পদ্ধতিৰ অনুসৰি ধ্যান বা যোগ কৰিলে এই অক্ৰিয় পাক খাই থকা কুণ্ডলিনী (স্ত্ৰি-শক্তি) জাগ্ৰত হয় আৰু ৰাজহাড়ে দি গৈ মগজুত শক্তি প্ৰদান কৰে। মগজু শিৱৰ প্ৰতিক। অৰ্থাৎ শিৱ-শক্তিৰ মিলন হয়। এনে দৰে আত্মাই মুক্তি পাই বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। পূজা-পাতল কৰিও এই শক্তি জাগ্ৰত কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite book|last=Woodroffe|first=John|title=The Serpent Power: Being the Ṣaṭ-Cakra-Nirūpaṇa and Pādukā-Pañcaka|publisher=Ganesh & Company|location=Madras|year=1919 |url=https://archive.org/details/serpentpowerbein00wood|access-date=29 June 2026|quote=When the sleeping Kundalini is awakened ... She enters the royal road, the middle channel, and rises to the abode of Śiva. }}</ref> দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত থকা উল্লেখিত সৰ্প স্তম্ভটো এই জাগ্ৰত ৰূপৰে প্ৰতিচ্ছবি দাঙি ধৰিছিল। স্তম্ভটোৰ শীৰ্ষভাগত সাপটোৰ পাক খুলি ওপৰলৈ উঠি পূৰ্ণ কলচি সদৃশ এক উপাদানৰ সৈতে সংযুক্ত হোৱা দেখা যায়। কলচিটোৰ ওপৰত নাৰিকল-সদৃশ অংশো দেখা যায়, যাৰ ফলত ইয়াক পূৰ্ণ কলচিৰ ৰূপ বুলি ব্যাখ্যা কৰা সম্ভৱ। পূৰ্ণ কলচি সাধাৰণতে পানী বা শস্যেৰে পূৰ্ণ কৰি মুখত নাৰিকল আৰু পাত স্থাপন কৰা হয়; ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু শিল্প-পৰম্পৰাত ই পূৰ্ণতা, উৰ্বৰতা, সমৃদ্ধি, জীৱন আৰু মঙ্গলৰ প্ৰতীক হিচাপে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web|title=Kalasha|website=Impart: Objects, Premodern Culture|date=8 January 2024|url=https://imp-art.org/articles/kalasha/|access-date=29 June 2026|quote=Its associations with plenitude and fertility are denoted by filling it with water and food and plant material. Given its strong association with water, fertility and plenty, the kalasha is also an iconographic emblem associated with the yakshas, nagas and river-goddesses.}}</ref> পূৰ্ণ কলচিৰ আনুষ্ঠানিক ৰূপত কলচিৰ মুখত নাৰিকল আৰু পাত স্থাপন কৰাৰ প্ৰথাও দেখা যায়।<ref>{{cite web |title=Kalasha |website=Impart: Objects, Premodern Culture |date=8 January 2024 |url=https://imp-art.org/articles/kalasha/ |access-date=29 June 2026 |quote=The purna-kalasha is commonly embodied in ceremonial use by filling a kalasha with water or rice and placing a coconut and mango leaves upon its mouth. }}</ref> কুণ্ডলিনী-তত্ত্বত শিৱ হৈছে ঊৰ্ধ্বমুখে আৰোহণ কৰা শক্তিৰ চূড়ান্ত চৈতন্যগত গন্তব্য; সেই অৰ্থত স্তম্ভটোৰ কলচি-সদৃশ শীৰ্ষভাগক শিৱৰ প্ৰত্যক্ষ মূৰ্তি বুলি নহয়, বৰং কুণ্ডলিনীৰ আৰোহণৰ পূৰ্ণতা, মঙ্গল আৰু পবিত্ৰকৰণৰ প্ৰতীকী শীৰ্ষচিহ্ন হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সমাজত পানীতোলা বৰসবাহ নামৰ এক ধৰ্মীয় আচাৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়, য'ত এই পূৰ্ণ কলহ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite book|last=Khanikar|first=Surjya Kanta |title=Chutia Jaatir Itihax Aru Luko-Sanskriti|year=1991|quote=চুতীয়া সমাজৰ আচাৰসমূহৰ ভিতৰত পানীতোলা বৰসবাহ অন্যতম। }}</ref> [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] সমাজৰ ধৰ্মীয় আচাৰতো পূৰ্ণ কলহৰ পৰা পবিত্ৰ পানী ছটিয়াই শুদ্ধিকৰণ কৰাৰ প্ৰথা আছে; উদ্ভিদৰ কেঁচা পাত ব্যৱহাৰ কৰি ভক্ত বা পূজাস্থলী শুদ্ধ কৰাৰ কথাও নৃ-উদ্ভিদবিষয়ক অধ্যয়নত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |title=Ethnobotanical Study on Plants Used in Magico-Religious Practices of Deori Tribe in Assam, India |journal=International Journal of Pharmacy and Biological Sciences |quote=The leaves are used for purifying the worship place, devotees, etc. and also used in many ceremonies done at Deohal. In case of inter-caste marriage, the bride is purified by sprinkling water with the fresh leaves.}}</ref> এই জীৱন্ত আচাৰসমূহৰ পটভূমিত সৰ্পটোৰ ঊৰ্ধ্বমুখী গতি আৰু কলচিৰ সৈতে সংযোগক সৰ্প-শক্তি, পবিত্ৰ জল, উৰ্বৰতা আৰু আশীৰ্বাদৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰতীকী প্ৰকাশ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। ==আৱিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ ১৯২১ চনত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সমীক্ষাৰ সময়ত ডেওপানী নদীৰ ওচৰত, শদিয়াৰ প্ৰায় সাত মাইল উত্তৰত আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। ই এটা জংঘলীয়া অঞ্চলত পুৰণি ইটাৰ গাঁথনি আৰু শিলৰ অৱশেষৰ ওচৰত পোৱা গৈছিল।<ref name=":0" /> সময় আৰু প্ৰাকৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত স্তম্ভটো কিছু ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও সৰ্পৰ আকৃতি আৰু আহোম লিপিৰ লিখনী স্পষ্টভাৱে দেখা গৈছিল। ব্ৰিটিছ বিষয়া আৰু গৱেষকসকলে ইয়াক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঐতিহাসিক নিদৰ্শন হিচাপে চিনাক্ত কৰে। পিছত ৰাই চাহাব গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই ইয়াৰ লেখনী অধ্যয়ন কৰে। ১৯২০ দশকৰ শেষৰফালে স্তম্ভটো শদিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref name=":0" /> ১৯৫৩ চনত শদিয়া সৰ্প স্তম্ভটো সুৰক্ষা আৰু সংৰক্ষণৰ বাবে শদিয়াৰপৰা অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়, গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ৰাজনৈতিক অশান্তি আৰু পৰিৱেশজনিত ক্ষতিৰপৰা স্মৃতিস্তম্ভটো ৰক্ষা কৰাৰ বাবে এই ব্যৱস্থা লোৱা হৈছিল।<ref name=":0" />বৰ্তমান স্তম্ভটো সংগ্ৰহালয়ৰ প্ৰত্নতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াক এক সুৰক্ষিত স্থানত ৰখা হৈছে আৰু দৰ্শনাৰ্থীয়ে ইয়াৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় তথ্যসহ স্তম্ভটো চাব পাৰে। আৰ্দ্ৰতা আৰু সময়ৰ ফলত হোৱা ক্ষতি ৰোধ কৰিবলৈ স্তম্ভটোৰ পৰিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণমূলক কামো কৰা হৈছিল।<ref name=":0" /> == টোকা == {{Reflist}} == গ্ৰন্থপঞ্জী == {{Refbegin}} *{{cite book|last1=Nath|first1=Rajmohan|title=The Back Ground Of Assamese Culture|date=1948}} *{{cite book|last1=Das|first1=Jogesh|title=Folklore of Assam|date=1980|publisher=National Book Trust}} *{{cite book|last1=C. Allen|first1=B|year=1928|title=Assam district gazetteers|volume=XI|publisher=Baptist Mission Press}} *{{cite journal |last=Hannay |first=S.F |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en }} *{{Citation|last1=Phukan|first1=J.N.|title=Studies in some aspects of inscriptions of the Ahom kings|date=1997|publisher=Gauhati University}} *{{Cite journal|last=Prinsep|first=F.R.S James|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|date=1838|volume=7|publisher=Asiatic Society (Calcutta, India)|url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ&q=Journal+of+the+asiatic+7|language=en}} *{{cite journal|last1=Wharton|first1=David|title=Historical Evidence for the Early Lik Tai Scripts|date=2019}} [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] 8oxmk50eamb5kn58sd0zlqen3ijez3p 625730 625725 2026-08-10T04:10:19Z Ananya Taye 28065 /* */ Fixed typo 625730 wikitext text/x-wiki {{Infobox artefact||name=শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ|image=Old photo of Sadiya Serpent Pillar.jpg|image_size=150|writing=ভাষা; [[টাই ভাষা]], লিপি; [[আহোম লিপি]]|created= [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজত্বকাল]]<ref>{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref>, লিপি: {{circa}}যোড়শ শতিকাৰ প্ৰাৰম্ভিক কাল<ref>The famous Snake Pillar of Sadiya, dated 1532 AD, erected as a mark of truce between the Ahoms and the Mishmis"{{harvcol|Das|1980|p=53}}</ref>|discovered=[[শদিয়া]], ডিবাং আৰু দেওপানী নদীৰ মাজত|discovered_place=[[শদিয়া]]|location=[[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়]]}} '''শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ''', [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ঐতিহাসিক [[শদিয়া]] অঞ্চলত স্থাপিত এক প্ৰাচীন অষ্টকাতৰ শিল স্তম্ভ। এই স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনত দিবাং আৰু দিক্ৰং নৈৰ মাজৰ এখন নগৰৰ মুখত আন কিছু ভগনাৱশেষৰ লগত দেখা পোৱা গৈছিল।<ref>{{harvcol|Hannay|1848|p=676}}</ref> এই স্তম্ভটোৰ লগত মিলা একেই আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ বৃটিছৰ দিনত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ ভিতৰত পোৱা‌ গৈছিল। ‌‌<ref>{{harvcol|C. Allen|1928|p=94}}</ref> এই সমূহ তথ্যৰ ভিত্তিতে ইতিহাসবিদসকলে ইয়াক চুতীয়া ৰজাই নিৰ্মাণ কৰা বুলি বিশ্বাস কৰে।<ref name="parashar">{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref> চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰজা]] চুহুংমুঙৰ‌ দিনত (১৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত) থাওমুঙলুং মʼঙেন বা শদিয়া খোৱা গোহাঁইয়ে<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'', p.61, Ahom script: ''Lakni Rung-rao cham Hao Chao-seng-lung King-lun pai pao Mung Kang-kham. Ka reu Tilao phak kan nai cham hao Timan. Hao Chao Thao-mung-lung Mo-Ngen jao.''</ref> এই স্তম্ভ টোত এখন আহোম ভাষাৰ লিপি খোদিত কৰোৱাইছিল, য'ত আহোম ৰাজ্য আৰু [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিছিমি জনগোষ্ঠীৰ]] মাজত শদিয়া অঞ্চল সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে কূটনৈতিক সন্ধি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। <ref name=":0">{{cite journal |title=The Sadiya Serpent Pillar Inscription: A Historical and Epigraphic Analysis of the Ahom- Mishmi Relation |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=13 |issue=7 |year=2025 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2507261.pdf |access-date=15 May 2026 }}</ref> ==আকৃতিৰ বিৱৰণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ হৈছে প্ৰায় ১১ ফুট (৩.৪ মিটাৰ) ওখ অষ্টভুজ আকৃতিৰ শিলৰ স্তম্ভ আৰু ইয়াৰ প্ৰতিটো ফালে ১৫ ইঞ্চি (৩৮ চে.মি.) জোখৰ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ভিত্তি।<ref name=":0" /> ইয়াক এটা শিলৰ টুকুৰাৰপৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। প্ৰকাণ্ড সাপ এডালে স্তম্ভটোৰ গুৰিৰপৰা মূধলৈ মেৰিয়াই আছে। সাপৰ মুখখন মানৱাকৃতিৰ।<ref name="parashar" /> ==ইতিহাস আৰু অৱস্থান== ===চুতীয়া যুগ=== অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ৰ বিষয়া তথা ইতিহাসবিদ অবন্তিকা পৰাশৰ<ref>{{cite web |title=Tender for celebration of International Museum Day 2022 at District Museum, Jorhat |publisher=Directorate of Museums, Government of Assam |date=2 May 2022 |url=https://museums.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/museum_medhassu_in_oid_5/menu/right_menu/right_menu/tender_for_celebration_of_international_museum_day_2022.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20260629025529/https://museums.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/museum_medhassu_in_oid_5/menu/right_menu/right_menu/tender_for_celebration_of_international_museum_day_2022.pdf |archive-date=29 June 2026 |access-date=29 June 2026 |quote=Smt Abantika Parashar, District Museum Officer, Jorhat—for information. }}</ref> অনুসৰি সৰ্প স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref> তেওঁ লিখিছে,{{quote|"...গতিকে সৰ্প স্তম্ভটো চুতীয়া শাসনৰ লগত জড়িত কথাটোক লৈ কোনো দ্বিমত থাকিব নোৱাৰে। তদুপৰি কুণ্ডিলাকৃতিৰ সৰ্প দিক্কৰবাসিনী/তাম্ৰেশ্বৰী/কেঁচাইখাতীৰ (চুতীয়াসকলৰ উপাস্য দেৱী) আন এটা ৰূপ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতীক হোৱা কথাটোৱে এই ধাৰণা সজোৰে সমৰ্থন কৰে।" }} ১৯২৮ চনৰ বৃটিছৰ লেখনীৰ মতে এই স্তম্ভটো দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত আৰু শদিয়াৰপৰা নিজামঘাট লৈ যোৱা পথৰ সাত মাইলপষ্টৰ সোঁফালে পোৱা গৈছিল। স্তম্ভটোৰ কাষতে এখন শিলৰ দলং উদ্ধাৰ কৰা‌ হৈছিল আৰু দলঙৰ পথে দি ওচৰৰ এটা ইটাৰ পুখুৰী লৈ যাব পৰা হৈছিল<ref>Assam District Gazetteers, 1928, p. 18.</ref>। বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে ১৮৪৮ চনত উল্লেখ কৰা মতে দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত ১৪ ফোঁট ওখ গড়ে আগুৰা এখন বৃহৎ নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা গৈছিল<ref>Journal of Asiatic Society of Bengal, p. 470.</ref>। এই নগৰখনৰ ইটাৰ দ্বাৰৰ মুখতে এখন শিলৰ দলং‌ আছিল আৰু ওচৰতে গড়ৰ ভিতৰত এটা ইটাৰ পুখুৰী দেখা পোৱা গৈছিল। এই তথ্য সমূহৰপৰা ধৰিব পৰা যায় যে দুয়োখন লেখনীত একেইটা অঞ্চলৰে বিৱৰণ দিয়া হৈছিল। সম্ভৱতঃ দ্বাৰখনৰ সন্মুখত দুয়োফালে দুটা সৰ্প স্তম্ভ থিয় কৰোৱা হৈছিল। ‌ উল্লেখযোগ্য যে এই পুখুৰীটোত বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে কিছুমান খনিকৰ চিহ্ন খোদিত পাইছিল,‌ যিবোৰ খনিকৰ চিহ্ন তেওঁ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটা-শিলৰ দেৱালতো দেখা পাইছিল। এই দেৱালখন মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref>। গতিকে এই সকলো তথ্যৰপৰা ধৰিব পৰা যায় যে সৰ্প স্তম্ভকে ধৰি সমগ্ৰ নগৰখন [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া যুগতে]] নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই কথা SF Hannayয়ে এইদৰে লিখিছে, {{blockquote|"I am inclined to think that the country from the Dibong to the Kundil river, a distance of 10 or 12 miles, with the hill fortifications known as Bhismak Nagar, and Sisupal Nagar, belonged to one people and dynasty. It is indeed quite obvious that the masonry of bricks or stone, which we examined, is the work of the same people, and the sandstone is the produce of one quarry."}} ইয়াৰ উপৰিও জনা যায় যে বৃটিছসকলে একে ধৰণৰ দুটা আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ শদিয়াৰ [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]]সকলে নিৰ্মাণ কৰা তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰতো উদ্ধাৰ কৰিছিল<ref>T.Block, 1905, Assam District Gazetteers, 1928, p. 94)</ref>। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ দেৱালখনত সৰ্প আকৃতি কেইবাখনো terracotta plate পোৱা গৈছিল। বৃটিছ অভিযাত্ৰী T.Blockৰ মতে এই স্তম্ভ দুটাৰ প্ৰত্যেক টোতে সাপ দুটা পাক খাই কুণ্ডালিনী ৰূপ লৈ থকা দেখা গৈছিল। ইয়াৰপৰা ক'ব পাৰি যে এই সকলো স্তম্ভ সমূহ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনৰে সৃষ্টি। তেওঁ লিখিছে,{{blockquote|"They (the pillars) were found in the north-eastern section of the enclosed area (of Tamreswari). I found two such bases, their shape is octagonal, 2 feet 6 inches in diameter, with a circular hollow inside; these rested on squares, with their corners cut off and differently moulded. The hemispherical capital measures 2 feet 4 inches in diameter at its base and is perforated by a hollow shaft 1 feet 10 inches land. Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it."}} ===আহোম যুগ=== [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰজা]] [[চ্যু-হ্যুণ-মু'ঙ|চুহুংমুঙে]] ১৫২৪ চনত শদিয়া দখল কৰে আৰু ফ্ৰাচেংমুঙক শদিয়াত থাকিবলৈ আদেশ দিয়ে। ১৫২৭ আৰু ১৫২৯ চনত চুতীয়া সকলে দুবাৰকৈ শদিয়া অঞ্চলত বিদ্ৰোহ সংঘটিত কৰোৱাই।<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'',pp.60-64</ref> ১৫২৭ চনৰ বিদ্ৰোহৰ পাছত "লাকনি ৰুঙৰাও"ত<ref>{{cite book |last=Sarkar |first=J. N. |chapter=Assam and Her Pre-Mughal Invaders |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=II |publisher=Publication Board Assam |location=Guwahati |edition=2nd |year=2003 |page=133 |quote=In fact AB, 61 clearly states that the Bengal invasion occurred after Lakni Rungrao, Saka 1448-49 or AD. 1527.}}</ref> আহোম ৰজাই ''চাও-চেং-লুং'' বা ৰাজমন্ত্ৰী কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁইক ''থাওমুঙলুং মʼ-ঙেন''<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'', p.61, Ahom script: ''Lakni Rung-rao cham Hao Chao-seng-lung King-lun pai pao Mung Kang-kham. Ka reu Tilao phak kan nai cham hao Timan. Hao Chao Thao-mung-lung Mo-Ngen jao.''</ref> হিচাপে নিযুক্ত কৰে আৰু ফ্ৰাচেংমুঙৰ লগত শদিয়াত থাকিবলৈ দিয়ে।<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'',p.61</ref> ১৫২৯ চনৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ পাছত ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙৰ ক্ষমতা বঢ়া কথা গম পাই তেওঁক শদিয়াৰ পৰা মাতি পঠিয়ায় আৰু বুঢ়াগোহাঁইকে শদিয়াৰ অধিকাৰী পাতে।<ref>Bhuyan, S.K, "Satsari Assam Buranji, p.15</ref><ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'',p.64</ref> ইয়াৰ পাছতে ১৫৩২ চনত শদিয়াখোৱা গোহাঁই কিঙলুনে শৰ্প স্তম্ভটোত টাই ভাষাত কিছু কথা খোদিত কৰোৱাই। এই লিপিখনত [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিচিমি]] সকলৰ লগত হোৱা সন্ধিৰ বিৱৰণ পোৱা যায়। এইখন [[আহোম লিপি|আহোম]] ভাষাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন প্ৰত্নলিপি। স্তম্ভটোৰ ওপৰত ৯.৫ ৰেখাৰ অন্তৰ্গত এই প্ৰতিলিপিটো ''থাওমুং বঙেন'' বা শদিয়াখোৱা গোহাঁই ([[শদিয়া|শদিয়াৰ]] আহোম সেনানায়ক) জাৰি কৰা এক ঘোষণা, য'ত মিচিমিসকলে কিছুমান প্ৰবন্ধত বাৰ্ষিক প্ৰতিদান আগবঢ়াব আৰু ডিবাং নদীৰ এটা পাৰত বসবাস কৰিবৰ বাবে আহ্বান জনায়। আহোম ভাষাৰ লিপিত লিখা এই শিলা লিপিটোৰ ব্যাখ্যা ১৯২৪ চনত গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই দিছিল।<ref name=":0" /> এই শিলা লিপিটোৰ অসমীয়া অনুবাদ এনেধৰণৰ:- {{Blockquote|𑜉𑜤𑜈𑜫 𑜃 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜄𑜢𑜃𑜫 𑜀𑜨𑜂𑜫 𑜇𑜡 𑜉𑜩 𑜄𑜦 (‘’মৌ ন’ লাই টং টিন খং ফা মাই টে”)</br>𑜏𑜢 𑜁𑜂𑜫 𑜋𑜩𑜨 𑜁𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜦𑜧 (“চি খাঙ চৈ খাঙ য়ুং টে’’)</br>𑜓𑜢 𑜈𑜨𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜓𑜩 𑜄𑜂𑜫 𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜧𑜈𑜫 𑜉𑜡 (‘’দি বং দিন দৈ দাই টাং টক আও মা”)</br>𑜀𑜧 𑜌𑜧 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜉𑜦𑜡 𑜂𑜢𑜃𑜫 𑜽 𑜇𑜧 𑜉𑜡 𑜀𑜡 (“কাও থাও মু’ঙ লুং ম’ ঙিন 𑜽 ফাও মা কা’’)</br>𑜀𑜧 𑜋𑜈𑜫 𑜏𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜃𑜩 𑜑𑜤𑜂𑜫 𑜈𑜡 𑜁𑜡 (‘’কাও চাও ছুং লুঙ নাই হুং বা খা’’)</br>𑜉𑜧𑜈𑜫 𑜈𑜃𑜫 𑜇𑜥 (‘’মৌ বান ফু’’)</br>𑜐𑜢𑜂𑜫 𑜇𑜥 𑜋𑜩 𑜋𑜪 𑜎𑜢𑜀𑜫 𑜁𑜡 (‘’ঙিন ফু ছাই চাম লিক খা’’)</br>𑜁𑜃𑜫 𑜋𑜪 𑜉𑜣 𑜏𑜣 𑜉𑜣 𑜽 𑜆𑜢𑜤𑜂𑜫 (‘’খন চাম মিছিমি 𑜽 পৌং’’)</br>𑜁𑜪 𑜁𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜉𑜩 𑜓𑜩 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜡(‘’খাম খাং দিন দৈ মাই দাই চাম খা মা’’)</br>𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜈𑜫 𑜈𑜡 𑜀 (‘’তাক আও বা কৈ’’)</br>𑜐𑜥 𑜈𑜡 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜎𑜀𑜫 (‘’ঙু বা লাই তং লাক’’)</br>𑜇𑜨𑜂𑜫 𑜃𑜨𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉 (‘’ফং নং চাম খা মিছিমি’’)</br>….𑜀𑜂𑜫 𑜲𑜦 𑜎𑜧𑜈𑜧… 𑜏𑜂𑜫 𑜏𑜤 …𑜋𑜢𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜃𑜫 𑜄 (‘’কাং খে লাও চাং চু চেং চাম খা মান তে’’) }} অনুবাদ: {{quote|মই, থাওমুঙলুং মʼ-ঙেন শদিয়াখোৱা গোহাঁয়ে, এই কথাবোৰ এই শিলৰ স্তম্ভত আৰু এখন তাম্ৰফলকত খোদিত কৰালোঁ। এই ব্যৱস্থা অনুসৰি, মিচিমিসকলে দিবাং নদীৰ ওচৰৰ পাহাৰসমূহত নিজৰ তিৰোতা, সন্তান, পৰিচাৰক আৰু অনুগামীসকলৰ সৈতে বাস কৰিব আৰু সেই পাহাৰীয়া অঞ্চল অধিকাৰ কৰি থাকিব। তেওঁলোকে কৰ হিচাপে চাৰি পাচি বিষ আৰু অন্যান্য সামগ্ৰী যোগান ধৰিব লাগিব আৰু শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ ওপৰত চকু ৰাখিব লাগিব।<br /> যিসকলে সেই অঞ্চলৰ ওপৰত অধিকাৰ দাবী কৰি পাহাৰৰ দুয়োফালে বাস কৰিব বিচাৰে, তেওঁলোকক তাত অনধিকাৰ প্ৰৱেশ বা দখল কৰিবলৈ নিষেধ কৰা হৈছে। যিকোনো ব্যক্তিয়ে পাহাৰৰ কাষত বসতি স্থাপন কৰিলে তেওঁ মিচিমিসকলৰ অধীন হ’ব।<br/> মই প্ৰকাশ্যভাৱে ঘোষণা কৰিছোঁ যে পৰৱৰ্তী সময়ত যিয়েই ক্ষমতালৈ উঠি শাসক হওক, তেওঁ এই ব্যৱস্থা ভংগ কৰিব নোৱাৰিব আৰু যি শিলত এই বিধান খোদিত কৰা হৈছে, তাকো ধ্বংস কৰিব নোৱাৰিব।<br/>}} [[File:Serpent pillar, A commemorative pillar of Swarganarayan Suhunmung.jpg|thumb|150px|Sadiya serpent pillar with the Ahom Inscription.]] ==সৰ্প স্তম্ভৰ আধ্যাত্মিকতা== শদিয়াৰ সৰ্প স্তম্ভ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতিক হয়। এই কুণ্ডলিনী আদি-শক্তি (দিক্কৰবাসিনী)ৰ আন এটি ৰূপ।<ref>{{cite book |last=Parashar |first=Abantika |title=Gariyakhi |edition=7th |date=May 2023 |quote=...তদুপৰি কুণ্ডিলাকৃতিৰ সৰ্প দিক্কৰবাসিনী/তাম্ৰেশ্বৰী/কেঁচাইখাতীৰ (চুতীয়াসকলৰ উপাস্য দেৱী) আন এটা ৰূপ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতীক হোৱা কথাটোৱে এই ধাৰণা সজোৰে সমৰ্থন কৰে।}}</ref> ''কুণ্ডলিনী'' (''kuṇḍalinī'')ৰ অৰ্থ হৈছে “কুণ্ডলী-পকোৱা” বা “পকাই থকা”; শব্দটোৰ মূল ''কুণ্ডল'' (''kuṇḍala'')ৰ অৰ্থ বৃত্ত বা পাক।<ref>{{cite web |title=Kundalini, Kuṇḍalinī |website=Wisdom Library |url=https://www.wisdomlib.org/definition/kundalini |access-date=29 June 2026 |quote=The kuṇḍalī or kuṇḍalinī is derived from the word kuṇḍala—“a ring, coil”. }}</ref><ref>{{cite web |title=Kundalini |website=Merriam-Webster Dictionary |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/kundalini |access-date=29 June 2026 |quote=Sanskrit kuṇḍalinī, from feminine of kuṇḍalin circular, coiled, from kuṇḍala ring. }}</ref> এই কুণ্ডলিনী শক্তি জনজাতীয় তান্ত্ৰিক ধৰ্মৰ (শিৱ তন্ত্ৰৰ) এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ। তান্ত্ৰিক আৰু যোগ-পৰম্পৰাত ইয়াক সাধাৰণতে পাক খাই থকা সৰ্পৰূপী শক্তি হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। প্ৰথম অৱস্থাত এই কুণ্ডলিনী শক্তি অক্ৰিয় ৰূপত শৰীৰৰ তলৰ অংশত থাকে আৰু সেই বাবে পাক খাই থকা সৰ্প হিচাপে দেখোৱা হয়। Yoga-Kundalini Upanishadৰ অনুসৰি, “The divine power, Kundalini, shines like the stem of a young lotus; like a snake, coiled round upon herself she holds her tail in her mouth and lies resting half asleep as the base of the body.”<ref>{{cite book|last=Aiyar|first=K. Narayanasvami|translator-last=Aiyar|translator-first=K. Narayanasvami|title=Thirty Minor Upanishads|chapter=Yoga-Kundalini Upanishad|publisher=The Theosophical Publishing House|location=Madras|year=1914|url=https://archive.org/details/thirtyminorupani00aiya|access-date=29 June 2026 |quote=The divine power, Kundalini, shines like the stem of a young lotus; like a snake, coiled round upon herself she holds her tail in her mouth and lies resting half asleep at the base of the body. }}</ref> আজিৎ মুখাৰ্জীয়ে কুণ্ডলিনী শক্তিক “কুণ্ডলী-পকোৱা নাৰী-শক্তি” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁৰ মতে,‌ অক্ৰিয় কুণ্ডলিনী সৰ্পৰূপে পাক খাই, নিজৰ নেজ মুখত ধৰি কেন্দ্ৰীয় অক্ষৰ চাৰিওফালে অৱস্থিত থাকে; জাগ্ৰত হ’লে ই ওপৰলৈ উঠি শিৱৰ সৈতে মূৰৰ ভাগত মিলিত হয়।<ref>{{cite book|last=Mookerjee|first=Ajit|title=Kundalini: The Arousal of the Inner Energy|publisher=Thames and Hudson|location=London |year=1982|pages=9–11|url=https://maypoleofwisdom.com/wp-content/uploads/2022/12/ajit-mookerjee-kundalini-the-arousal-of-the-inner-energy.pdf|access-date=2 July 2026|quote=The static, unmanifested Kundalini is symbolized by a serpent coiled into three and a half circles, with its tail in its mouth, and spiralling around the central axis ... When the Kundalini Sakti is ready to unfold, she ascends to unite above the crown of the head with Siva.}}</ref> তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটাৰ দেৱালত এই অক্ৰিয় কুণ্ডালিনীৰ আকৃতি খোদিত কৰা হৈছিল, য'ত শৰ্প এটাই পাক খাই নিজৰ নেজ মুখেৰে ধৰি ৰখা দেখা গৈছিল।<ref name="parashar"/>তাম্ৰেশ্বৰীৰ আঠকোণীয়া সৰ্পস্তম্ভ দুটাও এই পাক খাই থকা অক্ৰিয় কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতিক হিচাপে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, য'ত সৰ্প কেইটাই পাক খাই নিজৰ নেজ মুখত ধৰি ৰখা দেখা পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite book|last=Bloch|first=T. |title=Annual Report of the Archaeological Survey of India, Bengal Circle, for the Year Ending with April 1905|publisher=Government Printing|location=Calcutta|year=1905|pages=3–4|quote=Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it and hold four irregular shaped bolts or knots projecting from the round surface.}}</ref> তান্ত্ৰিক পদ্ধতিৰ অনুসৰি ধ্যান বা যোগ কৰিলে এই অক্ৰিয় পাক খাই থকা কুণ্ডলিনী (স্ত্ৰি-শক্তি) জাগ্ৰত হয় আৰু ৰাজহাড়ে দি গৈ মগজুত শক্তি প্ৰদান কৰে। মগজু শিৱৰ প্ৰতিক। অৰ্থাৎ শিৱ-শক্তিৰ মিলন হয়। এনে দৰে আত্মাই মুক্তি পাই বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। পূজা-পাতল কৰিও এই শক্তি জাগ্ৰত কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite book|last=Woodroffe|first=John|title=The Serpent Power: Being the Ṣaṭ-Cakra-Nirūpaṇa and Pādukā-Pañcaka|publisher=Ganesh & Company|location=Madras|year=1919 |url=https://archive.org/details/serpentpowerbein00wood|access-date=29 June 2026|quote=When the sleeping Kundalini is awakened ... She enters the royal road, the middle channel, and rises to the abode of Śiva. }}</ref> দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত থকা উল্লেখিত সৰ্প স্তম্ভটো এই জাগ্ৰত ৰূপৰে প্ৰতিচ্ছবি দাঙি ধৰিছিল। স্তম্ভটোৰ শীৰ্ষভাগত সাপটোৰ পাক খুলি ওপৰলৈ উঠি পূৰ্ণ কলচি সদৃশ এক উপাদানৰ সৈতে সংযুক্ত হোৱা দেখা যায়। কলচিটোৰ ওপৰত নাৰিকল-সদৃশ অংশো দেখা যায়, যাৰ ফলত ইয়াক পূৰ্ণ কলচিৰ ৰূপ বুলি ব্যাখ্যা কৰা সম্ভৱ। পূৰ্ণ কলচি সাধাৰণতে পানী বা শস্যেৰে পূৰ্ণ কৰি মুখত নাৰিকল আৰু পাত স্থাপন কৰা হয়; ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু শিল্প-পৰম্পৰাত ই পূৰ্ণতা, উৰ্বৰতা, সমৃদ্ধি, জীৱন আৰু মঙ্গলৰ প্ৰতীক হিচাপে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web|title=Kalasha|website=Impart: Objects, Premodern Culture|date=8 January 2024|url=https://imp-art.org/articles/kalasha/|access-date=29 June 2026|quote=Its associations with plenitude and fertility are denoted by filling it with water and food and plant material. Given its strong association with water, fertility and plenty, the kalasha is also an iconographic emblem associated with the yakshas, nagas and river-goddesses.}}</ref> পূৰ্ণ কলচিৰ আনুষ্ঠানিক ৰূপত কলচিৰ মুখত নাৰিকল আৰু পাত স্থাপন কৰাৰ প্ৰথাও দেখা যায়।<ref>{{cite web |title=Kalasha |website=Impart: Objects, Premodern Culture |date=8 January 2024 |url=https://imp-art.org/articles/kalasha/ |access-date=29 June 2026 |quote=The purna-kalasha is commonly embodied in ceremonial use by filling a kalasha with water or rice and placing a coconut and mango leaves upon its mouth. }}</ref> কুণ্ডলিনী-তত্ত্বত শিৱ হৈছে ঊৰ্ধ্বমুখে আৰোহণ কৰা শক্তিৰ চূড়ান্ত চৈতন্যগত গন্তব্য; সেই অৰ্থত স্তম্ভটোৰ কলচি-সদৃশ শীৰ্ষভাগক শিৱৰ প্ৰত্যক্ষ মূৰ্তি বুলি নহয়, বৰং কুণ্ডলিনীৰ আৰোহণৰ পূৰ্ণতা, মঙ্গল আৰু পবিত্ৰকৰণৰ প্ৰতীকী শীৰ্ষচিহ্ন হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সমাজত পানীতোলা বৰসবাহ নামৰ এক ধৰ্মীয় আচাৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়, য'ত এই পূৰ্ণ কলহ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite book|last=Khanikar|first=Surjya Kanta |title=Chutia Jaatir Itihax Aru Luko-Sanskriti|year=1991|quote=চুতীয়া সমাজৰ আচাৰসমূহৰ ভিতৰত পানীতোলা বৰসবাহ অন্যতম। }}</ref> [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] সমাজৰ ধৰ্মীয় আচাৰতো পূৰ্ণ কলহৰ পৰা পবিত্ৰ পানী ছটিয়াই শুদ্ধিকৰণ কৰাৰ প্ৰথা আছে; উদ্ভিদৰ কেঁচা পাত ব্যৱহাৰ কৰি ভক্ত বা পূজাস্থলী শুদ্ধ কৰাৰ কথাও নৃ-উদ্ভিদবিষয়ক অধ্যয়নত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |title=Ethnobotanical Study on Plants Used in Magico-Religious Practices of Deori Tribe in Assam, India |journal=International Journal of Pharmacy and Biological Sciences |quote=The leaves are used for purifying the worship place, devotees, etc. and also used in many ceremonies done at Deohal. In case of inter-caste marriage, the bride is purified by sprinkling water with the fresh leaves.}}</ref> এই জীৱন্ত আচাৰসমূহৰ পটভূমিত সৰ্পটোৰ ঊৰ্ধ্বমুখী গতি আৰু কলচিৰ সৈতে সংযোগক সৰ্প-শক্তি, পবিত্ৰ জল, উৰ্বৰতা আৰু আশীৰ্বাদৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰতীকী প্ৰকাশ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। ==আৱিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ ১৯২১ চনত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সমীক্ষাৰ সময়ত ডেওপানী নদীৰ ওচৰত, শদিয়াৰ প্ৰায় সাত মাইল উত্তৰত আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। ই এটা জংঘলীয়া অঞ্চলত পুৰণি ইটাৰ গাঁথনি আৰু শিলৰ অৱশেষৰ ওচৰত পোৱা গৈছিল।<ref name=":0" /> সময় আৰু প্ৰাকৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত স্তম্ভটো কিছু ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও সৰ্পৰ আকৃতি আৰু আহোম লিপিৰ লিখনী স্পষ্টভাৱে দেখা গৈছিল। ব্ৰিটিছ বিষয়া আৰু গৱেষকসকলে ইয়াক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঐতিহাসিক নিদৰ্শন হিচাপে চিনাক্ত কৰে। পিছত ৰাই চাহাব গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই ইয়াৰ লেখনী অধ্যয়ন কৰে। ১৯২০ দশকৰ শেষৰফালে স্তম্ভটো শদিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref name=":0" /> ১৯৫৩ চনত শদিয়া সৰ্প স্তম্ভটো সুৰক্ষা আৰু সংৰক্ষণৰ বাবে শদিয়াৰপৰা অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়, গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ৰাজনৈতিক অশান্তি আৰু পৰিৱেশজনিত ক্ষতিৰপৰা স্মৃতিস্তম্ভটো ৰক্ষা কৰাৰ বাবে এই ব্যৱস্থা লোৱা হৈছিল।<ref name=":0" />বৰ্তমান স্তম্ভটো সংগ্ৰহালয়ৰ প্ৰত্নতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াক এক সুৰক্ষিত স্থানত ৰখা হৈছে আৰু দৰ্শনাৰ্থীয়ে ইয়াৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় তথ্যসহ স্তম্ভটো চাব পাৰে। আৰ্দ্ৰতা আৰু সময়ৰ ফলত হোৱা ক্ষতি ৰোধ কৰিবলৈ স্তম্ভটোৰ পৰিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণমূলক কামো কৰা হৈছিল।<ref name=":0" /> == টোকা == {{Reflist}} == গ্ৰন্থপঞ্জী == {{Refbegin}} *{{cite book|last1=Nath|first1=Rajmohan|title=The Back Ground Of Assamese Culture|date=1948}} *{{cite book|last1=Das|first1=Jogesh|title=Folklore of Assam|date=1980|publisher=National Book Trust}} *{{cite book|last1=C. Allen|first1=B|year=1928|title=Assam district gazetteers|volume=XI|publisher=Baptist Mission Press}} *{{cite journal |last=Hannay |first=S.F |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en }} *{{Citation|last1=Phukan|first1=J.N.|title=Studies in some aspects of inscriptions of the Ahom kings|date=1997|publisher=Gauhati University}} *{{Cite journal|last=Prinsep|first=F.R.S James|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|date=1838|volume=7|publisher=Asiatic Society (Calcutta, India)|url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ&q=Journal+of+the+asiatic+7|language=en}} *{{cite journal|last1=Wharton|first1=David|title=Historical Evidence for the Early Lik Tai Scripts|date=2019}} [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] 9zrzu6ol0q6qsaxkwk3mxf684hzjjct 0 87842 625723 540964 2026-08-10T02:53:36Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625723 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |name = শালিকী ঠুটিয়া কপৌ |image = Dendrobium aphyllum.jpg |image_caption = |status_system = |status = |genus = Dendrobium |species = aphyllum |authority = (Roxb.) C.E.C.Fisch.<ref name="WCSP">{{WCSP | 57084 | ''Dendrobium aphyllum''}}</ref> |synonyms_ref = <ref name="WCSP" /> |synonyms = {{collapsible list|bullets = true |title=<small>List of synonyms</small> | ''Limodorum aphyllum'' <small>Roxb. (1795)</small> | ''Cymbidium aphyllum'' <small>(Roxb.) Sw. (1799)</small> | ''Epidendrum aphyllum'' <small>(Roxb.) Poir. (1810)</small> | ''Dendrobium cucullatum'' <small>R.Br. (1821)</small> | ''Dendrobium pierardii'' <small>R.Br. (1821)</small> | ''Pierardia bicolor'' <small>Raf. (1821) nom. superfl.</small> | ''Dendrobium pierardii'' var. ''latifolium'' <small>F.Buyss. (1890)</small> | ''Dendrobium pierardii'' var. ''cucullatum'' <small>(R.Br.) Hook.f. (1890)</small> | ''Dendrobium oxyphyllum'' <small>Gagnep. (1950)</small> | ''Dendrobium madrasense'' <small>A.D.Hawkes (1963) nom. illeg.</small> | ''Dendrobium aphyllum'' var. ''cucullatum'' <small>(R.Br.) P.K.Sarkar (1984)</small> | ''Dendrobium aphyllum'' var. ''katakianum'' <small>I.Barua (2001)</small> }} }} '''শালিকী ঠুটিয়া কপৌ''' বা '''''ডেণ্ড্ৰবিয়াম এফাইলাম''''' {{Scn|Dendrobium aphyllum}} হৈছে এবিধ অৰ্কিড। ইয়াক '''হুডেড অৰ্কিড''' নামেৰেও জনা যায়।<ref name="OSK">{{Cite web|last=Kalyanpur|first=Suresh|title=''Dendrobium aphyllum''|url=http://www.toskar.org/dendrobium-aphyllum/|publisher=The Orchid Society of Karnataka|accessdate=1 December 2018|archivedate=1 December 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181201051600/http://www.toskar.org/dendrobium-aphyllum/|deadurl=yes}}</ref> এই অৰ্কিডবিধ [[বাংলাদেশ]], দক্ষিণ [[চীন]], পূব [[হিমালয়]] আৰু ইণ্ডোচাইনাৰ থলুৱা [[অৰ্কিড]] প্ৰজাতি।<ref name="7of9">[http://apps.kew.org/wcsp/synonomy.do?name_id=57084 Kew World Checklist of Selected Plant Families]</ref><ref>[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=250092783 Flora of China v 25 p 379, <big>兜唇石斛</big> dou chun shi hu, ''Dendrobium cucullatum'' R. Brown, Bot. ]</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:উদ্ভিদজগত]] [[শ্ৰেণী:অৰ্কিড]] [[শ্ৰেণী:অসমত পোৱা অৰ্কিডসমূহ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ উদ্ভিদ]] cbi1rpzrkgf1tmkunhqzpc147b5c82w 0 97104 625548 603270 2026-08-09T13:50:09Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625548 wikitext text/x-wiki {{notability}} '''প্যাৰাডক্সিক্যাল ছাজিদ''' ({{lang-bn|প্যাৰাডক্সিক্যাল সাজিদ}}) হৈছে [[বাংলাদেশ|বাংলাদেশী]] লেখক আৰিফ আজাদৰ দ্বাৰা ৰচিত [[ইছলাম]] বিষয়ক উপন্যাসৰ ধাৰাবাহিক। ইছলামিক বিশ্বাসৰ বিৰুদ্ধে বিভিন্ন প্ৰশ্নৰ উত্তৰত সাজিদ নামৰ চৰিত্ৰ এটাৰ টীকাত সজোৱা চুটিগল্পৰ সংকলন। ইয়াত লেখকে ইছলামিক তথ্য, যুক্তি, দৰ্শন, বিজ্ঞান আৰু বাস্তৱৰ জৰিয়তে ইছলাম বিৰোধী প্ৰশ্নবোৰক অসত্য বুলি প্ৰমাণ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছে আৰু তাৰ পৰাই বিৰোধীৰ যুক্তিৰ দুৰ্বলতা প্ৰমাণ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=গ্ৰন্থমেলায় বহুল আলোচিত বই 'প্যাৰাডক্সিক্যাল সাজিদ-২' |url=https://www.jugantor.com/literature/146354/গ্ৰন্থমেলায়-বহুল-আলোচিত-বই-প্যাৰাডক্সিক্যাল-সাজিদ২ |access-date=2022-03-27 |website=Jugantor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-02-25 |title=খুলনাৰ বইমেলায় ভাষাপ্ৰেমীদেৰ উপচেপড়া ভিড় :: BanglaNews24.com mobile |url=https://m.banglanews24.com/cat/news/bd/702523.details |access-date=2022-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200225110945/https://m.banglanews24.com/cat/news/bd/702523.details |archive-date=2020-02-25 |archivedate=2020-02-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200225110945/https://m.banglanews24.com/cat/news/bd/702523.details |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=What are people reading now? |url=https://archive.dhakatribune.com/opinion/op-ed/2020/03/05/what-are-people-reading-now |access-date=1 May 2022 |work=Dhaka Tribune |date=5 March 2020}}</ref> == আখৰৰ পৰিচয় আৰু সাৰাংশ == কাহিনীটোৰ মূল চৰিত্ৰটোৰ নাম ‘ছাজিদ’। লেখক নিজেই কিতাপখনৰ পাৰ্শ্ব চৰিত্ৰ। লেখক সাজিদৰ বন্ধু, ৰুমমেট। ছাজিদ ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অণুজীৱবিজ্ঞানৰ ছাত্ৰ। কিতাপখনৰ প্ৰথম কাহিনীত সাজিদক সন্দেহবাদী হিচাপে দেখা গৈছে। সৃষ্টিকৰ্তাৰ অস্তিত্ব আৰু অস্তিত্বৰ বিস্তৃত বিতৰ্কৰ শেষ পৰ্যায়ত ছাজিদে নিজৰ সৃষ্টিকৰ্তাৰ ওপৰত আৰু ইছলামৰ ওপৰত পুনৰ বিশ্বাস লাভ কৰা দেখা যায়। তাৰ পিছত মুমিন চাজিদে ইটোৰ পিছত সিটো কাহিনীত বিভিন্ন কৌতূহলী লোকৰ আগত নিজৰ ইছলামিক বিশ্বাস প্ৰকাশ কৰে। তেওঁৰ তথ্য আৰু যুক্তিৰ যোগেদি তেওঁ ইছলাম আৰু সৃষ্টিকৰ্তাৰ প্ৰতি সন্দেহ থকাসকলৰ সন্দেহ দূৰ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। ছাজিদে কেতিয়াবা নিজৰ গুৰু মফিজুৰ ৰহমানক বুজাই দিয়ে যে ‘ভাগ্য’ বা ‘ভাগ্য’ৰ বিষয়টোত সৃষ্টিকৰ্তা কিয় বিতৰ্কিত নহয়। সাজিদৰ যুক্তিৰ পৰাই বুজা যায় যে সৃষ্টিকৰ্তাক কিয় তেওঁৰ ভাল কামৰ বাবে প্ৰশংসা কৰা হয় কিন্তু তেওঁৰ বেয়া কামৰ বাবে নহয়। তেওঁ সাজিদৰ জ্যেষ্ঠ ভাতৃ তুল্য বিপ্লব দাৰ ওচৰলৈ আহি প্ৰমাণ কৰে যে বিজ্ঞানৰ আধুনিক পৰিভাষা ‘কোৱাণ্টাম’ যান্ত্ৰিকতাই কেনেকৈ কোনো কাৰণতে সৃষ্টিকৰ্তাক নাকচ কৰিব নোৱাৰে। তেওঁ আৰু প্ৰমাণ দেখুৱাইছে যে সৃষ্টিকৰ্তাই দয়ালু হোৱাৰ পিছতো কিয় নৰকৰ দৰে ভয়ংকৰ বস্তু সৃষ্টি কৰিলে। বিপ্লব দাৰ দৰেই সাজিদৰ প্ৰশংসা কৰা নীলু দা নামৰ আন এটা চৰিত্ৰই তেওঁক প্ৰমাণ কৰে যে কোৰআনৰ কোনো আয়াত কোনো কাৰণতে ‘সন্ত্ৰাসবাদী’ নহয়। এইদৰে বিভিন্ন স্থানত, বিভিন্ন প্ৰেক্ষাপটত ইছলামৰ গুণ, সঠিকতা আৰু প্ৰামাণ্যতা উপস্থাপনৰ ক্ষেত্ৰত সাজিদক অভিজ্ঞ বক্তা, যুক্তিবাদী আৰু বাস্তৱবাদী হিচাপে দেখা যায়। == প্যাৰাডক্সিক্যাল ছাজিদ-১ == প্যাৰাডক্সিক্যাল ছাজিদ-১ এই ধাৰাবাহিকখনৰ প্ৰথমখন গ্ৰন্থ। ফেব্ৰুৱাৰী মাহত অমৰ একুশ্বে গ্ৰন্থমেলাত প্ৰকাশ পাইছিল গ্ৰন্থখন।<ref>{{cite news |last1=Iqram |first1=Md. |title=এবাৰেৰ গ্ৰন্থমেলায় সেৰা ১০ বই |url=https://www.jugantor.com/literature/148559/%E0%A6%8F%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%97%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%AE%E0%A7%87%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%AF%E0%A6%BC-%E0%A6%B8%E0%A7%87%E0%A6%B0%E0%A6%BE-%E0%A7%A7%E0%A7%A6-%E0%A6%AC%E0%A6%87 |access-date=1 May 2022 |work=Jugantor |date=25 February 2019 |language=en}}</ref> ২০১৭ চনৰ ৯ ফেব্ৰুৱাৰীত উন্মোচন কৰা এই গ্ৰন্থখন প্ৰকাশ কৰিছে গাৰ্ডিয়ান পাব্লিকেশ্যনে। মুক্তিৰ কিছু সময়ৰ পিছতে এই কিতাপখন বেষ্টচেলাৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়। মুকলি বছৰত rokomari.com ত ইয়াৰ ১ লাখ ৭৫ হাজাৰ কপি বিক্ৰী হৈছিল।<ref>{{cite web |last1=Kader |first1=Ruhul |title=The Enduring Edge Of Rokomari: An Interview With Mahmudul Hasan Sohag, Co-founder and Chairman, Onnorokom Group - Future Startup |url=https://futurestartup.com/2019/11/26/rokomari-enduring-edge-mahmudul-hasan-sohag/ |publisher=futurestartup.com |accessdate=30 June 2023 |date=26 November 2019}}</ref> বাংলাৰ উপৰি ইংৰাজী আৰু অসমীয়া (অনুবাদ:মুখলিচুৰ ৰহমান কাচিমী, মুখলিছুৰ ৰহমান কাছিমী, ইছলামিক ষ্টাডিজ এণ্ড ৰিচাৰ্চ একাডেমী) ভাষাতো গ্ৰন্থখন অনুবাদ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Paradoxical Sajid প্যাৰাডক্সিকেল ছাজিদ উন্মোচন پیراڈکسیکیل ساجد by ISRAA |url=https://www.youtube.com/watch?v=zY1QofxD1lY |accessdate=9 July 2023 |language=en}}</ref><ref>{{cite book |title=paradoxical sajid অসমীয়া ভাষাত |date=2019 |publisher=Generic |url=https://www.amazon.in/paradoxical-sajid-অসমীয়া-ভাষাত-Israa/dp/B0821GJ5G9 |accessdate=9 July 2023 |language=Assamese}}</ref><ref>{{cite web |title=Paradoxical Sajid - Arif Azad |url=https://www.rokomari.com/book/179474/paradoxical-sajid |website=www.rokomari.com |accessdate=11 July 2023 |language=en}}</ref> গ্ৰন্থখনৰ চুটিগল্পসমূহৰ শিৰোনামসমূহ এনেধৰণৰ। * এজন অবিশ্বাসীৰ বিশ্বাস * 'ভাগ্য বনাম মুক্ত ইচ্ছা' - ইয়াত ঈশ্বৰ বিতৰ্কিত নেকি? * বেয়া কামৰ দায়িত্ব সৃষ্টিকৰ্তাই কিয় নলয়? * মহাকাশৰ পৰা ঈশ্বৰৰ দূৰত্ব * আল্লাহে তেওঁলোকৰ হৃদয়ত মোহৰ ৰাখে। সঁচাকৈয়ে তেনেকুৱাই নেকি? * য'ত পাব মুশ্বৰিকক বধ কৰক * সৃষ্টিকৰ্তা কোনে সৃষ্টি কৰিলে? * এটা সাম্প্ৰদায়িক পদ্য আৰু... * কোৰআনত সূৰ্য্য পানীৰ তলত ডুব যোৱাৰ কথা কোৱা হৈছে নেকি? * মুছলমানসকলৰ ঈদ আল-আ৫ধা আৰু এজন মাতাব্বৰ (হস্তক্ষেপকাৰী)ৰ অবাঞ্চিত মাতাব্বৰী (হস্তক্ষেপ)। * কোৰআন মহম্মদ (ছঃ) ৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত কিতাপ নেকি? * আপেক্ষিকতাৰ কাহিনী * ডেভিদ-যীচুলৈ এখন চিঠি মিথ নাছিল আৰু তেওঁ প্ৰস্থান কৰিছিল... * কোৰআন, আকাশ, চাল আৰু এজন মানুহৰ মিছা * আয়েছা (ৰাঃ) আৰু মহম্মদ (ছঃ)ৰ বিবাহ আৰু কথিত প্ৰেমৰ ফুচফুচানি * কোৰআন মহম্মদৰ নিজৰ কথা নেকি? * যদি ঈশ্বৰ দয়ালু তেন্তে নৰক কিয়? *) কোৰআনৰ মতে পৃথিৱীখন সমতল নে ঘূৰণীয়া? * এটা DNA'sl শপতনামা * কোৰআনত বিজ্ঞান - কাকতলীয়া নে বাস্তৱ? * সৃষ্টিকৰ্তাই নিজে নিৰ্মাণ কৰিব নোৱাৰা কিবা এটা সৃষ্টি কৰিব পাৰেনে? * প্ৰতাৰণাৰ সকলো == প্যাৰাডক্সিক্যাল ছাজিদ-২ == ২০১৭ চনৰ একুশ্বে গ্ৰন্থমেলাত লেখকৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত "পেৰেডক্সিকেল ছাজিদজিদ-১" নামৰ গ্ৰন্থখনৰ দ্বিতীয় কিস্তি ২০১৯ চনৰ গ্ৰন্থমেলাত চৰকাৰে কেইবাটাও স্থানত পুনৰ প্ৰকাশ কৰিবলৈ অনুমতি দিছিল।<ref>{{Cite web |date=2019-02-24 |title=প্যাৰাডক্সিক্যাল সাজিদ-২ বইয়েৰ বিক্ৰি বন্ধ |url=https://www.bbc.com/bengali/news-47349060 |access-date=2022-03-27 |website=BBC News বাংলা |language=bn}}</ref><ref>{{Cite web |last=ৰিপোৰ্টাৰ |first=ষ্টাফ |title=গ্ৰন্থমেলাতে আলোচনাৰ শীৰ্ষে প্যাৰাডক্সিক্যাল সাজিদ-২ |url=https://m.dailyinqilab.com/article/187235/%E0%A6%97%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%AE%E0%A7%87%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%87-%E0%A6%86%E0%A6%B2%E0%A7%8B%E0%A6%9A%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%B6%E0%A7%80%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%87-%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A1%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B8%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%B2-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%A6-%E0%A7%A8 |access-date=2022-03-27 |website=DailyInqilabOnline |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title='প্যাৰাডক্সিক্যাল সাজিদ-২' বিক্ৰিতে বাধা দেয়াৰ অভিযোগ |url=https://www.jugantor.com/national/147784/প্যাৰাডক্সিক্যাল-সাজিদ২--বিক্ৰিতে-বাধা-দেয়াৰ-অভিযোগ |access-date=2022-03-27 |website=Jugantor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=এবাৰেৰ গ্ৰন্থমেলায় সেৰা ১০ বই |url=https://www.jugantor.com/literature/148559/এবাৰেৰ-গ্ৰন্থমেলায়-সেৰা-১০-বই |access-date=2022-03-27 |website=Jugantor |language=en}}</ref><ref>{{cite news|title=বিক্ৰি বন্ধ ‘প্যাৰাডক্সিক্যাল সাজিদ-২’ |url=https://www.somoynews.tv/pages/details/147909 |access-date=1 May 2022 |work=[[Somoy TV]] |date=25 February 2019 |language=bn}}</ref> গ্ৰন্থখনৰ চুটিগল্পসমূহৰ শিৰোনামসমূহ এনেধৰণৰ। * কোৰআনত নাৰীক শস্য বুলি কোৱা হৈছে নেকি? * খ্ৰীষ্টান মিছনেৰীসকলৰ প্ৰতি এটা উত্তৰ * ইছলামে অমুছলমানৰ অধিকাৰৰ নিশ্চয়তা দিয়ে নেকি? * কোৰআনত থকা বৈপৰীত্যৰ সত্যতা * বানু কুৰাইজা হত্যাকাণ্ড - পৰ্দাৰ আঁৰত * চয়তানী পদ আৰু চয়তানত বিশ্বাস কৰাৰ কাহিনী * নবীৰ একাধিক বিবাহৰ আঁৰত * স্বৰ্গত মদ? * কল্পকাহিনীত ডাৰউইনবাদ * কোৰআন আৰবী ভাষাত কিয়? * সূৰ্য্য অস্ত যাব * মহাসাগৰীয় বিজ্ঞান * পোহৰ হওক * কাবাৰ ঐতিহাসিক প্ৰামাণ্যতা * নিউটনৰ ঈশ্বৰ * পৰমাণুতকৈ সৰু == বহিঃসংযোগ == * {{Wikiquote-inline|আরিফ আজাদ}} * [https://arifazad.com অফিচিয়েল ৱেবছাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260422200414/https://arifazad.com/ |date=2026-04-22 }} * [https://facebook.com অফিচিয়েল ফেচবুক পেজ] == উল্লেখসমূহ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:বঙালী গ্ৰন্থ]] [[শ্ৰেণী:ইছলাম ধৰ্ম]] awv77zxzkyyw0u59nfy85tolwina2w5 0 99338 625816 570133 2026-08-10T08:38:40Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625816 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = ৰবীন্দ্ৰ জাদেজা | caption = জাদেজা, ২০২৪ চনত | fullname = ৰবীন্দ্ৰসিং অনিৰুদ্ধসিং জাদেজা | image = PM Shri Narendra Modi with Ravindra Jadeja (Cropped).jpg | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1988|12|6}} | birth_place = [[নাভাগম ঘেড, গুজৰাট]], ভাৰত | nickname = জাদ্দু,<ref>{{cite news|last=Bhattacharjee|first=Argha|date=30 September 2017|title=Virat as 'Cheeku', Dhoni as 'Mahi' – The fascinating story behind the nicknames of Indian cricketers|url=http://www.dnaindia.com/sport/report-watch-revealed-here-s-why-virat-kohli-is-called-cheeku-or-ms-dhoni-is-addressed-as-mahi-2186522|work=DNA India|access-date=20 February 2022}}</ref> থলাপথি<ref>{{cite news|last=Kumar|first=Saurabh|date=8 April 2024|title=Ravindra Jadeja crowned as Cricket Thalapathy by CSK after bowling heroics vs KKR|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/ipl-2024-ravindra-jadeja-cricket-thalapathy-csk-bowling-heroics-vs-kkr-2524897-2024-04-08|work=India Today|access-date=9 December 2024}}</ref> | heightm =1.73 | batting = বাওঁহতীয়া | bowling = [[Slow left-arm orthodox]] | role = [[All-rounder]] | country = ভাৰত | international = true | internationalspan = ২০০৯–বৰ্তমান | testdebutdate = ১৩ ডিচেম্বৰ | testdebutyear = ২০১২ | testdebutagainst = ইংলেণ্ড | testcap = ২৭৫ | lasttestdate = ৩ জানুৱাৰী | lasttestyear = ২০২৫ | lasttestagainst = অষ্ট্ৰেলিয়া | odidebutdate = ৮ ফেব্ৰুৱাৰী | odidebutyear = ২০০৯ | odidebutagainst = শ্ৰীলংকা | odicap = ১৭৭ | lastodidate = ৯ মাৰ্চ | lastodiyear = ২০২৫ | lastodiagainst = নিউ জিলেণ্ড | odishirt = ৮ (আগতে ২৬) | T20Idebutdate = ১০ ফেব্ৰুৱাৰী | T20Idebutyear = ২০০৯ | T20Idebutagainst = শ্ৰীলংকা | T20Icap = ২২ | lastT20Idate = ২৯ জুন | lastT20Iyear = ২০২৪ | lastT20Iagainst = দক্ষিণ আফ্ৰিকা | T20Ishirt = ৮ (আগতে ৮৮) | club1 = সৌৰাষ্ট্ৰ | year1 = {{nowrap|২০০৬–বৰ্তমান}} | club2 = [[ৰাজস্থান ৰয়েলছ]] | year2 = {{nowrap|২০০৮–২০০৯}} | club3 = [[কোচি টাস্কাৰ্ছ কেৰালা]] | year3 = ২০১১ | club4 = [[চেন্নাই চুপাৰ কিংছ]] | year4 = {{nowrap|২০১২–২০১৫}} | club5 = [[গুজৰাট লায়নছ]] | year5 = {{nowrap|২০১৬–২০১৭}} | club6 = [[চেন্নাই চুপাৰ কিংছ]] | year6 = {{nowrap|২০১৮–বৰ্তমান}} | columns = 4 | column1 = [[Test cricket|টেষ্ট]] | matches1 = ৮০ | runs1= ৩,৩৭০ | bat avg1= ৩৪.৭৪ | 100s/50s1= ৪/২২ | top score1= ১৭৫* | deliveries1 = ১৮,৪৭৩ | wickets1 = ৩২৩ | bowl avg1 = ২৪.১৪ | fivefor1 = ১৫ | tenfor1 = ৩ | best bowling1 = ৭/৪২ | catches/stumpings1= ৪৬/– | column2 = এদিনীয়া | matches2 = ২০৪ | runs2= ২,৮০৬ | bat avg2= ৩২.৬২ | 100s/50s2= ০/১৩ | top score2= ৮৭ | deliveries2 = ১০,১১৬ | wickets2 = ২৩১ | bowl avg2 = ৩৫.৪১ | fivefor2 = ২ | tenfor2 = ০ | best bowling2 = ৫/৩৩ | catches/stumpings2= ৭৬/– | column3 = টুৱেণ্টি২০ | matches3 = ৭৪ | runs3= ৫১৫ | bat avg3= ২১.৪৫ | 100s/50s3= ০/০ | top score3= ৪৬* | deliveries3 = ১,৩৫৬ | wickets3 = ৫৪ | bowl avg3 = ২৯.৮৫ | fivefor3 = ০ | tenfor3 = ০ | best bowling3 = ৩/১৫ | catches/stumpings3= ২৮/– | column4 = [[First-class cricket|ফাৰ্ষ্ট ক্লাছ]] | matches4 = ১৩৭ | runs4= ৭,৫২৩ | bat avg4= ৪৩.৪৮ | 100s/50s4= ১৩/৩৯ | top score4= ৩৩১ | deliveries4 = ৩০,৯৫৮ | wickets4 = ৫৫৪ | bowl avg4 = ২৩.৫৫ | fivefor4 = ৩৬ | tenfor4 = ১০ | best bowling4 = ৭/৩১ | catches/stumpings4= ৯৭/– | date = ১৪ মাৰ্চ ২০২৫ | source = https://www.espncricinfo.com/india/content/player/234675.html ESPNcricinfo | family= [[ৰিভাবা জাদেজা]] (জীৱনী সংগিনী) |medaltemplates=<!--MENTION HOST NATIONS FOR TEAM SPORTS--> {{MedalSport|পুৰুষৰ [[ক্ৰিকেট]]}} {{MedalCountry|{{IND}}}} {{MedalCompetition|[[Cricket World Cup|ওডিআই বিশ্বকাপ]]}} {{Medal|২য় স্থান|[[2023 Cricket World Cup|২০২৩ ভাৰত]]|}} {{MedalCompetition|[[T20 World Cup]]}} {{Medal|১ম স্থান|[[2024 ICC World Twenty20|২০২৪ ৱেষ্ট ইণ্ডিজ আৰু ইউ এছ এ]]|}} {{Medal|২য় স্থান|[[2014 ICC World Twenty20|২০১৪ বাংলাদেশ]]|}} {{MedalCompetition|[[ICC World Test Championship|বিশ্ব টেষ্ট চেম্পিয়নশ্বিপ]]}} {{Medal|২য় স্থান|[[2019–2021 ICC World Test Championship|২০১৯–২০২১ ইংলেণ্ড]]|}} {{Medal|২য় স্থান|[[2021–2023 ICC World Test Championship|২০২১–২০২৩ ইংলেণ্ড]]|}} {{MedalCompetition|[[ICC Champions Trophy|চেম্পিয়নছ ট্ৰফি]]}} {{Medal|১ম স্থান|[[2013 ICC Champions Trophy|২০১৩ ইংলেণ্ড আৰু ৱেলচ]]|}} {{Medal|১ম স্থান|[[2025 ICC Champions Trophy|২০২৫ পাকিস্তান]]}} {{Medal|২য় স্থান|[[2017 ICC Champions Trophy|২০১৭ ইংলেণ্ড আৰু ৱেলচ]]|}} {{MedalCompetition|[[ACC Asia Cup|এশিয়া কাপ]]}} {{Medal|১ম স্থান|[[2010 Asia Cup|২০১০ শ্ৰীলংকা]]|}} {{Medal|১ম স্থান|[[2016 Asia Cup|২০১৬ বাংলাদেশ]]|}} {{Medal|১ম স্থান|[[2018 Asia Cup|২০১৮ সংযুক্ত আৰব এমিৰেইটছ]]|}} {{Medal|১ম স্থান|[[2023 Asia Cup|২০২৩ শ্ৰীলংকা]]|}} {{MedalCompetition|[[ICC Under-19 Cricket World Cup|আণ্ডাৰ-১৯ বিশ্বকাপ]]}} {{Medal|১ম স্থান|[[2008 Under-19 Cricket World Cup|২০০৮ মালয়েচিয়া]]|}} {{Medal|২য় স্থান|[[2006 Under-19 Cricket World Cup|২০০৬ শ্ৰীলংকা]]|}} }} '''ৰবীন্দ্ৰসিং অনিৰুদ্ধসিং জাদেজা''' (জন্ম ৬ ডিচেম্বৰ ১৯৮৮) হৈছে এগৰাকী ভাৰতীয় ক্ৰিকেটাৰ, যি বৰ্তমান ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় দলত এদিনীয়া আৰু টেষ্ট ফৰ্মেটত প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। তেওঁ এগৰাকী অলৰাউণ্ডাৰ, বাওঁহাতি ব্যাটিং আৰু বাওঁহাতি অৰ্থ’ডক্স স্পিন বোলিং কৰে। ক্ৰিকেট ইতিহাসৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ অলৰাউণ্ডাৰ আৰু উৎকৃষ্ট ফিল্ডাৰৰ ভিতৰত গণ্য, তেওঁ ২০২৫ চনত বিশ্ব টেষ্ট অলৰাউণ্ডাৰ হিচাপে আইসিছি (ICC)ৰ খেলুৱৈ ৰেংকিংত আটাইতকৈ দীঘলীয়া সময় ধৰি শীৰ্ষ স্থান লাভ কৰি নিজৰ কীৰ্তি দৰ্শাইছে।<ref>{{Cite web |date=31 August 2024 |title=Jonty Rhodes hails Jadeja as complete all-rounder, calls Raina brilliant |url=https://www.business-standard.com/cricket/news/jonty-rhodes-hails-jadeja-as-complete-all-rounder-calls-raina-brilliant-124083100466_1.html|access-date=16 May 2025|website=www.business-standard.com.com |language=en-in}}</ref><ref>{{Cite web |date=14 May 2025 |title=Ravindra Jadeja creates history as Test all-rounder ahead of ENG vs IND 2025 series |url=https://www.sportskeeda.com/cricket/news-ravindra-jadeja-creates-history-test-all-rounder-ahead-eng-vs-ind-2025-series|access-date=16 May 2025|website=www.sportskeeda.com |language=en-in}}</ref> ২০১৩ চনৰ চেম্পিয়নছ ট্ৰফিত জাদেজাই আটাইতকৈ বেছি উইকেট লোৱা খেলুৱৈ আছিল আৰু ফাইনেলৰ খেলত মেন অৱ দ্যা মেচ বনৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=IANS |date=24 June 2013 |title=Champions Trophy 2013: Jadeja wins golden ball, man of the match |url=https://www.sportskeeda.com/cricket/champions-trophy-2013-jadeja-wins-golden-ball-man-of-the-match |access-date=25 August 2023 |website=www.sportskeeda.com |language=en-in}}</ref> তেওঁ ২০২৪ চনৰ টুৱোণ্টি২০ বিশ্বকাপ জয় কৰিবলৈ সাহায্য কৰিছিল আৰু তাৰ পিছতেই টুৱোণ্টি২০ আন্তৰ্জাতিকৰ পৰা অৱসৰ ঘোষণা কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Ravindra Jadeja retires from T20 internationals a day after India's World Cup triumph |url=https://www.espncricinfo.com/story/ravindra-jadeja-retires-from-t20-internationals-a-day-after-india-s-world-cup-triumph-1441669 |website=ESPNcricinfo |date=30 June 2024 |access-date=30 June 2024}}</ref> তেওঁ সাউৰাষ্ট্ৰৰ ফাৰ্ষ্ট ক্লাছ দলত খেলি আহিছে আৰু ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগত চেন্নাই চুপাৰ কিংছৰ অধিনায়ক হৈছিল। জাদেজা ভাৰতৰ সাতম শ্ৰেষ্ঠ ওডিআই উইকেট লোৱা খেলুৱৈ, যাৰ ২২০ উইকেট আছে।<ref>{{Cite web |last=Saha Akash |date=2 August 2023 |title=Most Wickets For India In ODI Cricket History |url=https://skyblogs.in/most-wickets-for-india-in-odi/ |access-date=25 August 2023 |website=skyblogs.in Cricket |language=en-US}}</ref> জাদেজা ২০০৮ চনৰ আণ্ডাৰ-১৯ বিশ্বকাপ জয় কৰা ভাৰতীয় দলৰ উপ-অধিনায়ক আছিল, য'ত দলৰ অধিনায়ক আছিল [[বিৰাট কোহলী]]।<ref>{{Cite web |last=AadyaS |date=4 June 2022 |title=Where Are India's 2008 U19 World Cup Winning Squad Members Now? |url=https://www.wisden.com/cricket-news/where-are-indias-2008-u19-world-cup-winning-squad-members-now |access-date=6 April 2025 |website=Wisden}}</ref> তেওঁ ৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০০৯ তাৰিখে শ্ৰীলংকাৰ বিৰুদ্ধে ওডিআইত অভিষেক কৰিছিল আৰু সেই খেলত অবিৰত ৬০ ৰাণ কৰিছিল। কিন্তু তেওঁৰ টেষ্ট অভিষেক হৈছিল প্ৰায় চাৰি বছৰ পাছত, ১৩ ডিচেম্বৰ ২০১২ তাৰিখে ইংলেণ্ডৰ বিৰুদ্ধে নাগপুৰত।<ref>{{Cite web |title=Ravindra Jadeja Debut and last played matches in Tests, ODIs, T20Is and other formats |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/ravindra-jadeja-234675/matches |access-date=25 August 2023 |website=ESPNcricinfo}}</ref> জাদেজাক ২০১২ চনৰ আই.পি.এল. খেলুৱৈ নিলামত [[চেন্নাই ছুপাৰ কিংছ]]েৰ দ্বাৰা ২০ লাখ ডলাৰত ক্ৰয় কৰা হৈছিল। পাছত [[চেন্নাই ছুপাৰ কিংছ]] দুবছৰৰ বাবে [[আই.পি.এল.]]ৰ পৰা নিষিদ্ধ হোৱাৰ পিছত, তেওঁক ২০১৬ চনৰ আই.পি.এল. খেলুৱৈ নিলামত [[গুজৰাট লায়ন্স]]েৰ দ্বাৰা ৯.৫ কোটি টকাত ক্ৰয় কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=IPL Auction 2016: Complete list of players sold and unsold |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/ipl-auction-2016-live-news-updates-players-list-base-price-ms-dhoni-rajkot-pune-2771386/ |website=The Indian Express |date=6 February 2016 |access-date=16 May 2025 }}{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১৭ চনৰ ২২ জানুৱাৰীত, জাদেজাই [[ইডেন গাৰ্ডেনছ]]ত [[ছাম বিলিংছ]]ক আউট কৰাৰ জৰিয়তে ১৫০টা এদিনীয়া উইকেট দখল কৰা প্ৰথমজন ভাৰতীয় বাওঁহতীয়া স্পিনাৰ হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref name="150-ODI-wickets">{{Cite web |title=Ravindra Jadeja becomes first Indian left-arm spinner to take 150 ODI wickets |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/ravindra-jadeja-150-odi-wickets-india-vs-england-eden-gardens-957165-2017-01-22 |access-date=16 May 2025 |website=India Today |date=22 January 2017}}</ref> ২০১৭ চনৰ মাৰ্চ মাহত, তেওঁ [[ৰবিচন্দ্ৰন অশ্বিন]]ক অতিক্ৰম কৰি আই.চি.চি.-ৰ বলাৰ ৰেংকিঙত শীৰ্ষ স্থান দখল কৰে।<ref>{{Cite web |title=Ravindra Jadeja becomes No. 1 Test bowler |url=https://www.espncricinfo.com/story/ravindra-jadeja-becomes-no-1-test-bowler-1087723 |website=ESPNcricinfo |date=8 March 2017 |access-date=16 May 2025}}</ref> তেওঁক ২০২২ চনৰ আই.পি.এল. ছিজনৰ বাবে [[চেন্নাই ছুপাৰ কিংছ]]ৰ অধিনায়ক হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছিল, যিয়ে [[মহেন্দ্ৰ সিং ধোনি]]ৰ স্থান গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Ravindra Jadeja to lead CSK in IPL 2022, MS Dhoni hands over captaincy |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/ravindra-jadeja-to-lead-csk-in-ipl-2022-ms-dhoni-hands-over-captaincy-101648027272051.html |website=Hindustan Times |date=24 March 2022 |access-date=16 May 2025 }}{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> যদিও ছিজনটো চলি থকাৰ সময়তে তেওঁ অধিনায়কত্ব এৰি দিয়ে।<ref>{{Cite web |title=IPL 2022: Ravindra Jadeja steps down as CSK captain, MS Dhoni to take over |url=https://www.espncricinfo.com/story/ipl-2022-ravindra-jadeja-steps-down-as-csk-captain-ms-dhoni-to-take-over-1315952 |website=ESPNcricinfo |date=30 April 2022 |access-date=16 May 2025}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ৰবীন্দ্ৰ জাদেজাৰ জন্ম হৈছিল ১৯৮৮ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰত গুজৰাটৰ জামনগৰ জিলাৰ নৱাগাম ঘেড নামৰ ঠাইত এজন [[গুজৰাটী]] হিন্দু ৰাজপুত পৰিয়ালত। তেওঁৰ পিতৃ অনিৰুধ জাদেজা এজন ব্যক্তিগত সুৰক্ষা সংস্থাৰ ৰক্ষী আছিল। তেওঁ জাদেজাক সেনাত যোগদান কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰিছিল, কিন্তু জাদেজাৰ আগ্ৰহ আছিল ক্ৰিকেটত। শৈশৱত তেওঁ পিতৃক ভয় কৰিছিল। ২০০৫ চনত তেওঁৰ মাতৃ লতা জাদেজাৰ দুৰ্ঘটনাত মৃত্যুৱে জাদেজাক গভীৰভাৱে প্ৰভাৱিত কৰিছিল আৰু তেওঁ তেতিয়া প্ৰায় ক্ৰিকেট এৰি দিব বিচাৰিছিল। তেওঁৰ ভগ্নী নৈনা এগৰাকী নাৰ্ছ। তেওঁ বৰ্তমান জামনগৰত বাস কৰে।<ref>{{Cite news |last=Unnithan |first=Sudha |title=Jadeja’s mother would have been proud of him |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/jadeja-s-mother-would-have-been-proud-of-him-159812-2013-05-29 |access-date=16 May 2025 |work=India Today |date=29 May 2013}}</ref><ref>{{Cite news |last=Pandey |first=Deepak |title=Ravindra Jadeja: Humble cricketer with royal roots |url=https://www.news18.com/cricketnext/news/ravindra-jadeja-humble-cricketer-with-royal-roots-2181231.html |access-date=16 May 2025 |work=News18 |date=14 April 2019}}</ref> == ঘৰুৱা ক্ৰিকেট == জাদেজাই ভাৰতৰ বাবে প্ৰথমবাৰ খেলিছিল ২০০৫–০৬ বৰ্ষৰ দিন-ৰাতিৰ চ্যাম্পিয়নছ ট্ৰফী নামৰ অনূৰ্ধ্ব-১৯ টুৰ্ণামেণ্টত। তেওঁৰ অনূৰ্ধ্ব-১৯ টেষ্ট অভিষেক হৈছিল ২০০৬ চনৰ চেপ্তেম্বৰত ইংলেণ্ডৰ বিৰুদ্ধে। তেওঁ ভাৰতীয় অনূৰ্ধ্ব-১৯ দলৰ অন্যতম মুখ্য খেলুৱৈ আছিল যি ২০০৮ চনৰ অনূৰ্ধ্ব-১৯ বিশ্বকাপ জয় কৰিছিল মালয়েছিয়াত। তেওঁ ৬খন খেলতে ১০টা উইকেট দখল কৰিছিল, আৰু শ্ৰীলংকাৰ বিৰুদ্ধে ফাইনেলখনত ৩/৩৫ বাউলিং ফিগাৰ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=AadyaS |date=4 June 2022 |title=Where Are India's 2008 U19 World Cup Winning Squad Members Now? |url=https://www.wisden.com/cricket-news/where-are-indias-2008-u19-world-cup-winning-squad-members-now |access-date=16 May 2025 |website=Wisden}}</ref> জাদেজাই প্ৰথম-শ্ৰেণীৰ ক্ৰিকেটত আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল ২০০৬–০৭ ৰঞ্জী ট্ৰফীত পশ্চিম বংগৰ বিৰুদ্ধে। তেওঁ ২০০৮–০৯ ৰঞ্জী ট্ৰফী চিজনত শ্ৰেণীয় অৱস্থাত থকা তিনিটা শতকসহ ৭৩৯ ৰান কৰিছিল। ২০০৮ আৰু ২০০৯ চনৰ দুয়োটা আইপিএল চিজনত তেওঁ ৰাজস্থান ৰয়েলছৰ হৈ খেলিছিল আৰু ২০০৮ চনৰ জয়ী দলে তেওঁ গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান আগবঢ়াইছিল। ৰাজস্থান ৰয়েলছৰ অধিনায়ক শেইন ৱৰ্ণে তেওঁৰ বিষয়ে কৈছিল, "তেওঁ আমাৰ দলৰ ৰকষ্টাৰ।" <ref>{{Cite web |title=Ravindra Jadeja Profile - Cricket Player India |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/ravindra-jadeja-234675 |access-date=16 May 2025 |website=ESPNcricinfo}}</ref> == আইপিএল কেৰিয়াৰ == ২০০৮ আৰু ২০০৯ চনৰ ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগ (আইপিএল) চিজনত জাদেজাই ৰাজস্থান ৰয়েলছৰ হৈ খেলিছিল। ২০০৮ চনত তেওঁ দলটোৰ জয়ত গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান আগবঢ়াইছিল। ২০১০ চনত তেওঁ বম্বে ইণ্ডিয়াঞ্ছৰ সৈতে কথোপকথনৰ সময়ত ৰাজস্থান ৰয়েলছৰ অনুমতি নোলোৱাত তেওঁক সেই চিজনত খেলাৰ পৰা নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Jadeja banned for 2010 IPL season |url=https://www.espncricinfo.com/story/jadeja-banned-for-2010-ipl-season-447892 |website=ESPNcricinfo |access-date=16 May 2025}}</ref> ২০১১ চনত তেওঁ কুচ ৰান্নাৰ দল কুচৰাত স্থিত নতুন ফ্ৰেঞ্চাইজি কোচি টাস্কাৰ্ছ কেৰলাত যোগদান কৰে। পিছত ২০১২ চনৰ আইপিএল নিলামত চেন্নাই ছুপাৰ কিংছে জাদেজাক ২ নিযুত আমেৰিকান ডলাৰত ক্ৰয় কৰিছিল, যি নিলামখনৰ ভিতৰত সৰ্বাধিক মূল্য আছিল।<ref>{{Cite web |title=Jadeja bought for $2m by Chennai |url=https://www.espncricinfo.com/story/jadeja-bought-for-usd-2-million-by-chennai-super-kings-552925 |website=ESPNcricinfo |access-date=16 May 2025}}</ref> চেন্নাই ছুপাৰ কিংছ দলক ২০১৫ চনৰ পাছত দুবছৰৰ বাবে প্ৰতিসিদ্ধ কৰা হয়। তাৰ পাছত ২০১৬ আৰু ২০১৭ চনত তেওঁ গুজৰাট লায়নছৰ হৈ খেলিছিল, যিয়ে তেওঁক ৯.৫ কোটি টকাত ক্ৰয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Full list of players sold and unsold at IPL 2016 auction |url=https://www.espncricinfo.com/story/full-list-of-players-sold-and-unsold-at-ipl-2016-auction-967685 |access-date=16 May 2025}}</ref> ২২ জানুৱাৰী, ২০১৭ তাৰিখে জাদেজাই কোলকাতাৰ ইডেন গাৰ্ডেন্সত ইংলেণ্ডৰ খেলুৱৈ ছাম বিলিংছক আউট কৰাৰ লগে লগে এদিনীয়া আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেটত ১৫০টা উইকেট লোৱা প্ৰথমজন ভাৰতীয় বাঁহতীয়া স্পিনাৰ হৈ পৰে।<ref>{{Cite web |title=Ravindra Jadeja becomes first Indian left-arm spinner to take 150 ODI wickets |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/ravindra-jadeja-becomes-first-indian-left-arm-spinner-to-take-150-odi-wickets/story-DKXcbRQjsM58HzfqM4O0lO.html |access-date=16 May 2025 }}{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> মাৰ্চ ২০১৭ চনত তেওঁ ৰাভিচন্দ্ৰন অশ্বিনক পাছ পেলাই বিশ্বৰ শীৰ্ষ বলাৰ হিচাপে স্থান লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Ravindra Jadeja top-ranked Test bowler |url=https://www.icc-cricket.com/news/348489 |access-date=16 May 2025}}</ref> ২০২২ আইপিএল চিজনত জাদেজাক চেন্নাই ছুপাৰ কিংছৰ অধিনায়ক হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছিল, যি পদত তেওঁ এম. এছ. ধোনীক উত্তৰাধিকাৰী কৰিছিল। যদিও চিজন চলি থকাৰ সময়তে তেওঁ এই পদৰ পৰা ইস্তফা দিয়ে আৰু ধোনিয়ে পুনৰ অধিনায়কত্ব লয়।<ref>{{Cite web |title=Ravindra Jadeja to lead CSK in IPL 2022, MS Dhoni hands over captaincy |url=https://www.espncricinfo.com/story/ipl-2022-ravindra-jadeja-to-lead-csk-ms-dhoni-hands-over-captaincy-1306706 |access-date=16 May 2025}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ravindra Jadeja steps down as CSK captain, MS Dhoni to lead again |url=https://www.espncricinfo.com/story/ipl-2022-ravindra-jadeja-steps-down-as-csk-captain-ms-dhoni-to-lead-again-1315167 |access-date=16 May 2025}}</ref> == আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেট কেৰিয়াৰ == ৰবীন্দ্ৰ জাদেজাই ৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০০৯ তাৰিখে শ্ৰীলংকাৰ বিৰুদ্ধে কলম্ব'ত অনুষ্ঠিত একদিনীয়া আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় (ODI) মেচত ভাৰতৰ হৈ অভিষেক কৰিছিল। সেই মেচত তেওঁ ৬০ ৰান কৰি দলৰ জয়ত গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ টেষ্ট অভিষেক হৈছিল ১৩ ডিচেম্বৰ ২০১২ তাৰিখে ইংলেণ্ডৰ বিৰুদ্ধে নাগপুৰত অনুষ্ঠিত মেচত।<ref>{{Cite web |title=Ravindra Jadeja Profile - Cricket Player India |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/ravindra-jadeja-234675 |access-date=16 May 2025 |website=ESPNcricinfo}}</ref> ২০১৩ চনৰ চেম্পিয়নছ ট্ৰফীত জাদেজাই ১২টা উইকেট লৈ টুৰ্ণামেণ্টৰ শীৰ্ষ বলাৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল আৰু ফাইনেল মেচত 'ম্যান অফ দা মেচ' বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Ravindra Jadeja Profile - Cricket Player India |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/ravindra-jadeja-234675 |access-date=16 May 2025 |website=ESPNcricinfo}}</ref> ২০২৩ চনৰ একদিনীয়া বিশ্বকাপ আৰু ২০২৪ চনৰ টি২০ বিশ্বকাপত তেওঁ ভাৰতীয় দলৰ অংশ আছিল। ২০২৪ চনৰ টি২০ বিশ্বকাপত ভাৰত বিজয়ী হোৱাৰ পিছত তেওঁ টি২০ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেটৰ পৰা অৱসৰ ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite web |title=Ravindra Jadeja Profile - Cricket Player India |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/ravindra-jadeja-234675 |access-date=16 May 2025 |website=ESPNcricinfo}}</ref> ২০২৫ চনত জাদেজাই টেষ্ট ক্ৰিকেটৰ ইতিহাসত সৰ্বাধিক দিন ধৰি আইচিচিৰ শীৰ্ষ অল-ৰাউণ্ডাৰ হিচাপে স্থান দখল কৰি নতুন ৰেকৰ্ড স্থাপন কৰে, যি ১,১৫২ দিন ধৰি চলি আছিল।<ref>{{Cite web |title=All-rounder Ravindra Jadeja shatters a record no one thought possible |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/all-rounder-ravindra-jadeja-shatters-a-record-no-one-thought-possible/articleshow/121160874.cms |access-date=16 May 2025 |website=The Times of India}}</ref> ২০২৫ চনৰ চেম্পিয়নছ ট্ৰফীত জাদেজাই ভাৰতীয় দলৰ অংশ হিচাপে খেলিছিল আৰু টুৰ্ণামেণ্টটোত নিৰবিচাৰে ভাল প্ৰদৰ্শন আগবঢ়াইছিল।<ref>{{Cite web |title=Ravindra Jadeja Profile - Cricket Player India |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/ravindra-jadeja-234675 |access-date=16 May 2025 |website=ESPNcricinfo}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == ৰবীন্দ্ৰ জাদেজা ৬ ডিচেম্বৰ ১৯৮৮ তাৰিখে ভূপাল, মধ্য প্ৰদেশত জন্ম গ্ৰহণ কৰে। তেওঁ ভাৰতীয় ৰাজ্য গুজৰাটৰ পৰা আহে আৰু গুজৰাটত থাকি শৈশৱ আৰু ক্ৰীড়া শিক্ষা লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Ravindra Jadeja Biography |url=https://www.espncricinfo.com/player/ravindra-jadeja-234675 |access-date=16 May 2025 |website=ESPNcricinfo}}</ref> জাদেজাৰ বিয়া হৈছিল ২০১۶ চনৰ ৭ এপ্ৰিল তাৰিখে ৰিভিকা বৰদলৈৰ সৈতে, যি এখন বেংগালুৰুৰ পৰা আগন্তুক আৰু বেক্তিগত জীৱনত তেওঁলোকৰ সম্পৰ্ক সুদৃঢ়।<ref>{{Cite web |title=Ravindra Jadeja ties the knot with Rivaba |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/ravindra-jadeja-ties-the-knot-with-rivaba/articleshow/51790782.cms |access-date=16 May 2025 |website=The Times of India}}</ref> তেওঁ নিজৰ ব্যক্তিগত জীৱন আৰু ক্ৰিকেটৰ মাজত সঠিক সমন্বয় ৰাখি চলা মানে থকা এজন গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ৰীড়া ব্যক্তিত্ব। জাদেজাৰ বহু সময়ত চৰকাৰী পদেও লাভ হৈছে, যেনে তেওঁ গুজৰাট চৰকাৰে প্ৰদান কৰা ‘ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া পুৰস্কাৰ’।<ref>{{Cite web |title=Ravindra Jadeja awarded Arjuna Award |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/ravindra-jadeja-awarded-arjuna-award/story-uS0wZQX3s3IVwYc1MWClvN.html |access-date=16 May 2025 }}{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == মিডিয়া ইমেজ == ৰবীন্দ্ৰ জাদেজা জনপ্ৰিয়তাৰে ভৰা এটা ক্ৰীড়াবিদ, যিয়ে তেওঁৰ খেলাৰ দক্ষতা আৰু ব্যক্তিত্বৰ বাবে বহু মানুহৰ হৃদয়ত বিশেষ স্থান লাভ কৰিছে। তেওঁৰ অলংকাৰী খেলা, সততা, আৰু মাঠত উৰুকা সৰিয়হে তেওঁক মিডিয়াত আগবঢ়াইছে। জাদেজাক "সুপাৰ স্পিনাৰ" আৰু "মেণ্টেল মজবুত" হিচাপে অভিহিত কৰা হয়, বিশেষকৈ তেওঁৰ বলিংত চাপ সৃষ্টি কৰাৰ ক্ষমতাৰ বাবে। তেওঁ বহুসময় সমালোচক আৰু বিশেষজ্ঞসকলৰ পৰা উচ্চ প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। তেওঁৰ ব্যক্তিত্ব আৰু ধৈৰ্যৰ বাবে মিডিয়াত ধনাত্মক চিত্ৰৰ সৃষ্টি হৈছে, যিয়ে সমগ্ৰ ক্ৰিকেট দুনীয়াত তেওঁৰ মান আৰু সন্মান বৃদ্ধি কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=Ravindra Jadeja's Media Image |url=https://www.espncricinfo.com/story/ravindra-jadeja-a-profile-1287859 |access-date=16 May 2025 |website=ESPNcricinfo}}</ref> == সন্মান == * ২০১২ চনত, ৰবীন্দ্ৰ জাদেজাক ভাৰত চৰকাৰে ভাৰতীয় ক্ৰীড়াত বিশেষ অৱদানৰ বাবে ''পদ্মশ্ৰী'' সন্মান প্ৰদান কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Padma Shri Award to Ravindra Jadeja |url=https://www.padmaawards.gov.in/Content/AwardeeList.aspx |access-date=16 May 2025}}</ref> * ২০১৩-১৪ চিজনত, তেওঁ ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় দলৰ হৈ অসামান্য প্ৰদৰ্শনৰ বাবে ''আৰ. পি. বিৰলা খেলুৱৈ'' (R. P. Birla Player of the Year) ৰূপে বাচি লৈছিল।<ref>{{Cite web |title=R. P. Birla Player of the Year Award |url=https://www.bcci.tv/awards |access-date=16 May 2025 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ২০১৬ চনত, আইপিএলত তেওঁৰ বলিং আৰু খেল দক্ষতাৰ বাবে তেওঁক ''আইপিএল ম'ষ্ট ভেলুৱেবল প্লেয়াৰ'' (IPL Most Valuable Player) হিচাপে বাচি লৈছিল।<ref>{{Cite web |title=IPL Most Valuable Player Award |url=https://www.iplt20.com/awards |access-date=16 May 2025}}</ref> ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Cricinfo|ref=ci/content/player/234675.html}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{ৰেফলিষ্ট}} [[শ্ৰেণী: ভাৰতীয় ক্ৰিকেটাৰ]] 5hqvkch3w4tj1v6lrv452zqgfv00krr 0 102339 625680 480012 2026-08-09T23:19:14Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625680 wikitext text/x-wiki {{Infobox geographical indication|name=মিহিদানা|image=Mihidana - Saktigarh 2014-06-29 5578.JPG|alt=|caption=মিহিদানা|alternative names=বৰ্ধমানৰ মিহিদানা|description=|type=মিঠা|area=[[বৰ্ধমান]], [[পশ্চিম বংগ]]|country=[[ভাৰত]]|registered=২৯ এপ্ৰিল ২০১৭|material=কামিনীভোগৰ চূৰ্ণ, [[গোবিন্দভোগ]], [[বাচমতি চাউল]], [[ছেফ্ৰন]], [[ঘিঁউ]], [[চেনি]]|official website={{URL|http://ipindiaservices.gov.in/GirPublic/Application/Details/526|ipindiaservices.gov.in}}}}'''মিহিদানা''' [[পশ্চিমবংগ|ভাৰতৰ পশ্চিম বংগৰ]] বৰ্ধমানত উৎপত্তি হোৱা এবিধ ভাৰতীয় মিঠাই।<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/mihidana-sitabhog-win-sweet-glory-with-geographical-indication-tag/articleshow/56903182.cms|title=Mihidana, sitabhog win sweet glory with geographical indication tag|newspaper=[[The Times of India]]|access-date=17 August 2018}}</ref> ইয়াক পৰম্পৰাগত বুণ্ডী বা বুন্দিয়াৰ কণমানি সম্পৰ্কীয় ভাই হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। মিহিদানা দুটা শব্দৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে, মিহিৰ অৰ্থ মিহি বা নিমজ আৰু ডানা, যাৰ অৰ্থ হৈছে শস্য। ই ২০১৭ চনত ভৌগোলিক সূচাংক লাভ কৰে। মিহিদানা বংগৰ এক সুপৰিচিত মিঠাই<ref name="sv18042014">{{সংবাদ উদ্ধৃতি|শেষাংশ=চক্ৰবৰ্তী|প্ৰথমাংশ=সুজয়|তাৰিখ=১৮ এপ্ৰিল ২০১৪|শিৰোনাম=মিহিদানা, সীতাভোগেৰ দেশে|ইউআৰএল=http://www.sakalervarta.com/sn/2014/04/18/8443.html|সংবাদপত্ৰ=সকালেৰ বাৰ্তা|অবস্থান=কলকাতা|প্ৰকাশক=|সংগ্ৰহেৰ-তাৰিখ=৩০ আগষ্ট ২০১৪|আৰ্কাইভেৰ-ইউআৰএল=https://web.archive.org/web/20140704220354/http://www.sakalervarta.com/sn/2014/04/18/8443.html|আৰ্কাইভেৰ-তাৰিখ=৪ জুলাই ২০১৪|অকাৰ্যকৰ-ইউআৰএল=হ্যাঁ}}</ref> বৰ্ধমানৰ মিহিদানা অতি বিখ্যাত <ref name="sv18042014"/> মিহিদানাক ভাৰতৰ পৰম্পৰাগত মিঠাই হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="tc11042014">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |ইউআৰএল=http://timescity.com/blog/mishti-mookh-bengali-sweets/ |শিৰোনাম=Mishti Mookh: The Unknown Bengali Sweets |শেষাংশ=ক্ষেত্ৰী |প্ৰথমাংশ=ৰায়না |তাৰিখ=১১ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট=timescity.com |প্ৰকাশক= |সংগ্ৰহেৰ-তাৰিখ=৩০ আগষ্ট ২০১৪}}</ref> মিহিদানাৰ পেটেণ্ট পশ্চিম বংগ চৰকাৰক আইনগতভাৱে প্ৰদান কৰা হৈছে।<ref name="sv18042014"/> কলকাতাৰ নেতাজী সুভাষ চন্দ্ৰ বসু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ বিশ্ব বাংলা শ্ব'ৰুমত পশ্চিম বংগৰ সংস্কৃতিৰ অংশ হিচাপে মিহিদানাক প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="abp26022014">{{সংবাদ উদ্ধৃতি |শেষাংশ=চক্ৰবৰ্তী |প্ৰথমাংশ=সুপ্ৰকাশ |তাৰিখ=২৬ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |শিৰোনাম=চাখাৰ আগে চোখে পড়ুক মোয়া-মিহিদানা, চান মমতা |ইউআৰএল=http://archives.anandabazar.com/archive/1140226/26raj4.html |সংবাদপত্ৰ=আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকা |অবস্থান=কলকাতা |প্ৰকাশক= |সংগ্ৰহেৰ-তাৰিখ=৩০ আগষ্ট ২০১৪}}</ref> == ইতিহাস == [[চিত্ৰ:Sitabhog-Mihidana_of_Bardhaman_1.jpg|thumb| সীতাভোগ-মিহিদানা]] সীতাভোগ আৰু মিহিদানাৰ জন্ম হৈছিল ভাৰতত ইংৰাজ শাসনকালত। বৰ্ধমানৰ ৰজাই সেই সময়ৰ বৰলাট বা বহআয়চৰয় লৰ্ড কাৰ্জনক আচৰিত কৰি দিব পৰা নতুন মিঠাই বিচাৰিছিল। সেইমতে মিঠাইৰ কাৰিকৰে এই দুয়োবিধ মিঠাই উদ্ভাৱন কৰিছিল আৰু লৰ্ড কাৰ্জনক আচৰিত আৰু আপ্লুত কৰি তোলাত সফল হৈছিল। মহাতবচন্দ বাহাদুৰৰ শাসনকালত তেওঁৰ জ্যেষ্ঠ ভাতৃ ক্ষেত্ৰনাথ নাগে প্ৰথমে বৰ্ধমানত এক বিশেষ প্ৰকাৰৰ সীতাভোগ আৰু মিহিদানা উদ্ভাৱন কৰে। ইয়াৰ। ৭২ বছৰৰ পাছত লৰ্ড কাৰ্জন বৰ্ধমানত উপস্থিত হৈ এই মিঠাই দুবিধ মূল্যায়ন কৰে আৰু ইয়াৰ পিছত সমগ্ৰ ভাৰততে সীতাভোগ আৰু মিহিদানৰ নামটোৱে খ্যাতি অৰ্জন কৰে।<ref>{{Cite news|url=https://www.travelkhana.com/food/famous-food-burdwan/|title=Famous Foods of Burdwan – Traditional Cuisine of Burdwan - West Bengal|date=2014-11-04|website=Travelkhana.com|access-date=2018-07-08|language=en-US}}{{Dead link|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> আপ্লুতআন এক কিগ্বদন্তি অনুযায়ী বৰ্ধমানৰ মহাৰাজ বিজয়চন্দ মহাতবৰ আমন্ত্ৰণত লৰ্ড কাৰ্জন ১৯০৪ চনৰ ১৯ আগষ্টত বৰ্ধমানলৈ যায়। লৰ্ড কাৰ্জনৰ আদৰণি আহাৰৰ বাবে মহাৰাজে চহৰখনৰ মিঠাইৰ কাৰিকৰ বৈৰবচন্দ্ৰ নাগক নতুন আৰু অনন্য কিবা এটা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। বৈৰৱচন্দ্ৰ নাগে তেতিয়া সীতা। ভোগ আৰু মিহিদান নামেৰে দুবিধ নতুন মিঠাইৰ উদ্ভাৱন কৰে। লৰ্ড কাৰ্জনে দুয়োবিধ মিঠাই খাই আপ্লুত হয়। নাগক তেওঁ‌ প্ৰশংসা কৰি প্ৰমাণ পত্ৰও দিয়ে। ইয়াৰ পিছত এই মিঠাই দুবিধৰ গুণগত মান আৰু নাম সমগ্ৰ দেশৰ লগতে বিদেশত বিয়পি পৰে। বৈৰবচন্দ্ৰ নাগৰ পুত্ৰ নগেন্দ্ৰনাথ নাগে ১৯৭৬ চনৰ ১৫ নৱেম্বৰত ৰেডিঅ'ত এই ঘটনা সম্প্ৰচাৰ কৰে।<ref>GI report and cirtificate of Sitabhog and Mihidana, ipindiaservices.gov.in/GI_DOC/526/526</ref> যেতিয়া জৱাহৰলাল নেহৰু আৰু লাল বাহাদুৰ শাস্ত্ৰী বৰ্ধমানলৈ যায় তেওঁ‌লোকে এই মিটঠাই খাই আশ্চৰ্য প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://www.getbengal.com/details/bengal-s-tryst-with-mihidana-history-of-burdwan-s-famous-sweets |access-date=2024-02-23 |archivedate=2024-02-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240223185055/https://www.getbengal.com/details/bengal-s-tryst-with-mihidana-history-of-burdwan-s-famous-sweets |deadurl=yes }}</ref> ইয়াক বংগত মিঠিদানা বুলিও কোৱা হয়। == প্ৰক্ৰিয়া == প্ৰথমে কামিনীভোগ, গোবিন্দোভোগ আৰু বাচমতি চাউলৰ গুড়ি, সামান্য পৰিমাণৰ বেচন মিলাই লোৱা হয়। সোণালী ৰঙৰ বাবে কেশৰো মিহলোৱা হয়। তাৰ পিছত ইয়াৰ ৰং পাতলীয়া হোৱালৈকে হাতেৰে পানীৰ লগত মিহলাই থক হয়। এই মিশ্ৰণটো একেবাৰে সৰু সৰু বিন্ধা থকা পিতলৰ হেঁ‌তাৰ মাজেৰে ঘিঁউৰ পাত্ৰ এটাত ঢালি ঘিঁউত ডুবাই ভজা হয়। মিহি সৰু সৰু দানাবোৰ চেনিৰ ৰসত ডুবাই এবাৰ তিয়াই লোৱাৰ পি৪ছত পানীখিনি উলিয়াই লোৱা হয়। ইয়াত কেতিয়াবা খোৱা ৰং, সাধাৰণতে ৰঙা আৰু সেউজীয়া যোগ কৰা হয়। অসমতো মিহিদানা অতিকৈ জনপ্ৰিয়। এসময়ত অসমীয়া বিবাহ অনুষ্ঠানত মিঠাই হিচাপে কেৱল মিহিদানা প্ৰচলিত আছিল। ইয়াক সাধাৰণতে মিঠা দৈ বা ক্ৰীমৰ লগত সৰু সৰু বাটিত পৰিবেশন কৰা হৈছিল। লগৰ দিয়া হৈছিল [[পুৰি]], [[ঘুগনি|ঘুগনি আৰু বিলাহীৰ টক। ]] এই যুগলবন্দী বৰ্তমানো আছে। বুন্দিয়া লাড়ু, বুন্দিয়া বৰফি আদি আধুনিক কিছু মিঠাই প্ৰস্তুত কৰোঁতে মূল উপাদান হিচাপে মিহিদানাৰ ব্যৱহাৰ হয়। == জনপ্ৰিয়তা == [[চিত্ৰ:Popular_Bengali_sweet_Mihidana_on_the_day_of_Bijoya_Doshomi,_2021.jpg|thumb| মিহিদানা ''[[দুৰ্গা পূজা|বিজয়া দশমীত]]'']] পবিখ্যাত [[বাঙালী জাতি|বাংলা]] অভিনেতা, কমেডিয়ান আৰু নাট্য ব্যক্তিত্ব, নবদ্বীপ হালদাৰ এই শাৰীটো গীত <ref>{{Cite web|url=http://ganashakti.com/bengali/features_details.php?featuresid=1189|title=গণশক্তি|work=Ganashakti.com|accessdate=2018-07-08|archivedate=2014-08-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140817061504/http://ganashakti.com/bengali/features_details.php?featuresid=1189}}</ref> - {{Blockquote|বাগবাজাৰ ৰসগোল্লা, ভীম নগৰ সন্দেশ<br/>বৰ্ধমানেৰ সীদহোগ, মিঠিদানা দৰবেশ}} সুকুমাৰ ৰায়ৰ পাগলা দশু কাহিনীত মিহিদানাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। == ভৌগোলিক সূচাংক == [[পশ্চিমবংগ|পশ্চিম বংগৰ]] বৰধমানৰ মিহিদানাই ২০১৭ চনৰ ২৯ এপ্ৰিলত ভৌগোলিক সূচাংক বা জি আই টেগ লাভ কৰে। <ref>{{Cite web|url=http://ipindiaservices.gov.in/GirPublic/Application/Details/526|title=Details {{!}} Geographical Indications {{!}} Intellectual Property India|work=Ipindiaservices.gov.in|language=en|accessdate=2018-07-08}}</ref> [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰন্ধনশৈলী]] [[শ্ৰেণী:খাদ্য]] [[শ্ৰেণী:পশ্চিম বংগৰ ভৌগলিক সূচক]] 0hnl1153k6xcmdyqihi84r9zhnf8b0j 0 103127 625792 412181 2026-08-10T07:20:03Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625792 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | image = | alt = | caption = | name = হেমা ছৰদেশাই | image_size = | instrument = গায়িকা | genre = [[ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীত]], [[লোক-সংগীত]], [[ভাৰতীয় পপ]] | occupation = [[গায়িকা]], [[নেপথ্য গায়িকা]], [[সুৰকাৰ]], [[গীতিকাৰ]] | years_active = ১৯৮৭ৰ পৰা }} '''হেমা ছৰদেশাই''' এগৰাকী ভাৰতীয় নেপথ্য গায়িকা আৰু গীতিকাৰ। মূলতঃ ভাৰতৰ উপকূলীয় ৰাজ্য গোৱা ৰাজ্যৰ হেমাৰ জন্ম হয় মুম্বাইত। ১৯৯৭ চনত ''চপনে'', ''বিৱি নং ১'' আৰু ''জানম সমঝা কৰো'' আদি চিনেমাৰ গীতেৰে তেওঁ খ্যাতি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://zeenews.india.com/entertainment/celebrity/people-in-the-industry-expected-sexual-favours-from-singer-hema-sardesai_132765.html|title=People in the industry expected sexual favours from singer Hema Sardesai|date=23 April 2013|website=Zee News|language=en|access-date=2018-12-29}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== [[File:A young Hema Sardesai performing, c.1979.jpg|thumb|upright=0.5|left|১৯৭৯ চনত শিশু হেমাৰ মঞ্চ পৰিৱেশন]] কুমুডিনি ছৰদেশাই (মূলতঃ পাৰাৰ পৰা) আৰু ডাঃ কাশীনাথ ছৰদেশাই (মূলতঃ ছাভোই-ভেৰেমৰ পৰা, এই চিকিৎসকজন পূৰ্বে গোৱাৰ ক্ৰিকেট অধিনায়ক) হেমাৰ পিতৃ মাতৃ আৰু তেওঁলোকৰ দুগৰাকী কন্যাৰ ভিতৰত হেমা সৰু।<ref name="DNANoRoom2007">{{Cite web|url=https://www.dnaindia.com/entertainment/report-no-room-for-vulgar-and-obscene-movies-hema-sardesai-1123064|title=No room for vulgar and obscene movies: Hema Sardesai|date=23 September 2007|website=DNA|language=en|access-date=2019-01-14}}</ref> ছয় বছৰ বয়সতে তেওঁৰ সংগীত প্ৰতিভা প্ৰথম আৱিষ্কাৰ কৰিছিল তেওঁৰ স্কুলৰ শিক্ষয়িত্ৰী প্ৰয়াত মিচেছ চেকুৱেৰাই। শাৰদা মন্দিৰ স্কুলৰ প্ৰাক্তন ছাত্ৰীগৰাকী জন্ম আৰু ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল পানাজীৰ স্থানীয় অঞ্চল বোকা ডি ভাকাত। এক নৱৰাত্ৰী উৎসৱত ৮ বছৰ বয়সত তেওঁ মঞ্চত আত্মপ্ৰকাশ কৰে, য'ত স্থানীয় গুজৰাটী সমাজে তেওঁক উৎসাহিত কৰে।<ref name="ToIBritto2014">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/Striking-the-right-note-on-and-off-the-stage/articleshow/45660463.cms|title=Striking the right note, on and off the stage|last=Britto|first=Misha|date=28 December 2014|website=The Times of India|access-date=2019-01-14}}</ref> তেওঁ ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীতত সংগীত বিশাৰদ সম্পন্ন কৰিছে (পণ্ডিত সুধাকৰ কৰণডিকাৰক তেওঁৰ প্ৰথম গুৰু হিচাপে লৈ) আৰু পশ্চিমীয়া পপ সংগীতৰ প্ৰতি সদায় আকৰ্ষিত।<ref name="HinduPaul2002">{{Cite news |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-life/an-unassuming-singer/article28606176.ece |title=An unassuming singer |last=Paul |first=John L. |date=25 August 2002 |newspaper=[[The Hindu]] |access-date=2019-01-14}}</ref> ==সংগীত জীৱন== ছেদেশায়ে বলীউড ছবিৰ বাবে কেইবাটাও গীত গাইছে আৰু কেইবাটাও ইণ্ডিপপ এলবাম মুকলি কৰিছে।<ref>{{cite web|url=https://www.veethi.com/india-people/hema_sardesai-profile-1632-24.htm|title=Hema Sardesai|website=Veethi.com|access-date=1 August 2018}}</ref> বিশেষকৈ ১৯৯৭ চনত [[কাজল]]এ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰা ''সপ্নে'' ছবিৰ হিন্দী ডাবড্ সংস্কৰণত "আৱাৰা ভৱৰেঁ জো হোলে হোলে গায়ে" গীত গোৱাৰ বাবে তেওঁ বিশেষভাৱে পৰিচিত হয়। তেওঁৰ আন কিছুমান বিখ্যাত গীতৰ ভিতৰত "ইছক সোনা হায়" (বিৱি নং ১), "চলি চলি ফিৰ চলি" (ভগৱান) আৰু "বাদল পে পাওঁ হায়"(চক দে! ইণ্ডিয়া)। তেওঁ জাৰ্মানীৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পপ গীত মহোৎসৱত ''গ্ৰেণ্ড প্ৰিক্স'' লাভ কৰা একমাত্ৰ ভাৰতীয় গায়িকা, ইউৰোপত অনুষ্ঠিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ইউনিচেফ কনচাৰ্টত গীত গাই ভাৰতৰ স্বাধীনতা দিৱসৰ ৫০ বছৰীয়া উদযাপনত লতা মংগেশকাৰৰ বাহিৰে আন একমাত্ৰ মহিলা গায়িকা হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="ToISayed2017">{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/singer-hema-sardesai-to-make-american-debut/articleshow/62022200.cms|title=Singer Hema Sardesai to make American debut|last=Sayed|first=Nida|date=11 December 2017|newspaper=[[The Times of India]]|access-date=1 August 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.indiawest.com/entertainment/global/hema-sardesai-joins-forces-with-hollywood-producer-for-her-new/article_5e964348-e06f-11e7-8547-2fd5475a37cc.html|title=Hema Sardesai Joins Forces with Hollywood Producer for Her New Single|date=14 December 2017|website=India West.com|language=en|access-date=2018-12-29|archivedate=2018-12-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181230030326/https://www.indiawest.com/entertainment/global/hema-sardesai-joins-forces-with-hollywood-producer-for-her-new/article_5e964348-e06f-11e7-8547-2fd5475a37cc.html|deadurl=yes}}</ref> ২০১১ চনত artistaloud.com ত তেওঁৰ সংগীত ডিজিটেলাইজ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/music/i-will-never-do-an-item-song/story-iMXqTeeqSd9Wv7t3uDCXeM.html|title=I will never do an item song|last=Bhatti|first=Sharin|date=21 February 2011|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2018-12-29}}</ref> ২০১৩ চনত নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ অভিনীত ইংৰাজী ছবি ''দ্য কফিন মেকাৰ'' ছবিৰ বাবে তিনিটা কোংকনী ভাষাৰ গীত লিখিছিল আৰু গাইছিল।<ref name="IECoffin2013">{{Cite web |url=http://archive.indianexpress.com/news/the-coffin-maker-will-take-konkani-to-global-stage-hema-sardesai/1185299 |title='The Coffin Maker' will take Konkani to global stage: Hema Sardesai |date=21 October 2013 |website=Indian Express |access-date=2018-12-29}}</ref> গোৱাৰ এখন গাঁৱৰ আধাৰত নিৰ্মিত এই ছবিখন আই এফ এফ আই ২০১৩ৰ ইণ্ডিয়ান পেনোৰামা শিতানৰ বাবে নিৰ্বাচিত হৈছিল। ইয়াৰ পিছত ছবিখনে ৰিভাৰ টু ৰিভাৰত শ্ৰেষ্ঠ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ ছবিৰ বঁটা লাভ কৰে, ২০১৩ চনত ফ্ল'ৰেন্স ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত।<ref name="ToICoffin2013">{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/The-Coffin-Maker-nails-it-at-Florence/articleshow/26548307.cms |title=The Coffin Maker nails it at Florence|website=The Times of India|date=29 November 2013 |access-date=2018-12-29}}</ref> ২০১৭ চনত তেওঁ আমেৰিকাৰ সংগীত জগততো আত্মপ্ৰকাশ কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰে, তেওঁৰ গীত "পাৱাৰ অৱ লাভ"ৰ জৰিয়তে৷ মিছেল ৰাহেজা আৰু গ্ৰেমী বঁটা বিজয়ী জেৰেড লি গ'চেলিনৰ সৈতে তেওঁ এই প্ৰকল্পত কাম কৰে।<ref name="HinduInt2017">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-life/hema-sardesai-goes-international-again/article22218409.ece|title=Hema Sardesai goes international again|date=2017-12-22|work=The Hindu|access-date=2018-12-29|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== ছৰদেশাইৰ বিবাহ হৈছিল কুনচেলিমৰ জেভিয়াৰ ডিছৌজাৰ সৈতে, তেওঁ এজন বিনিয়োগকাৰী বেংকাৰ আছিল।<ref name="ToIBritto2014" /> ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ [[নেহৰু কাপৰ হকী]]ৰ খেলুৱৈ আছিল।<ref name="DNANoRoom2007" /> ২০২০ চনত হৃদযন্ত্ৰৰ ক্ৰিয়া বন্ধ হৈ তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite web |date=2020-11-22 |title=Goa CM Expresses Pain Over Demise of Hema Sardesai's Husband |url=http://www.uniindia.com/goa-cm-expresses-pain-over-demise-of-hema-sardesai-s-husband/west/news/2241799.html |access-date=2023-07-06 |website=United News of India}}</ref> ===সামজিক কাম=== ছৰদেশাই বহুতো সামাজিক কামতো সক্ৰিয় আছিল, যেনে:- * [[কন্যা শিশু ৰক্ষা কৰক]]<ref name="DNARanjib2010">{{Cite web |url=https://www.dnaindia.com/lifestyle/report-singer-hema-sardesai-talks-about-her-passion-for-the-social-cause-and-her-music-1394329|title=Singer Hema Sardesai talks about her passion for the social cause and her music |last=Mazumdar |first=Ranjib |date=10 June 2010 |website=DNA |language=en|access-date=2018-12-29}}</ref> * [[মহিলা সবলীকৰণ]]<ref>{{Cite web|url=https://inngoa.com/celebrity/hema-sardesai/|title=Hema Sardesai {{!}} innGOA.com|last=D'Costa|first=Maria|website=inngoa.com|language=en-US|access-date=2018-12-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://vivagoamagazine.com/details.php?id=1557|title=Book highlighting gender bias launched at Campal|website=Viva Goa|language=en-US|access-date=2018-12-29|archivedate=2018-12-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181230080716/http://vivagoamagazine.com/details.php?id=1557|deadurl=yes}}</ref> * Anti-SEZ.<ref>{{Cite web|url=https://www.rediff.com/money/2007/nov/23sez.htm|title=Hema Sardesai joins protest against SEZs in Goa|date=23 November 2007|website=Rediff.com|access-date=2018-12-29}}</ref> * গোৱাৰ বিশেষ মৰ্যাদা।<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/hema-threatens-goa-govt-to-go-on-fast-until-death/articleshow/3137415.cms|title=Hema threatens Goa govt to go on fast until death|date=2008-06-17|work=The Economic Times|access-date=2018-12-29}}</ref> * পৰিৱেশ অনুকূল গণেশ মূৰ্তি।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/Singer-Hema-Sardesai-supports-eco-friendly-Ganesh-idols/articleshow/16384108.cms|title=Singer Hema Sardesai supports eco-friendly Ganesh idols|last=Singh|first=Vijay|date=13 September 2012|website=The Times of India|language=en|access-date=2019-01-14}}</ref> * গোৱাৰ স্থানীয় লোকৰ নিযুক্তি।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/hema-sardesai-pitches-for-job-priority-for-locals/articleshow/70064752.cms|title=Hema Sardesai pitches for job priority for locals|date=4 July 2019|website=The Times of India|access-date=2019-11-07}}</ref> ===সন্মান=== ২০১৭ চনত ছৰদেশায়ে গায়ক আৰু শিল্পীৰ এটা দলৰ নেতৃত্বত সাধ্বী সৰস্বতীৰ বিৰুদ্ধে অভিযান চলায়, যিয়ে চৰকাৰক ৰাজহুৱাভাৱে অনুৰোধ কৰিছিল যে "গো-মাংস খোৱাসকলক ফাঁচী দিয়া হওক’’।<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/who-is/sadhvi-saraswati-4705730/|title=Who is Sadhvi Saraswati?|date=2017-06-15|website=The Indian Express|language=en-IN|access-date=2018-12-29}}</ref> ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে ২০১৬ চনৰ জুলাই মাহত ছৰদেশায়ে প্ৰতিবাদী সমদল আৰম্ভ কৰে।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/singer-hema-sardesai-condemns-sadhavi-saraswatis-beef-remarks/article19105490.ece|title=Singer Hema Sardesai condemns Sadhavi Saraswati's beef remarks|date=2017-06-20|work=The Hindu|access-date=2018-12-29|issn=0971-751X}}</ref> তদুপৰি, ২০১৭ চনত ছৰদেশায়ে পূৰ্বে অধিবক্তা আৰু সমাজ কৰ্মী আয়াৰ্ছ ৰড্ৰিগেছে প্ৰাক্তন মুখ্যমন্ত্ৰী মনোহৰ পাৰিকাৰক সমৰ্থন কৰাৰ অভিযোগত ২০১৭ চনৰ গোৱা বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ বিশেষ মৰ্যাদাৰ পদৰ পৰা পদত্যাগ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/pti-feed/story/goan-playback-singer-hema-sardesai-quits-as-assembly-poll-icon-863229-2017-01-25|title=Goan playback singer Hema Sardesai quits as Assembly poll icon|date=25 January 2017|website=India Today|access-date=2018-12-29}}</ref> ২০১৯ চনত তেওঁ গায়িকা অনু মালিকক ৰক্ষাৰ হকে মাত মাতে, যিয়ে যৌন নিৰ্যাতন আৰু হাৰাশাস্তিৰ অভিযোগৰ সন্মুখীন হৈছিল, যাৰ বাবে গায়িকা শ্বেতা পণ্ডিতে তেওঁক সমালোচনা কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/music/shweta-pandit-slams-hema-sardesai-s-defence-of-anu-malik-are-child-abuse-rape-victims-also-involved-in-getting-abused/story-Gxfkwnvfh9veHPerfSeBsO.html|title=Shweta Pandit slams Hema Sardesai's defence of Anu Malik: 'Are child abuse, rape victims also involved in getting abused'|date=2019-11-07|website=Hindustan Times|access-date=2019-11-07}}</ref> ==তথ্য সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] 2enge172i79aqpwcxisaroriod8tfqs 0 104471 625738 624104 2026-08-10T05:42:20Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625738 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = চোনম ৱাংচুক | honorific_suffix = | image = Sonam Wangchuk, 2017 (cropped).jpg | image_size = <!-- DISCOURAGED per WP:IMGSIZE. Use image_upright. --> | alt = | caption = ২০১৭ চনত ৱাংচুক | native_name = | native_name_lang = | pronunciation = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1966|09|01}} | birth_place = [[আলচি]], [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]], ভাৰত <br /> (এতিয়া [[লাডাখ]], ভাৰত) | other_names = | education = | alma_mater = [[ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, শ্ৰীনগৰ|এন আই টি শ্ৰীনগৰ]] ([[প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ স্নাতক]])<br>[[Craterre|CRAterre]] | occupation = প্ৰযুক্তিবিদ, শিক্ষাবিদ | years_active = | era = | employer = | organization = [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন]] | known_for = [[বৰফৰ স্তুপ]], [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন|SECMOL]], [[Ladakh#Media|Ladags Melong]], [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] | notable_works = <!-- produces label "Notable work"; may be overridden by |credits=, which produces label "Notable credit(s)"; or by |works=, which produces label "Works" --> | style = | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | movement = | opponents = | boards = | spouse = [[গীতাঞ্জলি জে আংমো]]<ref name="BT">{{cite web | title=Innovator, national asset: Anand Mahindra on meeting real life ‘Phunsukh Wangdu’ | website=[[Business Today (India)|Business Today]] | date=7 April 2022 | url=https://www.businesstoday.in/trending/story/innovator-national-asset-anand-mahindra-on-meeting-real-life-phunsukh-wangdu-329073-2022-04-07 | access-date=30 September 2025}}</ref> | partner = <!-- (unmarried long-term partner) --> | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | father = চোনম ৱাংৱেল<!-- please be careful with this as there may be another person with the same name --> | mother = চেৰিং ৱাংমো | family = | callsign = | awards = [[বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল এৱাৰ্ড]] (2017)<ref name="fp1">{{cite news|last1=Rana|first1=Nikita|title=World Environment Day 2017: Sonam Wangchuk's ice stupas ensure there's water in Ladakh|url=http://www.firstpost.com/living/world-environment-day-2017-sonam-wangchuks-ice-stupas-ensure-theres-water-in-ladakh-3504143.html|publisher=[[Firstpost]]|date=2 June 2017}}</ref><br /> [[Fred M. Packard Award]] (2016) <ref>{{Cite web|url=https://www.iucn.org/commissions/world-commission-protected-areas/about/awards/fred-packard-award-outstanding-service/packard-awardees|title=Packard Awardees|date=10 June 2020|website=IUCN|access-date=14 April 2024|archivedate=18 February 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200218045608/https://www.iucn.org/commissions/world-commission-protected-areas/about/awards/fred-packard-award-outstanding-service/packard-awardees|deadurl=yes}}</ref> <br />[[Rolex Awards for Enterprise]] (2016)<ref name="ht1"/><br />[[Real Heroes Award]] (2008)<br />[[Ashoka (non-profit organization)|Ashoka Fellowship for Social Entrepreneurship]] (2002)<ref name="Hindu List"/><br />[[Ramon Magsaysay Award]] (2018)<ref name="ashoka"/> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''সোনম ৱাংচুক''', উচ্চাৰণ চোনম ৱাংচুক, ( {{lang-en| : Sonam Wangchuk; জন্ম: ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬৬}}) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিযন্তা<ref>{{Cite web |title=Rolex Partnerships - The engineer helping Himalayan farmers by creating artificial glaciers |url=https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-url=http://web.archive.org/web/20251216151011/https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-date=2025-12-16 |access-date=2026-06-30 |website=rolex.org |language=en |archivedate=2025-12-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251216151011/https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Event information |url=https://www.nobelprize.org/events/nobel-week-dialogue/stockholm-2018/panellists/sonam-wangchuk/ |access-date=2026-06-30 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Extraordinary Indians: Sonam Wangchuk's Mission to Reimagine Schools, Water, and Work in the Himalayas |url=https://www.readersdigest.in/features/story-extraordinary-indians-sonam-wangchuks-mission-to-reimagine-schools-water-and-work-in-the-himalayas-128088 |access-date=2026-06-30 |website=www.readersdigest.in}}</ref> সমাজকৰ্মী, উদ্ভাৱক, শিক্ষা সংস্কাৰক আৰু পৰিৱেশবিদ।<ref name="Bio">{{cite web | last=Varghese | first=Shiny | title=The green drive: Indian wins Rolex Award for philanthropic work | website=The Indian Express | date=17 November 2016 | url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/the-green-drive-4379400/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ১৯৮৮ চনত লাডাখৰ ওপৰত জাপি দিয়া বিদেশী শিক্ষা-ব্যৱস্থাৰ ‘ভুক্তভোগী’ হৈ পৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ এটা দলে ১৯৮৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক-সঞ্চালক। ৰন্ধা-বঢ়া, পোহৰ বা গৰম কৰাৰ বাবে কোনো জীৱাশ্ম ইন্ধন ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কৰিব পৰা সৌৰশক্তিচালিত SECMOL কেম্পাছৰ ডিজাইনৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত। চৰকাৰ, গাঁও জনগোষ্ঠী আৰু নাগৰিক সমাজৰ সহযোগিতাৰে ১৯৯৪ চনত চৰকাৰী বিদ্যালয় ব্যৱস্থাত সংস্কাৰ আনিবলৈ অপাৰেচন নিউ হোপ আৰম্ভ কৰাত ৱাংচুকে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁ আইচ ষ্টুপা কৌশল উদ্ভাৱন কৰিছিল যিয়ে কৃত্ৰিম হিমবাহ সৃষ্টি কৰে, যিটো শীতকালীন পানী শঙ্কু আকৃতিৰ বৰফৰ স্তূপৰ ৰূপত সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। লাডাখৰ শিক্ষা খণ্ড আৰু জলবায়ু সম্পৰ্কীয় প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ প্ৰতি ৱাংচুকৰ অৱদান, আৰু স্থানীয় সমস্যাসমূহৰ উদ্ভাৱনীমূলক সমাধানে তেওঁক অসংখ্য প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। ২০২৫ চনলৈকে তেওঁ প্ৰায় ১৫টা বঁটা লাভ কৰিছে, য’ত আছে ৰেমন মেগছেছে বঁটা (২০১৮), আই আই টি মাণ্ডীৰদ্বাৰা হিমালয়ান অঞ্চলৰ বিশিষ্ট প্ৰযুক্তিবিদৰ উপাধি (২০১৮), আৰু বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল বঁটা (২০১৭)।<ref name="Details">{{cite web | last=Masood | first=Bashaarat | title=Innovator to ‘provocateur’, Wangchuk’s equation with Delhi changed over 3 decades | website=The Indian Express | date=27 September 2025 | url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/innovator-to-provocateur-wangchuks-equation-with-delhi-changed-over-3-decades-10273868/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ৱাংচুকৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৬ চনত ভাৰতৰ জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যৰ লেহ জিলাৰ আলচিৰ ওচৰত (বৰ্তমান ভাৰতীয় কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল লাডাখত)। তেওঁৰ গাঁৱত স্কুল নথকাৰ বাবে তেওঁ ৯ বছৰ বয়সলৈকে কোনো স্কুলত নামভৰ্তি কৰা নাছিল। মাকে সেই বয়সলৈকে তেওঁক নিজৰ মাতৃভাষাত সকলো মূল কথা শিকাইছিল।<ref name="Hindu List"/><ref name="mint">{{cite news|title=A Ladakhi dream fuelled by a Swiss award|url=http://www.livemint.com/Consumer/AUgmDNspGwS9SZGU68P5LK/A-Ladakhi-dream-fuelled-by-a-Swiss-award.html|publisher=[[Livemint]]|date=25 November 2016}}</ref> ১৯৭৫ চনত তেওঁৰ পিতৃ সোনম ৱাংগিয়াল জম্মু-কাশ্মীৰ চৰকাৰলৈ নিৰ্বাচিত হয় আৰু তাৰপৰাই তেওঁ মন্ত্ৰী হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.ndtv.com/india-news/sonam-wangchuk-ladakh-violence-sonam-wangchuks-journey-from-real-phunsukh-wangdu-to-activist-under-lens-9342129 |title=Sonam Wangchuk's Journey From Real 'Phunsukh Wangdu' To Activist Under Lens - NDTV}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2023/Feb/05/sonam-wangchuk-the-man-the-mountains-and-a-mission-2544430.html |title=Sonam Wangchuk: The man, the mountains, and a mission |first=Fayaz |last=Wani |date=5 February 2023 |website=The New Indian Express}}</ref> ৯ বছৰ বয়সত তেওঁক শ্ৰীনগৰলৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতে এখন স্কুলত নামভৰ্তি কৰা হয়। যিহেতু আন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ তুলনাত তেওঁৰ চেহেৰা বেলেগ আছিল আৰু তেওঁক তেওঁ বুজি নোপোৱা ভাষাত সম্বোধন কৰা হৈছিল, যাৰ বাবে তেওঁ দিবলগীয়া সঁহাৰিৰ অভাৱত তেওঁক মূৰ্খ বুলি ভুল কৰা হৈছিল। এই সময়ছোৱাক তেওঁ জীৱনৰ আটাইতকৈ ক’লা অংশ বুলি স্মৰণ কৰে। এই অৱস্থা সহ্য কৰিব নোৱাৰি ১৯৭৭ চনত তেওঁ অকলে দিল্লীলৈ পলায়ন কৰে, য'ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়ৰ বিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষৰ ওচৰত নিজৰ আবেদন নিজে দাখিল কৰে।<ref name="ht1" /> ৱাংচুকে বি.টেক সম্পূৰ্ণ কৰে। ১৯৮৭ চনত নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি শ্ৰীনগৰ (তেতিয়াৰ আৰ ই চি শ্ৰীনগৰ)ৰপৰা মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিঙত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2025-09-27 |title=Sonam Wangchuk educational qualifications: How this engineer from NIT Srinagar became a prominent activist in Ladakh |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/sonam-wangchuk-educational-qualifications-how-this-engineer-from-nit-srinagar-became-a-prominent-activist-in-ladakh/articleshow/124176451.cms |access-date=2025-09-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> অভিযান্ত্ৰিক ধাৰা বাছনিৰ ক্ষেত্ৰত পিতৃৰ সৈতে মতানৈক্যৰ বাবে তেওঁ নিজৰ শিক্ষাৰ বিত্তীয় খৰচ নিজেই উলিয়াবলগীয়া হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি ২০১১ চনত ফ্ৰান্সৰ গ্ৰেনোবলৰ ক্ৰেটাৰ স্কুল অৱ আৰ্কিটেকচাৰত মাটিৰ স্থাপত্য বিষয়ত দুবছৰীয়া উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite news|title=Global Award 2017- Sonam Wangchuk, stupas et enseignements|url=http://www.lecourrierdelarchitecte.com/article_7796|publisher=lecourrierdelarchitecte.com|date=17 May 2017|language=fr|access-date=13 July 2026|archivedate=7 December 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191207000644/https://www.lecourrierdelarchitecte.com/article_7796|deadurl=yes}}</ref> ==কেৰিয়াৰ== ১৯৮৮ চনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত ৱাংচুকে (ভাতৃ আৰু পাঁচজন সমনীয়াৰ সৈতে) লাডাখৰ ছাত্ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন (SECMOL) আৰম্ভ কৰে। ছাছপলৰ চৰকাৰী হাইস্কুলত বিদ্যালয় সংস্কাৰৰ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰাৰ পাছত SECMOLএ চৰকাৰী শিক্ষা বিভাগ আৰু গাঁৱৰ জনসাধাৰণৰ সহযোগত [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] আৰম্ভ কৰে।<ref name="mint"/><ref name="ashoka"/><ref name="TOI">{{cite news |last1=Khattar |first1=Sakshi |date=26 July 2008 |title=Teach India: Think local, think Ladakhi |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Teach-India-Think-local-think-Ladakhi/articleshow/3281987.cms |work=The Times of India}}</ref> ১৯৯৩ চনৰ জুন মাহৰপৰা ২০০৫ চনৰ আগষ্ট মাহলৈকে ৱাংচুকে লাডাখৰ একমাত্ৰ ছপা আলোচনী লাডাগছ মেলংৰো প্ৰতিষ্ঠা আৰু সম্পাদক হিচাপে কাম কৰে।<ref name="telegraph"/><ref name="ashoka"/> ২০০১ চনত তেওঁক হিল কাউন্সিল চৰকাৰৰ শিক্ষাৰ উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.jharkhandfeed.com/sonam-wangchuk-the-real-phunsuk-wangdu/|title=Sonam Wangchuk: The real 'Phunsuk Wangdu'|date=19 January 2017|publisher=JharkhandFeed|access-date=19 January 2017|archivedate=11 April 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180411174425/https://www.jharkhandfeed.com/sonam-wangchuk-the-real-phunsuk-wangdu/|deadurl=yes}}</ref> ২০০২ চনত তেওঁ অন্যান্য এন জি অ’ৰ মুৰব্বীৰ সৈতে মিলি লাডাখী এন জি অ’ৰ নেটৱৰ্ক লাডাখ ভলাণ্টাৰী নেটৱৰ্ক (এল ভি এন) প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ২০০৫ চনলৈকে ইয়াৰ কাৰ্যবাহী সমিতিত সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। লাডাখ পাহাৰীয়া পৰিষদ চৰকাৰৰ দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰ লাডাখ ২০২৫ৰ খচৰা সমিতিৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয় আৰু ২০০৪ চনত শিক্ষা আৰু পৰ্যটনৰ নীতি প্ৰণয়নৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হয়।<ref name="entremeetsmit">{{cite web|title=Sonam Wangchuk at Entrepreneur's Meet 2017|url=http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|website=Entremeetsmit.in|access-date=30 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525013517/http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|archive-date=25 May 2017|url-status=dead|archivedate=25 May 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170525013517/http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|deadurl=yes}}</ref> ২০০৫ চনত ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] এই নথিখন আনুষ্ঠানিকভাৱে উন্মোচন কৰিছিল। ২০০৫ চনত ৱাংচুক ভাৰত চৰকাৰৰ মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় শাসক পৰিষদৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref name="entremeetsmit"/> ২০০৭ চনৰপৰা ২০১০ চনলৈকে তেওঁ শিক্ষা সংস্কাৰৰ বাবে শিক্ষা মন্ত্ৰ্যালয়ক সহায় কৰিবলৈ কাম কৰা ডেনিছ এন জি অ' এম এছৰ শিক্ষা উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite news|title=In conversation with Sonam Wangchuk|url=http://www.reachladakh.com/in-conversation-with-sonam-wangchuk/1560.html|publisher=Reach Ladakh|date=30 April 2013}}</ref> ২০১৩ চনৰ শেষৰফালে ৱাংচুকে বৰফৰ ষ্টুপাৰ এটা আৰ্হি উদ্ভাৱন আৰু নিৰ্মাণ কৰে যিটো হৈছে এটা কৃত্ৰিম হিমবাহ যিয়ে শীতকালত অপচয় হোৱা নদীৰ পানীক বিশাল বৰফৰ শঙ্কু বা ষ্টুপাৰ আকৃতিত জমা কৰি ৰাখে আৰু বসন্তৰ শেষৰফালে পানী গলিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে এৰি দিয়ে, যিটো সময় কৃষকসকলক পানীৰ প্ৰয়োজন হোৱাৰ নিখুঁত সময়।<ref>{{cite news|last1=Coates|first1=Ashley|title=Ice stupas: a Himalayan answer to climate change, water shortage and glacial flooding|url=https://www.independent.co.uk/environment/ice-stupas-himalayan-answer-to-climate-change-water-shortage-and-glacial-flooding-a7742906.html|work=[[The Independent]]|date=30 May 2017}}</ref> ২০১৩ চনত জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যিক বিদ্যালয় শিক্ষা ব’ৰ্ডত নিযুক্তি লাভ কৰিছিল। ২০১৪ চনত তেওঁক জে এণ্ড কে ৰাজ্যিক শিক্ষা নীতি আৰু দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰৰ ফ্ৰেমৱৰ্ক কৰাৰ বাবে বিশেষজ্ঞ পেনেলত নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০১৫ চনৰপৰা ৱাংচুকে হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ স্থাপনৰ কাম আৰম্ভ কৰিছে। তেওঁ চিন্তিত যে বেছিভাগ বিশ্ববিদ্যালয়, বিশেষকৈ পাহাৰৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ কেনেকৈ জীৱনৰ বাস্তৱতাৰ সৈতে অপ্ৰাসংগিক হৈ পৰিছে।<ref>{{cite news|last1=Sarkhel|first1=Aritra|title=Meet Sonam Wangchuk, the 50 year old innovator from Ladakh|url=http://tech.economictimes.indiatimes.com/news/people/meet-sonam-wangchuk-the-50-year-old-innovator-from-ladakh/56114652|publisher=[[The Economic Times]]|date=22 December 2016}}</ref> লাডাখৰ পৰ্যটকসকলক স্থানীয় পৰিয়ালৰ সৈতে থকাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ২০১৬ চনত ৱাংচুকে ফাৰ্মষ্টেইছ লাডাখ নামৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰিছিল। এই প্ৰকল্পটো মাতৃ আৰু আদবয়সীয়া মহিলাৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। ২০১৬ চনৰ ১৮ জুনত চেটছাং ৰিনপোচে এই প্ৰকল্পটো আনুষ্ঠানিকভাৱে উদ্বোধন কৰে।<ref>{{cite news|last1=Chauhan|first1=Divya|title=These Ladakhi Mothers Are Opening Up Their Homes To Travellers. Time To Ditch Those Hotel Rooms|url=https://www.scoopwhoop.com/Experience-The-Ladakhi-Culture-With-Farmstays-Ladakh/#.uqib1fudp|publisher=[[ScoopWhoop]]|date=1 August 2016}}</ref> ==উদ্ভাৱন== ৱাংচুকে লাডাখ, ছিকিম আৰু নেপালৰ দৰে পাহাৰীয়া অঞ্চলত কেইবাটাও নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ বোকাময় অট্টালিকাৰ ডিজাইন আৰু তদাৰকত সহায় কৰি আহিছে যাতে শক্তি সঞ্চয়ৰ নীতিসমূহ বৃহৎ পৰিসৰত কাৰ্যকৰী হয়। আনকি শীতকালত তাপমাত্ৰা -৩০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছলৈ হ্ৰাস পোৱাৰ সময়তো তেওঁৰ সৌৰশক্তিচালিত আৰু মাটিৰ গড়েৰে আৱৰি ৰখা বিদ্যালয়খনে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক গৰম কৰি ৰাখে।<ref name="DNA">{{cite news|last1=Mascarenhas|first1=Josceline|title=Here's what Sonam Wangchuk plans to do to solve Ladakh's water woes|url=http://www.dnaindia.com/india/report-here-s-what-sonam-wangchuk-plans-to-do-to-solve-ladakh-s-water-woes-2078092|publisher=[[DNA India]]|date=16 April 2015}}</ref><ref>{{cite news|last1=Hasan|first1=Snigdha|title=Mumbaikars, here's your chance to meet Sonam Wangchuk who inspired Aamir Khan's character in '3 Idiots'|url=http://www.mid-day.com/articles/lifestyle-news-sonam-wangchuk-inspired-aamir-khan-character-3-idiots-mumbai-trip/18166169|publisher=[[Mid-Day]]|date=15 April 2017}}</ref><ref>{{cite news|last1=Reddy|first1=R. Ravikanth|title='Three Idiots' inspirer to set up Mountain varsity|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/%E2%80%98Three-Idiots%E2%80%99-inspirer-to-set-up-Mountain-varsity/article17020424.ece|work=[[The Hindu]]|date=11 January 2017}}</ref> ৱাংচুকৰ নেতৃত্বত [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন| SECMOL]] এ ২০১৬ চনৰ জুলাই মাহত ফ্ৰান্সৰ লায়নত অনুষ্ঠিত হোৱা মাটিৰ স্থাপত্যৰ ওপৰত দ্বাদশ বিশ্ব কংগ্ৰেছত শ্ৰেষ্ঠ ভৱনৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টেৰা বঁটা লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://news.statetimes.in/secmol-wins-international-terra-award-best-building/|title=SECMOL wins International Terra Award for best building|publisher=State Times|access-date=16 July 2016}}</ref> নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ স্থাপত্যৰ নীতিৰ ওপৰত সৰল, কম খৰচী পৰম্পৰাগত কৌশল ব্যৱহাৰ কৰি এই কেম্পাছটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name="DNA"/> এই ভৱনটোত এটা ডাঙৰ সৌৰশক্তিৰে উত্তাপিত শিক্ষণ হল আছে, লগতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে কেইবাটাও কোঠা আৰু অন্যান্য শ্ৰেণীকোঠা আছে।<ref name="Hindu List"/> ==হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ লাডাখ (HIAL)== [[File:HIAL CAMPUS 2023.jpg|alt=HIAL Campus|thumb|Academic building of [https://hial.edu.in/ HIAL] 2023]] ১৯৮৮ চনত স্থাপন কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন (SECMOL)ৰ সৈতে তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য অভিজ্ঞতাৰ পিছত ৱাংচুকে গীতাঞ্জলি জে আংমোৰ সৈতে হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভ লাডাখ (HIAL)<ref>{{Cite web |title=Himalayan Institute of Alternatives, Ladakh (Hial) |url=https://ecoversities.org/ecoversity/himalayan-institute-of-alternatives-ladakh-hial/ |access-date=2025-01-22 |website=Ecoversities |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wangchuk |first=Rinchen Norbu |date=2019-08-21 |title=This Woman Quit Her Job to Help Sonam Wangchuk Transform Education in Ladakh! |url=https://thebetterindia.com/192295/ladakh-sonam-wangchuk-education-entrepreneur-himalayas-gitanjali-india/ |access-date=2025-01-22 |website=The Better India |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Himalayan Institute OF Alternatives Ladakh Information - Himalayan Institute OF Alternatives Ladakh Company Profile, Himalayan Institute OF Alternatives Ladakh News on The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/company/himalayan-institute-of-alternatives-ladakh/U80902JK2017NPL009999 |access-date=2025-01-22 |website=The Economic Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-09-05 |title=Himalayan Institute of Alternatives, Ladakh |url=https://www.oneplanetnetwork.org/organisations/himalayan-institute-alternatives-ladakh |access-date=2025-01-22 |website=One Planet network |language=en}}</ref> প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref>{{Cite web |last=Wangchuk |first=Rinchen Norbu |date=2019-08-21 |title=This Woman Quit Her Job to Help Sonam Wangchuk Transform Education in Ladakh! |url=https://thebetterindia.com/192295/ladakh-sonam-wangchuk-education-entrepreneur-himalayas-gitanjali-india/ |access-date=2025-01-27 |website=The Better India |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-10-28 |title=Interesting story of Gitanjali JB and her Himalayan dreams |url=https://www.newindianexpress.com/lifestyle/books/2019/Oct/25/interesting-story-of-gitanjali-jb-and-her-himalayan-dreams-2052639.html |access-date=2025-01-27 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> HIAL আৰম্ভ কৰাৰ বাবে তেওঁৰ প্ৰেৰণা লাডাখৰ অনন্য ভৌগোলিক আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰেক্ষাপটৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট শৈক্ষিক আৰু উন্নয়নমূলক প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ সৈতে মোকাবিলা কৰাৰ ইচ্ছাৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে।<ref>{{Cite web |author=Kanwal |date=2024-03-26 |title=In conversation with Sonam Wangchuk - Founding-Director of SECMOL and of HIAL |url=https://merasangeet.com/india/in-conversation-with-sonam-wangchuk-founding-director-of-secmol-and-of-hial/ |access-date=2025-01-22 |website=Mera Sangeet |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Hills Fellowship |url=https://hial.edu.in/hillsfello |access-date=2025-01-22 |website=hial.edu.in |archivedate=2025-09-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250927011619/https://hial.edu.in/hillsfello |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=HIMALAYAN INSTITUTE OF ALTERNATIVES LADAKH: Investors, Shareholders, Directors and Contact Details |url=https://www.zaubacorp.com/company/HIMALAYAN-INSTITUTE-OF-ALTERNATIVES-LADAKH/U80902LH2017NPL009999 |access-date=2025-01-22 |website=Zauba Corp}}</ref> ৱাংচুকে HIAL প্ৰতিষ্ঠা কৰাটো লাডাখৰ শিক্ষা সংস্কাৰৰ প্ৰতি তেওঁৰ দায়বদ্ধতাৰ ধাৰাবাহিকতা, SECMOL য়ে স্থাপন কৰা ভেটিৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰি। তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী কেৱল উচ্চ শিক্ষা প্ৰদান কৰাই নহয়, যুৱক-যুৱতীসকলক তেওঁলোকৰ অনন্য পৰিৱেশত লাভৱান হ'বলৈ প্ৰয়োজনীয় দক্ষতাৰে সজ্জিত কৰি অঞ্চলটোৰ বাবে এক বহনক্ষম ভৱিষ্যত সৃষ্টি কৰা।<ref>{{Cite web |title=Kyndryl and HIAL Empower Ladakh's Youth with Entrepreneurial Skills |url=https://www.kyndryl.com/in/en/about-us/news/2023/12/csr-outreach-himalayan-institute |access-date=2025-01-22 |website=Kyndryl |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-04-15 |title=Himalayan Institute of Alternatives |url=https://filminstitute.auroville.org/tag/himalayan-institute-of-alternatives/ |access-date=2025-01-22 |website=Auroville Film Institute |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Himalayan Institute for Alternatives, in Ladakh (HIAL) - Sustainability as Pedagogy in Africa? |url=https://www.sdginhigheredafrica.co.za/organisations-we-re-following-1/himalayan-institute-for-alternatives-in-ladakh-hial |access-date=2025-01-22 |website=Sustainability as Pedagogy in Africa? |language=en}}</ref> ===বৰফৰ স্তুপ=== *মূল প্ৰবন্ধ: [[বৰফৰ স্তুপ]] ২০১৪ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ৱাংচুকে [[বৰফৰ স্তুপ| আইচ স্তুপ]] নামৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ লক্ষ্য আছিল প্ৰাকৃতিক হিমবাহৰ গলিত পানী ববলৈ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে এপ্ৰিল আৰু মে’ মাহৰ কৃষিৰ বাবে জটিল মাহত লাডাখৰ কৃষকসকলে সন্মুখীন হোৱা পানীৰ সংকটৰ সমাধান বিচাৰি উলিওৱা। ২০১৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ শেষৰফালে তেওঁলোকে সফলতাৰে বৰফৰ স্তুপৰ দুমহলীয়া প্ৰট’টাইপ নিৰ্মাণ কৰিছিল যিয়ে প্ৰায় ১৫০,০০০ লিটাৰ শীতকালীন নৈৰ পানী জমা কৰিব পাৰে যিটো সেই সময়ত কোনেও বিচৰা নাছিল।<ref>{{cite news|last1=Pareek|first1=Shreya|title=The Engineer Who Is Creating Ice Stupas To Solve The Water Problems Of People In Ladakh|url=http://www.thebetterindia.com/15896/artificial-ice-stupa-can-solve-ladakh-water-problems-sonam-wangchuk/|access-date=30 June 2017|publisher=The Better India}}</ref><ref name="mint"/><ref>{{cite news|last1=Kattakayam|first1=Jiby|title=ice stupas Ice for a green Ladakh|url=http://www.dnaindia.com/india/report-ice-for-a-green-ladakh-2269396|publisher=[[DNA India]]|date=2 November 2016}}</ref><ref>{{cite news|title=Man-made glacier leads to a new water world|url=http://www.asianage.com/india/all-india/310317/man-made-glacier-leads-to-a-new-water-world.html|publisher=[[Asian Age]]|date=31 March 2017}}</ref> ২০১৫ চনত যেতিয়া লাডাখত ভূমিস্খলনত জান্সকাৰৰ ফুগতাল নদীখন বন্ধ হৈ যোৱাৰ ফলত সংকটৰ সম্মুখীন হৈছিল আৰু ১৫ কিলোমিটাৰ দীঘল হ্ৰদ গঠিত হৈছিল, আৰু ই নামনিত বাস কৰা জনগণৰ বাবে এক বৃহৎ ভাবুকি হৈ পৰিছিল, তেতিয়া ৱাংচুকে হ্ৰদটোৰ পানী নিষ্কাশন কৰিবলৈ চাইফন কৌশল ব্যৱহাৰ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল আৰু পৰিকল্পনা অনুসৰি হ্ৰদটোক বিস্ফোৰণ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে পানীৰ জেটৰ সহায়ত নিৰাপদে প্ৰান্তবোৰ কাটি পানী বোৱাই নিয়াৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল। কিন্তু তেওঁৰ পৰামৰ্শক আওকাণ কৰি বিস্ফোৰণৰ কাম অব্যাহত ৰখা হয়। ২০১৫ চনৰ ৭ মে'ত অৱশেষত হ্ৰদটোৱে অকস্মাৎ হোৱা বাঢ়নী পানীয়ে ১২খন দলং আৰু বহুতো পথাৰ ধ্বংস কৰে।<ref>{{cite news|title=Artificial lake in Kargil bursts; bridges, buildings damaged|url=http://www.tribuneindia.com/news/jammu-kashmir/community/artificial-lake-in-kargil-bursts-bridges-buildings-damaged/77433.html|publisher=[[The Tribune (Chandigarh)]]|date=8 May 2015|access-date=13 July 2026|archivedate=24 October 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171024095954/http://www.tribuneindia.com/news/jammu-kashmir/community/artificial-lake-in-kargil-bursts-bridges-buildings-damaged/77433.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news|last1=Mok|first1=Kimberley|title=This scientist wants to create 'artificial glaciers' to combat melting Himalayan ice|url=https://www.treehugger.com/climate-change/sonam-wangchuk-artificial-glaciers-ice-towers-himalayas.html|publisher=[[TreeHugger]]|date=24 November 2016}}</ref><ref>{{cite news|last1=Devadas|first1=David|title=Ladakh's innovator Sonam Wangchuk toils for a visionary project to reverse climate change|url=http://www.firstpost.com/india/ladakhs-innovator-sonam-wangchuk-toils-for-a-visionary-project-to-reverse-climate-change-3125928.html|publisher=[[Firstpost]]|date=26 November 2016}}</ref> ২০১৬ চনত ৱাংচুকে উচ্চ উচ্চতাৰ হিমবাহৰ হ্ৰদত দুৰ্যোগ প্ৰশমনৰ বাবে আইচ স্তুপ কৌশল প্ৰয়োগ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁক ছিকিম চৰকাৰে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল ৰাজ্যৰ আন এটা বিপজ্জনক হ্ৰদৰ বাবে চাইফন কৌশল প্ৰয়োগ কৰিবলৈ। ২০১৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত তেওঁ উত্তৰ-পশ্চিম ছিকিমৰ দক্ষিণ লোনাক হ্ৰদলৈ তিনি সপ্তাহৰ অভিযান চলায়, যিটো বিগত কেইবছৰমানৰপৰা বিপজ্জনক বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news|title=Man Who Inspired Amir Khan's '3 Idiots' Role Explains How His Team Saved Lakhs Of Lives In Sikkim|url=http://www.indiatimes.com/news/india/sonam-wangchuck-explains-how-his-scientific-team-saved-lakhs-of-lives-in-sikkim-with-one-high-altitude-adventure-262177.html|publisher=[[indiatimes.com]]|date=17 November 2016}}</ref> তেওঁৰ দলটোৱে বৰষুণ আৰু বৰফৰ মাজত হ্ৰদটোত দুসপ্তাহ ধৰি শিবিৰ পাতিছিল আৰু অন্য ব্যৱস্থা গ্ৰহণ নকৰালৈকে হ্ৰদটোৰ পানী নিষ্কাশন কৰিবলৈ প্ৰথম পৰ্যায়ৰ চাইফন ব্যৱস্থা স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{cite news|title=South Lhonak Expedition 2016: A technical Report|url=http://dstsikkim.gov.in/Adv/South%20Lhonak%20Lake%20expedition_tech%20report.pdf|access-date=30 June 2017|agency=[[Government of Sikkim]]|publisher=dstsikkim.gov.in|archivedate=25 January 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170125173436/http://dstsikkim.gov.in/Adv/South%20Lhonak%20Lake%20expedition_tech%20report.pdf|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news|last1=Dhungel|first1=Pankaj|title=Lhonak lake situated deliberated at climate change consultation|url=http://www.ssdma.nic.in/CMS/GetPdf?MenuContentID=10212|publisher=[[Sikkim Express]] via [[Government of Sikkim|Sikkim State Disaster Management Authority]]|date=7 May 2016}}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১৬ চনৰ শেষৰফালে চুইজাৰলেণ্ডৰ আল্পছৰ কৰ্তৃপক্ষৰপৰা এই ধাৰণাটোৱে টান লাভ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ৱাংচুকক চুইজাৰলেণ্ডৰ এংগাডিন উপত্যকাৰ পণ্ট্ৰেচিনা পৌৰসভাৰ সভাপতিয়ে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল যাতে তেওঁলোকৰ শীতকালীন পৰ্যটনৰ আকৰ্ষণ বৃদ্ধি কৰিবলৈ [[বৰফৰ স্তুপ| আইচ স্তুপ]] নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref name="DP">{{cite news|title=Building Ice Stupas in Arid Landscape|url=http://www.deccanpost.in/building-ice-stupas-in-arid-landscape/|access-date=30 June 2017|publisher=Deccan Post}}</ref> ২০১৬ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ৱাংচুক আৰু তেওঁৰ দলটোৱে চুইজাৰলেণ্ডৰ আল্পছ পৰ্বতমালালৈ গৈ ইউৰোপৰ প্ৰথমটো [[বৰফৰ স্তুপ| আইচ স্তুপ]] চুইজাৰলেণ্ডৰ অংশীদাৰসকলৰ সৈতে মিলি নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref>{{cite news|last1=Yashwant|first1=Shailendra|title=Sonam Wangchuk's Ice Stupas Are Firing Up Interest From Ladakh To The Swiss Alps|url=http://www.huffingtonpost.in/shailendra-yashwant-/sonam-wangchuks-ice-stupa_b_10001210.html|work=[[The Huffington Post]]|date=18 May 2016}}</ref><ref>{{cite news|last1=Tyagi|first1=Chhavi|title=Sonam Wangchuk's Ice Stupas Are Firing Up Interest From Ladakh To The Swiss Alps|url=http://economictimes.indiatimes.com/sonam-wangchuk-creates-ice-stupas-to-stall-climate-refugees/articleshow/55869106.cms|publisher=[[The Economic Times]]|date=14 December 2016}}</ref><ref>{{cite news|title=3 इडियट्स में आमिर खान के किरदार को इंस्पायर करने वाले इंजीनियर को मिला ग्लोबल अवॉर्ड|url=http://www.jansatta.com/entertainment/real-character-of-aamir-khan-from-3-idiot-bagged-global-rolex-enterprise-award/187011/|publisher=[[Jansatta]]|date=17 November 2016|language=hi}}</ref> ২০১৮ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত লাডাখৰ স্থানীয় যুৱ ভাস্কৰ্যশিল্পী আৰু শিল্পীৰ এটা দলে প্ৰকৃততে ১০ ফুট উচ্চতাৰ [[বৰফৰ স্তুপ| আইচ স্তুপ]] নিৰ্মাণ কৰিছিল। এই আচৰিত ভাস্কৰ্য্যটো সম্পূৰ্ণৰূপে বৰফৰদ্বাৰা নিৰ্মিত আৰু প্ৰকল্পটো সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ তেওঁলোকৰ ২৫ দিনৰ কঠোৰ পৰিশ্ৰম আৰু নিষ্ঠাৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। যিহেতু এই স্তুপাটো আন এটা বিশাল বৰফৰ টাৱাৰৰ ভিতৰত (বৰফৰ স্তুপ কৃত্ৰিম হিমবাহ) ৰখা হৈছিল, সেয়েহে ইয়াক প্ৰায় -১২ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ অতি কম উষ্ণতাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news|title=Ice stupa has a heart now, Ladakh ought to fight climate change with innovation and traditional values|url=http://www.ladakhhub.com/featured/ice-stupa|access-date=2026-07-13|archivedate=2018-04-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180410204831/http://www.ladakhhub.com/featured/ice-stupa/|deadurl=yes}}</ref> ===ভ্ৰাম্যমাণ সৌৰশক্তি চালিত টেণ্ট=== ২০২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ৱাংচুকে ভাৰতীয় সেনাৰ বাবে সৌৰশক্তি চালিত তম্বু নিৰ্মাণ কৰিছিল। প্ৰতিটো তম্বুত প্ৰায় ১০ জন জোৱান থাকিব পাৰে। ৱাংচুকৰ মতে, তেওঁৰ মনত এই উদ্ভাৱনৰ কথা তেতিয়াই আহিছিল যেতিয়া তেওঁ জানিব পাৰিছিল যে প্ৰায় ৫০,০০০ ভাৰতীয় সৈন্যই উচ্চ উচ্চতাৰ অঞ্চলত কঠোৰ বতৰত কাম কৰি আছে।<ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/defence/ladakh-based-engineer-sonam-wangchuk-develops-mobile-solar-powered-tent-for-indian-army/solar-powered-tents/slideshow/81189999.cms|title=Ladakh-based engineer Sonam Wangchuk develops mobile solar-powered tent for Indian Army - Solar-powered tents|website=The Economic Times}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ornatesolar.com/blog/indias-first-solar-heated-tent|title=India’s First Solar Heated Tent|first=Nidhi|last=Sharma|date=25 May 2021}}</ref> এই উদ্ভাৱনে দিনৰ ভাগত তাপ শক্তিক আৱদ্ধ কৰি ৰাখে আৰু এই শক্তি ব্যৱহাৰ কৰি ৰাতি তম্বুটো গৰম কৰি ৰাখে।<ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/india-news/innovator-sonam-wangchuk-develops-solar-heated-tent-for-army-personnel-2380151|title=Innovator Who Inspired '3 Idiots' Develops Solar Heated Tent For Army |work=NDTV}}</ref> ==ৰাজনীতি== ২০১৩ চনত লাডাখৰ ছাত্ৰ সমাজৰ বাৰে বাৰে অনুৰোধত ৱাংচুকে বহনক্ষম শিক্ষা, পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনীতিৰ বাবে কাম কৰাৰ লক্ষ্যৰে নিউ লাডাখ আন্দোলন (এন এল এম) আৰম্ভ কৰাত সহায় কৰে, যিটো এটা সামাজিক অভিযান আৰু লাডাখৰ সংস্কৰণ গ্ৰীণ পাৰ্টি।<ref>{{cite news|title=New Ladakh Movement releases manifesto|url=http://www.statetimes.in/epaper/uploads/2014/02/24/16.pdf|publisher=[[State Times]]|date=24 February 2014|location=[[Jammu]]|access-date=13 July 2026|archivedate=11 September 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170911204633/http://www.statetimes.in/epaper/uploads/2014/02/24/16.pdf|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news |date=30 August 2016 |title=New Ladakh Movement (NLM) announces to plunge in forthcoming LAHDC elections in Leh |url=http://www.scoopnews.in/det.aspx?q=50146 |publisher=[[Scoop News]]}}</ref> ইয়াৰ লগতে লাডাখৰ বৃদ্ধি আৰু উন্নয়নৰ বাবে সকলো স্থানীয় ৰাজনৈতিক নেতাক এক বেনাৰত একত্ৰিত কৰাৰ লক্ষ্য আছিল। অৱশেষত সদস্যসকলে ইয়াক অৰাজনৈতিক সামাজিক আন্দোলনলৈ পৰিণত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়।<ref>{{cite news |last1=Pargal |first1=Sanjeev |date=24 December 2015 |title=BJP creates history, wins two-third majority in Leh Council elections |url=http://www.dailyexcelsior.com/bjp-creates-history-wins-two-third-majority-in-leh-council-elections/ |publisher=[[Daily Excelsior]]}}</ref> ===চীনৰ সামগ্ৰী বৰ্জন=== ২০২০ চনৰ জুন মাহত গালৱানত ভাৰত-চীন সীমান্তৰ সংঘৰ্ষৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই ৱাংচুকে ভাৰতীয়সকলক তেওঁলোকৰ "মোনাৰ(ৱালেট) শক্তি" ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ আৰু চীনৰ সামগ্ৰী বৰ্জন কৰিবলৈ আহ্বান জনায়।<ref name="Details"/><ref name=":26">{{Cite web|last=Ganai|first=Naseer|date=30 May 2020|title=Magsaysay Awardee Sonam Wangchuk Calls For 'Boycott Made in China'|url=https://www.outlookindia.com/website/story/india-news-software-in-a-week-hardware-in-a-year-magsaysay-awardee-sonam-wangchuk-calls-for-boycott-made-in-china/353838|access-date=6 June 2020|website=Outlook India}}</ref> এই আবেদনে সংবাদ মাধ্যমত ব্যাপক প্ৰচাৰ লাভ কৰে আৰু কেইবাজনো বিশিষ্ট চেলিব্ৰিটিৰপৰা সমৰ্থন লাভ কৰে।<ref name=":26" /><ref>{{Cite web|title='Boycott Chinese products': Milind Soman quits TikTok after 3 Idiots' inspiration Sonam Wangchuk's call|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/boycott-chinese-products-milind-soman-quits-tiktok-after-3-idiots-inspiration-sonam-wangchuk-s-call/story-j6wNRmVwmwJ82DUcWfd67J.html|access-date=31 May 2020|website=Hindustan Times|date=31 May 2020 }}</ref> ===লাডাখ স্বায়ত্তশাসনৰ প্ৰতিবাদ=== ২০২৩ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত লাডাখৰ ভংগুৰ পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ ওপৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰভাৱৰ ওপৰত আলোকপাত কৰিবলৈ আৰু ভাৰতীয় সংবিধানৰ ষষ্ঠ অনুসূচীৰ অধীনত ইয়াৰ সুৰক্ষাৰ দাবী কৰিবলৈ ৱাংচুকে “খাৰডুংলা পাছ’’লৈ উপবাসে যাবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। কিন্তু কৰ্তৃপক্ষই তেওঁক গৃহবন্দী কৰি খাৰডুংলালৈ যোৱাত বাধা দিয়াৰ লগতে তেওঁৰ চলাচলত বাধা আৰোপ কৰাৰ লগতে তেওঁৰ ওচৰলৈ মানুহ অহাত বাধা আৰোপ কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছে। লাডাখ আৰক্ষীয়ে এই অভিযোগ নাকচ কৰি কয় যে তেওঁক তাপমাত্ৰা উপবাসৰ বাবে অনুপযুক্ত বুলি উল্লেখ কৰি খাৰডুংলা পাছত প্ৰৱেশৰ অনুমতি দিয়া হোৱা নাই, -৪০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছতকৈ কম।<ref>{{Cite news |date=29 January 2023 |title=Ladakhi innovator Sonam Wangchuk says he's under house arrest, police deny charge |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/ladakhi-innovator-sonam-wangchuk-says-hes-under-house-arrest-police-deny-charge/article66445976.ece |access-date=30 January 2023}}</ref> ২০২৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলৰ বাবে সাংবিধানিক সুৰক্ষা আৰু ঔদ্যোগিক আৰু খনন লবীৰপৰা লাডাখক সুৰক্ষা দিয়াৰ দাবীৰ বাবে হেঁচা প্ৰয়োগ কৰিবলৈ মৃত্যুৰ আগমন আৰম্ভ কৰে।<ref>{{cite news |last1=Sadhwani |first1=Karina |title=Explained: Ladakhi Climate Activist Sonam Wangchuk's 21-Day-Hunger Strike for 'Truth, Environment, & Democracy' |url=https://www.thequint.com/climate-change/sonam-wangchuk-hunger-strike-climate-fast-ladakh-protest |access-date=23 March 2024 |work=[[The Quint]] |date=22 March 2024}}</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল লাডাখক ষষ্ঠ অনুসূচীৰ অধীনত ৰাজ্য প্ৰদান কৰাৰ বাবে ২১ দিনীয়া জলবায়ু দ্ৰুত অনশন আৰম্ভ কৰে।<ref>{{cite web |title=Sonam Wangchuk (Phunsukh Wangdu of 3 Idiots) is on 21 days hunger strike (Day 21) |url=https://www.brutimes.com/news/politics/sonam-wangchuk-phunsukh-wangdu-of-3-idiots-is-on-21-days-hunger-strike-day-21 |website=Bru Times News |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Climate fast: Why is Sonam Wangchuk protesting in Ladakh? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/climate-fast-why-is-sonam-wangchuk-protesting-in-ladakh/photostory/108749321.cms |website=The Times of India |language=en |date=24 March 2024}}</ref> ২০২৪ চনৰ ৩০ ছেপ্টেম্বৰত তেওঁলোকৰ দাবীৰ বাবে লাডাখৰপৰা দিল্লীলৈ খোজকাঢ়ি যোৱাৰ সময়ত ৱাংচুক আৰু তেওঁৰ সমৰ্থকসকলক দিল্লী আৰক্ষীয়ে সিংহু সীমান্তত আবদ্ধ কৰি ৰাখে আৰু ২০২৪ চনৰ ২ অক্টোবৰত মুকলি কৰি দিয়ে।<ref name="z626">{{cite web | title=Delhi Police Detain Climate Activist Sonam Wangchuk, Supporters At Singhu Border | website=NDTV.com | date=2019-02-22 | url=https://www.ndtv.com/india-news/delhi-police-detain-climate-activist-sonam-wangchuk-supporters-at-singhu-border-6687586 | access-date=2024-10-02}}</ref> ===ককৰোচ জনতা পাৰ্টিৰ প্ৰতিবাদ=== ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ সূৰ্য্য কান্তে নিবনুৱা যুৱকক পঁইতাচোৰাৰ সৈতে তুলনা কৰি কৰা মন্তব্যৰ পিছত ২০২৬ চনৰ মে’ মাহত [[ককৰোচ জনতা পাৰ্টি]] গঠন হোৱাৰ পিছৰেপৰা ৱাংচুকে নিজকে "ইচ্ছাকৃত পঁইতাচোৰা" বুলি অভিহিত কৰি চিজেপি আন্দোলনৰ সমৰ্থনত আগবাঢ়ি আহিছে।<ref>{{Cite news |title=Sonam Wangchuk calls himself 'honorary cockroach', backs CJP, urges Centre to hear youth|url=https://www.newindianexpress.com/amp/story/india/2026/May/23/sonam-wangchuk-calls-himself-honorary-cockroach-backs-cjp-urges-centre-to-hear-youth|work=The New Indian Express|date=23 May 2026|access-date=23 May 2026|archive-date=10 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260610164114/https://www.newindianexpress.com/amp/story/india/2026/May/23/sonam-wangchuk-calls-himself-honorary-cockroach-backs-cjp-urges-centre-to-hear-youth|url-status=live}}</ref> [[নীট ২০২৬ প্ৰশ্নকাকত ফাদিল]] আৰু [[চিবিএছচি অন-স্ক্ৰীণ মাৰ্কিং]]ৰ অনিয়মক লৈ কেন্দ্ৰীয় শিক্ষামন্ত্ৰী ধৰ্মেন্দ্ৰ প্ৰধানৰ পদত্যাগৰ দাবীত নতুন দিল্লীৰ [[যন্তৰ মন্তৰ, নতুন দিল্লী|যন্তৰ মন্তৰ]]ত চিজেপিৰ উদ্যোগত অনুষ্ঠিত প্ৰতিবাদত ৱাংচুকে বিশিষ্ট ব্যক্তিত্ব হিচাপে কাম কৰি আহিছে। ২৮ জুন তাৰিখৰপৰা ৱাংচুকে [[অল ইণ্ডিয়া ষ্টুডেণ্টছ এছ’চিয়েচন]] (AISA)ৰ ছয়জন ছাত্ৰৰ সৈতে অনিৰ্দিষ্টকালীন অনশন আৰম্ভ কৰে।<ref name=":3">{{Cite news |last=Butani|first=Ashna|date=2026-06-28|title=Sonam Wangchuk begins hunger strike at Jantar Mantar, six students join|url=https://www.thehindu.com/news/national/sonam-wangchuk-joins-cjp-protest-begins-hunger-strike-at-jantar-mantar/article71157421.ece|access-date=2026-07-08|work=The Hindu|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> এই অনশন এতিয়াও অব্যাহত আছে। ১৮ জুলাইত ৱাংচুকক আৰক্ষীয়ে প্ৰতিবাদস্থলীৰ পৰা বলপূৰ্বকভাৱে আঁতৰাই ছফদৰজং হাস্পতাললৈ লৈ যায়।<ref>{{cite web |last1=Pandey |first1=Geeta |title=Indian activist on hunger strike for 20 days forcibly taken to hospital |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cjej3dxxg2do |website=BBC |access-date=18 July 2026 |date=18 July 2026}}</ref> ==গ্ৰেপ্তাৰ== ২০২৫ চনৰ ২৪ ছেপ্টেম্বৰত লেহত হোৱা প্ৰতিবাদৰ ফলত বিজেপিৰ কাৰ্যালয় জ্বলাই দিয়া হয় আৰু লাডাখ পাহাৰীয়া পৰিষদৰ চৌহদ ভাঙি পেলোৱা হয়। এই প্ৰতিবাদৰ চূড়ান্ত পৰ্যায়ত উপনীত হয় আৰক্ষীৰ দমন কাৰ্যসূচী। বিষয়াসকলে প্ৰতিবাদকাৰীসকলৰ ওপৰত গুলীচালনা কৰে, যাৰ ফলত চাৰিজন সাধাৰণ নাগৰিকৰ মৃত্যু হয় আৰু কেইবা ডজনো আহত হয়। গণগ্ৰেপ্তাৰৰ সমান্তৰালভাৱে চহৰখনত সান্ধ্য আইন জাৰি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Singh |first=Vijaita |last2=Ashiq |first2=Peerzada |date=25 September 2025 |title=Leh protest turns deadly; Centre blames climate activist Sonam Wangchuk |url=https://www.thehindu.com/news/national/clashes-erupt-in-ladakh-amid-shutdown-to-press-for-advancing-talks-with-centre/article70088013.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20250925081640/https://www.thehindu.com/news/national/clashes-erupt-in-ladakh-amid-shutdown-to-press-for-advancing-talks-with-centre/article70088013.ece |archive-date=25 September 2025 |website=[[The Hindu]]}}</ref> গৃহ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়ে প্ৰতিবাদৰ বাবে উচটনি দিয়াৰ বাবে ৱাংচুকক দোষাৰোপ কৰে।<ref name=":0">{{Cite web |last=Ashiq |first=Peerzada |date=27 September 2025 |title=Ladakh Statehood activist Sonam Wangchuk detained under NSA in Leh |url=https://www.thehindu.com/news/national/ladakh/climate-activist-sonam-wangchuk-arrested-in-leh/article70097428.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20250927062414/https://www.thehindu.com/news/national/ladakh/climate-activist-sonam-wangchuk-arrested-in-leh/article70097428.ece |archive-date=27 September 2025 |website=[[The Hindu]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Singh |first=Vijaita |last2=Ashiq |first2=Peerzada |date=26 September 2025 |title=Leh remains tense a day after death of four persons |url=https://www.thehindu.com/news/national/ladakh/ladakh-protesters-died-of-bullet-wounds-ladakh-buddhist-association/article70094344.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926045028/https://www.thehindu.com/news/national/ladakh/ladakh-protesters-died-of-bullet-wounds-ladakh-buddhist-association/article70094344.ece |archive-date=26 September 2025 |website=[[The Hindu]]}}</ref> ৱাংচুকে এই অভিযোগ অস্বীকাৰ কৰি কয় যে এই প্ৰতিবাদসমূহ চৰকাৰৰ প্ৰতি মানুহৰ হতাশাৰ প্ৰতিফলন;<ref>{{Cite web |last=Bukhari |first=Fayaz |date=27 September 2025 |title=Indian police arrest activist Wangchuk after deadly Ladakh protests |url=https://www.reuters.com/world/india/indian-police-arrest-activist-wangchuk-after-deadly-ladakh-protests-2025-09-26/ |website=[[Reuters]]}}</ref> ৱাংচুকে ইয়াৰ পূৰ্বে শান্তিৰ বাবে আবেদন জনাইছিল যেতিয়া প্ৰথম হিংসাত্মক পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টি হৈছিল।<ref name=":2">{{Cite web |last=Anand |first=Rishi |last2=Kuruganti |first2=Kavitha |last3=Kothari |first3=Ashish |date=1 November 2025 |title=Nine false claims about Sonam Wangchuk – and why they fall flat |url=https://scroll.in/article/1087992/nine-claims-against-sonam-wangchuk-and-why-they-fall-flat |website=[[Scroll.in]]}}</ref> দুদিন পাছত ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তা আইন (এন এছ এ)ৰ বিধান অনুসৰি লাডাখৰ আৰক্ষী সঞ্চালক প্ৰধান (ডি জি পি)ৰ নেতৃত্বত শতাধিক আৰক্ষীয়ে ৱাংচুকক আটক কৰে।<ref name=":0" /> তাৰ পিছত লেহত ইণ্টাৰনেট সেৱা বন্ধ কৰি দিয়া হয়, আনহাতে কাৰ্ফিউ আৰু গণগ্ৰেপ্তাৰ অব্যাহত থাকে।<ref name=":0" /> ৱাংচুকৰ পৰিয়ালক কোনো আনুষ্ঠানিকভাৱে আটক কৰাৰ আদেশ নিদিয়াৰ পাছতো কৰ্তৃপক্ষই তেওঁক যোধপুৰ কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰলৈ লৈ যায়।<ref>{{Cite web |last=Singh |first=Vijaita |date=27 September 2025 |title=Police said Sonam Wangchuk was being taken to Jodhpur, says wife |url=https://www.thehindu.com/news/national/police-said-sonam-wangchuk-was-being-taken-to-jodhpur-says-wife/article70099458.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20250927062414/https://www.thehindu.com/news/national/police-said-sonam-wangchuk-was-being-taken-to-jodhpur-says-wife/article70099458.ece |archive-date=27 September 2025 |website=[[The Hindu]]}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Lakhera |first=Vedaant |date=30 September 2025 |title=Gitanjali Angmo accuses Centre of framing Sonam Wangchuk |url=https://frontline.thehindu.com/politics/sonam-wangchuk-nsa-detention-ladakh-protests/article70114394.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20251003183431/https://frontline.thehindu.com/politics/sonam-wangchuk-nsa-detention-ladakh-protests/article70114394.ece |archive-date=3 October 2025 |website=[[Frontline (magazine)]]}}</ref> গৃহ মন্ত্ৰ্যালয়ে এফচিআৰএৰ অনুজ্ঞাপত্ৰ বাতিল কৰাৰ পূৰ্বে ছেকম’লক সন্দেহজনক বিদেশী ধন গ্ৰহণ কৰাৰ অভিযোগ মিছাকৈ কৰিছিল।<ref name=":2" /> একেদৰে কেন্দ্ৰীয় তদন্তকাৰী ব্যুৰোৱে (চিবিআই) এইচআইএএলৰ ওপৰত তদন্ত আৰম্ভ কৰে আৰু ইয়াৰ বিৰুদ্ধে কেইবাজনো কেন্দ্ৰীয় সংৰক্ষিত আৰক্ষী বাহিনী (চিআৰপিএফ)ৰ জোৱান নিয়োগ কৰা হয়।<ref name=":1" /> লাডাখৰ ডিজিপিয়ে ৱাংচুকক "পাকিস্তানী সম্পৰ্ক" থকা বুলি মিছা অভিযোগ উত্থাপন কৰিছিল কাৰণ তেওঁ ২০২৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ৰাষ্ট্ৰসংঘ আৰু ডন মিডিয়াই আয়োজন কৰা পত্নী গীতাঞ্জলি জে আংমোৰ সৈতে পাকিস্তানত অনুষ্ঠিত হোৱা হিমালয়ৰ জলবায়ু সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name=":1" /> আংমোক ৱাংচুকৰ স্বাস্থ্য বা অৱস্থাৰ বিষয়ে কোনো তথ্য দিয়া হোৱা নাছিল আৰু কৰ্তৃপক্ষই তেওঁক তেওঁৰ সৈতে কথা পাতিবলৈ অনুমতি দিয়া নাছিল।<ref>{{Cite web |last=Kissu |first=Sagrika |date=30 September 2025 |title=Sonam Wangchuk's wife in Delhi. 'Not allowed to speak to him, felt like I was under house arrest' |url=https://theprint.in/india/sonam-wangchuks-wife-in-delhi-not-allowed-to-speak-to-him-felt-like-i-was-under-house-arrest/2754213/ |website=[[ThePrint]]}}</ref> ইয়াৰ পিছত ২ অক্টোবৰত আংমোৱে ৱাংচুকৰ গ্ৰেপ্তাৰৰ প্ৰত্যাহ্বান জনাই উচ্চতম ন্যায়ালয়ত [[বন্দী প্ৰত্যক্ষীকৰণ]] আবেদন দাখিল কৰিবলৈ আগবাঢ়ি যায়।<ref>{{Cite web |date=3 October 2025 |title=Sonam Wangchuk’s wife Geetanjali moves Supreme Court seeking Ladakh activist’s release |url=https://indianexpress.com/article/india/sonam-wangchuk-wife-geetanjali-supreme-court-ladakh-protest-10284852/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251003192849/https://indianexpress.com/article/india/sonam-wangchuk-wife-geetanjali-supreme-court-ladakh-protest-10284852/ |archive-date=3 October 2025 |website=[[The Indian Express]]}}</ref> ২৪ নৱেম্বৰত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে আংমোৰ আবেদন ৮ ডিচেম্বৰলৈ স্থগিত ৰাখে।<ref>{{Cite web |date=24 November 2025 |title=Sonam Wangchuk's plea challenging NSA detention adjourned to December 8 |url=https://www.thehindu.com/news/national/sonam-wangchuk-detention-nsa-plea-supreme-court-hearing-live-updates-november-24-2025/article70316185.ece |website=[[The Hindu]]}}</ref> পিছলৈ এই গোচৰটো আৰু ২০২৬ চনৰ ২৯ জানুৱাৰীলৈ স্থগিত ৰখা হয়।<ref>{{Cite web |date=14 January 2026 |title=Top Court Adjourns Hearing On Sonam Wangchuk's Wife's Plea To January 29 |url=https://www.ndtv.com/india-news/top-court-adjourns-hearing-on-sonam-wangchuks-wifes-plea-to-january-29-10745288 |website=[[NDTV]]}}</ref> গৃহ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়ে এন এছ এৰ অধীনত তেওঁৰ আটক বাতিল কৰাৰ পাছত ২০২৬ চনৰ ১৪ মাৰ্চত ৱাংচুকক মুকলি কৰি দিয়া হয়।<ref>{{Cite news |last=Singh |first=Vijaita |date=2026-03-14 |title=Sonam Wangchuk released after 170 days as Centre revokes his detention under NSA |url=https://www.thehindu.com/news/national/centre-releases-sonam-wangchuk-detention-under-nsa/article70742477.ece |access-date=2026-03-15 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ==জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত== ২০০৯ চনত তেওঁৰ কাহিনীয়ে ৰাজকুমাৰ হিৰাণীৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত ৩ ইডিয়টছ ছবিত আমিৰ খানৰ চৰিত্ৰ ফুনছুখ ৱাংডুক অনুপ্ৰাণিত কৰাত ৱাংচুক চৰ্চালৈ আহে।<ref name="telegraph">{{cite news|last1=Menon|first1=Shyam G.|title=What you did not watch in 3 Idiots - Rethink after Ladakh education initiative fell victim to bureaucracy and resentment|url=https://www.telegraphindia.com/1100719/jsp/frontpage/story_12700204.jsp|archive-url=https://web.archive.org/web/20100722043505/http://www.telegraphindia.com/1100719/jsp/frontpage/story_12700204.jsp|url-status=dead|archive-date=22 July 2010|publisher=[[The Telegraph (Calcutta)]]|date=19 July 2010}}</ref> তেওঁক "বাস্তৱ জীৱনৰ ফুনছুখ ৱাংডু" বুলি কোৱা হৈছে।<ref name="ht1">{{cite news|last1=Paul|first1=Satarupa|title=Meet Sonam Wangchuk, the real life Phunsukh Wangdu of 3 Idiots|url=http://www.hindustantimes.com/education/meet-sonam-wangchuk-the-real-life-phunsukh-wangdu-of-3-idiots/story-7qofYgkfHOxSHh1lXqZIFM.html|publisher=[[Hindustan Times]]|date=8 December 2016}}</ref> ৱাংচুকে এই তুলনাক অস্বীকাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite news|title=I am not Phunsukh Wangdu: Wangchuk|url=https://www.pressreader.com/india/ht-city/20161025/281706909223251|publisher=[[Hindustan Times]]|date=25 October 2016}}</ref> == বঁটা == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" | বছৰ ! scope="col" | নাম ! scope="col" class="unsortable | উৎস |- |2018 |[[Ramon Magsaysay Award]] |style="text-align: center;"|<ref name="Magsaysay">{{cite web | agency=PTI | title=Two Indians, Bharat Vatwani and Sonam Wangchuk, Receive Magsaysay Award | website=[[NDTV]] | date=1 September 2018 | url=https://www.ndtv.com/india-news/two-indians-bharat-vatwani-and-sonam-wangchuk-receive-this-years-ramon-magsaysay-award-1909529 | access-date=30 September 2025}}</ref> |- |2018 |Honorary [[Doctor of Letters|D.Litt]] by [[Symbiosis International University|Symbiosis International]] |style="text-align: center;"|<ref name="Litt">{{cite web | title=Innovator Sonam Wangchuk Awarded Honorary D.Litt Degree | website=BW Education | url=https://www.bweducation.com/article/innovator-sonam-wangchuk-awarded-honorary-dlitt-degree-162828 | access-date=30 September 2025}}</ref> |- |2018 |Eminent Technologist of the Himalayan Region by [[IIT Mandi]] |style="text-align: center;"|<ref name="Mandi">{{cite web | title=IIT Mandi convocation: 211 students including 40 research scholars graduated, check other achievements | website=[[India Today]] | date=30 October 2018 | url=https://www.indiatoday.in/education-today/news/story/iit-mandi-convocation-divd-1378688-2018-10-30 | access-date=30 September 2025}}</ref> |- |2017 |Indians for Collective Action (ICA) Honor Award, San Francisco, CA |style="text-align: center;"|<ref name="Hindu List">{{cite web | last=Ashiq | first=Peerzada | title=Sonam Wangchuk | website=[[The Hindu]] | date=4 February 2023 | url=https://www.thehindu.com/news/national/sonam-wangchuk-the-man-from-the-mountains/article66472065.ece | access-date=30 September 2025}}</ref> |- |2017 |[[GQ]] Men of the Year Award, Social Entrepreneur of the Year |style="text-align: center;"|<ref name="GQ">{{cite web | title=GQ Awards: Men of the Year 2017 Winners | website=GQ India | date=23 September 2017 | url=https://www.gqindia.com/content/gq-awards-men-year-2017-winners#zorawar-kalra-restaurateur-of-the-year | access-date=30 September 2025}}</ref> |- |2017 |[[Global Award for Sustainable Architecture]] |style="text-align: center;"|<ref name="FP">{{cite web | last=Rana | first=Nikita | title=World Environment Day 2017: Sonam Wangchuk's ice stupas ensure there's water in Ladakh | website=[[Firstpost]] | date=2 June 2017 | url=https://www.firstpost.com/living/world-environment-day-2017-sonam-wangchuks-ice-stupas-ensure-theres-water-in-ladakh-3504143.html | access-date=30 September 2025}}</ref> |- |2017 |State Award for outstanding environmentalist by [[J&K Govt.]] |style="text-align: center;"|<ref name="j&k">{{cite web | last=Lakhera | first=Vedaant | title=Sonam Wangchuk Detained Under NSA Amid Ladakh Protests Over Statehood | website=[[Frontline (magazine)|Frontline]] | date=30 September 2025 | url=https://frontline.thehindu.com/politics/sonam-wangchuk-nsa-detention-ladakh-protests/article70114394.ece | access-date=30 September 2025}}</ref> |- |2016 |[[Rolex Award for Enterprise]] |style="text-align: center;"|<ref name="Rolex">{{cite web | title=Supplying water to farmers in Northern India | website=rolex.org | date=10 November 2020 | url=https://www.rolex.org/partnerships/national-geographic-spain/sonam-wangchuk | access-date=30 September 2025 | archivedate=6 November 2025 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20251106233757/https://www.rolex.org/partnerships/national-geographic-spain/sonam-wangchuk | deadurl=yes }}</ref> |- |2016 |International Terra Award for best earth building |style="text-align: center;"|<ref name="Terra">{{cite web | last=Bahga | first=Sarbjit Singh | title=SECMOL School, Leh, Represents Himalayan Region in ‘NEW INDIAN ARCHITECTURE’ | website=Hill Post | date=3 August 2023 | url=https://hillpost.in/2023/08/secmol-school-leh-represents-himalayan-region-in-new-indian-architecture/120862/ | access-date=30 September 2025}}</ref> |- |2014 |[[UNESCO]] Chair Earthen Architecture, by [[Craterre|CRATerre]] France |style="text-align: center;"|<ref name="UNESCO">{{cite web | title=Innovator Sonam Wangchuk Built A Solar Powered Heated Tent For Galwan Valley Soldiers | website=ABP Live | date=22 February 2021 | url=https://news.abplive.com/news/sonam-wangchuk-s-solar-powered-heated-tent-can-keep-soldiers-in-galwan-valley-warm-in-rough-terrains-1445385 | access-date=30 September 2025}}</ref> |- |2008 |[[Real Heroes Award]] by [[CNN-IBN]] |style="text-align: center;"|<ref name="CNN">{{cite web | title=Did Sonam Wangchuk provoke Gen Z in Ladakh?: How did the '3-Idiots' real-life hero become a 'villain' for the Modi govt? | website=Bhaskar English | date=26 September 2025 | url=https://www.bhaskarenglish.in/originals/news/did-sonam-wangchuk-provoke-gen-z-in-ladakh-how-did-the-3-idiots-hero-become-a-villain-for-modi-govt-136017047.html | access-date=30 September 2025}}</ref> |- |2004 |The Green Teacher Award by [[Sanctuary Asia]] |style="text-align: center;"|<ref name="Green">{{cite web | last=Varghese | first=Shiny | title=The green drive: Indian wins Rolex Award for philanthropic work | website=[[The Indian Express]] | date=17 November 2016 | url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/the-green-drive-4379400/ | access-date=30 September 2025}}</ref> |- |2002 |Ashoka Fellowship for Social Entrepreneurship, by Ashoka USA |style="text-align: center;"|<ref name="d091">{{cite web | title=Mr. Sonam Wangchuk | website=Expand | date=20 January 2024 | url=https://www.smutbi.com/2024/01/20/mr-sonam-wangchuk/ | access-date=30 September 2025}}</ref><ref name="ashoka">{{cite web |title=Sonam Wangchuk - Students Educational and Cultural Movement of Ladakh |url=https://www.ashoka.org/en-us/fellow/sonam-wangchuk |publisher=Ashoka United States |access-date=30 September 2025}}</ref> |- |2001 |Man of the Year by ''[[The Week (Indian magazine)|The Week]]'' |style="text-align: center;"|<ref name="Week">{{cite web | title=Sonam Wangchuk dedicates Magsaysay Award to 'every student, teacher' in Ladakh | website=[[The Week (Indian magazine)|The Week]] | date=26 July 2018 | url=https://www.theweek.in/news/india/2018/07/26/Sonam-Wangchuk-dedicates-Magsaysay-Award-to-every-student-teacher-in-Ladakh.html | access-date=30 September 2025}}</ref> |- |1996 |Governor's Medal for educational reform in [[Jammu and Kashmir (state)|Jammu and Kashmir]] |style="text-align: center;"|<ref name="SK">{{cite web | title=Sonam Wangchuk's Climate Fast: A Call to Action for Environmental Sustainability | website=[[Sikkim Express]] | date=26 September 2025 | url=https://www.sikkimexpress.com/news-details/sonam-wangchuks-climate-fast-a-call-to-action-for-environmental-sustainability | access-date=30 September 2025}}</ref> |} ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:অভিযন্তা]] [[শ্ৰেণী:শিক্ষাবিদ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] sdjbk52l04giyfiknaw38n0lk078jaw 0 108213 625604 623256 2026-08-09T17:18:01Z Ananya Taye 28065 Removed unreliable claims. Read the history of the Matak Patar lineage from Buranjis. It was one of the Nora people sent by the Nora king to collect tributes from Morans/Mataks, similar to the ones sent to Chutia, Kamata, Kachari, etc. 625604 wikitext text/x-wiki {{under construction}} '''মটক''' হৈছে অসমৰ এটা ঐতিহাসিক সামাজিক-ধাৰ্মিক আৰু ৰাজনৈতিক জনগোষ্ঠী, যাৰ বিকাশ [[মায়ামৰা সত্ৰ]] আৰু ইয়াৰ শিষ্যসমাজৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত।<ref>"disciples of the Mayamara Satra, formed a greater community—the Matak community. ... their sectarian unity ... was later reinvigorated by a political purpose"{{harvcol|Dutta|1985|page=42}} }}</ref> মটকসকল কোনো একক বংশোদ্ভূত প্ৰাচীন জনজাতি নহয়; ঐতিহাসিকভাৱে [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]], [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[কছাৰী জনগোষ্ঠী|কছাৰী]], [[আহোম জনগোষ্ঠী|আহোম]], কৈৱৰ্ত, কলিতা, ব্ৰাহ্মণ, কায়স্থ আৰু বিভিন্ন বৃত্তিজীৱী গোটৰ মায়ামৰা শিষ্যসকলক লৈ এই বৃহত্তৰ সমাজখন গঢ় লৈছিল।<ref name="Dutta1985">{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and Their Kingdom: Castes and Tribes of Assam |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985 |pages=11-12 |quote=The Moamarias were all disciples of one Satra ... but they belonged to separate tribes and communities, Morans, Chutiyas, Kacharis, Barahis, Ahoms, Kaivartas and Brittials; and many caste Hindus, Brahmans, Kayasthas and Kalitas were found among the Moamarias. |url=https://ignca.gov.in/Asi_data/72269.pdf }}</ref> মৰাণসকল মায়ামৰা সত্ৰৰ আটাইতকৈ পুৰণি আৰু সংখ্যাগৰিষ্ঠ শিষ্যগোটসমূহৰ অন্যতম আছিল। সেইবাবে বুৰঞ্জী আৰু ঔপনিৱেশিক যুগৰ কিছুমান লেখাত ''মৰাণ'' আৰু ''মটক'' শব্দ দুটা সমাৰ্থকভাৱেও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত মায়ামৰা ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰা আন জনগোষ্ঠীসমূহলৈও ''মটক'' পৰিচয়টো সম্প্ৰসাৰিত হয়।<ref name="Dutta1985"/> [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সময়ত ''মটক'' নামটোৱে এক বৃহত্তৰ ৰাজনৈতিক অৰ্থ লাভ কৰে। ১৮০৫ চনত বেংমৰাক কেন্দ্ৰ কৰি স্বায়ত্তশাসিত মটক ৰাজ্য স্বীকৃত হোৱাৰ পিছত নামটো ধৰ্মীয় পৰিচয়ৰ লগতে ৰাজনৈতিক আৰু আঞ্চলিক পৰিচয় হিচাপেও ব্যৱহৃত হ'বলৈ ধৰে।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|pp=187-232}} }}</ref> কিছু লোকে মটক জনগোষ্ঠীটোক টাই মূলীয় বুলি ক'ব খোজে।<ref>"...they are an ethnic tribe of Tai Mongolian origin," {{Cite journal |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Assamese Language and Ethno Dialect Variety as Spoken by the Matak Community of Assam |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=8 |issue=9 |date=2020-09 |publisher=IJCRT |issn=2320-2882 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2009351.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=2773}}</ref> এই সকলে দাবী কৰা মতে মটক সকল আহোম জনগোষ্ঠীতকৈ বহু আগৰ পৰাই ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত বাস কৰি অহা‌ টাই‌ লোক।<ref>"...other Tai family were also connected with the Mataks." {{Cite book |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Phukhao Chamba Matak |publisher=Samprity Publication |location=Dibrugarh, Assam |date=November 2012 |isbn=978-93-5174-339-2 |url=https://www.researchgate.net/publication/321755073_Phukhao_Chamba_Matak |via=ResearchGate |access-date=2026-07-04 |language=en |page=39}}</ref> কিন্তু বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ আছে যে চুকাফাই লগ পোৱা "মটক" সকল প্ৰকৃততে মৰাণ জনগোষ্ঠীৰ লোক আছিল।<ref name="DuttaMatakMoranSukapha">"The chronicles, like those of Kasinath Tamuli Phukan and Harakanta Sarma Barua, have clearly mentioned that the Mataks referred to in connection with Sukapha's encounter with the local tribes, were the Morans."{{harvcol|Dutta|1985|page=42}}</ref><ref>Tamuli Phukan, Kasinath, "Assam Buranji",p.11, "আৰু পুৰ্বে ১১৬৪ শকত মটকৰ বদৌচা ৰজা ও বৰাহিৰ থাকুমথা ৰজা এই দুই ৰজাৰে মিত্ৰ কৰি মিলেৰে বস কৰি, পৰে ১১৭৩ সঁকত মটকক খৰিভাৰি বাৰিচোৱা এনে ল'লে। এই মটককে মৰাণ বোলে।"</ref> ==নাম আৰু পৰিচয়ৰ বিকাশ== ''মটক'' শব্দৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে বিভিন্ন ব্যাখ্যা প্ৰচলিত আছে, কিন্তু ইয়াৰ কোনো এটাকে সমকালীন প্ৰমাণৰ দ্বাৰা নিশ্চিত কৰা হোৱা নাই। ''মত-এক'', টাই ভাষাৰ ''মা-তক'' অথবা আন শব্দৰ পৰা নামটো ওলোৱা বুলি বিভিন্ন লেখকে মত প্ৰকাশ কৰিছে। ইতিহাসবিদ শ্ৰীষ্টিধৰ দত্তই এই ব্যুৎপত্তিসমূহক অনিশ্চিত বুলি গণ্য কৰিছে আৰু নামটোৰ প্ৰাচীন ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে বুৰঞ্জীসমূহৰ মাজত অসংগতি দেখুৱাইছে।<ref name="DuttaTerms">{{harvcol|Dutta|1985|pp=4-20}} }}</ref> ===বুৰঞ্জীত মৰাণ আৰু মটক=== বিভিন্ন বুৰঞ্জীত ''মৰাণ'', ''মটক'' আৰু ''মোৱামৰীয়া'' শব্দৰ ব্যৱহাৰ একে নহয়। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত মূলতঃ ''মৰাণ'' শব্দ ব্যৱহৃত হৈছে; ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ৰ কিছুমান বিৱৰণত ''মৰাণ'' আৰু ''মটক'' শব্দ দুটা একেটা জনগোষ্ঠীৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত সাধাৰণতে ''মৰাণ'' আৰু ''মোৱামৰীয়া'' শব্দ ব্যৱহৃত হোৱাৰ বিপৰীতে ''মটক'' শব্দ অতি সীমিতভাৱে দেখা যায়। কিছুমান পৰৱৰ্তী অসমীয়া বুৰঞ্জীত আহোম চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰা মায়ামৰা শিষ্যসকলক সামূহিকভাৱে ''মটক'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="DuttaTerms"/> চুকাফাৰ সময়ৰ ঘটনাৰ বৰ্ণনাত কিছুমান বুৰঞ্জীয়ে ''মটক'' শব্দ ব্যৱহাৰ কৰিলেও সমান্তৰাল বিৱৰণসমূহে সেই লোকসকলক ''মৰাণ'' বুলি চিনাক্ত কৰে। সেয়েহে এই ব্যৱহাৰক ত্ৰয়োদশ শতিকাত এটা পৃথক মটক জনগোষ্ঠীৰ সমকালীন প্ৰমাণ বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি; ই মৰাণসকলৰ বাবে ব্যৱহৃত পৰৱৰ্তী মটক পৰিচয়ৰ অতীতমুখী প্ৰয়োগ হ'ব পাৰে।<ref name="DuttaTerms"/> ===আধুনিক টাই-মূলৰ দাবী=== সাম্প্ৰতিক কালত মটক পৰিচয়ক মায়ামৰা ধৰ্মৰ সৈতে জড়িত এক যৌগিক সমাজৰ পৰিৱৰ্তে এটা পৃথক প্ৰাচীন জনজাতীয় পৰিচয় হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ প্ৰচেষ্টা দেখা গৈছে। ৰাজনীতি-বিজ্ঞানী সুন গগৈৰ মতে, "সদৌ অসম মটক সন্মিলন" আৰু সংশ্লিষ্ট কিছুমান বুদ্ধিজীৱীয়ে মটকসকলৰ উৎপত্তি দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ সৈতে সংযোগ কৰি তেওঁলোকক আহোমসকলৰ আগতেই অসমলৈ অহা “প্ৰাচীন টাই” জনগোষ্ঠী হিচাপে উপস্থাপন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে। গগৈয়ে এই প্ৰচেষ্টাক মটকসকলক ধৰ্মীয়-যৌগিক সমাজৰ পৰিৱৰ্তে পৃথক জনজাতি হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা আৰু সমসাময়িক “ৰাজনৈতিক জনজাতিকৰণ”ৰ আকাংক্ষাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে।<ref name="SunGogoi2020">{{cite journal |last=Gogoi |first=Sun |title=Ethnicity and Its Political Management: The Case of Matak-Moran Binary in Assam |journal=International Journal of Management |volume=11 |issue=2 |year=2020 |pages=287–295 |page=293 |issn=0976-6510 |url=https://iaeme.com/MasterAdmin/Journal_uploads/IJM/VOLUME_11_ISSUE_2/IJM_11_02_030.pdf |access-date=1 August 2026 |quote=The academic efforts of AAMS to appropriate the ethnographic history of the group is still obsessed with the objective to substantiate that the "Matak" is a 'tribe", and not a "religious community" as portrayed by the dominant discourse of history. The recent quest of the mouth-piece organizations among the group for tracing back Mataks' ethnic origin to the South-East Asia is not without political significance, as it is aimed at establishing conformity of the group with the Tai-speaking people of Assam. AAMS and some intellectuals today introduce the group as the "Ancient Tai" people of Assam, who had migrated to the region even before the Tai- Ahoms. These assertions reflect the aspiration of the group for "political tribalization" similar to that of the several other non-tribal ethnic groups of Assam.}}</ref> অৱশ্যে এই মতটো মটক সমাজক মৰাণপ্ৰধান মায়ামৰা শিষ্যসমাজৰ পৰা বিকশিত এক যৌগিক জনগোষ্ঠী বুলি ব্যাখ্যা কৰা প্ৰধান ঐতিহাসিক গৱেষণাৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ নহয়, আৰু ইয়াৰ সমৰ্থনত কোনো সমকালীন শিলালিপি, স্বতন্ত্ৰ বুৰঞ্জী-পাঠ বা প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ দাঙি ধৰা হোৱা নাই। এই আধুনিক ব্যাখ্যাৰ উদাহৰণ হিচাপে কৰবী বৰুৱা গগৈয়ে মটকসকলক “টাই-মংগোলীয় মূলৰ এটা জাতিগত জনজাতি” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে<ref>"...they are an ethnic tribe of Tai Mongolian origin," {{Cite journal |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Assamese Language and Ethno Dialect Variety as Spoken by the Matak Community of Assam |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=8 |issue=9 |date=2020-09 |publisher=IJCRT |issn=2320-2882 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2009351.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=2773}}</ref> আৰু ''ফু-খাও'' নামৰ সৈতে তেওঁলোকৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছে।<ref>"...'Phu' - means "Esteemed Person" or "Owner" and "Khao" means 'white..." {{Cite journal |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Assamese Language and Ethno Dialect Variety as Spoken by the Matak Community of Assam |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=8 |issue=9 |date=2020-09 |publisher=IJCRT |issn=2320-2882 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2009351.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=}}</ref> কিন্তু বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ আছে যে চুকাফাই লগ পোৱা "মটক" সকল প্ৰকৃততে মৰাণ জনগোষ্ঠীৰ লোক আছিল।<ref name="DuttaMatakMoranSukapha" /><ref>Tamuli Phukan, Kasinath, "Assam Buranji",p.11, "আৰু পুৰ্বে ১১৬৪ শকত মটকৰ বদৌচা ৰজা ও বৰাহিৰ থাকুমথা ৰজা এই দুই ৰজাৰে মিত্ৰ কৰি মিলেৰে বস কৰি, পৰে ১১৭৩ সঁকত মটকক খৰিভাৰি বাৰিচোৱা এনে ল'লে। এই মটককে মৰাণ বোলে।"</ref> গৱেষক ফিলিপ ৰামিৰেজৰ‌ অনুসৰি "ফু-খাও-আন-খাও" শব্দটোৱে ১৮ শতিকাত মায়ামৰীয়া সমাজৰ বিদ্ৰোহী সকলক বুজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।‌<ref>{{cite journal |last=Ramirez |first=Philippe |year=2022 |title=De la secte à la tribu: les Moran et Matak du Haut-Assam |journal=Moussons |volume=40 |url=https://journals.openedition.org/moussons/9908 |quote=But in the narrative of the Mayamara Revolt, a generic term will prevail to refer to the rebels: not mayamara, used for the leaders of the sect, but ''phū khau an kao''.}}</ref> শ্ৰীষ্টিধৰ দত্তই মটক পৰিচয়ক মায়ামৰা সত্ৰৰ বিভিন্ন জাতি আৰু জনগোষ্ঠীৰ শিষ্যক সামৰি লোৱা এক যৌগিক সমাজ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিছে। তেওঁৰ মতে, প্ৰথমে মৰাণসকলৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত ''মটক'' নামটো পৰৱৰ্তী সময়ত আন জনজাতীয় আৰু সামাজিক গোটসমূহলৈও সম্প্ৰসাৰিত হৈছিল।<ref name="Dutta1985Identity">"The word ‘Matak’ was no longer confined to the Moran people alone, but was extended to include the other tribal members as well."{{harvcol|Dutta|1985|page=11}}</ref> ==মায়ামৰা ধৰ্ম আৰু যৌগিক মটক সমাজ== [[অনিৰুদ্ধদেৱ]]ে প্ৰতিষ্ঠা কৰা মায়ামৰা সত্ৰই বিভিন্ন জনজাতি, জাতি আৰু বৃত্তিজীৱী গোটৰ লোকক শৰণ দিছিল। মৰাণসকল এই সত্ৰৰ প্ৰথম আৰু প্ৰধান শিষ্যগোটসমূহৰ অন্যতম আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত চুতীয়া, কছাৰী, আহোম, কৈৱৰ্ত, কলিতা, ব্ৰাহ্মণ, কায়স্থ আৰু আন বহু গোটৰ লোকে মায়ামৰা ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰে।<ref name="DuttaCommunity">{{harvcol|Dutta|1985|pp=20-43}}</ref> মৰাণসকলৰ সংখ্যাগত আৰু সাংগঠনিক প্ৰাধান্যৰ ফলত প্ৰথম অৱস্থাত তেওঁলোককে প্ৰায়ে মটক বুলি কোৱা হৈছিল। কিন্তু মায়ামৰা সত্ৰৰ শিষ্যসমাজ বিস্তাৰ লাভ কৰাৰ লগে লগে ''মটক'' নামটো কেৱল মৰাণসকলৰ মাজতে সীমাবদ্ধ নাথাকি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ মায়ামৰা শিষ্যক সামৰি লোৱা বৃহত্তৰ পৰিচয়ত পৰিণত হয়।<ref name="DuttaCommunity"/> ==মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ আৰু ৰাজনৈতিক পৰিচয়== অষ্টাদশ শতিকাৰ মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ সময়ত মায়ামৰা সত্ৰৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ শিষ্যসকলে আহোম চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে একেলগে সংগঠিত হয়। এই সময়ছোৱাত ''মটক'' নামটো ধৰ্মীয় পৰিচয়ৰ লগতে বিদ্ৰোহীসকলৰ সামূহিক ৰাজনৈতিক পৰিচয় হিচাপেও ব্যৱহৃত হ'বলৈ ধৰে। মৰাণসকল বিদ্ৰোহৰ মূল শক্তিসমূহৰ অন্যতম আছিল যদিও বিদ্ৰোহত অংশগ্ৰহণ কৰা সকলো মটক মৰাণ নাছিল।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|pp=24-125}}</ref> ১৮০৫ চনত আহোম চৰকাৰ আৰু সৰ্বানন্দ সিংহৰ মাজত হোৱা বন্দোবস্তৰ ফলত বেংমৰাক ৰাজধানী কৰি মটক ৰাজ্যই স্বায়ত্তশাসন লাভ কৰে। এই ৰাজ্য কোনো প্ৰাগৈতিহাসিক মটক ৰাজ্যৰ ধাৰাবাহিকতা নাছিল; ই মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ ৰাজনৈতিক পৰিণতি আছিল। ১৮৩৯ চনত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ৰাজ্যখন সংযুক্ত কৰে।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|pp=187-232}}</ref> ==আধুনিক পৰিচয়== ঔপনিৱেশিক আৰু উত্তৰ-ঔপনিৱেশিক যুগত মটক পৰিচয়ৰ ভিতৰত থকা বিভিন্ন গোটে নিজৰ পৃথক জাতিগত আৰু ৰাজনৈতিক সংগঠন গঢ়ি তোলে। বিশেষকৈ বিংশ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধত বহু মৰাণে নিজকে বৃহত্তৰ মটক পৰিচয়ৰ ভিতৰৰ এটা শাখা হিচাপে নহয়, পৃথক জনজাতীয় জনগোষ্ঠী হিচাপে সংগঠিত কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তথাপিও মায়ামৰা ধৰ্ম, ঐতিহাসিক বিদ্ৰোহ আৰু মটক ৰাজ্যৰ স্মৃতিয়ে মৰাণ আৰু আন মটক গোটসমূহৰ মাজত এক উমৈহতীয়া ঐতিহাসিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছে। c33n4axr1irjj3gkdv3ucblww2pe2bl 625654 625604 2026-08-09T19:56:42Z Ananya Taye 28065 /* নাম আৰু পৰিচয়ৰ বিকাশ */ Added corrected info describing Matak Patar who were descendants of Nora people sent by the Nara kings to collect tributes from different people including Matak/Morans and subsequently named as Moran/Matak Patar by Sukapha. 625654 wikitext text/x-wiki {{under construction}} '''মটক''' হৈছে অসমৰ এটা ঐতিহাসিক সামাজিক-ধাৰ্মিক আৰু ৰাজনৈতিক জনগোষ্ঠী, যাৰ বিকাশ [[মায়ামৰা সত্ৰ]] আৰু ইয়াৰ শিষ্যসমাজৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত।<ref>"disciples of the Mayamara Satra, formed a greater community—the Matak community. ... their sectarian unity ... was later reinvigorated by a political purpose"{{harvcol|Dutta|1985|page=42}} }}</ref> মটকসকল কোনো একক বংশোদ্ভূত প্ৰাচীন জনজাতি নহয়; ঐতিহাসিকভাৱে [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]], [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[কছাৰী জনগোষ্ঠী|কছাৰী]], [[আহোম জনগোষ্ঠী|আহোম]], কৈৱৰ্ত, কলিতা, ব্ৰাহ্মণ, কায়স্থ আৰু বিভিন্ন বৃত্তিজীৱী গোটৰ মায়ামৰা শিষ্যসকলক লৈ এই বৃহত্তৰ সমাজখন গঢ় লৈছিল।<ref name="Dutta1985">{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and Their Kingdom: Castes and Tribes of Assam |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985 |pages=11-12 |quote=The Moamarias were all disciples of one Satra ... but they belonged to separate tribes and communities, Morans, Chutiyas, Kacharis, Barahis, Ahoms, Kaivartas and Brittials; and many caste Hindus, Brahmans, Kayasthas and Kalitas were found among the Moamarias. |url=https://ignca.gov.in/Asi_data/72269.pdf }}</ref> মৰাণসকল মায়ামৰা সত্ৰৰ আটাইতকৈ পুৰণি আৰু সংখ্যাগৰিষ্ঠ শিষ্যগোটসমূহৰ অন্যতম আছিল। সেইবাবে বুৰঞ্জী আৰু ঔপনিৱেশিক যুগৰ কিছুমান লেখাত ''মৰাণ'' আৰু ''মটক'' শব্দ দুটা সমাৰ্থকভাৱেও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত মায়ামৰা ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰা আন জনগোষ্ঠীসমূহলৈও ''মটক'' পৰিচয়টো সম্প্ৰসাৰিত হয়।<ref name="Dutta1985"/> [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সময়ত ''মটক'' নামটোৱে এক বৃহত্তৰ ৰাজনৈতিক অৰ্থ লাভ কৰে। ১৮০৫ চনত বেংমৰাক কেন্দ্ৰ কৰি স্বায়ত্তশাসিত মটক ৰাজ্য স্বীকৃত হোৱাৰ পিছত নামটো ধৰ্মীয় পৰিচয়ৰ লগতে ৰাজনৈতিক আৰু আঞ্চলিক পৰিচয় হিচাপেও ব্যৱহৃত হ'বলৈ ধৰে।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|pp=187-232}} }}</ref> কিছু লোকে মটক জনগোষ্ঠীটোক টাই মূলীয় বুলি ক'ব খোজে।<ref>"...they are an ethnic tribe of Tai Mongolian origin," {{Cite journal |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Assamese Language and Ethno Dialect Variety as Spoken by the Matak Community of Assam |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=8 |issue=9 |date=2020-09 |publisher=IJCRT |issn=2320-2882 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2009351.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=2773}}</ref> এই সকলে দাবী কৰা মতে মটক সকল আহোম জনগোষ্ঠীতকৈ বহু আগৰ পৰাই ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত বাস কৰি অহা‌ টাই‌ লোক।<ref>"...other Tai family were also connected with the Mataks." {{Cite book |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Phukhao Chamba Matak |publisher=Samprity Publication |location=Dibrugarh, Assam |date=November 2012 |isbn=978-93-5174-339-2 |url=https://www.researchgate.net/publication/321755073_Phukhao_Chamba_Matak |via=ResearchGate |access-date=2026-07-04 |language=en |page=39}}</ref> কিন্তু বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ আছে যে চুকাফাই লগ পোৱা "মটক" সকল প্ৰকৃততে মৰাণ জনগোষ্ঠীৰ লোক আছিল।<ref name="DuttaMatakMoranSukapha">"The chronicles, like those of Kasinath Tamuli Phukan and Harakanta Sarma Barua, have clearly mentioned that the Mataks referred to in connection with Sukapha's encounter with the local tribes, were the Morans."{{harvcol|Dutta|1985|page=42}}</ref><ref>Tamuli Phukan, Kasinath, "Assam Buranji",p.11, "আৰু পুৰ্বে ১১৬৪ শকত মটকৰ বদৌচা ৰজা ও বৰাহিৰ থাকুমথা ৰজা এই দুই ৰজাৰে মিত্ৰ কৰি মিলেৰে বস কৰি, পৰে ১১৭৩ সঁকত মটকক খৰিভাৰি বাৰিচোৱা এনে ল'লে। এই মটককে মৰাণ বোলে।"</ref> ==নাম আৰু পৰিচয়ৰ বিকাশ== ''মটক'' শব্দৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে বিভিন্ন ব্যাখ্যা প্ৰচলিত আছে, কিন্তু ইয়াৰ কোনো এটাকে সমকালীন প্ৰমাণৰ দ্বাৰা নিশ্চিত কৰা হোৱা নাই। ''মত-এক'', টাই ভাষাৰ ''মা-তক'' অথবা আন শব্দৰ পৰা নামটো ওলোৱা বুলি বিভিন্ন লেখকে মত প্ৰকাশ কৰিছে। ইতিহাসবিদ শ্ৰীষ্টিধৰ দত্তই এই ব্যুৎপত্তিসমূহক অনিশ্চিত বুলি গণ্য কৰিছে আৰু নামটোৰ প্ৰাচীন ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে বুৰঞ্জীসমূহৰ মাজত অসংগতি দেখুৱাইছে।<ref name="DuttaTerms">{{harvcol|Dutta|1985|pp=4-20}} }}</ref> ===বুৰঞ্জীত মৰাণ আৰু মটক=== বিভিন্ন বুৰঞ্জীত ''মৰাণ'', ''মটক'' আৰু ''মোৱামৰীয়া'' শব্দৰ ব্যৱহাৰ একে নহয়। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত মূলতঃ ''মৰাণ'' শব্দ ব্যৱহৃত হৈছে; ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ৰ কিছুমান বিৱৰণত ''মৰাণ'' আৰু ''মটক'' শব্দ দুটা একেটা জনগোষ্ঠীৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত সাধাৰণতে ''মৰাণ'' আৰু ''মোৱামৰীয়া'' শব্দ ব্যৱহৃত হোৱাৰ বিপৰীতে ''মটক'' শব্দ অতি সীমিতভাৱে দেখা যায়। কিছুমান পৰৱৰ্তী অসমীয়া বুৰঞ্জীত আহোম চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰা মায়ামৰা শিষ্যসকলক সামূহিকভাৱে ''মটক'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="DuttaTerms"/> চুকাফাৰ সময়ৰ ঘটনাৰ বৰ্ণনাত কিছুমান বুৰঞ্জীয়ে ''মটক'' শব্দ ব্যৱহাৰ কৰিলেও সমান্তৰাল বিৱৰণসমূহে সেই লোকসকলক ''মৰাণ'' বুলি চিনাক্ত কৰে। সেয়েহে এই ব্যৱহাৰক ত্ৰয়োদশ শতিকাত এটা পৃথক মটক জনগোষ্ঠীৰ সমকালীন প্ৰমাণ বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি; ই মৰাণসকলৰ বাবে ব্যৱহৃত পৰৱৰ্তী মটক পৰিচয়ৰ অতীতমুখী প্ৰয়োগ হ'ব পাৰে।<ref name="DuttaTerms"/> ===আধুনিক টাই-মূলৰ দাবী=== সাম্প্ৰতিক কালত মটক পৰিচয়ক মায়ামৰা ধৰ্মৰ সৈতে জড়িত এক যৌগিক সমাজৰ পৰিৱৰ্তে এটা পৃথক প্ৰাচীন জনজাতীয় পৰিচয় হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ প্ৰচেষ্টা দেখা গৈছে। ৰাজনীতি-বিজ্ঞানী সুন গগৈৰ মতে, "সদৌ অসম মটক সন্মিলন" আৰু সংশ্লিষ্ট কিছুমান বুদ্ধিজীৱীয়ে মটকসকলৰ উৎপত্তি দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ সৈতে সংযোগ কৰি তেওঁলোকক আহোমসকলৰ আগতেই অসমলৈ অহা “প্ৰাচীন টাই” জনগোষ্ঠী হিচাপে উপস্থাপন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে। গগৈয়ে এই প্ৰচেষ্টাক মটকসকলক ধৰ্মীয়-যৌগিক সমাজৰ পৰিৱৰ্তে পৃথক জনজাতি হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা আৰু সমসাময়িক “ৰাজনৈতিক জনজাতিকৰণ”ৰ আকাংক্ষাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে।<ref name="SunGogoi2020">{{cite journal |last=Gogoi |first=Sun |title=Ethnicity and Its Political Management: The Case of Matak-Moran Binary in Assam |journal=International Journal of Management |volume=11 |issue=2 |year=2020 |pages=287–295 |page=293 |issn=0976-6510 |url=https://iaeme.com/MasterAdmin/Journal_uploads/IJM/VOLUME_11_ISSUE_2/IJM_11_02_030.pdf |access-date=1 August 2026 |quote=The academic efforts of AAMS to appropriate the ethnographic history of the group is still obsessed with the objective to substantiate that the "Matak" is a 'tribe", and not a "religious community" as portrayed by the dominant discourse of history. The recent quest of the mouth-piece organizations among the group for tracing back Mataks' ethnic origin to the South-East Asia is not without political significance, as it is aimed at establishing conformity of the group with the Tai-speaking people of Assam. AAMS and some intellectuals today introduce the group as the "Ancient Tai" people of Assam, who had migrated to the region even before the Tai- Ahoms. These assertions reflect the aspiration of the group for "political tribalization" similar to that of the several other non-tribal ethnic groups of Assam.}}</ref> অৱশ্যে এই মতটো মটক সমাজক মৰাণপ্ৰধান মায়ামৰা শিষ্যসমাজৰ পৰা বিকশিত এক যৌগিক জনগোষ্ঠী বুলি ব্যাখ্যা কৰা প্ৰধান ঐতিহাসিক গৱেষণাৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ নহয়, আৰু ইয়াৰ সমৰ্থনত কোনো সমকালীন শিলালিপি, স্বতন্ত্ৰ বুৰঞ্জী-পাঠ বা প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ দাঙি ধৰা হোৱা নাই। এই আধুনিক ব্যাখ্যাৰ উদাহৰণ হিচাপে কৰবী বৰুৱা গগৈয়ে মটকসকলক “টাই-মংগোলীয় মূলৰ এটা জাতিগত জনজাতি” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে<ref>"...they are an ethnic tribe of Tai Mongolian origin," {{Cite journal |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Assamese Language and Ethno Dialect Variety as Spoken by the Matak Community of Assam |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=8 |issue=9 |date=2020-09 |publisher=IJCRT |issn=2320-2882 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2009351.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=2773}}</ref> আৰু ''ফু-খাও'' নামৰ সৈতে তেওঁলোকৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছে।<ref>"...'Phu' - means "Esteemed Person" or "Owner" and "Khao" means 'white..." {{Cite journal |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Assamese Language and Ethno Dialect Variety as Spoken by the Matak Community of Assam |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=8 |issue=9 |date=2020-09 |publisher=IJCRT |issn=2320-2882 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2009351.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=}}</ref> কিন্তু বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ আছে যে চুকাফাই লগ পোৱা "মটক" সকল প্ৰকৃততে মৰাণ জনগোষ্ঠীৰ লোক আছিল।<ref name="DuttaMatakMoranSukapha" /><ref>Tamuli Phukan, Kasinath, "Assam Buranji",p.11, "আৰু পুৰ্বে ১১৬৪ শকত মটকৰ বদৌচা ৰজা ও বৰাহিৰ থাকুমথা ৰজা এই দুই ৰজাৰে মিত্ৰ কৰি মিলেৰে বস কৰি, পৰে ১১৭৩ সঁকত মটকক খৰিভাৰি বাৰিচোৱা এনে ল'লে। এই মটককে মৰাণ বোলে।"</ref> বুৰঞ্জী সমূহৰ আন এক বিবৰণৰ মতে চুকাফাই অসমত থাকিবলৈ লওতে নৰা ৰজাই অসমৰ ৰাজ্য‌ যেনে কছাৰী, মটক/মৰাণ, চুতীয়া, কমতা, বৰাহী, আৰু‌ নগা বোৰৰ পৰা খুত তুলিবলৈ মানুহ কেইজনমান পঠিয়াইছিল; চুকাফাই তাৰে এজনক "মটক পাতৰ" বা "মৰাণ পাতৰ" নাম দিছিল।<ref>Goswami, Hemchandra, "Purani Assam Buranji", p.25,"আৰু পুৰ্বে নড়া ৰজাই চুতীয়া, কছাৰী, মৰাণ, নগা, বৰাহী কমতেশ্বৰ এই বোৰৰ খুত তুলিছিল। পাচে ইয়াৰে খুত তুলিবলৈ তিনিটা মানুহ পঠাই দিলে। কমতেশ্বৰ লৈকে বৰাহীলৈকে এটা, চুতীয়া লৈকে মৰাণ লৈকে এটা, কছাৰী লৈকে নগা লৈকে এটা। পাচে বিমুন নামেৰে এইটো আহি কছাৰী নগাৰ খুত তুলি চুকাফা মহাৰজাৰ লগ ললেহি। পাচে ৰাজা বেথাকৈ তাৰ নাম দিলে বিমুন পাতৰ, এতিয়াও নড়াৰ পৰা অহা এই ঘৰকেহে বোলে মৰাণ পাতৰ।"</ref> গৱেষক ফিলিপ ৰামিৰেজৰ‌ অনুসৰি "ফু-খাও-আন-খাও" শব্দটোৱে ১৮ শতিকাত মায়ামৰীয়া সমাজৰ বিদ্ৰোহী সকলক বুজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।‌<ref>{{cite journal |last=Ramirez |first=Philippe |year=2022 |title=De la secte à la tribu: les Moran et Matak du Haut-Assam |journal=Moussons |volume=40 |url=https://journals.openedition.org/moussons/9908 |quote=But in the narrative of the Mayamara Revolt, a generic term will prevail to refer to the rebels: not mayamara, used for the leaders of the sect, but ''phū khau an kao''.}}</ref> শ্ৰীষ্টিধৰ দত্তই মটক পৰিচয়ক মায়ামৰা সত্ৰৰ বিভিন্ন জাতি আৰু জনগোষ্ঠীৰ শিষ্যক সামৰি লোৱা এক যৌগিক সমাজ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিছে। তেওঁৰ মতে, প্ৰথমে মৰাণসকলৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত ''মটক'' নামটো পৰৱৰ্তী সময়ত আন জনজাতীয় আৰু সামাজিক গোটসমূহলৈও সম্প্ৰসাৰিত হৈছিল।<ref name="Dutta1985Identity">"The word ‘Matak’ was no longer confined to the Moran people alone, but was extended to include the other tribal members as well."{{harvcol|Dutta|1985|page=11}}</ref> ==মায়ামৰা ধৰ্ম আৰু যৌগিক মটক সমাজ== [[অনিৰুদ্ধদেৱ]]ে প্ৰতিষ্ঠা কৰা মায়ামৰা সত্ৰই বিভিন্ন জনজাতি, জাতি আৰু বৃত্তিজীৱী গোটৰ লোকক শৰণ দিছিল। মৰাণসকল এই সত্ৰৰ প্ৰথম আৰু প্ৰধান শিষ্যগোটসমূহৰ অন্যতম আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত চুতীয়া, কছাৰী, আহোম, কৈৱৰ্ত, কলিতা, ব্ৰাহ্মণ, কায়স্থ আৰু আন বহু গোটৰ লোকে মায়ামৰা ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰে।<ref name="DuttaCommunity">{{harvcol|Dutta|1985|pp=20-43}}</ref> মৰাণসকলৰ সংখ্যাগত আৰু সাংগঠনিক প্ৰাধান্যৰ ফলত প্ৰথম অৱস্থাত তেওঁলোককে প্ৰায়ে মটক বুলি কোৱা হৈছিল। কিন্তু মায়ামৰা সত্ৰৰ শিষ্যসমাজ বিস্তাৰ লাভ কৰাৰ লগে লগে ''মটক'' নামটো কেৱল মৰাণসকলৰ মাজতে সীমাবদ্ধ নাথাকি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ মায়ামৰা শিষ্যক সামৰি লোৱা বৃহত্তৰ পৰিচয়ত পৰিণত হয়।<ref name="DuttaCommunity"/> ==মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ আৰু ৰাজনৈতিক পৰিচয়== অষ্টাদশ শতিকাৰ মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ সময়ত মায়ামৰা সত্ৰৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ শিষ্যসকলে আহোম চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে একেলগে সংগঠিত হয়। এই সময়ছোৱাত ''মটক'' নামটো ধৰ্মীয় পৰিচয়ৰ লগতে বিদ্ৰোহীসকলৰ সামূহিক ৰাজনৈতিক পৰিচয় হিচাপেও ব্যৱহৃত হ'বলৈ ধৰে। মৰাণসকল বিদ্ৰোহৰ মূল শক্তিসমূহৰ অন্যতম আছিল যদিও বিদ্ৰোহত অংশগ্ৰহণ কৰা সকলো মটক মৰাণ নাছিল।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|pp=24-125}}</ref> ১৮০৫ চনত আহোম চৰকাৰ আৰু সৰ্বানন্দ সিংহৰ মাজত হোৱা বন্দোবস্তৰ ফলত বেংমৰাক ৰাজধানী কৰি মটক ৰাজ্যই স্বায়ত্তশাসন লাভ কৰে। এই ৰাজ্য কোনো প্ৰাগৈতিহাসিক মটক ৰাজ্যৰ ধাৰাবাহিকতা নাছিল; ই মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ ৰাজনৈতিক পৰিণতি আছিল। ১৮৩৯ চনত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ৰাজ্যখন সংযুক্ত কৰে।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|pp=187-232}}</ref> ==আধুনিক পৰিচয়== ঔপনিৱেশিক আৰু উত্তৰ-ঔপনিৱেশিক যুগত মটক পৰিচয়ৰ ভিতৰত থকা বিভিন্ন গোটে নিজৰ পৃথক জাতিগত আৰু ৰাজনৈতিক সংগঠন গঢ়ি তোলে। বিশেষকৈ বিংশ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধত বহু মৰাণে নিজকে বৃহত্তৰ মটক পৰিচয়ৰ ভিতৰৰ এটা শাখা হিচাপে নহয়, পৃথক জনজাতীয় জনগোষ্ঠী হিচাপে সংগঠিত কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তথাপিও মায়ামৰা ধৰ্ম, ঐতিহাসিক বিদ্ৰোহ আৰু মটক ৰাজ্যৰ স্মৃতিয়ে মৰাণ আৰু আন মটক গোটসমূহৰ মাজত এক উমৈহতীয়া ঐতিহাসিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছে। spnbthxekjxov0pxbhrfypjaxmgk7ar 625837 625654 2026-08-10T10:12:47Z Ananya Taye 28065 625837 wikitext text/x-wiki {{under construction}} '''মটক''' হৈছে অসমৰ এটা ঐতিহাসিক সামাজিক-ধাৰ্মিক আৰু ৰাজনৈতিক জনগোষ্ঠী, যাৰ বিকাশ [[মায়ামৰা সত্ৰ]] আৰু ইয়াৰ শিষ্যসমাজৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত।<ref>"disciples of the Mayamara Satra, formed a greater community—the Matak community. ... their sectarian unity ... was later reinvigorated by a political purpose"{{harvcol|Dutta|1985|page=42}} }}</ref> মটকসকল কোনো একক বংশোদ্ভূত প্ৰাচীন জনজাতি নহয়; ঐতিহাসিকভাৱে [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]], [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[কছাৰী জনগোষ্ঠী|কছাৰী]], [[আহোম জনগোষ্ঠী|আহোম]], কৈৱৰ্ত, কলিতা, ব্ৰাহ্মণ, কায়স্থ আৰু বিভিন্ন বৃত্তিজীৱী গোটৰ মায়ামৰা শিষ্যসকলক লৈ এই বৃহত্তৰ সমাজখন গঢ় লৈছিল।<ref name="Dutta1985">{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and Their Kingdom: Castes and Tribes of Assam |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985 |pages=11-12 |quote=The Moamarias were all disciples of one Satra ... but they belonged to separate tribes and communities, Morans, Chutiyas, Kacharis, Barahis, Ahoms, Kaivartas and Brittials; and many caste Hindus, Brahmans, Kayasthas and Kalitas were found among the Moamarias. |url=https://ignca.gov.in/Asi_data/72269.pdf }}</ref> মৰাণসকল মায়ামৰা সত্ৰৰ আটাইতকৈ পুৰণি আৰু সংখ্যাগৰিষ্ঠ শিষ্যগোটসমূহৰ অন্যতম আছিল। সেইবাবে বুৰঞ্জী আৰু ঔপনিৱেশিক যুগৰ কিছুমান লেখাত ''মৰাণ'' আৰু ''মটক'' শব্দ দুটা সমাৰ্থকভাৱেও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত মায়ামৰা ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰা আন জনগোষ্ঠীসমূহলৈও ''মটক'' পৰিচয়টো সম্প্ৰসাৰিত হয়।<ref name="Dutta1985"/> [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সময়ত ''মটক'' নামটোৱে এক বৃহত্তৰ ৰাজনৈতিক অৰ্থ লাভ কৰে। ১৮০৫ চনত বেংমৰাক কেন্দ্ৰ কৰি স্বায়ত্তশাসিত মটক ৰাজ্য স্বীকৃত হোৱাৰ পিছত নামটো ধৰ্মীয় পৰিচয়ৰ লগতে ৰাজনৈতিক আৰু আঞ্চলিক পৰিচয় হিচাপেও ব্যৱহৃত হ'বলৈ ধৰে।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|pp=187-232}} }}</ref> কিছু লোকে মটক জনগোষ্ঠীটোক টাই মূলীয় বুলি ক'ব খোজে।<ref>"...they are an ethnic tribe of Tai Mongolian origin," {{Cite journal |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Assamese Language and Ethno Dialect Variety as Spoken by the Matak Community of Assam |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=8 |issue=9 |date=2020-09 |publisher=IJCRT |issn=2320-2882 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2009351.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=2773}}</ref> এই সকলে দাবী কৰা মতে মটক সকল আহোম জনগোষ্ঠীতকৈ বহু আগৰ পৰাই ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত বাস কৰি অহা‌ টাই‌ লোক।<ref>"...other Tai family were also connected with the Mataks." {{Cite book |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Phukhao Chamba Matak |publisher=Samprity Publication |location=Dibrugarh, Assam |date=November 2012 |isbn=978-93-5174-339-2 |url=https://www.researchgate.net/publication/321755073_Phukhao_Chamba_Matak |via=ResearchGate |access-date=2026-07-04 |language=en |page=39}}</ref> কিন্তু বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ আছে যে চুকাফাই লগ পোৱা "মটক" সকল প্ৰকৃততে মৰাণ জনগোষ্ঠীৰ লোক আছিল।<ref name="DuttaMatakMoranSukapha">"The chronicles, like those of Kasinath Tamuli Phukan and Harakanta Sarma Barua, have clearly mentioned that the Mataks referred to in connection with Sukapha's encounter with the local tribes, were the Morans."{{harvcol|Dutta|1985|page=42}}</ref><ref>Tamuli Phukan, Kasinath, "Assam Buranji",p.11, "আৰু পুৰ্বে ১১৬৪ শকত মটকৰ বদৌচা ৰজা ও বৰাহিৰ থাকুমথা ৰজা এই দুই ৰজাৰে মিত্ৰ কৰি মিলেৰে বস কৰি, পৰে ১১৭৩ সঁকত মটকক খৰিভাৰি বাৰিচোৱা এনে ল'লে। এই মটককে মৰাণ বোলে।"</ref> ==নাম আৰু পৰিচয়ৰ বিকাশ== ''মটক'' শব্দৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে বিভিন্ন ব্যাখ্যা প্ৰচলিত আছে, কিন্তু ইয়াৰ কোনো এটাকে সমকালীন প্ৰমাণৰ দ্বাৰা নিশ্চিত কৰা হোৱা নাই। ''মত-এক'', টাই ভাষাৰ ''মা-তক'' অথবা আন শব্দৰ পৰা নামটো ওলোৱা বুলি বিভিন্ন লেখকে মত প্ৰকাশ কৰিছে। ইতিহাসবিদ শ্ৰীষ্টিধৰ দত্তই এই ব্যুৎপত্তিসমূহক অনিশ্চিত বুলি গণ্য কৰিছে আৰু নামটোৰ প্ৰাচীন ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে বুৰঞ্জীসমূহৰ মাজত অসংগতি দেখুৱাইছে।<ref name="DuttaTerms">{{harvcol|Dutta|1985|pp=4-20}}</ref> ===বুৰঞ্জীত মৰাণ আৰু মটক=== বিভিন্ন বুৰঞ্জীত ''মৰাণ'', ''মটক'' আৰু ''মোৱামৰীয়া'' শব্দৰ ব্যৱহাৰ একে নহয়। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত মূলতঃ ''মৰাণ'' শব্দ ব্যৱহৃত হৈছে; ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ৰ কিছুমান বিৱৰণত ''মৰাণ'' আৰু ''মটক'' শব্দ দুটা একেটা জনগোষ্ঠীৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত সাধাৰণতে ''মৰাণ'' আৰু ''মোৱামৰীয়া'' শব্দ ব্যৱহৃত হোৱাৰ বিপৰীতে ''মটক'' শব্দ অতি সীমিতভাৱে দেখা যায়। কিছুমান পৰৱৰ্তী অসমীয়া বুৰঞ্জীত আহোম চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰা মায়ামৰা শিষ্যসকলক সামূহিকভাৱে ''মটক'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="DuttaTerms"/> চুকাফাৰ সময়ৰ ঘটনাৰ বৰ্ণনাত কিছুমান বুৰঞ্জীয়ে ''মটক'' শব্দ ব্যৱহাৰ কৰিলেও সমান্তৰাল বিৱৰণসমূহে সেই লোকসকলক ''মৰাণ'' বুলি চিনাক্ত কৰে। সেয়েহে এই ব্যৱহাৰক ত্ৰয়োদশ শতিকাত এটা পৃথক মটক জনগোষ্ঠীৰ সমকালীন প্ৰমাণ বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি; ই মৰাণসকলৰ বাবে ব্যৱহৃত পৰৱৰ্তী মটক পৰিচয়ৰ অতীতমুখী প্ৰয়োগ হ'ব পাৰে।<ref name="DuttaTerms"/> ===আধুনিক টাই-মূলৰ দাবী=== সাম্প্ৰতিক কালত মটক পৰিচয়ক মায়ামৰা ধৰ্মৰ সৈতে জড়িত এক যৌগিক সমাজৰ পৰিৱৰ্তে এটা পৃথক প্ৰাচীন জনজাতীয় পৰিচয় হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ প্ৰচেষ্টা দেখা গৈছে। ৰাজনীতি-বিজ্ঞানী সুন গগৈৰ মতে, "সদৌ অসম মটক সন্মিলন" আৰু সংশ্লিষ্ট কিছুমান বুদ্ধিজীৱীয়ে মটকসকলৰ উৎপত্তি দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ সৈতে সংযোগ কৰি তেওঁলোকক আহোমসকলৰ আগতেই অসমলৈ অহা “প্ৰাচীন টাই” জনগোষ্ঠী হিচাপে উপস্থাপন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে। গগৈয়ে এই প্ৰচেষ্টাক মটকসকলক ধৰ্মীয়-যৌগিক সমাজৰ পৰিৱৰ্তে পৃথক জনজাতি হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা আৰু সমসাময়িক “ৰাজনৈতিক জনজাতিকৰণ”ৰ আকাংক্ষাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে।<ref name="SunGogoi2020">{{cite journal |last=Gogoi |first=Sun |title=Ethnicity and Its Political Management: The Case of Matak-Moran Binary in Assam |journal=International Journal of Management |volume=11 |issue=2 |year=2020 |pages=287–295 |page=293 |issn=0976-6510 |url=https://iaeme.com/MasterAdmin/Journal_uploads/IJM/VOLUME_11_ISSUE_2/IJM_11_02_030.pdf |access-date=1 August 2026 |quote=The academic efforts of AAMS to appropriate the ethnographic history of the group is still obsessed with the objective to substantiate that the "Matak" is a 'tribe", and not a "religious community" as portrayed by the dominant discourse of history. The recent quest of the mouth-piece organizations among the group for tracing back Mataks' ethnic origin to the South-East Asia is not without political significance, as it is aimed at establishing conformity of the group with the Tai-speaking people of Assam. AAMS and some intellectuals today introduce the group as the "Ancient Tai" people of Assam, who had migrated to the region even before the Tai- Ahoms. These assertions reflect the aspiration of the group for "political tribalization" similar to that of the several other non-tribal ethnic groups of Assam.}}</ref> অৱশ্যে এই মতটো মটক সমাজক মৰাণপ্ৰধান মায়ামৰা শিষ্যসমাজৰ পৰা বিকশিত এক যৌগিক জনগোষ্ঠী বুলি ব্যাখ্যা কৰা প্ৰধান ঐতিহাসিক গৱেষণাৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ নহয়, আৰু ইয়াৰ সমৰ্থনত কোনো সমকালীন শিলালিপি, স্বতন্ত্ৰ বুৰঞ্জী-পাঠ বা প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ দাঙি ধৰা হোৱা নাই। এই আধুনিক ব্যাখ্যাৰ উদাহৰণ হিচাপে কৰবী বৰুৱা গগৈয়ে মটকসকলক “টাই-মংগোলীয় মূলৰ এটা জাতিগত জনজাতি” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে<ref>"...they are an ethnic tribe of Tai Mongolian origin," {{Cite journal |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Assamese Language and Ethno Dialect Variety as Spoken by the Matak Community of Assam |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=8 |issue=9 |date=2020-09 |publisher=IJCRT |issn=2320-2882 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2009351.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=2773}}</ref> আৰু ''ফু-খাও'' নামৰ সৈতে তেওঁলোকৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছে।<ref>"...'Phu' - means "Esteemed Person" or "Owner" and "Khao" means 'white..." {{Cite journal |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Assamese Language and Ethno Dialect Variety as Spoken by the Matak Community of Assam |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=8 |issue=9 |date=2020-09 |publisher=IJCRT |issn=2320-2882 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2009351.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=}}</ref> কিন্তু বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ আছে যে চুকাফাই লগ পোৱা "মটক" সকল প্ৰকৃততে মৰাণ জনগোষ্ঠীৰ লোক আছিল।<ref name="DuttaMatakMoranSukapha" /><ref>Tamuli Phukan, Kasinath, "Assam Buranji",p.11, "আৰু পুৰ্বে ১১৬৪ শকত মটকৰ বদৌচা ৰজা ও বৰাহিৰ থাকুমথা ৰজা এই দুই ৰজাৰে মিত্ৰ কৰি মিলেৰে বস কৰি, পৰে ১১৭৩ সঁকত মটকক খৰিভাৰি বাৰিচোৱা এনে ল'লে। এই মটককে মৰাণ বোলে।"</ref> বুৰঞ্জী সমূহৰ আন এক বিবৰণৰ মতে চুকাফাই অসমত থাকিবলৈ লওতে নৰা ৰজাই অসমৰ ৰাজ্য‌ যেনে কছাৰী, মটক/মৰাণ, চুতীয়া, কমতা, বৰাহী, আৰু‌ নগা বোৰৰ পৰা খুত তুলিবলৈ মানুহ কেইজনমান পঠিয়াইছিল; চুকাফাই তাৰে এজনক "মটক পাতৰ" বা "মৰাণ পাতৰ" নাম দিছিল।<ref>Goswami, Hemchandra, "Purani Assam Buranji", p.25,"আৰু পুৰ্বে নড়া ৰজাই চুতীয়া, কছাৰী, মৰাণ, নগা, বৰাহী কমতেশ্বৰ এই বোৰৰ খুত তুলিছিল। পাচে ইয়াৰে খুত তুলিবলৈ তিনিটা মানুহ পঠাই দিলে। কমতেশ্বৰ লৈকে বৰাহীলৈকে এটা, চুতীয়া লৈকে মৰাণ লৈকে এটা, কছাৰী লৈকে নগা লৈকে এটা। পাচে বিমুন নামেৰে এইটো আহি কছাৰী নগাৰ খুত তুলি চুকাফা মহাৰজাৰ লগ ললেহি। পাচে ৰাজা বেথাকৈ তাৰ নাম দিলে বিমুন পাতৰ, এতিয়াও নড়াৰ পৰা অহা এই ঘৰকেহে বোলে মৰাণ পাতৰ।"</ref> গৱেষক ফিলিপ ৰামিৰেজৰ‌ অনুসৰি "ফু-খাও-আন-খাও" শব্দটোৱে ১৮ শতিকাত মায়ামৰীয়া সমাজৰ বিদ্ৰোহী সকলক বুজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।‌<ref>{{cite journal |last=Ramirez |first=Philippe |year=2022 |title=De la secte à la tribu: les Moran et Matak du Haut-Assam |journal=Moussons |volume=40 |url=https://journals.openedition.org/moussons/9908 |quote=But in the narrative of the Mayamara Revolt, a generic term will prevail to refer to the rebels: not mayamara, used for the leaders of the sect, but ''phū khau an kao''.}}</ref> শ্ৰীষ্টিধৰ দত্তই মটক পৰিচয়ক মায়ামৰা সত্ৰৰ বিভিন্ন জাতি আৰু জনগোষ্ঠীৰ শিষ্যক সামৰি লোৱা এক যৌগিক সমাজ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিছে। তেওঁৰ মতে, প্ৰথমে মৰাণসকলৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত ''মটক'' নামটো পৰৱৰ্তী সময়ত আন জনজাতীয় আৰু সামাজিক গোটসমূহলৈও সম্প্ৰসাৰিত হৈছিল।<ref name="Dutta1985Identity">"The word ‘Matak’ was no longer confined to the Moran people alone, but was extended to include the other tribal members as well."{{harvcol|Dutta|1985|page=11}}</ref> ==মায়ামৰা ধৰ্ম আৰু যৌগিক মটক সমাজ== [[অনিৰুদ্ধদেৱ]]ে প্ৰতিষ্ঠা কৰা মায়ামৰা সত্ৰই বিভিন্ন জনজাতি, জাতি আৰু বৃত্তিজীৱী গোটৰ লোকক শৰণ দিছিল। মৰাণসকল এই সত্ৰৰ প্ৰথম আৰু প্ৰধান শিষ্যগোটসমূহৰ অন্যতম আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত চুতীয়া, কছাৰী, আহোম, কৈৱৰ্ত, কলিতা, ব্ৰাহ্মণ, কায়স্থ আৰু আন বহু গোটৰ লোকে মায়ামৰা ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰে।<ref name="DuttaCommunity">{{harvcol|Dutta|1985|pp=20-43}}</ref> মৰাণসকলৰ সংখ্যাগত আৰু সাংগঠনিক প্ৰাধান্যৰ ফলত প্ৰথম অৱস্থাত তেওঁলোককে প্ৰায়ে মটক বুলি কোৱা হৈছিল। কিন্তু মায়ামৰা সত্ৰৰ শিষ্যসমাজ বিস্তাৰ লাভ কৰাৰ লগে লগে ''মটক'' নামটো কেৱল মৰাণসকলৰ মাজতে সীমাবদ্ধ নাথাকি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ মায়ামৰা শিষ্যক সামৰি লোৱা বৃহত্তৰ পৰিচয়ত পৰিণত হয়।<ref name="DuttaCommunity"/> ==মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ আৰু ৰাজনৈতিক পৰিচয়== অষ্টাদশ শতিকাৰ মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ সময়ত মায়ামৰা সত্ৰৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ শিষ্যসকলে আহোম চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে একেলগে সংগঠিত হয়। এই সময়ছোৱাত ''মটক'' নামটো ধৰ্মীয় পৰিচয়ৰ লগতে বিদ্ৰোহীসকলৰ সামূহিক ৰাজনৈতিক পৰিচয় হিচাপেও ব্যৱহৃত হ'বলৈ ধৰে। মৰাণসকল বিদ্ৰোহৰ মূল শক্তিসমূহৰ অন্যতম আছিল যদিও বিদ্ৰোহত অংশগ্ৰহণ কৰা সকলো মটক মৰাণ নাছিল।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|pp=24-125}}</ref> ১৮০৫ চনত আহোম চৰকাৰ আৰু সৰ্বানন্দ সিংহৰ মাজত হোৱা বন্দোবস্তৰ ফলত বেংমৰাক ৰাজধানী কৰি মটক ৰাজ্যই স্বায়ত্তশাসন লাভ কৰে। এই ৰাজ্য কোনো প্ৰাগৈতিহাসিক মটক ৰাজ্যৰ ধাৰাবাহিকতা নাছিল; ই মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ ৰাজনৈতিক পৰিণতি আছিল। ১৮৩৯ চনত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ৰাজ্যখন সংযুক্ত কৰে।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|pp=187-232}}</ref> ==আধুনিক পৰিচয়== ঔপনিৱেশিক আৰু উত্তৰ-ঔপনিৱেশিক যুগত মটক পৰিচয়ৰ ভিতৰত থকা বিভিন্ন গোটে নিজৰ পৃথক জাতিগত আৰু ৰাজনৈতিক সংগঠন গঢ়ি তোলে। বিশেষকৈ বিংশ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধত বহু মৰাণে নিজকে বৃহত্তৰ মটক পৰিচয়ৰ ভিতৰৰ এটা শাখা হিচাপে নহয়, পৃথক জনজাতীয় জনগোষ্ঠী হিচাপে সংগঠিত কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তথাপিও মায়ামৰা ধৰ্ম, ঐতিহাসিক বিদ্ৰোহ আৰু মটক ৰাজ্যৰ স্মৃতিয়ে মৰাণ আৰু আন মটক গোটসমূহৰ মাজত এক উমৈহতীয়া ঐতিহাসিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছে। cotpqw6qcdl1pzotto8s0hnqaszilrg 0 109287 625818 602934 2026-08-10T08:45:01Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625818 wikitext text/x-wiki [[File:Yap Stone Money.jpg|thumb|right|250px|গাচপাৰ গাঁৱৰ য়াপেচ শিল (ৰাই)ৰ এটা বৃহৎ (প্ৰায় ৮ ফুট (২.৪ মিটাৰ) উচ্চতা) উদাহৰণ]] '''ৰাই শিল''' ( {{Lang-en| rai stone}}),<ref>[http://www.trussel2.com/yap/yap-r.htm#raay "Raay₂".] ''Yapese Dictionary''. Updated 27 July 2012. Retrieved 25 November 2013.</ref> বা '''ফেই শিল''',<ref name="rain">{{Cite book |last=Rainbird |first=Paul |title=The archaeology of Micronesia |date=2004 |publisher=Cambridge Univ. Press |isbn=978-0-521-65630-6 |edition=1. publ |series=Cambridge world archaeology |location=Cambridge}}</ref> মাইক্ৰ'নেছিয়াৰ য়াপ দ্বীপপুঞ্জৰ থলুৱা বাসিন্দাসকলে নিৰ্মাণ কৰা আৰু মূল্যৱান বহুতো বৃহৎ সামগ্ৰীৰ ভিতৰত অন্যতম। এইবোৰক য়াপেচ শিলৰ টকা নাম বুলিও জনা যায়। সাধাৰণ ৰাই শিলটো স্ফটিকীয় চূণশিলৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ আকৃতি ডিস্কৰ দৰে আৰু ইয়াৰ মাজত এটা ফুটা থাকে। আটাইতকৈ সৰু ব্যাস ৩.৫ চেণ্টিমিটাৰ (১.৪ ইঞ্চি) হ’ব পাৰে। বৰ্তমানৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ শিলটো ৰিয়া গাঁৱৰ ওচৰত ৰুমুং দ্বীপত অৱস্থিত; ইয়াৰ ব্যাস ৩.৬ মিটাৰ (১২ ফুট) আৰু ডাঠ ৫০ চেণ্টিমিটাৰ (২০ ইঞ্চি) আৰু ওজন ৪,০০০ কিলোগ্ৰাম (৮,৮০০ পাউণ্ড)।<ref name=gill>{{cite book|last=Gillilland|first=Cora Lee C.|title=The Stone Money of Yap. A Numismatic Survey. (Smithsonian Studies in History and Technology 23)|year=1975|publisher=Smithsonian Institution Press|location=Washington, DC|pages=75}}</ref><ref name=wondermondo>{{cite web |url=http://www.wondermondo.com/Countries/Au/MicronesiaFS/Yap/RaiOfYap.htm |title=Rai of Yap – the stone money |date=13 November 2011 |publisher=Wondermondo |access-date=19 November 2024 |archivedate=1 November 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151101140520/http://www.wondermondo.com/Countries/Au/MicronesiaFS/Yap/RaiOfYap.htm |deadurl=yes }}</ref> মাইক্ৰ'নেছিয়াৰ মূলতঃ পালাউত কেইবাটাও দ্বীপত ৰাই শিল খনন কৰা হৈছিল, <ref>{{cite web|url=http://www.jps.auckland.ac.nz/document?wid=3202&page=0&action=null|title=The Settlement of Oceania: An Examination of the Accidental Voyage Theory|publisher=[[Journal of the Polynesian Society]], [[Auckland University]]|year=1962|author=G. S. Parsonson|access-date=19 September 2016|quote=The natives of Yap in Micronesia went 300 miles to the Palau Islands for "stone money", great calcite disks, six to twelve feet in diameter.|archive-date=12 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190912183258/http://www.jps.auckland.ac.nz/document/?wid=3202&page=0&action=null|url-status=dead|archivedate=12 September 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190912183258/http://www.jps.auckland.ac.nz/document/?wid=3202&page=0&action=null|deadurl=yes}}</ref> আৰু গুৱামতো সৰুকৈ খনন কৰা হৈছিল। ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে এই প্ৰথা বন্ধ হৈ গ’ল। আজি দ্বীপটোত প্ৰায় ৬,০০০টা ডাঙৰ ৰাই শিল আছে আৰু ইয়াৰে বহুতো বিশ্বৰ সংগ্ৰহালয়ত দেখা যায়।<ref>Patterson, Carolyn Bennett, et al. "At the Birth of Nations: In the Far Pacific". ''National Geographic Magazine'', October 1986, page 498. National Geographic Virtual Library.</ref><ref>{{cite web |url=http://airaistate.com/culture_files/metik%20era%20bisech.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130820063459/http://airaistate.com/culture_files/metik%20era%20bisech.html |archive-date=20 August 2013 |title=Metuker ra Bisech – Yapese Quarried Stone Money Site |work=AiraiState.com |access-date=19 November 2024 |archivedate=20 August 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130820063459/http://airaistate.com/culture_files/metik%20era%20bisech.html |deadurl=yes }}</ref> এই শিলবোৰ য়াপেজসকলৰ বাবে অতিশয় মূল্যৱান আছিল আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ আনুষ্ঠানিক উপহাৰৰ বাবে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰিছিল। সহজে লৰাব নোৱাৰা এটা ডাঙৰ শিলৰ মালিকীস্বত্ব ইয়াৰ অৱস্থানৰ দ্বাৰা নহয়, মৌখিক পৰম্পৰাত লিপিবদ্ধ হোৱা ইতিহাসৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। শিলটোৰ মৌখিক ইতিহাসত এটা পৰিৱৰ্তন সংযোজন কৰিলে ইয়াৰ মালিকীস্বত্ব সলনি হয়।<ref name=gill/> কিছুমান আধুনিক অৰ্থনীতিবিদে মতামত শিলক ধন হিচাপে লয় আৰু শিলবোৰক প্ৰায়ে এই কথাৰ প্ৰদৰ্শন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয় যে কিছুমান ধৰণৰ ধনৰ মূল্য কেৱল উক্ত মূল্যৰ ওপৰত ভাগ-বতৰা কৰা বিশ্বাসৰ দ্বাৰাহে নিৰ্ধাৰণ কৰিব পাৰি <ref name=gill/><ref name=fried>{{cite journal|last1=Friedman|first1=Milton|title=The Island of Stone Money|journal=Working Papers in Economics|date=1991|volume=E-91-3|url=https://miltonfriedman.hoover.org/internal/media/dispatcher/215061/full|access-date=15 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20211103172314/https://miltonfriedman.hoover.org/internal/media/dispatcher/215061/full|archive-date=3 November 2021|url-status=live}}</ref> ==নাম== মূলতঃ য়াপৰ উত্তৰ অংশত "ৰাই" আৰু দক্ষিণ অংশত "ফাই" নাম ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। নামবোৰ ক্ৰমে "ৰেই" আৰু "ফেই" বুলিও লিপিবদ্ধ কৰা হয় আৰু প্ৰায়ে ডাঙৰ আখৰেৰে লিখা হয়। পালাউত এই শিলবোৰক পালান বুলি কোৱা হয়। <ref name="rain"/> ২০ শতিকাত "ফেই" নামটো অব্যৱহৃত হৈ পৰে।<ref name=gill/> "ৰাই" নামটোৰ অৰ্থ য়াপেছ ভাষাত "তিমি" হ'ব পাৰে। এইটো হয়তো উৎপত্তিৰ কিংবদন্তিসমূহৰ এটাৰ উল্লেখ হ’ব পাৰে, য’ত প্ৰথম শিলবোৰৰ আকৃতি মাছৰ দৰে আছিল।<ref name=fitz2006>Scott M. Fitzpatrick et al. (2006).</ref> ==আকৃতি== [[File:Völkerkundemuseum Hamburg Ozeanien 016.JPG|alt=Round tan stone with hole at center|thumb|[[মিউজিয়াম এম. ৰথেনবাম|হামবাৰ্গ নৃতাত্ত্বিক সংগ্ৰহালয়]] ত ৰাই শিল]] ৰাই শিলবোৰ প্ৰায় ঘূৰণীয়া যদিও শেহতীয়া কিছুমান শিল যথেষ্ট দীঘলীয়া।<ref name=mull>Muller, 1917.</ref><ref name="beau">{{Cite journal |last=De Beauclair |first=Inez |date=1963 |title=The Stone Money of Yap |journal=The Bulletin of the Institute of Ethnology |publisher=Academia Sinica |volume=16 |pages=147–160}}</ref> যিবোৰে সৰ্বোত্তম কাম কৰে, সেইবোৰত দুটা বা তিনিটা খোজত লাহে লাহে কেন্দ্ৰৰ পৰা ৰিমলৈকে ডাঠ কমি যায়। কেন্দ্ৰীয় গাঁতটোৰ ব্যাস শিলটোৰ ব্যাসৰ প্ৰায় ১/৬। কেতিয়াবা কেন্দ্ৰৰ বাহিৰত অতিৰিক্ত ফুটা থাকে।<ref name=mull/><ref name="WF">{{Cite book |last=Furness |first=William Henry |title=The Island of Stone Money: Uap of the Carolines |publisher=J. B. Lippincott Co. |year=1910 |location=Philadelphia and London}}</ref> ইয়াৰ ব্যাস ৩.৫ চেণ্টিমিটাৰ (১.৪ ইঞ্চি)ৰ পৰা ৩.৬ মিটাৰ (১২ ফুট)লৈকে হয় যদিও বেছিভাগেই ৩০ৰ পৰা ৫০ চেণ্টিমিটাৰ (১২ আৰু ২০ ইঞ্চি)ৰ ভিতৰত।<ref name=gill/> শিলবোৰ কেলচিয়াম কাৰ্বনেটেৰে গঠিত পাতল ৰঙৰ স্ফটিকীয় শিলৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত। বাদামী বা বগা ৰেখা থকা শিলবোৰ বিশেষভাৱে মূল্যৱান আছিল।<ref name=mull/> জীৰ্ণ শিলবোৰ নিস্তেজ ধূসৰ॥<ref name=WF/> পূৰ্বৰ প্ৰতিবেদনত ভুলকৈ কোৱা হৈছে যে এই পদাৰ্থটো হৈছে প্ৰবাল আৰু সাগৰীয় খোলা আৰু ইয়াৰ পৰা আহৰণ কৰা শিলত আটাইতকৈ সাধাৰণ খনিজ এৰাগ’নাইট। আধুনিক বিশ্লেষণে প্ৰকাশ কৰিলে যে এই খনিজটো আচলতে কেলচাইট।<ref name=fitz2001>Scott M. Fitzpatrick (2001): "Archaeological investigation of Omis Cave: a Yapese stone money quarry in Palau". ''Archaeology of Oceania'', volume 36, pages 153–162.</ref><ref name=marble>Bosiljka Glumac and Scott Fitzpatrick (2020), "[https://www.academia.edu/43289557/Yapese_Stone_Money_Local_Marble_as_a_Potential_Inspiration_for_Producing_Limestone_Exchange_Valuables_in_Palau_Micronesia Yapese stone money: Local marble as a potential inspiration for producing limestone exchange valuables in Palau, Micronesia]". Chapter of ''Cultures of Stone: An Interdisciplinary Approach to the Materiality of Stone'', {{isbn|978-90-8890-893-4}}, pages 65–78.</ref><ref name=fitz2006>Scott M. Fitzpatrick et al. (2006).</ref> বৰষুণৰ পানী (স্পেলিঅ’থেম, বিশেষকৈ ফ্ল’ষ্টোন) সোমাই কিছুমান গুহাৰ বেৰত লাহে লাহে আৱৰ্জনাৰ সৃষ্টি হোৱাৰ বাবে পালাউত এই শিলটো দেখা যায়। লাখ লাখ বছৰৰ আগতে টেকটনিক কাৰ্য্যকলাপে চূণশিলৰ নিক্ষেপসমূহ সাগৰৰ পৰা উলিয়াই আনি বৰষুণৰ পানীৰ দ্বাৰা খহাই পেলাইছিল আৰু এটা সাধাৰণ গুহা-ৰিল্ড কাৰ্ষ্ট ভূতাত্ত্ব গঠন কৰিছিল।<ref name=fitz2013>Scott M. Fitzpatrick (2013), "[https://www.academia.edu/3944549/An_Archaeological_Study_on_the_Extraction_of_Flowstone_from_Caves_and_Rockshelters_for_Producing_Stone_Money_in_Western_Micronesia An Archaeological Study on the Extraction of Flowstone from Caves and Rockshelters for Producing Stone Money in Western Micronesia]{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}". ''Cave and Karst sciences'', volume 30, issue 2, pages 75–82.</ref> ==ব্যৱহাৰ আৰু মূল্য== ৰাই শিল বিৰল গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক লেনদেনত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু এতিয়াও কৰা হয়,<ref name=NPR>{{cite web |last1=Goldstein |first1=Jacob |last2=Kestenbaum |first2=David |url=https://www.npr.org/blogs/money/2011/02/15/131934618/the-island-of-stone-money |title=The Island of Stone Money |website=NPR.org |publisher=NPR |access-date=5 January 2010}}</ref> বিৰল গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক লেনদেনত, যেনে বিবাহ, উত্তৰাধিকাৰ, ৰাজনৈতিক চুক্তি, সংকেত মিত্ৰতা, যুদ্ধত নিহতসকলক মুক্তিপণ দিয়া বা অধিক কমেইহে খাদ্যৰ বিনিময়ত।<ref name="gill" />{{rp|12}} বহুতো প্ৰেক্ষাগৃহৰ সন্মুখত, গাঁৱৰ আদালতৰ আশে-পাশে, বা পথৰ কাষত ৰখা হয়। যদিও কোনো বিশেষ শিলৰ মালিকীস্বত্ব সলনি হ’ব পাৰে, তথাপিও শিলটোৰ ওজন আৰু ক্ষতিৰ আশংকাৰ বাবে খুব কমকৈ লৰচৰ কৰা হয়। এইদৰে শিলটোৰ ভৌতিক অৱস্থান প্ৰায়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ নাছিল: মালিকীস্বত্ব ভাগ-বতৰা কৰা চুক্তিৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল আৰু শিলটোৰ ভৌতিক প্ৰৱেশ নথকাকৈও হস্তান্তৰ কৰিব পৰা গৈছিল। প্ৰতিটো ডাঙৰ শিলৰ মৌখিক ইতিহাস আছিল য’ত পূৰ্বৰ মালিকৰ নাম সন্নিবিষ্ট কৰা হৈছিল। এটা দৃষ্টান্তত কেনু আৰু আউটৰিগাৰে কঢ়িয়াই অনা এটা বৃহৎ ৰাই ভুলবশতঃ পৰি সাগৰৰ তলত ডুব যায়। যদিও আৰু কেতিয়াও দেখা নাপালে, ৰাই এতিয়াও থাকিব লাগে বুলি সকলোৱে একমত হৈছিল, গতিকে ইয়াৰ লেনদেন আন যিকোনো শিলৰ দৰেই চলি থাকিল।<ref name=NPR /> এটা নিৰ্দিষ্ট শিলৰ আনুমানিক মূল্য ইয়াৰ আকাৰ, কাৰুকাৰ্য্য আৰু ইতিহাসৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, কোনো বিখ্যাত নাৱিকে আনিছিল নে নাই বা ইয়াৰ পৰিবহণৰ সময়ত মানুহৰ মৃত্যু হৈছিল তাৰ ওপৰত মূল্য নিৰ্ভৰ কৰিব পাৰে।<ref name="gill"/>{{rp|11}} ==ইতিহাস== ===উৎপত্তিৰ কিংবদন্তি=== ৰাই শিলৰ উৎপত্তিৰ কাহিনী কেৱল য়াপেছ মৌখিক কিংবদন্তিতহে জীয়াই আছে। এটা তথ্য অনুসৰি, প্ৰায় ৫০০–৬০০ বছৰ আগতে<ref name=fitz2006/> টমিল দ্বীপৰ এজন য়াপেজ আনাগুমাঙক লে-গেৰেম দেৱতাই সাতজন সংগীৰ সৈতে নাৱেৰে পালাউৰ দক্ষিণে থকা পৌৰাণিক মাগাৰাগৰ দ্বীপলৈ যাবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল, য'ত তেওঁ এটা জিলিকি থকা শিল দেখা পাইছিল। কিছুমান আৰ্হি অনুসৰি শিলবোৰ প্ৰথমে বিভিন্ন আকৃতিত কাটি লোৱা হৈছিল, যেনে মাছ, জেঠী, কাছ বা অৰ্ধচন্দ্ৰ। কিন্তু শেষত এই আটাইবোৰ পূৰ্ণিমাৰ জোনটোৰ দৰে আকৃতি লৈছিল আৰু কেন্দ্ৰত পৰিবহণৰ বাবে এটা ফুটা আছিল।<ref name=gill/><ref name=lessa>{{cite book|author=William Armand Less|date=1981|url=https://books.google.com/books?id=5fS5CSCOLqIC&pg=PA53|title=More Tales from Ulithi Atoll: A Content Analysis]|page=53|publisher=[[University of California, Berkeley]]|isbn=978-0-520-09615-8}}</ref><ref name=Pine>{{Cite news |last=Pine |first=Art |title=Fixed Assets, or Why a Loan in Yap is Hard to Roll Over |newspaper=The Wall Street Journal |page=A1 |date=29 March 1984}} reprinted in Mankiw, N. Gregory. ''Essentials of Economics, Third Edition.'' Mason: South-Western, 2004. pp. 454–455</ref> আন এটা সংস্কৰণত এই অনুসন্ধান অভিযানৰ নেতৃত্ব দিছিল এনাগুমাং আৰু য়াপৰ ৰুল দ্বীপপুঞ্জৰ এজন ফাথানে।<ref name=fitz2019>Fitzpatrick and McKeon (2019).</ref> এটা বেলেগ কিংবদন্তি অনুসৰি এই আৱিষ্কাৰৰ কাৰণ আছিল, আকস্মিকভাৱে ধুমুহাই পালাউলৈ ঠেলি দিয়া মাছমৰীয়াৰ এটা দল। আন এক সূত্ৰ অনুসৰি তেওঁলোকে স্থানীয় স্পাৰ্কিং ষ্টোনৰ পৰা মাছ এটা ফেশ্বন কৰি ধৰিব নোৱাৰা মাছৰ বিকল্প হিচাপে ৰুলৰ ৰজাৰ ওচৰলৈ লৈ যায়।<ref name=gill/> এটা সুকীয়া কিংবদন্তি অনুসৰি পালাউ খনি আৱিষ্কাৰ হোৱাৰ আগতে [[মাপ|মানচিত্ৰ দ্বীপ]] গাঁৱৰ বাসিন্দাসকলে স্থানীয় [[কোৱাৰ্টজাইট]] শিলৰ পৰা ৰাই শিল নিৰ্মাণৰ চেষ্টা কৰিছিল, কিন্তু প্ৰচেষ্টা পৰিত্যাগ কৰা হৈছিল যুদ্ধ। <ref name=mull/><ref name=gill/><ref name=leonard>Robert D. Leonard (1993), "[https://archive.org/stream/centinel41n1cent/centinel41n1cent_djvu.txt The Stone Money Of Yap]". ''Quarterly Journal of the Central States Numismatic Society'', volume 41, issue 1, pages 31–34.</ref> ===প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৰু নৃতত্ত্ববিজ্ঞানৰ প্ৰমাণ=== [[File:Micronesia-large.png|alt=Map of Yap, Palau, and nearby islands.|thumb|য়াপ, পালাউ, আৰু ওচৰৰ দ্বীপসমূহৰ মানচিত্ৰ]] য়াপত কিমান দিনৰ পৰা ৰাই শিল ব্যৱহাৰ হৈ আহিছে সেয়া জানিব পৰা হোৱা নাই। ২০০০ বছৰ বয়সৰ সমতল শিল তাত পোৱা গৈছে যদিও আটাইতকৈ পুৰণি শিলবোৰ আজিৰ ৰাই শিলৰ সৈতে মিল নাই আৰু ইয়াক কেনেকৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল সেয়া জনা নাযায়।<ref name=gill/> ৰায় শিলৰ উৎপত্তিৰ বাবে এটা বিকল্প অনুমান হ’ল যে ইয়াৰ বিকাশ হয়তো সৰু সৰু খোদিত গুটিৰ পৰা।<ref name=gill/> ৩.৫ চেণ্টিমিটাৰ (১.৪ ইঞ্চি) আৰু ১১.২ চেণ্টিমিটাৰ (৪.৪ ইঞ্চি) জোখৰ দুখন ডিস্ক (ফুটাবিহীন) পোৱা গৈছিল আৰু ৰেডিঅ’কাৰ্বনৰ তাৰিখ ক্ৰমে ১৬৩৬ ± ২০০ আৰু ১৭৫৬ ± ২০০ বুলি ধৰা হৈছিল। কিন্তু এই বস্তুবোৰ আৰু ৰাই শিলৰ মাজৰ সম্পৰ্ক স্পষ্ট নহয়।<ref name=giff>E. W. Gifford and D. S. Gifford (1959): "Archaeological Excavations in Yap", ''Anthropological Records'', volume 18, issue 2, pages 149–224.</ref> চূণশিলৰ পৰিৱৰ্তে বেছিভাগেই ৰূপান্তৰিত শিলৰ দ্বাৰা গঠিত য়াপ দ্বীপসমূহত কেলচাইট স্পেলিঅ’থেম দেখা নাযায়। কিন্তু মাৰ্বলৰ সৰু সৰু শিৰা আছে, যিটো ৰূপান্তৰিত উৎপত্তিৰ স্ফটিকীয় কেলচাইট শিল, যিবোৰৰ ৰূপ পালাউ ফ্ল’ষ্টোনৰ দৰেই জিলিকি থকা। অনুমান কৰা হৈছে যে য়াপেছে প্ৰথমে এই উৎসসমূহৰ পৰাই স্ফটিকীয় কেলচাইটৰ মূল্য ল’বলৈ আৰম্ভ কৰিছিল, তাৰ পিছত পালাউ গুহাত বহুত বেছি প্ৰচুৰ পৰিমাণে জমা হোৱা ঠাই আৱিষ্কাৰ কৰিছিল।<ref name=marble/> ===স্থানীয় উৎপাদন=== [[File:Stone Money of Uap, 1903, Jayne, String Figures, p.160.jpg|alt=Round stones in a forest|thumb|কঢ়িয়াই নিয়া ল'গ'ৰ সৈতে ৰাই শিল, ১৯০৩]] ১৯ শতিকাৰ ভিতৰত ৰাই শিল উৎপাদন ভালদৰে বিকশিত হৈছিল। গাঁৱৰ মুখিয়ালৰ অনুমোদিত বা নিৰ্দেশ দিয়া লাখ লাখ যুৱকক লৈ পালাউলৈ অভিযান কেইবাবছৰ ধৰি চলিব পাৰে আৰু ইয়াৰ ফলত খনিসমূহত বা সাগৰীয় যাত্ৰাৰ সময়ত সদস্যসকলৰ মৃত্যু হ’ব পাৰে। কিছুমান বিৱৰণী অনুসৰি তেওঁলোক উভতি অহাৰ লগে লগে আটাইতকৈ ডাঙৰ শিল আৰু সৰু শিলৰ ২/৫ ভাগ মুখিয়ালৰ হাতত তুলি দিয়া হৈছিল আৰু মানুহবোৰক "তাৰো"ৰ টোপোলাৰে পুৰস্কৃত কৰা হৈছিল।<ref name=mull/><ref name=beau/> য়াপৰ পৰা ৪০০ কিলোমিটাৰ পশ্চিমে সৰলৰেখাত পালাউ অৱস্থিত। য়াপ আৰু পালাউৰ পিছৰ মৌখিক বিৱৰণী অনুসৰি য়াপেছসকলে প্ৰথমে মাগাৰাগাৰ (Ngaragasemiěg) নামৰ সৰু দ্বীপত খনন কৰিছিল, কাৰণ তেওঁলোকে ওচৰৰ বৃহত্তৰ পেলেলিউ দ্বীপত অৱতৰণ কৰিবলৈ ভয় কৰিছিল। অৱশেষত পালাউৰ স্থানীয় লোকসকলে য়াপেছসকলক শিলৰ খননৰ অনুমতি দিয়ে, ইয়াৰ বিনিময়ত গধুৰ শ্ৰম আৰু য়াপৰ পৰা অনা আন কেইটামান সামগ্ৰী। ১৯০৩ চনৰ এক প্ৰতিবেদনত দাবী কৰা হৈছে যে কোৰ’ৰ দ্বীপৰ এটা বৃহৎ পকী পথ য়াপেছে নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref name=gill/> ==চিত্ৰ== <gallery> File:Rai stone from Yap currency.jpg|অট’ৱাৰ বেংক অৱ কানাডা কাৰেন্সী মিউজিয়ামত ৰাই শিল File:Yapese stone money 2007.jpg|য়াপত ৰাই শিল File:Yap Stone Coin, British Museum.jpg|য়াপ ষ্টোন, ব্ৰিটিছ মিউজিয়াম, লণ্ডন File:Frankfurt, Geldmuseum, Rai stone.jpg|ফ্ৰেংকফৰ্টৰ মানি মিউজিয়ামত প্ৰদৰ্শিত "ৰাই" শিলৰ ধন File:Presentation of Yapese stone money for FSM inauguration.jpg|[[মাইক্ৰ'নেছিয়াৰ ফেডাৰেটেড ষ্টেটছ]] উদ্বোধনী অনুষ্ঠানৰ বাবে য়াপেছ ৰাই শিলৰ উপস্থাপন File:Yap license plate 2000 series.jpg|য়াপৰ নম্বৰ প্লেটত চিত্ৰিত শিল File:HH1883 pg125 Hafen von Jap.jpg|য়াপ দ্বীপলৈ ৰাই শিলৰ পৰিবহণ (১৮৮০) </gallery> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:মুদ্ৰা]] 3jnmipf9y7unkpek9h439qk6gcpecd1 0 109698 625746 463807 2026-08-10T06:03:24Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625746 wikitext text/x-wiki '''স্বাহিলী''' ''(স্থানীয় নাম: কিছৱাহিলি)'' ভাষা মূলতঃ স্বাহিলী জনসাধাৰণে কোৱা বাণ্টু ভাষা; যি প্ৰধানকৈ [[তাঞ্জানিয়া]], [[কেনিয়া]] আৰু মোজাম্বিকত পোৱা যায়।<ref>{{cite web|last=Mugane|first=John|url=https://www.ohioswallow.com/extras/9780896804890_chapter_01_and_toc.pdf|title=The Story of Swahili|work=Center for International Studies, Ohio University|date=21 June 2022|access-date=21 June 2022|archivedate=2 July 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220702105949/https://www.ohioswallow.com/extras/9780896804890_chapter_01_and_toc.pdf|deadurl=yes}}</ref> স্থানীয় আৰু দ্বিতীয় ভাষা ভাষী উভয়কে ধৰি স্বাহিলী ভাষীৰ সংখ্যাৰ অনুমান বহু পৰিমাণে ভিন্ন। সাধাৰণতে ৬ কোটিৰ পৰা ১৫ কোটিলৈকে; ইয়াৰ অধিকাংশ স্থানীয়ভাষীয়ে তাঞ্জানিয়াত বাস কৰে। স্বাহিলী ভাষাত অন্যান্য ভাষাৰ পৰা যথেষ্ট সংখ্যক ঋণ শব্দ আছে। মূলতঃ আৰবী; লগতে পৰ্তুগীজ, ইংৰাজী আৰু জাৰ্মান ভাষাৰ পৰাও শব্দৰ আমদানি হৈছে। স্বাহিলী শব্দভাণ্ডাৰৰ প্ৰায় ৪০% [[আৰবী ভাষা|আৰবী]] ঋণ শব্দৰে গঠিত।<ref>{{cite web|last=Mugane|first=John|url=https://www.ohioswallow.com/extras/9780896804890_chapter_01_and_toc.pdf|title=The Story of Swahili|work=Center for International Studies, Ohio University|date=21 June 2022|access-date=21 June 2022|archivedate=2 July 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220702105949/https://www.ohioswallow.com/extras/9780896804890_chapter_01_and_toc.pdf|deadurl=yes}}</ref> ==স্বাহিলী কবি== *দাদা মাছিটি (প্ৰায় ১৮১০–১৫ জুলাই ১৯১৯), কেনিয়াৰ কবি। *ছাবান বিন ৰবাৰ্ট (১৯০৯–১৯৬২), তাঞ্জানিয়াৰ কবি, লেখক আৰু ৰচনাকাৰ। *ইউফ্ৰেজ কেজিলাহাবি (১৯৪৪–২০২০), তাঞ্জানিয়াৰ ঔপন্যাসিক, কবি, আৰু পণ্ডিত। *মাথিয়াছ ই ম্নিয়াম্পালা (১৯১৭–১৯৬৯), তাঞ্জানিয়াৰ লেখক, উকীল আৰু কবি। *টুমি মোকানে (জন্ম ১৯৮১), দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ৰেপাৰ আৰু কবি। *ফাধী মটাংগা (জন্ম ১৯৮১), তাঞ্জানিয়াৰ সৃষ্টিশীল লেখক, ফটোগ্ৰাফাৰ, গ্ৰাফিক ডিজাইনাৰ। *ক্ৰিষ্টোফাৰ মৱাছিংগা (জন্ম ১৯৬৫), তাঞ্জানিয়াৰ লেখক আৰু কবি। *আব্দিলাতিফ আব্দাল্লা (জন্ম ১৯৪৬), কেনিয়াৰ কবি আৰু ৰাজনৈতিক কৰ্মী। *মোৱানা কুপোনা (মৃত্যু: প্ৰায় ১৮৬৫), কেনিয়াৰ কবি। *ইব্ৰাহিম হুছেইন (জন্ম ১৯৪৩), তাঞ্জানিয়াৰ নাট্যকাৰ আৰু কবি। *হাজী গোৰা হাজী (১৯৩৩–২০২১), তাঞ্জানিয়াৰ কবি। *আলামিন মাজৰুই (জন্ম ১৯৪৮), কেনিয়াৰ কবি।<ref>{{Cite web |title=Alamin Mazrui |url=https://www.poetrytranslation.org/poets/alamin-mazrui |access-date=2023-12-21 |website=Poetry Translation Centre |archivedate=2023-12-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231221012543/https://www.poetrytranslation.org/poets/alamin-mazrui |deadurl=yes }}</ref> *কিঠাকা ৱা ম্বেৰিয়া (জন্ম ১৯৫৫), কবি।<ref>{{Cite web |title=Kithaka wa Mberia |url=https://www.poetrytranslation.org/poets/kithaka-wa-mberia |access-date=2023-12-21 |website=Poetry Translation Centre }}{{Dead link|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *আহমেদ শ্বেখ নাভানী (১৯২৭–২০১৭), কেনিয়াৰ কবি। ==নমুনা পাঠ== {| class="wikitable" |+ ! স্বাহিলী<ref name=":2">{{Cite web |title=Swahili Reading |url=https://mylanguages.org/swahili_reading.php |access-date=2023-12-21 |website=mylanguages.org |archivedate=2024-06-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240614143831/https://mylanguages.org/swahili_reading.php |deadurl=yes }}</ref> ! অসমীয়া<ref name=":2" /> |- |'''কিফুংগু চা ২৬''' ১) কিলা মতু আন হাকি যা কুয়েলিমিশ্বা। এলিমু য়াপাছা ইতোলেৱে বুৰে হাছা ইলে ইয়া মাদাৰছা য়া চিনি। এলিমু য়া মাদাৰছা য়া চিনি ইহুধুৰিৱে কোৱা লাজিমা। এলিমু য়া উফুণ্ডি না উস্তাদি ইৱে ৱাজি কোৱা ৱোতে। না এলিমু য়া জু ইৱে ৱাজি কোৱা ৱোতে কোৱা কুটেগেমেয়া ছিফা য়া মটু। ২) এলিমু ইটোলেৱে কোৱা মধুমুনি ইয়া কুয়েণ্ডেলেজা বাৰাবাৰা হালি য়া বিনাদামু, না কোৱা শ্বাবাহা ইয়া কুকুজা হাকি জা বিনাদামু না উহুৰু ৱাকে ৱা আচিলি। এলিমু নি ৱাজিবু ইকুজে হালি য়া কুয়েলেনা, কুভুমিলিয়ানা না য়া উৰাফিকি কাটি যা মতাইফা না কাতি যা ৱাতু ৱা ৰং না দিনী ম্বলি-ম্বালী। কাধলিকা নি ৱাজিবু ইয়েণ্ডেলেজে শ্বুঘুলি জা উমোজা ৱা মাটাইফা জা কুডুমিছা আমনি। ৩) নি হাকি ইয়া ৱাজাজী কুচাগুয়া আইনা ইয়া এলিমু য়া কুফুনজৱা ৱাটোটো ৱাও। |'''অনুচ্ছেদ ২৬''' ১/ শিক্ষাৰ অধিকাৰ প্ৰত্যেকৰে আছে। প্ৰাথমিক আৰু মৌলিক পৰ্যায়ত হ’লেও শিক্ষা বিনামূলীয়া হ’ব। প্ৰাথমিক শিক্ষা বাধ্যতামূলক হ’ব। কাৰিকৰী আৰু পেছাদাৰী শিক্ষা সাধাৰণভাৱে উপলব্ধ কৰা হ’ব আৰু উচ্চ শিক্ষা সকলোৰে বাবে যোগ্যতাৰ ভিত্তিত সমানে সুলভ হ’ব লাগিব। ২) শিক্ষা মানৱ ব্যক্তিত্বৰ পূৰ্ণ বিকাশ আৰু মানৱ অধিকাৰ আৰু মৌলিক স্বাধীনতাৰ প্ৰতি সন্মান শক্তিশালী কৰাৰ দিশত নিৰ্দেশিত হ’ব। ই সকলো জাতি, বৰ্ণ বা ধৰ্মীয় গোটৰ মাজত বুজাবুজি, সহনশীলতা আৰু বন্ধুত্বক প্ৰসাৰিত কৰিব আৰু শান্তি বজাই ৰখাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ কাৰ্যকলাপক আগুৱাই নিব। ৩) সন্তানক কি ধৰণৰ শিক্ষা দিয়া হব সেইটো বাছি লোৱাৰ পূৰ্ব অধিকাৰ আছে অভিভাৱকৰ। |} ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ভাষা]] ognresglh9m99uqbo0nya5mnik59fc9 0 111553 625802 622934 2026-08-10T07:42:49Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625802 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}} {{Infobox university |name= হৰেন্দ্ৰ চিত্ৰা মহাবিদ্যালয়, ভক্তৰডবা | native_name = Harendra Chitra College, Bhaktardoba |image= |address=ভক্তৰডবা, [[বৰপেটা]], [[অসম]], [[ভাৰতবৰ্ষ]] |established={{Start date and age|df=yes|paren=yes|১৯৯২}} |type=স্নাতক মহাবিদ্যালয় |principal=ডাঃ জাকিৰ হুছেইন |affiliation=[[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] |website={{URL|https://hccollege.ac.in/}}}} '''হৰেন্দ্ৰ চিত্ৰ মহাবিদ্যালয়, ভক্তৰডবা'''ক সাধাৰণতে'''এইচ.চি. কলেজ'''' বুলিও জনা যায়। ১৯৯২ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা এইখন এখন স্নাতক মহাবিদ্যালয়। মহাবিদ্যালয়খন [[অসম]]ৰ [[বৰপেটা জিলা]]ৰ [[ভক্তৰডবা]] নামত ঠাইখনত অবস্থিত। মহাবিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ সৈতে সংলগ্ন হৈ আছে। <ref>{{Cite web |last=Tribune |first=The Assam |date=2022-11-10 |title=Assam: Cops arrest two more in Ishan Uday Scholarship Scam |url=https://assamtribune.com/assam/assam-cops-arrest-two-more-in-ishan-uday-scholarship-scam-1447485 |access-date=2024-07-04 |website=assamtribune.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=GU :: Admit Card Download |url=https://admissions.guportal.in/Download_AdmitCard.aspx |access-date=2024-07-04 |website=admissions.guportal.in |archivedate=2024-08-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240808073349/https://admissions.guportal.in/Download_AdmitCard.aspx |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=Tribune |first=The Assam |date=2022-11-02 |title=Assam: Police bust racket of fake students collecting scholarships illegally |url=https://assamtribune.com/assam/assam-police-bust-racket-of-fake-students-collecting-scholarships-illegally-1446264 |access-date=2024-07-04 |website=assamtribune.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Welcome to Harendra Chitra College! |url=https://hccollege.ac.in/ |access-date=2024-04-03 |website=Harendra Chitra College |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Harendra Chitra College |url=https://hccollege.org/ |access-date=2024-04-03 |website=Harendra Chitra College |archivedate=2024-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240304055914/https://hccollege.org/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=HARENDRA-CHITRA JR. COLLEGE PAKABETBARI |url=https://www.schoolsworld.in/schools/showcollege.php?college_id=18051101101 |access-date=2024-04-03 |website=www.schoolsworld.in |archivedate=2024-12-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241212052615/https://www.schoolsworld.in/schools/showcollege.php?college_id=18051101101 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nishi |date=2020-06-29 |title=Harendra Chitra College Merit List 2020 at hccollege.org for Admission & Results of TDC HS/UG |url=https://boardunivresult.in/2018/06/harendra-chitra-college-wwwhccollegeorg.html |access-date=2024-04-03 |website=BoardUnivResult: Results & Merit List |archivedate=2024-01-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240104114212/https://boardunivresult.in/2018/06/harendra-chitra-college-wwwhccollegeorg.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Programme Information |url=https://assamadmission.samarth.ac.in/index.php/site/programme?page=117&sort=institute_name |access-date=2024-04-03 |website=Assam State Higher Education Admission Portal}}</ref><ref>{{Cite web |title=HCC - Harendra Chitra College {{!}} Youth4work |url=https://www.university.youth4work.com/hcc_harendra-chitra-college |access-date=2024-07-04 |website=youth4work.com |language=en |archivedate=2024-07-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240714071405/https://www.university.youth4work.com/hcc_harendra-chitra-college |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Harendra-Chitra College, Barpeta, Barpeta, Assam, India, Group ID:-Contact Address, Phone, EMail, Website, Courses Offered, Admission |url=https://career.webindia123.com/career/institutes/details_colleges_Institutes.asp?inst_no=24698 |access-date=2024-07-04 |website=Webindia123.com career}}</ref><ref>{{Cite web |last= |title=Harendra Chitra College {{!}} heis-rusa.assam.gov.in |url=https://heis-rusa.assam.gov.in/uploads/docs/campus_drawingGCPRBP1992014_1660310960.pdf |access-date=2024-07-04 |website=assam.gov.in }}{{Dead link|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=Bharat |first=E. T. V. |date=2022-12-24 |title=Scam in students scholarship: বৰপেটাত মহাবিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষসহ গ্ৰেপ্তাৰ দুই |url=https://www.etvbharat.com/assamese/assam/state/barpeta/scam-in-ishan-uday-scholarship-at-barpeta/assam20221224171430245245225 |access-date=2024-07-04 |website=ETV Bharat News |language=as}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nishi |title=Harendra Chitra College Merit List 2020 at hccollege.org for Admission & Results of TDC HS/UG |url=https://boardunivresult.in/2018/06/harendra-chitra-college-wwwhccollegeorg.html |access-date=2024-07-04 |website=BoardUnivResult: Results & Merit List |archivedate=2024-01-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240104114212/https://boardunivresult.in/2018/06/harendra-chitra-college-wwwhccollegeorg.html |deadurl=yes }}</ref> ==বিভাগসমূহ== ===কলা অনুষদ=== *বাধ্যতামূলক বিষয় ** ইংৰাজী ** আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা (অসমীয়া,বাংলা), বিকল্প, ইংৰাজী আৰু বড়ো *মুখ্য বিষয় ** আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা (MIL) অসমীয়া ** ৰাজনৈতিক বিজ্ঞান ** শিক্ষা ** আৰবী *বিষয়ৰ সংমিশ্ৰণ ** অৰ্থনীতি ** দৰ্শন ** ৰাজনৈতিক বিজ্ঞান ** শিক্ষা ** ইতিহাস ** আৰবী ** শৈক্ষিকআৰু প্ৰয়োজনীয় পাঠ্যক্ৰম [[অসমীয়া]] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ মহাবিদ্যালয়সমূহ]] q8t38i38dabcgqm97i9cpq7095fh0ws 0 112110 625643 612930 2026-08-09T18:47:52Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625643 wikitext text/x-wiki '''বৰ্ণিতা বাগচী''' ([[ইংৰাজী]]: Barita Bagchi; জন্ম: ১২ জুন ১৯৭৩) এগৰাকী [[বাংলা]]ভাষী [[ভাৰতীয়]] নাৰীবাদী উকীল, ইতিহাসবিদ আৰু সাহিত্যিক। আমষ্টাৰডাম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ইংৰাজী বিভাগৰ অধ্যাপক আৰু ইয়াৰ পূৰ্বে উট্ৰেখ্ট বিশ্ববিদ্যালয়ৰ [[সাহিত্য]] অধ্যয়ন অনুষদৰ সদস্য আৰু তাৰ আগতে [[কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ উন্নয়ন অধ্যয়ন প্ৰতিষ্ঠানৰ সদস্য আছিল। তেওঁ কলিকতাৰ জাদৱপুৰ বিশ্ববিদ্যালয় , অক্সফৰ্ডৰ ছেইণ্ট হিল্ডা কলেজ আৰু কেম্ব্ৰিজৰ ট্ৰিনিটি কলেজত অধ্যয়ন কৰে।<ref>[http://www.idsk.edu.in/barnita.htm About Barnita] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110721154704/http://www.idsk.edu.in/barnita.htm |date=21 July 2011 }}</ref> বৰ্ণিতা বাগচী এগৰাকী নাৰীবাদী ইতিহাসবিদ, লেখিকা তথা ছোৱালী আৰু মহিলা [[শিক্ষা]]ৰ গৱেষক। বাংলা আৰু দক্ষিণ [[এছিয়া]]ৰ নাৰীবাদী ''বেগম ৰকেয়া সাখাৱত হোছেইন''ৰ অনুবাদক হিচাপেও তেওঁ সুপৰিচিত৷ বৰ্ণিতা বাগচী অৰ্থনীতিবিদ অমিয়া কুমাৰ বাগচী আৰু নাৰীবাদী সমালোচক আৰু কৰ্মী যশোধৰা বাগচীৰ কন্যা৷ ==নিৰ্বাচিত ৰচনা== *''নমনীয় ছাত্ৰ আৰু পৰ্যাপ্ত স্ব-পৰিচালক: মহিলা শিক্ষাৰ পাঁচখন ব্ৰিটিছ মহিলা লেখিকাৰ বিৱৰণ'', ১৭৭৮-১৮১৪ {{ISBN|81-85229-83-X}} (২০০৪) *''ইতিহাসৰ ৱেব: আৰম্ভণিৰ পৰা উত্তৰ-ঔপনিৱেশিক ভাৰতলৈ তথ্য, যোগাযোগ আৰু প্ৰযুক্তি'' (অমিয়া কুমাৰ বাগচি আৰু দিপাংকৰ সিনহাৰ সৈতে সহ-সম্পাদক, ২০০৫) *''চুলতানৰ সপোন আৰু পদ্মৰাগ: দুটা নাৰীবাদী ইউটোপিয়া'', ৰকেয়া সখাৱত হোছেইনৰ লেখাৰ আংশিক অনুবাদ আৰু বৰিতা বাগচিৰ পৰিচয়। {{ISBN|0-14-400003-2}} (২০০৫) *'In Tarini Bhavan: Rokeya Sakhawat Hossains Padmarag und der Reichtum des südasiatischen Feminismus in der Förderung nicht konfessionsgebundener, den Geschlechtern gerecht werdender menschlicher Entwicklung', in ''Wie schamlos doch die Mädchen geworden sind! Bildnis von Rokeya Sakhawat Hossain'' {{ISBN|3-88939-835-9}} ed. G.A. Zakaria (Berlin: IKO—Verlag fur Interkulturelle Kommunikation, 2006) ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://archive.today/20041128093856/http://uttorshuri.net/Gender.html Gender Page of ''Uttorshuri'', website of Bangladeshi feminists and social thinkers, anthologizing Bagchi's writing on Rokeya and women's education in South Asia] * [http://www.awaazsaw.org/weblog/2003_09_28_awaazlogarc.html Awaaz-South Asia website (public interest group working for secularism in South Asia from the UK) anthologizing Bagchi's writing on Indian multiculturalism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120220191804/http://www.awaazsaw.org/weblog/2003_09_28_awaazlogarc.html |date=2012-02-20 }} * [http://www.findarticles.com/p/articles/mi_qn4158/is_20051202/ai_n15907480 ''The Independent'', London, 2 December 2005 chooses Bagchi's introduction and translation of ''Padmarag'' as a book of the year]{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://web.archive.org/web/20040808213349/http://www.igidr.ac.in/~barnita/murrep1.pdf 'Girls' Education in Murshidabad: Tales from the Field,' 2003] * [https://web.archive.org/web/20160303210253/http://www.digitalopportunity.org/article/view/118205/ 'Engendering ICT and Social Capital', 2005] * [http://www.countercurrents.org/comm-bagchi290903.htm 'Multiculturalism Alive in India', article, 2003] * [http://www.countercurrents.org/gender-bagchi011003.htm 'Rokeya Sakhawat Hossain' article, 2003] * [http://www.igidr.ac.in/pdf/publication/WP-2003-004.pdf 'Inside Tarini Bhavan: Rokeya Sakhawat Hossain's Padmarag and the Richness of South Asian Feminism in Furthering Unsectarian, Gender-Just Human Development', article, 2003] * [https://web.archive.org/web/20070706170305/http://www.indianfolklore.org/pdf/newsletter/ifl_21.pdf 'Bengali Folklore and Children’s Literature', article, 2006] * [http://www.india-seminar.com/2002/510/510%20santosh%20kumar%20ghose.htm Translation, Santosh Kumar Ghose's short story 'Hoina', 2002] * [http://www.erudit.org/revue/ron/2005/v/n40/012463ar.html 'Instruction a Torment?: Jane Austen’s Early Writing and Conflicting Versions of Female Education in Romantic-Era ‘Conservative’ British Women’s Novels’, 2005] ;ৰিভিউ * [https://web.archive.org/web/20070927215757/http://www.epw.org.in/epw/uploads/articles/147.pdf Review by Sachidananda Mohanty of Bagchi's book ''Pliable Pupils and Sufficient Self-Directors'', in ''Economic and Political Weekly'' ] * [https://web.archive.org/web/20071010164516/http://www.himalmag.com/2006/september/review_2.htm 'The Heroines of Dignified Struggle', review article, 2006] * [http://www.mail-archive.com/sacw@insaf.net/msg00020.html Review of 'Storylines', 2003] * [https://web.archive.org/web/20070929115057/http://www.thestatesman.net/page.arcview.php?clid=30&id=187174&usrsess=1 'Not This, Not This', review article, 2007 ] * [https://web.archive.org/web/20070929115442/http://www.thestatesman.net/page.arcview.php?clid=30&id=182985&usrsess=1 'Securing Gender Justice', review article, 2007] * [https://web.archive.org/web/20070929115703/http://www.thestatesman.net/page.arcview.php?clid=30&id=175496&usrsess=1 'Violence and the Work of Time', review article, 2007] * [https://web.archive.org/web/20070929090342/http://www.thestatesman.net/page.arcview.php?clid=30&id=179139&usrsess=1 'The Ultimate Site of Social Coercion,' review article, 2007] * [https://web.archive.org/web/20070929115907/http://www.thestatesman.net/page.arcview.php?clid=30&id=159002&usrsess=1 'Feminist Economics', review article, 2006] * [https://web.archive.org/web/20070926213902/http://www.thestatesman.net/page.arcview.php?clid=30&id=160426&usrsess=1 'Feminist History', review article, 2006] {{Authority control}} ==তথ্যসূত্ৰ== *[[শ্ৰেণী:নাৰী]] [[শ্ৰেণী:ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বঙালী ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:নাৰীবাদী ]] keltwl6osm80ch0dgldi4j208cclzd4 0 112428 625647 624057 2026-08-09T19:25:05Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625647 wikitext text/x-wiki '''[[ভাৰত]]ত [[ডাইনী হত্যা]]''' একবিংশ শতিকাতো অব্যাহত আছে। সাধাৰণতে ডাইনী হিচাপে চিহ্নিত কৰা ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ বয়স্ক বা অবিবাহিত মহিলাৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়। তেওঁলোকে কু-উদ্দেশ্যত অতি প্ৰাকৃতিক শক্তিৰ ব্যৱহাৰ কৰে বুলি অভিযোগ তোলা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |title=Greed & Power Override Myth As India's Poorest State Strives To End The Hunting Of Witches By 2023 — Article 14 |url=https://article-14.com/post/greed-power-override-myth-as-india-s-poorest-state-strives-to-end-the-hunting-of-witches-by-2023-6215a5813c68f#:~:text=Jharkhand,%20Chhatisgarh,%20Madhya%20Pradesh%20and,the%20(sic)%20society%E2%80%9D. |access-date=2022-12-20 |website=article-14.com |language=en}}</ref> ডাইনী হত্যাৰ ঘটনা মূলত: গ্ৰাম্য, দৰিদ্ৰ অঞ্চলসমূহত ঘটে, য'ত সাধাৰণতে [[জনজাতি সম্প্ৰদায়]]ৰ ঘনত্ব অধিক।<ref name=":1" /> '''ডাইনী হত্যাৰ কাৰণসমূহ''' ডাইনী হত্যাৰ বিভিন্ন কাৰণ থাকিব পাৰে— *শস্য বিনষ্ট হোৱা, *আৰ্থিক সংগতিৰ অভাৱ, *গৰু-ম'হৰ মৃত্যু, *পৰিয়ালৰ সদস্যৰ ৰোগ বা মৃত্যু। এই সকলোবোৰ ঘটনাই ডাইনী হত্যাৰ কাৰণ হ'ব পাৰে। কিন্তু বহু সময়ত ব্যক্তিগত স্বাৰ্থ পূৰণৰ উদ্দেশ্যে অভিযোগ কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে— *ভূমি আৰু সম্পত্তি দখল কৰা, *ব্যক্তিগত শত্ৰুতা পৰিশোধ কৰা, *যৌন প্ৰস্তাৱ প্ৰত্যাখ্যানৰ বাবে শাস্তি দিয়া।<ref name=":9">{{Cite web |last=Saxena |first=Swati |date=2007-07-16 |title=Recourse Rare for Witch Hunt Victims in India |url=https://womensenews.org/2007/07/recourse-rare-witch-hunt-victims-in-india/ |access-date=2023-01-03 |website=Women's eNews |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=2016-04-09 |title=The Indian woman who hunts the witch hunters |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-35975360 |access-date=2023-01-03}}</ref> '''মৌলিক সমস্যাবোৰ:''' ডাইনী হত্যাৰ গভীৰ কাৰণবোৰ হৈছে— *শিক্ষাৰ অভাৱ, *সমাজৰ প্ৰাথমিক সুৰক্ষা তথা স্বাস্থ্য সেৱাৰ অভাৱ।<ref name=":0" /> '''আৰ্ত মহিলাসকল''': ডাইনী চিকাৰৰ বলি হোৱা ব্যক্তিসকলৰ বৃহৎ সংখ্যকেই মহিলা, বিশেষকৈ নিম্নবৰ্ণৰ বয়স্ক অবিবাহিত মহিলাসকল। তেওঁলোক সমাজৰ পৰা ইতিমধ্যে বিচ্ছিন্ন হোৱা বাবে চুবুৰীয়াৰ দুৰ্ভাগ্যৰ বাবে তেওঁ লোককে দোষাৰোপ কৰা হয়। যদিও কম প্ৰচলিত, ডাইনীৰ অভিযোগত পুৰুষো নিপীড়িত হোৱাৰ ঘটনা ঘটে, বিশেষকৈ যিসকল ডাইনী বুলি অভিযুক্তৰ আত্মীয়।<ref name=":0" /> '''আক্ৰান্তৰ ওপৰত হোৱা হিংসা''': [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় অপৰাধ তথ্য দপ্তৰ]]ৰ (NCRB) তথ্য অনুসৰি, ২০০০ চনৰ পৰা ২০১৬ চনৰ ভিতৰত ২৫০০তকৈ অধিক লোকক ডাইনী সন্দেহত হত্যা কৰা হৈছিল। ইয়াত প্ৰধানভাৱে মহিলাসকলেই বলি হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Phutela |first=Apoorva |date=2022-04-06 |title=Witch Hunting Trials: A Gendered Practice Of Punishment That Continues Even Today |url=https://feminisminindia.com/2022/04/07/witch-hunting-trials-a-gendered-practice-of-punishment-that-continues-even-today/ |access-date=2023-01-25 |website=Feminism in India |language=en-GB}}</ref><ref name=":11">{{Cite web |title=In Rural India, Protecting Women From Witch Hunting, and an Impending Flood |url=https://pulitzercenter.org/stories/rural-india-protecting-women-witch-hunting-and-impending-flood |access-date=2023-01-31 |website=Pulitzer Center |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite journal |last1=Alam |first1=Shamsher |last2=Raj |first2=Aditya |date=2018-02-22 |title=Witchcraft and Witch Hunting in India: An Assessment |url=https://papers.ssrn.com/abstract=3130547 |journal=[[SSRN]] |language=en |location=Rochester, NY |ssrn=3130547}}</ref> এই সংখ্যা প্ৰকৃততে অধিক হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে কিয়নো বহু সংখ্যক ঘটনা পোহৰলৈ নহাকৈ থাকে। ডাইনী অভিযোগৰ বলি হোৱা মহিলাসকল শাৰীৰিক আৰু মানসিক নিৰ্যাতনৰ সন্মুখীন হ'ব লগা হয়। তীব্ৰ হিংসাত্মক ঘটনাৰ ভিতৰত থাকে-- *ধৰ্ষণ, *প্ৰহাৰ, *চাবুকেৰে পিঠিত কোবোৱা, *অঙ্গচ্ছেদন। ইয়াৰ উপৰিও মানসিক তথা সামাজিকভাবে নিম্ন উল্লিখিত নিৰ্যাতনবোৰ তেওঁলোকে ভুগিব লগীয়া হয় -- *সমাজৰ পৰা বিচ্ছিন্নকৰণ, *তাড়না, *নিৰ্বাসন, *[[জনসমাজত লঘু লাঞ্ছনা]]। ==ডাইনী হত্যাৰ ইতিবৃত্ত== ভাৰতত ডাইনী হত্যাৰ এক প্ৰাচীন পৰম্পৰা বিদ্যমান। বহু শতাব্দীৰপৰা ইয়াৰ প্ৰচলন চলি আহিছে আৰু 'ডায়ন' (ডাইনী)ৰ উল্লেখ কেইবাখনো প্ৰাচীন সংস্কৃত গ্ৰন্থত পোৱা যায়। [[ইউৰোপ]] আৰু[[ ঔপনিৱেশিক আমেৰিকা]]ত ৰাষ্ট্ৰীয় আদালতসমূহৰ দ্বাৰা ডাইনী অভিযোগৰ বিচাৰ কৰা হৈছিল আৰু লিখিত নথি সংৰক্ষিত আছিল। কিন্তু ভাৰতত ডাইনী হত্যাৰ ক্ষেত্ৰত তেনে সঠিক নথিপত্ৰ লাভ কৰা কঠিন। ভাৰতত অধিকাংশ ডাইনী হত্যাৰ ঘটনা সাধাৰণ জনতাই জুম বান্ধি নিজাববীয়াকৈ বিচাৰ কৰিছিল। সেই বাবে প্ৰাক-ঔপনিৱেশিক যুগৰ ডাইনী হত্যাৰ তথ্য-পাতি বা সাক্ষ্য পাবলৈ নাই। ১৭৯২ চনৰ[[ চাওঁতাল]] ডাইনী বিচাৰৰ সময়ৰ পৰাহে পৰিসংখ্যা উপলভ্য। ডাইনী চিকাৰৰ অধিকাংশ নথি ঔপনিৱেশিক যুগৰ তথ্যৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা হৈছে।<ref>Archer, W G (1979). ''The Santals: Readings in Tribal Life.'' New Delhi: Concept Publishing Company.</ref><ref name=":2">{{Cite journal |last=Yadav |first=Tanvi |date=2020-10-31 |title=Witch Hunting: A Form of violence against Dalit Women in India |url=https://journals.library.brandeis.edu/index.php/caste/article/view/203 |journal=Caste: A Global Journal on Social Exclusion |language=en |volume=1 |issue=2 |pages=169–182 |doi=10.26812/caste.v1i2.203 |s2cid=228973839 |issn=2639-4928|doi-access=free }}</ref> ==ঔপনিৱেশিক ভাৰতত ডাইনী হত্যা== ===১৯শ শতিকাৰ ঘটনা:=== ১৯শ শতাব্দীৰ ঔপনিৱেশিক ভাৰতত বহু ডাইনী হত্যাৰ ঘটনা নথিভুক্ত হৈছিল। সেই সময়ছোৱাত ভাৰতৰ কেৱল কেন্দ্ৰীয় অঞ্চলতে ডাইনী অভিযোগত ১০০০ৰো অধিক মহিলাক হত্যা কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হয়। ডাইনী অভিযোগত মৃত্যু হোৱা মহিলাৰ সংখ্যা সতীদাহ প্ৰথাত মৃত্যু হোৱা মহিলাতকৈ বেছি আছিল বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে।<ref name=":2" /> ডাইনী চিহ্নিতকৰণ সাধাৰণতে পুৰুষ তান্ত্ৰিক আৰু ধাৰ্মিক নেতাসকলে কৰিছিল। তেওঁলোকক 'বোহপা' বা 'বাঘত' নামেৰে জনা গৈছিল | গাওঁবাসী বা প্ৰধানসকলে দুৰ্ভোগৰ কাৰণ হিচাপে ডাইনী বুলি অভিযোগ কৰিলে এই বোহপাসকলে ডাইনীৰ পৰা মুক্ত কৰিবলৈ যাদু,তান্ত্ৰিক ক্ৰিয়া, শাৰীৰিক নিৰ্যাতন আৰু হত্যাৰ সহায় লৈছিল।<ref name=":3">{{Cite journal |last=Skaria |first=Ajay |date=May 1997 |title=Women, witchcraft and gratuitous violence in colonial Western India |url=https://archive.org/details/sim_past-present_1997-05_155/page/109 |journal=Past & Present |issue=155 |pages=109–141 |doi=10.1093/past/155.1.109 |via=Gale Academic Onefile}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=Witch Trials in British India |url=https://blogs.bl.uk/untoldlives/2020/03/witch-trials-in-british-india-1.html |access-date=2023-01-11 |website=blogs.bl.uk |language=en |archivedate=2023-01-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230111010407/https://blogs.bl.uk/untoldlives/2020/03/witch-trials-in-british-india-1.html |deadurl=yes }}</ref> ===তাণ্ডৱমূলক পদ্ধতি:=== পশ্চিম ভাৰতত প্ৰচলিত এক জনপ্ৰিয় সাধাৰণ পদ্ধতি আছিল 'ডাইনী-দোলন'। এই পদ্ধতিত— *অভিযুক্ত ডাইনীৰ চকুত কেঁচা জলকীয়া ঘঁহি দিয়া হৈছিল, *তেওঁক গছত ওলোটাকৈ বান্ধি থোৱা হৈছিল, *অপৰাধ স্বীকাৰ নকৰালৈকে জুইৰ ওপৰত দোলোৱা হৈছিল।<ref name=":3" /> ১৮৮৬ চনত এক উল্লেখযোগ্য ঘটনা হৈছে কুংকু নামৰ এগৰাকী বৃদ্ধ মহিলাৰ ওপৰত কৰা অত্যাচাৰ। তেওঁৰ ওপৰত এজন সৈনিকৰ পত্নীক ৰোগাক্ৰান্ত কৰাৰ অভিযোগ তোলা হৈছিল। কুংকুক উতলা তেলত হাত দিবলৈ বাধ্য কৰা হৈছিল আৰু বহু দিনলৈ দোলোৱা হৈছিল। পিছত তেওঁক মুক্তি দিয়া হৈছিল যদিও তাৰ পিছতে হত্যা কৰা হৈছিল।<ref name=":4" /> ==ডাইনী হত্যাৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞা== ===ব্ৰিটিছ ব্যৱস্থা=== ১৮৪০ আৰু ১৮৬০ চনৰ ভিতৰত পূৰ্ব ভাৰতত ব্ৰিটিছ কৰ্তৃপক্ষই ডাইনী হত্যা বন্ধ কৰিবলৈ কেইবাটাও নিষেধাজ্ঞা জাৰি কৰে। এই নিষেধাজ্ঞাসমূহত গাঁও অঞ্চলত মহিলাসকলক ডাইনী হিচাপে চিহ্নিত কৰা ধৰ্মীয় নেতা আৰু বেজসকলক লক্ষ্য কৰা হৈছিল |ডাইনী হত্যাত গুৰুতৰ ঘটনা সংঘটিত হ’লে মৃত্যুদণ্ড পৰ্যন্ত শাস্তিৰ বিধান আছিল।<ref name=":3" /> ==প্ৰাথমিক প্ৰভাৱ== *নিষেধাজ্ঞাৰ আৰম্ভণিতে ডাইনী হত্যাৰ সংখ্যা কমি গৈছিল। *অভিযুক্ত মহিলা আৰু তেওঁলোকৰ পৰিয়ালসমূহক সহায়, ক্ষতিপূৰণ আৰু ন্যায় বিচাৰিবলৈ অধিক সুবিধা প্ৰদান কৰা হৈছিল। *বোহপাসকলক ডাইনী চিহ্নিত কৰাত আৰু নিষ্ঠুৰ শাস্তি প্ৰদান কৰাৰ পৰা বিৰত থাকিবলৈ উৎসাহিত কৰা হৈছিল।<ref name=":3" /> ==ব্যৰ্থতা আৰু গোপন প্ৰচলন== *তথাপি, নতুন আইন থাকিলেও ডাইনী হত্যা অব্যাহত থাকে আৰু গোপনে কম হিংসাত্মক পদ্ধতিত চলি থাকে। *ব্ৰিটিছ কৰ্তৃপক্ষই ডাইনীৰ বিশ্বাসসমূহৰ জনজাতীয় সমাজত থকা গভীৰ প্ৰভাৱৰ কথা সঠিকভাৱে বুজিব পৰা নাছিল। *ফলস্বৰূপে ডাইনী চিকাৰ প্ৰক্ৰিয়া গুপ্তভাৱে চলি থাকিল।<ref name=":6" /> ==নিষেধাজ্ঞাৰ প্ৰতিক্ৰিয়া== *ডাইনী হত্যাৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞাই বিভিন্ন ঠাইত শত্ৰুতা আৰু প্ৰতিবাদৰ জন্ম দিছিল। *ডাইনী হত্যা কৰাৰ অভিযোগত ধৃত ব্যক্তিসকল গ্ৰাম্য সমাজৰ কেন্দ্ৰীয় ব্যক্তি আছিল আৰু স্থানীয় অধিবাসীসকলৰ মতে তেওঁলোকে কেৱল অপশক্তিৰ পৰা সমাজক ৰক্ষা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। *নিষেধাজ্ঞাৰ পাছত ডাইনী হত্যাৰ উদ্দেশ্য ভূমি গ্ৰহণ বা প্ৰতিশোধৰ পৰিসৰতকৈ বহল হৈ উঠে। *ডাইনীৰ প্ৰতি অভিযানে ঔপনিবেশিক শাসনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদৰ ৰূপ লয়। *বহু লোকৰ বিশ্বাস আছিল যে ডাইনী হত্যাৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞা ব্ৰিটিছসকলে ডাইনীৰ সুৰক্ষাৰ অৰ্থে জাৰি কৰিছে। সেইবাবে, ডাইনী চিকাৰ ঔপনিবেশিক শক্তিৰ প্ৰতি শত্ৰুতা প্ৰকাশৰ এক মাধ্যম হৈ পৰে।<ref name=":6">{{Cite journal |last=Shashank |first=Sinha |date=2007-05-12 |title=1857: Witch-hunts, Adivasis, and the Uprising in Chhotanagpur |url=https://www.epw.in/journal/2007/19/commentary/1857-witch-hunts-adivasis-and-uprising-chhotanagpur.html |journal=Economic and Political Weekly |language=en}}</ref><ref name=":5">{{Cite journal |last=Sinha |first=Shashank |date=2007 |title=Witch-Hunts, Adivasis, and the Uprising in Chhotanagpur |url=https://www.jstor.org/stable/4419566 |journal=Economic and Political Weekly |volume=42 |issue=19 |pages=1672–1676 |jstor=4419566 |issn=0012-9976}}</ref> ==আধুনিক ভাৰতত ডাইনী হত্যা== আধুনিক ভাৰতত, বিশেষকৈ উত্তৰ আৰু মধ্য ভাৰতৰ দুৰ্দশাগ্ৰস্ত অঞ্চলসমূহত ডাইনী হত্যা আজিও প্ৰচলিত। ঝাৰখণ্ড ৰাজ্যত ডাইনী হত্যাৰ সৰ্বাধিক সংখ্যা নথিভুক্ত হৈছে। ২০০১ ৰ পৰা ২০২১ চনৰ ভিতৰত ৫৯৩গৰাকী মহিলাক ডাইনী সন্দেহত হত্যা কৰা হৈছিল(ৰাষ্ট্ৰীয় অপৰাধ তথ্য দপ্তৰ )। [[অসম]]ৰ লগতে [[বিহাৰ]],[[ ছত্তীশগড়]], [[মধ্যপ্ৰদেশ]] আৰু [[ওডিশা]]তো বহু ডাইনী চিহ্নিতকৰণৰ ঘটনা সংঘটিত হৈছে।<ref name=":9" /> .<ref name=":7">{{Cite web |title=Crime in India - All Previous Publications |url=https://ncrb.gov.in/en/crime-in-india |access-date=2022-12-20 |url-status=dead|website=ncrb.gov.in}}</ref><ref name=":10">{{Cite web |last=Suresh |first=Mayur |date=6 December 2019 |title=Day Thirteen {{!}} Witch-branding in Eastern India |url=https://16daysblogathon.blog/2019/12/06/day-thirteen-witch-branding-in-eastern-india/ |access-date=31 January 2023 |website=16 Days Blogathon}}</ref> <ref name=":0" /><ref name=":1"/> ==ডাইনী হত্যাৰ তিনিটা পৰ্যায়:== *অভিযোগ: আকস্মিক মৃত্যু, পৰিয়ালৰ সদস্যৰ অসুখ, ফচল বিনষ্ট বা গবাদি পশুৰ হানি‌ হ'লে ডাইনীয়ে কৰা বুলি সন্দেহৰ সৃষ্টি হোৱা দেখা যায়।<ref name=":2" /> *ঘোষণা: সামাজিকভাৱে স্বীকৃত যাদুকৰক সমাজৰ লোকসকলে লগ ধৰে। তেওঁলোকে ডাইনী চিনাক্ত কৰাৰ যাদু প্ৰদৰ্শন কৰে। *পীড়ন: ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা মহিলাক শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়।<ref name=":1" /> *বৰ্ষ অনুসৰি হত্যাৰ সংখ্যা (২০০০-২০২১) {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ style="text-align: left"; |বৰ্ষ অনুসৰি হত্যাৰ সংখ্যা <ref name=" :7" /> ! '''বৰ্ষ ''' !! '''হত্যা''' |- |2000 |126<ref>{{Cite web |title=Crime in India Table Contents {{!}} National Crime Records Bureau |url=https://ncrb.gov.in/en/crime-in-india-table-addtional-table-and-chapter-contents?field_date_value%5Bvalue%5D%5Byear%5D=2000&field_select_table_title_of_crim_value=3&items_per_page=All |access-date=2023-06-05 |website=ncrb.gov.in |at=Table 13A}}</ref> |- | 2001 || 126 |- | 2002 || 151 |- | 2003 || 138 |- | 2004 || 111 |- | 2005 || 197 |- | 2006 || 186 |- | 2007 || 177 |- | 2008 || 175 |- | 2009 || 175 |- | 2010 || 178 |- | 2011 || 240 |- | 2012 || 119 |- | 2013 || 160 |- | 2014 || 156 |- | 2015 || 135 |- | 2016 || 134 |- | 2017 || 73 |- | 2018 || 62 |- | 2019 || 102<ref>{{Cite web |title=Motives of Murder 2019 |url=https://ncrb.gov.in/sites/default/files/crime_in_india_table_additional_table_chapter_reports/Table%202A.2_2.pdf |website=[[National Crime Records Bureau]]}}</ref> |- | 2020 || 88<ref>{{Cite web |title=Motives of Murder 2020 |url=https://ncrb.gov.in/sites/default/files/crime_in_india_table_additional_table_chapter_reports/TABLE%202A.2.pdf |website=[[National Crime Records Bureau]]}}</ref> |- | 2021 || 68<ref>{{Cite web |title=Motives of Murder 2021 |url=https://ncrb.gov.in/sites/default/files/CII-2021/TABLE%202A.2.pdf |website=[[National Crime Records Bureau]]}}</ref> |- | '''Total''' || 3077 |} এই তথ্যসমূহে আধুনিক ভাৰতত ডাইনী হত্যাৰ স্থিতি আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱ প্ৰকাশ কৰিছে। ==তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ অন্ধবিশ্বাস]] [[শ্ৰেণী:ডাইনী হত্যা]] oailx4hu4mcx0lavgj28b5q8k152ujy 0 113705 625741 606101 2026-08-10T05:52:34Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625741 wikitext text/x-wiki '''সৌৰ মা''' ({{lang-en|Solar Mamas}}) হ'ল ভাৰতৰ বেয়াৰফুট কলেজত সৌৰ কাৰ্যসূচীৰ কাৰিকৰী বিদ্যাবিদ হিচাপে হাতে কামে প্ৰশিক্ষণ লোৱা বিভিন্ন দেশৰ মহিলাসকলক দিয়া মৰমতে দিয়া নাম। আনুষ্ঠানিক শিক্ষা বা সাক্ষৰতা কম বা একেবাৰেই নথকা, সাধাৰণতে ৩৫ৰ পৰা ৫০ বছৰৰ ভিতৰত, সৰু ল’ৰা-ছোৱালী নথকা, আৰু প্ৰায়ে দৰিদ্ৰ গ্ৰাম্য অঞ্চলৰ পৰা অহা এই মহিলাসকলে পূৰ্বতে বৈদ্যুতিক নোহোৱা গাঁৱত সৌৰ পেনেল আৰু সঁজুলিসমূহ একত্ৰিত, স্থাপন, মেৰামতি আৰু ৰক্ষণাবেক্ষণৰ কাম কৰে। এই কাম কৰি মহিলাসকলে বহনক্ষম আয় লাভ কৰে আৰু পত্নী আৰু মাতৃৰ বাহিৰেও তেওঁলোকৰ সম্প্ৰদায়ত নতুন ভূমিকা লাভ কৰে, তেওঁলোকক কৰ্ম, শিক্ষা আৰু পাৰিবাৰিক জীৱনৰ বাবে পোহৰৰ নিৰাপদ, বহনক্ষম উৎসৰ সুবিধা প্ৰদান কৰি। == পটভূমি == ১৯৯৭ চনত বাংকাৰ ৰয়ে ভাৰতত প্ৰতিষ্ঠা কৰা বেয়াৰফুট কলেজৰ অন্যতম লক্ষ্য হিচাপে নিৰক্ষৰ মহিলাসকলক শিক্ষিত কৰা।<ref name=":0">{{Cite AV media|url=https://www.ted.com/talks/bunker_roy_learning_from_a_barefoot_movement|title=Learning from a barefoot movement|date=2011-10-17|last=Roy|first=Bunker|language=en|access-date=2025-02-02}}</ref> ২০২৫ চনৰ আৰম্ভণিতে কলেজখনৰ সৌৰ কাৰ্যসূচীয়ে ৯৩খন দেশৰ ৩৫০০ গ্ৰাম্য মহিলাক প্ৰশিক্ষণ দিছিল, যাৰ ফলত পূৰ্বতকৈ ২৫ লাখ অধিক লোকে সৌৰশক্তিচালিত পোহৰৰ সুবিধা লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=2021-02-22|title=Barefoot College InternationalSolar {{!}} Barefoot College International|url=https://www.barefootcollege.org/solution/solar/|accessdate=2025-01-29|language=en-US}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> সৌৰ কাৰ্যসূচীত অংশগ্ৰহণ কৰা মহিলাসকলে, যিসকলে আগতেও যদি আচলতে ঘৰৰ পৰা বৰ বেছিকৈ ভ্ৰমণ কৰা নাই বা আঁতৰি গৈছে, তেওঁলোকে ছমাহৰ প্ৰশিক্ষণ পাঠ্যক্ৰমত অংশগ্ৰহণ কৰে য’ত তেওঁলোকে সৌৰ বিদ্যুৎকৰণ ব্যৱস্থা, যেনে এল ই ডি লেম্প, চাৰ্জ কণ্ট্ৰ’লাৰ, ঘৰুৱা পোহৰৰ ব্যৱস্থা আৰু সৌৰ বন্তি নিৰ্মাণ কৰিবলৈ শিকে। এই কাৰ্যসূচীয়ে বহুতো ভিন্ন ব্যৱসায়িক অংশীদাৰিত্বৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰে যাতে মহিলাসকলে উভতি অহাৰ সময়ত স্থাপন কৰিব পৰাকৈ প্ৰয়োজনীয় হাৰ্ডৱেৰসমূহ তেওঁলোকৰ গাঁৱলৈ প্ৰেৰণ কৰিব পৰা যায়।<ref>{{Cite web|title=Solar Mamas: A Business Case Study For Pro-Bono Work|url=https://www.triplepundit.com/story/2019/solar-mamas-business-case-study-pro-bono-work/83326|accessdate=2025-01-29|work=www.triplepundit.com}}</ref><ref>{{Cite web|last=Brands|first=Sustainable|date=2019-04-15|title=Solar Mamas: Empowering Women to ‘Flip the Switch’ to Better Health, Renewable Energy|url=https://sustainablebrands.com/read/solar-mamas-empowering-women-to-flip-the-switch-to-better-health-renewable-energy|accessdate=2025-01-29|work=Sustainable Brands|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|date=2023-08-08|url=https://education.dpworld.com/dp-world-barefoot-college-international-renew-solar-mamas-senegal/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241102075450/https://education.dpworld.com/dp-world-barefoot-college-international-renew-solar-mamas-senegal/|archivedate=2024-11-02|dead-url=2025-01-29|language=en-GB|title=আৰ্কাইভ কপি|access-date=2025-02-14|deadurl=no}}</ref> যিহেতু মহিলাসকল শ্ৰেণীকোঠাত থকাত অভ্যস্ত আৰু তথাপিও বহুভাষিক, বহু-সাংস্কৃতিক শিক্ষণ গোটত নিজকে বিচাৰি পায়, সেয়েহে পাঠ্যক্ৰমসমূহে প্ৰযুক্তিৰ ৰহস্যমুক্ত কৰি প্ৰয়োজনীয় দক্ষতা প্ৰকাশ কৰিবলৈ ৰং, ছবি, ইংগিত, ব্যৱহাৰিক অভিজ্ঞতা আৰু সাংকেতিক ভাষাৰ দৰে পাঠদান পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰে।<ref name=":0"/><ref>{{Cite journal|last=Parvin Shaikh|first1=Neda|date=2024-05-23|title=Feminism in Practice: Learning from the Barefoot “Solar Mamas”|url=https://vc.bridgew.edu/jiws/vol26/iss3/14/|journal=Journal of International Women's Studies|volume=26|issue=3|issn=1539-8706}}</ref> == ভৌগোলিক বিস্তাৰ == এতিয়া বহু দেশত সৌৰ মা আছে। উদাহৰণস্বৰূপে জাঞ্জিবাৰত বেয়াৰফুট কলেজে ২০১৫ চনৰ পৰা ৬৫ গৰাকী মহিলাক সৌৰ অভিযান্ত্ৰিকতাৰ প্ৰশিক্ষণ দিছে। তেওঁলোকে পাছলৈ প্ৰায় ৩০খন গাঁৱৰ প্ৰায় ১৮০০ ঘৰ বিদ্যুতৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে।<ref>{{Cite news|date=2025-01-15|url=https://www.theguardian.com/world/2025/jan/15/solar-mamas-empower-our-people-by-giving-them-electricity-the-women-lighting-up-zanzibar|dead-url=2025-01-29|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title="Solar Mamas" on the cover of Nature Energy – UsersTCP|url=https://userstcp.org/gender-energy/solar-mamas-on-the-cover-of-nature-energy/|accessdate=2025-01-29|language=en-US}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news|date=24 January 2025|pages=28}}</ref> মালাৱী, [[বৎচোৱানা|বটছৱানা]], [[কেনিয়া]] আৰু [[টাঞ্জানিয়া|তাঞ্জানিয়া]] <ref>{{Cite web|title=Meet the mamas fighting poverty through solar power|url=https://www.vsointernational.org/our-work/resilient-livelihoods/meet-the-solar-mamas|accessdate=2025-01-29|work=VSO|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-05-20|title=Solar Mamas - Great Plains Foundation|url=https://greatplainsfoundation.com/solar-mamas/|accessdate=2025-01-29|language=en-ZA}}</ref><ref>{{Cite web|date=2018-04-13|title=Solar energy, the Barefoot College and Enel in Africa|url=https://www.enel.com/company/stories/articles/2018/04/energy-solar-barefoot-college-enel-in-africa|accessdate=2025-01-29|work=www.enel.com|language=en}}</ref> আৰু সেনেগালত সৌৰ মা আছে। <ref>{{Cite web|title=Senegal's Solar Mamas: Empower Women {{!}} DP World|url=https://www.dpworld.com/insights/our-stories/senegals-solar-mamas|accessdate=2025-01-29|work=www.dpworld.com|language=en|archivedate=2025-01-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250123004450/https://www.dpworld.com/insights/our-stories/senegals-solar-mamas|deadurl=yes}}</ref> জৰ্ডানত ৰাফেয়া নামৰ বেদুইন সৌৰ মাক লৈ এখন ছবি নিৰ্মাণ কৰিছে।<ref>{{Cite web|last=Özadalı|first=Bünyamin|title=Solar Mamas {{!}} Storyteller|url=https://www.trtworld.com/magazine/solar-mamas-storyteller-55882|accessdate=2025-01-29|work=Solar Mamas {{!}} Storyteller|language=en|archivedate=2024-02-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240226070017/https://www.trtworld.com/magazine/solar-mamas-storyteller-55882|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|title=Watch 'Solar Mamas' by Mona Eldaief & Jehane Noujaim|url=https://www.thewhy.dk/films/solar-mamas-2|accessdate=2025-01-29|work=www.thewhy.dk|language=en}}</ref> প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলৰ মহিলাসকলো সৌৰ মা হৈ পৰিছে।<ref>{{Cite web|date=2012-11-05|title=Transforming Lives and Empowering Women through Lighting Up Communities with Solar Energy|url=https://asiapacific.unwomen.org/en/news-and-events/stories/2012/11/transforming-lives-and-empowering-women-through-lighting-up-communities-with-solar-energy|accessdate=2025-01-29|work=UN Women – Asia-Pacific|language=en}}</ref> [[নেপাল]]তো সৌৰ মা আছে।<ref>{{Cite web|title=Their Story|url=https://www.womenlighttheworld.org/their-story|accessdate=2025-01-29|work=Women Light the World|language=en-US|archivedate=2025-03-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250314050455/https://www.womenlighttheworld.org/their-story|deadurl=yes}}</ref> এতিয়া সমগ্ৰ ভাৰত, জাঞ্জিবাৰ, বুৰ্কিনা ফাসো, লাইবেৰিয়া, গুৱাটেমালা, ফিজি আৰু সেনেগালতো প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ আছে যাতে কিছুমান মহিলাই প্ৰশিক্ষণ লাভ কৰিবলৈ কম দূৰলৈ যাব লগা হয়।<ref>{{Cite web|last=Magistretti|first=Bérénice|title=These "Solar Mamas" Are Trained As Engineers To Bring Power And Light To Their Villages|url=https://www.forbes.com/sites/berenicemagistretti/2019/07/25/these-solar-mamas-are-trained-as-engineers-to-bring-power-and-light-to-their-villages/|accessdate=2025-01-29|work=Forbes|language=en}}</ref> সৌৰ মাতৃসকলক এতিয়া কেছ ষ্টাডি, প্ৰবন্ধ আৰু শিক্ষণ প্ৰকল্পত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web|title=Case study: Solar Mamas|url=https://www.futurelearn.com/info/courses/gender-inclusive-technology/0/steps/224127|accessdate=2025-01-29|work=FutureLearn|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Michael|first1=Kavya|last2=Ahlborg|first2=Helene|date=August 2024|title=A conceptual analysis of gendered energy care work and epistemic injustice through a case study of Zanzibar’s Solar Mamas|url=https://www.nature.com/articles/s41560-024-01539-1|journal=Nature Energy|language=en|volume=9|issue=8|pages=947–954|doi=10.1038/s41560-024-01539-1|issn=2058-7546}}</ref><ref>{{Cite web|title=latinamerica-press-vol26-no26-july-14-1994-8-pp|url=https://doi.org/10.1163/2210-7975_hrd-0564-0697|accessdate=2025-01-29|work=Human Rights Documents online}}</ref> এইবোৰো গৱেষণাৰ বিষয়।<ref>{{Cite journal|last=Michael|first1=Kavya|last2=Ahlborg|first2=Helene|date=August 2024|title=A conceptual analysis of gendered energy care work and epistemic injustice through a case study of Zanzibar’s Solar Mamas|url=https://www.nature.com/articles/s41560-024-01539-1|journal=Nature Energy|language=en|volume=9|issue=8|pages=947–954|doi=10.1038/s41560-024-01539-1|issn=2058-7546}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Sah|first1=Sunita Kumari|date=2022|title=Role of Gramin Bikas Bank to Empower the Women in Rural Areas of Nepal: A Case Study of Mirchaiya Municipality, Siraha District of Nepal|url=https://doi.org/10.2139/ssrn.4126467|journal=SSRN Electronic Journal|doi=10.2139/ssrn.4126467|issn=1556-5068}}</ref><ref>{{Cite report|url=https://www.econstor.eu/handle/10419/283741|title=India's development cooperation in Africa: The case of "Solar Mamas" who bring light|date=2023}}</ref> উদাহৰণস্বৰূপে, ছুইডেনৰ চেলমাৰ্ছ ইউনিভাৰ্চিটি অৱ টেকন’লজিৰ গৱেষকসকলে, তেওঁলোকৰ কামৰ ওপৰত অধ্যয়ন কৰিছে। তেওঁলোকে কয় যে সৌৰ কাৰ্যসূচীয়ে “পিতৃতান্ত্ৰিক নীতি-নিয়মসমূহে নাৰীক জ্ঞানী আৰু দক্ষ ব্যক্তি হিচাপে তেওঁলোকৰ ক্ষমতাত যিদৰে ক্ষতি কৰে” আৰু “আনুষ্ঠানিক শিক্ষা নথকা লোকসকলে বিশেষজ্ঞ আৰু সম্প্ৰদায়ৰ নেতা হোৱাৰ ক্ষমতা থাকিব পাৰে বুলি দেখুৱাই কলংক আৰু সামাজিক বাধাসমূহ ভাঙি পেলায়।" <ref>{{Cite web|last=Ernström|first=Ulrika|date=2023-02-23|title=The women who tear down power structures with solar energy|url=https://www.chalmers.se/en/current/news/tme-the-women-who-tear-down-power-structures-with-solar-energy/|accessdate=2025-01-29|work=www.chalmers.se|language=en}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:নাৰী]] [[শ্ৰেণী:নাৰী শিক্ষা]] 1le923sbksdnl5qocob9scl7q5nond7 0 114084 625704 519128 2026-08-10T00:14:40Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625704 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = মেৰী বেটী ছানী লিয়নি বননা চাহতী হ্যায় | image = | director = [[ৰাম গোপাল বাৰ্মা]] | writer = পি. জয় কুমাৰ | producer = ৰাম গোপাল বাৰ্মা | starring = [[নয়না গাংগুলী]]<br>মকৰান্দ দেশপাণ্ডে<br>দিব্যা জগদলে | cinematography = অমল ৰাথোৰ | released = {{Film date|df=yes|2017|06|05}} | runtime = ১১ মিনিট ২৯ ছেকেণ্ড<ref>{{cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/womans-value-her-sex-appeal-just-where-rgv-going-his-sunny-leone-film-63354 |title='Woman's value is in her sex appeal': Just where is RGV going with his 'Sunny Leone' film? |date=8 June 2017|accessdate=11 January 2020|website=The News Minute}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.livemint.com/Opinion/EygXAq60D3dVv6zNg0FgON/Ram-Gopal-Vermas-new-film-on-being-Sunny-Leone-is-a-feminis.html |title=Ram Gopal Verma’s new film on being Sunny Leone is a feminist’s nightmare |date=10 June 2017|accessdate=11 January 2020|website=Livemint}}</ref> | country = ভাৰত | language = [[হিন্দী]] }} '''''মেৰী বেটী [[ছানী লিয়নি]] বননা চাহতী হ্যায়''''' ২০১৭ চনৰ [[ভাৰত|ভাৰতীয়]] [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]] ভাষাৰ এখন চুটি ছবি যিখনৰ পৰিচালনা আৰু প্ৰযোজক আছিল ৰাম গোপাল বাৰ্মা<ref>{{Cite web|url=https://telanganatoday.com/nainas-beautiful-ode-to-rangeela|title=Naina’s Beautiful ode to Rangeela|date=30 December 2019|accessdate=11 January 2020|work=Telangana Today}}</ref> ছবিখনত অভিনয় কৰিছে [[নয়না গাংগুলী]], মকৰান্দ দেশপাণ্ডে আৰু দিব্যা জগদলেই। এই ছবিখনৰ জৰিয়তে চুটি ছবিৰ ক্ষেত্ৰখনত আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল ৰাম গোপাল বাৰ্মাই। <ref>{{Cite web|url=https://telugu.samayam.com/telugu-movies/cinema-news/rgvs-first-short-film-meri-beti-sunny-leone-banna-chaahti-hai/articleshow/58975678.cms|title=సెక్స్ను సెలబ్రేట్ చేస్కోండంటున్న వర్మ హీరోయిన్!|date=3 June 2017|accessdate=11 January 2020|work=Samayam|language=te|archivedate=11 January 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200111161236/https://telugu.samayam.com/telugu-movies/cinema-news/rgvs-first-short-film-meri-beti-sunny-leone-banna-chaahti-hai/articleshow/58975678.cms|deadurl=yes}}</ref> <ref name="a">{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/meri-beti-sunny-leone-banna-chaahti-hai-crosses-1-5-million-views-ram-gopal-varma-roasted-his-729584|title=Meri Beti Sunny Leone Banna Chaahti Hai crosses 1.5 million views: Ram Gopal Varma roasted for his take on adult star|date=6 June 2017|accessdate=11 January 2020|work=International Business Times}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/standpoint/story/ram-gopal-varma-sunny-leone-short-film-981516-2017-06-07|title=Ram Gopal Varma's attempt to piggyback on Sunny Leone's stardom to regain relevance is pathetic|date=7 June 2017|accessdate=11 January 2020|work=India Today}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://zeenews.india.com/bengali/entertainment/ram-gopal-varmas-first-short-film_169109.html|title=ৰাম গোপাল ভৰ্মাৰ প্ৰথম শৰ্ট ফিল্ম, 'আমাৰ মেয়ে সানি লিওন হতে চায়'|date=12 June 2017|accessdate=11 January 2020|work=Zee 24 Ghanta|language=bn}}</ref> এই চুটি ছবিখন নয়না গাংগুলীয়েও মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰা প্ৰথম চুটি ছবি। <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/beautiful-fame-naina-ganguly-will-keep-you-glued-to-the-screen-with-her-irresistible-poses/articleshow/71542120.cms|title=‘Beautiful’ fame Naina Ganguly will keep you glued to the screen with her irresistible poses|date=11 October 2019|accessdate=11 January 2020|work=The Times of India}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/beautiful-fame-naina-ganguly-will-keep-you-glued-to-the-screen-with-her-irresistible-poses/articleshow/71542120.cms "'Beautiful' fame Naina Ganguly will keep you glued to the screen with her irresistible poses"]. </cite></ref> এই চলচ্চিত্ৰখন ২০১৭ চনৰ ৫ জুনত [[ইউটিউব|ইউটিউবত]] মুক্তি পাইছিল। <ref name="a" /> ==পটভূমি== এই ছবিখনত এটা পৰিয়ালৰ ড্ৰয়িং ৰূমৰ কথা-বতৰা চিত্ৰিত কৰা হৈছিল য'ত পৰিয়ালটোৰ কন্যা (নয়না গাংগুলীয়ে), পিতৃ (মকৰান্দ দেশপাণ্ডে) আৰু মাতৃ (দিব্য জগদালে)ক [[ছানী লিয়নি]]ৰ দৰে পৰ্ণ ষ্টাৰ হোৱাৰ উদ্দেশ্যৰ কথা কৈছিল। পিছত যৌনতা, পৰ্ণ ব্যৱসায়, নাৰীৰ শৰীৰ আৰু সমাজক লৈ তৰ্ক-বিতৰ্কৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। তেওঁলোকৰ তৰ্কৰ শেষত ছোৱালীজনীয়ে নিজৰ উদ্দেশ্য সলনি কৰা নাছিল। তাই মাকক ক’লে যে তাইৰ কথাবোৰ ভালদৰে শুনি সেইবোৰ অলপ বুজিলে তাই সুখী হ’ব কিয়নো তাইৰ ছোৱালীজনীয়ে ছানি লিয়নৰ দৰে পৰ্ণ ষ্টাৰ হ’ব বিচাৰে। লগতে কয় যে যদি তেওঁ নিজৰ কথা সম্পূৰ্ণৰূপে বুজি পায় তেন্তে ছানি লিয়নৰ দৰে পৰ্ণ ষ্টাৰ নহোৱাৰ বাবে তেওঁ অনুশোচনা কৰিব। ==অভিনয়== *কন্যা হিচাপে [[নয়না গাংগুলী]] *পিতৃ হিচাপে মকৰান্দ দেশপাণ্ডে *মাতৃ হিচাপে দিব্য জগদলে ==মুক্তি লাভ== ২০১৭ চনৰ ৫ জুনত ইউটিউবত মুক্তি লাভ কৰিছিল মেৰী বেটী ছানী লিয়নি বননা চাহতী হ্যায়। ==অভ্যৰ্থনা আৰু সমালোচনা== ''মেৰী বেটী ছানী লিয়নি বননা চাহতী হ্যায়'' ছবিখনে ১৫ ঘণ্টাত ইউটিউবত ১৫ লাখ ভিউ অতিক্ৰম কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।<ref name=a/> ডেইলী নিউজ এণ্ড এনালাইচিছে ছবিখনক সমালোচনা কৰে কাৰণ পৰ্ণ ষ্টাৰ হোৱাৰ উদ্দেশ্য কোৱাটো দূৰৰ কথা, মধ্যবিত্তীয় পৰিয়ালত পিতৃ-মাতৃৰ সন্মুখত "পৰ্ণ ষ্টাৰ" শব্দটো কোৱাটো সাধাৰণ কথা নহয়। [[নয়না গাংগুলী]]ৰ অভিনয়কো সমালোচনা কৰে। সমালোচনাৰ মাজতো ই এগৰাকী নাৰীৰ যৌনতাৰ লগত জড়িত কলংক আৰু দ্বৈত মানদণ্ডৰ প্ৰশংসা কৰিছিল, "মানুহে কি ক'ব" নামেৰে তেওঁক দমন কৰা আৰু কথোপকথনত কোনটো বাছি লোৱাৰ অধিকাৰক দানৱীকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.dnaindia.com/bollywood/review-meri-beti-sunny-leone-banna-chaahti-hai-review-ram-gopal-varma-s-short-is-too-vanilla-to-digest-2463010 |title='Meri Beti SUNNY LEONE Banna Chaahti Hai' review: Ram Gopal Varma's short is too vanilla to digest |date=6 June 2017|accessdate=11 January 2020|website=Daily News and Analysis}}</ref> ফাৰ্ষ্টপোষ্টৰ পৰ্যালোচনাত ইয়াত বৰ্ণনা কৰা হৈছে যে ছবিখনে "নিৰ্লজ্জ সুবিধাবাদ" প্ৰতিফলিত কৰিছে। ছবিখনৰ কথোপকথনকো সমালোচনা কৰে।<ref>{{cite web|url=https://www.firstpost.com/entertainment/rgvs-short-film-meri-beti-sunny-leone-banna-chahti-hai-is-shameless-opportunism-3522769.html |title=RGV's short film Meri Beti Sunny Leone Banna Chahti Hai reflects shameless opportunism |date=6 June 2017|accessdate=11 January 2020|website=Firstpost}}</ref> ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb title|tt6967848}} ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:নাৰীবাদী]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাৰী সম্পৰ্কীয় চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰীবাদী চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:পৰ্ণগ্ৰাফি]] av4aeuqcy6uxk8jsqlvam01d5ns2boq 0 114603 625688 501639 2026-08-09T23:29:50Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625688 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |image = File:Mukta Dutta Tomar (cropped).jpg |caption = মুক্তা দত্ত তোমৰ ২০১৯ চনত |office = [[ভাৰতীয় লোক|ভাৰতীয়]] [[ৰাজদূত]] [[জাৰ্মানী]] লৈ। <ref>{{Cite web|url=https://indianmandarins.com/ms-tomar-appointed-indias-high-commissioner-to-canada/mdt/|archive-url=https://web.archive.org/web/20180622150444/https://indianmandarins.com/ms-tomar-appointed-indias-high-commissioner-to-canada/mdt/|archive-date=22 June 2018|title=Mukta Dutta Tomar, India's Ambassador to Germany &#124; Indian Mandarins is Exclusive News, Views and Analysis News portal on Indian bureaucracy, governance, PSUs and Corporate}}</ref> |term_start = এপ্ৰিল ২০১৭ |term_end = জুন ২০২১ |predecessor = [[গুৰজিৎ ​​সিং (ৰাষ্ট্ৰদূত)|গুৰজিৎ ​​সিং]] <ref>{{Cite web|url=https://www.jagranjosh.com/current-affairs/mukta-dutta-tomar-appointed-as-indias-ambassador-to-germany-1491826018-1|archive-url = https://web.archive.org/web/20180622150117/https://www.jagranjosh.com/current-affairs/mukta-dutta-tomar-appointed-as-indias-ambassador-to-germany-1491826018-1|archive-date = 22 June 2018|title = Mukta Dutta Tomar appointed as India's Ambassador to Germany|date = 10 April 2017}}</ref> |successor =[[পাৰ্বথানেনি হৰিশ]]। |office1 = [[ভাৰত]], [[চিকাগো]]ৰ কনছুল জেনেৰেল। <ref>{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/mukta-tomar-appointed-next-ambassador-to-germany/story-x9KUpmiGsWHXs4CwQSiSNP.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20180422065855/https://www.hindustantimes.com/india-news/mukta-tomar-appointed-next-ambassador-to-germany/story-x9KUpmiGsWHXs4CwQSiSNP.html |url-status=dead |archive-date=2018-04-22 |title=Mukta Tomar appointed next ambassador to Germany &#124; india news &#124; Hindustan Times |date= |access-date=2018-05-15}}</ref> |term_start1 = আগষ্ট ২০১০<ref>{{cite web |url=http://indianconsulate.com/page/display/93/2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180422064354/http://indianconsulate.com/page/display/93/2 |url-status=dead |archive-date=2018-04-22 |title=List of Consuls General Posted at Chicago :: Consulate General of India, Chicago |date= |access-date=2018-05-15 |archivedate=2018-04-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180422064354/http://indianconsulate.com/page/display/93/2 |deadurl=yes }}</ref> |term_end1 = জুলাই ২০১৩ |predecessor1 = অশোক কুমাৰ আত্ৰী |successor1 = [[আউছাফ ছায়েদ]] |birth_date ={{birth date and age|1961|06|04|df=y}}<ref name="archive1">{{cite web|url=https://mea.gov.in/writereaddata/images/Civi_List_27-7-12.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20180422070724/https://mea.gov.in/writereaddata/images/Civi_List_27-7-12.pdf |url-status=dead |archive-date=2018-04-22 |date=2018-04-22 |access-date=2018-05-15}}</ref> | occupation = [[ভাৰতীয় বৈদেশিক সেৱা|IFS]] |children = |party = |alma_mater = [[কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়]] <ref name="archive2">{{cite web |url=https://www.indianembassy.de/pages.php?id=14361 |title=Profile - Embassy of India,Berlin - Germany |website=www.indianembassy.de |access-date=13 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180422063936/https://www.indianembassy.de/pages.php?id=14361 |archive-date=22 April 2018 |url-status=dead}}</ref> |profession = [[অসামৰিক কৰ্মচাৰী]] | nationality = [[ভাৰতীয় লোক|ভাৰতীয়]] | spouse = অশোক তোমাৰ <ref name="archive2"/> |sibling = |website = }}'''মুক্তা দত্ত তোমৰ''' ({{lang-en|:Mukta Dutta Tomar}}; জন্ম ৪ জুন ১৯৬১)<ref name="archive1"/> ভাৰতীয় বৈদেশিক সেৱাৰ কেডাৰৰ অন্তৰ্গত এগৰাকী অৱসৰপ্ৰাপ্ত ভাৰতীয় চৰকাৰী কৰ্মচাৰী। তেওঁ ২০১৭ চনৰ পৰা ২০২১ চনলৈকে [[জাৰ্মানী]]ত ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰদূত হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{cite news | archive-url=https://web.archive.org/web/20180622151105/http://www.newindianexpress.com/world/2018/jun/11/indian-food-festival-in-berlin-draws-huge-crowd-1826680.html | archive-date=22 June 2018 | url=https://www.newindianexpress.com/world/2018/jun/11/indian-food-festival-in-berlin-draws-huge-crowd-1826680.html | title=Indian Food Festival in Berlin draws huge crowd | date=11 June 2018 | newspaper=The New Indian Express | agency=UNI | url-status=live | access-date=17 November 2019 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://erfurt.thueringer-allgemeine.de/web/erfurt/startseite/detail/-/specific/Ein-Hauch-von-Bollywood-im-Koenigin-Luise-Gymnasium-1378802806|archive-url = https://web.archive.org/web/20180622150544/https://erfurt.thueringer-allgemeine.de/web/erfurt/startseite/detail/-/specific/Ein-Hauch-von-Bollywood-im-Koenigin-Luise-Gymnasium-1378802806|archive-date = 22 June 2018|title = Ein Hauch von Bollywood im Königin-Luise-Gymnasium|date = 19 June 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/mukta-tomar-appointed-next-ambassador-to-germany/story-x9KUpmiGsWHXs4CwQSiSNP.html|archive-url = https://web.archive.org/web/20180622150037/https://www.hindustantimes.com/india-news/mukta-tomar-appointed-next-ambassador-to-germany/story-x9KUpmiGsWHXs4CwQSiSNP.html|archive-date = 22 June 2018|title = Mukta Tomar appointed next ambassador to Germany|date = 7 April 2017}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.indianembassy.de/pages.php?id=14361M |title=Profile - Embassy of India,Berlin - Germany |website=www.indianembassy.de |access-date=13 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180422063936/https://www.indianembassy.de/pages.php?id=14361M |archive-date=22 April 2018 |url-status=dead}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== মুক্তা দত্ত টোমাৰে কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ১৯৭৮ চনৰ ব্যাচৰ ভাৰতীয় বৈদেশিক সেৱাৰ বিষয়া<ref name="archive2"/> অশোক টোমাৰৰ সৈতে তেওঁৰ বিবাহ হৈছিল।<ref name="archive1"/> ==কৰ্ম জীৱন== টোমাৰে ১৯৮৪ চনত ভাৰতীয় বৈদেশিক সেৱাত যোগদান কৰে।<ref name="archive1"/>তেখেতে [[মাদ্ৰিদ, [[কাঠমাণ্ডু]], [[পেৰিছ]] আৰু [[ইয়াংগন]]ত ভাৰতীয় মিছনত সেৱা আগবঢ়াইছে। [[নিউয়ৰ্ক]]ত ৰাষ্ট্ৰসংঘত ভাৰতৰ স্থায়ী মিছনত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আহিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.un.org/esa/socdev/enable/documents/ahcdocs04/listpart.pdf |title=Archived copy |website=www.un.org |access-date=13 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180622150830/http://www.un.org/esa/socdev/enable/documents/ahcdocs04/listpart.pdf |archive-date=22 June 2018 |url-status=dead}}</ref> বাংলাদেশত ভাৰতৰ উপ-উচ্চায়ুক্ত আছিল।<ref>{{Cite web|url = https://www.hcidhaka.gov.in/index.php/speeche?id=eyJpdiI6IjNRNTlxVVh4QTkreVFrV1FxTWxObEE9PSIsInZhbHVlIjoiY2o4aWlVN2VFYUowXC9nVk5uRW91M3c9PSIsIm1hYyI6ImRiMzEzNzU0Yzg5YzhmM2M2OGI0OWM0OGU0MDY5MWM3ZjgxMDJhYjJjMTVhYWEwZWUwZDUxYTM3ODU5NWVmZDMifQ==|archive-url = https://web.archive.org/web/20180622150802/https://www.hcidhaka.gov.in/index.php/speeche?id=eyJpdiI6IjNRNTlxVVh4QTkreVFrV1FxTWxObEE9PSIsInZhbHVlIjoiY2o4aWlVN2VFYUowXC9nVk5uRW91M3c9PSIsIm1hYyI6ImRiMzEzNzU0Yzg5YzhmM2M2OGI0OWM0OGU0MDY5MWM3ZjgxMDJhYjJjMTVhYWEwZWUwZDUxYTM3ODU5NWVmZDMifQ==|archive-date = 22 June 2018|title = Welcome to High Commission of India, Bangladesh|access-date = 20 February 2025|archivedate = 22 June 2018|archiveurl = https://web.archive.org/web/20180622150802/https://www.hcidhaka.gov.in/index.php/speeche?id=eyJpdiI6IjNRNTlxVVh4QTkreVFrV1FxTWxObEE9PSIsInZhbHVlIjoiY2o4aWlVN2VFYUowXC9nVk5uRW91M3c9PSIsIm1hYyI6ImRiMzEzNzU0Yzg5YzhmM2M2OGI0OWM0OGU0MDY5MWM3ZjgxMDJhYjJjMTVhYWEwZWUwZDUxYTM3ODU5NWVmZDMifQ==|deadurl = yes}}</ref> ২০১০ চনৰ আগষ্টৰ পৰা ২০১৩ চনৰ জুলাইলৈকে চিকাগোত ভাৰতৰ কনছুল জেনেৰেল<ref>{{cite web |url=http://indiatribune.com/pcs-honors-schaumburg-mayor-consul-general-mukta-dutta-tomar/ |title=Archived copy |website=indiatribune.com |access-date=13 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180622151338/http://indiatribune.com/pcs-honors-schaumburg-mayor-consul-general-mukta-dutta-tomar/ |archive-date=22 June 2018 |url-status=dead |archivedate=22 June 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180622151338/http://indiatribune.com/pcs-honors-schaumburg-mayor-consul-general-mukta-dutta-tomar/ |deadurl=yes }}</ref> হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://indianconsulate.com/page/display/93/2 |title=List of Consuls General Posted at Chicago :: Consulate General of India, Chicago |website=indianconsulate.com |access-date=13 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180422064354/http://indianconsulate.com/page/display/93/2 |archive-date=22 April 2018 |url-status=dead |archivedate=22 April 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180422064354/http://indianconsulate.com/page/display/93/2 |deadurl=yes }}</ref> মুক্তা দত্ত টোমাৰে নতুন দিল্লীত আমেৰিকা বিভাগৰ দৰে বিভিন্ন বিভাগত [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]] হিচাপে আৰু অতিৰিক্ত সচিব (প্ৰশাসন) হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আহিছে।<ref>{{cite web|url=https://www.mea.gov.in/Images/attach/MEAOrganogram_14_07_2016_1.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20180422072036/https://www.mea.gov.in/Images/attach/MEAOrganogram_14_07_2016_1.pdf |url-status=dead |archive-date=2018-04-22 |date= |access-date=2018-05-15}}</ref> তেখেতে কনছুলাৰ, পাছপ'ৰ্ট আৰু ভিছা বিভাগৰ মুৰব্বী হিচাবে নিযুক্তি পোৱাৰ <ref>{{cite web|url=http://www.mea.gov.in/Images/pdf/1MEAOrganogram25September2014.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20180422072238/http://www.mea.gov.in/Images/pdf/1MEAOrganogram25September2014.pdf |url-status=dead |archive-date=2018-04-22 |date= |access-date=2018-05-15}}</ref> লগতে বিনিয়োগ, প্ৰযুক্তি প্ৰসাৰ আৰু অৰ্থনৈতিক বিভাগৰ মুৰব্বী হিচাপেও কাম কৰি আহিছে।<ref name="archive2"/> ==তথ্য় সূত্ৰ== {{Reflist}} drhe6k349n7qa2byb32paa50w3hwge3 0 115883 625587 484420 2026-08-09T15:36:20Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625587 wikitext text/x-wiki '''বছিৰা পাইঘাম''' (জন্ম ১৯৯৭/১৯৯৮)<ref name=":0">{{Cite web |date=2023-05-30 |title=Finding Identity and Fighting for Change: Basira's Journey as an Afghan LGBTQ+ Activist |url=https://nimrokhmedia.com/en/2023/05/30/afghan-lgbtq/ |access-date=2023-09-09 |website=Nimrokh |language=en-US}}</ref> এগৰাকী আফগান [[এলজিবিটি|এলজিবিটিকিউ]]-অধিকাৰ কৰ্মী। ==জীৱন== ২০১৫ চনত পাইঘামে বেনামীভাৱে ছ’চিয়েল মিডিয়া ব্যৱহাৰ কৰি আফগানিস্তানৰ অন্যান্য এলজিবিটিকিউ ব্যক্তিৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ২০১৬ চনত তেওঁ বিশেষভাৱে এলজিবিটি আফগানসকলৰ বাবে এটা [[ফেইচবুক|ফেচবুক]] গ্ৰুপ গঠন কৰে।<ref name=":0" /> ২০১৮ চনত পাইঘাম আৰু তেওঁৰ কিছুমান সতীৰ্থ কৰ্মীয়ে কাবুলত কমিউনিটি মিট-আপৰ আয়োজন কৰাৰ লগতে সহযোগী এলজিবিটি আফগানসকলৰ বাবে পাৰস্পৰিক সাহায্যৰ আয়োজন কৰে। এই সময়ছোৱাত পাইগামে আফগানিস্তানত বাস কৰা এলজিবিটিকিউ ব্যক্তি হিচাপে তেওঁৰ জীৱনৰ বিষয়ে ছদ্মনামেৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গোট আৰু সাংবাদিকসকলৰ সৈতেও কথা পাতিছিল।.<ref name=":0" /> ২০২১ চনত তালিবানে ক্ষমতা দখল কৰাৰ পিছৰ দিনকেইটাত পাইঘামক অজ্ঞাত নম্বৰৰ পৰা ভাবুকিমূলক ফোন আহিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু তেওঁৰ এপাৰ্টমেণ্টত তালাচী চলোৱা হয়।<ref>{{Cite web |last=Sultan |first=Iman |date=2022-08-16 |title=Afghan women reflect on one-year anniversary of Taliban rule |url=https://www.newarab.com/features/afghan-women-reflect-one-year-anniversary-taliban-rule |access-date=2023-09-09 |website=The New Arab |language=en |archivedate=2023-09-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230909005817/https://www.newarab.com/features/afghan-women-reflect-one-year-anniversary-taliban-rule |deadurl=yes }}</ref> ২০২১ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁ [[পাকিস্তান]]ত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ ভিছা লাভ কৰে আৰু তাৰ পৰা তেওঁ আয়াৰলেণ্ডলৈ পলায়ন কৰে।<ref name=":3">{{Cite web |last=Lee |first=Nicole |date=2022-11-07 |title=Dublin Lesbian Line speaks to Afghani LGBTQ+ activist Basira Paigham in new podcast episode |url=https://gcn.ie/dublin-lesbian-line-podcast-basira-paigham/ |access-date=2023-09-09 |website=GCN |language=en}}</ref>পাইঘামক বিবিচিয়ে বছৰৰ ১০০ গৰাকী প্ৰভাৱশালী মহিলাৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে স্বীকৃতি দিছিল; সেই সময়ত তেওঁ ডুংগাৰভানৰ আইৰিছ শৰণাৰ্থী শিবিৰত বাস কৰিছিল।<ref name=":0" /><ref name=":3" /><ref>{{Cite news |date=2021-12-07 |title=BBC 100 Women 2021: Who is on the list this year? |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-59514598 |access-date=2023-09-09}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Safi |first=Saeedullah |date=2024-08-15 |title=‘It was like breathing again’: Afghans find new life in Ireland, three years on from Taliban’s takeover |url=https://www.irishtimes.com/ireland/2024/08/15/it-was-like-breathing-again-afghans-find-new-life-in-ireland-three-years-on-from-talibans-takeover/ |access-date=2024-11-21 |website=The Irish Times |language=en}}</ref> শৰণাৰ্থী শিবিৰত থকাৰ সময়তে তেওঁ শৰণাৰ্থী শিশুসকলৰ সৈতে কাম কৰি তেওঁলোকক ইতিবাচক আৰু সম্প্ৰদায়কেন্দ্ৰিক কাৰ্য্যকলাপত জড়িত কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। বিবিচিৰ স্বীকৃতিৰ পিছত কিছুমান অভিভাৱকে নিজৰ সন্তানক পাইঘামৰ সৈতে সাক্ষাৎ কৰাত বাধা দিবলৈ আৰম্ভ কৰে, "তেওঁ তেওঁলোকক [[সমকামিতা]]ৰ বিষয়ে শিকাব বুলি ভয় কৰি", আৰু পাইঘামে ছ'চিয়েল মিডিয়াত হাৰাশাস্তিৰ সন্মুখীন হয়।<ref name=":1" /><ref name=":2">{{Cite web |last=Paigham |first=Basira |date=2024-06-07 |title=From a burka to a rainbow of beads |url=https://zantimes.com/2024/06/07/from-a-burka-to-a-rainbow-of-beads/ |access-date=2024-11-21 |website=Zan Times |language=en-US}}</ref>আফগানিস্তানত তেওঁৰ পৰিয়ালক তালিবানে লক্ষ্য কৰি লৈছিল;<ref name=":1" />২০২২ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত তেওঁৰ পিতৃ আৰু ভাতৃক দুসপ্তাহৰ বাবে আটক কৰি ৰখা হৈছিল আৰু "এগৰাকী সমকামী ছোৱালীক লালন-পালন কৰা আৰু ইছলাম আৰু আফগানিস্তানৰ বিৰুদ্ধে পশ্চিমীয়া মূল্যবোধক সমৰ্থন কৰা"ৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰা হৈছিল।<ref name=":2" /> কেইসপ্তাহমানৰ পিছত মাকক ওচৰ-চুবুৰীয়াই প্ৰহাৰ কৰে।<ref name=":2" /> পাইঘামে চিকিৎসালয়ৰ চাফাই কৰ্মী হিচাপে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, আফগানিস্তানৰ এখন বৃহৎ চহৰলৈ যোৱাৰ বাবে ধন ঘূৰাই পৰিয়াললৈ পঠিয়াই দিয়ে।<ref name=":2" /> ''ফ্ৰেড্ৰিখ নৌমান ফাউণ্ডেশ্যন ফৰ ফ্ৰিডম''ৰ ২০২২ চনৰ ''বৰ্ণ উইথ প্ৰাইড সন্মিলন''ত পাইঘাম মুখ্য বক্তা আছিল। ২০২৩ চনত তেওঁক ''আউটৰাইট ইণ্টাৰনেশ্যনেল''ৰ ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অধিকাৰ আৰু ধৰ্ম সভ্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{Cite web |date=2023-03-21 |title=Outright Welcomes its 2023 UN Rights and Religion Fellows |url=https://outrightinternational.org/UN_religion_fellows_2023 |access-date=2023-09-09 |website=Outright International |language=en}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:আফগান মহিলা সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] egx2jgvrmjbkhxtcshuagf30atkucfv 0 117259 625667 596288 2026-08-09T21:06:06Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625667 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = মনমীত কৌৰ | nationality = পাকিস্তানী | alma_mater = জিন্নাহ কলেজ ফ'ৰ ৱমেন, পেছাৱৰ | occupation = সাংবাদিক, সমাজকৰ্মী | organization = হাম টিভি | awards = ত্ৰিশ অনূৰ্ধ ১০০গৰাকী সৰ্বাধিক প্ৰভাৱশালী শিখ ব্যক্তিত্বৰ অন্তৰ্ভুক্ত }} '''মনমীত কৌৰ''' ({{Lang-en|Manmeet Kaur}}) এগৰাকী পাকিস্তানী [[সাংবাদিকতা|সাংবাদিক]] আৰু সমাজকৰ্মী।<ref>{{Cite web|last=Kiran|first=Jessica|date=2020-05-19|title=Manmeet Kaur Pakistani journalist Wiki, Bio, Profile, Unknown Facts and Family Details revealed|url=https://thenewscrunch.com/manmeet-kaur-pakistani-journalist-wiki-bio-profile-unknown-facts-and-family-details-revealed/21180/|access-date=2020-11-19|website=TheNewsCrunch|language=en-US}}</ref>তেওঁ [[পাকিস্তান]]ৰ প্ৰথমগৰাকী [[শিখ]] সাংবাদিক<ref>{{Cite web|date=2018-05-24|title=Meet Manmeet Kaur, The First Sikh News Reporter Working In Pakistan|url=https://sikhsiyasat.net/meet-manmeet-kaur-the-first-sikh-news-reporter-working-in-pakistan/|access-date=2020-11-19|website=Sikh Siyasat News|language=en|archivedate=2021-09-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210909123518/https://sikhsiyasat.net/meet-manmeet-kaur-the-first-sikh-news-reporter-working-in-pakistan/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|last=Khybri|first=Garvita|date=2018-05-29|title=5 Things About Pak's First Woman Sikh Reporter You Didn't Know|url=https://www.thequint.com/neon/gender/first-woman-sikh-reporter-in-pakistan-manmeet-kaur|access-date=2020-11-19|website=TheQuint|language=en}}</ref>আৰু ৩০ বছৰৰ অনুৰ্ধ ১০০গৰাকী প্ৰভাৱশালী শিখ ব্যক্তিত্বৰ বাবে মনোনীত হোৱা প্ৰথমগৰাকী।<ref>{{Cite web|date=2020-05-17|title=Pakistan's First Sikh Woman Journalist Among Top 100 Influential Sikhs Under 30|url=https://www.news18.com/news/world/pakistans-first-sikh-woman-journalist-among-top-100-influential-sikhs-under-30-2623425.html|access-date=2020-11-19|website=News18|language=en}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == কৌৰ পাকিস্তানৰ কেপিকে প্ৰদেশৰ পেছাৱাৰৰ অন্তৰ্গত।<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2020-05-17 |title=Pakistan's first feminine Sikh journalist nominated for UK award |url=https://www.newsupdate.pk/pakistans-first-female-sikh-journalist-nominated-for-uk-award/ |access-date=2020-11-19 |website=Pakistan Latest News Updates |language=en-US |archivedate=2020-11-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201127092813/https://www.newsupdate.pk/pakistans-first-female-sikh-journalist-nominated-for-uk-award/ |deadurl=yes }}</ref> মনমীতৰ চাৰিগৰাকী ভাই-ভনী আছে। তেওঁৰ দেউতাক আছিল এজন অৱসৰপ্ৰাপ্ত ব্যৱসায়ী। তেওঁ পেছাৱৰৰ জিন্না কলেজ ফৰ ৱমেনৰ পৰা সমাজ বিজ্ঞানত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref name=":0">{{Cite web|date=2020-05-17|title=Pakistan's 1st woman Sikh journalist Manmeet Kaur nominated for UK award|url=https://globalpunjabtv.net/pakistans-1st-woman-sikh-journalist-manmeet-kaur-nominated-for-uk-award|access-date=2020-11-19|website=Global Punjab|language=en-US|archivedate=2020-11-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201127105820/https://globalpunjabtv.net/pakistans-1st-woman-sikh-journalist-manmeet-kaur-nominated-for-uk-award|deadurl=yes}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|last=Daur|first=Naya|date=2020-05-16|title=Pakistan's First Sikh Female Reporter Wins UK Award|url=http://nayadaur.tv/amp/2020/05/pakistans-first-sikh-female-reporter-wins-uk-award/|access-date=2020-11-19|website=Naya Daur|language=en-US|archivedate=2020-06-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200613094838/https://nayadaur.tv/amp/2020/05/pakistans-first-sikh-female-reporter-wins-uk-award/|deadurl=yes}}</ref> মনমীত বিবাহিত আৰু তেওঁৰ এটা সন্তান আছে।<ref name=":1">{{Cite web |last= |first= |date=2020-05-05 |title=First female Sikh journalist from Peshawar nominated for UK award {{!}} TNN |url=https://www.tnn.com.pk/first-female-sikh-journalist-from-peshawar-nominated-for-uk-award/ |access-date=2020-11-19 |website=TNN {{!}} Tribal News Network |language=en-US |archivedate=2020-11-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201127123156/https://www.tnn.com.pk/first-female-sikh-journalist-from-peshawar-nominated-for-uk-award/ |deadurl=yes }}</ref> == কৰ্মজীৱন == প্ৰথম অৱস্থাত মনমীতে মডেল হ’ব বিচাৰিছিল আৰু পাকিস্তানৰ প্ৰথম শিখ মডেল হোৱাৰ আকাংক্ষা কৰিছিল। অৱশ্যে মনমীতে কয় যে তেওঁ পাকিস্তানৰ শিখ সম্প্ৰদায়ৰ বাবে বহু সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক বিষয় সামৰি ল’ব বিচাৰিছিল আৰু তেওঁ সাংবাদিকতাক কেৰিয়াৰ হিচাপে বাছি লৈছিল। খুৰাক ৰাজেশ টনি সিঙৰ পৰা তেওঁ সাংবাদিকতাত কাম কৰিবলৈ অনুপ্ৰাণিত হৈছিল।<ref name=":0" /> মনমীতে যেতিয়া সাংবাদিকতাৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁৰ পৰিয়ালে তেওঁক সমৰ্থন কৰা নাছিল। তেওঁলোকে কয় যে মহিলাসকলে ঘৰৰ বাহিৰত কাম কৰাটো উপযুক্ত নহয়। কিন্তু শিখ সম্প্ৰদায়ৰ কাহিনী সম্প্ৰচাৰ কৰাত মনমীতৰ মনোনিৱেশে অৱশেষত নিজৰ পৰিয়ালৰ মানুহক সুখী কৰি তুলিছিল আৰু অতি সোনকালেই তেওঁৰ সম্প্ৰদায়ৰ সমৰ্থন লাভ কৰিছিল<ref name=":1" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পাকিস্তানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:পাকিস্তানৰ মহিলা অধিকাৰ কৰ্মী]] ts314rs845oglsd7iljhl6jyn859hmv 0 117748 625600 495022 2026-08-09T16:44:12Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625600 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = বি কোডানায়াগুই | image = Ms. B. Codanayaguy, Puducherry, at a function, on the occasion of the International Women’s Day, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi (cropped).jpg | caption = ২০১৭ চনত| birth_name = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | death_cause = | other_names = | known_for = ISRO ত দীৰ্ঘদিনীয়া কেৰিয়াৰ <br> মহিলা অভিযন্তা | education = [[চৰকাৰী প্ৰযুক্তি মহাবিদ্যালয়, কয়ম্বাটুৰ]] | employer = [[ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থা]] | occupation = অভিযন্তা | parents = | relatives = | signature = | website = | footnotes = | nationality = ভাৰতীয় }} '''বি কোডানায়াগুই''' {{lang-en|: B. Codanayaguy}} ;ইছৰোৰ ইলেক্ট্ৰনিক্স এণ্ড ইনষ্ট্ৰৰুমেণ্টেচন ইঞ্জিনিয়াৰ। ৰকেট উৎক্ষেপণত ব্যৱহৃত কঠিন ৰকেট মটৰৰ নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ যন্ত্ৰপাতিৰ বাবে তেওঁৰ দায়িত্ব পালন কৰি আহিছে। ২০১৭ চনত ৰাষ্ট্ৰপতি ভৱনত তেওঁক ভাৰতৰ মহিলাৰ বাবে সৰ্বোচ্চ বঁটা নাৰী শক্তিৰ বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল। ==আৰম্ভণিৰ বছৰবোৰ== কোডানায়াগুইৰ ঘৰ ভাৰতৰ পুডুচেৰীত।<ref name=three/> <ref name=dc/> ভাৰতৰ প্ৰথম মহাকাশ উৎক্ষেপণৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ অভিযন্তা হোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। কইম্বাটুৰৰ চৰকাৰী প্ৰযুক্তি মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে<ref name=dc>{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/science/science/260217/indias-rocket-women.html|title=India’s rocket women|last=Srikanth|first=Manoj Joshi and B. R.|date=2017-02-26|website=Deccan Chronicle|language=en|access-date=2020-04-06}}</ref> আৰু ১৯৮৪ চনত তেওঁৰ প্ৰথম কাম আছিল ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থাক সহায় কৰা।<ref name=dc/> তাত তেওঁ অগমেণ্টেড চেটেলাইট লঞ্চ ভেহিকেল প্ৰজেক্টৰ কাম কৰিছিল। ==কৰ্ম জীৱন== সতীশ ধাৱন মহাকাশ কেন্দ্ৰত য’ত ইন্ধন আৰু ইগনিটাৰ পৰীক্ষা কৰা হৈছিল তাত তেওঁ ইলেক্ট্ৰনিক্স, ইনষ্ট্ৰৰুমেণ্টেচন আৰু কণ্ট্ৰল চিষ্টেমৰ যত্ন লোৱা গুণগত বিভাগৰ গ্ৰুপ মুৰব্বী হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.upscsuccess.com/nari-shakti-puraskar-2016/|title=Nari Shakti Puraskar 2016|last=admin|date=2017-03-10|website=UPSCSuccess|language=en-US|access-date=2020-04-06|archivedate=2020-04-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200406162208/https://www.upscsuccess.com/nari-shakti-puraskar-2016/|deadurl=yes}}</ref> সতীশ ধাৱন মহাকাশ কেন্দ্ৰত ত্ৰিশ বছৰ কাম কৰাৰ পিছত কোডানায়াগুই আৰু তেওঁৰ দলটোৱে পিএছএলভি চি৩৭ অভিযানৰ সময়ত মেৰু উপগ্ৰহ উৎক্ষেপণ বাহনত থকা কঠিন ৰকেট মটৰৰ কাম আৰম্ভ কৰে,<ref name=three/> যিয়ে ২০১৭ চনৰ ১৫ ফেব্ৰুৱাৰীত ১০৪টা উপগ্ৰহ সূৰ্য্যৰ সমকালীন কক্ষপথত সফলতাৰে স্থাপন কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.isro.gov.in/launcher/pslv-c37-cartosat-2-series-satellite|title=PSLV-C37 / Cartosat −2 Series Satellite – ISRO|website=www.isro.gov.in|access-date=2020-04-06|archive-date=2019-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20191211145536/https://www.isro.gov.in/launcher/pslv-c37-cartosat-2-series-satellite|url-status=dead|archivedate=2019-12-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191211145536/https://www.isro.gov.in/launcher/pslv-c37-cartosat-2-series-satellite|deadurl=yes}}</ref> তেওঁ মন্তব্য কৰিছে যে তেওঁ কৰ্মক্ষেত্ৰত মুক্তভাৱে নিজকে প্ৰকাশ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল আৰু যৌনতাবাদৰ কোনো সমস্যা কেতিয়াও নাছিল।<ref name=dc/> ==স্বীকৃতি== ২০১৭ চনৰ মাৰ্চ মাহত ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতিৰ পৰা বঁটা লাভ কৰিবলৈ নিৰ্বাচিত হোৱা তিনিজন বিজ্ঞানীৰ ভিতৰত তেওঁ অন্যতম আছিল য'ত আছিল সুভা ভেৰিয়েৰ, অনাটা ছনি আৰু কোডানায়াগুই।<ref name="three">{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/mail-today/story/international-womens-day-unsung-sheroes-nari-shakti-puraskaar-women-and-child-development-ministry-964482-2017-03-08|title=International Women's Day: 33 unsung sheroes to be awarded Nari Shakti Puraskaar|date=March 8, 2017|first=Arpan|last=Rai|website=India Today|language=en|access-date=2020-04-06}}</ref> ২০১৭ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাৰী দিৱসত তেওঁ নতুন দিল্লীত আছিল আৰু ৰাষ্ট্ৰপতি ভৱনত ৰাষ্ট্ৰপতি প্ৰণৱ মুখাৰ্জীয়ে তেওঁলোকক নাৰী শক্তিৰ সন্মানেৰে সন্মানিত কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://wcd.nic.in/nari-shakti-awardees-ms-b-codanayaguy-puducherry|title=Nari Shakti Awardees- {{!}} Ministry of Women & Child Development {{!}} GoI|website=wcd.nic.in|access-date=2020-04-06}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{ Reflist}} 7g04n16fbnv0wwuoxfchhpvxk5rvsn3 0 118284 625729 604531 2026-08-10T03:43:24Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625729 wikitext text/x-wiki {{Infobox character | name = শ্বেহেৰাজাদে{{pb}}{{lang|ar|شهرزاد}} | series = [[এহেজাৰ এনিশা (লোকগাথা)]] | image = Scheherazade.tif | caption = ১৯ শতিকাৰ শ্বফী এণ্ডাৰছনে অঁকা শ্বেহেৰাজাদে, | portrayer = | occupation = ৰাণী | spouse = [[শ্বাহৰয়াৰ]] | gender = নাৰী | family = | children = ৩ পুত্ৰ আৰু সম্ভৱ ১জনী কন্যা | lbl21 = Other&nbsp;names | data21 = শ্বেহেৰাজাদে, শ্বেহৰজাদ }} '''শ্বেহেৰাজাদে'''<ref name=":0" /> এক হাজাৰ আৰু এক ৰাতি নামেৰে জনাজাত মধ্যপ্ৰাচ্যৰ কাহিনী সংকলনৰ ফ্ৰেম আখ্যানৰ এটা প্ৰধান চৰিত্ৰ আৰু সাধু কওঁতা। ==নাম== আধুনিক পণ্ডিতসকলৰ মতে শ্বেহেৰাজাদে নামটো মধ্য পাৰ্চী নাম Čīhrāzād ৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে, যিটো čīhr ('বংশ') আৰু āzād ('উন্নত, উচ্চ') শব্দৰে গঠিত।<ref>{{Cite encyclopedia |last=Marzolph |first=Ulrich |title=Arabian Nights |encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam]] |edition=3rd |editor1=Kate Fleet |editor2=Gudrun Krämer|editor3=Denis Matringe |editor4=John Nawas |editor5=Everett Rowson |publisher=[[Brill Publishers|Brill]] |year=2017 |quote=[T]he narrator's name is of Persian origin, the Arabicised form Shahrazād being the equivalent of the Persian Chehr-āzād, meaning "of noble descent and/or appearance". |doi= 10.1163/1573-3912_ei3_COM_0021 }}</ref><ref name=iranica>{{cite encyclopedia |author=Ch. Pellat |title=Alf Layla wa-Layla |url=http://www.iranicaonline.org/articles/alf-layla-wa-layla |year=2011 |encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]] }}</ref><ref name=EI2>{{Cite encyclopedia |last=Hamori |first=A. |title=S̲h̲ahrazād |year=2012 |encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam]] |edition=2nd |publisher=[[Brill Publishers|Brill]] |editor=P. Bearman |editor2=Th. Bianquis |editor3=C.E. Bosworth |editor4=E. van Donzel |editor5=W.P. Heinrichs |doi=10.1163/1573-3912_islam_SIM_6771 }}</ref> আৰবী উৎসত শ্বেহেৰাজাদেৰ নামৰ প্ৰাচীন ৰূপসমূহৰ ভিতৰত আল-মাছুদিত শ্বিৰাজাদ (আৰবী: شيرازاد, ৰোমানীকৃত: শ্বিৰাজাদ) আৰু ইবন আল-নাদিমত শ্বাহৰাজাদ আদি অন্যতম।<ref>{{cite book |title=The Arabian Nights: A Companion |author=Robert Irwin |publisher=Tauris Parke Paperbacks |year=2004 |page=944 (Kindle loc) }}</ref><ref>{{cite book |title=Ishkaliyat al-Tarjamah fi al-Adab al-Muqaran |script-title=ar:إشكالية الترجمة في الآدب المقارن |author=Hamdan Muhammad Ali Hussein Ismail (حمدان محمد علي حسين إسماعيل) |publisher=Al Manhal |year=2009 |url=https://books.google.com/books?id=3Bz2DQAAQBAJ&pg=PA170 |page=170 |isbn=9796500054087 }}</ref> ইছলামৰ বিশ্বকোষত এই নামটো ছাহৰাজাদ হিচাপে<ref name=EI2/> আৰু বিশ্বকোষ ইৰানিকাত শ্বাহৰাজাদ হিচাপে উল্লেখ আছে।<ref name=iranica/> ১৯ শতিকাৰ মানসম্পন্ন ছপা সংস্কৰণৰ ভিতৰত এই নামটো মেকনাগটেনৰ কলিকতা সংস্কৰণত (১৮৩৯–১৮৪২)<ref>{{cite book |title=The Alif laila |editor=William Hay Macnaghten |volume=1 |year=1839 |url=https://archive.org/details/aliflailaorbook03unkngoog |page=14 |publisher=Calcutta, W. Thacker and co. }}</ref> আৰু ১৮৬২ চনৰ বুলাক সংস্কৰণত,<ref>{{cite book|title= Kitāb alf laylah wa-laylah |volume=1 |year=1862 |publisher=Bulaq |url=https://books.google.com/books?id=ANg1DCuYXYoC&pg=PP24 |page=20 }}</ref> আৰু ব্ৰেছল' সংস্কৰণত (১৮২৫–১৮৪৩) শাহৰাজাদ, শ্বাহৰাজাদ হিচাপে উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |title=Tausend und eine Nacht — alf laylah wa-laylah: arabisch, nach einer Handschrift aus Tunis |series=880-01Alf laylah wa-laylah |editor1=Maximilian Habicht |editor2=Heinrich Leberecht Fleischer |volume=1 |year=1825 |url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uc1.c005378587;view=1up;seq=39 |page=31 |location=[[Breslau]] }}</ref> মুহছিন মাহদীৰ সমালোচনাত্মক সংস্কৰণত শ্বাহৰাজাদ, শ্বাহৰাজাদ আছে।<ref>{{cite book |editor=Muhsin Mahdi |title=Alf Layla wa-Layla |publisher=Brill |year=1984 |page=66 |url=https://books.google.com/books?id=hCUc8Absl3YC&pg=PP82 |isbn=978-9004074316 }}</ref> জাৰ্মান ব্যৱহাৰৰ পৰা ধাৰ কৰা ১৮০১ চনত ইংৰাজী ভাষাৰ গ্ৰন্থসমূহত প্ৰথমবাৰৰ বাবে Scheherazade বানান প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name=":0">{{cite web |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Scheherazade |title=Scheherazade |website=Merriam-Webster |access-date=27 April 2019 }}</ref> [[File:One Thousand and One Nights17.jpg|thumb|right|upright=1.3|ইৰাণী চিত্ৰশিল্পী ছানি আল মুল্কৰ দ্বাৰা শ্বেহেৰাজাদে আৰু চুলতান (১৮৪৯–১৮৫৬)]] ==ইতিহাস== শ্বেহেৰাজাদেৰ কাহিনীৰ আটাইতকৈ পুৰণি জ্ঞাত গ্ৰন্থখন হৈছে কায়ৰোৰ নৱম শতিকাৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) আৰবী পাণ্ডুলিপি। তাৰ পিছৰ পাঁচ শতিকাৰ ভিতৰত শ্বেহেৰাজাদেৰ "হাস্যৰসময়ী, সজীৱ আৰু গতিশীল" কণ্ঠক বাগদাদ, ডামাস্কাছ, কায়ৰো আৰু আল-আন্দালুছৰ গ্ৰাম্য কেন্দ্ৰসমূহৰ গল্পকাৰসকলে গ্ৰহণ কৰিছিল, গ্ৰীক, কপটিক, উত্তৰ আফ্ৰিকান আৰু হিব্ৰুকে ধৰি একাধিক পৰম্পৰাৰ প্ৰভাৱৰ সৈতে। দ্বাদশ শতিকাৰ ভিতৰত ১০০১ নাইটছ প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে শ্বেহেৰাজাডেৰ কাহিনীৰ আৰম্ভণি কৰা হয়।<ref name="c923">{{cite web |last=Jagot |first=Dr Shazia |date=2023-01-11 |title=A very short history of One Thousand and One Nights |url=https://www.shakespearesglobe.com/discover/blogs-and-features/2023/01/11/a-very-short-history-of-one-thousand-and-one-nights/ |access-date=2024-11-21 |website=Shakespeare's Globe}}</ref> ==বৰ্ণনা== চিকাৰ ভ্ৰমণৰ পৰা সোনকালে ঘৰলৈ উভতি অহাৰ পিছত ৰজা শ্বাহৰয়াৰে নিজৰ মৰমৰ পত্নীক নিজ দাসৰ সৈতে বিছনাত থকা দেখিলে, আৰু ক্ৰোধত –থিয়ৈ থিয়ৈ তেওঁলোকৰ মূৰ কাটি পেলালে। তাৰ পিছত তেওঁ সেই সময়ত আঁতৰত থকা ভাতৃৰ বাগিচালৈ যাত্ৰা কৰে আৰু ভাতৃৰ পত্নীকো "চন্দ্ৰৰ পোহৰত নাচি থকা আৰু কামনাত লিপ্ত হোৱা নগ্ন অৱস্থাত সৰু ভিৰৰ মাজত" আৱিষ্কাৰ কৰি স্তম্ভিত হয়।<ref>{{Cite web |title=Scheherazade: the story of a storyteller {{!}} Art UK |url=https://artuk.org/discover/stories/scheherazade-the-story-of-a-storyteller |access-date=2025-03-03 |website=artuk.org |language=en }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> সেই সময়ৰ পৰাই সকলো নাৰীৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিশোধ লোৱাৰ প্ৰতিজ্ঞা কৰি পাৰ্চী ৰজাই প্ৰতিদিনে নতুন কুমাৰীক বিয়া কৰাইছিল, তাৰ পিছত তেওঁ নিশা শেষ হ’লেই পত্নীৰ মূৰ কাটিছিল। দেউতাকৰ ইচ্ছাৰ বিৰুদ্ধে স্বেচ্ছাই তেওঁৰ লগত ৰাতিটো কটাবলৈ লোৱা শ্বেহেৰাজাদেৰ লগত চিনাকি হোৱাৰ সময়লৈকে তেওঁ এনেকৈ ১০০০ মহিলাক হত্যা কৰিছিল। {{Cquote|শ্বেহেৰাজাডে পূৰ্বৰ ৰজাসকলৰ কিতাপ, বুৰঞ্জী আৰু কিংবদন্তি আৰু অতীতৰ মানুহ আৰু বস্তুৰ কাহিনী, উদাহৰণ আৰু দৃষ্টান্তবোৰ পঢ়িছিল; প্ৰকৃততে কোৱা হৈছিল যে তাই প্ৰাচীন জাতি আৰু বিদায়ী শাসকৰ সৈতে জড়িত ইতিহাসৰ হাজাৰখন কিতাপ সংগ্ৰহ কৰিছিল। তাই কবিসকলৰ ৰচনাবোৰ পঢ়ি মুখস্থ কৰি চিনি পাইছিল; তাই দৰ্শন আৰু বিজ্ঞান, কলা আৰু সাফল্যৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰিছিল; আৰু তাই আছিল সুখদায়ক আৰু ভদ্ৰ, জ্ঞানী আৰু হাস্যৰসময়ী, ভালদৰে পঢ়া আৰু ভালকৈ ডাঙৰ-দীঘল হোৱা।<ref>{{Cite web |title=Scheherazade |url=http://www.shewhoisart.com/scheherazade |access-date=2025-03-03 |website=She Who Is Art |language=en-US}}</ref>}} কেল মেকডনেলৰ মতে, ৰজাৰ কোঠাৰ ভিতৰত শ্বেহেৰাজাদে সুধিলে যে, শ্বেহেৰাজাদক কাহিনী ক’বলৈ গোপনে সাজু হোৱা নিজৰ মৰমৰ সৰু ভনীয়েক দুনিয়াজাদক শেষ বিদায় দিব পাৰে নেকি? ৰজাই অচম্বিত হৈ শুনিলে, কিন্তু ৰাতিটো পাৰ হৈ যোৱাৰ লগে লগে শ্বেহেৰাজাদে অৱশেষত গল্পৰ মাজতে ৰৈ দিবলগীয়া হ’ল। ৰজাই তাইৰ জীৱনটো আৰু এদিনৰ বাবে ৰক্ষা কৰিলে যাতে তাই পিছদিনা ৰাতি কাহিনীটো শেষ কৰিব পাৰে। মেকডনেলে কয় "সেই পিছৰ নিশা শ্বেহেৰাজাদে কাহিনীটো শেষ কৰিলে আৰু তাৰ পিছত দ্বিতীয়টো, আৰু অধিক ৰোমাঞ্চকৰ কাহিনী আৰম্ভ কৰিলে যিটো তাই আকৌ আধাতে বন্ধ কৰি দিলে।" আকৌ ৰজাই আৰু এদিনৰ বাবে তাইৰ প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিলে। আৰু সেইবাবেই ৰজাই শ্বেহেৰাজাদক দিনক দিনে জীয়াই ৰাখিছিল, কিয়নো তেওঁ আগৰ নিশাৰ কাহিনীটো শেষ হোৱাৰ আগ্ৰহেৰে আশা কৰিছিল।" ১০০১ ৰাতি, আৰু ১০০০ গল্পৰ শেষত শ্বেহেৰাজাদে ৰজাক ক’লে যে, তাইৰ কাহিনী শেষ হৈ গৈছে; কিন্তু এই ১০০১ ৰাতিৰ ভিতৰত ৰজাই তাইৰ প্ৰেমত পৰিছিল, তাইৰ জীৱন ৰক্ষা কৰিছিল আৰু তাইক নিজৰ ৰাণী কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=McDonnell |first=Cal |date=2015-11-15 |title=Scheherazade |url=http://www.thecaliverse.com/scheherazade/ |access-date=2025-03-03 |website=The Caliverse |language=en-GB |archivedate=2025-04-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250417083126/http://www.thecaliverse.com/scheherazade/ |deadurl=yes }}</ref> ===লগতে পঢ়ক=== *[[এহেজাৰ এনিশা (লোকগাথা)|এহেজাৰ এনিশা (লোকগাথা)]] *[[তিনিটা আপেল (সাধু)|তিনিটা আপেল (সাধু)]] ==তথ্য সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:লোককথা]] cgt2g75mcz03e0dukm7d6zg8w3t1apl 0 118421 625719 603669 2026-08-10T02:27:21Z Sàádî 43723 ([[c:GR|GR]]) [[File:Ram Nath Kovind presenting the Nari Shakti Puruskar for the year 2018 to Ms. Rahibai Soma Popere H2019030865839.jpg]] → [[File:President Ram Nath Kovind presenting the Nari Shakti Puraskar 2018 to Ms. Rahibai Soma Popere H2019030865839.jpg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (Obvious error) 625719 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ৰহিবাই সোমা পপেৰে| image = Rahibai Soma Popere H2019030865839 (cropped).jpg | alt = | caption = ২০১৯ চনত | birth_date = {{birth year and age|1964}} | birth_place = [[আহমেদনগৰ জিলা]] | nationality = ভাৰতীয় | occupation = [[কৃষক]], [[কৃষিবিদ]], [[সংৰক্ষণ আন্দোলন|সংৰক্ষণবাদী]] | known for = থলুৱা উদ্ভিদৰ প্ৰজাতিৰ সংৰক্ষণ | other_names = "বীজ মাতৃ" | education = None | awards = {{umbulated তালিকা |[[বিবিচি ১০০ মহিলা]], ২০১৮ |[[নাৰী শক্তিপুৰস্কাৰ]], ২০১৯ , [[পদ্মশ্ৰী]] (২০২০)}} }} '''ৰহিবাই সোমা পপেৰে''' {{lang-en|: Rahibai Soma Popere (pronounced [raːhiːbaːiː somaː popɛrɛ]),}} ১৯৬৪ চনত জন্মগ্ৰহণ কৰা , এগৰাকী ভাৰতীয় কৃষক আৰু [[সংৰক্ষণবিদ]]। তেওঁ আন কৃষকসকলক থলুৱা জাতৰ শস্যলৈ ঘূৰি অহাত সহায় কৰে, আত্মসহায়ক গোটৰ বাবে [[হাইচিন্থ বীন]] প্ৰস্তুত কৰে। [[বিবিচি]]ৰ [["১০০ মহিলা ২০১৮"]]ৰ তালিকাত তিনিগৰাকী ভাৰতীয়ৰ ভিতৰত তেওঁ অন্যতম। বিজ্ঞানী [[ৰঘুনাথ মাশ্বেলকাৰে]] তেওঁক [["বীজ মাতৃ"]] উপনাম দিছিল।<ref name="VillageSquare">{{cite web |last1=Deo |first1=Ashlesha |title=Maharashtra seed mother pioneers conservation of native varieties |url=https://www.villagesquare.in/2017/09/08/maharashtra-seed-mother-pioneers-conservation-native-varieties |website=Village Square |access-date=6 March 2019 |location=Akole, Maharashtra |date=8 September 2017 |archivedate=6 March 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190306235208/https://www.villagesquare.in/2017/09/08/maharashtra-seed-mother-pioneers-conservation-native-varieties/ |deadurl=yes }}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== পোপেৰে মহাৰাষ্ট্ৰ ৰাজ্যৰ আহমেদনগৰ জিলাৰ আকোলে ব্লকত অৱস্থিত কোম্ভালনে গাঁৱৰ বাসিন্দা।<ref name="VillageSquare"/> তেওঁৰ কোনো আনুষ্ঠানিক শিক্ষা নাই।[2]<ref name=":0">{{Cite news|url=http://puneinternationalcentre.org/innovators/srimati-rahibai-soma-popere/|title=Srimati Rahibai Soma Popere|work=Pune International Centre|access-date=22 November 2018|archivedate=23 November 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181123022711/http://puneinternationalcentre.org/innovators/srimati-rahibai-soma-popere/|deadurl=yes}}</ref> গোটেই জীৱন পামত কাম কৰি আহিছে আৰু শস্যৰ বৈচিত্ৰ্যৰ বিষয়ে অসাধাৰণ জ্ঞান আছে।<ref name=":0" /> তেওঁ মহাৰাষ্ট্ৰৰ মহাদেৱ কলি সম্প্ৰদায়ৰ অন্তৰ্গত।<ref>{{Cite web|date=2021-11-09|title=From UP's Sharif Chacha To Karnataka Orange Vendor, Meet The 'Extraordinary' Padma Recipients|url=https://www.indiatimes.com/news/india/ups-sharif-chacha-karnataka-orange-vendor-meet-the-extraordinary-padma-recipients-553705.html|access-date=2022-01-08|website=IndiaTimes|language=en-IN}}</ref> ==কৰ্ম জীৱন== ৰহিবাই সোমা পোপেৰে তেওঁৰ নিজৰ খেতিৰ মাটিত , ১৭টা ভিন্ন শস্যৰ খেতি কৰে।<ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.villagesquare.in/2017/08/25/maharashtras-tribal-farmers-revive-traditional-crops/|title=Maharashtra's tribal farmers revive traditional crops|date=25 August 2017|work=Village Square|access-date=22 November 2018|archivedate=23 November 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181123022730/https://www.villagesquare.in/2017/08/25/maharashtras-tribal-farmers-revive-traditional-crops/|deadurl=yes}}</ref> ২০১৭ চনত বিএআইএফ ডেভেলপমেণ্ট ৰিচাৰ্চ ফাউণ্ডেচনে তেওঁৰ ফাৰ্ম ভ্ৰমণ কৰিছিল, য’ত তেওঁ পৰিচালনা কৰা খেতি বোৰত এটা পৰিয়ালৰ খাদ্যৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিব পৰাকৈ গোটেই এবছৰৰ বাবে পৰ্যাপ্ত উৎপাদন পোৱা গৈছিল।<ref name=":1"/> তেওঁ ওচৰৰ গাঁৱৰ আত্মসহায়ক গোট আৰু পৰিয়ালৰ বাবে হাইচিন্থ বীনৰ শৃংখলা প্ৰস্তুত কৰিছিল।<ref name=":1"/> [[বৈজ্ঞানিক আৰু উদ্যোগিক গৱেষণা পৰিষদ]]ৰ পূৰ্ব সঞ্চালক প্ৰধান ৰঘুনাথ মাশ্বেলকাৰে তেওঁক ‘বীজ মাতৃ’ বুলি অভিহিত কৰিছিল। তেখেত আত্মসহায়ক গোট কালছুবাই পাৰিছাৰ বিয়ান্সে সৰ্বধন কেন্দ্ৰ<ref>{{Cite web|url=http://www.baif.org.in/doc/research_on_going_research_projects/MGB-E-News-Letter-July-2016.pdf|title=Maharashtra Gene Bank Programme for Conservation|work=BAIF Maharashtra Gene Bank Newsletter|volume=2|date=July 2016|access-date=22 November 2018}}</ref> (অনুবাদ: কালছুবাই অঞ্চলৰ বীজ সংৰক্ষণ সমিতি)ৰ সক্ৰিয় সদস্য। খেতিপথাৰত পানী চপোৱাৰ বাবে তেওঁ নিজৰ পদ্ধতি সৃষ্টি কৰিছে; উচ্ছন্ন ভূমিক কৃষি উপযোগি ভূমিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰি তেওঁ উৎপাদনশীলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিছে। তেওঁ কৃষক আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক বীজ নিৰ্বাচন, উৰ্বৰ মাটি ৰখা আৰু কীট-পতংগ পৰিচালনাৰ উপায়ৰ বিষয়ে প্ৰশিক্ষণ দিয়ে।<ref>{{Cite news|url=https://www.scoopwhoop.com/bbc-influential-women-2018-indians/?1|title=Meet The 3 Indian Women Who've Made It To BBC's List of Most Influential & Inspiring Women of 2018|last=ScoopWhoop|date=20 November 2018|work=ScoopWhoop|access-date=22 November 2018}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> চাৰিটা পদক্ষেপৰ ধান খেতিত তেওঁ পাকৈত।<ref>{{Cite news|url=https://www.thebetterindia.com/114951/maharashtra-seed-mother-conservation-native-varieties/|title='Seed Mother' Rahibai's Story: How She Saved Over 80 Varieties of Native Seeds!|date=23 September 2017|work=The Better India|access-date=22 November 2018}}</ref> মহাৰাষ্ট্ৰ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন'লজি ট্ৰেন্সফাৰ ফৰ ৰুৰেল এলেকাৰ (মিট্ৰা)ৰ সহায়ত তেওঁ নিজৰ চোতালত হাঁহ-কুকুৰা পালন কৰিবলৈ শিকিছে।<ref>{{Cite news|url=http://www.indianwomenblog.org/rahibai-makes-it-to-bbcs-100-women-2018-list-by-becoming-the-seed-mother-of-india/|title=Rahibai Makes It To BBC's 100 Women 2018 List By Becoming The 'Seed Mother' Of India|last=Sharma|first=Khushboo|date=21 November 2018|work=Indian Women Blog – Stories of Indian Women|access-date=22 November 2018|archivedate=22 November 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181122132154/http://www.indianwomenblog.org/rahibai-makes-it-to-bbcs-100-women-2018-list-by-becoming-the-seed-mother-of-india/|deadurl=yes}}</ref> ==বঁটা== [[file:President Ram Nath Kovind presenting the Nari Shakti Puraskar 2018 to Ms. Rahibai Soma Popere H2019030865839.jpg|thumb|ৰামনাথ কোবিন্দে ২০১৮ চনত তেওঁক নাৰী শক্তিপুৰস্কাৰ উপহাৰ দিওঁতে]] *বিবিচি ১০০ মহিলা ২০১৮<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-46225037|title=BBC 100 Women 2018: Who is on the list?|date=19 November 2018|work=BBC News|access-date=22 November 2018}}</ref> *শ্ৰেষ্ঠ বীজ সঞ্চয়কাৰী বঁটা<ref name=":0" /> *BAIF উন্নয়ন গৱেষণা ন্যাসৰ শ্ৰেষ্ঠ কৃষক বঁটা<ref name=":0" /> *ভাৰত চৰকাৰৰ মহিলা আৰু শিশু উন্নয়ন মন্ত্ৰালয়ে প্ৰতিষ্ঠা কৰা [[নাৰী শক্তিপুৰস্কাৰ]], ২০১৮।<ref>{{cite news |title=President confers Nari Shakti awards on 44 women |url=https://www.tribuneindia.com/news/nation/president-confers-nari-shakti-awards-on-44-women/739961.html |access-date=12 March 2019 |work=The Tribune |date=9 March 2019 |archivedate=28 March 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190328170836/https://www.tribuneindia.com/news/nation/president-confers-nari-shakti-awards-on-44-women/739961.html |deadurl=yes }}</ref> *[[পদ্মশ্ৰী]], ২০২০<ref>{{cite news|title=Full list of 2020 Padma awardees |url=https://www.thehindu.com/news/national/full-list-of-2020-padma-awardees/article30656841.ece |date=26 January 2020|access-date=26 January 2020|website=The Hindu }}</ref> ৰামনাথ কোবিন্দই ৰহিবাই পোপেৰে পদ্মশ্ৰী উপহাৰ দিয়াৰ উপৰিও ২০১৫ চনৰ জানুৱাৰী মাহত বায়'ভাৰ্চিটি ইণ্টাৰনেশ্যনেলৰ সন্মানীয় গৱেষক প্ৰেম মাথুৰ আৰু ভাৰতৰ উদ্ভিদৰ প্ৰজাতি আৰু কৃষকৰ অধিকাৰ সুৰক্ষাৰ বাবে চৰকাৰী সংস্থাৰ অধ্যক্ষ আৰ আৰ হানচিনালৰ পৰা তেওঁ প্ৰশংসা লাভ কৰে।<ref name=":0" /> ==তথ্যসূত্ৰ== {{ Reflist}} hbaqdibcmzosar1gunsh3x7izuea3pa 0 118796 625671 619697 2026-08-09T22:42:23Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625671 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = মাহেৰচী শাড়ী | image = Maherchi-sadi.jpg | caption = Theatrical release poster | director = বিজয় কোণ্ডকে | producer = বিজয় কোণ্ডকে | writer = [ | narrator = | starring = [[অলকা কুবাল]]<br />অজিংক্য দেও<br />[[আশালতা]]<br />ৰমেশ ভাটকাৰ<br />বিক্ৰম গোখলে | music = অনিল মোহিলে | cinematography = | editing = | studio = | distributor = | released = {{Film date|1991|09|18|df=yes}} | runtime = ১৩৯ মিনিট | country = ভাৰত | language = মাৰাঠী | budget = {{INR|25 lakh}}<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=gaFKAQAAIAAJ |title=Frontline |date=1998 |publisher=S. Rangarajan for Kasturi & Sons |language=en}}</ref> | gross = {{INR|12 crore}}<ref>{{Cite web |title=ट्रक भरून प्रेक्षक, कानाकोपऱ्यात गाजला पण 'माहेरची साडी' चित्रपटाच्या तिकीटाची किंमत किती |url=https://marathi.indiatimes.com/entertainment/entertainment-news/bollywood-news/what-was-the-ticket-price-of-alka-kubal-fame-maherchi-sadi-movie/articleshow/100501715.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130170602/https://marathi.indiatimes.com/entertainment/entertainment-news/bollywood-news/what-was-the-ticket-price-of-alka-kubal-fame-maherchi-sadi-movie/articleshow/100501715.cms |archive-date=2024-01-30 |access-date=2024-01-30 |website=[[Maharashtra Times]] |language=mr |archivedate=2024-01-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240130170602/https://marathi.indiatimes.com/entertainment/entertainment-news/bollywood-news/what-was-the-ticket-price-of-alka-kubal-fame-maherchi-sadi-movie/articleshow/100501715.cms |deadurl=yes }}</ref> }} ''মাহেৰচী শাড়ী ''' (অনু. মাকৰ ঘৰৰ [[শাৰী|শাড়ী]]; {{lang-en| Maherchi Sadi }}) ১৯৯১ চনৰ এখন ভাৰতীয় মাৰাঠী ভাষাৰ পাৰিবাৰিক নাট্যধৰ্মী ছবিষ যিখনৰ পৰিচালক আৰু নিৰ্মাতা বিজয় কোণ্ডকে। ইয়াত অলকা কুবাল, উষা নাডকাৰ্ণী, ৰমেশ ভাটকাৰ, বিজয় চাৱন আৰু অজিংক্য দেওৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে।<ref>{{Cite news |title=Sequel of Maherchi Sadi |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/sequel-of-maherchi-sadi/articleshow/58987623.cms |access-date=2023-02-17 |issn=0971-8257}}</ref> মুক্তিৰ প্ৰথম তিনিমাহত এই ছবিখনে ১২ কোটি টকাতকৈও (১৫ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ) অধিক উপাৰ্জন কৰি ১৯৯১ চনৰ পঞ্চম সৰ্বাধিক উপাৰ্জন কৰা ভাৰতীয় ছবিৰ লগতে সেই সময়ৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জন কৰা মাৰাঠী ছবি হিচাপে পৰিগণিত হয়। মাহেৰচী শাড়ীয়ে দুবছৰতকৈ অধিক সময় প্ৰভাত টকীজত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=अडसूळ |first=नीलेश |date=2022-09-18 |title='माहेरची साडी'नं 31 वर्षांपूर्वी बॉक्स ऑफिसवर केला होता राडा, आजही रडतात बायका.. |url=https://www.esakal.com/manoranjan/maherchi-sadi-movie-complete-31-years-release-date-cast-alka-kubal-ramesh-bhatkar-vikram-gokhle-usha-nadkarni-ajinkya-deo-ashalata-nsa95 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230217175604/https://www.esakal.com/manoranjan/maherchi-sadi-movie-complete-31-years-release-date-cast-alka-kubal-ramesh-bhatkar-vikram-gokhle-usha-nadkarni-ajinkya-deo-ashalata-nsa95 |archive-date=2023-02-17 |access-date=2023-02-17 |website=[[Sakal]] |language=mr}}</ref><ref>{{Cite web |last=Phadnis |first=Mayuri |title=Originally new |url=https://punemirror.com/others/originally-new/cid5137528.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220106161811/https://punemirror.com/others/originally-new/cid5137528.htm |archive-date=2022-01-06 |access-date=2024-07-23 |website=[[Pune Mirror]]}}</ref> এইখন অতি সফল [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]] ছবি '''মহীয়াৰ নি চুন্দডি''' (১৯৮৩) পুনৰ্নিৰ্মাণ, যিখন ছবি পিছলৈ হিন্দীত ১৯৯৪ চনত সাজন কা ঘৰ হিচাপে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়, য’ত জুহি চাওলা আৰু ঋষি কাপুৰে অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=Phadnis |first=Mayuri |title=Originally new |url=https://punemirror.com/others/originally-new/cid5137528.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220106161811/https://punemirror.com/others/originally-new/cid5137528.htm |archive-date=2022-01-06 |access-date=2024-07-23 |website=[[Pune Mirror]]}}</ref> ==নিৰ্মাণ== দাদা কোণ্ডকেই বিচাৰিছিল যে তেওঁৰ ভতিজাক বিজয় কোণ্ডকেই তেওঁৰ কোম্পানীটো দায়িত্বভাৰ লওক। বিজয়ে ইয়াৰ কাহিনীৰ আধাৰত এখন ৰাজস্থানী ছবি পুনৰ নিৰ্মাণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয় আৰু এই প্ৰকল্পৰ বাবে অভিনেতা মহেশ কোথাৰেৰ কাষ চাপে। সেই সময়ত মহেশ আৰু তেওঁৰ পিতৃ অম্বাৰ কোথাৰে দাদাক লগ কৰিবলৈ আহিছিল। তেওঁলোকৰ সাক্ষাৎকালত মহেশে এটা চৰ্ত দিছিল যে দাদাই ছবিখনত অভিনয় কৰিবলৈ সন্মত হ’লেহে তেওঁ ছবিখন পৰিচালনা কৰিব। দাদাই এই প্ৰস্তাৱ নাকচ কৰে, কিয়নো তেওঁ সহ-অভিনতাৰ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিব বিচৰা নাছিল। কিন্তু মহেশে ছবিখন একেবাৰে নাকচ কৰি দিয়ে, কিয়নো তেওঁ অনুভৱ কৰিছিল যে দাদাৰ ভূমিকা আন কোনোৱে ল’ব নোৱাৰে। কেইবাবাৰো চেষ্টা কৰাৰ পিছত বিজয়ে নিজেই ছবিখন পৰিচালনা কৰে।<ref>{{Cite web |last=Naik |first=Payal |date=2024-12-09 |title=दादा कोंडके यांच्यामुळे महेश कोठारेंनी 'माहेरची साडी' चित्रपटाला दिलेला नकार; कारण ठरलेले दादांचे ते शब्द |url=https://www.esakal.com/premier/mahesh-kothare-rejected-maherchi-sadi-movie-because-of-dada-kondke-know-the-reason-psn14 |access-date=2024-12-09 |website=Sakal |language=Mr}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb name|id=5326028|name=''Maherchi Sadi''}} * ''[https://www.rottentomatoes.com/m/maherchi_sadi Maherchi Sadi]'' at [[Rotten Tomatoes]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাৰী সম্পৰ্কীয় চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মাৰাঠী চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:১৯৯১ বৰ্ষৰ চলচ্চিত্ৰ]] bv656t6gqfpbjvwgc80aotn5x7f08pl 0 118921 625545 584288 2026-08-09T13:26:27Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625545 wikitext text/x-wiki {{infobox person |name=পূৰবী বসু |image = Purabi Bose 2017.jpg |caption = ২০১৭ চনত বসু |native_name=পূৰবী বসু |native_name_lang=bn |nationality=বাংলাদেশী |occupation=লেখিকা, ফাৰ্মাক'লিজষ্ট, সমাজকৰ্মী |spouse=জ্যোতিপ্ৰকাশ দত্ত (লেখক) |alma_mater=[[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়]]<br /> পেনচিলভেনিয়াৰ মেডিকেল কলেজ<br /> মিছৌৰী বিশ্ববিদ্যালয় |education= পিএইছ ডি (পুষ্টি) }} '''পূৰবী বসু''' ({{Lang-en|Purabi Basu}}; জন্ম: ২১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪৯<ref>{{cite web |url=http://authors.com.bd/2132 |script-title=bn:পূৰবী বসু (Purabi Basu) - Portfolio of Bengali Author Purabi Basu on |publisher=Authors.com.bd |date=1949-09-21 |accessdate=2022-05-31 |title=আৰ্কাইভ কপি |archivedate=2022-07-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220704033057/http://authors.com.bd/2132 |deadurl=yes }}</ref>) এগৰাকী বাংলাদেশী [[চুটিগল্প|চুটিগল্পকাৰ]], ফাৰ্মাক'লজিষ্ট আৰু সমাজকৰ্মী। ২০০৫ চনত তেওঁ অনন্য সাহিত্য বঁটা<ref name=scientist>{{cite news |url=http://archive.thedailystar.net/magazine/2007/07/03/interview.htm |title=The Scientist |first=Nader |last=Rahman |date=20 July 2007 |access-date=6 August 2017 |newspaper=The Daily Star |archivedate=28 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160328073903/http://archive.thedailystar.net/magazine/2007/07/03/interview.htm |deadurl=yes }}</ref>আৰু ২০১৩ চনত বাংলা একাডেমী সাহিত্য বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{cite web |url=http://banglaacademy.org.bd/?page_id=1315 |script-title=bn:পুৰস্কাৰপ্ৰাপ্তদেৰ তালিকা |language=bn |trans-title=Winners list |access-date=24 July 2017 |publisher=Bangla Academy |title=আৰ্কাইভ কপি |archivedate=6 June 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170606222807/http://banglaacademy.org.bd/?page_id=1315 |deadurl=yes }}</ref> ২০০৫ চনৰ পৰা তেওঁ নিউয়ৰ্কৰ ৱাইথ ফাৰ্মাচিউটিকেলছ নামৰ ঔষধ কোম্পানীত জ্যেষ্ঠ কাৰ্যবাহী হিচাপে কাম কৰি আহিছে।<ref name=munshi>{{cite web |url=http://www.munshigonj.com/Famous/zLiterature/PBasu.htm |title=Dr. Purabi Basu |access-date=6 August 2017 |publisher=munshigonj.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20120130171512/http://www.munshigonj.com/Famous/zLiterature/PBasu.htm |archive-date=30 January 2012 |url-status=dead |archivedate=30 January 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120130171512/http://www.munshigonj.com/Famous/zLiterature/PBasu.htm |deadurl=yes }}</ref> ==শিক্ষা== বসুৱে [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ পৰা ফাৰ্মাচীত স্নাতক ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে। .<ref name=munshi/> ১৯৭০ চনত তেওঁ [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ|আমেৰিকা]]লৈ গুচি যায়। তাৰ পিছত ১৯৭২ চনত পেনচিলভেনিয়াৰ ৱমেন মেডিকেল কলেজৰ পৰা [[জৈৱ ৰসায়ন]] বিজ্ঞানত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী আৰু ১৯৭৬ চনত মিছৌৰী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা পুষ্টি বিষয়ত পি এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=munshi/> পিছলৈ তেওঁ দক্ষিণ আলাবামা বিশ্ববিদ্যালয়ত ফাৰ্মাক'লজীত পোষ্ট ডক্টৰেট ফেলো হিচাপে কাম কৰে।<ref name=munshi/> ==জীৱন== বসুৱে ব্ৰাকত স্বাস্থ্য, পুষ্টি আৰু জনসংখ্যা বিভাগৰ সঞ্চালক হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name=munshi/> ==কৰ্মৰাজি== * ''Radha Will Not Cook Today'' <ref>{{cite book|title=The Concept|url=https://books.google.com/books?id=ja9tAAAAMAAJ|year=2003|first=Raja|last=Khan|page=34}}</ref> * ''Saleha's Desire''<ref>{{cite journal|author=Kaiser, Nahid|url=http://www.banglajol.info/index.php/SJE/article/view/13912|title=Resistance to Paterfamilias in Purabi Basu's two short stories: "Radha Will Not Cook Today" and "Saleha's Desire"|journal=Stamford Journal of English |volume=6|year=2011}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== পূৰবী বসুৰ একুষে পদক আৰু বাংলা একাডেমী সাহিত্য বঁটা বিজয়ী চুটিগল্পকাৰ জ্যোতি প্ৰকাশ দত্তৰ সৈতে বিবাহ হৈছে। .<ref name=scientist/><ref>{{cite news|url=http://www.boinews24.com/uncategorized/কথাসাহিত্যিক-পূৰবী-বসুকে|script-title=bn:কথাসাহিত্যিক পূৰবী বসুকে 'বাংলা একাডেমি সাহিত্য পুৰস্কাৰ-২০১৩' প্ৰদান|date=16 September 2014|access-date=6 August 2017|publisher=boinews24.com|language=bn}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:লেখিকা]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ লেখক]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ নাৰী অধিকাৰ কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:গল্পকাৰ]] [[শ্ৰেণী:নাৰীবাদী]] [[শ্ৰেণী:নাৰীবাদী লেখক]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ নাৰীবাদী]] t7q8t4pqb86r70254n6izgpme87qx02 0 119277 625544 508086 2026-08-09T13:18:10Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625544 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = পুষ্পাশ্ৰী পট্টনায়ক | image = Puspashree Pattnaik during relicensing Srujanika's entire publication in scanned form to Odia Wikisource community during the project's 1st anniversary.jpg | imagesize = | caption = ৱিকিউৎসৰ অনুষ্ঠানৰ সময়ত ভুৱনেশ্বৰত পট্টনায়ক (২০১৫)। ) | birth_date = 1958<!--{{Birth date and age|df=yes|1949|01|09}}--> | birth_place = [[Puri]], [[Odisha]], India | death_date = | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | othername = | alma_mater = [[Utkal University]]<ref name="utkal"/> | occupation = {{hlist|Educator|author|activist|archivist}} | yearsactive = | spouse = [[নিখিল মোহন পট্টনায়ক]] | domesticpartner = | children = | parents = | website = | awards = প্ৰাণকৃষ্ণ পাৰিজা জনপ্ৰিয় বিজ্ঞান বঁটা (১৯৯৭) <ref name="odishabigyanacademy"/> }} '''পুষ্পাশ্ৰী পট্টনায়ক''' {{lang-en|: Puspashree Pattnaik }}হৈছে এগৰাকী ভাৰতীয় শিক্ষাবিদ, জনপ্ৰিয় বিজ্ঞান লেখিকা, সক্ৰিয়কর্মী আৰু সংৰক্ষক। বিজ্ঞান শিক্ষা, জনপ্ৰিয় বিজ্ঞান, পৰিবেশবাদ আৰু সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ অৱদানৰ বাবে তেওঁ পৰিচিত। ''এক্সপ্ল'ৰিং নেচাৰ'' হৈছে তেওঁৰ এখন কিতাপ।<ref name="vigyanprasas">{{cite web |title=Exploring Nature |url=https://vigyanprasar.gov.in/exploring-nature/ |website=Vigyan Prasar, Government of India |publisher=Vigyan Prasar |access-date=9 April 2023 |archivedate=9 April 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230409174429/https://vigyanprasar.gov.in/exploring-nature/ |deadurl=yes }}</ref> তেওঁ স্বামী [[নিখিল মোহন পট্টনায়ক]]ৰ সৈতে একেলগে ‘স্ৰুজনিকা’ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল, যি বিজ্ঞান, শিক্ষা, আৰু উন্নয়নৰ ক্ষেত্ৰত গৱেষণা আৰু উদ্ভাৱনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে, বিশেষকৈ ওଡিয়া ভাষাৰ প্ৰচাৰত। পট্টনায়কে স্ৰুজনিকাৰ অন্তৰ্গত শিশু শিক্ষা উদ্যোগ ইন্টিগ্ৰেল এডুকেচন চেণ্টাৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু সংগঠনটোৰ আলোচনী ''বিজ্ঞান তৰংগ''ৰ সহ-সম্পাদকও আছিল। ওডিশা বিজ্ঞান একাডেমীয়ে তেওঁৰ কিতাপ ''কাহিঁকি ভাই কাহিঁকি''ৰ বাবে ১৯৯৭ চনত প্ৰাণকৃষ্ণ পৰিজা জনপ্ৰিয় বিজ্ঞান বঁটা প্ৰদান কৰিছিল।<ref name="odishabigyanacademy">{{cite web |title=Pranakrushna Parija Popular Science Award – Odisha Bigyan Academy |url=http://odishabigyanacademy.in/pranakrushna-parija-popular-science-award/ |website=Odisha Bigyan Academy, Government of Odisha |access-date=9 April 2023 |language=or-IN}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== পুষ্পাশ্ৰী পট্টনাইকৰ জন্ম হৈছিল ভাৰতৰ ওড়িশাৰ পুৰীত। পাট্টনায়কে [[উটকাল বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ পৰা প্ৰাণীবিজ্ঞানত স্নাতকোত্তৰ আৰু শিক্ষাত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="utkal">{{cite web |title=List of Members |url=https://management.ind.in/forum/attachments/f2/32859d1513739600-utkal-university-zoology-alumni-association-names-members-alumni-association-department-zoology-utkal-univers.pdf |website=Utkal University — Zoology |publisher=Utkal University Zoology Alumni Association |access-date=11 April 2023 }}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==কৰ্মজীৱন== ১৯৮৩ চনত তেওঁ স্বামীৰ সৈতে বিজ্ঞান, শিক্ষা আৰু উন্নয়নৰ গৱেষণা আৰু উদ্ভাৱনৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰি <ref name="agragamee">{{cite web |title=Report On District Resource Unit (DRU) Koraput: 1992-1993 |url=http://14.139.60.153/bitstream/123456789/7089/1/REPORT%20ON%20DISTRICT%20RESOURCE%20UNIT%20%28DRU%29%20DORAPU%2CAGRAGAMEE%201992-93_D-8938.pdf |website=Agragamee |access-date=11 April 2023}}</ref> বিশেষকৈ ওড়িয়া ভাষাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰি ‘শ্ৰুজানিকা’ক সহ-প্ৰতিষ্ঠা কৰে। শিশুৰ বাবে অখণ্ড শিশু শিক্ষা কেন্দ্ৰৰ নেতৃত্ব দিছিল, জনপ্ৰিয় বিজ্ঞান আলোচনী ''বিজ্ঞান তৰংগ''ৰ সহ-সম্পাদনা কৰিছিল আৰু স্ৰুজনিকাৰ শিক্ষক আৰু ছাত্ৰ সম্পৃক্তকৰণ উদ্যোগসমূহত তেওঁ মুখ্য ভূমিকা পালন কৰিছিল। স্ৰুজনিকাৰ সংৰক্ষণ উদ্যোগসমূহৰ অধীনত, তেওঁ বৃহৎ পৰিমাণৰ পাব্লিক ডমেইন আৰু অন্যান্য কিতাপ সংৰক্ষণ আৰু ডিজিটাইজ কৰাৰ কামত নেতৃত্ব দিছিল। তেওঁ পূৰ্ণচন্দ্র ওড়িয়া ভাষাকোষৰ ডিজিটাইজড সংস্কৰণ পৰ্যালোচনা কৰিছিল আৰু সেইবোৰ ওড়িয়া বিভাৱা অনলাইন পোর্টেলত উপলব্ধ কৰাত সহায় কৰিছিল।<ref name="umich">{{cite web |last1=Martin |first1=Jeffrey |title=Research Guides: South Asia: Orissa Information and Materials |url=https://guides.lib.umich.edu/c.php?g=282806&p=8474630 |website=guides.lib.umich.edu |publisher=University of Michigan Library |access-date=9 April 2023 |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2017-11-12 |title=Virtual library carrying Odia literary treasures launched |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bhubaneswar/virtual-library-carrying-odia-literary-treasures-launched/articleshow/61617084.cms |access-date=2023-04-25 |issn=0971-8257}}</ref> পিতৃ-মাতৃৰ আগ্ৰহৰ অভাৱ, আৰ্থিক সমস্যা, বা দলিত সম্প্ৰদায়ৰ অন্তৰ্গত হোৱা আদি বিভিন্ন কাৰণত শিক্ষা লাভৰ ক্ষেত্ৰত অসুবিধাৰ সন্মুখীন হোৱা শিশুসকলক সহায় কৰিবলৈ পাটনাইকে তেওঁলোকৰ ব্যক্তিগত ঘৰ আৰু বাৰীত দেওবাৰৰ বিদ্যালয় বুলিও জনাজাত অখণ্ড শিশু শিক্ষা কেন্দ্ৰটোও সহযোগীভাৱে আৰম্ভ কৰিছিল। স্কুলখন সম্পূৰ্ণ স্বেচ্ছামূলক আছিল, দেওবাৰে দুপৰীয়া ল’ৰা-ছোৱালীবোৰ আহিছিল। নিৰ্দিষ্ট পৰিকল্পনা বা পাঠ্যক্ৰমৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁ আৰু অন্যান্য শ্ৰুজনী স্বেচ্ছাসেৱকসকলে জ্যামিতি আৰু বিজ্ঞান বিষয় শিকোৱাৰ বাবে শিক্ষণ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="eric">{{cite journal | vauthors=((Hagman, K.)), ((Karlsson, N.)) | title=A Study on Indian Destitutes: Aspects of the Lives of Destitute Children and Women in Orissa, India. Reprints and Miniprints No. 759. | journal=ERIC | date= 1992}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== পট্টনাইকৰ বিবাহ নিখিল মোহন পট্টনয়কৰ সৈতে হয়।<ref>{{Cite web |last=Sahu |first=Diana |date=2016-01-09 |title=Books at a Click — The Centre for Internet and Society |url=https://epaper.newindianexpress.com/687837/The-New-Indian-Express-Bhubaneswar/09012016#page/1/1 |url-status=dead |archive-url=http://web.archive.org/web/20180618000000/https://epaper.newindianexpress.com/687837/The-New-Indian-Express-Bhubaneswar/09012016#page/1/1 |archive-date=2018-06-18 |access-date=2023-04-23 |website=New Indian Express }} [https://editors.cis-india.org/a2k/news/new-indian-express-january-9-2016-diana-sahu-books-at-a-click Alt URL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250306084431/http://editors.cis-india.org/a2k/news/new-indian-express-january-9-2016-diana-sahu-books-at-a-click/ |date=2025-03-06 }}</ref> ==বঁটা আৰু সন্মান== ১৯৯৭ চনত ''কাহিংকি ভাই কাহিংকি'' ৰ বাবে ওড়িশা বিগ্যান একাডেমীৰ দ্বাৰা প্ৰদান কৰা প্ৰাণক্ৰুষ্ণ পাৰিজা জনপ্ৰিয় বিজ্ঞান বঁটা<ref name="odishabigyanacademy"/> ==গ্ৰন্থতালিকা== *পট্টনায়ক, পুষ্পাশ্ৰী (১৭ নৱেম্বৰ ২০২২)। ওড়িশা স্তন্যপায়ী প্ৰাণীৰ বন্যপ্ৰাণী। কটকঃ বিনোদ বিহাৰী বিছয়। আই এছ বি এন ৯৭৮৯৩৯৫০০০০০০০০০। *পাটনায়ক, নিখিল মোহন; পট্টনায়ক, পুষাশ্ৰী (২০১০)। উড়িয়াত বিজ্ঞান লেখা ১৮৫০-১৯৫০ (পিডিএফ)। শ্ৰুজানিকা; বিজ্ঞান প্ৰচাৰ। পৃ. ৩৮. *পাটনায়ক, নিখিল মোহন; পট্টনায়ক, পুষ্পাশ্ৰী (২০০৯)। প্ৰাকৃতি কি প্ৰযোগশালা: গতিবিধি আধাৰিত প্ৰাকৃত অধ্যায়ন কে লিয়ে মাৰ্গনিৰ্দেশিকা। নতুন দিল্লীঃ সস্তা সাহিত্য মণ্ডলা। আই এছ বি *এন ৯৭৮৮১৭৩০৯৩৯৫১। *পাটনায়ক, নিখিল মোহন; পট্টনায়ক, পুষাশ্ৰী (২০০৬)। প্ৰকৃতি অন্বেষণ: কাৰ্য্যকলাপ ভিত্তিক প্ৰকৃতি অধ্যয়নৰ ওপৰত এখন গাইডবুক। নয়ডা, ইউ.পি.: বিজ্ঞান প্ৰসাৰ। পৃ. ১২৮) আই এছ বি এন ৯৭৮৮১৭৪৮০১১২৮। *পাটনায়ক, নিখিল মোহন; পট্টনায়ক, পুষাশ্ৰী; নমস্কাৰ, পদ্মজা নন্দিনী; সেনাপতি, মমতা (১ মাৰ্চ ২০০৫)। গিজুভাই শিক্ষা নিধি। ভুৱনেশ্বৰঃ শ্ৰুজানিকা। পৃ. ১৯৪। *পট্টনায়ক, পুষাশ্ৰী; দাস, বিমল (১ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৯৮)। কাগাজাৰু আক্ৰ̥তি। ভুৱনেশ্বৰঃ শ্ৰুজানিকা। পৃ. ৮৪. *পট্টনায়ক, পুষাশ্ৰী (১৯৯৭)। কহিংকি ভাই কহিংকি। ভুৱনেশ্বৰ। ==তথ্যসূত্ৰ== {{ Reflist}} 2wnp7we93cmythhuebh7pqltb7kb883 0 120016 625577 508147 2026-08-09T15:06:48Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625577 wikitext text/x-wiki '''ফিলছান আব্দুল্লাহী আহমেদ''' (<ref>{{Cite news |date=27 September 2021 |title=Filsan Cabdullaahi Axmed oo iska casishay Golaha Wasiirada Abiy Ahmed |language=so |trans-title=Filsan Abdullahi Ahmed resigned from the Cabinet of Abiy Ahmed |work=Voice of America |agency=AFP |url=https://www.voasomali.com/a/6247340.html}}</ref>জন্ম ১৯৯২), '''ফিলছান আবদি''' বুলিও কোৱা হয়,<ref name="AddisStand_Nabad_project">{{cite news |date=11 February 2019 |title=The Interview: The Nabad Project: In pursuit of healing bitter divisions |newspaper=[[Addis Standard]] |url=https://addisstandard.com/the-interview-the-nabad-project-in-pursuit-of-healing-bitter-divisions |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20210201004115/https://addisstandard.com/the-interview-the-nabad-project-in-pursuit-of-healing-bitter-divisions/ |archive-date=1 February 2021}}</ref> ছোমালি অঞ্চলৰ এগৰাকী ইথিঅ'পিয়ান কৰ্মী আৰু ৰাজনীতিবিদ। তেখেতে নাবাদ প্ৰকল্পৰ প্ৰতিষ্ঠাপক, যিটো ছমালি অঞ্চলত, সোমালি আৰু অৰোমো সম্প্ৰদায়ৰ মাজত যোগাযোগ আৰু শান্তিৰ প্ৰসাৰৰ বাবে এটা উপগ্ৰহ টেলিভিছন ষ্টেচন।<ref name="AddisStand_Nabad_project" /><ref name="ENA_goodwill_ambassador">{{cite news |date=6 March 2020 |title=Goodwill Ambassador Filsan Abdullahi speaks – Youths are the leaders of today |newspaper=[[Ethiopian Herald]] |agency=[[Ethiopian Press Agency]] |url=https://www.press.et/english/?p=19780 |archive-url=https://archive.today/20210309141315/https://www.press.et/english/?p=19780%23 |archive-date=9 March 2021 |access-date=30 March 2025 |archivedate=9 March 2021 |archiveurl=https://archive.today/20210309141315/https://www.press.et/english/?p=19780%23 |deadurl=yes }}</ref> ফিলছানক ২০২০ চনৰ ১২ মাৰ্চত মহিলা, শিশু আৰু যুৱ মন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়৷<ref name="ENA_March2020_reshuffle">{{cite news | title= House Approves Appointment of 4 Ministers | date= 2020-03-12 |agency= [[Ethiopian News Agency]] | url= https://www.ena.et/en/?p=13185 |access-date=2021-02-01 |archive-url= https://archive.today/20210201022804/https://www.ena.et/en/?p=13185 |archive-date= 2021-02-01 |url-status=live }}</ref> তেওঁ আবি আহমেদৰ মন্ত্ৰীসভাৰ আটাইতকৈ কম বয়সীয়া ব্যক্তি<ref name="MOWCY_youngest_cabinet_member">{{cite web |year=2020 |title=H.E Ms. Filsan Abdullahi hosted H.E Mr. Ousmane Dione and his team of Experts in her office. |url=http://mowcy.gov.et/en/newsfeed/270-h-e-ms-filsan-abdullahi-hosted-h-e-mr-ousmane-dione-and-his-team-of-experts-in-her-office |archive-url=https://archive.today/20210131221949/http://mowcy.gov.et/en/newsfeed/270-h-e-ms-filsan-abdullahi-hosted-h-e-mr-ousmane-dione-and-his-team-of-experts-in-her-office |archive-date=31 January 2021 |access-date=1 February 2021 |website=[[Ministry of Women, Children and Youth (Ethiopia)]] |archivedate=31 January 2021 |archiveurl=https://archive.today/20210131221949/http://mowcy.gov.et/en/newsfeed/270-h-e-ms-filsan-abdullahi-hosted-h-e-mr-ousmane-dione-and-his-team-of-experts-in-her-office |deadurl=yes }}</ref> আৰু ফেডাৰেল চৰকাৰৰ পদত নিযুক্তি পোৱা প্ৰথমজন ছোমালি ইথিঅ'পিয়ান।<ref name=":0">{{Cite news |last=Filsan Abdi |date=2 November 2022 |title=I resigned over war crimes against women and girls in Ethiopia. I want justice |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/global-development/2022/nov/02/i-resigned-over-war-crimes-against-women-and-girls-in-ethiopia-i-want-justice |issn=0261-3077}}</ref> ২০২১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত তেওঁ মন্ত্ৰীসভাৰ পৰা পদত্যাগ কৰে। ২০২১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত তেওঁ ''দ্য ৱাশ্বিংটন পোষ্ট''ক জনাইছিল যে তেওঁ আবিয়ে টাইগ্ৰে যুদ্ধ চম্ভালাৰ সম্পৰ্কত পদত্যাগ কৰিছে।<ref name="WPost_she_was_in_Abiy_cabinet">{{Cite news |last1=Bearak |first1=Max |date=30 December 2021 |title=She was in Abiy Ahmed's cabinet as war broke out. Now she wants to set the record straight. |language=en-US |newspaper=[[The Washington Post]] |url=https://www.washingtonpost.com/world/2021/12/30/ethiopia-abiy-tigray-war/ |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20220103155144/https://www.washingtonpost.com/world/2021/12/30/ethiopia-abiy-tigray-war/ |archive-date=3 January 2022 |issn=0190-8286}}</ref> ফিলছান আব্দুল্লাহী আহমেদৰ জন্ম হৈছিল ১৯৯১ বা ১৯৯২ চনত দিৰে দাৱাত। তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ ইথিঅ'পিয়াৰ ছোমালি অঞ্চলৰ ৰাজধানী জিগজিগাৰ পৰা অহা জনগোষ্ঠীয় ছোমালি।<ref name="AddisStand_Nabad_project" /> ফিলছানৰ মাতৃ এগৰাকী ব্যৱসায়ী আৰু পিতৃ এজন পেট্ৰলিয়াম অভিযন্তা যিয়ে জীৱনৰ বেছিভাগ সময় চৌদি আৰৱত কাম কৰিছিল।<ref name="AddisStand_Nabad_project_indepth">{{cite news |last1=Yared Tsegaye |date=11 February 2019 |title=The Interview: The Nabad Project: In pursuit of healing bitter divisions |newspaper=[[Addis Standard]] |url=https://addisstandard.com/wp-content/uploads/2019/02/The-Interview-with-Filsan-Abdi-.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201005208/https://addisstandard.com/wp-content/uploads/2019/02/The-Interview-with-Filsan-Abdi-.pdf |archive-date=1 February 2021}}</ref> ফিলছানে আদিছ আবাবাত অধ্যয়ন কৰি বাস কৰে য'ত তেওঁ ইউনিটি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা নেতৃত্ব আৰু পৰিচালনাৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে৷ ইংলেণ্ডত তেওঁ হাৰ্টফোৰ্ডশ্বাইৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা যোগাযোগ বিজ্ঞানত ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="AddisStand_Nabad_project" /> পিছলৈ তেওঁ ইংলেণ্ডত কেইবাবছৰ ধৰি বক্তৃতা আৰু ভাষা চিকিৎসক হিচাপে কাম কৰে।<ref name="Somaliland_youngest_minister">{{cite news | title= Ethiopian Parliament approves youngest minister, Filsan Abdi | date= 2020-03-12 | newspaper= [[Somaliland (website)|Somaliland]] | url= https://www.somaliland.com/news/featured-news/ethiopian-parliament-approves-youngest-minister-filsan-abdi | access-date= 2021-02-01 | archive-url= https://archive.today/20210131222246/https://www.somaliland.com/news/featured-news/ethiopian-parliament-approves-youngest-minister-filsan-abdi/ | archive-date= 2021-01-31 | url-status= live | archivedate= 2020-05-19 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20200519020529/https://www.somaliland.com/news/featured-news/ethiopian-parliament-approves-youngest-minister-filsan-abdi/ | deadurl= yes }}</ref> ২০২০ চনৰ আৰম্ভণিতে ফিলছানে ইথিওপিয়াৰ ফেডাৰেল চৰকাৰে দিয়া সদিচ্ছা ৰাষ্ট্ৰদূতৰ মৰ্যাদা লাভ কৰে।<ref name="ENA_goodwill_ambassador" /> ২০২২ চনৰ ২ নৱেম্বৰত দ্য গাৰ্ডিয়ানৰ বাবে লিখা এটা প্ৰবন্ধত ফিলছানে ইথিঅ'পিয়াত শান্তিৰ প্ৰতি তেওঁৰ সমৰ্থন পুনৰবাৰ উল্লেখ কৰে আৰু কয় যে চৰকাৰে "সঁচা অৰ্থত শান্তি আৰু মিলনৰ পথ অনুসৰণ কৰিব লাগিব", আৰু যুদ্ধৰ সময়ত [[মহিলাৰ বিৰুদ্ধে হিংসা|যৌন হিংসা]]ৰ সন্দৰ্ভত সকলো পক্ষৰ পৰা জবাবদিহি হ'বলৈ আহ্বান জনায়।<ref name=":0" /> তাৰ পিছদিনা প্ৰিট'ৰিয়া চুক্তিৰ বিষয়ে আলোচনা কৰি পিবিএছ নিউহাউৰৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত ফিলছানে কয় যে যুদ্ধৰ অন্ত পেলাবলৈ চুক্তিত উপনীত হোৱাটো প্ৰয়োজনীয়, কিন্তু বিশেষকৈ যৌন হিংসা আৰু নিৰ্বিচাৰ আক্ৰমণৰ ক্ষেত্ৰত মানৱ অধিকাৰ উলংঘাৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ বাবে "ন্যায় আৰু জবাবদিহিতা বিচৰা"ত জড়িত লোক আৰু গোটসমূহক বাধা দিব নালাগে।<ref>{{Cite web|last1=Schifrin|first1=Nick|last2=Warsi|first2=Zeba|last3=Aranda|first3=Teresa Cebrian|date=3 November 2022|title=Ethiopian government, Tigrayan rebels reach truce, but enormous challenges remain|url=https://www.pbs.org/newshour/show/ethiopian-government-tigrayan-rebels-reach-truce-but-enormous-challenges-remain|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221107083446/https://www.pbs.org/newshour/show/ethiopian-government-tigrayan-rebels-reach-truce-but-enormous-challenges-remain|archive-date=7 November 2022|website=PBS NewsHour}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == <references /> [[শ্ৰেণী:ইথিঅ’পিয়াৰ নাৰী অধিকাৰ কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:ইথিঅ'পিয়াৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:মহিলা ৰাজনীতিবিদ]] q2heveuuocpxlwa5uww3w6dvjip6rdl 0 120108 625599 532392 2026-08-09T16:42:45Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625599 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- For more information see [[:Template:Infobox Writer/doc]]. --> | name = বাৰ্বাৰা এণ্ডাৰচন | image = | image_size = | alt = | caption = ২০০৯ | pseudonym = | birth_name = বাৰ্বাৰা লিলিয়াচ ৰোমেইন ৰাইট | birth_date = ১৪ এপ্ৰিল ১৯২৬ | birth_place = হেষ্টিংচ, নিউজিলেণ্ড | death_date = ২৪ মাৰ্চ ২০১৩ | death_place = অকলেণ্ড নিউজিলেণ্ড | resting_place = | occupation = লেখক | language = | nationality = | ethnicity = | citizenship = | education = | alma_mater = ওটোগ’ ইুনিভাৰ্চিটি<br/>ভিক্টোৰিয়া ইউনিভাৰ্চিটি অৱ উইলিংটন | period = | genre = চুটি গল্প, উপন্যাস | subject = | movement = | notableworks = | spouse = নীল এণ্ডাৰচন | children = ২ | awards = | signature = | signature_alt = | website = <!-- www.example.com --> | portaldisp = }} '''বাৰ্বাৰা লিলিয়াছ ৰোমেইন এণ্ডাৰছন''', লেডী এণ্ডাৰছন হিচাপেও জনা যায়, জন্ম নাম ৰাইট, নিউজিলেণ্ডৰ এগৰাকী কল্পকাহিনী লেখিকা, যিয়ে ষাঠিৰ দশকত প্ৰথমখন কিতাপ প্ৰকাশ পোৱাৰ পিছত আন্তৰ্জাতিকভাৱে স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত আৰু বেষ্ট চেলাৰ লেখিকা হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। তেওঁৰ জন্ম ১৪ এপ্ৰিল ১৯২৬ চন আৰু মৃত্যু ২৪ মাৰ্চ ২০১৩ চন।<ref name="bc">{{cite web |title=Anderson, Barbara |url=https://www.read-nz.org/writer/anderson-barbara/ |website=Read NZ Te Pou Muramura |access-date=3 March 2021}}</ref> ==কেৰিয়াৰ== হেষ্টিংছত জন্মগ্ৰহণ কৰা বাৰ্বাৰা লিলিয়াছ ৰোমেইন ৰাইটে অটাগো বিশ্ববিদ্যালয়ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে আৰু ১৯৪৭ চনত বিজ্ঞান শাখাত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ১৯৫১ চনত তেওঁ ৰয়েল নিউজিলেণ্ডৰ নৌসেনাৰ বিষয়া নীল এণ্ডাৰছনৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয় আৰু পিছলৈ নিউজিলেণ্ডৰ প্ৰতিৰক্ষা কৰ্মচাৰীৰ মুৰব্বী হয়। তেওঁলোকৰ দুজন পুত্ৰ আছিল। চিকিৎসা প্ৰযুক্তিবিদ আৰু শিক্ষয়িত্ৰী হিচাপে কেৰিয়াৰ গঢ়িবলৈ তেওঁ পুনৰ নিউজিলেণ্ডৰ ৱেলিংটন বিশ্ববিদ্যালয়লৈ যায় আৰু ১৯৮৪ চনত ৱেলিংটনৰ ভিক্টোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা কলা শাখাত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="bc"/> এণ্ডাৰছনে ১৯৮৩ চনত ভিক্টোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ত বিল মানহাইৰৰ সৃষ্টিশীল লেখাৰ পাঠ্যক্ৰম গ্ৰহণ কৰে আৰু তাৰ পিছত তেওঁ লেখাৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ চুটিগল্পসমূহ লেণ্ডফ'ল, স্প'ৰ্ট আৰু নিউজিলেণ্ড লিষ্টনাৰ আদি আলোচনী আৰু আলোচনীত প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="The Arts">{{cite web |title=Barbara Anderson's Biography |url=https://www.thearts.co.nz/artists/barbara-anderson |website=The Arts Foundation Te Tumu Toi |access-date=3 March 2021}}</ref> তেওঁৰ প্ৰথমখন গ্ৰন্থ আছিল আই থিংক উই শ্বুড গ ইনটু দ্য জংগল নামৰ চুটিগল্প সংকলন।<ref>{{cite web |last1=Wevers |first1=Lydia |title=I think we should go into the jungle |url=https://teara.govt.nz/en/document/41942/i-think-we-should-go-into-the-jungle |website=Te Ara – the Encyclopedia of New Zealand |access-date=4 March 2021}}</ref> তেওঁৰ তৃতীয়খন গ্ৰন্থ প'ৰ্ট্ৰেইট অৱ দ্য আৰ্টিষ্ট ৱাইফ (১৯৯২) উপন্যাসে ১৯৯২ চনত গুডমেন ফিল্ডাৰ ৱাটি বুক এৱাৰ্ডছত প্ৰথম পুৰস্কাৰ লাভ কৰে।<ref>{{cite web |title=Past Winners: 1992 |url=https://www.nzbookawards.nz/new-zealand-book-awards/past-winners/?year=1992 |website=New Zealand Book Awards Trust |access-date=3 March 2021}}</ref> ই বেষ্টচেলাৰ আছিল আৰু নিউজিলেণ্ড আৰু বিদেশত সমালোচকৰ প্ৰশংসা লাভ কৰিছিল।<ref name="The Arts"/> ১৯৮২ চনত তেওঁৰ স্বামীক নাইট উপাধি দিয়া হয়, আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁক লেডী এণ্ডাৰছন বুলি ষ্টাইল কৰা হয়। ২০০৯ চনত তেওঁ অটাগো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা সাহিত্যৰ সন্মানীয় ডক্টৰেট সন্মান লাভ কৰে আৰু ২০১১ চনত তেওঁ সন্মানীয় আৰ্টছ ফাউণ্ডেশ্যন আইকন বঁটা লাভ কৰে।<ref name="The Arts"/> ২০১৩ চনৰ ২৪ মাৰ্চত অকলেণ্ডত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref name=death>{{Cite web |title=NZ author Barbara Anderson dies {{!}} 3news.co.nz |url=http://www.3news.co.nz/NZ-author-Barbara-Anderson-dies/tabid/418/articleID/291608/Default.aspx |access-date=2025-03-30 |archivedate=2013-12-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131206031336/http://www.3news.co.nz/NZ-author-Barbara-Anderson-dies/tabid/418/articleID/291608/Default.aspx |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web|last=wclstaff|title=Writer Barbara Anderson dies|url=https://www.wcl.govt.nz/blog/index.php/2013/03/26/writer-barbara-anderson-dies/|access-date=2021-12-10|website=Library Blog|language=en-US|archivedate=2021-12-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211210234555/https://www.wcl.govt.nz/blog/index.php/2013/03/26/writer-barbara-anderson-dies/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|title=Barbara Anderson {{!}} Arts Foundation Icon|url=https://www.thearts.co.nz/artists/barbara-anderson?token=40|access-date=2021-12-10|website=Arts Foundation|language=en-US}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==তথ্য সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:সাহিত্যিক]] [[শ্ৰেণী:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা ২০২৫]] 4s825jyr4mnjgo8ef2e8wskxy58lo20 0 121000 625830 503343 2026-08-10T09:53:07Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625830 wikitext text/x-wiki [[File:Rendas panorāma.jpg|thumb|গাঁৱখনৰ দৃশ্য]] {{Infobox settlement | name = ৰেণ্ডা | native_name = | other_name = ৰনেন | settlement_type = গাঁও | pushpin_map = Latvia | pushpin_label_position = top | pushpin_map_caption = লাটভিয়াত ৰেণ্ডাৰ অৱস্থান | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|লাটভিয়া}} | subdivision_type1 = অঞ্চল | subdivision_name1 = ক'ৰলেণ্ড | subdivision_type2 = পৌৰসভা | subdivision_name2 = কুল্ডিগা পৌৰসভা | subdivision_type3 = পেৰিছ | subdivision_name3 = ৰেণ্ডা পেৰিছ | established_title = প্ৰথম উল্লেখ | established_date = ১২৩০ | timezone = EET | utc_offset = +2 | timezone_DST = EEST | utc_offset_DST = +3 }} '''ৰেণ্ডা''' (Renda) হৈছে [[লাটভিয়া]]ৰ ক'ৰলেণ্ড অঞ্চলৰ কুল্ডিগা পৌৰসভাৰ উত্তৰ-পূব অংশত অৱস্থিত এখন ঐতিহাসিক গাঁও। এই গাঁওখন ''ৰেণ্ডা পেৰিছ''ৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ। ২০২১ চনৰ জনগণনা অনুসৰি, ৰেণ্ডাৰ জনসংখ্যা ৩০৬ জন।<ref name="Pop">https://www.citypopulation.de/en/latvia/ua/kuld%C4%ABgas_novads/LVDPA0431__renda/</ref> ই লাটভিয়াৰ এজন প্ৰখ্যাত সৈনিক Pēteris Dzelzītis-ৰ জন্মস্থান হোৱাৰ বাবে বিখ্যাত। গাঁৱখনত ১৭৮৬ চনত স্থাপিত ''ৰেণ্ডা গীৰ্জা'' আছে।<ref name="Latvians1">https://latvians.com/index.php?en/CFBH/SovFolkFoldOut/Renda/RendaFO-000-intro.ssi{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ইতিহাস == ৰেণ্ডা এখন অতি পুৰণি চহৰ, যাৰ বিষয়ে ইতিহাসত প্ৰথম উল্লেখ পোৱা যায় ১২৩০ চনত।<ref name="Latvians1" /> ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত ৰেণ্ডা আছিল প্ৰাচীন ক'ৰলেণ্ডিয়ান ভূমি ভানেমাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰ। ১২৩৫ চনত ক'ৰলেণ্ড জাৰ্মান অৰ্ডাৰৰ অধীনলৈ অহাৰ পিছত, ৰেণ্ডাৰ স্থানীয় বাসিন্দাসকলক বলপূৰ্বকভাৱে সামৰিক বাহিনীত নিযুক্ত কৰা হৈছিল। [[ডাচি অৱ ক'ৰলেণ্ড]]ৰ যুগত (১৫৬২-১৭৯৫), বিশেষকৈ [[ড্যুক জেকব]]ৰ (১৬৪২-১৬৮২) শাসনকালত, এই অঞ্চলটোৱে বহু উন্নতি সাধন কৰিছিল। সেই সময়ত ৰেণ্ডা এটা উৎপাদন কেন্দ্ৰত পৰিণত হৈছিল—কাঠ, চূণ, পানী মিল, শণ বোৱাৰ, কাঁচ, নিমখ আৰু চাবোন উৎপাদনৰ লগতে মদ, সুগন্ধি আৰু বেৰেলৰ ব্যৱসায়ো চলিছিল।<ref name="Latvians1" /> [[জেলগাভা দুৰ্গ]]ৰ আদালত ৰেণ্ডাৰ টেঙা ৱাইন পচন্দ কৰিছিল। কিন্তু [[মহান উত্তৰ যুদ্ধ]]ৰ সময়ত (১৭০০–১৭২১) এই সকলোবোৰ সম্পদ ধ্বংস কৰা হয়।<ref name="Latvians1" /> === ১৯ শতিকা === ১৯ শতিকাৰ সময়ছোৱাত জ্বলি যোৱা ৰেণ্ডা দুৰ্গৰ ঠাইত এটা ৰাসায়নিক কাৰখানা নিৰ্মাণ কৰা হয়। তাৰ ওচৰতে কুৰ্জেমেৰ অন্যতম বৃহৎ চামৰাৰ টেনিং প্লাণ্ট আৰু টাৰপেণ্টাইন উৎপাদনৰ সুবিধা গঢ় লৈ উঠে। এই সময়তে সাংস্কৃতিক বিকাশো আৰম্ভ হয়।<ref name="Latvians1" /> === বিংশ শতিকা === [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ]], [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]] আৰু তাৰ পিছৰ ছোভিয়েট দমনৰ সময়ছোৱাত ৰেণ্ডাই ব্যাপক ক্ষতি ভোগ কৰে। তথাকথিত ক’ৰেলিয়ান পাৰ্টিছান বাহিনীয়ে দখলৰ পিছত অৰণ্যলৈ গৈ ছোভিয়েট শাসনৰ বিৰুদ্ধে সংগ্ৰাম অব্যাহত ৰাখিছিল।<ref name="Latvians1" /> === বৰ্তমান === বৰ্তমান ৰেণ্ডা এখন সৰু আৰু নিস্তব্ধ গাঁও, য’ত আছে লিলৰেণ্ডা এষ্টেট, স্থানীয় গীৰ্জা, আবাভা নদীৰ “চয়তানৰ নাও” (Devil’s Boat) নামৰ প্ৰাকৃতিক গঠন আৰু আবাভা জলপ্ৰপাত।<ref name="Latvians1" /> == তথ্যসূত্ৰ == <references /> [[শ্ৰেণী:ভৌগোলিক অঞ্চল]] qpkb2gpxo3hnqcgleuskvj91dz0w1ba 0 121075 625537 616586 2026-08-09T12:31:57Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625537 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday | holiday_name = পহেলা বৈশাখ | type = cultural | image = Mangal Shobhajatra in Dhaka.jpg | caption = বাংলাদেশৰ [[ঢাকা]]ত পহেলা বৈশাখ উদ্‌যাপনত [[মংগল শোভাযাত্ৰা]] | official_name = পহেলা বৈশাখ<ref name=samayeen159>{{cite book |author1=Nubras Samayeen |author2=Sharif Imon |editor=Kapila D. Silva and Amita Sinha |title=Cultural Landscapes of South Asia: Studies in Heritage Conservation and Management |url=https://books.google.com/books?id=Tc1CDQAAQBAJ |year=2016 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-1-317-36592-1 |pages=159–160}}</ref> | nickname = পহেলা বৈশাখ, পয়লা বৈশাখ | observedby = [[বাঙালী জাতি|বাঙালী]]সকলে | longtype = সামাজিক, সাংস্কৃতিক আৰু জাতীয় উৎসৱ | duration = ১ দিন | frequency = বাৰ্ষিক | celebrations = বৈশাখী মেলা, শোভাযাত্ৰা, উপহাৰ দিয়া, আত্মীয়-স্বজন আৰু বন্ধু-বান্ধৱীক লগ কৰা, সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান | relatedto = দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ সৌৰ নৱবৰ্ষ | alt = | significance = বাংলা বৰ্ষপঞ্জীত নতুন বছৰৰ আৰম্ভণি | begins = | ends = | date = ১৪ এপ্ৰিল {{small|(বাংলাদেশ)}}<br /> ১৫ এপ্ৰিল {{small|(ভাৰত)}} | weekday = | month = April | scheduling = | firsttime = | startedby = }} '''পহেলা বৈশাখ'''<ref>{{Cite web |last=গোস্বামী |first=শ্ৰমণা |date=27 March 2024 |title=আসছে বাংলা নববৰ্ষ! ১৪ না ১৫ এপ্ৰিল কবে পালিত হবে পয়লা বৈশাখ? জেনে নিন |url=https://eisamay.com/astrology/dharma-karma/rituals-and-festivals/hindu/bengali-new-year-2024-date-poila-baisakh-history-importance-and-significance/articleshow/108811238.cms |access-date=8 March 2025 |website=Eisamay Online |language=bn}}</ref>{{refn|group=n|name=Alternative}} ({{lang-en|Pohela Boishakh}}) বা '''পয়লা বৈশাখ''' হৈছে বিশ্বজুৰি [[বাঙালী জাতি|বাঙালী জনসাধাৰণে]] পালন কৰা বাংলা নৱবৰ্ষ। এই উৎসৱ [[বাংলাদেশ]]ত ১৪ এপ্ৰিল আৰু ভাৰতৰ [[পশ্চিমবংগ]], [[ত্ৰিপুৰা]], [[ঝাৰখণ্ড]] আৰু [[অসম]] (গোৱালপাৰা আৰু [[বৰাক উপত্যকা]]) ৰাজ্যত ১৫ এপ্ৰিলত বন্ধৰ দিন হিচাপে পালন কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=14 April 2022 |title=Poila Boishakh 1429: Why Bangladesh & West Bengal Celebrate Bengali New Year On Different Days |url=https://news.abplive.com/lifestyle/poila-boishakh-1429-history-of-bengali-calendar-and-why-bangladesh-and-bengal-celebrate-bengali-new-year-on-different-days-1525756 |access-date=14 April 2022 |work=ABP News |archive-url=https://web.archive.org/web/20240317051539/https://news.abplive.com/lifestyle/poila-boishakh-1429-history-of-bengali-calendar-and-why-bangladesh-and-bengal-celebrate-bengali-new-year-on-different-days-1525756 |archive-date=17 March 2024 |language=en}}</ref> এই উৎসৱটি বসন্ত কালৰ শস্য চপোৱাৰ ওপৰত আধাৰিত—যিটো বাংলা বৰ্ষপঞ্জীত নতুন বছৰৰ প্ৰথম দিন।<ref name="Sinha2016p159">{{cite book |author1=Kapila D. Silva |author2=Amita Sinha |title=Cultural Landscapes of South Asia: Studies in Heritage Conservation and Management |url=https://books.google.com/books?id=Tc1CDQAAQBAJ |year=2016 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-1-317-36592-1 |pages=159–162}}</ref><ref name="BBC Hinduism">{{cite web |title=BBC – Religion: Hinduism – Vaisakhi |publisher=[[BBC]] |url=http://www.bbc.co.uk/religion/religions/hinduism/holydays/vaisakhi.shtml |access-date=22 January 2012}}</ref><ref>Crump, William D. (2014), [https://books.google.com/books?id=cDTfCwAAQBAJ&pg=PA114 Encyclopedia of New Year's Holidays Worldwide], MacFarland, page 114.</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=lD_2J7W_2hQC&pg=PA633 |title=Religious Celebrations: An Encyclopedia of Holidays, Festivals, Solemn Observances, and Spiritual Commemorations &#91; 2 volumes&#93; : An Encyclopedia of Holidays, Festivals, Solemn Observances, and Spiritual Commemorations |isbn=9781598842067 |last1=Gordon Melton |first1=J. |date=13 September 2011 |publisher=Abc-Clio}}</ref> পহেলা বৈশাখৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে কেইবাটাও তত্ত্ব প্ৰস্তাৱিত হৈছে। এটা তত্ত্বৰ মতে, মোগল শাসনৰ সময়ত সৌৰ কৃষি চক্ৰৰ লগত মিল নোহোৱা চন্দ্ৰ বৰ্ষপঞ্জী ইছলামিক হিজৰী বৰ্ষপঞ্জীৰ দ্বাৰা কৰ সংগ্ৰহ কৰা হৈছিল। এই অমিল দূৰ কৰিবলৈ বাঙালীসকলে পয়লা বৈশাখৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে, যাৰ ফলত [[মোগল সাম্ৰাজ্য]]ত ''বংগাব্দ'' নামেৰে জনাজাত বাংলা বৰ্ষপঞ্জীৰ বিকাশ ঘটে, যিয়ে [[আকবৰ]]ৰ অধীনত কৰ সংগ্ৰহ সংস্কাৰৰ ঘোষণাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।<ref name="Chakrabarti 2013">{{Cite book |last=Chakrabarti |first=Kunal |url=https://www.worldcat.org/oclc/861692768 |title=Historical dictionary of the Bengalis |date=2013 |others=Shubhra Chakrabarti |isbn=978-0-8108-8024-5 |publisher=Scarecrow Press |location=Lanham, [Maryland] |oclc=861692768}}</ref> ইয়াৰ উদযাপনৰ মূল পুৰণি ঢাকাৰ মাহিফৰাস সম্প্ৰদায়ৰ পৰম্পৰাত নিহিত হৈ আছে।<ref>{{cite news |url=https://bangla.bdnews24.com/lifestyle/article1319479.bdnews |work=[[Bdnews24.com]] |language=bn |script-title=bn:বৈশাখী খাবাৰেৰ সুলুক সন্ধানে |trans-title=In search of Boishakhi banquets |author=Akram, Ridwan |date=14 April 2017 |title=আৰ্কাইভ কপি |access-date=14 April 2025 |archivedate=8 March 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230308160837/https://bangla.bdnews24.com/lifestyle/article1319479.bdnews |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |language=bn |title=মাহিফৰাসেৰ দাওয়াত টু পয়লাৰ ইলিশ-পান্তা |trans-title=From the banquets of the Mahifarash to the Ilish-Panta of Poila Boishakh |url=https://eisamaygold.timesgroup.com/culture/subho-nababarsha-bengali-food-tradition/1663682487740 |work=Ei Samay Gold |author=Sahebul Haq, Sheikh |access-date=2025-04-14 |archivedate=2023-03-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230308160844/https://eisamaygold.timesgroup.com/culture/subho-nababarsha-bengali-food-tradition/1663682487740 |deadurl=yes }}</ref> আন আন ইতিহাসবিদসকলে সপ্তম শতিকাৰ বাঙালী ৰজা [[শশাঙ্ক|শশাংক]]ক বাংলা বৰ্ষপঞ্জীৰ কৃতিত্ব দিয়ে।<ref name=meghna/><ref name="Sengupta2011"/> বৰ্তমান ই বহুলাংশে বেছিভাগ উদ্‌যাপনকাৰীৰ বাবে ধৰ্মনিৰপেক্ষ বন্ধৰ দিন আৰু কেইবাটাও ভিন্ন ধৰ্ম আৰু পটভূমিৰ লোকে উপভোগ কৰে। শোভাযাত্ৰা, মেলা আৰু পৰিয়ালৰ লগত সময় কটোৱাৰ মাজেৰে এই উৎসৱ উদ্‌যাপিত হয়। নতুন বছৰত বাঙালীসকলৰ বাবে পৰম্পৰাগত অভিবাদন হৈছে "শুভ নৱবৰ্ষ।" প্ৰতি বছৰে বাংলাদেশত উৎসৱমুখৰ ''[[মংগল শোভাযাত্ৰা]]''ৰ আয়োজন কৰা হয়। ২০১৬ চনত, [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু সংস্কৃতি সংস্থা|ইউনেস্ক’]]ই ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সূক্ষ্ম কলা অনুষদে আয়োজন কৰা এই উৎসৱক মানৱতাৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য হিচাপে ঘোষণা কৰিছিল।<ref name="unescopb">[http://www.unesco.org/culture/ich/en/RL/mangal-shobhajatra-on-pahela-baishakh-01091 Mangal Shobhajatra on Pohela Boishakh]. UNESCO.</ref> == ইতিহাস আৰু উৎপত্তি == === নামকৰণ === [[বঙালী ভাষা|বাংলা ভাষা]]ত ''পহেলা'' বা ''পয়লা'' শব্দটোৰ অৰ্থ হʼল ‘প্ৰথম’ আৰু ''বৈশাখ'' হʼল বাংলা বৰ্ষপঞ্জীৰ প্ৰথম মাহ। {{refn|group=n|name=Alternative|Alternative English interations of the phrase include "Pahela Baishakh",<ref>{{cite book |last1=Versaci |first1=Antonella |last2=Cennamo |first2=Claudia |last3=Akagawa |first3=Natsuko |title=Conservation of Architectural Heritage (CAH): Embodiment of Identity |date=27 April 2022 |publisher=Springer Nature |isbn=978-3-030-95564-9 |page=63 |url=https://books.google.com/books?id=cjNtEAAAQBAJ&dq=%22Pahela+baishakh%22&pg=PA63}}</ref><ref>{{cite book |last1=Uddin |first1=Sufia M. |title=Constructing Bangladesh: Religion, Ethnicity, and Language in an Islamic Nation |date=15 December 2006 |publisher=Univ of North Carolina Press |isbn=978-0-8078-7733-3 |page=135 |url=https://books.google.com/books?id=wpS0vjc8atIC&dq=%22Pahela+baishakh%22&pg=PA135}}</ref><ref>{{cite book |last1=Karlekar |first1=Hiranmay |title=Bangladesh: The Next Afghanistan? |date=2005 |publisher=SAGE Publications |isbn=978-0-7619-3401-1 |url=https://books.google.com/books?id=CxzUvx7Wyw8C&dq=%22Pahela+baishakh%22&pg=PA268}}</ref><ref>{{cite book |last1=Amin |first1=Sakib Bin |title=The Economy of Tourism in Bangladesh: Prospects, Constraints, and Policies |date=7 August 2021 |publisher=Springer Nature |isbn=978-3-030-72900-4 |page=33 |url=https://books.google.com/books?id=WGg8EAAAQBAJ&dq=%22Pahela+baishakh%22&pg=PA33}}</ref> "Pahela Boishak"<ref>{{cite book |last1=Corbally |first1=Chris |last2=Dinell |first2=Darry |last3=Ricker |first3=Aaron |title=Intersections of Religion and Astronomy |date=1 November 2020 |publisher=Routledge |isbn=978-1-000-21727-8 |page=135 |url=https://books.google.com/books?id=SBEHEAAAQBAJ&dq="Pahela+Boishakh"&pg=PA135}}</ref><ref>{{cite book |last1=Guhathakurta |first1=Meghna |last2=Schendel |first2=Willem van |title=The Bangladesh Reader: History, Culture, Politics |date=30 April 2013 |publisher=Duke University Press |isbn=978-0-8223-9567-6 |pages=17–21 |url=https://books.google.com/books?id=QES2AgAAQBAJ&dq=%22Pahela+Boishakh%22&pg=PA17}}</ref><ref>{{cite book |title=Bangladesh Quarterly |date=2012 |publisher=Department of Films & Publications, Government of Bangladesh. |page=22 |url=https://books.google.com/books?id=98ZPIUVyTrQC&q=%22Pahela+Boishakh%22 |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Kirkpatrick |first1=Andy |title=The Routledge Handbook of World Englishes |date=31 December 2020 |publisher=Routledge |isbn=978-1-000-31972-9 |page=270 |url=https://books.google.com/books?id=Gd0NEAAAQBAJ&dq=%22Pahela+Boishakh%22&pg=PT270}}</ref> and "Poila Boishak".<ref name="Cambridge_Vijay_Varman">{{cite book |last1=Vijay |first1=Devi |last2=Varman |first2=Rohit |title=Alternative Organisations in India: Undoing Boundaries |date=February 2018 |publisher=Cambridge University Press |page=89 |isbn=978-1-108-42217-8 |url=https://books.google.com/books?id=m-ZNDwAAQBAJ&dq=%22poila+boishakh%22+cambridge&pg=PA89}}</ref><ref>{{cite magazine |last1=Khokan |first1=Sahidul Hasan |title=Bangladesh celebrates Bengali New Year Poila Boishakh |url=https://www.indiatoday.in/world/story/bangladesh-celebrates-bengali-new-year-poila-boishakh-2360164-2023-04-14 |access-date=14 November 2023 |magazine=India Today |location=Dhaka |date=14 April 2023}}</ref><ref name="DH_Sep2023">{{cite news |last1=Shamsi |first1=Mohammed Safi |title=West Bengal Assembly picks Poila Boishakh as state's foundation day, BJP against decision |url=https://www.deccanherald.com/india/west-bengal/west-bengal-assembly-passes-resolution-to-observe-bengali-new-year-poila-baisakh-as-bengal-day-2676748 |access-date=13 November 2023 |work=Deccan Herald |date=7 September 2023}}</ref>}}<ref name="sinha161">{{cite book |author1=Kapila D. Silva |url=https://books.google.com/books?id=Tc1CDQAAQBAJ |title=Cultural Landscapes of South Asia: Studies in Heritage Conservation and Management |author2=Amita Sinha |publisher=Taylor & Francis |year=2016 |isbn=978-1-317-36592-1 |pages=161–168}}, Quote: "Pohela Boishakh is celebrated on the first day of Boishakh, the first month of the Bengali calendar. It falls on 14 April in the Gregorian calendar, and it coincides with similar Vedic calendar-based New Year celebrations (...)"</ref> বাংলা ভাষাত নতুন বছৰক ''নৱবৰ্ষ'' বুলি কোৱা হয়, য’ত ‘নৱ’ৰ অৰ্থ নতুন আৰু ‘বৰ্ষ’ৰ অৰ্থ বছৰ।<ref name="crump114q" /> <ref>{{cite news |title=Subho Poila Baisakh |url=https://www.banglalovestory.in/2021/04/subho-poila-baisakh-wishes-in-bengali.html |publisher=Bangla Love Story |access-date=28 March 2021 |archivedate=13 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210413173457/https://www.banglalovestory.in/2021/04/subho-poila-baisakh-wishes-in-bengali.html |deadurl=yes }}</ref> [[File:Emperor Akbar.png|alt=|thumb|মোগল সম্ৰাট [[আকবৰ|আকবৰে]] বাংলা নৱবৰ্ষৰ উদ্‌যাপন আৰম্ভ কৰি কৰ সংগ্ৰহ প্ৰক্ৰিয়া সহজ কৰি তুলিবলৈ বাংলা [[দিনপঞ্জী|বৰ্ষপঞ্জী]] আনুষ্ঠানিকভাৱে ৰূপায়ণ কৰে। ]] === পৰম্পৰাগত মূল === ==== মোগল উৎপত্তি তত্ত্ব ==== মোগল শাসনৰ সময়ত ইছলামিক [[ইছলামিক বৰ্ষপঞ্জী|হিজৰী]] বৰ্ষপঞ্জী অনুসৰি [[বাঙালী জাতি|বঙালী লোক]]ৰ পৰা ভূমিকৰ সংগ্ৰহ কৰা হৈছিল। এই বৰ্ষপঞ্জীখন আছিল চান্দ্ৰ পঞ্জিকা, আৰু ইয়াৰ নতুন বছৰটো সৌৰ কৃষি চক্ৰৰ লগত মিল নাছিল। কিছুমান সূত্ৰৰ মতে, এই উৎসৱটো মোগল সম্ৰাট [[আকবৰ]]ৰ শাসনকালত [[বংগ]]ত প্ৰৱৰ্তিত পৰম্পৰা আছিল আৰু কৰ বছৰটোক শস্য চপোৱাৰ সময় নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল আৰু তাৰ লগে লগে বাংলা বছৰটোক বংগাব্দ বুলি কোৱা হৈছিল। আকবৰে ৰাজকীয় জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী ফতুল্লাহ শিৰাজীক চান্দ্ৰ [[ইছলামিক বৰ্ষপঞ্জী]] আৰু ইতিমধ্যে ব্যৱহৃত সৌৰ হিন্দু পঞ্জিকাৰ সংমিশ্ৰণেৰে নতুন বৰ্ষপঞ্জী তৈয়াৰ কৰিবলৈ কয় আৰু ইয়াক ফাশ্বোলি শ্বান (শস্য চপোৱা বৰ্ষপঞ্জী) বুলি জনা গৈছিল। একাংশ বুৰঞ্জীবিদৰ মতে ইয়াৰ পৰাই বাংলা বৰ্ষপঞ্জী আৰম্ভ হৈছিল। শামসুজ্জামান খানৰ মতে, মোগলৰ গৱৰ্ণৰ নবাব মুৰ্শিদকুলি খাঁ হ'ব পাৰে, যিয়ে প্ৰথমে পুণ্যাহোৰ পৰম্পৰাক "আনুষ্ঠানিকভাৱে ভূমি কৰ সংগ্ৰহৰ দিন" হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু আকবৰৰ বিত্তীয় নীতি ব্যৱহাৰ কৰি বাংলা বৰ্ষপঞ্জী আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="Chakrabarti 2013"/><ref name=banglapedia>{{Cite encyclopedia |year=2015 |title=Pahela Baishakh |encyclopedia=Banglapedia |publisher=Asiatic Society of Bangladesh |location=Dhaka, Bangladesh |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Pahela_Baishakh}}</ref> শামসুজ্জামান খান<ref name=meghna>{{Cite book |title=The Bangladesh Reader: History, Culture, Politics |last1=Guhathakurta |first1=Meghna |last2=Schendel |first2=Willem van |publisher=Duke University Press |year=2013 |isbn=9780822353188 |pages=17–18}}</ref> আৰু নীতিশ সেনগুপ্তৰ মতে, বাংলা বৰ্ষপঞ্জীৰ উৎপত্তি অস্পষ্ট।<ref name="Sengupta2011">{{cite book |author=Nitish K. Sengupta |title=Land of Two Rivers: A History of Bengal from the Mahabharata to Mujib |date=2011 |publisher=Penguin Books India |isbn=978-0-14-341678-4 |pages=96–98}}</ref> শামসুজ্জামানৰ মতে, ইয়াক বাংলা সন বা সাল বুলি কোৱা হয়, যিবোৰ ক্ৰমে [[আৰবী ভাষা|আৰবী]] (سن) আৰু [[ফাৰ্চী ভাষা|ফাৰ্চী]] (سال) শব্দ, ইয়াৰ পৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে ইয়াক কোনো মুছলমান ৰজা বা চুলতানে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল।" <ref name=meghna/> ইয়াৰ বিপৰীতে সেনগুপ্তৰ মতে, ইয়াৰ পৰম্পৰাগত নাম ''বংগাব্দ''।<ref name="Sengupta2011"/><ref>Syed Ashraf Ali, [http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bangabda Bangabda], National Encyclopedia of Bangladesh</ref> এইটোও স্পষ্ট নহয় যে ইয়াক আলাউদ্দিন হুছেইন শ্বাহে গ্ৰহণ কৰিছিল নে আকবৰে। বাংলা বৰ্ষপঞ্জী ব্যৱহাৰ কৰাৰ পৰম্পৰা হয়তো আকবৰৰ আগত হুছেইন শ্বাহে আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="Sengupta2011"/> বাংলা বৰ্ষপঞ্জী আৰু নতুন বছৰ কোনেও গ্ৰহণ নকৰিব, সেনগুপ্তই কয়, ই পৰম্পৰাগত বাংলা বৰ্ষপঞ্জীৰ ভিত্তিত বসন্ত চপোৱাৰ পিছত ভূমি কৰ সংগ্ৰহ কৰাত সহায় কৰিছিল, কাৰণ ইছলামিক হিজৰী বৰ্ষপঞ্জীয়ে সংগ্ৰহৰ তাৰিখ নিৰ্ধাৰণ কৰাত প্ৰশাসনিক অসুবিধাৰ সৃষ্টি কৰিছিল।<ref name="Sengupta2011"/> কোনো কোনোৱে কয় যে বৰ্তমানৰ বাংলা বৰ্ষপঞ্জী হিজৰতৰ বছৰৰ পৰা আৰম্ভ হয় অৰ্থাৎ [[ইছলাম]]ৰ শেষ ৰাছুল হজৰত মহম্মদৰ [[মক্কা]]ৰ পৰা [[মদিনা]]লৈ প্ৰব্ৰজনৰ সময়ছোৱাৰ পৰা।<ref>{{cite web |url=https://www.milligazette.com/news/4-national/14395-bengali-calendar-begins-with-hijrah/ |title=Bengali calendar begins with Hijrah!}}</ref> বাংলা নৱবৰ্ষৰ উৎসৱমুখৰ উদ্‌যাপনৰ সূত্ৰপাত পুৰণি ঢাকাৰ [[বাঙালী মুছলমান]] মাছ বেপাৰী, মাহিফৰাস সমাজৰ পৰাই পোৱা যায়।<ref>{{Cite web |last=পাতা |first=যুগেৰ |date=28 December 2024 |title=পহেলা বৈশাখ ২০২৫ কবে ও কত তাৰিখে হবে? |url=https://www.jugerpata.com/pohela-boishakh-kobe/ |access-date=18 February 2025 |website=যুগেৰ পাতা |language=bn-BD}}</ref><ref>{{Cite web |title=বৈশাখ, ৰবীন্দ্ৰনাথ এবং আগামীৰ বাস্তবতা |url=https://dailyinqilab.com/literature/article/656718 |access-date=18 February 2025 |website=দৈনিক ইনকিলাব |language=bn}}</ref> মোগল যুগত মাহিফৰাসসকলে খেতিৰ শস্য চপোৱাৰ বতৰ আৰম্ভ হোৱাৰ উপলক্ষে নিজৰ আজিমপুৰ খেলপথাৰত ভোজ-ভাতৰ আয়োজন কৰাৰ বাবে জনাজাত আছিল। এই দিনজোৰা ভোজটোৱে পিছলৈ পৰম্পৰাগত পহেলা বৈশাখ উদ্‌যাপনলৈ বিকশিত হোৱাৰ পূৰ্বসূৰী হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=আক্ৰাম |first=ৰিদওয়ান |title=বৈশাখী খাবাৰেৰ সুলুক সন্ধানে |url=https://bangla.bdnews24.com/lifestyle/article1319479.bdnews |website=[[Bdnews24.com|Bdnews24]] |language=bn |access-date=2025-04-14 |archivedate=2023-03-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230308160837/https://bangla.bdnews24.com/lifestyle/article1319479.bdnews |deadurl=yes }}</ref> ==== বিক্ৰমাদিত্য উৎপত্তি তত্ত্ব ==== একাংশ বুৰঞ্জীবিদে বাংলা বৰ্ষপঞ্জীক সপ্তম শতিকাৰ ভাৰতীয় ৰজা [[শশাঙ্ক|শশাংক]]ৰ বুলি কয়।<ref name=meghna/><ref name="Sengupta2011"/> [[আকবৰ]] যুগৰ তুলনাত বহু শতিকা পুৰণি দুটা [[শিৱ]] মন্দিৰতো ''বংগাব্দ'' শব্দটো পোৱা যায়, যাৰ পৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে আকবৰৰ সময়ৰ আগতে বাংলা বৰ্ষপঞ্জীৰ অস্তিত্ব আছিল।<ref name="Sengupta2011"/> ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ আগতে [[বংগ]]লৈকে বিস্তৃত বিভিন্ন ৰাজবংশই [[বিক্ৰম সংবৎ|বিক্ৰমী]] বৰ্ষপঞ্জী ব্যৱহাৰ কৰিছিল। [[পাল সাম্ৰাজ্য]]ৰ যুগত সৃষ্ট [[বৌদ্ধ ধৰ্ম|বৌদ্ধ]] গ্ৰন্থ আৰু শিলালিপিত "বিক্ৰম" আৰু [[আহিন|আশ্বিন]]ৰ দৰে মাহৰ কথা উল্লেখ আছে, যিবোৰ প্ৰাচীন আৰু মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ অন্যান্য ঠাইত [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] গ্ৰন্থতো পোৱা যায়।<ref name=crump114q>{{cite book |author=William D. Crump |title=Encyclopedia of New Year's Holidays Worldwide |url=https://books.google.com/books?id=cDTfCwAAQBAJ&pg=PA114 |year=2014 |publisher=McFarland |isbn=978-0-7864-9545-0 |pages=113114}}, Quote: "''Naba Barsha'' ("New Year"). Hindu New Year festival in West Bengal State, observed on the first day of the month of Vaisakha or Baisakh (corresponds to mid-April). New Year's Day is known as ''Pahela Baisakh'' (First of Baisakh)."</ref><ref>{{cite book |author1=Karen Pechilis |author2=Selva J. Raj |title=South Asian Religions: Tradition and Today |url=https://books.google.com/books?id=kaubzRxh-U0C&pg=PA48 |year=2013 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-44851-2 |pages=48–49}}</ref><ref name=dalal135>{{cite book |author=Roshen Dalal |title=Hinduism: An Alphabetical Guide |url=https://books.google.com/books?id=DH0vmD8ghdMC |year=2010 |publisher=Penguin Books |isbn=978-0-14-341421-6 |pages=135–137}}</ref><ref>{{cite book |author=D. C. Sircar |title=Indian Epigraphy |url=https://books.google.com/books?id=hXMB3649biQC |year=1965 |publisher=Motilal Banarsidass |isbn=978-81-208-1166-9 |pages=241, 272–273}}</ref><ref>{{cite book |author=Richard Salomon |title=Indian Epigraphy: A Guide to the Study of Inscriptions in Sanskrit, Prakrit, and the Other Indo-Aryan Languages |url=https://books.google.com/books?id=t-4RDAAAQBAJ |year=1998 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-509984-3 |pages=148, 246–247, 346}}</ref> ভাৰতৰ গ্ৰাম্য বাঙালী সম্প্ৰদায়ত, ভাৰত আৰু [[নেপাল]]ৰ আন বহু অঞ্চলৰ দৰে, বাংলা বৰ্ষপঞ্জীৰ কৃতিত্ব "বিক্ৰমাদিত্য"ক দিয়া হয়। কিন্তু খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫৭ চনত আৰম্ভ হোৱা এই অঞ্চলবোৰৰ দৰে নহয়, বাংলা বৰ্ষপঞ্জী ৫৯৩ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা আৰম্ভ হয়, ইয়াৰ পৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে আৰম্ভণিৰ সন্দৰ্ভ বৰ্ষটো এটা সময়ত সালসলনি কৰা হৈছিল।<ref name="Klass1978p166">{{cite book |author=Morton Klass |title=From Field to Factory: Community Structure and Industrialization in West Bengal |url=https://books.google.com/books?id=XAZ2JBQ2vwsC&pg=PA166 |year=1978 |publisher=University Press of America |isbn=978-0-7618-0420-8 |pages=166–167}}</ref><ref name="Nicholas2003p13">{{cite book |author=Ralph W. Nicholas |title=Fruits of Worship: Practical Religion in Bengal |url=https://books.google.com/books?id=yLI7nyI2UVYC&pg=PA13 |year=2003 |publisher=Orient Blackswan |isbn=978-81-8028-006-1 |pages=13–23}}</ref><ref>{{Cite book |last=Nesbitt |first=Eleanor M. |url=https://books.google.com/books?id=XebnCwAAQBAJ&pg=PA122 |title=Sikhism: A Very Short Introduction |date=2016 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-874557-0 |language=en}}</ref> === সমসাময়িক ব্যৱহাৰ === বাংলাদেশত অৱশ্যে পুৰণি বাংলা বৰ্ষপঞ্জীখন ১৯৬৬ চনত, মুহম্মদ শহীদুল্লাহৰ নেতৃত্বত গঠন কৰা এখন সমিতিৰ দ্বাৰা সংশোধন কৰা হৈছিল। যʼত বছৰটোৰ প্ৰথম পাঁচ মাহ ৩১ দিন, বাকীবিলাক ৩০ দিনকৈ কৰা হয় আৰু প্ৰতিটো লিপ ইয়েৰত [[ফাগুন|ফাল্গুন]] মাহটো ৩১ দিনলৈ পৰিৱৰ্তন কৰা হয়।<ref name= Chakrabarti114>{{cite book |author1=Kunal Chakrabarti |author2=Shubhra Chakrabarti |title=Historical Dictionary of the Bengalis |url=https://books.google.com/books?id=QVOFAAAAQBAJ&pg=PA114 |year=2013 |publisher=Scarecrow |isbn=978-0-8108-8024-5 |pages=114–115}}</ref> ১৯৮৭ চনত বাংলাদেশে এই কথা আনুষ্ঠানিকভাৱে গ্ৰহণ কৰে। তেতিয়াৰ পৰাই ৰাষ্ট্ৰীয় বৰ্ষপঞ্জীৰ আৰম্ভণি হয় আৰু বাংলাদেশত নৱবৰ্ষৰ উৎসৱ প্ৰতি বছৰে ১৪ এপ্ৰিলত পৰে।<ref name= Chakrabarti114/> ২০১৮–১৯ চনত পুনৰ বৰ্ষপঞ্জীখন সংশোধন কৰা হয়, যʼত নিয়মীয়া বছৰত ফাগুন মাহ ২৯ দিনীয়া আৰু লিপ ইয়েৰত ৩০ দিনীয়া কৰি দিয়া হৈছে, গ্ৰেগৰিয়ান বৰ্ষপঞ্জীৰ পশ্চিমীয়া ব্যৱহাৰৰ সৈতে অধিক মিল থকাৰ প্ৰয়াসত এনে কৰা হৈছে। অৱশ্যে উৎসৱ উদ্‌যাপনৰ তাৰিখ ১৪ এপ্ৰিল বুলিয়েই ধৰি ৰখা হৈছিল। ভাৰতৰ বাংলা বৰ্ষপঞ্জীখন হিন্দু পঞ্জিকা ব্যৱস্থাৰ লগত জড়িত আৰু ইয়াৰ দ্বাৰা বিভিন্ন বাঙালী হিন্দু উৎসৱ নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়। পশ্চিমবংগ আৰু অন্যান্য ভাৰতীয় ৰাজ্যৰ বাঙালীসকলৰ বাবে এই উৎসৱ প্ৰতি বছৰে হয় ১৪ নতুবা ১৫ এপ্ৰিলত পৰে। বৰ্তমান ভাৰতীয় ৰাজ্যসমূহত প্ৰচলিত বাংলা বৰ্ষপঞ্জীখন সংস্কৃত গ্ৰন্থ, ''সূৰ্যসিদ্ধান্ত''ৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি তৈয়াৰ কৰা হৈছে। ইয়াত মাহবোৰৰ ঐতিহাসিক সংস্কৃত নাম ধৰি ৰখা হৈছে, যʼত বছৰৰ প্ৰথম মাহটো হʼল [[বʼহাগ|বৈশাখ]]।<ref name= Chakrabarti114/> == উৎসৱৰ ৰীতি-নীতি == {{multiple issues|section=yes| {{expand section|date=April 2021}} {{more citations needed|section|date=July 2024}} }} === পৰিয়াল আৰু বন্ধু-বান্ধৱীক লগ কৰা === পহেলা বৈশাখৰ সময়ত মানুহে পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক, অৰ্থাৎ মহিলাসকলে [[শাৰী]] আৰু ছালৱাৰ কামিজ আৰু পুৰুষসকলে কুৰ্তা চোলা পৰিধান কৰে আৰু পৰিয়াল তথা বন্ধু-বান্ধৱীসকলৰ লগত সময় কটায়। বহুদিনৰ মূৰত বন্ধু-বান্ধৱ আৰু পৰিয়ালক একত্ৰিত কৰাৰ বাবেও পহেলা বৈশাখ পৰিচিত। একে সময়তে এই উৎসৱ হৈছে অতীতক পিছ পেলাই, ঐক্য আৰু পুনৰ্মিলনৰ সময় আৰু বন্ধু-বান্ধৱ তথা পৰিয়ালবৰ্গৰ সৈতে আনন্দদায়ক সময় কটোৱাৰ সময়। === নৱবৰ্ষৰ শুভেচ্ছা === {{See also|ছায়ানট}} [[File:Pahela Baishakh Celebrations 2019.jpg|thumb|পহেলা বৈশাখ উদ্‌যাপনৰ বাবে নগৰবাসীয়ে শাৰী পাতি ৰমনা পাৰ্কত প্ৰৱেশ কৰিছে]] বাংলাদেশত সাংস্কৃতিক গোষ্ঠী ছায়ানটৰ উদ্যোগত কাহিলি পুৱাতেই বাংলা নৱবৰ্ষ, পহেলা বৈশাখ উদযাপন কৰা হয়। ৰমনা বটমূল নামেৰে পৰিচিত ৰমনা পাৰ্কৰ আঁহত গছৰ তলত এই অনুষ্ঠানটি অনুষ্ঠিত হয়।<ref>{{Cite web |title=Nation celebrates Pahela Baishakh, newagebd.net, 14 April 2019 |url=https://www.newagebd.net/article/69960/nation-celebrates-pahela-baishakh |access-date=14 April 2025 |archivedate=24 January 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250124092114/https://www.newagebd.net/article/69960/nation-celebrates-pahela-baishakh |deadurl=yes }}</ref> === হালখাতা === {{main|হালখাতা}} [[File:A priest performs a ritual during Bengali New Year.jpg|thumb|বাংলা নৱবৰ্ষৰ সময়ত এজন পুৰোহিতে অনুষ্ঠানৰ ক্ৰিয়াকৰ্ম কৰি থকা দৃশ্য]] হালখাতা হʼল পহেলা বৈশাখ উপলক্ষে বিগত বছৰৰ সকলো হিচাপ-নিকাচ শেষ কৰি নতুন বহী খোলাৰ উৎসৱ। ইয়াক বাঙালী ব্যৱসায়ী, দোকানী আৰু ব্যৱসায়ীসকলে পালন কৰে। ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল যে প্ৰতিটো বছৰ নতুন সূচনাৰে আৰম্ভ হয়। ই গ্ৰাহক আৰু দোকানীৰ সকলো প্ৰাপ্য ঋণক আওকাণ কৰে, আৰু তাৰ পৰিৱৰ্তে দোকানৰ নতুন বছৰৰ বাবে এটা নতুন পৃষ্ঠা মুকলি কৰে। === ৰঙা-বগা সাজ-পোছাক === এই উপলক্ষে, পুৰুষসকলে পৰম্পৰাগত ডিজাইন, ছাপ বা এম্ব্ৰয়ডাৰী কৰা, ৰঙা বা বগা কুৰ্তা চোলা পৰিধান কৰা দেখা যায়। মহিলা আৰু যুৱতীসকলে ব্লাউজৰ সৈতে ৰঙা আৰু বগা [[শাৰী]] পিন্ধে আৰু মূৰত ফুলৰ মুকুট পিন্ধে। ছোৱালীবোৰেও ছালৱাৰ কামিজ পিন্ধে। পোছাকৰ লগতে পৰম্পৰাগত অলংকাৰ আৰু আনুষংগিক সামগ্ৰী পৰিধান কৰা দেখা যায়। ইয়াৰ কাৰণ হ’ল হালখাতাত ব্যৱহাৰ কৰা পৰম্পৰাগত খতিয়ানবোৰত বগা পৃষ্ঠাৰ ৰঙা আৱৰণ আছিল বুলি ভবা হয়। === বৈশাখী আহাৰ === সাম্প্ৰতিক সময়ত, বাঙালীসকলে পৰম্পৰাগত বুলি দাবী কৰি [[পঁইতা ভাত|পান্তা ভাত]] বা পঁইতা ভাত খায়। পঁইতা ভাত হৈছে সিজোৱা ভাত ওৰে ৰাতি পানীত তিয়াই ৰাখি, পিছদিনা খাবৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা এক বিশেষ খাদ্য। ইয়াক [[ইলীহ মাছ|ইলীহ]] মাছ আৰু অন্যান্য তৰকাৰীৰ সৈতে জনপ্ৰিয়ভাৱে খোৱা হয়।<ref>{{Cite news |title=Pahela Baishakh down the years |url=https://en.prothomalo.com/lifestyle/Pahela-Baishakh-down-the-years |access-date=13 April 2021 |work=Prothom Alo |date=10 May 2018 |language=en}}</ref> কিন্তু বহুতে যুক্তি আগবঢ়ায় যে ই কোনো যুগ যুগ ধৰি চলি অহা পৰম্পৰা নহয় আৰু কেৱল এটা ধাৰাহে।<ref>{{Cite news |last=Haider |first=Reaz |date=9 April 2016 |title='Will not have Hilsa on Pahela Baishakh' |url=https://www.thedailystar.net/country/will-not-have-hilsa-pahela-baishakh-1206616 |access-date=18 December 2022 |work=The Daily Star |language=en}}</ref> অতিৰিক্ত মাছ ধৰা বন্ধ কৰিবলৈ আৰু হ্ৰাস পোৱা ইলীহৰ জনসংখ্যা পুনৰ জনবহুল কৰিবলৈ এই সময়ৰ আশে-পাশে মাছ ধৰা নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। === মংগল শোভাযাত্ৰা === {{main|মংগল শোভাযাত্ৰা}}মংগল শোভাযাত্ৰা হৈছে বাংলাদেশত বাংলা নৱবৰ্ষৰ প্ৰথম দিনটোত সম্পন্ন হোৱা এক গণ শোভাযাত্ৰা। ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সূক্ষ্ম কলা অনুষদৰ শিক্ষক আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে এই শোভাযাত্ৰাৰ আয়োজন কৰে। এই উৎসৱক বাংলাদেশী জনসাধাৰণৰ ধৰ্মনিৰপেক্ষ পৰিচয়ৰ প্ৰকাশ আৰু একতা বৃদ্ধিৰ উপায় হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ২০১৬ চনত [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু সংস্কৃতি সংস্থা|ইউনেস্ক’]]ই ইয়াক অস্পষ্ট সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য হিচাপে ঘোষণা কৰে, আৰু এই মংগল শোভাযাত্ৰাক প্ৰতিনিধিত্বমূলক তালিকাত মানৱ ঐতিহ্য হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হয়।{{citation needed|date=July 2024}} === বৈশাখী গ্ৰাম্য মেলা === বৈশাখী গ্ৰাম্য মেলা হʼল সেই অঞ্চলৰ স্থানীয় ৰাইজে আয়োজন কৰা এখন মেলা য’ত কিতাপৰ পৰা আৰম্ভ কৰি বিশেষ ব্যঞ্জনলৈকে বিভিন্ন ধৰণৰ বিভিন্ন বস্তু বিক্ৰী কৰা হয়। পৰম্পৰাগতভাৱে এই মেলাখন প্ৰকাণ্ড প্ৰকাণ্ড আঁহত গছৰ তলত অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু বহু দূৰৈৰ পৰা অহা ব্যৱসায়ীসকলে নিজৰ সামগ্ৰী আৰু খেলনা লৈ মেলাত গোট খাইছিল। শিশুসকলৰ বাবে নাগৰদোলাৰ দৰে চকৰীসমূহো ৰখা হয়। বিপনীসমূহত বিভিন্ন ধৰণৰ পৰম্পৰাগত খাদ্য যেনে [[জেলেপী]], সন্দেশ, সোয়ান পাপড়ি, [[বাটাচা]] (চেনি বা গুৰেৰে তৈয়াৰী মিঠাই), খই (আখৈ), কদমা (চেনিৰে তৈয়াৰী মিঠাই), ইত্যাদি। ‘বায়স্কোপ’ নামৰ এক প্ৰকাৰৰ পুৰণি চিনেমা প্ৰজেক্টৰো সেই সময়ত ডেকা ল’ৰা-ছোৱালীৰ বাবে আকৰ্ষণৰ এক অংশ আছিল।<ref>{{Cite news |url=http://www.theindependentbd.com/printversion/details/145568 |title=Boishakhi Mela |work=The Independent |location=Dhaka |date=13 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200216155242/http://www.theindependentbd.com/printversion/details/145568 |archive-date=16 February 2020}}</ref> == অঞ্চল == === বাংলাদেশ === [[File:PreparationsForPohelaBoishakh1417.jpg|thumb|পহেলা বৈশাখৰ বাবে মুখা প্ৰস্তুত কৰি থকা [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ চাৰুকলা (সূক্ষ্ম কলা) প্ৰতিষ্ঠানৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী]] বাংলাদেশত বাংলা নৱবৰ্ষ চৰকাৰী বন্ধ হিচাপে পালন কৰা হয়। ইয়াৰ মুছলমান সংখ্যাগৰিষ্ঠ আৰু হিন্দু সংখ্যালঘু লোকে ধৰ্মীয় সীমাৰ উৰ্দ্ধত গৈ এই উৎসৱ উদযাপন কৰে।<ref>{{cite book |author1=Kapila D. Silva |author2=Amita Sinha |title=Cultural Landscapes of South Asia: Studies in Heritage\n" Conservation and Management |url=https://books.google.com/books?id=Tc1CDQAAQBAJ |year=2016 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-1-317-36592-1 |pages=159–168}}</ref> উইলেম ভান শ্বেণ্ডেল আৰু হেংক শ্বুল্ট নৰ্ডহল্টৰ মতে, ১৯৫০ আৰু ১৯৬০ চনত পাকিস্তানী শাসনক প্ৰতিহত কৰাৰ বাবে বাংলাদেশীসকলৰ মাজত সাংস্কৃতিক গৌৰৱ আৰু ঐতিহ্য প্ৰকাশৰ এক জনপ্ৰিয় মাধ্যম হৈ পৰিছিল এই উৎসৱ।<ref>{{cite book |author1=Willem van Schendel |author2=Henk Schulte Nordholt |title=Time Matters: Global and Local Time in Asian Societies |url=https://books.google.com/books?id=wQp-AAAAMAAJ |year=2001 |publisher=VU University\n\t" Press |isbn=978-90-5383-745-0 |page=41}}</ref> গায়ন-বায়ন, শোভাযাত্ৰা, মেলা আদিৰে দিনটো পালন কৰা হয়। পৰম্পৰাগতভাৱে ব্যৱসায়ীসকলে এই দিনটো নতুন খতিয়ানেৰে আৰম্ভ কৰে, পুৰণি খতিয়ানটো শেষ কৰে যʼত প্ৰায়ে নিষ্ঠাবান গ্ৰাহকক আমন্ত্ৰণ জনোৱা আৰু তেওঁলোকক মিঠাই দিয়াটো জড়িত হৈ থাকে। এই উৎসৱক হালখাতা বুলি কোৱা হয়। গায়কসকলে নতুন বছৰক আদৰণি জনাই পৰম্পৰাগত গীত পৰিৱেশন কৰে। মানুহে ধ্ৰুপদী [[যাত্ৰা (নাট্য পৰম্পৰা)|যাত্ৰা]] নাটক উপভোগ কৰে। মানুহে উৎসৱমুখৰ সাজ-পোছাক পিন্ধে আৰু মহিলাসকলে চুলিত ফুলৰ মুকুট পিন্ধে। এই দিনটোত বগা-ৰঙা ৰঙৰ সংমিশ্ৰণ বিশেষভাৱে জনপ্ৰিয়।<ref name="Schendel2013p17"/> পহেলা বৈশাখত বাংলাদেশীসকলে বিভিন্ন ধৰণৰ পৰম্পৰাগত উৎসৱমুখৰ খাদ্য প্ৰস্তুত কৰি উপভোগ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত ''পান্তা ভাত'' (পঁইতা ভাত), ''ইলিছ ভাজি'' (ভজা ইলীহ মাছ) আৰু বহুতো বিশেষ ''ভৰ্তা'' আদি অন্তৰ্ভুক্ত থাকে।<ref>{{cite book |editor1=Vishweshwaraiah Prakash |editor2=Olga Martin-Belloso |editor-link2=Olga Martín-Belloso |editor3=Larry Keener |editor4=S. Astley |editor5=S. Braun |editor6=H. McMahon |editor7=H. Lelieveld |display-editors=3 |title=Regulating Safety of Traditional and Ethnic Foods |url=https://books.google.com/books?id=H2glBgAAQBAJ&pg=PA104 |year=2016 |publisher=Elsevier Science |page=104 |isbn=978-0-12-800620-7}}</ref><ref name="Schendel2013p17">{{cite book |author1=Meghna Guhathakurta |author2=Willem van Schendel |title=The Bangladesh Reader: History, Culture, Politics |url=https://books.google.com/books?id=QES2AgAAQBAJ&pg=PA17 |year=2013 |publisher=Duke University Press |isbn=978-0-8223-9567-6 |pages=17–21}}</ref> ==== ঢাকাত ==== [[File:Bengali New Year 1422 01.jpg|thumb|বাংলাদেশৰ পহেলা বৈশাখত মংগল শোভাযাত্ৰাৰ দৃশ্য। [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু সংস্কৃতি সংস্থা|ইউনেস্ক’]]ই মংগল শোভাযাত্ৰাক সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য হিচাপে স্বীকৃতি দিয়ে।<ref>[http://www.unesco.org/culture/ich/en/RL/mangal-shobhajatra-on-pahela-baishakh-01091 Mongol Shobhojatra on Pohela Boishakh]</ref>]] [[File:Colors of Celebration!-4.JPG|thumb|ঢাকাত পহেলা বৈশাখৰ বৰ্ণাঢ্য উদযাপন]] ঢাকাত, ৰমনা (ৰমনা বটমূল)ত আঁহত গছৰ তলত, ছায়ানটৰ উদ্যোগত কাহিলি পুৱাতেই [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ]]ৰ গীত "এসো হে বৈশাখ" ৰ পৰিবেশনেৰে উদ্‌যাপন আৰম্ভ হয়। উদযাপনৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ হৈছে ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সূক্ষ্ম কলা অনুষদৰ (চাৰুকলা) ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে আয়োজন কৰা পৰম্পৰাগত [[মংগল শোভাযাত্ৰা]]। ইতিহাস অনুসৰি মংগল শোভাযাত্ৰাৰ প্ৰাথমিক পদক্ষেপ যশোৰত চাৰুপীঠ নামৰ এটা সামূহিক সংগঠনে ১৯৮৫ চনত আৰম্ভ কৰিছিল। পিছলৈ ১৯৮৯ চনত, ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সূক্ষ্ম কলা অনুষদে বিভিন্ন মটিফ আৰু বিষয়বস্তুৰে এই মংগল শোভাযাত্ৰাৰ আয়োজন কৰিছিল। এতিয়া সমগ্ৰ দেশতে বিভিন্ন সংগঠনৰ উদ্যোগত মংগল শোভাযাত্ৰা উদযাপন কৰা হয়।<ref>[http://archive.ittefaq.com.bd/index.php?ref=MjBfMDRfMTRfMTRfM181NF8xXzEyMzIyNg%3D%3D মঙ্গল শোভাযাত্ৰা] (Non-English source)</ref> ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মংগল শোভাযাত্ৰাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ হৈছিল ১৯৮৯ চনত যেতিয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে সামৰিক শাসনৰ প্ৰতি থকা হতাশা দূৰ কৰিবলৈ এই শোভাযাত্ৰা ব্যৱহাৰ কৰিছিল। কমেও তিনিটা থিমৰ সৈতে মাস্ক আৰু ফ্ল’ট তৈয়াৰ কৰিবলৈ তেওঁলোকে এই উৎসৱৰ আয়োজন কৰিছিল, প্ৰথমটো বেয়াৰ ওপৰত, দ্বিতীয়টো সাহসৰ ওপৰত আৰু তৃতীয়টো শান্তিৰ ওপৰত আছিল।<ref name=unescopb/> ধৰ্ম, বিশ্বাস, জাতি, লিংগ বা বয়স নিৰ্বিশেষে বাংলাদেশী জনসাধাৰণৰ লোক ঐতিহ্যৰ বাবে গৌৰৱৰ ওপৰতো আলোকপাত কৰা হৈছিল।<ref name=unescopb/> সাম্প্ৰতিক বছৰবোৰত, এই শোভাযাত্ৰাৰ দেশৰ সংস্কৃতি আৰু ৰাজনীতিৰ লগত প্ৰাসংগিক এক সুকীয়া বিষয়বস্তু থকা দেখা গৈছে। এই উপলক্ষে বিভিন্ন সাংস্কৃতিক সংগঠন আৰু বেণ্ডেও অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰে আৰু সমগ্ৰ দেশতে বাঙালী সংস্কৃতিক উদযাপন কৰা মেলাৰ আয়োজন কৰা হয়। পহেলা বৈশাখক উদযাপনৰ বাবে অনুষ্ঠিত হোৱা আন পৰম্পৰাগত অনুষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত মুন্সিগঞ্জত ম’হ দৌৰ, চট্টগ্ৰামত বলীখেলা (মল্লযুঁজ), নৌকা বাইচ (নাও খেল), কুকুৰাৰ যুঁজ, পাৰ দৌৰ আদি উল্লেখযোগ্য।<ref name="history">{{cite news |title=Nobo Borsho and Pahela Baishakh: The Past and the Present |url=https://www.thedailystar.net/news/nobo-borsho-and-pahela-baishakh-the-past-and-the-present |newspaper=The Daily Star |date=14 April 2013}}</ref> ==== চট্টগ্ৰামত ==== চট্টগ্ৰামত পহেলা বৈশাখ উদ্‌যাপনৰ লগত ঢাকাৰ পৰম্পৰাৰ দৰেই বিভিন্ন পৰম্পৰা জড়িত হৈ থাকে। চট্টগ্ৰাম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সূক্ষ্ম কলা প্ৰতিষ্ঠানৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে মহানগৰীলৈ মংগল শোভাযাত্ৰা লৈ আহে, তাৰ পিছত দিনজোৰা সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচীৰে দিনটো পালন কৰে।<ref name="Chakraborty1" /> ডিচি হিল এণ্ড চিআৰবি-ত চহৰৰ বিভিন্ন বিভিন্ন সামাজিক-সাংস্কৃতিক আৰু শিক্ষামূলক সংগঠনে বিভিন্ন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰে। সম্মিলিত পহেলা বৈশাখ উদযাপন পৰিষদে পাহাৰীয়া প্ৰাংগণত, পুৱাৰে পৰা ৰবীন্দ্ৰ সংগীত আবৃত্তিৰে আৰম্ভ কৰি দুদিনীয়া কাৰ্যসূচীৰে এই উৎসৱ পালন কৰে। পূৰ্বৱৰ্তী বছৰক বিদায় জনাবলৈ আবেলিৰ পৰা সন্ধিয়াৰ লৈকে, চৈত্ৰ সংক্ৰান্তি অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়।<ref name="Chakraborty1" /> চট্টগ্ৰাম শিল্পকলা একাডেমীত বিভিন্ন লোকসংস্কৃতি, সংগীত, নৃত্য, পুতলা প্ৰদৰ্শনী প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref name="Chakraborty1">{{Cite news |url=https://www.thedailystar.net/arts-entertainment/event/chittagong-set-welcome-bangla-new-year-76317 |title=Chittagong set to welcome Bangla New Year |last=Chakraborty |first=Pranabesh |work=The Daily Star |access-date=7 April 2017}}</ref> === ভাৰত === [[File:Poila Baisakh food Main lead image.jpg|thumb|পহেলা বৈশাখ উৎসৱৰ আহাৰ]] ভাৰতৰ বাঙালীসকলে ঐতিহাসিকভাৱে পহেলা বৈশাখ পালন কৰি আহিছে, আৰু [[পশ্চিমবংগ]] আৰু [[ত্ৰিপুৰা]] ৰাজ্যত ই চৰকাৰী আঞ্চলিক বন্ধৰ দিন। এই দিনটোক নৱবৰ্ষ বুলিও কোৱা হয়।<ref name=crump114>{{cite book |author=William D. Crump |title=Encyclopedia of New Year's Holidays Worldwide |url=https://books.google.com/books?id=cDTfCwAAQBAJ&pg=PA114 |year=2014 |publisher=McFarland |isbn=978-0-7864-9545-0 |pages=114–115}}</ref> ==== পশ্চিমবংগ ==== পহেলা বৈশাখ হʼল ৰাজ্যখনৰ পৰম্পৰাগত নৱবৰ্ষৰ উৎসৱ, নতুন বছৰটোক ''নৱবৰ্ষ'' বুলি উল্লেখ কৰা হয়।<ref name=crump114q/> এই উৎসৱ ১৪ বা ১৫ এপ্ৰিলত পৰে, কিয়নো পশ্চিমবংগত সৌৰচক্ৰৰ লগত খাপ খোৱা পৰম্পৰাগত বাংলা বৰ্ষপঞ্জী অনুসৰণ কৰা হয়, আনহাতে বাংলাদেশত এই উৎসৱ ১৪ এপ্ৰিলত পৰে।<ref>{{cite book |author1=Kunal Chakrabarti |author2=Shubhra Chakrabarti |title=Historical Dictionary of the Bengalis |url=https://books.google.com/books?id=QVOFAAAAQBAJ&pg=PA115 |year=2013 |publisher=Scarecrow |isbn=978-0-8108-8024-5 |pages=114–115}}</ref> পশ্চিমবংগৰ উল্লেখযোগ্য অনুষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত ''প্ৰভাত ফেৰি'' নামৰ পুৱাৰ সাংস্কৃতিক শোভাযাত্ৰাটি অন্যতম। এই শোভাযাত্ৰাত নৃত্য দল আৰু শিশুসকলে ফ্ল’টৰ সৈতে সাজ-পোছাক পৰিধান কৰি [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ]]ৰ গীতত নিজৰ পৰিবেশন কলা প্ৰদৰ্শন কৰা দেখা যায়।<ref>[http://zeenews.india.com/news/west-bengal/poila-baisakh-celebrated-in-west-bengal_1579225.html 'Poila Baisakh' celebrated in West Bengal], Press Trust of India (15 April 2015)</ref> ==== ত্ৰিপুৰা আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰত ==== পহেলা বৈশাখ হʼল ত্ৰিপুৰাৰ ৰাজ্যিক বন্ধৰ দিন। সেই দিনা মানুহে নতুন কাপোৰ পিন্ধে আৰু এটা সমৃদ্ধিশালী বছৰৰ বাবে মন্দিৰত প্ৰাৰ্থনা কৰি দিনটো আৰম্ভ কৰে। এই দিনটোত ব্যৱসায়ীসকলৰ বাবে পৰম্পৰাগত হিচাপ-নিকাচৰ নতুন বছৰ।<ref>{{cite news |title=Pahela Baisakh celebrated in Tripura |url=https://bdnews24.com/neighbours/pahela-baishakh-celebrated-in-tripura |work=bdnews24.com |date=15 April 2014}}</ref><ref name=tfepahela>[http://www.thefinancialexpress-bd.com/2016/04/14/26140/Tripura-people-observe-Pahela-Baishakh Tripura people observed Pahela Baishakh], Financial Express (14 April 2016)</ref> উৎসৱমুখৰ খাদ্য যেনে মিঠাই ক্ৰয় কৰি বন্ধু-বান্ধৱ আৰু পৰিয়ালৰ লোকক উপহাৰ হিচাপে বিতৰণ কৰা হয়।<ref name=tfepahela/> [[অসম]]ৰ লগতে পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যান্য ৰাজ্যৰ বাঙালী লোকসকলে উলহ-মালহেৰে এই উৎসৱ পালন কৰে।<ref>[http://www.thestatesman.com/section/celebrating-new-year-all-year-long-1482952955.html Celebrating New Year all year long! ], The Statesman, 29 December 2016</ref> === অন্যান্য দেশত উদযাপন === {{Main|বৈশাখী মেলা}} [[কানাডা]]ৰ বাংলাদেশ হেৰিটেজ এণ্ড এথনিক ছ’চাইটি অৱ [[এলবাৰ্টা]]ৰ অন্যান্য সংগঠনৰ লগতে ইয়াৰ পৰম্পৰাগত উৎসৱ(বাংলা নৱবৰ্ষ) বৰ্ণিল ৰূপত উদ্‌যাপন কৰে। কেলগেৰীৰ বাঙালী লোকসকলে পৰম্পৰাগত খাদ্য, সাজ-পোছাক, আৰু বাঙালী সংস্কৃতিৰে এই দিনটো উদ্‌যাপন কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.baisakhifestival.com/naba-barsha-in-bengal.html |title=Naba Barsha in Bengal |access-date=5 May 2016}}</ref><ref>{{cite web |url=http://bhesa.ca/index.php/events/events-bengali-event-heritage |title=Our Bengali Event Heritage |website=Bangladesh Heritage and Ethnic Society of Alberta |archive-url=https://archive.today/20150727091751/http://bhesa.ca/index.php/events/events-bengali-event-heritage |archive-date=27 July 2015}}</ref> [[অষ্ট্ৰেলিয়া]]ৰ বংগবন্ধু কাউন্সিলেও ছিডনী অলিম্পিক পাৰ্কত পহেলা বৈশাখ অনুষ্ঠান আয়োজন কৰে।<ref>{{cite web |url=http://bangabandhucouncil.com.au/boishakhi-mela/ |title=BOISHAKHI MELA |publisher=Boishakhi Mela |access-date=4 April 2018 |archivedate=4 April 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180404201446/http://bangabandhucouncil.com.au/boishakhi-mela/ |deadurl=yes }}</ref> == চিত্ৰ বীথিকা == <gallery> File:Bangladeshi girls celebrating Pohela Boishakh (17152686985).jpg|পহেলা বৈশাখৰ শোভাযাত্ৰাত প্লেকাৰ্ড লৈ থকা বাংলাদেশৰ শিশু File:Bangladeshi children with Pohela Boishakh placard at Pohela Boishakh celebration (02).jpg|পহেলা বৈশাখৰ শোভাযাত্ৰাত ৰঙীন প্লেকাৰ্ড লৈ থকা বাংলাদেশৰ শিশু File:Bangladeshi girls wearing traditional sari with flower crown at Pohela Boishakh celebration 2016 (01).jpg|[[চট্টগ্ৰাম]]ৰ পহেলা বৈশাখ উদ্‌যাপনত পৰম্পৰাগত শাৰী আৰু ফুলৰ মুকুট পিন্ধা বাংলাদেশৰ ছোৱালী File:Art competition at Pohela Boishakh celebration 2016 (04).jpg|[[চট্টগ্ৰাম]]ৰ পহেলা বৈশাখ উদ্‌যাপনত চিত্ৰাংকন প্ৰতিযোগিতা File:Phola boishak.JPG|বৈশাখী মেলা File:Bangladesh Women Association, Abudhabi.jpg|মহিলা সমিতিৰ দ্বাৰা পহেলা বৈশাখ উদযাপন, আবুধাবি, সংযুক্ত আৰৱ আমিৰাত File:Bengali New Year 1422 07.jpg|[[ঢাকা]]ত পহেলা বৈশাখ উদ্‌যাপনত [[মংগল শোভাযাত্ৰা]]ত সূৰ্য্যৰ এটা মটিফ </gallery> == লগতে চাওক == * [[বংগৰ নৱজাগৰণ]] * [[বাংলাদেশৰ উৎসৱসমূহৰ তালিকা]] * [[পশ্চিমবংগৰ উৎসৱসমূহৰ তালিকা]] * [[পহেলা ফাল্গুন]] * [[হালখাতা]] * [[বাঙাল]] == টোকা == {{reflist|group=n}} == তথ্য উৎস == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons|Category:Pahela Baishakh celebrations}} * [https://bengalicalendars.com/ Pohela Boishakh 1425] * [https://pure.uva.nl/ws/files/3756588/153270_199687.pdf Modern Times in Bangladesh], H.W. van Schendel (2001) * [https://todaybengalidate.com/calendar/baisakh-mas-1-tarikh/ Pahela Baishakh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210725064220/https://todaybengalidate.com/calendar/baisakh-mas-1-tarikh/ |date=2021-07-25 }} Pahela Baishakh Utsab * [https://onesearch.slq.qld.gov.au/permalink/61SLQ_INST/tqqf2h/alma99184083480102061 Shehab Uddin Pohela Boishakh photographs], [[State Library of Queensland]]. Photographs of Pohela Boishakh celebrations in [[Brisbane]] 28 May 2022. {{Bangladesh Holidays}} {{New Year by Calendar}} {{West Bengal}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:পশ্চিম বংগৰ সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ উৎসৱ]] 8lhvsck0r6mh57mj3m8be2ri54q8eal 0 121641 625650 508214 2026-08-09T19:35:23Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625650 wikitext text/x-wiki {{Infobox sport governing body |name = ভাৰতীয় ক্ৰিকেট নিয়ন্ত্ৰণ ব'ৰ্ড |native name = |abbrev = বিচিচিআই (BCCI) |logo = Board of Control for Cricket in India Logo (2024).svg |logosize = |sport = [[ক্ৰিকেট]] |category = |image = |jurisdiction = {{IND}} |founded = {{start date and age|1928|12|1}}<ref>{{Cite web|url=https://www.icc-cricket.com/about/members/asia/full/14|title=Board of Control for Cricket in India — History of cricket in India|website=icc-cricket.com|publisher=International Cricket Council|access-date=17 February 2023|archive-date=4 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221004130227/https://www.icc-cricket.com/about/members/asia/full/14|archivedate=4 October 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221004130227/https://www.icc-cricket.com/about/members/asia/full/14|deadurl=yes}}</ref> |aff = [[আন্ত:ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেট সন্থা]] |affdate = {{start date and age|1926|05|31}}<ref name="icc-cricket.com">{{cite web |title=Full member Board of Control for Cricket in India. |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/asia/full/14 |access-date=4 October 2022 |archive-date=4 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221004130227/https://www.icc-cricket.com/about/members/asia/full/14 |url-status=live |archivedate=4 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221004130227/https://www.icc-cricket.com/about/members/asia/full/14 |deadurl=yes }}</ref> |region = এছিয় ক্ৰিকেট সংস্থা |headquarters = ক্ৰিকেট চেণ্টাৰ, ৱাংখাড়ে ষ্টেডিয়াম, ছাৰ্ছগেট, [[মুম্বাই]], [[মহাৰাষ্ট্ৰ]], [[ভাৰত]]<ref name=ICC>{{cite web | url=https://www.icc-cricket.com/about/members/asia/full/14 | title=International Cricket Council | access-date=4 October 2022 | archive-date=4 October 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221004130227/https://www.icc-cricket.com/about/members/asia/full/14 | url-status=live | archivedate=4 October 2022 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20221004130227/https://www.icc-cricket.com/about/members/asia/full/14 | deadurl=yes }}</ref> |location= [[মুম্বাই]] |president = ৰজাৰ বিন্নী<br>(২০২২–বৰ্তমানলৈকে)<ref name=agm22>{{cite news |title=Roger Binny elected 36th BCCI president |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/roger-binny-elected-36th-bcci-president-101666074122652.html |access-date=18 October 2022 |work=Hindustan Times |date=18 October 2022 |archive-date=18 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018073154/https://www.hindustantimes.com/cricket/roger-binny-elected-36th-bcci-president-101666074122652.html |url-status=live }}</ref> |chiefexec = হেমাংগ আমিন<br>(২০২২–বৰ্তমানলৈকে)<ref>{{cite web | url=https://www.inningsbreak.com/hemang-amin-appointed-as-interim-ceo-by-bcci/ | title=Hemang Amin appointed as interim CEO by BCCI | access-date=10 October 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221010154803/https://www.inningsbreak.com/hemang-amin-appointed-as-interim-ceo-by-bcci/ | archive-date=10 October 2022 | url-status=live }}</ref> |vicepresident = ৰাজীৱ শুক্লা <br>(২০২২–বৰ্তমানলৈকে)<ref name=agm22/> |secretary = [[দেৱজিৎ শইকীয়া]] |coach = {{flagicon|IND}} [[গৌতম গম্ভীৰ]] (২০২৪–বৰ্তমানলৈকে)<ref>{{Cite web |date=2024-07-09 |title=Mr Gautam Gambhir appointed as Head Coach - Team India (Senior Men) |url=https://www.bcci.tv/bccilink/articles/hwzCqpTZ |access-date=2025-05-06 |archivedate=2024-07-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240712025010/https://www.bcci.tv/bccilink/articles/hwzCqpTZ |deadurl=yes }}</ref> |womenscoach = {{flagicon|IND}} [[আমূল মজুমদাৰ]] (২০২৩-বৰ্তমানলৈকে)<ref name=AA>{{cite web | url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/bcci-jay-shah-india-womens-team-head-coach-full-fledged-staff-2358500-2023-04-11 | title=India women's team will get full-fledged coaching staff, says BCCI secretary Jay Shah | date=11 April 2023 | access-date=18 May 2023 | archive-date=18 May 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230518154916/https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/bcci-jay-shah-india-womens-team-head-coach-full-fledged-staff-2358500-2023-04-11 | url-status=live }}</ref> |prevfounded = |year closed = |more = |operating income ={{INRConvert|18700|c}}<ref name=":7" /> |membership =৪১ |url = https://www.bcci.tv |key staff = {{ubl |'''কোষাধ্যক্ষ''' | প্ৰভটেজ ভাটিয়া |'''মুখ্য নিৰ্বাচক''' | [[অজিত আগৰকাৰ]] |'''আইপিএলৰ অধ্যক্ষ''' | অৰুণ ধোমাল }} |countryflag= India |sponsor= {{ubl | Dream11 | Adidas | IDFC First Bank | SBI Life Insurance Company | Campa Cola | JioHotstar | Atomberg Technologies}} }} '''ভাৰতীয় ক্ৰিকেট নিয়ন্ত্ৰণ ব'ৰ্ড''' (BCCI) ({{Lang-en|Board of Control for Cricket in India}}) [[ভাৰত]]ৰ [[ক্ৰিকেট]] খেলৰ প্ৰধান ৰাষ্ট্ৰীয় শাসক সংস্থা।<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/24861269/bcci-covered-india-right-information-rti-act-rules-top-appellate-body|title=BCCI covered under Australia's Right to Information Act, rules top appellate body|access-date=2 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181002152001/http://www.espncricinfo.com/story/_/id/24861269/bcci-covered-india-right-information-rti-act-rules-top-appellate-body|archive-date=2 October 2018|url-status=live}}</ref>ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[মুম্বাই]]ৰ চাৰ্চগেটৰ ক্ৰিকেট চেণ্টাৰত অৱস্থিত।<ref>{{cite web |title=Board of Control for Cricket in India, About us|url=https://www.bcci.tv/about/contact-us |access-date=17 May 2022 |website=www.bcci.tv |archive-date=17 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220517071725/https://www.bcci.tv/about/contact-us |url-status=live }}</ref> বিচিচিআই হৈছে বিশ্বৰ ভিতৰতে ক্ৰিকেটৰ আটাইতকৈ ধনী শাসকীয় সংস্থা।<ref>{{cite news |title=BCCI spearheading Covid-hit world? Listing revenues of top 10 richest cricket boards in 2021. |work=[[Times Now]] |url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/article/bcci-spearheading-covid-hit-world-listing-revenues-of-top-10-richest-cricket-boards-in/763329 |url-status=live |access-date=20 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120112022/https://www.timesnownews.com/sports/cricket/article/bcci-spearheading-covid-hit-world-listing-revenues-of-top-10-richest-cricket-boards-in/763329 |archive-date=20 November 2021}}</ref> ইয়াৰ ৰাজহ ৫,৩০০ কোটিতকৈও অধিক।<ref>{{cite news |title=BCCI among the richest sporting bodies, boasts 5,300 crore revenue |newspaper=[[The Financial Express (India)|Financial Express]] |url=https://www.financialexpress.com/archive/bcci-among-richest-sporting-bodies-boasts-of-rs5300-crore-revenue/1012016/%26ved%3D2ahUKEwjJi-iw6Kb0AhVqwTgGHVYICCAQFnoECBYQAQ%26usg%3DAOvVaw3xVKgKOJZn9BIpB_kOUEc5 |access-date=29 May 2022 |archive-date=29 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220529175305/https://www.financialexpress.com/archive/bcci-among-richest-sporting-bodies-boasts-of-rs5300-crore-revenue/1012016/%26ved%3D2ahUKEwjJi-iw6Kb0AhVqwTgGHVYICCAQFnoECBYQAQ%26usg%3DAOvVaw3xVKgKOJZn9BIpB_kOUEc5/ |url-status=live }}</ref> বিচিচিআই তৃণমূল পৰ্যায়ৰ কাৰ্যসূচী আৰু ক্ৰিকেট একাডেমীৰ দ্বাৰা প্ৰতিভা বিকাশৰ লগত জড়িত। ইয়াৰ পদক্ষেপসমূহৰ ভিতৰত আছে প্ৰশিক্ষণ, আন্তঃগাঁথনি বিকাশ, আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত ভাৰতৰ প্ৰতিযোগিতামূলক প্ৰদৰ্শন বজাই ৰাখিবলৈ আৰু বৃদ্ধি কৰাৰ হেতু খেলুৱৈ কল্যাণ কাৰ্যসূচী প্ৰস্তুত কৰা।<ref>{{Cite web |date=11 May 2023 |title=Explained: ... board set to earn per ICC revenue ... |url=https://www.wisden.com/cricket-news/icc-revenue-share-model-2024-27-each-board-bcci-ecb-ca-pcb |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230602155204/https://wisden.com/stories/news-stories/icc-revenue-share-model-2024-27-each-board-bcci-ecb-ca-pcb/amp%26ved%3D2ahUKEwiZ37Tu9KT_AhUpzTgGHZKECTwQFnoECCkQAQ%26usg%3DAOvVaw1qiCenmCvI1ZYD_nZGK-hz |archive-date=2 June 2023 |access-date=23 March 2025 |website=[[Wisden]]}}</ref> ১৯২৮ চনৰ ১ ডিচেম্বৰত মাদ্ৰাজৰ ১৮৬০ চনৰ XXI আইনৰ অধীনত [[চেন্নাই|মাদ্ৰাজ]]ত বিচিচিআই প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় আৰু তাৰ পিছত [[তামিলনাডু]] ছ'চাইটি পঞ্জীয়ন আইন, ১৯৭৫ৰ অধীনত পুনৰ পঞ্জীয়ন কৰা হয়।<ref>{{cite report|url=https://documents.bcci.tv/documents/bcci/documents/1638281851_BCCI-%20Constitution-.pdf|title=BCCI Constitution|page=16|access-date=1 November 2023}}</ref> ই ৰাজ্যিক ক্ৰিকেট সংঘৰ এটা কনচৰ্টিয়াম যিয়ে নিজৰ প্ৰতিনিধি নিৰ্বাচন কৰে আৰু যি বিচিচিআইৰ সভাপতি নিৰ্বাচন কৰে। ১৯২৬ চনত ই ইম্পেৰিয়েল ক্ৰিকেট সন্মিলনত যোগদান কৰে যি পিছলৈ আন্তৰ্জাতিক ক্ৰিকেট পৰিষদলৈ পৰিণত হয়।<ref name="icc-cricket.com"/> [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া ফেডাৰেচনৰ অধীনত নপৰা আৰু যুৱ পৰিক্ৰমা আৰু ক্ৰীড়া মন্ত্ৰালয়ৰ পৰা কোনো অনুদান লাভ নকৰা স্বায়ত্তশাসিত, ব্যক্তিগত সংস্থা হৈছে বি চি চি আই। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেটত বিচিচিআইৰ প্ৰভাৱ আছে।<ref>{{Cite web |title=Life changing... |url=https://www.foxsports.com.au/cricket/life-changing-womens-premier-league-teams-sold-for-806-million-ahead-of-inaugural-tournament/news-story/f6fe3556d127bd40ae68046f47ff0711 |website=Fox sports Australia |date=25 January 2023 |access-date=6 February 2023 |archive-date=6 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230206104649/https://www.foxsports.com.au/cricket/life-changing-womens-premier-league-teams-sold-for-806-million-ahead-of-inaugural-tournament/news-story/f6fe3556d127bd40ae68046f47ff0711 |url-status=live }}</ref><ref name="auto">{{cite web |last=Krishna B |first=Venkata |title=BCCI comes under NADA code, but not National Sports Federation yet |url=https://www.newindianexpress.com/sport/cricket/2019/aug/10/bcci-comes-under-nada-code-but-not-national-sports-federation-yet-2016906.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211129075418/https://www.newindianexpress.com/sport/cricket/2019/aug/10/bcci-comes-under-nada-code-but-not-national-sports-federation-yet-2016906.html |archive-date=29 November 2021 |access-date=29 November 2021 |website=The New Indian Express|date=10 August 2019 }}</ref><ref name=":10">{{cite news |title=BCCI monopoly... |website=[[The Hindu]] |date=26 January 2015 |url=https://www.thehindu.com/opinion/op-ed/BCCI-monopoly-and-judicial-review/article62119580.ece |access-date=1 October 2022 |archive-date=1 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221001072439/https://www.thehindu.com/opinion/op-ed/BCCI-monopoly-and-judicial-review/article62119580.ece/amp/ |url-status=live }}</ref> আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেট পৰিষদে ৰাজহৰ সৰ্বাধিক অংশ বিচিচিআইৰ সৈতে ভাগ কৰে। বিচিচিআইৰ দ্বাৰা পৰিচালিত [[ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগ|আইপিএল]] বিশ্বৰ অন্যতম ধনী ক্ৰীড়া লীগ।<ref name=":7">{{Cite news |title=Explained. The IPL business model and how it compares to sports leagues globally |url=https://www.thehindu.com/sport/explained-the-ipl-business-model-and-how-it-compares-to-sports-leagues-globally/article65547025.ece |access-date=17 May 2023 |website=The Hindu |date=24 June 2022 |archive-date=15 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230415160141/https://www.thehindu.com/sport/explained-the-ipl-business-model-and-how-it-compares-to-sports-leagues-globally/article65547025.ece |url-status=live }}</ref> আৰ ই গ্ৰাণ্ট গ'ভান প্ৰথম বিচিচিআইৰ সভাপতি আছিল আৰু এন্থনী ডি মেলো ইয়াৰ প্ৰথম সচিব আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.bcci.tv/about/2019/history|title=The Board of Control for Cricket in India|access-date=21 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330171615/http://www.bcci.tv/about/2019/history|archive-date=30 March 2019}}</ref> ৰ'জাৰ বিন্নী বিচিচিআইৰ বৰ্তমানৰ সভাপতি আৰু [[দেৱজিৎ শইকীয়া]] সচিব।<ref name=":2">{{cite web|url=https://www.espn.in/cricket/story/_/id/22863942/venues-decided-rotation-policy-bcci-secretary&ved=2ahUKEwjMu-790aT0AhUGkNgFHROeDicQFnoECD0QAQ&usg=AOvVaw1XYDcaKAJrYXX_5mkz_OI6|title=Venues decided by rotation policy – BCCI secretary|website=Espn.in|date=15 July 2008|access-date=29 May 2022|archive-date=19 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119145244/https://www.espn.in/cricket/story/_/id/22863942/venues-decided-rotation-policy-bcci-secretary%26ved%3D2ahUKEwjMu-790aT0AhUGkNgFHROeDicQFnoECD0QAQ%26usg%3DAOvVaw1XYDcaKAJrYXX_5mkz_OI6|url-status=live}}</ref><ref name=":3">{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/new-bcci-president-roger-binny-a-successful-cricketer-coach-and-polite-yet-assertive-administrator-1340659|title=A man of many hats, new BCCI president Roger Binny braces for new innings|work=ESPNcricinfo|access-date=20 October 2022|archive-date=7 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307205736/https://www.espncricinfo.com/story/new-bcci-president-roger-binny-a-successful-cricketer-coach-and-polite-yet-assertive-administrator-1340659|url-status=live}}</ref> বিচিচিআইয়ে একাধিক ক্ৰিকেট [[ক্ৰিকেট বিশ্বকাপৰ ফাইনেলৰ তালিকা|বিশ্বকাপ]] আয়োজন কৰিছে৷ বিচিচিআইয়ে ২০২৫ চনৰ মহিলা ক্ৰিকেট বিশ্বকাপ, ২০২৬ চনৰ আইচিচি পুৰুষৰ টি-২০ বিশ্বকাপ, ২০২৯ চনৰ আইচিচি চেম্পিয়নছ ট্ৰফী, আৰু ২০৩১ চনৰ ক্ৰিকেট বিশ্বকাপ আয়োজন কৰিব।<ref>{{cite web |title=...2024–31 men's tournament hosts confirmed. |url=https://www.icc-cricket.com/news/usa-to-stage-t20-world-cup-2024-2031-icc-mens-tournament-hosts-confirmed |access-date=28 October 2022 |website=icc-cricket |date=16 November 2021 |archive-date=5 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211205110854/https://www.icc-cricket.com/news/2354682 |url-status=live }}</ref> বিচিচিআইয়ে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেটত ভাৰতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা চাৰিটা দল পৰিচালনা কৰে; পুৰুষৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেট দল, মহিলাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেট দল, পুৰুষৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ১৯ বছৰ অনুৰ্ধ ক্ৰিকেট দল আৰু মহিলাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ১৯ বছৰ অনুৰ্ধ ক্ৰিকেট দল। ইয়াৰ উপৰিও ই উন্নয়নশীল ''ভাৰত ক'', ''ভাৰত খ'' আৰু ''ভাৰত ক মহিলা দল''সমূহকো নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://english.jagran.com/lite/cricket/bcci-names-shweta-sehrawat-as-captain-of-india-a-squad-for-acc-emerging-womens-asia-cup2023-10080802%26ved%3D2ahUKEwi2vNnmg6X_AhWNslYBHUi4AQsQ0PADKAB6BAgSEAE%26usg%3DAOvVaw33w8hhkXGgFzGW7JEIS5uZ|title=India A squad for...|access-date=2 June 2023|archive-date=2 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230602164602/https://english.jagran.com/lite/cricket/bcci-names-shweta-sehrawat-as-captain-of-india-a-squad-for-acc-emerging-womens-asia-cup2023-10080802%26ved%3D2ahUKEwi2vNnmg6X_AhWNslYBHUi4AQsQ0PADKAB6BAgSEAE%26usg%3DAOvVaw33w8hhkXGgFzGW7JEIS5uZ|url-status=dead|archivedate=2 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230602164602/https://english.jagran.com/lite/cricket/bcci-names-shweta-sehrawat-as-captain-of-india-a-squad-for-acc-emerging-womens-asia-cup2023-10080802%26ved%3D2ahUKEwi2vNnmg6X_AhWNslYBHUi4AQsQ0PADKAB6BAgSEAE%26usg%3DAOvVaw33w8hhkXGgFzGW7JEIS5uZ|deadurl=yes}}</ref> ইয়াৰ ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰ্বাচন সমিতি, যি মুখ্য ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰ্বাচকৰ নেতৃত্বত থাকে, এই দলসমূহৰ বাবে খেলুৱৈ নিৰ্বাচন কৰে। ইয়াৰ কৰ্তব্যৰ অংশ হিচাপে বিচিচিআইয়ে এই প্ৰতিটো দলে খেলিবলগীয়া মেচৰ আয়োজন আৰু সময় নিৰ্ধাৰণ কৰে আৰু ভাৰতত ঘৰুৱা ক্ৰিকেটৰ সময় নিৰ্ধাৰণ, নিষেধাজ্ঞা আৰু আয়োজন কৰে।<ref name=":5">{{cite news|title=T20 World Cup: 'High time BCCI looks into their scheduling' – Ex-Indian captain backs Kohli and co. after loss to NZ|work=[[Hindustan Times]]|url=https://www.hindustantimes.com/cricket/high-time-bcci-looks-into-their-scheduling-ex-indian-captain-backs-team-india-players-after-loss-to-nz-in-t20-world-cup-101635765456000.html|access-date=20 November 2021|archive-date=20 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120102946/https://www.hindustantimes.com/cricket/high-time-bcci-looks-into-their-scheduling-ex-indian-captain-backs-team-india-players-after-loss-to-nz-in-t20-world-cup-101635765456000.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://theprint.in/sport/bcci-announces-schedule-for-indias-2022-23-domestic-cricket-season/1074333/|title=BCCI announces schedule for India's 2022-23 domestic cricket season|website=[[ThePrint]] |date=8 August 2022|access-date=24 October 2022|archive-date=7 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307205744/https://theprint.in/sport/bcci-announces-schedule-for-indias-2022-23-domestic-cricket-season/1074333/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last=Kadam |first=Sandip |script-title=mr:विश्लेषण: क्रिकेट निवड समिती अध्यक्षपदी पुन्हा चेतन शर्मा यांची नियुक्ती कशी? त्यांच्याकडून कोणत्या अपेक्षा असतील? |trans-title=How Chetan Sharma got appointed as chief-selector again? What we should expect from him? |url=https://www.loksatta.com/explained/know-all-about-announcement-of-chetan-sharma-as-president-of-bcci-selection-committee-print-exp-pbs-91-3385670/ |newspaper=Loksatta |date=9 January 2023 |language=mr |access-date=9 January 2023 |archive-date=7 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230307205743/https://www.loksatta.com/explained/know-all-about-announcement-of-chetan-sharma-as-president-of-bcci-selection-committee-print-exp-pbs-91-3385670/ |url-status=live }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:ক্ৰিকেট]] [[শ্ৰেণী:খেল]] == বাহ্যিক সংযোগ == [http://www.bcci.tv/ আনুষ্ঠানিক ৱেবছাইট] r5onmsorgo26r9dj14yyqotjud6z7nf 2 121841 625833 625461 2026-08-10T10:01:36Z Kandarpajit Kallol 6257 /* হৈ যোৱা প্ৰতিযোগিতা */ 625833 wikitext text/x-wiki <inputbox> type = create buttonlabel = নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক width = 30 break = yes </inputbox> ==প্ৰতিযোগিতা== * [[ৱিকিপিডিয়া:কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬|কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]]<br/> ''(১৫ জুলাই, ২০২৬ - ১৫ আগষ্ট, ২০২৬)'' ==সাঁচসমূহ== ==={{}}=== {{div col|2}} # {{পোখালি} } # {{wikify} } # {{under construction} } # {{unreferenced} } # {{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন} } # {{Citation needed} } # {{More citations needed|date=February 2026} } # {{Delete|} } # {{rough translation} } # {{notability} } # {{cleanup} } # {{merge} } # {{অসম্পূৰ্ণ তালিকা} } # {{New user article} } # {{confuse| } } # {{বিস্তাৰ} } # {{Moresources} } {{div col end}} ===তাৰিখ=== * জন্ম: {{Birth date|df=yes|1987|4|6}} ; জীৱিত ব্যক্তিৰ বয়স গণনাৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date and age|1987|4|6|df=yes}} ; মৃত ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date|1907|9|27|df=yes}} ([[ভগৎ সিং]]) * মৃত্যু: {{Death date and age|df=yes|1931|3|23|1907|9|27}} ([[ভগৎ সিং]]) ===সাক্ষৰ=== # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 19:00, 6 July 2025 (ইউ.টি.চি.) ===আখৰৰ আকাৰ আৰু '''<font color="green">ৰং</font>=== {{Div col|3}} *অসমীয়া *''অসমীয়া'' *'''অসমীয়া''' *'''''অসমীয়া''''' *'''^{অসমীয়া} *_{অসমীয়া} *<s>অসমীয়া</s> *<code>অসমীয়া</code> *<u>অসমীয়া</u> *<big>অসমীয়া</big> *'''<font color="red">অসমীয়া</font> *'''<font color="green">অসমীয়া</font> *'''<font color="blue">অসমীয়া</font> *'''<font color="purple">অসমীয়া</font> *'''<font color="yellow">অসমীয়া</font> *'''<font color="maroon">অসমীয়া</font> *'''<font color="silver">অসমীয়া</font> {{Div col end}} ==অন্যান্য== *[https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=published&from=en&to=as পৃষ্ঠা অনুবাদ কৰক] *[https://as.m.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:বিশেষ_সংশোধনৰ_প্ৰয়োজন_থকা_প্ৰবন্ধ বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ] *[https://awnat.toolforge.org নতুন প্ৰবন্ধৰ তালিকা] *[https://obotrack.toolforge.org সদস্যৰ বৰঙনিৰ তালিকা ] ---- *[https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard ফাইল আপলোড] ''(ৱিকিমিডিয়া কমন্স)'' *[https://as.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:আপল’ড ফাইল আপলোড] ''(অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া)'' *[https://croptool.toolforge.org/ Crop Tool] *[https://xtools.wmcloud.org/articleinfo প্ৰবন্ধৰ শব্দ গণনা টুল] ---- *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Hardware_donation_program/Requests Hardware donation program] * [https://bd.wikimedia.org/wiki/বাংলা_উইকিসম্মেলন_২০২৬ বাংলা উইকিসম্মেলন ২০২৬] ---- ==হৈ যোৱা প্ৰতিযোগিতা== *[https://hi.wikipedia.org/wiki/विकिपीडिया:सामग्री_संवर्द्धन_संपादनोत्सव/जून_2026 सामग्री संवर्द्धन संपादनोत्सव]<br/>''(১ জুন—৩০ জুন)'' *[https://bn.wikipedia.org/wiki/উইকিপিডিয়া:উইকি_বৈচিত্র্য_ভালোবাসে_২০২৬ উইকি বৈচিত্ৰ্য ভালোবাসে ২০২৬]<br/>''(১ জুন—৩০ জুন)'' ==তালিকা== *[[সদস্য:Kandarpajit Kallol/অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে সৃষ্টি কৰিবলগীয়া প্ৰবন্ধৰ তালিকা|অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে সৃষ্টি কৰিবলগীয়া প্ৰবন্ধৰ তালিকা]] gruuoxjohvwm86itvrcs9do39n6qa0o 0 122134 625822 613184 2026-08-10T09:02:23Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625822 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Starr 030702-0030 Cassia javanica.jpg|genus=Cassia|species=javanica|authority=[[Carl Linnaeus|L.]]|subdivision_ranks=Subspecies|subdivision=|synonyms_ref={{R|POWO}}|synonyms=*''Bactyrilobium javanica'' <small>(L.) [[Jens Wilken Hornemann|Hornem.]]</small> *''Cathartocarpus javanicus'' <small>(L.) [[Christiaan Hendrik Persoon|Pers.]]</small>}} '''ৰাধাচূড়া''' {{Scn|Cassia javanica}}, ফেবেচি (Fabaceae) [[পৰিয়াল (জীৱবিদ্যা)|পৰিয়াল]]ৰ অন্তৰ্গত [[বৃক্ষ]]ৰ এবিধ [[প্ৰজাতি (জীৱবিদ্যা)|প্ৰজাতি]]। যাক [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]ত '''জাভা কেচিয়া''', '''পিংক শ্বাৱাৰ''', '''আপেল ব্লচম ট্ৰী''', '''ৰেইনবʼ শ্বাৱাৰ ট্ৰী''' আৰু '''পালাৱান চেৰী''' বুলিও কোৱা হয়<ref name="Agoo">{{Cite journal|last=Agoo|first1=Esperanza Maribel G.|last2=Madulid|first2=Domingo A.|last3=Domingo|first3=John Paul S.|title=Resolving the Identity and Natural Occurrence of the Enigmatic Balayong (''Cassia'' L., Fabaceae) of Palawan, Philippines|journal=Manila Journal of Science|date=2023|volume=16|issue=1|pages=30-51}}</ref> ইয়াৰ উৎপত্তি দক্ষিণ-পূব এছিয়াত হৈছিল, কিন্তু ইয়াৰ ধুনীয়া ৰঙা আৰু গোলাপী ৰঙৰ ফুলৰ গোটৰ বাবে ইয়াক বিশ্বজুৰি গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় অঞ্চলত বাগিচাৰ গছ হিচাপে ব্যাপকভাৱে ৰোপণ কৰা হয়।<ref>[http://lee.ifas.ufl.edu/Hort/GardenPubsAZ/CassiaJavanica.pdf UFL - Cassia javanica]</ref> == বিৱৰণ == [[চিত্ৰ:Cassia_javanica,_closeup.jpg|left|thumb| ফুল আৰু পাতৰ সবিশেষ]] ৰাধাচূড়া হৈছে দ্ৰুত বৃদ্ধি পোৱা, পৰ্ণপাতী/অৰ্ধপৰ্ণপাতী বৃক্ষ যাৰ ফুল বসন্ত কালত ফুলে আৰু শীতকালত পাতবোৰ সৰি পৰে। ইয়াৰ ডাল পোন আৰু উচ্চতা ২৫ - ৪০ মিটাৰ। পাতবোৰ পেৰিপিনেট আৰু ১২যোৰ উপবৃত্তাকাৰ পাত থাকে। ফুলৰ ৰং শেঁতা গোলাপীৰ পৰা ৰঙা ৰঙৰ আৰু হালধীয়া ৰঙৰ পুংকেশৰযুক্ত আৰু মুকলি থুপত পোৱা যায়। গছজোপাৰ তলৰ মাটিখিনি ফুলৰ বতৰ শেষৰ ফালে গোলাপী ৰঙৰ ধুনীয়া দলিচা এখনেৰে ঢাক খাই যায়। ফলবোৰ দীঘল নলাকাৰ গাঢ় বাদামী ৰঙৰ গুটিত থাকে। সৌন্দৰ্য্য আৰু উপযুক্ত আকাৰৰ বাবে ৰাধাচূড়াক ৰাজপথ আৰু উদ্যানত ছাঁ আৰু অলংকাৰিক গছ হিচাপে ৰোপণ কৰা হয়।<ref>[http://www.rngr.net/publications/ttsm/species/PDF.2003-12-03.2953/?searchterm=cassia%20javanica Cassia Javanica L, Anibal Niembro Rocas]</ref> ৰাধাচূড়া বহুৰূপী (Polymorphic) আৰু ইয়াৰ তলত উল্লেখ কৰা ধৰণৰ কেইবাটাও উপ প্ৰজাতি আছে।<ref name="worldagro">[http://www.worldagroforestry.org/treedb/AFTPDFS/Cassia_javanica.PDF Agroforestree Database:a tree reference and selection guide]</ref> == বৰ্গীকৰণ == ১৭৫৩ চনত, [[কাৰ্ল লিনিয়াছ|কাৰ্ল লিনিয়াছে]] প্ৰথমবাৰৰ বাবে ৰাধাচূড়া (''Cassia javanica'')ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল আৰু তেওঁৰ গ্ৰন্থ স্পিচিজ প্লাণ্টাৰাম (''Species Plantarum'')ত প্ৰকাশ কৰিছিল।{{R|SP}} === উপপ্ৰজাতি === {{As of|2024|03|08|lc=y}} ৭টা উপপ্ৰজাতি প্লাণ্টছ অৱ দ্য ৱৰ্ল্ড অনলাইনে স্বীকৃতি দিছে, তলত দিয়া ধৰণে: * ''C. j.'' subsp. ''agnes'' <small>(de Wit) K.Larsen</small> – synonyms ''Cassia agnes'' {{Small|(de Wit) [[Brenan]]}}, ''Cassia javanica'' var. ''agnes'' {{Small|de Wit}}, ''Cassia indochinensis'' {{Small|([[François Gagnepain|Gagnep.]]) [[Vijendra Singh|V.Singh]]}}, ''Cassia javanica'' var. ''indochinensis'' {{Small|Gagnep.}}{{R|POWO1}} * ''C. j.'' subsp. ''bartonii'' <small>(F.M.Bailey) K.Larsen</small> – synonym ''Cassia bartonii'' {{Small|F.M.Bailey}}{{R|POWO2}} * ''C. j.'' subsp. ''javanica'' <small>L.</small> * ''C. j.'' subsp. ''microcalyx'' <small>(H.S.Irwin & Barneby) K.Larsen</small> – synonym ''Cassia javanica'' var. ''microcalyx'' {{Small|H.S.Irwin & Barneby}}{{R|POWO3}} * ''C. j.'' subsp. ''nodosa'' <small>(Buch.-Ham. ex Roxb.) K.Larsen & [[Supee Saksuwan Larsen|S.S.Larsen]]</small> – synonyms ''Cassia nodosa'' {{Small|Buch.-Ham. ex Roxb.}}, ''Cathartocarpus nodosus'' {{Small|(Buch.-Ham. ex Roxb.) [[Ernst Gottlieb von Steudel|Steud.]]}}{{R|POWO4}} * ''C. j.'' subsp. ''pubiflora'' <small>(Merr.) K.Larsen</small> – synonym ''assia javanica'' var. ''pubiflora'' {{Small|Merr.}}{{R|POWO5}} * ''C. j.'' subsp. ''renigera'' <small>(Wall. ex Benth.) K.Larsen</small> – synonym ''Cassia renigera'' {{Small|Wall. ex Benth.}}{{R|POWO6}} == পৰিসৰ == এই প্ৰজাতিৰ প্ৰাকৃতিক পৰিসৰ [[অসম]]ৰ পৰা (সুদূৰ [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]), দক্ষিণ [[চীন]]লৈকে, দক্ষিণে মালেচিয়া আৰু পাপুয়াছিয়া হৈ, কুইন্সলেণ্ড ([[অষ্ট্ৰেলিয়া]])লৈকে বিস্তৃত হৈ আছে। [[ভাৰত]], হাৱাই, [[শ্ৰীলংকা]], গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় [[আমেৰিকা]] আৰু গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় [[আফ্ৰিকা|আফ্ৰিকা]]কে ধৰি অন্যান্য গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় দেশ আৰু অঞ্চলত ইয়াৰ প্ৰৱৰ্তন ঘটিছে।{{R|POWO}} [[চিত্ৰ:Mga_bulaklak_ng_Balayong_(Palawan_cherry_blossom).jpg|right|thumb| কালাউইট দ্বীপৰ এজোপা পালাৱান চেৰী গছ (ৰাধাচূড়া)ৰ ফুল]] == ফুল ফুলাৰ বতৰ == ভাৰতত এপ্ৰিল/মে’ মাহত ৰাধাচূড়াৰ ফুল ফুলে আৰু ডিচেম্বৰ মাহত ফল দি পাত সৰি যায়। [[থাইলেণ্ড]]ত ফেব্ৰুৱাৰী আৰু এপ্ৰিলৰ ভিতৰত ৰাধাচূড়াৰ ফুল ফুলে।<ref name="chiang"></ref> [[ফিলিপাইন]]ছত ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ পৰা গ্ৰীষ্মকালৰ অন্ত পৰালৈকে ৰাধাচূড়াৰ ফুল ফুলে।<ref name="rappler.com">{{Cite web|url=https://rappler.com/nation/photos-where-to-find-cherry-blossoms-philippines-april-2019|title=IN PHOTOS: Where to find 'cherry blossoms' in the Philippines|date=15 April 2019}}</ref>{{Better source needed|reason=This website is not a scientific authority, more like a pop culture outlet|date=March 2024}} পূব [[জাভা দ্বীপ|জাভা]]ত অক্টোবৰ আৰু ডিচেম্বৰ মাহৰ ভিতৰত ৰাধাচূড়াৰ ফুল ফুলে আৰু খৰালি কালত ফল দিয়ে।<ref name="worldagro"/> == সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব == থাইলেণ্ডৰ নটা শুভ গছৰ ভিতৰত অন্যতম ৰাধাচূড়া। ই শুভকামনা কঢ়িয়াই আনে, উচ্চ পদবী অব্যাহত ৰখাটো নিশ্চিত কৰে আৰু জয়ৰ সামৰ্থ্য লাভ কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref name="chiang">{{Cite web |url=http://www.chiangmai-chiangrai.com/nine_auspicious_trees.html |title=Thailand's 9 auspicious trees |access-date=2015-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150611113220/http://www.chiangmai-chiangrai.com/nine_auspicious_trees.html |archive-date=2015-06-11 |url-status=dead }}</ref> ইয়াৰ ফুল [[থাইলেণ্ড]]ৰ চাইনাট প্ৰদেশৰ প্ৰাদেশিক ফুল। [[ফিলিপাইন]]ছৰ স্থানীয় উপপ্ৰজাতিটো হৈছে উপপ্ৰজাতি পুবিফ্ল'ৰা, যিটো কেৱল বাটান, বুলাকান, ইলোকোছ ছুৰ, ৰিজাল আৰু জাম্বালেছ প্ৰদেশৰ লুজনতহে পোৱা যায়; অৱশ্যে মেট্ৰ' মেনিলাৰ পৰাও ইয়াৰ এক ঐতিহাসিক ৰেকৰ্ড আছিল। তথাকথিত 'পালাৱান চেৰী ফুল' [[ফিলিপাইন]]ছৰ স্থানীয় নহয় আৰু ই Cassia grandis, Cassia nodosa subsp. javanica, Cassia nodosa subsp. nodosa, আৰু ইয়াৰে এটাৰ অন্ততঃ এটা সংকৰ। স্থানীয়ভাৱে ''বালায়ং'' (balayong) বুলি কোৱা হয় আৰু পুয়েৰ্টো প্ৰিন্সেছাত বালায়ং উৎসৱৰ জৰিয়তে সন্মানিত কৰা হয় যদিও, ই নিশ্চিতভাৱে পালাৱানৰ প্ৰকৃত স্থানীয় নহয়, তাত কাঠৰ গছ হিচাপে প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছে। স্থানীয় উপনাম নথকা প্ৰৱৰ্তিত গছ হিচাপে স্থানীয় লোকসকলে ইয়াৰ বজাৰ কৰিব পৰাকৈ এটা নামৰ প্ৰয়োজনবোধ কৰিছিল। যিহেতু কাঠ- কাটিলে ওলোৱা গোলাপী ৰঙটো প্ৰকৃত ''বালায়ং'' বা আফজেলিয়া ৰম্ব'ইডিয়া (''Afzelia rhomboidea'')ৰ সৈতে বহুত মিল দেখা যায়। সেয়ে এই নামটো দিয়া হৈছিল আৰু তেতিয়াৰ পৰাই এই নামেই প্ৰচলিত হৈ আছে।{{Citation needed|date=March 2024}} == ব্যৱহাৰ == কোষ্ঠকাঠিন্য, কলিক, ক্ল’ৰ’ছিছ আৰু প্ৰস্ৰাৱৰ বিকাৰৰ চিকিৎসাৰ বাবে ইয়াক [[সোণাৰু]] (''Cassia fistula'')ৰ বিকল্প ঔষধি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite book|last=Khare, C.P.|year=2007|title=Indian Medicinal Plants|publisher=Springer Verlag|pages=128|isbn=978-0-387-70637-5}}</ref> ইয়াৰ পাত হাৰপিছ ছিমপ্লেক্সৰ বিৰুদ্ধে ফলপ্ৰসূ আৰু ৰাধাচূড়াৰ বাকলি আয়ুৰ্বেদিক আৰু অন্যান্য পৰম্পৰাগত চিকিৎসাৰ এণ্টিডায়েবেটিক প্ৰস্তুতিৰ অন্যতম উপাদান।<ref>{{cite journal | pmc = 3312727 | pmid=22470893 |doi=10.4103/2231-4040.93562 | volume=3 | issue=1 | title=Hypoglycemic activity of Cassia javanica Linn. in normal and streptozotocin-induced diabetic rats | journal=J Adv Pharm Technol Res | pages=47–51 | last1 = Kumavat | first1 = UC | last2 = Shimpi | first2 = SN | last3 = Jagdale | first3 = SP| year=2012 |doi-access=free}}</ref><ref>[http://jbpr.in/index.php/jbpr/article/view/84 C.Javanica Phytochemical and Pharmocologocal Profile]</ref> ৰাধাচূড়াৰ পৰা লঘুৰ পৰা গধুৰ কঠিন কাঠ পোৱা যায় যিটো সাধাৰণ নিৰ্মাণ, আচবাব আৰু কেবিনেট নিৰ্মাণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="worldagro"/> চামৰা প্ৰক্ৰিয়াকৰণ উদ্যোগত ৰাধাচূড়াৰ বাকলি টেনিঙৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Online Manual for the Forest Tree Seeds of Kerala |url=http://treeseeds.kau.edu/index.php?a=view&recid=64 |access-date=2025-05-25 |archivedate=2024-12-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241211061742/http://treeseeds.kau.edu/index.php?a=view&recid=64 |deadurl=yes }}</ref> == তথ্য উৎস == {{Reflist|28em|refs= <ref name="POWO">{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:484704-1 |title=''Cassia javanica'' L. |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |year=2024 |access-date=8 March 2024}}</ref> <ref name="SP">{{cite book |last1=Linnaeus |first1=Carl |title=Species Plantarum |date=1753 |publisher=Lars Salvius |location=Stockholm |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/358398 |access-date=8 March 2024}}</ref> <ref name="POWO1">{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:973953-1 |title=''Cassia javanica'' subsp. ''agnes'' (de Wit) K.Larsen |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |year=2024 |access-date=8 March 2024}}</ref> <ref name="POWO2">{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:973955-1 |title=''Cassia javanica'' subsp. ''bartonii'' (F.M.Bailey) K.Larsen |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |year=2024 |access-date=8 March 2024}}</ref> <ref name="POWO3">{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:973956-1 |title=''Cassia javanica'' subsp. ''microcalyx'' (H.S.Irwin & Barneby) K.Larsen |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |year=2024 |access-date=8 March 2024}}</ref> <ref name="POWO4">{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:884889-1 |title=''Cassia javanica'' subsp. ''nodosa'' (Buch.-Ham. ex Roxb.) K.Larsen & S.S.Larsen |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |year=2024 |access-date=8 March 2024}}</ref> <ref name="POWO5">{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:973952-1 |title=''Cassia javanica'' subsp. ''pubiflora'' (Merr.) K.Larsen |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |year=2024 |access-date=8 March 2024}}</ref> <ref name="POWO6">{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:973954-1 |title=''Cassia javanica'' subsp. ''renigera'' (Wall. ex Benth.) K.Larsen |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |year=2024 |access-date=8 March 2024}}</ref> }} == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category-inline|Cassia javanica|ৰাধাচূড়া}} * [http://www.flowersofindia.in/catalog/slides/Java%20Cassia.html Java Cassia - Flowers of India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240717231902/http://www.flowersofindia.in/catalog/slides/Java%20Cassia.html |date=2024-07-17 }} * [http://www.stuartxchange.com/Tindalo.html Philippines Medicinal Plants] * [http://www.pbase.com/boon3887/sai_yok_national_park Sai Yok National Park Myanmar] * [[commons:File:Cassia_Javanica_3.jpg|Cassia Javanica Bangalore]] {{Taxonbar|from=Q164110}} [[শ্ৰেণী:উদ্ভিদজগত]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ উদ্ভিদ]] eqvie7dilk8eideu92umvajz02qvavy 0 124282 625814 603651 2026-08-10T08:25:29Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625814 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ৰঘু ৰায় | image = Raghu Rai pix by Vikramjit Kakati.jpg | image_size = 280px | caption = ২০১৫ চনত ৰঘু ৰায় | birth_date = {{Birth date|1942|12|18|df=y}} | birth_place = জং, [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]। | death_date = {{Death date and age|2026|04|26|1942|12|18|df=y}} | death_place = | nationality = ভাৰতীয় | years_active = ১৯৬৫ – বৰ্তমান | known_for = | occupation = ফটোগ্ৰাফাৰ, [[ফটো সাংবাদিক]] }} '''ৰঘুনাথ ৰায় চৌধুৰী''' বা '''ৰঘু ৰায়''' ({{lang-en|Raghu Rai}}, জন্ম ১৮ ডিচেম্বৰ, ১৯৪২) এজন কিংবদন্তি ভাৰতীয় ফটোগ্ৰাফাৰ আৰু ফটো সাংবাদিক।<ref>[http://www.globaladjustments.com/?q=node/723 Raghu Rai: The Man Who Redefined Photojournalism in India]</ref><ref>[https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-sundaymagazine/imaging-india/article28527950.ece Imaging India]</ref> তেওঁ ভাৰতৰ ফটোগ্ৰাফী জগতৰ মহীৰুহ। তেওঁক ''ভাৰতীয় ফটোগ্ৰাফীৰ পিতৃ'' বুলি কোৱা হয়।<ref name="RS">{{ওয়েব উদ্ধৃতি|url=https://www.therawsociety.org/raghu-rai/|title=Raghu Rai, The Father of Indian Photography (ইংৰাজীতে)|date=২০২১-১২-২৭|archive-date=২০২১-১২-২৮|আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20211228145412/https://www.therawsociety.org/raghu-rai/|url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ|access-date=2025-08-07|archivedate=2021-12-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211228145412/https://www.therawsociety.org/raghu-rai/|deadurl=yes}}</ref> প্ৰবাদপ্ৰতিম ফটো সাংবাদিকগৰাকী ১৯৭২ চনত ভাৰতৰ অসামৰিক সন্মান [[পদ্মশ্ৰী বঁটা]]ৰে সন্মানিত হৈছিল। ১৯৭১ চনত [[বাংলাদেশ]]ৰ মুক্তিযুদ্ধ আৰু পাছলৈ ১৯৮৪ চনত [[ভূপাল]] গেছ ট্ৰেজেডী ইতিহাসৰ জীৱন্ত দলিল উপস্থাপন কৰি তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় খ্যাতি অৰ্জন কৰে। সমগ্ৰ পৃথিৱী তেওঁ যিদৰে ভ্ৰমণ কৰিছে, নিজৰ জন্মভূমিৰ প্ৰতিটো কোণলৈ হাতত কেমেৰা লৈ তেওঁ ভ্ৰমিছে। তেওঁৰ কেমেৰাত বন্দী হৈছে [[দালাই লামা]]ৰ হাঁহি, প্ৰাৰ্থনাৰত [[মাদাৰ টেৰেছা]] বা [[বিছমিল্লা খাঁ]]ৰ অভিব্যক্তি। ''ৰঘু ৰাইচ ইণ্ডিয়া : ৰিফ্লেকচনচ্‌ ইন কালাৰ'' (Raghu Rai's India: Reflections in Colour) আৰু ''ৰিফ্লেকচন ইন ব্লেক এণ্ড হোৱাইট'' (Reflections in Black and White) নামৰ কিতাপ দুখনত সকলো সংকলিত হৈছে।<ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি|url=http://scroll.in/article/775515/in-pictures-raghu-rais-five-decade-career-captures-the-essence-of-india|title=In pictures: Raghu Rai's five-decade career captures the essence of India|last=Chaudhuri|first=Zinnia Ray|ওয়েবসাইট=Scroll.in|language=en-US|date=2021-01-16}}</ref><ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি|url=https://www.thequint.com/photos/raghu-rai-on-the-story-behind-his-five-most-iconic-photographs|title=Raghu Rai on the Story Behind His Five Most Iconic Photographs|last=Bawa|first=Jaskirat Singh|date=2015-11-14|ওয়েবসাইট=TheQuint|language=en|date=2021-01-16}}</ref><ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি|url=https://www.newindianexpress.com/cities/delhi/2019/aug/19/a-good-photographer-needs-fire-in-the-belly-says-award-winning-photojournalist-raghu-rai-2021000.html|title=A good photographer needs fire in the belly, says award-winning photojournalist Raghu Rai|ওয়েবসাইট=The New Indian Express|date=2021-01-16}}</ref> ==জন্ম আৰু প্ৰাথমিক জীৱন== ৰঘুনাথ ৰায়ৰ জন্ম হৈছিল ১৯৪২ চনৰ ১৮ ডিচেম্বৰত [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ৰ পঞ্জাৱৰ জং নামৰ গাঁৱত, বৰ্তমান এই গাঁওখন [[পাকিস্তান]]ত।<ref name="guar">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2010/jan/17/raghu-rai-photography-exhibitions-london|title=Raghu Rai {{pipe}} Interview|last=Day|first=Elizabeth|date=17 January 2010|work=The Observer|date=18 September 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.mid-day.com/articles/oh-my-god-what-used/105403|title=Oh my god! This was what it used to be|date=11 December 2010|work=[[Mid-Day]]}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> মাক-দেউতাকৰ তেওঁ আছিল কনিষ্ঠ সন্তান।<ref name="guar"/> দেউতাকে ৰঘুক অভিযন্তা হোৱাটো বিচাৰিছিল। পঢ়া-শুনা কৰি চিভিল ইঞ্জিনিয়াৰ হৈ তেওঁ দিল্লীত চৰকাৰী চাকৰিও কৰিছিল। কিন্তু তেওঁৰ ভাল লগা নাছিল। জ্যেষ্ঠ ভাতৃ শৰমপাল চৌধুৰী (এছ. পাল)য়ে ইতিমধ্যে ফটোগ্ৰাফাৰ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ককায়েকক নিজৰ মনৰ কথা কোৱাত ককায়েকে ভায়েকৰ আগ্ৰহ দেখি বন্ধু এজনৰ ওচৰলৈ পঠিয়াই দিলে। ১৯৬২ চনত তেওঁ ককায়েকৰ বন্ধুৰ কাম-কাজ চাবলৈ গাঁৱলৈ গৈছিল আৰু নিজাববীয়াকৈ শিকিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ ফটোগ্ৰাফীৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত হৈ পৰিল। ==কৰ্ম-জীৱন== ১৯৬৫ চনত [[কলিকতা|কলকাতাৰ]] ইংৰাজী দৈনিক কাকত দ্য ষ্টেটছমেনৰ দিল্লী কাৰ্যালয়ত মুখ্য ফটোগ্ৰাফাৰ হিচাপে ৰায়ে নিযুক্তি লাভ কৰে।<ref name="MP">{{ওয়েব উদ্ধৃতি|url= https://www.magnumphotos.com/photographer/raghu-rai/ |title=ৰঘু ৰাই (ইংৰেজিতে)|date=২০২১-১২-২৭}}</ref> ১৯৭৬ চনত তেওঁ দ্য ষ্টেটছমেন এৰি কলকাতাৰপৰা প্ৰকাশিত ইংৰাজী সাপ্তাহিক কাকত "চানডে"ত চিত্ৰ সম্পাদক হিচাপে যোগদান কৰে। ফৰাচী মানৱতাবাদী ফটোগ্ৰাফাৰ হেনৰী কাৰ্টিয়েৰ-ব্ৰেছনে ১৯৭১ চনত [[পেৰিছ|পেৰিছত]] অনুষ্ঠিত এখন প্ৰদৰ্শনীত ৰঘু ৰায়ৰ কৰ্মৰাজি দেখি‍ মুগ্ধ হৈছিল। তেওঁ ৰঘু ৰায়ক তেওঁ প্ৰতিষ্ঠা কৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থা - 'মেগনাম ফটো'ত ফটো সাংবাদিক হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।<ref name="time2">{{cite magazine|url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,2056617,00.html|date=14 March 2011|title=Pocketful of Rai|magazine=Time|access-date=7 August 2025|archivedate=17 April 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240417004312/https://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,2056617,00.html|deadurl=yes}}</ref> ইতিমধ্যে [[ভাৰত]] আৰু বিশ্বই [[বাংলাদেশ|বাংলাদেশৰ]] মুক্তিযুদ্ধৰ ঐতিহাসিক দিনবোৰ তেওঁৰ কেমেৰাত দেখিছে। ১৯৮০ চনত "চানডে‍" এৰি ইংৰাজী ভাষাৰ বাতৰি আলোচনী ইণ্ডিয়া টুডেৰ প্ৰাৰম্ভৰ কালছোৱাত চিত্ৰ সম্পাদক/ভিজুৱেলাইজাৰ/ফটোগ্ৰাফাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল। ১৯৮২ চনৰপৰা ১৯৯১ চনলৈকে তেওঁ বিশেষ বিশেষ সংখ্যা, অলংকৰণ, সামাজিক, ৰাজনৈতিক, সাংস্কৃতিক বিষয়ৰ সচিত্ৰ প্ৰবন্ধ আদিত অৰিহণা যোগাইছিল। তেওঁ পষেকীয়া ইণ্ডিয়া টুডেৰ ফটোগ্ৰাফীৰ পৰিচালক পদতো কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি|url=http://invisiblephotographer.asia/2012/11/14/invisibleinterview-raghurai-part1/|title=Invisible Interview: Raghu Rai, India – Part 1|last=Lee|first=Kevin|date=18 September 2014|ওয়েবসাইট=Invisible Photographer Asia|archive-date=২৯ সেপ্টেম্বৰ ২০১৪|আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140929184334/http://invisiblephotographer.asia/2012/11/14/invisibleinterview-raghurai-part1/|url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ|access-date=7 August 2025|archivedate=29 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140929184334/http://invisiblephotographer.asia/2012/11/14/invisibleinterview-raghurai-part1/|deadurl=yes}}</ref> ৰঘু ৰায় ১৯৯০ চনৰপৰা ১৯৯৭ চনৰ ভিতৰত তিনিখন বিশ্ব প্ৰেছ ফটো প্ৰতিযোগিতাৰ<ref name="guar2">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2010/jan/17/raghu-rai-photography-exhibitions-london|title=Raghu Rai {{pipe}} Interview|last=Day|first=Elizabeth|date=17 January 2010|date=18 September 2014|সংবাদপত্ৰ=The Observer}}</ref> জুৰীৰ সদস্য আছিল, আৰু ইউনেস্কোৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ফটো প্ৰতিযোগিতাত দুবাৰকৈ জুৰীৰ সদস্য আছিল। তেওঁ ১৯৮৪ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থা গ্ৰীণপিছৰ বাবে ভূপাল গেছ ট্ৰেজেডীৰ বিশদ বিৱৰণীৰে এখন তথ্যচিত্ৰ সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। পাছলৈ ইয়াক ২০০৪ চনত এক্সপ’জাৰ: এ প’ৰ্ট্ৰেইট অৱ কৰ্পৰেট ক্ৰাইম নামৰ কিতাপখনত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়, আৰু দুৰ্ঘটনাৰ কুৰি‍বছৰীয়া জয়ন্তীত ভাৰতৰ উপৰি তিনিটা স্থানত - [[ইউৰোপ]], [[আমেৰিকা]] আৰু [[দক্ষিণ এছিয়া]]ত ইয়াক প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ইয়াৰ জৰিয়তে ৰঘু ৰায়ে ভূপালৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহত ক্ষতিপূৰণ নোপোৱাকৈ আজিও বিষাক্ত পৰিৱেশত বাস কৰি থকা দুৰ্ঘটনাটোৰ ক্ষতিগ্ৰস্তসকলক সাহায্য প্ৰদান কৰাৰ লগতে সংশ্লিষ্ট সকলোৰে মাজত সজাগতা সৃষ্টিৰ বাবে প্ৰয়াস কৰিছিল।<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-sundaymagazine/picturing-disaster/article28517869.ece|title=Picturing disaster |date=15 September 2002|সংবাদপত্ৰ=[[The Hindu]]}}</ref> দুবছৰ ধৰি প্ৰষ্টেট কেন্সাৰৰ সৈতে যুঁজি ২০২৬ চনৰ ২৬ এপ্ৰিলত ৮৬ বছৰ বয়সত দিল্লীত ৰায়ৰ মৃত্যু হয়৷ ==মৃত্যু== দুবছৰ ধৰি প্ৰষ্টেট কেন্সাৰৰ সৈতে যুঁজি ২০২৬ চনৰ ২৬ এপ্ৰিলত ৮৬ বছৰ বয়সত দিল্লীত ৰঘৰায়ৰ মৃত্যু হয়৷<ref>{{cite news |title=Raghu Rai (1942–2026) A thousand photographs and a million words |url=https://www.thehindu.com/entertainment/art/raghu-rai-photographer-dies-obituary-april-26-2026/article70907984.ece?_gl=1*89jwhk*_ga*YW1wLV85OGpZUUprZ1dZNFc4ZXNZNnVpQ3NBaEcwak5uVHNHTWo1YUQ1emhuQXZRbGg2cURjLWJWN1NmY3dVZ2tJdGQ.*_ga_MHCVDGHV0S*MTc3NzE4Nzc2OC4zLjAuMTc3NzE4Nzc2OC4wLjAuMA.. |access-date=26 April 2026 |publisher=The Hindu |date=26 April 2026}}</ref><ref name="l812">{{cite web | last=Bobal | first=Kritika | title=Raghu Rai, Man Behind India's Most Iconic Images, Dies At 83 | website=www.ndtv.com | date=2026-04-26 | url=https://www.ndtv.com/india-news/raghu-rai-man-behind-indias-most-iconic-images-dies-at-83-11410443/amp/1 | access-date=2026-04-26}}</ref> মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁ পত্নী গুৰমীত ৰায়, পুত্ৰ নীতিন আৰু কন্যা লগান, অৱনী আৰু পূৰ্বাইক এৰি থৈ যায়।<ref name="tele26">{{cite web | last=PTI | first=Our Web Desk | title=Legendary photographer Raghu Rai dies at 83, leaves behind visual history of India | website=Telegraph India | date=2026-04-26 | url=https://www.telegraphindia.com/india/legendary-photographer-raghu-rai-dies-at-83-leaves-behind-visual-history-of-india/cid/2157896#goog_rewarded | access-date=2026-04-26}}</ref> ==পুৰস্কাৰ== *১৯৭২ চনত [[ভাৰত চৰকাৰ| ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ বাংলাদেশৰ মুক্তিযুদ্ধৰ প্ৰশংসনীয় কামৰ বাবে [[পদ্মশ্ৰী]] অসামৰিক বঁটা।<ref>{{cite news|url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/raghu-rai-chosen-as-first-recipient-of-newly-instated-international-photography-award-119091600865_1.html|title=Raghu Rai chosen as first recipient of newly instated international photography award|date=2019-09-16|work=Business Standard India|date=2021-01-16|এজেন্সি=Press Trust of India}}</ref> *২০১৯ চনত উইলিয়াম ক্লেইনৰ একাডেমী ডেছ ব’ছ আৰ্টছ ফটোগ্ৰাফী বঁটা।<ref name="magnumphotos.com">{{ওয়েব উদ্ধৃতি|url=https://www.magnumphotos.com/newsroom/magnum-digest/the-magnum-digest-september-13-2019/|title=The Magnum Digest: September 13, 2019|date=13 September 2019|ওয়েবসাইট=Magnum Photos|date=2019-09-16}}</ref> *২০১৭ চনত ভাৰত চৰকাৰ আৰু সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰ্যালয়ৰ "জীৱনজোৰা সাফল্য একাডেমী।" *২০১৯ - ডেছ বিউছ আৰ্টছ ফটোগ্ৰাফী বঁটা - উইলিয়াম ক্লেইন।<ref name="magnumphotos.com"/> ==প্ৰদৰ্শনী== * ১৯৯৭: ৰেট্ৰ’স্পেকটিভ – নেচনেল গেলেৰী অৱ মডাৰ্ণ আৰ্ট, [[নতুন দিল্লী]], [[ভাৰত]]। * ২০০২: ৰঘু ৰায়ৰ ভাৰত – এ ৰেট্ৰ’স্পেকটিভ, ফটোফিউজন, [[লণ্ডন]]।<ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি|url=https://www.photofusion.org/exhibitions/photography-exhibition-raghu-rai/|title=Photography Exhibition: Raghu Rai's India|ওয়েবসাইট=Photofusion|date=2020-07-03|archive-date=২০২০-০৭-০৩|আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20200703183912/https://www.photofusion.org/exhibitions/photography-exhibition-raghu-rai/|url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ|access-date=2025-08-07|archivedate=2020-07-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200703183912/https://www.photofusion.org/exhibitions/photography-exhibition-raghu-rai/|deadurl=yes}}</ref> * ২০০২: ভলকেৰ্ট ফাউণ্ডেশ্যন, উইণ্টাৰথাৰ, ছুইজাৰলেণ্ড। * ২০০৩: ভোপাল – ছালা কনচিগ্লিয়েৰ, ভেনিচ, [[ইটালী]]; ফটোগ্ৰাফিক গেলেৰী, হেলচিংকি, ফিনলেণ্ড। * ২০০৩: এক্সপ’জাৰ: প'ৰ্ট্ৰেইট অৱ এ কৰ্পৰেট ক্ৰাইম – ইউনিভাৰ্চিটি অৱ মিছিগান, এন আৰ্বাৰ, [[আমেৰিকা]]। * ২০০৪: এক্সপ’জাৰ – ড্ৰিক গেলেৰী, [[ঢাকা]], [[বাংলাদেশ]] লেইকা গেলেৰী, প্ৰাগ, চেক গণৰাজ্য। * ২০০৫: ভোপাল ১৯৮৪–২০০৪ – মেলকৱেগ গেলেৰী, আমষ্টাৰডাম, [[নেদাৰলেণ্ড]]। * ২০০৫: ভাৰত – মিউজিঅ’ কেপিটলিনি চেণ্ট্ৰেল মণ্টেমাৰ্টিনি, [[ৰোম]], [[ইটালী]]। * ২০০৭: ৰেনকণ্ট্ৰেছ ডি আৰ্লছ উৎসৱ, [[ফ্ৰান্স]]।<ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি|url=https://www.rencontres-arles.com/en/presentation-du-festival/|title=Presentation of the festival - Les Rencontres d'Arles|ওয়েবসাইট=www.rencontres-arles.com|date=2020-07-03|archive-date=২০১৯-০৩-৩০|আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20190330200212/https://www.rencontres-arles.com/en/presentation-du-festival/|url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ|access-date=2025-08-07|archivedate=2019-03-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190330200212/https://www.rencontres-arles.com/en/presentation-du-festival/|deadurl=yes}}</ref> * ২০১২: মাই ইণ্ডিয়া – ফটোফ্ৰিঅ’, [[অষ্ট্ৰেলিয়া]]। * ২০১৩: গছ (ক'লা আৰু বগা), [[নতুন দিল্লী]]। * ২০১৪: ভাৰতৰ পোহৰত: ৰঘু ৰায়ৰ ফটোগ্ৰাফী, হংকং আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ফটো মহোৎসৱ, হংকং। * ২০১৫: গছ, আৰ্ট এলাইভ আৰ্ট গেলেৰী, দিল্লী।<ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি|url=https://www.vervemagazine.in/arts-and-culture/photography-exhibition-trees-raghu-rai-art-alive-gallery-new-delhi|title=Framing Flora|date=2015-04-27|ওয়েবসাইট=Verve Magazine|language=en-US|date=2021-01-16}}</ref> * ২০১৬, "ৰঘু ৰায়ৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ ফটোগ্ৰাফ", ওজাছ আৰ্ট, [[নতুন দিল্লী]]।<ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি|url=https://www.vervemagazine.in/arts-and-culture/photography-show-picturing-time-raghu-rai-pjas-art-new-delhi|title=Picturing Time With Raghu Rai|date=2016-01-27|ওয়েবসাইট=Verve Magazine|language=en-US|date=2021-01-16}}</ref>'' ==গ্ৰন্থ== *১৯৭৪ ''A Day in the life of Indira Gandhi'', Nachiketa Publications, India *১৯৮৩ ''Delhi: A Portrait'', Delhi Tourist Development Corporation/Oxford University Press, India/UK *১৯৮৪ ''The [[Sikhs]]'', Lustre Press, India *১৯৮৫ ''Indira Gandhi'' (with [[Pupul Jayakar]]), Lustre Press, India *১৯৮৬/৮৭ ''Taj Mahal'', Times Editions, Singapore; Robert Laffont, France; Rizzoli Publications, USA *১৯৮৮ ''Dreams of India'', Time Books International, Singapore; (L'Inde), Arthaud, France *১৯৮৯ ''[[Calcutta]]'', Time Books International, India *১৯৯০ ''[[Delhi]] and [[Agra]]'' (with Lai Kwok Kin and Nitin Rai), Hunter Publications, Inc., USA *১৯৯০/৯১ ''Tibet in Esilio'', Mondadori, Italy; (Tibet in Exile), Chronicle Books, USA *১৯৯১ ''[[Khajuraho]]'', Time Books International, India *১৯৯৪ ''Raghu Rai's Delhi'', Indus/Harper Collins, India *১৯৯৬/০১ ''Dreams of India'', Times Editions, Singapore/Greenwich, UK {{ISBN|9789812046062}} *১৯৯৬ ''Faith and Compassion: The Life and Work or Mother Teresa'', Element Books, USA. {{ISBN|9781852309121}} *১৯৯৭ ''My Land and Its People'', Vadehra Gallery, India *১৯৯৮ ''Man, Metal and Steel'', Steel Authority of India, Ltd., India *২০০০ ''Raghu Rai... in his Own Words'', Roli Books, India *২০০০ ''[[Lakshadweep]]'', UT of Lakshadweep, India *২০০১ ''Raghu Rai's India – A Retrospective'', Asahi Shimbun, Japan *২০০২ ''[[Bhopal Gas Tragedy]] (with Suroopa Mukherjee)'', Tulika Publishers, India *২০০৩/০৪ ''Saint Mother: A Life Dedicated'', Timeless Books, India;Mère Teresa), La Martinière, France *২০০৪ ''Exposure: Portrait Of A Corporate Crime'', Greenpeace, Netherlands *২০০৪ ''[[Indira Gandhi]]: A Living Legacy'', Timeless Books, India *২০০৫ ''Romance of India'', Timeless Books, India *২০০৫ ''[[Mother Teresa]]: A Life of Dedication'', Harry N. Abrams, USA. {{ISBN|9780810958753}} *২০০৮ ''Raghu Rai's India: Reflections in Colour'', Haus Books. {{ISBN|9781905791965}} *২০১০ ''India's Great Masters: A Photographic Journey into the Heart of Classical Music''<ref name=hind>{{cite news |title=Ragas in frames |url=http://www.thehindu.com/arts/art/article584101.ece?homepage=true |newspaper=The Hindu |date=20 August 2010 }}</ref> * ২০১১ ''The Indians: Portraits From My Album'', Penguin Books. {{ISBN|978-0-670-08469-2}}.<ref>{{cite magazine |title=Sees, Shoots And Leaves |url=http://archive.tehelka.com/story_main49.asp?filename=hub050311SEES.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20160825191321/http://archive.tehelka.com/story_main49.asp?filename=hub050311SEES.asp |url-status=dead |archive-date=2016-08-25 |date=5 March 2011 |magazine=[[Tehelka]] |volume=8 |issue=9 |access-date=2025-08-07 |archivedate=2016-08-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160825191321/http://archive.tehelka.com/story_main49.asp?filename=hub050311SEES.asp |deadurl=yes }}</ref> *২০১৩ ''Bangladesh: The Price of Freedom'', Niyogi Books. {{ISBN|978-93-81523-69-8}} * ২০১৩ ''Trees'', PHOTOINK, India *২০১৪ ''The Tale of Two: An Outgoing and an Incoming Prime Minister'' *২০১৪ ''[[Vijayanagara]] Empire: Ruins to Resurrection'', Niyogi Books. {{ISBN|978-93-83098-24-8}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:আলোক চিত্ৰ লওঁতা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ফটো সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] 6jo6up4yajl6e3ycv7j861jsg7d8h5s 0 125254 625819 538446 2026-08-10T08:48:51Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625819 wikitext text/x-wiki '''ৰাগ দীপক''' হিন্দুস্থানী শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ একটি বিশেষ ৰাগ। এই ৰাগটি মূলতঃ [[তানসেন]]ৰ সৈতে জড়িত কিংবদন্তি কাহিনীৰ বাবে পৰিচিত।<ref name="scroll2018">{{cite web|title=Listen: Interpretations of the rare raag Deepak that was closely associated with the magic of Tansen|url=https://scroll.in/article/854736/listen-interpretations-of-the-rare-raag-deepak-that-was-closely-associated-with-the-magic-of-tansen|website=Scroll.in|date=2018-05-02|accessdate=2025-09-13}}</ref> কঠোৰভাৱে ক'বলৈ গ'লে, দীপক এটা 'হেৰুৱা ৰাগ', যিটো তানসেনৰ কিংবদন্তি অগ্নি-আনয়নকাৰী সুৰ হিচাপে আমাৰ ওচৰত জনাজাত - যিটোৱে নিয়ন্ত্ৰণহীন অগ্নিকাণ্ডৰ সৃষ্টি কৰা বুলি কোৱা হয়। {{Hindustani Classical Music}} == ইতিহাস == ৰাগ দীপকৰ ইতিহাস মূলতঃ মোগল সম্ৰাট [[আকবৰ]]ৰ সভাগায়ক তানসেনৰ লগত জড়িত। যেতিয়া তানসেন তেওঁৰ উচ্চতাত পৰিছিল, তেওঁক আকবৰৰ নৱৰত্নত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। সম্ৰাট আকবৰ তানসেনৰ সংগীতৰ এনে ৰসিক হৈ পৰিছিল যে তেওঁ সকলো কথা মানি চলিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। === কিংবদন্তি === তানসেনৰ সফলতা দেখি অন্যান্য সভাগায়কসকলে ঈৰ্ষান্বিত হৈ পৰিছিল। এই লোকসকলে তানসেনৰ ধ্বংসৰ বাবে এটা পৰিকল্পনা কৰিছিল। তেওঁলোক সকলোৱে সম্ৰাট আকবৰক তানসেনক 'দীপক' ৰাগ গাবলৈ কোৱাৰ অনুৰোধ কৰিছিল। আকবৰক কোৱা হৈছিল যে তানসেনৰ বাহিৰে আন কোনেও এই ৰাগ সঠিকভাৱে গাব নোৱাৰে। পৰম্পৰাগত কাহিনী অনুসৰি, তানসেনৰ ৰাগ পৰিৱেশনে জন্তুবোৰক নিৰ্মল কৰিব পাৰিছিল আৰু দিনক ৰাতিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰিছিল। দীপক ৰাগৰ ক্ষেত্ৰত এনে কোৱা হয় যে ইয়াৰ পৰিৱেশনৰ ফলত অগ্নিৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে। == সংগীততাত্ত্বিক বিশেষত্ব == ৰাগ দীপকৰ সংগীততাত্ত্বিক গঠন সম্পৰ্কে আজিকালি অধিকাংশ সংগীতশিল্পীয়ে এই ৰাগটো পৰিৱেশন নকৰে আৰু ইয়াৰ সুৰৰ গাঁথনিও সাধাৰণতে জনা নাযায়। এই ৰাগৰ স্বৰ সংগতি '''SRGmPDnNS''' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="ragajunglism">{{cite web|title=Deepak - SRGmPDnNS - Hindustani Raga Index|url=https://ragajunglism.org/ragas/deepak/|website=Ragajunglism.org|date=2025-04-06|accessdate=2025-09-13|archivedate=2026-01-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260109202400/https://ragajunglism.org/ragas/deepak/|deadurl=yes}}</ref> == বৰ্তমানৰ অৱস্থা == কঠোৰভাৱে ক'বলৈ গ'লে, দীপক এটা 'হেৰুৱা ৰাগ'। আধুনিক সংগীতত এই ৰাগৰ পৰিৱেশনা অত্যন্ত দুৰ্লভ। তথাপি কেইজনমান সংগীতজ্ঞই এই ৰাগৰ পুনৰ নিৰ্মাণ আৰু পৰিৱেশনৰ চেষ্টা কৰি আছে। == সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱ == হিন্দুস্থানী শাস্ত্ৰীয় সংগীতত ৰাগ দীপকৰ স্থান বিশেষ কাৰণ ই তানসেনৰ অসাধাৰণ প্ৰতিভাৰ প্ৰতীক। এই ৰাগটোৱে ভাৰতীয় সংগীতত অতিপ্ৰাকৃতিক শক্তিৰ ধাৰণাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://ragajunglism.org/ragas/deepak/ Hindustani Raga Index - Deepak] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260109202400/https://ragajunglism.org/ragas/deepak/ |date=2026-01-09 }} * [https://scroll.in/article/854736/listen-interpretations-of-the-rare-raag-deepak-that-was-closely-associated-with-the-magic-of-tansen Scroll.in - Interpretations of Raag Deepak] [[শ্ৰেণী:হিন্দুঃস্থানী শাস্ত্ৰীয় সংগীত]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰাগ]] [[শ্ৰেণী:তানসেন]] {{Hindustani classical music footer}} 1do1cyowfe5io53sbik1w73uvbotdyq 0 125374 625806 541294 2026-08-10T07:48:30Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625806 wikitext text/x-wiki {{Infobox earthquake |title = ১৪ ছেপ্তেম্বৰ ২০২৫ ওদালগুৰি ভূমিকম্প |image = |image alt = |imagecaption = |map = |map alt = |image name = |map2 = {{Location map | India | label = ওদালগুৰি | lat = 26.75 <!-- approximate for Udalguri, Assam --> | long = 92.02 <!-- approximate for Udalguri --> | mark = Bullseye1.svg | marksize = ৫০ | position = নই | width = ২৫০ | float = none | caption = মানচিত্ৰত ভূমিকম্পৰ অভিকেন্দ্ৰটো দেখুওৱা হৈছে}} |date = ১৪ ছেপ্তেম্বৰ, ২০২৫ চন |origintime = ৪:৪১ অপৰাহ্ণ (ভাৰতীয় মান সময়ে) <!-- 4:41 PM IST --> |duration = |magnitude = ৫.৮ ৰিখটাৰ স্কেল (<math>M_w</math>) |depth = ৫ কিলোমিটাৰ |location = ওদালগুৰি জিলা |epicenter = ওদালগুৰি জিলা, অসম, ভাৰত |type = |countries affected = {{flag|India}}, {{flag|Bhutan}} |damage = সামান্য আহত, কোনো নিশ্চিত মৃত্যু হোৱা নাই |intensity = |PGA = |tsunami = |landslide = |aftershocks = সৰু জোকাৰণি (<math>M_w</math> ৩.১) |casualties = তথ্য পোৱা নাই }} '''১৪ ছেপ্টেম্বৰ, ২০২৫ ওদালগুৰি ভূমিকম্প''' হৈছে [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] [[অসম|অসমৰ]] [[ওদালগুৰি|ওদালগুৰি জিলাত]] ১৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫ তাৰিখে প্ৰায় ১৬:৪১ বজাত (১১:১১ UTC) বজাত সংঘটিত হোৱা এক অগভীৰ, মধ্যমীয়া ভূমিকম্প। [[:en:National Center for Seismology|National Center for Seismology]] (NCS)-এ ইয়াৰ মাত্ৰা প্ৰায় ৫.৮ আৰু কেন্দ্ৰীয় গভীৰতা প্ৰায় ৫ কিলোমিটাৰ বুলি তথ্য প্ৰকাশ কৰিছে। <ref name="NCS">{{cite web |title=M5.8 earthquake in Assam |url=https://www.seismo.gov.in/ |publisher=National Centre for Seismology, Government of India |date=14 September 2025 |access-date=15 September 2025 |archivedate=17 September 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250917174728/https://seismo.gov.in/ |deadurl=yes }}</ref> সমগ্ৰ অসম (গুৱাহাটীকে ধৰি), উত্তৰ পশ্চিম বংগৰ কিছু অংশ আৰু চুবুৰীয়া দেশ [[ভূটান|ভূটানত]] এই ভূমিকম্পৰ প্ৰাবল্য অনুভৱ হৈছিল। মূল জোকাৰণিৰ পিছৰ সময়ছোৱাত কেইবাটাও সৰু সৰু জোকাৰণি ৰেকৰ্ড কৰা হৈছিল। প্ৰাৰম্ভিক চৰকাৰী মূল্যায়নত কোনো বৃহৎ পৰিসৰৰ ধ্বংস বা ক্ষয়-ক্ষতি হোৱাৰ তথ্য পোৱা নগ’ল যদিও পৰৱৰ্তী সময়ত ঠায়ে-ঠায়ে সামান্যসংখ্যক আঘাত আৰু স্থানীয় সামান্য ক্ষতিৰ খবৰ পোৱা গৈছে।<ref name="IE">{{cite news |title=Earthquake of magnitude 5.8 strikes Assam’s Udalguri |url=https://indianexpress.com/article/india/earthquake-assam-udalguri-10249595/ |work=The Indian Express |date=14 September 2025 |access-date=15 September 2025}}</ref><ref name="AIR">{{cite news |title=Strong tremors in Assam as 5.8 earthquake hits Udalguri |url=https://newsonair.gov.in/News?title=Earthquake-of-magnitude-5.8-strikes-parts-of-Assam |work=All India Radio |date=14 September 2025 |access-date=15 September 2025}}</ref> == টেকটনিক ছেটিং == উত্তৰ-পূব ভাৰত [[ভাৰতীয় প্লেট]] আৰু [[ইউৰেছিয়ান প্লেট]] আৰু কেইবাটাও ইণ্ট্ৰাপ্লেট গঠনৰ সৈতে চলি থকা অভিসৰণৰ সৈতে জড়িত এটা জটিল, ভূমিকম্পীয়ভাৱে সক্ৰিয় অঞ্চলৰ ভিতৰত অৱস্থিত। [[কপিলী ফল্ট]] মণ্ডল — অসম উপত্যকা আৰু মিকিৰ পাহাৰ অঞ্চলৰ এটা প্ৰধান NW–SE ট্ৰেণ্ডিং ক্ৰাষ্টেল বৈশিষ্ট্য — যোৱা দশকবোৰত ভূমিকম্পৰ এক উল্লেখযোগ্য উৎস হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Kopili1">{{cite journal |last=Kayal |first=J.R. |title=Seismicity of Northeast India: Recent Studies |journal=Journal of the Geological Society of India |volume=85 |pages=1–12 |year=2015 |doi=10.1007/s12594-015-0283-2}}</ref><ref name="Kopili2">{{cite journal |last=Sutar |first=A.K. |title=Active faults in northeast India and their relation to regional seismicity |journal=Seismological Research Letters |volume=92 |issue=4 |pages=2345–2356 |year=2021 |doi=10.1785/0220200438}}</ref> == প্ৰভাৱ আৰু ক্ষতি == সমগ্ৰ গুৱাহাটী, ওদালগুৰি আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা জিলাসমূহৰ বাসিন্দাসকলে তীব্ৰ জোকাৰণিৰ অনুভৱ কৰে। উত্তৰ পশ্চিম বংগ আৰু ভূটানৰ কিছু অংশতো কঁপনি অনুভৱ হৈছিল।<ref name="AIR"/> প্ৰাৰম্ভিক প্ৰতিৱেদনত পুৰণি বা অশক্তিশালী কিছুমান অট্টালিকাৰ সামান্য গাঁথনিগত ক্ষতি আৰু কেইজনমানলোকৰ আঘাতৰ তথ্য পোৱা গৈছিল।<ref name="ET">{{cite news |title=Earthquake jolts Northeast; no casualties reported |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/earthquake-of-magnitude-5-8-strikes-northeast-india |work=The Economic Times |date=14 September 2025 |access-date=15 September 2025 }}{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == পৰৱৰ্তী কম্পন == মুখ্য কম্পনৰ পিছত একাধিক সৰু সৰু কম্পন অনুভূত হোৱাৰ তথ্য ৰেকৰ্ড কৰা হৈছিল, এইসমূহৰ ভিতৰত M৩.০–৩.২ ৰেঞ্জৰ কম্পনটো আছিল আটাইতকৈ ডাঙৰ।<ref name="Watchers">{{cite web |title=Shallow M5.8 earthquake hits Assam, India |url=https://watchers.news/2025/09/14/shallow-m5-8-earthquake-hits-assam-india/ |website=The Watchers |date=14 September 2025 |access-date=15 September 2025}}</ref> এনচিএছ/আইএমডিয়ে মেইনশ্বক আৰু আফটাৰশ্বক ধৰা পেলোৱা ফ'ল'-আপ বুলেটিন জাৰি কৰিছিল।<ref name="NCS"/> == বৈজ্ঞানিক বিশ্লেষণ == ভূমিকম্পবিজ্ঞানীসকলে এই ভূমিকম্পৰ কেন্দ্ৰ গভীৰ নহয় বুলি লক্ষ্য কৰিছিল, যাৰ ফলত ওপৰ অশংৰ স্থানীয় মাটিৰ কঁপনি বৃদ্ধি পাইছিল। প্ৰাথমিক তৰংগ আকৃতি বিশ্লেষণে আঞ্চলিক চাপ ক্ষেত্ৰৰ সৈতে আৰু পূৰ্বৰ কপিলী জ'নৰ পৰিঘটনাৰ ব্যৱস্থাৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ ষ্ট্ৰাইক-স্লিপ ফল্টিঙৰ পৰামৰ্শ দিছিল।<ref name="Kopili2"/><ref name="Watchers"/> == সঁহাৰি == [[অসম ৰাজ্যিক দুৰ্যোগ ব্যৱস্থাপনা কৰ্তৃপক্ষ]] আৰু জিলা প্ৰশাসনে পৰামৰ্শ জাৰি কৰি, দুৰ্বল কাঠামো পৰিদৰ্শন কৰি, ভূমিকম্পৰ সুৰক্ষাৰ প্ৰট’কল মানি চলিবলৈ বাসিন্দাসকলক কয়।<ref name="AIR"/> মুখ্যমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয়ে নিশ্চিত কৰে যে এই ভূমিকম্পৰ ফলত কোনো বৃহৎ ক্ষতি বা হতাহতি হোৱা নাই।<ref name="AIR"/> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভূমিকম্প]] [[শ্ৰেণী:প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ]] 1ae10oe8nqecd3ffa3r3w16yld45av9 0 125728 625733 545200 2026-08-10T04:47:21Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625733 wikitext text/x-wiki {{Infobox music genre | name = সাদৰা | stylistic_origins = [[উত্তৰ ভাৰত]] | cultural_origins = [[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল যুগ]] | instruments = [[তবলা]], [[তানপুৰা]] | popularity = | derivatives = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = [[ধ্ৰুপদ]], [[খেয়াল]], [[হিন্দুস্তানী শাস্ত্ৰীয় সংগীত]] }} '''সাদৰা''' (আন বানান '''সদৰাং''' বা '''শাদৰা''') [[ভাৰতীয় উপমহাদেশ]]ৰ [[হিন্দুস্তানী শাস্ত্ৰীয় সংগীত]]ৰ এটি [[কণ্ঠসংগীত]] ধাৰা।<ref>{{cite news |title= A World of Melodies|url= http://www.deccanherald.com/content/169269/a-world-melodies.html|accessdate=16 January 2012}}</ref> ই প্ৰাচীন [[ধ্ৰুপদ]] আৰু অধিক সমসাময়িক [[খেয়াল]] শৈলীৰ মাজৰ এক ক্ৰান্তিকালীন ৰূপ প্ৰতিনিধিত্ব কৰে, যি দুয়োটা পৰম্পৰাৰ উপাদান সংযুক্ত কৰে।<ref>{{Cite book |last=Nair |first=Rajeev |url=https://books.google.com/books?id=pIoHAQAAMAAJ |title=A Rasika's Journey Through Hindustani Music |date=2007 |publisher=Indialog Publications |isbn=978-81-8443-007-3 |language=en}}</ref> ==বৈশিষ্ট্যসমূহ== ===ছন্দৰ গাঁথনি=== নিৰ্দিষ্ট মাত্ৰা ([[তাল (সংগীত)|তাল]])ত থকা ৰচনাসমূহক সাদৰা হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হয়। ব্যৱহাৰ কৰা মুখ্য তালসমূহৰ ভিতৰত আছে:<ref>{{Cite book |last=Nair |first=Rajeev |url=https://books.google.com/books?id=pIoHAQAAMAAJ |title=A Rasika's Journey Through Hindustani Music |date=2007 |publisher=Indialog Publications |isbn=978-81-8443-007-3 |language=en}}</ref> * '''তীব্ৰ তাল''' (৭ মাত্ৰা) * '''[[সুলতাল]]''' (১০ মাত্ৰা) * '''চৌ তাল''' (১২ মাত্ৰা) * '''[[ঝপতাল]]''' (১০ মাত্ৰা) - সাদৰা পৰিৱেশনৰ বাবে সৰ্বাধিক ব্যৱহৃত তাল সাদৰাৰ ছন্দময় জটিলতাত ধ্ৰুপদ পৰম্পৰাৰপৰা অহা ''লয়কাৰী'' (ছন্দৰ খেলা) অন্তৰ্ভুক্ত থাকে, যি হিন্দুস্তানী কণ্ঠ ৰূপসমূহৰ মাজত ইয়াক স্বতন্ত্ৰ কৰি তোলে। ===সাংগীতিক শৈলী=== সাদৰাই শাস্ত্ৰীয় কণ্ঠ পৰম্পৰাসমূহৰ সংশ্লেষণ প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। ই [[ধ্ৰুপদ]]ৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ গাম্ভীৰ্যপূৰ্ণ ''বোল বাট'' (শব্দাংশিক উচ্চাৰণ)ৰ সৈতে [[খেয়াল]]ত পোৱা সুৰীয়া অলংকৰণ আৰু ''তান'' (দ্ৰুত সুৰীয়া পথ) আৰু ''সৰগম'' (স্বৰলিপি গান) সংযুক্ত কৰে।<ref name="rec">{{cite web |title=What is a sAdra? |url=https://rec.music.indian.classical.narkive.com/eOmvcyzd/what-is-a-sadra |website=rec.music.indian.classical |accessdate=2 October 2025 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> এই অনন্য সংমিশ্ৰণে হিন্দুস্তানী শাস্ত্ৰীয় সংগীত ৰূপসমূহৰ পৰিসৰৰ ভিতৰত সাদৰাক এক স্বতন্ত্ৰ পৰিচয় প্ৰদান কৰে। ৰচনা গাঁথনিত সাধাৰণতে অন্তৰ্ভুক্ত থাকে: * '''স্থায়ী''' - নিম্ন আৰু মধ্য সপ্তকত স্থাপিত প্ৰাৰম্ভিক অংশ * '''অন্তৰা''' - উচ্চ সপ্তকসমূহ অন্বেষণ কৰা দ্বিতীয় অংশ * বিস্তৃত ছন্দময় পৰিৱৰ্তন আৰু তাৎক্ষণিক সৃষ্টি ==ঐতিহাসিক প্ৰসংগ== সাদৰাৰ উদ্ভৱ হৈছিল উত্তৰ ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীতত উল্লেখযোগ্য বিৱৰ্তনৰ এক সময়ছোৱাত, বিশেষকৈ [[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল যুগ]]ত আৰু তাৰ পিছত, যেতিয়া বিভিন্ন সাংগীতিক ৰূপ পৰিশোধিত কৰা হৈছিল আৰু নতুন শৈলীসমূহ বিকশিত হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Classical music in the Mughal India |url=https://selfstudyhistory.com/2015/01/27/mughal-music/ |website=Self Study History |date=27 January 2015 |accessdate=2 October 2025}}</ref> খেয়ালে প্ৰাধান্য লাভ কৰি পুৰণি ধ্ৰুপদ পৰম্পৰাক ম্লান কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে, সাদৰাই এই দুটা প্ৰধান কণ্ঠ শৈলীৰ মাজত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সেতু হিচাপে কাম কৰিছিল। এই ৰূপটোক ধ্ৰুপদ, ধামাৰ, খেয়াল, আৰু তৰানাৰ সৈতে বিশুদ্ধ শাস্ত্ৰীয় পৰম্পৰাৰ অংশ বুলি গণ্য কৰা হয়, যি ইয়াক অৰ্ধ-শাস্ত্ৰীয় আৰু লঘু শাস্ত্ৰীয় ৰূপসমূহৰপৰা পৃথক কৰে।<ref>{{cite web |title=If I want to learn Hindustani Classical vocal music, which genre should I choose? |url=https://www.quora.com/If-I-want-to-learn-Hindustani-Classical-vocal-music-which-genre-should-I-choose-What-parameters-should-influence-my-decision |website=Quora |accessdate=2 October 2025}}</ref> ==পৰিৱেশন পদ্ধতি== সাদৰা পৰিৱেশনত সাধাৰণতে পৰম্পৰাগত হিন্দুস্তানী শাস্ত্ৰীয় বাদ্যযন্ত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত থাকে: * '''[[তবলা]]''' - ছন্দময় সংগত প্ৰদান কৰে * '''[[তানপুৰা]]''' - সুৰ শ্ৰুতি প্ৰদান কৰে * কেতিয়াবা, সুৰীয়া সমৰ্থনৰ বাবে '''[[হাৰমনিয়াম]]''' ব্যৱহাৰ কৰা হ'ব পাৰে এই ধাৰাটোৱে কাৰিকৰী দক্ষতা আৰু শাস্ত্ৰীয় নন্দনতত্ত্বৰ গভীৰ বুজা-বুজি দুয়োটাই দাবী কৰে। শিল্পীসকলে সাদৰা ৰচনাসমূহ কাৰ্যকৰীভাৱে প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ ধ্ৰুপদৰ কঠোৰ শৃংখলা আৰু খেয়ালৰ অভিব্যক্তিপূৰ্ণ নমনীয়তা দুয়োটাতে সুপণ্ডিত হ'ব লাগিব। ==উল্লেখযোগ্য শিল্পী== যদিও সাদৰা আজিকালি খেয়াল বা আনকি ধ্ৰুপদৰ তুলনাত কম পৰিৱেশন কৰা হয়, তথাপি ই হিন্দুস্তানী শাস্ত্ৰীয় সংগীত ভঁৰালৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ হৈ আছে আৰু শাস্ত্ৰীয় কণ্ঠ সংগীতৰ গম্ভীৰ ছাত্ৰসকলে ইয়াক অধ্যয়ন কৰে। বিভিন্ন ''ঘৰানা'' (সাংগীতিক বিদ্যালয়)সমূহে তেওঁলোকৰ পৰম্পৰাগত শিক্ষাদান ভঁৰালৰ অংশ হিচাপে সাদৰা ৰচনাসমূহ সংৰক্ষণ কৰি আহিছে। ==সমসাময়িক প্ৰাসংগিকতা== যদিও আন ৰূপসমূহৰ দৰে জনপ্ৰিয় নহয়, সাদৰা ইয়াৰ অনন্য ছন্দময় গাঁথনি আৰু সুৰীয়া বৈশিষ্ট্যসমূহৰ বাবে মূল্যৱান হৈ আছে। ইয়াক সম্পূৰ্ণ শাস্ত্ৰীয় সংগীত শিক্ষাৰ এক অপৰিহাৰ্য উপাদান বুলি গণ্য কৰা হয়, যি ছাত্ৰসকলক বিভিন্ন হিন্দুস্তানী কণ্ঠ ৰূপসমূহৰ মাজত বিৱৰ্তন আৰু আন্তঃসংযোগ বুজাত সহায় কৰে। ==লগতে চাওক== * [[ধ্ৰুপদ]] * [[খেয়াল]] * [[ধামাৰ]] * [[তৰানা]] * [[হিন্দুস্তানী শাস্ত্ৰীয় সংগীত]] * [[তাল (সংগীত)]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://hindustaniclassicalmusic.in হিন্দুস্তানী শাস্ত্ৰীয় সংগীত প্ৰৱেশদ্বাৰ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240813040430/https://hindustaniclassicalmusic.in/ |date=2024-08-13 }} {{Hindustani Classical Music page end}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীত শৈলী]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুস্তানী সংগীত ধাৰা]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুস্তানী সংগীত পৰিভাষা]] [[শ্ৰেণী:কণ্ঠসংগীত ধাৰা]] 0tje2287za04q8uw5m9ra7n11napgq5 0 125989 625649 542329 2026-08-09T19:29:48Z Magnefl 6549 foto 625649 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of beetle}} {{Speciesbox | image = Anobium punctatum01.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | display_parents = 4 | genus = Anobium | species = punctatum | authority = [[Charles de Geer|De Geer]], 1774 }} [[File:Anobium punctatum.jpg|thumb]] '''ঘুণ''' ({{lang-en|Common furniture beetle}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Anobium punctatum'') হৈছে মূলতঃ ইউৰোপৰ পৰা অহা এক কাঠ-বাঁহ বিন্ধা কৰা এবিধ পোক<ref>{{Cite web|title=House borer|url=https://www.landcareresearch.co.nz/tools-and-resources/identification/what-is-this-bug/house-borer/|access-date=2021-06-12|website=Manaaki Whenua|language=en-US}}</ref> আৰু এতিয়া বিশ্বজুৰি বিস্তৃত। পলুৰ অৱস্থাত ই কাঠ ছিদ্ৰ কৰি ইয়াক খায়। প্ৰাপ্তবয়স্ক ঘুণ (''Anobium punctatum'')ৰ দৈৰ্ঘ্য ২.৭–৪.৫ মিলিমিটাৰ (০.১১–০.১৮ ইঞ্চি)। ইহঁতৰ দেহ বাদামী ৰঙৰ উপবৃত্তাকাৰ আৰু সন্ন্যাসীৰ মস্তকাৱৰণৰ দৰে প্ৰ’থ’ৰেক্স থাকে।<ref name=":0">{{cite web |url=http://www.termite.com/borers-pest-control.html|title=Pest Control of Timber Borers|date=2006-10-22 |publisher=Fumanest Group}}</ref> সাধাৰণ ঘুণক প্ৰায়ে ঔষধৰ দোকানৰ বি‍টল আৰু চিগাৰেট বি‍টলৰ সৈতে ইহঁতৰ একে ৰূপৰ বাবে বিভ্ৰান্ত হোৱা দেখা যায়৷ সাধাৰণ ঘুণক আন প্ৰজাতিৰ পৰা পৃথক কৰিব পাৰি ইয়াৰ এন্টেনাৰ লগতে গাঢ় প্ৰ’থ’ৰেক্সৰ অভাৱ মাধ্যমত।<ref name=":0"/> ==জীৱনচক্ৰ== উপলব্ধ হ'লে‍ মাইকী ঘুণে‍ কাঠৰ ফাঁকত বা পুৰণি বাহিৰ ওলোৱা ফুটাৰ ভিতৰত কণী পাৰে৷ প্ৰায় তিনি সপ্তাহৰ পাছত কণীবোৰ ফুটে আৰু প্ৰায় প্ৰত্যেক কণীৰ পৰা ১ মিলিমিটাৰ (০.০৩৯ ইঞ্চি) দীঘল, ক্ৰীমৰ দৰে বগা, 'C' আকৃতিৰ পলু উৎপন্ন হয়। তিনিৰ পৰা চাৰি বছৰ ধৰি পলু কাঠৰ মাজতে‍ অৰ্ধ-যাদৃচ্ছিকভাৱে থাকে‍, কাঠৰ স্বেতসাৰযুক্ত অংশ খায় আৰু ৭ মিলিমিটাৰ (০.২৮ ইঞ্চি) পৰ্যন্ত বৃদ্ধি হয়৷ লেটা অৱস্থা পাবলৈ ইহঁত কাঠৰ পৃষ্ঠৰ ওচৰলৈ আহে। ইহঁতে কাঠৰ তলৰ সৰু সৰু ঠাই খনন কৰে আৰু লেটা অৱস্থা পাবলৈ আঠ সপ্তাহলৈকে সময় লয়। তাৰ পাছত প্ৰাপ্তবয়স্কবোৰে পৃষ্ঠভাগ ভাঙি ১ মিলিমিটাৰৰ পৰা ১.৫ মিলিমিটাৰ (০.০৫৯ ইঞ্চি) দূৰত্বলৈকে ওলাই যোৱাৰ ফুটা এটা কৰি ধূলি ছিটিকাই, যিটো আক্ৰমণৰ প্ৰথম দৃশ্যমান লক্ষণ। ইহঁত ওলোৱাৰ পাছত প্ৰাপ্তবয়স্কবোৰে খাদ্য নিদিয়ে; সিহেঁত সংগী বিচাৰি লয় আৰু বংশবৃদ্ধি কৰে আৰু মৃত্যুবৰণ কৰে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পতংগ]] 0tmh8mwihoz144p8cp6fk7ngb0iwdly 0 126518 625727 546911 2026-08-10T03:30:46Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625727 wikitext text/x-wiki {{Infobox music festival | name = শ্বিলং চেৰী ব্লছম ফেষ্টিভেল | logo = [[চিত্ৰ:Cherry Blossom Logo.png]] | logo_caption = শ্বিলং চেৰী ব্লছম ফেষ্টিভেল প্ৰতীক | image = Shillong-cherry-blossom-2023.jpg | caption = শ্বিলং চেৰী ব্লছম ফেষ্টিভেল | genre = [[সংস্কৃতি|সাংস্কৃতিক]] | location = [[শ্বিলং]] | country = [[ভাৰত]] | years_active = ২০১৬-বৰ্তমান | attendance = ৬০,০০০+ | organised = [[মেঘালয় চৰকাৰ]], ৰকস্কিটিকেট }}'''শ্বিলং চেৰী ব্লছম ফেষ্টিভেল''' ({{Lang-en|Shillong Cherry Blossom Festival}}) [[মেঘালয়]]ৰ ৰাজধানী [[শ্বিলং|শ্বিলঙত]] অনুষ্ঠিত হোৱা এক বাৰ্ষিক সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান। মূলতঃ নৱেম্বৰ মাহত উদ্‌যাপন কৰা, এই উৎসৱটো চেৰী ফুল (চেৰী ব্লছম নামেৰে পৰিচিত)ৰ ফুলাৰ কালছোৱাৰ সৈতে মিল খায়। এই উৎসৱটোক [[জাপান]] আৰু অন্যান্য অঞ্চলত এই পৰিঘটনাৰ বাবে পৰিচিত আৰু উদযাপিত অনুৰূপ উৎসৱৰ সৈতে তুলনা কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Cherry Blossom Festival in Shillong {{!}} Cherry Blossoms in Shillong|url=https://www.hotelpolotowers.com/blogs/cherry-blossom-festival-in-shillong.html|accessdate=2024-10-05|work=www.hotelpolotowers.com|language=en|archivedate=2024-10-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241007095943/https://www.hotelpolotowers.com/blogs/cherry-blossom-festival-in-shillong.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|last=Staff|first=O. T.|date=2023-11-07|title=All About The Cherry Blossom Festival In Shillong|url=https://www.outlooktraveller.com/experiences/heritage/all-about-the-cherry-blossom-festival-in-shillong|accessdate=2024-10-05|work=Outlook Traveller|language=en}}</ref> এই উৎসৱটোত ইতিমধ্যে [[একন]], আৰ৩এইচএবি, জেছলিন ৰয়েল, কণিকা কাপুৰ, বনি এম, দ্য গ্ৰেট ছ’চাইটি, জোনাছ ব্লু, নে-য়ো আৰু আন বহু প্ৰসিদ্ধ শিল্পীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰিছে।<ref>{{Cite news |date=2024-09-10 |title=Boney M, Akon and SuperM's Lucas to headline Cherry Blossom Festival 2024 in Shillong |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/boney-m-akon-and-superms-lucas-to-headline-cherry-blossom-festival-2024-in-shillong/article68625595.ece |access-date=2024-10-05 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web|last=PTI|title=Singers Ne-Yo, Ronan Keating to perform in Meghalaya's Cherry Blossom Festival|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/singers-ne-yo-ronan-keating-to-perform-in-meghalayas-cherry-blossom-festival-2770702|accessdate=2024-10-05|work=Deccan Herald|language=en}}</ref> == সংক্ষিপ্ত বিৱৰণ == [[চিত্ৰ:Cherry_Blossom_hostel_rooms.jpeg|thumb|259x259px|শ্বিলং চহৰত চেৰী ব্লছম]] এই উৎসৱটো সাধাৰণতে ২–৩ দিনীয়া হয়, প্ৰতিটো দিনতে বিভিন্ন ধৰণৰ অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়, যʼত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰসিদ্ধ শিল্পীৰদ্বাৰা পৰিৱেশিত সংগীতানুষ্ঠানকে ধৰি বিভিন্ন ধৰণৰ অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়।<ref>{{Cite web|last=NEWS|first=NE NOW|date=2024-09-13|title=Shillong Cherry Blossom Festival to be star-studded this Nov|url=https://nenow.in/entertainment/shillong-cherry-blossom-festival-to-be-star-studded-this-nov.html|accessdate=2024-10-05|work=NORTHEAST NOW|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Tagat|first=Anurag|date=2024-09-09|title=Shillong Cherry Blossom Festival 2024: Boney M, Akon, Lucas to Perform|url=https://rollingstoneindia.com/boney-m-akon-r3hab-shillong-cherry-blossom-festival-2024-lineup/|accessdate=2024-10-05|work=Rolling Stone India|language=en-US}}</ref> সংগীত পৰিৱেশনৰ উপৰি এই উৎসৱত ফেশ্বন শ্বʼ, সাংস্কৃতিক পৰিৱেশন, খাদ্যৰ বিপণি, প্ৰদৰ্শনী আৰু শিল্পকৰ্মৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়। বছৰ বছৰ ধৰি ই এক সজীৱ মঞ্চলৈ বিকশিত হৈছে যিয়ে স্থানীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিভাক প্ৰদৰ্শন কৰে, কলাত্মক আৰু সাংস্কৃতিক দুয়োটা বিনিময়ক প্ৰসাৰিত কৰে।<ref>{{Cite web|last=Kamei|first=Precious|date=2018-10-30|title=Shillong Visit the Cherry Blossom Festival|url=https://www.outlooktraveller.com/explore/nature/shillong-cherry-blossom-festival|accessdate=2024-10-05|work=Outlook Traveller|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Jakhmola|first=Anamika|date=2021-11-15|title=Your Trip To Japan Can Wait Because India Is Having Its Own Cherry Blossom Festival This Year|url=https://traveltriangle.com/blog/cherry-blossom-festival-shillong/|accessdate=2024-10-05|language=en-IN}}</ref> এই উৎসৱত প্ৰতিটো অনুষ্ঠানতে ৫০,০০০ৰো অধিক লোকৰ সমাগম হৈছে।<ref>{{Cite web|last=Network|first=Hub|date=2024-09-03|title=Meghalaya prepares for Cherry Blossom Festival 2024 with international collaborations and star-studded lineup|url=https://hubnetwork.in/meghalaya-prepares-for-cherry-blossom-festival-2024-with-international-collaborations-and-star-studded-lineup/|accessdate=2024-10-05|work=Hub News|language=en-US}}</ref> == ইতিহাস == [[মেঘালয় চৰকাৰ|মেঘালয় চৰকাৰৰ]] উদ্যোগত ২০১৬ চনত অঞ্চলটোৰ পৰ্যটনৰ প্ৰসাৰৰ উদ্দেশ্যে প্ৰথমবাৰৰ বাবে শ্বিলং চেৰী ব্লছম ফেষ্টিভেলৰ আয়োজন কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=India's first Cherry Blossom Festival to be Celebrated in Shillong – GKToday|url=https://www.gktoday.in/indias-first-cherry-blossom-festival-to-be-celebrated-in-shillong/|accessdate=2024-10-05|work=www.gktoday.in}}</ref> বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰী প্ৰেষ্টন টাইনছঙৰ নেতৃত্বত জৈৱসম্পদ আৰু বহনক্ষম উন্নয়ন প্ৰতিষ্ঠান (আই বি এছ ডি)ৰ সহায়ত এই উৎসৱটোৱে বছৰ বছৰ ধৰি আকাৰ আৰু উপস্থিতি দুয়োটা দিশতে সম্প্ৰসাৰিত হৈছে, ইয়াৰ ফুলৰ প্ৰদৰ্শনী আৰু বিভিন্ন ধৰণৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ বাবে সংবাদ মাধ্যমৰপৰা মনোযোগ লাভ কৰিছে। ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰপৰা অহা দৰ্শনাৰ্থীৰ লগতে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যটককো আকৰ্ষণ কৰে।<ref>{{Cite web|date=2017-12-04|title=Shillong Cherry Blossoms and The Festival around it|url=https://webguy.in/shillong-cherry-blossom-festival/|accessdate=2024-10-05|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Meghalaya gears up to host Shillong Cherry Blossom Festival 2023|url=https://www.aninews.in/news/national/general-news/meghalaya-gears-up-to-host-shillong-cherry-blossom-festival-202320231114231725/|accessdate=2024-10-05|work=ANI News|language=en}}</ref> ২০২২ চনত [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] সীমান্তৰ সমীপৱৰ্তী [[অসম|অসমৰ]] পশ্চিম [[কাৰ্বি আংলং জিলা|কাৰ্বি আংলং]] জিলাত সংঘটিত হিংসাত্মক ঘটনা আৰু হত্যাকাণ্ডৰ বাবে এই উৎসৱ বাতিল কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |title=Shillong cancels Cherry Blossom Festival as well as all other festivals, know why |url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel//shillong-cancels-cherry-blossom-festival-as-well-as-all-other-festivals-know-why/articleshow/95714719.cms |access-date=2024-10-05 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> === জাপানৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব === ২০২৩ চনত [[জাপান]]ৰ ৰাষ্ট্ৰদূতে ৰাজ্যখন ভ্ৰমণ কৰাৰ পাছত, ২০২৪ চনত মুখ্যমন্ত্ৰী [[কনৰাড চাংমা|কনৰাড কে চাংমা]]ই শ্বিলং চেৰী ব্লছম ফেষ্টিভেলৰ বাবে জাপানৰ সৈতে আনুষ্ঠানিক অংশীদাৰিত্ব ঘোষণা কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=News |first=Northeast |date=2024-08-15 |title=Japan collaborates with Meghalaya govt for 'Cherry Blossom Festival' |url=https://nenews.in/meghalaya/japan-collaborates-with-meghalaya-govt-for-cherry-blossom-festival/12909/ |access-date=2024-10-05 |website=Northeast News - Northeast India news 24×7 |language=en-US}}</ref> এই অংশীদাৰিত্বৰ জৰিয়তে এই উৎসৱত এটি জাপান জ’নৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়, য’ত দেশখনৰ বৈচিত্ৰ্যময় আৰু চহকী সংস্কৃতি প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref>{{Cite web|last=Reporter|date=2024-09-02|title=Paul announces lineup for Cherry Blossom Festival|url=https://meghalayamonitor.com/paul-announces-lineup-for-cherry-blossom-festival/|accessdate=2024-10-05|work=Meghalaya Monitor|language=en-US}}</ref> === আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্প্ৰসাৰণ === ২০২৪ চনত ৪ ছেপ্টেম্বৰ তাৰিখে [[থাইলেণ্ড|থাইলেণ্ডত]] ইয়াৰ প্ৰথমটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল যʼত লুকাছ, ভায়োলেট ৱাউটিয়াৰ, এটলাছ, আৰু জিমি ব্ৰাউনৰ দৰে শিল্পীসকলে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|title=Shillong Cherry Blossom Festival - Govt of Meghalaya|url=https://meghalaya.gov.in/sites/default/files/press_release/Shillong_Cherry_Blossom_Festival_2022_announce.pdf|work=Meghalaya Government}}</ref> ২০২৪ চনত এই অনুষ্ঠানটোৱে ৱাও এৱাৰ্ডছ এছিয়া ২০২২-ত "বৰ্ষশ্ৰেষ্ঠ সংগীতানুষ্ঠান" আৰু "বৰ্ষশ্ৰেষ্ঠ উৎসৱ"ৰ শিতানত ২টাকৈ বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|title=Cherry Blossom Festival|url=https://utsav.gov.in/view-event/cherry-blossom-festival-1|work=Utsav Gov}}</ref><ref>{{Cite web|title=Cherry Blossom Fest bags three awards {{!}} The Shillong Times|url=https://theshillongtimes.com/2022/08/23/cherry-blossom-fest-bags-three-awards/|accessdate=2024-10-05|work=theshillongtimes.com|date=23 August 2022}}</ref> ১৫ নৱেম্বৰ তাৰিখে ২ দিনৰ বাবে অনুষ্ঠিত হ’বলগীয়া ২০২৪ চনৰ অনুষ্ঠানটোৰ কথা ঘোষণা কৰিছিল। == তথ্য সংগ্ৰহ == <references /> [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:উত্তৰ পূব ভাৰত]] [[শ্ৰেণী:মেঘালয়]] f3uppwein9ngn1tb81ajqx1lfh65f8j 0 126540 625652 605930 2026-08-09T19:51:03Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625652 wikitext text/x-wiki '''ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেট দল(মহিলা)''', যাক ''উইমেন ইন ব্লু'' বুলিও কোৱা হয়, ই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেটত ভাৰতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি আহিছে।<ref>{{Cite news|title=Women in Blue's journey through the T20 Women's World Cup|url=https://www.newindianexpress.com/sport/womens-t20-world-cup/2020/mar/08/women-in-blues-journey-through-the-t20-womens-world-cup-2113824.html|access-date=2020-12-02|website=The New Indian Express}}</ref> ভাৰতৰ ক্ৰিকেট নিয়ন্ত্ৰণ ব’ৰ্ডৰদ্বাৰা পৰিচালিত আৰু টেষ্ট, এদিনীয়া আৰু টি-২০ মৰ্যাদা থকা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেট পৰিষদৰ সম্পূৰ্ণ সদস্য। এছিয়ান গেমছৰ বৰ্তমানৰ চেম্পিয়নৰ লগতে ২০২৫ চনৰ মহিলা ক্ৰিকেট বিশ্বকাপ চেম্পিয়ন। [[হৰমনপ্ৰীত কৌৰ]] অধিনায়ক হোৱাৰ বিপৰীতে [[স্মৃতি মান্ধানা]] এই দলৰ উপ-অধিনায়ক। দলটোৱে ৪১খন টেষ্ট মেচ খেলি ৮খনত জয়, ৬খনত পৰাজয় আৰু ২৭খনত অমীমাংসিত হৈ ৰৈছে। ১৯৭৬ চনৰ ৩১ অক্টোবৰত তেওঁলোকৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মেচখন আছিল বাংগালুৰুৰ [[এম চিন্নাস্বামী ষ্টেডিয়াম]]ত [[ৱেষ্ট ইণ্ডিজ]]ৰ বিৰুদ্ধে টেষ্ট খেল যিখন অমীমাংসিতভাবে সমাপ্ত হয়।<ref>{{Cite web |title=IND-W vs WI-W Cricket Scorecard, 1st Test at Bengaluru, October 31 - November 02, 1976 |url=https://www.espncricinfo.com/series/west-indies-women-tour-of-india-1976-77-62212/india-women-vs-west-indies-women-1st-test-67452/full-scorecard |archive-url=http://web.archive.org/web/20250808085054/https://www.espncricinfo.com/series/west-indies-women-tour-of-india-1976-77-62212/india-women-vs-west-indies-women-1st-test-67452/full-scorecard |archive-date=2025-08-08 |access-date=2025-09-28 |website=ESPNcricinfo |language=en}}</ref> দলটোৱে ৩৪২খন এদিনীয়া মেচ খেলিছে, ১৮৮খনত জয়, ১৪৭খনত পৰাজয়, ২খন টাই আৰু ৫খন ফলাফল নোহোৱাকৈ শেষ হৈছে। ২০২৫ চনৰ হিচাপত ভাৰত এদিনীয়া দলৰ ৰেংকিঙত তৃতীয় স্থানত আছে। ভাৰতে তিনিবাৰকৈ বিশ্বকাপৰ ফাইনেলত প্ৰৱেশ কৰিছে, ২০০৫ চনত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ হাতত ৯৮ ৰাণত পৰাস্ত হৈছিল, ২০১৭ চনত ইংলেণ্ডৰ হাতত ৯ ৰানত পৰাস্ত হৈছিল, ২০২৫ চনত দক্ষিণ আফ্ৰিকাক ৫২ ৰানত পৰাস্ত কৰিছিল। ২০০৪, ২০০৫-০৬, ২০০৬, ২০০৮ চনত ৪ বাৰকৈ এদিনীয়া [[ওমেন এছিয়া কাপ]] জয় কৰিছে। দলটোৱে ২০৪খন টি-২০ আই মেচ খেলিছে, ১১১খনত জয়, ৮৬খনত পৰাজয়, ১খনত টাই আৰু ৬খনত কোনো ফলাফল নোহোৱাকৈ শেষ হৈছে। ২০২৫ চনৰ হিচাপত ভাৰতে[[ICC Women's ODI and T20I Team Rankings| টি-২০ আই টিম ৰেংকিং]]ত তৃতীয় স্থানত আছে। ২০২৫ চনৰ আইচিচি মহিলা বিশ্বকাপত জয়লাভ কৰি ভাৰতে এবাৰ টি-২০ বিশ্বকাপৰ ফাইনেলত প্ৰৱেশ কৰিছে, ২০২০ চনত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ হাতত ৮৫ ৰাণত পৰাস্ত হৈছিল। ২০১২, ২০১৬, ২০২২ চনত ৩ বাৰকৈ টি-২০ আই এছিয়া কাপত জয়লাভ কৰিছে। ইয়াৰ উপৰি ২০২২ চনৰ এছিয়ান গেমছত সোণৰ পদক, আৰু ২০২২ চনৰ কমনৱেলথ গেমছত ৰূপৰ পদক লাভ কৰিছে। ==ইতিহাস== [[File:Snehal Pradhan (10 March 2009, Sydney) 2.jpg|right|240px|thumb|alt=Eight female cricketers stand on a field. Two players are in red practice jerseys; three other players in red jerseys are facing toward them; a player in a blue shirt is facing away and hides another player in a blue game shirt. In the upper left corner is a fan with an Indian flag.|ছিডনীত মহিলা ক্ৰিকেট বিশ্বকাপৰ খেলৰ পূৰ্বে ভাৰতীয় ক্ৰিকেট দলৰ সদস্য]] ১৭০০ চনৰ আৰম্ভণিতে ব্ৰিটিছে ভাৰতলৈ ক্ৰিকেট আনিছিল আৰু ১৭২১ চনত প্ৰথম ক্ৰিকেট খেল অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=India Cricket API - Cricket Data for all Indian leagues |url=https://www.sportmonks.com/cricket-api/india/ |access-date=2023-10-17 |website=Sportmonks |language=en-US}}</ref> [[গুজৰাট]]ৰ কোলিসকল সাগৰীয় জলদস্যু আছিল আৰু তেওঁলোকক বৃটিছে বে-আইনী ঘোষণা কৰি ৰাখিছিল। পিছত এই খেলৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত কৰাত কোলিসকলে ক্ৰিকেট খেল গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু বৃটিছ তেওঁলোকৰ উদ্দেশ্যত সফল হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Downing |first=Clement |title=A History of the Indian Wars |year=1978 |page=189 |oclc=5905776}}</ref><ref>{{Cite web |last=Drew |first=John |date=6 December 2021 |title=The Christmas the Kolis took to cricket |url=https://www.thedailystar.net/views/in-focus/news/the-christmas-the-kolis-took-cricket-2910376 |access-date=5 December 2021 |website=The Daily Star |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Drew |first=John |date=21 December 2021 |title=How East India traders brought cricket to Indian shores 300 years ago this fortnight |url=https://scroll.in/article/1013180/how-east-india-traders-brought-cricket-to-indian-shores-300-years-ago-this-fortnight |access-date=1 November 2023 |website=Scroll.in |language=en-US}}</ref> প্ৰথম ভাৰতীয় ক্ৰিকেট ক্লাৱ পাৰ্চী সম্প্ৰদায়ে বোম্বাইত স্থাপন কৰিছিল, ১৮৪৮ চনত; ১৮৭৭ চনত ইউৰোপীয়সকলৰ বিৰুদ্ধে ক্লাৱটোৱে প্ৰথমখন মেচ খেলে।<ref>{{cite news|url = http://findarticles.com/p/articles/mi_m2279/is_1998_Nov/ai_53542832/pg_3|title = Cricket and Politics in Colonial India|work = Ramachandra Guha|access-date = 7 December 2009|year = 1998|archivedate = 16 September 2004|archiveurl = https://web.archive.org/web/20040916072154/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m2279/is_1998_Nov/ai_53542832|deadurl = yes}}</ref> ১৯১১ চনত ভাৰতীয় পুৰুষৰ ক্ৰিকেট দল গঠন কৰি ইংলেণ্ড ভ্ৰমণ কৰে আৰু ইংলেণ্ড কাউণ্টি দলৰ সৈতে খেলে।<ref>{{cite web|url = http://cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ENG/1911_ENG_India_in_England_1911.html|title = India in England, 1911|work = CricketArchive|access-date = 7 December 2009|archive-date = 18 March 2009|archive-url = https://web.archive.org/web/20090318074148/http://cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ENG/1911_ENG_India_in_England_1911.html|url-status = dead|archivedate = 18 March 2009|archiveurl = https://web.archive.org/web/20090318074148/http://cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ENG/1911_ENG_India_in_England_1911.html|deadurl = yes}}</ref> ১৯৩২ চনত ইংলেণ্ডৰ বিৰুদ্ধে ভাৰতৰ পুৰুষ দলটোৱে টেষ্ট ক্ৰিকেটত আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.cricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/151765.html|title=England v India 1932|date=30 July 2007|publisher=ESPNcricinfo|access-date=7 December 2009}}</ref> ১৯৩৪ চনত ইংলেণ্ড আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াৰ মাজত প্ৰথম মহিলা টেষ্ট খেল হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://stats.cricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=8;filter=advanced;orderby=start;size=200;template=results;type=aggregate;view=results |archive-url=https://archive.today/20120720153748/http://stats.cricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=8;filter=advanced;orderby=start;size=200;template=results;type=aggregate;view=results |url-status=dead |archive-date=20 July 2012 |title=List of women's Test matches |publisher=ESPNcricinfo |access-date=7 December 2009 }}</ref> ভাৰতত মহিলা ক্ৰিকেট আহিছিল বহু পিছত; ১৯৭৩ চনত ভাৰতীয় ক্ৰিকেট সংস্থা (WCAI) গঠন কৰা হয়।<ref>{{cite book|last=Stoddart|first=Brian|author2=Keith A. P. Sandiford|title=The imperial game: cricket, culture, and society|publisher=Manchester University Press |year=1998|page=5|isbn=978-0-7190-4978-1| oclc=40430869}}</ref> ভাৰতীয় মহিলা দলটোৱে ১৯৭৬ চনত ৱেষ্ট ইণ্ডিজৰ বিৰুদ্ধে প্ৰথম টেষ্ট মেচ খেলিছিল।<ref>{{cite web|url=http://stats.cricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=8;team=1863;template=results;type=aggregate;view=results |archive-url=https://archive.today/20120715233404/http://stats.cricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=8;team=1863;template=results;type=aggregate;view=results |url-status=dead |archive-date=15 July 2012 |title=India women Test matches |publisher=ESPNcricinfo |access-date=7 December 2009 }}</ref> ১৯৭৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত পাটনাৰ মইন-উল-হক ষ্টেডিয়ামত [[শান্থা ৰঙ্গস্বামী]]ৰ অধিনায়কত্বত ৱেষ্ট ইণ্ডিজৰ বিৰুদ্ধে ভাৰতে প্ৰথম টেষ্ট জয়ৰ ৰেকৰ্ড গঢ়িছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.icc-cricket.com/womens-world-cup/news/441451|title=One more game, and it can change India's fortunes: Mithali Raj|website=Icc-cricket.com|access-date=17 November 2021|archive-date=28 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170928010002/https://www.icc-cricket.com/womens-world-cup/news/441451|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/west-indies-women-tour-of-india-1976-77-62212/india-women-vs-west-indies-women-4th-test-67455/full-scorecard|title=Full Scorecard of WI Women vs IND Women 4th Test 1976/77 - Score Report |work=ESPNcricinfo|access-date=17 November 2021}}</ref>[[File:Indian Batswoman at Cricket Worlds Cup 2010.jpg|thumb|150px|right|ক্ৰিকেট বিশ্বকাপ ২০১০ত ভাৰতীয় বেটছমেন]] [[File:Mithali Raj Truro 2012.jpg|thumb|150px|ভাৰতীয় মহিলা দলৰ অধিনায়ক [[মিতালী ৰাজ]]]] মহিলা ক্ৰিকেটৰ শাসকীয় সংস্থা ডব্লিউ চি এ আই [[International Women's Cricket Council|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহিলা ক্ৰিকেট পৰিষদ]]ৰ সৈতে জড়িত আছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেট পৰিষদৰ মহিলা ক্ৰিকেটৰ বিকাশৰ পদক্ষেপৰ অংশ হিচাপে ভাৰতীয় ক্ৰিকেট সংস্থাক ২০০৬/০৭ চনত [[ভাৰতীয় ক্ৰিকেট নিয়ন্ত্ৰণ ব'ৰ্ড]]ৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{cite news|url=http://in.rediff.com/cms/print.jsp?docpath=//cricket/2006/nov/14message.htm |title=Better days for women's cricket? |date=14 November 2006 |publisher=[[Rediff]] |access-date=7 December 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604020307/http://in.rediff.com/cms/print.jsp?docpath=%2F%2Fcricket%2F2006%2Fnov%2F14message.htm |archive-date=4 June 2011 }}</ref> ২০২১ চনত বিচিচিআইয়ে ঘোষণা কৰে যে [[ৰমেশ পাৱাৰ]] ভাৰতীয় মহিলা ক্ৰিকেট দলৰ মুখ্য প্ৰশিক্ষক হ’ব।.<ref>{{cite web|url=https://www.sportstiger.com/just-in-ramesh-powar-appointed-head-coach-of-indian-womens-cricket-team/ |title=Ramesh Powar appointed head coach of Indian Women's Cricket Team |work=SportsTiger |date=13 May 2021 |access-date=13 May 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/cricket/ramesh-powar-appointed-head-coach-of-indian-women-s-cricket-team-101620904617509.html |title=Ramesh Powar appointed Head Coach of Indian Women's Cricket Team |work=Hindustan Times |date=13 May 2021 |access-date=13 May 2021}}</ref> ২০২২ চনত ভাৰতীয় মহিলাই ২৩ বছৰৰ ভিতৰত ইংলেণ্ডৰ মাটিত ১ম শৃংখলা জয় কৰি ইতিহাসৰ জয়যাত্ৰা ৰচনা কৰে।<ref>{{cite news |last1=InsideSport |title=Indian Women script history by winning 1st series on England soil in 23 years |url=https://www.insidesport.in/ind-w-vs-eng-w-highlights-harmanpreet-kaur-143-renuka-four-for-crush-england-in-2nd-odi-indian-women-script-history-by-winning-1st-series-on-england-soil-watch-highlights/}}</ref> ২০২৫ চনৰ জুলাই মাহত ইংলেণ্ডৰ বিৰুদ্ধে মহিলাৰ টি-২০ শৃংখলাত প্ৰথমবাৰৰ বাবে জয়লাভ কৰি ভাৰতে পাঁচখন মেচৰ শৃংখলাত ৩-১ গ’লত অপ্ৰতিৰোধ্য অগ্ৰগতি লাভ কৰে। ৱৰ্চেষ্টাৰত অনুষ্ঠিত হোৱা চতুৰ্থ টি-২০ আইত এই গুৰুত্বপূৰ্ণ জয় লাভ কৰে, য’ত ভাৰতীয় স্পিনাৰ [[ৰাধা যাদৱ]], [[দীপ্তি শৰ্মা]], আৰু নৱাগত [[শ্ৰী সৰণী]]য়ে ইংলেণ্ডক ১২৬/৭ত সীমাবদ্ধ কৰি ৰাখে। অ’পেনাৰ [[শেফালী বাৰ্মা]] আৰু [[স্মৃতি মান্ধানা]]ই ছয় উইকেটৰ আৰামদায়ক চেজ স্থাপন কৰে, ১৮টা বল বাকী থকা অৱস্থাত অন্ত পেলায়। এই জয় এক ঐতিহাসিক অগ্ৰগতি হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল, কিয়নো ইয়াৰ পূৰ্বে ভাৰতে ঘৰুৱা বা বিদেশত ইংলেণ্ডৰ বিৰুদ্ধে কেতিয়াও টি-২০ শৃংখলাত জয়ী হোৱা নাছিল। অনুশাসিত বলিং আৰু চোকা ফিল্ডিঙে উজ্জ্বল কৰি তোলা এই প্ৰদৰ্শনে ২০২৬ চনত ইংলেণ্ডত অনুষ্ঠিত হ’বলগীয়া আইচিচি মহিলা টি-২০ বিশ্বকাপৰ পূৰ্বে এক অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰস্তুতি হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=media |first=news and |title=India women register maiden T20 series win against England |url=https://www.en.etemaaddaily.com/sports/cricket/india-women-register-maiden-t20-series-win-against-england:178331 |access-date=2025-07-11 |website=www.en.etemaaddaily.com |language=english }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==নিয়ন্ত্ৰক সংস্থা== *মূল প্ৰবন্ধ:[[ভাৰতীয় ক্ৰিকেট নিয়ন্ত্ৰণ ব'ৰ্ড]] ভাৰতৰ ক্ৰিকেট নিয়ন্ত্ৰণ ব’ৰ্ড (বিচিচিআই) ভাৰতীয় ক্ৰিকেট দল আৰু ভাৰতৰ প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ক্ৰিকেটৰ নিয়ন্ত্ৰণকাৰী সংস্থা। ১৯২৮ চনৰ পৰা চলি থকা এই ব’ৰ্ডখনে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেট পৰিষদত ভাৰতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। ই বিশ্বৰ আটাইতকৈ ধনী ক্ৰীড়া সংস্থাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। ২০০৬ চনৰ পৰা ২০১০ চনলৈকে ই ভাৰতৰ মেচৰ সংবাদ মাধ্যমৰ অধিকাৰ ৬১২,০০০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰত বিক্ৰী কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.thehindubusinessline.com/2006/02/18/stories/2006021803840100.htm|access-date=11 January 2007|title=Nimbus Bags Cricket Rights for $612 m|work=The Hindu|location=India|archive-url=https://web.archive.org/web/20070110084913/http://www.thehindubusinessline.com/2006/02/18/stories/2006021803840100.htm|archive-date=10 January 2007|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> ই ভাৰতীয় দলৰ পৃষ্ঠপোষকতা, ইয়াৰ ভৱিষ্যত ভ্ৰমণ আৰু দল নিৰ্বাচন পৰিচালনা কৰে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেট পৰিষদে ইয়াৰ ভৱিষ্যত ভ্ৰমণ কাৰ্যসূচীৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ আগন্তুক খেলসমূহ নিৰ্ধাৰণ কৰে। ===বাছনি সমিতি=== *অধিক তথ্যঃ [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেট দলৰ নিৰ্বাচক]] ২০২৫ চনৰ ২৮ ছেপ্টেম্বৰত ভাৰতীয় ক্ৰিকেট নিয়ন্ত্ৰণ ব'ৰ্ডে (BCCI) নতুন সৰ্বভাৰতীয় মহিলা বাছনি সমিতি নিযুক্তি দিয়াৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite web|title="Amita Sharma appointed chairperson of Indian women’s cricket team selection committee"|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/amita-sharma-appointed-india-women-cricket-selection-committee-chairperson-neetu-david-bcci-agm-news/article70104866.ece|access-date=28 September 2025|website=Sportstar}}</ref> পাঁচজনীয়া বাছনি সমিতিৰ মুৰব্বী ভাৰতৰ প্ৰাক্তন সোঁহাত মধ্যম বেগী বলাৰ অমিতা শৰ্মাই। *[[অমিতা শৰ্মা]] (মুখ্য নিৰ্বাচক) *[[শ্যামা দে]] *[[জয়া শৰ্মা]] *[[সুলক্ষণা নাইক]] *[[শ্ৰাৱন্তি নাইডু]] ==পোছাকৰ বিৱৰ্তন== ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ক্ৰিকেট]] ra4c0kpc7vtszw0huf4k2cweulam53n 0 126841 625618 549625 2026-08-09T17:52:21Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625618 wikitext text/x-wiki {{short description|Hindu and Buddhist temple in Nepal}} {{Infobox Hindu temple | name = বূঢানীলকণ্ঠ মন্দিৰ | image = Budhanilkantha Narayan Murti (2023) - IMG 03.jpg | alt =Budhanilkantha statue | native_name = बूढानीलकण्ठ मन्दिर | country = [[নেপাল]] | district = [[Kathmandu District|কাঠমাণ্ডু]] | locale = বূঢানীলকণ্ঠ | elevation_m = | deity =[[ভগৱান]] [[বিষ্ণু]] / বুদ্ধ | festivals= প্ৰবোধিনী একাদশী | architecture = মুক্ত আকাশ | temple_quantity = | monument_quantity= | inscriptions = | year_completed = | creator = | website = |length=5 metres|province=বাগমতী}} '''বূঢানীলকণ্ঠ মন্দিৰ {{lang_ne|बूढानीलकण्ठ मन्दिर}} ''' হৈছে নেপালৰ বূঢানীলকণ্ঠত হৈছে ভগৱান মহাবিষ্ণুৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত হিন্দু মন্দিৰ। বুধানীলকান্ত মন্দিৰক হিন্দুসকলৰ বাবে নাৰায়ণথন মন্দিৰ বুলিও জনা যায় আৰু ইয়াৰ বৃহৎ, হেলানযুক্ত ভগৱান মহাবিষ্ণুৰ মূৰ্তিৰদ্বাৰা চিনাক্ত কৰিব পাৰি। কিন্তু [[বৌদ্ধ]] সমাজত "বূঢানীলকণ্ঠ" শব্দটোৱে অৱলোকিতেশ্বৰৰ বিভিন্ন ৰূপৰ এটাক বুজায়। নামটোৰ অৰ্থ হৈছে "নীলা ডিঙিৰ বুদ্ধ।" স্থানীয় কিংবদন্তি অনুসৰি এই প্ৰতিমূৰ্তিটো যুগ যুগ ধৰি মাটিৰ তলত পুতি থোৱা আছিল। বৰ্তমানৰ বুধানীলকান্ত স্থানত কৃষকসকলে পথাৰত হাল বাই থকা অৱস্থাত তেওঁলোকৰ নাঙলৰ শিৰলুৱে শিলত খুন্দা মাৰে। কৃষকসকলে অধিক খন্দাত তেওঁলোকে মাটিত পুতি থোৱা বিষ্ণুৰ বৃহৎ, হেলান দি থকা মূৰ্তিটো আৱিষ্কাৰ কৰে। তেতিয়াৰপৰাই এই মূৰ্তিটোক কেৱল প্ৰত্নতাত্ত্বিক সামগ্ৰী নহয়, ঐশ্বৰিক প্ৰকাশ হিচাপেহে পূজা কৰা হয়। ==ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য্য== হিন্দুসকলৰ মতে বূঢানীলকণ্ঠ শব্দটো [[সংস্কৃত]] ভাষাৰপৰা উৎপত্তি হৈছে যাৰ অৰ্থ হৈছে "পুৰণি নীলা ডিঙি", যিটো উপাধি ভগৱান[[শিৱ]]ই জগত ৰক্ষাৰ বাবে বিষ পান কৰাৰ পাছত দেৱতাসকলে ভগৱান শিৱক দিয়া উপাধি। এই মূৰ্তিত ব্ৰহ্মা আৰু শিৱৰ লগতে "ত্ৰিমূৰ্তি"সকলৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি গণ্য কৰা ভগৱান [[বিষ্ণু]]ৰ প্ৰতীক। [[বৌদ্ধ]] ভক্তৰ বাবে এই মূৰ্তিটো অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰণ ইয়াৰ কপালত বুদ্ধৰ প্ৰতিমূৰ্তি থাকে। তেওঁলোকৰ মতে ই অৱলোকিতেশ্বৰক অৱলম্বন কৰা সৰ্পৰ ৰূপত প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। বূঢানীলকণ্ঠৰ পানীয়ে ৰোগ বিশেষকৈ ঘাঁ ভাল কৰিব পাৰে বুলি বিশ্বাস কৰি বহুতে বূঢানীলকণ্ঠলৈ যায়। [[File:Budhanilkantha Temple IMG 7730 2018 12.jpg|thumb|254x254px|গৰুড়ত বহি থকা বিষ্ণুৰ প্ৰতিমূৰ্তি মন্দিৰ প্ৰাংগনত। ]] হিন্দু শাস্ত্ৰ [[ভাগৱত]],[[পুৰাণ]], [[বিষ্ণু পুৰাণ]], মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]] আৰু [[মহাভাৰত]]ত সাগৰৰ মন্থনৰ কথা উল্লেখ আছে, যিটো গোসাঁইকুণ্ডৰ উৎপত্তিৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষভাৱে জড়িত। কিংবদন্তি অনুসৰি বূঢানীলকণ্ঠ মন্দিৰৰ পুখুৰীটোক খাদ্য যোগান ধৰা বসন্তটো গোসাঁইকুণ্ডৰ সৈতে সংযুক্ত, যাৰ বাবে ই শিৱৰ জলসম্পদৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষ সংযোগ। এই কাৰণেই ইয়াৰ নাম শিৱৰ নামেৰে ৰখা হৈছে, যদিও এই মূৰ্তিটো বিষ্ণুৰ বাবে উৎসৰ্গিত, কাৰণ এই মূৰ্তিটো থকা পুখুৰীটোৰ উৎস হৈছে শিৱৰ বাবে উৎসৰ্গিত গোসাঁইকুণ্ড, যাৰ ফলত বিষ পান কৰি ডিঙিত জমা কৰি ৰখাৰ ফলত ডিঙি নীলা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |last=कृष्णा |date=2020-04-07 |title=नेपाल का बूढानीलकण्ठ मंदिर जहाँ सोते हुए भगवान विष्णु शेषनाग पर विराजमान हैं |url=https://dharmyaatra.in/budhanilkantha-temple-darshan-timings-in-kathmandu-nepal-in-hindi-lord-vishnu-idol-in-water/ |access-date=2022-07-24 |website=धर्मयात्रा (DharmYaatra) |language=hi-IN}}</ref> এই মন্দিৰক হিন্দুসকলৰ বাবে পৱিত্ৰ স্থান বুলি গণ্য কৰা হয় যদিও বৌদ্ধসকলে ইয়াক সমানে শ্ৰদ্ধা কৰে।<ref>Binod Ghimire (2000). ''Experience Nepal: A Travel Guide,'' p. 96. R.G. Publications.</ref> প্ৰাচীন কালৰেপৰা এই অঞ্চলত যি ধৰ্মীয় সম্প্ৰীতি আছে তাৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ==অৱস্থান== [[কাঠমাণ্ডু]] উপত্যকাৰ উত্তৰ মূৰত শিৱপুৰী পাহাৰৰ তলত বূঢানীলকণ্ঠ মন্দিৰ অৱস্থিত। <ref>{{Cite web |title=Ministry of Culture, Tourism and Civil Aviation - Government of Nepal |url=http://www.tourism.gov.np |access-date=2016-07-31 |website=www.tourism.gov.np}}</ref> কাঠমাণ্ডু জিলাৰ বূঢানীলকণ্ঠ পৌৰসভাৰ ভিতৰত পৰে মন্দিৰটোৰ অৱস্থিতি। ইয়াৰ ঠিকনা হৈছে " গফুৰ মেইন ৰোড, বূঢানীলকণ্ঠ ৪৪৬০০।" ত্ৰিভুৱন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰপৰা মন্দিৰটোৰ দূৰত্ব প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ আৰু থামেলৰপৰা প্ৰায় ৯ কিলোমিটাৰ। ==বৈশিষ্ট== মূল মূৰ্তিটো এটা ক'লা বেছাল্ট শিলৰপৰা খোদিত কৰা হৈছে। <ref name=":1">{{Cite web|url=https://detechter.com/1400-years-old-sculptural-marvel-of-sleeping-vishnu-on-a-single-stone/|title=1400 Years old sculptural marvel of Sleeping Vishnu on a single stone|date=2016-12-21|website=Detechter|language=en-US|access-date=2022-07-24|archivedate=2022-07-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220724224317/https://detechter.com/1400-years-old-sculptural-marvel-of-sleeping-vishnu-on-a-single-stone/|deadurl=yes}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://detechter.com/1400-years-old-sculptural-marvel-of-sleeping-vishnu-on-a-single-stone/ "1400 Years old sculptural marvel of Sleeping Vishnu on a single stone"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250916175405/https://detechter.com/1400-years-old-sculptural-marvel-of-sleeping-vishnu-on-a-single-stone/ |date=2025-09-16 }}. ''Detechter''. 2016-12-21<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2022-07-24</span></span>.</cite></ref> ৫ মিটাৰ ওখ (প্ৰায় ১৬.৪ ফুট) এই মূৰ্তিটো ১৩ মিটাৰ (৪২.৬৫ ফুট) দীঘল পানীৰ এটা ডুব যোৱা পুখুৰীৰ মাজত অৱস্থিত। তেওঁৰ চাৰিহাতত সুদৰ্শন চক্ৰ, দণ্ড, শংখ আৰু ৰত্ন। কেইবাটাও কীৰ্তিমুখৰ মূৰ্তি খোদিত কৰা মুকুটেৰে সজোৱা হৈছে, যিটো প্ৰায়ে ৰূপৰ মুকুট এটাৰ ওপৰত ওপৰত ওপৰলৈ উঠি যোৱা দেখা যায়। এই মূৰ্তিটো ১৪০০ বছৰৰ ওপৰৰ বুলি কোৱা হয়। মন্দিৰৰ মূল মূৰ্তি বূঢানীলকণ্ঠক নেপালৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ শিলত খোদিত হিচাপে বিবেচিত হৈছে।<ref name="lonelyplanet">{{cite web |title=Budhanilkantha, Nepal - Lonely Planet |url=http://www.lonelyplanet.com/nepal/around-the-kathmandu-valley/budhanilkantha |access-date=2015-09-14 |publisher=lonelyplanet.com}}</ref> [[File:Budhanilkantha temple, kathmandu Pano.jpg|thumb|center|722x722px|{{centre|বূঢানীলকণ্ঠ মন্দিৰ চৌহদৰ প্যানোৰামিক দৃশ্য}}]] ==উৎসৱ== প্ৰতি বছৰে হিন্দু মাহৰ কাৰ্তিকা (অক্টোবৰ–নৱেম্বৰ)ৰ ১১ তাৰিখে হৰিবন্ধিনী একাদশী মেলা অনুষ্ঠিত হ'লে বূঢানীলকণ্ঠ মন্দিৰটো হাজাৰ হাজাৰ তীৰ্থযাত্ৰীৰ ভ্ৰমণৰ স্থানত পৰিণত হৈছে।<ref name="sacredsites2">{{cite web|url=https://sacredsites.com/asia/nepal/budhanilkantha.html|title=Budhanilkantha|publisher=sacredsites.com|access-date=2015-09-14}}</ref> ভগৱান বিষ্ণুক দীঘলীয়া টোপনিৰপৰা জগাই তোলাৰ এক বিশেষ অনুষ্ঠান। হিন্দু চন্দ্ৰ পঞ্জিকাৰ একাদশী, হৰিষায়নী আৰু হৰিবোধিনী আদি শুভ অনুষ্ঠানত প্ৰতি বছৰে মন্দিৰ এলেকাত এখন বৃহৎ মেলাও অনুষ্ঠিত হয় যিয়ে ভগৱান বিষ্ণুৰ ৪ মাহৰ টোপনিৰ সময় চিহ্নিত কৰে। ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:নেপালৰ পৰ্যটনস্থলী]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] d61e37q4kxdy4k8zu3t1enkzkhie8dz 0 127288 625821 613215 2026-08-10T08:57:41Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625821 wikitext text/x-wiki {{short description|Indian environmentalist (born 1959)}} {{Infobox person | name = ৰাজেন্দ্ৰ সিং ৰাণা | alias = "ভাৰতৰ জলমানৱ" | image = Rajendra_Singh_Large_Image.jpg | image_size = | caption = ২০১৭ চনৰ এপ্ৰিল মাহত পালাক্কাত ৰাজেন্দ্ৰ সিং | birth_place = বাগপট জিলা দৌলা, [[উত্তৰ প্ৰদেশ ]], ভাৰত | death_date = | death_place = | nationality = | organization = তৰুণ ভাৰত সংঘ, এন জি অ | known for = পানী ভিত্তিক সংৰক্ষণ | occupation = পানী সংৰক্ষণবিদ | alma_mater = এলাহাবাদ বিশ্ববিদ্যালয় | footnotes = | website = [http://tarunbharatsangh.in/ tarunbharatsangh.in] }} '''ৰাজেন্দ্ৰ সিং ({{lang_en|Rajendra Shing}})''' (জন্ম ৬ আগষ্ট, ১৯৫৯) [[ভাৰত]]ৰ [[ৰাজস্থান]]ৰ আলৱাৰ জিলাৰ এজন ভাৰতীয় জল সংৰক্ষণবিদ আৰু পৰিৱেশবিদ। "ভাৰতৰ জলপতি" নামেৰেও পৰিচিত তেখেতে ২০০১ চনত [[মেগছেছে বঁটা]] আৰু ২০১৫ চনত ষ্টকহোম জল বঁটা লাভ কৰে। ১৯৭৫ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা তৰুণ ভাৰত সংঘ (টিবিএছ) নামৰ এন জি অ'টো পৰিচালনা কৰে। সাৰিক্সা টাইগাৰ ৰিজাৰ্ভৰ ওচৰৰ থানাগাজী তহচিলৰ হৰি-ভিকামপূৰা গাঁৱত অৱস্থিত এই এন জি অ'টোৱে অসাধু আমোলাতন্ত্ৰৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে আৰু খনন লবী, আৰু জোহাদ, বৰষুণৰ পানী সংৰক্ষণ টেংক, চেক ডেম, আৰু অন্যান্য সময় পৰীক্ষা কৰা আৰু অগ্ৰণী কৌশলৰ ব্যৱহাৰৰ জৰিয়তে [[থৰ মৰুভূমি]]ৰ ওচৰৰ তেওঁলোকৰ অৰ্ধশুষ্ক অঞ্চলত পানী ব্যৱস্থাপনাৰ দায়িত্ব লোৱাত সহায় কৰিছে। ১৯৮৫ চনত এখন গাঁৱৰপৰা আৰম্ভ কৰি টিবিএছে বছৰ বছৰ ধৰি খৰালিৰ বাবে বৰষুণৰ পানী সংগ্ৰহ কৰিবলৈ ৮,৬০০ৰো অধিক জোহাদ আৰু অন্যান্য জল সংৰক্ষণ গঠন নিৰ্মাণত সহায় কৰিছে, ১০০০ৰো অধিক গাঁৱৰ পানী পুনৰুদ্ধাৰ কৰিছে আৰু ৰাজস্থানৰ পাঁচখন নদী: আৰভাৰী, ৰূপৰেল, সৰছা, ভগনী আৰু জাহাজৱালি। তেওঁ ২০০৯ চনত ভাৰত চৰকাৰে [[গংগা]]ৰ বাবে শক্তিশালী পৰিকল্পনা, বিত্তীয়, নিৰীক্ষণ আৰু সমন্বয় কৰ্তৃপক্ষ হিচাপে স্থাপন কৰা ৰাষ্ট্ৰীয় গংগা নদী অৱবাহিকা কৰ্তৃপক্ষৰ অন্যতম সদস্য, পৰিৱেশ (সুৰক্ষা) আইন, ১৯৮৬ৰ অধীনত প্ৰদান কৰা ক্ষমতা প্ৰয়োগ কৰি। <ref>[https://web.archive.org/web/20120421032851/http://moef.nic.in/modules/recent-initiatives/NGRBA/PolicyMaking.html p.2. Composition of the Authority:] [[Ministry of Environment and Forests (India)|Ministry of Environment]].</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন== ৰাজেন্দ্ৰ সিঙৰ জন্ম হৈছিল [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ বাঘপাট জিলাৰ দৌলা গাঁৱত, মীৰুটৰ সমীপত। সাতজন ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেওঁ আছিল ডাঙৰ। তেওঁৰ পিতৃ এজন খেতিয়ক আছিল আৰু গাঁৱৰ ৬০ একৰ মাটি চোৱা-চিতা কৰিছিল আৰু ৰাজেন্দ্ৰই তাতেই প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। <ref name=bio>{{cite web |title=Biography of Rajendra Singh |url=http://www.rmaf.org.ph/Awardees/Biography/pdfbio/RajendraSingh.pdf |year=2001 |publisher=[[Magsaysay Award]] website }}</ref> তেওঁৰ জীৱনৰ এটা উল্লেখযোগ্য পৰিঘটনা সংঘটিত হৈছিল ১৯৭৪ চনত, যেতিয়া তেওঁ হাইস্কুলত পঢ়ি আছিল। গান্ধী শান্তি ফাউণ্ডেশ্যনৰ সদস্য ৰমেশ শৰ্মাই নিজৰ ঘৰ মীৰুটত পৰিদৰ্শন কৰে। ইয়াৰ ফলত ডেকা ৰাজেন্দ্ৰৰ মনটো গাঁৱৰ উন্নতিৰ বিষয়বোৰৰ প্ৰতি মুকলি হৈ পৰিল। শৰ্মাই গাঁওখন চাফা কৰিলে, পঢ়া কোঠা এটা খুলিলে, লগতে স্থানীয় বিবাদ নিষ্পত্তিৰ কামতো জড়িত হ’ল; তেওঁ অতি সোনকালেই ৰাজেন্দ্ৰক মদ্যপান নিৰ্মূলকৰণ কাৰ্যসূচীত জড়িত হৈ পৰে।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://www.rmaf.org.ph/Awardees/Biography/pdfbio/RajendraSingh.pdf |access-date=2025-11-16 |archivedate=2012-09-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120915160745/http://www.rmaf.org.ph/Awardees/Biography/pdfbio/RajendraSingh.pdf |deadurl=yes }}</ref> আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰভাৱ আছিল বিদ্যালয়খনৰ ইংৰাজী ভাষাৰ শিক্ষক প্ৰতাপ সিং, যিয়ে শ্ৰেণীৰ পিছত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ সৈতে ৰাজনীতি আৰু সামাজিক বিষয়ৰ ওপৰত আলোচনা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। এই সময়ত ১৯৭৫ চনত জৰুৰীকালীন অৱস্থা জাপি দিয়া হয়, যাৰ ফলত তেওঁ গণতান্ত্ৰিক বিষয়ৰ প্ৰতি জাগ্ৰত হয় আৰু স্বাধীন চিন্তাধাৰাৰ বিকাশ ঘটায়।<ref name=bio/> ==কৰ্মজীৱন== পঢ়া-শুনা সমাপ্ত কৰাৰ পাছত ১৯৮০ চনত তেওঁ চৰকাৰী সেৱাত যোগদান কৰে আৰু জয়পুৰত শিক্ষাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় সেৱা স্বেচ্ছাসেৱক হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে আৰু তাৰপৰাই ৰাজস্থানৰ দৌছা জিলাৰ [[প্ৰাপ্তবয়স্ক শিক্ষা]] বিদ্যালয়সমূহৰ তদাৰক কৰিবলৈ নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref name=bio/> ইফালে কেম্পাছৰ অগ্নিকাণ্ডৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত লোকক সহায় কৰিবলৈ [[জয়পুৰ]] বিশ্ববিদ্যালযৰ বিষয়া-ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে গঠন কৰা তৰুণ ভাৰত সংঘ (ইয়ং ইণ্ডিয়া এছ’চিয়েচন) বা টিবিএছত যোগদান কৰে। তিনি বছৰৰ পাছত যেতিয়া তেওঁ সংগঠনটোৰ সাধাৰণ সম্পাদক হয়, তেতিয়া তেওঁ বিভিন্ন বিষয়ত পৰ্যাপ্ত প্ৰভাৱ পেলাব নোৱাৰাৰ ওপৰত প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। অৱশেষত ১৯৮৪ চনত সমগ্ৰ ব’ৰ্ডে পদত্যাগ কৰি তেওঁৰ হাতত বাঘজৰী অৰ্পণ কৰে। তেওঁৰ প্ৰথম উদ্যোগ আছিল যাযাবৰী লোহাৰ মিস্ত্ৰীৰ এটা দলৰ সৈতে কাম কৰা যিয়ে গাঁৱৰপৰা গাঁৱলৈ ঘূৰি ফুৰিছিল, কিন্তু কোনো সমৰ্থন নাপালে। এই অভিজ্ঞতাই তেওঁক মানুহৰ সৈতে কাম কৰিবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল। কিন্তু কামলৈ উভতি অহাৰ লগে লগে উন্নয়নৰ বিষয়ত নিজৰ উৰ্ধতন বিষয়াসকলৰ উদাসীনতা আৰু উল্লেখযোগ্য প্ৰভাৱ পেলাব নোৱাৰাৰ বাবে তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে হতাশ অনুভৱ কৰিছিল। ১৯৮৪ চনত চাকৰি এৰি তেওঁ ঘৰৰ সকলো সামগ্ৰী ২৩ হাজাৰ টকাত বিক্ৰী কৰি তৰুণ ভাৰত সংঘৰ চাৰিজন বন্ধুৰ সৈতে ৰাজস্থানৰ ভিতৰলৈ ৰাওনা হোৱা ফাইনেল লেগৰ বাছৰ টিকট কিনিলে। ফাইনেল লেগ আছিল আলৱাৰ জিলাৰ থানাগাজী তহচিলৰ কিশোৰী গাঁও, ১৯৮৫ চনৰ ২ অক্টোবৰত। প্ৰথম সন্দেহৰ অন্তত চুবুৰীয়া ভিকামপূৰা গাঁৱৰ গাঁওবাসীয়ে তেওঁক গ্ৰহণ কৰিলে, আৰু তেওঁ থাকিবলৈ ঠাই বিচাৰি পালে। অলপ পাছতে তেওঁ ওচৰৰ গোপালপূৰা গাঁওখনত আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসাৰ এটা সৰু কাম আৰম্ভ কৰিলে। ঠাই বিচাৰি পালে। অলপ পাছতে তেওঁ ওচৰৰ গোপালপূৰা গাঁওখনত আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসাৰ এটা সৰু কাম আৰম্ভ কৰিলে। [[File:Rajendra Singh interacting with Teri University Students.JPG|thumb|ৰাজস্থানৰ আলৱাৰত নতুন দিল্লীৰ তেৰী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক তেওঁৰ প্ৰকল্পৰ বিষয়ে জ্ঞান দি থকা অৱস্থাত ৰাজেন্দ্ৰ সিঙে। ]] এসময়ত শস্যৰ বজাৰ থকা আলৱাৰ জিলাখন সেই সময়ত বহুলাংশে শুকান আৰু বন্যাৰ্ত আছিল, কিয়নো বছৰ বছৰ ধৰি বনাঞ্চল ধ্বংস আৰু খননৰ ফলত পানীৰ স্তৰ তললৈ নামি আহিছিল, যাৰ ফলত ন্যূনতম বৰষুণৰ পিছত বানপানীৰ সৃষ্টি হৈছিল। আন এটা কাৰণ আছিল পৰম্পৰাগত পানী সংৰক্ষণ কৌশল, যেনে চেক বান্ধ বা জোহাদ নিৰ্মাণৰ ক্ৰমান্বয়ে পৰিত্যাগ কৰা। বৰঞ্চ গাঁৱৰ মানুহে "আধুনিক" ব'ৰৱেলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে, যিয়ে কেৱল ভূ-গৰ্ভস্থ পানী চুহি লৈ যায়। কিন্তু অহৰহ ব্যৱহাৰৰ অৰ্থ আছিল এই ব’ৰৱেলবোৰ কেইবছৰমানৰ মূৰে মূৰে গভীৰভাৱে খান্দিব লাগিছিল, প্ৰতিবাৰেই ভূ-গৰ্ভস্থ পানীৰ স্তৰ আৰু কমাই দিব লাগিছিল, যেতিয়ালৈকে পৰিৱেশগতভাৱে ভংগুৰ আৰাভালিছত শুকাই নাযায়। এইখিনিতে তেওঁ গাঁৱৰ এজন বয়োজ্যেষ্ঠ মাংগু লাল মীনাক লগ পায়, যিয়ে যুক্তি দিছিল যে "ৰাজস্থানৰ গ্ৰাম্য অঞ্চলত শিক্ষাতকৈ পানী ডাঙৰ বিষয়।" পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁক জোহাদৰ কাম কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰা হয়, যিটো মাটিৰ চেক বান্ধ পৰম্পৰাগতভাৱে বৰষুণৰ পানী জমা কৰিবলৈ আৰু ভূ-গৰ্ভস্থ পানী পুনৰ ভৰোৱাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিটো কৌশল পূৰ্বৰ দশকবোৰত পৰিত্যক্ত হৈ পৰিছিল। ফলত বিগত পাঁচ বছৰ ধৰি এই অঞ্চলটো ভূ-গৰ্ভস্থ পানীৰ অভাৱত আছিল আৰু আনুষ্ঠানিকভাৱে ইয়াক "ডাৰ্ক জ'ন" বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল। যদিও ৰাজেন্দ্ৰই স্থানীয় কৃষকৰপৰা পানী সংৰক্ষণৰ পৰম্পৰাগত কৌশল শিকিব বিচাৰিছিল, তথাপি তেওঁৰ আন চহৰীয়া বন্ধুসকলে হাতে-কামে কাম কৰিবলৈ অনিচ্ছুক হৈ আঁতৰি আহিছিল। অৱশেষত স্থানীয় একাংশ যুৱকৰ সহায়ত তেওঁ বছৰ বছৰ ধৰি ব্যৱহাৰৰ অভাৱত অৱহেলিত হৈ থকা গোপালপূৰা জোহাদ চাফা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। সেই বছৰ যেতিয়া বাৰিষা আহিল, তেতিয়া যোহাদ ভৰি পৰিল, আৰু অলপ পাছতে বছৰ বছৰ ধৰি শুকাই থকা কুঁৱাবোৰ পানীৰে ভৰি পৰিল। গাঁৱৰ মানুহেও যোগদান কৰি পৰৱৰ্তী তিনি বছৰত ১৫ ফুটলৈকে গভীৰ কৰি পেলায়। সাৰিক্সা অভয়াৰণ্যৰ সীমাত থকা কিশোৰী-ভিকামপুৰাৰ থানাগাজী তহচিলৰ তৰুণ আশ্ৰম তৰুণ ভাৰত সংঘৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হৈ পৰে। ১৯৮৬ চনত তেওঁলোকে অঞ্চলটোৰ গাঁওসমূহৰ মাজেৰে প্ৰথমবাৰৰ বাবে পদযাত্ৰা আৰম্ভ কৰিছিল, গাঁৱৰ পুৰণি চেক বান্ধ পুনৰ নিৰ্মাণৰ বিষয়ে তেওঁলোকক জ্ঞান দিছিল। তথাপি তেওঁলোকৰ ডাঙৰ অগ্ৰগতি এতিয়াও আহিবলগীয়া আছিল, ১৯৮৬ চনত গোপালপুৰাত হোৱা পদযাত্ৰা আৰু সফলতাৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ভানোটা-কল্যালা গাঁৱৰ মানুহে শ্ৰামদান (স্বেচ্ছাসেৱী শ্ৰম)ৰ জৰিয়তে আৰু টিবিএছৰ স্বেচ্ছাসেৱকৰ সহায়ত শুকান আৰৱৰী নদীৰ উৎসত জোহাদ নিৰ্মাণ কৰিছিল, তাৰ পিছত ইয়াৰ জলাশয় এলেকাৰ ভিতৰৰ আৰু ইয়াৰ গতিপথৰ কাষৰ গাঁওবোৰত সৰু সৰু মাটিৰ বান্ধ নিৰ্মাণ কৰিছিল, ইয়াৰে আটাইতকৈ ডাঙৰটো আছিল আৰাভাল্লী পাহাৰৰ ২৪৪ মিটাৰ দীঘল আৰু ৭ মিটাৰ উচ্চতাৰ পকী বান্ধ। অৱশেষত যেতিয়া মথাউৰিৰ সংখ্যা ৩৭৫টা হ’ল, তেতিয়া নদীখনে ৬০ বছৰতকৈও অধিক সময় শুকান হৈ থকাৰ পিছত ১৯৯০ চনত পুনৰ বৈ আহিবলৈ আৰম্ভ কৰে। যুদ্ধ শেষ হোৱা নাছিল, কিয়নো জোহাদ নিৰ্মাণৰ কামত আশা কৰা ধৰণে সাৰিক্সাৰ আশে-পাশে থকা পুখুৰী আৰু বিলবোৰৰ পানী বৃদ্ধি নহ’ল, আৰু তেওঁলোকে আৱিষ্কাৰ কৰিলে যে খনিকৰসকলে অঞ্চলটোত অভিযান চলাই এৰি থৈ যোৱা খননৰ গাঁতৰপৰা হেৰাই যোৱা পানী বাষ্পীভৱন হৈছে। ইয়াৰ পিছত আইনী যুদ্ধৰ সৃষ্টি হয় আৰু তেওঁলোকে [[উচ্চতম ন্যায়ালয়]]ত জনস্বাৰ্থৰ মামলা দাখিল কৰে, যিয়ে ১৯৯১ চনত আৰাভালিছত খনন নিষিদ্ধ কৰে। তাৰ পিছত ১৯৯২ চনৰ মে' মাহত পৰিৱেশ আৰু বন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ অধিসূচনাই আৰাভালি পাহাৰীয়া ব্যৱস্থাত খনন সম্পূৰ্ণৰূপে নিষিদ্ধ কৰে আৰু ছাৰিক্সা অভয়াৰণ্যৰ বাফাৰ জ'ন আৰু পেৰিফেৰীত চলি থকা ৪৭০টা খনি বন্ধ কৰি দিয়া হয়। লাহে লাহে টিবিএছে অভয়াৰণ্যৰ ভিতৰত ১১৫টা মাটি আৰু পকী গঠন আৰু বাফাৰ আৰু পেৰিফেৰী এলেকাত আৰু ৬০০টা গঠন নিৰ্মাণ কৰে। এই নদীখনক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নদী বঁটা প্ৰদান কৰা হয় আৰু ২০০০ চনৰ মাৰ্চ মাহত তেতিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰপতি কে আৰ নাৰায়ণনে এই অঞ্চল ভ্ৰমণ কৰি গাঁৱৰ লোকসকলক "ডাউন টু আৰ্থ – জোচেফ চি জন বঁটা" প্ৰদান কৰে<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://www.hindu.com/2003/11/03/stories/2003110304091200.htm |access-date=2025-11-16 |archivedate=2013-07-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130728171957/http://www.hindu.com/2003/11/03/stories/2003110304091200.htm |deadurl=yes }}</ref>। তাৰ পিছৰ বছৰবোৰত ৰূপৰেল, সৰছা, ভগনি, জাহাজৱালি আদি নদীবোৰ দশক দশক শুকাই যোৱাৰ পাছত পুনৰ সজীৱ হৈ উঠিছিল। এই অঞ্চলসমূহৰ নিৰ্জন গাঁওসমূহত পুনৰ জনবসতি স্থাপন কৰা হয় আৰু চুবুৰীয়া জিলা [[জয়পুৰ]], দৌছা, চাৱাই মাধোপুৰ, ভৰতপুৰ আৰু কৰাউলীৰ শ শ খৰাং বিধ্বস্তু গাঁৱত খেতি পুনৰ আৰম্ভ কৰিবলৈ সক্ষম হয়, য'ত টিবিএছৰ কাম ক্ৰমান্বয়ে বিয়পি পৰে। ২০০১ চনলৈকে [[মধ্যপ্ৰদেশ]], [[গুজৰাট]], আৰু [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]]ৰ কিছু অংশকে ধৰি ৬,৫০০ কিলোমিটাৰ বৰ্গক্ষেত্ৰত টিবিএছ বিয়পি পৰিছিল। [[ৰাজস্থান]]ৰ ১১খন জিলাৰ ৮৫০খন গাঁৱত বৰষুণৰ পানী সংগ্ৰহৰ বাবে ৪৫০০টা মাটিৰ চেক বান্ধ বা জোহাদ নিৰ্মাণ কৰিছিল আৰু সেই বছৰতে ইয়াক সম্প্ৰদায় নেতৃত্বৰ বাবে মেগছেছে বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হৈছিল। বহু গাঁও জনগোষ্ঠীয়ে পুনৰ বনানিকৰণৰ কাম হাতত লৈছে আৰু বিশেষভাৱে সম্প্ৰদায়ৰ সম্পদৰ যত্ন ল’বলৈ গ্ৰাম সভা স্থাপন কৰিছে। এটা উল্লেখযোগ্য উদাহৰণ হ’ল আৰাভাৰীৰ মুখ্য পানীৰ ভানোটা-কলিয়ালা গাঁৱৰ ওচৰত ১২ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুটত বিস্তৃত ভৈৰনদেৱ লোক বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য (মানুহৰ অভয়াৰণ্য)। তেওঁ ৰাজস্থানৰ দুৰ্গম গাঁওসমূহত পানী পঞ্চায়ত বা জল সংসদৰ আয়োজন কৰি পৰম্পৰাগত পানী সংৰক্ষণৰ জ্ঞান ভূ-গৰ্ভস্থ জলধাৰাসমূহ ৰক্ষা কৰিবলৈ ভূ-গৰ্ভস্থ পানী পুনৰ ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজনীয়তা আৰু প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ ওপৰত সম্প্ৰদায়ৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ পোষকতা কৰি আহিছে। ২০০৫ চনত তেওঁক [[জামনালাল বাজাজ বঁটা]]ৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>https://www.jamnalalbajajfoundation.org/awards/archives/2010 </ref> ২০০৯ চনত তেওঁ পৰিৱেশবিদ আৰু এন জি অ'ৰ এটা দলক নেতৃত্ব দি মুম্বাই চহৰৰ মাজেৰে বিপন্ন মিথি নদীৰ কাষেৰে পদযাত্ৰা চলায়।<ref>{{cite news |title=Waterman of India plans a river parliament to revive the Mithi |url=http://www.expressindia.com/latest-news/waterman-of-india-plans-a-river-parliament-to-revive-the-mithi/409452/ |publisher=[[Indian Express]] |date=12 January 2009 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20120906172146/http://www.expressindia.com/latest-news/waterman-of-india-plans-a-river-parliament-to-revive-the-mithi/409452/ |archive-date=6 September 2012 |df=dmy-all |access-date=16 November 2025 |archivedate=6 September 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120906172146/http://www.expressindia.com/latest-news/waterman-of-india-plans-a-river-parliament-to-revive-the-mithi/409452/ |deadurl=yes }}</ref> ২০১৪ চনৰ জানুৱাৰী মাহত তেওঁ ত্ৰিম্বকেশ্বৰৰপৰা পাইথানলৈ গোদাবৰী নদীৰ প্ৰদক্ষিণ কৰি নদীখনক প্ৰদূষণমুক্ত কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছিল। শেহতীয়াকৈ তেওঁ [[মুম্বাই]]ৰ [[পাৰমাণৱিক শক্তি]] নিয়ন্ত্ৰণ ব'ৰ্ডত পানী সংৰক্ষণ আৰু পানীৰ মূল্যৰ ওপৰত বক্তৃতা প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite news|url=http://epaper3.esakal.com/15Jan2014/Normal/Nashik/page4.htm|title=Godavari Parikrama|date=14 January 2014|archive-date=16 January 2014|access-date=16 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140116195545/http://epaper3.esakal.com/15Jan2014/Normal/Nashik/page4.htm|url-status=dead|archivedate=16 January 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140116195545/http://epaper3.esakal.com/15Jan2014/Normal/Nashik/page4.htm|deadurl=yes}}</ref> ==বঁটা আৰু সন্মান== *২০০১ চনত পানী সংগ্ৰহ আৰু পানী ব্যৱস্থাপনাৰ ক্ষেত্ৰত সম্প্ৰদায়ভিত্তিক প্ৰচেষ্টাত অগ্ৰণী কামৰ বাবে [[ৰমন মেগছেছে বঁটা]] লাভ কৰে।<ref name=rma>{{cite web|title=Singh, Rajendra|url=https://rmaward.asia/rmawardees/singh-rajendra/|publisher=The Ramon Magsaysay Award Foundation|access-date=27 October 2025}}</ref> *২০০৫ চনত গ্ৰাম্য উন্নয়নৰ বাবে বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰয়োগৰ বাবে [[জামনালাল বাজাজ বঁটা]]।<ref>{{cite web|title=Shri Rajendra Singh|url=http://www.jamnalalbajajfoundation.org/awards/archives/2005/science-and-technology/rajendra-singh|publisher=Jamnalal Bajaj Foundation|access-date=26 February 2018}}</ref> *২০০৮ চনত দ্য গাৰ্ডিয়ানে তেওঁক "৫০ জন লোকে পৃথিৱীখনক ৰক্ষা কৰা" তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref name=guar>{{cite news |title=50 people who could save the planet |url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/05/activists.ethicalliving |work=[[The Guardian]] |date=5 January 2008 }}</ref> *২০১৫ চনত তেওঁ ষ্টকহোম জল বঁটা লাভ কৰে, যাক "পানীৰ নোবেল বঁটা" বুলি জনা যায়।<ref>{{cite web|title=Rajendra Singh - The water man of India wins 2015 Stockholm Water Prize.|url=http://www.siwi.org/prizes/stockholmwaterprize/laureates/2015-2/|website=SIWI|publisher=Stockholm International Water Institute|access-date=26 February 2018|archivedate=27 February 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180227150528/http://www.siwi.org/prizes/stockholmwaterprize/laureates/2015-2/|deadurl=yes}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commonscat|Rajendra Singh}} * {{cite web |title=The Rediff Interview/ Magsaysay Award winner Rajendra Singh |url=http://www.rediff.com/news/2001/aug/15inter.htm |date=15 August 2001 |work= [[Rediff.com]]}} * [http://www.tarunbharatsangh.in/about/rs.htm Rajendra Singh, Profile]{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} at [[Tarun Bharat Sangh]] * [http://www.ecoindia.com/education/water-man-of-rajasathan.html Water man of Rajasthan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180603053123/http://www.ecoindia.com/education/water-man-of-rajasathan.html |date=2018-06-03 }} * [https://michkashala.blogspot.com/2020/01/rajendra-singh-waterman-of-india.html Rajendra-singh-waterman-of-india] ; Interviews * [http://www.treehugger.com/files/2010/09/why-gandhi-of-water-rajendra-singh-is-walking-the-length-of-the-ganges-river.php Why "Gandhi of Water" Rajendra Singh Is Traveling the Length of the Ganges River] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111030220603/http://www.treehugger.com/files/2010/09/why-gandhi-of-water-rajendra-singh-is-walking-the-length-of-the-ganges-river.php |date=30 October 2011 }} at [[TreeHugger]] * [https://web.archive.org/web/20110716205134/http://www.sanctuaryasia.com/interviews/rajsingh.php An Interview with Rajendra Singh] * Hindi-language 15-minute video interview with Rajendra Singh on the [[Ganga Action Plan]]: [https://www.youtube.com/watch?v=lS80mRwvxDQ part 1], [https://www.youtube.com/watch?v=eKbO1UMB6LE part 2] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] n2tl3osjr27l65jbt3m9ac5t1fmtfgd 0 128102 625726 624026 2026-08-10T03:13:33Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625726 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = শুভ্ৰা গুপ্তা </br>Shubhra Gupta | image = | caption = ২০২২ চনত গুপ্তা | nationality = ভাৰতীয় | occupation = চলচ্চিত্ৰ সমালোচক | notable_works = ''50 Films That Changed Bollywood, 1995–2015'' | awards = [[ৰামনাথ গোৱেঙ্কা বঁটা]] | website = }} '''শুভ্ৰা গুপ্তা''' ({{Lang-en|Shubhra Gupta}}) এগৰাকী [[ভাৰতীয়]] [[চলচ্চিত্ৰ]] [[সমালোচনাত্মক দৃষ্টি|সমালোচক]] যি [[দ্য ইণ্ডিয়ান এক্মপ্ৰেছ|দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]]ত লিখে।<ref>{{Cite web|date=2020-09-12|title=Shubhra Gupta|url=https://indianexpress.com/profile/columnist/shubhra-gupta/|access-date=2021-11-21|website=The Indian Express|language=en}}</ref> ২০১২ চনত ''চিনেমাৰ শ্ৰেষ্ঠ লেখা''ৰ তেওঁ [[ৰামনাথ গোৱেংকা]] বঁটা লাভ কৰা৷ তেখেত ২০১২ চনৰ পৰা ২০১৫ চনলৈকে ''চেণ্ট্ৰেল ব’ৰ্ড অৱ ফিল্ম চাৰ্টিফিকেশন''ৰ সদস্য আছিল।<ref>{{Cite web|title=Shubhra Gupta Movie Reviews|url=https://thereviewmonk.com/critic/shubhra-gupta/|access-date=2021-11-21|website=The Review Monk|language=en-US|archivedate=2021-11-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211121074710/https://thereviewmonk.com/critic/shubhra-gupta/|deadurl=yes}}</ref> তেওঁ ''50 Films That Changed Bollywood, 1995–2015'' ''-'' লেখিকা।<ref>{{Cite web |title=Over two decades, these 50 movies changed Bollywood: Film critic Shubhra Gupta (IANS Interview) |url=https://www.sify.com/movies/over-two-decades-these-50-movies-changed-bollywood-film-critic-shubhra-gupta-ians-interview-news-bollywood-rbmludegbjaei.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170203214717/http://www.sify.com/movies/over-two-decades-these-50-movies-changed-bollywood-film-critic-shubhra-gupta-ians-interview-news-bollywood-rbmludegbjaei.html |url-status=dead |archive-date=February 3, 2017 |access-date=2022-05-10 |website=[[Sify]] |language=en}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== গুপ্তাই ১৯৯০-দশকৰ আৰম্ভণিতে সাংবাদিক হিচাপে কাম কৰে৷ সমান্তৰালভাৱে তেওঁ ছবিৰ পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref name="IANS 2017">{{cite news |title=Over two decades, these 50 movies changed Bollywood: Film critic Shubhra Gupta (IANS Interview) |url=https://www.business-standard.com/article/news-ians/over-two-decades-these-50-movies-changed-bollywood-film-critic-shubhra-gupta-ians-interview-117011200271_1.html |access-date=26 April 2022 |work=[[Business Standard]] |agency=[[Indo-Asian News Service]] |date=January 12, 2017}}</ref> বিশ বছৰতকৈও অধিক সময় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক হিচাপে কাম কৰাৰ পিছত তেওঁ ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগৰ বিকাশৰ বিষয়ে ''৫০ ফিল্মছ ডেট চেঞ্জড বলীউড, ১৯৯৫–২০১৫'' নামৰ গ্ৰন্থখন লিখিছিল।<ref name="IANS 2017"/><ref name="Rosario 2017">{{cite news |last1=Rosario |first1=Kennith |title=Experiencing cinema with track changes |work=[[The Hindu]] |date=18 January 2017|via=<!-- ProQuest --><!-- needs URL -->}}</ref> ২০১১ চনত তেওঁক তিনি বছৰৰ বাবে [[কেন্দ্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ প্ৰমাণীকৰণ ব'ৰ্ড]]ত নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite news |title=15 new members of CBFC appointed |work=Indiantelevision.com |date=May 26, 2011|via=<!-- ProQuest --><!-- Needs URL -->}}</ref> তেওঁ [[দিল্লী]] আৰু [[মুম্বাই]]ত [[দ্য ইণ্ডিয়ান এক্মপ্ৰেছ|দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] ফিল্ম ক্লাবৰ কিউৰেটৰ আৰু পৰিচালনা কৰে। প্ৰদৰ্শনৰ পিছত এনিমেটেড আলোচনা অনুষ্ঠিত হয়, যি অনুষ্ঠানৰ তেওঁ আঁত ধৰে । ইউৰোপৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱলৈ সঘনাই ভ্ৰমণ কৰা গুপ্তাই ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আহিছে।<ref>{{cite web|title=About Shubhra Gupta|access-date=2022-05-10|url=https://jaipurliteraturefestival.org/speaker/shubhra-gupta-3590|website=Jaipur Literature festival|date=17 September 2013 |language=en}}</ref> == গ্ৰন্থ == * ''50 Films That Changed Bollywood, 1995–2015,<ref name="Patel 2017">{{cite news|last1=Patel|first1=Bhaichand|date=21 February 2017|title=50 Films That Changed Bollywood: Book Review|url=https://www.outlookindia.com/website/story/50-films-that-changed-bollywood-book-review/298020|access-date=26 April 2022|work=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook]]}}</ref><ref name="Sharma 2017">{{cite news|last1=Sharma|first1=Devansh|date=May 7, 2017|title='50 Films That Changed Bollywood' book review: Full of hits, misses and nostalgia|url=https://www.firstpost.com/living/50-films-that-changed-bollywood-book-review-full-of-hits-misses-and-nostalgia-3427574.html|access-date=26 April 2022|work=Firstpost}}</ref><ref>{{Cite web|title=Shubhra Gupta|url=https://harpercollins.co.in/author-details/shubhra-gupta/|access-date=2021-11-21|website=HarperCollins Publishers India}}</ref>'' 9789351778479 * ''IRRFAN: A Life in Movies,''<ref>{{Cite web|title=Irrfan: An actor who made the 'other' mainstream {{!}} Book review|url=https://www.indiatoday.in/lifestyle/books/story/irrfan-an-actor-who-made-the-other-mainstream-book-review-2396482-2023-06-22|access-date=2024-02-27|website=India Today|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Pan Macmillan India|url=https://www.panmacmillan.co.in/authordetails/Shubhra%20Gupta/6269|access-date=2024-02-27|website=www.panmacmillan.co.in|archivedate=2024-02-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240227113245/https://www.panmacmillan.co.in/authordetails/Shubhra%20Gupta/6269|deadurl=yes}}</ref> 9788119300853 == বঁটা == * 2012 [[Ramnath Goenka Excellence in Journalism Awards|Ramnath Goenka Award]] for the Best Writing on Film<ref>{{Cite web|title=Shubhra Gupta|url=https://fipresci.org/people/shubhra-gupta/|access-date=2021-11-21|language=en-GB}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ সমালোচক]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:সাংবাদিক]] 5wj3njs4qin7k4i8bmsenrrvyfxsrlt 0 128220 625646 621139 2026-08-09T19:19:53Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625646 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious group | group = ভাৰতত ইছলাম | population = {{increase}} '''২০০ মিলিয়ন (আনুমানিক)'''<ref name="auto">{{cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/muslim-population-in-2023-estimated-to-be-20-crore-lok-sabha/articleshow/101996898.cms | title=Muslim population in 2023 estimated to be 20 crore: Lok Sabha | newspaper=The Times of India | date=21 July 2023 }}</ref><br/>(মুঠ জনসংখ্যা ১৪.৬১%)<ref>{{cite web | url=https://www.deccanherald.com/india/can-muslims-surpass-hindus-in-population-numbers-experts-say-practically-not-possible-1103547.html | title=Can Muslims surpass Hindus in population numbers? Experts say practically not possible }}</ref><br/>({{Circa|2023|lk=yes}}) | image = Jama Masjid, Delhi - IMGL5299 (cropped).jpg | image_size = 280px | image_alt = Map of India showing the number of Muslims in each state according to the 2011 Indian census | image_caption = [[জামে মছজিদ, দিল্লী]] |region1 = [[উত্তৰ প্ৰদেশত ইছলাম ধৰ্ম|উত্তৰ প্ৰদেশ]] |pop1 = ৩৮,৪৮৩,৯৭০<ref name="statista-numbers">{{Cite web|url=https://www.statista.com/statistics/616679/muslim-population-by-state-and-union-territory-india/|title=India - Muslim population 2011|website=Statista|language=en|access-date=2020-02-20}}</ref> |region2 = [[পশ্চিম বংগত ইছলাম ধৰ্ম|পশ্চিম বংগ]] |pop2 = ২৪,৬৫৪,৮৩০<ref name=statista-numbers/> |region3 = [[বিহাৰত ইছলাম ধৰ্ম|বিহাৰ]] |pop3 = ১৭,৫৫৭,৮১০<ref name=statista-numbers/> |region4 = [[মহাৰাষ্ট্ৰত ইছলাম ধৰ্ম|মহাৰাষ্ট্ৰ]] |pop4 = ১২,৯৭১,১৫০<ref name=statista-numbers/> |region5 = [[অসমত ইছলাম ধৰ্ম|অসম]] |pop5 = ১০,৬৭৯,৩৫০<ref name=statista-numbers/> |region6 = [[কেৰেলাত ইচ্হলাম ধৰ্ম|কেৰেলা]] |pop6 = ৮,৮৭৩,৪৭০<ref name=statista-numbers/> |region7 = [[জম্মু-কাশ্মীৰ (কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল)#ধৰ্ম|জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]] |pop7 = ৮,৫৬৭,৪৯০<ref name=statista-numbers/> |region8 = [[অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ ধৰ্ম#ইছলাম|অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ]] (iবৰ্তমানৰ তেলেংগানাকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে) |pop8 = ৮,০৮২,৪১০<ref name=statista-numbers/> |region9 = [[কৰ্ণাটকত ধৰ্ম#ইছলাম|কৰ্ণাটক]] |pop9 = ৭,৮৯৩,০৭০<ref name=statista-numbers/> |region10 = [[ৰাজস্থানত ইছলাম ধৰ্ম|ৰাজস্থান]] |pop10 = ৬,২১৫,৩৮০<ref name=statista-numbers/> | languages = {{Plainlist| '''লিটাৰ্জিকেল'''<br />{{Hlist| [[কোৰআন আৰবী]]<ref>{{cite encyclopedia |last=Al-Jallad |first=Ahmad |title=Polygenesis in the Arabic Dialects |encyclopedia=Encyclopedia of Arabic Language and Linguistics |url=http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopedia-of-arabic-language-and-linguistics/polygenesis-in-the-arabic-dialects-EALL_SIM_000030?s.num=1&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopedia-of-arabic-language-and-linguistics&s.q=neo-arabic |date= 30 May 2011|publisher=BRILL |isbn=9789004177024 |doi=10.1163/1570-6699_eall_EALL_SIM_000030|url-access=subscription }}</ref>}} *'''সাধাৰণ'''<br />{{Hlist| [[হিন্দুস্তানী ভাষা|হিন্দুস্তানী]], [[বঙালী ভাষা|বঙালী]],<ref>{{Cite web|title=Why the 30% Muslim vote share is crucial in Bengal, explains Robin Roy|url=https://www.freepressjournal.in/analysis/why-the-30-muslim-vote-share-is-crucial-in-bengal-explains-robin-roy|access-date=2021-11-08|website=Free Press Journal|language=en}}</ref> [[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]], [[কাশ্মীৰী ভাষা|কাশ্মীৰী]], [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]], [[মালায়লম ভাষা|মালায়লম]], [[তামিল ভাষা|তামিল]], [[পঞ্জাবী ভাষা|পাঞ্জাবী]], [[ডগৰি ভাষা|ডোগৰি]], [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]], [[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]], [[কন্নড় ভাষা|কন্নড়]], [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]], [[মহাৰাষ্ট্ৰীয় কংকণী]], [[নৱায়াঠী উপভাষা|নৱায়তী]], [[বেয়াৰী ভাষা|বেয়াৰী]], [[মালবাণী কংকণী]], [[হাৰিয়ানৱী ভাষা|হাৰিয়ানৱী]], [[ৰাজস্থানী ভাষা|ৰাজস্থানী]], [[মেইতেই ভাষা|পাংগন]], আৰু অন্যান্য [[ভাৰতীয় ভাষা]]}} * '''ঐতিহাসিক'''<br />{{Hlist| [[আৰৱী ভাষা|আৰৱী]], [[আৰবী মালয়ালম]]}} }} |rels= সংখ্যাগৰিষ্ঠ [[ছুন্নী ইছলাম]] সংখ্যালঘু [[ছিয়া ইছলাম|ছিয়া]]<ref>{{cite web | url=https://www.refworld.org/reference/countryrep/mrgi/2008/en/78959 | title=World Directory of Minorities and Indigenous Peoples - India : Muslims }}</ref> |flag=}} '''[[ইছলাম]]''' [[ভাৰত]]ৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম [[ধৰ্ম]], দেশৰ ১৪.২% জনসংখ্যা বা প্ৰায় ১৭২.২ মিলিয়ন লোকে (২০১১ চনৰ লোকপিয়লত) ইছলামৰ অনুগামী হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref name="2011census-Religion-pca">{{Cite web|title=Religion PCA – India |url=https://censusindia.gov.in/2011census/Religion_pca/RL-0000.xlsx|access-date=26 October 2021 |work=[[2011 Census of India]]}}<br />{{Cite web|title=Religion PCA |url=https://censusindia.gov.in/2011census/Religion_PCA.html|access-date=1 September 2021 |work=Census of India Website : Office of the Registrar General & Census Commissioner, India}}</ref> [[পৃথিৱী|বিশ্ব]]ৰ ভিতৰতে [[ভাৰত]]ত [[মুছলমান]] লোকৰ সংখ্যা তৃতীয় স্থানত আছে।<ref name="pewresearch.org-2015">{{Cite news|url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2019/04/01/the-countries-with-the-10-largest-christian-populations-and-the-10-largest-muslim-populations/|title=The countries with the 10 largest Christian populations and the 10 largest Muslim populations|website=Pew Research Center|language=en-US|access-date=17 June 2019}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=kaubzRxh-U0C&q=what+percent+of+muslims+live+in+south+asia&pg=PA193 |title=South Asian Religions: Tradition and Today |last1=Pechilis |first1=Karen |last2=Raj |first2=Selva J. |date=1 January 2013 |publisher=Routledge |isbn=9780415448512 |page=193}}</ref> ভাৰতৰ অধিকাংশ মুছলমান [[ছুন্নী ইছলাম|ছুন্নী]], আৰু মুছলমান জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ১৫% [[ছিয়া ইছলাম|ছিয়া]]।<ref name="USSD-IRFR" />{{Request quotation|date=September 2025}} [[গুজৰাট]]ত আৰব উপকূলীয় বাণিজ্যিক পথৰ কাষৰ দক্ষিণ ভাৰতীয় সম্প্ৰদায়সমূহত আৰু আৰব উপদ্বীপত ধৰ্মৰ উত্থান হোৱাৰ কিছুসময়ৰ পাছতে মালাবাৰ উপকূলত [[ইছলাম]] প্ৰথম বিয়পি পৰিছিল। পিছলৈ ইছলাম ভাৰত উপমহাদেশৰ উত্তৰ অন্তৰ্দেশত উপস্থিত হয় সপ্তম শতিকাত যেতিয়া আৰবসকলে সিন্ধ আক্ৰমণ কৰি জয় কৰে। দ্বাদশ শতিকাত গাজনাবী আৰু ঘূৰিদ বিজয়ৰ জৰিয়তে [[পঞ্জাব, ভাৰত|পঞ্জাৱ]] আৰু উত্তৰ ভাৰতত উপস্থিত হয় আৰু তেতিয়াৰপৰাই ভাৰতৰ ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ অংগ হৈ পৰিছে। ৬২৩ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আগতে নিৰ্মিত [[গুজৰাট]]ৰ ঘোঘাত থকা বৰৱাদা [[মছজিদ]], কেৰালাৰ মেথালাৰ চেৰমন জুমা মছজিদ (৬২৯ খ্ৰীষ্টাব্দ) আৰু [[তামিলনাডু]]ৰ কিলাকাৰাইত থকা পলাইয়া জুম্মা পল্লী (বা The Old Jumma Masjid, ৬২৮–৬৩০ খ্ৰীষ্টাব্দ) ভাৰতৰ প্ৰথম তিনিটা মছজিদ যিবোৰ নাৱিক আৰব ব্যৱসায়ীয়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>Prof. Mehboob Desai,''Masjit during the time of Prophet Nabi Muhammed Sale Allahu Alayhi Wasalam, Divy Bhasakar, Gujarati News Paper, Thursday, column 'Rahe Roshan', 24 May, page 4''.</ref><ref>Kumar(Gujarati Magazine), Ahmadabad, July 2012, P. 444.</ref><ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/Oldest-Indian-mosque-Trail-leads-to-Gujarat/articleshow/55270285.cms |title=Oldest Indian mosque: Trail leads to Gujarat |date=6 November 2016 |work=[[The Times of India]] |access-date=28 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161116041920/https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/Oldest-Indian-mosque-Trail-leads-to-Gujarat/articleshow/55270285.cms |archive-date=16 November 2016 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/indias-oldest-mosque-and-growing-irrelevance-of-muslim-vote-in-gujarat/articleshow/61985802.cms|title=India's oldest mosque and growing irrelevance of Muslim vote in Gujarat |date=8 December 2017 |work=[[The Times of India]] |language=en |access-date=28 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171209035951/https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/indias-oldest-mosque-and-growing-irrelevance-of-muslim-vote-in-gujarat/articleshow/61985802.cms |archive-date=9 December 2017 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gujaratexpert.com/blog/muslim-religious-places-in-gujarat/|title=Top 11 Famous Muslim Religious Places in Gujarat|last=Sharma|first=Indu|date=22 March 2018 |website=Gujarat Travel Blog|language=en |access-date=28 July 2019}} {{verify source|date=August 2019|reason=This ref was deleted ([[Special:Diff/911246496]]) by a bug in VisualEditor and later restored by a bot from the original cite at [[Special:Permalink/911172027]] cite #23 - please verify the cite's accuracy and remove this {verify source} template. [[User:GreenC bot/Job 18]]}}</ref> চেৰামান পেৰুমালছৰ কিংবদন্তি অনুসৰি, [[ইছলামৰ পয়গম্বৰ|ইছলামিক নবী]] [[মুহাম্মাদ|মহম্মদ]]ৰ (প্ৰায় ৫৭০–৬৩২) জীৱনকালত [[ইছলাম ধৰ্ম]] গ্ৰহণ কৰা চেৰা বংশৰ শেষ শাসক (তাজুদিন চেৰামান পেৰুমাল)ৰ আদেশত বৰ্তমানৰ কেৰেলাৰ কোডুংগালুৰত ৬২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত প্ৰথম ভাৰতীয় মছজিদ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। একেদৰে স্থানীয় মছজিদসমূহ ৭০০ চনৰ আৰম্ভণিতে পূব উপকূলৰ তামিল মুছলমানসকলেও মহম্মদৰ জীৱনকালত ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰা বুলি দাবী কৰে।<ref>{{citation |last1=Metcalf |first1=Barbara D. |title=Islam in South Asia in Practice |url=https://books.google.com/books?id=pR0LzVCpfw8C |year=2009 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-1-4008-3138-8 |page=1}}</ref> ==ইতিহাস== ===উৎপত্তি=== ভাৰতৰ মুছলমানসকলৰ বিপুলসংখ্যক [[দক্ষিণ এছিয়াৰ জনগোষ্ঠী]]ৰ অন্তৰ্গত। কিন্তু কিছুমান ভাৰতীয় মুছলমানত বাহিৰৰ পৰা, মূলতঃ মধ্যপ্ৰাচ্য আৰু মধ্য এছিয়াৰপৰা অহা, অনুসন্ধানযোগ্য [[ডি এন এ|জিন প্ৰৱাহ]] ধৰা পৰা মাত্ৰা পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite journal|author=Journal of Human Genetics |title=Diverse genetic origin of Indian Muslims: evidence from autosomal STR loci |journal=Nature |date=8 May 2009 |volume=54 |issue=6 |pages=340–348 |doi=10.1038/jhg.2009.38 |pmid=19424286 |s2cid=153224 |doi-access=free }}</ref><ref name="genestudy"/><ref name="Kashif-ul-Huda">{{cite web|author=Kashif-ul-Huda |url=https://www.radianceweekly.com/57/407/draught-of-character-in-the-high-ups/2007-05-06/science-amp-technology/story-detail/genetically-indianstory--of-indian-muslims.html |title=Genetically Indian: Story of Indian Muslims |publisher=Radiance Viewsweekly |date=6 May 2007 |access-date=18 March 2011}}</ref> অৱশ্যে ই অতি কম মাত্ৰাত পোৱা যায়।<ref name="Kashif-ul-Huda"/> সূত্ৰসমূহে ইংগিত দিয়ে যে মুছলমানসকলৰ মাজত জাতিসমূহৰ বিকাশ ঘটিছিল কাফাআতৰ ধাৰণাটোৰ ফলস্বৰূপে।<ref name="EoI">{{cite encyclopedia |author-link=John Burton-Page |last1=Burton-Page |first1=John |url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopedie-de-l-islam/*-SIM_2884 |title=Hindū |encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam]] |editor1-link=Peri Bearman |editor1-first=Peri |editor1-last=Bearman |editor2-link=Thierry Bianquis |editor2-first=Thierry |editor2-last=Bianquis |editor3-link=Clifford Edmund Bosworth |editor3-first=Clifford Edmund |editor3-last=Bosworth |editor4-link=Emeri Johannes van Donzel |editor4-first=Emeri Johannes |editor4-last=van Donzel |editor5-link=Wolfhart Heinrichs |editor5-first=Wolfhart P. |editor5-last=Heinrichs |publisher=Brill |date=2006 |url-access=subscription }}</ref><ref>Muslim Caste in Uttar Pradesh (A Study of Culture Contact), Ghaus Ansari, Lucknow, 1960, p. 66</ref><ref name="Sikand">{{cite web |last=Singh Sikand |first=Yoginder |title=Caste in Indian Muslim Society |publisher=[[Hamdard University]] |url=http://stateless.freehosting.net/Caste%20in%20Indian%20Muslim%20Society.htm |access-date=18 October 2006 |archive-date=11 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110811072216/http://stateless.freehosting.net/Caste%20in%20Indian%20Muslim%20Society.htm |url-status=dead |archivedate=11 August 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110811072216/http://stateless.freehosting.net/Caste%20in%20Indian%20Muslim%20Society.htm |deadurl=yes }}</ref> যিসকলক আশ্ৰাফ বুলি কোৱা হয় তেওঁলোকক বিদেশী আৰব বংশৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা উচ্চ মৰ্যাদা বুলি ধৰা হয়,<ref name="pratap_caste">{{cite book| last = Aggarwal|first = Patrap|title = Caste and Social Stratification Among Muslims in India|publisher=Manohar|year = 1978 }}</ref><ref name="zarina_social_strat">{{cite book |last = Bhatty |first = Zarina |editor = M N Srinivas |title = Caste: Its Twentieth Century Avatar |access-date = 12 June 2007 |year = 1996 |publisher = Viking, Penguin Books India |isbn = 0-14-025760-8 |pages = 249–253 |chapter = Social Stratification Among Muslims in India |chapter-url = http://www.anti-caste.org/muslim_question/caste/bhatty_article.html |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20070312061216/http://www.anti-caste.org/muslim_question/caste/bhatty_article.html |archive-date = 12 March 2007 |archivedate = 12 March 2007 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070312061216/http://www.anti-caste.org/muslim_question/caste/bhatty_article.html }}</ref> আনহাতে আজলাফসকলক [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰপৰা ধৰ্মান্তৰিত বুলি ধৰা হয়, আৰু তেওঁলোকৰ মৰ্যাদা কম। এই সামাজিক স্তৰবিন্যাস অৱশ্যে সকলো বিশ্বাসীৰ সমতাৰ মূল ইছলামিক ধৰ্মতত্ত্বৰ নীতিৰ প্ৰত্যক্ষ বিপৰীতমুখী। অৰ্থডক্স ইছলামিক মতবাদ অনুসৰি সকলো মুছলমানেই একক সম্প্ৰদায় ([[উম্মাহ]]) গঠন কৰে, আৰু কোৰআন আৰু হাদীছে জাতি বা বংশৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বিভাজন প্ৰত্যাখ্যান কৰি ঐক্য আৰু ভাতৃত্ববোধক তীব্ৰভাৱে গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref>{{Cite web |title=Surah Al-An'am - 159 |url=https://quran.com/6/159 |access-date=2025-02-12 |website=Quran.com |language=en}}</ref> এই নীতিৰ উদাহৰণ [[মুহাম্মাদ|হজৰত মহম্মদ]]ৰ [[বিদায় ধৰ্মধ্বনি]]ত দিয়া হৈছে, য'ত কোৱা হৈছে: "সকলো [[মানুহ|মানৱ]] জাতি [[আদম]] আৰু [[হাৱা (ইভ)|হাৱা]]ৰপৰা আহিছে। এজন আৰবৰ কোনো অ-আৰবতকৈ কোনো শ্ৰেষ্ঠত্ব নাই, নতুবা এজন অআৰবৰ কোনো আৰবতকৈ কোনো শ্ৰেষ্ঠত্ব নাই; এজন বগাৰ কৃষ্ণাংগতকৈ কোনো শ্ৰেষ্ঠত্ব নাই, আৰু কৃষ্ণাংগৰ বগাতকৈ কোনো শ্ৰেষ্ঠত্ব নাই; ভক্তি আৰু ভাল কামৰ বাহিৰে।" <ref>{{Cite web |title=The Last Sermon Of Prophet Muhammad(SAW) |url=https://www.iium.edu.my/deed/articles/thelastsermon.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250119113104/https://www.iium.edu.my/deed/articles/thelastsermon.html |archive-date=2025-01-19 |access-date=2025-02-12 |website=www.iium.edu.my}}</ref> এই শিক্ষাৰ পোহৰত বহু ইছলামিক পণ্ডিতে ([[উলামা|উলেমা]]) যুক্তি আগবঢ়ায় যে জাতিসদৃশ স্তৰৰ অস্তিত্ব ধৰ্মৰ মূল নীতিৰ বিৰোধী সাংস্কৃতিক প্ৰথা। কিন্তু আন পণ্ডিত আৰু সম্প্ৰদায়ৰ নেতাসকলে নিজৰ জাতি বা সামাজিক গোটৰ ভিতৰত বিবাহ কৰাটো ভাল বুলি কয়, যিটো প্ৰথা ভাৰতত বহুলভাৱে পালন কৰা হৈছে।<ref name="dalitmuslims.com">{{cite web |url=http://www.dalitmuslims.com/2008/08/caste-and-social-hierarchy-among-indian.html |title=Pasmanda Muslim Forum: Caste and Social Hierarchy Among Indian Muslims: M.A.Falahi (Interview) |publisher=Dalitmuslims.com |date=10 August 2008 |access-date=14 September 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110708221902/http://www.dalitmuslims.com/2008/08/caste-and-social-hierarchy-among-indian.html |archive-date=8 July 2011 |url-status=usurped |archivedate=8 July 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110708221902/http://www.dalitmuslims.com/2008/08/caste-and-social-hierarchy-among-indian.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=BsBEgVa804IC&q=kasai+caste&pg=PA942 |title=People of India: Maharashtra |via= Google Books |access-date=14 September 2010|isbn=978-81-7991-101-3|year=2004|last1=Bhanu |first1=B. V. |publisher=Popular Prakashan }}</ref> ইয়াত উল্লেখ কৰা তিনিটা জিনীয় অধ্যয়নৰ ভিতৰত দুটাত, য’ত ভাৰতৰ মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ কেইবাটাও অঞ্চলৰপৰা নমুনা লোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, পুনৰ দেখা গ’ল যে মুছলমান জনসংখ্যা জড়িত স্থানীয় অমুছলমানৰ সৈতে অতিশয় মিল আছিল, কিছুমানৰ জিন প্ৰৱাহৰ মাত্ৰা সামান্য আছিল, মূলতঃ আৰব উপদ্বীপৰপৰা পোনপটীয়াকৈ নহয়, ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে [[ইৰাণ]] আৰু [[মধ্য এছিয়া]]ৰ আছিল।<ref name="genestudy">{{cite web|url=http://blogs.discovermagazine.com/gnxp/2009/10/the-mostly-south-asian-origins-of-indian-muslims/|title=The mostly South Asian origins of Indian Muslims|work=Gene Expression|access-date=6 May 2015|archive-date=29 April 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110429082524/http://blogs.discovermagazine.com/gnxp/2009/10/the-mostly-south-asian-origins-of-indian-muslims/|url-status=dead|archivedate=29 April 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110429082524/http://blogs.discovermagazine.com/gnxp/2009/10/the-mostly-south-asian-origins-of-indian-muslims/|deadurl=yes}}</ref> ভাৰতীয় মুছলমানসকলৰ Y ক্ৰম’জমৰ তুলনা অন্য ভাৰতীয় গোটৰ সৈতে সম্পৰ্কীয় গৱেষণা ২০০৫ চনত প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="genestudy"/><ref name="Kashif-ul-Huda"/> এই অধ্যয়নত উত্তৰ প্ৰদেশৰ ১২৪ জন [[ছুন্নী ইছলাম|ছুন্নী]] আৰু ১৫৪ জন [[ছিয়া ইছলাম|ছিয়া]]ক তেওঁলোকৰ জিনীয় মূল্যায়নৰ বাবে যাদৃচ্ছিকভাৱে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল। মুছলমানৰ বাহিৰেও হিন্দু উচ্চ আৰু মধ্যবৰ্ণৰ গোটৰ সদস্যসকলকো জিনীয় বিশ্লেষণৰ বাবে বাছনি কৰা হৈছিল। এই অধ্যয়নত ১০২১টা নমুনাৰ ভিতৰত মাত্ৰ ১৭টা নমুনাতহে ই হেপ্ল’গ্ৰুপ দেখা গৈছিল আৰু সকলোবোৰেই ছিয়া আছিল। অতি সামান্য বৃদ্ধি পোৱা কম্পাঙ্কই অৱশ্যে এই ছিয়াসকলক কেৱল তেওঁলোকৰ হেপ্ল’গ্ৰুপৰ ক্ষেত্ৰত [[ইৰাক|ইৰাকী]], [[তুৰস্ক|তুৰ্কী]] আৰু [[পেলেষ্টাইন|পেলেষ্টাইনী]]সকলৰ ওচৰত ৰাখিছে।<ref name="genestudy"/><ref name="Kashif-ul-Huda"/> ===ভাৰতত ইছলামৰ আদিম ইতিহাস=== [[File:Periplous of the Erythraean Sea.svg|thumbnail|ইৰিথ্ৰিয়ান সাগৰৰ পেৰিপ্লাছৰ নাম, পথ আৰু স্থান (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১ম শতিকা)]] [[File:Cheraman jumamasjid.JPG|thumb|right|250px|মালাবাৰ উপকূলৰ চেৰমন পেৰুমাল জুমা মছজিদ, সম্ভৱতঃ ভাৰতৰ প্ৰথম মছজিদ। ]] অতীজৰেপৰা আৰব আৰু ভাৰত উপমহাদেশৰ মাজত বাণিজ্যিক সম্পৰ্ক বিদ্যমান। আনকি প্ৰাক ইছলাম যুগতো আৰব ব্যৱসায়ীসকলে কোংকন-গুজৰাট উপকূল আৰু মালাবাৰ উপকূল ভ্ৰমণ কৰিছিল, যিয়ে তেওঁলোকক দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ বন্দৰসমূহৰ সৈতে সংযোগ কৰিছিল। নতুনকৈ ইছলাম কৰা আৰবসকল আছিল ইছলামৰ ভাৰতৰ সৈতে প্ৰথম সংস্পৰ্শ। বুৰঞ্জীবিদ ইলিয়ট আৰু ডাউছনে তেওঁলোকৰ গ্ৰন্থ ''The History of India, as Told by Its Own Historians'', ত কৈছে যে মুছলমান যাত্ৰী কঢ়িয়াই অনা প্ৰথম জাহাজখন ভাৰতৰ উপকূলত ৬৩০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আগতেই দেখা গৈছিল। এইচ জি ৰ’লিনছনে তেওঁৰ ''Ancient and Medieval History of India''<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=QY3fPAAACAAJ |title=Ancient and Medieval History of India|last=Rawlinson|first=H. G.|date=2001-01-01|publisher=Bharatiya Kala Prakashan|isbn=9788186050798 |language=en}}</ref> গ্ৰন্থত দাবী কৰিছে যে প্ৰথম আৰব মুছলমানসকলে ভাৰতৰ উপকূলত বসতি স্থাপন কৰিছিল খ্ৰীষ্টপূৰ্ব সপ্তম শতিকাৰ শেষৰফালে। এই তথ্য জে ষ্টাৰকে তেওঁৰ ''Madras District Manuals''<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=GkNJnwEACAAJ |title=Madras District Manuals: South Canara|date=1894|publisher=Superintendent, Government Press|language=en}}</ref> আৰু হৰিদাস ভট্টাচাৰ্যই সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য ''Cultural Heritage of India Vol. IV''.ত<ref>{{ISBN|8187332050}} Cultural Heritage of India Vol. IV</ref> ইছলামৰ উত্থানৰ লগে লগে আৰবসকলে বিশ্বৰ মঞ্চত এক উল্লেখযোগ্য সাংস্কৃতিক শক্তি হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। তেওঁলোকৰ বিস্তৃত বাণিজ্য আৰু বাণিজ্যিক নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে আৰব ব্যৱসায়ী আৰু ব্যৱসায়ীসকল বিশ্বাসৰ মূল দূত হৈ পৰিছিল, য’তেই ভ্ৰমণ কৰিছিল তাতেই ইয়াৰ শিক্ষাসমূহ ভাগ-বতৰা কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=http://www.jaihoon.com/456.htm|title=Genesis and Growth of the Mappila Community {{!}} JAIHOON.COM|date=2009-11-03|work=JAIHOON.COM|access-date=2017-07-28|language=en-US|archivedate=2018-09-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180922115327/http://www.jaihoon.com/456.htm|deadurl=yes}}</ref> জনপ্ৰিয় পৰম্পৰা অনুসৰি ৬৬১ খ্ৰীষ্টাব্দত মালাবাৰ উপকূলৰ ঠিক পশ্চিমে অৱস্থিত [[লাক্ষাদ্বীপ|লক্ষদ্বীপ]]লৈ [[ইছলাম]]ক উবাইদুল্লাই আনিছিল। তেওঁৰ কবৰ এণ্ড্ৰট দ্বীপত অৱস্থিত বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref>{{cite web|title=History|url=http://lakshadweep.nic.in/KL_History.html|publisher=lakshadweep.nic.in|access-date=1 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120514235511/http://lakshadweep.nic.in/KL_History.html|archive-date=14 May 2012|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> [[কেৰেলা]]ৰ এৰ্নাকুলাম জিলাৰ পূব অংশৰ কোথামংগলামৰপৰা কেইটামান উমাইয়াদ (৬৬১–৭৫০ খ্ৰীষ্টাব্দ) মুদ্ৰা আৱিষ্কাৰ কৰা হয়।<ref name="TheEncyclopediaofIslam2">{{cite encyclopedia |last=Miller |first=Roland E. |author-link=Roland E. Miller |article=Mappila |encyclopedia=The Encyclopedia of Islam |volume=VI |publisher=E. J. Brill |year=1988 |pages=458–66}}</ref> [[কেৰালা]]ত মুছলমান পৰম্পৰা অনুসৰি মঙলদৈস্থিত মছজিদ জিনাথ বক্স [[ভাৰত উপমহাদেশ]]ৰ অন্যতম পুৰণি মছজিদ।<ref>{{Cite news|url=https://www.karnataka.com/mangalore/zeenath-baksh-masjid/|title=Zeenath Baksh Masjid {{!}} Zeenath Baksh Masjid Mangalore {{!}} Zeenath Baksh Masjid History|date=2017-12-02|work=Karnataka.com|access-date=2018-06-30|language=en-US}}</ref> চেৰামান পেৰুমালছৰ কিংবদন্তি অনুসৰি, [[ইছলামৰ পয়গম্বৰ|ইছলামিক নবী]] [[মুহাম্মাদ|মহম্মদৰ]] (প্ৰায় ৫৭০–৬৩২) জীৱনকালত [[ইছলাম ধৰ্ম]] গ্ৰহণ কৰা [[চেৰা বংশ]]ৰ শেষৰজন শাসক (চেৰামান পেৰুমাল)ৰ আদেশত বৰ্তমানৰ [[কেৰেলা]]ৰ কোডুংগালুৰত ৬২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত প্ৰথম [[ভাৰতীয় মছজিদ]] নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name="SimpsonKresse2008">{{cite book |author1=Edward Simpson|author2=Kai Kresse|title=Struggling with History: Islam and Cosmopolitanism in the Western Indian Ocean|url=https://books.google.com/books?id=w0qHKA7zEaEC&pg=PA333|access-date=24 July 2012 |year=2008|publisher=Columbia University Press|isbn=978-0-231-70024-5|pages=333}}</ref><ref name="Kupferschmidt1987">{{cite book|author=Uri M. Kupferschmidt|title=The Supreme Muslim Council: Islam Under the British Mandate for Palestine|url=https://books.google.com/books?id=ChEVAAAAIAAJ&pg=PA458|access-date=25 July 2012|year=1987|publisher=Brill|isbn=978-90-04-07929-8|pages=458–459}}</ref><ref name="Raṇṭattāṇi2007">{{cite book|author=Husain Raṇṭattāṇi|title=Mappila Muslims: A Study on Society and Anti Colonial Struggles |url=https://books.google.com/books?id=xlb5BrabQd8C&pg=PA179|access-date=25 July 2012|year=2007|publisher=Other Books|isbn=978-81-903887-8-8|pages=179–}}</ref> কিছাত শকৰৱতী ফাৰ্মাদৰ মতে, কোডুংগালুৰ, কোল্লাম, মাদায়ী, বৰকুৰ, মঙলদৈ, কাছাৰগোড, কান্নুৰ, ধৰ্মদাম, পন্থালয়িনী, আৰু চলিয়ামত থকা মছজিদসমূহ মালিকদিনাৰৰ যুগত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু [[ভাৰত উপমহাদেশ]]ৰ আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদসমূহৰ ভিতৰত এই মছজিদসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref>Prange, Sebastian R. ''Monsoon Islam: Trade and Faith on the Medieval Malabar Coast.'' Cambridge University Press, 2018. 98.</ref> কাছাৰগোড চহৰৰ থালাংগাৰাত মালিকদিনাৰৰ মৃত্যু হোৱা বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref name="ch">Pg 58, Cultural heritage of [[Kerala]]: an introduction, A. Sreedhara Menon, East-West Publications, 1978</ref> প্ৰথম ভাৰতীয় মছজিদ চেৰমন জুমা মছজিদ ৬২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত মালিক দীনাৰে নিৰ্মাণ কৰা বুলি ভবা হয়<ref>{{Cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Cheraman-Juma-Masjid-A-1000-year-old-lamp-burns-in-this-mosque/articleshow/47486911.cms |title=Cheraman Juma Masjid: A 1,000-year-old lamp burns in this mosque|work=[[The Times of India]] |date=31 May 2015 |access-date=28 July 2017}}</ref> যদিও কিছুমান ইতিহাসবিদে কয় যে প্ৰথম মছজিদটো ৬১০ আৰু ৬২৩ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভিতৰত [[গুজৰাট]]ত আছিল।<ref>{{Cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/Oldest-Indian-mosque-Trail-leads-to-Gujarat/articleshow/55270285.cms |title=Oldest Indian mosque: Trail leads to Gujarat |work=[[The Times of India]] |date=6 November 2016 |access-date=28 July 2017}}</ref> মালাবাৰত মাপিলাসকল হয়তো প্ৰথম সম্প্ৰদায় যিয়ে [[ইছলাম ধৰ্ম]] গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=pCiNqFj3MQsC&pg=PA506|title=Encyclopedia of the Peoples of Asia and Oceania |last=West|first=Barbara A.|date=2010-05-19|publisher=Infobase Publishing|isbn=9781438119137|language=en}}</ref> উপকূলৰ কাষেৰে নিবিড় মিছনেৰী কাৰ্য্যকলাপ চলোৱা হৈছিল আৰু আন বহুতো থলুৱা লোকে ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল। কিংবদন্তি অনুসৰি ভাৰতৰপৰা অহা দুজন ভ্ৰমণকাৰী মৌলাই [[আব্দুল্লাহ (ইছমাইলী মুস্তালি মিছনেৰী)|আব্দুল্লাহ]] (পূৰ্বতে বালাম নাথ নামেৰে পৰিচিত) আৰু মৌলাই নুৰুদ্দিন (ৰূপনাথ) [[ইমাম]] [[আল-মুস্তানছিৰ বিল্লাহ|মুস্তানছিৰ]] (৪২৭–৪৮৭&nbsp; এ এইচ)/(১০৩৬–১০৯৪ খ্ৰীষ্টাব্দ) আৰু ইমানেই আপ্লুত হৈছিল যে তেওঁলোকে ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰি ৪৬৭ চনত ভাৰতত প্ৰচাৰ কৰিবলৈ উভতি আহিছিল&nbsp; এ এইচ/১০৭৩ খ্ৰীষ্টাব্দ। মৌলাই আহমেদ তেওঁলোকৰ সংগী আছিল। [[আব্দুল্লাহ (ইছমাইলী মুস্তালি মিছনেৰী)|আবাদুল্লাহ]] প্ৰথম [[দাউদী বহৰা|ৱালি-উল-হিন্দৰ দাইৰ তালিকা]] (ভাৰতৰ সন্ত) আছিল। তেওঁ কাকা আকেলা আৰু কাকি আকেলা নামৰ এহাল বিবাহিত দম্পতীৰ সন্মুখীন হয় যি [[তৈয়াবি ইছমাইলী|তৈয়াবী]] ([[দাউদী বহৰা|বোহৰা]]) সম্প্ৰদায়ৰ প্ৰথম ধৰ্মান্তৰিত হৈছিল।{{Cn|date=May 2024}} ===আৰব–ভাৰতীয় পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া=== ঐতিহাসিক প্ৰমাণে দেখুৱাইছে যে [[চৌদি আৰৱ|আৰব]] আৰু [[মুছলমান]]সকলে [[ইছলাম]]ৰ প্ৰথম দিনৰপৰাই আৰু সম্ভৱতঃ আৰব অঞ্চলত ইছলামৰ আগমনৰ আগতেই ভাৰতীয়সকলৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল। আৰব ব্যৱসায়ীসকলে [[ভাৰতীয়|ভাৰতীয়সকলে]] বিকশিত কৰা সংখ্যা ব্যৱস্থাটো [[মধ্যপ্ৰাচ্য]] আৰু [[ইউৰোপ]]লৈ প্ৰেৰণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Hindu-Arabic-numerals|title=Hindu-Arabic numerals &#124; History & Facts &#124; Britannica|date=9 October 2024|website=www.britannica.com}}</ref> অষ্টম শতিকাৰপৰাই বহু সংস্কৃত গ্ৰন্থ [[আৰবী ভাষা|আৰবী]]লৈ অনুবাদ হৈছিল। জৰ্জ ছালিবাই তেওঁৰ "ইছলামিক চাইন্স এণ্ড দ্য মেকিং অৱ দ্য ইউৰোপিয়ান ৰেনেছাঁ" নামৰ গ্ৰন্থখনত লিখিছে যে "দ্বিতীয় আব্বাছি খলিফা আল-মানছুৰৰ (ৰাজ্য ৭৫৪–৭৭৫) ৰাজত্বকালত কিছুমান প্ৰধান সংস্কৃত গ্ৰন্থ অনুবাদ হ'বলৈ আৰম্ভ কৰা হৈছিল, যদি ইয়াৰ আগতে নহয়; তাৰ আগতেও যুক্তিৰ ওপৰত কিছুমান গ্ৰন্থ, আৰু সাধাৰণতে মানি লোৱা হৈছে যে [[ফাৰ্চী ভাষা|পাৰ্চী]] আৰু [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] গ্ৰন্থসমূহ, যিদৰে আছিল, তেনেদৰেই ৰচনা কৰা হৈছিল বা প্ৰথম অনুবাদ কৰা হৈছিল।" <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Boc0JjGRPF0C|title=Islamic Science and the Making of the European Renaissance|last=Saliba|first=George|date=2007|publisher=MIT Press|isbn=9780262195577|pages=74|language=en}}</ref> [[চৌদি আৰৱ|আৰব]] আৰু [[ভাৰত]]ৰ মাজত বাণিজ্যিক সম্পৰ্ক অনাদি কালৰপৰাই চলি আছিল, উদাহৰণস্বৰূপে আৰব ব্যৱসায়ীসকলে [[খেজুৰ]] আৰু সুগন্ধি বনৌষধি বিক্ৰী কৰিছিল যিসকলে প্ৰতি বসন্ততে বাৰিষা [[বতাহ]]ৰ আগমনৰ লগে লগে ভাৰতৰ পাৰলৈ আহিছিল। ভাৰতৰ পশ্চিম উপকূলত বসবাস কৰা লোকসকল আৰব ব্যৱসায়ীৰ বাৰ্ষিক আগমনৰ লগত যিমান পৰিচিত আছিল, বাৰিষাৰ [[চৰাই]]ৰ জাকবোৰৰ লগতো সিমানেই পৰিচিত আছিল। কিন্তু বাৰিষাৰ চৰাইবোৰে কেইমাহমানৰ প্ৰবাসৰ অন্তত [[আফ্ৰিকা]]লৈ উভতি আহিছিল যদিও সকলো ব্যৱসায়ীয়ে [[মৰুভূমি]]ত থকা নিজৰ ঘৰলৈ উভতি নাহিল; বহুতে [[ভাৰতৰ নাৰী|ভাৰতীয় মহিলা]]ক বিয়া কৰাই ভাৰতত বসতি স্থাপন কৰে।<ref name="A history of the Sikhs-p20">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=-nsGAQAAIAAJ|title=A history of the Sikhs|last=Singh|first=Khushwant|date=1963|publisher=Princeton University Press|pages=20|language=en}}</ref> [[মুহাম্মাদ|মহম্মদ]]ৰ আগমনে (৫৬৯–৬৩২ খ্ৰীষ্টাব্দ) পূৰ্বতে মূৰ্তিপূজক আৰু খণ্ডিত আৰবসকলক বিশ্বাসৰদ্বাৰা একত্ৰিত আৰু [[ইছলাম]]ৰ বাৰ্তা প্ৰচাৰৰ বাবে এক ভাগ-বতৰা দায়বদ্ধতাৰদ্বাৰা পৰিচালিত জাতিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দীৰ্ঘদিন ধৰি দক্ষিণ ভাৰতলৈ খেজুৰৰ দৰে সামগ্ৰী লৈ অহা আৰব বণিক নাৱিকসকলে এতিয়া এই নতুন ধৰ্মৰ প্ৰৱৰ্তন কৰিলে, যাৰ বাবে অঞ্চলটোত উষ্ম আদৰণি পালে। দক্ষিণ ভাৰতীয় জনগোষ্ঠীসমূহে মছজিদ নিৰ্মাণক আদৰণি জনায় আৰু আৰব আৰু স্থানীয় মহিলাসকলৰ মাজত আন্তঃবিবাহকে ধৰি সাংস্কৃতিক সংহতিৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইয়াৰ ফলত এক সুকীয়া ভাৰতীয়-আৰবীয় মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ সৃষ্টি হয়। নৱম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মালাবাৰৰ মুছলমান মিছনেৰীসকলে স্থানীয় ৰজাক [[ইছলাম ধৰ্ম]] গ্ৰহণৰ প্ৰেৰণা যোগোৱাৰ সময়ত এক উল্লেখযোগ্য মাইলৰ খুঁটি অৰ্জন কৰিছিল।<ref name="A history of the Sikhs-p20" /> ইতিহাসবিদ ডেৰিল এন মেকলিনৰ মতে [[সিন্ধু সভ্যতা|সিন্ধ]] (বৰ্তমানৰ [[পাকিস্তান]]ত) আৰু [[আলী]]ৰ [[ছিয়া ইছলাম|ছিয়া]] সমৰ্থকসকলৰ মাজত প্ৰাৰম্ভিক সংযোগ হাকিম ইবনে জাবালাহ আল আব্দিৰপৰাই অনুসন্ধান কৰিব পাৰি। মহম্মদৰ সহযোগী হাকিমে ৬৪৯ খ্ৰীষ্টাব্দত সিন্ধৰ মাজেৰে মাক্ৰাণলৈ যাত্ৰা কৰি [[খলিফা]]ক এই অঞ্চলৰ বিষয়ে ৰিপৰ্ট দিছিল। আলীৰ এজন নিষ্ঠাৱান সমৰ্থক হাকিমে সিন্ধী জাটৰ সৈতে [[উট]]ৰ যুদ্ধত মৃত্যুবৰণ কৰে।<ref>M. Ishaq, "Hakim Bin Jabala - An Heroic Personality of Early Islam", Journal of the Pakistan Historical Society, pp. 145-50, (April 1955).</ref> তেওঁ এজন [[কবি]]ও আছিল আৰু [[আলী|আলী ইবনে আবু তালিব]]ৰ প্ৰশংসাত তেওঁৰ কবিতাৰ কেইটামান দ্বৈত কবিতা জীয়াই আছে বুলি চাচনামাত প্ৰকাশ পাইছে।<ref>Derryl N. Maclean, "''Religion and Society in Arab Sind''", p. 126, BRILL, (1989) {{ISBN|90-04-08551-3}}.</ref>{{efn|Hakim ibn Jabalah al-Abdi's poem in praise of Ali ibn Abu Talib:<br />{{Blockquote|text=({{langx|ar|ليس الرزيه بالدينار نفقدة ان الرزيه فقد العلم والحكم وأن أشرف من اودي الزمان به أهل العفاف و أهل الجود والكريم <ref>چچ نامہ، سندھی ادبی بورڈ، صفحہ 102، جامشورو، (2018)</ref> }} "Oh Ali, owing to your alliance (with the prophet) you are truly of high birth, and your example is great, and you are wise and excellent, and your advent has made your age an age of generosity and kindness and brotherly love".<ref>Mirza Kalichbeg Fredunbeg, "The Chachnama", p. 43, The Commissioner's Press, Karachi (1900).</ref>}}}} আলীৰ নেতৃত্বৰ সময়ত সিন্ধৰ অসংখ্য জাটে ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল,<ref>Ibn Athir, Vol. 3, pp. 45–46, 381, as cited in: S. A. N. Rezavi, "''The Shia Muslims''", in History of Science, Philosophy and Culture in Indian Civilization, Vol. 2, Part. 2: "Religious Movements and Institutions in Medieval India", Chapter 13, Oxford University Press (2006).</ref> আলীৰ সেনাবাহিনীৰ বিষয়া হাৰিথ ইবনে মুৰাহ আল-আব্দি আৰু ছাইফি ইবনে ফিল’ আল-শ্বায়বাণীৰ দৰে ব্যক্তিৰ প্ৰচেষ্টাৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত হৈছিল। ৬৫৮ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁলোকে সিন্ধী ডাকাতসকলৰ বিৰুদ্ধে অভিযানৰ নেতৃত্ব দিছিল, তেওঁলোকক আল-কিকান (বৰ্তমানৰ কুৱেটা)লৈকে খেদি ফুৰিছিল।<ref>Ibn Sa'd, 8:346. The raid is noted by Baâdhurî, "fatooh al-Baldan" p. 432, and Ibn Khayyât, Ta'rîkh, 1:173, 183–84, as cited in: Derryl N. Maclean, "''Religion and Society in Arab Sind''", p. 126, BRILL, (1989) {{ISBN|90-04-08551-3}}.</ref> পিছলৈ ৬৬০ খ্ৰীষ্টাব্দত দামাস্কাছৰ ওচৰত হুজৰ ইবনে আদি আল-কিণ্ডিৰ সৈতে মূৰ কাটি পেলোৱা আলীৰ সাতজন নিষ্ঠাৱান সংগীৰ ভিতৰত এজন হিচাপে ছাইফীক হত্যা কৰা হয়।<ref>Tabarî, 2:129, 143, 147, as cited in: Derryl N. Maclean, "''Religion and Society in Arab Sind''", p. 126, Brill, (1989) {{ISBN|90-04-08551-3}}.</ref> ===ভাৰতত ইছলামৰ ৰাজনৈতিক ইতিহাস=== {{See also|মধ্যযুগীয় ভাৰত|ভাৰত-পাৰ্চী সংস্কৃতি|দিল্লী চুলতান|মোগল সাম্ৰাজ্য|#ধৰ্মান্তৰকৰণ বিতৰ্ক|l6=ধৰ্মান্তৰকৰণ বিতৰ্ক}} [[File:Taj mahal (1870s).jpg|thumb|[[ভাৰত]]ৰ [[আগ্ৰা]]ৰ [[তাজমহল]]। ১৭ শতিকাত মোগল সম্ৰাট শ্বাহজাহানৰ অধীনত নিৰ্মাণ কৰা এইখন ভাৰত-ইছলামিক স্থাপত্যক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। ]] [[File:Sindian Foot Soldier in his War Dress.png|thumb|এজন সিন্ধী মুছলমান]] ১৭ বছৰ বয়সত মহম্মদ বিন কাছিম (৬৭২ খ্ৰীষ্টাব্দ) [[ভাৰত উপমহাদেশ]] আক্ৰমণ কৰা প্ৰথমজন মুছলমান সেনাপতি আছিল, সিন্ধত উপনীত হ’বলৈ সক্ষম হৈছিল। খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধত উমাইয়াদ খিলাফত আৰু ভাৰতীয় ৰাজ্যৰ মাজত ধাৰাবাহিক যুদ্ধ সংঘটিত হয়; ফলত ভাৰতত উমাইয়াদ অভিযানসমূহ পৰীক্ষা কৰি সিন্ধলৈ নিয়ন্ত্ৰণ কৰা হয়।<ref name=Crawford>{{cite book |title=The War of the Three Gods: Romans, Persians and the Rise of Islam |first=Peter |last=Crawford |publisher=Pen & Sword Books |location=Barnsley, Great Britain |year=2013 |isbn=978-1-84884-612-8 |page=216}}</ref>{{efn|দশম শতিকাৰ আশে-পাশে গাজনীৰ মাহমুদৰ অধীনত (৯৭১–১০৩০ খ্ৰীষ্টাব্দ) মুছলমান মধ্য এছিয়াৰ যাযাবৰী সাম্ৰাজ্য গাজনাভিদসকল আছিল দ্বিতীয়, বহুত বেছি হিংস্ৰ আক্ৰমণকাৰী, দ্ৰুত ঘোঁৰাৰ অশ্বাৰোহী বাহিনী ব্যৱহাৰ কৰি আৰু জাতি আৰু ধৰ্মৰদ্বাৰা একত্ৰিত বিশাল সৈন্যবাহিনী গঠন কৰি, বাৰে বাৰে [[দক্ষিণ এছিয়া]]ৰ উত্তৰ-পশ্চিম সমভূমিক আগুৰি ধৰিছিল। অৱশেষত ঘূৰিদসকলৰ অধীনত [[মুছলমান]] সৈন্যই উত্তৰ ভাৰতীয় সমভূমিত প্ৰৱেশ কৰে, যাৰ ফলত ১২০৬ চনত ঘূৰিদ বংশৰ দাসসকলে ইছলামিক [[দিল্লী চুলতানী|দিল্লী চুলতান]] ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref>{{citation|last=Ludden|first=D.|date=13 June 2002|title=India and South Asia: A Short History|publisher=[[One World Media|One World]]|isbn=978-1-85168-237-9|page=68}}</ref> চুলতানে উত্তৰ ভাৰতৰ বহু অংশ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব লাগিছিল আৰু দক্ষিণ ভাৰতত বহু আগ্ৰাসন কৰিব লাগিছিল। কিন্তু অভ্যন্তৰীণ কাজিয়াৰ ফলত চুলতানিত্বৰ অৱনতি ঘটে, আৰু পূবত [[বংগ চুলতানী|বংগ চুলতানেট]]ৰ দৰে নতুন মুছলমান চুলতানেট বিচ্ছিন্ন হয়,<ref>Hermann Kulke and Dietmar Rothermund, A History of India, 3rd Edition, Routledge, 1998, {{ISBN|0-415-15482-0}}, pp 187–190</ref> আনহাতে ডেকানত [[উৰ্দু ভাষা]]ক ডেকানলৈ লৈ যোৱা দিল্লীৰ উৰ্দুভাষী উপনিৱেশিকসকলে বাহমানী সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=j2F9BgAAQBAJ&dq=colonists+dakhni&pg=PA42 |title=The Sufis of Bijapur, 1300-1700 |date=2015 |author=Richard Maxwell Eaton |publisher=Princeton University Press |page=41 |isbn=9781400868155 }}</ref> ১৩৩৯ চনত শ্বাহ মিৰ কাশ্মীৰৰ প্ৰথম [[মুছলমান]] শাসক হৈ ছালাটিন-ই-কাশ্মীৰ বা শ্বাহ মিৰ বংশৰ শুভাৰম্ভ কৰে।<ref name=imp-gazet-history>''Imperial Gazetteer of India, volume 15''. 1908. Oxford University Press, Oxford and London. pp. 93–95.</ref> [[দিল্লী চুলতানী]]ৰ অধীনত ইছলামিক সভ্যতাৰ সৈতে ভাৰতীয় সভ্যতাৰ সংশ্লেষণ ঘটিছিল, আৰু ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ এক ক্ৰমবৰ্ধমান বিশ্ব ব্যৱস্থা আৰু [[এফ্ৰো-ইউৰেছিয়া|আফ্ৰিকান-ইউৰেছিয়া]]ৰ বৃহৎ অংশ সামৰি বহল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নেটৱৰ্কৰ সৈতে একত্ৰীকৰণ হৈছিল, যিয়ে ভাৰতীয় সংস্কৃতি আৰু সমাজত যথেষ্ট প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref name="asher-50-52">{{citation|last1=Asher|first1=C. B.|last2=Talbot|first2=C|date=1 January 2008|title=India Before Europe|edition=1st|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=978-0-521-51750-8|pages=50–52|url={{google books |plainurl=y |id=ZvaGuaJIJgoC|page=50}}}}</ref> তেওঁলোকৰ শাসনৰ সময়ছোৱাত ভাৰত-ইছলামিক স্থাপত্যৰ আদিম ৰূপ,<ref>A. Welch, "Architectural Patronage and the Past: The Tughluq Sultans of India," Muqarnas 10, 1993, Brill Publishers, pp 311-322</ref><ref>J. A. Page, [https://archive.org/stream/guidetothequtbde031434mbp#page/n15/mode/2up/search/temple Guide to the Qutb], Delhi, Calcutta, 1927, page 2-7</ref> ভাৰতৰ জনসংখ্যা আৰু অৰ্থনীতিৰ বৃদ্ধিৰ হাৰ,<ref name="maddison379">{{cite book|last=Madison|first=Angus|title=Contours of the world economy, 1–2030 AD: essays in macro-economic history|date=6 December 2007|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-922720-4|page=379}}</ref> আৰু হিন্দুস্তানী ভাষাৰ উত্থান আদি অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।<ref name="brown2008">{{Citation | title=Concise Encyclopedia of Languages of the World |author1=Keith Brown |author2=Sarah Ogilvie | year=2008 | isbn=978-0-08-087774-7 | publisher=Elsevier | url=https://books.google.com/books?id=F2SRqDzB50wC | quote=... Apabhramsha seemed to be in a state of transition from Middle Indo-Aryan to the New Indo-Aryan stage. Some elements of Hindustani appear ... the distinct form of the lingua franca Hindustani appears in the writings of Amir Khusro (1253–1325), who called it Hindwi ...}}</ref> ত্ৰয়োদশ আৰু চতুৰ্দশ শতিকাত মংগোল সাম্ৰাজ্যই ভাৰতৰ ওপৰত সম্ভাৱ্য বিধ্বংসী আগ্ৰাসনক প্ৰতিহত কৰাৰ বাবেও দিল্লী চুলতানীৰ দায়িত্ব আছিল।<ref name="asher-50-51">{{citation|last1=Asher|first1=C. B.|last2=Talbot|first2=C|date=1 January 2008|title=India Before Europe|edition=1st|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=978-0-521-51750-8|url=https://books.google.com/books?id=ZvaGuaJIJgoC&pg=PA19|pages=19, 50–51}}</ref> ভাৰত উপমহাদেশত যান্ত্ৰিক প্ৰযুক্তিৰ অধিক ব্যৱহাৰৰ লগত এই সময়ছোৱাৰ মিল আছিল। ত্ৰয়োদশ শতিকাৰপৰা ভাৰতে ইছলামিক জগতৰপৰা যান্ত্ৰিক প্ৰযুক্তি ব্যাপকভাৱে গ্ৰহণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, য'ত গিয়াৰ আৰু পুলিযুক্ত পানী উঠা চকা, কেম আৰু ক্ৰেংকযুক্ত মেচিন,<ref name="Pacey">{{cite book | last = Pacey | first = Arnold | title = Technology in World Civilization: A Thousand-Year History | url = https://archive.org/details/technologyinworl0000pace | url-access = registration | orig-year = 1990 | edition = First MIT Press paperback | year = 1991 | publisher = The MIT Press | location = Cambridge MA | pages = [https://archive.org/details/technologyinworl0000pace/page/26 26]–29}}</ref> কাগজ নিৰ্মাণ প্ৰযুক্তি,<ref>{{cite book |last1=Habib |first1=Irfan |author-link1=Irfan Habib |title=Economic History of Medieval India, 1200-1500 |date=2011 |publisher=[[Pearson Education India]] |isbn=9788131727911 |page=96 |url=https://books.google.com/books?id=K8kO4J3mXUAC&pg=PA96}}</ref> আৰু ঘূৰ্ণন চকা আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite book | last = Pacey | first = Arnold | title = Technology in World Civilization: A Thousand-Year History | url = https://archive.org/details/technologyinworl0000pace | url-access = registration | orig-year = 1990 | edition = First MIT Press paperback | year = 1991 | publisher = The MIT Press | location = Cambridge MA | pages = [https://archive.org/details/technologyinworl0000pace/page/23 23]–24}}</ref> [[File:Codice Casanatense Malabarese Muslims (cropped).jpg|thumb|Muslim family from [[Malabar Coast|Malabar]], 1540]] ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে উত্তৰ ভাৰত, তেতিয়া মূলতঃ মুছলমান শাসকৰ অধীনত থকাৰ বাবে,<ref>{{citation|last=Robb|first=P.|title=A History of India|year=2001|publisher=London: Palgrave|isbn=978-0-333-69129-8|page=[https://archive.org/details/historyofindia00pete/page/80 80]|url=https://archive.org/details/historyofindia00pete/page/80}}</ref> পুনৰ মধ্য এছিয়াৰ নতুন প্ৰজন্মৰ যোদ্ধাৰ উচ্চমানৰ গতিশীলতা আৰু অগ্নিশক্তিৰ হাতত পৰে।<ref>{{citation|last=Stein|first=B.|author-link=Burton Stein|date=16 June 1998|title=A History of India|edition=1st|publisher=Wiley-Blackwell|place=Oxford|isbn=978-0-631-20546-3|url=https://books.google.com/books?id=SXdVS0SzQSAC|page = 164}}</ref> ফলত মোগল সাম্ৰাজ্যই শাসন কৰিবলৈ অহা স্থানীয় সমাজসমূহক ষ্টাম্প আউট কৰা নাছিল, বৰঞ্চ নতুন প্ৰশাসনিক পদ্ধতি<ref>{{citation|last1=Asher|first1=C. B.|last2=Talbot|first2=C|date=1 January 2008|title=India Before Europe|edition=1st|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=978-0-521-51750-8|pages = 90–91}}</ref> আৰু বৈচিত্ৰ্যময় আৰু সৰ্বাংগীণ শাসকীয় অভিজাত শ্ৰেণীৰদ্বাৰা{{sfn|Metcalf|Metcalf|2006|p = 17}} সেইবোৰক ভৰসাম্য আৰু শান্ত কৰিছিল, যাৰ ফলত অধিক পদ্ধতিগত, কেন্দ্ৰীভূত আৰু একেধৰণৰ শাসনৰ সৃষ্টি হৈছিল।<ref name="Asher-Talbot-2008-p152">{{citation|last1=Asher|first1=C. B.|last2=Talbot|first2=C|date=1 January 2008|title=India Before Europe|edition=1st|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=978-0-521-51750-8|page = 152}}</ref> বিশেষকৈ [[আকবৰ]]ৰ দিনত জনজাতীয় বন্ধন আৰু ইছলামিক পৰিচয় পৰিহাৰ কৰি [[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]]সকলে পাৰ্চী সংস্কৃতিৰ জৰিয়তে প্ৰকাশ পোৱা আনুগত্যৰ জৰিয়তে নিজৰ দূৰৈৰ ৰাজ্যসমূহক একত্ৰিত কৰিছিল, যিজন সম্ৰাটৰ ওচৰত আছিল প্ৰায় ঈশ্বৰীয় মৰ্যাদা আছিল।{{sfn|Metcalf|Metcalf|2006|p = 17}} মোগল ৰাষ্ট্ৰৰ অৰ্থনৈতিক নীতিয়ে কৃষিৰপৰাই বেছিভাগ ৰাজহ আহৰণ কৰিছিল<ref name="Asher-Talbot-2008-p158">{{citation|last1=Asher|first1=C. B.|last2=Talbot|first2=C|date=1 January 2008|title=India Before Europe|edition=1st|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=978-0-521-51750-8|page = 158}}</ref> আৰু সুনিয়ন্ত্ৰিত ৰূপৰ মুদ্ৰাত কৰ পৰিশোধ কৰাটো বাধ্যতামূলক কৰিছিল,{{sfn|Stein|1998|p = 169}} কৃষক আৰু শিল্পীসকলে বৃহৎ বজাৰত প্ৰৱেশ কৰিছিল।<ref name="Asher-Talbot-2008-p152"/> সপ্তদশ শতিকাৰ বেছিভাগ সময় সাম্ৰাজ্যই বজাই ৰখা আপেক্ষিক শান্তি ভাৰতৰ [[অৰ্থনীতি|অৰ্থনৈতিক]] সম্প্ৰসাৰণৰ এক কাৰক আছিল,<ref name="Asher-Talbot-2008-p152"/> যাৰ ফলত [[চিত্ৰাঙ্কন|চিত্ৰকলা]], [[সাহিত্য]]ৰ ৰূপ, [[বস্ত্ৰশিল্প]] আৰু [[স্থাপত্য]]ৰ অধিক পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল।<ref name="Asher-Talbot-2008-p186">{{citation|last1=Asher|first1=C. B.|last2=Talbot|first2=C|date=1 January 2008|title=India Before Europe|edition=1st|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=978-0-521-51750-8|page = 186}}</ref> [[মোগল সাম্ৰাজ্য]] সপ্তদশ শতিকাৰ বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ অৰ্থনীতি আছিল, কিং চীন আৰু পশ্চিম ইউৰোপতকৈও বৃহৎ, মোগল ভাৰতে বিশ্বৰ অৰ্থনৈতিক আৰু উদ্যোগিক উৎপাদনৰ প্ৰায় এক চতুৰ্থাংশ উৎপাদন কৰিছিল।<ref>{{cite book|last=Maddison|first=Angus|author-link=Angus Maddison|title=Development Centre Studies The World Economy Historical Statistics: Historical Statistics|url={{google books |plainurl=y |id=rHJGz3HiJbcC}}|date=25 September 2003|publisher=OECD Publishing|isbn=978-92-64-10414-3|page=259}}</ref><ref name="williamson">{{Cite web|url=http://www.tcd.ie/Economics/staff/orourkek/Istanbul/JGWGEHNIndianDeind.pdf|title=India's Deindustrialization in the 18th and 19th Centuries|author=[[Jeffrey G. Williamson]], David Clingingsmith|publisher=[[Harvard University]]|date=August 2005|access-date=18 May 2017}}</ref> ১৮ শতিকাত মোগলৰ ক্ষমতা যথেষ্ট সীমিত হৈ পৰিছিল। ১৮ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে [[মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য|মাৰাঠা]]ই মোগল সেনাবাহিনীক পৰাস্ত কৰি [[পঞ্জাব, ভাৰত|পঞ্জাৱ]]ৰপৰা [[বংগ]]লৈকে কেইবাখনো মোগল প্ৰদেশ আক্ৰমণ কৰিছিল।<ref>{{cite book |author=Sailendra Nath Sen |date=2010 |title=An Advanced History of Modern India |url=https://books.google.com/books?id=bXWiACEwPR8C&pg=PA1941-IA82 |publisher=Macmillan India |page=Introduction 14 |isbn=978-0230328853}}</ref> এই সময়লৈকে [[ভাৰতীয় উপমহাদেশ]]ৰ প্ৰধান অৰ্থনৈতিক শক্তি আছিল [[বংগ নবাব|বংগৰ নবাব]]ৰ অধীনত [[বংগ চুবাহ|বংগ চুবহ]] আৰু হাইদৰ আলী আৰু [[টিপু চুলতান]]ৰ অধীনত দক্ষিণ ভাৰতীয় মহীশূৰ ৰাজ্য, ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰথমটো বংগত মাৰাঠা আক্ৰমণৰ ফলত ধ্বংস হৈছিল,<ref name="Chaudhuri253">{{cite book|author=Kirti N. Chaudhuri|title=The Trading World of Asia and the English East India Company: 1660–1760|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2006|page=253|url={{google books |plainurl=y |id=9xt7Fgzq9e8C|page=253}}|isbn=9780521031592|author-link=Kirti N. Chaudhuri}}</ref><ref name="Marshall73">{{cite book|title=Bengal: The British Bridgehead: Eastern India 1740-1828|author=P. J. Marshall|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2006|page=73|url={{google books |plainurl=y |id=lIZrfokYSY8C|page=73}}|isbn=9780521028226|author-link=P. J. Marshall}}</ref> যাৰ ফলত [[মহীশূৰ|মহীশূৰ ৰাজ্য]]ৰ অৰ্থনীতিয়ে বংগক আগুৰি ধৰিছিল।<ref name="Parthasarathi45">{{Citation |title=Why Europe Grew Rich and Asia Did Not: Global Economic Divergence, 1600–1850 |given=Prasannan |surname=Parthasarathi |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=2011 |isbn=978-1-139-49889-0 |page=45 |url={{google books |plainurl=y |id=1_YEcvo-jqcC|page=45}}}}</ref> [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী|ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে]] ১৭৫৭ চনত [[বংগ]] আৰু তাৰ পিছত ১৮ শতিকাৰ শেষৰফালে [[মহীশূৰ]] দখল কৰে। ১৮৫৭ চনৰ ভাৰতীয় বিদ্ৰোহৰ পিছত [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ ৰাজে]] [[বাৰ্মা]]লৈ নিৰ্বাসিত কৰাৰ আগতে শেষৰজন মোগল সম্ৰাট দ্বিতীয় বাহাদূৰ শ্বাহৰ কেৱল পুৰণি দিল্লী চহৰ (শ্বাহজাহানাবাদ)ৰ ওপৰত কৰ্তৃত্ব আছিল।{{Cn|date=May 2024}} <gallery class="center" widths="200px" heights="150px"> File:Last Mughal Emperor Bahadur Shah II with sons Mirza Jawan Bakht & Mirza Shah Abbas.jpg|শেষ মোগল সম্ৰাট বাহাদূৰ শ্বাহ দ্বিতীয় পুত্ৰ মিৰ্জা জৱান বাখত আৰু মিৰ্জা শ্বাহ আব্বাছৰ সৈতে File:Akbar Shah II procession guards.png|ব্ৰিটিছ ভাৰতত মোগল সম্ৰাট দ্বিতীয় আকবৰ শ্বাহৰ দৰবাৰ শোভাযাত্ৰা </gallery> ===ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলনত ভূমিকা=== {{Further|ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন}} মুছলমান বিপ্লৱী, কবি আৰু সাহিত্যিকসকলৰ অৱদান [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন|ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰাম]]ৰ ইতিহাসত নথিভুক্ত হৈ আছে। তিটুমিৰে [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]ৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ উত্থাপন কৰে। [[আবুল কালাম আজাদ]], হাকিম আজমল খান আৰু ৰফী আহমেদ কিদৱাই আন আন মুছলমান যিয়ে এই কামত লিপ্ত হৈছিল।{{Cn|date=May 2024}} শ্বাহজাহানপুৰৰ আছফাকুল্লা খানে কাকোৰী(লক্নৌ)ত ইংৰাজৰ কোষাগাৰ লুট কৰাৰ ষড়যন্ত্ৰ কৰিছিল।{{Cn|date=May 2024}} [[খান আব্দুল গফ্ফৰ খান|খান আব্দুল গফ্ফৰ খান]] (জনপ্ৰিয়ভাৱে "ফ্ৰণ্টিয়াৰ গান্ধী" নামেৰে পৰিচিত) আছিল এজন বিখ্যাত জাতীয়তাবাদী যিয়ে জীৱনৰ ৯৫ বছৰৰ ভিতৰত ৪৫ বছৰ কাৰাগাৰত কটায়; ভোপালৰ বাৰাকাতুল্লাহ আছিল গদৰ পাৰ্টিৰ অন্যতম প্ৰতিষ্থাপক, যিয়ে ব্ৰিটিছ বিৰোধী সংগঠনৰ নেটৱৰ্ক গঢ়ি তুলিছিল; গাদাৰ পাৰ্টিৰ চৈয়দ ৰহমত শ্বাহে ফ্ৰান্সত ভূ-গৰ্ভস্থ বিপ্লৱী হিচাপে কাম কৰিছিল আৰু ১৯১৫ চনত অসফল ঘদৰ বিদ্ৰোহত তেওঁৰ অংশৰ বাবে ফাঁচি দিয়া হৈছিল; ফৈজাবাদ (ইউ পি)ৰ আলী আহমদ ছিদ্দিকীয়ে জৌনপুৰৰ চৈয়দ মুজতাবা হুছেইনৰ সৈতে মালয় আৰু [[ম্যানমাৰ|বাৰ্মাত]] ভাৰতীয় বিদ্ৰোহৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল আৰু ১৯১৭ চনত ফাঁচি দিয়া হৈছিল; ভাক্কোম আব্দুল খাদৰ [[আজাদ হিন্দ ফৌজ]]ৰ ​​সদস্য আছিল আৰু ১৯৪৩ চনত ফাঁচি দিয়া হৈছিল; [[মুম্বাই|বোম্বাই]]ৰ উদ্যোগপতি আৰু কোটিপতি উমৰ সুভানীয়ে [[মোহনদাস কৰমচান্দ গান্ধী|মহাত্মা গান্ধী]]ক [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|কংগ্ৰেছ]]ৰ খৰচ যোগান ধৰিছিল আৰু শেষত স্বাধীনতাৰ কাৰণে মৃত্যুবৰণ কৰিছিল। মুছলমান মহিলাৰ ভিতৰত [[বেগম হজৰত মহল|হজৰত মহল]], আছঘৰী বেগম, বি আম্মাই ইংৰাজৰপৰা স্বাধীনতাৰ সংগ্ৰামত অৰিহণা যোগাইছিল।{{Cn|date=May 2024}} [[File:Gandhi, Patel and Maulana Azad Sept 1940.jpg|thumb|upright|[[আবুল কালাম আজাদ|মৌলানা আজাদ]] [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন|ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলন]]ৰ এজন বিশিষ্ট নেতা আৰু [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]]-[[মুছলমান]] ঐক্যৰ প্ৰবল সমৰ্থক আছিল। ইয়াত দেখুওৱা হৈছে আজাদ ( বাঁওফালে) [[বল্লভভাই পেটেল|চৰ্দাৰ পেটেল]] আৰু [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ সৈতে ১৯৪০ চনত। ]] [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ শাসন]]ৰ বিৰুদ্ধে স্বাধীনতাৰ বাবে যুঁজ দিয়া আন বিখ্যাত মুছলমানসকল হ’ল [[আবুল কালাম আজাদ]], [[দাৰুল উলুম দেওবন্দ]]ৰ ''মাহমুদ আল হাছান'', যি সশস্ত্ৰ সংগ্ৰামৰ জৰিয়তে ব্ৰিটিছক উৎখাত কৰিবলৈ বিখ্যাত ৰেচম চিঠি আন্দোলনত জড়িত আছিল, ''হুছেইন আহমদ মাদানী, দাৰুল উলুম দেওবন্দৰ প্ৰাক্তন শৈখুল হাদীছ, উবাইদুল্লা সিন্ধী, হাকিম আজমল খান, হছৰত মহনী, চৈয়দ মাহমুদ, আহমদুল্লাহ শ্বাহ, অধ্যাপক মৌলৱী বৰকতুল্লাহ, মাঘফুৰ আহমদ আজাজী, জাকিৰ হুছেইন, ছাইফুদ্দিন কিচলেউ, ভাক্কোম আব্দুল খাদৰ, মনজুৰ আব্দুল ৱাহাব, বাহাদূৰ শ্বাহ জাফৰ, হাকিম নুছৰত হুছেইন, [[খান আব্দুল গফ্ফৰ খান|খান আব্দুল গাফ্ফাৰ খান]], আব্দুল ছামাদ খান আচাকজাই, কৰ্ণেল শ্বাহনৱাজ, মুখতাৰ আহমেদ আনছাৰী, ৰফি আহমেদ কিদৱাই, [[ফখৰুদ্দিন আলি আহমেদ|ফখৰুদ্দিন আলী আহমেদ]], আনছাৰ হাৰৱানী, টাক শ্বেৰৱানী, নবাব বিকাৰুল মুল্ক, নবাব মহচিনুল মুল্ক, মুস্তাছাফা হুছেইন, ভি এম ওবাইদুল্লা, এছ.আৰ. ৰহিম, বদৰুদ্দিন ত্যবজী, আবিদ হাছান আৰু [[মৌলানা আব্দুল হামিদ খান ভাসানী|মৌলৱী আব্দুল হামিদ]]''।<ref name="zakaria">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=aMlKSmWRQ8cC|title=Indian Muslims: Where Have They Gone Wrong?|last=Zakaria|first=Rafiq|publisher=Popular Prakashan|year=2004|isbn=9788179912010|pages=281–286|access-date=15 August 2016}}</ref><ref name="Ali">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=-XQCYl6T1vIC|title=They Too Fought for India's Freedom: The Role of Minorities|last2=Roy|first2=Shantimoy|publisher=Hope India Publications|year=2006|isbn=9788178710914|pages=103–116|last1=Ali|first1=Asghar|access-date=15 August 2016}}</ref> ১৯২০ চনলৈকে পিছলৈ [[পাকিস্তান]]ৰ প্ৰতিষ্থাপক [[মুহাম্মাদ আলী জিন্না]] [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ সদস্য আছিল আৰু [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন|স্বাধীনতা সংগ্ৰাম]]ৰ অংশ আছিল। কবি আৰু দাৰ্শনিক মহম্মদ ইকবাল সম্ভৱতঃ ১৯৩০ চনলৈকে হিন্দু–মুছলমান ঐক্য আৰু অবিভক্ত ভাৰতৰ প্ৰবল সমৰ্থক আছিল। হুছেইন শ্বহীদ ছুহৰাৱৰ্দীয়েও [[বংগ]]ত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছত সক্ৰিয় আছিল, তেওঁৰ আৰম্ভণিৰ ৰাজনৈতিক জীৱনৰ সময়ছোৱাত। মহম্মদ আলী জৌহাৰ আৰু শৌকত আলীয়ে সামগ্ৰিক ভাৰতীয় প্ৰেক্ষাপটত মুছলমানসকলৰ মুক্তিৰ বাবে সংগ্ৰাম কৰিছিল, আৰু ফিৰংগী মহলৰ [[মোহনদাস কৰমচান্দ গান্ধী|মহাত্মা গান্ধী]] আৰু [[আব্দুল বাৰী (অধ্যাপক)|আব্দুল বাৰী]]ৰ সৈতে স্বাধীনতাৰ বাবে সংগ্ৰাম কৰিছিল। ১৯৩০ চনলৈকে ভাৰতৰ মুছলমানসকলে ব্যাপকভাৱে নিজৰ দেশবাসীৰ কাষত, অবিভক্ত ভাৰতৰ সামগ্ৰিক প্ৰেক্ষাপটত নিজৰ ৰাজনীতি চলাইছিল।{{Cn|date=May 2024}} === ভাৰত বিভাজন === {{Main|ভাৰতৰ বিভাজন}} {{Rquote|left|ধৰ্মান্তৰিত আৰু তেওঁলোকৰ বংশধৰসকলে পিতৃ-মাতৃৰপৰা পৃথক জাতি বুলি দাবী কৰা এটা দলৰ বাবে ইতিহাসত কোনো সমান্তৰালতা নাপাওঁ। |[[মহাত্মা গান্ধী]], ১৯৪৪ চনত ধৰ্মৰ ভিত্তিত ভাৰত বিভাজনৰ বিৰোধিতা কৰি।<ref name="Prasoon2010">{{cite book|author=Prof. Prasoon|title=My Letters.... M.K.Gandhi|url=https://books.google.com/books?id=-qfEbNpv7ggC&pg=PA120|date=1 January 2010|publisher=Pustak Mahal|isbn=978-81-223-1109-9|pages=120}}</ref>}} [[File:1946 Map of British India with areas demanded for separate Pakistan by Muslim League.jpg|thumb|260px|ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ বিভাজন ধৰ্মৰ ওপৰত আধাৰিত আছিল। আলোচনা কেইবাবাৰো বিফল হৈছিল, সীমাৰ বিষয়ে ভিন্ন দাবী আছিল, যিটো ১৯৪৬ চনৰ এই মানচিত্ৰত দেখুওৱা হৈছে। ]] [[ক’ৰ'মণ্ডল আৰু বেংগল চেটলমেণ্টছ্ প্ৰেচিডেঞ্চি|ব্ৰিটিছ ভাৰত]] ৰ [[ভাৰতৰ বিভাজন|বিভাজন]]ৰ ফলত [[পাকিস্তান]] (যিটো পিছলৈ [[ইছলামিক ৰিপাব্লিক অৱ পাকিস্তান]] আৰু [[বাংলাদেশ|বাংলাদেশৰ জনগণৰাজ্য]]) আৰু [[ডমিনিয়ন]]ৰ সৃষ্টি হয় [[ভাৰত]] (পিছলৈ [[ভাৰত|ভাৰত গণৰাজ্য]])। [[ভাৰতীয় স্বাধীনতা আইন ১৯৪৭]] ১৯৪৭ চনৰ ১৫ আগষ্টক বিভাজনৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট তাৰিখ হিচাপে সিদ্ধান্ত লৈছিল। অৱশ্যে পাকিস্তানে ১৪ আগষ্টত সৃষ্টিৰ দিৱস পালন কৰে।{{Cn|date=May 2024}} ভাৰত বিভাজনৰ বিষয়ে এই আইনত উল্লেখ কৰা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ফলত ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সাম্ৰাজ্য ভংগ হৈছিল আৰু [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]ৰ অন্ত পৰিছিল। ইয়াৰ ফলত ভাৰত আৰু পাকিস্তানৰ নতুনকৈ গঠন হোৱা ৰাষ্ট্ৰৰ মাজত সংগ্ৰামৰ সৃষ্টি হয় আৰু ১২.৫ পৰ্যন্ত স্থানচ্যুত হয়&nbsp; লাখ লাখ লোকৰ জীৱন হেৰুৱাৰ অনুমান কেইবা লাখৰপৰা এক মিলিয়নলৈকে (১৯৪৭ চনত ভাৰত আৰু পাকিস্তানৰ মাজৰ সীমা অতিক্ৰম কৰা লোকৰ সংখ্যাৰ অনুমান ১০ৰপৰা ১২&nbsp; মিলিয়নৰ ভিতৰত)।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=iuESgYNYPl0C|title=A Concise History of Modern India|last1=Metcalf|first1=Barbara D.|last2=Metcalf|first2=Thomas R.|date=2006-09-28|publisher=Cambridge University Press|isbn=9781139458870|pages=221–222|language=en}}</ref> বিভাজনৰ হিংসাত্মক প্ৰকৃতিয়ে ভাৰত আৰু পাকিস্তানৰ মাজত পাৰস্পৰিক শত্ৰুতা আৰু সন্দেহৰ পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰিছিল যি [[ভাৰত–পাকিস্তানৰ সম্পৰ্ক|সম্পৰ্ক]] আজিও জুৰুলা কৰি আছে।{{Cn|date=May 2024}} [[File:Badshah Khan.jpg|thumb|upright|[[খান আব্দুল গফ্ফৰ খান|আব্দুল গফ্ফৰ খান]] [[গান্ধী]]ৰ সৈতে ১৯৩০ চনত। ''ফ্ৰণ্টিয়াৰ গান্ধী'' নামেৰেও জনাজাত খানে ব্ৰিটিছ ৰাজৰ বিৰুদ্ধে অহিংস বিৰোধীৰ নেতৃত্ব দিছিল আৰু [[ভাৰতৰ বিভাজন|ভাৰত বিভাজন]]ৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। ]] এই বিভাজনত [[বেংগল প্ৰেচিডেঞ্চি|বংগ প্ৰদেশ]]ৰ ভৌগোলিকভাৱে [[পূৰ্ব বংগ|পূব বংগ]]ত বিভাজন কৰা হৈছিল, যিটো [[পাকিস্তান]]ৰ অংশ হৈ পৰিছিল (১৯৫৬ চনৰপৰা পূব পাকিস্তান)। [[পশ্চিমবংগ|পশ্চিম বংগ]] [[ভাৰত]]ৰ অংশ হৈ পৰে, আৰু পঞ্জাব প্ৰদেশৰ একেধৰণৰ বিভাজন পশ্চিম পঞ্জাব (পিছলৈ [[পাঞ্জাব, পাকিস্তান|পাকিস্তানী পঞ্জাব]] আৰু [[ইছলামাবাদ|ইছলামবাদ]]ৰ ৰাজধানী ভূ-খণ্ড) আৰু পূব পঞ্জাব (পিছলৈ [[পঞ্জাব, ভাৰত|ভাৰতীয় পঞ্জাব]], লগতে [[হাৰিয়ানা]] আৰু [[হিমাচল প্ৰদেশ]]) হৈ পৰে। এই বিভাজন চুক্তিত ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱা, [[ভাৰতীয় সেনা]], ৰয়েল ইণ্ডিয়ান নেভি, [[ভাৰতীয় ৰে’ল|ভাৰতীয় ৰেলৱে]] আৰু কেন্দ্ৰীয় কোষাগাৰকে ধৰি [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ সম্পত্তিৰ বিভাজন আৰু অন্যান্য প্ৰশাসনিক সেৱাও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।{{Cn|date=May 2024}} ১৯৪৭ চনৰ ১৪–১৫ আগষ্টৰ মাজনিশাৰ ষ্ট্ৰ’কত [[ভাৰত]] আৰু [[পাকিস্তান]]ৰ স্ব-শাসিত দেশ দুখন আইনগতভাৱে অস্তিত্ব লাভ কৰে। এদিন আগতে ক্ষমতা হস্তান্তৰৰ অনুষ্ঠানসমূহ সেই সময়ত নতুন পাকিস্তান ৰাজ্যৰ ৰাজধানী [[কৰাচী]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল, যাতে শেষৰজন ব্ৰিটিছ ভাইচৰয় বাৰ্মাৰ লৰ্ড মাউণ্টবেটনে কৰাচীত অনুষ্ঠিত হোৱা অনুষ্ঠান আৰু [[দিল্লী]]ত অনুষ্ঠিত হোৱা অনুষ্ঠান দুয়োটাতে অংশগ্ৰহণ কৰিব পাৰে। এইদৰে পাকিস্তানৰ স্বাধীনতা দিৱস ১৪ আগষ্টত আৰু ভাৰতৰ ১৫ আগষ্টত পালন কৰা হয়।{{Cn|date=May 2024}} ১৯৪৭ চনত [[ভাৰতৰ বিভাজন|ভাৰত বিভাজন]]ৰ পিছত দুই তৃতীয়াংশ [[মুছলমান]] [[পাকিস্তান]]ত (পূব আৰু পশ্চিম পাকিস্তান উভয়তে) বাস কৰিছিল যদিও এক তৃতীয়াংশ [[ভাৰত]]ত বাস কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/842925/muslims-in-indian-army|title=Muslims in Indian army|date=2010-03-15|work=Dawn|location=Pakistan|access-date=2017-07-28|language=en}}</ref> ১৯৫১ চনৰ স্থানচ্যুত লোকৰ লোকপিয়লৰ ভিত্তিত ভাৰতৰপৰা ৭,২২৬,০০০ [[মুছলমান|মুছলমানে]] পাকিস্তান (পশ্চিম আৰু পূব উভয়)লৈ যোৱাৰ বিপৰীতে ৭,২৪৯,০০০ [[হিন্দু]] আৰু [[শিখ]] পাকিস্তানৰপৰা (পশ্চিম আৰু পূব উভয়) ভাৰতলৈ গুচি যায়।<ref>{{cite news |url=https://www.newindianexpress.com/opinions/2017/aug/14/when-muslims-left-pakistan-for-india-1642817.html |title=When Muslims left Pakistan for India |date=14 August 2017 |first1=Vivek |last1=Shukla |work=[[The New Indian Express]]}}</ref> কিছুমান সমালোচকে অভিযোগ কৰে যে বিভাজন প্ৰক্ৰিয়াত ব্ৰিটিছৰ খৰ-খেদাই তাৰ পিছৰ হিংসা বৃদ্ধি কৰিছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=uJHTif-WA6oC|title=Shameful Flight: The Last Years of the British Empire in India|last=Wolpert|first=Stanley|date=2009-09-17|publisher=Oxford University Press|isbn=9780199745043|language=en}}</ref> যিহেতু প্ৰকৃত বিভাজনৰ পূৰ্বে স্বাধীনতা ঘোষণা কৰা হৈছিল, সেয়েহে ৰাজহুৱা শৃংখলা বজাই ৰখাটো ভাৰত আৰু পাকিস্তানৰ নতুন চৰকাৰৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল। কোনো বৃহৎ জনসংখ্যাৰ আন্দোলনৰ কথা চিন্তা কৰা হোৱা নাছিল; পৰিকল্পনাত নতুন সীমান্তৰ দুয়োপাৰৰ সংখ্যালঘুসকলৰ বাবে সুৰক্ষা ব্যৱস্থাৰ আহ্বান জনোৱা হৈছিল। ই আছিল এনে এক কাম য’ত দুয়োখন ৰাজ্যই বিফল হৈছিল। আইন-শৃংখলাৰ সম্পূৰ্ণ ভাঙি পৰিল; বহুতে দাঙ্গা, হত্যাকাণ্ড বা কেৱল নিৰাপদ স্থানলৈ পলায়নৰ কষ্টৰ বাবেই মৃত্যুবৰণ কৰে। ইয়াৰ পিছত যি হ’ল সেয়া আছিল লিপিবদ্ধ ইতিহাসৰ অন্যতম বৃহৎ জনসংখ্যাৰ আন্দোলন। ৰিচাৰ্ড চাইমণ্ডছৰ মতে: সৰ্বনিম্ন অনুমান অনুসৰি ডেৰ লাখ লোকৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু বাৰ লাখ লোক গৃহহীন হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=sXVCAAAAYAAJ|title=The Making of Pakistan|last=Symonds|first=Richard|date=1950|publisher=National Committee for Birth Centenary Celebrations of Quaid-i-Azam Mohammad Ali Jinnah, Ministry of Education, Government of Pakistan|pages=74|language=en}}</ref> কিন্তু বহুতে যুক্তি আগবঢ়ায় যে স্থলভাগত হোৱা পৰিঘটনাৰ ফলত ব্ৰিটিছে বিভাজন ক্ষিপ্ৰ কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল।<ref name="Post-Imperial World-p72">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FciqvzTfAuEC|title=Britain and Empire: Adjusting to a Post-Imperial World|last=Butler|first=L. J.|date=2002|publisher=I.B.Tauris|isbn=9781860644481|pages=72|language=en}}</ref> কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰাৰ পাছত মাউণ্টবেটেনে সোনকালে সচেতন হৈ পৰে যে যদি ব্ৰিটেইনে গৃহ-যুদ্ধত জড়িত হোৱাৰপৰা হাত সাৰিব লাগে, যিটো ক্ৰমান্বয়ে সম্ভাৱনাপূৰ্ণ যেন লাগিছিল, তেন্তে বিভাজন আৰু ভাৰতৰপৰা খৰ-খেদাকৈ ওলাই অহাৰ বিকল্প নাই।<ref name="Post-Imperial World-p72" />বিভাজনৰ আগতে বহুবাৰ আইন-শৃংখলা ভাঙি গৈছিল আৰু দুয়োপক্ষৰপৰা বহু ৰক্তপাত হৈছিল। মাউণ্টবেটেন ভাইচৰয় হোৱাৰ সময়লৈকে এক বৃহৎ গৃহ-যুদ্ধৰ আগমন ঘটিছিল। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত ব্ৰিটেইনৰ সম্পদ আছিল সীমিত,<ref name="Post-Imperial World-p72" /> হয়তো শৃংখলা বজাই ৰখাৰ কামৰ বাবে অপৰ্যাপ্ত। আন এটা দৃষ্টিভংগী হ'ল যে মাউণ্টবেটেনে হয়তো অত্যন্ত খৰ-খেদা কৰিছিল যদিও তেওঁৰ হাতত কোনো প্ৰকৃত বিকল্প বাকী নাছিল আৰু কঠিন পৰিস্থিতিত তেওঁ যিমান পাৰে সিমান উত্তম অৰ্জন কৰিছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=S9Qe_mLjs8MC|title=Britain's Declining Empire: The Road to Decolonisation, 1918–1968|last=Hyam|first=Ronald|date=2006|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521866491|pages=113|language=en}}</ref> ইতিহাসবিদ লৰেন্স জেমছে এই কথাত একমত যে ১৯৪৭ চনত মাউণ্টবেটেনৰ হাতত কাটি দৌৰাৰ বাহিৰে আন কোনো বিকল্প নাছিল। বিকল্প যেন আছিল সম্ভাৱ্য ৰক্তাক্ত গৃহ-যুদ্ধত জড়িত হোৱা, যাৰপৰা ওলাই অহাটো কঠিন হ’ব।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=4DMS3r_BxOYC|title=The Rise and Fall of the British Empire|last=James|first=Lawrence|date=1997-09-15|publisher=Macmillan|isbn=9780312169855|language=en}}</ref> === একবিংশ শতিকা === ২০২৫ চনৰ মাৰ্চ মাহত ভাৰতীয় সংসদে [[ওৱাকফ্|ৱাকফ]] (সংশোধনী) বিধেয়ক গৃহীত কৰে, যাৰ ফলত মুছলমান সংগঠন আৰু বিৰোধী দলৰ ব্যাপক প্ৰতিবাদৰ সৃষ্টি হয়। [[ওৱাকফ্|ৱাকফৰ সম্পত্তি]]ৰ শাসন-ব্যৱস্থা সংস্কাৰ কৰিব বিচৰা বিধেয়কখন; ৱাকফ আইন, ১৯৯৫ৰ অধীনত নিয়ন্ত্ৰিত মুছলমান দাতব্য এনডাউমেণ্ট; ২৯১৪ চনৰ আগষ্ট মাহত শাসকীয় [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]য়ে (বিজেপি) প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। চৰকাৰে দাবী কৰে যে ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে কেন্দ্ৰীভূত পঞ্জীয়নৰ ব্যৱস্থা, সম্পত্তিৰ বিবাদৰ বাবে সংশোধিত নিয়ম, আৰু অমুছলমানসকলক ৱাকফ ব’ৰ্ডত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাকে ধৰি স্বচ্ছতা আৰু জবাবদিহিতা উন্নত কৰা। সৰ্বভাৰতীয় মুছলিম ব্যক্তিগত আইন ব’ৰ্ড আৰু সংসদ সদস্য [[আছাদুদ্দিন ওৱাইছি]]কে ধৰি সমালোচকসকলে এই বিধেয়কখন অসাংবিধানিক আৰু সংখ্যালঘুৰ অধিকাৰ খৰ্ব কৰা বুলি যুক্তি আগবঢ়ায়। দুয়োটা সদনত উল্লেখযোগ্য বিৰোধিতা সত্ত্বেও ইয়াক গৃহীত কৰা হৈছিল আৰু তাৰ পিছৰপৰাই ইয়াক [[ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়|উচ্চতম ন্যায়ালয়]]ত প্ৰত্যাহ্বান জনোৱা হৈছে।<ref>{{Cite web |date=2025-04-04 |title=Waqf Bill: India's parliament passes Muslim land bill after fierce debates |url=https://www.bbc.com/news/articles/cwyn87ly1pqo |access-date=2025-04-08 |website=www.bbc.com |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=India deploys troops after Waqf bill protests marred by violence |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/4/13/3-dead-over-150-arrested-in-india-protests-over-muslim-properties-bill |access-date=2025-04-16 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> ==জনগাঁথনি== {{Main|দেশ অনুসৰি ইছলাম ধৰ্ম}} প্ৰায় ২০৪ নিযুত মুছলমান (২০১৯ চনৰ অনুমান) ভাৰতৰ মুছলমান জনসংখ্যা বিশ্বৰ তৃতীয় বৃহত্তম<ref name=globenewswire-29Aug21>{{citation |url=https://www.globenewswire.com/news-release/2021/08/30/2288000/0/en/MRHB-DeFi-and-Coinsbit-India-Partner-to-Bring-Halal-Crypto-to-India-s-200-Million-Muslims.html |title=MRHB DeFi and Coinsbit India Partner to Bring Halal Crypto to India's 200 Million Muslims |date=29 August 2021 |access-date=21 October 2021 |work=[[GlobeNewswire]] |agency=MRHB DeFi}}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/bangladesh-wants-indias-entry-in-oic-as-observer/articleshow/64044678.cms |title=Make India observer in forum of Islamic nations: Bangladesh |date=6 May 2018 |first1=Indrani |last1= Bagchi |work=[[The Times of India]]}}</ref> আৰু বিশ্বৰ সৰ্বাধিক মুছলমান-সংখ্যালঘু জনসংখ্যা।<ref>{{Cite web|url=http://www.faqs.org/minorities/South-Asia/Muslims-of-India.html|title=Muslims of India – World Directory of Minorities|website=faqs.org|access-date=2017-07-28}}</ref> ভাৰতত বিশ্বৰ ১০.৯% মুছলমান জনসংখ্যাৰ বাসস্থান।<ref name=globenewswire-29Aug21/><ref name="pewforum-17Nov17">{{cite web|url=https://www.pewforum.org/chart/interactive-data-table-world-muslim-population-by-country/|title=World Muslim Population by Country|date=17 November 2017|publisher=Pew Research Center}}</ref> ভাৰতীয় মুছলমানসকলৰ প্ৰজননৰ হাৰ ২.৩৬, যিটো ২০১৯-২১ চনৰ অনুমান অনুসৰি দেশৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক।<ref>{{cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/total-fertility-rate-down-across-all-communities/articleshow/91407169.cms | title=Total fertility rate down across all communities | website=[[The Times of India]] | date=8 May 2022 }}</ref> ২০২৩ চনত ভাৰত চৰকাৰে মুঠ জনসংখ্যা ১৩৮.৮ৰপৰা ১৪০.০ কোটিৰ ভিতৰত ১৯.৭৫ৰপৰা ২০ কোটি বুলি অনুমান কৰিছিল, যাৰ ফলত ই জাতিটোৰ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় (১৪.২২%–১৪.২৮%) গঠন কৰিছিল।<ref name="auto"/><ref>{{cite news | url=https://www.thehindu.com/news/national/projected-population-of-muslims-in-2023-to-stand-at-1975-crore-govt-in-lok-sabha/article67106178.ece | title=Projected population of Muslims in 2023 to stand at 19.75 crore: Govt in Lok Sabha | newspaper=The Hindu | date=21 July 2023 }}</ref><ref>{{cite news | url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/muslim-population-in-india-is-nearly-20-crore-in-2023-govt-in-lok-sabha/articleshow/102011439.cms | title=Muslims india: Muslim population in India is nearly 20 crore in 2023: Govt in Lok Sabha - the Economic Times | newspaper=The Economic Times | date=21 July 2023 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.siasat.com/muslim-population-in-india-touch-20-crore-in-2023-smriti-irani-in-ls-2647451/ | title=Muslim population in India to touch 20 crore in 2023: Smriti Irani in LS | date=21 July 2023 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://zeenews.india.com/video/news/smriti-irani-governments-statement-on-the-population-of-muslims-in-the-country-estimated-to-be-19-75-crore-population-2638754.html | title=Smriti Irani: Government's statement on the population of Muslims in the country, estimated to be 19.75 crore population }}</ref><ref>{{cite web | url=https://thehindustangazette.com/latest-news/muslim-population-is-19-75-crore-in-india-centre-16125 | title=Muslim population is 19.75 crore in India - Centre | date=22 July 2023 }}</ref> '''মুছলমান জনসংখ্যা (শীৰ্ষ ৫খন দেশ) তালিকা-২০২০'''<ref>{{Cite web|url=http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|title=Muslim Population in India - Muslims in Indian States|website=www.indiaonlinepages.com|access-date=2017-10-04|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908034112/http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}</ref><ref name=globenewswire-29Aug21/><ref>{{cite web |url=http://go.id/agamadanstatistik/umat |title=Penduduk Menurut Wilayah dan Agama yang Dianut |date=15 May 2018 |work=Sensus Penduduk 2018 |publisher=Badan Pusat Statistik |location=Jakarta, Indonesia |trans-title=Population by Region and Religion |access-date=3 September 2020 |quote=Religion is belief in Almighty God that must be possessed by every human being. Religion can be divided into Muslim, Christian (Protestant), Catholic, Hindu, Buddhist, Hu Khong Chu, and Other Religions. }}{{Dead link|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Muslim 231,069,932 (86.7), Christian (Protestant)20,246,267 (7.6), Catholic 8,325,339 (3.12), Hindu 4,646,357 (1.74), Buddhist 2,062,150 (0.72), Confucianism 71,999 (0.03),Other Religions/no answer 112,792 (0.04), Total 266,534,836</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/indonesia/|title=The World Factbook — Central Intelligence Agency|website=www.cia.gov|language=en|access-date=2017-05-24|df=dmy-all|archivedate=2021-04-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210413004319/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/indonesia|deadurl=yes}}</ref><ref>{{citation |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files//population_census/sailent_feature_%20census_2017.pdf |title=Salient Features of Final Results Census-2017 |work=[[2017 Census of Pakistan]] |publisher=[[Pakistan Bureau of Statistics]]}}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! দেশ!! মুছলমান জনসংখ্যা!! মুঠ মুছলমান জনসংখ্যাৰ শতাংশ |- |{{Flag|Indonesia}}|| ২৩১,০৭০,০০০ || ১২.২% |- |{{Flag|Pakistan}}|| ২৩৩,০৪৬,৯৫০ || ১১.২% |- |'''{{Flag|India}}'''||'''২০৭,০০০,০০০'''||'''১০.৯%''' |- |{{Flag|Bangladesh}}|| ১৫৩,৭০০,০০০ || ৯.২০% |- |{{Flag|Nigeria}}|| ১১০,২৬৩,৫০০ || ৫.৮% |} [[লাক্ষাদ্বীপ|লক্ষদ্বীপ]] (৯৬.২%) আৰু [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ|জম্মু-কাশ্মীৰ]] (৬৮.৩%)ত মুছলমানসকলে স্থানীয় জনসংখ্যাৰ সৰহসংখ্যকক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। আটাইতকৈ বেছি ঘনত্ব – [[ভাৰত]]ৰ সকলো মুছলমানৰ প্ৰায় ৪৭%, [[উত্তৰ প্ৰদেশ]], [[পশ্চিমবংগ|পশ্চিম বংগ]], আৰু [[বিহাৰ]] তিনিখন ৰাজ্যত বাস কৰে। [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ|অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ]], [[অসম]], [[দিল্লী]], [[গুজৰাট]], [[ঝাৰখণ্ড]], [[কৰ্ণাটক]], [[কেৰেলা (ৰাজ্য)|কেৰালা]], [[মধ্য প্ৰদেশ|মধ্যপ্ৰদেশ]], [[মহাৰাষ্ট্ৰ]], [[মণিপুৰ]], [[ৰাজস্থান]], [[তামিলনাডু]], [[তেলংগানা|তেলেংগানা]], [[ত্ৰিপুৰা]], আৰু [[উত্তৰাখণ্ড]] ৰাজ্যতো মুছলমানৰ অধিক ঘনত্ব পোৱা যায়।<ref>{{cite news |url=https://theprint.in/opinion/5-myths-about-muslim-voters-in-modern-india/129628/ |title=5 myths about Muslim voters in modern India |work=[[ThePrint]] |date=5 October 2018 |first1=Rahul |last1=Verma}}</ref> ===ৰাজ্য অনুসৰি শতাংশ=== {| class="wikitable" |- ||[[File:Muslim In India By Percentage.png|alt=|thumb|480x480px|ভাৰতৰ বিভিন্ন ৰাজ্যৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ শতাংশ হিচাপে মুছলমান (২০১১ চনৰ লোকপিয়ল)। ]] ||[[File:District wise Muslim population percentage India census 2011.png|alt=|thumb|435x480px|২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ভাৰতৰ বিভিন্ন জিলাত মুঠ জনসংখ্যাৰ শতাংশ হিচাপে মুছলমান]] |} {{As of|2021}}, একমাত্ৰ ভাৰতীয় কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল জম্মু আৰু কাশ্মীৰ আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল লক্ষদ্বীপত মুছলমানসকলে জনসংখ্যাৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে।<ref name="TheHindu-26Aug15">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/religious-communities-census-2011-what-the-numbers-say/article7582284.ece|title=India's religions by numbers|date=26 August 2015 |work=[[The Hindu]] |access-date=4 January 2020 |language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> সংখ্যালঘু কেন্দ্ৰীভূত ১১০খন জিলাত জনসংখ্যাৰ কমেও পঞ্চমাংশ মুছলমান।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/opinion/op-ed/when-the-good-is-not-good-enough/article5733354.ece|title=When the good is not good enough |first1=Faizan |last1=Mustafa |work=[[The Hindu]] |date=28 August 2014 |access-date=28 July 2017 |language=en}}</ref> === ভাৰতৰ মুছলমান সংখ্যাগৰিষ্ঠ/উল্লেখযোগ্য ৰাজ্য === {| class="wikitable" |+ '' [[ভাৰতৰ ২০১১ৰ লোকপিয়ল|২০১১ৰ লোকপিয়ল]] অনুসৰি ভাৰতৰ মুছলমান সংখ্যাগৰিষ্ঠতা/উল্লেখযোগ্য জনবসতিপূৰ্ণ ৰাজ্য/অঞ্চল। ''<ref name="censusindia.gov.in">{{Cite web |title=2011 Census |url=https://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW00C-01%20MDDS.XLS |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151016074944/https://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW00C-01%20MDDS.XLS |archive-date=2015-10-16 |website=census.india.gov |type=.xls file, download link}}</ref><ref>{{Cite web |title=Hindu Muslim Population in India |url=https://www.census2011.co.in/religion.php |access-date=2025-04-06 |website=www.census2011.co.in}}</ref> |- ! ৰাজ্য/অঞ্চল ! জনসংখ্যা ([[File:Star and Crescent.svg|18px]]) ! (%) |- | '''[[লক্ষদ্বীপ]]''' | ৬২,২৬৮ | ৯৬.৫৮ |- | '''[[কাশ্মীৰত ইছলাম ধৰ্ম|জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]]''' | ৮,৫৬৭,৪৮৫ | ৬৮.৩১ |- | '''[[অসমত ইছলাম ধৰ্ম|অসম]]''' | ১০,৬৭৯,৩৪৫ | ৩৪.২২ |- | '''[[পশ্চিম বংগত ইছলাম ধৰ্ম|প্শ্চিম বংগ]]''' | ২৪,৬৫৪,৮২৫ | ২৭.০১ |- | '''[[কেৰালাত ইছলাম ধৰ্ম|কেৰালা]]''' | ৮,৮৭৩,৪৭২ | ২৬.৫৬ |- | '''[[উত্তৰ প্ৰদেশত ইছলাম ধৰ্ম|উত্তৰ প্ৰদেশ]]''' | ৩৮,৪৮৩,৯৬৭ | ১৯.২৬ |- | '''[[বিহাৰত ইছলাম ধৰ্ম|বিহাৰ]]''' | ১৭,৫৫৭,৮০৯ | ১৬.৮৭ |} ===জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ হাৰ=== {{Historical populations |title = ভাৰতত ঐতিহাসিক মুছলমান জনসংখ্যা বৃদ্ধি |type = |footnote = কিছুমান জিলাত হিংসাত্মক পৰিস্থিতিৰ বাবে অসমৰ কিছু অংশ ১৯৮১ চনৰ লোকপিয়লৰ তথ্যত অন্তৰ্ভুক্ত নহ’ল।<ref name=indiaspend-27Aug15>{{citation |url=https://www.indiaspend.com/muslim-population-growth-at-20-year-low-90625 |title=Muslim Population Growth At 20-Year Low |work=IndiaSpend |date=27 August 2015}}</ref><br />জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যখনত উগ্ৰপন্থী কাৰ্যকলাপৰ বাবে ১৯৯১ চনৰ লোকপিয়লৰ তথ্যত অন্তৰ্ভুক্ত নহ’ল।<ref name="TheHindu-26Aug15"/><!-- The Hindu only supports 1951-2011, indiaspend supports 1901-2011--> |align = |width = |state = |shading = |pop_name = | cols = 2 |percentages = |source = |১৯০১| 29900000 |১৯১১| 30800000 |১৯২১| 31200000 |১৯৩১| 35800000 |১৯৪১| 42400000 |১৯৫১| 35400000 |১৯৬১| 46900000 |১৯৭১| 61400000 |১৯৮১| 80300000 |১৯৯১ | 106700000 |২০০১| 138200000 |২০১১ | 172200000 }} [[File:A refugee train, Punjab, 1947.jpg|thumb|পাকিস্তান অভিমুখে ৰাওনা ভাৰতৰ মুছলমান শৰণাৰ্থীৰ এখন ৰেল]] পাকিস্তানলৈ যোৱা মুছলমানসকলৰ অঞ্চলভিত্তিক বিতৰণ (১৯৫১ চনৰ লোকপিয়ল) <ref>{{cite web | url=https://www.thestatesman.com/opinion/price-of-partition-1503088847.html | title=Price of Partition | website=[[The Statesman (India)|The Statesman]] | date=10 July 2022 }}</ref> - {| class="wikitable" |+ ! অঞ্চল ! জনসংখ্যা ! শতাংশ |- | [[পঞ্জাব, ভাৰত|পূব পাঞ্জাব]] | ৫.৩ নিযুত | ৭৩.৬১% |- | [[উত্তৰ প্ৰদেশ]], [[দিল্লী]], [[ৰাজস্থান]], আৰু ভাৰতৰ অন্যান্য অংশ | ১.২ নিযুত | ১৬.৬৭% |- | [[পশ্চিম বংগ]] আৰু [[বিহাৰ]] | ০.৭ নিযুত | ৯.৭২% |- ! মুঠ ! ৭.২ নিযুত ! ১০০% |} [[স্বাধীনতা দিৱস (ভাৰত)|ভাৰতৰ স্বাধীনতা]] আৰু ১৯৪৭ চনত পাকিস্তানৰ সৃষ্টিৰ পিছত [[ভাৰতৰ বিভাজন|ভাৰত বিভাজন]]ৰ বাবে ভাৰতত মুছলমান জনসংখ্যা ১৯৪১ চনত ৪২,৪০০,০০০ (১৩.৩%)ৰপৰা ১৯৫১ চনৰ লোকপিয়লত ৩৫,৪০০,০০০ (৯.৮%)লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name=indiaspend-27Aug15/> ১৯৫১ চনৰ পাকিস্তানৰ লোকপিয়লত দেশখনত স্থানচ্যুত লোকৰ সংখ্যা ৭,২২৬,৬০০ বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে, অনুমাণিকভাৱে ভাৰতৰপৰা পাকিস্তানত প্ৰৱেশ কৰা সকলো মুছলমান শৰণাৰ্থী।<ref name="Springer Science & Business Media">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=tGiSBAAAQBAJ&pg=PA6 |title=Population Redistribution and Development in South Asia |publisher=Springer Science & Business Media |year=2012 |isbn=978-9400953093 |page=6}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Talbot|first1=Ian|url=https://books.google.com/books?id=utKmPQAACAAJ|title=The Partition of India|last2=Singh|first2=Gurharpal|date=2009-07-23|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-85661-4|pages=2|language=en}}</ref> বিভাজনৰ পিছত প্ৰায় ৩.৫ কোটি মুছলমান পিছুৱাই থাকিল কাৰণ [[জৱাহৰলাল নেহৰু|জৱাহৰলাল নেহৰুৱে]] (তেতিয়াৰ [[ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰীসকলৰ তালিকা|ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী]]) এই গণতান্ত্ৰিক জাতিটোত তেওঁলোকৰ সৈতে ন্যায্য ব্যৱহাৰ হ’ব বুলি আস্থা নিশ্চিত কৰিছে।<ref>{{Cite news |last=Ashraf |first=Ajaz |date=2017-08-17 |title=Opinion {{!}} India's Muslims and the Price of Partition |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2017/08/17/opinion/india-muslims-hindus-partition.html |access-date=2023-06-19 |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web |last=Merchant |first=Minhaz |date=2020-08-27 |title=Nehru's noble intent of treating Muslims fairly put India on slippery slope of faux secularism |url=https://theprint.in/opinion/nehrus-noble-intent-of-treating-muslims-fairly-put-india-on-slippery-slope-of-faux-secularism/489174/ |access-date=2023-06-19 |website=ThePrint |language=en-US}}</ref> ১৯৪১ চনৰ লোকপিয়লত [[অখণ্ড ভাৰত|অবিভক্ত ভাৰত]]ত ([[পাকিস্তান]] আৰু [[বাংলাদেশ|বাংলাদেশকে]] ধৰি) ৯৪.৫ নিযুত মুছলমান বাস কৰিছিল, যাৰ জনসংখ্যাৰ ২৪ শতাংশ। <ref>{{cite web | url=https://theprint.in/opinion/modi-critics-decry-india-mistreating-minorities-but-cant-whitewash-pak-islamisation/355536/ | title=Modi critics decry India mistreating minorities but mustn't whitewash Pakistan's Islamisation | website=[[ThePrint]] | date=30 January 2020 }}</ref><ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=U86UDwAAQBAJ&q=Partition+drained+out+60%25+of+India%27s+muslim+population | title=Ethnic Cleansing: Migration and Population Transfer and the Jewish Paradigm of Survival Amidst Displacement | isbn=978-1-950015-44-3 | last1=Israeli | first1=Raphael | date=4 April 2019 | publisher=Strategic Book Publishing & Rights Agency }}</ref> ভাৰতৰ প্ৰাক্তন আইন আৰু ন্যায় মন্ত্ৰী [[ভীমৰাও ৰামজী আম্বেদকাৰ|ভীমৰাও ৰামজী আম্বেদকাৰে]] বিভাজনৰ সময়ত ভাৰত আৰু পাকিস্তানৰ মুছলমান আৰু হিন্দু সংখ্যালঘুসকলৰ মাজত নৱগঠিত উভয় জাতিৰ আইন, শৃংখলা আৰু শান্তি অক্ষুণ্ণ ৰখাৰ বাবে জনসংখ্যাৰ পূৰ্ণ আদান-প্ৰদানৰ পোষকতা কৰিছে- "যে সংখ্যালঘু লোকৰ বদলি সাম্প্ৰদায়িক শান্তিৰ একমাত্ৰ স্থায়ী প্ৰতিকাৰ সেয়া সন্দেহৰ বাহিৰত" বুলি তেওঁৰ নিজৰ লিখিত গ্ৰন্থ "পাকিস্তান বা ভাৰত বিভাজন"ত উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=B R Ambedkar's 'transfer of population as solution' to minority issues - extract from his book on Pakistan - South Asia Citizens Web |url=http://www.sacw.net/article2880.html |access-date=2023-06-19 |website=www.sacw.net}}</ref><ref>{{Cite web |title=Pakistan, or, The Partition of India, by Dr. B. R. Ambedkar |url=http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/ambedkar_partition/ |access-date=2023-06-19 |website=www.columbia.edu}}</ref><ref>Ministry of External Affairs https://mea.gov.in › amb › V...PDF 'Pakistan or the Partition of India', Dr B. R. Ambedkar</ref><ref>{{Cite web |last=Ashraf |first=Ajaz |date=2016-06-28 |title=The Venkat Dhulipala interview: 'On the Partition issue, Jinnah and Ambedkar were on the same page' |url=http://scroll.in/article/810132/the-venkat-dhulipala-interview-on-the-partition-issue-jinnah-and-ambedkar-were-on-the-same-page |access-date=2023-06-19 |website=Scroll.in |language=en-US}}</ref> কিন্তু জনসংখ্যাৰ সম্পূৰ্ণ আদান-প্ৰদান নহ’ল আৰু ১৯৫০ চনত পূৰ্বে লিয়াকুৱাট–নেহৰু চুক্তি স্বাক্ষৰিত হোৱাৰ বাবে ই অসম্ভৱ হৈ পৰিল, যিয়ে দুয়োখন জাতিৰ সীমা সম্পূৰ্ণৰূপে ছীল কৰি পেলালে। শেষত ইয়াৰ ফলত দুয়োপক্ষৰপৰা শৰণাৰ্থীৰ প্ৰব্ৰজন বন্ধ হৈ পৰে।<ref>Ministry of External Affairs https://mea.gov.in › PortalPDF Nehru-Liaquat Agreement</ref><ref>{{Cite web |title=13/12/2019 |url=https://empowerias.com/blog/prelims-special-facts/nehru-liaquat-pact-empower-ias |access-date=2023-06-19 |website=Empower IAS}}</ref> ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ভাৰতত বৃহৎসংখ্যক মুছলমান, পূব পাকিস্তানত (বৰ্তমানৰ [[বাংলাদেশ]]) যথেষ্টসংখ্যক [[হিন্দু]] আৰু পশ্চিম পাকিস্তানৰ সিন্ধ প্ৰদেশত বৃহৎসংখ্যক হিন্দু থাকি গ’ল। ইফালে ভাৰতৰ [[পঞ্জাব, ভাৰত|পূব পঞ্জাব ৰাজ্য]] আৰু পাকিস্তানৰ [[পাঞ্জাব, পাকিস্তান|পশ্চিম পঞ্জাব প্ৰদেশ]]ত বিভাজনৰ সময়ত মুছলমান আৰু হিন্দু/শিখ সংখ্যালঘুৰ মাজত সম্পূৰ্ণ জনসংখ্যাৰ বিনিময় দেখা গৈছিল।<ref>{{Cite web |title=No, Pakistan's non-Muslim population didn't decline from 23% to 3.7% as BJP claims |url=https://www.indiatoday.in/india/story/pakistan-bangladesh-non-muslim-population-citizenship-amendment-bill-bjp-1627678-2019-12-12 |access-date=2023-06-19 |website=India Today |date=12 December 2019 |language=en}}</ref> ===অবৈধ অনুপ্ৰৱেশকাৰী=== {{See also|ভাৰতত ৰোহিংগীয়া শৰণাৰ্থী|ভাৰতত বাংলাদেশী|ভাৰতলৈ অবৈধ অনুপ্ৰৱেশ}} ভাৰতত প্ৰায় ৪০ হাজাৰ অবৈধ ৰোহিংগা মুছলমান শৰণাৰ্থীৰ বাসস্থান, ইয়াৰে প্ৰায় ১৮ হাজাৰ ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ শৰণাৰ্থী উচ্চায়ুক্ত (UNHCR)ত পঞ্জীয়নভুক্ত। আনকি নিৰাপত্তাজনিত চিন্তাৰ বাবে সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষত শৰণাৰ্থী কাৰ্ড থকা লোককো আটক কৰি ৰখা হৈছে।<ref>{{cite web | url=https://maktoobmedia.com/features/unending-exodus-crackdown-pushes-indias-rohingya-refugees-to-flee/#:~:text=Despite%20this%20MHA%20estimates%20about,are%20being%20detained%20in%20India | title=Unending exodus: Crackdown pushes India's Rohingya refugees to flee | date=10 November 2023 }}</ref> সামান্যসংখ্যক উইঘুৰ ভাৰততো বাস কৰে, মূলতঃ [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ|জম্মু-কাশ্মীৰত]]। কমিউনিষ্ট শাসনৰপৰা পলায়ন কৰিবলৈ ১৯৪৯ চনত প্ৰায় ১০০০ অবৈধ উইঘুৰ শৰণাৰ্থী ভাৰতত উপস্থিত হয়।<ref>{{cite web | url=https://www.aljazeera.com/features/2016/12/18/for-uighur-exiles-kashmir-is-heaven | title=For Uighur exiles, Kashmir is heaven }}</ref> ২০১৬ চনৰ [[১৭ নৱেম্বৰ]]ত কেন্দ্ৰীয় গৃহ ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী [[কিৰেণ ৰিজিজু|কিৰেন ৰিজিজু]]ৱে [[ৰাজ্যসভা|ৰাজ্যসভাত]] উল্লেখ কৰিছিল যে উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি ভাৰতত প্ৰায় ২ কোটি অবৈধ বাংলাদেশী প্ৰব্ৰজনকাৰী থাকে।<ref>{{cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/two-crore-bangladeshi-immigrants-illegally-staying-in-india-centre-informs-rajya-sabha/articleshow/55457903.cms | title=Two crore Bangladeshi immigrants illegally staying in India, Centre informs Rajya Sabha | newspaper=The Times of India | date=17 November 2016 }}</ref> ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি মুঠ ৩.১২ কোটি জনসংখ্যাৰ ভিতৰত অসমত অবৈধ অনুপ্ৰৱেশকাৰীৰ সংখ্যা ১৬ লাখৰপৰা ৮৪ লাখৰ ভিতৰত বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref>{{cite web | url=https://scroll.in/article/864879/illegal-bangladeshi-migrants-are-not-responsible-for-the-increase-in-assam-s-muslim-population | title=Fact check: Are illegal Bangladeshi migrants responsible for increase in Assam's Muslim population? | date=16 January 2018 }}</ref> ডি এন এৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত এক প্ৰতিৱেদনত প্ৰকাশ পাইছে যে [[অসম]] আৰু [[পশ্চিম বংগ|বংগ]]ৰ সীমান্তৱৰ্তী জিলাসমূহত একেলগে বাংলাদেশী মূলৰ মুছলমান জনসংখ্যা ৫–৭% লৈ বৃদ্ধি পাইছে।<ref>{{cite web | url=https://www.dnaindia.com/india/report-bangladeshi-muslim-population-grows-5-7-in-assam-and-west-bengal-2015180 | title=Bangladeshi Muslim population grows 5-7% in Assam and West Bengal }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.news18.com/news/politics/assam-muslim-population-in-border-districts-rising-need-to-stregthen-intelligence-says-cm-himanta-5690071.html | title=Assam: Muslim Population in Border Districts Rising, Need to Stregthen Intelligence, Says CM Himanta | work=News18 | date=4 August 2022 }}</ref> অসমীয়া মুছলমান সংখ্যালঘু উন্নয়ন ব’ৰ্ডৰ বিশিষ্ট অধ্যক্ষ মুমিনুল আওৱালে প্ৰকাশ কৰিছে যে অসমত প্ৰায় ১.৩ কোটি মুছলমান আছে যাৰ ভিতৰত প্ৰায় ৯০ লাখ বাংলাদেশী মূলৰ।<ref>{{cite web | url=https://theprint.in/india/bjp-wants-to-segregate-assamese-muslims-from-bangladeshi-muslims-but-some-ask-how/363736/?amp | title=BJP wants to segregate Assamese Muslims from Bangladeshi Muslims, but some ask how | website=[[ThePrint]] | date=12 February 2020 }}</ref> [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰীসকলৰ তালিকা|মুখ্যমন্ত্ৰী]] [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ৰ তথ্য অনুসৰি [[ৰাষ্ট্ৰীয় নাগৰিকপঞ্জী|অসম ৰাষ্ট্ৰীয় নাগৰিকপঞ্জী]]ৰপৰা বাদ পৰা ১৯ লাখ ব্যক্তিৰ ভিতৰত ৭ লাখ [[মুছলমান]]।<ref>{{cite web | url=https://scroll.in/latest/1065331/7-lakh-muslims-5-lakh-bengali-hindus-left-out-of-assam-nrc-says-cm-himanta-biswa-sarma | title=7 lakh Muslims among the 19 lakh left out of Assam NRC, says CM Himanta Sarma | date=18 March 2024 }}</ref> পি.আৰ.এম.এছ. মহাবিদ্যালয়ৰ ভূগোলৰ এইচ অ’ ডি ড° কুন্তল কান্তি চট্টোৰাজ, বাংকুৰৰ অনুমান অনুসৰি দশক দশক ধৰি প্ৰায় ৬২.৮ লাখ বাংলাদেশী মুছলমানে পশ্চিম বংগলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছে।<ref>{{Cite journal |last=Chattoraj |first=Kuntal Kanti |date=2018 |title=Impact of Migration and Infiltration from Bangladesh to West Bengal: A Historical and Demographic Perspective |url=http://www.indianjournals.com/ijor.aspx?target=ijor:rjhss&volume=9&issue=4&article=027 |journal=Research Journal of Humanities and Social Sciences |language=en |volume=9 |issue=4 |pages=870 |doi=10.5958/2321-5828.2018.00145.6 |issn=0975-6795|url-access=subscription }}</ref> ===প্ৰক্ষেপণ=== ভাৰতৰ মুছলমানসকলৰ মুঠ প্ৰজনন হাৰ (TFR) দেশৰ অন্যান্য ধৰ্মীয় সম্প্ৰদায়ৰ তুলনাত বহু বেছি।<ref>{{Cite news|url=http://www.dailypioneer.com/nation/fertility-rate-indian-muslim-women-beat-others.html|title=Fertility rate: Indian Muslim women beat others|last=Pioneer|first=The|work=The Pioneer|access-date=2017-07-28|language=en|archivedate=2018-11-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181121022242/https://www.dailypioneer.com/nation/fertility-rate-indian-muslim-women-beat-others.html|deadurl=yes}}</ref> জন্মৰ হাৰ অধিক হোৱাৰ বাবে ভাৰতত মুছলমানৰ শতকৰা হাৰ ১৯৫১ চনৰ প্ৰায় ৯.৮%ৰপৰা ২০১১ চনৰ ভিতৰত ১৪.২%লৈ বৃদ্ধি পাইছে।<ref>{{cite web |url=https://www.pewforum.org/2021/09/21/population-growth-and-religious-composition/ |title = Population growth and religious composition in India {{!}} Pew Research Center|date = 21 September 2021}}</ref> কিন্তু ১৯৯১ চনৰপৰা ভাৰতৰ সকলো ধৰ্মীয় গোটৰ মাজত প্ৰজনন ক্ষমতাৰ হাৰ সৰ্বাধিক হ্ৰাস মুছলমানসকলৰ মাজত ঘটিছে।<ref>{{Cite web|url=http://www.prb.org/Publications/Articles/2009/karimpolicyseminar.aspx|title=Changes in Fertility Rates Among Muslims in India, Pakistan, and Bangladesh|website=prb.org|access-date=2017-07-28|archive-date=13 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180313061221/http://www.prb.org/Publications/Articles/2009/karimpolicyseminar.aspx|url-status=dead|archivedate=2018-03-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180313061221/http://www.prb.org/Publications/Articles/2009/karimpolicyseminar.aspx|deadurl=yes}}</ref> ছাচাৰ কমিটীৰ প্ৰতিৱেদনত দেখা গৈছে যে মুছলমান জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ গতি লেহেমীয়া হৈছে আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় গড়ৰ সমতুল্য হ’ব ধৰিছে।<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Muslim-population-may-decline-Sachar-report/articleshow/672785.cms|title=Muslim population may decline: Sachar report|work=The Times of India|access-date=2017-07-28}}</ref> ছাচাৰ সমিতিৰ প্ৰতিৱেদনত অনুমান কৰা হৈছে যে ২১০০ চনৰ ভিতৰত ভাৰতীয় জনসংখ্যাৰ ১৭%ৰপৰা ২১%ৰ ভিতৰত মুছলমানৰ অনুপাত সুস্থিৰ হ’ব।<ref>{{Cite news|url=https://scroll.in/article/705283/five-charts-that-puncture-the-bogey-of-muslim-population-growth |title=Five charts that puncture the bogey of Muslim population growth |last=Daniyal |first=Shoaib |work=[[Scroll.in]] |date=8 April 2015 |access-date=28 July 2017|language=en}}</ref> পিউ ৰিচাৰ্চ চেণ্টাৰে এটা প্ৰকল্প কৰিছে যে, ২০৫০ চনৰ ভিতৰত ভাৰতত মুঠ ১.৬৬৮ বিলিয়ন লোকৰ ভিতৰত ৩১ কোটি ১০ লাখ মুছলমান থাকিব, যাৰ ফলত দেশৰ জনসংখ্যাৰ ১৮.৪% হ’ব।<ref>{{Cite web|url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/04/21/by-2050-india-to-have-worlds-largest-populations-of-hindus-and-muslims/|title=By 2050, India to have world's largest populations of Hindus and Muslims|date=21 April 2015 |access-date=4 April 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/national/explained-india-will-surpass-china-s-population-but-data-shows-decreasing-fertility-rate-news-237568|title=Explained: India Will Surpass China's Population But Data Shows Decreasing Fertility Rate|date=15 November 2022 |access-date=4 April 2023}}</ref> [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ই ২০৫০ চনৰ ভিতৰত ভাৰতৰ জনসংখ্যা ১৭০.৫৩ কোটিলৈ বৃদ্ধি পাব, আৰু তাৰ পিছত ২১০০ চনৰ ভিতৰত ১৬৫.৯৭ কোটিলৈ হ্ৰাস পাব বুলি প্ৰকল্প কৰিছে।<ref>{{Cite web |last=Mampatta |first=Sachin |date=2 September 2015 |title=Four out of five Indians will still be Hindu even when Muslim population peaks |url=https://www.livemint.com/Opinion/5bsICkXvl4t4hXSewk8bkN/Four-out-of-five-Indians-will-still-be-Hindu-even-when-Musli.html |access-date=4 April 2023 |website=mint}}</ref> ===ধৰ্মীয়তা=== ২০২১ চনৰ [[২৯ জুন]]ত পিউ ৰিচাৰ্চ চেণ্টাৰৰ ৰিলিজিঅ’চিটিৰ প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ পাইছে যে, তেওঁলোকে সমগ্ৰ ভাৰতৰ ২৬খন ৰাজ্য আৰু তিনিটা কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলত বাস কৰা ১৮ বছৰ আৰু তাতকৈ অধিক বয়সৰ অপ্ৰতিষ্ঠানিক প্ৰাপ্তবয়স্কৰ সৈতে ২৯,৯৯৯টা মুখা-মুখি সাক্ষাৎকাৰ সম্পূৰ্ণ কৰিছে। তেওঁলোকে ৩,৩৩৬ জন মুছলমানৰ সাক্ষাৎকাৰ লৈ দেখিলে যে সাক্ষাৎকাৰ লোৱাসকলৰ ৭৯% লোকে ঈশ্বৰৰ অস্তিত্বত নিৰপেক্ষ নিশ্চয়তাৰে বিশ্বাস কৰে, ১২% লোকে কম নিশ্চয়তাৰে ঈশ্বৰৰ অস্তিত্বত বিশ্বাস কৰে আৰু ৬% ভাৰতীয় মুছলমানে কোনো ঈশ্বৰত বিশ্বাস নকৰে বুলি উল্লেখ কৰি নিজকে [[নাস্তিক]] বুলি ঘোষণা কৰিছে। অৱশ্যে সাক্ষাৎকাৰ লোৱা ৯১% মুছলমানে কয় যে ধৰ্মই তেওঁলোকৰ জীৱনত ডাঙৰ ভূমিকা পালন কৰে।<ref>{{cite web | url=https://www.pewresearch.org/religion/2021/06/29/religious-practices-2/ | title=7. Religious practices | date=29 June 2021 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Mitchell |first=Travis |date=2021-06-29 |title=Appendix A: Methodology |url=https://www.pewresearch.org/religion/2021/06/29/appendix-a-methodology-12/ |access-date=2023-08-16 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mitchell |first=Travis |date=2021-06-29 |title=12. Beliefs about God |url=https://www.pewresearch.org/religion/2021/06/29/beliefs-about-god-in-india/ |access-date=2023-06-19 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |language=en-US}}</ref> চি এছ ডি এছৰ অধ্যয়নৰ প্ৰতিৱেদনত দেখা গৈছে যে ২০১৬ চনৰপৰা ভাৰতীয় মুছলমানসকল ‘কম ধৰ্মীয়’ হৈ পৰিছে। সেই বছৰতে অধ্যয়নটোত দেখা গৈছে যে ৯৭ শতাংশ মুছলমানে নিয়মিতভাৱে [[ছালাত|নামাজ]] পঢ়া বুলি কয়। কিন্তু ২০২১ চনত দেখা গ’ল যে মাত্ৰ ৮৬ শতাংশ মুছলমান যুৱকে নিয়মিতভাৱে নামাজ পঢ়িছিল যিটো যোৱা পাঁচ বছৰৰ তুলনাত ক্ৰমে ১১ শতাংশ পইণ্টৰ নিৰপেক্ষ হ্ৰাস।<ref>{{Cite web |last=Rampal |first=Nikhil |date=2021-12-31 |title=Indian Muslims got 'less religious' since 2016, shows CSDS study. 44% reported discrimination |url=https://theprint.in/india/indian-muslims-got-less-religious-since-2016-shows-csds-study-44-reported-discrimination/791647/ |access-date=2023-06-19 |website=ThePrint |language=en-US}}</ref> '''জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ আঁৰৰ সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক কাৰণ'''<ref>{{Cite news |url=https://scroll.in/article/813651/socio-economic-factors-not-religion-influence-indias-fertility-rate-and-population-growth |title=Socio-economic factors, not religion, influence India's fertility rate and population growth |agency=IndiaSpend |first1=Shreya |last1=Shah |work=[[Scroll.in]] |date=11 August 2016 |access-date=28 July 2017 |language=en}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! colspan=3| ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ তথ্য: হিন্দু আৰু মুছলমানৰ তুলনা।<ref name="TheHindu-25Aug15">{{Cite news |url=http://www.thehindu.com/news/national/Muslim-population-growth-slows/article10336665.ece |title=Muslim population growth slows |date=25 August 2015 |first1=S |last1=Rukmini |first2=Vijaita |last2=Singh |work=[[The Hindu]] |access-date=28 July 2017 |language=en}}</ref> |- ! গঠন ! [[হিন্দু]] ! [[মুছলমান]] |- | ২০১১ চনৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ শতাংশ (%) | ৭৯.৮ | ১৪.২ |- | ১০ বছৰত বৃদ্ধি হাৰৰ শতাংশ (%) (২০০১-১১) | ১৬.৮ | ২৪.৬ |- | লিংগ অনুপাত* | ৯৩৯ | ৯৫১ |- | সাক্ষাৰতাৰ হাৰ (গড় ৬৪.৮) | ৬৩.৬ | ৫৭.৯ |- | কৰ্মত অংশগ্ৰহণৰ হাৰ | ৪১ | ৩৩ |- | নগৰীয়া লিংগ অনুপাত | ৮৯৪ | ৯০৭ |- | শিশুৰ লিংগ অনুপাত (০–৬ বছৰ) | ৯১৩ | ৯৪৩ |} সমাজবিজ্ঞানী ৰজাৰ আৰু পেট্ৰিচিয়া জেফ্ৰিৰ মতে, ভাৰতীয় মুছলমানসকলৰ মাজত জন্মৰ হাৰ অধিক হোৱাৰ ব্যাখ্যাত ধৰ্মীয় নিৰ্ধাৰিততাবাদতকৈ আৰ্থ-সামাজিক কাৰকে অধিক উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰে।<ref>{{cite book |last = Jeffery, Roger and Patricia Jeffery |title = Population, gender, and politics |publisher=Cambridge University Press|year=1997 |isbn = 978-0-521-46653-0 }}</ref> অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ভাৰতৰ মুছলমানসকলৰ আয়ৰ স্তৰ আৰু শিক্ষাগত অৰ্হতা হিন্দূৰ তুলনাত কম হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে। কিন্তু ভাৰতীয় এজন বিখ্যাত সমাজবিজ্ঞানী বি কে প্ৰসাদে আলোকপাত কৰিছে যে ভাৰতীয় মুছলমানসকলৰ মাজত নগৰায়ন অধিক হোৱাৰ বাবে তেওঁলোকৰ শিশুৰ মৃত্যুৰ হাৰ হিন্দুসকলৰ তুলনাত প্ৰায় ১২% কম।<ref>{{cite book |last = Prasad |title = Population and family life education |publisher=Anmol Publications PVT. LTD.|year=2004 |isbn = 978-81-261-1800-7 |first = B.K.}}</ref> কিন্তু কিছুমান সমাজবিজ্ঞানীয়ে কয় যে ভাৰতত মুছলমানসকলৰ মাজত জন্মৰ হাৰ অধিক হোৱাত ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক কাৰকেও অৰিহণা যোগাব পাৰে। সমীক্ষাসমূহে ইংগিত দিয়ে যে, গড়ে মুছলমান পৰিয়ালসমূহে [[পৰিয়াল পৰিকল্পনা]]ৰ ক্ষেত্ৰত অধিক পৰম্পৰাগত, আৰু মুছলমান মহিলাসকলে হিন্দু মহিলাৰ তুলনাত কম বয়সতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে, যাৰ ফলত প্ৰজনন ক্ষমতা দীঘলীয়া হয়।<ref>{{cite book |last = Shakeel Ahmad |title = Muslim attitude towards family planning |publisher=Sarup & Sons|year=2003 |isbn = 978-81-7625-389-5 }}</ref> আনহাতে, মুছলমানসকলে পৰিয়াল পৰিকল্পনাৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰাৰ প্ৰৱণতা থকাটোও নথিভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |url=https://www.thehindu.com/opinion/op-ed/conquering-a-muslim-myth/article4372042.ece |title=Conquering a Muslim Myth |work=[[The Hindu]] |first1=Prof. Ilias |last1=Ali |date=2 February 2013 |access-date=28 July 2017 |language=en}}</ref> ১৯৮৩ চনত কেৰেলাত কে. চি. জাকাৰিয়াৰ পৰিচালিত এখন গৱেষণাত দেখা গৈছে যে, এগৰাকী মুছলিম মহিলাৰ গৰ্ভত গড় ৪.১ সন্তানৰ জন্ম হয়, যত এগৰাকী হিন্দু মহিলাই মাত্ৰ ২.৯ সন্তানৰ জন্ম দিয়ে। মুছলমান জন্মৰ হাৰ অধিক হোৱাৰ আঁৰৰ কিছুমান কাৰণ হিচাপে ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতি আৰু বিবাহ প্ৰথাক উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last = Nair, V. Balakrishnan |title = Social development and demographic changes in South India: focus on Kerala |publisher=M.D. Publications Pvt. Ltd.|year=1994 |isbn = 978-81-85880-50-1 }}</ref> পল কাৰ্টজৰ মতে ভাৰতৰ মুছলমানসকল হিন্দুতকৈ আধুনিক গৰ্ভনিৰোধৰ প্ৰতি বহু বেছি প্ৰতিৰোধী আৰু ফলস্বৰূপে হিন্দু মহিলাৰ প্ৰজননৰ হাৰ মুছলমান মহিলাৰ তুলনাত বহু বেছি।<ref name="Christ">{{cite book|title=Fertility transition in south India|last=Guilmoto|first=Christophe|publisher=Sage|year= 2005|isbn=978-0-7619-3292-5}}</ref><ref>{{cite book |last = Paul Kurtz |title = Multi-Secularism: A New Agenda |publisher=Transaction Publishers|year=2010 |isbn = 978-1-4128-1419-5 }}</ref> ১৯৯৮–৯৯ চনত কৰা ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিয়াল আৰু স্বাস্থ্য সমীক্ষাত এই কথা উল্লেখ কৰা হৈছে যে ভাৰতৰ হিন্দু দম্পতীৰ তুলনাত ভাৰতীয় মুছলমান দম্পতীয়ে যথেষ্ট বেছিসংখ্যক সন্তানক এটা পৰিয়ালৰ বাবে আদৰ্শ বুলি গণ্য কৰে।<ref name="Surya">{{cite book |last = Narain Singh |first = Surya |title = Muslims in India |publisher=Anmol Publications PVT. LTD.|year= 2003 |isbn = 978-81-261-1427-6 }}</ref> একেটা সমীক্ষাতে এইটোও আঙুলিয়াই দিয়া হৈছে যে পৰিয়াল পৰিকল্পনাৰ ব্যৱস্থা সক্ৰিয়ভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা দম্পতীৰ শতকৰা হাৰ হিন্দূৰ মাজত ৪৯%তকৈ অধিক হোৱাৰ বিপৰীতে মুছলমানৰ মাজত ৩৭%। সাস্বতা ঘোষৰ জিলাভিত্তিক প্ৰজনন সম্পৰ্কীয় অধ্যয়ন অনুসৰি দক্ষিণৰ বেছিভাগ ৰাজ্যতে মুছলমান টিএফআৰ (মুঠ প্ৰজনন হাৰ) হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ ওচৰত। লগতে উত্তৰ ৰাজ্য যেনে [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] আৰু [[বিহাৰ]]ৰ দুয়োটা সম্প্ৰদায়ৰ বাবে টিএফআৰ উচ্চ হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে। এই অধ্যয়ন ২০১১ চনৰপৰা দেশৰ শেষৰ লোকপিয়লৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল।<ref>Ghosh, S. (2018). Hindu–Muslim fertility differentials in India: indirect estimation at the district level from Census 2011. Indian Journal of Human Development, 12(1), 37-51.</ref> ==ধৰ্মগোষ্ঠীসমূহ== ভাৰতীয় মুছলমানসকলৰ মাজত দুটা প্ৰধান ধৰ্মগোষ্ঠী আছে: ছুন্নী আৰু ছিয়া। ভাৰতীয় মুছলমানসকলৰ অধিকাংশই (৮৫%তকৈ অধিক) [[ইছলাম]]ৰ [[ছুন্নী ইছলাম|ছুন্নী]] শাখাৰ অন্তৰ্গত,<ref name="USSD-IRFR" /><ref>{{Cite web |last=admin |date=2021-12-22 |title=Muslim Population in India 2023 {{!}} Islam in India |url=https://www.findeasy.in/muslim-population-in-india/ |access-date=2023-06-19 |website=Find Easy |language=en-US}}</ref> আনহাতে সংখ্যালঘু (১৩%তকৈ অধিক) [[ছিয়া ইছলাম|ছিয়া]] শাখাৰ অন্তৰ্গত।<ref>{{cite web|url=https://www.al-islam.org/media/shia-india|title=The Shia Of India|website=www.al-islam.org|date=19 September 2020 }}</ref><ref name="USSD-IRFR">{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/208640.pdf |title=India 2012 International Religious Freedom Report |publisher=[[United States Department of State]] |at=Section I. Religious Demography |date=13 May 2013 |access-date=29 May 2019}}</ref> {{Pie chart |value1=87 |value2=12 |value3=1 |color1=Green |color2=Red |color3=Black |label1=ছুন্নী:- [[দেওবন্দী]], [[বাৰেলভি]], [[আহলে হাদিছ]], [[চুফীবাদ|চুফি]] |label2=ছিয়া:- [[বাৰ ছিয়া ধৰ্ম]], [[ইছমাইলী]], [[দাউদী বহৰা]] আৰু [[খোজা]] |label3=[[আহমদিয়া]] |caption=ভাৰতত মুছলমান পৰম্পৰাৰ আপেক্ষিক আকাৰ, ২০১১ চনৰ ভাৰতীয় লোকপিয়লৰ পিউ ৰিচাৰ্চ চেণ্টাৰৰ বিশ্লেষণ অনুসৰি।<ref>Pew Research Center (2010), Indian Census (2011), various socio-religious studies</ref><ref>data collected by Ministry of Minority Affairs</ref> }} ===ছুন্নী=== ভাৰতীয় ছুন্নীসকলৰ অধিকাংশই দক্ষিণ এছিয়াত বুজা আৰু প্ৰচলিত পৰম্পৰাগত ইছলামৰ ৰক্ষাৰ বাবে আৰু দেওবন্দী আন্দোলনৰ পুনৰুজ্জীৱনবাদী প্ৰচেষ্টাৰ প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে ১৯০৪ চনত বাৰেলীৰ আহমেদ ৰাজী খানে প্ৰতিষ্ঠা কৰা বাৰেলৱী আন্দোলন অনুসৰণ কৰে।<ref>{{cite book |author=Ali Riaz |author-link=Ali Riaz |date=2008 |title=Faithful Education: Madrassahs in South Asia |url=https://archive.org/details/faithfuleducatio00riaz |url-access=limited |publisher=Rutgers University Press |pages=[https://archive.org/details/faithfuleducatio00riaz/page/n88 75]–76 |isbn=978-0-8135-4345-1 |quote="The emergence of ... Barelvis, under the leadership of Maulana Ahmed Riza Khan ... he succeeded in founding the Madrassah Manzar al-Islam in Bareilly in 1904 ... Barlevis' vehement opposition to Deobandis and other contemporary reformists led Barbar Metcalf to conclude that the Barlevis were 'an oppositional group as much as they were reformers.'"}}</ref><ref name="roy">{{cite book |title=The Columbia World Dictionary of Islamism |editor1-last=Sfeir |editor1-first=Antoine |publisher=Columbia University Press |date=2007 |isbn=978-0-231-14640-1 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/columbiaworlddic0000unse }}</ref> ১৯ শতিকাত ভাৰতত [[ছুন্নী ইছলাম]]ৰ পুনৰুজ্জীৱনবাদী আন্দোলন দেওবন্দী প্ৰতিষ্ঠা হয়। [[দিল্লী]]ৰ উত্তৰ-পূবৰ এখন সৰু চহৰ দেওবন্দৰ নামেৰে ইয়াৰ নামকৰণ কৰা হৈছে, য’ত আন্দোলনৰ মূল মাদ্ৰাছা বা চেমিনাৰী প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল। প্ৰথম দিনৰপৰাই এই আন্দোলন [[ওৱাহাবি মতবাদ|ৱাহাবী ধৰ্ম]]ৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত হৈ আহিছে।<ref>{{cite book |title=The Taliban: Ascent to Power |author=M. J. Gohari |publisher=Oxford University Press |page=[https://archive.org/details/talibanascenttop00goha/page/30 30] |isbn=0-19-579560-1 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/talibanascenttop00goha/page/30 |year=2000 }}</ref><ref>{{cite book |editor1-last=Ahmad |editor1-first=Imtiaz |editor2-last=Reifeld |editor2-first=Helmut |title=Lived Islam in South Asia: Adaptation, Accommodation, and Conflict |page=114 |date= 2006 |publisher=Berghahn Books |isbn=81-87358-15-7}}</ref><ref>{{cite book |title=Urban Terrorism: Myths and Realities| author= N. C. Asthana| author2= Anjali Nirmal |pages=66–67 |publisher=Aavishkar Publishers |place=Jaipur|year=2009|isbn=978-81-7132-598-6}}</ref> [[মহাৰাষ্ট্ৰ]]ৰ উপকূলীয় কংকণ অঞ্চলত স্থানীয় কংকণী মুছলমানসকলে ছুন্নী ইছলামিক ফৈক্যৰ [[শ্বাফী মাজহাব]] অনুসৰণ কৰে।<ref name="jnu_phd">{{cite thesis |type=Ph.D. |first=Md. Jalis Akhtar |last=Nasiri |year=2010 |title=Indian Muslims: Their Customs and Traditions during Last Fifty Years |publisher=Jawaharlal Nehru University |location=New Delhi}}</ref><ref>{{cite book |chapter=Margins or Center? Konkani Sufis, India and "Arabastan" |first=Deepra |last=Dandekar |pages=141–156 |title=Area Studies at the Crossroads: Knowledge Production after the Mobility Turn |editor1-first=Katja |editor1-last=Mielke |editor2-first=Anna-Katharina |editor2-last=Hornidge |year=2017 |publisher=Palgrave Macmillan}}</ref> ===ছিয়া=== {{Main|ভাৰতত ছিয়া ইছলাম}} [[ভাৰত]]ৰ মুছলমানসকলৰ ভিতৰত [[ছিয়া ইছলাম|ছিয়া মুছলমান]]সকল বৃহৎ সংখ্যালঘু যিয়ে মুঠ মুছলমান জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ১৩%ৰে গঠিত।<ref name="USSD-IRFR" /> কিন্তু ভাৰতত পন্থাৰ সন্দৰ্ভত কোনো বিশেষ লোকপিয়ল কৰা হোৱা নাই যদিও ভাৰতীয় সূত্ৰ যেনে টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া আৰু ডেইলী নিউজ এণ্ড এনালাইছিছৰ তথ্য অনুসৰি ২০০৫–২০০৬ চনৰ মাজভাগত ভাৰতীয় ছিয়া জনসংখ্যা ভাৰতৰ সমগ্ৰ মুছলমান জনসংখ্যাৰ ২৫% পৰ্যন্ত আছিল যি ১৫৭,০০০,০০০ ভাৰতীয় মুছলমান জনসংখ্যাৰ ভিতৰত<ref>{{cite web|url= http://twocircles.net/2009oct08/india_third_global_muslim_population_1_57_bn.html|title= India Third in Global Muslim Population|date= 8 October 2009|publisher= [[Twocircles.net]]|access-date= 2010-07-03|archivedate= 2010-10-10|archiveurl= https://web.archive.org/web/20101010133303/http://twocircles.net/2009oct08/india_third_global_muslim_population_1_57_bn.html|deadurl= yes}}</ref> ৪০,০০০,০০০<ref name="TOI-20061106" /><ref name="TOI-20061106b">{{cite news |url= http://timesofindia.indiatimes.com/India/Only-a-few-people-have-right-to-issue-fatwas/articleshow/334751.cms |title=Only a few people have right to issue fatwas |work=[[The Times of India]] |date=6 November 2006 |access-date=17 July 2010 }}</ref> ৰপৰা ৫০,০০০,০০০।<ref name="DNA-20061106">{{cite news |url= http://www.dnaindia.com/india/report_talaq-rights-proposed-for-shia-women_1062327 |title=Talaq rights proposed for Shia women | work=Daily News and Analysis |date=5 November 2006| access-date=2010-06-21}}</ref> কিন্তু এটা সুনামধন্য ছিয়া এন জি অ’ আলিমান ট্ৰাষ্টৰ অনুমান অনুসৰি ২০০০ চনৰ আৰম্ভণিতে ভাৰতৰ ছিয়া জনসংখ্যা প্ৰায় ৩ কোটি আছিল আৰু ছিয়া জনসংখ্যাৰ মাত্ৰ দহ ভাগৰ এভাগহে ছায়ীদসকলে গঠন কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.alimaan.org/whyindia.html |title=Why India |publisher=Alimaan Charitable Trust |access-date=3 July 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100616134238/http://www.alimaan.org/whyindia.html |archive-date=16 June 2010 |archivedate=16 December 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171216140701/http://www.alimaan.org/whyindia.html |deadurl=yes }}</ref> একাংশ ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সূত্ৰৰ মতে ভাৰতীয় ছিয়া জনসংখ্যা [[ইৰান|ইৰাণ]]ৰ পিছতে বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম জনসংখ্যা।<ref name="IDSA-20081205">{{cite web |last=Roy |first=Meena Singh |url=http://www.idsa.in/event/india-iranrelations_meenasinghroy_051208 |title=India – Iran relations: Converging Interests or Drifting Equations |publisher=[[Institute for Defence Studies and Analyses]] |date=5 December 2008 |access-date=2010-08-21 |archive-date=17 January 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110117162310/http://idsa.in/event/india-iranrelations_meenasinghroy_051208 |url-status=dead }}</ref><ref name="Trib-20090725">{{cite news |url=http://www.tribuneindia.com/2009/20090725/edit.htm#4 |title=Obama's Overtures |last=Puri |first=Balraj |date=25 July 2009 |work=[[The Tribune (Chandigarh)|The Tribune]] |access-date=29 May 2019 |archive-date=5 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305183639/http://www.tribuneindia.com/2009/20090725/edit.htm#4 |url-status=dead |archivedate=5 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305183639/http://www.tribuneindia.com/2009/20090725/edit.htm#4 |deadurl=yes }}</ref><ref name="IE-20080421">{{cite news |last=Pubby |first=Manu |url=http://www.indianexpress.com/news/ahmadinejad-on-way-nsa-says-india-to-be-impacted-if-iran-wronged-by-others/299498/ |title=Ahmadinejad on way, NSA says India to be impacted if Iran 'wronged by others' |date=21 April 2008 |work=[[The Indian Express]] |access-date=21 July 2010 }}</ref><ref name="TOI-20091110">{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/India-Iran-to-make-common-cause-over-terror-from-Pak/articleshow/5213050.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105070948/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-11-10/india/28070350_1_jundallah-iran-pakistan-india-sistan-balochistan |url-status=live |archive-date=5 November 2012 |title=India, Iran to make common cause over terror from Pak |work=[[The Times of India]] |access-date=17 July 2010 |first1=Sachin |last1=Parashar |date=10 November 2009 }}</ref><ref name="TOI-20090201">{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-toi/special-report/Aspiring-powers-and-a-new-old-friendship/articleshow/4058264.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105070953/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-02-01/special-report/28005869_1_india-and-iran-india-iran-south-pars |url-status=live |archive-date=5 November 2012 |title=Aspiring powers and a new old friendship |work=[[The Times of India]] |access-date=12 July 2010 |first1=Ramin |last1=Jahanbegloo |date=1 February 2009}}</ref><ref name="BBC-20040902">{{cite news|url= https://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/3605950.stm |title= India's Polite Refusal| work=BBC News |date=2 September 2004 |access-date=2010-07-01 |first=Vinod |last=Mehta}}</ref> ====বহৰা==== {{Main|দাউদী বহৰা}} [[File:Moulai Abadullah khambhat.JPG|thumb|right|১ম ৱালী–উল–হিন্দৰ সমাধিস্থল:মৌলাই আবাদুল্লাহ, খাম্বাট, গুজৰাট, যুগ ১০৫০–১১০০ খ্ৰীষ্টাব্দ। ]] [[File:Mufaddal Saifuddin Houstan Ashara.jpg|thumb|right|দাউদী বহৰা, ৫৩ নং দৈ চৈয়দনা মুফাদ্দাল ছাইফুদ্দিন, মুম্বাইত দাৱতৰ কাৰ্যালয়ৰ সৈতে]] একাদশ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধত [[গুজৰাট]]ত [[দাউদী বহৰা|বহৰা]] ছিয়া প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল। এই সম্প্ৰদায়ৰ বিশ্বাস ব্যৱস্থাৰ উৎপত্তি [[য়েমেন]]ত, ফাতিমিদসকলৰপৰা বিকশিত হৈছে ফাতিমিদ ছিয়া ইছলামৰ প্ৰতি আনুগত্যৰ বাবে নিৰ্যাতিত হৈছিল – যাৰ ফলত দাউদী বহৰা ভাৰতলৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল। তেওঁলোকৰ ২১ নং ফাতিমিদ ইমাম তায়িবক গুপ্ত কৰাৰ পাছত [[ইমাম]]ৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে দৈক অনুসৰণ কৰে যিবোৰ আজিলৈকে চলি আছে।{{Citation needed|date=December 2025}} দা'ই জোবে মৌলাই ইয়াকুবক (মৌলাই আব্দুল্লাহৰ মৃত্যুৰ পাছত) নিযুক্তি দিয়ে, যি ফাতিমিদ দোৱাতৰ দ্বিতীয় ৱালি আল-হিন্দ আছিল। মৌলাই ইয়াকুব ভাৰতীয় মূলৰ প্ৰথমজন ব্যক্তি যিয়ে দা’ইৰ অধীনত এই সন্মান লাভ কৰিছিল। হিন্দু সোলংকিৰ মন্ত্ৰী মৌলাই ভৰমালৰ পুত্ৰ ৰজা জয়সিংহ সিদ্ধাৰাজ (অনহলৱাৰা, পতন)। মন্ত্ৰী মৌলাই তাৰমালৰ সৈতে তেওঁলোকে মৌলাই আব্দুল্লাৰ আহ্বানত সহ নাগৰিকৰ সৈতে ফাতিমিদ দোৱাটক সন্মান জনাইছিল। মৌলাই তাৰমালৰ পুত্ৰ চৈয়দী ফখৰুদ্দিনক [[ভাৰত]]ৰ পশ্চিম [[ৰাজস্থান]]লৈ পঠিওৱা হয় আৰু মৌলাই নুৰুদ্দিন ডেকানলৈ যায় (মৃত্যু: ১১ গৌমত জুমাদি আল-উলা, ভাৰতৰ [[মহাৰাষ্ট্ৰ]]ৰ ঔৰংগবাদৰ ডনত)।{{Citation needed|date=December 2025}} য়েমেনত ২৩সংখ্যক দা'ইলৈকে এজন দা'য়ে আন এজনৰ পিছত লয়। ভাৰততো ৱালী-উল-হিন্দক তেওঁলোকৰদ্বাৰা এজনৰ পিছত এজনকৈ নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যেতিয়ালৈকে ৱালি-উল-হিন্দ মৌলাই কাছিম খান বিন হাছান (১১ম আৰু শেষৰ ৱালীউল-হিন্দ, মৃত্যু ৯৫০ হিজৰী, [[আহমেদাবাদ]])।{{Citation needed|date=December 2025}} য়েমেনৰ স্থানীয় জায়দী ছিয়া শাসকৰ অত্যাচাৰৰ বাবে ২৪ নং দাই ইউছুফ নাজমুদ্দিন ইবনে চুলাইমান (মৃত্যু ১৫৬৭ খ্ৰীষ্টাব্দ)য়ে দাৱতৰ সমগ্ৰ প্ৰশাসন (মিছন) ভাৰতলৈ স্থানান্তৰিত কৰে। ২৫ তম দৈ জালাল শ্বামশুদ্দিন (মৃত্যু ১৫৬৭ খ্ৰীষ্টাব্দ) ভাৰতত প্ৰথম দৈৰ মৃত্যু হয়। তেওঁৰ সমাধিস্থল ভাৰতৰ আহমেদাবাদত। পৰৱৰ্তী সময়ত আহমেদাবাদৰপৰা জামনগৰ<ref>The Ismaili, their history and doctrine by Farhad Daftary. Chapter – Mustalian Ismailism, pp. 300–310</ref> মাণ্ডৱী, বুঢ়ানপুৰ, চুৰাট আৰু শেষত মুম্বাইলৈ গুচি যায় আৰু বৰ্তমানলৈকে তাতেই চলি আছে, বৰ্তমান ৫৩ নং দা'ইৰ নেতৃত্বত আছে।{{Citation needed|date=December 2025}} আছাফ আলী আছঘৰ ফিজী ভাৰতৰ বহৰা আৰু ২০ শতিকাৰ ইছলামিক পণ্ডিত আছিল যিয়ে নিজৰ লেখাৰ জৰিয়তে ইছলামৰ আধুনিকীকৰণ আৰু উদাৰীকৰণৰ প্ৰসাৰ ঘটায়। তেওঁ যুক্তি দিছিল যে সময়ৰ পৰিৱৰ্তনৰ লগে লগে মৌলিক "ইছলামৰ আত্মা"ৰ সৈতে আপোচ নকৰাকৈ ইছলামত আধুনিক সংস্কাৰৰ প্ৰয়োজন।<ref>{{cite book|url=http://ukcatalogue.oup.com/product/9780195693010.do |title=A Modern Approach to Islam: Asaf A. A. Fyzee – Oxford University Press |publisher=Ukcatalogue.oup.com |date=2007-12-20 |isbn=978-0-19-569301-0 |access-date=2015-10-04}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t125/e690?_hi=0&_pos=8 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005135441/http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t125/e690?_hi=0&_pos=8 |url-status=dead |archive-date=5 October 2015 |title=Fyzee, Asaf Ali Asghar – Oxford Islamic Studies Online |publisher=Oxfordislamicstudies.com |date=2008-05-06 |access-date=2015-10-04 |archivedate=2015-10-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151005135441/http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t125/e690?_hi=0&_pos=8 |deadurl=yes }}</ref><ref name="Daftary2014">{{cite book|author=Farhad Daftary|title=Fifty Years in the East: The Memoirs of Wladimir Ivanow|url=https://books.google.com/books?id=CbCbBQAAQBAJ&pg=PA91|date=2014|publisher=I.B. Tauris|isbn=978-1-78453-152-2|pages=91–}}</ref> ====খোজাসকল==== {{Main|খোজা}} খোজাসকল হৈছে [[দক্ষিণ এছিয়া]]ত [[ইছলাম ধৰ্ম]] গ্ৰহণ কৰা বৈচিত্ৰ্যময় লোকৰ এটা দল। ভাৰতত বেছিভাগ খোজাই [[গুজৰাট]], [[মহাৰাষ্ট্ৰ]], [[ৰাজস্থান]], আৰু [[হায়দৰাবাদ]] চহৰত বাস কৰে। বহুতো খোজায়ো শতিকাজুৰি [[আফ্ৰিকা|পূব আফ্ৰিকা]], [[ইউৰোপ]] আৰু [[উত্তৰ আমেৰিকা]]ত প্ৰব্ৰজন কৰি বসতি স্থাপন কৰিছে। তেতিয়ালৈকে খোজাসকল [[ছিয়া ইছলাম|ছিয়া ধৰ্ম]]ৰ নিজাৰী ইছমাইলবাদ শাখাৰ অনুগামী আছিল। ১৯ শতিকাৰ শেষৰফালে আৰু ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে বিশেষকৈ আগা খানৰ গোচৰৰ পিছত এক উল্লেখযোগ্য সংখ্যালঘুৱে দ্বাদশ [[ছিয়া ইছলাম|ছিয়া]] বা [[ছুন্নী ইছলাম]]ক পৃথক কৰি গ্ৰহণ কৰে, আনহাতে সংখ্যাগৰিষ্ঠই নিজাৰী [[ইছমাঈলী]] হৈয়েই থাকে।<ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/316803/Khoja |title=Khoja (Islam) – Britannica Online Encyclopedia |encyclopedia=Britannica.com |access-date=2012-08-03}}</ref> ===চুফীসকল=== {{Main|ভাৰতত চুফীবাদ}} [[Image:TombSalimChisti.jpg|thumb|উত্তৰ প্ৰদেশৰ [[ফতেহপুৰ ছিক্ৰী]]ত চুফী সন্ত শ্বেইখ [[চলিম চিষ্টি]] ৰ সমাধি]] ভাৰতত ইছলামৰ প্ৰসাৰত [[চুফীবাদ|চুফী]] (ইছলামিক ৰহস্যবাদী)সকলে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ইছলাম প্ৰচাৰত তেওঁলোক অতি সফল হৈছিল, কিয়নো চুফী বিশ্বাস ব্যৱস্থা আৰু আচাৰ-ব্যৱহাৰৰ বহু দিশৰ সমান্তৰালতা ভাৰতীয় দাৰ্শনিক সাহিত্যত আছিল, বিশেষকৈ অহিংসা আৰু এককবাদ। ইছলামৰ প্ৰতি চুফীসকলৰ গতানুগতিক দৃষ্টিভংগীয়ে হিন্দুসকলৰ বাবে সহজ কৰি তুলিছিল। চুলতান চৈয়দ ইব্ৰাহিম শ্বহীদ, হজৰত খোৱাজা [[খাজা মইনুদ্দিন চিষ্টি|মুইন-উদ্দিন চিষ্টি]], [[কুতুবুদ্দিন বখতিয়াৰ|কুতুবুদ্দিন বখতিয়াৰ কাকী]], [[নিজামুদ্দিন আউলিয়া]], শ্বাহ জালাল, আমিৰ খুছৰৌ, আলাউদ্দিন ছাবিৰ কলিয়াৰী, শ্বেখ আল্লা-উল হক পাণ্ডৱী, আশ্ৰাফ জাহাংগীৰ চেমনানী, ৱাৰিছ আলী শ্বাহ, আতা হুছেইন ফণী চিষ্টিৰ প্ৰশিক্ষণ ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত ইছলাম প্ৰচাৰ কৰিছিল। চুফী আন্দোলনে শিল্পী আৰু অস্পৃশ্য সম্প্ৰদায়ৰপৰাও অনুগামীসকলক আকৰ্ষণ কৰিছিল; ইছলাম আৰু থলুৱা পৰম্পৰাৰ মাজৰ দূৰত্ব দূৰ কৰাত তেওঁলোকে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। নকশবন্দী চুফীৰ বিশিষ্ট সদস্য আহমদ ছিৰহিন্দীয়ে হিন্দুসকলক শান্তিপূৰ্ণভাৱে ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণৰ পোষকতা কৰিছিল।<ref name="ErnstLawrence2016">{{cite book|author1=C. Ernst|author2=B. Lawrence|title=Sufi Martyrs of Love: The Chishti Order in South Asia and Beyond|url=https://books.google.com/books?id=p-UYDAAAQBAJ|date= 2016|publisher=Palgrave Macmillan US|isbn=978-1-137-09581-7}}</ref> ===আহমদিয়া === {{Main|আহমদিয়া ইছলাম}} [[File:Hadhrat Mirza Ghulam Ahmad2.jpg|thumbnail|আহমদিয়া আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্থাপক মিৰ্জা গুলাম আহমদ]] ১৮৮৯ চনত কাদিয়ানৰ মিৰ্জা গুলাম আহমেদে আহমদিয়া আন্দোলন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। তেওঁ নিজকে মুছলমানসকলে অপেক্ষা কৰি থকা প্ৰতিজ্ঞাত মচীহ আৰু মাহদী বুলি দাবী কৰিছিল আৰু প্ৰথম অৱস্থাত সংযুক্ত প্ৰদেশ, পঞ্জাব আৰু সিন্ধৰ ভিতৰত যথেষ্টসংখ্যক অনুগামী লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.chaf.lib.latrobe.edu.au/dcd/page.php?title=&record=1512 |title=H.H. Risley and E.A. Gait, (1903), Report of the Census of India, 1901, Calcutta, Superintendent of Government Printing, p. 373 |publisher=Chinese Heritage of the Australian Federation Project |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120205180023/http://www.chaf.lib.latrobe.edu.au/dcd/page.php?title=&record=1512 |archive-date=5 February 2012 |access-date=27 November 2025 |archivedate=5 February 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120205180023/http://www.chaf.lib.latrobe.edu.au/dcd/page.php?title=&record=1512 |deadurl=yes }}</ref> আহমদীসকলে দাবী কৰে যে আহমদিয়া আন্দোলনে ইছলামৰ শেষৰ দিনৰ পুনৰুজ্জীৱনক মূৰ্ত কৰি তুলিছে আৰু ১৯ শতিকাৰ ভাৰতত ব্যাপকভাৱে প্ৰচলিত [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টান]] আৰু [[আৰ্য সমাজ|আৰ্য্য সমাজ]]ৰ মিছনেৰী কাৰ্যকলাপৰ প্ৰতি ইছলামিক ধৰ্মীয় সঁহাৰি হিচাপেও এই আন্দোলন আত্মপ্ৰকাশ কৰা দেখা গৈছে। গুলাম আহমেদৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰীসকলে কাদিয়ানৰপৰা আহমদিয়া সম্প্ৰদায়ক পৰিচালনা কৰে যি ১৯৪৭ চনলৈকে [[পাকিস্তান]] সৃষ্টিৰ লগে লগে সম্প্ৰদায়টোৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হৈ থাকে। এই আন্দোলন সাংগঠনিক শক্তি আৰু নিজা মিছনেৰী কাৰ্যসূচীত বৃদ্ধি পাইছে আৰু ২০১৪ চনলৈকে ২০০খনতকৈও অধিক দেশলৈ সম্প্ৰসাৰিত হৈছে যদিও ইয়াক বিদ্বেষী বুলি ভবা মূলসুঁতিৰ মুছলমানসকলৰপৰা বহুলাংশে নেতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰিছে, মূলতঃ ইছলামৰ ভিতৰত গুলাম আহমেদে [[নবী]] বুলি দাবী কৰাৰ বাবে।<ref>{{cite news | url= https://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8711026.stm |title=Who are the Ahmadi? |work=BBC News |date=28 May 2010}}</ref> ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়লত আহমদিয়াক ছুন্নী, ছিয়া, বহৰা আৰু আঘাখানীৰ বাহিৰেও ইছলামৰ পন্থা হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{cite news |url=http://indianexpress.com/article/india/india-news-india/ahmadiyyas-islam-sects-islam-ahmadiyyas-sect-ahmadiyyas-islam-islamic-sects-islam-india-ahmadiyya-legal-status-2011-census-india-population-india-news-2952701/ |title=Sunnis, Shias, Bohras, Agakhanis and Ahmadiyyas were identified as sects of Islam |date=4 August 2016 |work=[[The Indian Express]] }}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/Protest-against-inclusion-of-Ahmediyyas-in-Muslim-census/articleshow/53645457.cms |title=Protest against inclusion of Ahmediyyas in Muslim census |date=11 August 2016 |work=[[The Times of India]]}}</ref><ref>{{cite news |url=http://indianexpress.com/article/opinion/editorials/ahmadiyya-community-census-india-muslims-2954285/ |title=Minority in a minority |date=5 August 2016 |work=[[The Indian Express]] }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.firstpost.com/india/in-their-search-for-pure-islam-many-muslim-sects-consider-others-insufficient-or-infidels-2941564.html |title=We need to curb the everyday Jihadism of Indian Muslims in their search for pure Islam |first1=Tufail |last1=Ahmad |date=8 August 2016 |work=Firstpost}}</ref> ভাৰতত আহমদীয়া জনসংখ্যা উল্লেখযোগ্য।<ref name="Number of Ahmadis in India">{{cite web |url=http://www.unhcr.org/refworld/topic,464db4f52,47f237db2,3ae6ad202c,0.html |title=Number of Ahmadis in India |publisher=Immigration and Refugee Board of Canada |date=1 November 1991|access-date=9 March 2009}}</ref>ইয়াৰে অধিকাংশই [[ৰাজস্থান]], [[ওড়িশা]], [[হাৰিয়ানা]], [[বিহাৰ]], [[দিল্লী]], [[উত্তৰ প্ৰদেশ]], আৰু দুই-এজনে কাদিয়ান অঞ্চলৰ [[পঞ্জাৱ]]ত বাস কৰে। ভাৰতত আহমদীক [[ভাৰত চৰকাৰ|ভাৰত চৰকাৰে]] মুছলমান বুলি গণ্য কৰে (চুবুৰীয়া দেশ [[পাকিস্তান]]ৰ দৰে নহয়)। এই স্বীকৃতি আদালতৰ ৰায়দানৰদ্বাৰা সমৰ্থিত (Shihabuddin Koya vs. Ahammed Koya, A.I.R. 1971 Ker 206)।<ref>{{Cite web|url=http://indiankanoon.org/doc/1400223/|title=Shihabuddin Imbichi Koya Thangal vs K.P. Ahammed Koya on 8 December, 1970 Kerala High Court|access-date=4 April 2023}}</ref><ref name=hoque>{{cite news|url=http://www.thedailystar.net/law/2004/03/03/index.htm|title=On right to freedom of religion and the plight of Ahmadiyas|author=Hoque, Ridwanul|newspaper=The Daily Star|date=21 March 2004}}</ref> আহমদীসকলক অমুছলমান বুলি ঘোষণা কৰা বা তেওঁলোকৰ কাম-কাজ সীমিত কৰা কোনো আইন নাই,<ref name="hoque"/> কিন্তু ভাৰত চৰকাৰে ভাৰতীয় মুছলমানসকলৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া ধৰ্মগুৰুসকলৰ সংগঠন অল ইণ্ডিয়া মুছলিম পাৰ্চনেল ল ব’ৰ্ডত বহিবলৈ দিয়া হোৱা নাই।<ref name="Naqvi, Jawed">{{cite web|url=http://www.dawn.com/weekly/jawed/20080109.htm|title=Religious violence hastens India's leap into deeper obscurantism|work=Dawn|author=Naqvi, Jawed|date=1 September 2008|access-date=23 December 2009}}</ref> [[ভাৰত]]ত আহমদিয়া ৬০,০০০ৰপৰা ১০ লাখলৈকে বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref>{{cite news |url=https://www.outlookindia.com/article/wretched-of-the-land/265665 |title=Wretched of the Land |date=14 June 2010 |first1=Amir |last1=Mir |work=[[Outlook (Indian magazine)]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150621185739/https://www.outlookindia.com/article/wretched-of-the-land/265665 |archive-date=21 June 2015}}</ref> ===কোৰআনবাদীসকল=== [[হাদিছ|হাদীছ]]ৰ কৰ্তৃত্ব প্ৰত্যাখ্যান কৰা অসাম্প্ৰদায়িক মুছলমানসকলো ভাৰতত উপস্থিত, দক্ষিণ এছিয়াত ১৯ শতিকাৰ সময়ছোৱাত [[আহলে কোৰআন]] আন্দোলন আংশিকভাৱে গঠন হৈছিল [[আহলে হাদিছ|আহলে হাদীছ]] আন্দোলনৰ প্ৰতিক্ৰিয়াত, যাক তেওঁলোকে হাদীছৰ ওপৰত অত্যধিক গুৰুত্ব দিয়া বুলি গণ্য কৰিছিল। উল্লেখযোগ্য ভাৰতীয় কোৰআনবাদীসকলৰ ভিতৰত চিৰাঘ আলী, আচলাম জয়ৰাজপুৰী, খোৱাজা কমল-উদ-দিন, আৰু আব্দুল্লা চক্ৰালৱী আদি উল্লেখযোগ্য।<ref>Ali Usman Qasmi, [http://www.thefridaytimes.com/beta3/tft/article.php?issue=20130125&page=16 A mosque for Qurani Namaz], The Friday Times. Retrieved 16 February 2013</ref> ===ভাৰতত ইছলামিক পৰম্পৰা=== {{Main|দক্ষিণ এছিয়াত ইছলাম ধৰ্ম}} [[Image:Dargah Shareef of Khwaza Moinuddin Chishti.JPG|200px|thumb|মকবাৰাৰ বাহিৰৰ দৃশ্য]] [[চুফীবাদ]] ইছলামৰ এটা ৰহস্যমজ় মাত্ৰা, প্ৰায়ে [[শ্বৰীয়ত|শ্বৰিয়াৰ]] আইনগত পথৰ পৰিপূৰক যিয়ে ভাৰতত ইছলামৰ বৃদ্ধিত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাইছিল। এজন চুফীয়ে ঈশ্বৰৰ সৈতে একতাৰ প্ৰত্যক্ষ দৃষ্টিভংগী লাভ কৰে, প্ৰায়ে গতানুগতিক আচৰণৰ প্ৰান্তত, আৰু এইদৰে এজন [[চুফী পণ্ডিত|পীৰ]] (জীৱিত সন্ত) হ'ব পাৰে যিয়ে শিষ্য ([[মুৰিদ]]) গ্ৰহণ কৰিব পাৰে আৰু প্ৰজন্মৰ পাছত প্ৰজন্ম ধৰি থাকিব পৰা আধ্যাত্মিক বংশ স্থাপন কৰিব পাৰে। [[খাজা মইনুদ্দিন চিষ্টি]] (১১৪২–১২৩৬)ৰ মন্ত্ৰণালয়ৰ পিছত তেৰশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত ভাৰতত চুফীৰ অৰ্ডাৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ পৰে, যিয়ে [[আজমিৰ]]ত বসতি স্থাপন কৰিছিল আৰু তেওঁৰ পৱিত্ৰতাৰ বাবে বৃহৎসংখ্যক ইছলাম ধৰ্মান্তৰিত লোকক আকৰ্ষণ কৰিছিল। তেওঁৰ চিষ্টি অৰ্ডাৰ ভাৰতৰ আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী চুফী বংশ হিচাপে পৰিগণিত হয় যদিও [[মধ্য এছিয়া]] আৰু [[দক্ষিণ-পশ্চিম এছিয়া]]ৰপৰাও অন্যান্য অৰ্ডাৰ ভাৰতত উপস্থিত হয় আৰু ইছলাম প্ৰসাৰত মুখ্য ভূমিকা পালন কৰে। এইদৰে তেওঁলোকে [[আঞ্চলিক ভাষা]]ত এক বৃহৎ সাহিত্যৰ সৃষ্টি কৰিছিল যিয়ে ইছলামিক সংস্কৃতিক পুৰণি দক্ষিণ এছিয়াৰ পৰম্পৰাৰ গভীৰতাত সোমাই দিছিল।{{Citation needed|date=May 2024}} ===আন্তঃমুছলমান সম্পৰ্ক=== ====ছিয়া–ছুন্নী সম্পৰ্ক==== ধৰ্মগোষ্ঠী অনুসৰি ছুন্নী আৰু ছিয়া হৈছে আটাইতকৈ ডাঙৰ মুছলমান গোট। যদিও দুয়োটা গোটৰ মাজত আন্তৰিকতা আছে, তথাপি বিশেষকৈ লক্ষ্ণৌ চহৰত দুয়োটা গোটৰ মাজত সংঘাতৰ দৃষ্টান্ত দেখা গৈছে।<ref>{{cite book|last=Engineer|first=Asghar Ali|title=Communal Riots in Post-independence India|year=1984|publisher=Stosius Inc/Advent Books Division|isbn=0-86131-494-8|pages=144–155|url=https://books.google.com/books?id=yB5NM0o3I9QC}}</ref> ==সমাজ আৰু সংস্কৃতি== {{Expand section|Topics like, qawwali, shayari, literature, calligraphy, fabric and attire, theatre(noha, Dastan gohi,) etc|date=April 2025}} ===ধৰ্ম প্ৰশাসন=== {{Main|ভাৰতৰ মহান মুফতি}} [[ভাৰত]]ৰ [[মুছলমান]]সকলৰ আটাইতকৈ জ্যেষ্ঠ, প্ৰভাৱশালী ধৰ্মীয় কৰ্তৃপক্ষ আৰু আধ্যাত্মিক নেতা ''ভাৰতৰ মহান মুফতীৰ'' তত্ত্বাৱধানত প্ৰতিখন [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]]ৰ ধৰ্মীয় প্ৰশাসনৰ নেতৃত্ব দিয়ে ৰাজ্যখনৰ মুফতিয়ে। ভাৰতত মোগল যুগৰপৰাই এই ব্যৱস্থা কাৰ্যকৰী কৰা হয়।<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/kanthapuram-selected-grand-mufti-of-india/articleshow/68175547.cms|title=Kanthapuram selected Grand Mufti of India|work=[[The Times of India]]|access-date=24 February 2019|language=en|issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/kanthapuram-elected-as-new-grand-mufti-religion-1.3599882|title=Kanthapuram elected as new Grand Mufti|access-date=2019-08-07|website=[[Mathrubhumi]]|date=25 February 2019 |language=en}}</ref> ===মুছলমান প্ৰতিষ্ঠান=== {{See also|ভাৰতৰ ইছলামিক বিশ্ববিদ্যালয় আৰু মহাবিদ্যালয়ৰ তালিকা}} [[Image:Victoria gate.jpg|thumb|right|[[আলিগড় মুছলিম বিশ্ববিদ্যালয়]] ]] ভাৰতবৰ্ষত কেইবাটাও সুপ্ৰতিষ্ঠিত মুছলমান অনুষ্ঠান আছে। ইয়াত [[ভাৰত]] মুছলমানসকলে স্থাপন কৰা সুনামধন্য প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ তালিকা দিয়া হৈছে। ===আধুনিক বিশ্ববিদ্যালয় আৰু প্ৰতিষ্ঠান=== <!-- ONLY ADD A UNIVERSITY OR INSTITUTE TO THIS LIST IF THEY ALREADY HAVE AN ARTICLE IN THE ENGLISH WIKIPEDIA --> * [[আল-আমীন এডুকেচনেল ছ'চাইটি]], [[বেংগালুৰু]] * [[আল কবীৰ পলিটেকনিক]], [[জামছেদপুৰ]] * [[আলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়]], [[নতুন চহৰ, কলকাতা|নতুন চহৰ]], [[কলকাতা]] * [[আলিগড় মুছলিম বিশ্ববিদ্যালয়]], [[আলিগড়]] * [[মাৰ্কাজু চকাফাথী চুন্নীয়া|জামিয়া মাৰ্কাজু চকাফাথী চুন্নিয়্যা]] * [[মা'দিন|মা'দিনু ছাকুৱাফাথিল ইছলামিয়া]] * [[বি.এছ. আব্দূৰ ৰহমান ক্ৰেচেণ্ট ইনষ্টিটিউট অৱ চাইন্স এণ্ড টেকন'লজি]] * [[দাৰুল হুদা ইছলামিক বিশ্ববিদ্যালয়]] * [[দাৰুল উলুম দেওবন্দ]] * [[দাৰুল উলুম নদৱাতুল উলামা]] * [[ফাৰুক কলেজ]], [[কোজিকোডে]] * [[ইবনে চিনা একাডেমী অৱ মেডিভেল মেডিচিন এণ্ড চাইন্সেছ]] * [[অখণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়]] * [[জামাল মহম্মদ মহাবিদ্যালয়]], [[তিৰুচিৰাপল্লী]] * [[জামিয়া হামদৰ্দ|হামদৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়]], [[দিল্লী]] * [[জামিয়া মিলিয়া ইছলামিয়া]], [[নতুন দিল্লী]] * [[কৰিম চিটি কলেজ, জামচেদপুৰ|কাৰীম চিটি কলেজ]], [[জমছেদপুৰ]] * [[ম. এইচ ছাবু ছিদ্দিক কলেজ অৱ ইঞ্জিনিয়াৰিং]], [[মুম্বাই]] * [[এম.এছ.এছ. ৱাকফ ব'ৰ্ড কলেজ]], [[মাদুৰাই]] (ৰাজ্যিক ৱাকফ ব'ৰ্ডৰদ্বাৰা পৰিচালিত ভাৰতৰ একমাত্ৰ মহাবিদ্যালয়) * [[মদীনাথুল উলুম আৰবী কলেজ]], [[পুলিক্কাল]], [[মালাপ্পুৰম জিলা|মালাপ্পুৰম]] *[[মৌলানা আজাদ ৰাষ্ট্ৰীয় উৰ্দু বিশ্ববিদ্যালয়]] [[হায়দৰাবাদ]] *[[মৌলানা মজহাৰুল হক আৰবী আৰু পাৰ্চী বিশ্ববিদ্যালয়]], [[পাটনা, বিহাৰ]] * [[মৌলানা আজাদ কলা আৰু বিজ্ঞান মহাবিদ্যালয়]], [[ঔৰংগাবাদ]] * [[দক্ষিণ ভাৰতৰ মুছলমান শিক্ষা সংস্থা]] * [[মুছলিম শিক্ষা সমিতি]], [[কেৰালা]] * [[নেলাই অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়]], [[তিৰুনেলভেলি]] * [[অছমানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়]], [[হায়দৰাবাদ]] * [[পকাৰ চাহাব সোঁৱৰণী অনাথ আশ্ৰম মহাবিদ্যালয়]], [[তিৰুঙাদী]] * [[থাংগল কুঞ্জু মুছালিয়াৰ অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়]], [[কোল্লাম]] <!-- ONLY ADD A UNIVERSITY OR INSTITUTE TO THIS LIST IF THEY ALREADY HAVE AN ARTICLE IN THE ENGLISH WIKIPEDIA --> ===পৰম্পৰাগত ইছলামিক বিশ্ববিদ্যালয়=== * [[আলজামিয়া-টুছ-ছৈফিয়াহ]], বহৰা * [[আল জামিয়াতুল আশ্ৰাফিয়া]], বাৰেলভি * [[জমিয়া দাৰুছলাম]], [[উমেৰাবাদ]] * [[আল-জামে-আতুল-ইছলামিয়া]], উত্তৰ প্ৰদেশ * [[জামিয়া নিজামিয়া]], [[হায়দৰাবাদ]] * [[মঞ্জাৰ-ই-ইছলাম]], [[বেৰেইলি]] * [[মাৰ্কাজু চকাফাথী চুন্নিয়্যা]], কেৰালা * [[ৰাজা একাডেমী]] ===নেতৃত্ব আৰু সংগঠন=== * বাৰেলী শ্বৰীফৰ [[আজমিৰ শ্বৰীফ দৰগাহ|আজমেৰ শ্বৰীফ দৰগাহ]] আৰু দৰগাহ-ই-আলা হজৰত ভাৰতৰ চুফীমুখী [[ছুন্নী ইছলাম|ছুন্নী মুছলমান]]সকলৰ প্ৰধান কেন্দ্ৰ।<ref>{{Cite news |url=http://www.livemint.com/Leisure/zG3aMfKAuC26PNQsW8ODZJ/The-sufi-solution.html |title=The sufi solution |work=[[Mint (newspaper)|Mint]] |first1=Mayank Austen |last1=Soofi |date=3 February 2012|access-date=29 July 2017}}</ref> * ভাৰতৰ মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ ভিতৰত ভাৰতীয় ছিয়া মুছলমানসকলে যথেষ্ট সংখ্যালঘু গঠন কৰে যিয়ে তেতিয়াৰ ১৫.৭ কোটি ভাৰতীয় মুছলমান জনসংখ্যাৰ ২০০৫ চনৰ মাজভাগৰপৰা ২০০৬ চনলৈকে কৰা অনুমান অনুসৰি মুঠ মুছলমান জনসংখ্যাৰ ২৫ৰপৰা ৩১%। [[দ্য টাইম্‌ছ অৱ ইণ্ডিয়া|দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]] আৰু ডি এন এৰ দৰে সূত্ৰই সেই সময়ছোৱাত ভাৰতীয় ছিয়া জনসংখ্যা ১৫৭,০০০,০০০ ভাৰতীয় মুছলমান জনসংখ্যাৰ ভিতৰত ৪০,০০০,০০০ৰ পৰা<ref name="TOI-20061106">{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/Shia-women-too-can-initiate-divorce/articleshow/334804.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20110811081425/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-11-06/lucknow/27799200_1_model-nikahnama-new-nikahnama-shia-personal-law-board |url-status=live |archive-date=11 August 2011 |title=Shia women too can initiate divorce|location=India |date=6 November 2006 |work=[[The Times of India]] |access-date=21 June 2010}}</ref><ref name="TOI-20061106b" /> ৫০,০০০,০০০ৰ<ref name="DNA-20061106" /> ভিতৰত বুলি প্ৰকাশ কৰিছে। * [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ চাহাৰনপুৰ জিলাৰ প্ৰভাৱশালী ধৰ্মীয় চেমিনাৰী দাৰুল উলুম দেওবন্দৰপৰা ছুন্নী মুছলমান জনসংখ্যাৰ আন এটা অংশ দেওবন্দী আন্দোলনৰ উৎপত্তি হৈছে। ১৯১৯ চনত দেওবন্দী পণ্ডিতসকলে প্ৰতিষ্ঠা কৰা জমিয়ত উলেমা-ই-হিন্দ দাৰুল উলুমৰ ৰাজনৈতিক মুখপাত্ৰ হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://arts.monash.edu.au/politics/terror-research/proceedings/gtrec-proceedings-2009-10-kamala-dash.pdf|title=Global Terrorism Research Centre (GTReC)|author=Monash Arts Online Presence Team|access-date=6 May 2015 |archive-date=6 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406072943/http://arts.monash.edu.au/politics/terror-research/proceedings/gtrec-proceedings-2009-10-kamala-dash.pdf |url-status=dead}}</ref> * ১৯৪১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা [[জামাত-ই-ইছলামী হিন্দ]]ই ইছলামিক চৰকাৰ গঠনৰ পোষকতা কৰে আৰু শিক্ষা, সমাজ সেৱা আৰু সমাজলৈ বিশ্বজনীন প্ৰচাৰৰ প্ৰসাৰৰ ক্ষেত্ৰত সক্ৰিয় হৈ আহিছে।<ref>Introduction, A Historical Overview of Islam in South Asia, Islam in South Asia in Practice by Barbara D. Metcalf Princeton University Press, 2009. p. 32</ref> ===ভাৰতীয় মুছলমানৰ মাজত জাতি ব্যৱস্থা=== {{Main|দক্ষিণ এছিয়াৰ মুছলমানসকলৰ মাজত জাতি ব্যৱস্থা}} যদিও ইছলামত সমতাবাদৰ প্ৰয়োজন আৰু জাতি, ধৰ্ম বা জাতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বৈষম্যৰ বিৰোধী,<ref>{{Cite web|date=January 4, 2019|title=Racism, Casteism and Islam|url=https://www.nation.com.pk/04-Jan-2019/racism-casteism-and-islam|website=The Nation|access-date=April 25, 2023}}</ref><ref>{{Cite web|last=Adetunji|first=Jo|date=July 6, 2020|title=Islam's anti-racist message from the 7th century still resonates today|url=https://theconversation.com/islams-anti-racist-message-from-the-7th-century-still-resonates-today-141575|website=The Conversation|access-date=April 25, 2023}}</ref><ref>{{cite web |title=The Quranic Arabic Corpus - Translation |url=http://corpus.quran.com/translation.jsp?chapter=49&verse=13 |website=corpus.quran.com |access-date=30 December 2019}}</ref> তথাপি কিছুমান ভাৰতীয় মুছলমানৰ মাজত সামাজিক স্তৰীয়কৰণৰ এককৰ সৈতে জড়িত জাতি ব্যৱস্থাৰ বিকাশ ঘটিছে।<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/deep-focus/Being-Muslim-in-India-means-Syeds-spit-on-Julahas-in-an-egalitarian-community/articleshow/5935797.cms |title=Being Muslim in India means Syeds spit on Julahas in an 'egalitarian community' |work=[[The Times of India]] |first1=Mohammed |last1=Wajihuddin |date=16 May 2010}}</ref> কিছুমান মুছলমান পণ্ডিতে "[[কোৰআন]]ৰ সমতাবাদ আৰু ভাৰতীয় মুছলমান সামাজিক আচাৰ-ব্যৱহাৰৰ মাজৰ বিচ্ছিন্নতা"ক বিভিন্ন ধৰণে তত্ত্বগত কৰি আৰু জাতিবাদক ন্যায্যতা প্ৰদান কৰিবলৈ [[কোৰআন]] আৰু [[শ্বৰীয়ত]]ক ব্যাখ্যা কৰি মিলন আৰু সমাধানৰ চেষ্টা কৰিছে।<ref name="Sikand" /> ====স্তৰীয়কৰণ==== দক্ষিণ এছিয়াৰ কিছু অংশত মুছলমানসকলক আশ্ৰফ আৰু আজলাফ আদি গোটত ভাগ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/article/the-muslim-obcs-and-affirmative-action/233259|title=The Muslim OBCs And Affirmative Action |author= Sachar Committee Report}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.milligazette.com/Archives/2004/01-15Sep04-Print-Edition/011509200449.htm |title=On reservation for Muslims |author=Asghar Ali Engineer |work=The Milli Gazette |publisher=Pharos Media & Publishing Pvt Ltd |access-date=1 September 2004 }}</ref> আশ্ৰাফসকলে প্ৰায়ে বিদেশী বংশৰ দাবী কৰে আৰু বিভিন্ন বৃত্তিগত জাতিত বিভক্ত হয়।<ref name="pratap_caste"/><ref name="zarina_social_strat" /><ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/opinion/op-ed/inclusive-lessons/article20663394.ece |title=Inclusive lessons |work=[[The Hindu]] |date=23 November 2017 |first1=Shahana |last1=Munazir}}</ref> ইতিহাসবিদ জিয়াউদ্দিন-বাৰাণীয়ে জাতিগত পাৰ্থক্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল, "মহাম্মদৰ পুত্ৰ" (ছায়িদ)সকলক উচ্চ মৰ্যাদাৰ পোষকতা কৰিছিল<ref name="Das">Das, Arbind, Arthashastra of Kautilya and Fatwa-i-Jahandari of Ziauddin Barrani: an analysis, Pratibha Publications, Delhi 1996, {{ISBN|81-85268-45-2}} pp. 124–143</ref> আৰু ৰাজ্যিক আইন (জাৱাবী)ই এই বিভাজন বলবৎ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল, আনকি কিছুমান ক্ষেত্ৰত শ্বৰীয়তৰ ওপৰতো।<ref name="Das"/> তেওঁ আজলাফৰ বাবে "অভদ্ৰ" বৃত্তিৰ আৰোপ কৰিছিল আৰু এই স্তৰবৃত্তৰ বাবে ধৰ্মীয় সমৰ্থন বিচাৰিছিল। বৰাণীয়ে সাম্ৰাজ্যবাদী বিষয়া (ৱাজিৰ) নিযুক্তি আৰু পদোন্নতিৰ বাবেও জাতিভিত্তিক কাঠামো গঢ়ি তুলিছিল।<ref name="Das"/> আশ্ৰফ/আজলাফ বিভাজনৰ বাহিৰত আৰ্জাল জাতিয়ে আৱৰ্জনা নিষ্কাশনৰ দৰে নিম্নমানৰ বুলি গণ্য কৰা বৃত্তিৰ সৈতে জড়িত গোটসমূহক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-36220329|title=Why are many Indian Muslims seen as untouchable?|work=BBC News|date=10 May 2016}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.indianexpress.com/story/12109.html |title=Dereserve these myths |archive-url=https://web.archive.org/web/20080516075059/http://www.indianexpress.com/story/12109.html |archive-date=16 May 2008|date=7 September 2006 |first1=Tanweer |last1=Fazal |work=[[The Indian Express]]}}</ref> জাতি বিৰোধী কৰ্মী [[ভীমৰাও ৰামজী আম্বেদকাৰ|বাবাছাহেব আম্বেদকাৰে]] আৰ্জালক অস্পৃশ্যৰ লগত তুলনা কৰিছিল।<ref name="Ambedkar-Chapter10">{{citation |chapter-url=http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/ambedkar_partition/410.html |last = Ambedkar |first = Bhimrao |author-link = B.R. Ambedkar |title=Pakistan or the Partition of India |edition=2 |chapter=10, Social Stagnation |publisher=Thackers Publishers}}</ref> "অৰ্জাল" শব্দটোৱে অৰ্থাৎ "অৱনমিত" শব্দটোৱে ভানাৰ, [[হালাল]]খোৰ, [[হিজৰা]], কাছবি, লালবেগী, মাউগতা, আৰু মেহতাৰৰ দৰে মহকুমাক সামৰি লৈছে, যিয়ে মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ কিছু অংশত জাতিভিত্তিক স্তৰবিন্যাসৰ অটলতাক প্ৰতিফলিত কৰে।<ref name="Ambedkar-Chapter10"/><ref>{{cite web |url=http://www.idsn.org/Documents/asia/pdf/Bangladesh_full_report.pdf |title=Consultative Meeting on the situation of Dalits in Bangladesh |author=Gitte Dyrhagen and Mazharul Islam |publisher=International Dalit Solidarity Network |date=18 October 2006 |access-date=12 June 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070803023637/http://www.idsn.org/Documents/asia/pdf/Bangladesh_full_report.pdf <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date=3 August 2007 |archivedate=3 August 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070803023637/http://www.idsn.org/Documents/asia/pdf/Bangladesh_full_report.pdf |deadurl=yes }}</ref> দক্ষিণ এছিয়াৰ মুছলমানসকলেও ''কাউম'' বা সাম্প্ৰদায়িক গোটৰ জৰিয়তে নিজৰ সমাজখন সংগঠিত কৰা বুলি জনা গৈছে।<ref name="barth_leach_aspects">{{cite book | last = Barth | first = Fredrik | editor = E. R. Leach | title = Aspects of Caste in South India, Ceylon, and North-West Pakistan | access-date = 12 June 2007 | publisher = Cambridge University Press | chapter = The System of Social Stratification in Swat, North Pakistan | chapter-url = https://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=2995517 | page = 113 | year = 1962 | archive-date = 6 April 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120406091830/http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=2995517 | url-status = dead | archivedate = 6 April 2012 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20120406091830/http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=2995517 }}</ref> ভাৰতৰ [[বঙালী মুছলমান]]সকলৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নে প্ৰকাশ কৰিছে যে বিশুদ্ধতা আৰু অশুদ্ধিৰ ধাৰণাসমূহে আন্তঃগোষ্ঠীয় সম্পৰ্কক প্ৰভাবিত কৰি আহিছে, [[সামাজিক মৰ্যাদা]] প্ৰায়ে অৰ্থনৈতিক পৰিস্থিতিৰ পৰিৱৰ্তে অনুভূত পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাৰ সৈতে জড়িত।<ref name="zarina_social_strat" /> ভাৰতীয় মুছলমানসকলৰ মাজতো মুছলমান ৰাজপুতৰ দৰে পাৰ্থক্য আছে, লগতে [[চৈয়দ]], [[শ্বেইখ]], [[শ্বেইখজাদা]], [[খানজাদা ৰাজপুত|খানজাদা]], [[পাঠান]], [[মোগল]], [[মালিক]] আদি উচ্চ আৰু মধ্যবৰ্ণ সম্প্ৰদায়ৰ লোকো আছে।<ref name="rediff_burial">{{cite web |url=http://www.rediff.com/news/2003/mar/06bihar.htm |title=Backward Muslims protest denial of burial |author=Anand Mohan Sahay |work=[[Rediff.com]] |access-date=6 March 2003 }}</ref> Genetic data has also supported this stratification.<ref>[http://muse.jhu.edu/login?uri=/journals/human_biology/v077/77.3aarzoo.pdf Gene Diversity in Some Muslim Populations of North India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304112544/http://muse.jhu.edu/login?uri=%2Fjournals%2Fhuman_biology%2Fv077%2F77.3aarzoo.pdf |date=4 March 2016 }} ''Human Biology – Volume 77, Number 3, June 2005, pp. 343–353'' – [http://muse.jhu.edu/about/publishers/waynestate Wayne State University Press]</ref> [[দক্ষিণ এছিয়া]]ৰ মুছলমানসকলৰ জিনীয় অধ্যয়নে এই স্তৰবিন্যাসসমূহৰ অস্তিত্বক সমৰ্থন কৰিছে, ইয়াৰপৰা দেখা গৈছে যে তেওঁলোকৰ [[ডি এন এ|জিনীয়]] গঠন স্থানীয় অমুছলমানসকলৰ সৈতে নিবিড়ভাৱে মিল আছে, [[চৌদি আৰৱ|আৰব]] উপদ্বীপৰ পৰিৱৰ্তে [[ইৰাণ]] আৰু [[মধ্য এছিয়া]]ৰপৰা সৰু কিন্তু উল্লেখযোগ্য প্ৰভাৱ।<ref name="genestudy"/> কিছুমান পণ্ডিতে যুক্তি আগবঢ়ায় যে মুছলমানসকলৰ মাজত জাতিগত বৈষম্য হিন্দু সমাজতকৈ কম ভয়াবহ,{{cn|date=April 2025}} কিন্তু ড° বাবাছাহেব আম্বেদকাৰে এই কথাত মতানৈক্য প্ৰকাশ কৰি দাবী কৰে যে মুছলমান সমাজৰ ভিতৰত সামাজিক অন্যায় "হিন্দু সমাজত দেখা পোৱাতকৈও বেয়া।" {{cn|date=April 2025}} তেওঁ আজলাফ আৰু আৰ্জাল গোটৰ প্ৰতি শত্ৰুতা আশ্ৰাফ সম্প্ৰদায়ক সমালোচনা কৰাৰ লগতে প্ৰয়োজনীয় সংস্কাৰ ৰূপায়ণত ব্যৰ্থ হোৱা মুছলমান সম্প্ৰদায়ক গৰিহণা দিয়ে।{{cn|date=April 2025}} ====পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া আৰু গতিশীলতা==== তথ্য অনুসৰি মুছলমানৰ মাজত জাতিবোৰ হিন্দুসকলৰ দৰে কঠিন কেতিয়াও হোৱা নাই।<ref name="Muslim Communities">{{cite book | last = Madan | first = T.N. | title = Muslim communities of South Asia: culture and society | year = 1976 | publisher=Vkas Publishing House | isbn = 978-0-7069-0462-8 | page = 114 }}</ref> আন সম্প্ৰদায়ৰ সৈতে তেওঁলোকৰ ভাল যোগাযোগ থাকে। আন সম্প্ৰদায়ৰ বিবাহ আৰু অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া আৰু অন্যান্য ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰে। তেওঁলোকৰ কিছুমানৰ মাজতো শতিকাজুৰি আন্তঃজাতিগত বিবাহ হৈছিল যদিও বেছিভাগেই তেওঁলোকে একে জাতিতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হোৱাটো পছন্দ কৰিছিল আৰু যথেষ্টসংখ্যক বিবাহ সম্পৰ্কীয় আছিল।{{Citation needed|date=May 2024}} ভাৰতৰ [[বিহাৰ]] ৰাজ্যত এনে কিছুমান গোচৰ পোৱা গৈছিল য’ত উচ্চ বৰ্ণৰ মুছলমানসকলে একেটা কবৰস্থানতে নিম্নবৰ্ণৰ মুছলমানক সমাধিস্থ কৰাৰ বিৰোধিতা কৰিছিল।<ref name="rediff_burial"/> কিছুমান পণ্ডিতে যুক্তি আগবঢ়ায় যে মুছলমানসকলৰ মাজত জাতিগত বৈষম্য হিন্দু সমাজতকৈ কম ভয়াবহ,<ref name="Sikand"/><ref name="Muslim Communities" />] কিন্তু ড° বাবাছাহেব আম্বেদকাৰে এই কথাত মতানৈক্য প্ৰকাশ কৰি দাবী কৰে যে মুছলমান সমাজৰ ভিতৰত সামাজিক অন্যায় "হিন্দু সমাজত দেখা পোৱাতকৈও বেয়া।" <ref name="Ambedkar-Chapter10"/> তেওঁ আজলাফ আৰু আৰ্জল গোটৰ প্ৰতি শত্ৰুতা আশ্ৰাফ সম্প্ৰদায়ক সমালোচনা কৰে।<ref name="Ambedkar-Chapter10"/> ===পৃথক্কৰণ=== ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত যেতিয়া প্ৰথম সাম্প্ৰদায়িক দাঙ্গা সংঘটিত হৈছিল ভাৰতীয় মুছলমানসকলক অন্য সম্প্ৰদায়ৰপৰা পৃথক্কৰণ আৰম্ভ হৈছিল। ১৯৮৯ চনত বিহাৰৰ ভাগলপুৰত হিংসাত্মক পৰিস্থিতিৰ পিছত এই কথাটো আৰু অধিক তীব্ৰতৰ হৈ পৰে আৰু ১৯৯২ চনত [[বাবৰী মছজিদ|বাবৰি মছজিদ]] ভাঙি পেলোৱাৰ পাছত ই এক ধাৰা হৈ পৰে।<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/subverse/Pariahs-in-our-own-home/articleshow/4436167.cms |title=Pariahs in our own home |work=[[The Times of India]] |first1=Ather |last1=Farouqui |date=23 April 2009 |access-date=29 July 2017}}</ref> এই ধাৰাটোৱে অৱশ্যে গেট্টোৰ নামহীনতাই প্ৰদান কৰা বুলি ভবা প্ৰত্যাশিত নিৰাপত্তাৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰা নাছিল। ২০০২ চনৰ গুজৰাট দাঙ্গাৰ সময়ত এনে কেইবাটাও গেটো দাঙ্গাকাৰী গোটৰ সহজ লক্ষ্য হৈ পৰিছিল, কিয়নো ইয়াৰদ্বাৰা আৱাসিক উপনিৱেশৰ প্ৰফাইলিং সম্ভৱ হৈছিল।<ref>{{Cite journal|last=Banu|first=Musarrath|title=The Ghettoisation of Muslims in Bengaluru: Its Socio-Cultural and Economic Impact|url=https://www.academia.edu/6244911|website=academia.edu}}</ref><ref>{{Cite book |last=Oommen |first=T. K. |url=https://books.google.com/books?id=COJRDb5RyJUC&dq=Ghettoisation+of+Indian+muslims&pg=PA119 |title=Crisis and Contention in Indian Society |date=2005-07-21 |publisher=SAGE Publications |isbn=978-0-7619-3358-8 |pages=119 |language=en}}</ref><ref>''Human Development and Social Power: Perspectives from South Asia'', by Ananya Mukherjee Reed. Published by Taylor & Francis, 2008. {{ISBN|0-415-77552-3}}. p. 149.</ref><ref>{{Cite news|url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/2030055.stm |title=India's Muslims feel backlash|date=6 June 2002 |publisher=BBC |access-date=29 July 2017}}</ref> এই ধৰণৰ গেট’ইজেচন [[মুম্বাই]], [[দিল্লী]], [[কলকাতা]] আৰু [[গুজৰাট]]ৰ বহু চহৰত দেখা যায় য’ত হিন্দু প্ৰধান আৰু মুছলমান প্ৰধান চুবুৰিৰ মাজত এক স্পষ্ট সামাজিক-সাংস্কৃতিক সীমাৰেখা বিদ্যমান।{{Citation needed|date=May 2024}} [[গুজৰাট]]ৰ দৰে ঠাইত দাঙ্গা আৰু মুছলমানৰ বিচ্ছিন্নতাই সমাজখনক বৃহৎ পৰিসৰৰ গেট্টোকৰণৰ সূচনা কৰিছে। উদাহৰণস্বৰূপে, ২০০২ চনৰ দাঙ্গাৰ পিছত [[আহমেদাবাদ|আহমেদাবাদ]]ৰ জুহাপূৰা অঞ্চল ২ লাখ ৫০ হাজাৰৰপৰা ৬ লাখ ৫০ হাজাৰলৈ বৃদ্ধি পাইছে। গুজৰাটৰ মুছলমানসকলৰ অৰ্থনৈতিক আৰু পেছাদাৰী মৰ্যাদা যিয়েই নহওক কিয়, গেট্টোলৈ যোৱাৰ বাহিৰে আন কোনো বিকল্প নাই।<ref>{{Cite news |url=https://www.thehindu.com/opinion/op-ed/worlds-apart-in-a-divided-city/article5278661.ece |title=Worlds apart in a divided city |work=[[The Hindu]] |first1=Darshan |last1=Desai |date=28 October 2013 |access-date=29 July 2017 |language=en}}</ref> গেট্টো জীৱন বৃদ্ধিয়েও ক্ৰছ-কলচাৰেল পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ অভাৱৰ বাবে কু-সংস্কাৰ শক্তিশালী হোৱা দেখা গৈছে, আৰু সামগ্ৰিকভাৱে অৰ্থনৈতিক আৰু শৈক্ষিক সুযোগ হ্ৰাস পাইছে। ভাৰতত ধৰ্মনিৰপেক্ষতাক একাংশই মুছলমানৰ বাবে উপকাৰ হিচাপেহে দেখিছে, গণতন্ত্ৰৰ বাবে আৱশ্যকতা নহয়।<ref>{{Cite news |url=https://www.thehindu.com/opinion/op-ed/in-indias-largest-muslim-ghetto/article7330090.ece |title=In India's largest Muslim ghetto |work=[[The Hindu]] |first1=Basharat |last1=Peer |date=19 June 2015 |access-date=29 July 2017 |language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-30204806|title=Why segregated housing is thriving in India|last=Biswas|first=Soutik|date=10 December 2014 |work=BBC News|access-date=29 July 2017 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite news |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-sundaymagazine/the-price-of-exclusion/article3232925.ece |title=The price of exclusion |work=[[The Hindu]] |date=31 December 2006 |access-date=29 July 2017|language=en}}</ref> ===সহযোগী বিবাহ=== ১৯৯২-৯৩ চনত এন এফ এইচ এছ (ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিয়াল স্বাস্থ্য সমীক্ষা)ত দেখা গৈছে যে ভাৰতত ২২ শতাংশ বিবাহ সম্পৰ্কীয় আছিল, য’ত সৰ্বাধিক শতাংশ মুছলমান সংখ্যাগৰিষ্ঠ ৰাজ্য [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ|জম্মু-কাশ্মীৰ]]ত ৰেকৰ্ড কৰা হৈছে। দিল্লীৰ [[ছুন্নী ইছলাম|ছুন্নী মুছলমান]]সকলৰ মাজত বিভাজনৰ পিছৰ সম্পৰ্কীয় বিবাহৰ শতকৰা হাৰ ৩৭.৮৪ শতাংশলৈ বৃদ্ধি পাইছে। নাছিৰৰ মতে, এনে সংঘক শোষণমূলক বুলি ধৰা হয় কাৰণ ই পৰিয়ালৰ ভিতৰত বিদ্যমান ক্ষমতাৰ গাঁথনি আৰু দক্ষিণ ৰাজ্যৰ অনুৰূপ দৃশ্য-পটক স্থায়ী কৰি ৰাখে।<ref>{{Cite book |last=Jairath |first=Vinod K. |url=https://books.google.com/books?id=5sffCgAAQBAJ |title=Frontiers of Embedded Muslim Communities in India |date=2013-04-03 |publisher=Routledge |isbn=978-1-136-19680-5 |pages=93–95 |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Selvam |first1=P. Arul Panneer |last2=Pushpalatha |first2=Dr S. |date=2024-10-01 |title=Inter-Caste Marriages in Tamil Nadu before and after 69% Reservation Policy (1990) |url=https://bpasjournals.com/library-science/index.php/journal/article/view/1774#:~:text=As%20in%20other%20states%20of,after%20the%2069%25%20reservation%20policy. |journal=Library Progress International |language=en |volume=44 |issue=3 |pages=7243–7256 |doi=10.48165/bapas.2024.44.2.1 |doi-broken-date=1 July 2025 |issn=2320-317X}}</ref> ===শিল্প আৰু স্থাপত্য=== {{main|ভাৰতত ইছলামিক স্থাপত্য|মোগল চিত্ৰকলা}} <gallery align="center"> File:Diwali (Samrup Rachna Calligraphy).jpg|[[সমৰূপ ৰচনা]] কেলিগ্ৰাফীত দীপাৱলী লেম্প (হিন্দী-উৰ্দু লিপিৰ হাইব্ৰিড কলা)। File:Taj Mahal in March 2004.jpg|[[আগ্ৰা]]ৰ [[তাজমহল]] ভাৰতৰ অন্যতম চিনাকি কীৰ্তিচিহ্ন। File:Cheraman juma masjid Old.jpg|পুৰণি [[চেৰমন জুমা মছজিদ]], [[কেৰালা]]ৰ পুনৰ নিৰ্মিত গঠন, যিটোক প্ৰায়ে ভাৰতৰ প্ৰথম [[মছজিদ|''মছজিদ'']] বুলি গণ্য কৰা হয় File:Bara Imambara Lucknow.jpg|আছাফি ইমাম্বৰগাহ, যাক [[লক্ষ্ণৌ]]ত [[বৰা ইমাম্বৰা]] নামেৰেও জনা যায়। File:Tomb_of_Humayun,_Delhi.jpg|[[দিল্লী]]ৰ [[হুমায়ুনৰ সমাধিক্ষেত্ৰ|হুমায়ুনৰ সমাধি]]। File:GolGumbaz2.jpg|[[গোল গুম্বাজ]] [[বিজাপুৰ, কৰ্ণাটক|বিজাপুৰ]], কৰ্ণাটকত বাইজেণ্টাইন [[হাগিয়া ছফিয়া]]ৰ পিছত বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম প্ৰাক-আধুনিক গম্বুজ। File:Bahauddin Makbara, Junagadh.jpg|''বাহাউদ্দিন মাকবৰা'', গুজৰাটৰ [[জুনাগাধ]]ৰ [[ভিজিৰ|ৱাজিৰ]]ৰ সমাধিস্থল File:Mecca Masjid, Hyderabad, India.jpg|৪০০বছৰীয়া [[মক্কা মছজিদ, হায়দৰাবাদ|মক্কা মছজিদ]], [[হায়দৰাবাদ]]। (ফটো: ১৮৮৫) File:The mosque within the bara imambara, lucknow.JPG|লক্ষ্ণৌৰ [[বৰ ইমাম্বৰা|আছাফি ইমাম্বৰগাহ]] কমপ্লেক্সৰ ভিতৰৰ আছাফী মছজিদ File:The Rumi Darwaza.JPG|লক্ষ্ণৌৰ ৰুমী দৰকাৰীাজা File:Gole gummaj.jpg|গোলে-গুম্মা, নবাব ৱাহাব খানৰ মৌছলিয়াম, [[কুৰ্নুল]], [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]] File:Charminar.jpg|[[চাৰ্মিনাৰ]], [[হায়দৰাবাদ]]ৰ স্মৃতিসৌধসমূহৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বিখ্যাত। File:RedFort LahoreGate.JPG| [[লাল কিল্লা]], [[দিল্লী]] File:Jama Masjid, Delhi, morning view.jpg|[[জামে মছজিদ, দিল্লী|জামে মছজিদ]], [[দিল্লী]], [[ভাৰত]]ৰ অন্যতম বৃহৎ মছজিদ। File:AMU Masjid - panoramio.jpg| [[ছাৰ চৈয়দ মছজিদ]], [[আলিগড় মুছলিম বিশ্ববিদ্যালয়]], [[আলিগড়]] </gallery> খ্ৰীষ্টীয় দ্বাদশ শতিকাৰ শেষৰফালে ভাৰতত ইছলামিক শাসনৰ আগমনৰ লগে লগে ভাৰতৰ স্থাপত্যই নতুন ৰূপ লয়। ভাৰতীয় স্থাপত্যত নতুন নতুন উপাদানৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল যিবোৰৰ ভিতৰত আছে: আকৃতিৰ ব্যৱহাৰ (প্ৰাকৃতিক ৰূপৰ পৰিৱৰ্তে); সজ্জাগত আখৰ বা [[কেলিগ্ৰাফী]] ব্যৱহাৰ কৰি শিলালিপি শিল্প; ইনলে সজ্জা আৰু ৰঙীন মাৰ্বল, ৰং কৰা প্লাষ্টাৰ আৰু উজ্জ্বল ৰঙৰ গ্লেজযুক্ত টাইলছৰ ব্যৱহাৰ। ১১৯৩ খ্ৰীষ্টাব্দত নিৰ্মিত [[কুতুব মিনাৰ আৰু সংলগ্ন স্মাৰকসমূহ|কুৱাত-উল-ইছলাম মছজিদ]] [[ভাৰতীয় উপমহাদেশ|ভাৰত উপমহাদেশ]]ত নিৰ্মিত প্ৰথম মছজিদ; ইয়াৰ কাষৰীয়া "বিজয়ৰ টাৱাৰ"ও ১১৯২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আশে-পাশে আৰম্ভ হৈছিল, যিটোৱে মহম্মদ ঘোৰ আৰু [[আফগানিস্তান]]ৰ গাজনীৰপৰা তেওঁৰ সেনাপতি কুতুব আল-দিন আইবাকে স্থানীয় ৰাজপুত ৰজাসকলৰ ওপৰত জয়লাভ কৰিছিল, এতিয়া দিল্লীৰ [[বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ|ইউনেস্ক'ৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]।{{Citation needed|date=May 2024}} থলুৱা ভাৰতীয় স্থাপত্যৰ বিপৰীতে যিটো ট্ৰেবেট ক্ৰমৰ আছিল, অৰ্থাৎ সকলো স্থান অনুভূমিক ৰশ্মিৰদ্বাৰা বিস্তৃত আছিল, ইছলামিক স্থাপত্য আছিল আৰ্কুৱেট, অৰ্থাৎ এটা স্থানক সেতুবন্ধন কৰাৰ পদ্ধতি হিচাপে তোৰণ বা গম্বুজ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। খিলান বা গম্বুজৰ ধাৰণাটো মুছলমানসকলে উদ্ভাৱন কৰা নাছিল বৰঞ্চ প্ৰকৃততে তেওঁলোকে ৰোমান পিছৰ যুগৰ স্থাপত্য শৈলীৰপৰা ধাৰ লৈছিল আৰু অধিক নিখুঁত কৰিছিল। ভাৰতত অট্টালিকা নিৰ্মাণত মুছলমানসকলে প্ৰথমবাৰৰ বাবে মৰ্টাৰৰ ৰূপত চিমেণ্টিং এজেণ্ট ব্যৱহাৰ কৰিছিল। তেওঁলোকে আৰু ভাৰতত নিজৰ নিৰ্মাণত আন সভ্যতাৰ অভিজ্ঞতাৰপৰা আহৰণ কৰা কিছুমান বৈজ্ঞানিক আৰু যান্ত্ৰিক সূত্ৰৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। বৈজ্ঞানিক নীতিৰ এনে ব্যৱহাৰে কেৱল নিৰ্মাণ সামগ্ৰীৰ অধিক শক্তি আৰু স্থিৰতা লাভ কৰাত সহায় কৰাই নহয়, স্থপতি আৰু নিৰ্মাতাসকলকো অধিক নমনীয়তা প্ৰদান কৰিছিল। ইয়াত এটা কথা জোৰ দি ক’ব লাগিব যে, ভাৰতত এইবোৰ প্ৰৱৰ্তনৰ পূৰ্বে ইতিমধ্যে ইজিপ্ত, ইৰাণ আৰু ইৰাকৰ দৰে আন দেশত স্থাপত্যৰ ইছলামিক উপাদানসমূহ বিভিন্ন পৰীক্ষামূলক পৰ্যায়ৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছিল। এই দেশসমূহৰ বেছিভাগ ইছলামিক কীৰ্তিচিহ্নৰ দৰে নহয়, যিবোৰ বহুলাংশে ইটা, প্লাষ্টাৰ আৰু ধ্বংসাৱশেষেৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, ভাৰত-ইছলামিক কীৰ্তিচিহ্নসমূহ আছিল সাজ-পোছাক পৰিধান কৰা শিলেৰে গঠিত সাধাৰণ মৰ্টন-ৰাজমিস্ত্ৰীৰ কাম। এইখিনিতে জোৰ দি ক’ব লাগিব যে ভাৰত-ইছলামিক স্থাপত্যৰ বিকাশত বহুখিনি সুবিধা হৈছিল ভাৰতীয় শিল্পকৰ্মীসকলৰ জ্ঞান আৰু দক্ষতা, যিসকলে যুগ যুগ ধৰি শিলৰ কামৰ কলাত আয়ত্ত কৰি ভাৰতত ইছলামিক কীৰ্তিচিহ্ন নিৰ্মাণৰ সময়ত নিজৰ অভিজ্ঞতা ব্যৱহাৰ কৰিছিল।{{Citation needed|date=May 2024}} ভাৰতৰ ইছলামিক স্থাপত্যক ধৰ্মীয় আৰু ধৰ্মনিৰপেক্ষ বুলি দুটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি। মছজিদ আৰু সমাধিসমূহে ধৰ্মীয় স্থাপত্যক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে, আনহাতে ৰাজপ্ৰাসাদ আৰু দুৰ্গসমূহ ধৰ্মনিৰপেক্ষ ইছলামিক স্থাপত্যৰ উদাহৰণ। দুৰ্গবোৰ মূলতঃ কাৰ্যক্ষম আছিল, ভিতৰত অলপ টাউনশ্বিপ আৰু শত্ৰুৰ সৈতে যুঁজিবলৈ আৰু বিকৃত কৰিবলৈ বিভিন্ন দুৰ্গ আছিল সম্পূৰ্ণ।{{Citation needed|date=May 2024}} ====মছজিদ==== {{Main|ভাৰতৰ মছজিদৰ তালিকা}} [[File:Charminar-Pride of Hyderabad.jpg|thumb|right|250px|[[চাৰ্মিনাৰ|চৰ মিনাৰ]] [[হাইদৰাবাদ, ভাৰত|হায়দৰাবাদ]] ৰ পুৰণি চহৰত। ]] ভাৰতত ৩ লাখতকৈ অধিক সক্ৰিয় মছজিদ আছে, যিটো [[বিশ্ব মুছলমান]]কে ধৰি আন যিকোনো দেশতকৈ উচ্চ।<ref>{{cite web |url=http://newseastwest.com/multicultural-india-has-more-mosques-than-any-muslim-country/ |title=Multicultural India has more mosques than any Muslim country |publisher=Newseastwest.com |access-date=2015-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160109134740/http://newseastwest.com/multicultural-india-has-more-mosques-than-any-muslim-country/ |archive-date=9 January 2016 |url-status=dead |archivedate=2017-12-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171216055306/http://newseastwest.com/multicultural-india-has-more-mosques-than-any-muslim-country/ |deadurl=yes }}</ref> [[মছজিদ]] হৈছে [[মুছলমান]] শিল্পৰ সৰল ৰূপত প্ৰতিনিধিত্ব। মছজিদটো মূলতঃ খুঁটাযুক্ত বাৰাণ্ডাৰে আগুৰি থকা মুকলি [[চোতাল]], যাৰ মুকুটত [[গম্বুজ]] আছে। মিহৰাবে [[ছালাত|নামাজ]]ৰ বাবে কিবলা (দিশ) সূচায়। মিহৰাবৰ সোঁফালে মিনবাৰ বা মঞ্চ থিয় হৈ আছে য’ৰপৰা [[ইমাম|ইমামে]] কাৰ্য্যবিধিৰ সভাপতিত্ব কৰে। উচ্চ মঞ্চ, সাধাৰণতে [[মিনাৰ]] য’ৰপৰা [[মুমিন|বিশ্বাসী]]সকলক নামাজত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ মাতি অনা হয়, সেয়া মছজিদৰ এক অপৰিৱৰ্তনীয় অংশ। [[জুম্মাৰ নামাজ]]ৰ বাবে বিশ্বাসীসকলে একত্ৰিত হোৱা বৃহৎ মছজিদবোৰক জামা মছজিদ বুলি কোৱা হয়।{{Citation needed|date=May 2024}} ====সমাধি আৰু সমাধিস্থল==== সমাধি বা মকবৰাটো এটা সাধাৰণ প্ৰেম (ঔৰংগজেবৰ কবৰ)ৰপৰা আৰম্ভ কৰি ভৱিষ্যদ্বাণীৰে আবৃত এক ভয়ংকৰ গঠন (তাজমহল)লৈকে হ’ব পাৰে। সাধাৰণতে এই সমাধিস্থলটো হুজৰা নামেৰে জনাজাত এটা অকলশৰীয়া ডবা বা সমাধি কক্ষৰে গঠিত যাৰ কেন্দ্ৰত চেনোটাফ বা জাৰিহ থাকে। এই সমগ্ৰ গঠনটো এটা বিশৃংখল গম্বুজেৰে আবৃত। মাটিৰ তলৰ কোঠাটোত মৰ্চাৰী বা মকবৰা থাকে, য’ত মৃতদেহটো কবৰ বা কবৰত সমাধিস্থ কৰা হয়। সৰু সমাধিবোৰত মিহৰাব থাকিব পাৰে যদিও ডাঙৰ সমাধিস্থলত মূল সমাধিৰপৰা দূৰৈত এটা সুকীয়া মছজিদ থাকে। সাধাৰণতে গোটেই সমাধি কমপ্লেক্স বা ৰৌজাটো এটা ঘেৰাওৰে আগুৰি থাকে। মুছলমান সাধুৰ সমাধিক দৰগাহ বোলে। প্ৰায় সকলো ইছলামিক কীৰ্তিচিহ্নতে কোৰআনৰ আয়াতৰ মুক্ত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু দেৱাল, চিলিং, খুঁটা আৰু গম্বুজত ক্ষুদ্ৰ ক্ষুদ্ৰ বিৱৰণ খোদিত কৰাত বহু সময় খৰচ কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=May 2024}} ====ভাৰতত ইছলামিক স্থাপত্যৰ শৈলী==== ভাৰতত ইছলামিক স্থাপত্যক তিনিটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি: দিল্লী বা সাম্ৰাজ্যবাদী শৈলী (১১৯১–১৫৫৭ খ্ৰীষ্টাব্দ); প্ৰাদেশিক শৈলী, আহমেদাবাদ, জৌনপুৰ আৰু ডেকানৰ দৰে আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহক সামৰি; আৰু মোগল স্থাপত্য শৈলী (১৫২৬–১৭০৭ খ্ৰীষ্টাব্দ)।<ref>(Courtesy: Culturopedia.com)</ref> ==আইন, ৰাজনীতি, আৰু চৰকাৰ== মুছলমানসকলৰ বিচাৰ ক্ষমতাৰ কিছুমান বিশেষ দেৱানী বিষয় যেনে বিবাহ, উত্তৰাধিকাৰ আৰু [[ওৱাকফ্|ৱাকফ সম্পত্তি]] মুছলমান ব্যক্তিগত আইন অনুসৰি পৰিচালিত হয়,<ref>{{Cite web |url=http://www.law.yale.edu/rcw/rcw/jurisdictions/assc/india/India_Musl_Personal.htm |title=Muslim Personal Law (Shariat) Application Act, 1937 – Resources for Jurisdictional Research, Yale |access-date=8 April 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100728183442/http://www.law.yale.edu/rcw/rcw/jurisdictions/assc/india/India_Musl_Personal.htm |archive-date=28 July 2010 |url-status=dead |archivedate=28 July 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100728183442/http://www.law.yale.edu/rcw/rcw/jurisdictions/assc/india/India_Musl_Personal.htm |deadurl=yes }}</ref> যিখন ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ত গঢ় লৈ উঠিছিল আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত কিছু সংশোধনীৰে স্বাধীন ভাৰতৰ অংশ হৈ পৰিছিল।<ref name="Emory-19491126">{{cite web|url=http://www.law.emory.edu/ifl/legal/india.htm |title=India |publisher=law.emory.edu |date=26 November 1949 |access-date=18 August 2014 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://library.law.yale.edu/research/guides/resources/outlines-muhammadan-law-fyzee-aaa-new-dehli-oup-2008-5th-ed |title=Outlines of Muhammadan Law / FYZEE, A.A.A." New Delhi : OUP, 2008 (5th ed.) &#124; Yale Law School Library |publisher=Library.law.yale.edu |date=2013-04-21 |access-date=2014-08-18 |archive-date=14 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714132816/http://library.law.yale.edu/research/guides/resources/outlines-muhammadan-law-fyzee-aaa-new-dehli-oup-2008-5th-ed |url-status=dead |archivedate=2014-07-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714132816/http://library.law.yale.edu/research/guides/resources/outlines-muhammadan-law-fyzee-aaa-new-dehli-oup-2008-5th-ed |deadurl=yes }}</ref> ভাৰতীয় মুছলমান ব্যক্তিগত আইন [[শ্বৰীয়ত]] আইন হিচাপে বিকশিত নহয় বৰঞ্চ সাধাৰণ আইনৰ অংশ হিচাপে বৰ্তমানৰ মুছলমান আইনসমূহৰ ব্যাখ্যা হিচাপে বিকশিত কৰা হৈছে। [[ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়|ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে]] এনে বিষয়ত ভাৰতীয় দেৱানী আইনতকৈ মুছলমানৰ বাবে শ্বৰীয়ত বা মুছলমান আইন প্ৰাধান্য লাভ কৰে বুলি ৰায় দিছে।<ref>[https://www.nytimes.com/1992/12/11/world/hatreds-india-hindu-memory-scarred-centuries-sometimes-despotic-islamic-rule.html The Hatreds of India; Hindu Memory Scarred by Centuries Of Sometimes Despotic Islamic Rule] ''The New York Times'', Published: 11 December 1992</ref> ভাৰতৰ মুছলমানসকল "মুছলিম ব্যক্তিগত আইন (শ্বৰিয়ত) প্ৰয়োগ আইন, ১৯৩৭"ৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়।<ref name="MPL">[http://www.vakilno1.com/bareacts/muslimperact/muslimpersonalact.htm The Muslim Personal Law (Shariat) Application Act, 1937] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120205211800/http://www.vakilno1.com/bareacts/muslimperact/muslimpersonalact.htm |date=5 February 2012 }} Vakilno1.com</ref> ইয়াত মুছলমান ব্যক্তিগত আইন মুছলমানসকলৰ ওপৰত বিবাহ, [[দেনমোহৰ|মহৰ]] (যৌতুম), [[ইছলামত বিবাহ বিচ্ছেদ|বিবাহ বিচ্ছেদ]], ভৰণ-পোষণ, উপহাৰ, [[ওৱাকফ্|ৱাকফ]], উইল আৰু উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰয়োগ কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছে।<ref name="Emory-19491126" /> আদালতে সাধাৰণতে ছুন্নীসকলৰ বাবে [[হানাফী মাজহাব|হানাফী]] ছুন্নী আইন প্ৰয়োগ কৰে; ছিয়া মুছলমানসকল সেইবোৰ অঞ্চলৰ বাবে ছুন্নী আইনৰপৰা স্বাধীন য'ত [[ছিয়া ইছলাম|ছিয়া]] আইন [[ছুন্নী ইছলাম|ছুন্নী]] প্ৰথাৰপৰা যথেষ্ট পৃথক।{{Citation needed|date=May 2024}} [[ভাৰতৰ সংবিধান|ভাৰতীয় সংবিধান]]ত ধৰ্ম নিৰ্বিশেষে সকলো নাগৰিককে সম অধিকাৰ প্ৰদান কৰা হৈছে। সংবিধানৰ ৪৪ নং অনুচ্ছেদত একেধৰণৰ নাগৰিক সংহিতাৰ পৰামৰ্শ দিয়া হৈছে। কিন্তু দেশৰ একেৰাহে ৰাজনৈতিক নেতৃত্বই ভাৰতীয় সমাজখনক এক উমৈহতীয়া নাগৰিক সংহিতাৰ অধীনত একত্ৰিত কৰাৰ প্ৰচেষ্টাক তীব্ৰ প্ৰতিহত কৰে আৰু ভাৰতীয় মুছলমানসকলে ইয়াক দেশৰ সংখ্যালঘু গোটৰ সাংস্কৃতিক পৰিচয় পাতল কৰাৰ প্ৰয়াস হিচাপে লয়। "[[শ্বৰীয়ত|মুছলিম ব্যক্তিগত আইন]]" অৰ্থাৎ ভাৰতত শ্বৰিয়ত প্ৰয়োগ আইনৰ সুৰক্ষা আৰু প্ৰযোজ্য অব্যাহত ৰখাৰ বাবে সৰ্বভাৰতীয় মুছলিম ব্যক্তিগত আইন ব'ৰ্ড গঠন কৰা হৈছিল। ২০০৫ চনত ভাৰতৰ মুছলমানসকলৰ অৱস্থাৰ বিষয়ে চাছাৰ কমিটীক প্ৰতিৱেদন দিবলৈ কোৱা হৈছিল। চাছাৰ কমিটীৰ প্ৰায় সকলো পৰামৰ্শ কাৰ্যকৰী কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |url=http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=50202 |title=Implementation of Sachar Committee recommendations |date=13 July 2009 |website=Press Information Bureau |publisher=Government of India |access-date=21 March 2014}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.minorityaffairs.gov.in/sachar |title=Sachar Committee Report |date=5 March 2014 |website=Ministry of Minority Affairs |publisher=Government of India |access-date=21 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140317203317/http://www.minorityaffairs.gov.in/sachar |archive-date=17 March 2014 |url-status=dead }}</ref> ভাৰতৰ ([[গোৱা|গোৱা ৰাজ্য]]ৰ বাহিৰে) মুছলমানসকলৰ ক্ষেত্ৰত বিবাহ, উত্তৰাধিকাৰ, উত্তৰাধিকাৰ, সন্তান দত্তক আদি বিষয়ৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতীয় আইনৰ তলত দিয়া আইন/কাৰ্য্য প্ৰযোজ্য। # মুছলমান ব্যক্তিগত আইন শ্বৰীয়ত প্ৰয়োগ আইন, ১৯৩৭ # মুছলমান বিবাহ বিচ্ছেদ আইন, ১৯৩৯ # মুছলমান মহিলা (বিবাহ বিচ্ছেদৰ ওপৰত অধিকাৰ সুৰক্ষা) আইন ১৯৮৬ বি:দ্ৰ: [[গোৱা|গোৱা ৰাজ্য]]ত উপৰ্যুক্ত আইন প্ৰযোজ্য নহয়। গোৱা দেৱানী সংহিতা, যাক গোৱা পৰিয়াল আইন বুলিও কোৱা হয়, ভাৰতৰ গোৱা ৰাজ্যৰ বাসিন্দাসকলক নিয়ন্ত্ৰণ কৰা দেৱানী আইনসমূহৰ সমষ্টি। সামগ্ৰিকভাৱে [[ভাৰতত ধৰ্ম]] নিৰ্দিষ্ট নাগৰিক সংহিতা আছে যিয়ে বিভিন্ন ধৰ্মৰ অনুগামীসকলক পৃথকে পৃথকে নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। গোৱা সেই নিয়মৰ ব্যতিক্ৰম, কাৰণ ধৰ্ম, জাতি বা ভাষিক সংযোগ নিৰ্বিশেষে সকলো গোৱা লোকক একক ধৰ্মনিৰপেক্ষ সংহিতা/আইন নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষৰ বিশেষ বিবাহ আইন, ১৯৫৪ৰ অধীনত অসামৰিক বিবাহ কৰা মুছলমানসকলৰ ক্ষেত্ৰতো ওপৰৰ আইনসমূহ প্ৰযোজ্য নহয়।{{Citation needed|date=May 2024}} ভাৰতীয় মুছলিম মহিলা আন্দোলন ভাৰতৰ এটা ভাৰতীয় মুছলমান মহিলা সংগঠন। ই ২০১৪ চনৰ ২৩ জুনত ‘মুছলিম বিবাহ আৰু বিবাহ বিচ্ছেদ আইন’ নামৰ খচৰা প্ৰকাশ কৰিছিল, য’ত ভাৰতৰ মুছলমান ব্যক্তিগত আইনত বহুবিবাহক অবৈধ কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite news |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/no-second-wife-please/article6158039.ece |title=No second wife, please|work=[[The Hindu]] |date=28 June 2014 |access-date=28 July 2017 |first1=Jyoti |last1=Punwani |language=en}}</ref> [[ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব আইন|ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব]]ৰ প্ৰয়োজনীয়তা শিথিল কৰি দেশৰ নাগৰিকত্ব আৰু অনুপ্ৰৱেশৰ নীতি-নিয়মৰ পৰিৱৰ্তনৰ বাবে [[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০১৯]] প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছিল। সংশোধনীসমূহৰ প্ৰযোজ্যতা সম্পৰ্কে বাতৰিত বিতৰ্ক হয় কাৰণ ই ধৰ্মীয় ভিত্তিত সৃষ্টি কৰা হৈছিল (মুছলমানক বাদ আছিলি)।<ref>{{Cite news |url=https://thewire.in/67272/citizenship-amendment-bill-2016/ |date=21 September 2016 |title=If India Wants to Stay Secular, the New Citizenship Bill Isn't the Way to Go |last=Garg |first=Lovish |work=[[The Wire (India)]]|language=en-GB |access-date=28 July 2017}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.thequint.com/opinion/2016/07/29/narendra-modi-wants-bangladeshi-hindus-in-sonowal-wants-muslims-out |title=Modi Wants Bangladeshi Hindus in, Sonowal Wants Muslims Out |work=[[The Quint]] |first1=Chandan |last1=Nandy |date=29 July 2016 |access-date=28 July 2017 |language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/%E2%80%98Citizenship-amendment-bill-communally-motivated%E2%80%99-Activists/article15007768.ece|title='Citizenship amendment bill communally motivated': Activists |work=[[The Hindu]] |date=30 September 2016 |access-date=28 July 2017|language=en}}</ref> [[ভাৰতৰ সংবিধান]] আৰু সংসদে মুছলমানৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰিছে যদিও কিছুমান সূত্ৰৰ মতে,<ref>{{Cite news |url=http://harvardkennedyschoolreview.com/the-rising-tide-of-intolerance-in-narendra-modis-india/ |title=The Rising Tide of Intolerance in Narendra Modi's India |first1=Shanoor |last1=Seervai |date=27 July 2016 |work=Kennedy School Review |access-date=28 July 2017 |language=en-US |archivedate=31 July 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160731095954/http://harvardkennedyschoolreview.com/the-rising-tide-of-intolerance-in-narendra-modis-india/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/blogs-trending-34553015|title=A week of worrying about rising intolerance in India|last=Devichand |first=Mukul |date=17 October 2015|work=BBC News|access-date=27 July 2017 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite news |url=http://www.thehindu.com/news/international/US-concerned-about-%E2%80%98rising-intolerance-violence%E2%80%99-in-India/article14517044.ece |title=US concerned about 'rising intolerance, violence' in India |date=30 July 2016 |work=[[The Hindu]] |access-date=27 July 2017 |language=en}}</ref> [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]] আৰু [[নৰেন্দ্ৰ মোদী|মোদী]] মন্ত্ৰ্যালয়ৰ অধীনত ‘ভয়ৰ জলবায়ু’ আৰু ‘বিৰোধীক লক্ষ্য কৰি লোৱা’ বৃদ্ধি পাইছে, যাৰ ফলত ভাৰতীয় মুছলমানসকলৰ মাজত নিৰাপত্তা আৰু সহনশীলতাৰ অনুভূতিত প্ৰভাৱ পৰিছে। কিন্তু এই অভিযোগসমূহ সৰ্বজনীনভাৱে সমৰ্থিত নহয়।<ref>{{Cite news |url=http://indianexpress.com/article/opinion/columns/the-myth-of-intolerant-india/|title=The myth of Intolerant India |date=4 December 2015 |first1=Arvind P. |last1=Datar |work=[[The Indian Express]] |access-date=28 July 2017 |language=en}}</ref> ===সক্ৰিয় মুছলমান ৰাজনৈতিক দল=== * [[সৰ্বভাৰতীয় মজলিছ-ই-ইত্তেহাদুল মুছলিমীন]] (AIMIM), [[আছাদুদ্দিন ওৱাইছি]]ৰ নেতৃত্বত; [[তেলেংগানা]], [[মহাৰাষ্ট্ৰ]], [[বিহাৰ]], [[উত্তৰ প্ৰদেশ]], [[গুজৰাট]] আৰু [[কৰ্ণাটক]] ৰাজ্যত সক্ৰিয়<ref>{{cite news | title=Post Maharashtra win, Owaisi's MIM to contest 100 seats | work=[[The Indian Express]] | date=2 February 2015 | url=http://indianexpress.com/article/cities/lucknow/post-maharashtra-win-owaisis-mim-to-contest-100-seats/ |first1=Lalmani |last1=Verma |access-date=6 September 2015}}</ref> * [[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ]] (আই ইউ এম এল), নেতৃত্বত [[ই. আহমেদ]] [[কেৰালা]]<ref>{{cite web | title=IUML's crescent and star in question paper evokes protest |work=[[The Indian Express]] | date=18 March 2015 |first1=Shaju |last1=Philip |url=http://indianexpress.com/article/india/india-others/iumls-crescent-and-star-in-question-paper-evokes-protest/ | access-date=6 September 2015}}</ref> * [[সৰ্ব ভাৰতীয় সংযুক্ত গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা|অল ইণ্ডিয়া ইউনাইটেড ডেম’ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট]] (AIUDF), [[অসম]] ৰাজ্যত সক্ৰিয় [[বদৰুদ্দিন আজমল]]ৰ নেতৃত্বত<ref>{{cite news | title=Ajmal's AIUDF makes foray into Bodo bastion, wins 4 seats | work=[[The Indian Express]] | date=15 April 2015 | url=http://indianexpress.com/article/india/india-others/ajmals-aiudf-makes-foray-into-bodo-bastion-wins-4-seats/ |first1=Samudra Gupta |last1=Kashyap |access-date=6 September 2015}}</ref> *[[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ পিপলছ কনফাৰেন্স]] (জে কে পি চি), আব্দুল গানী ল’ন আৰু মলভি ইফতিকাৰ হুছেইন আনছাৰীয়ে প্ৰতিষ্ঠা কৰা।<ref>{{citation |first=Sten |last=Widmalm |title=The Rise and Fall of Democracy in Jammu and Kashmir |journal=Asian Survey |volume=37 |number=11 |date= November 1997 |pages=1005–1030 |jstor=2645738 |ref={{sfnref|Widmalm, The Rise and Fall of Democracy in Jammu and Kashmir|1997}} |doi=10.2307/2645738}}</ref><ref>{{citation |first=Balraj |last=Puri |title=Fundamentalism in Kashmir, Fragmentation in Jammu |journal=Economic and Political Weekly |volume=22 |number=22 |date=30 May 1987 |pages=835–837 |jstor=4377036 |ref={{sfnref|Puri, Fundamentalism in Kashmir, Fragmentation in Jammu|1987}}}}</ref> ছাজ্জাদ ল’নৰ নেতৃত্বত।<ref>Rekha Chowdhary, [http://qz.com/317154/kashmir-election-has-reshaped-language-and-agenda-of-all-parties/ The Kashmir elections have reshaped the language and agenda of all parties] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180621015909/https://qz.com/317154/kashmir-election-has-reshaped-language-and-agenda-of-all-parties/ |date=2018-06-21 }}, Quartz India, 23 December 2014</ref> ই [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]] ত সক্ৰিয়। * [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলন|ৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলন]] (NC) মূল দল [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]] * [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ পিপলছ ডেম'ক্ৰেটিক পাৰ্টি|পিপলছ ডেম'ক্ৰেটিক পাৰ্টি]] (পিডিপি)ৰ মূল দল [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ (কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল)|জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]] * [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ আপনি পাৰ্টি|অপনি পাৰ্টি]] (JKAP) [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]] ৰ এটা নৱগঠিত দল। * [[ভাৰতীয় শান্তি দল]] [[মহম্মদ আয়ুব]] ===চৰকাৰত মুছলমান=== ভাৰতত তিনিজন মুছলমান ৰাষ্ট্ৰপতি দেখা গৈছে আৰু ৰাজ্য চৰকাৰৰ বহু মুখ্যমন্ত্ৰী মুছলমান হৈ আহিছে। ইয়াৰ বাহিৰেও কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্য পৰ্যায়ত বহু মুছলমান মন্ত্ৰী আছে। ভাৰত গণৰাজ্যৰ ১২ জন ৰাষ্ট্ৰপতিৰ ভিতৰত তিনিজন মুছলমান আছিল – [[জাকিৰ হুছেইন (ৰাজনীতিবিদ)|জাকিৰ হুছেইন]], [[ফখৰুদ্দিন আলি আহমেদ|ফখৰুদ্দিন আলী আহমেদ]] আৰু [[এ পি জে আব্দুল কালাম]]। ইয়াৰ উপৰি [[মহম্মদ হিদয়াতুল্লাহ]], আজিজ মুছাব্বৰ আহমদী, মিৰ্জা হামিদুল্লাহ বেগ আৰু আলতামাছ কবীয়ে স্বাধীনতাৰ পিছত বিভিন্ন অনুষ্ঠানত ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশৰ পদত অধিষ্ঠিত হৈছিল। [[মহম্মদ হিদয়াতুল্লাহ|মহম্মদ হিদাতুল্লাহে]] ভাৰতৰ ভাৰপ্ৰাপ্ত ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপেও দুটা পৃথক অনুষ্ঠানত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল; আৰু [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতিসকলৰ তালিকা|ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি]], [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতিসকলৰ তালিকা|ভাৰতৰ উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি]] আৰু [[ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ]]ৰ তিনিওটা পদতে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰা একমাত্ৰ ব্যক্তি হোৱাৰ সুকীয়া সন্মান লাভ কৰিছে।<ref name="M. Hidayatullah"/><ref name="EBC article on J. Hidayatullah"/> ভাৰতৰ প্ৰাক্তন [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতিসকলৰ তালিকা|উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি]] মহম্মদ হামিদ আনছাৰী, প্ৰাক্তন বৈদেশিক মন্ত্ৰী ছলমান খুৰশ্বিদ আৰু চোৰাংচোৱা ব্যুৰোৰ প্ৰাক্তন সঞ্চালক (মুৰব্বী) চৈয়দ আছিফ ইব্ৰাহিম মুছলমান। ইব্ৰাহিম এই পদত অধিষ্ঠিত হোৱা প্ৰথমজন মুছলমান। ২০১০ চনৰ ৩০ জুলাইৰপৰা ২০১২ চনৰ ১০ জুনলৈ ড° এছ ৱাই কুৰাইছিয়ে [[ভাৰতৰ মুখ্য নিৰ্বাচন আয়ুক্ত]] হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref name="yahind.com"/> এই পদত সেৱা আগবঢ়োৱা প্ৰথমজন মুছলমান। বিশিষ্ট ভাৰতীয় আমোলা আৰু কূটনীতিবিদসকলৰ ভিতৰত আবিদ হুছেইন, আলী য়াভাৰ জং আৰু আছাফ আলী অন্যতম। জাফৰ ছাইফুল্লাহ ১৯৯৩ চনৰপৰা ১৯৯৪ চনলৈ ভাৰত চৰকাৰৰ কেবিনেট সচিব আছিল।<ref name="the first 50 years-p252"/> ১৯৯৫ চনৰপৰা ১৯৯৭ চনলৈ বৈদেশিক সচিব আৰু [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ত ভাৰতৰ উপ-স্থায়ী প্ৰতিনিধি আছিল ছলমান হাইদাৰ।<ref name="apcd.anu.edu.au"/><ref name="news.bbc.co.uk"/> তয়াব হুছেইন [[ভাৰতৰ ইতিহাস]]ত তিনিখন ভিন্ন ৰাজ্যৰ চৰকাৰত বিভিন্ন সময়ত কেবিনেট মন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰা একমাত্ৰ ৰাজনীতিবিদ আছিল। (অবিভক্ত [[পঞ্জাব, ভাৰত|পঞ্জাব]], [[ৰাজস্থান]], [[হাৰিয়ানা]])।<ref name=":0">{{Cite web |title=Rajasthan Assembly Election 2023 : राजनीति के इतिहास में विरला उदाहरण थे चौधरी तैय्यब हुसैन, एक नहीं, तीन राज्यों में बने थे मंत्री |url=https://www.etvbharat.com/hindi/rajasthan/state/bharatpur/rajasthan-assembly-election-2023-chaudhary-tayyab-hussain-of-bharatpur-rajasthan-became-minister-in-three-states/rj20231104075537993993509 |access-date=2023-11-14 |website=ETV Bharat News |date=4 November 2023 |language=hi}}</ref> ভাৰতৰ প্ৰভাৱশালী মুছলমান ৰাজনীতিবিদসকলৰ ভিতৰত আছে শ্বেখ আব্দুল্লা, ফাৰুক আব্দুল্লা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ [[ওমৰ আব্দুল্লাহ|ওমৰ আব্দুল্লা]], মুফতি মহম্মদ ছাইদ, মেহবুবা মুফতি (যিজনে জম্মু-কাশ্মীৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল), চৌধুৰী ৰহিম খান, চিকন্দৰ বাখত, এ আৰ আন্তুলায়, [[আহমেদ পেটেল]], চি এইচ মহম্মদ কোয়া, এ বি এ। ঘনী খান চৌধুৰী, মুখতাৰ আব্বাছ নকৱী, ছলমান খুৰশ্বিদ, চাইফুদ্দিন ছ’জ, ই আহমেদ, গুলাম নবী আজাদ, চৈয়দ শ্বাহনৱাজ হুছেইন, [[আছাদুদ্দিন ওৱাইছি|আছাদুদ্দিন ওৱেইছি]], আজম খান আৰু [[বদৰুদ্দিন আজমল]], নাজমা হেপতুল্লা। ===হজ্জ ৰাজসাহায্য=== {{Main|হজ্জ ৰাজসাহায্য}} [[ভাৰত চৰকাৰ|ভাৰত চৰকাৰে]] ভাৰতীয় [[হজ্জ|হজ]]যাত্ৰীসকলৰ বাবে বিমান ভাড়াৰ খৰচ ২০১৮ চনত সম্পূৰ্ণৰূপে বন্ধ নোহোৱালৈকে ৰাজসাহায্য দিছিল।<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/government-ends-subsidy-for-haj-pilgrims/articleshow/62523061.cms |title = Haj subsidy: Centre ends Haj subsidy as part of policy to 'empower minorities without appeasement' |website = [[The Times of India]]| date=16 January 2018 }}</ref> ২০১১ চনৰ [[ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়]]ৰ সিদ্ধান্ত মানি চলিবলৈ এই ৰাজসাহায্য বন্ধ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছিল। ২০১১ চনৰপৰা প্ৰতিজন ব্যক্তিৰ বাবে চৰকাৰী ৰাজসাহায্যৰ পৰিমাণ বছৰৰ পাছত বছৰ ধৰি হ্ৰাস কৰা হৈছিল আৰু ২০১৮ চনৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণৰূপে শেষ হৈছিল।<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Abolish-Haj-subsidy-in-10-years-Supreme-Court/articleshow/13058161.cms |title=Abolish Haj subsidy in 10 years: Supreme Court |work=[[The Times of India]] |first1=Dhananjay |last1=Mahapatra |date=9 December 2012 |access-date=6 May 2015}}</ref><ref>{{cite news|last=Ranjan|first=Amitav|title=Haj subsidy cuts start soon|url=http://www.indianexpress.com/news/haj-subsidy-cuts-start-soon/696844/|access-date=14 July 2011|newspaper=The India Express|date=13 October 2010}}</ref> ৰাজ্যসভাৰ সদস্য তথা [[জমিয়ত উলেমা-ই-হিন্দ]]ৰ সাধাৰণ সম্পাদক [[মাহমুদ এ মাদানী|মৌলানা মাহমুদ এ মাদানী]]য়ে ঘোষণা কৰে যে [[হজ্জ|হজ]] ৰাজসাহায্য ইছলামিক [[শ্বৰীয়ত]]ৰ কাৰিকৰী উলংঘা, যিহেতু [[কোৰআন|কোৰআনে]] ঘোষণা কৰিছে যে মুছলমানসকলে নিজৰ সম্পদ ব্যৱহাৰ কৰি হজ কৰিব লাগে।<ref>{{cite news |url=http://www.indianexpress.com/news/haj-subsidy-unislamic-use-that-money-on-our-education-health/16740/ |title='Haj subsidy unIslamic, use that money on our education, health' |work=[[The Indian Express]] |date=17 November 2006 |first1=Ruchika |last1=Talwar |access-date=10 May 2012}}</ref> ভাৰতৰ প্ৰভাৱশালী মুছলমান লবীসমূহে নিয়মিতভাৱে জোৰ দি আহিছে যে হজ ৰাজসাহায্য অইছলামিক হোৱাৰ বাবে ইয়াক পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰিব লাগে।<ref>{{cite news |url=http://www.hindustantimes.com/News-Feed/newdelhi/Muslim-leaders-back-cutting-Haj-subsidy/Article1-529806.aspx |title=Muslim leaders back cutting Haj subsidy |work=[[Hindustan Times]] |date=11 April 2010 |first1=Zia |last1=Haq |access-date=10 May 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120121122532/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/newdelhi/Muslim-leaders-back-cutting-Haj-subsidy/Article1-529806.aspx |archive-date=21 January 2012 |archivedate=21 January 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120121122532/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/newdelhi/Muslim-leaders-back-cutting-Haj-subsidy/Article1-529806.aspx |deadurl=yes }}</ref> ==সংঘাত আৰু বিতৰ্ক== ===ধৰ্মান্তৰকৰণৰ বিতৰ্ক=== {{See also|মধ্যযুগীয় ভাৰত|ভাৰত উপমহাদেশত মুছলমান বিজয়|ভাৰতত ধৰ্মীয় হিংসা}} [[File:Sun temple martand indogreek.jpg|right|thumb|[[মাৰ্টেণ্ড]] ৰ [[সূৰ্য্য]] মন্দিৰৰ ধ্বংসাৱশেষ, যিটো [[চিকান্দৰ বুটছিকান]] ৰ মূৰ্তি ধ্বংসাত্মক নীতিৰ বাবে ধ্বংস হৈছিল, ফটোখন জন বাৰ্কে ১৮৬৮ চনত তোলা। ]] {{multiple image | align = right | image1 = Somnath temple ruins (1869).jpg | width1 = 150 | alt1 = ধ্বংসাৱশেষত সোমনাথ মন্দিৰ, ১৮৬৯ চন | caption1 = ধ্বংসাৱশেষত সোমনাথ মন্দিৰ, ১৮৬৯ চন | image2 = Somnath-current.jpg | width2 = 150 | alt2 = বৰ্তমানৰ সোমনাথ মন্দিৰৰ সন্মুখৰ দৃশ্য | caption2 = বৰ্তমানৰ সোমনাথ মন্দিৰৰ সন্মুখৰ দৃশ্য | footer = [[সোমনাথ মন্দিৰ]] প্ৰথমে মুছলমান তুৰ্কী আক্ৰমণকাৰী [[গাজনীৰ মাহমুদ]] আক্ৰমণ কৰিছিল আৰু [[ঔৰংজেব]]ৰ অধীনত মোগলকে ধৰি একেৰাহে মুছলমান শাসকসকলে ভাঙি পেলোৱাৰ পাছত বাৰে বাৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল। }} সাধাৰণতে তলত দিয়া চিন্তাধাৰাসমূহে প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ইছলাম ধৰ্মান্তৰকৰণৰ বিষয়ে পণ্ডিত আৰু জনমত উভয়তে যথেষ্ট বিতৰ্ক আছে:<ref name="der Veer">{{cite book |last=van der Veer |first=Peter |title=Religious Nationalism: Hindus and Muslims in India |url=https://books.google.com/books?id=p29ArJ7j6zgC&q=third%20school%20of%20thought |year=1994 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-08256-4 |pages=27–29}}</ref> # মুছলমানসকলৰ অধিকাংশই [[ইৰাণৰ মালভূমি]]ৰপৰা অহা প্ৰব্ৰজনকাৰী বা [[চৌদি আৰৱ|আৰব]]ৰ বংশধৰ।<ref name="Eaton">{{cite book |last1=Eaton |first1=Richard M. |author-link=Richard M. Eaton |title=The Rise of Islam and the Bengal Frontier, 1204–1760 |publisher=Berkeley: University of California Press |date=1993 |url=http://ark.cdlib.org/ark:/13030/ft067n99v9/ |access-date=1 May 2007}}</ref>{{page needed|date=July 2015}} কিন্তু [[ভাৰত]]ৰ বিভিন্ন মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ মাজত ৱাই-ক্ৰম’জমৰ বংশৰ হেপ্ল’টাইপৰ তথ্যৰ ওপৰত আধুনিক [[ডি এন এ|জিনীয়]] অধ্যয়নে এই দাবীক বিতৰ্কিত কৰিছে।<ref>{{cite journal | pmc=2590854 | date=2006 | last1=Gutala | first1=R. | last2=Carvalho-Silva | first2=D. R. | last3=Jin | first3=L. | last4=Yngvadottir | first4=B. | last5=Avadhanula | first5=V. | last6=Nanne | first6=K. | last7=Singh | first7=L. | last8=Chakraborty | first8=R. | last9=Tyler-Smith | first9=C. | title=A Shared Y-chromosomal Heritage between Muslims and Hindus in India | journal=Human Genetics | volume=120 | issue=4 | pages=543–551 | doi=10.1007/s00439-006-0234-x | pmid=16951948 }}</ref> # সুবিধাৰ ৰূপান্তৰ: চৰকাৰৰদ্বাৰা নিজৰ নিয়োগ সংৰক্ষণৰ বাবে ধৰ্মান্তৰিত প্ৰশাসক আৰু কেৰাণী; দাসসকলে ধৰ্মান্তৰিত হোৱাৰ জৰিয়তে সুৰক্ষা লাভ কৰিছিল, আৰু কেতিয়াবা ক্ষমতাও লাভ কৰিছিল; মুছলমান শাসকৰ সুৰক্ষা লাভ কৰিবলৈ ধৰ্মান্তৰিত হোৱা উপজাতি; বহুতো সেৱা উদ্যোগত (যেনে কসাইখানা) ধৰ্মান্তৰকৰণ সামাজিকভাৱে সুবিধাজনক আছিল; অমুছলমান পুৰুষে মুছলমান মহিলাক বিয়া কৰাবলৈ ধৰ্মান্তৰিত হয়।<ref>{{cite book |last1=Hardy |first1=Peter |title=Muslims of British India |date=October 2009 |publisher=Cambridge University Press |page=[https://archive.org/details/PeterHardyTheMuslimsOfBritishIndia/page/n18 9] |url=https://archive.org/details/PeterHardyTheMuslimsOfBritishIndia}}</ref> # ধৰ্মান্তৰকৰণৰ অধৰ্মীয় কাৰণত প্ৰাগমেটিজম আৰু পৃষ্ঠপোষকতা যেনে মুছলমান শাসকীয় অভিজাত শ্ৰেণীৰ মাজত সামাজিক গতিশীলতা বা কৰপৰা সকাহ পোৱাৰ বাবে হৈছিল<ref name="der Veer"/><ref name="Eaton"/> # ধৰ্মান্তৰকৰণ [[ছুন্নী ইছলাম|ছুন্নী]] [[চুফীবাদ|চুফী]] সন্তসকলৰ কৰ্মৰ ফল আছিল আৰু ইয়াৰ লগত প্ৰকৃত হৃদয় পৰিৱৰ্তন জড়িত আছিল।<ref name="der Veer"/> # ধৰ্মান্তৰকৰণ [[বৌদ্ধ ধৰ্ম|বৌদ্ধ]]সকলৰপৰা আৰু সামাজিক মুক্তিৰ বাবে আৰু নিপীড়নকাৰী হিন্দু জাতিৰ কঠোৰতাক প্ৰত্যাখ্যান হিচাপে নিম্ন জাতিৰ গণ ধৰ্মান্তৰকৰণৰপৰা আহিছিল।<ref name="Eaton"/> # এটা সংমিশ্ৰণ, প্ৰথম অৱস্থাত জোৰ-জবৰদস্তি কৰা আৰু তাৰ পিছত প্ৰকৃত হৃদয়ৰ পৰিৱৰ্তন।<ref name="der Veer"/> # প্ৰভাৱশালী মুছলমান সভ্যতা আৰু সামগ্ৰিকভাৱে বিশ্ব ৰাজনীতিৰ ক্ষেত্ৰখনলৈ দীৰ্ঘ সময়ৰ বাবে প্ৰসাৰ আৰু সংহতিৰ এক সামাজিক-সাংস্কৃতিক প্ৰক্ৰিয়া হিচাপে।<ref name="Eaton"/> ইয়াৰ ভিতৰত নিহিত হৈ আছে ইছলামক বিদেশী জাপি দিয়া আৰু [[হিন্দু ধৰ্ম]]ক প্ৰতিহত কৰা থলুৱা ধৰ্ম হিচাপে ধাৰণাটো বিতৰ্কৰ বিন্দু হৈ আহিছে, [[ভাৰত উপমহাদেশ]]খনক ইছলামকৰণৰ প্ৰচেষ্টা বিফল হোৱাত অৰিহণা যোগাইছে আৰু বিভাজন আৰু সাম্প্ৰদায়িকতাৰ ৰাজনীতিত উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰিছে।<ref name="der Veer"/> Tদক্ষিণ এছিয়াত মুছলমান বিজয়ৰ প্ৰভাৱ আৰু পৰিণতিসমূহ নিৰীক্ষণ আৰু বৈচিত্ৰ্যময় দৃষ্টিভংগীৰ বিষয় হৈয়েই আছে। উইল ডুৰাণ্ট ভাৰতত মুছলমান বিজয়ক ইতিহাসৰ বিশেষভাৱে উত্তাল অধ্যায় হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁ কৈছে যে ইয়াত উল্লেখযোগ্য হিংসা আৰু উত্তাল পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টি হৈছিল, যাৰ কাৰণ তেওঁ অভ্যন্তৰীণ বিভাজন, [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] আৰু [[জৈন ধৰ্ম]]ৰ দৰে ধৰ্মৰ প্ৰভাৱৰ বাবে আংশিকভাৱে দায়ী বুলি কয়।<ref>{{cite book|last=Durant|first=Will|author-link=Will Durant|title=The Story of Civilization: Our Oriental Heritage |page= 459}}</ref> যদুনাথ সৰকাৰে যুক্তি দিছে যে একাংশ মুছলমান আক্ৰমণকাৰীয়ে হিন্দুসকলৰ বিৰুদ্ধে বিভিন্ন পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰি ধৰ্মান্তৰকৰণ কৰিবলৈ জোৰ-জবৰদস্তি কৰি এক পদ্ধতিগত [[জিহাদ|জেহাদ]] চলাইছিল।<ref>{{cite book|last=Sarkar|first=Jadunath|author-link=Jadunath Sarkar |year=1912 |title=History of Aurangzeb |volume=3 |publisher=M. C. Sarkar and Sons |page=254}}</ref> [[ইছলাম ধৰ্ম]] গ্ৰহণ কৰা হিন্দুসকলে মুছলমান সামাজিক স্তৰৰ ভিতৰত বৈষম্যৰ সন্মুখীন হৈছিল, যিটো জিয়াউদ্দিন আল-বাৰানীৰ ফাতোৱা-ই জাহাণ্ডাৰীত উল্লেখ কৰা হৈছে,<ref name="Sikand" /> য’ত তেওঁলোকক আজলাফ জাতিত ৰখা হৈছিল আৰু আশ্ৰফ জাতিৰ তুলনাত নিম্ন বুলি গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name="one">{{cite book|last=Aggarwal|first=Patrap|title=Caste and Social Stratification Among Muslims in India|publisher=Manohar|year=1978}}</ref> আন আন দৃষ্টিভংগীৰপৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে মুছলমান বিজয়ৰ ফলত হিন্দু, জৈন আৰু বৌদ্ধসকলৰ ওপৰত নিৰ্যাতন চলোৱা হৈছিল, য'ত হত্যাকাণ্ড, মন্দিৰ ধ্বংস আৰু বলপূৰ্বক ধৰ্মান্তৰকৰণৰ দৃষ্টান্ত দেখা গৈছিল।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=tv-4tyO9u_QC&pg=PA248|title=Beyond Orientalism: The Work of Wilhelm Halbfass and Its Impact on Indian and Cross-cultural Studies|author=Eli Franco, Karin Preisendanz|page=248|publisher=Motlilal Banarsidass|isbn=978-8120831100|year=2007}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=19mPVOBZ_9YC&pg=PA16|title=The Making of Terrorism in Pakistan: Historical and Social Roots of Extremism|author=Eamon Murphy|page=16|publisher=Routledge|isbn=978-0415565264|year=2013}}</ref> ছাৰ থমাছ আৰ্নল্ড আৰু ডি লেচি অ’লিয়াৰীয়ে ইছলামক বলপূৰ্বক আৰু তৰোৱালৰদ্বাৰা প্ৰচাৰ কৰা বুলি কোৱা মতামতক ‘অৰ্থহীন’ বুলি সমালোচনা কৰিছিল।<ref name=Munir>{{cite web |last1=Munir |first1=Hassam |date=May 12, 2018 |title=Did Islam Spread by the Sword? A Critical Look at Forced Conversions |url=https://yaqeeninstitute.org/read/paper/did-islam-spread-by-the-sword-a-critical-look-at-forced-conversions |website=Yaqeen Institute |access-date=September 20, 2023 |archive-date=14 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231114042739/https://yaqeeninstitute.org/read/paper/did-islam-spread-by-the-sword-a-critical-look-at-forced-conversions |url-status=live }}</ref> ইৰা লেপিডাছৰ মতে মুছলমান অঞ্চলত বলপূৰ্বক ধৰ্মান্তৰকৰণৰ দৃষ্টান্ত সঁচাকৈয়ে ঘটিছিল যদিও তুলনামূলকভাৱে কমেইহে দেখা গৈছিল। মুছলমান বিজয়ীসকলে সাধাৰণতে ধৰ্মান্তৰকৰণ বলবৎ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে নিয়ন্ত্ৰণ প্ৰয়োগ কৰিবলৈ বিচাৰিছিল, ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণৰ অধিকাংশই স্বেচ্ছামূলক প্ৰকৃতিৰ আছিল।<ref>{{cite book |last1=Lapidus |first1=Ira M. |author1-link=Ira M. Lapidus |year=2014 |title=A History of Islamic Societies |edition=3rd |url=https://www.cambridge.org/highereducation/books/a-history-of-islamic-societies/22183D81CFE5E37E5DBED1A0F5AB0FB9#overview |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/CBO9781139048828 |isbn=9780521514309 |access-date=<!-- print source: September 20, 2023 --> |archive-date=3 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220503164345/https://www.cambridge.org/highereducation/books/a-history-of-islamic-societies/22183D81CFE5E37E5DBED1A0F5AB0FB9#overview |url-status=live }}</ref><ref name=Munir /> "তৰোৱাল তত্ত্বৰদ্বাৰা ধৰ্মান্তৰকৰণ"ৰ আন সমালোচকসকলে দক্ষিণ ভাৰত, [[শ্ৰীলংকা]], পশ্চিম বাৰ্মা, [[বাংলাদেশ]], দক্ষিণ থাইলেণ্ড, [[ইণ্ডোনেছিয়া]] আৰু [[মালয়েছিয়া]]ত পোৱা বৃহৎ মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ উপস্থিতিৰ লগতে [[ভাৰতীয় উপমহাদেশ|ভাৰত উপমহাদেশ]]ৰ ঐতিহাসিক মুছলমান সাম্ৰাজ্যৰ হৃদয়ৰ চাৰিওফালে সমতুল্য মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ সুকীয়া অভাৱক "তৰোৱাল তত্ত্ব"ৰ খণ্ডন হিচাপে আঙুলিয়াই দিয়ে। দক্ষিণ এছিয়াত মুছলমান বিজয়ৰ উত্তৰাধিকাৰ আজিও এক উত্তপ্ত বিতৰ্কিত বিষয় আৰু যুক্তিযুক্ত।{{Citation needed|date=May 2024}} মুছলমান আক্ৰমণকাৰী সকলোৱেই কেৱল আক্ৰমণকাৰী নাছিল। পিছৰ শাসকসকলে ৰাজ্য জয় কৰিবলৈ যুঁজি থাকিল আৰু নতুন শাসক বংশ সৃষ্টি কৰিবলৈ থাকিল। এই নতুন শাসক আৰু তেওঁলোকৰ পৰৱৰ্তী উত্তৰাধিকাৰীসকলৰ (যিসকলৰ কিছুমান হিন্দু পত্নীৰপৰা জন্মগ্ৰহণ কৰা) আচাৰ-ব্যৱহাৰ যথেষ্ট ভিন্ন আছিল। কিছুমানক একেদৰে ঘৃণা কৰা হৈছিল যদিও আন কিছুমানে জনপ্ৰিয় অনুগামী গঢ়ি তুলিছিল। চতুৰ্দশ শতিকাত [[দিল্লী]]ৰ মাজেৰে ভ্ৰমণ কৰা [[ইবন বট্টুতা]]ৰ স্মৃতিগ্ৰন্থ অনুসৰি পূৰ্বৰ চুলতানসকলৰ এজন বিশেষভাৱে নিষ্ঠুৰ আছিল আৰু দিল্লীৰ জনসাধাৰণে তেওঁক গভীৰভাৱে ঘৃণা কৰিছিল। বাটুটাৰ স্মৃতিগ্ৰন্থসমূহেও ইংগিত দিয়ে যে আৰব বিশ্ব, [[বৃহত্তৰ ইৰাণ|পাৰসিয়া]] আৰু [[আনাতোলিয়া]]ৰ মুছলমানসকলক প্ৰায়ে ৰাজদৰবাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ পদৰ বাবে অনুকূল কৰা হৈছিল, যাৰপৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে দিল্লী প্ৰশাসনত স্থানীয় লোকসকলে কিছু পৰিমাণে অধীনস্থ ভূমিকা পালন কৰিছিল। সাধাৰণতে তেওঁলোকৰ উচ্চ সামাজিক মৰ্যাদাক বুজাবলৈ "তুৰ্ক" শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এছ.এ.এ. ৰিজভি (''The Wonder That Was India – II'')-এ অৱশ্যে [[মুহাম্মাদ বিন টুগলুক]]ক কেৱল স্থানীয় লোকক উৎসাহিত কৰাই নহয়, ৰান্ধনী, নাপিত আৰু মালিকৰ দৰে শিল্পীৰ গোটক উচ্চ প্ৰশাসনিক পদত উন্নীত কৰা বুলি আঙুলিয়াই দিয়ে। তেওঁৰ ৰাজত্বকালত ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰাটো অধিক সামাজিক গতিশীলতা আৰু উন্নত সামাজিক স্থান বিচৰাৰ মাধ্যম হিচাপে হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে।<ref>{{Cite web |url=http://india_resource.tripod.com/islam.html |title=Islam and the sub-continent – appraising its impact |access-date=27 November 2006 |archive-url=https://archive.today/20121209030754/http://india_resource.tripod.com/islam.html |archive-date=9 December 2012 |url-status=dead |archivedate=9 December 2012 |archiveurl=https://archive.today/20121209030754/india_resource.tripod.com/islam.html |deadurl=yes }}</ref> যদিও, [[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগলসকল]] সাধাৰণতে ধৰ্মীয় সহনশীলতাৰ বাবে পৰিচিত আছিল,<ref name="auto2">{{cite journal |title=Revisiting the History and Historiography of Mughal Pluralism |url=https://www.scienceopen.com/hosted-document?doi=10.13169/reorient.5.2.0137 |journal=Reorient |access-date=March 2, 2024 |date=April 1, 2020| doi=10.13169/reorient.5.2.0137 | last1=Kinra | first1=Rajeev | volume=5 | issue=2 |url-access=subscription }}</ref><ref name="auto1">{{cite web |title=MUGHALS AND THE RELIGIOUS MOVEMENTS |url=https://www.proquest.com/openview/99054ac16e7f4bff45b43e5af41a383a/1?pq-origsite=gscholar&cbl=646551 |website=Proquest |access-date=March 2, 2024 |date=September 2012}}</ref><ref name=a1>{{cite web |last1=Akhtar |first1=Awais |title=Religious Policy of Emperor Shahjahan (1627-1658AD) |url=http://pu.edu.pk/images/journal/indianStudies/PDF/1_v4_2_18.pdf |publisher=Journal of Indian Studies}}</ref><ref>{{cite book |last1=Giordan |first1=Giuseppe |title=Annual Review of the Sociology of Religion. Volume 10 (2019) |url=https://books.google.com/books?id=isuiDwAAQBAJ |publisher=Verlag Ferdinand Schöningh |access-date=March 10, 2024 |page=278 |date=July 15, 2019|isbn=978-90-04-40126-6 }}</ref> আৰু হিন্দু আৰু ইছলামিক পৰম্পৰাৰ মিশ্ৰণ ঘটাই কলা আৰু সাহিত্যৰ লগতে সাংস্কৃতিক আৰু ধৰ্মীয় আদান-প্ৰদানক সক্ৰিয়ভাৱে পৃষ্ঠপোষকতা কৰিছিল,<ref name="auto2"/><ref name="auto1"/> অমুছলমানসকলৰ ধৰ্মীয় অসহিষ্ণুতাৰ নীতিৰ বাবে বিখ্যাত ঔৰংজেবৰ দৰে মুছলমান বিজয়ীয়ে অসংখ্য মন্দিৰ ধ্বংস কৰিছিল।<ref group="web">{{cite web |url=http://www.sscnet.ucla.edu/southasia/History/Mughals/Aurang2.html |archive-url=https://archive.today/20121212204236/http://www.sscnet.ucla.edu/southasia/History/Mughals/Aurang2.html |url-status=dead |archive-date=12 December 2012 |title=Aurangzeb: Religious Policies |publisher=Manas Group, UCLA |access-date=26 June 2011}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=vyXxEX5PQH8C&pg=PA362|title=Ornament in Indian Architecture|first=Margaret Prosser|last=Allen|page=362|isbn=978-0874133998 |publisher=University of Delaware Press|year=1991}}</ref> ৰিচাৰ্ড এম ইটনে মুঠ ৮০টা মন্দিৰ তালিকাভুক্ত কৰিছে যিবোৰ মুছলমান বিজয়ীয়ে অপৱিত্ৰ কৰিছিল,<ref name=Frontline-Jan2001>{{cite news |first1=Richard M. |last1=Eaton |author-link=Richard M. Eaton |title=Temple Desecration and Indo-Muslim States, Part II |work=[[Frontline (magazine)|Frontline]] |date=5 January 2001 |pages=70–77 |url=http://www.hindu.com/fline/fl1726/17260700.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140106040012/http://www.hindu.com/fline/fl1726/17260700.pdf |archive-date=6 January 2014 |access-date=27 November 2025 |archivedate=6 January 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140106040012/http://www.hindu.com/fline/fl1726/17260700.pdf |deadurl=yes }} {{citation |url=http://ftp.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00islamlinks/txt_eaton_temples2.pdf |title=via: ftp.columbia.edu }}</ref> কিন্তু লক্ষ্য কৰিছে যে মধ্যযুগীয় ভাৰতত এইটো অস্বাভাৱিক নাছিল য'ত বিভিন্ন হিন্দু দেৱতাৰ ভক্তৰ মাজত সংঘাতৰ সময়ত, আৰু হিন্দু, বৌদ্ধ আৰু জৈনৰ মাজত প্ৰতিদ্বন্দ্বী ভাৰতীয় ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধেও অসংখ্য মন্দিৰ অপৱিত্ৰ কৰিছিল।<ref name="Eaton-dec">{{cite journal |last=Eaton|first=Richard M. |title=Temple desecration in pre-modern India, Part I |journal=[[Frontline (magazine)|Frontline]]|date=9 December 2000 |volume=17 |issue=25| publisher=[[The Hindu Group]] |url=http://www.frontline.in/static/html/fl1725/17250620.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20131211181300/http://www.frontline.in/static/html/fl1725/17250620.htm |archive-date=11 December 2013}}</ref><ref name="Eaton-sep">{{cite journal|last1=Eaton|first1=Richard M.|title=Temple Desecration and Indo-Muslim States|journal=[[Journal of Islamic Studies]]|date=September 2000|volume=11|issue=3|pages=283–319|doi=10.1093/jis/11.3.283|doi-access=}}</ref><ref name="Eaton-2004">{{cite book|last=Eaton|first=Richard M.|title=Temple desecration and Muslim states in medieval India|date=2004|publisher=Hope India Publications|location=Gurgaon|isbn=978-8178710273}}</ref> তেওঁ লগতে লক্ষ্য কৰে যে [[দিল্লী চুলতানাত|দিল্লী চুলতানী]]ৰ বহু উদাহৰণ আছিল, য’ত প্ৰায়ে হিন্দু মন্ত্ৰী আছিল, মুছলমান আৰু হিন্দু উভয় সূত্ৰৰ মতে, মন্দিৰৰ সুৰক্ষা, ৰক্ষণাবেক্ষণ আৰু মেৰামতিৰ নিৰ্দেশ দিছিল আৰু [[মোগল সাম্ৰাজ্য]]ৰ অধীনত মন্দিৰৰ আক্ৰমণ যথেষ্ট হ্ৰাস পাইছিল।<ref name=Frontline-Jan2001/> কে. এচ. লাল তেওঁৰ ‘গ্ৰ'থ অফ মুছলিম পপুলেচন ইন মিডিভেল ইণ্ডিয়া’ গ্ৰন্থত দাবি কৰা হৈছে যে, ১০০০ ৰপৰা ১৫০০ চনৰ ভিতৰত ভাৰতৰ জনসংখ্যা ৩ কোটি কমি গৈছিল,<ref>{{citation |last=Lal |first=Kishori Saran |author-link=K.S. Lal |title=Theory and Practice of Muslim State in India |url=https://books.google.com/books?id=HmBuAAAAMAAJ |year=1999 |publisher=Aditya Prakashan |isbn=978-81-86471-72-2 |page=343}}: "I have arrived at the conclusion that the population of India in A.D. 1000 was about 200 million and in the year 1500 it was 170 million."</ref> কিন্তু তেখেত উল্লেখ কৰিছে যে তেওঁৰ এই অনুমানসমূহ আছিল প্ৰাথমিক আৰু তেখত অইন কোনো চূড়ান্ত দাবি কৰা নাই।<ref>{{citation |last=Lal |first=Kishori Saran |author-link=K.S. Lal |title=Theory and Practice of Muslim State in India |url=https://books.google.com/books?id=S7U8AQAAIAAJ |year=1999 |publisher=Research Publications |isbn=978-81-86471-72-2 |page=89}}</ref><ref name=Elst>{{citation |last=Elst |first=Koenraad |author-link=Koenraad Elst |chapter=The Ayodhya Debate |editor=Gilbert Pollet |title=Indian Epic Values: Rāmāyaṇa and Its Impact : Proceedings of the 8th International Rāmāyaạ Conference, Leuven, 6–8 July 1991 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=EVnK3q48dL0C |year=1995 |publisher=Peeters Publishers |isbn=978-90-6831-701-5 |page=33}}</ref><ref name=Miller>{{citation |last=Miller |first=Sam |author-link=Sam Miller (journalist) |chapter=A Third Intermission|title=A Strange Kind of Paradise: India Through Foreign Eyes |chapter-url=https://books.google.com/books?id=9FnOAgAAQBAJ |year=2014 |publisher=Random House |isbn=978-14-4819-220-5 |page=80}}</ref> তেওঁৰ এই কামৰ এজেণ্ডা আৰু পূৰ্বৰ লোকপিয়লৰ সময়ত সঠিক তথ্যৰ অভাৱৰ বাবে চাইমন ডিগবি (SOAS, University of London) আৰু ইৰফান হাবিবৰ দৰে ইতিহাসবিদৰ সমালোচনাৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="Digby1975">{{cite journal |last=Digby |first=Simon |author-link=Simon Digby (oriental scholar) |year=1975 |title=Reviews: K. S. Lal: ''Growth of Muslim population in medieval India (A.D. 1000-1800)'' |url=http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&aid=3802960&fulltextType=BR&fileId=S0041977X0004739X |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |volume=38 |issue=1 |pages=176–177 |doi=10.1017/S0041977X0004739X |jstor=614231|s2cid=161748418 |url-access=subscription }}</ref><ref name="Habib">{{cite journal |last=Habib |first=Irfan |author-link=Irfan Habib |date=January 1978 |title=Economic History of the Delhi Sultanate - An Essay in Interpretation |journal=The Indian Historical Review |volume=IV |issue=2 |pages=287–303}}</ref> অৰ্থনীতিৰ ইতিহাসবিদ এংগাছ মেডিচন আৰু জিন-ন’ৱেল বিৰাবেনৰ জনসংখ্যাৰ ভিন্ন অনুমানেও ইংগিত দিয়ে যে ভাৰতৰ জনসংখ্যা ১০০০ৰপৰা ১৫০০ৰ ভিতৰত হ্ৰাস পোৱা নাছিল, বৰঞ্চ সেই সময়ছোৱাত প্ৰায় ৩.৫ কোটি বৃদ্ধি পাইছিল।<ref>{{cite book|last=Maddison|first=Angus|title=The Contours of the World Economy 1–2030 AD|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2006}}</ref><ref>Biraben, Jean-Noël (2003). "The rising numbers of humankind", ''Populations & Societies'' '''394'''.</ref> কলিন ক্লাৰ্ক, জন ডি ডুৰাণ্ড আৰু কলিন মেকইভেডিকে ধৰি অন্যান্য অৰ্থনৈতিক ইতিহাসবিদসকলৰপৰা ভাৰতীয় জনসংখ্যাৰ অনুমানেও দেখুৱাইছে যে ১০০০ৰপৰা ১৫০০ চনৰ ভিতৰত ভাৰতত জনসংখ্যা বৃদ্ধি হৈছিল।<ref name="maddison">[[Angus Maddison]] (2001), ''[[The World Economy: Historical Statistics|The World Economy: A Millennial Perspective]]'', [http://theunbrokenwindow.com/Development/MADDISON%20The%20World%20Economy--A%20Millennial.pdf#page=242 pp. 241–242] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201111170118/http://theunbrokenwindow.com/Development/MADDISON%20The%20World%20Economy--A%20Millennial.pdf#page=242|date=11 November 2020}}, [[OECD Development Centre]]</ref><ref name="maddison236">[[Angus Maddison]] (2001), ''[[The World Economy: Historical Statistics|The World Economy: A Millennial Perspective]]'', [http://theunbrokenwindow.com/Development/MADDISON%20The%20World%20Economy--A%20Millennial.pdf#page=237 p. 236] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201111170118/http://theunbrokenwindow.com/Development/MADDISON%20The%20World%20Economy--A%20Millennial.pdf#page=237|date=11 November 2020}}, [[OECD Development Centre]]</ref> ===অমুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ সৈতে সম্পৰ্ক=== ====মুছলমান–হিন্দু সংঘাত==== {{See also|মুছলমানৰ ওপৰত অত্যাচাৰ|হিন্দূৰ ওপৰত অত্যাচাৰ#ভাৰত উপমহাদেশৰ ইছলামিক শাসনৰ সময়ত|ভাৰতত ধৰ্মীয় হিংসা|ভাৰতত মুছলমানৰ ওপৰত হিংসা}} ; ১৯৪৭ চনৰ আগতে ভাৰত উপমহাদেশত হিন্দু আৰু মুছলমানৰ মাজত হোৱা সংঘাতৰ এক জটিল ইতিহাস আছে যিটো ৭১১ চনত উমাইয়াদ খিলাফতৰদ্বাৰা সিন্ধ আক্ৰমণৰপৰা আৰম্ভ হৈছিল বুলি ক’ব পাৰি। মধ্যযুগীয় যুগত ভাৰতত ইছলামিক সম্প্ৰসাৰণৰ সময়ত হিন্দুসকলৰ ওপৰত হোৱা নিৰ্যাতনৰ বৈশিষ্ট্য আছিল মন্দিৰ ধ্বংস, যিটো ইতিহাসবিদসকলে প্ৰায়ে ছমনাথত হিন্দু মন্দিৰৰ বাৰে বাৰে ধ্বংস কৰি দেখুৱাইছে<ref> {{cite web | url=http://www.indhistory.com/somnath-temple.html| archive-url=https://web.archive.org/web/20040710164219/http://indhistory.com/somnath-temple.html| url-status=usurped| archive-date=10 July 2004|title=Somnath Temple | access-date=17 April 2009}}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.flonnet.com/fl1608/16081210.htm | title=Somanatha and Mahmud | access-date=17 April 2008 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20080517102331/http://www.flonnet.com/fl1608/16081210.htm | archive-date=17 May 2008}}</ref> মোগল সম্ৰাট ঔৰংজেবৰ হিন্দু বিৰোধী প্ৰথা।<ref>{{cite book | last = Richards | first = John F. | title = The Mughal Empire | year = 1995 | publisher=Cambridge University Press | location = Cambridge | isbn = 0-521-56603-7 | pages = 130, 177}}</ref> যদিও দুয়োটা গোটৰ মাজত সংঘাতৰ দৃষ্টান্ত দেখা গৈছিল, তথাপি কেইবাজনো হিন্দুৱে মুছলমান চুফী সন্তৰ সমাধিস্থলত পূজা কৰিছিল আৰু কৰি আছে।<ref>{{cite book|last=Burman|first=J. J. Roy|title=Hindu-Muslim Syncretic Shrines and Communities|year=2002|publisher=Naurang Rai for Mittal Publications|location=New Delhi|isbn=81-7099-839-5| pages = 26, 27}}</ref> ১৯৪৬ চনত নোয়াখালী দাঙ্গাৰ সময়ত কেইবাহাজাৰ হিন্দুক মুছলমান দলে বলপূৰ্বকভাৱে ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name="khan68-69">{{cite book |title=The Great Partition: The Making of India and Pakistan |last=Khan |first=Yasmin |year=2007 |publisher=Yale University Press |isbn= 978-0-300-12078-3 |url=https://archive.org/details/greatpartitionma00khan |url-access=registration |quote=Noakhali. |pages=[https://archive.org/details/greatpartitionma00khan/page/68 68]–69}}</ref><ref>{{cite news |title=Fatal flaw in communal violence bill |url=https://www.rediff.com/news/column/fatal-flaw-in-communal-violence-bill/20110602.htm |newspaper=[[Rediff.com]] |date=2 June 2011 |first1=Vivek |last1=Gumaste |access-date=2 August 2011}}</ref> ; ১৯৪৭ চনৰপৰা ১৯৯৮ চনলৈকে ১৯৪৭ চনত [[ভাৰতৰ বিভাজন|ভাৰত বিভাজন]]ৰ পিছত সমগ্ৰ দেশতে বৃহৎ পৰিসৰৰ সাম্প্ৰদায়িক বিবাদ আৰু ৰক্তপাতৰ সৃষ্টি হয়। তেতিয়াৰপৰা [[ভাৰত]]ত [[হিন্দু]] আৰু [[মুছলমান]] সম্প্ৰদায়ৰ একাংশৰ মাজত অন্তৰ্নিহিত উত্তেজনাৰ সৃষ্টি হোৱা বিক্ষিপ্ত বৃহৎ পৰিসৰৰ হিংসাৰ সাক্ষী হৈ আহিছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১৯৬৯ চনৰ [[গুজৰাট দাঙ্গা]], ১৯৭০ চনত [[ভীৱণ্ডী দাঙ্গা]], ১৯৮৩ চনত [[নেলীৰ হত্যাকাণ্ড|নেলী হত্যাকাণ্ড]], ১৯৮৯ চনত [[ভাগলপুৰত সংঘটিত হিংসাত্মক ঘটনা]]। এই সংঘাতবোৰ আংশিকভাৱে [[হিন্দু জাতীয়তাবাদ]] আৰু [[ইছলামিক উগ্ৰবাদ]]ৰ মতাদৰ্শৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে। স্বাধীনতাৰ পিছৰেপৰা ভাৰতে ধৰ্মনিৰপেক্ষতাৰ প্ৰতি সদায় সাংবিধানিক দায়বদ্ধতা বজাই ৰাখিছে।{{Citation needed|date=May 2024}} [[অযোধ্যা (পৌৰাণিক নগৰ)|অযোধ্যা]]ৰ [[বাবৰী মছজিদ|বাবৰি মছজিদ]] ভাঙি পেলোৱাৰ ফলত বিভাজনৰ পিছৰ সময়ছোৱাত হিন্দু আৰু মুছলমানৰ মাজত সাম্প্ৰদায়িক সম্প্ৰীতিৰ ভাব বহু পৰিমাণে আপোচ কৰা হৈছিল। ১৯৯২ চনত হিন্দু জাতীয়তাবাদী [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]] আৰু [[ৰাষ্ট্ৰীয় স্বয়ংসেৱক সংঘ]], [[বজৰংগ দল]], [[বিশ্ব হিন্দু পৰিষদ]], শিৱসেনাৰ দৰে সংগঠনে সংঘটিত কৰা এই ভাঙি পেলোৱাৰ ঘটনা সংঘটিত হৈছিল। ইয়াৰ পিছত সমগ্ৰ দেশতে মুছলমান আৰু হিন্দু [[মৌলবাদ|মৌলবাদী]]সকলে টিট ফৰ টেট হিংসাৰ সৃষ্টি কৰে, যাৰ ফলত বম্বে দাঙ্গা আৰু ১৯৯৩ চনত [[বোম্বাই]] বোমা বিস্ফোৰণৰ জন্ম হয়।{{Citation needed|date=May 2024}} ১৯৯৮ চনৰ প্ৰাণকোটে হত্যাকাণ্ডত [[ইছলাম ধৰ্ম]] গ্ৰহণ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাৰ পাছত ইছলামিক উগ্ৰপন্থীয়ে ২৬ জন কাশ্মীৰী হিন্দূৰ মূৰ কাটি পেলাইছিল। ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰাৰ লগতে গো-মাংস খাই নিজৰ ধৰ্মান্তৰকৰণ প্ৰমাণ কৰাৰ দাবী গাঁওবাসীয়ে নাকচ কৰাত উগ্ৰপন্থীয়ে আঘাত হানে।<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1998/06/20/world/gunmen-kill-25-hindus-in-kashmir-attacks.html |date=20 June 1998 |title=Gunmen Kill 25 Hindus in Kashmir Attacks |work=[[The New York Times]] |archive-date=12 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120412024706/https://www.nytimes.com/1998/06/20/world/gunmen-kill-25-hindus-in-kashmir-attacks.html |first1=John F. |last1=Burns |url-status=live }}</ref> ; কাশ্মীৰ (১৯৯০ৰ দশক) নব্বৈৰ দশকত উগ্ৰপন্থী বিস্ফোৰণৰ সময়ত উগ্ৰ ইছলামিক আৰু উগ্ৰপন্থীৰ নিৰ্যাতন আৰু ভাবুকিৰ পিছত [[কাশ্মিৰী হিন্দূৰ নিৰ্বাসন|থলুৱা কাশ্মীৰী হিন্দু]]সকলে উত্তৰ ভাৰতৰ মুছলমান সংখ্যাগৰিষ্ঠ অঞ্চল [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ|কাশ্মীৰ]]ৰপৰা পলায়ন কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল।<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/worldservice/specials/1246_land/page9.shtml |title=Paradise Lost – the Kashmiri Pandits |publisher=[[BBC World Service]] |first1=Shivani |last1=Sharma |archive-url=https://web.archive.org/web/20131109093913/https://www.bbc.co.uk/worldservice/specials/1246_land/page9.shtml |archive-date=9 November 2013 <!-- The reason for giving a web archive is to get an idea of the date of the article -->|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=https://m.rediff.com/news/2005/jan/19kanch.htm |date=19 January 2005 |title=19/01/90: When Kashmiri Pandits fled Islamic terror |first1=Kanchan |last1=Gupta |work=[[Rediff.com]]}}</ref> মছজিদসমূহে সতৰ্কবাণী জাৰি কৰিছিল, কাশ্মীৰ এৰি যাওক, ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰক বা হত্যা কৰা হওক।<ref>{{cite news|url=http://www.indiandefencereview.com/news/kashmiri-pandits-offered-three-choices-by-radical-islamists/ |title=Kashmiri Pandits offered three choices by radical Islamists |first1=By Col (Dr) Tej Kumar |last1=Tikoo |date=19 January 2021 |work=Indian Defence Review}}</ref> ৮০ আৰু ৯০ৰ দশকৰ মাজভাগত প্ৰায় ৩ লাখ বা ৩ লাখ ৫০ হাজাৰ পণ্ডিতে উপত্যকা এৰি থৈ গৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/india/ |title=CIA Factbook: India–Transnational Issues |publisher=Cia.gov |access-date=2013-03-28 |archivedate=2021-03-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210318202107/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/india |deadurl=yes }}</ref> তেওঁলোকৰ বহুতেই জম্মুৰ শৰণাৰ্থী শিবিৰত ভয়াবহ পৰিস্থিতিত জীৱন কটাবলগীয়া হৈছে।<ref name="rediff1">{{cite news |url=http://www.rediff.com/news/column/kashmiri-pandits-remain-refugees-in-their-own-nation/20120119.htm |title=23 years on, Kashmiri Pandits remain refugees in their own nation |work=[[Rediff.com]] |date=19 January 2012 |access-date=28 March 2013}}</ref> ; গুজৰাট (২০০২) শেহতীয়াকৈ সংঘটিত হোৱা অন্যতম হিংসাত্মক পৰিঘটনা ২০০২ চনত গুজৰাটত সংঘটিত হোৱা দাঙ্গাৰ সময়ত সংঘটিত হৈছিল, য’ত অনুমান কৰা হৈছে যে এক হাজাৰ লোকৰ মৃত্যু হৈছিল, বেছিভাগেই মুছলমান বুলি অভিযোগ উঠিছে। কিছুমান সূত্ৰই দাবী কৰিছে যে প্ৰায় ২০০০ মুছলমানৰ মৃত্যু হৈছে।<ref name="India's Great Divide">{{cite news |url=http://www.time.com/time/asia/covers/501030811/story.html |archive-date=6 August 2003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030806223353/http://www.time.com/time/asia/covers/501030811/story.html |date=4 August 2003 |first1=Alex |last1=Perry |title=India's Great Divide |access-date=4 April 2007 |magazine=[[Time (magazine)|Time]] |archivedate=6 August 2003 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20030806223353/http://www.time.com/time/asia/covers/501030811/story.html |deadurl=yes }}</ref> ৰাজ্যৰ জড়িততাৰ অভিযোগো উত্থাপন হৈছিল।<ref name="India's Great Divide"/><ref>{{cite news |date=13 November 2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070505143121/http://www.hinduonnet.com/thehindu/holnus/002200411132124.htm |archive-date=5 May 2007 |url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/holnus/002200411132124.htm |title=Demand for CBI probe into Zaheera's u-turn |work=[[The Hindu]] |url-status=usurped |access-date=4 April 2007 |archivedate=5 May 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070505143121/http://www.hinduonnet.com/thehindu/holnus/002200411132124.htm |deadurl=yes }}</ref> [[বাবৰী মছজিদ|বাবৰি মছজিদ]]ৰ বিবাদিত স্থানৰপৰা উভতি অহা ৫৯ জন হিন্দু তীৰ্থযাত্ৰী, গোধৰা ৰেল ষ্টেচনত ৰেলৰ অগ্নিকাণ্ডত জীৱিত অৱস্থাত জ্বলি যোৱাৰ প্ৰতিশোধ হিচাপে এই দাঙ্গা সংঘটিত হয়। গুজৰাট আৰক্ষীয়ে এই ঘটনাটো অঞ্চলটোৰ উগ্ৰপন্থী মুছলমানসকলে হিন্দু তীৰ্থযাত্ৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে চলোৱা পৰিকল্পিত কাণ্ড বুলি দাবী কৰে। এই তথ্যৰ তদন্তৰ বাবে নিযুক্তি দিয়া বেনাৰ্জী আয়োগে এই অগ্নিকাণ্ডক দুৰ্ঘটনা বুলি ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite news |url=http://www.frontline.in/static/html/fl2203/stories/20050211004203200.htm |title=Still a burning question |first1=Dionne |last1=Bunsha |date=11 May 2005 |work=[[Frontline (magazine)|Frontline]] |access-date=28 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200427105825/https://frontline.thehindu.com/the-nation/article30203511.ece |archive-date=27 April 2020}}</ref> ২০০৬ চনত উচ্চ ন্যায়ালয়ে এনে এখন সমিতিৰ গঠন অবৈধ বুলি সিদ্ধান্ত লয় কাৰণ ন্যায়াধীশ নানাৱতী শ্বাহৰ নেতৃত্বত আন এটা তদন্তই এতিয়াও বিষয়টোৰ তদন্ত কৰি আছে।<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Banerjee-panel-illegal-Gujarat-HC/articleshow/1457456.cms |title=Banerjee panel illegal: Gujarat HC |work=[[The Times of India]] |date=20 March 2006 |access-date=28 July 2017}}</ref> [[Image:Ahmedabad riots1.jpg|right|thumb|অট্টালিকা আৰু দোকানত জুই জ্বলাই দিয়াৰ লগে লগে [[আহমেদাবাদ]]ৰ আকাশ ধোঁৱাৰে ভৰি পৰে। গোধৰা ৰে’ল জ্বলোৱাৰ ঘটনাৰ পিছত সংঘটিত হোৱা এই দাঙ্গাত গোধৰা ৰে’লৰ অগ্নিকাণ্ডত নিহত হোৱাকে ধৰি ৭৯০ জনতকৈ অধিক মুছলমান আৰু ২৫৪ জন হিন্দু নিহত হয়। এই তথ্যসমূহ ২০০৫ চনৰ মে’ মাহত কেন্দ্ৰীয় গৃহ পৰিক্ৰমা ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী শ্ৰীপ্ৰকাশ জয়ছৱালে ৰাজ্যসভাত প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{cite news |title=Gujarat riot death toll revealed |work=BBC News |date=11 May 2005 |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4536199.stm }}</ref><ref>{{cite news |title=BJP cites govt statistics to defend Modi |agency=Press Trust of India |publisher=ExpressIndia (part of [[The Indian Express]] group) |date=12 May 2005 |url=http://www.expressindia.com/fullstory.php?newsid=46626 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050527160301/http://www.expressindia.com/fullstory.php?newsid=46626 |archive-date=27 May 2005 |access-date=27 November 2025 |archivedate=26 February 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090226131020/http://news.indiainfo.com/2005/05/11/1105godhra-rs.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=254 Hindus, 790 Muslims killed in post-Godhra riots |agency=Press Trust of India |publisher=Indiainfo.com |date=11 May 2005 |url=http://news.indiainfo.com/2005/05/11/1105godhra-rs.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090226131020/http://news.indiainfo.com/2005/05/11/1105godhra-rs.html |archive-date=26 February 2009 |access-date=27 November 2025 |archivedate=26 February 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090226131020/http://news.indiainfo.com/2005/05/11/1105godhra-rs.html |deadurl=yes }}</ref>]] ২০০৪ চনত ভাৰতীয় বিদ্যালয়ৰ কেইবাখনো পাঠ্যপুথি মুছলমান বিৰোধী পক্ষপাতিত্বৰে ভৰ-পূৰ বুলি ধৰা পৰাৰ পাছত ৰাষ্ট্ৰীয় শিক্ষা গৱেষণা আৰু প্ৰশিক্ষণ পৰিষদে বাতিল কৰিছিল। এনচিইআৰটিয়ে যুক্তি দিছিল যে এই কিতাপসমূহ "পূৰ্বৰ হিন্দু জাতীয়তাবাদী প্ৰশাসনে হাতেৰে বাছি উলিওৱা পণ্ডিতসকলে লিখিছে।" দ্য গাৰ্ডিয়ানৰ মতে, পাঠ্যপুথিসমূহত ভাৰতৰ অতীতৰ মুছলমান শাসকসকলক "বৰ্বৰ আক্ৰমণকাৰী আৰু মধ্যযুগীয় যুগক ইছলামিক ঔপনিৱেশিক শাসনৰ অন্ধকাৰ যুগ হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হৈছিল যিয়ে ইয়াৰ পূৰ্বৰ হিন্দু সাম্ৰাজ্যৰ গৌৰৱক লুটিয়াই পেলাইছিল।" <ref name=Guardian26Jun04>{{cite news |last1=Ramesh |first1=Randeep |url=https://www.theguardian.com/world/2004/jun/26/india.schoolsworldwide |title=Another rewrite for India's history books |work=[[The Guardian]] |date=26 June 2004 |access-date=29 July 2017 |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> এখন পাঠ্যপুথিত কোৱা হৈছিল যে [[তাজমহল]], [[কুতুব মিনাৰ]] আৰু [[লালকিল্লা]] – এই সকলোবোৰ ইছলামিক স্থাপত্যৰ উদাহৰণ – "হিন্দুসকলে ডিজাইন আৰু কমিচন দিছিল।" <ref name=Guardian26Jun04/> ; পশ্চিম বংগ (২০১০) ২০১০ চনৰ ডেগংগা দাঙ্গাত ২০১০ চনৰ ৬ ছেপ্টেম্বৰৰপৰা দাঙ্গা আৰম্ভ হয়, যেতিয়া ডেগংগা থানা এলেকাৰ অন্তৰ্গত হিন্দু চুবুৰি ডেগংগা, কাৰ্তিকপুৰ আৰু বেলিয়াঘাটাত ইছলামিক দল এটাই অগ্নিসংযোগ আৰু হিংসাৰ আশ্ৰয় লয়। গধূলিৰ ভাগত আৰম্ভ হোৱা হিংসাত্মক পৰিস্থিতিটো গোটেই ৰাতি পাছদিনা পুৱালৈকে চলি থাকিল। জিলা আৰক্ষী, ৰেপিড একচন বাহিনী, কেন্দ্ৰীয় সংৰক্ষিত আৰক্ষী বাহিনী আৰু সীমান্ত নিৰাপত্তা বাহিনী আটাইকেইজনেই মব হিংসা ৰোধ কৰাত ব্যৰ্থ হোৱাত অৱশেষত [[ভাৰতীয় সেনা|সেনাবাহিনী]] মোতায়েন কৰা হয়।<ref name="toi1">{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Communal-clash-near-Bangla-border-Army-deployed/articleshow/6516123.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103093628/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-09-08/india/28230267_1_communal-clash-indo-bangla-deganga |url-status=live |archive-date=3 November 2012 |title=Communal clash near Bangla border, Army deployed |date=8 September 2010 |access-date=11 September 2010 |work=[[The Times of India]] |location=Kolkata}}</ref><ref name="toi2">{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata-/Army-out-after-Deganga-rioting/articleshow/6516493.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103132107/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-09-08/kolkata/28268373_1_deganga-army-personnel-senior-army-official |url-status=live |archive-date=3 November 2012 |title=Army out after Deganga rioting |date=8 September 2010 |work=[[The Times of India]] |access-date=11 September 2010 }}</ref><ref name="express1">{{cite news |url=http://www.indianexpress.com/news/Curfew-in-Bengal-district--Army-called-in/678774 |title=Curfew in Bengal district, Army called in |work=The Indian Express |date=8 September 2010 |access-date=11 September 2010 |location=Kolkata}}</ref><ref name="hindu1">{{cite news |first=Raktima |last=Bose |url=http://www.hindu.com/2010/09/08/stories/2010090859680100.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20100910005112/http://hindu.com/2010/09/08/stories/2010090859680100.htm |url-status=dead |archive-date=10 September 2010 |title=Youth killed in group clash |date=8 September 2010 |work=[[The Hindu]] |access-date=11 September 2010 }}</ref> ; অসম (২০১২) ২০১২ চনত খিলঞ্জীয়া [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]] আৰু পূব বংগৰ শিপাই থকা মুছলমানৰ মাজত সংঘটিত [[কোকৰাঝাৰ সংঘৰ্ষ ২০১২|অসম হিংসাত]] কমেও ৭৭ জন লোকৰ মৃত্যু<ref>{{Cite web|url=http://www.news18.com/videos/india/subho-fake-8am-v-732858.html|title=Ground report: Death toll in Bodo attack mounts to 70|website=News18|access-date=2017-07-29}}</ref> হোৱাৰ লগতে ৪ লাখ লোক গৃহহাৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2012/07/29/world/asia/after-tensions-in-indias-east-turn-deadly-claims-officials-turned-a-blind-eye.html|title=As Tensions in India Turn Deadly, Some Say Officials Ignored Warning Signs|last=Harris|first=Gardiner|date=2012-07-28|work=The New York Times|access-date=2017-07-29|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> ; দিল্লী (২০২০) ২০২০ চনত দিল্লীত সংঘটিত হোৱা ৫০ জনতকৈ অধিক লোকৰ মৃত্যু আৰু শতাধিক লোক আহত<ref>{{cite news |title=Delhi riots: Violence that killed 53 in Indian capital 'was anti-Muslim pogrom', says top expert |url=https://www.independent.co.uk/independentpremium/world/delhi-riots-pogrom-violence-deaths-modi-bjp-india-police-a9384891.html |work=The Independent |date=7 March 2020}}</ref><ref>{{cite news |title=For Jews, the New Delhi riots have a painfully familiar ring |url=https://blogs.timesofisrael.com/for-jews-the-new-delhi-riots-have-a-painfully-familiar-ring/ |work=The Times of Israel |date=11 March 2020}}</ref> হোৱা দিল্লীৰ দাঙ্গা বহু সমালোচকে মুছলমান বিৰোধী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী|নৰেন্দ্ৰ মোডী]]ৰ হিন্দু জাতীয়তাবাদী এজেণ্ডাৰ অংশ বুলি ভবা নাগৰিকত্ব আইনখনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে।<ref>{{cite news |title=Anti-Muslim violence in Delhi serves Modi well |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2020/feb/26/violence-delhi-modi-project-bjp-citizenship-law |work=The Guardian |date=26 February 2020}}</ref><ref>{{cite news |title=Modi slammed as death toll in New Delhi violence rises |url=https://www.aljazeera.com/news/2020/02/modi-slammed-death-toll-delhi-violence-rises-200226192504695.html |publisher=Al Jazeera |date=26 February 2020}}</ref> ====মুছলমান–শিখ সংঘাত==== [[পঞ্জাব, ভাৰত|পঞ্জাৱ]]ত [[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল যুগ]]ত [[শিখ ধৰ্ম]]ৰ উত্থান ঘটিছিল। প্ৰাথমিক [[শিখ]] আৰু [[দিল্লী]]ৰ [[মুছলমান]] শক্তি কেন্দ্ৰৰ মাজত সংঘাতৰ প্ৰাৰম্ভিক উচ্চ পৰ্যায়ত উপনীত হয় ১৬০৬ চনত শিখসকলৰ পঞ্চম গুৰু গুৰু আৰ্জানক মোগল সম্ৰাট জাহাংগীৰৰদ্বাৰা অত্যাচাৰ কৰি হত্যা কৰা হয়। পঞ্চম প্ৰিয় গুৰুজনৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁৰ পুত্ৰই গুৰু হৰগোবিন্দ হিচাপে তেওঁৰ স্থান লয়, যিয়ে মূলতঃ শিখসকলক যোদ্ধা ধৰ্ম কৰি তুলিলে। গুৰুজীয়ে প্ৰথমে মোগল সাম্ৰাজ্যক পৰাস্ত কৰিছিল যিটো যুদ্ধ বৰ্তমানৰ গুৰদাসপুৰৰ শ্ৰী হৰগোবিন্দপুৰত হৈছিল<ref>{{cite book|last=Shackle|first=Christopher|author2=Mandair, Arvind-Pal Singh|year=2005|title=Teachings of the Sikh Gurus: Selections from the Sikh Scriptures|publisher=Routledge|location=United Kingdom|isbn=0-415-26604-1|pages=xv–xvi}}</ref> পিছলৈ ১৬৬৫ চনত [[গুৰু টেগ বাহাদুৰ|টেগ বাহাদুৰে]] গুৰু হৈছিল আৰু ১৬৭৫ চনলৈকে শিখসকলক নেতৃত্ব দিছিল। যেতিয়া সম্ৰাটে তেওঁলোকক ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ নকৰাৰ বাবে মৃত্যুদণ্ড দিছিল তেতিয়া কাশ্মীৰী পণ্ডিতসকলৰ প্ৰতিনিধি দলে তেওঁৰ ওচৰলৈ সহায় বিচাৰি আহিছিল।<ref>{{cite book|last=Rama|first=Swami|year=1986|title=Celestial Song/Gobind Geet: The Dramatic Dialogue Between Guru Gobind Singh and Banda Singh Bahadur|publisher=Himalayan Institute Press|isbn = 0-89389-103-7|pages=7–8}}</ref> এইখিনিতে ঔৰংজেবে নাগৰিকক অপৰাধৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰাৰ ভিত্তিত বলপূৰ্বক ধৰ্মান্তৰকৰণৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল তাৰ পিছত ধৰ্মান্তৰিত হ’লে শাস্তিৰপৰা (মৃত্যুৰ পৰ্যন্ত) ৰক্ষা কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত ঔৰংজেৱৰ সাম্ৰাজ্যত শিখ আৰু হিন্দূৰ মাজত হিংসাৰ লগতে বিদ্ৰোহৰ অত্যন্ত বৃদ্ধি পালে। এইটো এটা প্ৰাৰম্ভিক উদাহৰণ যিয়ে হিন্দু-মুছলমান সংঘাত আৰু মুছলমান-শিখ সংঘাত কেনেকৈ জড়িত হৈ আছে সেই কথা স্পষ্ট কৰি দিয়ে। ইয়াৰ পিছত গুৰু গোবিন্দ সিংহ আৰু শিখসকলে ভাৰতৰ সিংহাসনৰ পৰৱৰ্তী উত্তৰাধিকাৰী বাহাদূৰ শ্বাহ জাফৰক উত্থাপন কৰাত সহায় কৰে। এটা নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ বাবে [[আকবৰ]]ৰ সময়ৰ দৰে কিছু পৰিমাণে সুসম্পৰ্ক বজাই ৰখা হৈছিল যেতিয়ালৈকে পুনৰ বিবাদৰ সৃষ্টি হোৱা নাছিল। [[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল যুগত]] [[পঞ্জাব, ভাৰত|পঞ্জাৱ]]ৰ মাজেৰে ভাৰতলৈ বিভিন্ন আগ্ৰাসী আহিছিল যাৰ সহায়ত তেওঁলোকে লুট-পাত আৰু ভয়াবহভাৱে লুণ্ঠন কৰিছিল। উন্নত সম্পৰ্ক দুল্লা ভট্টী, মিয়ান মিৰ, পীৰ বুধু শ্বাহ, পীৰ ভিখাম শ্বাহ, বুলেহ শ্বাহৰ দৃষ্টিগোচৰ হৈছে।{{citation needed|date=November 2023}} ১৬৯৯ চনত শেষ গুৰু গুৰু গোবিন্দ সিংহই খালছা প্ৰতিষ্ঠা কৰে। এজন প্ৰাক্তন তপস্বীক গোবিন্দ সিঙে শিখক অত্যাচাৰ কৰাসকলক শাস্তি দিয়াৰ কৰ্তব্যৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰিছিল। গুৰুজনাৰ মৃত্যুৰ পাছত বাবা বন্দা সিং বাহাদূৰ শিখ সেনাৰ নেতা হৈ মোগল সাম্ৰাজ্যৰ ওপৰত কেইবাবাৰো আক্ৰমণৰ বাবে দায়ী। ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিলে ক্ষমাৰ প্ৰস্তাৱ নাকচ কৰি সম্ৰাট জাহান্দৰ শ্বাহে তেওঁক ফাঁচি দিয়ে।<ref>{{cite book|last=Singh|first=Khushwant|author-link=Khushwant Singh|year=2006|title=The Illustrated History of the Sikhs|publisher=Oxford University Press|location=India|isbn = 0-19-567747-1|pages=47–53}}</ref> ১৭ আৰু ১৮ শতিকাৰ সময়ছোৱাত মোগল ক্ষমতাৰ অৱনতিৰ লগতে শিখ সাম্ৰাজ্যৰ শক্তি বৃদ্ধিৰ ফলত ক্ষমতাৰ ভৰসাম্যৰ সৃষ্টি হয় যিয়ে শিখসকলক অধিক হিংসাৰপৰা ৰক্ষা কৰে। ১৮৪৯ চনৰ দ্বিতীয় এংলো-শিখ যুদ্ধৰ পিছত শিখ সাম্ৰাজ্য [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সাম্ৰাজ্য]]ত সোমাই পৰে।{{Citation needed|date=May 2024}} ১৯৪৭ চনত ভাৰত বিভাজনৰ সময়ত ব্যাপক জনসংখ্যাৰ আদান-প্ৰদান হৈছিল আৰু ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় প্ৰদেশ পঞ্জাৱক দুটা ভাগত বিভক্ত কৰা হৈছিল, য’ত পশ্চিম অংশ পাকিস্তানৰ হাতত নিযুক্ত কৰা হৈছিল, আনহাতে পূব অংশ ভাৰতলৈ গৈছিল। ভাৰতৰপৰা পাকিস্তানৰ পশ্চিম পঞ্জাৱলৈ ৫৩ লাখ মুছলমান স্থানান্তৰিত হয়, যিহেতু ভাৰতৰ ৩৪ লাখ হিন্দু আৰু শিখ লোক পাকিস্তানৰপৰা পূব পঞ্জাৱলৈ স্থানান্তৰিত হয়। নতুনকৈ গঠিত চৰকাৰসমূহ ইমান আচৰিত পৰিসৰৰ প্ৰব্ৰজনৰ সৈতে মোকাবিলা কৰিবলৈ সম্পূৰ্ণৰূপে অসজ্জিত আছিল আৰু সীমান্তৰ দুয়োপাৰে ব্যাপক হিংসা আৰু বধ সংঘটিত হৈছিল। মৃত্যুৰ সংখ্যাৰ অনুমান প্ৰায় ৫ লাখ, কম অনুমান ২ লাখ আৰু উচ্চ অনুমান ১,০০০,০০০।<ref>{{cite web|url=http://users.erols.com/mwhite28/warstat3.htm#India|title=War Stats Redirect |access-date=6 May 2015}}</ref> ==ভাৰতীয় মুছলমান বাতৰি সংস্থা== *[[দ্য মিলি গেজেট]]: ভাৰতৰ এখন বিশিষ্ট [[ইংৰাজী ভাষা]]ৰ [[বাতৰিকাকত|বাতৰি কাকত]] যিয়ে মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ সৈতে জড়িত বিষয়সমূহৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে আৰু ইছলামিক দৃষ্টিকোণৰপৰা বাতৰি, বিশ্লেষণ, আৰু মতামত প্ৰদান কৰে। *[[সৰ্বভাৰতীয় মুছলিম ব্যক্তিগত আইন ব'ৰ্ড|সৰ্বভাৰতীয় মুছলিম ব্যক্তিগত আইন ব'ৰ্ড (AIMPLB)]]: মূলতঃ ভাৰতত মুছলমানসকলৰ স্বাৰ্থক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা সংস্থা হ’লেও এআইএমপিএলবি দেশৰ মুছলমান সম্প্ৰদায়ক প্ৰভাবিত কৰা বিষয়সমূহৰ ওপৰত বিবৃতি, প্ৰতিৱেদন, বাতৰি কাকত প্ৰকাশৰ কামতো জড়িত। *[[জমিয়ত উলেমা-ই-হিন্দ|জামিয়াত-ই-উলামা-ই-হিন্দ (জমিয়ত উলামা-ই-হিন্দ)]]: ভাৰতৰ অন্যতম পুৰণি আৰু সন্মানীয় মুছলমান সংগঠন জমিয়তে ইয়াৰ প্ৰকাশন আৰু সংবাদ মাধ্যমৰ জৰিয়তেও বিভিন্ন সামাজিক, শৈক্ষিক, ধৰ্মীয় বিষয়ৰ বাতৰি আৰু তথ্য প্ৰচাৰ কৰে। *[[মুছলিম দাপোন]]: ভাৰত আৰু সমগ্ৰ বিশ্বৰ মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ সৈতে জড়িত বাতৰি, মতামত, আৰু বিশ্লেষণৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা এটা ডিজিটেল মিডিয়া প্লেটফৰ্ম। *'''ভাৰত ইছলামিক সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ (IICC)''': নতুন দিল্লীৰ এই কেন্দ্ৰটো মূলতঃ সংবাদ সংস্থা নহয়, কিন্তু ইয়াত ভাৰতীয় মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ সাংস্কৃতিক, শৈক্ষিক, আৰু সামাজিক চিন্তাৰ সৈতে জড়িত সামগ্ৰী, প্ৰতিৱেদন, আৰু তথ্য প্ৰকাশ কৰা হয়। *'''[https://youtube.com/@nousnetwork নাউছ নেটৱৰ্ক]:''' ই এটা নিউজ চেনেল যিয়ে ইউটিউবত মুছলমানৰ লগতে অন্যান্য সংখ্যালঘুৰ সমস্যাৰ বিষয়ে কয়। ==ভাৰতৰ বিশিষ্ট মুছলমান== <!-- Please do not add sub-sections --> ভাৰতবৰ্ষত বহুতো বিশিষ্ট মুছলমান লোকে অসংখ্য ক্ষেত্ৰত নিজৰ নাম উজলাই তুলিছে আৰু সমগ্ৰ বিশ্বতে ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক উত্থান আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱত গঠনমূলক ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। ভাৰত গণৰাজ্যৰ ১২ জন [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতিসকলৰ তালিকা|ৰাষ্ট্ৰপতি]]ৰ ভিতৰত তিনিজন মুছলমান আছিল – [[জাকিৰ হুছেইন (ৰাজনীতিবিদ)|জাকিৰ হুছেইন]], [[ফখৰুদ্দিন আলি আহমেদ|ফখৰুদ্দিন আলী আহমেদ]] আৰু [[এ পি জে আব্দুল কালাম]]। ইয়াৰ উপৰি ৪ জন মুছলমান: [[মহম্মদ হিদয়াতুল্লাহ|মহম্মদ হিদাতুল্লা]], [[আজিজ মুছাব্বৰ আহমদী]], [[মিৰ্জা হামিদুল্লাহ বেগ]] আৰু [[আলতামাছ কবীৰ]] [[ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ]]ৰ পদত অধিষ্ঠিত আছিল। [[মহম্মদ হিদয়াতুল্লাহ|মহম্মদ হিদাতুল্লাহে]] ভাৰতৰ ভাৰপ্ৰাপ্ত ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপেও দুটা পৃথক অনুষ্ঠানত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল; আৰু [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতিসকলৰ তালিকা|ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি]], [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতিসকলৰ তালিকা|ভাৰতৰ উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি]] আৰু [[ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ]]ৰ তিনিওটা পদতে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰা একমাত্ৰ ব্যক্তি হোৱাৰ সুকীয়া সন্মান লাভ কৰিছে।<ref name="M. Hidayatullah">{{cite web|url=http://www.supremecourtofindia.nic.in/judges/bio/mhidayatullah.htm|title=M. Hidayatullah|publisher=[[Supreme Court of India]]|access-date=8 June 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20140106034450/http://www.supremecourtofindia.nic.in/judges/bio/mhidayatullah.htm|archive-date=6 January 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="EBC article on J. Hidayatullah">{{cite web|url=http://www.ebc-india.com/lawyer/articles/92v4a2.htm |title=Full Court Reference in Memory of The Late Justice Mohammad Hidayatullah |first1=P.D. |last1=Desai |date=1992 |work=Supreme Court Cases Journal |publisher=Eastern Book Company, Lucknow |access-date=8 June 2008 }}</ref> তিনিখন ভিন্ন ৰাজ্যৰ ([[পঞ্জাব, ভাৰত|পাঞ্জাৱ]], [[ৰাজস্থান]], [[হাৰিয়ানা]]) চৰকাৰত বিভিন্ন সময়ত কেবিনেট মন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰা [[তৈয়ব হুছেইন|তায়াব হুছেইনে]] ভাৰতৰ ইতিহাসৰ একমাত্ৰ ৰাজনীতিবিদ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে।<ref name=":0" /> [[জাকিৰ হুছেইন (ৰাজনীতিবিদ)|ড° জাকিৰ হুছেইন]], [[খান আব্দুল গফ্ফৰ খান]], [[আবুল কালাম আজাদ|মৌলানা আবুল কালাম আজাদ]], [[এ পি জে আব্দুল কালাম|ড° এ পি জে আব্দুল কালাম]], [[ বিছমিল্লাহ খান|উস্তাদ বিছমিল্লাহ খান]] ভাৰতৰ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক বঁটা [[ভাৰত ৰত্ন|ভাৰত ৰত্ন বঁটা]] লাভ কৰা ভাৰতৰ বিশিষ্ট মুছলমান।<ref>{{cite web|url=https://clarionindia.net/5-muslims-among-bharat-ratna-awardees-a-tribute-to-excellence-and-diversity/?amp=1|title= 5 Muslims among Bharat Ratna awardees- A tribute to excellence and diversity|access-date=6 May 2022}}</ref> ভাৰতৰ প্ৰাক্তন [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতিসকলৰ তালিকা|উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি]] [[মহম্মদ হামিদ আনছাৰী]], প্ৰাক্তন বৈদেশিক মন্ত্ৰী ছলমান খুৰশ্বিদ মুছলমান। ড° এছ ৱাই কুৰাইছি আৰু চৈয়দ নাছিম আহমদ জাইদী দুয়োজনেই ভাৰতৰ মুখ্য নিৰ্বাচন আয়ুক্ত হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref name="yahind.com">{{cite web|url=http://www.yahind.com/news/directory.php?id=408|title=S.Y. Quraishi appointed as election commissioner of India from YaHind.Com|access-date=6 May 2015|archive-date=2 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150502084543/http://www.yahind.com/news/directory.php?id=408|url-status=dead|archivedate=2 May 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150502084543/http://www.yahind.com/news/directory.php?id=408|deadurl=yes}}</ref>বিশিষ্ট ভাৰতীয় মুছলমান আমোলা আৰু কূটনীতিবিদসকলৰ ভিতৰত আছে আবিদ হুছেইন, আলী য়াভাৰ জং আৰু আছাফ আলী। জাফৰ ছাইফুল্লাহ ১৯৯৩ চনৰপৰা ১৯৯৪ চনলৈ ভাৰত চৰকাৰৰ কেবিনেট সচিব আছিল।<ref name="the first 50 years-p252">{{cite book |page=252 |title=Independent India: the first fifty years |first1=Hiranmay |last1=Karlekar |publisher=Indian Council for Cultural Relations and Oxford University Press |date=1998}}</ref> ১৯৯৫ চনৰপৰা ১৯৯৭ চনলৈ ভাৰতৰ বৈদেশিক সচিব আৰু [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ত ভাৰতৰ উপ-স্থায়ী প্ৰতিনিধি আছিল ছলমান হাইদৰ।<ref name="apcd.anu.edu.au">{{cite web |url=http://apcd.anu.edu.au/transforum/2004/participants.html |title=2004 Transnational Policy Forum Participants |website=Asia-Pacific College of Diplomacy |publisher=Australian National University |archive-url=https://web.archive.org/web/20060505102848/http://apcd.anu.edu.au/transforum/2004/participants.html |archive-date=5 May 2006 |access-date=27 November 2025 |archivedate=5 May 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060505102848/http://apcd.anu.edu.au/transforum/2004/participants.html |deadurl=yes }}</ref><ref name="news.bbc.co.uk">{{cite news| url=https://news.bbc.co.uk/nol/shared/spl/hi/programmes/analysis/transcripts/15_03_07.txt|title=Anchor Aweigh?|work=[[BBC Radio 4]] |date=15 March 2007 }}</ref> ভাৰতীয় আৰক্ষী সেৱাত অসংখ্য মুছলমানে উচ্চ পদবী লাভ কৰিছে, কেইবাজনো আৰক্ষী সঞ্চালক প্ৰধান পদবী লাভ কৰিছে আৰু ৰাজ্যিক আৰু কেন্দ্ৰীয় সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বাহিনী উভয়ৰে অধিনায়ক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছে। ২০১৩ চনত আই পি এছৰ বিষয়া চৈয়দ আছিফ ইব্ৰাহিমে চোৰাংচোৱা ব্যুৰোৰ প্ৰথমজন মুছলমান সঞ্চালক হিচাপে পৰিগণিত হয়, যিটো সেৱাৰ আটাইতকৈ জ্যেষ্ঠ নিযুক্তি। ভাৰতীয় ৰাজ্যসমূহৰ (জম্মু-কাশ্মীৰৰ বাহিৰে) সাতজন মুছলমান মুখ্যমন্ত্ৰী আছে: # [[বৰকাতুল্লাহ খান]] ([[ৰাজস্থান]]: ১৯৭১–৭৩) # [[আব্দুল গাফুৰ (ৰাজনীতিবিদ)|আব্দুল গাফুৰ]] ([[বিহাৰ]]: ১৯৭৩–৭৫) # [[চি এইচ মহম্মদ কয়]] ([[কেৰালা]]: ১৯৭৯) # [[চৈয়দা আনোৱাৰা টাইমূৰ|আনোৱাৰা টাইমুৰ]] ([[অসম]]: ১৯৮০–৮১) # [[এ আৰ আণ্টুলায়]] ([[মহাৰাষ্ট্ৰ]]: ১৯৮০–৮২) # [[মহম্মদ আলিমুদ্দিন]] ([[মণিপুৰ]]: ১৯৭৩–৭৪) # [[এম. অ. এইচ. ফাৰুক]] পুদুচেৰি কেন্দ্ৰ শাসিত অঞ্চলৰ তিনিবাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী আছিল। <!-- Entertainment --> [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ জনপ্ৰিয় আৰু প্ৰভাৱশালীৰ লগতে সমালোচকৰ প্ৰশংসিত একাংশ অভিনেতা-অভিনেত্ৰী মুছলমান। ইয়াৰ ভিতৰত [[দিলীপ কুমাৰ|ইউছুফ খান]] (মঞ্চৰ নাম [[দিলীপ কুমাৰ]]),<ref>{{cite news |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/the-one-and-only-dilip-kumar-the-actor-who-shaped-world-biggest-film-industry-7392998/|title=The one and only Dilip Kumar: The actor who shaped world's biggest film industry|work=The Indian Express |date=7 July 2021}}</ref> [[শ্বাহৰুখ খান]],<ref>Zubair Ahmed (23 September 2005) [https://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4274774.stm Who's the real Shah Rukh Khan?] BBC News Retrieved on 30 March 2009.</ref> [[ছলমান খান]], [[আমিৰ খান]],<ref>{{cite news |url=http://www.indiaglitz.com/channels/hindi/interview/6383.html |title=Aamir speaks out on alienation as a Muslim |work=IndiaGlitz |date=5 August 2005 |access-date=30 March 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051130191313/http://www.indiaglitz.com/channels/hindi/interview/6383.html |archive-date=30 November 2005 |archivedate=30 November 2005 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20051130191313/http://www.indiaglitz.com/channels/hindi/interview/6383.html |deadurl=yes }}</ref> [[ছাইফ আলী খান]],<ref name=sak>{{cite news |first1=Deepa |last1=Gahlot |date=July 1998 |url=http://www.sabrang.com/cc/comold/august98/saif.htm |title='Religion played a major role in my upbringing' |work=Communalism Combat |publisher=[[Sabrang Communications]] |access-date=3 April 2009 |archivedate=6 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110606052619/http://www.sabrang.com/cc/comold/august98/saif.htm |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/I-went-to-a-Muslim-builder-says-Saif/articleshow/3385672.cms |first1=Subhash K |last1=Jha |date=21 August 2008 |archive-date=9 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130509215025/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-08-21/news-interviews/27923991_1_saif-muslim-societies |title='I went to a Muslim builder,' says Saif |work=[[The Times of India]] |url-status=live |access-date=30 March 2009}}</ref> [[মধুবালা]],<ref>{{cite news |url=http://www.topnews.in/interesting-facts-and-figures-madhubala-2140744 |title=Interesting Facts and Figures : Madhubala |work=TopNews (India) |first1=Mohit |last1=Joshi |date=17 March 2009 |access-date=30 March 2009}}</ref> [[নৱাজুদ্দিন ছিদ্দিকী]],<ref>PTI (24 April 2017) [http://www.huffingtonpost.in/2017/04/24/watch-nawazuddin-siddiqui-explains-that-he-isnt-just-a-muslim_a_22052880/ Watch: Nawazuddin Siddiqui Explains That He Isn't Just A Muslim, But A Bit Of All Religions] ''HuffPost''. Retrieved 24 April 2017.</ref> [[নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ]], [[জনী ৱাকাৰ]], [[শাবানা আজমী]],<ref>[https://web.archive.org/web/20130509215016/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-08-17/india/27919758_1_indian-democracy-shabana-azmi-muslims Indian democracy unfair to Muslims: Shabana Azmi] ''The Times of India''. 17 August 2008. Retrieved 3 April 2009.</ref> [[ৱাহীদা ৰহমান]],<ref name="Waheeda Rehman honoured with Dadasaheb Phalke Award for contributions to Indian cinema, expemplifying ‘strength of Bharatiya Nari’">{{cite news |last1=The Indian Express |title=Waheeda Rehman honoured with Dadasaheb Phalke Award for contributions to Indian cinema, expemplifying 'strength of Bharatiya Nari' |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/waheeda-rehman-honoured-with-dadasaheb-phalke-award-for-contributions-to-indian-cinema-expemplifying-strength-of-bharatiya-nari-8956704/ |access-date=26 September 2023 |date=26 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230926093107/https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/waheeda-rehman-honoured-with-dadasaheb-phalke-award-for-contributions-to-indian-cinema-expemplifying-strength-of-bharatiya-nari-8956704/ |archive-date=26 September 2023 |language=en}}</ref> [[মুমতাজ (ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী)|মুমতাজ]], [[আমজাদ খান (অভিনেতা)|আমজাদ খান]], [[অজিত খান]], [[কাদেৰ খান]], [[ফিৰোজ খান (অভিনেতা)|ফিৰোজ খান]], [[সঞ্জয় খান]], [[মীনা কুমাৰী]], [[প্ৰেম নাজিৰ]], [[মামুটী]], [[দুলকুৰ ছালমান]], [[আছিফ আলী (অভিনেতা)|আছিফ আলী]], [[নৰ্গিছ]], [[ইৰফান খান]], [[ফৰিদা জালাল]], [[আৰ্ছাদ ৱাৰছি]], [[মেহমুদ (অভিনেতা)|মেহমুদ]], [[আলী ফজল]], [[ফাৰহান আখতাৰ]], [[জীনত আমান]], [[ৰাজা মুৰাদ]], [[ফাৰুক শ্বেখ]] আৰু [[টাবু (অভিনেত্ৰী)|তাবু]]। ভাৰতীয় চিনেমাৰ কিছুমান পৰিচিত চলচ্চিত্ৰ পৰিচালকৰ ভিতৰত [[মেহবুব খান]], [[খোৱাজা আহমদ আব্বাছ]], [[নাছিৰ হুছেইন]], [[কমল আমৰোহী]], [[কে. আছিফ]], [[চুলতান আহমেদ (পৰিচালক)|চুলতান আহমেদ]], [[আনীছ বাজমী]], [[মনছুৰ খান]], [[কবীৰ খান (পৰিচালক)|কবীৰ খান]], [[আলী আব্বাছ জাফৰ]] আৰু [[আব্বাছ–মুস্তান]] যুটি। ভাৰতৰ অন্যান্য পৰিৱেশন কলাৰ ক্ষেত্ৰতো ভাৰতীয় মুছলমানসকলে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে, বিশেষকৈ সংগীত, আধুনিক শিল্প আৰু নাট্যক্ষেত্ৰত। [[মকবুল ফিদা হুছেইন]] ভাৰতৰ অন্যতম পৰিচিত সমসাময়িক শিল্পী। [[একাডেমী বঁটা]] বিজয়ী [[ৰেচুল পুকুটি]] আৰু [[এ. আৰ. ৰহমান]], [[নৌছাদ]], [[ছালিম–চুলেমান]] আৰু [[নদীম–শ্ৰাৱন]] যুটিৰ নদীম আখতাৰ ভাৰতৰ কিছুমান বিখ্যাত সংগীতজ্ঞ। [[আব্ৰাৰ আলভি]] ভাৰতীয় চিনেমাৰ বহুতো মহান ক্লাছিক ৰচনা কৰিছিল। বিশিষ্ট কবি আৰু গীতিকাৰসকলৰ ভিতৰত আছে [[শ্বকীল বদয়ুনি]], [[চাহিৰ লুধিয়ানভি]] আৰু [[মাজৰুহ চুলতানপুৰী]]। মুছলমান ধৰ্মৰ জনপ্ৰিয় ভাৰতীয় গায়কসকলৰ ভিতৰত আছে [[মহম্মদ ৰফি]], [[অনু মালিক]], [[মহম্মদ আজিজ]], [[লাকী আলী]], [[জাভেদ আলী]], [[আৰমান মালিক]], [[আদনান ছামি]], [[তালাত মাহমুদ]] আৰু [[ছামছাদ বেগম]]। আন এজন বিখ্যাত ব্যক্তিত্ব হ'ল [[পদ্ম বিভূষণ]] বঁটা বিজয়ী [[তবলা]] মাষ্টাৰ [[জাকিৰ হুছেইন (সংগীতজ্ঞ)|জাকিৰ হুছিয়ান]]। <!-- Sports--> [[ছানিয়া মিৰ্জা]], [[হায়দ্ৰাবাদ, ভাৰত|হায়দ্ৰাবাদ]] ৰ পৰা, সৰ্বোচ্চ স্থানপ্ৰাপ্ত ভাৰতীয় মহিলা টেনিছ খেলুৱৈ। ভাৰতীয় [[ক্ৰিকেট]] (ভাৰতৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় ক্ৰীড়া) ৰ বিশিষ্ট মুছলমান নামসমূহৰ ভিতৰত আছে [[ইফতিখাৰ আলী খান পতৌদি]], [[মনছুৰ আলী খান পাটাউদী]] আৰু [[মহম্মদ আজহাৰুদ্দিন]], যিসকলে বিভিন্ন অনুষ্ঠানত ভাৰতীয় ক্ৰিকেট দলৰ অধিনায়কত্ব কৰিছিল। ভাৰতৰ আন আন বিখ্যাত মুছলমান ক্ৰিকেটাৰসকল হ'ল [[মুছতাক আলী]], [[চৈয়দ কিৰমানী]], [[আৰ্ছাদ আয়ুব]], [[মহম্মদ কাইফ]], [[মুনাফ পেটেল]], [[জহীৰ খান]], [[ইৰফান পাঠান]], [[ইউছুফ পাঠান]], [[মহম্মদ ছামি]], [[মহম্মদ ছিৰাজ]] আৰু [[ৱাছিম জাফাৰ]]। <!-- Business --> [[File:Azim H. Premji World Economic Forum 2013.jpg|thumb|150px|right|ভাৰতৰ ৩য় বৃহত্তম আই টি কোম্পানী উইপ্ৰ’ [[প্ৰযুক্তি|টেকন’লজিছ]]ৰ চিইঅ’ আৰু অনুমাণিক ১৭.১ বিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰৰ সম্পত্তিৰে ভাৰতৰ ৫ম ধনী ব্যক্তি [[আজিম প্ৰেমজী]]<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/2007/11/14/billionaires-walton-buffett-biz-cz_ah_1114frugalbillies.html|title=The Frugal Billionaires|author=Asher Hawkins|date=14 November 2007|work=Forbes|access-date=6 May 2015}}</ref>]] ভাৰতত কেইবাজনো প্ৰভাৱশালী মুছলমান ব্যৱসায়ীৰ বাসস্থান। ভাৰতৰ কিছুমান বিশিষ্ট প্ৰতিষ্ঠান যেনে উইপ্ৰ’, ৱকহাৰ্ড, হিমালয় হেল্থ কেয়াৰ, হামডাৰ্ড লেবৰেটৰী, চিপলা আৰু মিৰ্জা টেনাৰ্ছ মুছলমানসকলে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ফৰ্বছ আলোচনীয়ে নাম উল্লেখ কৰা একমাত্ৰ দক্ষিণ এছিয়াৰ মুছলমান কোটিপতি ইউছুফ হামিদ আৰু আজিম প্ৰেমজী ভাৰতৰ। <!-- Military --> যদিও ভাৰতীয় সশস্ত্ৰ বাহিনীত মুছলমানৰ প্ৰতিনিধিত্ব কম, হিন্দু আৰু শিখৰ তুলনাত,<ref>{{Cite news|url=http://www.business-standard.com/article/opinion/arvind-kala-hiding-what-s-well-known-106030401044_1.html|title=Arvind Kala: Hiding what's well-known|last=Kala|first=Arvind|date=2006-03-04|work=Business Standard India|access-date=2017-07-28}}</ref> কেইবাজনো ভাৰতীয় সামৰিক মুছলমান জোৱানে জাতিটোৰ প্ৰতি ব্যতিক্ৰমী সেৱাৰ বাবে বীৰত্বৰ বঁটা আৰু উচ্চ পদবী লাভ কৰিছে। ১৯৭১ চনৰ ভাৰত-পাকিস্তানী যুদ্ধৰ সময়ত এয়াৰ চীফ মাৰ্শ্বাল আই এইচ লতিফ এয়াৰ ষ্টাফৰ (ভাৰত) ডেপুটি চিফ আছিল আৰু পিছলৈ ১৯৭৩ চনৰপৰা ১৯৭৬ চনলৈকে ভাৰতীয় বায়ুসেনাৰ এয়াৰ ষ্টাফৰ মুৰব্বী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>[http://rajbhavan.maharashtra.gov.in/previous/latifbiodata.htm Air Chief Marshal Idris Hasan Latif, PVSM] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110518201546/http://rajbhavan.maharashtra.gov.in/previous/latifbiodata.htm |date=18 May 2011 }}</ref><ref>Civil-military relations: regional perspectives, Morris Janowitz, Inter-university Seminar on Armed Forces and Society, Sage Publications, 1981. p. 118</ref> এয়াৰ মাৰ্শ্বাল জাফ্ফৰ জহীৰে (১৯২৩–২০০৮) আই এ এফ আগ্ৰাৰ কমাণ্ডাৰ আছিল আৰু ১৯৭১ চনৰ ভাৰত-পাকিস্তান যুদ্ধৰ সময়ত তেওঁৰ সেৱাৰ বাবে সজ্জিত হৈছিল, অৱশেষত এয়াৰ মাৰ্শ্বাল পদবীলৈ উন্নীত হৈছিল আৰু ১৯৭৯ চনৰপৰা ১৯৮০ চনলৈকে অসামৰিক বিমান পৰিবহণৰ সঞ্চালক প্ৰধান হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰৰ অন্ত পেলাইছিল।<ref>{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/air-marshal-jaffar-zaheer-principled-indian-air-force-officer-806294.html |title=Air Marshal Jaffar Zaheer: Principled Indian Air Force officer |date=23 October 2011 |work=[[The Independent]]}}</ref> ১৯৬৫ চনত আছাল উত্তৰৰ যুদ্ধৰ সময়ত [[ভাৰতীয় সেনা]]ৰ আব্দুল হামিদে মৰণোত্তৰভাৱে ভাৰতৰ সৰ্বোচ্চ সামৰিক সজ্জা [[পৰম বীৰ চক্ৰ]]ৰ সন্মান লাভ কৰে।<ref>[Maj Gen Cardozo, Ian (2003). Param Vir. New Delhi: Lotus Collection. {{ISBN|81-7436-262-2}}]</ref><ref>{{cite web|url=http://indianarmy.nic.in/PVC/photo_6.htm|title=The Param Vir Chakra Winners' home page for Company Quarter Master Havildar Abdul Hamid|access-date=6 May 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303215807/http://indianarmy.nic.in/PVC/photo_6.htm|archive-date=3 March 2016}}</ref> [[ভাৰতৰ বিভাজন|১৯৪৭ চনৰ ভাৰত-পাকিস্তানী যুদ্ধ]]ৰ সময়ত কৰা কাৰ্যৰ বাবে আন দুজন মুছলমান – ব্ৰিগেডিয়াৰ মহম্মদ উছমান আৰু মহম্মদ ইছমাইলক মহা বীৰ চক্ৰৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.bharat-rakshak.com/HEROISM/MVC.html|title=Maha Vir Chakra|access-date=6 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20110610015036/http://www.bharat-rakshak.com/HEROISM/MVC.html|archive-date=10 June 2011|url-status=dead|archivedate=10 June 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110610015036/http://www.bharat-rakshak.com/HEROISM/MVC.html|deadurl=yes}}</ref> ভাৰতীয় সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ উচ্চ পদস্থ মুছলমানসকলৰ ভিতৰত আছে- *লেফটেনেণ্ট জেনেৰেল জমীল মাহমুদ (প্ৰাক্তন জিঅ’চি-ইন-চি ইষ্টাৰ্ণ কমাণ্ড° ১৯৯২–৯৩),<ref>{{cite news |url=http://muslimmirror.com/eng/lieutenant-general-p-m-hariz-took-over-as-commander-in-chief-of-the-southern-command/ |title=Lieutenant General P. M. Hariz took over as Commander-In-Chief of the Southern Command |work=Muslim Mirror |location=India |date=29 September 2016 |access-date=17 December 2016}}</ref> *লেফটেনেণ্ট জেনেৰেল ছামি খান (ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিৰক্ষা একাডেমীৰ কমাণ্ডেণ্ট: ১৯৮৫–৮৬, GoC-in-C, কেন্দ্ৰীয় কমাণ্ড° ১৯৮৮–৮৯) *লেফটেনেণ্ট জেনেৰেল পাটিয়াৰিমল মহম্মদ হাৰিছ (জি অ’ চি-ইন-চি, দক্ষিণ কমাণ্ড° ২০১৬–১৭),<ref>{{cite web|author=Anil Bhat|url=http://www.indianexpress.com/oldStory/87825/ |title=Brave Indians, also Muslim |work=The Indian Express |location=India |date=14 February 2006 |access-date=14 September 2010}}</ref> *এয়াৰ মাৰ্শ্বাল চৈয়দ শ্বাহিদ হুছেইন নাকভি (এয়াৰ ষ্টাফৰ উপ-মুখ্য: ১৯৯৭–৯৯, জ্যেষ্ঠ এয়াৰ ষ্টাফ বিষয়া, প্ৰশিক্ষণ কমাণ্ড ১৯৯৯–২০০১)<ref name="Bharat_Rakshak_Service_Record">{{cite web|url=http://www.bharat-rakshak.com/IAF/Database/7193|title=Air Marshal Syed Shahid Hussein Naqvi|publisher=Bharat Rakshak|access-date=17 February 2019}}</ref> *লেফটেনেণ্ট জেনেৰেল [[চৈয়দ আতা হাছনাইন]] (জি অ’ চি পঞ্চদশ কৰ্পছ: ২০১০–২০১২, সামৰিক সচিব: ২০১২–১৩) *মেজৰ জেনেৰেল [[আফছিৰ কৰিম]] *মেজৰ জেনেৰেল এছ এম হাছনাইন *মেজৰ জেনেৰেল মহম্মদ আমিন নাইক।<ref>{{cite news |url=http://www.merinews.com/article/a-high-profile-naik-of-indian-army/132377.shtml |title=A high-profile 'Naik' of Indian Army |work=Merinews |date=13 April 2008 |first1=Rajesh |last1=Bhat |access-date=14 September 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121028182723/http://www.merinews.com/article/a-high-profile-naik-of-indian-army/132377.shtml |archive-date=28 October 2012 |url-status=dead }}</ref> <!-- Science and technology --> ভাৰতৰ অন্যতম সন্মানীয় বিজ্ঞানী তথা ভাৰতৰ ইণ্টিগ্ৰেটেড গাইডেড মিছাইল ডেভেলপমেণ্ট প্ৰগ্ৰেমৰ পিতৃ [[এ পি জে আব্দুল কালাম|আব্দুল কালাম]]ক ভাৰতৰ একাদশ [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি|ৰাষ্ট্ৰপতি]] হিচাপে নিযুক্তিৰ জৰিয়তে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{citation |url=http://www.vigyanprasar.gov.in/scientists/Abdulkalam/Abdulkalam.htm |title=Avul Pakir Jainulabdeen Abdul Kalam |archive-url=https://web.archive.org/web/20070309080244/http://www.vigyanprasar.gov.in/scientists/Abdulkalam/Abdulkalam.htm |date= 9 March 2007 |archive-date=9 March 2007 |work=Vigyan Prasar Science Portal}}</ref> ভাৰতৰ প্ৰতিৰক্ষা উদ্যোগলৈ তেওঁৰ বিস্তৃত অৱদানৰ বাবে তেওঁক ভাৰতৰ ''মিছাইল মেন'' বুলি ডাকনাম দিয়া হয়<ref>R. K. Pruthi.[https://books.google.com/books?id=Ee3PR5HFBCAC&dq=%22Abdul+Kalam%22+%22missile+man%22&pg=PA61 ''President A.P.J. Abdul Kalam.''] Anmol Publications, 2002. {{ISBN|978-81-261-1344-6}}; Ch. 4. Missile Man of Idia. pp. 61–76</ref> আৰু ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে থকা কালত তেওঁক মৰমেৰে পিপলছ ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে পৰিচিত হৈছিল। নেশ্যনেল ইনষ্টিটিউট অৱ অ’চেন’গ্ৰাফীৰ প্ৰাক্তন সঞ্চালক চৈয়দ জাহুৰ কাছিমে ভাৰতৰ প্ৰথমটো বৈজ্ঞানিক অভিযানৰ নেতৃত্ব দি [[এণ্টাৰ্কটিকা|এণ্টাৰ্কটিকা]]লৈ যোৱাৰ লগতে দক্ষিণ গংগোত্ৰী প্ৰতিষ্ঠাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ জামিয়া মিলিয়া ইছলামিয়াৰ প্ৰাক্তন উপাচাৰ্য, মহাসাগৰ উন্নয়ন বিভাগৰ সম্পাদক আৰু ভাৰতত মেৰু গৱেষণাৰ প্ৰতিষ্থাপক আছিল।<ref>{{Cite web |url=http://archives.nic.in/techfocus/doc3/int.htm |title=Interview: Dr SZ Qasim |access-date=15 March 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100916052340/http://archives.nic.in/techfocus/doc3/int.htm |archive-date=16 September 2010 |url-status=dead |archivedate=16 September 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100916052340/http://archives.nic.in/techfocus/doc3/int.htm |deadurl=yes }}</ref> আন বিশিষ্ট মুছলমান বিজ্ঞানী আৰু অভিযন্তাসকলৰ ভিতৰত হায়দৰাবাদৰ ডেকান কলেজ অৱ মেডিকেল চাইন্সেছ আৰু চেণ্টাৰ ফৰ লিভাৰ ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডায়েগনষ্টিকছৰ ষ্টেম চেল বিজ্ঞানী আৰু চি এম হাবিবুল্লাহ অন্যতম।<ref>{{cite web|url=https://www.tribuneindia.com/2009/20090228/dplus.htm#3 |work=[[The Tribune (Chandigarh)]] |title=Hope hangs on stem cell therapy |date=27 February 2009 |first1=Neena |last1=Sharma |access-date=6 May 2015}}</ref> ইউনানী চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত হাকিম আজমল খান, হাকিম আব্দুল হামিদ আৰু হাকিম চৈয়দ জিল্লুৰ ৰহমানৰ নাম ল’ব পাৰি। চেলিম আলী, এজন ভাৰতীয় পক্ষীবিজ্ঞানী আৰু প্ৰকৃতিবিদ, যাক "ভাৰতৰ চৰাই মানুহ" বুলিও জনা যায়। জৰ্জটাউন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী মুছলমানৰ তালিকাত মৌলানা মাহমুদ মাদানী, আখতাৰ ৰাজা খান, জাকিৰ আব্দুল কৰিম নাইক, ৱাহিদুদ্দিন খান, আবুল কাছিম নোমানী চৈয়দ মহম্মদ আমিন মিয়ান কৌদ্ৰী, [[আমিৰ খান]] আৰু আবুবাকাৰ আহমদ মুছলিয়াৰৰ দৰে ২১ জন ভাৰতীয় (২০১৭ চনত) আছিল। দক্ষিণ এছিয়াত সন্ত্ৰাসবাদৰ বিৰুদ্ধে আন্দোলন আৰম্ভ কৰাৰ বাবে জমিয়ত উলেমা-ই-হিন্দৰ নেতা তথা সাংসদ মাহমুদ মাদানীয়ে ৩৬ নম্বৰ স্থান লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite news|author=Bhaskar Roy, TNN|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Kalam-Shah-Rukh-in-most-influential-Muslims-list/articleshow/5328554.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512000003/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-12-12/india/28109876_1_islamic-terror-muslims-maulana-mahmood-madani |url-status=live |archive-date=12 May 2013 |title=Kalam, Shah Rukh in most influential Muslims list |date=12 December 2009 |newspaper=[[The Times of India]]|access-date=14 September 2010}}</ref> এই তালিকাত চৈয়দ আমিন মিয়ানে ৪৪ নম্বৰ স্থান লাভ কৰিছে। ২০১৮ চনৰ জানুৱাৰী মাহত জমিতা ভাৰতত [[জুম্মাৰ নামাজ|জুমুৱা]] [[ছালাত|নামাজ]] সেৱাৰ নেতৃত্ব দিয়া প্ৰথমগৰাকী মহিলা হিচাপে পৰিগণিত হোৱা বুলি জানিব পৰা গৈছে।<ref>{{cite news |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/woman-imam-leads-friday-prayer-service-in-kerala-claims-to-be-first-in-india/story-teJA1BKyUyqaNOIV6kNB5O.html |quote=Breaking gender stereotypes, a 34-year-old woman has led Jumu’ah, a Friday prayer service of Muslims, in Malappuram in Kerala, claimed to be the first in the history of the country. Jamitha, the general secretary of Quran Sunnat Society, took the role of the 'imam' of the prayers held at the office of the Society in the Muslim-dominated district on Friday. |title=Woman Imam leads Friday prayer service in Kerala, claims to be first in India |agency=Press Trust of India |newspaper=[[Hindustan Times]]|date=27 January 2018}}</ref> ==লগতে চাওক== {{Portal|India|Islam}} {{div col|colwidth=22em}} * [[হিন্দু–মুছলমান ঐক্য]] * [[ভাৰত-ইছলামিক স্থাপত্য]] * [[মোগল স্থাপত্য]] * [[ইছলামিক শিল্প]] * [[ইছলামৰ ইতিহাস]] * [[মধ্যযুগীয় ইছলামিক জগতৰ বিজ্ঞানীসকলৰ তালিকা]] * [[মধ্যযুগীয় ইছলামিক জগতৰ উদ্ভাৱনৰ তালিকা]] * [[ইছলামিক শিক্ষানুষ্ঠানৰ তালিকা]] * [[দক্ষিণ এছিয়াত ইছলাম]] * [[বঙালী মুছলমান]] * [[বিহাৰী মুছলমান]] * [[হিন্দু–ইছলামিক সম্পৰ্ক]] {{div col end}} ==তথ্যসমূহ== ===টোকা=== {{Notelist}}<references group="web" /> ===উদ্ধৃতি=== {{Reflist}} == অধিক পঢ়ক == {{Refbegin|30em}} * [[Asghar Ali Engineer]], ''Islam in India: The Impact of Civilizations''. Shipra Publications, 2002. {{ISBN|81-7541-115-5|}}. * Mohamed Taher. ''Muslims in India: Recent Contributions to Literature on Religion, Philosophy, History, & Social Aspects''. Anmol Publications PVT. LTD., 1993. {{ISBN|81-7041-620-5|}}. [https://books.google.com/books?id=KRVd8384LyMC&q=Muslims+in+India Excerpts] * Mohammad Mujeeb. ''Islam in South Asia: A Short History''. Leiden and Boston: Brill, 2008. * [[Murray Thurston Titus]], ''Indian Islam: A Religious History of Islam in India''. Milford, Oxford university press, 1930. {{ISBN|81-7069-096-X|}} * Yogindar Sikand. ''Muslims in India Since 1947: Islamic Perspectives on Inter-faith Relations''. Routledge, 2004. {{ISBN|0-415-31486-0|}}. * Elliot and Dowson: [[The History of India as told by its own Historians]], New Delhi reprint, 1990. * Elliot, Sir H. M., Edited by Dowson, John. [[The History of India, as Told by Its Own Historians. The Muhammadan Period]]; published by London Trubner Company 1867–1877. (Online Copy: [https://web.archive.org/web/20070929125948/http://persian.packhum.org/persian/index.jsp?serv=pf&file=80201010&ct=0 The History of India, as Told by Its Own Historians. The Muhammadan Period; by Sir H. M. Elliot; Edited by John Dowson; London Trubner Company 1867–1877] – This online Copy has been posted by: [https://web.archive.org/web/20070929132016/http://persian.packhum.org/persian/index.jsp The Packard Humanities Institute; Persian Texts in Translation; Also find other historical books: Author List and Title List]) * {{cite book|editor1-last=Majumdar|editor1-first=Ramesh Chandra|editor1-link=R. C. Majumdar|editor2-last=Pusalker|editor2-first=A. D.|editor3-last=Majumdar|editor3-first=A. K.|date=1960|title=The History and Culture of the Indian People|volume=VI: The Delhi Sultanate|location=Bombay|publisher=Bharatiya Vidya Bhavan|title-link=The History and Culture of the Indian People}} * {{cite book|editor1-last=Majumdar|editor1-first=Ramesh Chandra|editor1-link=R. C. Majumdar|editor2-last=Pusalker|editor2-first=A. D.|editor3-last=Majumdar|editor3-first=A. K.|date=1973|title=The History and Culture of the Indian People|volume=VII: The Mughal Empire|location=Bombay|publisher=Bharatiya Vidya Bhavan|title-link=The History and Culture of the Indian People}} * {{cite journal|last=Mistry|first=Malika B.|date=December 2005|title=Muslims in India: A demographic and socio-economic profile|journal=Journal of Muslim Minority Affairs|volume=25|issue=3|pages=399–422|doi=10.1080/13602000500408468|s2cid=143931874}} * M K A Siddiqui (ed.), ''Marginal Muslim Communities in India'', Institute of Objective Studies, New Delhi (2004) ([https://web.archive.org/web/20110408200244/http://www.iosworld.org/life_on_the_margins.htm review]) * {{cite journal|last=Nizami|first=Khaliq Ahmad|title=Some Aspects of Khānqah Life in Medieval India|journal=[[Studia Islamica]]|volume=8|issue=8|pages=51–69|year=1957|doi=10.2307/1595247|jstor=1595247|publisher=Maisonneuve &#38}} *{{cite book|title=Indo-Islamic society: 14th – 15th centuries|first=André|last=Wink|volume=3 of Al-Hind Series|year=2004|publisher=BRILL|url=https://books.google.com/books?id=nyYslywJUE8C|isbn=9004135618|access-date=24 April 2014}} {{Refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category}} {{wikiquote}} * Online Copy: [https://web.archive.org/web/20070929125948/http://persian.packhum.org/persian/index.jsp?serv=pf&file=80201010&ct=0 The History of India, as Told by Its Own Historians. The Muhammadan Period; by Sir H. M. Elliot; Edited by John Dowson; London Trubner Company 1867–1877] – This online Copy has been posted by: [https://web.archive.org/web/20070929132016/http://persian.packhum.org/persian/index.jsp The Packard Humanities Institute; Persian Texts in Translation; Also find other historical books: Author List and Title List] * {{Country study}} {{Navboxes|list= {{Asia in topic|Islam in}} {{Indian Muslim}} {{Religion in India topics}} }} [[Category:ভাৰতত ইছলাম]] [[Category:দেশ অনুসৰি ইছলাম]] [[Category:ভাৰতত ধৰ্ম]] 2tedian908h8or8p8xyeyi50p7ny743 0 128963 625571 613615 2026-08-09T14:50:08Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625571 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}}{{Infobox settlement | name = ফতেহপুৰ ছিক্ৰী | settlement_type = চহৰ | image_skyline = [[File:Fatehput Sikiri Buland Darwaza gate 2010.jpg|275px]] | image_caption = বুলণ্ড দৰৱাজা, ৫৪-মিটাৰ-উচ্চ (১৭৭ ফাটে) প্ৰৱেশদ্বাৰৰ পৰা ছিক্ৰিৰ জামা মছজিদৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ | pushpin_map = India Uttar Pradesh#India | coordinates = {{coord|27.091|N|77.661|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[ভাৰত]] | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[আগ্ৰা]] | unit_pref = Metric | population_footnotes = <ref name="Census2011Gov">{{cite web |title=Census of India: Fatehpur Sikri |url=http://censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=144061 |website=www.censusindia.gov.in |access-date=8 December 2019 |archive-date=19 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200919154352/https://censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=144061 |url-status=live }}</ref> | population_total = 32905 | population_density_km2 = Auto | demographics_type1 = [[Language]] | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Hindi]]<ref name="langoff">{{cite web|title=52nd Report of the Commissioner for Linguistic Minorities in India|url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|website=nclm.nic.in|publisher=[[Ministry of Minority Affairs]]|access-date=26 December 2018|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525141614/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|archive-date=25 May 2017}}</ref> | demographics1_title2 = Additional&nbsp;official | demographics1_info2 = [[Urdu]]<ref name="langoff"/> | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | registration_plate = UP-80 | module = {{Infobox UNESCO World Heritage Site |child = yes |Official_name = Fatehpur Sikri |ID = 255 |Year = 1986 |Criteria = Cultural: ii, iii, iv }} | founder = [[আকবৰ]] }} [[File:Kos Minar 793.jpg|thumb|২১ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ আগ্ৰা–ফতেহপুৰ ছিক্ৰী ৰোড অংশৰ ১৯ কিলোমিটাৰ পইণ্টত কোছ মিনাৰ#৭৯৩]] '''ফতেহপুৰ ছিক্ৰী''' {{en| Fatehpur Sikri}} [[ভাৰত]]ৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ [[আগ্ৰা]] জিলাৰ এখন চহৰ। আগ্ৰাৰ জিলা সদৰৰ পৰা ৩৫.৭ কিলোমিটাৰ (২২.২ মাইল) দূৰত্বত অৱস্থিত।<ref>{{cite web |title=Fatehpur Sikri |url=https://www.tajmahal.gov.in/fatehpur-sikri.aspx |website=www.tajmahal.gov.in |access-date=8 March 2022 |archive-date=8 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220308114239/https://www.tajmahal.gov.in/fatehpur-sikri.aspx |url-status=live }}</ref> ফতেহপুৰ ছিক্ৰী ১৫৭১ চনত সম্ৰাট আকবৰে মোগল সাম্ৰাজ্যৰ ৰাজধানী হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু ১৫৭১ চনৰ পৰা ১৫৮৫ চনলৈকে এই ভূমিকা পালন কৰিছিল, যেতিয়া পঞ্জাৱত চলোৱা অভিযানৰ বাবে আকবৰে ইয়াক পৰিত্যাগ কৰিছিল আৰু পিছলৈ ১৬১০ চনত ইয়াক সম্পূৰ্ণৰূপে পৰিত্যাগ কৰা হৈছিল।<ref name="Routlegde">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9A-EAgAAQBAJ&pg=PA82 |title=Dictionary of Islamic Architecture |author=Andrew Petersen |publisher=Routlegde |page=82 |isbn=9781134613656 |date=11 March 2002}}</ref> পূৰ্বতে এই স্থান দখল কৰা ছিক্ৰি নামৰ গাঁওখনৰ পৰাই এই চহৰৰ নামটো উদ্ভৱ হৈছে। ১৯৯৯ চনৰ পৰা ২০০০ চনলৈ ভাৰতীয় প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপ (ASI)ৰ খনন কাৰ্য্যত দেখা গৈছে যে আকবৰে ৰাজধানী ৰাজধানী হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ আগতে এই স্থানত আৱাস, মন্দিৰ আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ আছিল বুলি ইংগিত পোৱা গৈছে। খ্ৰীষ্টীয় ৭ম শতিকাৰ পৰা ১৬ শতিকালৈকে এই অঞ্চলত সকাৰৱাৰ বংশৰ বসতি আৰু শাসন আছিল আৰু খানৱা যুদ্ধ (১৫২৭)লৈকে ই তেওঁলোকৰ দুৰ্গ হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref>{{cite journal | last1=Downs | first1=Troy | title=Rural Insurgency During the Indian Revolt of 1857-59: Meghar Singh and the Uprising of the Sakarwars | journal=South Asia Research | date=2002 | volume=22 | issue=2 | pages=123–143 | doi=10.1177/026272800202200202 | url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/026272800202200202 | url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite book |last1=Patil |first1=Devendrakumar Rajaram |title=The Antiquarian Remains in Bihar |date=1963 |publisher=Kashi Prasad Jayaswal Research Institute |page=75 |url=https://books.google.com/books?id=9xNXAAAAMAAJ&q=sakarwar+rajputs+fatehpur+sikri |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Evolution and Spatial Organization of Clan Settlements: A Case Study of (Kanyakubja Bhumihar Rajput Pathan) |url=https://books.google.co.in/books?id=dxDWbsztdVQC&q=Kanyakubja+Bhumihar+Rajput+Pathan&redir_esc=y#v=onepage&q=Kanyakubja%20Bhumihar%20Rajput%20Pathan&f=false}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Baburnama: Memoirs of Babur, Prince and Emperor |url=https://books.google.co.in/books/about/The_Baburnama.html?id=CymNEAAAQBAJ&redir_esc=y}}</ref><ref>{{Cite web |title=BRAHMINS WHO REFUSED TO BEG: BRIEF HISTORY OF BHUMIHARS, “AYACHAK” BRAHMINS ... |url=https://books.google.co.in/books?id=zVmaEAAAQBAJ&dq=Battle+of+Madarpur&pg=PT46&redir_esc=y#v=onepage&q=Battle%20of%20Madarpur&f=false}}</ref><ref>{{Cite web |title=Jagran-news/uttar-pradesh/ghazipur |url=https://www.jagran.com/uttar-pradesh/ghazipur-9765789.html |access-date=2025-12-06 |archivedate=2025-02-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250224204253/https://www.jagran.com/uttar-pradesh/ghazipur-9765789.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=कमसारनामा |url=http://mediamorcha.com/entries/%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%95-%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A5%80%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%BE/%E0%A4%95%E0%A4%AE%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%83-%E0%A4%95%E0%A4%AE%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%B5-%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%85%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B8}}</ref> এই স্থানত পূৰ্বতে শ্বেইখ চেলিম চিষ্টিৰ খানকাহ আছিল। আকবৰৰ পুত্ৰ জাহাংগীৰৰ জন্ম হৈছিল ছিক্ৰি গাঁৱত ১৫৬৯ চনত তেওঁৰ প্ৰিয় পত্নী মৰিয়াম-উজ-জামানীৰ ঘৰত,<ref>{{cite book|last1=Hindu Shah|first1=Muhammad Qasim|title=Gulshan-I-Ibrahimi|page=223}}</ref> আৰু, সেই বছৰতে আকবৰে জন্মৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰা শ্বেখজনৰ স্মৃতিত এটা ধৰ্মীয় চৌহদ নিৰ্মাণ আৰম্ভ কৰে। জাহাংগীৰৰ দ্বিতীয় জন্মদিনৰ পিছত তেওঁ ইয়াত এখন দেৱালযুক্ত নগৰ আৰু ৰাজপ্ৰসাদ নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ কৰে। ১৫৭৩ চনত আকবৰৰ বিজয়ী গুজৰাট অভিযানৰ পিছত এই চহৰখন ফতেহপুৰ ছিক্ৰী, "বিজয় নগৰ" নামেৰে জনাজাত হয়। ১৮০৩ চনত আগ্ৰা দখল কৰাৰ পিছত ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে ইয়াত এটা প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰে আৰু ১৮৫০ চনলৈকে তেনেকৈয়ে থাকে।১৮১৫ চনত হেষ্টিংছৰ মাৰ্কুৱেছে ছিক্ৰিত কীৰ্তিচিহ্ন মেৰামতিৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। মোগল সাম্ৰাজ্যৰ ৰাজধানী হিচাপে ইয়াৰ ঐতিহাসিক গুৰুত্ব আৰু ইয়াৰ অসাধাৰণ স্থাপত্যৰ বাবে ফতেহপুৰ ছিক্ৰীক ১৯৮৬ চনত ইউনেস্কোৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰৰ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Fatehpur Sikri |url=https://whc.unesco.org/en/list/255/ |website=UNESCO World Heritage Centre |access-date=15 February 2022 |language=en |archive-date=15 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220215162920/https://whc.unesco.org/en/list/255/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|url = https://www.makeheritagefun.com/30-years-world-heritage-site-fatehpur-sikri/ |title = 30 Years as World Heritage Site: Fatehpur Sikri|date = 22 March 2016|access-date = 13 January 2022|archive-date = 13 January 2022|archive-url = https://web.archive.org/web/20220113152418/https://www.makeheritagefun.com/30-years-world-heritage-site-fatehpur-sikri |url-status=live}}</ref> ==ইতিহাস== প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণে পেইণ্টেড গ্ৰে ৱেৰ যুগৰ পৰাই এই অঞ্চলত বসতি স্থাপনৰ কথা সূচায়। ইতিহাসবিদ চৈয়দ আলী নাদীম ৰেজাৱীৰ মতে, ছুংগা শাসনৰ অধীনত আৰু তাৰ পিছত সাকাৰৱাৰ বংশৰ অধীনত এই অঞ্চলটো গঢ়ি উঠে, যিসকলে ৭ম শতিকাৰ পৰা ১৬ শতিকালৈকে এই অঞ্চল নিয়ন্ত্ৰণ কৰাৰ সময়ত খানৱা যুদ্ধ (১৫২৭)লৈকে এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref name="Zee News">{{citation |title=Fatehpur Sikri was once a Jain pilgrimage centre: Book |url=http://zeenews.india.com/news/uttar-pradesh/fatehpur-sikri-was-once-a-jain-pilgrimage-centre-book_831821.html |work=[[Zee News]] |date=27 February 2013 |access-date=29 March 2016 |archive-date=13 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210213220745/https://zeenews.india.com/news/uttar-pradesh/fatehpur-sikri-was-once-a-jain-pilgrimage-centre-book_831821.html |url-status=live }}</ref><ref name="The Free Press Journal">{{citation |title=Fatehpur Sikri was once a Jain pilgrimage centre |url=http://www.freepressjournal.in/fatehpur-sikri-was-once-a-jain-pilgrimage-centre/154050 |work=[[The Free Press Journal]] |date=28 February 2013 |access-date=6 December 2025 |archivedate=6 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220206132019/https://www.freepressjournal.in/fatehpur-sikri-was-once-a-jain-pilgrimage-centre/154050 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Evolution and Spatial Organization of Clan Settlements: A Case Study of (Kanyakubja Bhumihar Rajput Pathan) |url=https://books.google.co.in/books?id=dxDWbsztdVQC&q=Kanyakubja+Bhumihar+Rajput+Pathan&redir_esc=y#v=onepage&q=Kanyakubja%20Bhumihar%20Rajput%20Pathan&f=false}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Baburnama: Memoirs of Babur, Prince and Emperor |url=https://books.google.co.in/books/about/The_Baburnama.html?id=CymNEAAAQBAJ&redir_esc=y}}</ref><ref>{{Cite web |title=BRAHMINS WHO REFUSED TO BEG: BRIEF HISTORY OF BHUMIHARS, “AYACHAK” BRAHMINS |url=https://books.google.co.in/books?id=zVmaEAAAQBAJ&dq=Battle+of+Madarpur&pg=PT46&redir_esc=y#v=onepage&q=Battle%20of%20Madarpur&f=false}}</ref> পিছলৈ এই অঞ্চলটো দিল্লী চুলতানতাৰ শাসনৰ অধীনলৈ আহে আৰু এই ঠাইত কেইবাটাও মছজিদ নিৰ্মাণ কৰা হয়, যিবোৰৰ আকাৰ খালজী বংশৰ সময়ছোৱাত বৃদ্ধি পায়।<ref>{{cite book |last1=Rezavi |first1=Syed Ali Nadeem |title=Sikri before Akbar |date=2013 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-908256-8 |url=https://www.oxfordscholarship.com/view/10.1093/acprof:oso/9780198084037.001.0001/acprof-9780198084037-chapter-2 |access-date=13 January 2020 |archive-date=13 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200113124948/https://www.oxfordscholarship.com/view/10.1093/acprof:oso/9780198084037.001.0001/acprof-9780198084037-chapter-2 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Safvi |first1=Rana |title=The secrets about Fatehpur Sikri |url=https://www.thehindu.com/opinion/columns/the-secrets-about-fatehpur-sikri/article21381895.ece |access-date=13 January 2020 |work=The Hindu |date=10 December 2017 |language=en-IN |archive-date=13 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200113125020/https://www.thehindu.com/opinion/columns/the-secrets-about-fatehpur-sikri/article21381895.ece |url-status=live }}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] nmghe5xhtw0d4ewtq0tbq7xpkr5dixc 0 129872 625732 566600 2026-08-10T04:36:24Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625732 wikitext text/x-wiki [[File:Saptarishi. The Seven Sages.jpg|thumb|সপ্তৰ্ষি: [[বিশ্বামিত্ৰ]] (ওপৰৰ বাওঁফালে), [[জমদগ্নি]] (ওপৰৰ মাজভাগ), [[মহৰ্ষি গৌতম]] (ওপৰৰ সোঁফালে), [[বশিষ্ঠ]] (মাজত, দাড়িহীন), [[কাশ্যপ]] (তলৰ বাওঁফালে), [[ভৰদ্বাজ]] (তলৰ মাজভাগত, যোগাসনৰ আসনত, ওলোটাকৈ), [[অত্ৰি]] (তলৰ সোঁফালে)। পাহাৰী পেইণ্টিং, বান্দ্ৰালটা-মানকোটৰ কৰ্মশালাৰ পৰা; ১৭০০ চনত চৰকাৰী সংগ্ৰহালয় আৰু আৰ্ট গেলেৰী, চণ্ডীগড়]] '''সপ্তৰ্ষিসকল''' প্ৰাচীন ভাৰতৰ সাতগৰাকী দ্ৰষ্টা, যিসকলক বেদ আৰু অন্যান্য হিন্দু সাহিত্য যেনে [[স্কন্দ পুৰাণ]]ত সশ্ৰদ্ধাৰে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |last=www.wisdomlib.org |date=2012-06-24 |title=Saptarshi, Saptarishi, Saptarṣi, Saptaṛṣi: 13 definitions |url=https://www.wisdomlib.org/definition/saptarshi |access-date=2024-07-06 |website=www.wisdomlib.org |language=en |archive-date=2022-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221027061730/https://www.wisdomlib.org/definition/saptarshi |url-status=live }}</ref> বৈদিক সংহিতাত এই ঋষিসকলক কেতিয়াও নামেৰে গণনা কৰা হোৱা নাই, যদিও পিছৰ বৈদিক গ্ৰন্থ যেনে ব্ৰাহ্মণ আৰু উপনিষদসমূহে কৰে, গতিকে এই নক্ষত্ৰমণ্ডল সহজে চিনাক্ত কৰিব পৰা যায়। ==হিন্দু পৱিত্ৰ গ্ৰন্থ== "সপ্তৰ্ষি" ধাৰণাটোৰ এটা প্ৰাৰম্ভিক আৰ্হি ঋগ্বেদ সংহিতাৰ ছয়টা "পৰিয়াল পুথি"ৰ সৈতে জড়িত ছটা পৰিয়ালৰ পৰা উদ্ভৱ হ’ব পাৰে (মণ্ডল ২–৭ আৰোহী ক্ৰমত: [[গ্ৰিৎসমদ]], [[বিশ্বামিত্ৰ]], [[বামদেৱ]], [[অত্ৰি]], [[ভৰদ্বাজ]], [[বশিষ্ঠ]])। "পৰিয়াল পুথি" নহ'লেও মণ্ডল ৮ খন বেছিভাগেই [[কন্ৱ]]ৰ বাবে বুলি কোৱা হয়, যাক ৭ম আদিম সপ্তৰ্ষি বুলি ক'ব পাৰি। সাতজন ঋষিৰ প্ৰাচীন আনুষ্ঠানিক তালিকা জৈমিনিয় ব্ৰাহ্মণ ২.২১৮–২২১ত দিছে: [[অগস্ত্য]], [[অত্ৰি]], [[ভৰদ্বাজ]], [[মহৰ্ষি গৌতম|গৌতম]], [[জমদগ্নি]], [[বশিষ্ঠ]], আৰু [[বিশ্বামিত্ৰ]] আৰু তাৰ পিছত [[বৃহদাৰণ্যক উপনিষদ]] ২.২.৬ত অলপ বেলেগ তালিকাৰে: অত্ৰি, ভৰদ্বাজ, গৌতম, জামাদগ্নি, কাশ্যপ, বশিষ্ঠ, আৰু বিশ্বমিত্ৰ। পৰৱৰ্তী গোপথ ব্ৰাহ্মণ ১.২.৮ত বশিষ্ঠ, বিশ্বামিত্ৰ, জমদগ্নি, গৌতম, ভৰদ্বাজ, গুংগু, অগস্ত্য আৰু কাশ্যপ আছে। উত্তৰ-বৈদিক গ্ৰন্থত বিভিন্ন তালিকা দেখা যায়; এই ঋষি<ref>{{Cite web|url=https://jaibhole.co.in/articles/who-are-saptarishi|title=Who are Saptarshi, the importance of their worship|website=Jai Bhole|access-date=2020-09-02|archive-date=2021-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210613184820/https://jaibhole.co.in/articles/who-are-saptarishi|url-status=live|archivedate=2021-06-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210613184820/https://jaibhole.co.in/articles/who-are-saptarishi|deadurl=yes}}</ref> সকলৰ কিছুমানক ব্ৰহ্মৰ [[মানসপুত্ৰ]] ([[সংস্কৃত]]: मनस पुत्र) হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছিল, যিটো পৰম সত্ত্বাৰ সৃষ্টিকৰ্তাৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। আন আন প্ৰতিনিধিত্ব হ’ল ধ্বংসকাৰক হিচাপে মহেশ্বৰ বা শিৱ আৰু পালক হিচাপে বিষ্ণু। যিহেতু এই সাতজন ঋষিও ব্ৰাহ্মণৰ গোত্ৰৰ পূৰ্বপুৰুষ বুলি গণ্য কৰা প্ৰাথমিক আঠজন ঋষিৰ ভিতৰত আছিল, সেয়েহে এই ঋষিৰ জন্ম পৌৰাণিক ৰূপত পৰিণত হৈছিল। কিম্বদন্তি অনুসৰি পৰৱৰ্তী মন্বন্তৰত সাতজন ঋষি হ’ব দীপ্তিমত, গালৱ, পৰশুৰাম, কৃপ, দ্ৰৌনি বা অশ্বত্থাম, ব্যাস, আৰু ঋষ্যশৃংগ। ==নাম== মন্বন্তৰ (মনুৰ কাল) হৈছে এটা কল্প (ব্ৰহ্মৰ দিন)ৰ ভিতৰত থকা সময়ৰ একক। এটা কল্পত চৈধ্যটা মন্বন্তৰ থাকে, প্ৰত্যেককে সন্ধ্যা (সংযোগী সময়)ৰে পৃথক কৰা হয়। প্ৰতিটো মন্বন্তৰত বেলেগ বেলেগ মনুয়ে শাসন কৰে, বৰ্তমানৰ সপ্তমটো [[বৈৱস্বত মনু]]ৰ দ্বাৰা শাসিত। প্ৰতিটো মন্ৱন্তৰত ঋষি আৰু তেওঁলোকৰ পুত্ৰসকলৰ নতুনকৈ জন্ম হয়।<ref>{{cite encyclopedia |editor-last1=Doniger |editor-first1=Wendy |editor-link1=Wendy Doniger |editor-last2=Hawley |editor-first2=John Stratton |year=1999 |title=Merriam-Webster's Encyclopedia of World Religions |url=https://archive.org/details/isbn_9780877790440 |url-access=registration |encyclopedia=[[Merriam-Webster]] |publisher=[[Merriam-Webster|Merriam-Webster, Incorporated]] |page=691 (Manu) |isbn=0877790442 |quote=a day in the life of Brahma is divided into 14 periods called manvantaras ("Manu intervals"), each of which lasts for 306,720,000 years. In every second cycle [(new kalpa after pralaya)] the world is recreated, and a new Manu appears to become the father of the next human race. The present age is considered to be the seventh Manu cycle.}}</ref><ref>{{cite book |author-last=Gupta |author-first=S. V. |year=2010 |chapter=Ch. 1.2.4 Time Measurements |editor-last1=Hull |editor-first1=Robert |editor-last2=Osgood |editor-first2=Richard M. Jr. |editor-link2=Richard M. Osgood Jr. |editor-last3=Parisi |editor-first3=Jurgen |editor-last4=Warlimont |editor-first4=Hans |title=Units of Measurement: Past, Present and Future. International System of Units |chapter-url=https://books.google.com/books?id=pHiKycrLmEQC&pg=PA7 |series=Springer Series in Materials Science: 122 |publisher=[[Springer Publishing|Springer]] |pages=7–8 |isbn=9783642007378 |quote=Paraphrased: Mahayuga equals 12,000 Deva (divine) years (4,320,000 solar years). Manvantara equals 71 Mahayugas (306,720,000 solar years). Kalpa (day of Brahma) equals an Adi Sandhya, 14 Manvantaras, and 14 Sandhya Kalas, where 1st Manvantara preceded by Adi Sandhya and each Manvantara followed by Sandhya Kala, each Sandhya lasting same duration as Satya yuga (1,728,000 solar years), during which the entire earth is submerged in water. Day of Brahma equals 1,000 Mahayugas, the same length for a night of Brahma (Bhagavad-gita 8.17). Brahma lifespan (311.04 trillion solar years) equals 100 360-day years, each 12 months. Parardha is 50 Brahma years and we are in the 2nd half of his life. After 100 years of Brahma, the universe starts with a new Brahma. We are currently in the 28th Kali yuga of the first day of the 51st year of the second Parardha in the reign of the 7th (Vaivasvata) Manu.}}</ref><ref>{{cite book |author-last=Krishnamurthy |author-first=V. |date=2019 |chapter=Ch. 20: The Cosmic Flow of Time as per Scriptures |title=Meet the Ancient Scriptures of Hinduism |chapter-url=https://books.google.com/books?id=HF2NDwAAQBAJ&q=%227th+manvantara%22+%2228th%22&pg=PT407 |publisher=Notion Press |isbn=9781684669387 |quote=Each manvantara is preceded and followed by a period of 1,728,000 (= 4K) years when the entire earthly universe (bhu-loka) will submerge under water. The period of this deluge is known as manvantara-sandhya (sandhya meaning, twilight).}}</ref><ref>{{cite book |author-last=Wilkins |author-first=William Joseph |date=1913 |orig-date=1882 |title=Hindu Mythology, Vedic and Purānic |url=https://archive.org/details/hindumythologyve00inwilk/page/365/mode/1up |edition=3rd |location=Calcutta |publisher=London Missionary Society |page=365 |quote=In each Manvantara (period of a Manu), seven Rishis, certain deities, an Indra and a Manu, and the kings, his sons, are created and perish.}}</ref><ref>[http://www.sacred-texts.com/hin/vp/vp075.htm Account of the several Manus and Manwantaras] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080706055829/http://www.sacred-texts.com/hin/vp/vp075.htm|date=2008-07-06}} [[Vishnu Purana]], translated by [[Horace Hayman Wilson]], 1840, Book III: Chapter I. p. 259, The first Manu was [[Swáyambhuva]], then came [[Swárochisha]], then [[Auttami]], then [[Támasa]], then [[Raivata]], then [[Chakshusha|Chákshusha]]: these six Manus have died. The Manu who presides over the seventh Manwantara, which is the present period, is [[Vaivaswata]], the son of the sun...</ref><ref>[http://www.sacred-texts.com/the/sd/sd2-1-18.htm Pralaya] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080706191126/http://www.sacred-texts.com/the/sd/sd2-1-18.htm |date=2008-07-06 }} [[The Secret Doctrine]] by [[H. P. Blavatsky]], Vol. 2, p. 307 THE SEVEN AND FOURTEEN MANUS.</ref> {| class="wikitable" |+ বৰ্তমান কল্প (শ্ৰেত-ভাৰহ কল্পনা)ৰ প্ৰতিটো মন্ৱন্তৰত সপ্তৰ্ষি (শ্বেত-বৰাহ কল্প) ! মনু (''মন্বন্তৰ'')<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=2-VhBAAAQBAJ&pg=PT109|title=Teachings of Lord Caitanya (Third Edition): The Golden Avatara|author=His Divine Grace A. C. Bhaktivedanta Swami Prabhupada|publisher=[[The Bhaktivedanta Book Trust]]|isbn=978-91-7149-730-7|pages=109\u2013}}</ref>!! সপ্তৰ্ষিসকল |- | স্বয়ম্ভূৱ || <ref name=Manu>Wilson, Horace Hayman; trans. (1840) "[http://www.sacred-texts.com/hin/vp/vp075.htm Vishńu Puráńa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080706055829/http://www.sacred-texts.com/hin/vp/vp075.htm |date=2008-07-06 }}", ''[[Sacred-Texts.com]]''. Contains an account of the several Manus and Manwantaras.</ref> [[অত্ৰি]], [[অংগিৰস]], [[পুলহ (ঋষি)|পুলহ]], [[পুলস্ত্য]], [[ক্ৰতু]], [[মৰিচি]], [[বশিষ্ঠ]]। |- | স্বৰোছিশ্ব || উৰ্জা, স্তম্ভ, প্ৰাণ, বাত, প্ৰিশ্বৱ, নিৰয়, আৰু পৰিৱান |- | উত্তম || কৌকুণ্ডিহি, কুৰুন্দি, দালয়, শংখ, প্ৰৱাহিতা, মিতা, আৰু সম্মিতা |- | তাপস/তামস || জ্যোতিৰ্ধম, [[পৃথু]], কাব্য, চৈত্ৰ, অগ্নি, বানক, আৰু পিৱৰা |- | ৰৈৱত || হিৰণ্যৰোমা, বেদাস্ৰি, উৰ্ধবাহু, বেদাবাহু, সুধামা, পৰ্জন্য, আৰু মহামুনি |- | [[চাক্ষুস মনু|চাক্ষুস]] || সুমেধ, বিৰাজ, হবীষ্মান, উত্তৰ, মধু, সহিষ্ণু, আৰু অতিনাম |- | '''[[বৈৱস্বত মনু|বৈৱস্বত]] (বৰ্তমান)''' || ভৃগু, কাশ্যপ, অগস্ত্য, জমদগ্নি, গৌতম, বিশ্বমিত্ৰ, ভৰদ্বাজ |- | শাৱৰ্ণী || দীপ্তিমত, গালৱ, [[পৰশুৰাম]], [[কৃপাচাৰ্য]], দ্ৰৌণী বা [[অশ্বত্থামা]], [[ব্যাস]], আৰু [[ঋষ্যশৃংগ]] |- | দক্ষ-শাৱৰ্ণী || শাৱন, দ্যুতিমাত, ভৱ্য, বসু, মেধাতিথি, জ্যোতিষ্মান, আৰু সত্য |- | ব্ৰহ্মা-শাৱৰ্ণী || হবীষ্মান, সুকৃতি, সত্য, আপমূৰ্তি, নভগ, অপ্ৰতিমৌজা, আৰু সত্যকেতু |- | ধৰ্ম-শাৱৰ্ণী || নিচৰা, অগ্নিতেজ, বাপুষ্মান, বিষ্ণু, আৰুণী, হবীষ্মান, আৰু অনঘ |- | ৰুদ্ৰ-শাৱৰ্ণী || তপস্বী, সুতপা, তপোমূৰ্তি, তপোৰতী, তপোধৃতি, তপোদ্যুতি, আৰু তপোধন |- | দেৱ-শাৱৰ্ণী || নিৰ্মোহ, তত্ত্বদৰ্শীন, নিষ্প্ৰকম্পা, নিৰুৎসুক, ধৃতিমত, অব্যয়, আৰু সুতপা |- | ইন্দ্ৰ-শাৱৰ্ণী || অগ্নিবশু, সুচি, ঔক্ৰ, মগধ, গ্ৰীধ, যুক্ত আৰু অজিত |} ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ঋষি]] [[শ্ৰেণী:হিন্দু ধৰ্ম]] oca1djlg4s52s9s9img0tvfazr4evsw 0 131660 625547 578573 2026-08-09T13:45:23Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625547 wikitext text/x-wiki {{Infobox military person | name = পোলিনা মাকোগণ | native_name = Полина Александровна Макогон | image = Polina_Makogon_-_WW2_Night_Witch_pilot.jpg | birth_date = ১৯১৯ | death_date = ১ এপ্ৰিল ১৯৪৩ | birth_place = বাল্কী, [[ইউক্ৰেইন]] | death_place = ক্ৰছনোদৰ, USSR | allegiance = {{USSR}} | branch = {{flagicon image|Flag of the Soviet Air Force.svg}} [[Soviet Air Forces|Soviet Air Force]] | serviceyears = ১০৪১{{endash}}১৯৪৩ | rank = লেফটেনেণ্ট | unit = ৪৬ নং গাৰ্ডছ নাইট বোম্বাৰ এভিয়েশন ৰেজিমেণ্ট | battles = [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]] | awards = [[অৰ্ডাৰ অৱ ৰেড বেনাৰ]]<br>[[অৰ্ডাৰ অৱ পেট্ৰিয়টিক ওৱাৰ]] }} '''পোলিনা আলেকজেণ্ডাৰভনা মাকোগণ''' (১৯১৯ – ১৯৪৩) ছোভিয়েট এয়াৰ ইউনিট ৪৬ নং গাৰ্ডছ নাইট বোম্বাৰ এভিয়েশন ৰেজিমেণ্টৰ স্ক্ৱাড্ৰন কমাণ্ডাৰ আছিল, যাক ''নাইট উইচ'' বুলিও কোৱা হয়। ==জীৱনী== ১৯১৯ চনত ইউক্ৰেইনৰ বৰ্তমানৰ জাপ’ৰিজিয়া অব্লাষ্টত অৱস্থিত বাল্কি গাঁৱত মাকোগণৰ জন্ম হৈছিল।<ref name=":0">{{Cite web|url=http://tamanskipolk46.narod.ru/p125aa1.html|title=Макагон Полина|website=tamanskipolk46.narod.ru|access-date=2020-04-18}}</ref> ==কেৰিয়াৰ== ১৯৪১ চনত পোলিনা মাকোগণে অসামৰিক বিমান বহৰত যোগদান কৰে আৰু ১৯৪২ চনৰ মে' মাহত তেওঁ এংগেলছ মিলিটাৰী স্কুলৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=":0" /> তেওঁ এগৰাকী দায়িত্বশীল পাইলট আছিল আৰু মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁ ৪ৰ্থ এয়াৰ আৰ্মীৰ অংশ ৩২৫ নং নাইট বোম্বাৰ এভিয়েশন ডিভিজনৰ ভিতৰত ৩য় স্কোয়াড্ৰন, ৪৬ নং গাৰ্ড নাইট বোম্বাৰ এভিয়েশন ৰেজিমেণ্টৰ কমাণ্ডাৰ আছিল।<ref name=":0" /> ১৯৪৩ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত মাকোগনৰ সৈতে তিনিটা আক্ৰমণ চলোৱা মেৰী এভিড্জবাকে ধৰি বহু পাইলটক প্ৰশিক্ষণ দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://abaza.org/tr/korkusuz-pilot-meri-ayyudzba|title=Korkusuz pilot Meri Ayüdzba|website=abaza.org|language=tr|access-date=2020-04-21}}</ref> সেৱাৰ সময়ছোৱাত তেওঁ ককেছাছৰ যুদ্ধ, কুবানৰ মুক্তিত অংশগ্ৰহণ কৰে আৰু শত্ৰুৰ সুবিধাসমূহত বোমা বিস্ফোৰণ কৰে।<ref name=":0" /> তেওঁ কৰা মিছনসমূহ বিপজ্জনক আছিল আৰু নেভিগেটৰ য়েভগেনিয়া জিগুলেংকোৱে মাকোগনৰ সৈতে ক্ৰু কৰাৰ সময়ত কেইবাটাও নিয়াৰ মিছৰ কথা মনত পেলাইছিল, য'ত এটা উদাহৰণ আছিল য'ত মাকোগণৰ কাৰ্যই দুৰ্ঘটনা ৰোধ কৰিছিল।<ref name=":1">{{Cite book|last=Noggle, Anne, 1922-2005.|title=A dance with death : Soviet airwomen in World War II|date=1994|publisher=Texas A & M University Press|isbn=0-89096-601-X|edition=1st|location=College Station|pages=54|oclc=29878340}}</ref> ১৯৪৩ চনৰ ৩১ মাৰ্চ/১ এপ্ৰিলৰ নিশা মাকোগণে বোমাৰু বিমান পাইলট কৰি ঘাটিলৈ উভতি আহি আছিল যেতিয়া ই আন এখন বিমানৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয়। দুৰ্ঘটনাত জড়িত বিমানখনৰ চাৰিজন লোকৰ ভিতৰত কেৱল খিউয়াজ ডস্পানোভাৰ (আনখন বিমানৰ পৰা)জীৱনহে ৰক্ষা পৰে।<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_donesenie9551750/|title=Макогон Полина Александровна, 01.04.1943, погиб, :: Донесение о потерях :: Память народа|website=pamyat-naroda.ru|access-date=2020-04-18|archivedate=2017-10-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171006012035/https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_donesenie9551750/|deadurl=yes}}</ref> পিছলৈ জিগুলেংকোৱে নতুন নাৱিক লিডিয়া শ্বিষ্টুনোভাৰ অনভিজ্ঞতাৰ প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে বুলি মত প্ৰকাশ কৰে।<ref name=":1" />{{sfn|Rakobolskaya|Kravtsova|2005|p=70}} মাকোগণক পাচকোভস্কায়া গাঁৱত সমাধিস্থ কৰা হৈছিল, যিখন বৰ্তমান ক্ৰাছনোডাৰ চহৰৰ এখন জিলা।<ref>{{Cite web|url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_donesenie2599452/|title=Макогон Полина Александровна, в ночь с 31.03.1943 на 01.04.1943, иная причина смерти, :: Донесение о потерях :: Память народа|website=pamyat-naroda.ru|access-date=2020-04-18|archivedate=2017-10-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171005202257/https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_donesenie2599452/|deadurl=yes}}</ref> মৰণোত্তৰভাৱে তেওঁক অৰ্ডাৰ অৱ দ্য পেট্ৰিয়াটিক ওৱাৰ, ৰাচিয়াৰ ১ম শ্ৰেণীৰ সন্মান প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{Pamyat naroda|18830112|archive=TsAMO|fund=33|inventory=686044|case=1635}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ৰাছিয়াৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মহিলা পাইলট]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] 8wkaurkeu9o4r20kaujmb7b8c6jxh3a 0 131850 625796 599911 2026-08-10T07:35:24Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625796 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = হৰলিন দেওল | image =Harleen Deol.jpg | female = true | caption ২০২২ চনত দেওল | country = [[ভাৰত]] | international = true | internationalspan = 2019–present | fullname = হৰলিন কৌৰ দেওল | birth_date = {{birth date and age|1998|06|21|df=yes}} | birth_place = [[চণ্ডীগড়]], [[ভাৰত]] | batting = সোঁ-হতীয়া | bowling = সোঁ-বাহু লেগ স্পীন | role = বেটাৰ | odidebutdate = ২২ ফেব্ৰুৱাৰী | odidebutyear = ২০১৯ | odidebutagainst = ইংলেণ্ড | odicap = ১২৬ | lastodidate = ২৬ অক্টোবৰ | lastodiyear = ২০২৫ | lastodiagainst = বাংলাদেশ | odishirt = ৩৩ (পূৰ্বে ৯৮) | T20Idebutdate = ৪ মাৰ্চ | T20Idebutyear = ২০১৯ | T20Idebutagainst = ইংলেণ্ড | T20Icap = ৬২ | lastT20Idate = ১১ জুলাই | lastT20Iyear = ২০২৩ | lastT20Iagainst = বাংলাদেশ | T20Ishirt = ৩৩ (পূৰ্বে ৯৮) | club1 = হিমাচল প্ৰদেশ | year1 = ২০১৪/১৪–বৰ্তমান | club2 = ট্ৰেইলব্লেজাৰ | year2 = ২০১৯–২০২০ | club3 = ছুপাৰন’ভাচ | year3 = ২০২২ | club4 = গুজৰাট গেইণ্টচ | year4 = ২০২৩–২০২৫ | columns=2 | column1= মহিলা এদিনীয়া ক্ৰিকেট | column2 = মহিলা টি২০ | matches1 = ৩৭ | matches2 = ২৬ | runs1 = ১০৫০ | runs2 = ২৯৮ | bat avg1= ৩২.৮১ | bat avg2 = ১৭.৫৩ | 100s/50s1= ১/৪ | 100s/50s2= ০/১ | top score1 = ১১৫ | top score2 = ৫২ | deliveries1= ৯০ | deliveries2 = ১০৮ | wickets1= ২ | wickets2 = ৬ | bowl avg1 = ৪০.৫০ | bowl avg2= ২৩.৩৩ | fivefor1= ০ | fivefor2= ০ | tenfor1= ০ | tenfor2= ০ | best bowling1 = ১/৭ | best bowling2= ২/১৩ | catches/stumpings1 = ১৩/– | catches/stumpings2 = ৭/– | date = ২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ | source = http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/960845.html ESPNcricinfo | medaltemplates = {{MedalSport|মহিলাৰ ক্ৰিকেট}} {{MedalCountry|{{IND}}}} {{MedalCompetition|আইচিচি ক্ৰিকেট বিশ্বকাপ}} {{Medal|W|২০২৫ ভাৰত}} {{MedalCompetition|আইচিচি টি২০ বিশ্বকাপ}} {{MedalRU|২০২২ অষ্ট্ৰেলিয়া|}} {{MedalCompetition|কমনৱেলথ গেমছ}} {{MedalSilver|২০২২ বাৰ্মিংহাম|}} |club5=ইউ পি ৱাৰিয়ৰ্জক|year5=2026}} '''হৰলিন কৌৰ দেওল''' ([[ইংৰাজী]]: Harleen Kaur Deol; জন্ম: ২১ জুন ১৯৯৮) এগৰাকী ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেটাৰ৷<ref name="Bio">{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/960845.html |title=Harleen Deol |access-date=22 February 2019 |work=ESPNcricinfo}}</ref> তেওঁ ভাৰতীয় মহিলা জাতীয় দলৰ হৈ সোঁহাতৰ বেটছমেন হিচাপে খেলে আৰু মাজে মাজে সোঁহাতৰ লেগ স্পিন বল কৰে। ঘৰুৱা ক্ৰিকেটত [[হিমাচল প্ৰদেশ]] আৰু মহিলা প্ৰিমিয়াৰ লীগত ইউ পি ৱাৰিয়ৰ্জক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে দেওলে৷<ref>{{Cite web |title=In the zone – North - News - BCCI.tv |url=http://www.bcci.tv/news/2016/in-the-zone/12717/in-the-zone-north |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190510092958/http://www.bcci.tv/news/2016/in-the-zone/12717/in-the-zone-north |archive-date=10 May 2019 |access-date=2019-05-10 |website=www.bcci.tv |language=en |archivedate=2019-05-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190510092958/http://www.bcci.tv/news/2016/in-the-zone/12717/in-the-zone-north |deadurl=yes }}</ref> ২০২৫ চনৰ মহিলা [[ক্ৰিকেট]] বিশ্বকাপ জয় কৰা ভাৰতীয় দলৰ অংশ আছিল। ==কেৰিয়াৰ== হৰলিনে ২২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৯ তাৰিখে [[মুম্বাই]]ৰ ৱাংখড়ে ষ্টেডিয়ামত ইংলেণ্ডৰ বিৰুদ্ধে ভাৰতৰ বাবে মহিলা এদিনীয়া আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ত অভিষেক কৰিছিল।<ref name="WT20I">{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/series/8674/game/1172160/india-women-vs-england-women-1st-odi-icc-womens-championship-2017-18-2021 |title=1st ODI, England Women tour of India at Mumbai, Feb 22 2019 |access-date=22 February 2019 |work=ESPNcricinfo}}</ref> তেওঁ চণ্ডীগড়ৰ পৰা ভাৰতৰ বাবে খেলি দ্বিতীয় মহিলা ক্ৰিকেটাৰ হৈ পৰিল, যাৰ পূৰ্বে আছিল তানিয়া ভাটিয়া।<ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/cricket/chandigarh-cricketer-taniya-bhatia-keen-to-make-her-mark-after-india-selection/story-CHJvl7X7LM5JsK3qsARHiL.html|title=Chandigarh cricketer Taniya Bhatia keen to make her mark after India selection|date=10 January 2018|work=Hindustan Times|access-date=22 February 2019|language=en}}</ref> তেওঁ যাদৱিন্দ্ৰ পাব্লিক স্কুল, মোহালীৰ পৰা বিদ্যালয় শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/sports/opportunity-a-reward-for-all-that-hard-work-away-from-home-5593880/|title=‘Opportunity a reward for all that hard work away from home’|date=21 February 2011|work=Indian Express|access-date=21 February 2019|language=en}}</ref> পাছত ৪ মাৰ্চ ২০১৯ তাৰিখে ইংলেণ্ডৰ বিৰুদ্ধে মহিলা ২০-২০ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ত অভিষেক কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1172163.html |title=1st T20I, England Women tour of India at Guwahati, Mar 4 2019 |work=ESPNcricinfo |access-date=4 March 2019}}</ref> হৰলিনে ৬ মে ২০১৯ তাৰিখে মহিলা ২০ চেলেঞ্জত ট্ৰেইলব্লেজাৰৰ বাবে অভিষেক কৰিছিল, য’ত তেওঁ [[স্মৃতি মান্ধানা]]ৰ সৈতে ১০০ ৰানৰ পাৰ্টনাৰশ্বিপ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.iplt20.com/news/188234|title=Match Report: M1 - TRAILBLAZERS vs SUPERNOVAS|website=www.iplt20.com|language=en|access-date=2019-05-10}}</ref> জানুৱাৰী ২০২০ত, তেওঁ ২০২০ আইচিচি মহিলা টি২০ বিশ্বকাপ অষ্ট্ৰেলিয়াত অনুষ্ঠিত হোৱাৰ বাবে ভাৰতৰ দলত অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/28468147/kaur-mandhana-verma-part-full-strength-india-squad-t20-world-cup |title=Kaur, Mandhana, Verma part of full strength India squad for T20 World Cup |work=ESPNcricinfo |access-date=12 January 2020}}</ref> জুলাই ২০২১ত, ইংলেণ্ডৰ বিৰুদ্ধে ২০-২০ শৃংখলাত তেওঁ এটি আচৰিত কেচৰ বাবে ভাইৰেল হৈ পৰিল। তেওঁৰ সেই কেচৰ বাবে [[শচীন তেণ্ডুলকাৰ]] আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]ৰ পৰা প্ৰশংসা লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=https://sports.ndtv.com/cricket/prime-minister-narendra-modi-reacts-to-harleen-deols-phenomenal-catch-2484069 |title=Prime Minister Narendra Modi Reacts To Harleen Deol’s "Phenomenal" Catch |work=NDTV Sports |first=Santosh |last=Rao |date=11 July 2021 |access-date=12 December 2021 |archivedate=6 January 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220106192916/https://sports.ndtv.com/cricket/prime-minister-narendra-modi-reacts-to-harleen-deols-phenomenal-catch-2484069 |deadurl=yes }}</ref> জুলাই ২০২২ত, তেওঁ ইংলেণ্ডৰ [[বৰ্মিংহাম]]ত অনুষ্ঠিত [[কমনৱেলথ গেমছ]]ত ভাৰতৰ দলত অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.bcci.tv/articles/2022/news/55555899/team-india-senior-women-squad-for-birmingham-2022-commonwealth-games-announced?type=Latest |title=Team India (Senior Women) squad for Birmingham 2022 Commonwealth Games announced |work=Board of Control for Cricket in India |access-date=11 July 2022}}</ref> ২০২৩ত, মহিলা প্ৰিমিয়াৰ লীগৰ প্ৰথম সিজনত, হৰলিনক গুজৰাট গেইণ্টচ (GG)ৰ দ্বাৰা ৪০ লাখ ভাৰতীয় ৰুপীত অধিগ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2023-02-14 |title=Harleen Deol urges fans to watch WPL after bagging contract with Gujarat Giants: Great opportunity for us |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/wpl-is-going-to-change-the-world-of-womens-cricket-harleen-deol-2334569-2023-02-14 |access-date=2025-02-17 |website=India Today |language=en}}</ref> টুৰ্ণামেণ্টৰ চাৰিসপ্তাহৰ অন্তত, তেওঁ ২০০ ৰানৰো অধিক কৰি এটি শ্ৰেষ্ঠ কাৰ্যক্ষমতা প্ৰদৰ্শন কৰিছিল। তেওঁৰ ২০২ ৰান, যাক তেওঁ ১২৫.৪৬ৰ স্ট্ৰাইক ৰেটে কৰিছিল, দলৰ শীৰ্ষ ৰানকৰৰ পৰা মাথোঁ দুই ৰান কম আছিল। ২৪ ডিচেম্বৰ ২০২৪ত, হৰলিনে ২য় মহিলা এদিনীয়াত পশ্চিম ভাৰতৰ বিৰুদ্ধে নিজৰ প্ৰথম মহিলা এদিনীয়া আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শতক (১১৫ ৰান, ১০৩ বলত) প্ৰদৰ্শন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2024-12-24 |title=Harleen Deol hits maiden ODI century in India's fiery batting-show vs West Indies |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/india-women-vs-west-indies-women-harleen-deol-maiden-odi-century-vadodara-2654701-2024-12-24 |access-date=2025-02-17 |website=India Today |language=en}}</ref> ডব্লিউপিএল ২০২৬ত, হৰলিন বিতৰ্কিতভাৱে ৪৭ ৰানত “ৰিটায়াৰ্ট আউট” হৈছিল, কিন্তু ২৪ ঘণ্টা পাছত মুম্বাই ইণ্ডিয়ানছৰ বিৰুদ্ধে অপৰাজিত ৬৪ ৰান কৰি নিজৰ সমালোচকসকলক চুপ কৰিলে।<ref>{{cite web |title=24 hours after getting retired out, Harleen Deol smacks match-winning 64 |url=https://www.khelwire.com/articles/24-hours-after-getting-retired-out-harleen-deol-smacks-match-winning-64 |website=KhelWire |date=January 2026 |access-date=January 23, 2026}}</ref> বিশেষকৈ তেওঁৰ ফিল্ডিংৰ বাবে জনাজাত, ডব্লিউপিএল ২০২৬ত মুম্বাই ইণ্ডিয়ানছৰ বিৰুদ্ধে শ্বাসৰোধ কৰা এটা কেচ প্ৰদৰ্শন কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Watch: Harleen Deol pulls off a breathtaking catch in WPL 2026 |url=https://www.khelwire.com/articles/watch-harleen-deol-pulls-off-a-breathtaking-catch-in-wpl-2026 |website=KhelWire |date= January 2026 |access-date=January 23, 2026}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{ESPNcricinfo}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মহিলা ক্ৰিকেটাৰ]] 9ocwyy5xrqx2izlsyld56mmabuw7h8b 0 131861 625742 581619 2026-08-10T05:54:19Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625742 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = স্নেহ ৰাণা | female = true | image = Sneh Rana.jpg | caption = ২০২২ চনত ৰাণা | birth_date = {{birth date and age|1994|2|18|df=yes}} | birth_place = [[ডেৰাডুন]], [[উত্তৰাখণ্ড]], ভাৰত | batting = সোঁ-হতীয়া | bowling = সোঁ-বাহু [[off spin|অফ ব্ৰেক]] | role = বলিং [[All-rounder|অল-ৰাউণ্ডাৰ]] | international = true | country = ভাৰত | internationalspan = ২০১৪–বৰ্তমান | testdebutdate = ১৬ জুন | testdebutyear = ২০২১ | testdebutagainst = ইংলেণ্ড | testcap = ৮৫ | lasttestdate = ২১ ডিচেম্বৰ | lasttestyear = ২০২৩ | lasttestagainst = অষ্ট্ৰেলিয়া | odidebutdate = ১৯ জানুৱাৰী | odidebutyear = ২০১৪ | odidebutagainst = শ্ৰীলংকা | odicap = ১১০ | lastodidate = ২ নৱেম্বৰ | lastodiyear = ২০২৫ | lastodiagainst = দক্ষিণ আফ্ৰিকা | odishirt = ৩৬ (পূৰ্বে ২) | T20Idebutdate = ২৬ জানুৱাৰী | T20Idebutyear = ২০১৪ | T20Idebutagainst = শ্ৰীলংকা | T20Icap = ৪৫ | lastT20Idate = ৯ জুলাই | lastT20Iyear = ২০২৫ | lastT20Iagainst = ইংলেণ্ড | T20Ishirt = ৩৬ (পূৰ্বে ২) | club1 = [[Punjab women's cricket team (India)|পাঞ্জাব]] | year1 = {{nowrap|২০১০/১১–২০১৭/১৮}} | club2 = [[Railways women's cricket team|ৰেলৱে]] | year2 = ২০১৫/১৬–বৰ্তমান | club3 = [[IPL Velocity|ভেল'চিটি]] | year3 = ২০২২ | club4 = [[Gujarat Giants (WPL)|গুজৰাট জায়েণ্টছ]] | year4 = ২০২৩–২০২৪ | club5 = [[Royal Challengers Bangalore (WPL)|ৰয়েল চেলেঞ্জাৰ্ছ বেংগালোৰ]] | year5 = ২০২৫ | club6 = [[Delhi Capitals (WPL)|দিল্লী কেপিটেলছ]] | year6 = ২০২৬–বৰ্তমান | columns = 3 | column1 = [[Women's Test cricket|WTest]] | matches1 = ৪ | runs1 = ১২১ | bat avg1 = ৩০.২৫ | 100s/50s1 = ০/১ | top score1 = ৮০[[not out|*]] | deliveries1 = ৯৫৭ | wickets1 = ২৩ | bowl avg1 = ২০.৯৫ | fivefor1 = ১ | tenfor1 = ১ | best bowling1 = ৮/৭৭ | catches/stumpings1 = ২/– | column2 = [[Women's One Day International|WODI]] | matches2 = ৪৪ | runs2 = ৩৮০ | bat avg2 = ১৬.৫২ | 100s/50s2 = ০/১ | top score2 = ৫৩[[not out|*]] | deliveries2 = ২,১৯২ | wickets2 = ৫৭ | bowl avg2 = ৩১.২৪ | fivefor2 = ১ | tenfor2 = ০ | best bowling2 = ৫/৪৩ | catches/stumpings2 = ১৯/– | column3 = [[Women's Twenty20 International|WT20I]] | matches3 = ২৯ | runs3 = ৭৬ | bat avg3 = ১২.৬৬ | 100s/50s3 = ০/০ | top score3 = ১৬ | deliveries3 = ৫৪৬ | wickets3 = ২৪ | bowl avg3 = ২৪.৪১ | fivefor3 = ০ | tenfor3 = ০ | best bowling3 = ৩/৯ | catches/stumpings3 = ১২/– | date = ১৭ নৱেম্বৰ ২০২৫ | source = http://www.espncricinfo.com/india/content/player/556537.html ESPNcricinfo | medaltemplates = {{MedalSport|মহিলা [[cricket|ক্ৰিকেট]]}} {{MedalCountry|{{IND}}}} {{MedalCompetition|[[Women's Cricket World Cup|আইচিচি মহিলা ক্ৰিকেট বিশ্বকাপ]]}} {{Medal|W|[[2025 Women's Cricket World Cup|২০২৫ ভাৰত]]}} {{MedalCompetition|[[Commonwealth Games|কমনৱেলথ গেমছ]]}} {{Medal|Silver|[[Cricket at the 2022 Commonwealth Games|২০২২ বাৰ্মিংহাম]]}} {{MedalCompetition|[[Women's Asia Cup|এচিচি মহিলা এছিয়া কাপ]]}} {{Medal|W|[[2022 Women's Twenty20 Asia Cup|২০২২ বাংলাদেশ]]}} }} '''স্নেহ ৰাণা''' ([[ইংৰাজী]]: Sneh Rana; জন্ম: ১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৯৪) এজন ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেটাৰ৷<ref name="Cricinfo">{{Cite web |title=Sneh Rana |url=http://www.espncricinfo.com/india/content/player/556537.html |accessdate=18 April 2016 |work=ESPNcricinfo}}</ref> তেওঁ মহিলা জাতীয় দলৰ হৈ সোঁহাতৰ অফ ব্ৰেক বলাৰ আৰু সোঁহাতৰ বেটছমেন হিচাপে খেলে। ৰাণাই ঘৰুৱা [[ক্ৰিকেট]]ত ৰেলৱে আৰু মহিলা প্ৰিমিয়াৰ লীগত দিল্লী কেপিটেলছক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/karuna-jain-left-out-of-india-women-s-one-day-squad-802131 |title=Karuna Jain left out of India women's one-day squad |accessdate=21 November 2014|work=ESPNcricinfo}}</ref> ২০২৫ চনৰ মহিলা ক্ৰিকেট বিশ্বকাপ আৰু ২০২২ চনৰ মহিলা এছিয়া কাপ জয় কৰা ভাৰতীয় দলৰ অংশ আছিল। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ৰানাৰ ঘৰ [[ডেৰাডুন]]ৰ চিনাউলাত।<ref>{{Cite web|last=Menon|first=Vishal|date=2021-06-22|title=Sneh Rana overcomes personal tragedy, injury to script India's Bristol rearguard|url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/sneh-rana-india-women-bristol-rearguard-tragedy-injury-7367900/|access-date=2021-06-26|website=The Indian Express|language=en}}</ref> তেওঁৰ দেউতা এজন কৃষক।<ref>{{Cite web|last1=Banerjee|first1=Kathakali|last2=Anab|first2=Mohammad|date=2021-06-21|title=Farmer's daughter creates cricketing history in Bristol|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/dehradun/farmers-daughter-creates-cricketing-history/articleshow/83694835.cms|access-date=2021-06-26|website=The Times of India|language=en}}</ref> ==আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কেৰিয়াৰ== ২০১৪ চনত তেওঁ শ্ৰীলংকাৰ বিৰুদ্ধে মহিলা এদিনীয়া আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় (WODI) আৰু মহিলা টি২০ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় (WT20I)ত অভিষেক কৰে।<ref>{{cite web |url=https://www.womenscriczone.com/india-test-newbies-where-were-they-in-november-2014 |title=India's potential Test debutantes: Where were they in November 2014? |work=Women's CricZone |access-date=10 June 2021 |archivedate=10 June 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210610111751/https://www.womenscriczone.com/india-test-newbies-where-were-they-in-november-2014 |deadurl=yes }}</ref> ২০১৬ চনত আঁঠুৰ আঘাত পোৱাৰ পিছত তেওঁ জাতীয় দলৰ পৰা বাহিৰে থাকিবলগীয়া হয় আৰু পিছৰ পাঁচ বছৰলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেট খেলিব নোৱাৰিলে।<ref>{{Cite web|last=Ghosh|first=Annesha|date=2021-06-17|title=The love, loss and comeback of Sneh Rana|url=https://www.espncricinfo.com/story/england-vs-india-women-only-test-sneh-rana-love-loss-and-comeback-1266786|access-date=2021-06-26|work=ESPNcricinfo|language=en}}</ref> এই সময়ছোৱাত তেওঁ ঘৰুৱা ক্ৰিকেট খেলাৰ লগতে ইণ্ডিয়া বি দলৰ হৈও খেলিছিল। মে’ ২০২১ত ইংলেণ্ড মহিলা দলৰ বিৰুদ্ধে একমাত্ৰ টেষ্ট খেলখনৰ বাবে ভাৰতৰ টেষ্ট দলত তেওঁ অন্তৰ্ভুক্ত হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.bcci.tv/articles/2021/news/154389/india-s-senior-women-squad-for-the-only-test-match-odi-t20i-series-against-england-announced |title=India's Senior Women squad for the only Test match, ODI & T20I series against England announced |work=Board of Control for Cricket in India |access-date=14 May 2021}}</ref> ১৬ জুন ২০২১ তাৰিখে ইংলেণ্ডৰ বিৰুদ্ধে তেওঁ টেষ্ট অভিষেক কৰে।<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1260093.html |title=Only Test, Bristol, Jun 16 - 19 2021, India Women tour of England |work=ESPNcricinfo |access-date=16 June 2021}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.womenscriczone.com/off-spinner-sneh-rana-shines-on-test-debut-v-england |title=Turning it in: Sneh Rana shines on Test debut |work=Women's CricZone |access-date=17 June 2021 |archivedate=10 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220210045952/https://www.womenscriczone.com/off-spinner-sneh-rana-shines-on-test-debut-v-england |deadurl=yes }}</ref> জানুৱাৰী ২০২২ত নিউজিলেণ্ডত অনুষ্ঠিত ২০২২ চনৰ মহিলা ক্ৰিকেট বিশ্বকাপৰ বাবে ভাৰতৰ দলত তেওঁ স্থান লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/womens-odi-world-cup-2022-renuka-singh-meghna-singh-yastika-bhatia-break-into-indias-world-cup-squad-1295643 |title=Renuka Singh, Meghna Singh, Yastika Bhatia break into India's World Cup squad |work=ESPNcricinfo |access-date=6 January 2022}}</ref> জুলাই ২০২২ত ইংলেণ্ডৰ বাৰ্মিংহামত অনুষ্ঠিত ২০২২ চনৰ কমনৱেলথ গেমছৰ ক্ৰিকেট প্ৰতিযোগিতাৰ বাবেও ভাৰতৰ দলত তেওঁ অন্তৰ্ভুক্ত হয়।<ref>{{cite web |url=https://www.bcci.tv/bccilink/articles/EBVEjCHH |title=Team India (Senior Women) squad for Birmingham 2022 Commonwealth Games announced |work=Board of Control for Cricket in India |access-date=11 July 2022 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০২৪ চনত চেপাকত দক্ষিণ আফ্ৰিকা মহিলা দলৰ বিৰুদ্ধে অনুষ্ঠিত একমাত্ৰ টেষ্টত ৰাণাই প্ৰথমবাৰৰ বাবে পাঁচ উইকেট লাভ কৰে আৰু টেষ্ট ক্ৰিকেটত দহ উইকেট লাভ কৰা দ্বিতীয়গৰাকী মহিলা স্পিনাৰ আৰু প্ৰথমগৰাকী ভাৰতীয় স্পিনাৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite web|url=https://femalecricket.com/south-africa-tour-of-india/45855-sneh-rana-picks-8-wicket-in-a-test-inning-becomes-only-3rd-player-to-take-a-8-fer.html |title=Sneh Rana picks 8 wicket in a Test Inning, becomes only 3rd player to take a 8-fer |work=Female Cricket |access-date=30 June 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/sneh-rana-ten-wicket-haul-india-women-test-match-south-africa-indw-vs-saw-stats-records-news/article68354680.ece |title=Sneh Rana becomes second Indian to register a ten-wicket match haul in Women's Tests |work=Sportstar |access-date=1 July 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://femalecricket.com/south-africa-tour-of-india/46006-sneh-rana-becomes-first-indian-spinner-to-take-10-fer-in-a-womens-test-match.html |title=Sneh Rana becomes First Indian Spinner to take 10-fer in a Women's Test match |work=Female Cricket |access-date=1 July 2024}}</ref><ref>{{Cite web |title=Best bowling figures in a Test in women's cricket |url=https://www.espncricinfo.com/records/best-figures-in-a-match-283968 |work=ESPNcricinfo}}</ref> ২৯ এপ্ৰিল ২০২৫ তাৰিখে শ্ৰীলংকাত অনুষ্ঠিত ত্ৰিদেশীয় শৃংখলাত দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ বিৰুদ্ধে ৰাণাই মহিলা এদিনীয়া আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ত প্ৰথমবাৰৰ বাবে পাঁচ উইকেট লাভ কৰে।<ref>{{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/sneha-rana-s-maiden-five-for-rawal-s-excellent-fifty-power-india-to-15-run-win-over-south-africa-101745929393804.html |title=Sneha Rana's maiden five-for, Rawal's excellent fifty power India to 15 run-win over South Africa |work=Hindustan Times |access-date=29 April 2025 |archivedate=25 May 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250525013356/https://www.hindustantimes.com/cricket/sneha-rana-s-maiden-five-for-rawal-s-excellent-fifty-power-india-to-15-run-win-over-south-africa-101745929393804.html |deadurl=yes }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{cricinfo}} * {{cricketarchive|id=896644}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মহিলা ক্ৰিকেটাৰ]] ow7clwnetjoms0f0leyg4zla2ta3k3q 0 132284 625677 583307 2026-08-09T23:16:12Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625677 wikitext text/x-wiki {{Infobox actress | name = মিয়া ইছাবেলা | image = Mia Isabella 2011 AVN.jpg | caption = ৮ জানুৱাৰী ২০১১ তাৰিখে AVN Awards-ত ইছাবেলা | birth_date = | birth_place = চিকাগো, ইলিনয়, [[যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] | website = {{url|mia-isabella.com}} }} '''মিয়া ইছাবেলা''' (জন্ম ১৯৮৬) হৈছে এগৰাকী আমেৰিকান ৰূপান্তৰকামী অৱসৰপ্ৰাপ্ত [[পৰ্ণগ্ৰাফিক চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী|পৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী]]।<ref name="Tourjée 2016">{{cite magazine |url=https://www.vice.com/en/article/beyond-the-tyga-sex-scandal-the-real-life-of-trans-porn-star-mia-isabella/ |title=Beyond the Tyga Sex Scandal: The Real Life of Trans Porn Star Mia Isabella |access-date=February 22, 2016 |first=Diana |last=Tourjée |date=February 22, 2016 |magazine=Vice}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ইছাবেলাৰ জন্ম চিকাগোত হৈছিল আৰু তেওঁ তাতেই ডাঙৰ হৈছিল, কিন্তু তেওঁৰ শৈশৱৰ অধিকাংশ সময় টেনেচিত কটাইছিল আৰু কৈশোৰ অৱস্থাত পুনৰ চিকাগোলৈ উভতি আহিছিল।<ref name="Miss Lagsalot 2010">{{cite web |type=interview |url=http://www.whackmagazine.com/2010/10/19/mia-isabella-%E2%80%94-%E2%80%9Chaving-a-big-cock-and-being-so-girly-made-me-feel-uncomfortable-growing-up%E2%80%9D/ |title=Mia Isabella — Interview |author=Miss Lagsalot |date=October 19, 2010 |website=WHACK! Magazine |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110809082259/http://www.whackmagazine.com/2010/10/19/mia-isabella-%E2%80%94-%E2%80%9Chaving-a-big-cock-and-being-so-girly-made-me-feel-uncomfortable-growing-up%E2%80%9D/ |archive-date=August 9, 2011 |access-date=February 24, 2026 |archivedate=August 9, 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110809082259/http://www.whackmagazine.com/2010/10/19/mia-isabella-%E2%80%94-%E2%80%9Chaving-a-big-cock-and-being-so-girly-made-me-feel-uncomfortable-growing-up%E2%80%9D/ |deadurl=yes }}</ref> তেওঁ ''ভাইচ'' আলোচনীত কৈছিল যে তেওঁ ৮ৰ পৰা ১৮ বছৰ বয়সৰ ভিতৰত প্ৰতিদিনে কমেও দুটা ঘণ্টা ভায়োলিন বজাইছিল।<ref name="Tourjée 2016"/> তেওঁ ১৬ বছৰ বয়সত উচ্চ বিদ্যালয় সম্পূৰ্ণ কৰে আৰু চিকাগোৰ স্কুল অৱ দ্য আৰ্ট অৱ চিকাগোত অধ্যয়ন কৰে। ইয়াৰ উপৰিও, তেওঁ এটা বিলাসী ডিজাইনাৰ বুটিকৰ মালিক আছিল।<ref name="Tourjée 2016"/> তেওঁ পেৰিছ ফেশ্বন ইনষ্টিটিউটৰ পৰা ফেশ্বন বিষয়ত ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল।<ref name="German-Adult-News 2010">{{cite web |url=http://www.german-adult-news.com/erotik/interviews/822-mia-isabella-der-transsexuelle-superstar-aus-den-usa-im-interview.html |title=Mia Isabella Interview |language=de |access-date=September 11, 2014 |date=October 29, 2010 |website=German-Adult-News |archivedate=October 19, 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141019090055/http://www.german-adult-news.com/erotik/interviews/822-mia-isabella-der-transsexuelle-superstar-aus-den-usa-im-interview.html |deadurl=yes }}</ref> ==কেৰিয়াৰ== ইছাবেলাই ২০০৫ চনত ১৯ বছৰ বয়সত পৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগত প্ৰৱেশ কৰে আৰু এনাবলিক ভিডিঅ'ৰ বাবে ''টি-গাৰ্লছ ৩'' চলচ্চিত্ৰত তেওঁৰ প্ৰথম অভিনয় কৰে।<ref name="German-Adult-News 2010"/> ২১ বছৰ বয়সত তেওঁ কিছু সময়ৰ বাবে এই উদ্যোগৰ পৰা বিৰতি লয় আৰু ২৩ বছৰ বয়সত পুনৰ ঘূৰি আহে।<ref name="Miss Lagsalot 2010"/> জানুৱাৰী ২০১৪ চনত তেওঁ পৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগৰ পৰা অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Tourjée 2016"/> ==মেইনষ্ট্ৰিম মিডিয়া== ২০১৩ চনত তেওঁ ''গ্ৰেণ্ড থেফ্ট অটো ভি'' ভিডিঅ’ গেমত "Prostitute #1" নামৰ চৰিত্ৰটোৰ কণ্ঠ দিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.xbiz.com/news/169554 |title=TS Porn Star Mia Isabella Lends Voice on 'Grand Theft Auto V' |access-date=September 11, 2014 |first=Rhett |last=Pardon |date=October 1, 2013 |website=XBIZ}}</ref> তেওঁ ''ছনচ অৱ এনাকী'' টেলিভিছন শৃংখলাৰ সপ্তম ঋতুৰ প্ৰথম খণ্ডত অভিনয় কৰিছিল, যি ৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৪ তাৰিখে প্ৰচাৰ হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.xbiz.com/news/184697 |title=Final 'Sons Of Anarchy' Season Premieres With Bevy of Porn Stars |access-date=September 11, 2014 |first=Lila |last=Gray |date=September 10, 2014 |website=XBIZ}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== ইছাবেলাই ২০ বছৰ বয়সত বিয়া কৰিছিল আৰু এই বিবাহ চাৰি বছৰ স্থায়ী হৈছিল।<ref name="Tourjée 2016"/> তেওঁ ২২ বছৰ বয়সত মুখমণ্ডল নাৰীকৰণ অস্ত্ৰোপচাৰ কৰিছিল, যাৰ ভিতৰত চিন, চোয়াল আৰু নাকৰ হাড় সংশোধন আৰু ফেচলিফ্ট অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="Miss Lagsalot 2010"/> ২০১৫ চনত কিছুমান সংবাদ মাধ্যমত প্ৰকাশ হৈছিল যে তেওঁৰ সৈতে ৰেপাৰ ত্যগাৰ সম্পৰ্ক আছিল, যদিও ত্যগাই এই দাবী অস্বীকাৰ কৰিছিল।<ref name="Martin 2015">{{cite news |last1=Martin |first1=Annie |title=Tyga, Mia Isabella address alleged relationship |url=https://www.upi.com/Entertainment_News/2015/07/09/Tyga-Mia-Isabella-address-alleged-relationship/1431436446757/ |access-date=25 October 2025 |publisher=United Press International |date=July 9, 2015 |language=en}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:আমেৰিকান পৰ্ণগ্ৰাফিক চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ট্ৰান্সজেণ্ডাৰ পৰ্ণগ্ৰাফিক চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী]] szpal6dgs18k1a6hff3dtu4h3vp3on5 0 132480 625776 583191 2026-08-10T07:01:31Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625776 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = | imagesize = | name = হিলাৰী ডু প্ৰে | birth_date = {{birth date and age|1942|4|25}} <ref name="auto1">{{Cite web|url=https://www.freebmd.org.uk/cgi/information.pl?cite=gwM8KbUKzdeQ0v%2Bo%2BXmL%2Fg&scan=1|title=Index entry|accessdate=20 July 2020|work=FreeBMD|publisher=ONS}}</ref> | birth_place = হেমেল হেম্পষ্টেড, হাৰ্টফোৰ্ডশ্বাইৰ, [[ইংলেণ্ড]] | othername = | occupation = সংগীতজ্ঞ আৰু লেখক | yearsactive = | spouse = {{marriage|ক্ৰিষ্টোফাৰ ফিনজি|1961|2019|end=d.}} | mother = আইৰিছ ডু প্ৰে | relatives = জেকলিন ডু প্ৰে (ভগ্নী) }} '''হিলাৰী এন্নে ডু প্ৰে''' (জন্ম ২৫ এপ্ৰিল ১৯৪২)<ref>{{cite book | last1=Du Pré | first1=Piers | last2=Du Pré |first2=Hilary | title=A genius in the family : an intimate memoir of Jacqueline du Pré | location=London | publisher=Heinemann | year=1996 | isbn=0-434-00344-1}}</ref> এগৰাকী ইংৰাজী ফ্লাউটিষ্ট আৰু স্মৃতিগ্ৰন্থকাৰ যি ''এ জিনিয়াছ ইন দ্য ফেমিলি'' (১৯৯৭) নামৰ কিতাপখনৰ সহ-লেখক হিচাপে আৰু ১৯৯৮ চনৰ ''হিলাৰী এণ্ড জেকি'' ছবিখনত অৱদান আগবঢ়োৱাৰ বাবে বেছিকৈ পৰিচিত, যি দুয়োখন ছবিয়ে তেওঁৰ ভগ্নী চেলিষ্ট জেকলিন ডু প্ৰেৰ কাহিনীৰ সৈতে জড়িত। ১৯৬১ চনৰপৰা ২০১৯ চনত মৃত্যুৰ আগলৈকে সুৰকাৰ জেৰাল্ড ফিনজিৰ পুত্ৰ পৰিচালক ক্ৰিষ্টোফাৰ ফিনজিৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। ডু প্ৰেৰ চাৰিটা সন্তান জন্ম হয়। == জীৱন == ডু প্ৰে ১৯৪২ চনত হেমেল হেম্পষ্টেড, হাৰ্টফোৰ্ডশ্বাইৰত জন্মগ্ৰহণ কৰে।<ref name="auto1"/> তেওঁ পিয়ানোবাদিকা আইৰিছ ডু প্ৰে (জন্ম-সূত্ৰে গ্ৰীপ) আৰু ডেৰেক ডু প্ৰেৰ কন্যা। তেওঁৰ এজন ভাতৃ পিয়াৰ্ছ আৰু এগৰাকী ভগ্নী জেকলিন ডু প্ৰে (১৯৪৫–১৯৮৭) আছিল।<ref>[https://www.nytimes.com/books/first/w/wilson-dupre.html du Pré Family biography] Retrieved 26 May 2015</ref> সৰু বয়সতেই তেওঁ সংগীতৰ প্ৰতি স্বাভাৱিক আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছিল, কিন্তু তেওঁৰ ভগ্নী জেকলিনৰ অসাধাৰণ প্ৰতিভাৰ বাবে বহু সময় ছাঁত পৰি থাকিছিল। হিলাৰীয়ে ১৯৬১ চনত ক্ৰিষ্টোফাৰ ফিনজিৰ সৈতে বিবাহ কৰে<ref>{{Cite web|url=https://www.freebmd.org.uk/cgi/information.pl?cite=xiXICU%2B0XIw7J3p8IeqYQw&scan=1|title=Index entry|accessdate=20 July 2020|work=FreeBMD|publisher=ONS}}</ref> আৰু পৰিয়ালসহ হেম্পশ্বাইৰৰ এশম্যান্সৱৰ্থত বাস কৰিছিল। কোৱা অনুসাৰে, পত্নীৰ সম্মতিত ফিনজিয়ে অসুস্থ ভগ্নী-জামাই জেকলিন (জেকি)-ৰ সৈতে প্ৰেমসম্পৰ্ক গঢ়ি তোলে, যি স্নায়ৱিক ভাঙোনৰ ফলত আত্মহননৰ প্ৰৱণতা প্ৰদৰ্শন কৰি আছিল। ১৯৭০ দশকত ডু প্ৰেয়ে বাৰ্কশ্বাইৰৰ কোল্ড এশস্থিত ডাউন হাউছ স্কুলত সংগীত আৰু বাঁহী শিক্ষাদান কৰিছিল। == চলচ্চিত্ৰ আৰু গ্ৰন্থ == ১৯৯৭ চনত প্ৰকাশিত তেওঁৰ স্মৃতিগ্ৰন্থ ''এ জিনিয়াছ ইন দ্য ফেমিলি''ত, যিখন তেওঁ ভাতৃ পিয়াৰ্ছৰ সৈতে সহ-লিখিছিল, ডু প্ৰেয়ে ভগ্নী জেকলিন ডু প্ৰেৰ সৈতে থকা জটিল, যন্ত্ৰণাদায়ক কিন্তু গভীৰভাৱে মৰমিয়াল সম্পৰ্কৰ বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁ দাবী কৰে যে স্বামী ফিনজিৰ সৈতে জেকিৰ সম্পৰ্কত তেওঁ সন্মতি দিছিল, কাৰণ তেওঁ বিচাৰিছিল যে জেকিয়ে সেই স্থিৰ পাৰিবাৰিক জীৱনটো অনুভৱ কৰক, যিটো তেওঁ ঈৰ্ষা কৰিছিল। এই বৰ্ণনাক বহু উৎসই, তাৰ ভিতৰত হিলাৰীৰ কন্যা আৰু ক্ৰিষ্টোফাৰ ফিনজিৰ কন্যায়ো, খণ্ডন কৰিছে।<ref name="auto">{{Cite web |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1282/is_1999_Feb_22/ai_53703740 |title=Music: Twisted Sister - Review &#124; National Review &#124; Find Articles at BNET.com |access-date=23 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080207155202/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1282/is_1999_Feb_22/ai_53703740 |archive-date=7 February 2008 |url-status=dead |archivedate=16 February 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080216212139/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1282/is_1999_Feb_22/ai_53703740/print |deadurl=yes }}</ref> তেওঁ লগতে কৈছিল যে তেওঁৰ পিতৃয়ে একাধিক প্ৰেমসম্পৰ্ক ৰাখিছিল আৰু জেকলিন ডু প্ৰেৰ সৈতে দুৰ্ব্যৱহাৰমূলক আচৰণ কৰিছিল, যেতিয়া তেওঁ মানসিকভাৱে অতি স্পৰ্শকাতৰ অৱস্থাত আছিল। ১৯৯৮ চনত আনন্দ টাকাৰৰ বিতৰ্কিত চলচ্চিত্ৰ ''হিলাৰী এণ্ড জেকি'' একে সময়তে লিখা হৈছিল আৰু আংশিকভাৱে হিলাৰীৰ সাক্ষাৎকাৰসমূহৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ছবিখনত এমিলি ৱাটচনে জেকলিন আৰু ৰেচেল গ্ৰিফিথছে হিলাৰীৰ ভূমিকাত অভিনয় কৰে। যদিও ছবিখন সমালোচনামূলক আৰু বাণিজ্যিকভাৱে সফল হৈছিল আৰু কেইবাটাও একাডেমী বঁটা মনোনয়ন লাভ কৰিছিল, তথাপি ই তীব্ৰ বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰে। জেকলিন ডু প্ৰেৰ ঘনিষ্ঠ সহকৰ্মীসকলৰ এটা গোটে (তাৰ ভিতৰত চেল’বাদক ম্‌স্তিস্লাভ ৰষ্ট্ৰোপোভিচ আৰু জুলিয়ান লয়েড ৱেবাৰ) দ্য টাইমছলৈ আপত্তিজনক পত্ৰ প্ৰেৰণ কৰে। হিলাৰীৰ কন্যা ক্লেয়াৰ ফিনজিয়ে ছবিখনক “মহান ভুল ব্যাখ্যা” বুলি অভিহিত কৰে। জেকলিনৰ প্ৰাক্তন স্বামী ডেনিয়েল বাৰে’নবইমে কয়, “মই মৰাৰ পিছলৈকে অপেক্ষা কৰিব নোৱাৰিলে নেকি?”<ref name="auto"/> হিলাৰী ডু প্ৰেয়ে গ্ৰন্থ আৰু চলচ্চিত্ৰ দুয়োখনক দৃঢ়ভাৱে সমৰ্থন কৰে। দ্য গাৰ্ডিয়ানত তেওঁ লিখে: “প্ৰথমতে মানুহে মোৰ কাহিনীটো বিশ্বাস নকৰাত মই আচৰিত হৈছিলোঁ, কাৰণ মই সম্পূৰ্ণ সত্য ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ। নিজৰ পৰিয়ালৰ বিষয়ে সত্য ক’লে মানুহে তাক অস্বীকাৰ কৰিব বুলি আশা নকৰা যায়। কিন্তু মই জানিছিলোঁ জেকিয়ে মই কৰা কামটোক সন্মান জনালেহেঁতেন। মই যদি আধা-সত্য ক’লোঁহেঁতেন, তেওঁ তাক ছিঙি পেলালেহেঁতেন। তেওঁ সম্পূৰ্ণ কাহিনীটো প্ৰকাশ পোৱাটো বিচাৰিলেহেঁতেন।”<ref>[https://www.theguardian.com/uk_news/story/0,,323814,00.html#article_continue "The truth about our wonderful sister Jackie"]. The Guardian. Retrieved 28 July 2011.</ref> দ্য নিউ ইয়ৰ্কাৰত তেওঁক উদ্ধৃত কৰি কোৱা হয়: “যাক আপুনি ভাল পায়, তেওঁক সম্পূৰ্ণৰূপেই ভাল পায়। ছবিখনৰ বিৰোধিতা কৰাসকলে জেকিৰ জীৱনৰ কেৱল তেওঁলোকে গ্ৰহণ কৰা অংশবোৰহে চাব বিচাৰে। মোৰ মতে ছবিখনে কোনো ধৰণৰ স্বাধীন ব্যাখ্যা কৰা নাই। জেকিয়ে নিশ্চিতভাৱে এইটো ভাল পায়।”<ref>Fielden, Jay. (7 January 2009) http://www.newyorker.com/archive/1999/02/08/1999_02_08_024_TNY_LIBRY_000017474 The Talk of the Town: The Pictures. The New Yorker. Retrieved 28 July 2011.</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:যুক্তৰাজ্যৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:সুৰকাৰ]] [[শ্ৰেণী:লেখিকা]] tndl0vni144uw20bizzmqg63sucjp4o 0 132521 625709 596672 2026-08-10T00:30:17Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625709 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist | name = মৌড এডিথ ভিক্টোৰিয়া ফ্লে | image = Mark Joseph Allan - studio portrait of Maude Edith Victoria Glover later Fleay.jpg | imagesize = | caption = | birth_name = মৌড এডিথ ভিক্টোৰিয়া গ্ল’ভাৰ | birth_date = ১৮৬৯ | birth_place = সুল্কি গাল্লি, ভিক্টোৰিয়া, [[অষ্ট্ৰেলিয়া]] | death_date = {{death date and age|1965|5|18|1869|df=y}} | death_place = ক’লাক, ভিক্টোৰিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া | nationality = অষ্ট্ৰেলিয়ান | education = নেচনেল গেলাৰী অৱ ভিক্টোৰিয়া আৰ্ট স্কুল | field = চিত্ৰাংকন | training = | movement = | works = | patrons = | awards = | spouse = {{marriage|উইলিয়াম হেনৰি ফ্লে|1905 }} | partner = }} '''মৌড এডিথ ভিক্টোৰিয়া গ্ল’ভাৰ ফ্লে''' (১৮৬৯–১৯৬৫) [[অষ্ট্ৰেলিয়া]]ৰ প্ৰথম দিশৰ বন্যপ্ৰাণী চিত্ৰশিল্পীসকলৰ মাজৰ এগৰাকী আছিল।<ref name="eoas">{{cite web|title=Glover-Fleay, Maude Edith Victoria (1869 - 1965)|url=http://www.eoas.info/biogs/P004759b.htm|website=Encyclopedia of Australian Science|accessdate=30 March 2018}}</ref> তেওঁ অষ্ট্ৰেলিয়ান মাৰ্ছুপিয়াল জন্তুসমূহৰ চিত্ৰাংকনৰ বাবে বিশেষকৈ জনাজাত আছিল।<ref name="daao">{{cite web|last1=Rich|first1=Margaret|title=Maude Edith Victoria Fleay b. 1869|url=https://www.daao.org.au/bio/maude-edith-victoria-fleay/biography/|website=Design & Art Australia Online (DAAO)|accessdate=30 March 2018}}</ref> == জীৱনী == ফ্লেৰ জন্ম ১৮৬৯ চনত সুল্কি গাল্লি, অষ্ট্ৰেলিয়াত হৈছিল। তেওঁ বেলাৰাটৰ স্কুল অৱ মাইনছত অংকন অধ্যয়ন কৰিছিল, য’ত তেওঁক ডেভিড ডেভিছৰ দ্বাৰা শিক্ষাদান কৰা হৈছিল।<ref name="daao"/> পিছলৈ তেওঁ মেলবৰ্ণৰ নেচনেল গেলাৰী স্কুলত ফ্ৰেডৰিক মেককাবিনৰ অধীনতো অধ্যয়ন কৰে।<ref name="daao"/> তেওঁৰ খুৰীয়েক এলিজাবেথ গ্ল’ভাৰে হিল্‌সভিলত “গ্ৰেছডেল হোটেল”ৰ মালিক আছিল। ফ্লেয়ে “গ্ৰেছডেল” নামৰ এখন চিত্ৰ অংকন কৰিছিল, যি এলিজাবেথ গ্ল’ভাৰৰ গাৰ্ডেনভেলস্থিত ঘৰটোত টাঙি ৰখা হৈছিল।<ref>{{Cite news|date=1946-08-21|title="a nightingale sang"|pages=13|work=Advocate (Melbourne, Vic. : 1868 - 1954)|url=http://nla.gov.au/nla.news-article172229742|access-date=2020-09-10}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article2119746 |title=Classified Advertising |newspaper=The Argus (Melbourne) |issue=24,583 |location=Victoria, Australia |date=23 May 1925 |accessdate=14 March 2022 |page=39 |via=National Library of Australia}}</ref> তেওঁ মেলবৰ্ণ ছ’চাইটি অৱ উইমেন পেইণ্টাৰ্ছ এণ্ড স্কাল্পটৰ্ছৰ সৈতে প্ৰদৰ্শনী কৰিছিল আৰু ভিক্টোৰিয়ান আৰ্টিষ্টছ ছ’চাইটিৰ সদস্য আছিল।<ref name="daao"/> ১৯৩৮ চনত তেওঁ এথেনিয়াম গেলাৰীত এনি গেটছ আৰু হেন্ৰিয়েটা মাৰিয়া গালিভাৰৰ সৈতে প্ৰদৰ্শনী কৰিছিল।<ref>{{Cite web|title=Art Society's Service - The Argus (Melbourne, Vic. : 1848 - 1957) - 27 Apr 1938|url=http://nla.gov.au/nla.news-article11162635|access-date=2020-09-10|website=Trove|language=en}}</ref> ১৯৪৫ চনত তেওঁ লেইটন গেলাৰীত প্ৰদৰ্শনী কৰিছিল, য’ত তেওঁৰ কামক “অলপ অমহিলাসুলভ শক্তি আৰু আত্মবিশ্বাসী দৃষ্টিভংগী”ৰ বাবে প্ৰশংসা কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news|date=1945-03-21|title=ART EXHIBITION|pages=13|work=Argus (Melbourne, Vic. : 1848 - 1957)|url=http://nla.gov.au/nla.news-article1102701|access-date=2020-09-10}}</ref> প্ৰখ্যাত শিল্পী আৰ্থাৰ ষ্ট্ৰিটনে কৈছিল যে তেওঁৰ চিত্ৰসমূহে “জন্তুবোৰৰ সৈতে গভীৰ সহানুভূতি আৰু জ্ঞান প্ৰতিফলিত কৰে।”<ref>{{Cite news|date=1934-06-19|title=FIVE ARTISTS|pages=5|work=Argus (Melbourne, Vic. : 1848 - 1957)|url=http://nla.gov.au/nla.news-article10948106|access-date=2020-09-10}}</ref> তেওঁ এগৰাকী লেখিকা আৰু সংগীত শিক্ষয়িত্ৰীও আছিল, লগতে ডেলেছফৰ্ড স্কুল অৱ মাইনছৰ শিল্প পৰিচালক হিচাপেও কাম কৰিছিল।<ref>{{Cite web|title=painting - The Crows Nest, Warapingo Beaufort by Maude Glover Fleay - Victorian Collections|url=http://136.154.202.135:8080/items/5d4bb83121ea6727d8349304|access-date=2020-09-10}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":0">{{Cite news|date=1905-02-25|title=WEDDINGS.|pages=2|work=Ballarat Star (Vic. : 1865 - 1924)|url=http://nla.gov.au/nla.news-article210350558|access-date=2020-09-10}}</ref> ১৯০৫ চনত তেওঁ বেলাৰাটৰ ছেইণ্ট পিটাৰ্চ চাৰ্চ অৱ ইংলেণ্ডত উইলিয়াম হেনৰি ফ্লেৰ সৈতে বিবাহ বন্ধনত আবদ্ধ হয়।<ref name=":0" /> তেওঁলোকৰ তিনিজন সন্তান আছিল, যাৰ ভিতৰত প্ৰকৃতিবিদ ডেভিড ফ্লেও আছিল।<ref name="daao"/> তেওঁ ডেভিডৰ সৈতে মিলি ''Gliders of the Gumtrees'' নামৰ এখন গ্ৰন্থ প্ৰকাশ কৰে, যাৰ অলংকৰণসমূহ তেওঁ নিজে কৰিছিল।<ref>{{Cite news|date=1949-11-01|title=WOMAN OF THE WEEK|pages=5|work=Argus (Melbourne, Vic. : 1848 - 1957)|url=http://nla.gov.au/nla.news-article22789127|access-date=2020-09-10}}</ref> ফ্লেৰ মৃত্যু ১৮ মে’ ১৯৬৫ চনত ক’লাক, ভিক্টোৰিয়াত হয়।<ref name="eoas"/> == ঐতিহ্য == অষ্ট্ৰেলিয়াৰ প্ৰাকৃতিক ইতিহাসলৈ তেওঁৰ অৱদানৰ সন্মানত ভিক্টোৰিয়ান কলেজ অৱ দ্য আৰ্টছৰ দ্বাৰা “মৌড গ্ল’ভাৰ ফ্লে বঁটা” প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।<ref name="eoas"/> তেওঁ আৰ্ট গেলাৰী অৱ বেলাৰাটত মহিলা শিল্পীৰ কৰ্ম কিনিবলৈ “মৌড গ্ল’ভাৰ ফ্লে বীকুৱেষ্ট” নামে এটি তহবিল স্থাপন কৰিবলৈ ধন দান কৰিছিল।<ref>{{Cite web|last=Art Gallery of Ballarat|date=2016|title=Annual Report|url=https://artgalleryofballarat.com.au/wp-content/uploads/2016/06/annual_report_0809-0910_art_gallery_of_ballarat.pdf|access-date=2026-02-28|archivedate=2022-04-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220419131402/https://artgalleryofballarat.com.au/wp-content/uploads/2016/06/annual_report_0809-0910_art_gallery_of_ballarat.pdf|deadurl=yes}}</ref> তেওঁৰ “গাম ট্ৰিচ”, “এণ্ড অৱ ডে”, আৰু “কন্সিডাৰ দ্য লিটিলচ” নামৰ চিত্ৰসমূহ গেলাৰীৰ সংগ্ৰহত সংৰক্ষিত আছে।<ref>{{Cite web|title=Search object results on eHive|url=https://ehive.com/objects?query=Maude+Glover+Fleay|access-date=2020-09-10}}</ref> ২০১৮ চনত “দ্য ফেবুলাচ মৌড” শীৰ্ষক এখন প্ৰদৰ্শনীত তেওঁৰ কৰ্মসমূহ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web|date=2018-06-29|title=The Lost Ones showcase Maude|url=https://www.thecourier.com.au/story/5498404/the-lost-ones-showcase-maude/|access-date=2020-09-10|website=The Courier|language=en}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অষ্ট্ৰেলিয়াৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ফটোগ্ৰাফাৰ]] iinykcgznaeu7iy54qbzj5wlu24lwhn 0 132867 625707 602646 2026-08-10T00:23:10Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625707 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = মোৰা গীতা | image = Moraa_Gitaa.jpg | caption = | birth_name = | birth_date = | birth_place = মোম্বাচা, [[কেনিয়া]] | death_date = | death_place = | nationality = কেনিয়ান | alma_mater = আফ্ৰিকা নাজাৰিন বিশ্ববিদ্যালয়, নাইৰোবি (শান্তি আৰু সংঘাত অধ্যয়নত বি.এ.) | occupation = ঔপন্যাসিক }} '''মোৰা গীতা''' ([[ইংৰাজী]]: Moraa Gitaa) [[কেনিয়া]]ৰ মোম্বাচাত জন্মগ্ৰহণ কৰা এগৰাকী ঔপন্যাসিক। তেওঁ একেলগে এগৰাকী শান্তি অধ্যয়ন আৰু সংঘাত নিৰাময়ৰ গৱেষক, সাংস্কৃতিক অধিবক্তা আৰু কলা কিউৰেটৰ। তেওঁ কেইবাখনো জনপ্ৰিয় কিশোৰ-কিশোৰীৰ উপন্যাস (YA novels) যেনে— ''লেটছ টক এবাউট দিচ'', ''দ্য কিগাংগো অৰাকল'', ''হিলা'' আৰু ''দ্য চাৰ্ক এটাক''ৰ লেখিকা। == কৰ্মজীৱন == গীতাৰ প্ৰথম পূৰ্ণাংগ প্ৰাপ্তবয়স্ক কল্পকাহিনী উপন্যাস ''ক্ৰুচিবল ফৰ চিলভাৰ এণ্ড ফাৰ্নেচ ফৰ গ'ল্ড'' দুটা চৰিত্ৰক কেন্দ্ৰ কৰি ৰচিত: লেভিনা, এইচ আই ভিত আক্ৰান্ত এগৰাকী কেনিয়ান আফ্ৰিকান মহিলা আৰু জৰ্জিঅ', এজন ইটালিয়ান পুৰুষ যাক লেভিনাই কেনিয়াৰ উপকূলীয় চহৰ মালিন্দীত ছুটী কটোৱাৰ সময়ত লগ পায়।<ref name=":0">{{cite book|last=Gitaa|first=Moraa|title=Crucible for silver and furnace for gold|year=2008|publisher=Nsemia Publishers|location=Oakville|isbn=978-0981036229|pages=276|edition=first}}</ref> গীতাৰ দ্বিতীয়খন উপন্যাস হ'ল ''চিফটিং ছেণ্ডছ''।<ref>{{cite book|last=Gitaa|first=Moraa|title=Shifting Sands|year=2012|publisher=Nsemia Inc.|isbn=978-1-926906-04-1}}</ref> ''ক্ৰুচিবল ফৰ চিলভাৰ এণ্ড ফাৰ্নেচ ফৰ গ'ল্ড'' কিতাপখনক বিদ্বানসকলে এইচ আই ভিৰ সময়ত লিংগ বৈষম্যৰ পুনৰ পঠন আৰু পুনৰ লিখন বুলি সমালোচনা কৰিছে।<ref>{{cite news|title=A Critique of Friendship across Race and Tribe in two Kenyan Novels|url=http://literature.uonbi.ac.ke/node/785|access-date=14 August 2013|archivedate=8 August 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180808234108/http://literature.uonbi.ac.ke/node/785|deadurl=yes}}</ref> তেওঁৰ ''চিফটিং ছেণ্ডছ'' গ্ৰন্থখনৰ কামে নাইৰোবি ষ্টাৰত খাইঙ্গা অ' ওকৱেম্বাৰ পৰা ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰিছিল, যিয়ে কৈছিল: "ইয়াত এনে এজন লেখক আছে যাৰ ওচৰত জীৱন্ত চৰিত্ৰ সৃষ্টিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় ধৈৰ্য্য, অধ্যৱসায় আৰু অনুশাসন আছে। ইয়াত এজন সমসাময়িক কেনিয়ান লেখক আছে যিয়ে এজন পাঠকক এক সুনিপুণভাৱে লিখিত আৰু আকৰ্ষণীয় কাহিনীৰে বিমোহিত কৰিবলৈ সক্ষম.... সাহিত্যৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে চিফটিং ছেণ্ডছ এক অপৰিহাৰ্য পাঠ।"<ref>{{cite web|title=Moraa Gitaa Is a Must-Read Author|url=http://www.the-star.co.ke/news/2013/02/07/moraa-gitaa-is-a-must-read-auther_c735416|work=The Star|location=Nairobi|date=7 February 2013|access-date=9 August 2017|archivedate=9 August 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170809213843/http://www.the-star.co.ke/news/2013/02/07/moraa-gitaa-is-a-must-read-auther_c735416|deadurl=yes}}</ref> গীতাৰ কাহিনীসমূহে সমসাময়িক আফ্ৰিকান সমাজৰ দুৰ্বল, সুবিধাবঞ্চিত আৰু সমাজৰ মূলসুঁতিৰ পৰা আঁতৰত থকা সদস্যসকলৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref>{{cite news|last=Evan|first=Mwangi|title=Kenya: Books: Kenyan Writers Open Debate On New Corruption Frontiers|url=http://allafrica.com/stories/200603060338.html|date=5 March 2006|access-date=14 August 2013|newspaper=Daily Nation|via=All Africa}}</ref> গীতাৰ অ-কল্পকাহিনী আৰু চুটি গল্পসমূহ হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ''ট্ৰেনজিশ্যন মেগাজিন'',<ref>{{Cite web|url=http://hutchinscenter.fas.harvard.edu/transition-121|title=Transtition Magazine, Issue 121|access-date=2018-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20171104202543/http://hutchinscenter.fas.harvard.edu/transition-121|archive-date=2017-11-04|url-status=dead|archivedate=2017-11-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171104202543/http://hutchinscenter.fas.harvard.edu/transition-121|deadurl=yes}}</ref> পেন ইণ্টাৰনেশ্যনেলৰ ''পেন আউটৰাইট'',<ref>{{Cite web|url=http://www.pen-outwrite.org/obscure-oddities-moraa-gitaa|title=Pen Outwrite, Obscure Oddities}}</ref> আই এফ এল এ চি-ৰ পীচ এণ্ড এণ্টি-টেৰৰ এন্থলজী, স্পটলাইট পাব্লিচাৰ্ছৰ ৱেটিং এণ্ড আডাৰ ষ্টৰীজ, ক্ৰিয়েটিভছ গেৰেজ এন্থলজী, কেইবাটাও অথৰ মি এন্থলজী, আফ্ৰিকা ফ্ৰেচ! নিউ ভইচেছ ফ্ৰম দ্য ফাৰ্ষ্ট কণ্টিনেণ্টকে ধৰি কেইবাটাও জি২১ দ্য ৱৰ্ল্ডছ মেগাজিন এন্থলজী, দ্য আফ্ৰিকান মেগাজিন আৰু ''হেকায়া ইনিচিয়েটিভ''ত প্ৰকাশ পাইছে।<ref>{{Cite web|url=http://hekaya.co.ke/2018/04/11/jihadi-brides|title=Hekaya Initiative, Jihadi Brides}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১৪ চনত জেমছ মুৰুৱাই ইংৰাজী ভাষাত লিখা ৪০ বছৰৰ তলৰ ৩৯ জন শীৰ্ষ আফ্ৰিকান ঔপন্যাসিকৰ তালিকাত গীতাক অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল।<ref>{{Cite web|first=James|last=Murua|url=https://www.writingafrica.com/39-top-english-language-african-novelists-under-40|website=Writing Africa|title=39 Top English Language African Novelists under 40|date=9 May 2014|access-date=11 May 2024|archivedate=19 February 2026|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260219002844/https://www.writingafrica.com/39-top-english-language-african-novelists-under-40/|deadurl=yes}}</ref> == ৰচনাৱলী == * ''লেটছ টক এবাউট দিচ'' — ৱৰ্ল্ডছ আননোন পাব্লিচাৰ্ছ, কেনিয়া, ২০২০<ref>{{Cite book |last=Gitaa |first=Moraa |url=https://books.google.com/books?id=HlWRzQEACAAJ |title=Let's Talk about This |date=2023-07-31 |publisher=Worlds Unknown |isbn=978-1-7349822-1-3 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-10-28 |title=Book Review: Lets Talk About This |first=Ochieng|last=Obunga |url=https://nation.africa/kenya/life-and-style/art-books/book-review-lets-talk-about-this-2486522 |access-date=2022-05-27 |website=Nation |language=en}}</ref> * ''দ্য কিগাংগো অৰাকল'' — ৱৰ্ল্ডছ আননোন পাব্লিচাৰ্ছ, কেনিয়া, ২০২০<ref>{{Cite book |last=Gitaa |first=Moraa |url=https://books.google.com/books?id=W3SUzQEACAAJ |title=The Kigango Oracle |date=2020-07-31 |publisher=Worlds Unknown publishers |isbn=978-1-7349822-5-1 |language=en}}</ref> * ''হিলা'' — ষ্টৰীমুজা পাব্লিচাৰ্ছ, কেনিয়া, ২০১৫<ref name=":0" /> * ''দ্য চাৰ্ক এটাক'' — মৰান পাব্লিচাৰ্ছ, কেনিয়া, ২০১৪<ref>{{Cite book |last=Gitaa |first=Moraa |title=The shark attack |date=2014 |publisher=Moran Publishers |isbn=978-9966-34-738-1 |language=English |oclc=892514533}}</ref><ref>{{Cite book |last=Moraa |first=Gitaa |url=https://books.google.com/books?id=IuDSDwAAQBAJ&q=The+Shark+Attack.+by+Moraa+Gitaa |title=The Shark Attack |date=2020-02-27 |publisher=Moran Publishers |isbn=978-9966-34-738-1 |language=en}}</ref> * ''দ্য কন আৰ্টিষ্ট'' — কেনিয়া লিটাৰেচাৰ ব্যুৰো, কেনিয়া, ২০১৪ * ''চিফটিং ছেণ্ডছ'' — এনচেমিয়া পাব্লিচাৰ্ছ, কেনিয়া, ২০১২<ref>{{Cite book |last=Gitaa |first=Moraa |url=https://books.google.com/books?id=7okDuwAACAAJ&q=Shifting+Sands.+by+Moraa+Gitaa |title=Shifting Sands |date=2012 |publisher=Nsemia |isbn=978-1-926906-04-1 |language=en}}</ref> * ''ক্ৰুচিবল ফৰ চিলভাৰ এণ্ড ফাৰ্নেচ ফৰ গ'ল্ড'' — এনচেমিয়া পাব্লিচাৰ্ছ, কেনিয়া, ২০০৮<ref>{{Cite book |last=Gitaa |first=Moraa |url=https://books.google.com/books?id=H-J4PQAACAAJ&q=Crucible+for+Silver+and+Furnace+for+Gold..+by+Moraa+Gitaa |title=Crucible for Silver and Furnace for Gold |date=2008 |publisher=Nsemia |isbn=978-0-9810362-2-9 |language=en}}</ref> == অন্তৰ্ভুক্ত সংকলনসমূহ == * আফ্ৰিকান লেণ্ড পলিচি চেন্টাৰ (এ এল পি চি) সংকলন — ''ফাইণ্ডিং গ্ৰাউণ্ড এণ্ড আডাৰ ষ্টৰীজ'' (আফ্ৰিকাৰ ভূমি শাসনৰ ওপৰত আধাৰিত), ২০২২।<ref>[https://www.uneca.org/african-land-policy-centre/ ALPC Anthology ‘Finding Ground and Other Stories]</ref> * হেকায়া আৰ্টচ ইনিচিয়েটিভ সংখ্যা ০১ / লিব্ৰোচ এজেন্সি — সংকলন: ''জিহাদী ব্ৰাইড এণ্ড আডাৰ ষ্টৰীজ'', কেনিয়া, ২০১৮ * ট্ৰেনজিশ্যন মেগাজিন সংখ্যা ১২১ — থিম: ''চাইল্ডহুড'' (হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ হাচিনচ চেন্টাৰ ফৰ আফ্ৰিকান এণ্ড আফ্ৰিকান আমেৰিকান ৰিচাৰ্ছ), ২০১৬ * ক্ৰিয়েটিভছ গেৰেজ — ''ফেমোলিউশ্যন'' ভলিউম ০১, কেনিয়া, ২০১৬ * ''ৱেটিং এণ্ড আডাৰ ষ্টৰীজ'' — স্পটলাইট পাব্লিচাৰ্ছ, কেনিয়া, ২০১৬ * পেন আউটৰাইট — ''অবস্কিউৰ অডিটিজ'': এলজিবিটিকিউআই (LGBTQI) সংখ্যা, পেন ইণ্টাৰনেশ্যনেলৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত, ২০১৫ * জি২-ৰ সংকলন — ''আফ্ৰিকা ফ্ৰেচ! নিউ ভইচেছ ফ্ৰম দ্য ফাৰ্ষ্ট কণ্টিনেণ্ট'', ২০১০ == বঁটা আৰু সন্মান == * ২০২৪ কেনিয়া পাব্লিচাৰ্ছ এছ’চিয়েচনৰ বিগত ২৫ বছৰৰ ২৫ গৰাকী উল্লেখনীয় লেখক আৰু গ্ৰন্থ — ''দ্য চাৰ্ক এটাক''ৰ বাবে<ref>[https://www.writingafrica.com/kenya-publishers-associations-25-notable-books-and-authors/ Kenya Publishers Association]</ref> * ২০২৪ নুৰিয়া বুকষ্ট'ৰৰ শীৰ্ষ ১০০ গৰাকী লেখক আৰু গ্ৰন্থ — ''চিফটিং ছেণ্ডছ''ৰ বাবে<ref>[https://www.facebook.com/share/p/i92jPgxJ2urSWApo/ Nuria Bookstore's 2024]</ref> * ২০২২-২০২৩ আই এ এচ-চি ই ইউ (IAS-CEU) ৰাইটাৰ-ইন-ৰেছিডেন্স / ফেলো — ইনষ্টিটিউট ফৰ এডভান্সড চাটডি, চেণ্ট্ৰেল ইউৰোপিয়ান ইউনিভাৰ্চিটি<ref>[https://ias.ceu.edu/people/moraa-gitaa/ IAS-CEU Writer-in-Residence]</ref> * ২০২২ জমো কেনিয়াত্তা প্ৰাইজ ফৰ লিটাৰেচাৰ (জে কে পি এল) — চুটি তালিকাভুক্ত, ''লেটছ টক এবাউট দিচ''ৰ বাবে<ref>[https://nation.africa/kenya/life-and-style/weekend/new-faces-emerge-in-list-for-annual-literary-prizes-3959656#l8fthsfl7j13ga2y99 Jomo Kenyatta Prize for Literature]</ref> * ২০২১ জেমছ কাৰী প্ৰাইজ ফৰ আফ্ৰিকান লিটাৰেচাৰ — দীঘলীয়া তালিকাভুক্ত (Longlist)<ref>[https://brittlepaper.com/2021/06/10-writers-longlisted-for-the-2021-james-currey-prize-for-african-literature/ James Currey Prize for African Literature (Longlist)]</ref> * ২০২১ নম্মো (NOMMO) বঁটা — মনোনীত / দীঘলীয়া তালিকাভুক্ত<ref>[https://www.tor.com/2021/05/13/the-longlist-for-the-african-speculative-fiction-societys-2021-nommo-awards/ NOMMO Awards (Nominated/Longlist)]</ref> * ২০১৭ এপেক্সআৰ্ট ফেলো — এপেচআৰ্ট ফেলো<ref>[https://apexart.org/fellowship/gitaa.php apexart Fellow]</ref> * ২০১৪ বাৰ্ট বঁটা — বাৰ্ট বঁটা<ref>{{Cite web |title=Burt Award |url=https://www.burtaward.org/book/the-shark-attack |access-date=2026-03-06 |archivedate=2018-08-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180808234040/https://www.burtaward.org/book/the-shark-attack |deadurl=yes }}</ref> * ২০১০ পেংগুইন প্ৰাইজ ফৰ আফ্ৰিকান ৰাইটিং — চুটি তালিকাভুক্ত<ref>{{Cite web |title=Penguin Prize for African Writing (Shortlist) |url=http://penguin.bookslive.co.za/blog/2010/06/30/shortlists-for-the-inaugural-penguin-prize-for-african-writing/ |access-date=2026-03-06 |archivedate=2013-12-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131220163604/http://penguin.bookslive.co.za/blog/2010/06/30/shortlists-for-the-inaugural-penguin-prize-for-african-writing/ |deadurl=yes }}</ref> * ২০০৮ নেচনেল বুক ডেভেলপমেণ্ট কাউঞ্চিল অৱ কেনিয়া (এন বি ডি চি কে) বুক উইক লিটাৰেৰী এৱাৰ্ডছ — প্ৰাপ্তবয়স্ক কল্পকাহিনী শাখাত প্ৰথম পুৰস্কাৰ বিজয়ী<ref>[https://nation.africa/kenya/life-and-style/lifestyle/rebel-author-on-a-mission--563068?view=htmlamp NBDCK - Book Week Literary Awards]</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://about.me/moraagitaa Author's website] *[https://www.linkedin.com/in/moraa-gitaa-0678549 Moraa Gitaa's LinkedIn Profile] 0vt6861ls8nim0ehz86o8cv99tpz64g 0 133094 625717 596703 2026-08-10T01:53:17Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625717 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = লিছা এম ডায়মণ্ড | image_size = | caption = লিছা এম ডায়মণ্ড | birth_name = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | death_cause = | resting_place = | resting_place_coordinates = | nationality = আমেৰিকান | other_names = | known_for = যৌন পৰিৱৰ্তনশীলতা (Sexual fluidity) | alma_mater = চিকাগো বিশ্ববিদ্যালয় (বিএ), কৰ্ণেল বিশ্ববিদ্যালয় (এমএ, পিএইচডি) | employer = ইউটাহ বিশ্ববিদ্যালয় | occupation = বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক | title = | networth = | term = | predecessor = | successor = | party = | boards = | spouse = | children = | parents = | relatives = }} '''লিছা এম ডায়মণ্ড''' ([[ইংৰাজী]]: Lisa M. Diamond) এগৰাকী [[আমেৰিকা]]ন [[মনোবিজ্ঞান]]ী আৰু [[নাৰীবাদ]]ী। তেওঁ ইউটাহ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বিকাশমূলক মনোবিজ্ঞান, স্বাস্থ্য মনোবিজ্ঞান আৰু লিংগ অধ্যয়ন বিভাগৰ এগৰাকী অধ্যাপক।<ref>{{Cite web |title=Lisa Diamond, Ph.D. |url=https://psych.utah.edu/people/faculty/diamond-lisa.php |website=The University of Utah}}</ref> তেওঁৰ গৱেষণাৰ মূল বিষয় হৈছে [[যৌন অভিমুখিতা]]ৰ বিকাশ, যৌন পৰিচয় আৰু মানৱীয় সম্পৰ্ক।<ref name="cv" /> তেওঁ তেওঁৰ ২০০৮ চনৰ গ্ৰন্থ ''চেক্সুৱেল ফ্লুইডিটি: আণ্ডাৰষ্টেণ্ডিং উইমেনছ লাভ এণ্ড ডিজায়াৰ''ৰ বাবে সৰ্বাধিক পৰিচিত।<ref name="radtke">{{cite web | author = Radtke, Sarah | year = 2012 | url = http://www.feministvoices.com/lisa-diamond/ | title = Profile: Lisa Diamond | work = Psychology's Feminist Voices | accessdate = 20 April 2015 | archive-date = 22 October 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20201022093759/http://www.feministvoices.com/lisa-diamond/ | url-status = dead | archivedate = 22 October 2020 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20201022093759/http://www.feministvoices.com/lisa-diamond/ | deadurl = yes }}</ref> এই গ্ৰন্থখনত তেওঁ ১০বছৰীয়া সময়ছোৱাত ১০০ গৰাকী অ-বিষমকামী মহিলাৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নৰ আধাৰত মহিলাৰ যৌনতাৰ পৰিৱৰ্তনশীলতাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=Sexual Fluidity — Lisa M. Diamond |url=https://www.hup.harvard.edu/catalog.php?isbn=9780674032262 |access-date=2022-11-07 |website=www.hup.harvard.edu |language=en}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == বেটি ফ্ৰিডেনে তেওঁৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ত এটা ভাষণ দিয়াৰ পাছত ডায়মণ্ড নাৰীবাদৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ পৰিছিল।<ref name="radtke" /> তেওঁ চিকাগো বিশ্ববিদ্যালয়ত নাৰীবাদী তত্ত্ব অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু চিকাগোৰ নেচনেল অৰ্গেনাইজেশ্যন ফৰ উইমেনৰ বৰ্ডত যোগদান কৰিছিল।<ref name="radtke" /><ref name="granek">{{cite web | author1 = Diamond, Lisa M. | author2 = Granek, Leeat | date = 6 August 2011 | title = Interview with Lisa M. Diamond | work = Psychology's Feminist Voices Oral History Project | url = http://www.feministvoices.com/assets/Feminist-Presence/Diamond/Lisa-Diamond-Oral-History.pdf | accessdate = 20 April 2015 | archive-date = 17 April 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150417011104/http://www.feministvoices.com/assets/Feminist-Presence/Diamond/Lisa-Diamond-Oral-History.pdf | url-status = dead | archivedate = 17 April 2015 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20150417011104/http://www.feministvoices.com/assets/Feminist-Presence/Diamond/Lisa-Diamond-Oral-History.pdf | deadurl = yes }}</ref><ref>{{Cite news |last=Barringer |first=Felicity |date=1992-01-12 |title=NOW Reasserts Its Role as Outsider |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1992/01/12/us/now-reasserts-its-role-as-outsider.html |access-date=2022-11-07 |issn=0362-4331}}</ref> এই সময়ছোৱাতে তেওঁ নিজকে সমকামী হিচাপে ঘোষণা কৰিছিল আৰু সক্ৰিয়তাবাদৰ পৰিৱৰ্তে সমকামিতাৰ ওপৰত গৱেষণা কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল।<ref name="radtke" /> ১৯৯৩ চনত তেওঁ চিকাগো বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা মনোবিজ্ঞানত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="radtke" /> ইয়াৰ পিছত তেওঁ কৰ্ণেল বিশ্ববিদ্যালয়ত ৰিচ চাভিন-উইলিয়ামছৰ তত্ত্বাৱধানত স্নাতকোত্তৰ পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰে।<ref name="observer">{{cite journal | author = Vaughn-Blount, Kelli | year = 2008 | title = Champions of Psychology: Lisa Diamond | journal = Observer | volume = 21 | issue = 2 | url = https://www.psychologicalscience.org/index.php/publications/observer/2008/february-08/champions-of-psychology-lisa-diamond.html | access-date = 2026-03-08 | archivedate = 2016-09-04 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20160904233418/http://www.psychologicalscience.org/index.php/publications/observer/2008/february-08/champions-of-psychology-lisa-diamond.html | deadurl = yes }}</ref> তাৰপৰাই তেওঁ ১৯৯৬ চনত স্নাতকোত্তৰ আৰু ১৯৯৯ চনত ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰে, দুয়োটাই মানৱ বিকাশমূলক মনোবিজ্ঞান বিষয়ত।<ref name="radtke" /> == কৰ্মজীৱন == ইউটাহ বিশ্ববিদ্যালয়ত ডায়মণ্ড ১৯৯৯ চনৰপৰা ২০০৫ চনলৈ সহকাৰী অধ্যাপক আৰু ২০০৫ চনৰপৰা ২০১২ চনলৈ সহযোগী অধ্যাপক হিচাপে আছিল। ২০১২ চনত তেওঁ মনোবিজ্ঞান আৰু লিংগ অধ্যয়ন বিভাগৰ অধ্যাপক হয়।<ref name="cv">{{cite web | url = https://psych.utah.edu/_resources/documents/people/diamond/Diamond-CV-2019.pdf | title = Curriculum Vita | author = Diamond, L. M. | accessdate = 13 January 2020}}</ref> তেওঁ ''ডেভেলপমেণ্টেল চাইক’লজী'', ''আৰ্কাইভছ অৱ চেক্সুৱেল বিহেভিয়াৰ'' আৰু অন্যান্য বিভিন্ন আলোচনীৰ সম্পাদকীয় বোৰ্ডত কাম কৰে।<ref name="cv" /> তেওঁৰ গৱেষণাই সমকামিতা, কিশোৰী আৰু মানৱীয় সম্পৰ্কৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে।<ref name="cv" /><ref name="radtke" /> যৌন পৰিৱৰ্তনশীলতাৰ ওপৰত কৰা তেওঁৰ অধ্যয়নত তেওঁ বিচাৰি পাইছে যে কিছুমান মহিলাই তেওঁলোকৰ যৌন অভিমুখিতাৰ পৰিচয়ত পৰিৱৰ্তন হোৱা বুলি প্ৰকাশ কৰে। ডায়মণ্ডৰ মতে যৌন অভিমুখিতা কোনো নিৰ্বাচিত বিষয় নহয়, বৰঞ্চ কিছুমান মহিলাৰ ক্ষেত্ৰত এই পৰিচয় অনিচ্ছাকৃতভাৱে সলনি হ'ব পাৰে।<ref name="radtke" /><ref name="lgbtscience">{{cite web | url = http://www.lgbtscience.org/lisa-diamond/ | date = 29 October 2013 | title = Dr. Lisa Diamond | work = LGBT Science | publisher = Truth Wins Out | accessdate = 20 April 2015 | archive-date = 23 June 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150623005433/http://www.lgbtscience.org/lisa-diamond/ | url-status = dead | archivedate = 23 June 2015 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20150623005433/http://www.lgbtscience.org/lisa-diamond/ | deadurl = yes }}</ref> তেওঁ অধ্যয়ন কৰা যৌন পৰিৱৰ্তনশীল মহিলাসকলে "সেই পৰিৱৰ্তনবোৰ ইচ্ছাকৃত বুলি অনুভৱ কৰা নাছিল" আৰু কিছুমানে আনকি সেইবোৰক প্ৰতিৰোধো কৰে।<ref name="lgbtscience" /> ডায়মণ্ডৰ মতে ৰূপান্তৰ থেৰাপীয়ে (conversion therapy) সমলিংগৰ প্ৰতি থকা আকৰ্ষণ দূৰ কৰিব নোৱাৰে।<ref name="lgbtscience" /> নিজকে এগৰাকী নাৰীবাদী বিজ্ঞানী হিচাপে বৰ্ণনা কৰি ডায়মণ্ডে কয়, "এনে বহু বিজ্ঞানী আছে যিয়ে কেৱল বৈজ্ঞানিক পদ্ধতিটোক আঁকোৱালি লয় আৰু বিশ্বাস কৰে যে তেওঁলোক সম্পূৰ্ণৰূপে নিৰপেক্ষ, যিটো মই মিছা বুলি ভাবো। আকৌ মই এনে বহু নাৰীবাদীও লগ পাইছোঁ যিয়ে কয় যে শোষণ নকৰাকৈ তথ্য সংগ্ৰহ কৰাৰ কোনো উপায় নাই, তথ্যৰ কোনো অৰ্থ নাই আৰু পৃথিৱীখন এক সামাজিক নিৰ্মাণ—মই এইবোৰকো ভুল বুলি ভাবো।" <ref name="radtke" /> ডায়মণ্ডে প্ৰেম আৰু যৌন অভিমুখিতাৰ আধাৰ হিচাপে সংযুক্তি তত্ত্ব (attachment theory) আৰু সম্পৰ্ক তথা মনো-জৈৱিক স্বাস্থ্যৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ বিষয়েও গৱেষণা কৰিছে।<ref name="radtke" /> ডায়মণ্ডক ২০১১ চনত আমেৰিকান চাইক’লজিকেল এছ’চিয়েশ্যনৰ (এপিএ) লেচবিয়ান, সমকামী, উভকামী আৰু ৰূপান্তৰিত লিংগ বিষয়ক সমিতিয়ে আউটষ্টেণ্ডিং এচিভমেণ্ট এৱাৰ্ড প্ৰদান কৰে; ২০১০ চনত ইণ্টাৰনেশ্যনেল এছ’চিয়েশ্যন অৱ ৰিলেচনশ্বিপ ৰিচাৰ্ছে (আইএআৰআৰ) ডিষ্টিংগুইচড বুক এৱাৰ্ড প্ৰদান কৰে; আৰু ২০০৯ চনত আমেৰিকান চাইক’লজিকেল এছ’চিয়েশ্যনৰ ৪৪ নং বিভাগে তেওঁৰ ''চেক্সুৱেল ফ্লুইডিটি'' গ্ৰন্থখনৰ বাবে ডিষ্টিংগুইচড বুক এৱাৰ্ড প্ৰদান কৰে।<ref name="cv" /><ref>{{Cite web |date=2022-06-29 |title=#PrideMonth: 8 LGBTQIA Key Opinion Leaders (KOLs) Making Big International Impact |url=https://english.saigonbiz.com.vn/pridemonth-8-lgbtqia-key-opinion-leaders-kols-making-big-international-impact/ |access-date=2022-11-07 |website=SaigonBiz - Forum of Saigon businessman |language=vi}}</ref> ''চেক্সুৱেল ফ্লুইডিটি'' গ্ৰন্থখন উভকামী সাহিত্যৰ বাবে প্ৰদান কৰা লেমডা লিটাৰেৰী এৱাৰ্ডৰ চূড়ান্ত তালিকাতো স্থান পাইছিল।<ref>{{Cite web |last=Staff |date=2009-05-08 |title=Utahns Nominated for Queer Book Award |url=https://www.qsaltlake.com/news/2009/05/08/utahns-nominated-for-queer-book-award/ |access-date=2022-11-07 |website=QSaltLake Magazine |language=en-US}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://www.psych.utah.edu/people/person.php?id=54 ইউটাহ বিশ্ববিদ্যালয়ত ডায়মণ্ড] (ডাউনলোড কৰিব পৰা বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধসমূহ) * [http://radiowest.kuer.org/post/sexual-fluidity ৰেডিঅ' ৱেষ্টত ডায়মণ্ডৰ সাক্ষাৎকাৰ (এঘণ্টা জোৰা), ২০১৪], য'ত তেওঁৰ যৌন পৰিৱৰ্তনশীলতাৰ গৱেষণাৰ ওপৰত আলোকপাত কৰা হৈছে। * [https://faculty.utah.edu/u0152463-LISA_DIAMOND/research/index.hml ডায়মণ্ডৰ প্ৰকাশনৰ তালিকা], ইউটাহ বিশ্ববিদ্যালয় [[শ্ৰেণী:লেচবিয়ান বিজ্ঞানী]] [[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মনোবিজ্ঞানী]] 7qbl9sekd44g3rv3ii40k3rxzhw5a2f 0 133772 625538 588636 2026-08-09T12:48:54Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625538 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = পামেলা ছালেম | image = | caption = | birth_name = পামেলা ফৰ্চুনি ছালেম | birth_date = {{Birth date|1944|1|22|df=y}} | birth_place = বোম্বাই, বোম্বাই প্ৰদেশ, ব্ৰিটিছ ৰাজ | death_date = {{Death date and age|2024|2|21|1944|1|22|df=y}} | death_place = ছাৰ্ফচাইড, ফ্লৰিডা, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ | alma_mater = {{ubl|হাইডেলবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়|চেণ্ট্ৰেল স্কুল অৱ স্পীচ এণ্ড ড্ৰামা}} | occupation = চলচ্চিত্ৰ আৰু টেলিভিছন অভিনেত্ৰী | spouse = {{Marriage|মাইকেল অ’গান|1983|2017|end=died}} | known for = {{ubli|''নেভাৰ চে নেভাৰ এগেইন'' (চলচ্চিত্ৰ, ১৯৮৩) মিছ মানিপেনি হিচাপে|''ইনটু দ্য লেবিৰিন্থ'' (১৯৮১–১৯৮২)|''ইষ্টএণ্ডাৰ্ছ'' (১৯৮৮–১৯৮৯)|''ডক্টৰ হু''}} }} '''পামেলা ফৰ্চুনি ছালেম''' (২২ জানুৱাৰী ১৯৪৪ – ২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৪) এগৰাকী ব্ৰিটিছ চলচ্চিত্ৰ আৰু টেলিভিছন অভিনেত্ৰী আছিল। তেওঁৰ জন্ম ভাৰতৰ বোম্বাইত হৈছিল আৰু তেওঁ জাৰ্মানীৰ উইচপাৰ্চ স্কুল<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/film/2024/mar/07/pamela-salem-obituary|title=''Guardian'': "Obituary Pamela Salem", 7 March 2024|newspaper=The Guardian |date=7 March 2024 |access-date=10 March 2024 |last1=Hadoke |first1=Toby }}</ref> আৰু হাইডেলবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ ইংলেণ্ডৰ লণ্ডনৰ চেণ্ট্ৰেল স্কুল অৱ স্পীচ এণ্ড ড্ৰামাত অধ্যয়ন কৰে।<ref name=bfi>{{cite web|url=http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b9f08515b|archive-url=https://web.archive.org/web/20180527231314/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b9f08515b|url-status=dead|archive-date=27 May 2018|title=Pamela Salem|publisher=|accessdate=29 May 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://alumnius.net/central_school_of_sp-2579-2|title=Alumni US – Central School of Speech and Drama, U. of London|website=alumnius.net|accessdate=29 May 2017|archive-date=13 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191213093627/http://alumnius.net/central_school_of_sp-2579-2|url-status=live|archivedate=13 December 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191213093627/http://alumnius.net/central_school_of_sp-2579-2|deadurl=yes}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== === টেলিভিছন === ছালেমক ১৯৮০ৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে আইটিভিৰ শিশুৰ ফ ফেণ্টাচী ধাৰাবাহিক ''ইনটু দ্য লেবিৰিন্থ''ত দুষ্ট ডাইনী বেলোৰৰ চৰিত্ৰত কৰা অভিনয়ৰ বাবে জনা গৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.thechestnut.com/labyrinth/labyrinth.htm|title=Little Gems - Into The Labyrinth|website=www.thechestnut.com|accessdate=29 May 2017|archive-date=1 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180801224346/http://www.thechestnut.com/labyrinth/labyrinth.htm|url-status=live}}</ref> লগতে ১৯৮০ৰ দশকৰ শেষৰফালে বিবিচিৰ ছোপ অপেৰা ''ইষ্টএণ্ডাৰ্ছ''ত মাফিয়াৰ সৈতে জড়িত জোৱান ফ্ৰাঞ্চিছৰ অতিথি চৰিত্ৰত কৰা অভিনয়ৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত আছিল।<ref>{{cite news|url=http://www.express.co.uk/celebrity-news/558106/EastEnders-30th-anniversary-Albert-Square-s-iconic-characters|title=EastEnders 30th anniversary: A look back at Albert Square's most iconic characters|first=Annie|last=Price|date=13 February 2015|newspaper=Express|location=UK|accessdate=29 February 2024|archive-date=9 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180209182244/https://www.express.co.uk/celebrity-news/558106/EastEnders-30th-anniversary-Albert-Square-s-iconic-characters|url-status=live}}</ref> তেওঁক ''ডক্টৰ হু''ৰ দুটা দুঃসাহসিক অভিযানত দেখা গৈছিল: ১৯৭৭ চনত ''দ্য ৰবটছ অফ ডেথ''ত টুছ হিচাপে<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/doctorwho/classic/episodeguide/robotsofdeath/detail.shtml|title=BBC - Doctor Who Classic Episode Guide - The Robots of Death - Details|website=www.bbc.co.uk|access-date=29 May 2017|archive-date=30 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170330174426/http://www.bbc.co.uk/doctorwho/classic/episodeguide/robotsofdeath/detail.shtml|url-status=dead}}</ref> আৰু ১৯৮৮ চনত ''ৰিমেমব্ৰেন্স অফ দ্য ডলেক্স''ত অধ্যাপক ৰাচেল জেনচেন হিচাপে।<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/doctorwho/classic/episodeguide/remembrancedaleks/detail.shtml|title=BBC - Doctor Who Classic Guide - Remembrance of the Daleks - Details|website=www.bbc.co.uk|access-date=29 May 2017|archive-date=30 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170430053920/http://www.bbc.co.uk/doctorwho/classic/episodeguide/remembrancedaleks/detail.shtml|url-status=dead}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ বিগ ফিনিছ প্ৰডাকচনৰ অধিকাৰিক অডিঅ’ ড্ৰামা ধাৰাবাহিক ''কাউণ্টাৰ মেজাৰ্ছ''তো এই চৰিত্ৰটো পুনৰ ৰূপায়ণ কৰিছিল।<ref>{{cite news| title=Big Finish: Counter-Measures| first=Chuck| last=Foster| website=Doctor Who News| date=23 October 2011| url=https://www.doctorwhonews.net/2011/10/dwn231011174008-big-finish-counter.html| access-date=18 February 2024| archive-date=18 February 2024| archive-url=https://web.archive.org/web/20240218232508/https://www.doctorwhonews.net/2011/10/dwn231011174008-big-finish-counter.html| url-status=live}}</ref> তেওঁ ''দ্য ফেচ অফ ইভিল''ত (১৯৭৭) জোনানৰ বহুতো কণ্ঠৰ ভিতৰত এজন হিচাপে কণ্ঠদান কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/doctorwho/classic/episodeguide/faceofevil/detail.shtml|title=BBC - Doctor Who Classic Guide - The Face of Evil - Details|website=www.bbc.co.uk|accessdate=29 May 2017|archive-date=21 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170721190251/http://www.bbc.co.uk/doctorwho/classic/episodeguide/faceofevil/detail.shtml|url-status=live}}</ref> তেওঁ চতুৰ্থ ডক্টৰৰ সহচৰী লীলাৰ চৰিত্ৰৰ বাবে অডিচন দিছিল যদিও এই চৰিত্ৰটো লুইছ জেমছনক প্ৰদান কৰা হৈছিল। ছালেমে ১৯৮৯ চনৰপৰা ১৯৯১ চনলৈ ব্ৰিটিছ চিটকম ''ফ্ৰেন্স ফিল্ডছ''তো এটা চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.comedy.co.uk/tv/french_fields/|title=French Fields - ITV Sitcom|website=British Comedy Guide|access-date=1 February 2017|archive-date=3 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170203205257/https://www.comedy.co.uk/tv/french_fields/|url-status=live}} First broadcast 5 September 1989</ref> অন্যান্য টেলিভিছনৰ অতিথি চৰিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত আছিল জনপ্ৰিয় ব্ৰিটিছ ধাৰাবাহিক যেনে ''আউট অফ দ্য আননোন'', ''ব্লেকছ ৭'', ''দ্য অনেডিন লাইন'', ''দ্য প্ৰফেচনেলছ'', ''হাওৱাৰ্ডছ ৱে'', ''এভাৰ ডিক্ৰিজিং চাৰ্কলছ'', ''ট্ৰিপডছ'', ''অল ক্ৰিয়েচাৰ্ছ গ্ৰেট এণ্ড স্মল''; আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত আমেৰিকান ধাৰাবাহিক যেনে ''মেগনাম, পি.আই.'', ''পাৰ্টি অফ ফাইভ'', ''ইআৰ'' আৰু ''দ্য ৱেষ্ট উইং'', য’ত তেওঁ এগৰাকী ব্ৰিটিছ প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref name=bfi/><ref>{{cite web|url=http://www.tvguide.com/celebrities/pamela-salem/credits/168825/100534/?from=100534|title=Pamela Salem|website=TVGuide.com|accessdate=29 May 2017|archive-date=14 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180514214359/http://www.tvguide.com/celebrities/pamela-salem/credits/168825/100534/?from=100534|url-status=live}}</ref><ref name=allmovie>{{cite web|url=http://www.allmovie.com/artist/pamela-salem-p62719|title=Pamela Salem - Movies and Filmography - AllMovie|website=AllMovie|accessdate=29 May 2017|archive-date=15 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180515112125/https://www.allmovie.com/artist/pamela-salem-p62719|url-status=live}}</ref> === চলচ্চিত্ৰ === চলচ্চিত্ৰ জগতত ছালেমে ১৯৮৩ চনত শ্বন কনেৰী অভিনীত 'অনানুষ্ঠানিক' জেমছ বণ্ড চলচ্চিত্ৰ ''নেভাৰ চে নেভাৰ এগেইন''ত মিছ মানিপেনিৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref name=BBC>{{cite web|publisher=BBC|accessdate=25 April 2012|title=Interview with Pamela Salem|date=30 September 2005|url=https://www.bbc.co.uk/wiltshire/content/articles/2005/09/30/pamela_salem_interview_feature.shtml|archive-date=5 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210505214147/http://www.bbc.co.uk/wiltshire/content/articles/2005/09/30/pamela_salem_interview_feature.shtml|url-status=live}}</ref> তেওঁ মাইকেল ক্ৰাইটনৰ ''দ্য ফাৰ্ষ্ট গ্ৰেট ট্ৰেইন ৰবাৰী''তো (১৯৭৯) অভিনয় কৰিছিল (এই চিনেমাখনতো শ্বন কনেৰী আছিল)। ইয়াৰ বাহিৰেও তেওঁ ''দ্য বিচ'' (১৯৭৯), ''নাইট ট্ৰেইন টু মাৰ্ডাৰ'' (১৯৮৩), ''আফটাৰ ডাৰ্কনেছ'' (১৯৮৫), ''থৰটিন এট ডিনাৰ'' (১৯৮৫), ''চালোমি'' (১৯৮৬), ''গডছ আউতল'' (১৯৮৭), ''গডছ এণ্ড মনষ্টাৰ্ছ'' (১৯৯৮), ''কুইকচেণ্ড'' (২০০২) আৰু ''এপ্ৰিলছ শ্বাৱাৰ'' (২০০৩) ছবিত সহযোগী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref name=allmovie/> ==ব্যক্তিগত জীৱন আৰু মৃত্যু== ছালেমে অভিনেতা মাইকেল অ’গানৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল। ২০১৭ চনৰ ১ নৱেম্বৰত তেওঁৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে তেওঁলোক একেলগে আছিল। তেওঁলোকে ফ্লৰিডাৰ ছাৰ্ফচাইডত বসবাস কৰিছিল।<ref name=BBC/> ২০২৪ চনৰ ২১ ফেব্ৰুৱাৰীত ৮০ বছৰ বয়সত সেই স্থানতে ছালেমৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.bigfinish.com/news/v/pamela-salem-1944-2024|title=Pamela Salem 1944-2024|publisher=Big Finish|accessdate=22 February 2024|archive-date=22 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240222233713/https://www.bigfinish.com/news/v/pamela-salem-1944-2024|url-status=live}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb name|id=0758012|name=Pamela Salem}} [[শ্ৰেণী:বৃটিছ অভিনেত্ৰী]] rqgo5jhun15kys87gq2ftx8xa1dh8hv 0 133859 625584 599452 2026-08-09T15:30:18Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625584 wikitext text/x-wiki {{Short description|শিশুৰ খেল}} [[File:Children playing hide and seek.jpg|thumb|upright=1.3|খেলুৱৈসকলে ধৰা নপৰাকৈ নিৰ্দিষ্ট স্থানত উপনীত হ'বলৈ চেষ্টা কৰিছে]] '''ফৰ্টি ফৰ্টি''' (যাক '''১২৩ হোম''', '''ফৰ্টি ফৰ্টি ইন''', '''মব মব''', '''মব''' আৰু অন্যান্য নামেৰেও জনা যায়) হ'ল এক শিশুৰ খেল য'ত ধৰা-ধৰি আৰু লুকুৱা-ভাকু খেলৰ উপাদানসমূহ মিহলি হৈ থাকে। এজন খেলুৱৈ "ধৰোতা" হয় আৰু তেওঁ আন খেলুৱৈসকলক স্পৰ্শ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে 'দেখা' পাইহে কৰায়ত্ব কৰিব লাগে, কাৰণ ইয়াত খেলুৱৈসকলৰ মাজত কোনো শাৰীৰিক সংস্পৰ্শ নহয়।<ref name=opie>{{cite book|last=Opie|first=Peter|title=Children's games in street and playground: Chasing, catching, seeking, hunting, racing, duelling, exerting, daring, guessing, acting, pretending|publisher=Clarendon Press|year=1969}}</ref> == নিয়মসমূহ == এজন খেলুৱৈক ধৰোতা হিচাপে বাছনি কৰা হয় আৰু এটা গছ বা বিজুলী খুঁটাৰ দৰে কোনো চিনাক্ত কৰিব পৰা বস্তুক "ঘাটি" হিচাপে বাছি লোৱা হয়। ইয়াক কেতিয়াবা "মব পষ্ট" বুলিও কোৱা হয়। ধৰোতা নোহোৱা বাকী খেলুৱৈসকলে দৌৰি গৈ লুকায়, আনহাতে ধৰোতাই খেলৰ সংস্কৰণ অনুসৰি এটা নিৰ্দিষ্ট সংখ্যা লৈকে গণনা কৰে; সাধাৰণতে ৪০, ৪৪<ref>{{cite web|url=http://ctac.esrc.unimelb.edu.au/biogs/E000114b.htm|accessdate=18 November 2014|title=44 Home - Hiding Game - Childhood, Tradition and Change PUBLIC DATABASE}}</ref> বা ১০০ লৈকে। ধৰোতাই আন খেলুৱৈসকলক বিচাৰে, আনহাতে খেলুৱৈসকলে ধৰা নপৰাকৈ ঘাটি পাৰ হ'বলৈ চেষ্টা কৰে। যদি এজন খেলুৱৈয়ে দেখা পোৱাৰ আগতেই ঘাটি পায়, তেওঁ চিঞৰে "ফৰ্টি ফৰ্টি আই এম ফ্ৰী", "ফৰ্টি ফৰ্টি হোম", "ফৰ্টি ফৰ্টি চেভ মাইচেল্ফ" বা "চেভ মাইচেল্ফ ১২৩" আৰু তাৰ পিছত তেওঁ সুৰক্ষিত হয়। তেওঁ খেলৰ বাকী থকা সময়খিনি ঘাটিতে অপেক্ষা কৰে আৰু আন খেলুৱৈক বিচৰাত ধৰোতাক সহায় নকৰে। কাৰোবাক ধৰিবলৈ হ'লে ধৰোতাই ব্যক্তিজনক দেখা পাব লাগিব, লৰালৰিকৈ ঘাটিলৈ উভতি আহিব লাগিব, ঘাটিটো স্পৰ্শ কৰিব লাগিব আৰু ক'ব লাগিব "ফৰ্টি ফৰ্টি আই চি [নাম]" বা "মব মব [নাম] ১২৩"। যদি দেখা পোৱা খেলুৱৈজন কোনো বস্তুৰ পিছফালে বা ভিতৰত থাকে, তেন্তে সেইটো নিৰ্দিষ্টকৈ ক'ব লাগে; যেনে— আঙুলিয়াই ক'ব লাগে "ফৰ্টি ফৰ্টি আই চি [নাম] বিহাইণ্ড দ্যাট ট্ৰী"। ধৰোতাই ধৰা খেলুৱৈসকল ঘাটিলৈ ঘূৰি আহে। খেলৰ শেষত প্ৰথম ধৰা পৰা ব্যক্তিজন পৰৱৰ্তী খেলৰ বাবে ধৰোতা হয়। কিছুমান সংস্কৰণত শেষত ধৰা পৰা খেলুৱৈজনক পৰৱৰ্তী খেলৰ ধৰোতা কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.cypnow.co.uk/news/446483/|title=Opinion: If I were in charge of ... The playground, Bianca Richmond, 10, East Acton|date=19 June 2004|work=Children Now|accessdate=5 December 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20110726173240/http://www.cypnow.co.uk/news/446483/|archive-date=26 July 2011|url-status=dead|archivedate=26 July 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110726173240/http://www.cypnow.co.uk/news/446483/|deadurl=yes}}</ref> খেলুৱৈসকলক মুক্ত কৰাৰ কিছুমান নিয়ম আছে। কিছুমান সংস্কৰণত ঘাটিত উপনীত হোৱা এজন খেলুৱৈয়ে এজন বা সকলো ধৰা পৰা খেলুৱৈক মুকলি কৰিবলৈ "ৰিলিজ, ৱান, টু, থ্ৰী" বা তেনে ধৰণৰ কথা ক'ব পাৰে। যদি অন্তিম খেলুৱৈজনে ধৰা নপৰাকৈ ঘাটিত উপনীত হয়, তেওঁ 'চেভ এভৰিৱান ১২৩' বুলি চিঞৰিব পাৰে আৰু সকলো খেলুৱৈ পুনৰ খেলিবলৈ মুক্ত হৈ যায়।<ref name=opie/> == পিং পং == এটা সংস্কৰণত প্ৰাৰম্ভিক ধৰোতাজনক পিং পং নামৰ এক পদ্ধতিৰে নিৰ্বাচন কৰা হয়। খেলিবলগীয়া সকলোৱে এটা বৃত্তত থিয় হৈ হাত দুখন আগবঢ়াই দিয়ে যাতে তৰ্জনী আঙুলিবোৰে ইটোৱে সিটোক স্পৰ্শ কৰে। এজন নিৰ্দিষ্ট নিৰ্বাচকে ইচ্ছানুসৰি "পিং" বা "পং" বুলি কয়। নিৰ্বাচকে "পং" বুলি কোৱাৰ লগে লগে সকলোৱে লৰালৰিকৈ আঁতৰি যায় আৰু নিৰ্বাচকে যিজনক প্ৰথমে স্পৰ্শ কৰিব পাৰে, তেৱেঁই ধৰোতা হয়। অৱশ্যে কোনোবাই যদি "পং" বুলি কোৱাৰ আগতেই লৰচৰ কৰে, তেন্তে তেওঁ নিজেই ধৰোতা হ'বলগীয়া হয়।<ref>The Seahorse Magazine - Cannock House School Magazine 1967</ref> == অন্য নামসমূহ == খেলটো বহুতো নামেৰে জনা যায়,<ref name="bl">{{Cite web|title=Acky one two three I see children's dialect on TV|url=https://blogs.bl.uk/sound-and-vision/2013/06/acky-123-save-all.html|website=British Library: Sound and vision blog|access-date=2026-03-15|archivedate=2025-06-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250627111013/https://blogs.bl.uk/sound-and-vision/2013/06/acky-123-save-all.html|deadurl=yes}}</ref> যাৰ ভিতৰত আছে '''৪৪ হোম''',<ref>{{Cite web|vauthors=Darian-Smith K, Logan W, Seal G |date=2011|title=44 Home - Hiding Game|url=http://ctac.esrc.unimelb.edu.au/biogs/E000114b.htm|website=Childhood, Tradition and Change|language=en-gb|publication-place=Australia}}</ref> '''ব্লক ১২৩''', '''ৰিলিভ' ১২৩''', '''হিকি ১২৩''', '''ৰেলী ১২৩''', '''পম পম''', '''টুৱেণ্টি টুৱেণ্টি''' (বা আন যিকোনো সংখ্যা), '''টিপ দা কেন''', '''হোম''' আৰু '''আই-আৰ্কি'''। == তথ্যসূত্ৰ == <references/> == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://www.odps.org/glossword/index.php?a=term&d=2&t=403 অনলাইন ডিক্সনাৰী অৱ প্লেগ্ৰাউণ্ড শ্লেং - ফৰ্টি-ফৰ্টি] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304072133/http://www.odps.org/glossword/index.php?a=term&d=2&t=403 |date=2016-03-04 }} [[শ্ৰেণী:লোক-খেল]] h6fvh4iyul0ra6b6f50wa8znjgj1l0z 0 134789 625759 602774 2026-08-10T06:39:30Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625759 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = হানাহ মাৰে’ | image = Hannah Murray by Gage Skidmore.jpg | caption = ২০১৫ চনত চান ডিয়েগো কমিক-কনত গেম অৱ থ্ৰোনচৰ প্ৰচাৰত মাৰে’। | birth_name = টেগান লৰেন-হানাহ মাৰে’<ref>{{Cite web|url=https://www.elle.dk/mode/stilikoner/mandagsmuse-hannah-murray|title=Mandagsmuse: Hannah Murray|date=20 July 2015|website=ELLE|language=da|access-date=15 February 2019}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|1989|7|1|df=yes}} | birth_place = ব্ৰিষ্টল, [[ইংলেণ্ড]] | alma_mater = কুুইনছ কলেজ, কেম্ব্ৰিজ | occupation = অভিনেত্ৰী | years_active = ২০০৬–বৰ্তমান }} '''টেগান লৰেন-হানাহ মাৰে’''' (জন্ম: ১ জুলাই ১৯৮৯) এগৰাকী [[ইংৰাজ]] অভিনেত্ৰী। তেওঁ স্কিনছ (২০০৭–২০০৮, ২০১৩) ধাৰাবাহিকত কেলী আৰু এইচবিঅ’ৰ ফেণ্টাচী ধাৰাবাহিক গেম অৱ থ্ৰোনচত (২০১২–২০১৯) গীলি চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। গেম অৱ থ্ৰোনচৰ বাবে তেওঁ সহ-অভিনেতাসকলৰ সৈতে তিনিটাকৈ স্ক্ৰীন এক্টৰ্ছ গিল্ড বঁটাৰ মনোনয়ন লাভ কৰিছে। তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত আছে ২০১৪ চনৰ সংগীতধৰ্মী ৰোমাণ্টিক ছবি গড হেল্প দ্য গাৰ্ল (যাৰ বাবে তেওঁ চানডেন্স ফিল্ম ফেষ্টিভেলত স্পেচিয়েল জুৰী বঁটা লাভ কৰিছিল) আৰু ২০১৫ চনৰ ড্ৰামা ফিল্ম ব্ৰিজএণ্ড, যাৰ বাবে তেওঁ ট্ৰাইবেঁকা ফিল্ম ফেষ্টিভেলত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। পৰ্দাত অভিনয় কৰাৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁ মঞ্চতো অভিনয় কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত ৱেষ্ট এণ্ড থিয়েটাৰত পলী ষ্টেনহামৰ নাটক দ্যাট ফেচ (২০০৮) আৰু অফ ৱেষ্ট এণ্ড নাটক মাৰ্টিন (২০১৪) অন্যতম। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == মাৰে’ৰ জন্ম হৈছিল ১৯৮৯ চনৰ ১ জুলাইত ব্ৰিষ্টলত। তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ ব্ৰিষ্টল বিশ্ববিদ্যালয়ত কৰ্মৰত আছিল; তেওঁৰ পিতৃ এজন অধ্যাপক আৰু মাতৃ এগৰাকী গৱেষণা প্ৰযুক্তিবিদ।<ref>{{cite web |title=California Girl: Game of Thrones Star Hannah Murray on Moving to LA and Working With the Greatest Female Directors |url=https://www.phoenixmag.co.uk/article/california-dreaming-hannah-murray-on-relocating-to-la-and-working-with-the-greatest-female-directors/ |website=Phoenix UK |access-date=4 July 2020}}</ref> তেওঁ কুইনছ কলেজ, কেম্ব্ৰিজৰপৰা ইংৰাজী বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite news |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4159/is_20080210/ai_n21304189 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080505091715/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4159/is_20080210/ai_n21304189 |url-status=dead |archive-date=5 May 2008 |title=Hannah Murray |publisher=[[FindArticles]] |work=[[The Independent]] |first=Luiza |last=Sauma |date=10 February 2008 |access-date=12 March 2009 |archivedate=4 January 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090104232327/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4159/is_20080210/ai_n21304189/print |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.queens.cam.ac.uk/life-at-queens/music-arts-drama/bats|title = BATS | Queens' College}}</ref> তেওঁ নৰ্থ ব্ৰিষ্টল পষ্ট ১৬ চেণ্টাৰত অধ্যয়ন কৰিছিল<ref>{{cite web |title=Hannah Murray |url=http://www.tv.com/hannah-murray/person/543805/summary.html |publisher=[[TV.com]] |access-date=14 October 2009 |archive-date=14 April 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100414002437/http://www.tv.com/hannah-murray/person/543805/summary.html |url-status=dead |archivedate=14 April 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100414002437/http://www.tv.com/hannah-murray/person/543805/summary.html |deadurl=yes }}</ref> আৰু ব্ৰিষ্টল অ’ল্ড ভিক ইয়ং কোম্পানীৰ এগৰাকী সদস্য আছিল।<ref>{{cite web |title= Star Hannah was sectioned after joining ‘wellness cult’|url= https://www.pressreader.com/uk/bristol-post/20241025/281513641637356|website=pressreader|access-date=12 November 2024}}</ref> == কৰ্মজীৱন == ১৬ বছৰ বয়সত মাৰে’ই ব্ৰিষ্টলত যুৱ অভিনেতা-অভিনেত্ৰীৰ বাবে অনুষ্ঠিত এটা অডিচনৰ কথা গম পায় আৰু অভিজ্ঞতাৰ বাবে অডিচন দিয়াৰ সিদ্ধান্ত লয়। এই অডিচন আছিল E4-ৰ কিশোৰ-কিশোৰীৰ ধাৰাবাহিক ''স্কিনছ''ৰ বাবে। তেওঁ ধাৰাবাহিকখনৰ প্ৰযোজকসকলক মোহিত কৰিবলৈ সক্ষম হয় আৰু কেলী এইনছৱৰ্থ নামৰ এগৰাকী সৃষ্টিশীল অথচ খাদ্যাভাসৰ বিকাৰত ভোগা কিশোৰীৰ চৰিত্ৰত নিৰ্বাচিত হয়। মাৰে’ আৰু এপ্ৰিল পিয়েৰচন আছিল এই ধাৰাবাহিকখনৰ বাবে নিৰ্বাচিত হোৱা প্ৰথম দুজন শিল্পী।<ref name="nationalstudent">{{cite web |url=http://www.national-student.co.uk |title=April Pearson |work=The National Student Magazine |first=Benjie |last=Goodhart |date=14 January 2007 |access-date=5 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070211231552/http://www.national-student.co.uk |archive-date=11 February 2007 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> মাৰে’ই ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈ ধাৰাবাহিকখনৰ প্ৰথম দুটা ছিজনত অভিনয় কৰিছিল। নতুন চৰিত্ৰৰ বাবে বাট মুকলি কৰি তেওঁ দ্বিতীয় ছিজনৰ শেষত ধাৰাবাহিকখন ত্যাগ কৰে। ''স্কিনছ''ৰ পিছত ২০০৮ চনৰ মে' মাহত মাৰে’ই ড্যুক অৱ ইয়ৰ্ক থিয়েটাৰত ৱেষ্ট এণ্ড প্ৰডাকচনৰ নাটক ''দ্যাট ফেচ''ৰ মিঞা চৰিত্ৰৰ জৰিয়তে মঞ্চত আত্মপ্ৰকাশ কৰে। এই নাটকখনত তেওঁৰ অভিনয় উচ্চ প্ৰশংসিত হয় আৰু ইয়াক তেওঁৰ কেৰিয়াৰৰ এক মাইলৰ খুঁটি হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.whatsonstage.com |title=Review Round-up: Stenham Saves West End Face |work=Whatsonstage.com |first1=Melissa |last1=Rynn |first2=Kate |last2=Jackson |date=12 May 2008 |access-date=8 August 2011 |url-status = dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110616093656/http://www.whatsonstage.com |archive-date=16 June 2011}}</ref> একে বছৰতে তেওঁ ''ইন ব্ৰুজেছ'' নামৰ ব্ল্যাক কমেডীখনত এটা সৰু চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল যদিও ছবিখনৰপৰা তেওঁৰ দৃশ্যটো কাটি পেলোৱা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.goodprattle.com |title='Skins' veteran Hannah Murray |work=Goodprattle.com |first=Keely |last=Weiss |date=25 July 2009 |access-date=18 February 2012 |url-status = dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090814170431/http://www.goodprattle.com |archive-date=14 August 2009}}</ref> [[File:SDCC 2015 - John Bradley & Hannah Murray (19051560104).jpg|right|thumb|''গেম অৱ থ্ৰোনচ''ৰ প্ৰচাৰৰ বাবে চান ডিয়েগো কমিক-কনত মাৰে’ (সোঁফালে) আৰু জন ব্ৰেডলি ( বাঁওফালে)]] ২০০৯ চনত মাৰে’ই আগাথা ক্ৰিষ্টিৰ উপন্যাসৰ আধাৰত নিৰ্মিত আইটিভি-ৰ ধাৰাবাহিক ''হোৱাই ডিডণ্ট দে আস্ক ইভান্স?''-ত ডৰোথী চেভেজৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। তেওঁ ২০১০ চনৰ থ্ৰিলাৰ ছবি ''ৱম্ব''-তো অভিনয় কৰিছিল। সেই বছৰৰে পিছৰফালে তেওঁ এণ্ডা ৱালছৰ ''চেটৰুম''ৰ চলচ্চিত্ৰ ৰূপান্তৰত অভিনয় কৰে, যাৰ প্ৰিমিয়াৰ ২০১০ চনৰ কান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত হৈছিল। ২০১১ চনৰ ৮ আগষ্টত এইচবিঅ’-ই নিশ্চিত কৰে যে মাৰে’ই ''গেম অৱ থ্ৰোনচ''ৰ দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় ছিজনত গীলি চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিব। চতুৰ্থ ছিজনৰপৰা তেওঁক ধাৰাবাহিকখনৰ এগৰাকী নিয়মীয়া শিল্পী হিচাপে উন্নীত কৰা হয়। তেওঁৰ চৰিত্ৰটো আছিল এগৰাকী যুৱতী যি নিজৰ দেউতাকৰদ্বাৰা ধৰ্ষিত হৈ এটি সন্তানৰ মাতৃ হয় আৰু চৰিত্ৰ ছেমৱেল টাৰ্লিৰ সুৰক্ষাত থাকে।<ref>{{cite web |url=http://www.westeros.org |title=Updated: Gilly Cast (Confirmed) |publisher=Westeros.org |author=Elio |date=8 August 2011 |access-date=8 August 2011}}</ref> ২০১৩ চনত মাৰে’ই ''স্কিনছ''ৰ সপ্তম তথা অন্তিম ছিজনত পুনৰ কেলী এইনছৱৰ্থ হিচাপে দেখা দিয়ে। এইবাৰ তেওঁক এগৰাকী গম্ভীৰ আৰু স্বতন্ত্ৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হৈছিল।<ref>[https://www.channel4.com Hannah Murray, Jack O'Connell and Kaya Scodelario return to Skins – Channel 4 – Info – Press]. Channel 4 (16 October 2012).</ref> একে বছৰতে তেওঁ বেলে এণ্ড চেবাষ্টিয়ানৰ "ইউৰ কভাৰ্ছ ব্লন" সংগীত ভিডিঅ’টোতো অভিনয় কৰে। ২০১৪ চনত মাৰে’ই গ্লাছগোৰ তিনিজন সংগীতজ্ঞৰ জীৱনৰ আধাৰত নিৰ্মিত ছবি ''গড হেল্প দ্য গাৰ্ল''-ত অভিনয় কৰে। এই ছবিখনৰ বাবে তেওঁ চানডেন্স চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত জুৰীৰ বিশেষ বঁটা লাভ কৰে। সেই বছৰতে তেওঁ মঞ্চ নাটক ''মাৰ্টিন''-ৰ শীৰ্ষক চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি শ্ৰেষ্ঠ মহিলা অভিনেতাৰ অফ ৱেষ্ট এণ্ড বঁটাৰ মনোনয়ন লাভ কৰে।<ref>{{cite web |url=https://www.finboroughtheatre.co.uk |title=Martine - 2014 - Finborough Theatre }}</ref> ২০১৫ চনত মাৰে’ই আমেৰিকান ছবি ''লিলি এণ্ড কেট'' আৰু ডেনিছ ছবি ''ব্ৰিজএণ্ড''ত অভিনয় কৰে। ''ব্ৰিজএণ্ড'' ছবিৰ বাবে তেওঁ ট্ৰাইবেঁকা চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটা লাভ কৰে। ২০১৭ চনত মাৰে’ই কেথৰিন বিগেলোৰ নাট্যধৰ্মী ছবি ''ডিট্ৰইট''ত অভিনয় কৰে, যি ১৯৬৭ চনৰ ডিট্ৰইট দাঙ্গাৰ এটা সত্য ঘটনাৰ ওপৰত আধাৰিত আছিল।<ref name=DFP>{{Cite news |last=Hinds |first=Julie |orig-year=June 21, 2016 |date=June 22, 2016 |title=Detroit 1967 riot movie will film here—at least partly |url=https://www.freep.com |work=[[Detroit Free Press]] |access-date=April 12, 2017 |language=en}}</ref> ২০১৮ চনত তেওঁ মেৰী হেৰনৰ ছবি ''চাৰ্লি চেইজ''ত আমেৰিকাৰ দোষী সাব্যস্ত হত্যাকাৰী আৰু প্ৰাক্তন মেনচন ফেমিলিৰ সদস্য লেছলী ভান হাউটেনৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। এই ছবিখনৰ প্ৰিমিয়াৰ ৭৫সংখ্যক ভেনিছ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত হৈছিল। == ব্যক্তিগত জীৱন == ২০২৪ চনত মাৰে’ৰ আত্মজীৱনীৰ আগতীয়া প্ৰচাৰৰ অংশ হিচাপে প্ৰকাশ পাইছিল যে এখন "ৱেলনেছ কাল্ট"ৰ সৈতে জড়িত হোৱাৰ পিছত ২০১৭ চনত তেওঁক মানসিক স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰত আবদ্ধ কৰি ৰখা হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.nme.com|title=‘Skins’ star Hannah Murray was reportedly sectioned after joining wellness cult|work=[[NME]]|first=Adam|last=England|date=21 October 2024|accessdate=23 October 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.independent.co.uk|title=Game of Thrones star Hannah Murray reveals she was lured into wellness cult|first=Ellie|last=Muir|work=[[The Independent]]|date=18 October 2024|accessdate=23 October 2024}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category}} * {{IMDb name|2356940}} [[শ্ৰেণী:ইংৰাজী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] ji4669vele9zqopen1etg7hxonll0gt 0 135268 625576 612828 2026-08-09T15:03:40Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625576 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = ফিমেন<br />Фемен | logo = | image = Femen Logo.svg | image_size = 300 px | caption = | type = প্ৰতিবাদী আৰু সক্ৰিয়তাবাদী গোট | founded_date = {{start date and age|2008|4|10|df=yes}}<ref name=FEMEN/> | founder = | location = [[পেৰিছ]], [[ফ্ৰান্স]]<ref name="spiegel.de">{{cite news|url=http://www.spiegel.de/international/europe/naked-march-in-paris-to-open-new-office-of-femen-feminist-group-a-856780.html |title=Naked March in Paris to Open New Office of Femen Feminist Group – SPIEGEL ONLINE |website=Der Spiegel |date=19 September 2012 |access-date=2012-11-19|last1=Eichhorn |first1=Lorenz }}</ref> (মুখ্য কাৰ্যালয়)<ref name=IP29713NH/> | key_people = আন্না হুটচোল<ref name=FEMEN/><br />ওক্সানা শাচকো<br />আলেকজেন্দ্ৰা শ্বেভচেংকো<ref name="femen1">{{cite web |url=http://femen.org/en/news/id/216 |title=FEMEN |publisher=FEMEN |date=2013-01-24 |access-date=2013-04-22 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130509142453/http://femen.org/en/news/id/216 |archive-date=9 May 2013 |archivedate=2013-05-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130509142453/http://femen.org/en/news/id/216 |deadurl=yes }}</ref><br />ইন্না শ্বেভচেংকো<br />ইয়ানা ঝদানোভা | focus = "মহিলাৰ মুক্তি লাভৰ বাবে পিতৃতন্ত্ৰ বিলোপ কৰা" | homepage = [http://femen.news/ femen.news] }} '''ফিমেন''' ([[ইংৰাজী]]: Femen; [[ৰাছিয়ান]] আৰু ইউক্ৰেইনীয়: Фемен, বেলাৰুছিয়ান: Фэмэн) হৈছে এক [[ইউক্ৰেইন]]ীয় উগ্ৰ [[নাৰীবাদ]]ী সক্ৰিয়তাবাদী গোট, যাৰ লক্ষ্য হৈছে [[মহিলা]]ৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰা। যৌন পৰ্যটন, ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান, [[লিংগ বৈষম্য]], [[সমকামিতা]] ভীতি আৰু অন্যান্য সামাজিক, ৰাষ্ট্ৰীয় তথা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিষয়ৰ বিৰুদ্ধে বিতৰ্কিত ''টপলেছ'' প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰি এই সংগঠনটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত পৰিচিত হৈ পৰে।<ref name="movements1">{{cite web|url=http://www.movements.org/case-study/entry/ukraines-ladies-of-femen/ |title=Ukraine's Ladies of Femen |publisher=Movements.org |date=2011-08-16 |access-date=2013-04-22 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20120414005441/http://www.movements.org/case-study/entry/ukraines-ladies-of-femen |archive-date=14 April 2012}}</ref><ref>{{cite news|first=Jeffrey |last=Tayler |url=https://www.theatlantic.com/international/archive/2013/03/the-woman-behind-femens-topless-protest-movement/273970/ |title=The Woman Behind Femen's Topless Protest Movement|work=The Atlantic |date=13 March 2013|access-date=2013-04-22}}</ref><ref name="FEMEN">{{Cite web |title=Femen wants to move from public exposure to political power |url=https://www.kyivpost.com/post/7705 |access-date=2023-06-26 |website=Kyiv Post |language=en}}</ref><ref name="BBCobservOct12" /><ref>{{cite news|url=https://www.huffingtonpost.com/2013/04/24/topless-femen-protest-andre-jozef-leonard_n_3146609.html|title=Topless FEMEN Protesters Drench Belgian Archbishop André-Jozef Léonard, Protest Homophobia in Catholic Church (PHOTOS)|work=Huffington Post|access-date=23 March 2015|date=24 April 2013}}</ref> ইউক্ৰেইনত প্ৰতিষ্ঠিত এই গোটটো বৰ্তমান [[ফ্ৰান্স]]ত অৱস্থিত। ফিমেনে নিজৰ আদৰ্শক "চেক্সট্ৰিমিজম, নাস্তিকতা আৰু নাৰীবাদ" বুলি বৰ্ণনা কৰে।<ref name="Reestorff2018">{{cite book |last1=Reestorff |first1=Camilla Møhring |title=The Routledge companion to media and activism |date=2018 |publisher=Routledge |location=New York |isbn=9781138202030 |language=English |quote=The activist movement Femen is notorious for topless protests and the ideology ‘sextremism, atheism and feminism’.}}</ref> সংগঠনটোৱে নিজকে "পিতৃতন্ত্ৰৰ তিনিটা স্বৰূপ – মহিলাৰ যৌন শোষণ, [[একনায়কত্ববাদ]] আৰু [[ধৰ্ম]]ৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়া" বুলি অভিহিত কৰে<ref name=BBCTunis/> আৰু লগতে কয় যে ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে "মহিলাৰ অধিকাৰ ৰক্ষাৰ বাবে চেক্সট্ৰিমিজম ব্যৱহাৰ কৰা"।<ref name="Guar19oct13">{{Cite news |last=Holman |first=Zoe |date=2013-10-19 |title=Fearless … and topless: Femen activists to bring 'sextremism' to the UK |language=en-GB |work=The Observer |url=https://www.theguardian.com/world/2013/oct/20/femen-activists-uk-branch-feminism |access-date=2023-06-26 |issn=0029-7712}}</ref> প্ৰতিবাদৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ফিমেনৰ কৰ্মীসকলক আৰক্ষীয়ে নিয়মিতভাৱে আটক কৰি আহিছে।<ref name="BBCTunis">{{Cite news |date=2013-06-12 |title=Femen activists jailed in Tunisia for topless protest |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-22881163 |access-date=2023-06-26}}</ref> [[File:FEMEN Annual protest against regular summer hot water switch off-4.jpg|thumb|[[ইউক্ৰেইন]]ৰ সুৰক্ষা সেৱাৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ৰ সন্মুখত এগৰাকী ফিমেন কৰ্মীৰ টপলেছ প্ৰতিবাদ]] == ইতিহাস == [[File:FEMEN Swine Flu Panic Protest-13.jpg|thumb|left|২০০৯ চনৰ ৯ নৱেম্বৰত কিয়ভত ফিমেনৰ প্ৰতিবাদ। আৰম্ভণিৰ প্ৰতিবাদসমূহ উত্তেজক আছিল যদিও 'টপলেছ' নাছিল।]] ২০০৮ চনৰ ১০ এপ্ৰিলত আন্না হুটচোলে ফিমেন আন্দোলন প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ কৃতিত্ব লাভ কৰে। বিদেশলৈ যোৱাৰ নামত প্ৰতাৰিত হৈ যৌন শোষণৰ বলি হোৱা ইউক্ৰেইনীয় মহিলাসকলৰ কাহিনী জানিব পৰাৰ পিছত তেওঁ এই পদক্ষেপ লৈছিল।<ref name="History">{{Cite web |title=Feminine Femen targets 'sexpats' |url=https://www.kyivpost.com/post/10934 |access-date=2023-06-26 |website=Get the Latest Ukraine News Today - KyivPost |language=en}}</ref><ref name="F24">{{Cite web |last= |date=2009-08-28 |title=How they protest prostitution in Ukraine |url=https://observers.france24.com/en/20090828-how-they-protest-prostitution-ukraine-femen-sex-tourism |access-date=2023-06-26 |website=France 24 |language=en}}</ref> অৱশ্যে কিটি গ্ৰীনৰ ২০১৩ চনৰ তথ্যচিত্ৰ ''ইউক্ৰেইন ইজ নট এ ব্ৰথেল'' অনুসৰি, ভিক্টৰ স্ভিয়াটস্কিয়েহে ফিমেন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ২০১৩ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত ইন্না শ্বেভচেংকোৱে এই তথ্যচিত্ৰখনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি কয় যে স্ভিয়াটস্কিয়ে "কিছু সময়ৰ বাবে আন্দোলনটো পৰিচালনা কৰিছিল। ...আমি এয়া মানি লৈছিলোঁ কাৰণ ইয়াক কেনেকৈ প্ৰতিৰোধ কৰিব লাগে বা ইয়াৰ বিৰুদ্ধে কেনেকৈ যুঁজিব লাগে আমি জনা নাছিলোঁ। ...তাৰ পিছতেই মই ইউক্ৰেইন এৰি ফ্ৰান্সলৈ যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিলোঁ যাতে এটা নতুন ফিমেন গঢ়িব পৰা যায়।"<ref name=The_Independent>{{cite news |url= https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/the-man-who-made-femen-new-film-outs-victor-svyatski-as-the-mastermind-behind-the-protest-group-and-its-breastbaring-stunts-8797042.html |title= The man who made Femen: New film outs Victor Svyatski as the mastermind behind the protest group and its breast-baring stunts |work= The Independent |access-date= 23 March 2015 |location= London |first= Geoffrey |last=MacNab |date= 3 September 2013}}</ref><ref name="InnaSviatsky">{{Cite news |last=Shevchenko |first=Inna |date=2013-09-05 |title=Femen let Victor Svyatski take over because we didn't know how to fight it |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2013/sep/05/victory-svyatski-femen-man |access-date=2023-06-26 |issn=0261-3077}}</ref> ২০১৪ চনৰ জানুৱাৰীত ''দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেন্ট''ৰ সৈতে হোৱা এক বাৰ্তালাপত ইন্না শ্বেভচেংকোৱে স্ভিয়াটস্কিৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিছিল আৰু 'প্ৰতিষ্ঠাপক' শব্দটো ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কৈছিল: "মই কেতিয়াও অস্বীকাৰ নকৰোঁ যে তেওঁ এজন বুদ্ধিমান ব্যক্তি। তেওঁৰ বাবেই আমি ইজনে সিজনক চিনি পাইছিলোঁ। তেওঁ আৰম্ভণিতে আমাৰ আশে-পাশে থকা সেইসকল বুদ্ধিমান ব্যক্তিৰ ভিতৰত এজন আছিল, যিসকল অধিক অভিজ্ঞ আছিল।"<ref>{{cite news | first = Geoffrey | last = McNabb | title = 'I don't want to be liked': Inna Shevchenko, leader of women's rights group Femen, talks dictators, documentaries and death threats | date = 17 January 2014 | url = https://www.independent.co.uk/news/people/profiles/i-dont-want-to-be-liked-inna-shevchenko-leader-of-womens-rights-group-femen-talks-dictators-documentaries-and-death-threats-9062734.html | work = The Independent | access-date = 2014-01-19 | location=London}}</ref> ২০১৩ চনৰ পৰা ইন্না শ্বেভচেংকোৱে ফিমেনৰ নেতৃত্ব দি আহিছে। আৰম্ভণিতে ফিমেনে চুটি বা উত্তেজক পোছাক পিন্ধি প্ৰদৰ্শন কৰি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, ২০০৮ চনৰ ২১ ছেপ্টেম্বৰত কিয়ভৰ তুৰ্কী দূতাবাসৰ সন্মুখত প্ৰায় এক ডজন ফিমেন সদস্যই মেকআপ লৈ আৰু গুলপীয়া হাই হিল পিন্ধি নাৰ্ছৰ পোছাকত প্ৰতিবাদ কৰিছিল; অৱশ্যে ২০০৯ চনৰ ২৪ আগষ্টত ইউক্ৰেইনৰ স্বাধীনতা দিৱসত ওক্সানা শাচকোৱে 'টপলেছ' হৈ প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰিছিল।<ref>{{in lang|fr}} [http://www.parismatch.com/Actu-Match/Monde/Actu/Femen-Les-feministes-venues-du-froid-377710/ Femen Les féministes venues du froid] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130110061537/http://www.parismatch.com/Actu-Match/Monde/Actu/Femen-Les-feministes-venues-du-froid-377710/ |date=10 January 2013 }}, ''Paris Match'' (18 February 2012)</ref> যিহেতু এই পদ্ধতিয়ে যথেষ্ট চৰ্চা লাভ কৰিছিল, সেয়েহে ই অতি সোনকালেই ফিমেনৰ এক পৰিচয় হৈ পৰে।<ref>{{Cite book |last1=Ortiz |first1=Isabel |url=https://commonslibrary.org/new-study-reveals-a-world-of-growing-protests/ |title=World Protests: A Study of Key Protest Issues in the 21st Century |last2=Burke |first2=Sara |last3=Berrada |first3=Mohamed |last4=Saenz Cortés |first4=Hernán |date=2022 |publisher=Springer International Publishing |isbn=978-3-030-88512-0 |location=Cham |pages=44 |language=en |doi=}}</ref> বেছিভাগ প্ৰতিবাদ কেৱল অনাবৃত বক্ষৰ দ্বাৰাই কৰা হৈছিল যদিও, ২০১০ চনৰ অক্টোবৰ মাহত শাচকোৱে কিয়ভত পাব্লিক টয়লেটৰ অভাৱৰ প্ৰতিবাদত এটা বন্ধ টয়লেটৰ বাহিৰত নিজৰ নিতম্ব প্ৰদৰ্শন কৰিছিল,<ref name=WPost>[http://www.summitdaily.com/article/20101119/API/1011191413 Topless protesters gain fame in Ukraine], Associated Press (19 November 2010) {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120201180208/http://www.summitdaily.com/article/20101119/API/1011191413 |date=1 February 2012 }}</ref> আৰু ২০১১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত গোটটোৰ চাৰিগৰাকী সদস্যই কিয়ভত অনুৰূপ প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰিছিল।<ref>https://vimeo.com/26783818 (Retrieved 10 July 2025)</ref> [[File:Election Protest Crucified Ukraine.jpg|thumb|২০১০ চনৰ ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচনৰ সময়ত ভিক্টৰ ইয়ানুকোভিচ নিৰ্বাচনৰ বিৰুদ্ধে কিয়ভত ফিমেনৰ প্ৰতিবাদ। ফলকসমূহত লিখা আছিল "আজিৰ পৰা যুদ্ধ আৰম্ভ" আৰু "দেশখনক ধৰ্ষণ কৰা বন্ধ কৰক।"]] ২০১১ চনৰ মে’ মাহৰ পৰা বহুতো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংবাদ মাধ্যমে সংগঠনটোৰ কাৰ্যকলাপৰ বিষয়ে প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে; ইয়াৰ ফলত ফিমেনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰিচয় দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পায়।<ref>{{cite news|url=https://www.economist.com/blogs/easternapproaches/2011/05/unorthodox_protest_ukraine|title=Unorthodox protest in Ukraine: Indecent exposure |newspaper=The Economist|date=20 May 2011|access-date=2013-04-22}}</ref><ref>{{cite news|first=Benjamin|last=Bidder|url=http://www.spiegel.de/international/europe/Kyiv-s-topless-protestors-the-entire-ukraine-is-a-brothel-a-760697.html |title=Kyiv's Topless Protestors: 'The Entire Ukraine Is a Brothel'|work=Spiegel Online |date=5 May 2011|access-date=2013-04-22}}</ref> ২০১১ চনৰ শেষৰ ফালৰ পৰা ইউক্ৰেইনৰ ফিমেন কৰ্মীসকলে অধিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিবাদ অনুষ্ঠিত কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.lexpress.fr/actualite/societe/des-feministes-ukrainiennes-manifestent-contre-dsk_1046496.html |title=Des féministes ukrainiennes manifestent contre DSK |website=L'Express |date=2011-11-01 |access-date=2013-04-22 }}</ref> == সংগঠন == [[File:Fuck EURO2012.jpg|thumb|২০১২ চনৰ ৮ জুনত ইউৰো ২০১২-ৰ বিৰুদ্ধে ফিমেনৰ প্ৰতিবাদ]] ফিমেনৰ কেইবাটাও আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শাখা আছে।<ref name=FintbA/> তেওঁলোকৰ জন্মস্থান কিয়ভত থকা ফিমেনৰ কাৰ্যালয়টো বন্ধ কৰি দিয়া হৈছিল আৰু ২০১৩ চনৰ আগষ্ট মাহত সংগঠনটোৰ নেতৃত্বই ("প্ৰাণ আৰু স্বাধীনতাৰ শংকাত") ইউক্ৰেইন ত্যাগ কৰিছিল।<ref name=KyivOCUP/><ref name=KyivOCUP2/><ref name=KyivOCUP3/> ২০১২ চনৰ অক্টোবৰ মাহত সংগঠনটোৱে জনাইছিল যে ইউক্ৰেইনত তেওঁলোকৰ প্ৰায় ৪০ গৰাকী সক্ৰিয় কৰ্মী আছে আৰু আন ১০০ গৰাকীয়ে বিদেশত তেওঁলোকৰ প্ৰতিবাদত যোগদান কৰিছে।<ref name=BBCobservOct12/> ইয়াৰ উপৰিও ছচিয়েল নেটৱৰ্ক 'ভিকনটাক্টে'ৰ জৰিয়তে তেওঁলোকৰ ১২,০০০ অনুগামী আছিল।<ref>{{cite web|url=http://vk.com/femen_femen|title=FEMEN|access-date=29 September 2016}}</ref><ref name=fokus/> ২০১৩ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ফ্ৰান্সত ফিমেনৰ আটাইতকৈ বেছি সদস্য আছিল।<ref name=Guar19oct13/> ২০১৩ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ফিমেন ফ্ৰান্সৰ ৩০ গৰাকী স্থানীয় কৰ্মী আছিল।<ref name=Atlantic/> ২০১০ চনত গোটটোত প্ৰায় ৩২০ গৰাকী কৰ্মী আছিল,<ref name=WPost/><ref name=Reuters>[https://www.reuters.com/article/idUSTRE6AE1FB20101115?pageNumber=2 Ukraine's topless group widens political role], Reuters (15 November 2010)</ref> যাৰ ভিতৰত প্ৰায় ৩০০ গৰাকী সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণকাৰী কিয়ভৰ আছিল।<ref name="ТаблоID"/> ২০১০ চনৰ এটা সাক্ষাৎকাৰত আন্না হুটচোলে কৈছিল যে ২০ গৰাকী মূল উদ্যোক্তাৰ উপৰিও কিয়ভত ৩০০ গৰাকী কৰ্মী আছে, লগতে ভিকনটাক্টেৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি প্ৰায় ২০,০০০ ব্যক্তিৰ এটা সামাজিক নেটৱৰ্ক আছে।<ref name=fokus>[http://focus.ua/society/132643/ "Девушки хотят. Интервью с Анной Гуцол, лидером FEMEN"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180725063505/https://focus.ua/society/132643/ |date=25 July 2018 }}, 15 July 2010, Анастасия Рингис, Focus (Ukrainian magazine) website (retrieved 6 February 2013) {{in lang|ru}}</ref> ২০০৮ চনত যেতিয়া এই আন্দোলন গঢ়ি উঠিছিল, তেতিয়া ১৮ ৰ পৰা ২০ বছৰ বয়সৰ মহিলা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰীসকল ইয়াৰ মূল শক্তি আছিল,<ref name=History/> য’ত পুৰুষ সদস্যৰ সংখ্যা আছিল নগণ্য।<ref name=FEMEN/> ২০১১ চনত বিভিন্ন উৎসই উল্লেখ কৰিছিল যে আন্না হুটচোলে এটা সাক্ষাৎকাৰত আন্দোলনটোৰ ১.৫ লাখ সমৰ্থক থকা বুলি কৈছিল।<ref name=Atlantic/><ref name="alot">{{Cite journal |title= |script-title=ru:Радикальный эксгибиционизм |trans-title=Radical Exhibitionism |url=http://kcgs.net.ua/gurnal/20-21/26.pdf |journal=Гендерные исследования |language=ru-UA}}</ref> ২০১০ চনৰ জুলাই মাহত হুটচোলে কৈছিল: "আমি যিকোনো সংবাদ সংস্থাতকৈ ভালদৰে কাম কৰি আছোঁ। আমাৰ এজন ফটোগ্ৰাফাৰ, চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ, ডিজাইনাৰ আৰু কন্টেন্ট মেনেজাৰ আছে।"<ref name="Focus" /> ইউক্ৰেইনত ফিমেনৰ বেছিভাগ প্ৰদৰ্শন কিয়ভত অনুষ্ঠিত হৈছিল, কিন্তু সংগঠনটোৱে ওডেছা, ড্নিপ্ৰ’ আৰু জাপ’ৰিজিয়াকে ধৰি অন্যান্য চহৰতো কাৰ্যসূচী ৰূপায়ণ কৰিছিল। ২০১০ চনৰ এপ্ৰিল মাহত সংগঠনটোৱে ২০১২ চনৰ অক্টোবৰৰ ইউক্ৰেইনৰ সংসদীয় নিৰ্বাচনত প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰিবলৈ এটা ৰাজনৈতিক দল হোৱাৰ কথা বিবেচনা কৰিছিল।<ref name=FEMEN/><ref name="ТаблоID"/><ref>{{in lang|ru}} [http://lenta.ru/articles/2012/02/15/femen/ Мужественный протест (The courageous protest)], Lenta.Ru (15 February 2012)</ref> অৱশ্যে তেওঁলোকে এই নিৰ্বাচনত অংশগ্ৰহণ কৰা নাছিল।<ref name=BBCobservOct12/><ref>{{in lang|uk}} [http://www.cvk.gov.ua/pls/vnd2012/wp400?PT001F01=900 Information on the registration of electoral lists of candidates] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190223020139/http://www.cvk.gov.ua/pls/vnd2012/wp400?PT001F01=900 |date=23 February 2019 }}, Central Election Commission of Ukraine</ref> [[File:FEMEN "Blue Bucket" topless protest.jpg|thumb|২০১০ চনৰ মে’ মাহত কিয়ভত থকা ৰাছিয়াৰ দূতাবাসৰ সন্মুখত প্ৰদৰ্শন]] ফিমেনে তেওঁলোকৰ 'টপলেছ' প্ৰতিবাদৰ পদ্ধতিৰ ব্যাখ্যা দি কৈছিল: "এইখন দেশত নিজৰ কথা শুনোৱাৰ ইয়াৰ বাহিৰে আন কোনো উপায় নাই। যদি আমি বেনাৰ লৈ সাধাৰণ প্ৰতিবাদ কৰিলোঁহেঁতেন, তেন্তে আমাৰ দাবীসমূহ কোনেও মন নকৰিলেহেঁতেন"। সংগঠনটোৱে ইউৰোপৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু প্ৰভাৱশালী আন্দোলন হোৱাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে।<ref name="ТаблоID"/><ref name=goKyiv>FENEM, Organisation's MySpace page</ref> ফেব্ৰুকে প্ৰথম অৱস্থাত ফিমেনৰ পেজটো অশ্লীল বুলি সন্দেহ কৰি ব্লক কৰি দিছিল।<ref name=FEMENHell/> ইয়াৰ উপৰিও ফিমেনে তেওঁলোকৰ ফেব্ৰুক পেজত কেইবাখনো উত্তেজক ছবি প্ৰদৰ্শন কৰিছিল, যাৰ ভিতৰত আছিল ভ্লাদিমিৰ পুটিন আৰু মস্কোৰ কিৰিল প্ৰথমৰ মূৰত চেইনশ্ব’ (chainsaw) চলাই থকা ছবি।<ref name=LesNouvelles>{{cite news | url = http://www.lesnouvellesnews.fr/index.php/contre-courant-articles-section/contre-courant/2083-apres-les-guitares-de-pussy-riot-la-tronconneuse-de-femen | title = Après les guitares de Pussy Riot, la tronçonneuse de Femen | publisher = Les Nouvelles Calédoniennes | date = 20 August 2012 | access-date = 22 August 2012 | url-status = dead | archivedate = 24 September 2012 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20120924011802/http://www.lesnouvellesnews.fr/index.php/contre-courant-articles-section/contre-courant/2083-apres-les-guitares-de-pussy-riot-la-tronconneuse-de-femen | deadurl = yes }}</ref> ২০১০ আৰু ২০১১ চনত ইউক্ৰেইনীয় সদস্যসকলে কৈছিল যে ফিমেনৰ সৈতে জড়িত হোৱাৰ বাবে তেওঁলোকৰ পৰিয়ালে তেওঁলোকক ত্যাগ কৰিছে।<ref name="ТаблоID"/><ref name=FEMENHell/> ইন্না শ্বেভচেংকো আৰু ওক্সানা শাচকোকে ধৰি ফিমেনৰ কিছুমান সদস্যই ভাবুকি, অপহৰণ, মাৰপিট আৰু অন্যান্য নিৰ্যাতনৰ সন্মুখীন হৈছিল।<ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/topless-protester-was-abducted-and-beaten-in-belarus-6280702.html|title=Topless protester was 'abducted and beaten' in Belarus|work=The Independent|date=2011-12-23|location=London|first=Jerome|last=Taylor}}</ref> === সংগঠনটোৰ বিৰুদ্ধে ফৌজদাৰী গোচৰ === ইউক্ৰেইনত সংগঠনটোৰ বিৰুদ্ধে "গুণ্ডাগিৰি" আৰু "ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতীকৰ অবমাননা"ৰ দৰে অভিযোগত কেইবাটাও ফৌজদাৰী গোচৰ ৰুজু কৰা হৈছে আৰু গোটটোক জৰিমনা বিহা হৈছে।<ref name=FIU29713/><ref>{{in lang|ru}} [http://news.liga.net/news/politics/609761-na_femenistok_zaveli_dva_ugolovnykh_dela_za_obnazhenku.htm&usg На FEMENисток завели два уголовных дела за "обнаженку"], Информационно-аналитический центр "ЛІГА" (17 February 2012)</ref> ইয়াৰ উপৰিও প্ৰতিবাদৰ পিছত বেছিভাগ ফিমেন কৰ্মীকে আৰক্ষীয় আটক কৰে; এটা বিশেষ ঘটনাত বেলাৰুছৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সুৰক্ষা সমিতিয়ে ফিমেন কৰ্মীসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰি "ছুৰীৰে ভয় খুৱাইছিল আৰু তেওঁলোকৰ চুলি কাটি দিছিল"।<ref>{{Cite news |title=FEMEN: у Білорусі дівчат побили і кинули в лісі |url=https://www.radiosvoboda.org/a/24428163.html |access-date=2022-03-19 |website=Радіо Свобода |date=20 December 2011 |language=uk}}</ref> ফিমেনৰ মতে, ২০১০ চনৰ আৰম্ভণিতে ৰাষ্ট্ৰপতি ভিক্টৰ ইয়ানুকোভিচ নিৰ্বাচিত হোৱাৰ পিছত ইউক্ৰেইনৰ সুৰক্ষা সেৱাই ফিমেন কৰ্মীসকলক ভয় খুৱাবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।<ref name=FEMENHell/> ইউক্ৰেইনৰ আৰক্ষীয়ে ২০১৩ চনৰ ২৭ আগষ্টত কিয়ভত থকা ফিমেনৰ কাৰ্যালয়ত তালাচী চলাই এটা টিটি পিষ্টল আৰু এটা গ্ৰেনেড উদ্ধাৰ কৰা বুলি দাবী কৰি সংগঠনটোৰ বিৰুদ্ধে এক ফৌজদাৰী গোচৰ ৰুজু কৰে।<ref name=IUF28813/> ফিমেনে এক বিবৃতিত জনাইছিল যে তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে আইনী ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিবলৈ ৰাষ্ট্ৰীয় সুৰক্ষা সংস্থা আৰু ইউক্ৰেইনৰ গোপন সেৱাৰ এক ষড়যন্ত্ৰৰ অংশ হিচাপেহে আৰক্ষীয়ে এই সামগ্ৰীসমূহ তাত ৰাখিছিল, যদিও আৰক্ষীয়ে এই অভিযোগ অস্বীকাৰ কৰে।<ref name=IUF28813>[https://archive.today/20130828153947/http://www.interfax.co.uk/ukraine-news/police-seize-tt-pistol-and-grenade-in-kyiv-office-of-femen-womens-rights-group/ Police seize TT pistol and grenade in Kyiv office of Femen women’s rights group], Interfax-Ukraine (28 August 2013)</ref><ref name=N24KOB/><ref>[https://www.theguardian.com/world/2013/aug/27/femen-ukraine-police-planting-guns Femen accuses Kyiv police of planting guns during raid], The Guardian (27 August 2013)</ref><ref>[https://archive.today/20130906191109/http://www.interfax.co.uk/ukraine-news/femen-womens-rights-group-protests-outside-ukrainian-embassies-in-europe-following-search-of-kyiv-office/ FEMEN women’s rights group protests outside Ukrainian embassies in Europe following search of Kyiv office], Interfax-Ukraine (29 August 2013)</ref>{{#tag:ref|২০১৩ চনৰ ২৮ আগষ্টত কিয়ভ আৰক্ষীৰ এজন মুখপাত্ৰই জনাইছিল যে গোটটোৰ কাৰো বিৰুদ্ধে এতিয়াও অভিযোগনামা দাখিল কৰা হোৱা নাই, কিন্তু অবৈধভাৱে অস্ত্ৰ ৰখাৰ অভিযোগত ফৌজদাৰী তদন্ত অব্যাহত আছে আৰু মহিলাসকলক অধিক সোধা-পোছাৰ বাবে মাতি অনা হ’ব পাৰে।<ref name=N24KOB>[http://www.news24.com/World/News/Femen-moves-out-of-bugged-Kyiv-office-20130828 Femen moves out of 'bugged' Kyiv office], News24 (28 August 2013)</ref>|group=nb}} ২০১৩ চনৰ ৩০ আগষ্টত ফিমেন কৰ্মী ইয়ানা ঝদানোভা, আন্না হুটচোল আৰু আলেকজেন্দ্ৰা শ্বেভচেংকোক সোধা-পোছাৰ বাবে মাতি পঠোৱা হৈছিল; ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে (ফিমেনৰ এক বিবৃতি অনুসৰি), "প্ৰাণ আৰু স্বাধীনতাৰ শংকাত কৰ্মীসকলে ফিমেনৰ কাৰ্যকলাপ অব্যাহত ৰাখিবলৈ ইউক্ৰেইনৰ পৰা ইউৰোপলৈ পলায়ন কৰে"।<ref name="KyivOCUP2">{{Cite web |title= |script-title=uk:Активістки Femen втекли з України |trans-title=Femen activists fled from Ukraine |url=https://www.pravda.com.ua/news/2013/08/31/6997008/ |access-date=2023-06-26 |website=Ukrainska Pravda |language=uk}}</ref><ref name="KyivOCUP3">{{Cite web |title= |script-title=uk:Femen закриє офіс в Україні, але діяльність не припинить |trans-title=Femen closes office in Ukraine, however, the activities do not stop |url=https://www.pravda.com.ua/news/2013/08/27/6996762/ |access-date=2023-06-26 |website=Ukrainska Pravda |language=uk}}</ref> ২০১৩ চনৰ ২৩ অক্টোবৰত কিয়ভৰ পূৰ্বৰ কাৰ্যালয়টো এখন কিতাপৰ দোকানলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হয়।<ref name="KyivOCUP">{{Cite web |title= |script-title=uk:У колишньому офісі Femen відкрили книжкову крамницю |trans-title=A bookstore was opened in the former office of Femen |url=https://www.pravda.com.ua/news/2013/10/23/7000584/ |access-date=2023-06-26 |website=Ukrainska Pravda |language=uk}}</ref> মাৰ্চৰ আৰম্ভণিতে হুটচোলে কৈছিল যে যদিও তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে তদন্ত কৰা চৰকাৰখনৰ পতন ঘটিছিল, তথাপিও "ইউক্ৰেইনলৈ উভতি যোৱাটো অতি বিপদজনক আছিল"; ২০১৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ এটা সাক্ষাৎকাৰত হুটচোলে এইটোও উল্লেখ কৰিছিল যে ইউক্ৰেইনত থকা ফিমেন কৰ্মীসকলে ইউৰোমাইডান প্ৰতিবাদৰ সময়ত সহায় কৰিছিল যাৰ ফলত শেষত সেই শাসনকালৰ অন্ত পৰিছিল।<ref>{{cite news|last1=Wallace|first1=Ellen|title=Ukraine Femen leader asks for Swiss asylum (update)|url=http://genevalunch.com/2014/03/01/ukraine-femen-leader-asks-for-swiss-asylum-update/|work=GenevaLunch News|date=1 March 2014|access-date=12 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714160243/http://genevalunch.com/2014/03/01/ukraine-femen-leader-asks-for-swiss-asylum-update/|archive-date=14 July 2014|url-status=dead|archivedate=14 July 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714160243/http://genevalunch.com/2014/03/01/ukraine-femen-leader-asks-for-swiss-asylum-update/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news|last1=Clot|first1=Lioudmila|translator-first=Julia|translator-last=Bassam|title=Breasts are easy to get through metal detectors|url=http://origin.swissinfo.ch/eng/-breasts-are-easy-to-get-through-metal-detectors-/38212264|work=SWI|date=27 March 2014}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://euroradio.fm/en/croissant|title=Femen: Our war is somewhat different from Maidan|access-date=23 March 2015}}</ref> ২০১৪ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত কিয়ভত পুনৰ ফিমেনৰ কিছু কাৰ্যসূচী দেখা গৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.nbcnews.com/watch/nbcnews-com/topless-trio-arrested-during-ukraine-protest-33976387817|title=Topless trio arrested during Ukraine protest|website=NBC News|access-date=23 March 2015}}</ref> === আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শাখাসমূহ === ==== ফিমেন ফ্ৰান্স ==== [[File:Bare breasts are our weapons crop.jpg|thumb|২০১২ চনত ফিমেন ফ্ৰান্সৰ এগৰাকী প্ৰতিবাদকাৰী]] ফিমেন ফ্ৰান্স হৈছে ফিমেনৰ ফৰাচী শাখা। ২০১২ চনৰ আগষ্ট মাহত কিয়ভৰ মাইদান নেজালেঝনষ্টিৰ ওচৰত এটা ক্ৰুচিফিক্স কাটি পেলোৱাৰ পিছত,<ref name=Interfax>{{cite news|url=http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=9749|title=Cross sawn down by FEMEN activists in Kyiv turned out to be Catholic, not Orthodox|publisher=Interfax|date=20 August 2012|access-date=25 March 2026|archivedate=17 January 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230117174418/http://interfax-religion.com/?act=news&div=9749|deadurl=yes}}</ref> ইন্না শ্বেভচেংকোৱে দেশ ত্যাগ কৰে আৰু কৰ্মীসকলৰ বাবে এটা প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰিবলৈ পেৰিছলৈ যায়।<ref>{{cite web|url=http://www.indiatvnews.com/news/world/cross-chopping-topless-activist-flees-ukraine-8798.html |title=Cross-chopping topless activist flees Ukraine |publisher=Indiatvnews.com |date=6 September 2012 |access-date=2012-10-10}}</ref> এই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰটো ২০১২ চনৰ ১৮ ছেপ্টেম্বৰত মুকলি কৰা হৈছিল।<ref name="spiegel.de"/> ২০১৩ চনৰ জানুৱাৰী মাহৰ আৰম্ভণিৰ তথ্য অনুসৰি, সংগঠনটোত ৩০ গৰাকী স্থানীয় কৰ্মী আছিল।<ref name=Atlantic /> তাত নিয়মিতভাৱে উপস্থিত থকা একমাত্ৰ ইউক্ৰেইনীয়সকল আছিল ওক্সানা শাচকো আৰু ইন্না শ্বেভচেংকো।<ref name="Atlantic">{{Cite web |last=Tayler |first=Jeffrey |date=2013-01-02 |title=Femen in Paris: Ukraine's Topless Warriors Move West |url=https://www.theatlantic.com/international/archive/2013/01/femen-in-paris-ukraines-topless-warriors-move-west/266755/ |access-date=2023-06-26 |website=The Atlantic |language=en}}</ref> ২০১৩ চনৰ ৬ মাৰ্চত ফিমেন কৰ্মীসকলে ফৰাচী লেখিকা গালিয়া একৰমেনৰ সৈতে মিলি তেওঁলোকৰ প্ৰথমখন গ্ৰন্থ ''ফিমেন'' (Femen) মুকলি কৰে।<ref name="femen-book"/> আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰটো মুকলি হোৱাৰ দিনা ১৫ গৰাকী কৰ্মীয়ে মেট্ৰ’ ষ্টেচন চেটো ৰুজৰ পৰা লাভোৱাৰ মডাৰ্ণ পেৰিছিয়ানলৈ (য’ত তেওঁলোকৰ নতুন মুখ্য কাৰ্যালয় অৱস্থিত) টপলেছ হৈ সমদল কৰিছিল আৰু তাত এখন সংবাদ মেলৰ আয়োজন কৰিছিল।<ref name="spiegel.de"/> ২০১২ চনৰ ৩ অক্টোবৰত ফৰাচী কৰ্মী এলইজ বুটন, এলভিৰ ডুভেল-চাৰ্লছ, মিয়াবি কে., জুলিয়া জাভেল, জেনি বাহ, নাথালি ভিগনেছ আৰু ইন্না শ্বেভচেংকোৱে ল্যুভৰ মিউজিয়ামৰ ''ভেনাচ ডি মিলো'' মূৰ্তিটোৰ সন্মুখত টপলেছ হৈ ধৰ্ষণৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে। ফিমেন কৰ্মীসকলে চিঞৰি উঠিছিল, "ধৰ্ষণ বন্ধ কৰিবলৈ আমাৰ হাত আছে"। তেওঁলোকে জনাইছিল যে তেওঁলোকে ''ভেনাচ ডি মিলো''ক নিৰ্বাচন কৰিছিল কিয়নো ইয়াৰ কোনো হাত নাই আৰু এয়া এগৰাকী মহিলাৰ অসহায় অৱস্থা আৰু দুৰ্বলতাৰ প্ৰতীক। এই প্ৰতিবাদ টিউনিছিয়াৰ এটা ঘটনাৰ পিছত কৰা হৈছিল য’ত এগৰাকী মহিলাই আৰক্ষীৰ দ্বাৰা ধৰ্ষণৰ বলি হোৱাৰ কথা কোৱাৰ পিছত তেওঁৰ বিৰুদ্ধেহে অশ্লীলতাৰ গোচৰ ৰুজু কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2012-09-27 |title=Tunisia: Woman allegedly raped by police faces prosecution |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2012/09/tunisia-woman-allegedly-raped-police-may-face-jail-time/ |access-date=2022-03-19 |website=Amnesty International |language=en}}</ref> [[File:FEMEN 15 oct 2012-e.jpg|thumb|180px|২০১২ চনৰ ১৫ অক্টোবৰত পেৰিছত ফিমেনৰ প্ৰতিবাদ]] ২০১২ চনৰ ১৫ অক্টোবৰত পেৰিছৰ প্লেচ ভেণ্ডমস্থিত ফৰাচী ন্যায় মন্ত্ৰালয়ৰ সন্মুখত আঠগৰাকী কৰ্মীয়ে টপলেছ হৈ প্ৰতিবাদ কৰে। কিশোৰী কন্যাক দলবদ্ধ ধৰ্ষণ কৰাৰ অভিযোগত ১৪ জন পুৰুষৰ বিচাৰৰ ৰায়দানৰ প্ৰতিবাদত এই কাৰ্যসূচী লোৱা হৈছিল।<ref name="avaxnews">{{cite web |url=http://avaxnews.com/fact/Topless_FEMEN_Activists_Attempt_French_Justice_Ministry_Break-In.html |title=Topless FEMEN Activists Attempt French Justice Ministry Break-In |publisher=Avaxnews.com |date=2012-10-16 |access-date=2012-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121018195450/http://avaxnews.com/fact/Topless_FEMEN_Activists_Attempt_French_Justice_Ministry_Break-In.html |archive-date=18 October 2012 |url-status=dead |archivedate=2012-10-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121018195450/http://avaxnews.com/fact/Topless_FEMEN_Activists_Attempt_French_Justice_Ministry_Break-In.html |deadurl=yes }}</ref> পেৰিছৰ ওচৰৰ ফন্টেন-চাউচ-বছত চাৰি সপ্তাহৰ বিচাৰৰ অন্তত অভিযুক্ত চাৰিজনৰ বিৰুদ্ধে দলবদ্ধ ধৰ্ষণত অংশ লোৱাৰ অভিযোগত দোষী সাব্যস্ত কৰা হয় আৰু দহজনক খালাছ কৰা হয়।<ref>{{cite news|first=Angelique |last=Chrisafis |url=https://www.theguardian.com/world/2012/oct/11/gang-rape-trial-france |title=Four guilty in gang-rape trial that shocked France |work=The Guardian |access-date=2012-11-19 |location=London |date=11 October 2012}}</ref> চৰকাৰী অধিবক্তাই আঠজন পুৰুষৰ বাবে পাঁচৰ পৰা সাত বছৰৰ কাৰাদণ্ডৰ দাবী কৰিছিল যদিও আদালতে অতি পাতল শাস্তি প্ৰদান কৰে। প্ৰতিবাদকাৰীসকলে ফৰাচী কৰ্তৃপক্ষক নাবালিকাক ধৰ্ষণ কৰা কাৰ্যক প্ৰশ্ৰয় দিয়াৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে।<ref name="avaxnews"/> ২০১৩ চনৰ ৩ এপ্ৰিলত টিউনিছিয়াৰ ফিমেন কৰ্মী আমিনা টাইলাৰৰ মুক্তিৰ দাবীত পেৰিছৰ গ্ৰেণ্ড মছজিদৰ সন্মুখত ফিমেন কৰ্মীসকলে প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰিছিল। তেওঁলোকে তাত ছালাফিষ্ট পতাকাও পুৰি পেলাইছিল। ২০১৫ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত পেৰিছত অনুষ্ঠিত এখন ৰক্ষণশীল মুছলমান সন্মিলনৰ মঞ্চত দুগৰাকী টপলেছ ফিমেন কৰ্মীয়ে জঁপিয়াই পৰিছিল।<ref name="f24-20150915">{{cite news |url=http://www.france24.com/en/20150914-femen-topless-protest-french-islam-conference |title=Femen activists in topless protest at French Islam conference on women |publisher=France 24 |date=15 September 2015 |access-date=13 October 2015}}</ref> ==== অন্যান্য শাখা ==== ২০১১ চনৰ শেষৰ ফালৰ পৰা ফিমেনে ইউক্ৰেইনৰ বাহিৰত সমদল অনুষ্ঠিত কৰি আহিছে।<ref>[http://www.kyivpost.com/news/ukraine/detail/116367/ FEMEN participate in Berlusconi protests], Kyiv Post (2 November 2011)</ref><ref name=WSJPutin>[https://blogs.wsj.com/emergingeurope/2012/03/04/naked-protesters-draw-attention-at-moscow-polling-station/ Naked Protesters Draw Attention at Moscow Polling Station], The Wall Street Journal (4 March 2012)</ref> ২০১১ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ শেষৰ ফালে সংগঠনটোৱে ৱাৰ্ছ’, জুৰিখ, ৰোম, তেল আভিভ আৰু ৰিঅ’ ডি জেনেইৰ’ত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শাখা স্থাপন কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰিছিল।<ref name=UKPravAp11/><ref name=LJAp11/> ২০১১ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ শেষৰ ফালে ৰাছিয়াৰ ৰাজধানী মস্কোত 'আৰইউ ফিমেন' (RU Femen) নামৰ এটা গোটৰ দ্বাৰা কৰা এক প্ৰদৰ্শনক লগে লগে ফিমেনৰ এক ভুৱা শাখা হিচাপে গৰিহণা দিয়া হৈছিল।<ref>{{in lang|ru}} [https://web.archive.org/web/20110429231010/http://www.lifenews.ru/video/2671 Полуголые активистки прошлись по Москве], LifeNews (27 April 2011)</ref> ফিমেনে ৰাছিয়াৰ ৰাজনৈতিক দল 'ইউনাইটেড ৰাছিয়া'ক 'আৰইউ ফিমেন' গঠন কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰিছিল।<ref name=UKPravAp11>{{in lang|uk}} [http://blogs.pravda.com.ua/authors/femen/4db9723c85278/ На FEMEN здiйснена рейдерська атака! Клятi মোস্কলi! Перший пост без цицьок], Ukrainska Pravda (28 April 2011)</ref><ref name=LJAp11>{{in lang|ru}} [https://web.archive.org/web/20110502073519/http://femen.livejournal.com/149357.html Зассанные кремлевские матрасы!], LiveJournal blog of FEMEN (28 April 2011)</ref> ২০১৩ চনৰ আৰম্ভণিতে ফিমেনে জনাইছিল যে ব্ৰাজিল, জাৰ্মানী, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, কানাডা, চুইজাৰলেণ্ড, ইটালী, বুলগেৰিয়া আৰু টিউনিছিয়াত তেওঁলোকৰ সদস্য আছে।<ref name=Atlantic/> ২০১৩ চনৰ ২৩ জানুৱাৰীত আলেকজেন্দ্ৰা শ্বেভচেংকোৱে জাৰ্মানীত ফিমেনৰ তৃতীয়টো ৰাষ্ট্ৰীয় শাখা আনুষ্ঠানিকভাৱে মুকলি কৰে। তেওঁ বাৰ্লিন আৰু হামবাৰ্গৰ ঘাটিৰ পৰা এই গোটটোক প্ৰশিক্ষণ আৰু নেতৃত্ব দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল।<ref name="femen1"/><ref name=FintbA>{{cite web|url=http://www.dw.de/bare-chested-protesters-take-on-berlin/a-16627222 |title=Bare-chested protesters take on Berlin |publisher=DW.DE |date=26 February 2013 |access-date=2013-11-12}}</ref> ফিমেনৰ জাৰ্মান শাখা ইৰিনা খানোভা, হেলেন লেংহৰ্ষ্ট আৰু ক্লাৰা মাৰ্টিন্সৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। গোটটোৱে লোৱা এক উল্লেখযোগ্য পদক্ষেপ আছিল বাৰ্লিনৰ আলেকজেণ্ডাৰপ্লেটজত 'বাৰ্বী ড্ৰিম হাউচ' মুকলিৰ সময়ত কৰা প্ৰতিবাদ। গুলপীয়া প্লাষ্টিকৰ অট্টালিকাটো মুকলি হোৱাৰ ঠিক আগতে এগৰাকী ফিমেন সদস্যই এটা মডেল হাই-হিল জোতাৰ পৰা টপলেছ হৈ ওলাই আহি এটা বাৰ্বী পুতলা পুৰি পেলাইছিল। ছোৱালীবোৰক জীৱনৰ এক অবাস্তৱ ছবি প্ৰদান কৰাৰ বিৰুদ্ধে এয়া আছিল এক প্ৰতিবাদ। সেই সদস্যগৰাকীয়ে নিজৰ বুকুত লিখি লৈছিল: "Life in plastic is not fantastic" (প্লাষ্টিকৰ জীৱন চমৎকাৰ নহয়)।<ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.co.uk/femen-berlin-barbie-dream-house-topless-468268|title=Femen Topless Protester Burns Barbie on Cross in Dream House Protest [PHOTOS]|first=Umberto|last=Bacchi|date=16 May 2013|access-date=29 September 2016}}</ref> কুইবেকত ভিক্তি থকা এটা ফিমেন গোটো সক্ৰিয়, যিটো ইউক্ৰেইনত জন্মগ্ৰহণ কৰা আৰু কুইবেকত ডাঙৰ-দীঘল হোৱা জেনিয়া চেৰ্নিছ’ভাৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত।<ref>{{cite web |language=fr |last= Allard |first=Sophie |title=Notre arme est le sein nu |publisher=Plus.lapresse.ca | date=27 April 2013 |url=http://plus.lapresse.ca/screens/4671-d5c0-51795a58-90a7-35a6ac1c6068%7C.WHa1rfVIT.S}}</ref><ref>{{cite news|last=Edmiston|first=Jake|url=https://nationalpost.com/news/femen |title='My breasts become political': How a topless Montreal protestor invaded the speech of a former Tunisian PM |work=National Post |date=3 June 2003}}</ref> ২০১৩ চনৰ ১০ ছেপ্টেম্বৰত বেলজিয়ামৰ ফিমেন শাখা স্বইচ্ছাই ভংগ কৰি দিয়া হয়।{{#tag:ref|ইয়াৰ ফেচবুক পেজত দিয়া কাৰণটো আছিল: "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ফিমেন আন্দোলনৰ আভ্যন্তৰীণ সংগঠনৰ বিষয়ে মতানৈক্য"।<ref name=GvAFBS11913/>|group=nb}}<ref name=GvAFBS11913>{{cite web |url=http://www.gva.be/nieuws/binnenland/aid1451273/belgische-femen-tak-stopt.aspx |title=Belgische Femen-afdeling stopt |work=Gazet van Antwerpen |publisher= Gazet van Antwerpen |date=11 September 2013 |language=nl}}</ref> ২০১৩ চনৰ শেষৰ ফালে প্ৰতিষ্ঠা হোৱা তুৰস্কৰ এটা ফিমেন শাখা সক্ৰিয় হৈ আছে।<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/FEMEN_Turkey|title=FEMEN Turkey|access-date=23 March 2015}}</ref> ২০১৪ চনৰ জুন মাহত ফিমেনে ১৫ গৰাকী মহিলাৰ সৈতে ইজৰাইলত এটা শাখা মুকলি কৰে। ইয়াৰ সদস্যসকল ১৭ ৰ পৰা ৩০ বছৰ বয়সৰ আৰু দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ পৰা অহা।<ref>{{cite web|url=https://www.haaretz.com/news/features/.premium-1.599472|title=Exposing Israelis to radical feminism|date=17 June 2014|website=Haaretz.com|access-date=23 March 2015}}</ref> ২০১৬ চনৰ আগষ্ট মাহত ৱাশ্বিংটনৰ ছিয়েটলত জৰ্ডান ৰবচনৰ নেতৃত্বত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত ফিমেনৰ এটা শাখা মুকলি কৰা হয়। বৰ্তমানলৈকে তেওঁলোকৰ আটাইতকৈ চৰ্চিত কাৰ্যসূচী আছিল ২০১৬ চনৰ ৮ নৱেম্বৰত নিউয়ৰ্ক চহৰত ডোনাল্ড ট্ৰাম্পে ব্যৱহাৰ কৰা ভোটকেন্দ্ৰত কৰা এক প্ৰতিবাদ।<ref>{{Cite web|url=http://q13fox.com/2016/11/08/topless-protesters-crash-donald-trumps-manhattan-polling-place/|title = Topless protesters, including Seattle woman, crash Donald Trump's Manhattan polling place|date = 8 November 2016}}</ref> ==টোকা আৰু তথ্যসূত্ৰ== ===টোকা=== {{Reflist|40em|group=nb}} ===তথ্যসূত্ৰ=== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Femen}} <!-- per [[WP:ELMINOFFICIAL]], choose one official website only --> * {{Official website|https://femen.org/}} * [https://web.archive.org/web/20180921225916/http://femenblog.com/ Femen blog] * [https://web.archive.org/web/20150602191638/http://blaqswans.org/en/2013/09/feminisme-aux-seins-nus/ ''BlaqSwans.org''] – an analysis of the Femen movement {{Feminism}} [[শ্ৰেণী:নাৰীবাদী সংগঠন]] 2tcjkn7yx1s20skjxorl5sxo0s4a0jh 0 135502 625708 595362 2026-08-10T00:26:50Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625708 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = মৌচুমী মুৰ্মু | image = | image_size = | caption = | fullname = মৌচুমী মুৰ্মু | birth_date = {{birth date and age|2004|12|26|df=y}} | birth_place = তিলাখুলী, [[শালবনী]], [[পশ্চিম বংগ]], ভাৰত | currentclub = [[শ্ৰীভূমি এফ চি|শ্ৰীভূমি]] | clubnumber = ১৮ | height = | position = [[মিডফিল্ডাৰ]] | years1 = | clubs1 = ৰামপুৰ মিলন সংঘ | caps1 = | goals1 = | years2 = | clubs2 = পুলিচ এচি | caps2 = | goals2 = | years3 = ২০২২–২০২৩ | clubs3 = [[ইষ্ট বেংগল এফ চি (মহিলা)|ইষ্ট বেংগল]] | caps3 = | goals3 = | years4 = ২০২৩– | clubs4 = [[শ্ৰীভূমি এফ চি|শ্ৰীভূমি]] | caps4 = | goals4 = | nationalyears1 = ২০২৩ | nationalteam1 = ভাৰত অনুৰ্ধ-২০ (মহিলা) | nationalcaps1 = ৩ | nationalgoals1 = ০ | nationalyears2 = ২০২৪– | nationalteam2 = [[ভাৰতীয় মহিলা ৰাষ্ট্ৰীয় ফুটবল দল|ভাৰত]] | nationalcaps2 = ৩ | nationalgoals2 = ০ | nationalteam-update = ২৭ অক্টোবৰ ২০২৫ }} '''মৌচুমী মুৰ্মু''' ([[ইংৰাজী]]: Mousumi Murmu; জন্ম: ২৬ ডিচেম্বৰ ২০০৪) পশ্চিম বংগৰ এগৰাকী ভাৰতীয় পেছাদাৰী মহিলা ফুটবলাৰ। তেওঁ বৰ্তমান [[ইণ্ডিয়ান উইমেনছ লীগ]]ৰ ক্লাব [[শ্ৰীভূমি এফ চি]] আৰু [[ভাৰতীয় মহিলা ৰাষ্ট্ৰীয় ফুটবল দল]]ৰ হৈ খেলি আহিছে। তেওঁ সাধাৰণতে মিডফিল্ডাৰ হিচাপে খেলিলেও প্ৰয়োজন অনুসাৰে ফৰৱাৰ্ড হিচাপেও খেলিব পাৰে।<ref>{{Cite web |title=Mousumi Murmu |url=https://www.the-aiff.com/players/profile/132517 |access-date=9 February 2025 |website=The AIFF}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == মৌচুমী মুৰ্মু পশ্চিম বংগৰ পশ্চিম মেদিনীপুৰ জিলাৰ শালবনীৰ ওচৰৰ তিলাখুলী গাঁৱত জন্মগ্ৰহণ কৰে। তেওঁ সৰুৰেপৰা খেলা-ধূলাৰ প্ৰতি আগ্ৰহী আছিল আৰু বিদ্যালয় পৰ্যায়ত ফুটবল খেলাৰ জৰিয়তে নিজৰ প্ৰতিভা প্ৰকাশ কৰে। পিছলৈ স্থানীয় ক্লাবসমূহৰ হৈ খেলাৰ সুযোগ লাভ কৰি তেওঁ ধীৰে ধীৰে ৰাজ্যিক আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত আগবাঢ়ি যায়।<ref>{{Cite web |title=Moushumi Murmu: Salboni’s civic volunteer turned India’s women football team player – GetBengal story |url=https://www.getbengal.com/details/moushumi-murmusalboni-s%20civic%20volunteer%20turned%20india-s%20women%20football%20team%20player%20getbengal%20story |access-date=31 August 2024 |website=Get Bengal |archivedate=5 September 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240905094737/https://www.getbengal.com/details/moushumi-murmusalboni-s%20civic%20volunteer%20turned%20india-s%20women%20football%20team%20player%20getbengal%20story |deadurl=yes }}</ref> == ক্লাব কেৰিয়াৰ == মুৰ্মুৱে প্ৰথমে ৰামপুৰ মিলন সংঘৰ হৈ খেলি নিজৰ ফুটবল কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে। তাৰ পিছত তেওঁ পুলিচ এচি ক্লাবত যোগদান কৰে। ২০২২ চনত তেওঁ [[ইষ্ট বেংগল এফ চি (মহিলা)|ইষ্ট বেংগল মহিলা দল]]ত যোগদান কৰি ইণ্ডিয়ান উইমেনছ লীগত অংশগ্ৰহণ কৰে। ইষ্ট বেংগলৰ হৈ তেওঁ মিডফিল্ডত উল্লেখযোগ্য প্ৰদৰ্শন আগবঢ়ায়। ২০২৩ চনত তেওঁ [[শ্ৰীভূমি এফ চি]] ক্লাবত যোগদান কৰে আৰু দলটোৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ খেলুৱৈ হিচাপে পৰিগণিত হয়। তেওঁ বল নিয়ন্ত্ৰণ, পাছিং আৰু আক্ৰমণাত্মক খেলৰ বাবে পৰিচিত। == আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কেৰিয়াৰ == ২০২৩ চনত মুৰ্মুৱে ভাৰত অনুৰ্ধ-২০ মহিলা ফুটবল দলৰ হৈ তিনিখন খেল খেলে। পিছলৈ ২০২৪ চনত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে জ্যেষ্ঠ ভাৰতীয় মহিলা ৰাষ্ট্ৰীয় দলত অন্তৰ্ভুক্ত হয়। ২০২৪ চনৰ জুলাই মাহত নতুন দিল্লীত ম্যানমাৰৰ বিৰুদ্ধে অনুষ্ঠিত এখন প্ৰীতি মেচত তেওঁ জ্যেষ্ঠ ভাৰতীয় দলত অভিষেক কৰে।<ref>{{Cite news |date=2024-07-12 |title=India hold Myanmar to 1-1 draw in women's football friendly |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/india-hold-myanmar-to-1-1-draw-in-womens-football-friendly/articleshow/111692583.cms |access-date=2025-02-09 |work=The Times of India}}</ref> ২০২৫ চনত নতুন মুখ্য প্ৰশিক্ষক ক্ৰিচপিন চেত্ৰীয়ে তেওঁক ৰাষ্ট্ৰীয় শিবিৰৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰে আৰু পিছলৈ তেওঁ ডুবাইত অনুষ্ঠিত প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰে। ২০২৫ চনৰ ২০ ফেব্ৰুৱাৰীত শ্বাৰজাহৰ আল হামৰিয়া স্পৰ্টছ ক্লাব ষ্টেডিয়ামত জৰ্ডানৰ বিৰুদ্ধে অনুষ্ঠিত খেলত তেওঁ জ্যেষ্ঠ ভাৰতীয় দলৰ হৈ খেলি উল্লেখযোগ্য প্ৰদৰ্শন কৰে।<ref>{{Cite web |title=Senior India women produce a dominant display to tame Jordan in Sharjah opener |url=https://www.the-aiff.com/article/senior-india-women-produce-a-dominant-display-to-tame-jordan-in-sharjah-opener |access-date=2025-02-23}}</ref> ২০২৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ছত্তীছগড়ৰ নাৰায়ণপুৰত অনুষ্ঠিত ২৯সংখ্যক ৰাজমাতা জিজাবাই ট্ৰফী প্ৰতিযোগিতাত তেওঁ পশ্চিম বংগ দলক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=West Bengal, Haryana register fluent wins In Rajmata Jijabai Trophy |url=https://www.the-aiff.com/article/west-bengal-haryana-register-fluent-wins-in-rajmata-jijabai-trophy |access-date=2025-02-09}}</ref> == কেৰিয়াৰ পৰিসংখ্যা == === আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় === {{Updated|২৭ অক্টোবৰ ২০২৫}} {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! ৰাষ্ট্ৰীয় দল!! বছৰ!! অংশগ্ৰহণ!! গ’ল |- | rowspan=2|[[ভাৰতীয় মহিলা ৰাষ্ট্ৰীয় ফুটবল দল|ভাৰত]] |২০২৪ |১ |০ |- |২০২৫ |২ |০ |- ! colspan=2|মুঠ ! ৩ ! ০ |} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://www.the-aiff.com/players/profile/132517 Mousumi Murmu] at All India Football Federation. [[শ্ৰেণী:ফুটবল খেলুৱৈ]] [[শ্ৰেণী:মহিলা খেলুৱৈ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ক্ৰীড়াবিদ]] oo8ntairma6h7qbd3pmlmz4n74j42e5 0 136888 625828 606801 2026-08-10T09:47:07Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625828 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation =১৯২৬ চনৰ ২৫ এপ্ৰিল <ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey; }}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি <ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter; Hambly, Gavin RG; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (অস্থায়ী)<br />মোস্টওফি অল-মামালিক | office3 = প্ৰতিৰক্ষা আৰু সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ লজিষ্টিক মন্ত্ৰালয় (ইৰাণ)ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট, কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]]; <br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল, ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com|archivedate=13 February 2026|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260213005511/https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|deadurl=yes}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰপৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে। তেওঁ [[ইৰাণ]]ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পাছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। <ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}</ref> ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ [[তেহৰাণ]]ৰফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। <ref name=":2" /> অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাৱান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৯২৫ চনত ব্ৰিটিছ সমৰ্থিত অভ্যুত্থানেৰে কাজাৰ বংশৰ শেষৰজন শ্বাহ আহমদ শ্বাহ কাজাৰক উৎখাত কৰি পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰেজা শ্বাহক ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত এংলো-ছোভিয়েট বাহিনীয়ে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ক্ষমতাৰপৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল। ৰেজা শ্বাহে ইৰানৰ আধুনিকীকৰনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। সেয়ে ছিয়া ধৰ্মগুৰুসকলৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালত সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে আৰু শেষত আধুনিক ইৰাণী ৰাষ্ট্ৰৰ ভেটি স্থাপন কৰে। সেয়েহে তেওঁক আধুনিক ইৰাণৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে বহুতে গণ্য কৰে।<ref name=":2">{{Cite book |author-link=Cyrus Ghani |title=Ghani, Cyrus. (1998), Iran and the rise of Reza Shah : from Qajar collapse to Pahlavi rule. Tauris publisher, London.}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৮৭৮ চনৰ ১৫ মাৰ্চত মেজৰ আব্বাছ-আলী খান আৰু তেওঁৰ পত্নী নৌছ-আফাৰিনৰ ঘৰত মাজান্দাৰাণ প্ৰদেশৰ সাভাদকুহ কাউণ্টিৰ আলাষ্ট চহৰত ৰেজা খানৰ <ref name="b101">{{cite book | last=Abate | first=Frank R. | title=The Oxford Desk Dictionary of People and Places | publisher=Oxford University Press | date=1999 | isbn=978-0-19-513872-6 | url=https://books.google.com/books?id=6xxYAgAAQBAJ&pg=PA290| page=290}}</ref> জন্ম হয়। <ref name="Afkhami2008">{{cite book|author=Gholam Reza Afkhami|title=The Life and Times of the Shah|url=https://books.google.com/books?id=pTVSPmyvtkAC&pg=PP2|access-date=2 November 2012|date=27 October 2008|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-25328-5|page=4}}</ref><ref>{{cite journal|last=Zirinsky|first=Michael P.|title=Imperial power and dictatorship: Britain and the rise of Reza Shah, 1921–1926|journal=International Journal of Middle East Studies|year=1992|volume=24|issue=4|pages=639–663|url=http://scholarworks.boisestate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1001&context=history_facpubs&sei-redir=1&referer=http%3A%2F%2Fscholar.google.com%2Fscholar%3Fstart%3D20%26q%3Dlife%2Bof%2Bshah%2Bmohammed%2Breza%26hl%3Den%26as_sdt%3D0%2C5#search=%22life%20shah%20mohammed%20reza%22|access-date=2 November 2012|doi=10.1017/s0020743800022388|s2cid=159878744 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=13 March 2025}}</ref> তেওঁৰ মাতৃ নৌছ-আফাৰিন আইৰ'মলু জৰ্জিয়া বা য়েৰেভান (তেতিয়াৰ ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ অংশ)ৰপৰা অহা অনুপ্ৰৱেশকাৰী আছিল; <ref>{{cite book|last1=Afkhami|first1=Gholam Reza|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|title=The Life and Times of the Shah|date=2009|publisher=University of California Press|isbn=9780520253285|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n22 4]|quote=(..) His mother, who was of Georgian origin, died not long after, leaving Reza in her brother's care in Tehran. (...)|url-access=limited}}</ref> ৰেজা শ্বাহৰ জন্মৰ কেইবা দশক আগতে ৰুছ-পাৰ্চী যুদ্ধৰ পিছত ককেছাছৰ সকলো ভূ-খণ্ড এৰি দিবলৈ বাধ্য হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ পৰিয়ালে কাজাৰ ইৰাণলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ এজন মাজান্দাৰাণী আৰু পালানি বংশৰ সদস্য আছিল, আব্বাছ-আলী খানক ৭ম সাৱদকুহ ৰেজিমেণ্টত কমিচন দিয়া হৈছিল আৰু ১৮৫৬ চনত হেৰাটৰ দ্বিতীয় যুদ্ধত ভাগ লৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Ghani|first=Cyrus|url=http://dx.doi.org/10.5040/9780755612079|title=Iran and the Rise of Reza Shah|date=1998|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-1-86064-258-6|pages=161|doi=10.5040/9780755612079}}</ref><ref>{{Cite book|last=Niazmand|first=Seyed Reza|title=Reza Shah az Tavalod ta Saltanat|publisher=Hekayat Ghalam Novin|year=2002|isbn=9789645925466|location=Tehran|pages=31|language=fa}}</ref> ১৮৭৮ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত আব্বাছ-আলীৰ হঠাৎ মৃত্যু হয়, তেতিয়া ৰেজাৰ বয়স মাত্ৰ ৮ মাহ আছিল। পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰেজা আৰু মাক তেহৰাণৰ ভাতৃৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। ১৮৭৯ চনত ৰেজাক খুড়াক এজনৰ তত্ত্বাৱধানত এৰি দি পুনৰ বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। ১৮৮২ চনত খুড়াকে ৰেজাক পৰিয়ালৰ বন্ধু আমিৰ তুমান কাজিম খানৰ ওচৰলৈ পঠিয়াইছিল; কাজিম খান পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ এজন বিষয়া আছিল। ৰেজাৰ ঘৰত এটা সুকীয়া কোঠা আছিল আৰু কাজিম খানৰ সন্তানৰ সৈতে পঢ়াৰ সুযোগ দিয়া হৈছিল, ঘৰুৱা শিক্ষকসকল ঘৰলৈ গৈ পঢ়ুৱাইছিল। <ref>{{cite book|title=Cry of the Peacock|last=Nahai|first=Gina B.|year=2000|publisher=Simon and Schuster |location=New York |isbn=0-7434-0337-1|pages=180–181|url=https://books.google.com/books?id=MDGmJD-ADqQC&pg=PA180|access-date=31 October 2010}}</ref> ৰেজা ষোল্ল বছৰ বয়সত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰে। ১৯০৩ চনত যেতিয়া তেওঁৰ বয়স ২৫ বছৰ আছিল, তেতিয়া তেওঁ ডাচ কনছুল জেনেৰেল ফ্ৰিডলিন মেৰিনাছ নোবেলৰ দেহৰক্ষী আৰু ভৃত্য আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite book|last=Martine Gosselink and Dirk J. Tang|title=Iran and the Netherlands; interwoven through the ages|publisher=Barjesteh van Waalwijk van Doorn & Co's Uitgeversmaatschappij. Initiated by the Royal Netherlands Embassy, Tehran|year=2009|isbn=9789056130985|location=Gronsveld and Rotterdam|pages=254–256|language=fa, en}}</ref> ১৯০৩ চনত তেহৰাণত অনুষ্ঠিত হোৱা "হাজ্জি আখণ্টৰ বাবি চক্ৰ"ৰ এখন বৈঠকত ৰেজাক সাক্ষাৎ কৰি কথা পতা মৰিটছ ৱেগেনভ'ৰ্টে ১৯২৬ চনৰ এটা প্ৰকাশনত তেওঁক "ডাচ কনছুল জেনেৰেলৰ সেৱাৰ দাস" বুলি উল্লেখ কৰিছিল আৰু পশ্চিমীয়া ৰাজনীতিৰ প্ৰতি তেওঁৰ তীব্ৰ আগ্ৰহৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। <ref>{{Cite book|last=Maurits Wagenvoort|title=Karavaanreis door Zuid-Perzië|publisher=C.A. Mees|year=1926|location=Santpoort|pages=84|language=nl}}</ref> ৰেজাই ইম্পেৰিয়েল আৰ্মীত সেৱা আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হৈছিল কাজাৰ ৰাজকুমাৰ আব্দল-হুছেইন ফাৰ্মান ফাৰ্মাৰ কমাণ্ডত ব্যক্তিগত হিচাপে। ফাৰ্মান ফাৰ্মাই ৰেজাৰ সম্ভাৱনা দেখি তেওঁক সামৰিক বিদ্যালয়লৈ পঠিয়াই দিলে, য’ত তেওঁ আৰ্টিলাৰী চাৰ্জেণ্টৰ পদবী লাভ কৰে। ১৯১১ চনত তেওঁ পৰৱৰ্তী প্ৰচাৰ অভিযানত নিজৰ যোগ্যতা প্ৰমাণ কৰি প্ৰথম লেফটেনেণ্ট পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। মেচিনগান চলোৱাত তেওঁৰ দক্ষতাৰ বাবে ১৯১২ চনত তেওঁ কেপ্তেইন পদবী লাভ কৰে। ১৯১৫ চনলৈকে তেওঁ কৰ্ণেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php#sthash.67ALAeXC.dpuf|title=History of Iran : Reza Shah Pahlavi – Reza Shah Kabir (Reza Shah The Great)|publisher=Iran Chamber Society|access-date=10 April 2016}}</ref> তেওঁৰ সামৰিক সেৱাৰ অভিলেখৰ বাবেই অৱশেষত তেওঁক পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ১৯১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ‘পাহলৱী’ উপাধি বাছি লৈছিল, যিটো পিছলৈ তেওঁ প্ৰতিষ্ঠা কৰা বংশৰ নাম হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite book|last=Chehabi|first=H. E.|title=Onomastic Reforms: Family Names and State-Building in Iran|year=2020|publisher=Harvard University Press|isbn=9780674248199|url=https://twitter.com/rob_steele1/status/1386385708844142592|archive-url=https://web.archive.org/web/20210426101528/https://twitter.com/rob_steele1/status/1386385708844142592|archive-date=26 April 2021}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== ১৯১৮ চনত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ জেনেৰেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। ১৯২৫ চনত কাজাৰ ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনৰ পূৰ্বে তেওঁ নিশান-ই-আকদান বঁটা লাভ কৰা শেষ বিষয়া আছিল।<ref>Christopher Buyers, ''[http://4dw.net/royalark/Persia/Orders/aqdas.htm Persia, The Qajar Dynasty: Orders & Decorations]'' Royal Ark</ref> ৰাছিয়ান বিপ্লৱৰ পিছত পাৰস্য যুদ্ধক্ষেত্ৰত পৰিণত হয়। ১৯১৭ চনত ব্ৰিটেইনে ইৰাণৰ ব্যৱহাৰ কৰি ৰাছিয়া আক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। কিন্তু ব্ৰিটেইনৰ বিফলতাৰ ফলত ছোভিয়েট ইউনিয়নে উত্তৰ পাৰস্য দখল কৰি পাৰ্চী ছোভিয়েট ছ’চিয়েলিষ্ট ৰিপাব্লিক প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ১৯২০ চনত জাংগালী, কুৰ্দ, আৰ্মেনিয়ান আৰু আজাৰবাইজানৰ ১৫০০ জনীয়া গেৰিলা বাহিনীয়ে তেহৰাণৰ দিশে যাত্ৰা কৰে আৰু ৰাজধানীত গভীৰ ৰাজনৈতিক সংকটৰ সৃষ্টি কৰে।<ref>Abrahamian, Ervand, ''Iran Between Two Revolutions'', (1982), pp. 116–7.</ref> ১৯২১ চনৰ ১৪ জানুৱাৰীত ইৰানত থকা ব্ৰিটিছ জেনেৰেল আইৰনছাইডে ৰেজা খানক তাব্ৰিজ বেটেলিয়নৰ কমাণ্ডাৰ হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।<ref name="GhaniGhanī2001">{{cite book|author1=Cyrus Ghani|author2=Sīrūs Ghanī|title=Iran and the Rise of the Reza Shah: From Qajar Collapse to Pahlavi Power|url=https://books.google.com/books?id=VGZItY9kL0AC&pg=PA147|year=2001|publisher=I.B. Tauris|isbn=978-1-86064-629-4|pages=147–}}</ref> এমাহৰ পাছত ব্ৰিটিছৰ নিৰ্দেশনাত ৰেজা খানে তিনিৰপৰা চাৰি হাজাৰ সৈনিক লৈ ৰাজধানী তেহৰাণ দখল কৰে। তেওঁ পূৰ্বৰ চৰকাৰক উৎখাত কৰি ছেইয়দ জিয়াউদ্দিন টাবাতাবাইক প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।<ref name="pahlera">{{cite web |url=http://www.sedona.net/pahlavi/pahlera.html |title=The Pahlavi Era of Iran |access-date=4 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/19991113081051/http://www.sedona.net/pahlavi/pahlera.html |archive-date=13 November 1999 }} para. 2, 3</ref> ইৰাণৰ সংবিধান অনুসৰি ১৯২৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰত মাজলিছে তেওঁক ইৰাণৰ শ্বাহ ঘোষণা কৰে। ১৯২৬ চনৰ ২৫ এপ্ৰিলত শপত গ্ৰহণ কৰা তেখেতৰ পুত্ৰ [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] পিছলৈ পাৰস্যৰ মুকুট ৰাজকুমাৰ হয়। ১৯৩২ চনৰ ৮ জুনত ব্ৰিটিছ দূতাবাসৰপৰা প্ৰকাশিত এক প্ৰতিৱেদনত কোৱা হৈছে যে ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ৰেজাক ক্ষমতা সুদৃঢ় কৰাত সহায় কৰিবলৈ সাজু আছিল। [[File:RezaShahBozorgRailway.jpg|thumb|ৰেজা শ্বাহে এটা ৰেলৱে ষ্টেচন মুকলি কৰি থকি অৱস্থাত ]] ৰেজা শ্বাহৰ ষোল্লবছৰীয়া শাসন কালত ইৰানৰ বহুতো উন্নয়ন ঘটিছিল, যেনে বৃহৎ পথ নিৰ্মাণ প্ৰকল্প আৰু ট্ৰেন্স-ইৰান ৰেলৱে নিৰ্মাণ; আধুনিক শিক্ষাৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা হয় আৰু ইৰাণৰ প্ৰথম বিশ্ববিদ্যালয় তেহৰাণ বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰা হয়।<ref>''[http://www.tufts.edu/as/stu-org/persian/irannew.html Iran] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304100039/http://www.tufts.edu/as/stu-org/persian/irannew.html |date=4 March 2016 }}'': Recent History, The Education System</ref> ৰেজা শ্বাহৰ শাসনত আধুনিক ঔদ্যোগিক উদ্যোগৰ সংখ্যা (তেল উদ্যোগ বাদ দি) ১৭গুণ বৃদ্ধি পায় আৰু ঘাইপথৰ দৈৰ্ঘ্য ২০০০ মাইলৰপৰা ১৪,০০০ মাইললৈ বৃদ্ধি পায়।<ref>Abrahamian, Ervand, ''Iran Between Two Revolutions'', 1982, p. 146.</ref> তেওঁ এক লাখ সৈনিকৰ সেনাবাহিনী গঠন কৰিছিল (পূৰ্বতে শ্বাহে জনজাতীয় বাহিনীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল, যিসকলক শত্ৰুৰপৰা বন্দী কৰা লুট-পাতৰদ্বাৰা পুৰস্কৃত কৰা হৈছিল)<ref name=IB2R>{{cite book |title=Iran Between Two Revolutions |author= Ervand Abrahamian|page=51}}</ref> আৰু ৯০,০০০ কৰ্মচাৰীৰ অসামৰিক সেৱা স্থাপন কৰিছিল। তেওঁ পুৰুষ-মহিলা উভয়ৰে বাবে বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক শিক্ষা স্থাপন কৰিছিল আৰু ব্যক্তিগত ধৰ্মীয় বিদ্যালয়—ইছলামিক, খ্ৰীষ্টান, ইহুদী আদি বন্ধ কৰিছিল।<ref>Mackey, ''The Iranians'', (1996) p. 179</ref> তেওঁ মাছহাদ আৰু ক’মৰ দৰে চহৰৰ ধনী ধৰ্মগুৰুসকলৰ মাটি আৰু ৰিয়েল এষ্টেট জব্দ কৰিছিল। মাছহাদত ইমাম ৰেজাৰ মন্দিৰৰপৰা পোৱা আয় ধৰ্মনিৰপেক্ষ শিক্ষাৰ বিত্তীয় সাহায্য, আধুনিক চিকিৎসালয় নিৰ্মাণ, চহৰৰ পানী যোগানৰ উন্নতি, উদ্যোগিক উদ্যোগসমূহক ৰাজসাহায্য প্ৰদানৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>Mackey, Sandra ''The Iranians: Persia, Islam and the Soul of a Nation'', New York: Dutton, c 1996. p. 180</ref> ==নিৰ্বাসন== ১৯৪১ চনৰ আগষ্ট মাহত [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত মিত্ৰশক্তিৰ হৈ [[যুক্তৰাজ্য]] আৰু ছোভিয়েট ইউনিয়নে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰে। ব্ৰিটিছ আৰু ছোভিয়েটৰ তীব্ৰ আক্ৰমণৰ সন্মুখত ইৰাণৰ সশস্ত্ৰ বাহিনী সহজেই পৰাস্ত হৈছিল। উইন্সটন চাৰ্চিলে ইৰাণক মিত্ৰশক্তিৰ বিজয়ৰ বাবে এখন দলঙৰ মূৰ হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছিল। ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত মিত্ৰশক্তিয়ে ৰেজা শ্বাহক তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ হাতত ক্ষমতা অৰ্পণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। ইৰাণ ব্ৰিটিছ আৰু ছোভিয়েটৰ নিয়ন্ত্ৰণত থকাৰ বাবে ব্ৰিটিছে ৰেজা শ্বাহক নিৰ্বাসনলৈ পঠিয়াবলৈ সন্মত হয়। তেওঁৰ সন্মতি সাপেক্ষে ব্ৰিটিছ সেনাই তেওঁৰ সমগ্ৰ পৰিয়ালটোক [[মৰিচাছ]]লৈ লৈ যায়।<ref>Mohammad Gholi Majd, August 1941: The Anglo-Russian Occupation of Iran and Change of Shahs, University Press of America, 2012, p. 12.</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁ [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ ডাৰবানৰপৰা জোহান্সবাৰ্গলৈ গুচি যায়। কেইবাবছৰ ধৰি হাৰ্ট এটেকত আক্ৰান্ত হৈ ১৯৪৪ চনৰ ২৬ জুলাইত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। মৃত্যুৰ পাছত তেওঁৰ মৃতদেহ [[ইজিপ্ত]]ৰ কাইৰোৰ আল-ৰিফাই মছজিদলৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতেই সমাধিস্থ কৰা হয়। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} *[http://www.irannotes.com IRANNOTES.com]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — High quality Iranian banknotes and coins [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] s32em1gwr9totf9wre5mjtx92gpom05 0 137007 625735 612410 2026-08-10T05:00:09Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625735 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = সাহাৰ ঘোৰেইচি | image = Sahar Ghoreishi at 34th Fajr (cropped).jpg | caption = ২০১৬ চনত ঘোৰেইচি | native_name = سحر قریشی | native_name_lang = Fa | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1987|12|27}} | birth_place = [[তেহৰাণ]], [[ইৰান]] | occupation = অভিনেত্ৰী | years_active = ২০০৯–২০২১ | spouse = {{marriage |মেহৰান আখাভান জাকেৰী|2004|2009}} }} '''সাহাৰ ঘোৰেইচি''' (জন্ম: ২৭ ডিচেম্বৰ ১৯৮৭) এগৰাকী ইৰানী অভিনেত্ৰী। তেওঁ ২০০৯ চনত ''লাজ ও লাজবাজিক'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনৰ জৰিয়তে অভিনয় জীৱনৰ পাতনি মেলে আৰু একে বছৰতে ''দেলনাভাজান'' নামৰ দূৰদৰ্শন ধাৰাবাহিকখনত কৰা অভিনয়ৰ বাবে বিশেষ জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। == ব্যক্তিগত জীৱন == সাহাৰ ঘোৰেইচিৰ জন্ম তেহৰাণত হৈছিল। ২০০৪ চনত তেওঁ মেহৰান আখাভান জাকেৰীৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়; ২০০৯ চনত তেওঁলোকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ ঘটে।<ref>{{Cite web |url=https://www.rokna.net/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-78/765737-%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%B9%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C |title=شایعه ای برای سحر قریشی |access-date=2022-07-21 |website=Rokna }}</ref> ইৰানী ফুটবলাৰ মেহদী তাৰেমি<ref>{{Cite web |title=همسر مهدی طارمی کیست؟ / این دختر خوزستانی چگونه با مهدی آشنا شد؟ + عکس |url=https://www.rokna.net/بخش-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-78/801574-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%B7%D8%A7%D8%B1%D9%85%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%B2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7-%D8%B4%D8%AF-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 |access-date=2022-07-21 |website=رکنا |language=fa}}</ref> আৰু গায়ক আমিৰ টাটালোৰ<ref>{{Cite web |title=اعلام رسمی خبر ازدواج سحر قریشی و امیر تتلو در روزهای آینده |url=https://mojnews.com |access-date=2022-05-12 |website=خبرگزاری موج |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |title=استوری جدید سحر قریشی در مورد امیر تتلو |url=https://mojnews.com |access-date=2022-05-12 |website=خبرگزاری موج |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |title=ماجرای سحر قریشی و تتلو به کجا رسید ؟ |url=https://www.borna.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/1303874-%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D8%AA%D8%AA%D9%84%D9%88-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%AC%D8%A7-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF |access-date=2022-05-12 |website=خبرگزاری برنا |language=fa |archivedate=2022-03-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220306142737/https://www.borna.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/1303874-%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D8%AA%D8%AA%D9%84%D9%88-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%AC%D8%A7-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=borna.news |date= |title=ماجرای بازگشت سحر قریشی به ایران؛ چه چیزی او را بازگرداند؟ |url=https://borna.news/fa/news/2138173/%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D9%88-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%AF |access-date=2025-02-24 |website=fa |language=fa}}</ref> সৈতে তেওঁৰ হ্ৰস্বম্যাদী সম্পৰ্ক আছিল। == কৰ্মজীৱন == ঘোৰেইচিয়ে ২০০৯ চনত ''লাজ-ও-লাজ বাজি'' (ইংৰাজী: "Pertinacity") নামৰ দূৰদৰ্শন অনুষ্ঠানত এটা চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি নিজৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিছিল আৰু ''দেলনাভাজান'' নামৰ টিভি ধাৰাবাহিকখনত অভিনয় কৰি ইৰানীসকলৰ মাজত জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ব্ৰেণ্ড এণ্ডোৰ্চমেণ্ট (বিজ্ঞাপন) আৰু মডেলিং কাৰ্যতো সক্ৰিয়।<ref>{{Cite web |title=Sahar Ghoreishi on Soureh Cinema |url=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=139005180200/ |access-date=2026-05-24 |archivedate=2019-11-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191102162650/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=139005180200/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.khabarerooz.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%DA%AF%D9%88%DA%AF%D9%84-%D9%86%DB%8C%D9%88%D8%B2-70/14302-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C|title=Sahar Ghoreishi biography|website=Khabare Rooz News}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-03-26 |title=عکس عروسی تتلو و سحر قریشی {{!}} اقتصاد آنلاین |url=https://www.eghtesadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87-203/623299-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%AA%D9%84%D9%88-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C |access-date=2022-03-27 |website=eghtesadonline.com |language=fa |archivedate=2022-03-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220326072223/https://www.eghtesadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87-203/623299-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%AA%D9%84%D9%88-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C |deadurl=yes }}</ref> == বিতৰ্ক == === ফটো বিতৰ্ক === ২০১৯ চনত সামাজিক মাধ্যমত ছাহাৰ ঘৰেইশ্বী আৰু মেহদী তাৰেমিৰ মাজত ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক থকাৰ ইংগিত দি কিছুমান ছবি ভাইৰেল হৈ পৰিছিল। ক্ৰমবৰ্ধমান জল্পনা-কল্পনা আৰু প্ৰতিক্ৰিয়াৰ মাজতে দুয়োপক্ষই ছবিসমূহ প্ৰকাশ পোৱা সন্দৰ্ভত অনুতাপ প্ৰকাশ কৰে আৰু তেওঁলোকৰ সম্পৰ্কক বন্ধুত্বপূৰ্ণ বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=(عکس) واکنش مهدی طارمی در خصوص ارتباط با سحر قریشی |url=https://fararu.com |access-date=2025-07-12 |website=Fararu {{!}} فرارو |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=ببینید {{!}} اظهارنظر تازه مهدی طارمی درباره رابطه‌اش با سحر قریشی: دوست بودیم و تمام شد |url=https://donya-e-eqtesad.com |access-date=2025-07-12 |website=روزنامه دنیای اقتصاد |language=fa}}</ref> === ক্ৰীড়া ষ্টেডিয়ামত মহিলাৰ প্ৰৱেশ সন্দৰ্ভত দৃষ্টিভংগী === ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত এটা সাক্ষাৎকাৰত ঘৰেইশ্বীয়ে মহিলাৰ ক্ৰীড়া ষ্টেডিয়ামত প্ৰৱেশৰ বিৰোধিতা কৰি কৈছিল যে চাৰিওফালে পুৰুষৰ উপস্থিতিয়ে তেওঁক "অস্বস্তি" দিয়ে। ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ আবুধাবিৰ জায়েদে স্পৰ্টছ চিটি ষ্টেডিয়ামত অনুষ্ঠিত পেৰ্চেপলিছ বনাম আল-হিলালৰ খেল এখনত উপস্থিত আছিল আৰু সেই অনুষ্ঠানত তেওঁৰ কিছুমান ছবি ইণ্টাৰনেটত ভাইৰেল হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=سحرقریشی:موافقم که اجازه نمی دهند خانم هابه استادیوم بروند! |url=https://donya-e-eqtesad.com |access-date=2025-07-12 |website=روزنامه دنیای اقتصاد |language=fa}}</ref> তেওঁৰ এই মন্তব্যই বিশেষকৈ সামাজিক মাধ্যমত তীব্ৰ সমালোচনাৰ সৃষ্টি কৰে।<ref>{{Cite journal |last=24 Hour |date=2017-12-09 |title=سحر قریشی در فضای مجازی به رگبار انتقاد بسته شد |url=https://saat24.news/ |journal=saat24 |language=fa |access-date=2026-05-24 |archivedate=2026-02-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260219113921/https://www.saat24.news/ |deadurl=yes }}</ref> মাহনাজ আফছাৰ, মসীহ অলিনেজাদ আৰু চালোমে চেইদনীয়াৰ দৰে ৰাজহুৱা ব্যক্তিত্বই তেওঁৰ এই মন্তব্যৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite web |date=2017-12-08 |title=پاسخ تند مهناز افشار به سحر قریشی با هشتگ زنان علیه زنان/ عکس |url=https://www.khabaronline.ir/news/735064/%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AE-%D8%AA%D9%86%D8%AF-%D9%85%D9%87%D9%86%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%87%D8%B4%D8%AA%DA%AF-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 |access-date=2025-07-12 |website=خبرآنلاین |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=از حمله تند مجری من‌و‌تو به سحر قریشی تا سکوت مهناز افشار در مقابل این بازیگر |url=https://www.khabarfoori.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-69/1236092-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87-%D8%AA%D9%86%D8%AF-%D9%85%D8%AC%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D9%86-%D8%AA%D9%88-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D8%AD |access-date=2025-07-12 |website=خبر فوری - اخبار فوری و لحظه ای {{!}} در لحظه با خبر شوید |language=fa}}</ref> পৰৱৰ্তী এটা সাক্ষাৎকাৰত ঘৰেইশ্বীয়ে স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে ষ্টেডিয়ামত মহিলাৰ প্ৰৱেশ সন্দৰ্ভত তেওঁৰ স্থিতি আছিল তেওঁৰ অনুৰাগীসকলৰ সৈতে ভাগ কৰা এক ব্যক্তিগত মতামত আৰু ইয়াৰ কাৰণ হিচাপে তেওঁ "ষ্টেডিয়ামত মহিলাৰ বাবে সুৰক্ষাৰ অভাৱ"ৰ কথা উল্লেখ কৰে।<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=مخالفت سحر قریشی با ورزشگاه رفتن بانوان |url=https://www.parsnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D9%84%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%87%D8%A7-69/599311-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%AA-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86 |access-date=2025-07-12 |website=پارس نیوز |language=fa}}</ref> === ইনষ্টাগ্ৰাম একাউণ্ট হেক === ২০১৬ চনৰ অক্টোবৰ মাহৰ আৰম্ভণিতে ৪.৪ নিযুত অনুৰাগী থকা ঘৰেইশ্বীৰ ইনষ্টাগ্ৰাম একাউণ্টটো হেক কৰা হৈছিল। কেইবা ঘণ্টাও ধৰি তেওঁৰ পৃষ্ঠাত চৌদি আৰৱৰ ৰজা আৰু দেশখনৰ পতাকাৰ এখন ছবি পোষ্ট কৰি থোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=TABNAK |first=تابناک {{!}} |date=2016-10-07 |title=صفحه اینستاگرام سحر قریشی هک شد! |url=https://www.tabnak.ir/fa/news/629718/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D9%87%DA%A9-%D8%B4%D8%AF |access-date=2025-07-12 |website=fa |language=fa}}</ref> === পথ পৰিষ্কাৰকৰ সৈতে দুৰ্ব্যৱহাৰ === ২০২০ চনৰ ২২ এপ্ৰিলত এটা ভিডিঅ’ পোহৰলৈ আহে য’ত ঘৰেইশ্বীক এজন পথ পৰিষ্কাৰকৰ ওচৰত হাঁহি থকা আৰু বন্ধুবৰ্গক "মই মোৰ পোছাকযোৰ তেওঁৰ সৈতে মিলাই পিন্ধিছোঁ" বুলি কোৱা দেখা গৈছিল। পথ পৰিষ্কাৰকজনে ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়াত "যাওক, বাইদেউ" বুলি কোৱাত ঘৰেইশ্বীয়ে তেওঁৰ বন্ধুবৰ্গক কৈছিল, "তেওঁ মোক যাবলৈ কোৱাটোৱেই মোৰ বাবে বাকী আছিল।" সংবাদ মাধ্যম আৰু সামাজিক মাধ্যমত এই ভিডিঅ’টো ভাইৰেল হোৱাৰ পিছত তীব্ৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি হয়। তেহৰাণ পৌৰসভাৰ সদস্য মজিদ ফাৰাহানীয়ে কয়, "যদি আনুষ্ঠানিকভাৱে ক্ষমা নোখোজে, তেন্তে তেহৰাণৰ কৃতজ্ঞ জনসাধাৰণৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে মই তেহৰাণ পৌৰসভাৰ আইনী বিভাগৰ পৰা মিছ ছাহাৰ ঘৰেইশ্বীৰ বিৰুদ্ধে আইনী গোচৰ তৰিম।"<ref>{{Cite web |last=kargaronline |date=2020-04-22 |title=شهرداری تهران از «سحر قریشی» شکایت کرد |url=https://kargaronline.ir/fa/news-details/81156/%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%C2%AB%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C%C2%BB-%D8%B4%DA%A9%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%AF/ |access-date=2025-07-12 |website=kargaronline{{!}}کارگر آنلاین{{!}} اخبار اقتصادی و فرهنگی |language=fa}}</ref> অভিনেতা চাম দেৰাখ্শানীয়ে ইনষ্টাগ্ৰামত ঘৰেইশ্বীৰ এই কাৰ্যৰ সমালোচনা কৰি তেওঁক ইৰানৰ চিনেমাত যোগাযোগৰ জৰিয়তে অহা "নকল শিল্পী"ৰ অন্যতম বুলি অভিহিত কৰে। তেওঁ লিখিছিল, "কাহিনীটো আৰম্ভ হয় এনে নকল শিল্পীসকলৰ পৰা, যিসকলে নিজৰ বুজাবুজিৰ জৰিয়তে খ্যাতি অৰ্জন কৰে আৰু প্ৰকৃত শিল্পী হোৱাৰ ভ্ৰমত পৰে... শিল্পী সমাজে লাভ কৰা অপমানৰ আধা অংশ আপোনাৰ দৰে মানুহৰ অজ্ঞানতাৰ বাবেই হয়।"<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=واکنش تند سام درخشانی به کلیپ سحر قریشی +عکس |url=https://www.fardanews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-105/989499-%D9%8... |access-date=2025-07-12 |website=پایگاه خبری تحلیلی فردا {{!}} Farda News |language=fa}}</ref> এই সমালোচনাৰ প্ৰত্যুত্তৰত ঘৰেইশ্বীয়ে ইনষ্টাগ্ৰামত পোষ্ট কৰি কয়, "মই গৌৰৱেৰে কওঁ যে মই এই শ্ৰেণীৰ এটা পৰিয়ালতে জন্মগ্ৰহণ কৰিছিলোঁ আৰু মই মোৰ অতীত কেতিয়াও পাহৰি নাযাওঁ।"<ref>{{Cite web |date=2020-04-22 |title=توضیح عجیب سحر قریشی درباره رفتارش با پاکبان/عکس |url=https://www.khabaronline.ir/news/1380096/%D8%AA%D9%8... |access-date=2025-07-12 |website=خبرآنلاین |language=fa}}</ref> তেওঁ লগতে কয়:<blockquote>"কিছুদিনৰ পৰা মই ''যাওক'' শব্দটোৰ প্ৰতি সংবেদনশীল হৈ পৰিছোঁ! কথাটো ইমানেই সৰল, কাৰণ বহুদিন ধৰি মোৰ বন্ধু-বান্ধৱী আৰু ওচৰ-পাজৰৰ লোকসকলে মোক ইৰান এৰি যাবলৈ পৰামৰ্শ দি আহিছে। যেতিয়া সেই সন্মানীয় পথ পৰিষ্কাৰকজনে মোক ''যাওক'' বুলি ক’লে, তেতিয়া মোৰ এনে লাগিল যেন প্ৰকৃতিৰ পৰাই মোক দেশ এৰি যাবলৈ বাৰ্তা দিয়া হৈছে। সেই মৰমৰ পথ পৰিষ্কাৰকজনে মোক অলপো চিনি পোৱা নাছিল আৰু মই শপত খাই কওঁ যে তেওঁক অপমান কৰাৰ মোৰ কোনো উদ্দেশ্য নাছিল। এয়া এটা সৰু ভুল বুজাবুজিৰ বাহিৰেও একো নাছিল। শেষত, তাতকৈ আচৰিত কথা আৰু কি হ’ব পাৰে যে মই এদিন এজন পথ পৰিষ্কাৰকৰ সন্মানীয় ইউনিফৰ্ম পিন্ধি এই পৰিশ্ৰমী আৰু মৰ্যাদাপূৰ্ণ গোটটোৰ কাষত থিয় হোৱাৰ এক ৰোমাঞ্চকৰ অনুভৱ লাভ কৰোঁ? পথ পৰিষ্কাৰকৰ ইউনিফৰ্ম পিন্ধাটো কোনো শাস্তি বা আদালতৰ ৰায় নহয়; মোৰ বাবে ই এক মহান গৌৰৱ আৰু আভিজাত্য তথা সততাৰ প্ৰতীক।"</blockquote> === আমিৰ টাটালুৰ সৈতে সম্পৰ্ক === ২০২১ চনত সামাজিক মাধ্যমত শ্বেয়াৰ কৰা কিছুমান ছবিয়ে ঘৰেইশ্বীৰ তুৰস্কলৈ প্ৰব্ৰজন আৰু আমিৰ টাটালুৰ সৈতে থকা আৱেগিক সম্পৰ্কৰ ইংগিত দিয়াত অধিক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হয়। ঘৰেইশ্বী আৰু টাটালু দুয়োপক্ষই বিভিন্ন ধৰণে তেওঁলোকৰ সম্পৰ্কৰ কথা নিশ্চিত কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2022-03-03 |title=امیر تتلو: رابطه من و سحر قریشی قلبی و واقعی است {{!}} پایگاه خبری تحلیلی انصاف نیوز |url=https://ensafnews.com/332776/%d8%a7%d9%85%db%8c%d8%b1-%d8%aa%d8%aa%d9%84%d9%88-%d8%b1%d8%a7%d8%a8%d8%b7%d9%87-%d9%85%d9%86-%d9%88-%d8%b3%d8%ad%d8%b1-%d9%82%d8%b1%db%8c%d8%b4%db%8c-%d9%82%d9%84%d8%a8%db%8c-%d9%88-%d9%88%d8%a7/ |access-date=2025-07-12 |website=انصاف نیوز |language=fa-IR}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-02-23 |title=در دام تتلو و سحر قریشی نیفتید! |url=https://www.khabaronline.ir/news/1605867/%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%AA%D9%84%D9%88-%D9%88-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D9%81%D8%AA%DB%8C%D8%AF |access-date=2025-07-12 |website=خبرآنلاین |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |last=آنلاین |first=اقتصاد |date= |title=عکس عروسی تتلو و سحر قریشی |url=https://www.eghtesadonline.com/fa/news/623299/%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%AA%D9%84%D9%88-%D9%88-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C |access-date=2025-07-12 |website=fa |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-03-09 |title=ماجرای ازدواج سحر قریشی و سفر جنجالی‌اش به کجا رسید؟ {{!}} منتظر خبر جدید باشید |url=https://www.hamshahrionline.ir/news/662642/%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D9%88-%D8%B3%D9%81%D8%B1-%D8%AC%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B4-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%AC%D8%A7-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B8 |access-date=2025-07-12 |website=همشهری آنلاین |language=fa}}</ref> বিশ্লেষকসকলে এই সম্পৰ্কক বিদেশী বাজি ধৰা (betting) নেটৱৰ্কসমূহৰ প্ৰচাৰৰ সৈতে জড়িত কৰিছে আৰু তেওঁলোকে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে জুয়া খেলা ৱেবছাইটসমূহৰ ভিজিটৰ তথা লাভ বৃদ্ধি কৰাৰ বাবেই এই বিতৰ্কৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=ایران |first=عصر |date= |title=روزنامه خراسان: در دام تتلو و سحر قریشی نیفتید |url=https://www.asriran.com/fa/news/828296/%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%AA%D9%84%D9%88-%D9%88-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D9%81%D8%AA%DB%8C%D8%AF |access-date=2025-07-12 |website=fa |language=fa}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category}} *{{IMDb name|id=nm5068209}} [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]] nxwv6y0yw4m6wbk795a6vguji1laeeb 0 137066 625734 616808 2026-08-10T04:58:07Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625734 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = সাহাৰ আজদমসানি | image = Sahar.Ajdamsani.jpg | caption = | birth_date = {{Birth date and age|df=y|1996|3|26}} | birth_place = [[তেহৰান]], [[ইৰান]] | origin = ইৰান | occupation = গায়িকা, সুৰকাৰ, কবি, গীতিকাৰ, লেখিকা, ফটোগ্ৰাফাৰ }} '''সাহাৰ আজদমসানি''' ([[ফাৰ্চী]]:سحر اژدم ثانی; জন্ম ২৬ মাৰ্চ ১৯৯৬) হৈছে এগৰাকী ইৰানী গায়িকা, সুৰকাৰ, কবি, গীতিকাৰ, লেখিকা আৰু ফটোগ্ৰাফাৰ।<ref>{{Cite web|date=2019-08-23|title=Famous Iranian Poet, Singer, Photographer and Writer – Sahar Ajdamsani|url=https://enewspaper.com.pk|access-date=2022-01-16|website=Enewspaper.com.pk|language=en-US}}</ref> == জীৱনী == সাহাৰে আঠ বছৰ বয়সৰপৰাই কবিতা লিখিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|last=Longawa|first=Joanna|date=2019-03-26|title=Presentation of the Book "5th Chapter of Earth in Iran" in Tehran Book|url=https://www.jlinterviews.com/sahar-ajdamsani/|access-date=2022-01-16|website=JL Interviews|language=en-GB}}</ref> তেওঁ ফাৰ্চী, ইংৰাজী আৰু জাৰ্মান ভাষাত কবিতা ৰচনা কৰিছে।<ref>{{cite news|url=https://musicefars.ir/sahar-ajdamsani/|title=Interview with Sahar Ajdamsani|publisher=Musicefars(Iran)|access-date=2026-05-26|archivedate=2021-10-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211021201128/https://musicefars.ir/sahar-ajdamsani/|deadurl=yes}}</ref>‍ তেওঁৰ সৃষ্টিৰাজিৰ মূল বিষয়-বস্তু হৈছে বিশ্ব শান্তি, মহিলাৰ অধিকাৰ ৰক্ষা, দয়া আৰু মানৱতা। নিজৰ শিল্পকৰ্মৰ জৰিয়তে নাৰী অধিকাৰ আৰু মানৱাধিকাৰ সুৰক্ষা কৰাৰ লগতে শান্তি, মানৱতা, সমতা আৰু দয়াৰ প্ৰসাৰ ঘটোৱা এগৰাকী শিল্পী হিচাপে তেওঁ পৰিচিত।<ref>{{cite news|url=https://www.ceo-latam.com/ceo-life/arte-cultura/mi-grito-libertad/|title=my call for freedom|publisher=Ceo Latam(Brazil)|archive-date=7 May 2021|access-date=19 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20210507015141/https://www.ceo-latam.com/ceo-life/arte-cultura/mi-grito-libertad/|url-status=dead|archivedate=7 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210507015141/https://www.ceo-latam.com/ceo-life/arte-cultura/mi-grito-libertad/|deadurl=yes}}</ref> তেওঁ সেইসকল কমসংখ্যক ইৰানী শিল্পীৰ ভিতৰত এজন যাৰ শিল্পকৰ্মৰ বিষয়ে বহু দেশে লিখা-লেখি কৰিছে।<ref>{{cite news|url=http://niuzy-france.com/mag/2019/07/09/niuzy-la-serie-iranienne-2-une-poetesse-et-photographe-sahar-ajdamsani/|title=Iranian story, interview with poet & photographer Sahar Ajdamsani|publisher=Niuzy France|archive-date=23 July 2021|access-date=19 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20210723160402/http://niuzy-france.com/mag/2019/07/09/niuzy-la-serie-iranienne-2-une-poetesse-et-photographe-sahar-ajdamsani/|url-status=dead|archivedate=23 July 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210723160402/http://niuzy-france.com/mag/2019/07/09/niuzy-la-serie-iranienne-2-une-poetesse-et-photographe-sahar-ajdamsani/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://parma.repubblica.it/cronaca/2019/12/09/news/al_museo_cinese_di_parma_arriva_sahar_ajdamsani_artista_e_attivista_iraniana-243043178/|title=Al Museo Cinese di Parma arrives Sahar Ajdamsani, artista e attivista iraniana|date=9 December 2019|website=la Repubblica}}</ref> নাৰী অধিকাৰৰ ওপৰত আধাৰিত তেওঁৰ ''চেনচৰশ্বিপ'' কবিতাটোৰ বাবে ৱাইল্ড চাউণ্ড কবিতা মহোৎসৱত বঁটা লাভ কৰা তেওঁ প্ৰথমগৰাকী ইৰানী নাগৰিক।<ref>{{Cite web|date=October 18, 2019|title=Tête-à-Tête with Sahar Ajdamsani: Iran's emerging singer, writer and activist|url=https://www.ravimagazine.com/tete-a-tete-with-sahar-ajdamsani-irans-emerging-singer-writer-and-activist/|access-date=2022-01-16|website=Ravi Magazine|language=en-GB}}</ref> সাহাৰক ইৰানত গ্ল’বেল ফটোগ্ৰাফিক ইউনিয়নৰ প্ৰতিনিধি হিচাপেও নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|last=|date=2019-10-30|title=Iran's female photographer becomes representative of GPU|url=https://en.irna.ir/news/83535919/Iran-s-female-photographer-becomes-representative-of-GPU|access-date=2022-01-16|website=IRNA English|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://gitionline.ir/fa/news/29419|title=سحر اژدم‌ثانی به عنوان نماینده اتحادیه جهانی عکاسی در ایران معرفی‌ شد|date=8 August 1398|website=fa}}{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> যদিও ইৰানত মহিলাৰ বাবে সংগীত নিষিদ্ধ আৰু বাৰণ কৰা হৈছে, তথাপি তেওঁ বহু দেশত বহুতো সংগীতানুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছে। ইৰানত মহিলাৰ ওপৰত থকা বহু সীমাবদ্ধতাৰ সত্ত্বেও তেওঁ সফলতা অৰ্জন কৰিছে আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.metooo.it/e/sahar-ajdamsani-dreamy-world|title=Sahar Ajdamsani Biglietti, 20/dic/2019 20:00:00 | Metooo|website=www.metooo.it}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.napolitoday.it/eventi/sacro-sud-anime-salve-concerti-programma.html|title=Sacro Sud - Anime Salve 2.0: torna il festival diretto da Enzo Avitabile|website=NapoliToday}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.12tvparma.it/Video/tg-parma---telegiornale/a-parma-il-dreamy-world-dell-attivista-sahar-ajdam|title=TV Parma - A PARMA IL DREAMY WORLD DELL'ATTIVISTA SAHAR AJDAMSANI|website=www.12tvparma.it|access-date=1 January 2020|archive-date=1 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200101090156/http://www.12tvparma.it/Video/tg-parma---telegiornale/a-parma-il-dreamy-world-dell-attivista-sahar-ajdam|url-status=dead|archivedate=1 January 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200101090156/http://www.12tvparma.it/Video/tg-parma---telegiornale/a-parma-il-dreamy-world-dell-attivista-sahar-ajdam|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://skylight.gr/index.php/2019/10/18/sahar-ajdamsani-a-talented-iranian-artist/|title=SAHAR AJDAMSANI – A Talented Iranian Artist – Skylight Webzine|access-date=2026-05-26|archivedate=2026-05-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260526113757/https://skylight.gr/index.php/2019/10/18/sahar-ajdamsani-a-talented-iranian-artist/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://museocineseparma.org/it/news/254-sahar-ajdamsani-dreamy-world|title=Sahar Ajdamsani "Dreamy World"|website=museocineseparma.org}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.welltribune.it/2019/11/28/a-parma-arriva-sahar-ajdamsani-artista-e-attivista-iraniana/|title=A Parma arriva Sahar Ajdamsani, artista e attivista iraniana|first=redazione|last=WellTribune|date=28 November 2019|access-date=26 May 2026|archivedate=1 November 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201101020636/https://www.welltribune.it/2019/11/28/a-parma-arriva-sahar-ajdamsani-artista-e-attivista-iraniana/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://allevents.in/parma/sahar-ajdamsani-dreamy-world/200018419487450|title=Sahar Ajdamsani Dreamy world|website=allevents.in}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.msn.com/it-it/notizie/italia/al-museo-cinese-di-parma-arriva-sahar-ajdamsani-artista-e-attivista-iraniana/ar-BBY0gnq|title=Al Museo Cinese di Parma arriva Sahar Ajdamsani, artista e attivista iraniana|website=www.msn.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.isoradio.rai.it/dl/portaleRadio/media/ContentItem-82c824ec-0908-490f-bbcd-8bbf57ad501a.html|title=Giovanni Amighetti - Sahar Ajdamsani al Museo Cinese di Parma|website=Rai}}</ref> তেওঁৰ কবিতাসমূহ বহু ভাষালৈ অনূদিত হৈছে আৰু বহু দেশত প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰ উপৰি বহু দেশৰ কবিতা মহোৎসবলৈকো তেওঁ আমন্ত্ৰিত হৈছে।<ref>{{Cite web|url=https://atunispoetry.com/2021/08/21/sahar-ajdamsani-iran/|title=Sahar Ajdamsani (Iran)|date=21 August 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.litterateurrw.com/magazines/june_2021/files/basic-html/page25.html|title=Page 25 - June 2021 Litterateur|website=www.litterateurrw.com|access-date=23 August 2021|archive-date=25 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211025235948/https://www.litterateurrw.com/magazines/june_2021/files/basic-html/page25.html|url-status=dead|archivedate=25 October 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211025235948/https://www.litterateurrw.com/magazines/june_2021/files/basic-html/page25.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.festivaldepoesiademedellin.org/es/Festival/31/SaharAjdamsani/|title=Sahar Ajdamsani (Irán)|website=www.festivaldepoesiademedellin.org}}</ref> == বঁটা আৰু সন্মান == * ৱাইল্ডসাউণ্ড কবিতা মহোৎসৱ, নিউয়ৰ্ক, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, ২০১৯<ref>{{cite news|url=https://festivalforpoetry.com/2019/04/06/read-the-top-poems-from-april-2019/|title=top poems|publisher=poetry festival}}</ref><ref>{{cite news|url=https://sevenartnews.com/|title=Sahar Ajdamsani winner of the poetry festival in New York|publisher=seven art news(Iran)|access-date=2026-05-26|archivedate=2025-07-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250703200051/https://sevenartnews.com/|deadurl=yes}}</ref> * ব্লেক এণ্ড হোৱাইট ফটোগ্ৰাফী মহোৎসৱ, এথেন্স, গ্ৰীচ, ২০১৯<ref>{{cite news|url=https://www.blankwallgallery.com/sahar-ajdamsani-iran/|title=Sahar Ajdamsani Iran|publisher=Blank Wall Gallery}}</ref><ref>{{cite news|url=https://honaronline.ir/|title=Iranian photographer winner of the photography award in Greece|publisher=honar online(Iran)|access-date=2026-05-26|archivedate=2023-08-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230809200318/https://www.honaronline.ir/|deadurl=yes}}</ref> * ৮ম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় এথেন্স কবিতা মহোৎসৱৰ শ্ৰেষ্ঠ কবি, এথেন্স, গ্ৰীচ, ২০১৯ <ref>{{Cite web|url=https://theinstitute.info/?p=4185|title=8th International Video Poetry Festival | 13-14 December 2019 - Theatre Empros|date=30 November 2019|website=Ινστιτούτο [Πειραματικών Τεχνών]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://banifilm.ir|title=شاعر ایرانی برنده جشنواره بین‌المللی شعر یونان|date=8 January 2020|website=بانی فیلم}}{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.ibna.ir/en/doc/tolidi/285868/iranian-poetess-tops-international-athens-poetry-festival|title=IBNA - Iranian poetess tops International Athens Poetry Festival|date=11 January 2020|website=Iran's Book News Agency (IBNA)|access-date=13 January 2020|archive-date=22 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200122100710/http://www.ibna.ir/en/doc/tolidi/285868/iranian-poetess-tops-international-athens-poetry-festival|url-status=dead|archivedate=22 January 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200122100710/http://www.ibna.ir/en/doc/tolidi/285868/iranian-poetess-tops-international-athens-poetry-festival|deadurl=yes}}</ref> * ১০ম ৱমেন স্ক্ৰীম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কবিতা মহোৎসৱ, মেক্সিকো, ২০২০ <ref>{{Cite web|url=http://www.womanscreamfestival.com/2020/03/woman-scream-call-for-submission.html|title=Woman Scream Call For Submission Selection|access-date=2026-05-26|archivedate=2026-05-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260526113757/http://www.womanscreamfestival.com/2020/03/woman-scream-call-for-submission.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.womanscreamfestival.com/2020/03/woman-scream-anthology.html?m=1|title=Woman Scream Anthology|access-date=2026-05-26|archivedate=2026-05-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260526113759/http://www.womanscreamfestival.com/2020/03/woman-scream-anthology.html%3Fm%3D1|deadurl=yes}}</ref> == গ্ৰন্থসমূহ == * ''৫থ চিজন অৱ দি আৰ্থ'', ২০১৮ (কবিতা পুথি)<ref>{{cite news|url=http://ibna.irিস%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%A7%DA%98%D8%AF%D9%85-%D8%AB%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%AF|title=Sahar Ajdamsani presented her poetry book 5th season of the earth|publisher=Iran book news agency}}</ref> * ''আই ফ্লেউ টু দ্য মুন'', ২০১৯ (কবিতা পুথি)<ref>{{cite news|url=http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/267575/رونمایی-مجموعه-اشعار-فصل-پنجم-زمین-باغ-کتاب|title=Presentation of I flew to the moon poetry book of Sahar Ajdamsani|publisher=Iran book news agency}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{instagram|id=saharajdamsani}} [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:গায়িকা]] [[শ্ৰেণী:সুৰকাৰ]] [[শ্ৰেণী:কবি]] [[শ্ৰেণী:গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:লেখিকা]] [[শ্ৰেণী:ফটোগ্ৰাফাৰ]] 98ulqbwu7gziy8584pxextczqr2szv2 0 137085 625636 613700 2026-08-09T18:22:02Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625636 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = Behnoush Tabatabaei at 32th Fajr (cropped).jpg | caption = ২০১৪ চনত টাবাটাবেই | native_name = بهنوش طباطبایی | name = বেহনৌছ টাবাটাবেই | birthname = | birth_date = {{birth date and age|1981|5|17}} | birth_place = [[তেহৰান]], [[ইৰান]] | native_name_lang = Fa | othername = | alma_mater = তেহৰান বিশ্ববিদ্যালয়, আজাদ বিশ্ববিদ্যালয় (ক্লিনিকেল চাইক’লজীৰ ডক্টৰেট) | occupation = অভিনেত্ৰী | yearsactive = ১৯৯৮–বৰ্তমান | spouse = {{marriage|মহদী পাকদেল|2011|2016|reason=divorced}} | website = }} '''বেহনৌছ টাবাটাবেই''' ([[ফাৰ্চী]]: بهنوش طباطبایی; জন্ম ১৭ মে' ১৯৮১) হৈছে এখন ইৰানী অভিনেত্ৰী। তেওঁ দুটাকৈ ''হাফেজ বঁটা''কে ধৰি বিভিন্ন সন্মান লাভ কৰিছে। ২০১৯ চনৰ ''মিডডে এডভেঞ্চাৰ: ট্ৰেচ অৱ ব্লাড'' চলচ্চিত্ৰখনত কৰা অনৱদ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ''ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্গ'' মনোনয়ন লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=بیوگرافی "بهنوش طباطبایی" + عکس|url=https://namnak.com/|access-date=2022-02-15|website=نمناک|date=29 March 2016|language=fa|archivedate=2021-12-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211219224539/https://namnak.com/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-09-10|title=بیوگرافی بهنوش طباطبایی و همسرش از طلاق تا مدلینگ|url=https://photokade.com/|access-date=2022-02-15|language=fa-IR|archivedate=2021-11-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211129225230/https://photokade.com/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|title=زندگینامه و بیوگرافی بهنوش طباطبایی|url=https://honarmrooz.com/|access-date=2022-02-15|website=هنر امروز|language=fa|archivedate=2022-02-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220201152618/https://www.honarmrooz.com/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|title=بیوگرافی بهنوش طباطبایی و همسرش + زندگی شخصی و هنری - مجله اینترنتی دوستان|url=https://dustaan.com|access-date=2022-02-15|language=fa-IR}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == তেওঁ কম্পিউটাৰ ইঞ্জিনিয়াৰিং বিষয়ত অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু তেহৰান বিশ্ববিদ্যালয়ত এক চুটি সময়ৰ বাবে অভিনয়ৰ প্ৰশিক্ষণ লৈছিল।<ref>{{cite web|title=Behnoosh Tabatabayi's biography|url=http://namnak.com/3673-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%A8%D9%87%D9%86%D9%88%D8%B4-%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%DB%8C%DB%8C-+-%D8%B9%DA%A9%D8%B3.html|accessdate=14 May 2015|archivedate=14 May 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150514070556/http://namnak.com/3673-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%A8%D9%87%D9%86%D9%88%D8%B4-%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%DB%8C%DB%8C-+-%D8%B9%DA%A9%D8%B3.html|deadurl=yes}}</ref> বেহনৌছ টাবাটাবেইৰ জন্ম ১৯৮১ চনৰ ১৭ মে'ত ইৰানৰ তেহৰানত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ চৈয়দ নাছাৰ টাবাটাবেই প্ৰাক্তন গৃহ আৰু নগৰ উন্নয়ন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ এজন চিভিল ইঞ্জিনিয়াৰিং বিশেষজ্ঞ আছিল আৰু মাতৃ এগৰাকী স্কুলৰ শিক্ষয়িত্ৰী আছিল। তেওঁ পৰিয়ালৰ দ্বিতীয় সন্তান আৰু তেওঁৰ তীনৌছ নামেৰে এগৰাকী ডাঙৰ ভগ্নী আছে। টাবাটাবেইৰ প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ত পঢ়ি থকা দিনৰেপৰা অভিনয়ৰ প্ৰতি আগ্ৰহ গঢ়ি উঠিছিল, য'ত তেওঁ অভিনেত্ৰী মেৰিলা শ্বাৰিফিনিয়াৰ সহপাঠী আছিল। ''দ্য ডল থিফ'' চলচ্চিত্ৰখনত শ্বাৰিফিনিয়াৰ চৰিত্ৰৰদ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ টাবাটাবেয়ে অভিনয়ৰ প্ৰতি থকা নিজৰ আগ্ৰহক আগবঢ়াই লৈ যায় আৰু ১৯৯৩ চনত আনুষ্ঠানিক প্ৰশিক্ষণ আৰম্ভ কৰে। তেওঁ কম্পিউটাৰ ইঞ্জিনিয়াৰিং বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী আৰু মনোবিজ্ঞান বিষয়ত ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ তেহৰান বিশ্ববিদ্যালয়ৰ চাৰুকলা ফেকাল্টিত এটা অভিনয় পাঠ্যক্ৰম সম্পূৰ্ণ কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |date=2023-10-23 |title=معرفی و مشخصات کامل و سوابق |url=https://fa.wikida.ir/wiki/%D8%A8%D9%87%D9%86%D9%88%D8%B4_%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%DB%8C%DB%8C |access-date=2024-11-05 |website=دانشنامه ویکیدا |language=fa}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == তেওঁ ২০০৭ চনত অভিনেতা মহদী পাকদেলক লগ পায় আৰু ২০১১ চনৰ মাৰ্চ মাহত তেওঁৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। ২০১৬ চনত তেওঁলোকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয়।<ref>{{cite web|title=Behnoosh Tabatabaei marriage |website=bia2aroosi |url-status=dead |url=http://www.bia2aroosi.com/ViewMtb.aspx?mtbid=286&mtbg=33 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150503004410/http://www.bia2aroosi.com/ViewMtb.aspx?mtbid=286&mtbg=33 |archivedate=3 May 2015 }}</ref> টাবাটাবেয়ে ''মিছ ডাইলীমা'' চলচ্চিত্ৰখনত কাম কৰি থকাৰ সময়তে অভিনেতা মহদী পাকদেলক লগ পাইছিল। ২০১১ চনৰ ২ মাৰ্চত তেওঁলোকৰ বিবাহ সম্পন্ন হয়, কিন্তু বিবাহৰ ছয় বছৰৰ পাছত ২০১৬ চনত তেওঁলোকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয়।<ref name=":0" /> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{IMDb name|3443995}} *[http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id= Behnoosh Tabatabaei at Sureh cinema centre]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.isna.ir/fa/news/93092012363/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86-%D9%82%D8%B5%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%A8%DB%8C%D9%86%DB%8C%D8%AF Behnoosh Tabatabaei in Simin story(film)] *[http://www.isna.ir/fa/news/94021407942/-%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D9%84-%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%AF Behnoosh Tabatabaei in Mikaeel(TV serial)] *[http://www.irna.ir/fa/News/81592545/] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]] snz0gvg7mkyvlk4mje6bcuc6a3delck 0 137118 625572 610189 2026-08-09T14:51:57Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625572 wikitext text/x-wiki {{Short description|Iranian princess (1928–1987)}} {{Infobox royalty | image = [[File:Princess Fatemeh Pahlavi.jpg|220px]] | caption = ৰাজকুমাৰী ফাতেমা,১৯৭০ চন | spouse = {{plainlist| * {{marriage|ভিনচেণ্ট লি হিলাৰ<br/>|1950|1959|reason=div}} * {{marriage|মহম্মদ আমিৰ খাটামী <br/>|1959|1975|reason=his death}} }} | issue = {{Collapsible list|state=collapsed|কায়ভান হিলিয়াৰ <br>ৰানা হিলিয়াৰ <br>দাৰিউছ হিলিয়াৰ <br>কম্বিজ খাটামী <br> পৰি খাটামী <br>ৰমিন খাটমী }} | full name = | house = পাহলৱী বংশ | father = ৰেজা শ্বাহ | mother = এছমত দৌলৎশাহি | birth_date = ১৯২৮ চনৰ ৩০ অক্টোবৰ | birth_place = [[তেহৰান]],ইৰাণৰ ইম্পেৰিয়েল ষ্টেট | death_date = {{death date and age|1987|5|27|1928|10|30|df=y}} | death_place = [[লণ্ডন]], ইংলেণ্ড | burial_place = | signature = }} '''ফাতেমা পাহলৱী ({{lang-en|Fatemeh Pahlavi}})''' (জন্ম, ৩০ অক্টোবৰ ১৯২৮ – মৃত্যু,২৭ মে' ১৯৮৭) আছিল পাহলৱী বংশৰ এগৰাকী ইৰাণী ৰাজকুমাৰী। ৰেজা শ্বাহৰ দশম সন্তান আৰু মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ সতীয়া ভগ্নী। [[তেহৰাণ]]ত জন্মগ্ৰহণ কৰা তেখেতে ১৯৭৯ চনৰ ইছলামিক বিপ্লৱৰ পূৰ্বে ইৰাণ এৰি থৈ যায়। ১৯৮৭ চনত [[লণ্ডন]]ত কৰ্কট ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয় পাহলৱী। য়ছছঢ়ঢ়হহ ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ১৯২৮ চনৰ ৩০ অক্টোবৰত [[তেহৰাণ]]ত ফাতেমা পাহলৱীৰ জন্ম হৈছিল।<ref>{{cite news|title=Iranian princess dies at age 58|access-date=4 November 2012 |url=https://news.google.com/newspapers?id=INlGAAAAIBAJ&pg=1479,167212&dq=reza+shah+and+his+children&hl=en|newspaper=The Lewiston Journal |date=2 June 1987}}</ref><ref name=ap2jun/> [[ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী]]ৰ দশম সন্তান আৰু চতুৰ্থ আৰু শেষ পত্নী ইছমত দৌলাতশ্বাহীৰ চতুৰ্থ সন্তান। <ref name=tntribune/><ref name=Childress2011>{{cite book|author=Diana Childress|title=Equal Rights Is Our Minimum Demand: The Women's Rights Movement in Iran 2005|url=https://archive.org/details/equalrightsisour0000chil|url-access=registration|year=2011 |page=[https://archive.org/details/equalrightsisour0000chil/page/40 40]|publisher=Twenty-First Century Books|isbn=978-0-7613-7273-8 |location=Minneapolis, MN}}</ref> তেওঁৰ মাতৃ কাজাৰ বংশৰ আছিল আৰু ১৯২৩ চনত ৰেজা শ্বাহৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref>{{cite book|author=Gholam Reza Afkhami|title=The Life and Times of the Shah|url=https://books.google.com/books?id=pTVSPmyvtkAC&pg=PA605|year=2008|publisher=[[University of California Press]]|isbn=978-0-520-94216-5|page=605|location=Berkeley, CA|author-link=Gholam Reza Afkhami}}</ref> ফাতিমা আব্দুল ৰেজা পাহলৱী, আহমদ ৰেজা পাহলৱী আৰু মাহমুদ ৰেজা পাহলৱীৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী আৰু হামিদ ৰেজা পাহলৱীৰ জ্যেষ্ঠ ভগ্নী আছিল। <ref>{{cite web|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|title=Reza Shah Pahlavi|work=Iran Chamber Society|access-date=16 July 2013|archivedate=13 February 2026|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260213005511/https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|deadurl=yes}}</ref> পাহলৱীয়ে দক্ষিণ কেৰ'লিনাৰ স্পাৰ্টানবাৰ্গৰ কনভাৰ্ছ কলেজ (বৰ্তমান কনভাৰ্ছ ইউনিভাৰ্চিটি)ত পঢ়িছিল।<ref name=time/> ১৯৪৭–১৯৪৮ শিক্ষাবৰ্ষত পৰিচাৰিকা কোকাব মৌৰাফীৰ সৈতে কলেজত পঢ়িছিল যদিও ডিগ্ৰী লাভ নকৰিলে। <ref name=time>{{Cite magazine|date=24 April 1950|title=Milestones, Apr. 24, 1950|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=15 June 2023|url=https://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,812269,00.html}}</ref><ref>{{cite web|title=Y's and Other Y's, 1948. Converse Yearbook 1948|url=https://cdm17281.contentdm.oclc.org/digital/collection/p17281coll8/id/766/rec/50|website=Spartanburg County Public Libraries |access-date=15 June 2023|pages=78–79}}</ref><ref name=:0/> কিন্তু মোৱাৰেফি তাতেই থাকি ১৯৫০ চনত কনভাৰ্ছৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=:0>{{Cite news|author=Nancy Atkins|date=12 April 1979|title=Shah of Iran's Sister Attended Converse in 1947-1948|page=1|work=Spartanburg Herald}}</ref> তেওঁ আৰু তেওঁৰ ভাতৃদ্বয়ে পিতৃ-মাতৃৰ সৈতে তেহৰাণৰ মাৰ্বল পেলেচত বাস কৰিছিল। <ref name=Childress2011/> ==কাৰ্য্যাৱলী== [[File:Princess Fatimeh Pahlavi (before 1979).jpg|thumb|left|১৯৫০ চনত ৰাজকুমাৰী ফাতেমা পাহলৱী ]] সতীয়া ভাতৃ [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]ৰ দিনত ফাতিমা পাহলৱীৰ বলিং ক্লাব আছিল আৰু এগৰাকী ডাঙৰ বৱসায়ী আছিল; তেওঁ নিৰ্মাণ, খাদ্য তেল উৎপাদন আৰু অভিযান্ত্ৰিকতাৰ সৈতে জড়িত কোম্পানীসমূহৰ শ্বেয়াৰৰ মালিক আছিল।<ref>{{cite news|titleanian firms said controlled by royal family|url=https://news.google.com/newspapers?id=7X5VAAAAIBAJ&pg=1063,1948802&dq=abdul+reza+pahlavi&hl=en|access-date=4 November 2012 |newspaper=The Leader Post|date=22 January 1979|agency=[[Associated Press]]|location=Tehran}}</ref> সেই সময়ত তেওঁৰ সম্পত্তিৰ পৰিমাণ প্ৰায় ৫০ কোটি ডলাৰ বুলি অনুমান কৰা হৈছিল।<ref name=harris05>{{cite journal|author=David Harris|title=Buying Loyalty in Iran|journal=The Long Term View|year=2005|volume=6|issue=3|pages=88–96|url=http://www.mslaw.edu/MSLMedia/LTV/6.3.pdf#page=88|access-date=14 November 2012|archive-date=14 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131014043151/http://www.mslaw.edu/MSLMedia/LTV/6.3.pdf#page=88|url-status=dead|archivedate=14 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131014043151/http://www.mslaw.edu/MSLMedia/LTV/6.3.pdf#page=88|deadurl=yes}}</ref> এই ধন-সম্পত্তি তেওঁৰ দ্বিতীয় স্বামী মহম্মদ আমিৰ খাটামীয়ে সামৰিক ঠিকাদাৰৰপৰা লাভ কৰা "কমিচন"ৰপৰা আহিছিল। পাহলৱী ইৰাণৰ উচ্চ শিক্ষাৰ সৈতেও জড়িত আছিল আৰু [[ইৰাণ]]ৰ ফুটবল দল পাৰ্চেপলিছ এফ.চি.ৰ শ্বেয়াৰৰ মালিক আছিল।<ref>{{cite journal|author=Houchang Chehabi |date=Autumn 2002|title=A Political History of Football in Iran|journal=Iranian Studies|doi=10.1080/14660970600615328|volume=35|page=387 |issue=4|s2cid=144616657|author-link=Houchang Chehabi}}</ref> পাহলাৱীয়ে এজন ব্ৰিটিছ পাইলটৰপৰা হেলিকপ্টাৰ উৰণৰ পাঠ্যক্ৰম গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু হেলিকপ্টাৰ অনুজ্ঞাপত্ৰ লাভ কৰা প্ৰথমগৰাকী ইৰাণী মহিলা হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।<ref>{{cite web|title=Women in the IIAF |url=https://www.iiaf.net/women-in-the-iiaf/|website=iiaf.net|access-date=3 May 2023}}</ref> প্ৰথম একক বিমান সেৱা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছত তেওঁ নিজৰ প্ৰশিক্ষকক ওমেগা স্পীডমাষ্টাৰ ঘড়ী উপহাৰ দিলে; ১৯৬৯ চনত ইৰাণ ভ্ৰমণৰ সময়ত এপ'ল' ১১ মহাকাশচাৰীসকলে প্ৰথম চন্দ্ৰত অৱতৰণ উদ্‌যাপনৰ অংশ হিচাপে এই ঘড়ীটো শ্বাহক উপহাৰ দিছিল। ২০২১ চনৰ আৰম্ভণিতে এই ঘড়ীটো নিলামত ১৮ হাজাৰ পাউণ্ডত বিক্ৰী কৰা হৈছিল। ==ব্যক্তিগত জীৱন== ফাতেমা পাহলৱীয়ে দুবাৰ বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। ১৯৫০ চনৰ ১৩ এপ্ৰিলত ইটালীৰ চিভিটাভেচিয়াত অনুষ্ঠিত হোৱা এক নাগৰিক অনুষ্ঠানত ভিনচেণ্ট লি হিলাৰ (১৯২৪ – ৭ জুলাই ১৯৯৯)ৰ সৈতে তেওঁৰ বিবাহ হয়।<ref name=tntribune/> হিলিয়াৰে ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰে। <ref name=tntribune>{{cite news|title=Shah of Iran's half-sister dies|date=2 June 1987|url=https://news.google.com/newspapers?id=NQMIAAAAIBAJ&pg=3428,192801&dq=reza+shah+and+his+children&hl=en|access-date=4 November 2012 |newspaper=Rome News Tribune}}</ref>১০ মে'ত পেৰিছত ইৰাণৰ দূতাবাসত ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত তেওঁলোকৰ বিবাহ হয়।<ref name=tntribune/><ref>{{cite web|title=Iran. Part II (1950–1955)|url=http://www.iranianhotline.com/IranPhotos/Iran-1950-1955.pdf|work=Iranian Hotline|access-date=16 July 2013}}</ref> হিলিয়াৰ তেওঁৰ ভাতৃ আব্দুল ৰেজা পাহলাৱীৰ বন্ধু আছিল।<ref>{{cite book|author=Ali Akbar Dareini|title=The Rise and Fall of the Pahlavi Dynasty: Memoirs of Former General Hussein Fardust|url=https://books.google.com/books?id=SJZ_xgqCOMQC&pg=PR7|year=1999|publisher=Motilal Banarsidass Publications|isbn=978-81-208-1642-8|page=123|location=Delhi}}</ref> ফাতেমেহ আৰু হিলিয়াৰে ইৰাণ ভ্ৰমণৰ সময়ত ইৰাণত লগ পাইছিল। ইৰাণৰ নেতিবাচক প্ৰতিক্ৰিয়াৰ বাবেই সম্ভৱতঃ শ্বাহ মহম্মদ ৰেজাই এই বিবাহক সম্পূৰ্ণৰূপে সমৰ্থন কৰা নাছিল। তেওঁলোকৰ তিনিটা সন্তান, দুজন পুত্ৰ কায়ভান আৰু দাৰিউছ আৰু এগৰাকী কন্যা ৰানা, যি ১৯৫৪ চনত শিশু অৱস্থাত আকস্মিকভাৱে পৰি মৃত্যুবৰণ কৰে। ১৯৫৯ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত তেওঁলোকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয়।<ref>{{cite news|title=US aided in ouster of Shah|url=https://news.google.com/newspapers?id=hd1eAAAAIBAJ&pg=3597,1525053&dq=fatimeh+pahlavi&hl=en|access-date=4 November 2012|newspaper=St. Joseph News Press|date=9 August 1980|agency=[[Associated Press]]}}</ref><ref name=tblade23nov/> হিলিয়াৰৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হোৱাৰ পিছত ১৯৫৯ চনৰ ২২ নৱেম্বৰত ইৰাণৰ বায়ুসেনাৰ কমাণ্ডিং জেনেৰেল মহম্মদ আমিৰ খাটামীৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। <ref name=tblade23nov>{{cite news|title=Shah engaged|url=https://news.google.com/newspapers?id=LgwwAAAAIBAJ&pg=3241,6006532&dq=princess+fawzia&hl=en |access-date=16 July 2013|newspaper=Toledo Blade|date=23 November 1960}}</ref><ref>{{cite book|author=Abbas Milani|title=Eminent Persians: The Men and Women who Made Modern Iran, 1941-1979|url=https://books.google.com/books?id=ixU33FaG_dgC&pg=PA196|location=Syracuse, NY|year=2008 |page=457|publisher=[[Syracuse University Press]]|isbn=978-0-8156-0907-0|author-link=Abbas Milani}}</ref> ==শেষৰ বছৰ আৰু মৃত্যু== ১৯৭৯ চনত ইছলামিক বিপ্লৱৰ পূৰ্বে পাহলৱীয়ে ইৰাণ এৰি যায়। জীৱনৰ শেষ বয়সত তেওঁ লণ্ডনত বাস কৰিছিল। ১৯৮৭ চনৰ ২৭ মে’ত কৰ্কট ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ [[লণ্ডন]]ৰ বাসগৃহত পাহলৱীৰ মৃত্যু হয়। <ref name=ap2jun>{{cite news|title=Princess Fatimeh Pahlavi|date=2 June 1987 |access-date=8 April 2013|url=https://apnews.com/5d7f9d9ddceb0c0a9b941d16111f9e6f|work=[[Associated Press]]|location=London}}</ref><ref name=times>{{cite news|title=Births, Marriages, Deaths|url=https://link.gale.com/apps/doc/IF0501714468/TTDA?u=wikipedia&sid=bookmark-TTDA&xid=5b2f454b|access-date=25 April 2023|work=[[The Times]]|issue=62783|date=1 June 1987|location=London|page=15}}</ref> মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ৫৮ বছৰ আৰু ইহসংসাৰত চাৰিজন পুত্ৰক এৰি থৈ যায়। <ref name=nyt3687>{{cite news|title=Fatemeh Pahlevi Dies at 58, A Half Sister to Shah of Iran|newspaper=The New York Times|date=3 June 1987|url=https://www.nytimes.com/1987/06/03/obituaries/fatemeh-pahlevi-dies-at-58-a-half-sister-to-shah-of-iran.html|access-date=4 November 2012|agency=[[Associated Press]]}}</ref><ref name=times/> ==সন্মান== ===ৰাষ্ট্ৰীয়=== * [[File:Order_of_the_Pleiades_(Iran).gif|50px]] ডেম গ্ৰেণ্ড কৰ্ডন ইম্পেৰিয়েল অৰ্ডাৰ অৱ দ্য প্লেইডছ, ২য় শ্ৰেণী ===বিদেশৰ=== * [[File:GER Bundesverdienstkreuz 7 Grosskreuz.svg|50px]] গ্ৰেণ্ড ক্ৰছ অৱ দ্য অৰ্ডাৰ অৱ মেৰিট অৱ দ্য ফেডাৰেল ৰিপাব্লিক অৱ জাৰ্মানী (২১ অক্টোবৰ ১৯৬৫)। ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons-inline}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Pahlavi, Fatemeh}} [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] fado83vyzieeo9s2aq7s0ao18dklnge 0 137462 625795 612914 2026-08-10T07:34:18Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625795 wikitext text/x-wiki [[File:Har Ki Dun.jpg|thumb|উপত্যকাটোৰ এটা অংশ, ইয়াৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন নদী আৰু স্বৰ্গাৰোহিণী শৃংগ। ]] '''হৰ কী দূন''' বা '''হৰ কী দুন''' ({{Lang-en|Har Ki Doon}}) হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[উত্তৰাখণ্ড]]ৰ গঢ়ৱাল হিমালয়ত অৱস্থিত এখন দোলনা সদৃশ ওলমি থকা উপত্যকা। এই অঞ্চলটো সেউজীয়া বুগিয়াল (উচ্চ পাৰ্বত্য তৃণভূমি)দ্বাৰা আবৃত। ই বৰফেৰে ঢাক খাই থকা শৃংগ আৰু আলপাইন উদ্ভিদেৰে পৰিপূৰ্ণ।<ref name="uttaranchaltourism">{{cite web | title = Har-Ki-Doon valley | url = http://www.uttaranchaltourism.in/har-ki-doon.html | access-date = 2008-07-05 }}</ref> এই উপত্যকাটো বৰাছু পাছৰদ্বাৰা বাষ্পা উপত্যকাৰ সৈতে সংযোজিত হৈ আছে। এই উপত্যকাটো সমুদ্ৰ পৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ৩৫৬৬ মিটাৰ (১১৭০০ ফুট) উচ্চতাত অৱস্থিত আৰু অক্টোবৰৰপৰা মাৰ্চ মাহলৈকে বৰফেৰে ঢাক খাই থাকে। ট্ৰেকিং পথত থকা অন্তিমখন গাঁৱত ভগৱান [[শিৱ]]ৰ নামত উৎসৰ্গিত এটা মন্দিৰ আছে। ছানক্ৰী (ভিত্তি শিৱিৰ) পোৱাৰ পূৰ্বে পুৰোলা হৈছে অন্তিমটো এটিএম পইণ্ট। ট্ৰেকিং আৰম্ভ কৰাৰ আগতে ছানক্ৰীয়েই হৈছে সুস্থিৰ মোবাইল নেটৱৰ্ক পোৱা শেষৰটো স্থান। <ref name="Trekkaro">{{cite web | title = Har Ki Dun Trek – Guide, Itinerary, Dates, Cost | url = https://www.trekupindia.com/har-ki-dun-trek | access-date = 2021-07-10 | archivedate = 2022-07-07 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20220707175122/https://www.trekupindia.com/har-ki-dun-trek | deadurl = yes }}</ref> == তথ্য উৎস == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://www.google.com/maps/@31.1519509,78.4389537,3988m/data=! 3m1! 1e3?hl=en Google Earth view] {{Authority control}} {{Coord missing|Uttarakhand}} [[শ্ৰেণী:উত্তৰাখণ্ড]] 8burboe12f11a44tfdrmfzy9r4zy5ld 4 138081 625673 620332 2026-08-09T23:02:27Z MS Sakib 25393 /* ৱিকিপিডিয়াত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে */ 625673 wikitext text/x-wiki [[File:Wikipedia-logo-malayalam.png|left|100px]] [[File:Logo of Assamese Wikimedia Community-as.svg|right|150px]] [[File:Kerala Houseboat Scene.svg|center|600px]] '''<big>[[:m:Kerala Culture Month 2026|কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]]</big>''' হৈছে [[কেৰালা|কেৰালাৰ]] বৈচিত্ৰ্যময় সংস্কৃতি আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যক ৱিকিমিডিয়া মঞ্চৰ জৰিয়তে প্ৰচাৰ আৰু প্ৰসাৰৰ এক আন্তৰিক প্ৰয়াস। কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬ এডিটাথনটোৰ জৰিয়তে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত কেৰালাৰ সংস্কৃতি বিষয়ক প্ৰৱন্ধৰ সৃষ্টি তথা বিস্তাৰ কৰাৰ লগতে ৱিকিডাটা আৰু ৱিকিমিডিয়া কমন্সত তথ্য তথা আলোকচিত্ৰ বৃদ্ধিৰ চেষ্টা কৰা হ'ব। এই প্ৰতিযোগিতাখনি '''[[:m:WikiConference India 2026|ৱিকিকনফাৰেন্স ইণ্ডিয়া, ২০২৬]]ৰ অংশ হিচাপে আয়োজন কৰা হৈছে। '''সময়সীমা''': <mark>১৫ জুলাই, ২০২৬ - ১৫ আগষ্ট, ২০২৬</mark> ==উদ্দেশ্য== * '''ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ:''' ৱিকিপিডিয়াত কেৰালাৰ বিষয়ে সকলো ভাষাতে লিখা প্ৰবন্ধৰ সংখ্যা বৃদ্ধি কৰা। * '''বিষয়বস্তু উন্নয়ন:''' নিৰ্ভৰযোগ্য উদ্ধৃতি যোগ কৰি, অংশসমূহ প্ৰসাৰিত কৰি, ষ্টাব আঁতৰাই আৰু মানসম্পন্ন ছবি যোগ কৰি বৰ্তমানৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ মান বৃদ্ধি কৰক। * '''মিডিয়া সংহতি:''' প্ৰবন্ধত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ কেৰালাৰ বিভিন্ন বিষয়ৰ মুক্ত অনুজ্ঞাপত্ৰপ্ৰাপ্ত ছবি আৰু মাধ্যমেৰে ৱিকিমিডিয়া কমনছ সম্প্ৰসাৰিত কৰা। * '''তথ্য সমৃদ্ধি:''' প্ৰাসংগিক বৈশিষ্ট্য আৰু চিনাক্তকৰণৰে কেৰেলাৰ সৈতে জড়িত ৱিকিতথ্য উন্নত কৰা। * '''সম্প্ৰদায়ৰ সংযোগ:''' বিভিন্ন ভাষা সম্প্ৰদায়ৰ মাজত সহযোগিতামূলক সংযোগ বৃদ্ধিৰে সম্পদায়সমূহক লাভান্বিত কৰা আৰু নতুন সম্পাদকসকলক অৰিহণা যোগাবলৈ উৎসাহিত কৰা। ==কেনেকৈ অংশগ্ৰহণ কৰিব== * আপোনাৰ একাউণ্টত লগইন কৰক। ===ৱিকিপিডিয়াত=== * কেৰেলাৰ সৈতে জড়িত বিষয়ৰ ওপৰত পূৰ্বতে নথকা নতুন প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰক বা অসমীয়া ভাষালৈ অনুবাদ কৰক। * কেৰেলাৰ সৈতে জড়িত বৰ্তমানৰ ষ্টাবসমূহ সম্প্ৰসাৰণ কৰক। * প্ৰবন্ধৰ মান উন্নত কৰিবলৈ নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসৰ পৰা উদ্ধৃতি যোগ কৰক। ===ৱিকিমিডিয়া কমন্সত=== * কেৰেলাৰ বিষয়ক ছবি আপল’ড কৰক। ===ৱিকিডাটাত=== * কেৰেলাৰ সৈতে জড়িত ৱিকিতথ্য সৃষ্টি বা সমৃদ্ধ কৰা। কেৰেলাৰ সৈতে জড়িত ৱিকিতথ্য অনুসন্ধানৰ বাবে [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:WikiProject_Kerala ৱিকিপ্ৰজেক্ট কেৰালা] পৃষ্ঠা চাওক। * অসমীয়া ভাষাত লেবেল, বিৱৰণ বা অন্য প্ৰাসংগিক তথ্য যোগ কৰক। ==নিয়মাৱলী চাওঁক== [https://meta.wikimedia.org/wiki/Kerala_Culture_Month_2026/Participants নিয়মাৱলী] ===ৱিকিপিডিয়াত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে=== * প্ৰতিটো নতুন বা পুৰণি প্ৰৱন্ধত যোগ কৰা প্ৰতি ১০০০ বাইটৰ বাবে +১ নম্বৰ * পুৰণি প্ৰৱন্ধত যোগ কৰা প্ৰতিটো পেৰেগ্ৰাফ বা অৰ্থপূৰ্ণ অৱদানৰ বাবে +২ নম্বৰ * নিৰ্বাচিত তালিকাৰপৰা অনুবাদ কৰা প্ৰতিটো প্ৰৱন্ধৰ বাবে +১০ নম্বৰ * যিকোনো ভাষাৰ ভাল প্ৰৱন্ধৰ বাবে +২৫ নম্বৰ '''নতুনকৈ সৃষ্টি কৰা প্ৰতিটো প্ৰৱন্ধত অতি কমেও ৩০০০ বাইট থাকিব লাগিব।''' ===ৱিকিতথ্যত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে=== * প্ৰতিটো নতুন ৱিকিডাটা সৃষ্টিৰ বাবে +৩ * প্ৰতি পাঁচটা ষ্টেটমেণ্টৰ কাৰণে +১ * প্ৰতি ৫টা লেবেল আৰু বিৱৰণৰৰ বাবে +১ * প্ৰতিটো ষ্টেটমেণ্টত তিনিটা তথ্যসূত্ৰ যোগ কৰাৰ বাবে +১ * নিৰ্বাচিত তালিকাৰপৰা নতুনকৈ সৃষ্টি কৰা বা উন্নত কৰা ৱিকিতথ্যৰ বাবে +৫ (অন্তঃত ৫টা সম্পাদনা থাকিব লাগিব।) ==প্ৰৱন্ধ জমা দিয়ক== <center>[https://wikistar.toolforge.org/campaigns/kcm26 '''অনুগ্ৰহ কৰি ইয়াত লগ ইন কৰি আপোনাৰ প্ৰৱন্ধ জমা দিয়ক।'''] {{Clickable button 2|url={{fullurl:ৱিকিপিডিয়া:কেৰালা সাংস্কৃতিক সপ্তাহ, ২০২৬/সৃষ্টি কৰা প্ৰৱন্ধ/তালিকা}}| অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত আপডেট কৰক।}} </center> ==প্ৰৱন্ধৰ তালিকা== [https://meta.wikimedia.org/wiki/Kerala_Culture_Month_2026/List_of_articles এই তালিকাৰপৰা লিখিব খোজা প্ৰৱন্ধটি বাছনি কৰক।] ==যোগদান কৰক== <center> {{Clickable button 2|url={{fullurl:ৱিকিপিডিয়া:কেৰালা সাংস্কৃতিক সপ্তাহ, ২০২৬/অংশগ্ৰহণকাৰী/তালিকা}}|✍ Add your name to the list}} </center> ==আয়োজক== #[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] #[[সদস্য:Duhita Ragini Kalita|দুহিতা ৰাগিণী কলিতা]] #[[সদস্য:Jyoti Chiring|জ্যোতি চিৰিং]] ==সমন্বয়ক== [[:m:User:JyotiPN|প্ৰাণজ্যোতি নাথ]] ==যোগাযোগ== প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিষয়ে আপোনাৰ কোনো প্ৰশ্ন বা প্ৰস্তাৱ থাকিলে মূল আয়োজক [[:m:User:Athulvis|অতুল আৰ টিৰ]] আলোচনা পৃষ্ঠাত লিখিব পাৰে মেটা-ৱিকিৰ [[:m:Kerala Culture Month 2026|গোলকীয়]] বাৰ্তা দিব পাৰে। {{অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনা মেলা}} [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] tlbmcixk52p3lgjkeqvjwpw1rlc7r45 4 138085 625541 625519 2026-08-09T13:07:11Z Jyoti Chiring 34123 /* Jyoti Chiring */ 625541 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]] ===[[সদস্য:AjayDas|Ajay Das]]=== {{refbegin|2}} # [[কোচি]] # [[কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ]] # [[চীনা মাছ ধৰা জাল]] # [[শবৰীমালা মন্দিৰ]] # [[পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ]] # [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] # [[কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] # [[কুডিয়াট্টম]] # [[কেট্টুভাল্লাম]] # [[জটায়ু প্ৰকৃতি উদ্যান]] # [[কেৰালাৰ পৰ্যটন]] # [[চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] # [[কেৰালা নটনম]] # [[কালৰিপায়াট্টু]] # [[ডাফমুট্টু]] # [[ৰচম]] # [[কেৰালাৰ সংস্কৃতিত হাতী]] # [[ত্ৰিশূৰ পূৰম]] # [[কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়]] # [[আলাপ্পুয়া]] # [[ভেম্বনাদ হ্ৰদ]] # [[কেৰালাৰ দেৱাল চিত্ৰকলা]] # [[চেগুন সংগ্ৰহালয়]] # [[চৰ্দাৰ বল্লভভাই পেটেল আৰক্ষী সংগ্ৰহালয়]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কয়ৰ সংগ্ৰহালয়]] # [[তালপাতৰ পুথি সংগ্ৰহালয়, তিৰুৱনন্তপুৰম]] # [[ভাৰতীয় বাণিজ্য সংগ্ৰহালয়]] # [[কেৰালা ভূমি সংগ্ৰহালয়]] # [[কৃষ্ণপুৰম প্ৰাসাদ]] # [[হিল পেলেচ, কোচি]] # [[কুলাথুপুড়া অৰণ্য সংগ্ৰহালয়]] # [[কুম্ভীৰ পুনৰ্বাসন আৰু গৱেষণা কেন্দ্ৰ]] # [[পৰদেশী ইহুদী উপাসনাগৃহ]] # [[পদ্মনাভপুৰম প্ৰাসাদ]] # [[শাস্তামকোট্টা হ্ৰদ]] # [[নীলগিৰি]] # [[নীলগিৰি জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল]] # [[মুন্নাৰ]] # [[প্ৰাচীৰ দ্বীপ]] # [[কাঞ্জি (খাদ‍্য)]] # [[পোংগল (খাদ‍্য)]] # [[ভাইপিন]] # [[অগস্ত্য মালা]] # [[বাণাসুৰ পাহাৰ]] # [[কেৰালাৰ সংগীত]] {{refend}} ===[[সদস্য: Duhita Ragini Kalita|Duhita Ragini Kalita]]=== {{refbegin|2}} # [[চি এছ ৰাধাদেৱী]] # [[ভাইলোপিল্লী শ্ৰীধৰ মেনন]] # [[জি দেৱৰাজন]] # [[ডন পালাথাৰা]] # [[ভৰতন]] # [[ভদ্ৰন (পৰিচালক)]] # [[কে জি জৰ্জ]] # [[আদামিন্তে মকন আবু]] # [[আই ভি শশী]] # [[উস্তাদ হোটেল]] # [[ৱায়নাড় জিলা]] # [[পেৰিয়াৰ নদী]] # [[পম্বা নদী]] # [[এল২: এমপুৰান]] # [[মিন্নাল মুৰুলী]] # [[প্ৰেমম]] # [[মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম]] # [[কুম্বালাংগী নাইটছ]] # [[মায়ানদী]] # [[ক্লাছমেটছ (২০০৬ চনৰ চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বেংগালুৰু ডেজ]] # [[ট্ৰাফিক ( ২০১১ চনৰ চলচ্চিত্ৰ )]] # [[পথেমৰী]] # [[থুদৰম]] # [[চেলিম কুমাৰ]] # [[এন্নু নিন্তে মইদিন]] # [[কে. ভি. ডমিনিক]] # [[ভি. আৰ. প্ৰবোধচন্দ্ৰন নায়াৰ]] # [[শ্ৰীথা শিৱদাস]] # [[ৰম্যা নাম্বীচান]] {{refend}} ===[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]]=== {{refbegin|2}} # [[আৰাট্টুপুঝা পূৰম]] # [[ৰেৱতী পট্টথানম]] # [[কুট্টিপুঝা কৃষ্ণ পিল্লাই]] # [[লুচিফাৰ (২০১৯ চনৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ)]] # [[দক্ষিণ এছিয়ান আচাৰ]] # [[কলৰ চিপচ]] # [[পুলিচেৰী]] # [[খিচড়ী]] # [[কালান]] # [[ফ'ৰ্ট কোচি]] # [[দাইল]] # [[এদায়ুৰ জলকীয়া]] # [[মুণ্ডু]] # [[চেট্টীকুলংগৰা কুম্ভ ভৰণী]] # [[কুম্মাট্টিকলি]] # [[কোচি-মুজিৰিছ বিয়েনেল]] # [[কোচিন বন্দৰ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[ওচিৰাকালি]] # [[ইৰুপাথীয়েট্টম ওনাম]] # [[থিৰুভাথিৰা]] # [[নীলমপেৰুৰ পদয়নী]] # [[বুওন নাটাল]] # [[ভল্লা সাদ্যা]] # [[চেম্বাই সংগীত উৎসৱ]] # [[আনাউট্টি]] # [[ছাইন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[অনাপোট্টান]] # [[তাত্তামংগলম কুথিৰা ভেলা]] # [[অ'লান]] # [[থোৰান]] {{refend}} ===[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|Naruna Baruah]]=== {{refbegin|2}} # [[চুন্দন ভল্লাম]] # [[বালাৰামপুৰম]] # [[জিলা পৰ্যটন প্ৰসাৰ পৰিষদ (কেৰালা)]] # [[উইলিংডন দ্বীপ]] # [[সুবি সুৰেশ]] # [[চাভিট্টু নাদকম]] # [[থ্ৰিচূৰ]] # [[কোচিন শ্বিপয়াৰ্ড লিমিটেড]] # [[অৰুণ বোস]] # [[কুটিয়াাটুৰ আম]] # [[বদক্কেচিৰা]] # [[কাঞ্জিৰাপল্লী]] # [[তিৰুৰ পাণ]] # [[আট্টপ্পাদি থুৱৰা]] # [[আলাপ্পুজা সমুদ্ৰতট]] #[[কোল্লাম সমুদ্ৰতট]] #[[কোভালাম]] #[[চাভাক্কাড সমুদ্ৰতট]] #[[মুণ্ডাক্কাল সমুদতট]] #[[মাৰাৰী সমুদ্ৰতট]] #[[থ্ৰিচূৰ পুৰাম প্ৰদৰ্শনী]] #[[তিৰুমান্ধমকুন্নু পূৰাম]] {{refend}} ===[[সদস্য:যদুমণি|যদুমণি]]=== {{refbegin|2}} # [[আই এন এছ ভেণ্ডুৰুথি]] # [[দক্ষিণ নৌসেনাৰ কমাণ্ড]] # [[পল্লুৰুথী সাহায্য বন্দোবস্ত]] # [[মডেল অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, কোচি]] # [[যোগাযোগ আৰু ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন বিদ্যালয়, কোচি]] # [[অমৃতা হাস্পতাল, কোচি]] # [[চান্টা ক্ৰুজ কেথেড্ৰেল বেচিলিকা, কোচি]] # [[নেডুম্বাছেৰী]] # [[ইনফ'পাৰ্ক কোচি]] # [[এৰিছেৰী]] # [[পুথুৱাইপ]] # [[চাটনি]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কণ্টেইনাৰ ট্ৰেন্সশ্বিপমেণ্ট টাৰ্মিনেল, কোচি]] # [[কোচি পৌৰ নিগম]] # [[মুজিৰিছ]] # [[বৃহত্তৰ কোচিন উন্নয়ন কৰ্তৃপক্ষ]] # [[কোডুংগাল্লুৰ]] # [[আদিমালী]] # [[আদূৰ]] # [[পালঘাট জিলা]] # [[বদকুন্নাথন মন্দিৰ]] # [[পডণ্টিয়া কনগ্ৰেগেটা]] # [[মাখন]] # [[মালাবাৰ মাছৰ তৰকাৰী]] # [[দক্ষিণ ভাৰতীয় পৰঠা]] {{refend}} ===[[:m:User:JyotiPN|JyotiPN]]=== # [[নীলাকুইল]] # [[জৰ্জ জোচেফ কে]] ===[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]]=== {{refbegin|2}} # [[কাদালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[কেৰালা দিৱস]] # [[কান্নুৰ সমুদ্ৰ তীৰ]] # [[থোট্টাডা]] # [[কুমাৰাকম পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[পুকোড হ্ৰদ]] # [[কাবিনী নদী]] # [[মালাবাৰ ডাঙৰ-দাগযুক্ত চিভেট]] # [[মল্লপল্লী]] # [[উথ্ৰালিক্কাভু পূৰম]] # [[কাৰিভেলা]] # [[কাছাৰগোড শাৰী]] # [[ক'লা-কমলা ৰঙৰ মাখি ধৰা ফ্লাইকেচাৰ]] {{refend}} ===[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan Jyoti]]=== {{refbegin|2}} # [[আলেপ্পী সেউজীয়া ইলাচী]] # [[থোলপাভাকুথু]] # [[কম্বু (বাদ্য)]] # [[মাৰায়ুৰ গুড়]] {{refend}} ===[[সদস্য:কুমুদ ঘোষ|Kumud Ghosh]]=== {{refbegin|2}} # [[ৱাকেৰানা ফ্ৰাইনোডাৰ্মা]] # [[ইন্দিৰাণা]] # [[মাইক্ৰিক্সালাছ এড’নিছ]] # [[ইন্দিৰাণা ব্ৰাকিটাৰ্ছাছ]] # [[ইণ্ডোচিলভিৰানা ইণ্ডিকা]] # [[ৱায়ানাড বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]] # [[বিজয়লক্ষ্মী (কবি)]] # [[ইন্দিৰাণা বেডোমি]] # [[ইন্দিৰাণা চিৰাবাসী]] # [[নীলগিৰি কাঠনি পাৰ]] # [[বগাপেটীয়া কোকলোঙা]] # [[নীলগিৰি ফুলটোকা]] # [[মালাবাৰ কাঠ শালিকা]] # [[নীলগিৰি লেংগুৰ]] # [[নীলগিৰি তহৰ]] # [[মুগা জহামাল]] # [[নীলগিৰি মাৰ্টেন]] # [[সহ্যাদ্ৰিছ বন এন্দুৰ]] # [[এৰন বাউয়াৰৰ ঘৰ কেঁকোসাপ]] # [[মালাবাৰ বাঢ়ৈটোকা]] {{refend}} ===[[সদস্য:Sameer Kalita14|Sameer Kalita]]=== {{refbegin|2}} # [[মাট্টা চাউল]] # [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]] # [[ভোপাল]] # [[কেৰালাৰ বেকৱাটাৰ]] {{refend}} ===[[সদস্য:Ishanjyotibora|Ishanjyoti Bora]]=== {{refbegin|2}} # [[মাপ্পিলা সংগীত]] # [[ভাৰ্গৱী নিলয়ম]] # [[থম্পু (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[কুম্মাট্টি (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বানপ্ৰস্থম]] # [[কুট্টি শ্ৰাংক (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[য়ৱনিকা]] # [[এলিপ্পাথায়ম]] # [[কুডেভিডে]] {{refend}} ===[[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]]=== {{refbegin|2}} {{refend}} 1fak4bjszs27equfo2qi51vglcqz9h8 625542 625541 2026-08-09T13:13:28Z Jyoti Chiring 34123 /* Jyoti Chiring */ 625542 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]] ===[[সদস্য:AjayDas|Ajay Das]]=== {{refbegin|2}} # [[কোচি]] # [[কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ]] # [[চীনা মাছ ধৰা জাল]] # [[শবৰীমালা মন্দিৰ]] # [[পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ]] # [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] # [[কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] # [[কুডিয়াট্টম]] # [[কেট্টুভাল্লাম]] # [[জটায়ু প্ৰকৃতি উদ্যান]] # [[কেৰালাৰ পৰ্যটন]] # [[চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] # [[কেৰালা নটনম]] # [[কালৰিপায়াট্টু]] # [[ডাফমুট্টু]] # [[ৰচম]] # [[কেৰালাৰ সংস্কৃতিত হাতী]] # [[ত্ৰিশূৰ পূৰম]] # [[কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়]] # [[আলাপ্পুয়া]] # [[ভেম্বনাদ হ্ৰদ]] # [[কেৰালাৰ দেৱাল চিত্ৰকলা]] # [[চেগুন সংগ্ৰহালয়]] # [[চৰ্দাৰ বল্লভভাই পেটেল আৰক্ষী সংগ্ৰহালয়]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কয়ৰ সংগ্ৰহালয়]] # [[তালপাতৰ পুথি সংগ্ৰহালয়, তিৰুৱনন্তপুৰম]] # [[ভাৰতীয় বাণিজ্য সংগ্ৰহালয়]] # [[কেৰালা ভূমি সংগ্ৰহালয়]] # [[কৃষ্ণপুৰম প্ৰাসাদ]] # [[হিল পেলেচ, কোচি]] # [[কুলাথুপুড়া অৰণ্য সংগ্ৰহালয়]] # [[কুম্ভীৰ পুনৰ্বাসন আৰু গৱেষণা কেন্দ্ৰ]] # [[পৰদেশী ইহুদী উপাসনাগৃহ]] # [[পদ্মনাভপুৰম প্ৰাসাদ]] # [[শাস্তামকোট্টা হ্ৰদ]] # [[নীলগিৰি]] # [[নীলগিৰি জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল]] # [[মুন্নাৰ]] # [[প্ৰাচীৰ দ্বীপ]] # [[কাঞ্জি (খাদ‍্য)]] # [[পোংগল (খাদ‍্য)]] # [[ভাইপিন]] # [[অগস্ত্য মালা]] # [[বাণাসুৰ পাহাৰ]] # [[কেৰালাৰ সংগীত]] {{refend}} ===[[সদস্য: Duhita Ragini Kalita|Duhita Ragini Kalita]]=== {{refbegin|2}} # [[চি এছ ৰাধাদেৱী]] # [[ভাইলোপিল্লী শ্ৰীধৰ মেনন]] # [[জি দেৱৰাজন]] # [[ডন পালাথাৰা]] # [[ভৰতন]] # [[ভদ্ৰন (পৰিচালক)]] # [[কে জি জৰ্জ]] # [[আদামিন্তে মকন আবু]] # [[আই ভি শশী]] # [[উস্তাদ হোটেল]] # [[ৱায়নাড় জিলা]] # [[পেৰিয়াৰ নদী]] # [[পম্বা নদী]] # [[এল২: এমপুৰান]] # [[মিন্নাল মুৰুলী]] # [[প্ৰেমম]] # [[মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম]] # [[কুম্বালাংগী নাইটছ]] # [[মায়ানদী]] # [[ক্লাছমেটছ (২০০৬ চনৰ চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বেংগালুৰু ডেজ]] # [[ট্ৰাফিক ( ২০১১ চনৰ চলচ্চিত্ৰ )]] # [[পথেমৰী]] # [[থুদৰম]] # [[চেলিম কুমাৰ]] # [[এন্নু নিন্তে মইদিন]] # [[কে. ভি. ডমিনিক]] # [[ভি. আৰ. প্ৰবোধচন্দ্ৰন নায়াৰ]] # [[শ্ৰীথা শিৱদাস]] # [[ৰম্যা নাম্বীচান]] {{refend}} ===[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]]=== {{refbegin|2}} # [[আৰাট্টুপুঝা পূৰম]] # [[ৰেৱতী পট্টথানম]] # [[কুট্টিপুঝা কৃষ্ণ পিল্লাই]] # [[লুচিফাৰ (২০১৯ চনৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ)]] # [[দক্ষিণ এছিয়ান আচাৰ]] # [[কলৰ চিপচ]] # [[পুলিচেৰী]] # [[খিচড়ী]] # [[কালান]] # [[ফ'ৰ্ট কোচি]] # [[দাইল]] # [[এদায়ুৰ জলকীয়া]] # [[মুণ্ডু]] # [[চেট্টীকুলংগৰা কুম্ভ ভৰণী]] # [[কুম্মাট্টিকলি]] # [[কোচি-মুজিৰিছ বিয়েনেল]] # [[কোচিন বন্দৰ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[ওচিৰাকালি]] # [[ইৰুপাথীয়েট্টম ওনাম]] # [[থিৰুভাথিৰা]] # [[নীলমপেৰুৰ পদয়নী]] # [[বুওন নাটাল]] # [[ভল্লা সাদ্যা]] # [[চেম্বাই সংগীত উৎসৱ]] # [[আনাউট্টি]] # [[ছাইন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[অনাপোট্টান]] # [[তাত্তামংগলম কুথিৰা ভেলা]] # [[অ'লান]] # [[থোৰান]] {{refend}} ===[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|Naruna Baruah]]=== {{refbegin|2}} # [[চুন্দন ভল্লাম]] # [[বালাৰামপুৰম]] # [[জিলা পৰ্যটন প্ৰসাৰ পৰিষদ (কেৰালা)]] # [[উইলিংডন দ্বীপ]] # [[সুবি সুৰেশ]] # [[চাভিট্টু নাদকম]] # [[থ্ৰিচূৰ]] # [[কোচিন শ্বিপয়াৰ্ড লিমিটেড]] # [[অৰুণ বোস]] # [[কুটিয়াাটুৰ আম]] # [[বদক্কেচিৰা]] # [[কাঞ্জিৰাপল্লী]] # [[তিৰুৰ পাণ]] # [[আট্টপ্পাদি থুৱৰা]] # [[আলাপ্পুজা সমুদ্ৰতট]] #[[কোল্লাম সমুদ্ৰতট]] #[[কোভালাম]] #[[চাভাক্কাড সমুদ্ৰতট]] #[[মুণ্ডাক্কাল সমুদতট]] #[[মাৰাৰী সমুদ্ৰতট]] #[[থ্ৰিচূৰ পুৰাম প্ৰদৰ্শনী]] #[[তিৰুমান্ধমকুন্নু পূৰাম]] {{refend}} ===[[সদস্য:যদুমণি|যদুমণি]]=== {{refbegin|2}} # [[আই এন এছ ভেণ্ডুৰুথি]] # [[দক্ষিণ নৌসেনাৰ কমাণ্ড]] # [[পল্লুৰুথী সাহায্য বন্দোবস্ত]] # [[মডেল অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, কোচি]] # [[যোগাযোগ আৰু ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন বিদ্যালয়, কোচি]] # [[অমৃতা হাস্পতাল, কোচি]] # [[চান্টা ক্ৰুজ কেথেড্ৰেল বেচিলিকা, কোচি]] # [[নেডুম্বাছেৰী]] # [[ইনফ'পাৰ্ক কোচি]] # [[এৰিছেৰী]] # [[পুথুৱাইপ]] # [[চাটনি]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কণ্টেইনাৰ ট্ৰেন্সশ্বিপমেণ্ট টাৰ্মিনেল, কোচি]] # [[কোচি পৌৰ নিগম]] # [[মুজিৰিছ]] # [[বৃহত্তৰ কোচিন উন্নয়ন কৰ্তৃপক্ষ]] # [[কোডুংগাল্লুৰ]] # [[আদিমালী]] # [[আদূৰ]] # [[পালঘাট জিলা]] # [[বদকুন্নাথন মন্দিৰ]] # [[পডণ্টিয়া কনগ্ৰেগেটা]] # [[মাখন]] # [[মালাবাৰ মাছৰ তৰকাৰী]] # [[দক্ষিণ ভাৰতীয় পৰঠা]] {{refend}} ===[[:m:User:JyotiPN|JyotiPN]]=== # [[নীলাকুইল]] # [[জৰ্জ জোচেফ কে]] ===[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]]=== {{refbegin|2}} # [[কাদালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[কেৰালা দিৱস]] # [[কান্নুৰ সমুদ্ৰ তীৰ]] # [[থোট্টাডা]] # [[কুমাৰাকম পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[পুকোড হ্ৰদ]] # [[কাবিনী নদী]] # [[মালাবাৰ ডাঙৰ-দাগযুক্ত চিভেট]] # [[মল্লপল্লী]] # [[উথ্ৰালিক্কাভু পূৰম]] # [[কাৰিভেলা]] # [[কাছাৰগোড শাৰী]] # [[বানাসুৰা লাফিংথ্ৰাছ]] # [[ক'লা-কমলা ৰঙৰ মাখি ধৰা ফ্লাইকেচাৰ]] {{refend}} ===[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan Jyoti]]=== {{refbegin|2}} # [[আলেপ্পী সেউজীয়া ইলাচী]] # [[থোলপাভাকুথু]] # [[কম্বু (বাদ্য)]] # [[মাৰায়ুৰ গুড়]] {{refend}} ===[[সদস্য:কুমুদ ঘোষ|Kumud Ghosh]]=== {{refbegin|2}} # [[ৱাকেৰানা ফ্ৰাইনোডাৰ্মা]] # [[ইন্দিৰাণা]] # [[মাইক্ৰিক্সালাছ এড’নিছ]] # [[ইন্দিৰাণা ব্ৰাকিটাৰ্ছাছ]] # [[ইণ্ডোচিলভিৰানা ইণ্ডিকা]] # [[ৱায়ানাড বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]] # [[বিজয়লক্ষ্মী (কবি)]] # [[ইন্দিৰাণা বেডোমি]] # [[ইন্দিৰাণা চিৰাবাসী]] # [[নীলগিৰি কাঠনি পাৰ]] # [[বগাপেটীয়া কোকলোঙা]] # [[নীলগিৰি ফুলটোকা]] # [[মালাবাৰ কাঠ শালিকা]] # [[নীলগিৰি লেংগুৰ]] # [[নীলগিৰি তহৰ]] # [[মুগা জহামাল]] # [[নীলগিৰি মাৰ্টেন]] # [[সহ্যাদ্ৰিছ বন এন্দুৰ]] # [[এৰন বাউয়াৰৰ ঘৰ কেঁকোসাপ]] # [[মালাবাৰ বাঢ়ৈটোকা]] {{refend}} ===[[সদস্য:Sameer Kalita14|Sameer Kalita]]=== {{refbegin|2}} # [[মাট্টা চাউল]] # [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]] # [[ভোপাল]] # [[কেৰালাৰ বেকৱাটাৰ]] {{refend}} ===[[সদস্য:Ishanjyotibora|Ishanjyoti Bora]]=== {{refbegin|2}} # [[মাপ্পিলা সংগীত]] # [[ভাৰ্গৱী নিলয়ম]] # [[থম্পু (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[কুম্মাট্টি (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বানপ্ৰস্থম]] # [[কুট্টি শ্ৰাংক (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[য়ৱনিকা]] # [[এলিপ্পাথায়ম]] # [[কুডেভিডে]] {{refend}} ===[[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]]=== {{refbegin|2}} {{refend}} 0a9qupkf2idfqg8rdetf3zgcmq3vkt1 625716 625542 2026-08-10T01:16:10Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* Naruna Baruah */ 625716 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]] ===[[সদস্য:AjayDas|Ajay Das]]=== {{refbegin|2}} # [[কোচি]] # [[কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ]] # [[চীনা মাছ ধৰা জাল]] # [[শবৰীমালা মন্দিৰ]] # [[পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ]] # [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] # [[কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] # [[কুডিয়াট্টম]] # [[কেট্টুভাল্লাম]] # [[জটায়ু প্ৰকৃতি উদ্যান]] # [[কেৰালাৰ পৰ্যটন]] # [[চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] # [[কেৰালা নটনম]] # [[কালৰিপায়াট্টু]] # [[ডাফমুট্টু]] # [[ৰচম]] # [[কেৰালাৰ সংস্কৃতিত হাতী]] # [[ত্ৰিশূৰ পূৰম]] # [[কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়]] # [[আলাপ্পুয়া]] # [[ভেম্বনাদ হ্ৰদ]] # [[কেৰালাৰ দেৱাল চিত্ৰকলা]] # [[চেগুন সংগ্ৰহালয়]] # [[চৰ্দাৰ বল্লভভাই পেটেল আৰক্ষী সংগ্ৰহালয়]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কয়ৰ সংগ্ৰহালয়]] # [[তালপাতৰ পুথি সংগ্ৰহালয়, তিৰুৱনন্তপুৰম]] # [[ভাৰতীয় বাণিজ্য সংগ্ৰহালয়]] # [[কেৰালা ভূমি সংগ্ৰহালয়]] # [[কৃষ্ণপুৰম প্ৰাসাদ]] # [[হিল পেলেচ, কোচি]] # [[কুলাথুপুড়া অৰণ্য সংগ্ৰহালয়]] # [[কুম্ভীৰ পুনৰ্বাসন আৰু গৱেষণা কেন্দ্ৰ]] # [[পৰদেশী ইহুদী উপাসনাগৃহ]] # [[পদ্মনাভপুৰম প্ৰাসাদ]] # [[শাস্তামকোট্টা হ্ৰদ]] # [[নীলগিৰি]] # [[নীলগিৰি জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল]] # [[মুন্নাৰ]] # [[প্ৰাচীৰ দ্বীপ]] # [[কাঞ্জি (খাদ‍্য)]] # [[পোংগল (খাদ‍্য)]] # [[ভাইপিন]] # [[অগস্ত্য মালা]] # [[বাণাসুৰ পাহাৰ]] # [[কেৰালাৰ সংগীত]] {{refend}} ===[[সদস্য: Duhita Ragini Kalita|Duhita Ragini Kalita]]=== {{refbegin|2}} # [[চি এছ ৰাধাদেৱী]] # [[ভাইলোপিল্লী শ্ৰীধৰ মেনন]] # [[জি দেৱৰাজন]] # [[ডন পালাথাৰা]] # [[ভৰতন]] # [[ভদ্ৰন (পৰিচালক)]] # [[কে জি জৰ্জ]] # [[আদামিন্তে মকন আবু]] # [[আই ভি শশী]] # [[উস্তাদ হোটেল]] # [[ৱায়নাড় জিলা]] # [[পেৰিয়াৰ নদী]] # [[পম্বা নদী]] # [[এল২: এমপুৰান]] # [[মিন্নাল মুৰুলী]] # [[প্ৰেমম]] # [[মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম]] # [[কুম্বালাংগী নাইটছ]] # [[মায়ানদী]] # [[ক্লাছমেটছ (২০০৬ চনৰ চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বেংগালুৰু ডেজ]] # [[ট্ৰাফিক ( ২০১১ চনৰ চলচ্চিত্ৰ )]] # [[পথেমৰী]] # [[থুদৰম]] # [[চেলিম কুমাৰ]] # [[এন্নু নিন্তে মইদিন]] # [[কে. ভি. ডমিনিক]] # [[ভি. আৰ. প্ৰবোধচন্দ্ৰন নায়াৰ]] # [[শ্ৰীথা শিৱদাস]] # [[ৰম্যা নাম্বীচান]] {{refend}} ===[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]]=== {{refbegin|2}} # [[আৰাট্টুপুঝা পূৰম]] # [[ৰেৱতী পট্টথানম]] # [[কুট্টিপুঝা কৃষ্ণ পিল্লাই]] # [[লুচিফাৰ (২০১৯ চনৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ)]] # [[দক্ষিণ এছিয়ান আচাৰ]] # [[কলৰ চিপচ]] # [[পুলিচেৰী]] # [[খিচড়ী]] # [[কালান]] # [[ফ'ৰ্ট কোচি]] # [[দাইল]] # [[এদায়ুৰ জলকীয়া]] # [[মুণ্ডু]] # [[চেট্টীকুলংগৰা কুম্ভ ভৰণী]] # [[কুম্মাট্টিকলি]] # [[কোচি-মুজিৰিছ বিয়েনেল]] # [[কোচিন বন্দৰ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[ওচিৰাকালি]] # [[ইৰুপাথীয়েট্টম ওনাম]] # [[থিৰুভাথিৰা]] # [[নীলমপেৰুৰ পদয়নী]] # [[বুওন নাটাল]] # [[ভল্লা সাদ্যা]] # [[চেম্বাই সংগীত উৎসৱ]] # [[আনাউট্টি]] # [[ছাইন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[অনাপোট্টান]] # [[তাত্তামংগলম কুথিৰা ভেলা]] # [[অ'লান]] # [[থোৰান]] {{refend}} ===[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|Naruna Baruah]]=== {{refbegin|2}} # [[চুন্দন ভল্লাম]] # [[বালাৰামপুৰম]] # [[জিলা পৰ্যটন প্ৰসাৰ পৰিষদ (কেৰালা)]] # [[উইলিংডন দ্বীপ]] # [[সুবি সুৰেশ]] # [[চাভিট্টু নাদকম]] # [[থ্ৰিচূৰ]] # [[কোচিন শ্বিপয়াৰ্ড লিমিটেড]] # [[অৰুণ বোস]] # [[কুটিয়াাটুৰ আম]] # [[বদক্কেচিৰা]] # [[কাঞ্জিৰাপল্লী]] # [[তিৰুৰ পাণ]] # [[আট্টপ্পাদি থুৱৰা]] # [[আলাপ্পুজা সমুদ্ৰতট]] #[[কোল্লাম সমুদ্ৰতট]] #[[কোভালাম]] #[[চাভাক্কাড সমুদ্ৰতট]] #[[মুণ্ডাক্কাল সমুদতট]] #[[মাৰাৰী সমুদ্ৰতট]] #[[থ্ৰিচূৰ পুৰাম প্ৰদৰ্শনী]] #[[তিৰুমান্ধমকুন্নু পূৰাম]] #[[বৈৰাণকোডে ভেলা]] {{refend}} ===[[সদস্য:যদুমণি|যদুমণি]]=== {{refbegin|2}} # [[আই এন এছ ভেণ্ডুৰুথি]] # [[দক্ষিণ নৌসেনাৰ কমাণ্ড]] # [[পল্লুৰুথী সাহায্য বন্দোবস্ত]] # [[মডেল অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, কোচি]] # [[যোগাযোগ আৰু ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন বিদ্যালয়, কোচি]] # [[অমৃতা হাস্পতাল, কোচি]] # [[চান্টা ক্ৰুজ কেথেড্ৰেল বেচিলিকা, কোচি]] # [[নেডুম্বাছেৰী]] # [[ইনফ'পাৰ্ক কোচি]] # [[এৰিছেৰী]] # [[পুথুৱাইপ]] # [[চাটনি]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কণ্টেইনাৰ ট্ৰেন্সশ্বিপমেণ্ট টাৰ্মিনেল, কোচি]] # [[কোচি পৌৰ নিগম]] # [[মুজিৰিছ]] # [[বৃহত্তৰ কোচিন উন্নয়ন কৰ্তৃপক্ষ]] # [[কোডুংগাল্লুৰ]] # [[আদিমালী]] # [[আদূৰ]] # [[পালঘাট জিলা]] # [[বদকুন্নাথন মন্দিৰ]] # [[পডণ্টিয়া কনগ্ৰেগেটা]] # [[মাখন]] # [[মালাবাৰ মাছৰ তৰকাৰী]] # [[দক্ষিণ ভাৰতীয় পৰঠা]] {{refend}} ===[[:m:User:JyotiPN|JyotiPN]]=== # [[নীলাকুইল]] # [[জৰ্জ জোচেফ কে]] ===[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]]=== {{refbegin|2}} # [[কাদালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[কেৰালা দিৱস]] # [[কান্নুৰ সমুদ্ৰ তীৰ]] # [[থোট্টাডা]] # [[কুমাৰাকম পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[পুকোড হ্ৰদ]] # [[কাবিনী নদী]] # [[মালাবাৰ ডাঙৰ-দাগযুক্ত চিভেট]] # [[মল্লপল্লী]] # [[উথ্ৰালিক্কাভু পূৰম]] # [[কাৰিভেলা]] # [[কাছাৰগোড শাৰী]] # [[বানাসুৰা লাফিংথ্ৰাছ]] # [[ক'লা-কমলা ৰঙৰ মাখি ধৰা ফ্লাইকেচাৰ]] {{refend}} ===[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan Jyoti]]=== {{refbegin|2}} # [[আলেপ্পী সেউজীয়া ইলাচী]] # [[থোলপাভাকুথু]] # [[কম্বু (বাদ্য)]] # [[মাৰায়ুৰ গুড়]] {{refend}} ===[[সদস্য:কুমুদ ঘোষ|Kumud Ghosh]]=== {{refbegin|2}} # [[ৱাকেৰানা ফ্ৰাইনোডাৰ্মা]] # [[ইন্দিৰাণা]] # [[মাইক্ৰিক্সালাছ এড’নিছ]] # [[ইন্দিৰাণা ব্ৰাকিটাৰ্ছাছ]] # [[ইণ্ডোচিলভিৰানা ইণ্ডিকা]] # [[ৱায়ানাড বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]] # [[বিজয়লক্ষ্মী (কবি)]] # [[ইন্দিৰাণা বেডোমি]] # [[ইন্দিৰাণা চিৰাবাসী]] # [[নীলগিৰি কাঠনি পাৰ]] # [[বগাপেটীয়া কোকলোঙা]] # [[নীলগিৰি ফুলটোকা]] # [[মালাবাৰ কাঠ শালিকা]] # [[নীলগিৰি লেংগুৰ]] # [[নীলগিৰি তহৰ]] # [[মুগা জহামাল]] # [[নীলগিৰি মাৰ্টেন]] # [[সহ্যাদ্ৰিছ বন এন্দুৰ]] # [[এৰন বাউয়াৰৰ ঘৰ কেঁকোসাপ]] # [[মালাবাৰ বাঢ়ৈটোকা]] {{refend}} ===[[সদস্য:Sameer Kalita14|Sameer Kalita]]=== {{refbegin|2}} # [[মাট্টা চাউল]] # [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]] # [[ভোপাল]] # [[কেৰালাৰ বেকৱাটাৰ]] {{refend}} ===[[সদস্য:Ishanjyotibora|Ishanjyoti Bora]]=== {{refbegin|2}} # [[মাপ্পিলা সংগীত]] # [[ভাৰ্গৱী নিলয়ম]] # [[থম্পু (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[কুম্মাট্টি (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বানপ্ৰস্থম]] # [[কুট্টি শ্ৰাংক (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[য়ৱনিকা]] # [[এলিপ্পাথায়ম]] # [[কুডেভিডে]] {{refend}} ===[[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]]=== {{refbegin|2}} {{refend}} iphf0qfdhdnvyrew5p2wp5qkjdqyedo 625737 625716 2026-08-10T05:04:29Z Jyoti Chiring 34123 /* Jyoti Chiring */ 625737 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]] ===[[সদস্য:AjayDas|Ajay Das]]=== {{refbegin|2}} # [[কোচি]] # [[কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ]] # [[চীনা মাছ ধৰা জাল]] # [[শবৰীমালা মন্দিৰ]] # [[পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ]] # [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] # [[কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] # [[কুডিয়াট্টম]] # [[কেট্টুভাল্লাম]] # [[জটায়ু প্ৰকৃতি উদ্যান]] # [[কেৰালাৰ পৰ্যটন]] # [[চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] # [[কেৰালা নটনম]] # [[কালৰিপায়াট্টু]] # [[ডাফমুট্টু]] # [[ৰচম]] # [[কেৰালাৰ সংস্কৃতিত হাতী]] # [[ত্ৰিশূৰ পূৰম]] # [[কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়]] # [[আলাপ্পুয়া]] # [[ভেম্বনাদ হ্ৰদ]] # [[কেৰালাৰ দেৱাল চিত্ৰকলা]] # [[চেগুন সংগ্ৰহালয়]] # [[চৰ্দাৰ বল্লভভাই পেটেল আৰক্ষী সংগ্ৰহালয়]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কয়ৰ সংগ্ৰহালয়]] # [[তালপাতৰ পুথি সংগ্ৰহালয়, তিৰুৱনন্তপুৰম]] # [[ভাৰতীয় বাণিজ্য সংগ্ৰহালয়]] # [[কেৰালা ভূমি সংগ্ৰহালয়]] # [[কৃষ্ণপুৰম প্ৰাসাদ]] # [[হিল পেলেচ, কোচি]] # [[কুলাথুপুড়া অৰণ্য সংগ্ৰহালয়]] # [[কুম্ভীৰ পুনৰ্বাসন আৰু গৱেষণা কেন্দ্ৰ]] # [[পৰদেশী ইহুদী উপাসনাগৃহ]] # [[পদ্মনাভপুৰম প্ৰাসাদ]] # [[শাস্তামকোট্টা হ্ৰদ]] # [[নীলগিৰি]] # [[নীলগিৰি জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল]] # [[মুন্নাৰ]] # [[প্ৰাচীৰ দ্বীপ]] # [[কাঞ্জি (খাদ‍্য)]] # [[পোংগল (খাদ‍্য)]] # [[ভাইপিন]] # [[অগস্ত্য মালা]] # [[বাণাসুৰ পাহাৰ]] # [[কেৰালাৰ সংগীত]] {{refend}} ===[[সদস্য: Duhita Ragini Kalita|Duhita Ragini Kalita]]=== {{refbegin|2}} # [[চি এছ ৰাধাদেৱী]] # [[ভাইলোপিল্লী শ্ৰীধৰ মেনন]] # [[জি দেৱৰাজন]] # [[ডন পালাথাৰা]] # [[ভৰতন]] # [[ভদ্ৰন (পৰিচালক)]] # [[কে জি জৰ্জ]] # [[আদামিন্তে মকন আবু]] # [[আই ভি শশী]] # [[উস্তাদ হোটেল]] # [[ৱায়নাড় জিলা]] # [[পেৰিয়াৰ নদী]] # [[পম্বা নদী]] # [[এল২: এমপুৰান]] # [[মিন্নাল মুৰুলী]] # [[প্ৰেমম]] # [[মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম]] # [[কুম্বালাংগী নাইটছ]] # [[মায়ানদী]] # [[ক্লাছমেটছ (২০০৬ চনৰ চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বেংগালুৰু ডেজ]] # [[ট্ৰাফিক ( ২০১১ চনৰ চলচ্চিত্ৰ )]] # [[পথেমৰী]] # [[থুদৰম]] # [[চেলিম কুমাৰ]] # [[এন্নু নিন্তে মইদিন]] # [[কে. ভি. ডমিনিক]] # [[ভি. আৰ. প্ৰবোধচন্দ্ৰন নায়াৰ]] # [[শ্ৰীথা শিৱদাস]] # [[ৰম্যা নাম্বীচান]] {{refend}} ===[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]]=== {{refbegin|2}} # [[আৰাট্টুপুঝা পূৰম]] # [[ৰেৱতী পট্টথানম]] # [[কুট্টিপুঝা কৃষ্ণ পিল্লাই]] # [[লুচিফাৰ (২০১৯ চনৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ)]] # [[দক্ষিণ এছিয়ান আচাৰ]] # [[কলৰ চিপচ]] # [[পুলিচেৰী]] # [[খিচড়ী]] # [[কালান]] # [[ফ'ৰ্ট কোচি]] # [[দাইল]] # [[এদায়ুৰ জলকীয়া]] # [[মুণ্ডু]] # [[চেট্টীকুলংগৰা কুম্ভ ভৰণী]] # [[কুম্মাট্টিকলি]] # [[কোচি-মুজিৰিছ বিয়েনেল]] # [[কোচিন বন্দৰ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[ওচিৰাকালি]] # [[ইৰুপাথীয়েট্টম ওনাম]] # [[থিৰুভাথিৰা]] # [[নীলমপেৰুৰ পদয়নী]] # [[বুওন নাটাল]] # [[ভল্লা সাদ্যা]] # [[চেম্বাই সংগীত উৎসৱ]] # [[আনাউট্টি]] # [[ছাইন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[অনাপোট্টান]] # [[তাত্তামংগলম কুথিৰা ভেলা]] # [[অ'লান]] # [[থোৰান]] {{refend}} ===[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|Naruna Baruah]]=== {{refbegin|2}} # [[চুন্দন ভল্লাম]] # [[বালাৰামপুৰম]] # [[জিলা পৰ্যটন প্ৰসাৰ পৰিষদ (কেৰালা)]] # [[উইলিংডন দ্বীপ]] # [[সুবি সুৰেশ]] # [[চাভিট্টু নাদকম]] # [[থ্ৰিচূৰ]] # [[কোচিন শ্বিপয়াৰ্ড লিমিটেড]] # [[অৰুণ বোস]] # [[কুটিয়াাটুৰ আম]] # [[বদক্কেচিৰা]] # [[কাঞ্জিৰাপল্লী]] # [[তিৰুৰ পাণ]] # [[আট্টপ্পাদি থুৱৰা]] # [[আলাপ্পুজা সমুদ্ৰতট]] #[[কোল্লাম সমুদ্ৰতট]] #[[কোভালাম]] #[[চাভাক্কাড সমুদ্ৰতট]] #[[মুণ্ডাক্কাল সমুদতট]] #[[মাৰাৰী সমুদ্ৰতট]] #[[থ্ৰিচূৰ পুৰাম প্ৰদৰ্শনী]] #[[তিৰুমান্ধমকুন্নু পূৰাম]] #[[বৈৰাণকোডে ভেলা]] {{refend}} ===[[সদস্য:যদুমণি|যদুমণি]]=== {{refbegin|2}} # [[আই এন এছ ভেণ্ডুৰুথি]] # [[দক্ষিণ নৌসেনাৰ কমাণ্ড]] # [[পল্লুৰুথী সাহায্য বন্দোবস্ত]] # [[মডেল অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, কোচি]] # [[যোগাযোগ আৰু ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন বিদ্যালয়, কোচি]] # [[অমৃতা হাস্পতাল, কোচি]] # [[চান্টা ক্ৰুজ কেথেড্ৰেল বেচিলিকা, কোচি]] # [[নেডুম্বাছেৰী]] # [[ইনফ'পাৰ্ক কোচি]] # [[এৰিছেৰী]] # [[পুথুৱাইপ]] # [[চাটনি]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কণ্টেইনাৰ ট্ৰেন্সশ্বিপমেণ্ট টাৰ্মিনেল, কোচি]] # [[কোচি পৌৰ নিগম]] # [[মুজিৰিছ]] # [[বৃহত্তৰ কোচিন উন্নয়ন কৰ্তৃপক্ষ]] # [[কোডুংগাল্লুৰ]] # [[আদিমালী]] # [[আদূৰ]] # [[পালঘাট জিলা]] # [[বদকুন্নাথন মন্দিৰ]] # [[পডণ্টিয়া কনগ্ৰেগেটা]] # [[মাখন]] # [[মালাবাৰ মাছৰ তৰকাৰী]] # [[দক্ষিণ ভাৰতীয় পৰঠা]] {{refend}} ===[[:m:User:JyotiPN|JyotiPN]]=== # [[নীলাকুইল]] # [[জৰ্জ জোচেফ কে]] ===[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]]=== {{refbegin|2}} # [[কাদালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[কেৰালা দিৱস]] # [[কান্নুৰ সমুদ্ৰ তীৰ]] # [[থোট্টাডা]] # [[কুমাৰাকম পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[পুকোড হ্ৰদ]] # [[কাবিনী নদী]] # [[মালাবাৰ ডাঙৰ-দাগযুক্ত চিভেট]] # [[মল্লপল্লী]] # [[উথ্ৰালিক্কাভু পূৰম]] # [[কাৰিভেলা]] # [[কাছাৰগোড শাৰী]] # [[বানাসুৰা লাফিংথ্ৰাছ]] # [[ক'লা-কমলা ৰঙৰ মাখি ধৰা ফ্লাইকেচাৰ]] # [[নীলা-পাখিৰ পেৰেকিট]] {{refend}} ===[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan Jyoti]]=== {{refbegin|2}} # [[আলেপ্পী সেউজীয়া ইলাচী]] # [[থোলপাভাকুথু]] # [[কম্বু (বাদ্য)]] # [[মাৰায়ুৰ গুড়]] {{refend}} ===[[সদস্য:কুমুদ ঘোষ|Kumud Ghosh]]=== {{refbegin|2}} # [[ৱাকেৰানা ফ্ৰাইনোডাৰ্মা]] # [[ইন্দিৰাণা]] # [[মাইক্ৰিক্সালাছ এড’নিছ]] # [[ইন্দিৰাণা ব্ৰাকিটাৰ্ছাছ]] # [[ইণ্ডোচিলভিৰানা ইণ্ডিকা]] # [[ৱায়ানাড বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]] # [[বিজয়লক্ষ্মী (কবি)]] # [[ইন্দিৰাণা বেডোমি]] # [[ইন্দিৰাণা চিৰাবাসী]] # [[নীলগিৰি কাঠনি পাৰ]] # [[বগাপেটীয়া কোকলোঙা]] # [[নীলগিৰি ফুলটোকা]] # [[মালাবাৰ কাঠ শালিকা]] # [[নীলগিৰি লেংগুৰ]] # [[নীলগিৰি তহৰ]] # [[মুগা জহামাল]] # [[নীলগিৰি মাৰ্টেন]] # [[সহ্যাদ্ৰিছ বন এন্দুৰ]] # [[এৰন বাউয়াৰৰ ঘৰ কেঁকোসাপ]] # [[মালাবাৰ বাঢ়ৈটোকা]] {{refend}} ===[[সদস্য:Sameer Kalita14|Sameer Kalita]]=== {{refbegin|2}} # [[মাট্টা চাউল]] # [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]] # [[ভোপাল]] # [[কেৰালাৰ বেকৱাটাৰ]] {{refend}} ===[[সদস্য:Ishanjyotibora|Ishanjyoti Bora]]=== {{refbegin|2}} # [[মাপ্পিলা সংগীত]] # [[ভাৰ্গৱী নিলয়ম]] # [[থম্পু (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[কুম্মাট্টি (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বানপ্ৰস্থম]] # [[কুট্টি শ্ৰাংক (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[য়ৱনিকা]] # [[এলিপ্পাথায়ম]] # [[কুডেভিডে]] {{refend}} ===[[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]]=== {{refbegin|2}} {{refend}} 63dotmfvu52mu652v9hgnt0vhnwdm53 625752 625737 2026-08-10T06:14:52Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* Naruna Baruah */ 625752 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]] ===[[সদস্য:AjayDas|Ajay Das]]=== {{refbegin|2}} # [[কোচি]] # [[কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ]] # [[চীনা মাছ ধৰা জাল]] # [[শবৰীমালা মন্দিৰ]] # [[পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ]] # [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] # [[কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] # [[কুডিয়াট্টম]] # [[কেট্টুভাল্লাম]] # [[জটায়ু প্ৰকৃতি উদ্যান]] # [[কেৰালাৰ পৰ্যটন]] # [[চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] # [[কেৰালা নটনম]] # [[কালৰিপায়াট্টু]] # [[ডাফমুট্টু]] # [[ৰচম]] # [[কেৰালাৰ সংস্কৃতিত হাতী]] # [[ত্ৰিশূৰ পূৰম]] # [[কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়]] # [[আলাপ্পুয়া]] # [[ভেম্বনাদ হ্ৰদ]] # [[কেৰালাৰ দেৱাল চিত্ৰকলা]] # [[চেগুন সংগ্ৰহালয়]] # [[চৰ্দাৰ বল্লভভাই পেটেল আৰক্ষী সংগ্ৰহালয়]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কয়ৰ সংগ্ৰহালয়]] # [[তালপাতৰ পুথি সংগ্ৰহালয়, তিৰুৱনন্তপুৰম]] # [[ভাৰতীয় বাণিজ্য সংগ্ৰহালয়]] # [[কেৰালা ভূমি সংগ্ৰহালয়]] # [[কৃষ্ণপুৰম প্ৰাসাদ]] # [[হিল পেলেচ, কোচি]] # [[কুলাথুপুড়া অৰণ্য সংগ্ৰহালয়]] # [[কুম্ভীৰ পুনৰ্বাসন আৰু গৱেষণা কেন্দ্ৰ]] # [[পৰদেশী ইহুদী উপাসনাগৃহ]] # [[পদ্মনাভপুৰম প্ৰাসাদ]] # [[শাস্তামকোট্টা হ্ৰদ]] # [[নীলগিৰি]] # [[নীলগিৰি জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল]] # [[মুন্নাৰ]] # [[প্ৰাচীৰ দ্বীপ]] # [[কাঞ্জি (খাদ‍্য)]] # [[পোংগল (খাদ‍্য)]] # [[ভাইপিন]] # [[অগস্ত্য মালা]] # [[বাণাসুৰ পাহাৰ]] # [[কেৰালাৰ সংগীত]] {{refend}} ===[[সদস্য: Duhita Ragini Kalita|Duhita Ragini Kalita]]=== {{refbegin|2}} # [[চি এছ ৰাধাদেৱী]] # [[ভাইলোপিল্লী শ্ৰীধৰ মেনন]] # [[জি দেৱৰাজন]] # [[ডন পালাথাৰা]] # [[ভৰতন]] # [[ভদ্ৰন (পৰিচালক)]] # [[কে জি জৰ্জ]] # [[আদামিন্তে মকন আবু]] # [[আই ভি শশী]] # [[উস্তাদ হোটেল]] # [[ৱায়নাড় জিলা]] # [[পেৰিয়াৰ নদী]] # [[পম্বা নদী]] # [[এল২: এমপুৰান]] # [[মিন্নাল মুৰুলী]] # [[প্ৰেমম]] # [[মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম]] # [[কুম্বালাংগী নাইটছ]] # [[মায়ানদী]] # [[ক্লাছমেটছ (২০০৬ চনৰ চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বেংগালুৰু ডেজ]] # [[ট্ৰাফিক ( ২০১১ চনৰ চলচ্চিত্ৰ )]] # [[পথেমৰী]] # [[থুদৰম]] # [[চেলিম কুমাৰ]] # [[এন্নু নিন্তে মইদিন]] # [[কে. ভি. ডমিনিক]] # [[ভি. আৰ. প্ৰবোধচন্দ্ৰন নায়াৰ]] # [[শ্ৰীথা শিৱদাস]] # [[ৰম্যা নাম্বীচান]] {{refend}} ===[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]]=== {{refbegin|2}} # [[আৰাট্টুপুঝা পূৰম]] # [[ৰেৱতী পট্টথানম]] # [[কুট্টিপুঝা কৃষ্ণ পিল্লাই]] # [[লুচিফাৰ (২০১৯ চনৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ)]] # [[দক্ষিণ এছিয়ান আচাৰ]] # [[কলৰ চিপচ]] # [[পুলিচেৰী]] # [[খিচড়ী]] # [[কালান]] # [[ফ'ৰ্ট কোচি]] # [[দাইল]] # [[এদায়ুৰ জলকীয়া]] # [[মুণ্ডু]] # [[চেট্টীকুলংগৰা কুম্ভ ভৰণী]] # [[কুম্মাট্টিকলি]] # [[কোচি-মুজিৰিছ বিয়েনেল]] # [[কোচিন বন্দৰ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[ওচিৰাকালি]] # [[ইৰুপাথীয়েট্টম ওনাম]] # [[থিৰুভাথিৰা]] # [[নীলমপেৰুৰ পদয়নী]] # [[বুওন নাটাল]] # [[ভল্লা সাদ্যা]] # [[চেম্বাই সংগীত উৎসৱ]] # [[আনাউট্টি]] # [[ছাইন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[অনাপোট্টান]] # [[তাত্তামংগলম কুথিৰা ভেলা]] # [[অ'লান]] # [[থোৰান]] {{refend}} ===[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|Naruna Baruah]]=== {{refbegin|2}} # [[চুন্দন ভল্লাম]] # [[বালাৰামপুৰম]] # [[জিলা পৰ্যটন প্ৰসাৰ পৰিষদ (কেৰালা)]] # [[উইলিংডন দ্বীপ]] # [[সুবি সুৰেশ]] # [[চাভিট্টু নাদকম]] # [[থ্ৰিচূৰ]] # [[কোচিন শ্বিপয়াৰ্ড লিমিটেড]] # [[অৰুণ বোস]] # [[কুটিয়াাটুৰ আম]] # [[বদক্কেচিৰা]] # [[কাঞ্জিৰাপল্লী]] # [[তিৰুৰ পাণ]] # [[আট্টপ্পাদি থুৱৰা]] # [[আলাপ্পুজা সমুদ্ৰতট]] #[[কোল্লাম সমুদ্ৰতট]] #[[কোভালাম]] #[[চাভাক্কাড সমুদ্ৰতট]] #[[মুণ্ডাক্কাল সমুদতট]] #[[মাৰাৰী সমুদ্ৰতট]] #[[থ্ৰিচূৰ পুৰাম প্ৰদৰ্শনী]] #[[তিৰুমান্ধমকুন্নু পূৰাম]] #[[বৈৰাণকোডে ভেলা]] #[[আচাপ্পম]] {{refend}} ===[[সদস্য:যদুমণি|যদুমণি]]=== {{refbegin|2}} # [[আই এন এছ ভেণ্ডুৰুথি]] # [[দক্ষিণ নৌসেনাৰ কমাণ্ড]] # [[পল্লুৰুথী সাহায্য বন্দোবস্ত]] # [[মডেল অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, কোচি]] # [[যোগাযোগ আৰু ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন বিদ্যালয়, কোচি]] # [[অমৃতা হাস্পতাল, কোচি]] # [[চান্টা ক্ৰুজ কেথেড্ৰেল বেচিলিকা, কোচি]] # [[নেডুম্বাছেৰী]] # [[ইনফ'পাৰ্ক কোচি]] # [[এৰিছেৰী]] # [[পুথুৱাইপ]] # [[চাটনি]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কণ্টেইনাৰ ট্ৰেন্সশ্বিপমেণ্ট টাৰ্মিনেল, কোচি]] # [[কোচি পৌৰ নিগম]] # [[মুজিৰিছ]] # [[বৃহত্তৰ কোচিন উন্নয়ন কৰ্তৃপক্ষ]] # [[কোডুংগাল্লুৰ]] # [[আদিমালী]] # [[আদূৰ]] # [[পালঘাট জিলা]] # [[বদকুন্নাথন মন্দিৰ]] # [[পডণ্টিয়া কনগ্ৰেগেটা]] # [[মাখন]] # [[মালাবাৰ মাছৰ তৰকাৰী]] # [[দক্ষিণ ভাৰতীয় পৰঠা]] {{refend}} ===[[:m:User:JyotiPN|JyotiPN]]=== # [[নীলাকুইল]] # [[জৰ্জ জোচেফ কে]] ===[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]]=== {{refbegin|2}} # [[কাদালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[কেৰালা দিৱস]] # [[কান্নুৰ সমুদ্ৰ তীৰ]] # [[থোট্টাডা]] # [[কুমাৰাকম পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[পুকোড হ্ৰদ]] # [[কাবিনী নদী]] # [[মালাবাৰ ডাঙৰ-দাগযুক্ত চিভেট]] # [[মল্লপল্লী]] # [[উথ্ৰালিক্কাভু পূৰম]] # [[কাৰিভেলা]] # [[কাছাৰগোড শাৰী]] # [[বানাসুৰা লাফিংথ্ৰাছ]] # [[ক'লা-কমলা ৰঙৰ মাখি ধৰা ফ্লাইকেচাৰ]] # [[নীলা-পাখিৰ পেৰেকিট]] {{refend}} ===[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan Jyoti]]=== {{refbegin|2}} # [[আলেপ্পী সেউজীয়া ইলাচী]] # [[থোলপাভাকুথু]] # [[কম্বু (বাদ্য)]] # [[মাৰায়ুৰ গুড়]] {{refend}} ===[[সদস্য:কুমুদ ঘোষ|Kumud Ghosh]]=== {{refbegin|2}} # [[ৱাকেৰানা ফ্ৰাইনোডাৰ্মা]] # [[ইন্দিৰাণা]] # [[মাইক্ৰিক্সালাছ এড’নিছ]] # [[ইন্দিৰাণা ব্ৰাকিটাৰ্ছাছ]] # [[ইণ্ডোচিলভিৰানা ইণ্ডিকা]] # [[ৱায়ানাড বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]] # [[বিজয়লক্ষ্মী (কবি)]] # [[ইন্দিৰাণা বেডোমি]] # [[ইন্দিৰাণা চিৰাবাসী]] # [[নীলগিৰি কাঠনি পাৰ]] # [[বগাপেটীয়া কোকলোঙা]] # [[নীলগিৰি ফুলটোকা]] # [[মালাবাৰ কাঠ শালিকা]] # [[নীলগিৰি লেংগুৰ]] # [[নীলগিৰি তহৰ]] # [[মুগা জহামাল]] # [[নীলগিৰি মাৰ্টেন]] # [[সহ্যাদ্ৰিছ বন এন্দুৰ]] # [[এৰন বাউয়াৰৰ ঘৰ কেঁকোসাপ]] # [[মালাবাৰ বাঢ়ৈটোকা]] {{refend}} ===[[সদস্য:Sameer Kalita14|Sameer Kalita]]=== {{refbegin|2}} # [[মাট্টা চাউল]] # [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]] # [[ভোপাল]] # [[কেৰালাৰ বেকৱাটাৰ]] {{refend}} ===[[সদস্য:Ishanjyotibora|Ishanjyoti Bora]]=== {{refbegin|2}} # [[মাপ্পিলা সংগীত]] # [[ভাৰ্গৱী নিলয়ম]] # [[থম্পু (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[কুম্মাট্টি (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বানপ্ৰস্থম]] # [[কুট্টি শ্ৰাংক (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[য়ৱনিকা]] # [[এলিপ্পাথায়ম]] # [[কুডেভিডে]] {{refend}} ===[[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]]=== {{refbegin|2}} {{refend}} 4bxjgtq5drh9ylzttab650bl70lldxn 625760 625752 2026-08-10T06:39:46Z Jyoti Chiring 34123 /* Jyoti Chiring */ 625760 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]] ===[[সদস্য:AjayDas|Ajay Das]]=== {{refbegin|2}} # [[কোচি]] # [[কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ]] # [[চীনা মাছ ধৰা জাল]] # [[শবৰীমালা মন্দিৰ]] # [[পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ]] # [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] # [[কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] # [[কুডিয়াট্টম]] # [[কেট্টুভাল্লাম]] # [[জটায়ু প্ৰকৃতি উদ্যান]] # [[কেৰালাৰ পৰ্যটন]] # [[চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] # [[কেৰালা নটনম]] # [[কালৰিপায়াট্টু]] # [[ডাফমুট্টু]] # [[ৰচম]] # [[কেৰালাৰ সংস্কৃতিত হাতী]] # [[ত্ৰিশূৰ পূৰম]] # [[কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়]] # [[আলাপ্পুয়া]] # [[ভেম্বনাদ হ্ৰদ]] # [[কেৰালাৰ দেৱাল চিত্ৰকলা]] # [[চেগুন সংগ্ৰহালয়]] # [[চৰ্দাৰ বল্লভভাই পেটেল আৰক্ষী সংগ্ৰহালয়]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কয়ৰ সংগ্ৰহালয়]] # [[তালপাতৰ পুথি সংগ্ৰহালয়, তিৰুৱনন্তপুৰম]] # [[ভাৰতীয় বাণিজ্য সংগ্ৰহালয়]] # [[কেৰালা ভূমি সংগ্ৰহালয়]] # [[কৃষ্ণপুৰম প্ৰাসাদ]] # [[হিল পেলেচ, কোচি]] # [[কুলাথুপুড়া অৰণ্য সংগ্ৰহালয়]] # [[কুম্ভীৰ পুনৰ্বাসন আৰু গৱেষণা কেন্দ্ৰ]] # [[পৰদেশী ইহুদী উপাসনাগৃহ]] # [[পদ্মনাভপুৰম প্ৰাসাদ]] # [[শাস্তামকোট্টা হ্ৰদ]] # [[নীলগিৰি]] # [[নীলগিৰি জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল]] # [[মুন্নাৰ]] # [[প্ৰাচীৰ দ্বীপ]] # [[কাঞ্জি (খাদ‍্য)]] # [[পোংগল (খাদ‍্য)]] # [[ভাইপিন]] # [[অগস্ত্য মালা]] # [[বাণাসুৰ পাহাৰ]] # [[কেৰালাৰ সংগীত]] {{refend}} ===[[সদস্য: Duhita Ragini Kalita|Duhita Ragini Kalita]]=== {{refbegin|2}} # [[চি এছ ৰাধাদেৱী]] # [[ভাইলোপিল্লী শ্ৰীধৰ মেনন]] # [[জি দেৱৰাজন]] # [[ডন পালাথাৰা]] # [[ভৰতন]] # [[ভদ্ৰন (পৰিচালক)]] # [[কে জি জৰ্জ]] # [[আদামিন্তে মকন আবু]] # [[আই ভি শশী]] # [[উস্তাদ হোটেল]] # [[ৱায়নাড় জিলা]] # [[পেৰিয়াৰ নদী]] # [[পম্বা নদী]] # [[এল২: এমপুৰান]] # [[মিন্নাল মুৰুলী]] # [[প্ৰেমম]] # [[মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম]] # [[কুম্বালাংগী নাইটছ]] # [[মায়ানদী]] # [[ক্লাছমেটছ (২০০৬ চনৰ চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বেংগালুৰু ডেজ]] # [[ট্ৰাফিক ( ২০১১ চনৰ চলচ্চিত্ৰ )]] # [[পথেমৰী]] # [[থুদৰম]] # [[চেলিম কুমাৰ]] # [[এন্নু নিন্তে মইদিন]] # [[কে. ভি. ডমিনিক]] # [[ভি. আৰ. প্ৰবোধচন্দ্ৰন নায়াৰ]] # [[শ্ৰীথা শিৱদাস]] # [[ৰম্যা নাম্বীচান]] {{refend}} ===[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]]=== {{refbegin|2}} # [[আৰাট্টুপুঝা পূৰম]] # [[ৰেৱতী পট্টথানম]] # [[কুট্টিপুঝা কৃষ্ণ পিল্লাই]] # [[লুচিফাৰ (২০১৯ চনৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ)]] # [[দক্ষিণ এছিয়ান আচাৰ]] # [[কলৰ চিপচ]] # [[পুলিচেৰী]] # [[খিচড়ী]] # [[কালান]] # [[ফ'ৰ্ট কোচি]] # [[দাইল]] # [[এদায়ুৰ জলকীয়া]] # [[মুণ্ডু]] # [[চেট্টীকুলংগৰা কুম্ভ ভৰণী]] # [[কুম্মাট্টিকলি]] # [[কোচি-মুজিৰিছ বিয়েনেল]] # [[কোচিন বন্দৰ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[ওচিৰাকালি]] # [[ইৰুপাথীয়েট্টম ওনাম]] # [[থিৰুভাথিৰা]] # [[নীলমপেৰুৰ পদয়নী]] # [[বুওন নাটাল]] # [[ভল্লা সাদ্যা]] # [[চেম্বাই সংগীত উৎসৱ]] # [[আনাউট্টি]] # [[ছাইন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[অনাপোট্টান]] # [[তাত্তামংগলম কুথিৰা ভেলা]] # [[অ'লান]] # [[থোৰান]] {{refend}} ===[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|Naruna Baruah]]=== {{refbegin|2}} # [[চুন্দন ভল্লাম]] # [[বালাৰামপুৰম]] # [[জিলা পৰ্যটন প্ৰসাৰ পৰিষদ (কেৰালা)]] # [[উইলিংডন দ্বীপ]] # [[সুবি সুৰেশ]] # [[চাভিট্টু নাদকম]] # [[থ্ৰিচূৰ]] # [[কোচিন শ্বিপয়াৰ্ড লিমিটেড]] # [[অৰুণ বোস]] # [[কুটিয়াাটুৰ আম]] # [[বদক্কেচিৰা]] # [[কাঞ্জিৰাপল্লী]] # [[তিৰুৰ পাণ]] # [[আট্টপ্পাদি থুৱৰা]] # [[আলাপ্পুজা সমুদ্ৰতট]] #[[কোল্লাম সমুদ্ৰতট]] #[[কোভালাম]] #[[চাভাক্কাড সমুদ্ৰতট]] #[[মুণ্ডাক্কাল সমুদতট]] #[[মাৰাৰী সমুদ্ৰতট]] #[[থ্ৰিচূৰ পুৰাম প্ৰদৰ্শনী]] #[[তিৰুমান্ধমকুন্নু পূৰাম]] #[[বৈৰাণকোডে ভেলা]] #[[আচাপ্পম]] {{refend}} ===[[সদস্য:যদুমণি|যদুমণি]]=== {{refbegin|2}} # [[আই এন এছ ভেণ্ডুৰুথি]] # [[দক্ষিণ নৌসেনাৰ কমাণ্ড]] # [[পল্লুৰুথী সাহায্য বন্দোবস্ত]] # [[মডেল অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, কোচি]] # [[যোগাযোগ আৰু ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন বিদ্যালয়, কোচি]] # [[অমৃতা হাস্পতাল, কোচি]] # [[চান্টা ক্ৰুজ কেথেড্ৰেল বেচিলিকা, কোচি]] # [[নেডুম্বাছেৰী]] # [[ইনফ'পাৰ্ক কোচি]] # [[এৰিছেৰী]] # [[পুথুৱাইপ]] # [[চাটনি]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কণ্টেইনাৰ ট্ৰেন্সশ্বিপমেণ্ট টাৰ্মিনেল, কোচি]] # [[কোচি পৌৰ নিগম]] # [[মুজিৰিছ]] # [[বৃহত্তৰ কোচিন উন্নয়ন কৰ্তৃপক্ষ]] # [[কোডুংগাল্লুৰ]] # [[আদিমালী]] # [[আদূৰ]] # [[পালঘাট জিলা]] # [[বদকুন্নাথন মন্দিৰ]] # [[পডণ্টিয়া কনগ্ৰেগেটা]] # [[মাখন]] # [[মালাবাৰ মাছৰ তৰকাৰী]] # [[দক্ষিণ ভাৰতীয় পৰঠা]] {{refend}} ===[[:m:User:JyotiPN|JyotiPN]]=== # [[নীলাকুইল]] # [[জৰ্জ জোচেফ কে]] ===[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]]=== {{refbegin|2}} # [[কাদালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[কেৰালা দিৱস]] # [[কান্নুৰ সমুদ্ৰ তীৰ]] # [[থোট্টাডা]] # [[কুমাৰাকম পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[পুকোড হ্ৰদ]] # [[কাবিনী নদী]] # [[মালাবাৰ ডাঙৰ-দাগযুক্ত চিভেট]] # [[মল্লপল্লী]] # [[উথ্ৰালিক্কাভু পূৰম]] # [[কাৰিভেলা]] # [[কাছাৰগোড শাৰী]] # [[বানাসুৰা লাফিংথ্ৰাছ]] # [[ক'লা-কমলা ৰঙৰ মাখি ধৰা ফ্লাইকেচাৰ]] # [[নীলা-পাখিৰ পেৰেকিট]] # [[ৰঙা পিঠিৰ ছানবাৰ্ড]] {{refend}} ===[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan Jyoti]]=== {{refbegin|2}} # [[আলেপ্পী সেউজীয়া ইলাচী]] # [[থোলপাভাকুথু]] # [[কম্বু (বাদ্য)]] # [[মাৰায়ুৰ গুড়]] {{refend}} ===[[সদস্য:কুমুদ ঘোষ|Kumud Ghosh]]=== {{refbegin|2}} # [[ৱাকেৰানা ফ্ৰাইনোডাৰ্মা]] # [[ইন্দিৰাণা]] # [[মাইক্ৰিক্সালাছ এড’নিছ]] # [[ইন্দিৰাণা ব্ৰাকিটাৰ্ছাছ]] # [[ইণ্ডোচিলভিৰানা ইণ্ডিকা]] # [[ৱায়ানাড বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]] # [[বিজয়লক্ষ্মী (কবি)]] # [[ইন্দিৰাণা বেডোমি]] # [[ইন্দিৰাণা চিৰাবাসী]] # [[নীলগিৰি কাঠনি পাৰ]] # [[বগাপেটীয়া কোকলোঙা]] # [[নীলগিৰি ফুলটোকা]] # [[মালাবাৰ কাঠ শালিকা]] # [[নীলগিৰি লেংগুৰ]] # [[নীলগিৰি তহৰ]] # [[মুগা জহামাল]] # [[নীলগিৰি মাৰ্টেন]] # [[সহ্যাদ্ৰিছ বন এন্দুৰ]] # [[এৰন বাউয়াৰৰ ঘৰ কেঁকোসাপ]] # [[মালাবাৰ বাঢ়ৈটোকা]] {{refend}} ===[[সদস্য:Sameer Kalita14|Sameer Kalita]]=== {{refbegin|2}} # [[মাট্টা চাউল]] # [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]] # [[ভোপাল]] # [[কেৰালাৰ বেকৱাটাৰ]] {{refend}} ===[[সদস্য:Ishanjyotibora|Ishanjyoti Bora]]=== {{refbegin|2}} # [[মাপ্পিলা সংগীত]] # [[ভাৰ্গৱী নিলয়ম]] # [[থম্পু (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[কুম্মাট্টি (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বানপ্ৰস্থম]] # [[কুট্টি শ্ৰাংক (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[য়ৱনিকা]] # [[এলিপ্পাথায়ম]] # [[কুডেভিডে]] {{refend}} ===[[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]]=== {{refbegin|2}} {{refend}} f91wycscywb9ibipqw844u91abr2wf9 625794 625760 2026-08-10T07:22:23Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* Naruna Baruah */ 625794 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]] ===[[সদস্য:AjayDas|Ajay Das]]=== {{refbegin|2}} # [[কোচি]] # [[কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ]] # [[চীনা মাছ ধৰা জাল]] # [[শবৰীমালা মন্দিৰ]] # [[পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ]] # [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] # [[কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] # [[কুডিয়াট্টম]] # [[কেট্টুভাল্লাম]] # [[জটায়ু প্ৰকৃতি উদ্যান]] # [[কেৰালাৰ পৰ্যটন]] # [[চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] # [[কেৰালা নটনম]] # [[কালৰিপায়াট্টু]] # [[ডাফমুট্টু]] # [[ৰচম]] # [[কেৰালাৰ সংস্কৃতিত হাতী]] # [[ত্ৰিশূৰ পূৰম]] # [[কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়]] # [[আলাপ্পুয়া]] # [[ভেম্বনাদ হ্ৰদ]] # [[কেৰালাৰ দেৱাল চিত্ৰকলা]] # [[চেগুন সংগ্ৰহালয়]] # [[চৰ্দাৰ বল্লভভাই পেটেল আৰক্ষী সংগ্ৰহালয়]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কয়ৰ সংগ্ৰহালয়]] # [[তালপাতৰ পুথি সংগ্ৰহালয়, তিৰুৱনন্তপুৰম]] # [[ভাৰতীয় বাণিজ্য সংগ্ৰহালয়]] # [[কেৰালা ভূমি সংগ্ৰহালয়]] # [[কৃষ্ণপুৰম প্ৰাসাদ]] # [[হিল পেলেচ, কোচি]] # [[কুলাথুপুড়া অৰণ্য সংগ্ৰহালয়]] # [[কুম্ভীৰ পুনৰ্বাসন আৰু গৱেষণা কেন্দ্ৰ]] # [[পৰদেশী ইহুদী উপাসনাগৃহ]] # [[পদ্মনাভপুৰম প্ৰাসাদ]] # [[শাস্তামকোট্টা হ্ৰদ]] # [[নীলগিৰি]] # [[নীলগিৰি জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল]] # [[মুন্নাৰ]] # [[প্ৰাচীৰ দ্বীপ]] # [[কাঞ্জি (খাদ‍্য)]] # [[পোংগল (খাদ‍্য)]] # [[ভাইপিন]] # [[অগস্ত্য মালা]] # [[বাণাসুৰ পাহাৰ]] # [[কেৰালাৰ সংগীত]] {{refend}} ===[[সদস্য: Duhita Ragini Kalita|Duhita Ragini Kalita]]=== {{refbegin|2}} # [[চি এছ ৰাধাদেৱী]] # [[ভাইলোপিল্লী শ্ৰীধৰ মেনন]] # [[জি দেৱৰাজন]] # [[ডন পালাথাৰা]] # [[ভৰতন]] # [[ভদ্ৰন (পৰিচালক)]] # [[কে জি জৰ্জ]] # [[আদামিন্তে মকন আবু]] # [[আই ভি শশী]] # [[উস্তাদ হোটেল]] # [[ৱায়নাড় জিলা]] # [[পেৰিয়াৰ নদী]] # [[পম্বা নদী]] # [[এল২: এমপুৰান]] # [[মিন্নাল মুৰুলী]] # [[প্ৰেমম]] # [[মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম]] # [[কুম্বালাংগী নাইটছ]] # [[মায়ানদী]] # [[ক্লাছমেটছ (২০০৬ চনৰ চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বেংগালুৰু ডেজ]] # [[ট্ৰাফিক ( ২০১১ চনৰ চলচ্চিত্ৰ )]] # [[পথেমৰী]] # [[থুদৰম]] # [[চেলিম কুমাৰ]] # [[এন্নু নিন্তে মইদিন]] # [[কে. ভি. ডমিনিক]] # [[ভি. আৰ. প্ৰবোধচন্দ্ৰন নায়াৰ]] # [[শ্ৰীথা শিৱদাস]] # [[ৰম্যা নাম্বীচান]] {{refend}} ===[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]]=== {{refbegin|2}} # [[আৰাট্টুপুঝা পূৰম]] # [[ৰেৱতী পট্টথানম]] # [[কুট্টিপুঝা কৃষ্ণ পিল্লাই]] # [[লুচিফাৰ (২০১৯ চনৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ)]] # [[দক্ষিণ এছিয়ান আচাৰ]] # [[কলৰ চিপচ]] # [[পুলিচেৰী]] # [[খিচড়ী]] # [[কালান]] # [[ফ'ৰ্ট কোচি]] # [[দাইল]] # [[এদায়ুৰ জলকীয়া]] # [[মুণ্ডু]] # [[চেট্টীকুলংগৰা কুম্ভ ভৰণী]] # [[কুম্মাট্টিকলি]] # [[কোচি-মুজিৰিছ বিয়েনেল]] # [[কোচিন বন্দৰ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[ওচিৰাকালি]] # [[ইৰুপাথীয়েট্টম ওনাম]] # [[থিৰুভাথিৰা]] # [[নীলমপেৰুৰ পদয়নী]] # [[বুওন নাটাল]] # [[ভল্লা সাদ্যা]] # [[চেম্বাই সংগীত উৎসৱ]] # [[আনাউট্টি]] # [[ছাইন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[অনাপোট্টান]] # [[তাত্তামংগলম কুথিৰা ভেলা]] # [[অ'লান]] # [[থোৰান]] {{refend}} ===[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|Naruna Baruah]]=== {{refbegin|2}} # [[চুন্দন ভল্লাম]] # [[বালাৰামপুৰম]] # [[জিলা পৰ্যটন প্ৰসাৰ পৰিষদ (কেৰালা)]] # [[উইলিংডন দ্বীপ]] # [[সুবি সুৰেশ]] # [[চাভিট্টু নাদকম]] # [[থ্ৰিচূৰ]] # [[কোচিন শ্বিপয়াৰ্ড লিমিটেড]] # [[অৰুণ বোস]] # [[কুটিয়াাটুৰ আম]] # [[বদক্কেচিৰা]] # [[কাঞ্জিৰাপল্লী]] # [[তিৰুৰ পাণ]] # [[আট্টপ্পাদি থুৱৰা]] # [[আলাপ্পুজা সমুদ্ৰতট]] #[[কোল্লাম সমুদ্ৰতট]] #[[কোভালাম]] #[[চাভাক্কাড সমুদ্ৰতট]] #[[মুণ্ডাক্কাল সমুদতট]] #[[মাৰাৰী সমুদ্ৰতট]] #[[থ্ৰিচূৰ পুৰাম প্ৰদৰ্শনী]] #[[তিৰুমান্ধমকুন্নু পূৰাম]] #[[বৈৰাণকোডে ভেলা]] #[[আচাপ্পম]] #[[কদালুণ্ডী নদী]] {{refend}} ===[[সদস্য:যদুমণি|যদুমণি]]=== {{refbegin|2}} # [[আই এন এছ ভেণ্ডুৰুথি]] # [[দক্ষিণ নৌসেনাৰ কমাণ্ড]] # [[পল্লুৰুথী সাহায্য বন্দোবস্ত]] # [[মডেল অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, কোচি]] # [[যোগাযোগ আৰু ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন বিদ্যালয়, কোচি]] # [[অমৃতা হাস্পতাল, কোচি]] # [[চান্টা ক্ৰুজ কেথেড্ৰেল বেচিলিকা, কোচি]] # [[নেডুম্বাছেৰী]] # [[ইনফ'পাৰ্ক কোচি]] # [[এৰিছেৰী]] # [[পুথুৱাইপ]] # [[চাটনি]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কণ্টেইনাৰ ট্ৰেন্সশ্বিপমেণ্ট টাৰ্মিনেল, কোচি]] # [[কোচি পৌৰ নিগম]] # [[মুজিৰিছ]] # [[বৃহত্তৰ কোচিন উন্নয়ন কৰ্তৃপক্ষ]] # [[কোডুংগাল্লুৰ]] # [[আদিমালী]] # [[আদূৰ]] # [[পালঘাট জিলা]] # [[বদকুন্নাথন মন্দিৰ]] # [[পডণ্টিয়া কনগ্ৰেগেটা]] # [[মাখন]] # [[মালাবাৰ মাছৰ তৰকাৰী]] # [[দক্ষিণ ভাৰতীয় পৰঠা]] {{refend}} ===[[:m:User:JyotiPN|JyotiPN]]=== # [[নীলাকুইল]] # [[জৰ্জ জোচেফ কে]] ===[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]]=== {{refbegin|2}} # [[কাদালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[কেৰালা দিৱস]] # [[কান্নুৰ সমুদ্ৰ তীৰ]] # [[থোট্টাডা]] # [[কুমাৰাকম পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[পুকোড হ্ৰদ]] # [[কাবিনী নদী]] # [[মালাবাৰ ডাঙৰ-দাগযুক্ত চিভেট]] # [[মল্লপল্লী]] # [[উথ্ৰালিক্কাভু পূৰম]] # [[কাৰিভেলা]] # [[কাছাৰগোড শাৰী]] # [[বানাসুৰা লাফিংথ্ৰাছ]] # [[ক'লা-কমলা ৰঙৰ মাখি ধৰা ফ্লাইকেচাৰ]] # [[নীলা-পাখিৰ পেৰেকিট]] # [[ৰঙা পিঠিৰ ছানবাৰ্ড]] {{refend}} ===[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan Jyoti]]=== {{refbegin|2}} # [[আলেপ্পী সেউজীয়া ইলাচী]] # [[থোলপাভাকুথু]] # [[কম্বু (বাদ্য)]] # [[মাৰায়ুৰ গুড়]] {{refend}} ===[[সদস্য:কুমুদ ঘোষ|Kumud Ghosh]]=== {{refbegin|2}} # [[ৱাকেৰানা ফ্ৰাইনোডাৰ্মা]] # [[ইন্দিৰাণা]] # [[মাইক্ৰিক্সালাছ এড’নিছ]] # [[ইন্দিৰাণা ব্ৰাকিটাৰ্ছাছ]] # [[ইণ্ডোচিলভিৰানা ইণ্ডিকা]] # [[ৱায়ানাড বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]] # [[বিজয়লক্ষ্মী (কবি)]] # [[ইন্দিৰাণা বেডোমি]] # [[ইন্দিৰাণা চিৰাবাসী]] # [[নীলগিৰি কাঠনি পাৰ]] # [[বগাপেটীয়া কোকলোঙা]] # [[নীলগিৰি ফুলটোকা]] # [[মালাবাৰ কাঠ শালিকা]] # [[নীলগিৰি লেংগুৰ]] # [[নীলগিৰি তহৰ]] # [[মুগা জহামাল]] # [[নীলগিৰি মাৰ্টেন]] # [[সহ্যাদ্ৰিছ বন এন্দুৰ]] # [[এৰন বাউয়াৰৰ ঘৰ কেঁকোসাপ]] # [[মালাবাৰ বাঢ়ৈটোকা]] {{refend}} ===[[সদস্য:Sameer Kalita14|Sameer Kalita]]=== {{refbegin|2}} # [[মাট্টা চাউল]] # [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]] # [[ভোপাল]] # [[কেৰালাৰ বেকৱাটাৰ]] {{refend}} ===[[সদস্য:Ishanjyotibora|Ishanjyoti Bora]]=== {{refbegin|2}} # [[মাপ্পিলা সংগীত]] # [[ভাৰ্গৱী নিলয়ম]] # [[থম্পু (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[কুম্মাট্টি (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বানপ্ৰস্থম]] # [[কুট্টি শ্ৰাংক (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[য়ৱনিকা]] # [[এলিপ্পাথায়ম]] # [[কুডেভিডে]] {{refend}} ===[[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]]=== {{refbegin|2}} {{refend}} hw2gesly859aw6bcfqf91qbe22enl21 625807 625794 2026-08-10T07:50:19Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* Naruna Baruah */ 625807 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]] ===[[সদস্য:AjayDas|Ajay Das]]=== {{refbegin|2}} # [[কোচি]] # [[কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ]] # [[চীনা মাছ ধৰা জাল]] # [[শবৰীমালা মন্দিৰ]] # [[পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ]] # [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] # [[কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] # [[কুডিয়াট্টম]] # [[কেট্টুভাল্লাম]] # [[জটায়ু প্ৰকৃতি উদ্যান]] # [[কেৰালাৰ পৰ্যটন]] # [[চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] # [[কেৰালা নটনম]] # [[কালৰিপায়াট্টু]] # [[ডাফমুট্টু]] # [[ৰচম]] # [[কেৰালাৰ সংস্কৃতিত হাতী]] # [[ত্ৰিশূৰ পূৰম]] # [[কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়]] # [[আলাপ্পুয়া]] # [[ভেম্বনাদ হ্ৰদ]] # [[কেৰালাৰ দেৱাল চিত্ৰকলা]] # [[চেগুন সংগ্ৰহালয়]] # [[চৰ্দাৰ বল্লভভাই পেটেল আৰক্ষী সংগ্ৰহালয়]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কয়ৰ সংগ্ৰহালয়]] # [[তালপাতৰ পুথি সংগ্ৰহালয়, তিৰুৱনন্তপুৰম]] # [[ভাৰতীয় বাণিজ্য সংগ্ৰহালয়]] # [[কেৰালা ভূমি সংগ্ৰহালয়]] # [[কৃষ্ণপুৰম প্ৰাসাদ]] # [[হিল পেলেচ, কোচি]] # [[কুলাথুপুড়া অৰণ্য সংগ্ৰহালয়]] # [[কুম্ভীৰ পুনৰ্বাসন আৰু গৱেষণা কেন্দ্ৰ]] # [[পৰদেশী ইহুদী উপাসনাগৃহ]] # [[পদ্মনাভপুৰম প্ৰাসাদ]] # [[শাস্তামকোট্টা হ্ৰদ]] # [[নীলগিৰি]] # [[নীলগিৰি জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল]] # [[মুন্নাৰ]] # [[প্ৰাচীৰ দ্বীপ]] # [[কাঞ্জি (খাদ‍্য)]] # [[পোংগল (খাদ‍্য)]] # [[ভাইপিন]] # [[অগস্ত্য মালা]] # [[বাণাসুৰ পাহাৰ]] # [[কেৰালাৰ সংগীত]] {{refend}} ===[[সদস্য: Duhita Ragini Kalita|Duhita Ragini Kalita]]=== {{refbegin|2}} # [[চি এছ ৰাধাদেৱী]] # [[ভাইলোপিল্লী শ্ৰীধৰ মেনন]] # [[জি দেৱৰাজন]] # [[ডন পালাথাৰা]] # [[ভৰতন]] # [[ভদ্ৰন (পৰিচালক)]] # [[কে জি জৰ্জ]] # [[আদামিন্তে মকন আবু]] # [[আই ভি শশী]] # [[উস্তাদ হোটেল]] # [[ৱায়নাড় জিলা]] # [[পেৰিয়াৰ নদী]] # [[পম্বা নদী]] # [[এল২: এমপুৰান]] # [[মিন্নাল মুৰুলী]] # [[প্ৰেমম]] # [[মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম]] # [[কুম্বালাংগী নাইটছ]] # [[মায়ানদী]] # [[ক্লাছমেটছ (২০০৬ চনৰ চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বেংগালুৰু ডেজ]] # [[ট্ৰাফিক ( ২০১১ চনৰ চলচ্চিত্ৰ )]] # [[পথেমৰী]] # [[থুদৰম]] # [[চেলিম কুমাৰ]] # [[এন্নু নিন্তে মইদিন]] # [[কে. ভি. ডমিনিক]] # [[ভি. আৰ. প্ৰবোধচন্দ্ৰন নায়াৰ]] # [[শ্ৰীথা শিৱদাস]] # [[ৰম্যা নাম্বীচান]] {{refend}} ===[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]]=== {{refbegin|2}} # [[আৰাট্টুপুঝা পূৰম]] # [[ৰেৱতী পট্টথানম]] # [[কুট্টিপুঝা কৃষ্ণ পিল্লাই]] # [[লুচিফাৰ (২০১৯ চনৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ)]] # [[দক্ষিণ এছিয়ান আচাৰ]] # [[কলৰ চিপচ]] # [[পুলিচেৰী]] # [[খিচড়ী]] # [[কালান]] # [[ফ'ৰ্ট কোচি]] # [[দাইল]] # [[এদায়ুৰ জলকীয়া]] # [[মুণ্ডু]] # [[চেট্টীকুলংগৰা কুম্ভ ভৰণী]] # [[কুম্মাট্টিকলি]] # [[কোচি-মুজিৰিছ বিয়েনেল]] # [[কোচিন বন্দৰ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[ওচিৰাকালি]] # [[ইৰুপাথীয়েট্টম ওনাম]] # [[থিৰুভাথিৰা]] # [[নীলমপেৰুৰ পদয়নী]] # [[বুওন নাটাল]] # [[ভল্লা সাদ্যা]] # [[চেম্বাই সংগীত উৎসৱ]] # [[আনাউট্টি]] # [[ছাইন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[অনাপোট্টান]] # [[তাত্তামংগলম কুথিৰা ভেলা]] # [[অ'লান]] # [[থোৰান]] {{refend}} ===[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|Naruna Baruah]]=== {{refbegin|2}} # [[চুন্দন ভল্লাম]] # [[বালাৰামপুৰম]] # [[জিলা পৰ্যটন প্ৰসাৰ পৰিষদ (কেৰালা)]] # [[উইলিংডন দ্বীপ]] # [[সুবি সুৰেশ]] # [[চাভিট্টু নাদকম]] # [[থ্ৰিচূৰ]] # [[কোচিন শ্বিপয়াৰ্ড লিমিটেড]] # [[অৰুণ বোস]] # [[কুটিয়াাটুৰ আম]] # [[বদক্কেচিৰা]] # [[কাঞ্জিৰাপল্লী]] # [[তিৰুৰ পাণ]] # [[আট্টপ্পাদি থুৱৰা]] # [[আলাপ্পুজা সমুদ্ৰতট]] #[[কোল্লাম সমুদ্ৰতট]] #[[কোভালাম]] #[[চাভাক্কাড সমুদ্ৰতট]] #[[মুণ্ডাক্কাল সমুদতট]] #[[মাৰাৰী সমুদ্ৰতট]] #[[থ্ৰিচূৰ পুৰাম প্ৰদৰ্শনী]] #[[তিৰুমান্ধমকুন্নু পূৰাম]] #[[বৈৰাণকোডে ভেলা]] #[[আচাপ্পম]] #[[কদালুণ্ডী নদী]] #[[উপ্পালা নদী]] {{refend}} ===[[সদস্য:যদুমণি|যদুমণি]]=== {{refbegin|2}} # [[আই এন এছ ভেণ্ডুৰুথি]] # [[দক্ষিণ নৌসেনাৰ কমাণ্ড]] # [[পল্লুৰুথী সাহায্য বন্দোবস্ত]] # [[মডেল অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, কোচি]] # [[যোগাযোগ আৰু ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন বিদ্যালয়, কোচি]] # [[অমৃতা হাস্পতাল, কোচি]] # [[চান্টা ক্ৰুজ কেথেড্ৰেল বেচিলিকা, কোচি]] # [[নেডুম্বাছেৰী]] # [[ইনফ'পাৰ্ক কোচি]] # [[এৰিছেৰী]] # [[পুথুৱাইপ]] # [[চাটনি]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কণ্টেইনাৰ ট্ৰেন্সশ্বিপমেণ্ট টাৰ্মিনেল, কোচি]] # [[কোচি পৌৰ নিগম]] # [[মুজিৰিছ]] # [[বৃহত্তৰ কোচিন উন্নয়ন কৰ্তৃপক্ষ]] # [[কোডুংগাল্লুৰ]] # [[আদিমালী]] # [[আদূৰ]] # [[পালঘাট জিলা]] # [[বদকুন্নাথন মন্দিৰ]] # [[পডণ্টিয়া কনগ্ৰেগেটা]] # [[মাখন]] # [[মালাবাৰ মাছৰ তৰকাৰী]] # [[দক্ষিণ ভাৰতীয় পৰঠা]] {{refend}} ===[[:m:User:JyotiPN|JyotiPN]]=== # [[নীলাকুইল]] # [[জৰ্জ জোচেফ কে]] ===[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]]=== {{refbegin|2}} # [[কাদালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[কেৰালা দিৱস]] # [[কান্নুৰ সমুদ্ৰ তীৰ]] # [[থোট্টাডা]] # [[কুমাৰাকম পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[পুকোড হ্ৰদ]] # [[কাবিনী নদী]] # [[মালাবাৰ ডাঙৰ-দাগযুক্ত চিভেট]] # [[মল্লপল্লী]] # [[উথ্ৰালিক্কাভু পূৰম]] # [[কাৰিভেলা]] # [[কাছাৰগোড শাৰী]] # [[বানাসুৰা লাফিংথ্ৰাছ]] # [[ক'লা-কমলা ৰঙৰ মাখি ধৰা ফ্লাইকেচাৰ]] # [[নীলা-পাখিৰ পেৰেকিট]] # [[ৰঙা পিঠিৰ ছানবাৰ্ড]] {{refend}} ===[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan Jyoti]]=== {{refbegin|2}} # [[আলেপ্পী সেউজীয়া ইলাচী]] # [[থোলপাভাকুথু]] # [[কম্বু (বাদ্য)]] # [[মাৰায়ুৰ গুড়]] {{refend}} ===[[সদস্য:কুমুদ ঘোষ|Kumud Ghosh]]=== {{refbegin|2}} # [[ৱাকেৰানা ফ্ৰাইনোডাৰ্মা]] # [[ইন্দিৰাণা]] # [[মাইক্ৰিক্সালাছ এড’নিছ]] # [[ইন্দিৰাণা ব্ৰাকিটাৰ্ছাছ]] # [[ইণ্ডোচিলভিৰানা ইণ্ডিকা]] # [[ৱায়ানাড বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]] # [[বিজয়লক্ষ্মী (কবি)]] # [[ইন্দিৰাণা বেডোমি]] # [[ইন্দিৰাণা চিৰাবাসী]] # [[নীলগিৰি কাঠনি পাৰ]] # [[বগাপেটীয়া কোকলোঙা]] # [[নীলগিৰি ফুলটোকা]] # [[মালাবাৰ কাঠ শালিকা]] # [[নীলগিৰি লেংগুৰ]] # [[নীলগিৰি তহৰ]] # [[মুগা জহামাল]] # [[নীলগিৰি মাৰ্টেন]] # [[সহ্যাদ্ৰিছ বন এন্দুৰ]] # [[এৰন বাউয়াৰৰ ঘৰ কেঁকোসাপ]] # [[মালাবাৰ বাঢ়ৈটোকা]] {{refend}} ===[[সদস্য:Sameer Kalita14|Sameer Kalita]]=== {{refbegin|2}} # [[মাট্টা চাউল]] # [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]] # [[ভোপাল]] # [[কেৰালাৰ বেকৱাটাৰ]] {{refend}} ===[[সদস্য:Ishanjyotibora|Ishanjyoti Bora]]=== {{refbegin|2}} # [[মাপ্পিলা সংগীত]] # [[ভাৰ্গৱী নিলয়ম]] # [[থম্পু (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[কুম্মাট্টি (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বানপ্ৰস্থম]] # [[কুট্টি শ্ৰাংক (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[য়ৱনিকা]] # [[এলিপ্পাথায়ম]] # [[কুডেভিডে]] {{refend}} ===[[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]]=== {{refbegin|2}} {{refend}} 7yf1s6lbx22ghunl5tsty80qvem81tq 0 138135 625880 619902 2026-08-10T11:40:13Z হানিফ আলী 19725 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 625880 wikitext text/x-wiki {{about|আৰবী শব্দ (হিজৰাহ)|ট্ৰান্সজেণ্ডাৰ|হিজৰা}} [[File:New York Public Library, Spencer Collection Turk. MS. 3 Siyar-i Nabî fol. 286r Jibril delivers to Muhammad a message from God telling him to leave Makka for Madina.jpg|thumb|ইছলামিক ক্ষুদ্ৰ ছবি য'ত [[জিব্ৰাইল|জিব্ৰাইলে]] [[মুহাম্মাদ]]ক হিজৰত গ্ৰহণ কৰিবলৈ কোৱা বাৰ্তা প্ৰেৰণ কৰা হৈছে]] [[File:Hijrah Route.svg|thumb|হিজৰত পথৰ অনুমাণিক মানচিত্ৰ<ref>{{cite book |script-title=ar:أَطْلَسُ طَرِيقِ الهِجْرَةِ النَّبَوِيَّةِ: مَعَ وَصْفٍ تَارِيخِيٍّ جُغْرَافِيٍّ جِيُولُوجِيٍّ لِلطَّرِيقِ |trans-title=Atlas of the Prophetic Migration Route (Hijrah): With a Historical, Geographical, and Geological Description of the Route |first1=Zuhair |last1=bin Abdulhafeez Nawab |first2= Jamal |last2=bin Ali Shavali |publisher= [[Saudi Geological Survey]], Madinah Research and Studies Center, Kunuz Al-Ma'refah |location=[[Jeddah]] |date=2013 |orig-date=1434 AH}|lang=ar}}</ref>]] '''হিজৰাহ''' বা '''হিজৰত'''{{efn|{{Langx|ar|الهجرة|hijra|lit=Migration}}, originally 'a severing of ties of kinship or association'<ref name="Schacht" /><ref name="Holt" />}}, ({{Langx|Ar|الهجرة|Al-Hijrah|প্ৰব্ৰজন|label=|rtl=}}) [[ইছলাম|ইছলামিক]] [[মুহাম্মাদ|হজৰত মুহাম্মাদ (ছ:)]] আৰু তেওঁৰ অনুগামীসকলে [[মক্কা]]ৰপৰা [[মদিনা]]লৈ কৰা যাত্ৰাক কোৱা হয় হিজৰত।<ref name=FazlurRehman51>{{cite book |last= Shaikh |first= Fazlur Rehman |title= Chronology of Prophetic Events |year= 2001 |publisher= Ta-Ha Publishers Ltd. |location= London |pages= 51–52}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Marom |first=Roy |date=Fall 2017 |title=Approaches to the Research of Early Islam: The Hijrah in Western Historiography |url=https://www.academia.edu/35523840 |journal=Jamma'a |volume=23 |page=vii}}</ref> যি বছৰত হিজৰত সংঘটিত হৈছিল, সেই বছৰটোক [[হিজৰী বৰ্ষ|চন্দ্ৰ হিজৰী]]{{efn|commonly known in the West as 'the' [[Islamic calendar]], though both calendars are used by [[Muslims]].}} আৰু সৌৰ হিজৰী কেলেণ্ডাৰৰ যুগ হিচাপেও চিনাক্ত কৰা হৈছে; ইয়াৰ তাৰিখ [[জুলিয়ান কেলেণ্ডাৰ]]ত [[১৬ জুলাই]] ৬২২ চনৰ সমান।<!-- Please do not change to Gregorian calendar since that took another 900 years approx to arrive on the scene --><ref>{{cite book |first=Sherrard Beaumont |last=Burnaby |url=https://archive.org/details/elementsofjewish00burnuoft |title=Elements of the Jewish and Muhammadan calendars |date=1901 |pages=373–5, 382–4}}</ref><ref>{{cite book |chapter=Table 1.2 Epochs for various calendars |chapter-url=https://books.google.com/books?id=cK1XDwAAQBAJ&pg=PA17 |page=17 |title=Calendrical Calculations |edition=Third |oclc=1137352777 |publisher=O'Reilly |first1=Nachum |last1=Dershowitz |first2=Edward |last2=Reingold |date=2018| isbn=9781108546935 }}</ref>{{efn|1 Muharram of the new fixed calendar corresponded to Friday, 16 July 622 CE, the equivalent civil tabular date (same daylight period) in the [[Julian calendar]]. The Islamic day began at the preceding sunset on the evening of 15 July. This Julian date (16 July) was determined by [[Astronomy in medieval Islam|medieval Muslim astronomers]] by projecting back in time their own [[tabular Islamic calendar]], which had alternating 30- and 29-day months in each lunar year plus eleven leap days every 30 years. For example, al-Biruni mentioned this Julian date in the year 1000 CE.<ref>al-Biruni, ''The chronology of ancient nations'', tr. [[C. Edward Sachau]] (1000/1879) 327.</ref> Although not used by either medieval Muslim astronomers or modern scholars to determine the Islamic epoch, the thin [[Lunar phase|crescent moon]] would have also first become visible (assuming clouds did not obscure it) shortly after the preceding sunset on the evening of 15 July, 1.5 days after the associated [[dark moon]] (astronomical [[new moon]]) on the morning of 14 July.<ref>{{cite web|url=http://eclipse.gsfc.nasa.gov/phase/phases0601.html|title=NASA phases of the moon 601–700|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101008214455/http://eclipse.gsfc.nasa.gov/phase/phases0601.html|archive-date=8 October 2010}}</ref>}} মুহাম্মাদৰ ইছলাম প্ৰচাৰৰ আৰম্ভণিতে তেওঁৰ অনুগামীসকলে তেওঁৰ ঘনিষ্ঠ বন্ধু-বান্ধৱী আৰু আত্মীয়সকলকহে অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল। তাৰ পিছত তেওঁৰ ধৰ্মৰ প্ৰসাৰৰ পিছত মুহাম্মাদ আৰু তেওঁৰ সৰু মুছলমান দলটোৱে মুহাম্মাদৰ বংশ বৰ্জন, নিৰ্যাতন, হত্যা, আৰু [[মক্কা]]বাসীৰদ্বাৰা অন্যান্য ধৰণৰ ধৰ্মীয় নিৰ্যাতনকে ধৰি কেইবাটাও প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয়। দশকৰ শেষৰফালে [[মক্কা]]ৰ নেতাসকলৰ মাজত মুহাম্মাদক সমৰ্থন কৰা মুহাম্মাদৰ ককাক [[আবু তালিব]]ৰ মৃত্যু হয়। অৱশেষত মক্কাৰ নেতাসকলে মুহাম্মাদক হত্যা কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে, যাক ১১ জন লোকে তৰোৱাল লৈ মৃত্যুদণ্ড দিবলৈ গৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Mubarakpuri |first=Safiur Rahman |url=https://books.google.com/books?id=Q5Y2zgEACAAJ |title=The Sealed Nectar (Ar-Raheeq Al-makhtum): Biography of the Noble Prophet Muhammad -Peace Be Upon Him- |date=2020-10-06 |publisher=Independently Published |isbn=979-8-6941-4592-3 |language=en}}</ref> ৬২২ চনৰ মে’ মাহত মিনাৰ ওচৰৰ আল-আকাবাত আউছ আৰু খাজৰাজৰ [[মদিনা]]ন জনগোষ্ঠীৰ সদস্যসকলৰ সৈতে দুবাৰকৈ বৈঠকত মিলিত হোৱাৰ পিছত মুহাম্মাদে গোপনে [[মক্কা]]ত থকা নিজৰ ঘৰ এৰি, তেওঁৰ বন্ধু, শহুৰেক আৰু সংগী [[আবু বকৰ]]ৰ সৈতে তেওঁলোকৰ চহৰলৈ [[প্ৰব্ৰজন]] কৰে।<ref>[[Moojan Momen]] (1985), ''An Introduction to Shi'i Islam: History and Doctrines of Twelver Shi'ism'', Yale University Press, New edition 1987, p. 5.</ref> == ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান == হিজৰা হৈছে [[আৰবী ভাষা|আৰবী]] শব্দ {{lang|ar|هجرة}} 'যোৱা', 'প্ৰব্ৰজন' বা 'আঁতৰি যোৱা'।<ref name="Schacht">{{harv|Schacht et al.|1998|p=366}}</ref><ref name="Holt">{{harv|Holt et al.|1978|p=40}}</ref> বাক্য মূল H-J-R ৰ প্ৰথম কাণ্ড হাজৰাৰ অৰ্থ হ’ল ‘কাৰোবাক বন্ধুত্বপূৰ্ণ সংগীৰপৰা বিচ্ছিন্ন কৰা; 'ৰ সৈতে সংগতি এৰাই চলিবলৈ; তৃতীয় কাণ্ড হাজৰাৰ অৰ্থ হৈছে 'প্ৰস্থান বা প্ৰস্থানৰদ্বাৰা বন্ধুত্বপূৰ্ণ সম্পৰ্কৰ পাৰস্পৰিক সমাপ্ত', ‘আত্মীয়তা বা সংগমৰ সম্পৰ্ক বিচ্ছিন্ন’। কিন্তু কেতিয়াবা শব্দটোৰ ভুল অনুবাদ কৰা হৈছে, সঠিক প্ৰসংগ অবিহনে।<ref>{{harv|Schacht et al.|1998|p=366}}</ref> ১৭৫৩ চনৰপৰা [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]ত পলায়নকো বুজাবলৈ এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Definition of HEGIRA |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hegira |access-date=2020-10-16 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}</ref> == পটভূমি == {{Muhammad|expanded=life}} === মদিনাৰ পৰিস্থিতি === [[মক্কা]]ৰপৰা উত্তৰ দিশত প্ৰায় {{convert|260|mi|km}} অৱস্থিত, [[মদিনা]] এখন সতেজ অ’এচিছ।{{sfnp|Holt et al.|1978|p=39}} [[মুছলমান]] সূত্ৰ অনুসৰি এই চহৰখন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল [[ৰোমান সাম্ৰাজ্য|ৰোমানসকল]]ৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহৰপৰা ৰক্ষা পোৱা [[ইহুদী ধৰ্ম|ইহুদীসকলে]]।{{sfnp|Gil|1997|p=11}} কৃষি আৰব জনগোষ্ঠীৰ ডমেইনৰপৰা বহু দূৰত আছিল যদিও ইহুদীসকল আছিল উৎকৃষ্ট কৃষক যিয়ে অ’এছত মাটিত খেতি কৰিছিল।{{sfnp|Gil|1997|p=11}} কেইবাটাও সৰু ইহুদী বংশৰ উপৰি চহৰখনত তিনিটা প্ৰধান ইহুদী জনগোষ্ঠী আছিল: বানু কায়নুকা, বানু নাদিৰ আৰু বানু কুৰাইজা।{{sfnp|Rodgers|2012|p=54}} সময়ৰ লগে লগে দক্ষিণ আৰবৰপৰা আৰব জনগোষ্ঠীসমূহে চহৰখনলৈ প্ৰব্ৰজন কৰি ইহুদী সম্প্ৰদায়ৰ কাষত বসতি স্থাপন কৰে।{{sfnp|Gil|1997|p=11}} আৰব জনগোষ্ঠীসমূহৰ ভিতৰত আছিল বানু আৱছ আৰু বানু খজৰাজ, দুয়োটাকে সামূহিকভাৱে বানু কায়লা নামেৰে জনাজাত।{{sfnp|Gibb et al.|1986|p=514}} ৬২০ চনৰ আগতে এই দুটা আৰব জনগোষ্ঠীয়ে প্ৰায় এশ বছৰ ধৰি যুদ্ধ কৰি আছিল।{{sfnp|Holt et al.|1978|p=39}} তেওঁলোকৰ প্ৰত্যেকেই ইহুদী জনগোষ্ঠীৰ সমৰ্থনত আদালতত চেষ্টা কৰিছিল, যাৰ ফলত মাজে মাজে পিছৰ জনগোষ্ঠীৰ মাজত অভ্যন্তৰীণ যুদ্ধ হৈছিল।{{sfnp|Holt et al.|1978|p=39}} === বানু আৱছ আৰু বানু খজৰাজৰ সৈতে মুহাম্মাদৰ মুখা-মুখি === ৬২০ চনত সতীৰ্থ চহৰৰ মানুহৰ মাজত ধৰ্মান্তৰিত হোৱাৰ সকলো আশা হেৰুৱাই মুহাম্মাদে নিজৰ প্ৰচেষ্টা মেলাত অংশগ্ৰহণ কৰা বা তীৰ্থযাত্ৰা কৰা অ-মক্কাবাসীৰ মাজতে সীমাবদ্ধ কৰি ৰাখিছিল।{{sfnp|Fontaine|2022|p=244}} এই প্ৰচেষ্টাসমূহৰ সময়ত চহৰৰ চাৰিওফালে থকা পৱিত্ৰ স্থানসমূহৰ তীৰ্থযাত্ৰাত মুহাম্মাদে [[মক্কা]] ভ্ৰমণলৈ অহা বানু খজৰাজ জনগোষ্ঠীৰ ছয়জন সদস্যক লগ পায়। এই ছয়জন ব্যক্তিৰ নিজৰ স্থানীয় অঞ্চলত ইহুদীসকলক আক্ৰমণ কৰাৰ ইতিহাস আছিল, যিসকলে পাছলৈ তেওঁলোকক সকীয়াই দিছিল যে এজন ভাববাদী আহিব আৰু তেওঁৰ সহায়ত ইহুদীসকলে তেওঁলোকক নিঃশেষ কৰি পেলাব। মুহাম্মাদৰ ধৰ্মীয় বাৰ্তা শুনি ছয়জন ব্যক্তিয়ে ইজনে সিজনক ক'লে, "এইজনেই সেই নবী যাৰ বিষয়ে ইহুদীসকলে আমাক সকীয়াই দিছিল; তেওঁলোকক আমাৰ আগতে তেওঁৰ ওচৰলৈ নাযাব!" ইছলাম আঁকোৱালি লোৱাৰ পাছত তেওঁলোকে মদিনালৈ উভতি আহি নিজৰ মুখা-মুখি হোৱাটো ভাগ কৰিলে, এই আশাত যে তেওঁলোকৰ লোকসকলে— ইমানদিনে বিবাদত থকা খজৰাজ আৰু আউছসকলে—ইছলামক গ্ৰহণ কৰি মুহাম্মাদক তেওঁলোকৰ নেতা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিলে তেওঁলোকৰ মাজত ঐক্য লাভ কৰিব পৰা যাব।{{sfnp|Rodinson|2021|p=142–3}}{{sfnp|Peters|2021|p=211}} ৬২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত পূৰ্বৰ পাঁচজন ধৰ্মান্তৰিত লোকে পুনৰ মুহাম্মাদৰ সৈতে সাক্ষাৎ কৰে।{{sfnp|Rodgers|2012}}{{pn|date=September 2024}} তেওঁলোকৰ লগত বানু আৱছ জনগোষ্ঠীৰ দুজন লোককে ধৰি সাতজন নতুন ধৰ্মান্তৰিত লোক। এই সমাৱেশ হৈছিল মক্কাৰ ঠিক উত্তৰত বাণিজ্যিক পথৰ ওচৰত অৱস্থিত আল-আকাবা পৰ্বতমালাত। এই সভাত তেওঁলোকে মুহাম্মাদৰ ওচৰত প্ৰতিজ্ঞা গ্ৰহণ কৰে, যাক "মহিলাৰ প্ৰতিজ্ঞা" বুলি জনা যায়।<ref>{{Cite web |title=THE FIRST AQABAH PLEDGE |url=https://islambasics.com/chapter/the-first-aqabah-pledge/ |access-date=2024-09-18 |website=IslamBasics.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite book |last=Gabriel |first=Richard A. |url=https://books.google.com/books?id=0HQCBQAAQBAJ&dq=muhammad+621,+pledge+of+women&pg=PA61 |title=Muhammad: Islam's First Great General |date=2014-10-22 |publisher=University of Oklahoma Press |isbn=978-0-8061-8250-6 |language=en}}</ref> ইয়াক এনেদৰে কোৱা হৈছিল কাৰণ ইয়াত ইছলামৰ বাবে যুঁজ দিয়াৰ কোনো বাধ্যবাধকতা নাছিল। এই প্ৰতিজ্ঞাৰ এটা মূল নীতি আছিল মূৰ্তি ত্যাগ কৰি [[মুহাম্মাদ]]ক নেতা হিচাপে লৈ [[আল্লাহ]]ক একমাত্ৰ দেৱতা হিচাপে দৃঢ় কৰা। ইয়াৰ পিছত মুহাম্মাদে [[ইছলাম]] প্ৰচাৰৰ বাবে [[মদিনা]]লৈ উভতি অহাৰ সময়ত তেওঁলোকৰ লগত যাবলৈ মুছআব ইবনে উমাইৰক দায়িত্ব অৰ্পণ কৰে।{{sfnp|Rodgers|2012|p=47}}{{sfnp|Rodinson|2021|p=143–4}} ৬২২ চনৰ তীৰ্থযাত্ৰাত মুহাম্মাদে আল-আকাবাত মদিনান ধৰ্মান্তৰিতসকলৰ সৈতে আন এখন সাক্ষাৎ কৰে; {{sfnp|Rodgers|2012|p=47}} এইবাৰ ২ গৰাকী মহিলাকে ধৰি ৭৫ জন লোক আছিল।{{sfnp|Rodinson|2021|p=144}} [[মুহাম্মাদ]]ৰ লগত অহা ককাক আল-আব্বাছে আৰম্ভণিতে ভাষণ দি ঘোষণা কৰিছিল যে মুহাম্মাদ "নিজৰ আত্মীয়ৰ ভিতৰত আটাইতকৈ সন্মানীয় ব্যক্তি।" ইয়াৰ একেবাৰে বিপৰীত যে মুহাম্মাদে তেওঁৰ আনজন ককাক আবু লাহাবৰ লগতে আবু জাহল আৰু অন্যান্য [[কুৰাইশ্ব]] নেতাৰপৰাও তীব্ৰ বিৰোধিতা লাভ কৰিছিল। আল-আব্বাছেও মিছাকৈ কৈছিল যে মুহাম্মাদে মদিনাৰ লোকসকলৰ বাহিৰে আন সকলোৰে প্ৰস্তাৱ নাকচ কৰিছিল, তেওঁলোকৰ মাজত একচেটিয়াতা আৰু গুৰুত্বৰ ভাব সৃষ্টি কৰাৰ আপাত প্ৰয়াসত। কিন্তু ঐতিহাসিক তথ্য অনুসৰি মুহাম্মাদে কাষ চাপিবলৈ চেষ্টা কৰা শেষ গোটসমূহৰ ভিতৰত তেওঁলোক আছিল আৰু তেওঁৰ হাতত আন কোনো অফাৰ নাছিল।{{sfnp|Rodgers|2012|p=48}} তাৰ পিছত মুহাম্মাদে নিজেই কথা ক’লে আৰু তেওঁলোকৰ আনুগত্যক আমন্ত্ৰণ জনায়, তেওঁলোকক তেওঁলোকৰ মহিলা আৰু সন্তানক যিদৰে ৰক্ষা কৰিব, তেওঁকো ৰক্ষা কৰিবলৈ ক’লে।{{sfnp|Fontaine|2022|p=245}}{{sfnp|Peters|2021|p=211}} ইয়াৰে এজন আল-বাৰাই নিজৰ লোকসকলৰ সামৰিক শক্তিৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰি সহজেই সন্মতি দিলে। আনজন অৱশ্যে আবু আল-হাইথামে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰে যে যদি তেওঁলোকে প্ৰতিজ্ঞা গ্ৰহণ কৰে আৰু ইহুদীসকলৰ সৈতে সম্পৰ্ক বিচ্ছিন্ন কৰে তেন্তে মুহাম্মাদে তেওঁক বিজয় দিয়াৰ পাছত তেওঁৰ লোকসকলৰ ওচৰলৈ ঘূৰি আহিব। মুহাম্মাদে তেওঁলোকক আশ্বাস দিলে যে তেওঁ এতিয়া তেওঁলোকৰ সৈতে এক হৈ পৰিছে আৰু যুদ্ধ আৰু শান্তিত তেওঁলোকৰ ভাগ্যৰ অংশীদাৰ হ’ব।{{sfnp|Rodgers|2012|p=48}}{{sfnp|Peters|1994|p=212}} ইয়াৰ পিছত এই চুক্তি ৰূপায়ণৰ তদাৰক কৰিবলৈ আৱছৰ তিনিজন আৰু খজৰাজৰ নজন প্ৰতিনিধি নিৰ্বাচিত কৰা হয়।{{sfnp|Rodinson|2021|p=144}} যেতিয়া গোটটোৱে তেওঁলোকৰ আনুগত্যৰ পুৰস্কাৰৰ বিষয়ে সোধা-পোছা কৰিলে, তেতিয়া মুহাম্মাদে কেৱল উত্তৰ দিলে, "জন্নত।" ইয়াৰ পিছত তেওঁলোকে শপত গ্ৰহণ কৰে, আল-আকাবাত দ্বিতীয়টো প্ৰতিজ্ঞা, যাক যুদ্ধৰ প্ৰতিজ্ঞা বুলিও কোৱা হয়।{{sfnp|Glubb|2001|p=144}}{{sfnp|Gabriel|2007|p=61}}{{sfnp|Rodgers|2012|p=48}} == প্ৰব্ৰজন == [[File:Quba_Mosque.JPG|thumb|250px|ইছলামৰ ইতিহাসৰ প্ৰথম মছজিদ কুবা মছজিদ, মদিনাৰ উপকণ্ঠ অঞ্চলত। ইছলামিক হজৰত মুহাম্মাদে মদিনালৈ প্ৰব্ৰজন কৰাৰ সময়ত প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল]] প্ৰতিজ্ঞাসমূহ লাভ কৰাৰ বহুদিন নৌহওঁতেই মুহাম্মাদে তেওঁৰ [[মক্কা]] অনুগামীসকলক [[মদিনা]]লৈ স্থানান্তৰিত হ’বলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। গোটেই যাত্ৰাটো প্ৰায় তিনিমাহ ধৰি চলিছিল। তেওঁৰ অনুগামীসকল মক্কাত থকাৰ সময়ত যাতে তেওঁ অকলে মদিনাত উপস্থিত নহয়, তাৰ বাবে [[মুহাম্মাদ|মুহাম্মাদে]] আগবাঢ়ি নাযাবলৈ বাছি লৈছিল আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁলোকৰ ওপৰত চকু ৰাখিবলৈ আৰু অনিচ্ছুকসকলক বুজাবলৈ পিছ পৰি থাকিল।{{sfnp|Rodinson|2021|p=144}} কিছুমান [[কুৰাইশ্ব|কুৰাইশ্বে]] নিজৰ পৰিয়ালৰ সদস্যক আঁতৰি যোৱাৰপৰা বিৰত ৰাখিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল{{sfnp|Fontaine|2022|p=246}}{{sfnp|Rodgers|2012|p=49}} যদিও শেষত মক্কাত কোনো মুছলমান বাকী নাথাকিল।{{sfnp|Fontaine|2022|p=246}} মুহাম্মাদে এই প্ৰব্ৰজনক কুৰাইশ্বসকলৰ বহিষ্কাৰ বুলি গণ্য কৰিছিল।{{sfnp|Rodgers|2012|p=49}} ইছলামিক পৰম্পৰাত বৰ্ণনা কৰা হৈছে যে, উন্মোচিত হোৱা পৰিঘটনাৰ পোহৰত, কুৰাইশ্ব মুখিয়ালসকলৰ এজন [[আবু জাহলে]], মুহাম্মাদৰ শৈশৱৰ বন্ধু-শত্ৰুলৈ পৰিণত,{{sfnp|Gabriel|2007|p=101}} প্ৰতিটো কুৰাইশ্ব বংশৰ প্ৰতিনিধিয়ে মুহাম্মাদক যৌথ হত্যাৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল। [[জিব্ৰাইল|জিব্ৰাইল ফেৰেস্তাই]] এই কথা জনোৱাৰ পিছত মুহাম্মাদে তেওঁৰ খুলশালীয়েক [[আলী]]ক তেওঁৰ সেউজীয়া হাদ্ৰমী পোছাকেৰে ঢাকি থোৱা বিছনাত শুবলৈ ক’লে আৰু তেওঁক আশ্বস্তু কৰিলে যে ইয়াৰদ্বাৰা তেওঁক নিৰাপদে ৰখা হ’ব।{{sfnp|Peters|1994|p=186–7}} ইয়াৰ পিছত মুহাম্মাদে [[আবু বকৰ]]ৰ সৈতে মক্কাৰপৰা দক্ষিণে প্ৰায় এঘণ্টামান খোজ কাঢ়ি যোৱাৰ দূৰত্বত থকা মাউণ্ট থাউৰৰ এটা গুহালৈ গৈ তাতেই লুকাই থাকিল।{{sfnp|Rodinson|2021|p=145}} এতিয়াও মক্কাত থকা আবু বকৰৰ ল’ৰা-ছোৱালী আৰু চাকৰসকলে নিয়মিতভাৱে তেওঁলোকৰ বাবে খাদ্য আনিছিল।{{sfnp|Rodgers|2012|p=51}} তিনিদিন লুকাই থকাৰ পিছত আবু বকৰে আগতীয়াকৈ কিনা উটত উঠি মদিনালৈ ৰাওনা হ’ল, আৰু লগত এজন গাইড আব্দুল্লাহ ইবনে আৰকাত এজন পৌত্তলিক আছিল।{{sfnp|Rodinson|2021|p=145}} == পিছৰ পৰিণতি আৰু উত্তৰাধিকাৰ == Muhammad's followers suffered from poverty after fleeing persecution in Mecca and migrating with Muhammad to Medina. Their Meccan persecutors seized their wealth and belongings left behind in Mecca.<ref name="Esposito4" /> Beginning in January 623, Muhammad led several raids against Meccan caravans travelling along the eastern coast of the [[Red Sea]]. Members of different [[Tribes of Arabia|tribes]] were thus unified by the urgency of the moment. This unity was primarily based on the bonds of kinship.<ref name="Esposito4">John Esposito, ''Islam'', Expanded edition, Oxford University Press, pp. 4–5.</ref><ref>William Montgomery Watt, ''Muhammad at Mecca'', Oxford, 1953, pp. 16–18.</ref><ref name="Rue">{{cite book|last=Rue|first=Loyal D.|url=https://books.google.com/books?id=yy0Z_8ha8ggC|title=Religion is Not about God: How Spiritual Traditions Nurture Our Biological Nature and what to Expect when They Fail|publisher=Rutgers University Press|year=2005|isbn=978-0813535111|author-link=Loyal Rue}} p. 224.</ref> The [[Constitution of Medina]] formalised Muhammad as the [[Chief Justice]],<ref>Sallābi, A. (2001) Ar‑Rahmatul‑lil‑‘Alameen. Cairo: Dar al-Tawheed.</ref><ref>Ibn Hishām, A. (1955) As‑Sīrah an‑Nabawiyyah, Vol. 1–2. Cairo: Dar al‑Kutub.</ref> making him as the foremost judicial authority responsible for resolving conflicts and overseeing judicial welfare of Medina. This later unified the diverse tribal groups, including the Jewish tribes, and ended long‑standing internecine tensions. Muhammad exercised ultimate decision making in [[dispute resolution]], explaining the law, and maintenance of [[Public security|public order]].<ref>Mubārakfūrī, S. (1996) Ar‑Raheeq al‑Makhtum (The Sealed Nectar). Riyadh: Darussalam.</ref><ref>Al‑Bukhārī, M. (n.d.) Ṣaḥīḥ al‑Bukhārī, Kitāb al‑Sulḥ and Kitāb al‑Aḥkām (reports of people seeking the Prophet’s arbitration).</ref> The second [[Rashidun]] [[Rashidun Caliphate|Caliph]], [[Omar|Umar ibn Al-Khattab]], designated the Muslim year during which the Hegira occurred the first year of the [[Islamic calendar]] in 638 or the 17th year of the Hegira. This was later [[Linguistic Latinisation|Latinized]] to {{lang|la|Anno Hegirae}}, the abbreviation of which is still used to denote Hijri dates today.<ref name="Shamsi">{{cite journal |last1=Shamsi |first1=F. A. |year=1984 |title=The Date of Hijrah |journal=Islamic Studies |volume=23 |issue=3 |pages=189–224 |doi=10.52541/isiri.v23i04.5909 |jstor=20847270}}<br /> {{cite journal |last1=Shamsi |first1=F. A. |year=1984 |title=The Date of Hijrah |journal=Islamic Studies |volume=23 |issue=4 |pages=289–323 |doi=10.52541/isiri.v23i04.5909 |jstor=20847277}}</ref> Burnaby states that: "Historians in general assert that Muhammad fled from Mecca at the commencement of the third month of the Arabian year, {{transliteration|ar|Rabi 'u-l-awwal}}. They do not agree as to the precise day. According to Ibn-Ishak, it was on the first or second day of the month".<ref>Sherrard Beaumont Burnaby, [[iarchive:elementsofjewish00burnuoft|''Elements of the Jewish and Muhammadan calendars'']] (1901).</ref> Several Islamic historians and scholars, including [[Al-Biruni|Al Biruni]], [[Ibn Sa'd]], and [[Ibn Hisham]], have discussed these dates in depth.<ref>[[Armand-Pierre Caussin de Perceval|Caussin de Perceval]] writing in 1847 as reported in 1901 by Sherrard Beaumont Burnaby, [[iarchive:elementsofjewish00burnuoft|''Elements of the Jewish and Muhammadan calendars'']] (London: 1901) 374–75.</ref> == লগতে চাওক == * [[বদৰৰ যুদ্ধ]] * [[ইছলামৰ প্ৰথম বিজয়]] * [[ইছলামিক শব্দকোষ]]{{snd}}আৰবী বা পাৰ্চী ভাষাৰ পৰা ৰোমানীকৃত শব্দ * [[হজ্জ]] * [[মুহাম্মাদৰ অভিযানৰ তালিকা]] * [[চিৰিয়া]] ==টোকাসমূহ== {{notelist}} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} ==গ্ৰন্থতালিকা== {{Refbegin}} * {{Cite book |last=Gil |first=Moshe |title=A History of Palestine, 634–1099 |date=27 February 1997 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-59984-9 |oclc=779476694}} * {{Cite book |last1=Gibb |first1=Hamilton Alexander Rosskeen |title=The Encyclopaedia of Islam: Vol. 1- |last2=Lewis |first2=Brian |last3=Donzel |first3=Emeri J. van |last4=Bosworth |first4=Clifford Edmund |date=1986 |publisher=E.J. Brill |oclc=872092039 |ref = {{harvid|Gibb et al.|1986}}}} *{{Cite book |last=Rodgers |first=Russ |title=The Generalship of Muhammad: Battles and Campaigns of the Prophet of Allah |date=2012 |publisher=University Press of Florida |isbn=978-0-8130-3766-0 |oclc=797916550}} *{{Cite book |last=Gabriel |first=Richard A. |author-link=Richard A. Gabriel |title=Muhammad: Islam's First Great General |date=2007 |publisher=University of Oklahoma Press |isbn=978-0-8061-3860-2 |oclc=78788501}} *{{Cite book |last=Peters |first=F. E. |oclc=1132222513 |title=Judaism, Christianity, and Islam: The Classical Texts and Their Interpretation, Volume I: From Covenant to Community |date=2021-03-09 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-22682-8 }} * {{Cite book |last=Glubb |first=Sir John Bagot |oclc=50273853 |title=The Life and Times of Muhammad |date=2001 |publisher=Cooper Square Press |isbn=978-0-8154-1176-5 }} * {{Cite book |last1=Holt |first1=Peter Malcolm |oclc=828737664 |title=The Cambridge History of Islam |last2=Lambton |first2=Ann K. S. |last3=Lewis |first3=Bernard |date=1978 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-29135-4 |ref={{harvid|Holt et al.|1978}}}} *{{Cite book |last=Muranyi |first=Miklos |oclc=1338681712 |title=The Life of Muhammad |date=1998 |publisher=Ashgate |isbn=978-0-86078-703-7}} * {{Cite book |last=Gordon |first=Matthew |oclc=57613641 |title=The Rise of Islam |date=30 May 2005 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-32522-9 }} * {{Cite book |last=Rodinson |first=Maxime |oclc=1150849724 |title=Muhammad |date=2 March 2021 |publisher=New York Review of Books |isbn=978-1-68137-493-2}} * {{Cite book |last=Fontaine |first=P. F. M. |oclc=1348484291 |title=Imperialism in Medieval History I: Dualism in Byzantine History 476–638 and Dualism in Islam 572–732 |date=4 October 2022 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-50234-5 }} * {{Cite book |last=Peters |first=F. E. |oclc=42636559 |title=Muhammad and the Origins of Islam |date=6 April 1994 |publisher=State University of New York Press |isbn=978-1-4384-1597-0 }} *{{cite book |title=Encyclopaedia of Islam, Volume III (H-Iram): [Fasc. 41-60, 60a] |date=1998-06-26 |url=https://brill.com/edcollbook/title/1482 |editor-last=Schacht |access-date=2023-06-21 |publisher=Brill |oclc=223374133 |isbn=978-90-04-08118-5 |editor2-last=Lewis |editor3-last=Pellat |editor4-last=Ménage|ref = {{harvid|Schacht et al.|1998}}}} * {{Cite book |last=Lewis |first=Bernard |date=2002 |url=https://global.oup.com/academic/product/the-arabs-in-history-9780192803108?cc=us&lang=en& |title=The Arabs in History |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-280310-8 |location=Oxford, New York |oclc=784886690}} *{{cite encyclopedia |last1=Buhl |first1=F. |last2=Welch |first2=A.T. |date=1993 |entry=Muḥammad |entry-url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/muhammad-COM_0780 |encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam]] |edition=2nd |publisher=Brill |volume=7 |isbn=978-90-04-09419-2 |oclc=872092039}} {{refend}} == বাহ্যিক সংযোগসমূহ == {{sister project links||d=Q131482|c=Category:Hijra|n=no|q=no|b=no|v=no|voy=no|m=no|mw=no|s=Hejira|wikt=no|species=no}} *[http://www.seratonline.com/23486/is-there-any-virtue-for-abu-bakr-in-the-incident-of-the-cave/ Incident of the cave] * [https://web.archive.org/web/20040210040119/http://www.islamicity.com/Mosque/ihame/Sec2.htm IslamiCity.com article on the Hijrah] {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:ইছলাম ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:ইছলামিক বৰ্ষপঞ্জী]] t5vshfpprb7rpzulvg9vkqklbjahcfn 0 138174 625536 623777 2026-08-09T12:16:04Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625536 wikitext text/x-wiki {{Infobox temple | name = শ্ৰী পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ | image =Sree Padmanabhaswamy temple 01.jpg | alt = | caption = শ্ৰী পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ | country = {{flag|India}} | state = [[কেৰালা]] | map_type = India Kerala#India#Asia | map_size = 250 | map_caption = পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ (কেৰালা) | coordinates = {{coord|8|28|58|N|76|56|37|E|type:landmark_region:IN-KL|display=inline,title}} | district = [[তিৰুৱনন্তপুৰম জিলা]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] | elevation_m = | deity = [[অনন্ত পদ্মনাভস্বামী]] ([[বিষ্ণু]]ৰ এটা ৰূপ) আৰু [[লক্ষ্মী]] | architecture = [[কেৰালাৰ স্থাপত্যশৈলী]] আৰু [[তামিলনাডুৰ স্থাপত্যশৈলী]]ৰ মিশ্ৰণ | inscriptions = | website = {{URL|https://spstt.org}}<br/>{{URL|https://spst.in}} | governing_body= [[ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়]]ৰদ্বাৰা নিযুক্ত প্ৰশাসনিক সমিতি }} {{হিন্দু ধৰ্ম}} '''পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ ''' ({{lang-en| Padmanabhaswamy Temple}}, {{IPA|ml|pɐd̪mɐnaːbʰɐswaːmi|lang}}) এক প্ৰসিদ্ধ হিন্দু মন্দিৰ। এই মন্দিৰটো ভাৰতৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ তিৰুৱনন্তপুৰমত অৱস্থিত। ই ভগৱান [[বিষ্ণু]]ৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত। বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাৰ পৱিত্ৰ স্থান হিচাপে পৰিগণিত ১০৮টা ‘দিব্য দেশম’ৰ ভিতৰত এই মন্দিৰটো অন্যতম। মন্দিৰৰ প্ৰধান দেৱতা হৈছে অনন্ত পদ্মনাভস্বামী। ইয়াত ভগৱান বিষ্ণুক তেওঁৰ ‘[[শেষনাগ]]’ নামৰ সৰ্প শয্যাৰ ওপৰত যোগনিদ্ৰাৰ মুদ্ৰাত থকা আছ্। পদ্মনাভস্বামী ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজপৰিয়ালৰ কুলদেৱতা। ট্ৰাভাংকোৰৰ বৰ্তমানৰ মহাৰজা মূলাম তিৰুনাল ৰাম বৰ্মা এই মন্দিৰৰ বৰ্তমানৰ ন্যাসৰক্ষী। ==আখ‍্যান== [[পুৰাণ]] আৰু হিন্দু মহাকাব্যসমূহত এই মন্দিৰটোক 'শয়নন্দূৰপুৰ' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="RK">{{cite book |last1=Koumanduri |first1=Ranga |title=The Splendor of Sree Padmanabha Swamy Of Thiruvananthapuram |date=1995 |publisher=Sree Padmanabhaswamy Devaswom Thiruvananthapuram Kerala and TTD |url=https://archive.org/stream/the-splendor-of-sree-padmanabha-swamy-of-thiruvananthapuram-by-prof-ranga-koumanduri-in-engl/The%20Splendor%20Of%20Sree%20Padmanabha%20Swamy%20Of%20Thiruvananthapuram%20By%20Prof.%20Ranga%20koumanduri%20In%20English_djvu.txt}}</ref> [[বিষ্ণু পুৰাণ]],<ref name="Ramesh 2000 137">{{cite book |last=Ramesh |first=M. S. |date=2000 |title=108 Vaishnavite Divya Desams |url=https://books.google.com/books?id=64_XAAAAMAAJ |publisher=Tirumalai Tirupati Devasthanam |page=137 |access-date=22 March 2023 |archive-date=3 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403211716/https://books.google.com/books?id=64_XAAAAMAAJ |url-status=live}}</ref> [[ব্ৰহ্ম পুৰাণ]],<ref name="Ramesh 2000 130">{{cite book |last=Ramesh |first=M. S. |date=2000 |title=108 Vaishnavite Divya Desams |url=https://books.google.com/books?id=64_XAAAAMAAJ |publisher=Tirumalai Tirupati Devasthanam |page=130 |access-date=22 March 2023 |archive-date=3 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403211716/https://books.google.com/books?id=64_XAAAAMAAJ |url-status=live}}</ref> [[মৎস্য পুৰাণ]],<ref name="Ramesh 2000 134">{{cite book |last=Ramesh |first=M. S. |date=2000 |title=108 Vaishnavite Divya Desams |url=https://books.google.com/books?id=64_XAAAAMAAJ |publisher=Tirumalai Tirupati Devasthanam |page=134 |access-date=22 March 2023 |archive-date=3 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403211716/https://books.google.com/books?id=64_XAAAAMAAJ |url-status=live}}</ref> [[বৰাহ পুৰাণ]],<ref name="Ramesh 2000 134"/> [[স্কন্দ পুৰাণ]],<ref name="Ramesh 2000 130"/> [[পদ্ম পুৰাণ]],<ref name="Ramesh 2000 130"/> [[বায়ু পুৰাণ]], [[ভাগৱত পুৰাণ]] আৰু [[মহাভাৰত]]ত পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="Ramesh 2000 130"/><ref name="The Kovils of Kerala">{{cite book |last1=Moorthy |first1=KK |title=The Kovils of Kerala |publisher=Message Publications |page=11 |url=https://ia800808.us.archive.org/32/items/in.ernet.dli.2015.162146/2015.162146.The-Kovils-Of-Kerala.pdf |access-date=7 April 2026}}</ref> বিশ্বাস কৰা হয় যে [[পৰশুৰাম| পৰশুৰামে]] ''[[দ্বাপৰ যুগ]]''ত শ্ৰী পদ্মনাভস্বামীৰ বিগ্ৰহভাগ "পৱিত্ৰ আৰু আৰাধনা" কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Sen |first=Siba Pada |display-authors=etal |year=1978 |title=Sources of the History of India: Andaman and Nicobar Islands. Arunachal Pradesh. Kerala. Madhya Pradesh. Nagaland. Pondicherry |url=https://books.google.com/books?id=cihuAAAAMAAJ |publisher=Institute of Historical Studies |page=112 |access-date=3 April 2026}}</ref> কিংবদন্তি অনুসৰি, পৰশুৰামে সাতটা পট্টি পৰিয়াল ক্ৰমে— কুপাক্কাৰা পট্টি, বাঞ্চিয়ুৰ আথিয়াৰা পট্টি, কোল্লুৰ আথিয়াৰা পট্টি, মুত্তাভিلا পট্টি, কৰুৱা পট্টি, নেইথাচ্ছেৰী পট্টি আৰু শ্ৰীকৰ্যথু পট্টিৰ হাতত 'ক্ষেত্ৰ কাৰ্যম' (মন্দিৰৰ প্ৰশাসন) অৰ্পণ কৰিছিল। তাৰ পিছত পৰশুৰামে বাঞ্চিৰ (ভেনাদ) ৰজা আদিত্য বিক্ৰমক মন্দিৰৰ 'পৰিপালনম' (সুৰক্ষা) কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। পৰশুৰামে মন্দিৰৰ 'তন্ত্ৰম' (ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতি) থাৰানানাল্লুৰ নম্বুথিৰিপাদ পৰিয়ালক প্ৰদান কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। এই আখ্যানটো ব্ৰহ্মাণ্ড পুৰাণৰ অন্তৰ্গত 'কেৰালা মাহাত্ম্যম'ত বিতংভাৱে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="RK"/> আন এক কাহিনী অনুসৰি— যিটো তুলনামূলকভাৱে অৰ্বাচীন আৰু পৌৰাণিক তথা কিংবদন্তিমূলক দৃষ্টিকোণৰপৰা কম গুৰুত্বপূৰ্ণ— এই মন্দিৰটোক কিংবদন্তিপ্ৰসিদ্ধ ঋষি বিল্বমংগলতু স্বামীয়াৰৰ (কিছুমান সংস্কৰণত দিৱাকৰ মুনি বুলিও কোৱা হয়) সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Temple History – Sree Padmanabha Swami Temple |url=https://spst.in/temple-history |access-date=2024-02-10 |language=en-US}}</ref><ref name="The Kovils of Kerala"/> ==ইতিহাস== [[File:Padmanabhaswamy Temple Gopuram.jpg|thumb|পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰৰ [[গোপুৰম]]]] [[চিলপ্পাটিকাৰম]]কে ধৰি [[সংগম যুগ]]ৰ একাধিক [[সাহিত্য]]ত এই মন্দিৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="rediff.com">{{cite web |url=http://www.rediff.com/news/slide-show/slide-show-1-build-world-class-museum-near-padmanabha-temple/20110718.htm |title=Build a world-class museum near Padmanabha Swamy temple |date=18 July 2011 |website=Rediff |access-date=1 November 2014 |archive-date=1 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141101235801/http://www.rediff.com/news/slide-show/slide-show-1-build-world-class-museum-near-padmanabha-temple/20110718.htm |url-status=live}}</ref><ref name="Seran Vanji">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=WQ5XAAAAMAAJ|title=Seran Vanji: Vanji, the Capital of the Cheras |last=Aiyangar |first=Sakkottai Krishnaswami |date=1 January 1940 |publisher=Superintendent, Cochin Government Press |page=29 |language=en}}</ref><ref name="Silappadikaram">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=STbMzFKaxcQC |title=Silappadikaram |last=Krishnamoorthy |first=S. |page=155 |year=1964 |publisher=[[Bharathi Puthakalayam]]}}</ref> বহুতো পৰম্পৰাগত ইতিহাসবিদ আৰু পণ্ডিতে ধাৰণা কৰে যে পূৰ্বৰ সংগম যুগত মন্দিৰটোৰ বিপুল সম্পত্তিৰ বাবেই ইয়াক "সোণালী মন্দিৰ" বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="rediff.com"/> সংগম তামিল সাহিত্য আৰু পৰৱৰ্তী নৱম শতিকাৰ তামিল সন্ত-কবি [[নম্মালভাৰ|নম্মালৱাৰ]]ৰ কবিতাত এই মন্দিৰটোক স্বৰ্গৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে। তেওঁলোকৰ বৰ্ণনা অনুসৰি এই মন্দিৰ আৰু নগৰখনৰ দেৱাল তথা ৰাস্তাবোৰ বিশুদ্ধ সোণেৰে নিৰ্মিত আছিল।<ref name="huffingtonpost.com">{{cite web |url=https://www.huffingtonpost.com/vasudha-narayanan/endless-riches-in-the-end_b_894550.html |title=The Real Riches of India's Vishnu Temple |website=HuffPost |date=11 July 2011 |access-date=20 February 2020 |archive-date=25 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925012241/http://www.huffingtonpost.com/vasudha-narayanan/endless-riches-in-the-end_b_894550.html |url-status=live}}</ref><ref name="a.srivathsan">{{cite news |url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/when-the-vault-was-opened-in-1931/article2201786.ece |title=When the vault was opened in 1931 |author=A. Srivathsan |website=The Hindu |date=7 July 2011 |access-date=18 July 2015 |archive-date=1 May 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140501041050/http://www.thehindu.com/news/national/kerala/when-the-vault-was-opened-in-1931/article2201786.ece |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.rediff.com/news/slide-show/slide-show-1-interview-with-prof-mg-sashibhushan-on-padmanabhaswamy-temple%20treasure/20110712.htm |title=Treasure belongs to the temple and nobody else |date=11 July 2011 |website=Rediff |access-date=1 November 2014 |archive-date=1 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141101235407/http://www.rediff.com/news/slide-show/slide-show-1-interview-with-prof-mg-sashibhushan-on-padmanabhaswamy-temple%20treasure/20110712.htm |url-status=live}}</ref> সপ্তম আৰু অষ্টম শতিকাৰ তামিল স্তোত্ৰ অনুসৰি এই মন্দিৰটো [[বৈষ্ণৱ ধৰ্ম]]ৰ ১০৮টা প্ৰধান [[দিব্য দেশম]]ৰ (পৱিত্ৰ বাসস্থান) অন্যতম। বৈষ্ণৱ ধৰ্মগ্ৰন্থ ''[[দিব্য প্ৰবন্ধম]]''ত ইয়াৰ গুণ-গান কৰা হৈছে। মালয় নাডু অৰ্থাৎ বৰ্তমানৰ কেৰালা আৰু কন্যাকুমাৰী জিলাৰ অন্তৰ্গত ১৩টা পৱিত্ৰ দিব্য দেশমৰ ভিতৰত এই উপাসনা স্থলীক স্থান দিয়া হৈছে। সন্ত নম্মালৱাৰে পদ্মনাভ স্বামীৰ মহিমা কীৰ্তন কৰি গীত ৰচনা কৰিছিল।<ref name="108 Divya Desams">{{cite web |last=Elayavalli |first=Venkatesh K. |title=108 Divya Desam: A Virtual Tour |url=http://www.srivaishnava.org/ddesam/ddesam.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719231824/http://www.srivaishnava.org/ddesam/ddesam.htm |archive-date=19 July 2011}}</ref> ১৬৮০ খ্ৰীষ্টাব্দত মুকিলান নামৰ এজন মুছলমান আক্ৰমণকাৰীয়ে সাময়িকভাৱে ভেনাদৰ কিছু অংশ আক্ৰমণ কৰিছিল।<ref name="SMenon">{{Cite book |title=A History of Travancore from the Earliest Times |last1=Menon |first1=P. Shungoony |year=1878 |publisher=Higginbotham and Co. |location=Madras}}</ref> তেওঁ নেইথাচ্ছেৰী পট্টিৰ মালিকানাধীন বুধপুৰম ভক্তদাস পেৰুমল মন্দিৰ ধ্বংস কৰিছিল। মুকিলানে পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰটো লুটিব আৰু ধ্বংস কৰিব বিচাৰিছিল। কিন্তু ভেনাদৰ ৰাজপৰিয়ালৰ প্ৰতি বিশ্বাসী স্থানীয় মুছলমানসকলে তেওঁক এই কাম কৰাত বাধা দিয়ে। ইয়াৰ কিছুসময়ৰ পাছতে মানাকাউডৰ যুদ্ধত মুকিলান নিহত হয়। === বৰ্তমান উপলব্ধ মন্দিৰৰ নথি-পত্ৰসমূহ === মন্দিৰটোৰ দীঘলীয়া ইতিহাসৰ এটা প্ৰাসংগিক ঘটনা আছিল প্ৰায় ১৪২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত তেতিয়াৰ ভেনাদৰ ৰজা বীৰ ইৰাভি ইৰাভি বৰ্মাৰদ্বাৰা মন্দিৰ চৌহদৰ ভিতৰতে এটা "গ্ৰন্থপুৰা" (নথি-পত্ৰ কক্ষ) নিৰ্মাণ কৰা। সেই সময়ত উপলব্ধ মন্দিৰৰ নথি-পত্ৰসমূহক "মাথিলাকম" (দেৱালৰ ভিতৰৰ) নথি-পত্ৰ বুলি জনা গৈছিল আৰু সেইবোৰ সংৰক্ষণ কৰিবলৈ এই কক্ষটো সজোৱা হৈছিল।<ref name="Frontline01">{{cite web |url=https://frontline.thehindu.com/the-nation/article30176371.ece |title=Key to the past |last=Krishnakumar |first=R. |date=29 July 2011 |website=[[Frontline (magazine)|Frontline]] |access-date=16 July 2020 |archive-date=16 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200716132601/https://frontline.thehindu.com/the-nation/article30176371.ece |url-status=live}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ১৮৬৭ চনত আৰ্কাইভ বিভাগ (মহাফেজখানা) গঠন হোৱাৰ সময়ত মাথিলাকমৰ নথি-পত্ৰৰ এটা ডাঙৰ অংশ (৩০০০ তকৈও অধিক 'কেডজান' বা তালপাতৰ নথি) এই বিভাগটোক দান কৰা হৈছিল। প্ৰখ্যাত প্ৰত্নতত্ত্ববিদ তথা ইতিহাসবিদ [[আৰ নাগাস্বামী]]ৰ মতে, হাজাৰ হাজাৰ বছৰ ধৰি সংকলিত এই তালপাতৰ নথি-পত্ৰসমূহৰ প্ৰতিখনতে ১০,০০০ টাকৈ নথীকৰণ আছে, যাৰ মুঠ সংখ্যা ৩০ কোটিতকৈও অধিক।<ref name="RN">{{cite web |title=There's a complete record of the Padmanabhaswamy Temple treasures |url=https://bharatabharati.in/2011/07/17/theres-a-complete-record-of-the-padmanabhaswamy-temple-treasures-r-nagaswamy |last=Nagaswamy |first=R. |date=17 July 2011 |website=Bharatabharati}}</ref> এই তালপাতৰ নথি-পত্ৰৰ 'গ্ৰন্থ' বা জাপসমূহৰ সাংস্কৃতিক মূল্য থকা সত্ত্বেও, ইয়াৰ অতি কম অংশহে অধ্যয়ন আৰু উদ্ধাৰ কৰা হৈছে। এইবোৰৰ বেছিভাগেই [[মধ্যকালীন তামিল]] আৰু মালায়ালম ভাষাৰ প্ৰাচীন লিপিত লিখা হৈছিল।<ref name="Frontline01"/> ৭০টা বেলেগ বেলেগ "শিতান"ত বিভক্ত কৰা এই মাথিলাকম নথি-পত্ৰৰ বাকী থকা অংশ এতিয়াও আৰ্কাইভ বিভাগৰ ওচৰতে সংৰক্ষিত হৈ আছে। ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য তথা মন্দিৰটোৰ ওপৰত লিখা এখন গ্ৰন্থৰ লেখিকা অশ্বথী তিৰুনাল গৌৰী লক্ষ্মী বাঈৰ মতে, ইতিহাসৰ অতি প্ৰাৰম্ভিক কালৰেপৰা মন্দিৰটোত দুই ধৰণৰ 'নথি লেখক' নিযুক্ত কৰা হৈছিল। এটা গোটৰ কাম আছিল তদানীন্তন ৰজাক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি গঠিত মন্দিৰ প্ৰশাসকৰ পৰিষদ 'এত্তাৰায়ুগম'ৰ কাৰ্যসূচী আৰু লেনদেনসমূহ নথিবদ্ধ কৰা। আনটো গোটৰ কাম আছিল মন্দিৰৰ দৈনন্দিন কাম-কাজৰ নথি-পত্ৰ লিখা আৰু সংৰক্ষণ কৰা, মন্দিৰৰ ভঁৰাল, ৰাজহ সংগ্ৰহ আৰু ব্যয়ৰ সঠিক হিচাপ ৰখা, লগতে মন্দিৰ পৰিচালনাৰ সৈতে জড়িত আন সকলো নথি টুকি ৰখা।<ref name="Frontline01"/> ==মন্দিৰৰ গঠন== === মূল গৰ্ভগৃহ === মন্দিৰৰ ''[[গৰ্ভগৃহ]]''ত ভগৱান পদ্মনাভক ''[[অনন্ত (সৰ্প)|অনন্ত]]'' বা আদি শেষ নামৰ সৰ্পৰ শয্যাত শায়িত অৱস্থাত দেখা যায়।<ref>{{Citation |last1=Jayashanker |first1=S |title=Temples of Kerala |year=1999}}</ref> সৰ্পৰাজৰ পাঁচটা ফণাই ভিতৰলৈ মুখ কৰি গভীৰ চিন্তামগ্ন অৱস্থাক সূচাইছে। দেৱতাৰ সোঁহাতখন এটা [[শিৱ]] [[শিৱলিংগ|লিংগ]]ৰ ওপৰত ৰখা হৈছে। বিষ্ণুৰ দুই পত্নী ক্ৰমে— ঐশ্বৰ্যৰ দেৱী শ্ৰীদেৱী-[[লক্ষ্মী]] আৰু ধৰিত্ৰী দেৱী [[ভূদেৱী]] তেওঁৰ কাষতে বিৰাজমান। ভগৱান [[ব্ৰহ্মা]]ক দেৱতাৰ নাভিৰপৰা ওলোৱা পদুম ফুলৰ ওপৰত উপৱিষ্ট ৰূপত দেখুওৱা হৈছে। এই মূল বিগ্ৰহভাগ ১২,০০৮টা [[শিলা (মূৰ্তি)|শালিগ্ৰাম]]ৰ সহায়ত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Hatch |first=Emily Gilchriest |title=Travancore |year=1939 |edition=Second |publisher=[[Oxford University Press]] |location=Calcutta |page=151 |url=https://books.google.com/books?id=9OUxAAAAIAAJ}}</ref> এই শালিগ্ৰামসমূহ [[নেপাল]]ৰ [[গণ্ডকী নদী]]ৰ পাৰৰপৰা অনা হৈছিল। এই ঘটনাৰ স্মৃতিত নেপালৰ [[পশুপতিনাথ মন্দিৰ]]ত কিছুমান বিশেষ ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতি পালন কৰা হৈছিল। মূল মূৰ্তিভাগ "কটুশৰ্কৰা যোগম" নামৰ এবিধ বিশেষ আয়ুৰ্বেদিক মিশ্ৰণেৰে আৱৃত হৈ আছে।<ref>{{cite web |url=https://spst.in/attract |title=Ananthasayanam Idol |website=Sree Padmanabhaswamy Temple}}</ref> [[বিমানম (মন্দিৰৰ চূড়া)|বিমানম]]ৰ সন্মুখৰ চতিভাগ আৰু য’ত দেৱতা শায়িত হৈ আছে, সেই দুই ঠাই এটা ডাঙৰ পাথৰ কাটি তৈয়াৰ কৰা হৈছে। সেয়ে ইয়াক "ওট্টাক্কল-মণ্ডপম" বুলি কোৱা হয়। ৰজা [[মাৰ্তণ্ড বৰ্মা]]ৰ (১৭০৬-৫৮) নিৰ্দেশত মন্দিৰৰপৰা প্ৰায় ৪ মাইল উত্তৰে অৱস্থিত তিৰুমালা (তিৰুৱনন্তপুৰম জিলাৰ এখন গাঁও) নামৰ ঠাইৰ এটা পাহাৰ কাটি এই ওট্টাক্কল-মণ্ডপমটো প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল। ইয়াৰ কালি আছিল ২০ বৰ্গফুট আৰু ই ২.৫ ফুট ডাঠ আছিল। ৯০৬ মালায়ালম বৰ্ষৰ (১৭৩১ খ্ৰীষ্টাব্দ) ইডাভম মাহত ইয়াক দেৱতাৰ সন্মুখত স্থাপন কৰা হৈছিল। একে সময়তে মাৰ্তণ্ড বৰ্মাই বাৰাণসীৰ উত্তৰে থকা গণ্ডকী নদীৰপৰা বিষ্ণুৰ প্ৰতীকস্বৰূপ ১২,০০০টা শালিগ্ৰামো আনিছিল। ভগৱান পদ্মনাভৰ পুনৰ প্ৰাণ-প্ৰতিষ্ঠাৰ সময়ত এই শালিগ্ৰামসমূহ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="SMenon"/> ===অন‍্যান‍্য উপ-মন্দিৰসমূহ=== মন্দিৰৰ ভিতৰত আন দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ উপ-গৃহ আছে— ক্ৰমে 'থেক্কেডম' আৰু 'তিৰুৱাম্বাদী'। ইয়াত ক্ৰমে ভগৱান [[নৃসিংহ|উগ্ৰ নৃসিংহ]] আৰু [[কৃষ্ণ|কৃষ্ণ স্বামী]]ৰ বিগ্ৰহ স্থাপন কৰা হৈছে।<ref name="SMenon"/> ইয়াৰে তিৰুৱাম্বাদী উপ-গৃহটোৱে এটা স্বতন্ত্ৰ মৰ্যাদা লাভ কৰিছে। তিৰুৱাম্বাদীৰ নিজা নমস্কাৰ মণ্ডপ, বলি পাথৰ আৰু ধ্বজস্তম্ভ আছে। তিৰুৱাম্বাদীৰ মূল দেৱতা হৈছে পাৰ্থসাৰথি। তেওঁ মহাকাব্য [[মহাভাৰত]]ৰ অন্যতম নায়ক [[অৰ্জুন]]ৰ "স্বৰ্গীয় সাৰথি" আছিল। ইয়াত থকা দুখন হাতযুক্ত গ্ৰেনাইট শিলৰ মূৰ্তিটো দণ্ডায়মান অৱস্থাত আছে। ইয়াৰ এখন হাতত চাবুক আৰু আনখন হাত বাওঁ উৰুত শংখ ধৰি থকা ৰূপত আছে। [[একাদশী]] তিথিত এই দেৱতাজনক [[মোহিনী]] ৰূপত সজোৱা আৰু অলংকৃত কৰা হয়।<ref name="SMenon"/> ইয়াৰ উপৰি ইয়াত পত্নী [[সীতা]], অনুজ [[লক্ষ্মণ]] আৰু [[হনুমান]]ৰ সৈতে ভগৱান [[ৰাম]], [[বিষ্বকসেন]] (বিষ্ণুৰ নিৰ্মাল্যধাৰী আৰু "বিঘ্ননাশক"), [[ব্যাস]] আৰু [[অশ্বত্থামা]], [[গণপতি]], [[শাস্তা]] আৰু ক্ষেত্ৰপালৰ (যিয়ে মন্দিৰক পহৰা দিয়ে) বাবে সুকীয়া উপ-গৃহ আছে। 'বলিয়া বলিক্কল' এলেকাত [[গৰুড়]] আৰু হনুমানৰ মূৰ্তি দুটা হাতযোৰ কৰি থকা অৱস্থাত থিয় হৈ আছে।<ref name="SMenon"/> === গোপুৰম === বৰ্তমানৰ [[গোপুৰম]]টোৰ ভেটি ১৫৬৬ খ্ৰীষ্টাব্দত স্থাপন কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |title=The spirituality of basic ecclesial communities in the socio-religious context of Trivandrum/Kerala, India |year=1996 |publisher=Editrice Pontificia Università Gregoriana |url=https://books.google.com/books?id=zcedqS4jOusC&q |author=Selvister Ponnumuthan |page=62 |isbn=978-88-7652-721-0}}</ref> মন্দিৰটোত [[পাণ্ড্য ৰাজবংশ|পাণ্ড্য]] শৈলীত নিৰ্মিত এশ ফুট ওখ আৰু ৭টা স্তৰযুক্ত এটা গোপুৰম আছে।<ref>{{cite book |last1=Menon |first1=T Madhava |title=A Handbook Of Kerala |date=2000 |publisher=International School of Dravidian Linguistics |location=Thiruvananthapuram |page=243 |edition=1 |url=https://www.google.co.in/books/edition/A_Handbook_of_Kerala/FltwAAAAMAAJ |access-date=18 May 2026}}</ref> এই মন্দিৰটো 'পদ্ম তীৰ্থম' (যাৰ অৰ্থ পদুমৰ পুখুৰী) নামৰ এটা [[পুখুৰী]]ৰ পাৰত অৱস্থিত। মন্দিৰটোত এটা দীঘলীয়া বাৰাণ্ডা বা কৰিডৰ আছে, য’ত সুন্দৰকৈ খোদিত কৰা ৩৬৫টা আৰু এটা চতুৰ্থাংশ গ্ৰেনাইট পাথৰৰ স্তম্ভ আছে। এই স্তম্ভসমূহৰ সূক্ষ্ম কাৰুকাৰ্যই [[বিশ্বকৰ্মা]] স্থপতিসকলৰ অপূৰ্ব ভাস্কৰ্য শিল্পৰ এক উৎকৃষ্ট নিদৰ্শন দাঙি ধৰে। এই বাৰাণ্ডাখন পূব দিশৰপৰা মূল গৰ্ভগৃহলৈকে প্ৰসাৰিত হৈ আছে। 'প্ৰাকাৰম'ৰ (মন্দিৰৰ আবদ্ধ প্ৰাংগন) পৰা হোৱা মূল প্ৰৱেশদ্বাৰৰ সন্মুখত এটা ৮০ ফুট ওখ ধ্বজস্তম্ভ আছে। == পুৰোহিতসকল == যিবোৰ মন্দিৰত 'স্বামীয়াৰ পুষ্পাঞ্জলি' পৰিচালনা কৰা হয়, সেইবোৰক অধিক পৱিত্ৰ বুলি গণ্য কৰা হয়। নডুভিল মঠ আৰু মুন্সিৰা মঠৰ সংন্যাসীসকলে প্ৰতিদিনে ভগৱান পদ্মনাভ, নৃসিংহ মূৰ্তি আৰু কৃষ্ণ স্বামীক পুষ্পাঞ্জলি অৰ্পণ কৰে। ইৰাঞ্জালাক্কুডাৰ থাৰানানাল্লুৰ নম্বুথিৰিপাদসকল এই মন্দিৰৰ তন্ত্ৰী। মন্দিৰত মুঠ চাৰিজন নাম্বি আছে, যিসকল মন্দিৰৰ মূল পুৰোহিত। ইয়াৰে দুজন নাম্বি— পেৰিয়া নাম্বি আৰু পঞ্চগব্যথু নাম্বি ভগৱান পদ্মনাভৰ সেৱাত নিয়োজিত। বাকী দুজন নাম্বিৰ এজনক নৃসিংহ মূৰ্তি আৰু আনজনক কৃষ্ণ স্বামীৰ বাবে আবণ্টন দিয়া হৈছে। এই নাম্বিসকল চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলৰ বাসিন্দা।<ref name="Aswathi">{{cite book |title=Sree Padmanabha Swamy Temple |last=Bayi |first=Aswathi Thirunal Gouri Lakshmi |publisher=Bharatiya Vidya Bhavan, Bombay, India |year=1995}}</ref> == মন্দিৰত প্ৰৱেশ == মন্দিৰ প্ৰৱেশ ঘোষণা পত্ৰ অনুসৰি কেৱল হিন্দু ধৰ্ম পালন কৰা লোককহে এই মন্দিৰত প্ৰৱেশৰ অনুমতি দিয়া হয়। লগতে ভক্তসকলে মন্দিৰৰ পোছাকৰ নিয়ম কঠিনভাৱে পালন কৰিব লাগে।<ref>{{cite book |last1=De Bruyn |first1=Pippa |last2=Venkatraman |first2=Niloufer |last3=Bain |first3=Keith |title=Frommer's India |date=2006 |publisher=Wiley |isbn=978-07-6459-899-9 }}</ref> পুৰুষসকলে "ভেষ্টি" আৰু "অংগবস্ত্ৰম" (দক্ষিণ ভাৰতীয় ধুতি আৰু চাদৰ, দুয়োখন বগা ৰঙৰ) পৰিধান কৰে। মহিলাসকলে শাড়ী পিন্ধিব লাগে। == উপাসনা পদ্ধতি == ভক্তসকলে [[দৰ্শন]] আৰু [[পূজা (হিন্দু ধৰ্ম)|পূজা]] কৰিবলৈ [[মণ্ডপ]]লৈ উঠি যাব লাগে। মূল দেৱতাক তিনিখন দুৱাৰেদি দৰ্শন কৰিব পাৰি। প্ৰথমখন দুৱাৰেদি শায়িত অৱস্থাত থকা পদ্মনাভ, তেওঁৰ হাতৰ তলত থকা শিৱলিংগ, 'কটুশৰ্কৰা'ৰে নিৰ্মিত শ্ৰীদেৱী আৰু ভৃগু মুনি, লগতে দেৱতাৰ নাভিৰপৰা ওলোৱা পদুম ফুলত উপৱিষ্ট ব্ৰহ্মাক দেখা যায় (যাৰ বাবে নামটো "পদ্মনাভ" হৈছে)। দ্বিতীয়খন দুৱাৰেদি পদ্মনাভ, শ্ৰীদেৱী আৰু ভূদেৱীৰ সোণৰ 'অভিষেক' মূৰ্তি আৰু পদ্মনাভৰ ৰূপৰ উৎসৱ মূৰ্তি দৰ্শন কৰিব পাৰি। তৃতীয়খন দুৱাৰেদি দেৱতাৰ চৰণ যুগলৰ সৈতে 'কটুশৰ্কৰা'ৰে নিৰ্মিত ভূদেৱী আৰু মাৰ্কণ্ডেয় মুনিক দেখা যায়। ইয়াৰ উপৰি গৰ্ভগৃহৰ ভিতৰত চামৰ ধাৰণ কৰা দুজনী দেৱী, [[গৰুড়]], [[নাৰদ]], [[তুম্বুৰু]], বিষ্ণুৰ ছয়বিধ অস্ত্ৰৰ স্বৰ্গীয় ৰূপ, [[সূৰ্য]], [[চন্দ্ৰ]], [[সপ্তৰ্ষি]], মধু আৰু কৈটভৰ মূৰ্তি আছে। কেৱল ট্ৰাভাংকোৰৰ ৰজাইহে "ওট্টাক্কল-মণ্ডপম"ত দীঘল দি প্ৰণিপাত (সাষ্টাংগ প্ৰণাম) কৰিব পাৰে। পৰম্পৰাগতভাৱে বিশ্বাস কৰা হয় যে যিয়েই এই মণ্ডপত প্ৰণিপাত কৰে, তেওঁ নিজৰ সকলো সম্পত্তি দেৱতাৰ চৰণত সমৰ্পণ কৰে। যিহেতু ৰজাই ইতিমধ্যে নিজৰ সৰ্বস্ব সমৰ্পণ কৰিছে, সেয়েহে তেওঁক এই মণ্ডপত প্ৰণিপাত কৰাৰ অনুমতি দিয়া হয়।<ref>{{cite news |title=Writer with a royal lineage |url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/article2455596.ece |access-date=15 September 2011 |newspaper=The Hindu |date=15 September 2011 |first=Kausalya |last=Santhanam}}</ref> == উৎসৱ আৰু ৰীতি-নীতিসমূহ == [[File:Aaratu1.jpg|thumb|আৰাট্টু উৎসৱৰ সময়ত [[শাংকুমুগম সাগৰীয়তীৰ]]ৰপৰা অহাৰ পাছত নৃসিংহ স্বামী আৰু পদ্মনাভ স্বামী]] এই মন্দিৰৰ সৈতে বহুতো উৎসৱ জড়িত হৈ আছে। ইয়াৰ প্ৰধান উৎসৱসমূহ বছৰত দুবাৰকৈ অনুষ্ঠিত হয়। তামিল কেলেণ্ডাৰৰ ক্ৰমে আইপাচি (অক্টোবৰ/নৱেম্বৰ) আৰু [[পাংগুনী উথিৰম|পাংগুনী]] (মাৰ্চ/এপ্ৰিল) মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা 'আইপাচি' উৎসৱ আৰু 'পাংগুনী' উৎসৱ ১০ দিনীয়াকৈ চলে। নৱম দিনা ট্ৰাভাংকোৰৰ মহাৰাজই 'ত্ৰিপাপপুৰ মুপ্পান' হিচাপে 'পল্লিভেট্টা' (চিকাৰ ৰীতি) ৰীতিৰ বাবে দেৱতাসকলক 'ভেট্টাক্কলম'লৈ লৈ যায়। শতিকাৰ পূৰ্বে এই পল্লিভেট্টাৰ শোভাযাত্ৰা কাইথামুক্কু, কুথিৰাভাট্টম আৰু [[পুৰণি শ্ৰীকণ্ঠেশ্বৰম মন্দিৰ|পুৰণি শ্ৰীকণ্ঠেশ্বৰম]] তথা পুথাৰিক্কান্দমৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছিল বুলি কোৱা হয়। এই উৎসৱসমূহৰ সামৰণি পৰে [[শাংকুমুগম সাগৰীয়তীৰ]]লৈ যোৱা '[[আৰাট্টু]]' (পৱিত্ৰ স্নান) শোভাযাত্ৰাৰে। 'আৰাট্টু' শব্দই মন্দিৰৰ দেৱতাসকলক সাগৰৰ (ভাৰত মহাসাগৰ) পানীত নিমজ্জন কৰাই কৰা পৱিত্ৰ স্নানক বুজায়। এই অনুষ্ঠানটো সন্ধিয়াৰ ভাগত অনুষ্ঠিত হয়। ট্ৰাভাংকোৰৰ মহাৰাজই খোজকাঢ়ি এই আৰাট্টু শোভাযাত্ৰাৰ সংগ দিয়ে। নিৰ্ধাৰিত [[পূজা (হিন্দু ধৰ্ম)|পূজা]] সম্পন্ন হোৱাৰ পিছত পদ্মনাভস্বামী, নৃসিংহ মূৰ্তি আৰু কৃষ্ণ স্বামীৰ উৎসৱ মূৰ্তিসমূহক সাগৰত আনুষ্ঠানিক স্নান কৰোৱা হয়। এই অনুষ্ঠানৰ পিছত পৰম্পৰাগত জোঁৰ লৈ এক শোভাযাত্ৰাৰ জৰিয়তে মূৰ্তিসমূহ পুনৰ মন্দিৰলৈ ঘূৰাই অনা হয় আৰু ইয়াৰ লগতে উৎসৱৰ সামৰণি পৰে।<ref name="Aswathi"/> পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰৰ সৈতে জড়িত আন এটা ডাঙৰ বাৰ্ষিক উৎসৱ হৈছে [[নৱৰাত্ৰি]] উৎসৱ। এই উৎসৱত দেৱী [[সৰস্বতী]], মুন উদিতা নাংগাই ('''পৰাশক্তি''') আৰু কুমাৰ স্বামীৰ ([[মুৰুগান]]) মূৰ্তি ক্ৰমে [[পদ্মনাভপুৰম প্ৰসাদ]], সুচিন্দ্ৰম আৰু কুমাৰকোভিলৰপৰা এক শোভাযাত্ৰা কৰি পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰৰ সন্মুখত থকা 'কুথিৰা মালিকা' প্ৰসাদলৈ অনা হয়। এই উৎসৱ ৯ দিন ধৰি চলে। এই উৎসৱৰ সময়ত প্ৰতিবছৰে নৱৰাত্ৰি মণ্ডপ আৰু আশে-পাশে থকা আন কিছুমান মন্দিৰত প্ৰখ্যাত [[স্বাতী সংগীত উৎসৱ]] অনুষ্ঠিত হয়। ট্ৰাংকুৰৰ মহাৰাজ [[স্বাতী তিৰুনাল ৰাম বৰ্মা]]ৰ সন্মানাৰ্থে এই উৎসৱৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল। ৰাজপৰিয়ালৰ তেওঁৰ বংশধৰ [[অশ্বথী তিৰুনাল ৰাম বৰ্মা|ৰাজকুমাৰ ৰাম বৰ্মাই]] বৰ্তমান ইয়াৰ আয়োজন কৰে।<ref name="Aswathi"/> [[File:Aaratu3.jpg|thumb|upright|পাংগুনী উৎসৱৰ সময়ত প্ৰদৰ্শিত [[পাণ্ডৱ|পাণ্ডৱৰ]] ডাঙৰ মূৰ্তি]] এই মন্দিৰৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ উৎসৱটো হৈছে 'লক্ষ দীপম', যাৰ অৰ্থ হৈছে "এক লাখ চাকি।" এই উৎসৱ প্ৰতি ৬ বছৰত এবাৰকৈ পালন কৰা হয়। এই উৎসৱৰ পূৰ্বে ৫৬ দিন ধৰি ধাৰাবাহিকভাৱে প্ৰাৰ্থনা আৰু তিনিখন [[বেদ]] পাঠ কৰা হয়। এই নিয়মটোক 'মুৰাজপম' বুলি কোৱা হয়। মুৰাজপমৰ অন্তিম দিনা মন্দিৰৰ ভিতৰত আৰু চৌহদৰ চাৰিওফালে এক লাখ মিঠাতেলৰ চাকি জ্বলোৱা হয়।<ref name="Aswathi"/> == ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজপৰিয়াল == ১৮ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধত, [[মৰুমাক্কাথায়ম|মাতৃপ্ৰধান পৰম্পৰা]] অনুসৰি, অনিঝম তিৰুনাল [[মাৰ্তণ্ড বৰ্মা]]ই ২৩ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মোমায়েক ৰাম বৰ্মাৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে সিংহাসনত আৰোহণ কৰে। তেওঁ ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজপৰিয়ালৰ বিৰুদ্ধে থকা ষড়যন্ত্ৰ ধৰা পেলাই [[এট্টুভীটিল পিল্লামাৰ]] ("আঠটা ঘৰৰ প্ৰভু") আৰু তেওঁৰ সতীয়া ভাই-ভনীসকলৰ ৭০০বছৰীয়া আধিপত্য সফলতাৰে দমন কৰিছিল। এই বেছিভাগ আখ্যানৰ ওপৰত বিভিন্ন কিংবদন্তি আৰু বিতৰ্ক আছে, কিন্তু সামগ্ৰিকভাৱে তেওঁ শাসন-ব্যৱস্থা নিজৰ হাতলৈ আনি কেন্দ্ৰীভূত কৰিছিল। অনিঝম তিৰুনাল সিংহাসনত বহাৰ লগে লগেই পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰৰ অন্তিমটো ডাঙৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ কাৰ্য আৰম্ভ হৈছিল আৰু ৯০৬ মালায়ালম বৰ্ষত (১৭৩১ খ্ৰীষ্টাব্দ) মূল বিগ্ৰহভাগ পুনৰ প্ৰাণ-প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ১৭৫০ চনৰ ১৭ জানুৱাৰীত অনিঝম তিৰুনালে সমগ্ৰ [[ট্ৰাভাংকোৰ|ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজ্য]] মন্দিৰৰ মূল দেৱতা পদ্মনাভস্বামীৰ চৰণত সমৰ্পণ কৰে। ইয়াৰ লগতে তেওঁ আৰু তেওঁৰ বংশধৰসকলে 'পদ্মনাভ দাস' (Padmanabha Dasa) হিচাপে দেৱতাৰ অধীনত থাকি ৰাজ্যৰ সেৱা কৰাৰ অংগীকাৰ কৰে। তেতিয়াৰেপৰা ট্ৰাভাংকোৰৰ প্ৰতিজন ৰজাৰ নামৰ আগত 'শ্ৰী পদ্মনাভ দাস' আৰু ৰাজপৰিয়ালৰ মহিলাসকলক 'শ্ৰী পদ্মনাভ সেৱিনী' বুলি কোৱা হৈছিল, যাৰ অৰ্থ হৈছে "পদ্মনাভস্বামীৰ সেৱক।" ৰজাই পদ্মনাভস্বামীলৈ কৰা এই দান কাৰ্য "ত্ৰিপ্পাদিদানম" নামেৰে জনাজাত আছিল। ৫৩ বছৰ বয়সত অনিঝম তিৰুনালৰ মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁৰ অন্তিম ইচ্ছাৰদ্বাৰা মহাৰজা আৰু মন্দিৰৰ ঐতিহাসিক সম্পৰ্কটো স্পষ্ট হৈ পৰিছিল: "পদ্মনাভস্বামীৰ চৰণত ৰাজ্য সমৰ্পণ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত কোনো ধৰণৰ সালসলনি কৰিব নালাগে আৰু ভৱিষ্যতে আহৰণ কৰা সকলো ভূ-খণ্ড দেৱস্বম (মন্দিৰ কৰ্তৃপক্ষ) কৰ্তৃপক্ষক হস্তান্তৰ কৰিব লাগিব।" == মন্দিৰ প্ৰশাসন == পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ বৰ্তমান (২০২০ চনৰ ১৩ জুলাইৰ পৰা) [[ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়]]ৰ নিৰ্দেশত গঠিত এখন প্ৰশাসনিক সমিতিৰদ্বাৰা পৰিচালিত হৈ আছে। মন্দিৰৰ ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতি আৰু পৰম্পৰাসমূহ অক্ষুণ্ণ ৰাখি ইয়াৰ ধৰ্মনিৰপেক্ষ প্ৰশাসন, সম্পত্তি, বিত্ত আৰু মাটি-বাৰী পৰিচালনাৰ বাবে এই সমিতি গঠন কৰা হৈছিল।<ref name="IT13Jul2020">{{Cite web |url=https://www.indiatoday.in/india/story/padmanabha-swamy-temple-sc-travancore-royal-family-administration-of-historic-kerala-1699951-2020-07-13 |title=Padmanabha Swamy Temple case: SC upholds Travancore royal family's rights to administer historic temple |first=Aneesha |last=Mathur |date=13 July 2020 |website=India Today}}</ref><ref name="TH13Jul2020">{{Cite web |url=https://www.thehindu.com/news/national/sc-upholds-right-of-erstwhile-travancore-royal-family-in-administration-of-keralas-sree-padmanabhaswamy-temple/article61684555.ece |title=SC upholds right of erstwhile Travancore royal family in administration of Kerala's Padmanabhaswamy Temple |first=Krishnadas |last=Rajagopal |date=13 July 2020 |website=The Hindu}}</ref><ref name="TNM13Jul2020">{{Cite web |url=https://www.thenewsminute.com/kerala/sc-upholds-travancore-royal-familys-admin-rights-over-sree-padmanabhaswamy-temple-128515 |title=SC upholds erstwhile Travancore royal family's admin rights over Sree Padmanabhaswamy Temple |first=T. N. M. |last=Staff |date=13 July 2020 |website=The News Minute}}</ref><ref name="TNIE13Jul2020">{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2020/Jul/13/sc-upholds-travancore-royal-familys-rights-to-administer-sree-padmanabha-swamy-temple-2169082.html |title=SC upholds Travancore royal family's rights to administer Sree Padmanabha Swamy temple |first=Kanu |last=Sarda |date=14 July 2020 |website=The New Indian Express}}</ref> মন্দিৰৰ সৈতে জড়িত পৰম্পৰাগত সংস্থাসমূহ যেনে— এত্তাৰা যোগম, তন্ত্ৰী আৰু পুষ্পাঞ্জলি স্বামীয়াৰে তেওঁলোকৰ পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় আৰু পৰামৰ্শদাতা ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। আনহাতে ন্যায়িক তত্ত্বাৱধানত প্ৰশাসনিক সমিতিয়ে সমগ্ৰ প্ৰশাসনিক নিয়ন্ত্ৰণ পৰিচালনা কৰে।<ref name="IT13Jul2020"/><ref name="TH13Jul2020"/><ref name="TNM13Jul2020"/><ref name="TNIE13Jul2020"/> === প্ৰশাসনিক সমিতিৰ গঠন === প্ৰশাসনিক সমিতি তলত উল্লেখ কৰা সদস্যসকলক লৈ গঠিত:- * তিৰুৱনন্তপুৰমৰ জিলা ন্যায়াধীশ – সভাপতি * কেৰালা চৰকাৰৰ এজন প্ৰতিনিধি (যি সচিব পৰ্যায়ৰ তলৰ নহয়) * ভাৰত চৰকাৰৰ এজন প্ৰতিনিধি * মন্দিৰৰ মুখ্য তন্ত্ৰী বা তেওঁৰ প্ৰতিনিধি * ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজপৰিয়ালৰ এজন প্ৰতিনিধি (ট্ৰাভাংকোৰৰ মহাৰজা) * আদালতৰ নিৰ্দেশ মৰ্মে নিযুক্ত মন্দিৰ প্ৰশাসন, বিত্ত, প্ৰত্নতত্ত্ব বা সংৰক্ষণৰ জ্ঞান থকা এজন বিশেষজ্ঞ সদস্য<ref name="IT13Jul2020"/><ref name="TH13Jul2020"/><ref name="TNM13Jul2020"/><ref name="TNIE13Jul2020"/> এই সমিতিয়ে ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ধাৰাবাহিক তত্ত্বাৱধানত কাম কৰে। মন্দিৰৰ প্ৰশাসন, নিৰাপত্তা, সংৰক্ষণ আৰু মন্দিৰৰ গুপ্ত কোঠালিকে ধৰি সম্পত্তি পৰিচালনাৰ সিদ্ধান্ত লোৱাৰ বাবে এই সমিতি দায়বদ্ধ।<ref name="IT13Jul2020"/><ref name="TH13Jul2020"/><ref name="TNM13Jul2020"/><ref name="TNIE13Jul2020"/> === অতীতৰ মন্দিৰ পৰিচালনা === [[File:Thiruvanthapuram Temple Approach.JPG|thumb|পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰলৈ যোৱা পথ]] অতীতত পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ আৰু ইয়াৰ সম্পত্তি [[এট্টুভীটিল পিল্লামাৰ]] ("আঠটা ঘৰৰ প্ৰভু")-ৰ সহায়ত [[এত্তাৰা যোগম]] (ৰজা আৰু আঠজনীয়া পৰিষদ)দ্বাৰা নিয়ন্ত্ৰিত হৈছিল।<ref name="Aswathi"/> এত্তাৰা যোগম পুষ্পাঞ্জলি স্বামীয়াৰ, ছয়জনীয়া তিৰুৱনন্তপুৰথু সভা, সভঞ্জিথান (সচিব) আৰু আৰাচান (ট্ৰাভাংকোৰৰ মহাৰজা)ক লৈ গঠিত আছিল। মন্দিৰৰ প্ৰশাসনৰ বাবে মূলতঃ তিৰুৱনন্তপুৰথু সভা দায়বদ্ধ আছিল। কুপাক্কাৰা পট্টি, বাঞ্চিয়ুৰ আথিয়াৰা পট্টি, কোল্লুৰ আথিয়াৰা পট্টি, মুত্তাভিলা পট্টি, কৰুৱা পট্টি আৰু নেইথাচ্ছেৰী পট্টি এই সভাৰ সদস্য আছিল। পুষ্পাঞ্জলি স্বামীয়াৰে সভাৰ বৈঠকত সভাপতিত্ব কৰিছিল। শ্ৰীকৰ্যথু পট্টি আছিল এই সভাৰ সচিব। সভাই লোৱা যিকোনো সিদ্ধান্ত কেৱল ট্ৰাভাংকোৰৰ মহাৰজাই অনুমোদন কৰিলেহে কাৰ্যকৰী কৰিব পৰা গৈছিল। কিংবদন্তি অনুসৰি এত্তাৰা যোগমৰ আঠজন সদস্যই (সাতজন পট্টি আৰু এজন ট্ৰাভাংকোৰৰ মহাৰজা) স্বয়ং পৰশুৰামৰপৰা নিজৰ অধিকাৰ লাভ কৰিছিল। তাৰ পূৰ্বে কেৱল [[নডুভিল মঠ]]ৰ স্বামীয়াৰসকলকহে ট্ৰাভাংকোৰৰ মহাৰজাই পুষ্পাঞ্জলি স্বামীয়াৰ হিচাপে নিযুক্তি দিছিল। অনিঝম তিৰুনাল [[মাৰ্তণ্ড বৰ্মা]]ই এত্তাৰা যোগমৰ কৰ্তৃত্ব হ্ৰাস কৰে আৰু শক্তিশালী এট্টুভীটিল পিল্লামাৰসকলক উৎখাত কৰে। তাৰ পিছত এত্তাৰা যোগম এখন পৰামৰ্শদাতা পৰিষদত পৰিণত হয়। তেওঁৰ ৰাজত্বকালত নডুভিল মঠৰ উপৰি মুন্সিৰা মঠে পুষ্পাঞ্জলি স্বামীয়াৰ নিযুক্তিৰ অধিকাৰ লাভ কৰে। কিছুদিন পূৰ্বে [[উথ্ৰাডম তিৰুনাল মাৰ্তণ্ড বৰ্মা]]ই ত্ৰিক্কাইকাট্টু মঠ আৰু থেক্কে মঠৰ স্বামীয়াৰসকলকো পুষ্পাঞ্জলিৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰিছিল। যদিও মহাৰজাই পুষ্পাঞ্জলি স্বামীয়াৰ নিযুক্তি দিয়ে, তথাপি স্বামীয়াৰক দেখিলে মহাৰজাই "ভেচু নমস্কাৰম" (আঁঠু কাঢ়ি কৰা প্ৰণাম) কৰিব লাগিছিল। ২০১৩ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত উথ্ৰাডম তিৰুনাল মাৰ্তণ্ড বৰ্মাৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁৰ ভাগিন [[মূলম তিৰুনাল ৰাম বৰ্মা]] ২০১৪ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ট্ৰাভাংকোৰৰ নামধাৰী মহাৰজা হয়। তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষসকলৰ দৰে মূলম তিৰুনালেও 'মহাৰজা' উপাধি গ্ৰহণ কৰাৰ পূৰ্বে এত্তাৰা যোগমৰ সন্মতি লৈছিল। প্ৰস্তাৱিত মহাৰজা, যোগাথিল পট্টিমাৰ আৰু তন্ত্ৰীৰ উপস্থিতিত পুষ্পাঞ্জলি স্বামীয়াৰ মাৰাভাঞ্চেৰী থেক্কেডাথু নীলকান্ত ভাৰতীকালে এত্তাৰা যোগমৰ নিট্টু (আদেশ) পত্ৰত স্বাক্ষৰ কৰি মূলম তিৰুনালক 'চিৰাভা মুথা তিৰুভাদী' (ট্ৰাভাংকোৰৰ মহাৰজা) আৰু 'ত্ৰিপাপপুৰ মুথা তিৰুভাদী' (মন্দিৰৰ ৰক্ষক) হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। এই অনুষ্ঠান পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰৰ কুলশেখৰ মণ্ডপত অনুষ্ঠিত হৈছিল। মহাৰাণী ৰীজেণ্ট পূৰাদম তিৰুনাল [[সেতু লক্ষ্মী বাঈ]]ৰ নাতি [[ৰেৱতী তিৰুনাল বালগোপাল বৰ্মা]] ট্ৰাভাংকোৰৰ নামধাৰী ইলায়াৰাজা (ৰাজকুমাৰ)।<ref name="Aswathi"/><ref name="TTSM">{{cite book |last1=Ayya |first1=V Nagam |title=The Travancore State Manual |date=1906 |publisher=Travancore government Press |page=302 |edition=1906 |url=https://www.google.co.in/books/edition/The_Travancore_State_Manual/YOc2AQAAMAAJ |access-date=19 April 2026}}</ref> ==মন্দিৰৰ সম্পত্তি== [[File:Thiruvananthapuram_Padmanabhaswamy_Temple.jpg|thumb|মন্দিৰ আৰু ইয়াৰ পুখুৰী]] মন্দিৰ আৰু ইয়াৰ সমস্ত সম্পত্তি মূল দেৱতা ভগৱান পদ্মনাভস্বামীৰ অধীনত আছে। দীৰ্ঘদিন ধৰি এই সম্পত্তি [[ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজপৰিয়াল]]ৰ নেতৃত্বত থকা এটা ট্ৰাষ্টে নিয়ন্ত্ৰণ কৰি আহিছিল। [[টি পি সুন্দৰৰাজন]]ৰ গোচৰে "গোটেই বিশ্বই মন্দিৰটোলৈ চোৱাৰ দৃষ্টিভংগী সলনি কৰি দিছিল।" <ref>{{cite web |title=Rs 90,000 crore found in Kerala temple belongs to Lord Vishnu |website=Rediff |date=2011-07-06 |url=https://www.rediff.com/news/slide-show/slide-show-1-rs-90000-crore-found-in-kerala-temple-belongs-to-lord-vishnu/20110706.htm |access-date=2026-05-08 |archivedate=2017-06-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170620015252/http://www.rediff.com/news/slide-show/slide-show-1-rs-90000-crore-found-in-kerala-temple-belongs-to-lord-vishnu/20110706.htm |deadurl=yes }}, 6 July 2011, Rediff.com</ref><ref name="TOIJul2011">[https://web.archive.org/web/20120919214354/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-07-08/india/29751405_1_ancient-temple-royal-family-centuries-old-temple SC halts opening of Kerala temple's last vault], TNN & Agencies 8 July 2011</ref><ref>{{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-07-09/india/29754934_1_temple-riches-devotees-venugopalSree |title=Padmanabhaswamy temple treasure belongs to deity: Royal family |date=9 July 2011 |website=[[The Times of India]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20121106040316/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-07-09/india/29754934_1_temple-riches-devotees-venugopal |archive-date=6 November 2012 |access-date=2026-07-29 |archivedate=2012-11-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121106040316/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-07-09/india/29754934_1_temple-riches-devotees-venugopal |deadurl=yes }}</ref> হিচাপ-নিকাচৰ সুবিধাৰ বাবে আদালতে মন্দিৰৰ এতিয়ালৈকে জনাজাত ছয়টা গুপ্ত কোঠালিক (নিলাভৰা) 'A'ৰপৰা 'F' লৈকে নামকৰণ কৰিছে ( অৱশ্যে ইয়াৰ পিছত ২০১৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত [[গোপাল সুব্ৰমণিয়াম]]ৰ এক এমিকেচ কিউৰি প্ৰতিৱেদনত আৰু দুটা ভূ-গৰ্ভস্থ কোঠালিৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে, যিবোৰক 'G' আৰু 'H' নাম দিয়া হৈছে)।<ref name="ACR14Part01">{{cite web |last1=Subramanium |first1=Gopal |url=https://www.thehindu.com/multimedia/archive/01858/Report_of_the_amic_1858231a.pdf |title=Amicus Curiae Report 2014 Part 01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140704112951/https://www.thehindu.com/multimedia/archive/01858/Report_of_the_amic_1858231a.pdf |archive-date=4 July 2014 |website=The Hindu |access-date=22 April 2026}}</ref><ref name="ACR14Part02">{{cite web |last1=Subramanium |first1=Gopal |url=https://www.thehindu.com/multimedia/archive/01858/Report_of_the_amic_1858232a.pdf |title=Amicus Curiae Report 2014 Part 02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140501165113/https://www.thehindu.com/multimedia/archive/01858/Report_of_the_amic_1858232a.pdf |archive-date=1 May 2014 |website=The Hindu |access-date=22 April 2026}}</ref> বিশ্বাস কৰা হয় যে ১৮৮০ চনৰপৰা 'B' কোঠালিটো খোলা হোৱা নাই। আনহাতে 'A' কোঠালিটো সম্ভৱতঃ শেহতীয়া দশকবোৰত খোলা হৈছিল। কিন্তু 'C'ৰপৰা 'F' লৈকে কোঠালিবোৰ বিগত বছৰবোৰত সময়ে সময়ে খোলা হৈছে। === 'B' গুপ্ত কোঠালি (নিলাভৰা B) === [[ভাগৱত পুৰাণ]]ত উল্লেখ আছে যে [[বলৰাম|বলৰামে]] ফাল্গুনম (বৰ্তমানৰ তিৰুৱনন্তপুৰম) ভ্ৰমণ কৰিছিল। তেওঁ পঞ্চঅপ্সৰাত (পদ্মপুখুৰী) স্নান কৰি ঋষি আৰু অন্যান্য ভক্তসকলক দহ হাজাৰ গাইগৰু দান কৰিছিল।<ref>{{cite book |last1=Tapasyananda |first1=Swami |title=Srimad Bhagavata |publisher=Sri Ramakrishna Math Chennai |isbn=978-81-7823-125-9 |volume=3 |page=381}}</ref> যদিও বৰ্তমানৰ তিৰুৱনন্তপুৰম চহৰখনত পদ্মনাভৰ উপাসনা স্থলী সদায় আছিল আৰু বলৰামৰ সময়তো ই এক প্ৰাচীন তথা বিখ্যাত তীৰ্থস্থান আছিল, তথাপি দেৱতাৰ বৰ্তমানৰ এই মন্দিৰটো পৰৱৰ্তী সময়তহে গঢ়ি উঠিছিল। বলৰামে যি ঠাইত গাইগৰু দান কৰিছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয়, সেই ঠাইতে চুট্টাম্বলমৰ (গৰ্ভগৃহৰ চাৰিওফালে থকা প্ৰদক্ষিণ পথ) দক্ষিণ-পশ্চিম অংশটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই অংশটোক 'মহাভাৰতকোণম' বুলি জনা গৈছিল আৰু ইয়াৰ তলৰ ভূ-গৰ্ভস্থ অংশতে 'B' আৰু 'A' দুয়োটা গুপ্ত কোঠালি অৱস্থিত আছিল।<ref name="IT15Jul2017">{{cite news |last1=Jacob |first1=Jeemon |title=Padmanabhaswamy temple: Supreme Court query on opening of vaults provoke shrill debate |url=https://www.indiatoday.in/magazine/states/story/20170724-kerala-padmanabhaswamy-temple-treasure-vaults-supreme-court-1024137-2017-07-15 |access-date=19 April 2026 |work=India Today |date=15 July 2017 |language=en}}</ref><ref name="TH12Aug2011">{{cite news |title=Vault B should not be opened: astrologers |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/vault-b-should-not-be-opened-astrologers/article2348090.ece |access-date=19 April 2026 |website=The Hindu |date=12 Aug 2011}}</ref><ref name="SCI">{{cite web |last1=Supreme Court Of India |title=CIVIL APPEAL NO.2732 OF 2020 (PADMANABHASWAMY TEMPLE CASE) |url=https://api.sci.gov.in/supremecourt/2011/10179/10179_2011_32_1501_22898_Judgement_13-Jul-2020.pdf |website=sci.gov.in |publisher=Supreme Court Of India |access-date=19 April 2026 |archivedate=30 July 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260730015444/https://api.sci.gov.in/supremecourt/2011/10179/10179_2011_32_1501_22898_Judgement_13-Jul-2020.pdf |deadurl=yes }}</ref> কিংবদন্তি অনুসৰি, পদ্মপুখুৰীৰ পাৰত বহুতো [[দেৱতা (হিন্দু ধৰ্ম)|দেৱতা]] আৰু ঋষিয়ে বলৰামক দৰ্শন কৰিছিল। তেওঁলোকে তাত থাকি পদ্মনাভৰ আৰাধনা কৰাৰ অনুমতি বিচাৰিছিল আৰু বলৰামে তেওঁলোকৰ এই ইচ্ছা পূৰণ কৰিছিল। বিশ্বাস কৰা হয় যে এই দেৱতা আৰু ঋষিসকলে 'B' কোঠালিতে থাকি দেৱতাৰ উপাসনা কৰে। দেৱতাৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত [[নাগ]] দেৱতাসকলেও এই কোঠালিতে বাস কৰে।<ref name="Aswathi"/> মূল গৰ্ভগৃহৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অংশত যাৰ মায়াবী আৰু ভয়ংকৰ ৰূপ অংকন কৰা হৈছে, সেই কাঞ্জিৰোট্টু যক্ষীয়েও এই কোঠালিতে থাকি ভগৱান নৃসিংহৰ আৰাধনা কৰে।<ref name="Aswathi"/> মূল দেৱতাৰ শক্তি বৃদ্ধি কৰিবলৈ এই কোঠালিৰ তলত শ্ৰীচক্ৰৰ দৰে "পৱিত্ৰ" বস্তু স্থাপন কৰা হৈছিল। থেক্কেডমৰ উগ্ৰ [[নৃসিংহ]]ক 'B' কোঠালিৰ ৰক্ষক বুলি কোৱা হয়। 'B' কোঠালিৰ দুৱাৰত এটা সাপৰ ছবি আছে, যিয়ে ইয়াক খোলা যিকোনো লোকৰ বাবে বিপদৰ "সংকেত" দিয়ে। ২০১১ চনৰ আগষ্ট মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা চাৰি দিনীয়া এক [[অষ্টমংগল প্ৰশ্নম|অষ্টমংগল দেৱপ্ৰশ্নম]] (জ্যোতিষীয় গণনা) অনুষ্ঠানত 'B' কোঠালিটোক এক "নিষিদ্ধ এলেকা" বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref name="TH12Aug2011"/> 'B' গুপ্ত কোঠালিটোৰ আচল নাম "মহাভাৰত কাল্লাৰা" আছিল। ই মন্দিৰটোৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ভূ-গৰ্ভস্থ কোঠালি।<ref name="IT06Jul2011">{{cite web |url=https://www.indiatoday.in/india/south/story/kerala-temple-may-reveal-more-riches-137019-2011-07-06 |title=Kerala's Sree Padmanabha Swamy temple may reveal more riches |access-date=16 December 2013 |archive-date=16 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131216214014/http://indiatoday.intoday.in/story/kerala-temple-may-reveal-more-riches/1/144004.html |url-status=live}}</ref><ref name="a.srivathsan"/><ref name="TNM05Jan2015">{{cite web |url=http://www.thenewsminute.com/keralas/167 |title=Padmanabha Swamy temple's wealth beyond imagination: Vinod Rai |date=5 January 2015 |access-date=5 November 2014 |archive-date=15 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200715010557/https://www.thenewsminute.com/keralas/167}}</ref> ইতিহাসবিদ ড° টি পি শংকৰণকুট্টী নায়াৰ আৰু মন্দিৰৰ পুৰোহিতসকলৰ মতে, এই কোঠালিটোক লৈ কৰা আটাইতকৈ পুৰণি মূল্যায়ন ১৮৮০ চনত ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজপৰিয়ালে কৰিছিল। সেই সময়ৰ হিচাপত, এতিয়ালৈকে নোখোলা এই একমাত্ৰ কোঠালিটোৰ সম্পত্তিৰ মূল্য আছিল প্ৰায় ১২,০০০ কোটি টকা (১৮৮০ চনৰ মুদ্ৰা মান অনুসৰি)।<ref name="IT06Jul2011"/><ref>{{Cite web |last=Dobson |first=Jim |title=A One Trillion Dollar Hidden Treasure Chamber is Discovered at India's Sree Padmanabhaswamy Temple |url=https://www.forbes.com/sites/jimdobson/2015/11/13/a-one-trillion-dollar-hidden-treasure-chamber-is-discovered-at-indias-sree-padmanabhaswam-temple|access-date=2021-08-17 |website=Forbes |language=en |archive-date=12 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171212140852/https://www.forbes.com/sites/jimdobson/2015/11/13/a-one-trillion-dollar-hidden-treasure-chamber-is-discovered-at-indias-sree-padmanabhaswam-temple |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Deccan Chronicle |url=https://deccantonicle.com |access-date=6 April 2026 |website=deccanchronicle.com }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ১৮৮৫ চনত এক আউন্স সোণৰ মূল্য আছিল ৪.২৬ ব্ৰিটিছ পাউণ্ড।<ref>{{Cite web |title=Gold Price History |url=https://www.chards.co.uk/gold-price/gold-price-history |access-date=6 April 2026 |website=Chards}}</ref> সেই একেই বৰ্ষত এক ব্ৰিটিছ পাউণ্ডৰ বিনিময় মূল্য আছিল প্ৰায় ৫.২৯ ভাৰতীয় টকা।<ref name="Dadachanji">{{cite book |last1=B.E. Dadachanji |title=History of Indian Currency and Exchange |publisher=D.B. Taraporevala Sons & Co |page=15 |edition=Third}}</ref><ref name="TEHS">{{cite web |last1=Awasthy |first1=Vikramaditya |title=Failure of rupee devaluation of September 1931 to reflect as an expansionary influence on Indian economy |url=https://files.ehs.org.uk/wp-content/uploads/2024/03/07143006/Awasthy-NR-paper-2024.pdf |website=The Economic History Society |access-date=17 April 2026}}</ref> ১৯৩৩ চনত অহা এগৰাকী ইংৰাজ মহিলা এমিলী গিলক্্ৰীষ্ট হেচৰ<ref>{{Cite web |date=2017-02-14 |title=HATCH, Emily Gilchriest – Persons of Indian Studies by Prof. Dr. Klaus Karttunen |url=https://whowaswho-indology.info/2663/hatch-emily-gilchriest |access-date=2023-09-01 |language=en-US |archive-date=1 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230901075844/https://whowaswho-indology.info/2663/hatch-emily-gilchriest |url-status=live}}</ref> এক প্ৰবন্ধত ১৯০৮ চনত এটা কোঠালি খোলাৰ বিফল প্ৰচেষ্টাৰ কথা উল্লেখ আছে। তেওঁৰ 'ট্ৰাভাংকোৰ: এ গাইড বুক ফৰ দি ভিজিটৰ' (অক্সফৰ্ড ইউনিভাৰ্চিটী প্ৰেছ, ১৯৩৩) নামৰ গ্ৰন্থখনত লিখিছে: "প্ৰায় ২৫ বছৰ আগতে যেতিয়া ৰাজ্যখনক অতিৰিক্ত ধনৰ প্ৰয়োজন হৈছিল, তেতিয়া এই বাকচবোৰ খুলি তাৰ সম্পত্তি ব্যৱহাৰ কৰাটো উচিত বুলি ভবা হৈছিল।" "এটা মানুহৰ গোট" একত্ৰিত হৈ জোঁৰ লৈ কোঠালিবোৰত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। কিন্তু যেতিয়া তেওঁলোকে কোঠালিবোৰ "ফেঁটী সাপেৰে ভৰি থকা" দেখিলে, তেতিয়া তেওঁলোকে "প্ৰাণৰ ভয়ত তাৰপৰা পলাই গ’ল।" <ref name="a.srivathsan"/> ৰাজপৰিয়ালে দাবী কৰি আহিছে যে 'B' কোঠালিটো খোলাটো অমংগলীয়া হ’ব পাৰে।<ref>{{cite news |title=Legend halts Kerala temple stocktaking |url=http://www.asianage.com/india/legend-halts-kerala-temple-stocktaking-150 |access-date=18 July 2011 |website=[[The Asian Age]] |date=4 July 2011 |archive-date=8 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110708200213/http://www.asianage.com/india/legend-halts-kerala-temple-stocktaking-150 |url-status=live |archivedate=8 July 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110708200213/http://www.asianage.com/india/legend-halts-kerala-temple-stocktaking-150 |deadurl=yes }}</ref> সাতজনীয়া দলটোৱে ২০১১ চনৰ ৮ জুলাইত আন কিছুমান বিশেষজ্ঞৰ সৈতে আলোচনা কৰি এই কোঠালিটো খোলাৰ ক্ষেত্ৰত চূড়ান্ত সিদ্ধান্ত লোৱাৰ কথা আছিল।<ref name="Sree Padmanabha Swamy temple: Lord's riches worth more than Rs 1 lakh cr">{{cite news |url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-07-05/news/29739016_1_market-value-Sree-padmanabha-swamy-treasure-trove |title=Sree Padmanabha Swamy temple: Lord's riches worth more than Rs 1 lakh cr |date=5 July 2011 |website=The Economic Times |access-date=5 July 2011 |archive-date=2011-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110812061842/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-07-05/news/29739016_1_market-value-Sree-padmanabha-swamy-treasure-trove |archivedate=2011-08-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110812061842/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-07-05/news/29739016_1_market-value-sree-padmanabha-swamy-treasure-trove |deadurl=yes }}</ref> "দেৱতাৰ ইচ্ছা জানিবলৈ" মন্দিৰত অনুষ্ঠিত হোৱা এক অষ্টமংগল দেৱপ্ৰশ্নমত প্ৰকাশ পায় যে 'B' কোঠালিটো খোলাৰ যিকোনো প্ৰচেষ্টাই দেৱতাৰ অসন্তুষ্টিৰ কাৰণ হ’ব। লগতে হিচাপ কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াত আন কোঠালিবোৰত থকা পৱিত্ৰ বস্তুবোৰ অশুদ্ধ হৈ পৰিছে।<ref name="TH12Aug2011"/> ২০১১ চনত [[ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়]]ৰদ্বাৰা নিযুক্ত পৰ্যবেক্ষকসকলে 'B' কোঠালিৰ এটা সমুখ-কক্ষ (Antechamber) খুলিছিল।<ref>{{cite news |title=Vaults A and B opened at temple |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/vaults-a-and-b-opened-at-temple/article2142820.ece |access-date=20 April 2026 |work=The Hindu |agency=The Hindu |date=29 June 2011 |language=en-IN}}</ref> কিন্তু পৰ্যবেক্ষকসকলে মূল 'B' কোঠালিটো খুলিব নোৱাৰিলে। অৱশ্যে ২০১৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত উচ্চতম ন্যায়ালয়ত দাখিল কৰা প্ৰতিৱেদনত [[গোপাল সুব্ৰমণিয়াম]]য়ে আন এক দেৱপ্ৰশ্নম অনুষ্ঠিত কৰাৰ পাছত ইয়াক খোলাৰ পৰামৰ্শ দিছিল। দুজন পুষ্পাঞ্জলি স্বামীয়াৰ হৈছে পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰৰ সৰ্বোচ্চ ধৰ্মীয় কৰ্তৃপক্ষ। ২০১৬ চনৰ ৮ ফেব্ৰুৱাৰীত নডুভিল মঠৰ পুষ্পাঞ্জলি স্বামীয়াৰে প্ৰশাসনিক সমিতিৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী বিষয়ালৈ পত্ৰ প্ৰেৰণ কৰি 'B' কোঠালি খোলাৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰে। ২০১৮ চনৰ মে’ মাহত মুন্সিৰা মঠৰ পুষ্পাঞ্জলি স্বামীয়াৰে পৱিত্ৰ কোঠালিটো খোলাৰ বিৰুদ্ধে প্ৰচাৰ চলাই [[কাচৰগড়]]ৰপৰা তিৰুৱনন্তপুৰমলৈ এক ৰথযাত্ৰাৰ নেতৃত্ব দিয়ে। কেৰালাৰ ব্ৰাহ্মণসকলৰ সৰ্বোচ্চ ধৰ্মীয় নেতা আজভাঞ্চেৰী থম্প্ৰাক্কলেও ৰথযাত্ৰাৰ সৈতে জড়িত এখন সভাত ভাষণ দি দাবী জনায় যে 'B' কোঠালিটো খুলি ধৰ্মীয় বিশ্বাসত আঘাত হানিব নালাগে। ভাৰতৰ প্ৰাক্তন নিয়ন্ত্ৰক আৰু মহাগণনা পৰীক্ষক (CAG) [[বিনোদ ৰায়]]ৰ ২০১৪ চনৰ আগষ্ট মাহৰ এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, শেহতীয়া দশকবোৰত 'B' কোঠালিৰ অন্তত সমুখ-কক্ষটো অন্ততঃ সাতবাৰ খোলা হৈছে— ১৯৯১ চনত দুবাৰ আৰু ২০০২ চনত পাঁচবাৰ।<ref>{{cite news |title=Report on Kerala temple says the vault was opened 7 times |url=https://www.indiatoday.in/programme/up-south/video/sree-padmanabha-temple-status-report-vinod-rai-former-cag-454782-2014-08-13 |access-date=21 April 2026 |work=India Today |agency=India Today |date=13 August 2014 |language=en}}</ref> বিনোদ ৰায়ৰ প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ পোৱাৰ পিছত ৰাজকুমাৰী অশ্বথী তিৰুনাল গৌৰী লক্ষ্মী বাঈয়ে স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে শ্ৰীৰায়ে 'B' কোঠালিৰ সমুখ-কক্ষটোৰ কথাহে উল্লেখ কৰিছিল। সেই সমুখ-কক্ষটো ২০১১ চনতো উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰদ্বাৰা নিযুক্ত পৰ্যবেক্ষকসকলে খুলিছিল।<ref>{{cite news |title=Won't open vault B to satisfy curiosity of a few: Travancore royal family |url=https://www.theweek.in/news/india/padmanabhaswamy-temple-vault-b-travancore-royal-family.html |access-date=10 April 2026 |agency=The Week |date=13 August 2017}}</ref> ইয়াৰ পূৰ্বে উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰদ্বাৰা নিযুক্ত এমিকেচ কিউৰি গোপাল সুব্ৰমণিয়ামেও অভিযোগ কৰিছিল যে উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ নিষেধাজ্ঞা থকা সত্ত্বেও 'B' কোঠালি বা ইয়াৰ কোনো এটা সমুখ-কক্ষ খোলা হৈছিল।<ref name="TH24Apr2014">{{cite news |title=Apex court finds amicus curiae report on temple disturbing |url=http://www.thehindu.com/news/national/apex-court-finds-amicus-curiae-report-on-temple-disturbing/article5940660.ece |access-date=24 April 2014 |website=The Hindu |archive-date=24 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140424174412/http://www.thehindu.com/news/national/apex-court-finds-amicus-curiae-report-on-temple-disturbing/article5940660.ece |url-status=live}}</ref> === পাঁচটা সৰু গুপ্ত কোঠালি খোলাৰ প্ৰক্ৰিয়া === ২০১১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে পুৰাতত্ত্ব বিভাগ আৰু অগ্নিনিৰ্বাপক বাহিনীৰ কৰ্তৃপক্ষক মন্দিৰৰ কিছুমান গোপন কোঠালি খুলিবলৈ আৰু ভিতৰত থকা বস্তুবোৰৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল।<ref>{{cite news |title=Rs50k cr worth treasure in Kerala temple |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/Rs50k-cr-worth-treasure-in-Kerala-temple/articleshow/9069757.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20110811135735/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-07-02/thiruvananthapuram/29730213_1_gold-coins-secret-vaults-yellow-metal |url-status=live |archive-date=11 August 2011 |access-date=3 July 2011 |newspaper=[[The Times of India]] |date=2 July 2011}}</ref> মন্দিৰৰ দুজন পুৰোহিত ক্ৰমে 'পেৰিয়া নাম্বি' আৰু 'থেক্কেডাথু নাম্বি' হ’ল 'C'ৰপৰা 'F' লৈকে নামকৰণ কৰা চাৰিটা কোঠালিৰ ৰক্ষক। এই কোঠালিবোৰ সময়ে সময়ে খোলা হয়। উচ্চতম ন্যায়ালয়ে নিৰ্দেশ দিছিল যে 'C'ৰপৰা 'F' লৈকে কোঠালিবোৰ খোলোতে আৰু ভিতৰৰ বস্তুবোৰ ব্যৱহাৰ কৰোঁতে মন্দিৰৰ "পৰম্পৰাগত নিয়ম আৰু ৰীতি-নীতি" পালন কৰিব লাগিব। লগতে 'A' কোঠালিটো কেৱল বস্তুৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰাৰ বাবেহে খোলা হ’ব আৰু তাৰ পিছত বন্ধ কৰা হ’ব। এক বিতং তালিকা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে নিযুক্তি দিয়া এজন সাতজনীয়া সদস্যৰ দলে মন্দিৰৰ ভূ-গৰ্ভস্থ কোঠালিবোৰ পৰীক্ষা কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত তলা-চাবিৰ তলত থকা এক বিশাল সম্পত্তিৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰা সম্ভৱ হৈছিল। ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ নিৰ্দেশ অনুসৰি ২০১২ চনৰ আগষ্ট মাহত 'C', 'D', 'E' আৰু 'F' কোঠালিৰ বস্তুৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰাৰ কাম সম্পূৰ্ণ হয়। ২০১২ চনৰ শেষৰফালে 'A' কোঠালিৰ আনুষ্ঠানিক তালিকা প্ৰস্তুত কৰাৰ কাম আৰম্ভ হয়।<ref name="ACR12">{{cite web |url=http://www.thehindu.com/multimedia/archive/01262/Report_of_the_amic_1262649a.pdf |last1=Subramanium |first1=Gopal |title=Report by Amicus Curiae Gopal Subramanium 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130308103934/https://www.thehindu.com/multimedia/archive/01262/Report_of_the_amic_1262649a.pdf |archive-date=8 March 2013 |website=The Hindu |access-date=22 April 2026}}</ref> 'A', 'C', 'D', 'E' আৰু 'F' কোঠালিবোৰ ইয়াৰ সমুখ-কক্ষসমূহৰ সৈতে খোলা হৈছিল। উদ্ধাৰ হোৱা বস্তুবোৰৰ ভিতৰত এশটাতকৈও অধিক হীৰা, পদ্মৰাগ মণি আৰু অন্যান্য বহুমূলীয়া পাথৰ খচিত ৩.৫ ফুট ওখ এটা নিভেৰা বিশুদ্ধ সোণৰ [[মহাবিষ্ণু]]ৰ মূৰ্তি পোৱা গৈছে।<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/golden-idol-of-vishnu-found-at-sree-padmanabhaswamy-temple/article2154027.ece |title=Golden idol of Vishnu found at Sree Padmanabhaswamy temple |work=The Hindu |date=3 July 2011 |access-date=10 October 2022 |location=Thiruvananthapuram, India |archive-date=9 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221009222631/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/golden-idol-of-vishnu-found-at-sree-padmanabhaswamy-temple/article2154027.ece |url-status=live}}</ref> ইয়াৰ উপৰি ১৮ ফুট দীঘল এটা বিশুদ্ধ সোণৰ শিকলি, ৫০০ কিলোগ্ৰাম ওজনৰ সোণৰ থোপা, ৩৬ কিলোগ্ৰাম ওজনৰ সোণৰ ওৰণি, বহুমূলীয়া পাথৰ খচিত ১২০০খন 'চৰাপল্লী' সোণৰ মুদ্ৰাৰ মালা উদ্ধাৰ হৈছে। লগতে সোণৰ অলংকাৰ, ডিঙিৰ মালা, মুকুট, হীৰা, মাণিক, নীলম, মৰকত আৰু সোণৰ সামগ্ৰীৰে ভৰ্তি কেইবাটাও মোনা পোৱা গৈছে।<ref>{{cite web |url=https://www.indiatoday.in/india/south/story/kerala-padmanabha-temple-treasure-136720-2011-07-02 |title=Kerala's Padmanabha temple treasure worth over Rs 60k crore |access-date=5 November 2014 |archive-date=13 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141113023113/http://indiatoday.intoday.in/story/kerala-padmanabha-temple-treasure/1/143508.html |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.indiatoday.in/india/south/story/kerala-temple-riches-spark-ownership-debate-136808-2011-07-03 |title=Thiruvananthapuram temple riches spark ownership debate |access-date=5 November 2014 |archive-date=13 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141113023109/http://indiatoday.intoday.in/story/kerala-temple-riches-spark-ownership-debate/1/143663.html |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.outlookindia.com/article/The-Worth-Of-Eternal-Repose/277576 |title=The Worth Of Eternal Repose |website=outlookindia.com |first=Minu |last=Ittyipe |date=18 July 2011 |access-date=5 November 2014 |archive-date=5 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141105135025/http://www.outlookindia.com/article/The-Worth-Of-Eternal-Repose/277576 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.foxnews.com/science/results-of-billion-dollar-treasure-hunt-in-hindu-temple-to-be-revealed |title=Results of billion-dollar treasure hunt in Hindu temple to be revealed |author=Gene J. Koprowski |date=26 March 2015 |publisher=Fox News Channel |access-date=5 November 2014 |archive-date=3 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140303131105/http://www.foxnews.com/science/2012/10/02/results-billion-dollar-treasure-hunt-in-hindu-temple-to-be-revealed |url-status=live}}</ref> দেৱতাক সজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা প্ৰায় ৩০ কিলোগ্ৰাম ওজনৰ ১৬টা অংশ থকা সোণৰ অংগবস্ত্ৰ, মাণিক আৰু মৰকত খচিত সোণৰ "নাৰিকলৰ কোৰোকা" আৰু ১৮ শতিকাৰ [[নেপোলিয়ন]] যুগৰ কেইবাটাও মুদ্ৰা পোৱা গৈছে।<ref>{{cite news |title=Padmanabhaswamy Temple: The richest deity in India? |url=https://www.indiatoday.in/india/photo/thiruvananthapuram-sri-padmanabha-swamy-temple-riches-365825-2011-07-05 |access-date=18 May 2026 |work=India Today |date=5 July 2011 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Kilos of ancient coins found in temple vault |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/kilos-of-ancient-coins-found-in-temple-vault/article2151308.ece |access-date=18 May 2026 |work=The Hindu |date=2 July 2011 |language=en-IN}}</ref> ২০১২ চনৰ আৰম্ভণিতে এই বস্তুবোৰ পৰীক্ষা কৰিবলৈ এখন বিশেষজ্ঞ সমিতি গঠন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত কান্নুৰ জিলাৰ কট্টায়মত উদ্ধাৰ হোৱা [[ৰোমান সাম্ৰাজ্য]]ৰ লাখ লাখ সোণৰ মুদ্ৰাও অন্তৰ্ভুক্ত আছে। ভাৰতৰ প্ৰাক্তন নিয়ন্ত্ৰক আৰু মহাগণনা পৰীক্ষক (CAG) বিনোদ ৰায়ৰ মতে (যিয়ে ১৯৯০ চনৰপৰা মন্দিৰৰ কিছুমান নথি পৰীক্ষা কৰিছিল), ২০১৪ চনৰ আগষ্ট মাহলৈকে ইতিমধ্যে খোলা থকা 'A' কোঠালিত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০ চনৰ প্ৰায় ৮০০ কিলোগ্ৰাম সোণৰ মুদ্ৰা জমা হৈ আছে। ইয়াৰ প্ৰতিটো মুদ্ৰাৰ মূল্য ২.৭ লাখ টকাতকৈও অধিক। ইয়াৰ উপৰি ১৮ ফুট দীঘল মূল দেৱতাৰ বাবে এশ হাজাৰ হীৰা আৰু অন্যান্য বহুমূলীয়া পাথৰ খচিত এটা বিশুদ্ধ সোণৰ সিংহাসন পোৱা গৈছে। 'A' কোঠালিত প্ৰৱেশ কৰা এজন ব্যক্তিৰ মতে, তাত থকা কিছুমান ডাঙৰ হীৰা এজন প্ৰাপ্তবয়স্ক মানুহৰ বুঢ়া আঙুলিৰ সমান আছিল।<ref>{{cite magazine |url=https://www.newyorker.com/magazine/2012/04/30/the-secret-of-the-temple |title=The Secret of the Temple |author=Jake Halpern |date=30 April 2012 |magazine=The New Yorker |access-date=20 February 2020 |archive-date=6 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190906173441/https://www.newyorker.com/magazine/2012/04/30/the-secret-of-the-temple |url-status=live}}</ref> বিভিন্ন প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, তাত হীৰা আৰু অন্যান্য বহুমূলীয়া পাথৰ খচিত অন্ততঃ তিনিখন বা তাতকেই অধিক নিভেৰা সোণৰ মুকুট পোৱা গৈছে।<ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/padmanabhaswamy-temple-throws-up-a-treasure-trove/article2148311.ece |title=Padmanabhaswamy temple throws up a treasure trove |author=G. Mahadevan |website=The Hindu |date=July 2011 |access-date=18 July 2015 |archive-date=28 July 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130728100904/http://www.thehindu.com/news/national/kerala/padmanabhaswamy-temple-throws-up-a-treasure-trove/article2148311.ece |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/fivetier-security-system-for-padmanabhaswamy-temple/article2496807.ece |title=Five-tier security system for Padmanabhaswamy temple |agency=Press Trust of India |website=The Hindu |date=29 September 2011 |access-date=18 July 2015 |archive-date=16 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200716055617/https://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/fivetier-security-system-for-padmanabhaswamy-temple/article2496807.ece |url-status=live}}</ref> কিছুমান সংবাদ মাধ্যমৰ প্ৰতিৱেদনত 'A' কোঠালি আৰু ইয়াৰ সমুখ-কক্ষৰপৰা উদ্ধাৰ হোৱা সামগ্ৰীৰ ভিতৰত শ শ বিশুদ্ধ সোণৰ চকী, হাজাৰ হাজাৰ সোণৰ পাত্ৰ আৰু কলহৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-south-asia-14063061 |title=The feisty Indian kings and their temple treasure |work=BBC News |date=7 July 2011 |access-date=20 June 2018 |archive-date=25 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180725180755/https://www.bbc.com/news/world-south-asia-14063061 |url-status=live}}</ref> মন্দিৰৰ দৈনন্দিন ধৰ্মীয় নীতি-নিয়ম বা উৎসৱ-পাৰ্বণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা শ শ সোণৰ পাত্ৰ আৰু অন্যান্য সামগ্ৰীৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰা হোৱা নাছিল। কাৰণ এই ক্ষেত্ৰত মন্দিৰৰ পুৰোহিতসকলে তীব্ৰ আপত্তি দৰ্শাইছিল।<ref name="ACR12"/> 'A' কোঠালি আৰু ইয়াৰ সমুখ-কক্ষসমূহৰপৰা ১.০২ লাখতকৈও অধিক "সামগ্ৰী" উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল। আনহাতে 'C'ৰপৰা 'F' কোঠালিৰপৰা ২০০০ তকেই অধিক সামগ্ৰী পোৱা গৈছিল। ইয়াত এটা "সামগ্ৰী" মানে এটা একক বস্তু বা কেইবাটাও বস্তুৰ সংগ্ৰহ হ’ব পাৰে। যেনে— ৮০০ কিলোগ্ৰাম ওজনৰ ১.৯৫ লাখ 'ৰাচাপ্পনম' (সোণৰ মুদ্ৰা) আৰু নৱৰত্নৰ ছেট। ২০১৩ চনৰ মাৰ্চ মাহলৈকে কৰা তালিকাভুক্তকৰণ অনুসৰি ডাঙৰ ডাঙৰ সোণৰ অলংকাৰৰ অংশ হিচাপে ৬০,০০০ তকৈও অধিক বহুমূলীয়া পাথৰ খচিত হৈ আছে। বৰ্ণনা কৰা মুঠ আঠটা কোঠালিৰ ভিতৰত কেৱল পাঁচটা সৰু কোঠালি খোলিয়েই এতিয়ালৈকে যি সম্পত্তি পোৱা গৈছে, তাক বিশ্বৰ ইতিহাসত সোণ আৰু বহুমূলীয়া পাথৰৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ সংগ্ৰহ বুলি গণ্য কৰা হৈছে।<ref name="bullionstreet.com">{{cite web |url=http://www.bullionstreet.com/news/india-to-evaluate-worlds-largest-gold-treasure-soon/1044 |title=India to evaluate world's largest gold treasure soon |archive-url=https://web.archive.org/web/20150414100931/http://www.bullionstreet.com/news/india-to-evaluate-worlds-largest-gold-treasure-soon/1044 |archive-date=14 April 2015 |access-date=29 July 2026 |archivedate=14 April 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150414100931/http://www.bullionstreet.com/news/india-to-evaluate-worlds-largest-gold-treasure-soon/1044 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.commodityonline.com/news/gold-treasure-at-india-temple-could-be-the-largest-in-the-world-40475-3-40476.html |title=Gold treasure at India temple could be the largest in the world |date=4 Jul 2011 |website=Commodity Online |archive-url=https://web.archive.org/web/20160506215358/http://www.commodityonline.com/news/Gold-treasure-at-India-temple-could-be-the-largest-in-the-world-40475-3-40476.html |archive-date=6 May 2016}}</ref> বিশ্বাস কৰা হয় যে এই মূল্যৱান সম্পত্তিসমূহ হাজাৰ হাজাৰ বছৰ ধৰি মন্দিৰটোত জমা হৈছিল। চেৰা ৰাজবংশ, পাণ্ড্য ৰাজ্য, ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজপৰিয়াল, কোলাথিৰী, পল্লৱ ৰাজবংশ, চোল ৰাজবংশ আৰু দক্ষিণ ভাৰত তথা ইয়াৰ বাহিৰৰ বিভিন্ন ৰজাসকলে এইবোৰ দেৱতাৰ চৰণত দান কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি মেচোপটেমিয়া, জেৰুজালেম, গ্ৰীচ, ৰোমৰ শাসক আৰু ব্যৱসায়ীসকলৰ লগতে পৰৱৰ্তী সময়ত ইউৰোপৰ বিভিন্ন ঔপনিৱেশিক শক্তি আৰু অন্যান্য দেশৰপৰাও এই সম্পদসমূহ আহিছিল।<ref name="rediff.com"/><ref name="huffingtonpost.com"/><ref name="Frontline02">{{cite web |url=https://frontline.thehindu.com/the-nation/article30176370.ece |title=Treasures of history |last=Krishnakumar |first=R. |date=29 July 2011 |website=[[Frontline (magazine)|Frontline]] |access-date=16 July 2020 |archive-date=16 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200716060310/https://frontline.thehindu.com/the-nation/article30176370.ece |url-status=live}}</ref><ref name="Frontline03">{{cite news |url=http://www.thehindu.com/news/national/tales-that-the-fabulous-collection-in-the-vaults-tell/article2233694.ece |title=Tales that the fabulous collection in the vaults tell |author=Beena Sarasa |website=The Hindu |date=16 July 2011 |access-date=5 November 2014 |archive-date=9 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190409073849/https://www.thehindu.com/news/national/tales-that-the-fabulous-collection-in-the-vaults-tell/article2233694.ece |url-status=live}}</ref> কিছুমান লোকে মত প্ৰকাশ কৰে যে এই জমা থকা সম্পদৰ এটা অংশ পৰৱৰ্তী সময়ত কৰ হিচাপে আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অন্যান্য জয় কৰা ৰাজ্যসমূহৰপৰা ট্ৰাভাংকোৰৰ ৰজাসকলৰ হাতলৈ আহিছিল।<ref>{{cite news |title=Glittering details emerge of Indian temple treasure |url=https://montrealgazette.com/life/Glittering+details+emerge+Indian+temple+treasure/5051341/story.html |access-date=18 July 2011 |newspaper=[[The Gazette (Montreal)|The Gazette]] |date=5 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110708181423/http://www.montrealgazette.com/life/Glittering+details+emerge+Indian+temple+treasure/5051341/story.html |archive-date=8 July 2011 |archivedate=8 July 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110708181423/http://www.montrealgazette.com/life/Glittering+details+emerge+Indian+temple+treasure/5051341/story.html |deadurl=yes }}</ref> অৱশ্যে বেছিভাগ পণ্ডিতেই বিশ্বাস কৰে যে এই সম্পদ হাজাৰ হাজাৰ বছৰ ধৰি গোট খাইছিল। কিয়নো কেইবাখনো বৰ্তমান উপলব্ধ হিন্দু ধৰ্মগ্ৰন্থ আৰু সংগম তামিল সাহিত্যত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০ ৰপৰা খ্ৰীষ্টাব্দ ৩০০, য’ত ইয়াৰ বিপুল সম্পত্তিৰ বাবেই ইয়াক "সোণালী মন্দিৰ" বুলি কোৱা হৈছিল) এই দেৱতা আৰু মন্দিৰৰ উল্লেখ আছে। এই ভঁৰালত চেৰা, পাণ্ড্য, গ্ৰীক আৰু ৰোমান যুগৰ অলেখ ঐতিহাসিক সামগ্ৰী আছে।<ref name="Seran Vanji"/><ref name="huffingtonpost.com"/><ref name="Silappadikaram"/><ref name="rediff.com"/> প্ৰাচীন তামিল সংগম মহাকাব্য [[চিলপ্পাটিকাৰম]]ত (অনুমাণিক খ্ৰীষ্টাব্দ ১০০ ৰপৰা ৩০০) উল্লেখ আছে যে তদানীন্তন চেৰা ৰজা চেলকুট্টুৱনে এটা 'সোণালী মন্দিৰ'ৰ (অৰিতুয়িল-অমাৰ্দন) পৰা সোণ আৰু বহুমূলীয়া পাথৰ উপহাৰ পাইছিল, যি পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=k57RAAAAMAAJ |title=The Secret Chamber: A Historical, Anthropological & Philosophical Study of the Kodungallur Temple |last=Induchudan |first=V. T. |date=1 January 1969 |publisher=Cochin Devaswom Board |page=47 |language=en}}</ref> হাজাৰ হাজাৰ বছৰ ধৰি তিৰুৱনন্তপুৰম, কান্নুৰ, ৱায়ানাদ, কোল্লম, পালাক্কাড আৰু মালাপ্পুৰম জিলাৰ নদীসমূহৰপৰা সোণ বুটলি থকাৰ লগতে খনিৰপৰাও সোণ আহৰণ কৰা হৈছিল। ঐতিহাসিক তথ্য অনুসৰি সুমেৰীয় যুগৰপৰাই কেৰালাৰ [[মালাবাৰ অঞ্চল]]ত (যি ঐতিহাসিক 'তামিলাকাম' অঞ্চলৰ অংশ আছিল) দক্ষিণে [[ভিঝিনজাম]]ৰপৰা উত্তৰে [[মাংগালোৰ]]লৈকে কেইবাটাও ব্যাৱসায়িক কেন্দ্ৰ আছিল। ১৭০০ শতিকাৰ শেষৰফালে যেতিয়া [[মহীশূৰৰদ্বাৰা মালাবাৰ আক্ৰমণ]] হৈছিল, তেতিয়া কেৰালা আৰু সুদূৰ দক্ষিণৰ অন্যান্য ৰাজপৰিয়ালসমূহে (যিসকল ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজপৰিয়ালৰে শাখা আছিল) তিৰুৱনন্তপুৰমত আশ্ৰয় লৈছিল। তেওঁলোকে নিজৰ সুৰক্ষাৰ বাবে নিজ নিজ মন্দিৰৰ সম্পত্তি পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰতে জমা ৰাখিছিল।<ref name="rediff.com"/><ref name="Frontline02"/><ref name="Frontline03"/> লগতে, আটাইতকৈ ডাঙৰ তথা এতিয়ালৈকে নোখোলা কোঠালিটো আৰু ইতিমধ্যে খোলা হোৱা সৰু কোঠালিবোৰত থকা বেছিভাগ সম্পদেই ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজ্য গঠন হোৱাৰ বহু আগৰ। ইয়াৰ এক উৎকৃষ্ট উদাহৰণ হৈছে বিনোদ ৰায়ে উল্লেখ কৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০ চনৰ প্ৰায় ৮00 কিলোগ্ৰাম সোণৰ মুদ্ৰাৰ ভাণ্ডাৰ। প্ৰখ্যাত প্ৰত্নতত্ত্ববিদ তথা ইতিহাসবিদ [[আৰ নাগাস্বামী]]য়েও উল্লেখ কৰিছে যে কেৰালাৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰপৰা এই দেৱতালৈ আগবঢ়োৱা দান-বৰঙনিৰ বহুতো নথি-পত্ৰ কেৰালাত পোৱা যায়।<ref name="RN"/> শেষত, ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজ্যত সদায় চৰকাৰী ৰাজকোষ (কাৰুভেলাম), ৰাজপৰিয়ালৰ নিজা ৰাজকোষ (চেল্লাম) আৰু মন্দিৰৰ ৰাজকোষৰ (তিৰুভাৰা ভাণ্ডাৰম বা শ্ৰী ভাণ্ডাৰম) মাজত পাৰ্থক্য ৰখা হৈছিল। মহাৰাণী [[গৌৰী লক্ষ্মী বাঈ]]ৰ ৰাজত্বকালত কেৰালা অঞ্চলৰ কু-পৰিচালিত হৈ থকা শ শ মন্দিৰ চৰকাৰৰ অধীনলৈ অনা হৈছিল। এই মন্দিৰবোৰৰ অতিৰিক্ত অলংকাৰসমূহো পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰৰ গোপন কোঠালিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। আনহাতে সেই মন্দিৰসমূহৰ দৈনন্দিন চোৱা-চিতাৰ বাবে পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰৰ পুঁজি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="Aswathi"/> ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ এই চৰ্চিত ঘটনাৰ পূৰ্বে, ১৯৩১ চনত 'A', 'C', 'D', 'E' বা 'F' কোঠালিৰ যিকোনো এটা বা ইয়াৰ সমুখ-কক্ষ খোলা হৈছিল। সেই সময়ত ভাৰতত তীব্ৰ অৰ্থনৈতিক মন্দাৱস্থা চলি থকাৰ বাবে ৰাজপ্ৰাসাদ আৰু চৰকাৰী ৰাজকোষ প্ৰায় খালী হৈ পৰিছিল। সেয়েহে ইয়াক খোলাৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। ৰজা আৰু পুৰোহিতসকলক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি গঠিত এটা সৰু দলে তাত এটা ডাঙৰ ভঁৰালৰ দৰে ঘৰ পাইছিল, যিটো বেছিভাগ সোণ আৰু কিছু পৰিমাণে ৰূপৰ মুদ্ৰা তথা অলংকাৰেৰে ভৰি আছিল। ইয়াৰ ওপৰত শ শ বিশুদ্ধ সোণৰ পাত্ৰ ৰখা আছিল। লগতে সোণৰ মুদ্ৰাৰে ভৰ্তি চাৰিটা ডাঙৰ বাকচো আছিল। মাটিত খোপনি পুতি থকা আৰু ছয়টা ভাগ থকা এটা ডাঙৰ বাকচো তাত পোৱা গৈছিল। সেইবোৰ হীৰা, মাণিক, নীলম আৰু মৰকত খচিত সোণৰ অলংকাৰেৰে ভৰি আছিল। ইয়াৰ বাহিৰেও পুৰণি মুদ্ৰাৰে ভৰ্তি আৰু চাৰিটা বাকচ পোৱা গৈছিল, যিবোৰ হিচাপ কৰিবলৈ ৰাজপ্ৰাসাদ আৰু চৰকাৰী ৰাজকোষলৈ লৈ যোৱা হৈছিল।<ref name="a.srivathsan"/> == আইনী বিবাদসমূহ == ২০১১ চনত কেৰালা উচ্চ ন্যায়ালয়ে ৰায় দিছিল যে ৰাজ্য চৰকাৰে মন্দিৰ আৰু ইয়াৰ সম্পত্তিৰ নিয়ন্ত্ৰণ নিজৰ হাতলৈ ল’ব লাগে। ইয়াৰ পিছতে ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজপৰিয়ালে ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ত আপিল কৰে।<ref name="econ">[https://www.economist.com/blogs/banyan/2013/02/temples-riches Temple Riches: Render unto Padmanabhaswamy] – The Economist, 19 February 2013</ref> এই সন্দৰ্ভত এটা স্বতন্ত্ৰ প্ৰতিৱেদন তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। ২০১২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত সম্পূৰ্ণ হোৱা এই প্ৰতিৱেদনত ৰাজপৰিয়ালে মন্দিৰৰ সম্পত্তি আত্মসাৎ কৰাৰ কোনো প্ৰমাণ পোৱা নগ’ল।<ref name="ACR12"/> উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ নিৰ্দেশ অনুসৰি সমগ্ৰ প্ৰক্ৰিয়াটো সম্পূৰ্ণ নোহোৱালৈকে সম্পত্তিৰ তালিকাৰ ফলাফলসমূহ ৰাজহুৱা কৰিব নোৱাৰিব।<ref name="ACR12"/> ২০১৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত আদালতৰ বন্ধু (Amicus Curiae) অধিবক্তা গোপাল সুব্ৰমণিয়ামে উচ্চতম ন্যায়ালয়ত ৫৭৭ পৃষ্ঠাৰ এখন প্ৰতিৱেদন দাখিল কৰে। তেওঁ মন্দিৰ প্ৰশাসনত অনিয়ম হোৱাৰ গুৰুতৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে। তেওঁৰ মতে মন্দিৰ কৰ্তৃপক্ষই কেইবাটাও বেংক একাউণ্ট আৰু ট্ৰাষ্ট খুলি নিজৰ নৈতিক দায়িত্ব পালনত ব্যৰ্থ হৈছে। লগতে বিগত ১০ বছৰ ধৰি আয়কৰ ৰিটাৰ্নো দাখিল কৰা হোৱা নাই। প্ৰতিৱেদনখনত উল্লেখ কৰা হৈছিল: "বিপুল পৰিমাণৰ সোণ আৰু ৰূপ উদ্ধাৰ হোৱাৰ ঘটনাই আদালতৰ বন্ধুক আচৰিত কৰি তুলিছে। ই এক কু-পৰিচালনাৰ স্পষ্ট উদাহৰণ। ইয়াত সোণৰ প্ৰলেপ দিয়া মেচিন (Gold plating machine) থকা বুলি উঠা অভিযোগো এক বুজাব নোৱাৰা ঘটনা। এই আৱিষ্কাৰে সমাজৰ উচ্চ স্তৰৰ লোকৰদ্বাৰা পৰিকল্পিতভাৱে সম্পদ উলিয়াই নিয়াৰ সন্দেহ বৃদ্ধি কৰে। এই বিষয়বোৰ সমাধান কৰাৰ ক্ষেত্ৰত সমগ্ৰ চৰকাৰী ব্যৱস্থাটোৰ মাজত এটা উদাসীনতা দেখা গৈছিল। আৰক্ষীৰ পৰ্যাপ্ত তদন্তৰ অভাৱে এই কথা সূচায় যে তিৰুৱনন্তপুৰম কেৰালা ৰাজ্যৰ এখন চহৰ হোৱা সত্ত্বেও মানুহৰ মনত এতিয়াও পুৰণি ৰাজতন্ত্ৰৰ প্ৰভাৱ আছে।" <ref>{{cite news |title=Amicus Curiae seeks audit of temple wealth |url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/amicus-curiae-seeks-audit-of-temple-wealth/article5927269.ece |access-date=24 April 2014 |newspaper=The Hindu}}</ref> ন্যায়াধীশ আৰ এম লোধা আৰু ন্যায়াধীশ [[এ কে পাটনায়ক]]ক লৈ গঠিত উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ বিচাৰপীঠে এখন ৫ জনীয়া সমিতি গঠন কৰি প্ৰশাসনৰ সালসলনি কৰিবলেই নিৰ্দেশ দিয়ে। লগতে বিনোদ ৰায়ক হিচাপ পৰীক্ষক (Auditor) হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। এই সমিতিত [[তিৰুৱনন্তপুৰম জিলা]]ৰ ন্যায়াধীশ কে পি ইন্দিৰা,<ref>{{cite news |title=Padmanabha Swamy temple: K P Indira takes charge |url=http://www.mathrubhumi.com/english/news/kerala/padmanabha-swamy-temple-k-p-indira-takes-charge-145694.html |access-date=26 April 2014 |newspaper=Mathrubhumi |archivedate=26 April 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140426232219/http://www.mathrubhumi.com/english/news/kerala/padmanabha-swamy-temple-k-p-indira-takes-charge-145694.html |deadurl=yes }}</ref> মন্দিৰৰ তন্ত্ৰী আৰু নাম্বি, লগতে কেৰালা চৰকাৰৰ সৈতে আলোচনা কৰি ঠিক কৰিবলগীয়া আন দুজন সদস্য অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ইয়াৰ উপৰি আই এ এচ (IAS) বিষয়া তথা মন্দিৰৰ প্ৰাক্তন প্ৰশাসক কে এন সতীশক কাৰ্যবাহী বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite news |title=Woman judge takes charge of Padmanabhaswamy temple |url=http://www.ndtv.com/article/india/woman-judge-takes-charge-of-padmanabhaswamy-temple-514362 |access-date=26 April 2014 |publisher=NDTV}}</ref><ref>{{cite news |title=SC entrusts Padmanabhaswamy temple to five-member committee |url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/sc-entrusts-padmanabhaswamy-temple-to-fivemember-committee/article5943740.ece |access-date=24 April 2014 |newspaper=The Hindu}}</ref> কেৰালা চৰকাৰে উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ এই নিৰ্দেশ মানি চলিবলৈ সন্মত হয়।<ref>{{cite news |title=Govt will abide by SC order in temple case: Chandy |url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/govt-will-abide-by-sc-order-in-temple-case-chandy/article5944126.ece |access-date=24 April 2014 |newspaper=The Hindu}}</ref> [[মূলম তিৰুনাল ৰাম বৰ্মা]] মন্দিৰৰ ন্যাসৰক্ষী (Trustee) হিচাপে বাহাল থাকে আৰু ট্ৰাভাংকোৰৰ নামধাৰী মহাৰজা হিচাপে ধৰ্মীয় দায়িত্বসমূহ পালন কৰি যায়। কিন্তু উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ অন্তৱৰ্তীকালীন ৰায়ৰ পিছত মন্দিৰ পৰিচালনাৰ সৈতে তেওঁৰ কোনো সম্পৰ্ক নাছিল।<ref>{{cite news |last=J. |first=VENKATESAN |title=SC permits Rama Varma to be temple trustee |url=http://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/sc-permits-rama-varma-to-be-temple-trustee/article5893875.ece |access-date=25 April 2014 |website=THE HINDU}}</ref> এই প্ৰতিৱেদনত এনে দুটা গোপন কোঠালিৰ সন্ধান পোৱা গৈছিল যাৰ কথা ইয়াৰ আগতে কেতিয়াও ক’তো উল্লেখ কৰা হোৱা নাছিল। প্ৰতিৱেদনত সেই দুটাক 'G' আৰু 'H' কোঠালি নাম দিয়া হৈছিল। 'B' কোঠালি আৰু ইয়াৰ সমুখ-কক্ষসমূহৰ দৰেই এই দুয়োটা কোঠালি আৰু ইয়াৰ সমুখ-কক্ষসমূহ এতিয়াও নোখোলাকৈয়ে আছে। == আইনী বিবাদসমূহ == ২০১১ চনত কেৰালা উচ্চ ন্যায়ালয়ে ৰায় দিছিল যে ৰাজ্য চৰকাৰে মন্দিৰ আৰু ইয়াৰ সম্পত্তিৰ নিয়ন্ত্ৰণ নিজৰ হাতলৈ ল’ব লাগে। ইয়াৰ পিছতে ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজপৰিয়ালে ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ত আপিল কৰে।<ref name="econ"/> এই সন্দৰ্ভত এটা স্বতন্ত্ৰ প্ৰতিৱেদন তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। ২০১২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত সম্পূৰ্ণ হোৱা এই প্ৰতিৱেদনত ৰাজপৰিয়ালে মন্দিৰৰ সম্পত্তি আত্মসাৎ কৰাৰ কোনো প্ৰমাণ পোৱা নগ’ল।<ref name="ACR12"/> উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ নিৰ্দেশ অনুসৰি সমগ্ৰ প্ৰক্ৰিয়াটো সম্পূৰ্ণ নোহোৱালৈকে সম্পত্তিৰ তালিকাৰ ফলাফলসমূহ ৰাজহুৱা কৰিব নোৱাৰিব।<ref name="ACR12"/> ২০১৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত আদালতৰ বন্ধু (Amicus Curiae) অধিবক্তা গোপাল সুব্ৰমণিয়ামে উচ্চতম ন্যায়ালয়ত ৫৭৭ পৃষ্ঠাৰ এখন প্ৰতিৱেদন দাখিল কৰে। তেওঁ মন্দিৰ প্ৰশাসনত অনিয়ম হোৱাৰ গুৰুতৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে। তেওঁৰ মতে মন্দিৰ কৰ্তৃপক্ষই কেইবাটাও বেংক একাউণ্ট আৰু ট্ৰাষ্ট খুলি নিজৰ নৈতিক দায়িত্ব পালনত ব্যৰ্থ হৈছে। লগতে বিগত ১০ বছৰ ধৰি আয়কৰ ৰিটাৰ্নো দাখিল কৰা হোৱা নাই। প্ৰতিৱেদনখনত উল্লেখ কৰা হৈছিল: "বিপুল পৰিমাণৰ সোণ আৰু ৰূপ উদ্ধাৰ হোৱাৰ ঘটনাই আদালতৰ বন্ধুক আচৰিত কৰি তুলিছে। ই এক কু-পৰিচালনাৰ স্পষ্ট উদাহৰণ। ইয়াত সোণৰ প্ৰলেপ দিয়া মেচিন থকা বুলি উঠা অভিযোগো এক বুজাব নোৱাৰা ঘটনা। এই আৱিষ্কাৰে সমাজৰ উচ্চ স্তৰৰ লোকৰদ্বাৰা পৰিকল্পিতভাৱে সম্পদ উলিয়াই নিয়াৰ সন্দেহ বৃদ্ধি কৰে। এই বিষয়বোৰ সমাধান কৰাৰ ক্ষেত্ৰত সমগ্ৰ চৰকাৰী ব্যৱস্থাটোৰ মাজত এটা উদাসীনতা দেখা গৈছিল। আৰক্ষীৰ পৰ্যাপ্ত তদন্তৰ অভাৱে এই কথা সূচায় যে তিৰুৱনন্তপুৰম কেৰালা ৰাজ্যৰ এখন চহৰ হোৱা সত্ত্বেও মানুহৰ মনত এতিয়াও পুৰণি ৰাজতন্ত্ৰৰ প্ৰভাৱ আছে।" <ref>{{cite news |title=Amicus Curiae seeks audit of temple wealth |url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/amicus-curiae-seeks-audit-of-temple-wealth/article5927269.ece |access-date=24 April 2014 |newspaper=The Hindu}}</ref> ন্যায়াধীশ আৰ এম লোধা আৰু ন্যায়াধীশ [[এ কে পাটনায়ক]]ক লৈ গঠিত উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ বিচাৰপীঠে এখন ৫ জনীয়া সমিতি গঠন কৰি প্ৰশাসনৰ সালসলনি কৰিবলেই নিৰ্দেশ দিয়ে। লগতে বিনোদ ৰায়ক হিচাপ পৰীক্ষক (Auditor) হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। এই সমিতিত [[তিৰুৱনন্তপুৰম জিলা]]ৰ ন্যায়াধীশ কে পি ইন্দিৰা,<ref>{{cite news |title=Padmanabha Swamy temple: K P Indira takes charge |url=http://www.mathrubhumi.com/english/news/kerala/padmanabha-swamy-temple-k-p-indira-takes-charge-145694.html |access-date=26 April 2014 |newspaper=Mathrubhumi |archivedate=26 April 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140426232219/http://www.mathrubhumi.com/english/news/kerala/padmanabha-swamy-temple-k-p-indira-takes-charge-145694.html |deadurl=yes }}</ref> মন্দিৰৰ তন্ত্ৰী আৰু নাম্বি, লগতে কেৰালা চৰকাৰৰ সৈতে আলোচনা কৰি ঠিক কৰিবলগীয়া আন দুজন সদস্য অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ইয়াৰ উপৰি আই এ এচ (IAS) বিষয়া তথা মন্দিৰৰ প্ৰাক্তন প্ৰশাসক কে এন সতীশক কাৰ্যবাহী বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite news |title=Woman judge takes charge of Padmanabhaswamy temple |url=http://www.ndtv.com/article/india/woman-judge-takes-charge-of-padmanabhaswamy-temple-514362 |access-date=26 April 2014 |publisher=NDTV}}</ref><ref>{{cite news |title=SC entrusts Padmanabhaswamy temple to five-member committee |url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/sc-entrusts-padmanabhaswamy-temple-to-fivemember-committee/article5943740.ece |access-date=24 April 2014 |newspaper=The Hindu}}</ref> কেৰালা চৰকাৰে উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ এই নিৰ্দেশ মানি চলিবলৈ সন্মত হয়।<ref>{{cite news |title=Govt will abide by SC order in temple case: Chandy |url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/govt-will-abide-by-sc-order-in-temple-case-chandy/article5944126.ece |access-date=24 April 2014 |newspaper=The Hindu}}</ref> [[মূলম তিৰুনাল ৰাম বৰ্মা]] মন্দিৰৰ ন্যাসৰক্ষী (Trustee) হিচাপে বাহাল থাকে আৰু ট্ৰাভাংকোৰৰ নামধাৰী মহাৰজা হিচাপে ধৰ্মীয় দায়িত্বসমূহ পালন কৰি যায়। কিন্তু উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ অন্তৱৰ্তীকালীন ৰায়ৰ পিছত মন্দিৰ পৰিচালনাৰ সৈতে তেওঁৰ কোনো সম্পৰ্ক নাছিল।<ref>{{cite news |last=J. |first=VENKATESAN |title=SC permits Rama Varma to be temple trustee |url=http://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/sc-permits-rama-varma-to-be-temple-trustee/article5893875.ece |access-date=25 April 2014 |website=THE HINDU}}</ref> এই প্ৰতিৱেদনত এনে দুটা গোপন কোঠালিৰ সন্ধান পোৱা গৈছিল যাৰ কথা ইয়াৰ আগতে কেতিয়াও ক’তো উল্লেখ কৰা হোৱা নাছিল। প্ৰতিৱেদনত সেই দুটাক 'G' আৰু 'H' কোঠালি নাম দিয়া হৈছিল। 'B' কোঠালি আৰু ইয়াৰ সমুখ-কক্ষসমূহৰ দৰেই এই দুয়োটা কোঠালি আৰু ইয়াৰ সমুখ-কক্ষসমূহ এতিয়াও নোখোলাকৈয়ে আছে। প্ৰতিৱেদনখনত এইটোও উল্লেখ কৰা হৈছে যে গোপাল সুব্ৰমণিয়ামে আঠটা গোপন কোঠালি আৰু সেইবোৰৰ সমুখ-কক্ষৰ বাহিৰতো সোণ আৰু বহুমূলীয়া পাথৰেৰে তৈয়াৰী ঐতিহাসিক সামগ্ৰীৰে ভৰ্তি কেইবাটাও ডাঙৰ বাকচ পাইছিল।<ref name="TH24Apr2014"/><ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/among-locked-cellars-and-underground-paths-questions-on-temple-treasures-safety/article5939000.ece |title=Among locked cellars and underground paths, questions on temple treasure's safety |author=A. Srivathsan |website=The Hindu |date=23 April 2014 |access-date=2 March 2015 |archive-date=24 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140424134538/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/among-locked-cellars-and-underground-paths-questions-on-temple-treasures-safety/article5939000.ece |url-status=live}}</ref> চিবিআই (CBI) আৰু ইণ্টেলিজেন্স ব্যুৰোৱে (IB) গোপাল সুব্ৰমণিয়াক উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ হিচাপে নিযুক্তি দিয়াৰ ক্ষেত্ৰত আপত্তি দৰ্শাইছিল। আইবিয়ে শ্ৰী পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰৰ সন্দৰ্ভত দাখিল কৰা গোপাল সুব্ৰমণিয়ামৰ প্ৰতিৱেদনখনক এক উদাহৰণ হিচাপে উল্লেখ কৰিছিল, য’ত তেওঁ যুক্তিসংগত তৰ্ক আৰু কঠিন তথ্যৰ পৰিৱৰ্তে নিজৰ "আধ্যাত্মিক প্ৰবৃত্তি"ৰ ওপৰতহে বেছি নিৰ্ভৰ কৰিছিল।<ref name="ET062014">{{cite news |last1=Aurora |first1=Bhavana Vij |title=Intelligence Bureau red-flags appointment of ex-Solicitor General Gopal Subramanium as SC judge |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/intelligence-bureau-red-flags-appointment-of-ex-solicitor-general-gopal-subramanium-as-sc-judge/articleshow/37149450.cms |access-date=15 May 2026 |work=The Economic Times |date=25 June 2014}}</ref> শ্ৰী পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰৰ ওপৰত দাখিল কৰা দ্বিতীয়খন প্ৰতিৱেদনত গোপাল সুব্ৰমণিয়ামে নিজেই প্ৰকাশ কৰিছে যে "এয়া তেওঁৰ পুৱাৰ এক আধ্যাত্মিক নিয়ম আছিল, য’ত তেওঁ নিজৰ মনটো শান্ত কৰি ঈশ্বৰীয় নিৰ্দেশনা বিচাৰিছিল আৰু ইয়াৰ ফলতেই এই দিশত নতুন আৱিষ্কাৰ সম্ভৱ হৈছিল।" <ref name="ACR14Part02"/> আদালতৰ বন্ধুৰ বিৰুদ্ধে মন্দিৰৰ পৰম্পৰা উলংঘা কৰি অবৈধ [[পূজা (হিন্দু ধৰ্ম)|পূজা]] কৰাৰো অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল।<ref name="ET062014"/> তেওঁ মন্দিৰৰ থাভাৰাপ্পূৰা আৰু বেদব্যাস উপ-গৃহৰ সন্মুখত পূজা কৰিছিল। ৰাজপৰিয়াল আৰু মন্দিৰৰ তান্ত্ৰিক পুৰোহিতসকলৰ বিৰোধিতা সত্ত্বেও তেওঁ ওচৰৰে মাৰ্তণ্ডম মঠ প্ৰসাদৰপৰা এটা পাথৰৰ যন্ত্ৰম আনি কেইবাদিনো ধৰি তাৰ ওপৰত পূজা কৰিছিল। তন্ত্ৰীসকলে বুজাই দিছিল যে এই 'যন্ত্ৰম'ৰ সৈতে পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰৰ কোনো সম্পৰ্ক নাই আৰু ই কেৱল প্ৰসাদটোৰ সুৰক্ষাৰ বাবেহে আছিল। কিন্তু আদালতৰ বন্ধুৱে ইয়াক মন্দিৰৰ মূল গৰ্ভগৃহত স্থাপন কৰিবলৈ জোৰ দিছিল। তন্ত্ৰীসকলৰ তীব্ৰ বিৰোধিতাৰ বাবে যন্ত্ৰমটো য’ত আছিল তাতেই ৰৈ গ’ল। মন্দিৰৰ পৰম্পৰা অনুসৰি প্ৰতিদিনে পুৱা কেৱল শংখধ্বনি আৰু 'শ্ৰীপদ সূক্তম' পাঠ কৰিহে ভগৱান পদ্মনাভক "জগোৱা" হয়। কিন্তু আদালতৰ বন্ধুৱে দেৱতাক জগাবলৈ দৈনিক 'ভেংকটেশ সুপ্ৰভাতম' পাঠ কৰাৰ নিয়ম আৰম্ভ কৰিছিল। উচ্চতম ন্যায়ালয়ে তন্ত্ৰীসকলক সুপ্ৰভাতম গাব পৰা যাবনে নাই সেই সন্দৰ্ভত চূড়ান্ত সিদ্ধান্ত ল’বলৈ অনুৰোধ জনায়। ইয়াৰ পিছতে জ্যেষ্ঠ তন্ত্ৰী নেডুম্পিল্লী থাৰানানাল্লুৰ পৰমেশ্বৰন নম্বুথিৰিপাডে মন্দিৰ কৰ্তৃপক্ষক সুপ্ৰভাতম পাঠ কৰাটো লগে লগে বন্ধ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। কাৰণ ইয়াৰদ্বাৰা মূল দেৱতা আৰু মন্দিৰৰ 'অন্য মন্ত্ৰ যজন দোষ' (অসংগত মন্ত্ৰৰে দেৱতাৰ আৰাধনা কৰাৰ বাবে হোৱা দোষ) হৈছিল। এই ভুলৰ প্ৰায়শ্চিত্ত হিচাপে তন্ত্ৰীগৰাকীয়ে বৈদিক পণ্ডিতসকলৰদ্বাৰা ঋকবেদ আৰু যজুৰ্বেদ দুয়োটাৰে ১২ বাৰকৈ 'মুৰা' পাঠ কৰাটো বিচাৰিছিল। উচ্চতম ন্যায়ালয়লৈ প্ৰেৰণ কৰা তেওঁৰ প্ৰথম প্ৰতিৱেদনত আদালতৰ বন্ধুৱে তন্ত্ৰীসকলক শোভাযাত্ৰাৰ মূৰ্তিৰ সন্মুখত গৰ্ভগৃহৰ ভিতৰত এটা [[শ্ৰী যন্ত্ৰ]] স্থাপন কৰিব পৰা যাবনে নাই, তাক পৰীক্ষা কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল।<ref name="ACR14Part01"/> মূল আবেদনকাৰী (টি পি সুন্দৰৰাজন), যাৰ আদালতৰ কাৰ্যৱাহীৰ বাবেই এই সম্পত্তিৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল, তেওঁৰ ২০১১ চনৰ জুলাই মাহত মৃত্যু হয়। এই ঘটনাই মন্দিৰটোক কেন্দ্ৰ কৰি চলি থকা লোকবিশ্বাসক অধিক দৃঢ় কৰি তুলিছিল।<ref>[https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/religion-obituaries/8650668/TP-Sundararajan.html Obituary : TP Sundararajan, who died on July 17 aged 70, obtained a court order which has led, this summer, to the opening of some vaults of the 16th century Sri Padmanabhaswamy Temple in Trivandrum, in the southern Indian state of Kerala] ''The Daily Telegraph'', 20 July 2011</ref> === ২০২০ চনৰ জুলাই মাহত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ চূড়ান্ত ৰায় === ২০২০ চনৰ ১৩ জুলাইত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহৰ কেৰালা উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ৰায়টো নাকচ কৰে। উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ৰায় দিয়ে যে এতিয়াৰেপৰা পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰৰ প্ৰশাসন আৰু নিয়ন্ত্ৰণ পূৰ্বৰ ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজপৰিয়ালৰ হাতত থাকিব।<ref name="SCI"/><ref name="IT13Jul2020"/><ref name="HT01">{{cite news |last=Tripathi |first=Ashutosh |date=13 July 2020 |title=Padmanabha Swamy Temple to be managed by ex-royal family, rules Supreme Court |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/supreme-court-upholds-the-rights-of-travancore-royal-family-to-administer-kerala-s-padmanabhaswamy-temple/story-0Ts5b1lxLfD5QOgPXGIYcM.html |newspaper=Hindustan Times |access-date=13 July 2020 |archive-date=13 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200713083237/https://www.hindustantimes.com/india-news/supreme-court-upholds-the-rights-of-travancore-royal-family-to-administer-kerala-s-padmanabhaswamy-temple/story-0Ts5b1lxLfD5QOgPXGIYcM.html |url-status=live}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist|30em}} == বহিঃসংযোগ == {{Commons category|Padmanabhaswamy Temple| পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ}} * [https://spst.in/ শ্ৰী পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ (SPST)] * [https://web.archive.org/web/20120416181925/http://www.sree-padmanabhaswamy.com/ শ্ৰী পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ] (শ্ৰী পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰৰ সম্পৰ্কীয় তথ্য) [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা পৰ্যটন]] stnytkger3u6xno3i55t3y1xmjh72ew 0 138188 625546 623795 2026-08-09T13:41:32Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 7 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625546 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = পেৰিয়াৰ | name_other = | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Fish net over Periyar River 0.jpg | image_size = | image_caption = পেৰিয়াৰ নদীৰ ওপৰত মাছ ধৰা জাল | map = Location_of_Peiryar_River_Kerala.png | map_size = | map_caption = পেৰিয়াৰ নদীৰ নামাংকিত মেপ {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-width=300|frame-height=300|frame-align=center |type=shape|id=Q2634049|stroke-color=#0000FF|stroke-width=2 |type2=line|id2=Q2634049|stroke-color2=#0000FF|stroke-width2=2 }} | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = দেশ | subdivision_name1 = [[ভাৰত]] | subdivision_type2 = ৰাজ্য | subdivision_name2 = [[কেৰালা]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = চহৰসমূহ | subdivision_name5 = [[কোচি]], নেৰিয়ামংগিলম, কালাডী, মালায়াত্তুৰ <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|244|km|mi|abbr=on}}<ref name="theprint">{{cite web |url=https://theprint.in/opinion/in-monsoon-battered-kerala-idukki-dam-has-stood-tall-to-prevent-floods/97579/|title=Understanding the 42-year-old Idukki dam which is now saving Kerala|author=James Wilson|date=13 August 2018 |publisher=The Print |access-date=2020-09-08}}</ref> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= মোহনা | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|295|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = | discharge2_location= কালাডী (১৯৮০–২০০৪)<ref>{{cite web | title = UNEP GEMS/Water Programme | url = http://www.gemstat.org/docs/031018StationProfile.pdf | access-date = 2014-02-27 | archive-date = 27 February 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140227234403/http://www.gemstat.org/docs/031018StationProfile.pdf | url-status = dead | archivedate = 2014-02-27 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20140227234403/http://www.gemstat.org/docs/031018StationProfile.pdf | deadurl = yes }}</ref> | discharge2_min = | discharge2_avg = {{convert|223|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge2_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = চোক্কামাপাট্টী মালা, পেৰিয়াৰ ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্প | source1_location = কেৰালা, ভাৰত | source1_coordinates= | source1_elevation = | mouth = আৰৱ সাগৰ, ভেম্বনাড হ্ৰদ | mouth_location = কেৰালা, ভাৰত | mouth_coordinates = | mouth_elevation = | progression = | waterfalls = | river_system = | basin_size = {{convert|5398|km2|abbr=on}} | tributaries_left = চেৰুথোনী | tributaries_right = মুল্লায়াৰ, পেৰিঞ্জানকুট্টি, মুথিৰাপুঝা, ইডামালা | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Periyar river in Monsoon 2025 at Abhayaranyam Kaprikkadu Ecotourism VID 20250618 124639697.webm|thumb|অভয়াৰণ্যম কাপ্ৰিক্কাডু ইক’টুৰিজমত ২০২৫ চনৰ বাৰিষাকালত পেৰিয়াৰ নদী]] '''পেৰিয়াৰ''' (অৰ্থ: ডাঙৰ নদী) হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ আটাইতকৈ দীঘল [[নদী]] আৰু সৰ্বাধিক পানী নিষ্কাষণৰ ক্ষমতা থকা নদী।<ref name="shodhganga2">{{cite web|url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/171/12/07_chapter2.pdf|title=Study area and methods|pages=7|access-date= 31 October 2012|location=India}}</ref> এই অঞ্চলৰ কেইখনমান চিৰপ্ৰৱাহী নদীৰ মদ্যে এইখন অন্যতম আৰু ই কেইবাখনো প্ৰধান চহৰক খোৱাপানী যোগান ধৰে।<ref name="idukki">{{cite web |url=http://idukki.nic.in/dam-hist.htm |title=Idukki District Hydroelectric projects |access-date=2007-03-12 }}</ref> পেৰিয়াৰ নদীখন কেৰালাৰ অৰ্থনীতিৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ, কিয়নো ই ইডুক্কী বান্ধৰ জৰিয়তে কেৰালাৰ বৈদ্যুতিক শক্তিৰ এক বুজন অংশ উৎপাদন কৰে আৰু ই ঔদ্যোগিক তথা ব্যাৱসায়িক কাম-কাজৰ অঞ্চলসমূহৰ মাজেৰে প্ৰৱাহিত হয়। নদীখনে জলসিঞ্চন, গাৰ্হস্থ্য পানীৰ ব্যৱহাৰ আৰু [[মাছ|মৎস্য]] পালনৰ বাবেও [[পানী]] যোগান ধৰে।<ref name="experteyes">{{cite web |url=http://expert-eyes.org/deepak/idukki.html |title=Salient Features – Dam|access-date=2007-03-12}}</ref><ref name= "shodhganga3">{{cite web|url= http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/11646/9/09%20ch.2.pdf | title = Growth response of phytoplankton exposed to industrial effluents in River Periyar |publisher= CUSAT|access-date=4 March 2014}}</ref> এই কাৰণবোৰৰ বাবেই এই নদীখনক “কেৰালাৰ জীৱন-ৰেখা” বুলি নামকৰণ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Periyar_1822.aspx |title=Periyar|publisher= ENVIS Centre: Kerala |access-date=2019-08-16}}</ref> নদীৰ মোহনাৰ ওচৰত অৱস্থিত কোচি চহৰে ইয়াৰ পানীৰ যোগান অলুভাৰপৰা লাভ কৰে, যিটো সাগৰীয় পানীৰ প্ৰৱেশৰপৰা পৰ্যাপ্তভাৱে মুক্ত এক উজনিত থকা স্থান। কেৰালাৰ ২৫ শতাংশ উদ্যোগ পেৰিয়াৰ নদীৰ পাৰত অৱস্থিত। এইসমূহ ঘাইকৈ কোচি বন্দৰৰপৰা প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ উত্তৰে ইলোৰ-ইদায়াৰ অঞ্চলৰ (উদ্যোগমন্ডল) ৫ কিলোমিটাৰ এলেকাৰ ভিতৰত কেন্দ্ৰীভূত হৈ আছে।<ref name= "shodhganga3"/> == উৎপত্তি আৰু গতিপথ == [[File:Periyarriver-bh.jpg|thumb|ইৰ্নাকুলমৰ কোঠামংগিলমৰ ওচৰৰ ভূতাতানকেট্টুত পেৰিয়াৰ নদী]] পেৰিয়াৰ নদীৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ২৪৪ কিলোমিটাৰ আৰু ইয়াৰ অৱবাহিকাৰ ক্ষেত্ৰফল ৫৩৯৮ বৰ্গ কিলোমিটাৰ; যাৰ ভিতৰত ৫২৮৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ কেৰালাত আৰু ১১৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ তামিলনাডুত অৱস্থিত।<ref name="nias"/><ref name="water resources"/> === উৎস === পেৰিয়াৰ নদীৰ উৎস পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ ওখ অঞ্চলত অৱস্থিত।<ref name="hinduperiyar">{{cite web|url=http://www.hindu.com/folio/fo0107/01070460.htm|title=Periyar: A confluence of cultures|year=2001|work= The Hindu |access-date= 3 March 2014|location=India}}</ref><ref name="frontlineperiyar">{{cite web|url=http://www.frontline.in/static/html/fl2826/stories/20111230282612200.htm|title=Heightened tensions|year=2011|publisher= Frontline |access-date= 3 March 2014|location=India}}</ref> ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ত চলি থকা মুলাপেৰিয়াৰ বান্ধ সম্পৰ্কীয় গোচৰৰ শুনানিৰ সময়ত কেৰালা ৰাজ্যই দাবী কৰিছিল যে পেৰিয়াৰ নদীৰ উৎপত্তি কেৰালাতে হৈছে, ই সম্পূৰ্ণৰূপে কেৰালাৰ মাজেৰেই প্ৰৱাহিত হৈছে আৰু কেৰালাতে গৈ সাগৰত মিলিত হৈছে।<ref name="NIEmullaperiyar">{{cite web | url = http://newindianexpress.com/nation/Mullaperiyar-Kerala-contests-TNs-rights-over-river/2013/08/14/article1733626.ece | archive-url = https://web.archive.org/web/20130816195613/http://newindianexpress.com/nation/Mullaperiyar-Kerala-contests-TNs-rights-over-river/2013/08/14/article1733626.ece | url-status = dead | archive-date = 16 August 2013 | title = Mullaperiyar: Kerala contests TN's rights over river | year = 2013 | publisher = The New Indian Express | access-date = 3 March 2014 | location = India | archivedate = 16 August 2013 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20130816195613/http://newindianexpress.com/nation/Mullaperiyar-Kerala-contests-TNs-rights-over-river/2013/08/14/article1733626.ece | deadurl = yes }}</ref><ref name="experteyes2">{{cite web |url=http://expert-eyes.org/mullaperiyar/EC_Report/chapters/index.html|title=Report of the Empowered Committee of the Supreme Court on Mullaperiyar Dam|pages=60|access-date=9 November 2013}}</ref> তামিলনাডু ৰাজ্যয়ো ন্যায়ালয়ত এই কথা স্বীকাৰ কৰিছিল।<ref name="MOmullaperiyar">{{cite web|url=http://mymanorama.manoramaonline.com/cgi-bin/eweek.dll/portal/ep/contentView.do?contentType=EDITORIAL&channelId=-1073865028&contentId=14945915&catId=-206121&BV_ID=@@@|title=Final legal arguments submitted by Kerala|year=2013|publisher=manoramaonline.com|access-date=3 March 2014|location=India}}{{Dead link|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> পেৰিয়াৰ নদীখন ইডুক্কী জিলাৰ দক্ষিণ-পূব সীমান্তত উৎপত্তি হৈছে।<ref name="cgwbidukki">{{cite web |title=GROUND WATER INFORMATION BOOKLET OF IDUKKI DISTRICT, KERALA|url=http://cgwb.gov.in/District_Profile/Kerala/Idukki.pdf|website=cgwb.gov.in|publisher=Central Ground Water Board, Ministry of Water Resources, Government of India| page=2 | accessdate=19 September 2020 |date=December 2013}}</ref> নদীৰ মূল উৎসস্থল পেৰিয়াৰ ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্পৰ গভীৰ অৰণ্যৰ ভিতৰত অৱস্থিত।<ref name="KerTourismPTR">{{cite web|url= http://www.keralatourism.org/periyar/periyar-tiger-reserve.php|title= Periyar Wildlife Sanctuary/Periyar Tiger Reserve|publisher= keralatourism.org|access-date= 3 March 2014|location= India|archive-date= 18 November 2013|archive-url= https://archive.today/20131118155324/http://www.keralatourism.org/periyar/periyar-tiger-reserve.php|url-status= dead|archivedate= 7 February 2014|archiveurl= https://web.archive.org/web/20140207091435/http://www.keralatourism.org/periyar/periyar-tiger-reserve.php|deadurl= yes}}</ref><ref name="PTR">{{cite web| url=http://www.periyartigerreserve.org/home.php|title=Periyar Tiger Reserve -> Values of P.T.R. -> Catchment Value|publisher= Periyar Tiger Reserve|access-date= 3 March 2014|location=India}}</ref> নদীখন পেৰিয়াৰ ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্পৰ দক্ষিণ সীমান্তত থকা চোক্কামাপাট্টী মালা নামৰ এটা শৃংগৰপৰা ওলাইছে।<ref name="shodhganga"/><ref name="KFRI2">{{cite web|url=http://docs.kfri.res.in/KFRI-RR/KFRI-RR150.pdf|title=STUDIES ON THE FLORA OF PERIYAR TIGER RESERV|year=1998|publisher=Kerala Forest Research Institute|pages=8|access-date=3 March 2014|location=India|archive-date=30 September 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130930040109/http://docs.kfri.res.in/KFRI-RR/KFRI-RR150.pdf|url-status=dead|archivedate=30 September 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130930040109/http://docs.kfri.res.in/KFRI-RR/KFRI-RR150.pdf|deadurl=yes}}</ref><ref name="Botanyproceddings">{{cite web|url=http://www.nsscollegemanjeri.in/Documents/BotanyPROCEEDINGS%20FINAL%2003%20June%202013%20Standard.pdf|title=Proceedings, Western Ghats – Biogeography, Biodiversity and Conservation|year=2013|publisher=DEPARTMENT OF BOTANY, NSS COLLEGE, MANJERI, MALAPPURAM, KERALA|pages=19–24|access-date=3 March 2014|location=India|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304024845/http://www.nsscollegemanjeri.in/Documents/BotanyPROCEEDINGS%20FINAL%2003%20June%202013%20Standard.pdf|archive-date=4 March 2016|archivedate=4 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304024845/http://www.nsscollegemanjeri.in/Documents/BotanyPROCEEDINGS%20FINAL%2003%20June%202013%20Standard.pdf|deadurl=yes}}</ref><ref name="PeriyarTRnotification">{{cite web |url=http://www.forest.kerala.gov.in/images/notifications/pryrtgrrsrventfcon.pdf |title=Periyar Tiger Reserve Notification|publisher= GOVERNMENT OF KERALA, FORESTS & WILDLIFE(F) DEPARTMENT|access-date=2014-03-03|location=India }}</ref>{{refn|name=length|group=n|কিছুমান বেচৰকাৰী উৎসৰ মতে ইয়াৰ উৎপত্তি তামিলনাডুত হোৱা বুলিও এটা বিপৰীত দাবী আছে, যিয়ে ইংগিত কৰে যে পেৰিয়াৰ নদীৰ উৎপত্তি তামিলনাডুৰ সুন্দৰমালাৰ শিৱগিৰি শৃংগত হৈছে।<ref name="indiawaterportal.org PDF">[http://www.indiawaterportal.org/sites/indiawaterportal.org/files/Joseph%20M.L.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200115074559/http://www.indiawaterportal.org/sites/indiawaterportal.org/files/Joseph%20M.L.pdf |date=2020-01-15 }} indiawaterportal.org, Status Report on Periyar River</ref><ref name="irenees.net">[http://www.irenees.net/fr/fiches/analyse/fiche-analyse-633.html] irenees.net</ref><ref name="INFLIBNET">{{cite web |url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/34506/8/08_chapter3.pdf|title=Visual simulation and optimization Model for water release from Vaigai reservoir system|publisher= Anna University|author=Balamurugan R|pages=25|access-date=2016-01-29|location=India}}</ref> অৱশ্যে ২০১৪ চনত মুলাপেৰিয়াৰ বিষয়ত দিয়া এক ৰায়দানত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে স্পষ্ট কৰি দিছে যে তামিলনাডু ৰাজ্যই পেৰিয়াৰ নদীৰ নদীতীৰৱৰ্তী ৰাজ্য (Riparian state) হোৱাৰ দাবী কৰিব নোৱাৰে।<ref name="SCverdict2014v1">{{cite web|url=https://api.sci.gov.in/jonew/judis/41511.pdf|title=IN THE SUPREME COURT OF INDIA CIVIL ORIGINAL JURISDICTION ORIGINAL SUIT NO. 3 OF 2006 State of Tamil Nadu vs. State of Kerala & Anr.|pages=147–148|access-date=8 September 2020|archivedate=14 June 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250614163254/https://api.sci.gov.in/jonew/judis/41511.pdf|deadurl=yes}}</ref>}} === গতিপথ === ইয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক গতিপথত নদীখন চোক্কামাপাট্টী পাহাৰৰপৰা আৰম্ভ হৈ উত্তৰলৈ ঢাল খোৱা এটা ঠেক উপত্যকাৰ মাজেৰে প্ৰায় {{convert|25|km|mi}} প্ৰৱাহিত হয়, য’ত পূব আৰু পশ্চিমৰপৰা কেইবাটাও চোকা পাৰ্শ্বৱৰ্তী শৈলশিৰা ইয়াৰ দিশে নামি আহিছে।<ref name="westernghatconservation">{{cite web |url=http://keralapages.org/ |title=Long term conservation potential of Natural Forest in the Southern Western Ghats of Kerala |year=1988 |publisher=Department of Environment, Govt. of India |pages=24 |access-date=7 November 2013 |location=India |archive-url=https://web.archive.org/web/20140302031908/http://keralapages.org |archive-date=2 March 2014 |url-status=dead |archivedate=29 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029070526/http://keralapages.org/ |deadurl=yes }}</ref> উৎসৰপৰা {{convert|48|km|mi}} প্ৰৱাহিত হোৱাৰ পিছত আৰু ইয়াৰ পূব প্ৰান্তত মাউণ্ট মালভূমিত উপনীত হোৱাৰ সময়ত, সৰ্ববৃহৎ উপনৈ পশ্চিমবাহিনী মূল্লায়াৰ নদীৰ সৈতে মোল্লাকুডীত মিলিত হয়।<ref name="shodhganga">{{cite web|url=https://inflibnet.ac.in|title=Fishery Management in Periyar Lake |author= Minimol K. C.|year=2000|publisher= Mahatma Gandhi University|pages=10|access-date= 19 September 2020|location=India}}</ref> এই সমগ্ৰ যাত্ৰাত পেৰিয়াৰ নদীখনে পেৰিয়াৰ ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্পৰ মাজেৰে গতি কৰে আৰু সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ বিভিন্ন শাখাৰ মাজেৰে প্ৰৱাহিত হৈ বা ইয়াৰ সীমা গঠন কৰে। নামনিলৈ বৈ গৈ ই পূবৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পেৰিয়াৰ শাখা<ref name="periyar section">{{cite web |url=http://kerala.gov.in |title=Periyar Section, Periyar Tiger Reserve |access-date=2012-11-05|location=India }}</ref> আৰু পশ্চিমৰ সুন্দৰমালা শাখাৰ<ref name="sundaramala section">{{cite web |url=http://kerala.gov.in |title=Sundaramala Section, Periyar Tiger Reserve |access-date=2012-11-05|location=India }}</ref> মাজৰ সীমাৰ এটা অংশ নিৰ্ধাৰণ কৰে; আৰু তাৰ পিছত পেৰিয়াৰ হ্ৰদত উপনীত হোৱাৰ আগতে পূবৰ মূলাভাইগাই<ref name="moolavaigai section">{{cite web |url=http://kerala.gov.in |title=Moolavaigai Section, Periyar Tiger Reserve |access-date=2012-11-05|location=India }}</ref> আৰু থান্নিকুডী<ref name="tannikudi section">{{cite web |url=http://kerala.gov.in |title=Thannikudy Section, Periyar Tiger Reserve |access-date=2012-11-05|location=India }}</ref> শাখা আৰু পশ্চিমৰ উম্মিকুপ্পন,<ref name="ummikuppan section">{{cite web |url=http://kerala.gov.in |title=Ummikuppan Section, Periyar Tiger Reserve |access-date=2012-11-05|location=India }}</ref> ম্লাপাৰা<ref name="mlappara section">{{cite web |url=http://kerala.gov.in |title=Mlappara Section, Periyar Tiger Reserve |access-date=2012-11-05|location=India }}</ref> আৰু অৰুভিঅ’ডা<ref name="aruvioda section">{{cite web |url=http://kerala.gov.in |title=Aruvioda Section, Periyar Tiger Reserve |access-date=2012-11-05|location=India }}</ref> শাখাৰ মাজৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। মুলাপেৰিয়াৰ বান্ধটো পেৰিয়াৰ আৰু মূল্লায়াৰ নদীৰ সংগমস্থলত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে যাতে পেৰিয়াৰ থেক্কাডী হ্ৰদ আৰু জলাশয়ৰ লগতে পেৰিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান সৃষ্টি কৰিব পৰা যায়। পেৰিয়াৰ অৱবাহিকাত তামিলনাডুৰ অন্তৰ্ভুক্ত অঞ্চলটো মুলাপেৰিয়াৰ বান্ধ স্থলীৰপৰা নদীৰ বহুখিনি নামনিত অৱস্থিত।<ref name="experteyes3">{{cite web|url=http://expert-eyes.org|title=Dam break analysis, study area|year=2012|publisher= Indian Institute of Technology, Roorkee|pages=17|access-date= 12 September 2012|location=India}}</ref> এই অঞ্চলটোৰ পানী নীৰাৰ উপনৈৰদ্বাৰা নিষ্কাষিত হয়, যিটো আন্তঃৰাজ্যিক পৰাম্বিকুলাম-আলিয়াৰ প্ৰকল্প (PAP) চুক্তিৰ অংশ হিচাপে তামিলনাডুলৈ বোৱাই নিয়া হৈছে।<ref name="nias">{{cite web|url=http://nias.res.in/|title=The Mullaperiyar Conflict|year=2010|publisher=National Institute of Advanced Studies|pages=7–9|access-date=10 August 2012|location=India|archivedate=17 August 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120817090847/http://www.nias.res.in/|deadurl=yes}}</ref> পেৰিয়াৰ থেক্কাডী হ্ৰদ আৰু জলাশয়ৰপৰা এটা সুৰংগৰ জৰিয়তে কিছু পানী পূবফালে তামিলনাডুলৈ বোৱাই নিয়া হয়। এই ডাইভাৰ্ট কৰা পানীখিনি বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ পিছত চুৰুলিয়াৰ নদীত (ভাইগাই নদীৰ উপনৈ) পেলাই দিয়া হয়, যাৰ ফলত নদীৰ এক অববাহিকাৰপৰা আন এক অৱবাহিকালৈ পানীৰ স্থানান্তৰ ঘটে।<ref name="nias"/> মুলাপেৰিয়াৰ বান্ধৰ নামনিত পেৰিয়াৰ নদীখনে উত্তৰ-পশ্চিম দিশলৈ {{convert|35|km|mi}} প্ৰৱাহিত হৈ থাকে, পেৰিয়াৰ ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্পৰপৰা ওলাই বান্দিপেৰিয়াৰ, ইলাপাৰা আৰু আয়্যাপ্পানকোইলৰ মাজেৰে গৈ ইডুক্কী, চেৰুথোনী আৰু কুলামাভু বান্ধেৰে গঠিত ইডুক্কী জলাশয়ত প্ৰৱেশ কৰে। ইডুক্কী বান্ধটো কুৰাভান আৰু কুৰাথী পাহাৰেৰে গঠিত বিখ্যাত ইডুক্কী গিৰিপথত পেৰিয়াৰ নদীৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।<ref name="workingplan">{{cite web|url=http://117.239.77|title=The tract dealt with|pages=5|access-date=7 November 2013|location=India}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ইডুক্কী জলাশয়ৰ তলৰ মূল পেৰিয়াৰ নদীখন ইডুক্কী মালভূমিৰ পশ্চিম প্ৰান্তৰ সমান্তৰালভাৱে ঠিক উত্তৰ দিশলৈ বৈ যায় আৰু ইয়াত পূবৰপৰা পেৰিঞ্জাকুট্টি আৰু উত্তৰৰপৰা মুথিৰাপুঝা নদী মিলিত হয়।<ref name="westernghatconservation1">{{cite web|url=http://keralapages.org/|title=Long term conservation potential of Natural Forest in the Southern Western Ghats of Kerala|year=1988|publisher=Department of Environment, Govt. of India|pages=41|access-date=7 November 2013|location=India|archive-date=2 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302031908/http://keralapages.org|url-status=dead|archivedate=29 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029070526/http://keralapages.org/|deadurl=yes}}</ref> মুথিৰাপুঝাৰ সৈতে সংগমৰ পিছত নদীখন উত্তৰ-পশ্চিম দিশলৈ বৈ যায় আৰু নেৰিয়ামংগিলমত ইৰ্নাকুলম জিলাত প্ৰৱেশ কৰে। ভূতাতানকেট্টু ব্যাৱহাৰিক বান্ধৰ {{convert|1.5|km|mi|1}} উজনিত ইয়াৰ প্ৰধান উপনৈ ইডামালায়াৰ নদী পেৰিয়াৰৰ সৈতে মিলিত হয়।<ref name="cgwbernakulam"/><ref name="ijee">{{cite web | url = http://ieefoundation.org|title=Flood moderation by large reservoirs in the humid tropics of Western ghat region of Kerala, India|year=2013|publisher=International Journal of Energy and Environment (IJEE), Volume 4, Issue 1|pages=142|access-date=7 November 2013|location=India}}</ref> ইডামালায়াৰ নদীৰ পানী গ্ৰহণ কৰাৰ পাছত পেৰিয়াৰ নদীখন ইৰ্নাকুলম জিলাৰ মধ্যভূমি অঞ্চলৰ মাজেৰে পশ্চিমলৈ বৈ যায়।<ref name="westernghatconservation2">{{cite web|url=http://keralapages.org/|title=Long term conservation potential of Natural Forest in the Southern Western Ghats of Kerala|year=1988|publisher=Department of Environment, Govt. of India|pages=69|access-date=7 November 2013|location=India|archive-date=2 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302031908/http://keralapages.org|url-status=dead|archivedate=29 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029070526/http://keralapages.org/|deadurl=yes}}</ref> অলুভাত নদীখন মৰ্তাণ্ডবৰ্মা আৰু মংগলাপুঝা নামৰ দুটা শাখাত বিভক্ত হৈ পৰে। মংগলাপুঝা শাখাখন চালাকুডী নদীৰ সৈতে মিলিত হৈ মুনম্বমত লাক্ষাদ্বীপ সাগৰত পৰেগৈ আৰু মৰ্তাণ্ডবৰ্মা শাখাখন দক্ষিণলৈ প্ৰৱাহিত হৈ কুঞ্জুন্নিক্কৰা দ্বীপৰ ওচৰত পুনৰ দুটা ভাগত বিভক্ত হয়, যি উদ্যোগমন্ডল অঞ্চলৰ মাজেৰে গৈ অৱশেষত বৰাপুঝাত কোচিন কয়াৰ প্ৰণালীত (ভেম্বনাড হ্ৰদৰ অংশ) পৰেগৈ। ভেম্বনাড কয়াৰ অঞ্চলটো কোচিন আৰু কোডুংগেলুৰত লাক্ষাদ্বীপ সাগৰৰ সৈতে সংযোজিত হৈ আছে।<ref name="KSCSTE">{{cite web|url=http://indiawaterportal.org|title=Environmental Monitoring Programme on Water Quality|year=2010|publisher=Kerala State Council for Science, Technology and Environment|pages=57|access-date=29 August 2012|location=India|archive-date=23 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181223030214/http://indiawaterportal.org|url-status=dead}}</ref> == উপনৈসমূহ == ইয়াৰ প্ৰধান উপনৈসমূহ হ’ল: * মুথিৰাপুঝা নদী * মূল্লায়াৰ নদী * চেৰুথোনী নদী * পেৰিঞ্জাকুট্টি নদী * ইডামালা নদী সৰু উপনৈসমূহ হ’ল: মুথায়াৰ, পেৰুন্থুৰাইয়াৰ, চিন্নৰ, দেৱীয়াৰ, চেৰুথোনী, কাট্টাপ্পানায়াৰ যদিও ভূ-তাত্ত্বিক দৃষ্টিকোণৰপৰা চালাকুডী নদীখন পেৰিয়াৰ নদীৰে এখন উপনৈ, তথাপি সকলো ব্যাৱহাৰিক উদ্দেশ্যত চৰকাৰ আৰু অন্যান্য সংস্থাসমূহে ইয়াক এখন সুকীয়া নদী হিচাপে গণ্য কৰে। চালাকুডী নদীৰ নিজা অববাহিকাৰ ক্ষেত্ৰফল হ’ল {{convert|1704|km2|mi2}}, যাৰ ভিতৰত {{convert|1404|km2|mi2}} কেৰালাত আৰু {{convert|300|km2|mi2|0}} তামিলনাডুত অৱস্থিত।<ref name="dyuthi.cusat">{{cite web |url=http://dyuthi.cusat.ac.in/xmlui/bitstream/handle/purl/98/Dyuthi-T0237.pdf |title=Studies on the nature and chemistry of sediments and water of Periyar and Chalakudy Rivers, Kerala, India by Maya K. |access-date=2005-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170705052926/https://dyuthi.cusat.ac.in/xmlui/bitstream/handle/purl/98/Dyuthi-T0237.pdf |archive-date=5 July 2017 |url-status=dead }}</ref><ref name="water resources">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=Bge-0XX6ip8C&q=chalakudy+river+1404+300&pg=PA47|title=Water Resources System Operation: Proceedings of the International... |isbn=9788177645484|access-date=2005-03-01 |last1=Singh|first1=Vijay P.|last2=Yadava|first2=Ram Narayan|year=2003}}</ref> == অৱবাহিকা == [[File:Anamudi from Munnar Gundumalai road.jpg|thumb|সোঁফালে থকা অনামুডী শৃংগ হৈছে পেৰিয়াৰ অৱবাহিকাৰ সৰ্বোচ্চ বিন্দু, যাৰ উচ্চতা {{convert|2695|m|abbr=on}}। ]] পেৰিয়াৰ অৱবাহিকা {{convert|5398|km2|mi2}} জুৰি বিস্তৃত হৈ আছে, ইয়াৰ সৰহভাগ অংশই মধ্য কেৰালাত অৱস্থিত। ই ৯°১৫’৩০" উত্তৰ আৰু ১০°২১’০০" উত্তৰ অক্ষাংশ তথা ৭৬°০৮’३৮" পূব আৰু ৭৭°২৪’৩২" পূব দ্ৰাঘিমাংশৰ মাজত অৱস্থিত। নদীখনে কেৰালাৰ ইডুক্কী, ইৰ্নাকুলম আৰু থ্ৰিচুৰ জিলাৰ কিছু অংশ<ref name="shodhreservoir">{{cite web|url= http://inflibnet.ac.in |title=Hydrogeological and Hydrochemical studies of the Periyar Basin, Central Kerala| year=2011|publisher=Cochin University of Science and Technology|pages=7–15|access-date=6 November 2013|location=India}}</ref> আৰু তামিলনাডুৰ কইম্বাটুৰ জিলাৰ পানী নিষ্কাষণ কৰে।<ref name="cgwmcoimbatore">{{cite web | url = http://cgwb.gov.in/district_profile/tamilnadu/coimbatore.pdf|title=District Groundwater Brochure Coimbatore District, Tamil Nadu|year=2010|publisher=Central Groundwater Board |pages=57|access-date=29 August 2012|location=India}}</ref> এই অৱবাহিকাটো ওলোটা "L" আকৃতিৰ, যাৰ সংযোগস্থলত সৰ্বাধিক প্ৰস্থ আছে। ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য-প্ৰস্থৰ অনুপাত ৬:১। অৱবাহিকাৰ উচ্চভূমি অঞ্চলত বেছিভাগ জুৰিয়েই থিয় উপত্যকাৰ গভীৰ গিৰিপথৰ মাজেৰে বৈ গৈছে।<ref name="shodhreservoir"/> পাহাৰৰপৰা ওলাই আহি পেৰিয়াৰ নদীখন পশ্চিমলৈ বৈ যায় আৰু ইয়াৰ অৱবাহিকাই ইৰ্নাকুলম জিলাৰ উত্তৰ অংশ অধিকাৰ কৰে, যি নেৰিয়ামংগিলমৰপৰা অলুভাৰ মাজেৰে<ref name="cgwbernakulam">{{cite web|url=http://cgwb.gov.in/District_Profile/Kerala/Ernakulam.pdf|title=GROUND WATER INFORMATION BOOKLET OF ERNAKULAM DISTRICT KERALA STATE|year=2007|access-date= 6 November 2013|location=India}}</ref> বৰাপুঝা আৰু মুনম্বমলৈকে বিস্তৃত।<ref name="KSCSTE"/> পেৰিয়াৰ হৈছে উপনৈ নেটৱৰ্কৰ যথেষ্ট বিকাশ ঘটা এটা ৮ম শ্ৰেণীৰ নদী প্ৰৱাহ। অৱবাহিকাৰ গড় নিষ্কাষণ ঘনত্ব হৈছে ২.৪৬ কিলোমিটাৰ/বৰ্গ কিলোমিটাৰ, য’ত প্ৰথম শ্ৰেণীৰ নদী প্ৰৱাহৰ মুঠ সংখ্যা ১৫,৭৭৩ টা। অৱবাহিকাত সকলো শ্ৰেণী সামৰি মুঠ নদী প্ৰৱাহৰ দৈৰ্ঘ্য হৈছে {{convert|13291|km|mi}}। নদীখন পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ ওখ পাহাৰৰপৰা উৎপত্তি হৈছে আৰু ইয়াৰ নদী প্ৰৱাহৰ আৰ্হি তথা গাঁথনিগত উপত্যকাৰ উপস্থিতিৰপৰা ভূ-গাঁথনিক সক্ৰিয়তাৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়। অৱবাহিকা অঞ্চলৰ প্ৰায় {{convert|1500|km2|mi2}} (২৮%) অৰণ্যই আৱৰি থকাৰ বিপৰীতে ইলাচী খেতি আৰু মিশ্ৰিত গছ-গছনিৰ বসতি অঞ্চলসমূহে ক্ৰমে {{convert|322|km2|mi2}} আৰু {{convert|2176|km2|mi2}} অঞ্চল অধিকাৰ কৰি আছে। এই অৱবাহিকাটো পৰিস্থিতিতন্ত্ৰৰ দিশৰপৰা অতি সংবেদনশীল। ওখ পৰ্বতমালাত অৱস্থিত মুঠ ক্ষেত্ৰফলৰ প্ৰায় ৮০% অঞ্চলেই ভূ-ক্ষয় আৰু ভূমিস্খলনৰ প্ৰতি প্ৰৱণ।<ref name="cess200910">{{cite web|url=http://cess.res.in/wp-content/themes/cess/downloads/annual_report_2009-10.PDF|title=Annual Report 2009-10, Centre for Earth Science Studies|year=2010|publisher=Centre for Earth Science Studies|pages=29|access-date=27 February 2014|location=India|archivedate=13 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131013123305/http://cess.res.in/wp-content/themes/cess/downloads/annual_report_2009-10.PDF|deadurl=yes}}</ref> দক্ষিণ ভাৰতৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগ {{convert|2695|m|ft}} উচ্চতাৰ অনামুডী হৈছে এই অৱবাহিকাৰ সৰ্বোচ্চ বিন্দু।<ref name="dyuthi.cusat"/> === ইলাচী পাহাৰ (কাৰ্ডামম হিলছ) === [[File:Cardamom Hills.jpg|thumb|কেৰালাৰ থেক্কাডীৰ ওচৰত, দক্ষিণ পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ ইলাচী পাহাৰ]] পেৰিয়াৰ অৱবাহিকাৰ উপৰিভাগ ইলাচী পাহাৰৰ মাজেৰে বিস্তৃত হৈ আছে। উত্তৰে এই পাহাৰবোৰ পূব দিশে চোক্কানাদ মালালৈকে বৈ যোৱা ওখ মুন্নাৰ চেডেল আৰু তাৰপৰা ঘাটৰ পূব প্ৰান্তত থকা কোলুক্কুমলালৈকে বিস্তৃত। দক্ষিণে এই পাহাৰবোৰ চোক্কামাপাট্টী মালাৰ পশ্চিম অংশলৈকে বিস্তৃত।<ref name="Botanyproceddings"/> অৱবাহিকাৰ এই অংশটোক তিনিটা ভাগত বিভক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Periyar foundation1">{{cite web|url=http://www.periyarfoundation.org/pdf/GoodrickalRBA.pdf|title=The Landscape, Ecological Status, Conservation Potential, Threats to the Forests and Biodiversity of the Gudarakal Range, Ranni Forest Division (Southern Forest Circle, Kerala)|year=2006|pages=11|access-date= 6 November 2013|location=India}}</ref> ==== উৎস — দক্ষিণ ইলাচী পাহাৰ ==== ইলাচী পাহাৰৰ একেবাৰে দক্ষিণ অংশ অৰ্থাৎ পেৰিয়াৰ নদীৰ উৎসস্থলটো কুমিিলৰ দক্ষিণে বিস্তৃত এক ঠেক উপত্যকা। এইটোৱেই পেৰিয়াৰ অৱবাহিকাৰ দক্ষিণ প্ৰান্ত। ই প্ৰায় {{convert|20|km|mi}} তকৈও কম বহল আৰু প্ৰায় {{convert|40|km|mi}} দীঘল।<ref name="Periyar foundation1"/> পেৰিয়াৰৰ উপৰিভাগৰ জলনিষ্কাষণ অঞ্চলটো চুবুৰীয়া পন্দলম পাহাৰৰ উত্তৰ-পূব কোণলৈ এক ত্ৰিকোণীয় কীলক আকৃতিৰে গভীৰভাৱে সোমাই পৰিছে। ইলাচী পাহাৰৰ এই অংশটো পন্দলম পাহাৰৰ ভিতৰলৈকে বিস্তৃত হ’লেও ইয়াৰপৰা স্পষ্টভাৱে পৃথক। ইলাচী পাহাৰৰ পূব সীমা গঠন কৰা মূল পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ জলবিভাজিকা ৰেখাডাল কুমিল গিৰিপথৰ দক্ষিণ-পূবে আটাইতকৈ ওখ। ইয়াত হাই ৱেভিছ শাখা পৰ্বতমালা উত্তৰ-পশ্চিম দিশে তামিলনাডুলৈ বিয়পি পৰিছে, য’ত [[কেৰালা]] আৰু [[তামিলনাডু]]ৰ সীমান্তত কিছুমান শৃংগৰ উচ্চতা {{convert|1900|m|ft}} তকৈও অধিক হৈছে। আৰু দক্ষিণলৈ জলবিভাজিকা ৰেখাৰ সমান্তৰালভাৱে থকা শৈলশিৰাভাগ ঘন অৰণ্যৰে আৱৰিত। ইলাচী পাহাৰৰ এই অংশটোক শিৱগিৰি পৰ্বতমালা বুলি কোৱা হয় আৰু ই দক্ষিণে চোক্কামাপাট্টী মালালৈকে বিস্তৃত হৈ আছে, যিখন পম্বা আৰু পেৰিয়াৰ নদী অৱবাহিকাৰ সংযোগস্থলত অৱস্থিত। ইলাচী পাহাৰৰ দক্ষিণ সীমাটো চোক্কামাপাট্টী মালাৰপৰা পশ্চিমলৈ ওলাই যোৱা এটা পাৰ্শ্বৱৰ্তী পাহাৰৰ মাজেৰে গৈছে, যিটো প্ৰথমতে উত্তৰলৈ গতি কৰে আৰু তাৰ পিছত প্ৰায় শিৱগিৰি পৰ্বতমালাৰ সমান্তৰালভাৱে উত্তৰ-পশ্চিমলৈ ঘূৰি যায়। এই শৈলশিৰাখনে পম্বাৰ অৱবাহিকাক পেৰিয়াৰৰপৰা পৃথক কৰে। চোক্কামাপাট্টী মালাৰ ওচৰৰ উৎসস্থলৰপৰা পেৰিয়াৰ নদীখন প্ৰথমতে এই দুটা ঘন অৰণ্যৰে আবৃত শৈলশিৰাৰ মাজেৰে উত্তৰলৈ বৈ যায়। ইয়াৰ উপত্যকাৰ মজিয়াভাগ প্ৰায় {{convert|1000|m|ft}} উচ্চতাত অৱস্থিত আৰু দুয়োকাषৰ শৈলশিৰাসমূহ প্ৰায়েই {{convert|1800|m|ft}} উচ্চতা স্পৰ্শ কৰে। উৎসস্থলত পেৰিয়াৰৰ এই উপত্যকাভাগ আৰু ছাইলেন্ত ভেলীৰ কুন্থী নদীৰ উপত্যকাভাগেই হৈছে পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ একমাত্ৰ দুখন ওখ অৰণ্যমজ় উপত্যকা, যিবোৰ আজিও অক্ষত অৱস্থাত আছে। {{convert|925|km2|mi2|adj=on}} ক্ষেত্ৰফলৰ পেৰিয়াৰ ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্পটো ঘাইকৈ ইলাচী পাহাৰৰ এই একেবাৰে দক্ষিণ অংশৰ ভিতৰতে পৰে।<ref name="Botanyproceddings"/> ==== ইলাচী পাহাৰৰ মালভূমি ==== কেৰালা আৰু তামিলনাডুৰ সীমান্তত থকা চাক্কুপাল্লামৰ (কুমিলৰ উত্তৰত) ওচৰৰপৰা আৰম্ভ হৈ দক্ষিণ-পশ্চিম দিশে ভাল্লাক্কাডাভুৰ ওচৰলৈকে বিস্তৃত এক অস্পষ্ট শৈলশিৰাই পেৰিয়াৰ নদীৰ উপৰিভাগক ইলাচী পাহাৰৰ বাকী অংশৰপৰা পৃথক কৰিছে। মুলাপেৰিয়াৰ বান্ধৰ ঠিক নামনিত পেৰিয়াৰ নদীখনে এই শৈলশিৰাটো কাটি পাৰ হৈ গৈছে। এই শৈলশিৰাৰ উত্তৰে ইলাচী পাহাৰভাগ ওখ মুন্নাৰ চেডেললৈকে বিস্তৃত হৈ আছে।<ref name="Botanyproceddings"/> ইয়াত, নদীৰ গতিপথৰ পূবে থকা তৰংগিত মালভূমিভাগ পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ জলবিভাজিকা ৰেখালৈকে ওপৰলৈ উঠি গৈছে। এই অংশটোৰ পানী পেৰিঞ্জাকুট্টি আৰ নদীৰ জৰিয়তে পেৰিয়াৰত পৰে আৰু ইয়াৰ পানী নিষ্কাষণ প্ৰণালীটো মূলতঃ দক্ষিণ-পূবৰপৰা উত্তৰ-পশ্চিম দিশলৈ গতি কৰা।<ref name="Periyar foundation1"/> ইলাচী পাহাৰৰ এই অংশটো গড়ে {{convert|800|m|ft}} ওখ। আনহাতে, হাই ৰেঞ্জ মালভূমিৰ সৈতে সীমা ভাগ কৰা ইলাচী পাহাৰৰ উত্তৰ প্ৰান্তটো দক্ষিণলৈ খৰকৈ ঢাল খাইছে আৰু ইয়াৰ পানী পান্নিয়াৰ নদীৰদ্বাৰা নিষ্কাষিত হয়। পান্নিয়াৰ নদীখন মুথিৰাপুঝা নদীৰ সৈতে মিলিত হয়, যিখন নদীয়ে উত্তৰৰ পেৰিয়াৰ অৱবাহিকাৰ হাই ৰেঞ্জ মালভূমি অংশৰ পানী কঢ়িয়াই নিয়ে। থেনী আৰু কম্বম সীমান্তৰ সমান্তৰালভাৱে থকা ইলাচী পাহাৰৰ এই অংশৰ শিখৰভাগ, ইলাচী পাহাৰৰ মূল জলবিভাজিকা ৰেখা আৰু হাই ৰেঞ্জসমূহৰ তুলনাত চাপৰ আৰু ই মাত্ৰ প্ৰায় {{convert|1000|m|ft}} উচ্চতা স্পৰ্শ কৰে। চাক্কুপাল্লামৰ পূবে, চুবুৰীয়া ভাইগাই অৱবাহিকাৰ এটা সৰু অংশ তামিলনাডুৰপৰা কেৰালাৰ এই অংশলৈ ওলাই আহিছে। পেৰিয়াৰ অৱবাহিকাৰ এই অংশটো পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ পশ্চিমলৈ ঢাল খোৱা আন সকলো অংশতকৈ বেছি শুকান। বৰ্তমান ইয়াত কোনো উল্লেখযোগ্য প্ৰাকৃতিক বনাঞ্চল বাকী থকা নাই; যদিও বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ই সম্পূৰ্ণৰূপে চিৰসেউজ অৰণ্যৰে আৱৰিত আছিল।<ref name="Botanyproceddings"/> ==== ইডুক্কী উপ-মালভূমি ==== ইয়াত দক্ষিণৰপৰা উত্তৰলৈ বৈ যোৱা মূল পেৰিয়াৰ নদীৰ পশ্চিম অংশটো হৈছে প্ৰকৃত ইডুক্কী উপ-মালভূমি। এইটো ইলাচী পাহাৰৰ আটাইকেইটা অংশতকৈ চাপৰ আৰু উত্তৰলৈ ঢাল খোৱা, য’ত ইডুক্কী জলাশয়টো অৱস্থিত।<ref name="Periyar foundation1"/> পেৰিয়াৰ নদীৰ গভীৰ গতিপথে ইয়াক ইলাচী পাহাৰৰ বাকী অংশৰপৰা পৃথক কৰিছে। এই উপ-মালভূমিভাগ আয়্যাপ্পানকোইলৰ ওচৰৰপৰা উত্তৰলৈ নেৰিয়ামংগিলমৰ ওচৰলৈকে বিস্তৃত হৈ আছে। ইয়াৰ পশ্চিম সীমাটো পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ এক স্পষ্টভাৱে চিহ্নিত থিয় ঢাল, যি থোডুপুঝাৰ সমভূমি অঞ্চললৈ নামি গৈছে। এই ৯০০ৰপৰা ১০০০ মিটাৰ ওখ পশ্চিম শিখৰভাগে পেৰিয়াৰৰ জলনিষ্কাষণ অঞ্চলক মনিমালা, মীনক্ষিল আৰু মুভাট্টুপুঝা নদীৰ অববাহিকাৰপৰা পৃথক কৰে। ই উত্তৰে নেৰিয়ামংগিলমৰপৰা পনামকুট্টীলৈকে থকা পেৰিয়াৰ নদীৰ গতিপথৰ সমান্তৰালভাৱে শেষ হৈছে। ইডুক্কী জলাশয়ৰ দক্ষিণ-পূব কোণৰ সিপাৰে অৱস্থিত কাট্টাপ্পানা আৰ নদীৰ অববাহিকাও এই অংশতে পৰে। চেকুতান মালা নামৰ দক্ষিণ-পশ্চিমৰপৰা উত্তৰ-পূবলৈ বিস্তৃত এটা শৈলশিৰাই ইডুক্কী উপ-মালভূমিক পীৰমেড মালভূমি আৰু ইলাচী পাহাৰৰ মূল অংশৰপৰা পৃথক কৰিছে। ইয়াৰ পূব সীমাটো উত্তৰ-পশ্চিমৰপৰা দক্ষিণ-পূবলৈ বিস্তৃত এটা শৈলশিৰা, যিয়ে ইডুক্কী জলাশয়ক মূল ইলাচী পাহাৰৰ পানী কঢ়িয়াই অনা পেৰিয়াৰৰ উপনৈ কাল্লাৰ/পেৰিঞ্জাকুট্টিৰপৰা পৃথক কৰে। ইডুক্কী উপ-মালভূমিৰ গড় উচ্চতা প্ৰায় {{convert|700|m|ft}}। ১৯৫০ চনলৈকে এই অঞ্চলটো ঘন অৰণ্যৰে আৱৰিত আছিল, কিন্তু বৰ্তমান বনস্পতিৰ মাত্ৰ তিনিটা সৰু অংশহে ইয়াত অৱশিষ্ট আছে। ইয়াৰে আটাইতকৈ ডাঙৰ অংশটো ইডুক্কী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ ভিতৰত পৰে। বাগামনৰ দক্ষিণে থকা মীনক্ষিল, মনিমালা আৰু পম্বাৰ উপনৈসমূহে আয়্যাপ্পানকোভিল আৰু ভাল্লাক্কাডাভুৰ মাজৰ পেৰিয়াৰ অৱবাহিকাৰ এক বুজন অংশ খহাই পেলাইছে। ইয়াৰ ফলত পেৰিয়াৰ নদীখনে ইয়াত উত্তৰলৈ বৈ যাবৰ বাবে ইলাচী পাহাৰৰ কেৱল এটা ঠেক সমতল অংশহে পাইছে।<ref name="Periyar foundation1"/> === হাই ৰেঞ্জ মালভূমি === হাই ৰেঞ্জ মালভূমিভাগ ঘাইকৈ মুন্নাৰ আৰু দেৱীকুলামৰ আশে-পাশে অৱস্থিত। ইয়াৰ গড় উচ্চতা প্ৰায় {{convert|1800|m|ft}} আৰু ইয়াৰ পানী মুথিৰাপুঝা নদীৰ জৰিয়তে দক্ষিণলৈ গৈ পেৰিয়াৰত পৰে। মূল আনামালাই শৈলশিৰাৰ ওখ ৰাজামালা-অনামুডী-উমায়ামালা অংশই ইয়াৰ উত্তৰ সীমা গঠন কৰিছে। মূল আনামালাই শৈলশিৰাৰপৰা ওলাই যোৱা এটা পাৰ্শ্বৱৰ্তী শৈলশিৰা, যি মুন্নাৰৰ ঠিক পশ্চিমেদি দক্ষিণলৈ গৈ পাৰ্বতী মালালৈকে বিস্তৃত হৈছে, ই হাই ৰেঞ্জ মালভূমিৰ পশ্চিম সীমা গঠন কৰিছে। এই শৈলশিৰাখনে হাই ৰেঞ্জসমূহক ইয়াৰ পশ্চিমফালে থকা নামনি পেৰিয়াৰ উপত্যকাৰপৰা পৃথক কৰে। হাই ৰেঞ্জ মালভূমিৰ পূব প্ৰান্তটো ইলাচী পাহাৰৰ সৈতে হাই ৰেঞ্জ মালভূমিৰ সংযোগস্থলত থকা কোলুক্কুমলাৰপৰা উত্তৰলৈ গৈ কেৰালা আৰু তামিলনাডুৰ সীমান্তৰ সমান্তৰালভাৱে টপ ষ্টেচনলৈকে বিস্তৃত হৈছে। হাই ৰেঞ্জ অংশটো মূলতঃ মূল আনামালাই শৈলশিৰাৰ দক্ষিণ আৰু পশ্চিমলৈ ঢাল খোৱা অংশ, যাৰ দক্ষিণ দিশত ইলাচী পাহাৰ অৱস্থিত। কেৰালাৰ ভিতৰত পৰা মূল আনামালাই শৈলশিৰাৰ সকলো উত্তৰ ঢালৰ পানী পেৰিয়াৰৰ দুয়োখন উপনৈ ক্ৰমে ইডামালায়াৰ আৰু পুয়ামকুট্টী আৰৰ জৰিয়তে নিষ্কাষিত হয়।<ref name= "Botanyproceddings"/> চাহবাগিছা আৰু জলবিদ্যুৎ বান্ধৰ বাবে হাই ৰেঞ্জ মালভূমিভাগ বৰ্তমান প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে সলনি হৈ পৰিছে। ইয়াৰ প্ৰাকৃতিক অৰণ্যসমূহ ঘাইকৈ শোলা-তৃণভূমিপ্ৰকাৰৰ আছিল। জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ মূল্যৰফালৰপৰা, এই ভৌগোলিক গোটটো ইয়াৰ বিশেষ উচ্চভূমিৰ উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীজগতৰ বাবে বিশেষ তাৎপৰ্যপূৰ্ণ।<ref name= "Botanyproceddings"/> === নামনি পেৰিয়াৰ উপত্যকা === নামনি পেৰিয়াৰ উপত্যকাত ইডামালায়াৰ আৰু পুয়ামকুট্টী আৰ নদী অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে; আৰু পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ সম্ভাৱ্য ভূ-তাত্ত্বিকভাৱে অস্থিৰ অংশত হোৱা প্ৰবল বৃষ্টিপাতৰ ফলত এই উপত্যকাভাগৰ সৃষ্টি হৈছিল। প্ৰবল বৰষুণৰ ফলত দ্ৰুত খহনীয়া আৰু ক্ষয়-ক্ষতি হৈ হাই ৰেঞ্জ মালভূমিৰ পশ্চিম প্ৰান্তৰ সমান্তৰালভাৱে এক জটিল ভূ-প্ৰকৃতিৰ সৃষ্টি হৈছে। এই অঞ্চলটো পেৰিয়াৰ নদীৰ গতিপথ অনুসৰণ কৰি দক্ষিণ-পশ্চিমৰ নেৰিয়ামংগিলমৰপৰা দক্ষিণ-পূবৰ পনামকুট্টীলৈকে বিস্তৃত। ই উত্তৰলৈ গৈ পেৰিয়াৰ আৰু চালাকুডী অৱবাহিকাক পৃথক কৰিছে আৰু ইয়াৰ পূব সীমাটো আনামালাই শৈলশিৰাই গঠন কৰিছে।<ref name="Botanyproceddings" /> পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ পশ্চিম ঢালটো অতি গভীৰভাৱে খণ্ডিত আৰু ইয়াৰ কিছুমান স্বকীয় ভৌগোলিক তথা পৰিৱেশীয় বৈশিষ্ট্য আছে, যিবোৰ পশ্চিম ঘাটৰ বাবে অনন্য। নামনি পেৰিয়াৰ উপত্যকাৰ দক্ষিণ অংশত ইডুক্কী উপ-মালভূমি আৰু দক্ষিণ-পূবত ইলাচী পাহাৰ অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। ইয়াৰ পূব সীমাটো পান্নিয়াৰ আৰু মুথিৰাপুঝা অৱবাহিকাৰ পশ্চিম প্ৰান্তৰদ্বাৰা গঠিত, আৰু পাৰ্বতীমুডী-উমায়ামালা শৈলশিৰাই নামনি পেৰিয়াৰ উপত্যকাৰ উত্তৰ-পূব প্ৰান্ত গঠন কৰিছে।<ref name="Botanyproceddings" /> উত্তৰ দিশলৈ নামনি পেৰিয়াৰ উপত্যকা আৰু পেৰিয়াৰ অৱবাহিকাভাগ পেৰিয়াৰৰ একেবাৰে উত্তৰৰ উপনৈ ইডামালায়াৰে কাটি উলিওৱা ইডামালা গিৰিপথলৈকে বিস্তৃত হৈছে। এই অৱবাহিকাৰ উত্তৰ সীমাটো শ্বোলায়াৰক ইডামালা নদীৰপৰা পৃথক কৰা শৈলশিৰাটোৱে নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। এই শৈলশিৰাটো হৈছে তামিলনাডুৰ ভালপাৰাইৰ ওচৰৰপৰা ওলাই পশ্চিমলৈ কেৰালাৰ ভিতৰলৈকে বহুখিনি প্ৰসাৰিত হোৱা এটা পাৰ্শ্বৱৰ্তী পাহাৰ।<ref name="Botanyproceddings"/> ইডামালা গিৰিপথে উত্তৰৰ নেল্লিয়াম্পাথীৰ শ্বোলায়াৰ অৰণ্যক দক্ষিণৰ অনামুডী সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আৰু হাই ৰেঞ্জ মালভূমিৰপৰা পৃথক কৰিছে।<ref name="Periyar foundation1"/> পেৰিয়াৰ অৱবাহিকাত তামিলনাডুৰ অন্তৰ্ভুক্ত থকা অঞ্চলটো ইয়াতেই অৱস্থিত। এই অঞ্চলটোৱে পেৰিয়াৰ অৱবাহিকাৰ উত্তৰ-পূব কোণ গঠন কৰিছে। ইয়াৰ পানী নীৰাৰ উপনৈৰদ্বাৰা নিষ্কাষিত হয়, যিখন নদী দক্ষিণ-পশ্চিম দিশলৈ বৈ গৈ ইডামালায়াৰত পৰে।<ref name="nias"/><ref name="indwrispap"/><ref name="indwrispap2">{{cite web|url=http://nrsc.gov.in/|title=Lower Nirar D00884|publisher=Water Resource Information System of India|access-date=10 November 2013|location=India|archivedate=11 November 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131111074811/http://www.nrsc.gov.in/|deadurl=yes}}</ref> এই অংশৰ ভিতৰত পশ্চিমলৈ ঢাল খোৱা এলানি গভীৰ উপত্যকা আছে, য’ত উপত্যকাৰ মজিয়াভাগ প্ৰায়েই ৩০০ মিটাৰতকৈও কম উচ্চতাত অৱস্থিত। এই উপত্যকাবোৰক ইখনৰপৰা সিখনক পৃথক কৰি ৰাখিছে কেইবাটাও থিয় পাহাৰ আৰু চেপেটা শীৰ্ষভাগৰ মালভূমিয়ে, যাৰ খাড়া ঢালসমূহ প্ৰায় ৯০০ৰপৰা ১৫০০ মিটাৰ উচ্চতালৈকে উঠি গৈছে। ইডামালা আৰু পুয়ামকুট্টী নদীয়ে এই অংশৰ সৰহভাগ পানী কঢ়িয়াই নিয়ে, আনহাতে ইয়াৰ দক্ষিণ প্ৰান্তৰ পানী মূল পেৰিয়াৰ নদীত পৰে। এই সমগ্ৰ অঞ্চলটো প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে অৰণ্যৰে আবৃত আৰু এই অৰণ্যসমূহ সমভূমি অঞ্চলৰপৰা পেৰিয়াৰ আৰু চালাকুডী নদীৰ সমান্তৰালভাৱে উত্তৰ-পশ্চিম দিশে প্ৰায় কালাডীলৈকে বিস্তৃত হৈ আছে।<ref name="Botanyproceddings"/> === পেৰিয়াৰ মধ্যভূমি আৰু নিম্নভূমি === নামনি পেৰিয়াৰ উপত্যকাৰ পশ্চিমে মধ্যভূমি অঞ্চল অৱস্থিত, যি সৰু সৰু পাহাৰ আৰু উপত্যকাৰে গঠিত এক তৰংগিত ভূ-প্ৰকৃতিৰদ্বাৰা বিশেষায়িত। ইয়াত সাধাৰণ ঢালটো পশ্চিম দিশলৈ থকা। নিম্নভূমি অঞ্চলটো বৰ্তমানৰ উপকূলীয় ৰেখাৰ সমান্তৰালভাৱে এক ঠেক পটি হিচাপে অৱস্থিত। এই অংশৰ ভূ-অৱয়বসমূহ ঘাইকৈ বহল উপত্যকা, দ পিটনি তথা জলাহভূমি আৰু চাপৰ বালিচৰেৰে গঠিত। এই অঞ্চলৰ বহু অংশ নলা-নৰ্দমাৰ নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে পোনপটীয়াকৈ কয়াৰ বা বাৰী অঞ্চলৰ সৈতে সংযোজিত হৈ আছে। অলুভাৰ ওচৰত নদীখন দুটা প্ৰধান শাখাত বিভক্ত হৈ পৰে; এটা শাখা দেশমৰ মাজেৰে মংগলাপুঝা হিচাপে বৈ গৈ অৱশেষত লাক্ষাদ্বীপ সাগৰত পৰে। কোডুংগেলুৰৰপৰা প্ৰায় {{convert|10|km|mi|0}} দক্ষিণ-পূবত চালাকুডী নদীখনো পেৰিয়াৰৰ এই শাখাৰ সৈতে মিলিত হয় আৰু ই মুনম্বমত সৰ্বাধিক প্ৰস্থ লাভ কৰে। আনহাতে, মৰ্তাণ্ডবৰ্মা শাখাখন দক্ষিণলৈ প্ৰৱাহিত হৈ কুঞ্জুন্নিক্কৰা দ্বীপৰ ওচৰত পুনৰ দুটা ভাগত বিভক্ত হয় আৰু অৱশেষত বৰাপুঝাত ভেম্বনাড কয়াৰ অঞ্চলত পৰেগৈ।<ref name="shodhreservoir2">{{cite web|url= http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/2121/10/10_chapter%201.pdf |title=Hydrogeological and Hydrochemical studies of the Periyar Basin, Central Kerala| year=2011|publisher=Cochin University of Science and Technology|pages=10–15|access-date=2 March 2014|location=India}}</ref> অৱবাহিকাৰ এই অংশতে অংগামালী আৰু কোচিৰ মাজত পেৰিয়াৰ নদীৰ আটাইতকৈ বেছি ঔদ্যোগিক এলেকাটো অৱস্থিত, য’ত ৫০ টাতকৈও অধিক বৃহৎ আৰু মজলীয়া পৰ্যায়ৰ উদ্যোগ আছে। পেৰিয়াৰৰ ইদায়াৰ শাখা নদীখনে এই উদ্যোগসমূহৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰে।<ref name="shodhganga4">{{cite web|url= http://shodhganga.inflibnet.ac.in:8080/jspui/bitstream/10603/2625/10/10_chapter%202.pdf |title=Salinity intrusion and seasonal water quality variations in the tidal canals of Cochin|pages=34|access-date=2 March 2014|location=India}}</ref> == বান্ধসমূহ == === জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পসমূহ === [[File:Idukki dam.JPG|thumb|পেৰিয়াৰ নদীৰ ওপৰত অৱস্থিত ইডুক্কী বান্ধ]] ইডুক্কী বান্ধটো হৈছে কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প আৰু ই পেৰিয়াৰ নদীৰ ওপৰত অৱস্থিত। ই এছিয়াৰ ভিতৰতে এনে ধৰণৰ (এক কংক্ৰিটৰ, দুমুখীয়া ভাঁজযুক্ত পেৰাবলিক, পাতল ধেনুভেৰীয়া বান্ধ বা থিন আৰ্ক ডাম<ref name="experteyes"/>) আটাইতকৈ ডাঙৰ বান্ধ আৰু বিশ্বৰ ভিতৰত দ্বিতীয় বৃহত্তম। ইয়াৰ জেনেৰেটৰসমূহৰ বিদ্যুৎ উৎপাদন ক্ষমতা ৭৮০ মেগাৱাট ({{nowrap|৬ × ১৩০}}), আৰু ভাৰত-কানাডাৰ যৌথ উদ্যোগত নিৰ্মিত মূলামাট্টমৰ ভূ-গৰ্ভস্থ কেন্দ্ৰৰ জৰিয়তে ইয়াত বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰা হয়। বাৰিষাৰ সময়ত ইডুক্কীত বিদ্যুৎ উৎপাদন সৰ্বনিম্ন হয়। এই বান্ধটোৱে শুকান গৰমৰ দিনবোৰৰ বাবেও পানী সংৰক্ষণ কৰাত সহায় কৰে, কিয়নো সেই সময়ত এই অঞ্চলৰ আন বহুতো জলাশয়ৰ পানী কমি যায়। ১৯৭৬ চনত ইডুক্কী প্ৰকল্পটো কাৰ্যক্ষম হোৱাৰপৰাই ইয়াৰ টেইল-ৰেচ পানী (১৯.৮৩–৭৮.৫ মি^৩/ছেকেণ্ডৰ ভিতৰত) মূলামাট্টম বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰৰ জৰিয়তে ইডুক্কী জলাশয়ৰপৰা মুভাট্টুপুঝা নদীৰ থোডুপুঝা উপনৈলৈ বোৱাই নিয়া হৈছে।<ref name="Dyuthi-T0158">{{cite web |url= http://cusat.ac.in/ |title= An Integrated Hydrogeological study of the Muvattupuzha river basin, Kerala, India |year= 2003 |publisher= Cochin University of Science and Technology |pages= 14 |access-date= 30 August 2012 |location= India |archivedate= 15 August 2000 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20000815230700/http://www.cusat.ac.in/ |deadurl= yes }}</ref> এই নদীখনত পাল্লিভাছাল, চেলকুলাম, পান্নিয়াৰ, নেৰিয়ামংগিলম আৰু নামনি পেৰিয়াৰতো অন্যান্য জলবিদ্যুৎ উৎপাদন কেন্দ্ৰ বা সুবিধা আছে।<ref name="Waterquality">{{cite web|url= http://indiaenvironmentportal.org.in |title=Environmental Monitoring Programme on Water Quality |year=2009 |publisher= Centre for Water Resources Development & Management|pages=57|access-date= 12 March 2014 |location=India}}</ref> === জলাশয়সমূহ === কেৰালাৰ ভিতৰত পেৰিয়াৰ অৱবাহিকাৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ জলাশয়সমূহ হৈছে ক্ৰমে— ভূতাতানকেট্টু, ইডামালায়াৰ, নামনি পেৰিয়াৰ, মাট্টুপেট্টী, আনাইৰাংগল, কুণ্ডালা, পনমুডী, কাল্লাৰকুট্টি, ইডুক্কী (যিটো তিনিটা বান্ধ ক্ৰমে— ইডুক্কী, চেৰুথোনী আৰু কুলামাভু নিৰ্মাণৰ জৰিয়তে গঠিত হৈছে), চেলকুলাম, কাল্লাৰ, এৰাট্টায়াৰ আৰু মুলাপেৰিয়াৰ। পেৰিয়াৰ অৱবাহিকাৰ ভিতৰত তামিলনাডুত পৰা বান্ধসমূহ হৈছে আপাৰ নীৰাৰ ৱিয়েৰ আৰু ল’ৱাৰ নীৰাৰ বান্ধ। এই বান্ধসমূহে পেৰিয়াৰৰ নীৰাৰ উপনৈৰপৰা পানী চুবুৰীয়া শ্বোলায়াৰ অৱবাহিকালৈ বোৱাই নিয়াত সহায় কৰে। === জলসিঞ্চন === ইৰ্নাকুলম জিলাত অৱস্থিত পেৰিয়াৰ উপত্যকা জলসিঞ্চন প্ৰকল্পই পেৰিয়াৰ নদীৰ মুথিৰাপুঝা উপনৈৰ জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰপৰা ওলোৱা টেইল ৰেচ পানী আৰু কেৰালা ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ বোৰ্ডে ইডামালায়াৰ উপনৈত নিৰ্মাণ কৰা এন্নাক্কাল বান্ধৰপৰা নিয়ন্ত্ৰিতভাৱে এৰি দিয়া পানী, লগতে পেৰিয়াৰ নদীৰ নিয়ন্ত্ৰণহীন অববাহিকাৰপৰা পোৱা পানী ব্যৱহাৰ কৰি পেৰিয়াৰ নদীৰ বাওঁপাৰত থকা প্ৰায় {{convert|32800|ha|acre}} কৃষিভূমিত জলসিঞ্চন কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে। খাল আৰু নিয়ন্ত্ৰণকাৰী সঁজুলিৰ নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে এই কাৰ্য কৰা হয়। এই প্ৰকল্পৰ অধীনত {{convert|3048|km2|mi2}} অববাহিকা ক্ষেত্ৰফল সামৰি ভূতাতানকেট্টুত পেৰিয়াৰ বেৰেজ আৰু এটা খালৰ নেটৱৰ্ক নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।<ref name="periyarirrigation">{{cite web|url=http://kerala.gov.in|title=Periyar Valley Irrigation Project|publisher=Department of Irrigation, Government of Kerala|access-date=6 November 2013|location=India|archive-date=19 November 2013|archive-url=https://archive.today|url-status=dead}}</ref> পেৰিয়াৰ নদীৰ বাওঁপাৰত কৰা জলসিঞ্চনৰ উপৰি, এই প্ৰকল্পই নদীৰ নামনি অংশত সাগৰীয় লুণীয়া পানীৰ প্ৰৱেশ ৰোধ কৰিবলৈ আৰু নদীখনৰ বহুতো লিফ্ট জলসিঞ্চন প্ৰকল্পৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিবলৈ নদীখনৰ মাজেৰে ন্যূনতম পৰিমাণৰ পানীৰ যোগান নিশ্চিত কৰে। ইয়াৰ উপৰি খোৱাপানী আৰু ঔদ্যোগিক প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ বাবে ভূতাতানকেট্টু বেৰেজে সংৰক্ষণ কৰা পানীৰ এটা অংশ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। === এটা নদী অববাহিকাৰপৰা আন এটালৈ পানীৰ স্থানান্তৰ === প্ৰায় সমগ্ৰ উপদ্বীপে ভাৰতৰ ভিতৰতে এটা নদী অববাহিকাৰপৰা আন এটালৈ পানী স্থানান্তৰ কৰাৰ আটাইতকৈ পুৰণি উদাহৰণসমূহৰ ভিতৰত মুলাপেৰিয়াৰ বান্ধ অন্যতম আছিল। ই এফালে পানীৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাৰ বিপৰীতে নদীখনৰ নামনি অংশত পানীৰ গুণগত মান হ্ৰাস হোৱাৰ কাৰণ হৈ পৰিছিল। নদীখনৰ আৱৰ্জনা ধুই নিকা কৰিবলৈ পৰ্যাপ্ত পৰিমাণৰ পানী উপলব্ধ নোহোৱাৰ বাবে পেৰিয়াৰৰ নামনি অংশত লুণীয়া পানীৰ প্ৰৱেশ আৰু প্ৰদূষকসমূহ সিঁচৰতি হৈ পৰা সমস্যাৰ সৃষ্টি হৈছিল। ইডুক্কী প্ৰকল্পৰ বাবে পেৰিয়াৰ নদীৰপৰা মুভাট্টুপুঝা নদীলৈ কৰা আন এক পানীৰ স্থানান্তৰে পেৰিয়াৰ নদীৰ নামনিভাগৰ প্ৰৱাহক অধিক বিৰূপভাৱে প্ৰভাবিত কৰিছে।<ref name="interlinking rivers">{{cite web |url= http://hindu.com/2002/12/11/stories/2002121103970500.htm |archive-url= https://web.archive.org/web/20050130223411/http://www.hindu.com/2002/12/11/stories/2002121103970500.htm |url-status= dead |archive-date= 30 January 2005 |title= Inter-linking rivers – the Kerala experience |year= 2002 |access-date= 6 September 2012 |work= [[The Hindu]] |location= India |archivedate= 30 January 2005 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20050130223411/http://www.hindu.com/2002/12/11/stories/2002121103970500.htm |deadurl= yes }}</ref> পৰাম্বিকুলাম আলিয়াৰ প্ৰকল্প (PAP) চুক্তিখন ভাৰতপুঝা, চালাকুডীপুঝা আৰু পেৰিয়াৰ অৱবাহিকাৰ আন্তঃৰাজ্যিক নদীসমূহৰ পানীৰ ব্যৱহাৰ আৰু ভাগ-বতৰা কৰাৰ উদ্দেশ্যে তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। পেৰিয়াৰৰ দুই উপনৈ ক্ৰমে— নীৰাৰ আৰু আনামালায়াৰ এই চুক্তিৰ অধীনত পৰে।<ref name="papperiyar">{{cite web|url= http://www.thehindu.com/news/national/kerala/revise-water-release-chart-of-pap-experts/article4223058.ece |title=Revise water release chart of PAP: experts|year=2012|work=The Hindu|access-date=21 December 2012|location=India}}</ref> এই পি এ পি চুক্তিৰ অংশ হিচাপে এই নদীসমূহৰ পানী চুবুৰীয়া শ্বোলায়াৰ অৱবাহিকালৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref name="indwrispap">{{cite web|url=http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Parambikulam_Aliyar_(Irrigation)_JI02563|title=Parambikulam Aliyar (Irrigation) JI02563|publisher=Water Resource Information System of India|access-date=6 November 2013|location=India|archivedate=10 November 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131110161040/http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Parambikulam_Aliyar_(Irrigation)_JI02563|deadurl=yes}}</ref> অৱবাহিকাত হোৱা এই সকলোবোৰ পানীৰ দিশ পৰিৱৰ্তনৰ বাবে পেৰিয়াৰ নদীয়ে ইয়াৰ গড় প্ৰৱাহৰ ২২ শতাংশ হেৰুৱাই পেলাইছে।<ref name="interlinking rivers 2">{{cite web|url= http://www.indiatogether.org/2003/oct/env-nolink.htm |title=Interlinking? No, thanks |year=2003|publisher=India Together|access-date=16 September 2012|location=India}}</ref> {{wide image|Bhoothathankettu Panorama.JPG|1400px|পেৰিয়াৰ বেৰেজ, ভূতাতানকেট্টু}} == পৰিস্থিতিতন্ত্ৰৰ গুৰুত্ব == [[File:Thattekkad Bird.jpg|thumb|থাট্টেকাড পক্ষী অভয়াৰণ্য হৈছে পেৰিয়াৰ নদীৰ শাখাসমূহৰ মাজত অৱস্থিত এখন চিৰসেউজ নিম্নভূমিৰ অৰণ্য]] মুলাপেৰিয়াৰ জলাশয়ৰ দক্ষিণে, পেৰিয়াৰ নদীৰ উৎসস্থলত, পেৰিয়াৰ ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্পৰ ভিতৰত প্ৰায় {{convert|350|km2|mi2}} জুৰি এক অবিচ্ছিন্ন আৰু অপৰিৱৰ্তিত চিৰবৰ্ষণ অৰণ্য (Rainforest) পোৱা যায়। এই চিৰবৰ্ষণ অৰণ্যসমূহ গুদাৰাকাল বন সংমণ্ডলৰ অন্তৰ্ভুক্ত চুবুৰীয়া পম্বা অৱবাহিকালৈ পশ্চিমফালে আৰু অধিক বিস্তৃত হৈছে আৰু গুদাৰাকাল সংমণ্ডল অতিক্ৰমি দক্ষিণে আচ্চানকোভিল সংমণ্ডলৰ অৰণ্যলৈকে বিয়পি পৰিছে। এই সমগ্ৰ অঞ্চলটোত পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ প্ৰায় ৬০০ৰপৰা ৭০০ বৰ্গকিলোমিটাৰ জুৰি বিস্তৃত এক সুৰক্ষিত আৰু অক্ষত চিৰসেউজ বনাঞ্চল আছে।<ref name="Periyar foundation">{{cite web|url=http://periyarfoundation.org|title=The Landscape, Ecological Status, Conservation Potential, Threats to the Forests and Biodiversity of the Gudarakal Range, Ranni Forest Division (Southern Forest Circle, Kerala)|year=2006|pages=6|access-date= 4 November 2012|location=India}}</ref> পেৰিয়াৰৰ উপৰিভাগৰ এই অৰণ্যসমূহ প্ৰায় অগম্য আৰু ইয়াক পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাত বাকী থকা আটাইতকৈ কম ক্ষতিগ্ৰস্ত চিৰসেউজ বনাঞ্চলসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name="KFRI-RR024">{{cite web|url=http://kfri.res.in|title=An Ecological Study in Periyar Tiger Reserve with special reference to wildlife|year=1985|publisher=Kerala Forest Research Institute |pages=21|access-date= 4 November 2012|location=India}}</ref> পেৰিয়াৰ ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্প (PTR) ভাৰতৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ বেছি পৰিৱেশগত বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ অঞ্চলসমূহৰো অন্যতম। এই সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ উদ্ভিদ জগত অতি চহকী আৰু বৈচিত্ৰ্যমজ়। কেৰালাৰ অনুমাণিক ৩,৮০০ প্ৰজাতিৰ গুপ্তবীজী উদ্ভিদৰ ভিতৰত ১,৯৬৬টা প্ৰজাতি এই সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ ভিতৰত পোৱা বুলি নথিভুক্ত কৰা হৈছে। এই উপ-মহাদেশৰ আন ক’তো পেৰিয়াৰ ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্পৰ সমতুল্য এলেকাৰপৰা ইমান বৃহৎসংখ্যক উদ্ভিদৰ প্ৰজাতি পোৱা হোৱা নাই। ইয়াৰ উপৰি, এই সংৰক্ষিত বনাঞ্চলত অনুমাণিক ৩২৩ প্ৰজাতিৰ চৰাই, ৩৮ প্ৰজাতিৰ মাছ আৰু ৪৪ প্ৰজাতিৰ সৰীসৃপ পোৱা যায়।<ref name="Thattekad">{{cite web|url= http://periyartigerreserve.org|title=Status and distribution of birds in Periyar Tiger Reserve, Kerala, India |publisher=The Indian Forester|pages=144–145|access-date=5 November 2013|location=India}}</ref> পেৰিয়াৰ মালভূমি অঞ্চলটো ‘প্ৰজেক্ট এলিফেণ্ট’ সংৰক্ষিত অঞ্চল ১০-ৰ এক অংশ, য’ত অগস্ত্যমালাই-মহেন্দ্ৰগিৰি পাহাৰো অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। হাতী সংৰক্ষিত অঞ্চল ১০ৰ পেৰিয়াৰ মালভূমি অংশৰ ভূ-প্ৰকৃতিয়ে দক্ষিণ ভাৰতৰ আটাইতকৈ সুৰক্ষিত আৰু অখণ্ড হাতীৰ বিচৰণ ক্ষেত্ৰ ধৰি ৰাখিছে। বিশ্বাস কৰা হয় যে এই অঞ্চলত প্ৰায় ২,০০০টা হাতী আছে আৰু এই প্ৰজাতিটোৰ দীৰ্ঘম্যাদী সংৰক্ষণৰ বাবে ই এক অতি সম্ভাৱনাপূৰ্ণ স্থান। এই হাতীৰ জনসংখ্যা জিনীয়ভাৱে অধিক বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ আৰু ঘাট পৰ্বতমালাৰ আৰু উত্তৰত থকা হাতীৰ বৃহৎ জাকসমূহৰপৰা পৃথক। এই অঞ্চলটো ইয়াৰ চহকী জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ বাবেও জনাজাত। আনহাতে, এই অঞ্চলটোৱে ব্যাৱসায়িক বাগিছা, জলবিদ্যুৎ আৰু জলসিঞ্চন প্ৰকল্প আৰু অন্যান্য আন্তঃগাঁথনিমূলক উন্নয়নমূলক কাৰ্যকলাপৰোঁ সাক্ষী হৈছে, যিবোৰে হাতীৰ মুক্ত যাতায়াতত বাধাৰ সৃষ্টি কৰে।<ref name="Thattekad2">{{cite web|url= http://asiannature.org|title=Conservation of the Periyar-Agasthyamalai Corridor in the Southern Western Ghats |publisher=Asian Nature Conservation Foundation|pages=27|location=India}}</ref> ভাৰতৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পক্ষী অভয়াৰণ্য থাট্টেকাড পক্ষী অভয়াৰণ্য হৈছে পেৰিয়াৰ নদীৰ শাখাসমূহৰ মাজত অৱস্থিত এখন চিৰসেউজ নিম্নভূমিৰ অৰণ্য। ইয়াত এক চহকী আৰু বৈচিত্ৰ্যমজ় চৰাইৰ জীৱন দেখিবলৈ পোৱা যায়। বন্য পক্ষীৰ লগতে জলচৰ চৰাইৰো কেইবাটাও প্ৰজাতিয়ে এই অভয়াৰণ্য ভ্ৰমণ কৰে। ভাৰতৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ পক্ষীবিদ ড° চেলিম আলীয়ে কোচিৰপৰা প্ৰায় {{convert|60|km|mi}} উত্তৰ-পূবত অৱস্থিত এই সৰু, {{convert|25|km2|mi2|0|adj=on}} ক্ষেত্ৰফলৰ পক্ষী অভয়াৰণ্যখনক এসময়ত “উপদ্বীপীয় ভাৰতৰ আটাইতকৈ চহকী চৰাইৰ বাসস্থান” বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref name="Thattekad3">{{cite web|url= http://hindu.com/|archive-url= https://web.archive.org/web/20130101194811/http://hindu.com|url-status= dead|archive-date= 1 January 2013|title= Inside a magical rainforest|access-date= 4 November 2012|work= [[The Hindu]]|location= India|archivedate= 15 July 2014|archiveurl= https://web.archive.org/web/20140715161245/http://hindu.com/|deadurl= yes}}</ref> ভেম্বনাড হ্ৰদত গৈ পৰা ছয়খন প্ৰধান নদীৰ ভিতৰত পেৰিয়াৰ অন্যতম। ভেম্বনাড কোল জলাহভূমিক আন্তঃৰষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ জলাহভূমিৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে, যিটো ৰামছাৰ সন্মিলন অনুসৰি জলাহভূমিৰ সংৰক্ষণ আৰু বহনক্ষম ব্যৱহাৰৰ বাবে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে।<ref name="Ramsar">{{cite web|url=http://ramsar.org |title=The List of Wetlands of International Importance |work=The Hindu |pages=18 |access-date=4 November 2012 |location=India |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080102104335/http://ramsar.org |archive-date=2 January 2008 }}</ref> এই অঞ্চলটো ২০,০০০ তকৈও অধিক জলচৰ চৰাইৰ বাসস্থান— যিটো ভাৰতৰ ভিতৰত এনে ধৰণৰ তৃতীয় বৃহত্তম জনসংখ্যা। == ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব == পেৰিয়াৰ নদীৰ পাৰত ধৰ্মীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ কেইবাটাও স্থান আছে। অলুভাত পেৰিয়াৰ নদীৰ পাৰত বিখ্যাত অলুভা শিৱৰাত্ৰি উৎসৱ উদ্‌যাপন কৰা হয়।<ref name="KerGreenhills">{{cite web|url=http://kerala-green-hills.com/|title=Kerala: Festivals and Fairs|access-date=5 November 2013|location=India|archivedate=5 January 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140105123042/http://kerala-green-hills.com/|deadurl=yes}}</ref> মালায়ালম কেলেণ্ডাৰৰ কুম্ভম মাহৰ শিৱৰাত্ৰিৰদিনা প্ৰতি বছৰে এই মন্দিৰৰ উৎসৱ অনুষ্ঠিত হয়। মহাশিৱৰাত্ৰিৰদিনা প্ৰতি বছৰে পেৰিয়াৰ নদীৰ বালিময় পাৰত থকা শিৱ মন্দিৰত ভক্তৰ ভিৰ হয়।<ref name="Thiruvair">{{cite web|url=http://thiruvairanikkulamtemple.org|title=Thiruvairanikkulam Temple|access-date=5 November 2013|location=India}}</ref> কালাডী হৈছে পেৰিয়াৰ নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এখন চহৰ। ই অদ্বৈত বেদান্তৰ মতবাদ একত্ৰিত কৰা হিন্দু দাৰ্শনিক শ্ৰী আদি শংকৰাচাৰ্যৰ জন্মস্থান। উনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে শৃংগেৰীৰ তদানীন্তন শংকৰাচাৰ্যই ইয়াক পুনৰ আৱিষ্কাৰ কৰাৰ পাছত আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯১০ চনত শ্ৰী আদি শংকৰাচাৰ্যৰ বাবে এটা মন্দিৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ পাছতহে কালাডী ভাৰতৰ আধ্যাত্মিক মানচিত্ৰত স্থান পাবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref name="Sharadapeetham">{{cite web|url=http://sringeri.net|title=Sri Sri Jagadguru Shankaracharya Mahasamsthanam Dakshinamnaya Sri Sharada Peetham, Sringeri|access-date=5 November 2013|location=India}}</ref> কোচিৰপৰা {{convert|52|km|mi}} দূৰত্বত অৱস্থিত মালায়াত্তুৰ গীৰ্জাখন {{convert|609|m|ft|adj=on}} ওখ মালায়াত্তুৰ পাহাৰৰ ওপৰত অৱস্থিত। এই গীৰ্জাখন পাঁচনি চেইণ্ট থমাছৰ নামত উৎসৰ্গিত, যিয়ে এই মঠত প্ৰাৰ্থনা কৰিছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। কেৰালাৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ খ্ৰীষ্টান তীৰ্থযাত্ৰা কেন্দ্ৰ হিচাপে ই কেৱল কেৰালাৰপৰাই নহয়, চুবুৰীয়া ৰাজ্যসমূহৰপৰাও অতি বৃহৎসংখ্যক ভক্তক আকৰ্ষণ কৰে। এই বিখ্যাত গীৰ্জাখন পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ সেউজ পাহাৰ কুৰিচুমুডীত অৱস্থিত,<ref name="Malayattoorchurch">{{cite web|url=http://malayattoorkurisumudy.in|title=Malayattoor Church|access-date=5 November 2013|location=India}}</ref> যাক পেৰিয়াৰ নদীয়ে আংশিকভাৱে বেঢ়ি ৰাখিছে। গীৰ্জাখনত চেইণ্ট থমাছৰ এটা পূৰ্ণাবয়ব মূৰ্তি আৰু এটা শিলত পাঁচনিজনৰ ভৰিৰ ছাপ আছে। এই মঠটোক এতিয়া আন্তৰ্জাতিক তীৰ্থযাত্ৰা কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে। == পৰিৱেশীয় সমস্যাসমূহ == === প্ৰদূষণ === পেৰিয়াৰ নদীৰ নামনি অংশ ভয়ংকৰভাৱে প্ৰদূষিত। ইলোৰ ঔদ্যোগিক অঞ্চলৰ উদ্যোগসমূহে উৎপাদিত আৱৰ্জনা নদীখনত পেলাই দিয়ে। গ্ৰীণপিচ ইণ্ডিয়াই নামনি পেৰিয়াৰক "বিষাক্ত পদাৰ্থৰ এটা নৰ্দমা" বুলি বৰ্ণনা কৰিছে, য’ত ডি ডি টি, এণ্ডোছলফান, হেক্সা আৰু ট্ৰাইভেলেণ্ট ক্ৰমিয়াম, সীহ, চায়ানাইড আৰু বি এইচ চি-ৰ দৰে মাৰাত্মক বিষাক্ত পদাৰ্থৰ আশংকাজনক মাত্ৰা পোৱা গৈছে।<ref>{{Cite web |url=http://greenpeace.org |title=Greenpeace India |access-date=3 November 2007 |archive-date=2 May 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090502085220/http://greenpeace.org |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Periyar River Basin, Chapter 2, Environmental Program on Water Quality, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |url=http://kerenvis.nic.in/ |access-date=2026-07-28 |archivedate=2026-01-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260115044826/https://kerenvis.nic.in/ |deadurl=yes }}</ref> কেইবাটাও অধ্যয়নে আঙুলিয়াই দিছে যে নদীৰ বুকুত সীহ, কেডমিয়াম, পাৰা, ক্ৰমিয়াম, নিকেল, ক’বাল্ট আৰু দস্তাৰ দৰে গধুৰ ধাতু জমা হৈছে আৰু নদীখনৰ পৰিস্থিতিতন্ত্ৰত বহুতো মৃত অঞ্চলৰ সৃষ্টি হৈছে। এই ক্ষেত্ৰত আগবঢ়োৱা কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰামৰ্শ হ’ল— ইলোৰ-ইদায়াৰ অঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক গোটসমূহৰপৰা শূন্য আৱৰ্জনা নিষ্কাশন (Zero effluent discharge) আৰু কোম্পানীসমূহৰপৰা শূন্য নিৰ্গমন নিশ্চিত কৰা। নদীখন আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা জলাহভূমিসমূহৰ প্ৰদূষণে মীন পালন আৰু কৃষিকাৰ্যকে ধৰি পৰম্পৰাগত জীৱিকাসমূহ প্ৰায় ধ্বংস কৰি পেলাইছে।<ref name="DecChron">{{cite web|url= http://deccanchronicle.com|archive-url= https://web.archive.org/web/20130811235503/http://deccanchronicle.com|url-status= dead|archive-date= 11 August 2013|title=Save river campaign set to engulf Kerala|year=2013|publisher=The Deccan Chronicle|access-date=20 May 2013|location=India}}</ref> === অবৈধ বালি খনন === [[File:Periyar.jpg|thumb|বালি খনন]] পেৰিয়াৰ নদীৰপৰা কৰা অবৈধ বালি খনন হৈছে আন এক ডাঙৰ পৰিৱেশীয় সমস্যা। অধ্যয়নসমূহৰপৰা দেখা গৈছে যে পেৰিয়াৰ নদীৰপৰা যি পৰিমাণৰ বালি খন্দা হৈছে, সেয়া নদীখনৰ পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ ক্ষতি নকৰাকৈ উলিয়াব পৰা প্ৰাকৃতিক পৰিমাণতকৈ কমেও ৩০ গুণ বেছি।<ref name="SandminingHindu">{{cite web|url= http://www.thehindu.com/news/national/kerala/cms-office-okayed-ghats-for-sand-mining-against-cess-advice/article5205106.ece|title=CM's office okayed ghats for sand mining against CESS advice|year=2013|work=The Hindu|access-date=6 October 2013|location=India}}</ref> পেৰিয়াৰ নদী অববাহিকাৰ উচ্চভূমি অঞ্চলৰ মালভূমিত ব্যাপকভাৱে বালি খনন কাৰ্য চলি আছে। এই অঞ্চলসমূহৰপৰা বালি খনন কৰাৰ ফলত নদী অববাহিকাৰ পৰিৱেশৰ ওপৰত মাৰাত্মক প্ৰভাৱ পৰিছে।<ref name="SandminingShodh">{{cite web|url= http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/8987/13/13_chapter%209.pdf|title=Environmental impact of sand mining: a case study in the river catchments of Vembanad lake, Southwest India|year=2008|author=Sreebha S|publisher=Cochin University of Science and Technology|pages=202–203|location=India}}</ref> === পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ প্ৰচেষ্টাসমূহ === প্ৰখ্যাত পৰিৱেশবিদ অধ্যাপক এছ চিতাৰমনৰ নেতৃত্বত ১৯৯২ চনৰেপৰা চলি থকা বনানিকৰণ কাৰ্যসূচীৰ জৰিয়তে অলুভা শিৱৰাত্ৰি মনাপ্পুৰমত (বালিময় পাৰ) পেৰিয়াৰ নদীৰ পাৰৰ ভূমি ক্ষয় ৰোধ কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলাই অহা হৈছে।<ref>{{cite web|author=Priyadershini S. |url=http://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/in-a-green-urban-jungle/article4856943.ece |title=In a green urban jungle |work=The Hindu |date=2013-06-27 |access-date=2013-08-15}}</ref> চিতাৰমন আৰু অন্যান্যসকলে আৰম্ভ কৰা ‘অলুভা পৰিৱেশ সুৰক্ষা মঞ্চ’ই (Aluva Environmental Protection Forum) নদীখনৰ নামনি অংশত অবৈধ বালি খনন আৰু পানী প্ৰদূষণ প্ৰতিৰোধ কৰাত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে।<ref>{{cite web |url=http://hindu.com/thehindu/lf/2002/02/24/stories/2002022401710200.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20041129104357/http://www.hindu.com/thehindu/lf/2002/02/24/stories/2002022401710200.htm |url-status=dead |archive-date=2004-11-29 |title=A crusader for Periyar |date=2002-02-24 |work=[[The Hindu]] |access-date=2013-08-15 |archivedate=2004-11-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20041129104357/http://www.hindu.com/thehindu/lf/2002/02/24/stories/2002022401710200.htm |deadurl=yes }}</ref> == বিবাদ == নদীখনৰ ওপৰত থকা মুলাপেৰিয়াৰ বান্ধৰ নিয়ন্ত্ৰণ আৰু সুৰক্ষা তথা তাৰ সৈতে জড়িত লীজ চুক্তিৰ বৈধতা আৰু নিকাভাবক লৈ কেৰালা আৰু তামিলনাডু ৰাজ্যৰ মাজত দীৰ্ঘদিন ধৰি বিবাদ চলি আহিছে। ইয়াৰ সৈতে সংগতি ৰাখি, পেৰিয়াৰ নদীখনক আন্তঃৰাজ্যিক নদী (Inter-state river) হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা উচিত নে নহয় তাক লৈও এক বিতৰ্ক আছে। কেৰালাৰ মতে, পেৰিয়াৰ এখন অন্তৰ্জিলা বা ৰাজ্যৰ ভিতৰৰ নদী (Intrastate river), কিয়নো ইয়াৰ কোনো অংশ তামিলনাডুৰ মাজেৰে বৈ যোৱা নাই। নদীখন কেৰালাতে উৎপত্তি হৈছে, সম্পূৰ্ণৰূপে কেৰালাৰ মাজেৰেই প্ৰৱাহিত হৈছে আৰু কেৰালাতে গৈ আৰৱ সাগৰত মিলিছে। যদিও তামিলনাডুৱে এই তথ্যসমূহ স্বীকাৰ কৰিছে,<ref name="Timesmullaperiyar">{{cite web |url= https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/Mullaperiyar-deal-unsustainable-Kerala/articleshow/21495939.cms|title=Mullaperiyar deal unsustainable: Kerala|year=2013|work=The Times of India|access-date=31 July 2013|location=India}}</ref><ref name="Janamtvmullaperiyar">{{cite web|url= http://www.janamtv.com/news/Mullaperiyar_pact_legally_unsustainable_says_Keral_987342.php|title=Mullaperiyar pact legally unsustainable, says Kerala; Justifies fixing water level at 136 ft|year=2013|publisher=Janam TV|access-date=31 July 2013|location=India|archive-url=https://web.archive.org/web/20131105152550/http://www.janamtv.com/news/Mullaperiyar_pact_legally_unsustainable_says_Keral_987342.php|archive-date=5 November 2013}}</ref><ref name="Hindumullaperiyar">{{cite web|url= http://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/kerala-law-wont-amount-to-usurpation-of-judicial-power/article5019780.ece|title=Kerala: law won't amount to usurpation of judicial power|year=2013|work=the Hindu|access-date=14 August 2013|location=India}}</ref> তথাপি তেওঁলোকে ওলোটা যুক্তি দৰ্শায় যে যিহেতু নদীখনৰ অৱবাহিকাৰ এটা সৰু অংশ তামিলনাডুত অৱস্থিত, গতিকে পেৰিয়াৰক এখন আন্তঃৰাজ্যিক নদী হিচাপেহে গণ্য কৰিব লাগে।<ref name="DuraiPeriyar">{{cite web|url= http://www.thehindu.com/opinion/op-ed/periyar-is-an-interstate-river/article2772258.ece?ref=relatedNews|title=Periyar is an inter-State river|year=2013|work=The Hindu|access-date=4 January 2012|location=India}}</ref> তেওঁলোকে লগতে তদানীন্তন কেৰালা ৰাজ্যৰ জলসিঞ্চন মন্ত্ৰী ভি আৰ কৃষ্ণ আয়াৰে স্বাক্ষৰ কৰা ১৯৫০ চনৰ এটা প্ৰতিৱেদনৰ উদ্ধৃতি দিয়ে, য’ত লিপিবদ্ধ আছিল যে পেৰিয়াৰ এখন আন্তঃৰাজ্যিক নদী কিয়নো ইয়াৰ কিছু জলনিষ্কাষণ অঞ্চল মাদ্ৰাজ ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="Timesmullaperiyar2">{{cite web|url= http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-08-22/india/41436354_1_1886-agreement-mullaperiyar-dam-issue-water-dispute|archive-url= https://web.archive.org/web/20130825164524/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-08-22/india/41436354_1_1886-agreement-mullaperiyar-dam-issue-water-dispute|url-status= dead|archive-date= 25 August 2013|title= Mullaperiyar dam case: SC reserves order|year= 2013|access-date= 22 August 2013|work= [[The Times of India]]|location= India|archivedate= 2013-08-25|archiveurl= https://web.archive.org/web/20130825164524/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-08-22/india/41436354_1_1886-agreement-mullaperiyar-dam-issue-water-dispute|deadurl= yes}}</ref> মূলত, নদীখনৰ স্থিতি সম্পৰ্কীয় বিবাদটো আন্তঃৰাজ্যিক নদীৰ সংজ্ঞা নিৰূপণক কেন্দ্ৰ কৰি হৈছে; য’ত কেৰালাই নদীখনৰ গতিপথ বা প্ৰৱাহৰ আধাৰত সংজ্ঞা সমৰ্থন কৰে,<ref name="Timesmullaperiyar"/><ref name="Janamtvmullaperiyar"/> আনহাতে তামিলনাডুৱে নদীখনৰ অববাহিকা ক্ষেত্ৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি সংজ্ঞাক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়ে।<ref name="DuraiPeriyar"/><ref name="Timesmullaperiyar2"/> ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ২০১৪ চনৰ ৭ মে’ত প্ৰদান কৰা ৰায়দানত উল্লেখ কৰে যে যদিও পেৰিয়াৰ নদীখন কেৰালাৰ ভূ-খণ্ডত উৎপত্তি হৈ কেৱল কেৰালাৰ মাজেৰেই বৈ গৈ আৰৱ সাগৰত পৰিছে, তামিলনাডুৰ কোনো ভূ-খণ্ড পেৰিয়াৰ নদীৰ পাৰত অৱস্থিত নহয় আৰু তামিলনাডু পেৰিয়াৰ নদীৰ কোনো নদীতীৰৱৰ্তী ৰাজ্য নহয়; তথাপি পেৰিয়াৰ নদী অববাহিকাৰ এটা সৰু অংশ তামিলনাডুত থকাৰ বাবেই নদীখনক প্ৰকৃতিগতভাৱে আন্তঃৰাজ্যিক নদী বুলি গণ্য কৰিবলৈ পৰ্যাপ্ত।<ref name="SCverdict2014">{{cite web|url=http://supremecourtofindia.nic.in/outtoday/41511.pdf|title=IN THE SUPREME COURT OF INDIA CIVIL ORIGINAL JURISDICTION ORIGINAL SUIT NO. 3 OF 2006 State of Tamil Nadu vs. State of Kerala & Anr.|pages=145–147|access-date=2 December 2015}}</ref> ==টোকা== <references group="n"/> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Periyar River}} {{maplink|display=inline|text=Waterway map|type=shape}} {{coord|10|10|36|N|76|09|46|E|display=title}} [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] n3x86mo2gkpvm3pi8on7gz9xvwv3ivh 0 138207 625695 621260 2026-08-09T23:35:32Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625695 wikitext text/x-wiki [[File:Malabar Christians of 19th century.jpg|thumb|১৯ শতিকাৰ মালাবাৰৰ খ্ৰীষ্টান ধৰ্মাৱলম্বী লোক: চাট্টায়ুম মুণ্ডুম পৰিহিত কেৰালাৰ নাছৰাণী বা চিৰিয়ান খ্ৰীষ্টানসকল (এক পুৰণি চিত্ৰৰ পৰা)। ১৯৩৮ চনত কোচিন চৰকাৰৰ ৰাজকীয় যুদ্ধ প্ৰয়াসৰ স্মৰণিকা (Cochin Government Royal War Efforts Souvenir)-ত প্ৰকাশিত আলোকচিত্ৰ।]] [[File:Raja_Ravi_Varma,_There_Comes_Papa_(1893).jpg|thumb|মুণ্ডুম নেৰিয়াটুম পৰিহিত এগৰাকী নায়াৰ মহিলা, [[ৰাজা ৰবি বৰ্মা]]ৰ তৈলচিত্ৰ]] [[File:Mundu Dhothi Veshti Kerala Style മുണ്ട്.JPG|thumb|upright|মুণ্ডু আৰু মেলমুণ্ডু পৰিহিত এজন ব্যক্তি]] '''মুণ্ডু''' ([[মালয়ালম]]: മുണ്ട, IPA: muɳɖɯ̽) হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]], [[তামিলনাডু]], [[লক্ষদ্বীপ]] দ্বীপপুঞ্জ আৰু [[ভাৰত মহাসাগৰ]]ৰ দ্বীপৰাষ্ট্ৰ [[মালদ্বীপ]]ত কঁকালত পৰিধান কৰা এক পৰম্পৰাগত বস্ত্ৰ। ই [[ধুতি]] আৰু [[লুঙী]]ৰ দৰে চাৰং জাতীয় পোছাকৰ সৈতে ওচৰৰ সম্পৰ্কীয়। ইয়াক সাধাৰণতে [[কপাহ|সূতাৰে]] বোৱা হয় আৰু ই বগা বা ক্ৰীম ৰঙৰ হয়। কপাহখিনি ব্লিচ কৰা হৈছে নে নাই, তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ইয়াৰ ৰং বগা বা ক্ৰীম হয়। তাতশালত বোৱা মুণ্ডুক ''খদৰ মুণ্ডু'' বোলা হয়। ব্লিচ নকৰা কেঁচা সূতাৰ মুণ্ডুক ''নেৰিয়াটু'' বুলি কোৱা হয়। আধুনিক যুগত দুই প্ৰকাৰৰ মুণ্ডু প্ৰচলিত— একক আৰু দুগুণ বা ভাঁজ কৰা। এটা একক মুণ্ডু কঁকালত মাত্ৰ এবাৰহে মেৰিয়াই লোৱা হয়, আনহাতে দুগুণ মুণ্ডুটো পিন্ধাৰ আগতে দীঘলে আধা ভাঁজ কৰি লোৱা হয়। ব্যৱহাৰ কৰাৰ আগতে সাধাৰণতে মুণ্ডুত মাৰ (starch) দিয়া হয়। == পুৰুষ == এটা মুণ্ডুৰ পাৰিৰ ওচৰত সাধাৰণতে তুলনামূলকভাৱে ডাঠ কাপোৰেৰে বোৱা এডাল ৰেখা বা আঁচ থাকে, যাক ''কৰা'' বুলি কোৱা হয়। এই ''কৰা'' অংশটো বিভিন্ন ৰঙৰ আৰু বিভিন্ন আকাৰৰ হ’ব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও দুটা ৰঙৰ আৰু অলংকাৰযুক্ত ''কৰা'' (মুণ্ডুৰ শেষৰ ফালে থকা এটা ৰঙীন পটি) দেখা পোৱা যায়।<ref>{{cite web|title=Dresses & Costumes Of Kerala|url=http://indfy.com/|access-date=2026-07-29|archivedate=2025-03-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250328165858/https://indfy.com/|deadurl=yes}}</ref> অধিক আনুষ্ঠানিক অনুষ্ঠানৰ বাবে (যেনে [[বিবাহ]]), মুণ্ডুত সোণালী সূতাৰ এম্ব্ৰয়ডাৰী বা গুণাৰ কাম কৰা থাকে, যাক ''কাছাভু'' বুলি জনা যায়। পৰিধানকাৰীয়ে মুণ্ডুৰ মূৰটো সাৱধানে ভাঁজ কৰি 'কৰা' অংশটো স্পষ্টকৈ প্ৰদৰ্শন কৰে। মুণ্ডু কেনেকৈ পিন্ধা হয়, তাক কিছুমান অলিখিত নিয়ম বা শিষ্টাচাৰে নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। [[ইছলাম]] ধৰ্মাৱলম্বী পুৰুষসকলে মুণ্ডুটো সোঁফালে মুখ কৰি (কৰা অংশ সোঁফালে ৰাখি) পিন্ধিব লাগে আৰু [[খ্ৰীষ্টান]] বা নাস্তিক পুৰুষসকলে কৰা অংশটো মাজত ৰাখি পিন্ধিব লাগে। হিন্দু সংস্কৃতিত মুণ্ডু পৰিধান কৰাটো বাধ্যতামূলক, বিশেষকৈ যেতিয়া [[হিন্দু]] পুৰুষসকলে কোনো দেৱীৰ মন্দিৰত প্ৰৱেশ কৰে। লগতে, মুছলমান পুৰুষসকলে বিভিন্ন ৰঙৰ কৰা থকা মুণ্ডু পিন্ধিবলৈ পচন্দ কৰে, আনহাতে হিন্দু পুৰুষৰ বাবে সোণালী কৰা থকা মুণ্ডু পিন্ধাটো এক প্ৰকাৰ বাধ্যতামূলক। ''মেলমুণ্ডু'' হৈছে শৰীৰৰ ওপৰৰ অংশত পিন্ধা এক বস্ত্ৰ, যিটো মহিলাসকলে পিন্ধা ''নেৰিয়াটু'' বা ''তুণ্ডু''ৰ দৰেই হয়। ''মুণ্ডু'' আৰু ''মেলমুণ্ডু'' হৈছে পুৰুষে পিন্ধা পৰম্পৰাগত মালায়ালী সাজ-পোছাকৰ অংশ। দক্ষিণ ভাৰতীয় সংস্কৃতিত পশ্চিমীয়া সাজ-পোছাকৰ যথেষ্ট প্ৰভাৱ থকাৰ পিছতো কেৰালাৰ হিন্দু পৰম্পৰাগত অনুষ্ঠানসমূহত (দক্ষিণ ভাৰতৰ অন্যান্য ৰাজ্যৰ কিছুমান হিন্দু জাতৰ মাজতো) পুৰুষৰ বাবে মুণ্ডু পিন্ধাটো বাধ্যতামূলক। হিন্দু বিবাহৰ বাবে পুৰুষে ছাৰ্ট বা ''মেল মুণ্ডু''ৰ সৈতে মুণ্ডু পিন্ধিব লাগে। কেৰালাৰ ব্ৰাহ্মণসকলে ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ সময়ত ''উত্তৰীয়ম''ৰ সৈতে মুণ্ডু পৰিধান কৰে। পুৰুষসকলে মন্দিৰ দৰ্শন কৰাৰ সময়ত আৰু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সময়ত মুণ্ডু পিন্ধাটো উপযুক্ত বুলি গণ্য কৰা হয়, যদিও সকলো স্থানতে ই বাধ্যতামূলক নহয়। অৱশ্যে কেৰালাৰ কিছুমান বিখ্যাত মন্দিৰ যেনে গুৰুভায়ুৰ মন্দিৰ, [[পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ]] আদিত দৰ্শন কৰিবলৈ পুৰুষৰ বাবে মুণ্ডু আৰু ''মেল মুণ্ডু'' পিন্ধাটো বাধ্যতামূলক। ভক্তসকলৰ সুবিধাৰ বাবে মন্দিৰ কৰ্তৃপক্ষই মন্দিৰ প্ৰাংগণতে এইবোৰ ভাড়াতো উপলব্ধ কৰিব পাৰে। == মহিলা == মহিলাসকলে সাধাৰণতে ইয়াৰ এটা ৰূপান্তৰ ব্যৱহাৰ কৰে, যাক মুণ্ডুম নেৰিয়াটুম বুলি কোৱা হয়। মুণ্ডুম নেৰিয়াটুম হৈছে দুটা মুণ্ডুৰ এটা যোৰ, য’ত দুয়োটাৰে ''কৰা'' মিলাই থকা হয়। এই যোৰাটোত পুৰুষে পিন্ধা পোছাকৰ দৰেই শৰীৰৰ তলৰ অংশত পিন্ধা এটুকুৰা কাপোৰ থাকে। শৰীৰৰ ওপৰৰ অংশত ব্লাউজৰ সৈতে পিন্ধা দ্বিতীয়খন মুণ্ডু কঁকাল আৰু শৰীৰৰ ওপৰৰ অংশত এবাৰ মেৰিয়াই বাওঁ কান্ধৰ পৰা তললৈ ওলমাই দিয়া হয়, যিখন দেখাত এখন [[শাৰী]]ৰ দৰে লাগে। ইয়াক প্ৰায়ে ''ছেট-মুণ্ডু'' বুলিও কোৱা হয়। ইয়াক সাধাৰণতে উৎসৱ-পাৰ্বন বা বিশেষ অনুষ্ঠানৰ সময়ত পৰিধান কৰা হয়। আন এক ৰূপান্তৰ হৈছে চাট্টায়ুম মুণ্ডুম, যিটো চিৰিয়ান খ্ৰীষ্টান (নাছৰাণী) মহিলাসকলে পৰিধান কৰে। চাট্টায়ুম মুণ্ডুম হৈছে দুটুকুৰা কাপোৰেৰে গঠিত এক পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক, য’ত ''চাট্টা'' (এক প্ৰকাৰৰ ব্লাউজ) আৰু ''মুণ্ডু'' থাকে। পৰম্পৰাগতভাৱে এই দুয়োখন পোছাকৰে ৰং বগা হয়। বৰ্তমান যুগত মাৰ্গমকালী নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰা শিল্পীসকলক প্ৰায়ে এই সাজ-পোছাক পৰিহিত অৱস্থাত দেখা যায়। ''ভেষ্টি'' হৈছে এটুকুৰা সৰু কাপোৰ (যিটো সাধাৰণতে কান্ধত লোৱা হয়), যিটো কেৰালাৰ মালায়ালীসকলৰ মাজত আনুষ্ঠানিক অনুষ্ঠানত মুণ্ডুৰ সৈতে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। == কেৰালাৰ লুঙী == [[কেৰালা]]ত লুঙীক ''কাইলি'' বা ''কাইলি মুণ্ডু'' বুলিও কোৱা হয় আৰু ইয়াক পুৰুষ-মহিলা দুয়োৱেই পৰিধান কৰে। শ্ৰমিকসকলে কাম কৰাৰ সময়ত লুঙী পিন্ধিবলৈ পচন্দ কৰে। কেৰালাৰ বেছিভাগ পুৰুষে লুঙীক ঘৰুৱা বা নৈমিত্তিক পোছাক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে, কিয়নো ই পিন্ধিবলৈ অতি আৰামদায়ক। লুঙীবোৰ সাধাৰণতে ৰঙীন আৰু বিভিন্ন নক্সা বা ডিজাইনৰ হয়। বিবাহ বা অন্যান্য ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ দৰে বিশেষ উপলক্ষ্যত এইবোৰ পিন্ধা নহয়। পুৰুষসকলে সাধাৰণতে গেৰুৱা ৰঙৰ লুঙী (''কাভি মুণ্ডু'')ও পৰিধান কৰা দেখা যায়। ==আৰু চাওক== *[[ধুতি]] *[[মুণ্ডুম নেৰিয়াতুম]] *[[ছাৰং]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} shadu6b42sz3nizqeqjtw1dlvfjyhjh 0 138212 625676 622397 2026-08-09T23:16:01Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625676 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} {{Infobox film | name = মিন্নাল মুৰুলী | image = | alt = | caption = অফিচিয়েল ৰিলিজ পোষ্টাৰ | director = বাছিল জোচেফ | producer = ছফিয়া পল | writer = অৰুণ অনিৰুদ্ধন<br />জাষ্টিন মেথিউ | starring = {{ubl|টোভিনো থমাছ|গুৰু সোমসুন্দৰম}} | music = '''গীতসমূহ:'''<br />শ্বান ৰহমান<br />সুচিন শ্যাম<br />'''নেপথ্য সংগীত:'''<br />সুচিন শ্যাম | cinematography = সমীৰ তাহিৰ | editing = লিভিংষ্টন মেথিউ | studio = উইকেণ্ড ব্লকবাষ্টাৰ্ছ | distributor = [[নেটফ্লিক্স]] | released = {{Film date|2021|12|16|মুম্বাই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ|2021|12|24|নেটফ্লিক্স|df=y}} | runtime = ১৫৯ মিনিট<ref>{{Cite web|url=https://www.bbfc.co.uk/release/minnal-murali-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdaxnza3|title=Minnal Murali (Film)|website=British Board of Film Classification|access-date=23 December 2021|archive-date=24 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211224073716/https://www.bbfc.co.uk/release/minnal-murali-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdaxnza3|url-status=live}}</ref> | country = [[ভাৰত]] | language = [[মালায়ালম]] | budget = {{INR}}২০ কোটি<ref name="budget">{{cite news |last1=Johny |first1=Ritu Maria |title=BuzzFix: How 'Minnal Murali' Rescued the Indian Superhero Movies and Why it Should Matter |url=https://www.news18.com/news/buzz/why-naadan-superhero-tovino-thomas-minnal-murali-has-struck-the-right-chord-with-audiences-4655246.html |access-date=13 November 2023 |work=CNN-News18 |date=14 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231113123230/https://www.news18.com/news/buzz/why-naadan-superhero-tovino-thomas-minnal-murali-has-struck-the-right-chord-with-audiences-4655246.html |archive-date=13 November 2023}}</ref> | gross = }} '''মিন্নাল মুৰুলী''' ([[মালয়ালম]]: മിന്നൽ മുരളി, অৰ্থ: বিজুলী মুৰুলী) হৈছে ২০২১ চনৰ এখন ভাৰতীয় [[মালায়ালম]] ভাষাৰ ছুপাৰহিৰো চলচ্চিত্ৰ। উইকেণ্ড ব্লকবাষ্টাৰ্ছৰ বেনাৰত ছফিয়া পলে প্ৰযোজনা কৰা এই ছবিখন পৰিচালনা কৰিছে বাছিল জোচেফে। ইয়াৰ চিত্ৰনাট্য লিখিছে অৰুণ অনিৰুদ্ধন আৰু জাষ্টিন মেথিউৱে। চলচ্চিত্ৰখনত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে টোভিনো থমাছ আৰু গুৰু সোমসুন্দৰমে। কাহিনীটো জেইচন নামৰ এজন ডেকা দৰ্জীৰ জীৱনক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠিছে, যিয়ে বজ্ৰপাতৰ আঘাতত অলৌকিক ক্ষমতা লাভ কৰে আৰু এজন ছুপাৰহিৰো বা মহানায়কলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। ২০১৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ছবিখনৰ আনুষ্ঠানিক ঘোষণা কৰা হৈছিল যদিও প্ৰাক-প্ৰযোজনাৰ ব্যাপক কামৰ বাবে ২০১৯ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহতহে মূল চিত্ৰগ্ৰহণ আৰম্ভ হয়। ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ দুটা ঢৌৰ বাবে শ্বুটিং দুবাৰকৈ ব্যাহত হৈছিল যদিও নিৰ্মাতাসকলে ২০২১ চনৰ জুলাই মাহৰ ভিতৰত চিত্ৰগ্ৰহণ সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। চলচ্চিত্ৰখনৰ অধিকাংশ শ্বুটিং কেৰালাত কৰা হৈছিল আৰু কেইটামান দৃশ্য কৰ্ণাটকৰ হাছানত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। ছবিখনৰ সংগীত সুচিন শ্যামে দিয়াৰ বিপৰীতে গীতসমূহৰ সুৰ কৰিছিল শ্বান ৰহমান আৰু সুচিন শ্যামে। চিনেমাটোগ্ৰাফীৰ দায়িত্বত আছিল সমীৰ তাহিৰ আৰু সম্পাদক হিচাপে কাম কৰিছিল লিভিংষ্টন মেথিউৱে। চলচ্চিত্ৰখন ২০২০ চনৰ শেষৰফালে ছবিগৃহত মুক্তিৰ বাবে স্থিৰ কৰা হৈছিল, কিন্তু ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে ইয়াক কেইবাবাৰো পিছুৱাই দিয়া হয়। ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে ছবিগৃহসমূহ বন্ধ হৈ থকাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত, ২০২১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত নিৰ্মাতাসকলে ঘোষণা কৰে যে ছবিখন পোনপটীয়াকৈ অ’টিটি প্লেটফৰ্ম নেটফ্লিক্সৰ জৰিয়তে মুক্তি দিয়া হ’ব। ১৬ ডিচেম্বৰত মুম্বাই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত ইয়াৰ প্ৰিমিয়াৰ কৰা হয় আৰু বৰদিনৰ প্ৰাকমুহূৰ্তত (২৪ ডিচেম্বৰ ২০২১) বিশ্বজুৰি মুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{Cite web|date=23 September 2021|title=Netflix announces release date for Tovino Thomas-starrer Minnal Murali|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/netflix-announces-release-date-for-tovino-thomas-starrer-minnal-murali-7529851/|access-date=2021-09-23|website=The Indian Express}}</ref><ref name=":93">{{Cite news|agency=PTI|date=23 September 2021|title=Tovino Thomas' superhero flick 'Minnal Murali' to release December 24 on Netflix|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/tovino-thomas-superhero-flick-minnal-murali-to-release-december-24-on-netflix/article36624721.ece|access-date=2021-09-23|issn=0971-751X|archive-date=23 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210923164159/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/tovino-thomas-superhero-flick-minnal-murali-to-release-december-24-on-netflix/article36624721.ece|url-status=live}}</ref> ছবিখনে সমালোচকৰপৰা ভূয়সী প্ৰশংসা লাভ কৰে; বিশেষকেই অভিনেতা-অভিনেত্ৰীসকলৰ অভিনয় (বিশেষকৈ টোভিনো থমাছ আৰু গুৰু সোমসুন্দৰম), কাহিনী লিখন, পৰিচালনা, এক্সন দৃশ্য, ভিজুৱেল এফেক্টছ (VFX) আৰু নেপথ্য সংগীতক উচ্চ প্ৰশংসা কৰা হয়। == কাহিনীভাগ == ১৯৯০-ৰ দশকৰ পটভূমিত কুৰুক্কানমুলা গাঁৱৰ জেইচন নামৰ এজন ডেকা দৰ্জীয়ে এক উন্নত ভৱিষ্যতৰ বাবে আমেৰিকালৈ প্ৰব্ৰজন কৰাৰ সপোন দেখে। অৱশ্যে তেওঁৰ ব্যক্তিগত জীৱনৰ বিভিন্ন প্ৰত্যাহ্বানে এই সপোন পূৰণত বাৰে বাৰে বাধাৰ সৃষ্টি কৰে। চাব-ইন্সপেক্টৰ (এছআই) সাজনে জেইচনৰ সৈতে নিজৰ কন্যা বিন্সিৰ প্ৰেমৰ সম্পৰ্কক তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰে আৰু বিন্সিক অনীশ নামৰ এজন যুৱকৰ সৈতে আঙঠি পিন্ধায়। অনীশৰ প্ৰাক্তন প্ৰেমিকা "ব্ৰুচ লী" বিজীয়েও এই আগন্তুক বিবাহক লৈ ক্ষোভ পুহি ৰাখে। ইফালে, সমাজৰপৰা বহিষ্কৃত শিবু নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে তেওঁৰ সৰুকালৰ প্ৰেমিকা ঊষাৰ প্ৰতি এক গভীৰ একপক্ষীয় প্ৰেম অনুভৱ কৰে। ঊষা হৈছে জেইচনৰ দেউতাক ভাৰ্কীৰ দৰ্জীৰ দোকানখনৰ এজন বিশ্বাসী কৰ্মচাৰী দাসনৰ ভগ্নী। শিবুৱে ঊষাৰ মৰম পাবলৈ অহোপুৰুষাৰ্থ কৰে যদিও ঊষা নিজৰ জীৱনক লৈ ব্যস্ত থাকে, কিয়নো তেওঁৰ সৰু জীয়েকৰ বাবে এটা অতি ব্যয়-বহুল অস্ত্ৰোপচাৰৰ জৰুৰী প্ৰয়োজন হয়, যাৰ খৰচ বহন কৰিবলৈ তেওঁলোক অসমৰ্থ আছিল। বৰদিনৰ প্ৰাকমুহূৰ্তত, এটা বিৰল মহাজাগতিক পৰিঘটনা ঘটে আৰু এটা তীব্ৰ বজ্ৰপাতে জেইচন আৰু শিবুক একেলগে আঘাত কৰে। তেওঁলোকৰ মৃত্যু হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে, এই বজ্ৰপাতে দুয়োকে আশ্চৰ্যকৰ অলৌকিক ক্ষমতা প্ৰদান কৰে। জেইচনৰ সৰু ভাগিন যোছেমনেই প্ৰথম ধৰিব পাৰে যে এই বজ্ৰপাতে জেইচনক অলৌকিক ক্ষমতা দিছে। আনহাতে শিবুৱে স্থানীয় এখন চাহ দোকানত ঊষাক হাৰাশাস্তিৰপৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ নিজৰ ক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰে আৰু এনেদৰে তাইৰ হৃদয় জয় কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। একে সময়তে, এছআই সাজনে জেইচনক ৰাজহুৱাভাৱে অপমান কৰাৰ লগতে এটা গোপন পাৰিবাৰিক ৰহস্য ফাদিল কৰাত জেইচনৰ আমেৰিকালৈ যোৱাৰ সপোন ভাঙি চূৰমাৰ হয়। সাজনে প্ৰকাশ কৰে যে জেইচন ভাৰ্কীৰ নিজা সন্তান নহয়, বৰঞ্চ বহু বছৰ আগতে মৃত্যু হোৱা থিয়েটাৰ অভিনেতা মাৰ্টিনৰহে পুত্ৰ। এই কথাত মৰ্মাহত আৰু প্ৰতাৰিত অনুভৱ কৰি জেইচনে সেই অহংকাৰী আৰক্ষী বিষয়াগৰাকীৰ ওপৰত প্ৰতিশোধ লোৱাৰ সংকল্প লয়। নিজৰ প্ৰয়াত দেউতাকৰ এখন আধৰুৱা নাটকৰ ছুপাৰহিৰো চৰিত্ৰ "মিন্নাল মুৰুলী"ৰ মুখা পিন্ধি জেইচনে এটা গাঁৱৰ অনুষ্ঠানৰ সময়ত সাজন আৰু তেওঁৰ আৰক্ষী বাহিনীক আক্ৰমণ কৰে আৰু পুলিচক উপহাস কৰি কিছুমান ধেমেলীয়া ক্লু (প্ৰমাণ) এৰি থৈ যায়। জেইচনে গম নোপোৱাকৈয়ে, দাসনে নিজৰ ভাগিনৰ জৰুৰী অস্ত্ৰোপচাৰৰ খৰচ যোগাৰ কৰিবলৈ উপায়হীন হৈ দোকানত লুকুৱাই থোৱা জেইচনৰ ভিছাৰ বাবে সাঁচি থোৱা ধন চুৰি কৰিছিল। হস্পিটেলৰ বিল ইতিমধ্যে পৰিশোধ কৰা হৈছে বুলি নজনা শিবুৱেও সেই ধন সংগ্ৰহ কৰিবলৈ স্থানীয় এটা বেংক ডকাইতি কৰে। জেইচনে যেতিয়া তেওঁৰ গোটেই জীৱনৰ সঞ্চয় হেৰাই যোৱা বুলি জানিব পাৰে, তেতিয়া তেওঁ খঙৰ ভমকত অনুতপ্ত দাসনক আক্ৰমণ কৰে। সেই নিশাই পিছলৈ শিবুৱে ঊষাৰ ঘৰলৈ গৈ নিজৰ প্ৰেম প্ৰকাশ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে, কিন্তু সুৰক্ষামূলকভাৱে দাসনে তেওঁক কঠোৰভাৱে খেদি পঠিয়ায়। প্ৰতিশোধৰ জুইত জ্বলি শিবুৱে জেইচনৰ দৰ্জীৰ দোকানখন জ্বলাই দিয়ে, য’ত দাসন ভিতৰতে আবদ্ধ হৈ আছিল। সেই অগ্নিকাণ্ডত দাসনৰ মৃত্যু হয় আৰু শিবুৱে ইচ্ছাকৃতভাৱে এনে কিছুমান প্ৰমাণ এৰি থৈ যায় যাতে এই অগ্নিকাণ্ড আৰু হত্যাকাণ্ডৰ দোষ 'মিন্নাল মুৰুলী'ৰ ওপৰত পৰে। জেচনে নিজে নকৰা অপৰাধ এটাৰ বাবে তেওঁক বিচাৰি থকা বুলি অনুভৱ কৰি নিজৰ গোপন পৰিচয় বিজীৰ আগত প্ৰকাশ কৰে আৰু নিজৰ নাম পৱিত্ৰ কৰিবলৈ তাইৰ বিশ্লেষণাত্মক সহায় বিচাৰে। যোছেমনৰ সৈতে মিলি তেওঁলোকে আচল অপৰাধীৰ মুখা খোলিবলৈ কাম কৰে। স্থানীয় আৰক্ষীয়ে অৱশেষত শিবুক বেংক ডকাইত আৰু "প্ৰৱঞ্চক" মুৰুলী বুলি চিনাক্ত কৰে, কিন্তু শিবুৱে নিজৰ ক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰি গ্ৰেপ্তাৰৰপৰা সহজেই সাৰি যায়, যাৰ পৰিণতি এক চলন্ত বাছৰ ভিতৰত জেচনৰ সৈতে এক হিংসাত্মক সংঘৰ্ষত পৰিণত হয়। যেতিয়া চালকজন অক্ষম হৈ পৰে, বাছখন দ খাৱৈত ওলমি পৰে। জেচনে নিজৰ অপৰিসীম শক্তি ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখন সুৰক্ষিত স্থানলৈ টানি আনে, যাৰ ফলত যাত্ৰীসকলৰ প্ৰাণ ৰক্ষা পৰে আৰু গাঁৱৰ লোকসকলৰ প্ৰকৃত প্ৰশংসা লাভ কৰে। যেতিয়া আৰক্ষীয়ে ঊষাৰ ঘৰত শিবুক ঘেৰি ধৰে, তেতিয়া এই সংঘাত এক কৰুণ ৰূপ লয়। এই বিশৃংখলতাৰ মাজতে ঘৰটোত এটা আকস্মিক বিস্ফোৰণ ঘটে, যাৰ ফলত ঊষা আৰু তাইৰ জীয়েকৰ থিতাতে মৃত্যু হয়। এই গভীৰ শোকত ভাঙি পৰা আৰু হেৰুৱাৰ বেদনাত সম্পূৰ্ণ উন্মাদ হৈ পৰা শিবুৱে তাইৰ মৃত্যুৰ বাবে গাঁওখনক দোষাৰোপ কৰে আৰু এক প্ৰতিশোধমূলক তাণ্ডৱ আৰম্ভ কৰে। তেওঁ এক স্থানীয় গীৰ্জাৰ ভক্তসকলক সন্ত্ৰাসিত কৰে, য’ত যোছেমন আৰু বহুতো নিৰীহ গাঁৱৰ লোকক এটা জ্বলি থকা অট্টালিকাৰ ভিতৰত আবদ্ধ কৰি ৰাখে। নিজৰ সম্পূৰ্ণ অসহায়তা অনুভৱ কৰি আৰক্ষীয়ে জেচনৰ ওচৰলৈ সহায় বিচাৰি যায় আৰু তেওঁক প্ৰকৃত মিন্নাল মুৰুলী বুলি স্বীকাৰ কৰে, যি এই বিপদ ৰোধ কৰিবলৈ সক্ষম একমাত্ৰ শক্তি আছিল। ঘৰতে তৈয়াৰী ছুপাৰহিৰো পোছাক পিন্ধি জেচন জ্বলি থকা গীৰ্জাটোত উপস্থিত হয় শিবুৰ সন্মুখীন হ’বলৈ। প্ৰথমতে শিবুৰ উন্মাদ টেলিকিনেটিক ক্ৰোধৰদ্বাৰা পৰাস্ত হ’লেও, জেচনে বিপদাপন্ন গাঁৱৰ লোকসকলৰফালে চায় আৰু নিজৰ প্ৰকৃত অন্তৰ্নিহিত শক্তিক সাৰথি কৰে, য’ত তেওঁ নিজৰ জন্মদাতা আৰু তোলনীয়া দেউতাক দুয়োৰে ত্যাগৰ কথা স্মৰণ কৰে। নিজৰ ক্ষমতাৰ চৰম পৰ্যায় ব্যৱহাৰ কৰি জেচনে শিবুক সফলতাৰে পৰাস্ত আৰু হত্যা কৰে, যাৰ ফলত তেওঁৰ সন্ত্ৰাসৰ অন্ত পৰে। যিহেতু বিজীয়ে বাকী থকা জুই নুমুৱাবলৈ সমাজৰ সৈতে কাম কৰে, জেচন গাঁৱৰ স্বীকৃত ৰক্ষক হিচাপে থিয় দিয়ে। এক অন্তিম ভইচঅভাৰত, জেচনে সতৰ্ক হৈ থকাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে আৰু কুৰুক্কানমুলাৰ লোকসকলক ভৱিষ্যতৰ যিকোনো বিপদৰপৰা নায়ক মিন্নাল মুৰুলী হিচাপে সুৰক্ষিত ৰখাৰ সংকল্প লয়। == অভিনয় শিল্পী == * টোভিনো থমাছ (দ্বৈত চৰিত্ৰত): ** জেইচন ভাৰ্গীছ / মিন্নাল মুৰুলী (তোলনীয়া পিতৃ ভাৰ্কীৰ দোকানৰ এজন দৰ্জী) *** আৱান পুকোট (কিশোৰ অৱস্থাৰ জেইচনৰ চৰিত্ৰত) ** মাৰ্টিন ৰংগকলা (এজন থিয়েটাৰ শিল্পী আৰু জেইচনৰ জন্মদাতা পিতৃ) * গুৰু সোমসুন্দৰম: শিবু / মিন্নাল মুৰুলী (ভুৱা) (সমাজৰপৰা বহিষ্কৃত আৰু চাহ দোকানৰ কৰ্মচাৰী; মূল খলনায়ক) ** ছজল (কিশোৰ অৱস্থাৰ শিবুৰ চৰিত্ৰত) * অজু ভাৰ্গীছ: পি. চি. চিবি পোথান (আৰক্ষী কনিষ্টবল আৰু জেইচনৰ ভিনীহি) * বশিষ্ঠ উমেশ: যোছেমন (পোথান আৰু জেচমিৰ পুত্ৰ) * পি. বাচন্দ্ৰন: ভাৰ্কী (জেইচনৰ তোলনীয়া পিতৃ) ** বেঞ্জী মেথিউছ (ডেকা অৱস্থাৰ ভাৰ্কীৰ চৰিত্ৰত) * ফেমিনা জৰ্জ: "ব্ৰুচ লী" বিজী (ট্ৰেভেল এজেণ্ট, কাৰাটে প্ৰশিক্ষক আৰু অনীশৰ প্ৰ প্ৰাক্তন প্ৰেমিকা) * আৰ্য চেলিম: জেচমি (ভাৰ্কীৰ কন্যা আৰু জেইচনৰ তোলনীয়া ভগ্নী) * শেলী কিশোৰ: ঊষা (দাসনৰ ভগ্নী আৰু শিবুৰ প্ৰেমিকা) ** বৈষ্ণৱী নাৰায়ণ (কিশোৰ অৱস্থাৰ ঊষাৰ চৰিত্ৰত) * স্নেহা বাবু: বিন্সি (এছআই সাজনৰ কন্যা আৰু জেইচনৰ প্ৰাক্তন প্ৰেমিকা) * তেন্নাল অভিলাষ: আপ্পুমোল (পোথান আৰু জেচমিৰ কন্যা) * হৰিশ্ৰী অশোকন: দাসন (ভাৰ্কীৰ দোকানৰ দৰ্জী) ** অখিল অনিল কুমাৰ (ডেকা অৱস্থাৰ দাসনৰ চৰিত্ৰত) * বৈজু চণ্ঠোষ: এছআই সাজন এণ্টনি (চাব-ইন্সপেক্টৰ) * জুড এন্থনী জোচেফ: অনীশ (বিজীৰ প্ৰাক্তন প্ৰেমিক আৰু বিন্সিৰ বাগদত্ত) * মামুক্কোয়া: সাম্বাশিবন (জেইচনৰ চিকিৎসক) * বিজুকুট্টান: কুঞ্জন * অজিজ নেদুমাংগদ: চন্দ্ৰন * ৰাজেশ মাধৱন: পিচি তিত্তো (আৰক্ষী কনিষ্টবল) * গিবিন গোপীনাথ: পিচি দাসন (আৰক্ষী কনিষ্টবল) * হৰিশ পেংগন: ভাৰিয়াথ * দেৱী চন্দনা: বিন্দূ * বিষ্ণু সোমন: হৰি * শ্যাম কাৰ্গোজ: পঞ্চায়ত সদস্য * কলাভাৱন জোশী: বাছৰ যাত্ৰী * সুৰজিৎ গোপীনাথ: পাচন * পলী ভালচন: গাঁৱৰ মহিলা * ৰোহিত চাংৱান: গাঁৱৰ লোক * সুধীশ: স্বয়ং (কেমিঅ' অভিনয়) * বাছিল জোচেফ: এজন ডেকা ৰাজনীতিবিদ (কেমিঅ' অভিনয়) == নিৰ্মাণ == === বিকাশ === {{Quote box | quote = "''মিন্নাল মুৰুলী''ৰ ধাৰণাটো ২০১৮ চনত লেখক অৰুণ অনিৰুদ্ধনে মোৰ ওচৰলৈ আনিছিল। যদিও ধাৰণাটো আকৰ্ষণীয় আছিল, তথাপি মালায়ালম ভাষাত এখন ছুপাৰহিৰো চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰাটো এক বৃহৎ প্ৰত্যাহ্বান আছিল। এই বিশেষ ধাৰাটোৰ এখন বিশ্বাসযোগ্য চিনেমা নিৰ্মাণ কৰাটো এটা ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বান আছিল, আৰু ইয়াক হাতত ল’লে আমি আমাৰ সৰ্বস্ব উজাৰি দিবলগীয়া হৈছিল।" | source = — মিন্নাল মুৰুলীৰ চিত্ৰনাট্যৰ সন্দৰ্ভত বাছিল জোচেফ।<ref>{{Cite web|title=Basil Joseph talks about challenges of shooting 'Minnal Murali'|url=https://newindianexpress.com|access-date=2021-12-18|website=The New Indian Express|date=18 December 2021 }}</ref> | align = left | width = 100% }}২০১৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত, টোভিনো থমাছে ঘোষণা কৰে যে তেওঁ ''গোধা'' (২০১৭) চলচ্চিত্ৰৰ পিছত দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে বাছিল জোচেফৰ সৈতে কাম কৰিব। ''মিন্নাল মুৰুলী'' নামৰ এখন ছুপাৰহিৰো চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তেওঁলোকে একত্ৰিত হৈছিল আৰু উইকেণ্ড ব্লকবাষ্টাৰ্ছৰ বেনাৰত ছফিয়া পলে এই প্ৰকল্পটোৰ বিত্তীয় সাহায্য আগবঢ়াইছিল।<ref>{{Cite news|title=Tovino Thomas shares the poster of his upcoming film 'Minnal Murali' – Times of India|url=https://indiatimes.com|access-date=2021-09-09|website=The Times of India|archive-date=9 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210909073422/https://indiatimes.com|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=22 January 2019|title=Tovino Thomas plays a superhero in Minnal Murali|url=https://indianexpress.com|access-date=2021-09-09|website=The Indian Express|archive-date=9 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210909073418/https://indianexpress.com|url-status=live}}</ref> ২০১৯ চনৰ ২১ জানুৱাৰীত অভিনেতাগৰাকীৰ জন্মদিনৰ সৈতে সংগতি ৰাখি এই ছবিখনৰ ধাৰণাভিত্তিক পোষ্টাৰ উন্মোচন কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=Tovino Thomas to play a superhero in Basil Joseph's Minnal Murali|url=https://cinemaexpress.com|access-date=2021-09-09|website=Cinema Express|date=22 January 2019|archive-date=9 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210909073418/https://cinemaexpress.com|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|title=Tovino teams up with Basil Joseph again – Times of India|url=https://indiatimes.com|access-date=2021-09-09|website=The Times of India|archive-date=9 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210909073418/https://indiatimes.com|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|title=Tovino announces 'Minnal Murali' on his birthday|url=https://sify.com|archive-url=https://archive.org|url-status=dead|archive-date=22 January 2019|access-date=2021-09-09|website=Sify}}</ref> বাছিল জোচেফে চলচ্চিত্ৰখনৰ চিত্ৰনাট্যৰ কাম কৰি থকাৰ সময়তে টোভিনো তেওঁৰ অন্যান্য আগন্তুক প্ৰকল্পৰ কামত ব্যস্ত হৈ পৰিছিল। টোভিনোৱে তেওঁৰ চিনেমাৰ কামসমূহ সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছত, ২০১৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহৰ শেষৰফালে বাছিল জোচেফে ছবিখনৰ প্ৰাক-প্ৰযোজনাৰ কাম আৰম্ভ কৰে আৰু ফলস্বৰূপে চিত্ৰনাট্য পঠনৰ অধিৱেশন আৰম্ভ হয়।<ref name=":62">{{Cite news|title=Tovino Thomas transforms into a superhero as 'Minnal Murali' goes on floor – Times of India|url=https://indiatimes.com|access-date=2021-09-09|website=The Times of India|archive-date=9 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210909073418/https://indiatimes.com|url-status=live}}</ref> অৰুণ অনিৰুদ্ধন আৰু জাষ্টিন মেথিউৱে যুটীয়াভাৱে ছবিখনৰ চিত্ৰনাট্য লিখি উলিয়াইছিল।<ref>{{Cite news|title=Minnal Murali first look has an exciting, superhero feel – Times of India|url=https://indiatimes.com|access-date=2021-09-09|website=The Times of India|last1=Mathews|first1=Anna|archive-date=9 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210909073420/https://indiatimes.com|url-status=live}}</ref> বাছিল জোচেফে উল্লেখ কৰে যে এই চলচ্চিত্ৰখন ১৯৮৪ চনৰ ''মাই ডিয়াৰ কুট্টিচাতন''-ৰদ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত আছিল।<ref>{{Cite web|date=21 December 2021|title=Minnal Murali was inspired by My Dear Kuttichathan: Intv with director Basil Joseph|url=https://thenewsminute.com|access-date=2021-12-22|website=The News Minute|archive-date=22 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211222061712/https://thenewsminute.com|url-status=live}}</ref> বাছিলে চলচ্চিত্ৰখনৰ চিত্ৰনাট্যৰ পৰ্যায়তে কম্পিউটাৰ গ্ৰাফিক্স (CG) সম্পৰ্কীয় দিশটোৰ তদাৰক কৰিছিল। ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ কয় যে, "মই প্ৰাক-প্ৰযোজনা পৰ্যায়ত ভিএফএক্স (VFX) দলৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে কাম কৰিম যাতে ষ্ট’ৰীবৰ্ডসমূহ বিকশিত কৰাৰ লগতে চিনেমাখনৰ শ্বুটিং আৰম্ভ কৰাৰ আগতে কি কি কৰা সম্ভৱ, সেই বিষয়ে বুজি ল’ব পৰা যায়।" <ref name=":32">{{Cite news|title=Guru Somasundaram joins Tovino's Minnal Murali – Times of India|url=https://indiatimes.com|access-date=2021-09-09|website=The Times of India|archive-date=30 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191230000943/https://indiatimes.com|url-status=live}}</ref> টোভিনো থমাছে কয় যে ছুপাৰহিৰো চলচ্চিত্ৰ হোৱাৰ পিছতো এইখন কমেডী ধাৰাৰ অন্তৰ্ভুক্ত আৰু ই "সকলো ধৰণৰ দৰ্শকৰ বাবে উপভোগ্য" হ’ব।<ref name=":42">{{Cite news|title=Tovino: Despite my role being small or big, I am totally committed to it – Times of India|url=https://indiatimes.com|access-date=2021-09-09|website=The Times of India|archive-date=9 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210909073423/https://indiatimes.com|url-status=live}}</ref> তেওঁ লগতে কয় যে, "টিমটোৱে এই কাল্পনিক উপাদানটোক বিশ্বাসযোগ্য আৰু একপ্ৰকাৰ বাস্তৱসন্মতভাৱে উপস্থাপন কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল," কথা প্ৰসংগত তেওঁ কয়, "যদি আপুনি অনলাইনত সন্ধান কৰে, তেন্তে আপুনি বজ্ৰপাতৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ কেইবাটাও উদাহৰণ পাব, যিসকলে তেওঁলোকৰ জীৱনত কিছু পৰিৱৰ্তন অনুভৱ কৰে, যেনে এক ছেকেণ্ডৰ বাবে বাল্ব এটা জ্বলাই ৰাখিব পৰা ক্ষমতা বা তেওঁলোকৰ ঘড়ী বন্ধ হৈ যোৱা। গতিকে, যেতিয়া শৰীৰৰ মাজেৰে হাই ভল্টেজ প্ৰৱাহিত হয়, ইয়াৰ গতিশীলতা কিছু পৰিমাণে সলনি হয়। সেই ফালৰপৰা চাবলৈ গ'লে ই এখন বাস্তৱসন্মত চলচ্চিত্ৰও।" <ref name=":42" /> === কাষ্টিং === ২০১৯ চনৰ জুলাই মাহত, অজু ভাৰ্গীছক চলচ্চিত্ৰখনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ চৰিত্ৰৰ বাবে চুক্তিবদ্ধ কৰা হয়।<ref name=":52">{{Cite news|title=Aju Varghese shares casting call for Tovino-starrer Minnal Murali's lady love – Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/aju-varghese-shares-casting-call-for-tovino-starrer-minnal-muralis-lady-love/articleshow/70203052.cms|access-date=2021-09-09|website=The Times of India|last1=Jayaram|first1=Deepika|archive-date=9 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210909073425/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/aju-varghese-shares-casting-call-for-tovino-starrer-minnal-muralis-lady-love/articleshow/70203052.cms|url-status=live}}</ref> ভাৰ্গীছে চিনেমাখনৰ মুখ্য অভিনেত্ৰীৰ বাবে এটা কাষ্টিং কল শ্বেয়াৰ কৰিছিল আৰু ২০ ৰপৰা ২৮ বছৰ বয়সৰ যুৱতীসকলৰপৰা আবেদন আহ্বান কৰিছিল।<ref name=":52" /> এই প্ৰক্ৰিয়াৰ অন্তত দলটোৱে ফেমিনা জৰ্জক অভিনেত্ৰী হিচাপে বাছনি কৰে, যাৰ চৰিত্ৰটোৰ নাম আছিল ''ব্ৰুচ লী'' বিজী।<ref name=":22">{{Cite web|title='മിന്നൽ മുരളി'യിലെ നായിക; ബ്രൂസ്‍ലി ബിജിയാകാൻ ഫെമിന ജോർജ്ജ്|url=https://malayalam.samayam.com/malayalam-cinema/celebrity-news/actress-femina-george-as-bruce-lee-biji-in-tovino-starrer-minnal-murali/articleshow/86038081.cms|access-date=2021-09-09|website=malayalam.samayam.com|language=ml|archive-date=9 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210909045954/https://malayalam.samayam.com/malayalam-cinema/celebrity-news/actress-femina-george-as-bruce-lee-biji-in-tovino-starrer-minnal-murali/articleshow/86038081.cms|url-status=live}}</ref> তামিল অভিনেতা গুৰু সোমসুন্দৰমেও চলচ্চিত্ৰখনৰ এটা অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ চৰিত্ৰত যোগ দিয়ে।<ref name=":32" /> হলিউডৰ ষ্টাণ্ট কৰিঅ’গ্ৰাফাৰ ভ্লাদ ৰিমবাৰ্গক ছবিখনৰ এক্সন দৃশ্যসমূহৰ তত্ত্বাৱধানৰ বাবে অনা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=Stunt expert Vlad Rimburg, of 'Gemini Man' fame, onboard Tovino Thomas-starrer 'Minnal Murali'|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2019/oct/14/stunt-expert-vlad-rimburg-of-gemini-man-fame-onboard-tovino-thomas-starrer-minnal-murali-2047288.html|access-date=2021-09-09|website=The New Indian Express|date=14 October 2019|archive-date=9 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210909073418/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2019/oct/14/stunt-expert-vlad-rimburg-of-gemini-man-fame-onboard-tovino-thomas-starrer-minnal-murali-2047288.html|url-status=live}}</ref> কাৰিকৰী দলটোত চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ সমীৰ তাহিৰ, সংগীত পৰিচালক শ্বান ৰহমান আৰু সুচিন শ্যাম আৰু সম্পাদক লিভিংষ্টন মেথিউ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name=":62" /> টোভিনো থমাছে এই চলচ্চিত্ৰখনত এজন ছুপাৰহিৰোৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিবলৈ কঠোৰ শাৰীৰিক প্ৰশিক্ষণ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|title=Tovino Thomas preps up for Minnal Murali – Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/tovino-thomas-preps-up-for-minnal-murali/articleshow/74243784.cms|access-date=2021-09-09|website=The Times of India|last1=Jayaram |first1=Deepika }}</ref> === চিত্ৰগ্ৰহণ === ২০১৯ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত এক পূজা অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে চলচ্চিত্ৰখনৰ প্ৰাক-প্ৰযোজনা আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত মূল চিত্ৰগ্ৰহণ আৰম্ভ হয়।<ref name=":62"/> দলটোৱে ৱায়নাড আৰু আলাপ্পুঝা জিলাত চিনেমাখনৰ প্ৰধান দৃশ্যসমূহ গ্ৰহণ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল।<ref name=":62"/> আলাপ্পুঝাৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ শ্বুটিং সমাপ্ত কৰাৰ পাছত, দলটোৱে পৰৱৰ্তী দৃশ্যগ্ৰহণৰ বাবে ৱায়নাডলৈ ৰাওনা হয়, য’ত ২০২০ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত মানন্থভাড়ীত কিছু অংশৰ শ্বুটিং কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |title=Tovino Thomas' Minnal Murali is being shot at Mananthavady in Wayanad – Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/tovino-thomas-minnal-murali-is-being-shot-at-mananthavady-in-wayanad/articleshow/73795093.cms |access-date=2021-09-09 |website=The Times of India |last1=George |first1=Anjana |archive-date=9 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210909073420/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/tovino-thomas-minnal-murali-is-being-shot-at-mananthavady-in-wayanad/articleshow/73795093.cms |url-status=live }}</ref> ২০২০ চনৰ মাৰ্চ মাহত সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষত ঘোষণা কৰা ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ লকডাউনৰ বাবে চিত্ৰগ্ৰহণৰ কাম স্থগিত ৰখা হৈছিল। ইয়াৰ এবছৰ পাছত ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহত কৰ্ণাটকত পুনৰ শ্বুটিং আৰম্ভ হয়, য’ত কলা নিৰ্দেশনা দলটোৱে কালাডীত নিৰ্মাণ কৰা গীৰ্জাৰ ছেটটোৰ দৰেই এটা বিশাল গীৰ্জাৰ ছেট তৈয়াৰ কৰিছিল। উল্লেখ্য যে কালাডীৰ সেই পূৰ্বৰ ছেটটো ২০২০ চনৰ মে’ মাহত সোঁপন্থী সংগঠনসমূহে ভাঙি পেলাইছিল।<ref name=":7" /> দলটোৱে একে মাহতে হাছানত নিজৰ চিত্ৰগ্ৰহণৰ কাম চলাই গৈছিল,<ref>{{Cite news |title=Malayalam star Tovino Thomas in Hassan to film his superhero flick – Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/spotlight/malayalam-star-tovino-thomas-in-hassan-to-film-his-superhero-flick/articleshow/81570688.cms |access-date=2021-09-09 |website=The Times of India |archive-date=9 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210909073418/https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/spotlight/malayalam-star-tovino-thomas-in-hassan-to-film-his-superhero-flick/articleshow/81570688.cms |url-status=live }}</ref> কিন্তু ২০২১ চনৰ এপ্ৰিল মাহত টোভিনো থমাছ ক’ভিড-১৯ ত আক্ৰান্ত হোৱাৰ পিছত আৰু কেৰালাত মহামাৰীৰ দ্বিতীয় ঢৌৰ সংক্ৰমণ বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে শ্বুটিং পুনৰ বন্ধ কৰা হয়।<ref>{{Cite news |title=Tovino Thomas tests positive for COVID 19 – Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/tovino-thomas-tests-positive-for-covid-19/articleshow/82080153.cms |access-date=2021-09-09 |website=The Times of India |archive-date=9 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210909073419/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/tovino-thomas-tests-positive-for-covid-19/articleshow/82080153.cms |url-status=live }}</ref> [[কেৰালা]] চৰকাৰে চলচ্চিত্ৰৰ শ্বুটিং পুনৰ আৰম্ভ কৰাৰ অনুমতি দিয়াত ২০২১ চনৰ জুলাই মাহত টিমটোৱে কাম আৰম্ভ কৰে যদিও [[ক’ভিড-১৯]] প্ৰট’কল উলংঘন কৰাৰ অভিযোগত ইয়াক লগে লগে বন্ধ কৰা হয়।<ref>{{Cite news |title='Minnal Murali' shoot paused after violating the COVID-19 protocol – Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/minnal-murali-shoot-paused-after-violating-the-covid-19-protocol/articleshow/84727072.cms |access-date=2021-09-09 |website=The Times of India |archive-date=9 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210909073421/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/minnal-murali-shoot-paused-after-violating-the-covid-19-protocol/articleshow/84727072.cms |url-status=live }}</ref> অৱশেষত ২০২১ চনৰ ২৫ জুলাইত চিনেমাখনৰ শ্বুটিং সম্পূৰ্ণৰূপে সমাপ্ত হয় আৰু প্ৰযোজক ছফিয়া পলে এটা ইনষ্টাগ্ৰাম পোষ্টৰ জৰিয়তে এই কথা নিশ্চিত কৰে।<ref>{{Cite web |title=It's pack up for the shoot of Minnal Murali [...] A big thank you to our super hero Tovino Thomas @tovinothomas and all the artists and my director Basil Joseph @ibasiljoseph and his team. We hope Minnal Murali will entertain you and eagerly looking forward for his coming! ❤️❤️❤️😍😍品👍👍👍 @weekendblockbusters |url=https://www.instagram.com/accounts/login/ |access-date=2021-09-09 |website=www.instagram.com |archive-date=20 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170420025416/https://www.instagram.com/sumaiahareb/ |url-status=live }}</ref> ইয়াৰ লগে লগে উত্তৰ-প্ৰযোজনাৰ কাম আৰম্ভ হয় আৰু ২০২১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহৰ মাজভাগলৈ চিনেমাখনৰ চূড়ান্ত সম্পাদনা সম্পূৰ্ণ হৈ উঠে।<ref>{{Cite web|last=Kochi|first=RITZ|date=13 September 2021|title=Tovino starrer 'Minnal Murali' prepares for Netflix release!|url=https://www.ritzmagazine.in/tovino-starrer-minnal-murali-prepares-for-netflix-release/|access-date=2021-09-24|archive-date=24 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210924080417/https://www.ritzmagazine.in/tovino-starrer-minnal-murali-prepares-for-netflix-release/|url-status=live}}</ref> ২০২০ চনৰ ২৪ মে’ত কালাডীৰ ওচৰত ছবিৰ ছেটৰ অংশ হিচাপে নিৰ্মাণ কৰা এটা অস্থায়ী গীৰ্জা সোঁপন্থী সংগঠনসমূহে ভাঙি লণ্ডভণ্ড কৰে। এই ছেটটো নিৰ্মাণ কৰোঁতে প্ৰায় ৫০ লাখ টকা খৰচ হৈছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় হিন্দু পৰিষদ (AHP) আৰু বজৰং দলৰ কেইবাজনক কৰ্মীয়ে নিজৰ ছচিয়েল মিডিয়া পেজত প’ষ্ট কৰি গীৰ্জাৰ প্ৰতিলিপিটো ধ্বংস কৰাৰ দায়িত্ব স্বীকাৰ কৰে।<ref>{{Cite news |last=Sunder |first=Gautam |date=25 May 2020 |title=Tovino Thomas hits out at 'religious fanatics' for destroying the church set of his film 'Minnal Murali' |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/tovino-thomas-hits-out-at-religious-fanatics-for-destroying-the-church-set-of-his-film-minnal-murali/article31669523.ece |access-date=2020-07-23 |issn=0971-751X}}</ref> এএইচপিৰ সাধাৰণ সম্পাদক হৰি পালোডেই এটা [[ফেচবুক]] পোষ্টত উল্লেখ কৰে যে এএইচপি আৰু বজৰং দলৰ সদস্যসকলে মিলি এই অস্থায়ী গীৰ্জাৰ ছেটটো ভাঙি পেলাইছে, কিয়নো ই এটা মন্দিৰৰ বিপৰীত দিশত স্থাপন কৰা হৈছিল। পালোডেই গীৰ্জাটো ভাঙি পেলোৱাৰ এই "সেৱা কাৰ্য"ত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ বাবে এৰ্নাকুলামৰ বজৰং দলৰ জিলা সভাপতিগৰাকীকো অভিনন্দন জনায়।<ref name=":0">{{Cite web |last=Scroll Staff |title=Kerala: Right-wing groups vandalise film set of church, CM says 'communal forces cannot thrive' |url=https://scroll.in/latest/962871/kerala-right-wing-groups-vandalise-church-film-set-cm-says-communal-forces-cannot-thrive |access-date=2020-05-27 |website=Scroll.in |date=25 May 2020 |archive-date=3 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200603025944/https://scroll.in/latest/962871/kerala-right-wing-groups-vandalise-church-film-set-cm-says-communal-forces-cannot-thrive |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=26 May 2020 |title='Minnal Murali' film set vandalised by right-wing group, Kerala CM promises strong action |url=https://indianexpress.com/article/india/kerala-tovino-thomas-minnal-murali-set-vandalised-pinarayi-vijayan-promises-action-6426372/ |access-date=2020-07-23 |website=The Indian Express |archive-date=24 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200724052653/https://indianexpress.com/article/india/kerala-tovino-thomas-minnal-murali-set-vandalised-pinarayi-vijayan-promises-action-6426372/ |url-status=live }}</ref> ৰাষ্ট্ৰীয় বজৰং দলৰ নেতাজনকে ধৰি মুঠ ছয়জন ব্যক্তিক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। অভিযুক্ত আটাইকেইজনৰ বিৰুদ্ধে সাম্প্ৰদায়িক সম্প্ৰীতি বিনষ্ট কৰাৰ প্ৰয়াস আৰু ডকাইতিকে ধৰি বিভিন্ন ধাৰা আৰোপ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |author=TNM Staff |date=19 June 2020 |title=One more accused arrested for vandalising Tovino's 'Minnal Murali' film set |url=https://www.thenewsminute.com/article/one-more-accused-arrested-vandalising-tovino-s-minnal-murali-film-set-126928 |access-date=2020-07-23 |website=The News Minute |archive-date=23 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200723171107/https://www.thenewsminute.com/article/one-more-accused-arrested-vandalising-tovino-s-minnal-murali-film-set-126928 |url-status=live }}</ref><ref name=":7">{{Cite news |date=25 May 2020 |title=Right-wing activists demolish Church replica on film set at Kalady |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/right-wing-activists-demolish-film-set-at-kalady/article31669357.ece |access-date=2020-07-23 |issn=0971-751X |archive-date=23 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200723171130/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/right-wing-activists-demolish-film-set-at-kalady/article31669357.ece |url-status=live }}</ref> এই গোচৰৰ মূল অভিযুক্তজনক ইয়াৰ পূৰ্বেও গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল আৰু তেওঁ ৩টা হত্যাকাণ্ডৰ গোচৰ তথা কেইবাটাও হত্যাৰ প্ৰয়াসৰ ঘটনাৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref>{{Cite web |date=26 May 2020 |title=Right-wing group leader who vandalised Malayalam film set is an accused in 3 murder cases |url=https://www.thenewsminute.com/article/right-wing-group-leader-who-vandalised-malayalam-film-set-accused-3-murder-cases-125330 |access-date=2020-07-23 |website=The news minute |archive-date=23 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200723171541/https://www.thenewsminute.com/article/right-wing-group-leader-who-vandalised-malayalam-film-set-accused-3-murder-cases-125330 |url-status=live }}</ref> মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতৰ বহু লোকেই এই লণ্ডভণ্ড কাৰ্যক তীব্ৰ সমালোচনা কৰে। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী পিনাৰায়ী বিজয়ন কয় যে কেৰালা সাম্প্ৰদায়িক শক্তিৰ হেতালি খেলাৰ স্থান নহয়।<ref>{{Cite web |author=TNM Staff |date=25 May 2020 |title=Kerala is no place for communal forces to play games: CM Pinarayi on demolition of film set |url=https://www.thenewsminute.com/article/kerala-no-place-communal-forces-play-games-cm-pinarayi-demolition-film-set-125235 |access-date=2020-07-23 |website=www.thenewsminute.com |archive-date=24 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200724043654/https://www.thenewsminute.com/article/kerala-no-place-communal-forces-play-games-cm-pinarayi-demolition-film-set-125235 |url-status=live }}</ref> চিনেমাৰ ছেটটো ভাঙি পেলোৱাৰ ফলত প্ৰযোজনা গোটটো যথেষ্ট বিত্তীয় লোকচানৰ সন্মুখীন হৈছিল।<ref>{{Cite web |title='Minnal Murali' shoot resumes in Karnataka |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/mar/04/minnal-muralishootresumes-in-karnataka-2271763.html |access-date=2021-09-09 |website=The New Indian Express |date=4 March 2021 |archive-date=9 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210909073418/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/mar/04/minnal-muralishootresumes-in-karnataka-2271763.html |url-status=live }}</ref> দলটোৱে কালাডীত নিৰ্মাণ কৰিবলগীয়া দৃশ্যসমূহৰ বাবে শ্বেত্তিহাল্লী ৰোজাৰী চাৰ্চৰ পটভূমিত হেমাৱতী জলাশয়ত আৰু প্ৰযোজনা দলটোৱে তৈয়াৰ কৰা অতিৰিক্ত ছেটত পুনৰ শ্বুটিং আৰম্ভ কৰে। চলচ্চিত্ৰখনৰ শেষৰ ক্লাইমেক্সৰ বেছিভাগ দৃশ্যই এই স্থানত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Know where Minnal Murali's climax was shot? A Gothic church in Karnataka |url=https://www.thenewsminute.com/article/know-where-minnal-muralis-climax-was-shot-gothic-church-karnataka-159290 |access-date=2022-01-09 |website=The News Minute |date=29 December 2021 |archive-date=14 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220114052514/https://www.thenewsminute.com/article/know-where-minnal-muralis-climax-was-shot-gothic-church-karnataka-159290 |url-status=live }}</ref> চলচ্চিত্ৰখন প্ৰায় ১৮ কোটি টকাৰ বাজেটেৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name="budget"/> == সংগীত == চলচ্চিত্ৰখনৰ নেপথ্য সংগীত সুচিন শ্যামে প্ৰস্তুত কৰিছিল। এই ছবিখনত মুঠ আঠটা গীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে, যিবোৰ শ্বান ৰহমান আৰু সুচিন শ্যামে যুটীয়াভাৱে সুৰ কৰিছিল। এই এলবামটোত দুয়োগৰাকী সংগীতকাৰেই চাৰিটিকৈ গীতৰ অৱদান আগবঢ়াইছিল।<ref name=":10">{{Cite news|last=M|first=Athira|date=26 July 2021|title=Working on 'Malik' was like telling a story through music, says Sushin Shyam|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/interview-composer-sushin-shyam-malik/article35536242.ece|access-date=2021-09-24|issn=0971-751X|archive-date=1 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220301175301/https://www.thehindu.com/entertainment/music/interview-composer-sushin-shyam-malik/article35536242.ece|url-status=live}}</ref> মনু মঞ্জিত আছিল এই ছবিখনৰ গীতসমূহৰ প্ৰধান গীতিকাৰ। ২০২১ চনৰ ১৭ ডিচেম্বৰত মিউজিক ২৪৭ (Muzik 247)-ৰদ্বাৰা ইয়াৰ চাউণ্ডট্ৰেক এলবামটো মুকলি কৰা হৈছিল।<ref>{{Citation|title=Minnal Murali|date=17 December 2021|url=https://open.spotify.com/album/1GUhsCVJgQ2zLFzHoD3WMW|access-date=2021-12-22|archive-date=22 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211222061713/https://open.spotify.com/album/1GUhsCVJgQ2zLFzHoD3WMW|url-status=live}}</ref> == মুক্তি == ''মিন্নাল মুৰুলী'' প্ৰথমতে ছবিগৃহত মুক্তিৰ বাবে স্থিৰ কৰা হৈছিল, কিন্তু ভাৰতত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ লকডাউনৰ বাবে ছবিগৃহসমূহ বন্ধ হৈ পৰাত ইয়াৰ মুক্তিৰ সময়সূচী কেইবাবাৰো সলনি কৰিবলগীয়া হৈছিল।<ref name=":12">{{Cite web|last=Ashley|first=James|date=14 August 2021|title=Minnal Murali Release Date, Cast, Plot – All We Know So Far|url=https://www.thebulletintime.com/news/minnal-murali-release-date-cast-plot-all-we-know-so-far/|access-date=2021-09-09|website=The Bulletin Time|archive-date=7 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210907174207/https://www.thebulletintime.com/news/minnal-murali-release-date-cast-plot-all-we-know-so-far/|url-status=live}}</ref> ২০২১ চনৰ জুলাই মাহত নেটফ্লিক্সে চলচ্চিত্ৰখনৰ ডিজিটেল ষ্ট্ৰীমিং অধিকাৰ লাভ কৰে আৰু প্ৰথমতে ছবিগৃহত মুক্তি পোৱাৰ ৪৫ দিনৰ পিছতহে ইয়াক অ’টিটি প্লেটফৰ্মত প্ৰদৰ্শন কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} অৱশ্যে, ক’ভিড-১৯ লকডাউনৰ প্ৰভাৱ আৰু উৎপাদন পলম হোৱাৰ বাবে বৃদ্ধি পোৱা খৰচৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত, ছবিখনৰ প্ৰযোজক ছফিয়া পলে ছবিগৃহৰ পৰিৱৰ্তে পোনপটীয়াকৈ ডিজিটেল প্লেটফৰ্মত মুক্তি দিয়াৰ সিদ্ধান্ত লয়, যিটো ২০২১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত নেটফ্লিক্সে আনুষ্ঠানিকভাৱে নিশ্চিত কৰে।<ref name=":82">{{Cite web|date=6 September 2021|title=Tovino Thomas's Minnal Murali to premiere on Netflix, release date to be announced soon|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/tovino-thomas-s-minnal-murali-to-premiere-on-netflix-release-date-to-be-announced-soon-1849668-2021-09-06|access-date=6 September 2021|website=India Today|archive-date=6 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210906065229/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/tovino-thomas-s-minnal-murali-to-premiere-on-netflix-release-date-to-be-announced-soon-1849668-2021-09-06|url-status=live}}</ref><ref name=":112">{{Cite web|date=7 September 2021|title=Minnal Murali confirmed for direct Netflix release|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/sep/07/minnal-murali-confirmed-for-direct-netflix-release-2355147.html|website=The New Indian Express|access-date=14 November 2021|archive-date=14 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211114170227/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/sep/07/minnal-murali-confirmed-for-direct-netflix-release-2355147.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Jha|first=Lata|date=8 September 2021|title=Netflix announces Malayalam film 'Minnal Murali'|url=https://www.livemint.com/industry/media/netflix-announces-malayalam-film-minnal-murali-11631077372449.html|access-date=2021-09-24|website=mint|archive-date=24 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210924080412/https://www.livemint.com/industry/media/netflix-announces-malayalam-film-minnal-murali-11631077372449.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=6 September 2021|title=Tovino Thomas' superhero movie Minnal Murali to premiere on Netflix|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/netflix-bags-streaming-rights-tovino-thomas-superhero-movie-minnal-murali-7491586/|access-date=2021-09-24|website=The Indian Express|archive-date=24 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210924080417/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/netflix-bags-streaming-rights-tovino-thomas-superhero-movie-minnal-murali-7491586/|url-status=live}}</ref> ২৪ ছেপ্টেম্বৰত নিৰ্মাতাসকলে ঘোষণা কৰে যে বৰদিনৰ প্ৰাকমুহূৰ্তৰ সৈতে সংগতি ৰাখি ২০২১ চনৰ ২৪ ডিচেম্বৰত ''মিন্নাল মুৰুলী'' বিশ্বজুৰি মুক্তি দিয়া হ’ব।<ref name=":92">{{Cite news|agency=PTI|date=23 September 2021|title=Tovino Thomas' superhero flick 'Minnal Murali' to release December 24 1:30PM on Netflix|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/tovino-thomas-superhero-flick-minnal-murali-to-release-december-24-on-netflix/article36624721.ece|access-date=2021-09-23|issn=0971-751X|archive-date=23 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210923164159/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/tovino-thomas-superhero-flick-minnal-murali-to-release-december-24-on-netflix/article36624721.ece|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Netflix sets December 24 premiere for Malayalam movie 'Minnal Murali'|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/sep/23/netflix-sets-december-24-premiere-for-malayalam-movie-minnal-murali-2362671.html|access-date=2021-10-02|website=The New Indian Express|date=23 September 2021|archive-date=24 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210924080413/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/sep/23/netflix-sets-december-24-premiere-for-malayalam-movie-minnal-murali-2362671.html|url-status=live}}</ref> মূল সংস্কৰণৰ লগতে চলচ্চিত্ৰখন [[তামিল]], [[তেলুগু]], [[কন্নড়]], [[হিন্দী]] আৰু [[ইংৰাজী]] ভাষাত ডাব কৰি মুক্তি দিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰখন ডিজিটেল প্লেটফৰ্মত মুক্তি পোৱাৰ পূৰ্বে, মুম্বাই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ অধ্যক্ষ তথা অভিনেত্ৰী [[প্ৰিয়ংকা চোপ্ৰা]]ই ২০২১ চনৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সংস্কৰণত ইয়াৰ বিশ্ব প্ৰিমিয়াৰ হ’ব বুলি ঘোষণা কৰে। এই কথা নেটফ্লিক্সেও নিশ্চিত কৰিছিল আৰু টোভিনো, বাছিল জোচেফ, প্ৰিয়ংকা চোপ্ৰা আৰু মামি (MAMI)-ৰ কলাত্মক পৰিচালক স্মৃতি কিৰণৰ সৈতে এটা লাইভ অনলাইন বাৰ্তালাপ মুকলি কৰিছিল।<ref>{{Cite web|last=Hungama|first=Bollywood|date=8 December 2021|title=Priyanka Chopra Jonas announces the world premiere of Tovino Thomas' Minnal Murali on December 16 at Jio MAMI Mumbai Film Festival : Bollywood News – Bollywood Hungama|website=Bollywood Hungama|url=https://bollywoodhangama.com/|access-date=2021-12-18|archive-date=18 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218180327/https://bollywoodhangama.com|url-status=live|archivedate=9 July 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220709010700/https://bollywoodhangama.com/|deadurl=yes}}</ref> অৱশেষত ২০২১ চনৰ ১৬ ডিচেম্বৰত মামি (MAMI) মুম্বাই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত ছবিখনৰ প্ৰিমিয়াৰ সম্পন্ন হয়।<ref>{{Cite web|date=16 December 2021|title=Minnal Murali Screening PICS: Tovino Thomas, Harshvarrdhan Kapoor, Malavika Mohanan and others arrive in style|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/minnal-murali-screening-pics-tovino-thomas-harshvarrdhan-kapoor-malavika-mohanan-and-others-arrive-style|access-date=17 December 2021|website=Pinkvilla|archive-date=16 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211216165735/https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/minnal-murali-screening-pics-tovino-thomas-harshvarrdhan-kapoor-malavika-mohanan-and-others-arrive-style|url-status=dead|archivedate=16 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211216165735/https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/minnal-murali-screening-pics-tovino-thomas-harshvarrdhan-kapoor-malavika-mohanan-and-others-arrive-style|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|date=16 December 2021|title=Photos: Celebs attend the premiere of the movie Minnal Murali|url=https://bollywoodhangama.com/|access-date=17 December 2021|website=Bollywood Hungama|archive-date=17 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211217133718/https://bollywoodhangama.com|url-status=live|archivedate=9 July 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220709010700/https://bollywoodhangama.com/|deadurl=yes}}</ref> === বিপণন === ২০২১ চনৰ ২৫ ছেপ্টেম্বৰত নেটফ্লিক্সৰ স্পনছৰশ্বিপত অনুষ্ঠিত ''তুদুম ফেষ্টিভেল''ৰ তৃতীয়টো সংস্কৰণৰ সৈতে সংগতি ৰাখি, টোভিনো থমাছ আৰু বাছিল জোচেফৰ চলচ্চিত্ৰখনৰ সাক্ষাৎকাৰ সম্বলিত ''ৱৰ্ল্ড অৱ মিন্নাল মুৰুলী'' নামৰ এটা ফিচাৰেট এই লাইভ ইভেণ্টৰ সময়ত প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |author=The Hindu Net Desk |date=25 September 2021 |title=Netflix's TUDUM introduces Madhuri Dixit's 'Finding Anamika,' Tovino Thomas in 'Minnal Murali' and more |work=The Hindu |url=https://thehindu.com |access-date=2021-09-29 |issn=0971-751X |archive-date=29 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929062113/https://thehindu.com |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Entertainment |first=Quint |date=25 September 2021 |title=Netflix's Tudum: 'Finding Anamika', 'Heeramandi', 'Minnal Murali' & More |url=https://thequint.com |access-date=2021-09-29 |website=TheQuint |archive-date=29 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929062116/https://thequint.com |url-status=live }}</ref> চলচ্চিত্ৰখনৰ প্ৰচাৰৰ বাবে মুথুট গ্ৰুপে "মিন্নাটে লাইফ" (অৰ্থ: জীৱন জিলিকি উঠক) শীৰ্ষক এটা বিজ্ঞাপন অভিযানৰ ঘোষণা কৰে আৰু চলচ্চিত্ৰখনৰ বিষয়-বস্তুৰ ওপৰত আধাৰিত এটা বিজ্ঞাপন ছবি প্ৰদৰ্শিত কৰা হয়।<ref>{{Cite web |last=Bureau |first=BL Kochi |title=Muthoot FinCorp celebrates Netflix's Minnal Murali; launches 'Minnatte Life' campaign |url=https://thehindubusinessline.com |access-date=2021-12-22 |website=@businessline |date=21 December 2021 |archive-date=22 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211222061716/https://thehindubusinessline.com |url-status=live }}</ref> চলচ্চিত্ৰখন মুক্তি পোৱাৰ পূৰ্বে, দলটোৱে ''মিন্নাল মুৰুলী''ৰ প্ৰচাৰৰ বাবে পেছাদাৰী মল্লযুঁজাৰু দ্য গ্ৰেট খালী আৰু ক্ৰিকেটাৰ [[যুৱৰাজ সিং|যুৱৰাজ সিঙ]]ৰ সৈতেও একত্ৰিত হৈ কাম কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=19 December 2021 |title=Minnal Murali new video: Tovino Thomas' superhero tests his abilities against the Great Khali. Watch |url=https://indianexpress.com |access-date=2021-12-22 |website=The Indian Express }}</ref><ref>{{Cite web |title=Yuvaraj Singh tests Minnal Murali's speed in latest Netflix video |url=https://onmanorama.com |access-date=2021-12-26 |website=OnManorama }}</ref> ছবিখন মুক্তি পোৱাৰ চাৰি দিন পূৰ্বে ''মালয়ালা মনোৰমা'' কাকতত চলচ্চিত্ৰখনৰদ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত এখন কমিক বুক ষ্ট্ৰিপ প্ৰকাশ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=The Minnal Murali Comic strip in Malayala Manorama is a hit among Keralites |url=https://onmanorama.com |access-date=2021-12-22 |website=OnManorama |archive-date=22 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211222061716/https://onmanorama.com |url-status=live }}</ref> সংযুক্ত আৰৱ আমিৰশ্বাহীৰ ডুবাইত অৱস্থিত বিশ্বৰ আটাইতকৈ ওখ পৰ্যবেক্ষণ চক্ৰ ''আইন ডুবাই''ত এই চলচ্চিত্ৰখনৰ অডিঅ’-ভিজুৱেল ল’গ’ মণ্টাজৰ বিজ্ঞাপন প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title='Minnal Murali' teleports to UAE, film's AV montage lights up Ain Dubai |url=https://newindianexpress.com |access-date=2021-12-26 |website=The New Indian Express |date=25 December 2021 |archive-date=26 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211226105215/https://newindianexpress.com |url-status=live }}</ref> ছবিখনৰ প্ৰচাৰৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰখনৰ ল’গ’ অংকন কৰা এখন বাছ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যাৰ নাম দিয়া হৈছিল ''মিন্নাল মুৰুলী এক্সপ্ৰেছ''।<ref>{{Citation |title=The Minnal Murali Express⚡️{{!}} Netflix India |date=26 December 2021 |url=https://youtube.com |access-date=2021-12-26 |archive-date=4 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240704063354/https://youtube.com |url-status=live }}</ref> কেৰালা আৰক্ষীৰদ্বাৰা চলচ্চিত্ৰখনৰ এটা পেৰডী উপস্থাপন কৰা হৈছিল, য’ত দেখুওৱা হৈছিল যে বিভাগে মহিলাৰ বিৰুদ্ধে হোৱা অপৰাধ, ট্ৰেফিক নিয়ম উলংঘন আৰু দুৰ্ঘটনা প্ৰতিৰোধৰ দৰে দিশসমূহ কেনেকৈ চম্ভালে। কাল্পনিক পটভূমিৰ উপৰি এই ভিডিঅ’টোত বিভাগে সমাধান কৰা কেইটামান ডাঙৰ গোচৰৰ চুটি অংশও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=26 December 2021 |title=Kerala Police's Minnal Murali spoof goes viral at a lightning speed, watch |url=https://indianexpress.com |access-date=2021-12-26 |website=The Indian Express |archive-date=26 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211226105217/https://indianexpress.com |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Kerala Police releases 'Minnal Murali', receives mixed reviews |url=https://onmanorama.com |access-date=2021-12-26 |website=OnManorama |archive-date=26 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211226105217/https://onmanorama.com |url-status=live }}</ref> [[টুইটাৰ|টুইটাৰে]] (বৰ্তমান এক্স) চলচ্চিত্ৰখন মুক্তি পোৱাৰ এদিন পূৰ্বে অৰ্থাৎ ২০২১ চনৰ ২৩ ডিচেম্বৰত ''মিন্নাল মুৰুলী''ৰ এটা বিশেষ ইম’জী মুকলি কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=Jha |first=Lata |date=24 January 2022 |title=Streaming services splurge on promoting South Indian titles |url=https://livemint.com |access-date=2022-02-20 |website=mint |archive-date=20 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220220143714/https://livemint.com |url-status=live }}</ref> == সমালোচনা == === সমালোচকৰ সঁহাৰি === ''[[দ্য হিন্দু]]''ৰ এছ আৰ প্ৰবীণে ছবিখনক ৫ ত ৪ নম্বৰ দি আকাশৰপৰা অহা এক "আহ্লাদদায়ক বজ্ৰপাত" বুলি অভিহিত কৰে আৰু উল্লেখ কৰে যে "চিনাকি ছুপাৰহিৰোৰ আৰ্হি ব্যৱহাৰ কৰা সত্ত্বেও বাছিল জোচেফ আৰু টোভিনো থমাছে চলচ্চিত্ৰখনৰ এক নিজা স্বকীয়তা নিশ্চিত কৰিছে।" <ref>{{Cite news|last=Praveen|first=S. R.|date=22 December 2021|title='Minnal Murali' movie review: Like a feel-good bolt from the sky|work=The Hindu|url=https://thehindu.com|access-date=2021-12-26|issn=0971-751X|archive-date=25 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211225072142/https://thehindu.com|url-status=live}}</ref> ''[[হিন্দুস্তান টাইমছ]]''ৰ বাবে লিখা এক সমীক্ষাত দেৱৰ্ষি ঘোষে মন্তব্য কৰে যে ''মিন্নাল মুৰুলী''য়ে অৱশেষত "ভাৰতৰ বাবে ছুপাৰহিৰোৰ ফৰ্মূলাটো সফল কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে।" তেওঁ ছবিখনৰ চৰিত্ৰায়ণ, হাস্যৰস, অভিনয়, সংগীত আৰু কাৰিকৰী দিশসমূহৰ প্ৰশংসা কৰি ইয়াক "প্ৰতিটো খোজতে এক কাৰিকৰী বিজয়" বুলি অভিহিত কৰে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ কয় যে ছবিখনৰ "কেৱল এটা ফ্ৰেঞ্চাইজি সৃষ্টি কৰাই নহয়, বৰঞ্চ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত এক ডাঙৰ হিট হোৱাৰ সম্ভাৱনাও আছে।" <ref name=":3">{{Cite web|last=Ghosh|first=Devarsi|date=24 December 2021|title=Minnal Murali movie review: Kerala delivers India's first great superhero film|url=https://hindustantimes.com|access-date=2021-12-26|website=Hindustan Times|archive-date=25 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211225072948/https://hindustantimes.com|url-status=live}}</ref> ''[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]]''ৰ দীপা সোমনে ৩.৫/৫ নম্বৰ দি সংগীত, অভিনয়, ভিএফএক্স (VFX), আৱেগিক ওজন আৰু চৰিত্ৰৰ বিকাশৰ প্ৰশংসা কৰে। তেওঁ ছবিখনক এক "নম্ৰ আৰু হাস্যৰসময়ী মনোৰঞ্জনকাৰী ছবি য’ত এক আকৰ্ষণীয় ছুপাৰহিৰো আৰু খলনায়ক দুয়োকে সুন্দৰকৈ দেখুওৱা হৈছে" বুলি অভিহিত কৰে।<ref name=":1">{{Citation|title=Minnal Murali Review|newspaper=The Times of India|url=https://indiatimes.com|access-date=2021-12-26|last1=Soman|first1=Deepa|archive-date=26 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211226105215/https://indiatimes.com|url-status=live}}</ref> ''ফাৰ্ষ্টপ’ষ্ট''ৰ আন্না এম এম ভেট্টিকাডে ছবিখনক ৫ ত ৪ নম্বৰ দি এক্সন দৃশ্যসমূহৰ প্ৰশংসা কৰে আৰু কয় যে ছবিখন হৈছে "এজন অনিচ্ছুক নায়ক আৰু আনৰদ্বাৰা তুচ্ছ জ্ঞান কৰা লোকসকলৰ যন্ত্ৰণাক লৈ নিৰ্মিত এক কোমল নাটক।" <ref name=":5">{{Cite web|date=22 December 2021|title=Minnal Murali movie review: Tovino Thomas is a charming, true-blue desi, out-and-out naadan superhero|url=https://firstpost.com|access-date=2021-12-26|website=Firstpost|archive-date=22 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211222165504/https://firstpost.com|url-status=live}}</ref> তেওঁ লগতে কয় যে, "বাছিল জোচেফৰ এই ছবিখন হলিউডৰ ছুপাৰহিৰো ধাৰাৰ প্ৰতি এক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি হ’ব পাৰে আৰু মালায়ালম চিনেমাৰ স্বাভাৱিক বাজেটতকৈ ডাঙৰ বাজেটেৰে নিৰ্মাণ কৰা হ’ব পাৰে, কিন্তু ইয়াত সেই সকলোবোৰ উপাদান আছে যাৰ বাবে বিগত দশকৰ মালায়ালম নিউ ৱেভ সমগ্ৰ ভাৰততে প্ৰিয় হৈ পৰিছে।" <ref name=":5"/> ''দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ''ৰ সাজিন শ্ৰীজিতে ''মিন্নাল মুৰুলী''ক "ভাৰতত নিৰ্মিত সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ ছুপাৰহিৰো চলচ্চিত্ৰ" বুলি অভিহিত কৰি কয়, "ছবিখনে এনে এক কাম কৰিছে যিটো বেছিভাগ ছুপাৰহিৰো চিনামাত কাচিৎহে দেখা যায়। সাধাৰণতে দৰ্শকক প্ৰথমে নায়কজনৰ প্ৰতি সহানুভূতিশীল কৰাৰ বিপৰীতে বাছিল জোচেফৰ ছবিখনে খলনায়কজনৰ ক্ষেত্ৰতো একেই পদ্ধতি অৱলম্বন কৰিছে। মিন্নাল মুৰুলীয়ে ইয়াৰ মৌলিকতা আৰু পশ্চিমীয়া ছুপাৰহিৰোৰ সৈতে তুলনাৰপৰা সাৰি যাব পৰা ক্ষমতাৰ বাবে আকৰ্ষিত কৰে।" <ref name=":4">{{Cite web|title='Minnal Murali' movie review: Triumph of superhero storytelling|url=https://newindianexpress.com|access-date=2021-12-26|website=The New Indian Express|date=25 December 2021 }}</ref> ''দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ''ৰ শুভ্ৰা গুপ্তাই ছবিখনক ৩.৫/৫ নম্বৰ দি লিখে যে "সকলো শ্ৰেষ্ঠ ছুপাৰহিৰো চিনেমাৰ দৰেই এইখনো এজন হেৰাই যোৱা শিশুৱে অৱশেষত নিজৰ লক্ষ্য বিচাৰি পোৱা কাহিনী, য’ত তেওঁ ক’ৰপৰা আহিছিল আৰু ক’লৈ যাব লাগিব সেই কথা বুজি পায়। ছবিখন নিজৰ ছুপাৰহিৰো পৰিচয়ক লৈ সচেতন হ’লেও, ই কেতিয়াও এই কথা পাহৰি নাযায় যে ইয়াৰ পটভূমি এখন প্ৰকৃত ঠাই। এই ভৰসাম্য ৰক্ষা কৰাটো অতি কঠিন আৰু বাছিল জোচেফে ইয়াক সম্পূৰ্ণ সঠিকভাৱে কৰি দেখুৱাইছে।" <ref>{{cite web|date=22 December 2021|title=Minnal Murali review: All hail Minnal Murali, our home-grown superhero|url=https://indianexpress.com|access-date=26 December 2021|website=The Indian Express|publisher=|archive-date=27 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211227123754/https://indianexpress.com|url-status=live}}</ref> এনডিটিভিৰ ছাইবল চেটাৰ্জীয়ে ছবিখনক ২.৫/৫ ষ্টাৰ দি লিখে যে "এইদৰেই মিন্নাল মুৰুলী আগবাঢ়িছে, এক অতিশয় আক্ষৰিক শৈলী গ্ৰহণ কৰিছে আৰু আমাক এই কথা পতিয়ন নিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছে যে কেৰালাত বেটমেনৰ দৰে এজন ছুপাৰহিৰো স্বাভাৱিক কথা। আমি চিনেমাখনক নুই কৰিছোঁ নেকি? একেবাৰেই নহয়। আন একো নহ’লেও, মিন্নাল মুৰুলীৰ লক্ষ্য ইমান ওপৰত যে ইয়াৰ পাখিৰ শক্তি হেৰুৱাই পেলালেও ই মাটিত থেকেছা খাই নপৰে। ই সংকটৰ সময়তো নিজকে ওপঙাই ৰাখিবলৈ সক্ষম হয়।" <ref>{{cite web|url=https://ndtv.com|title=Minnal Murali Review: Malayalam Superhero Movie Aims For The Sky|date=22 December 2021|publisher=ndtv.com|access-date=27 December 2021|archive-date=27 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211227125315/https://ndtv.com|url-status=live}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ''বিজিনেছ লাইন'' কাকতত প্ৰকাশ পাইছে যে চিনেmaখনে "কিছুমান গতানুগতিক মুহূৰ্ত থকা সত্ত্বেও স্বকীয়তা বজাই ৰাখিছে আৰু উপভোগ্য হৈ উঠিছে।" <ref>Achuth Vinay (26 December 2021). [https://thehindubusinessline.com "Minnal Murali review: This genial superhero will win your heart"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211228055741/https://thehindubusinessline.com |date=28 December 2021 }}. Chennai: Business Line. Retrieved 28 December 2021.</ref> ''ৰেডিফ ডট কম''-এ ছবিখনক ৫ ত ৩ নম্বৰ দি লিখে, "এজন ছুপাৰহিৰো কেনেকৈ জন্ম লয় সেই সম্পৰ্কে বাছিলৰ ধাৰণা আৰু চিন্তা প্ৰক্ৰিয়াই আপোনাৰ হৃদয় জয় কৰিব পাৰে, কিন্তু ইয়াৰ কাহিনীভাগে আপোনাক বিশেষভাৱে অনুপ্ৰাণিত নকৰিবও পাৰে।" <ref>Divya Nair (27 December 2021). [https://www.rediff.com/movies/review/minnal-murali-review/20211227.htm "Minnal Murali Review"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240704063339/https://www.rediff.com/movies/review/minnal-murali-review/20211227.htm |date=4 July 2024 }}. Rediff.com. Retrieved 28 December 2021.</ref> ''ছিফি''য়ে ৫ ত ৪ নম্বৰ দি মন্তব্য কৰে যে "মিন্নাল মুৰুলী হৈছে এক আমোদজনক চিনেমা যিয়ে ইয়াৰ ছিকুৱেল (পৰৱৰ্তী খণ্ড) নিৰ্মাণৰ সম্ভাৱনাক জীয়াই ৰাখিছে।" <ref>{{Cite web|title=Minnal Murali review: This Superhero drama is fabulous|url=https://www.sify.com/movies/minnal-murali-review-this-superhero-drama-is-fabulous--review-malayalam-vmzgdJbhccfag.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20211225082408/https://www.sify.com/movies/minnal-murali-review-this-superhero-drama-is-fabulous--review-malayalam-vmzgdJbhccfag.html|url-status=dead|archive-date=25 December 2021|access-date=2021-12-26|website=Sify}}</ref> ''স্ক্ৰল ডট ইন''-ৰ নন্দিনী ৰামনাথে কয়, "মিন্নাল মুৰুলীৰ এক স্বতঃস্ফূৰ্ত শৈলী আছে যি এজন অপ্ৰত্যাশিত ত্ৰাণকৰ্তাৰ জন্মৰ কাহিনীৰ সৈতে খাপ খাই পৰে [...] চিনেমাখনৰ দৈৰ্ঘ্য কিছু বেছি হোৱা সত্ত্বেও, এটা টিকটৰ মূল্যতে দুজনকৈ ছুপাৰহিৰোৰ এই গাথাখন এক সঠিক পৰিসৰত উপস্থাপন কৰাৰ বাবে উপভোগ্য হৈ উঠিছে।" <ref>{{Cite web|last=Ramnath|first=Nandini|title='Minnal Murali' review: Local superheroes go on a power trip|url=https://scroll.in/reel/1013434/minnal-murali-review-local-superheroes-go-on-a-power-trip|access-date=2021-12-26|website=Scroll.in|date=24 December 2021|archive-date=26 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211226105218/https://scroll.in/reel/1013434/minnal-murali-review-local-superheroes-go-on-a-power-trip|url-status=live}}</ref> ''দ্য নিউজ মিনিট''ৰ সৌম্য ৰাজেন্দ্ৰনে ৪/৫ নম্বৰ দি উল্লেখ কৰে যে "''মিন্নাল মুৰুলী''য়ে নিজৰ চমকসমূহ সুন্দৰকৈ লুকুৱাই ৰাখিছে। আপুনি যেতিয়াই এজন বহুৱা টাইপৰ ছুপাৰহিৰোক লৈ নিৰ্মিত এখন কমেডী ছবি বুলি ভাবি চিনেমাখন আৰম্ভ কৰিব, ঠিক তেতিয়াই ই খেলখন সলনি কৰি দিব [...] সকলোৱে জানে যে ছুপাৰহিৰোজনে অৱশেষত বিপদৰপৰা ৰক্ষা কৰিব, কিন্তু আপোনাৰ মনোযোগ ধৰি ৰাখি শেষলৈকে চিনেমাখন চাবলৈ বাধ্য কৰোৱাটো এক অতিমানৱীয় প্ৰয়াসৰ প্ৰয়োজন আৰু ''মিন্নাল মুৰুলী''য়ে নিশ্চিতভাৱে সেইটো কৰি দেখুৱাইছে।" <ref>{{Cite web|date=22 December 2021|title=Minnal Murali review: Tovino's superhero film is thoroughly entertaining|url=https://thenewsminute.com|access-date=2021-12-26|website=The News Minute|archive-date=26 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211226105215/https://thenewsminute.com|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://thefederal.com/entertainment/exclusive-minnal-murali-takes-off-in-style-ready-to-fly-to-the-next-level/|title=Exclusive! Minnal Murali takes off in style, ready to fly to the next level|date=20 January 2022|website=The Federal|access-date=20 January 2022|archive-date=20 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120101416/https://thefederal.com/entertainment/exclusive-minnal-murali-takes-off-in-style-ready-to-fly-to-the-next-level/|url-status=live}}</ref> === দৰ্শকৰ সংখ্যা === নেটফ্লিক্সৰ ইংৰাজী ভিন্ন অন্য ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰৰ গ্ল’বেল টপ ১০ তালিকাত স্থান লাভ কৰা এইখন হৈছে তৃতীয়খন ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ।<ref>{{Cite web|date=29 December 2021|title=Minnal Murali in Netflix's Global Top 10 list of non-English films.|url=https://www.thenewsminute.com/article/minnal-murali-netflixs-global-top-10-list-non-english-films-159278|website=The News Minute|access-date=5 January 2022|archive-date=5 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220105135312/https://www.thenewsminute.com/article/minnal-murali-netflixs-global-top-10-list-non-english-films-159278|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|title=Star power, strong plots add to pan-India appeal of 'Minnal Murali', 'Aranyak'|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/star-power-strong-plots-add-to-pan-india-appeal-of-minnal-murali-aranyak/articleshow/88593107.cms|access-date=2022-02-20|archive-date=4 July 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240704063230/https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/star-power-strong-plots-add-to-pan-india-appeal-of-minnal-murali-aranyak/articleshow/88593107.cms|url-status=live}}</ref> ''লাইভমিণ্ট'' (LiveMint)-ৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, ২০২১ চনৰ ২৪ ডিচেম্বৰত মুক্তি পোৱাৰ পিছত প্ৰথম প্ৰদৰ্শনীৰ সময়ছোৱাতে চলচ্চিত্ৰখনে ৫.৯ মিলিয়নতকৈও অধিক ঘণ্টাৰ দৰ্শনৰ সময় লাভ কৰি এক অভিলেখ গঢ়িছিল।<ref>{{Cite web|last=Jha|first=Lata|date=4 January 2022|title=South Indian flicks steal the show on OTT platforms|url=https://www.livemint.com/industry/media/south-indian-films-lead-viewership-on-ott-platforms-11641288062395.html|access-date=2022-02-20|website=mint|archive-date=20 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220220143714/https://www.livemint.com/industry/media/south-indian-films-lead-viewership-on-ott-platforms-11641288062395.html|url-status=live}}</ref> == বঁটা আৰু মনোনয়ন == {|class="wikitable" |- ! বঁটা!! শ্ৰেণী!! প্ৰাপক!! ফলাফল!! তথ্যসূত্ৰ |- |rowspan="4"| ৫২সংখ্যক কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা || শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য গায়ক || প্ৰদীপ কুমাৰ || {{Won}} || rowspan="4" |<ref>{{cite news |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/52nd-kerala-state-film-awards-the-full-winners-list-live-updates-7939205 |title=52nd Kerala State Film Awards: The complete winners list |date=28 May 2022 |access-date=23 June 2022 |work=The Indian Express |archive-date=16 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616152044/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/52nd-kerala-state-film-awards-the-full-winners-list-live-updates-7939205/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/minnal-murali-wins-big-at-the-52nd-kerala-state-film-awards/articleshow/91837357.cms |title='Minnal Murali' wins big at the 52nd Kerala State Film Awards |date=27 May 2022 |access-date=23 June 2022 |work=The Times Of India |archive-date=27 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220627231416/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/minnal-murali-wins-big-at-the-52nd-kerala-state-film-awards/articleshow/91837357.cms |url-status=live }}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পোছাক পৰিকল্পনাকাৰী (Costume Designer) || মেলভি জে || {{Won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ শব্দ সংমিশ্ৰণ (Sound Mixing) || জাষ্টিন জোচ || {{Won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ ভিজুৱেল এফেক্টছ (Visual Effects) || এণ্ড্ৰিউ ডি ক্ৰুজ || {{Won}} |- |rowspan="2"| ৪৫সংখ্যক কেৰালা চলচ্চিত্ৰ সমালোচক সংস্থা বঁটা || দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ || বাছিল জোচেফ || {{Won}} || rowspan="2" |<ref>{{Cite news |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2022/oct/19/kerala-film-critics-awards-announced-dulquer-salmaan-durga-krishna-win-big-35801.html |title=Kerala Film Critics Awards announced, Dulquer Salmaan, Durga Krishna win big |newspaper=Cinema Express |date=19 October 2022 |access-date=25 January 2023 |archive-date=4 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240704063348/https://www.instagram.com/p/C87RU1tS1Ck/embed/captioned/?cr=1&v=14&wp=658&rd=https%3A%2F%2Fwww.cinemaexpress.com&rp=%2Fmalayalam%2Fnews%2F2022%2FOct%2F19%2Fkerala-film-critics-awards-announced-dulquer-salmaan-durga-krishna-win-big-35801.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=ഫിലിം ക്രിട്ടിക്‌സ് അവാര്‍ഡ് 2021: ആവാസവューഹം മികച്ച ചിത്രം, മാര്‍ട്ടിന്‍ പ്രക്കാട്ട് മികച്ച സംവിധായകന്‍, ദുല്‍ഖര്‍ സല്‍മാന്‍ നല്ല നടന്‍, ദുര്‍ഗാ കൃഷ്ണ നല്ല നടി. ജോഷിക്ക് ചലച്ചിത്രരത്‌നം, സുരേഷ് ഗോപിക്ക് റൂബി ജൂബിലി അവാര്‍ഡ് |url=https://www.keralafilmcritics.com/2022/10/2021.html |website=keralafilmcritics.com |publisher=Kerala Film Critics Association |access-date=29 January 2023 |language=ml |date=19 October 2022 |archive-date=29 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230129143717/https://www.keralafilmcritics.com/2022/10/2021.html |url-status=live }}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ কলা পৰিচালক || মনু জগধ || {{Won}} |- | rowspan="10" | ১০ম দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (SIIMA) || শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ (মালায়ালম) || উইকেণ্ড ব্লকবাষ্টাৰ্ছ || {{Won}} || rowspan="10" |<ref>{{cite news |url=https://malayalam.indiatoday.in/cinema/story/south-indian-international-movie-awards-nomination-438585-2022-08-22 |title=സൗത്ത് ഇന്ത്യയിലെ വിജയികൾ ആരാകും? സൈമ അവാർഡ് നോമിനേഷനുകൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു |date=22 August 2022 |access-date=12 September 2022 |work=The India Today Malayalam |archive-date=3 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220903064654/https://malayalam.indiatoday.in/cinema/story/south-indian-international-movie-awards-nomination-438585-2022-08-22 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/siima-day-2-tovino-thomas-kangana-ranaut-simbu-win-big-8145619 |title=SIIMA Day 2: Tovino Thomas, Kangana Ranaut, Simbu win big |date=12 September 2022 |access-date=12 September 2022 |work=The Indian Express |archive-date=12 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220912140041/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/siima-day-2-tovino-thomas-kangana-ranaut-simbu-win-big-8145619/ |url-status=live }}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (মালায়ালম) || টোভিনো থমাছ || {{Won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক (মালায়ালম) || বাছিল জোচেফ || {{Nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ নবাগত অভিনেত্ৰী (মালায়ালম) || ফেমিনা জৰ্জ || {{Nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহ-অভিনেত্ৰী (মালায়ালম) || শেলী কিশোৰ || {{Nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ খলনায়ক (মালায়ালম) || গুৰু সোমসুন্দৰম || {{Won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ কৌতুক অভিনেতা (মালায়ালম) || অজু ভাৰ্গীছ || {{Nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য গায়ক (মালায়ালম) || মিথুন জয়ৰাজ || {{Won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ (মালায়ালম) || মনু মঞ্জিত || {{Nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ (মালায়ালম) || সমীৰ তাহিৰ || {{Nom}} |- | এছিয়ান একাডেমী ক্ৰিয়েটিভ বঁটা || শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালনা (কল্পকাহিনী / Fiction) || বাছিল জোচেফ || {{Won}} || rowspan="1" |<ref>{{cite news|url=https://www.telegraphindia.com/amp/entertainment/basil-joseph-wins-best-director-for-netflix-movie-minnal-murali-at-asian-academy-creative-awards-2022/cid/1902924 |title=Basil Joseph wins best director for Netflix movie Minnal Murali at Asian Academy Creative Awards 2022 |publisher=The Telegraph |date=9 December 2022}}</ref> |- |} == পৰৱৰ্তী খণ্ড == ২০২২ চনৰ এটা সাক্ষাৎকাৰত অভিনেতা টোভিনো থমাছে কয় যে চলচ্চিত্ৰখনৰ এটা পৰৱৰ্তী খণ্ড বা ছিকুৱেল নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে, কিন্তু ই এক সঠিক সময়তহে বাস্তৱায়িত হ’ব।<ref>{{cite web |title=Tovino Thomas: "'Minnal Murali 2' will definitely happen – but in due course of time" |url=https://www.moneycontrol.com/news/business/tovino-thomas-minnal-murali-2-will-definitely-happen-but-in-due-course-of-time-8672831.html |website=Money Control |date=11 June 2022 |access-date=6 February 2023 |archive-date=6 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230206130102/https://www.moneycontrol.com/news/business/tovino-thomas-minnal-murali-2-will-definitely-happen-but-in-due-course-of-time-8672831.html |url-status=live }}</ref> == অন্যান্য মাধ্যম == ২০২৪ চনৰ কমিক কন ইণ্ডিয়াত অমৰ চিত্ৰ কথাৰদ্বাৰা ''মিন্নাল মুৰুলী ষ্ট্ৰাইকছ এগেইন'' নামৰ এখন গ্ৰাফিক নভেল মুকলি কৰা হয়।<ref>{{cite news |last=Anand |first=Shilpa Nair |date=3 May 2024 |title=Malayalam superhero character from the film 'Minnal Murali' gets a graphic novel avatar |url=https://www.thehindu.com/life-and-style/malayalam-superhero-character-from-the-film-minnal-murali-to-get-a-graphic-novel-avatar/article68130865.ece |work=The Hindu |access-date=15 May 2024 |archive-date=4 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240704063342/https://www.thehindu.com/life-and-style/malayalam-superhero-character-from-the-film-minnal-murali-to-get-a-graphic-novel-avatar/article68130865.ece |url-status=live }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb title}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] syyl3b9uyibovxytlr5u0lnjr6ngg2q 0 138219 625558 623818 2026-08-09T14:31:39Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625558 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} {{Infobox film | name = প্ৰেমম | image = | alt = | caption = থিয়েটাৰ ৰিলিজ পোষ্টাৰ | native_name = | director = আলফন্স পুথ্ৰেন | producer = আনৱাৰ ৰাছিদ | writer = আলফন্স পুথ্ৰেন | based_on = | starring = নিভিন পলী<br />[[ছাই পল্লৱী]]<br/>মাডোনা চেবাষ্টিয়ান<br/>অনুপমা পৰমেশ্বৰন | narrator = | music = ৰাজেশ মুৰুগেশ্যন | cinematography = আনন্দ চি চন্দ্ৰন | editing = আলফন্স পুথ্ৰেন | studio = আনৱাৰ ৰাছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ | distributor = {{ubl|এ এণ্ড এ ৰিলিজ|ট্ৰাইকালাৰ এণ্টাৰটেইনমেণ্ট}} (কেৰালা আৰু তামিলনাডু) | released = {{Film date|df=yes|2015|05|29}} | runtime = ১৫৬ মিনিট | country = [[ভাৰত]] | language = [[মালায়ালম]] | budget = {{INR}}৪ কোটি<ref>{{cite news|title=Resurgent Film Industry Poised to Flourish|url=https://www.newindianexpress.com/business/2015/jun/29/resurgent-film-industry-poised-to-flourish-776299.html|newspaper=The New Indian Express|author=Chandrakanth Viswanath|date=29 June 2015|access-date=5 July 2015}}</ref> | gross = }} '''প্ৰেমম''' ([[মালয়ালম]]: പ്രേമം, অৰ্থ: প্ৰেম) হৈছে ২০১৫ চনৰ এখন ভাৰতীয় [[মালায়ালম]] ভাষাৰ ৰোমাণ্টিক কমেডী-ড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ। আলফন্স পুথ্ৰেনৰদ্বাৰা ৰচিত, পৰিচালিত আৰু সম্পাদিত এই ছবিখন প্ৰযোজনা কৰিছে আনৱাৰ ৰাছিদে। চলচ্চিত্ৰখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে নিভিন পলী আৰু [[ছাই পল্লৱী]]য়ে (ব্যক্তিগতভাৱে এইখন তেওঁৰ প্ৰথম ডাঙৰ ছবি)। ইয়াৰ উপৰি সহযোগী চৰিত্ৰত মাডোনা চেবাষ্টিয়ান, অনুপমা পৰমেশ্বৰন, শবৰীশ বৰ্মা, কৃষ্ণ শংকৰ, চিজু উইলছন, অনন্ত নাগ, বিনয় ফ’ৰ্ট, চুবিন শ্বাহিৰ, শৰফুদ্দীন আদিয়ে অভিনয় কৰিছে। কাহিনীটোৱে জৰ্জ (নিভিন) আৰু তেওঁৰ বন্ধুসকলৰ কৈশোৰৰপৰা প্ৰাপ্তবয়স্ক হোৱালৈকে এক ৰোমাণ্টিক যাত্ৰা অনুসৰণ কৰে। জৰ্জৰ প্ৰথম প্ৰেম বিফল হ’লেও, কলেজৰ প্ৰবক্তা মলাৰে (পল্লৱী) তেওঁৰ অন্তৰত পুনৰ প্ৰেমৰ ভাব জগাই তোলে। তেওঁৰ এই ৰোমাণ্টিক যাত্ৰাটো কেইবাটাও পৰ্যায়ৰ মাজেৰে আগবাঢ়ে, যাৰ ফলত তেওঁ জীৱনৰ প্ৰকৃত উদ্দেশ্য বিচাৰি পায়। ২০১৪ চনৰ জুলাই মাহৰপৰা ছবিখনৰ মূল চিত্ৰগ্ৰহণ আৰম্ভ হয়। [[গোৱা]], আলুভা আৰু [[ফ'ৰ্ট কোচি]]কে ধৰি বিভিন্ন স্থানত চিনেমাখনৰ শ্বুটিং কৰা হৈছিল। ২০১৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইয়াৰ চিত্ৰগ্ৰহণৰ কাম সমাপ্ত হয়। চিনেমাটোগ্ৰাফী আৰু সংগীতৰ দায়িত্বত আছিল ক্ৰমে আনন্দ চি চন্দ্ৰন আৰু ৰাজেশ মুৰুগেশ্যন। চলচ্চিত্ৰখন প্ৰায় ৪ কোটি টকাৰ বাজেটেৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ২০১৫ চনৰ ২৯ মে’ত ''প্ৰেমম'' মুক্তি লাভ কৰে আৰু ই সমালোচকৰ ব্যাপক প্ৰশংসা বুটলিবলৈ সক্ষম হয়। বিশেষকৈ অভিনেতা-অভিনেত্ৰীসকলৰ অভিনয় (বিশেষকৈ নিভিন আৰু ছাই পল্লৱী), কাহিনী, চিত্ৰনাট্য, চিনেমাটোগ্ৰাফী, সংগীত, নেপথ্য সংগীত, সম্পাদনা আৰু আলফন্স পুথ্ৰেনৰ পৰিচালনাক উচ্চ প্ৰশংসা কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰখনে ব্যাৱসায়িকভাৱে বিপুল সফলতা অৰ্জন কৰি প্ৰায় ৭৩ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰে। চিনেমাখনে কেৰালাৰ ছবিগৃহত ১৭৫ দিন আৰু তামিলনাডুত ৩০০ দিনতকৈও অধিক সময় ধৰি সফলতাৰে প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ''[[দ্য হিন্দু]]''ৰ দশকটোৰ শ্ৰেষ্ঠ ২৫খন মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ তালিকাত এই ছবিখনক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ''ফিল্ম কমপেনিয়ন''ৰ "দশকটোৰ ১০০টা সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ অভিনয়"ৰ তালিকাত ছাই পল্লৱী আৰু নিভিনৰ অভিনয় স্থান লাভ কৰিছিল। ২০১৬ চনত আক্কিনেনি নাগা চৈতন্য আৰু শ্ৰুতি হাছানে ক্ৰমে নিভিন পলী আৰু ছাই পল্লৱীয়ে কৰা চৰিত্ৰ দুটা ৰূপায়ণ কৰি ছবিখন তেলুগু ভাষাত পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰে।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://translate.goog/ |access-date=2026-07-30 |archivedate=2013-08-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130810220326/http://www.translate.goog/ |deadurl=yes }}</ref> চলচ্চিত্ৰখনে কেইবাটাও শ্ৰেণীত বঁটা আৰু মনোনয়ন লাভ কৰিছিল। ৬৩সংখ্যক ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণত ''প্ৰেমম'' সাতটা শ্ৰেণীত মনোনীত হৈছিল, য’ত শ্ৰেষ্ঠ নবাগত অভিনেত্ৰী (ছাই পল্লৱী) আৰু শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য গায়ক ("মলাৰে" গীতৰ বাবে বিজয় য়েছুদাস) বঁটা লাভ কৰে। ৫ম দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটাত ই পোন্ধৰটা মনোনয়ন লাভ কৰে আৰু শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ, শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক, শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক, শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ আৰু শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য গায়ক (বিজয় য়েছুদাস) আদিকে ধৰি সাতটা বঁটা আঁজুৰি আনিবলৈ সক্ষম হয়। নিভিনে শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (সমালোচকৰ বাছনি) আৰু ছাই পল্লৱীয়ে শ্ৰেষ্ঠ নবাগত অভিনেত্ৰীৰ বঁটা লাভ কৰে। ১ম আইফা উৎসৱমত ই নটা মনোনয়ন লাভ কৰে আৰু কৌতুক চৰিত্ৰত শ্ৰেষ্ঠ অভিনয়, শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা, শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ আৰু শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য গায়কসহ চাৰিটা বঁটা লাভ কৰে। অন্যান্য বঁটাসমূহৰ ভিতৰত ছবিখনে ছটাকৈ এছিয়ানেট চলচ্চিত্ৰ বঁটা, ছটাকৈ বনিতা চলচ্চিত্ৰ বঁটা, তিনিটাকৈ এছিয়ানেট কমেডী বঁটা, চাৰিটাকৈ এছিয়াভিছন বঁটা আৰু দুটাকৈ চিপিচি চিনে বঁটা লাভ কৰে। অৱশ্যে কেৰালা চৰকাৰৰ চৰকাৰী ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা ''কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা''ৰ বাবে এই ছবিখনক বিবেচনা কৰা হোৱা নাছিল। == কাহিনী == জৰ্জ ডেভিদ হৈছে [[কেৰালা]]ৰ আলুভাৰ হোলী স্পীৰিট কনভেণ্ট কলেজৰ এজন ১৬বছৰীয়া প্ৰাক-ডিগ্ৰী (প্ৰি-ডিগ্ৰী) শিক্ষাৰ্থী। ওচৰৰ গাঁৱৰে এজনী জনপ্ৰিয় ছোৱালী মেৰীৰ প্ৰতি তেওঁ তীব্ৰভাৱে আকৰ্ষিত হয়। নিজৰ অন্তৰংগ বন্ধু শম্ভু আৰু কোয়াৰ সৈতে জৰ্জে মেৰীৰ লগত কথা পাতিবলৈ প্ৰায়েই তাইৰ পিছে পিছে ঘূৰি ফুৰে, যদিও মেৰীৰ চোকা চকুৰ সুৰক্ষামূলক দেউতাকৰ বাবে তেওঁ সদায় ভয়তে থাকে। বহু চেষ্টা কৰা সত্ত্বেও, জৰ্জৰ প্ৰচেষ্টাসমূহ সঠিক সময় আৰু পৰিস্থিতিৰ অভাৱৰ বাবে বাৰে বাৰে ব্যাহত হয়। তেওঁৰ এই প্ৰেমৰ সপোন তেতিয়া চূৰ্ণ-বিচূৰ্ণ হয় যেতিয়া তেওঁ গম পায় যে মেৰী ইতিমেধেই আন এজন ল’ৰাৰ সৈতে প্ৰেমৰ সম্পৰ্কত আবদ্ধ হৈ আছে আৰু আকস্মিকভাৱে সেই ল’ৰাজনৰ নামো জৰ্জ। এই ঘটনাত মৰ্মাহত হৈ তেওঁ অনিচ্ছা সত্ত্বেও মেৰীক তাইৰ প্ৰেমিকক গোপনে লগ ধৰাত সহায় কৰিবলৈ মান্তি হয়। চূড়ান্ত পৰীক্ষাত অতি বেয়া শৈক্ষিক প্ৰদৰ্শনৰ পিছত, জৰ্জ আৰু তেওঁৰ বন্ধুসকলে নিজৰ পথ সলনি কৰাৰ আৰু ভৱিষ্যতৰ উচ্চ শিক্ষাত মনোনিৱেশ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ২০০৫ চনত, জৰ্জ, শম্ভু আৰু কোয়াই আলুভাৰে ইউনিয়ন খ্ৰীষ্টিয়ান কলেজত নামভৰ্তি কৰে। কলেজৰ প্ৰাৰম্ভিক ৰেগিং কালৰ সময়ছোৱাত, জৰ্জে তামিল মূলৰ এগৰাকী নৱ-নিযুক্ত প্ৰবক্তা মলাৰক লগ পায়। জৰ্জ মলাৰৰ প্ৰেমত পৰে আৰু সময়ৰ লগে লগে মলাৰেও তেওঁৰ এই প্ৰেমৰ সঁহাৰি দিয়া যেন দেখা যায়। মলাৰে তেওঁলোকৰ কলেজৰ নৃত্য দলটোক সহায় কৰাৰ সময়ত জৰ্জ তাইৰ প্ৰতিভা দেখি গভীৰভাৱে মুগ্ধ হয়। মলাৰৰ প্ৰকৃত অনুভূতিৰ কথা পতিয়ন গৈ জৰ্জে তাইৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হোৱাৰ কথা চিন্তা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। একে সময়তে, কলেজৰে আন এজন শিক্ষক বিমল ছাৰে শাৰীৰিক শিক্ষাৰ প্ৰশিক্ষক শিৱনৰ সহায়ত মলাৰক পটুৱাবলৈ চেষ্টা কৰে, যদিও তেওঁৰ সকলো প্ৰচেষ্টা বিফল হয়। সেই শিক্ষাবৰ্ষৰ শেষৰফালে, মলাৰে নিজৰ সম্পৰ্কীয় ভাতৃ অৰিভঝাগনক লগ ধৰিবলৈ ক'ডাইকানাললৈ যায়, যাৰ সৈতে পৰম্পৰাগতভাৱে তাইৰ বিবাহ স্থিৰ কৰা হৈছিল। কেইসপ্তাহমানৰ পিছত, কলেজ কৰ্তৃপক্ষই খবৰ পায় যে মলাৰ এক ভয়াবহ দুৰ্ঘটনাত পতিত হৈছে আৰু তাই আনুষ্ঠানিকভাৱে নিজৰ পদৰপৰা ইস্তফা দিছে। জৰ্জ আৰু তেওঁৰ বন্ধুসকলে তাইক লগ ধৰিবলৈ লগে লগে ক'ডাইকানাললৈ যায়, কিন্তু তালৈ গৈ তেওঁলোকে গম পায় যে সেই গভীৰ মানসিক আৰু শাৰীৰিক আঘাতৰ বাবে মলাৰে আংশিক স্মৃতিভ্ৰংশ (Selective amnesia) ৰোগত ভুগিছে। যাৰ ফলত তাই জৰ্জক চিনি পাবলৈ বা তেওঁলোকৰ মাজৰ প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক মনত পেলাবলৈ অসমৰ্থ হয়। মলাৰৰ মনত তেওঁৰ কোনো স্মৃতি নাই বুলি অনুভৱ কৰি এজন মৰ্মাহত জৰ্জে মনে মনে আঁতৰি আহে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত মলাৰে অৰিভঝাগনৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। জৰ্জ আৰু তেওঁৰ বন্ধুসকলে নিৰৱে বিদায় জনাবলৈ তাইৰ বিবাহৰ ৰিচেপচনত অংশগ্ৰহণ কৰে। ২০১৪ চনত, ৩০বছৰীয়া জৰ্জে তেওঁৰ সৰুকালৰ বন্ধু জোজোৰ সৈতে মিলি এটা সফল কেফে পৰিচালনা কৰে। ইয়াৰ মাজতে তেওঁ ২২বছৰীয়া চেলিন নামৰ এগৰাকী যুৱতীক লগ পায় আৰু তাইৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হয়। তেওঁ অতি সোনকালেই আৱিষ্কাৰ কৰে যে চেলিন হৈছে সেই সৰু ছোৱালীজনী যিয়ে কেইবছৰমান আগতে মেৰীৰ লগত ফুৰিছিল। দুয়োৰে অতীতৰ এই সাদৃশ্যৰ বাবে তেওঁলোকৰ মাজত অতি সোনকালে বন্ধুত্ব গঢ়ি উঠে। তেওঁলোকৰ মাজত বয়সৰ যথেষ্ট ব্যৱধান থকা সত্ত্বেও জৰ্জে চেলিনক বিবাহৰ প্ৰস্তাৱ দিয়াৰ সিদ্ধান্ত লয়। অৱশ্যে, চেলিনৰ পৰিয়ালে ইতিমধ্যে তাইক ৰনি ভাৰ্গীছ নামৰ এজন কোকেইন আসক্ত আৰু অত্যাচাৰী যুৱকৰ সৈতে আঙঠি পিন্ধাই থৈছিল। যেতিয়া ৰনিৰ তেনে বেয়া ব্যৱহাৰৰ বাবে বাগদান বাতিল কৰা হয়, তেতিয়াও তেওঁ চেলিনক অহৰহ হাৰাশাস্তি কৰি থাকে। অৱশেষত জৰ্জ, শম্ভু, কোয়া আৰু জোজোৱে চেলিনক সুৰক্ষা দিবলৈ ৰনিক তীব্ৰভাৱে আক্ৰমণ কৰে। অৱশেষত, জৰ্জ আৰু চেলিন বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। চেলিনে মলাৰক ব্যক্তিগতভাৱে নিমন্ত্ৰণ কৰাৰ বাবে মলাৰেও গিৰীয়েকৰ সৈতে এজন অতিথি হিচাপে তেওঁলোকৰ বিয়াৰ ৰিচেপচনত উপস্থিত হয়। অনুষ্ঠানস্থলীৰপৰা প্ৰস্থান কৰাৰ প্ৰাকমুহূৰ্তত, মলাৰ আৰু তাইৰ গিৰীয়েকৰ মাজত হোৱা এক কথোপকথনৰপৰা প্ৰকাশ পায় যে মলাৰৰ অতীতৰ সকলো স্মৃতি আচলতে গোপনে ঘূৰি আহিছিল। অৱশ্যে, জৰ্জৰ বৰ্তমানৰ সুখী জীৱনটোক দেখি তাই ইচ্ছাকৃতভাৱে এই সত্যটো প্ৰকাশ নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়, যাতে জৰ্জৰ বৈবাহিক সুখ বিঘ্নিত নহয়। জৰ্জ আৰু মলাৰে শেষবাৰৰ বাবে এটা বুজা-বুজিৰ চাৱনিৰে ইজনে সিজনলৈ চায় আৰু এনেদৰে তেওঁলোকৰ আধৰুৱা প্ৰেমৰ এক শান্তিপূৰ্ণ সমাপ্তি ঘটে। == অভিনয় শিল্পী == * নিভিন পলী: জৰ্জ ডেভিদ <ref>{{Cite web |title=Premam {{!}} Rotten Tomatoes |url=https://rottentomatoes.com |access-date=2026-02-11 |website=://rottentomatoes.com }}</ref> * [[ছাই পল্লৱী]]: মলাৰ * মাডোনা চেবাষ্টিয়ান: চেলিন জৰ্জ ** ইভা প্ৰকাশ: সৰু চেলিনৰ চৰিত্ৰত * অনুপমা পৰমেশ্বৰন: মেৰী জৰ্জ * ক্ৰীষ্ণ শংকৰ: কোয়া * শবৰীশ বৰ্মা: শম্ভু * চিজু উইলছন: জোজো * অনন্ত নাগ: অৰিভঝাগন (মলাৰৰ সম্পৰ্কীয় ভায়েক, যিয়ে পিছলৈ তাইক বিয়া কৰায়) * বিনয় ফ’ৰ্ট: বিমল "জাভা" ছাৰ * চুবিন শ্বাহিৰ: পি.টি. শিৱন ছাৰ * অঞ্জু কুৰিয়ান: অঞ্জু (জৰ্জৰ ভগ্নী) * সূৰজ কে. সত্যন: সুৰেশ * শিয়াজ কে. এ.: শিয়াজ * মজু মেথিউ: মজু * চিবু থংকচন: চিবু * আলতাফ চেলিম: জাহাংগীৰ * উন্নী চেটান: উন্নী চেটান * বিনোদ ইট্টন: বিনোদ * বিজয় সুৰেশ: কোলা কোযী * জয়েশ: কুত্তাপী * জৰ্জ কোৰা: জৰ্জ (মেৰীৰ প্ৰেমিক) * ফ্ৰাংক’ ডেভিদ: জৰ্জ (মেৰীৰ পিতৃ) * ৰেঞ্জী পনিকৰ: ডেভিদ কালাপাৰাম্বাথ (জৰ্জৰ পিতৃ) * মনিয়ানপিল্লা ৰাজু: কলেজৰ প্ৰিন্সিপাল * নন্দিনী নায়ৰ: নন্দিনী (মলাৰৰ বান্ধৱী) * ফয়চল চি.এম.: ফয়চল * জাষ্টিন জন: জাষ্টিন * দিনেশ প্ৰভাকৰ: লোনাপ্পন চেটান * শৰফুদ্দীন: হেনৰী ওৰফে গিৰিৰাজন কোযী * অলৱিন এণ্টনি: মুছা * মহাদেৱ আৰ কে: কলেজৰ ছাত্ৰ * জৰ্জ পি. ৰয়: আফতাব * সন্দীপ বৰ্মা: মুৰুলী ছাৰ * দীপক নাথান: উছমান (কলেজ চেয়াৰমেন) * বিশ্বজিৎ ওডুক্কাথিল: বোল্ট অনুপ * হৰমিছ পৌলাচন: নিগিল * সমৰ্থ: সমৰ্থ * ৰিনছা: অঞ্জলি * বিমল কুমাৰ: বিমল (অঞ্জলিক একপক্ষীয়ভাৱে প্ৰেম কৰা এজন ছাত্ৰ) * শিনোছ ৰহমান: বেবী * জুড এন্থনী জোচেফ: ডলী ডি'ক্ৰুজ * জয়শংকৰ: পিয়ন * বিনোদ কোভূৰ: ব্ৰকাৰ চামছু * সন্দীপ কুমাৰ: নিয়মীয়া গ্ৰাহক * ঐশ্বৰ্য ৰাঘৱন: ঐশ্বৰ্য * প্ৰমোদ পি. জয়চন্দ্ৰন: প্ৰমোদ * আলফন্স পুথ্ৰেন: ৰনি ভাৰ্গীছ (চেলিনৰ প্ৰাক্তন বাগদত্ত) * ৰজিনী চান্দী: জৰ্জ ডেভিদৰ মাতৃ * সুজিনেশ কে সুন্দৰ: নেলছন == নিৰ্মাণ == === বিকাশ === দ্বিভাষিক থ্ৰীলাৰ ছবি ''নেৰম'' (২০১৩)-ৰ সফলতাৰ পিছত, লেখক-পৰিচালক আলফন্স পুথ্ৰেনে এই প্ৰকল্পটোৰ এক হিন্দী পুনৰ্নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল।<ref name="Hindiremake">Asha Prakash (27 May 2013). [https://web.archive.org/web/20130802122324/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-05-27/news-and-interviews/39556211_1_hindi-neram-nazriya-nazim "Neram to be remade in Hindi"]. ''The Times of India''. Retrieved 28 May 2013.</ref> কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ অন্য এখন চলচ্চিত্ৰ ''শ্বাটাৰ''ক [[হিন্দী]] ভাষাত পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়, য’ত পৃথ্বীৰাজ সুকুমাৰনক মুখ্য চৰিত্ৰত কাষ্টিং কৰা হৈছিল; যদিও ইয়াৰ পূৰ্বে [[অনিল কাপুৰ]] আৰু অভয় দেউলে মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিব বুলি কিছু বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>{{Cite web|date=2013-07-25|title=Anil Kapoor, Abhay Deol approached for Shutter remake?|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/anil-kapoor-abhay-deol-approached-for-shutter-remake/story-2GrEp2SnZwF95RxeMtWUmO.html|access-date=2021-07-17|website=Hindustan Times}}</ref> অৱশ্যে, আলফন্সে অৱশেষত সেই প্ৰকল্পটো বাতিল কৰে আৰু তাৰ সলনি এটা সম্পূৰ্ণ নতুন চিত্ৰনাট্যৰ ওপৰত কাম কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়।<ref>{{Cite news|title=No Bollywood remake for shutter!|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/no-bollywood-remake-for-shutter/articleshow/30327883.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Pillai |first1=Radhika C. }}</ref> তেওঁ ঘোষণা কৰে যে চিনেমাখনৰ নাম হ’ব ''প্ৰেমম'' আৰু ইয়াৰ শিৰোনামেই সূচোৱাৰ দৰে ছবিখন এখন ৰোমাণ্টিক-ড্ৰামা হ’ব।<ref name="After 'Neram', it is 'Premam'">{{Cite web|title=After 'Neram', it is 'Premam'|url=https://www.sify.com/movies/after-neram-it-is-premam-news-malayalam-ocrkgJhghejsi.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140721031351/http://www.sify.com/movies/after-neram-it-is-premam-news-malayalam-ocrkgJhghejsi.html|url-status=dead|archive-date=21 July 2014|access-date=2021-07-17|website=[[Sify]]}}</ref> এই প্ৰকল্পটো আনৱাৰ ৰাছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টৰ বেনাৰত পৰিচালক-প্ৰযোজক আনৱাৰ ৰাছিদে বিত্তীয় সাহায্য আগবঢ়াইছিল আৰু নিভিন পলীয়ে মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিব বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল। ষ্টুডিঅ’ এলবাম ''যুভ'' আৰু চলচ্চিত্ৰ ''নেৰম''ৰ পিছত আলফন্সৰ সৈতে নিভিনৰ এইখন আছিল দ্বিতীয়টো চলচ্চিত্ৰ প্ৰকল্প।<ref>{{cite news|last1=Kurien|first1=Shiba|date=17 February 2014|title=Nivin is ready for another love story|work=The Times Of India|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Nivin-is-ready-for-another-love-story/articleshow/30520247.cms|access-date=21 February 2015}}</ref> একে মাহতে ইয়াৰ চিত্ৰনাট্য লিখাৰ প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ হৈছিল।<ref>{{cite news|author=Asha Prakash|date=15 June 2015|title=In many scenes, we didn't act: Krishna Sankar|work=[[The Times Of India]]|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/In-many-scenes-we-didnt-act-Krishna-Sankar/articleshow/47672450.cms|access-date=15 June 2015}}</ref> ইয়াৰ পূৰ্বে আলফন্সৰ ''নেৰম'' ছবিৰ সংগীত পৰিচালনা কৰা ৰাজেশ মুৰুগেশ্যনক এই চিনেমাখনৰ সংগীত পৰিচালক হিচাপে চুক্তিবদ্ধ কৰা হয়।<ref name="indiatimes12">{{cite news|last1=C Pillai|first1=Radhika|date=21 April 2014|title=Rajesh Murugesan scores music for Premam!|work=The Times Of India|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/music/Rajesh-Murugesan-scores-music-for-Premam-/articleshow/34036869.cms|access-date=21 February 2015}}</ref> === কাষ্টিং === {{multiple image | align = right | direction = horizontal | footer = নিভিন পলীৰ সৈতে এই ছবিখনৰ মুখ্য অভিনেত্ৰী হিচাপে ছাই পল্লৱী চুক্তিবদ্ধ হৈছিল<ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2021/06/08/asin-first-choice-as-malar-teacher-in-premam-sai-pallavi-role.html|title=Not Sai Pallavi, but Asin was first choice to play Malar teacher in Premam|website=OnManorama}}</ref> | image2 = Sai pallavi image.png | width2 = 150 | total_width = 175 }} ২০১৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত, জুড এন্থনী জোচেফে ঘোষণা কৰে যে তেওঁ এই ছবিখনত এটা কেমিঅ' (চুটি চৰিত্ৰ) কৰিব, যাৰ জৰিয়তে তেওঁৰ অভিনয় জীৱনৰ অভিষেক ঘটিব।<ref>{{Cite news|title=Jude Antony to make acting debut|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/jude-antony-to-make-acting-debut/articleshow/30890905.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Pillai |first1=Radhika C. }}</ref><ref>{{cite news|author=Priya Sreekumar|date=23 June 2015|title=Jude Anthany's cameo with Nivin|newspaper=Deccan Chronicle|url=https://www.deccanchronicle.com/150623/entertainment-mollywood/article/jude-anthany%E2%80%99s-cameo-nivin|access-date=28 June 2015}}</ref> যদিও ছবিখনৰ চিত্ৰগ্ৰহণ কোনো মুখ্য অভিনেত্ৰী অবিহনেই আৰম্ভ হৈছিল, তথাপি দলটোৱে ঘোষণা কৰিছিল যে ছবিখনত তিনিগৰাকী অভিনেত্ৰীয়ে মুখ্য ভূমিকা পালন কৰিব।<ref>{{cite news|last1=Karthikeyan|first1=Shruti|date=28 August 2014|title=Three heroines for Nivin in Premam|work=The Times Of India|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Three-heroines-for-Nivin-in-Premam/articleshow/41006598.cms|access-date=21 February 2015}}</ref> আলফন্সে ১৬ ৰপৰা ২৫ বছৰ বয়সৰ মালায়ালম ভাষী যুৱতীসকলৰপৰা আবেদন আহ্বান কৰিছিল। পিছত তেওঁলোকে ২০১৪ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত এটা বিজ্ঞাপন মুকলি কৰি কয় যে ছবিখনৰ বাবে কেৱল দুগৰাকী অভিনেত্ৰীৰ প্ৰয়োজন আৰু তেওঁলোকৰ বয়স ১৫ ৰপৰা ২২ বছৰৰ ভিতৰত হ’ব লাগিব আৰু "দুয়োগৰাকীয়ে [[মালায়ালম]] আৰু [[ইংৰাজী]] সাৱলীলভাৱে ক’ব পাৰিব লাগিব লগতে হাঁহিটো খুব ধুনীয়া হ’ব লাগিব।" <ref>{{cite news|last1=Prakash|first1=Asha|date=25 September 2014|title=Premam's heroine now needs to know English too!|work=The Times Of India|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Premams-heroine-now-needs-to-know-English-too/articleshow/43415442.cms|access-date=21 February 2015}}</ref> একে মাহতে, বিনয় ফ’ৰ্টক ছবিখনত এটা কৌতুক চৰিত্ৰৰ বাবে ঘোষণা কৰা হয়,<ref>{{Cite news|title=I play an unprecedented character in Premam: Vinay Fort|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/i-play-an-unprecedented-character-in-premam-vinay-fort/articleshow/42356624.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Soman |first1=Deepa }}</ref> আৰু চিত্ৰগ্ৰহণৰ সময়তে তেওঁ শ্বুটিংত যোগ দিয়ে।<ref>{{Cite news|title=Vinay Forrt to play a psychologist!|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/vinay-forrt-to-play-a-psychologist/articleshow/42600428.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Pillai |first1=Radhika C. }}</ref> যদিও প্ৰথম অৱস্থাত অভিনেত্ৰীসকলৰ সবিশেষ প্ৰকাশ কৰা হোৱা নাছিল, পিছলৈ ঘোষণা কৰা হয় যে নৱাগত অনুপমা পৰমেশ্বৰন,<ref>{{Cite news|title=Nivin Pauly's heroine in Premam|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/nivin-paulys-heroine-in-premam/articleshow/47079619.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India}}</ref> ছাই পল্লৱী<ref>{{Cite news|title=Alphonse is a wonderful human being: Sai|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/alphonse-is-a-wonderful-human-being-sai/articleshow/47584200.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India}}</ref> আৰু মাডোনা চেবাষ্টিয়ান<ref name=":02">{{Cite news|title=While acting, I let myself go, says Madonna|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/while-acting-i-let-myself-go-says-madonna/articleshow/47514822.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Soman |first1=Deepa }}</ref> মুখ্য অভিনেত্ৰী হিচাপে থাকিব। মাডোনা প্ৰথমতে এগৰাকী নেপথ্য গায়িকা আছিল, যিয়ে কৰ্ণাটকী আৰু পশ্চিমীয়া সংগীতৰ প্ৰশিক্ষণ লৈছিল আৰু সংগীত পৰিচালক দীপক দেৱ তথা গোপী সুন্দৰৰ বাবে গীত গাইছিল। আলফন্সে প্ৰথমতে মাডোনাই হ’ষ্ট কৰা এটা টেলিভিছন শ্ব’ত তাইক লগ পাইছিল আৰু তেওঁৰ এখন চিনামাত অভিনয় কৰিবলৈ সুধিছিল, য’ত তাই সন্মতি দিছিল।<ref name=":02" /> পেছাত এগৰাকী চিকিৎসক তথা নৃত্যশিল্পী পল্লৱীক আলফন্সে ছয় বছৰ আগতে ফেচবুকত প্ৰকাশ পোৱা এটা ৰিয়েলিটি শ্ব’ৰ ক্লিপিংছৰ জৰিয়তে যোগাযোগ কৰিছিল।{{Citation needed|date=November 2021}} আলফন্সে প্ৰথমতে তাইক তেওঁৰ চিনামাত অভিনয় কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল যিটো তাই প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। ছয় বছৰৰ পাছত তেওঁ যেতিয়া পল্লৱীক ফোন কৰে, তাই ভাবিছিল যে কোনোবাই তাইক আমনি কৰিছে আৰু তাই আৰক্ষীৰ ওচৰত গোচৰ তৰাৰ কথা ভাবিছিল। কিন্তু পিছত আলফন্সে জোৰকৈ নিজৰ পৰিচয় দিয়াত ভুল বুজা-বুজি দূৰ হয়।<ref>{{Cite web|title=THROWBACK: Sai Pallavi thought Alphonse Puthren was a stalker when he approached her for Premam|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/throwback-sai-pallavi-thought-alphonse-puthren-was-stalker-when-he-approached-her-premam-535980|access-date=2021-07-17|website=PINKVILLA|date=26 May 2020}}</ref>{{Verify source|date=November 2021}} এটা সাক্ষাৎকাৰত আলফন্সে প্ৰকাশ কৰিছিল যে এজন অনুৰাগীৰ অনুৰোধৰ পিছত পল্লৱীয়ে কৰা মলাৰ মিছৰ চৰিত্ৰটোৰ বাবে প্ৰথমতে আছিনৰ কথা বিবেচনা কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news|title=Alphonse Puthren reveals Asin was first choice to play Malar teacher in Premam|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/alphonse-puthren-reveals-asin-was-first-choice-to-play-malar-teacher-in-premam/articleshow/83301009.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India}}</ref> এই ছবিখনে মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতত ১৭ গৰাকী নতুন অভিনয় শিল্পীক চিনাকি কৰাই দিছিল।<ref>{{cite web|date=18 May 2015|title=Premam is all love and laughter|url=https://www.indiaglitz.com/premam-is-all-love-and-laughter-malayalam-news-133044.html|access-date=26 June 2015|website=IndiaGlitz.com|archivedate=27 June 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150627103234/http://www.indiaglitz.com/premam-is-all-love-and-laughter-malayalam-news-133044.html|deadurl=yes}}</ref> === চিত্ৰগ্ৰহণ === প্ৰাক-প্ৰযোজনাৰ কাম সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পিছত, ২০১৪ চনৰ জুলাই মাহৰপৰা ছবিখনৰ মূল চিত্ৰগ্ৰহণ আৰম্ভ হয়।<ref>{{cite news|last1=Soman|first1=Deepa|date=17 July 2014|title=Premam gets kicked-off|work=The Times Of India|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Premam-gets-kicked-off/articleshow/38471937.cms|access-date=21 February 2015}}</ref> দলটোৱে ২০১৪ চনৰ আগষ্ট মাহত গোৱাত প্ৰথম পৰ্যায়ৰ চিত্ৰগ্ৰহণ আৰম্ভ কৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত চলচ্চিত্ৰখনৰ মুখ্য অংশসমূহৰ শ্বুটিং কৰিবলৈ কেৰালালৈ ঘূৰি আহে। ছবিখনৰ শ্বুটিং বেছিভাগেই আলুভা আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা স্থানসমূহত কৰা হৈছিল, যাৰ কেইটামান দৃশ্য ইউনিয়ন খ্ৰীষ্টিয়ান কলেজ, ফৰ্ট কোচি, চোক্কামপট্টি পাহাৰ আৰু মাৰ্তণ্ড বৰ্মা দলঙত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref name="timesofindia.indiatimes.com">{{Cite news|title=When movie locations turn tourist hotspots|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/when-movie-locations-turn-tourist-hotspots/articleshow/50626204.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Prakash |first1=Asha }}</ref><ref>{{Cite news|last=Praveen|first=M. p|date=2019-04-21|title=Film shooting in Fort Kochi back in focus|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/film-shooting-in-fort-kochi-back-in-focus/article26901465.ece|access-date=2021-07-17|issn=0971-751X}}</ref> চলচ্চিত্ৰখনত জৰ্জে পৰিচালনা কৰা কেফেখন ফৰ্ট কোচিৰ পেপাৰ হাউচ ৰেষ্টুৰেণ্টত স্থাপন কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=Sounds of the city|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2020/sep/03/sounds-of-the-city-2191650.html|access-date=2021-07-17|website=The New Indian Express|date=3 September 2020 }}</ref> অৱশেষত ২০১৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ছবিখনৰ সম্পূৰ্ণ চিত্ৰগ্ৰহণৰ কাম সমাপ্ত হয়।<ref>{{cite web|author=Akhila Menon|date=21 November 2014|title=Nivin Pauly's Premam Wraps Up|url=http://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/nivin-pauly-premam-wraps-up-165152.html|publisher=Filmibeat.com}}</ref><ref name="Premam wraps up">{{cite news|last1=Soman|first1=Deepa|date=20 November 2014|title=Premam wraps up|work=The Times Of India|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Premam-wraps-up/articleshow/45216062.cms|access-date=21 February 2015}}</ref> == সংগীত == চলচ্চিত্ৰখনৰ মূল চাউণ্ডট্ৰেক আৰু নেপথ্য সংগীত ৰাজেশ মুৰুগেশ্যনে প্ৰস্তুত কৰিছিল,<ref name="indiatimes12"/> যিয়ে ইয়াৰ পূৰ্বে আলফন্সৰ সৈতে ''নেৰম'' (২০১৩) ছবিত কাম কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=http://thehindu.com|title=Sounding off, musically|last1=Sathyendran|first1=Nita|date=2015-04-11|work=The Hindu|access-date=2018-02-09|last2=Sathyendran|first2=Nita|issn=0971-751X}}</ref> ছবিখনত অভিনয় কৰাৰ উপৰি শবৰীশ বৰ্মাই ইয়াৰ মুঠ ৯টা গীতৰ ভিতৰত ৮টা গীতৰ কথা লিখিছিল।<ref>Robin T Varghese (5 June 2015). [http://manoramaonline.com "Shabareesh – The actor, writer and singer of 'Premam'"]. ''Malayala Manorama''. Retrieved 9 June 2015.</ref><ref>{{cite news |author=Aravind K S |date=21 April 2015 |title=In Tune with Premam |url=http://newindianexpress.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20150421060811/http://newindianexpress.com |url-status=dead |archive-date=21 April 2015 |newspaper=The New Indian Express |access-date=9 June 2015}}</ref><ref>{{cite news |author=Cris |date=5 June 2015 |title=Shabareesh hits the right note |url=https://deccanchronicle.com |newspaper=Deccan Chronicle |access-date=10 June 2015}}</ref><ref>Deepa Soman (29 April 2015). ''The Times of India''. Retrieved 9 June 2015.</ref> প্ৰদীপ পালাৰে লিখা "ৰক্কাঙ্কুথু" নামৰ এটা গীত তামিল চলচ্চিত্ৰ সংগীত পৰিচালক অনিৰুদ্ধ ৰৱিচন্দৰে গাইছিল।<ref>{{Cite news|title=Anirudh Ravichander sings for Premam|url=https://indiatimes.com|access-date=2020-08-06|website=The Times of India|last1=Soman |first1=Deepa }}</ref> ২০১৫ চনৰ ১৪ ফেব্ৰুৱাৰীত মিউজিক ২৪৭ (Muzik 247) ৰেকৰ্ড লেবেলৰদ্বাৰা ইয়াৰ চাউণ্ডট্ৰেক এলবামটো মুকলি কৰা হয়। চিনেমাখন মুক্তি পোৱাৰ পূৰ্বে মুকলি কৰা আটাইবোৰ অডিঅ' গীতেই ইণ্টাৰনেটত ভাইৰেল হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite web|title='Premam' to release this weekend|url=http://sify.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523023421/http://sify.com|url-status=dead|archive-date=23 May 2015|website=Sify|date=18 May 2015|author=Moviebuzz}}</ref> ২০১৫ চনৰ মাৰ্চ মাহত বিনীথ শ্ৰীনিবাসনে গোৱা "আলুভা পুযা" গীতটোৰ ভিডিঅ’ মুকলি কৰা হয় আৰু ই মিউজিক চাৰ্টৰ শীৰ্ষস্থান দখল কৰে।<ref>{{cite news|last1=V.P.|first1=Nicy|date=28 March 2015|title=Nivin Pauly, Anupama Parameshwaran Starrer 'Premam' Song 'Aluva Puzha' Trends Online [Song Video]|work=International Business Times|url=http://ibtimes.co.in|access-date=7 May 2015}}</ref><ref>{{Cite web|title=Trending: Aluva Puzha song released|url=https://onmanorama.com|access-date=2021-07-17|website=://onmanorama.com}}</ref> ৬ জুনত ইউটিউবত "মলাৰে" গীতটো মুকলি কৰা হয়।<ref>{{cite news|author=Deccan Chronicle|date=2 May 2015|title=Watch: 'Malare' song from 'Premam' creates waves on social media|newspaper=Deccan Chronicle|url=https://deccanchronicle.com|access-date=17 July 2021}}</ref> গীতটোৱে মুক্তিৰ ১৪ ঘণ্টাৰ ভিতৰতে ১০ লাখতকৈও অধিক ভিউজ লাভ কৰে আৰু সকলো ছচিয়েল মিডিয়া প্লেটফৰ্মতে ট্ৰেণ্ড হৈ পৰে।<ref>{{cite news|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=2 May 2015|title=Malare song from Premam goes viral|agency=The Times of India|url=https://indiatimes.com|access-date=9 June 2015}}</ref> এপল মিউজিকে ইয়াক ২০১৫ চনৰ "শ্ৰেষ্ঠ মালায়ালম এলবাম" হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।<ref>{{cite web | url=http://newindianexpress.com | archive-url=https://web.archive.org/web/20151224110521/http://newindianexpress.com | url-status=dead | archive-date=24 December 2015 | title=Premam is best Malayalam album | publisher=New Indian Express | access-date=24 December 2015}}</ref> == মুক্তি == ''প্ৰেমম'' প্ৰথমতে [[বৰদিন]]ৰ ([[২৫ ডিচেম্বৰ]] ২০১৪) শুভ ক্ষণত মুক্তিৰ বাবে স্থিৰ কৰা হৈছিল,<ref name="After 'Neram', it is 'Premam'"/> অৱশ্যে উত্তৰ-প্ৰযোজনাৰ কাম পলম হোৱাৰ বাবে ভেলেণ্টাইন ডে’ উইকেণ্ডৰ সৈতে সংগতি ৰাখি ছবিখন ২০১৫ চনৰ ১৩ ফেব্ৰুৱাৰীলৈ পিছুৱাই দিয়া হয়।<ref name="Premam wraps up"/> আনৱাৰ ৰাছিদে পিছত নিশ্চিত কৰিছিল যে ছবিখন ২০১৫ চনৰ মাৰ্চ মাহৰ ভিতৰত মুক্তি পাব, যদিও পিছলৈ ইয়াক এপ্ৰিল মাহলৈ পিছুৱাই দিয়া হয়।<ref>{{Cite news|title=Premam to release in March|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/premam-to-release-in-march/articleshow/46083607.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India}}</ref> অৱশেষত, প্ৰযোজকসকলে ঘোষণা কৰে যে চিনেমাখন ২৮ মে’ ২০১৫ তাৰিখে কেৰালাত আৰু তাৰ পাছদিনা সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষত মুক্তি দিয়া হ’ব। এইদৰে ছবিখন নিভিন পলীৰ আন এখন চিনেমা ''ইভীদে'' আৰু তামিল চলচ্চিত্ৰ ''মাছু এংগিৰা মাচিলামণি''ৰ সৈতে একেলগে ছবিগৃহত মুখা-মুখি হয়।<ref name="Nicy V. P">{{cite news|author=Nicy V. P|date=20 May 2015|title=Nivin Pauly's 'Premam' Release Postponed, to Clash with 'Ivide', 'Masss'|newspaper=International Business Times|url=http://www.ibtimes.co.in/nivin-paulys-premam-release-postponed-clash-ivide-masss-633090|access-date=27 June 2015}}</ref> ''ইণ্টাৰনেচনেল বিজনেছ টাইমছ'' কাকতে ইয়াক বছৰটোৰ আটাইতকৈ প্ৰত্যাশিত চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি অভিহিত কৰিছিল।<ref name="Nicy V. P"/> এ এণ্ড এ ৰিলিজ (A & A Release)-এ [[ভাৰত]]ত চলচ্চিত্ৰখন বিতৰণ কৰিছিল। চিনেমাখন [[কেৰালা]]ত ২৮ মে’ত ৮৫খন পৰ্দাত মুক্তি পাইছিল আৰু ৰাজ্যৰ বাহিৰত ইয়াৰ পাছদিনা [[বেংগালুৰু]], [[পুনে]], [[মুম্বাই]], কইম্বাটুৰ, [[গুজৰাট]], [[হায়দৰাবাদ]], [[মহীশূৰ]], ভাইজাগ, [[দিল্লী]], মাংগালুৰু, মণিপাল, [[চেন্নাই]] আৰু [[গোৱা]]ত মুক্তি লাভ কৰে।<ref>{{cite web|title=Premam Movie Theatre List|url=http://metromatinee.gallery/premam-movie-theatre-list/|publisher=Metromatinee.com|date=30 May 2015|access-date=30 July 2026|archivedate=29 June 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150629182616/http://metromatinee.gallery/premam-movie-theatre-list/|deadurl=yes}}</ref> এইখন ১১ জুনত [[UAE|সংযুক্ত আৰব আমিৰশ্বাহী]]ৰ ৪৩খন পৰ্দাত মুক্তি পোৱা প্ৰথমখন মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite web|title='Premam' in UAE; sets record...|url=http://www.ytalkies.com/mollywood-special-news/premam-uae-sets-record|publisher=Ytalkies.com|date=12 June 2015}}</ref><ref>{{cite news|title=UAE residents welcome Nivin Pauly's 'Premam'|url=http://www.emirates247.com/entertainment/films-music/uae-residents-welcome-nivin-pauly-s-premam-2015-06-12-1.593509|agency=Emirates247|date=12 June 2015|author=Sneha May Francis|access-date=2026-07-30|archivedate=2025-06-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250606204203/https://www.emirates247.com/entertainment/films-music/uae-residents-welcome-nivin-pauly-s-premam-2015-06-12-1.593509|deadurl=yes}}</ref> গ্ৰেট ইণ্ডিয়া ফিল্মছে ১২ জুনত [[আমেৰিকা]]ৰ ২৫টা স্থানত ছবিখন বিতৰণ কৰে।<ref name="US" /><ref>{{cite web|title=Great India Films Premam (Malayalam) in US and Canada|url=http://www.idlebrain.com/usschedules/premam-malayalam.html|publisher=Idlebrain.com}}</ref> ইণ্ডিয়ানউডে ইউৰোপত বিতৰণ কৰাৰ বিপৰীতে ট্ৰাইকালাৰ এণ্টাৰটেইনমেণ্টে ১১ জুনত [[অষ্ট্ৰেলিয়া]]ত মুকলি কৰে।<ref>{{cite web|title=Premam in Europe|url=http://www.indienwood.com/events/category/premam-in-europe/|publisher=Indienwood|access-date=2026-07-30|archivedate=2017-10-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171030004454/http://www.indienwood.com/events/category/premam-in-europe/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|title=Premam – Malayalam Movie Screening In Australia|work=True India - Indian Movies in Australia|date=June 2015|url=http://www.trueindia.com.au/indian-movies-australia/204/premam-malayalam-movie-screening-in-australia-sydney-melbourne-adelaide-perth-brisbane-canberra|publisher=Trueindia.com|access-date=2026-07-30|archivedate=2020-09-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200925022809/https://www.trueindia.com.au/indian-movies-australia/204/premam-malayalam-movie-screening-in-australia-sydney-melbourne-adelaide-perth-brisbane-canberra|deadurl=yes}}</ref> ব্লু প্লেনেট এণ্টাৰটেইনমেণ্ট লিমিটেডে [[যুক্তৰাজ্য]]ত ইয়াৰ মুক্তিৰ কাম চম্ভালিছিল।<ref>{{cite web|title=Nivin Pauly's hit film 'Premam' now showing in East Ham and Leicester: Click To Watch Schedule|url=http://www.ukmalayalee.com/association-news/news.php?id=MzI5MQ==|publisher=Ukmalayalee.com|author=Staff Reporter|date=13 June 2015|access-date=30 July 2026|archivedate=9 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150909143201/http://www.ukmalayalee.com/association-news/news.php?id=MzI5MQ==|deadurl=yes}}</ref> ছিংগাপুৰ কলিজিয়ামে ১৩ জুনত [[ছিংগাপুৰ]]ত চলচ্চিত্ৰখন মুক্তি দিয়ে।<ref>{{cite web|title=Premam PG|url=http://www.gv.com.sg/GVMovieDetails#/movie/0133|publisher=Gv.com.sg}}</ref> === বিপণন === ২০১৫ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত ''প্ৰেমম''ৰ প্ৰথমলুক (First look) উন্মোচন কৰা হয়, য’ত পখিলাৰ আকৃতিত ডিজাইন কৰা এটা সৰল টাইটেল ল’গ’ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|date=2015-02-13|title=Nivin starrer Premam's first look poster released - Malayalam News|url=https://www.indiaglitz.com/nivin-starrer-premams-first-look-poster-released-malayalam-news-125444|access-date=2021-07-17|website=IndiaGlitz.com|archivedate=2021-07-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210717171411/https://www.indiaglitz.com/nivin-starrer-premams-first-look-poster-released-malayalam-news-125444|deadurl=yes}}</ref> এক অনন্য প্ৰচাৰমূলক কাৰ্যসূচী হিচাপে এই চলচ্চিত্ৰখনৰ কোনো ট্ৰেইলাৰ মুকলি কৰা হোৱা নাছিল; ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে ছবিৰ প্ৰচাৰৰ অংশ হিচাপে দুটা ভিডিঅ’ গীত মুকলি কৰা হৈছিল। চিনেমাখনৰ ছচিয়েল মিডিয়া মাৰ্কেটিং কোম্পানী ''ডিজিফেক্টৰী''— যাৰ বাবে ''প্ৰেমম'' আছিল প্ৰথমটো প্ৰকল্প—তাৰ মুৰব্বী গোকুল নাথে উল্লেখ কৰা মতে, "একেবাৰে আৰম্ভণিৰেপৰা মোৰ আৰু আলফন্সৰ মনত এটা ৰহস্য বা কৌতূহল বজাই ৰখাৰ প্ৰয়োজনীয়তা আছিল। লক্ষ্য আছিল চিনেমাখনক কেৱল এজন ডেকা প্ৰেমিকৰ কাহিনী হিচাপে উপস্থাপন কৰা, তাৰ বাহিৰে আন একো নহয়। আলফন্সৰ মনত ছবিখনক লৈ এক স্পষ্ট দৃষ্টিভংগী আছিল; তেওঁ চিনেমাখনক কেনেকৈ প্ৰদৰ্শন কৰিব বিচাৰে আৰু কিহে দৰ্শকক ছবিগৃহলৈ আকৰ্ষিত কৰিব, সেই বিষয়ে তেওঁ ভালদৰে জানিছিল।" <ref>{{Cite web|date=2017-01-17|title=Why doesn't Mollywood market itself better? Asks the man who helped 'Premam' go beyond Kerala|url=https://www.thenewsminute.com/article/why-doesnt-mollywood-market-itself-better-asks-man-who-helped-premam-go-beyond-kerala-55847|access-date=2021-07-17|website=The News Minute}}</ref><ref>{{Cite news|last=Datson|first=Riya|date=2015-12-16|title=Movie market mantra|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/features/cinema/movie-market-mantra/article7996821.ece|access-date=2021-07-17|issn=0971-751X}}</ref> অৱশ্যে, ২০১৫ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত এগৰাকী অনুৰাগীৰদ্বাৰা সম্পাদিত (Fan-edited) এটা ট্ৰেইলাৰ মুকলি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news|title=Post Premam's success comes a trailer|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/post-premams-success-comes-a-trailer/articleshow/49768263.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Jayaram |first1=Deepika }}</ref> === পুনৰ মুক্তি === চেন্নাই বক্স অফিচত ২৫০ দিনতকৈও অধিক সময় ধৰি সফলতাৰে প্ৰদৰ্শিত হোৱাৰ পিছত, ত্ৰিচিৰ ''এল এ চিনেমা মাৰিছ'' আৰু তিৰুনেলভেলীৰ ''ৰাম মুথুৰাম চিনেমাছ''-এ ২০১৬ চনৰ ১৮ মাৰ্চত ছবিখন পুনৰ মুক্তি দিয়ে।<ref>{{Cite magazine|date=March 17, 2016 |title=Premam: After a historic run, Alphonse Putharen's film re-released in Tamil Nadu|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/premam-after-a-historic-run-alphonse-putharens-film-re-released-in-tamil-nadu-313731-2016-03-17|access-date=2021-07-17|magazine=India Today}}</ref> [[তামিলনাডু]]ত পুনৰ মুক্তি লাভ কৰা এইখন প্ৰথমখন মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ।<ref>{{cite news |author=Anu James |title=Nivin Pauly's 'Premam' to be re-released in Tamil Nadu |url=http://www.ibtimes.co.in/nivin-paulys-premam-be-re-released-tamil-nadu-670893 |access-date=18 March 2016 |agency=International Business Times |date=18 March 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/365-days-premam-why-nivin-pauly-starrer-so-special-even-after-one-year-release-680649|title=365 days of 'Premam': Why is Nivin Pauly-starrer so special even after one year of release?|work=International Business Times|date=31 May 2016}}</ref> ২০১৭ চনৰ ১০–১৬ ফেব্ৰুৱাৰীৰ ভেলেণ্টাইন ডে’ উইকেণ্ড উপলক্ষ্য্য্যে ''জেজ চিনেমাছ''ৰদ্বাৰা চেন্নাইত চিনেমাখন ''ৱিণ্ণৈতাণ্ডী বৰুৱায়া'' আৰু ''ৰাজা ৰাণী''ৰ সৈতে একেলগে পুনৰ মুকলি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|last=James|first=Anu|date=2017-02-09|title=Valentine's week special: Nivin Pauly's Premam to have special screenings in Chennai for 7 days|url=https://www.ibtimes.co.in/valentines-week-special-nivin-paulys-premam-have-special-screenings-chennai-7-days-715415|access-date=2021-07-17|website=www.ibtimes.co.in}}</ref><ref>{{Cite web|date=2017-02-13|title=Nivin Pauly's surprise for Valentine's Day|url=https://www.thenewsminute.com/article/nivin-pauly-s-surprise-valentine-s-day-57205|access-date=2021-07-17|website=The News Minute}}</ref> ইয়াৰ উপৰি নিভিন পলীৰ জন্মদিন (১১ অক্টোবৰ ২০১৯) উপলক্ষ্য্য্যে [[কেৰালা]]ত ছবিখন পুনৰ মুক্তি দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite news|title=Video: 'Premam' fever lives on and here's proof|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/video-premam-fever-lives-on-and-heres-proof/articleshow/71599832.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India}}</ref> ২০২৬ চনৰ ১৩ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে ''ভেলেণ্টাইন ডে''ৰ ক্ষণত ছবিখন ছবিগৃহলৈ আকৌ এবাৰ পুনৰ মুক্তিৰ বাবে অনা হয়।<ref>{{Cite news |date=2026-02-13 |title='Premam' re-release: Nivin Pauly hit film back in theatres; Fans call it 'One time wonder' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/premam-re-release-nivin-pauly-hit-film-back-in-theatres-fans-call-it-one-time-wonder/articleshow/128282397.cms |access-date=2026-02-13 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> === পাইৰেচি === ২০১৫ চনৰ জুন মাহত ''প্ৰেমম''ৰ এটা পাইৰেটেড (অবৈধভাৱে নকল কৰা) সংস্কৰণ অনলাইনত প্ৰকাশ পায়। সেই প্ৰতিলিপিটাত এটা ৱাটাৰমাৰ্ক আছিল, যিয়ে বুজাইছিল যে ই এখন "চেন্সৰ কপি" (Censor copy), অৰ্থাৎ চলচ্চিত্ৰখন মুক্তি পোৱাৰ পূৰ্বে চেন্সৰ ব’ৰ্ডৰ বিষয়াসকলে পৰীক্ষা কৰিবলৈ দিয়া এখন প্ৰতিলিপি। এই ফাদিলৰ ঘটনা ধৰা পৰাৰ পাছত চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক সন্থাই কোনো ব্যৱস্থা গ্ৰহণ নকৰাৰ বাবে অসন্তুষ্টি প্ৰকাশ কৰি ছবিখনৰ প্ৰযোজক আনৱাৰ ৰাছিদে সন্থাৰপৰা পদত্যাগ কৰাৰ ভাবুকি দিয়ে।<ref>{{cite news|last1=Prakash|first1=Asha|title=No action on piracy; Anwar Rasheed miffed|url=http://indiatimes.com|access-date=18 July 2015|work=The Times Of India|date=1 July 2015}}</ref><ref>{{cite news|last1=V.P.|first1=Nicy|title='Premam' Piracy Issue: Producer Anwar Rasheed to Resign from All Film-Based Associations|url=http://ibtimes.co.in|access-date=18 July 2015|work=International Business Times|date=1 July 2015}}</ref> আৰক্ষীয়ে এই গোচৰৰ সৈতে জড়িত থকাৰ সন্দেহত তিনিজন কিশোৰ ছাত্ৰক গ্ৰেপ্তাৰ কৰে, যিসকল চলচ্চিত্ৰ পাইৰেচি গোটৰ সৈতে জড়িত আছিল বুলি ধাৰণা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news|title='Premam' piracy: 3 students arrested, foreign link exposed|url=http://manoramaonline.com|access-date=18 July 2015|publisher=Manorama Online|date=7 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150802050604/http://manoramaonline.com|archive-date=2 August 2015|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Premam piracy row: Kerala police arrest three teenager|url=http://hindustantimes.com|access-date=18 July 2015|publisher=Hindustan Times|date=7 July 2015|archive-date=23 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20250723165732/http://hindustantimes.com|url-status=dead}}</ref><ref>[http://indianexpress.com Premam piracy row: Kerala Police arrest three students]. Indianexpress.com (8 July 2016). Retrieved on 24 January 2016.</ref><ref>{{cite news|title=Three students arrested in connection with 'Premam' piracy row|url=http://ibnlive.com/|access-date=18 July 2015|publisher=IBN Live|date=8 July 2015|archivedate=17 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717132402/http://www.ibnlive.com/|deadurl=yes}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত, চিনেমা হ’লৰ মালিৰসকলে এই পাইৰেচি সমস্যাৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰিবলৈ চিনেমা হ’লসমূহ বন্ধ কৰি দিয়ে।<ref>{{cite news|title=Nearly 400 theatres in Kerala remain shut to protest 'Premam' piracy|url=http://ibnlive.com/|access-date=18 July 2015|publisher=IBN Live|date=11 July 2015|archivedate=17 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717132402/http://www.ibnlive.com/|deadurl=yes}}</ref> == সমালোচনা == === সমালোচকৰ সঁহাৰি === {{Multiple image | align = right | direction = horizontal | total_width = 275 | image1 = Sai pallavi snap shot.png | width1 = 150 | image2 = Nivin Pauly at Richie premiere.jpg | width2 = 125 | footer = বহুতো চলচ্চিত্ৰ সমালোচকে মলাৰ আৰু জৰ্জৰ চৰিত্ৰ সুন্দৰকৈ ৰূপায়ণ কৰাৰ বাবে ছাই পল্লৱী আৰু নিভিন পলীৰ প্ৰশংসা কৰিছিল। }} ''প্ৰেমম'' চলচ্চিত্ৰখনে সমালোচকৰপৰা ইতিবাচক সমীক্ষা লাভ কৰিছিল। সমীক্ষা একত্ৰিত কৰা ৱেবচাইট ‘ৰটেন টমেট’জ’ত ৮ গৰাকী সমালোচকৰ সমীক্ষাৰ ভিতৰত ৮৪% ইতিবাচক আছিল, যাৰ গড় ৰেটিং ৮.৩/১০। ''আইবি টাইমছ''ৰ সমীক্ষক নিচি ভি.পিয়ে ছবিখনক ৫ ত ৫ নম্বৰ দি মন্তব্য কৰিছিল: "প্ৰেমম হৈছে সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ মনোৰঞ্জনৰ এক সুন্দৰ নিদৰ্শন আৰু চিনেমাখনে থিয় হৈ হাততালি পোৱাৰ সম্পূৰ্ণ যোগ্য।" চলচ্চিত্ৰখনৰ কাৰিকৰী দিশসমূহৰ বিষয়ে তেওঁ কৈছিল: "এইবোৰ একেবাৰে নিখুঁত। নেপথ্য সংগীত, গীত, শব্দ বিভাগ, কলা, চিনেমাটোগ্ৰাফী, সম্পাদনা, পোছাক পৰিকল্পনা আদি সকলোবোৰ একত্ৰিত হৈ আলফন্স পুথ্ৰেনৰ সপোনক বাস্তৱায়িত কৰি তুলিছে।" <ref name="review">Nicy VP (30 May 2015). [http://www.ibtimes.co.in/premam-movie-review-alphonse-putharen-nivin-pauly-deliver-complete-entertainer-634116 'Premam' Movie Review: Alphonse Putharen, Nivin Pauly Deliver a Complete Entertainer]. ''IB Times''. Retrieved 7 June 2015.</ref> ''নাউৰানিং ডট কম''ৰ ভীয়েন এ ছবিখনক ৫ ৰ ভিতৰত ৩.৫ নম্বৰ দি লিখিছিল: "''প্ৰেমম'' চিনেমাখনে আলফন্স পুথ্ৰেনক এনে এজন চোকা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাৰ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰিছে, যিয়ে চিনেমা মাধ্যমটোৰ প্ৰকৃত সম্ভাৱনাক বুজি পাইছে। তেওঁলোকৰ দক্ষ হাতত পৰি পুৰণি কাহিনীয়েও এক যুগান্তকাৰী ৰূপ লয় আৰু দৰ্শকক আগতে কেতিয়াও নেদেখা ধৰণে উৎসাহিত কৰে। কেৱল এজন সস্তীয়া দৰ্শক প্ৰিয় ছবিতকৈও অধিক, যিটো এইখন নিশ্চিতভাৱেই হয়, ''প্ৰেমম'' হৈছে এক সজীৱ চলচ্চিত্ৰ য’ত প্ৰতিটো বস্তুৱেই সঠিক স্থানত পৰিছে।" <ref>Veeyen (31 May 2015). [http://www.nowrunning.com/movie/15026/malayalam/premam/5088/review/ Premam Review] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201031165008/https://www.nowrunning.com/movie/15026/malayalam/premam/5088/review/ |date=31 October 2020 }}. ''Nowrunning.com''. Retrieved 7 June 2015.{{Rating|3.5|5}}</ref> ''ছিফি ডট কম''এ ছবিখনক ৫ ৰ ভিতৰত ৩.৫ নম্বৰ দি কৈছিল, "প্ৰেমম হৈছে এক প্ৰকৃত আনন্দৰ উৎস আৰু সম্ভৱতঃ ৮০ তথা ৯০ দশকৰ প্ৰজন্মৰ বাবে কেইটামান নষ্টালজিক মুহূৰ্তৰ সমাহাৰ। এই যাত্ৰাটো নিশ্চিতভাৱেই দীঘলীয়া, কিন্তু ই আপোনাৰ মনত চিনেমাখন আৰু চোৱাৰ হেঁপাহ জগাই ৰাখিব।" <ref>{{cite web |url=http://www.sify.com/movies/premam-review-malayalam-pf4ivnefdgjcg.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20150530102907/http://www.sify.com/movies/premam-review-malayalam-pf4ivnefdgjcg.html |url-status=dead |archive-date=30 May 2015 |title=Review: Premam |website=[[Sify]] |access-date=10 June 2015 }}{{Rating|3.5|5}}</ref> ''ৰেডিফ ডট কম''ৰ পৰেশ চি পালিচাই ছবিখনক ৫ ৰ ভিতৰত ৩ নম্বৰ দি কৈছিল, "প্ৰেমমৰ জৰিয়তে আলফন্স পুথ্ৰেনে প্ৰমাণ কৰি দিছে যে তেওঁৰ হাতত এনে কিছুমান বিষয়-বস্তু উপস্থাপন কৰাৰ কৌশল আছে, যিবোৰত ব্লকবাষ্টাৰ হোৱাৰ সকলো উপাদান থাকে।" <ref name="rediff">{{cite web |url=http://www.rediff.com/movies/report/review-premam-is-a-winner-all-the-way/20150601.htm |title=Review: Premam is a winner all the way |author=Paresh C Palicha |date=1 June 2015 |website=Rediff.com |access-date=9 June 2015 }}{{Rating|3|5}}</ref> ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ অশ্বিন জে কুমাৰে ছবিখনক ৩.৫/৫ নম্বৰ দি মন্তব্য কৰিছিল যে ''প্ৰেমম'' হৈছে "এক অতিশয় আকৰ্ষণীয় চিনেমা কিয়নো ই অতি সৰু সৰু কথাৰ মাজতো সুন্দৰতাক আৱিষ্কাৰ কৰিব পাৰিছে।" <ref>{{cite news |author=Aswin J Kumar |date=31 May 2015 |title=Premam Movie Review |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/Premam/movie-review/47497528.cms |newspaper=[[The Times of India]] |access-date=10 June 2015}}{{Rating|3.5|5}}</ref> ''মালয়ালা মনোৰমা''ৰ লিটি চিমনে ৫ ৰ ভিতৰত ৩ ষ্টাৰ দি আলফন্স পুথ্ৰেনৰ পৰিচালনা, চিনেমাটোগ্ৰাফী, সংগীত, মুখ্য চৰিত্ৰৰ অভিনয়, সম্পাদনা আৰু হাস্যৰসক ভূয়সী প্ৰশংসা কৰে। সমীক্ষকগৰাকীৰ মতে, "এক সৰল কাহিনীক আশ্চৰ্যকৰ দৃশ্যৰ জৰিয়তে কোৱা হৈছে। ই হৈছে হাস্যৰসৰ এক সুন্দৰ প্ৰদৰ্শন", আৰু "পৰিচালকে ডাঙৰ একো আশা নকৰিবলৈ দিয়া তেওঁৰ প্ৰতিশ্ৰুতি ৰক্ষা কৰি ছবিখনৰ টেগলাইন ‘পৃথিৱীৰ চলচ্চিত্ৰ ইতিহাসত নতুন একো নথকা দ্বিতীয়খন ছবি’ৰ সৈতে সঠিকভাৱে মিলি পৰিছে।" <ref>{{cite news|title='Premam': The many stages of wooing|url=http://english.manoramaonline.com/entertainment/movie-reviews/premam-movie-review-nivin-pauly-alphonse-puthren.html|newspaper=[[Malayala Manorama]]|author=Litty Simon|date=29 May 2015|access-date=15 June 2015}}{{Rating|3|5}}</ref> ''দ্য হিন্দু''ৰ এছ আৰ প্ৰবীণে কৈছিল, "মাধ্যমটোৰ প্ৰতি আলফন্স পুথ্ৰেনৰ বুজা-বুজি স্পষ্ট আৰু তেওঁ কোনো ঠাইতে জোৰকৈ একো কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা যেন লগা নাই।" তেওঁ আলফন্সৰ চিত্ৰনাট্যৰ প্ৰশংসা কৰি কয়, "আলফন্সৰ চিত্ৰনাট্যৰ শক্তিশালী দিশটো হৈছে ইয়াৰ হাস্যৰস, যিটো অতি স্বাভাৱিক আৰু কোনো সুকীয়া ট্ৰেক হিচাপে অনুভৱ নহয়।" <ref>{{cite news |author=S. R. Praveen |date=31 May 2015 |title=When simplicity is the essence |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/when-simplicity-is-the-essence/article7266468.ece |newspaper=The Hindu |location=Chennai |access-date=9 June 2015}}</ref> ''কেৰালা কৌমুদী''ৰ ৰেজিথ আৰ জিয়ে কয়, "অবিস্মৰণীয় মুহূৰ্ত, চৰিত্ৰ আৰু গীতৰ দৃশ্যৰে পৰিপূৰ্ণ প্ৰেমম হৈছে চাবলৈ এক অতি সুন্দৰ ছবি। বহু দিনৰ মূৰকত আমি এনে এখন অত্যন্ত উপভোগ্য মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ চাবলৈ পালোঁ।" <ref>{{cite news |author=Rejith RG |date=9 June 2015 |title=The sensational Premam!! ! |url=http://www.kaumudi.com/innerpage1.php?newsid=65544 |newspaper=[[Kerala Kaumudi]] |location=Trivandrum |access-date=10 June 2015 |archivedate=10 June 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150610090641/http://www.kaumudi.com/innerpage1.php?newsid=65544 |deadurl=yes }}</ref> ''গাল্ফ নিউজ''ৰ মাইথিলি ৰামচন্দ্ৰনে ইয়াক "নিভিন পলী অভিনীত এক মনোৰম মনোৰঞ্জনধৰ্মী ছবি" বুলি অভিহিত কৰি কয়, "প্ৰেমম হৈছে এক ধেমেলীয়া চিনেমা, কাষৰ ঘৰৰ ল’ৰাজনৰ এক সৰল প্ৰেম কাহিনী, ঠিক ইয়াৰ টেগলাইনটোৰ দৰেই য’ত লিখা আছে ‘ইয়াত ব্যতিক্ৰমী একো নাই’।" <ref>{{cite news |author=Mythily Ramachandran |date=10 June 2015 |title= Review: 'Premam' |url=http://www.gulfnews.com/tabloid/celebrity/review-premam-1.1532795 |newspaper=Gulf News |location= [[Dubai]] |access-date=10 June 2015}}</ref> ''দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ''ৰ প্ৰমোদ থমাছে তেওঁৰ সমীক্ষাৰ সামৰণিত কৈছিল, "কাহিনীভাগৰ বাস্তৱসন্মত উপস্থাপন, নবাগতসকলৰ অভিনয়, কৌতুক, সুন্দৰ গীত আৰু নিভিন পলীৰ বাবে 'প্ৰেমম' এখন চাব পৰা সুন্দৰ ছবি।" <ref>{{cite news |author=Pramod Thomas |date=31 May 2015 |title=George's Experiments with Love |url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Georges-Experiments-with-Love/2015/05/31/article2841412.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20150615201823/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Georges-Experiments-with-Love/2015/05/31/article2841412.ece |url-status=dead |archive-date=15 June 2015 |newspaper=[[The New Indian Express]] |access-date=11 June 2015 |archivedate=15 June 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150615201823/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Georges-Experiments-with-Love/2015/05/31/article2841412.ece |deadurl=yes }}</ref> === বক্স অফিচ === চলচ্চিত্ৰখনে মুক্তিৰ প্ৰথমদিনাই কেৰালাত ১.৪৩ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰে।<ref name=firstday /> ব্যাৱসায়িক বিশ্লেষক শ্ৰীধৰ পিল্লাইৰ মতে, কেৰালাত প্ৰথম ৩ দিনত ছবিখনৰ নেট সংগ্ৰহ আছিল প্ৰায় ৫.৬০ কোটি টকা, য’ত বিতৰকৰ অংশ আছিল ৩.৫০ কোটি টকা।<ref>{{cite news|title='Premam' Opening Weekend Box-Office Collection: Nivin Pauly Starrer Collects ₹5.60 Crore in 3 Days in Kerala|url=http://www.ibtimes.co.in/premam-opening-weekend-box-office-collection-nivin-pauly-starrer-collects-5-60-crore-3-days-634304|newspaper=International Business Times|date=1 June 2015|author=Nicy|access-date=14 June 2015}}</ref> অৱশ্যে ''ৰেডিফ ডট কম'' (Rediff.com)-এ প্ৰথম চাৰি দিনত ২.৩৫ কোটি টকা সংগ্ৰহ হোৱা বুলি প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/report/premam-shatters-box-office-records/20150606.htm |title=Premam shatters box office records |author=Vijay George |date=6 June 2015 |website=Rediff.com |access-date=9 June 2015 }}</ref> শ্ৰীধৰ পিল্লায়ে লগতে প্ৰকাশ কৰে যে কেৱল কেৰালাতে মুক্তিৰ প্ৰথম সপ্তাহত ছবিখনে ১০.৩ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰিছিল আৰু ই ইয়াৰ পূৰ্বৰ ''কেৰালাবৰ্মা পযচিলাজাব'', ''দৃশ্যম'' আৰু ''বেংগালুৰু ডে’জ''-ৰ অভিলেখ ভংগ কৰিছিল।<ref name="firstday">{{cite web|title=Premam First Week Box Office Collections; Breaks Drishyam & Bangalore Days Collection Records|url=http://www.filmibeat.com/malayalam/news/2015/premam-first-week-box-office-collections-breaks-drishyam-bangalore-days-records-186022.html|publisher=Filmibeat.com|author=Akhila Menon|date=8 June 2015|access-date=9 June 2015}}</ref><ref name="firstweek">{{cite news|title='Premam' First Week Box Office Collection: Nivin Pauly Starrer Collects ₹10.3 Crore; Breaks 'Bangalore Days', 'Drishyam' and 'Keralavarma Pazhassiraja' Records|url=http://www.ibtimes.co.in/premam-first-week-box-office-collection-nivin-pauly-starrer-collects-10-3-crore-breaks-634921|newspaper=International Business Times|author=Nicy V. P|date=6 June 2015|access-date=9 June 2015}}</ref> অৱশ্যে ''গাল্ফ নিউজ''ৰ মতে, ভাৰতত প্ৰথম সপ্তাহত ই বক্স অফিচত ৪.৫ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰিছিল।<ref name="Gulfnews1">{{cite news |author=Mythily Ramachandran |date=10 June 2015 |title='Premam' a 'sensible commercial' film |url=http://www.gulfnews.com/life-style/celebrity/south-india/premam-a-sensible-commercial-film-1.1532789 |newspaper=Gulf News |access-date=9 June 2015}}</ref> পি ভি বছিৰেও উল্লেখ কৰিছিল যে ছবিখনে "কেৰালাত মুক্তিৰ এসপ্তাহৰ ভিতৰত প্ৰায় ৫ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰিলেহেঁতেন, য’ত বিতৰকৰ অংশ আছিল প্ৰায় ৩ কোটি টকা।" <ref name=Hindu1 /> প্ৰথম সপ্তাহান্তৰ তুলনাত দ্বিতীয় সপ্তাহান্তত ছবিখনৰ উপাৰ্জন দুগুণ বৃদ্ধি পায়।<ref name="secondweek">{{cite news|title='Premam' Second Weekend Box Office Collection: Nivin Pauly Starrer's Success Run Continues|url=http://www.ibtimes.co.in/premam-second-weekend-box-office-collection-nivin-pauly-starrers-success-run-continues-635155|newspaper=International Business Times|author=Nicy V. P|date=8 June 2015|access-date=9 June 2015}}</ref> চিনেমাখনে দুই সপ্তাহত ১১ কোটি টকাৰ প্ৰযোজকৰ অংশ লাভ কৰে আৰু আনৱাৰ ৰাছিদৰদ্বাৰা প্ৰযোজিত আটাইতকৈ লাভজনক ছবি হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="twoweeks">{{cite news|title='Premam' 2-Week Box Office Collection: Nivin Pauly Starrer is a Mega Blockbuster|url=http://www.ibtimes.co.in/premam-2-week-box-office-collection-nivin-pauly-starrer-mega-blockbuster-635607|newspaper=International Business Times|date=12 June 2015|access-date=12 June 2015}}</ref> মুক্তিৰ ১৪ দিনৰ ভিতৰত (১২ জুন) কেৰালাৰ ছবিগৃহৰপৰা মুঠ সংগ্ৰহে ২০ কোটি টকাৰ সীমা অতিক্ৰম কৰে।<ref name="20crore">{{cite web|title='Premam' sets Kerala box office on fire!|url=http://www.sify.com/movies/premam-sets-kerala-box-office-on-fire-news-malayalam-pgpjznhhacecc.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150615130241/http://www.sify.com/movies/premam-sets-kerala-box-office-on-fire-news-malayalam-pgpjznhhacecc.html|url-status=dead|archive-date=15 June 2015|website=Sify|author=Moviebuzz|date=15 June 2015|access-date=15 June 2015}}</ref> তৃতীয় সপ্তাহান্তত ছবিখনে ছবিগৃহসমূহত ৯০% ৰপৰা ১০০% দৰ্শকৰ উপস্থিতি লাভ কৰিছিল। কেৱল এৰ্নাকুলাম চহৰৰে শ্বেনইছ, পদ্মা আৰু শ্ৰীধৰ ছবিগৃহৰপৰা চিনেমাখনে দুই সপ্তাহত ৬৬ লাখ টকা উপাৰ্জন কৰে।<ref name=US /> ছবিখনে ২৫ দিনত ৩০ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰে, যিটো মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতত এক অভিলেখ আছিল।<ref name="25days">{{cite news|title=Box-Office Collection: 'Premam', 'Oru Vadakkan Selfie' Success Makes Nivin Pauly Ultimate Winner of Malayalam Cinema 2015|url=http://www.ibtimes.co.in/box-office-collection-premam-oru-vadakkan-selfie-success-makes-nivin-pauly-ultimate-winner-637111|newspaper=International Business Times|author=Nicy|date=25 June 2015}}</ref> ৫০ দিনত চলচ্চিত্ৰখনে বিশ্বজুৰি বক্স অফিচৰপৰা ৬০ কোটিতকৈও অধিক টকা সংগ্ৰহ কৰে, যাৰ ভিতৰত কেৰালাৰপৰা ৩৮ কোটি টকা, ভাৰতৰ বাকী অংশৰপৰা ৭.৫ কোটি টকা, আমেৰিকা আৰু যুক্তৰাজ্যৰপৰা একেলগে ২.৬ কোটি টকা আৰু জিচিচি বক্স অফিচৰপৰা ১১.৫ কোটি টকা আছিল।<ref name="ibtimes.co.in">[http://www.ibtimes.co.in/premam-50-days-box-office-collection-nivin-pauly-starrer-earns-rs-38-crore-kerala-639825 'Premam' 50 Days Box Office Collection: Nivin Pauly Starrer Earns Rs 38 Crore in Kerala]. Ibtimes.co.in (2015-07-20). Retrieved on 2016-01-24.</ref> গ্ৰেট ইণ্ডিয়া ফিল্মছৰদ্বাৰা বিতৰণ কৰা এই ছবিখন ১২ জুনত আমেৰিকাৰ ২৫টা স্থানত মুক্তি দিয়া হয়। প্ৰথম দিনা ইয়াৰ মুঠ উপাৰ্জন আছিল ২৬,০০০ ডলাৰ আৰু আমেৰিকাত তিনি দিনত ই ৯৭,০০০ ডলাৰতকৈও অধিক উপাৰ্জন কৰে।<ref name="US">{{cite news|title='Premam' Weekend Box Office Collection: Nivin Pauly Starrer sizzles in India, Overseas Markets|url=http://www.ibtimes.co.in/premam-weekend-box-office-collection-nivin-pauly-starrer-sizzles-india-overseas-markets-635930|newspaper=International Business Times|author=Nicy|date=15 June 2015}}</ref> আমেৰিকাত ইয়াৰ সংগ্ৰহ ৪ দিনত ১,০৬,০০০ ডলাৰত উপনীত হয়, যাৰ ফলত ই তাত থকা বলিউড আৰু তামিল চলচ্চিত্ৰসমূহক তীব্ৰ প্ৰতিযোগিতা প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite news|title='Premam' Box-Office Collection: Nivin Pauly Starrer Grosses $106,000 in US; Breaks 'Keralavarma Pazhassiraja', 'Drishyam', 'Bangalore Days' Records in Kerala|url=http://www.ibtimes.co.in/premam-box-office-collection-nivin-pauly-starrer-grosses-106000-us-breaks-drishyam-636081|agency=International Business Times|author=Nicy|date=16 June 2015|access-date=18 June 2015}}</ref> দুই সপ্তাহৰ ভিতৰত ইয়াৰ সংগ্ৰহ ১,৫০,০০০ ডলাৰ স্পৰ্শ কৰে।<ref name="50cr">{{cite news|author=Nicy V. P|date=22 June 2015|title='Premam' Fourth Weekend Box Office Collection: Nivin Pauly Starrer's Success Run Continues, Poised to Become Highest Grosser in US|newspaper=International Business Times|url=http://www.ibtimes.co.in/premam-fourth-weekend-box-office-collection-nivin-pauly-starrers-success-run-continues-poised-636680|access-date=22 June 2015}}</ref> দ্বিতীয় সপ্তাহান্তত ছবিখনে অষ্ট্ৰেলিয়াৰপৰা ১,৫৯,৩৯৮ ডলাৰ (প্ৰায় ১.০১ কোটি টকা) সংগ্ৰহ কৰিছিল।<ref>{{cite news|title=Hoax Alert: Reports of a Malayali being arrested for downloading Nivin Pauly's 'Premam' in Australia are Fake|url=http://www.ibtimes.co.in/hoax-alert-reports-malayali-being-arrested-downloading-nivin-paulys-premam-australia-are-637308|agency=International Business Times|date=27 June 2015|author=Anu James|access-date=27 June 2015}}</ref> ইয়াৰ অন্তিম প্ৰদৰ্শনকালত ''প্ৰেমম'' ছবিখনে ইউএই-জিচিচি অঞ্চলত ২৪ কোটি টকা, আমেৰিকাত ২,৩৬,০০০ ডলাৰ (প্ৰায় ১.৭base কোটি টকা) আৰু সেই সময়ত ভাৰতৰ বাকী অংশৰ বক্স অফিচতো সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite news|title=Mammooty's Bheeshmaparvam becomes fastest Malayalam film to break into Rs 50 cr club, stacks up records overseas|url=https://www.firstpost.com/entertainment/mohanlals-lucifer-becomes-fastest-malayalam-film-to-break-into-rs-50-cr-club-stacks-up-records-overseas-6372921.html|newspaper=Firstpost|date=2 April 2019}}</ref> ছবিখনে তামিলনাডুৰ বক্স অফিচত ইয়াৰ ২০০ দিনৰ প্ৰদৰ্শনকালত ২ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰে, যিটো সেই সময়ত তামিলনাডুত যিকোনো মালায়ালম ছবিৰ বাবে সৰ্বাধিক উপাৰ্জন আছিল।<ref>{{cite news|title=From Bheeshmaparvam to Puli Murugan, here is the list of highest grossing Malayalam movies in Tamil Nadu|url=https://www.ibtimes.co.in/lucifer-puli-murugan-here-list-highest-grossing-malayalam-movies-tamil-nadu-796470|newspaper=International Business Times|date=24 April 2019}}</ref> চিনেমাখনৰ চূড়ান্ত বক্স অফিচ সংগ্ৰহ বিশ্বজুৰি প্ৰায় ৬০ কোটি টকা বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref name="totalgross">{{cite news|author=Roktim Rajpal|title=Prabhas' 'Bahubali' to Jyothika's '36 Vayadhinile': Southern films that turned out to be the biggest surprises of 2015|url=http://www.news18.com/news/movies/prabhas-bahubali-to-jyothikas-36-vayadhinile-southern-films-that-turned-out-to-be-the-biggest-surprises-of-2015-1177801.html|access-date=15 April 2016|website=News18|date=16 December 2015}}</ref><ref name="HT">{{cite news|author1=Haricharan Pudipeddi|title=2015: When content triumphed over star-power in South Cinema|url=http://www.hindustantimes.com/regional-movies/2015-when-content-triumphed-over-star-power-in-south-cinema/story-QaIOcOt7KGfNZKzEdk4lhP.html|access-date=15 April 2016|agency=Hindustan Times|date=26 December 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/premam-box-office-naga-chaitanya-shruti-haasan-madonna-sebastian-346323-2016-10-13|title = Premam box office collection: Naga Chaitanya's film earns Rs 20 crore in 5 days| date=13 October 2016 }}</ref> চলচ্চিত্ৰখনে কেৰালাৰ ছবিগৃহত ১৫১ দিনতকৈও অধিক সময় ধৰি সফলতাৰে প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{cite news|title=ശ്രീവിശാഖിൽ പ്രേമിച്ചത് 151 നാളുകൾ|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/premam-150-days.html|newspaper=Malayala Manorama|date=22 October 2015}}</ref><ref>{{cite news|title=Power in her portrayal!|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/sandalwood/060219/power-in-her-portrayal.html|newspaper=Deccan Chronicle|date=6 February 2019}}</ref><ref>{{cite news|title=Nivin Pauly: The star we all love|url=https://timesofoman.com/article/19796-nivin-pauly-the-star-we-all-love|newspaper=Times of Oman|date=19 October 2016}}</ref> === দৰ্শকৰ সঁহাৰি === ''দ্য হিন্দু'' কাকতে প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰিছিল যে, "যুৱক-যুৱতীসকলে আক্ষৰিক অৰ্থতে ছবিগৃহসমূহ ঘেৰি ধৰিছে, কেচ কাউণ্টাৰবোৰত একেৰাহে ধন জমা হৈছে, অতিৰিক্ত শ্ব’ দেখুৱাবলৈ চিনেমা হ’লৰ মালিকসকলৰ ওপৰত চাপ পৰিছে আৰু টিকটৰ বাবে আনকি ডাঙৰ ডাঙৰ চুপাৰিছো কৰা হৈছে। মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতৰ এক দীৰ্ঘদিনীয়া মন্থৰতাৰ পিছত এই ছবিখন সঠিক সময়ত পৰ্দালৈ অনাৰ বাবে এই ৰোমাণ্টিক-ফেণ্টাচী ছবিখনে মালায়ালীসকলৰ হৃদয়ত এক সুকীয়া স্থান লাভ কৰিছে। চিনেমাখন অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে এখন কাল্ট চলচ্চিত্ৰ হোৱাৰ পথত অগ্ৰসৰ হোৱা যেন দেখা গৈছে।" <ref name="Hindu1">G. Krishnakumar (7 June 2015). [http://www.thehindu.com/news/national/kerala/premam-is-in-the-air/article7290979.ece "Premam is in the air"]. ''The Hindu''. Retrieved 8 June 2015.</ref> কেৰালা ফিল্ম একজিবিটৰ্ছ ফেডাৰেচনৰ সভাপতি পি ভি বছিৰ আহমেদে কয় যে ২০০৫ চনত মাম্মুট্টী অভিনীত ''ৰাজামাণিক্যম'' ছবিগৃহলৈ অহাৰ সময়ত শেষবাৰৰ বাবে এনেকুৱা উন্মাদনা দেখা গৈছিল।<ref name=Hindu1 /> নিভিন পলী আৰু ছাই পল্লৱীৰ অভিনয় চলচ্চিত্ৰ জগতৰ ভিতৰৰ লোকসকলেও যথেষ্ট প্ৰশংসা কৰিছিল।<ref name="jayasurya">{{cite web|title=Jayasurya In All Praise For Nivin Pauly And Premam|url=http://www.filmibeat.com/malayalam/news/2015/jayasurya-in-all-praise-for-nivin-pauly-and-premam-185389.html|publisher=Filmibeat.com|author=Akhila|date=2 June 2015|access-date=28 June 2015}}</ref><ref name="celebrity">{{cite news|title='Premam' Celebrity Review: Priyadarshan, Indrajith, Vineeth Sreenivasan, Others Appreciate Nivin Pauly, Alphonse Putharen|url=http://www.ibtimes.co.in/premam-celebrity-review-priyadarshan-indrajith-vineeth-sreenivasanm-others-appreciate-nivin-634257|agency=International Business Times|author=Nicy|date=1 June 2015}}</ref><ref name="namitha">{{cite news|title=Namitha Pramod reeling in Premam effect|url=http://english.manoramaonline.com/entertainment/entertainment-news/namitha-pramod-in-premam-effect.html|agency=Malayala Manorama|date=10 June 2015|author=Onmanorama Desk}}</ref><ref>{{cite news |title=Nivin Pauly: Man of the season |url=http://www.khaleejtimes.com/citytimes/inside.asp?xfile=/data/citytimes/2015/June/citytimes_June47.xml&section=citytimes |agency=Khaleej Times |date=11 June 2015 |author=Deepa Gauri |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150627193023/http://www.khaleejtimes.com/citytimes/inside.asp?xfile=%2Fdata%2Fcitytimes%2F2015%2FJune%2Fcitytimes_June47.xml&section=citytimes |archive-date=27 June 2015 |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite news|title=I always wanted to be a star|url=http://www.rediff.com/movies/interview/nivin-pauly-i-always-wanted-to-be-a-star-south/20150624.htm|work=Rediff.com|date=24 June 2015}}</ref> কোঝিকোড়ৰ অপ্সৰা ছবিগৃহত এটা সামান্য কাৰিকৰী বিজুতিৰ বাবে চিনেমাখনৰ প্ৰদৰ্শন ব্যাহত হোৱাত একাংশ দৰ্শক হিংসাত্মক হৈ পৰে আৰু চিনেমা হ’লটো ভাঙি লণ্ডভণ্ড কৰে। উগ্ৰ দৰ্শকৰ দলটোৱে মাত্ৰ কেইমিনিটমানৰ ভিতৰতে তাণ্ডৱ চলায় আৰু চিনেমাৰ প্ৰদৰ্শন স্থগিত কৰিবলগীয়া হয়। এই হুলস্থূলৰ মাজতে হ’লৰ স্ক্ৰীনখন ফালি পেলোৱাৰ লগতে চকীবোৰো ধ্বংস কৰা হয়। আৰক্ষীয়ে ঘটনাস্থলীত উপস্থিত হৈ লাঠীচালনা কৰাৰ পাছতো এই হুলস্থূল চলি থাকে। এই সংঘৰ্ষত এজন আৰক্ষী বিষয়াও আহত হয়। ঘটনাৰ সন্দৰ্ভত সাতজন যুৱকক আৰক্ষীয়ে জিম্মাত লয়।<ref>{{cite news|title='Apsara' theatre vandalized after glitch halts 'Premam' screening|url=http://english.manoramaonline.com/entertainment/entertainment-news/nivin-pauly-starrer-premam-screening-halted-theatre-attacked-in-kozhikode.html|agency=Manoramaonline.com|work=Malayala Manorama|location=Kozhikode|date=4 June 2015}}</ref> ১৫ জুন সোমবাৰে, বিভিন্ন স্থানীয় কলেজৰ কমেও ৬০ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক শ্ৰেণী বৰ্জন কৰি ''প্ৰেমম'' চাবলৈ যোৱাৰ বাবে আৰক্ষীয়ে আটক কৰে। বিভিন্ন স্কুল-কলেজৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে শ্ৰেণী ক্ষতি কৰি চিনেমাখন চাবলৈ যোৱাৰ অভিযোগ লাভ কৰাৰ পাছত আৰক্ষীয়ে ‘অপাৰেচন গুৰুকুলম’ৰ অংশ হিচাপে এই ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite news|title=At least 60 students bunk classes to watch Malayalam blockbuster 'Premam' in Kerala, caught|url=http://www.abplive.in/incoming/2015/06/16/article620376.ece/At-least-60-students-bunk-classes-to-watch-Malayalam-blockbuster-Premam-in-Kerala-caught|newspaper=ABP News|author=PTI|date=16 June 2015|access-date=18 June 2015}}</ref> টিকটৰ অভূতপূৰ্ব চাহিদাৰ বাবে ''প্ৰেমম'' চলচ্চিত্ৰখন মাম্মুট্টী অভিনীত ''ৰাজামাণিক্যম''ৰ পিছতে ছবিগৃহত আটাইতকৈ বেছি অতিৰিক্ত শ্ব’ দেখুওৱা ছবি হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="25days" /> == বঁটা আৰু স্বীকৃতি == {{প্ৰধান|প্ৰেমম লাভ কৰা বঁটা আৰু মনোনয়নৰ তালিকা}} == পুনৰ্নিৰ্মাণ == ''প্ৰেমম'' চলচ্চিত্ৰখন ২০১৬ চনত একে নামৰেই তেলুগু ভাষাত পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই ছবিখনত নিভিন আৰু পল্লৱীৰ চৰিত্ৰ দুটা ক্ৰমে নাগা চৈতন্য আৰু শ্ৰুতি হাছানে মুখ্য ভূমিকা হিচাপে ৰূপায়ণ কৰিছিল আৰু ছবিখন পৰিচালনা কৰিছিল চান্দু মণ্ডেটিয়ে।<ref name=":0">{{Cite web |title=Malayalam hit 'Premam' in Telugu, first look revealed |url=https://thenewsminute.com |access-date=2020-09-05 |website=thenewsminute.com |date=24 February 2016 }}</ref> == বিতৰ্ক == ২০১৫ চনৰ জুলাই মাহত কিছুমান বাতৰি ওলাইছিল যে ''প্ৰেমম'' চলচ্চিত্ৰখন তামিল ভাষাত পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হ’ব,<ref>{{Cite news|title=Premam's Tamil remake is just a rumour!|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Premams-Tamil-remake-is-just-a-rumour/articleshow/48132758.cms|access-date=2020-12-23|website=The Times of India}}</ref> য’ত নিভিন আৰু পল্লৱীৰ চৰিত্ৰ দুটা ক্ৰমে বিজয় সেতুপতি আৰু হংসিকা মতৱানীয়ে ৰূপায়ণ কৰিব আৰু ধনুষে ইয়াৰ ৰিমেকৰ অধিকাৰ লাভ কৰিছে।<ref>{{Cite web|date=2015-10-26|title=Dhanush to rope in Vijay Sethupathi and Hansika for Tamil remake of Premam?|url=https://www.bollywoodlife.com/news-gossip/dhanush-to-rope-in-vijay-sethupathi-and-hansika-for-tamil-remake-of-premam-616682/|access-date=2020-12-23|website=Bollywood Life}}</ref> অৱশ্যে, ধনুষে দাবী কৰিছিল যে তেওঁৰ হাতত ছবিখনৰ কোনো অধিকাৰ নাই।<ref>{{Cite news|title=Don't Have the Remake Rights of 'Premam': Dhanush|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2015/nov/10/dont-have-the-remake-rights-of-premam-dhanush-841369.html|access-date=2020-12-23|website=The New Indian Express}}</ref> ২০১৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত, মূল চলচ্চিত্ৰখনৰ অনুৰাগীসকলে মাইক্ৰ’ব্লগিং চাইট টুইটাৰত #SayNoToPremamTamil হেচটেগটো ট্ৰেণ্ড কৰিছিল আৰু দাবী কৰিছিল যে তামিল দৰ্শকে এই ছবিখনৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ নিবিচাৰে।<ref>{{Cite web|date=2016-01-10|title=Stay original, Tamil cinema. Say no to Premam remake, you will spoil it for us|url=https://www.thenewsminute.com/article/stay-original-tamil-cinema-say-no-premam-remake-you-will-spoil-it-us-37511|access-date=2020-12-23|website=The News Minute}}</ref> ছবিখনৰ তেলুগু পুনৰ্নিৰ্মাণৰ প্ৰচাৰমূলক গীত "ইভাৰে" (যিটো মূল মালায়ালম গীত "মলাৰে"-ৰ ৰিমেক আছিল) মুক্তি পোৱাৰ পিছত অনুৰাগীসকলে নাগা চৈতন্য আৰু শ্ৰুতি হাছানক তীব্ৰভাৱে ট্ৰ’ল কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁলোকে দাবী কৰে যে এই গীতটোৱে মূল গীতটোৰ সোৱাদ নষ্ট কৰি পেলাইছে আৰু ছচিয়েল মিডিয়াত বিভিন্ন ধেমেলীয়া মিমছৰ (Memes) জৰিয়তে নিজৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যক্ত কৰে।<ref>{{Cite web|date=2016-08-29|title=Not much love for Telugu version of Premam, memes galore|url=https://www.thenewsminute.com/article/not-much-love-telugu-version-premam-memes-galore-49045|access-date=2020-12-23|website=The News Minute}}</ref> বহুতো অনুৰাগীয়ে চৈতন্য আৰু শ্ৰুতিৰ অভিনয়ক "অভাৰএক্টিং" বা অতিৰঞ্জিত অভিনয় বুলি আখ্যা দিয়ে আৰু দাবী কৰে যে তেওঁলোকে মূল ছবিখনৰ নিভিন আৰু পল্লৱীৰ দৰে চৰিত্ৰ দুটা নিখুঁতভাৱে ফুটাই তুলিবলৈ ব্যৰ্থ হৈছে।<ref>{{Cite web|last=James|first=Anu|date=2016-09-22|title=Why Premam fans are heavily trolling Naga Chaitanya's Telugu remake version on social media?|url=https://www.ibtimes.co.in/why-premam-fans-are-heavily-trolling-naga-chaitanyas-telugu-remake-version-social-media-694708|access-date=2020-12-23|website=www.ibtimes.co.in}}</ref><ref>{{Cite web|title=Naga Chaithanya becomes the new troll magnet|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/naga-chaithanya-new-troll-prey-after-premam-trailer-release.html|access-date=2020-12-23|website=OnManorama}}</ref> কেৰালা চৰকাৰৰদ্বাৰা প্ৰদান কৰা চৰকাৰী ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা ‘কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা’ত ছবিখনে কোনো মনোনয়ন লাভ নকৰাত ছচিয়েল মিডিয়াত বহু লোকে নিজৰ ক্ষোভ আৰু হতাশাজনক মন্তব্য প্ৰকাশ কৰে।<ref name=":1">{{Cite web |date=2 March 2016 |title=Here's why 'Premam' couldn't bag any Kerala State Film Awards |url=https://www.ibtimes.co.in/heres-why-premam-couldnt-bag-any-kerala-state-film-awards-ar-murugadoss-aashiq-abu-respond-669088 |access-date=29 May 2020 |website=International Business Times}}</ref><ref>{{Cite web|last=Team|first=DNA Web|date=2016-03-01|title=Kerala film awards: 'Premam' snubbed says audience|url=https://dnaindia.com|access-date=2021-07-17|website=DNA India}}</ref><ref>{{Cite web|title=Why was 'Premam' ignored at State awards?|url=https://www.sify.com/movies/why-was-premam-ignored-at-state-awards-news-malayalam-qddj7vjiciafc.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303104346/http://www.sify.com/movies/why-was-premam-ignored-at-state-awards-news-malayalam-qddj7vjiciafc.html|url-status=dead|archive-date=3 March 2016|access-date=2021-07-17|website=[[Sify]]}}</ref> জুৰী কমিটীয়ে চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণৰ শৈলীক "অলস" বা লেহেমীয়া (Lazy) বুলি মন্তব্য কৰাৰ বাবে পৰিচালক আশিক আবূৱে জুৰী কমিটীক তীব্ৰ সমালোচনা কৰে আৰু তেওঁলোকৰ এই সিদ্ধান্তক লৈ অসন্তুষ্টি প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite news|title=Aashiq Abu bashes Kerala State Award jury|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/aashiq-abu-bashes-kerala-state-award-jury/articleshow/51241341.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Jayaram |first1=Deepika }}</ref> তামিল চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা এ. আৰ. মুৰুগাদোছেও একেধৰণৰ মত প্ৰকাশ কৰি বঁটাৰপৰা ''প্ৰেমম'' বাদ পৰা কাৰ্যটোক "অন্যায্য" বুলি অভিহিত কৰিছিল।<ref>{{Cite news|title=Murgadoss terms Premam missing award as 'unfair'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/murgadoss-terms-premam-missing-award-as-unfair/articleshow/51225896.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Prakash |first1=Asha }}</ref> == প্ৰভাৱ == ''প্ৰেমাম'' ছবিখনে [[তামিল]] চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগৰ প্ৰখ্যাত তাৰকাসকলৰপৰা প্ৰশংসা লাভ কৰে। বিশেষকৈ চেলভাৰাঘৱন,<ref>{{Cite news|title=Tamil director Selvaraghavan amazed by Premam|url=https://indiatimes.com|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Jayaram |first1=Deepika }}</ref> এছ. শংকৰ<ref>{{Cite news|title=Director Shankar lauds Premam|url=https://indiatimes.com|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Jayaram |first1=Deepika }}</ref> আৰু [[বিজয় (অভিনেতা)|বিজয়]]ৰ<ref>{{Cite news|title=Ilayathalapathy lauds Nivin Pauly|url=https://indiatimes.com|access-date=2021-07-17|website=The Times of India}}</ref> দৰে পৰিচালক-অভিনেতাই নিভিন পৌলীৰ অভিনয় আৰু আলফন্স পুথ্ৰেনৰ পৰিচালনাক ভূয়সী প্ৰশংসা কৰে। ছবিখনৰ মুখ্য অভিনেত্ৰী তিনিগৰাকী— [[ছাই পল্লৱী]],<ref name="ReferenceA">{{Cite news|title=Sai Pallavi heads to Kashmir for Tamil film|url=https://indiatimes.com|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Prakash |first1=Asha }}</ref> [[অনুপমা পৰমেশ্বৰন]] আৰু মাডোনা চেবেষ্টিয়ান ৰাতিটোৰ ভিতৰতে জনপ্ৰিয় হৈ পৰে আৰু দক্ষিণ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ জগতত নিজৰ এক সুকীয়া স্থান দখল কৰিবলৈ সক্ষম হয়।<ref>{{Cite news|title=I have made some mistakes out of ignorance: Anupama|url=https://indiatimes.com|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Soman |first1=Deepa }}</ref><ref name="ReferenceA"/> ২০১৫ চনৰ কেৰালাৰ স্থানীয় নিৰ্বাচনৰ সময়ত ছবিখনৰ "মালাৰে" গীতটি ৰাজনৈতিক প্ৰচাৰৰ অংশ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|date=2015-10-24|title=Malare song popular in elections too - Malayalam News|url=https://indiaglitz.com|access-date=2021-07-17|website=IndiaGlitz.com}}</ref><ref>{{Cite news|title='Malare...' popular in election campaign too|url=https://indiatimes.com|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=George |first1=Anjana }}</ref> '[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]]'ই প্ৰকাশ কৰা ২০১৫ চনৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় গীত আৰু সংলাপৰ তালিকাত "মালাৰে" গীতটি আৰু ছবিখনৰ এটা সংলাপ অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল।<ref>{{Cite news|title=Most popular songs and dialogues of 2015|url=https://indiatimes.com|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Sidhardhan |first1=Sanjith }}</ref> ছবিখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা আলুভা অঞ্চলটো এক পৰ্যটন কেন্দ্ৰলৈ ৰূপান্তৰিত হয় আৰু মুক্তিৰ মাত্ৰ তিনি মাহৰ ভিতৰতে তাত মাহে প্ৰায় ৫,০০০ দৰ্শকে ভিৰ কৰিবলৈ লয়। ছবিখনত নিভিনৰ চৰিত্ৰ 'জৰ্জ' আৰু তেওঁৰ বন্ধুসকলে কলেজীয়া দিনবোৰত পিন্ধা ক'লা চোলা আৰু বগা মুণ্ডুৰ যুটীটো ছবিখন মুক্তিৰ পিছত এক নতুন ফেশ্বন ট্ৰেণ্ডত পৰিণত হয়। কেৰালাৰ বিদ্যালয় আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহত অনাম উৎসৱ উদ্‌যাপনৰ সময়ত কাপোৰৰ দোকানবোৰত এই পোছাকৰ ব্যাপক বিক্ৰী হৈছিল।<ref>{{Cite news|last=Anand|first=Shilpa Nair|date=2015-12-23|title=Love, curls and red velvet cake|work=The Hindu|url=https://thehindu.com|access-date=2021-07-12|issn=0971-751X}}</ref> == উত্তৰাধিকাৰ == [[তামিল ভাষা|তামিল]] ভাষী চলচ্চিত্ৰ ''মাষ্টাৰ (২০২১ চনৰ চলচ্চিত্ৰ)|মাষ্টাৰ'' (২০২১)-ত মুখ্য চৰিত্ৰ জন দুৰাইৰাজ ([[বিজয় (অভিনেতা)|বিজয়]]) নামৰ এজন মদ্যপায়ী অধ্যাপকে তেওঁৰ মদ্যপানৰ আসক্তিৰ প্ৰকৃত কাৰণ লুকুৱাবলৈ বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰৰ কাহিনীৰ অৱতাৰণা কৰে। এনে এক দৃশ্যত তেওঁ নিজৰ অতীতৰ কাহিনী বুলি এই ছবিখনত বৰ্ণিত জৰ্জ আৰু মালাৰৰ প্ৰেমৰ উপকাহিনীটোক উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |title=The connection between Master's Lokesh and Premam's Alphonse |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/the-connection-between-masters-lokesh-and-premams-alphonse/articleshow/80266898.cms |access-date=2022-03-26 |website=The Times of India }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Facebook|Premamfilm}} * {{IMDb title|4679210}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] a34od69cfe1715r35w00dr97k8j6j84 0 138231 625669 623904 2026-08-09T21:38:41Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625669 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম | image = | alt = Illustrated poster features Fahadh Faasil standing on steps and looking away from camera | caption = থিয়েটাৰত মুক্তি পোৱা পোষ্টাৰ | director = দিলীশ পুথান | producer = আশিক আবু | writer = শ্যাম পুষ্কৰণ | starring = {{plainlist| * ফাহাদ ফাচিল * [[অপৰ্ণা বালামুৰলী]] * [[অনুশ্ৰী]] * এলেনচিয়াৰ লে লোপেজ * চৌবিন চাহিৰ }} | music = বিজীবাল | cinematography = শৈজু খালিদ | editing = চাইজু শ্ৰীধৰণ | studio = OPM ড্ৰিম মিল চিনেমাছ | distributor = {{ubl|OPM ড্ৰিম মিল চিনেমাছ {{small|(ভাৰত)}}|ট্ৰাইকালাৰ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ {{small|(বিদেশ)}}}} | released = {{film date|df=y|2016|02|05|[[কেৰালা]]|2016|02|12|ভাৰতৰ অন্যান্য অংশ}} | runtime = ১২০ মিনিট<ref>{{cite web|title=Maheshinte Prathikaram|url=http://www.bbfc.co.uk/releases/maheshinte-prathikaram-2016|publisher=[[British Board of Film Classification]]|access-date=14 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160714082854/http://www.bbfc.co.uk/releases/maheshinte-prathikaram-2016|archive-date=14 July 2016|url-status=dead}}</ref> | country = [[ভাৰত]] | language = ইডুক্কি উপভাষা সম্বলিত [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] | budget = {{INR|৩.৫}} কোটি টকা<ref name="MP Budget and Collection">{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/thondimuthalum-driksakshiyum-scores-big-multiplexes-64773|title='Thondimuthalum Driksakshiyum' scores big at multiplexes|website=The News Minute|date=6 July 2017|access-date=16 May 2020|quote=Maheshinte Prathikaram made on a budget of Rs. 3.5 crores, it collected Rs. 17.5 crores at the box office|archive-date=27 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200927194543/https://www.thenewsminute.com/article/thondimuthalum-driksakshiyum-scores-big-multiplexes-64773|url-status=live}}</ref> | gross = {{INR|১৭.৮৫}} কোটি টকা<ref name="MP Budget and Collection" /> }} '''''মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম''''' (অৰ্থ: মহেশৰ প্ৰতিশোধ) হৈছে ২০১৬ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত এখন ভাৰতীয় [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] ভাষাৰ কমেডী ড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ। এইখন পৰিচালক দিলীশ পুথানৰ পৰিচালনাৰ প্ৰথম ছবি আছিল আৰু ছবিখনৰ প্ৰযোজনা কৰিছিল আশিক আবুৱে। ছবিখনৰ নাম ভূমিকা অৰ্থাৎ মহেশৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে ফাহাদ ফাচিলৰ লগতে সহ অভিনয় শিল্পী হিচাপে আছে [[অপৰ্ণা বালামুৰলী]], [[অনুশ্ৰী]], এলেনচিয়াৰ লে লোপেজ আৰু চৌবিন চাহিৰ। শ্যাম পুষ্কৰণৰ কাহিনীভাগ চ্লেৰথলাৰ থুৰাভুৰৰ বাসিন্দা থাম্পন পুৰুষনৰ জীৱনৰ এটা প্ৰকৃত ঘটনাৰ ওপৰত আধাৰিত।<ref>{{Cite web|url=https://english.manoramaonline.com/entertainment/entertainment-news/maheshinte-prathikaaram-real-life-story-thampan-purushan.html|title=It was 'Purushan's prathikaram' in real life!|website=Malayala Manorama|date=25 February 2016|access-date=16 May 2020|archive-date=23 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180623141416/https://english.manoramaonline.com/entertainment/entertainment-news/maheshinte-prathikaaram-real-life-story-thampan-purushan.html|url-status=live}}</ref> শৈজু খালিদ ছবিখনৰ চিনেমেটোগ্ৰাফাৰ আছিল আৰু সংগীত পৰিচালনা কৰিছিল বিজীবাল এ। ''মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম''ৰ পৰিকল্পনা ২০১৩ চনত আৰম্ভ হৈছিল যেতিয়া পুথানে আশিক আবুৰ 'ইডুক্কি গোল্ড' ছবিখনৰ সহকাৰী পৰিচালক হিচাপে কাম কৰি আছিল। শ্যামে পুথানক তেওঁৰ গাঁৱৰ এটা প্ৰকৃত ঘটনাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এই কাহিনীৰ ধাৰণাটো দিছিল। পুথানৰ অনুৰোধত শ্যামে সেই বছৰতে চিত্ৰনাট্য লিখি উলিয়ায় আৰু পিছলৈ আবুৱে ছবিখন প্ৰযোজনা কৰিবলৈ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰে। ২০১৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহৰপৰা ছবিখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ হোৱাৰ কথা আছিল যদিও তাৰকা নিৰ্বাচনৰ কিছু খেলিমেলিৰ বাবে ২০১৫ চনৰ আগষ্ট মাহলৈ ই পিছুৱাই যায়। ২০১৫ চনৰ আগষ্টৰ আৰম্ভণিতে ইডুক্কি জিলাৰ কিছুমান নিৰ্দিষ্ট স্থানত ছবিখনৰ মুখ্য দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ হয় আৰু অক্টোবৰ মাহৰ শেষৰফালে ই সমাপ্ত হয়। চলচ্চিত্ৰখন ২০১৬ চনৰ ৫ ফেব্ৰুৱাৰীত [[কেৰালা]]ত, ১২ ফেব্ৰুৱাৰীত ভাৰতৰ বাকী অংশত আৰু ২৬ ফেব্ৰুৱাৰীত বিশ্বব্যাপী মুক্তি দিয়া হয়। ৩.৫০ কোটি টকাৰ সীমিত বাজেটেৰে নিৰ্মিত ছবিখনে কেৰালা বক্স অফিচত ১৭.৩৫ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰি ব্যাৱসায়িকভাৱে লাভৱান হয়। ছবিখনে সমালোচকৰপৰাও ভূয়সী প্ৰশংসা লাভ কৰে, বিশেষকৈ ফাহাদ ফাচিলৰ অভিনয়ক তেওঁৰ কেৰিয়াৰৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ অভিনয় বুলি অভিহিত কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰি ছবিখনৰ হাস্যৰস, সংগীত, চিনেমেটোগ্ৰাফী আৰু চিত্ৰনাট্যই উচ্চ প্ৰশংসা লাভ কৰে। ৬৪সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটাত ছবিখনে শ্ৰেষ্ঠ মৌলিক চিত্ৰনাট্য আৰু শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বঁটা লাভ কৰে। লগতে ৪৭সংখ্যক কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটাত ই শ্ৰেষ্ঠ মৌলিক চিত্ৰনাট্য আৰু আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় আৰু কলাত্মক চলচ্চিত্ৰৰ বঁটা আঁজুৰি লিবলৈ সক্ষম হয়। ২০১৮ চনত ছবিখনক [[তামিল]] ভাষাত 'নিমীৰ' আৰু ২০২০ চনত [[তেলুগু]] ভাষাত 'উমা মহেশ্বৰ উগ্ৰ ৰূপস্য' নামেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰমক মালয়ালম চিনেমাৰ "নতুন ঢৌ"ৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ নিদৰ্শন বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite news|last=Nagarajan|first=Saraswathy|date=2019-12-19|title=The 25 best Malayalam films of the decade: 'Premam', 'Maheshinte Prathikaram', 'Kumbalangi Nights' and more|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-25-best-malayalam-films-of-the-decade-premam-maheshinte-prathikaram-kumbalangi-nights-and-more/article30349548.ece|access-date=2021-07-11|issn=0971-751X}}</ref> == কাহিনী == মহেশ ভাবনা হৈছে এজন সাধাৰণ ফটোগ্ৰাফাৰ। তেওঁ নিজৰ পিতৃ ভিনচেণ্ট ভাবনাৰ সৈতে বসবাস কৰে। তেওঁলোকে [[কেৰালা]]ৰ ইডুক্কি জিলাৰ প্ৰকাশ নামৰ অঞ্চলটোত 'ভাৱনা ষ্টুডিঅ'' নামৰ এখন ডিজিটেল ফটোগ্ৰাফীৰ ষ্টুডিঅ' চলায়। ষ্টুডিঅ'টোৰ ঠিক কাষতে মহেশৰ নলে-গলে লগা বন্ধু বেবীৰ এখন ফ্লেক্স-বোৰ্ড প্ৰিণ্টিঙৰ দোকান আছে। বেবীৰ সহায়ক ক্ৰিস্পিন হৈছে এজন এডবি ফটোশ্বপ|ফটোশ্বপ বিশেষজ্ঞ, যিয়ে ফ্লেক্স-বোৰ্ডসমূহ ডিজাইন কৰে। মহেশৰ তেওঁৰ হাইস্কুলীয়া দিনৰ প্ৰেমিকা সৌম্যাৰ সৈতে এক গভীৰ প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক থাকে। এদিন গাঁৱৰ মাজ-মজিয়াত এজন ব্যক্তিৰ সৈতে বেবীৰ এটা সৰু কথাতে তৰ্কাতৰ্কি হয়। লাহে লাহে কাজিয়াখন বাঢ়ি যায় যদিও একাংশ বাটৰুৱাই তেওঁলোকক শান্ত কৰে। কিন্তু কিছু পলমকৈ হ'লেও ক্ৰিস্পিনে বেবীৰ সৈতে তৰ্ক কৰা মানুহজনক আক্ৰমণ কৰে। ফলত কাজিয়াখন পুনৰ আৰম্ভ হয় আৰু এইবাৰ সেই মানুহজনৰ বন্ধু জিমচনেও তাত যোগ দিয়ে। মহেশে ঘটনাৰস্থলীত উপস্থিত হৈ সকলোকে শান্ত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। কিন্তু মহেশৰ শাসন কৰা ধৰণৰ কথা-বতৰাত অতিষ্ঠ হৈ জিমচনে মহেশৰ সৈতে কাজিয়াত লিপ্ত হয় আৰু তাক বেয়াকৈ প্ৰহাৰ কৰে। অৱশেষত ভিনচেণ্টে আহি কাজিয়াখন ভাঙি দিয়ে। এইদৰে ৰাজহুৱাভাৱে অপমানিত হৈ মহেশে জিমচনক মাৰি ইয়াৰ প্ৰতিশোধ লোৱাৰ সংকল্প লয় আৰু প্ৰতিজ্ঞা কৰে যে জিমচনক উচিত শিক্ষা নিদিয়ালৈকে তেওঁ ভৰিৰ চটি জোতা পিন্ধা বন্ধ কৰি দিব। ইফালে সৌম্যায় মহেশৰ সৈতে থকা সম্পৰ্ক অন্ত পেলাই এজন অনাবাসী ভাৰতীয় (অনা-আৱাসী ভাৰতীয় আৰু ভাৰতীয় মূলৰ লোক|NRI) নাৰ্ছক বিয়া কৰায়, যাৰ বাবে মহেশ মানসিকভাৱে ভাঙি পৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ক্ৰিস্পিনৰপৰা জিমচনৰ ঠিকনা গম পায় আৰু ৱেল্ডাৰ হিচাপে কাম কৰা গেৰেজখনলৈ যায়। কিন্তু তাত গৈ তেওঁ গম পায় যে জিমচনে কাম এৰি চাকৰিৰ বাবে [[ডুবাউ|ডুবাই]]লৈ গুচি গৈছে। এই ঘটনাটো পাহৰি যাবলৈ বেবিয়ে উপদেশ দিয়া সত্ত্বেও মহেশে জিমচনৰ ঘূৰি অহাৰ বাবে অপেক্ষা কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। এই সময়ছোৱাত নিজকে প্ৰস্তুত কৰিবলৈ তেওঁ এখন চীনা সমৰকলা|কুং ফু প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰতো নাম ভৰ্তি কৰে। ৱনিতা (আলোচনী)|ৱনিতা নামৰ আলোচনীখনৰ বেটুপাতৰ প্ৰতিযোগিতা এখনত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ জিমচি নামৰ এগৰাকী কলেজীয়া যুৱতীয়ে 'গ্লেমাৰ ফটোগ্ৰাফী'ৰ বাবে মহেশৰ ষ্টুডিঅ'লৈ আহে। এনেধৰণৰ অস্বাভাৱিক অনুৰোধত কিছু বিমোৰত পৰিলেও মহেশে তাইৰ ফটো শ্বুট কৰে। কিন্তু জিমচিৰ ফটোখন একেবাৰে অনুজ্জ্বল আৰু অনাকৰ্ষণীয় হৈ ওলায়। এই ফলাফলত জিমচিয়ে অসন্তুষ্টি প্ৰকাশ কৰাত মহেশে নিজৰ ফটোগ্ৰাফীৰ দক্ষতাৰ ওপৰতে প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিবলৈ বাধ্য হয়। হতাশ হৈ তেওঁ পিতৃৰ ওচৰলৈ পৰামৰ্শ ল'বলৈ যায় আৰু দেউতাকে তাক ফটোগ্ৰাফী যে এক কলা, সেই বিষয়ে বুজাই কয়। মহেশে দেউতাকে তোলা পুৰণি ফটোগ্ৰাফৰ সংগ্ৰহসমূহ পৰীক্ষা কৰে, তাৰ এংগেল আৰু পোহৰৰ ব্যৱহাৰ বুজি লয় আৰু তেওঁৰ মনলৈ এটা নতুন ধাৰণা আহে। এইবাৰ মহেশে সদায় তুলি অহা স্থিৰ ছবিৰ পৰিৱৰ্তে জিমচিৰ অজ্ঞাতে তাইৰ গতিশীল অৱস্থাৰ কিছুমান ফটো তোলে আৰু তাৰে আটাইতকৈ ধুনীয়া ফটোখন আলোচনীখনলৈ পঠিয়াই দিয়ে। কিছুদিন পাছত জিমচিয়ে নিজৰ ফটো প্ৰকাশ পোৱা আলোচনীখন লৈ মহেশৰ ঘৰত উপস্থিত হয়। অনুমতি অবিহনে ফটো তোলাৰ বাবে তাই মহেশক ডবিয়ায় যদিও ফটোখনৰ প্ৰশংসাও কৰে। লাহে লাহে তেওঁলোক দুয়ো দুয়োৰে প্ৰতি আকৰ্ষিত হয়। এই কথা অনুভৱ কৰি জিমচিয়ে মহেশক তেওঁলোকৰ ভৱিষ্যতৰ কথা পাতিবলৈ মাতে। কথা প্ৰসংগত তাই প্ৰকাশ কৰে যে তাই আচলতে জিমচনৰ ভনীয়েক। এই কথাই মহেশক কিছু চিন্তাত পেলায় যদিও প্ৰেমৰ গভীৰতাৰ আগত তেওঁৰ সেই সন্দেহ দূৰ হয় আৰু তেওঁলোকৰ সম্পৰ্কটো আগবঢ়াই নিয়ৰে সিদ্ধান্ত লয়। কেইসপ্তাহমানৰ পিছত, কামৰ তত্ত্বাৱধায়কক চৰ মৰাৰ অপৰাধত জিমচনক চাকৰিৰপৰা বৰ্খাস্ত কৰা হয় আৰু ভাৰতলৈ ওভতাই পঠোৱা হয়। পাছদিনা মহেশ আৰু বেবিয়ে জিমচনক মল্লযুদ্ধৰ (খালি হাতেৰে যুঁজ) বাবে প্ৰত্যাহ্বান জনায়। কেইমিনিটমান যুদ্ধ কৰাৰ পাছত মহেশে জিমচনক বগৰাই মাটিত পেলাই দিয়ে আৰু বেবিয়ে মহেশক বিজয়ী ঘোষণা কৰে। মহেশে কৰা প্ৰতিজ্ঞা অনুসৰি পুনৰ ভৰিত চটি জোতা পিন্ধে। পাছদিনা মহেশে চিকিৎসালয়ত চিকিৎসাধীন হৈ থকা জিমচনক দেখা কৰিবলৈ যায় আৰু জিমচিৰ সন্মুখতে তাইৰ মাকৰ লগত নিজৰ চিনাকি কৰাই দিয়ে। তেওঁ জিমচিৰ প্ৰতি থকা তেওঁৰ প্ৰেম স্বীকাৰ কৰে আৰু জিমচনক তেওঁলোকৰ সম্পৰ্কত সন্মতি আছে নে নাই সোধে। চলচ্চিত্ৰখনৰ শেষৰ ক্ৰেডিটৰ সময়ত দেখুওৱা হয় যে মহেশ আৰু জিমচি এতিয়া একেলগে আছে। == চৰিত্ৰসমূহ == * ফাহাদ ফাচিল — মহেশ ভাবনা * চৌবিন চাহিৰ — ক্ৰিস্পিন * [[অপৰ্ণা বালামুৰলী]] — জিমচি * [[অনুশ্ৰী]] — সৌম্যা * এলেনচিয়াৰ লে লোপেজ — বেবী * লিজোমোল জোছ — ছোনিয়া * কে. এল. এণ্টনি কোচি — ভিনচেণ্ট ভাবনা (মহেশৰ পিতৃ) * সুজিত শংকৰ — জিমচন অগষ্টিন (জিমচিৰ ভাতৃ) * জাফৰ ইডুক্কি — কুঞ্জুমন (সৌম্যাৰ পিতৃ) * অচ্যুতানন্দন — তাহিৰ (গাঁৱৰ কাউঞ্চিলৰ) * অৰুণ কুমাৰ পাভুম্বা — অটো চালক (জিমচনৰ বন্ধু) * বিজিলেশ কাৰায়াদ — বিজিলেশ * লীনা এণ্টনি — জিমচিৰ মাতৃ * "কুং-ফু" সাজিত — মহেশৰ কাৰাটে প্ৰশিক্ষক * দিলীশ পুথান — এলডো, এজন আমেৰিকান মালয়ালী (কেমিঅ' ভূমিকা) * উন্নীমায়া প্ৰসাদ — এলডোৰ পত্নী (কেমিঅ' ভূমিকা) == প্ৰযোজনা == === পৰিকল্পনা === ''মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম'' চলচ্চিত্ৰখনৰ কাহিনীভাগ চিত্ৰনাট্যকাৰ শ্যাম পুষ্কৰণৰ নিজৰ গাঁৱত ঘটা এটা প্ৰকৃত ঘটনাৰ ওপৰত আধাৰিত। আশিক আবুৰ 'ইডুক্কি গোল্ড' ছবিখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণৰ সময়ত শ্যামে এই বিষয়ে আবুৰ সহকাৰী পৰিচালক দিলীশ পুথানৰ সৈতে আলোচনা কৰে। পুথানে এই কাহিনীটোৰেই পৰিচালক হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। এইদৰেই চলচ্চিত্ৰখনৰ মূল ধাৰণাটো গঢ় লৈ উঠে। যিহেতু গ্ৰাম্য অঞ্চলৰ মানুহৰ জীৱনক লৈ এই কাহিনীটো আছিল, গতিকে তেওঁলোকে সমগ্ৰ ছবিখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ ইডুক্কি জিলাতে কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়।<ref>{{cite news|trans-title=Not Acting, Director Truly|language=ml|last=জেக்கബ്|first=ജോ|script-title=ml:അഭിനയമല്ല, സത്യമായും സംവിധായകനാണ്|url=http://manoramaonline.com|access-date=25 June 2016|work=[[Malayala Manorama]]|date=29 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160404085320/http://manoramaonline.com|archive-date=4 April 2016|url-status=live}}</ref> ২০১৪ চনৰ আগষ্ট মাহত বাতৰি প্ৰকাশ পায় যে ফাহাদ ফাচিলক এই ছবিখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰৰ বাবে বাছনি কৰা হৈছে আৰু আবুৱে তেওঁৰ প্ৰযোজনা সংস্থা 'OPM ড্ৰিম মিল চিনেমাছ'ৰ জৰিয়তে ছবিখনত ধন বিনিয়োগ কৰিব।<ref>{{cite news|last=V. P.|first=Nicy|title=Fahadh to Play Photographer in 'Maheshinte Prathikaram'|url=http://ibtimes.co.in|access-date=11 June 2016|work=[[International Business Times]]|date=20 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160611122800/http://ibtimes.co.in|archive-date=11 June 2016|url-status=live}}</ref> '২২ ফিমেল কট্টায়ম' (২০১২)ৰ পিছত আশিক আবুৰ সৈতে ফাহাদৰ এইখন দ্বিতীয়খন ছবি আছিল। সংগীত পৰিচালক হিচাপে বিজীবাল আৰু চিনেমেটোগ্ৰাফাৰ হিচাপে শৈজু খালিদ চুক্তিবদ্ধ হয়। প্ৰথম অৱস্থাত ২০১৪ চনৰ ডিচেম্বৰৰ প্ৰথম সপ্তাহৰপৰা ছবিখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news|last=Karthikeyan|first=Shruti|title=Fahadh will play a photographer in his next film|url=http://indiatimes.com|access-date=24 June 2016|work=[[The Times of India]]|date=19 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140823000527/http://indiatimes.com|archive-date=23 August 2014|url-status=live}}</ref> এইখন শ্যাম পুষ্কৰণৰ প্ৰথম স্বতন্ত্ৰ চিত্ৰনাট্য আছিল। ২০১৪ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত খবৰ ওলাইছিল যে আনোৱাৰ ৰছিদৰ 'মনিয়াৰায়িলে জিন্নু' ছবিৰ কাম শেষ কৰি ফাহাদে এই প্ৰকল্পত যোগ দিব।<ref>{{cite web|author1=Admin|title=Dileesh Pothan to debut as director with Fahad Fazil movie.|url=http://metromatinee.com|publisher=Metromatinee.com|access-date=24 June 2016|date=1 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20160714071934/http://metromatinee.com|archive-date=14 July 2016|url-status=dead}}</ref> কিন্তু ফাহাদৰ সময়সূচীৰ খেলিমেলিৰ বাবে প্ৰযোজনাৰ কাম ২০১৫ চনৰ জুন মাহৰ আৰম্ভণিলৈ পিছুৱাই দিয়া হয়।<ref>{{cite news|author=Online Desk|title=Anusree and Fahadh to pair up again|url=http://manoramaonline.com|access-date=24 June 2016|work=[[Malayala Manorama]]|date=11 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160409151649/http://manoramaonline.com|archive-date=9 April 2016|url-status=live}}</ref> 'নালে' আৰু 'অয়াল নিয়ানল্লা' ছবিৰ ব্যস্ততাৰ বাবে অভিনেতাগৰাকী উপলব্ধ নোহোৱাত কাম পুনৰ পিছুৱাবলগীয়া হয়।<ref>{{cite news|author=Deccan Chronicle|title=Fahadh-Parvathy team up for Virgin|url=https://deccanchronicle.com|access-date=24 June 2016|work=[[Deccan Chronicle]]|date=14 July 2015|archive-url=https://archive.org|archive-date=14 July 2016|url-status=live}}</ref> অৱশেষত খ্ৰীষ্টমাছত মুক্তিৰ লক্ষ্যৰে ২০১৫ চনৰ আগষ্ট মাহৰ আৰম্ভণিতে ''মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম''ৰ মূল প্ৰযোজনা আৰু দৃশ্যগ্ৰহণৰ কাম আৰম্ভ হয়।<ref>{{cite news|trans-title=Fahadh Is Photographer|language=ml|author=Deshabhimani|script-title=ml:ഫഹദ് ഫോട്ടോഗ്രാഫർ|url=http://deshabhimani.com|access-date=24 July 2016|work=[[Deshabhimani]]|date=21 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160724181817/http://deshabhimani.com|archive-date=24 July 2016}}</ref> === চিত্ৰনাট্য লিখন === মহেশৰ চৰিত্ৰটো আলাপ্পুঝাৰ থুৰাভুৰত থকা চিত্ৰনাট্যকাৰ শ্যাম পুষ্কৰণৰ চুবুৰীয়া কুৰিয়াচিৰা পুৰুষন (থাম্পন পুৰুষন নামেৰে জনাজাত)ৰ জীৱনৰ ওপৰত আধাৰিত আছিল। গাঁৱৰ এখন কাজিয়া ভাঙিবলৈ যাওঁতে পুৰুষনক ৰাজহুৱাভাৱে প্ৰহাৰ আৰু অপমান কৰা হৈছিল। তাৰ পিছতে তেওঁ প্ৰতিজ্ঞা কৰিছিল যে যিজন মানুহে তেওঁক অপমান কৰিছিল, তাৰ ওপৰত প্ৰতিশোধ নোলোৱালৈকে তেওঁ ভৰিৰ চটি জোতা নিপিন্ধে। তেওঁৰ সেই "শত্ৰু"জন ডুবাইলৈ গুচি গৈছিল আৰু প্ৰতিশোধ ল'বলৈ পুৰুষনে তিনি বছৰ অপেক্ষা কৰিবলগীয়া হৈছিল। সৰু ল'ৰা হৈ থাকোঁতে শ্যামে পুৰুষনৰ মুখৰপৰা এই ঘটনাটো শুনিছিল আৰু পৰিচালক দিলীশ পুথানৰ সৈতে ইয়াক লৈ আলোচনা কৰিছিল। শ্যামে প্ৰথমতে পৰিচালক পুথানৰ নিজা জিলা কোট্টায়মৰ পটভূমিত চিত্ৰনাট্যখন লিখিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিলো পিছলৈ ইয়াক ইডুক্কি জিলালৈ সলনি কৰা হয়।<ref name="purushan" /> 'ইডুক্কি গোল্ড' ছবিৰ দৃশ্যগ্ৰহণৰ বাবে ইডুক্কিত থকা দুমাহৰ ভিতৰত তেওঁ তাত থকা মানুহৰ সংস্কৃতি আৰু বৈশিষ্ট্যসমূহ অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু ইয়াক কাহিনীটোৰ বাবে এক উপযুক্ত পটভূমি হিচাপে বিচাৰি পাইছিল।<ref name="syamstory" /> শ্যামে এই প্ৰকৃত ঘটনাটোৰ সৈতে এটা কাল্পনিক প্ৰেমৰ কাহিনীও সংযোজন কৰিছিল। ২০১৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত (ছবিখনৰ পোষ্ট-প্ৰডাকচনৰ কাম চলি থকাৰ সময়তে) পুৰুষনৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু ছবিখনৰ আৰম্ভণিতে এটা টাইটেল কাৰ্ডৰ জৰিয়তে তেওঁলৈ শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জ্ঞাপন কৰা হৈছিল।<ref name="purushan">{{cite news|last=Sathyapal|first=Rajashree|title=It was 'Purushan's prathikaram' in real life!|url=http://manoramaonline.com|access-date=11 June 2016|work=Malayala Manorama|date=25 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160313204431/http://manoramaonline.com|archive-date=13 March 2016|url-status=live}}</ref> ছবিখনৰ নামত ‘প্ৰতিকাৰম’ (প্ৰতিশোধ) শব্দটো থকা সত্ত্বেও পৰিচালক পুথানে ইয়াক এখন কমেডী ছবি হিচাপে গঢ়ি তুলিব বিচাৰিছিল। তেওঁ উল্লেখ কৰিছিল: "মই এক মৰ্মস্পৰ্শী অনুভৱ থকা হাস্যৰস উপভোগ কৰোঁ। এই কাহিনীটো এখন থ্ৰীলাৰ ছবি কৰাৰো সম্ভাৱনা আছিল, কিন্তু আমি ইয়াত বাস্তৱধৰ্মী উপাদানটোহে ফুটাই তুলিব বিচাৰিছিলোঁ।" তেওঁ আৰু শ্যামে প্ৰায় তিনি বছৰ ধৰি এই চিত্ৰনাট্যৰ ওপৰত কাম কৰিছিল।<ref name="jackpot">{{cite news|last=Gauri|first=Deepa|title=Dileesh Pothan hits the jackpot with debut film Maheshinte Prathikaram&nbsp; – Khaleej Times|url=http://khaleejtimes.com|access-date=11 June 2016|work=Khaleej Times|date=17 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160630054820/http://khaleejtimes.com|archive-date=30 June 2016|url-status=live}}</ref> কেইগৰাকীমান সহকাৰী পৰিচালকৰ সৈতে তেওঁলোকে ইডুক্কিৰ কট্টাপ্পনাৰ ওচৰৰ এখন পাহাৰীয়া গাঁও প্ৰকাশ চিটিত (য’ত ছবিখনৰ কাহিনীভাগ আধাৰিত) প্ৰায় তিনি মাহ ধৰি চিত্ৰনাট্যখন পৰিশোধন কৰিছিল। ৰাস্তাৰ চাৰিআলি বা চ’কৰ ওচৰৰ গাঁৱৰ জীৱন নিৰীক্ষণ কৰি তেওঁলোকে চিত্ৰনাট্যখন লিখিছিল, যাৰ ফলত ছবিখনৰ প্ৰতিটো চৰিত্ৰৰে এক বিতং অতীত কাহিনী গঢ়ি উঠিছিল। পুথানে চ’কৰ দোকানীবোৰৰ চাল-চলনসমূহ লক্ষ্য কৰিছিল, কিয়নো তেওঁলোকক গাঁৱত ঘটা বহুতো বাস্তৱ আৰু কাল্পনিক ঘটনাৰ প্ৰত্যক্ষদৰ্শী বুলি তেওঁ গণ্য কৰিছিল।<ref name="dileesh">{{cite news|last=Sathyendran|first=Nita|title=Scoring a hit|url=http://thehindu.com|access-date=17 May 2016|work=The Hindu|date=13 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160714071217/http://thehindu.com|archive-date=14 July 2016|url-status=live}}</ref> শ্যামে জানিবলৈ দিয়া মতে, তেওঁ পৰিচালক পুথান আৰু অভিনেতা ফাহাদ দুয়োৰে দক্ষতা লক্ষ্য কৰি সেই অনুসাৰে চিত্ৰনাট্যত উপাদানসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল।<ref name="Syam">{{cite news|last=Sathyendran|first=Nita|title=Scripting reel success|url=http://thehindu.com|access-date=12 October 2017|work=The Hindu|date=12 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171012071233/http://thehindu.com|archive-date=12 October 2017|url-status=live}}</ref> প্ৰাক-প্ৰডাকচন আৰু দৃশ্যগ্ৰহণৰ মাজৰ সময়ছোৱাত চিত্ৰনাট্যখন কেইবাবাৰো সংশোধন কৰা হৈছিল। শ্যামে ২০১৩ চনৰ মাজভাগতে ইয়াৰ প্ৰথম খচৰা প্ৰস্তুত কৰিছিল। এই সময়ছোৱাত তেওঁ আন তিনখন ছবিৰ চিত্ৰনাট্যৰ কামো সম্পূৰ্ণ কৰে। লেখকগৰাকীৰ মতে, এই চিত্ৰনাট্যখন কোনো খৰ-খেদা নকৰাকৈ লিখা হৈছিল; যিহেতু ই গাঁৱৰ জীৱনৰ ওপৰত আধাৰিত আছিল আৰু তেওঁ তাৰ সৈতে পৰিচিত আছিল (যাৰ জীৱনৰ ওপৰত কাহিনীটো আধাৰিত সেই থাম্পন পুৰুষন তেওঁৰ দেউতাকৰ বন্ধু আছিল)। শ্যামে লগতে কয় যে এই চিত্ৰনাট্যখনত "গৱেষণা কম আছিল কিন্তু গভীৰ নিৰীক্ষণ বেছি আছিল।" তাৰকা নিৰ্বাচন সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পিছত এক সংশোধিত চিত্ৰনাট্য প্ৰস্তুত কৰা হয় আৰু দৃশ্যগ্ৰহণ আগবঢ়াৰ লগে লগে ইয়াক কেইবাবাৰো সালসলনি কৰা হয়। শ্যাম, পুথান আৰু শৈজু খালিদে প্ৰতিদিনে দৃশ্যগ্ৰহণৰ অন্তত নিশা চিত্ৰনাট্যখন লৈ আলোচনা কৰিছিল। শ্যামে জানিবলৈ দিয়ে যে পৰিচালক আৰু অভিনয় শিল্পীসকলৰ পৰামৰ্শৰ ভিত্তিত ছবিখনৰ প্ৰতিটো দৃশ্যতে কিছু নহয় কিছু পৰিৱৰ্তন কৰা হৈছিল।<ref name="syamstory">{{cite news|trans-title=Maheshinte Prathikaaram, A Frequently Revised Screenplay: Syam Pushkaran|language=ml|last=বিজয়ান|first=লক্ষ্মী|script-title=ml:മഹേഷിന്റെ പ്രതികാരം, പലവട്ടം മാറ്റിയെഴുതിയ തിരക്കഥ: ശ്യാം പുക്കാരാൻ|url=http://manoramaonline.com|access-date=25 June 2016|date=11 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160714070953/http://manoramaonline.com|archive-date=14 July 2016|url-status=live}}</ref> === তাৰকা আৰু কলা-কুশলী নিৰ্বাচন === পৰিচালক দিলীশ পুথানৰ মতে, ছবিখনত কেইবাজনো ন-শিকাৰু থকা সত্ত্বেও ইয়াৰ তাৰকা নিৰ্বাচন একেবাৰে নিখুঁত আছিল।<ref name="jackpot" /> ২০১৪ চনত 'য়োবিন্তে পুস্তকম' ছবিৰ দৃশ্যগ্ৰহণৰ সময়ত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে ফাহাদ ফাচিলৰ সৈতে এই ছবিখনৰ সন্দৰ্ভত আলোচনা কৰিছিল, য'ত পৰিচালক পুথানে এটা সৰু চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ফাহাদে এই প্ৰকল্পটোক লৈ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰে আৰু তেওঁৰ অন্যান্য ব্যস্ততাসমূহ শেষ কৰি এই ছবিখনত অভিনয় কৰিবলৈ সন্মত হয়। পুথানে মহেশক এক বহুমাত্ৰিক চৰিত্ৰৰ এজন সৰল ব্যক্তি হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছিল আৰু তেওঁ এনে এজন অভিনেতা বিচাৰিছিল যিয়ে এই চৰিত্ৰটোক অতি সূক্ষ্মতাৰে ৰূপায়িত কৰিব পাৰে।<ref name="dileesh" /> তেওঁ লগতে কয় যে ফাহাদৰ স্বাভাৱিক আৰু স্বতঃস্ফূৰ্ত অভিনয় শৈলীৰ বাবেই তেওঁক নিৰ্বাচন কৰা হৈছিল।<ref name="jackpot" /> চিত্ৰনাট্য লিখাৰ প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়তে পুথান আৰু শ্যামে ক্ৰিস্পিন চৰিত্ৰটোৰ বাবে চৌবিন চাহিৰক বাছনি কৰিছিল।<ref>{{cite news|last=Sudhish|first=Navamy|title=Reinventing Humour|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Reinventing-Humour/2016/02/10/article3268945.ece|work=The New Indian Express|date=10 February 2016|access-date=19 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160316204812/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Reinventing-Humour/2016/02/10/article3268945.ece|archive-date=16 March 2016|url-status=dead|archivedate=16 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160316204812/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Reinventing-Humour/2016/02/10/article3268945.ece|deadurl=yes}}</ref> জিমচন চৰিত্ৰটোৰ বাবে 'নিয়ান ষ্টিভ লোপেজ' (২০১৫) ছবিৰ জৰিয়তে আত্মপ্ৰকাশ কৰা সুজিত শংকৰক পৰিচালকে চিত্ৰনাট্যৰ চমু আভাস দিবলৈ মাতি পঠিয়াইছিল। যদিও শংকৰে কাহিনীটো ভাল পাইছিল, তথাপি তেওঁ এই চৰিত্ৰটোৰ বাবে উপযুক্ত হ'ব নে নহয় সেই লৈ সন্দিহান আছিল; কিন্তু পুথানৰ তেওঁৰ ওপৰত সম্পূৰ্ণ বিশ্বাস আছিল।<ref>{{cite news|last=Simon|first=Litty|title=Sujith Shanker, the new anti-hero of Mollywood|url=http://english.manoramaonline.com/entertainment/interview/maheshinte-prathikaaram-fame-sujith-shanker-on-movies-and-theatre.html|access-date=19 June 2016|work=Malayala Manorama|date=8 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160508102532/http://english.manoramaonline.com/entertainment/interview/maheshinte-prathikaaram-fame-sujith-shanker-on-movies-and-theatre.html|archive-date=8 May 2016|url-status=live}}</ref> শ্যামৰ পত্নী উন্নীমায়া প্ৰসাদ এই ছবিখনৰ কাষ্টিং ডাইৰেক্টৰ (তাৰকা নিৰ্বাচন পৰিচালক) হোৱাৰ লগতে এগৰাকী সহকাৰী পৰিচালক হিচাপেও কাম কৰিছিল আৰু ছবিখনত অভিনয়ো কৰিছিল।<ref name="Syam" /> তেওঁ আৰু পুথানে আমেৰিকাত বসবাস কৰা এহাল দম্পতী— চাৰা আৰু এলডোৰ চুটি চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite news|trans-title=Eldhochayan's 'Chill Sarah' is Syam Pushkar's Wife; Now in Aashiq Abu Film|script-title=ml:എൽദോച്ചായന്റെ 'ചിൽ സാറ' ശ്യാം പുഷ്‌കറിന്റെ ഭാര്യ; ഇനി ആഷിഖ് അബു ചിത്രത്തിൽ|url=http://www.mangalam.com/news/detail/131868-latest-news-unnimaya-wife-of-shyam-pushkar-in-ashiq-abus-mayanadhi.html|access-date=12 October 2017|work=Mangalam Publications|date=29 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171012072009/http://www.mangalam.com/news/detail/131868-latest-news-unnimaya-wife-of-shyam-pushkar-in-ashiq-abus-mayanadhi.html|archive-date=12 October 2017|language=ml|url-status=live}}</ref> ২০১৫ চনৰ মে' মাহত মহেশৰ সৰুকালৰ প্ৰেমিকা আৰু বৃত্তিত নাৰ্ছ সৌম্যাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিবলেই অনুশ্ৰীক বাছনি কৰা হয়।<ref>{{cite news|last=Karthikeyan|first=Shruti|title=Anusree is a nurse in Maheshinte Prathikaram|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Anusree-is-a-nurse-in-Maheshinte-Prathikaram/articleshow/47372557.cms|access-date=19 June 2016|work=The Times of India|date=22 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305082714/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Anusree-is-a-nurse-in-Maheshinte-Prathikaram/articleshow/47372557.cms|archive-date=5 March 2016|url-status=live}}</ref> 'অৰু চেকেণ্ড ক্লাছ যাত্ৰা' (২০১৫) ছবিত অভিনয় কৰা অপৰ্ণা বালামুৰলীক জিমচিৰ চৰিত্ৰটোৰ অডিচন দিবলৈ শ্যামৰ পত্নীয়ে (যি আছিল অপৰ্ণাৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিক্ষয়িত্ৰী) উৎসাহিত কৰিছিল। দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ হোৱাৰ মাত্ৰ দুদিন আগহে বালামুৰলীক তেওঁৰ চৰিত্ৰটোৰ বিষয়ে বিতংকৈ বুজাই দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite news|last=Soman |first=Deepa |title=Jimsy is quite like me, says Aparna Balamurali |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Jimsy-is-quite-like-me-says-Aparna-Balamurali/articleshow/51056196.cms |access-date=19 June 2016 |work=The Times of India |date=20 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160714074025/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Jimsy-is-quite-like-me-says-Aparna-Balamurali/articleshow/51056196.cms |archive-date=14 July 2016 |url-status=live}}</ref> ফাহাদে বেবীৰ চৰিত্ৰটোৰ বাবে এলেনচিয়াৰ লে লোপেজৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰিছিল, যাৰ সৈতে তেওঁ পূৰ্বে 'অন্নয়ুম ৰাষ্ট্ৰীয়ম' (২০১৩) ছবিত কাম কৰিছিল।<ref>{{cite news|last=Cris|title=A serious-looking funny man|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/mollywood/110216/a-serious-looking-funny-man.html|access-date=19 June 2016|work=Deccan Chronicle|date=11 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310204545/http://deccanchronicle.com/entertainment/mollywood/110216/a-serious-looking-funny-man.html|archive-date=10 March 2016|url-status=live}}</ref> অডিচনৰ বিজ্ঞাপন দেখি আবেদন কৰাৰ পাছত ন-শিকাৰু লিজোমোল জোছক ছোনিয়ামল চৰিত্ৰটোৰ বাবে বাছনি কৰা হয়।<ref>{{cite news|last=Simon|first=Litty|title=Meet Babychayans' Soniyamol aka Lijomol|url=http://english.manoramaonline.com/entertainment/interview/lijomol-maheshinte-prathikaram-actor-on-debut-film-fahadh-faasil-dileesh-pothan.html|access-date=19 June 2016|work=Malayala Manorama|date=7 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160506064214/http://english.manoramaonline.com/entertainment/interview/lijomol-maheshinte-prathikaram-actor-on-debut-film-fahadh-faasil-dileesh-pothan.html|archive-date=6 May 2016|url-status=live}}</ref> থিয়েটাৰ জগতৰ সতে জড়িত দম্পতী কে. এল. এণ্টনি কোচি আৰু লীনা এণ্টনিয়ে ক্ৰমে ভিনচেণ্ট ভাবনা আৰু জিমচিৰ মাতৃ হিচাপে চিনেমা জগতত আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite news|last=Viswanath|first=Chandrakanth|title=Taking Centrestage|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Taking-Centrestage/2016/03/05/article3310417.ece|access-date=19 June 2016|work=The New Indian Express|date=5 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160424051441/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Taking-Centrestage/2016/03/05/article3310417.ece|archive-date=24 April 2016|url-status=dead|archivedate=24 April 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160424051441/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Taking-Centrestage/2016/03/05/article3310417.ece|deadurl=yes}}</ref> পুথানে ছবিখনত অভিনয় কৰিবলৈ স্থানীয় সাধাৰণ মানুহকো তেওঁলোকে পিন্ধি থকা স্বাভাৱিক পোছাকতে নিয়োগ কৰিছিল; তেওঁ বিশ্বাস কৰিছিল যে কেৱল পেছাদাৰী অভিনেতা ল'লে ছবিখনৰ বাস্তৱধৰ্মী ৰূপটো ম্লান পৰি যাব পাৰে। পৰিচালকে ছবিখনৰ প্ৰতিটো দৃশ্যতে গাঁৱৰ পৰিৱেশ, কাপোৰ-কানি আৰু কথা কোৱাৰ স্থানীয় টান আদি বাস্তৱ সন্মতভাৱে ফুটাই তুলিব বিচাৰিছিল।<ref name="clothes" /> অজয় চালিচেৰী মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম ছবিখনৰ কলা নিৰ্দেশক আছিল। চালিচেৰীয়ে মহেশৰ ভাবনা ষ্টুডিঅ' আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা অট্টালিকাসমূহৰ লগতে এখন খালী ঠাইত জোতা-চেণ্ডেলৰ দোকান এখনৰ ছেট ডিজাইন কৰিছিল। অজয়ে কয়, "চিনেমাখনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা প্ৰতিটো সামগ্ৰী, পাকঘৰত ব্যৱহাৰ কৰা তীখাৰ প্লেটৰপৰা আৰম্ভ কৰি দেৱালত ওলমাই থোৱা ফটো আৰু ফ্ৰেম, খিৰিকী আৰু দুৱাৰলৈকে— সকলোবোৰ ইডুক্কিৰ থলুৱা লোকৰ ঘৰ এখন প্ৰতিফলিত কৰিবলৈ ইচ্ছাকৃতভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।" <ref name="art">{{cite news|last=Simon|first=Litty|title=Ajayan Chalissery, the real owner of Bhavana studio|url=http://english.manoramaonline.com/entertainment/interview/ajayan-chalissery-maheshinte-prathikaaram-art-director-talks-about-movies-and-works.html|access-date=16 May 2016|work=Malayala Manorama|date=11 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160506215654/http://english.manoramaonline.com/entertainment/interview/ajayan-chalissery-maheshinte-prathikaaram-art-director-talks-about-movies-and-works.html|archive-date=6 May 2016|url-status=live}}</ref> ডিজাইনাৰ সমীৰা চনীশ ছবিখনৰ পোছাক সজ্জাৰ দায়িত্বত আছিল। অভিনয় শিল্পীসকলে পিন্ধা সকলো কাপোৰ পুৰণি বা ব্যৱহৃত আছিল, যিবোৰ নতুন কাপোৰৰ বিনিময়ত স্থানীয় বাসিন্দাৰপৰা সংগ্ৰহ কৰা হৈছিল; কাৰণ পৰিচালক পুথানে বিশ্বাস কৰিছিল যে মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰমৰ প্ৰতিটো সৰু সৰু সবিশেষ বাস্তৱসন্মত দেখা যাব লাগে।<ref name="clothes">{{cite news|last=Sreekumar|first=Priya|title=The real act|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/mollywood/140316/the-real-act.html|access-date=25 June 2016|work=Deccan Chronicle|date=14 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160606043949/http://www.deccanchronicle.com/entertainment/mollywood/140316/the-real-act.html|archive-date=6 June 2016|url-status=live}}</ref> সমৰকলাবিদ আৰু প্ৰশিক্ষক "কুং-ফু" সাজিত ছবিখনৰ ষ্টণ্ট কোঅৰ্ডিনেটৰ (ষ্টণ্ট পৰিচালক) আছিল।<ref>{{cite news|last=Raman|first=Giji K.|title=Giving a kung fu punch to films|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/giving-a-kung-fu-punch-to-films/article8698861.ece|access-date=11 June 2016|work=The Hindu|date=7 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160607003053/http://www.thehindu.com/news/national/kerala/giving-a-kung-fu-punch-to-films/article8698861.ece|archive-date=7 June 2016|url-status=live}}</ref> === দৃশ্যগ্ৰহণ === [[File:Idukki009.jpg|right|thumb|alt=Curved road along the top of the large Idukki Dam|ছবিখনৰ চূড়ান্ত যুঁজখন ইডুক্কি বান্ধৰ ওচৰত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল। ]] ২০১৫ চনৰ আগষ্ট মাহৰ আৰম্ভণিতে বৰ্ষা ঋতুৰ সময়ত কেৰালাৰ ইডুক্কি জিলাত ছবিখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ হৈছিল।<ref name="filming">{{cite news|trans-title=High Range is Busy Watching Film Shoots|language=ml|author=Mathrubhumi|script-title=ml:സിനിമ ഷൂട്ടിങ് കാണുന്നതിന്റെ തിരക്കിൽ ഹൈറേൻജ്|url=http://www.mathrubhumi.com/idukki/malayalam-news/kattappana-1.530937|access-date=24 July 2016|work=Mathrubhumi|date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160724181958/http://www.mathrubhumi.com/idukki/malayalam-news/kattappana-1.530937|archive-date=24 July 2016|title=আৰ্কাইভ কপি|archivedate=24 July 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160724181958/http://www.mathrubhumi.com/idukki/malayalam-news/kattappana-1.530937|deadurl=yes}}</ref> ছবিখনৰ সিংহভাগ দৃশ্য কট্টাপ্পনাৰ ওচৰৰ থোপ্ৰামকুডীত শ্বুট কৰা হৈছিল।<ref name="art" /> ছেপ্টেম্বৰ মাহত চেৰুথোনীত দৃশ্যগ্ৰহণ চলি থকাৰ সময়ত সহ-অভিনেতা সুজিত শংকৰৰ সৈতে এটা ষ্টণ্ট দৃশ্য কৰোঁতে ফাহাদ ফাচিল ভৰিত আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়। তেওঁক দুদিনৰ জিৰণি ল'বলৈ পৰামৰ্শ দিয়া হৈছিল যদিও ব্যস্ত সময়সূচীৰ বাবে তেওঁ দৃশ্যগ্ৰহণ অব্যাহত ৰখাৰ সিদ্ধান্ত লয়।<ref>{{cite news|url=http://www.ibtimes.co.in/fahadh-faasil-injured-during-maheshinte-prathikaram-shooting-actor-continues-shoot-648147|title=Fahadh Faasil injured during 'Maheshinte Prathikaram' shooting; Actor continues shoot|work=International Business Times|date=26 September 2015|access-date=16 May 2020|last=James|first=Anu|archive-url=https://web.archive.org/web/20160105093908/http://www.ibtimes.co.in/fahadh-faasil-injured-during-maheshinte-prathikaram-shooting-actor-continues-shoot-648147|archive-date=5 January 2016|url-status=live}}</ref> ইডুক্কিত ৪৫ দিন ধৰি চলা দৃশ্যগ্ৰহণৰ কাম অক্টোবৰ মাহৰ শেষৰফালে সম্পূৰ্ণ হয়।<ref>{{cite news|author=Onmanorama Staff|title='Maheshinte Prathikaaram' is the story of a commoner: Fahadh Faasil|url=http://english.manoramaonline.com/entertainment/interview/fahadh-faasil-on-maheshinte-prathikaaram-anwar-rasheed-movie-and-nazriya.html|access-date=19 June 2016|work=Malayala Manorama|date=1 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160508223658/http://english.manoramaonline.com/entertainment/interview/fahadh-faasil-on-maheshinte-prathikaaram-anwar-rasheed-movie-and-nazriya.html|archive-date=8 May 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|last=Sidhardhan|first=Sanjith|title=Fahadh completes Maheshinte Prathikaaram |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Fahadh-completes-Maheshinte-Prathikaaram/articleshow/49552092.cms|access-date=24 June 2016|work=The Times of India|date=27 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160714073027/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Fahadh-completes-Maheshinte-Prathikaaram/articleshow/49552092.cms|archive-date=14 July 2016|url-status=live}}</ref> চলচ্চিত্ৰখনত দুটা যুঁজৰ দৃশ্য আছিল। বাস্তৱসন্মত ৰূপ দিবলৈ অভিনেতাকেইজনে কোনো পূৰ্ব-প্ৰস্তুতি বা ৰিহাৰ্চেল অবিহনেই এই যুঁজত লিপ্ত হৈছিল। প্ৰথমটো দৃশ্যত সংগীত আৰু অন্যান্য কাৰিকৰী কৌশল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল যদিও পৰিচালক পুথানে অন্তিম পৰ্যায়ৰ চূড়ান্ত যুঁজখন অধিক স্বাভাৱিক দেখুৱাব বিচাৰিছিল। তেওঁ উল্লেখ কৰিছিল: "মই অনুভৱ কৰিছিলোঁ যে ইয়াক কোনো চিনেমেটিক ৰূপ নিদিয়াকৈ দৃশ্যগ্ৰহণ কৰিলে বেছি ভাল হ'ব। দৰ্শকে যাতে দৃশ্যটোৰ গভীৰতা অনুভৱ কৰিব পাৰে, তাৰ বাবে ই স্বাভাৱিক দেখাটো জৰুৰী আছিল। শ্বুটিং কৰোঁতে ফাহাদ আৰু সুজিতে বহুত কষ্ট কৰিবলগীয়া হৈছিল।" <ref name="fight">{{cite news|last=Menon|first=Anasuya|title=Stunts in Malayalam filmsare very raw and very real |url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/stunts-in-malayalam-filmsare-very-raw-and-very-real/article8565779.ece|access-date=16 May 2016|work=The Hindu|date=6 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160714072832/http://www.thehindu.com/features/metroplus/stunts-in-malayalam-filmsare-very-raw-and-very-real/article8565779.ece|archive-date=14 July 2016|url-status=live}}</ref> এই দৃশ্যটো চেৰুথোনী বান্ধ আৰু ইডুক্কি বান্ধৰ ওচৰৰ বোকাময় মাটিত চাৰি দিন ধৰি দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news|title=Fahadh injured during shooting|url=http://kaumudiglobal.com/innerpage1.php?newsid=69330|access-date=19 June 2016|work=Kerala Kaumudi|date=23 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150925104451/http://kaumudiglobal.com/innerpage1.php?newsid=69330|archive-date=25 September 2015|url-status=live|archivedate=25 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150925104451/http://kaumudiglobal.com/innerpage1.php?newsid=69330|deadurl=yes}}</ref> ছবিখনত ব্যৱহাৰ কৰা আকণি গছৰ গুটি বা কহুৱা বনৰ দৰে উৰি ফুৰা বুৰুজসমূহ (Milkweeds) কৃত্ৰিম আছিল; পাতল সামগ্ৰীৰে এনে প্ৰায় ১,০০০টা কৃত্ৰিম বুৰুজ তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। এটা দৃশ্যত ক্ৰিস্পিনে এইবোৰ কাটি পেলাওঁতে বেছিভাগেই প্ৰকৃত কহুৱাৰ দৰে ওপৰলৈ উৰি গৈছিল, যাৰ বাবে দৃশ্যটো কেইবাবাৰো পুনৰ শ্বুট কৰিবলগীয়া হৈছিল।<ref name="art" /> ছবিখন ৪.৫ কোটি টকাৰ বাজেটেৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name="budget">{{cite web|last=Ranjini|first=Beena|title=എതിരില്ലാത്ത താരാധിപത്യം..|trans-title=Undisputed Stardom..|url=http://www.vellinakshatram.com/online/report/Malayalam-Cinema-2016-Flash-Black-Boxoffice_2017-01-01.php|publisher=Vellinakshatram|access-date=1 January 2017|language=ml|date=1 January 2017|archive-date=2 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170102080325/http://www.vellinakshatram.com/online/report/Malayalam-Cinema-2016-Flash-Black-Boxoffice_2017-01-01.php|url-status=live|archivedate=2 January 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170102080325/http://www.vellinakshatram.com/online/report/Malayalam-Cinema-2016-Flash-Black-Boxoffice_2017-01-01.php|deadurl=yes}}</ref> === প’ষ্ট-প্ৰডাকচন === বেংগালুৰুৰ চেলডৰ প্ৰডাকচনে ছবিখনৰ শব্দ বিন্যাসৰ কাম কৰিছিল; নিক্সন জৰ্জ আৰু ৰাজীশ কে. আৰ.-এ ইয়াৰ চাউণ্ডস্কেপ বা ধ্বনি পটভূমি ডিজাইন কৰিছিল। যিহেতু মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম ছবিখনৰ পটভূমি ইডুক্কিৰ প্ৰকাশ চিটি আছিল, গতিকে ইয়াত সংলাপ আৰু সংগীতৰ ওপৰত আধিপত্য বিস্তাৰ নকৰাকৈ তাৰ সৈতে মিলি যোৱা কিছুমান স্বাভাৱিক প্ৰাকৃতিক শব্দৰ প্ৰয়োজন আছিল। জৰ্জ আৰু ৰাজীশে আটাইকেইটা স্থানতে পোনপটীয়াকৈ শব্দ বাণীবদ্ধ কৰিছিল আৰু ই চূড়ান্ত সম্পাদনা প্ৰক্ৰিয়াৰ সময়ত যথেষ্ট সহায় কৰিছিল। ছবিখনৰ অন্তিম পৰ্যায়ৰ চূড়ান্ত যুঁজখনৰ বাবে শব্দ প্ৰভাৱ সৃষ্টি কৰাটো আছিল আটাইতকৈ কঠিন কাম: "আমি ঘোছা আৰু গোৰ মৰাৰ শব্দ প্ৰভাৱ সৃষ্টি কৰিবলৈ মাংসৰ এটা ডাঙৰ টুকুৰা ব্যৱহাৰ কৰিছিলোঁ। এই সমগ্ৰ প্ৰক্ৰিয়াটোত বহুত সময় লাগিছিল আৰু কেইবাবাৰো পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰিবলগীয়া হৈছিল।" <ref>{{cite news | url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/keeping-it-real/article8281834.ece | title=Keeping it real | work=The Hindu | date=26 February 2016 | access-date=17 May 2016 | first=Aswin | last = V. N. | archive-url=https://web.archive.org/web/20160714070707/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/keeping-it-real/article8281834.ece | archive-date=14 July 2016 | url-status=live }}</ref> সম্পাদক চাইজু শ্ৰীধৰণে ছবিখনৰ কালাৰিষ্ট হিচাপে কাম কৰিছিল, য’ত তেওঁ ৰং সজ্জা সংশোধন কৰাৰ লগতে ইয়াৰ ডিজিটেল ইণ্টাৰমিডিয়েট প্ৰস্তুত কৰি উলিয়াইছিল।<ref>{{cite news|last=Suganth |first=M.|title=Colourists, the people who give films their sheen|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/Colourists-the-people-who-give-films-their-sheen/articleshow/52118964.cms|access-date=22 May 2016|work=The Times of India|date=5 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160714070830/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/Colourists-the-people-who-give-films-their-sheen/articleshow/52118964.cms|archive-date=14 July 2016|url-status=live}}</ref> == বিষয়-বস্তু আৰু বিশ্লেষণ == মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম ছবিখনত বৰষুণক এক ৰূপক (Metaphor) হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে আৰু ইয়াৰ দৃশ্যগ্ৰহণ বৰ্ষা ঋতুৰ সময়ত কৰা হৈছিল। পৰিচালক দিলীশ পুথানে উল্লেখ কৰিছিল যে কে. জি. জৰ্জৰ ১৯৮২ চনৰ কথাছবি 'য়াৱনিকা'ৰদ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ তেওঁ গল্প কথনৰ অংশ হিচাপে বৰষুণক ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ছবিখনৰ প্ৰথমাৰ্ধ বৰষুণৰ মাজত বা বৰষুণ দি যোৱাৰ পাছত ডাৱৰ ফৰকাল হোৱা সময়ত শ্বুট কৰা হৈছিল। প্ৰাক্তন প্ৰেমিকাৰ বিয়াত যোগ দিয়াৰ পাছত ধাৰাসাৰ বৰষুণৰ মাজত মহেশে কান্দি উঠা দৃশ্যটোৱে আচলতে এক গভীৰ ৰূপক প্ৰতিধ্বনিত কৰে; য'ত বৰষুণজাকে "মহেশে গঢ়ি তোলা সপোনবোৰ ধুই পেলায় আৰু তাক এক নতুন জীৱনৰ সন্ধান দিয়ে।" সমগ্ৰ ছবিখনত কেৱল এই এটা দৃশ্যৰ বাবেহে কৃত্ৰিম বৰষুণ (Rain unit) ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="rain">{{cite news|author=Team MetroPlus|title=Rain of images|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/rain-of-images/article8738479.ece|access-date=23 June 2016|work=The Hindu|date=17 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160714075613/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/rain-of-images/article8738479.ece|archive-date=14 July 2016|url-status=live}}</ref> ৰেডিফ ডট কমৰ (Rediff.com) শ্ৰীহৰি নায়াৰৰ মতে, মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম ছবিখনত এখন উৎকৃষ্ট চুটি গল্পৰ সকলোবোৰ গুণ আছে; তেওঁ অনুভৱ কৰিছিল যে ইয়াৰ ছন্দ আৰু গতি ১৯৬০ চনৰ এস্কুয়াৰ (Esquire) আলোচনীত প্ৰকাশ পোৱা সৃষ্টিশীল অ-কাল্পনিক (Creative non-fiction) শৈলীৰ অতি ওচৰ চপা।<ref>{{cite web | url=http://www.rediff.com/movies/special/the-photographer-who-wanted-revenge/20160222.htm | title=The photographer who wanted revenge | work=Rediff.com | date=22 February 2016 | access-date=3 August 2016 | first=Sreehari | last=Nair | archive-url=https://web.archive.org/web/20160507115905/http://www.rediff.com/movies/special/the-photographer-who-wanted-revenge/20160222.htm | archive-date=7 May 2016 | url-status=live}}</ref> নায়াৰে লক্ষ্য কৰিছিল যে পুথানৰ ৰাজনৈতিক দৰ্শনৰ বাবে ছবিখনত এক শক্তিশালী বামপন্থী মতাদৰ্শৰ প্ৰভাৱ আছে, য'ত পৰিচালকে তেওঁৰ চৰিত্ৰসমূহৰ বিশ্বাসত থকা সমতাৰ ধাৰণাটো পৰোক্ষভাৱে ব্যৱহাৰ কৰিছে: "ছবিখন বাৰে বাৰে চালে এটা আমোদজনক খেল লক্ষ্য কৰিব পৰা যায়; এটা দৃশ্যৰ কোনোবা এক মুখ্য চৰিত্ৰই তাৰ পূৰ্বৰ কোনোবা এটা দৃশ্যত একেবাৰে সৰু বা গৌণ চৰিত্ৰ হিচাপে ভূমুকি মাৰি থৈ গৈছে।" ছবিখনৰ প্ৰতিটো চৰিত্ৰই আছিল অনন্য।<ref>{{cite web|last=Nair|first=Sreehari|title=Seeing Red at the Malayalam Movies|url=http://www.rediff.com/movies/column/seeing-red-at-the-movies/20160601.htm|work=Rediff.com|access-date=23 June 2016|date=1 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160613194423/http://www.rediff.com/movies/column/seeing-red-at-the-movies/20160601.htm|archive-date=13 June 2016|url-status=live}}</ref> অৱশ্যে পিছলৈ শ্যাম পুষ্কৰণে স্পষ্ট কৰি দিছিল যে চিনেমাখনত তেওঁৰ ব্যক্তিগত বা ৰাজনৈতিক মতামত প্ৰতিফলিত হোৱা নাই।<ref name="syamstory" /> দ্য হিন্দূৰ সৈতে হোৱা এটা সাক্ষাৎকাৰত ফাহাদ ফাচিলে মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰমক এখন "গম্ভীৰ কমেডী" (Serious comedy) বুলি অভিহিত কৰিছিল।<ref>{{cite news|last=George|first=Vijay|title=Back with a bang|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/in-conversation-with-fahadh-faasil/article8192736.ece|access-date=16 May 2016|work=The Hindu|date=4 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160204080538/http://www.thehindu.com/features/friday-review/in-conversation-with-fahadh-faasil/article8192736.ece|archive-date=4 February 2016|url-status=live}}</ref> ছবিখনৰ নামত 'প্ৰতিশোধ' শব্দটো থকা সত্ত্বেও ই পূৰ্বৰ আন আন মালয়ালম প্ৰতিশোধধৰ্মী ছবিতকৈ বহু পৃথক আছিল। ইয়াৰ আৰম্ভণি ঘটিছিল ২০০০ চনৰ এখন একচনধৰ্মী ছবি 'নৰসিংহম'ৰ এটা জনপ্ৰিয় গান গুণগুণাই মহেশে পুখুৰীত গা ধুই থকা দৃশ্যৰে। ইয়াত ১৯৮৯ চনৰ 'কিৰীড়ম' আৰু ১৯৯৩ চনৰ 'চেংকোল' ছবিৰ বিপৰ্যস্ত চৰিত্ৰ চেথুমাধৱনৰ প্ৰতিশোধৰ প্ৰসংগও পৰোক্ষভাৱে টানি অনা হৈছে।<ref name="Hindu-review" /> দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াত প্ৰকাশ পোৱা তেওঁৰ পৰ্যালোচনাত সঞ্জীথ সিদ্ধাৰ্থনে ছবিখনক "প্ৰতিশোধৰ আটাইতকৈ মধুৰ কাহিনী" বুলি অভিহিত কৰিছিল; ই "কোনো সাধাৰণ প্ৰতিশোধৰ থ্ৰীলাৰ নহয়; ইয়াত গাঁৱৰ মানুহৰ সৰল কাৰ্যকলাপ আৰু মানসিকতাৰপৰা নিগৰি অহা এক প্ৰচুৰ হাঁহিৰ সমল সোমাই আছে।" <ref name="TOI-review" /> == সংগীত == ছবিখনৰ চাৰিটা গীত সম্বলিত এলবাম আৰু পটভূমি সংগীত যুগুতাইছিল বিজীবালে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ নিজেই দুটা গীতত কণ্ঠদানো কৰিছিল। গীতৰ কথাবোৰ ৰচনা কৰিছিল ৰফিক আহমেদ আৰু সন্তোষ বাৰ্মাই; ইয়াৰে বাৰ্মাই অন্তিমটো গীত ‘চেৰুপুঞ্জিৰি’ লিখিছিল। এলবামটোত বিজীবাল, বিজয় যেছুদাস, সুদীপ কুমাৰ, সংগীতা শ্ৰীকান্ত, অপৰ্ণা বালামুৰলী আৰু নিখিল মেথিউৱে কণ্ঠ দিছিল। ২০১৬ চনৰ ১ জানুৱাৰীত মিউজিক ২৪৭-ৰ জৰিয়তে ছবিখনৰ গীতসমূহ মুক্তি দিয়া হৈছিল।<ref name="videosong">{{cite news|last1=James|first1=Anu|url=http://ibtimes.co.in|title=Watch Idukki, Theliveyil songs from Fahadh Faasil's 'Maheshinte Prathikaram' [Jukebox]|date=5 February 2016|work=International Business Times|access-date=16 May 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160213160852/http://ibtimes.co.in|archive-date=13 February 2016}}</ref> গীতৰ কথাবোৰ লিখাৰ পিছতহে ইয়াৰ সংগীত পৰিচালনা কৰা হৈছিল; আহমেদে ‘ইডুক্কি’ গীতটো মাত্ৰ এদিনৰ ভিতৰতে এটা কবিতা হিচাপে লিখি উলিয়াইছিল। বিজীবালৰ মতে, ‘ইডুক্কি’ গীতটোৰ সুৰ কৰা সহজ আছিল কিয়নো ইয়াৰ কথাবোৰ যথেষ্ট অনুপ্ৰেৰণাদায়ক আছিল। তেওঁ প্ৰথমতে এটা সৰু অৰ্কেষ্ট্ৰাৰ সৈতে নিজৰ কণ্ঠতে গীতটো বাণীবদ্ধ কৰিছিল। পিছলৈ তেওঁ আন এটা উন্নত অৰ্কেষ্ট্ৰা ব্যৱহাৰ কৰি গীতটোৰ আন এটা সংস্কৰণ ৰেকৰ্ডিং কৰিছিল যদিও পৰিচালক পুথানে অনুভৱ কৰিলে যে ইয়াত প্ৰথম সংস্কৰণটোৰ দৰে সৌন্দৰ্য নাই। সেইবাবে ছবিখনত প্ৰথমটো সংস্কৰণকে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite news|trans-title=Music that Made Idukki A Smart Girl|language=ml|last=লক্ষ্মী|script-title=ml:ഇടുക്കിയെ മിടുക്കിയാക്കിയ സംഗീതം|url=http://manoramaonline.com|access-date=25 June 2016|work=Malayala Manorama|date=2 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413222222/http://manoramaonline.com|archive-date=13 April 2016|url-status=live}}</ref> জিমচিৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ উপৰি বালামুৰলীয়ে যেছুদাসৰ সৈতে ‘মৌনংগল’ গীতটো গাইছিল। বালামুৰলীয়ে উল্লেখ কৰিছিল যে তেওঁক দৃশ্যগ্ৰহণৰস্থলীত প্ৰায়েই গান গাবলৈ কোৱা হৈছিল আৰু তেওঁ অনুভৱ কৰে যে এই কথাই পিছৰ পৰ্যায়ত তেওঁলোকক যথেষ্ট প্ৰভাবিত কৰিছিল।<ref>{{cite news|last=Abhilash|first=Rekha|title=Jimcy, the girl who quietly stole Mahesh's heart|url=http://manoramaonline.com|access-date=19 June 2016|work=Malayala Manorama|date=10 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160504180613/http://manoramaonline.com|archive-date=4 May 2016|url-status=live}}</ref> এম. আৰ. জয়গীতাৰদ্বাৰা ৰচিত ‘এথেথো’ নামৰ আন এটা গীত প্ৰথমতে বাণীবদ্ধ কৰা হৈছিল যদিও ছবিখনত ইয়াক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা নহ’ল। পিছলৈ এই একেটা গীতৰে তেলুগু সংস্কৰণ ছবিখনৰ তেলুগু ৰিমেক ‘উমা মহেশ্বৰ উগ্ৰ ৰূপস্য’ত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। মূল সংস্কৰণটো ২০২০ চনৰ আগষ্ট মাহত বিজীবালৰ অফিচিয়েল ইউটিউব চেনেলত মুকলি কৰা হয়।<ref>{{Citation|title=Ethetho {{!}} Bijibal {{!}} Dileesh Pothan {{!}} Venkatesh Maha {{!}} Fahad Fazil {{!}} Satyadev| date=26 August 2020 |url=https://youtube.com|language=en|access-date=2022-02-14}}</ref> == মুক্তি == ২০১৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম ছবিখনৰ মুক্তিৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news|last=James|first=Anu|title=Fahadh Faasil gearing up for release of Monsoon Mangoes and Maheshinte Prathikaram|url=http://ibtimes.co.in|access-date=11 June 2016|work=International Business Times|date=8 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160714080504/http://ibtimes.co.in|archive-date=14 July 2016|url-status=live}}</ref> ৫ ফেব্ৰুৱাৰীত কেৰালাৰ ৬৭টা প্ৰেক্ষাগৃহত ছবিখন মুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite news|last=James|first=Anu|title=Fahadh Faasil's 'Maheshinte Prathikaaram' movie review: Live audience response|url=http://ibtimes.co.in|access-date=11 June 2016|work=International Business Times|date=5 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160408144841/http://ibtimes.co.in|archive-date=8 April 2016|url-status=live}}</ref> ইয়াৰ পিছত ১২ ফেব্ৰুৱাৰীত ভাৰতৰ বাকী অংশত আৰু দুসপ্তাহ পিছত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত ছবিখন মুক্তি পায়।<ref>{{cite web|author=Admin|title=Maheshinte Prathikaram will go worldwide from this February 26|url=http://onlookersmedia.in|publisher=Onlookersmedia|access-date=16 June 2016|date=25 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160714082218/http://onlookersmedia.in|archive-date=14 July 2016|url-status=live}}</ref> ভাৰতত ছবিখনৰ বিতৰণৰ দায়িত্বত আছিল OPM ড্ৰিম মিল চিনেমাছ। কেৰালাৰ বাহিৰত ছবিখন বেংগালুৰু, মহীশূৰ, মংগালুৰু, মণিপাল, চেন্নাই, কইম্বাটুৰ, হায়দৰাবাদ আৰু বিশাখাপত্তনমত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref name="outside">{{cite web|author=Admin|title=Maheshinte Prathikaram screens increasing from tomorrow!|url=http://onlookersmedia.in|publisher=Onlookersmedia|access-date=14 June 2016|date=11 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160603162929/http://onlookersmedia.in|archive-date=3 June 2016|url-status=live}}</ref> ২০১৬ চนৰ ১৯ ফেব্ৰুৱাৰীত মুম্বাই, পুনে, গুজৰাট, দিল্লী আৰু মধ্যপ্ৰদেশতো ছবিখন মুক্তি দিয়া হয়। ২০১৬ চনৰ ১০ মে'ত ছাইনা ভিডিঅ' ভিজনৰ (SAINA Video Vision)দ্বাৰা ছবিখনৰ ডিভিডি (DVD) আৰু ভিচিডি (VCD) মুকলি কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=https://amazon.in|title=Maheshinte Prathikaram|url-status=live|archive-url=https://archive.org|archive-date=24 June 2016|access-date=22 May 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://indianentertainmentportal.com|title=Maheshinte Prathikaaram DVD & VCD Released from SAINA|date=10 May 2016|publisher=Indian Entertainment Portal|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160510001906/http://indianentertainmentportal.com/|archive-date=10 May 2016|access-date=22 May 2016}}</ref> ছবিখনৰ টেলিভিছন সম্প্ৰচাৰৰ অধিকাৰ মজহাভিল মনোৰামাই (Mazhavil Manorama) ক্ৰয় কৰিছিল। কেৰালাৰ অনাম (Onam) উৎসৱৰ সময়ত ২০১৬ চনৰ ১৪ ছেপ্টেম্বৰত টেলিভিছনত ছবিখনৰ প্ৰথম প্ৰিমিয়াৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{cite news|last=James|first=Anu|url=http://ibtimes.co.in|title=Onam 2016: Here's full time schedule of Onam special premiere movies on Malayalam channels|date=12 September 2016|work=International Business Times|access-date=12 September 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160914161805/http://ibtimes.co.in|archive-date=14 September 2016}}</ref> === বিপণন === মাৰ্চ মাহৰ ভিতৰত ছবিখনৰ প্ৰযোজকসকলে ছচিয়েল নেটৱৰ্কিং ছাইট বা সামাজিক মাধ্যমত চৰিত্ৰসমূহৰ জনপ্ৰিয় সংলাপ সম্বলিত কেইবাখনো "ডায়লগ পোষ্টাৰ" মুকলি কৰে।<ref>{{cite news|trans-title=Maheshinte Prathikaaram Through Images|language=ml|author=Web Desk|script-title=ml:മഹേഷിന്റെ പ്രതികാരം ചിത്രങ്ങളിലൂടെ|url=http://www.theindiantelegram.com/2016/03/31/46399.html|access-date=24 July 2016|work=The Indian Telegram|date=31 March 2016|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20160724155732/http://www.theindiantelegram.com/2016/03/31/46399.html|archive-date=24 July 2016|title=আৰ্কাইভ কপি|archivedate=24 July 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160724155732/http://www.theindiantelegram.com/2016/03/31/46399.html|deadurl=yes}}</ref> মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম মুক্তি পোৱাৰ পিছত দৰ্শকৰ প্ৰতিক্ৰিয়া পৰীক্ষা কৰিবলৈ পৰিচালক পুথান, আশিক আবু, ফাহাদ ফাচিল আৰু চৌবিন চাহিৰে কেৰালাৰ বিভিন্ন প্ৰেক্ষাগৃহ পৰিদৰ্শন কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত ফাহাদে পায়্যানুৰৰ এটা প্ৰেক্ষাগৃহৰ টিকট কাউণ্টাৰত হঠাতে উপস্থিত হৈ দৰ্শকক আচৰিত কৰি তুলিছিল।<ref>{{cite news|author=Onmanorama Staff|title=For 'Maheshinte Prathikaaram', it's Fahadh Faasil at the ticket counter|url=http://english.manoramaonline.com/entertainment/entertainment-news/maheshinte-prathikaaram-fahadh-faasil-at-the-ticket-counter.html|access-date=16 May 2016|work=Malayala Manorama|date=16 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160714081202/http://english.manoramaonline.com/entertainment/entertainment-news/maheshinte-prathikaaram-fahadh-faasil-at-the-ticket-counter.html|archive-date=14 July 2016|url-status=live}}</ref> মাৰ্চ মাহত মহাত্মা গান্ধী বিশ্ববিদ্যালয় আৰ্ট ফেষ্টৰ সংগতি ৰাখি ছবিখনৰ কলা-কুশলীৰ এটা দলে (য’ত আশিক, ফাহাদ, জাফৰ ইডুক্কি আৰু বিজীবাল অন্তৰ্ভুক্ত আছিল) থোডুপুঝাৰ অল আজহাৰ কলেজ অব আৰ্টছ এণ্ড ছায়েন্সৰ শিক্ষাৰ্থীসকলৰ সৈতে বাৰ্তালাপ কৰে।<ref>{{cite news|author=Express News Service|title=Colourful Beginning to MGU Art Fest|url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Colourful-Beginning-to-MGU-Art-Fest/2016/03/11/article3321254.ece|access-date=14 June 2016|work=The New Indian Express|date=11 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160312100640/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Colourful-Beginning-to-MGU-Art-Fest/2016/03/11/article3321254.ece|archive-date=12 March 2016|url-status=dead|archivedate=12 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160312100640/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Colourful-Beginning-to-MGU-Art-Fest/2016/03/11/article3321254.ece|deadurl=yes}}</ref> ১৪ এপ্ৰিলত বিষু (Vishu) উৎসৱৰ উপলক্ষ্যে প্ৰযোজকসকলে তিনি মিনিটৰ এটা বিশেষ ভিডিঅ' মুকলি কৰে, য’ত চিনেমাখনৰ অডিচন আৰু কেইবাটাও দৃশ্যৰ আঁৰৰ কাহিনী (Behind the scenes) দেখুওৱা হৈছিল।<ref>{{cite news|author=Onmanorama Staff|title='Maheshinte Prathikaaram' special Vishu wish {{!}} Video|url=http://english.manoramaonline.com/entertainment/entertainment-news/maheshinte-prathikaaram-behind-the-scenes-video.html|access-date=17 June 2016|work=Malayala Manorama|date=14 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160714080913/http://english.manoramaonline.com/entertainment/entertainment-news/maheshinte-prathikaaram-behind-the-scenes-video.html|archive-date=14 July 2016|url-status=live}}</ref> == অভ্যৰ্থনা == === বক্স অফিচ === কেৰালা বক্স অফিচত পুৱাৰ প্ৰদৰ্শনসমূহত দৰ্শকৰ উপস্থিতি কিছু কম থকাৰ পিছতো, দৰ্শকৰ ইতিবাচক সঁহাৰিৰ বাবে সন্ধিয়াৰ প্ৰদৰ্শনৰপৰা ছবিখনৰ উপাৰ্জন বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰে।<ref>{{cite news|last=James|first=Anu|title=Maheshinte Prathikaram celebrity review: Fahadh Faasil is back with a bang|url=http://www.ibtimes.co.in/maheshinte-prathikaram-celebrity-review-fahadh-faasil-back-bang-665921|access-date=14 June 2016|work=International Business Times|date=6 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160216042700/http://www.ibtimes.co.in/maheshinte-prathikaram-celebrity-review-fahadh-faasil-back-bang-665921|archive-date=16 February 2016|url-status=live}}</ref> দৰ্শকৰ মাজত হোৱা অনুকূল চৰ্চাই ছবিখনক যথেষ্ট সহায় কৰে, যাৰ ফলত কেৰালাত ইয়াৰ প্ৰেক্ষাগৃহৰ সংখ্যা মাত্ৰ এসপ্তাহৰ ভিতৰতে ৬৭খনৰপৰা ৮৮খনলৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="100&nbsp; million" /> তৃতীয় সপ্তাহতো ছবিখনে কেৰালাত সুস্থিৰ প্ৰদৰ্শন অব্যাহত ৰাখে আৰু সপ্তাহান্তত (উইকেণ্ড) মুঠ ১ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰে।<ref>{{cite news|author=Speed News Desk|title=Kerala Box Office : Good opening for Vettah, Maheshinte Prathikaram rock steady|url=http://www.catchnews.com/regional-cinema/kerala-box-office-good-opening-for-manju-warrior-kunchacko-boba-vettah-fahadh-faasil-maheshinte-prathikaram-rock-steady-1456748996.html|access-date=11 June 2016|work=Catch News|date=1 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160617114901/http://www.catchnews.com/regional-cinema/kerala-box-office-good-opening-for-manju-warrior-kunchacko-boba-vettah-fahadh-faasil-maheshinte-prathikaram-rock-steady-1456748996.html|archive-date=17 June 2016|url-status=live}}</ref> তিনি সপ্তাহৰ পিছত ইয়াৰ মুঠ উপাৰ্জনে ১০ কোটি টকা অতিক্ৰম কৰে।<ref name="100&nbsp; million">{{cite news|author=Onmanorama Staff|title='Maheshinte Prathikaaram' still rules Kerala box office|url=http://english.manoramaonline.com/entertainment/entertainment-news/maheshinte-prathikaaram-action-hero-biju-rules-kerala-box-office.html|access-date=8 March 2016|work=Malayala Manorama|date=24 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160406204830/http://english.manoramaonline.com/entertainment/entertainment-news/maheshinte-prathikaaram-action-hero-biju-rules-kerala-box-office.html|archive-date=6 April 2016|url-status=live}}</ref> প্ৰদৰ্শনৰ শেষৰফালে, ই কেৰালাত মুঠ ১৭.৩৫ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰে আৰু জানুৱাৰীৰপৰা জুন মাহৰ ভিতৰত মুক্তি পোৱা ছবিসমূহৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বেছি উপাৰ্জন কৰা ছবি হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="keralagross">{{cite news|last=James|first=Anu|title=Kerala box office: Here's the final collection report of 'Maheshinte Prathikaaram,' 'Action Hero Biju,' 'Kali' and 'Paavada'|url=http://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-heres-final-collection-report-maheshinte-prathikaaram-action-hero-biju-683993|access-date=24 June 2016|work=International Business Times|date=23 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160713191708/http://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-heres-final-collection-report-maheshinte-prathikaaram-action-hero-biju-683993|archive-date=13 July 2016 |url-status=live}}</ref> কেৰালাৰ কিছুমান প্ৰেক্ষাগৃহত ছবিখন ১২৫ দিনতকৈও অধিক সময় ধৰি চলিছিল আৰু চেন্নাইত ৫০ দিনতকৈও অধিক সময় ধৰি ইয়াৰ প্ৰদৰ্শন চলিছিল।<ref>{{cite news|author=Mathrubhumi|title='Maheshinte Prathikaram' amazed me, says Mohanlal {{!}} VIDEO|url=http://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/-maheshinte-prathikaram-amazed-me-says-mohanlal-%7C-video-english-news-1.1179726|access-date=4 July 2016|work=Mathrubhumi|date=4 July 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160713191118/http://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/-maheshinte-prathikaram-amazed-me-says-mohanlal-%7C-video-english-news-1.1179726|archive-date=13 July 2016|url-status=live}}</ref> 'মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম' আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বক্স অফিচত ইয়াৰ তৃতীয় সপ্তাহান্তত (১১-১৩ মাৰ্চ) ১৭খন পৰ্দাত ১৬,৮১৯ ডলাৰ উপাৰ্জন কৰি আটাইতকৈ বেছি উপাৰ্জন কৰা মালয়ালম ছবি আছিল আৰু ই 'অ্যাকচন হিৰো বিজু' আৰু 'ভেট্টা' ছবি দুখনক পিছ পেলাইছিল। তিনি সপ্তাহত ই মুঠ ৭০,২৩৮ ডলাৰ উপাৰ্জন কৰে।<ref>{{cite news|last1=James|first1=Anu|title=Malayalam US box office: 'Maheshinte Prathikaaram' leads; 'Action Hero Biju' and 'Vettah' follow|url=http://www.ibtimes.co.in/malayalam-us-box-office-maheshinte-prathikaaram-leads-action-hero-biju-vettah-follow-670754|access-date=31 May 2016|work=International Business Times|date=15 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160317063339/http://www.ibtimes.co.in/malayalam-us-box-office-maheshinte-prathikaaram-leads-action-hero-biju-vettah-follow-670754|archive-date=17 March 2016|url-status=live}}</ref> চতুৰ্থ সপ্তাহান্তত (১৮-২০ মাৰ্চ) ১৩খন পৰ্দাৰপৰা উপাৰ্জন ৯,৭৫০ ডলাৰলৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite news|last=James|first=Anu|title=Malayalam box office: 'Maheshinte Prathikaaram,' 'Action Hero Biju' and 'Vettah' hold well in US|url=http://www.ibtimes.co.in/malayalam-box-office-maheshinte-prathikaaram-action-hero-biju-vettah-hold-well-us-671826|access-date=31 May 2016|work=International Business Times|date=23 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160505141036/http://www.ibtimes.co.in/malayalam-box-office-maheshinte-prathikaaram-action-hero-biju-vettah-hold-well-us-671826|archive-date=5 May 2016|url-status=live}}</ref> ছবিখনে ইয়াৰ ষষ্ঠ সপ্তাহান্ততো (১-৩ এপ্ৰিল) শীৰ্ষ স্থান ধৰি ৰাখি সাতখন পৰ্দাৰপৰা ৫,০৮৬ ডলাৰ লাভ কৰে আৰু ছয় সপ্তাহৰ মুঠ উপাৰ্জন ৯২,৫৯৬ ডলাৰ হয়গৈ।<ref name="weeksix">{{cite news|last=James|first=Anu|title=Malayalam US-UK box office: Fahadh's 'Maheshinte Prathikaram' leads; Prithviraj's 'Darvinte Parinamam' follows|url=http://www.ibtimes.co.in/malayalam-us-uk-box-office-fahadhs-maheshinte-prathikaram-leads-prithvirajs-darvinte-673487|access-date=31 May 2016|work=International Business Times|date=5 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160415070754/http://www.ibtimes.co.in/malayalam-us-uk-box-office-fahadhs-maheshinte-prathikaram-leads-prithvirajs-darvinte-673487|archive-date=15 April 2016|url-status=live}}</ref> যুক্তৰাজ্য আৰু আয়াৰলেণ্ডৰ বক্স অফিচতো ইয়াৰ দ্বিতীয় সপ্তাহান্তত (১১-১৩ মাৰ্চ) ২৯খন পৰ্দাৰপৰা ৫,২৭৪ পাউণ্ড উপাৰ্জন কৰি আটাইতকৈ বেছি উপাৰ্জন কৰা মালয়ালম ছবি আছিল আৰু দুসপ্তাহৰ মুঠ উপাৰ্জন ৩২,৪৩৭ পাউণ্ড হৈছিল। ছবিখনে যুক্তৰাজ্য আৰু আয়াৰলেণ্ডত চতুৰ্থ সপ্তাহান্তৰ পিছত মুঠ ৩৫,০৫৫ পাউণ্ড উপাৰ্জন কৰিছিল।<ref name="weeksix" /> === সমালোচকৰ প্ৰতিক্ৰিয়া === দ্য হিন্দু কাকতৰ এছ. আৰ. প্ৰবীণে ছবিখনৰ এক ইতিবাচক পৰ্যালোচনা আগবঢ়াই উল্লেখ কৰে: "শ্যাম পুষ্কৰণে প্ৰতিশোধৰ কাহিনীটো লিখোঁতে ইয়াৰপৰা সচৰাচৰ দেখা পোৱা ক্ষোভ আৰু খং আঁতৰাই পেলাইছে, আৰু তাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াক প্ৰচুৰ হাস্যৰসেৰে সজাই তুলিছে। চৰিত্ৰসমূহৰ সংলাপ, পৰিস্থিতি আৰু আনকি অতি সূক্ষ্ম চাল-চলনতো এই হাস্যৰস ফুটি উঠিছে মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰমে এক নতুন ধৰণেৰে এক নিৰ্ভাজ মনোৰঞ্জন প্ৰদান কৰিছে। প্ৰতিশোধ যদি এনেকৈয়ে আহে, তেন্তে আমি এনেকুৱা কাহিনী আৰু বেছিকৈ পোৱা উচিত।" তেওঁ পুথানৰ পৰিচালনা আৰু ফাহাদৰ অভিনয়ৰ ভূয়সী প্ৰশংসা কৰে।<ref name="Hindu-review">{{cite news|last=Praveen|first=S. R.|title=A refreshing approach to revenge|url=http://thehindu.com|access-date=14 May 2016|work=The Hindu|date=7 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160207013544/http://thehindu.com|archive-date=7 February 2016|url-status=live}}</ref> চিফীয়েও ছবিখনক লৈ ধনাত্মক মন্তব্য কৰি কয়: "অতি আমোদজনক, সম্পূৰ্ণ আকৰ্ষণীয় আৰু সুন্দৰভাৱে সজোৱা এনেধৰণৰ এটা বুদ্ধিদীপ্ত কমেডী সদায় দেখিবলৈ পোৱা নাযায়।" পৰ্যালোচকগৰাকীয়ে অভিনয় শিল্পীসকলৰ দক্ষতাৰ প্ৰশংসা কৰি কয়: "এই ছবিখনৰ আটাইতকৈ ভাল লগা দিশটো হ'ল মূল চৰিত্ৰৰপৰা আৰম্ভ কৰি মাত্ৰ এটা দৃশ্যত থকা অভিনেতাসকললৈকে— প্ৰতিজন শিল্পীৰে অভিনয় আছিল চমৎকাৰ।" চিত্ৰনাট্য, চিনেমেটোগ্ৰাফী আৰু সংগীতৰ প্ৰশংসা কৰি পৰ্যালোচনাটোত সামৰণি মৰা হৈছিল যে: "মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম হৈছে সাম্প্ৰতিক বছৰবোৰত মালয়ালম চিনামাত নিৰ্মিত অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ কমেডী।" <ref name="sify-review">{{cite web|author1=Moviebuzz|title=Maheshinte Prathikaram review: Finally, an intelligent comedy|url=http://sify.com|website=Sify|access-date=14 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160610051544/http://sify.com|archive-date=10 June 2016|url-status=dead}}</ref> গালফ নিউজৰ মিথিলী ৰামচন্দ্ৰনে ছবিখনৰ হাস্যৰস আৰু অভিনয়ৰ শলাগ লৈ কয়: "প্ৰতিশোধৰ কাহিনী এটাত সচৰাচৰ থকা খং আৰু ঘৃণা ইয়াত দেখিবলৈ পোৱা নাযায়"; বৰঞ্চ হাস্যৰসে সমগ্ৰ কাহিনীটোক চুই যায় আৰু এই ছবিখনে প্ৰতিশোধৰ কাহিনী মানেই যে তাত বহুত মৰামৰি আৰু হিংসা থাকিব লাগিব, সেই ধাৰণাটোক ভুল প্ৰমাণিত কৰে।<ref>{{cite news|last=Ramachandran|first=Mythily|title=Review: 'Maheshinte Prathikaaram'|url=http://gulfnews.com|access-date=25 June 2016|work=Gulf News|date=16 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160405092739/http://gulfnews.com|archive-date=5 April 2016|url-status=live}}</ref> খলিজ টাইমছৰ দীপা গৌৰীৰ মতে, মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম ছবিখন পৰিচয়ৰ সংকটত ভুগি থকা মালয়ালম চিনেমা জগতৰ বাবে আশীৰ্বাদস্বৰূপ। তেওঁ ছবিখনৰ চিত্ৰনাট্য আৰু পৰিচালনাক প্ৰশংসা কৰি কয়: "প্ৰতিটো দৃশ্যতে অতি সূক্ষ্ম পৰ্যবেক্ষণ ফুটি উঠিছে, যিয়ে এই ছবিখনক এক প্ৰকৃত প্ৰাণ দিছে। ইয়াৰ কৌতুকময় ৰূপ, অন্তৰ্নিহিত হাস্যৰস আৰু চিনেমেটিক অভিনয়ৰ প্ৰভাৱ নোহোৱাকৈ কৰা চৰিত্ৰসমূহৰ স্বাভাৱিক আচৰণে আপোনাক মুগ্ধ কৰিব।" <ref>{{cite news|last=Gauri|first=Deepa|title=Maheshinte Prathikaram: Endearing simplicity|url=http://khaleejtimes.com|access-date=25 June 2016|work=Khaleej Times|date=17 March 2016|archive-url=https://archive.org|archive-date=24 June 2016|url-status=live}}</ref> মেট্ৰ’মেটিনী ডট কমৰ ৰাজ বিক্ৰমেও এক ইতিবাচক পৰ্যালোচনা আগবঢ়াই কয়: "ছবিখনত এনে এটা দৃশ্যও নাই যিটো জোৰকৈ সজোৱা যেন লাগে... পুথানে যি চিত্ৰায়িত কৰিব বিচাৰিছিল, তাক লৈ তেওঁ সম্পূৰ্ণ নিশ্চিত আছিল আৰু ইয়াৰ বাবে তেওঁ প্ৰশংসাৰ পাত্ৰ।" বিক্ৰমে ফাহাদ আৰু সহকাৰী অভিনেতাৰ অভিনয়, সুন্দৰ চিনেমেটোগ্ৰাফী আৰু কাহিনীৰ সৈতে সুন্দৰভাৱে মিলি যোৱা গীতসমূহৰ উচ্চ প্ৰশংসা কৰে। শেষত তেওঁ কয় যে, "এইখন এখন এনে ছবি যি নিজৰ ঠাঁচত সত্য হৈ আছে। ইয়াৰ অতি সৰল ৰূপে আপোনাক আচৰিত কৰিব আৰু আনকি প্ৰতিশোধৰ দৰে কাৰ্যকো অতি সহজ যেন দেখুৱাই তুলিব।" <ref name="matinee-review">{{cite web|last=Vikram|first=Raj|title=Maheshinte Prathikaram Movie Review|url=http://metromatinee.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20160511121333/http://metromatinee.com|archive-date=11 May 2016 |publisher=Metromatinee.com|access-date=14 May 2016|date=5 February 2016}}</ref> ইণ্টাৰনেচনেল বিজনেছ টাইমছৰ অনু জেমছে ছবিখনক ৫ তৰাৰ ভিতৰত ৪ তৰা প্ৰদান কৰে আৰু ইয়াক "সঠিক পৰিমাণৰ ৰোমাঞ্চ, কমেডী, একচন আৰু প্ৰতিশোধ থকা এখন সৰল চিনেমা" বুলি অভিহিত কৰে। তাৰকা নিৰ্বাচন আৰু অভিনয়ৰ শলাগ লোৱাৰ লগতে জেমছে ছবিখনৰ কাৰিকৰী দিশসমূহ যেনে চিনেমেটোগ্ৰাফী, নিখুঁত সম্পাদনা, পৰিচালনা, সংগীত, চিত্ৰনাট্য, পোছাক সজ্জা আৰু কলা নিৰ্দেশনাৰ প্ৰশংসা কৰে।<ref name="IBTimes-review">{{cite news|last=James|first=Anu|title=Fahadh Faasil's 'Maheshinte Prathikaram' review: A tale of realistic loveable revenge|url=http://www.ibtimes.co.in/fahadh-faasils-maheshinte-prathikaram-review-tale-realistic-loveable-revenge-667036|access-date=14 May 2016|work=International Business Times|date=15 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160604052245/http://www.ibtimes.co.in/fahadh-faasils-maheshinte-prathikaram-review-tale-realistic-loveable-revenge-667036|archive-date=4 June 2016|url-status=live}}{{Rating|4|5}}</ref> মালয়ালা মনোৰমাৰ লিটি চাইমনে মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম ছবিখনক ৫ ৰ ভিতৰত ৩.৭৫ নম্বৰ দি উল্লেখ কৰে: "দিলীশ পুথানে এখন বাস্তৱসন্মত আৰু আৱেগিক ড্ৰামা উপহাৰ দিবলৈ সক্ষম হৈছে। এক সুনিপুণ চিত্ৰনাট্যৰ জৰিয়তে কাহিনীৰ সৈতে হাস্যৰস অতি সূক্ষ্ম আৰু স্বাভাৱিকভাৱে মিলি গৈছে।" চাইমনে ফাহাদ আৰু অন্যান্য অভিনয় শিল্পীৰ কুশলতাৰ লগতে ছবিখনৰ সংগীত আৰু চিনেমেটোগ্ৰাফীৰ প্ৰশংসা কৰি কয়: "ইয়াৰ সৰলতা আৰু বাস্তৱসন্মত দৃষ্টিভংগীৰ বাবে এই আঢ়ৈ ঘণ্টা জোৰা ছবিখন অতি সতেজ আৰু ই এখন অতি পৰিপাটি মনোৰঞ্জনধৰ্মী ছবিৰ শাৰীত পৰে।" <ref name="Manorama-review">{{cite news|last=Simon|first=Litty|title='Maheshinte Prathikaaram': A lovable revenge|url=http://english.manoramaonline.com/entertainment/movie-reviews/fahadh-faasil-maheshinte-prathikaaram-malayalam-movie-by-dileesh-pothan-movie-review.html|access-date=14 May 2016|work=Malayala Manorama|date=5 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160528084105/http://english.manoramaonline.com/entertainment/movie-reviews/fahadh-faasil-maheshinte-prathikaaram-malayalam-movie-by-dileesh-pothan-movie-review.html|archive-date=28 May 2016|url-status=live}}{{Rating|3.5|5|score=3.75/5 stars}}</ref> দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াৰ সঞ্জীথ সিদ্ধাৰ্থনে ছবিখনক ৫ ৰ ভিতৰত ৩.৫ তৰা দি কয়: "মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম হৈছে বহুতো ভাল লগা মুহূৰ্তৰে ভৰা এখন ছবি, যাৰ সৈতে প্ৰতিজন মানুহে নিজকে মিলাই চাব পাৰে। মধুৰ প্ৰতিশোধৰ এই কাহিনীটো এক বিৰল সৰল কমেডী।" তেওঁ ইয়াৰ কাষ্টিং, চিত্ৰনাট্য, চিনেমেটোগ্ৰাফী, সম্পাদনা আৰু সংগীতৰ শলাগ লয়। লগতে ফাহাদ আৰু আন আন তাৰকাসকলৰ অভিনয়ৰ প্ৰশংসা কৰি ছবিখনক "দৃশ্যমানভাৱে আকৰ্ষণীয়" বুলি অভিহিত কৰে।<ref name="TOI-review">{{cite news|last=Sidhardhan|first=Sanjith|title=Maheshinte Prathikaram Movie Review|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/Maheshinte-Prathikaram/movie-review/50889413.cms|access-date=14 May 2016|work=The Times of India|date=7 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160713185400/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/Maheshinte-Prathikaram/movie-review/50889413.cms|archive-date=13 July 2016|url-status=live}}{{Rating|3|5}}</ref> ৰেডিফ ডট কমৰ পৰেশ চি. পালিচাই ছবিখনক ৫ তৰাৰ ভিতৰত ৩ তৰা দি ফাহাদৰ অভিনয় আৰু ইয়াৰ বৰ্ণনা শৈলীৰ প্ৰশংসা কৰে: "কাহিনীভাগ সম্পূৰ্ণৰূপে চৰিত্ৰসমূহ আৰু এটা নিৰ্দিষ্ট পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি তেওঁলোকৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰদ্বাৰা পৰিচালিত হৈছে। ইয়াত কাহিনীৰ গতানুগতিক বিকাশ বা কোনো কৃত্ৰিম যৌক্তিক ধাৰাবাহিকতা দেখুওৱা হোৱা নাই (বৰঞ্চ ই অতি স্বাভাৱিক)।" <ref name="rediff-review">{{cite web|last=Palicha|first=Paresh C.|title=Review: Maheshinte Prathikaaram is a winner|url=http://www.rediff.com/movies/report/review-maheshinte-prathikaaram-is-a-winner/20160206.htm|work=Rediff.com|access-date=14 May 2016|date=6 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160507181014/http://www.rediff.com/movies/report/review-maheshinte-prathikaaram-is-a-winner/20160206.htm|archive-date=7 May 2016|url-status=live}}{{Rating|3|5}}</ref> == বঁটা আৰু মনোনয়ন == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope="col"| বঁটা ! scope="col"| অনুষ্ঠানৰ তাৰিখ ! scope="col"| বিভাগ ! scope="col"| প্ৰাপক / মনোনীত ব্যক্তি ! scope="col"| ফলাফল ! scope="col" class="unsortable"| তথ্যসূত্ৰ |- ! scope="row" rowspan="3" | এছিয়ানেট ফিল্ম এৱাৰ্ডছ | rowspan="3"| ২০ জানুৱাৰী ২০১৭ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ ক্ৰিটিক্স বঁটা | আশিক আবু | {{won}} | style="text-align:center; " rowspan="3" |<ref>{{Cite web|last=James|first=Anu|date=2017-02-13|title=19th Asianet Film Awards: Was it Pulimurugan's success meet? Nivin Pauly gets trolled; netizens criticise jury members|url=https://www.ibtimes.co.in/19th-asianet-film-awards-was-it-pulimurugans-success-meet-nivin-pauly-gets-trolled-netizens-715835|access-date=2022-01-22|website=www.ibtimes.co.in|language=en}}</ref><br/><ref>{{Cite web|last=Menon|first=Akhila|date=2017-01-23|title=19th Asianet Film Awards: Complete Winners List|url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2017/19th-asianet-film-awards-complete-winners-list-252414.html|access-date=2022-01-22|website=Filmibeat|language=en}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ চৰিত্ৰ অভিনেত্ৰী | অনুশ্ৰী | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ নতুন মুখ | অপৰ্ণা বালামুৰলী | {{won}} |- ! scope="row" | এছিয়াভিছন এৱাৰ্ডছ | ১৮ নৱেম্বৰ ২০১৬ | অভিনয়ৰ নতুন চাঞ্চল্য (নিউ চেনচেচন) | অপৰ্ণা বালামুৰলী | {{won}} | style="text-align:center; " |<ref>{{cite news|author=Onmanorama staff|title=Asiavision Movie Awards 2016 announced: and the winners are...|url=http://english.manoramaonline.com/entertainment/entertainment-news/asiavision-movie-awards-2016-nivin-pauly-manju-warrier-mohanlal.html|access-date=11 October 2017|work=Malayala Manorama|date=16 November 2016|archive-url=https://archive.today/20171011182456/http://english.manoramaonline.com/entertainment/entertainment-news/asiavision-movie-awards-2016-nivin-pauly-manju-warrier-mohanlal.html|archive-date=11 October 2017|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="5"| চিপিসি চিনে এৱাৰ্ডছ | rowspan="5"| ১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ | আশিক আবু | {{won}} | style="text-align:center; " rowspan="5"|<ref>{{Cite news|url=http://english.manoramaonline.com/entertainment/entertainment-news/cinema-paradiso-club-vinayakan-maheshinte-prathikaaram.html|title=CPC cine awards 2016: Vinayakan, Sai Pallavi & Rajisha win top honors|work=OnManorama|access-date=4 August 2017|archive-date=22 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170822182220/http://english.manoramaonline.com/entertainment/entertainment-news/cinema-paradiso-club-vinayakan-maheshinte-prathikaaram.html|url-status=live}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | দিলীশ পুথান | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্যকাৰ | শ্যাম পুষ্কৰণ | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক | বিজীবাল | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিনেমেটোগ্ৰাফাৰ | শৈজু খালিদ | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="8"| ফিল্মফেয়াৰ এৱাৰ্ডছ ছাউথ | rowspan="8"| ১৭ জুন ২০১৭ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ – মালয়ালম | মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম | {{won}} | style="text-align:center; " rowspan="8" |<ref>{{cite news|last=James|first=Anu|title=64th Filmfare South Awards 2017: Here's Malayalam, Tamil, Telugu, Tamil nomination lists|url=http://www.ibtimes.co.in/64th-filmfare-south-awards-2017-heres-malayalam-tamil-telugu-tamil-nomination-lists-730110|access-date=11 October 2017|work=International Business Times|date=9 June 2017|archive-url=https://archive.today/20171011165955/http://www.ibtimes.co.in/jio-64th-filmfare-south-awards-2017-complete-winners-list-tamil-telugu-kannada-malayalam-live-updates-photos-videos-731122|archive-date=11 October 2017|url-status=live|df=dmy-all}}</ref><br /><ref>{{cite news|last=Upadhyaya|first=Prakash|title=Jio 64th Filmfare South Awards 2017: Here is the complete winners' list|url=http://www.ibtimes.co.in/jio-64th-filmfare-south-awards-2017-complete-winners-list-tamil-telugu-kannada-malayalam-live-updates-photos-videos-731122|access-date=11 October 2017|work=International Business Times|date=18 June 2017|archive-url=https://archive.today/20171011165955/http://www.ibtimes.co.in/jio-64th-filmfare-south-awards-2017-complete-winners-list-tamil-telugu-kannada-malayalam-live-updates-photos-videos-731122|archive-date=11 October 2017|url-status=live}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক – মালয়ালম | দিলীশ পুথান | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা – মালয়ালম | ফাহাদ ফাচিল | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহ অভিনেতা – মালয়ালম | এলেনচিয়াৰ লে লোপেজ | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহ অভিনেত্ৰী – মালয়ালম | অপৰ্ণা বালামুৰলী | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত এলবাম – মালয়ালম | বিজীবাল | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ – মালয়ালম | ৰফিক আহমেদ ("ইডুক্কি" গীতৰ বাবে) | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী – মালয়ালম | বিজীবাল ("ইডুক্কি" গীতৰ বাবে) | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="2"| কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা | rowspan="2"| ১০ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৭ | শ্ৰেষ্ঠ মূল চিত্ৰনাট্য | শ্যাম পুষ্কৰণ | {{won}} | style="text-align:center; " rowspan="2" |<ref>{{cite news|title=Kerala State Film Awards 2016: Complete winners' list|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/kerala-state-winners-2016-complete-winners-list/articleshow/57520218.cms|access-date=11 October 2017|work=The Times of India|date=7 March 2017|archive-url=https://archive.today/20171011183709/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/kerala-state-winners-2016-complete-winners-list/articleshow/57520218.cms|archive-date=11 October 2017|url-status=live|df=dmy-all}}</ref><br /><ref>{{cite news|author=Staff reporter|title=State film awards to be presented tomorrow|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/state-film-awards-to-be-presented-tomorrow/article19647286.ece|access-date=11 October 2017|work=The Hindu|date=9 September 2017|archive-url=https://archive.today/20171011183438/http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/state-film-awards-to-be-presented-tomorrow/article19647286.ece|archive-date=11 October 2017|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> |- | জনপ্ৰিয় আকৰ্ষণ আৰু নান্দনিক মূল্যসম্পন্ন শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ | আশিক আবু, দিলীশ পুথান | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="2"| ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা | rowspan="2"| ৩ মে' ২০১৭ | শ্ৰেষ্ঠ মূল চিত্ৰনাট্য | শ্যাম পুষ্কৰণ | {{won}} | style="text-align:center; " rowspan="2" |<ref>{{cite news|author=Express Web Desk|title=National Film Awards 2017: Akshay Kumar, Sonam Kapoor felicitated by Pranab Mukherjee|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/national-film-awards-2017-live-ceremony-updates-akshay-kumar-sonam-kapoor-pranab-mukherjee-neerja-pink-kasav-4638813/|access-date=11 October 2017|work=The Indian Express|date=3 May 2017|archive-url=https://archive.today/20171011184623/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/national-film-awards-2017-live-ceremony-updates-akshay-kumar-sonam-kapoor-pranab-mukherjee-neerja-pink-kasav-4638813/|archive-date=11 October 2017|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ | আশিক আবু, দিলীশ পুথান | {{won}} |} == পুনৰ নিৰ্মাণ == প্ৰিয়দৰ্শনৰ পৰিচালনাত এই চলচ্চিত্ৰখন ২০১৮ চনত ‘নিমীৰ’ নামেৰে তামিল ভাষাত পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। তেওঁ উল্লেখ কৰিছিল যে তামিলভাষী দৰ্শকৰ উপযোগী হোৱাকৈ তেওঁ চিত্ৰনাট্যখন কিছু সালসলনি কৰি লৈছিল।<ref>{{cite news|url=https://deccanchronicle.com|title=Nimir, a K-town remake from Kerala|work=Deccan Chronicle|date=5 October 2017|access-date=5 October 2017|archive-date=10 October 2017|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> ২০২০ চনত এই ছবিখনক ‘উমা মহেশ্বৰ উগ্ৰ ৰূপস্য’ নামেৰে তেলুগু ভাষাতো পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |url=https://behindwoods.com |title=VIDEO: BAAHUBALI MAKERS' ANNOUNCE THEIR NEXT- REMAKE OF THIS MALAYALAM SUPERHIT! |date=25 Dec 2019 |website=Behindwoods |access-date=2019-12-25 |archive-date=25 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191225163047/https://behindwoods.com |url-status=live }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{IMDb title}} [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ]] tpasafww82vtgcngby30hp5ygvmidkv 0 138235 625543 621996 2026-08-09T13:13:40Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625543 wikitext text/x-wiki {{Short description|Suburb in Kerala, India}} {{Infobox settlement | name = পুথুৱাইপ | settlement_type = চুবুৰীয়া | pushpin_map_caption = ভাৰতৰ কেৰালাত | coordinates = {{coord|9.977|N|76.226|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|ৰাজ্য]] | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|জিলা]] | subdivision_name2 = [[Ernakulam district|এৰ্নাকুলাম]] | established_title = <!-- Established --> |established_date = | governing_body = এলামকুন্নাপুঝা | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | population_total = 23,717 | population_as_of = ২০১১ | population_density_km2 = auto | demographics_type1 = ভাষা | demographics1_title1 = Official | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 682 508 | area_code = 0484 | area_code_type = Telephone code | registration_plate = KL-07, KL-42 }} পুথুৱাইপ (পুথু ৱাইপ - নতুন ৱাইপিন) ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ কোচিস্থিত এক উদীয়মান প্ৰধান উদ্যোগিক অঞ্চল। ই হাইকোৰ্ট জংশনৰপৰা ৫ কিলোমিটাৰ পশ্চিমে অৱস্থিত। == জনগাঁথনি == {{Bar box|float=right|width=250px|title=পুথুৱাইপৰ ধৰ্ম|left1=ধৰ্ম|barwidth=100px|right1=শতাংশ|bars={{bar percent|[[হিন্দু]]|#FF7E00|52.95}} {{bar percent|[[খ্ৰীষ্টান]]|#5218FA|37.47}} {{bar percent|[[মুছলমান]]|#00693E|9.40}} {{bar percent|অন্যান্য|#FF007F|0.18}}}} ভাৰত চৰকাৰৰ লোকপিয়ল ২০১১ অনুসৰি পুথুৱাইপৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ২৩,৭১৭ জন। জনসংখ্যাৰ ৪৮.৮৮% পুৰুষ আৰু ৫১.১২% মহিলা।<ref>{{cite report|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/c-01.html|title=Religious census 2011|work=Government of India|access-date=6 April 2017}}</ref> == স্থান আৰু চৌপাশ == পুথুৱাইপ ৱাইপিন দ্বীপৰ এটা অংশ। ইয়াৰ পূবে ভেম্বানাদ হ্ৰদ, পশ্চিম আৰু দক্ষিণে আৰৱ সাগৰ আৰু উত্তৰে নজাৰাক্কাল অৱস্থিত। অঞ্চলটোৰ প্ৰধান পথসমূহ হ’ল ৱাইপিন-মুনামবাম পথ আৰু এল এন জি টাৰ্মিনেল পথ। ৱাইপিন দ্বীপৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থানসমূহৰ ভিতৰত ই এক অন্যতম। পুথুৱাইপ ইয়াৰ লাইটহাউছ (পোহৰঘৰ) সৈকতৰ বাবে বৰ জনপ্ৰিয়। == উদ্যোগসমূহ == পুথুৱাইপিনত অৱস্থিত উদ্যোগসমূহ মূলতঃ প্ৰাকৃতিক পুনৰ-গেছীয়কৰণ প্ৰকল্প আৰু পেট্ৰ’লিয়াম প্ৰকল্পসমূহৰ সৈতে জড়িত। * [[চিত্ৰ:Kochi LNG Terminal DSW.jpg|thumb|পুথুৱাইপেত এল এন জি টাৰ্মিনেল]]'''এল এন জি টাৰ্মিনেল''' পেট্ৰ’নেট এল এন জি লিমিটেডৰ (Petronet LNG Ltd) কোচি এল এন জি টাৰ্মিনেল হৈছে দক্ষিণ ভাৰতৰ প্ৰথমটো আৰু দেশৰ চতুৰ্থটো এল এন জি টাৰ্মিনেল।<ref>{{Cite web|url=https://petronetlng.in/kochi-terminal.php|title=Petronet LNG Terminal Kochi|website=PetronetLNG|access-date=28 July 2022|archivedate=28 July 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220728073553/https://petronetlng.in/kochi-terminal.php|deadurl=yes}}/</ref> এই প্ৰকল্পটো কোচি প’ৰ্ট ট্ৰাষ্টৰদ্বাৰা আৱণ্টন কৰা মাটিত পুথুৱাইপ বিশেষ অৰ্থনৈতিক অঞ্চলত (SEZ) স্থাপন কৰা এক সেউজক্ষেত্ৰ (Greenfield) এল এন জি পুনৰ-গেছীয়কৰণ টাৰ্মিনেল। এই টাৰ্মিনেলটোৰ ক্ষমতা প্ৰতি বছৰে ৫ নিযুত টন। * '''ছিংগল বায়’ মূৰিঙ''' ই হ’ল উপকূলৰ সমীপত নাঙল মাৰি ৰখা এটা লোডিং বয়, যিয়ে পেট্ৰ’লিয়াম সামগ্ৰী লোড বা আনলোড কৰা টেংকাৰসমূহৰ বাবে এটা মূৰিঙ পইণ্ট আৰু সংযোগকাৰী হিচাপে কাম কৰে। ই বি পি চি এলৰ (BPCL) এক সহযোগী প্ৰতিষ্ঠান কোচি ৰিফাইনেৰীজ লিমিটেডৰ (KRL)দ্বাৰা পৰিচালিত হয়। * '''বাংকাৰিং টাৰ্মিনেল''' জাহাজৰ বাবে ইন্ধন যোগান ধৰিবলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাংকাৰিং টাৰ্মিনেলৰ পৰিকল্পনা কৰিছে কোচিন প’ৰ্ট ট্ৰাষ্টে। বাংকাৰিং উদ্যোগে আঙুলিয়াই দিয়ে যে ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আইচিটিটি আৰম্ভ হোৱাৰ লগে লগে কলম্বোৰপৰা কোচিলৈ ডাঙৰ ট্ৰেন্সশ্বিপমেণ্ট ব্যৱসায় স্থানান্তৰিত হ’ব। ইয়াৰ ফলত অধিকসংখ্যক উপকূলীয় ফিডাৰ জাহাজকে ধৰি অধিক পৰিমাণৰ জাহাজ যাতায়াত আকৰ্ষণ হ’ব। ইয়াৰ উপৰি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাগৰীয় পথৰ ওচৰত থকাৰ বাবে বন্দৰটোৰ কৌশলগত অৱস্থানে মাতৃ জাহাজসমূহক কোচিলৈ আকৰ্ষণ কৰিব। ২০১১ চনৰ মাজভাগত নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ হয়। * '''জাহাজ মেৰামতি কমপ্লেক্স''' কোচিন বন্দৰ ট্ৰাষ্টে পুথুভিপেত জাহাজ মেৰামতি কমপ্লেক্স নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনাও কৰিছে। == পৰ্যটন == [[চিত্ৰ:Puthuvypin.jpg|thumb|পুথুৱাইপি বিচত ক্ৰিকে]] * '''পুথুৱাইপি বিচ''' আটাইতকৈ কম দৰ্শনাৰ্থী অহা অথচ অতি অপূৰ্ব এখন বিচ হৈছে পুথুৱাইপ বিচ। পৰ্যটনৰ বাবে এই বিচখন এতিয়ালৈকে উন্নত কৰি তোলা হোৱা নাই, আৰু স্থানীয় প্ৰশাসনে কোচি চহৰৰ উপনগৰ হিচাপে চৰাই বিচৰ এক বিকল্প হিচাপে এই ঠাইখনৰ প্ৰচাৰৰ বাবে বহু প্ৰচেষ্টা চলাব ধৰিছে। ইয়াত এটা পোহৰঘৰো (লাইটহাউছ) অৱস্থিত। বিচখনৰপৰা আধা কিলোমিটাৰতকৈও কম দূৰত্বত এই পোহৰঘৰটো আছে। এই পোহৰঘৰটো ভাৰতৰ অন্যতম ওখ পোহৰঘৰ। বিচখনৰ উত্তৰ দিশত এটা অগভীৰ খাল আছে। বিয়লি ৩:০০ বজাৰপৰা বিয়লি ৫:০০ বজালৈকে পোহৰঘৰটোত প্ৰৱেশৰ অনুমতি দিয়া হয়।<ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20110710061217/http://www.kochiservnet.com/hangouts/hangouts_action.php?send=59 Puthuvype Beach from list of hangouts]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tripadvisor.in/Attraction_Review-g4053412-d7363577.html|title=Puthuvype Beach (Ernakulam)|website=TripAdvisor IN|access-date=27 July 2022}}</ref> * '''মেগা অ'চেনাৰিয়াম''' ৩০০ কোটি টকাৰ বিনিয়োগেৰে ৬৫ একৰ এলেকাত পুথুৱাইিপত এটা মেগা অ’চেনেৰিয়াম আহি আছে। এইটো দেশৰ প্ৰথমটো অ’চেনাৰিয়াম আৰু এছিয়াৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ ডাঙৰ হ’ব। == তথ্যসূত্ৰ == {{commons category|পুথুৱাইপ}} {{reflist}} {{Geographic Location |title = '''কোচিৰ অঞ্চলসমূহ''' |North = [[নজাৰাক্কাল]] |East = [[ভেম্বনাদ হ্ৰদ]]। |West = [[আৰব সাগৰ]] |Centre = পুথুৱাইপ |South = [[আৰব সাগৰ]] }} 66nr38b0pse827xi70vozxcfq9r1n1r 0 138296 625535 622868 2026-08-09T12:08:35Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625535 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ''পথেমৰী'' | image = | caption = থিয়েটৰিকেল পোষ্টাৰ | director = চেলিম আহমেদ | producer = চেলিম আহমেদ, এডভোকেট হাচিক থায়িকান্দী, টিপি সুধীশ | writer = চেলিম আহমেদ | distributor = ইৰ’ছ ইণ্টাৰনেচনেল | starring = মামুট্টি | music = বিজীবাল | cinematography = মধু অম্বট | editing = বিজয় শংকৰ | studio = এলিয়েন্স মিডিয়া | released = {{Film date|2015|10|09|df=y}} | runtime = ১১৮ মিনিট | country = [[ভাৰত]] | language = [[মালায়ালম]] | budget = ₹৮ কোটি<ref>{{cite news |url=https://filmibeat.com |title=Mammootty's Pathemari Budget Is 8 Crores |agency=Filmibeat |access-date=২ আগষ্ট ২০২৬}}</ref> | gross = ₹১৫.২ কোটি (কেৰালা)<ref>{{cite news |url=https://filmibeat.com |title=Pathemari Box Office: 28 Days Kerala Collections |agency=Filmibeat |access-date=২ আগষ্ট ২০২৬}}</ref> }} '''পথেমৰী''' (অৰ্থাৎ ''দাও'' বা পালষ্টাৰ নৌকা) হৈছে ২০১৫ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত এখন ভাৰতীয় [[মালায়ালম]] ভাষাৰ পিৰিয়ড ড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ। এই কথাছবিখনৰ ৰচনা আৰু পৰিচালনা চেলিম আহমেদৰ। ইয়াত মামুট্টিয়ে মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে। ইয়াৰ সহযোগী অভিনয় শিল্পীসকলৰ ভিতৰত জুৱেল মেৰী, চিদ্দিক, শ্ৰীনিবাসন, চেলিম কুমাৰ, শ্বাহীন চিদ্দিক, ভিজি চন্দ্ৰশেখৰ আৰু জয় মেথিউ অন্তৰ্ভুক্ত। ছবিখনৰ কাহিনীভাগ পল্লীকল নাৰায়ণন (মামুট্টি) নামৰ এজন ব্যক্তিৰ জীৱনক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠিছে, যিয়ে ১৯৬০ চনৰ আৰম্ভণিতে কেৰালাৰ গাল্ফ ডায়াস্পৰা (কেৰালাৰ মানুহৰ মধ্যপ্ৰাচ্যলৈ প্ৰব্ৰজন) ধাৰা আৰম্ভ হোৱাৰ সময়তে মধ্যপ্ৰাচ্যলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল।<ref>{{cite news|author=Sanandakumar |url=https://indiatimes.com|title=A fifty year old phenomenon explained: Malayalee migration to Gulf builds the new Kerala|agency=The Economic Times|date=৩ অক্টোবৰ ২০১৫|access-date=১২ অক্টোবৰ ২০১৫}}</ref><ref name="rls">{{cite news | author=Akhila Menon | url=http://filmibeat.com | title=Mammootty's Pathemari On September 18 | agency=Filmibeat.com | date=৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৫|access-date=৮ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৫ }}</ref><ref name="rls2">{{cite news | author=Sadiq Kavil | url=http://manoramaonline.com | title=Mammootty, Salim Ahmed to tell the tale of Malayali diaspora | agency=Malayala Manorama | date=৩ এপ্ৰিল ২০১৫}}</ref> ৰচুল পুকুটীয়ে শব্দ গ্ৰহণৰ কাম চম্ভালিছিল। আনহাতে সংগীত পৰিচালনা কৰিছিল বিজীবালে আৰু চিত্ৰগ্ৰহণ কৰিছিল মধু অম্বটে। ২০১৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহৰপৰা ছবিখনৰ মূল চিত্ৰগ্ৰহণ আৰম্ভ হৈছিল। ছবিখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ কেৰালা আৰু মধ্যপ্ৰাচ্যত কৰা হৈছিল।<ref name="rls2" /> ইৰ’ছ ইণ্টাৰনেচনেলৰদ্বাৰা বিতৰণ কৰা ''পথেমৰী'' ছবিখন ২০১৫ চনৰ ৯ অক্টোবৰত মুক্তি দিয়া হয় আৰু ই সমালোচকসকলৰ যথেষ্ট প্ৰশংসা বুটলি থ’বলৈ সক্ষম হয়। হায়দৰাবাদত অনুষ্ঠিত হোৱা 'ইণ্ডিৱুড কাৰ্নিভাল ২০১৬'ৰ দ্বিতীয় সংস্কৰণত ছবিখন 'ইণ্ডিৱুড প্যানোৰামা প্ৰতিযোগিতা শাখা'ৰ বাবে নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://aliiff.com|title=Movie list - All Lights India International Film Festival|access-date=২৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৬|archive-date=২৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৬|archive-url=https://web.archive.org/web/20160926080740/http://aliiff.com|url-status=dead}}</ref> ==কাহিনী== এজন ডেকা নাৰায়ণন আৰু মইদিন আন এদল পুৰুষৰ সৈতে এক উন্নত জীৱনৰ সন্ধানত এখন 'পথেমৰী' বা পালষ্টাৰ নৌকাৰে ডুবাই যাত্ৰা কৰে। লাঞ্চি বেলায়ুধন নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে এই যুৱকসকলক চোৰাংকৈ উপ উপকূলীয় অঞ্চললৈ লৈ যোৱাৰ দায়িত্ব লয়। ডুবাইত উপস্থিত হৈ নাৰায়ণন আৰু মইদিন দুয়ো নিৰ্মাণ শ্ৰমিক হিচাপে কামত যোগদান কৰে আৰু আন শ্ৰমিকসকলৰ সৈতে একেলগে থাকিবলৈ লয়। তেওঁলোকে নিজৰ সকলো সুখ-আহ্লাদ ত্যাগ কৰি নিজৰ পৰিয়ালৰ বাবে টকা উপাৰ্জন কৰিবলৈ কঠোৰ পৰিশ্ৰম কৰে। নাৰায়ণনে নিয়মীয়াকৈ ঘৰলৈ আহে আৰু পৰিয়াল তথা বন্ধুবৰ্গৰ বাবে বিদেশৰপৰা অনা বিভিন্ন উপহাৰ সামগ্ৰী লৈ আহে। তেনে এক ভ্ৰমণৰ সময়ত নাৰায়ণনে তেওঁৰ পত্নীক জনায় যে তেওঁ আৰু ডুবাইলৈ ঘূৰি নাযায় আৰু কেৰালাতে ব্যৱসায় আৰম্ভ কৰি স্থায়ীভাৱে বসবাস কৰিব। কিন্তু তেওঁ অলপ দিনৰ ভিতৰতে উপলব্ধি কৰে যে তেওঁৰ পৰিয়ালে তেওঁতকৈ তেওঁৰ পইচাকহে বেছি মূল্য দিয়ে আৰু তেওঁৰ পত্নীয়েও সমাজত নিজৰ সন্মান হেৰুৱাৰ ভয় কৰে। এই কথাত ব্যথিত হৈ নাৰায়ণন পুনৰ ডুবাইলৈ ঘূৰি যায়। ইফালে, নাৰায়ণনৰ ঘৰতে বাস কৰা তেওঁৰ বিধৱা ভগ্নী নিৰ্মলাৰ জীয়ৰীৰ বাবে কোনো দৰা পোৱা নাযায়, কিয়নো তেওঁলোকৰ হাতত কোনো ধন বা সম্পত্তি নাছিল। তেনে সময়তে চন্দ্ৰএট্টনে নাৰায়ণনক নিৰ্মলাৰ নামত থকা মাটি এডোখৰ দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায় আৰু তাৰ বিনিময়ত নাৰায়ণনৰ বৰ্তমানৰ ঘৰখন নিৰ্মলাৰ জীয়ৰীক দিবলৈ কয়। চন্দ্ৰএট্টনে ভাবে যে যিহেতু নাৰায়ণন এজন ধনী ব্যক্তি, গতিকে তেওঁ নিজৰ বাবে আন এখন চমত্কাৰ ঘৰ সাজি ল’ব পাৰিব আৰু নাৰায়ণনেও সানন্দে এই কথাত সন্মতি জনায়। বিয়াৰ পাছত চন্দ্ৰএট্টনে নাৰায়ণনক জনায় যে নিৰ্মলাৰ জোঁৱায়েকে অতিৰিক্ত আয়ৰ বাবে ঘৰখন ভাড়াত দিবলৈ বিচাৰিছে। নাৰায়ণনে এই কথাত বৰ দুখ পায়, কিয়নো তেওঁ নিজেই নিজৰ পত্নী আৰু সন্তানৰ সৈতে সেই একেখন ঘৰতে বাস কৰি আছিল। অৱশেষত উপায়হীন হৈ নাৰায়ণনে নিৰ্মলাৰ জোঁৱায়েকক প্ৰতিমাহে ঘৰৰ ভাড়া দিয়াৰ সিদ্ধান্ত লয়। বহু বছৰৰ পাছত, নাৰায়ণনৰ সন্তানসকল ডাঙৰ-দীঘল হয়। কিন্তু তেওঁলোকেও কেৱল নাৰায়ণনৰ সম্পত্তি আৰু ধন-পইচাক লৈহে চিন্তিত আছিল, নাৰায়ণনৰ প্ৰতি তেওঁলোকৰ কোনো চিন্তা নাছিল। অৱশেষত, নাৰায়ণনৰ মৃত্যু হয় আৰু তেওঁৰ মৃতদেহ বিমানযোগে কেৰালালৈ ঘূৰাই অনা হয়। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতো পৰিয়ালৰ লোকসকলে তেওঁৰ প্ৰতি কোনো বিশেষ সন্মান বা দুখ প্ৰকাশ নকৰে। কিন্তু অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ পিছত, পৰিয়ালৰ সদস্যসকলে হঠাতে দূৰদৰ্শনত নাৰায়ণনৰ এটা সাক্ষাৎকাৰ দেখিবলৈ পায়। সেই সাক্ষাৎকাৰটোত তেওঁ প্ৰকাশ কৰে যে কেৱল তেওঁৰ বাবেই আজি তেওঁৰ পৰিয়ালটো সুখী আৰু দৰিদ্ৰতাৰপৰা মুক্ত। তেওঁ ডুবাইত ভোগ কৰা কষ্ট আৰু সংগ্ৰামৰ কথা পৰিয়ালক কেতিয়াও জানিবলৈ দিয়া নাছিল। পৰিয়ালৰ উদাসীনতাৰ পিছতো তেওঁলোকৰ বাবে উপাৰ্জন কৰিবলৈ পাই তেওঁ কেতিয়াও কষ্টক কষ্ট বুলি ভবা নাছিল। আনৰ মুখত হাঁহি দেখিবলৈ পালে তেওঁ সন্তুষ্টি লাভ কৰে আৰু তেওঁলোকৰ সুখৰ বাবে নিজকে দায়বদ্ধ বুলি গণ্য কৰে। সাক্ষাৎকাৰটোত নাৰায়ণনে তেওঁৰ শেষ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰি কয় যে তেওঁ যেন পুনৰ জন্ম লৈ এই একেটা পৰিয়াল আৰু বন্ধু-বান্ধৱীকেই লাভ কৰে আৰু তেওঁলোকক সদায় সুখী কৰি ৰাখিব পাৰে। ==অভিনয় শিল্পী== * মামুট্টি — পল্লীকল নাৰায়ণন চৰিত্ৰত ** ৰোহিত মেনন — ডেকা নাৰায়ণন চৰিত্ৰত * শ্ৰীনিবাসন — মইদিন চৰিত্ৰত ** ষ্টিভিন কাগু — ডেকা মইদিন চৰিত্ৰত * জুৱেল মেৰী — নলিনী (নাৰায়ণনৰ পত্নী) চৰিত্ৰত * চিদ্দিক — লাঞ্চি বেলায়ুধন চৰিত্ৰত * জয় মেথিউ — চন্দ্ৰন (নাৰায়ণনৰ ডাঙৰ ভাই) চৰিত্ৰত * চেলিম কুমাৰ — নাৰায়ণনৰ পিতৃ চৰিত্ৰত * সন্তোষ কীঝাট্টুৰ — মজিদ চৰিত্ৰত * শ্বাহীন চিদ্দিক — সতীশন (নাৰায়ণনৰ ডাঙৰ পুত্ৰ) চৰিত্ৰত * ভিজি চন্দ্ৰশেখৰ — নাৰায়ণনৰ মাতৃ চৰিত্ৰত * অঞ্জু অৰবিন্দ — পুষ্পা চৰিত্ৰত * শ্ৰুতি লক্ষ্মী — স্মিতা (নিৰ্মলাৰ জীয়ৰী) চৰিত্ৰত * সাজু নৱোদয় — নাৰায়ণনৰ ৰূমমেট চৰিত্ৰত * গোকুলন — নাৰায়ণনৰ আত্মীয় চৰিত্ৰত * পাৰ্বতী মেনন * অনু জোচেফ — নিৰ্মলা চৰিত্ৰত * জেনিফাৰ এণ্টনি — গিৰিজা চৰিত্ৰত * এডভোকেট হাচিক টিকে — নিজে (বিশেষ ভূমিকা) * জেমছ পট্টাকল — কাষ্টম অফিচাৰ (কেমিঅ’ বা অতিথি শিল্পী) * আকাশ সন্তোষ — নাৰায়ণনৰ সৰু পুত্ৰ চৰিত্ৰত * মিথুন ৰমেশ — নজীব (মইদিনৰ পুত্ৰ) চৰিত্ৰত * নায়লা উষা — নিজে (কেমিঅ’ বা অতিথি শিল্পী) ==নিৰ্মাণ== ===পৰিকল্পনা আৰু বিকাশ=== ২০১৩ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত চেলিম আহমেদে ঘোষণা কৰে যে তেওঁ উপসাগৰীয় অঞ্চল আৰু ইয়াৰ বিভিন্ন দিশক লৈ এখন চলচ্চিত্ৰ পৰিচালনা কৰিব।<ref>{{cite web|url=https://www.khaleejtimes.com/citytimes/south-stars/pathemari-shines-at-gulf-box-office|title=Pathemari shines at Gulf box office|first=Deepa|last=Gauri}}</ref> তেওঁ লগতে জনায় যে ''কুঞ্জনন্তন্তে কদা'' (২০১৩) নামৰ ছবিখনৰ পিছত তেওঁৰ দ্বিতীয়টো সহযোগিতাত এই নতুন ছবিখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত মামুট্টিয়ে অভিনয় কৰিব। মধু অম্বটে ছবিখনৰ চিত্ৰগ্ৰহণ আৰু ৰচুল পুকুটীয়ে শব্দ গ্ৰহণৰ কাম চম্ভালিব বুলি জানিবলৈ দিয়া হয়।<ref>{{cite news | url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Mammootty-Salim-Ahmed-join-hands-again/articleshow/26103215.cms | title=Mammootty, Salim Ahmed join hands again | agency=The Times of India | date=২১ নৱেম্বৰ ২০১৩}}</ref> ২০১৩ চনতে আহমেদে মামুট্টিক এই কাহিনীভাগ শুনাইছিল। মামুট্টিয়ে ইয়াত আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰে আৰু প্ৰায় এবছৰৰ ভিতৰত ছবিখনৰ সম্পূৰ্ণ চিত্ৰনাট্য লিখি উলিওৱা হয়।<ref>{{cite news|url=http://www.mathrubhumi.com/movies-music/interview/salim-ahmed-malayalam-news-1.589744|title=ഇത്, ഞാന് കണ്ട സങ്കടങ്ങള്|agency=Mathrubhumi|date=১১ অক্টোবৰ ২০১৫|access-date=২৮ অক্টোবৰ ২০১৫}}</ref> পৰিচালক চেলিমে কয় যে তেওঁ নাৰায়ণন চৰিত্ৰটোৰ বাবে মামুট্টিক বাছনি কৰিছিল কিয়নো তেওঁ মূল চৰিত্ৰটোৰ জীৱনৰ তিনিটা ভিন্ন পৰ্যায় অতি সুন্দৰভাৱে ৰূপায়িত কৰিব পাৰিছিল। তেওঁ লগতে কয়, "মই নাৰায়ণন চৰিত্ৰটো কোনো এজন নিৰ্দিষ্ট ব্যক্তিৰ আৰ্হিত গঢ়া নাই, বৰঞ্চ উপসাগৰীয় অঞ্চলত কাম কৰা কেইবাজনো শ্ৰমিকৰ বাস্তৱ জীৱনৰ সংগ্ৰামক একত্ৰিত কৰি এই চৰিত্ৰটো সৃষ্টি কৰিছোঁ।" <ref>{{Cite news |date=২০২৩-০৪-০৫ |title=Did not expect Pathemari's success: Salim - The Hindu |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/did-not-expect-pathemaris-success-salim/article7825658.ece |access-date=২০২৩-MD-DY |archive-url=https://web.archive.org/web/20230405113936/https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/did-not-expect-pathemaris-success-salim/article7825658.ece |archive-date=৫ এপ্ৰিল ২০২৩ }}</ref> === অভিনয় শিল্পী নিৰ্বাচন === ২০১৪ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত দূৰদৰ্শনৰ ঘোষিকা জুৱেল মেৰীক নলিনী নামৰ মূল অভিনেত্ৰীৰ চৰিত্ৰত কাষ্টিং কৰা হয়, যিটো আছিল তেওঁৰ জীৱনৰ প্ৰথম চলচ্চিত্ৰ অভিনয়। ইয়াৰ সমান্ষ্টাৰলভাৱে মামুট্টিৰ চৰিত্ৰটোৰ নাম পল্লীকল নাৰায়ণন বুলি প্ৰকাশ কৰা হয়। শ্ৰীনিবাসনে মইদিন চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাটো নিশ্চিত হোৱাৰ বিপৰীতে চিদ্দিক, চেলিম কুমাৰ, জয় মেথিউ আৰু যাৱনিকা গোপালকৃষ্ণনক আন গুৰুত্বপূৰ্ণ চৰিত্ৰৰ বাবে চুক্তিবদ্ধ কৰা হয়।<ref>{{cite news |author=Nicy V.P | url=http://www.ibtimes.co.in/d4-dance-show-host-jewel-star-opposite-mammootty-610093 | title='D4 Dance' Show Host Jewel to Star Opposite Mammootty | agency=International Business Times | date=২৭ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৪}}</ref> অভিনেত্ৰী ভিজি চন্দ্ৰশেখৰে মূল চৰিত্ৰটোৰ মাতৃৰ ভূমিকাত অভিনয় কৰাটো নিশ্চিত হয়।<ref>{{cite news|author=Subha J Rao|url=http://thehindu.com/features/cinema/i-can-never-let-kb-down-aarohanam/article7239086.ece|title=I can never let KB down|agency=The Hindu|date=১২ মে' ২০১৫|access-date=২১ অক্টোবৰ ২০১৫}}</ref> শ্বাহীন চিদ্দিকক মামুট্টিৰ পুত্ৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিবলৈ বাছনি কৰা হয়।<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Actor-Siddiques-son-debuts-in-Pathemari-as-Mammoottys-son/articleshow/45395132.cms|title=Actor Siddique's son debuts in Pathemari, as Mammootty's son! - Times of India|website=The Times of India |date=৭ ডিচেম্বৰ ২০১৪ }}</ref> চেলিম আহমেদে পূৰ্বে ওলোৱা এক উৰাবাতৰি নাকচ কৰি কয় যে সুৰেশ গোপী আৰু মঞ্জু ৱাৰিয়াৰ এই ছবিখনৰ অংশ নহয়।<ref>{{cite news|url=http://www.reporterlive.com/2013/10/13/55698.html|title=Manju Warrier not in my film, Salim Ahamed|agency=Reporter TV|access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০১৫|archive-date=৪ মাৰ্চ ২০১৬|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304134809/http://www.reporterlive.com/2013/10/13/55698.html|url-status=dead|archivedate=2016-03-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304134809/http://www.reporterlive.com/2013/10/13/55698.html|deadurl=yes}}</ref> === চিত্ৰগ্ৰহণ আৰু উত্তৰ-প্ৰডাকচন === ২০১৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহৰপৰা চলচ্চিত্ৰখনৰ মূল চিত্ৰগ্ৰহণ আৰম্ভ হয়<ref name="shoot">{{cite news | author=NR | url=http://www.nowrunning.com/pathemaari-started-rolling/103444/story.htm | title=Pathemaari started rolling | agency=Now Running | date=২০ অক্টোবৰ ২০১৫ | archive-date=১৫ নৱেম্বৰ ২০১৫ | access-date=১০ অক্টোবৰ ২০১৫ | archive-url=https://web.archive.org/web/20151115045017/http://www.nowrunning.com/pathemaari-started-rolling/103444/story.htm | url-status=dead | archivedate=2015-11-15 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20151115045017/http://www.nowrunning.com/pathemaari-started-rolling/103444/story.htm | deadurl=yes }}</ref> আৰু ২০১৫ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ ভিতৰত ইয়াৰ কাম সম্পূৰ্ণ হয়। খোৰফাক্কান, ফুজেৰা, ডুবাই, চেট্টুভা, নাটিকা, ত্ৰিপ্ৰায়াৰ আৰু বেপুৰৰ বিভিন্ন স্থানত তিনিটা পৰ্যায়ত এই দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref name="rls2"/><ref>{{cite news | author=NR | url=http://www.metromatinee.com/news-articles/mammootty-s-pathemari-shooting-completed-11098 | title=Mammootty 's ' Pathemari ' shooting completed | agency=Metro Matinee | date=২০ এপ্ৰিল ২০১৫ | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20160304080932/http://www.metromatinee.com/news-articles/mammootty-s-pathemari-shooting-completed-11098 | archive-date=৪ মাৰ্চ ২০১৬ | df=dmy-all }}</ref> মাৰ্চ মাহৰ তৃতীয় সপ্তাহত মামুট্টিয়ে সংযুক্ত আৰৱ আমিৰাতত পাঁচদিনীয়া চিত্ৰগ্ৰহণৰ বাবে দলটোৰ সৈতে যোগ দিয়ে, যিটো প্ৰধানকৈ বুৰ ডুবাই, জুমেইৰা আৰু শ্বাৰজাহৰ ৰোলা স্কোৱাৰত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news|url=http://gulfnews.com/life-style/celebrity/south-india/mammooty-makes-film-about-malayali-expats-in-uae-1.1479534|title=Mammooty makes film about Malayali expats in UAE|agency=Gulf News|date=২৬ মাৰ্চ ২০১৫|access-date=৭ নৱেম্বৰ ২০১৫}}{{dead link|date=March 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> জ্যোতিষ শংকৰে ছবিখনৰ কলা নিৰ্দেশনা কৰিছিল আৰু এয়া আছিল পৰিচালকজনৰ সৈতে তেওঁৰ তৃতীয়টো সহযোগিতা। জ্যোতিষৰ মতে, ''পথেমৰী'' ছবিখনৰ ৯০ শতাংশ দৃশ্যই আছিল কৃত্ৰিম ছেট । কোচিৰ মেৰিন ড্ৰাইভত থকা গ্ৰেটাৰ কোচিন ডেভেলপমেণ্ট অথৰিটি ভৱনৰ পাৰ্কিং এলেকাত ১৯৮০ চনৰ মুম্বাই বিমানবন্দৰৰ এটা ছেট নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। আউটড’ৰ বা বাহিৰৰ দৃশ্যসমূহৰ বাহিৰে বিদেশৰ পটভূমিত থকা প্ৰতিটো দৃশ্যৰে চিত্ৰগ্ৰহণ এৰ্নাকুলামত কৰা হৈছিল। প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকসকলে আহাৰ গ্ৰহণ কৰা 'খাদৰ হোটেল'খনো কোচিৰ এটা ষ্টুডিঅ’ত ছেট বনাই সজা হৈছিল। মূল ঘৰটোৰ ছেট তৈয়াৰ কৰা হৈছিল ত্ৰিপ্ৰায়াৰত। সৰু পালষ্টাৰ জাহাজ বা নৌকাৰ দৃশ্যসমূহ বেপুৰৰপৰা অনা এখন জলযানেৰে দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://metrovaartha.com/2015/11/07/interview-2/|title=ആഴിയിലും ആരണ്യത്തിലും വിരിഞ്ഞ കലകള്|date=৭ নৱেম্বৰ ২০১৫|access-date=২ ডিচেম্বৰ ২০১৫|agency=Metro Vaartha|archive-date=৮ ডিচেম্বৰ ২০১৫|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208062631/http://metrovaartha.com/2015/11/07/interview-2/|url-status=dead|archivedate=2015-12-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151208062631/http://metrovaartha.com/2015/11/07/interview-2/|deadurl=yes}}</ref> ''কুঞ্জনন্তন্তে কদা'' ছবিখনৰ কাম চলি থকাৰ সময়তে অস্কাৰ বঁটা বিজয়ী শব্দ প্ৰকল্পক ৰচুল পুকুটীক চেলিম আহমেদে এই প্ৰকল্পটোৰ বাবে চুক্তিবদ্ধ কৰিছিল। ছবিখনত উপসাগৰীয় অঞ্চলৰ বিকাশ আৰু পৰিৱেশৰ পৰিৱৰ্তন দেখুৱাবলৈ ৰচুল পুকুটীয়ে এয়াৰ কণ্ডিচনাৰৰ শব্দ, যান-বাহনৰ শব্দ আৰু সময়ৰ লগে লগে ইয়াৰ কেনে সলনি হৈছে তাক ব্যৱহাৰ কৰিছিল। তেওঁ উল্লেখ কৰে যে ছবিখনত দৃশ্যসমূহ যিদৰে সজোৱা হৈছে, ঠিক তেনেদৰেই তেওঁ শব্দসমূহৰো আৰ্হি প্ৰস্তুত কৰিছিল; য’ত "অতীতক ৰঙীনভাৱে আৰু বৰ্তমানক একবৰ্ণীয় বা ম’ন’ক্ৰমেটিক ৰূপত উপস্থাপন কৰা হৈছে।" নায়কে এখন সৰু নৌকাত উঠি কৰা প্ৰথমটো সাগৰীয় যাত্ৰাৰ দৃশ্যটোত প্ৰাকৃতিক বা বাস্তৱ শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ৰচুলে পটভূমিত পানীৰ কলকল শব্দ ব্যৱহাৰ কৰিছিল, যাৰ বিষয়ে পৰিচালকে কৈছিল যে "এই শব্দটোৱে যাত্ৰীসকলৰ অকলশৰীয়া অনুভৱ আৰু আবদ্ধতাক অতি সুন্দৰভাৱে প্ৰকাশ কৰিছে।" ছবিখনৰ বাবে তৈয়াৰ কৰা চূড়ান্ত চাউণ্ড ট্ৰেকত পৰিচালকে ৰচুলক কেৱল তিনিটা সৰু পৰিৱৰ্তন কৰিবলৈহে পৰামৰ্শ দিছিল।<ref>{{cite web|author=Saumesh Thimbath|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Resonating-Resul/2015/10/13/article3076666.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20151125114010/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Resonating-Resul/2015/10/13/article3076666.ece|url-status=dead|archive-date=২৫ নৱেম্বৰ ২০১৫|title=Resonating Resul|agency=The New Indian Express|date=১৩ অক্টোবৰ ২০১৫|access-date=৮ নৱেম্বৰ ২০১৫|archivedate=2015-11-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151125114010/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Resonating-Resul/2015/10/13/article3076666.ece|deadurl=yes}}</ref> ==বিপণন== চলচ্চিত্ৰখনৰ নিৰ্মাণকাৰী দলে ইয়াৰ এটা 'মেকিং ভিডিঅ'' মুকলি কৰিছিল। এই ভিডিঅ’টোত চলচ্চিত্ৰখনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ দৃশ্যত দেখুওৱা 'ধুমুহা'ৰ সৃষ্টি কেনেকৈ কৰা হৈছিল, তাক প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে। দৃশ্যটোত এদল যুৱকে এক সৰু নৌকাৰে সাগৰ পাৰ হৈ অবৈধভাৱে মধ্যপ্ৰাচ্যলৈ প্ৰব্ৰজন কৰাৰ সময়ত চৰম দুৰ্যোগৰ সন্মুখীন হৈছিল। দৃশ্যটোত ব্যৱহাৰ কৰা ভিজুৱেল ইফেক্টছ বা ভিএফএক্স সম্বলিত এই ভিডিঅ’টো মামুট্টিয়ে ২০১৫ চনৰ ২৭ অক্টোবৰত তেওঁৰ আনুষ্ঠানিক ফেচবুক পেজত আপলোড কৰিছিল। এই সন্দৰ্ভত ইণ্টাৰনেচনেল বিজনেছ টাইমছে উল্লেখ কৰিছিল যে "প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ পোৱাৰ সময়লৈকে ৫১,০০০ তকৈও অধিক ছচিয়েল মিডিয়া ব্যৱহাৰকাৰীয়ে চোৱাৰ সৈতে এই ভিডিঅ’টো ভাইৰেল হৈ পৰিছে।" <ref name="mv">{{cite news|author=Anu James|url=http://ibtimes.co.in|agency=International Business Times|title='Pathemari' making video released: How a huge storm was created in Mammootty starrer|date=২৭ অক্টোবৰ ২০১৫|access-date=২৮ অক্টোবৰ ২০১৫}}</ref><ref>{{cite news|url=http://manoramaonline.com|title=പത്തേമാരിയുടെ ബ്രഹ്മാണ്ഡ മേക്കിങ്വിഡിയോ|agency=Malayala Manorama|date=২৭ অক্টোবৰ ২০১৫|access-date=২৮ অক্টোবৰ ২০১৫}}</ref> ৱৰ্ল্ড মালয়ালী কাউঞ্চিলে আয়োজন কৰা এটা অনুষ্ঠানত, ১৯৬০ চনৰ সময়ছোৱাত নৌকাৰে উপসাগৰীয় অঞ্চললৈ যোৱা একাংশ প্ৰব্ৰজনকাৰীক চলচ্চিত্ৰখনৰ নিৰ্মাতাসকলে বিশেষভাৱে সন্মানিত কৰে।<ref>{{cite web|url=http://manoramaonline.com|title= ദുരിത താണ്ടി ഗൾഫിലെത്തിയവരെ പത്തേമാരിഅണിയറപ്രവർത്തകർ ആദരിച്ചു|agency=Malayala Manorama|date=১৪ নৱেম্বৰ ২০১৫|access-date= ১৮ নৱেম্বৰ ২০১৫}}</ref> ==সংগীত== {{Infobox album | name = ''পথেমৰী'' | type = Soundtrack | longtype = চাউণ্ডট্ৰেক | artist = বিজীবাল | cover = | alt = | released = ১৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৫ | recorded = | venue = | studio = | genre = চলচ্চিত্ৰৰ চাউণ্ডট্ৰেক | length = | language = মালায়ালম | label = ইৰ’ছ মিউজিক | producer = বিজীবাল | prev_title = মাই গড | prev_year = ২০১৫ | next_title = ৰাণী পদ্মিনী | next_year = ২০১৫ }} {{Track listing | extra_column = শিল্পী | all_lyrics = ৰফিক আহমেদ | all_music = বিজীবাল | title1 = পাডিয়িৰাংগুন্নু | extra1 = [[হৰিহৰণ]] | length1 = ৩:৪০ | title2 = পথেমৰী | extra2 = শাহাবাজ আমান | length2 = ৪:১১ | title3 = ইথু পাৰো স্বৰ্গমো | extra3 = জ্যোৎস্না ৰাধাকৃষ্ণণ | length3 = ৩:১১ }} ২০১৫ চনৰ ১৪ ছেপ্টেম্বৰত ইৰ’ছ মিউজিকৰদ্বাৰা ইয়াৰ সংগীত এলবামটো মুকলি কৰা হয়।<ref name="theme">{{cite news|author=Deepa Soman|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/music/Pathemari-team-releases-songs/articleshow/48983464.cms|title=Pathemari team releases songs|publisher=TheTimes of India|date=১৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৫|access-date=২০ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৫}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.ibtimes.co.in/photos/mammoottys-pathemari-audio-launch-4195-slide-30444 | title=Mammootty's 'Pathemari' audio launch | work=International Business Times | date= ১৫ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৫ | access-date=২০ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৫ }}</ref> কেৰালাৰ উপসাগৰীয় অঞ্চললৈ হোৱা প্ৰব্ৰজনৰ সময়ছোৱাত মধ্যপ্ৰাচ্যলৈ যোৱা ১৫ জন প্ৰব্ৰজনকাৰীক এই অডিঅ’ মুকলি অনুষ্ঠানলৈ বিশেষভাৱে আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল।<ref>{{cite web|author=Priya Sreekumar|url=https://www.deccanchronicle.com/150918/entertainment-mollywood/article/nrk-story-—-yet-another-look |title=The NRK story — yet another look |agency=Deccan Chronicle|date=১৮ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৫|access-date= ১৪ নৱেম্বৰ ২০১৫}}</ref> ১৮ ছেপ্টেম্বৰত চিনেমাখনৰ প্ৰথমটো ভিডিঅ’ গীত ''পাডিয়িৰাংগুন্নু'' মুকলি কৰা হয়।<ref>{{cite news|author=Sachin Jose|url=http://www.ibtimes.co.in/pathemari-padiyirangunnu-song-featuring-mammootty-released-video-647036|title='Pathemari', 'Padiyirangunnu' songs featuring Mammootty released|agency=International Business Times|date=১৮ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৫|access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৫}}</ref> দ্য হিন্দু কাকতে তেওঁলোকৰ সপ্তাহান্তৰ শীৰ্ষ ৫টা গীতৰ তালিকাত ''পাডিয়িৰাংগুন্নু'' গীতটোক অন্তৰ্ভুক্ত কৰে আৰু মন্তব্য কৰে যে, "সুৰকাৰ বিজীবালৰ এই অত্যন্ত আৱেগিক সুৰৰ গীতটো গাবলৈ হৰিহৰণক বাছনি কৰাৰ সিদ্ধান্তটো আছিল একেবাৰে সঠিক। এই গীতটোৱে কৰ্ণন চলচ্চিত্ৰৰ 'উলাথিল নল্লা উলাৰ্ম' গীতটোৰ তীব্ৰ সোঁৱৰণ কঢ়িয়াই আনে আৰু ই চক্ৰবাকম ৰাগৰ ওপৰত আধাৰিত যেন লাগে। হৰিহৰণৰ গভীৰ তথা গম্ভীৰ কণ্ঠৰ সৈতে এই মধুৰ সুৰটো ইমানেই ধুনীয়াকৈ মিলি গৈছে যে ই এক যাদুকৰী পৰিৱেশৰ সৃষ্টি কৰিছে।" <ref>{{cite news|author=Karthik Srinivasan|url=http://thehindu.com/features/cinema/top-five-songs-of-the-week/article7692455|title=Hitman|agency=The Hindu|date=২৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৫|access-date=২৬ অক্টোবৰ ২০১৫}}{{dead link|date=March 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==মুক্তি== কেইবাবাৰো পিছুৱাই দিয়াৰ পাছত, অৱশেষত ২০১৫ চনৰ ৯ অক্টোবৰত কেৰালাৰ ৬৪টা চিনেমা হঁলত চলচ্চিত্ৰখন মুক্তি দিয়া হয়।<ref name="release">{{cite news|author=Anu James|url=http://www.ibtimes.co.in/confirmed-mammootty-jewel-marys-pathemari-be-released-october-second-week-648651|title=Confirmed: Mammootty-Jewel Mary's 'Pathemari' to be released in October second week|agency=International Business Times|date=১৫ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৫|access-date=৩০ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৫}}</ref><ref>{{cite news|author=Sachin Jose|url=http://www.ibtimes.co.in/pathemari-release-check-out-complete-theatre-list-mammootty-movie-kerala-649760|title='Pathemari' release: Check out complete theatre list of Mammootty movie in Kerala|agency=International Business Times|date=৮ অক্টোবৰ ২০১৫|access-date=২১ অক্টোবৰ ২০১৫}}</ref> ছবিখনৰ বিতৰণৰ অধিকাৰ ইৰ’ছ ইণ্টাৰনেচনেলে লাভ কৰিছিল। ''জোছুটিৰ জীৱন'' ছবিখনৰ পিছত [[মালায়ালম]] চলচ্চিত্ৰ জগতত এয়া আছিল তেওঁলোকৰ দ্বিতীয়টো প্ৰকল্প।<ref name="dis">{{cite news|author=IANS|url=http://www.thestatesman.com/mobi/news/southern-cinema/eros-to-release-mammootty-s-pathemari-on-october-9/95203.html|title=Eros to release Mammootty's ''Pathemari'' on October 9|access-date=৩১ অক্টোবৰ ২০১৫|date=৬ অক্টোবৰ ২০১৫|agency=The Statesman}}</ref> কাটাৰৰ দোহাত কিউবিছ ইভেণ্টছৰ উদ্যোগত ছবিখনৰ এটা বিশেষ প্ৰদৰ্শনী অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই অনুষ্ঠানতে কেইবা দশক ধৰি কাটাৰত বাস কৰা কেৰালাৰ প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলক বিশেষভাৱে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{cite news|url=http://www.manoramaonline.com/news/nri-news/gulf/qatar/doha-pathemari-director.html|title=കേരളത്തിന്റെയും ഗൾഫിന്റെയും വികസനത്തിനു കാരണം പ്രവാസികൾ: സലിം അഹമ്മദ്|agency=Malayala Manorama|date=২৮ নৱেম্বৰ ২০১৫}}</ref> চিনেমাগৃহত সফলতাৰে ১০০ দিন সম্পূৰ্ণ কৰাৰ মুহূৰ্ত উদ্‌যাপনৰ অংশ হিচাপে, ২০১৬ চনৰ ৮ জানুৱাৰীত কেৰালাৰ ১০টাতকৈও অধিক চিনেমা হঁলত ''পথেমৰী'' পুনৰ মুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-mammoottys-2015-films-pathemari-bhaskar-rascal-complete-100-days-theatres-662603|title=Kerala box office: Mammootty's 2015 films Pathemari, Bhaskar the Rascal complete 100 days in theatres|last=IBTimes|website=International Business Times |date=৯ জানুৱাৰী ২০১৬ }}</ref> ছবিখনৰ ক্ৰয় কৰা ছেটেলাইট সম্প্ৰচাৰৰ অধিকাৰ সূৰ্য্য টিভিৰ হাতলৈ যায়।<ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/mammoottys-pathemari-breaks-mohanlals-drishyam-satellite-rights-record-report-653102|title=Mammootty's 'Pathemari' breaks Mohanlal's 'Drishyam' satellite rights record: Report|last=IBTimes|website=International Business Times |date=৩ নৱেম্বৰ ২০১৫ }}</ref> === কাহিনী চুৰিৰ অভিযোগ === সংযুক্ত আৰৱ আমিৰাতত বাস কৰা মইদুত্টী নামৰ এজন প্ৰবাসী ভাৰতীয়ই এৰ্নাকুলামৰ অতিৰিক্ত জিলা আদালতত চলচ্চিত্ৰখনৰ মুক্তিৰ বিৰুদ্ধে এটা গোচৰ ৰুজু কৰে। তেওঁ উল্লেখ কৰে যে পৰিচালক চেলিম আহমেদে তেওঁৰ 'Swapnageham' নামৰ এটা কাহিনী চুৰি কৰি এই ছবিখন নিৰ্মাণ কৰিছে।<ref name="plgrsm">{{cite news|author=Deepa Soman|url=https://indiatimes.com|title=Mammootty's Pathemari in the dock for alleged story theft!|agency=The Times of India|date=১১ জুলাই ২০১৫|access-date=২৫ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৫}}</ref><ref>{{cite news|url=https://deccanchronicle.com’s-pathemari-runs-trouble|title=Mammootty's Pathemari runs into trouble|agency=Deccan Chronicle|date=৫ জুলাই ২০১৫|access-date=২৫ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৫}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১৫ চনৰ জুলাই মাহত এৰ্নাকুলামৰ অতিৰিক্ত জিলা আদালতে ছবিখনৰ মুক্তিৰ ওপৰত অন্তৱৰ্তীকালীন স্থগিতাদেশ জাৰি কৰে।<ref name="plgrsm"/> এই অভিযোগৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি চেলিম আহমেদে কয়, "শুনা অনুসৰি প্ৰায় তিনিজন ব্যক্তিয়ে একে ধৰণৰ দাবী লৈ আগবাঢ়ি আহিছে, এজন কান্নুৰৰ ইৰিক্কুৰৰ আৰু আন এজন ওমানৰ মাস্কটত এই সন্দৰ্ভত সংবাদ-মেল অনুষ্ঠিত কৰা ব্যক্তি।" পৰিচালকজনে লগতে আঙুলিয়াই দিয়ে যে তেওঁৰ প্ৰথম ছবি ''আদামিণ্টে মাকান আবু''-এও একে ধৰণৰ অভিযোগৰ সন্মুখীন হৈছিল, কিন্তু ছবিখন মুক্তি পোৱাৰ পিছত সেইবোৰ নাইকিয়া হৈ গৈছিল। চেলিমে কয়, "প্ৰতিগৰাকী প্ৰবাসী মালয়ালীয়ে ''পথেমৰী'' ছবিখনক নিজৰ কাহিনী বুলি অনুভৱ কৰিব, কিন্তু ই কোনো এজন নিৰ্দিষ্ট ব্যক্তিৰ ওপৰত আধাৰিত নহয়। আমি এই প্লেজিয়াৰিজম বা কাহিনী চুৰিৰ বিষয়টো আইনীভাৱে সমাধান কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিম।" <ref name="plgrsm"/> পিছলৈ এটা সাক্ষাৎকাৰত চেলিম আহমেদে এই বিষয়টো অধিক স্পষ্ট কৰি কয়, "স্পষ্টীকৰণৰ বাবে অভিযোগকাৰীৰ কাহিনীটো পঢ়াৰ পিছত মই দেখিবলৈ পালোঁ যে তেওঁৰ নিজৰ ৰচনাখনো বহু দশকৰ আগতে টি ভি কচুবাৱাই লিখা 'স্বপ্নাংগলিল নিন্নু স্বপ্নাংগলিলেক্কু অৰু কবীৰ' নামৰ এটা গল্পৰপৰা চুৰি কৰা কাহিনী আছিল। যেতিয়া আমি এই কথাটো আঙুলিয়াই দিলোঁ, আদালতে সেইটো পৰীক্ষা কৰিলে আৰু পৰ্যবেক্ষণটো চূড়ান্ত ৰায়দানত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হ’ল, যিটো আমাৰ পক্ষত আছিল। যিহেতু আমাৰ বিৰুদ্ধে মিছা অভিযোগ অনা হৈছিল, সেয়েহে আমি এই গোচৰটো চলাই আছোঁ।" <ref name="interview"/> ==সঁহাৰি== চলচ্চিত্ৰখনে সমালোচক আৰু দৰ্শকৰপৰা ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰিছিল।<ref name="iffk">{{cite news|author=Anu James|url=http://ibtimes.co.in |title=IFFK 2015: 'Pathemari', 'Ottal', 'Ain' to be screened; 'Ennu Ninte Moideen' backs out|agency=International Business Times|date=১২ অক্টোবৰ ২০১৫|access-date=১২ অক্টোবৰ ২০১৫}}</ref> বাতৰি অনুসৰি অমোল পালেকাৰৰ নেতৃত্বত গঠিত জুৰীয়ে একাডেমী বঁটাৰ (অস্কাৰ) শ্ৰেষ্ঠ বিদেশী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ বিভাগত ভাৰতৰপৰা পঠিয়াবলগীয়া ৫খন চুটি তালিকাভুক্ত ছবিৰ ভিতৰত এইখনকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল। চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক তথা জুৰী সদস্য কে. মধুৰ উদ্ধৃতি দি ''মালায়ালাম মনোৰমা'' কাকতে প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি, একেবাৰে অন্তিম পৰ্যায়ত [[মাৰাঠী]] চলচ্চিত্ৰ ''ক'ৰ্ট''ৰ হাতত ছবিখনে অস্কাৰৰ দৌৰত পৰাজয়বৰণ কৰে।<ref>{{cite news|author=Tony Mathew|url=http://manoramaonline.com|title='Pathemari' misses Oscar race by a whisker|agency=Malayala Manorama|date=২৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৫|access-date=৩ অক্টোবৰ ২০১৫}}</ref> অৱশ্যে [[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]]ৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত পৰিচালক চেলিম আহমেদে এই সন্দৰ্ভত কয়, "মই এজন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা যিয়ে মালয়ালী দৰ্শকৰ বাবে চিনেমা নিৰ্মাণ কৰোঁ আৰু তেওঁলোকৰ জীৱনৰ কাহিনী কওঁ। ইয়াৰ বাহিৰৰ জগতখন মোৰ মূল লক্ষ্য নহয়। অস্কাৰৰ বাবে বিবেচনা কৰাটোৱেই মোৰ বাবে যথেষ্ট।" <ref name="interview">{{cite news|author=Deepa Soman|url=https://indiatimes.com|title=My movie wasn't made with the Oscars in mind|agency=The Times of India|date=২ অক্টোবৰ ২০১৫|access-date=৪ অক্টোবৰ ২০১৫}}</ref> ২০১৫ চনৰ ১২ অক্টোবৰত প্ৰকাশিত প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, একে বছৰৰে ডিচেম্বৰ মাহত তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হোৱা কেৰালা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ ২০সংখ্যক সংস্কৰণত ''মালয়ালম চিনেমা টুডে'' বিভাগৰ অধীনত প্ৰদৰ্শনৰ বাবে এই ছবিখন নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref name=iffk/> ২০১৯ চনত [[দ্য হিন্দু]] কাকতৰ সৰস্বতী নাগৰাজনে ''পথেমৰী'' ছবিখনক ২০১৫ চনৰ শ্ৰেষ্ঠ মালায়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে স্থান দিছিল।<ref>{{Cite web |last=Nagarajan |first=Saraswathy |date=২০২১-০৩-০৬ |title=The 25 best Malayalam films of the decade: 'Premam', 'Maheshinte Prathikaram', 'Kumbalangi Nights' and more |url=https://thehindu.com |access-date=২০২৩-০৪-০৪ |website=The Hindu|archive-url=https://web.archive.org/web/20210306050619/https://thehindu.com |archive-date=৬ মাৰ্চ ২০২১ }}</ref> === সমালোচকৰ প্ৰতিক্ৰিয়া === ''মাতৃভূমি'' কাকতৰ সুজাতা এছে চলচ্চিত্ৰখনক "গাল্ফ মালয়ালীৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত এক কবিতা" বুলি অভিহিত কৰে আৰু ইয়াৰ চিত্ৰগ্ৰহণ, সম্পাদনা তথা ৰচুল পুকুটীৰ শব্দ সংমিশ্ৰণৰ কামৰ উচ্চ প্ৰশংসা কৰে। তেওঁ উল্লেখ কৰে যে, "প্ৰথমাৰ্ধৰ বহু ঠাইৰ সংলাপসমূহ কিছু পৰিমাণে নাট্যধৰ্মী যেন লাগিলেও, ইয়াত কিছুমান অতি উৎকৃষ্ট সংলাপো আছিল।" <ref>{{cite news|author=Sujatha S|url=http://english.mathrubhumi.com/movies-music/movies/pathemari-an-ode-to-gulf-malayali-english-news-1.603895|title=Pathemari – An ode to Gulf Malayali|agency=Mathrubhumi|date=১৫ অক্টোবৰ ২০১৫|access-date=২৯ অক্টোবৰ ২০১৫}}</ref> ৫টা ষ্টাৰৰ ভিতৰত ৪টা ষ্টাৰ ৰেটিং দি ইণ্টাৰনেচনেল বিজনেছ টাইমছৰ অনু জেমছে মামুট্টিৰ অভিনয়ক তেওঁৰ কেৰিয়াৰৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ অভিনয় বুলি অভিহিত কৰে আৰু লিখে: "যিহেতু এই কাহিনীটো আমাৰ বহুতৰে বাবে পৰিচিত, গতিকে ইয়াত কোনো ৰহস্য বা চাচপেঞ্চৰ উপাদান নাই, তথাপি পিছৰ মুহূৰ্তত কি হ’ব তাক চাবলৈ আমি চিনেমাৰ শেষলৈকে আসনত খোপনি পুতি বহি থাকোঁ।" <ref>{{cite news|author=Anu James|url=http://www.ibtimes.co.in/mammoottys-pathemari-review-no-surprises-real-life-portrayal-struggling-malayalis-dubai-649949|title=Mammootty's 'Pathemari' Review: No surprises, but real-life portrayal of struggling Malayalis in Dubai|agency=International Business Times|date=১০ অক্টোবৰ ২০১৫|access-date=১৭ অক্টোবৰ ২০১৫}}</ref> ''দ্য হিন্দু'' কাকতৰ এছ. আৰ. প্ৰবীণে লিখিছে, "এখন পৰিচিত কাহিনী, এটা পৰিচিত পটভূমি আৰু আনকি অভিনেতা সকলো পূৰ্বানুমান কৰিব পৰা চৰিত্ৰত — কাগজত কলমে চালে ''পথেমৰী'' ছবিখনত তেনে কোনো নতুনত্ব নাই। কিন্তু তথাপি এখন শক্তিশালী চিত্ৰনাট্যৰ জৰিয়তে পূৰ্বে নেদেখা বহুতো সৰু সৰু দিশৰ ওপৰত পোহৰ পেলাই বহু কিছু অৰ্জন কৰিব পৰা গৈছে।" <ref>{{cite news|author=S.R. Praveen|url=http://thehindu.com/news/national/kerala/smooth-sail-on-a-sea-of-emotions/article7749098.ece|title=Smooth sail on a sea of emotions |agency=The Hindu|date=১১ অক্টোবৰ ২০১৫|access-date=২১ অক্টোবৰ ২০১৫}}</ref> ''কেৰালা কৌমুদী''ৰ ৰজত আৰ. জি.-য়ে কয়, "চেলিম আহমেদে ''পথেমৰী''ত লেখক আৰু পৰিচালক হিচাপে দেখুওৱা পাৰদৰ্শিতা অনন্য আছিল আৰু এই ছবিখনে দৰ্শকক এক পাহৰিব নোৱাৰা অভিজ্ঞতা প্ৰদান কৰে।" <ref>{{cite news|author=Rejath RG|url=http://www.kaumudi.com/innerpage1.php?newsid=69971|title=Pathemari..Salim Ahamed strikes again|agency=Kerala Kaumudi|date=১০ অক্টোবৰ ২০১৫|access-date=১৭ অক্টোবৰ ২০১৫|archive-date=১৯ অক্টোবৰ ২০১৫|archive-url=https://web.archive.org/web/20151019173647/http://www.kaumudi.com/innerpage1.php?newsid=69971|url-status=dead|archivedate=2015-10-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151019173647/http://www.kaumudi.com/innerpage1.php?newsid=69971|deadurl=yes}}</ref> ''বিহাইণ্ডউডছ'' সংবাদ মাধ্যমে চিনেমাখনক ৩/৫ ৰেটিং দি কয়, "কাহিনী উপস্থাপনৰফালৰপৰা চিনেমাখনে আমাক পূৰ্বে দেখা কিছুমান চিনেমাৰ (যেনে ''আৰৱীকাথা'') দৰে এটা চিনাকি পৰিৱেশলৈ লৈ যায়, কিন্তু ''পথেমৰী'' ছবিখনত সহানুভূতিৰ প্ৰয়োগ অতি বেছিকৈ কৰা হৈছে। চিনেমাখনৰ শেষত, প্ৰতিগৰাকী গাল্ফ মালয়ালী বা প্ৰবাসীয়ে ভোগ কৰা কষ্ট আৰু দুখৰ প্ৰতি আপোনাৰ মনত এক গভীৰ সহানুভূতিৰ ভাব জাগ্ৰত হ’বলৈ বাধ্য।" <ref>{{cite news|author=Behindwoods Review Board|url=http://www.behindwoods.com/malayalam-movies/pathemari/pathemari-review.html|title=Pathemari Movie Review|agency=Behindwoods|date=৯ অক্টোবৰ ২০১৫|access-date=১৭ অক্টোবৰ ২০১৫}}</ref> ৰেডিফ ডট কমৰ পৰেশ চি পালচাই চিনেমাখনক ৫টা ষ্টাৰৰ ভিতৰত ৫টাই পূৰ্ণ ৰেটিং দি লিখে, "পৰিচালকে এই পুৰণি বিষয়-বস্তুটোক ফ্লেছবেক আৰু ফ্লেছ ফৰৱাৰ্ড পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰি এক নতুন জীৱন দিবলৈ চেষ্টা কৰিছে। ইয়াক কেৱল এজন ব্যক্তিৰ মাজতে সীমাবদ্ধ নাৰাখি এক বৃহৎ সামাজিক দৃষ্টিকোণৰপৰা উপস্থাপন কৰা হৈছে।" <ref>{{cite web|url=http://rediff.com/movies/report/review-pathemaari-is-worth-a-watch/20151012.htm|title=Pathemari Movie Review|agency=Rediff.com|date=১২ অক্টোবৰ ২০১৫|access-date=১৭ অক্টোবৰ ২০১৫}}</ref> চিমেমা বিষয়ক পৰ্টেল ''ইণ্ডিয়াগ্লিটজে'' ইয়াক ৩/৫ ৰেটিং দি কাৰিকৰী দিশসমূহক "মোটামুটি ঠিকেই আছে" বুলি বৰ্ণনা কৰে। তেওঁলোকে কয়, "আৰু অলপ বেছি বাস্তৱসন্মত সংলাপ আৰু নতুনত্বই চিনেমাখনক এক নতুন মাত্ৰা দিব পাৰিলেহেঁতেন" আৰু শেষত কয়, "চিনেমাখন যিদৰে শেষ হৈছে সেয়া অতি সুন্দৰ আৰু ই সামগ্ৰিকভাৱে ছবিখনক এক ইতিবাচক ৰূপ প্ৰদান কৰিছে।" <ref>{{cite news|url=https://www.indiaglitz.com/pathemari-malayalam-movie-review-19537.html|title=Pathemari|agency=Indiaglitz|access-date=২৮ অক্টোবৰ ২০১৫|archive-date=১ নৱেম্বৰ ২০১৫|archive-url=https://web.archive.org/web/20151101144847/http://www.indiaglitz.com/pathemari-malayalam-movie-review-19537.html|url-status=dead|archivedate=2015-11-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151101144847/http://www.indiaglitz.com/pathemari-malayalam-movie-review-19537.html|deadurl=yes}}</ref> ছবিখনৰ অভিনয়, চিত্ৰগ্ৰহণ আৰু সংগীতৰ প্ৰশংসা কৰি ''মালয়ালম মনোৰমা'' কাকতৰ জি. ৰাগেশে ইয়াক ৩.২৫/৫ ৰেটিং দিয়ে আৰু কয়, "দৰ্শকে সহজে অনুভৱ কৰিব পৰা কিছুমান ঘটনাৰ জৰিয়তে চেলিম আহমেদে মালয়ালী প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ জীৱনৰ কাহিনী এক কম নাট্যধৰ্মী অথচ আকৰ্ষণীয় শৈলীৰে বৰ্ণনা কৰিছে। ছবিখনত কোনো ব্যাৱসায়িক মচলা নাই। আকৌ তথাকথিত সমালোচকসকলক সন্তুষ্ট কৰিবলৈকো পৰিচালকে কতো কোনো আপোচ কৰা নাই। সংক্ষেপে ক’বলৈ গ’লে, এইখন সকলোৰে বাবে নিৰ্মিত এখন সুন্দৰ চলচ্চিত্ৰ।" <ref>{{cite web|author=G. Ragesh|url= http://english.manoramaonline.com/entertainment/movie-reviews/pathemari-movie-review-a-voyage-through-diaspora-life.html|title=Pathemari: A voyage through the diaspora life|agency=Malayala Manorama|date=১১ অক্টোবৰ ২০১৫|access-date=১৮ অক্টোবৰ ২০১৫}}</ref> ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ সঞ্জীথ চিদহাৰ্থনে চলচ্চিত্ৰখনক ৩.৫/৫ ৰেটিং দি লিখে, "চেলিম আহমেদৰ এই ছবিখনৰ কাহিনীভাগ চিনাকি হ’ব পাৰে, কিন্তু ইয়াক ইমান সততাৰে বৰ্ণনা কৰা হৈছে যে দৰ্শকে নাৰায়ণনৰ চৰিত্ৰটোৰ দুখ-কষ্ট গভীৰভাৱে অনুভৱ কৰিব পাৰে, যি নিজৰ ইচ্ছা আৰু পৰিয়ালৰ ইচ্ছাৰ মাজত আবদ্ধ হৈ পৰিছে। ''পথেমৰী'' হৈছে ত্যাগৰ এক কৰুণ কাহিনী — ১৯৮০ চনৰ এগৰাকী গাল্ফ মালয়ালীৰ বাবে ই যেন এক কেতিয়াও শেষ নোহোৱা সংগ্ৰাম।" তেওঁ মামুট্টি আৰু চিদ্দিকৰ অভিনয়ৰো প্ৰশংসা কৰি লিখে, "''পথেমৰী'' ছবিত মামুট্টিয়ে পুনৰ প্ৰমাণ কৰিছে যে দৰ্শকৰ মনত সহানুভূতি জগাই তোলাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁ এগৰাকী ব্যুৎপত্তিসম্পন্ন অভিনেতা। জুৱেল মেৰী, শ্ৰীনিবাসন, জয় মেথিউ আৰু শ্বাহীন চিদ্দিকে নিজ নিজ চৰিত্ৰসমূহ সুন্দৰভাৱে ৰূপায়ণ কৰিছে, কিন্তু লাঞ্চি বেলায়ুধনৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰা চিদ্দিকে কম সময়ৰ বাবে পৰ্দাত দেখা দিওঁ সমগ্ৰ দৃশ্য নিজৰ হাতলৈ লৈ গৈছে।" <ref>{{Cite news |title=Pathemari Movie Review |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/pathemari/movie-review/49354809.cms |access-date=২০২৩-MD-DY |issn=0971-8257}}</ref> চিমেমা বিষয়ক পৰ্টেল ''চিফী''ৰ এজন সমালোচকে ছবিখনক "উপভোগ্য" বুলি অভিহিত কৰি এক মিশ্ৰিত মন্তব্য আগবঢ়ায়। তেওঁ লিখে, "ইয়াত কিছুমান অতি সুন্দৰ মুহূৰ্ত নিশ্চিতভাৱে আছে, কিন্তু কাহিনী উপস্থাপন শৈলীটো কিছু ওপৰে ওপৰে যোৱা যেন অনুভৱ হয়। আচলতে, গাল্ফ মালয়ালীসকলৰ পুৰণি কাহিনীসমূহত আমি আগতে নুশুনা একো নতুন কথা এই ছবিত দৰ্শকক আগবঢ়োৱা হোৱা নাই। আগৰ চিনেমাৰ উপ-কাহিনী হিচাপে আমি যিবোৰ কাহিনী পাইছিলোঁ, ইয়াত সেয়াকে এখন ১১০ মিনিট জোৰা সম্পূৰ্ণ চিনামাত পৰিণত কৰা হৈছে।" অৱশ্যে তেওঁলোকে মামুট্টিৰ অভিনয়ৰ প্ৰশংসা কৰি লিখে, "শেহতীয়া সময়ৰ অন্যতম এক শক্তিশালী অভিনয়ৰ জৰিয়তে মামুট্টিয়ে আচৰিত ধৰণৰ সততাৰে কাহিনীটোক আগুৱাই লৈ গৈছে। নায়কগৰাকীক ইমান উৎসৰ্গিতভাৱে অভিনয় কৰা দেখাটো দৰ্শকৰ বাবে এক ডাঙৰ প্ৰাপ্তি।" <ref>{{Cite web |last=Moviebuzz |date=২০১৫-১১-০১ |title=Review : Pathemaari |url=http://www.sify.com/movies/pathemaari-review-malayalam-pkkjLtajfhdgc.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20151101204103/http://www.sify.com/movies/pathemaari-review-malayalam-pkkjLtajfhdgc.html |archive-date=২০১৫-১১-০১ |access-date=২০২৩-MD-DY |website=Sify}}</ref> ===বক্স অফিচ=== চলচ্চিত্ৰখন এক ব্যাৱসায়িকভাৱে সফল ছবি আছিল।<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/salim-ahameds-next-titled-praayam/articleshow/73071907.cms|date=২ জানুৱাৰী ২০২০|agency=The Times of India|title=Salim Ahamed next titled 'Prayam'|website=The Times of India }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.news18.com/news/movies/ibnlive-movie-awards-ajith-kumar-wins-best-actor-south-for-yennai-arindhaal-1216826.html|date=১৬ মাৰ্চ ২০১৬|website=News18|title=IBNLive Movie Awards: Ajith Kumar wins Best Actor (South) for 'Yennai Arindhaal'}}</ref> অৱশ্যে প্ৰথম অৱস্থাত ''পথেমৰী'' ছবিখনৰ আৰম্ভণি বৰ লেহেমীয়া আছিল। এখন সংবাদ-মেলত পৰিচালক চেলিম আহমেদে উল্লেখ কৰে যে প্ৰথম শ্ব’ৰ সময়ত কিছুমান চিনেমা হঁলত মাত্ৰ পাঁচ বা ছয়জনহে দৰ্শক উপস্থিত আছিল।<ref name=":0">{{Cite news |date=২০১৫-১০-৩০ |title=Did not expect Pathemari's success: Salim |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/did-not-expect-pathemaris-success-salim/article7825658.ece |access-date=২০২৩-MD-DY |issn=0971-751X}}</ref> ছবিখনে মুক্তিৰ প্ৰথম দিনা ৫০ লাখ টকা সংগ্ৰহ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://m.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithvirajs-ennu-ninte-moideen-stays-top-mammoottys-pathemari-follows-650208|author=Anu James|date=১২ অক্টোবৰ ২০১৫|access-date=২০ ডিচেম্বৰ ২০১৫|agency=International Business Times|title=Kerala box office: Prithviraj's 'Ennu Ninte Moideen' stays on top; Mammootty's 'Pathemari' follows|website=International Business Times }}</ref> ইয়াৰ পিছত ১৫ দিনত চলচ্চিত্ৰখনে প্ৰায় ৭.১০ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰে,<ref name="mv"/> আৰু ২৮ দিনৰ ভিতৰত সমগ্ৰ ভাৰতৰপৰা মুঠ ৮.৬ কোটি টকাৰ ব্যৱসায় কৰে।<ref>{{cite web|title=Premam, Ennu Ninte Moideen and other top Malayalam movies that did well at the box office in 2015|url=http://www.ibtimes.co.in/premam-ennu-ninte-moideen-other-top-malayalam-movies-that-did-well-box-office-2015-661395|work=International Business Times|date=৩১ ডিচেম্বৰ ২০১৫}}</ref> ২০১৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰত অনুষ্ঠিত এখন সংবাদ-মেলত আহমেদে কয় যে তেওঁ ছবিখনৰপৰা "এইধৰণৰ ডাঙৰ সফলতা" আশা কৰা নাছিল। তেওঁ লগতে কয়, "মই আমাৰ ব্যাৱসায়িক চিনেমাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় কোনো মচলা উপাদান ইচ্ছাকৃতভাৱে ''পথেমৰী''ত যোগ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা নাছিলোঁ। মই ভাবোঁ ছবিখন মানুহে আদৰি লৈছে কাৰণ তেওঁলোকে উপসাগৰীয় দেশসমূহত কাম কৰা নিজৰ আত্মীয় বা বন্ধু-বান্ধৱীৰ বাস্তৱ জীৱনৰ সৈতে চিনেমাখনৰ কাহিনীটোক সংযোগ কৰিব পাৰিছে।" <ref name=":0" /> চলচ্চিত্ৰখনে কেৰালাৰ চিনেমা হঁলসমূহত সফলতাৰে ১২৫ দিন সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Pathemari-completes-125-days/articleshow/51728950.cms|title=Pathemari completes 125 days|work=The Times of India|date=৭ এপ্ৰিল ২০১৬}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/mammootty-back-police-officer-nithin-renji-panickers-untitled-film-opposite-varalaxmi-photo-667277|title=Mammootty back as police officer in Nithin Renji Panicker's untitled film opposite Varalaxmi [PHOTOS]|work=International Business Times|date=৩০ মাৰ্চ ২০১৬}}</ref><ref>{{cite web|url=http://m.ibtimes.co.in/mammoottys-pathemari-be-released-40-screens-uae-655417|author=Anu James|date=১৮ নৱেম্বৰ ২০১৫|access-date=২০ ডিচেম্বৰ ২০১৫|agency=International Business Times|title=Mammootty's 'Pathemari' to be released in 40 screens in UAE|website=International Business Times }}</ref><ref>{{cite news|author=Anu James|url=http://www.ibtimes.co.in/pathemari-team-celebrates-125th-day-mammootty-starrer-kochi-photos-673560|title='Pathemari' team celebrates 125th day of Mammootty starrer in Kochi [PHOTOS]|agency=International Business Times|date=৬ এপ্ৰিল ২০১৬|access-date=৬ এপ্ৰিল ২০১৬}}</ref> ইয়াৰ উপৰি, সংযুক্ত আৰৱ আমিৰাতৰ ৬০খন স্ক্ৰীনত ছবিখনে ৪ সপ্তাহতকৈও অধিক সময় অতিক্ৰম কৰে।<ref>{{cite web|url=http://thehindu.com/features/cinema/salim-ahamed-on-his-penchant-for-cinema/article7995877.ece|title=Smooth sailing all the way|date=১৭ মে' ২০১৫|access-date=১৮ ডিচেম্বৰ ২০১৫|agency=The Hindu|author=P. K. Ajith Kumar|website=The Hindu }}</ref> [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ত ছবিখনে একেৰাহে ৫টা সপ্তাহান্ত লাভ কৰে আৰু তাৰপৰা প্ৰায় ১৮.০৪ লাখ টকা সংগ্ৰহ কৰি ইয়াৰ অন্তিম ব্যাৱসায়িক যাত্ৰা সমাপ্ত কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/box-office/overseas/id/606|archive-url=https://web.archive.org/web/20151201023250/http://www.bollywoodhungama.com/box-office/overseas/id/606|url-status=dead|archive-date=১ ডিচেম্বৰ ২০১৫|title='TAMASHA' on a roll|website=Bollywood Hungama|date=৩০ নৱেম্বৰ ২০১৫}}</ref> ==বঁটা-বাহন আৰু স্বীকৃতি== '''ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা'''<ref>{{cite news|url=https://indiatimes.com|title=Pathemari bags the Filmfare Award for Best Malayalam movie - Times of India|website=The Times of India |date=২৭ জানুৱাৰী ২০১৭ }}</ref> * মালায়ালম ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ ফিচাৰ ফিল্ম বঁটা (২০১৫) '''এছিয়াভিজন বঁটা'''<ref>{{cite news|title=Asiavision Film Awards 2015: Complete Winners List|url=http://filmibeat.com|publisher=Filmibeat|author=Akhila Menon|date=১৮ নৱেম্বৰ ২০১৫}}</ref> * সমাজ কল্যাণৰ ওপৰত আধাৰিত শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ বঁটা * শ্ৰেষ্ঠ সমালোচকৰদ্বাৰা প্ৰশংসিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা * শ্ৰেষ্ঠ নৱাগত অভিনেত্ৰী — জুৱেল মেৰী * শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক — বিজীবাল '''ৰামু কাৰিয়াত চলচ্চিত্ৰ বঁটা'''<ref>{{cite news|url=http://mangalam.com|date=১৮ ডিচেম্বৰ ২০১৫|access-date=১৯ ডিচেম্বৰ ২০১৫|agency=Mangalam|title=രാമു കാര്യാട്ട് ഫിലിം അവാര്ഡ്: പത്തേമാരി മികച്ച ചിത്രം മമ്മുട്ടി നടന്|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222120326/http://mangalam.com|archive-date=২২ ডিচেম্বৰ ২০১৫|df=dmy-all}}</ref> * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ বঁটা * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালনা — চেলিম আহমেদ * শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য — চেলিম আহমেদ * শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — মামুট্টি * শ্ৰেষ্ঠ শব্দ বিন্যাস — ৰচুল পুকুটী * শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰগ্ৰহণ — মধু অম্বট * শ্ৰেষ্ঠ সহ-অভিনেতা — চিদ্দিক * শ্ৰেষ্ঠ নৱাগত অভিনেতা — শ্বাহীন চিদ্দিক * শ্ৰেষ্ঠ নৱাগত অভিনেত্ৰী — জুৱেল মেৰী * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ সম্পাদক — বিজয় শংকৰ * শ্ৰেষ্ঠ কলা নিৰ্দেশক — জ্যোতিষ শংকৰ * শ্ৰেষ্ঠ সাজ-সজ্জা অলংকৰণ — চামৰা চানীশ * শ্ৰেষ্ঠ ৰূপসজ্জা — পট্টনম ৰশিদ '''ফ্লাৱাৰ্ছ ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ডছ'''<ref>{{cite news|url=http://ibtimes.co.in|access-date=২ মে' ২০১৬|agency=International Business Times|title=Kareena Kapoor, Irrfan Khan, Mammootty, Prithviraj, Kajal Aggarwal and others attend Flowers Indian Film Awards [PHOTOS]}}</ref> * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ বঁটা * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালনা — চেলিম আহমেদ * শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য — চেলিম আহমেদ * শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — মামুট্টি * শ্ৰেষ্ঠ শব্দ বিন্যাস — ৰচুল পুকুটী '''ফিল্মফেয়াৰ বঁটা''' * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ বঁটা * শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — মামুট্টি ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb title|4928620}} * {{Facebook|Pathemari-451671731646381}} {{dead link|date=March 2019}} [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ]] ikbzix059qdgw7yrvjmu59q8ukw25mi 0 138309 625728 622896 2026-08-10T03:37:25Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625728 wikitext text/x-wiki '''শ্বেতপত্ৰ''' মানে এক তথ্যসমৃদ্ধ প্ৰতিৱেদন, যিয়ে এটা জটিল বিষয়ৰ ব্যাখ্যা আৰু বিষয়টোৰ ওপৰত পৃষ্ঠপোষকৰ দৰ্শন প্ৰতিফলিত কৰে। এই নথি-পত্ৰসমূহৰ উদ্দেশ্য হৈছে পাঠকসকলক কোনো সমস্যা বুজা, কোনো সমস্যা সমাধান কৰা বা সিদ্ধান্ত লোৱাত সহায় কৰা। ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে এই শব্দটোৰ উৎপত্তি হৈছে ব্ৰিটেইন চৰকাৰৰ এটা বিভাগে প্ৰকাশ কৰা একপ্ৰকাৰৰ [[অৱস্থান পত্ৰ]] বা উদ্যোগৰ প্ৰতিৱেদন। এই প্ৰতিৱেদনসমূহৰ পূৰ্বৰ ৰূপসমূহক [[নিৰ্দেশ পত্ৰ]] বুলি কোৱা হৈছিল। শ্বেতপত্ৰৰ ব্যৱহাৰ প্ৰায়ে ব্যৱসায়ত কৰা হয়, আৰু কেতিয়াবা ৰাজনীতি আৰু শিক্ষাতো। ১৯৯০ চনৰপৰা এই নথি-পত্ৰসমূহ ব্যৱসায়ত বিক্ৰী বা বিপণন নথি হিচাপে প্ৰসাৰিত হৈছে; ১০ বছৰতকৈ অধিক সময় ধৰি ব্যৱসায়ৰপৰা ব্যৱসায়লৈ (B2B) কাম কৰা বজাৰকৰ্তাসকলৰ অধিকাংশই উল্লেখ কৰে যে তেওঁলোকে যোৱা বছৰত এখন শ্বেতপত্ৰ সৃষ্টি কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=B2B Content Marketing: 2025 Benchmarks & Trends |url=https://contentmarketinginstitute.com/b2b-research/b2b-content-marketing-trends-research-2025 |access-date=2026-04-04 |website=Content Marketing Institute |language=en}}</ref> বাণিজ্যিক শ্বেতপত্ৰ গ্ৰাহকৰ আগত এটা নিৰ্দিষ্ট সামগ্ৰীৰ প্ৰচাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বিপণন উপস্থাপনৰ সৈতে মিল আছে।<ref name="SearchSOA">{{cite web |last=Rouse |first=Margaret |title=white paper definition |url=http://searchsoa.techtarget.com/definition/white-paper |access-date=16 March 2015 |publisher=TechTarget |archive-date=13 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150313071052/http://searchsoa.techtarget.com/definition/white-paper |url-status=dead |archivedate=13 March 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150313071052/http://searchsoa.techtarget.com/definition/white-paper |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |last=Stelzner |first=Michael A. |year=2008 |title=Learn all about white papers |url=http://www.writingwhitepapers.com/resources.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170702192610/http://www.writingwhitepapers.com/resources.html |archive-date=2 July 2017 |access-date=18 September 2013 |publisher=Whitepaper Source Publishing |archivedate=2 July 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170702192610/http://www.writingwhitepapers.com/resources.html |deadurl=yes }}</ref> সেই হিচাপে ইয়াক কণ্টেণ্ট মাৰ্কেটিং বা [[ধূসৰ সাহিত্য]] বুলি ক’ব পাৰি। ==ব্যৱসায়ৰপৰা ব্যৱসায়লৈ বিপণনত শ্বেতপত্ৰ== আজিৰ তাৰিখত শ্বেতপত্ৰৰ আটাইতকৈ উৎপাদনশীল প্ৰকাশক হৈছে [[ব্যৱসায়ৰপৰা ব্যৱসায়লৈ]] কোম্পানীসমূহ। এই শ্বেতপত্ৰসমূহ দীঘলীয়া আকাৰৰ বিষয়-বস্তু সম্বলিত, যিয়ে প্ৰতিৱেদন পৃষ্ঠপোষকতা কৰা কোম্পানীটোৰপৰা অফাৰ(সমূহ) প্ৰচাৰ কৰিবলৈ নিৰ্বাচিত তথ্য আৰু ন্যায্য যুক্তি ব্যৱহাৰ কৰে। মূল লক্ষ্য হ’ল এটা নিৰ্দিষ্ট উলম্ব বজাৰ বা লক্ষ্যকৰা পাঠকসকলক পৃষ্ঠপোষকৰ সিদ্ধান্তৰ সৈতে সহমত হ’বলৈ বুজোৱা আৰু তেওঁলোকৰ প্ৰস্তাৱক পছন্দ কৰা। বেছিভাগ কোম্পানীতে অনলাইন গৱেষণা আৰু কোম্পানী কাৰ্যবাহীসকলৰ সৈতে হোৱা সাক্ষাৎকাৰৰ ভিত্তিত কণ্টেণ্ট মাৰ্কেটিং দল বা তেওঁলোকে নিযুক্তি দিয়া ঠিকাদাৰে শ্বেতপত্ৰ তৈয়াৰ কৰে। কৰ্পৰেট শ্বেতপত্ৰসমূহ প্ৰায়ে বিক্ৰীৰ ধাৰা সৃষ্টি কৰিবলৈ, চিন্তাৰ নেতৃত্ব প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ, ব্যাৱসায়িক গোচৰ তৈয়াৰ কৰিবলৈ, ইমেইল তালিকা বৃদ্ধি কৰিবলৈ, দৰ্শক বৃদ্ধি কৰিবলৈ, আৰু পৃষ্ঠপোষকৰ বিশ্বাসযোগ্যতা গঢ়ি তুলিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বি টু বি শ্বেতপত্ৰৰ বাবে দৰ্শকসকলৰ ভিতৰত সম্ভাৱ্য গ্ৰাহক, চেনেল অংশীদাৰ, সাংবাদিক, বিশ্লেষক, ব্লগাৰ, বিনিয়োগকাৰী বা আন যিকোনো অংশীদাৰ অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। শ্বেতপত্ৰক কণ্টেণ্ট মাৰ্কেটিং বা ইনবাউণ্ড মাৰ্কেটিংৰ এটা প্ৰকাৰ বুলি গণ্য কৰা হয়; অৰ্থাৎ, পঞ্জীয়নৰ সৈতে বা অবিহনে ৱেবত উপলব্ধ পৃষ্ঠপোষকতা কৰা বিষয়-বস্তু, যাৰ উদ্দেশ্য আছিল পৃষ্ঠপোষকৰ চাৰ্চ ইঞ্জিনৰ দৃশ্যমানতা বৃদ্ধি কৰা আৰু ৱেব ট্ৰেফিক গঢ়ি তোলা। বি টু বি শ্বেতপত্ৰত সাধাৰণতে যুক্তি দিয়া হয় যে এটা নিৰ্দিষ্ট ব্যাৱসায়িক সমস্যা সমাধানৰ বাবে এটা বিশেষ প্ৰযুক্তি, পণ্য, মতাদৰ্শ,<ref>{{Cite journal|last1=Inwood|first1=Olivia|last2=Zappavigna|first2=Michele|date=2021-02-01|title=Ideology, attitudinal positioning, and the blockchain: a social semiotic approach to understanding the values construed in the whitepapers of blockchain start-ups|url=https://doi.org/10.1080/10350330.2021.1877995|journal=Social Semiotics|volume=33 |issue=3 |pages=451–469|doi=10.1080/10350330.2021.1877995|s2cid=234051310|issn=1035-0330|url-access=subscription}}</ref> বা পদ্ধতি আন সকলোতকৈ উন্নত। বাণিজ্যিক শ্বেতপত্ৰ মূলতঃ তিনিটাপ্ৰকাৰৰ<ref>{{Cite book |last=Graham |first=Gordon |title=White Papers For Dummies |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |year=2013 |isbn=9781118496923 |location=Hoboken, New Jersey |pages=103-170}}</ref>: '''পটভূমি''': এটা নিৰ্দিষ্ট বিক্ৰেতাৰ প্ৰস্তাৱৰ বৈশিষ্ট্য আৰু সুবিধাসমূহ বৰ্ণনা কৰে; ই হয় এটা পণ্য, সেৱা বা পদ্ধতি। এই ধৰণৰ শ্বেতপত্ৰখন পণ্য মুকলিৰ লগত বা বিক্ৰী ফানেলৰ তলৰফালে বা গ্ৰাহকৰ যাত্ৰাৰ শেষৰফালে কাৰিকৰী মূল্যায়ন সমৰ্থন কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰাটোৱেই উত্তম। এইটোৱেই হৈছে উৎপাদন কৰাটো কম প্ৰত্যাহ্বানজনক ধৰণৰ, কিয়নো ইয়াৰ বহুখিনি বিষয়-বস্তু পৃষ্ঠপোষকৰপৰা সহজেই উপলব্ধ। '''সংখ্যাযুক্ত তালিকা''': এটা নিৰ্দিষ্ট ব্যাৱসায়িক সমস্যাৰ বিষয়ে টিপচ্, প্ৰশ্ন বা পইণ্টৰ এটা গোট উপস্থাপন কৰে। এই ধৰণৰ নতুন বা উত্তেজক দৃষ্টিভংগীৰে মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰিবলৈ, বা প্ৰতিযোগীৰ ওপৰত নিন্দা কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰাটোৱেই উত্তম। [[লিষ্টিকল]] বুলিও কোৱা হয়, ই এটা আটাইতকৈ দ্ৰুত ধৰণ; প্ৰায়ে এটা [[মন্থন অধিৱেশন]]ৰপৰা উদ্ভাৱন কৰা ই এখন সংখ্যাযুক্ত তালিকা, ইয়াত প্ৰতিটো বস্তুক এটা পৃথক বিন্দু হিচাপে উপস্থাপন কৰিব পাৰি, এটা কথাই কথাই যুক্তিবাদ কৰা যুক্তিৰ অংশ নহয়। '''সমস্যা/সমাধান''': এটা বিৰক্তিকৰ ব্যাৱসায়িক সমস্যাৰ নতুন, উন্নত সমাধানৰ পৰামৰ্শ দিয়ে। এই ধৰণৰ ব্যৱহাৰ বিক্ৰী ফানেলৰ ওপৰত বা গ্ৰাহকৰ যাত্ৰাৰ আৰম্ভণিতে লিড সৃষ্টি কৰিবলৈ, মনৰ অংশীদাৰিত্ব গঢ়ি তুলিবলৈ বা অংশীদাৰসকলক অৱগত আৰু বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই ধৰণৰ উৎপাদন কৰাটো আটাইতকৈ প্ৰত্যাহ্বানজনক, কিয়নো ইয়াৰ বাবে বিস্তৃত গৱেষণা আৰু বুজাব পৰা লিখাৰ প্ৰয়োজন; প্ৰায়ে এইবোৰে এটা বজাৰ স্থানৰ এটা বাধ্যতামূলক মানসিক মানচিত্ৰ তৈয়াৰ কৰিব লাগিব আৰু সেই স্থানৰ ভিতৰত কেইবাটাও প্ৰতিযোগী কোম্পানীক স্থান দিব লাগিব। সঠিকভাৱে কৰা সমস্যা/সমাধানৰ শ্বেতপত্ৰই পৃষ্ঠপোষকৰ বাবে বিশ্বাস আৰু বিশ্বাসযোগ্যতা গঢ়ি তুলিব পাৰে। সংখ্যাযুক্ত তালিকা এখন অন্য যিকোনো ধৰণৰ সৈতে সংযুক্ত হ’ব পাৰে যদিও, সমস্যা/সমাধানৰ বগা কাগজৰ সৈতে পটভূমিৰ সংযুক্ত কৰাটো কঠিন। এটা পটভূমিৰ ব্যক্তিয়ে এটা বিশেষ সামগ্ৰী বা সেৱাৰ সবিশেষ ভিতৰলৈ জুমি চালে, এটা সমস্যা/সমাধানে উদ্যোগব্যাপী সমস্যা এটাক বাহিৰলৈ চায়। এইটো যথেষ্ট মাইক্ৰস্কোপৰদ্বাৰা চোৱা আৰু টেলিস্কোপৰদ্বাৰা চোৱাৰ মাজৰ পাৰ্থক্যৰ দৰেই।<ref>{{Cite web |last=Graham |first=Gordon |date=2025-03-01 |title=White Paper FAQ (Frequently Asked Questions) |url=https://thatwhitepaperguy.com/white-paper-faq/ |access-date=2026-04-04 |website=That White Paper Guy |language=en-US}}</ref> ==চৰকাৰত শ্বেতপত্ৰ== শ্বেতপত্ৰ শব্দটোৰ উৎপত্তি ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰপৰা হৈছিল, ১৯২২ চনৰ [[চাৰ্চিল শ্বেতপত্ৰ]]খন ইয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক উদাহৰণ।<ref>{{cite web |last=James |first=Anthony |url=http://klariti.com/white-papers/origin-of-white-papers/ |title=Origin of White Papers |publisher=Klariti.com |date=17 June 2017 |access-date=27 June 2017 |archivedate=10 July 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190710034147/http://klariti.com/white-papers/origin-of-white-papers/ |deadurl=yes }}</ref> [[ব্ৰিটিছ চৰকাৰ]]ত শ্বেতপত্ৰ সাধাৰণতে তথাকথিত ''ব্লু বুক''ৰ সংক্ষিপ্ত সংস্কৰণ, দুয়োটা শব্দই নথিখনৰ কভাৰৰ ৰঙৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।<ref name="SearchSOA" /> শ্বেতপত্ৰসমূহ হৈছে “অংশগ্ৰহণশীল গণতন্ত্ৰৰ আহিলা ... [এটা] অপৰিৱৰ্তনীয় নীতিগত প্ৰতিশ্ৰুতি নহয়। ’’<ref name="Doerr">Doerr, Audrey D. The Role of White Papers. In: Doern, G. B. and Peter Aucoin. The Structures of Policy-making in Canada. Toronto, MacMillan, 1971. pp. 179–203.</ref> “শ্বেত কাগজসমূহে দৃঢ় চৰকাৰী নীতিসমূহ উপস্থাপন কৰাৰ লগতে একে সময়তে ইয়াৰ ওপৰত মতামত আমন্ত্ৰণ কৰাৰ দ্বৈত ভূমিকা পালন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছে। ’’<ref name="Pemberton">Pemberton, John E. Government Green Papers. Library World 71:49 Aug. 1969.</ref> কানাডাত শ্বেতপত্ৰ হৈছে “এটা নীতিগত নথি, কেবিনেটৰদ্বাৰা অনুমোদিত, হাউছ অৱ কমনছত দাখিল কৰা আৰু সাধাৰণ জনতাৰ বাবে উপলব্ধ কৰা। ’’<ref name="Doerr2">Doerr, Audrey D. The Role of White Papers in the Policy-making Process: the Experience of the Government of Canada. 1973. Thesis (Ph.D.) – Carleton University. 1. 56.</ref> "শ্বেত আৰু [[সেউজপত্ৰ]] ব্যৱহাৰৰ জৰিয়তে নীতিগত তথ্য প্ৰদানে সংসদ সদস্য আৰু জনসাধাৰণৰ মাজত নীতিগত বিষয়সমূহৰ প্ৰতি সজাগতা সৃষ্টি কৰাত সহায় কৰিব পাৰে আৰু তথ্য আৰু বিশ্লেষণৰ আদান-প্ৰদানক উৎসাহিত কৰিব পাৰে। ই শিক্ষামূলক কৌশল হিচাপেও কাম কৰিব পাৰে।" <ref name="Doerr3">Doerr, Audrey D. The Machinery of Government. Toronto, Methuen, 1981. p. 153.</ref> শ্বেতপত্ৰ হৈছে চৰকাৰে আইন প্ৰণয়নৰ পূৰ্বে নীতিগত পছন্দসমূহ উপস্থাপন কৰাৰ এক উপায়। শ্বেতপত্ৰ প্ৰকাশ কৰিলে বিতৰ্কিত নীতিগত বিষয়সমূহৰ ওপৰত জনমত পৰীক্ষা কৰা হয় আৰু চৰকাৰে ইয়াৰ সম্ভাৱ্য প্ৰভাৱ জোখাত সহায় কৰে।<ref name="Chapin">Chapin, Henry and Denis Deneau. Citizen involvement in Public Policy-making: Access and the Policy-making Process. Ottawa, Canadian Council on Social Development, 1978. p. 33.</ref> ইয়াৰ বিপৰীতে বহু বেছি সঘনাই জাৰি কৰা [[সেউজপত্ৰ]]বোৰ অধিক মুকলি। পৰামৰ্শৰ নথি বুলিও কোৱা [[সেউজপত্ৰ]]সমূহে কেৱল অন্য আইনসমূহৰ সবিশেষ কাৰ্যকৰী কৰাৰ কৌশল প্ৰস্তাৱ কৰিব পাৰে, বা ইয়াত এনে প্ৰস্তাৱ নিৰ্ধাৰণ কৰিব পাৰে যাৰ ওপৰত চৰকাৰে জনসাধাৰণৰ মতামত আৰু মতামত লাভ কৰিব বিচাৰে। চৰকাৰী শ্বেতপত্ৰৰ উদাহৰণ হ’ল অষ্ট্ৰেলিয়াত [[অষ্ট্ৰেলিয়াত সম্পূৰ্ণ নিয়োগ]] আৰু যুক্তৰাজ্যত [[১৯৩৯ চনৰ শ্বেতপত্ৰ]] আৰু ১৯৬৬ চনৰ [[প্ৰতিৰক্ষা শ্বেতপত্ৰ]]। ইজৰাইলৰ ইতিহাসত ১৯৩৯ চনৰ ব্ৰিটিছ শ্বেতপত্ৰখন – ব্ৰিটিছ নীতিত জায়নিজমৰ বিৰুদ্ধে তীক্ষ্ণ প্ৰহাৰ হিচাপে চিহ্নিত আৰু সেই সময়ত বাধ্যতামূলক পেলেষ্টাইনত ইহুদী ইছুভ সম্প্ৰদায়ে অতি ক্ষোভেৰে আদৰণি জনোৱা – "দ্য হোৱাইট পেপাৰ" (হিব্ৰু ভাষাত হা'চেফাৰ হা'লাভান הספר הלבן – আক্ষৰিক অৰ্থত "দ্য হোৱাইট বুক") হিচাপে স্মৰণ কৰা হয়। একেদৰে কানাডাত শ্বেতপত্ৰ শব্দটোৱে প্ৰায়ে বিশেষভাৱে ১৯৬৯ চনৰ শ্বেতপত্ৰখনক বুজায়, য’ত দেশখনৰ খিলঞ্জীয়া আৰু অখিলঞ্জীয়া লোকসকলৰ মাজত থকা সকলো আইনী পাৰ্থক্য বিলুপ্ত কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল। ইয়াৰ উত্তৰত খিলঞ্জীয়া কৰ্মীসকলে তেওঁলোকে [[লালপত্ৰ]] বুলি কোৱা এটা প্ৰতিপ্ৰস্তাৱ দাঙি ধৰে। ==একাডেমীত শ্বেতপত্ৰ== সমনীয়া পৰ্যালোচনাৰ বাবে গৱেষণাৰ তথ্য উপস্থাপন কৰিবলৈ শৈক্ষিক পৰিৱেশতো শ্বেতপত্ৰৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। একাডেমিক শ্বেতপত্ৰসমূহে প্ৰায়ে কঠোৰ শৈলী আৰু বিন্যাস অনুসৰণ কৰে, যেনে সাধাৰণ কাৰিকৰী নথি-পত্ৰ (CTD) মানদণ্ড। একাডেমিক শ্বেতপত্ৰ প্ৰকাশ পোৱা কিছুমান মূল ক্ষেত্ৰ হ’ল কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান, ক্ৰিপ্টোগ্ৰাফী, গণিত, চিকিৎসা, পদাৰ্থ বিজ্ঞান, আৰু আই টি নিৰাপত্তা। সাংবাদিকতাত ব্যৱহৃত আত্মশাসনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে একাডেমিক শ্বেতপত্ৰত উদ্যোগৰ নেতা বা কোনো এটা ক্ষেত্ৰৰ বিশেষজ্ঞই দিয়া প্ৰতিক্ৰিয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। তেওঁলোকে প্ৰদান কৰা সামগ্ৰিক তথ্যই ৰাজহুৱা সমনীয়া-পৰ্যালোচনাৰ ৰূপত প্ৰয়োজনীয় "পৰীক্ষা আৰু ভৰসাম্য" সৃষ্টি কৰে যাৰ ওপৰত শিক্ষাবিদসকলে এটা সিদ্ধান্তৰ মূল্যায়নৰ বাবে নিৰ্ভৰ কৰে। শীৰ্ষ উদ্যোগৰ আলোচনীসমূহে এখন শ্বেতপত্ৰ দাখিলৰ বাবে উচ্চ প্ৰকাশনৰ মানদণ্ড নিৰ্ধাৰণ কৰে। এই মানদণ্ডসমূহে এটা প্ৰকাশনৰ বিশ্বাসযোগ্যতা আৰু পাঠকসকলক ভুল আৰু ভুৱা তথ্যৰপৰা ৰক্ষা কৰাত সহায় কৰে। তাৰ পিছত স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত প্ৰকাশনসমূহে পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ নেতিবাচক আৰু ইতিবাচক মতামত মুক্তভাৱে প্ৰকাশ কৰিব লাগিব। প্ৰকাশিত শ্বেতপত্ৰ দাখিল কৰাটো শুদ্ধ নহয় বা মিছা বুলি ধৰা পৰিলে প্ৰকাশনৰ বিশ্বাসযোগ্যতা আৰু লাভজনকতাৰ ক্ষতি হ’ব পাৰে। ফলাফলে প্ৰকাশকসকলক অতি নিৰ্বাচিত হ’বলৈ প্ৰেৰণা দিয়ে। কিন্তু একেটা উচ্চ মানদণ্ডই যোগ্যতাসম্পন্ন শ্বেতপত্ৰসমূহ চেঞ্চৰ কৰাটোও জনা যায়, বিশেষকৈ যেতিয়া শ্বেতপত্ৰ এখনে প্ৰথম অৱস্থাত প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হ’ব পৰা নতুন দৃষ্টিভংগী বা বৈপ্লৱিক সিদ্ধান্তক সমৰ্থন কৰে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:সমল]] [[শ্ৰেণী:তথ্য]] cpsc8qjo63xpxs41ixp5o3zjkwb6acc 0 138326 625664 623884 2026-08-09T20:39:31Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625664 wikitext text/x-wiki {{Infobox body of water | name = ভেম্বনাদ হ্ৰদ | native_name = | image = Kumarkom.jpg | caption = ভেম্বনাদ হ্ৰদ | alt = ভেম্বনাদ হ্ৰদত থকা হাউচবোট | pushpin_map = India Kerala | pushpin_alt = ভেম্বনাদ হ্ৰদৰ অৱস্থান | image_bathymetry = | caption_bathymetry = | location = | coordinates = {{coord|9|51|N|76|21|E|region:IN_type:waterbody|display=inline,title}} | type = | inflow = অছেনক’ভিল, মণিমালা, মীনচিল, মুবাত্তুপুঝা, [[পম্বা নদী]], [[পেৰিয়াৰ নদী]] | outflow = কেইবাটাও খাল | catchment = | countries = ভাৰত | length = {{cvt|96.5|km}} | width = {{cvt|14|km}} | area = {{cvt|2033|km2}} | depth = | max_depth = {{cvt|12|m}} | volume = | residence_time = | shore = | elevation = {{cvt|0|m}} | islands = পাথীৰামনল, পেৰুম্বালাম, পাল্লিপ্পুৰম, কুম্বালাংগী | settlements = কোট্টায়ম, আলাপ্পুয়া, কোচি, চেৰ্থালা | module = {{Designation list |embed = yes |designation1 = Ramsar |designation1_offname = Vembanad-Kol Wetland |designation1_date = 19 August 2002 }} | date_flooded = ১৩৪১ (সম্ভৱপৰ) }} '''ভেম্বনাদ''' {{en|Vembanad}} [[ভাৰত]]ৰ আটাইতকৈ দীঘল হ্ৰদ। এইখন [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ হ্ৰদ। এই হ্ৰদটোৰ মাটি-কালি ২০৩৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। ইয়াৰ সৰ্বাধিক দৈৰ্ঘ্য ৯৬.৫ কিলোমিটাৰ।<ref>Ayub, Akber (ed), ''Kerala: Maps & More'', 2006 edition 2007 reprint, p. 48, Stark World Publishing, Bangalore, {{ISBN|81-902505-2-3 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://iahs.info |title=Vembanad - Kol Wetland |publisher=R. Gopakumar and Kaoru Takara, Centre for Water Resources Development and management, Kozhikode |access-date=2011-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721210857/http://iahs.info |archive-date=2011-07-21 |url-status=dead}}</ref> এই হ্ৰদটো কেৰালাৰ তিনিখন জিলাত বিস্তৃত হৈ আছে। কোট্টায়ম, বাইকম আৰু চাংগানাচেৰীত ইয়াক ভেম্বনাদ হ্ৰদ বোলা হয়। আলাপ্পুয়া, পুন্নপ্ৰা আৰু কুত্তানাদত ইয়াক পুন্নমদা হ্ৰদ বোলা হয়। [[কোচি]]ত ইয়াক কোচি হ্ৰদ বুলি জনা যায়। কোচি হ্ৰদৰ অংশত কেইবাটাও সৰু দ্বীপ আছে। তাৰ ভিতৰত ভাইপিন, মুলাভুকাড, মৰاডু, উদয়ম্পেৰুৰ, ভাল্লাৰপদম আৰু ৱিলিংডন দ্বীপ অন্তৰ্ভুক্ত। ৱিলিংডন আৰু ভাল্লাৰপদম দ্বীপৰ আশে-পাশে কোচি বন্দৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। কুত্তানাদ অঞ্চলক কেৰালাৰ ধানৰ পাত্ৰ বুলি কোৱা হয়। এই ঠাইখনৰ উচ্চতা ভাৰতৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ কম। পৃথিৱীৰ ভিতৰতে সাগৰ পৃষ্ঠতকৈ তলত খেতি কৰা কমসংখ্যক ঠাইৰ ভিতৰত ই অন্যতম।<ref>{{Cite news |title=Kerala Boat Ferries Lone Passenger To Help Her Take Exam |url=https://ndtv.com |last=Press Trust of India |date=1 June 2020 |access-date=17 November 2020 |work=NDTV |archive-date=16 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211116093316/https://ndtv.com |url-status=live }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://hindu.com/ |title=Thirst below sea level |last=Suchitra |first=M |date=13 August 2003 |work=[[The Hindu]] |access-date=17 November 2020 |archive-url=https://archive.org |archive-date=22 September 2019 |archivedate=15 July 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140715161245/http://hindu.com/ |deadurl=yes }}</ref> কুত্তানাদ অঞ্চলটো ভেম্বনাদৰ দক্ষিণ অংশত অৱস্থিত। এই হ্ৰদৰ এটা অংশত নেহৰু ট্ৰফী নৌকা খেল অনুষ্ঠিত হয়। ভেম্বনাদৰ কিছুমান অঞ্চলত উচ্চ মাত্ৰাৰ প্ৰদূষণ ধৰা পৰিছে। ভাৰত চৰকাৰে ৰাষ্ট্ৰীয় আৰ্দ্ৰভূমি সংৰক্ষণ কাৰ্যসূচীৰ অধীনত এই ভেম্বনাদ আৰ্দ্ৰভূমিক অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে। == ভূগোল আৰু জলবিজ্ঞান == [[File:Location of Vembanad Lake Kerala.png|thumb|left|100px|কেৰালাত অৱস্থান]] ভেম্বনাদ হ্ৰদটো ৯৬.৫ কিলোমিটাৰ দীঘল। ই ভাৰতৰ আটাইতকৈ দীঘল হ্ৰদ। ভেম্বনাদ আৰ্দ্ৰভূমি ব্যৱস্থাটোৱে ২০৩৩.০২ বৰ্গ কিলোমিটাৰতকৈ অধিক এলেকা আৱৰি আছে।<ref>{{cite web| url = http://iahs.info| title = Vembanad - Kol Wetland| publisher = R. Gopakumar and Kaoru Takara, Centre for Water Resources Development and management, Kozhikode| access-date = 2011-02-07| archive-url = https://web.archive.org/web/20110721210857/http://iahs.info| archive-date = 2011-07-21| url-status=dead| df = }}</ref> ই ভাৰতৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰ্দ্ৰভূমি ব্যৱস্থা। ইয়াৰে ৩৯৮.১২ বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকা গড় সাগৰ পৃষ্ঠতকৈ তলত অৱস্থিত। মুঠ ৭৬৩.২৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকা সাগৰ পৃষ্ঠতকৈ ১ মিটাৰতকৈও কম উচ্চতাত আছে। এই হ্ৰদটো আলাপ্পুয়া, কোট্টায়ম আৰু এৰ্নাকুলাম জিলাৰ সীমান্তত অৱস্থিত। ই সাগৰ পৃষ্ঠৰ উচ্চতাত আছে। এখন ঠেক নদীদ্বীপ বা বালিময় অঞ্চলে ইয়াক লাক্ষাদ্বীপ সাগৰৰপৰা পৃথক কৰি ৰাখিছে। কিছুমান খালে এই হ্ৰদটোক উত্তৰ আৰু দক্ষিণৰ অন্যান্য উপকূলীয় হ্ৰদৰ সৈতে সংযোগ কৰে। হ্ৰদটোৱে পাথীৰামনল, পেৰুম্বালাম আৰু পাল্লিপ্পuৰম দ্বীপক বেষ্টন কৰি ৰাখিছে। ভেম্বনাদ হ্ৰদটো ইয়াৰ আটাইতকৈ বহুেল অংশত প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ বহল। এই হ্ৰদটো ভেম্বনাদ-কোল আৰ্দ্ৰভূমি ব্যৱস্থাৰ এটা অংশ। এই ব্যৱস্থাটো দক্ষিণে আলাপ্পুয়াৰপৰা উত্তৰে আঝিক্কোডেলৈকে বিস্তৃত হৈ আছে। ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ৯৬.৫ কিলোমিটাৰতকৈ অলপ বেছি। এই হ্ৰদটোলৈ ১০খন নদী বৈ আহিছে। ইয়াৰ ভিতৰত মধ্য কেৰালাৰ ছয়খন প্ৰধান নদী অন্তৰ্ভুক্ত। সেইবোৰ হ’ল— অছেনক’ভিল, মণিমালা নদী, মীনচিল নদী, মুবাত্তুপুঝা নদী, [[পম্বা নদী]] আৰু [[পেৰিয়াৰ নদী]]। এই হ্ৰদটোৱে নিষ্কাষণ কৰা মুঠ এলেকা ১৫,৭৭০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ।<ref>{{cite web |url=http://kerenvis.nic.in/ |title=Ramsar Sites In Kerala |publisher=ENVIS Centre, Kerala |access-date=7 February 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721171629/http://kerenvis.nic.in |archive-date=21 July 2011 |url-status=dead |archivedate=15 January 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260115044826/https://kerenvis.nic.in/ |deadurl=yes }}</ref> এই মাটিকেলি কেৰালাৰ মুঠ মাটি-কালিৰ ৪০ শতাংশ। ইয়াৰ বাৰ্ষিক পৃষ্ঠীয় পানীৰ প্ৰৱাহ ২১,৯০০ মিলিমিটাৰ। ই ৰাজ্যখনৰ মুঠ উপৰিভাগৰ পানীৰ উৎসৰ প্ৰায় ৩০ শতাংশ। এই হ্ৰদৰ পাৰৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় স্থানটো হ’ল কুমাৰকোম পৰ্যটন গাঁও। এইখন হ্ৰদৰ পূব উপকূলত অৱস্থিত।<ref>{{cite web |title=Kumarakom |url=http://keralatourism.org |access-date=21 June 2012 |archive-date=16 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120716231211/http://keralatourism.org |url-status=dead }}</ref> কুমাৰকোম পক্ষী অভয়াৰণ্যখন কুমাৰকোম গাঁৱৰ উত্তৰ প্ৰান্তত অৱস্থিত। ২০০২ চনত ৰামচাৰ সন্মিলনৰ নীতি অনুসৰি ভেম্বনাদ আৰ্দ্ৰভূমি ব্যৱস্থাটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰ্দ্ৰভূমিৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। কেৰালা ৰাজ্যৰ তিনিখন ৰামচাৰ ক্ষেত্ৰৰ ভিতৰত এইখন আটাইতকৈ ডাঙৰ। বিগত শতিকাত ভেম্বনাদ হ্ৰদৰ বহু মাটি উদ্ধাৰ কৰা হৈছে। ইয়াৰ ফলত ইয়াৰ পানীৰ এলেকা ১৯১৭ চনৰ ২৯০.৮৫ বৰ্গ কিলোমিটাৰৰপৰা হ্ৰাস পাই ১৯৭১ চনত ২২৭ বৰ্গ কিলোমিটাৰ আৰু ১৯৯০ চনত ২১৩.২৮ বৰ্গ কিলোমিটাৰ হৈছে। একে সময়ছোৱাতে পথাৰ তৈয়াৰ কৰিবলৈ আৰু কোচি বন্দৰৰ ৱিলিংডন দ্বীপৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি কৰিবলৈ প্ৰায় ৬৩.৬২ বৰ্গ কিলোমিটাৰ পানীৰ এলেকা উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল। ভূমি উদ্ধাৰৰ ফলত এই হ্ৰদটোৱে এক ডাঙৰ পৰিৱেশগত সংকটৰ মুখা-মুখি হৈছে। বৰ্তমান ই ইয়াৰ মূল এলেকাৰ ৩৭ শতাংশলৈ হ্ৰাস পাইছে। এই হ্ৰদৰ এটা অনন্য বৈশিষ্ট্য হ’ল ১২৫২ মিটাৰ দীঘল থানেৰমুক্তম নিমখীয়া পানীৰ প্ৰতিবন্ধক। কুত্তানাদ উন্নয়ন আঁচনিৰ এক অংশ হিচাপে জোৱাৰৰ ক্ৰিয়া আৰু কুত্তানাদৰ নিম্নভূমিত নিমখীয়া পানীৰ প্ৰৱেশ প্ৰতিহত কৰিবলৈ ইয়াক নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এইখন ভাৰতৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ বোকা নিয়ন্ত্ৰক বান্ধ। ই মূলত হ্ৰদটোক দুটা ভাগত বিভক্ত কৰিছে। এটা ভাগত বাৰমাহী লুণীয়া পানী থাকে আৰু আনটো ভাগত হ্ৰদটোলৈ বৈ অহা নদীসমূহৰ মিঠা পানী থাকে। এই প্ৰতিবন্ধকটোৱে কুত্তানাদৰ কৃষকসকলক লৱণাক্ততাৰপৰা মুক্ত কৰি খৰাং বতৰত অতিৰিক্ত খেতি কৰাত সহায় কৰিছে। থানেৰমুক্তম প্ৰতিবন্ধকটো ভেম্বনাদ হ্ৰদৰ এটা সংকীৰ্ণ অংশত অৱস্থিত। বানপানীৰ প্ৰৱাহ এৰি দিবলৈ জুলাই মাহত ইয়াৰ মূল দুৱাৰসমূহৰ মাত্ৰ তিনিভাগৰ দুভাগহে খোলা হয়। এই দুৱাৰসমূহ নৱেম্বৰৰ মাজভাগলৈকে বন্ধ হৈ থাকে। এই গাঁথনিটোৰ প্ৰধান অসুবিধাটো হৈছে মাছ আৰু মিছামাছে উজনিত প্ৰব্ৰজন কৰাৰ সুযোগ হেৰুৱাই পেলাইছে। লগতে উজনিত অপতৃণৰ বৃদ্ধি পাইছে, যিয়ে প্ৰদূষকসমূহ স্বাভাৱিকভাৱে উটি যোৱাত তীব্ৰ বাধাৰ সৃষ্টি কৰিছে। থানেৰমুক্তম বাঁধে পৰিৱেশগত সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিছে। ইয়াৰ ফলত [[পানী মেটেকা]]ৰ ব্যাপক বংশবৃদ্ধি ঘটিছে। == পৰ্যটন == [[File:Kumarakom.jpg|thumb|left|ভেম্বনাদ হ্ৰদত থকা হাউচ বোট]] এই হ্ৰদটো এক প্ৰধান পৰ্যটন আকৰ্ষণ কেন্দ্ৰ হৈ পৰিছে। এই ঠাইখন সাধাৰণতে নিৰাপদ পৰ্যটনস্থলী। ২০০৪ চনত পৰ্যট হাৰাশাস্তিৰ মাত্ৰ এটা ঘটনা ঘটিছিল বুলি ‘দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া’ত প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>{{cite news |title=Boat driver held for misbehaving with tourist |work=[[The Times of India]] |url=http://indiatimes.com |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20131025212807/http://indiatimes.com |archive-date=25 October 2013 }}</ref> === হাউচবোটসমূহ === ভেম্বনাদ হ্ৰদটো কেৰালাৰ জলাশয় বা [[কেৰালাৰ বেকৱাটাৰ]] পৰ্যটনৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ। ইয়াত শতিকা পুৰণি কেইবাশ হাউচবোট বা নাওঘৰ (মালয়ালম ভাষাত [[কেট্টুভাল্লাম]]) চলাচল কৰে আৰু ইয়াৰ পাৰত অসংখ্য ৰিজৰ্ট আছে। === পক্ষী অভয়াৰণ্য === কুমাৰকোম পক্ষী অভয়াৰণ্যখন এই হ্ৰদৰ পূব উপকূলত অৱস্থিত। === নৌকা খেল === আগষ্ট আৰু নৱেম্বৰ মাহত কোট্টায়ম আৰু ইয়াৰ ওচৰৰ নদীসমূহ এই নৌকা খেল প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে আকৰ্ষণৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰে। এইখন কেৰালাৰ এক পৰম্পৰা। [[ওনাম]] উৎসৱৰ সময়ত এই জল ক্ৰীড়াৰ বাবে হ্ৰদ আৰু নদীসমূহ সজীৱ হৈ উঠে।<ref>{{Cite web |title=Vembanad Lake |publisher=Kottayam District, Government of Kerala |url=https://kottayam.nic.in |access-date=22 November 2022 |language=en-US |archive-date=22 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221122065547/https://kottayam.nic.in |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=VEMBANAD LAKE {{!}} Kottayam District, Government of Kerala {{!}} India |url=https://kottayam.nic.in |access-date=22 November 2022 |language=en-US |archive-date=22 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221122065547/https://kottayam.nic.in |url-status=live }}</ref> === হ্ৰদৰ দ্বীপসমূহ === হ্ৰদটোত পাথীৰামনল নামৰ এটা সৰু দ্বীপ আছে। তালৈ কেৱল নাৱেৰেহে যাব পাৰি। আন এটা প্ৰধান আকৰ্ষণ হ’ল কাক্কাথুৰুথ দ্বীপ। == অন্তৰ্দেশীয় পৰিবহণ == ভেম্বনাদ আৰ্দ্ৰভূমি ব্যৱস্থাটোৱে নদীৰ মোহনা, লগুন আৰু খালৰ এক জটিল জাল সৃষ্টি কৰিছে। এই ব্যৱস্থাটো উত্তৰ-দক্ষিণ দিশত ১৯৬ কিলোমিটাৰ আৰু পূব-পশ্চিম দিশত ২৯ কিলোমিটাৰ জুৰি বিস্তৃত হৈ আছে। এই অঞ্চলসমূহৰ প্ৰায় আটাইবোৰ গাঁৱতে জল পৰিবহণৰ মাধ্যমেৰে যাব পাৰি। মুবাত্তুপুঝা, মীনচিল, পম্বা আৰু অছেনক’ভিল আদি প্ৰধান নদীসমূহত জোৱাৰ-ভাটা থকা অংশৰ উজনিত প্ৰায় ৩০ কিলোমিটাৰ দূৰত্বলৈকে নৌকা চালনা কৰিব পাৰি। পশ্চিম উপকূলীয় খাল ব্যৱস্থাৰ কোট্টাপুৰম-কোল্লাম অংশৰ এক ডাঙৰ ভাগ ভেম্বনাদ হ্ৰদৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে, যাৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য ২০৯ কিলোমিটাৰ। ইয়াক ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছে। == পৰিৱেশগত গুৰুত্ব == [[File:Vembanad Lake at Kumarakom.jpg|thumb|কুমাৰকোমৰ ভেম্বনাদ হ্ৰদ]] আৰ্দ্ৰভূমিৰ সংৰক্ষণ আৰু বহনক্ষম ব্যৱহাৰৰ বাবে ৰামচাৰ সন্মিলনৰ নীতি অনুসৰি ভেম্বনাদ কোল আৰ্দ্ৰভূমিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰ্দ্ৰভূমিৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://ramsar.org |title=The List of Wetlands of International Importance |access-date=7 January 2008 |publisher=The Secretariat of the Convention on Wetlands (Ramsar, Iran, 1971) Rue Mauverney 28, CH-1196 Gland, Switzerland |archive-url=https://web.archive.org/web/20080102104335/http://ramsar.org |archive-date=2 January 2008 }}</ref> এইখন ২০,০০০ তকৈও অধিক পানীৰ চৰাইৰ আৱাসস্থল, যিটো ভাৰতৰ ভিতৰতে তৃতীয় সৰ্ববৃহৎ জনসংখ্যা। ইয়াৰ উপৰি এই ঠাইখন মিছামাছ পালনৰ বাবে এক আদৰ্শ বাসস্থান।<ref>{{cite web |url=http://wwfindia.org |title=Vembanad - Kol Wetland |date=24 May 2006 |publisher=World Wildlife Fund |access-date=23 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080217224244/http://wwfindia.org |archive-date=17 February 2008 |url-status=dead }}</ref> == লগতে চাওক == * [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বহিঃসংযোগ == * {{Commons category-inline|Vembanad Lake|ভেম্বনাদ হ্ৰদ}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ হ্ৰদ]] 4c53txpcxv6mrpx76w998khlv38mcum 0 138421 625589 623775 2026-08-09T15:38:10Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 4 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625589 wikitext text/x-wiki {{Short description|Pond in Thrissur, India}} {{Infobox body of water | name = বদক্কেচিৰা | other_name = বদক্কে চিৰা | image = Lake, Sakthan Thamburan Archaeological Museum,Thrissur.jpg | caption = বদক্কেচিৰা পুখুৰীৰ এক দৃশ্য | alt = View of Vadakkechira pond | image_bathymetry = | caption_bathymetry = | location = [[থ্ৰিচূৰ]] চহৰ, [[কেৰালা]] | coordinates = {{Coord|format=dms|display=it}} | pushpin_map = Kerala#India | pushpin_alt = Location of Vadakkechira pond within Kerala | type = কৃত্ৰিম পুখুৰী | inflow = | outflow = | catchment = | countries = [[ভাৰত]] | length = | width = | area = {{convert|4|acre|abbr=on}} | depth = | max_depth = | volume = | residence_time = | shore = | elevation = | islands = | settlements = | frozen = }} '''বদক্কেচিৰা ({{lang-as|Vadakkechira}})''' হৈছে ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ ত্ৰিছূৰ চহৰৰ চাৰিটা আটাইতকৈ পুৰণি পুখুৰীৰ অন্যতম।<ref>[http://wikimapia.org/114619/Vadakke-Chira Vadakke Chira (Thrissur)] [[Wikimapia]]</ref> এই পুখুৰী ১৭৫১–১৮০৫ চনৰ ভিতৰত কোচিনৰ মহাৰজা শক্তন তম্পুৰাণে নিৰ্মাণ কৰিছিল। ই ত্ৰিছূৰৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় ঐতিহাসিক নিদৰ্শন। পুখুৰীটো কোচিন দেৱস্বম ব’ৰ্ডৰ মালিকানাধীন।<ref>{{cite news |title = Vadakkechira beautification project to be over by Onam |url = http://www.hindu.com/2006/07/28/stories/2006072806710300.htm |archive-url = https://web.archive.org/web/20121104070609/http://www.hindu.com/2006/07/28/stories/2006072806710300.htm |url-status = dead |archive-date = 4 November 2012 |date = 28 July 2006 |work = [[The Hindu]] |access-date = 2009-06-19 |archivedate = 4 November 2012 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20121104070609/http://www.hindu.com/2006/07/28/stories/2006072806710300.htm |deadurl = yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.hindu.com/2005/08/25/stories/2005082508350300.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060909092749/http://www.hindu.com/2005/08/25/stories/2005082508350300.htm |url-status=dead |archive-date=2006-09-09 |work=[[The Hindu]] |title=Stone laid for koothambalam |date=2005-08-25 |access-date=2013-06-28 |archivedate=2006-09-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060909092749/http://www.hindu.com/2005/08/25/stories/2005082508350300.htm |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.hindu.com/pp/2007/06/09/stories/2007060952250400.htm |archive-url=https://archive.today/20130125085257/http://www.hindu.com/pp/2007/06/09/stories/2007060952250400.htm |url-status=dead |archive-date=2013-01-25 |work=[[The Hindu]] |title=New life for a historical pond in Thrissur |date=2007-06-09 |access-date=2013-06-28 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ইতিহাস== কোচিনৰ মহাৰজা শক্তন তম্পুৰাণে তেওঁৰ শাসনকালত ত্ৰিছূৰ চহৰত পানী সংৰক্ষণ আৰু জলসিঞ্চনৰ সুবিধাৰ বাবে চাৰিটা পুখুৰী নিৰ্মাণ কৰিছিল। এই পুখুৰীসমূহ হ’ল বদক্কেচিৰা, পাডিঞ্জাৰেচিৰা, থেক্কেচিৰা আৰু কিঝাক্কেচিৰা।<ref>{{cite web |url = http://www.vicharakendram.org/Journels/Pragathy108-April-June2009.pdf#page=45&zoom=auto,0,614 |title = SAKTHAN THAMPURAN AND THE EMERGENCE OF COCHIN AS A COMMERCIAL CENTRE |publisher = Saritha Viswanathan |access-date = 2013-07-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20150203093925/http://www.vicharakendram.org/Journels/Pragathy108-April-June2009.pdf#page=45&zoom=auto,0,614 |archive-date = 3 February 2015 |url-status = dead |archivedate = 2015-02-03 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150203093925/http://www.vicharakendram.org/Journels/Pragathy108-April-June2009.pdf#page=45&zoom=auto,0,614 |deadurl = yes }}</ref>অতীতত কোচিন ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যসকল আৰু অশোকেশ্বৰম মন্দিৰৰ পুৰোহিতসকলে পুখুৰীটোৰ উত্তৰফালৰ ঘাটত স্নান কৰিছিল, আনহাতে সাধাৰণ লোকে আন দিশৰ ঘাটসমূহ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। পুখুৰীটোৰ পূবফালৰ ঘাটত হাতীও গা ধুৱাই দিয়া হৈছিল। পুখুৰীটোৰ কুলাপ্পূৰা (পুখুৰীৰ কাষৰ মণ্ডপ) আৰু হাতীৰ বাবে নিৰ্মিত ঘাটসমূহ ১৮ আৰু ১৯ শতিকাৰ স্থাপত্যশৈলীৰ উল্লেখযোগ্য নিদৰ্শন। পুখুৰীটোৰ দক্ষিণ দিশত এখন খোজকাঢ়াৰ পথ আছে। পুনৰ নক্সা প্ৰস্তুত কৰাৰ পাছত বদক্কেচিৰাত ভাস্কৰ্যখচিত বহাৰ আসন, পাডিপ্পূৰা (পৰম্পৰাগত প্ৰৱেশদ্বাৰ), সৰু জলাশয়, ফুৱাঁৰা, এখন গ্যালাৰী আৰু এখন শিলৰ বাগিছা সংযোজন কৰা হৈছে। <ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article218112.ece?textsize=small&test=2|title=Poomala dam makeover nearing completion |work=The Hindu|access-date=2013-06-28}}</ref> এই পুনৰ নক্সাকৰণৰ দায়িত্ব স্থপতি এম. এম. বিনোদ কুমাৰে পালন কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/pond-renovation-wins-jury-mention/article4377204.ece|title=Pond renovation wins jury mention |work=The Hindu|access-date=2012-06-28}}</ref> ==প্ৰাণীজগত== [[File:Vadakkechira migratory birds.JPG|300px|thumbnail|left|বদক্কেচিৰাত পৰিভ্ৰমী চৰাই]] বদক্কেচিৰা প্ৰায় চাৰি হেক্টৰ বিস্তৃত এক সমৃদ্ধ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশতন্ত্ৰ। এই পুখুৰীটোৰ চৌপাশে বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ, পৱিত্ৰ বনাঞ্চল (Sacred Grove), প্ৰজাপতি উদ্যান আৰু বহুতো বন্যপ্ৰাণীৰ বাসস্থান গঢ়ি উঠিছে। নগৰাঞ্চলৰ মাজত অৱস্থিত হোৱাৰ পিছতো ই জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। বদক্কেচিৰা বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ স্থানীয় আৰু জলচৰ চৰাইৰ আশ্ৰয়স্থল। ইয়াত দেখা পোৱা উল্লেখযোগ্য চৰাইসমূহৰ ভিতৰত আছে সৰু সেউজীয়া বাৰ্বেট (Megalaima viridis), বগা বুকুৰ পানীকুকুৰা (Amaurornis phoenicurus), পাৰ চৰাই(Columba livia), দলপুঙা চৰাই (Metopidius indicus), কণামুছৰি চৰাই (Ardeola grayii), বগা বালিমাহী চৰাই (Motacilla maderaspatensis), সাধাৰণ মাছৰোকা (Alcedo atthis), ঘৰচিৰিকা চৰাই (Passer domesticus), সচৰাচৰ দেখি থকা শালিকা চৰাই (Acridotheres tristis), সৰু পানীকাউৰী (Microcarbo niger), শৰালী হাঁহ (Dendrocygna javanica) আৰু পানীডুবি চৰাই (Podiceps ruficollis)।<ref>{{cite web |url=http://www.hindu.com/pp/2007/06/09/stories/2007060952250400.htm |archive-url=https://archive.today/20130125085257/http://www.hindu.com/pp/2007/06/09/stories/2007060952250400.htm |url-status=dead |archive-date=2013-01-25 |work=[[The Hindu]] |title=New life for a historical pond in Thrissur |date=2007-06-09 |access-date=2012-06-07 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==পানী যোগান== ১৯৮৩ চনত যেতিয়া [[থ্ৰিচূৰ]] চহৰত খৰাং পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টি হৈছিল, তেতিয়াৰ মন্ত্ৰী এম. পি. গংগাধৰণৰ উদ্যোগত আৰু কেৰালা জলসম্পদ বিভাগৰ সহযোগত প্ৰায় এমাহ ধৰি বদক্কেচিৰা পুখুৰী পৰিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। ১৯৮৫ চনত কেৰালা জলসম্পদ বিভাগে প্ৰায় ২৩ লাখ টকা ব্যয় কৰি বদক্কেচিৰাৰপৰা থেক্কিনকাডু মৈদান আৰু স্বৰাজ ৰাউণ্ডলৈ পানী যোগানৰ বাবে এক জলযোগান ব্যৱস্থা নিৰ্মাণ কৰে। একে সময়তে পুখুৰীটোৰ ওচৰত এখন উদ্যানো স্থাপন কৰা হয়। পিছলৈ এই প্ৰকল্পটো [[থ্ৰিচূৰ]] পৌৰ নিগমৰ হাতত হস্তান্তৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://epaper.manoramaonline.com/edaily/flashclient/client_panel.aspx |title=Metro Thrissur, Page 27 |publisher=Manoramaonline.com |access-date=2013-07-11 |archive-date=19 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160819015013/http://epaper.manoramaonline.com/edaily/flashclient/Client_Panel.aspx |url-status=dead |archivedate=2016-08-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160819015013/http://epaper.manoramaonline.com/edaily/flashclient/Client_Panel.aspx |deadurl=yes }}</ref> ==References== {{Reflist}} {{Commons category|Vadakkechira}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাত পৰ্যটন]] [[শ্ৰেণী:জলাশয়]] pkql60m3buqcs71dbtwu1a8epm7riqe 0 138431 625672 623893 2026-08-09T22:42:58Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625672 wikitext text/x-wiki {{Infobox geographical indication|name=মাৰায়ূৰ গুৰ|image=Marayoor Jaggery in bar form.jpg|alt=Marayoor Jaggery in bar form|caption=চাৰিচুকীয়া ইটা আকৃতিৰ মাৰায়ুৰ গুড়|alternative names=মাৰায়ুৰ শৰ্কৰা|description=কেৰালাৰ ইডুক্কি জিলাৰ মাৰায়ূৰ আৰু কান্থাল্লূৰ গ্ৰাম পঞ্চায়তত সতেজ কুঁহিয়াৰৰ ৰসৰপৰা প্ৰস্তুত কৰা এবিধ গুড় (কৃষিজাত সামগ্ৰী)।<ref>{{cite web |title=10 Different Types Of Jaggery To Try |url=https://www.timesnownews.com/web-stories/lifestyle/different-types-of-jaggery-to-try/photostory/106820168.cms |website=www.timesnownews.com |access-date=15 November 2024}}</ref>|type=[[গুড়]]|area=মাৰায়ূৰ, কেৰালা|country=ভাৰত|registered=৬ মাৰ্চ ২০১৯|material=|official website={{URL|https://search.ipindia.gov.in/GirPublic/Application/Details/613|ipindia.gov.in}}}}'''মাৰায়ুৰ গুৰ''' হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰেলা (ৰাজ্য)|কেৰেলা]] [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্যৰ]] সতেজ কুঁ‌হিয়াৰ ৰসৰপৰা তৈয়াৰী একপ্ৰকাৰৰ [[গুড়]]। <ref>{{Cite web|title=6 Types Of Jaggery You Must Know|url=https://www.news18.com/web-stories/lifestyle/6-types-of-jaggery-you-must-know-2-1638083/|work=www.news18.com|accessdate=15 November 2024|language=en}}</ref> <ref name=":)">{{Cite news|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/the-sweet-history-of-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-article-111033930|dead-url=15 November 2024|date=16 June 2024|language=en}}</ref> ই কুঁ‌হিয়াৰ ৰসৰপৰা উৎপাদিত কৃষিজাত সামগ্ৰী যিটো দেৱীকুলাম তালুক, ইডুক্কি জিলাৰ মৰায়ুৰ আৰু কান্থালুৰ [[গাঁও পঞ্চায়ত|গ্ৰাম পঞ্চায়তত]] বিশেষভাৱে আৰু বহুলভাৱে খেতি কৰা শস্যজাত খাদ্যসামগ্ৰী। <ref>{{Cite news|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2018/May/07/kerala-tribal-honey-finds-a-haven-in-marayoor-1811129.html|dead-url=15 November 2024|date=7 May 2018|language=en}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/marayoor-to-coconut-6-types-of-jaggery-to-replace-your-sugar-article-110917931|dead-url=15 November 2024|date=11 June 2024|language=en}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/marayur-jaggery-finally-gets-geographical-indication-tag/article26460646.ece|dead-url=15 November 2024|date=7 March 2019|language=en-IN}}</ref> এই অঞ্চলটো বৰষুণৰ ছাঁ অঞ্চলৰ ভিতৰত পৰে, [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা|পশ্চিম ঘাট]] পৰ্বতমালাৰ বতাহৰফালে (বতাহৰ তলৰ) ফালে অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলতকৈ কম বৰষুণ হয়। <ref>{{Cite web|title=Marayoor Jaggery|url=https://www.mofpi.gov.in/mediapr/enewsfeb5.html|work=Ministry of Food Processing Industries|accessdate=15 November 2024|archivedate=25 June 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240625164222/https://mofpi.gov.in/mediapr/enewsfeb5.html|deadurl=yes}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/tribal-farmers-join-hands-to-launch-jaggery-production-unit/article68577184.ece|dead-url=15 November 2024|date=28 August 2024|language=en-IN}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2024/Aug/30/kerala-jaggery-from-tribal-hamlets-of-marayur-to-hit-the-market-under-new-brand-name|dead-url=15 November 2024|date=30 August 2024|language=en}}</ref> == নাম == কুঁ‌হিয়াৰ ৰসৰপৰা তৈয়াৰী মাৰায়ুৰ গুড় মাৰায়ু চহৰৰ এক বহুমূলীয়া শস্যজাত খাদ্যসামগ্ৰী আৰু ইয়াৰ নামেৰেই গুড়বিধৰ নামকৰণ কৰা হৈছে। <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/food-news/6-nutrient-rich-jaggery-varieties-you-need-to-try/photostory/104828643.cms?picid=104828673|dead-url=15 November 2024|date=30 October 2023}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Marayoor Jaggery|url=https://forest.kerala.gov.in/index.php/vanasree/marayoor-jaggery#:~:text=%E0%B4%AE%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B4%82-,Marayoor%20Jaggery,crop%20of%20Marayoor%20and%20Kanthalloor.|work=Kerala Forest Department|accessdate=15 November 2024}}</ref> === স্থানীয় নাম === এই গুড় "মাৰায়ূৰ শৰ্কৰা" (Marayoor Sharkara) নামেৰেও জনাজাত। ইয়াক হাতেৰে বনোৱা গুড়ৰ ৰূপ দিয়া হয়, যাক 'উণ্ডা শৰ্কৰা' (Unda Sharkara) বুলি কোৱা হয়। বলৰ আকৃতিত পোৱা এই গুড় ইয়াৰ টান গুণ, সংৰক্ষণৰ সুবিধা আৰু দীঘলীয়া স্থায়িত্বৰ বাবে জনাজাত, আৰু ইয়াৰ ৰং সোণালী মুগাৰপৰা মুগা বৰণৰ হয়। স্থানীয় ৰাজ্যিক ভাষা মালায়ালমত "উণ্ডা" মানে বল আৰু 'শৰ্কৰা' মানে চেনিৰ অপৰিষ্কৰণ ৰূপ (গুড়)। == বিৱৰণ == ই এক উচ্চমানৰ, প্ৰাকৃতিক সামগ্ৰী, যাৰ আছে স্বকীয় বৈশিষ্ট। ইয়াৰ ৰং মুগাৰপৰা গাঢ় মুগা, ই মজলীয়া ধৰণৰ টান আৰু লিকটা নহয়, য'ত হাতেৰে প্ৰস্তুত কৰা প্ৰক্ৰিয়াৰ স্পষ্ট আঙুলিৰ চাপ দেখিবলৈ পোৱা যায়। কোনো অতিৰিক্ত প্ৰাকৃতিক বা কৃত্ৰিম ৰং অথবা কৃত্ৰিম মিঠা সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ প্ৰস্তুত কৰা এই গুড়ৰ এক বিশেষ লোন-নোহোৱা মিঠা আৰু স্বকীয় সোৱাদ আছে। ইয়াৰ সুন্দৰকৈ শুকোৱা ৰূপ আৰু পানী-অদ্ৰৱনীয় পদাৰ্থৰ কম পৰিমাণে ইয়াক বজাৰৰ অন্যান্য গুড়ৰ তুলনাত অতি কম ময়লা আৰু মাটিযুক্ত কৰি সুকীয়া চিনাকি দিয়ে। <ref>{{Cite web|title=Vanasree Products|url=https://forest.kerala.gov.in/index.php/vanasree|work=Kerala Forest Department|accessdate=15 November 2024}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Experts|first1=Arihant|title=AMU Aligarh Muslim University B.A. Bachelor Of Arts 2022|date=30 November 2021|publisher=Arihant Publications India limited|isbn=978-93-257-9605-8|url=https://books.google.com/books?id=K0BZEAAAQBAJ&dq=Marayoor+Jaggery+hand&pg=PP48|access-date=15 November 2024|language=en}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.deccanherald.com/india/kerala/spurious-products-pose-threat-to-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-2824806|dead-url=15 November 2024|language=en}}</ref> == পৰম্পৰাগত গুড় উৎপাদন == মাৰায়ুৰৰ গুড় নিৰ্মাণ কলাৰ এক চহকী ইতিহাস আছে, য'ত কেইবা শতিকা আগৰ ঋগবেদ আৰু আয়ুৰ্বেদিক গ্ৰন্থত ইয়াৰ প্ৰাচীন উল্লেখ আছে। <ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/the-sweet-history-of-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-article-111033930|dead-url=15 November 2024|date=16 June 2024|language=en}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="">[https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/the-sweet-history-of-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-article-111033930 "The Sweet History GI Tagged Marayoor Jaggery From Kerala"]. </cite></ref> ব্যতিক্ৰমী গুণগত মানৰ বাবে বিখ্যাত মাৰায়ুৰ গুড় অঞ্চলটোৰ কুঁ‌হিয়াৰৰ পথাৰত সিঁচৰতি হৈ থকা প্ৰায় ১৫০টা দেশৰ চেডত পৰম্পৰাগত পদ্ধতিৰে উৎপাদন কৰা হয়। <ref>{{Cite news|last1=Vellaram|first1=Sandeep|title=Sweet victory: Idukki's Marayoor Jaggery gets GI tag|url=https://www.thenewsminute.com/kerala/sweet-victory-idukki-s-marayoor-jaggery-gets-gi-tag-97960|access-date=15 November 2024|work=The News Minute|date=8 March 2019|language=en}}</ref> শ্ৰমসাধ্য প্ৰক্ৰিয়াটো আৰম্ভ হয় সযতনে নিৰ্বাচিত, পৰিষ্কাৰ কুঁ‌হিয়াৰৰপৰা ৰস নিষ্কাশন কৰি, তাৰ পিছত পৰিশোধন কৰি অশুদ্ধিবোৰ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। চূণ যোগ কৰি চাফা কৰা হয়, যাৰ ফলত পৰিষ্কাৰ ৰস নিশ্চিত হয়। তাৰ পিছত ৰসখিনি ডাঙৰ, তাম বা গেলভানাইজড লোহাৰ পাত্ৰত পেৰা কুঁ‌হিয়াৰৰ আৱৰ্জনাৰদ্বাৰা ইন্ধন যোগোৱা চুলাৰ ওপৰত উতলাই, কাৰ্যক্ষম তাপ শোষণৰ বাবে চিমনি আৰু বেফেলৰ সহায়ত অনুকূল কৰি তোলা হয়। দীঘল কাঠৰ চামুচেৰে অহৰহ লৰচৰ কৰিলে জ্বলি যোৱাৰপৰা ৰক্ষা পৰে, আনহাতে দক্ষ শিল্পীসকলে সময়ৰ সৈতে জড়িত কৌশল ব্যৱহাৰ কৰি স্থায়িত্বৰ মূল্যায়ন কৰে, যেনে "ঠাণ্ডা পানীৰ পৰীক্ষা" আৰু ঠাণ্ডা পানীত আৰু তাৰ পিছত উতলি থকা ৰসত আঙুলি ডুবাই থোৱা। এবাৰ অনুকূল স্থায়িত্ব পোৱাৰ পিছত ঘনীভূত ৰসখিনি কাঠৰ ট্ৰাফলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়, তাৰ পিছত ইয়াক হাতেৰে গুটিয়াই সুকীয়া বল তৈয়াৰ কৰা হয়, য’ত কাৰিকৰজনৰ আঙুলিৰ ছাপ থাকে। এই প্ৰক্ৰিয়াত প্ৰতি বছৰে প্ৰায় ৬,০০০ টন প্ৰিমিয়াম মাৰায়ুৰ গুড়, মূলতঃ ইয়াৰ স্বাক্ষৰযুক্ত কঠিন বল ৰূপত (উণ্ডা শৰ্কৰা), লগতে কম পৰিমাণৰ তৰল গুড়ৰ ৰূপ, এই সকলোবোৰ কৃত্ৰিম ৰং, ৰাসায়নিক দ্ৰব্য বা মিঠা সংযোগ নকৰাকৈ প্ৰস্তুত কৰা হয়। <ref>{{Cite news|title=The Sweet History GI Tagged Marayoor Jaggery From Kerala|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/the-sweet-history-of-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-article-111033930|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=16 June 2024|language=en}}</ref> == ব্যৱহাৰ == ইয়াক পৰম্পৰাগত মিঠা আৰু [[আয়ুৰ্বেদ|আয়ুৰ্বেদিক]] চিকিৎসাত মূল উপাদান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। <ref>{{Cite web|last=Krishnan|first=Anjali|title=The 'Gur' Old Story of Why Jaggery is India's Favourite Sweetener|url=https://thebetterindia.com/281019/jaggery-health-benefits-marayur-patali-gur-natural-sweetener-indian-food/|work=The Better India|accessdate=15 November 2024|date=31 March 2022}}</ref> কেৰেলাৰ মন্দিৰত ইয়াৰ এক পূজনীয় স্থান আছে, য'ত ইয়াক পৰম্পৰাগত অনুষ্ঠান আৰু অনুষ্ঠানৰ অবিচ্ছেদ্য অংশ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। <ref>{{Cite book|title=Kerala, an Authentic Handbook|date=2010|publisher=Information-Public Relations Department, Government of Kerala|url=https://books.google.com/books?id=QEU8VKzq-XIC&q=Marayoor+Jaggery|access-date=15 November 2024|language=en}}</ref> ইয়াক পৰম্পৰাগত কেৰেলাৰ [[সাদ্যা|সদ্য]] (ভোজ)ত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আৰু গুৰ আৱৰণযুক্ত কেৰেলাৰ চিপছ, শৰ্কৰাপেৰাট্টি নামেৰে জনাজাত, যিবোৰ এটা প্ৰধান সুস্বাদু খাদ্য, অন্যান্য উল্লেখযোগ্য খাদ্যৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। <ref>{{Cite news|date=18 March 2019|url=https://www.financialexpress.com/life/lifestyle-sweetest-ever-marayur-jaggery-gets-gi-tag-this-labour-of-love-will-move-you-1519642/|dead-url=15 November 2024}}</ref> == ভৌগোলিক স্বীকৃতি == ইয়াক [[ভাৰত চৰকাৰ|ভাৰত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ]] অধীনস্থ ভৌগোলিক সূচক পঞ্জীয়নৰপৰা ২০১৯ চনৰ ৬ মাৰ্চত (১৫ মাৰ্চ ২০২৮ লৈকে বৈধ) [[ভাৰতৰ ভৌগোলিক সূচকৰ তালিকা|ভৌগোলিক সূচক]] (জি আই) মৰ্যাদা টেগ প্ৰদান কৰা হয়। <ref>{{Cite web|title=Geographical Indications|publisher=Intellectual Property India|url=https://search.ipindia.gov.in/GIRPublic/Application/Details/613|accessdate=15 November 2024}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Jan/03/onattukara-sesame-enters-list-of-gi-tagged-products-from-kerala-thanks-to-kau-2534085.html|dead-url=15 November 2024|date=3 January 2023|language=en}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://english.mathrubhumi.com/news/money/kerala-s-marayoor-jaggery-shipment-to-canada-flags-off-1.8176552|dead-url=15 November 2024|date=30 December 2022|language=en}}</ref> মাৰায়ু চহৰৰপৰা আঞ্চুনাডু কৰিম্বু উলপাধনা বিপাননা সংঘমে, মাৰায়ু গুড়ৰ জি আই পঞ্জীয়নৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। ২০১৮ চনৰ মাৰ্চ মাহত আবেদন দাখিল কৰাৰ পাছত ২০১৯ চনত [[চেন্নাই|চেন্নাইৰ]] ভৌগোলিক সূচক পঞ্জীয়নে গুড়বিধক জি আই টেগ প্ৰদান কৰে, যাৰ ফলত এই অঞ্চলত নিৰ্মিত গুড়ৰ বাবে "মাৰায়ুৰ গুড়" নামটো একচেটিয়া হৈ পৰে। এইদৰে ই কেন্দ্ৰীয় ট্ৰেভাংকুৰ গুড়ৰ পিছত কেৰালাৰ দ্বিতীয়টো গুড়ৰ জাত আৰু জি আই টেগ লাভ কৰা কেৰালাৰ ৩১ নংপ্ৰকাৰৰ সামগ্ৰী হিচাপে পৰিগণিত হয়। <ref>{{Cite web|date=9 March 2018|title=GI Registration of Marayoor Jaggery|publisher=IPR Cell, [[Kerala Agricultural University]]|url=https://www.origin-gi.com/wp-content/uploads/2022/02/2019-04-16_18.59.55.pdf|accessdate=15 November 2024}}</ref> == লগতে চাওক == * [[এদায়ুৰ জলকীয়া|এদয়ুৰ মৰিচা]] * [[কুটিয়াাটুৰ আম|কুটিয়াটুৰ আম]] == টোকাসমূহ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ খাদ‍্য]] [[শ্ৰেণী:অপৰ্যালোচিত অনুবাদসহ পৃষ্ঠা]] kodf5n4ldcsgllem49gst2vfn7okfzd 0 138434 625539 625382 2026-08-09T12:49:21Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 6 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625539 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = পালঘাট জিলা | nickname = '''''কেৰালাৰ ভঁৰাল''''' | type = [[List of districts of Kerala|জিলা]] | image = {{Photomontage | photo1a = Palakkad Fort 5.jpg | photo2a = Palakkad City, Kunnathurmedu.jpg | photo2b = Ottpalam town3.jpg | photo3a = Pattambi Town1.jpg | photo3b = Alathur Town1.jpg | photo4a = MALAMPUZHA DAM OUTLET WATER CANAL.jpg | spacing = 1 | color_border = black | color = white | size = 225 | foot_montage = '''Clockwise from top:'''<br />[[Palakkad Fort]], [[Ottapalam]] town, [[Alathur]] town, [[Malampuzha Dam]] Water Canal, [[Pattambi]] town, [[Palakkad]] city}} | image_map = India Kerala Palakkad district.svg | image_map1 = {{maplink |frame=yes |frame-width=275 |frame-height=275 |frame-align=center |text= '''পালঘাট জিলা''' |type=shape |id=Q1535742 |stroke-colour=#C60C30 |stroke-width=2 |title= Palakkad district of Kerala |type2=line|id2=Q1186|stroke-width2=1|stroke-colour2=#0000ff|title2=Kerala }} | map_alt = | map_caption = '''[[কেৰালা]] ৰ স্থান। ''' | coordinates = {{coord|10.775|N|76.651|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ৰাষ্ট্ৰ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = {{seal|কেৰেলা}} | subdivision_type2 = অঞ্চল | subdivision_name2 = [[দক্ষিণ মালাবাৰ]] | established_date = 1957 | elevation_max_m = 2383 | elevation_max_point = <!-- for denoting the measurement point --> [[এংগিণ্ডা শৃংগ]] | founder = - | named_for = পালা গছ | seat_type = সদৰ ঠাই | seat = [[পালঘাট]] | government_type = জিলা প্ৰশাসন | governing_body = জিলা উপায়ুক্ত | leader_title1 = জিলা উপায়ুক্ত | leader_name1 = কে সুধীৰ আই এ এছ<ref>{{cite web |title=About District |url=https://palakkad.nic.in/administration/ |website=Palakkad District |access-date=6 December 2021}}</ref> | leader_title2 = জিলা আৰক্ষী অধীক্ষক | leader_name2 = অজিত কুমাৰ আই পি এছ<ref name="PalakkadPoliceWhoIsWho">{{cite web |title=Who's Who – Palakkad District Police |url=https://palakkad.keralapolice.gov.in/who-is-who |website=Palakkad Kerala Police |access-date=18 December 2025 |publisher=Government of Kerala }}</ref> | leader_title3 = ডি এফ অ’ | leader_name3 = কে শ্ৰীনিবাস, আই এফ এছ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = 4,482 | area_rank = [[List of districts of Kerala|দ্বিতীয়]] | elevation_footnotes = | elevation_m = 4000 | population_footnotes = <ref name="pkddemo_2018">{{Cite book|title=Annual Vital Statistics Report – 2018|publisher=Department of Economics and Statistics, Government of Kerala|year=2020|location=Thiruvananthapuram|pages=55|url=http://www.ecostat.kerala.gov.in/images/pdf/publications/Vital_Statistics/data/vital_statistics_2018.pdf|archive-date=2 November 2021|access-date=29 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20211102023933/http://www.ecostat.kerala.gov.in/images/pdf/publications/Vital_Statistics/data/vital_statistics_2018.pdf|url-status=dead|archivedate=2 November 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211102023933/http://www.ecostat.kerala.gov.in/images/pdf/publications/Vital_Statistics/data/vital_statistics_2018.pdf}}</ref> | population_total = 2,952,254 | population_as_of = ২০১৮ | population_rank = ৫ | population_density_km2 = 659 | population_demonym = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam]], English<ref>{{cite web |title=The Kerala Official Language (Legislation) Act, 1969 |url=http://www.lawsofindia.org/pdf/kerala/1969/1969KERALA7.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20140911111246/http://www.lawsofindia.org/pdf/kerala/1969/1969KERALA7.pdf|url-status=usurped|archive-date=11 September 2014}}</ref> | demographics_type2 = Religions | demographics2_title1 = {{nobold|Religion (2011)}} | demographics2_info1 = {{unbulleted list|66.8% [[Hinduism]]|28.9% [[Islam]]|4.1% Christianity|0.2% [[Religion in Kerala|Others]]<ref name="religion">{{Cite web|date=2011|title=Table C-01: Population by religious community: Kerala |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/11379/download/14492/DDW32C-01%20MDDS.XLS |website=[[Census of India]] |publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]}}</ref>}} | time_zone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL-PKD]] | registration_plate = '''KL-09''' [[Palakkad]],<br /> '''KL-49''' [[Alathur]],<br /> '''KL-50''' [[Mannarkkad]],<br /> '''KL-51''' [[Ottappalam]],<br /> '''KL-52''' [[Pattambi]],<br /> '''KL-70''' [[Chittur-Thathamangalam]] | custom_label_sec2 = [[Literacy in India|Literacy]] | custom_data_sec2 = 89.31%<ref name="districtcensus"/> | custom_data_sec1 = {{nowrap|{{increase}} 0.761<ref name="unhdi-gdl">{{Cite web|url=https://www.in.undp.org/content/india/en/home/library/hdr/human-development-reports/State_Human_Development_Reports/Kerala.html|title=Kerala &#124; UNDP in India|website=UNDP|access-date=2026-08-06|archivedate=2022-05-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220518135656/https://www.in.undp.org/content/india/en/home/library/hdr/human-development-reports/State_Human_Development_Reports/Kerala.html|deadurl=yes}}</ref> ({{color|Green| High}})}} | custom_label_sec1 = [[Human Development Index|HDI]] {{nobold|(2005)}} | website = {{URL|www.palakkad.nic.in}} | footnotes = }}পালঘাট জিলা (মালয়ালম: [pɐːlɐkːɐːɖɨ̆] ⓘ) ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ ১৪খন জিলাৰ ভিতৰত এখন। ১৯৫৭ চনৰ ১ জানুৱাৰীত মাদ্ৰাজ ৰাজ্যৰ পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ দক্ষিণ-পূব অংশ পৃথক কৰি এই জিলাখন গঠন কৰা হৈছিল। কেৰালাৰ মধ্য অংশত অৱস্থিত এই জিলাখন ইডুক্কি জিলাৰ পাছতেই ৰাজ্যখনৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম জিলা। পালঘাট চহৰেই হৈছে এই জিলাখনৰ সদৰ ঠাই। পালঘাটৰ উত্তৰ-পশ্চিম দিশত মলপ্পুৰম জিলা, দক্ষিণ-পশ্চিম দিশত থ্ৰিছুৰ জিলা, উত্তৰ-পূব দিশত নীলগিৰি জিলা আৰু পূব দিশত তামিলনাডুৰ কোয়েম্বাটুৰ জিলা অৱস্থিত। এই জিলাখনক "কেৰালাৰ ভঁৰাল" (The granary of Kerala) বুলিও জনা যায়। পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাত অৱস্থিত পালঘাট গিৰিপথ (Palakkad Gap) ৰ উপস্থিতিক লৈ পালঘাতক কেৰালাৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ বুলি গণ্য কৰা হয়। চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত অৱস্থিত ২,৩৮৩ মিটাৰ ওখ 'অংগিন্দা শৃংগ', যি পালঘাট জিলা, নীলগিৰি জিলা আৰু মলপ্পুৰম জিলাৰ সীমানাত অৱস্থিত, পালঘাট জিলাৰ সৰ্বোচ্চ স্থান। পালঘাট চহৰ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী থিৰুৱনন্তপুৰমৰপৰা প্ৰায় ৩৪৭ কিলোমিটাৰ (২১৬ মাইল) উত্তৰ-পূবে অৱস্থিত। জিলাখনৰ মুঠ কালি ৪,৪৮০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ (১,৭৩০ বৰ্গ মাইল), যিটো সমগ্ৰ ৰাজ্যখনৰ মাটি-কালিৰ ১১.৫%, আৰু ইয়াৰ ফলত ই কেৰালাৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম জিলা। মুঠ ৪,৪৮০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ মাটি-কালিৰ ভিতৰত প্ৰায় ১,৩৬০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ (৫৩০ বৰ্গ মাইল) ভূমি অৰণ্যৰে আবৃত। জিলাখনৰ বেছিভাগ অংশই মধ্যভূমি অঞ্চলৰ (উচ্চতা ৭৫–২৫০ মিটাৰ বা ২৪৬–৮২০ ফুট) অন্তৰ্গত, কেৱল দক্ষিণৰ চিত্তুৰ তালুকৰ নেল্লিয়াম্পাথি-পৰম্বিকুলম অঞ্চল আৰু উত্তৰৰ আট্টাপ্পাডি-মালম্পুঝা অঞ্চল পাহাৰীয়া আৰু উচ্চভূমি অঞ্চলৰ (উচ্চতা > ২৫০ মিটাৰ বা ৮২০ ফুট) অন্তৰ্গত। পালঘাট জিলাৰ আট্টাপ্পাডি উপত্যকা আৰু চুবুৰীয়া মলপ্পুৰম জিলাৰ নিলাম্বুৰ অঞ্চলৰ (পূব এৰানাদ অঞ্চল) চালিয়াৰ উপত্যকা প্ৰাকৃতিক সোণৰ খনিৰ বাবে জনাজাত, যি নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভৰ অন্যান্য অংশতো দেখা যায়।<ref>{{Cite web|url=http://dmg.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=55&Itemid=61|title=Minerals Resources|website=dmg.kerala.gov.in}}</ref> বছৰটোৰ বেছিভাগ সময়তে জলবায়ু প্ৰীতিপূৰ্ব ক্ৰিয়াশীল হৈ থাকে, কেৱল গ্ৰীষ্মকালৰ মাহকেইটা ইয়াৰ ব্যতিক্ৰম। ইয়াত পৰ্যাপ্ত পৰিমাণে বৰষুণ হয় আৰু কেৰালাৰ একেবাৰে দক্ষিণৰ জিলাসমূহৰ তুলনাত ইয়াত অধিক বৰষুণ হয়। জিলাখনত বহু সৰু আৰু মজলীয়া নদী আছে, যিবোৰ ভাৰতপুঝা নদীৰ উপনদী। এই নদীসমূহৰ ওপৰত বহুকেইখন বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে, যাৰ ভিতৰত আটাইতকৈ ডাঙৰটো হ’ল মালম্পুঝা বান্ধ। আয়তন বা ধাৰণ ক্ষমতাৰফালৰপৰা পৰম্বিকুলম বান্ধটো আটাইতকৈ ডাঙৰ। কাবেৰী নদীৰ উপনদী ভৱানী নদীও এই জিলাখনৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। কাদালুন্দি নদীৰ উৎপত্তি চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত হৈছে। চালকুডি নদীও এই জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈছে।<ref>{{Cite web|url=http://www.diehardindian.com/infra/dams.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20061213125037/http://www.diehardindian.com/infra/dams.htm|url-status=dead|title=Fact sheet on Indian dams at Diehardindian.com|archive-date=13 December 2006}}</ref> পালঘাট জিলাত মুঠ সাতখন পৌৰসভা আছে। জিলাখনৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ চহৰখন হ’ল পালঘাট পৌৰসভা। জিলাখনৰ পৌৰসভাসমূহ হৈছে— পালঘাট চহৰ, ওট্টাপালম, শোৰণূৰ, চিত্তুৰ-তাত্তামংগলম, পট্টাম্বি, চেৰপুলাছেৰী আৰু মান্নাৰক্কাড। জিলাখনৰ অন্যান্য প্ৰধান চহৰসমূহ হৈছে আলথুৰ, কোল্লেনগোট, ৱাদাক্কানচেৰী, নেনমাৰা, কোডুৱায়ুৰ আৰু কোঝিনজামপাৰা। ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি পালঘাট জিলাৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ২৪.০৯ শতাংশ লোক নগৰীয়া অঞ্চলত বাস কৰে। মুঠ ৬,৭৬,৮১০ গৰাকী লোক নগৰীয়া অঞ্চলত বাস কৰে, যাৰ ভিতৰত পুৰুষ ৩,২৮,০১২ জন আৰু মহিলা ৩,৪৮,৭৯৮ গৰাকী। ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ তথ্য অনুসৰি পালঘাট জিলাৰ নগৰীয়া অঞ্চলত লিংগ অনুপাত হৈছে ১০৬৩ (প্ৰতি ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে)। অনুৰূপ ধৰণে ২০১১ চনৰ লোকপিয়লত পালঘাট জিলাত শিশু লিংগ অনুপাত আছিল ৯৫৯। নগৰীয়া অঞ্চলত শিশুৰ জনসংখ্যা (০–৬ বছৰ) আছিল ৭০,৪০৫ গৰাকী, যাৰ ভিতৰত পুৰুষ ৩৫,৯৩৩ জন আৰু মহিলা ৩৪,৪৭২ গৰাকী। পালঘাট জিলাৰ এই শিশু জনসংখ্যাৰ সংখ্যাটো মুঠ নগৰীয়া জনসংখ্যাৰ ১০.৯৫%।<ref name="palakkad.nic.in">{{cite web|url=http://www.palakkad.nic.in/|title=*** Official WebSite Of Palakkad District ***|publisher=Palakkad.nic.in|access-date=2011-10-18|archive-date=25 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180225020646/http://www.palakkad.nic.in/|url-status=dead|archivedate=2018-02-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180225020646/http://www.palakkad.nic.in/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://palakkad.nic.in/muncipalities/|title=Muncipalities &#91; sic&#93; &#124; Palakkad &#124; India}}</ref> == ব্যুৎপত্তি == প্ৰাচীন কালত পালঘাট 'পালক্কাট্টুছেৰী' নামেৰেও জনাজাত আছিল। বহুতে সিদ্ধান্ত লয় যে পালঘাট নামটো 'পালা' (চতিয়না গছ) নামৰ এবিধ থলুৱা গছৰপৰা আহিছে, যিয়ে এসময়ত এই অঞ্চলটো ঘনভাৱে আৱৰি ৰাখিছিল; আৰু সেয়েহে পালঘাট বা "পালা গছৰ হাবি।" চহৰখনত থকা প্ৰাচীন জৈন মন্দিৰৰ সৈতে সংযোগ কৰি কেতবোৰে বিশ্বাস কৰে যে পৱিত্ৰ ভাষা পালিৰপৰাই এই নামটোৰ সৃষ্টি হৈছে। ১৭৫৭ চনত কালিকটৰ জামোৰিনৰ আক্ৰমণ প্ৰতিহত কৰিবলৈ পালঘাটৰ ৰাজাই মাইছোৰৰ হাইদৰ আলীৰ সহায় বিচাৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ পুত্ৰ টিপু চুলতান শাসক হৈ পৰে।<ref>{{cite news|url=http://newindianexpress.com/states/kerala/article426382.ece|title=Ittipangi Achan passes away|work=The New Indian Express|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131231000418/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article426382.ece|date=31 July 2011|archive-date=31 December 2013|access-date=6 December 2021|archivedate=31 December 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131231000418/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article426382.ece|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ietd.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/1313/9/09_chapter%202.pdf|title=The Palakkad district, an overview – History and Geography of Palakkad district|website=[[INFLIBNET]]|access-date=4 April 2019}}</ref> ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ পূৰ্বে বৰ্তমানৰ কেৰালা ৰাজ্যখন দক্ষিণ কান্নাড়া, ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ মালাবাৰ জিলা আৰু কোচিন তথা ত্ৰাভাঙ্কোৰ নামৰ দুখন দেশীয় ৰাজ্যত বিভক্ত হৈ আছিল। ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ প্ৰথমখন সৰ্ব-কেৰালা সন্মিলন ১৯২১ চনত ভাৰতপুঝা নদীৰ পাৰৰ ওট্টাপালম নামৰ ঠাইত অনুষ্ঠিত হৈছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত স্বাধীন ভাৰতত মালয়ালম ভাষী অঞ্চলসমূহৰ বাবে পৃথক ৰাজ্যৰ দাবী উত্থাপন কৰিছিল। সেই সন্মিলনতে কেৰালা প্ৰদেশ কংগ্ৰেছ কমিটী গঠন কৰা হয়। তাৰ পূৰ্বে মালাবাৰ জিলা, কোচিন আৰু ত্ৰাভাঙ্কোৰৰ পৃথক পৃথক কংগ্ৰেছ কমিটী আছিল। ওট্টাপালম কেৰালা ৰাজ্যৰ ঠিক মধ্যভাগত অৱস্থিত। == ইতিহাস == খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম আৰু চতুৰ্থ শতিকাৰ মাজৰ সংগম কালছোৱাত কোয়েম্বাটুৰৰ চৌপাশৰ অঞ্চলটো চেৰাসকলে শাসন কৰিছিল আৰু ই মালাবাৰ উপকূল আৰু তামিলনাডুৰ মাজৰ মুখ্য ব্যাৱসায়িক পথ 'পালঘাট গিৰিপথ' ৰ পূব প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=28 October 2011|newspaper=[[The Hindu]]|date=28 January 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=19 September 2013|archivedate=19 September 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|deadurl=yes}}</ref> ভাৰতপুঝা নদীৰ উত্তৰ পাৰত অৱস্থিত পালঘাট চহৰখন পালঘাটৰ ৰাজাসকলে (তাৰুৰ স্বৰূপম) শাসন কৰিছিল। পালঘাট ৰজাৰ পালঘাট, আলথুৰ আৰু চিত্তুৰ তালুকৰ ওপৰত কৰ্তৃত্ব আছিল। পালঘাট ৰাজাসকলৰ মূল সদৰ ঠাই আছিল বৰ্তমানৰ মলপ্পুৰম জিলাৰ তিৰুৰ তালুকৰ আথাৱানাদত। বুলি কোৱা হয় যে আথাৱানাদ অঞ্চলৰ তেওঁলোকৰ মাটিবোৰ আলভাঞ্চেৰী থাম্প্ৰাক্কলক দিয়া হৈছিল আৰু তাৰ সলনি তেওঁলোকৰপৰা পালঘাট-চিত্তুৰ অঞ্চলবোৰ ক্ৰয় কৰা হৈছিল।<ref name="askh">{{Cite book|title='Kerala Charitram|last=Shreedhara Menon|first=A|publisher=DC Books|year=2007|isbn=9788126415885|location=Kottayam|pages=199–201|url=https://keralabookstore.com/book/keralacharithram/11148/}}</ref> পট্টাম্বি-ওট্টাপালম তালুক কালিকটৰ জামোৰিনসকলে শাসন কৰিছিল, আৰু মান্নাৰক্কাড তালুক ৱাল্লুৱানাদ ৰাজ্যৰ অংশ আছিল, যিটো পৰৱৰ্তী সময়ত জামোৰিনে নিজ ৰাজ্যৰ সৈতে সংলগ্ন কৰি লৈছিল। পট্টাম্বি-ওট্টাপালম অঞ্চলসমূহ মূলতঃ নেদুংগানাদৰ (নেদুংগাদি সকলৰদ্বাৰা শাসিত) অংশ আছিল, যিটো পিছলৈ ৱাল্লুৱানাদ ৰাজ্যই হস্তগত কৰে আৰু তাৰ পিছত পুনৰ ১৫ শতিকাৰ আশে-পাশে কালিকটৰ জামোৰিনে নিজৰ অধীনলৈ আনে। এৰানাদৰ এৰাদি আৰু ৱাল্লুৱানাদৰ ৱেল্লোডিসকলৰ দৰেই নেদুংগানাদো নেদুংগাদি নামেৰে জনাজাত সামন্ত নায়াৰ ফৈদে শাসন কৰিছিল। মধ্যযুগীয় সময়ছোৱাত পালঘাট জিলাৰ অন্যান্য ৰাজ্যসমূহৰ ভিতৰত কোল্লেনগোট আৰু কাৱাল্লাপ্পাৰা অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ১৫ শতিকাৰ আশে-পাশে এই দুয়োখন ৰাজ্য কালিকটৰ জামোৰিন ৰাজ্যৰ অংশ হৈ পৰে। পালঘাটৰ কিছু কিছু অংশও কিছুসময়ৰ বাবে জামোৰিনৰ অধীনলৈ গৈছিল।<ref name="askh" /> [[চিত্ৰ:Malabar District (1951 Census).svg|left|thumb]] ১৭৫৭ চনত কঝিকোটৰ জামোৰিনৰ আক্ৰমণ প্ৰতিহত কৰিবলৈ পালঘাটৰ ৰাজাই মাইছোৰৰ হাইদৰ আলীৰ সহায় বিচাৰিছিল। ১৭৬৬ চনত হাইদৰ আলীয়ে সেই সময়ৰ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ মিত্ৰ কঝিকোটৰ জামোৰিনক পৰাস্ত কৰে আৰু কঝিকোটক নিজৰ ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। ১৭৬৬ চনত হাইদৰ আলীয়ে পালঘাট দুৰ্গ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰে। কোলথুনাডু, কোট্টায়াম, কাদাতানাদু, কঝিকোট, তানূৰ, ৱাল্লুৱানাদ আৰু পালঘাতকে ধৰি কেৰালাৰ উত্তৰ আৰু উত্তৰ-মধ্য অংশৰ (মালাবাৰ জিলাক সামৰি লোৱা) সৰু সৰু দেশীয় ৰাজ্যসমূহ মাইছোৰৰ শাসকসকলৰ অধীনত একত্ৰিত কৰা হৈছিল আৰু বৃহৎ মাইছোৰ ৰাজ্যৰ অংশ কৰি তোলা হৈছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ তথা উত্তৰাধিকাৰী টিপু চুলতানে সম্প্ৰসাৰিত ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বিৰুদ্ধে অভিযান আৰম্ভ কৰিছিল, যাৰ ফলত চাৰিখন ইংগ-মাইছোৰ যুদ্ধৰ দুখন যুদ্ধ সংঘটিত হৈছিল।<ref name="KrishnaIyer2">{{Citation|author=K. V. Krishna Iyer|title=Zamorins of Calicut: From the earliest times to AD 1806|publisher=Norman Printing Bureau, Kozhikode|url=https://archive.org/details/in.gov.ignca.3379|year=1938}}</ref><ref name="Malabar">{{Cite book|title=1951 census handbook - Malabar district|publisher=Government of Madras|year=1953|location=Chennai|pages=1|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf}}</ref><ref name="Rai">{{cite book|author=Raghunath Rai|title=History|url=https://books.google.com/books?id=Z4-8Z0gqBkoC&pg=PA14|access-date=18 November 2012|publisher=FK Publications|isbn=978-81-87139-69-0|pages=14–}}</ref><ref name="MuseumDallapiccola2010">{{cite book|author1=British Museum|author2=Anna Libera Dallapiccola|title=South Indian Paintings: A Catalogue of the British Museum Collection|url=https://books.google.com/books?id=FIzWapiacQcC&pg=PA12|access-date=18 November 2012|date=22 June 2010|publisher=Mapin Publishing Pvt Ltd|isbn=978-0-7141-2424-7|pages=12–}}</ref><ref name="ThorpeEdgar">{{cite book|author1=Edgar Thorpe, Showick Thorpe|author2=Thorpe Edgar|title=The Pearson CSAT Manual 2011|url=https://books.google.com/books?id=WuBFs6yFRwcC&pg=RA1-PA99|access-date=18 November 2012|publisher=Pearson Education India|isbn=978-81-317-5830-4|page=99}}</ref> টিপুৱে অৱশেষত ১৭৯০ চনত তৃতীয় এংলো-মহীশূৰ যুদ্ধ আৰু তাৰ পিছৰ চেৰিংগাপতম সন্ধিৰ ফলত মালাবাৰ জিলা আৰু দক্ষিণ কানাৰা কোম্পানীটোৰ হাতত অৰ্পণ কৰে; দুয়োখনেই ক্ৰমে ১৭৯২ আৰু ১৭৯৯ চনত ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ বম্বে প্ৰেচিডেন্সিৰ (যিটোৱে ভাৰতৰ পশ্চিম উপকূলৰ অন্যান্য অঞ্চলসমূহকো সামৰি লৈছিল) সংযুক্ত হৈছিল।<ref name="Edinburgh Gazetteer-1827">{{cite book|title=The Edinburgh Gazetteer|url=https://books.google.com/books?id=xRIyAQAAMAAJ&pg=PA63|access-date=18 November 2012|year=1827|publisher=Longman, Rees, Orme, Brown, and Green|pages=63–}}</ref><ref name="Kumar1965">{{cite book|author=Dharma Kumar|title=Land and Caste in South India: Agricultural Labor in the Madras Presidency During the Nineteenth Century|url=https://books.google.com/books?id=psw5AAAAIAAJ&pg=PA87|access-date=18 November 2012|year=1965|publisher=CUP Archive|pages=87–|id=GGKEY:T72DPF9AZDK}}</ref><ref name="Ittaman2003">{{cite book|author=K.P. Ittaman|title=History of Mughal Architecture Volume Ii|url=https://books.google.com/books?id=ZQ5lFywZAqYC&pg=PA30|access-date=18 November 2012|date=1 June 2003|publisher=Abhinav Publications|isbn=978-81-7017-034-1|pages=30–}}</ref>পিছলৈ ১৮০০ চনত মালাবাৰ জিলা আৰু দক্ষিণ কানাৰা দুয়োখনকে চুবুৰীয়া মাদ্ৰাজ ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সৈতে একত্ৰিত কৰিবলৈ বোম্বেৰ ৰাষ্ট্ৰপতিত্বৰপৰা পৃথক কৰা হয়।<ref name="Menon">A Survey of Kerala History, A. Shreedhara Menon</ref> ১৯৪৭ চনলৈকে পালঘাট ব্ৰিটিছ ৰাজৰ অধীনত আছিল। ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সাম্ৰাজ্যৰ ১৮৬৫ চনৰ মাদ্ৰাজ এক্ট ১০ (১৮৫০ চনৰ চহৰৰ উন্নয়ন আইনৰ সংশোধন) অনুসৰি ১৮৬৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত কঝিকোট, কন্নূৰ, থালাছেৰী আৰু ফ’ৰ্ট কোচিত পৌৰসভা গঠনৰ লগতে পালঘাট পৌৰসভাও গঠন কৰা হৈছিল, যাৰ ফলত এইসমূহ আধুনিক কেৰালা ৰাজ্যৰ প্ৰথমটো আধুনিক পৌৰসভা হৈ পৰে।<ref name="Ref1">{{cite web|url=http://www.lawmin.nic.in/chronology.doc|title=CHRONOLOGICAL LIST OF CENTRAL ACTS (Updated up to 17-10-2014)|website=Lawmin.nic.in|access-date=2016-08-07|archive-date=7 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180107091128/http://lawmin.nic.in/chronology.doc|url-status=dead|archivedate=2018-01-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180107091128/http://lawmin.nic.in/chronology.doc|deadurl=yes}}</ref><ref name="c1881">{{cite book|last1=Lewis McIver|first1=G. Stokes|title=Imperial Census of 1881 Operations and Results in the Presidency of Madras|date=1883|publisher=E.Keys at the Government Press|location=Madras|page=444|edition=(Vol II)|url=https://books.google.com/books?id=b_YIAAAAQAAJ|access-date=5 December 2020}}</ref><ref name="google.co.in">{{cite book|last1=Presidency|first1=Madras (India|title=Madras District Gazetteers, Statistical Appendix For Malabar District.|date=1915|publisher=The Superintendent, Government Press|location=Madras|page=20|edition=Vol.2|url=https://books.google.com/books?id=aUEwnQEACAAJ|access-date=2 December 2020|language=en}}</ref><ref name="frowde">{{cite book|last1=HENRY FROWDE, M.A.|first1=Imperial Gazetteer of India|title=Imperial Gazetteer of India|date=1908–1909|publisher=Clarendon Press|location=Oxford|edition=New|url=https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/|access-date=2 December 2020}}</ref> পালঘাট জিলা গঠনৰ পূৰ্বে বৰ্তমানৰ পালঘাট জিলাখন মালাবাৰ জিলাৰ অংশ আছিল। বৰ্তমানৰ পট্টাম্বি তালুকৰ থ্ৰিথালা ৰাজহ ব্লকত থকা অংশটো পোন্নানী তালুকৰ অন্তৰ্গত আছিল। পট্টাম্বি তালুকৰ বাকী অংশ, ওট্টাপালম আৰু মান্নাৰক্কাড তালুকসমূহ মালাবাৰ জিলাৰ মলপ্পুৰম ৰাজহ সংমণ্ডলে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা ৱাল্লুৱানাদ তালুকৰ অন্তৰ্গত আছিল। ব্ৰিটিছ ৰাজত্বকালত বৰ্তমানৰ পালঘাট জিলাৰ বাকী তিনিটা তালুক (পালঘাট, আলথুৰ আৰু চিত্তুৰ) একেলগে মালাবাৰ জিলাৰ পালঘাট তালুক হিচাপে গঠিত হৈছিল।<ref name="Logan">{{Cite book|title=Malabar Manual (Volume-I)|last=Logan|first=William|publisher=Asian Educational Services|year=2010|isbn=9788120604476|location=New Delhi|pages=631–666}}</ref><ref name="Malabar" /><ref name="c1971">{{Cite book|title=District Census Handbook – Malappuram (Part-C) – 1971|last=K. Narayanan|publisher=Directorate of Census Operations, Kerala|year=1972|location=Thiruvananthapuram|pages=3|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5714/1/51172_1971_MAL.pdf}}</ref><ref name="1961_pkd">{{Cite book|title=District Census Handbook (3) – Palakkad (1961)|last=Devassy|first=M. K.|publisher=Government of Kerala|year=1965|location=Shoranur|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5667/1/51592_1961_PAL.pdf}}</ref> ১৯৫১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়লৰ সময়ত, পালঘাট আছিল কঝিকোটৰ পাছতেই তদানীন্তন মালাবাৰ জিলাৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম চহৰ। সেই সময়ত মালাবাৰৰ কেৱল দুখন চহৰকহে ডাঙৰ নগৰ বা 'চিটি' হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল: কঝিকোট আৰু পালঘাট। ১৯৫৬ চনত কেৰালা ৰাজ্য গঠনৰ পাছত, মালাবাৰ জিলাৰ তদানীন্তন পালঘাট তালুকটোক তিনিটা অংশত বিভক্ত কৰা হয়: পালঘাট, আলথুৰ আৰু চিত্তুৰ। তদানীন্তন মালাবাৰ জিলাৰ কিছু অংশ লৈ পালঘাট জিলা গঠন কৰা হৈছিল। ১৯৬৯ চনৰ ১৬ জুনত পেৰিনথালমান্না তালুক আৰু পোন্নানী তালুক পৃথক কৰি মলপ্পুৰম জিলা গঠন কৰা হয়। একেটাতে দিনতে তিৰুৰ তালুকৰ পাৰুদূৰ গাঁওখন পালঘাট জিলালৈ হস্তান্তৰ কৰা হয়। পৰৱৰ্তী কিছু বছৰৰ পাছত, মলপ্পুৰম জিলাৰ এৰানাদ তালুকৰ (বৰ্তমান কাৰুৱাৰাকুন্দু নিলাম্বুৰ তালুকৰ অংশ) কাৰুৱাৰাকুন্দু গাঁৱৰ চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখন পালঘাট জিলাৰ মান্নাৰক্কাড তালুকলৈ হস্তান্তৰ কৰা হয়।<ref name="census1951">{{Cite book|title=1951 census handbook – Malabar district|publisher=Government of Madras|year=1953|location=Chennai|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf}}</ref><ref name="History">{{Cite web|url=https://palakkad.nic.in/history/|title=History &#124; Palakkad &#124; India}}</ref> == প্ৰশাসন == প্ৰধান প্ৰবন্ধ:[[:en:Political_divisions_of_Palakkad_district|পালঘাট জিলাৰ ৰাজনৈতিক বিভাজন]] === উপজিলাসমূহ === সংশোধিত ভাৰতীয় সংবিধানৰ অধীনত ৰাজ্যত বিকেন্দ্ৰিকৃত পৰিকল্পনা ৰূপায়ণ কৰা হৈছে। জিলা পঞ্চায়তৰ মুখ্য কাৰ্যালয় পালঘাট পৌৰ নগৰত। অসামৰিক ষ্টেচনৰ সমীপতে জিলা পঞ্চায়ত কাৰ্যালয় ভৱন। {{Imageframe|align=right|border=no|content=<gallery mode=packed heights=250> File:Density_of_Population_in_Palakkad_District.svg|পালঘাট জিলাৰ জনসংখ্যাৰ ঘনত্ব File:Subdistricts_of_Palakkad.png|পালঘাটৰ মহকুমাসমূহ File:Population_in_Palakkad_District_Talukwise.svg|পালঘাট জিলাৰ জনসংখ্যা উপজিলাভিত্তিক File:Density_of_Population_palakkad_talukwise.svg|পালঘাট জিলাৰ জনসংখ্যা উপজিলাভিত্তিক </gallery>}} {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%" ! scope="col" | মহকুমা ! scope="col" | এলেকা<br />(কি.মি^২) ! scope="col" | জনসংখ্যা<br />(২০১১) ! scope="col" | গাঁও |- | [[পত্তম্বী]] || ৩৬৯ || ৪৬৭,৭২২ || ১৮ |- | [[অট্টাপালম]] || ৪৭৭ || ৪৬২,৯৭০ || ২৪ |- | [[মন্নাৰক্কাদ]] || ১,২০৯ || ৩৮৪,৩৯৩ || ২৫ |- | [[পলাক্কাদ|পালঘাট]] || ৭১৩ || ৬১২,১১৬ || ৩০ |- | [[চিত্তুৰ তালুক|চিত্তুৰ]] || ১,১৩৬ || ৪৩৭,৭৩৮ || ৩০ |- | [[আলাথুৰ]] || ৫৭১ || ৪৪৪,৯৯৫ || ৩০ |- | style="font-size: 80%" colspan=5 bgcolor="#cceeff" align="center"| Sources: [[2011 Census of India]],<ref name="demopalakkad">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3206_PART_B_PALAKKAD.pdf |website=censusindia.gov.in |title= Taluk-wise demography of Palakkad |access-date= 28 August 2020 |publisher= Directorate of Census Operations, Kerala |pages=161–193}}</ref> Official website of Palakkad district<ref name = Villages_Palakkad>{{cite web |title = Villages in Palakkad |url = https://palakkad.nic.in/villages/ |website = palakkad.nic.in |access-date = 28 August 2020}}</ref> |} == অৰ্থনীতি == [[চিত্ৰ:Stadium bypass.jpg|thumb|221x221px|ষ্টেডিয়াম বাইপাছ, বিকাশশীল ব্ৰেণ্ড ষ্ট্ৰীট]] [[চিত্ৰ:Palakkad City, Kunnathurmedu.jpg|thumb|223x223px|পালঘাট চহৰৰ ক্ৰমবৰ্ধমান আকাশৰ ৰেখা]] পালঘাট গেপৰ উপস্থিতি আৰু কইম্বাটুৰৰ সান্নিধ্যই পালঘাতক অৰ্থনৈতিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ কৰি তুলিছে। পালঘাট চহৰ কেৰালাৰ অন্যতম বৃহৎ উদ্যোগিক কেন্দ্ৰ। পালঘাট চহৰৰ কাঞ্জিকোড অঞ্চল কোচিৰ পিছত কেৰালাৰ দ্বিতীয়টো উদ্যোগিক কেন্দ্ৰ। কাঞ্জিকোড কেৰালাৰ অন্যতম বৃহৎ উদ্যোগিক অঞ্চল আৰু ইণ্ডিয়ান টেলিফোন ইণ্ডাষ্ট্ৰীজ লিমিটেড (আই টি আই), ইনষ্ট্ৰুমেণ্টেচন লিমিটেড, ফ্লুইড কণ্ট্ৰল ৰিচাৰ্চ ইনষ্টিটিউট, চেণ্ট-গোবেইন ইণ্ডিয়া প্ৰাইভেট লিমিটেড (পূৰ্বতে এছ ই পি আৰ ৰিফ্ৰেক্টৰীজ ইণ্ডিয়া প্ৰাইভেট লিমিটেড), পাটস্পিন ইণ্ডিয়া লিমিটেড, পেপচি, পি পি এছ ষ্টীল (কেৰেলা) প্ৰাইভেট লিমিটেড, ইউনাইটেড ব্ৰুৱেৰীজ, এম্পি ডিষ্টিলেৰীজ, মেৰিকো, ভাৰত আৰ্থ মভাৰ্ছ লিমিটেডৰ দৰে কোম্পানী (বিইএমএল), ৰুবফিলা ইণ্টাৰনেশ্যনেল লিমিটেড, আৰ্য বৈদ্য ফাৰ্মাচীত উৎপাদনৰ সুবিধা আছে। শেহতীয়া বছৰবোৰত পালঘাট চহৰৰ বাণিজ্যিকীকৰণ অবিৰত গতিত বৃদ্ধি পাইছে, আজিকালি পালঘাট চহৰ আৰু উপকণ্ঠ অঞ্চলত দ্ৰুত পৰিমাণৰ বাণিজ্যিক আৰু ৰাজহুৱা উন্নয়নমূলক কাৰ্য্যকলাপৰ সাক্ষী হৈছে। উন্নয়নসমূহ মূলতঃ বাইপাছ পথসমূহত কেন্দ্ৰীভূত হৈ আছে, চহৰৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যোৱা ষ্টেডিয়াম আৰু কালিকাট দুয়োটা বাইপাছ পথেই বৃহৎ বাণিজ্যিক প্ৰকল্প লাভ কৰিছে। ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ব্ৰেণ্ডেড খুচুৰা শৃংখল, খাদ্য শৃংখল, ৰেষ্টুৰেণ্ট, হোটেল, শ্বপিং কমপ্লেক্স, বস্ত্ৰশিল্প, ব্ৰেণ্ডেড জুৱেলাৰী, বাহন শ্ব'ৰুম, চহৰৰ ভিতৰত আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে কাম কৰি আছে। ভিলাৰে গঠিত বহুতো হাউছিং কলনী আৰু পালঘাট চহৰ আৰু উপকণ্ঠ অঞ্চলত এপাৰ্টমেণ্টো উপস্থিত। == পৰিবহণ == === পথ === পালঘাটত মধ্যম গ্ৰেডৰ পথৰ নেটৱৰ্ক আছে। চেলেমৰপৰা কোচিলৈ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৫৪৪ চহৰৰ বাহিৰৰ অঞ্চলৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৯৬৬ পালঘাটৰপৰা আৰম্ভ হৈ কোজিকোডৰ ওচৰৰ ৬৬ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথত যোগ দিয়ে। আন এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পথ হ’ল পালঘাট – পোন্নানী পথ যিয়ে ৫৪৪ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ আৰু মুম্বাই-কন্যাকুমাৰী উপকূলীয় ৬৬ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ সংযোগ কৰে। পালঘাট চহৰত চাৰিটা বাছ ষ্টেচন আছে য'ত কেএছআৰটিচিটাৰ্মিনেল পালঘাট আৰু তিনিটা ব্যক্তিগত বাছ ষ্টেণ্ড আছে যাৰ নাম ষ্টেডিয়াম ষ্টেণ্ড, মিউনিচিপাল বাছ ষ্টেণ্ড, আৰু টাউন বাছ ষ্টেণ্ড। পালঘাট কে এছ আৰ টি চি ডিপো পালঘাট জিলাৰ একমাত্ৰ ডিপো। চিত্তুৰত উপ ডিপো চিত্তুৰ-থাথামংগলম সেৱা আগবঢ়াই আছে। ভাডাকেঞ্চেৰী আৰু মান্নাৰকাডত নিজ নিজ চহৰসমূহক সেৱা আগবঢ়োৱা অপাৰেটিং চেণ্টাৰসমূহ উপস্থিত থাকে। কে এছ আৰ টি চি ষ্টেচনৰ মাষ্টাৰ অফিচ পাটম্বিত উপস্থিত আছে। == বিমান == নিকটতম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ হৈছে কইম্বাটুৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ, যিটো পালঘাটৰপৰা প্ৰায় ৬২ কিলোমিটাৰ (৩৯ মাইল) দূৰত। অৱশ্যে কোচিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ আৰু কালিকাট আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰেও চহৰখনক সেৱা আগবঢ়ায়। ভাৰতৰ অসামৰিক বিমান পৰিবহণ মন্ত্ৰ্যালয়ে বিমান সংযোগ বৃদ্ধিৰ বাবে ঘৰুৱা বিমানবন্দৰ স্থাপনৰ সন্দৰ্ভত পূব ইয়াককাৰাত এটা মিনি ঘৰুৱা বিমানবন্দৰৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছে। পূব ইয়াকৰা পালঘাটত এই প্ৰকল্পৰ বাবে ৬০ একৰ মাটি চিনাক্ত কৰা হৈছে। == ৰেলৱে’ == পালঘাট ৰেল বিভাগটো ভাৰতীয় ৰেলৱে’ৰ দক্ষিণ ৰেলৱে' মণ্ডলৰ ছটা প্ৰশাসনিক বিভাগৰ ভিতৰত অন্যতম, যাৰ মুখ্য কাৰ্যালয় পালঘাটত অৱস্থিত। এইটো দক্ষিণ ৰেলৱে'ৰ আটাইতকৈ সৰু ৰেল বিভাগ। পোদানুৰ বিভাগ ভংগ কৰি এই বিভাগটো গঠন কৰা হৈছিল। কেৰালা, তামিলনাডু, কৰ্ণাটক আৰু মাহে (পুডুচেৰী কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলত) ৰাজ্যত ৫৮৮ ৰুট কিলোমিটাৰ ৰেলপথ পৰিচালনা কৰা এই বিভাগটো ভাৰতৰ অন্যতম পুৰণি ৰেল বিভাগ। এই ৰেল বিভাগৰ অধীনৰ মুখ্য ৰেলৱে' ষ্টেচনসমূহ হ’ল— পালঘাট জংচন, শৰণূৰ জংচন, তিৰুৰ, কোঝিকোডে, থালাছেৰী, কান্নুৰ, কাছাৰগোড, মাংগালোৰ চেণ্ট্ৰেল, মাংগালোৰ জংচন আৰু পোলাচি জংচন। নিজৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ত কোনো টাৰ্মিনেল সুবিধা নথকা ভাৰতৰ এইটোৱেই একমাত্ৰ বিভাগ। পালঘাট বিভাগৰ টাৰ্মিনেল সুবিধা শৰণূৰ জংচন আৰু কৰ্ণাটক ৰাজ্যৰ মাংগালোৰ চেণ্ট্ৰেলত অৱস্থিত। চহৰখনত দুটা ৰেলৱে' ষ্টেচন আছে— পালঘাট জংচন হ’ল এটা ব্ৰডগজ ৰেলৱে' জংচন (যিটো পৌৰসভাৰ বাছ আস্থানৰপৰা প্ৰায় ৪ কিলোমিটাৰ দূৰত ওলাভাক্কোডত অৱস্থিত) আৰু পালঘাট টাউন ৰেলৱে' ষ্টেচন যিটো পালঘাট চহৰৰ হৃদপিণ্ডস্বৰূপ স্থানত অৱস্থিত। কইম্বাটুৰ, তিৰুচিৰাপল্লী, ইৰোড, চেলেম, তিৰুৱনন্তপুৰম, কোল্লাম, মাংগালোৰ, কোঝিকোডে আৰু এৰণাকুলাম চহৰসমূহ ব্ৰডগজ লাইনৰদ্বাৰা সংযোজিত। পোলাচি, ডিণ্ডিগুল আৰু মাদুৰাইলৈ ট্ৰেন সেৱাসমূহ পালঘাট টাউন ষ্টেচনৰ জৰিয়তে ব্ৰডগজ লাইনেৰে পৰিচালিত হয়। শৰণূৰ জংচনৰপৰা মাংগালোৰ আৰু কংকণ ৰেলৱে’লৈকো ৰেল যোগাযোগ আছে, যাৰদ্বাৰা গোৱা আৰু বোম্বাইৰ দিশে ভ্ৰমণ কৰিব পাৰি। ভাৰতৰ অন্যান্য প্ৰান্তৰপৰা অহা ৰেলসমূহ পালঘাট জিলাৰ শৰণূৰ জংচনৰপৰা উত্তৰ আৰু দক্ষিণ কেৰালালৈ ডাইভাৰ্ট (দিশ সলনি) কৰা হয়। ইয়াৰপৰা কালিকট, এৰণাকুলাম, ত্ৰিবেন্দ্ৰম, শৰণূৰ আৰু নিলামবুৰলৈ ৰেল সেৱা আছে। শৰণূৰ জংচন ৰেলৱে' ষ্টেচন হৈছে কেৰালাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ৰেলৱে' ষ্টেচন, যিয়ে পালঘাট গেপৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূল (মাংগালোৰ)ক দক্ষিণ-পূব উপকূল ( চেন্নাই)ৰ সৈতে সংযোগ কৰাত এক ডাঙৰ ভূমিকা পালন কৰে। পালঘাট গেপৰ উপস্থিতিৰ বাবে এইটো তিনিটা গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰেল লাইনৰ মিলনস্থল: মাংগালোৰ-চেণ্নাই লাইন, নিলামবুৰ-শৰণূৰ লাইন, আৰু কন্যাকুমাৰী-শৰণূৰ লাইন। == জনগাঁথনি == {{bar box |title = পালঘাট জিলাৰ ধৰ্মসমূহ (২০১১)<ref name="religion"/> |titlebar=#Fcd116 |left1=ধৰ্ম |right1=শতাংশ |float=left |bars= {{bar percent|[[Hinduism in Kerala|হিন্দু]]|darkorange|66.76}} {{bar percent|[[Islam in Kerala|ইছলাম]]|green|28.93}} {{bar percent|[[Christianity in Kerala|খ্ৰীষ্টান]]|dodgerblue|4.07}} {{bar percent|অন্যান্য|black|0.24}} }} ২০১৮ চনৰ পৰিসংখ্যা প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, পালঘাট জিলাৰ জনসংখ্যা হৈছে ২৯,৫২,২৫৪ গৰাকী, যিটো আমেনিয়া ৰাষ্ট্ৰ বা আমেৰিকাৰ ইউটা ৰাজ্যৰ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় সমান। ইয়াৰ ফলত ই ভাৰতৰ (মুঠ ৬৪০টা জিলাৰ ভিতৰত) ১৩৮ নম্বৰ স্থান লাভ কৰিছে। জিলাখনৰ জনসংখ্যাৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ৬৫৯ জন। ২০০১–২০১১ দশকটোত ইয়াৰ জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ হাৰ আছিল ৭.৩৯%। পালঘাটত প্ৰতি ১০০০ জন পুৰুষৰ বিপৰীতে মহিলাৰ সংখ্যা ১০৬৭ গৰাকী (লিংগ অনুপাত)। পালঘাট জিলাৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৮৯.৪৯%, যিটো কেৰালাৰ ভিতৰত আটাইতকৈ কম। অনুসূচিত জাতি আৰু অনুসূচিত জনজাতিয়ে জনসংখ্যাৰ ক্ৰমে ১৪.৩৭% আৰু ১.৭৪% অংশ দখল কৰিছে। জিলাখন কেৰালাৰ সৰ্বাধিক অনুসূচিত জাতিৰ (SC) জনসংখ্যাৰ বাসস্থান, যি জিলাখনৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ১৫%। গাঁৱলীয়া অঞ্চলত বসবাস কৰা পালঘাট জিলাৰ মুঠ জনসংখ্যা ২১,৩৩,১২৪ গৰাকী, যাৰ ভিতৰত পুৰুষ ১০,৩১,৪৬৬ জন আৰু মহিলা ১১,০১,৬৫৮ গৰাকী। পালঘাট জিলাৰ গাঁৱলীয়া অঞ্চলত প্ৰতি ১০০০ জন পুৰুষৰ বিপৰীতে মহিলাৰ সংখ্যা ১০৬৮ গৰাকী। যদি পালঘাট জিলাৰ শিশু লিংগ অনুপাতৰ তথ্য বিবেচনা কৰা হয়, তেন্তে এই সংখ্যা প্ৰতি ১০০০ জন ল'ৰাৰ বিপৰীতে ৯৬৯ গৰাকী ছোৱালী। গাঁৱলীয়া অঞ্চলত ০-৬ বছৰ বয়সৰ শিশুৰ সংখ্যা ২৩১,৮৯২ গৰাকী, যাৰ ভিতৰত পুৰুষ ১১৭,৭৬৩ জন আৰু মহিলা ১১৪,১২৯ গৰাকী। শিশু জনসংখ্যায় পালঘাট জিলাৰ মুঠ গাঁৱলীয়া জনসংখ্যাৰ ১১.৪২% অংশ সামৰি লৈছে। ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ তথ্য অনুসৰি পালঘাট জিলাৰ গাঁৱলীয়া অঞ্চলত সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৮৮.৩১%। লিংগভিত্তিকভাৱে, পুৰুষ আৰু মহিলাৰ সাক্ষৰতা ক্ৰমে ৯২.৩৬% আৰু ৮৪.৫৬%। মুঠ ১৬,৭৮,৮৯৫ জন লোক সাক্ষৰ আছিল, যাৰ ভিতৰত পুৰুষ ৮,৪৩,৮৫৫ জন আৰু মহিলা ৮,৩৫,০৪০ গৰাকী। ২০১১ চনত পালঘাটৰ জনসংখ্যা আছিল ২৮,০৯,৯৩৪ গৰাকী, যাৰ ভিতৰত পুৰুষ ১৩,৫৯,৪৭৮ জন আৰু মহিলা ১৪,৫০,৪৫৬ গৰাকী। ২০০১ চনৰ লোকপিয়লত পালঘাটৰ জনসংখ্যা আছিল ২৬,১৭,৪৮২ গৰাকী, যাৰ ভিতৰত পুৰুষ আছিল ১২,৬৬,৯৮৫ জন আৰু বাকী ১৩,৫০,৪৯৭ গৰাকী আছিল মহিলা। ২০১১ চনৰ লোকপিয়লত পালঘাট জিলাৰ জনসংখ্যায় কেৰালাৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ৮.৪১ শতাংশ সামৰি লৈছিল। ২০০১ চনৰ লোকপিয়লত পালঘাট জিলাৰ বাবে এই সংখ্যা আছিল কেৰালাৰ জনসংখ্যাৰ ৮.২২ শতাংশ। ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়লত ২০০১ চনৰ লোকপিয়লৰ তুলনাত জনসংখ্যাত ৭.৩৫ শতাংশ পৰিৱৰ্তন হৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বৰ ২০০১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়লত পালঘাট জিলাত ১৯৯১ চনৰ তুলনাত জনসংখ্যা ৯.৮৮ শতাংশ বৃদ্ধি পাইছিল। ভাৰতৰ ২০১১ চনৰ প্ৰাথমিক অস্থাৱৰ লোকপিয়লৰ তথ্যই প্ৰকাশ কৰে যে ২০১১ চনৰ বাবে পালঘাট জিলাৰ জনসংখ্যাৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ৬২৭ জন। ২০০১ চনত পালঘাট জিলাৰ জনসংখ্যাৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ৫৮৪ জন আছিল। পালঘাট জিলায় ৪,৪৮২ বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকা পৰিচালনা কৰে। ২০০১ চনৰ ৮৪.৩৫% ৰ তুলনাত ২০১১ চনত পালঘাটৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ আছিল ৮৯.৩১%। লিংগভিত্তিকভাৱে চালে পুৰুষ আৰু মহিলাৰ সাক্ষৰতা আছিল ক্ৰমে ৯৩.১০% আৰু ৮৫.৭৯%। ২০০১ চনৰ লোকপিয়লৰ বাবে পালঘাট জিলাত এই সংখ্যা আছিল ক্ৰমে ৮৯.৫২% আৰু ৭৯.৫৬%। পালঘাট জিলাত মুঠ সাক্ষৰ লোক আছিল ২২,৩৯,৪৯২ জন, যাৰ ভিতৰত পুৰুষ ১,১২,৬০০ জন আৰু মহিলা ১১,১৬,৮৯২ গৰাকী। ২০০১ চনত পালঘাট জিলাত এই সংখ্যা আছিল ১৯,৩৮,৮১৮ জন। পালঘাটত লিংগ অনুপাতৰ ক্ষেত্ৰত, ২০০১ চনৰ লোকপিয়লৰ ১০৬৬ ৰ তুলনাত প্ৰতি ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ১০৬৭ গৰাকী আছিল। লোকপিয়ল ২০১১ সঞ্চালকালয়ৰ শেহতীয়া প্ৰতিৱেদন অনুসৰি ভাৰতত গড় ৰাষ্ট্ৰীয় লিংগ অনুপাত হৈছে ৯৪০। ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়লত ২০০১ চনৰ লোকপিয়লৰ তথ্যৰ ৯৬৩ গৰাকী ছোৱালীৰ তুলনাত শিশু লিংগ অনুপাত আছিল প্ৰতি ১০০০ জন ল'ৰাৰ বিপৰীতে ৯৬৭ গৰাকী ছোৱালী। ২০০১ চনৰ লোকপিয়লৰ ৩,১৮,৮৮৪ গৰাকীৰ বিপৰীতে ০–৬ বছৰ বয়সৰ মুঠ ৩০২,২৯৭ গৰাকী শিশু আছিল। মুঠ ৩০২,২৯৭ গৰাকী শিশুৰ ভিতৰত পুৰুষ আৰু মহিলা আছিল ক্ৰমে ১৫৩,৬৯৬ জন আৰু ১৪৮,৬০১ গৰাকী। ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি শিশু লিংগ অনুপাত আছিল ৯৬৭, যিটো ২০০১ চনৰ লোকপিয়লৰ ৯৬৩ ৰ সৈতে তুলনীয়। ২০১১ চনত ০–৬ বছৰ বয়সৰ শিশুসকলে পালঘাট জিলাৰ ১০.৭৬ শতাংশ অংশ গঠন কৰিছিল, যিটো ২০০১ চনত ১২.১৮ শতাংশ আছিল। ভাৰতৰ পূৰ্বৰ লোকপিয়লৰ তুলনাত ইয়াৰ মূল পৰিৱৰ্তন আছিল −১.৪২ শতাংশ। === ভাষা === ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ সময়ত ৯৩.৭১% জনসংখ্যায় মালয়ালম আৰু ৪.৮২% জনসংখ্যায় প্ৰথম ভাষা হিচাপে কয়। প্ৰশাসনিক ভাষা আৰু বহুলভাৱে প্ৰচলিত ভাষা মালয়ালম। ইৰুলা (৩৫৬০ ভাষী) আৰু কুৰুম্বা (১০২৮ ভাষী) আদি সংখ্যালঘু দ্ৰাবিড় ভাষাও ইয়াত কোৱা হয়। ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি মুঠ জনসংখ্যাৰ মাতৃভাষাৰ শতকৰা হাৰ এনেধৰণৰ। {{Pie chart |caption = পালঘাট জিলাৰ ভাষা (২০১১)<ref name="languages"/> |label1 = [[মালয়ালম]] |value1 = 93.71 |color1 = cornflowerblue |label2 = [[তামিল]] |value2 = 4.82 |color2 = royalblue |label3 = আন আন |value3 = 1.47 |color3 = grey }} == পৰ্যটনস্থলী == {{multiple image | align = left | direction = vertical | width = 220 | image1 = Varikkasseri Gopuram.jpg | alt1 = | caption1 = [[ভাৰিককাছেৰী মানা]]-কেৰালাৰ অন্যতম পুৰণি পৰম্পৰাগত নামবুথিৰি পৰিয়ালৰ ঘৰ (ইল্লাম)। | image2 = Malampuzha Garden Entrance.JPG | alt2 = | caption2 = [[মালম্পুঝা বান্ধ|মালম্পুজা]] বান্ধৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ | image3 = Pothundi Dam view.jpg | alt3 = | caption3 = ১৯ শতিকাত ([[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ যুগ]]) নিৰ্মিত পথুণ্ডি বান্ধ, ভাৰতৰ অন্যতম পুৰণি বান্ধ }} {{multiple image | align = right | direction = vertical | width = 220 | image1 = Highland Grassland Shola of Silent Valley National Park.jpg | alt1 = | caption1 = [[চাইলেন্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] | image2 = The Western Ghats003.jpg | alt2 = | caption2 = [[নেলিয়াম্পাথী]] পৰ্বত | image3 = Valley View Parambikulam 02.jpg | alt3 = | caption3 = [[পৰম্বিকুলাম বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]] }} {{columns-list|colwidth=22em| * [[আত্তপ্পাদি]] সংৰক্ষিত বনাঞ্চল * [[ধোনি, পলাক্কাদ|ধোনি জলপ্ৰপাত]] * [[এলিভাই মালা]] * [[মালামপূজা|ফেণ্টাচি পাৰ্ক]] * [[কাঞ্জিৰাপূজা বান্ধ]]। * কান্নিমৰা [[ছেগন]]<ref>{{Cite news|title=MUNNAR TOURISM|url=https://www.india.com/travel/munnar/}}</ref> * [[কৰিমপূজা, পলাক্কাদ|''কৰিমপূজা কোভিলাকাম'']] * [[কোলেংগোদে, পলাক্কাদ|কোল্লেনংগোদে]]। * [[মালামপূজা বান্ধ]]। * [[মালম্পূজা]] বাগিছা * [[চিত্তুৰ-থাথামংগলম|মাম্পাৰা শৃংগ (ৰাজৰ শিলৰ ঢাল)]] * [[মংগলম বান্ধ]]। * [[মন্নাৰক্কাড|মীনভাল্লাম জলপ্ৰপাত]] * মীনকাৰ বান্ধ * [[নেলিয়াম্পাথি]] পাহাৰীয়া ষ্টেচন * [[পলাক্কাদ দুৰ্গ]]। * [[পৰম্বিকুলম বান্ধ]]। * [[পৰম্বিকুলাম বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল]] * [[পথুণ্ডি বান্ধ]]। * [[চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] * [[চিৰুৱনী বান্ধ]]। * [[চিৰুৱনী জলপ্ৰপাত]] * [[ভাৰিককাছেৰী মানা]]। * [[ৱালায়াৰ বান্ধ]]। * [[ছেখাৰিপুৰম]]। }} === চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান === ই নীলগিৰি জৈৱ-মণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যেৰে ভৰ-পূৰ অঞ্চলত অৱস্থিত। মলপ্পুৰম জিলাৰ নিলম্বুৰ তালুকত থকা কাৰিম্পুঝা অভয়াৰণ্য, নিউ অমৰমবলম সংৰক্ষিত বনাঞ্চল, আৰু নেডুমকায়াম বৰ্ষাৰণ্য, পালঘাট জিলাৰ মন্নাকাড তালুকৰ আট্টাপাদী সংৰক্ষিত বনাঞ্চল, আৰু নীলগিৰি জিলাৰ মুকুৰ্থী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ চৌপাশে অৱস্থিত। দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম সৰ্বোচ্চ শৃংগ মুকুৰ্থী শৃংগ আৰু অঙ্গিন্দ শৃংগও ইয়াৰ সমীপতে অৱস্থিত। কাৱেৰী নদীৰ উপনদী ভৱানী নদী আৰু ভাৰথাপুঝা নদীৰ উপনদী কুন্তীপুঝা নদী চাইলেণ্ট ভেলীৰ সমীপতে উৎপত্তি হৈছে। কাদালুণ্ডী নদীৰো উৎপত্তি চাইলেণ্ট ভেলীতে হৈছে। {{wide image|View from Mangalam Dam Reservoir.jpg|600px|[[মংগালম বান্ধ]] জলাশয়ৰ পৰা পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ দৃশ্য |alt=মংগলম বান্ধৰ প্যানোৰামিক দৃশ্য}} [[চিত্ৰ:Valley View Parambikulam 02.jpg|thumb|[[পৰম্বিকুলাম বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]]]] === পৰম্বিকুলাম বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য === পৰম্বিকুলাম বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য (যাক পৰম্বিকুলাম ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্প বুলিও জনা যায়) কেৰালাৰ পালঘাট জিলাৰ চিত্তুৰ তালুকত অৱস্থিত এক সংৰক্ষিত জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ অঞ্চল। পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ আনামলাই পাহাৰীয়া অংশত প্ৰায় ২৮৫ বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকা জুৰি বিস্তৃত এই অভয়াৰণ্যখন ঘন বৰ্ষাৰণ্য, বাঁহ গছৰ হাবিয়ন আৰু সুউচ্চ পাহাৰেৰে পৰিৱেষ্টিত। এই অঞ্চলটো হাতী, বাঘ, নাহৰফুটুকী বাঘ, গৌৰ (ভাৰতীয় ম’হ), আৰু বিলুপ্তপ্ৰায় 'নীলগিৰি তাহৰ'ৰ দৰে বহুতো দুৰ্লভ প্ৰজাতিৰ জীৱ-জন্তু তথা চৰাই-চিৰিকটিৰ এক প্ৰধান বাসস্থান। প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰে ভৰ-পূৰ এই অভয়াৰণ্যখনত বিশ্বৰ অন্যতম প্ৰাচীন আৰু বৃহৎ চেগুন গছ 'কন্নিমাৰা টেক' (Kannimara Teak) অৱস্থিত, যি পৰ্যটকসকলৰ বাবে এক বিশেষ আকৰ্ষণৰ কেন্দ্ৰবিন্দু। ইয়াৰ উপৰি, অঞ্চলটোৰ পৰিস্থিতি-পৰ্যটন (Ecotourism), ট্ৰেকিং আৰু প্ৰাকৃতিক শান্ত পৰিৱেশৰ বাবে পৰম্বিকুলামে কেৰালাৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰাকৃতিক আৰু সংৰক্ষিত বনাঞ্চল হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে। == শিক্ষা == [[চিত্ৰ:GVC Palakkad.jpg|left|thumb|চৰকাৰী ভিক্টোৰিয়া কলেজ, পালঘাট]] পালঘাট জিলা ভাৰতৰ কেৰেলা ৰাজ্যৰ শিক্ষাৰ অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰ। পালঘাট জিলাত বিশিষ্ট শিক্ষানুষ্ঠানসমূহে বিভিন্ন স্তৰৰ শিক্ষাৰ বাবে মঞ্চ প্ৰদান কৰে। জিলাখনত কেৰালা ৰাজ্যৰ একমাত্ৰ ভাৰতীয় প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠান। পালঘাট জিলাত তিনিখন শৈক্ষিক জিলা আছে যথা পালঘাট, অট্টাপ্পালাম আৰু মান্নাৰকাড। সমগ্ৰ জিলাখনত কেইবাখনো শিক্ষানুষ্ঠানে কাম কৰি আছে। চৰকাৰী ভিক্টোৰিয়া কলেজ, পালঘাট, চৰকাৰী অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, শ্ৰীকৃষ্ণপুৰম, এন এছ এছ কলেজ অৱ ইঞ্জিনিয়াৰিং, চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, পালঘাট, চেম্বাই মেম’ৰিয়েল চৰকাৰী সংগীত মহাবিদ্যালয়, আৰু বহুতো উচ্চ পৰ্যায়ৰ শিক্ষানুষ্ঠান পালঘাট জিলাত অৱস্থিত। [[চিত্ৰ:IIT PKD.jpg|left|thumb|ইণ্ডিয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি, পালঘাট]] [[চিত্ৰ:Nssce main building.jpg|left|thumb|এন এছ এছ কলেজ অৱ ইঞ্জিনিয়াৰিং, পালঘাট]] [[চিত্ৰ:B. E. M. Higher Secondary School, Palakkad.jpg|left|thumb|বি ই এম উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়, পালঘাট]] ১৮৬৬ চনত স্থাপিত পালঘাটৰ চৰকাৰী ভিক্টোৰিয়া কলেজ ৰাজ্যখনৰ অন্যতম পুৰণি কলেজ। ২০১৪ চনত আৰম্ভ হোৱা চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় পালঘাট জিলাখনৰ প্ৰথমখন চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। আকাথেথাৰাৰ এন এছ এছ অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয় ভাৰতৰ কেৰেলাত স্থাপিত চতুৰ্থ অভিযান্ত্ৰিক প্ৰতিষ্ঠান। চেম্বাই স্মাৰক চৰকাৰী সংগীত মহাবিদ্যালয় ৰাজ্যখনৰ কৰ্ণাটিক সংগীতৰ পাঠদানৰ অন্যতম উৎকৃষ্টতাৰ কেন্দ্ৰ। ১৯৬৪ চনত স্থাপিত মহিলা মহাবিদ্যালয় মাৰ্চি কলেজ, পালঘাট পালঘাট চহৰৰ অন্যতম চিনাকি প্ৰতিষ্ঠান। * আই আই টি পালঘাট * ভিক্টোৰিয়া কলেজ * চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, পালঘাট * এন এছ এছ অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয় * এম ই এছ কল্লাদি কলেজ, মান্নাৰক্কাড * জিলা ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাল, পালঘাট * চেম্বাই মেম'ৰিয়েল চৰকাৰী সংগীত মহাবিদ্যালয়, পালঘাট * এন এছ এছ কলেজ, অট্টাপালাম, পালঘাট * এন এছ এছ কলেজ, নেনমাৰা, পালঘাট * চৰকাৰী মহাবিদ্যালয়, চিত্তুৰ * শ্ৰী নীলাকান্ত চৰকাৰী সংস্কৃত মহাবিদ্যালয় পট্টাম্বী * আল আমিন অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, শ্বোৰনুৰ পালঘাট * কৰুণা চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, বিলায়োদী পালঘাট * মাৰ্চি কলেজ, পালঘাট * কলেজ অৱ এপ্লাইড ছায়েন্স, ভাডাকেনচেৰী, পালঘাট * শ্ৰীকৃষ্ণপুৰম ভিটি ভট্টাথিৰিপাদ কলেজ * ঔদ্যোগিক প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান, মালম্পূজা * চৰকাৰী পলিটেকনিক, কোডুম্বু, পালঘাট * শ্ৰীনাৰায়ণ মহাবিদ্যালয়, আলাথুৰ * শ্ৰী নীলাকান্ত চৰকাৰী সংস্কৃত মহাবিদ্যালয় পট্টাম্বী * যুৱক্ষেত্ৰ ইনষ্টিটিউট অৱ মেনেজমেণ্ট ষ্টাডিজ * আঞ্চলিক কৃষি গৱেষণা কেন্দ্ৰ, পটম্বি, পালঘাট * পি কে ডি এ এছ ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল চাইন্সেছ, অট্টাপালাম * কেৰেলা চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, আমগোড়, পালঘাট * নাজাথ কলা আৰু বিজ্ঞান মহাবিদ্যালয়, মান্নাৰক্কাড, পালঘাট * প্ৰয়োগ বিজ্ঞান মহাবিদ্যালয়, মালাম্পুঝা, কালেপুলি, পালঘাট * প্ৰয়োগ বিজ্ঞান মহাবিদ্যালয়, কুঝলমানাম, কোট্টাই, পালঘাট * প্ৰয়োগ বিজ্ঞান মহাবিদ্যালয়, আট্টাপ্পাদি, পালঘাট * প্ৰয়োগ বিজ্ঞান মহাবিদ্যালয়, আয়লুৰ, পালঘাট * এ.ডব্লিউ.এইচ. বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি মহাবিদ্যালয়, পালঘাট * ইনষ্টিটিউট ফৰ কমিউনিকেটিভ এণ্ড কগনিটিভ নিউৰ’ চাইন্সেছ, পালঘাট * কৰুণা কলা আৰু বিজ্ঞান মহাবিদ্যালয়, পালঘাট * এম.পি.এম.এম.এছ.এন. ট্ৰাষ্ট কলেজ, শ্বোৰ্ণুৰ * সংখ্যালঘু কলা আৰু বিজ্ঞান মহাবিদ্যালয়, পদিনজাৰংগী * ৰয়েল ইনষ্টিটিউট অৱ চাইন্স এণ্ড টেকন’লজি, পালঘাট * সদানম ইনষ্টিটিউট অৱ কমাৰ্চ এণ্ড মেনেজমেণ্ট ষ্টাডিজ, পালঘাট * সদানম কুমাৰন মহাবিদ্যালয়, পাথিৰিপাল * শ্ৰী নীলাকান্দ চৰকাৰী ড° সংস্কৃত মহাবিদ্যালয়, পট্টাম্বী * শ্ৰীকৃষ্ণপুৰম ভি.টি. ভট্টাথিৰিপাদ মহাবিদ্যালয়, == সংবাদ মাধ্যম == মালয়ালমৰ প্ৰধান বাতৰি কাকতসমূহৰ ভিতৰত মলয়ালা মনোৰমা,মথৰুভূমি, দেশভীমণি, সুপ্ৰভাথাম দৈনিক পালঘাট চহৰত ছপা কেন্দ্ৰ আছে আৰু চহৰৰপৰা প্ৰকাশিত সন্ধিয়া বাতৰি কাকতও কম। চহৰত (ACV)ৰ দৰে স্থানীয় নিউজ চেনেলেও কাম কৰি আছে। চুলতানপেটৰ ৰবিনছন ৰোডত অৱস্থিত পালঘাট প্ৰেছ ক্লাব। আহলিয়া কেম্পাছৰ পালঘাটত চলি থকা এটা ব্যক্তিগত এফ এম ষ্টেচন। পালঘাটত চৰকাৰী এফ এম ষ্টেচন স্থাপনৰ বাবে দীৰ্ঘম্যাদী দাবী। বৰ্তমান পালঘাট চহৰত মুঠ ৮টা চিনেমা হল কাৰ্যক্ষম হৈ আছে যিয়ে মালয়ালম, ইংৰাজী, তামিল, হিন্দী চিনেমা প্ৰদৰ্শন কৰে, আন কিছুমান মাল্টিপ্লেক্স পৰ্দা নিৰ্মাণৰ কাম চলি আছে আৰু চহৰখনৰ ভিতৰত আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে অদূৰ ভৱিষ্যতে মুকলি হোৱাৰ আশা কৰা হৈছে। == ক্ৰীড়া == মহানগৰীৰ মাজ-মজিয়াত অৱস্থিত ইন্দিৰা গান্ধী পৌৰসভা ষ্টেডিয়ামখন এসময়ত ৰাজ্যখনৰ মেজৰ স্প’ৰ্টছ মিট আৰু ফুটবল খেলৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল যদিও বৰ্তমান ষ্টেডিয়ামখনৰ ৰক্ষণাবেক্ষণৰ অভাৱৰ বাবে খেল পৰিচালনাৰ অৱস্থা নাই। পৌৰসভাই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সুবিধাৰে ষ্টেডিয়ামখন সংস্কাৰৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছে। চহৰখনত পালঘাটৰ মাজ-মজিয়াত অৱস্থিত ফ'ৰ্ট ময়দান<ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/sports/sports-news/palakkad-municipal-stadium-turns-into-dump-yard-covered-with-weeds-1.3209529|title=Palakkad municipal stadium turns into dump yard covered with weeds|website=Mathrubhumi}}</ref> যাক কোটা মৈদানম বুলিও কোৱা হয়। বৰ্তমান ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বেছিকৈ ক্ৰিকেট খেলৰ বাবে কৰা হয়। ফ’ৰ্ট মাইদানত সৰ্বাধিক ১০ হাজাৰ লোকৰ বাবে ঠাই আছে। ২০০২ চনলৈকে এই খেলপথাৰখন কেৱল স্থানীয় ক্ৰিকেটৰ বাবেহে বিবেচিত হৈছিল। ২০০৩ চনত ফ’ৰ্ট ময়দানত ৰঞ্জি ট্ৰফী প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। চহৰখনৰ পালঘাটৰ চৰকাৰী ভিক্টোৰিয়া কলেজৰ ওচৰত অৱস্থিত এটা ইনড'ৰ ষ্টেডিয়াম আছে যাৰ মুঠ আয়তন এক লাখ বৰ্গফুট (৯,৩০০ মিটাৰ বৰ্গফুট) আৰু বাণিজ্যিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ এতিয়াও আধৰুৱা আৰু অসম্পূৰ্ণ। পালঘাটৰ নতুনকৈ নিৰ্মাণ কৰা চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ মাটিত আঠটা লাইন কাৰ্যক্ষম হৈ থকা এটা চিহ্নেটিক ট্ৰেক আছে। == পালঘাট জিলাৰ মুখ্য চহৰ == [[চিত্ৰ:Ottpalam town4.jpg|left|thumb|অট্টাপ্লাম|231x231px]] [[চিত্ৰ:Vadakkencherry town2020.jpg|thumb|ভাডাকেঞ্চেৰী]] [[চিত্ৰ:Pattambi Town View.jpg|left|thumb|পট্টাম্বী|231x231px]] [[চিত্ৰ:Alathur Town1.jpg|thumb|আলাথুৰ|left|235x235px]]কেৰালাৰ পালঘাট জিলাৰ কেইবাখনো উল্লেখযোগ্য চহৰ আছে যিবোৰে জিলাখনৰ ইতিহাস, সংস্কৃতি আৰু যোগাযোগ ব্যৱস্থাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। জিলাখনৰ প্ৰধান প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হৈছে পালঘাট চহৰ, যি ঐতিহাসিক টিপু চুলতানৰ দুৰ্গ আৰু প্ৰাকৃতিক পালঘাট গিৰিপথৰ বাবে প্ৰসিদ্ধ। ভাৰতপুঝা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত ওট্টাপালাম চহৰখন ইয়াৰ সমৃদ্ধ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য, মনোৰম প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য আৰু চলচ্চিত্ৰ চিত্ৰগ্ৰহণৰ স্থান হিচাপে জনাজাত। আনহাতে, শ্বৰনুৰ হৈছে ৰাজ্যখনৰ অন্যতম বৃহৎ আৰু ব্যস্ত ৰে’লৱে জংচন, যি সমগ্ৰ কেৰালাৰ যাতায়াতৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰবিন্দু। ইয়াৰ উপৰি, পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ পাদদেশত অৱস্থিত মান্নাৰকাড চহৰখন বিখ্যাত ‘চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান’ৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে পৰিচিত আৰু চিত্তুৰ-থাত্থমংগলম হৈছে কৃষি তথা ঐতিহ্যবাহী লোকসংস্কৃতিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ। * পালঘাট * অট্টাপ্লাম * পট্টাম্বী * মান্নাৰক্কাদ * চেৰপুলাচেৰী * কলেংগোড * চিত্তুৰ-থাথামংগলম * শ্বোৰ্ণুৰ * আলাথুৰ * ভাডাকেঞ্চেৰী * কোডুৱায়ুৰ * নেম্মাৰা * কোজিনজামপাৰ == পালঘাট জিলাৰ গ্ৰাম পঞ্চায়ত == {{columns-list|colwidth=22em| * [[আগালী (গ্ৰাম পঞ্চায়ত)]] * [[আলানালুৰ]] * [[আলাথাৰ]] * [[আম্বলাপ্পাৰা]]। * [[অনাক্কাৰ (পলাক্কাদ)]]। * [[অনংগনদী]] * [[আয়িলুৰ (গ্ৰাম পঞ্চায়ত)]] * [[চালাৱৰা]]। * [[চালিচেৰী]] * [[এলাপুলি]]। * [[এলাভানচেৰী]]। * [[এৰিমায়ুৰ]] * [[এৰুথাম্পাথী (গ্ৰাম পঞ্চায়ত)]] * [[কদম্পাজিপুৰম]]। * [[কাঞ্জিৰামপূজা (গ্ৰাম পঞ্চায়ত)]] * [[কান্নাদী]] * [[কাপ্পুৰ (পালাক্কাদ জিলা)]] * [[কাৰিম্বা, পলাক্কাদ]]। * [[কৰিমপূজা, পলাক্কাদ]]। * [[কাভাছেৰী]] * [[কেৰালাছেৰী]] * [[কিঝাক্কানচেৰী]]। * [[কোডুম্বা]] * [[কোদুৱায়ুৰ (গ্ৰাম পঞ্চায়ত)]] * [[কোলেংগোডে, পালাক্কাড]]। * [[কংগাদ (গ্ৰাম পঞ্চায়ত)]] * [[কোপ্পম]] * [[কোট্টপ্পাদম (গ্ৰাম পঞ্চায়ত)]] * [[কোট্টায়ী (গ্ৰাম পঞ্চায়ত)]] * [[কোঝিনজামপাৰা (গ্ৰাম পঞ্চায়ত)]] * [[কুলুক্কল্লুৰ]]। * [[কুমাৰমপুথাৰ (গ্ৰাম পঞ্চায়ত)]] * [[কুঠন্নুৰ (গ্ৰাম পঞ্চায়ত)]] * [[কুঝলমন্নম (গ্ৰাম পঞ্চায়ত)]] * [[মংকৰা]]। * [[মন্নুৰ]] * [[মাৰুথাৰোড]]। * [[মাথুৰ (গ্ৰাম পঞ্চায়ত)]] * [[মেলাৰকোড]] * [[মুণ্ডুৰ, পলাক্কাদ]]। * [[মুথালামাদা, পলাক্কাদ]]। * [[মুথুথালা]]। * [[নাগালাছেৰী]] * [[নালেপিলি (গ্ৰাম পঞ্চায়ত)]]। * [[নেলয়া গ্ৰামপঞ্চায়ত]] * [[নেলিয়ামপাতি]]। * [[নেম্মাৰা (গ্ৰাম পঞ্চায়ত)]] * [[অংগালুৰ (গ্ৰাম পঞ্চায়ত)]] * [[পল্লাসেনা]]। * [[পৰালী গ্ৰাম পঞ্চায়ত]] * [[পৰুদুৰ]]। * [[পেটেনচেৰী (গ্ৰাম পঞ্চায়ত)]] * [[পেৰিংগোট্টুকুৰিছি (গ্ৰাম পঞ্চায়ত)]] * [[পেৰুমাট্টি (গ্ৰাম পঞ্চায়ত)]] * [[পেৰুভেম্বা]] * [[পিৰাইৰি]]। * [[পলপুলি]] * [[পুডুকোড]] * [[পুদুৰ, পলাক্কাদ]]। * [[পুদুছেৰী (গ্ৰাম পঞ্চায়ত)]] * [[পুথুনগৰম]] * [[শোলায়াৰ (গ্ৰাম পঞ্চায়ত)]] * [[তাচামপাৰা (গ্ৰাম পঞ্চায়ত)]] * [[তাৰুৰ (গ্ৰাম পঞ্চায়ত)]] * [[থেংকৰা]]। * [[থেঁকুৰিছি (গ্ৰাম পঞ্চায়ত)]] * [[থিৰুমিটাকোড (গ্ৰাম পঞ্চায়ত)]] * [[থিৰুভেগাপ্পুৰা]]। * [[বদকাৰপতি (গ্ৰাম পঞ্চায়ত)]] * [[বদকেঞ্চেৰী (গ্ৰাম পঞ্চায়ত)]]। * [[বদবন্নুৰ]]। * [[ভাল্লাপূজা]]। * [[বন্দাঝি (গ্ৰাম পঞ্চায়ত)]] * [[বনিয়ামকুলাম (গ্ৰাম পঞ্চায়ত)]] * [[ভিলায়ুৰ]] }} == তথ্যসূত্ৰ == qel63ipzvxwq7y97sigvjn530euoy2s 0 138447 625713 624433 2026-08-10T00:52:49Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625713 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = য়ৱনিকা<br />Yavanika | image = Yavanika poster.jpg | caption = পোষ্টাৰ | director = কে. জি. জৰ্জ | producer = হেনৰি | story = কে. জি. জৰ্জ | screenplay = কে. জি. জৰ্জ<br/> এচ. এল. সদানন্দ (সংলাপ) | narrator = | starring = ভাৰত গোপী<br />নেদুমুদি বেণু<br />জালাজা<br />থিলাকন<br />মমুট্টি | music = এম বি শ্ৰীনিবাসন | cinematography = ৰামচন্দ্ৰ বাবু | editing = এম এন অপ্পু | distributor = অপ্সৰা পিকচাৰ্চ | released = {{Film date|1982|04|30|df=y}} | runtime = | country = ভাৰত | language = মালায়লম }} '''য়ৱনিকা'''({{lang-en|Yavanika}}) হৈছে ১৯৮২ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত কে. জি. জৰ্জে লিখা আৰু পৰিচালনা কৰা এখন ভাৰতীয় মালয়ালম ভাষাৰ ৰহস্য-থ্ৰিলাৰ চলচ্চিত্ৰ। ছবিখনত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে ভাৰত গোপী, মম্মুটি, নেডুমুডি বেণু আৰু জালাজাই।<ref>{{cite web|url=http://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=1342|title=Yavanika|access-date=16 October 2014|publisher=www.malayalachalachithram.com}}</ref><ref>{{cite web |title=Yavanika |url=http://spicyonion.com/title/yavanika-malayalam-movie/ |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20221127185615/http://spicyonion.com/title/yavanika-malayalam-movie/ |archive-date=2022-11-27 |access-date=16 October 2014 |publisher=spicyonion.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Malayalam's Big M: Mammootty Turns 63 |url=http://movies.ndtv.com/photos/malayalams-big-m-mammootty-turns-63-15937/slide/9 |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612162542/http://movies.ndtv.com/photos/malayalam-s-big-m-mammootty-turns-63-15937 |archive-date=12 June 2018 |website=NDTV}}</ref> য়ৱনিকা কে. জি. জৰ্জৰ অন্যতম সমাদৃত চলচ্চিত্ৰ হিচাপে পৰিগণিত। মুক্তিৰ পিছত ছবিখনে সমালোচকসকলৰ পৰা ব্যাপক প্ৰশংসা লাভ কৰিছিল আৰু <ref name="A classic" /><ref>{{Cite web |last=Suresh |first=Anandu |date=2023-09-27 |title=The anatomy of KG George's Yavanika: One of India's finest mystery thrillers |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/the-anatomy-of-kg-george-yavanika-one-of-indias-finest-mystery-thrillers-8954035/ |access-date=2024-07-19 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> আজিও বহু চলচ্চিত্ৰ সমালোচকৰ দৃষ্টিত ই মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ এক অনন্য কীৰ্তি তথা এখন কালজয়ী শিল্পকৰ্ম হিচাপে স্বীকৃত।<ref name=":0" /><ref>{{cite web |title=A filmmaker who understood the craft's aesthetics; adieu auteur: Remembering K G George |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/sep/25/a-filmmaker-who-understood-the-crafts-aesthetics-adieu-auteur-remembering-k-g-george-2617929.html |publisher=New Indian Express}}{{dead link|date=February 2024|bot=medic}}</ref><ref name="The Hindu">{{cite web |date=29 April 2017 |title=A landmark in Malayalam film history |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/a-landmark-in-malayalam-film-history/article18310261.ece |work=[[The Hindu]]}}</ref> == অভিনয়ত == ভাৰত গোপী — অয়্যাপ্পন; এজন তবলা-বাদক আৰু মদপী।<br /> নেদুমুডি ভেনু — বালাগোপালন।<br /> জলজা — ৰোহিণী; নাটকসমূহৰ নিয়মীয়া মুখ্য মহিলা চৰিত্ৰ।<br /> থিলকন — ভাক্কাচন; সমালোচকৰ দ্বাৰা সমাদৃত এজন নাট্য পৰিচালক।<br /> মম্মুট্টী — চি.আই. জেকব ইৰালী; তদন্তৰ দায়িত্বত থকা আৰক্ষী বিষয়া।<br /> ভেনু নাগাভল্লী — জোচেফ কল্লাপল্লী।<br /> জগতি শ্ৰীকুমাৰ — ৱৰুণন।<br /> বিজয়ৱাণী — মলী; জেকব ইৰালীৰ পত্নী।<br /> থোডুপুঝা বাসন্তী — ৰাজাম্মা।<br /> শ্ৰীনিবাসন — চেল্লাপ্পন।<br /> অশোকন — বিষ্ণু; অয়্যাপ্পনৰ পুত্ৰ।<br /> মোহন জ'জ — ডেনী।<br /> কুট্টিয়েডাথি বিলাসিনী — অম্মিণী == প্ৰযোজনা == === বিকাশ === ছবিখনত 'ৰাছোমন ইফেক্ট' (Rashomon Effect) নামৰ এক বিশেষ কথন-কৌশল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। এই কৌশলত একেটা ঘটনাৰ বিষয়ে বিভিন্ন চৰিত্ৰই নিজৰ নিজৰ দৃষ্টিভংগীৰে বৰ্ণনা কৰে, যিবোৰ বহু ক্ষেত্ৰত পৰস্পৰবিৰোধী বা অসামঞ্জস্যপূৰ্ণ হয়। ফলত, ঘটনাটোৰ প্ৰকৃত সত্য ধীৰে ধীৰে দৰ্শকৰ সন্মুখত উন্মোচিত হয়। ছবিখনৰ বিকাশৰ বিষয়ে কে. জি. জৰ্জে কৈছিল: "সেই সময়ত মই [[চেন্নাই|মাদ্ৰাজ]]ত আছিলোঁ, তেতিয়াই প্ৰযোজক হেনৰীৰ পৰা এটা ফোন আহিছিল। তেওঁ ক'লে যে তেওঁ মোৰ সৈতে এখন মালয়ালম ছবি নিৰ্মাণ কৰিব বিচাৰে আৰু সুধিলে যে মোৰ হাতত কোনো বিষয়বস্তু আছে নেকি। তাৰ পিছত তাজ কন্নেমাৰা হোটেলত আমাৰ এখন বৈঠক হয়। তাত মই তেওঁক দুটা কাহিনীৰ কথা কওঁ—এখন আছিল আদামিন্টে ভাৰিয়েল্লু (Adaminte Variyellu) আৰু আনখন য়ৱনিকা। হেনৰীয়ে য়ৱনিকাৰ প্ৰতি বিশেষ আগ্ৰহ দেখুৱায় আৰু ছবিখন নিৰ্মাণৰ বাবে সেউজ সংকেত দিয়ে।"<ref name="A classic">{{cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2007/11/19/stories/2007111951050100.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080821052107/http://www.hindu.com/mp/2007/11/19/stories/2007111951050100.htm|url-status=dead|archive-date=21 August 2008|title=A classic called Yavanika|author=K. Pradeep|date=19 November 2007|newspaper=[[The Hindu]]|access-date=22 July 2011|archivedate=21 August 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080821052107/http://www.hindu.com/mp/2007/11/19/stories/2007111951050100.htm|deadurl=yes}}</ref> === ফিল্মিং === ছবিখনৰ সমগ্ৰ দৃশ্যগ্ৰহণ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ ভাট্টিয়ূৰক্কাভু উপনগৰ অঞ্চলত সম্পন্ন কৰা হৈছিল।<ref name="A classic" /> == মুক্তি আৰু সমাদৰ == য়ৱনিকা ছবিখন প্ৰথমে চাৰিখন চিনেমা হলত মুক্তি দিয়া হৈছিল। মুক্তিৰ প্ৰথম সপ্তাহত দৰ্শকৰ সঁহাৰি মধ্যমীয়া আছিল যদিও, পিছলৈ মুখে-মুখে প্ৰচাৰৰ ফলত ছবিখনৰ জনপ্ৰিয়তা বৃদ্ধি পায় আৰু ই একে সময়তে ব্যৱসায়িকভাৱে সফল আৰু সমালোচকৰ প্ৰশংসিত চলচ্চিত্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়। <ref name="A classic" /><ref name="The Hindu"/><ref>{{cite web|url=http://malayalam.filmibeat.com/features/best-police-roles-mammootty-028422.html|title=മലയാള സിനിമയിലെ കരുത്തനായ പോലീസ് ഓഫീസര്, അതിശയിപ്പിച്ച എട്ട് വേഷങ്ങള്!!|work=[[Filmibeat]]|date=26 March 2016}}</ref> ছবিখন প্ৰেম নজীৰ অভিনীত Ivan Oru Simham (১৯৮২)-ৰ সৈতে একেলগে মুক্তি পাইছিল। কিন্তু পিছলৈ যৱনিকাই বক্স অফিচত সেই ছবিকো অতিক্ৰম কৰি অধিক আয় কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=31 March 2010 |title=ജീവിതമെന്ന അസംബന്ധനാടകം |url=https://www.janayugomonline.com/php/newsDetails.php?nid=6232 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131007114946/http://www.janayugomonline.com/php/newsDetails.php?nid=6232 |archive-date=7 October 2013 |access-date=22 July 2011 |website=Janayugom |language=Malayalam |quote=ഇവനൊരു സിംഹം എന്ന പ്രേംനസീര്‍-ഷാനവാസ് ചിത്രത്തോടൊപ്പമാണ് യവനിക റിലീസ് ചെയ്തത്. എന്നാല്‍ പ്രേംനസീര്‍ ചിത്രത്തേക്കാള്‍ കളക്ഷന്‍ നേടിയത് യവനികയാണ്. |trans-quote=Yavanika released alongside the Premnaseer-Shanawaz film Evanoru Simham. But it was Yavanika that collected more than Premnaseer. |archivedate=7 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131007114946/http://www.janayugomonline.com/php/newsDetails.php?nid=6232 |deadurl=yes }}</ref> বিশিষ্ট চলচ্চিত্ৰ সমালোচক কোজিক্কোডন-এ যৱনিকাক সৰ্বকালৰ দহখন শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে।<ref>{{cite book |author=Kozhikodan |author-link=Kozhikodan |year=2001 |title=മലയാള സിനിമയിലെ എക്കാലത്തെയും മികച്ച പത്ത് ചിത്രങ്ങൾ [Malayala Cinemayile Ekkalatheyum Mikacha Pathu Chithrangal: 10 Best Films of All Time in Malayalam Cinema] |location=[[Calicut]], India |publisher=Poorna Publications }}</ref> The Cue আলোচনীৰ সমালোচক প্ৰেমলালৰ মতে, যৱনিকাই মূলধাৰাৰ (Mainstream) চলচ্চিত্ৰৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ অক্ষুণ্ণ ৰাখিয়েই বিষয়বস্তু আৰু চৰিত্ৰসমূহক অধিক জটিলতা, দাৰ্শনিকতা আৰু মনস্তাত্ত্বিক গভীৰতাৰে উপস্থাপন কৰাৰ এক নতুন সম্ভাৱনাৰ দুৱাৰ মুকলি কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |last=പ്രേംലാല്‍ |title=ജീവിതത്തിൻ്റെ അദൃശ്യ യവനികകൾ |url=https://www.thecue.in/entertainment/filmy-features/rewind/yavanika-malayalam-movie-analysis-director-premlal-column |access-date=2022-10-25 |website=The Cue |date=10 May 2022 |language=ml}}</ref> == সন্মান == যৱনিকা ছবিখনে ১৯৮২ চনৰ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটাত মুঠ তিনিটা বঁটা লাভ কৰিছিল— শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ — ভাৰাথন পৰিচালিত মৰ্মৰম (১৯৮২)-ৰ সৈতে যৌথভাৱে।<br /> শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য — এছ. এল. পুৰম সদানন্দন আৰু কে. জি. জৰ্জ।<br /> দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — থিলকন।<br /> ইয়াৰ উপৰি, যৱনিকাই ১৯৮২ চনৰ ''কেৰালা ফিল্ম ক্ৰিটিকছ এছ'চিয়েশ্যন বঁটা''তো এক সন্মান লাভ কৰে— দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — মাম্মুট্টী।<ref>{{Cite web|title=Kerala State Film Awards (1969 - 2012)|url=http://www.prd.kerala.gov.in/stateawards2.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303234213/http://www.prd.kerala.gov.in/stateawards2.htm|archive-date=3 March 2016|url-status=live}}</ref>:<ref>{{Cite web |date=2017-06-15 |title=Yavanika : One of the greatest mystery thrillers ever |url=http://onlookersmedia.com/evergreen-movies/yavanika-one-greatest-mystery-thrillers-ever/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220721133747/http://onlookersmedia.com/evergreen-movies/yavanika-one-greatest-mystery-thrillers-ever/ |archive-date=2022-07-21 |access-date=2022-07-21 |website=Entertainment |language=en-US}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:মালায়ালাম ছবি]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]] hjulj4x02m8wouoy58cwetgpnihsbev 0 138463 625820 624954 2026-08-10T08:52:30Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625820 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = ৰাজধনেশ<br>বৰ ধনেশ | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |title=''Buceros bicornis'' |author=BirdLife International |date=2020 |article-number=e.T22682453A184603863 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22682453A184603863.en |access-date=18 January 2022}}</ref> | status2 = CITES_A1 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref name=iucn/> | image = Great hornbill Photograph by Shantanu Kuveskar.jpg | image_caption = মতা ধনেশ পক্ষী | image2 = Female Great Hornbill by Shantanu Kuveskar.jpg | image2_caption = মাইকী ধনেশ পক্ষী | genus = Buceros | species = bicornis | authority = [[কাৰ্ল লিনিয়াছ|লিনিয়াছ]], [[Systema Naturae-ৰ ১০ম সংস্কৰণ|১৭৫৮]] | range_map = BucerosBicornisMap.svg | synonyms = ''Buceros homrai'',<ref>{{cite journal|author=Hodgson, B. H. |year=1833 |title=Description of the Buceros Homrai of the Himalaya |journal=Asiatic Researches |volume=18| issue=2| pages=169–188}}</ref> ''Dichoceros bicornis'', ''Buceros cavatus'', ''Homraius bicornis'', ''Dichoceros cavatus'', ''Buceros cristatus'' }} '''ৰাজধনেশ''' বা '''বৰ ধনেশ''' (''Buceros bicornis'') ধনেশ পক্ষী পৰিয়ালৰ এটা ডাঙৰ চৰাই। ইয়াক ইংৰাজীত 'গ্ৰেট হৰ্ণবিল' (Great hornbill) বুলি জনা যায়। এই চৰাইবিধ [[ভাৰতীয় উপমহাদেশ]] আৰু [[দক্ষিণ-পূব এছিয়া]]ত পোৱা যায়। ই মূলতঃ ফল-মূল খায়। ইয়াৰ উপৰি ই সৰু স্তন্যপায়ী প্ৰাণী, সৰীসৃপ আৰু সৰু চৰাই চিকাৰ কৰে। ২০১৮ চনৰপৰা ইয়াক [[আই ইউ চি এন ৰঙা তালিকা]]ত [[বিপন্ন প্ৰজাতি|বিপন্ন]] (Vulnerable) বুলি তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে। সঁজাত বা আবদ্ধ অৱস্থাত এই চৰাইবিধ প্ৰায় ৫০ বছৰ জীয়াই থকাৰ ৰেকৰ্ড আছে। ইয়াৰ ডাঙৰ আকাৰ, ধুনীয়া ৰং আৰু বিভিন্ন জনজাতীয় সংস্কৃতিত থকা গুৰুত্বৰ বাবে [[কেৰালা চৰকাৰ|কেৰালা চৰকাৰে]] ইয়াক [[কেৰালা]]ৰ ৰাজ্যিক চৰাই হিচাপে ঘোষণা কৰিছে। ই [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰো ৰাজ্যিক চৰাই। == শ্ৰেণীবিভাজন == ১৭৫৮ চনত [[ছুইডেন]]ৰ প্ৰকৃতিবিদ [[কাৰ্ল লিনিয়াছ|কাৰ্ল লিনিয়াছে]] তেওঁৰ 'ছিষ্টেমা নেচাৰী' (''Systema Naturae'') নামৰ কিতাপৰ দশম সংস্কৰণত এই ৰাজধনেশৰ বৈজ্ঞানিক বৰ্ণনা দিছিল। তেওঁ ইয়াক 'বুটচেৰচ' (''Buceros'') গণৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল আৰু ইয়াৰ দ্বিপদ নাম 'বুটচেৰচ বাইকৰ্নিছ' (''Buceros bicornis'') ৰাখিছিল। লিনিয়াছে ইয়াৰ মূল বাসস্থান [[চীন]] বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Linnaeus |first=C. |author-link=Carl Linnaeus |year=1758 |title=Systema Naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis |volume=1 |edition=10th |page=104 |publisher=Laurentii Salvii |location=Holmiae (Stockholm) |language=Latin |chapter=''Buceros bicornis'' |chapter-url=https://archive.org/details/mobot31753000798865/page/104/mode/1up}}</ref> ইয়াৰ গণৰ নাম লেটিন ভাষাৰ 'বেচেৰাচ' শব্দৰপৰা আহিছে আৰু ইয়াৰ অৰ্থ 'ষাঁড়গৰুৰ দৰে শিং থকা'। এই শব্দটো আকৌ গ্ৰীক ভাষাৰপৰা অহা। ইয়াৰ প্ৰজাতিৰ নাম 'বাইকৰ্নিছ' এটা লেটিন শব্দ আৰু ইয়াৰ অৰ্থ 'দুটা শিং থকা'।<ref>{{cite book |last=Jobling |first=J. A. |year=2010 |title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names |publisher=Christopher Helm |location=London |isbn=978-1-4081-2501-4 |pages=72, 79 |url=https://archive.org/stream/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling#page/n72/mode/1up}}</ref> ইয়াৰ কোনো উপ-প্ৰজাতি স্বীকৃতি পোৱা নাই।<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill |editor1-first=F. | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) |editor2-last=Donsker |editor2-first=D. |editor3-last=Rasmussen |editor3-first=P. |editor3-link=Pamela Rasmussen |date=January 2022 |title=Mousebirds, Cuckoo Roller, trogons, hoopoes, hornbills | work=IOC World Bird List Version 12.1 |url=https://www.worldbirdnames.org/bow/mousebirds/ |publisher=International Ornithologists' Union |access-date=10 June 2022}}</ref> পূৰ্বতে [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]]ৰ ধনেশবোৰক 'কেভেটাছ' আৰু হিমালয়ৰ তলৰ অৰণ্যৰ ধনেশবোৰক 'হোমৰাই' উপ-প্ৰজাতি হিচাপে ভাগ কৰা হৈছিল। সুমাত্ৰাৰ উপ-প্ৰজাতিক কেতিয়াবা 'ক্ৰীষ্টেটাছ' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name=baker/> এই চৰাইবোৰৰ মাজত কেৱল আকাৰৰহে পাৰ্থক্য দেখা যায়। হিমালয়ৰ চৰাইবোৰ দক্ষিণৰ চৰাইবোৰতকৈ ডাঙৰ হয়। সেইবাবে এতিয়া ইয়াক এটা প্ৰজাতি হিচাপেহে গণ্য কৰা হয়।<ref>{{cite journal |author=Deignan, H. G. | title=The birds of northern Thailand |year=1945 |journal=Bulletin of the United States National Museum |issue=186 |doi=10.5479/si.03629236.186.1 |pages=1–616 |url=https://archive.org/stream/bulletinunitedst1861945unit#page/214/mode/1up}}</ref><ref name="pcr">{{cite book |author1=Rasmussen, P. C. |author2=Anderton, J. C. |year=2005 |title=Birds of South Asia: The Ripley Guide |volume=2 |publisher=Smithsonian Institution and Lynx Edicions |pages=273–274}}</ref> == শাৰীৰিক গঠন == ৰাজ ধনেশ এটা অতি ডাঙৰ চৰাই। ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ৯৫ ৰপৰা ১৩০ চেণ্টিমিটাৰ পৰ্যন্ত হয়। ইয়াৰ দুয়োখন ডেউকা মেলি দিলে প্ৰায় ১৫২ চেণ্টিমিটাৰ বহল হয় আৰু ইয়াৰ ওজন ২ ৰপৰা ৪ কিলোগ্ৰাম পৰ্যন্ত হ’ব পাৰে। মতা চৰাইৰ গড় ওজন ৩ কিলোগ্ৰাম আৰু মাইকী চৰাইৰ গড় ওজন ২.৫৯ কিলোগ্ৰাম হয়।<ref name=CRC2>{{cite book |title=CRC Handbook of Avian Body Masses |edition=Second |editor-first=J. B. Jr. |editor-last=Dunning |publisher=CRC Press |year=2008 |isbn=978-1-4200-6444-5}}</ref> ই এছিয়াৰ আটাইতকৈ গধুৰ ধনেশ পক্ষী।<ref name=CRC2/><ref>{{cite book |author1=Holmes, D. A.|author2=Nash, S. |name-list-style=amp |year=1990 |title=The birds of Sumatra and Kalimantan |publisher=Oxford University Press |place=Oxford, USA |chapter= |pages=}}</ref> সাধাৰণ ধনেশ পক্ষীসমূহৰ ভিতৰত ই পৃথিৱীৰে আটাইতকৈ গধুৰ চৰাই।<ref name=CRC2/><ref>Gonzalez, J.-C.T.; Sheldon, B.C.; Collar, N.J.; Tobias, J.A. (2013). ''A comprehensive molecular phylogeny for the hornbills (Aves: Bucerotidae)''. Molecular Phylogenetics and Evolution. 67 (2): 468–483.</ref> মাইকী চৰাইবোৰ মতাবোৰতকৈ আকাৰত সৰু হয়। মতাবোৰৰ চকুৰ ৰং ৰঙা আৰু মাইকীবোৰৰ চকুৰ ৰং নীলা-বগা হয়। অন্য ধনেশৰ দৰেই ইহঁতৰ চকুৰ পতাৰ নোম বা 'চকুৰ নোম'স্পষ্টকৈ দেখা যায়। এই চৰাইবিধৰ আটাইতকৈ বিশেষ বৈশিষ্ট্য হৈছে ইয়াৰ ডাঙৰ ঠোঁটটোৰ ওপৰত থকা উজ্জ্বল হালধীয়া আৰু ক’লা ৰঙৰ শিং বা টুপী (casque)। সন্মুখৰপৰা চালে এই টুপীটো 'U' আকৃতিৰ যেন লাগে। ইয়াৰ ওপৰৰ অংশটো সামান্য দ আৰু দুয়োকাষে দুটা শিং ওলাই থকাৰ দৰে দেখা যায়। সেইবাবেই ইয়াৰ বৈজ্ঞানিক নাম 'বাইকৰ্নিছ' ৰখা হৈছে। মাইকী চৰাইৰ এই টুপীটোৰ পিছফালে অলপ ৰঙা ৰং থাকে। আনহাতে মতা চৰাইৰ টুপীটোৰ তলৰ আৰু পিছৰ অংশ ক’লা হয়। এই টুপী বা শিংটো ভিতৰৰপৰা ফোঁপোলা হয়। ইয়াৰ কোনো নিৰ্দিষ্ট কাম এতিয়ালৈকে জনা হোৱা নাই। অৱশ্যে এইটো যৌন নিৰ্বাচনৰ ফল বুলি ভবা হয়। মতা ধনেশবোৰে উৰি থকা অৱস্থাতে ইটোৱে সিটোৰ টুপীত খুন্দা মাৰি যুঁজ কৰে।<ref>{{cite journal |last=Shankar Raman |first=T. R. |year=1998 |title= Aerial casque-butting in the Great Hornbill ''Buceros bicornis'' |journal=Forktail |volume=13 |pages=123–124 |url=https://static1.squarespace.com/static/5c1a9e03f407b482a158da87/t/5c1fbdda898583352e2b5544/1545584091020/Shankar-Hornbill.pdf}}</ref> মতা চৰাইবোৰে সিহঁতৰ নেজৰ গুৰিত থকা গ্ৰন্থিৰপৰা ওলোৱা হালধীয়া ৰং ঠোঁট আৰু পাখিৰ ওপৰত সানি লয়। ইয়াৰ বাবেই সিহঁতৰ পাখি আৰু ঠোঁট উজ্জ্বল হালধীয়া দেখা যায়।<ref>{{cite book|author=Kemp, A. C. |year=2001|chapter=Family Bucerotidae (hornbills) |pages=436–523|editor1=del Hoyo, J. |editor2=Elliott, A. |editor3=Sargatal, J. |title= Handbook of the Birds of the World |volume=6: Mousebirds to hornbills |publisher=Lynx Edicions |place=Barcelona}}</ref> ইহঁতৰ ঠোঁটৰ দাঁতিটো ক’লা আৰু কৰতৰ দৰে খহটা হয়। বয়স বঢ়াৰ লগে লগে এইটো ক্ষয় গৈ থাকে। এই চৰাইবোৰৰ ডেউকাৰ কোব বহুত শক্তিশালী হয়। সিহঁতে উৰি থকাৰ সময়ত হোৱা শব্দ বহুত দূৰৰ পৰাই শুনিবলৈ পোৱা যায়। এই শব্দটোক চলিবলৈ আৰম্ভ কৰা ভাপ ইঞ্জিনৰ শব্দৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে। ইহঁতৰ উৰণ প্ৰণালীত প্ৰথমতে ডেউকা দুখন জোৰেৰে কোবাই লোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত পাখিৰ শেষৰ অংশবোৰ ওপৰলৈ বেঁকা কৰি আকাশত ওপঙি উৰি যায়।<ref name="hbk">{{cite book|author1=Ali, S. |author2=Ripley, S. D. |name-list-style=amp |title=Handbook of the birds of India and Pakistan |edition=Second |publisher=Oxford University Press|volume=4 |year=1983 |pages=143–146 |isbn=978-0-19-562063-4 |chapter=}}</ref><ref>{{cite book |title=The Fauna of British India, including Ceylon and Burma |volume=3. Birds |author=Blanford, W. T. |publisher=Taylor and Francis |place=London |year=1895 |pages=142–146 |chapter=Family Bucerotidae |chapter-url=https://archive.org/stream/faunaofbritishin03oate#page/141/mode/1up}}</ref> ধনেশ পক্ষী পৰিয়ালৰ আন সদস্যসকলৰ দৰেই ইহঁতৰ হাড়বোৰ অত্যন্ত পাতল আৰু বতাহ সোমাই থকা ফোপোলা অংশযুক্ত হয়। এই ফোপোলা অংশবোৰ ডেউকাৰ হাড়ৰ একেবাৰে শেষৰ মূৰলৈকে বিস্তৃত হৈ থাকে। এই শাৰীৰিক গঠনটো প্ৰথমতে ৰিচাৰ্ড ওৱেনে লক্ষ্য কৰিছিল। তেওঁ ১৮৩৩ চনত লণ্ডনৰ জু’লজিকেল ছ’চাইটিত মৃত্যু হোৱা এটা চৰাইৰ শৰীৰ পৰীক্ষা কৰি এই তথ্য পাইছিল।<ref>{{cite journal|title= On the Anatomy of the concave Hornbill, ''Buceros cavatus'', Lath |author=Owen, R. |year=1836 |journal=Transactions of the Zoological Society of London |volume=1|issue=2|pages=117–122 |doi=10.1111/j.1096-3642.1835.tb00609.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/12865051 |hdl=2027/hvd.32044107323750|hdl-access=free }}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান == বৰ ধনেশ পক্ষী মূলতঃ [[ভাৰত]], [[ভুটান]], [[নেপাল]], [[দক্ষিণ-পূব এছিয়া]] আৰু সুমাত্ৰাৰ অৰণ্যৰ থলুৱা চৰাই।<ref>{{cite book|author1=Robinson, H.C. |author2=Chasen, F.N. |name-list-style=amp |year=1939| title= The Birds of the Malay Peninsula |volume=IV: The Birds of the Low-Country Jungle and Scrub |publisher=Witherby |place=London|pages=90–91 |url=https://rmbr.nus.edu.sg/biblio/robinson_chasen/vol4/12_Hornbills.pdf}}</ref> [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]] আৰু [[হিমালয়]]ৰ পাদদেশত ইহঁতৰ বিস্তৃতি সিঁচৰিত হৈ আছে। বনাঞ্চল ধ্বংসৰ বাবে ভাৰতৰ বহু ঠাইত ইহঁতৰ বাসস্থান সংকুচিত হৈ পৰিছে। উদাহৰণস্বৰূপ, ১৮৬০ দশকত কল্লি পাহাৰত এই চৰাই পোৱাৰ ৰেকৰ্ড আছিল, কিন্তু এতিয়া তাত পোৱা নাযায়।<ref>{{cite journal|author=King, W. |year=1865|title=An account of the "Kolymullays", one of the mountain masses in the Salem district of the Madras Presidency |journal=The Madras Quarterly Journal of Medical Science |volume=8|pages=266–282 |url=https://archive.org/details/madrasquarterly00unkngoog/page/n288/mode/1up}}</ref> এই চৰাইবিধে পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ পুৰণি আৰু ঘন অৰণ্যত থাকিবলৈ ভাল পায়।<ref>{{cite journal|author=Datta, A. |year=1998| title=Hornbill abundance in unlogged forest, selectively logged forest and a forest plantation in Arunachal Pradesh, India| journal= Oryx |volume=32|pages=285–294|doi=10.1046/j.1365-3008.1998.d01-58.x|issue=4|doi-access=free |bibcode=1998Oryx...32..285D }}</ref><ref>{{cite book |author=Whistler, H. |year=1949 |title=Popular handbook of Indian birds |pages=304–306|edition=Fourth| publisher=Gurney and Jackson |place=London |isbn=978-1-4067-4576-4 |url=https://archive.org/stream/popularhandbooko033226mbp#page/n353/mode/}}</ref> ইহঁত জীয়াই থাকিবলৈ বহল পৰিসৰৰ বৰ্ষাৰণ্যৰ প্ৰয়োজন হয়।<ref>{{cite journal|title=Correlates of hornbill distribution and abundance in rainforest fragments in the southern Western Ghats, India|author1=Shankar Raman, T. R. |author2=Mudappa, D. |name-list-style=amp |journal=Bird Conservation International |year=2003| volume=13|pages=199–212| doi=10.1017/S0959270903003162|issue=3|doi-access=free |bibcode=2003BirdC..13..199R }}</ref> [[থাইলেণ্ড]]ত কৰা এক গৱেষণা অনুসৰি, প্ৰজননৰ সময়ত মতা চৰাই এটাৰ বিচৰণ ক্ষেত্ৰ প্ৰায় ৩.৭ বৰ্গ কিলোমিটাৰ হয়। আনহাতে, প্ৰজনন নোহোৱা সময়ত ই প্ৰায় ১৪.৭ বৰ্গ কিলোমিটাৰ অঞ্চললৈকে বিস্তাৰিত হয়।<ref>{{cite journal|author1=Poonswad, P. |author2=Tsuji, A. |name-list-style=amp |year=1994| title= Ranges of males of the Great Hornbill ''Buceros bicornis'', Brown Hornbill ''Ptilolaemus tickelli'', and Wreathed Hornbill ''Rhyticeros undulatus'' in Khao Yai National Park, Thailand| journal=Ibis |volume=136 |issue=1 |pages=79–86 |doi=10.1111/j.1474-919X.1994.tb08133.x |bibcode=1994Ibis..136...79P }}</ref> ইহঁতৰ জনসংখ্যাৰ বৈচিত্ৰ্য বুজিবলৈ আণৱিক পৰ্যায়ৰ গৱেষণাও কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal|author=Chamutpong, S. |author2=Saito, D.|author3=Viseshakul, N.|author4=Nishiumi, I. |author5=Poonswad, P. |year=2009 |author6=Ponglikitmongkol, M. |name-list-style=amp |title=Isolation and characterization of microsatellite markers from the great hornbill, ''Buceros bicornis'' |journal=Molecular Ecology Resources |volume=9 |issue=2|pages=591–593|doi=10.1111/j.1755-0998.2008.02447.x |pmid=21564700 |bibcode=2009MolER...9..591C |s2cid=31651064}}</ref> == আচৰণ আৰু পৰিস্থিতিতন্ত্ৰ == === আহাৰ আৰু ভক্ষণ প্ৰণালী === বৰ ধনেশ চৰাইবোৰ সাধাৰণতে সৰু সৰু দলত দেখিবলৈ পোৱা যায়। অৱশ্যে ফল-মূল থকা গছৰ ওচৰত কেতিয়াবা ডাঙৰ দলো গোট খায়। দক্ষিণ-পূব ভুটানত একেলগে ১৫০ ৰ পৰা ২০০ টা চৰাই গোট খোৱাৰ ৰেকৰ্ড আছে।<ref name=hbk/> বন্য অৱস্থাত বৰ ধনেশৰ প্ৰধান আহাৰ হৈছে ফল-মূল। ইহঁতে বৰ কম পৰিমাণে ফুল আৰু কলি খায়।<ref>Kemp, Alan C., and Peter F. D. Boesman. “Great Hornbill (Buceros Bicornis).” Birds of the World, Mar. 2020, doi:10.2173/bow.grehor1.01.</ref> বিশেষকৈ ডিমৰু বা বটজাতীয় গছৰ ফল ইহঁতৰ অতি প্ৰিয় আহাৰ।<ref>{{cite journal|author1=Datta, A. |author2=Rawat, G. S. |name-list-style=amp |year=2003 |title=Foraging patterns of sympatric Hornbills during the nonbreeding season in Arunachal Pradesh, Northeast India |journal= Biotropica |volume=35 |issue=2 |pages=208–218 |doi=10.1646/02103 |bibcode=2003Biotr..35..208D |s2cid=198159354}}</ref> উপৰিও আন কিছুমান ফল ইহঁতে বিচাৰি ফুৰে। চৰাইবোৰে খোৱা ফলৰ পৰাই নিজৰ শৰীৰৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় পানীখিনি লাভ কৰে। ইহঁতে অৰণ্যৰ গছ-গছনিৰ বীজ বিস্তাৰ কৰাত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।<ref>{{cite journal|author1=Sethi, P. |author2=Howe, H. |name-list-style=amp |year=2009|title=Recruitment of Hornbill dispersed trees in hunted and logged forests of the Indian Eastern Himalaya| journal=Conservation Biology |pmid=19220369 |volume=23 |issue=3|pages=710–718 |doi=10.1111/j.1523-1739.2008.01155.x}}</ref> উদ্ভিদৰ উপৰিও ইহঁতে সুযোগ পালে সৰু স্তন্যপায়ী প্ৰাণী, চৰাই, সৰীসৃপ, ভেকুলী আৰু ডাঙৰ পোক-পৰুৱাও চিকাৰ কৰি খায়।<ref name="Wood, W. S. 1927">{{cite journal |author=Wood, W. S. |year=1927 |title= Is the Large Hornbill ''Dichoceros bicornis'' carnivorous? |journal= Journal of the Bombay Natural History Society |volume=32 |issue=2 |page=374 |url=https://biodiversitylibrary.org/page/47859655}}</ref><ref name=":0">{{cite web | url=https://animaldiversity.org/accounts/Buceros_bicornis/ | title=Buceros bicornis (great hornbill) | website=[[Animal Diversity Web]] }}</ref><ref>{{cite journal |author=Poonswad, P. |author2=Tsuji, A. |author3=Jirawatkavi, N. |name-list-style=amp |year=2004 |title=Estimation of nutrients delivered to nest inmates by four sympatric species of hornbills in Khao Yai National Park, Thailand |journal=Ornithological Science |volume=3 |pages=99–112 |doi=10.2326/osj.3.99 |issue=2 |doi-access=free}}</ref> কেতিয়াবা [[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]]ৰ সৈতেও ইহঁতক একেলগে আহাৰ বিচাৰি থকা দেখা যায়।<ref>{{cite journal |author=Fooden, J. |title=Taxonomy and evolution of liontail and pigtail macaques (Primates:Cercopithecidae)| journal=Fieldiana Zoology |volume=67 |year=1975|page=84|url=https://archive.org/stream/taxonomyevolutio67food#page/83/mode/1up}}</ref> ইহঁতে গছৰ ডালত জপিয়াই জপিয়াই পোক-পৰুৱা, চৰাইৰ পোৱালি আৰু জেঠী আদি বিচাৰি ফুৰে। চিকাৰ ধৰাৰ পিছত ইহঁতে তাক ওপৰলৈ দলিয়াই দিয়ে আৰু শূন্যতে ধৰি গিলি থয়। পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাত কৰা নিৰীক্ষণ অনুসৰি, ইহঁতে এক বিৰল প্ৰজাতিৰ উৰন্ত কেৰ্কেটুৱা, সৰু ফেঁচা আৰু [[ইটাগুৰীয়া হাইঠা]] চৰাইকো চিকাৰ কৰি খোৱাৰ তথ্য পোৱা গৈছে।<ref name=kannanbnhs/> === প্ৰজনন === [[File:Hornbill_nest.jpg|thumb|left|upright|মতা চৰাইটোৱে বাহত থকা মাইকী চৰাইটোক আহাৰ খুৱাইছে]] প্ৰজননৰ সময়ত (জানুৱাৰীৰ পৰা এপ্ৰিল) বৰ ধনেশ চৰাইবোৰে বহুত চিঞৰ-বাখৰ কৰে।<ref name=pcr/> মতা চৰাইটোৱে প্ৰতি চেকেণ্ডত এবাৰকৈ জোৰেৰে "ক’ক" (kok) শব্দ কৰি গীত জুৰে। ইয়াৰ পিছত মাইকী চৰাইজনীও এই গীতত সংযোগ হয়। শেষত দুয়োটা চৰাই একেলগে চিঞৰিবলৈ ধৰে, যিটো কুকুৰৰ ভৌ ভৌ আৰু বাঘৰ গৰ্জনৰ দৰে শুনা যায়।<ref name="kannanbnhs">{{cite journal|author1=Kannan, R. |name-list-style=amp |author2=James, D. A. |year=1997 |title=Breeding biology of the Great Pied Hornbill (''Buceros bicornis'') in the Anaimalai Hills of southern India |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume= 94|issue=3|pages=451–465 |url=https://biodiversitylibrary.org/page/48601823}}</ref> ইহঁতে বাহ সাজিবলৈ পুৰণি আৰু ডাঙৰ গছ বাছি লয়। বিশেষকৈ বনাঞ্চলৰ ওপৰলৈ ওলাই থকা ওখ গছবোৰ ইহঁতৰ প্ৰিয়।<ref>{{cite journal|author1=James, D.A. |name-list-style=amp |author2=Kannan, R. |year=2009|title=Nesting habitat of the Great Hornbill (''Buceros bicornis'') in the Anaimalai Hills of southern India|journal=Wilson Journal of Ornithology |volume=121 |issue=3 |pages=485–492 |doi=10.1676/08-022.1|s2cid=85207549}}</ref><ref>{{cite journal|author=Bingham, C.T. |year=1879| title=Notes on the nidification of some Hornbills |journal=Stray Feathers |volume=8 |issue=6 |pages=459–463 |url=https://archive.org/stream/strayfeathersaj00humegoog#page/n490/mode/1up}}</ref> ইহঁতে একপত্নী (monogamous) যুগল গঠন কৰে। সাধাৰণতে ২ ৰ পৰা ৪০ টা চৰাইৰ সৰু দলত বাস কৰে। কেতিয়াবা একেলগে ২০ টা চৰাই গোট খাই প্ৰেম প্ৰদৰ্শন কৰাও দেখা যায়।<ref>{{cite journal|author=Hutton, A.F. |year=1886 |title= Mass courtship display by Great Pied Hornbill ''Buceros bicornis''|journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume= 83 |issue=Supplement |pages=209–210|url=https://biodiversitylibrary.org/page/48772399}}</ref> মাইকী ধনেশ চৰাইজনীয়ে ডাঙৰ গছৰ ধোদ বা খোৰোঙৰ ভিতৰত বাহ সাজে। তাৰ পিছত নিজৰ বিষ্ঠা ব্যৱহাৰ কৰি খোৰোঙৰ মুখখন সম্পূৰ্ণৰূপে বন্ধ কৰি দিয়ে।<ref name="baker">{{cite book|author=Baker, E.C.S. |year=1927|title=The Fauna of British India, Including Ceylon and Burma. Birds|volume=4|edition=Second|publisher=Taylor and Francis |place=London |pages=283–285 |chapter=Genus ''Dichoceros'' |chapter-url=https://archive.org/stream/BakerFbiBirds4/BakerFBI4#page/n314/mode/1up}}</ref><ref>{{cite journal |author=James, D.A. |author2=Kannan, R. |name-list-style=amp |year=2007|title=Wild Great Hornbills (''Buceros bicornis'') do not use mud to seal nest cavities |journal=Wilson Journal of Ornithology |volume=119|issue=1 |pages=118–121 |doi=10.1676/06-064.1 |s2cid=86507822}}</ref><ref>{{cite journal |title=Nesting behaviour of the Black-Casqued Hornbill ''Ceratogymna atrata'' (Temm.) and the Great Hornbill ''Buceros bicornis'' L |jstor=3676330 |author=Poulsen, H. |journal=Ornis Scandinavica |volume=1| issue= 1|year=1970|pages=11–15 |doi=10.2307/3676330}}</ref> পোৱালিবোৰ ডাঙৰ নোহোৱালৈকে চৰাইজনী সেই আৱদ্ধ কোঠাতে থাকে। এই সময়ত তাই সম্পূৰ্ণৰূপে নিৰ্ভৰ কৰে মতা চৰাইটোৰ ওপৰত। মতা চৰাইটোৱে এটা সৰু ফুটাৰে তাইক নিয়মিত আহাৰ যোগান ধৰে। এই আৱদ্ধ অৱস্থাতে মাইকী চৰাইজনীৰ পুৰণি পাখি সৰি নতুন পাখি গজে। ধনেশৰ পোৱালিবোৰৰ জন্মৰ সময়ত কোনো পাখি নাথাকে আৰু সিহঁত বহুত মঙহাল হয়। মাইকী চৰাইজনীয়ে সাধাৰণতে এটা বা দুটা কণী পাৰে। তাই ৩৮ ৰ পৰা ৪০ দিনলৈ কণী উমনি দিয়ে। কণী পৰা আৰু পোৱালি জগাৰ পিছত মাইকী চৰাই আৰু পোৱালিবোৰে বাঁহৰ ফুটাটোৰে বিষ্ঠা বাহিৰলৈ পেলাই দিয়ে। পোৱালিবোৰে দুই সপ্তাহ বয়সৰ পৰা এই কাম কৰিবলৈ শিকে।<ref name=kannanbnhs/> যেতিয়া মাক বাঁহৰ পৰা বাহিৰ ওলাই আহে, তেতিয়া পোৱালিবোৰে আকৌ সেই মুখখন বন্ধ কৰি লয়।<ref name=pcr/> নতুনকৈ জন্মা চৰাই পোৱালিবোৰৰ মূৰত কোনো টুপী বা শিং নাথাকে। দ্বিতীয় বছৰৰ পিছত ইহঁতৰ ঠোঁটৰ ওপৰভাগ অলপ ওলাই আহে। তৃতীয় বছৰত ই এটা অৰ্ধচন্দ্ৰাকাৰ ৰূপ লয় আৰু কাষবোৰ ওপৰলৈ বাঢ়িবলৈ ধৰে। এটা ধনেশ চৰাইৰ এই টুপীটো সম্পূৰ্ণৰূপে বিকশিত হ’বলৈ প্ৰায় পাঁচ বছৰ সময় লাগে।<ref>{{cite journal |year=1864 |author=Tickell, S.R. |title=On the hornbills of India and Burmah |journal=Ibis |volume=6 |issue=2 |pages=173–182 |doi=10.1111/j.1474-919X.1864.tb07860.x |url=https://archive.org/stream/ibis06brit#page/173/mode/1up}}</ref> === জিৰণি লোৱা আচৰণ === [[File:Great Hornbill in Kurseong May 2025 by Tisha Mukherjee.mpg|thumb|ভাৰতৰ পশ্চিম বংগৰ কাৰ্চিয়াংত এটা ৰাজ ধনেশ পক্ষী।]] ধনেশ চৰাইবোৰে জিৰণি ল’বলৈ সদায় একেবোৰ নিৰ্দিষ্ট স্থান ব্যৱহাৰ কৰে। সিহঁতে প্ৰতিদিনে একেটা পথেৰেই বহুত দূৰৈৰ পৰা ঠিক সূৰ্যাস্তৰ সময়তে আহি ইয়াত উপস্থিত হয়। আশ্ৰয় ল’বলৈ ইহঁতে ওচৰ-পাজৰৰ কেইবাটাও ওখ গছ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। চৰাইবোৰে সাধাৰণতে গছৰ একেবাৰে ওপৰৰ কম পাত থকা ডালবোৰ বাছি লয়। গধূলি বহুত পৰলৈকে সিহঁতে নিজৰ বহা স্থান ঠিক কৰিবলৈ ইটোৱে সিটোক হেঁচা-ঠেলা কৰি থাকে। টোপনি যোৱাৰ সময়ত ইহঁতে ডিঙিটো পিছলৈ কোচাই লয় আৰু ঠোঁটটো এটা নিৰ্দিষ্ট কোণ কৰি ওপৰলৈ দাঙি ৰাখে।<ref name=hbk/> == সংকট == বনাঞ্চল ধ্বংস আৰু বাসস্থানৰ অভাৱৰ বাবে ৰাজ ধনেশ চৰাই আটাইতকৈ বেছি সংকটৰ মুখত পৰিছে। ইয়াৰ মঙহ, চৰ্বি আৰু শৰীৰৰ বিভিন্ন অংশ যেনে— টুপী আৰু নেজৰ পাখিৰ বাবে ইয়াক চিকাৰ কৰা হয়। এই অংশবোৰ পৰম্পৰাগত অলংকাৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name=iucn /> [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ বহুতো জনজাতীয় লোকে বিভিন্ন কাৰণত বৰ ধনেশ চৰাই চিকাৰ কৰে। ইয়াৰ ঠোঁট আৰু মূৰটো তন্ত্ৰ-মন্ত্ৰ বা তাবিজত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ মঙহ ঔষধি গুণসম্পন্ন বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ধনেশৰ পোৱালিৰ মঙহ বহুত সোৱাদযুক্ত বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name=hbk/> [[কম্বোডিয়া]]ৰ দৰে বহু ঠাইত এই চৰাইৰ সংখ্যা বহুত হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{cite journal|title=The status and conservation of hornbills in Cambodia |author=Setha, T. |journal=Bird Conservation International |volume= 14|issue=1|pages=S5–S11 |year= 2004 |doi=10.1017/s0959270905000183 |doi-access=free}}</ref> উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ একাংশ জনজাতিৰ লোকে মূৰৰ টুপী সজাবলৈ ইয়াৰ পাখি ব্যৱহাৰ কৰে। ইয়াৰ মূৰৰ লাওখোলাটো প্ৰায়েই অলংকাৰ হিচাপে পিন্ধা দেখা যায়।<ref>{{cite book |page=505 |url=https://archive.org |volume=1|author=Hastings, J. | title=Encyclopaedia of Religion and Ethics |publisher= T&T Clark |place=Edinburgh |year=1908|isbn=978-0-567-06512-4}}</ref><ref>{{cite book |page=442 |author=Hastings, J. |title=Encyclopaedia of Religion and Ethics|volume=3 |place=Edinburgh |publisher=T&T Clark |year=1910 |isbn=978-0-567-06512-4 |url=https://archive.org}}</ref> অৱশ্যে [[চেমা নগা]] সকলে ইয়াৰ মঙহ খোৱাটো অনুচিত বুলি ভাবে। তেওঁলোকৰ বিশ্বাস যে এই মঙহ খালে ধনেশ চৰাইটোৰ দৰেই মানুহৰ ভৰিতো ঘাঁ হ’ব পাৰে। ধনেশৰ পাখি লৈ নৃত্য কৰাৰ সময়ত তেওঁলোকে শাক-পাচলি খোৱাৰ পৰা বিৰত থাকে। তেনে কৰিলে ভৰিত একেধৰণৰ ঘাঁ হ’ব পাৰে বুলি তেওঁলোকে বিশ্বাস কৰে।<ref>{{cite book |author=Hutton, J.H. |year=1921|title=The Sema Nagas |publisher=Macmillan and Co |place=London |page=92 |url=https://archive.org}}</ref> == সংৰক্ষণ == বৰ ধনেশ চৰাইক CITESৰ প্ৰথম পৰিশিষ্টত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ২০১৮ চনৰ পৰা ইয়াত [[আইইউচিএন ৰঙা তালিকা]]ত বিপন্ন বুলি তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name=iucn /> সংৰক্ষণ কাৰ্যসূচীসমূহৰ জৰিয়তে জনজাতীয় লোকসকলক প্ৰাকৃতিক অংগৰ সলনি ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ কৃত্ৰিম টুপী বা প্লাষ্টিকৰ পাখি যোগান ধৰাৰ প্ৰয়াস কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|url=https://www.firstpost.com/india/artificial-beaks-save-hornbills-from-extinction-in-arunachal-205740.html|title=Artificial beaks save hornbills from extinction in Arunachal - Firstpost|website=www.firstpost.com|date=7 February 2012 |access-date=3 April 2018}}</ref> === আৱদ্ধ অৱস্থাত বা চিৰিয়াখানাত === বৰ্তমান বহুত কম সংখ্যক ধনেশ চৰাইহে মানুহৰ তত্ত্বাৱধানত বা আৱদ্ধ অৱস্থাত আছে। ইহঁতে আৱদ্ধ অৱস্থাত ভালদৰে প্ৰজনন কৰিব নোৱাৰে। বাহত থকা অৱস্থাত মাইকী চৰাইবোৰ ধৰা বৰ সহজ। সেইবাবে বনাঞ্চলৰ পৰা ধৰা চৰাইবোৰৰ বেছিভাগেই মাইকী চৰাই হয়। আৱদ্ধ অৱস্থাত ইহঁতৰ প্ৰজনন কৰোৱাটো অতি কঠিন কাম। এতিয়ালৈকে এনে মাত্ৰ কেইটামান প্ৰয়াসহে সফল হৈছে। ইহঁতে নিজৰ সংগী অতি সতৰ্কতাৰে বাছি লয়। সিহঁতৰ মাজত থকা দীৰ্ঘদিনীয়া আৰু মজবুত সম্পৰ্কৰ বাবেই প্ৰজননৰ বাবে ইহঁতক সংৰক্ষণ কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite journal |journal=Zoo Biology |volume=22 |pages=135–145 |year=2003 |title=Reproductive assessment of the Great Hornbill (''Buceros bicornis'') by fecal hormone analysis |author1=Crofoot, M. |author1-link=Margaret Crofoot |author2=Mace, M. |author3=Azua, J. |author4=MacDonald, E. |author5=Czekala, N.M. |issue=2 |citeseerx=10.1.1.501.9876 |doi=10.1002/zoo.10083 |url=http://www.coraciiformestag.com/Research/Fecal%20Hormone%20Analysis.pdf |access-date=10 April 2010 |archive-date=27 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110927085921/http://www.coraciiformestag.com/Research/Fecal%20Hormone%20Analysis.pdf |archivedate=27 September 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110927085921/http://www.coraciiformestag.com/Research/Fecal%20Hormone%20Analysis.pdf |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite journal |author=Bohmke, B.W. |year= 1987 |title=Breeding the great Indian hornbill at the St. Louis Zoological Park, USA |journal=Avicultural Magazine |volume=93 |pages=159–161}}</ref><ref>{{cite journal |author=de Ruiter, M. |year=1998| title= The great Indian hornbill: a breeding attempt |journal=AFAWatchbird |volume=25 |pages=34–35}}</ref><ref>{{cite journal|author1=Golding, R.R. |author2= Williams, M.G. |year=1986 |title=Breeding the great Indian hornbill at the Cotswold Wild Life Park |journal=International Zoo Yearbook |volume=24/25 |pages=248–252 |doi=10.1111/j.1748-1090.1985.tb02548.x}}</ref> আৱদ্ধ অৱস্থাত থকা ধনেশ চৰাইবোৰে ফল-মূল আৰু মঙহ খায়। ইহঁতৰ বাবে ফল-মূল আৰু প্ৰ’টিনযুক্ত আহাৰ অতি প্ৰয়োজনীয়। কিছুমান চৰাইক আৱদ্ধ অৱস্থাত পোহনীয়া কৰা হৈছে। কিন্তু এনে অৱস্থাত সিহঁতৰ আচৰণ বহুত খঙাল বা উত্তেজনাপূৰ্ণ হয়। আৱদ্ধ অৱস্থাত থকা চৰাইবোৰে পাখি মেলি ৰ’দ ল’বলৈ ভাল পায়।<ref>{{cite journal|author=Ellison, B.C. |year=1923 |title=Notes on the habits of a young Hornbill |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=29 |issue=1 |pages=280–281|url=https://biodiversitylibrary.org/page/47864763}}</ref> == সংস্কৃতিগত গুৰুত্ব == নেপালত বৰ ধনেশ চৰাইক 'হোমৰাই' আৰু মুছৌৰীত 'বানৰাও' বুলি কোৱা হয়। এই দুয়োটা শব্দৰ অৰ্থ হৈছে "অৰণ্যৰ ৰজা"।<ref>{{cite journal |author=Bingham, C.T. |year=1897|title= The great Indian hornbill in the wild state |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=11 |issue=2|pages=308–310 |url=https://biodiversitylibrary.org/page/30157047}}</ref> ই ভাৰতৰ [[কেৰালা]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] ৰাজ্যৰ চৰকাৰী ৰাজ্যিক চৰাই।<ref>{{Cite web|url=https://affairscloud.com/symbols-of-states-of-india/|title=Symbols of States of India|website=affairscloud.com |date=11 October 2015 }}</ref> === প্ৰতীক হিচাপে ব্যৱহাৰ === 'উইলিয়াম' নামৰ এটা পোহনীয়া বৰ ধনেশ চৰাই [[বম্বে নেচাৰেল হিষ্ট্ৰী ছ’চাইটী]]ৰ (BNHS) ল’গ’ আৰু তেওঁলোকৰ ভৱনৰ নামকৰণৰ আৰ্হি আছিল। নৰ্মান কিনিয়াৰে ৱাল্টাৰ চামুৱেল মিলাৰ্ডৰ মৃত্যুত শোকপ্ৰকাশ কৰি উইলিয়ামৰ বিষয়ে এনেদৰে বৰ্ণনা কৰিছিল:<ref>{{cite journal|author=Spence, R.A. |year=1920|title= The Great Indian Hornbill (''Dichocerros bicornis'') |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=27|issue=1|page=174|url=https://biodiversitylibrary.org/page/30358761}}</ref> <blockquote>এপ’ল’ ষ্ট্ৰীটত থকা ছ’চাইটীৰ কাৰ্যালয়লৈ অহা প্ৰতিজন দৰ্শকে এই বৰ ধনেশ চৰাইটোক মনত ৰাখিব। ইয়াক সকলোৱে কাৰ্যালয়ৰ কেনেৰী চৰাই বুলি জানিছিল। চৰাইটোৱে ২৬ বছৰ ধৰি মিলাৰ্ডৰ চকীৰ পিছফালে থকা এটা সঁজাত বাস কৰিছিল আৰু ১৯২০ চনত ইয়াৰ মৃত্যু হৈছিল। কোৱা হয় যে এডাল তাৰৰ টুকুৰা গিলি থোৱাৰ বাবেই ইয়াৰ মৃত্যু হৈছিল। কিন্তু অতীতত "উইলিয়ামে" এটা জ্বলি থকা চিগাৰো গিলি পেলাইছিল আৰু তাৰ কোনো কু-প্ৰভাৱ পৰা নাছিল। মোৰ মতে ইয়াৰ পুৰণি বন্ধু মিলাৰ্ডৰ বিয়োগেই চৰাইটোৰ মৃত্যুৰ প্ৰধান কাৰণ আছিল।<ref>{{cite journal|author=Kinnear, N.B.|year=1852|title=Millard, W. S. |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=50|issue=4304|pages=910–913 |doi=10.1038/169690b0 |bibcode=1952Natur.169..690K |s2cid=29652369 |url=https://biodiversitylibrary.org|doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal|author=Phipson, H.M. |year=1897|title= The great Indian hornbill in captivity|journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=11|issue=2 |pages=307–308 |url=https://biodiversitylibrary.org/page/30157046}}</ref></blockquote> <gallery> File:Buceros bicornis -illustration in book.jpg|উইলিয়াম নামৰ পোহনীয়া ধনেশ চৰাইটো, ইয়াক BNHSৰ ল’গ’ৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল File:Great hornbill in bardiya.jpg|বৰদিয়া ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত এটা বৰ ধনেশ চৰাই File:Female Great Hornbill carrying food.jpg|এজনী মাইকী ধনেশ চৰায়ে পোৱালিৰ বাবে ওষধি গছৰ ফল কঢ়িয়াই নিছে File:Bucerosbicornis.svg|মতা আৰু মাইকী চৰাইৰ চকুৰ মণি, টুপীৰ তলৰ অংশ আৰু চকুৰ কাষৰ ছালৰ ৰং বেলেগ বেলেগ হয় File:Malay Archipelago Hornbill.jpg|টি. ডব্লিউ. উডৰ দ্বাৰা অংকিত চিত্ৰ, য’ত চকুৰ নোম, ক্ষয় যোৱা ঠোঁটৰ দাঁতি আৰু টুপীটো দেখুওৱা হৈছে </gallery> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == অন্যান্য উৎসসমূহ == * Kannan, R. (1993). "Saving the Great Indian Hornbill". ''Hornbill'' magazine. Bombay Natural History Society 1993(4):4–7. * Kannan, R. (1994). ''Ecology and Conservation of the Great Pied Hornbill (Buceros bicornis) in the Western Ghats of southern India''. Ph.D. thesis, University of Arkansas, Fayetteville. * Kannan, Ragupathy (1994). "Conservation ecology of the Great Hornbill in the Western Ghats, southern India". ''OBC Bull''. 19: 13. * Kannan, R. and James, D. A. (2007). "Phenological studies of hornbill fruit trees in tropical rainforests: methodologies, problems, and pitfalls". pp. 155–166 in Kemp, A.C. and M.I. Kemp (eds.). ''The Active Management of Hornbills for Conservation''. CD-ROM Proceedings of the 4th International Hornbill Conference, Mabula Game Lodge, Bela Bela, South Africa. Naturalists and Nomads, Pretoria. * Kannan, R. and James, D. A. (2008). [https://www.biodiversitylibrary.org/page/48379127#page/118/mode/1up "Fig trees (''Ficus''), captive elephants, and conservation of hornbills and other frugivores in an Indian wildlife sanctuary"]. ''J. Bombay. Nat. Hist. Soc.'' 105(2):238-242. * Poonswad, P. (1995). "Nest site characteristics of four sympatric species of hornbills in Khao Yai National Park, Thailand". ''Ibis'' 137: 183–191. == বাহ্যিক সংযোগসমূহ == {{Commons category|Buceros bicornis|ৰাজধনেশ}} * {{cite web |url=http://ibc.lynxeds.com/species/great-hornbill-buceros-bicornis |title=ৰাজ ধনেশ পক্ষীৰ ভিডিঅ’, আলোকচিত্ৰ আৰু শব্দৰ সংগ্ৰহ |publisher=Internet Bird Collection}} * {{cite web |title=বৰ ধনেশ পক্ষী |publisher=Saint Louis Zoo |url=http://www.stlzoo.org/animals/abouttheanimals/birds/kingfishershornbillsbeeeat/greathornbi01.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20070503200708/http://www.stlzoo.org/animals/abouttheanimals/birds/kingfishershornbillsbeeeat/greathornbi01.htm |archive-date=3 May 2007 |access-date=7 August 2026 |archivedate=3 May 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070503200708/http://www.stlzoo.org/animals/abouttheanimals/birds/kingfishershornbillsbeeeat/greathornbi01.htm |deadurl=yes }} [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] rmtstt0xrn9y5uonrj7je3b8bk43bdp 0 138478 625598 625207 2026-08-09T16:30:36Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 6 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625598 wikitext text/x-wiki [[File:Busking under a bridge.jpg|thumb|দক্ষিণ লণ্ডনৰ এজন বাস্কাৰ। তেওঁলোকৰ ভায়লিনৰ বাকচটো ওচৰতে খোলা থাকে যাতে পথচাৰীৰ পৰা অনুদান গ্ৰহণ কৰিব পাৰে।]] '''বাস্কিং''' বা পথৰ ওপৰত কলা পৰিৱেশন হৈছে দান-বৰঙণিৰ বাবে ৰাজহুৱা স্থানত প্ৰদৰ্শন কৰা কাৰ্য্য। বহু দেশত বৰঙণি সাধাৰণতে ধনৰ ৰূপত দিয়া হয় যদিও অন্যান্য বৰঙণি যেনে খাদ্য, পানীয় বা অন্য বস্তুও দিয়া হ’ব পাৰে। ষ্ট্ৰীট পাৰফৰমেন্স সমগ্ৰ বিশ্বতে চৰ্চা কৰা হয় আৰু ইয়াৰ আৰম্ভণি প্ৰাচীন কালৰপৰাই চলি আহিছে। এই প্ৰথাত নিয়োজিত লোকসকলক ষ্ট্ৰীট পাৰফৰ্মাৰ বা বাস্কাৰ বুলি কোৱা হয়। পৰিৱেশ্য কলা হৈছে মানুহে মনোৰঞ্জনদায়ক বুলি বিবেচনা কৰা যিকোনো বস্তু, য’ত আছে [[শৰীৰচৰ্চা]], [[পশুৰ কৌশল]], [[বেলুন টুইষ্টিং]], [[ব্যংগ চিত্ৰণ]], [[বহুৱা]], [[হাস্যৰসাত্মক কলা]], [[কনটৰ্চন]], [[এস্কেপ’লজী]], [[নৃত্য]], [[গায়ন]], [[অগ্নি দক্ষতা]], [[মাখি চাৰ্কাছ]], [[ভাগ্য কোৱা]], [[জগলিং]], [[যাদু]], [[মূকাভিনয়]], [[জীৱন্ত মূৰ্তি]], [[সংগীত পৰিৱেশন]], [[ৱান মেন বেণ্ড]], [[পুতলা নাচ]], [[সাপৰ খেল]], সাধু কোৱা বা পুনৰ ক’ব পৰা কবিতা বা গদ্য, ষ্ট্ৰীট আৰ্ট যেনে [[স্কেচিং]] আৰু [[পেইণ্টিং]], [[বাটৰ নাট]], তৰোৱাল গিলি লোৱা, ভেণ্ট্ৰিলোকুইজম, [[ভাৰোত্তোলন]] আৰু ৱাছবৰ্ডিং। বাস্কাৰসকল একক পৰিৱেশক বা সৰু সৰু গোটত মিলিত হ’ব পাৰে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== বাস্কিং শব্দটো ইংৰাজী ভাষাত প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৮৬০ চনৰ মাজভাগৰ আশে-পাশে যুক্তৰাজ্যত লক্ষ্য কৰা হৈছিল। busker শব্দৰপৰা busk কৰা ক্ৰিয়াটো স্পেনিছ মূল শব্দ buscar ৰপৰা আহিছে, যাৰ অৰ্থ হৈছে "বিচৰা।" <ref name="Webster">[http://www.webster.com/cgi-bin/dictionary?va=busker "busker"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927195530/http://www.webster.com/cgi-bin/dictionary?va=busker |date=27 September 2007 }} Definition from the Merriam-Webster Online Dictionary</ref> স্পেনিছ শব্দ buscar পাছলৈ ভাৰত-ইউৰোপীয় শব্দ *bhudh-skō ("জিকা, জয় কৰা")ৰপৰা বিকশিত হয়।<ref name="Diccionario RAE">{{citation |url= http://dle.rae.es/?id=6LB1acb |title= buscar |work= Diccionario de la Lengua Española |edition=23rd |publisher= [[Real Academia Española]] |language= es }}</ref> ইয়াক বহুতো ৰাজপথত পৰিৱেশনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, আৰু ইয়াৰে এখন এল বুস্কনৰ বিষয়ে লিখা এখন বিখ্যাত স্পেনিছ কিতাপৰ শিৰোনাম আছিল। ==ইতিহাস== {{multiple image | align = right | direction = horizontal | image1 = Cego Rabequista GPEG.jpg | width1 = 180 | caption1 = 1855 painting of a street musician, [[O Pobre Rabequista]] (The Poor Rabeca Player), by [[José Rodrigues]] | image2 = Eugène Atget, Organ-grinder, 1898–99.jpg | width2 = 194 | caption2 = An organ grinder in Paris, photographed by [[Eugène Atget]], {{circa|1898–99}} }} প্ৰাচীন কালৰপৰাই বিশ্বৰ প্ৰতিটো প্ৰধান সংস্কৃতিতে দান-বৰঙণিৰ বাবে ৰাজহুৱা স্থানত প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে। বহু সংগীতজ্ঞৰ বাবে ৰেকৰ্ডিং আৰু ব্যক্তিগত ইলেক্ট্ৰনিকছৰ আবিৰ্ভাৱৰ আগতে ৰাজপথত পৰিৱেশন আছিল উপাৰ্জনৰ আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায়।<ref name="BF">Baird, Stephen (2000).[http://www.buskersadvocates.org/saahistory.html#saafranklin "The History and Cultural Impact of Street Performing in America: Ben Franklin"]. Street Performers and Buskers Advocates. Retrieved 2010-06-10.</ref> তাৰ আগতে এজন ব্যক্তিয়ে [[বেৰেল অৰ্গেন]], [[মিউজিক বক্স]], [[পিয়ানো ৰোল]] আদি কেইটামান যান্ত্ৰিক যন্ত্ৰৰ বাহিৰে যিকোনো সংগীত বা মনোৰঞ্জন প্ৰস্তুত কৰিবলগীয়া হৈছিল। ১৯ শতিকাৰ আৰু ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে সাধাৰণতে [[অৰ্গেন গ্ৰাইণ্ডাৰ]] বাস্কিং কৰা দেখা গৈছিল। কিছুমান ৰোমানী লোকৰ মাজত বাস্কিং সাধাৰণ কথা। ৰোমানী সংগীত, নৃত্যশিল্পী আৰু ভৱিষ্যদ্বাণীকাৰীৰ ৰোমাণ্টিক উল্লেখ গীত কবিতা, গদ্য আৰু জ্ঞানৰ সকলো ৰূপতে পোৱা যায়। ৰোমাসকলে ভূমধ্যসাগৰীয় উপকূলৰ কাষেৰে স্পেইন আৰু আটলাণ্টিক মহাসাগৰলৈ আৰু তাৰ পিছত উত্তৰ দিশলৈ ইংলেণ্ড আৰু ইউৰোপৰ বাকী অংশলৈ যাত্ৰা কৰি ইংলেণ্ডলৈ বাস্কিং শব্দটো আনিছিল।{{cn}} মধ্যযুগীয় ফ্ৰান্সত বাস্কাৰক ট্ৰুবাড’ৰ আৰু জংঘল’ৰ শব্দৰে জনা গৈছিল। উত্তৰ ফ্ৰান্সত ইহঁতক ট্ৰাউভাৰ বুলি জনা গৈছিল। পুৰণি জাৰ্মান ভাষাত বাস্কাৰক মিনেচিংগাৰ আৰু স্পিলিউট নামেৰে জনা গৈছিল। অচল ফৰাচী ভাষাত ই "বিচৰা, ঘূৰি ফুৰা"ৰ বাবে busquer লৈ বিকশিত হয় আৰু সাধাৰণতে [[পতিতাবৃত্তি|বেশ্যা]]ক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ৰাছিয়াত বাস্কাৰসকলক [[স্কোমোৰখ]] বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াৰ প্ৰথম লিপিবদ্ধ ইতিহাস প্ৰায় একাদশ শতিকাৰ আশে-পাশে দেখা যায়।{{cn}} মাৰিয়াচিছ, মেক্সিকান বেণ্ড যিয়ে একে নামৰ সংগীতৰ শৈলী বজায়, ৰাস্তা আৰু প্লাজাৰ লগতে ৰেষ্টুৰেণ্ট আৰু বাৰত ঘূৰি ফুৰা সময়ত প্ৰায়ে বাস্কিং কৰে।<ref name="WebsterMariachi">[http://www.webster.com/dictionary/mariachi "mariachi"] Definition from the Merriam-Webster Online Dictionary</ref> ১৯ শতিকাৰ মাজভাগমানৰ পৰাই জাপানী [[চিণ্ডোনিয়া]]সকলে নিজৰ দক্ষতাক বিজ্ঞাপনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা দেখা গৈছিল আৰু এই ৰাজপথৰ পৰিৱেশকসকলক এতিয়াও জাপানত মাজে মাজে দেখা যায়। [[ইডো যুগ]]ৰ আন এটা জাপানীজ ষ্ট্ৰীট পাৰফৰমেন্স ফৰ্ম হৈছে নানকিন তামাছুদাৰে। ইয়াত পৰিৱেশকে বাঁহৰ মেট ব্যৱহাৰ কৰি ডাঙৰ আকৃতি সৃষ্টি কৰে। ১৯ শতিকাত ইটালীৰ ৰাজপথৰ সংগীতজ্ঞসকলে (মূলতঃ লিগুৰিয়া, এমিলিয়া ৰোমাগনা, বেচিলিকাটাৰ পৰা) সৌভাগ্যৰ সন্ধানত বিশ্বজুৰি ঘূৰি ফুৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। বেচিলিকাটাৰ সংগীতজ্ঞসকল, বিশেষকৈ তথাকথিত ভিজিয়ানেছি, পিছলৈ বিশেষকৈ আমেৰিকাত চিম্ফণিক অৰ্কেষ্ট্ৰাৰ পেছাদাৰী বাদ্যযন্ত্ৰবাদক হয়গৈ।<ref>[[International Council for Traditional Music]], ''Report from the International Meeting of the International Council for Traditional Music's Study Group on Folk Musical Instruments, Volume 11'', Musikmuseet, 1992, p. 54</ref> বেচিলিকাটাৰ ৰাজপথৰ সংগীতজ্ঞসকলক কেতিয়াবা হেক্টৰ মেলটৰ ছান্স ফেমিলৰ প্ৰভাৱ বুলি উল্লেখ কৰা হয়।<ref>{{cite web|title=L'arpa perduta - L'identità dei musicanti girovaghi|url=http://www.consiglio.basilicata.it/consiglionew/files/docs/28/54/62/DOCUMENT_FILE_285462.pdf|publisher=consiglio.basilicata.it|author=Eva Bonitatibus|language=it, en|access-date=June 22, 2016|archivedate=May 7, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160507175357/http://www.consiglio.basilicata.it/consiglionew/files/docs/28/54/62/DOCUMENT_FILE_285462.pdf|deadurl=yes}}</ref> {{Quote box |width=20% |align=left |quote=আমি ডাঙৰ সমাৱেশৰ বাবে পৰিৱেশন কৰি ভাল পাওঁ, আৰু সেই সময়খিনিত আমাৰ লক্ষ্য আছিল মানুহে অলপ টকা দি আমাক চাবলৈ আহিব। কিন্তু এই সকলোবোৰ আৰম্ভ হৈছিল ৰাস্তাৰ চুকত, আৰু সেয়া এতিয়াও আমি কৰা কামৰ সৈতে বহুত জড়িত। ইমানেই বৈধকৰণকাৰী সংগীত অভিজ্ঞতা। বাস্কিং এটা অতি নম্ৰ আৰু সাহসী কাম যিটো ভালকৈ কৰিবলৈ সাহস লাগে। ইয়াৰ উপৰিও চহৰ এখনত বাহিৰত সংগীতৰ শক্তি জীয়াই থকাৰ কথাও... আপুনি ইয়াৰ কাষেৰে ঠিক সন্মুখতে খোজ কাঢ়িব পাৰে। নিশ্চিতভাৱে, কিছুমান মানুহৰ বাবে আপুনি হাত মেলি (ভিক্ষা) থকা এজন ল’ৰাহে, গতিকে কেতিয়াবা বাস্কিং কৰাটো এটা ডাঙৰ সামাজিক বেৰ’মিটাৰ হ’ব পাৰে। আপুনি পৃথিৱীত কাৰ লগত আছে সেইটো জোখাৰ বাবে ইয়াৰ দ্বাৰা সক্ষম হৈছে।<ref name=Ferris>{{cite news|last=Ferris|first=Jedd|title=Catching Up With ... Old Crow Medicine Show|url=http://www.pastemagazine.com/articles/2008/09/catching-up-with-old-crow-medicine-show.html|access-date=28 September 2012|newspaper=[[Paste (magazine)|Paste]]|date=25 September 2008|archivedate=21 October 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121021141507/http://www.pastemagazine.com/articles/2008/09/catching-up-with-old-crow-medicine-show.html|deadurl=yes}}</ref>|source=Ketch Secor, [[Old Crow Medicine Show]]}} আমেৰিকাত ১৯ শতিকাত চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ শ্ব’ৰ প্ৰসাৰ ঘটিছিল। তেওঁলোক আছিল ভ্ৰমণকাৰী বিক্ৰেতা যিয়ে অম্ল আৰু ঔষধ বিক্ৰী কৰিছিল যিয়ে কথিতভাৱে মানুহৰ স্বাস্থ্য উন্নত কৰিছিল। তেওঁলোকে প্ৰায়ে সম্ভাৱ্য ক্লায়েণ্টক আকৰ্ষণ কৰি শিথিল কৰাৰ উপায় হিচাপে মনোৰঞ্জনৰ কাম ব্যৱহাৰ কৰিছিল। মানুহে এই মংগলৰ অনুভৱক প্ৰায়ে বিক্ৰী কৰা সামগ্ৰীৰ সৈতে জড়িত কৰি ৰাখিব। এই অভিনয়ৰ পিছত তেওঁলোকে "টুপিটো পাছ" কৰিব।{{cn}} [[File:BOURCARD(1853) p1.192 - I VIGGIANESI.jpg|thumb|300px| ভিজিয়ানেচি, ইটালীৰ ভিজিয়ানোৰ ৰাজপথৰ সংগীতজ্ঞ। ফিলিপো পালিজিৰ কাম, ১৮৫৩]] ৱান মেন বেণ্ডসমূহে ঐতিহাসিকভাৱে একেলগে বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ বজাই বাস্কাৰ হিচাপে পৰিৱেশন কৰি আহিছে। ১৯ শতিকাৰ আৰু ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে চহৰ অঞ্চলত এজন মানুহৰ বেণ্ডৰ প্ৰসাৰ ঘটিছিল আৰু আজিও পৰিৱেশন কৰে। বৰ্তমানৰ এজন ব্যক্তিৰ বেণ্ডে সাধাৰণতে গীটাৰ, হাৰমনিকা, ড্ৰাম আৰু টেম্বুৰিন সংযুক্ত কৰি তেওঁলোকৰ সকলো বাদ্যযন্ত্ৰ ধ্বনিগতভাৱে বজায়। ইয়াৰ ভিতৰত গায়ন-বায়নও থাকিব পাৰে। বহুতে এতিয়াও বাস্ক কৰে কিন্তু কিছুমানক উৎসৱ আৰু অন্যান্য অনুষ্ঠানত খেলিবলৈ বুকিং কৰা হয়।{{cn}} লোকসংগীত সদায় বাস্কিং দৃশ্যৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ হৈ আহিছে। কেফে, ৰেষ্টুৰেণ্ট, বাৰ আৰু পাব বাস্কিং এই কলাৰ মূল ভেটি। ডেল্টা ব্লুজমেনসকল বেছিভাগেই আছিল ১৯৪০ চনৰ আৰম্ভণিৰ আশে-পাশে আমেৰিকাৰ মিচিচিপি ডেল্টা অঞ্চলৰপৰা নিৰ্গত ভ্ৰমণকাৰী সংগীতজ্ঞ। এই শিপাৰপৰা অহা এটা বিখ্যাত উদাহৰণ হৈছে বি.বি.কিং।{{cn}} ১৯৬০ চনৰ হিপ্পীসকলৰ প্ৰতিসংস্কৃতিয়ে মাজে মাজে "বি-ইন" মঞ্চস্থ কৰিছিল, যিটো বৰ্তমানৰ কিছুমান বাস্কাৰ উৎসৱৰ সৈতে মিল আছিল। বেণ্ড আৰু পৰিৱেশকসকলে ৰাজহুৱা স্থানত গোট খাই বিনামূলীয়াকৈ অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছিল, টুপীটো পাছ কৰি টকা উপাৰ্জন কৰিছিল। এই আন্দোলনৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল ছান ফ্ৰান্সিস্কো বে এৰিয়া – গোল্ডেন গেট পাৰ্ক আৰু ছান জোছৰ বি ষ্টেডিয়াম আৰু অন্যান্য স্থানত বি-ইন মঞ্চস্থ কৰা হৈছিল। এইদৰে পৰিৱেশন কৰা কিছুমান বেণ্ড আছিল বিগ ব্ৰাদাৰ এণ্ড দ্য হোল্ডিং কোম্পানী, গ্ৰেটফুল ডেড, জেফাৰচন এয়াৰপ্লেন, কুইকচিলভাৰ মেচেঞ্জাৰ চাৰ্ভিচ, কাণ্ট্ৰী জো এণ্ড দ্য ফিচ, মবি গ্ৰেপ আৰু জিমি হেণ্ড্ৰিক্সৰ সৈতে জেনিছ জপলিন।{{cn}} খ্ৰীষ্টমাছ কেৰলিঙো বাস্কিঙৰ এটা প্ৰকাৰ হ’ব পাৰে, কিয়নো ৱাছেইলিঙত দান, ৱাছাইল বা আন কোনো ধৰণৰ সতেজ যেনে ফিগি পুডিঙৰ বাবে গান গোৱাও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। আয়াৰলেণ্ড ৰিপাব্লিকত পৰম্পৰাগত ৰেন বয়ছ আৰু ইংলেণ্ডত মৰিছ ডান্সিংক বাস্কিং পৰম্পৰাৰ অংশ বুলি ধৰিব পাৰি।{{cn}} [[File:Dancing in Sutton High Street cropped.jpg|thumb|300px|ইংলেণ্ডৰ লণ্ডনৰ ছাটন হাই ষ্ট্ৰীটত নৃত্যশিল্পী]] ভাৰত আৰু পাকিস্তানৰ গুজৰাট অঞ্চলত [[ভাৱাই]] হৈছে ষ্ট্ৰীট আৰ্টৰ একপ্ৰকাৰ য’ত গাঁৱত নাটক প্ৰণয়ন কৰা হয়, [[বেৰট]] বা গাঁৱৰ গায়কজনো স্থানীয় মনোৰঞ্জনৰ দৃশ্যৰ অংশ।{{cn}} ২০০০ চনত কিছুমান অভিনেতাই “চাইবাৰ বাস্কিং’’ আৰম্ভ কৰিছে। শিল্পীসকলে ইণ্টাৰনেটত কাম বা পৰিৱেশন পোষ্ট কৰে যাতে মানুহে ডাউনলোড বা "ষ্ট্ৰীম" কৰিব পাৰে আৰু যদি মানুহে ভাল পায় তেন্তে তেওঁলোকে [[পে’ পল]] ব্যৱহাৰ কৰি অনুদান আগবঢ়ায়।{{cn}} ==প্ৰকাৰ== [[File:Bubble Bath Cherry Blossom.jpg|thumb|275px|যুক্তৰাজ্যৰ ছামাৰচেটৰ বাথত ডাঙৰ ডাঙৰ বুদবুদ উৰুৱাই থকা এজন ৱাক বাই ষ্ট্ৰীট পাৰফৰ্মাৰ]] ষ্ট্ৰীট পাৰফৰমেন্সৰ তিনিটা মূল ৰূপ আছে: চাৰ্কল শ্ব’, ৱাক-বাই এক্ট, আৰু ষ্টপলাইট পাৰফৰমেন্স। “চাৰ্কল শ্ব’’’ হৈছে এনেকুৱা শ্ব’ যিবোৰে নিজৰ চাৰিওফালে দৰ্শক গোট খাই পৰাৰ আশা কৰে। সাধাৰণতে এওঁলোকৰ আৰম্ভণি আৰু সামৰণি সুকীয়া। সাধাৰণতে এইবোৰ ষ্ট্ৰীট থিয়েটাৰ, পুতলা নাট, যাদুকৰ, কমেডিয়ান, এক্ৰ’বেট, জগলাৰ আৰু কেতিয়াবা সংগীতজ্ঞৰ সৈতে সংগতি ৰাখি কৰা হয়। চাৰ্কল শ্ব’ আটাইতকৈ লাভজনক হ’ব পাৰে। কেতিয়াবা দৰ্শকৰ ভিৰ বহুত বেছি হ’ব পাৰে। এজন ভাল বাস্কাৰে ভিৰ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে যাতে দৰ্শকসকলে অহা-যোৱা কৰি যাতায়াতত বাধা নিদিয়ে। “ৱাক-বাই এক্ট’’ হৈছে এনে এক্ট য’ত বাস্কাৰে কোনো সংগীত, জীৱন্ত মূৰ্তি বা অন্যান্য অভিনয় কৰে যাৰ আৰম্ভণি বা অন্ত সুকীয়া নহয়, আৰু জনসাধাৰণে সাধাৰণতে অলপ সময়ৰ বাবে চাই যায়। ৱাক-বাই এক্ট এটা চাৰ্কল শ্ব’লৈ পৰিণত হ’ব পাৰে যদিহে এক্টটো অস্বাভাৱিক বা অতি জনপ্ৰিয় হয়। “ষ্টপলাইট প্ৰদৰ্শন’’ হৈছে এনে পৰিৱেশন য’ত পৰিৱেশকসকলে নিজৰ অভিনয় উপস্থাপন কৰে আৰু ট্ৰেফিক লাইট ৰঙা হৈ থকাৰ সময়ত ক্ৰছৱাকত বাহন আৰোহীৰপৰা অনুদান লাভ কৰে। এনে ফৰ্মেটত বিভিন্ন ধৰণৰ শাখা ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি (জাগলিং, ব্ৰেক ডান্সিং, আনকি যাদুকৰী কৌশল)। তেওঁলোকৰ বাবে কম সময়ৰ বাবে ষ্টপলাইট পৰিৱেশকসকলৰ অতি চমু, ঘনীভূত ৰুটিন থাকিব লাগিব। এই ৰূপটো আন ঠাইতকৈ লেটিন আমেৰিকাত বেছিকৈ দেখা যায়। ===অৰ্থসংগ্ৰহ=== [[File:Sophia Julia Häfner by Christian Ursilva.jpg|thumb|কোপেনহেগেনৰ জৰ্কছ পেচেজত [[মোবাইল পে]] কিউআৰ ক’ডৰ সৈতে ভায়লিনবাদক]] বাস্কাৰসকলে তেওঁলোকে কৰা বাস্কিঙৰ ধৰণৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি বিভিন্ন পাত্ৰত আৰু বিভিন্ন পদ্ধতিৰে জনসাধাৰণৰপৰা অনুদান আৰু টিপছ সংগ্ৰহ কৰে। ৱাক-বাই এক্টৰ অৰ্থসংগ্ৰহৰ বাবে তেওঁলোকে মেলি ৰখা খালী বাদ্যযন্ত্ৰৰ বাকচ বা বিশেষ পাত্ৰ, বাকচ বা টুপী প্ৰায়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। চাৰ্কল শ্ব’ৰ বাবে সাধাৰণতে অনুষ্ঠানৰ শেষত পৰিৱেশকে ধন সংগ্ৰহ কৰে, যদিও কিছুমান পৰিৱেশকে শ্ব’ৰ দেখুৱাই থকাৰ সময়তো ধন সংগ্ৰহ কৰে, কিয়নো কিছুমান দৰ্শকে সমগ্ৰ পৰিৱেশনৰ শেষ হোৱালৈ ৰৈ নাথাকে। কেতিয়াবা কোনো অভিনেতাই দৰ্শকৰপৰা ধন সংগ্ৰহ কৰিবলৈ বটলাৰ, হেট মেন বা পিচ মেনক নিয়োগ কৰিব আৰু তেওঁলোকক অৰিহণা যোগাবলৈ উৎসাহিত কৰিব, কেতিয়াবা হাস্যৰসময়ী ধৰণেৰে জোৰ-জবৰদস্তি কৰি। বটলাৰ শব্দটো বটলৰ ওপৰৰ আধা অংশ ধন সংগ্ৰহৰ বাবে ব্যৱহাৰৰপৰাই উৎপত্তি হোৱা ব্ৰিটিছ শব্দ। বটলটোৰ বটলনেকত চামৰাৰ ফ্লেপ এটা সুমুৱাই দিয়া হৈছিল আৰু চামৰাৰ পাউচ এটা সংলগ্ন কৰা হৈছিল। এই ডিজাইনৰ বাবে বটলত মুদ্ৰা থ’ব পৰা গ’ল যদিও মুদ্ৰাবোৰ গ্লাছৰ ওপৰত জিংগলিং নকৰাকৈ সহজে আঁতৰাব পৰা নাছিল। এনে কৌশলৰ প্ৰথম ব্যৱহাৰ ভিক্টোৰিয়ান যুগৰ আৰম্ভণিতে পুতলা নাচৰ বিখ্যাত পাঞ্চ আৰু জুডি দলটোৱে লিপিবদ্ধ কৰিছিল।<ref>{{cite web |last1=Somerville |first1=Chris |title=Who is Mr Punch |url=http://www.punchandjudy.com/bottle.htm |website=punchandjudy.com |access-date=14 June 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224181144/http://www.punchandjudy.com/bottle.htm |archive-date=24 February 2023 |date=1997 |url-status=dead |archivedate=24 February 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230224181144/http://www.punchandjudy.com/bottle.htm |deadurl=yes }}</ref> একবিংশ শতিকাত নগদবিহীন পেমেণ্টৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি পোৱা, আৰু সাধাৰণতে কঢ়িয়াই নিয়া নগদ ধনৰ পৰিমাণৰ সংশ্লিষ্ট হ্ৰাসে বাস্কাৰসকলক প্ৰভাবিত কৰিছে, যাৰ কিছুমানে কণ্টাক্টলেছ পেমেণ্ট টাৰ্মিনেল আৰু ৱেব বা এপ ভিত্তিক পেমেণ্ট চিষ্টেম (কেতিয়াবা [[QR ক’ড]]ৰদ্বাৰা পোৱা যায়)কে ধৰি ইলেক্ট্ৰনিক পেমেণ্ট ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে। [[কৰ'নাভাইৰাছ ৰোগ ২০১৯|ক’ভিড-১৯]] লকডাউনৰ পিছত এই ধাৰা ত্বৰান্বিত হৈছিল।<ref name="Wollaston">{{Cite news |last=Wollaston |first=Sam |date=8 November 2018 |title=Where the streets have no change: how buskers are surviving in cashless times |language=en |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/music/2018/nov/08/where-the-streets-have-no-change-how-buskers-are-surviving-in-cashless-times |access-date=16 August 2024 }}</ref><ref name="Shular">{{Cite news |last=Shular |first=Emma |date=8 March 2023 |title=Buskers change their tune with digital payments and promotion |language=en |work=Langara Voice |url=https://www.langaravoice.ca/buskers-change-their-tune-with-digital-payments-and-promotion/ |access-date=16 August 2024 }}</ref> ===ক্ৰীড়াক্ষেত্ৰ=== [[File:Firejuggling 2009 ubt.ogv|thumb|right|275px|ডেনমাৰ্কত ''টছ জাগলিং'' ষ্ট্ৰীট পাৰফৰমেন্স]] যিঠাইত কোনো ক্ৰীড়া কলা পৰিৱেশন কৰা হয় সেই ঠাইক "ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰ" বোলা হয়। বাস্কাৰ হিচাপে সফলতাৰ চাবি-কাঠি হ’ব পাৰে ভাল ক্ৰীড়াক্ষেত্ৰ। যিটো কাৰ্যই হয়তো এটা ঠাইত আৰু এটা সময়ত টকা উপাৰ্জন কৰিব পাৰে, আন এটা পৰিৱেশত হয়তো ই একেবাৰেই কাম নকৰিব। জনপ্ৰিয় ক্ৰীড়াক্ষেত্ৰসমূহ প্ৰায়েই ৰাজহুৱা স্থান হয়, যিঠাইত যথেষ্ট পৰিমাণে পথচাৰীৰ যাতায়াত, অধিক দৃশ্যমানতা, কম পটভূমিৰ শব্দ আৰু যিমান পাৰি কম অসুবিধাজনক উপাদান থাকে। ভাল স্থানসমূহৰ ভিতৰত পৰ্যটনস্থলী, জনপ্ৰিয় উদ্যান, বহুতো ৰেষ্টুৰেণ্ট, কেফে, বাৰ আৰু পাব আৰু থিয়েটাৰকে ধৰি মনোৰঞ্জন জিলা, ছাবমেট্ৰ' আৰু বাছ ষ্টপ, বৃহৎ কনচাৰ্ট আৰু ক্ৰীড়া অনুষ্ঠানৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ বাহিৰত, প্ৰায় যিকোনো প্লাজা বা চহৰৰ চৌহদৰ লগতে লেটিন আমেৰিকাৰ zócalos আৰু অন্যান্য অঞ্চলৰ পিঁয়াজা আদি থাকিব পাৰে। আন ঠাইবোৰৰ ভিতৰত শ্বপিং মল, ষ্ট্ৰিপ মল, বাহিৰৰ চুপাৰ মাৰ্কেট আদি আছে যদিও এইবোৰৰ বাবে সাধাৰণতে পৰিচালনাৰপৰা অনুমতিৰ প্ৰয়োজন হয়। চুজি জে টানেনবামে তেওঁৰ গ্ৰন্থ আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড হাৰমনিজ: মিউজিক এণ্ড পলিটিক্স ইন দ্য ছাবৱেজ অৱ নিউয়ৰ্কত বাস্কিঙৰ ক্ষেত্ৰত "মিউজিক হাথ চাৰ্মছ টু ছুথ দ্য চেভেজ বিষ্ট" উক্তিটো কেনেকৈ খেলা হয়, সেই কথা পৰীক্ষা কৰিছিল। তেওঁৰ সমাজবিজ্ঞানৰ অধ্যয়নে দেখুৱাইছে যে যিবোৰ অঞ্চলত বাস্কাৰসকলে নিয়মিতভাৱে কাম কৰে, সেইবোৰ ক্ষেত্ৰত অপৰাধৰ হাৰ হ্ৰাস পোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে আৰু উচ্চ শিক্ষা লাভ কৰাসকলে কম শিক্ষাগত অৰ্হতাৰ লোকসকলতকৈ বাস্কাৰৰ প্ৰতি অধিক ইতিবাচক দৃষ্টিভংগী ৰখাৰ প্ৰৱণতা থাকে।<ref name="Tanenbaum">Tanenbaum, Susie, J. (1995). [https://books.google.com/books?id=mjIuOSZe2j0C&q=Underground+Harmonies:+Music+and+Politics+in+the+Subways+of+New+York Underground Harmonies: Music and Politics in the Subways of New York.] ''Google books''; Cornell University Press. {{ISBN|0-8014-8222-4}}</ref> কিছুমান চহৰে বিশেষ অঞ্চলত বাস্কিঙক উৎসাহিত কৰে,<ref name="Startz">{{cite web | title=What this town needs is a little street music | author=Startz, Dick | archive-url=https://web.archive.org/web/20080404212605/http://www.uwnews.org/admin/ss/page.asp?pid=247&articleID=10422 | archive-date=4 April 2008 | url=http://www.uwnews.org/admin/ss/page.asp?pid=247&articleID=10422 | work=uwnews.org | publisher=University of Washington News and Information | date=25 May 2005 | access-date=7 August 2026 | archivedate=4 April 2008 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20080404212605/http://www.uwnews.org/admin/ss/page.asp?pid=247&articleID=10422 | deadurl=yes }}</ref> চহৰ চৰকাৰৰ অনুমোদিত বাস্কাৰক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়ে আৰু আনকি পৰিৱেশনৰ সময়সূচীও প্ৰকাশ কৰে।<ref name="MTANY">[http://web.mta.info/mta/aft/muny/ MTA: Arts for Transit: Music Under New York] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160728061402/http://web.mta.info/mta/aft/muny/ |date=2016-07-28 }}. ''mta.info''; [[Metropolitan Transportation Authority]], New York. Retrieved 2016-07-15.</ref> আমেৰিকাৰ বহু চহৰত বাস্কাৰৰ বাবে জনপ্ৰিয় স্থান বুলি জনা বিশেষ অঞ্চল আছে। কী ৱেষ্টৰ মেল’ৰী স্কোৱাৰ, নিউ অৰলিন্সৰ, নিউয়ৰ্কত চেণ্ট্ৰেল পাৰ্কৰ আশে-পাশে, ৱাশ্বিংটন স্কোৱাৰ, আৰু ছাবমেট্ৰ’ ব্যৱস্থা, ছান ফ্ৰান্সিস্কোত, ৱাশ্বিংটন ডি.চি.ৰ ট্ৰেনজিট চেণ্টাৰৰ আশে-পাশে, ভেনিচ বিচৰ আশে-পাশে লছ এঞ্জেলছত, চাণ্টা মনিকা থাৰ্ড ষ্ট্ৰীট প্ৰমেনেড, আৰু হলিউড অঞ্চলত, মেক্সৱেল ষ্ট্ৰীটৰ চিকাগোত, চেণ্ট লুইছৰ ডেলমাৰ লুপ জিলাৰ চিকাগোত, আৰু সমগ্ৰ আমেৰিকাৰ আন বহু স্থানত পৰিৱেশক পোৱা যায়। স্কটলেণ্ড, আয়াৰলেণ্ড (গ্ৰাফটন ষ্ট্ৰীট, ডাবলিন), আৰু ইংলেণ্ডত বাস্কিং এতিয়াও যথেষ্ট সাধাৰণ আৰু বিভিন্ন প্ৰতিভাৰ স্তৰৰ সংগীতজ্ঞ আৰু অন্যান্য ষ্ট্ৰীট পৰিৱেশক। ==আইনী বিধান== [[File:Buskers no amplification allowed - sign in tourist area of Edinburgh in Scotland advises buskers that guitar amplifiers and PA speakers are not allowed.jpg|thumb|স্কটলেণ্ডৰ এডিনবাৰ্গৰ এটা পৰ্যটন অঞ্চলত থকা এখন ফলকত বাস্কাৰসকলক পৰামৰ্শ দিয়া হৈছে যে গীটাৰ এম্প্লিফায়াৰ আৰু পি এ স্পীকাৰৰ ইয়াত অনুমতি নাই।]] বাস্কাৰসকলক প্ৰভাবিত কৰা আইনসমূহৰ প্ৰথম লিখিত উদাহৰণ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৪৬২ চনত প্ৰাচীন ৰোমত পোৱা গৈছিল। [[বাৰখন টেবুলৰ আইন]]খনে ৰাজহুৱা স্থানত চৰকাৰ বা ইয়াৰ বিষয়াসকলৰ বিষয়ে গান গোৱা বা পেৰ’ডি কৰাটো অপৰাধ হিচাপে ঠিৰাং কলিছিল; শাস্তি আছিল মৃত্যু।<ref>(Cohen and Greenwood 1981: 14) Smith, Murray (1996). [http://cjtm.icaap.org/content/24/v24art3.html Traditions, Stereotypes, and Tactics:: A History of Musical Buskers in Toronto]. cjtm.icaap.org; ''[[Canadian Journal for Traditional Music]]''. Retrieved 2010-06-10.</ref><ref> Blue, Niceol (27 June 2006). [http://www.pikemarketbuskers.org/busking.html A History of Busking] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060615034839/http://www.pikemarketbuskers.org/busking.html |date=15 June 2006 }} Pike Market Performer's Guild. Retrieved 2010-06-11. </ref> লুই দ্য পিয়াছে "হিষ্ট্ৰিয়ন আৰু স্কুৰে, য'ত উচ্চ সুৰক্ষা অবিহনে সকলো মনোৰঞ্জকক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল, ন্যায়ৰ বিশেষাধিকাৰৰপৰা বাদ দিছিল।"<ref>(Krickeberg 1983 : 24). Smith, Murray (1996). [http://cjtm.icaap.org/content/24/v24art3.html Traditions, Stereotypes, and Tactics:: A History of Musical Buskers in Toronto]. cjtm.icaap.org; ''[[Canadian Journal for Traditional Music]]''. Retrieved 2010-06-10.</ref> ১৫৩০ চনত অষ্টম হেনৰীয়ে মিনষ্ট্ৰেল আৰু খেলুৱৈ, ভৱিষ্যদ্বাণীকাৰী, ক্ষমাকাৰী আৰু ফেন্সাৰৰ লগতে কাম কৰিব নোৱাৰা ভিক্ষাৰীসকলক অনুজ্ঞাপত্ৰ দিয়াৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। যদি তেওঁলোকে মানি নলয় তেন্তে তেওঁলোকক একেৰাহে দুদিন চাবুকেৰে কোবাব পাৰি।<ref>(Krickeberg 1983 : 62. Smith, Murray (1996). [http://cjtm.icaap.org/content/24/v24art3.html Traditions, Stereotypes, and Tactics:: A History of Musical Buskers in Toronto]. cjtm.icaap.org; ''[[Canadian Journal for Traditional Music]]''. Retrieved 2010-06-10.</ref> আমেৰিকাত সাংবিধানিক আইন আৰু বেছিভাগ ইউৰোপীয় সাধাৰণ আইন অনুসৰি কলাত্মক বাক স্বাধীনতাৰ সুৰক্ষা বাস্কিংলৈকে বিস্তৃত। আমেৰিকা আৰু বহু দেশত মুক্ত বাস্কিঙৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট স্থান হ’ল ৰাজহুৱা উদ্যান, ৰাস্তা, ফুটপাথ, পথ আৰু চহৰৰ চৌহদ বা প্লাজা। কিছুমান বিশেষ পৰিস্থিতিত আনকি ব্যক্তিগত সম্পত্তিও বাস্কাৰৰ বাবে মুকলি হ'ব পাৰে, বিশেষকৈ যদি ই সাধাৰণ জনতাৰ বাবে মুকলি হয় আৰু বাস্কিঙে ইয়াৰ কাৰ্যত বাধা নিদিয়ে আৰু পৰিচালনাই ইয়াক বা অন্য ধৰণৰ মুক্ত বাক্য আচৰণৰ অনুমতি দিয়ে বা তেনে কৰাৰ ইতিহাস আছে।<ref name="autogenerated1">[http://funandmagic.com/decision.pdf Berger v. Seattle, C03-3238JLR] (PDF). Decision, U.S. District Court, Western District of WA at Seattle, 22 April 2004. Retrieved 2010-06-11.</ref> বাস্কাৰৰ বাবে কোনো সৰ্বজনীন আচৰণ বিধি নাই যদিও বাস্কাৰসকলে মানি চলিবলগীয়া সাধাৰণ আইন প্ৰথা আছে। বেছিভাগ ন্যায়িক অধিকাৰক্ষেত্ৰতে সংশ্লিষ্ট বিধিগত আইন থাকে। ব্ৰিটেইনত বাস্কিং নিয়ন্ত্ৰণ সৰ্বজনীন নহয় আৰু বেছিভাগ আইন (যদি আছে) স্থানীয় পৰিষদৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়।<ref>{{cite news|title=Who, what, why: Where is the hardest place in the UK to be a busker?|url=https://www.bbc.co.uk/news/blogs-magazine-monitor-28112716|access-date=9 October 2014|work=BBC News|date=July 2014|last1=Why|first1=Who|archive-url=https://web.archive.org/web/20140702000256/https://www.bbc.com/news/blogs-magazine-monitor-28112716|archive-date=2 July 2014|url-status=live}}</ref> ব্ৰিটিছ দ্বীপপুঞ্জৰ কিছুমান চহৰে বাদ্যযন্ত্ৰৰ আয়তন আৰু কঠিনতাৰ বাবে বেগপাইপাৰসকলক প্ৰদান কৰা অনুজ্ঞাপত্ৰ সীমিত কৰে।{{cn}} গ্ৰেট ব্ৰিটেইনত বাস্কাৰসকলক অনুজ্ঞাপত্ৰ দিয়া আঁচনিসমূহেও অভিনয়কাৰীসকলক ক্ষেত্ৰ দিয়াৰ আগতে অডিচনত উত্তীৰ্ণ হ’বলগীয়া হ’ব পাৰে; উদাহৰণস্বৰূপে, লণ্ডন আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ডত ট্ৰেন্সপ’ৰ্ট ফৰ লণ্ডনৰ অনুজ্ঞাপত্ৰপ্ৰাপ্ত বাস্কিং আঁচনিখনে পেনেল অডিচনৰ জৰিয়তে পৰিৱেশনকাৰীসকলক নিৰ্বাচন কৰে।<ref>{{cite web |title=TfL brings fresh sounds to the Tube with a new wave of buskers |url=https://tfl.gov.uk/info-for/media/press-releases/2017/august/tfl-brings-fresh-sounds-to-the-tube-with-a-new-wave-of-buskers |website=Transport for London |date=August 2017 |access-date=2026-06-03}}</ref> অক্সফৰ্ড চিটি কাউন্সিলে ৰাজহুৱা স্থান সুৰক্ষাৰ আদেশ প্ৰণয়নৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিছে। বাস্কিং নিয়ন্ত্ৰণ নকৰা কিছুমান স্থানত এতিয়াও পৰিৱেশকসকলক স্বেচ্ছামূলক নিয়ম মানি চলিবলৈ ক’ব পাৰে। কিছুমান ঠাইত ইলেক্ট্ৰনিকভাৱে পৰিবৰ্ধিত শব্দ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ বিশেষ অনুমতিৰ প্ৰয়োজন হয় আৰু উৎপন্ন হোৱা শব্দৰ আয়তনৰ সীমা থাকিব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://411newyork.org/guide/2007/07/16/street-performances-in-new-york/ |title=Street Performances in New York |publisher=411newyork.org |date=16 July 2007 |access-date=2012-07-19}}</ref> বাস্কাৰ বা আন লোকে পথচাৰীৰ যাতায়াতৰ প্ৰৱাহত বাধা দিব নালাগে, প্ৰৱেশ বা প্ৰস্থানত বাধা দিব নালাগে বা অন্য কোনো ধৰণে বাধা দিব নালাগে, বা জনসাধাৰণক বিপদত পেলোৱা কাম কৰিব নলগাটো সাধাৰণ আইন। ৰাতিৰ নিৰ্দিষ্ট ঘণ্টাৰ পিছত কোনো ধৰণৰ বিৰক্তিকৰ বা কোলাহলপূৰ্ণ আচৰণ কৰিব নোৱাৰাটোও সাধাৰণ আইন। এই কাৰ্ফিউৰ সীমাবদ্ধতাসমূহ এলেকাভেদে ভিন্ন হয়। সাধাৰণ আইন যে "নীলা ৰঙৰ পৰিৱেশন কৰা" (অৰ্থাৎ যৌনতা সম্পৰ্কীয় সামগ্ৰী বা যিকোনো অশ্লীল বা অশ্লীল মন্তব্য বা ইংগিত ব্যৱহাৰ কৰা) সাধাৰণতে নিষিদ্ধ যদিহে কেৱল প্ৰাপ্তবয়স্কৰ বাবে পৰিৱেশন কৰা নহয় যেনে বাৰ বা পাবত। লণ্ডনত লণ্ডন চহৰৰ সমগ্ৰ অঞ্চলত বাস্কিং নিষিদ্ধ। লণ্ডন আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ডে ২৫টা কেন্দ্ৰীয় লণ্ডন ষ্টেচনত ৩৯খন ক্ষেত্ৰৰ বাবে বাস্কিং অনুমতি প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://tfl.gov.uk/corporate/about-tfl/culture-and-heritage/busking|title=Busking - Transport for London}}</ref> লণ্ডনৰ বেছিভাগ বৰোৱে বাস্কিঙৰ অনুজ্ঞাপত্ৰ নিদিয়ে, কিন্তু তেওঁলোকৰ ঐচ্ছিক ক্ষমতা আছে, লণ্ডন স্থানীয় কৰ্তৃপক্ষ আইন ২০০০ৰ অধীনত, যদিহে তেনে কৰাৰ যথেষ্ট কাৰণ থাকে। য’ত এই ক্ষমতাসমূহ গ্ৰহণ কৰা হোৱা নাই, তেনে ক্ষেত্ৰত পৰিষদসমূহে বাস্কাৰৰপৰা অহা শব্দৰ উপদ্ৰৱৰ সৈতে মোকাবিলা কৰিবলৈ পৰিৱেশ সুৰক্ষা আইন ১৯৯০ আৰু বাধাৰ সৈতে মোকাবিলা কৰিবলৈ হাইৱেজ আইন ১৯৮০কে ধৰি অন্যান্য আইনসমূহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিব পাৰে। বৰ্তমান কেমডেন কাউন্সিলে স্থানীয় বাসিন্দা আৰু ব্যৱসায়ীসকলৰ ক্ষতিসাধন কৰি পৰিবৰ্ধিত সংগীত বজোৱাৰ সমস্যা নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে অধিক বিকল্প বিচাৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://www.london-insider.co.uk/2010/02/busking-in-london-explained-guide/|title=The Big Busk: London Busking Explained|author=Appleton, Natalie|date=7 February 2010|publisher=The London Insider|access-date=2010-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20100213044505/http://www.london-insider.co.uk/2010/02/busking-in-london-explained-guide/|archive-date=13 February 2010|url-status=dead|archivedate=13 February 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100213044505/http://www.london-insider.co.uk/2010/02/busking-in-london-explained-guide/|deadurl=yes}}</ref> ২০২৫ চনত আদালতে বাস্কিং কৰাটো এটা "বিৰক্তিকৰ" আৰু তেওঁলোকৰ পুনৰাবৃত্তিমূলক অভিনয় "মানসিক নিৰ্যাতন" বুলি ৰায় দিয়াৰ পাছত ৱেষ্টমিনিষ্টাৰ চিটি কাউন্সিলে পূৰ্বতে জনপ্ৰিয় স্থান লেইচেষ্টাৰ স্কোৱাৰত বাস্কিং নিষিদ্ধ কৰে।<ref>{{cite news|title='Psychological Torture': London Bans Busking in a Famed Tourist Hub|url=https://www.nytimes.com/2025/04/18/world/europe/london-busking-street-performers-leicester-square-ban.html|access-date=10 July 2025|work=[[The New York Times]]|date=18 April 2025|last1=Wolfe|first1=Jonathan}}</ref> বাস্কাৰসকলে তেওঁলোকৰ কলাৰ অতি মুকলি আৰু ৰাজহুৱা স্বভাৱৰ বাবে নিজে চোৰৰ লক্ষ্য হ’ব পাৰে। বাস্কাৰসকলৰ উপাৰ্জন, বাদ্যযন্ত্ৰ বা সম্পদ চুৰি হ’ব পাৰে। চোৰে বাস্কাৰৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱহাৰ কৰা এটা বিশেষ কৌশল হ'ল ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে প্ৰকৃততে ধন উলিয়াই দান দিয়াৰ অভিনয় কৰা, যিটো প্ৰথাক "ডিপিং" বা "স্কিমিং" বুলি জনা যায়। জৰ্জ বাৰ্নছে তেওঁৰ যৌৱন বাস্কাৰ হিচাপে তেওঁৰ দিনক এইদৰে বৰ্ণনা কৰিছিল:<ref name="CigarBurns"> [http://www.cigaraficionado.com/Cigar/CA_Profiles/People_Profile/0,2540,3,00.html The Ultimate Cigar Aficionado: Ninety-eight-year-old George Burns Shares Memories of His Life] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100307054715/http://www.cigaraficionado.com/Cigar/CA_Profiles/People_Profile/0,2540,3,00.html |date=7 March 2010 }} , article and interview by Cigar Aficionado Online </ref> {{Cquote|কেতিয়াবা গ্ৰাহকে টুপীবোৰত কিবা এটা পেলাই দিছিল। কেতিয়াবা টুপীবোৰৰপৰা কিবা এটা উলিয়াই লৈছিল। কেতিয়াবা টুপীবোৰ লৈ গৈছিল।}} ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:কলা]] [[শ্ৰেণী:সংস্কৃতি]] js6yivfqoyhciuuaenq4jcbovztfv8f 0 138494 625739 625080 2026-08-10T05:45:38Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625739 wikitext text/x-wiki {{Infobox music genre | name = সোপানা সংগীতম | stylistic_origins = {{hlist|[[কেৰালাৰ সংগীত|কেৰালাৰ মন্দিৰৰ সংগীত]]|[[জয়দেৱ]]ৰ ''[[গীত গোবিন্দম]]''ৰ [[অষ্টপদী]]সমূহ}} | cultural_origins = [[কেৰালা]]ৰ মন্দিৰসমূহ, দক্ষিণ ভাৰত | instruments = {{hlist|[[ইডাক্কা]]|[[চেংগিলা]]}} | derivatives = {{hlist|[[কথাকলি]] সংগীত|কৃষ্ণনাট্টম সংগীত}} | regional_scenes = [[কেৰালা]] | other_topics = {{hlist|[[কেৰালাৰ সংগীত]]|[[কৰ্ণাটকী সংগীত]]}} }} '''সোপানা সংগীতম''' {{en|Sopana Sangeetham}} এবিধ [[ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীত]]। এই সংগীত ধাৰা দক্ষিণ ভাৰতৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ মন্দিৰসমূহৰ ভিতৰত গঢ়ি উঠিছিল। [[জয়দেৱ]]ৰ '[[গীত গোবিন্দম]]' বা অষ্টপদীসমূহ গায়ন কৰাৰ এক শাস্ত্ৰীয় শৈলী হিচাপে ইয়াৰ বিকাশ ঘটে।<ref name="folkways">{{cite web |url=https://si.edu |title=Sopanam Sangeetam |publisher=[[Smithsonian Folkways]] |access-date=23 May 2026}}</ref><ref>{{cite news | url=http://thehindu.com | title=Chat Corner – Singing for the gods | newspaper=The Hindu | date=7 July 2011 }}</ref> == নামৰ উৎপত্তি == মালয়ালম ভাষাত 'সোপানম' শব্দৰ অৰ্থ হৈছে মন্দিৰৰ পৱিত্ৰ খট‌খটী। এই খট‌খটীবোৰ মন্দিৰৰ গৰ্ভগৃহলৈ সোমাই যোৱা পথত থাকে। এই স্থানত থিয় হৈ ভগৱানৰ উদ্দেশ্যে গীত গোৱা হয়। সেইবাবেই এই সংগীত ধাৰাক 'সোপানা সংগীতম' বুলি নামকৰণ কৰা হৈছে। == বাদ্যযন্ত্ৰসমূহ == সোপানা সংগীতম পৰিৱেশন কৰাৰ সময়ত পৰম্পৰাগত বাদ্যযন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ মুখ্য বাদ্য হ’ল '[[ইডাক্কা]]'। ই এটা সৰু ডম্বৰু আকৃতিৰ ঢোল। ইয়াৰ লগত তাল আৰু ছন্দ ধৰি ৰাখিবলৈ '[[চেংগিলা]]' ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ই এবিধ ধাতুৰ কাঁহী বা ঘণ্টা। == পৰিৱেশন প্ৰণালী == সোপানা সংগীতম সাধাৰণতে মন্দিৰৰ গৰ্ভগৃহলৈ যোৱা পৱিত্ৰ খট‌খটীৰ (সোপানম) কাষত থিয় হৈ গোৱা হয়। যেতিয়া পুৰোহিতে মন্দিৰৰ ভিতৰত ধৰ্মীয় নীতি-নিয়মবোৰ পালন কৰে, তেতিয়া সংগীতজ্ঞজনে খট‌খটীৰ কাষত থিয় হৈ সৰল সুৰত ভক্তিগীতি গায়।<ref name="folkways" /> এই গীতৰ লগত সংগত কৰা মুখ্য বাদ্যবিধ হ’ল এক সৰু ডম্বৰু আকৃতিৰ ঢোল, যাক 'ইডাক্কা' বুলি কোৱা হয়। প্ৰায়ে গায়কজনে নিজেই এই বাদ্য বজায়। ইয়াৰ উপৰি তাল ৰাখিবলৈ হাতত ল’ব পৰা ধাতুৰ কাঁহী 'চেংগিলা' ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="folkways" /><ref>{{cite web | url=https://www.keralatourism.org/faq/kathakali-music | title=Kathakali Music | publisher=Kerala Tourism | access-date=23 May 2026}}</ref> যিহেতু গায়কজনে গান গাই গাই নিজেই ইডাক্কা বজায়, সেয়েহে এই পৰম্পৰাক 'কোত্তিপাদী সেৱা' (কোত্তি মানে বজোৱা, পাদী মানে গান গোৱা, সেৱা মানে অৰ্পণ কৰা) বুলিও জনা যায়। পৰম্পৰাগতভাৱে আম্বালবাসী (অৰ্ধ-ব্ৰাহ্মণ) সম্প্ৰদায়ৰ মাৰাৰ আৰু পথুৱাল জাতিৰ পুৰুষসকলে সোপানা সংগীতম পৰিৱেশন কৰে। তেওঁলোকে এই চৰ্চাটোক এক বংশগত বৃত্তি হিচাপে লাভ কৰিছে।<ref>{{Cite web |url=http://www.chintha.com/keralam/sopana-sangeetham.html |title=Sopana Sangeetham and Idaykka {{!}} chintha |access-date=18 January 2013 |archive-date=15 February 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130215002049/http://chintha.com/keralam/sopana-sangeetham.html |url-status=live |archivedate=15 February 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130215002049/http://chintha.com/keralam/sopana-sangeetham.html |deadurl=yes }}</ref> == সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব == কেৰালাৰ বিখ্যাত ধৰ্মীয় নৃত্য-নাটিকা [[কথাকলি]]ৰ সংগীত এই ধাৰাৰ ওপৰত আধাৰিত। কৃষ্ণনাট্টম নামৰ আন এবিধ মন্দিৰৰ নাট্য কলাতো এই সংগীত শৈলী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই সংগীত অতি ধীৰ, গম্ভীৰ আৰু পৱিত্ৰ সুৰত পৰিৱেশন কৰা হয়। == প্ৰখ্যাত শিল্পীসকল == এই সংগীত ধাৰাৰ অতীতৰ প্ৰখ্যাত শিল্পীসকলৰ ভিতৰত তিৰুমন্ধামকুন্নু শৈলীৰ প্ৰয়াত নেৰালাট্টু ৰাম পড়ৱাল, গুৰুভায়ুৰৰ জনাৰ্দনন নেদুংগাড়ী, জ্যোতিদাস গুৰুভায়ুৰদাছান, পঝুৰৰ দামোদৰ মাৰাৰ (তেওঁ মন্দিৰৰ কলা [[মুদিয়েট্টু]]ৰ সৈতেও জড়িত আছিল) আৰু প্ৰখ্যাত বাদ্যযন্ত্ৰ শিল্পী সদানম দিবাকৰ মাৰাৰ অন্যতম।<ref name="Divakara Marar">{{cite news | url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/divakara-marar-cremated/article6266064.ece | title=Divakara Marar | newspaper=The Hindu | date=31 July 2014 | access-date=31 July 2014 | archive-date=4 February 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160204223006/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/divakara-marar-cremated/article6266064.ece | url-status=live }}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ সংগীত]] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] o03gxdre2ee7a2xpv6q26cig9z2c3oe 0 138510 625534 625175 2026-08-09T12:00:23Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625534 wikitext text/x-wiki [[File:Panchavadyam Cherpulasseri,Kerala.jpg|thumb|কেৰালাৰ চেৰপুলাছেৰী আয়াপ্পান কাভুত পঞ্চবাদ্যম প্ৰদৰ্শন]] [[File:Panchavadyam at anandanathukavu, Ernakulam.webm|thumb|এৰ্নাকুলামৰ আনন্দনাথুকাভুত পঞ্চবাদ্যমৰ এটা দৃশ্য]] '''পঞ্চবাদ্যম''' ({{lang-en|Panchavadyam}}) হৈছে পাঁচবিধ বাদ্যযন্ত্ৰৰ সংগতৰে গঢ়ি উঠা এক বিশেষ থলুৱা বাদ্য-বৃন্দ। ইয়াৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে 'পাঁচবিধ বাদ্যৰ সমাহাৰ'।<ref>{{Cite journal |last=Sherinian |first=Zoe C. |year=2004 |title=India: A musical anthology. Rounder Records 82161-1755-2. (A Danielou) |url=https://www.researchgate.net/publication/298132183 |journal=Ethnomusicology |volume=48 |issue=3 |pages=475–478}}</ref> এইবিধ পৰম্পৰাগত সংগীত কলাৰ উৎপত্তি আৰু বিকাশ মূলত দক্ষিণ [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ উপাসনা স্থল বা মন্দিৰসমূহক কেন্দ্ৰ কৰি হৈছিল। এই পাঁচবিধ বাদ্যযন্ত্ৰৰ ভিতৰত চাৰিবিধ বাদ্য হ'ল— [[তিমিলা]], [[মাদ্দালম]], [[ইলাতালম]] আৰু [[ইডাক্কা]] হৈছে অৱনদ্ধ বা ঘনবাদ্য (আঘাতজনিত বাদ্য) শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত। আনহাতে পঞ্চমবিধ বাদ্য হৈছে [[কোম্বু]], যি ফুঁ দি বজোৱা এক সুষিৰ বাদ্য।<ref>{{Cite web|url=http://www.keralaculture.org/|title=Panchavadyam - traditional orchestra of Kerala|website=www.keralaculture.org|language=en|access-date=2019-04-14}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/traditional-orchestras/134|title=Traditional orchestras of Kerala, Panchavadyam, Pandi Melam, Panchari Melam, Thayambaka, Enchanting Kerala, Newsletter, Kerala Tourism|website=Kerala Tourism|language=en|access-date=2019-04-14}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://archive.india.gov.in/knowindia/state_uts.php?id=47|title=Art & Culture|website=archive.india.gov.in|access-date=2019-04-14}}{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> যিকোনো [[চেণ্ডা]] মেলমৰ দৰেই পঞ্চবাদ্যমৰ মূল বৈশিষ্ট্য হৈছে ইয়াৰ পিৰামিড সদৃশ ছন্দময় গাঁথনি। সংগীত আগবাঢ়ি যোৱাৰ লগে লগে তালৰ গতি বা লয় ক্ৰমাৎ খৰতকীয়া হৈ যায় আৰু লগে লগে ছন্দ চক্ৰত থকা কোবৰ সংখ্যাও অনুপাতিকভাৱে হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite journal |last1=Viswanathan |first1=Kaladharan |title=Kerala Kalamandalam: A legacy revisited |journal=Indian Theatre Journal |date=2023-06-01 |volume=7 |issue=1 |pages=17–35 |doi=10.1386/itj_00032_1 |url=https://intellectdiscover.com/content/journals/10.1386/itj_00032_1 |access-date=2025-02-07|url-access=subscription }}</ref> অৱশ্যে চেণ্ডা মেলমৰ তুলনাত পঞ্চবাদ্যমত ভিন্ন ধৰণৰ বাদ্যযন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় (যদিও ইলাতালাম আৰু কোম্বু দুইটাতে সমানে ব্যৱহাৰ হয়)। এই বাদ্যশৈলী কোনো বিশেষ ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতিৰ সৈতে একেবাৰে বান্ধ খাই থকা নাই। আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ কথাটো হ'ল, ইয়াৰ জৰিয়তে তিলমিলা, মাদ্দালম আৰু ইডাক্কা বাদ্য শিল্পীসকলে ছন্দৰ মাজত নিজাকৈ নতুন ৰূপ বা নতুন অলংকাৰ সংযোগ কৰাৰ অৰ্থাৎ নিজা কলা-কৌশল প্ৰদৰ্শন কৰাৰ বহু থল পায়।<ref name=PIB1>{{Cite web|url=http://pib.gov.in/newsite/mbErel.aspx?relid=104807|title=Panchavadyams and Poorams: Spectacles of North Kerala|website=pib.gov.in|access-date=2019-04-14}}</ref> == লয় আৰু ছন্দ শৈলী == পঞ্চবাদ্যমৰ মূল ভিত্তি হৈছে সাতটা কোবৰ ত্ৰিপুদা তাল, কিন্তু ইয়াৰ শেষ ভাগলৈকে আমোদজনকভাৱে আঠটা কোবৰ চেম্পাতা তালৰ গতিহে অনুসৰণ কৰা দেখা যায়। প্ৰথম পৰ্যায়ত (যাক পতিকালম বোলা হয়) ইয়াৰ ঘূৰ্ণন কোবৰ মুঠ সংখ্যা ৮৯৬টা থাকে। পৰৱৰ্তী প্ৰতিটো পৰ্যায়ত এই সংখ্যা আধা হৈ আহে; যেনে দ্বিতীয় পৰ্যায়ত ৪৪৮টা, তৃতীয় পৰ্যায়ত ২২৪টা, চতুৰ্থ পৰ্যায়ত ১১২টা আৰু পঞ্চম পৰ্যায়ত ৫৬টা হয়। ইয়াৰ পিছত পঞ্চবাদ্যমৰ দ্বিতীয় অৰ্ধাংশত তালৰ বান্ধোন কিছু ঢিলা হয় আৰু ইয়াৰ বাকী থকা পৰ্যায়কেইটাত কোবৰ সংখ্যা ক্ৰমে ২৮, ১৪, ৭, ৩.৫ আৰু ১টালৈ নামি আহে।<ref name=PIB1 /> == ইতিহাস আৰু ক্ৰমবিকাশ == পঞ্চবাদ্যম মূলত কোনো সামন্তযুগীয় কৃষ্টি আছিলনে নাই, তাক লৈ পণ্ডিতসকলৰ মাজত আজিও মতভেদ আছে। কিন্তু বৰ্তমান সময়ত প্ৰচলিত ইয়াৰ এই বিশাল সুবিন্যস্ত ৰূপটো ১৯৩০ৰ দশকতহে গঢ়ি উঠিছিল। ই আছিল মূলত প্ৰয়াত মাদ্দালম শিল্পী ভেংকিচন স্বামী (থিৰুভিল্লৱামালা ভেংকটেশ্বৰ আয়াৰ) আৰু তেওঁৰ শিষ্য মাধৱ ৱাৰিয়াৰৰ লগতে প্ৰয়াত তিমিলা ওস্তাদ আন্নামনাডা অচ্যুত মাৰাৰ আৰু চেংগামনাড শেখৰ কুৰূপৰ যুটীয়া চিন্তাৰ ফচল। পৰৱৰ্তী সময়ত প্ৰয়াত ইডাক্কা ওস্তাদ পত্তিৰথ শংকৰ মাৰাৰে ইয়াক অধিক জনপ্ৰিয় কৰি তোলে। তেওঁলোকে এই বাদ্য শৈলীক এক শক্তিশালী ভেটি (পতিকালম) প্ৰদান কৰে আৰু ইয়াৰ ফলতেই পঞ্চবাদ্যম লিখিত স্বৰলিপি আৰু তাৎক্ষণিক কলা-কৌশলৰ এক সুন্দৰ মিশ্ৰণ হৈ পাঁচটা পৰ্যায়ৰ এক পূৰ্ণাংগ সংগীত অনুষ্ঠানলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। প্ৰায় দুঘণ্টা জোৰা এই অনুষ্ঠানটোত কেইবাটাও এনে অংশ থাকে, য'ত বাদ্যযন্ত্ৰৰ প্ৰতিটো দলেই ইটোৱে সিটোক পৰিপূৰক হিচাপে সহায় কৰে। ইয়াক ভাৰতীয় সংগীতৰ মূল ধাৰণা সুৰ বা 'মেলডী'তকৈ পাশ্চাত্য সংগীতৰ বাদ্য-বৃন্দৰ 'হাৰ্মনী' বা সমস্বৰৰ সৈতেহে বেছি তুলনা কৰিব পাৰি। পঞ্চাৰী আৰু আন আন চেণ্ডা মেলমৰ দৰেই পঞ্চবাদ্যমৰ শিল্পীসকলো দুটা ডিম্বাকৃতিৰ শাৰীত পৰস্পৰে মুখা-মুখিকৈ থিয় হয়। অৱশ্যে যিকোনো শাস্ত্ৰীয় চেণ্ডা মেলমৰ দৰে নহৈ পঞ্চবাদ্যমৰ গতি একেবাৰে আৰম্ভণিতেই খৰতকীয়া হৈ পৰে। শংখৰ তিনিটা দীঘলীয়া আৰু সুৰীয়া ধ্বনিৰ পিছতেই এই বাদ্য-বৃন্দ অতি সহজ আৰু প্ৰাণৱন্ত ৰূপত আৰম্ভ হয়। একোটা পঞ্চবাদ্যম দলক পৰিচালনা আৰু নেতৃত্ব দিয়ে কেন্দ্ৰস্থলত থকা তিমিলা শিল্পীগৰাকীয়ে, যাৰ পিছফালে ইলাতালাম বাদকসকলে শাৰী পাতে। তেওঁলোকৰ ঠিক বিপৰীতে মুখা-মুখিকৈ মাদ্দালম বাদকসকল থিয় হয় আৰু তেওঁলোকৰ পিছফালে কোম্বু বাদকসকলে স্থান লয়। সাধাৰণতে দুজন ইডাক্কা বাদকে তিমিলা আৰু মাদ্দালম শিল্পীসকলৰ মাজৰ খালী ঠাইখিনৰ দুয়োকাষে অৱস্থান কৰে। একোটা ডাঙৰ বা প্ৰধান পঞ্চবাদ্যম অনুষ্ঠানত প্ৰায় ৬০ গৰাকী শিল্পীৰ সমাৱেশ ঘটে। পঞ্চবাদ্যম আজিও ঘাইকৈ মন্দিৰ কেন্দ্ৰিক এক কলা ৰূপ হৈয়েই আছে। পিছে বৰ্তমান ই মন্দিৰৰ চাৰিবেৰৰপৰা ওলাই আহি ধৰ্ম নিৰপেক্ষ সামাজিক অনুষ্ঠান, সাংস্কৃতিক শোভাযাত্ৰা তথা বিশিষ্ট অতিথিসকলক আদৰণি জনাবলৈও প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। == প্ৰধান প্ৰদৰ্শন থলী == মধ্য আৰু উত্তৰ কেৰালাৰ মন্দিৰৰ উৎসৱসমূহত, বিশেষকৈ মাৰ্চ আৰু এপ্ৰিল মাহৰ উৎসৱৰ বতৰত পঞ্চবাদ্যম ব্যাপকভাৱে প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref name=ktourism2>{{cite web |title=Traditional orchestras of Kerala |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/traditional-orchestras/134 |website=Kerala Tourism |publisher=Department of Tourism, Government of Kerala |access-date=1 August 2026}}</ref> ইয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বিখ্যাত দুটা উৎসৱ হৈছে [[ত্ৰিশূৰ পূৰম]] আৰু [[আৰাট্টুপুঝা পূৰম]]।<ref name=ktourism2/> ত্ৰিশূৰ পূৰম উৎসৱত থিৰুভাম্বাদী দলৰদ্বাৰা পৰিৱেশিত 'মাডাথিল ভাৰাভু' পঞ্চবাদ্যম হৈছে আটাইতকৈ আকৰ্ষণীয় আৰু জনপ্ৰিয় অনুষ্ঠানসমূহৰ অন্যতম।<ref>{{cite news |title=Madathil Varavu enthrals all with panchavadyam |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2025/May/07/madathil-varavu-enthrals-all-with-panchavadyam |work=[[The New Indian Express]] |date=7 May 2025 |access-date=1 August 2026}}</ref> == প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান == পঞ্চবাদ্যমৰ আনুষ্ঠানিক প্ৰশিক্ষণ প্ৰদান কৰা কিছুমান উল্লেখযোগ্য প্ৰতিষ্ঠান হ'ল— কেৰালা কলামণ্ডলম,<ref>{{Cite journal |last=Allen |first=Richard |date=2023-04-03 |title=Kerala International Festival of Theatre Schools (IFTS) 2023 |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/23322551.2023.2207964 |journal=Theatre and Performance Design |volume=9 |issue=1–2 |pages=112–119 |doi=10.1080/23322551.2023.2207964 |issn=2332-2551|url-access=subscription }}</ref> [[ভাইকম]]ত থকা ক্ষেত্ৰ কলাপীঠম আৰু কোংগাদৰ ক্ষেত্ৰকলা ক্ষেত্ৰম। == লগতে চাওক == * [[কেৰালাৰ সংগীত]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বহিঃসংযোগ == {{commons category|Panchavadyam| পঞ্চবাদ্যম}} * [https://web.archive.org/web/20070521063513/http://melam.gosree.org/#top মেলম সংগ্ৰহ] * [http://sopanam.info স্কুল অৱ পঞ্চবাদ্যম] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191218185411/http://sopanam.info/ |date=2019-12-18 }} * [https://www.youtube.com/watch?v=5HmjXA5fpA4 ইউটিউব ভিডিঅ'] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ বাদ‍্যযন্ত্ৰ]] q9qpaf9r7svza9pu32o0zwn4vhr2ac9 0 138519 625550 625310 2026-08-09T14:17:26Z AjayDas 12623 /* চেণ্ডা মেলম */ 625550 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=July 2019}} [[File:Chenda Melam.ogg|thumb|চেণ্ডা মেলমৰ শব্দ]] [[File:Pandi Melam.ogg|thumb|পাণ্ডি মেলমৰ শব্দ]] [[File:Chendaa.jpg|thumb|চেণ্ডা]] [[File:Drum & stick.jpg|thumb|চেণ্ডা আৰু কোৱাল বা মাৰি]] '''চেণ্ডা''' ({{lang-en|Chenda}}) হৈছে এক বিশেষপ্ৰকাৰৰ চুঙা আকৃতিৰ অৱনদ্ধ বাদ্য। ইয়াৰ উৎপত্তি মূলত [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰপৰা হৈছিল। [[কৰ্ণাটক]]ৰ উপকূলীয় অঞ্চল তুলু নাডুতো ইয়াৰ বহুল ব্যৱহাৰ দেখা যায়। তুলু নাডু অঞ্চলত ইয়াক 'চেন্দে' বুলি জনা যায়। এই বাদ্যযন্ত্ৰটো কেৰালা আৰু তুলু নাডু— দুয়োটা অঞ্চলৰে সাংস্কৃতিক স্বকীয়তা আৰু ঐতিহ্যৰ এক অন্যতম প্ৰতীক। পৰম্পৰাগতভাৱে কেৰালাৰ মালয়াৰ জনজাতিৰ লোকসকলে এই বাদ্য ব্যৱহাৰ কৰে। তেওঁলোকৰ লোকবিশ্বাস অনুসৰি ভগৱান [[শিৱ]]ই তেওঁলোকক চেণ্ডা আৰু মন্ত্ৰবাদম বাদ্যৰ আশীৰ্বাদ দিছিল। তেওঁলোকৰ তান্ত্ৰিক পৰম্পৰাত এই দুই বাদ্যক এটা আনটোৰ সমাৰ্থক বুলি গণ্য কৰা হয়, য'ত শব্দ বা ধ্বনিক আধ্যাত্মিকভাৱে মূল কেন্দ্ৰ হিচাপে লোৱা হয়। এই বাদ্যযন্ত্ৰটো ইয়াৰ অতি উচ্চ আৰু গম্ভীৰ শব্দৰ বাবে বিখ্যাত। একোটা চেণ্ডাৰ দুটা ফাল বা মুখ থাকে। ইয়াৰ বাঁওফালৰ মুখখনক "ইডমথালা" (Edamthala) আৰু সোঁফালৰ মুখখনক "বলমথালা" (Valamthala) বুলি কোৱা হয়। বাঁওফালেৰ 'ইডমথালা' মুখখন গৰুৰ ছালৰ মাত্ৰ এটা বা দুটা তৰপেৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। আনহাতে সোঁফালৰ 'বলমথালা' মুখখনত গৰুৰ ছালৰ পাঁচৰপৰা সাতটা তৰপ পৰ্যন্ত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যাতে ইয়াৰপৰা এক গভীৰ বেছ বা গম্ভীৰ ধ্বনি ওলাব পাৰে। এই ছালসমূহ প্ৰথমে ছাঁত শুকুৱাই লোৱা হয়। তাৰ পিছত "পনঞ্চি মৰম" (pananchi maram) নামৰ এবিধ গছৰ গুটিৰপৰা তৈয়াৰী এঠা ব্যৱহাৰ কৰি স্থানীয়ভাৱে পোৱা একপ্ৰকাৰৰ তাল গছ (Eeranpana) বা বাঁহৰপৰা সজা কাঠৰ বৃত্তাকাৰ আঙঠি বা ফ্ৰেমত (ইয়াক চেণ্ডা ভট্টম বা 'Chenda Vattam' বোলে) টানকৈ বান্ধি দিয়া হয়। এই ঘূৰণীয়া কাঠৰ ফ্ৰেমটো এটা ডাঙৰ পাত্ৰত থৈ গোটেই দিনটো সিজোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত বৃত্তাকাৰ ৰূপত বেঁকা কৰি শুকুৱাই লোৱা হয়। চেণ্ডাৰ মূল গা-অংশ বা খোলাটো (যি ব্যাসত প্ৰায় ১ ফুট আৰু ডাঠত ১.৫ ইঞ্চি হয়) কোমল [[কঁঠাল|কঁঠাল গছ]]ৰ কাঠেৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। বাদ্যটোৰ ভিতৰত উচ্চ অনুনাদ বা কঁপনি সৃষ্টি কৰিবলৈ প্ৰতি ৪ ইঞ্চিৰ ব্যৱধানত ইয়াৰ বেৰৰ ডাঠ অংশটো আকৌ ০.২৫ ইঞ্চিলৈকে চাঁচি কমাই দিয়া হয়। চেণ্ডাৰ শব্দৰ গুণগত মানদণ্ড comulti গ'লে কেৱল ছাল থকা এই কাঠৰ আঙঠিটো (চেণ্ডা পট্টম) সলনি কৰি দিয়া হয়। এজন নিয়মীয়া চেণ্ডা শিল্পীৰ বাবে প্ৰতি বছৰে গড়ে প্ৰায় ১৫টাকৈ এনে নতুন আঙঠিৰ প্ৰয়োজন হয়। চেণ্ডা ঘাইকৈ [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] মন্দিৰৰ উৎসৱ-পাৰ্বণ আৰু কেৰালাৰ বিভিন্ন ধৰ্মীয় লোককলাৰ সহযোগী বাদ্য হিচাপে বজোৱা হয়। কেৰালাৰ বিখ্যাত [[কথাকলি]], [[কুডিয়াট্টম]],[[কন্যাৰকালি]] আৰু [[থেয়্যাম]]) আদি বিভিন্ন নৃত্য আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানত চেণ্ডা অপৰিহাৰ্য। ইয়াৰ উপৰি কৰ্ণাটকৰ তুলু নাডু অঞ্চলৰ জনপ্ৰিয় লোকনাট্য [[যক্ষগান]]ৰ (তেনকু থিত্তু ধাৰা) ক্ষেত্ৰতো এই বাদ্য সংগত কৰা হয়। যক্ষগানৰ উত্তৰ ধাৰাত ব্যৱহাৰ হোৱা এই বাদ্যৰে আন এটা ৰূপ আছে, যাক 'চান্দে' বুলি কোৱা হয়। পৰম্পৰাগতভাৱে চেণ্ডাক এবিধ 'অসুৰ বাদ্যম' (অৰ্থাৎ অসুৰ বা দানৱীয় বাদ্য) বুলি গণ্য কৰা হয়, কিয়নো ইয়াৰ প্ৰকৃতি উগ্ৰ আৰু ই সহজে আন সুৰীয়া বাদ্যৰ সৈতে সমস্বৰ বা হাৰ্মনীত মিলিব নোৱাৰে। চেণ্ডা হৈছে কেৰালাৰ যিকোনো সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচীৰে এক এৰাব নোৱাৰা অংগ। [[File:Chendahand.jpg|thumb|চেণ্ডা বাদ্যটো হাতত লোৱাৰ শৈলী। ]] কেৰালাত চেণ্ডা নিৰ্মাণৰ এই আপুৰুগীয়া শিল্পকলাটো বৰ্তমান পেৰুভেম্বু, নেম্মাৰা, লক্কিডি, ভেল্লাৰকাড আৰু ভালাপ্পায়া গাঁৱৰ মাত্ৰ কেইটামান পৰম্পৰাগত কমাৰ বা হাতশিল্পৰ ("Perumkollan") পৰিয়ালৰ মাজতে সীমাবদ্ধ হৈ আছে। কেৰালাৰ বহু প্ৰসিদ্ধ চেণ্ডা বাদকে ভেল্লাৰকাড গাঁৱৰপৰাই নিজৰ বাদ্যসমূহ কিনি আনি ব্যৱহাৰ কৰে, কিয়নো এই গাঁওখন উচ্চ গুণগত মানসম্পন্ন চেণ্ডা তৈয়াৰ কৰাৰ বাবে বিখ্যাত। == চেণ্ডাৰ প্ৰকাৰ == কাঠৰ বৃত্তাকাৰ ফ্ৰেম অৰ্থাৎ "চেণ্ডা পট্টম" (Chenda Vattam)ৰ ব্যাসৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি চেণ্ডা বিভিন্নপ্ৰকাৰৰ হ'ব পাৰে। সেই অনুসৰি ইহঁতক— "এট্টাৰা ভিচান চেণ্ডা" (৮.৫ ইঞ্চি), "ওম্পাঠু ভিচান চেণ্ডা" (৯ ইঞ্চি), "ওম্পাথে কাল ভিচান চেণ্ডা" (৯ ১/৪ ইঞ্চি), "ওম্পাথাৰা ভিচান চেণ্ডা" (৯.৫ ইঞ্চি), "ওম্পাথে মুক্কাল ভিচান চেণ্ডা" (৯ ৩/৪ ইঞ্চি) আদি নামেৰে জনা যায়। এই ভিন্ন জোখৰ চেণ্ডাসমূহ ভিন্ন অনুষ্ঠান আৰু বিশেষকৈ ভিন ভিন কলা-ৰূপৰ আধাৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। আকৌ চেণ্ডাৰ আকাৰ, গঠন আৰু কাৰ্যকাৰিতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ইহঁতক "[[ভীক্কু চেণ্ডা]]" (Veekku Chenda) বা "অচ্ছন চেণ্ডা" (Acchan Chenda), "[[উৰুত্তু চেণ্ডা]]" (Uruttu Chenda) আৰু "মুৰি চেণ্ডা" আদি ভাগত ভগাব পাৰি। '''উৰুত্তু চেণ্ডা''' (Uruttu Chenda) সংগীতৰ বিচিত্ৰ তান বা বৈচিত্ৰ্যমজ় বোলসমূহ বজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ই সমগ্ৰ বাদ্য-বৃন্দক নেতৃত্ব দিয়ে। সেইবাবে ইয়াক "প্ৰধান বাদ্য" (Leading instrument) বুলিও কোৱা হয়। উৰুত্তু চেণ্ডাৰ বজোৱা ফালটো সদায় 'ইডমথালা' ( বাঁওফালৰ মুখ) হয়, যিখন গৰুৰ কোমল আৰু একক তৰপৰ ছালেৰে সজা হয়। মালয়ালম ভাষাত "উৰুত্তু" শব্দৰ অৰ্থ হৈছে 'বাগৰাই দিয়া' বা 'পকাই দিয়া' (rolling)। শিল্পীসকলে নিজৰ সোঁহাতৰ কব্জিটো পকাই পকাই উৰুত্তু চেণ্ডাত বিচিত্ৰ ধবনিৰ সৃষ্টি কৰে। প্ৰথমটো কোবত মাৰি ধৰি থকা হাতৰ তলুৱাখন শিল্পীজনৰ নিজৰ মুখলৈ (ভিতৰলৈ) মুখ কৰি থাকে আৰু দ্বিতীয়টো কোবত (একেখন সোঁহাতেৰেই) তলুৱাখন বিপৰীত দিশলৈ (বাহিৰলৈ) মুখ কৰে। কব্জিটো ঘূৰাই এই কৌশলেৰে বাদ্যটো বজোৱা হয়। '''ভীক্কু চেণ্ডা''' (Veekku Chenda) বা '''অচ্ছন চেণ্ডা''' (Acchan Chenda) মূলত গোটেই অনুষ্ঠানটোৰ ঘাই "তাল" (thalam) বা মূল ছন্দটো ধৰি ৰাখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ভীক্কু চেণ্ডাৰ বজোৱা মুখখন সদায় 'বলমথালা' (সোঁফালৰ মুখ) হয়, যিখন গভীৰ বেছ বা গম্ভীৰ ধবনি উলিয়াবলৈ বহু তৰপৰ ডাঠ ছালেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয়। মালয়ালম ভাষাত "ভীক্কু" শব্দৰ অৰ্থ হৈছে 'জোৰেৰে কোবোৱা' (beating hard)। শিল্পীজনে নিজৰ কব্জি পকোৱা বা পকাই নোলোৱাকৈ পোনপটীয়াকৈ মাৰিৰে ছালৰ ওপৰত টানকৈ কোবাই ভীক্কু চেণ্ডাৰ ধবনি উলিয়ায়। == চেণ্ডা মেলম == [[File:Chendamelam of Kerala 002.wav|thumb|কেৰালাৰ চেণ্ডা মেলমৰ এটা চুটি অডিঅ' ৰেকৰ্ডিং]] "চেণ্ডা মেলম" মানে হৈছে চেণ্ডা বাদ্যৰ সন্মিলিত ব্যৱহাৰেৰে সৃষ্টি কৰা এক অনৱদ্য অৱনদ্ধ বাদ্য-বৃন্দ বা অৰ্কেষ্ট্ৰা। কেৰালাৰ প্ৰায় আটাইবোৰ পৰম্পৰাগত কৃষ্টি যেনে— কথাকলি, কুডিয়াট্টম, থেইয়াম আদিত চেণ্ডা মেলম এক অপৰিহাৰ্য অংগ। বিগত ৩০০ বছৰতকৈও অধিক কাল ধৰি চেণ্ডা মেলম কেৰালাৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় আৰু লোক-আদৰ লাভ কৰা বাদ্য-শৈলী হিচাপে পৰিগণিত হৈ আহিছে। কেৰালাৰ যিকোনো উৎসৱতে চেণ্ডা মেলমে ঘাই স্থান পায়। ইয়াত প্ৰধানকৈ ৭প্ৰকাৰৰ সুকীয়া 'মেলম' বা ছন্দ-শৈলী দেখিবলৈ পোৱা যায়, সেইবোৰ হ'ল— [[পঞ্চাৰী মেলম]], চম্পা, চেম্পাডা, আদন্থা, অঞ্চদন্থা, ধ্ৰুৱম আৰু [[পাণ্ডি মেলম]]। ইয়াৰে প্ৰথম ৬বিধ মেলমক একেলগে "চেম্পাডা মেলংগল" বুলিও কোৱা হয়। এই সাতবিধৰ উপৰি কেৰালাত "নৱম" আৰু "কল্পম" নামৰ আন দুবিধ মেলমৰ প্ৰচলনো আছে। পৰম্পৰাগত বা শাস্ত্ৰীয় চেণ্ডা মেলম যেনে— পঞ্চাৰী মেলম, পাণ্ডি মেলম বা তায়াম্বাকা আদিৰ বাবে চেণ্ডাৰ ছালখন অতি পাতল হোৱাটো দৰকাৰ। কিন্তু আনহাতে চিংগাৰী মেলম বাদ্যৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ হোৱা ছালখন অতি টান আৰু টানকৈ কটা হয়, যাৰ প্ৰস্তুতকৰণ খৰচ অতি কম। চিংগাৰী মেলমক অৱশ্যে শাস্ত্ৰীয় বা পৰম্পৰাগত কলা-ৰূপ হিচাপে গণ্য কৰা নহয়। == প্ৰশিক্ষণ == [[File:ശിങ്കാരി മേളം 1.jpg|thumbnail|চিংগাৰী মেলমৰ এটা দৃশ্য]] [[File:CHENDA MELA.jpg|thumb]] [[File:CHENDA MELA GROUP.jpg|thumb|দক্ষিণ ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ এক পৰম্পৰাগত চেণ্ডা মেলম দল]] চেণ্ডা বাদ্যৰ শিক্ষা এক অতি কঠোৰ আৰু পৰম্পৰাগত পদ্ধতিৰে প্ৰদান কৰা হয়। প্ৰথম অৱস্থাত শিক্ষাৰ্থীসকলে হাতৰ কোব ঠিক কৰিবলৈ এজোপা [[তেতেলী গছ|তেতেলী গছ]]ৰ ডাঠ ছালেৰে তৈয়াৰী টান আৰু শকত মাৰিৰে এটা ডাঙৰ শিল বা কাঠৰ টুকুৰাৰ ওপৰত বহুত দিনলৈ অভ্যাস কৰিব লাগে। এই প্ৰশিক্ষণৰ মাৰিডাল দীঘলে প্ৰায় ২৯ চেণ্টিমিটাৰ হয় আৰু ইয়াৰ এটা মূৰ ব্যাসত ৩ চেণ্টিমিটাৰ আৰু আনটো মূৰ ২.৫ চেণ্টিমিটাৰ হয়। শিল বা কাঠৰ ওপৰত কোব আৰু হাতৰ লয় ঠিক হোৱাৰ পিছতহে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক বহু তৰপৰ ডাঠ ছালেৰে তৈয়াৰী [[ভীক্কু চেণ্ডা]] বা চেণ্ডাৰ 'বলমথালা' ভাগত বজাবলৈ দিয়া হয়। এই 'বলমথালা চেণ্ডা' দীঘল আৰু পাতল মাৰিৰে বজোৱা হয়। বলমথালাত ভালদৰে হাত পকাৰ পিছতহে শিক্ষাৰ্থীসকলে আটাইতকৈ কঠিন ভাগ অৰ্থাৎ মাত্ৰ এটা তৰপৰ পাতল ছালেৰে সজা '''উৰুত্তু চেণ্ডা''' বা 'ইডমথালা' অংশত বোল তুলিবলৈ শিক্ষা লাভ কৰে। দুডাল মাৰিৰে চেণ্ডা বজাওঁতে সোঁহাতৰ মাৰিডালেৰে চেণ্ডাৰ ছালখনৰ ওপৰৰ অংশত (কেন্দ্ৰতকৈ অলপ ওপৰত) আৰু বাঁওহাতৰ মাৰিডালেৰে ছালখনৰ নামনিৰ অংশত (কেন্দ্ৰতকৈ অলপ তলত) কোবোৱা হয়। কেৰালাত চেণ্ডা শিক্ষাৰ পৰম্পৰাগত আৰম্ভণি আৰু সামৰণি সদায় এক বিশেষ প্ৰাৰ্থনাৰ বোল "গণপতি কাই" (Ganapathi Kai) বা গণেশ বন্দনাৰে কৰা হয়। ই হৈছে [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] পৱিত্ৰ দেৱতা [[গণেশ|গণপতি]]ৰ চৰণত জনোৱা এক ভক্তিপূৰ্ণ অৰ্ঘ্য। একোটা "গণপতি কেই" বোলত মুঠ ৩৭টা কোব বা তাল থাকে। গী... কাম... ণ কা তা ৰা কাম... ধা ৰী কী ডা ধী কা তা ৰা কাম... ণ কা তা ৰা কাম... ধী কী ণা ণা কাম... ধী ধী ধা ৰী কী ডা ধী কা তা ৰা কাম... ইয়াত "গ" (G) আৰু "ক" (K) আখৰেৰে আৰম্ভ হোৱা বোলসমূহ বাঁওহাতেৰে আৰু বাকী আটাইবোৰ বোল সোঁহাতেৰে কোবাই বজোৱা হয়। গী.... কাম...... ণ কা তা ৰা কাম ধী ৰী কী ডা ণ কা তা ৰা কাম ণ কা তা ৰা কাম ধী কাম... ধী কাম... ড ধী ৰী কী ডা তা কা তা ৰা কাম ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে যেতিয়া "গণপতি কেই" বজাবলৈ শিকে, তাৰ পিছত গুৰুৱে তেওঁলোকক চেণ্ডাৰ "সাধকম" (Sadhakam) অৰ্থাৎ পুনঃ পুনঃ কৰিবলগীয়া অনুশীলন বা ৰিয়াজ শিকাবলৈ আৰম্ভ কৰে। সাধাৰণতে এই "সাধকম" তিনিটা কোব বিশিষ্ট এক প্ৰক্ৰিয়াৰে আৰম্ভ হয়, যাক "থা কি টা" সাধকম (Tha Ki Ta Sadhakam) বুলি কোৱা হয়। "থা কি টা" সাধকম অৰ্থাৎ তিনিটা কোবৰ এই অনুশীলনে প্ৰথম পৰ্যায় বা "অন্নাম কালম"ৰ (Onnam Kaalam) সৈতে আৰম্ভ হয়, যি হৈছে গুণোত্তৰ গতিৰ প্ৰথম স্তৰ। ই সমগ্ৰ বাদ্য-বৃন্দ প্ৰদৰ্শনৰ (মেলম) মূল ভিত্তি বা "তাল" (thalam) হিচাপে কাম কৰে। "অন্নাম কালম" আয়ত্ত কৰাৰ পাছত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে দ্বিতীয় পৰ্যায় বা "ৰাণ্ডাম কালম" (Randam Kaalam), তাৰ পিছত তৃতীয় পৰ্যায় বা "মুন্নাম কালম" (Muunaam Kaalam) আদি গুণোত্তৰ গতিৰ স্তৰসমূহ অনুশীলন কৰিবলৈ শিকে। "থা কি টা" সাধকমৰ বাবে "অন্নাম কালম" বা প্ৰথম পৰ্যায়ত গুণোত্তৰ গতিত ৩টা কোব থাকে। গতিকে "ৰাণ্ডাম কালম" বা দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ কোবৰ সংখ্যা হ'ব প্ৰথম পৰ্যায়ৰ গুণিতক অৰ্থাৎ ৬টা কোব। "মুন্নাম কালম" বা তৃতীয় পৰ্যায়ত ই হ'ব দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ গুণিতক অৰ্থাৎ ১২টা কোব, "নালাম কালম" বা চতুৰ্থ পৰ্যায়ত হ'ব ২৪টা কোব ইত্যাদি। দ্বিতীয় পৰ্যায় কৰাৰ সময়ত, প্ৰথম পৰ্যায়ৰ ৩টা কোবৰ বাবে যিমান সময় লাগিছিল, ঠিক সেই একেখিনি সময়ৰ ভিতৰতে ৬টা কোব বজাই শেষ কৰিব লাগে। একেদৰে তৃতীয় পৰ্যায়ৰ ১২টা কোব আৰু চতুৰ্থ পৰ্যায়ৰ ২৪টা কোবো প্ৰথম পৰ্যায়ৰ ৩টা কোবৰ বাবে লোৱা সময়ছোৱাৰ ভিতৰতে সমাপ্ত কৰিব লাগে। এই কাৰণেই "অন্নাম কালম"ক সমগ্ৰ ছন্দ চক্ৰটোৰ মূল "তাল" বা আধাৰ বুলি কোৱা হয় (যিহেতু ই এটা সম্পূৰ্ণ ছন্দ চক্ৰ শেষ কৰিবলৈ লোৱা মূল সময় নিৰ্ধাৰণ কৰে, ইয়াত থা-কি-টাৰ বাবে ৩টা কোব)। '''"ৱাই থাৰী"''' (Vaai Thari) হৈছে চেণ্ডা বজোৱাৰ সময়ত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে মুখেৰে উচ্চাৰণ কৰা ঢোলৰ সদৃশ বোল বা ধবনি। প্ৰথম, দ্বিতীয়, তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ পৰ্যায়ৰ বাবে "থা-কি-টা"ৰ ৱাই থাৰী বোলসমূহ তলত দিয়া ধৰণৰ: ১. কী-(টা) থা-(কা) থা-(ৰী) → ইয়াত যদিও মুখেৰে ৬টা ধবনি উলিওৱা হয়, চেণ্ডাত মাত্ৰ তিনিটা কোবহে মৰা হয়। ২. কী-টা থা-কা থা-ৰী → ইয়াত মুখেৰে ৬টা ধবনি উলিওৱা হয় আৰু চেণ্ডাতো ৬টা কোব মৰা হয়। ৩. কী-টা-থা-কা থা-ৰী-কী-টা থা-কা-থা-ৰী → ইয়াত ১২টা ধবনি উলিওৱা হয় আৰু ১২টা কোব মৰা হয়। ৪. কী-টা-থা-কা-থা-ৰী-কী-টা থা-কা-থা-ৰী-কী-টা-থা-কা থা-ৰী-কী-টা-থা-কা-থা-ৰী ১. কী...টা থা...কা থা...ৰী ২. কী...টা থা...কা থা...ৰী ৩. কিডা.থাকা থাৰী.কিডা থাকা.থাৰী ৪. কিডাথাকাল.থাৰীকিডা থাকাথাৰী.কিডাথাকাল থাৰীকিডা.থাকালথাৰী == কালমৰ ধাৰণা == [[File:Kalam-music.jpg|thumb|ভিন্ন "কালম" বা গুণোত্তৰ গতিৰ স্তৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শন]] "কালম" (Kaalam) হৈছে সংগীতৰ গুণোত্তৰ গতিৰ একো একোটা স্তৰ বা মাত্ৰা। যিকোনো কালমৰ আৰম্ভণি "অন্নাম কালম" অৰ্থাৎ প্ৰথম স্তৰৰ গতিৰে আৰম্ভ হয়, যি সমগ্ৰ বাদ্য-বৃন্দ প্ৰদৰ্শনৰ মূল চালিকা শক্তি বা "তাল" (thalam)। প্ৰথম পৰ্যায়টো ভালদৰে অভ্যাস কৰাৰ পাছত শিক্ষাৰ্থীসকলে দ্বিতীয় পৰ্যায় ("ৰাণ্ডাম কালম"), তাৰ পিছত তৃতীয় পৰ্যায় ("মুন্নাম কালম"), চতুৰ্থ পৰ্যায় ("নালাম কালম") আদি ধাপে ধাপে শিকি যায়। এজন চেণ্ডা বাদকে নিজৰ অভিজ্ঞতা আৰু কঠোৰ সাধনাৰ বলত ৭, ৮, ৯ বা আনকি ১০ম "কালম" পৰ্যন্ত বাদ্য পৰিৱেশন কৰিব পাৰে। ধৰি লওক এজন বাদকে ৩টা কোবেৰে বাদ্য আৰম্ভ কৰিলে আৰু সেই কোবকেইটা ৪ ছেকেণ্ডৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ কৰিলে, তেন্তে ইয়াক ৩টা কোবৰ "অন্নাম কালম" বুলি কোৱা হ'ব। গতিকে পৰৱৰ্তী "ৰাণ্ডাম কালম" বা দ্বিতীয় পৰ্যায়ত কোবৰ সংখ্যা দুগুণ অৰ্থাৎ ৬টা হ'ব আৰু সেই ৬টা কোবো ঠিক ৪ ছেকেণ্ডৰ ভিতৰতে বজাই শেষ কৰিব লাগিব। একেদৰে "মুন্নাম কালম"ত ১২টা কোব ৪ ছেকেণ্ডত আৰু "নালাম কালম"ত ২৪টা কোব ৪ ছেকেণ্ডত শেষ কৰিব লাগিব। ঠিক তেনেকৈ যদি এজন শিল্পীয়ে ৪টা কোবেৰে আৰম্ভ কৰি ৪ ছেকেণ্ডত চক্ৰটো শেষ কৰে, তেন্তে দ্বিতীয় পৰ্যায়ত ৮টা কোব ৪ ছেকেণ্ডত আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ত ১৬টা কোব ৪ ছেকেণ্ডত শেষ হ'ব লাগিব। আকৌ যদি শিল্পীজনে সেই একেই ৪টা কোব ৪ ছেকেণ্ডৰ পৰিৱৰ্তে ২ ছেকেণ্ডতে শেষ কৰে, তেন্তে দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ ৮টা কোব ২ ছেকেণ্ডত আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ ১৬টা কোব ২ ছেকেণ্ডত শেষ হ'ব লাগিব। এটা সম্পূৰ্ণ "কালম" বা ছন্দ চক্ৰ শেষ কৰিবলৈ লগা এই মুঠ সময়ছোৱাক "তালপট্টম" (Thalavattam) বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াৰ প্ৰথম স্তৰ অৰ্থাৎ "অন্নাম কালম"ক সমগ্ৰ বাদ্য অনুষ্ঠানৰ মূল ছন্দ বা "তাল" বুলি গণ্য কৰা হয়। == লগতে চাওক == {{commons category}} *[[পঞ্চবাদ্যম]] == তথ্যসূত্ৰ == # Application of composite materials to the chenda, an Indian percussion instrument<ref>{{Cite journal|last=Damodaran|first=Ajith|last2=Mansour|first2=Hossein|last3=Lessard|first3=Larry|last4=Scavone|first4=Gary|last5=Suresh Babu|first5=A.|date=2015-02-01|title=Application of composite materials to the chenda, an Indian percussion instrument|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0003682X14001996|journal=Applied Acoustics|language=en|volume=88|pages=1–5|doi=10.1016/j.apacoust.2014.07.013|issn=0003-682X|url-access=subscription}}</ref> {{Reflist}} == বহিঃসংযোগ == *[http://www.chendamelam.net/ বিজয়ৱাড়াত চেণ্ডা মেলম - বিশাখাপত্তনমত চেণ্ডা মেলম] *[http://www.chendamelam.info/ বেংগালুৰুত চেণ্ডা মেলম - চিংগাৰী মেলম] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200216010756/http://www.chendamelam.info/ |date=16 February 2020 }} *[http://vadhyakalakal.blogspot.ae/2011/02/vadhyakalakal-vadhyakala-art-with.html বাদ্য কলা] *[http://chendatimes.blogspot.ae/ চেণ্ডা মেলম ব্লগ] 4psqgeh7m8ue38bqv52tic3g9az6jeu 625551 625550 2026-08-09T14:17:47Z AjayDas 12623 /* চেণ্ডা মেলম */ 625551 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=July 2019}} [[File:Chenda Melam.ogg|thumb|চেণ্ডা মেলমৰ শব্দ]] [[File:Pandi Melam.ogg|thumb|পাণ্ডি মেলমৰ শব্দ]] [[File:Chendaa.jpg|thumb|চেণ্ডা]] [[File:Drum & stick.jpg|thumb|চেণ্ডা আৰু কোৱাল বা মাৰি]] '''চেণ্ডা''' ({{lang-en|Chenda}}) হৈছে এক বিশেষপ্ৰকাৰৰ চুঙা আকৃতিৰ অৱনদ্ধ বাদ্য। ইয়াৰ উৎপত্তি মূলত [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰপৰা হৈছিল। [[কৰ্ণাটক]]ৰ উপকূলীয় অঞ্চল তুলু নাডুতো ইয়াৰ বহুল ব্যৱহাৰ দেখা যায়। তুলু নাডু অঞ্চলত ইয়াক 'চেন্দে' বুলি জনা যায়। এই বাদ্যযন্ত্ৰটো কেৰালা আৰু তুলু নাডু— দুয়োটা অঞ্চলৰে সাংস্কৃতিক স্বকীয়তা আৰু ঐতিহ্যৰ এক অন্যতম প্ৰতীক। পৰম্পৰাগতভাৱে কেৰালাৰ মালয়াৰ জনজাতিৰ লোকসকলে এই বাদ্য ব্যৱহাৰ কৰে। তেওঁলোকৰ লোকবিশ্বাস অনুসৰি ভগৱান [[শিৱ]]ই তেওঁলোকক চেণ্ডা আৰু মন্ত্ৰবাদম বাদ্যৰ আশীৰ্বাদ দিছিল। তেওঁলোকৰ তান্ত্ৰিক পৰম্পৰাত এই দুই বাদ্যক এটা আনটোৰ সমাৰ্থক বুলি গণ্য কৰা হয়, য'ত শব্দ বা ধ্বনিক আধ্যাত্মিকভাৱে মূল কেন্দ্ৰ হিচাপে লোৱা হয়। এই বাদ্যযন্ত্ৰটো ইয়াৰ অতি উচ্চ আৰু গম্ভীৰ শব্দৰ বাবে বিখ্যাত। একোটা চেণ্ডাৰ দুটা ফাল বা মুখ থাকে। ইয়াৰ বাঁওফালৰ মুখখনক "ইডমথালা" (Edamthala) আৰু সোঁফালৰ মুখখনক "বলমথালা" (Valamthala) বুলি কোৱা হয়। বাঁওফালেৰ 'ইডমথালা' মুখখন গৰুৰ ছালৰ মাত্ৰ এটা বা দুটা তৰপেৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। আনহাতে সোঁফালৰ 'বলমথালা' মুখখনত গৰুৰ ছালৰ পাঁচৰপৰা সাতটা তৰপ পৰ্যন্ত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যাতে ইয়াৰপৰা এক গভীৰ বেছ বা গম্ভীৰ ধ্বনি ওলাব পাৰে। এই ছালসমূহ প্ৰথমে ছাঁত শুকুৱাই লোৱা হয়। তাৰ পিছত "পনঞ্চি মৰম" (pananchi maram) নামৰ এবিধ গছৰ গুটিৰপৰা তৈয়াৰী এঠা ব্যৱহাৰ কৰি স্থানীয়ভাৱে পোৱা একপ্ৰকাৰৰ তাল গছ (Eeranpana) বা বাঁহৰপৰা সজা কাঠৰ বৃত্তাকাৰ আঙঠি বা ফ্ৰেমত (ইয়াক চেণ্ডা ভট্টম বা 'Chenda Vattam' বোলে) টানকৈ বান্ধি দিয়া হয়। এই ঘূৰণীয়া কাঠৰ ফ্ৰেমটো এটা ডাঙৰ পাত্ৰত থৈ গোটেই দিনটো সিজোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত বৃত্তাকাৰ ৰূপত বেঁকা কৰি শুকুৱাই লোৱা হয়। চেণ্ডাৰ মূল গা-অংশ বা খোলাটো (যি ব্যাসত প্ৰায় ১ ফুট আৰু ডাঠত ১.৫ ইঞ্চি হয়) কোমল [[কঁঠাল|কঁঠাল গছ]]ৰ কাঠেৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। বাদ্যটোৰ ভিতৰত উচ্চ অনুনাদ বা কঁপনি সৃষ্টি কৰিবলৈ প্ৰতি ৪ ইঞ্চিৰ ব্যৱধানত ইয়াৰ বেৰৰ ডাঠ অংশটো আকৌ ০.২৫ ইঞ্চিলৈকে চাঁচি কমাই দিয়া হয়। চেণ্ডাৰ শব্দৰ গুণগত মানদণ্ড comulti গ'লে কেৱল ছাল থকা এই কাঠৰ আঙঠিটো (চেণ্ডা পট্টম) সলনি কৰি দিয়া হয়। এজন নিয়মীয়া চেণ্ডা শিল্পীৰ বাবে প্ৰতি বছৰে গড়ে প্ৰায় ১৫টাকৈ এনে নতুন আঙঠিৰ প্ৰয়োজন হয়। চেণ্ডা ঘাইকৈ [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] মন্দিৰৰ উৎসৱ-পাৰ্বণ আৰু কেৰালাৰ বিভিন্ন ধৰ্মীয় লোককলাৰ সহযোগী বাদ্য হিচাপে বজোৱা হয়। কেৰালাৰ বিখ্যাত [[কথাকলি]], [[কুডিয়াট্টম]],[[কন্যাৰকালি]] আৰু [[থেয়্যাম]]) আদি বিভিন্ন নৃত্য আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানত চেণ্ডা অপৰিহাৰ্য। ইয়াৰ উপৰি কৰ্ণাটকৰ তুলু নাডু অঞ্চলৰ জনপ্ৰিয় লোকনাট্য [[যক্ষগান]]ৰ (তেনকু থিত্তু ধাৰা) ক্ষেত্ৰতো এই বাদ্য সংগত কৰা হয়। যক্ষগানৰ উত্তৰ ধাৰাত ব্যৱহাৰ হোৱা এই বাদ্যৰে আন এটা ৰূপ আছে, যাক 'চান্দে' বুলি কোৱা হয়। পৰম্পৰাগতভাৱে চেণ্ডাক এবিধ 'অসুৰ বাদ্যম' (অৰ্থাৎ অসুৰ বা দানৱীয় বাদ্য) বুলি গণ্য কৰা হয়, কিয়নো ইয়াৰ প্ৰকৃতি উগ্ৰ আৰু ই সহজে আন সুৰীয়া বাদ্যৰ সৈতে সমস্বৰ বা হাৰ্মনীত মিলিব নোৱাৰে। চেণ্ডা হৈছে কেৰালাৰ যিকোনো সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচীৰে এক এৰাব নোৱাৰা অংগ। [[File:Chendahand.jpg|thumb|চেণ্ডা বাদ্যটো হাতত লোৱাৰ শৈলী। ]] কেৰালাত চেণ্ডা নিৰ্মাণৰ এই আপুৰুগীয়া শিল্পকলাটো বৰ্তমান পেৰুভেম্বু, নেম্মাৰা, লক্কিডি, ভেল্লাৰকাড আৰু ভালাপ্পায়া গাঁৱৰ মাত্ৰ কেইটামান পৰম্পৰাগত কমাৰ বা হাতশিল্পৰ ("Perumkollan") পৰিয়ালৰ মাজতে সীমাবদ্ধ হৈ আছে। কেৰালাৰ বহু প্ৰসিদ্ধ চেণ্ডা বাদকে ভেল্লাৰকাড গাঁৱৰপৰাই নিজৰ বাদ্যসমূহ কিনি আনি ব্যৱহাৰ কৰে, কিয়নো এই গাঁওখন উচ্চ গুণগত মানসম্পন্ন চেণ্ডা তৈয়াৰ কৰাৰ বাবে বিখ্যাত। == চেণ্ডাৰ প্ৰকাৰ == কাঠৰ বৃত্তাকাৰ ফ্ৰেম অৰ্থাৎ "চেণ্ডা পট্টম" (Chenda Vattam)ৰ ব্যাসৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি চেণ্ডা বিভিন্নপ্ৰকাৰৰ হ'ব পাৰে। সেই অনুসৰি ইহঁতক— "এট্টাৰা ভিচান চেণ্ডা" (৮.৫ ইঞ্চি), "ওম্পাঠু ভিচান চেণ্ডা" (৯ ইঞ্চি), "ওম্পাথে কাল ভিচান চেণ্ডা" (৯ ১/৪ ইঞ্চি), "ওম্পাথাৰা ভিচান চেণ্ডা" (৯.৫ ইঞ্চি), "ওম্পাথে মুক্কাল ভিচান চেণ্ডা" (৯ ৩/৪ ইঞ্চি) আদি নামেৰে জনা যায়। এই ভিন্ন জোখৰ চেণ্ডাসমূহ ভিন্ন অনুষ্ঠান আৰু বিশেষকৈ ভিন ভিন কলা-ৰূপৰ আধাৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। আকৌ চেণ্ডাৰ আকাৰ, গঠন আৰু কাৰ্যকাৰিতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ইহঁতক "[[ভীক্কু চেণ্ডা]]" (Veekku Chenda) বা "অচ্ছন চেণ্ডা" (Acchan Chenda), "[[উৰুত্তু চেণ্ডা]]" (Uruttu Chenda) আৰু "মুৰি চেণ্ডা" আদি ভাগত ভগাব পাৰি। '''উৰুত্তু চেণ্ডা''' (Uruttu Chenda) সংগীতৰ বিচিত্ৰ তান বা বৈচিত্ৰ্যমজ় বোলসমূহ বজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ই সমগ্ৰ বাদ্য-বৃন্দক নেতৃত্ব দিয়ে। সেইবাবে ইয়াক "প্ৰধান বাদ্য" (Leading instrument) বুলিও কোৱা হয়। উৰুত্তু চেণ্ডাৰ বজোৱা ফালটো সদায় 'ইডমথালা' ( বাঁওফালৰ মুখ) হয়, যিখন গৰুৰ কোমল আৰু একক তৰপৰ ছালেৰে সজা হয়। মালয়ালম ভাষাত "উৰুত্তু" শব্দৰ অৰ্থ হৈছে 'বাগৰাই দিয়া' বা 'পকাই দিয়া' (rolling)। শিল্পীসকলে নিজৰ সোঁহাতৰ কব্জিটো পকাই পকাই উৰুত্তু চেণ্ডাত বিচিত্ৰ ধবনিৰ সৃষ্টি কৰে। প্ৰথমটো কোবত মাৰি ধৰি থকা হাতৰ তলুৱাখন শিল্পীজনৰ নিজৰ মুখলৈ (ভিতৰলৈ) মুখ কৰি থাকে আৰু দ্বিতীয়টো কোবত (একেখন সোঁহাতেৰেই) তলুৱাখন বিপৰীত দিশলৈ (বাহিৰলৈ) মুখ কৰে। কব্জিটো ঘূৰাই এই কৌশলেৰে বাদ্যটো বজোৱা হয়। '''ভীক্কু চেণ্ডা''' (Veekku Chenda) বা '''অচ্ছন চেণ্ডা''' (Acchan Chenda) মূলত গোটেই অনুষ্ঠানটোৰ ঘাই "তাল" (thalam) বা মূল ছন্দটো ধৰি ৰাখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ভীক্কু চেণ্ডাৰ বজোৱা মুখখন সদায় 'বলমথালা' (সোঁফালৰ মুখ) হয়, যিখন গভীৰ বেছ বা গম্ভীৰ ধবনি উলিয়াবলৈ বহু তৰপৰ ডাঠ ছালেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয়। মালয়ালম ভাষাত "ভীক্কু" শব্দৰ অৰ্থ হৈছে 'জোৰেৰে কোবোৱা' (beating hard)। শিল্পীজনে নিজৰ কব্জি পকোৱা বা পকাই নোলোৱাকৈ পোনপটীয়াকৈ মাৰিৰে ছালৰ ওপৰত টানকৈ কোবাই ভীক্কু চেণ্ডাৰ ধবনি উলিয়ায়। == চেণ্ডা মেলম == [[File:Chendamelam of Kerala 002.wav|thumb|কেৰালাৰ চেণ্ডা মেলমৰ এটা চুটি অডিঅ' ৰেকৰ্ডিং]] "চেণ্ডা মেলম" মানে হৈছে চেণ্ডা বাদ্যৰ সন্মিলিত ব্যৱহাৰেৰে সৃষ্টি কৰা এক অনৱদ্য অৱনদ্ধ বাদ্য-বৃন্দ বা অৰ্কেষ্ট্ৰা। কেৰালাৰ প্ৰায় আটাইবোৰ পৰম্পৰাগত কৃষ্টি যেনে— কথাকলি, কুডিয়াট্টম, থেইয়াম আদিত চেণ্ডা মেলম এক অপৰিহাৰ্য অংগ। বিগত ৩০০ বছৰতকৈও অধিক কাল ধৰি চেণ্ডা মেলম কেৰালাৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় আৰু লোক-আদৰ লাভ কৰা বাদ্য-শৈলী হিচাপে পৰিগণিত হৈ আহিছে। কেৰালাৰ যিকোনো উৎসৱতে চেণ্ডা মেলমে ঘাই স্থান পায়। ইয়াত প্ৰধানকৈ ৭প্ৰকাৰৰ সুকীয়া 'মেলম' বা ছন্দ-শৈলী দেখিবলৈ পোৱা যায়, সেইবোৰ হ'ল— পঞ্চাৰী মেলম, চম্পা, চেম্পাডা, আদন্থা, অঞ্চদন্থা, ধ্ৰুৱম আৰু পাণ্ডি মেলম। ইয়াৰে প্ৰথম ৬বিধ মেলমক একেলগে "চেম্পাডা মেলংগল" বুলিও কোৱা হয়। এই সাতবিধৰ উপৰি কেৰালাত "নৱম" আৰু "কল্পম" নামৰ আন দুবিধ মেলমৰ প্ৰচলনো আছে। পৰম্পৰাগত বা শাস্ত্ৰীয় চেণ্ডা মেলম যেনে— পঞ্চাৰী মেলম, পাণ্ডি মেলম বা তায়াম্বাকা আদিৰ বাবে চেণ্ডাৰ ছালখন অতি পাতল হোৱাটো দৰকাৰ। কিন্তু আনহাতে চিংগাৰী মেলম বাদ্যৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ হোৱা ছালখন অতি টান আৰু টানকৈ কটা হয়, যাৰ প্ৰস্তুতকৰণ খৰচ অতি কম। চিংগাৰী মেলমক অৱশ্যে শাস্ত্ৰীয় বা পৰম্পৰাগত কলা-ৰূপ হিচাপে গণ্য কৰা নহয়। == প্ৰশিক্ষণ == [[File:ശിങ്കാരി മേളം 1.jpg|thumbnail|চিংগাৰী মেলমৰ এটা দৃশ্য]] [[File:CHENDA MELA.jpg|thumb]] [[File:CHENDA MELA GROUP.jpg|thumb|দক্ষিণ ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ এক পৰম্পৰাগত চেণ্ডা মেলম দল]] চেণ্ডা বাদ্যৰ শিক্ষা এক অতি কঠোৰ আৰু পৰম্পৰাগত পদ্ধতিৰে প্ৰদান কৰা হয়। প্ৰথম অৱস্থাত শিক্ষাৰ্থীসকলে হাতৰ কোব ঠিক কৰিবলৈ এজোপা [[তেতেলী গছ|তেতেলী গছ]]ৰ ডাঠ ছালেৰে তৈয়াৰী টান আৰু শকত মাৰিৰে এটা ডাঙৰ শিল বা কাঠৰ টুকুৰাৰ ওপৰত বহুত দিনলৈ অভ্যাস কৰিব লাগে। এই প্ৰশিক্ষণৰ মাৰিডাল দীঘলে প্ৰায় ২৯ চেণ্টিমিটাৰ হয় আৰু ইয়াৰ এটা মূৰ ব্যাসত ৩ চেণ্টিমিটাৰ আৰু আনটো মূৰ ২.৫ চেণ্টিমিটাৰ হয়। শিল বা কাঠৰ ওপৰত কোব আৰু হাতৰ লয় ঠিক হোৱাৰ পিছতহে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক বহু তৰপৰ ডাঠ ছালেৰে তৈয়াৰী [[ভীক্কু চেণ্ডা]] বা চেণ্ডাৰ 'বলমথালা' ভাগত বজাবলৈ দিয়া হয়। এই 'বলমথালা চেণ্ডা' দীঘল আৰু পাতল মাৰিৰে বজোৱা হয়। বলমথালাত ভালদৰে হাত পকাৰ পিছতহে শিক্ষাৰ্থীসকলে আটাইতকৈ কঠিন ভাগ অৰ্থাৎ মাত্ৰ এটা তৰপৰ পাতল ছালেৰে সজা '''উৰুত্তু চেণ্ডা''' বা 'ইডমথালা' অংশত বোল তুলিবলৈ শিক্ষা লাভ কৰে। দুডাল মাৰিৰে চেণ্ডা বজাওঁতে সোঁহাতৰ মাৰিডালেৰে চেণ্ডাৰ ছালখনৰ ওপৰৰ অংশত (কেন্দ্ৰতকৈ অলপ ওপৰত) আৰু বাঁওহাতৰ মাৰিডালেৰে ছালখনৰ নামনিৰ অংশত (কেন্দ্ৰতকৈ অলপ তলত) কোবোৱা হয়। কেৰালাত চেণ্ডা শিক্ষাৰ পৰম্পৰাগত আৰম্ভণি আৰু সামৰণি সদায় এক বিশেষ প্ৰাৰ্থনাৰ বোল "গণপতি কাই" (Ganapathi Kai) বা গণেশ বন্দনাৰে কৰা হয়। ই হৈছে [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] পৱিত্ৰ দেৱতা [[গণেশ|গণপতি]]ৰ চৰণত জনোৱা এক ভক্তিপূৰ্ণ অৰ্ঘ্য। একোটা "গণপতি কেই" বোলত মুঠ ৩৭টা কোব বা তাল থাকে। গী... কাম... ণ কা তা ৰা কাম... ধা ৰী কী ডা ধী কা তা ৰা কাম... ণ কা তা ৰা কাম... ধী কী ণা ণা কাম... ধী ধী ধা ৰী কী ডা ধী কা তা ৰা কাম... ইয়াত "গ" (G) আৰু "ক" (K) আখৰেৰে আৰম্ভ হোৱা বোলসমূহ বাঁওহাতেৰে আৰু বাকী আটাইবোৰ বোল সোঁহাতেৰে কোবাই বজোৱা হয়। গী.... কাম...... ণ কা তা ৰা কাম ধী ৰী কী ডা ণ কা তা ৰা কাম ণ কা তা ৰা কাম ধী কাম... ধী কাম... ড ধী ৰী কী ডা তা কা তা ৰা কাম ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে যেতিয়া "গণপতি কেই" বজাবলৈ শিকে, তাৰ পিছত গুৰুৱে তেওঁলোকক চেণ্ডাৰ "সাধকম" (Sadhakam) অৰ্থাৎ পুনঃ পুনঃ কৰিবলগীয়া অনুশীলন বা ৰিয়াজ শিকাবলৈ আৰম্ভ কৰে। সাধাৰণতে এই "সাধকম" তিনিটা কোব বিশিষ্ট এক প্ৰক্ৰিয়াৰে আৰম্ভ হয়, যাক "থা কি টা" সাধকম (Tha Ki Ta Sadhakam) বুলি কোৱা হয়। "থা কি টা" সাধকম অৰ্থাৎ তিনিটা কোবৰ এই অনুশীলনে প্ৰথম পৰ্যায় বা "অন্নাম কালম"ৰ (Onnam Kaalam) সৈতে আৰম্ভ হয়, যি হৈছে গুণোত্তৰ গতিৰ প্ৰথম স্তৰ। ই সমগ্ৰ বাদ্য-বৃন্দ প্ৰদৰ্শনৰ (মেলম) মূল ভিত্তি বা "তাল" (thalam) হিচাপে কাম কৰে। "অন্নাম কালম" আয়ত্ত কৰাৰ পাছত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে দ্বিতীয় পৰ্যায় বা "ৰাণ্ডাম কালম" (Randam Kaalam), তাৰ পিছত তৃতীয় পৰ্যায় বা "মুন্নাম কালম" (Muunaam Kaalam) আদি গুণোত্তৰ গতিৰ স্তৰসমূহ অনুশীলন কৰিবলৈ শিকে। "থা কি টা" সাধকমৰ বাবে "অন্নাম কালম" বা প্ৰথম পৰ্যায়ত গুণোত্তৰ গতিত ৩টা কোব থাকে। গতিকে "ৰাণ্ডাম কালম" বা দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ কোবৰ সংখ্যা হ'ব প্ৰথম পৰ্যায়ৰ গুণিতক অৰ্থাৎ ৬টা কোব। "মুন্নাম কালম" বা তৃতীয় পৰ্যায়ত ই হ'ব দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ গুণিতক অৰ্থাৎ ১২টা কোব, "নালাম কালম" বা চতুৰ্থ পৰ্যায়ত হ'ব ২৪টা কোব ইত্যাদি। দ্বিতীয় পৰ্যায় কৰাৰ সময়ত, প্ৰথম পৰ্যায়ৰ ৩টা কোবৰ বাবে যিমান সময় লাগিছিল, ঠিক সেই একেখিনি সময়ৰ ভিতৰতে ৬টা কোব বজাই শেষ কৰিব লাগে। একেদৰে তৃতীয় পৰ্যায়ৰ ১২টা কোব আৰু চতুৰ্থ পৰ্যায়ৰ ২৪টা কোবো প্ৰথম পৰ্যায়ৰ ৩টা কোবৰ বাবে লোৱা সময়ছোৱাৰ ভিতৰতে সমাপ্ত কৰিব লাগে। এই কাৰণেই "অন্নাম কালম"ক সমগ্ৰ ছন্দ চক্ৰটোৰ মূল "তাল" বা আধাৰ বুলি কোৱা হয় (যিহেতু ই এটা সম্পূৰ্ণ ছন্দ চক্ৰ শেষ কৰিবলৈ লোৱা মূল সময় নিৰ্ধাৰণ কৰে, ইয়াত থা-কি-টাৰ বাবে ৩টা কোব)। '''"ৱাই থাৰী"''' (Vaai Thari) হৈছে চেণ্ডা বজোৱাৰ সময়ত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে মুখেৰে উচ্চাৰণ কৰা ঢোলৰ সদৃশ বোল বা ধবনি। প্ৰথম, দ্বিতীয়, তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ পৰ্যায়ৰ বাবে "থা-কি-টা"ৰ ৱাই থাৰী বোলসমূহ তলত দিয়া ধৰণৰ: ১. কী-(টা) থা-(কা) থা-(ৰী) → ইয়াত যদিও মুখেৰে ৬টা ধবনি উলিওৱা হয়, চেণ্ডাত মাত্ৰ তিনিটা কোবহে মৰা হয়। ২. কী-টা থা-কা থা-ৰী → ইয়াত মুখেৰে ৬টা ধবনি উলিওৱা হয় আৰু চেণ্ডাতো ৬টা কোব মৰা হয়। ৩. কী-টা-থা-কা থা-ৰী-কী-টা থা-কা-থা-ৰী → ইয়াত ১২টা ধবনি উলিওৱা হয় আৰু ১২টা কোব মৰা হয়। ৪. কী-টা-থা-কা-থা-ৰী-কী-টা থা-কা-থা-ৰী-কী-টা-থা-কা থা-ৰী-কী-টা-থা-কা-থা-ৰী ১. কী...টা থা...কা থা...ৰী ২. কী...টা থা...কা থা...ৰী ৩. কিডা.থাকা থাৰী.কিডা থাকা.থাৰী ৪. কিডাথাকাল.থাৰীকিডা থাকাথাৰী.কিডাথাকাল থাৰীকিডা.থাকালথাৰী == কালমৰ ধাৰণা == [[File:Kalam-music.jpg|thumb|ভিন্ন "কালম" বা গুণোত্তৰ গতিৰ স্তৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শন]] "কালম" (Kaalam) হৈছে সংগীতৰ গুণোত্তৰ গতিৰ একো একোটা স্তৰ বা মাত্ৰা। যিকোনো কালমৰ আৰম্ভণি "অন্নাম কালম" অৰ্থাৎ প্ৰথম স্তৰৰ গতিৰে আৰম্ভ হয়, যি সমগ্ৰ বাদ্য-বৃন্দ প্ৰদৰ্শনৰ মূল চালিকা শক্তি বা "তাল" (thalam)। প্ৰথম পৰ্যায়টো ভালদৰে অভ্যাস কৰাৰ পাছত শিক্ষাৰ্থীসকলে দ্বিতীয় পৰ্যায় ("ৰাণ্ডাম কালম"), তাৰ পিছত তৃতীয় পৰ্যায় ("মুন্নাম কালম"), চতুৰ্থ পৰ্যায় ("নালাম কালম") আদি ধাপে ধাপে শিকি যায়। এজন চেণ্ডা বাদকে নিজৰ অভিজ্ঞতা আৰু কঠোৰ সাধনাৰ বলত ৭, ৮, ৯ বা আনকি ১০ম "কালম" পৰ্যন্ত বাদ্য পৰিৱেশন কৰিব পাৰে। ধৰি লওক এজন বাদকে ৩টা কোবেৰে বাদ্য আৰম্ভ কৰিলে আৰু সেই কোবকেইটা ৪ ছেকেণ্ডৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ কৰিলে, তেন্তে ইয়াক ৩টা কোবৰ "অন্নাম কালম" বুলি কোৱা হ'ব। গতিকে পৰৱৰ্তী "ৰাণ্ডাম কালম" বা দ্বিতীয় পৰ্যায়ত কোবৰ সংখ্যা দুগুণ অৰ্থাৎ ৬টা হ'ব আৰু সেই ৬টা কোবো ঠিক ৪ ছেকেণ্ডৰ ভিতৰতে বজাই শেষ কৰিব লাগিব। একেদৰে "মুন্নাম কালম"ত ১২টা কোব ৪ ছেকেণ্ডত আৰু "নালাম কালম"ত ২৪টা কোব ৪ ছেকেণ্ডত শেষ কৰিব লাগিব। ঠিক তেনেকৈ যদি এজন শিল্পীয়ে ৪টা কোবেৰে আৰম্ভ কৰি ৪ ছেকেণ্ডত চক্ৰটো শেষ কৰে, তেন্তে দ্বিতীয় পৰ্যায়ত ৮টা কোব ৪ ছেকেণ্ডত আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ত ১৬টা কোব ৪ ছেকেণ্ডত শেষ হ'ব লাগিব। আকৌ যদি শিল্পীজনে সেই একেই ৪টা কোব ৪ ছেকেণ্ডৰ পৰিৱৰ্তে ২ ছেকেণ্ডতে শেষ কৰে, তেন্তে দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ ৮টা কোব ২ ছেকেণ্ডত আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ ১৬টা কোব ২ ছেকেণ্ডত শেষ হ'ব লাগিব। এটা সম্পূৰ্ণ "কালম" বা ছন্দ চক্ৰ শেষ কৰিবলৈ লগা এই মুঠ সময়ছোৱাক "তালপট্টম" (Thalavattam) বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াৰ প্ৰথম স্তৰ অৰ্থাৎ "অন্নাম কালম"ক সমগ্ৰ বাদ্য অনুষ্ঠানৰ মূল ছন্দ বা "তাল" বুলি গণ্য কৰা হয়। == লগতে চাওক == {{commons category}} *[[পঞ্চবাদ্যম]] == তথ্যসূত্ৰ == # Application of composite materials to the chenda, an Indian percussion instrument<ref>{{Cite journal|last=Damodaran|first=Ajith|last2=Mansour|first2=Hossein|last3=Lessard|first3=Larry|last4=Scavone|first4=Gary|last5=Suresh Babu|first5=A.|date=2015-02-01|title=Application of composite materials to the chenda, an Indian percussion instrument|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0003682X14001996|journal=Applied Acoustics|language=en|volume=88|pages=1–5|doi=10.1016/j.apacoust.2014.07.013|issn=0003-682X|url-access=subscription}}</ref> {{Reflist}} == বহিঃসংযোগ == *[http://www.chendamelam.net/ বিজয়ৱাড়াত চেণ্ডা মেলম - বিশাখাপত্তনমত চেণ্ডা মেলম] *[http://www.chendamelam.info/ বেংগালুৰুত চেণ্ডা মেলম - চিংগাৰী মেলম] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200216010756/http://www.chendamelam.info/ |date=16 February 2020 }} *[http://vadhyakalakal.blogspot.ae/2011/02/vadhyakalakal-vadhyakala-art-with.html বাদ্য কলা] *[http://chendatimes.blogspot.ae/ চেণ্ডা মেলম ব্লগ] 0h0aeemawdnxlda6kpqv5bh3nhp8ctb 625552 625551 2026-08-09T14:19:32Z AjayDas 12623 /* প্ৰশিক্ষণ */ 625552 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=July 2019}} [[File:Chenda Melam.ogg|thumb|চেণ্ডা মেলমৰ শব্দ]] [[File:Pandi Melam.ogg|thumb|পাণ্ডি মেলমৰ শব্দ]] [[File:Chendaa.jpg|thumb|চেণ্ডা]] [[File:Drum & stick.jpg|thumb|চেণ্ডা আৰু কোৱাল বা মাৰি]] '''চেণ্ডা''' ({{lang-en|Chenda}}) হৈছে এক বিশেষপ্ৰকাৰৰ চুঙা আকৃতিৰ অৱনদ্ধ বাদ্য। ইয়াৰ উৎপত্তি মূলত [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰপৰা হৈছিল। [[কৰ্ণাটক]]ৰ উপকূলীয় অঞ্চল তুলু নাডুতো ইয়াৰ বহুল ব্যৱহাৰ দেখা যায়। তুলু নাডু অঞ্চলত ইয়াক 'চেন্দে' বুলি জনা যায়। এই বাদ্যযন্ত্ৰটো কেৰালা আৰু তুলু নাডু— দুয়োটা অঞ্চলৰে সাংস্কৃতিক স্বকীয়তা আৰু ঐতিহ্যৰ এক অন্যতম প্ৰতীক। পৰম্পৰাগতভাৱে কেৰালাৰ মালয়াৰ জনজাতিৰ লোকসকলে এই বাদ্য ব্যৱহাৰ কৰে। তেওঁলোকৰ লোকবিশ্বাস অনুসৰি ভগৱান [[শিৱ]]ই তেওঁলোকক চেণ্ডা আৰু মন্ত্ৰবাদম বাদ্যৰ আশীৰ্বাদ দিছিল। তেওঁলোকৰ তান্ত্ৰিক পৰম্পৰাত এই দুই বাদ্যক এটা আনটোৰ সমাৰ্থক বুলি গণ্য কৰা হয়, য'ত শব্দ বা ধ্বনিক আধ্যাত্মিকভাৱে মূল কেন্দ্ৰ হিচাপে লোৱা হয়। এই বাদ্যযন্ত্ৰটো ইয়াৰ অতি উচ্চ আৰু গম্ভীৰ শব্দৰ বাবে বিখ্যাত। একোটা চেণ্ডাৰ দুটা ফাল বা মুখ থাকে। ইয়াৰ বাঁওফালৰ মুখখনক "ইডমথালা" (Edamthala) আৰু সোঁফালৰ মুখখনক "বলমথালা" (Valamthala) বুলি কোৱা হয়। বাঁওফালেৰ 'ইডমথালা' মুখখন গৰুৰ ছালৰ মাত্ৰ এটা বা দুটা তৰপেৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। আনহাতে সোঁফালৰ 'বলমথালা' মুখখনত গৰুৰ ছালৰ পাঁচৰপৰা সাতটা তৰপ পৰ্যন্ত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যাতে ইয়াৰপৰা এক গভীৰ বেছ বা গম্ভীৰ ধ্বনি ওলাব পাৰে। এই ছালসমূহ প্ৰথমে ছাঁত শুকুৱাই লোৱা হয়। তাৰ পিছত "পনঞ্চি মৰম" (pananchi maram) নামৰ এবিধ গছৰ গুটিৰপৰা তৈয়াৰী এঠা ব্যৱহাৰ কৰি স্থানীয়ভাৱে পোৱা একপ্ৰকাৰৰ তাল গছ (Eeranpana) বা বাঁহৰপৰা সজা কাঠৰ বৃত্তাকাৰ আঙঠি বা ফ্ৰেমত (ইয়াক চেণ্ডা ভট্টম বা 'Chenda Vattam' বোলে) টানকৈ বান্ধি দিয়া হয়। এই ঘূৰণীয়া কাঠৰ ফ্ৰেমটো এটা ডাঙৰ পাত্ৰত থৈ গোটেই দিনটো সিজোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত বৃত্তাকাৰ ৰূপত বেঁকা কৰি শুকুৱাই লোৱা হয়। চেণ্ডাৰ মূল গা-অংশ বা খোলাটো (যি ব্যাসত প্ৰায় ১ ফুট আৰু ডাঠত ১.৫ ইঞ্চি হয়) কোমল [[কঁঠাল|কঁঠাল গছ]]ৰ কাঠেৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। বাদ্যটোৰ ভিতৰত উচ্চ অনুনাদ বা কঁপনি সৃষ্টি কৰিবলৈ প্ৰতি ৪ ইঞ্চিৰ ব্যৱধানত ইয়াৰ বেৰৰ ডাঠ অংশটো আকৌ ০.২৫ ইঞ্চিলৈকে চাঁচি কমাই দিয়া হয়। চেণ্ডাৰ শব্দৰ গুণগত মানদণ্ড comulti গ'লে কেৱল ছাল থকা এই কাঠৰ আঙঠিটো (চেণ্ডা পট্টম) সলনি কৰি দিয়া হয়। এজন নিয়মীয়া চেণ্ডা শিল্পীৰ বাবে প্ৰতি বছৰে গড়ে প্ৰায় ১৫টাকৈ এনে নতুন আঙঠিৰ প্ৰয়োজন হয়। চেণ্ডা ঘাইকৈ [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] মন্দিৰৰ উৎসৱ-পাৰ্বণ আৰু কেৰালাৰ বিভিন্ন ধৰ্মীয় লোককলাৰ সহযোগী বাদ্য হিচাপে বজোৱা হয়। কেৰালাৰ বিখ্যাত [[কথাকলি]], [[কুডিয়াট্টম]],[[কন্যাৰকালি]] আৰু [[থেয়্যাম]]) আদি বিভিন্ন নৃত্য আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানত চেণ্ডা অপৰিহাৰ্য। ইয়াৰ উপৰি কৰ্ণাটকৰ তুলু নাডু অঞ্চলৰ জনপ্ৰিয় লোকনাট্য [[যক্ষগান]]ৰ (তেনকু থিত্তু ধাৰা) ক্ষেত্ৰতো এই বাদ্য সংগত কৰা হয়। যক্ষগানৰ উত্তৰ ধাৰাত ব্যৱহাৰ হোৱা এই বাদ্যৰে আন এটা ৰূপ আছে, যাক 'চান্দে' বুলি কোৱা হয়। পৰম্পৰাগতভাৱে চেণ্ডাক এবিধ 'অসুৰ বাদ্যম' (অৰ্থাৎ অসুৰ বা দানৱীয় বাদ্য) বুলি গণ্য কৰা হয়, কিয়নো ইয়াৰ প্ৰকৃতি উগ্ৰ আৰু ই সহজে আন সুৰীয়া বাদ্যৰ সৈতে সমস্বৰ বা হাৰ্মনীত মিলিব নোৱাৰে। চেণ্ডা হৈছে কেৰালাৰ যিকোনো সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচীৰে এক এৰাব নোৱাৰা অংগ। [[File:Chendahand.jpg|thumb|চেণ্ডা বাদ্যটো হাতত লোৱাৰ শৈলী। ]] কেৰালাত চেণ্ডা নিৰ্মাণৰ এই আপুৰুগীয়া শিল্পকলাটো বৰ্তমান পেৰুভেম্বু, নেম্মাৰা, লক্কিডি, ভেল্লাৰকাড আৰু ভালাপ্পায়া গাঁৱৰ মাত্ৰ কেইটামান পৰম্পৰাগত কমাৰ বা হাতশিল্পৰ ("Perumkollan") পৰিয়ালৰ মাজতে সীমাবদ্ধ হৈ আছে। কেৰালাৰ বহু প্ৰসিদ্ধ চেণ্ডা বাদকে ভেল্লাৰকাড গাঁৱৰপৰাই নিজৰ বাদ্যসমূহ কিনি আনি ব্যৱহাৰ কৰে, কিয়নো এই গাঁওখন উচ্চ গুণগত মানসম্পন্ন চেণ্ডা তৈয়াৰ কৰাৰ বাবে বিখ্যাত। == চেণ্ডাৰ প্ৰকাৰ == কাঠৰ বৃত্তাকাৰ ফ্ৰেম অৰ্থাৎ "চেণ্ডা পট্টম" (Chenda Vattam)ৰ ব্যাসৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি চেণ্ডা বিভিন্নপ্ৰকাৰৰ হ'ব পাৰে। সেই অনুসৰি ইহঁতক— "এট্টাৰা ভিচান চেণ্ডা" (৮.৫ ইঞ্চি), "ওম্পাঠু ভিচান চেণ্ডা" (৯ ইঞ্চি), "ওম্পাথে কাল ভিচান চেণ্ডা" (৯ ১/৪ ইঞ্চি), "ওম্পাথাৰা ভিচান চেণ্ডা" (৯.৫ ইঞ্চি), "ওম্পাথে মুক্কাল ভিচান চেণ্ডা" (৯ ৩/৪ ইঞ্চি) আদি নামেৰে জনা যায়। এই ভিন্ন জোখৰ চেণ্ডাসমূহ ভিন্ন অনুষ্ঠান আৰু বিশেষকৈ ভিন ভিন কলা-ৰূপৰ আধাৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। আকৌ চেণ্ডাৰ আকাৰ, গঠন আৰু কাৰ্যকাৰিতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ইহঁতক "[[ভীক্কু চেণ্ডা]]" (Veekku Chenda) বা "অচ্ছন চেণ্ডা" (Acchan Chenda), "[[উৰুত্তু চেণ্ডা]]" (Uruttu Chenda) আৰু "মুৰি চেণ্ডা" আদি ভাগত ভগাব পাৰি। '''উৰুত্তু চেণ্ডা''' (Uruttu Chenda) সংগীতৰ বিচিত্ৰ তান বা বৈচিত্ৰ্যমজ় বোলসমূহ বজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ই সমগ্ৰ বাদ্য-বৃন্দক নেতৃত্ব দিয়ে। সেইবাবে ইয়াক "প্ৰধান বাদ্য" (Leading instrument) বুলিও কোৱা হয়। উৰুত্তু চেণ্ডাৰ বজোৱা ফালটো সদায় 'ইডমথালা' ( বাঁওফালৰ মুখ) হয়, যিখন গৰুৰ কোমল আৰু একক তৰপৰ ছালেৰে সজা হয়। মালয়ালম ভাষাত "উৰুত্তু" শব্দৰ অৰ্থ হৈছে 'বাগৰাই দিয়া' বা 'পকাই দিয়া' (rolling)। শিল্পীসকলে নিজৰ সোঁহাতৰ কব্জিটো পকাই পকাই উৰুত্তু চেণ্ডাত বিচিত্ৰ ধবনিৰ সৃষ্টি কৰে। প্ৰথমটো কোবত মাৰি ধৰি থকা হাতৰ তলুৱাখন শিল্পীজনৰ নিজৰ মুখলৈ (ভিতৰলৈ) মুখ কৰি থাকে আৰু দ্বিতীয়টো কোবত (একেখন সোঁহাতেৰেই) তলুৱাখন বিপৰীত দিশলৈ (বাহিৰলৈ) মুখ কৰে। কব্জিটো ঘূৰাই এই কৌশলেৰে বাদ্যটো বজোৱা হয়। '''ভীক্কু চেণ্ডা''' (Veekku Chenda) বা '''অচ্ছন চেণ্ডা''' (Acchan Chenda) মূলত গোটেই অনুষ্ঠানটোৰ ঘাই "তাল" (thalam) বা মূল ছন্দটো ধৰি ৰাখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ভীক্কু চেণ্ডাৰ বজোৱা মুখখন সদায় 'বলমথালা' (সোঁফালৰ মুখ) হয়, যিখন গভীৰ বেছ বা গম্ভীৰ ধবনি উলিয়াবলৈ বহু তৰপৰ ডাঠ ছালেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয়। মালয়ালম ভাষাত "ভীক্কু" শব্দৰ অৰ্থ হৈছে 'জোৰেৰে কোবোৱা' (beating hard)। শিল্পীজনে নিজৰ কব্জি পকোৱা বা পকাই নোলোৱাকৈ পোনপটীয়াকৈ মাৰিৰে ছালৰ ওপৰত টানকৈ কোবাই ভীক্কু চেণ্ডাৰ ধবনি উলিয়ায়। == চেণ্ডা মেলম == [[File:Chendamelam of Kerala 002.wav|thumb|কেৰালাৰ চেণ্ডা মেলমৰ এটা চুটি অডিঅ' ৰেকৰ্ডিং]] "চেণ্ডা মেলম" মানে হৈছে চেণ্ডা বাদ্যৰ সন্মিলিত ব্যৱহাৰেৰে সৃষ্টি কৰা এক অনৱদ্য অৱনদ্ধ বাদ্য-বৃন্দ বা অৰ্কেষ্ট্ৰা। কেৰালাৰ প্ৰায় আটাইবোৰ পৰম্পৰাগত কৃষ্টি যেনে— কথাকলি, কুডিয়াট্টম, থেইয়াম আদিত চেণ্ডা মেলম এক অপৰিহাৰ্য অংগ। বিগত ৩০০ বছৰতকৈও অধিক কাল ধৰি চেণ্ডা মেলম কেৰালাৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় আৰু লোক-আদৰ লাভ কৰা বাদ্য-শৈলী হিচাপে পৰিগণিত হৈ আহিছে। কেৰালাৰ যিকোনো উৎসৱতে চেণ্ডা মেলমে ঘাই স্থান পায়। ইয়াত প্ৰধানকৈ ৭প্ৰকাৰৰ সুকীয়া 'মেলম' বা ছন্দ-শৈলী দেখিবলৈ পোৱা যায়, সেইবোৰ হ'ল— পঞ্চাৰী মেলম, চম্পা, চেম্পাডা, আদন্থা, অঞ্চদন্থা, ধ্ৰুৱম আৰু পাণ্ডি মেলম। ইয়াৰে প্ৰথম ৬বিধ মেলমক একেলগে "চেম্পাডা মেলংগল" বুলিও কোৱা হয়। এই সাতবিধৰ উপৰি কেৰালাত "নৱম" আৰু "কল্পম" নামৰ আন দুবিধ মেলমৰ প্ৰচলনো আছে। পৰম্পৰাগত বা শাস্ত্ৰীয় চেণ্ডা মেলম যেনে— পঞ্চাৰী মেলম, পাণ্ডি মেলম বা তায়াম্বাকা আদিৰ বাবে চেণ্ডাৰ ছালখন অতি পাতল হোৱাটো দৰকাৰ। কিন্তু আনহাতে চিংগাৰী মেলম বাদ্যৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ হোৱা ছালখন অতি টান আৰু টানকৈ কটা হয়, যাৰ প্ৰস্তুতকৰণ খৰচ অতি কম। চিংগাৰী মেলমক অৱশ্যে শাস্ত্ৰীয় বা পৰম্পৰাগত কলা-ৰূপ হিচাপে গণ্য কৰা নহয়। == প্ৰশিক্ষণ == [[File:ശിങ്കാരി മേളം 1.jpg|thumbnail|চিংগাৰী মেলমৰ এটা দৃশ্য]] [[File:CHENDA MELA.jpg|thumb]] [[File:CHENDA MELA GROUP.jpg|thumb|দক্ষিণ ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ এক পৰম্পৰাগত চেণ্ডা মেলম দল]] চেণ্ডা বাদ্যৰ শিক্ষা এক অতি কঠোৰ আৰু পৰম্পৰাগত পদ্ধতিৰে প্ৰদান কৰা হয়। প্ৰথম অৱস্থাত শিক্ষাৰ্থীসকলে হাতৰ কোব ঠিক কৰিবলৈ এজোপা [[তেতেলী গছ]]ৰ ডাঠ ছালেৰে তৈয়াৰী টান আৰু শকত মাৰিৰে এটা ডাঙৰ শিল বা কাঠৰ টুকুৰাৰ ওপৰত বহুত দিনলৈ অভ্যাস কৰিব লাগে। এই প্ৰশিক্ষণৰ মাৰিডাল দীঘলে প্ৰায় ২৯ চেণ্টিমিটাৰ হয় আৰু ইয়াৰ এটা মূৰ ব্যাসত ৩ চেণ্টিমিটাৰ আৰু আনটো মূৰ ২.৫ চেণ্টিমিটাৰ হয়। শিল বা কাঠৰ ওপৰত কোব আৰু হাতৰ লয় ঠিক হোৱাৰ পিছতহে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক বহু তৰপৰ ডাঠ ছালেৰে তৈয়াৰী ভীক্কু চেণ্ডা বা চেণ্ডাৰ 'বলমথালা' ভাগত বজাবলৈ দিয়া হয়। এই 'বলমথালা চেণ্ডা' দীঘল আৰু পাতল মাৰিৰে বজোৱা হয়। বলমথালাত ভালদৰে হাত পকাৰ পিছতহে শিক্ষাৰ্থীসকলে আটাইতকৈ কঠিন ভাগ অৰ্থাৎ মাত্ৰ এটা তৰপৰ পাতল ছালেৰে সজা '''উৰুত্তু চেণ্ডা''' বা 'ইডমথালা' অংশত বোল তুলিবলৈ শিক্ষা লাভ কৰে। দুডাল মাৰিৰে চেণ্ডা বজাওঁতে সোঁহাতৰ মাৰিডালেৰে চেণ্ডাৰ ছালখনৰ ওপৰৰ অংশত (কেন্দ্ৰতকৈ অলপ ওপৰত) আৰু বাঁওহাতৰ মাৰিডালেৰে ছালখনৰ নামনিৰ অংশত (কেন্দ্ৰতকৈ অলপ তলত) কোবোৱা হয়। কেৰালাত চেণ্ডা শিক্ষাৰ পৰম্পৰাগত আৰম্ভণি আৰু সামৰণি সদায় এক বিশেষ প্ৰাৰ্থনাৰ বোল "গণপতি কাই" বা গণেশ বন্দনাৰে কৰা হয়। ই হৈছে [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] পৱিত্ৰ দেৱতা [[গণেশ|গণপতি]]ৰ চৰণত জনোৱা এক ভক্তিপূৰ্ণ অৰ্ঘ্য। একোটা "গণপতি কেই" বোলত মুঠ ৩৭টা কোব বা তাল থাকে। গী... কাম... ণ কা তা ৰা কাম... ধা ৰী কী ডা ধী কা তা ৰা কাম... ণ কা তা ৰা কাম... ধী কী ণা ণা কাম... ধী ধী ধা ৰী কী ডা ধী কা তা ৰা কাম... ইয়াত "গ" (G) আৰু "ক" (K) আখৰেৰে আৰম্ভ হোৱা বোলসমূহ বাঁওহাতেৰে আৰু বাকী আটাইবোৰ বোল সোঁহাতেৰে কোবাই বজোৱা হয়। গী.... কাম...... ণ কা তা ৰা কাম ধী ৰী কী ডা ণ কা তা ৰা কাম ণ কা তা ৰা কাম ধী কাম... ধী কাম... ড ধী ৰী কী ডা তা কা তা ৰা কাম ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে যেতিয়া "গণপতি কেই" বজাবলৈ শিকে, তাৰ পিছত গুৰুৱে তেওঁলোকক চেণ্ডাৰ "সাধকম" অৰ্থাৎ পুনঃ পুনঃ কৰিবলগীয়া অনুশীলন বা ৰিয়াজ শিকাবলৈ আৰম্ভ কৰে। সাধাৰণতে এই "সাধকম" তিনিটা কোব বিশিষ্ট এক প্ৰক্ৰিয়াৰে আৰম্ভ হয়, যাক "থা কি টা" সাধকম বুলি কোৱা হয়। "থা কি টা" সাধকম অৰ্থাৎ তিনিটা কোবৰ এই অনুশীলনে প্ৰথম পৰ্যায় বা "অন্নাম কালম"ৰ সৈতে আৰম্ভ হয়, যি হৈছে গুণোত্তৰ গতিৰ প্ৰথম স্তৰ। ই সমগ্ৰ বাদ্য-বৃন্দ প্ৰদৰ্শনৰ (মেলম) মূল ভিত্তি বা "তাল" হিচাপে কাম কৰে। "অন্নাম কালম" আয়ত্ত কৰাৰ পাছত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে দ্বিতীয় পৰ্যায় বা "ৰাণ্ডাম কালম", তাৰ পিছত তৃতীয় পৰ্যায় বা "মুন্নাম কালম" আদি গুণোত্তৰ গতিৰ স্তৰসমূহ অনুশীলন কৰিবলৈ শিকে। "থা কি টা" সাধকমৰ বাবে "অন্নাম কালম" বা প্ৰথম পৰ্যায়ত গুণোত্তৰ গতিত ৩টা কোব থাকে। গতিকে "ৰাণ্ডাম কালম" বা দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ কোবৰ সংখ্যা হ'ব প্ৰথম পৰ্যায়ৰ গুণিতক অৰ্থাৎ ৬টা কোব। "মুন্নাম কালম" বা তৃতীয় পৰ্যায়ত ই হ'ব দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ গুণিতক অৰ্থাৎ ১২টা কোব, "নালাম কালম" বা চতুৰ্থ পৰ্যায়ত হ'ব ২৪টা কোব ইত্যাদি। দ্বিতীয় পৰ্যায় কৰাৰ সময়ত, প্ৰথম পৰ্যায়ৰ ৩টা কোবৰ বাবে যিমান সময় লাগিছিল, ঠিক সেই একেখিনি সময়ৰ ভিতৰতে ৬টা কোব বজাই শেষ কৰিব লাগে। একেদৰে তৃতীয় পৰ্যায়ৰ ১২টা কোব আৰু চতুৰ্থ পৰ্যায়ৰ ২৪টা কোবো প্ৰথম পৰ্যায়ৰ ৩টা কোবৰ বাবে লোৱা সময়ছোৱাৰ ভিতৰতে সমাপ্ত কৰিব লাগে। এই কাৰণেই "অন্নাম কালম"ক সমগ্ৰ ছন্দ চক্ৰটোৰ মূল "তাল" বা আধাৰ বুলি কোৱা হয় (যিহেতু ই এটা সম্পূৰ্ণ ছন্দ চক্ৰ শেষ কৰিবলৈ লোৱা মূল সময় নিৰ্ধাৰণ কৰে, ইয়াত থা-কি-টাৰ বাবে ৩টা কোব)। '''"ৱাই থাৰী"''' চেণ্ডা বজোৱাৰ সময়ত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে মুখেৰে উচ্চাৰণ কৰা ঢোলৰ সদৃশ বোল বা ধবনি। প্ৰথম, দ্বিতীয়, তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ পৰ্যায়ৰ বাবে "থা-কি-টা"ৰ ৱাই থাৰী বোলসমূহ তলত দিয়া ধৰণৰ: ১. কী-(টা) থা-(কা) থা-(ৰী) → ইয়াত যদিও মুখেৰে ৬টা ধবনি উলিওৱা হয়, চেণ্ডাত মাত্ৰ তিনিটা কোবহে মৰা হয়। ২. কী-টা থা-কা থা-ৰী → ইয়াত মুখেৰে ৬টা ধবনি উলিওৱা হয় আৰু চেণ্ডাতো ৬টা কোব মৰা হয়। ৩. কী-টা-থা-কা থা-ৰী-কী-টা থা-কা-থা-ৰী → ইয়াত ১২টা ধবনি উলিওৱা হয় আৰু ১২টা কোব মৰা হয়। ৪. কী-টা-থা-কা-থা-ৰী-কী-টা থা-কা-থা-ৰী-কী-টা-থা-কা থা-ৰী-কী-টা-থা-কা-থা-ৰী ১. কী...টা থা...কা থা...ৰী ২. কী...টা থা...কা থা...ৰী ৩. কিডা.থাকা থাৰী.কিডা থাকা.থাৰী ৪. কিডাথাকাল.থাৰীকিডা থাকাথাৰী.কিডাথাকাল থাৰীকিডা.থাকালথাৰী == কালমৰ ধাৰণা == [[File:Kalam-music.jpg|thumb|ভিন্ন "কালম" বা গুণোত্তৰ গতিৰ স্তৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শন]] "কালম" (Kaalam) হৈছে সংগীতৰ গুণোত্তৰ গতিৰ একো একোটা স্তৰ বা মাত্ৰা। যিকোনো কালমৰ আৰম্ভণি "অন্নাম কালম" অৰ্থাৎ প্ৰথম স্তৰৰ গতিৰে আৰম্ভ হয়, যি সমগ্ৰ বাদ্য-বৃন্দ প্ৰদৰ্শনৰ মূল চালিকা শক্তি বা "তাল" (thalam)। প্ৰথম পৰ্যায়টো ভালদৰে অভ্যাস কৰাৰ পাছত শিক্ষাৰ্থীসকলে দ্বিতীয় পৰ্যায় ("ৰাণ্ডাম কালম"), তাৰ পিছত তৃতীয় পৰ্যায় ("মুন্নাম কালম"), চতুৰ্থ পৰ্যায় ("নালাম কালম") আদি ধাপে ধাপে শিকি যায়। এজন চেণ্ডা বাদকে নিজৰ অভিজ্ঞতা আৰু কঠোৰ সাধনাৰ বলত ৭, ৮, ৯ বা আনকি ১০ম "কালম" পৰ্যন্ত বাদ্য পৰিৱেশন কৰিব পাৰে। ধৰি লওক এজন বাদকে ৩টা কোবেৰে বাদ্য আৰম্ভ কৰিলে আৰু সেই কোবকেইটা ৪ ছেকেণ্ডৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ কৰিলে, তেন্তে ইয়াক ৩টা কোবৰ "অন্নাম কালম" বুলি কোৱা হ'ব। গতিকে পৰৱৰ্তী "ৰাণ্ডাম কালম" বা দ্বিতীয় পৰ্যায়ত কোবৰ সংখ্যা দুগুণ অৰ্থাৎ ৬টা হ'ব আৰু সেই ৬টা কোবো ঠিক ৪ ছেকেণ্ডৰ ভিতৰতে বজাই শেষ কৰিব লাগিব। একেদৰে "মুন্নাম কালম"ত ১২টা কোব ৪ ছেকেণ্ডত আৰু "নালাম কালম"ত ২৪টা কোব ৪ ছেকেণ্ডত শেষ কৰিব লাগিব। ঠিক তেনেকৈ যদি এজন শিল্পীয়ে ৪টা কোবেৰে আৰম্ভ কৰি ৪ ছেকেণ্ডত চক্ৰটো শেষ কৰে, তেন্তে দ্বিতীয় পৰ্যায়ত ৮টা কোব ৪ ছেকেণ্ডত আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ত ১৬টা কোব ৪ ছেকেণ্ডত শেষ হ'ব লাগিব। আকৌ যদি শিল্পীজনে সেই একেই ৪টা কোব ৪ ছেকেণ্ডৰ পৰিৱৰ্তে ২ ছেকেণ্ডতে শেষ কৰে, তেন্তে দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ ৮টা কোব ২ ছেকেণ্ডত আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ ১৬টা কোব ২ ছেকেণ্ডত শেষ হ'ব লাগিব। এটা সম্পূৰ্ণ "কালম" বা ছন্দ চক্ৰ শেষ কৰিবলৈ লগা এই মুঠ সময়ছোৱাক "তালপট্টম" (Thalavattam) বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াৰ প্ৰথম স্তৰ অৰ্থাৎ "অন্নাম কালম"ক সমগ্ৰ বাদ্য অনুষ্ঠানৰ মূল ছন্দ বা "তাল" বুলি গণ্য কৰা হয়। == লগতে চাওক == {{commons category}} *[[পঞ্চবাদ্যম]] == তথ্যসূত্ৰ == # Application of composite materials to the chenda, an Indian percussion instrument<ref>{{Cite journal|last=Damodaran|first=Ajith|last2=Mansour|first2=Hossein|last3=Lessard|first3=Larry|last4=Scavone|first4=Gary|last5=Suresh Babu|first5=A.|date=2015-02-01|title=Application of composite materials to the chenda, an Indian percussion instrument|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0003682X14001996|journal=Applied Acoustics|language=en|volume=88|pages=1–5|doi=10.1016/j.apacoust.2014.07.013|issn=0003-682X|url-access=subscription}}</ref> {{Reflist}} == বহিঃসংযোগ == *[http://www.chendamelam.net/ বিজয়ৱাড়াত চেণ্ডা মেলম - বিশাখাপত্তনমত চেণ্ডা মেলম] *[http://www.chendamelam.info/ বেংগালুৰুত চেণ্ডা মেলম - চিংগাৰী মেলম] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200216010756/http://www.chendamelam.info/ |date=16 February 2020 }} *[http://vadhyakalakal.blogspot.ae/2011/02/vadhyakalakal-vadhyakala-art-with.html বাদ্য কলা] *[http://chendatimes.blogspot.ae/ চেণ্ডা মেলম ব্লগ] 0dd2mzv9qql2nmchtvjq0l68qzggdzb 625553 625552 2026-08-09T14:20:10Z AjayDas 12623 /* কালমৰ ধাৰণা */ 625553 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=July 2019}} [[File:Chenda Melam.ogg|thumb|চেণ্ডা মেলমৰ শব্দ]] [[File:Pandi Melam.ogg|thumb|পাণ্ডি মেলমৰ শব্দ]] [[File:Chendaa.jpg|thumb|চেণ্ডা]] [[File:Drum & stick.jpg|thumb|চেণ্ডা আৰু কোৱাল বা মাৰি]] '''চেণ্ডা''' ({{lang-en|Chenda}}) হৈছে এক বিশেষপ্ৰকাৰৰ চুঙা আকৃতিৰ অৱনদ্ধ বাদ্য। ইয়াৰ উৎপত্তি মূলত [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰপৰা হৈছিল। [[কৰ্ণাটক]]ৰ উপকূলীয় অঞ্চল তুলু নাডুতো ইয়াৰ বহুল ব্যৱহাৰ দেখা যায়। তুলু নাডু অঞ্চলত ইয়াক 'চেন্দে' বুলি জনা যায়। এই বাদ্যযন্ত্ৰটো কেৰালা আৰু তুলু নাডু— দুয়োটা অঞ্চলৰে সাংস্কৃতিক স্বকীয়তা আৰু ঐতিহ্যৰ এক অন্যতম প্ৰতীক। পৰম্পৰাগতভাৱে কেৰালাৰ মালয়াৰ জনজাতিৰ লোকসকলে এই বাদ্য ব্যৱহাৰ কৰে। তেওঁলোকৰ লোকবিশ্বাস অনুসৰি ভগৱান [[শিৱ]]ই তেওঁলোকক চেণ্ডা আৰু মন্ত্ৰবাদম বাদ্যৰ আশীৰ্বাদ দিছিল। তেওঁলোকৰ তান্ত্ৰিক পৰম্পৰাত এই দুই বাদ্যক এটা আনটোৰ সমাৰ্থক বুলি গণ্য কৰা হয়, য'ত শব্দ বা ধ্বনিক আধ্যাত্মিকভাৱে মূল কেন্দ্ৰ হিচাপে লোৱা হয়। এই বাদ্যযন্ত্ৰটো ইয়াৰ অতি উচ্চ আৰু গম্ভীৰ শব্দৰ বাবে বিখ্যাত। একোটা চেণ্ডাৰ দুটা ফাল বা মুখ থাকে। ইয়াৰ বাঁওফালৰ মুখখনক "ইডমথালা" (Edamthala) আৰু সোঁফালৰ মুখখনক "বলমথালা" (Valamthala) বুলি কোৱা হয়। বাঁওফালেৰ 'ইডমথালা' মুখখন গৰুৰ ছালৰ মাত্ৰ এটা বা দুটা তৰপেৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। আনহাতে সোঁফালৰ 'বলমথালা' মুখখনত গৰুৰ ছালৰ পাঁচৰপৰা সাতটা তৰপ পৰ্যন্ত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যাতে ইয়াৰপৰা এক গভীৰ বেছ বা গম্ভীৰ ধ্বনি ওলাব পাৰে। এই ছালসমূহ প্ৰথমে ছাঁত শুকুৱাই লোৱা হয়। তাৰ পিছত "পনঞ্চি মৰম" (pananchi maram) নামৰ এবিধ গছৰ গুটিৰপৰা তৈয়াৰী এঠা ব্যৱহাৰ কৰি স্থানীয়ভাৱে পোৱা একপ্ৰকাৰৰ তাল গছ (Eeranpana) বা বাঁহৰপৰা সজা কাঠৰ বৃত্তাকাৰ আঙঠি বা ফ্ৰেমত (ইয়াক চেণ্ডা ভট্টম বা 'Chenda Vattam' বোলে) টানকৈ বান্ধি দিয়া হয়। এই ঘূৰণীয়া কাঠৰ ফ্ৰেমটো এটা ডাঙৰ পাত্ৰত থৈ গোটেই দিনটো সিজোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত বৃত্তাকাৰ ৰূপত বেঁকা কৰি শুকুৱাই লোৱা হয়। চেণ্ডাৰ মূল গা-অংশ বা খোলাটো (যি ব্যাসত প্ৰায় ১ ফুট আৰু ডাঠত ১.৫ ইঞ্চি হয়) কোমল [[কঁঠাল|কঁঠাল গছ]]ৰ কাঠেৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। বাদ্যটোৰ ভিতৰত উচ্চ অনুনাদ বা কঁপনি সৃষ্টি কৰিবলৈ প্ৰতি ৪ ইঞ্চিৰ ব্যৱধানত ইয়াৰ বেৰৰ ডাঠ অংশটো আকৌ ০.২৫ ইঞ্চিলৈকে চাঁচি কমাই দিয়া হয়। চেণ্ডাৰ শব্দৰ গুণগত মানদণ্ড comulti গ'লে কেৱল ছাল থকা এই কাঠৰ আঙঠিটো (চেণ্ডা পট্টম) সলনি কৰি দিয়া হয়। এজন নিয়মীয়া চেণ্ডা শিল্পীৰ বাবে প্ৰতি বছৰে গড়ে প্ৰায় ১৫টাকৈ এনে নতুন আঙঠিৰ প্ৰয়োজন হয়। চেণ্ডা ঘাইকৈ [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] মন্দিৰৰ উৎসৱ-পাৰ্বণ আৰু কেৰালাৰ বিভিন্ন ধৰ্মীয় লোককলাৰ সহযোগী বাদ্য হিচাপে বজোৱা হয়। কেৰালাৰ বিখ্যাত [[কথাকলি]], [[কুডিয়াট্টম]],[[কন্যাৰকালি]] আৰু [[থেয়্যাম]]) আদি বিভিন্ন নৃত্য আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানত চেণ্ডা অপৰিহাৰ্য। ইয়াৰ উপৰি কৰ্ণাটকৰ তুলু নাডু অঞ্চলৰ জনপ্ৰিয় লোকনাট্য [[যক্ষগান]]ৰ (তেনকু থিত্তু ধাৰা) ক্ষেত্ৰতো এই বাদ্য সংগত কৰা হয়। যক্ষগানৰ উত্তৰ ধাৰাত ব্যৱহাৰ হোৱা এই বাদ্যৰে আন এটা ৰূপ আছে, যাক 'চান্দে' বুলি কোৱা হয়। পৰম্পৰাগতভাৱে চেণ্ডাক এবিধ 'অসুৰ বাদ্যম' (অৰ্থাৎ অসুৰ বা দানৱীয় বাদ্য) বুলি গণ্য কৰা হয়, কিয়নো ইয়াৰ প্ৰকৃতি উগ্ৰ আৰু ই সহজে আন সুৰীয়া বাদ্যৰ সৈতে সমস্বৰ বা হাৰ্মনীত মিলিব নোৱাৰে। চেণ্ডা হৈছে কেৰালাৰ যিকোনো সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচীৰে এক এৰাব নোৱাৰা অংগ। [[File:Chendahand.jpg|thumb|চেণ্ডা বাদ্যটো হাতত লোৱাৰ শৈলী। ]] কেৰালাত চেণ্ডা নিৰ্মাণৰ এই আপুৰুগীয়া শিল্পকলাটো বৰ্তমান পেৰুভেম্বু, নেম্মাৰা, লক্কিডি, ভেল্লাৰকাড আৰু ভালাপ্পায়া গাঁৱৰ মাত্ৰ কেইটামান পৰম্পৰাগত কমাৰ বা হাতশিল্পৰ ("Perumkollan") পৰিয়ালৰ মাজতে সীমাবদ্ধ হৈ আছে। কেৰালাৰ বহু প্ৰসিদ্ধ চেণ্ডা বাদকে ভেল্লাৰকাড গাঁৱৰপৰাই নিজৰ বাদ্যসমূহ কিনি আনি ব্যৱহাৰ কৰে, কিয়নো এই গাঁওখন উচ্চ গুণগত মানসম্পন্ন চেণ্ডা তৈয়াৰ কৰাৰ বাবে বিখ্যাত। == চেণ্ডাৰ প্ৰকাৰ == কাঠৰ বৃত্তাকাৰ ফ্ৰেম অৰ্থাৎ "চেণ্ডা পট্টম" (Chenda Vattam)ৰ ব্যাসৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি চেণ্ডা বিভিন্নপ্ৰকাৰৰ হ'ব পাৰে। সেই অনুসৰি ইহঁতক— "এট্টাৰা ভিচান চেণ্ডা" (৮.৫ ইঞ্চি), "ওম্পাঠু ভিচান চেণ্ডা" (৯ ইঞ্চি), "ওম্পাথে কাল ভিচান চেণ্ডা" (৯ ১/৪ ইঞ্চি), "ওম্পাথাৰা ভিচান চেণ্ডা" (৯.৫ ইঞ্চি), "ওম্পাথে মুক্কাল ভিচান চেণ্ডা" (৯ ৩/৪ ইঞ্চি) আদি নামেৰে জনা যায়। এই ভিন্ন জোখৰ চেণ্ডাসমূহ ভিন্ন অনুষ্ঠান আৰু বিশেষকৈ ভিন ভিন কলা-ৰূপৰ আধাৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। আকৌ চেণ্ডাৰ আকাৰ, গঠন আৰু কাৰ্যকাৰিতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ইহঁতক "[[ভীক্কু চেণ্ডা]]" (Veekku Chenda) বা "অচ্ছন চেণ্ডা" (Acchan Chenda), "[[উৰুত্তু চেণ্ডা]]" (Uruttu Chenda) আৰু "মুৰি চেণ্ডা" আদি ভাগত ভগাব পাৰি। '''উৰুত্তু চেণ্ডা''' (Uruttu Chenda) সংগীতৰ বিচিত্ৰ তান বা বৈচিত্ৰ্যমজ় বোলসমূহ বজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ই সমগ্ৰ বাদ্য-বৃন্দক নেতৃত্ব দিয়ে। সেইবাবে ইয়াক "প্ৰধান বাদ্য" (Leading instrument) বুলিও কোৱা হয়। উৰুত্তু চেণ্ডাৰ বজোৱা ফালটো সদায় 'ইডমথালা' ( বাঁওফালৰ মুখ) হয়, যিখন গৰুৰ কোমল আৰু একক তৰপৰ ছালেৰে সজা হয়। মালয়ালম ভাষাত "উৰুত্তু" শব্দৰ অৰ্থ হৈছে 'বাগৰাই দিয়া' বা 'পকাই দিয়া' (rolling)। শিল্পীসকলে নিজৰ সোঁহাতৰ কব্জিটো পকাই পকাই উৰুত্তু চেণ্ডাত বিচিত্ৰ ধবনিৰ সৃষ্টি কৰে। প্ৰথমটো কোবত মাৰি ধৰি থকা হাতৰ তলুৱাখন শিল্পীজনৰ নিজৰ মুখলৈ (ভিতৰলৈ) মুখ কৰি থাকে আৰু দ্বিতীয়টো কোবত (একেখন সোঁহাতেৰেই) তলুৱাখন বিপৰীত দিশলৈ (বাহিৰলৈ) মুখ কৰে। কব্জিটো ঘূৰাই এই কৌশলেৰে বাদ্যটো বজোৱা হয়। '''ভীক্কু চেণ্ডা''' (Veekku Chenda) বা '''অচ্ছন চেণ্ডা''' (Acchan Chenda) মূলত গোটেই অনুষ্ঠানটোৰ ঘাই "তাল" (thalam) বা মূল ছন্দটো ধৰি ৰাখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ভীক্কু চেণ্ডাৰ বজোৱা মুখখন সদায় 'বলমথালা' (সোঁফালৰ মুখ) হয়, যিখন গভীৰ বেছ বা গম্ভীৰ ধবনি উলিয়াবলৈ বহু তৰপৰ ডাঠ ছালেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয়। মালয়ালম ভাষাত "ভীক্কু" শব্দৰ অৰ্থ হৈছে 'জোৰেৰে কোবোৱা' (beating hard)। শিল্পীজনে নিজৰ কব্জি পকোৱা বা পকাই নোলোৱাকৈ পোনপটীয়াকৈ মাৰিৰে ছালৰ ওপৰত টানকৈ কোবাই ভীক্কু চেণ্ডাৰ ধবনি উলিয়ায়। == চেণ্ডা মেলম == [[File:Chendamelam of Kerala 002.wav|thumb|কেৰালাৰ চেণ্ডা মেলমৰ এটা চুটি অডিঅ' ৰেকৰ্ডিং]] "চেণ্ডা মেলম" মানে হৈছে চেণ্ডা বাদ্যৰ সন্মিলিত ব্যৱহাৰেৰে সৃষ্টি কৰা এক অনৱদ্য অৱনদ্ধ বাদ্য-বৃন্দ বা অৰ্কেষ্ট্ৰা। কেৰালাৰ প্ৰায় আটাইবোৰ পৰম্পৰাগত কৃষ্টি যেনে— কথাকলি, কুডিয়াট্টম, থেইয়াম আদিত চেণ্ডা মেলম এক অপৰিহাৰ্য অংগ। বিগত ৩০০ বছৰতকৈও অধিক কাল ধৰি চেণ্ডা মেলম কেৰালাৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় আৰু লোক-আদৰ লাভ কৰা বাদ্য-শৈলী হিচাপে পৰিগণিত হৈ আহিছে। কেৰালাৰ যিকোনো উৎসৱতে চেণ্ডা মেলমে ঘাই স্থান পায়। ইয়াত প্ৰধানকৈ ৭প্ৰকাৰৰ সুকীয়া 'মেলম' বা ছন্দ-শৈলী দেখিবলৈ পোৱা যায়, সেইবোৰ হ'ল— পঞ্চাৰী মেলম, চম্পা, চেম্পাডা, আদন্থা, অঞ্চদন্থা, ধ্ৰুৱম আৰু পাণ্ডি মেলম। ইয়াৰে প্ৰথম ৬বিধ মেলমক একেলগে "চেম্পাডা মেলংগল" বুলিও কোৱা হয়। এই সাতবিধৰ উপৰি কেৰালাত "নৱম" আৰু "কল্পম" নামৰ আন দুবিধ মেলমৰ প্ৰচলনো আছে। পৰম্পৰাগত বা শাস্ত্ৰীয় চেণ্ডা মেলম যেনে— পঞ্চাৰী মেলম, পাণ্ডি মেলম বা তায়াম্বাকা আদিৰ বাবে চেণ্ডাৰ ছালখন অতি পাতল হোৱাটো দৰকাৰ। কিন্তু আনহাতে চিংগাৰী মেলম বাদ্যৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ হোৱা ছালখন অতি টান আৰু টানকৈ কটা হয়, যাৰ প্ৰস্তুতকৰণ খৰচ অতি কম। চিংগাৰী মেলমক অৱশ্যে শাস্ত্ৰীয় বা পৰম্পৰাগত কলা-ৰূপ হিচাপে গণ্য কৰা নহয়। == প্ৰশিক্ষণ == [[File:ശിങ്കാരി മേളം 1.jpg|thumbnail|চিংগাৰী মেলমৰ এটা দৃশ্য]] [[File:CHENDA MELA.jpg|thumb]] [[File:CHENDA MELA GROUP.jpg|thumb|দক্ষিণ ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ এক পৰম্পৰাগত চেণ্ডা মেলম দল]] চেণ্ডা বাদ্যৰ শিক্ষা এক অতি কঠোৰ আৰু পৰম্পৰাগত পদ্ধতিৰে প্ৰদান কৰা হয়। প্ৰথম অৱস্থাত শিক্ষাৰ্থীসকলে হাতৰ কোব ঠিক কৰিবলৈ এজোপা [[তেতেলী গছ]]ৰ ডাঠ ছালেৰে তৈয়াৰী টান আৰু শকত মাৰিৰে এটা ডাঙৰ শিল বা কাঠৰ টুকুৰাৰ ওপৰত বহুত দিনলৈ অভ্যাস কৰিব লাগে। এই প্ৰশিক্ষণৰ মাৰিডাল দীঘলে প্ৰায় ২৯ চেণ্টিমিটাৰ হয় আৰু ইয়াৰ এটা মূৰ ব্যাসত ৩ চেণ্টিমিটাৰ আৰু আনটো মূৰ ২.৫ চেণ্টিমিটাৰ হয়। শিল বা কাঠৰ ওপৰত কোব আৰু হাতৰ লয় ঠিক হোৱাৰ পিছতহে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক বহু তৰপৰ ডাঠ ছালেৰে তৈয়াৰী ভীক্কু চেণ্ডা বা চেণ্ডাৰ 'বলমথালা' ভাগত বজাবলৈ দিয়া হয়। এই 'বলমথালা চেণ্ডা' দীঘল আৰু পাতল মাৰিৰে বজোৱা হয়। বলমথালাত ভালদৰে হাত পকাৰ পিছতহে শিক্ষাৰ্থীসকলে আটাইতকৈ কঠিন ভাগ অৰ্থাৎ মাত্ৰ এটা তৰপৰ পাতল ছালেৰে সজা '''উৰুত্তু চেণ্ডা''' বা 'ইডমথালা' অংশত বোল তুলিবলৈ শিক্ষা লাভ কৰে। দুডাল মাৰিৰে চেণ্ডা বজাওঁতে সোঁহাতৰ মাৰিডালেৰে চেণ্ডাৰ ছালখনৰ ওপৰৰ অংশত (কেন্দ্ৰতকৈ অলপ ওপৰত) আৰু বাঁওহাতৰ মাৰিডালেৰে ছালখনৰ নামনিৰ অংশত (কেন্দ্ৰতকৈ অলপ তলত) কোবোৱা হয়। কেৰালাত চেণ্ডা শিক্ষাৰ পৰম্পৰাগত আৰম্ভণি আৰু সামৰণি সদায় এক বিশেষ প্ৰাৰ্থনাৰ বোল "গণপতি কাই" বা গণেশ বন্দনাৰে কৰা হয়। ই হৈছে [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] পৱিত্ৰ দেৱতা [[গণেশ|গণপতি]]ৰ চৰণত জনোৱা এক ভক্তিপূৰ্ণ অৰ্ঘ্য। একোটা "গণপতি কেই" বোলত মুঠ ৩৭টা কোব বা তাল থাকে। গী... কাম... ণ কা তা ৰা কাম... ধা ৰী কী ডা ধী কা তা ৰা কাম... ণ কা তা ৰা কাম... ধী কী ণা ণা কাম... ধী ধী ধা ৰী কী ডা ধী কা তা ৰা কাম... ইয়াত "গ" (G) আৰু "ক" (K) আখৰেৰে আৰম্ভ হোৱা বোলসমূহ বাঁওহাতেৰে আৰু বাকী আটাইবোৰ বোল সোঁহাতেৰে কোবাই বজোৱা হয়। গী.... কাম...... ণ কা তা ৰা কাম ধী ৰী কী ডা ণ কা তা ৰা কাম ণ কা তা ৰা কাম ধী কাম... ধী কাম... ড ধী ৰী কী ডা তা কা তা ৰা কাম ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে যেতিয়া "গণপতি কেই" বজাবলৈ শিকে, তাৰ পিছত গুৰুৱে তেওঁলোকক চেণ্ডাৰ "সাধকম" অৰ্থাৎ পুনঃ পুনঃ কৰিবলগীয়া অনুশীলন বা ৰিয়াজ শিকাবলৈ আৰম্ভ কৰে। সাধাৰণতে এই "সাধকম" তিনিটা কোব বিশিষ্ট এক প্ৰক্ৰিয়াৰে আৰম্ভ হয়, যাক "থা কি টা" সাধকম বুলি কোৱা হয়। "থা কি টা" সাধকম অৰ্থাৎ তিনিটা কোবৰ এই অনুশীলনে প্ৰথম পৰ্যায় বা "অন্নাম কালম"ৰ সৈতে আৰম্ভ হয়, যি হৈছে গুণোত্তৰ গতিৰ প্ৰথম স্তৰ। ই সমগ্ৰ বাদ্য-বৃন্দ প্ৰদৰ্শনৰ (মেলম) মূল ভিত্তি বা "তাল" হিচাপে কাম কৰে। "অন্নাম কালম" আয়ত্ত কৰাৰ পাছত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে দ্বিতীয় পৰ্যায় বা "ৰাণ্ডাম কালম", তাৰ পিছত তৃতীয় পৰ্যায় বা "মুন্নাম কালম" আদি গুণোত্তৰ গতিৰ স্তৰসমূহ অনুশীলন কৰিবলৈ শিকে। "থা কি টা" সাধকমৰ বাবে "অন্নাম কালম" বা প্ৰথম পৰ্যায়ত গুণোত্তৰ গতিত ৩টা কোব থাকে। গতিকে "ৰাণ্ডাম কালম" বা দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ কোবৰ সংখ্যা হ'ব প্ৰথম পৰ্যায়ৰ গুণিতক অৰ্থাৎ ৬টা কোব। "মুন্নাম কালম" বা তৃতীয় পৰ্যায়ত ই হ'ব দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ গুণিতক অৰ্থাৎ ১২টা কোব, "নালাম কালম" বা চতুৰ্থ পৰ্যায়ত হ'ব ২৪টা কোব ইত্যাদি। দ্বিতীয় পৰ্যায় কৰাৰ সময়ত, প্ৰথম পৰ্যায়ৰ ৩টা কোবৰ বাবে যিমান সময় লাগিছিল, ঠিক সেই একেখিনি সময়ৰ ভিতৰতে ৬টা কোব বজাই শেষ কৰিব লাগে। একেদৰে তৃতীয় পৰ্যায়ৰ ১২টা কোব আৰু চতুৰ্থ পৰ্যায়ৰ ২৪টা কোবো প্ৰথম পৰ্যায়ৰ ৩টা কোবৰ বাবে লোৱা সময়ছোৱাৰ ভিতৰতে সমাপ্ত কৰিব লাগে। এই কাৰণেই "অন্নাম কালম"ক সমগ্ৰ ছন্দ চক্ৰটোৰ মূল "তাল" বা আধাৰ বুলি কোৱা হয় (যিহেতু ই এটা সম্পূৰ্ণ ছন্দ চক্ৰ শেষ কৰিবলৈ লোৱা মূল সময় নিৰ্ধাৰণ কৰে, ইয়াত থা-কি-টাৰ বাবে ৩টা কোব)। '''"ৱাই থাৰী"''' চেণ্ডা বজোৱাৰ সময়ত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে মুখেৰে উচ্চাৰণ কৰা ঢোলৰ সদৃশ বোল বা ধবনি। প্ৰথম, দ্বিতীয়, তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ পৰ্যায়ৰ বাবে "থা-কি-টা"ৰ ৱাই থাৰী বোলসমূহ তলত দিয়া ধৰণৰ: ১. কী-(টা) থা-(কা) থা-(ৰী) → ইয়াত যদিও মুখেৰে ৬টা ধবনি উলিওৱা হয়, চেণ্ডাত মাত্ৰ তিনিটা কোবহে মৰা হয়। ২. কী-টা থা-কা থা-ৰী → ইয়াত মুখেৰে ৬টা ধবনি উলিওৱা হয় আৰু চেণ্ডাতো ৬টা কোব মৰা হয়। ৩. কী-টা-থা-কা থা-ৰী-কী-টা থা-কা-থা-ৰী → ইয়াত ১২টা ধবনি উলিওৱা হয় আৰু ১২টা কোব মৰা হয়। ৪. কী-টা-থা-কা-থা-ৰী-কী-টা থা-কা-থা-ৰী-কী-টা-থা-কা থা-ৰী-কী-টা-থা-কা-থা-ৰী ১. কী...টা থা...কা থা...ৰী ২. কী...টা থা...কা থা...ৰী ৩. কিডা.থাকা থাৰী.কিডা থাকা.থাৰী ৪. কিডাথাকাল.থাৰীকিডা থাকাথাৰী.কিডাথাকাল থাৰীকিডা.থাকালথাৰী == কালমৰ ধাৰণা == [[File:Kalam-music.jpg|thumb|ভিন্ন "কালম" বা গুণোত্তৰ গতিৰ স্তৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শন]] "কালম" হৈছে সংগীতৰ গুণোত্তৰ গতিৰ একো একোটা স্তৰ বা মাত্ৰা। যিকোনো কালমৰ আৰম্ভণি "অন্নাম কালম" অৰ্থাৎ প্ৰথম স্তৰৰ গতিৰে আৰম্ভ হয়, যি সমগ্ৰ বাদ্য-বৃন্দ প্ৰদৰ্শনৰ মূল চালিকা শক্তি বা "তাল"। প্ৰথম পৰ্যায়টো ভালদৰে অভ্যাস কৰাৰ পাছত শিক্ষাৰ্থীসকলে দ্বিতীয় পৰ্যায় ("ৰাণ্ডাম কালম"), তাৰ পিছত তৃতীয় পৰ্যায় ("মুন্নাম কালম"), চতুৰ্থ পৰ্যায় ("নালাম কালম") আদি ধাপে ধাপে শিকি যায়। এজন চেণ্ডা বাদকে নিজৰ অভিজ্ঞতা আৰু কঠোৰ সাধনাৰ বলত ৭, ৮, ৯ বা আনকি ১০ম "কালম" পৰ্যন্ত বাদ্য পৰিৱেশন কৰিব পাৰে। ধৰি লওক এজন বাদকে ৩টা কোবেৰে বাদ্য আৰম্ভ কৰিলে আৰু সেই কোবকেইটা ৪ ছেকেণ্ডৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ কৰিলে, তেন্তে ইয়াক ৩টা কোবৰ "অন্নাম কালম" বুলি কোৱা হ'ব। গতিকে পৰৱৰ্তী "ৰাণ্ডাম কালম" বা দ্বিতীয় পৰ্যায়ত কোবৰ সংখ্যা দুগুণ অৰ্থাৎ ৬টা হ'ব আৰু সেই ৬টা কোবো ঠিক ৪ ছেকেণ্ডৰ ভিতৰতে বজাই শেষ কৰিব লাগিব। একেদৰে "মুন্নাম কালম"ত ১২টা কোব ৪ ছেকেণ্ডত আৰু "নালাম কালম"ত ২৪টা কোব ৪ ছেকেণ্ডত শেষ কৰিব লাগিব। ঠিক তেনেকৈ যদি এজন শিল্পীয়ে ৪টা কোবেৰে আৰম্ভ কৰি ৪ ছেকেণ্ডত চক্ৰটো শেষ কৰে, তেন্তে দ্বিতীয় পৰ্যায়ত ৮টা কোব ৪ ছেকেণ্ডত আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ত ১৬টা কোব ৪ ছেকেণ্ডত শেষ হ'ব লাগিব। আকৌ যদি শিল্পীজনে সেই একেই ৪টা কোব ৪ ছেকেণ্ডৰ পৰিৱৰ্তে ২ ছেকেণ্ডতে শেষ কৰে, তেন্তে দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ ৮টা কোব ২ ছেকেণ্ডত আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ ১৬টা কোব ২ ছেকেণ্ডত শেষ হ'ব লাগিব। এটা সম্পূৰ্ণ "কালম" বা ছন্দ চক্ৰ শেষ কৰিবলৈ লগা এই মুঠ সময়ছোৱাক "তালপট্টম" বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াৰ প্ৰথম স্তৰ অৰ্থাৎ "অন্নাম কালম"ক সমগ্ৰ বাদ্য অনুষ্ঠানৰ মূল ছন্দ বা "তাল" বুলি গণ্য কৰা হয়। == লগতে চাওক == {{commons category}} *[[পঞ্চবাদ্যম]] == তথ্যসূত্ৰ == # Application of composite materials to the chenda, an Indian percussion instrument<ref>{{Cite journal|last=Damodaran|first=Ajith|last2=Mansour|first2=Hossein|last3=Lessard|first3=Larry|last4=Scavone|first4=Gary|last5=Suresh Babu|first5=A.|date=2015-02-01|title=Application of composite materials to the chenda, an Indian percussion instrument|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0003682X14001996|journal=Applied Acoustics|language=en|volume=88|pages=1–5|doi=10.1016/j.apacoust.2014.07.013|issn=0003-682X|url-access=subscription}}</ref> {{Reflist}} == বহিঃসংযোগ == *[http://www.chendamelam.net/ বিজয়ৱাড়াত চেণ্ডা মেলম - বিশাখাপত্তনমত চেণ্ডা মেলম] *[http://www.chendamelam.info/ বেংগালুৰুত চেণ্ডা মেলম - চিংগাৰী মেলম] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200216010756/http://www.chendamelam.info/ |date=16 February 2020 }} *[http://vadhyakalakal.blogspot.ae/2011/02/vadhyakalakal-vadhyakala-art-with.html বাদ্য কলা] *[http://chendatimes.blogspot.ae/ চেণ্ডা মেলম ব্লগ] 02knf4rkspf1kdw8nhanbdp70axrdq1 625554 625553 2026-08-09T14:20:38Z AjayDas 12623 /* */ 625554 wikitext text/x-wiki [[File:Chenda Melam.ogg|thumb|চেণ্ডা মেলমৰ শব্দ]] [[File:Pandi Melam.ogg|thumb|পাণ্ডি মেলমৰ শব্দ]] [[File:Chendaa.jpg|thumb|চেণ্ডা]] [[File:Drum & stick.jpg|thumb|চেণ্ডা আৰু কোৱাল বা মাৰি]] '''চেণ্ডা''' ({{lang-en|Chenda}}) হৈছে এক বিশেষপ্ৰকাৰৰ চুঙা আকৃতিৰ অৱনদ্ধ বাদ্য। ইয়াৰ উৎপত্তি মূলত [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰপৰা হৈছিল। [[কৰ্ণাটক]]ৰ উপকূলীয় অঞ্চল তুলু নাডুতো ইয়াৰ বহুল ব্যৱহাৰ দেখা যায়। তুলু নাডু অঞ্চলত ইয়াক 'চেন্দে' বুলি জনা যায়। এই বাদ্যযন্ত্ৰটো কেৰালা আৰু তুলু নাডু— দুয়োটা অঞ্চলৰে সাংস্কৃতিক স্বকীয়তা আৰু ঐতিহ্যৰ এক অন্যতম প্ৰতীক। পৰম্পৰাগতভাৱে কেৰালাৰ মালয়াৰ জনজাতিৰ লোকসকলে এই বাদ্য ব্যৱহাৰ কৰে। তেওঁলোকৰ লোকবিশ্বাস অনুসৰি ভগৱান [[শিৱ]]ই তেওঁলোকক চেণ্ডা আৰু মন্ত্ৰবাদম বাদ্যৰ আশীৰ্বাদ দিছিল। তেওঁলোকৰ তান্ত্ৰিক পৰম্পৰাত এই দুই বাদ্যক এটা আনটোৰ সমাৰ্থক বুলি গণ্য কৰা হয়, য'ত শব্দ বা ধ্বনিক আধ্যাত্মিকভাৱে মূল কেন্দ্ৰ হিচাপে লোৱা হয়। এই বাদ্যযন্ত্ৰটো ইয়াৰ অতি উচ্চ আৰু গম্ভীৰ শব্দৰ বাবে বিখ্যাত। একোটা চেণ্ডাৰ দুটা ফাল বা মুখ থাকে। ইয়াৰ বাঁওফালৰ মুখখনক "ইডমথালা" (Edamthala) আৰু সোঁফালৰ মুখখনক "বলমথালা" (Valamthala) বুলি কোৱা হয়। বাঁওফালেৰ 'ইডমথালা' মুখখন গৰুৰ ছালৰ মাত্ৰ এটা বা দুটা তৰপেৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। আনহাতে সোঁফালৰ 'বলমথালা' মুখখনত গৰুৰ ছালৰ পাঁচৰপৰা সাতটা তৰপ পৰ্যন্ত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যাতে ইয়াৰপৰা এক গভীৰ বেছ বা গম্ভীৰ ধ্বনি ওলাব পাৰে। এই ছালসমূহ প্ৰথমে ছাঁত শুকুৱাই লোৱা হয়। তাৰ পিছত "পনঞ্চি মৰম" (pananchi maram) নামৰ এবিধ গছৰ গুটিৰপৰা তৈয়াৰী এঠা ব্যৱহাৰ কৰি স্থানীয়ভাৱে পোৱা একপ্ৰকাৰৰ তাল গছ (Eeranpana) বা বাঁহৰপৰা সজা কাঠৰ বৃত্তাকাৰ আঙঠি বা ফ্ৰেমত (ইয়াক চেণ্ডা ভট্টম বা 'Chenda Vattam' বোলে) টানকৈ বান্ধি দিয়া হয়। এই ঘূৰণীয়া কাঠৰ ফ্ৰেমটো এটা ডাঙৰ পাত্ৰত থৈ গোটেই দিনটো সিজোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত বৃত্তাকাৰ ৰূপত বেঁকা কৰি শুকুৱাই লোৱা হয়। চেণ্ডাৰ মূল গা-অংশ বা খোলাটো (যি ব্যাসত প্ৰায় ১ ফুট আৰু ডাঠত ১.৫ ইঞ্চি হয়) কোমল [[কঁঠাল|কঁঠাল গছ]]ৰ কাঠেৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। বাদ্যটোৰ ভিতৰত উচ্চ অনুনাদ বা কঁপনি সৃষ্টি কৰিবলৈ প্ৰতি ৪ ইঞ্চিৰ ব্যৱধানত ইয়াৰ বেৰৰ ডাঠ অংশটো আকৌ ০.২৫ ইঞ্চিলৈকে চাঁচি কমাই দিয়া হয়। চেণ্ডাৰ শব্দৰ গুণগত মানদণ্ড comulti গ'লে কেৱল ছাল থকা এই কাঠৰ আঙঠিটো (চেণ্ডা পট্টম) সলনি কৰি দিয়া হয়। এজন নিয়মীয়া চেণ্ডা শিল্পীৰ বাবে প্ৰতি বছৰে গড়ে প্ৰায় ১৫টাকৈ এনে নতুন আঙঠিৰ প্ৰয়োজন হয়। চেণ্ডা ঘাইকৈ [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] মন্দিৰৰ উৎসৱ-পাৰ্বণ আৰু কেৰালাৰ বিভিন্ন ধৰ্মীয় লোককলাৰ সহযোগী বাদ্য হিচাপে বজোৱা হয়। কেৰালাৰ বিখ্যাত [[কথাকলি]], [[কুডিয়াট্টম]],[[কন্যাৰকালি]] আৰু [[থেয়্যাম]]) আদি বিভিন্ন নৃত্য আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানত চেণ্ডা অপৰিহাৰ্য। ইয়াৰ উপৰি কৰ্ণাটকৰ তুলু নাডু অঞ্চলৰ জনপ্ৰিয় লোকনাট্য [[যক্ষগান]]ৰ (তেনকু থিত্তু ধাৰা) ক্ষেত্ৰতো এই বাদ্য সংগত কৰা হয়। যক্ষগানৰ উত্তৰ ধাৰাত ব্যৱহাৰ হোৱা এই বাদ্যৰে আন এটা ৰূপ আছে, যাক 'চান্দে' বুলি কোৱা হয়। পৰম্পৰাগতভাৱে চেণ্ডাক এবিধ 'অসুৰ বাদ্যম' (অৰ্থাৎ অসুৰ বা দানৱীয় বাদ্য) বুলি গণ্য কৰা হয়, কিয়নো ইয়াৰ প্ৰকৃতি উগ্ৰ আৰু ই সহজে আন সুৰীয়া বাদ্যৰ সৈতে সমস্বৰ বা হাৰ্মনীত মিলিব নোৱাৰে। চেণ্ডা হৈছে কেৰালাৰ যিকোনো সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচীৰে এক এৰাব নোৱাৰা অংগ। [[File:Chendahand.jpg|thumb|চেণ্ডা বাদ্যটো হাতত লোৱাৰ শৈলী। ]] কেৰালাত চেণ্ডা নিৰ্মাণৰ এই আপুৰুগীয়া শিল্পকলাটো বৰ্তমান পেৰুভেম্বু, নেম্মাৰা, লক্কিডি, ভেল্লাৰকাড আৰু ভালাপ্পায়া গাঁৱৰ মাত্ৰ কেইটামান পৰম্পৰাগত কমাৰ বা হাতশিল্পৰ ("Perumkollan") পৰিয়ালৰ মাজতে সীমাবদ্ধ হৈ আছে। কেৰালাৰ বহু প্ৰসিদ্ধ চেণ্ডা বাদকে ভেল্লাৰকাড গাঁৱৰপৰাই নিজৰ বাদ্যসমূহ কিনি আনি ব্যৱহাৰ কৰে, কিয়নো এই গাঁওখন উচ্চ গুণগত মানসম্পন্ন চেণ্ডা তৈয়াৰ কৰাৰ বাবে বিখ্যাত। == চেণ্ডাৰ প্ৰকাৰ == কাঠৰ বৃত্তাকাৰ ফ্ৰেম অৰ্থাৎ "চেণ্ডা পট্টম" (Chenda Vattam)ৰ ব্যাসৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি চেণ্ডা বিভিন্নপ্ৰকাৰৰ হ'ব পাৰে। সেই অনুসৰি ইহঁতক— "এট্টাৰা ভিচান চেণ্ডা" (৮.৫ ইঞ্চি), "ওম্পাঠু ভিচান চেণ্ডা" (৯ ইঞ্চি), "ওম্পাথে কাল ভিচান চেণ্ডা" (৯ ১/৪ ইঞ্চি), "ওম্পাথাৰা ভিচান চেণ্ডা" (৯.৫ ইঞ্চি), "ওম্পাথে মুক্কাল ভিচান চেণ্ডা" (৯ ৩/৪ ইঞ্চি) আদি নামেৰে জনা যায়। এই ভিন্ন জোখৰ চেণ্ডাসমূহ ভিন্ন অনুষ্ঠান আৰু বিশেষকৈ ভিন ভিন কলা-ৰূপৰ আধাৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। আকৌ চেণ্ডাৰ আকাৰ, গঠন আৰু কাৰ্যকাৰিতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ইহঁতক "[[ভীক্কু চেণ্ডা]]" (Veekku Chenda) বা "অচ্ছন চেণ্ডা" (Acchan Chenda), "[[উৰুত্তু চেণ্ডা]]" (Uruttu Chenda) আৰু "মুৰি চেণ্ডা" আদি ভাগত ভগাব পাৰি। '''উৰুত্তু চেণ্ডা''' (Uruttu Chenda) সংগীতৰ বিচিত্ৰ তান বা বৈচিত্ৰ্যমজ় বোলসমূহ বজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ই সমগ্ৰ বাদ্য-বৃন্দক নেতৃত্ব দিয়ে। সেইবাবে ইয়াক "প্ৰধান বাদ্য" (Leading instrument) বুলিও কোৱা হয়। উৰুত্তু চেণ্ডাৰ বজোৱা ফালটো সদায় 'ইডমথালা' ( বাঁওফালৰ মুখ) হয়, যিখন গৰুৰ কোমল আৰু একক তৰপৰ ছালেৰে সজা হয়। মালয়ালম ভাষাত "উৰুত্তু" শব্দৰ অৰ্থ হৈছে 'বাগৰাই দিয়া' বা 'পকাই দিয়া' (rolling)। শিল্পীসকলে নিজৰ সোঁহাতৰ কব্জিটো পকাই পকাই উৰুত্তু চেণ্ডাত বিচিত্ৰ ধবনিৰ সৃষ্টি কৰে। প্ৰথমটো কোবত মাৰি ধৰি থকা হাতৰ তলুৱাখন শিল্পীজনৰ নিজৰ মুখলৈ (ভিতৰলৈ) মুখ কৰি থাকে আৰু দ্বিতীয়টো কোবত (একেখন সোঁহাতেৰেই) তলুৱাখন বিপৰীত দিশলৈ (বাহিৰলৈ) মুখ কৰে। কব্জিটো ঘূৰাই এই কৌশলেৰে বাদ্যটো বজোৱা হয়। '''ভীক্কু চেণ্ডা''' (Veekku Chenda) বা '''অচ্ছন চেণ্ডা''' (Acchan Chenda) মূলত গোটেই অনুষ্ঠানটোৰ ঘাই "তাল" (thalam) বা মূল ছন্দটো ধৰি ৰাখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ভীক্কু চেণ্ডাৰ বজোৱা মুখখন সদায় 'বলমথালা' (সোঁফালৰ মুখ) হয়, যিখন গভীৰ বেছ বা গম্ভীৰ ধবনি উলিয়াবলৈ বহু তৰপৰ ডাঠ ছালেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয়। মালয়ালম ভাষাত "ভীক্কু" শব্দৰ অৰ্থ হৈছে 'জোৰেৰে কোবোৱা' (beating hard)। শিল্পীজনে নিজৰ কব্জি পকোৱা বা পকাই নোলোৱাকৈ পোনপটীয়াকৈ মাৰিৰে ছালৰ ওপৰত টানকৈ কোবাই ভীক্কু চেণ্ডাৰ ধবনি উলিয়ায়। == চেণ্ডা মেলম == [[File:Chendamelam of Kerala 002.wav|thumb|কেৰালাৰ চেণ্ডা মেলমৰ এটা চুটি অডিঅ' ৰেকৰ্ডিং]] "চেণ্ডা মেলম" মানে হৈছে চেণ্ডা বাদ্যৰ সন্মিলিত ব্যৱহাৰেৰে সৃষ্টি কৰা এক অনৱদ্য অৱনদ্ধ বাদ্য-বৃন্দ বা অৰ্কেষ্ট্ৰা। কেৰালাৰ প্ৰায় আটাইবোৰ পৰম্পৰাগত কৃষ্টি যেনে— কথাকলি, কুডিয়াট্টম, থেইয়াম আদিত চেণ্ডা মেলম এক অপৰিহাৰ্য অংগ। বিগত ৩০০ বছৰতকৈও অধিক কাল ধৰি চেণ্ডা মেলম কেৰালাৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় আৰু লোক-আদৰ লাভ কৰা বাদ্য-শৈলী হিচাপে পৰিগণিত হৈ আহিছে। কেৰালাৰ যিকোনো উৎসৱতে চেণ্ডা মেলমে ঘাই স্থান পায়। ইয়াত প্ৰধানকৈ ৭প্ৰকাৰৰ সুকীয়া 'মেলম' বা ছন্দ-শৈলী দেখিবলৈ পোৱা যায়, সেইবোৰ হ'ল— পঞ্চাৰী মেলম, চম্পা, চেম্পাডা, আদন্থা, অঞ্চদন্থা, ধ্ৰুৱম আৰু পাণ্ডি মেলম। ইয়াৰে প্ৰথম ৬বিধ মেলমক একেলগে "চেম্পাডা মেলংগল" বুলিও কোৱা হয়। এই সাতবিধৰ উপৰি কেৰালাত "নৱম" আৰু "কল্পম" নামৰ আন দুবিধ মেলমৰ প্ৰচলনো আছে। পৰম্পৰাগত বা শাস্ত্ৰীয় চেণ্ডা মেলম যেনে— পঞ্চাৰী মেলম, পাণ্ডি মেলম বা তায়াম্বাকা আদিৰ বাবে চেণ্ডাৰ ছালখন অতি পাতল হোৱাটো দৰকাৰ। কিন্তু আনহাতে চিংগাৰী মেলম বাদ্যৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ হোৱা ছালখন অতি টান আৰু টানকৈ কটা হয়, যাৰ প্ৰস্তুতকৰণ খৰচ অতি কম। চিংগাৰী মেলমক অৱশ্যে শাস্ত্ৰীয় বা পৰম্পৰাগত কলা-ৰূপ হিচাপে গণ্য কৰা নহয়। == প্ৰশিক্ষণ == [[File:ശിങ്കാരി മേളം 1.jpg|thumbnail|চিংগাৰী মেলমৰ এটা দৃশ্য]] [[File:CHENDA MELA.jpg|thumb]] [[File:CHENDA MELA GROUP.jpg|thumb|দক্ষিণ ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ এক পৰম্পৰাগত চেণ্ডা মেলম দল]] চেণ্ডা বাদ্যৰ শিক্ষা এক অতি কঠোৰ আৰু পৰম্পৰাগত পদ্ধতিৰে প্ৰদান কৰা হয়। প্ৰথম অৱস্থাত শিক্ষাৰ্থীসকলে হাতৰ কোব ঠিক কৰিবলৈ এজোপা [[তেতেলী গছ]]ৰ ডাঠ ছালেৰে তৈয়াৰী টান আৰু শকত মাৰিৰে এটা ডাঙৰ শিল বা কাঠৰ টুকুৰাৰ ওপৰত বহুত দিনলৈ অভ্যাস কৰিব লাগে। এই প্ৰশিক্ষণৰ মাৰিডাল দীঘলে প্ৰায় ২৯ চেণ্টিমিটাৰ হয় আৰু ইয়াৰ এটা মূৰ ব্যাসত ৩ চেণ্টিমিটাৰ আৰু আনটো মূৰ ২.৫ চেণ্টিমিটাৰ হয়। শিল বা কাঠৰ ওপৰত কোব আৰু হাতৰ লয় ঠিক হোৱাৰ পিছতহে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক বহু তৰপৰ ডাঠ ছালেৰে তৈয়াৰী ভীক্কু চেণ্ডা বা চেণ্ডাৰ 'বলমথালা' ভাগত বজাবলৈ দিয়া হয়। এই 'বলমথালা চেণ্ডা' দীঘল আৰু পাতল মাৰিৰে বজোৱা হয়। বলমথালাত ভালদৰে হাত পকাৰ পিছতহে শিক্ষাৰ্থীসকলে আটাইতকৈ কঠিন ভাগ অৰ্থাৎ মাত্ৰ এটা তৰপৰ পাতল ছালেৰে সজা '''উৰুত্তু চেণ্ডা''' বা 'ইডমথালা' অংশত বোল তুলিবলৈ শিক্ষা লাভ কৰে। দুডাল মাৰিৰে চেণ্ডা বজাওঁতে সোঁহাতৰ মাৰিডালেৰে চেণ্ডাৰ ছালখনৰ ওপৰৰ অংশত (কেন্দ্ৰতকৈ অলপ ওপৰত) আৰু বাঁওহাতৰ মাৰিডালেৰে ছালখনৰ নামনিৰ অংশত (কেন্দ্ৰতকৈ অলপ তলত) কোবোৱা হয়। কেৰালাত চেণ্ডা শিক্ষাৰ পৰম্পৰাগত আৰম্ভণি আৰু সামৰণি সদায় এক বিশেষ প্ৰাৰ্থনাৰ বোল "গণপতি কাই" বা গণেশ বন্দনাৰে কৰা হয়। ই হৈছে [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] পৱিত্ৰ দেৱতা [[গণেশ|গণপতি]]ৰ চৰণত জনোৱা এক ভক্তিপূৰ্ণ অৰ্ঘ্য। একোটা "গণপতি কেই" বোলত মুঠ ৩৭টা কোব বা তাল থাকে। গী... কাম... ণ কা তা ৰা কাম... ধা ৰী কী ডা ধী কা তা ৰা কাম... ণ কা তা ৰা কাম... ধী কী ণা ণা কাম... ধী ধী ধা ৰী কী ডা ধী কা তা ৰা কাম... ইয়াত "গ" (G) আৰু "ক" (K) আখৰেৰে আৰম্ভ হোৱা বোলসমূহ বাঁওহাতেৰে আৰু বাকী আটাইবোৰ বোল সোঁহাতেৰে কোবাই বজোৱা হয়। গী.... কাম...... ণ কা তা ৰা কাম ধী ৰী কী ডা ণ কা তা ৰা কাম ণ কা তা ৰা কাম ধী কাম... ধী কাম... ড ধী ৰী কী ডা তা কা তা ৰা কাম ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে যেতিয়া "গণপতি কেই" বজাবলৈ শিকে, তাৰ পিছত গুৰুৱে তেওঁলোকক চেণ্ডাৰ "সাধকম" অৰ্থাৎ পুনঃ পুনঃ কৰিবলগীয়া অনুশীলন বা ৰিয়াজ শিকাবলৈ আৰম্ভ কৰে। সাধাৰণতে এই "সাধকম" তিনিটা কোব বিশিষ্ট এক প্ৰক্ৰিয়াৰে আৰম্ভ হয়, যাক "থা কি টা" সাধকম বুলি কোৱা হয়। "থা কি টা" সাধকম অৰ্থাৎ তিনিটা কোবৰ এই অনুশীলনে প্ৰথম পৰ্যায় বা "অন্নাম কালম"ৰ সৈতে আৰম্ভ হয়, যি হৈছে গুণোত্তৰ গতিৰ প্ৰথম স্তৰ। ই সমগ্ৰ বাদ্য-বৃন্দ প্ৰদৰ্শনৰ (মেলম) মূল ভিত্তি বা "তাল" হিচাপে কাম কৰে। "অন্নাম কালম" আয়ত্ত কৰাৰ পাছত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে দ্বিতীয় পৰ্যায় বা "ৰাণ্ডাম কালম", তাৰ পিছত তৃতীয় পৰ্যায় বা "মুন্নাম কালম" আদি গুণোত্তৰ গতিৰ স্তৰসমূহ অনুশীলন কৰিবলৈ শিকে। "থা কি টা" সাধকমৰ বাবে "অন্নাম কালম" বা প্ৰথম পৰ্যায়ত গুণোত্তৰ গতিত ৩টা কোব থাকে। গতিকে "ৰাণ্ডাম কালম" বা দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ কোবৰ সংখ্যা হ'ব প্ৰথম পৰ্যায়ৰ গুণিতক অৰ্থাৎ ৬টা কোব। "মুন্নাম কালম" বা তৃতীয় পৰ্যায়ত ই হ'ব দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ গুণিতক অৰ্থাৎ ১২টা কোব, "নালাম কালম" বা চতুৰ্থ পৰ্যায়ত হ'ব ২৪টা কোব ইত্যাদি। দ্বিতীয় পৰ্যায় কৰাৰ সময়ত, প্ৰথম পৰ্যায়ৰ ৩টা কোবৰ বাবে যিমান সময় লাগিছিল, ঠিক সেই একেখিনি সময়ৰ ভিতৰতে ৬টা কোব বজাই শেষ কৰিব লাগে। একেদৰে তৃতীয় পৰ্যায়ৰ ১২টা কোব আৰু চতুৰ্থ পৰ্যায়ৰ ২৪টা কোবো প্ৰথম পৰ্যায়ৰ ৩টা কোবৰ বাবে লোৱা সময়ছোৱাৰ ভিতৰতে সমাপ্ত কৰিব লাগে। এই কাৰণেই "অন্নাম কালম"ক সমগ্ৰ ছন্দ চক্ৰটোৰ মূল "তাল" বা আধাৰ বুলি কোৱা হয় (যিহেতু ই এটা সম্পূৰ্ণ ছন্দ চক্ৰ শেষ কৰিবলৈ লোৱা মূল সময় নিৰ্ধাৰণ কৰে, ইয়াত থা-কি-টাৰ বাবে ৩টা কোব)। '''"ৱাই থাৰী"''' চেণ্ডা বজোৱাৰ সময়ত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে মুখেৰে উচ্চাৰণ কৰা ঢোলৰ সদৃশ বোল বা ধবনি। প্ৰথম, দ্বিতীয়, তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ পৰ্যায়ৰ বাবে "থা-কি-টা"ৰ ৱাই থাৰী বোলসমূহ তলত দিয়া ধৰণৰ: ১. কী-(টা) থা-(কা) থা-(ৰী) → ইয়াত যদিও মুখেৰে ৬টা ধবনি উলিওৱা হয়, চেণ্ডাত মাত্ৰ তিনিটা কোবহে মৰা হয়। ২. কী-টা থা-কা থা-ৰী → ইয়াত মুখেৰে ৬টা ধবনি উলিওৱা হয় আৰু চেণ্ডাতো ৬টা কোব মৰা হয়। ৩. কী-টা-থা-কা থা-ৰী-কী-টা থা-কা-থা-ৰী → ইয়াত ১২টা ধবনি উলিওৱা হয় আৰু ১২টা কোব মৰা হয়। ৪. কী-টা-থা-কা-থা-ৰী-কী-টা থা-কা-থা-ৰী-কী-টা-থা-কা থা-ৰী-কী-টা-থা-কা-থা-ৰী ১. কী...টা থা...কা থা...ৰী ২. কী...টা থা...কা থা...ৰী ৩. কিডা.থাকা থাৰী.কিডা থাকা.থাৰী ৪. কিডাথাকাল.থাৰীকিডা থাকাথাৰী.কিডাথাকাল থাৰীকিডা.থাকালথাৰী == কালমৰ ধাৰণা == [[File:Kalam-music.jpg|thumb|ভিন্ন "কালম" বা গুণোত্তৰ গতিৰ স্তৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শন]] "কালম" হৈছে সংগীতৰ গুণোত্তৰ গতিৰ একো একোটা স্তৰ বা মাত্ৰা। যিকোনো কালমৰ আৰম্ভণি "অন্নাম কালম" অৰ্থাৎ প্ৰথম স্তৰৰ গতিৰে আৰম্ভ হয়, যি সমগ্ৰ বাদ্য-বৃন্দ প্ৰদৰ্শনৰ মূল চালিকা শক্তি বা "তাল"। প্ৰথম পৰ্যায়টো ভালদৰে অভ্যাস কৰাৰ পাছত শিক্ষাৰ্থীসকলে দ্বিতীয় পৰ্যায় ("ৰাণ্ডাম কালম"), তাৰ পিছত তৃতীয় পৰ্যায় ("মুন্নাম কালম"), চতুৰ্থ পৰ্যায় ("নালাম কালম") আদি ধাপে ধাপে শিকি যায়। এজন চেণ্ডা বাদকে নিজৰ অভিজ্ঞতা আৰু কঠোৰ সাধনাৰ বলত ৭, ৮, ৯ বা আনকি ১০ম "কালম" পৰ্যন্ত বাদ্য পৰিৱেশন কৰিব পাৰে। ধৰি লওক এজন বাদকে ৩টা কোবেৰে বাদ্য আৰম্ভ কৰিলে আৰু সেই কোবকেইটা ৪ ছেকেণ্ডৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ কৰিলে, তেন্তে ইয়াক ৩টা কোবৰ "অন্নাম কালম" বুলি কোৱা হ'ব। গতিকে পৰৱৰ্তী "ৰাণ্ডাম কালম" বা দ্বিতীয় পৰ্যায়ত কোবৰ সংখ্যা দুগুণ অৰ্থাৎ ৬টা হ'ব আৰু সেই ৬টা কোবো ঠিক ৪ ছেকেণ্ডৰ ভিতৰতে বজাই শেষ কৰিব লাগিব। একেদৰে "মুন্নাম কালম"ত ১২টা কোব ৪ ছেকেণ্ডত আৰু "নালাম কালম"ত ২৪টা কোব ৪ ছেকেণ্ডত শেষ কৰিব লাগিব। ঠিক তেনেকৈ যদি এজন শিল্পীয়ে ৪টা কোবেৰে আৰম্ভ কৰি ৪ ছেকেণ্ডত চক্ৰটো শেষ কৰে, তেন্তে দ্বিতীয় পৰ্যায়ত ৮টা কোব ৪ ছেকেণ্ডত আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ত ১৬টা কোব ৪ ছেকেণ্ডত শেষ হ'ব লাগিব। আকৌ যদি শিল্পীজনে সেই একেই ৪টা কোব ৪ ছেকেণ্ডৰ পৰিৱৰ্তে ২ ছেকেণ্ডতে শেষ কৰে, তেন্তে দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ ৮টা কোব ২ ছেকেণ্ডত আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ ১৬টা কোব ২ ছেকেণ্ডত শেষ হ'ব লাগিব। এটা সম্পূৰ্ণ "কালম" বা ছন্দ চক্ৰ শেষ কৰিবলৈ লগা এই মুঠ সময়ছোৱাক "তালপট্টম" বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াৰ প্ৰথম স্তৰ অৰ্থাৎ "অন্নাম কালম"ক সমগ্ৰ বাদ্য অনুষ্ঠানৰ মূল ছন্দ বা "তাল" বুলি গণ্য কৰা হয়। == লগতে চাওক == {{commons category}} *[[পঞ্চবাদ্যম]] == তথ্যসূত্ৰ == # Application of composite materials to the chenda, an Indian percussion instrument<ref>{{Cite journal|last=Damodaran|first=Ajith|last2=Mansour|first2=Hossein|last3=Lessard|first3=Larry|last4=Scavone|first4=Gary|last5=Suresh Babu|first5=A.|date=2015-02-01|title=Application of composite materials to the chenda, an Indian percussion instrument|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0003682X14001996|journal=Applied Acoustics|language=en|volume=88|pages=1–5|doi=10.1016/j.apacoust.2014.07.013|issn=0003-682X|url-access=subscription}}</ref> {{Reflist}} == বহিঃসংযোগ == *[http://www.chendamelam.net/ বিজয়ৱাড়াত চেণ্ডা মেলম - বিশাখাপত্তনমত চেণ্ডা মেলম] *[http://www.chendamelam.info/ বেংগালুৰুত চেণ্ডা মেলম - চিংগাৰী মেলম] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200216010756/http://www.chendamelam.info/ |date=16 February 2020 }} *[http://vadhyakalakal.blogspot.ae/2011/02/vadhyakalakal-vadhyakala-art-with.html বাদ্য কলা] *[http://chendatimes.blogspot.ae/ চেণ্ডা মেলম ব্লগ] fg9jdaie8kr3vsw1k33s6af4vxy5h80 625555 625554 2026-08-09T14:20:59Z AjayDas 12623 added [[Category:কেৰালাৰ বাদ‍্যযন্ত্ৰ]] using [[WP:HC|HotCat]] 625555 wikitext text/x-wiki [[File:Chenda Melam.ogg|thumb|চেণ্ডা মেলমৰ শব্দ]] [[File:Pandi Melam.ogg|thumb|পাণ্ডি মেলমৰ শব্দ]] [[File:Chendaa.jpg|thumb|চেণ্ডা]] [[File:Drum & stick.jpg|thumb|চেণ্ডা আৰু কোৱাল বা মাৰি]] '''চেণ্ডা''' ({{lang-en|Chenda}}) হৈছে এক বিশেষপ্ৰকাৰৰ চুঙা আকৃতিৰ অৱনদ্ধ বাদ্য। ইয়াৰ উৎপত্তি মূলত [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰপৰা হৈছিল। [[কৰ্ণাটক]]ৰ উপকূলীয় অঞ্চল তুলু নাডুতো ইয়াৰ বহুল ব্যৱহাৰ দেখা যায়। তুলু নাডু অঞ্চলত ইয়াক 'চেন্দে' বুলি জনা যায়। এই বাদ্যযন্ত্ৰটো কেৰালা আৰু তুলু নাডু— দুয়োটা অঞ্চলৰে সাংস্কৃতিক স্বকীয়তা আৰু ঐতিহ্যৰ এক অন্যতম প্ৰতীক। পৰম্পৰাগতভাৱে কেৰালাৰ মালয়াৰ জনজাতিৰ লোকসকলে এই বাদ্য ব্যৱহাৰ কৰে। তেওঁলোকৰ লোকবিশ্বাস অনুসৰি ভগৱান [[শিৱ]]ই তেওঁলোকক চেণ্ডা আৰু মন্ত্ৰবাদম বাদ্যৰ আশীৰ্বাদ দিছিল। তেওঁলোকৰ তান্ত্ৰিক পৰম্পৰাত এই দুই বাদ্যক এটা আনটোৰ সমাৰ্থক বুলি গণ্য কৰা হয়, য'ত শব্দ বা ধ্বনিক আধ্যাত্মিকভাৱে মূল কেন্দ্ৰ হিচাপে লোৱা হয়। এই বাদ্যযন্ত্ৰটো ইয়াৰ অতি উচ্চ আৰু গম্ভীৰ শব্দৰ বাবে বিখ্যাত। একোটা চেণ্ডাৰ দুটা ফাল বা মুখ থাকে। ইয়াৰ বাঁওফালৰ মুখখনক "ইডমথালা" (Edamthala) আৰু সোঁফালৰ মুখখনক "বলমথালা" (Valamthala) বুলি কোৱা হয়। বাঁওফালেৰ 'ইডমথালা' মুখখন গৰুৰ ছালৰ মাত্ৰ এটা বা দুটা তৰপেৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। আনহাতে সোঁফালৰ 'বলমথালা' মুখখনত গৰুৰ ছালৰ পাঁচৰপৰা সাতটা তৰপ পৰ্যন্ত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যাতে ইয়াৰপৰা এক গভীৰ বেছ বা গম্ভীৰ ধ্বনি ওলাব পাৰে। এই ছালসমূহ প্ৰথমে ছাঁত শুকুৱাই লোৱা হয়। তাৰ পিছত "পনঞ্চি মৰম" (pananchi maram) নামৰ এবিধ গছৰ গুটিৰপৰা তৈয়াৰী এঠা ব্যৱহাৰ কৰি স্থানীয়ভাৱে পোৱা একপ্ৰকাৰৰ তাল গছ (Eeranpana) বা বাঁহৰপৰা সজা কাঠৰ বৃত্তাকাৰ আঙঠি বা ফ্ৰেমত (ইয়াক চেণ্ডা ভট্টম বা 'Chenda Vattam' বোলে) টানকৈ বান্ধি দিয়া হয়। এই ঘূৰণীয়া কাঠৰ ফ্ৰেমটো এটা ডাঙৰ পাত্ৰত থৈ গোটেই দিনটো সিজোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত বৃত্তাকাৰ ৰূপত বেঁকা কৰি শুকুৱাই লোৱা হয়। চেণ্ডাৰ মূল গা-অংশ বা খোলাটো (যি ব্যাসত প্ৰায় ১ ফুট আৰু ডাঠত ১.৫ ইঞ্চি হয়) কোমল [[কঁঠাল|কঁঠাল গছ]]ৰ কাঠেৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। বাদ্যটোৰ ভিতৰত উচ্চ অনুনাদ বা কঁপনি সৃষ্টি কৰিবলৈ প্ৰতি ৪ ইঞ্চিৰ ব্যৱধানত ইয়াৰ বেৰৰ ডাঠ অংশটো আকৌ ০.২৫ ইঞ্চিলৈকে চাঁচি কমাই দিয়া হয়। চেণ্ডাৰ শব্দৰ গুণগত মানদণ্ড comulti গ'লে কেৱল ছাল থকা এই কাঠৰ আঙঠিটো (চেণ্ডা পট্টম) সলনি কৰি দিয়া হয়। এজন নিয়মীয়া চেণ্ডা শিল্পীৰ বাবে প্ৰতি বছৰে গড়ে প্ৰায় ১৫টাকৈ এনে নতুন আঙঠিৰ প্ৰয়োজন হয়। চেণ্ডা ঘাইকৈ [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] মন্দিৰৰ উৎসৱ-পাৰ্বণ আৰু কেৰালাৰ বিভিন্ন ধৰ্মীয় লোককলাৰ সহযোগী বাদ্য হিচাপে বজোৱা হয়। কেৰালাৰ বিখ্যাত [[কথাকলি]], [[কুডিয়াট্টম]],[[কন্যাৰকালি]] আৰু [[থেয়্যাম]]) আদি বিভিন্ন নৃত্য আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানত চেণ্ডা অপৰিহাৰ্য। ইয়াৰ উপৰি কৰ্ণাটকৰ তুলু নাডু অঞ্চলৰ জনপ্ৰিয় লোকনাট্য [[যক্ষগান]]ৰ (তেনকু থিত্তু ধাৰা) ক্ষেত্ৰতো এই বাদ্য সংগত কৰা হয়। যক্ষগানৰ উত্তৰ ধাৰাত ব্যৱহাৰ হোৱা এই বাদ্যৰে আন এটা ৰূপ আছে, যাক 'চান্দে' বুলি কোৱা হয়। পৰম্পৰাগতভাৱে চেণ্ডাক এবিধ 'অসুৰ বাদ্যম' (অৰ্থাৎ অসুৰ বা দানৱীয় বাদ্য) বুলি গণ্য কৰা হয়, কিয়নো ইয়াৰ প্ৰকৃতি উগ্ৰ আৰু ই সহজে আন সুৰীয়া বাদ্যৰ সৈতে সমস্বৰ বা হাৰ্মনীত মিলিব নোৱাৰে। চেণ্ডা হৈছে কেৰালাৰ যিকোনো সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচীৰে এক এৰাব নোৱাৰা অংগ। [[File:Chendahand.jpg|thumb|চেণ্ডা বাদ্যটো হাতত লোৱাৰ শৈলী। ]] কেৰালাত চেণ্ডা নিৰ্মাণৰ এই আপুৰুগীয়া শিল্পকলাটো বৰ্তমান পেৰুভেম্বু, নেম্মাৰা, লক্কিডি, ভেল্লাৰকাড আৰু ভালাপ্পায়া গাঁৱৰ মাত্ৰ কেইটামান পৰম্পৰাগত কমাৰ বা হাতশিল্পৰ ("Perumkollan") পৰিয়ালৰ মাজতে সীমাবদ্ধ হৈ আছে। কেৰালাৰ বহু প্ৰসিদ্ধ চেণ্ডা বাদকে ভেল্লাৰকাড গাঁৱৰপৰাই নিজৰ বাদ্যসমূহ কিনি আনি ব্যৱহাৰ কৰে, কিয়নো এই গাঁওখন উচ্চ গুণগত মানসম্পন্ন চেণ্ডা তৈয়াৰ কৰাৰ বাবে বিখ্যাত। == চেণ্ডাৰ প্ৰকাৰ == কাঠৰ বৃত্তাকাৰ ফ্ৰেম অৰ্থাৎ "চেণ্ডা পট্টম" (Chenda Vattam)ৰ ব্যাসৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি চেণ্ডা বিভিন্নপ্ৰকাৰৰ হ'ব পাৰে। সেই অনুসৰি ইহঁতক— "এট্টাৰা ভিচান চেণ্ডা" (৮.৫ ইঞ্চি), "ওম্পাঠু ভিচান চেণ্ডা" (৯ ইঞ্চি), "ওম্পাথে কাল ভিচান চেণ্ডা" (৯ ১/৪ ইঞ্চি), "ওম্পাথাৰা ভিচান চেণ্ডা" (৯.৫ ইঞ্চি), "ওম্পাথে মুক্কাল ভিচান চেণ্ডা" (৯ ৩/৪ ইঞ্চি) আদি নামেৰে জনা যায়। এই ভিন্ন জোখৰ চেণ্ডাসমূহ ভিন্ন অনুষ্ঠান আৰু বিশেষকৈ ভিন ভিন কলা-ৰূপৰ আধাৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। আকৌ চেণ্ডাৰ আকাৰ, গঠন আৰু কাৰ্যকাৰিতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ইহঁতক "[[ভীক্কু চেণ্ডা]]" (Veekku Chenda) বা "অচ্ছন চেণ্ডা" (Acchan Chenda), "[[উৰুত্তু চেণ্ডা]]" (Uruttu Chenda) আৰু "মুৰি চেণ্ডা" আদি ভাগত ভগাব পাৰি। '''উৰুত্তু চেণ্ডা''' (Uruttu Chenda) সংগীতৰ বিচিত্ৰ তান বা বৈচিত্ৰ্যমজ় বোলসমূহ বজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ই সমগ্ৰ বাদ্য-বৃন্দক নেতৃত্ব দিয়ে। সেইবাবে ইয়াক "প্ৰধান বাদ্য" (Leading instrument) বুলিও কোৱা হয়। উৰুত্তু চেণ্ডাৰ বজোৱা ফালটো সদায় 'ইডমথালা' ( বাঁওফালৰ মুখ) হয়, যিখন গৰুৰ কোমল আৰু একক তৰপৰ ছালেৰে সজা হয়। মালয়ালম ভাষাত "উৰুত্তু" শব্দৰ অৰ্থ হৈছে 'বাগৰাই দিয়া' বা 'পকাই দিয়া' (rolling)। শিল্পীসকলে নিজৰ সোঁহাতৰ কব্জিটো পকাই পকাই উৰুত্তু চেণ্ডাত বিচিত্ৰ ধবনিৰ সৃষ্টি কৰে। প্ৰথমটো কোবত মাৰি ধৰি থকা হাতৰ তলুৱাখন শিল্পীজনৰ নিজৰ মুখলৈ (ভিতৰলৈ) মুখ কৰি থাকে আৰু দ্বিতীয়টো কোবত (একেখন সোঁহাতেৰেই) তলুৱাখন বিপৰীত দিশলৈ (বাহিৰলৈ) মুখ কৰে। কব্জিটো ঘূৰাই এই কৌশলেৰে বাদ্যটো বজোৱা হয়। '''ভীক্কু চেণ্ডা''' (Veekku Chenda) বা '''অচ্ছন চেণ্ডা''' (Acchan Chenda) মূলত গোটেই অনুষ্ঠানটোৰ ঘাই "তাল" (thalam) বা মূল ছন্দটো ধৰি ৰাখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ভীক্কু চেণ্ডাৰ বজোৱা মুখখন সদায় 'বলমথালা' (সোঁফালৰ মুখ) হয়, যিখন গভীৰ বেছ বা গম্ভীৰ ধবনি উলিয়াবলৈ বহু তৰপৰ ডাঠ ছালেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয়। মালয়ালম ভাষাত "ভীক্কু" শব্দৰ অৰ্থ হৈছে 'জোৰেৰে কোবোৱা' (beating hard)। শিল্পীজনে নিজৰ কব্জি পকোৱা বা পকাই নোলোৱাকৈ পোনপটীয়াকৈ মাৰিৰে ছালৰ ওপৰত টানকৈ কোবাই ভীক্কু চেণ্ডাৰ ধবনি উলিয়ায়। == চেণ্ডা মেলম == [[File:Chendamelam of Kerala 002.wav|thumb|কেৰালাৰ চেণ্ডা মেলমৰ এটা চুটি অডিঅ' ৰেকৰ্ডিং]] "চেণ্ডা মেলম" মানে হৈছে চেণ্ডা বাদ্যৰ সন্মিলিত ব্যৱহাৰেৰে সৃষ্টি কৰা এক অনৱদ্য অৱনদ্ধ বাদ্য-বৃন্দ বা অৰ্কেষ্ট্ৰা। কেৰালাৰ প্ৰায় আটাইবোৰ পৰম্পৰাগত কৃষ্টি যেনে— কথাকলি, কুডিয়াট্টম, থেইয়াম আদিত চেণ্ডা মেলম এক অপৰিহাৰ্য অংগ। বিগত ৩০০ বছৰতকৈও অধিক কাল ধৰি চেণ্ডা মেলম কেৰালাৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় আৰু লোক-আদৰ লাভ কৰা বাদ্য-শৈলী হিচাপে পৰিগণিত হৈ আহিছে। কেৰালাৰ যিকোনো উৎসৱতে চেণ্ডা মেলমে ঘাই স্থান পায়। ইয়াত প্ৰধানকৈ ৭প্ৰকাৰৰ সুকীয়া 'মেলম' বা ছন্দ-শৈলী দেখিবলৈ পোৱা যায়, সেইবোৰ হ'ল— পঞ্চাৰী মেলম, চম্পা, চেম্পাডা, আদন্থা, অঞ্চদন্থা, ধ্ৰুৱম আৰু পাণ্ডি মেলম। ইয়াৰে প্ৰথম ৬বিধ মেলমক একেলগে "চেম্পাডা মেলংগল" বুলিও কোৱা হয়। এই সাতবিধৰ উপৰি কেৰালাত "নৱম" আৰু "কল্পম" নামৰ আন দুবিধ মেলমৰ প্ৰচলনো আছে। পৰম্পৰাগত বা শাস্ত্ৰীয় চেণ্ডা মেলম যেনে— পঞ্চাৰী মেলম, পাণ্ডি মেলম বা তায়াম্বাকা আদিৰ বাবে চেণ্ডাৰ ছালখন অতি পাতল হোৱাটো দৰকাৰ। কিন্তু আনহাতে চিংগাৰী মেলম বাদ্যৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ হোৱা ছালখন অতি টান আৰু টানকৈ কটা হয়, যাৰ প্ৰস্তুতকৰণ খৰচ অতি কম। চিংগাৰী মেলমক অৱশ্যে শাস্ত্ৰীয় বা পৰম্পৰাগত কলা-ৰূপ হিচাপে গণ্য কৰা নহয়। == প্ৰশিক্ষণ == [[File:ശിങ്കാരി മേളം 1.jpg|thumbnail|চিংগাৰী মেলমৰ এটা দৃশ্য]] [[File:CHENDA MELA.jpg|thumb]] [[File:CHENDA MELA GROUP.jpg|thumb|দক্ষিণ ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ এক পৰম্পৰাগত চেণ্ডা মেলম দল]] চেণ্ডা বাদ্যৰ শিক্ষা এক অতি কঠোৰ আৰু পৰম্পৰাগত পদ্ধতিৰে প্ৰদান কৰা হয়। প্ৰথম অৱস্থাত শিক্ষাৰ্থীসকলে হাতৰ কোব ঠিক কৰিবলৈ এজোপা [[তেতেলী গছ]]ৰ ডাঠ ছালেৰে তৈয়াৰী টান আৰু শকত মাৰিৰে এটা ডাঙৰ শিল বা কাঠৰ টুকুৰাৰ ওপৰত বহুত দিনলৈ অভ্যাস কৰিব লাগে। এই প্ৰশিক্ষণৰ মাৰিডাল দীঘলে প্ৰায় ২৯ চেণ্টিমিটাৰ হয় আৰু ইয়াৰ এটা মূৰ ব্যাসত ৩ চেণ্টিমিটাৰ আৰু আনটো মূৰ ২.৫ চেণ্টিমিটাৰ হয়। শিল বা কাঠৰ ওপৰত কোব আৰু হাতৰ লয় ঠিক হোৱাৰ পিছতহে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক বহু তৰপৰ ডাঠ ছালেৰে তৈয়াৰী ভীক্কু চেণ্ডা বা চেণ্ডাৰ 'বলমথালা' ভাগত বজাবলৈ দিয়া হয়। এই 'বলমথালা চেণ্ডা' দীঘল আৰু পাতল মাৰিৰে বজোৱা হয়। বলমথালাত ভালদৰে হাত পকাৰ পিছতহে শিক্ষাৰ্থীসকলে আটাইতকৈ কঠিন ভাগ অৰ্থাৎ মাত্ৰ এটা তৰপৰ পাতল ছালেৰে সজা '''উৰুত্তু চেণ্ডা''' বা 'ইডমথালা' অংশত বোল তুলিবলৈ শিক্ষা লাভ কৰে। দুডাল মাৰিৰে চেণ্ডা বজাওঁতে সোঁহাতৰ মাৰিডালেৰে চেণ্ডাৰ ছালখনৰ ওপৰৰ অংশত (কেন্দ্ৰতকৈ অলপ ওপৰত) আৰু বাঁওহাতৰ মাৰিডালেৰে ছালখনৰ নামনিৰ অংশত (কেন্দ্ৰতকৈ অলপ তলত) কোবোৱা হয়। কেৰালাত চেণ্ডা শিক্ষাৰ পৰম্পৰাগত আৰম্ভণি আৰু সামৰণি সদায় এক বিশেষ প্ৰাৰ্থনাৰ বোল "গণপতি কাই" বা গণেশ বন্দনাৰে কৰা হয়। ই হৈছে [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] পৱিত্ৰ দেৱতা [[গণেশ|গণপতি]]ৰ চৰণত জনোৱা এক ভক্তিপূৰ্ণ অৰ্ঘ্য। একোটা "গণপতি কেই" বোলত মুঠ ৩৭টা কোব বা তাল থাকে। গী... কাম... ণ কা তা ৰা কাম... ধা ৰী কী ডা ধী কা তা ৰা কাম... ণ কা তা ৰা কাম... ধী কী ণা ণা কাম... ধী ধী ধা ৰী কী ডা ধী কা তা ৰা কাম... ইয়াত "গ" (G) আৰু "ক" (K) আখৰেৰে আৰম্ভ হোৱা বোলসমূহ বাঁওহাতেৰে আৰু বাকী আটাইবোৰ বোল সোঁহাতেৰে কোবাই বজোৱা হয়। গী.... কাম...... ণ কা তা ৰা কাম ধী ৰী কী ডা ণ কা তা ৰা কাম ণ কা তা ৰা কাম ধী কাম... ধী কাম... ড ধী ৰী কী ডা তা কা তা ৰা কাম ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে যেতিয়া "গণপতি কেই" বজাবলৈ শিকে, তাৰ পিছত গুৰুৱে তেওঁলোকক চেণ্ডাৰ "সাধকম" অৰ্থাৎ পুনঃ পুনঃ কৰিবলগীয়া অনুশীলন বা ৰিয়াজ শিকাবলৈ আৰম্ভ কৰে। সাধাৰণতে এই "সাধকম" তিনিটা কোব বিশিষ্ট এক প্ৰক্ৰিয়াৰে আৰম্ভ হয়, যাক "থা কি টা" সাধকম বুলি কোৱা হয়। "থা কি টা" সাধকম অৰ্থাৎ তিনিটা কোবৰ এই অনুশীলনে প্ৰথম পৰ্যায় বা "অন্নাম কালম"ৰ সৈতে আৰম্ভ হয়, যি হৈছে গুণোত্তৰ গতিৰ প্ৰথম স্তৰ। ই সমগ্ৰ বাদ্য-বৃন্দ প্ৰদৰ্শনৰ (মেলম) মূল ভিত্তি বা "তাল" হিচাপে কাম কৰে। "অন্নাম কালম" আয়ত্ত কৰাৰ পাছত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে দ্বিতীয় পৰ্যায় বা "ৰাণ্ডাম কালম", তাৰ পিছত তৃতীয় পৰ্যায় বা "মুন্নাম কালম" আদি গুণোত্তৰ গতিৰ স্তৰসমূহ অনুশীলন কৰিবলৈ শিকে। "থা কি টা" সাধকমৰ বাবে "অন্নাম কালম" বা প্ৰথম পৰ্যায়ত গুণোত্তৰ গতিত ৩টা কোব থাকে। গতিকে "ৰাণ্ডাম কালম" বা দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ কোবৰ সংখ্যা হ'ব প্ৰথম পৰ্যায়ৰ গুণিতক অৰ্থাৎ ৬টা কোব। "মুন্নাম কালম" বা তৃতীয় পৰ্যায়ত ই হ'ব দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ গুণিতক অৰ্থাৎ ১২টা কোব, "নালাম কালম" বা চতুৰ্থ পৰ্যায়ত হ'ব ২৪টা কোব ইত্যাদি। দ্বিতীয় পৰ্যায় কৰাৰ সময়ত, প্ৰথম পৰ্যায়ৰ ৩টা কোবৰ বাবে যিমান সময় লাগিছিল, ঠিক সেই একেখিনি সময়ৰ ভিতৰতে ৬টা কোব বজাই শেষ কৰিব লাগে। একেদৰে তৃতীয় পৰ্যায়ৰ ১২টা কোব আৰু চতুৰ্থ পৰ্যায়ৰ ২৪টা কোবো প্ৰথম পৰ্যায়ৰ ৩টা কোবৰ বাবে লোৱা সময়ছোৱাৰ ভিতৰতে সমাপ্ত কৰিব লাগে। এই কাৰণেই "অন্নাম কালম"ক সমগ্ৰ ছন্দ চক্ৰটোৰ মূল "তাল" বা আধাৰ বুলি কোৱা হয় (যিহেতু ই এটা সম্পূৰ্ণ ছন্দ চক্ৰ শেষ কৰিবলৈ লোৱা মূল সময় নিৰ্ধাৰণ কৰে, ইয়াত থা-কি-টাৰ বাবে ৩টা কোব)। '''"ৱাই থাৰী"''' চেণ্ডা বজোৱাৰ সময়ত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে মুখেৰে উচ্চাৰণ কৰা ঢোলৰ সদৃশ বোল বা ধবনি। প্ৰথম, দ্বিতীয়, তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ পৰ্যায়ৰ বাবে "থা-কি-টা"ৰ ৱাই থাৰী বোলসমূহ তলত দিয়া ধৰণৰ: ১. কী-(টা) থা-(কা) থা-(ৰী) → ইয়াত যদিও মুখেৰে ৬টা ধবনি উলিওৱা হয়, চেণ্ডাত মাত্ৰ তিনিটা কোবহে মৰা হয়। ২. কী-টা থা-কা থা-ৰী → ইয়াত মুখেৰে ৬টা ধবনি উলিওৱা হয় আৰু চেণ্ডাতো ৬টা কোব মৰা হয়। ৩. কী-টা-থা-কা থা-ৰী-কী-টা থা-কা-থা-ৰী → ইয়াত ১২টা ধবনি উলিওৱা হয় আৰু ১২টা কোব মৰা হয়। ৪. কী-টা-থা-কা-থা-ৰী-কী-টা থা-কা-থা-ৰী-কী-টা-থা-কা থা-ৰী-কী-টা-থা-কা-থা-ৰী ১. কী...টা থা...কা থা...ৰী ২. কী...টা থা...কা থা...ৰী ৩. কিডা.থাকা থাৰী.কিডা থাকা.থাৰী ৪. কিডাথাকাল.থাৰীকিডা থাকাথাৰী.কিডাথাকাল থাৰীকিডা.থাকালথাৰী == কালমৰ ধাৰণা == [[File:Kalam-music.jpg|thumb|ভিন্ন "কালম" বা গুণোত্তৰ গতিৰ স্তৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শন]] "কালম" হৈছে সংগীতৰ গুণোত্তৰ গতিৰ একো একোটা স্তৰ বা মাত্ৰা। যিকোনো কালমৰ আৰম্ভণি "অন্নাম কালম" অৰ্থাৎ প্ৰথম স্তৰৰ গতিৰে আৰম্ভ হয়, যি সমগ্ৰ বাদ্য-বৃন্দ প্ৰদৰ্শনৰ মূল চালিকা শক্তি বা "তাল"। প্ৰথম পৰ্যায়টো ভালদৰে অভ্যাস কৰাৰ পাছত শিক্ষাৰ্থীসকলে দ্বিতীয় পৰ্যায় ("ৰাণ্ডাম কালম"), তাৰ পিছত তৃতীয় পৰ্যায় ("মুন্নাম কালম"), চতুৰ্থ পৰ্যায় ("নালাম কালম") আদি ধাপে ধাপে শিকি যায়। এজন চেণ্ডা বাদকে নিজৰ অভিজ্ঞতা আৰু কঠোৰ সাধনাৰ বলত ৭, ৮, ৯ বা আনকি ১০ম "কালম" পৰ্যন্ত বাদ্য পৰিৱেশন কৰিব পাৰে। ধৰি লওক এজন বাদকে ৩টা কোবেৰে বাদ্য আৰম্ভ কৰিলে আৰু সেই কোবকেইটা ৪ ছেকেণ্ডৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ কৰিলে, তেন্তে ইয়াক ৩টা কোবৰ "অন্নাম কালম" বুলি কোৱা হ'ব। গতিকে পৰৱৰ্তী "ৰাণ্ডাম কালম" বা দ্বিতীয় পৰ্যায়ত কোবৰ সংখ্যা দুগুণ অৰ্থাৎ ৬টা হ'ব আৰু সেই ৬টা কোবো ঠিক ৪ ছেকেণ্ডৰ ভিতৰতে বজাই শেষ কৰিব লাগিব। একেদৰে "মুন্নাম কালম"ত ১২টা কোব ৪ ছেকেণ্ডত আৰু "নালাম কালম"ত ২৪টা কোব ৪ ছেকেণ্ডত শেষ কৰিব লাগিব। ঠিক তেনেকৈ যদি এজন শিল্পীয়ে ৪টা কোবেৰে আৰম্ভ কৰি ৪ ছেকেণ্ডত চক্ৰটো শেষ কৰে, তেন্তে দ্বিতীয় পৰ্যায়ত ৮টা কোব ৪ ছেকেণ্ডত আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ত ১৬টা কোব ৪ ছেকেণ্ডত শেষ হ'ব লাগিব। আকৌ যদি শিল্পীজনে সেই একেই ৪টা কোব ৪ ছেকেণ্ডৰ পৰিৱৰ্তে ২ ছেকেণ্ডতে শেষ কৰে, তেন্তে দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ ৮টা কোব ২ ছেকেণ্ডত আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ ১৬টা কোব ২ ছেকেণ্ডত শেষ হ'ব লাগিব। এটা সম্পূৰ্ণ "কালম" বা ছন্দ চক্ৰ শেষ কৰিবলৈ লগা এই মুঠ সময়ছোৱাক "তালপট্টম" বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াৰ প্ৰথম স্তৰ অৰ্থাৎ "অন্নাম কালম"ক সমগ্ৰ বাদ্য অনুষ্ঠানৰ মূল ছন্দ বা "তাল" বুলি গণ্য কৰা হয়। == লগতে চাওক == {{commons category}} *[[পঞ্চবাদ্যম]] == তথ্যসূত্ৰ == # Application of composite materials to the chenda, an Indian percussion instrument<ref>{{Cite journal|last=Damodaran|first=Ajith|last2=Mansour|first2=Hossein|last3=Lessard|first3=Larry|last4=Scavone|first4=Gary|last5=Suresh Babu|first5=A.|date=2015-02-01|title=Application of composite materials to the chenda, an Indian percussion instrument|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0003682X14001996|journal=Applied Acoustics|language=en|volume=88|pages=1–5|doi=10.1016/j.apacoust.2014.07.013|issn=0003-682X|url-access=subscription}}</ref> {{Reflist}} == বহিঃসংযোগ == *[http://www.chendamelam.net/ বিজয়ৱাড়াত চেণ্ডা মেলম - বিশাখাপত্তনমত চেণ্ডা মেলম] *[http://www.chendamelam.info/ বেংগালুৰুত চেণ্ডা মেলম - চিংগাৰী মেলম] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200216010756/http://www.chendamelam.info/ |date=16 February 2020 }} *[http://vadhyakalakal.blogspot.ae/2011/02/vadhyakalakal-vadhyakala-art-with.html বাদ্য কলা] *[http://chendatimes.blogspot.ae/ চেণ্ডা মেলম ব্লগ] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ বাদ‍্যযন্ত্ৰ]] 4kid3qk6g8iseitbbbtih6uu8l13chs 0 138521 625817 625329 2026-08-10T08:40:03Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625817 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ৰম্যা নাম্বীচান | image = RAW01993 copy.jpg | image_size = 250px | image_upright = yes | caption = ২০২০ চনত ৰম্যা নাম্বীচান | birth_date = {{Birth date and age |df=yes|1986|3|24}} | birth_place = ছোটানিক্কৰা, [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | alma_mater = চেইণ্ট টেৰেছাছ কলেজ, ইৰ্নাকুলাম, কেৰালা | occupation = {{hlist|অভিনেত্ৰী|প্লেবেক কণ্ঠশিল্পী|মলীউডৰ আম্মায়ী গ্ৰুপৰ নেত্ৰী}} | years_active = ২০০০–বৰ্তমান | works = | spouse = | website = }} '''ৰম্যা নাম্বীচান''' ([[ইংৰাজী]]: Remya Nambessan) হৈছে এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী, যিয়ে মূলতঃ [[মালয়ালম]] আৰু [[তামিল]] চলচ্চিত্ৰত কাম কৰে। তেওঁ ৭১খনতকৈও অধিক চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰিছে। ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু পৰিয়াল== কেৰালাৰ [[কোচি]]ৰ ছোটানিক্কৰাত ৰম্যা নাম্বীচানৰ জন্ম হৈছিল।<ref name="TOIbio">{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Remya-Nambessan |title=Remya Nambessan News {{!}} Latest News of Remya Nambeesan |work=The Times of India |access-date=1 February 2021}}</ref> তেওঁৰ পিতৃ সুব্ৰহ্মণ্যম উন্নী আৰু মাতৃ জয়শ্ৰী।<ref name="The Hindu">{{cite news |url=https://www.thehindu.com/features/cinema/Dream-run/article14674147.ece |title=Dream run |first=Nita |last=Sathyendran |date=7 April 2011 |work=The Hindu}}</ref><ref name="remyanambessan">{{Cite web |url=http://www.remyanambeesan.com/12-actress-remya-nambeesan-biography-filmography/ |title=Actress Remya Nambessan Biography – Filmography {{!}} Actress Remya Nambessan |website=www.remyanambeesan.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20110126030516/http://www.remyanambessan.com/12-actress-remya-nambeesan-biography-filmography/ |archive-date=26 January 2011 |access-date=8 August 2026 |archivedate=26 January 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110126030516/http://www.remyanambeesan.com/12-actress-remya-nambeesan-biography-filmography/ |deadurl=yes }}</ref> তেওঁৰ পিতৃ এগৰাকী প্ৰাক্তন থিয়েটাৰ শিল্পী আছিল, যিয়ে ''জুবিলী'' আৰু ''হৰিশ্ৰী'' আদি নাট্যদলৰ সক্ৰিয় সদস্য আছিল। তেওঁৰ ৰাহুল নামৰ এজন ভাতৃ আছে,<ref name="The Hindu"/> যিয়ে মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ ''ফিলিপছ এণ্ড দি মাংকী পেন''-ত সংগীত পৰিচালক হিচাপে আৰু ''তাতাতিন মৰায়তু'' চলচ্চিত্ৰত প্লেবেক কণ্ঠশিল্পী হিচাপে কাম কৰিছে।<ref name="The Times of India">{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/music/news-and-interviews/Remya-Nambeesan-on-a-singing-spree/articleshow/11805410.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20131104080350/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-02-08/news-and-interviews/31037460_1_remya-nambeesan-song-film |url-status=live |archive-date=4 November 2013 |work=The Times of India |title=Ramya Nambeesan on a singing spree! |date=8 February 2012}}</ref> ৰম্যায় ছোটানিক্কৰাৰ ওচৰৰ অম্বডীমালাত অৱস্থিত মহাত্মা গান্ধী পাব্লিক স্কুলত পঢ়া-শুনা কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ ইৰ্নাকুলামৰ চেইণ্ট টেৰেছাছ কলেজৰপৰা কমিউনিকেটিভ ইংলিছ বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="hindu.com">{{cite web |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/a-different-act/article3200488.ece |title=A different act |first=Rajini V. |last=Sahacevan |date=30 September 2006 |work=The Hindu |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180629131120/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/a-different-act |archive-date=29 June 2018}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== ৰম্যায় তেওঁৰ কেৰিয়াৰৰ আৰম্ভণিতে সৰু সৰু সহযোগী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। তাৰ ভিতৰত সত্যন অতিকাৰৰ ব্যংগাত্মক চলচ্চিত্ৰ ''নৰেন্দ্ৰন মকন জয়কান্তন বকা'' (২০০১) আৰু ''গ্ৰামোফোন'' (২০০৩) অন্যতম। ২০০৬ চনৰ চলচ্চিত্ৰ ''আনাচন্দম''-ত তেওঁ এগৰাকী সাহসী নৃত্য শিক্ষয়িত্ৰীৰ চৰিত্ৰত প্ৰথমবাৰৰ বাবে মুখ্য ভূমিকা পালন কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.rediff.com/movies/2006/aug/07aan.htm |title=Aanachandam is watchable |publisher=Rediff |date=7 August 2006 |access-date=14 July 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.sify.com/movies/changathi-poocha-review-malayalam-14381886.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20150820134347/http://www.sify.com/movies/changathi-poocha-review-malayalam-14381886.html |url-status=dead |archive-date=20 August 2015 |title=Movie Review:Changathi Poocha |website=Sify |access-date=14 July 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.rediff.com/movies/2007/apr/16sspant.htm |title=Panthayakozhi is a big let down |publisher=Rediff |access-date=14 July 2011}}</ref><ref name="The Hindu"/><ref>{{cite web |url=http://www.rediff.com/movies/2007/oct/30jaya.htm |title=Chat with actor Jayasurya |publisher=Rediff |access-date=14 July 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.sify.com/movies/nammal-thammil-review-malayalam-14876596.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20150815211724/http://www.sify.com/movies/nammal-thammil-review-malayalam-14876596.html |url-status=dead |archive-date=15 August 2015 |title=Movie Review:Nammal Thammil |website=Sify |access-date=12 July 2012}}</ref> <ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/news-interviews/Being-sexy-is-not-easy-Remya-Nambeesan/articleshow/11834409.cms |archive-url=https://archive.today/20120707085932/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-02-10/news-interviews/31045769_1_remya-nambeesan-kullanari-koottam-mollywood |url-status=live |archive-date=7 July 2012 |work=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া |title=Being sexy is not easy: Ramya Nambeesan |date=10 February 2012}}</ref><ref name="The New Indian Express">{{cite web |url=http://newindianexpress.com/entertainment/malayalam/article425051.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20131024062137/http://newindianexpress.com/entertainment/malayalam/article425051.ece |url-status=dead |archive-date=24 October 2013 |title=I'm happy to do key roles: Remya Nambeesan |work=দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ |date=18 June 2012 |access-date=12 July 2012 |archivedate=24 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131024062137/http://newindianexpress.com/entertainment/malayalam/article425051.ece |deadurl=yes }}</ref><ref name="Deccan Chronicle">{{cite web | url=https://www.deccanchronicle.com/tabloid/kochi/%27risque%27-taking-remya-nambeesan-373 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231126100943/https://www.deccanchronicle.com/tabloid/kochi/%27risque%27-taking-remya-nambeesan-373 | archive-date=26 November 2023 | title=Deccan ChronicleHyderabad Chronicle | 5=Deccan Chronicle | access-date=8 August 2026 | archivedate=26 November 2023 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20231126100943/https://www.deccanchronicle.com/tabloid/kochi/%27risque%27-taking-remya-nambeesan-373 | deadurl=yes }}</ref><ref name="TOI">{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/news-interviews/Ive-no-regrets-Remya-Nambeesan/articleshow/10266145.cms |archive-url=https://archive.today/20130103113153/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-10-07/news-interviews/30257330_1_actress-remya-nambeesan-image-makeover-comedy-role |url-status=live |archive-date=3 January 2013 |work=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া |title=I've no regrets: Ramya Nambeesan |date=7 October 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.rediff.com/movies/report/south-review-kullanari-koottam/20110328.htm |title=Review: Kullanari Koottam's a feel-good love story |publisher=Rediff |date=28 March 2011 |access-date=12 July 2012}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2600879.ece |location=Chennai, India |work=দ্য হিন্দু |first=Y Sunita |last=Chowdhary |title=Youngsters get a boost |date=5 November 2011}}</ref> ২০১২ চনত তেওঁক ''বেচেলৰ পাৰ্টি'' চলচ্চিত্ৰত দেখা গৈছিল আৰু ''ইভান মেঘৰূপন'' (২০১২) চলচ্চিত্ৰত তেওঁ এটা বিশেষ দৃশ্যত (কেমিঅ’ অপিয়েৰেন্স) অভিনয় কৰিছিল।<ref name="TOI" /> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ সাজি সুৰেন্দ্ৰনৰ হাস্যকৰ চলচ্চিত্ৰ ''হাজবেণ্ডছ ইন গোৱা'' (২০১২)<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/remya-nambeesan-sauve-stylish-and-sexy/articleshow/11447100.cms |title=Remya Nambeesan: Sauve, stylish and sexy |work=The Times of India |date=11 January 2012 |access-date=8 August 2026}}</ref> আৰু ''ওৰু যাত্ৰায়িল'' (২০১৩) চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰিবলৈ চুক্তিৱদ্ধ হৈছিল।<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/news-interviews/Vineeth-Kumar-turns-70/articleshow/12123716.cms |archive-url=https://archive.today/20120711052545/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-04/news-interviews/31119749_1_gandhian-short-film-role |url-status=live |archive-date=11 July 2012 |work=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া |title=Vineeth Kumar turns 70! |date=4 March 2012}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/interview-with-remya-nambeesan/articleshow/32730464.cms |title=Interview with Remya Nambeesan |website=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া |date=27 March 2014 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/230216/happy-being-single-for-now-remya-nambeesan.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160223133629/http://deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/230216/happy-being-single-for-now-remya-nambeesan.html |url-status=dead |archive-date=23 February 2016 |title=Happy being single for now: Remya Nambeesan |date=23 February 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/remya-nambeesan-the-sethupathi-girl-who-emotes-through-her-heart/story-gC2vVwtaRoQFbQujUGLedI.html |title=Remya Nambeesan, the Sethupathi girl who emotes through her heart |work=হিন্দুস্তান টাইমছ |date=March 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2016/may/03/making-a-stylish-kannada-debut-931956.html |title=Making a Stylish Kannada Debut|date=3 May 2016 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/sibi-sathyaraj-and-remya-nambeesan-team-up-once-again-5637735/ |title=Sibi Sathyaraj and Remya Nambeesan team up once again |date=22 March 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/remya-nambeesan-denies-wedding-rumours-1.4364653 |title=Remya Nambeesan denies wedding rumours |access-date=4 November 2021 |archive-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211106120238/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/remya-nambeesan-denies-wedding-rumours-1.4364653 |url-status=dead }}</ref> == অন্যান্য কাৰ্যসূচী == অভিনয় জগতত ভৰি দিয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ এগৰাকী দূৰদৰ্শনৰ আঁতধৰোঁতা আছিল।<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/malayalam/news-and-interviews/Remya-Nambeesan-croons-for-Gopi-Sunder/articleshow/20085115.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20130614012533/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-05-16/news-and-interviews/39309247_1_gopi-sunder-remya-nambeesan-croons |url-status=live |archive-date=14 June 2013 |work=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া |title=Ramya Nambeesan croons for Gopi Sunder}}</ref><ref name="hindu.com"/> তেওঁ ছোটানিক্কৰা ভগৱতীৰ উদ্দেশ্যে কেইবাখনো ভক্তিগীতৰ এলবামত কণ্ঠদান কৰিছে।<ref name="The Hindu"/> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ কেইখনমান মালয়ালম চলচ্চিত্ৰতো গীত গাইছে।<ref>{{cite web |author=Priya Sreekumar DC Kochi |url=http://www.deccanchronicle.com/tabloid/kochi/remya-nambeeshan%E2%80%99s-new-role-offscreen-553 |title=Ramya Nambeeshan's new role offscreen |work=Deccan Chronicle |date=15 February 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120216025211/http://www.deccanchronicle.com/tabloid/kochi/remya-nambeeshan%E2%80%99s-new-role-offscreen-553 |archive-date=16 February 2012 |access-date=12 July 2012 |archivedate=16 February 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120216025211/http://www.deccanchronicle.com/tabloid/kochi/remya-nambeeshan%E2%80%99s-new-role-offscreen-553 |deadurl=yes }}</ref><ref name="ReferenceA">{{cite web |url=http://www.deccanchronicle.com/131115/entertainment-mollywood/article/new-singing-star |archive-url=https://web.archive.org/web/20131219024321/http://www.deccanchronicle.com/131115/entertainment-mollywood/article/new-singing-star |url-status=dead |archive-date=19 December 2013 |title=A new singing star |work=Deccan Chronicle |date=15 November 2013}}</ref><ref name="The Times of India"/><ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/up-on-cloud-nine/article4631656.ece |location=Chennai, India |work=দ্য হিন্দু |first=Saraswathy |last=Nagarajan |title=Up on cloud nine |date=19 April 2013}}</ref> == ফিল্মগ্ৰাফী == === চলচ্চিত্ৰপঞ্জী === ==== [[মালয়ালম]] চলচ্চিত্ৰ ==== {| class="wikitable sortable" ! বৰ্ষ!! চলচ্চিত্ৰ!! চৰিত্ৰ!! টোকা |- | ২০০০ || ''ছায়াহ্নম'' || অমলা || শিশু শিল্পী হিচাপে প্ৰথম চলচ্চিত্ৰ |- | ২০০১ || ''নৰেন্দ্ৰন মকন জয়কান্তন বকা'' || সেতুলক্ষ্মী || |- | ২০০২ || ''স্থিতি'' || ৰম্যা || |- | rowspan="2" | ২০০৩ || ''গ্ৰামোফোন'' || সচ্চিদানন্দনৰ ভগ্নী || |- | ''মীৰায়ুদে দুখভুম মুথুৱিন্তে স্বপ্নভুম'' || অশ্বথীৰ ভগ্নী || |- | ২০০৪ || ''পেৰুমঝাক্কালম'' || নীলিমা || |- | ২০০৫ || ''অন্নোৰিক্কাল'' || বীণা || |- | ২০০৬ || ''আনাচন্দম'' || গৌৰী || মুখ্য চৰিত্ৰত প্ৰথম অভিনয় |- | rowspan="6" | ২০০৭ || ''চংগাথিপূছা'' || ইন্দু শ্ৰীধৰণ নায়াৰ || |- | ''পন্থা কভি'' || মায়া || |- | ''সূৰ্য কিৰীডম'' || পূজা বিশ্বনাথন নায়াৰ || |- | ''চকলেট'' || সুজানা || |- | ''অতীতম'' || অমৃতা || |- | ''নালু পেন্নুংগল'' || পোডিমল || |- | rowspan="2" | ২০০৮ || ''শলভম'' || মীৰা || |- | ''অন্তিপনভেট্টম'' || বনিতা || |- | rowspan="2" | ২০০৯ | ''নাম্মল থাম্মিল'' || উমা || |- | ''ব্লেক ডালিয়া'' || নৃত্যশিল্পী || বিশেষ দৃশ্যত উপস্থিতি |- | rowspan="2" | ২০১১ || ''ট্ৰাফিক'' || শ্বেতা || |- | ''ছাপ্পা কুৰিশ্ব'' || ছোনিয়া || মনোনীত, শ্ৰেষ্ঠ সহ-অভিনেত্ৰীৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা (মালয়ালম) |- | rowspan="4" | ২০১২ || ''বেচেলৰ পাৰ্টি'' || বিশেষ দৃশ্যত উপস্থিতি || "ভিজনা সুৰভি" গীতটিত বিশেষ দৃশ্যত উপস্থিতি |- | ''ইভান মেঘৰূপন'' || ৰাজলক্ষ্মী || শ্ৰেষ্ঠ মহিলা প্লেবেক কণ্ঠশিল্পীৰ ছিমা বঁটা<br/>মনোনীত – শ্ৰেষ্ঠ মহিলা প্লেবেক কণ্ঠশিল্পীৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা (মালয়ালম) |- |''হাজবেণ্ডছ ইন গোৱা'' || বীণা || |- | ''অয়ালুম নজানুম থাম্মিল'' || ড° সুপ্ৰিয়া || |- | rowspan="9" | ২০১৩ ||''ওৰু যাত্ৰায়িল'' || সৌমিণী শিক্ষয়িত্ৰী || খণ্ড – মৰিচাভাৰুদে কাদাল |- | ''ইথু পাথিৰামনল'' || ছাৰা || |- | ''ইংলিছ: এন অটাম ইন লণ্ডন'' || গৌৰী || |- | ''আপ এণ্ড ডাউন - মুকালিল ওৰালুণ্ডু'' || কালামণ্ডলম প্ৰসন্না || |- | ''পিগমেন'' || স্নেহা || |- | ''লেফ্ট ৰাইট লেফ্ট'' || জেনিফাৰ/ৰম্যা || |- | ''অৰিকিল ওৰাল'' || বীণা || |- | ''ফিলিপছ এণ্ড দি মাংকী পেন'' || সমীৰা ৰয় || |- | ''নাদান'' || জ্যোতি || শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ কেৰালা চলচ্চিত্ৰ সমালোচক সংস্থা বঁটা |- | rowspan="4" | ২০১৫ || ''লাইলা ও লাইলা'' || ৰম্যা || |- | ''লুক্কা চুপ্পী'' || ৰেণুকা || |- | ''জিলেবি'' || শিল্পা || |- | ''ছায়গল পাডুকায়ানু'' || দীপা || |- | ২০১৭ || ''হানি বি ২.৫'' || নিজে || কেমিঅ’ অপিয়েৰেন্স |- | ২০১৯ || ''ভাইৰাছ'' || ৰাজী || |- | ২০২০ || ''অঞ্জাম পাথীৰা'' || ফাতিমা আনোৱাৰ || |- | rowspan="2" | ২০২২ || ''ললিতম সুন্দৰম'' || ছফিয়া || ডিজনী+ হটষ্টাৰত মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- |''পিছ'' || ড° এঞ্জেল || |- | ২০২৩ || ''বি ৩২ মুথল ৪৪ বৰে'' || মালিনী || |- | ২০২৪ || ''হাৰ'' || ৰেছমা || মনোৰমা মেক্সত মুক্তিপ্ৰাপ্ত |} ==== অন্যান্য ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ ==== {| class="wikitable sortable" ! বৰ্ষ!! চলচ্চিত্ৰ!! চৰিত্ৰ!! ভাষা!! টোকা |- | ২০০৫ || ''ওৰু নাল ওৰু কানাবু'' || বনজা || [[তামিল]] || প্ৰথম তামিল চলচ্চিত্ৰ |- | rowspan="2" | ২০০৮ || ''অন্দমৈনা মনসুলো'' || সন্ধ্যা || [[তেলুগু]] || প্ৰথম তেলুগু চলচ্চিত্ৰ |- | ''ৰমন থেডিয়া সীতৈ'' || বিদ্যা মাণিক্কাবেল || তামিল || |- | ২০০৯ || ''ছাৰাই বীৰাৰাজু'' || ধনলক্ষ্মী || তেলুগু || |- | ২০১০ || ''আত্তানায়াগান'' || ৰাধিকা || rowspan="3" | তামিল || |- | rowspan="3" | ২০১১ || ''ইলাইগ্নন'' || ৰম্যা || |- | ''কুল্লাহনাৰি কূট্টম'' || প্ৰিয়া || |- | ''নুব্বিলা'' || ৰাণী || তেলুগু || |- | ২০১২ || ''পিজ্জা'' || অনু || তামিল || |- | ২০১৩ || ''তেলুগাব্বাই'' || চান্দামামা || তেলুগু || |- | ২০১৪ || ''দামাল দুমেল'' || মীৰা || rowspan="3"|তামিল || |- | ২০১৫ || ''নালু পুলিচুম নল্লা ইৰুন্ধা উৰুম'' || সুভা || |- | rowspan="3" | ২০১৬ || ''সেথুপাতি'' || মলাৰভিঝি || |- | ''ষ্টাইল কিং'' || ৰম্যা || [[কন্নড়]] || প্ৰথম কন্নড় চলচ্চিত্ৰ |- |''শয়তান'' || জয়লক্ষ্মী || rowspan="2" | তামিল || কেমিঅ’ অপিয়েৰেন্স |- | ২০১৭ || ''সধ্যা'' || শ্বেতা || |- | rowspan="2" | ২০১৮ || ''মাৰ্চুৰী'' || অন্ধ মানুহজনৰ পত্নী || শব্দহীন || |- |''সীতাকাথী'' || নিজে || rowspan="11" |তামিল || |- | rowspan="2" | ২০১৯ || ''অগ্নি দেৱ'' || দীপা || |- |''নটপুনা এন্নানু থেৰিয়ুমা'' || শ্ৰুতি || |- | rowspan="2" | ২০২১ || ''এন্দ্ৰাৱথু ওৰু নাল'' || ৰাছাথি || |- | ''প্লেন পান্নি পান্নানুম'' || এম্বল || |- | rowspan="2" | ২০২২ || ''মাই ডিয়াৰ বুথাম'' || থিৰুনাভুকাৰাছুৰ মাতৃ || |- | ''ইষ্টেট'' || দুৰ্গা বেণুগোপাল || |- | rowspan="3" | ২০২৩ || ''বাঘীৰা'' || বেদাবল্লী || |- | ''তমিলাৰছন'' || লীনা || |- | ''ৰাথথাম'' || কীৰ্তি || |- |} === ৱেব ধাৰাবাহিক === {| class="wikitable sortable" ! বৰ্ষ!! ৱেব ধাৰাবাহিক!! চৰিত্ৰ!! ভাষা!! প্লেটফৰ্ম!! টোকা |- | ২০২১ || ''নৱৰস'' || লক্ষ্মী || [[তামিল]] || [[নেটফ্লিক্স]] || খণ্ড° ছামাৰ অৱ ৯২<ref name="Ramya Nambeesan opens up about working with Priyadarshan in Netflix anthology, 'Navarasa'">{{cite news |title=Ramya Nambeesan opens up about working with Priyadarshan in Netflix anthology, 'Navarasa' |url=https://freepressjournal.in |access-date=8 May 2022 |work= |archive-url=https://web.archive.org/web/20220508143317/https://www.freepressjournal.in/entertainment/ramya-nambeesan-opens-up-about-working-with-priyadarshan-in-netflix-anthology-navarasa |archive-date=8 May 2022 |language=en}}</ref> |- | rowspan="2" | ২০২২ || ''কাইয়ুম কালাভুম'' || গৃহিণী || তামিল || ছনী লিভ || |- | ''মডাৰ্ণ লাভ চেন্নাই'' || ৰেৱতী || তামিল || আমাজনে প্ৰাইম ভিডিঅ’ || ৫ম খণ্ড° পৰৱৈ কূট্টীল বাঝুম মাংগল<ref>{{cite web |title=Modern Love Chennai to premiere on Prime Video on May 18. See poster |url=https://www.indiatoday.in/binge-watch/story/modern-love-chennai-to-premiere-on-prime-video-on-may-18-see-poster-2376338-2023-05-08 |website=ইণ্ডিয়া টুডে |date=8 May 2023 |access-date=17 May 2023 |language=en}}</ref> |- | ২০২৩ || ''দয়া'' || কবিতা নাইডু || [[তেলুগু]] || ডিজনী+ হটষ্টাৰ || |- | rowspan=2| ২০২৪ || ''থালাইমাই চিয়ালাগম'' || অমুধাৱল্লী || তামিল || জি-ফাইভ ||<ref>{{Cite web |last=B |first=Jayabhuvaneshwari |date=2024-05-18 |title='Thalaimai Seyalagam' series review: Commendable writing in this complex tale of power play |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2024/May/18/thalaimai-seyalagam-series-review-commendable-writing-in-this-complex-tale-of-power-play |access-date=2024-05-18 |website=দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ |language=en}}</ref> |- | ''গোলী ছ’ডা ৰাইজিং'' || ভাৰ্গৱী || তামিল || ডিজনী+ হটষ্টাৰ ||<ref>{{Cite web |last=Features |first=C. E. |date=2024-09-04 |title=Goli Soda Rising Trailer: The Koyambedu boys are back |url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2024/Sep/04/goli-soda-rising-trailer-the-koyambedu-boys-are-back |access-date=2024-09-22 |website=চিনেমা এক্সপ্ৰেছ |language=en}}</ref> |- |} === দূৰদৰ্শন === {| class="wikitable" ! চৰিত্ৰ!! অনুষ্ঠান / কাৰ্যসূচী!! চেনেল |- | আঁতধৰোঁতা || ''হেল্ল’, গুড ইভনিং'' || কৈৰালী টিভি |- | rowspan="7" | বিচাৰক | ''ছা ৰে গা মা পা চিনিয়ৰ্ছ - ৩'' | জি তামিল |- | ''ছুপাৰ ষ্টাৰ জুনিয়ৰ'' | অমৃতা টিভি |- | ''ছেন ছিংগাৰ'' | ছেন টিভি |- | ''টপ ছিংগাৰ'' | ফ্লাৱাৰ্ছ টিভি |- | ''ছুপাৰ ৪ ছিজন ২'' | মজহাভিল মনোৰমা |- | ''ডি ৪ ডান্স'', ''ডি ৩ ডান্স'' | মজহাভিল মনোৰমা |- | ''ডান্সিং ষ্টাৰ্ছ ছিজন ১'' | এছিয়ানেট টিভি |- | দূৰদৰ্শন ধাৰাবাহিক || ''পদ্মজা পদাভুকাল ইৰাংগুনু''<br />''শকু নম''<br />''আম্ৰপালী'' || ডিডি মালয়ালম |- | rowspan="4" | অতিথি | ''কান্নি থিভু উল্লাছা উলাগম ২.০'' | কালাৰ্ছ তামিল |- | ''মাষ্টাৰচেফ ইণ্ডিয়া – তামিল'' | ছেন টিভি |- | ''ছুপাৰ ৪ ছিজন ২'' | মজহাভিল মনোৰমা |- | ''মাম্ভাঝাম'' | কৈৰালী টিভি |} == সংগীতপঞ্জী == {| class="wikitable" ! বৰ্ষ!! গীত!! চলচ্চিত্ৰ!! ভাষা!! টোকা |- | rowspan="4" | ২০১২ ||"আন্দে লেন্দে" || ''ইভান মেঘৰূপন'' || rowspan="3" | মালয়ালম || |- | "ভিজনা সুৰভি" || ''বেচেলৰ পাৰ্টি'' || |- | "মুথুচিপ্পী পোলোৰু" || ''তাতাতিন মৰায়তু'' || |- | "পুদামিনি মোচে" || ''তেলুগাব্বাই'' || তেলুগু || |- | rowspan="8" | ২০১৩ || "পম্পৰা পম্পৰা পা পা" || ''আমেন'' || rowspan="4" |মালয়ালম|| |- | "ৰাভিন চেৰুভিল" || ''আপ এণ্ড ডাউন: মুকালিল ওৰালুণ্ডু'' || |- | "মায়ুমী" || ''ইংলিছ: এন অটাম ইন লণ্ডন'' || |- | "কানাবিল কানাবিল" || ''অৰিকিল ওৰাল'' || |- | "ফাই ফাই ফাই কালাচিফাই" || ''পাণ্ডিয়ানাড়ু'' || তামিল ||মনোনিহিত—শ্ৰেষ্ঠ মহিলা প্লেবেক কণ্ঠশিল্পীৰ ছিমা বঁটা |- | "বাল্যথিল নাম" || ''ফিলিপছ এণ্ড দি মাংকী পেন'' || rowspan="3" | মালয়ালম || প্ৰমো গীত |- | "মঞ্জিন কুলীৰিন" || ''মিছ লেখা থাৰুৰ কানুম্নাথু'' || |- | "মেলে ভানিলে" || ''বাইচাইকেল থিভছ'' || |- | rowspan="2" | ২০১৪ || "পোগাথে পোগাথে" || ''দামাল দুমেল'' || তামিল || |- | "ই মঝা মেঘম" || ''ওম শান্তি ওশানা'' || মালয়ালম || |- | rowspan="4" | ২০১৫ || "অদিয়ে ৰথিয়ে" || ''সগাপ্তম'' || তামিল || |- | "ৰাভিন নিজালোৰম" || ''নেল্লিস্কা'' ||মালয়ালম|| |- | "হিট-উ চং" || ''সকলকলা বল্লভন'' || তামিল || |- | "উল্লাচগায়িকে" || ''আদি কাপ্যাৰে কূটামণি'' || rowspan="2" | মালয়ালম || |- | ২০১৬ || "মায়ুম সান্ধ্যে" || ''আকাশবাণী'' || |- | rowspan="2" | ২০১৭ || "অক্কম পক্বম" || ''মুন্নোডি'' || তামিল || |- | "ভানম্পাদিকাল"|| ''আচায়ানছ'' ||মালয়ালম || |- | rowspan="3" | ২০১৮ || "আন্নানা পথি কভালাইল্লা" || ''মান্নাৰ ভাগাইয়্যাৰা'' || rowspan="3" | তামিল || |- | "কেৰম বোৰ্ড" || ''নটপুনা এন্নানু থেৰিয়ুমা'' || |- |"কাধল কাত্তু মেৰাণ্ডি" || ''কুথান'' || |- | ২০১৯ || "থিৰি থিৰি" || ''ডিয়াৰ কমৰেড'' || মালয়ালম ||'ডিয়াৰ কমৰেড' তেলুগু চলচ্চিত্ৰৰ মালয়ালম ডাবড সংস্কৰণ |- | rowspan="3" |২০২০ |"আল্লোলা কাল্লোলাম" |''প্লেন পান্নি পান্নানুম'' |তামিল | |- | "ওৰু ভেনাল কাট্টু" || ''ওৰু নুৰুংগু চামচায়াম'' || মালয়ালম || |- |"কানমণি আনবোডু" |''টাইম আপ'' | rowspan="2" |তামিল | |- | rowspan="4" | ২০২১ || "থিৰুপ্পাভাই" || ''মাৰ্গঝি থিংগল'' || মিউজিক ভিডিঅ’ |- | "কথা পাডু" || ''আনুম পেন্নুম'' || rowspan="2" | মালয়ালম || |- | "ৰা থিংকালিন" || ''হোম'' || |- | "ও চোল্লুন্নো ও ও চোল্লুন্নো" || ''পুষ্পা: দি ৰাইজ'' || মালয়ালম ||'পুষ্পা: দি ৰাইজ' তেলুগু চলচ্চিত্ৰৰ মালয়ালম ডাবড সংস্কৰণ |- | ২০২২ || "আইচাক্কা আইচাক্কা" || ''মাই ডিয়াৰ লিছা'' || তামিল || |- | ২০২৫ || "ৰাভে ৰাভে বাংগনাপল্লী" || ''কুত্ৰম থাভিৰ'' || তামিল || |} ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb name|2463487}} * {{Instagram|ramyanambessan|name=ৰম্যা নাম্বীচান}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:তামিল চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় গায়িকা]] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:তেলুগু চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:কন্নড় চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] 30fmknxfdfb0pme3lfq5eqv0uzzbu72 0 138526 625588 625403 2026-08-09T15:37:56Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 5 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625588 wikitext text/x-wiki {{Infobox Mandir | name = বদকুন্নাথন মন্দিৰ | image = വടക്കുംനാഥക്ഷേത്രം-തെക്കേഗോപുരം.jpg | alt = | caption = মন্দিৰৰ দক্ষিণ নাড়া প্ৰৱেশদ্বাৰ | pushpin_map = | pushpin_caption = Location in Kerala | coordinates = {{coord|10|31|28|N|76|12|52|E|region:IN}} | other_names =വടക്കുംനാഥൻ ക്ഷേത്രം - Vadakkumnāthan Kshētram | country = ভাৰত | state = [[কেৰেলা]] | district = [[থ্ৰিচূৰ]] | location = [[থ্ৰিচূৰ]] | elevation_m = | deity = [[Shiva]]<br>[[Parvati]]<br>[[Shankaranarayana]]<br>[[Vishnu]] (As [[Rama]])<br>[[Ganesha]] | festival = [[Thrissur Pooram]]<br>[[Maha Shivaratri]] <br> [[Navaratri]] <br> [[Thiruvathira]] | architecture = [[Architecture of Kerala|পৰম্পৰাগত কেৰেলা শৈলী]] | temple_quantity = 3 | monument_quantity = 1 | inscriptions = | completed = Unknown | creator = [[পৰশুৰাম]]। | website = {{URL|sreewadakkunathantemple.org}} | native_name = വടക്കുംനാഥൻ ക്ഷേത്രം - Vadakkumnāthan Kshētram }}বদকুন্নাথন মন্দিৰ(ইংৰাজী:Vadakkumnathan) হৈছে ভাৰতৰ কেৰালাৰ [[থ্ৰিচূৰ]] জিলাৰ [[থ্ৰিচূৰ]]ত অৱস্থিত শিৱৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত এটা প্ৰাচীন হিন্দু মন্দিৰ। এই মন্দিৰটো কেৰালাৰ স্থাপত্যশৈলীৰ এক ধ্ৰুপদী উদাহৰণ আৰু ইয়াৰ এটা কুথম্বালমৰ উপৰি চাৰিওফালে একোটাকৈ বিশাল টাৱাৰ আছে। মন্দিৰৰ ভিতৰত মহাভাৰতৰ বিভিন্ন দৃশ্য চিত্ৰিত কৰা দেৱাল চিত্ৰ দেখা যায়। মন্দিৰৰ গৰ্ভগৃহ আৰু কুথম্বালমত কাঠৰ সূক্ষ্ম কাৰুকাৰ্য দেখিবলৈ পোৱা যায়।<ref name="Vadakkumnathan Temple">{{cite web|url=http://thrissur.nic.in/vadakkumnathan.asp|title=Vadakkumnathan Temple|publisher=Thrissur District|access-date=2010-10-06}}</ref><ref name="Thrissur Pooram">{{cite web|url=http://www.keralatourism.org/event/event.php?id=709067232|title=Thrissur Pooram|publisher=Kerala Tourism|access-date=2010-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314145704/http://www.keralatourism.org/event/event.php?id=709067232|archive-date=14 March 2012|url-status=dead|archivedate=2012-03-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120314145704/http://www.keralatourism.org/event/event.php?id=709067232|deadurl=yes}}</ref><ref name="dtpcthrissur.com">{{cite web|url=http://www.dtpcthrissur.com/culture.html|title=Vadakkumnathan Temple|publisher=DTPC Thrissur|access-date=2010-10-06}}</ref> এই মন্দিৰটো, ইয়াৰ দেৱাল চিত্ৰসমূহৰ সৈতে, AMASR আইনৰ<ref>{{cite web|url=http://asi.nic.in/asi_monu_alphalist_kerala.asp|title=Alphabetical List of Monuments – Kerala|publisher=Archaeological Survey of India|access-date=2010-10-06}}</ref> অধীনত ভাৰত চৰকাৰে এক ৰাষ্ট্ৰীয় স্মাৰক হিচাপে ঘোষণা কৰিছে। জনপ্ৰিয় স্থানীয় লোককথা অনুসৰি, বিষ্ণুৰ ষষ্ঠ অৱতাৰ পৰশুৰামে নিৰ্মাণ কৰা এইটোৱেই আছিল প্ৰথম মন্দিৰ। বদকুন্নাথন মন্দিৰক বেৰি থকা থেকেংকাডু ময়দান হৈছে প্ৰসিদ্ধ 'থ্ৰিচূৰ পুৰম' উৎসৱৰ মূল স্থান।<ref name="Vadakkumnathan Temple" /><ref name="Thrissur Pooram" /> ২০১২ চনত ভাৰতীয় প্ৰত্নতাত্ত্বিক সৰ্বেক্ষণ (ASI)-এ [[ইউনেস্ক]]'ৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ কেৰালাৰ বদকুন্নাথন মন্দিৰ আৰু ৰাজপ্ৰাসাদসমূহকে ধৰি ১৪টা স্থানৰ পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছিল। পৰশুৰামে প্ৰতিষ্ঠা কৰা প্ৰাচীন কেৰালাৰ ১০৮টা শিৱ মন্দিৰৰ ভিতৰত এই মন্দিৰটোৱেই হৈছে প্ৰথমটো, আৰু 'শিৱ মন্দিৰ স্তোত্ৰ'ত ইয়াক 'শ্ৰীমদ্-দক্ষিণ কৈলাসম' অৰ্থাৎ 'দক্ষিণৰ কৈলাস পৰ্বত' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|url=http://ibnlive.in.com/news/thrissur-temple-may-be-world-heritage-site/240711-62-126.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120325012610/http://ibnlive.in.com/news/thrissur-temple-may-be-world-heritage-site/240711-62-126.html|url-status=dead|archive-date=2012-03-25|title=Kerala: Vadakkumnathan temple may be UNESCO's world heritage site|publisher=ibnlive.in.com|access-date=2013-03-08|archivedate=2012-03-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120325012610/http://ibnlive.in.com/news/thrissur-temple-may-be-world-heritage-site/240711-62-126.html|deadurl=yes}}</ref> == কিংবদন্তি == বদকুন্নাথন মন্দিৰৰ উৎপত্তিসংক্ৰান্তীয় কিংবদন্তিসমূহ ব্ৰহ্মাণ্ড পুৰাণত সংক্ষেপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু এই কিংবদন্তিসমূহৰ উল্লেখ আন কিছুমান গ্ৰন্থতো পোৱা যায়। যদিও এই তথ্যসমূহ কিছুমান বিৱৰণৰ ক্ষেত্ৰত পৃথক, তথাপি মন্দিৰটো পৰশুৰামে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল বুলি কেন্দ্ৰীয় বিষয়-বস্তুৰ ক্ষেত্ৰত সকলো একমত। লোককথা অনুসৰি, পৰশুৰামে সাগৰৰ দেৱতা বৰুণক পানীৰপৰা এখন নতুন ভূমি সৃষ্টি কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল। বৰুণে এই অনুৰোধ মানি লৈছিল আৰু সৃষ্টি হোৱা এই নতুন ভূ-খণ্ডই কেৰালা হৈ পৰে।<ref>{{Cite web|title=Vadakkumnathan Temple – Discovering India.Net|url=http://discoveringindia.net/vadakkunnathan-temple/|access-date=2020-09-09|language=en-US|archive-date=17 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200617024705/http://discoveringindia.net/vadakkunnathan-temple/|url-status=dead|archivedate=2020-06-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200617024705/http://discoveringindia.net/vadakkunnathan-temple/|deadurl=yes}}</ref> তাৰ পিছত পৰশুৰামে এই নতুন ভূ-খণ্ড পৱিত্ৰ কৰিব বিচাৰিছিল। গতিকে তেওঁ গুৰু ভগৱান শিৱৰ ওচৰলৈ কৈলাস পৰ্বতলৈ যায় আৰু তেওঁক কেৰালাত বাস কৰি অঞ্চলটোক আশীৰ্বাদ কৰিবলৈ অনুৰোধ জনায়। শিষ্যক কৃপা কৰিবলৈ শিৱই পত্নী পাৰ্বতী, পুত্ৰ গণেশ আৰু সুব্ৰহ্মণ্য (কাৰ্তিক) আৰু তেওঁৰ সংগীসকলৰ সৈতে পৰশুৰামৰ লগত আগমন কৰে। শিৱই বহিবলৈ বৰ্তমানৰ থ্ৰিচূৰ নামৰ স্থানডোখৰত ৰয়। পিছত তেওঁ আৰু তেওঁৰ সংগীসকল অদৃশ্য হৈ পৰে আৰু পৰশুৰামে এজোপা প্ৰকাণ্ড বট গছৰ গুৰিত এটা উজ্জ্বল আৰু দীপ্তিমান শিৱলিংগ দেখা পায়। যিটো স্থানত শিৱই লিংগ ৰূপত নিজৰ উপস্থিতি প্ৰকাশ কৰিছিল, সেই স্থানক সংস্কৃতত 'শ্ৰী মূল স্থান' বুলি জনা যায়। কিছুসময়ৰ বাবে লিংগটো এজোপা বিশাল বট গছৰ গুৰিত শ্ৰী মূল স্থানতে থাকিল। তাৰ পিছত [[কোচি|কোচিন]] ৰাজ্যৰ শাসকজনে লিংগটো অধিক উপযুক্ত স্থানলৈ স্থানান্তৰ কৰিবলৈ আৰু ইয়াৰ চাৰিওফালে এটা মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ সিদ্ধান্ত লয়। নতুনকৈ প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে সোনকালে ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা হ’ল। কিন্তু প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত অসুবিধাৰ সৃষ্টি হৈছিল। বট গছজোপাৰ এটা ডাঙৰ অংশ কাটি নেপেলালে লিংগটো স্থানান্তৰ কৰিব পৰা নগৈছিল। ইয়াৰ ফলত গছৰ ডাল সৰি লিংগটো ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাৰ আশংকা দেখা দিলে। ৰজা যেতিয়া বিভ্ৰান্ত হৈ পৰিল, তেতিয়া যোগতিৰিপ্পাডু নামৰ ব্যক্তিজনে এটা সমাধান লৈ আগবাঢ়ি আহিল। তেওঁ লিংগটোৰ ওপৰত এনেদৰে শুই পৰিল যাতে তেওঁৰ শৰীৰেৰে লিংগটো সম্পূৰ্ণৰূপে ঢাকি ৰাখিব পৰা যায় আৰু মানুহবোৰক গছজোপা কাটিবলৈ ক’লে। গছ কটা আৰম্ভ হ’ল আৰু সকলোকে আচৰিত কৰি গছৰ এটাও ডাল দেৱতাৰ ওচৰত নপৰিল। তাৰ পিছত ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতি অনুসৰি দেৱতাজনক স্থানান্তৰ কৰি নতুন স্থানত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়, য’ত ই আজিও বিদ্যমান। পিছলৈ শাস্ত্ৰত উল্লেখ থকা নিয়ম অনুসৰি দেৱতাৰ চাৰিওফালে এটা মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.vadakkumnathantemple.com/vadakkumnathan-shiva-temple-history.html|title=History of Vadakkumnathan Shiva Temple|publisher=Hindu Devotional Blog|access-date=2012-07-30|archivedate=2012-07-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120710140944/http://www.vadakkumnathantemple.com/vadakkumnathan-shiva-temple-history.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.vaikhari.org/vadakkunnatha.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20101104062724/http://vaikhari.org/vadakkunnatha.html|url-status=usurped|archive-date=4 November 2010|title=Dakshina Kailasam Thrissivaperoor Sree Vadakkunnatha Temple|publisher=Vaikhari|access-date=2012-07-30}}</ref><ref>{{cite web|url=http://temples.newkerala.com/Temples-of-India/Temples-of--Kerala-Vadakkunnathan-Temple.html|title=Temples of Kerala- Vadakkunnathan Temple|publisher=New Kerala.com|access-date=2012-07-30}}</ref> == ইতিহাস == এই মন্দিৰটো 'পৰায়ী পেট্টা পন্থিৰুকুলম'ৰ পৰুমথচ্চনৰ সময়ত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। <ref>{{Cite web|date=2019-01-28|title=VADAKKUMNATHAN TEMPLE|url=http://keralamuralpainting.com/vadakkumnathan-temple/|access-date=2020-09-09|website=Kerala Mural Painting|language=en-US}}</ref>কোৱা হয় যে পৰুমথচ্চন দ্বিতীয় শতিকাত জীৱিত আছিল; গতিকে ইয়াৰ 'কুথম্বালম' ১,৬০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি হ’ব পাৰে। মালয়ালম ইতিহাসবিদ ভি. ভি. কে. ভালাথৰ মতে, এই মন্দিৰটো এটা দ্ৰাবিড়-পূৰ্ব 'কাভু' (পৱিত্ৰ উপবন বা দেৱালয়) আছিল। প্ৰাৰম্ভিক দিনবোৰত, পৰমেক্কাভু ভাগৱতী দেৱালয়ো বদকুন্নাথন মন্দিৰৰ ভিতৰতে অৱস্থিত আছিল। পিছলৈ বাহিৰত এটা নতুন মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু দেৱীৰ প্ৰতিমাটো সেই স্থানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। তুলনাৰ বাবে, মন্দিৰৰ নথি-পত্ৰ অনুসৰি কুডালমাণিক্যম মন্দিৰ, [[কোডুংগাল্লুৰ|কোডুংগাল্লু]]ৰ ভাগৱতী মন্দিৰ আৰু উৰাকামৰ আম্মাথিৰুৱাদী মন্দিৰ বদকুন্নাথন মন্দিৰতকৈও অধিক পুৰণি। কিছুমানৰ মতে, ইয়াত বৌদ্ধ আৰু জৈন মন্দিৰৰ প্ৰভাৱো আছিল।<ref>{{cite book|author=V V K Valath (1992)|title=Keralathile Sthalacharithrangal: Thrissur Jilla, p. 217|publisher=Kerala Sahithya Akadamy, Thrissur}}</ref> === যোগতিৰিপ্পাডসকল === [[চিত্ৰ:Plan of the Hindu temple at Trichur.jpg|left|thumb|১৮১৬ চনত জন গৌল্ডে প্ৰস্তুত কৰা বদকুন্নাথন মন্দিৰসহ থ্ৰিচূৰ চহৰৰ মানচিত্ৰ। ]] প্ৰাচীন কালত বদকুন্নাথন মন্দিৰৰ সামগ্ৰিক পৰিচালনা তথা ধৰ্মীয় নীতি-নিয়ম চোৱা-চিতা কৰাৰ অৰ্পিত দায়িত্ব থকা নাম্বুদিৰি [[ব্ৰাহ্মণ]]সকলক 'যোগতিৰিপ্পাড' বুলি জনা গৈছিল। যেতিয়া কালক্ৰমত নাম্বুদিৰিসকলে এই সমগ্ৰ অঞ্চলটোৰ ওপৰত আৰ্থ-সামাজিক আৰু ধাৰ্মিক কৰ্তৃত্ব স্থাপন কৰে, তেতিয়া স্বাভাৱিকতেই মন্দিৰটোও সম্পূৰ্ণৰূপে তেওঁলোকৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে। স্থানীয় নিয়ম অনুসৰি, [[থ্ৰিচূৰ]] দেশৰ অন্তৰ্গত অভিজাত নাম্বুদিৰি পৰিয়ালসমূহৰ মাজৰপৰাই এই যোগতিৰিপ্পাডসকলক স্বতন্ত্ৰভাৱে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল, যিয়ে মন্দিৰৰ প্ৰশাসন আৰু ধৰ্মীয় নিয়মসমূহ সুচাৰুৰূপে চলাই নিছিল। অৱশ্যে, সময়ৰ পৰিৱৰ্তনৰ লগে লগে আৰু শক্তান থামপুৰানৰ ৰাজত্বকালৰ পূৰ্বৰ সময়ছোৱাত এই যোগতিৰিপ্পাড ব্যৱস্থাটোৰ শক্তি দিনক-দিনে্ৰ হ্ৰাস পাবলৈ ধৰে আৰু ইয়াৰ ক্ৰমান্বয়ে অৱনতি ঘটে। পৰৱৰ্তী সময়ত এই ধাৰ্মিক পৰম্পৰাত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক ৰূপান্তৰ ঘটে আৰু কোচিনৰ মহাৰাজই স্বয়ং মন্দিৰটোৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক আৰু সভাপতিত্বৰ চূড়ান্ত কৰ্তৃত্ব নিজৰ অধীনলৈ আনে। [[চিত্ৰ:Sreemoola sthanam.jpg|thumb|শ্ৰীমূল স্থান – লিংগৰ মূল স্থান, বৰ্তমানৰ মন্দিৰলৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ আগতে। ]] === আদি শংকৰাচাৰ্য === বিশ্বাস কৰা হয় যে কালডীৰ শিৱগুৰু আৰু আৰ্যাVisual/Aryamba-ই ভগৱান বদকুন্নাথনৰ ওচৰত কৰা প্ৰাৰ্থনাৰ ফলস্বৰূপে শিৱৰ অংশাৱতাৰ হিচাপে আদি শংকৰাচাৰ্যৰ জন্ম (খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকাত) হৈছিল। দম্পতীহালে মন্দিৰটোত ৪১ দিন ধৰি একাগ্ৰচিত্তে প্ৰাৰ্থনা কৰিছিল। জনশ্ৰুতি অনুসৰি, শিৱই দম্পতীহালৰ সপোনত দেখা দি তেওঁলোকক এটা বিকল্প দিয়ে— তেওঁলোকে হয় দীৰ্ঘায়ু লাভ কৰা এজন সাধাৰণ গুণৰ পুত্ৰ, নতুবা কম বয়সতে মৃত্যুবৰণ কৰা এজন অসাধাৰণ গুণসম্পন্ন পুত্ৰ পাব পাৰে। শিৱগুৰু আৰু আৰ্যা দুয়োজনে দ্বিতীয়টো বিকল্পকে বাছি লৈছিল। শিৱৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা জনাই তেওঁলোকে পুত্ৰৰ নাম 'শংকৰ' ৰাখিছিল। কিংবদন্তি অনুসৰি, আদি শংকৰাচাৰ্যই বদকুন্নাথন মন্দিৰতে 'বিদেহ মুক্তি' (শৰীৰৰ বন্ধনৰপৰা মুক্তি) লাভ কৰিছিল। 'কেৰালীয় শংকৰবিজয়'ত উল্লেখ কৰা এটা কাহিনী অনুসৰি, এই মন্দিৰটোকে তেওঁৰ দেহাৱসানৰ স্থান হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে। তেওঁ থ্ৰিচূৰত চাৰিটা মঠো প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল, যিবোৰ 'ইডায়িল মঠ', 'নডুভিল মঠ', 'থেক্কে মঠ' আৰু 'ভদক্কে মঠ' নামেৰে প্ৰসিদ্ধ।<ref>{{cite book|last=Tapasyananda|first=Swami|year=2002|title=Sankara-Dig-Vijaya|pages=14}}</ref><ref>{{cite book|last=Tapasyananda|first=Swami|year=2002|title=Sankara-Dig-Vijaya|pages=17}}</ref><ref>{{cite book|last=Tapasyananda|first=Swami|year=2002|title=Sankara-Dig-Vijaya|pages=xxv–xxxv|no-pp=true}}</ref> === টিপু চুলতানৰ আক্ৰমণ === [[চিত্ৰ:55Trichur Temple Main Entrance.jpg|left|thumb|'হো এণ্ড ক' (ইংৰাজী-Hoe and Co) ৰ 'প্ৰিমিয়াৰ প্ৰেছ'ত মুদ্ৰিত 'ইলাষ্ট্ৰেটেড গাইড টু দ্য ছাউথ ইণ্ডিয়ান ৰেলৱে' নামৰ গ্ৰন্থখনৰপৰা সংগৃহীত, ১৯১৩ চনত স্বৰাজ ৰাউণ্ডৰপৰা দেখা বদকুন্নাথন মন্দিৰৰ মূল প্ৰৱেশদ্বাৰৰ এক বিৰল আলোকচিত্ৰ। ]] [[টিপু চুলতান]]ৰ আক্ৰমণৰ সময়ত টিপুৰ সেনাই এই মন্দিৰটোত আক্ৰমণ কৰা নাছিল। যদিও সেই সময়ত টিপু চুলতানে [[থ্ৰিচূৰ]] জিলাৰ বহুতো মন্দিৰ ধ্বংস কৰিছিল, কিন্তু তেওঁ বদকুন্নাথন মন্দিৰক স্পৰ্শও কৰা নাছিল। ঐতিহাসিক তথ্য অনুসৰি, যেতিয়া টিপু চুলতানে স্থানীয়ভাৱে 'নেডুমকোট্টা' নামেৰে জনাজাত ট্ৰাভাংকুৰৰ সীমাৰ দিশে আগবাঢ়িছিল, তেতিয়া তেওঁ ১৭৮৯ চনৰ ১৪ ডিচেম্বৰৰপৰা ২৯ ডিচেম্বৰলৈকে থ্ৰিচূৰ চহৰত অলপ সময়ৰ বাবে অৱস্থান কৰিছিল। নিজৰ সেনাক আহাৰ যোগান ধৰিবলৈ তেওঁ বদকুন্নাথন মন্দিৰৰপৰা ৰন্ধন কাৰ্যত ব্যৱহৃত পাত্ৰসমূহ ধাৰে লৈছিল। থ্ৰিচূৰ চহৰ ত্যাগ কৰাৰ পূৰ্বে, তেওঁ কেৱল সেই পাত্ৰসমূহ ঘূৰাই দিয়াই নহয়, বৰঞ্চ মন্দিৰটোলৈ এটা ডাঙৰ পিতলৰ চাকিও উপহাৰ হিচাপে আগবঢ়াইছিল।<ref>{{Cite web|last=Life-Admin|date=2016-01-19|title=Vadakkumnathan Temple|url=http://www.lifenliving.org/heritage/vadakkumnathan-temple/|access-date=2020-09-09|website=Life and Living|language=en-US}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=hkbJ6xA1_jEC&q=cooking+vessels%2C+Vadakkunnathan+Temple&pg=PA363|title=History of Tipu Sultan|publisher=Mohibbul Hasan|access-date=2013-10-20|isbn=9788187879572|year=2005}}</ref> === কালিকটৰ জামোৰিন === ১৭৫০ চনৰপৰা ১৭৬২ চনৰ সময়ছোৱাত বদকুন্নাথন মন্দিৰ আৰু [[থ্ৰিচূৰ]] চহৰখন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক সংঘাতৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰিছিল। কালিকটৰ জামোৰিনে সামৰিক শক্তিৰে থ্ৰিচূৰ আক্ৰমণ কৰি সমগ্ৰ অঞ্চলটোৰ লগতে ঐতিহাসিক বদকুন্নাথন মন্দিৰৰ নিৰাপত্তা, ধন-সম্পত্তি আৰু প্ৰশাসনিক কাৰ্যসূচীসমূহ নিজৰ প্ৰত্যক্ষ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আনে। তাৰ পিছৰ প্ৰায় এক দশকৰো অধিক সময় জামোৰিনৰ প্ৰশাসনেই মন্দিৰৰ পৰিচালনা আৰু ধৰ্মীয় নীতি-নিয়মসমূহ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছিল। অৱশ্যে, ১৭৬২ চনত কোচিন ৰাজ্যই শক্তিশালী ট্ৰাভাংকুৰ ৰাজ্যৰ সামৰিক সহায় লাভ কৰে। ট্ৰাভাংকুৰৰ মিত্ৰতা আৰু সহায়ৰ বলত [[কোচি|কোচিন]]ৰ মহাৰাজই জামোৰিনৰ বাহিনীক পৰাস্ত কৰিবলৈ সক্ষম হয় আৰু থ্ৰিচূৰ চহৰৰ লগতে ঐতিহাসিক বদকুন্নাথন মন্দিৰৰ আধিপত্য আৰু পৰিচালনাৰ অধিকাৰ পুনৰ নিজৰ অধীনলৈ আনে। === শক্তান থামপুৰান === [[কোচি|কোচিন]] ৰাজ্যৰ শক্তিশালী শাসক শক্তান থামপুৰানে (ৰাজা ৰাম বৰ্মা) সিংহাসনত আৰোহণ কৰাৰ পাছত ঐতিহাসিক বদকুন্নাথন মন্দিৰৰ প্ৰতি থকা তেওঁৰ গভীৰ ব্যক্তিগত তথা আত্মিক অনুৰাগৰ বাবে ৰাজ্যৰ ৰাজধানী থ্ৰিপুনিথুৰাৰপৰা থ্ৰিচূৰলৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ যুগান্তকাৰী সিদ্ধান্ত লয়। ৰাজধানী পৰিৱৰ্তন কৰিয়েই ক্ষান্ত নাথাকি তেওঁ মন্দিৰটোৰ চৌপাশ সংস্কাৰ কৰাত মনোনিৱেশ কৰে আৰু সেই সময়ত মন্দিৰটিক বেৰি থকা ঘন চেগুন গছৰ অৰণ্যখন চাফা কৰাই এক বিশাল মুকলি প্ৰান্তৰৰ সৃষ্টি কৰে, যাক আজি 'থেকেংকাডু ময়দান' বুলি জনা যায়। এই মুকলি থলীতেই তেওঁ স্থানীয় লোকসকলক একত্ৰিত কৰাৰ উদ্দেশ্যে ১৭৯৭ চনত কেৰালাৰ অন্যতম বৃহৎ আৰু নান্দনিক সংস্কৃতিৰ মহোৎসৱ 'থ্ৰিচূৰ পুৰম'ৰ শুভাৰম্ভ কৰে। শক্তান থামপুৰানৰ এনে দূৰদৰ্শী পদক্ষেপ আৰু মন্দিৰটোৰ চৌপাশৰ ব্যৱস্থাপনাই থ্ৰিচূৰক কেৱল এখন ৰাজনৈতিক ৰাজধানীতে সীমাৱদ্ধ নাৰাখি সমগ্ৰ কেৰালাৰ ধাৰ্মিক, সাংস্কৃতিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰবিন্দুলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে, যিয়ে চহৰখনৰ ভৱিষ্যতৰ ভাগ্য আৰু পৰিচয় চিৰদিনৰ বাবে সলাই পেলায়। == স্থাপত্য == মন্দিৰটো [[থ্ৰিচূৰ]] চহৰৰ কেন্দ্ৰবিন্দুত থকা এটা ওখ টিলাৰ ওপৰত অৱস্থিত আৰু ই প্ৰায় ৯ একৰ (৩৬,০০০ বৰ্গমিটাৰ) কালি আগুৰি থকা শিলৰ প্ৰাচীৰেৰে আবৃত। এই প্ৰাচীৰৰ ভিতৰত চাৰিটা দিশলৈ মুখ কৰি চাৰিটা গোপুৰম (দ্বাৰ-স্তম্ভ) আছে। ভিতৰৰ মন্দিৰ আৰু বাহিৰৰ প্ৰাচীৰৰ মাজত এক বিশাল মুকলি চৌহদ আছে, যিটোত সোমাবলৈ এই গোপুৰমসমূহ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰে দক্ষিণ আৰু উত্তৰ দিশৰ গোপুৰম দুটা সাধাৰণ ৰাইজৰ বাবে খোলা নাথাকে। ৰাইজে পূব বা পশ্চিম দিশৰ গোপুৰমেৰেহে প্ৰৱেশ কৰে। ভিতৰৰ মূল মন্দিৰটোক বাহিৰৰ প্ৰাংগনৰপৰা এক বিস্তৃত গোলাকাৰ গ্ৰেনাইট শিলৰ দেৱালেৰে পৃথক কৰা হৈছে, যিয়ে 'চুথম্বালম' নামৰ এক বহল বাৰাণ্ডা বা পথ আগুৰি ৰাখিছে। ভিতৰৰ মন্দিৰলৈ প্ৰৱেশৰ পথটো এই বাৰাণ্ডাৰ মাজেৰেই পাৰ হৈ গৈছে। === দেৱতা === [[চিত্ৰ:Vadakkumnathan plan- Sanctum sanctorum.png|center|thumb|350x350px|বদকুন্নাথন মন্দিৰৰ গৰ্ভগৃহসমূহৰ নক্সা]] উত্তৰ দিশত মূল গৰ্ভগৃহটো হৈছে এক বৃত্তাকাৰ নিৰ্মাণ, য’ত মন্দিৰৰ মূল দেৱতা শিৱ পশ্চিম মুখীকৈ আৰু তেওঁৰ পিছফালে তেওঁৰ অৰ্ধাংগিনী পাৰ্বতী পূব মুখীকৈ বিৰাজমান— যিয়ে তেওঁলোকৰ একত্ৰিত ৰূপ 'অৰ্ধনাৰীশ্বৰ'ক প্ৰতিফলিত কৰে। গৰ্ভগৃহত শিৱক ১৬ ফুট (৪.৯ মিটাৰ) ওখ এটা লিংগ হিচাপে পূজা কৰা হয়, যিটো বছৰ বছৰ ধৰি দৈনন্দিন ঘিউৰে কৰা অভিষেকৰ ফলত গঠিত ঘিউৰ স্তূপেৰে সম্পূৰ্ণৰূপে আবৃত হৈ পৰিছে। এই লিংগটো সোণৰ ১৩টা সৰু-বৰ অৰ্ধচন্দ্ৰ আৰু ওপৰত তিনিটা সাপৰ ফণাৰে সুশোভিত কৰা হৈছে। পৰম্পৰাগত বিশ্বাস অনুসৰি, ঘিউৰে আবৃত এই লিংগটোৱে শিৱৰ বাসস্থান বৰফাবৃত কৈলাস পৰ্বতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। এইটোৱেই একমাত্ৰ মন্দিৰ য’ত লিংগটো প্ৰত্যক্ষভাৱে দৃশ্যমান নহয়। [তথ্যৰ প্ৰয়োজন] কোৱা হয় যে শতিকা শতিকা ধৰি ইয়াত অৰ্পণ কৰা ঘিউৰপৰা কোনো দুৰ্গন্ধ নোলায় আৰু গ্ৰীষ্মকালতো ই গলি নাযায়। কিন্তু তথাপি, বিশেষ কিছুসময়ত ই খণ্ড-খণ্ড হৈ ভাঙি পৰে। ভঙা অংশ আৰু স্থানৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এনে সময়বোৰ শুভ বা অশুভ বুলি গণ্য কৰা হয়।{{citation needed|date=April 2015}} নালম্বলমৰ বাৰাণ্ডাত শিৱৰ বাহন 'নন্দীকেশ্বৰ'ৰ এটা ডাঙৰ বগা ষাঁড় গৰুৰ মূৰ্তি অৱস্থিত। দক্ষিণ দিশত ভগৱান ৰামৰ পশ্চিম মুখী দুমহলীয়া আয়তাকাৰ দেৱালয়খন অৱস্থিত। এই দুয়োটা গৰ্ভগৃহৰ মাজত বৃত্তাকাৰ আৰু দুমহলীয়া আকৃতিৰ তৃতীয়টো গৰ্ভগৃহ আছে, যিটো শিৱ আৰু [[বিষ্ণু]]ৰ একত্ৰিত ৰূপ 'শংকৰনাৰায়ণ'ৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত আৰু ই পশ্চিম মুখী। তিনিওটা কেন্দ্ৰীয় দেৱালয়ৰ সন্মুখতে একোটাকৈ মুখমণ্ডপ (হাল) আছে। কোৱা হয় যে ৰামৰ গৰ্ভগৃহৰ সন্মুখৰ মণ্ডপটোত হনুমান বিৰাজমান।<ref>[http://www.keralahistory.ac.in/templetradition.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060826094713/http://www.keralahistory.ac.in/templetradition.htm|date=26 August 2006}} Kerala-History</ref> মন্দিৰত থকা ৩৫০ বছৰতকৈও পুৰণি দুখন গুৰুত্বপূৰ্ণ দেৱাল চিত্ৰ— বাসুকীশয়ন (শয়ান অৱস্থাত শিৱ) আৰু নৃত্যনাথ (২০টা হাত থকা নটৰাজ)— দৈনিক পূজা কৰা হয়। মন্দিৰ চৌহদত প্ৰাচীন দেৱাল চিত্ৰ, কাঠৰ কাৰুকাৰ্য আৰু প্ৰাচীন কালৰ কলা-সংস্কৃতিৰ সামগ্ৰীৰে সমৃদ্ধ এটা সংগ্ৰহালয়ো আছে।<ref name="Archaeology Daily">{{cite web|url=http://www.archaeologydaily.com/news/201008244893/Murals-of-reclining-Shiva-Nataraja-with-20-arms-found-at-Thrissur-temple.html|title=Murals of reclining Shiva, Nataraja with 20 arms found at Thrissur temple|publisher=Archaeology Daily|access-date=2010-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20100828190954/http://www.archaeologydaily.com/news/201008244893/Murals-of-reclining-Vishnu-Nataraja-with-20-arms-found-at-Thrissur-temple.html|archive-date=28 August 2010|url-status=dead}}</ref> গণেশৰ দেৱালয়খন মন্দিৰৰ পাকঘৰৰ দিশলৈ মুখ কৰি অৱস্থিত। তেওঁলৈ আগবঢ়োৱা 'আপ্পম' (ঘিউত ভজা মিঠা পিঠা) এই মন্দিৰৰ অন্যতম মূল ভোগ বা প্ৰসাদ। ইয়াত তেওঁক সন্তুষ্ট কৰিলে সমৃদ্ধি আৰু ধন-সম্পত্তি প্ৰাপ্তি হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। বাহিৰৰ মন্দিৰ চৌহদত ক্ৰমে কৃষ্ণা (গোশালা কৃষ্ণা বা গোপাল কৃষ্ণা; ৰাখাল ৰূপত কৃষ্ণ), নন্দীকেশ্বৰ, পৰশুৰাম, সিংহোদৰ (শিৱৰ গণ), আয়্যাপ্পা (শিৱ আৰু বিষ্ণুৰ পুত্ৰ, কেৰালাত বিশেষভাৱে পূজিত), ভেট্টেক্কাৰণ (মৃগয়াকাৰী ৰূপত শিৱ), নাগ দেৱতা আৰু আদি শংকৰাচাৰ্যৰ দেৱালয় আছে। লগতে, ইয়াত কাশী বিশ্বনাথ, নটৰাজ, ৰামনাথস্বামী, (কোডুংগাল্লুৰ মন্দিৰৰ) দেৱী ভদ্ৰকালী, (কুডালমাণিক্যম মন্দিৰৰ) ভৰত আৰু (আম্মাথিৰুৱাদী মন্দিৰৰ) দেৱী দুৰ্গাক পূজা কৰাৰ স্থানসমূহো আছে। মূল মন্দিৰৰ বাহিৰত [[শিৱ]] আৰু [[পাৰ্বতী]]ৰ দুই পুত্ৰ— সুব্ৰহ্মণ্য (কাৰ্তিক) আৰু গণপতিৰ (গণেশ) দেৱালয় আছে। এই দুয়োটা মন্দিৰেই তুলনামূলকভাৱে নবীন আৰু কেৱল ১৯৪০ ৰ দশকতহে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। দুয়োটা মন্দিৰ দুজোপা বিশাল বট গছৰ তলত অৱস্থিত, যাৰ নাম ক্ৰমে মণিকান্তন আল আৰু নডুভিল আল। বদকুন্নাথন মন্দিৰৰ দক্ষিণ-পশ্চিম দিশত থকা মণিকান্তন আলৰ তলত অৱস্থিত সুব্ৰহ্মণ্য মন্দিৰটো কিছুমান স্থানীয় ভক্তই নিৰ্মাণ কৰিছিল, যিসকলে ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলনৰ সময়ত মণিকান্তন আলৰ তলত ৰাজনৈতিক নেতাসকলে দিয়া ধাৰাবাহিক ভাষণত ক্ষুব্ধ হৈ পৰিছিল। ইয়াৰ প্ৰতিমাই ময়ূৰৰ ওপৰত বহি থকা দুই পত্নী— বল্লী আৰু দেৱসেনাৰ সৈতে ভগৱান সুব্ৰহ্মণ্যক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। তেওঁক পূব মুখীকৈ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে। পাল অভিষেক (প্ৰতিমাত গাখীৰ ঢালা) আৰু পঞ্চামৃত হৈছে এই মন্দিৰৰ মূল উপচাৰ। থাইপুয়ম ইয়াৰ মূল উৎসৱ। তাৰ উপৰি, ভগৱান সুব্ৰহ্মণ্যৰ বাবে ষষ্ঠী তিথিসমূহ গুৰুত্বপূৰ্ণ। বদকুন্নাথন মন্দিৰৰ ঠিক পশ্চিম দিশত নডুভিল আলৰ তলত থকা গণপতি মন্দিৰটো প্ৰচলন অনুসৰি অতি সৰু এক ব্যৱস্থা, য’ত কোনো ধৰণৰ গৰ্ভগৃহ বা অন্যান্য পৰম্পৰাগত মন্দিৰৰ বৈশিষ্ট্য নাই। মূল দেৱতা ভগৱান গণপতিক পশ্চিম দিশৰপৰা চহৰখনত প্ৰৱেশ কৰাসকলক আদৰণি জনোৱাৰ ভংগীত পশ্চিম মুখীকৈ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে। বিনায়ক চতুৰ্থী এই মন্দিৰৰ মুখ্য উৎসৱ। === কুথম্বালম === [[চিত্ৰ:VadakkumnathanTemple.JPG|left|thumb|বদকুন্নাথন মন্দিৰৰ ভিতৰৰ অংশ আৰু সোঁফালে কুথাম্বালম। ]] 'কুথম্বালম' নামেৰে জনাজাত মন্দিৰৰ নাট্যগৃহটো, ইয়াৰ 'গোপুৰম' নামৰ চাৰিটা নান্দনিক প্ৰৱেশদ্বাৰ আৰু মন্দিৰৰ চৌহদটো ঘেৰি থকা ওখ ইটা-শিলৰ প্ৰাচীৰখন হৈছে স্থাপত্য শিল্প আৰু কাৰুকাৰ্যৰ এক উৎকৃষ্ট নিদৰ্শন। মধ্য কেৰালাৰ প্ৰাচীন ধাৰ্মিক শিল্পকলা 'কুথু', 'নংগ্যাৰ কুথু' আৰু 'কুডীয়াত্টম' পৰিৱেশনৰ বাবে এই কুথম্বালম ব্যৱহাৰ কৰা হয়। লোককথা অনুসৰি, নতুন কুথম্বালমটো নিৰ্মাণ কৰাৰ পূৰ্বে ইয়াত এটা পুৰণি আৰু জৰাজীৰ্ণ ভৱন আছিল। তাৰ পিছত দেৱান টি. সংকুণ্ণে মেননে সেই জৰাজীৰ্ণ নিৰ্মাণটো ভাঙি পেলাই এটা নতুন কুথম্বালম নিৰ্মাণ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। তেওঁ এই গুৰুত্বপূৰ্ণ দায়িত্ব 'তচ্চুশাস্ত্ৰজ্ঞ' বা মুখ্য স্থপতি হিচাপে প্ৰসিদ্ধ বেলানেঝী নাম্বুদিৰিক অৰ্পণ কৰে, যিয়ে এই কাঠৰ নাট্যগৃহটো নিৰ্মাণ কৰে। বেলানেঝী ইল্লম চেলাক্কাৰা চহৰৰ ভেংগানেল্লুৰ গ্ৰামমত অৱস্থিত। == উৎসৱসমূহ == === মহা শিৱৰাত্ৰি === [[চিত্ৰ:Vadakkumnathan Temple.jpg|left|thumb|[[মহা শিৱৰাত্ৰি]] উৎসৱৰ সময়ত বদক্কুমনাথন মন্দিৰ থেক্কে গোপূৰা বাথিল পোহৰাই তোলা হয়]] [[মহা শিৱৰাত্ৰি]] হৈছে এই মন্দিৰত পালন কৰা মূল উৎসৱ। মন্দিৰ চৌহদত সাংস্কৃতিক আৰু সংগীত কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰা হয়। <ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/2007/02/06/stories/2007020608120300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110042436/http://www.hindu.com/2007/02/06/stories/2007020608120300.htm|url-status=dead|archive-date=2012-11-10|title=Sivaratri celebrations at Vadakkumnathan temple|access-date=2011-07-04|location=Chennai, India|work=[[The Hindu]]|date=2007-02-06|archivedate=2012-11-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121110042436/http://www.hindu.com/2007/02/06/stories/2007020608120300.htm|deadurl=yes}}</ref> উৎসৱৰ সময়ত প্ৰায় এক লাখ মন্দিৰৰ চাকি প্ৰজ্বলন কৰা হয়। এই দিনটোত [[শিৱলিংগ]]টোক ঘিউ আৰু ডাব নাৰিকলৰ পানীৰে নিৰন্তৰ অভিষেক কৰা হয়। এই নিশা মন্দিৰৰ দুৱাৰ বন্ধ কৰা নহয় আৰু দিনটোত বিশেষ পূজা তথা অভিষেক পৰিচালনা কৰা হয়। === আনাইয়ুথু === হাতীক আহাৰ খুওৱাৰ পৰম্পৰা 'আনাইয়ুথু' হৈছে মন্দিৰটোত অনুষ্ঠিত দ্বিতীয় বৃহৎ উৎসৱ। ভক্তসকলে [[হাতী]]ক হাতীৰ মূৰ থকা দেৱতা [[গণেশ]]ৰ অৱতাৰ বুলি গণ্য কৰে। এই উৎসৱ মালয়ালম কেলেনডাৰৰ কৰ্কিদাকম মাহৰ প্ৰথম দিনটোত (জুলাই মাহত) পৰে। যোৱা ২০ বছৰ ধৰি মালয়ালম কেলেনডাৰৰ কৰ্কিদাকম মাহৰ প্ৰথম দিনটোত মন্দিৰটোত ডাঙৰ পৰিসৰত 'অষ্ট দ্ৰব্য মহা গণপতি হৱন' আৰু 'আনাইয়ুথু' অনুষ্ঠিত কৰাৰ নিয়মীয়া বাৰ্ষিক পৰম্পৰা চলি আহিছে। ইয়াৰ অধীনত কোনো বিশেষ অলংকাৰ নোহোৱাকৈ বহুসংখ্যক হাতীক ৰাইজৰ মাজত থিয় কৰাই পূজা কৰা হয় আৰু আহাৰ খুওৱা হয়। হাতীক আহাৰ খুৱাবলৈ মন্দিৰত প্ৰচুৰ লোকৰ সমাগম হয়। ইয়াৰ উপৰি, প্ৰতি চাৰি বছৰৰ অন্তৰত এবাৰ 'গজপূজা'ও অনুষ্ঠিত কৰা হয়। === থ্ৰিচূৰ পুৰম === ''মূল প্ৰবন্ধ:''[[ত্ৰিশূৰ পূৰম|থ্ৰিচূৰ পুৰম]] [[ত্ৰিশূৰ পূৰম|থ্ৰিচূৰ পুৰম]]ক কেৰালাৰ সকলো 'পুৰম' উৎসৱৰ মাতৃ বুলি কোৱা হয়। মালয়ালম ভাষাত ইয়াক "পূৰংগলুডে পূৰম" (পূৰমৰো পূৰম) বুলি ধৰা হয়। এই উৎসৱ মালয়ালম 'মেদম' মাহত অনুষ্ঠিত হয়। পৰমেক্কাভু আৰু থিৰুভামবাদী মন্দিৰৰ দেৱতাসকলৰ উপৰি অন্যান্য সৰু সৰু পূৰমৰ দেৱতাসকলে বদকুন্নাথন মন্দিৰৰ সন্মুখত গোট খাই এই উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰে। এইটো ৩৬ ঘণ্টা জোৰা এক সুদীৰ্ঘ উৎসৱ, যিয়ে হাজাৰ হাজাৰ ভক্ত আৰু পৰ্যটকক আকৰ্ষিত কৰে। পুৰমৰ মূল আকৰ্ষণসমূহ হ’ল 'মডাথিলৱৰাভু পঞ্চবাদ্যম', 'ইলাঞ্জিথাৰা মেলম', 'কুডামাট্টম' (ছাট্ৰী সলনি কৰা প্ৰথা) আৰু 'ভেডিকেট্টু' (আতশবাজী)। == সংৰক্ষণ আৰু সংস্কাৰ == [[কেৰেলা (ৰাজ্য)|কেৰালা]]ৰ পৰম্পৰাগত স্থাপত্যশৈলীৰ মূল নীতিসমূহ মানি ২০১৫ চনত মন্দিৰটোৰ এক ব্যাপক সংৰক্ষণ তথা সংস্কাৰ কাৰ্য সম্পন্ন কৰা হয়। এই প্ৰকল্পৰ অধীনত গৰ্ভগৃহ, নালম্বলম, প্ৰদীপ সংলগ্ন দেৱাল, বাহিৰৰ দেৱালয়সমূহ আৰু চাৰিওফালৰ বাকৰি অংশ সামৰি মূল মন্দিৰ চৌহদটো সংস্কাৰ কৰা হয়; আনহাতে ২০২৫ চনলৈকে গোপুৰমসমূহৰ কাম অব্যাহত আছে। এই কামৰ অংশীদাৰসকলৰ ভিতৰত আছে কোচিন দেৱস্বম ব’ৰ্ড, ভাৰতীয় প্ৰত্নতাত্ত্বিক সৰ্বেক্ষণ (ASI), 'ভিজিকেটি – বেণুগোপালস্বামী কানিকাৰ্যম ট্ৰাষ্ট' (TVS মটৰ কোম্পানীৰ কৰ্পোৰেট সামাজিক দায়বদ্ধতা প্ৰকল্প), স্থানীয় প্ৰকল্প সমন্বয়ক 'ডিডি আৰ্কিটেক্টছ', আৰু বাস্তুশাস্ত্ৰ পৰামৰ্শদাতা কণিাপ্পায়ুৰ কৃষ্ণন নাম্বুদিৰিপাড। এখন সক্ৰিয় ধাৰ্মিক স্থলী আৰু এক সংৰক্ষিত স্মাৰক হিচাপে, সংৰক্ষণ নীতি আৰু পৰম্পৰাগত ৰীতি-নীতিৰ মাজত ভৰসাম্য ৰক্ষা কৰি এই প্ৰকল্পৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছিল। ক্ষয়-ক্ষতিৰ বিস্তাৰিত বিশ্লেষণৰ পিছত, স্থানীয় নীতি আৰু পৰম্পৰা অনুসৰি 'জীৰ্ণোদ্ধাৰ' (ক্ষয়ৰপৰা মুক্তি) নামৰ ধাৰ্মিক সংৰক্ষণ আৰু পৰম্পৰাগত নিৰ্মাণ শৈলী অনুসৰণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। বিদ্যমান গাঁথনিসমূহৰ মৌলিকতা অক্ষুণ্ণ ৰাখি কোনো ধৰণৰ ধ্বংসাত্মক পদ্ধতি ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ এই কামসমূহ সম্পাদন কৰা হৈছিল। থলুৱা জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰি পুৰণি কালৰ নিৰ্মাণ আৰু সংৰক্ষণ কৌশলসমূহক পুনৰুজ্জীৱিত কৰা হয়। পৱিত্ৰ আৰু প্ৰাচীন পদ্ধতিৰে প্ৰস্তুত কৰা পৰম্পৰাগত সামগ্ৰীৰে কাম কৰিবলৈ ঐতিহাসিক কৌশল আৰু পৰিকল্পনাৰ নিয়মসমূহ ব্যৱহাৰ কৰি মন্দিৰটোৰ মূৰ্ত আৰু অমূৰ্ত ঐতিহ্যক পুনৰুজ্জীৱিত কৰা হ’ল। প্ৰকল্পটোৰ সকলো পৰ্যায় মন্দিৰৰ সৈতে জড়িত যথোপযুক্ত ৰীতি-নীতিৰে আৰম্ভ কৰা হৈছিল। বাস্তুশাস্ত্ৰ আৰু তচ্চুশাস্ত্ৰত বৰ্ণনা কৰা স্থানীয় পৰিমাপৰ একক আৰু নীতিসমূহ কাৰ্যকৰী কৰা হৈছিল। ৩০০ তকৈও অধিক দক্ষ কাৰিকৰৰ সহায়ত পৰম্পৰাগত চুণৰ প্লাষ্টাৰ, গাথনি আৰু কাঠৰ কাৰুকাৰ্য দক্ষতাৰে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই সফল সংৰক্ষণ প্ৰকল্পটোৱে ২০১৫ চনত সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ বাবে প্ৰদান কৰা "ইউনেস্ক' এছিয়া পেচিফিক এৱাৰ্ড অৱ এক্সেলেন্স" লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=https://articles.unesco.org/sites/default/files/medias/fichiers/2023/06/2015-winners.pdf|title=UNESCO Asia Pacific Awards 2015|publisher=UNESCO|access-date=2015-10-15}}</ref><ref>{{cite web|url=https://thinkmatter.in/2020/06/11/sree-vadakkunnathan-temple-conservation-project-by-dd-architects/|title=Vadakkumnathan Temple Conservation Project|publisher=Matter|access-date=2020-06-11}}</ref><ref>{{cite web|url=https://presentations.thebestinheritage.com/2016/SreeVadakkunnathanTemple|title=Best in Heritage - Vadakkumnathan Temple|publisher=Best in Heritage|access-date=2016-03-16}}</ref> == লগতে চাওক == * [[:en:108_Shiva_Temples|১০৮ শিৱ মন্দিৰ]] * [[:en:List_of_Hindu_temples_in_Kerala|কেৰালাৰ মন্দিৰ]] * [[:en:List_of_Hindu_temples_in_Kerala|থ্ৰিচূৰ গ্ৰাম্যত হিন্দু মন্দিৰ]] * [[:en:Guruvayur_Temple|গুৰুৱায়ুৰ মন্দিৰ]] == তথ্যসূত্ৰ == {{Commons category}} nllxxdnkj0psr86mm9ns1sq0t1jypwp 0 138530 625670 625430 2026-08-09T22:01:27Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 4 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625670 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = মাখন | image = Buttermilk-(right)-and-Milk-(left).jpg | caption = গাখীৰ (বাওঁফালে) আৰু কিণ্বিত ঘোলেৰে (fermented buttermilk) কৰা তুলনা (সোঁফালে), যিটো অধিক ডাঠ আৰু গ্লাচটোত স্পষ্ট অবশিষ্ট চিন ৰাখি যায়। | alternate_name = | country = | national_cuisine = | creator = | course = পানীয়। | served = শীতলীকৃত | main_ingredient = [[ক্ৰিম]] | variations = | calories = ৬২ | serving_size = ১০০ গ্ৰাম (মিলিলিটাৰ) | other = }}মাখন (Buttermilk) হৈছে গাখীৰত লেক্টিক এছিড বেক্টেৰিয়া যোগ কৰি প্ৰস্তুত কৰা এবিধ কিণ্বিত দুগ্ধীয় পানীয়। পৰম্পৰাগতভাৱে, কিণ্ব কৰা ক্ৰীমৰ (লাৱণি) পৰা মাখন মন্থন কৰাৰ পাছত ৰৈ যোৱা প্ৰায় চৰ্বিমুক্ত গাখীৰৰ পৰা মাখন তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। মন্থন প্ৰক্ৰিয়াৰ পূৰ্বে আৰু চলি থকা সময়ত প্ৰাকৃতিক বেক্টেৰিয়াৰ দ্বাৰা ইয়াৰ কিণ্বন ঘটোৱা হৈছিল, যিয়ে মাখনখিনিক এক পাতল টেঙা সোৱাদ দিছিল আৰু বেয়া হৈ যোৱাৰ পৰা ৰক্ষা কৰিছিল। অৱশ্যে, উদ্যোগিক দেশসমূহত ৰেফ্ৰিজাৰেটৰৰ সুলভতাৰ বাবে, আজিকালি সেইবোৰ অঞ্চলত মাখন সাধাৰণতে কিণ্ব নকৰা বা "মিঠা" ক্ৰীমৰ পৰাহে প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref>The Food Programme, "Butter is Back", [[BBC Radio 4]] [https://www.bbc.co.uk/programmes/m002hbk7] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250822011351/https://www.bbc.co.uk/programmes/m002hbk7|date=2025-08-22}}</ref>গতিকে, বৰ্তমান সময়ৰ বেছিভাগ মাখনেই সতেজ, পাষ্টৰাইজড গাখীৰত বেক্টেৰিয়া যোগ কৰি বিশেষভাৱে প্ৰস্তুত কৰা হয় আৰু ই বিভিন্ন পৰিমাণৰ চৰ্বিযুক্ত ৰূপত উপলব্ধ।<ref name="ny1">{{cite news|title=Got Buttermilk?|url=https://www.nytimes.com/2009/04/26/magazine/26food-t-000.html|first=Christine|last=Muhlke|newspaper=New York Times|date=April 22, 2009|archive-date=May 16, 2021|access-date=February 24, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516011426/https://www.nytimes.com/2009/04/26/magazine/26food-t-000.html|url-status=live}}</ref> মাখন পানীয় হিচাপে খোৱাৰ উপৰিও ৰন্ধন কাৰ্যতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। উষ্ণ জলবায়ু থকা অঞ্চলবোৰত গাখীৰ ৰেফ্ৰিজাৰেটৰ নোহোৱাকৈ ৰাখিলে সোনকালে নষ্ট হয়, কিন্তু কিণ্বন প্ৰক্ৰিয়াই অধিক নষ্ট হোৱাত প্ৰতিৰোধ কৰাৰ বাবে এনে অঞ্চলত মাখন খোৱাৰ প্ৰচলন অতি প্ৰসংগপূৰ্ণ। ছ'ডা ব্ৰেড তৈয়াৰ কৰোঁতে, কিণ্বিত মাখনত থকা এছিডে বেকিং ছ'ডাৰ (ছ'ডিয়াম বাইকাৰ্বনেট) সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই-অক্সাইড সৃষ্টি কৰে। মাংস (বিশেষকৈ মুৰ্গী আৰু গাহৰিৰ মাংস) মচলাৰে কোমল কৰি ৰাখিবলৈ মাখন ব্যৱহাৰ কৰা হয়। == পৰম্পৰাগত মাখন == ৰেফ্ৰিজাৰেচন (শীতলীকৰণ) আৰু হ'ম'জিনাইজেচনৰ (সমৰূপীকৰণ) প্ৰচলনৰ আগতেই মাখনৰ উৎপত্তি হৈছিল; যেতিয়া সতেজ কেঁচা গাখীৰ কিছু সময় থৈ দিয়া হৈছিল যাতে ক্ৰীমখিনি উপৰিভাগত পৃথক হৈ উঠে। এই পৃথকীকৰণৰ সময়ছোৱাত, গাখীৰত প্ৰাকৃতিকভাৱে থকা লেক্টিক এছিড-উৎপাদনকাৰী বেক্টেৰিয়াই ইয়াৰ কিণ্বন ঘটায়, যিয়ে মাখন মন্থন প্ৰক্ৰিয়া সহজ কৰি তোলে; কাৰণ কম পি.এইচ. (pH) যুক্ত ক্ৰীমৰ পৰা চৰ্বিবোৰ সতেজ ক্ৰীমৰ তুলনাত সহজে গোট মাৰে। যিহেতু এই এছিডিক পৰিৱেশে ক্ষতিকাৰক অণুজীৱ বৃদ্ধি পোৱাত বাধা দিয়ে, সেয়ে ইয়াৰ সংৰক্ষণৰ সময়ো বৃদ্ধি পায়।<ref>{{cite web|last=Douma (Ed.)|first=Michael|title=Ripening to Ferment Milk Sugars to Lactic Acid|publisher=Webexhibits|date=June 14, 2007|url=http://www.webexhibits.org/butter/culturing.html|access-date=2008-12-31|archive-date=2019-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20190512232817/http://www.webexhibits.org/butter/culturing.html|url-status=live}}</ref> অৱশ্যে এই পৰম্পৰাগত পদ্ধতিটো কিণ্বন আৰু মন্থন প্ৰক্ৰিয়াৰ সময়ত, বিশেষকৈ চাফ-চিকুণতাৰ অভাৱ হ'লে আৰু ঠাণ্ডাত নাৰাখিলে সহজে নষ্ট হোৱাৰ সম্ভাৱনা থাকে। ৰেফ্ৰিজাৰেটৰৰ ব্যৱহাৰ আৰু অতি-পৰিষ্কাৰ দুগ্ধশালাত সতেজ গাখীৰৰ ব্যৱহাৰে এই সমস্যাবোৰ বহুলাংশে নাইকিয়া কৰিলে। দক্ষিণ এছিয়া, মধ্য প্ৰাচ্য আৰু ইউৰোপৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ বহুতো পৰিয়ালত পৰম্পৰাগত মাখন এতিয়াও প্ৰচলিত, কিন্তু অন্যান্য পশ্চিমীয়া দেশবোৰত ই বিৰল। আৰৱ সংস্কৃতিত, মাখন সাধাৰণতে অন্যান্য দুগ্ধজাত সামগ্ৰীৰ সৈতে অতি ঠাণ্ডা অৱস্থাত বিক্ৰী কৰা হয় আৰু ৰমজান মাহত ইফতাৰ আৰু চেহৰীৰ সময়ত প্ৰায়ে সেৱন কৰা হয়; আনহাতে ভাৰতীয় উপমহাদেশত ইয়াক পোৰা মাকৈৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হ'ব পাৰে।<ref name="Fankhause">{{cite web|last=Fankhause|first=David B.|title=Making Buttermilk|publisher=[[University of Cincinnati]] Clermont College|date=June 14, 2007|url=http://biology.clc.uc.edu/Fankhauser/Cheese/BUTTERMILK.HTM|access-date=August 21, 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070828061724/http://biology.clc.uc.edu/Fankhauser/Cheese/BUTTERMILK.HTM|archive-date=August 28, 2007}}</ref> == কৃটিমভাৱে কিণ্বিত মাখন == বাণিজ্যিকভাৱে উপলব্ধ 'কালচাৰ্ড মাখন' দৈৰ দৰেই প্ৰস্তুত কৰা হয়, য'ত পাষ্টৰাইজড আৰু হ'ম'জিনাইজড কৰা সতেজ গাখীৰত লেক্টোককাচ লেক্টিছ, লেক্টোবেচিলাছ বুলগাৰিকাছ, বা ষ্ট্ৰেপ্ট'ককাচ লেক্টিছ-ৰ বেক্টেৰিয়া প্ৰয়োগ কৰা হয়। এই বেক্টেৰিয়াবোৰে লেক্টিক এছিড উৎপন্ন কৰি গাখীৰখিনি টেঙা আৰু ডাঠ কৰি তোলে। ইয়াৰ উপৰিও, পৰম্পৰাগত মাখনৰ প্ৰাকৃতিক বেক্টেৰিয়াৰ ক্ৰিয়াক অনুকৰণ কৰি মাখনৰ দৰে গুণাগুণ বৃদ্ধি কৰিবলৈ লিউক’নষ্টক চাইট্ৰ’ভ’ৰাম যোগ কৰা হয়।<ref name="Fankhause2">{{cite web|last=Fankhause|first=David B.|title=Making Buttermilk|publisher=[[University of Cincinnati]] Clermont College|date=June 14, 2007|url=http://biology.clc.uc.edu/Fankhauser/Cheese/BUTTERMILK.HTM|access-date=August 21, 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070828061724/http://biology.clc.uc.edu/Fankhauser/Cheese/BUTTERMILK.HTM|archive-date=August 28, 2007}}</ref><ref name="sff">{{cite web|vauthors=Burggraaf W|title=Buttermilk|url=https://www.safefoodfactory.com/en/knowledge/38-buttermilk/|publisher=Safe Food Factory|access-date=25 August 2025|date=3 January 2017|archive-date=26 September 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250926013901/https://www.safefoodfactory.com/en/knowledge/38-buttermilk/|url-status=live}}</ref> লেক্টিক এছিড হৈছে গাখীৰৰ মুখ্য শৰ্কৰা 'লেক্ট'জ'ক বেক্টেৰিয়াই কিণ্বন কৰাৰ ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থ। বেক্টেৰিয়াই লেক্টিক এছিড প্ৰস্তুত কৰাৰ লগে লগে গাখীৰৰ পি.এইচ. (pH) হ্ৰাস পায় আৰু গাখীৰৰ প্ৰধান প্ৰ'টিন 'কেছিন' অধঃক্ষেপিত হয়; যাৰ ফলত গাখীৰখিনি গোট মাৰে বা ডাঠ হৈ পৰে। এই কাৰণে কালচাৰ্ড মাখন সাধাৰণ গাখীৰতকৈ অধিক ডাঠ হয়।<ref>{{cite web|title=Buttermilk|website=BBC Good Food|url=https://www.bbcgoodfood.com/glossary/buttermilk-glossary|access-date=16 March 2024|quote=This commercial product can be thought of as a gentler, thinner yogurt, with any buttery flavour likely added.|archive-date=16 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240316150404/https://www.bbcgoodfood.com/glossary/buttermilk-glossary|url-status=live}}</ref>যদিও পৰম্পৰাগত আৰু কালচাৰ্ড—উভয় ধৰণৰ মাখনতে লেক্টিক এছিড থাকে, কিন্তু পৰম্পৰাগত মাখন কালচাৰ্ড মাখনতকৈ পাতল।<ref name="Fankhause" /> === আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ === আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত ১৯২০-ৰ দশকত প্ৰথমবাৰৰ বাবে বাণিজ্যিকভাৱে কালচাৰ্ড মাখনৰ প্ৰচলন ঘটিছিল। প্ৰথম অৱস্থাত ই প্ৰব্ৰজনকাৰী সকলৰ মাজত জনপ্ৰিয় আছিল। ১৯৬০ চনত ইয়াৰ বাৰ্ষিক বিক্ৰী সৰ্বোচ্চ ৫১,৭০,০০,০০০ কিলোগ্ৰাম (১.১৪×১০⁹ পাউণ্ড) পাইছিলগৈ। তাৰ পাছৰ পৰা মাখনৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পাবলৈ ধৰে আৰু ২০১২ চনত বাৰ্ষিক বিক্ৰী সেই পৰিমাণৰ আধাৰো কম হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.slate.com/articles/life/food/2012/05/history_of_buttermilk_what_s_the_difference_between_cultured_buttermilk_and_traditional_buttermilk_.html|title=All Churned Around: How buttermilk lost its butter.|last=Anderson|first=L.V.|date=2012|website=Slate|access-date=March 3, 2017}}</ref>অৱশ্যে, ঘনীভূত মাখন আৰু শুকান মাখন খাদ্য উদ্যোগত এতিয়াও বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ হয়।<ref>{{cite journal|last=Hunziker|first=O F|author-link=Otto Frederick Hunziker|title=Utilization of Buttermilk in the form of Condensed and Dried Buttermilk|journal=Journal of Dairy Science|volume=6|issue=1|pages=1–12|publisher=American Dairy Science Association|date=January 1, 1923|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0022030223940579|access-date=2010-10-26|doi=10.3168/jds.S0022-0302(23)94057-9|doi-access=free|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230211075855/https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0022030223940579|archive-date=2023-02-11}}</ref>তৰল মাখন মূলতঃ বাণিজ্যিকভাৱে বেক কৰা সামগ্ৰী আৰু পনীৰ প্ৰস্তুত কৰাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite journal|url=https://www.journalofdairyscience.org/article/S0022-0302(06)72115-4/pdf|format=PDF|title=Compositional and Functional Properties of Buttermilk: A Comparison Between Sweet, Sour, and Whey Buttermilk|first1=I.|last1=Sodini|first2=P.|last2=Morin|first3=A.|last3=Olabi|first4=R.|last4=Jiménez-Flores|journal=Journal of Dairy Science|date=February 2006|volume=89|issue=2|pages=525–536|publisher=American Dairy Science Association|access-date=March 16, 2019|doi=10.3168/jds.s0022-0302(06)72115-4|pmid=16428621|doi-access=free|archive-date=April 11, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230411223722/https://www.journalofdairyscience.org/article/S0022-0302(06)72115-4/pdf|url-status=live}}</ref>মাখনৰ কঠিন অংশ আইচক্ৰীম প্ৰস্তুত কৰাত,<ref>{{cite news|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m3802/is_v431/ai_11910994|title=Dry buttermilk and nonfat dry milk price relationship|access-date=2008-06-28|date=August 1991|publisher=U.S. Dept. of Agriculture – Economic Research Service|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20081204111903/http://findarticles.com/p/articles/mi_m3802/is_v431/ai_11910994|archive-date=2008-12-04|archivedate=2008-12-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081204111903/http://findarticles.com/p/articles/mi_m3802/is_v431/ai_11910994|deadurl=yes}}</ref>লগতে 'বাটাৰমিল্ক পেনকেক' বনোৱাৰ বাবে পেনকেক মিশ্ৰণত যোগ কৰা হয়। গৃহিণীসকলে গুড়ি মাখন ব্যৱহাৰ কৰি বেক কৰা খাদ্য অধিক ফুলি উঠাত সহায় কৰিব পাৰে, চাটনি বা মেৰিনেডসমূহ পাতল নকৰাকৈ টেঙা সোৱাদ যোগ কৰিব পাৰে, আৰু ফল-মূল বা শাক-পাচলিৰ ওপৰত টপিং হিচাপেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে।<ref>{{Cite news|title=Buttermilk Powder Is a Superhero Ingredient of Summer|url=https://www.thekitchn.com/buttermilk-powder-uses-23048264|archive-url=https://web.archive.org/web/20250211013358/https://www.thekitchn.com/buttermilk-powder-uses-23048264|archive-date=2025-02-11|access-date=2025-06-29|work=Kitchn|language=en}}</ref>ইয়াৰ আন এক সুকীয়া ব্যৱহাৰ হৈছে কফিৰ ক্ৰীমাৰ হিচাপে, যিয়ে এক অনন্য টেঙা সোৱাদ প্ৰদান কৰে যিটো বহুতে উপভোগ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://coffeexplore.com/can-buttermilk-be-used-in-coffee/|title=Buttermilk In Coffee: Here's What Really Happens|first=Nick|last=Cho|date=August 7, 2025}}</ref> == পুষ্টি == {{nutritional value | name=গোটা মাখনৰ গাখীৰ | water=88 g | kcal=62 | protein=3.2 g | fat=3.3 g | carbs=4.9 g | sugars=4.9 g | calcium_mg=115 | iron_mg=0.03 | magnesium_mg=10 | phosphorus_mg=85 | potassium_mg=135 | sodium_mg=105 | zinc_mg=0.38 | manganese_mg=0.004 | vitC_mg=0 | thiamin_mg=0.047 | riboflavin_mg=0.172 | niacin_mg=0.09 | pantothenic_mg=0.38 | vitB6_mg=0.036 | folate_ug=5 | vitB12_ug=0.46 | note=[https://fdc.nal.usda.gov/food-details/172225/nutrients Link to Full Report from USDA Database] }} পৰম্পৰাগত মাখনত চৰ্বিৰ মাত্ৰা মাত্ৰ অলপহে থাকে – ০.৫ শতাংশতকৈও কম। গোটা গাখীৰেৰে তৈয়াৰী আধুনিক বাণিজ্যিকভাৱে উৎপাদিত মাখনত ৮৮% পানী, ৩% প্ৰটিন, ৩% চৰ্বি, আৰু ৫% কাৰ্বহাইড্ৰেট থাকে (তালিকা চাওক)। ১০০ গ্ৰাম (৩.৫ অ’জ) (১০০ মিলিলিটাৰ) ৰেফাৰেন্স পৰিমাণত গোটা মাখনে ৬২ কেলৰি খাদ্য শক্তি প্ৰদান কৰে, আৰু ই ভিটামিন বি১২ (১৯% ডিভি) আৰু ৰাইব’ফ্লেভিন (১৩% ডিভি, টেবুল)ৰ মধ্যমীয়া উৎস। {| class="wikitable" style="text-align:center;" !পুষ্টিৰ পৰিমান প্ৰতি ১০০ মিলি. !সম্পূৰ্ণ চৰ্বিযুক্ত মাখন<ref name="fdc-whole">{{cite web |title=Whole buttermilk |url=https://fdc.nal.usda.gov/food-details/172225/nutrients |publisher=FoodData Central, US Department of Agriculture |access-date=25 August 2025 |date=1 April 2019 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251223170124/https://fdc.nal.usda.gov/food-details/172225/nutrients |archive-date=2025-12-23 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> !কম চৰ্বিযুক্ত মাখন<ref name="fdc-low">{{cite web |title=Low-fat buttermilk |url=https://fdc.nal.usda.gov/food-details/2259792/nutrients |publisher=FoodData Central, US Department of Agriculture |access-date=25 August 2025 |date=28 April 2022 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251224194953/https://fdc.nal.usda.gov/food-details/2259792/nutrients |archive-date=2025-12-24 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> !চৰ্বিমুক্ত গাখীৰ<ref name="fdc-skim">{{cite web |title=Skim milk |url=https://fdc.nal.usda.gov/food-details/173432/nutrients |publisher=FoodData Central, US Department of Agriculture |access-date=25 August 2025 |date=1 April 2019 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260613141533/https://fdc.nal.usda.gov/food-details/173432/nutrients |archive-date=2026-06-13 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> !সম্পূৰ্ণ চৰ্বিযুক্ত গাখীৰ<ref name="fdc-milk">{{cite web |title=Whole milk |url=https://fdc.nal.usda.gov/food-details/746782/nutrients |publisher=FoodData Central, US Department of Agriculture |access-date=25 August 2025 |date=16 December 2019 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260603205501/https://fdc.nal.usda.gov/food-details/746782/nutrients |archive-date=2026-06-03 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |খাদ্য শক্তি |৬২ কেলৰি |৪৩ কেলৰি |৩৫ কেলৰি |৬১ কেলৰি |- |% মুঠ চৰ্বি |৩.৩ |১.১ |০.২ |৩.২ |- |% প্ৰটিন |৩.২ |৩.৫ |৩.৪ |৩.৩ |- |% চেনি |৪.৯ |৪.৮ |৪.৯ |৪.৬ |- |} == অম্লীকৃত মাখন == অম্লীকৃত মাখন বা এচিডুলেটেড মাখন হৈছে প্ৰাকৃতিক বা বাণিজ্যিক মাখনৰ অনুপস্থিতিত ঘৰুৱাভাৱে অতি সহজে প্ৰস্তুত কৰিব পৰা এবিধ কাৰ্যকৰী বিকল্প, যি মূলতঃ সতেজ গাখীৰৰ সৈতে খাদ্য-উপযোগী এছিডৰ মিশ্ৰণৰ দ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। সাধাৰণতে প্ৰায় ২০০ ৰ পৰা ২৫০ মিলিলিটাৰ গাখীৰত ১৫ মিলিলিটাৰ (প্ৰায় এচামুচ) পৰিষ্কাৰ বগা ভিনেগাৰ বা নেমুৰ ৰস মিহলাই প্ৰায় ১০ মিনিট সময় থৈ দিলে এছিডৰ ক্ৰিয়াৰ ফলত গাখীৰৰ পি.এইচ (pH) হ্ৰাস পায় আৰু গাখীৰখিনি লাহে লাহে ফাটি বা গোট মাৰি ডাঠ হৈ পৰে। যদিও যিকোনো পৰিমাণৰ চৰ্বিযুক্ত গাখীৰেৰে এই মাখন প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি, কিন্তু কেক, ছ'ডা ব্ৰেড বা অন্যান্য বেকিং সামগ্ৰীত সঠিক কোমলতা, সুন্দৰ টেক্সচাৰ আৰু সোৱাদ পাবলৈ সাধাৰণতে সম্পূৰ্ণ চৰ্বিযুক্ত গাখীৰ ব্যৱহাৰ কৰাটোকে অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া হয়; কাৰণ ইয়াৰ এছিডে বেকিং ছ'ডাৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই-অক্সাইড সৃষ্টি কৰে, যিয়ে বেক কৰা খাদ্যবোৰ ফুলি উঠাত সহায় কৰে।<ref>{{cite book|title=Collins English Dictionary|publisher=Harper Collins|year=1991|isbn=0-00-433286-5|language=en|page=12}}</ref><ref name="FDCh1P131">{{cite web|url=http://edocket.access.gpo.gov/cfr_2010/aprqtr/pdf/21cfr131.3.pdf|title=Title 21 – Food and Drugs: Chapter I, Part 131 Milk and Cream|access-date=2010-10-26|date=April 1, 2007|publisher=Electronic Code of Federal Regulations (e-CFR)}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Commons category}} rominv383mrxvwpd913rke6poztykfe 0 138535 625540 625509 2026-08-09T13:05:00Z Jyoti Chiring 34123 625540 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Black and Orange Flycatcher.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2017 |title=''Ficedula nigrorufa'' |article-number=e.T22709415A118488735 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T22709415A118488735.en}}</ref> | genus = ফিচেডুলা | species = নিগ্ৰ'ৰুফা | authority = ([[Thomas C. Jerdon|Jerdon]], 1839) | range_map = Ficedula nigrorufa map2.png | synonyms = ''অক্ৰ'মেলা নিগ্ৰ'ৰুফা''<br/>''মুস্কিকাপা নিগ্ৰ'ৰুফা'' | audio = BnOFlycatcherCall.ogg | audio_caption = Calls }} '''ক’লা-কমলা ৰঙৰ মাখি ধৰা''' বা '''ক’লা আৰু ৰুফ’ছ ফ্লাইকেচাৰ''' {{lang-en|: The black-and-orange flycatcher (Ficedula nigrorufa) or black-and-rufous flycatcher}} হৈছে দক্ষিণ ভাৰতৰ মধ্য আৰু দক্ষিণ পশ্চিম ঘাট, নীলগিৰি আৰু পালনী পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ স্থানীয় মাখি ধৰা প্ৰজাতিৰ চৰাই। ফিচেডুলা ফ্লাইকেচাৰৰ চৰাইসমূহৰ ভিতৰত ইয়াৰ পিঠিত ৰুফ’ছ বা মুগা-ৰঙা বৰণৰ ৰং থকাৰ বাবে ই অনন্য আৰু আণৱিক অধ্যয়নৰ পূৰ্বে ইয়াক চ্যাট আৰু থ্ৰাছৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>{{cite journal |author1=Outlaw, D.C. |author2=Voelker, G. |date=Oct 2006 |title=Systematics of Ficedula flycatchers (Muscicapidae): A molecular reassessment of a taxonomic enigma. |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=41 |issue=1 |pages=118–126 |doi=10.1016/j.ympev.2006.05.004 |pmid=16797192 |url=http://www.umsl.edu/~outlawdc/PDFs/FicedulaSystematics.pdf |issn=1055-7903 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929115744/http://www.umsl.edu/~outlawdc/PDFs/FicedulaSystematics.pdf |archive-date=29 September 2007}}</ref> ==বৰ্ণনা== [[File:A Pair of Black and Orange Flycatcher by Antony Grossy.jpg|thumb|left|এযোৰ চৰাই—বাওঁফালে মাইকী আৰু সোঁফালে মতা।|upright]]ব্লেক-এণ্ড-অৰেঞ্জ ফ্লাইকেচাৰ এবিধ সুকীয়া বৰণৰ চৰাই, যি মূলতঃ পশ্চিমঘাট, নীলগিৰি, পালনি আৰু ইয়াৰ সৈতে সংলগ্ন পাহাৰৰ উচ্চতা অঞ্চলত পোৱা এবিধ সুকীয়া ৰঙৰ চৰাই। সাধাৰণতে ইহঁতক অকলশৰীয়াকৈ বা যোৰ পাতি থকা দেখা যায়।<ref name=hbk/><ref>{{cite book|pages=253–254| title=Fauna of British India. Birds|volume=2| edition=Second| author=Baker, E.C.S.| url=https://archive.org/stream/BakerFbiBirds2/bakerFBI2#page/n283/mode/1up/ |publisher=Taylor and Francis |place=London| year=1924}}</ref> মতা চৰাইৰ মূৰ আৰু ডেউকা স্পষ্টভাৱে ক’লা। মাইকী চৰাইৰ ক্ষেত্ৰত ক’লা বৰণৰ সলনি গাঢ় মুগা বৰণ দেখা যায় আৰু চকুৰ চাৰিওফালে পাতলীয়া চকুৰ বলয় থাকে। ইয়াৰ পোৱালি বোৰৰ বয়স প্ৰায় দুই সপ্তাহ হোৱাৰ পিছত গাৰ বৰণ মুগা-কমলা বৰণৰ হয় আৰু ইয়াৰ তলপেট আৰু পায়খানা ওলোৱা অংশ বগা হয়। মূৰত গাঢ় আঁচ থাকে আৰু ডেউকাবোৰ নীলা যেন লাগে, লগতে অলপ মুগা বৰণো দেখা যায়। চকুৰ চাৰিওফালে পাতলীয়া বলয় থাকে আৰু কমলা বৰণৰ নেজটো চুটি যেন দেখা যায়। পোৱালি চৰাই উৰিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ প্ৰায় আঠ সপ্তাহৰ পাছত ইহঁত দেখাত প্ৰায় প্ৰাপ্তবয়স্ক চৰাইৰ দৰে হৈ পৰে। অৱশ্যে মূৰৰ ওপৰৰ অংশত কিছু মুগা পাখিৰ দাগ তেতিয়াও থাকিব পাৰে।<ref>{{cite journal|author=Khan, M.A.R. |year=1979| title=Field characters and juvenile plumage of ''Muscicapa nigrorufa'' (Jerdon) |journal=Bangladesh Journal of Zoology |volume=7 |issue=2 |pages=109–112}}</ref> ==বিস্তৃতি আৰু বাসস্থান== এই চৰাইবিধৰ মূল জনসংখ্যা নীলগিৰি, পালনি পাহাৰ, বিলিগিৰিৰংগা পাহাৰ (বেল্লাজি আৰু হোন্নামেট্টি) আৰু কান্নান দেৱান পাহাৰৰ সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা ১,৫০০ মিটাৰ (৪,৯০০ ফুট)তকৈ অধিক উচ্চতাৰ মালভূমি অঞ্চলত পোৱা যায়। এই চৰাইবোৰে মুকলিৰ শ্বোলা ঘাঁহনি অঞ্চলত থাকিবলৈ ভাল পায়।এইবোৰ অঞ্চলত মাটিত বেছিকৈ সৰি পৰা পাতৰ আৱৰ্জনা থাকে আৰু তলৰ স্তৰত বিভিন্ন ধৰণৰ ঘাঁহ, জোপোহা আৰু সৰু উদ্ভিদ থাকে। প্ৰজনন কালত প্ৰতি যোৰ চৰায়ে সাধাৰণতে প্ৰায় ২.৮ হেক্টৰ (প্ৰায় ৬.৯ একৰ) অঞ্চল ব্যৱহাৰ কৰে। এই চৰাইবিধ অতি স্থাননিষ্ঠ। প্ৰাপ্তবয়স্ক চৰাইবোৰে সাধাৰণতে নিজৰ বাসস্থান এৰি দূৰলৈ নাযায়। পোৱালি চৰাই ডাঙৰ হোৱাৰ পাছত নতুন ঠাইলৈ বিয়পি যোৱাৰ দৰে স্বাভাৱিক চলাচলৰ বাহিৰে, স্থানীয়ভাৱে ইহঁতৰ বিশেষ অহা-যোৱা দেখা নাযায়।<ref name=marbnhs>{{cite journal|author=Khan, M.A.R. |year=1978 |title=Ecology of the Black-and-Orange Flycatcher ''Muscicapa nigrorufa'' (Jerdon) in Southern India |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=75 |issue=3|pages=773–791|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/48296958}}</ref> উত্তৰ দিশত ইয়াক কুদ্ৰেমুখ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু বাবাবুদান পাহাৰলৈকে পোৱা যায়, আৰু দক্ষিণ দিশত ইয়াৰ বিস্তৃতি আশাম্বু পাহাৰলৈকে আছে।<ref>{{cite journal|author=Praveen, J. |author2=Kuriakose, G. |name-list-style=amp |year=2006|title= A review of the northern distribution range of near-threatened Black-and-Orange Flycatcher ''Ficedula nigrorufa'' in the Western Ghats |journal=Zoos' Print Journal |volume=21|issue=12|pages=2516–2517 |doi=10.11609/jott.zpj.1609.2516-7|doi-access=free }}</ref> মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু শ্ৰীলংকাৰ পৰা এই প্ৰজাতিৰ বিষয়ে পোৱা কিছুমান পুৰণি তথ্যক সন্দেহজনক বুলি গণ্য কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal|title= Notes on Mr E W H Holdsworth's catalogue of Ceylon birds|author=Layard, E.L. |year=1873 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=203–205 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen73zool#page/203/mode/1up}}</ref> <ref name=hbk>{{cite book|author=Ali, S. |author2=Ripley, S.D. |name-list-style=amp| title=Handbook of the birds of India and Pakistan|edition=2nd|publisher=Oxford University Press|volume= 7|year= 1996 |pages =174–175}}</ref><ref name=marbnhs/> ==আচৰণ আৰু পৰিৱেশ বিজ্ঞান== প্ৰজনন বতৰত মাৰ্চৰ পৰা মেʼলৈকে এই চৰাইবোৰ সক্ৰিয় কণ্ঠস্বৰযুক্ত আৰু ইহঁতৰ পুনৰাবৃত্তিমূলক "চি-ৰি-ৰিৰ" বা হুইচেলৰ দৰে "হুই-চি-ৰি-ৰিৰ" মাত মাতে। ইহঁতে সাধাৰণতে মাটিৰ পৰা ২ মিটাৰতকৈ কম উচ্চতাত উৰি উৰি <ref>{{cite journal|journal=Podoces |year= 2008 |volume= 3 |issue=1/2|pages= 79–91|title=Foraging Behaviour and Guild Structure of Birds in the Montane Wet Temperate Forest of the Palni Hills, South India |author=Somasundaram S |author2=L Vijayan |name-list-style=amp}}</ref>) মাখি আদিকে ধৰি পোক-পৰুৱা খায় আৰু কেতিয়াবা মাটিৰ পৰা পোনপটীয়াকৈও পোক-পৰুৱা বুটলি খায়।<ref name=marbnhs/> এযোৰ মতা-মাইকী চৰাইয়ে গোটেই বছৰটো নিজৰ নিৰ্দিষ্ট এলেকা বা টেৰিটৰী ৰক্ষা কৰি থাকে। আন চৰাই নিজৰ এলেকাত সোমাবলৈ চেষ্টা কৰিলে ইহঁতে সতৰ্ক বা ভাবুকিমূলক আচৰণ কৰে।ভাবুকি প্ৰদৰ্শনৰ সময়ত মতা চৰাইটোৱে ঠোঁট ওপৰলৈ তুলি, নেজ মেলি ধৰি, ডেউকা মেলি “কিট-কিট” ধৰণৰ মাত উলিয়ায়। বিপদ বা কোনো অস্বাভাৱিক পৰিস্থিতিৰ সতৰ্ক সংকেত হিচাপে “জিট-জিট” ধৰণৰ মাত ব্যৱহাৰ কৰে। সাধাৰণতে মতা চৰাইটোৱেই নিজৰ এলেকা ৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত আগভাগ লয় যদিও কেতিয়াবা মাইকী চৰাইটোৱেও তাত যোগ দিয়ে। <ref>{{cite journal|author=Khan, M.A.R. |year=1980 |title=Territorial behaviour of the black-and-orange flycatcher ''Muscicapa nigrorufa'' (Jerdon) in southern India. |journal=Bangladesh J. Zool. |volume=8|issue=2|pages=89–97}}</ref> মাইকী চৰাইয়ে বাহ সাজে,বাহটো চাপৰ জোপোহা বা ফাৰ্ণ গছৰ মাজত সজে। এবাৰত দুটা ধূসৰ ৰঙৰ দাগযুক্ত কণী পাৰে। পোৱালি চৰাইবোৰ বাদামী আৰু দাগযুক্ত হয়।<ref name=hbk/> বাহটো তুলনামূলকভাৱে ডাঙৰ, মোটা আৰু বলৰ দৰে আকৃতিৰ আৰু চেজৰ বা ঘাঁহজাতীয় উদ্ভিদদ্বাৰা তৈয়াৰী। বাহটোত শুকান পাত আৰু ফাৰ্ণ থাকে। বাহটোৰ বাহ্যিক ব্যাস প্ৰায় ৬ ইঞ্চি (১৫ চে.মি.) আৰু কোনো ধৰণৰ আৱৰণৰ নৰখাকৈ কণীৰ গহ্বৰটো প্ৰায় ২ ইঞ্চি (৫.১ চে.মি.) ব্যাস আৰু ২ ইঞ্চি (৫.১ চে.মি.) গভীৰ হয়। বাহটো সাধাৰণতে জোপোহাৰ মাজত প্ৰায় ১ৰ পৰা ৩ ফুট (০.৩০ৰ পৰা ০.৯১ মিটাৰ) উচ্চতাত ৰখা হয় আৰু ওপৰ ফালে প্ৰৱেশদ্বাৰ বা ফুটা থাকে।<ref>{{cite book|author=Hume, A. O.|year=1890|title=The nests and eggs of Indian Birds|publisher=R H Porter, London|volume=2|url=https://archive.org/stream/nestseggsofindia02humerich#page/14/mode/2up| pages=14–16}}</ref><ref>{{cite journal|url=https://archive.org/stream/ibis53brit#page/318/mode/1up|title= On the nidification of certain South-Indian birds|author=Morgan, Rhodes W|pages=313–323|year=1875 |volume=5|issue=19|journal=Ibis|doi=10.1111/j.1474-919X.1875.tb05973.x}}</ref> এই ক’লা-কমলা ৰঙৰ মাখি ধৰা চৰাই বিধৰ খাদ্য সংগ্ৰহৰ সৰ্বাধিক সক্ৰিয় সময় হৈছে ৰাতিপুৱা সোনকালে অৰ্থাৎ সূৰ্য্যোদয়ৰ আগে আগে আৰু সন্ধিয়া আন্ধাৰ হোৱাৰ আগে আগে। এই সময়ছোৱাত ইহঁতে প্ৰতি ঘণ্টাত প্ৰায় ১০০টালৈকে পোক-পতংগ ধৰি খাব পাৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে, দুপৰীয়া সময়ত খাদ্য সংগ্ৰহৰ দক্ষতা প্ৰায় আধালৈ কমি যায়।<ref name=marbnhs/> ক’লা-কমলা ৰঙৰ মাখি ধৰা ফ্লাইকেচাৰ আৰু ৰাফাছ-চেষ্টেড ফ্লাইকেচাৰ হৈছে ফিচেডুলা গণৰ একমাত্ৰ স্থায়ী বা পৰিভ্ৰমণ নকৰা প্ৰজাতি। অৰ্থাৎ, আন বহুতো ফিচেডুলা প্ৰজাতিৰ দৰে ইহঁতে ঋতু অনুসৰি দীঘলীয়া দূৰত্বলৈ পৰিভ্ৰমণ নকৰে। দূৰপাল্লাৰ পৰিভ্ৰমী ফিচেডুলা প্ৰজাতিসমূহৰ তুলনাত এই চৰাইৰ ডেউকা দীঘল আৰু আগফাললৈ জোঙা নহয়। এই ডেউকাৰ গঠনৰ পাৰ্থক্য ইয়াৰ স্থায়ী জীৱনশৈলীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ধৰা হয়।<ref>{{cite journal| journal=Contributions to Zoology| last=Outlaw| first=Diana| volume=80| issue=4| pages=279–284| year=2011| title=Morphological evolution of some migratory Ficedula flycatchers| url=http://dpc.uba.uva.nl/cgi/t/text/get-pdf?idno=m8004a05;c=ctz| doi=10.1163/18759866-08004005| access-date=4 May 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20160304053634/http://dpc.uba.uva.nl/cgi/t/text/get-pdf?idno=m8004a05;c=ctz| archive-date=4 March 2016| doi-access=free}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} kuokgj0w9b36r069jymr3o3k02dggug 0 138537 625549 2026-08-09T14:16:34Z AjayDas 12623 [[যক্ষগণ]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 625549 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[যক্ষগণ]] jjuxayna6qvy2q7r28fk5vmihtqwhh7 0 138538 625556 2026-08-09T14:22:18Z AjayDas 12623 [[চেণ্ডা]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 625556 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[চেণ্ডা]] 2j807l8wzdr8fflzaxyvu4cljwz3rxq 0 138539 625557 2026-08-09T14:22:50Z AjayDas 12623 [[চেণ্ডা]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 625557 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[চেণ্ডা]] 2j807l8wzdr8fflzaxyvu4cljwz3rxq 0 138540 625562 2026-08-09T14:33:50Z AjayDas 12623 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox food | name = কুট্টুকাৰী | image = Koottukari Food kerala.jpg | image_size = 250px | caption = | alternate_name = | country = [[ভাৰত]] | region = [[কেৰালা]] | creator = | course = | type = [[আঞ্জা]] | served = | main_ingredient = | variations = | calories = | other =... 625562 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = কুট্টুকাৰী | image = Koottukari Food kerala.jpg | image_size = 250px | caption = | alternate_name = | country = [[ভাৰত]] | region = [[কেৰালা]] | creator = | course = | type = [[আঞ্জা]] | served = | main_ingredient = | variations = | calories = | other = }} '''কুট্টুকাৰী''' ({{lang-en|Koottukari}}) দক্ষিণ [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ এবিধ পৰম্পৰাগত থলুৱা আঞ্জা বা ব্যঞ্জন। ইয়াক 'কুট্টু কাৰী' বুলিও লিখা হয়। এই আঞ্জাখন মূলত বিভিন্ন ধৰণৰ শাক-পাচলি আৰু দাইল বা বুটৰ সৈতে ভজা [[নৰিকল]]ৰ মিশ্ৰণেৰে ডাঠকৈ প্ৰস্তুত কৰা হয়। কেৰালাৰ পৰম্পৰাগত নিৰামিষ ভোজ '[[সাদ্যা]]'ৰ ই এক অপৰিহাৰ্য আৰু অন্যতম প্ৰধান পদ। [[ওনাম]] উৎসৱ আৰু কেৰালাৰ অন্যান্য মাংগলিক অনুষ্ঠান বা উৎসৱ-পাৰ্বনত এই ভোজ পৰিৱেশন কৰা হয়।<ref name="vri">{{cite web |last=Sanghvi |first=Dassana Amit |title=Kootu Curry (Koottukari Recipe) |url=https://vegrecipesofindia.com |website=Dassana's Veg Recipes |access-date=22 July 2026}}</ref><ref name="restaurantindia">{{cite web |title=Kootu Curry Recipe: Traditional Kerala-Style Curry for Your Festive Menu |url=https://restaurantindia.in |website=Restaurant India |access-date=22 July 2026}}</ref><ref name="ktsadya">{{cite web |title=What is Kerala Sadya and what is special about it? |url=https://keralatourism.org |publisher=Kerala Tourism, Government of Kerala |access-date=22 July 2026}}</ref> দক্ষিণ ভাৰতৰ অন্যান্য 'কুট্টু' ব্যঞ্জনৰ দৰেই ইয়াকো শাক-পাচলি আৰু দাইল একেলগে সিজাই তৈয়াৰ কৰা হয়।<ref name="restaurantindia"/> == প্ৰস্তুত প্ৰণালী == কুট্টুকাৰী প্ৰস্তুত কৰিবলৈ মূলত এক বা একাধিক শাক-পাচলি আৰু বুট বা দাইলৰ প্ৰয়োজন হয়। ইয়াত সচৰাচৰ ব্যৱহাৰ হোৱা শাক-পাচলিবোৰৰ ভিতৰত কাঠ-আলু, কাচকল, চাল-কোমোৰা, ৰঙালাউ, গাজৰ আৰু ধুন্দুলী আদি অন্যতম। আনহাতে দাইলজাতীয় উপাদান হিচাপে ঘাইকৈ ক'লা [[বুট]] বা বুটমাহ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="vri"/><ref name="restaurantindia"/> প্ৰথমে শাক-পাচলিবোৰ আৰু তিয়াই থোৱা বুটখিনি হালধিৰ সৈতে কোমল হোৱালৈকে ভালদৰে সিজাই লোৱা হয়।<ref name="mariasmenu">{{cite web |title=Kootu Curry - Onam Sadya Recipe |url=https://mariasmenu.com |website=MariasMenu |date=9 September 2013 |access-date=22 July 2026}}</ref> এই ব্যঞ্জনবিধৰ আচল সোৱাদ আহে নৰিকলৰ পৰা। কুৰুকি লোৱা নৰিকলখিনিক জীৰা আৰু শুকান ৰঙা জলকীয়াৰ সৈতে ভালদৰে মটীয়া ৰং নোহোৱালৈকে ভাজি লোৱা হয়। তাৰ পিছত সেইখিনি পিহি এটা পেষ্ট তৈয়াৰ কৰি সিজাই থোৱা শাক-পাচলিৰ সৈতে মিলাই দিয়া হয়।<ref name="restaurantindia"/><ref name="vri"/> শেষত আঞ্জাখনত নৰিকল তেল, সৰিয়হ আৰু নৰসিংহ পাতৰ এটা সুগন্ধি বাগৰ বা তৰকা দিয়া হয়। কিছুমান ৰান্ধনীয়ে ইয়াত অলপ মিঠা সোৱাদ আনিমলৈ সামান্য পৰিমাণে গুড়ো যোগ কৰে।<ref name="vri"<ref name="kothiyavunu">{{cite web |title=Kootu Curry - Sadya Special |url=https://kothiyavunu.com |website=Kothiyavunu.com |date=11 April 2012 |access-date=22 July 2026}}</ref> ইয়াৰ ফলত আঞ্জাখন ডাঠ, মৃদু মছলাযুক্ত আৰু ভজা নৰিকলৰ এক সুন্দৰ সোৱাদযুক্ত হৈ পৰে।<ref name="restaurantindia"/> কেৰালাৰ বিভিন্ন অঞ্চলভেদে ইয়াৰ প্ৰস্তুত প্ৰণালীত সামান্য তাৰতম্য দেখা যায়, যি মূলতঃ নৰিকলখিনি কিমান গভীৰভাৱে ভজা হৈছে আৰু ইয়াত কিমান পৰিমাণৰ জালুক দিয়া হৈছে তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। মন্দিৰ আৰু ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ ৰন্ধনশৈলীত ব্যৱহাৰ হোৱা পাতল সাত্বিক আৰ্হিত পিয়াঁজ আৰু নহৰু সম্পূৰ্ণৰূপে বাদ দিয়া হয়। আনহাতে মালাবাৰ অঞ্চলৰ কান্নুৰৰ আশে-পাশে তৈয়াৰ কৰা সংস্কৰণটোত নৰিকলখিনিক একেবাৰে গাঢ় মটীয়া হোৱাকৈ ভজা হয় আৰু ইয়াত যথেষ্ট পৰিমাণে ক'লা জালুকৰ গুড়ি ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="restaurantindia"/> == সাদ্যা ভোজ == মালয়ালীসকলে কলপাতত পৰিৱেশন কৰা পৰম্পৰাগত নিৰামিষ ভোজ '[[সাদ্যা]]'ৰ কুট্টুকাৰী হৈছে অন্যতম এক প্ৰধান আঞ্জা। এখন সম্পূৰ্ণ সাদ্যা ভোজত কল পাতখনত এক নিৰ্দিষ্ট ক্ৰমত ২০টাতকৈও অধিক পদ সজাই দিয়া হয় আৰু কুট্টুকাৰী সেই নিয়মীয়া পদসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref name="ktsadya"/><ref name="restaurantindia"/> বিয়া-সবাহ, মন্দিৰৰ উৎসৱ আৰু বিশেষকৈ [[ওনাম]] উৎসৱৰ সময়ত এই বিশেষ ভোজৰ আয়োজন কৰা হয়।<ref name="ktsadya"/> == লগতে চাওক == * [[কেৰালাৰ ৰন্ধনশৈলী]] == তথ্যসূত্ৰ == {{commons category|Koottukari| কুট্টুকাৰী}} {{Reflist}} iu2szpa2yvld9gspre9ewh7b7mf4jzr 625563 625562 2026-08-09T14:34:51Z AjayDas 12623 added [[Category:কেৰালাৰ খাদ‍্য]] using [[WP:HC|HotCat]] 625563 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = কুট্টুকাৰী | image = Koottukari Food kerala.jpg | image_size = 250px | caption = | alternate_name = | country = [[ভাৰত]] | region = [[কেৰালা]] | creator = | course = | type = [[আঞ্জা]] | served = | main_ingredient = | variations = | calories = | other = }} '''কুট্টুকাৰী''' ({{lang-en|Koottukari}}) দক্ষিণ [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ এবিধ পৰম্পৰাগত থলুৱা আঞ্জা বা ব্যঞ্জন। ইয়াক 'কুট্টু কাৰী' বুলিও লিখা হয়। এই আঞ্জাখন মূলত বিভিন্ন ধৰণৰ শাক-পাচলি আৰু দাইল বা বুটৰ সৈতে ভজা [[নৰিকল]]ৰ মিশ্ৰণেৰে ডাঠকৈ প্ৰস্তুত কৰা হয়। কেৰালাৰ পৰম্পৰাগত নিৰামিষ ভোজ '[[সাদ্যা]]'ৰ ই এক অপৰিহাৰ্য আৰু অন্যতম প্ৰধান পদ। [[ওনাম]] উৎসৱ আৰু কেৰালাৰ অন্যান্য মাংগলিক অনুষ্ঠান বা উৎসৱ-পাৰ্বনত এই ভোজ পৰিৱেশন কৰা হয়।<ref name="vri">{{cite web |last=Sanghvi |first=Dassana Amit |title=Kootu Curry (Koottukari Recipe) |url=https://vegrecipesofindia.com |website=Dassana's Veg Recipes |access-date=22 July 2026}}</ref><ref name="restaurantindia">{{cite web |title=Kootu Curry Recipe: Traditional Kerala-Style Curry for Your Festive Menu |url=https://restaurantindia.in |website=Restaurant India |access-date=22 July 2026}}</ref><ref name="ktsadya">{{cite web |title=What is Kerala Sadya and what is special about it? |url=https://keralatourism.org |publisher=Kerala Tourism, Government of Kerala |access-date=22 July 2026}}</ref> দক্ষিণ ভাৰতৰ অন্যান্য 'কুট্টু' ব্যঞ্জনৰ দৰেই ইয়াকো শাক-পাচলি আৰু দাইল একেলগে সিজাই তৈয়াৰ কৰা হয়।<ref name="restaurantindia"/> == প্ৰস্তুত প্ৰণালী == কুট্টুকাৰী প্ৰস্তুত কৰিবলৈ মূলত এক বা একাধিক শাক-পাচলি আৰু বুট বা দাইলৰ প্ৰয়োজন হয়। ইয়াত সচৰাচৰ ব্যৱহাৰ হোৱা শাক-পাচলিবোৰৰ ভিতৰত কাঠ-আলু, কাচকল, চাল-কোমোৰা, ৰঙালাউ, গাজৰ আৰু ধুন্দুলী আদি অন্যতম। আনহাতে দাইলজাতীয় উপাদান হিচাপে ঘাইকৈ ক'লা [[বুট]] বা বুটমাহ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="vri"/><ref name="restaurantindia"/> প্ৰথমে শাক-পাচলিবোৰ আৰু তিয়াই থোৱা বুটখিনি হালধিৰ সৈতে কোমল হোৱালৈকে ভালদৰে সিজাই লোৱা হয়।<ref name="mariasmenu">{{cite web |title=Kootu Curry - Onam Sadya Recipe |url=https://mariasmenu.com |website=MariasMenu |date=9 September 2013 |access-date=22 July 2026}}</ref> এই ব্যঞ্জনবিধৰ আচল সোৱাদ আহে নৰিকলৰ পৰা। কুৰুকি লোৱা নৰিকলখিনিক জীৰা আৰু শুকান ৰঙা জলকীয়াৰ সৈতে ভালদৰে মটীয়া ৰং নোহোৱালৈকে ভাজি লোৱা হয়। তাৰ পিছত সেইখিনি পিহি এটা পেষ্ট তৈয়াৰ কৰি সিজাই থোৱা শাক-পাচলিৰ সৈতে মিলাই দিয়া হয়।<ref name="restaurantindia"/><ref name="vri"/> শেষত আঞ্জাখনত নৰিকল তেল, সৰিয়হ আৰু নৰসিংহ পাতৰ এটা সুগন্ধি বাগৰ বা তৰকা দিয়া হয়। কিছুমান ৰান্ধনীয়ে ইয়াত অলপ মিঠা সোৱাদ আনিমলৈ সামান্য পৰিমাণে গুড়ো যোগ কৰে।<ref name="vri"<ref name="kothiyavunu">{{cite web |title=Kootu Curry - Sadya Special |url=https://kothiyavunu.com |website=Kothiyavunu.com |date=11 April 2012 |access-date=22 July 2026}}</ref> ইয়াৰ ফলত আঞ্জাখন ডাঠ, মৃদু মছলাযুক্ত আৰু ভজা নৰিকলৰ এক সুন্দৰ সোৱাদযুক্ত হৈ পৰে।<ref name="restaurantindia"/> কেৰালাৰ বিভিন্ন অঞ্চলভেদে ইয়াৰ প্ৰস্তুত প্ৰণালীত সামান্য তাৰতম্য দেখা যায়, যি মূলতঃ নৰিকলখিনি কিমান গভীৰভাৱে ভজা হৈছে আৰু ইয়াত কিমান পৰিমাণৰ জালুক দিয়া হৈছে তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। মন্দিৰ আৰু ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ ৰন্ধনশৈলীত ব্যৱহাৰ হোৱা পাতল সাত্বিক আৰ্হিত পিয়াঁজ আৰু নহৰু সম্পূৰ্ণৰূপে বাদ দিয়া হয়। আনহাতে মালাবাৰ অঞ্চলৰ কান্নুৰৰ আশে-পাশে তৈয়াৰ কৰা সংস্কৰণটোত নৰিকলখিনিক একেবাৰে গাঢ় মটীয়া হোৱাকৈ ভজা হয় আৰু ইয়াত যথেষ্ট পৰিমাণে ক'লা জালুকৰ গুড়ি ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="restaurantindia"/> == সাদ্যা ভোজ == মালয়ালীসকলে কলপাতত পৰিৱেশন কৰা পৰম্পৰাগত নিৰামিষ ভোজ '[[সাদ্যা]]'ৰ কুট্টুকাৰী হৈছে অন্যতম এক প্ৰধান আঞ্জা। এখন সম্পূৰ্ণ সাদ্যা ভোজত কল পাতখনত এক নিৰ্দিষ্ট ক্ৰমত ২০টাতকৈও অধিক পদ সজাই দিয়া হয় আৰু কুট্টুকাৰী সেই নিয়মীয়া পদসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref name="ktsadya"/><ref name="restaurantindia"/> বিয়া-সবাহ, মন্দিৰৰ উৎসৱ আৰু বিশেষকৈ [[ওনাম]] উৎসৱৰ সময়ত এই বিশেষ ভোজৰ আয়োজন কৰা হয়।<ref name="ktsadya"/> == লগতে চাওক == * [[কেৰালাৰ ৰন্ধনশৈলী]] == তথ্যসূত্ৰ == {{commons category|Koottukari| কুট্টুকাৰী}} {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ খাদ‍্য]] ia2luw07yigv6gu4cpc4br7x73nvk4t 625566 625563 2026-08-09T14:38:22Z AjayDas 12623 /* প্ৰস্তুত প্ৰণালী */ 625566 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = কুট্টুকাৰী | image = Koottukari Food kerala.jpg | image_size = 250px | caption = | alternate_name = | country = [[ভাৰত]] | region = [[কেৰালা]] | creator = | course = | type = [[আঞ্জা]] | served = | main_ingredient = | variations = | calories = | other = }} '''কুট্টুকাৰী''' ({{lang-en|Koottukari}}) দক্ষিণ [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ এবিধ পৰম্পৰাগত থলুৱা আঞ্জা বা ব্যঞ্জন। ইয়াক 'কুট্টু কাৰী' বুলিও লিখা হয়। এই আঞ্জাখন মূলত বিভিন্ন ধৰণৰ শাক-পাচলি আৰু দাইল বা বুটৰ সৈতে ভজা [[নৰিকল]]ৰ মিশ্ৰণেৰে ডাঠকৈ প্ৰস্তুত কৰা হয়। কেৰালাৰ পৰম্পৰাগত নিৰামিষ ভোজ '[[সাদ্যা]]'ৰ ই এক অপৰিহাৰ্য আৰু অন্যতম প্ৰধান পদ। [[ওনাম]] উৎসৱ আৰু কেৰালাৰ অন্যান্য মাংগলিক অনুষ্ঠান বা উৎসৱ-পাৰ্বনত এই ভোজ পৰিৱেশন কৰা হয়।<ref name="vri">{{cite web |last=Sanghvi |first=Dassana Amit |title=Kootu Curry (Koottukari Recipe) |url=https://vegrecipesofindia.com |website=Dassana's Veg Recipes |access-date=22 July 2026}}</ref><ref name="restaurantindia">{{cite web |title=Kootu Curry Recipe: Traditional Kerala-Style Curry for Your Festive Menu |url=https://restaurantindia.in |website=Restaurant India |access-date=22 July 2026}}</ref><ref name="ktsadya">{{cite web |title=What is Kerala Sadya and what is special about it? |url=https://keralatourism.org |publisher=Kerala Tourism, Government of Kerala |access-date=22 July 2026}}</ref> দক্ষিণ ভাৰতৰ অন্যান্য 'কুট্টু' ব্যঞ্জনৰ দৰেই ইয়াকো শাক-পাচলি আৰু দাইল একেলগে সিজাই তৈয়াৰ কৰা হয়।<ref name="restaurantindia"/> == প্ৰস্তুত প্ৰণালী == কুট্টুকাৰী প্ৰস্তুত কৰিবলৈ মূলত এক বা একাধিক শাক-পাচলি আৰু বুট বা দাইলৰ প্ৰয়োজন হয়। ইয়াত সচৰাচৰ ব্যৱহাৰ হোৱা শাক-পাচলিবোৰৰ ভিতৰত কাঠ-আলু, কাচকল, চাল-কোমোৰা, ৰঙালাউ, গাজৰ আৰু ধুন্দুলী আদি অন্যতম। আনহাতে দাইলজাতীয় উপাদান হিচাপে ঘাইকৈ ক'লা [[বুট]] বা বুটমাহ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="vri"/><ref name="restaurantindia"/> প্ৰথমে শাক-পাচলিবোৰ আৰু তিয়াই থোৱা বুটখিনি হালধিৰ সৈতে কোমল হোৱালৈকে ভালদৰে সিজাই লোৱা হয়।<ref name="mariasmenu">{{cite web |title=Kootu Curry - Onam Sadya Recipe |url=https://mariasmenu.com |website=MariasMenu |date=9 September 2013 |access-date=22 July 2026}}</ref> এই ব্যঞ্জনবিধৰ আচল সোৱাদ আহে নৰিকলৰ পৰা। কুৰুকি লোৱা নৰিকলখিনিক জীৰা আৰু শুকান ৰঙা জলকীয়াৰ সৈতে ভালদৰে মটীয়া ৰং নোহোৱালৈকে ভাজি লোৱা হয়। তাৰ পিছত সেইখিনি পিহি এটা পেষ্ট তৈয়াৰ কৰি সিজাই থোৱা শাক-পাচলিৰ সৈতে মিলাই দিয়া হয়।<ref name="restaurantindia"/><ref name="vri"/> শেষত আঞ্জাখনত নৰিকল তেল, সৰিয়হ আৰু নৰসিংহ পাতৰ এটা সুগন্ধি বাগৰ বা তৰকা দিয়া হয়। কিছুমান ৰান্ধনীয়ে ইয়াত অলপ মিঠা সোৱাদ আনিমলৈ সামান্য পৰিমাণে গুড়ো যোগ কৰে।<ref name="vri"<ref name="kothi">{{cite web |title=Kootu Curry - Sadya Special |url=https://kothiyavunu.com |website=Kothiyavunu.com |date=11 April 2012 |access-date=22 July 2026}}</ref> ইয়াৰ ফলত আঞ্জাখন ডাঠ, মৃদু মছলাযুক্ত আৰু ভজা নৰিকলৰ এক সুন্দৰ সোৱাদযুক্ত হৈ পৰে।<ref name="restaurantindia"/> কেৰালাৰ বিভিন্ন অঞ্চলভেদে ইয়াৰ প্ৰস্তুত প্ৰণালীত সামান্য তাৰতম্য দেখা যায়, যি মূলতঃ নৰিকলখিনি কিমান গভীৰভাৱে ভজা হৈছে আৰু ইয়াত কিমান পৰিমাণৰ জালুক দিয়া হৈছে তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। মন্দিৰ আৰু ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ ৰন্ধনশৈলীত ব্যৱহাৰ হোৱা পাতল সাত্বিক আৰ্হিত পিয়াঁজ আৰু নহৰু সম্পূৰ্ণৰূপে বাদ দিয়া হয়। আনহাতে মালাবাৰ অঞ্চলৰ কান্নুৰৰ আশে-পাশে তৈয়াৰ কৰা সংস্কৰণটোত নৰিকলখিনিক একেবাৰে গাঢ় মটীয়া হোৱাকৈ ভজা হয় আৰু ইয়াত যথেষ্ট পৰিমাণে ক'লা জালুকৰ গুড়ি ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="restaurantindia"/> == সাদ্যা ভোজ == মালয়ালীসকলে কলপাতত পৰিৱেশন কৰা পৰম্পৰাগত নিৰামিষ ভোজ '[[সাদ্যা]]'ৰ কুট্টুকাৰী হৈছে অন্যতম এক প্ৰধান আঞ্জা। এখন সম্পূৰ্ণ সাদ্যা ভোজত কল পাতখনত এক নিৰ্দিষ্ট ক্ৰমত ২০টাতকৈও অধিক পদ সজাই দিয়া হয় আৰু কুট্টুকাৰী সেই নিয়মীয়া পদসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref name="ktsadya"/><ref name="restaurantindia"/> বিয়া-সবাহ, মন্দিৰৰ উৎসৱ আৰু বিশেষকৈ [[ওনাম]] উৎসৱৰ সময়ত এই বিশেষ ভোজৰ আয়োজন কৰা হয়।<ref name="ktsadya"/> == লগতে চাওক == * [[কেৰালাৰ ৰন্ধনশৈলী]] == তথ্যসূত্ৰ == {{commons category|Koottukari| কুট্টুকাৰী}} {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ খাদ‍্য]] 05zo8i5qslx2b2fkep4mffu8hhzq7ur 625567 625566 2026-08-09T14:39:07Z AjayDas 12623 /* প্ৰস্তুত প্ৰণালী */ 625567 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = কুট্টুকাৰী | image = Koottukari Food kerala.jpg | image_size = 250px | caption = | alternate_name = | country = [[ভাৰত]] | region = [[কেৰালা]] | creator = | course = | type = [[আঞ্জা]] | served = | main_ingredient = | variations = | calories = | other = }} '''কুট্টুকাৰী''' ({{lang-en|Koottukari}}) দক্ষিণ [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ এবিধ পৰম্পৰাগত থলুৱা আঞ্জা বা ব্যঞ্জন। ইয়াক 'কুট্টু কাৰী' বুলিও লিখা হয়। এই আঞ্জাখন মূলত বিভিন্ন ধৰণৰ শাক-পাচলি আৰু দাইল বা বুটৰ সৈতে ভজা [[নৰিকল]]ৰ মিশ্ৰণেৰে ডাঠকৈ প্ৰস্তুত কৰা হয়। কেৰালাৰ পৰম্পৰাগত নিৰামিষ ভোজ '[[সাদ্যা]]'ৰ ই এক অপৰিহাৰ্য আৰু অন্যতম প্ৰধান পদ। [[ওনাম]] উৎসৱ আৰু কেৰালাৰ অন্যান্য মাংগলিক অনুষ্ঠান বা উৎসৱ-পাৰ্বনত এই ভোজ পৰিৱেশন কৰা হয়।<ref name="vri">{{cite web |last=Sanghvi |first=Dassana Amit |title=Kootu Curry (Koottukari Recipe) |url=https://vegrecipesofindia.com |website=Dassana's Veg Recipes |access-date=22 July 2026}}</ref><ref name="restaurantindia">{{cite web |title=Kootu Curry Recipe: Traditional Kerala-Style Curry for Your Festive Menu |url=https://restaurantindia.in |website=Restaurant India |access-date=22 July 2026}}</ref><ref name="ktsadya">{{cite web |title=What is Kerala Sadya and what is special about it? |url=https://keralatourism.org |publisher=Kerala Tourism, Government of Kerala |access-date=22 July 2026}}</ref> দক্ষিণ ভাৰতৰ অন্যান্য 'কুট্টু' ব্যঞ্জনৰ দৰেই ইয়াকো শাক-পাচলি আৰু দাইল একেলগে সিজাই তৈয়াৰ কৰা হয়।<ref name="restaurantindia"/> == প্ৰস্তুত প্ৰণালী == কুট্টুকাৰী প্ৰস্তুত কৰিবলৈ মূলত এক বা একাধিক শাক-পাচলি আৰু বুট বা দাইলৰ প্ৰয়োজন হয়। ইয়াত সচৰাচৰ ব্যৱহাৰ হোৱা শাক-পাচলিবোৰৰ ভিতৰত কাঠ-আলু, কাচকল, চাল-কোমোৰা, ৰঙালাউ, গাজৰ আৰু ধুন্দুলী আদি অন্যতম। আনহাতে দাইলজাতীয় উপাদান হিচাপে ঘাইকৈ ক'লা [[বুট]] বা বুটমাহ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="vri"/><ref name="restaurantindia"/> প্ৰথমে শাক-পাচলিবোৰ আৰু তিয়াই থোৱা বুটখিনি হালধিৰ সৈতে কোমল হোৱালৈকে ভালদৰে সিজাই লোৱা হয়।<ref name="mariasmenu">{{cite web |title=Kootu Curry - Onam Sadya Recipe |url=https://mariasmenu.com |website=MariasMenu |date=9 September 2013 |access-date=22 July 2026}}</ref> এই ব্যঞ্জনবিধৰ আচল সোৱাদ আহে নৰিকলৰ পৰা। কুৰুকি লোৱা নৰিকলখিনিক জীৰা আৰু শুকান ৰঙা জলকীয়াৰ সৈতে ভালদৰে মটীয়া ৰং নোহোৱালৈকে ভাজি লোৱা হয়। তাৰ পিছত সেইখিনি পিহি এটা পেষ্ট তৈয়াৰ কৰি সিজাই থোৱা শাক-পাচলিৰ সৈতে মিলাই দিয়া হয়।<ref name="restaurantindia"/><ref name="vri"/> শেষত আঞ্জাখনত নৰিকল তেল, সৰিয়হ আৰু নৰসিংহ পাতৰ এটা সুগন্ধি বাগৰ বা তৰকা দিয়া হয়। কিছুমান ৰান্ধনীয়ে ইয়াত অলপ মিঠা সোৱাদ আনিমলৈ সামান্য পৰিমাণে গুড়ো যোগ কৰে।<ref name="vri"><ref name="kothi">{{cite web |title=Kootu Curry - Sadya Special |url=https://kothiyavunu.com |website=Kothiyavunu.com |date=11 April 2012 |access-date=22 July 2026}}</ref> ইয়াৰ ফলত আঞ্জাখন ডাঠ, মৃদু মছলাযুক্ত আৰু ভজা নৰিকলৰ এক সুন্দৰ সোৱাদযুক্ত হৈ পৰে।<ref name="restaurantindia"/> কেৰালাৰ বিভিন্ন অঞ্চলভেদে ইয়াৰ প্ৰস্তুত প্ৰণালীত সামান্য তাৰতম্য দেখা যায়, যি মূলতঃ নৰিকলখিনি কিমান গভীৰভাৱে ভজা হৈছে আৰু ইয়াত কিমান পৰিমাণৰ জালুক দিয়া হৈছে তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। মন্দিৰ আৰু ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ ৰন্ধনশৈলীত ব্যৱহাৰ হোৱা পাতল সাত্বিক আৰ্হিত পিয়াঁজ আৰু নহৰু সম্পূৰ্ণৰূপে বাদ দিয়া হয়। আনহাতে মালাবাৰ অঞ্চলৰ কান্নুৰৰ আশে-পাশে তৈয়াৰ কৰা সংস্কৰণটোত নৰিকলখিনিক একেবাৰে গাঢ় মটীয়া হোৱাকৈ ভজা হয় আৰু ইয়াত যথেষ্ট পৰিমাণে ক'লা জালুকৰ গুড়ি ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="restaurantindia"/> == সাদ্যা ভোজ == মালয়ালীসকলে কলপাতত পৰিৱেশন কৰা পৰম্পৰাগত নিৰামিষ ভোজ '[[সাদ্যা]]'ৰ কুট্টুকাৰী হৈছে অন্যতম এক প্ৰধান আঞ্জা। এখন সম্পূৰ্ণ সাদ্যা ভোজত কল পাতখনত এক নিৰ্দিষ্ট ক্ৰমত ২০টাতকৈও অধিক পদ সজাই দিয়া হয় আৰু কুট্টুকাৰী সেই নিয়মীয়া পদসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref name="ktsadya"/><ref name="restaurantindia"/> বিয়া-সবাহ, মন্দিৰৰ উৎসৱ আৰু বিশেষকৈ [[ওনাম]] উৎসৱৰ সময়ত এই বিশেষ ভোজৰ আয়োজন কৰা হয়।<ref name="ktsadya"/> == লগতে চাওক == * [[কেৰালাৰ ৰন্ধনশৈলী]] == তথ্যসূত্ৰ == {{commons category|Koottukari| কুট্টুকাৰী}} {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ খাদ‍্য]] 9u2cpkv4q6uyfqjzs9j3ngzz38jlw2u 625568 625567 2026-08-09T14:39:54Z AjayDas 12623 /* প্ৰস্তুত প্ৰণালী */ 625568 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = কুট্টুকাৰী | image = Koottukari Food kerala.jpg | image_size = 250px | caption = | alternate_name = | country = [[ভাৰত]] | region = [[কেৰালা]] | creator = | course = | type = [[আঞ্জা]] | served = | main_ingredient = | variations = | calories = | other = }} '''কুট্টুকাৰী''' ({{lang-en|Koottukari}}) দক্ষিণ [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ এবিধ পৰম্পৰাগত থলুৱা আঞ্জা বা ব্যঞ্জন। ইয়াক 'কুট্টু কাৰী' বুলিও লিখা হয়। এই আঞ্জাখন মূলত বিভিন্ন ধৰণৰ শাক-পাচলি আৰু দাইল বা বুটৰ সৈতে ভজা [[নৰিকল]]ৰ মিশ্ৰণেৰে ডাঠকৈ প্ৰস্তুত কৰা হয়। কেৰালাৰ পৰম্পৰাগত নিৰামিষ ভোজ '[[সাদ্যা]]'ৰ ই এক অপৰিহাৰ্য আৰু অন্যতম প্ৰধান পদ। [[ওনাম]] উৎসৱ আৰু কেৰালাৰ অন্যান্য মাংগলিক অনুষ্ঠান বা উৎসৱ-পাৰ্বনত এই ভোজ পৰিৱেশন কৰা হয়।<ref name="vri">{{cite web |last=Sanghvi |first=Dassana Amit |title=Kootu Curry (Koottukari Recipe) |url=https://vegrecipesofindia.com |website=Dassana's Veg Recipes |access-date=22 July 2026}}</ref><ref name="restaurantindia">{{cite web |title=Kootu Curry Recipe: Traditional Kerala-Style Curry for Your Festive Menu |url=https://restaurantindia.in |website=Restaurant India |access-date=22 July 2026}}</ref><ref name="ktsadya">{{cite web |title=What is Kerala Sadya and what is special about it? |url=https://keralatourism.org |publisher=Kerala Tourism, Government of Kerala |access-date=22 July 2026}}</ref> দক্ষিণ ভাৰতৰ অন্যান্য 'কুট্টু' ব্যঞ্জনৰ দৰেই ইয়াকো শাক-পাচলি আৰু দাইল একেলগে সিজাই তৈয়াৰ কৰা হয়।<ref name="restaurantindia"/> == প্ৰস্তুত প্ৰণালী == কুট্টুকাৰী প্ৰস্তুত কৰিবলৈ মূলত এক বা একাধিক শাক-পাচলি আৰু বুট বা দাইলৰ প্ৰয়োজন হয়। ইয়াত সচৰাচৰ ব্যৱহাৰ হোৱা শাক-পাচলিবোৰৰ ভিতৰত কাঠ-আলু, কাচকল, চাল-কোমোৰা, ৰঙালাউ, গাজৰ আৰু ধুন্দুলী আদি অন্যতম। আনহাতে দাইলজাতীয় উপাদান হিচাপে ঘাইকৈ ক'লা [[বুট]] বা বুটমাহ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="vri"/><ref name="restaurantindia"/> প্ৰথমে শাক-পাচলিবোৰ আৰু তিয়াই থোৱা বুটখিনি হালধিৰ সৈতে কোমল হোৱালৈকে ভালদৰে সিজাই লোৱা হয়।<ref name="mariasmenu">{{cite web |title=Kootu Curry - Onam Sadya Recipe |url=https://mariasmenu.com |website=MariasMenu |date=9 September 2013 |access-date=22 July 2026}}</ref> এই ব্যঞ্জনবিধৰ আচল সোৱাদ আহে নৰিকলৰ পৰা। কুৰুকি লোৱা নৰিকলখিনিক জীৰা আৰু শুকান ৰঙা জলকীয়াৰ সৈতে ভালদৰে মটীয়া ৰং নোহোৱালৈকে ভাজি লোৱা হয়। তাৰ পিছত সেইখিনি পিহি এটা পেষ্ট তৈয়াৰ কৰি সিজাই থোৱা শাক-পাচলিৰ সৈতে মিলাই দিয়া হয়।<ref name="restaurantindia"/><ref name="vri"/> শেষত আঞ্জাখনত নৰিকল তেল, সৰিয়হ আৰু নৰসিংহ পাতৰ এটা সুগন্ধি বাগৰ বা তৰকা দিয়া হয়। কিছুমান ৰান্ধনীয়ে ইয়াত অলপ মিঠা সোৱাদ আনিমলৈ সামান্য পৰিমাণে গুড়ো যোগ কৰে।<ref name="vri"/><ref name="kothi">{{cite web |title=Kootu Curry - Sadya Special |url=https://kothiyavunu.com |website=Kothiyavunu.com |date=11 April 2012 |access-date=22 July 2026}}</ref> ইয়াৰ ফলত আঞ্জাখন ডাঠ, মৃদু মছলাযুক্ত আৰু ভজা নৰিকলৰ এক সুন্দৰ সোৱাদযুক্ত হৈ পৰে।<ref name="restaurantindia"/> কেৰালাৰ বিভিন্ন অঞ্চলভেদে ইয়াৰ প্ৰস্তুত প্ৰণালীত সামান্য তাৰতম্য দেখা যায়, যি মূলতঃ নৰিকলখিনি কিমান গভীৰভাৱে ভজা হৈছে আৰু ইয়াত কিমান পৰিমাণৰ জালুক দিয়া হৈছে তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। মন্দিৰ আৰু ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ ৰন্ধনশৈলীত ব্যৱহাৰ হোৱা পাতল সাত্বিক আৰ্হিত পিয়াঁজ আৰু নহৰু সম্পূৰ্ণৰূপে বাদ দিয়া হয়। আনহাতে মালাবাৰ অঞ্চলৰ কান্নুৰৰ আশে-পাশে তৈয়াৰ কৰা সংস্কৰণটোত নৰিকলখিনিক একেবাৰে গাঢ় মটীয়া হোৱাকৈ ভজা হয় আৰু ইয়াত যথেষ্ট পৰিমাণে ক'লা জালুকৰ গুড়ি ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="restaurantindia"/> == সাদ্যা ভোজ == মালয়ালীসকলে কলপাতত পৰিৱেশন কৰা পৰম্পৰাগত নিৰামিষ ভোজ '[[সাদ্যা]]'ৰ কুট্টুকাৰী হৈছে অন্যতম এক প্ৰধান আঞ্জা। এখন সম্পূৰ্ণ সাদ্যা ভোজত কল পাতখনত এক নিৰ্দিষ্ট ক্ৰমত ২০টাতকৈও অধিক পদ সজাই দিয়া হয় আৰু কুট্টুকাৰী সেই নিয়মীয়া পদসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref name="ktsadya"/><ref name="restaurantindia"/> বিয়া-সবাহ, মন্দিৰৰ উৎসৱ আৰু বিশেষকৈ [[ওনাম]] উৎসৱৰ সময়ত এই বিশেষ ভোজৰ আয়োজন কৰা হয়।<ref name="ktsadya"/> == লগতে চাওক == * [[কেৰালাৰ ৰন্ধনশৈলী]] == তথ্যসূত্ৰ == {{commons category|Koottukari| কুট্টুকাৰী}} {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ খাদ‍্য]] 3jttzfyvauv6rgjczd1wg1kd78wjhbw 625569 625568 2026-08-09T14:43:30Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 625569 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = কুট্টুকাৰী | image = Koottukari Food kerala.jpg | image_size = 250px | caption = | alternate_name = | country = [[ভাৰত]] | region = [[কেৰালা]] | creator = | course = | type = [[আঞ্জা]] | served = | main_ingredient = | variations = | calories = | other = }} '''কুট্টুকাৰী''' ({{lang-en|Koottukari}}) দক্ষিণ [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ এবিধ পৰম্পৰাগত থলুৱা আঞ্জা বা ব্যঞ্জন। ইয়াক 'কুট্টু কাৰী' বুলিও লিখা হয়। এই আঞ্জাখন মূলত বিভিন্ন ধৰণৰ শাক-পাচলি আৰু দাইল বা বুটৰ সৈতে ভজা [[নাৰিকল]]ৰ মিশ্ৰণেৰে ডাঠকৈ প্ৰস্তুত কৰা হয়। কেৰালাৰ পৰম্পৰাগত নিৰামিষ ভোজ '[[সাদ্যা]]'ৰ ই এক অপৰিহাৰ্য আৰু অন্যতম প্ৰধান পদ। [[ওনাম]] উৎসৱ আৰু কেৰালাৰ অন্যান্য মাংগলিক অনুষ্ঠান বা উৎসৱ-পাৰ্বণত এই ভোজ পৰিৱেশন কৰা হয়।<ref name="vri">{{cite web |last=Sanghvi |first=Dassana Amit |title=Kootu Curry (Koottukari Recipe) |url=https://vegrecipesofindia.com |website=Dassana's Veg Recipes |access-date=22 July 2026}}</ref><ref name="restaurantindia">{{cite web |title=Kootu Curry Recipe: Traditional Kerala-Style Curry for Your Festive Menu |url=https://restaurantindia.in |website=Restaurant India |access-date=22 July 2026}}</ref><ref name="ktsadya">{{cite web |title=What is Kerala Sadya and what is special about it? |url=https://keralatourism.org |publisher=Kerala Tourism, Government of Kerala |access-date=22 July 2026}}</ref> দক্ষিণ ভাৰতৰ অন্যান্য 'কুট্টু' ব্যঞ্জনৰ দৰেই ইয়াকো শাক-পাচলি আৰু দাইল একেলগে সিজাই তৈয়াৰ কৰা হয়।<ref name="restaurantindia"/> == প্ৰস্তুত প্ৰণালী == কুট্টুকাৰী প্ৰস্তুত কৰিবলৈ মূলত এক বা একাধিক শাক-পাচলি আৰু বুট বা দাইলৰ প্ৰয়োজন হয়। ইয়াত সচৰাচৰ ব্যৱহাৰ হোৱা শাক-পাচলিবোৰৰ ভিতৰত কাঠ-আলু, কাচকল, চাল-কোমোৰা, ৰঙালাউ, গাজৰ আৰু ধুন্দুলী আদি অন্যতম। আনহাতে দাইলজাতীয় উপাদান হিচাপে ঘাইকৈ ক'লা [[বুট]] বা বুটমাহ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="vri"/><ref name="restaurantindia"/> প্ৰথমে শাক-পাচলিবোৰ আৰু তিয়াই থোৱা বুটখিনি হালধিৰ সৈতে কোমল হোৱালৈকে ভালদৰে সিজাই লোৱা হয়।<ref name="mariasmenu">{{cite web |title=Kootu Curry - Onam Sadya Recipe |url=https://mariasmenu.com |website=MariasMenu |date=9 September 2013 |access-date=22 July 2026}}</ref> এই ব্যঞ্জনবিধৰ আচল সোৱাদ আহে নাৰিকলৰপৰা। কুৰুকি লোৱা নাৰিকলখিনিক জীৰা আৰু শুকান ৰঙা জলকীয়াৰ সৈতে ভালদৰে মটীয়া ৰং নোহোৱালৈকে ভাজি লোৱা হয়। তাৰ পিছত সেইখিনি পিহি এটা পেষ্ট তৈয়াৰ কৰি সিজাই থোৱা শাক-পাচলিৰ সৈতে মিলাই দিয়া হয়।<ref name="restaurantindia"/><ref name="vri"/> শেষত আঞ্জাখনত নাৰিকল তেল, সৰিয়হ আৰু নৰসিংহ পাতৰ এটা সুগন্ধি বাগৰ বা তৰকা দিয়া হয়। কিছুমান ৰান্ধনীয়ে ইয়াত অলপ মিঠা সোৱাদ আনিমলৈ সামান্য পৰিমাণে গুড়ো যোগ কৰে।<ref name="vri"/><ref name="kothi">{{cite web |title=Kootu Curry - Sadya Special |url=https://kothiyavunu.com |website=Kothiyavunu.com |date=11 April 2012 |access-date=22 July 2026}}</ref> ইয়াৰ ফলত আঞ্জাখন ডাঠ, মৃদু মচলাযুক্ত আৰু ভজা নাৰিকলৰ এক সুন্দৰ সোৱাদযুক্ত হৈ পৰে।<ref name="restaurantindia"/> কেৰালাৰ বিভিন্ন অঞ্চলভেদে ইয়াৰ প্ৰস্তুত প্ৰণালীত সামান্য তাৰতম্য দেখা যায়, যি মূলতঃ নাৰিকলখিনি কিমান গভীৰভাৱে ভজা হৈছে আৰু ইয়াত কিমান পৰিমাণৰ জালুক দিয়া হৈছে তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। মন্দিৰ আৰু ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ ৰন্ধনশৈলীত ব্যৱহাৰ হোৱা পাতল সাত্বিক আৰ্হিত পিঁয়াজ আৰু নহৰু সম্পূৰ্ণৰূপে বাদ দিয়া হয়। আনহাতে মালাবাৰ অঞ্চলৰ কান্নুৰৰ আশে-পাশে তৈয়াৰ কৰা সংস্কৰণটোত নাৰিকলখিনিক একেবাৰে গাঢ় মটীয়া হোৱাকৈ ভজা হয় আৰু ইয়াত যথেষ্ট পৰিমাণে ক'লা জালুকৰ গুড়ি ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="restaurantindia"/> == সাদ্যা ভোজ == মালয়ালীসকলে কলপাতত পৰিৱেশন কৰা পৰম্পৰাগত নিৰামিষ ভোজ '[[সাদ্যা]]'ৰ কুট্টুকাৰী হৈছে অন্যতম এক প্ৰধান আঞ্জা। এখন সম্পূৰ্ণ সাদ্যা ভোজত কল পাতখনত এক নিৰ্দিষ্ট ক্ৰমত ২০টাতকৈও অধিক পদ সজাই দিয়া হয় আৰু কুট্টুকাৰী সেই নিয়মীয়া পদসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref name="ktsadya"/><ref name="restaurantindia"/> বিয়া-সবাহ, মন্দিৰৰ উৎসৱ আৰু বিশেষকৈ [[ওনাম]] উৎসৱৰ সময়ত এই বিশেষ ভোজৰ আয়োজন কৰা হয়।<ref name="ktsadya"/> == লগতে চাওক == * [[কেৰালাৰ ৰন্ধনশৈলী]] == তথ্যসূত্ৰ == {{commons category|Koottukari| কুট্টুকাৰী}} {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ খাদ‍্য]] d775vc7wg5x68jfs43jne9xkuqtlw36 0 138541 625564 2026-08-09T14:36:24Z AjayDas 12623 [[কুট্টুকাৰী]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 625564 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[কুট্টুকাৰী]] c8wc0hesq954p88088rq8wteo7u85d2 0 138542 625565 2026-08-09T14:36:53Z AjayDas 12623 [[কেৰালাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 625565 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[কেৰালাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী]] n69j0qt14aztx78teaklq6gxhj43ufw 0 138543 625570 2026-08-09T14:50:07Z AjayDas 12623 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox prepared food | name = ইঞ্জিপুলি | image = Puliyinchi with a face.jpg | caption = ইঞ্জিপুলি বা পুলি ইঞ্জিৰ এটা সজোৱা পাত্ৰ | alternate_name = পুলি ইঞ্জি, ইঞ্জি কাৰী | country = [[ভাৰত]] | region = [[কেৰালা]] | creator = | course = | type... 625570 wikitext text/x-wiki {{Infobox prepared food | name = ইঞ্জিপুলি | image = Puliyinchi with a face.jpg | caption = ইঞ্জিপুলি বা পুলি ইঞ্জিৰ এটা সজোৱা পাত্ৰ | alternate_name = পুলি ইঞ্জি, ইঞ্জি কাৰী | country = [[ভাৰত]] | region = [[কেৰালা]] | creator = | course = | type = [[আঞ্জা]] | served = | main_ingredient = [[আদা]], [[তেতেলী]], কেঁচা জলকীয়া, [[গুড়]] | variations = | calories = | other = }} '''ইঞ্জিপুলি''' (ইংৰাজী: Injipuli; মালয়ালম: ഇഞ്ചിപുളി), বা '''পুলি ইঞ্জি''' বা '''ইঞ্জি কাৰী''', দক্ষিণ [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ এবিধ পৰম্পৰাগত মিঠা, টেঙা আৰু জ্বলা সোৱাদযুক্ত আচাৰ বা চাটনিজাতীয় খাদ্য। ই ঘাইকৈ [[আদা]], [[তেতেলী]], কেঁচা জলকীয়া আৰু গুড়েৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref name="Hindu">{{cite news |last=Satyendran |first=Nita |title=Onam on a leaf |url=http://thehindu.com |work=[[The Hindu]] |date=10 September 2010 |access-date=27 May 2026}}</ref> কেৰালাৰ পৰম্পৰাগত নিৰামিষ ভোজ '[[সাদ্যা]]'ৰ ই এক অপৰিহাৰ্য আৰু নিয়মীয়া পদ। বিশেষকৈ [[ওনাম]] উৎসৱৰ সময়ত পৰিৱেশন কৰা ডাঙৰ ভোজত ইয়াক মুখ্য স্থান দিয়া হয়।<ref name="IndianExpress">{{cite news |title=Onam 2018: All the delicacies that make up the very vast Onam sadhya feast |url=https://indianexpress.com |work=[[The Indian Express]] |date=24 August 2018 |access-date=27 May 2026}}</ref> যদিও এই ব্যঞ্জনবিধ কেৰালাৰ সৈতে আটাইতকৈ বেছি জড়িত, তথাপি ওচৰ-চুবুৰীয়া ৰাজ্য [[তামিলনাডু]]তো বিবাহ আৰু আন আন মাংগলিক অনুষ্ঠানত ইয়াক পৰিৱেশন কৰা দেখা যায়।<ref name="GulfNewsSadya">{{cite news |title=Sadya: A feast from the land of feasts - Kerala |url=https://gulfnews.com |work=[[Gulf News]] |access-date=27 May 2026}}</ref> == নামৰ উৎপত্তি == এই ব্যঞ্জনৰ নামটো দ্ৰাবিড় ভাষাৰ দুটা মূল শব্দ 'ইঞ্জি' (যাৰ অৰ্থ আদা) আৰু 'পুলি' (যাৰ অৰ্থ তেতেলী) লগ লাগি গঠিত হৈছে। কেৰালাৰ বিভিন্ন অঞ্চলত ইয়াৰ দুয়োটা নাম অৰ্থাৎ 'ইঞ্জিপুলি' আৰু 'পুলি ইঞ্জি' সমাৰ্থকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="Hindu" /> == প্ৰস্তুত প্ৰণালী == প্ৰথমে আদাখিনি চাঁচি লৈ সৰু সৰুকৈ কুটি বা পাতলকৈ কাটি লোৱা হয়। তাৰ পিছত আদাখিনি [[নৰিকল তেল]]ত মটীয়া ৰং নোহোৱালৈকে ভালদৰে ভাজি লোৱা হয়, যাতে ইয়াৰ উগ্ৰ কেঁচা গোন্ধ আৰু সোৱাদ কিছু প্ৰশমিত হয়। ইয়াৰ পিছত ভজা আদাখিনিক তেতেলীৰ ৰস, গুড় আৰু কেঁচা জলকীয়াৰ সৈতে লৰাই লৰাই সিজিবলৈ দিয়া হয়। শেষত ইয়াত সৰিয়হ, মেথি, শুকান ৰঙা জলকীয়া আৰু নৰসিংহ পাতৰ এটা সুগন্ধি বাগৰ বা তৰকা দি লগতে সামান্য হালধি আৰু নিমখ যোগ কৰা হয়।<ref name="GulfNewsRecipe">{{cite news |title=Video recipe for Kerala style spicy Inji Puli or ginger chutney |url=https://gulfnews.com |work=[[Gulf News]] |access-date=27 May 2026}}</ref> মিশ্ৰণটো সম্পূৰ্ণ ডাঠ হৈ জাম বা লেপলেপীয়া আচাৰৰ ৰূপ নোলোৱালৈকে কম জুইত ৰন্ধা হয়, য'ত মিঠা, টেঙা, নিমখীয়া আৰু জ্বলা— এই চাৰিওটা সোৱাদৰ এক সুন্দৰ সমতুল্য ভাৰসাম্য থাকে।<ref name="GulfNewsRecipe"/> ইয়াত ব্যৱহাৰ হোৱা ডাঙৰ পৰিমাণৰ তেতেলী, গুড় আৰু তেলৰ বাবে ই দীৰ্ঘদিনলৈ ভালে থাকে। সেইবাৱে উৎসৱৰ এ দিন বা দুদিন আগতেই ইয়াক প্ৰস্তুত কৰি এক প্ৰকাৰৰ আচাৰ বা চাটনি হিচাপে সংৰক্ষণ কৰি ৰখা হয়।<ref name="GulfNewsSadya"/> ইয়াৰ এই দীৰ্ঘদিন ধৰি ভালে থকা গুণৰ বাবেই বিভিন্ন ঠাইত ইয়াক আঞ্জা, আচাৰ বা চাটনি— এই তিনিওটা নামৰেই অভিহিত কৰা হয়।<ref name="ManoramaMathew">{{cite news |last=Mathew |first=K. M. |title=Inji curry |url=https://onmanorama.com |work=OnManorama |publisher=[[Malayala Manorama]] |date=30 June 2018 |access-date=17 July 2026}}</ref><ref name="GulfNewsRecipe" /> == পৰিৱেশন আৰু সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব == 'সাদ্যা' ভোজত কল পাতৰ ঠিক এক নিৰ্দিষ্ট কোণত (পৰম্পৰাগতভাৱে ওপৰৰ বাওঁ কোণত) অতি কম পৰিমাণে ইঞ্জিপুলি পৰিৱেশন কৰা হয়। ভোজৰ চৰ্বিযুক্ত বা গধুৰ ব্যঞ্জনসমূহৰ মাজত মুখৰ সোৱাদ সলনি কৰিবলৈ ভাতৰ গৰাহৰ মাজে মাজে ইয়াক চুই চুই অলপ অলপকৈ খোৱা হয়।<ref name="GulfNewsSadya" /><ref name="IndianExpress" /> ইয়াৰ উপৰি এই বিশাল নিৰামিষ ভোজৰ পিছত হজম প্ৰক্ৰিয়াত সহায় কৰিবলৈ ই এক পাচক বা ঔষধি অংগ হিচাপে অত্যন্ত সমাদৃত।<ref name="Hindu"/> ওনাম উৎসৱৰ উপৰি [[বিষু]], বিবাহ আৰু অন্যান্য উৎসৱ-পাৰ্বনৰ সাদ্যা ভোজতো ই স্থান পায়। ইয়াক সাধাৰণ ভাত, দৈ-ভাত বা আন আন দক্ষিণ ভাৰতীয় খাদ্যৰ সৈতেও জুতি লগাই খোৱা হয়।<ref name="IndianExpress" /><ref name="GulfNewsSadya" /> == লোককথা বা কিংবদন্তি == কেৰালাৰ এক পুৰণি লোককথা অনুসৰি এই ব্যঞ্জনবিধ প্ৰাচীন পণ্ডিত বৰৰুচিৰ সৈতে জড়িত। বৰৰুচিয়ে এগৰাকী যুৱতীৰ বুদ্ধিমত্তা পৰীক্ষা কৰিবলৈ তেওঁ গা ধুই অহালৈকে এখন শ শ বা এশ পদ বিশিষ্ট ভোজ তৈয়াৰ কৰিবলৈ কৈছিল। যুৱতীগৰাকীয়ে তেওঁক কেৱল ভাতৰ সৈতে ইঞ্জি কাৰী পৰিৱেশন কৰিলে। কাৰণ আদাৰ এই একক আচাৰখিনিক এশবিধ সুকীয়া আঞ্জাৰ সমতুল্য বুলি গণ্য কৰা হয়। সেই সময়ৰ পৰাই এই ব্যঞ্জনবিধক অকলশৰে এশ বা এশ এবিধ আঞ্জাৰ সমান বুলি লোকমুখত কোৱা হয়।<ref name="ManoramaLegend">{{cite news |last=Sreeprasad |title=Appani Sarath takes this special dish to his shooting locations |url=https://onmanorama.com |work=OnManorama |publisher=[[Malayala Manorama]] |date=10 March 2019 |access-date=17 July 2026}}</ref> কেৰালাত ইঞ্জি কাৰীক ঔষধি গুণযুক্ত বুলিও বিশ্বাস কৰা হয় আৰু বদহজমৰ বাবে ই এক থলুৱা পথ্য।<ref name="ManoramaLegend" /> == লগতে চাওক == * [[সাদ্যা]] * [[ওনাম]] * [[কেৰালাৰ ৰন্ধনশৈলী]] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বহিঃসংযোগ == * [https://archive.org বিভিন্ন ধৰণৰ পুলি ইঞ্জি বা ইঞ্জিপুলীৰ প্ৰস্তুত বিধি] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ খাদ‍্য]] 46scc5tfnjdiv9c4yp6ngg86sitharb 0 138544 625573 2026-08-09T14:53:14Z AjayDas 12623 [[ইঞ্জিপুলি]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 625573 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ইঞ্জিপুলি]] tjde12ygjvef8svrud5hovof5m861zj 0 138545 625574 2026-08-09T15:01:45Z AjayDas 12623 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox food | name = শৰ্কৰাপুৰাট্টি | image = File:Sarkkara Urutti - ശർക്കര ഉരുട്ടി.JPG | caption = শৰ্কৰাপুৰাট্টি | alternate_name = শৰ্কৰা বৰাট্টি, শৰ্কৰা উপ্পেৰী | country = ভাৰত | region = [[কেৰালা]] | course = মুখৰোচক খ... 625574 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = শৰ্কৰাপুৰাট্টি | image = File:Sarkkara Urutti - ശർക്കര ഉരുട്ടി.JPG | caption = শৰ্কৰাপুৰাট্টি | alternate_name = শৰ্কৰা বৰাট্টি, শৰ্কৰা উপ্পেৰী | country = ভাৰত | region = [[কেৰালা]] | course = মুখৰোচক খাদ্য | type = মিঠা মুখৰোচক খাদ্য | main_ingredient = [[কল|কাচকল]], [[গুড়]] }} '''শৰ্কৰাপুৰাট্টি''' ({{lang-en|Sharkarapuratti}}) [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ এবিধ পৰম্পৰাগত মিঠা মুখৰোচক খাদ্য। ইয়াক 'শৰ্কৰা বৰাট্টি' আৰু 'শৰ্কৰা উপ্পেৰী' বুলিও জনা যায়। এই খাদ্যবিধ মূলত কেঁচা [[কল]] সৰু সৰুকৈ কাটি তেলত মচমচীয়া হোৱালৈকে ভালদৰে ভাজি লোৱাৰ পিছত গলি থকা ঘন [[গুড়]]ৰ প্ৰলেপ দি প্ৰস্তুত কৰা হয়। [[গুড়]]ক মালয়ালম ভাষাত 'শৰ্কৰা' বোলে।<ref>{{cite book |last1=Kannampilli |first1=Vijayan |title=The Essential Kerala Cookbook |publisher=Penguin Books |isbn=9780143029502 |url=https://www.penguin.co.in/book/the-essential-kerala-cook-book/}}</ref><ref name="gulf">{{cite news |title=Video guide to making Kerala special Sharkara Varatti or jaggery-coated banana candy |url=https://gulfnews.com/food/guide-cooking/video-guide-to-making-kerala-special-sharkara-varatti-or-jaggery-coated-banana-candy-1.1690807169194 |website=Gulf News |access-date=23 July 2026}}</ref><ref name="slurrp">{{cite web |title=Onam 2022: Tried the Kerala-style banana candy, Sharkara Varatti? |url=https://www.slurrp.com/article/onam-2022-kerala-style-banana-candy-sharkara-varatti-1662130958780 |website=Slurrp |access-date=23 July 2026}}</ref> কেৰালাৰ বিখ্যাত [[ওনাম]] উৎসৱৰ পৰম্পৰাগত নিৰামিষ ভোজ '[[সাদ্যা]]'ত পৰিৱেশন কৰা অন্যতম ঘাই মুখৰোচক পদ হৈছে এই শৰ্কৰাপুৰাট্টি।<ref name="slurrp"/><ref name="gulf"/> == প্ৰস্তুত প্ৰণালী == প্ৰথমে কেঁচা কলসমূহ চাঁচি লৈ সৰু সৰু টুকুৰা কৰি কটা হয় আৰু তেলত মচমচীয়া হোৱালৈকে ভাজি লোৱা হয়।<ref name="gulf"/><ref name="slurrp"/> ইয়াৰ পিছত গুড়খিনি গলাই উতলাই এটা ডাঠ চিৰাপ তৈয়াৰ কৰা হয়। ভাজি থোৱা কলৰ টুকুৰাবোৰ এই গৰম চিৰাপত দি ভালদৰে লৰাই থকা হয়, যেতিয়ালৈকে গুড়ৰ প্ৰলেপটো কলৰ গাত টানকৈ লাগি নধৰে।<ref name="slurrp"/><ref name="gulf"/> সুগন্ধি আৰু এক সুকীয়া সোৱাদ আনিবলৈ ইয়াত শুকান আদাৰ গুড়ি (চুণ্ঠী), জীৰা আৰু [[ইলাচী]] যোগ কৰা হয়। শেষত অলপ ভজা চাউলৰ গুড়ি ওপৰত ছটিয়াই দিয়া হয়, যাতে কলৰ টুকুৰাবোৰ এটাৰ সৈতে আনটো লাগি আঠা লাগি নাথাকে।<ref name="gulf"/><ref name="slurrp"/> সাধাৰণ নিমখীয়া [[কলৰ চিপচ]]ৰ বিপৰীতে শৰ্কৰাপুৰাট্টি সম্পূৰ্ণ গুড়ৰ সোৱাদযুক্ত আৰু ইয়াক মিঠা খাদ্য হিচাপে খোৱা হয়।<ref name="slurrp"/> == সাদ্যা ভোজ == [[ওনাম]] উৎসৱৰ সময়ত কল পাতত পৰিৱেশন কৰা পৰম্পৰাগত 'সাদ্যা' ভোজত শৰ্কৰাপুৰাট্টি প্ৰধান ভজা মুখৰোচক পদসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref name="slurrp"/><ref name="gulf"/><ref>{{cite web |last1=UR |first1=Arya |title=Sadya trip: Thiruvananthapuram to Kasaragod |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/Sep/03/sadya-trip-thiruvananthapuram-to-kasaragod-2494227.html |website=The New Indian Express |access-date=23 July 2026 |language=en |date=3 September 2022}}</ref> যিহেতু গুড়ৰ প্ৰলেপটো ঠাণ্ডা হোৱাৰ পিছত টান হৈ পৰে, সেয়েহে ইয়াক বতাহ নোসোমোৱা পাত্ৰত ভৰাই থলে কেইবাদিনলৈকে মচমচীয়া হৈ থাকে আৰু নষ্ট নহয়।<ref name="slurrp"/><ref name="gulf"/> == লগতে চাওক == * [[কলৰ চিপচ]] * [[কেৰালাৰ ৰন্ধনশৈলী]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ খাদ‍্য]] 2r269f2oggcx1g6jx4j1pf3uf0h2vcn 0 138546 625575 2026-08-09T15:02:28Z AjayDas 12623 [[শৰ্কৰাপুৰাট্টি]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 625575 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[শৰ্কৰাপুৰাট্টি]] ojkeksz9boo5cigx14myb0sxav4gd2l 0 138547 625578 2026-08-09T15:10:07Z AjayDas 12623 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox prepared food | name = ত্ৰিবান্দ্ৰম বোলী | image = Sweet boli packet.jpg | caption = কেৰালাত পেকেটত কিনিবলৈ পোৱা মিঠা বোলী | alternate_name = তিৰুৱনন্তপুৰম বোলী | country = ভাৰত | region = [[ত্ৰিবান্দ্ৰম]], [[কেৰালা]] | cour... 625578 wikitext text/x-wiki {{Infobox prepared food | name = ত্ৰিবান্দ্ৰম বোলী | image = Sweet boli packet.jpg | caption = কেৰালাত পেকেটত কিনিবলৈ পোৱা মিঠা বোলী | alternate_name = তিৰুৱনন্তপুৰম বোলী | country = ভাৰত | region = [[ত্ৰিবান্দ্ৰম]], [[কেৰালা]] | course = [[মিঠাই]] | type = মিঠা চেপেটা [[ৰুটী]] | served = গৰমে গৰমে, ওপৰত [[পায়স]] ঢালি | main_ingredient = [[ময়দা]], [[বুট|বুটৰ দাইল]], চেনি, [[ইলাচী]], জায়ফল, [[ঘিউ]] }} '''ত্ৰিবান্দ্ৰম বোলী''' বা '''তিৰুৱনন্তপুৰম বোলী''' [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ ৰাজধানী [[ত্ৰিবান্দ্ৰম]] অঞ্চলৰ সৈতে জড়িত এবিধ বিশেষ মিঠা চেপেটা [[ৰুটী]] বা পিঠা। ই মূলত এবিধ পাতল, পুৰ দিয়া পিঠাৰ দৰে। ইয়াৰ ভিতৰত চেনিৰে মিঠা কৰা [[বুট|বুটৰ দাইল]]ৰ পুৰ দিয়া হয়। ইয়াৰ সুগন্ধিৰ বাবে [[ইলাচী]] আৰু সামান্য জায়ফল ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ত্ৰিবান্দ্ৰম চহৰৰ বিবাহৰ ভোজ আৰু [[ওনাম]] উৎসৱৰ পৰম্পৰাগত '[[সাদ্যা]]' ভোজৰ সৈতে এই খাদ্যবিধ অংগাংগীভাৱে জড়িত।<ref name="TimesNow">{{cite web |title=The History of Boli in Thiruvananthapuram and What Makes It So Popular |url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/the-history-of-boli-in-thiruvananthapuram-and-what-makes-it-so-popular-article-109399331 |website=Times Now |date=18 April 2024 |access-date=17 July 2026}}</ref> == উৎপত্তি == ধাৰণা কৰা হয় যে এই ব্যঞ্জনবিধ [[কৰ্ণাটক]]ৰ পৰা আহি [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত থিতাপি লোৱা থলুৱা ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালসমূহৰ জৰিয়তে এই অঞ্চললৈ আহিছিল। প্ৰাক্তন ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজ্যৰ মাৰাঠা ব্ৰাহ্মণ দেৱানসকলে ইয়াৰ সোৱাদ খুব পচন্দ কৰিছিল আৰু ইয়াক তেওঁলোকৰ উৎসৱৰ এক অংশ কৰি তুলিছিল। ক্ৰমে ই সমগ্ৰ চহৰখনৰ বিয়া-সবাহৰ ভোজৰ এক অপৰিহাৰ্য অংগ হৈ পৰিল।<ref name="TimesNow" /> বোলী দেখিবলৈ মহাৰাষ্ট্ৰৰ 'পুৰণ পোলী'ৰ দৰে। পিছে মূল পাৰ্থক্যটো হ'ল যে পুৰণ পোলী মিঠা কৰিবলৈ [[গুড়]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আনহাতে তিৰুৱনন্তপুৰমৰ এই সংস্কৰণটো চেনিৰে প্ৰস্তুত কৰা হয় আৰু শেষত অলপ জায়ফলৰ গুড়ি ছটিয়াই দিয়া হয়।<ref name="TimesNow" /> == প্ৰস্তুত প্ৰণালী == প্ৰথমে [[ময়দা]]ৰ সৈতে সামান্য তিলৰ তেল মিলাই এটা কোমল খমিৰ তৈয়াৰ কৰা হয় আৰু ইয়াক কিছু সময় জিৰণি দিবলৈ থোৱা হয়। ভিতৰৰ পুৰটো তৈয়াৰ কৰিবলৈ প্ৰথমে বুটৰ দাইলখিনি কোমল হোৱালৈকে সিজাই পানীখিনি সম্পূৰ্ণৰূপে নিগাৰি লোৱা হয়। তাৰ পিছত সেইখিনি চেনি, ইলাচী আৰু জায়ফলৰ সৈতে মিলাই এটা মিহি পেষ্ট হিচাপে পিহি লোৱা হয়।<ref name="Onmanorama">{{cite news |last=Srikant |first=Ganga |title=Make soft and fluffy boli to enjoy with payasam for Onam sadya |url=https://www.onmanorama.com/food/recipe/2023/08/13/boli-flatbread-with-paalada-pradhaman-paayasam-onam-sadya.html |work=OnManorama |publisher=[[Malayala Manorama]] |date=13 August 2023 |access-date=17 July 2026}}</ref> ইয়াৰ পিছত ময়দাৰ খমিৰটোৰ গোলক এটাৰ ভিতৰত এই পুৰখিনি ভৰাই বন্ধ কৰি দিয়া হয় আৰু ময়দা ছটিয়াই বেলনাৰে যিমান পাৰি পাতলকৈ বেলা হয়। অৱশেষত এখন গৰম তাৱাত ঘিউ দি পিঠাটো ফুলি উঠি ৰং নোলোৱালৈকে ভালদৰে সেকা হয়।<ref name="Onmanorama" /> এই প্ৰস্তুত প্ৰণালীটো যিহেতু অলপ লেহেমীয়া আৰু জটিল, সেয়েহে আজিকালি বহু পৰিয়ালে ঘৰত বনোৱাতকৈ বজাৰৰ পৰা পেকেটত কিনি অনাটোৱেই বেছি পচন্দ কৰে।<ref name="TimesNow" /> == পৰিৱেশন শৈলী == দক্ষিণ কেৰালাৰ তিৰুৱনন্তপুৰম আৰু কোল্লাম জিলাৰ পৰম্পৰাগত 'সাদ্যা' ভোজত বোলী এক অপৰিহাৰ্য পদ।<ref name="Onmanorama"/> ইয়াক সাধাৰণতে গৰমে গৰমে [[পায়স]] (বিশেষকৈ গাখীৰৰ পায়স বা পালাদা পায়স) ওপৰত ঢালি পৰিৱেশন কৰা হয়। গৰম পায়েসখিনিয়ে এই চেপেটা ৰুটী বা পিঠাটো কোমল কৰি তোলে আৰু ইয়াৰ মিঠা সোৱাদটো পায়েসৰ পাতল গাখীৰৰ সোৱাদৰ সৈতে মিলি এক অপূৰ্ব জুতিৰ সৃষ্টি কৰে।<ref name="TimesNow" /><ref name="Onmanorama" /> == লগতে চাওক == * [[কেৰালাৰ ৰন্ধনশৈলী]] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ খাদ‍্য]] tqzvfyj63efdyzr1avle1nhmx9kxt59 625579 625578 2026-08-09T15:10:45Z AjayDas 12623 /* */ 625579 wikitext text/x-wiki {{Infobox prepared food | name = ত্ৰিবান্দ্ৰম বোলী | image = Sweet boli packet.jpg | caption = কেৰালাত পেকেটত কিনিবলৈ পোৱা মিঠা বোলী | alternate_name = তিৰুৱনন্তপুৰম বোলী | country = ভাৰত | region = [[ত্ৰিবান্দ্ৰম]], [[কেৰালা]] | course = [[মিঠাই]] | type = মিঠা চেপেটা [[ৰুটী]] | served = গৰমে গৰমে, ওপৰত [[পায়স]] ঢালি | main_ingredient = [[ময়দা]], [[বুট|বুটৰ দাইল]], চেনি, [[ইলাচী]], জায়ফল, [[ঘিউ]] }} '''ত্ৰিবান্দ্ৰম বোলী''' {{en|Trivandrum boli}} বা '''তিৰুৱনন্তপুৰম বোলী''' [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ ৰাজধানী [[ত্ৰিবান্দ্ৰম]] অঞ্চলৰ সৈতে জড়িত এবিধ বিশেষ মিঠা চেপেটা [[ৰুটী]] বা পিঠা। ই মূলত এবিধ পাতল, পুৰ দিয়া পিঠাৰ দৰে। ইয়াৰ ভিতৰত চেনিৰে মিঠা কৰা [[বুট|বুটৰ দাইল]]ৰ পুৰ দিয়া হয়। ইয়াৰ সুগন্ধিৰ বাবে [[ইলাচী]] আৰু সামান্য জায়ফল ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ত্ৰিবান্দ্ৰম চহৰৰ বিবাহৰ ভোজ আৰু [[ওনাম]] উৎসৱৰ পৰম্পৰাগত '[[সাদ্যা]]' ভোজৰ সৈতে এই খাদ্যবিধ অংগাংগীভাৱে জড়িত।<ref name="TimesNow">{{cite web |title=The History of Boli in Thiruvananthapuram and What Makes It So Popular |url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/the-history-of-boli-in-thiruvananthapuram-and-what-makes-it-so-popular-article-109399331 |website=Times Now |date=18 April 2024 |access-date=17 July 2026}}</ref> == উৎপত্তি == ধাৰণা কৰা হয় যে এই ব্যঞ্জনবিধ [[কৰ্ণাটক]]ৰ পৰা আহি [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত থিতাপি লোৱা থলুৱা ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালসমূহৰ জৰিয়তে এই অঞ্চললৈ আহিছিল। প্ৰাক্তন ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজ্যৰ মাৰাঠা ব্ৰাহ্মণ দেৱানসকলে ইয়াৰ সোৱাদ খুব পচন্দ কৰিছিল আৰু ইয়াক তেওঁলোকৰ উৎসৱৰ এক অংশ কৰি তুলিছিল। ক্ৰমে ই সমগ্ৰ চহৰখনৰ বিয়া-সবাহৰ ভোজৰ এক অপৰিহাৰ্য অংগ হৈ পৰিল।<ref name="TimesNow" /> বোলী দেখিবলৈ মহাৰাষ্ট্ৰৰ 'পুৰণ পোলী'ৰ দৰে। পিছে মূল পাৰ্থক্যটো হ'ল যে পুৰণ পোলী মিঠা কৰিবলৈ [[গুড়]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আনহাতে তিৰুৱনন্তপুৰমৰ এই সংস্কৰণটো চেনিৰে প্ৰস্তুত কৰা হয় আৰু শেষত অলপ জায়ফলৰ গুড়ি ছটিয়াই দিয়া হয়।<ref name="TimesNow" /> == প্ৰস্তুত প্ৰণালী == প্ৰথমে [[ময়দা]]ৰ সৈতে সামান্য তিলৰ তেল মিলাই এটা কোমল খমিৰ তৈয়াৰ কৰা হয় আৰু ইয়াক কিছু সময় জিৰণি দিবলৈ থোৱা হয়। ভিতৰৰ পুৰটো তৈয়াৰ কৰিবলৈ প্ৰথমে বুটৰ দাইলখিনি কোমল হোৱালৈকে সিজাই পানীখিনি সম্পূৰ্ণৰূপে নিগাৰি লোৱা হয়। তাৰ পিছত সেইখিনি চেনি, ইলাচী আৰু জায়ফলৰ সৈতে মিলাই এটা মিহি পেষ্ট হিচাপে পিহি লোৱা হয়।<ref name="Onmanorama">{{cite news |last=Srikant |first=Ganga |title=Make soft and fluffy boli to enjoy with payasam for Onam sadya |url=https://www.onmanorama.com/food/recipe/2023/08/13/boli-flatbread-with-paalada-pradhaman-paayasam-onam-sadya.html |work=OnManorama |publisher=[[Malayala Manorama]] |date=13 August 2023 |access-date=17 July 2026}}</ref> ইয়াৰ পিছত ময়দাৰ খমিৰটোৰ গোলক এটাৰ ভিতৰত এই পুৰখিনি ভৰাই বন্ধ কৰি দিয়া হয় আৰু ময়দা ছটিয়াই বেলনাৰে যিমান পাৰি পাতলকৈ বেলা হয়। অৱশেষত এখন গৰম তাৱাত ঘিউ দি পিঠাটো ফুলি উঠি ৰং নোলোৱালৈকে ভালদৰে সেকা হয়।<ref name="Onmanorama" /> এই প্ৰস্তুত প্ৰণালীটো যিহেতু অলপ লেহেমীয়া আৰু জটিল, সেয়েহে আজিকালি বহু পৰিয়ালে ঘৰত বনোৱাতকৈ বজাৰৰ পৰা পেকেটত কিনি অনাটোৱেই বেছি পচন্দ কৰে।<ref name="TimesNow" /> == পৰিৱেশন শৈলী == দক্ষিণ কেৰালাৰ তিৰুৱনন্তপুৰম আৰু কোল্লাম জিলাৰ পৰম্পৰাগত 'সাদ্যা' ভোজত বোলী এক অপৰিহাৰ্য পদ।<ref name="Onmanorama"/> ইয়াক সাধাৰণতে গৰমে গৰমে [[পায়স]] (বিশেষকৈ গাখীৰৰ পায়স বা পালাদা পায়স) ওপৰত ঢালি পৰিৱেশন কৰা হয়। গৰম পায়েসখিনিয়ে এই চেপেটা ৰুটী বা পিঠাটো কোমল কৰি তোলে আৰু ইয়াৰ মিঠা সোৱাদটো পায়েসৰ পাতল গাখীৰৰ সোৱাদৰ সৈতে মিলি এক অপূৰ্ব জুতিৰ সৃষ্টি কৰে।<ref name="TimesNow" /><ref name="Onmanorama" /> == লগতে চাওক == * [[কেৰালাৰ ৰন্ধনশৈলী]] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ খাদ‍্য]] 5r4zf0g6sso5zf8wnhimfg85kz47wuv 0 138548 625580 2026-08-09T15:11:57Z AjayDas 12623 [[ত্ৰিবান্দ্ৰম বোলী]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 625580 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ত্ৰিবান্দ্ৰম বোলী]] ktt9yhou8eb4h854vs1er5yhhytm523 0 138549 625583 2026-08-09T15:28:09Z AjayDas 12623 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox prepared food | name = ওলান | image = Olan.jpg | caption = | alternate_name = | national_cuisine = [[ভাৰতীয় ৰন্ধনশৈলী|ভাৰত]] | region = [[ভাৰতীয় উপমহাদেশ]] | creator = | course = | served = | country = ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ দক্ষিণ অঞ্চল... 625583 wikitext text/x-wiki {{Infobox prepared food | name = ওলান | image = Olan.jpg | caption = | alternate_name = | national_cuisine = [[ভাৰতীয় ৰন্ধনশৈলী|ভাৰত]] | region = [[ভাৰতীয় উপমহাদেশ]] | creator = | course = | served = | country = ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ দক্ষিণ অঞ্চল | main_ingredient = | variations = সাধাৰণ আৰ্হি, নাম্বুদিৰি আৰ্হি | calories = | other = }} '''ওলান''' ({{lang-en|Olan}}) [[কেৰালাৰ ৰন্ধনশৈলী]]ৰ এবিধ অতি মৃদু আৰু পাতল ষ্টু (stew) বা তৰকাৰী। ই মূলত চাল-কোমোৰা আৰু লেচেৰা মাহক ঘন [[নৰিকলৰ গাখীৰ]]ত সিজাই প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref name="ktfood">{{cite web |title=Recipe of Olan |url=https://www.keralatourism.org/kerala-food/olan-recipe/124/ |publisher=Kerala Tourism, Government of Kerala |access-date=23 July 2026}}</ref><ref name="vri">{{cite web |last=Sanghvi |first=Dassana Amit |title=Olan Recipe (Kerala Olan Curry) |url=https://www.vegrecipesofindia.com/olan-recipe/ |website=Dassana's Veg Recipes |access-date=23 July 2026}}</ref> কেৰালাৰ বিখ্যাত [[ওনাম]] উৎসৱৰ পৰম্পৰাগত নিৰামিষ ভোজ '[[সাদ্যা]]'ৰ ই এক অন্যতম নিয়মীয়া পদ। এই ব্যঞ্জনবিধৰ মূল বিশেষত্ব হৈছে ইয়াৰ অতি পাতল মছলাৰ প্ৰয়োগ কৰা। সাধাৰণ তৰকাৰীৰ দৰে গৰম তেলত মছলা ভাজি বাগৰ দিয়াৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াৰ ৰন্ধন কাৰ্য শেষ হোৱাৰ পিছত নমাই থৈ কেঁচা নৰিকল তেল আৰু সতেজ নৰসিংহ পাত ওপৰত মিলাই দিয়া হয়।<ref name="ktfood"/><ref name="vri"/> == প্ৰস্তুত প্ৰণালী == এই ব্যঞ্জনৰ প্ৰধান পাচলি হৈছে চাল-কোমোৰা। ইয়াৰ সৈতে কেতিয়াবা অলপ ৰঙালাউও অতি পাতলকৈ কাটি যোগ কৰা হয়।<ref name="ktfood"/><ref name="vri"/> প্ৰথমে ৰঙা লেচেৰা মাহৰ গুটি মাহখিনি কোমল হোৱালৈকে ভালদৰে সিজাই লোৱা হয়। তাৰ পিছত সেইখিনিৰ সৈতে কোমোৰাৰ টুকুৰাবোৰ, দীঘলকৈ ফালি লোৱা কেঁচা জলকীয়া আৰু নিমখ দি পাচলি খিনি কোমল নোহোৱালৈকে কম জুইত সিজিবলৈ দিয়া হয়।<ref name="ktfood"/> পাচলি সিজি উঠাৰ পিছত তাত ডাঠ নৰিকলৰ গাখীৰ মিলাই দিয়া হয় আৰু জোৰেৰে উতলিবলৈ নিদিয়াকৈ কেৱল অলপ গৰম হোৱাৰ পিছতে জুইৰ পৰা নমাই লোৱা হয়। একেবাৰে শেষত ইয়াৰ ওপৰত অলপ কেঁচা [[নৰিকল তেল]] আৰু সতেজ নৰসিংহ পাত হাত দি লৰাই ঢাকন মাৰি দিয়া হয়।<ref name="vri"/><ref name="ktfood"/> ওলান হৈছে অত্যন্ত মৃদু সোৱাদযুক্ত এবিধ খাদ্য। কেৰালাৰ অন্যান্য ব্যঞ্জনত সচৰাচৰ ব্যৱহাৰ হোৱা সৰিয়হৰ বাগৰ, জলকীয়াৰ গুড়ি বা হালধি ইয়াত অলপো ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। সেয়েহে ইয়াৰ আচল সোৱাদ সম্পূৰ্ণৰূপে কেৱল নৰিকলৰ গাখীৰ আৰু লেচেৰা মাহৰ সুগন্ধিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref name="ktfood"/><ref name="vri"/> প্ৰয়োজন সাপেক্ষে চাল-কোমোৰাৰ পৰিৱৰ্তে কেৱল হালধীয়া ৰঙালাউ আৰু ৰঙা লেচেৰাৰ পৰিৱৰ্তে বগা চকু থকা বুট বা ক'লা চকু থকা লেচেৰা মাহো ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।<ref name="vri"/> == পৰিৱেশন শৈলী == [[ওনাম]] উৎসৱ আৰু কেৰালাৰ অন্যান্য মাংগলিক অনুষ্ঠানত কলপাতত পৰিৱেশন কৰা পৰম্পৰাগত নিৰামিষ ভোজ 'সাদ্যা'ৰ ওলান হৈছে অন্যতম এক লোকপ্ৰিয় কাষৰীয়া পদ বা ব্যঞ্জন।<ref name="ktfood"/><ref name="hindu">{{cite news |last=Sathyendran |first=Nita |title=Onam on a leaf |work=The Hindu |date=10 September 2016 |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/Onam-on-a-leaf/article14631217.ece |access-date=23 July 2026}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বহিঃসংযোগ == * [http://www.nammuderuchikal.com/olan/ nammuderuchikal.com/olan] - ওলানৰ প্ৰস্তুত বিধি * [https://www.youtube.com/watch?v=wG3xV8CT1Kk ইউটিউব] - ওলান প্ৰস্তুত কৰাৰ ভিডিঅ' [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ খাদ‍্য]] irwxsso1jpnpwik2amoziw7gls6zi65 625585 625583 2026-08-09T15:30:39Z AjayDas 12623 [[অ'লান]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 625585 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[অ'লান]] t7tifrpc7oidjiivd2ku0ax624sjnhq 0 138550 625590 2026-08-09T15:51:03Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 625590 wikitext text/x-wiki {{Short description|Annual temple festival in Kerala, India}} {{Infobox recurring event | name = Vairankode Vela | native_name = {{lang|ml|വൈരങ്കോട് വേല}} | logo = | logo_alt = | logo_caption = Vairankode Vela | logo_size = | image = Vairankde vela.jpg | image_size = | alt = | caption = | status = Active | date = <!-- {{start date|YYYY|mm|dd}} "dates=" also works, but do not use both --> | begins = 17 February 2026 (Tuesday) | ends = 20 February 2026 (Friday) | frequency = Once every year | venue = Vairankode Bhagavathy Temple | location = [[Vairankode]], Tirur | coordinates = {{coord|10.886454|75.976120|type:landmark_region:IN|display=inline,title}} | country = [[India]] | years_active = <!-- {{age|YYYY|mm|dd}} Date of the first occurrence --> | founders = | founder_name = [[Azhvanchery Thamprakkal]] | last = 20 February 2026 | prev = February 2024 | next = 20 February 2026 / 9 [[Kumbham]] | participants = | attendance = | capacity = | area = | budget = | activity = Temple festival, Melam, Poothan, Thira, Kattalan, Pulikali, Eratta Kaala, Theyyam, Karinkali{{what?|date=January 2026}} | leader_name = | patron = Azhvanchery Thamprakka | organised = Vairankode Bhagavathy Devaswom | filing = | people = | member = | sponsor = [[Malabar Devaswom Board]] | current = Summer | footnotes = The annual festival in the shrine is observed in the Kumbham month (February in the [[Gregorian calendar]]). }} '''বৈৰাণকোডে উৎসৱ ({{lang-en|Vairankode Festival}})''' যাক বৈৰাণকোডে ভেলা বা বৈৰাণকোডে থীয়াট্টুৎসৱম বুলিও জনা যায়, কেৰালাৰ মালাপ্পুৰম জিলাৰ তিৰুণাৱায়াৰ ওচৰৰ বৈৰাণকোডে ভগৱতী মন্দিৰত প্ৰতি বছৰে অনুষ্ঠিত হোৱা এক ধৰ্মীয় উৎসৱ। এই উৎসৱ দেৱী ভদ্ৰকালীৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত।<ref>{{Cite web |title=Culture of Malappuram, Popular Festivals in Malappuram |url=https://www.malappuramonline.in/city-guide/culture-of-malappuram |access-date=2024-01-18 |website=www.malappuramonline.in}}</ref><ref>{{Cite journal |date=2009-02-10 |title=10.1063/1.3046290.1 |url=http://dx.doi.org/10.1063/1.3046290.1 |access-date=2024-01-17 |website=Default Digital Object Group|doi=10.1063/1.3046290.1 |url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-17 |title=തീയാട്ടുത്സവത്തിന് വൈരങ്കോട് ഒരുങ്ങി |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9334003 |access-date=2024-02-23 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Culture of Malappuram, Popular Festivals in Malappuram |url=https://www.malappuramonline.in/city-guide/culture-of-malappuram |access-date=2024-02-23 |website=www.malappuramonline.in}}</ref><ref name="manoramaonline_2022-02-19">{{Cite web |title=കാർഷിക സംസ്കൃതിയുടെ ഓർമപ്പെടുത്തലായി വൈരങ്കോട് വലിയ തീയാട്ടുത്സവം |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/malappuram/2022/02/19/malappuram-vairankode-theeyattu-festival.html |access-date=2024-02-23 |website=www.manoramaonline.com |language=ml}}</ref><ref>https://www.madhyamam.com/kerala/local-news/malappuram/--932451</ref><ref>{{Cite journal |last1=P. A. First Grade College, Affiliated to Mangalore University, Karnataka. |last2=Panikker |first2=Meena J. |date=2020-07-14 |title=Katala vesa: On Revisiting the Hunter |url=http://rupkatha.com/v12n404/ |journal=Rupkatha Journal on Interdisciplinary Studies in Humanities |volume=12 |issue=4 |doi=10.21659/rupkatha.v12n4.04|doi-access=free }}</ref> ==উৎসৱ== মন্দিৰৰ উৎসৱৰ আৰম্ভণিৰ অনুষ্ঠান ‘মৰম্মুৰি’ থামপ্ৰাক্কালৰ কোইমাৰ অনুমতি লাভ কৰাৰ পাছতহে অনুষ্ঠিত হয়। কোইমাই মন্দিৰৰ উৎসৱৰ সৈতে জড়িত সকলো ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান তদাৰক কৰে আৰু উৎসৱৰ সামৰণি অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ‘আৰিয়ালাভ’ অনুষ্ঠিত কৰে। বৈৰাণকোডে উৎসৱৰ মুখ্য কোডিভাৰাভু (পতাকা আগমন) আতৱনাডৰপৰা আৰম্ভ হয়। অঝৱাঞ্চেৰী মানাৰপৰা ৱৰাভু আৰু থামপ্ৰাক্কালৰ আশীৰ্বাদ লাভ কৰাৰ পাছত এই শোভাযাত্ৰা বৈৰাণকোডেৰ উদ্দেশ্যে ৰাওনা হয়।<ref>{{Cite news |date=2024-01-15 |title=Thrissur1RegiGU13G6V0U3jpgjpg |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/ |access-date=2024-01-17 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref name="manoramaonline_2022-02-19" /><ref>{{Cite web |date=2024-02-22 |title=വൈരങ്കോട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ തിയ്യാട്ട്; പ്രാദേശിക അവധി പ്രഖ്യാപിച്ചു |url=https://malabarinews.com/news/vairangode-bhagavathy-temples-grand-festival-local-holiday-declared/ |access-date=2024-02-23 |website=malabarinews.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-02-23 |title=കാളക്കല്യാണം കഴിഞ്ഞു : ഇനി തട്ടകത്തിലേക്ക് |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.8337192 |access-date=2024-02-22 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.8299411</ref><ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2019-09-23 |title=Goa CM visits Malappuram temples |url=https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/goa-cm-visits-malappuram-temples/article29493071.ece |access-date=2024-04-29 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ==সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱ== মন্দিৰটো পৰম্পৰাগতভাৱে কলগছ, নাৰিকলৰ পাত, ফুল, বিভিন্ন ধৰণৰ পাত, পৰম্পৰাগত চাকি আৰু আলোকসজ্জাৰে সজোৱা হয়। lights.<ref>{{Cite web |date=2024-02-22 |title=വലിയ തീയാട്ട്ഉത്സവം ഇന്ന് |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9348237 |access-date=2024-02-26 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-23 |title=വർണക്കാഴ്ചയൊരുക്കി വൈരങ്കോട് തീയാട്ട് |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9351080 |access-date=2024-02-26 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-22 |title=വൈരങ്കോട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ തിയ്യാട്ട്; പ്രാദേശിക അവധി പ്രഖ്യാപിച്ചു |url=https://malabarinews.com/news/vairangode-bhagavathy-temples-grand-festival-local-holiday-declared/ |access-date=2024-02-26 |website=malabarinews.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-17 |title=തീയാട്ടുത്സവത്തിന് വൈരങ്കോട് ഒരുങ്ങി |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9334003 |access-date=2024-02-26 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-19 |title=വൈരങ്കോട് ചെറിയ തീയാട്ടുത്സവം ഇന്ന് |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9339730 |access-date=2024-02-26 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-19 |title=വൈരങ്കോട് ചെറിയ തീയാട്ടുത്സവം ഇന്ന് |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9339730 |access-date=2024-02-22 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=കയ്യിൽ അമ്പുംവില്ലും; തലയിൽ വർണക്കടലാസിൽ തീർത്ത തൊപ്പി: കാട്ടാളവേഷം ധരിച്ച് അനുഗ്രഹംതേടി കുട്ടിക്കൂട്ടം |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/malappuram/2024/02/21/vairankode-bhagavathi-temple-theeyattu-festival.html |access-date=2024-02-22 |website=www.manoramaonline.com |language=ml}}</ref><ref>{{Cite web |title=കയ്യിൽ അമ്പുംവില്ലും; തലയിൽ വർണക്കടലാസിൽ തീർത്ത തൊപ്പി: കാട്ടാളവേഷം ധരിച്ച് അനുഗ്രഹംതേടി കുട്ടിക്കൂട്ടം |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/malappuram/2024/02/21/vairankode-bhagavathi-temple-theeyattu-festival.html |access-date=2024-02-23 |website=www.manoramaonline.com |language=ml}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} * {{cite web |url=https://www.researchgate.net/publication/343012227 |title=Katala vesa: On Revisiting the Hunter |author=Meena J. Panikker |website=ResearchGate |access-date=5 January 2024}} * {{cite web |title=Culture of Malappuram |url=https://www.malappuramonline.in/city-guide/culture-of-malappuram |website=Malappuram Online |accessdate=2024-01-05}} * {{cite news |title=Azhvanchery Thamprakkal Blesses Procession at Vairankode Vela |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article22841025.ece |newspaper=The Hindu |date=24 February 2018}} {{Commons category}} m8xwt7cxqz7h0knulmarbfte12ymz0a 625591 625590 2026-08-09T15:51:29Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱ */ 625591 wikitext text/x-wiki {{Short description|Annual temple festival in Kerala, India}} {{Infobox recurring event | name = Vairankode Vela | native_name = {{lang|ml|വൈരങ്കോട് വേല}} | logo = | logo_alt = | logo_caption = Vairankode Vela | logo_size = | image = Vairankde vela.jpg | image_size = | alt = | caption = | status = Active | date = <!-- {{start date|YYYY|mm|dd}} "dates=" also works, but do not use both --> | begins = 17 February 2026 (Tuesday) | ends = 20 February 2026 (Friday) | frequency = Once every year | venue = Vairankode Bhagavathy Temple | location = [[Vairankode]], Tirur | coordinates = {{coord|10.886454|75.976120|type:landmark_region:IN|display=inline,title}} | country = [[India]] | years_active = <!-- {{age|YYYY|mm|dd}} Date of the first occurrence --> | founders = | founder_name = [[Azhvanchery Thamprakkal]] | last = 20 February 2026 | prev = February 2024 | next = 20 February 2026 / 9 [[Kumbham]] | participants = | attendance = | capacity = | area = | budget = | activity = Temple festival, Melam, Poothan, Thira, Kattalan, Pulikali, Eratta Kaala, Theyyam, Karinkali{{what?|date=January 2026}} | leader_name = | patron = Azhvanchery Thamprakka | organised = Vairankode Bhagavathy Devaswom | filing = | people = | member = | sponsor = [[Malabar Devaswom Board]] | current = Summer | footnotes = The annual festival in the shrine is observed in the Kumbham month (February in the [[Gregorian calendar]]). }} '''বৈৰাণকোডে উৎসৱ ({{lang-en|Vairankode Festival}})''' যাক বৈৰাণকোডে ভেলা বা বৈৰাণকোডে থীয়াট্টুৎসৱম বুলিও জনা যায়, কেৰালাৰ মালাপ্পুৰম জিলাৰ তিৰুণাৱায়াৰ ওচৰৰ বৈৰাণকোডে ভগৱতী মন্দিৰত প্ৰতি বছৰে অনুষ্ঠিত হোৱা এক ধৰ্মীয় উৎসৱ। এই উৎসৱ দেৱী ভদ্ৰকালীৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত।<ref>{{Cite web |title=Culture of Malappuram, Popular Festivals in Malappuram |url=https://www.malappuramonline.in/city-guide/culture-of-malappuram |access-date=2024-01-18 |website=www.malappuramonline.in}}</ref><ref>{{Cite journal |date=2009-02-10 |title=10.1063/1.3046290.1 |url=http://dx.doi.org/10.1063/1.3046290.1 |access-date=2024-01-17 |website=Default Digital Object Group|doi=10.1063/1.3046290.1 |url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-17 |title=തീയാട്ടുത്സവത്തിന് വൈരങ്കോട് ഒരുങ്ങി |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9334003 |access-date=2024-02-23 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Culture of Malappuram, Popular Festivals in Malappuram |url=https://www.malappuramonline.in/city-guide/culture-of-malappuram |access-date=2024-02-23 |website=www.malappuramonline.in}}</ref><ref name="manoramaonline_2022-02-19">{{Cite web |title=കാർഷിക സംസ്കൃതിയുടെ ഓർമപ്പെടുത്തലായി വൈരങ്കോട് വലിയ തീയാട്ടുത്സവം |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/malappuram/2022/02/19/malappuram-vairankode-theeyattu-festival.html |access-date=2024-02-23 |website=www.manoramaonline.com |language=ml}}</ref><ref>https://www.madhyamam.com/kerala/local-news/malappuram/--932451</ref><ref>{{Cite journal |last1=P. A. First Grade College, Affiliated to Mangalore University, Karnataka. |last2=Panikker |first2=Meena J. |date=2020-07-14 |title=Katala vesa: On Revisiting the Hunter |url=http://rupkatha.com/v12n404/ |journal=Rupkatha Journal on Interdisciplinary Studies in Humanities |volume=12 |issue=4 |doi=10.21659/rupkatha.v12n4.04|doi-access=free }}</ref> ==উৎসৱ== মন্দিৰৰ উৎসৱৰ আৰম্ভণিৰ অনুষ্ঠান ‘মৰম্মুৰি’ থামপ্ৰাক্কালৰ কোইমাৰ অনুমতি লাভ কৰাৰ পাছতহে অনুষ্ঠিত হয়। কোইমাই মন্দিৰৰ উৎসৱৰ সৈতে জড়িত সকলো ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান তদাৰক কৰে আৰু উৎসৱৰ সামৰণি অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ‘আৰিয়ালাভ’ অনুষ্ঠিত কৰে। বৈৰাণকোডে উৎসৱৰ মুখ্য কোডিভাৰাভু (পতাকা আগমন) আতৱনাডৰপৰা আৰম্ভ হয়। অঝৱাঞ্চেৰী মানাৰপৰা ৱৰাভু আৰু থামপ্ৰাক্কালৰ আশীৰ্বাদ লাভ কৰাৰ পাছত এই শোভাযাত্ৰা বৈৰাণকোডেৰ উদ্দেশ্যে ৰাওনা হয়।<ref>{{Cite news |date=2024-01-15 |title=Thrissur1RegiGU13G6V0U3jpgjpg |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/ |access-date=2024-01-17 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref name="manoramaonline_2022-02-19" /><ref>{{Cite web |date=2024-02-22 |title=വൈരങ്കോട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ തിയ്യാട്ട്; പ്രാദേശിക അവധി പ്രഖ്യാപിച്ചു |url=https://malabarinews.com/news/vairangode-bhagavathy-temples-grand-festival-local-holiday-declared/ |access-date=2024-02-23 |website=malabarinews.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-02-23 |title=കാളക്കല്യാണം കഴിഞ്ഞു : ഇനി തട്ടകത്തിലേക്ക് |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.8337192 |access-date=2024-02-22 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.8299411</ref><ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2019-09-23 |title=Goa CM visits Malappuram temples |url=https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/goa-cm-visits-malappuram-temples/article29493071.ece |access-date=2024-04-29 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ==সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱ== মন্দিৰটো পৰম্পৰাগতভাৱে কলগছ, নাৰিকলৰ পাত, ফুল, বিভিন্ন ধৰণৰ পাত, পৰম্পৰাগত চাকি আৰু আলোকসজ্জাৰে সজোৱা হয়। <ref>{{Cite web |date=2024-02-22 |title=വലിയ തീയാട്ട്ഉത്സവം ഇന്ന് |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9348237 |access-date=2024-02-26 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-23 |title=വർണക്കാഴ്ചയൊരുക്കി വൈരങ്കോട് തീയാട്ട് |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9351080 |access-date=2024-02-26 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-22 |title=വൈരങ്കോട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ തിയ്യാട്ട്; പ്രാദേശിക അവധി പ്രഖ്യാപിച്ചു |url=https://malabarinews.com/news/vairangode-bhagavathy-temples-grand-festival-local-holiday-declared/ |access-date=2024-02-26 |website=malabarinews.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-17 |title=തീയാട്ടുത്സവത്തിന് വൈരങ്കോട് ഒരുങ്ങി |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9334003 |access-date=2024-02-26 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-19 |title=വൈരങ്കോട് ചെറിയ തീയാട്ടുത്സവം ഇന്ന് |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9339730 |access-date=2024-02-26 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-19 |title=വൈരങ്കോട് ചെറിയ തീയാട്ടുത്സവം ഇന്ന് |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9339730 |access-date=2024-02-22 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=കയ്യിൽ അമ്പുംവില്ലും; തലയിൽ വർണക്കടലാസിൽ തീർത്ത തൊപ്പി: കാട്ടാളവേഷം ധരിച്ച് അനുഗ്രഹംതേടി കുട്ടിക്കൂട്ടം |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/malappuram/2024/02/21/vairankode-bhagavathi-temple-theeyattu-festival.html |access-date=2024-02-22 |website=www.manoramaonline.com |language=ml}}</ref><ref>{{Cite web |title=കയ്യിൽ അമ്പുംവില്ലും; തലയിൽ വർണക്കടലാസിൽ തീർത്ത തൊപ്പി: കാട്ടാളവേഷം ധരിച്ച് അനുഗ്രഹംതേടി കുട്ടിക്കൂട്ടം |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/malappuram/2024/02/21/vairankode-bhagavathi-temple-theeyattu-festival.html |access-date=2024-02-23 |website=www.manoramaonline.com |language=ml}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} * {{cite web |url=https://www.researchgate.net/publication/343012227 |title=Katala vesa: On Revisiting the Hunter |author=Meena J. Panikker |website=ResearchGate |access-date=5 January 2024}} * {{cite web |title=Culture of Malappuram |url=https://www.malappuramonline.in/city-guide/culture-of-malappuram |website=Malappuram Online |accessdate=2024-01-05}} * {{cite news |title=Azhvanchery Thamprakkal Blesses Procession at Vairankode Vela |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article22841025.ece |newspaper=The Hindu |date=24 February 2018}} {{Commons category}} 7iidlybvifubhegn40k7dnrg09eonfg 625592 625591 2026-08-09T15:52:19Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:কেৰালাৰ উৎসৱ]] using [[WP:HC|HotCat]] 625592 wikitext text/x-wiki {{Short description|Annual temple festival in Kerala, India}} {{Infobox recurring event | name = Vairankode Vela | native_name = {{lang|ml|വൈരങ്കോട് വേല}} | logo = | logo_alt = | logo_caption = Vairankode Vela | logo_size = | image = Vairankde vela.jpg | image_size = | alt = | caption = | status = Active | date = <!-- {{start date|YYYY|mm|dd}} "dates=" also works, but do not use both --> | begins = 17 February 2026 (Tuesday) | ends = 20 February 2026 (Friday) | frequency = Once every year | venue = Vairankode Bhagavathy Temple | location = [[Vairankode]], Tirur | coordinates = {{coord|10.886454|75.976120|type:landmark_region:IN|display=inline,title}} | country = [[India]] | years_active = <!-- {{age|YYYY|mm|dd}} Date of the first occurrence --> | founders = | founder_name = [[Azhvanchery Thamprakkal]] | last = 20 February 2026 | prev = February 2024 | next = 20 February 2026 / 9 [[Kumbham]] | participants = | attendance = | capacity = | area = | budget = | activity = Temple festival, Melam, Poothan, Thira, Kattalan, Pulikali, Eratta Kaala, Theyyam, Karinkali{{what?|date=January 2026}} | leader_name = | patron = Azhvanchery Thamprakka | organised = Vairankode Bhagavathy Devaswom | filing = | people = | member = | sponsor = [[Malabar Devaswom Board]] | current = Summer | footnotes = The annual festival in the shrine is observed in the Kumbham month (February in the [[Gregorian calendar]]). }} '''বৈৰাণকোডে উৎসৱ ({{lang-en|Vairankode Festival}})''' যাক বৈৰাণকোডে ভেলা বা বৈৰাণকোডে থীয়াট্টুৎসৱম বুলিও জনা যায়, কেৰালাৰ মালাপ্পুৰম জিলাৰ তিৰুণাৱায়াৰ ওচৰৰ বৈৰাণকোডে ভগৱতী মন্দিৰত প্ৰতি বছৰে অনুষ্ঠিত হোৱা এক ধৰ্মীয় উৎসৱ। এই উৎসৱ দেৱী ভদ্ৰকালীৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত।<ref>{{Cite web |title=Culture of Malappuram, Popular Festivals in Malappuram |url=https://www.malappuramonline.in/city-guide/culture-of-malappuram |access-date=2024-01-18 |website=www.malappuramonline.in}}</ref><ref>{{Cite journal |date=2009-02-10 |title=10.1063/1.3046290.1 |url=http://dx.doi.org/10.1063/1.3046290.1 |access-date=2024-01-17 |website=Default Digital Object Group|doi=10.1063/1.3046290.1 |url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-17 |title=തീയാട്ടുത്സവത്തിന് വൈരങ്കോട് ഒരുങ്ങി |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9334003 |access-date=2024-02-23 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Culture of Malappuram, Popular Festivals in Malappuram |url=https://www.malappuramonline.in/city-guide/culture-of-malappuram |access-date=2024-02-23 |website=www.malappuramonline.in}}</ref><ref name="manoramaonline_2022-02-19">{{Cite web |title=കാർഷിക സംസ്കൃതിയുടെ ഓർമപ്പെടുത്തലായി വൈരങ്കോട് വലിയ തീയാട്ടുത്സവം |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/malappuram/2022/02/19/malappuram-vairankode-theeyattu-festival.html |access-date=2024-02-23 |website=www.manoramaonline.com |language=ml}}</ref><ref>https://www.madhyamam.com/kerala/local-news/malappuram/--932451</ref><ref>{{Cite journal |last1=P. A. First Grade College, Affiliated to Mangalore University, Karnataka. |last2=Panikker |first2=Meena J. |date=2020-07-14 |title=Katala vesa: On Revisiting the Hunter |url=http://rupkatha.com/v12n404/ |journal=Rupkatha Journal on Interdisciplinary Studies in Humanities |volume=12 |issue=4 |doi=10.21659/rupkatha.v12n4.04|doi-access=free }}</ref> ==উৎসৱ== মন্দিৰৰ উৎসৱৰ আৰম্ভণিৰ অনুষ্ঠান ‘মৰম্মুৰি’ থামপ্ৰাক্কালৰ কোইমাৰ অনুমতি লাভ কৰাৰ পাছতহে অনুষ্ঠিত হয়। কোইমাই মন্দিৰৰ উৎসৱৰ সৈতে জড়িত সকলো ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান তদাৰক কৰে আৰু উৎসৱৰ সামৰণি অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ‘আৰিয়ালাভ’ অনুষ্ঠিত কৰে। বৈৰাণকোডে উৎসৱৰ মুখ্য কোডিভাৰাভু (পতাকা আগমন) আতৱনাডৰপৰা আৰম্ভ হয়। অঝৱাঞ্চেৰী মানাৰপৰা ৱৰাভু আৰু থামপ্ৰাক্কালৰ আশীৰ্বাদ লাভ কৰাৰ পাছত এই শোভাযাত্ৰা বৈৰাণকোডেৰ উদ্দেশ্যে ৰাওনা হয়।<ref>{{Cite news |date=2024-01-15 |title=Thrissur1RegiGU13G6V0U3jpgjpg |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/ |access-date=2024-01-17 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref name="manoramaonline_2022-02-19" /><ref>{{Cite web |date=2024-02-22 |title=വൈരങ്കോട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ തിയ്യാട്ട്; പ്രാദേശിക അവധി പ്രഖ്യാപിച്ചു |url=https://malabarinews.com/news/vairangode-bhagavathy-temples-grand-festival-local-holiday-declared/ |access-date=2024-02-23 |website=malabarinews.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-02-23 |title=കാളക്കല്യാണം കഴിഞ്ഞു : ഇനി തട്ടകത്തിലേക്ക് |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.8337192 |access-date=2024-02-22 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.8299411</ref><ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2019-09-23 |title=Goa CM visits Malappuram temples |url=https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/goa-cm-visits-malappuram-temples/article29493071.ece |access-date=2024-04-29 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ==সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱ== মন্দিৰটো পৰম্পৰাগতভাৱে কলগছ, নাৰিকলৰ পাত, ফুল, বিভিন্ন ধৰণৰ পাত, পৰম্পৰাগত চাকি আৰু আলোকসজ্জাৰে সজোৱা হয়। <ref>{{Cite web |date=2024-02-22 |title=വലിയ തീയാട്ട്ഉത്സവം ഇന്ന് |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9348237 |access-date=2024-02-26 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-23 |title=വർണക്കാഴ്ചയൊരുക്കി വൈരങ്കോട് തീയാട്ട് |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9351080 |access-date=2024-02-26 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-22 |title=വൈരങ്കോട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ തിയ്യാട്ട്; പ്രാദേശിക അവധി പ്രഖ്യാപിച്ചു |url=https://malabarinews.com/news/vairangode-bhagavathy-temples-grand-festival-local-holiday-declared/ |access-date=2024-02-26 |website=malabarinews.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-17 |title=തീയാട്ടുത്സവത്തിന് വൈരങ്കോട് ഒരുങ്ങി |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9334003 |access-date=2024-02-26 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-19 |title=വൈരങ്കോട് ചെറിയ തീയാട്ടുത്സവം ഇന്ന് |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9339730 |access-date=2024-02-26 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-19 |title=വൈരങ്കോട് ചെറിയ തീയാട്ടുത്സവം ഇന്ന് |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9339730 |access-date=2024-02-22 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=കയ്യിൽ അമ്പുംവില്ലും; തലയിൽ വർണക്കടലാസിൽ തീർത്ത തൊപ്പി: കാട്ടാളവേഷം ധരിച്ച് അനുഗ്രഹംതേടി കുട്ടിക്കൂട്ടം |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/malappuram/2024/02/21/vairankode-bhagavathi-temple-theeyattu-festival.html |access-date=2024-02-22 |website=www.manoramaonline.com |language=ml}}</ref><ref>{{Cite web |title=കയ്യിൽ അമ്പുംവില്ലും; തലയിൽ വർണക്കടലാസിൽ തീർത്ത തൊപ്പി: കാട്ടാളവേഷം ധരിച്ച് അനുഗ്രഹംതേടി കുട്ടിക്കൂട്ടം |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/malappuram/2024/02/21/vairankode-bhagavathi-temple-theeyattu-festival.html |access-date=2024-02-23 |website=www.manoramaonline.com |language=ml}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} * {{cite web |url=https://www.researchgate.net/publication/343012227 |title=Katala vesa: On Revisiting the Hunter |author=Meena J. Panikker |website=ResearchGate |access-date=5 January 2024}} * {{cite web |title=Culture of Malappuram |url=https://www.malappuramonline.in/city-guide/culture-of-malappuram |website=Malappuram Online |accessdate=2024-01-05}} * {{cite news |title=Azhvanchery Thamprakkal Blesses Procession at Vairankode Vela |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article22841025.ece |newspaper=The Hindu |date=24 February 2018}} {{Commons category}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ উৎসৱ]] gx8ke2u4aogbidvn9dm6hqn2cyi5891 625593 625592 2026-08-09T15:54:41Z নৰুনা বৰুৱা 44897 625593 wikitext text/x-wiki {{Short description|Annual temple festival in Kerala, India}} {{Infobox recurring event | name = Vairankode Vela | native_name = {{lang|ml|വൈരങ്കോട് വേല}} | logo = | logo_alt = | logo_caption = বৈৰাণকোডে ভেলা | logo_size = | image = Vairankde vela.jpg | image_size = | alt = | caption = | status = সক্ৰিয় | date = <!-- {{start date|YYYY|mm|dd}} "dates=" also works, but do not use both --> | begins = ১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ (মঙলবাৰ) | ends = ২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ (শুকুৰবাৰ) | frequency = প্ৰতি বছৰে এবাৰ | venue = Vairankode Bhagavathy Temple | location = [[Vairankode]], Tirur | coordinates = {{coord|10.886454|75.976120|type:landmark_region:IN|display=inline,title}} | country = [[India]] | years_active = <!-- {{age|YYYY|mm|dd}} Date of the first occurrence --> | founders = | founder_name = [[Azhvanchery Thamprakkal]] | last = 20 February 2026 | prev = February 2024 | next = 20 February 2026 / 9 [[Kumbham]] | participants = | attendance = | capacity = | area = | budget = | activity = Temple festival, Melam, Poothan, Thira, Kattalan, Pulikali, Eratta Kaala, Theyyam, Karinkali{{what?|date=January 2026}} | leader_name = | patron = Azhvanchery Thamprakka | organised = Vairankode Bhagavathy Devaswom | filing = | people = | member = | sponsor = [[Malabar Devaswom Board]] | current = Summer | footnotes = The annual festival in the shrine is observed in the Kumbham month (February in the [[Gregorian calendar]]). }} '''বৈৰাণকোডে উৎসৱ ({{lang-en|Vairankode Festival}})''' যাক বৈৰাণকোডে ভেলা বা বৈৰাণকোডে থীয়াট্টুৎসৱম বুলিও জনা যায়, কেৰালাৰ মালাপ্পুৰম জিলাৰ তিৰুণাৱায়াৰ ওচৰৰ বৈৰাণকোডে ভগৱতী মন্দিৰত প্ৰতি বছৰে অনুষ্ঠিত হোৱা এক ধৰ্মীয় উৎসৱ। এই উৎসৱ দেৱী ভদ্ৰকালীৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত।<ref>{{Cite web |title=Culture of Malappuram, Popular Festivals in Malappuram |url=https://www.malappuramonline.in/city-guide/culture-of-malappuram |access-date=2024-01-18 |website=www.malappuramonline.in}}</ref><ref>{{Cite journal |date=2009-02-10 |title=10.1063/1.3046290.1 |url=http://dx.doi.org/10.1063/1.3046290.1 |access-date=2024-01-17 |website=Default Digital Object Group|doi=10.1063/1.3046290.1 |url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-17 |title=തീയാട്ടുത്സവത്തിന് വൈരങ്കോട് ഒരുങ്ങി |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9334003 |access-date=2024-02-23 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Culture of Malappuram, Popular Festivals in Malappuram |url=https://www.malappuramonline.in/city-guide/culture-of-malappuram |access-date=2024-02-23 |website=www.malappuramonline.in}}</ref><ref name="manoramaonline_2022-02-19">{{Cite web |title=കാർഷിക സംസ്കൃതിയുടെ ഓർമപ്പെടുത്തലായി വൈരങ്കോട് വലിയ തീയാട്ടുത്സവം |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/malappuram/2022/02/19/malappuram-vairankode-theeyattu-festival.html |access-date=2024-02-23 |website=www.manoramaonline.com |language=ml}}</ref><ref>https://www.madhyamam.com/kerala/local-news/malappuram/--932451</ref><ref>{{Cite journal |last1=P. A. First Grade College, Affiliated to Mangalore University, Karnataka. |last2=Panikker |first2=Meena J. |date=2020-07-14 |title=Katala vesa: On Revisiting the Hunter |url=http://rupkatha.com/v12n404/ |journal=Rupkatha Journal on Interdisciplinary Studies in Humanities |volume=12 |issue=4 |doi=10.21659/rupkatha.v12n4.04|doi-access=free }}</ref> ==উৎসৱ== মন্দিৰৰ উৎসৱৰ আৰম্ভণিৰ অনুষ্ঠান ‘মৰম্মুৰি’ থামপ্ৰাক্কালৰ কোইমাৰ অনুমতি লাভ কৰাৰ পাছতহে অনুষ্ঠিত হয়। কোইমাই মন্দিৰৰ উৎসৱৰ সৈতে জড়িত সকলো ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান তদাৰক কৰে আৰু উৎসৱৰ সামৰণি অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ‘আৰিয়ালাভ’ অনুষ্ঠিত কৰে। বৈৰাণকোডে উৎসৱৰ মুখ্য কোডিভাৰাভু (পতাকা আগমন) আতৱনাডৰপৰা আৰম্ভ হয়। অঝৱাঞ্চেৰী মানাৰপৰা ৱৰাভু আৰু থামপ্ৰাক্কালৰ আশীৰ্বাদ লাভ কৰাৰ পাছত এই শোভাযাত্ৰা বৈৰাণকোডেৰ উদ্দেশ্যে ৰাওনা হয়।<ref>{{Cite news |date=2024-01-15 |title=Thrissur1RegiGU13G6V0U3jpgjpg |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/ |access-date=2024-01-17 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref name="manoramaonline_2022-02-19" /><ref>{{Cite web |date=2024-02-22 |title=വൈരങ്കോട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ തിയ്യാട്ട്; പ്രാദേശിക അവധി പ്രഖ്യാപിച്ചു |url=https://malabarinews.com/news/vairangode-bhagavathy-temples-grand-festival-local-holiday-declared/ |access-date=2024-02-23 |website=malabarinews.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-02-23 |title=കാളക്കല്യാണം കഴിഞ്ഞു : ഇനി തട്ടകത്തിലേക്ക് |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.8337192 |access-date=2024-02-22 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.8299411</ref><ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2019-09-23 |title=Goa CM visits Malappuram temples |url=https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/goa-cm-visits-malappuram-temples/article29493071.ece |access-date=2024-04-29 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ==সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱ== মন্দিৰটো পৰম্পৰাগতভাৱে কলগছ, নাৰিকলৰ পাত, ফুল, বিভিন্ন ধৰণৰ পাত, পৰম্পৰাগত চাকি আৰু আলোকসজ্জাৰে সজোৱা হয়। <ref>{{Cite web |date=2024-02-22 |title=വലിയ തീയാട്ട്ഉത്സവം ഇന്ന് |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9348237 |access-date=2024-02-26 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-23 |title=വർണക്കാഴ്ചയൊരുക്കി വൈരങ്കോട് തീയാട്ട് |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9351080 |access-date=2024-02-26 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-22 |title=വൈരങ്കോട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ തിയ്യാട്ട്; പ്രാദേശിക അവധി പ്രഖ്യാപിച്ചു |url=https://malabarinews.com/news/vairangode-bhagavathy-temples-grand-festival-local-holiday-declared/ |access-date=2024-02-26 |website=malabarinews.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-17 |title=തീയാട്ടുത്സവത്തിന് വൈരങ്കോട് ഒരുങ്ങി |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9334003 |access-date=2024-02-26 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-19 |title=വൈരങ്കോട് ചെറിയ തീയാട്ടുത്സവം ഇന്ന് |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9339730 |access-date=2024-02-26 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-19 |title=വൈരങ്കോട് ചെറിയ തീയാട്ടുത്സവം ഇന്ന് |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9339730 |access-date=2024-02-22 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=കയ്യിൽ അമ്പുംവില്ലും; തലയിൽ വർണക്കടലാസിൽ തീർത്ത തൊപ്പി: കാട്ടാളവേഷം ധരിച്ച് അനുഗ്രഹംതേടി കുട്ടിക്കൂട്ടം |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/malappuram/2024/02/21/vairankode-bhagavathi-temple-theeyattu-festival.html |access-date=2024-02-22 |website=www.manoramaonline.com |language=ml}}</ref><ref>{{Cite web |title=കയ്യിൽ അമ്പുംവില്ലും; തലയിൽ വർണക്കടലാസിൽ തീർത്ത തൊപ്പി: കാട്ടാളവേഷം ധരിച്ച് അനുഗ്രഹംതേടി കുട്ടിക്കൂട്ടം |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/malappuram/2024/02/21/vairankode-bhagavathi-temple-theeyattu-festival.html |access-date=2024-02-23 |website=www.manoramaonline.com |language=ml}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} * {{cite web |url=https://www.researchgate.net/publication/343012227 |title=Katala vesa: On Revisiting the Hunter |author=Meena J. Panikker |website=ResearchGate |access-date=5 January 2024}} * {{cite web |title=Culture of Malappuram |url=https://www.malappuramonline.in/city-guide/culture-of-malappuram |website=Malappuram Online |accessdate=2024-01-05}} * {{cite news |title=Azhvanchery Thamprakkal Blesses Procession at Vairankode Vela |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article22841025.ece |newspaper=The Hindu |date=24 February 2018}} {{Commons category}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ উৎসৱ]] 6bindvvxekihb2fmbyl8e3rx8aaicte 625595 625593 2026-08-09T16:08:01Z নৰুনা বৰুৱা 44897 625595 wikitext text/x-wiki {{Short description|Annual temple festival in Kerala, India}} {{Infobox recurring event | name = বৈৰাণকোডে ভেলা | native_name = | logo = | logo_alt = | logo_caption = বৈৰাণকোডে ভেলা | logo_size = | image = Vairankde vela.jpg | image_size = | alt = | caption = | status = সক্ৰিয় | date = <!-- {{start date|YYYY|mm|dd}} "dates=" also works, but do not use both --> | begins = ১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ (মঙলবাৰ) | ends = ২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ (শুকুৰবাৰ) | frequency = প্ৰতি বছৰে এবাৰ | venue =বৈৰাণকোড ভাল | location =বৈৰাণকোডে, তিৰুৰ | coordinates = {{coord|10.886454|75.976120|type:landmark_region:IN|display=inline,title}} | country = [[India]] | years_active = <!-- {{age|YYYY|mm|dd}} Date of the first occurrence --> | founders = | founder_name = [[Azhvanchery Thamprakkal]] | last = ২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬এ | prev = February 2024 | next = 20 February 2026 / 9 [[Kumbham]] | participants = | attendance = | capacity = | area = | budget = | activity = Temple festival, Melam, Poothan, Thira, Kattalan, Pulikali, Eratta Kaala, Theyyam, Karinkali{{what?|date=January 2026}} | leader_name = | patron = আজভাঞ্চেৰী থাম্প্ৰাক্কা | organised = Vairankode Bhagavathy Devaswom | filing = | people = | member = | sponsor = [[Malabar Devaswom Board]] | current = Summer | footnotes = মন্দিৰটোৰ বাৰ্ষিক উৎসৱ কুম্ভম মাহত (গ্ৰেগৰিয়ান পঞ্জিকা অনুসৰি ফেব্ৰুৱাৰী মাহত) পালন কৰা হয়।]] }} '''বৈৰাণকোডে উৎসৱ ({{lang-en|Vairankode Festival}})''' যাক বৈৰাণকোডে ভেলা বা বৈৰাণকোডে থীয়াট্টুৎসৱম বুলিও জনা যায়, কেৰালাৰ মালাপ্পুৰম জিলাৰ তিৰুণাৱায়াৰ ওচৰৰ বৈৰাণকোডে ভগৱতী মন্দিৰত প্ৰতি বছৰে অনুষ্ঠিত হোৱা এক ধৰ্মীয় উৎসৱ। এই উৎসৱ দেৱী ভদ্ৰকালীৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত।<ref>{{Cite web |title=Culture of Malappuram, Popular Festivals in Malappuram |url=https://www.malappuramonline.in/city-guide/culture-of-malappuram |access-date=2024-01-18 |website=www.malappuramonline.in}}</ref><ref>{{Cite journal |date=2009-02-10 |title=10.1063/1.3046290.1 |url=http://dx.doi.org/10.1063/1.3046290.1 |access-date=2024-01-17 |website=Default Digital Object Group|doi=10.1063/1.3046290.1 |url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-17 |title=തീയാട്ടുത്സവത്തിന് വൈരങ്കോട് ഒരുങ്ങി |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9334003 |access-date=2024-02-23 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Culture of Malappuram, Popular Festivals in Malappuram |url=https://www.malappuramonline.in/city-guide/culture-of-malappuram |access-date=2024-02-23 |website=www.malappuramonline.in}}</ref><ref name="manoramaonline_2022-02-19">{{Cite web |title=കാർഷിക സംസ്കൃതിയുടെ ഓർമപ്പെടുത്തലായി വൈരങ്കോട് വലിയ തീയാട്ടുത്സവം |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/malappuram/2022/02/19/malappuram-vairankode-theeyattu-festival.html |access-date=2024-02-23 |website=www.manoramaonline.com |language=ml}}</ref><ref>https://www.madhyamam.com/kerala/local-news/malappuram/--932451</ref><ref>{{Cite journal |last1=P. A. First Grade College, Affiliated to Mangalore University, Karnataka. |last2=Panikker |first2=Meena J. |date=2020-07-14 |title=Katala vesa: On Revisiting the Hunter |url=http://rupkatha.com/v12n404/ |journal=Rupkatha Journal on Interdisciplinary Studies in Humanities |volume=12 |issue=4 |doi=10.21659/rupkatha.v12n4.04|doi-access=free }}</ref> ==উৎসৱ== মন্দিৰৰ উৎসৱৰ আৰম্ভণিৰ অনুষ্ঠান ‘মৰম্মুৰি’ থামপ্ৰাক্কালৰ কোইমাৰ অনুমতি লাভ কৰাৰ পাছতহে অনুষ্ঠিত হয়। কোইমাই মন্দিৰৰ উৎসৱৰ সৈতে জড়িত সকলো ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান তদাৰক কৰে আৰু উৎসৱৰ সামৰণি অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ‘আৰিয়ালাভ’ অনুষ্ঠিত কৰে। বৈৰাণকোডে উৎসৱৰ মুখ্য কোডিভাৰাভু (পতাকা আগমন) আতৱনাডৰপৰা আৰম্ভ হয়। অঝৱাঞ্চেৰী মানাৰপৰা ৱৰাভু আৰু থামপ্ৰাক্কালৰ আশীৰ্বাদ লাভ কৰাৰ পাছত এই শোভাযাত্ৰা বৈৰাণকোডেৰ উদ্দেশ্যে ৰাওনা হয়।<ref>{{Cite news |date=2024-01-15 |title=Thrissur1RegiGU13G6V0U3jpgjpg |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/ |access-date=2024-01-17 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref name="manoramaonline_2022-02-19" /><ref>{{Cite web |date=2024-02-22 |title=വൈരങ്കോട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ തിയ്യാട്ട്; പ്രാദേശിക അവധി പ്രഖ്യാപിച്ചു |url=https://malabarinews.com/news/vairangode-bhagavathy-temples-grand-festival-local-holiday-declared/ |access-date=2024-02-23 |website=malabarinews.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-02-23 |title=കാളക്കല്യാണം കഴിഞ്ഞു : ഇനി തട്ടകത്തിലേക്ക് |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.8337192 |access-date=2024-02-22 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.8299411</ref><ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2019-09-23 |title=Goa CM visits Malappuram temples |url=https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/goa-cm-visits-malappuram-temples/article29493071.ece |access-date=2024-04-29 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ==সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱ== মন্দিৰটো পৰম্পৰাগতভাৱে কলগছ, নাৰিকলৰ পাত, ফুল, বিভিন্ন ধৰণৰ পাত, পৰম্পৰাগত চাকি আৰু আলোকসজ্জাৰে সজোৱা হয়। <ref>{{Cite web |date=2024-02-22 |title=വലിയ തീയാട്ട്ഉത്സവം ഇന്ന് |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9348237 |access-date=2024-02-26 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-23 |title=വർണക്കാഴ്ചയൊരുക്കി വൈരങ്കോട് തീയാട്ട് |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9351080 |access-date=2024-02-26 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-22 |title=വൈരങ്കോട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ തിയ്യാട്ട്; പ്രാദേശിക അവധി പ്രഖ്യാപിച്ചു |url=https://malabarinews.com/news/vairangode-bhagavathy-temples-grand-festival-local-holiday-declared/ |access-date=2024-02-26 |website=malabarinews.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-17 |title=തീയാട്ടുത്സവത്തിന് വൈരങ്കോട് ഒരുങ്ങി |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9334003 |access-date=2024-02-26 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-19 |title=വൈരങ്കോട് ചെറിയ തീയാട്ടുത്സവം ഇന്ന് |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9339730 |access-date=2024-02-26 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-19 |title=വൈരങ്കോട് ചെറിയ തീയാട്ടുത്സവം ഇന്ന് |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9339730 |access-date=2024-02-22 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=കയ്യിൽ അമ്പുംവില്ലും; തലയിൽ വർണക്കടലാസിൽ തീർത്ത തൊപ്പി: കാട്ടാളവേഷം ധരിച്ച് അനുഗ്രഹംതേടി കുട്ടിക്കൂട്ടം |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/malappuram/2024/02/21/vairankode-bhagavathi-temple-theeyattu-festival.html |access-date=2024-02-22 |website=www.manoramaonline.com |language=ml}}</ref><ref>{{Cite web |title=കയ്യിൽ അമ്പുംവില്ലും; തലയിൽ വർണക്കടലാസിൽ തീർത്ത തൊപ്പി: കാട്ടാളവേഷം ധരിച്ച് അനുഗ്രഹംതേടി കുട്ടിക്കൂട്ടം |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/malappuram/2024/02/21/vairankode-bhagavathi-temple-theeyattu-festival.html |access-date=2024-02-23 |website=www.manoramaonline.com |language=ml}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} * {{cite web |url=https://www.researchgate.net/publication/343012227 |title=Katala vesa: On Revisiting the Hunter |author=Meena J. Panikker |website=ResearchGate |access-date=5 January 2024}} * {{cite web |title=Culture of Malappuram |url=https://www.malappuramonline.in/city-guide/culture-of-malappuram |website=Malappuram Online |accessdate=2024-01-05}} * {{cite news |title=Azhvanchery Thamprakkal Blesses Procession at Vairankode Vela |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article22841025.ece |newspaper=The Hindu |date=24 February 2018}} {{Commons category}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ উৎসৱ]] enkhbvyp64s0f165rnv4dusmyy822y7 625596 625595 2026-08-09T16:08:40Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 625596 wikitext text/x-wiki {{Short description|Annual temple festival in Kerala, India}} {{Infobox recurring event | name = বৈৰাণকোডে ভেলা | native_name = | logo = | logo_alt = | logo_caption = বৈৰাণকোডে ভেলা | logo_size = | image = Vairankde vela.jpg | image_size = | alt = | caption = | status = সক্ৰিয় | date = <!-- {{start date|YYYY|mm|dd}} "dates=" also works, but do not use both --> | begins = ১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ (মঙলবাৰ) | ends = ২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ (শুকুৰবাৰ) | frequency = প্ৰতি বছৰে এবাৰ | venue =বৈৰাণকোড ভাল | location =বৈৰাণকোডে, তিৰুৰ | coordinates = {{coord|10.886454|75.976120|type:landmark_region:IN|display=inline,title}} | country = [[India]] | years_active = <!-- {{age|YYYY|mm|dd}} Date of the first occurrence --> | founders = | founder_name = [[Azhvanchery Thamprakkal]] | last = ২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬এ | prev = February 2024 | next = 20 February 2026 / 9 [[Kumbham]] | participants = | attendance = | capacity = | area = | budget = | activity = Temple festival, Melam, Poothan, Thira, Kattalan, Pulikali, Eratta Kaala, Theyyam, Karinkali{{what?|date=January 2026}} | leader_name = | patron = আজভাঞ্চেৰী থাম্প্ৰাক্কা | organised = Vairankode Bhagavathy Devaswom | filing = | people = | member = | sponsor = [[Malabar Devaswom Board]] | current = Summer | footnotes = মন্দিৰটোৰ বাৰ্ষিক উৎসৱ কুম্ভম মাহত (গ্ৰেগৰিয়ান পঞ্জিকা অনুসৰি ফেব্ৰুৱাৰী মাহত) পালন কৰা হয়। ]] }} '''বৈৰাণকোডে উৎসৱ ({{lang-en|Vairankode Festival}})''' যাক বৈৰাণকোডে ভেলা বা বৈৰাণকোডে থীয়াট্টুৎসৱম বুলিও জনা যায়, কেৰালাৰ মালাপ্পুৰম জিলাৰ তিৰুণাৱায়াৰ ওচৰৰ বৈৰাণকোডে ভগৱতী মন্দিৰত প্ৰতি বছৰে অনুষ্ঠিত হোৱা এক ধৰ্মীয় উৎসৱ। এই উৎসৱ দেৱী ভদ্ৰকালীৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত।<ref>{{Cite web |title=Culture of Malappuram, Popular Festivals in Malappuram |url=https://www.malappuramonline.in/city-guide/culture-of-malappuram |access-date=2024-01-18 |website=www.malappuramonline.in}}</ref><ref>{{Cite journal |date=2009-02-10 |title=10.1063/1.3046290.1 |url=http://dx.doi.org/10.1063/1.3046290.1 |access-date=2024-01-17 |website=Default Digital Object Group|doi=10.1063/1.3046290.1 |url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-17 |title=തീയാട്ടുത്സവത്തിന് വൈരങ്കോട് ഒരുങ്ങി |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9334003 |access-date=2024-02-23 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Culture of Malappuram, Popular Festivals in Malappuram |url=https://www.malappuramonline.in/city-guide/culture-of-malappuram |access-date=2024-02-23 |website=www.malappuramonline.in}}</ref><ref name="manoramaonline_2022-02-19">{{Cite web |title=കാർഷിക സംസ്കൃതിയുടെ ഓർമപ്പെടുത്തലായി വൈരങ്കോട് വലിയ തീയാട്ടുത്സവം |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/malappuram/2022/02/19/malappuram-vairankode-theeyattu-festival.html |access-date=2024-02-23 |website=www.manoramaonline.com |language=ml}}</ref><ref>https://www.madhyamam.com/kerala/local-news/malappuram/--932451</ref><ref>{{Cite journal |last1=P. A. First Grade College, Affiliated to Mangalore University, Karnataka. |last2=Panikker |first2=Meena J. |date=2020-07-14 |title=Katala vesa: On Revisiting the Hunter |url=http://rupkatha.com/v12n404/ |journal=Rupkatha Journal on Interdisciplinary Studies in Humanities |volume=12 |issue=4 |doi=10.21659/rupkatha.v12n4.04|doi-access=free }}</ref> ==উৎসৱ== মন্দিৰৰ উৎসৱৰ আৰম্ভণিৰ অনুষ্ঠান ‘মৰম্মুৰি’ থামপ্ৰাক্কালৰ কোইমাৰ অনুমতি লাভ কৰাৰ পাছতহে অনুষ্ঠিত হয়। কোইমাই মন্দিৰৰ উৎসৱৰ সৈতে জড়িত সকলো ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান তদাৰক কৰে আৰু উৎসৱৰ সামৰণি অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ‘আৰিয়ালাভ’ অনুষ্ঠিত কৰে। বৈৰাণকোডে উৎসৱৰ মুখ্য কোডিভাৰাভু (পতাকা আগমন) আতৱনাডৰপৰা আৰম্ভ হয়। অঝৱাঞ্চেৰী মানাৰপৰা ৱৰাভু আৰু থামপ্ৰাক্কালৰ আশীৰ্বাদ লাভ কৰাৰ পাছত এই শোভাযাত্ৰা বৈৰাণকোডেৰ উদ্দেশ্যে ৰাওনা হয়।<ref>{{Cite news |date=2024-01-15 |title=Thrissur1RegiGU13G6V0U3jpgjpg |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/ |access-date=2024-01-17 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref name="manoramaonline_2022-02-19" /><ref>{{Cite web |date=2024-02-22 |title=വൈരങ്കോട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ തിയ്യാട്ട്; പ്രാദേശിക അവധി പ്രഖ്യാപിച്ചു |url=https://malabarinews.com/news/vairangode-bhagavathy-temples-grand-festival-local-holiday-declared/ |access-date=2024-02-23 |website=malabarinews.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-02-23 |title=കാളക്കല്യാണം കഴിഞ്ഞു : ഇനി തട്ടകത്തിലേക്ക് |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.8337192 |access-date=2024-02-22 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.8299411</ref><ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2019-09-23 |title=Goa CM visits Malappuram temples |url=https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/goa-cm-visits-malappuram-temples/article29493071.ece |access-date=2024-04-29 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ==সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱ== মন্দিৰটো পৰম্পৰাগতভাৱে কলগছ, নাৰিকলৰ পাত, ফুল, বিভিন্ন ধৰণৰ পাত, পৰম্পৰাগত চাকি আৰু আলোকসজ্জাৰে সজোৱা হয়। <ref>{{Cite web |date=2024-02-22 |title=വലിയ തീയാട്ട്ഉത്സവം ഇന്ന് |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9348237 |access-date=2024-02-26 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-23 |title=വർണക്കാഴ്ചയൊരുക്കി വൈരങ്കോട് തീയാട്ട് |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9351080 |access-date=2024-02-26 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-22 |title=വൈരങ്കോട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ തിയ്യാട്ട്; പ്രാദേശിക അവധി പ്രഖ്യാപിച്ചു |url=https://malabarinews.com/news/vairangode-bhagavathy-temples-grand-festival-local-holiday-declared/ |access-date=2024-02-26 |website=malabarinews.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-17 |title=തീയാട്ടുത്സവത്തിന് വൈരങ്കോട് ഒരുങ്ങി |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9334003 |access-date=2024-02-26 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-19 |title=വൈരങ്കോട് ചെറിയ തീയാട്ടുത്സവം ഇന്ന് |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9339730 |access-date=2024-02-26 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-19 |title=വൈരങ്കോട് ചെറിയ തീയാട്ടുത്സവം ഇന്ന് |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9339730 |access-date=2024-02-22 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=കയ്യിൽ അമ്പുംവില്ലും; തലയിൽ വർണക്കടലാസിൽ തീർത്ത തൊപ്പി: കാട്ടാളവേഷം ധരിച്ച് അനുഗ്രഹംതേടി കുട്ടിക്കൂട്ടം |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/malappuram/2024/02/21/vairankode-bhagavathi-temple-theeyattu-festival.html |access-date=2024-02-22 |website=www.manoramaonline.com |language=ml}}</ref><ref>{{Cite web |title=കയ്യിൽ അമ്പുംവില്ലും; തലയിൽ വർണക്കടലാസിൽ തീർത്ത തൊപ്പി: കാട്ടാളവേഷം ധരിച്ച് അനുഗ്രഹംതേടി കുട്ടിക്കൂട്ടം |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/malappuram/2024/02/21/vairankode-bhagavathi-temple-theeyattu-festival.html |access-date=2024-02-23 |website=www.manoramaonline.com |language=ml}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} * {{cite web |url=https://www.researchgate.net/publication/343012227 |title=Katala vesa: On Revisiting the Hunter |author=Meena J. Panikker |website=ResearchGate |access-date=5 January 2024}} * {{cite web |title=Culture of Malappuram |url=https://www.malappuramonline.in/city-guide/culture-of-malappuram |website=Malappuram Online |accessdate=2024-01-05}} * {{cite news |title=Azhvanchery Thamprakkal Blesses Procession at Vairankode Vela |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article22841025.ece |newspaper=The Hindu |date=24 February 2018}} {{Commons category}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ উৎসৱ]] 6poxkoa4si5twhht1o6av8n6j7fr3jv 625597 625596 2026-08-09T16:10:38Z নৰুনা বৰুৱা 44897 625597 wikitext text/x-wiki {{Short description|Annual temple festival in Kerala, India}} {{Infobox recurring event | name = বৈৰাণকোডে ভেলা | native_name = | logo = | logo_alt = | logo_caption = বৈৰাণকোডে ভেলা | logo_size = | image = Vairankde vela.jpg | image_size = | alt = | caption = | status = সক্ৰিয় | date = <!-- {{start date|YYYY|mm|dd}} "dates=" also works, but do not use both --> | begins = ১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ (মঙলবাৰ) | ends = ২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ (শুকুৰবাৰ) | frequency = প্ৰতি বছৰে এবাৰ | venue =বৈৰাণকোড ভাল | location =বৈৰাণকোডে, তিৰুৰ | coordinates = {{coord|10.886454|75.976120|type:landmark_region:IN|display=inline,title}} | country = [[India]] | years_active = <!-- {{age|YYYY|mm|dd}} Date of the first occurrence --> | founders = | founder_name = [[Azhvanchery Thamprakkal]] | last = ২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬এ | prev = February 2024 | next = 20 February 2026 / 9 [[Kumbham]] | participants = | attendance = | capacity = | area = | budget = | activity = Temple festival, Melam, Poothan, Thira, Kattalan, Pulikali, Eratta Kaala, Theyyam, Karinkali{{what?|date=January 2026}} | leader_name = | patron = আজভাঞ্চেৰী থাম্প্ৰাক্কা | organised = Vairankode Bhagavathy Devaswom | filing = | people = | member = | sponsor = [[Malabar Devaswom Board]] | current = Summer | footnotes = মন্দিৰটোৰ বাৰ্ষিক উৎসৱ কুম্ভম মাহত (গ্ৰেগৰিয়ান পঞ্জিকা অনুসৰি ফেব্ৰুৱাৰী মাহত) পালন কৰা হয়। }} '''বৈৰাণকোডে উৎসৱ ({{lang-en|Vairankode Festival}})''' যাক বৈৰাণকোডে ভেলা বা বৈৰাণকোডে থীয়াট্টুৎসৱম বুলিও জনা যায়, কেৰালাৰ মালাপ্পুৰম জিলাৰ তিৰুণাৱায়াৰ ওচৰৰ বৈৰাণকোডে ভগৱতী মন্দিৰত প্ৰতি বছৰে অনুষ্ঠিত হোৱা এক ধৰ্মীয় উৎসৱ। এই উৎসৱ দেৱী ভদ্ৰকালীৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত।<ref>{{Cite web |title=Culture of Malappuram, Popular Festivals in Malappuram |url=https://www.malappuramonline.in/city-guide/culture-of-malappuram |access-date=2024-01-18 |website=www.malappuramonline.in}}</ref><ref>{{Cite journal |date=2009-02-10 |title=10.1063/1.3046290.1 |url=http://dx.doi.org/10.1063/1.3046290.1 |access-date=2024-01-17 |website=Default Digital Object Group|doi=10.1063/1.3046290.1 |url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-17 |title=തീയാട്ടുത്സവത്തിന് വൈരങ്കോട് ഒരുങ്ങി |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9334003 |access-date=2024-02-23 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Culture of Malappuram, Popular Festivals in Malappuram |url=https://www.malappuramonline.in/city-guide/culture-of-malappuram |access-date=2024-02-23 |website=www.malappuramonline.in}}</ref><ref name="manoramaonline_2022-02-19">{{Cite web |title=കാർഷിക സംസ്കൃതിയുടെ ഓർമപ്പെടുത്തലായി വൈരങ്കോട് വലിയ തീയാട്ടുത്സവം |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/malappuram/2022/02/19/malappuram-vairankode-theeyattu-festival.html |access-date=2024-02-23 |website=www.manoramaonline.com |language=ml}}</ref><ref>https://www.madhyamam.com/kerala/local-news/malappuram/--932451</ref><ref>{{Cite journal |last1=P. A. First Grade College, Affiliated to Mangalore University, Karnataka. |last2=Panikker |first2=Meena J. |date=2020-07-14 |title=Katala vesa: On Revisiting the Hunter |url=http://rupkatha.com/v12n404/ |journal=Rupkatha Journal on Interdisciplinary Studies in Humanities |volume=12 |issue=4 |doi=10.21659/rupkatha.v12n4.04|doi-access=free }}</ref> ==উৎসৱ== মন্দিৰৰ উৎসৱৰ আৰম্ভণিৰ অনুষ্ঠান ‘মৰম্মুৰি’ থামপ্ৰাক্কালৰ কোইমাৰ অনুমতি লাভ কৰাৰ পাছতহে অনুষ্ঠিত হয়। কোইমাই মন্দিৰৰ উৎসৱৰ সৈতে জড়িত সকলো ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান তদাৰক কৰে আৰু উৎসৱৰ সামৰণি অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ‘আৰিয়ালাভ’ অনুষ্ঠিত কৰে। বৈৰাণকোডে উৎসৱৰ মুখ্য কোডিভাৰাভু (পতাকা আগমন) আতৱনাডৰপৰা আৰম্ভ হয়। অঝৱাঞ্চেৰী মানাৰপৰা ৱৰাভু আৰু থামপ্ৰাক্কালৰ আশীৰ্বাদ লাভ কৰাৰ পাছত এই শোভাযাত্ৰা বৈৰাণকোডেৰ উদ্দেশ্যে ৰাওনা হয়।<ref>{{Cite news |date=2024-01-15 |title=Thrissur1RegiGU13G6V0U3jpgjpg |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/ |access-date=2024-01-17 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref name="manoramaonline_2022-02-19" /><ref>{{Cite web |date=2024-02-22 |title=വൈരങ്കോട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ തിയ്യാട്ട്; പ്രാദേശിക അവധി പ്രഖ്യാപിച്ചു |url=https://malabarinews.com/news/vairangode-bhagavathy-temples-grand-festival-local-holiday-declared/ |access-date=2024-02-23 |website=malabarinews.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-02-23 |title=കാളക്കല്യാണം കഴിഞ്ഞു : ഇനി തട്ടകത്തിലേക്ക് |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.8337192 |access-date=2024-02-22 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.8299411</ref><ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2019-09-23 |title=Goa CM visits Malappuram temples |url=https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/goa-cm-visits-malappuram-temples/article29493071.ece |access-date=2024-04-29 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ==সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱ== মন্দিৰটো পৰম্পৰাগতভাৱে কলগছ, নাৰিকলৰ পাত, ফুল, বিভিন্ন ধৰণৰ পাত, পৰম্পৰাগত চাকি আৰু আলোকসজ্জাৰে সজোৱা হয়। <ref>{{Cite web |date=2024-02-22 |title=വലിയ തീയാട്ട്ഉത്സവം ഇന്ന് |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9348237 |access-date=2024-02-26 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-23 |title=വർണക്കാഴ്ചയൊരുക്കി വൈരങ്കോട് തീയാട്ട് |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9351080 |access-date=2024-02-26 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-22 |title=വൈരങ്കോട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ തിയ്യാട്ട്; പ്രാദേശിക അവധി പ്രഖ്യാപിച്ചു |url=https://malabarinews.com/news/vairangode-bhagavathy-temples-grand-festival-local-holiday-declared/ |access-date=2024-02-26 |website=malabarinews.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-17 |title=തീയാട്ടുത്സവത്തിന് വൈരങ്കോട് ഒരുങ്ങി |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9334003 |access-date=2024-02-26 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-19 |title=വൈരങ്കോട് ചെറിയ തീയാട്ടുത്സവം ഇന്ന് |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9339730 |access-date=2024-02-26 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-19 |title=വൈരങ്കോട് ചെറിയ തീയാട്ടുത്സവം ഇന്ന് |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9339730 |access-date=2024-02-22 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=കയ്യിൽ അമ്പുംവില്ലും; തലയിൽ വർണക്കടലാസിൽ തീർത്ത തൊപ്പി: കാട്ടാളവേഷം ധരിച്ച് അനുഗ്രഹംതേടി കുട്ടിക്കൂട്ടം |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/malappuram/2024/02/21/vairankode-bhagavathi-temple-theeyattu-festival.html |access-date=2024-02-22 |website=www.manoramaonline.com |language=ml}}</ref><ref>{{Cite web |title=കയ്യിൽ അമ്പുംവില്ലും; തലയിൽ വർണക്കടലാസിൽ തീർത്ത തൊപ്പി: കാട്ടാളവേഷം ധരിച്ച് അനുഗ്രഹംതേടി കുട്ടിക്കൂട്ടം |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/malappuram/2024/02/21/vairankode-bhagavathi-temple-theeyattu-festival.html |access-date=2024-02-23 |website=www.manoramaonline.com |language=ml}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} * {{cite web |url=https://www.researchgate.net/publication/343012227 |title=Katala vesa: On Revisiting the Hunter |author=Meena J. Panikker |website=ResearchGate |access-date=5 January 2024}} * {{cite web |title=Culture of Malappuram |url=https://www.malappuramonline.in/city-guide/culture-of-malappuram |website=Malappuram Online |accessdate=2024-01-05}} * {{cite news |title=Azhvanchery Thamprakkal Blesses Procession at Vairankode Vela |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article22841025.ece |newspaper=The Hindu |date=24 February 2018}} {{Commons category}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ উৎসৱ]] egif8e2umytj02r4333q7lumvtzzql8 625640 625597 2026-08-09T18:26:07Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 3 sources and tagging 4 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 625640 wikitext text/x-wiki {{Short description|Annual temple festival in Kerala, India}} {{Infobox recurring event | name = বৈৰাণকোডে ভেলা | native_name = | logo = | logo_alt = | logo_caption = বৈৰাণকোডে ভেলা | logo_size = | image = Vairankde vela.jpg | image_size = | alt = | caption = | status = সক্ৰিয় | date = <!-- {{start date|YYYY|mm|dd}} "dates=" also works, but do not use both --> | begins = ১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ (মঙলবাৰ) | ends = ২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ (শুকুৰবাৰ) | frequency = প্ৰতি বছৰে এবাৰ | venue =বৈৰাণকোড ভাল | location =বৈৰাণকোডে, তিৰুৰ | coordinates = {{coord|10.886454|75.976120|type:landmark_region:IN|display=inline,title}} | country = [[India]] | years_active = <!-- {{age|YYYY|mm|dd}} Date of the first occurrence --> | founders = | founder_name = [[Azhvanchery Thamprakkal]] | last = ২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬এ | prev = February 2024 | next = 20 February 2026 / 9 [[Kumbham]] | participants = | attendance = | capacity = | area = | budget = | activity = Temple festival, Melam, Poothan, Thira, Kattalan, Pulikali, Eratta Kaala, Theyyam, Karinkali{{what?|date=January 2026}} | leader_name = | patron = আজভাঞ্চেৰী থাম্প্ৰাক্কা | organised = Vairankode Bhagavathy Devaswom | filing = | people = | member = | sponsor = [[Malabar Devaswom Board]] | current = Summer | footnotes = মন্দিৰটোৰ বাৰ্ষিক উৎসৱ কুম্ভম মাহত (গ্ৰেগৰিয়ান পঞ্জিকা অনুসৰি ফেব্ৰুৱাৰী মাহত) পালন কৰা হয়। }} '''বৈৰাণকোডে উৎসৱ ({{lang-en|Vairankode Festival}})''' যাক বৈৰাণকোডে ভেলা বা বৈৰাণকোডে থীয়াট্টুৎসৱম বুলিও জনা যায়, কেৰালাৰ মালাপ্পুৰম জিলাৰ তিৰুণাৱায়াৰ ওচৰৰ বৈৰাণকোডে ভগৱতী মন্দিৰত প্ৰতি বছৰে অনুষ্ঠিত হোৱা এক ধৰ্মীয় উৎসৱ। এই উৎসৱ দেৱী ভদ্ৰকালীৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত।<ref>{{Cite web |title=Culture of Malappuram, Popular Festivals in Malappuram |url=https://www.malappuramonline.in/city-guide/culture-of-malappuram |access-date=2024-01-18 |website=www.malappuramonline.in}}</ref><ref>{{Cite journal |date=2009-02-10 |title=10.1063/1.3046290.1 |url=http://dx.doi.org/10.1063/1.3046290.1 |access-date=2024-01-17 |website=Default Digital Object Group|doi=10.1063/1.3046290.1 |url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-17 |title=തീയാട്ടുത്സവത്തിന് വൈരങ്കോട് ഒരുങ്ങി |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9334003 |access-date=2024-02-23 |website=Newspaper |language=en |archivedate=2024-02-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240223115225/https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9334003 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Culture of Malappuram, Popular Festivals in Malappuram |url=https://www.malappuramonline.in/city-guide/culture-of-malappuram |access-date=2024-02-23 |website=www.malappuramonline.in}}</ref><ref name="manoramaonline_2022-02-19">{{Cite web |title=കാർഷിക സംസ്കൃതിയുടെ ഓർമപ്പെടുത്തലായി വൈരങ്കോട് വലിയ തീയാട്ടുത്സവം |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/malappuram/2022/02/19/malappuram-vairankode-theeyattu-festival.html |access-date=2024-02-23 |website=www.manoramaonline.com |language=ml}}</ref><ref>https://www.madhyamam.com/kerala/local-news/malappuram/--932451</ref><ref>{{Cite journal |last1=P. A. First Grade College, Affiliated to Mangalore University, Karnataka. |last2=Panikker |first2=Meena J. |date=2020-07-14 |title=Katala vesa: On Revisiting the Hunter |url=http://rupkatha.com/v12n404/ |journal=Rupkatha Journal on Interdisciplinary Studies in Humanities |volume=12 |issue=4 |doi=10.21659/rupkatha.v12n4.04|doi-access=free }}</ref> ==উৎসৱ== মন্দিৰৰ উৎসৱৰ আৰম্ভণিৰ অনুষ্ঠান ‘মৰম্মুৰি’ থামপ্ৰাক্কালৰ কোইমাৰ অনুমতি লাভ কৰাৰ পাছতহে অনুষ্ঠিত হয়। কোইমাই মন্দিৰৰ উৎসৱৰ সৈতে জড়িত সকলো ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান তদাৰক কৰে আৰু উৎসৱৰ সামৰণি অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ‘আৰিয়ালাভ’ অনুষ্ঠিত কৰে। বৈৰাণকোডে উৎসৱৰ মুখ্য কোডিভাৰাভু (পতাকা আগমন) আতৱনাডৰপৰা আৰম্ভ হয়। অঝৱাঞ্চেৰী মানাৰপৰা ৱৰাভু আৰু থামপ্ৰাক্কালৰ আশীৰ্বাদ লাভ কৰাৰ পাছত এই শোভাযাত্ৰা বৈৰাণকোডেৰ উদ্দেশ্যে ৰাওনা হয়।<ref>{{Cite news |date=2024-01-15 |title=Thrissur1RegiGU13G6V0U3jpgjpg |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/ |access-date=2024-01-17 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref name="manoramaonline_2022-02-19" /><ref>{{Cite web |date=2024-02-22 |title=വൈരങ്കോട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ തിയ്യാട്ട്; പ്രാദേശിക അവധി പ്രഖ്യാപിച്ചു |url=https://malabarinews.com/news/vairangode-bhagavathy-temples-grand-festival-local-holiday-declared/ |access-date=2024-02-23 |website=malabarinews.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-02-23 |title=കാളക്കല്യാണം കഴിഞ്ഞു : ഇനി തട്ടകത്തിലേക്ക് |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.8337192 |access-date=2024-02-22 |website=Newspaper |language=en }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.8299411{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2019-09-23 |title=Goa CM visits Malappuram temples |url=https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/goa-cm-visits-malappuram-temples/article29493071.ece |access-date=2024-04-29 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ==সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱ== মন্দিৰটো পৰম্পৰাগতভাৱে কলগছ, নাৰিকলৰ পাত, ফুল, বিভিন্ন ধৰণৰ পাত, পৰম্পৰাগত চাকি আৰু আলোকসজ্জাৰে সজোৱা হয়। <ref>{{Cite web |date=2024-02-22 |title=വലിയ തീയാട്ട്ഉത്സവം ഇന്ന് |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9348237 |access-date=2024-02-26 |website=Newspaper |language=en |archivedate=2024-02-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240224124816/https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9348237 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-23 |title=വർണക്കാഴ്ചയൊരുക്കി വൈരങ്കോട് തീയാട്ട് |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9351080 |access-date=2024-02-26 |website=Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-22 |title=വൈരങ്കോട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ തിയ്യാട്ട്; പ്രാദേശിക അവധി പ്രഖ്യാപിച്ചു |url=https://malabarinews.com/news/vairangode-bhagavathy-temples-grand-festival-local-holiday-declared/ |access-date=2024-02-26 |website=malabarinews.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-17 |title=തീയാട്ടുത്സവത്തിന് വൈരങ്കോട് ഒരുങ്ങി |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9334003 |access-date=2024-02-26 |website=Newspaper |language=en |archivedate=2024-02-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240223115225/https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9334003 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-19 |title=വൈരങ്കോട് ചെറിയ തീയാട്ടുത്സവം ഇന്ന് |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9339730 |access-date=2024-02-26 |website=Newspaper |language=en }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-19 |title=വൈരങ്കോട് ചെറിയ തീയാട്ടുത്സവം ഇന്ന് |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/malappuram/news/malappuram-1.9339730 |access-date=2024-02-22 |website=Newspaper |language=en }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=കയ്യിൽ അമ്പുംവില്ലും; തലയിൽ വർണക്കടലാസിൽ തീർത്ത തൊപ്പി: കാട്ടാളവേഷം ധരിച്ച് അനുഗ്രഹംതേടി കുട്ടിക്കൂട്ടം |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/malappuram/2024/02/21/vairankode-bhagavathi-temple-theeyattu-festival.html |access-date=2024-02-22 |website=www.manoramaonline.com |language=ml}}</ref><ref>{{Cite web |title=കയ്യിൽ അമ്പുംവില്ലും; തലയിൽ വർണക്കടലാസിൽ തീർത്ത തൊപ്പി: കാട്ടാളവേഷം ധരിച്ച് അനുഗ്രഹംതേടി കുട്ടിക്കൂട്ടം |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/malappuram/2024/02/21/vairankode-bhagavathi-temple-theeyattu-festival.html |access-date=2024-02-23 |website=www.manoramaonline.com |language=ml}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} * {{cite web |url=https://www.researchgate.net/publication/343012227 |title=Katala vesa: On Revisiting the Hunter |author=Meena J. Panikker |website=ResearchGate |access-date=5 January 2024}} * {{cite web |title=Culture of Malappuram |url=https://www.malappuramonline.in/city-guide/culture-of-malappuram |website=Malappuram Online |accessdate=2024-01-05}} * {{cite news |title=Azhvanchery Thamprakkal Blesses Procession at Vairankode Vela |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article22841025.ece |newspaper=The Hindu |date=24 February 2018}} {{Commons category}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ উৎসৱ]] 0ufk0csww5dvla7mow1xrmbgggenfap 0 138551 625601 2026-08-09T16:57:08Z Jyoti Chiring 34123 নতুন পৃষ্ঠা: {{speciesbox | image = Malabar_or_Blue-winged_parakeet_(Psittacula_columboides)_by_Shantanu_Kuveskar.jpg | image_caption = Male in Mangaon, Raigad, Maharashtra | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=BirdLife International |year=2024 |title=''Nicopsitta columboides'' |article-number=e.T22685489A264059486 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T22685489A264059486.en}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = C... 625601 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | image = Malabar_or_Blue-winged_parakeet_(Psittacula_columboides)_by_Shantanu_Kuveskar.jpg | image_caption = Male in Mangaon, Raigad, Maharashtra | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=BirdLife International |year=2024 |title=''Nicopsitta columboides'' |article-number=e.T22685489A264059486 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T22685489A264059486.en}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=6259 |title=''Psittacula columboides'' (Vigors, 1830) |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = চিটাকুলা | species = কলম্ব’ইডছ | authority = ([[Nicholas Aylward Vigors|Vigors]], 1830)<ref>Vigors, NA (1830) Notice on some new species of birds. Zoological Journal 5:273-275.</ref> }} '''নীলা-পাখিৰ পেৰেকিট''' {{lang-en|:blue-winged parakeet,(Psittacula columboides)}}, যাক মালাবাৰ পেৰেকিট বুলিও জনা যায়, দক্ষিণ ভাৰতৰ পশ্চিমঘাট অঞ্চলত স্থানীয়ভাৱে পোৱা এবিধ পেৰেকিট প্ৰজাতি। ইহঁত সৰু সৰু জাকত থাকে আৰু অৰণ্যৰ মুকলি ঠাইবোৰত তীব্ৰ বেগেৰে উৰি ফুৰে। উৰাৰ সময়ত ইহঁতে কৰা তীক্ষ্ণ চিঞৰ আন আন পেৰেকিট প্ৰজাতিৰ মাততকৈ পৃথক। ইহঁতৰ নেজ দীঘল আৰু নীলা ৰঙৰ, আৰু নেজৰ একেবাৰে আগটো হালধীয়া ৰঙৰ। ডেউকাবোৰ ক’লা, কিন্তু তাত নীলা ৰঙৰ আভা দেখা যায়। আনহাতে, মূৰ আৰু দেহৰ ৰং ম্লান ধূসৰ। সেয়ে নীলা নেজ, হালধীয়া নেজৰ আগ, আৰু নীলা আভাযুক্ত ক’লা ডেউকাৰ ৰঙে ধূসৰ মূৰ আৰু দেহৰ সৈতে স্পষ্ট পাৰ্থক্য সৃষ্টি কৰে।পূৰ্ণবয়স্ক মতা আৰু মাইকী পেৰেকিটক ইহঁতৰ ঠোঁটৰ ৰঙৰ পাৰ্থক্যৰ জৰিয়তে সহজেই চিনাক্ত কৰিব পাৰি। ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} 07p573ahxb6brsm5ofxbrp8ezn8ovah 625736 625601 2026-08-10T05:02:29Z Jyoti Chiring 34123 625736 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | image = Malabar_or_Blue-winged_parakeet_(Psittacula_columboides)_by_Shantanu_Kuveskar.jpg | image_caption = মাঙ্গাঁও, ৰায়গড়, মহাৰাষ্ট্ৰত পোৱা মতা নীলা-পাখিৰ পেৰেকিট চৰাই | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=BirdLife International |year=2024 |title=''Nicopsitta columboides'' |article-number=e.T22685489A264059486 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T22685489A264059486.en}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=6259 |title=''Psittacula columboides'' (Vigors, 1830) |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = চিটাকুলা | species = কলম্ব’ইডছ | authority = ([[Nicholas Aylward Vigors|Vigors]], 1830)<ref>Vigors, NA (1830) Notice on some new species of birds. Zoological Journal 5:273-275.</ref> }} '''নীলা-পাখিৰ পেৰেকিট''' {{lang-en|:blue-winged parakeet,(Psittacula columboides)}}, যাক মালাবাৰ পেৰেকিট বুলিও জনা যায়, দক্ষিণ ভাৰতৰ পশ্চিমঘাট অঞ্চলত স্থানীয়ভাৱে পোৱা এবিধ পেৰেকিট প্ৰজাতি। ইহঁত সৰু সৰু জাকত থাকে আৰু অৰণ্যৰ মুকলি ঠাইবোৰত তীব্ৰ বেগেৰে উৰি ফুৰে। উৰাৰ সময়ত ইহঁতে কৰা তীক্ষ্ণ চিঞৰ আন আন পেৰেকিট প্ৰজাতিৰ মাততকৈ পৃথক। ইহঁতৰ নেজ দীঘল আৰু নীলা ৰঙৰ, আৰু নেজৰ একেবাৰে আগটো হালধীয়া ৰঙৰ। ডেউকাবোৰ ক’লা, কিন্তু তাত নীলা ৰঙৰ আভা দেখা যায়। আনহাতে, মূৰ আৰু দেহৰ ৰং ম্লান ধূসৰ। সেয়ে নীলা নেজ, হালধীয়া নেজৰ আগ, আৰু নীলা আভাযুক্ত ক’লা ডেউকাৰ ৰঙে ধূসৰ মূৰ আৰু দেহৰ সৈতে স্পষ্ট পাৰ্থক্য সৃষ্টি কৰে।পূৰ্ণবয়স্ক মতা আৰু মাইকী পেৰেকিটক ইহঁতৰ ঠোঁটৰ ৰঙৰ পাৰ্থক্যৰ জৰিয়তে সহজেই চিনাক্ত কৰিব পাৰি। ==বিৱৰণ== নীলা-পাখিযুক্ত পেৰেকিটৰ দেহৰ ৰং নীলা-ধূসৰ আৰু নেজ দীঘল; নেজৰ আগটো হালধীয়া। মতা আৰু মাইকী দুয়োটাৰে ডিঙিত সম্পূৰ্ণ ক’লা বলয় বিদ্যমান । মতা চৰাইটোৰ ক’লা ডিঙিৰ বলয়ৰ তলৰ কাষত নীলা-সেউজীয়া ৰং থাকে। ইয়াৰ ওপৰৰ ঠোঁটটো ৰঙা আৰু আগটো বগা। আনহাতে, মাইকী চৰাইটোৰ ঠোঁট সম্পূৰ্ণ ক’লা আৰু ডিঙিত কেৱল ক’লা বলয়টোহে থাকে। মাইকী নীলা-পাখিৰ পেৰেকিট দেখাত মাইকী প্লাম-হেডেড পেৰেকিটৰ সৈতে মিল আছে। অৱশ্যে প্লাম-হেডেড পেৰেকিটৰ ডিঙিত থকা বহল হালধীয়া বলয়ৰ বাবে দুয়োটা প্ৰজাতিক সহজে পৃথক কৰিব পাৰি। এই চৰাইবোৰ জাক পাতি অৰণ্যৰ মাজেৰে চলাচল কৰে আৰু একেৰাহে “কীক-কীক-কীক” মাতেৰে তীক্ষ্ণ চিঞৰ মাৰে।<ref name=pcr>{{cite book|author1=Rasmussen PC |author2=JC Anderton |name-list-style=amp| year=2005| title=Birds of South Asia. The Ripley Guide. Volume 2|publisher=Smithsonian Institution and Lynx Edicions|place=Washington DC & Barcelona|page=220}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://archive.org/stream/faunaofbritishin03oate#page/255/mode/1up/|page=255|title=The Fauna of British India, including Ceylon and Burma. Birds. Volume 3.|author=Blanford, WT|year=1895 | publisher=Taylor and Francis|place=London}}</ref> নীলা-পাখিৰ পেৰেকিটে উত্তৰ-পূব মৌচুমী বায়ুৰ পিছত হোৱা শুষ্ক ঋতুত প্ৰজনন কৰে। জুন মাহত দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বায়ু অহাৰ আগতেই পোৱালিবোৰে উৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইহঁতে গছৰ গাত থকা ফোঁপোলা অংশ বা গছৰ খোৰেংত বাহ সাজে। বিশেষকৈ ওখ ''মেছুৱা ফেৰা'' গছত থকা ফোঁপোলা অংশত বাহ সজা দেখা যায়।<ref name=hbk/> পুৰণি কাঠঠোকৰা আৰু বাৰবেট চৰাইৰ বাহো ইহঁতে ব্যৱহাৰ কৰে। ইহঁতৰ প্ৰজনন ডিচেম্বৰ মাহত আৰম্ভ হয় আৰু ডিচেম্বৰ তথা জানুৱাৰী মাহত কণী পাৰে। সাধাৰণতে এটা বাহত ৪টা কণী থাকে আৰু প্ৰায় ২৩ দিনৰ পিছত কণীবোৰ ফুটে। আৰম্ভণিতে মাইকী চৰাইটোৱে কণী উমনি দিয়ে আৰু মতা চৰাইটোৱে খাদ্য যোগান ধৰে। পিছলৈ মতা চৰাইটোৱে কণী উমনি দিয়াৰ দায়িত্ব লয়। পোৱালিবোৰ প্ৰায় এমাহৰ ভিতৰত উৰিবলৈ সক্ষম হয় আৰু তাৰ পিছত বাহ এৰি যায়। কেতিয়াবা পোৱালিবোৰ ব্যৱসায়ৰ বাবে ধৰা হয়।<ref>{{cite journal|title=Foraging and breeding biology of the Malabar Parakeet Psittacula columboides in the Siruvani foothills, Tamil Nadu, India|author1=Gokula, V|author2=C Venkatraman|name-list-style=amp|year=2003|journal=Forktail|url=http://www.orientalbirdclub.org/publications/forktail/19pdfs/Gokula-Malabar.pdf|volume=13|pages=138–139|archive-url=https://web.archive.org/web/20081011021704/http://www.orientalbirdclub.org/publications/forktail/19pdfs/Gokula-Malabar.pdf|archive-date=2008-10-11}}</ref> কিছুমান নীলা-পাখিযুক্ত পেৰেকিটে ''লৰান্থাছ লংফ্ল’ৰাছ''উদ্ভিদৰ পাত খাই থকা খোৱা দোখা পোৱা যায়।<ref>{{cite journal|author=Apte S|title = Blue-winged Parakeet Psittacula columboides, Family Psittacidae, feeding on ''Loranthus'' leaves |year=2004 | volume = 101 | issue = 1 |page= 155| journal=J. Bombay Nat. Hist. Soc. |url=https://biodiversitylibrary.org/page/48568075}}</ref> এই প্ৰজাতিৰ আটাইতকৈ ঘনিষ্ঠ বৈশিষ্ঠ থকা জীৱিত প্ৰজাতিৰ পেৰেকিটে হৈছে লেয়াৰ্ডছ পেৰেকিট , যি শ্ৰীলংকাত স্থানীয় ভাবে বাস কৰা প্ৰজাতি।<ref>{{cite journal|doi=10.1016/j.ympev.2011.09.025|title=The evolution of the Indian Ocean parrots (Psittaciformes): Extinction, adaptive radiation and eustacy|author=Kundu S.|author2=C.G. Jones|author3=R.P. Prys-Jones|author4=J.J. Groombridge |name-list-style=amp|year=2012|journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=62 |issue=1|pages=296–305|pmid=22019932}}</ref> ==বিস্তৃতি== এই পেৰেকিট প্ৰজাতিটো পশ্চিমঘাটৰ প্ৰায় ১৯° উত্তৰ অক্ষাংশৰ দক্ষিণ অংশৰ পৰা (বোম্বাইৰ উত্তৰত অৱস্থিত কাছা অঞ্চল) কেৰালা পৰ্যন্ত বিস্তৃত।<ref name=hbk>{{cite book|author1=Ali S |author2=SD Ripley |name-list-style=amp|year=1981| title =Handbook of the Birds of India and Pakistan. Volume 3|edition=2nd| publisher=Oxford University Press|place=New Delhi|pages=185–187}}</ref> ইয়াৰ বিস্তৃতি পালনি আৰু নীলগিৰি পৰ্বতমালালৈকে প্ৰসাৰিত হৈছে।<ref>{{cite journal |author1=Srinivasan, U. |author2=Prashanth, N.S. |name-list-style=amp|year=2006 |title=Preferential routes of bird dispersal to the Western Ghats in India: An explanation for the avifaunal peculiarities of the Biligirirangan Hills |journal=Indian Birds |volume=2 |issue=4 |pages=114–119 |url=http://www.indianbirds.in/pdfs/Preferential%20routes%20of%20bird%20dispersal%20to%20the%20Western%20Ghats%20in%20India.pdf |access-date=2011-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818122536/http://indianbirds.in/pdfs/Preferential%20routes%20of%20bird%20dispersal%20to%20the%20Western%20Ghats%20in%20India.pdf |archive-date=2011-08-18 }}</ref> ইয়াৰ উপৰি, পূবঘাটৰ সংলগ্ন অঞ্চল, যেনে বিলিগিৰিৰংগন পৰ্বতমালাতো এই প্ৰজাতিটো পোৱা যায়। ভাৰতৰ কোল্লি পাহাৰ অঞ্চলত ইয়াৰ বিস্তৃতি আৰু অধিক পূবলৈকে হোৱা সম্ভাৱনাৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal|author=Karthikeyan, S| title=Bird attracting trees and birds of Shevaroys and Kolli Hills |year=1996 |journal=Newsletter for Birdwatchers | volume=36| issue=3| url=https://archive.org/stream/NLBW36_3#page/n8/mode/1up|pages=49–51}}</ref> ==সংস্কৃতিত পেৰেকিট== এই প্ৰজাতিৰ পেৰেকিটৰ বাণিজ্য অতীতত কৰা হৈছিল, যদিও বৰ্তমান ভাৰতত ইয়াৰ বাণিজ্য অবৈধ। পোহনীয়া চৰাইৰ বাণিজ্যত ইয়াক “বাবাবুদান পেৰট” নামেৰে জনা গৈছিল। লগতে, ই অতি ভালদৰে কথা ক’ব পৰা চৰাই বুলি এক বিভ্ৰান্তিকৰ খ্যাতিও আছে। <ref name=hbk/> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} l3fb3o3z59hty2kiwg1wf37j2tke70i 0 138552 625603 2026-08-09T17:15:24Z RareSoul 48063 নতুন পৃষ্ঠা: জানম ৰাজ {{lang-en|Janam Raj}}(জন্ম মহেন্দ্ৰ ডেকা; ১ মাৰ্চ ১৯৬৫ – ২৯ এপ্ৰিল ২০২৩) আছিল এজন ভাৰতীয় গায়ক, সুৰকাৰ, গীতিকাৰ আৰু অসমৰ এজন অধিবক্তা। তেওঁ আধুনিক অসমীয়া গীত, ভজন, গজল, আধুনিক হিন্দ... 625603 wikitext text/x-wiki জানম ৰাজ {{lang-en|Janam Raj}}(জন্ম মহেন্দ্ৰ ডেকা; ১ মাৰ্চ ১৯৬৫ – ২৯ এপ্ৰিল ২০২৩) আছিল এজন ভাৰতীয় গায়ক, সুৰকাৰ, গীতিকাৰ আৰু অসমৰ এজন অধিবক্তা। তেওঁ আধুনিক অসমীয়া গীত, ভজন, গজল, আধুনিক হিন্দী গীত গাইছিল। ১৯৯০ চনৰ শেষৰ ফালৰ পৰা ২০২০ চনৰ আৰম্ভণিলৈকে এলবাম আৰু গীত মুকলি কৰিছিল, আৰু ভজন আৰু গজলৰ বাবে বি-হাই গ্ৰেড শিল্পী হিচাপে অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ' আৰু দূৰদৰ্শনৰ বাবে ৰেকৰ্ডিং কৰিছিল। ২০০২ চনৰ পৰা ২০২৩ চনত মৃত্যুৰ আগলৈকে গৌহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ত অধিবক্তা হিচাপে কাম কৰিছিল। {{Infobox person | name = জানম ৰাজ | image = Janam Raj singer in Sep 2003 (2).jpg | image_size = 160px | caption = জানম ৰাজ | birth_name = মহেন্দ্ৰ ডেকা | birth_date ={{Birth date|1965|03|01}} <!-- For people who have died, use {{Birth date|YYYY|MM|DD}} --> | death_date = {{Death date and age|2023|04|29|1965|03|01}} <!-- (DEATH date then BIRTH date) --> | birth_place = বিলাসীপাৰা, [[ধুবুৰী]], [[অসম]], [[ভাৰত]] | death_place =[[গুৱাহাটী]] | residence = | occupation = গায়ক, সুৰকাৰ, অধিবক্তা | years_active = ১৯১৬-২০২৩ }} 08sdjble8up45tvcrai56mg9f1q52yz 625605 625603 2026-08-09T17:19:06Z RareSoul 48063 /* */ 625605 wikitext text/x-wiki জানম ৰাজ {{lang-en|Janam Raj}}(জন্ম মহেন্দ্ৰ ডেকা; ১ মাৰ্চ ১৯৬৫ – ২৯ এপ্ৰিল ২০২৩) আছিল এজন ভাৰতীয় গায়ক, সুৰকাৰ, গীতিকাৰ আৰু অসমৰ এজন অধিবক্তা। তেওঁ আধুনিক অসমীয়া গীত, ভজন, গজল, আধুনিক হিন্দী গীত গাইছিল। ১৯৯০ চনৰ শেষৰ ফালৰ পৰা ২০২০ চনৰ আৰম্ভণিলৈকে এলবাম আৰু গীত মুকলি কৰিছিল, আৰু ভজন আৰু গজলৰ বাবে বি-হাই গ্ৰেড শিল্পী হিচাপে অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ' আৰু দূৰদৰ্শনৰ বাবে ৰেকৰ্ডিং কৰিছিল। ২০০২ চনৰ পৰা ২০২৩ চনত মৃত্যুৰ আগলৈকে গৌহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ত অধিবক্তা হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name="Tribune2008">{{cite news |last=Das |first=Apurba Kumar |date=2008-02-22 |title=Musical talent |url=https://archive.org/details/panorama-2008-01 |newspaper=Panorama (The Assam Tribune) |location=Guwahati |page=12 |via=[[Internet Archive]]}}</ref><ref name="LAG2024">{{cite magazine |author=Sarma, Dhiraj |date=May 2024 |title=In memory of the popular artist and advocate Janam Raj |trans-title=জনপ্ৰিয় শিল্পী তথা অধিবক্তা জানম ৰাজৰ সোঁৱৰণত |url=https://archive.org/details/sajaag-pg-1-01 |magazine=Sajaag |publisher=Lawyers' Association Guwahati (LAG) |location=Guwahati |language=Assamese |edition=12th |via=[[Internet Archive]] |quote=A biographical article published one year after Janam Raj's death. It discusses his early life, education, musical and legal careers, contributions to Assamese music, and the circumstances of his death.}}</ref> {{Infobox person | name = জানম ৰাজ | image = Janam Raj singer in Sep 2003 (2).jpg | image_size = 160px | caption = জানম ৰাজ | birth_name = মহেন্দ্ৰ ডেকা | birth_date ={{Birth date|1965|03|01}} <!-- For people who have died, use {{Birth date|YYYY|MM|DD}} --> | death_date = {{Death date and age|2023|04|29|1965|03|01}} <!-- (DEATH date then BIRTH date) --> | birth_place = বিলাসীপাৰা, [[ধুবুৰী]], [[অসম]], [[ভাৰত]] | death_place =[[গুৱাহাটী]] | residence = | occupation = গায়ক, সুৰকাৰ, অধিবক্তা | years_active = ১৯১৬-২০২৩ }} swzo89qkvyhkzxyl235il7jxw8pacf2 625608 625605 2026-08-09T17:23:16Z RareSoul 48063 /* */ 625608 wikitext text/x-wiki জানম ৰাজ {{lang-en|Janam Raj}} (জন্ম মহেন্দ্ৰ ডেকা; ১ মাৰ্চ ১৯৬৫ – ২৯ এপ্ৰিল ২০২৩) আছিল এজন ভাৰতীয় গায়ক, সুৰকাৰ, গীতিকাৰ আৰু অসমৰ এজন অধিবক্তা। তেওঁ আধুনিক অসমীয়া গীত, ভজন, গজল, আধুনিক হিন্দী গীত গাইছিল। ১৯৯০ চনৰ শেষৰ ফালৰ পৰা ২০২০ চনৰ আৰম্ভণিলৈকে এলবাম আৰু গীত মুকলি কৰিছিল, আৰু ভজন আৰু গজলৰ বাবে বি-হাই গ্ৰেড শিল্পী হিচাপে অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ' আৰু দূৰদৰ্শনৰ বাবে ৰেকৰ্ডিং কৰিছিল। ২০০২ চনৰ পৰা ২০২৩ চনত মৃত্যুৰ আগলৈকে গৌহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ত অধিবক্তা হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name="Tribune2008">{{cite news |last=Das |first=Apurba Kumar |date=2008-02-22 |title=Musical talent |url=https://archive.org/details/panorama-2008-01 |newspaper=Panorama (The Assam Tribune) |location=Guwahati |page=12 |via=[[Internet Archive]]}}</ref><ref name="LAG2024">{{cite magazine |author=Sarma, Dhiraj |date=May 2024 |title=In memory of the popular artist and advocate Janam Raj |trans-title=জনপ্ৰিয় শিল্পী তথা অধিবক্তা জানম ৰাজৰ সোঁৱৰণত |url=https://archive.org/details/sajaag-pg-1-01 |magazine=Sajaag |publisher=Lawyers' Association Guwahati (LAG) |location=Guwahati |language=Assamese |edition=12th |via=[[Internet Archive]] |quote=A biographical article published one year after Janam Raj's death. It discusses his early life, education, musical and legal careers, contributions to Assamese music, and the circumstances of his death.}}</ref> {{Infobox person | name = জানম ৰাজ | image = Janam Raj singer in Sep 2003 (2).jpg | image_size = 160px | caption = জানম ৰাজ | birth_name = মহেন্দ্ৰ ডেকা | birth_date ={{Birth date|1965|03|01}} <!-- For people who have died, use {{Birth date|YYYY|MM|DD}} --> | death_date = {{Death date and age|2023|04|29|1965|03|01}} <!-- (DEATH date then BIRTH date) --> | birth_place = বিলাসীপাৰা, [[ধুবুৰী]], [[অসম]], [[ভাৰত]] | death_place =[[গুৱাহাটী]] | residence = | occupation = গায়ক, সুৰকাৰ, অধিবক্তা | years_active = ১৯১৬-২০২৩ }} বিলাসীপাৰাত জন্মগ্ৰহণ কৰা হৰেন্দ্ৰ চন্দ্ৰ ডেকা আৰু বিমলা ডেকাৰ তেৰটা সন্তানৰ ভিতৰত দ্বাদশ সন্তান। বি এছ চি আৰু বি এ স্নাতক হোৱাৰ পিছত তেওঁ বি এম ইউ এছ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। আনকি পিছলৈ তেওঁ ২০০২ চনত এল এল বি ডিগ্ৰী লাভ কৰে, ২০০২ চনৰ পৰা ২০২৩ চনলৈকে গৌহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ত অধিবক্তা হিচাপে কাম কৰে।<ref name="Tribune2008"/> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} bmqruchogn6j5bfh3v07b8w8tgyf50c 625614 625608 2026-08-09T17:45:41Z RareSoul 48063 625614 wikitext text/x-wiki জানম ৰাজ {{lang-en|Janam Raj}} (জন্ম মহেন্দ্ৰ ডেকা; ১ মাৰ্চ ১৯৬৫ – ২৯ এপ্ৰিল ২০২৩) আছিল এজন ভাৰতীয় গায়ক, সুৰকাৰ, গীতিকাৰ আৰু অসমৰ এজন অধিবক্তা। তেওঁ আধুনিক অসমীয়া গীত, [[ভজন]], গজল, আধুনিক হিন্দী গীত গাইছিল। ১৯৯০ চনৰ শেষৰ ফালৰ পৰা ২০২০ চনৰ আৰম্ভণিলৈকে এলবাম আৰু গীত মুকলি কৰিছিল, আৰু ভজন আৰু গজলৰ বাবে বি-হাই গ্ৰেড শিল্পী হিচাপে [[আকাশবাণী|অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ]]' আৰু [[দূৰদৰ্শন (চেনেল)|দূৰদৰ্শনৰ]] বাবে ৰেকৰ্ডিং কৰিছিল। ২০০২ চনৰ পৰা ২০২৩ চনত মৃত্যুৰ আগলৈকে [[গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়|গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ত]] অধিবক্তা হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name="Tribune2008">{{cite news |last=Das |first=Apurba Kumar |date=2008-02-22 |title=Musical talent |url=https://archive.org/details/panorama-2008-01 |newspaper=Panorama (The Assam Tribune) |location=Guwahati |page=12 |via=[[Internet Archive]]}}</ref><ref name="LAG2024">{{cite magazine |author=Sarma, Dhiraj |date=May 2024 |title=In memory of the popular artist and advocate Janam Raj |trans-title=জনপ্ৰিয় শিল্পী তথা অধিবক্তা জানম ৰাজৰ সোঁৱৰণত |url=https://archive.org/details/sajaag-pg-1-01 |magazine=Sajaag |publisher=Lawyers' Association Guwahati (LAG) |location=Guwahati |language=Assamese |edition=12th |via=[[Internet Archive]] |quote=A biographical article published one year after Janam Raj's death. It discusses his early life, education, musical and legal careers, contributions to Assamese music, and the circumstances of his death.}}</ref> {{Infobox person | name = জানম ৰাজ | image = Janam Raj singer in Sep 2003 (2).jpg | image_size = 200px | caption = জানম ৰাজ | birth_name = মহেন্দ্ৰ ডেকা | birth_date ={{Birth date|1965|03|01}} | death_date = {{Death date and age|2023|04|29|1965|03|01}} | birth_place = [[বিলাসীপাৰা]], [[ধুবুৰী]], [[অসম]], [[ভাৰত]] | death_place =[[গুৱাহাটী]] | residence = | occupation = গায়ক, সুৰকাৰ, অধিবক্তা | years_active = ১৯১৬-২০২৩ | spouse = মিনু বৰুৱা (<abbr title="married">m.</abbr> ২০০৯) | children = ৰিদ্​ম কাশ্যপ }} বিলাসীপাৰাত জন্মগ্ৰহণ কৰা হৰেন্দ্ৰ চন্দ্ৰ ডেকা আৰু বিমলা ডেকাৰ এঘাৰতটা সন্তানৰ ভিতৰত দশম সন্তান। বি এছ চি আৰু বি এ স্নাতক হোৱাৰ পিছত তেওঁ বি এম ইউ এছ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। আনকি পিছলৈ তেওঁ ২০০২ চনত এল এল বি ডিগ্ৰী লাভ কৰে, ২০০২ চনৰ পৰা ২০২৩ চনলৈকে গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ত অধিবক্তা হিচাপে কাম কৰে।<ref name="Tribune2008"/> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} thnc4g03xepces0q9ekv3zxj037sppz 625619 625614 2026-08-09T17:53:47Z RareSoul 48063 /* */ 625619 wikitext text/x-wiki জানম ৰাজ {{lang-en|Janam Raj}} (জন্ম মহেন্দ্ৰ ডেকা; ১ মাৰ্চ ১৯৬৫ – ২৯ এপ্ৰিল ২০২৩) আছিল এজন ভাৰতীয় গায়ক, সুৰকাৰ, গীতিকাৰ আৰু অসমৰ এজন অধিবক্তা। তেওঁ আধুনিক অসমীয়া গীত, [[ভজন]], গজল, আধুনিক হিন্দী গীত গাইছিল। ১৯৯০ চনৰ শেষৰ ফালৰ পৰা ২০২০ চনৰ আৰম্ভণিলৈকে এলবাম আৰু গীত মুকলি কৰিছিল, আৰু ভজন আৰু গজলৰ বাবে বি-হাই গ্ৰেড শিল্পী হিচাপে [[আকাশবাণী|অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ]]' আৰু [[দূৰদৰ্শন (চেনেল)|দূৰদৰ্শনৰ]] বাবে ৰেকৰ্ডিং কৰিছিল। ২০০২ চনৰ পৰা ২০২৩ চনত মৃত্যুৰ আগলৈকে [[গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়|গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ত]] অধিবক্তা হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name="Tribune2008">{{cite news |last=Das |first=Apurba Kumar |date=2008-02-22 |title=Musical talent |url=https://archive.org/details/panorama-2008-01 |newspaper=Panorama (The Assam Tribune) |location=Guwahati |page=12 |via=[[Internet Archive]]}}</ref><ref name="LAG2024">{{cite magazine |author=Sarma, Dhiraj |date=May 2024 |title=In memory of the popular artist and advocate Janam Raj |trans-title=জনপ্ৰিয় শিল্পী তথা অধিবক্তা জানম ৰাজৰ সোঁৱৰণত |url=https://archive.org/details/sajaag-pg-1-01 |magazine=Sajaag |publisher=Lawyers' Association Guwahati (LAG) |location=Guwahati |language=Assamese |edition=12th |via=[[Internet Archive]] |quote=A biographical article published one year after Janam Raj's death. It discusses his early life, education, musical and legal careers, contributions to Assamese music, and the circumstances of his death.}}</ref> {{Infobox person | name = জানম ৰাজ | image = Janam Raj singer in Sep 2003 (2).jpg | image_size = 200px | caption = জানম ৰাজ | birth_name = মহেন্দ্ৰ ডেকা | birth_date ={{Birth date|1965|03|01}} | death_date = {{Death date and age|2023|04|29|1965|03|01}} | birth_place = [[বিলাসীপাৰা]], [[ধুবুৰী]], [[অসম]], [[ভাৰত]] | death_place =[[গুৱাহাটী]] | residence = | occupation = গায়ক, সুৰকাৰ, অধিবক্তা | years_active = ১৯১৬-২০২৩ | spouse = মিনু বৰুৱা (<abbr title="married">m.</abbr> ২০০৯) | children = ৰিদ্​ম কাশ্যপ }} বিলাসীপাৰাত জন্মগ্ৰহণ কৰা হৰেন্দ্ৰ চন্দ্ৰ ডেকা আৰু বিমলা ডেকাৰ এঘাৰতটা সন্তানৰ ভিতৰত দশম সন্তান। বি এছ চি আৰু বি এ স্নাতক হোৱাৰ পিছত তেওঁ সংগীতত স্নাতক লাভ কৰে। আনকি পিছলৈ তেওঁ ২০০২ চনত এল এল বি ডিগ্ৰী লাভ কৰে, ২০০২ চনৰ পৰা ২০২৩ চনলৈকে গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ত অধিবক্তা হিচাপে কাম কৰে।<ref name="Tribune2008"/> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ১৯৬৫ চনৰ ১ মাৰ্চত অসমৰ ধুবুৰী জিলাৰ বিলাসীপাৰাত পিতৃ-মাতৃ হৰেন্দ্ৰ চন্দ্ৰ ডেকা আৰু বিমলা ডেকাৰ ঘৰত জন্মৰাজৰ জন্ম হয়।[2] পৰিয়ালৰ তেৰটা সন্তানৰ ভিতৰত তেওঁ আছিল দ্বাদশ।<ref name="LAG2024" /><ref name="Jonaki2011">{{cite news |date=2011-02-25 |title=Music was the Purpose of His Life |trans-title=সংগীত সাধনাই যাৰ জীৱনৰ উদ্দেশ্য |url=https://archive.org/details/newspaper-2011 |newspaper=Jonaki Baat (Dainik Asam) |location=Guwahati |page=8 |language=Assamese |via=[[Internet Archive]] |quote=A detailed biographical profile covering Janam Raj's birth, early life, education, musical training in Kolkata, career, albums, achievements, and contributions to Assamese music.|last=Sarma|first=Dhiraj}}</ref> বিলাসীপাৰাত শৈশৱ কালত ৰাজে লোকগায়িকা প্ৰতিমা বৰুৱা পাণ্ডেক লগ পাইছিল আৰু সংগীতৰ ধাৰাত অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃয়ে আলিপুৰৰ গুৰু সনাতন দাসক তেওঁলোকৰ বিলাসীপাৰা বাসগৃহলৈ লৈ আহিছিল তেওঁক পঢ়ুৱাবলৈ। পাঁচ বছৰ বয়সৰ পৰাই তেওঁ প্ৰাৰম্ভিক শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ প্ৰশিক্ষণ আৰম্ভ কৰিছিল আৰু দহ বছৰ দাসৰ অধীনত অধ্যয়ন কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ পণ্ডিত সন্তনু বিশ্বাসৰ অধীনত উন্নত প্ৰশিক্ষণ গ্ৰহণ কৰি লক্ষ্ণৌৰ ভাটখণ্ডে সাংস্কৃতিক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা সংগীত শাখাত স্নাতক ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে। গুৱাহাটীৰ আৰ্য বিদ্যাপীঠ মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা বি এছ চি আৰু বি এ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। পিছলৈ ২০০২ চনত গুৱাহাটীৰ জে বি ল কলেজৰ পৰা এল এল বি ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="Jonaki2011"/> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} 464msp0b5dxqxhe45v0oortgero4lkr 625630 625619 2026-08-09T18:08:19Z RareSoul 48063 /* প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা */ 625630 wikitext text/x-wiki জানম ৰাজ {{lang-en|Janam Raj}} (জন্ম মহেন্দ্ৰ ডেকা; ১ মাৰ্চ ১৯৬৫ – ২৯ এপ্ৰিল ২০২৩) আছিল এজন ভাৰতীয় গায়ক, সুৰকাৰ, গীতিকাৰ আৰু অসমৰ এজন অধিবক্তা। তেওঁ আধুনিক অসমীয়া গীত, [[ভজন]], গজল, আধুনিক হিন্দী গীত গাইছিল। ১৯৯০ চনৰ শেষৰ ফালৰ পৰা ২০২০ চনৰ আৰম্ভণিলৈকে এলবাম আৰু গীত মুকলি কৰিছিল, আৰু ভজন আৰু গজলৰ বাবে বি-হাই গ্ৰেড শিল্পী হিচাপে [[আকাশবাণী|অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ]]' আৰু [[দূৰদৰ্শন (চেনেল)|দূৰদৰ্শনৰ]] বাবে ৰেকৰ্ডিং কৰিছিল। ২০০২ চনৰ পৰা ২০২৩ চনত মৃত্যুৰ আগলৈকে [[গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়|গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ত]] অধিবক্তা হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name="Tribune2008">{{cite news |last=Das |first=Apurba Kumar |date=2008-02-22 |title=Musical talent |url=https://archive.org/details/panorama-2008-01 |newspaper=Panorama (The Assam Tribune) |location=Guwahati |page=12 |via=[[Internet Archive]]}}</ref><ref name="LAG2024">{{cite magazine |author=Sarma, Dhiraj |date=May 2024 |title=In memory of the popular artist and advocate Janam Raj |trans-title=জনপ্ৰিয় শিল্পী তথা অধিবক্তা জানম ৰাজৰ সোঁৱৰণত |url=https://archive.org/details/sajaag-pg-1-01 |magazine=Sajaag |publisher=Lawyers' Association Guwahati (LAG) |location=Guwahati |language=Assamese |edition=12th |via=[[Internet Archive]] |quote=A biographical article published one year after Janam Raj's death. It discusses his early life, education, musical and legal careers, contributions to Assamese music, and the circumstances of his death.}}</ref> {{Infobox person | name = জানম ৰাজ | image = Janam Raj singer in Sep 2003 (2).jpg | image_size = 200px | caption = জানম ৰাজ | birth_name = মহেন্দ্ৰ ডেকা | birth_date ={{Birth date|1965|03|01}} | death_date = {{Death date and age|2023|04|29|1965|03|01}} | birth_place = [[বিলাসীপাৰা]], [[ধুবুৰী]], [[অসম]], [[ভাৰত]] | death_place =[[গুৱাহাটী]] | residence = | occupation = গায়ক, সুৰকাৰ, অধিবক্তা | years_active = ১৯১৬-২০২৩ | spouse = মিনু বৰুৱা (<abbr title="married">m.</abbr> ২০০৯) | children = ৰিদ্​ম কাশ্যপ }} বিলাসীপাৰাত জন্মগ্ৰহণ কৰা হৰেন্দ্ৰ চন্দ্ৰ ডেকা আৰু বিমলা ডেকাৰ এঘাৰতটা সন্তানৰ ভিতৰত দশম সন্তান। বি এছ চি আৰু বি এ স্নাতক হোৱাৰ পিছত তেওঁ সংগীতত স্নাতক লাভ কৰে। আনকি পিছলৈ তেওঁ ২০০২ চনত এল এল বি ডিগ্ৰী লাভ কৰে, ২০০২ চনৰ পৰা ২০২৩ চনলৈকে গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ত অধিবক্তা হিচাপে কাম কৰে।<ref name="Tribune2008"/> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ১৯৬৫ চনৰ ১ মাৰ্চত অসমৰ ধুবুৰী জিলাৰ বিলাসীপাৰাত পিতৃ-মাতৃ হৰেন্দ্ৰ চন্দ্ৰ ডেকা আৰু বিমলা ডেকাৰ ঘৰত জন্মৰাজৰ জন্ম হয়। পৰিয়ালৰ তেৰটা সন্তানৰ ভিতৰত তেওঁ আছিল দ্বাদশ।<ref name="LAG2024" /><ref name="Jonaki2011">{{cite news |date=2011-02-25 |title=Music was the Purpose of His Life |trans-title=সংগীত সাধনাই যাৰ জীৱনৰ উদ্দেশ্য |url=https://archive.org/details/newspaper-2011 |newspaper=Jonaki Baat (Dainik Asam) |location=Guwahati |page=8 |language=Assamese |via=[[Internet Archive]] |quote=A detailed biographical profile covering Janam Raj's birth, early life, education, musical training in Kolkata, career, albums, achievements, and contributions to Assamese music.|last=Sarma|first=Dhiraj}}</ref> বিলাসীপাৰাত শৈশৱ কালত ৰাজে লোকগায়িকা প্ৰতিমা বৰুৱা পাণ্ডেক লগ পাইছিল আৰু সংগীতৰ ধাৰাত অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃয়ে আলিপুৰৰ গুৰু সনাতন দাসক তেওঁলোকৰ বিলাসীপাৰা বাসগৃহলৈ লৈ আহিছিল তেওঁক পঢ়ুৱাবলৈ। পাঁচ বছৰ বয়সৰ পৰাই তেওঁ প্ৰাৰম্ভিক শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ প্ৰশিক্ষণ আৰম্ভ কৰিছিল আৰু দহ বছৰ দাসৰ অধীনত অধ্যয়ন কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ পণ্ডিত সন্তনু বিশ্বাসৰ অধীনত উন্নত প্ৰশিক্ষণ গ্ৰহণ কৰি লক্ষ্ণৌৰ ভাটখণ্ডে সাংস্কৃতিক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা সংগীত শাখাত স্নাতক ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে। গুৱাহাটীৰ আৰ্য বিদ্যাপীঠ মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা বি এছ চি আৰু বি এ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। পিছলৈ ২০০২ চনত গুৱাহাটীৰ জে বি ল কলেজৰ পৰা এল এল বি ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="Jonaki2011"/> ==সংগীত কেৰিয়াৰ== [[File:Janam Raj assamese singer.jpg|thumb|left|তানপুৰাৰ সৈতে জানম ৰাজৰ ষ্টুডিঅ' ফটো]] ১৯৯৬ চনত জানম ৰাজে প্লেবেক গায়ক [[সুৰেশ ৱাডকৰ]]ৰ অধীনত শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ উন্নত প্ৰশিক্ষণ আৰু আধুনিক গায়কীৰ প্ৰশিক্ষণ ল'বলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। তাত থকা সময়ছোৱাত তেওঁ মুম্বাইৰ শনমুখানন্দ প্ৰেক্ষাগৃহত গীতা-স্তুতি পৰিবেশন কৰিছিল, য’ত [[ভূপেন হাজৰিকা]] তেওঁ অসমৰ বুলি গম পোৱাৰ আগতে তেওঁৰ সংস্কৃত উচ্চাৰণৰ বাবে প্ৰথমতে তেওঁক মাৰাঠী গায়ক বুলি ভুল কৰিছিল।<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" /> পিছলৈ তেওঁ [[কলকাতা]], [[জয়পুৰ]] আৰু জয়ছালমেৰকে ধৰি কেইবাখনো ভাৰতৰ চহৰৰ সংগীত অনুষ্ঠানত অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰে। ১৯৯৮ চনত তেওঁৰ প্ৰথম অসমীয়া এলবাম ''প্ৰেমাঞ্জলি'' মুকলি কৰে।<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" /><ref name="LAG2024" /> [[File:Janam Raj with Suresh Wadkar in 1996.png|thumb|মুম্বাইত সুৰেশ ৱাডকাৰৰ সৈতে জানম ৰাজ, ১৯৯৬<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" />]] [[File: Janam Raj with Usha Uthup.jpg|thumb|কলকাতাত উষা উথুপৰ সৈতে জানম ৰাজ, ২০০৪<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" /> ]] ২০০৪ চনত তেওঁ প্লেবেক গায়ক [[উষা উথুপ]]ৰ সৈতে ''ৰিম্ ঝিম্'' এলবামৰ বাবে "মন কিয় চঞ্চল" ট্ৰেকটো গাইছিল। সেই বছৰতে তেওঁ টেলিভিছন ধাৰাবাহিক ''প্ৰেয়সী'' সংগীত পৰিচালক আছিল আৰু ২০০৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত জ্যোতিৰূপ-অইল ইণ্ডিয়া যুটীয়া মিডিয়া বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ বঁটা লাভ কৰিছিল, য'ত তেওঁক এই বঁটা প্ৰদান কৰিছিল অসমীয়া অভিনেতা [[বিজু ফুকন]]। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} 9zmvjdpp5luyat4hej1zvaf2rzuqm34 625634 625630 2026-08-09T18:21:39Z RareSoul 48063 625634 wikitext text/x-wiki জানম ৰাজ {{lang-en|Janam Raj}} (জন্ম মহেন্দ্ৰ ডেকা; ১ মাৰ্চ ১৯৬৫ – ২৯ এপ্ৰিল ২০২৩) আছিল এজন ভাৰতীয় গায়ক, সুৰকাৰ, গীতিকাৰ আৰু অসমৰ এজন অধিবক্তা। তেওঁ আধুনিক অসমীয়া গীত, [[ভজন]], গজল, আধুনিক হিন্দী গীত গাইছিল। ১৯৯০ চনৰ শেষৰ ফালৰ পৰা ২০২০ চনৰ আৰম্ভণিলৈকে এলবাম আৰু গীত মুকলি কৰিছিল, আৰু ভজন আৰু গজলৰ বাবে বি-হাই গ্ৰেড শিল্পী হিচাপে [[আকাশবাণী|অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ]]' আৰু [[দূৰদৰ্শন (চেনেল)|দূৰদৰ্শনৰ]] বাবে ৰেকৰ্ডিং কৰিছিল। ২০০২ চনৰ পৰা ২০২৩ চনত মৃত্যুৰ আগলৈকে [[গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়|গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ত]] অধিবক্তা হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name="Tribune2008">{{cite news |last=Das |first=Apurba Kumar |date=2008-02-22 |title=Musical talent |url=https://archive.org/details/panorama-2008-01 |newspaper=Panorama (The Assam Tribune) |location=Guwahati |page=12 |via=[[Internet Archive]]}}</ref><ref name="LAG2024">{{cite magazine |author=Sarma, Dhiraj |date=May 2024 |title=In memory of the popular artist and advocate Janam Raj |trans-title=জনপ্ৰিয় শিল্পী তথা অধিবক্তা জানম ৰাজৰ সোঁৱৰণত |url=https://archive.org/details/sajaag-pg-1-01 |magazine=Sajaag |publisher=Lawyers' Association Guwahati (LAG) |location=Guwahati |language=Assamese |edition=12th |via=[[Internet Archive]] |quote=A biographical article published one year after Janam Raj's death. It discusses his early life, education, musical and legal careers, contributions to Assamese music, and the circumstances of his death.}}</ref> {{Infobox person | name = জানম ৰাজ | image = Janam Raj singer in Sep 2003 (2).jpg | image_size = 200px | caption = জানম ৰাজ | birth_name = মহেন্দ্ৰ ডেকা | birth_date ={{Birth date|1965|03|01}} | death_date = {{Death date and age|2023|04|29|1965|03|01}} | birth_place = [[বিলাসীপাৰা]], [[ধুবুৰী]], [[অসম]], [[ভাৰত]] | death_place =[[গুৱাহাটী]] | residence = | occupation = গায়ক, সুৰকাৰ, অধিবক্তা | years_active = ১৯১৬-২০২৩ | spouse = মিনু বৰুৱা (<abbr title="married">m.</abbr> ২০০৯) | children = ৰিদ্​ম কাশ্যপ }} বিলাসীপাৰাত জন্মগ্ৰহণ কৰা হৰেন্দ্ৰ চন্দ্ৰ ডেকা আৰু বিমলা ডেকাৰ এঘাৰতটা সন্তানৰ ভিতৰত দশম সন্তান। বি এছ চি আৰু বি এ স্নাতক হোৱাৰ পিছত তেওঁ সংগীতত স্নাতক লাভ কৰে। আনকি পিছলৈ তেওঁ ২০০২ চনত এল এল বি ডিগ্ৰী লাভ কৰে, ২০০২ চনৰ পৰা ২০২৩ চনলৈকে গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ত অধিবক্তা হিচাপে কাম কৰে।<ref name="Tribune2008"/> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ১৯৬৫ চনৰ ১ মাৰ্চত অসমৰ ধুবুৰী জিলাৰ বিলাসীপাৰাত পিতৃ-মাতৃ হৰেন্দ্ৰ চন্দ্ৰ ডেকা আৰু বিমলা ডেকাৰ ঘৰত জন্মৰাজৰ জন্ম হয়। পৰিয়ালৰ তেৰটা সন্তানৰ ভিতৰত তেওঁ আছিল দ্বাদশ।<ref name="LAG2024" /><ref name="Jonaki2011">{{cite news |date=2011-02-25 |title=Music was the Purpose of His Life |trans-title=সংগীত সাধনাই যাৰ জীৱনৰ উদ্দেশ্য |url=https://archive.org/details/newspaper-2011 |newspaper=Jonaki Baat (Dainik Asam) |location=Guwahati |page=8 |language=Assamese |via=[[Internet Archive]] |quote=A detailed biographical profile covering Janam Raj's birth, early life, education, musical training in Kolkata, career, albums, achievements, and contributions to Assamese music.|last=Sarma|first=Dhiraj}}</ref> বিলাসীপাৰাত শৈশৱ কালত ৰাজে লোকগায়িকা প্ৰতিমা বৰুৱা পাণ্ডেক লগ পাইছিল আৰু সংগীতৰ ধাৰাত অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃয়ে আলিপুৰৰ গুৰু সনাতন দাসক তেওঁলোকৰ বিলাসীপাৰা বাসগৃহলৈ লৈ আহিছিল তেওঁক পঢ়ুৱাবলৈ। পাঁচ বছৰ বয়সৰ পৰাই তেওঁ প্ৰাৰম্ভিক শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ প্ৰশিক্ষণ আৰম্ভ কৰিছিল আৰু দহ বছৰ দাসৰ অধীনত অধ্যয়ন কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ পণ্ডিত সন্তনু বিশ্বাসৰ অধীনত উন্নত প্ৰশিক্ষণ গ্ৰহণ কৰি লক্ষ্ণৌৰ ভাটখণ্ডে সাংস্কৃতিক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা সংগীত শাখাত স্নাতক ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে। গুৱাহাটীৰ আৰ্য বিদ্যাপীঠ মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা বি এছ চি আৰু বি এ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। পিছলৈ ২০০২ চনত গুৱাহাটীৰ জে বি ল কলেজৰ পৰা এল এল বি ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="Jonaki2011"/> ==সংগীত কেৰিয়াৰ== [[File:Janam Raj assamese singer.jpg|thumb|left|তানপুৰাৰ সৈতে জানম ৰাজৰ ষ্টুডিঅ' ফটো]] ১৯৯৬ চনত জানম ৰাজে প্লেবেক গায়ক [[সুৰেশ ৱাডকৰ]]ৰ অধীনত শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ উন্নত প্ৰশিক্ষণ আৰু আধুনিক গায়কীৰ প্ৰশিক্ষণ ল'বলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। তাত থকা সময়ছোৱাত তেওঁ মুম্বাইৰ শনমুখানন্দ প্ৰেক্ষাগৃহত গীতা-স্তুতি পৰিবেশন কৰিছিল, য’ত [[ভূপেন হাজৰিকা]] তেওঁ অসমৰ বুলি গম পোৱাৰ আগতে তেওঁৰ সংস্কৃত উচ্চাৰণৰ বাবে প্ৰথমতে তেওঁক মাৰাঠী গায়ক বুলি ভুল কৰিছিল।<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" /> পিছলৈ তেওঁ [[কলকাতা]], [[জয়পুৰ]] আৰু জয়ছালমেৰকে ধৰি কেইবাখনো ভাৰতৰ চহৰৰ সংগীত অনুষ্ঠানত অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰে। ১৯৯৮ চনত তেওঁৰ প্ৰথম অসমীয়া এলবাম ''প্ৰেমাঞ্জলি'' মুকলি কৰে।<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" /><ref name="LAG2024" /> [[File:Janam Raj with Suresh Wadkar in 1996.png|thumb|মুম্বাইত সুৰেশ ৱাডকাৰৰ সৈতে জানম ৰাজ, ১৯৯৬<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" />]] [[File: Janam Raj with Usha Uthup.jpg|thumb|কলকাতাত উষা উথুপৰ সৈতে জানম ৰাজ, ২০০৪<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" /> ]] ২০০৪ চনত তেওঁ প্লেবেক গায়ক [[উষা উথুপ]]ৰ সৈতে ''ৰিম্ ঝিম্'' এলবামৰ বাবে "মন কিয় চঞ্চল" ট্ৰেকটো গাইছিল। সেই বছৰতে তেওঁ টেলিভিছন ধাৰাবাহিক ''প্ৰেয়সী'' সংগীত পৰিচালক আছিল আৰু ২০০৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত জ্যোতিৰূপ-অইল ইণ্ডিয়া যুটীয়া মিডিয়া বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ বঁটা লাভ কৰিছিল, য'ত তেওঁক এই বঁটা প্ৰদান কৰিছিল অসমীয়া অভিনেতা [[বিজু ফুকন]]।<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" /> == আইনী কেৰিয়াৰ আৰু মৃত্যু == ২০০২ চনৰ পৰা মৃত্যুৰ আগলৈকে গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ত অধিবক্তা হিচাপে কাম কৰিছিল ৰাজে।<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" /> ২০২৩ চনৰ ২৯ এপ্ৰিলত অসমৰ গুৱাহাটীৰ এখন চিকিৎসালয়ত ৫৮ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়<ref name="LAG2024" /> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} 8zhnex7yvz5fy2dfhmclo6cp1q1wcd2 625639 625634 2026-08-09T18:25:45Z RareSoul 48063 /* প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা */ 625639 wikitext text/x-wiki জানম ৰাজ {{lang-en|Janam Raj}} (জন্ম মহেন্দ্ৰ ডেকা; ১ মাৰ্চ ১৯৬৫ – ২৯ এপ্ৰিল ২০২৩) আছিল এজন ভাৰতীয় গায়ক, সুৰকাৰ, গীতিকাৰ আৰু অসমৰ এজন অধিবক্তা। তেওঁ আধুনিক অসমীয়া গীত, [[ভজন]], গজল, আধুনিক হিন্দী গীত গাইছিল। ১৯৯০ চনৰ শেষৰ ফালৰ পৰা ২০২০ চনৰ আৰম্ভণিলৈকে এলবাম আৰু গীত মুকলি কৰিছিল, আৰু ভজন আৰু গজলৰ বাবে বি-হাই গ্ৰেড শিল্পী হিচাপে [[আকাশবাণী|অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ]]' আৰু [[দূৰদৰ্শন (চেনেল)|দূৰদৰ্শনৰ]] বাবে ৰেকৰ্ডিং কৰিছিল। ২০০২ চনৰ পৰা ২০২৩ চনত মৃত্যুৰ আগলৈকে [[গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়|গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ত]] অধিবক্তা হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name="Tribune2008">{{cite news |last=Das |first=Apurba Kumar |date=2008-02-22 |title=Musical talent |url=https://archive.org/details/panorama-2008-01 |newspaper=Panorama (The Assam Tribune) |location=Guwahati |page=12 |via=[[Internet Archive]]}}</ref><ref name="LAG2024">{{cite magazine |author=Sarma, Dhiraj |date=May 2024 |title=In memory of the popular artist and advocate Janam Raj |trans-title=জনপ্ৰিয় শিল্পী তথা অধিবক্তা জানম ৰাজৰ সোঁৱৰণত |url=https://archive.org/details/sajaag-pg-1-01 |magazine=Sajaag |publisher=Lawyers' Association Guwahati (LAG) |location=Guwahati |language=Assamese |edition=12th |via=[[Internet Archive]] |quote=A biographical article published one year after Janam Raj's death. It discusses his early life, education, musical and legal careers, contributions to Assamese music, and the circumstances of his death.}}</ref> {{Infobox person | name = জানম ৰাজ | image = Janam Raj singer in Sep 2003 (2).jpg | image_size = 200px | caption = জানম ৰাজ | birth_name = মহেন্দ্ৰ ডেকা | birth_date ={{Birth date|1965|03|01}} | death_date = {{Death date and age|2023|04|29|1965|03|01}} | birth_place = [[বিলাসীপাৰা]], [[ধুবুৰী]], [[অসম]], [[ভাৰত]] | death_place =[[গুৱাহাটী]] | residence = | occupation = গায়ক, সুৰকাৰ, অধিবক্তা | years_active = ১৯১৬-২০২৩ | spouse = মিনু বৰুৱা (<abbr title="married">m.</abbr> ২০০৯) | children = ৰিদ্​ম কাশ্যপ }} বিলাসীপাৰাত জন্মগ্ৰহণ কৰা হৰেন্দ্ৰ চন্দ্ৰ ডেকা আৰু বিমলা ডেকাৰ এঘাৰতটা সন্তানৰ ভিতৰত দশম সন্তান। বি এছ চি আৰু বি এ স্নাতক হোৱাৰ পিছত তেওঁ সংগীতত স্নাতক লাভ কৰে। আনকি পিছলৈ তেওঁ ২০০২ চনত এল এল বি ডিগ্ৰী লাভ কৰে, ২০০২ চনৰ পৰা ২০২৩ চনলৈকে গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ত অধিবক্তা হিচাপে কাম কৰে।<ref name="Tribune2008"/> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ১৯৬৫ চনৰ ১ মাৰ্চত অসমৰ ধুবুৰী জিলাৰ বিলাসীপাৰাত পিতৃ-মাতৃ হৰেন্দ্ৰ চন্দ্ৰ ডেকা আৰু বিমলা ডেকাৰ ঘৰত জন্মৰাজৰ জন্ম হয়। পৰিয়ালৰ তেৰটা সন্তানৰ ভিতৰত তেওঁ আছিল দ্বাদশ।<ref name="LAG2024" /><ref name="Jonaki2011">{{cite news |date=2011-02-25 |title=Music was the Purpose of His Life |trans-title=সংগীত সাধনাই যাৰ জীৱনৰ উদ্দেশ্য |url=https://archive.org/details/newspaper-2011 |newspaper=Jonaki Baat (Dainik Asam) |location=Guwahati |page=8 |language=Assamese |via=[[Internet Archive]] |quote=A detailed biographical profile covering Janam Raj's birth, early life, education, musical training in Kolkata, career, albums, achievements, and contributions to Assamese music.|last=Sarma|first=Dhiraj}}</ref> বিলাসীপাৰাত শৈশৱ কালত ৰাজে লোকগায়িকা [[প্ৰতিমা বৰুৱা পাণ্ডে]]ক লগ পাইছিল আৰু সংগীতৰ ধাৰাত অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃয়ে আলিপুৰৰ গুৰু সনাতন দাসক তেওঁলোকৰ বিলাসীপাৰা বাসগৃহলৈ লৈ আহিছিল তেওঁক পঢ়ুৱাবলৈ। পাঁচ বছৰ বয়সৰ পৰাই তেওঁ প্ৰাৰম্ভিক শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ প্ৰশিক্ষণ আৰম্ভ কৰিছিল আৰু দহ বছৰ দাসৰ অধীনত অধ্যয়ন কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ পণ্ডিত সান্তনু বিশ্বাসৰ অধীনত উন্নত প্ৰশিক্ষণ গ্ৰহণ কৰি লক্ষ্ণৌৰ ভাটখণ্ডে সাংস্কৃতিক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা সংগীত শাখাত স্নাতক ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে। গুৱাহাটীৰ আৰ্য বিদ্যাপীঠ মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা বি এছ চি আৰু বি এ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। পিছলৈ ২০০২ চনত গুৱাহাটীৰ জে বি ল কলেজৰ পৰা এল এল বি ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="Jonaki2011"/> ==সংগীত কেৰিয়াৰ== [[File:Janam Raj assamese singer.jpg|thumb|left|তানপুৰাৰ সৈতে জানম ৰাজৰ ষ্টুডিঅ' ফটো]] ১৯৯৬ চনত জানম ৰাজে প্লেবেক গায়ক [[সুৰেশ ৱাডকৰ]]ৰ অধীনত শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ উন্নত প্ৰশিক্ষণ আৰু আধুনিক গায়কীৰ প্ৰশিক্ষণ ল'বলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। তাত থকা সময়ছোৱাত তেওঁ মুম্বাইৰ শনমুখানন্দ প্ৰেক্ষাগৃহত গীতা-স্তুতি পৰিবেশন কৰিছিল, য’ত [[ভূপেন হাজৰিকা]] তেওঁ অসমৰ বুলি গম পোৱাৰ আগতে তেওঁৰ সংস্কৃত উচ্চাৰণৰ বাবে প্ৰথমতে তেওঁক মাৰাঠী গায়ক বুলি ভুল কৰিছিল।<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" /> পিছলৈ তেওঁ [[কলকাতা]], [[জয়পুৰ]] আৰু জয়ছালমেৰকে ধৰি কেইবাখনো ভাৰতৰ চহৰৰ সংগীত অনুষ্ঠানত অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰে। ১৯৯৮ চনত তেওঁৰ প্ৰথম অসমীয়া এলবাম ''প্ৰেমাঞ্জলি'' মুকলি কৰে।<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" /><ref name="LAG2024" /> [[File:Janam Raj with Suresh Wadkar in 1996.png|thumb|মুম্বাইত সুৰেশ ৱাডকাৰৰ সৈতে জানম ৰাজ, ১৯৯৬<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" />]] [[File: Janam Raj with Usha Uthup.jpg|thumb|কলকাতাত উষা উথুপৰ সৈতে জানম ৰাজ, ২০০৪<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" /> ]] ২০০৪ চনত তেওঁ প্লেবেক গায়ক [[উষা উথুপ]]ৰ সৈতে ''ৰিম্ ঝিম্'' এলবামৰ বাবে "মন কিয় চঞ্চল" ট্ৰেকটো গাইছিল। সেই বছৰতে তেওঁ টেলিভিছন ধাৰাবাহিক ''প্ৰেয়সী'' সংগীত পৰিচালক আছিল আৰু ২০০৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত জ্যোতিৰূপ-অইল ইণ্ডিয়া যুটীয়া মিডিয়া বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ বঁটা লাভ কৰিছিল, য'ত তেওঁক এই বঁটা প্ৰদান কৰিছিল অসমীয়া অভিনেতা [[বিজু ফুকন]]।<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" /> == আইনী কেৰিয়াৰ আৰু মৃত্যু == ২০০২ চনৰ পৰা মৃত্যুৰ আগলৈকে গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ত অধিবক্তা হিচাপে কাম কৰিছিল ৰাজে।<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" /> ২০২৩ চনৰ ২৯ এপ্ৰিলত অসমৰ গুৱাহাটীৰ এখন চিকিৎসালয়ত ৫৮ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়<ref name="LAG2024" /> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} to7ct5fgzmursvdleoujgpdt99sezeo 625641 625639 2026-08-09T18:27:08Z RareSoul 48063 /* */ 625641 wikitext text/x-wiki '''জানম ৰাজ''' {{lang-en|Janam Raj}} (জন্ম '''মহেন্দ্ৰ ডেকা'''; ১ মাৰ্চ ১৯৬৫ – ২৯ এপ্ৰিল ২০২৩) আছিল এজন ভাৰতীয় গায়ক, সুৰকাৰ, গীতিকাৰ আৰু অসমৰ এজন অধিবক্তা। তেওঁ আধুনিক অসমীয়া গীত, [[ভজন]], গজল, আধুনিক হিন্দী গীত গাইছিল। ১৯৯০ চনৰ শেষৰ ফালৰ পৰা ২০২০ চনৰ আৰম্ভণিলৈকে এলবাম আৰু গীত মুকলি কৰিছিল, আৰু ভজন আৰু গজলৰ বাবে বি-হাই গ্ৰেড শিল্পী হিচাপে [[আকাশবাণী|অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ]]' আৰু [[দূৰদৰ্শন (চেনেল)|দূৰদৰ্শনৰ]] বাবে ৰেকৰ্ডিং কৰিছিল। ২০০২ চনৰ পৰা ২০২৩ চনত মৃত্যুৰ আগলৈকে [[গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়|গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ত]] অধিবক্তা হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name="Tribune2008">{{cite news |last=Das |first=Apurba Kumar |date=2008-02-22 |title=Musical talent |url=https://archive.org/details/panorama-2008-01 |newspaper=Panorama (The Assam Tribune) |location=Guwahati |page=12 |via=[[Internet Archive]]}}</ref><ref name="LAG2024">{{cite magazine |author=Sarma, Dhiraj |date=May 2024 |title=In memory of the popular artist and advocate Janam Raj |trans-title=জনপ্ৰিয় শিল্পী তথা অধিবক্তা জানম ৰাজৰ সোঁৱৰণত |url=https://archive.org/details/sajaag-pg-1-01 |magazine=Sajaag |publisher=Lawyers' Association Guwahati (LAG) |location=Guwahati |language=Assamese |edition=12th |via=[[Internet Archive]] |quote=A biographical article published one year after Janam Raj's death. It discusses his early life, education, musical and legal careers, contributions to Assamese music, and the circumstances of his death.}}</ref> {{Infobox person | name = জানম ৰাজ | image = Janam Raj singer in Sep 2003 (2).jpg | image_size = 200px | caption = জানম ৰাজ | birth_name = মহেন্দ্ৰ ডেকা | birth_date ={{Birth date|1965|03|01}} | death_date = {{Death date and age|2023|04|29|1965|03|01}} | birth_place = [[বিলাসীপাৰা]], [[ধুবুৰী]], [[অসম]], [[ভাৰত]] | death_place =[[গুৱাহাটী]] | residence = | occupation = গায়ক, সুৰকাৰ, অধিবক্তা | years_active = ১৯১৬-২০২৩ | spouse = মিনু বৰুৱা (<abbr title="married">m.</abbr> ২০০৯) | children = ৰিদ্​ম কাশ্যপ }} বিলাসীপাৰাত জন্মগ্ৰহণ কৰা হৰেন্দ্ৰ চন্দ্ৰ ডেকা আৰু বিমলা ডেকাৰ এঘাৰতটা সন্তানৰ ভিতৰত দশম সন্তান। বি এছ চি আৰু বি এ স্নাতক হোৱাৰ পিছত তেওঁ সংগীতত স্নাতক লাভ কৰে। আনকি পিছলৈ তেওঁ ২০০২ চনত এল এল বি ডিগ্ৰী লাভ কৰে, ২০০২ চনৰ পৰা ২০২৩ চনলৈকে গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ত অধিবক্তা হিচাপে কাম কৰে।<ref name="Tribune2008"/> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ১৯৬৫ চনৰ ১ মাৰ্চত অসমৰ ধুবুৰী জিলাৰ বিলাসীপাৰাত পিতৃ-মাতৃ হৰেন্দ্ৰ চন্দ্ৰ ডেকা আৰু বিমলা ডেকাৰ ঘৰত জন্মৰাজৰ জন্ম হয়। পৰিয়ালৰ তেৰটা সন্তানৰ ভিতৰত তেওঁ আছিল দ্বাদশ।<ref name="LAG2024" /><ref name="Jonaki2011">{{cite news |date=2011-02-25 |title=Music was the Purpose of His Life |trans-title=সংগীত সাধনাই যাৰ জীৱনৰ উদ্দেশ্য |url=https://archive.org/details/newspaper-2011 |newspaper=Jonaki Baat (Dainik Asam) |location=Guwahati |page=8 |language=Assamese |via=[[Internet Archive]] |quote=A detailed biographical profile covering Janam Raj's birth, early life, education, musical training in Kolkata, career, albums, achievements, and contributions to Assamese music.|last=Sarma|first=Dhiraj}}</ref> বিলাসীপাৰাত শৈশৱ কালত ৰাজে লোকগায়িকা [[প্ৰতিমা বৰুৱা পাণ্ডে]]ক লগ পাইছিল আৰু সংগীতৰ ধাৰাত অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃয়ে আলিপুৰৰ গুৰু সনাতন দাসক তেওঁলোকৰ বিলাসীপাৰা বাসগৃহলৈ লৈ আহিছিল তেওঁক পঢ়ুৱাবলৈ। পাঁচ বছৰ বয়সৰ পৰাই তেওঁ প্ৰাৰম্ভিক শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ প্ৰশিক্ষণ আৰম্ভ কৰিছিল আৰু দহ বছৰ দাসৰ অধীনত অধ্যয়ন কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ পণ্ডিত সান্তনু বিশ্বাসৰ অধীনত উন্নত প্ৰশিক্ষণ গ্ৰহণ কৰি লক্ষ্ণৌৰ ভাটখণ্ডে সাংস্কৃতিক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা সংগীত শাখাত স্নাতক ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে। গুৱাহাটীৰ আৰ্য বিদ্যাপীঠ মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা বি এছ চি আৰু বি এ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। পিছলৈ ২০০২ চনত গুৱাহাটীৰ জে বি ল কলেজৰ পৰা এল এল বি ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="Jonaki2011"/> ==সংগীত কেৰিয়াৰ== [[File:Janam Raj assamese singer.jpg|thumb|left|তানপুৰাৰ সৈতে জানম ৰাজৰ ষ্টুডিঅ' ফটো]] ১৯৯৬ চনত জানম ৰাজে প্লেবেক গায়ক [[সুৰেশ ৱাডকৰ]]ৰ অধীনত শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ উন্নত প্ৰশিক্ষণ আৰু আধুনিক গায়কীৰ প্ৰশিক্ষণ ল'বলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। তাত থকা সময়ছোৱাত তেওঁ মুম্বাইৰ শনমুখানন্দ প্ৰেক্ষাগৃহত গীতা-স্তুতি পৰিবেশন কৰিছিল, য’ত [[ভূপেন হাজৰিকা]] তেওঁ অসমৰ বুলি গম পোৱাৰ আগতে তেওঁৰ সংস্কৃত উচ্চাৰণৰ বাবে প্ৰথমতে তেওঁক মাৰাঠী গায়ক বুলি ভুল কৰিছিল।<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" /> পিছলৈ তেওঁ [[কলকাতা]], [[জয়পুৰ]] আৰু জয়ছালমেৰকে ধৰি কেইবাখনো ভাৰতৰ চহৰৰ সংগীত অনুষ্ঠানত অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰে। ১৯৯৮ চনত তেওঁৰ প্ৰথম অসমীয়া এলবাম ''প্ৰেমাঞ্জলি'' মুকলি কৰে।<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" /><ref name="LAG2024" /> [[File:Janam Raj with Suresh Wadkar in 1996.png|thumb|মুম্বাইত সুৰেশ ৱাডকাৰৰ সৈতে জানম ৰাজ, ১৯৯৬<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" />]] [[File: Janam Raj with Usha Uthup.jpg|thumb|কলকাতাত উষা উথুপৰ সৈতে জানম ৰাজ, ২০০৪<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" /> ]] ২০০৪ চনত তেওঁ প্লেবেক গায়ক [[উষা উথুপ]]ৰ সৈতে ''ৰিম্ ঝিম্'' এলবামৰ বাবে "মন কিয় চঞ্চল" ট্ৰেকটো গাইছিল। সেই বছৰতে তেওঁ টেলিভিছন ধাৰাবাহিক ''প্ৰেয়সী'' সংগীত পৰিচালক আছিল আৰু ২০০৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত জ্যোতিৰূপ-অইল ইণ্ডিয়া যুটীয়া মিডিয়া বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ বঁটা লাভ কৰিছিল, য'ত তেওঁক এই বঁটা প্ৰদান কৰিছিল অসমীয়া অভিনেতা [[বিজু ফুকন]]।<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" /> == আইনী কেৰিয়াৰ আৰু মৃত্যু == ২০০২ চনৰ পৰা মৃত্যুৰ আগলৈকে গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ত অধিবক্তা হিচাপে কাম কৰিছিল ৰাজে।<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" /> ২০২৩ চনৰ ২৯ এপ্ৰিলত অসমৰ গুৱাহাটীৰ এখন চিকিৎসালয়ত ৫৮ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়<ref name="LAG2024" /> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} l9cy3cb6btl6wzuusla6sk1co8hjy07 625642 625641 2026-08-09T18:29:50Z RareSoul 48063 /* */ 625642 wikitext text/x-wiki '''জানম ৰাজ''' {{lang-en|Janam Raj}} (জন্ম '''মহেন্দ্ৰ ডেকা'''; ১ মাৰ্চ ১৯৬৫ – ২৯ এপ্ৰিল ২০২৩) আছিল এজন ভাৰতীয় গায়ক, সুৰকাৰ, গীতিকাৰ আৰু অসমৰ এজন অধিবক্তা। তেওঁ আধুনিক অসমীয়া গীত, [[ভজন]], গজল, আধুনিক হিন্দী গীত গাইছিল। ১৯৯০ চনৰ শেষৰ ফালৰ পৰা ২০২০ চনৰ আৰম্ভণিলৈকে এলবাম আৰু গীত মুকলি কৰিছিল, আৰু ভজন আৰু গজলৰ বাবে বি-হাই গ্ৰেড শিল্পী হিচাপে [[আকাশবাণী|অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ]]' আৰু [[দূৰদৰ্শন (চেনেল)|দূৰদৰ্শনৰ]] বাবে ৰেকৰ্ডিং কৰিছিল। ২০০২ চনৰ পৰা ২০২৩ চনত মৃত্যুৰ আগলৈকে [[গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়|গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ত]] অধিবক্তা হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name="Tribune2008">{{cite news |last=Das |first=Apurba Kumar |date=2008-02-22 |title=Musical talent |url=https://archive.org/details/panorama-2008-01 |newspaper=Panorama (The Assam Tribune) |location=Guwahati |page=12 |via=[[Internet Archive]]}}</ref><ref name="LAG2024">{{cite magazine |author=Sarma, Dhiraj |date=May 2024 |title=In memory of the popular artist and advocate Janam Raj |trans-title=জনপ্ৰিয় শিল্পী তথা অধিবক্তা জানম ৰাজৰ সোঁৱৰণত |url=https://archive.org/details/sajaag-pg-1-01 |magazine=Sajaag |publisher=Lawyers' Association Guwahati (LAG) |location=Guwahati |language=Assamese |edition=12th |via=[[Internet Archive]] |quote=A biographical article published one year after Janam Raj's death. It discusses his early life, education, musical and legal careers, contributions to Assamese music, and the circumstances of his death.}}</ref> {{Infobox person | name = জানম ৰাজ | image = Janam Raj singer in Sep 2003 (2).jpg | image_size = 200px | caption = ২০০৩ চনত ৰাজ | birth_name = মহেন্দ্ৰ ডেকা | birth_date ={{Birth date|1965|03|01}} | death_date = {{Death date and age|2023|04|29|1965|03|01}} | birth_place = [[বিলাসীপাৰা]], [[ধুবুৰী]], [[অসম]], [[ভাৰত]] | death_place =[[গুৱাহাটী]] | residence = | occupation = গায়ক, সুৰকাৰ, অধিবক্তা | years_active = ১৯১৬-২০২৩ | spouse = মিনু বৰুৱা (<abbr title="married">m.</abbr> ২০০৯) | children = ৰিদ্​ম কাশ্যপ }} বিলাসীপাৰাত জন্মগ্ৰহণ কৰা হৰেন্দ্ৰ চন্দ্ৰ ডেকা আৰু বিমলা ডেকাৰ এঘাৰতটা সন্তানৰ ভিতৰত দশম সন্তান। বি এছ চি আৰু বি এ স্নাতক হোৱাৰ পিছত তেওঁ সংগীতত স্নাতক লাভ কৰে। আনকি পিছলৈ তেওঁ ২০০২ চনত এল এল বি ডিগ্ৰী লাভ কৰে, ২০০২ চনৰ পৰা ২০২৩ চনলৈকে গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ত অধিবক্তা হিচাপে কাম কৰে।<ref name="Tribune2008"/> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ১৯৬৫ চনৰ ১ মাৰ্চত অসমৰ ধুবুৰী জিলাৰ বিলাসীপাৰাত পিতৃ-মাতৃ হৰেন্দ্ৰ চন্দ্ৰ ডেকা আৰু বিমলা ডেকাৰ ঘৰত জন্মৰাজৰ জন্ম হয়। পৰিয়ালৰ তেৰটা সন্তানৰ ভিতৰত তেওঁ আছিল দ্বাদশ।<ref name="LAG2024" /><ref name="Jonaki2011">{{cite news |date=2011-02-25 |title=Music was the Purpose of His Life |trans-title=সংগীত সাধনাই যাৰ জীৱনৰ উদ্দেশ্য |url=https://archive.org/details/newspaper-2011 |newspaper=Jonaki Baat (Dainik Asam) |location=Guwahati |page=8 |language=Assamese |via=[[Internet Archive]] |quote=A detailed biographical profile covering Janam Raj's birth, early life, education, musical training in Kolkata, career, albums, achievements, and contributions to Assamese music.|last=Sarma|first=Dhiraj}}</ref> বিলাসীপাৰাত শৈশৱ কালত ৰাজে লোকগায়িকা [[প্ৰতিমা বৰুৱা পাণ্ডে]]ক লগ পাইছিল আৰু সংগীতৰ ধাৰাত অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃয়ে আলিপুৰৰ গুৰু সনাতন দাসক তেওঁলোকৰ বিলাসীপাৰা বাসগৃহলৈ লৈ আহিছিল তেওঁক পঢ়ুৱাবলৈ। পাঁচ বছৰ বয়সৰ পৰাই তেওঁ প্ৰাৰম্ভিক শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ প্ৰশিক্ষণ আৰম্ভ কৰিছিল আৰু দহ বছৰ দাসৰ অধীনত অধ্যয়ন কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ পণ্ডিত সান্তনু বিশ্বাসৰ অধীনত উন্নত প্ৰশিক্ষণ গ্ৰহণ কৰি লক্ষ্ণৌৰ ভাটখণ্ডে সাংস্কৃতিক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা সংগীত শাখাত স্নাতক ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে। গুৱাহাটীৰ আৰ্য বিদ্যাপীঠ মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা বি এছ চি আৰু বি এ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। পিছলৈ ২০০২ চনত গুৱাহাটীৰ জে বি ল কলেজৰ পৰা এল এল বি ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="Jonaki2011"/> ==সংগীত কেৰিয়াৰ== [[File:Janam Raj assamese singer.jpg|thumb|left|তানপুৰাৰ সৈতে জানম ৰাজৰ ষ্টুডিঅ' ফটো]] ১৯৯৬ চনত জানম ৰাজে প্লেবেক গায়ক [[সুৰেশ ৱাডকৰ]]ৰ অধীনত শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ উন্নত প্ৰশিক্ষণ আৰু আধুনিক গায়কীৰ প্ৰশিক্ষণ ল'বলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। তাত থকা সময়ছোৱাত তেওঁ মুম্বাইৰ শনমুখানন্দ প্ৰেক্ষাগৃহত গীতা-স্তুতি পৰিবেশন কৰিছিল, য’ত [[ভূপেন হাজৰিকা]] তেওঁ অসমৰ বুলি গম পোৱাৰ আগতে তেওঁৰ সংস্কৃত উচ্চাৰণৰ বাবে প্ৰথমতে তেওঁক মাৰাঠী গায়ক বুলি ভুল কৰিছিল।<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" /> পিছলৈ তেওঁ [[কলকাতা]], [[জয়পুৰ]] আৰু জয়ছালমেৰকে ধৰি কেইবাখনো ভাৰতৰ চহৰৰ সংগীত অনুষ্ঠানত অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰে। ১৯৯৮ চনত তেওঁৰ প্ৰথম অসমীয়া এলবাম ''প্ৰেমাঞ্জলি'' মুকলি কৰে।<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" /><ref name="LAG2024" /> [[File:Janam Raj with Suresh Wadkar in 1996.png|thumb|মুম্বাইত সুৰেশ ৱাডকাৰৰ সৈতে জানম ৰাজ, ১৯৯৬<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" />]] [[File: Janam Raj with Usha Uthup.jpg|thumb|কলকাতাত উষা উথুপৰ সৈতে জানম ৰাজ, ২০০৪<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" /> ]] ২০০৪ চনত তেওঁ প্লেবেক গায়ক [[উষা উথুপ]]ৰ সৈতে ''ৰিম্ ঝিম্'' এলবামৰ বাবে "মন কিয় চঞ্চল" ট্ৰেকটো গাইছিল। সেই বছৰতে তেওঁ টেলিভিছন ধাৰাবাহিক ''প্ৰেয়সী'' সংগীত পৰিচালক আছিল আৰু ২০০৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত জ্যোতিৰূপ-অইল ইণ্ডিয়া যুটীয়া মিডিয়া বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ বঁটা লাভ কৰিছিল, য'ত তেওঁক এই বঁটা প্ৰদান কৰিছিল অসমীয়া অভিনেতা [[বিজু ফুকন]]।<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" /> == আইনী কেৰিয়াৰ আৰু মৃত্যু == ২০০২ চনৰ পৰা মৃত্যুৰ আগলৈকে গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ত অধিবক্তা হিচাপে কাম কৰিছিল ৰাজে।<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" /> ২০২৩ চনৰ ২৯ এপ্ৰিলত অসমৰ গুৱাহাটীৰ এখন চিকিৎসালয়ত ৫৮ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়<ref name="LAG2024" /> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} 1s19pnrstwvtigfr1pde0ebj9b5d6b4 625644 625642 2026-08-09T19:09:30Z RareSoul 48063 625644 wikitext text/x-wiki '''জানম ৰাজ''' {{lang-en|Janam Raj}} (জন্ম '''মহেন্দ্ৰ ডেকা'''; ১ মাৰ্চ ১৯৬৫ – ২৯ এপ্ৰিল ২০২৩) আছিল এজন ভাৰতীয় গায়ক, সুৰকাৰ, গীতিকাৰ আৰু অসমৰ এজন অধিবক্তা। তেওঁ আধুনিক অসমীয়া গীত, [[ভজন]], গজল, আধুনিক হিন্দী গীত গাইছিল। ১৯৯০ চনৰ শেষৰ ফালৰ পৰা ২০২০ চনৰ আৰম্ভণিলৈকে এলবাম আৰু গীত মুকলি কৰিছিল, আৰু ভজন আৰু গজলৰ বাবে বি-হাই গ্ৰেড শিল্পী হিচাপে [[আকাশবাণী|অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ]]' আৰু [[দূৰদৰ্শন (চেনেল)|দূৰদৰ্শনৰ]] বাবে ৰেকৰ্ডিং কৰিছিল। ২০০২ চনৰ পৰা ২০২৩ চনত মৃত্যুৰ আগলৈকে [[গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়|গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ত]] অধিবক্তা হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name="Tribune2008">{{cite news |last=Das |first=Apurba Kumar |date=2008-02-22 |title=Musical talent |url=https://archive.org/details/panorama-2008-01 |newspaper=Panorama (The Assam Tribune) |location=Guwahati |page=12 |via=[[Internet Archive]]}}</ref><ref name="LAG2024">{{cite magazine |author=Sarma, Dhiraj |date=May 2024 |title=In memory of the popular artist and advocate Janam Raj |trans-title=জনপ্ৰিয় শিল্পী তথা অধিবক্তা জানম ৰাজৰ সোঁৱৰণত |url=https://archive.org/details/sajaag-pg-1-01 |magazine=Sajaag |publisher=Lawyers' Association Guwahati (LAG) |location=Guwahati |language=Assamese |edition=12th |via=[[Internet Archive]] |quote=A biographical article published one year after Janam Raj's death. It discusses his early life, education, musical and legal careers, contributions to Assamese music, and the circumstances of his death.}}</ref> {{Infobox person | name = জানম ৰাজ | image = Janam Raj singer in Sep 2003 (2).jpg | image_size = 200px | caption = ২০০৩ চনত ৰাজ | birth_name = মহেন্দ্ৰ ডেকা | birth_date ={{Birth date|1965|03|01}} | death_date = {{Death date and age|2023|04|29|1965|03|01}} | birth_place = [[বিলাসীপাৰা]], [[ধুবুৰী]], [[অসম]], [[ভাৰত]] | death_place =[[গুৱাহাটী]] | residence = | occupation = গায়ক, সুৰকাৰ, অধিবক্তা | years_active = ১৯১৬-২০২৩ | spouse = মিনু বৰুৱা (<abbr title="married">m.</abbr> ২০০৯) | children = ৰিদ্​ম কাশ্যপ }} বিলাসীপাৰাত জন্মগ্ৰহণ কৰা হৰেন্দ্ৰ চন্দ্ৰ ডেকা আৰু বিমলা ডেকাৰ এঘাৰতটা সন্তানৰ ভিতৰত দশম সন্তান। বি এছ চি আৰু বি এ স্নাতক হোৱাৰ পিছত তেওঁ সংগীতত স্নাতক লাভ কৰে। আনকি পিছলৈ তেওঁ ২০০২ চনত এল এল বি ডিগ্ৰী লাভ কৰে, ২০০২ চনৰ পৰা ২০২৩ চনলৈকে গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ত অধিবক্তা হিচাপে কাম কৰে।<ref name="Tribune2008"/> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ১৯৬৫ চনৰ ১ মাৰ্চত অসমৰ ধুবুৰী জিলাৰ বিলাসীপাৰাত পিতৃ-মাতৃ হৰেন্দ্ৰ চন্দ্ৰ ডেকা আৰু বিমলা ডেকাৰ ঘৰত জন্মৰাজৰ জন্ম হয়। পৰিয়ালৰ তেৰটা সন্তানৰ ভিতৰত তেওঁ আছিল দ্বাদশ।<ref name="LAG2024" /><ref name="Jonaki2011">{{cite news |date=2011-02-25 |title=Music was the Purpose of His Life |trans-title=সংগীত সাধনাই যাৰ জীৱনৰ উদ্দেশ্য |url=https://archive.org/details/newspaper-2011 |newspaper=Jonaki Baat (Dainik Asam) |location=Guwahati |page=8 |language=Assamese |via=[[Internet Archive]] |quote=A detailed biographical profile covering Janam Raj's birth, early life, education, musical training in Kolkata, career, albums, achievements, and contributions to Assamese music.|last=Sarma|first=Dhiraj}}</ref> বিলাসীপাৰাত শৈশৱ কালত ৰাজে লোকগায়িকা [[প্ৰতিমা বৰুৱা পাণ্ডে]]ক লগ পাইছিল আৰু সংগীতৰ ধাৰাত অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃয়ে আলিপুৰৰ গুৰু সনাতন দাসক তেওঁলোকৰ বিলাসীপাৰা বাসগৃহলৈ লৈ আহিছিল তেওঁক পঢ়ুৱাবলৈ। পাঁচ বছৰ বয়সৰ পৰাই তেওঁ প্ৰাৰম্ভিক শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ প্ৰশিক্ষণ আৰম্ভ কৰিছিল আৰু দহ বছৰ দাসৰ অধীনত অধ্যয়ন কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ পণ্ডিত সান্তনু বিশ্বাসৰ অধীনত উন্নত প্ৰশিক্ষণ গ্ৰহণ কৰি লক্ষ্ণৌৰ ভাটখণ্ডে সাংস্কৃতিক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা সংগীত শাখাত স্নাতক ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে। গুৱাহাটীৰ আৰ্য বিদ্যাপীঠ মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা বি এছ চি আৰু বি এ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। পিছলৈ ২০০২ চনত গুৱাহাটীৰ জে বি ল কলেজৰ পৰা এল এল বি ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="Jonaki2011"/> ==সংগীত কেৰিয়াৰ== [[File:Janam Raj assamese singer.jpg|thumb|left|তানপুৰাৰ সৈতে জানম ৰাজৰ ষ্টুডিঅ' ফটো]] ১৯৯৬ চনত জানম ৰাজে প্লেবেক গায়ক [[সুৰেশ ৱাডকৰ]]ৰ অধীনত শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ উন্নত প্ৰশিক্ষণ আৰু আধুনিক গায়কীৰ প্ৰশিক্ষণ ল'বলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। তাত থকা সময়ছোৱাত তেওঁ মুম্বাইৰ শনমুখানন্দ প্ৰেক্ষাগৃহত গীতা-স্তুতি পৰিবেশন কৰিছিল, য’ত [[ভূপেন হাজৰিকা]] তেওঁ অসমৰ বুলি গম পোৱাৰ আগতে তেওঁৰ সংস্কৃত উচ্চাৰণৰ বাবে প্ৰথমতে তেওঁক মাৰাঠী গায়ক বুলি ভুল কৰিছিল।<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" /> পিছলৈ তেওঁ [[কলকাতা]], [[জয়পুৰ]] আৰু জয়ছালমেৰকে ধৰি কেইবাখনো ভাৰতৰ চহৰৰ সংগীত অনুষ্ঠানত অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰে। ১৯৯৮ চনত তেওঁৰ প্ৰথম অসমীয়া এলবাম ''প্ৰেমাঞ্জলি'' মুকলি কৰে।<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" /><ref name="LAG2024" /> [[File:Janam Raj with Suresh Wadkar in 1996.png|thumb|মুম্বাইত সুৰেশ ৱাডকাৰৰ সৈতে জানম ৰাজ, ১৯৯৬<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" />]] [[File: Janam Raj with Usha Uthup.jpg|thumb|কলকাতাত উষা উথুপৰ সৈতে জানম ৰাজ, ২০০৪<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" /> ]] ২০০৪ চনত তেওঁ প্লেবেক গায়ক [[উষা উথুপ]]ৰ সৈতে ''ৰিম্ ঝিম্'' এলবামৰ বাবে "মন কিয় চঞ্চল" ট্ৰেকটো গাইছিল। সেই বছৰতে তেওঁ টেলিভিছন ধাৰাবাহিক ''প্ৰেয়সী'' সংগীত পৰিচালক আছিল আৰু ২০০৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত জ্যোতিৰূপ-অইল ইণ্ডিয়া যুটীয়া মিডিয়া বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ বঁটা লাভ কৰিছিল, য'ত তেওঁক এই বঁটা প্ৰদান কৰিছিল অসমীয়া অভিনেতা [[বিজু ফুকন]]।<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" /> == আইনী কেৰিয়াৰ আৰু মৃত্যু == ২০০২ চনৰ পৰা মৃত্যুৰ আগলৈকে গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ত অধিবক্তা হিচাপে কাম কৰিছিল ৰাজে।<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" /> ২০২৩ চনৰ ২৯ এপ্ৰিলত অসমৰ গুৱাহাটীৰ এখন চিকিৎসালয়ত ৫৮ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়<ref name="LAG2024" /> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} =বাহ্যিক সংযোগ= {{Commons category|জানম ৰাজ}} 7utp9jb6al38qcuqok5qh08zyb1hsaq 625645 625644 2026-08-09T19:14:20Z RareSoul 48063 625645 wikitext text/x-wiki '''জানম ৰাজ''' {{lang-en|Janam Raj}} (জন্ম '''মহেন্দ্ৰ ডেকা'''; ১ মাৰ্চ ১৯৬৫ – ২৯ এপ্ৰিল ২০২৩) আছিল এজন ভাৰতীয় গায়ক, সুৰকাৰ, গীতিকাৰ আৰু অসমৰ এজন অধিবক্তা। তেওঁ আধুনিক অসমীয়া গীত, [[ভজন]], গজল, আধুনিক হিন্দী গীত গাইছিল। ১৯৯০ চনৰ শেষৰ ফালৰ পৰা ২০২০ চনৰ আৰম্ভণিলৈকে এলবাম আৰু গীত মুকলি কৰিছিল, আৰু ভজন আৰু গজলৰ বাবে বি-হাই গ্ৰেড শিল্পী হিচাপে [[আকাশবাণী|অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ]]' আৰু [[দূৰদৰ্শন (চেনেল)|দূৰদৰ্শনৰ]] বাবে ৰেকৰ্ডিং কৰিছিল। ২০০২ চনৰ পৰা ২০২৩ চনত মৃত্যুৰ আগলৈকে [[গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়|গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ত]] অধিবক্তা হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name="Tribune2008">{{cite news |last=Das |first=Apurba Kumar |date=2008-02-22 |title=Musical talent |url=https://archive.org/details/panorama-2008-01 |newspaper=Panorama (The Assam Tribune) |location=Guwahati |page=12 |via=[[Internet Archive]]}}</ref><ref name="LAG2024">{{cite magazine |author=Sarma, Dhiraj |date=May 2024 |title=In memory of the popular artist and advocate Janam Raj |trans-title=জনপ্ৰিয় শিল্পী তথা অধিবক্তা জানম ৰাজৰ সোঁৱৰণত |url=https://archive.org/details/sajaag-pg-1-01 |magazine=Sajaag |publisher=Lawyers' Association Guwahati (LAG) |location=Guwahati |language=Assamese |edition=12th |via=[[Internet Archive]] |quote=A biographical article published one year after Janam Raj's death. It discusses his early life, education, musical and legal careers, contributions to Assamese music, and the circumstances of his death.}}</ref> {{Infobox person | name = জানম ৰাজ | image = Janam Raj singer in Sep 2003 (2).jpg | image_size = 200px | caption = ২০০৩ চনত ৰাজ | birth_name = মহেন্দ্ৰ ডেকা | birth_date ={{Birth date|1965|03|01}} | death_date = {{Death date and age|2023|04|29|1965|03|01}} | birth_place = [[বিলাসীপাৰা]], [[ধুবুৰী]], [[অসম]], [[ভাৰত]] | death_place =[[গুৱাহাটী]] | residence = | occupation = গায়ক, সুৰকাৰ, অধিবক্তা | years_active = ১৯১৬-২০২৩ | spouse = মিনু বৰুৱা (<abbr title="married">m.</abbr> ২০০৯) | children = ৰিদ্​ম কাশ্যপ }} বিলাসীপাৰাত জন্মগ্ৰহণ কৰা হৰেন্দ্ৰ চন্দ্ৰ ডেকা আৰু বিমলা ডেকাৰ এঘাৰতটা সন্তানৰ ভিতৰত দশম সন্তান। বি এছ চি আৰু বি এ স্নাতক হোৱাৰ পিছত তেওঁ সংগীতত স্নাতক লাভ কৰে। আনকি পিছলৈ তেওঁ ২০০২ চনত এল এল বি ডিগ্ৰী লাভ কৰে, ২০০২ চনৰ পৰা ২০২৩ চনলৈকে গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ত অধিবক্তা হিচাপে কাম কৰে।<ref name="Tribune2008"/> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ১৯৬৫ চনৰ ১ মাৰ্চত অসমৰ ধুবুৰী জিলাৰ বিলাসীপাৰাত পিতৃ-মাতৃ হৰেন্দ্ৰ চন্দ্ৰ ডেকা আৰু বিমলা ডেকাৰ ঘৰত জন্মৰাজৰ জন্ম হয়। পৰিয়ালৰ তেৰটা সন্তানৰ ভিতৰত তেওঁ আছিল দ্বাদশ।<ref name="LAG2024" /><ref name="Jonaki2011">{{cite news |date=2011-02-25 |title=Music was the Purpose of His Life |trans-title=সংগীত সাধনাই যাৰ জীৱনৰ উদ্দেশ্য |url=https://archive.org/details/newspaper-2011 |newspaper=Jonaki Baat (Dainik Asam) |location=Guwahati |page=8 |language=Assamese |via=[[Internet Archive]] |quote=A detailed biographical profile covering Janam Raj's birth, early life, education, musical training in Kolkata, career, albums, achievements, and contributions to Assamese music.|last=Sarma|first=Dhiraj}}</ref> বিলাসীপাৰাত শৈশৱ কালত ৰাজে লোকগায়িকা [[প্ৰতিমা বৰুৱা পাণ্ডে]]ক লগ পাইছিল আৰু সংগীতৰ ধাৰাত অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃয়ে আলিপুৰৰ গুৰু সনাতন দাসক তেওঁলোকৰ বিলাসীপাৰা বাসগৃহলৈ লৈ আহিছিল তেওঁক পঢ়ুৱাবলৈ। পাঁচ বছৰ বয়সৰ পৰাই তেওঁ প্ৰাৰম্ভিক শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ প্ৰশিক্ষণ আৰম্ভ কৰিছিল আৰু দহ বছৰ দাসৰ অধীনত অধ্যয়ন কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ পণ্ডিত সান্তনু বিশ্বাসৰ অধীনত উন্নত প্ৰশিক্ষণ গ্ৰহণ কৰি লক্ষ্ণৌৰ ভাটখণ্ডে সাংস্কৃতিক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা সংগীত শাখাত স্নাতক ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে। গুৱাহাটীৰ আৰ্য বিদ্যাপীঠ মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা বি এছ চি আৰু বি এ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। পিছলৈ ২০০২ চনত গুৱাহাটীৰ জে বি ল কলেজৰ পৰা এল এল বি ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="Jonaki2011"/> ==সংগীত কেৰিয়াৰ== [[File:Janam Raj assamese singer.jpg|thumb|left|তানপুৰাৰ সৈতে জানম ৰাজৰ ষ্টুডিঅ' ফটো]] ১৯৯৬ চনত জানম ৰাজে প্লেবেক গায়ক [[সুৰেশ ৱাডকৰ]]ৰ অধীনত শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ উন্নত প্ৰশিক্ষণ আৰু আধুনিক গায়কীৰ প্ৰশিক্ষণ ল'বলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। তাত থকা সময়ছোৱাত তেওঁ মুম্বাইৰ শনমুখানন্দ প্ৰেক্ষাগৃহত গীতা-স্তুতি পৰিবেশন কৰিছিল, য’ত [[ভূপেন হাজৰিকা]] তেওঁ অসমৰ বুলি গম পোৱাৰ আগতে তেওঁৰ সংস্কৃত উচ্চাৰণৰ বাবে প্ৰথমতে তেওঁক মাৰাঠী গায়ক বুলি ভুল কৰিছিল।<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" /> পিছলৈ তেওঁ [[কলকাতা]], [[জয়পুৰ]] আৰু জয়ছালমেৰকে ধৰি কেইবাখনো ভাৰতৰ চহৰৰ সংগীত অনুষ্ঠানত অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰে। ১৯৯৮ চনত তেওঁৰ প্ৰথম অসমীয়া এলবাম ''প্ৰেমাঞ্জলি'' মুকলি কৰে।<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" /><ref name="LAG2024" /> [[File:Janam Raj with Suresh Wadkar in 1996.png|thumb|মুম্বাইত সুৰেশ ৱাডকাৰৰ সৈতে জানম ৰাজ, ১৯৯৬<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" />]] [[File: Janam Raj with Usha Uthup.jpg|thumb|কলকাতাত উষা উথুপৰ সৈতে জানম ৰাজ, ২০০৪<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" /> ]] ২০০৪ চনত তেওঁ প্লেবেক গায়ক [[উষা উথুপ]]ৰ সৈতে ''ৰিম্ ঝিম্'' এলবামৰ বাবে "মন কিয় চঞ্চল" ট্ৰেকটো গাইছিল। সেই বছৰতে তেওঁ টেলিভিছন ধাৰাবাহিক ''প্ৰেয়সী'' সংগীত পৰিচালক আছিল আৰু ২০০৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত জ্যোতিৰূপ-অইল ইণ্ডিয়া যুটীয়া মিডিয়া বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ বঁটা লাভ কৰিছিল, য'ত তেওঁক এই বঁটা প্ৰদান কৰিছিল অসমীয়া অভিনেতা [[বিজু ফুকন]]।<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" /> == আইনী কেৰিয়াৰ আৰু মৃত্যু == ২০০২ চনৰ পৰা মৃত্যুৰ আগলৈকে গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ত অধিবক্তা হিচাপে কাম কৰিছিল ৰাজে।<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" /> ২০২৩ চনৰ ২৯ এপ্ৰিলত অসমৰ গুৱাহাটীৰ এখন চিকিৎসালয়ত ৫৮ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়<ref name="LAG2024" /> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Janam Raj|জানম ৰাজ}} *[https://janamraj.godaddysites.com/ অফিচিয়েল ৱেবছাইট] * {{IMDb name|id=11917565}} fv2u84s4z516ooll62el2nxva24y1ak 625651 625645 2026-08-09T19:35:38Z RareSoul 48063 /* প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা */ 625651 wikitext text/x-wiki '''জানম ৰাজ''' {{lang-en|Janam Raj}} (জন্ম '''মহেন্দ্ৰ ডেকা'''; ১ মাৰ্চ ১৯৬৫ – ২৯ এপ্ৰিল ২০২৩) আছিল এজন ভাৰতীয় গায়ক, সুৰকাৰ, গীতিকাৰ আৰু অসমৰ এজন অধিবক্তা। তেওঁ আধুনিক অসমীয়া গীত, [[ভজন]], গজল, আধুনিক হিন্দী গীত গাইছিল। ১৯৯০ চনৰ শেষৰ ফালৰ পৰা ২০২০ চনৰ আৰম্ভণিলৈকে এলবাম আৰু গীত মুকলি কৰিছিল, আৰু ভজন আৰু গজলৰ বাবে বি-হাই গ্ৰেড শিল্পী হিচাপে [[আকাশবাণী|অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ]]' আৰু [[দূৰদৰ্শন (চেনেল)|দূৰদৰ্শনৰ]] বাবে ৰেকৰ্ডিং কৰিছিল। ২০০২ চনৰ পৰা ২০২৩ চনত মৃত্যুৰ আগলৈকে [[গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়|গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ত]] অধিবক্তা হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name="Tribune2008">{{cite news |last=Das |first=Apurba Kumar |date=2008-02-22 |title=Musical talent |url=https://archive.org/details/panorama-2008-01 |newspaper=Panorama (The Assam Tribune) |location=Guwahati |page=12 |via=[[Internet Archive]]}}</ref><ref name="LAG2024">{{cite magazine |author=Sarma, Dhiraj |date=May 2024 |title=In memory of the popular artist and advocate Janam Raj |trans-title=জনপ্ৰিয় শিল্পী তথা অধিবক্তা জানম ৰাজৰ সোঁৱৰণত |url=https://archive.org/details/sajaag-pg-1-01 |magazine=Sajaag |publisher=Lawyers' Association Guwahati (LAG) |location=Guwahati |language=Assamese |edition=12th |via=[[Internet Archive]] |quote=A biographical article published one year after Janam Raj's death. It discusses his early life, education, musical and legal careers, contributions to Assamese music, and the circumstances of his death.}}</ref> {{Infobox person | name = জানম ৰাজ | image = Janam Raj singer in Sep 2003 (2).jpg | image_size = 200px | caption = ২০০৩ চনত ৰাজ | birth_name = মহেন্দ্ৰ ডেকা | birth_date ={{Birth date|1965|03|01}} | death_date = {{Death date and age|2023|04|29|1965|03|01}} | birth_place = [[বিলাসীপাৰা]], [[ধুবুৰী]], [[অসম]], [[ভাৰত]] | death_place =[[গুৱাহাটী]] | residence = | occupation = গায়ক, সুৰকাৰ, অধিবক্তা | years_active = ১৯১৬-২০২৩ | spouse = মিনু বৰুৱা (<abbr title="married">m.</abbr> ২০০৯) | children = ৰিদ্​ম কাশ্যপ }} বিলাসীপাৰাত জন্মগ্ৰহণ কৰা হৰেন্দ্ৰ চন্দ্ৰ ডেকা আৰু বিমলা ডেকাৰ এঘাৰতটা সন্তানৰ ভিতৰত দশম সন্তান। বি এছ চি আৰু বি এ স্নাতক হোৱাৰ পিছত তেওঁ সংগীতত স্নাতক লাভ কৰে। আনকি পিছলৈ তেওঁ ২০০২ চনত এল এল বি ডিগ্ৰী লাভ কৰে, ২০০২ চনৰ পৰা ২০২৩ চনলৈকে গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ত অধিবক্তা হিচাপে কাম কৰে।<ref name="Tribune2008"/> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ১৯৬৫ চনৰ ১ মাৰ্চত অসমৰ ধুবুৰী জিলাৰ বিলাসীপাৰাত পিতৃ-মাতৃ হৰেন্দ্ৰ চন্দ্ৰ ডেকা আৰু বিমলা ডেকাৰ ঘৰত জানম ৰাজৰ জন্ম হয় মহেন্দ্ৰ ডেকা হিচাপে। পৰিয়ালৰ এঘাৰটা সন্তানৰ ভিতৰত তেওঁ আছিল দ্বাদশ।<ref name="LAG2024" /><ref name="Jonaki2011">{{cite news |date=2011-02-25 |title=Music was the Purpose of His Life |trans-title=সংগীত সাধনাই যাৰ জীৱনৰ উদ্দেশ্য |url=https://archive.org/details/newspaper-2011 |newspaper=Jonaki Baat (Dainik Asam) |location=Guwahati |page=8 |language=Assamese |via=[[Internet Archive]] |quote=A detailed biographical profile covering Janam Raj's birth, early life, education, musical training in Kolkata, career, albums, achievements, and contributions to Assamese music.|last=Sarma|first=Dhiraj}}</ref> বিলাসীপাৰাত শৈশৱ কালত ৰাজে লোকগায়িকা [[প্ৰতিমা বৰুৱা পাণ্ডে]]ক লগ পাইছিল আৰু সংগীতৰ ধাৰাত অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃয়ে আলিপুৰৰ গুৰু সনাতন দাসক তেওঁলোকৰ বিলাসীপাৰা বাসগৃহলৈ লৈ আহিছিল তেওঁক পঢ়ুৱাবলৈ। পাঁচ বছৰ বয়সৰ পৰাই তেওঁ প্ৰাৰম্ভিক শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ প্ৰশিক্ষণ আৰম্ভ কৰিছিল আৰু দহ বছৰ দাসৰ অধীনত অধ্যয়ন কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ পণ্ডিত সান্তনু বিশ্বাসৰ অধীনত উন্নত প্ৰশিক্ষণ গ্ৰহণ কৰি লক্ষ্ণৌৰ ভাটখণ্ডে সাংস্কৃতিক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা সংগীত শাখাত স্নাতক ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে। গুৱাহাটীৰ আৰ্য বিদ্যাপীঠ মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা বি এছ চি আৰু বি এ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। পিছলৈ ২০০২ চনত গুৱাহাটীৰ জে বি ল কলেজৰ পৰা এল এল বি ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="Jonaki2011"/> ==সংগীত কেৰিয়াৰ== [[File:Janam Raj assamese singer.jpg|thumb|left|তানপুৰাৰ সৈতে জানম ৰাজৰ ষ্টুডিঅ' ফটো]] ১৯৯৬ চনত জানম ৰাজে প্লেবেক গায়ক [[সুৰেশ ৱাডকৰ]]ৰ অধীনত শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ উন্নত প্ৰশিক্ষণ আৰু আধুনিক গায়কীৰ প্ৰশিক্ষণ ল'বলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। তাত থকা সময়ছোৱাত তেওঁ মুম্বাইৰ শনমুখানন্দ প্ৰেক্ষাগৃহত গীতা-স্তুতি পৰিবেশন কৰিছিল, য’ত [[ভূপেন হাজৰিকা]] তেওঁ অসমৰ বুলি গম পোৱাৰ আগতে তেওঁৰ সংস্কৃত উচ্চাৰণৰ বাবে প্ৰথমতে তেওঁক মাৰাঠী গায়ক বুলি ভুল কৰিছিল।<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" /> পিছলৈ তেওঁ [[কলকাতা]], [[জয়পুৰ]] আৰু জয়ছালমেৰকে ধৰি কেইবাখনো ভাৰতৰ চহৰৰ সংগীত অনুষ্ঠানত অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰে। ১৯৯৮ চনত তেওঁৰ প্ৰথম অসমীয়া এলবাম ''প্ৰেমাঞ্জলি'' মুকলি কৰে।<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" /><ref name="LAG2024" /> [[File:Janam Raj with Suresh Wadkar in 1996.png|thumb|মুম্বাইত সুৰেশ ৱাডকাৰৰ সৈতে জানম ৰাজ, ১৯৯৬<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" />]] [[File: Janam Raj with Usha Uthup.jpg|thumb|কলকাতাত উষা উথুপৰ সৈতে জানম ৰাজ, ২০০৪<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" /> ]] ২০০৪ চনত তেওঁ প্লেবেক গায়ক [[উষা উথুপ]]ৰ সৈতে ''ৰিম্ ঝিম্'' এলবামৰ বাবে "মন কিয় চঞ্চল" ট্ৰেকটো গাইছিল। সেই বছৰতে তেওঁ টেলিভিছন ধাৰাবাহিক ''প্ৰেয়সী'' সংগীত পৰিচালক আছিল আৰু ২০০৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত জ্যোতিৰূপ-অইল ইণ্ডিয়া যুটীয়া মিডিয়া বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ বঁটা লাভ কৰিছিল, য'ত তেওঁক এই বঁটা প্ৰদান কৰিছিল অসমীয়া অভিনেতা [[বিজু ফুকন]]।<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" /> == আইনী কেৰিয়াৰ আৰু মৃত্যু == ২০০২ চনৰ পৰা মৃত্যুৰ আগলৈকে গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ত অধিবক্তা হিচাপে কাম কৰিছিল ৰাজে।<ref name="Tribune2008" /><ref name="Jonaki2011" /> ২০২৩ চনৰ ২৯ এপ্ৰিলত অসমৰ গুৱাহাটীৰ এখন চিকিৎসালয়ত ৫৮ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়<ref name="LAG2024" /> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Janam Raj|জানম ৰাজ}} *[https://janamraj.godaddysites.com/ অফিচিয়েল ৱেবছাইট] * {{IMDb name|id=11917565}} gktd8lrvedfwixwlslnydswtbfrsdyz 0 138553 625606 2026-08-09T17:22:16Z AjayDas 12623 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox settlement | name = বল্লৰপাড়ম | native_name = | native_name_lang = ml | other_name = | settlement_type = দ্বীপ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | nickname = | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt... 625606 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = বল্লৰপাড়ম | native_name = | native_name_lang = ml | other_name = | settlement_type = দ্বীপ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | nickname = | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = কেৰালাত ইয়াৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|9.990|N|76.255|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = ভাৰত | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]] | subdivision_type2 = [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | subdivision_name2 = [[এৰ্নাকুলাম জিলা|এৰ্নাকুলাম]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = মুলুভাকাড পঞ্চায়ত | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_rank = | population_demonym = | demographics_type1 = ভাষাসমূহ | demographics1_title1 = চৰকাৰী | timezone1 = [[ভাৰতীয় প্ৰমাণ সময়|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | area_code = ০৪৮৪ | area_code_type = দূৰভাষ ক'ড | registration_plate = KL-7 | blank1_name_sec1 = চহৰ | blank1_info_sec1 = কোচি | website = | footnotes = | demographics1_info1 = [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] | blank2_name_sec1 = [[লোকসভা]] সমষ্টি | blank2_info_sec1 = এৰ্নাকুলাম | blank3_name_sec1 = পৌৰ সংস্থা | blank3_info_sec1 = মুলুভাকাড পঞ্চায়ত }} '''বল্লৰপাড়ম''' {{en|}} [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ [[কোচি]] চহৰৰ এটা দ্বীপ। এই দ্বীপটো [[ভেম্বনাড হ্ৰদ]]ত অৱস্থিত। স্থানীয়ভাৱে ইয়াক কোচি হ্ৰদ বুলি কোৱা হয়। দ্বীপটোত ১০,০০০ তকৈও অধিক লোক থাকে। [[কোচিন বন্দৰ|কোচি বন্দৰক]] কেন্দ্ৰ কৰি দুটা ঘাই দ্বীপ আছে। তাৰ ভিতৰত বল্লৰপাড়ম অন্যতম দ্বীপ। আনটো দ্বীপ হৈছে [[উইলিংডন দ্বীপ]]। বন্দৰটোৰ [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কণ্টেইনাৰ ট্ৰেন্সশ্বিপমেণ্ট টাৰ্মিনেল, কোচি|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কণ্টেইনাৰ টাৰ্মিনেলটো]] এই দ্বীপতে আছে। এই দ্বীপৰ পশ্চিম দিশে [[ভাইপিন দ্বীপ]] অৱস্থিত। ইয়াৰ পূব দিশে মুলাভুকাড দ্বীপ অৱস্থিত। == পথ পৰিবহন == বল্লৰপাড়ম দ্বীপটো 'গোশ্ৰী দলং' সমূহৰ দ্বাৰা সংযোজিত হৈ আছে। এই দলঙে দ্বীপটোক কোচি চহৰ আৰু ভাইপিন দ্বীপৰ সৈতে সংযোগ কৰে। ইয়াত ব্যক্তিগত বাছ আৰু চৰকাৰী বাছ চলে। দ্বীপটোলৈ কোচি চহৰৰ পৰা অটো ৰিক্সাও চলাচল কৰে। ইয়াৰ ৪ লেনযুক্ত ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৪৭চি-য়ে বল্লৰপাড়মক সংযোগ কৰে। এই পথটো কালামাছেৰী জংচনত ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৪৭ৰ সৈতে মিলিছে। এই দূৰত্ব প্ৰায় ১৭.২ কিলোমিটাৰ। ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ১৭ আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৪৭ৰ পৰা বল্লৰপাড়মলৈ সহজে যাব পাৰি। == ৰেল পৰিবহন == ২০০৯ চনৰ পৰা বল্লৰপাড়ম দ্বীপটোলৈ ৰেল সংযোগ হৈছে। দ্বীপটো ইডাপল্লী ৰেল ষ্টেচনৰ সৈতে সংযোজিত হৈ আছে। ইয়াৰ বাবে এক ৪৬২০ মিটাৰ দীঘল ৰেল দলং সজা হৈছে।<ref>{{Cite web |url=http://railway-technology.com |title=Longest Rail Bridge in India Nearing Completion - Railway Technology |access-date=27 July 2009 |archive-date=11 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411011815/http://railway-technology.com |url-status=dead }}</ref> এই ৰেলপথটো সামগ্ৰী পৰিবহনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ সহায়ত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টাৰ্মিনেলৰ কণ্টেইনাৰসমূহ অনা-নয়া কৰা হয়। == অৰ্থনীতি == {{multiple image | align = left | direction = vertical | image1 = Container_terminal.JPG | alt1 = | caption1 = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কণ্টেইনাৰ টাৰ্মিনেল | image2 = Vallarpadam 04.jpg | alt2 = | caption2 = বল্লৰপাড়ম গীৰ্জা }} এই দ্বীপটোৰ ৭০ শতাংশ অংশ মৎস্য পালনৰ বাবে ব্যৱহাৰ হয়। ইয়াৰ অৰ্থনীতি মূলত মাছ ধৰা বৃত্তিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। মানুহে মাছ ধৰিবলৈ পৰম্পৰাগত পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰে। ইয়াত মাছ ধৰিবলৈ এক বিশেষ জাল ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্থানীয় ভাষাত ইয়াক 'ভালাকেট্টু' বুলি কোৱা হয়। এই জালৰ সহায়ত মাছ ধৰাটোৱেই মৎস্যজীৱীসকলৰ উপাৰ্জনৰ ঘাই উৎস। == আকৰ্ষণীয় স্থানসমূহ == বল্লৰপাড়মত এখন বিখ্যাত গীৰ্জা আছে। এই গীৰ্জাখনৰ নাম 'বেচিলিকা অৱ আৱাৰ লেডী অৱ ৰেনচম'। ই কেৰালাৰ কেথলিক খ্ৰীষ্টানসকলৰ এক ডাঙৰ তীৰ্থস্থান। द्वीपটোৰ দক্ষিণ অংশক পানাম্বুকাড বুলি কোৱা হয়। ইয়াত বিখ্যাত 'আদিলকান্দম ভগৱতী মন্দিৰ' অৱস্থিত। ইয়াৰ উপৰি বল্লৰপাড়মৰ পূব দিশত এটা শ্ৰী কলাৰী শাস্তা (আয়াপ্পান) মন্দিৰ আছে। == ভৌগোলিক অৱস্থান == {| style="margin:0;" | {{Geographic Location |title = '''কোচিৰ বিভিন্ন অঞ্চল''' |North = কোচিৰ জলাশয় |West = পুথুভাইপিন |Centre = বল্লৰপাড়ম |East = বলঘাট্টি দ্বীপ আৰু এৰ্নাকুলাম |South = থোপ্পুম্পাডী আৰু মুণ্ডামভেমলী }} |} == লগতে চাওক == * [[এৰ্নাকুলাম জিলা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বহিঃসংযোগ == {{commons category|Vallarpadam| বল্লৰপাড়ম}} * [https://archive.org বল্লৰপাড়ম: কেৰালাৰ বিকাশৰ কেন্দ্ৰবিন্দু] h6p2xxtvhiin24k3al284715e2k2xla 625607 625606 2026-08-09T17:22:50Z AjayDas 12623 /* */ 625607 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = বল্লৰপাড়ম | native_name = | native_name_lang = ml | other_name = | settlement_type = দ্বীপ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | nickname = | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = কেৰালাত ইয়াৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|9.990|N|76.255|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = ভাৰত | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]] | subdivision_type2 = [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | subdivision_name2 = [[এৰ্নাকুলাম জিলা|এৰ্নাকুলাম]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = মুলুভাকাড পঞ্চায়ত | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_rank = | population_demonym = | demographics_type1 = ভাষাসমূহ | demographics1_title1 = চৰকাৰী | timezone1 = [[ভাৰতীয় প্ৰমাণ সময়|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | area_code = ০৪৮৪ | area_code_type = দূৰভাষ ক'ড | registration_plate = KL-7 | blank1_name_sec1 = চহৰ | blank1_info_sec1 = কোচি | website = | footnotes = | demographics1_info1 = [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] | blank2_name_sec1 = [[লোকসভা]] সমষ্টি | blank2_info_sec1 = এৰ্নাকুলাম | blank3_name_sec1 = পৌৰ সংস্থা | blank3_info_sec1 = মুলুভাকাড পঞ্চায়ত }} '''বল্লৰপাড়ম''' {{en|Vallarpadam}} [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ [[কোচি]] চহৰৰ এটা দ্বীপ। এই দ্বীপটো [[ভেম্বনাড হ্ৰদ]]ত অৱস্থিত। স্থানীয়ভাৱে ইয়াক কোচি হ্ৰদ বুলি কোৱা হয়। দ্বীপটোত ১০,০০০ তকৈও অধিক লোক থাকে। [[কোচিন বন্দৰ|কোচি বন্দৰক]] কেন্দ্ৰ কৰি দুটা ঘাই দ্বীপ আছে। তাৰ ভিতৰত বল্লৰপাড়ম অন্যতম দ্বীপ। আনটো দ্বীপ হৈছে [[উইলিংডন দ্বীপ]]। বন্দৰটোৰ [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কণ্টেইনাৰ ট্ৰেন্সশ্বিপমেণ্ট টাৰ্মিনেল, কোচি|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কণ্টেইনাৰ টাৰ্মিনেলটো]] এই দ্বীপতে আছে। এই দ্বীপৰ পশ্চিম দিশে [[ভাইপিন দ্বীপ]] অৱস্থিত। ইয়াৰ পূব দিশে মুলাভুকাড দ্বীপ অৱস্থিত। == পথ পৰিবহন == বল্লৰপাড়ম দ্বীপটো 'গোশ্ৰী দলং' সমূহৰ দ্বাৰা সংযোজিত হৈ আছে। এই দলঙে দ্বীপটোক কোচি চহৰ আৰু ভাইপিন দ্বীপৰ সৈতে সংযোগ কৰে। ইয়াত ব্যক্তিগত বাছ আৰু চৰকাৰী বাছ চলে। দ্বীপটোলৈ কোচি চহৰৰ পৰা অটো ৰিক্সাও চলাচল কৰে। ইয়াৰ ৪ লেনযুক্ত ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৪৭চি-য়ে বল্লৰপাড়মক সংযোগ কৰে। এই পথটো কালামাছেৰী জংচনত ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৪৭ৰ সৈতে মিলিছে। এই দূৰত্ব প্ৰায় ১৭.২ কিলোমিটাৰ। ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ১৭ আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৪৭ৰ পৰা বল্লৰপাড়মলৈ সহজে যাব পাৰি। == ৰেল পৰিবহন == ২০০৯ চনৰ পৰা বল্লৰপাড়ম দ্বীপটোলৈ ৰেল সংযোগ হৈছে। দ্বীপটো ইডাপল্লী ৰেল ষ্টেচনৰ সৈতে সংযোজিত হৈ আছে। ইয়াৰ বাবে এক ৪৬২০ মিটাৰ দীঘল ৰেল দলং সজা হৈছে।<ref>{{Cite web |url=http://railway-technology.com |title=Longest Rail Bridge in India Nearing Completion - Railway Technology |access-date=27 July 2009 |archive-date=11 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411011815/http://railway-technology.com |url-status=dead }}</ref> এই ৰেলপথটো সামগ্ৰী পৰিবহনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ সহায়ত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টাৰ্মিনেলৰ কণ্টেইনাৰসমূহ অনা-নয়া কৰা হয়। == অৰ্থনীতি == {{multiple image | align = left | direction = vertical | image1 = Container_terminal.JPG | alt1 = | caption1 = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কণ্টেইনাৰ টাৰ্মিনেল | image2 = Vallarpadam 04.jpg | alt2 = | caption2 = বল্লৰপাড়ম গীৰ্জা }} এই দ্বীপটোৰ ৭০ শতাংশ অংশ মৎস্য পালনৰ বাবে ব্যৱহাৰ হয়। ইয়াৰ অৰ্থনীতি মূলত মাছ ধৰা বৃত্তিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। মানুহে মাছ ধৰিবলৈ পৰম্পৰাগত পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰে। ইয়াত মাছ ধৰিবলৈ এক বিশেষ জাল ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্থানীয় ভাষাত ইয়াক 'ভালাকেট্টু' বুলি কোৱা হয়। এই জালৰ সহায়ত মাছ ধৰাটোৱেই মৎস্যজীৱীসকলৰ উপাৰ্জনৰ ঘাই উৎস। == আকৰ্ষণীয় স্থানসমূহ == বল্লৰপাড়মত এখন বিখ্যাত গীৰ্জা আছে। এই গীৰ্জাখনৰ নাম 'বেচিলিকা অৱ আৱাৰ লেডী অৱ ৰেনচম'। ই কেৰালাৰ কেথলিক খ্ৰীষ্টানসকলৰ এক ডাঙৰ তীৰ্থস্থান। द्वीपটোৰ দক্ষিণ অংশক পানাম্বুকাড বুলি কোৱা হয়। ইয়াত বিখ্যাত 'আদিলকান্দম ভগৱতী মন্দিৰ' অৱস্থিত। ইয়াৰ উপৰি বল্লৰপাড়মৰ পূব দিশত এটা শ্ৰী কলাৰী শাস্তা (আয়াপ্পান) মন্দিৰ আছে। == ভৌগোলিক অৱস্থান == {| style="margin:0;" | {{Geographic Location |title = '''কোচিৰ বিভিন্ন অঞ্চল''' |North = কোচিৰ জলাশয় |West = পুথুভাইপিন |Centre = বল্লৰপাড়ম |East = বলঘাট্টি দ্বীপ আৰু এৰ্নাকুলাম |South = থোপ্পুম্পাডী আৰু মুণ্ডামভেমলী }} |} == লগতে চাওক == * [[এৰ্নাকুলাম জিলা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বহিঃসংযোগ == {{commons category|Vallarpadam| বল্লৰপাড়ম}} * [https://archive.org বল্লৰপাড়ম: কেৰালাৰ বিকাশৰ কেন্দ্ৰবিন্দু] k01neeipz75uw8b6dt89w212jxwjszs 625609 625607 2026-08-09T17:23:53Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 625609 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = বল্লৰপাড়ম | native_name = | native_name_lang = ml | other_name = | settlement_type = দ্বীপ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | nickname = | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = কেৰালাত ইয়াৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|9.990|N|76.255|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = ভাৰত | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]] | subdivision_type2 = [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | subdivision_name2 = [[এৰ্নাকুলাম জিলা|এৰ্নাকুলাম]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = মুলুভাকাড পঞ্চায়ত | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_rank = | population_demonym = | demographics_type1 = ভাষাসমূহ | demographics1_title1 = চৰকাৰী | timezone1 = [[ভাৰতীয় প্ৰমাণ সময়|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | area_code = ০৪৮৪ | area_code_type = দূৰভাষ ক'ড | registration_plate = KL-7 | blank1_name_sec1 = চহৰ | blank1_info_sec1 = কোচি | website = | footnotes = | demographics1_info1 = [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] | blank2_name_sec1 = [[লোকসভা]] সমষ্টি | blank2_info_sec1 = এৰ্নাকুলাম | blank3_name_sec1 = পৌৰ সংস্থা | blank3_info_sec1 = মুলুভাকাড পঞ্চায়ত }} '''বল্লৰপাড়ম''' {{en|Vallarpadam}} [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ [[কোচি]] চহৰৰ এটা দ্বীপ। এই দ্বীপটো [[ভেম্বনাড হ্ৰদ]]ত অৱস্থিত। স্থানীয়ভাৱে ইয়াক কোচি হ্ৰদ বুলি কোৱা হয়। দ্বীপটোত ১০,০০০ তকৈও অধিক লোক থাকে। [[কোচিন বন্দৰ|কোচি বন্দৰক]] কেন্দ্ৰ কৰি দুটা ঘাই দ্বীপ আছে। তাৰ ভিতৰত বল্লৰপাড়ম অন্যতম দ্বীপ। আনটো দ্বীপ হৈছে [[উইলিংডন দ্বীপ]]। বন্দৰটোৰ [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কণ্টেইনাৰ ট্ৰেন্সশ্বিপমেণ্ট টাৰ্মিনেল, কোচি|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কণ্টেইনাৰ টাৰ্মিনেলটো]] এই দ্বীপতে আছে। এই দ্বীপৰ পশ্চিম দিশে [[ভাইপিন দ্বীপ]] অৱস্থিত। ইয়াৰ পূব দিশে মুলাভুকাড দ্বীপ অৱস্থিত। == পথ পৰিবহণ == বল্লৰপাড়ম দ্বীপটো 'গোশ্ৰী দলং' সমূহৰদ্বাৰা সংযোজিত হৈ আছে। এই দলঙে দ্বীপটোক কোচি চহৰ আৰু ভাইপিন দ্বীপৰ সৈতে সংযোগ কৰে। ইয়াত ব্যক্তিগত বাছ আৰু চৰকাৰী বাছ চলে। দ্বীপটোলৈ কোচি চহৰৰপৰা অটো ৰিক্সাও চলাচল কৰে। ইয়াৰ ৪ লেনযুক্ত ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৪৭চি-য়ে বল্লৰপাড়মক সংযোগ কৰে। এই পথটো কালামাছেৰী জংচনত ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৪৭ৰ সৈতে মিলিছে। এই দূৰত্ব প্ৰায় ১৭.২ কিলোমিটাৰ। ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ১৭ আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৪৭ৰপৰা বল্লৰপাড়মলৈ সহজে যাব পাৰি। == ৰেল পৰিবহণ == ২০০৯ চনৰপৰা বল্লৰপাড়ম দ্বীপটোলৈ ৰেল সংযোগ হৈছে। দ্বীপটো ইডাপল্লী ৰেল ষ্টেচনৰ সৈতে সংযোজিত হৈ আছে। ইয়াৰ বাবে এক ৪৬২০ মিটাৰ দীঘল ৰেল দলং সজা হৈছে।<ref>{{Cite web |url=http://railway-technology.com |title=Longest Rail Bridge in India Nearing Completion - Railway Technology |access-date=27 July 2009 |archive-date=11 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411011815/http://railway-technology.com |url-status=dead }}</ref> এই ৰেলপথটো সামগ্ৰী পৰিবহণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ সহায়ত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টাৰ্মিনেলৰ কণ্টেইনাৰসমূহ অনা-নয়া কৰা হয়। == অৰ্থনীতি == {{multiple image | align = left | direction = vertical | image1 = Container_terminal.JPG | alt1 = | caption1 = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কণ্টেইনাৰ টাৰ্মিনেল | image2 = Vallarpadam 04.jpg | alt2 = | caption2 = বল্লৰপাড়ম গীৰ্জা }} এই দ্বীপটোৰ ৭০ শতাংশ অংশ মৎস্য পালনৰ বাবে ব্যৱহাৰ হয়। ইয়াৰ অৰ্থনীতি মূলত মাছ ধৰা বৃত্তিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। মানুহে মাছ ধৰিবলৈ পৰম্পৰাগত পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰে। ইয়াত মাছ ধৰিবলৈ এক বিশেষ জাল ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্থানীয় ভাষাত ইয়াক 'ভালাকেট্টু' বুলি কোৱা হয়। এই জালৰ সহায়ত মাছ ধৰাটোৱেই মৎস্যজীৱীসকলৰ উপাৰ্জনৰ ঘাই উৎস। == আকৰ্ষণীয় স্থানসমূহ == বল্লৰপাড়মত এখন বিখ্যাত গীৰ্জা আছে। এই গীৰ্জাখনৰ নাম 'বেচিলিকা অৱ আৱাৰ লেডী অৱ ৰেনচম'। ই কেৰালাৰ কেথলিক খ্ৰীষ্টানসকলৰ এক ডাঙৰ তীৰ্থস্থান। द्वीपটোৰ দক্ষিণ অংশক পানাম্বুকাড বুলি কোৱা হয়। ইয়াত বিখ্যাত 'আদিলকান্দম ভগৱতী মন্দিৰ' অৱস্থিত। ইয়াৰ উপৰি বল্লৰপাড়মৰ পূব দিশত এটা শ্ৰী কলাৰী শাস্তা (আয়াপ্পান) মন্দিৰ আছে। == ভৌগোলিক অৱস্থান == {| style="margin:0; " | {{Geographic Location |title = '''কোচিৰ বিভিন্ন অঞ্চল''' |North = কোচিৰ জলাশয় |West = পুথুভাইপিন |Centre = বল্লৰপাড়ম |East = বলঘাট্টি দ্বীপ আৰু এৰ্নাকুলাম |South = থোপ্পুম্পাডী আৰু মুণ্ডামভেমলী }} |} == লগতে চাওক == * [[এৰ্নাকুলাম জিলা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বহিঃসংযোগ == {{commons category|Vallarpadam| বল্লৰপাড়ম}} * [https://archive.org বল্লৰপাড়ম: কেৰালাৰ বিকাশৰ কেন্দ্ৰবিন্দু] 5ixw7hukhb78uejj3oxcwo3b8ua4tpl 625611 625609 2026-08-09T17:29:29Z AjayDas 12623 added [[Category:কোচি]] using [[WP:HC|HotCat]] 625611 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = বল্লৰপাড়ম | native_name = | native_name_lang = ml | other_name = | settlement_type = দ্বীপ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | nickname = | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = কেৰালাত ইয়াৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|9.990|N|76.255|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = ভাৰত | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]] | subdivision_type2 = [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | subdivision_name2 = [[এৰ্নাকুলাম জিলা|এৰ্নাকুলাম]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = মুলুভাকাড পঞ্চায়ত | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_rank = | population_demonym = | demographics_type1 = ভাষাসমূহ | demographics1_title1 = চৰকাৰী | timezone1 = [[ভাৰতীয় প্ৰমাণ সময়|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | area_code = ০৪৮৪ | area_code_type = দূৰভাষ ক'ড | registration_plate = KL-7 | blank1_name_sec1 = চহৰ | blank1_info_sec1 = কোচি | website = | footnotes = | demographics1_info1 = [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] | blank2_name_sec1 = [[লোকসভা]] সমষ্টি | blank2_info_sec1 = এৰ্নাকুলাম | blank3_name_sec1 = পৌৰ সংস্থা | blank3_info_sec1 = মুলুভাকাড পঞ্চায়ত }} '''বল্লৰপাড়ম''' {{en|Vallarpadam}} [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ [[কোচি]] চহৰৰ এটা দ্বীপ। এই দ্বীপটো [[ভেম্বনাড হ্ৰদ]]ত অৱস্থিত। স্থানীয়ভাৱে ইয়াক কোচি হ্ৰদ বুলি কোৱা হয়। দ্বীপটোত ১০,০০০ তকৈও অধিক লোক থাকে। [[কোচিন বন্দৰ|কোচি বন্দৰক]] কেন্দ্ৰ কৰি দুটা ঘাই দ্বীপ আছে। তাৰ ভিতৰত বল্লৰপাড়ম অন্যতম দ্বীপ। আনটো দ্বীপ হৈছে [[উইলিংডন দ্বীপ]]। বন্দৰটোৰ [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কণ্টেইনাৰ ট্ৰেন্সশ্বিপমেণ্ট টাৰ্মিনেল, কোচি|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কণ্টেইনাৰ টাৰ্মিনেলটো]] এই দ্বীপতে আছে। এই দ্বীপৰ পশ্চিম দিশে [[ভাইপিন দ্বীপ]] অৱস্থিত। ইয়াৰ পূব দিশে মুলাভুকাড দ্বীপ অৱস্থিত। == পথ পৰিবহণ == বল্লৰপাড়ম দ্বীপটো 'গোশ্ৰী দলং' সমূহৰদ্বাৰা সংযোজিত হৈ আছে। এই দলঙে দ্বীপটোক কোচি চহৰ আৰু ভাইপিন দ্বীপৰ সৈতে সংযোগ কৰে। ইয়াত ব্যক্তিগত বাছ আৰু চৰকাৰী বাছ চলে। দ্বীপটোলৈ কোচি চহৰৰপৰা অটো ৰিক্সাও চলাচল কৰে। ইয়াৰ ৪ লেনযুক্ত ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৪৭চি-য়ে বল্লৰপাড়মক সংযোগ কৰে। এই পথটো কালামাছেৰী জংচনত ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৪৭ৰ সৈতে মিলিছে। এই দূৰত্ব প্ৰায় ১৭.২ কিলোমিটাৰ। ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ১৭ আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৪৭ৰপৰা বল্লৰপাড়মলৈ সহজে যাব পাৰি। == ৰেল পৰিবহণ == ২০০৯ চনৰপৰা বল্লৰপাড়ম দ্বীপটোলৈ ৰেল সংযোগ হৈছে। দ্বীপটো ইডাপল্লী ৰেল ষ্টেচনৰ সৈতে সংযোজিত হৈ আছে। ইয়াৰ বাবে এক ৪৬২০ মিটাৰ দীঘল ৰেল দলং সজা হৈছে।<ref>{{Cite web |url=http://railway-technology.com |title=Longest Rail Bridge in India Nearing Completion - Railway Technology |access-date=27 July 2009 |archive-date=11 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411011815/http://railway-technology.com |url-status=dead }}</ref> এই ৰেলপথটো সামগ্ৰী পৰিবহণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ সহায়ত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টাৰ্মিনেলৰ কণ্টেইনাৰসমূহ অনা-নয়া কৰা হয়। == অৰ্থনীতি == {{multiple image | align = left | direction = vertical | image1 = Container_terminal.JPG | alt1 = | caption1 = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কণ্টেইনাৰ টাৰ্মিনেল | image2 = Vallarpadam 04.jpg | alt2 = | caption2 = বল্লৰপাড়ম গীৰ্জা }} এই দ্বীপটোৰ ৭০ শতাংশ অংশ মৎস্য পালনৰ বাবে ব্যৱহাৰ হয়। ইয়াৰ অৰ্থনীতি মূলত মাছ ধৰা বৃত্তিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। মানুহে মাছ ধৰিবলৈ পৰম্পৰাগত পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰে। ইয়াত মাছ ধৰিবলৈ এক বিশেষ জাল ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্থানীয় ভাষাত ইয়াক 'ভালাকেট্টু' বুলি কোৱা হয়। এই জালৰ সহায়ত মাছ ধৰাটোৱেই মৎস্যজীৱীসকলৰ উপাৰ্জনৰ ঘাই উৎস। == আকৰ্ষণীয় স্থানসমূহ == বল্লৰপাড়মত এখন বিখ্যাত গীৰ্জা আছে। এই গীৰ্জাখনৰ নাম 'বেচিলিকা অৱ আৱাৰ লেডী অৱ ৰেনচম'। ই কেৰালাৰ কেথলিক খ্ৰীষ্টানসকলৰ এক ডাঙৰ তীৰ্থস্থান। द्वीपটোৰ দক্ষিণ অংশক পানাম্বুকাড বুলি কোৱা হয়। ইয়াত বিখ্যাত 'আদিলকান্দম ভগৱতী মন্দিৰ' অৱস্থিত। ইয়াৰ উপৰি বল্লৰপাড়মৰ পূব দিশত এটা শ্ৰী কলাৰী শাস্তা (আয়াপ্পান) মন্দিৰ আছে। == ভৌগোলিক অৱস্থান == {| style="margin:0; " | {{Geographic Location |title = '''কোচিৰ বিভিন্ন অঞ্চল''' |North = কোচিৰ জলাশয় |West = পুথুভাইপিন |Centre = বল্লৰপাড়ম |East = বলঘাট্টি দ্বীপ আৰু এৰ্নাকুলাম |South = থোপ্পুম্পাডী আৰু মুণ্ডামভেমলী }} |} == লগতে চাওক == * [[এৰ্নাকুলাম জিলা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বহিঃসংযোগ == {{commons category|Vallarpadam| বল্লৰপাড়ম}} * [https://archive.org বল্লৰপাড়ম: কেৰালাৰ বিকাশৰ কেন্দ্ৰবিন্দু] [[শ্ৰেণী:কোচি]] hv6rfgzikgzbhst96mmzhmlyn6raoe4 625612 625611 2026-08-09T17:29:47Z AjayDas 12623 added [[Category:দ্বীপ]] using [[WP:HC|HotCat]] 625612 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = বল্লৰপাড়ম | native_name = | native_name_lang = ml | other_name = | settlement_type = দ্বীপ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | nickname = | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = কেৰালাত ইয়াৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|9.990|N|76.255|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = ভাৰত | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]] | subdivision_type2 = [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | subdivision_name2 = [[এৰ্নাকুলাম জিলা|এৰ্নাকুলাম]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = মুলুভাকাড পঞ্চায়ত | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_rank = | population_demonym = | demographics_type1 = ভাষাসমূহ | demographics1_title1 = চৰকাৰী | timezone1 = [[ভাৰতীয় প্ৰমাণ সময়|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | area_code = ০৪৮৪ | area_code_type = দূৰভাষ ক'ড | registration_plate = KL-7 | blank1_name_sec1 = চহৰ | blank1_info_sec1 = কোচি | website = | footnotes = | demographics1_info1 = [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] | blank2_name_sec1 = [[লোকসভা]] সমষ্টি | blank2_info_sec1 = এৰ্নাকুলাম | blank3_name_sec1 = পৌৰ সংস্থা | blank3_info_sec1 = মুলুভাকাড পঞ্চায়ত }} '''বল্লৰপাড়ম''' {{en|Vallarpadam}} [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ [[কোচি]] চহৰৰ এটা দ্বীপ। এই দ্বীপটো [[ভেম্বনাড হ্ৰদ]]ত অৱস্থিত। স্থানীয়ভাৱে ইয়াক কোচি হ্ৰদ বুলি কোৱা হয়। দ্বীপটোত ১০,০০০ তকৈও অধিক লোক থাকে। [[কোচিন বন্দৰ|কোচি বন্দৰক]] কেন্দ্ৰ কৰি দুটা ঘাই দ্বীপ আছে। তাৰ ভিতৰত বল্লৰপাড়ম অন্যতম দ্বীপ। আনটো দ্বীপ হৈছে [[উইলিংডন দ্বীপ]]। বন্দৰটোৰ [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কণ্টেইনাৰ ট্ৰেন্সশ্বিপমেণ্ট টাৰ্মিনেল, কোচি|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কণ্টেইনাৰ টাৰ্মিনেলটো]] এই দ্বীপতে আছে। এই দ্বীপৰ পশ্চিম দিশে [[ভাইপিন দ্বীপ]] অৱস্থিত। ইয়াৰ পূব দিশে মুলাভুকাড দ্বীপ অৱস্থিত। == পথ পৰিবহণ == বল্লৰপাড়ম দ্বীপটো 'গোশ্ৰী দলং' সমূহৰদ্বাৰা সংযোজিত হৈ আছে। এই দলঙে দ্বীপটোক কোচি চহৰ আৰু ভাইপিন দ্বীপৰ সৈতে সংযোগ কৰে। ইয়াত ব্যক্তিগত বাছ আৰু চৰকাৰী বাছ চলে। দ্বীপটোলৈ কোচি চহৰৰপৰা অটো ৰিক্সাও চলাচল কৰে। ইয়াৰ ৪ লেনযুক্ত ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৪৭চি-য়ে বল্লৰপাড়মক সংযোগ কৰে। এই পথটো কালামাছেৰী জংচনত ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৪৭ৰ সৈতে মিলিছে। এই দূৰত্ব প্ৰায় ১৭.২ কিলোমিটাৰ। ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ১৭ আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৪৭ৰপৰা বল্লৰপাড়মলৈ সহজে যাব পাৰি। == ৰেল পৰিবহণ == ২০০৯ চনৰপৰা বল্লৰপাড়ম দ্বীপটোলৈ ৰেল সংযোগ হৈছে। দ্বীপটো ইডাপল্লী ৰেল ষ্টেচনৰ সৈতে সংযোজিত হৈ আছে। ইয়াৰ বাবে এক ৪৬২০ মিটাৰ দীঘল ৰেল দলং সজা হৈছে।<ref>{{Cite web |url=http://railway-technology.com |title=Longest Rail Bridge in India Nearing Completion - Railway Technology |access-date=27 July 2009 |archive-date=11 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411011815/http://railway-technology.com |url-status=dead }}</ref> এই ৰেলপথটো সামগ্ৰী পৰিবহণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ সহায়ত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টাৰ্মিনেলৰ কণ্টেইনাৰসমূহ অনা-নয়া কৰা হয়। == অৰ্থনীতি == {{multiple image | align = left | direction = vertical | image1 = Container_terminal.JPG | alt1 = | caption1 = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কণ্টেইনাৰ টাৰ্মিনেল | image2 = Vallarpadam 04.jpg | alt2 = | caption2 = বল্লৰপাড়ম গীৰ্জা }} এই দ্বীপটোৰ ৭০ শতাংশ অংশ মৎস্য পালনৰ বাবে ব্যৱহাৰ হয়। ইয়াৰ অৰ্থনীতি মূলত মাছ ধৰা বৃত্তিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। মানুহে মাছ ধৰিবলৈ পৰম্পৰাগত পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰে। ইয়াত মাছ ধৰিবলৈ এক বিশেষ জাল ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্থানীয় ভাষাত ইয়াক 'ভালাকেট্টু' বুলি কোৱা হয়। এই জালৰ সহায়ত মাছ ধৰাটোৱেই মৎস্যজীৱীসকলৰ উপাৰ্জনৰ ঘাই উৎস। == আকৰ্ষণীয় স্থানসমূহ == বল্লৰপাড়মত এখন বিখ্যাত গীৰ্জা আছে। এই গীৰ্জাখনৰ নাম 'বেচিলিকা অৱ আৱাৰ লেডী অৱ ৰেনচম'। ই কেৰালাৰ কেথলিক খ্ৰীষ্টানসকলৰ এক ডাঙৰ তীৰ্থস্থান। द्वीपটোৰ দক্ষিণ অংশক পানাম্বুকাড বুলি কোৱা হয়। ইয়াত বিখ্যাত 'আদিলকান্দম ভগৱতী মন্দিৰ' অৱস্থিত। ইয়াৰ উপৰি বল্লৰপাড়মৰ পূব দিশত এটা শ্ৰী কলাৰী শাস্তা (আয়াপ্পান) মন্দিৰ আছে। == ভৌগোলিক অৱস্থান == {| style="margin:0; " | {{Geographic Location |title = '''কোচিৰ বিভিন্ন অঞ্চল''' |North = কোচিৰ জলাশয় |West = পুথুভাইপিন |Centre = বল্লৰপাড়ম |East = বলঘাট্টি দ্বীপ আৰু এৰ্নাকুলাম |South = থোপ্পুম্পাডী আৰু মুণ্ডামভেমলী }} |} == লগতে চাওক == * [[এৰ্নাকুলাম জিলা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বহিঃসংযোগ == {{commons category|Vallarpadam| বল্লৰপাড়ম}} * [https://archive.org বল্লৰপাড়ম: কেৰালাৰ বিকাশৰ কেন্দ্ৰবিন্দু] [[শ্ৰেণী:কোচি]] [[শ্ৰেণী:দ্বীপ]] 6k4z0rgrvt7qi34ptba9vto17l95os7 0 138554 625610 2026-08-09T17:26:55Z AjayDas 12623 [[বল্লৰপাড়ম]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 625610 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[বল্লৰপাড়ম]] eway7bugdh4q6c0gyvev92t5eqk5any 0 138555 625617 2026-08-09T17:49:55Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 625617 wikitext text/x-wiki পুষ্টিহীনতা সম্পৰ্কীয় ডায়েবেটিছ মেলিটাছ (MRDM), যাক '''টাইপ ৫ ডায়েবেটিছ''' আৰু পূৰ্বতে ''টাইপ জে ডায়েবেটিছ'' বুলিও কোৱা হৈছিল,[1] হৈছে একপ্ৰকাৰৰ ডায়েবেটিছ মেলিটাছ যাৰ বৈশিষ্ট্য হৈছে শৰীৰত ইনচুলিন উৎপাদন হ্ৰাস পোৱা (টাইপ ১ ডায়েবেটিছৰ দৰেই)। কিন্তু এম আৰ ডি এমত [[ইনচুলিন]]ৰ অভাৱ মূলতঃ [[পেনক্ৰিয়াচ]]ৰ বিটা কোষৰ অটোইম্যুন ক্ষতিৰ পৰিৱৰ্তে শৈশৱৰ অপুষ্টিৰ সৈতে জড়িত। [[টাইপ ওৱান ডায়েবেটিছ]]ৰ দৰে, টাইপ ৫ ডায়েবেটিছ ৰোগীৰ কিট'নিউৰিয়া বা কেট'ছিছ নহয়।[2][3] ==ইতিহাস== ১৯৫৫ চনত জামাইকাত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এম আৰ ডি এম ডায়েবেটিছৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। নিম্ন আৰু মধ্যম আয়ৰ দেশৰ যুৱক-যুৱতীসকলৰ শৰীৰৰ ভৰ সূচকাংক (বি এম আই) ১৯ বছৰৰ তলৰ। প্ৰায়ে ভুলতে টাইপ ১ ডায়েবেটিছ ধৰা পৰে, কিন্তু এই ৰোগীসকলৰ তেজত গ্লুক'জৰ মাত্ৰা অধিক আৰু ইনচুলিনৰ প্ৰয়োজন হোৱাৰ পিছতো কিট'নিউৰিয়া বা কেট'ছিছ নহয়।[3] ১৯৮৫ চনত বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাই (WHO) আনুষ্ঠানিকভাৱে "অপুষ্টি সম্পৰ্কীয় ডায়েবেটিছ মেলিটাছ"ক এক সুকীয়াপ্ৰকাৰৰ ডায়েবেটিছ হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰে। কিন্তু ১৯৯৯ চনত এই শ্ৰেণীটো বিলুপ্ত কৰা হয়, য’ত WHO-এ পুষ্টিহীনতা বা প্ৰ’টিনৰ অভাৱত প্ৰত্যক্ষভাৱে ডায়েবেটিছ হয় বুলি প্ৰমাণৰ অভাৱৰ উল্লেখ কৰে। তথাপি ২০২৫ চনৰ ৮ এপ্ৰিলত থাইলেণ্ডৰ বেংককত অনুষ্ঠিত আন্তৰ্জাতিক ডায়েবেটিছ ফেডাৰেচনৰ (আইডিএফ) বিশ্ব ডায়েবেটিছ কংগ্ৰেছৰ সময়ত ভোটৰদ্বাৰা এমআৰডিএম পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় আৰু টাইপ ৫ নামকৰণ কৰা হয়।[3] নিদান টাইপ ৫ ডায়েবেটিছৰ নিদানৰ মাপকাঠী প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। ২০২৫ চনৰ বসন্ত কালত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ডায়েবেটিছ ফেডাৰেচনে (IDF) এটা কৰ্মগোটক টাইপ ৫ ডায়েবেটিছৰ বাবে চৰকাৰী নিদান আৰু চিকিৎসাৰ নিৰ্দেশনা প্ৰস্তুত কৰাৰ দায়িত্ব দিছিল, য'ত নিউয়ৰ্কৰ দ্য ব্ৰংক্সৰ এলবাৰ্ট আইনষ্টাইন কলেজ অৱ মেডিচিনৰ চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ অধ্যাপিকা মেৰেডিথ হকিন্সক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।[3] ব্যৱস্থাপনা ২০২৫ চনৰ জুলাই মাহলৈকে টাইপ ৫ ডায়েবেটিছৰ চিকিৎসাৰ কোনো স্পষ্ট নিৰ্দেশনা নাই। কিছুমান প্ৰমাণে প্ৰকাশ কৰে যে মৌখিক ঔষধৰ সৈতে অতি কম পৰিমাণৰ ইনচুলিনৰ সংমিশ্ৰণে আটাইতকৈ ফলপ্ৰসূ হ’ব পাৰে। টাইপ ৫ ডায়েবেটিছ আৰু টাইপ ১ ডায়েবেটিছৰ মাজত পাৰ্থক্য কৰাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ, কিয়নো অত্যধিক ইনচুলিন প্ৰয়োগ কৰিলে সোনকালে মাৰাত্মক হ’ব পাৰে। ৰোগীৰ খাদ্যত যথেষ্ট বেছি পৰিমাণৰ প্ৰটিন আৰু কম কাৰ্বহাইড্ৰেট থাকিব লাগে, য'ত অণুপুষ্টিকৰ অভাৱ শুধৰোৱাত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া উচিত।[3] j99fs7odi2gfnq11mzg33jpznqr5u04 625620 625617 2026-08-09T17:57:57Z Pranamikaadhikary 27435 625620 wikitext text/x-wiki পুষ্টিহীনতা সম্পৰ্কীয় ডায়েবেটিছ মেলিটাছ (MRDM), যাক '''টাইপ ৫ ডায়েবেটিছ''' আৰু পূৰ্বতে ''টাইপ জে ডায়েবেটিছ'' বুলিও কোৱা হৈছিল,[1] হৈছে একপ্ৰকাৰৰ ডায়েবেটিছ মেলিটাছ যাৰ বৈশিষ্ট্য হৈছে শৰীৰত ইনচুলিন উৎপাদন হ্ৰাস পোৱা (টাইপ ১ ডায়েবেটিছৰ দৰেই)। কিন্তু এম আৰ ডি এমত [[ইনচুলিন]]ৰ অভাৱ মূলতঃ [[পেনক্ৰিয়াচৰ বিটা কোষ]]ৰ অটোইম্যুন ক্ষতিৰ পৰিৱৰ্তে শৈশৱৰ অপুষ্টিৰ সৈতে জড়িত। [[টাইপ ওৱান ডায়েবেটিছ]]ৰ দৰে, টাইপ ৫ ডায়েবেটিছ ৰোগীৰ কিট'নিউৰিয়া বা কেট'ছিছ নহয়।[2][3] ==ইতিহাস== ১৯৫৫ চনত জামাইকাত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এম আৰ ডি এম ডায়েবেটিছৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। নিম্ন আৰু মধ্যম আয়ৰ দেশৰ যুৱক-যুৱতীসকলৰ শৰীৰৰ ভৰ সূচকাংক (বি এম আই) ১৯ বছৰৰ তলৰ। প্ৰায়ে ভুলতে [[টাইপ ওৱান ডায়েবেটিছ]] ধৰা পৰে, কিন্তু এই ৰোগীসকলৰ তেজত গ্লুক'জৰ মাত্ৰা অধিক আৰু [[ইনচুলিন]]ৰ প্ৰয়োজন হোৱাৰ পিছতো [[কিট’নিউৰিয়া]] বা [[কেট’ছিছ]] নহয়।[3] ১৯৮৫ চনত [[বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা]]ই (WHO) আনুষ্ঠানিকভাৱে "অপুষ্টি সম্পৰ্কীয় ডায়েবেটিছ মেলিটাছ"ক এক সুকীয়া প্ৰকাৰৰ ডায়েবেটিছ হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰে। কিন্তু ১৯৯৯ চনত WHO-এ পুষ্টিহীনতা বা প্ৰ’টিনৰ অভাৱত প্ৰত্যক্ষভাৱে ডায়েবেটিছ হয় বুলি প্ৰমাণৰ অভাৱৰ উল্লেখ কৰি এই শ্ৰেণীটো বিলুপ্ত কৰে। তথাপি ২০২৫ চনৰ ৮ এপ্ৰিলত [[থাইলেণ্ড]]ৰ [[বেংকক]]ত অনুষ্ঠিত আন্তৰ্জাতিক ডায়েবেটিছ ফেডাৰেচনৰ (আইডিএফ) বিশ্ব ডায়েবেটিছ কংগ্ৰেছৰ সময়ত ভোটৰদ্বাৰা এমআৰডিএম পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় আৰু টাইপ ফাইভ নামকৰণ কৰা হয়।[3] ==নিদান== টাইপ ফাইভ ডায়েবেটিছৰ নিদানৰ মাপকাঠী প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। ২০২৫ চনৰ বসন্ত কালত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ডায়েবেটিছ ফেডাৰেচনে (IDF) নিউয়ৰ্কৰ দ্য ব্ৰংক্সৰ এলবাৰ্ট আইনষ্টাইন কলেজ অৱ মেডিচিনৰ চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ অধ্যাপিকা মেৰেডিথ হকিন্সক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি এটা কৰ্মগোটক টাইপ ফাইভ ডায়েবেটিছৰ বাবে চৰকাৰী নিদান আৰু চিকিৎসাৰ নিৰ্দেশনা প্ৰস্তুত কৰাৰ দায়িত্ব দিয়ে।[3] ==ব্যৱস্থাপনা== ২০২৫ চনৰ জুলাই মাহলৈকে টাইপ ফাইভ ডায়েবেটিছৰ চিকিৎসাৰ কোনো স্পষ্ট নিৰ্দেশনা নাই। কিছুমান প্ৰমাণে প্ৰকাশ কৰে যে মৌখিক ঔষধৰ সৈতে অতি কম পৰিমাণৰ ইনচুলিনৰ সংমিশ্ৰণে আটাইতকৈ ফলপ্ৰসূ হ’ব পাৰে। টাইপ ফাইভ ডায়েবেটিছ আৰু [[টাইপ ওৱান ডায়েবেটিছ]]ৰ মাজত পাৰ্থক্য নিৰ্ণয় কৰাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ, কিয়নো অত্যধিক ইনচুলিনৰ প্ৰয়োগ ক্ষিপ্ৰতাৰে মাৰাত্মক হ’ব পাৰে। শৰীৰত অণুপুষ্টিকৰ অভাৱ শুধৰোৱাত বিশেষ গুৰুত্ব দি ৰোগীৰ খাদ্যত যথেষ্ট বেছি পৰিমাণৰ প্ৰটিন আৰু কম কাৰ্বহাইড্ৰেট ৰাকিব লাগে।[3] 29r4zafevm924hxyguce3w4uu8i045x 625621 625620 2026-08-09T17:58:13Z Pranamikaadhikary 27435 /* ব্যৱস্থাপনা */ 625621 wikitext text/x-wiki পুষ্টিহীনতা সম্পৰ্কীয় ডায়েবেটিছ মেলিটাছ (MRDM), যাক '''টাইপ ৫ ডায়েবেটিছ''' আৰু পূৰ্বতে ''টাইপ জে ডায়েবেটিছ'' বুলিও কোৱা হৈছিল,[1] হৈছে একপ্ৰকাৰৰ ডায়েবেটিছ মেলিটাছ যাৰ বৈশিষ্ট্য হৈছে শৰীৰত ইনচুলিন উৎপাদন হ্ৰাস পোৱা (টাইপ ১ ডায়েবেটিছৰ দৰেই)। কিন্তু এম আৰ ডি এমত [[ইনচুলিন]]ৰ অভাৱ মূলতঃ [[পেনক্ৰিয়াচৰ বিটা কোষ]]ৰ অটোইম্যুন ক্ষতিৰ পৰিৱৰ্তে শৈশৱৰ অপুষ্টিৰ সৈতে জড়িত। [[টাইপ ওৱান ডায়েবেটিছ]]ৰ দৰে, টাইপ ৫ ডায়েবেটিছ ৰোগীৰ কিট'নিউৰিয়া বা কেট'ছিছ নহয়।[2][3] ==ইতিহাস== ১৯৫৫ চনত জামাইকাত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এম আৰ ডি এম ডায়েবেটিছৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। নিম্ন আৰু মধ্যম আয়ৰ দেশৰ যুৱক-যুৱতীসকলৰ শৰীৰৰ ভৰ সূচকাংক (বি এম আই) ১৯ বছৰৰ তলৰ। প্ৰায়ে ভুলতে [[টাইপ ওৱান ডায়েবেটিছ]] ধৰা পৰে, কিন্তু এই ৰোগীসকলৰ তেজত গ্লুক'জৰ মাত্ৰা অধিক আৰু [[ইনচুলিন]]ৰ প্ৰয়োজন হোৱাৰ পিছতো [[কিট’নিউৰিয়া]] বা [[কেট’ছিছ]] নহয়।[3] ১৯৮৫ চনত [[বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা]]ই (WHO) আনুষ্ঠানিকভাৱে "অপুষ্টি সম্পৰ্কীয় ডায়েবেটিছ মেলিটাছ"ক এক সুকীয়া প্ৰকাৰৰ ডায়েবেটিছ হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰে। কিন্তু ১৯৯৯ চনত WHO-এ পুষ্টিহীনতা বা প্ৰ’টিনৰ অভাৱত প্ৰত্যক্ষভাৱে ডায়েবেটিছ হয় বুলি প্ৰমাণৰ অভাৱৰ উল্লেখ কৰি এই শ্ৰেণীটো বিলুপ্ত কৰে। তথাপি ২০২৫ চনৰ ৮ এপ্ৰিলত [[থাইলেণ্ড]]ৰ [[বেংকক]]ত অনুষ্ঠিত আন্তৰ্জাতিক ডায়েবেটিছ ফেডাৰেচনৰ (আইডিএফ) বিশ্ব ডায়েবেটিছ কংগ্ৰেছৰ সময়ত ভোটৰদ্বাৰা এমআৰডিএম পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় আৰু টাইপ ফাইভ নামকৰণ কৰা হয়।[3] ==নিদান== টাইপ ফাইভ ডায়েবেটিছৰ নিদানৰ মাপকাঠী প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। ২০২৫ চনৰ বসন্ত কালত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ডায়েবেটিছ ফেডাৰেচনে (IDF) নিউয়ৰ্কৰ দ্য ব্ৰংক্সৰ এলবাৰ্ট আইনষ্টাইন কলেজ অৱ মেডিচিনৰ চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ অধ্যাপিকা মেৰেডিথ হকিন্সক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি এটা কৰ্মগোটক টাইপ ফাইভ ডায়েবেটিছৰ বাবে চৰকাৰী নিদান আৰু চিকিৎসাৰ নিৰ্দেশনা প্ৰস্তুত কৰাৰ দায়িত্ব দিয়ে।[3] ==ব্যৱস্থাপনা== ২০২৫ চনৰ জুলাই মাহলৈকে টাইপ ফাইভ ডায়েবেটিছৰ চিকিৎসাৰ কোনো স্পষ্ট নিৰ্দেশনা নাই। কিছুমান প্ৰমাণে প্ৰকাশ কৰে যে মৌখিক ঔষধৰ সৈতে অতি কম পৰিমাণৰ ইনচুলিনৰ সংমিশ্ৰণে আটাইতকৈ ফলপ্ৰসূ হ’ব পাৰে। টাইপ ফাইভ ডায়েবেটিছ আৰু [[টাইপ ওৱান ডায়েবেটিছ]]ৰ মাজত পাৰ্থক্য নিৰ্ণয় কৰাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ, কিয়নো অত্যধিক ইনচুলিনৰ প্ৰয়োগ ক্ষিপ্ৰতাৰে মাৰাত্মক হ’ব পাৰে। শৰীৰত অণুপুষ্টিকৰ অভাৱ শুধৰোৱাত বিশেষ গুৰুত্ব দি ৰোগীৰ খাদ্যত যথেষ্ট বেছি পৰিমাণৰ প্ৰটিন আৰু কম কাৰ্বহাইড্ৰেট ৰাকিব লাগে।[3] ==তথ্যসূত্ৰ== logu1ejthx9o2w1nr6gmkuw9bok1axh 625622 625621 2026-08-09T17:59:12Z Pranamikaadhikary 27435 added [[Category:মধুমেহৰ প্ৰকাৰ]] using [[WP:HC|HotCat]] 625622 wikitext text/x-wiki পুষ্টিহীনতা সম্পৰ্কীয় ডায়েবেটিছ মেলিটাছ (MRDM), যাক '''টাইপ ৫ ডায়েবেটিছ''' আৰু পূৰ্বতে ''টাইপ জে ডায়েবেটিছ'' বুলিও কোৱা হৈছিল,[1] হৈছে একপ্ৰকাৰৰ ডায়েবেটিছ মেলিটাছ যাৰ বৈশিষ্ট্য হৈছে শৰীৰত ইনচুলিন উৎপাদন হ্ৰাস পোৱা (টাইপ ১ ডায়েবেটিছৰ দৰেই)। কিন্তু এম আৰ ডি এমত [[ইনচুলিন]]ৰ অভাৱ মূলতঃ [[পেনক্ৰিয়াচৰ বিটা কোষ]]ৰ অটোইম্যুন ক্ষতিৰ পৰিৱৰ্তে শৈশৱৰ অপুষ্টিৰ সৈতে জড়িত। [[টাইপ ওৱান ডায়েবেটিছ]]ৰ দৰে, টাইপ ৫ ডায়েবেটিছ ৰোগীৰ কিট'নিউৰিয়া বা কেট'ছিছ নহয়।[2][3] ==ইতিহাস== ১৯৫৫ চনত জামাইকাত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এম আৰ ডি এম ডায়েবেটিছৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। নিম্ন আৰু মধ্যম আয়ৰ দেশৰ যুৱক-যুৱতীসকলৰ শৰীৰৰ ভৰ সূচকাংক (বি এম আই) ১৯ বছৰৰ তলৰ। প্ৰায়ে ভুলতে [[টাইপ ওৱান ডায়েবেটিছ]] ধৰা পৰে, কিন্তু এই ৰোগীসকলৰ তেজত গ্লুক'জৰ মাত্ৰা অধিক আৰু [[ইনচুলিন]]ৰ প্ৰয়োজন হোৱাৰ পিছতো [[কিট’নিউৰিয়া]] বা [[কেট’ছিছ]] নহয়।[3] ১৯৮৫ চনত [[বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা]]ই (WHO) আনুষ্ঠানিকভাৱে "অপুষ্টি সম্পৰ্কীয় ডায়েবেটিছ মেলিটাছ"ক এক সুকীয়া প্ৰকাৰৰ ডায়েবেটিছ হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰে। কিন্তু ১৯৯৯ চনত WHO-এ পুষ্টিহীনতা বা প্ৰ’টিনৰ অভাৱত প্ৰত্যক্ষভাৱে ডায়েবেটিছ হয় বুলি প্ৰমাণৰ অভাৱৰ উল্লেখ কৰি এই শ্ৰেণীটো বিলুপ্ত কৰে। তথাপি ২০২৫ চনৰ ৮ এপ্ৰিলত [[থাইলেণ্ড]]ৰ [[বেংকক]]ত অনুষ্ঠিত আন্তৰ্জাতিক ডায়েবেটিছ ফেডাৰেচনৰ (আইডিএফ) বিশ্ব ডায়েবেটিছ কংগ্ৰেছৰ সময়ত ভোটৰদ্বাৰা এমআৰডিএম পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় আৰু টাইপ ফাইভ নামকৰণ কৰা হয়।[3] ==নিদান== টাইপ ফাইভ ডায়েবেটিছৰ নিদানৰ মাপকাঠী প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। ২০২৫ চনৰ বসন্ত কালত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ডায়েবেটিছ ফেডাৰেচনে (IDF) নিউয়ৰ্কৰ দ্য ব্ৰংক্সৰ এলবাৰ্ট আইনষ্টাইন কলেজ অৱ মেডিচিনৰ চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ অধ্যাপিকা মেৰেডিথ হকিন্সক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি এটা কৰ্মগোটক টাইপ ফাইভ ডায়েবেটিছৰ বাবে চৰকাৰী নিদান আৰু চিকিৎসাৰ নিৰ্দেশনা প্ৰস্তুত কৰাৰ দায়িত্ব দিয়ে।[3] ==ব্যৱস্থাপনা== ২০২৫ চনৰ জুলাই মাহলৈকে টাইপ ফাইভ ডায়েবেটিছৰ চিকিৎসাৰ কোনো স্পষ্ট নিৰ্দেশনা নাই। কিছুমান প্ৰমাণে প্ৰকাশ কৰে যে মৌখিক ঔষধৰ সৈতে অতি কম পৰিমাণৰ ইনচুলিনৰ সংমিশ্ৰণে আটাইতকৈ ফলপ্ৰসূ হ’ব পাৰে। টাইপ ফাইভ ডায়েবেটিছ আৰু [[টাইপ ওৱান ডায়েবেটিছ]]ৰ মাজত পাৰ্থক্য নিৰ্ণয় কৰাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ, কিয়নো অত্যধিক ইনচুলিনৰ প্ৰয়োগ ক্ষিপ্ৰতাৰে মাৰাত্মক হ’ব পাৰে। শৰীৰত অণুপুষ্টিকৰ অভাৱ শুধৰোৱাত বিশেষ গুৰুত্ব দি ৰোগীৰ খাদ্যত যথেষ্ট বেছি পৰিমাণৰ প্ৰটিন আৰু কম কাৰ্বহাইড্ৰেট ৰাকিব লাগে।[3] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:মধুমেহৰ প্ৰকাৰ]] 7u0i7vc1rz4syu74y2aq1rrhedck3wp 625625 625622 2026-08-09T18:01:35Z Pranamikaadhikary 27435 625625 wikitext text/x-wiki পুষ্টিহীনতা সম্পৰ্কীয় ডায়েবেটিছ মেলিটাছ (MRDM), যাক '''টাইপ ৫ ডায়েবেটিছ''' আৰু পূৰ্বতে ''টাইপ জে ডায়েবেটিছ'' বুলিও কোৱা হৈছিল,<ref>[https://www.npr.org/2025/09/24/nx-s1-5545633/malnutrition-related-diabetes-gets-a-name Malnutrition-related diabetes gets a name]</ref> হৈছে একপ্ৰকাৰৰ ডায়েবেটিছ মেলিটাছ যাৰ বৈশিষ্ট্য হৈছে শৰীৰত ইনচুলিন উৎপাদন হ্ৰাস পোৱা (টাইপ ১ ডায়েবেটিছৰ দৰেই)। কিন্তু এম আৰ ডি এমত [[ইনচুলিন]]ৰ অভাৱ মূলতঃ [[পেনক্ৰিয়াচৰ বিটা কোষ]]ৰ অটোইম্যুন ক্ষতিৰ পৰিৱৰ্তে শৈশৱৰ অপুষ্টিৰ সৈতে জড়িত। [[টাইপ ওৱান ডায়েবেটিছ]]ৰ দৰে, টাইপ ৫ ডায়েবেটিছ ৰোগীৰ কিট'নিউৰিয়া বা কেট'ছিছ নহয়।<ref>{{Cite news |last=Sarkar |first=Alisha Rahaman |date=April 18, 2025 |title=What is Type 5 diabetes? New form of disease recognised after decades of debate |url=https://www.independent.co.uk/news/health/diabetes-type-5-signs-symptoms-treatment-malnutrition-b2735523.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250505040342/https://www.independent.co.uk/news/health/diabetes-type-5-signs-symptoms-treatment-malnutrition-b2735523.html |archive-date=May 5, 2025 |work=The Independent }}</ref><ref name="medscape_diabet_5">{{Cite news |last=Tucker |first=Miriam E. |date=April 11, 2025 |title=Malnutrition-Related Diabetes Officially Named 'Type 5' |url=https://www.medscape.com/viewarticle/malnutrition-related-diabetes-officially-named-type-5-2025a10008pd?src=mbl_msp_android&ref=share |archive-url=https://web.archive.org/web/20250430030145/https://www.medscape.com/viewarticle/malnutrition-related-diabetes-officially-named-type-5-2025a10008pd |archive-date=April 30, 2025 |work=[[Medscape|Medscape Medical News]] }}</ref> ==ইতিহাস== ১৯৫৫ চনত জামাইকাত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এম আৰ ডি এম ডায়েবেটিছৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। নিম্ন আৰু মধ্যম আয়ৰ দেশৰ যুৱক-যুৱতীসকলৰ শৰীৰৰ ভৰ সূচকাংক (বি এম আই) ১৯ বছৰৰ তলৰ। প্ৰায়ে ভুলতে [[টাইপ ওৱান ডায়েবেটিছ]] ধৰা পৰে, কিন্তু এই ৰোগীসকলৰ তেজত গ্লুক'জৰ মাত্ৰা অধিক আৰু [[ইনচুলিন]]ৰ প্ৰয়োজন হোৱাৰ পিছতো [[কিট’নিউৰিয়া]] বা [[কেট’ছিছ]] নহয়।[3] ১৯৮৫ চনত [[বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা]]ই (WHO) আনুষ্ঠানিকভাৱে "অপুষ্টি সম্পৰ্কীয় ডায়েবেটিছ মেলিটাছ"ক এক সুকীয়া প্ৰকাৰৰ ডায়েবেটিছ হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰে। কিন্তু ১৯৯৯ চনত WHO-এ পুষ্টিহীনতা বা প্ৰ’টিনৰ অভাৱত প্ৰত্যক্ষভাৱে ডায়েবেটিছ হয় বুলি প্ৰমাণৰ অভাৱৰ উল্লেখ কৰি এই শ্ৰেণীটো বিলুপ্ত কৰে। তথাপি ২০২৫ চনৰ ৮ এপ্ৰিলত [[থাইলেণ্ড]]ৰ [[বেংকক]]ত অনুষ্ঠিত আন্তৰ্জাতিক ডায়েবেটিছ ফেডাৰেচনৰ (আইডিএফ) বিশ্ব ডায়েবেটিছ কংগ্ৰেছৰ সময়ত ভোটৰদ্বাৰা এমআৰডিএম পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় আৰু টাইপ ফাইভ নামকৰণ কৰা হয়।[3] ==নিদান== টাইপ ফাইভ ডায়েবেটিছৰ নিদানৰ মাপকাঠী প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। ২০২৫ চনৰ বসন্ত কালত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ডায়েবেটিছ ফেডাৰেচনে (IDF) নিউয়ৰ্কৰ দ্য ব্ৰংক্সৰ এলবাৰ্ট আইনষ্টাইন কলেজ অৱ মেডিচিনৰ চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ অধ্যাপিকা মেৰেডিথ হকিন্সক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি এটা কৰ্মগোটক টাইপ ফাইভ ডায়েবেটিছৰ বাবে চৰকাৰী নিদান আৰু চিকিৎসাৰ নিৰ্দেশনা প্ৰস্তুত কৰাৰ দায়িত্ব দিয়ে।[3] ==ব্যৱস্থাপনা== ২০২৫ চনৰ জুলাই মাহলৈকে টাইপ ফাইভ ডায়েবেটিছৰ চিকিৎসাৰ কোনো স্পষ্ট নিৰ্দেশনা নাই। কিছুমান প্ৰমাণে প্ৰকাশ কৰে যে মৌখিক ঔষধৰ সৈতে অতি কম পৰিমাণৰ ইনচুলিনৰ সংমিশ্ৰণে আটাইতকৈ ফলপ্ৰসূ হ’ব পাৰে। টাইপ ফাইভ ডায়েবেটিছ আৰু [[টাইপ ওৱান ডায়েবেটিছ]]ৰ মাজত পাৰ্থক্য নিৰ্ণয় কৰাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ, কিয়নো অত্যধিক ইনচুলিনৰ প্ৰয়োগ ক্ষিপ্ৰতাৰে মাৰাত্মক হ’ব পাৰে। শৰীৰত অণুপুষ্টিকৰ অভাৱ শুধৰোৱাত বিশেষ গুৰুত্ব দি ৰোগীৰ খাদ্যত যথেষ্ট বেছি পৰিমাণৰ প্ৰটিন আৰু কম কাৰ্বহাইড্ৰেট ৰাকিব লাগে।[3] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:মধুমেহৰ প্ৰকাৰ]] 7810jeb3vyh32uohbth9dmakxpu02p7 625626 625625 2026-08-09T18:02:09Z Pranamikaadhikary 27435 /* ইতিহাস */ 625626 wikitext text/x-wiki পুষ্টিহীনতা সম্পৰ্কীয় ডায়েবেটিছ মেলিটাছ (MRDM), যাক '''টাইপ ৫ ডায়েবেটিছ''' আৰু পূৰ্বতে ''টাইপ জে ডায়েবেটিছ'' বুলিও কোৱা হৈছিল,<ref>[https://www.npr.org/2025/09/24/nx-s1-5545633/malnutrition-related-diabetes-gets-a-name Malnutrition-related diabetes gets a name]</ref> হৈছে একপ্ৰকাৰৰ ডায়েবেটিছ মেলিটাছ যাৰ বৈশিষ্ট্য হৈছে শৰীৰত ইনচুলিন উৎপাদন হ্ৰাস পোৱা (টাইপ ১ ডায়েবেটিছৰ দৰেই)। কিন্তু এম আৰ ডি এমত [[ইনচুলিন]]ৰ অভাৱ মূলতঃ [[পেনক্ৰিয়াচৰ বিটা কোষ]]ৰ অটোইম্যুন ক্ষতিৰ পৰিৱৰ্তে শৈশৱৰ অপুষ্টিৰ সৈতে জড়িত। [[টাইপ ওৱান ডায়েবেটিছ]]ৰ দৰে, টাইপ ৫ ডায়েবেটিছ ৰোগীৰ কিট'নিউৰিয়া বা কেট'ছিছ নহয়।<ref>{{Cite news |last=Sarkar |first=Alisha Rahaman |date=April 18, 2025 |title=What is Type 5 diabetes? New form of disease recognised after decades of debate |url=https://www.independent.co.uk/news/health/diabetes-type-5-signs-symptoms-treatment-malnutrition-b2735523.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250505040342/https://www.independent.co.uk/news/health/diabetes-type-5-signs-symptoms-treatment-malnutrition-b2735523.html |archive-date=May 5, 2025 |work=The Independent }}</ref><ref name="medscape_diabet_5">{{Cite news |last=Tucker |first=Miriam E. |date=April 11, 2025 |title=Malnutrition-Related Diabetes Officially Named 'Type 5' |url=https://www.medscape.com/viewarticle/malnutrition-related-diabetes-officially-named-type-5-2025a10008pd?src=mbl_msp_android&ref=share |archive-url=https://web.archive.org/web/20250430030145/https://www.medscape.com/viewarticle/malnutrition-related-diabetes-officially-named-type-5-2025a10008pd |archive-date=April 30, 2025 |work=[[Medscape|Medscape Medical News]] }}</ref> ==ইতিহাস== ১৯৫৫ চনত জামাইকাত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এম আৰ ডি এম ডায়েবেটিছৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। নিম্ন আৰু মধ্যম আয়ৰ দেশৰ যুৱক-যুৱতীসকলৰ শৰীৰৰ ভৰ সূচকাংক (বি এম আই) ১৯ বছৰৰ তলৰ। প্ৰায়ে ভুলতে [[টাইপ ওৱান ডায়েবেটিছ]] ধৰা পৰে, কিন্তু এই ৰোগীসকলৰ তেজত গ্লুক'জৰ মাত্ৰা অধিক আৰু [[ইনচুলিন]]ৰ প্ৰয়োজন হোৱাৰ পিছতো [[কিট’নিউৰিয়া]] বা [[কেট’ছিছ]] নহয়।<ref name="medscape_diabet_5"/> ১৯৮৫ চনত [[বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা]]ই (WHO) আনুষ্ঠানিকভাৱে "অপুষ্টি সম্পৰ্কীয় ডায়েবেটিছ মেলিটাছ"ক এক সুকীয়া প্ৰকাৰৰ ডায়েবেটিছ হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰে। কিন্তু ১৯৯৯ চনত WHO-এ পুষ্টিহীনতা বা প্ৰ’টিনৰ অভাৱত প্ৰত্যক্ষভাৱে ডায়েবেটিছ হয় বুলি প্ৰমাণৰ অভাৱৰ উল্লেখ কৰি এই শ্ৰেণীটো বিলুপ্ত কৰে। তথাপি ২০২৫ চনৰ ৮ এপ্ৰিলত [[থাইলেণ্ড]]ৰ [[বেংকক]]ত অনুষ্ঠিত আন্তৰ্জাতিক ডায়েবেটিছ ফেডাৰেচনৰ (আইডিএফ) বিশ্ব ডায়েবেটিছ কংগ্ৰেছৰ সময়ত ভোটৰদ্বাৰা এমআৰডিএম পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় আৰু টাইপ ফাইভ নামকৰণ কৰা হয়।<ref name="medscape_diabet_5"/> ==নিদান== টাইপ ফাইভ ডায়েবেটিছৰ নিদানৰ মাপকাঠী প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। ২০২৫ চনৰ বসন্ত কালত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ডায়েবেটিছ ফেডাৰেচনে (IDF) নিউয়ৰ্কৰ দ্য ব্ৰংক্সৰ এলবাৰ্ট আইনষ্টাইন কলেজ অৱ মেডিচিনৰ চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ অধ্যাপিকা মেৰেডিথ হকিন্সক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি এটা কৰ্মগোটক টাইপ ফাইভ ডায়েবেটিছৰ বাবে চৰকাৰী নিদান আৰু চিকিৎসাৰ নিৰ্দেশনা প্ৰস্তুত কৰাৰ দায়িত্ব দিয়ে।[3] ==ব্যৱস্থাপনা== ২০২৫ চনৰ জুলাই মাহলৈকে টাইপ ফাইভ ডায়েবেটিছৰ চিকিৎসাৰ কোনো স্পষ্ট নিৰ্দেশনা নাই। কিছুমান প্ৰমাণে প্ৰকাশ কৰে যে মৌখিক ঔষধৰ সৈতে অতি কম পৰিমাণৰ ইনচুলিনৰ সংমিশ্ৰণে আটাইতকৈ ফলপ্ৰসূ হ’ব পাৰে। টাইপ ফাইভ ডায়েবেটিছ আৰু [[টাইপ ওৱান ডায়েবেটিছ]]ৰ মাজত পাৰ্থক্য নিৰ্ণয় কৰাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ, কিয়নো অত্যধিক ইনচুলিনৰ প্ৰয়োগ ক্ষিপ্ৰতাৰে মাৰাত্মক হ’ব পাৰে। শৰীৰত অণুপুষ্টিকৰ অভাৱ শুধৰোৱাত বিশেষ গুৰুত্ব দি ৰোগীৰ খাদ্যত যথেষ্ট বেছি পৰিমাণৰ প্ৰটিন আৰু কম কাৰ্বহাইড্ৰেট ৰাকিব লাগে।[3] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:মধুমেহৰ প্ৰকাৰ]] 6ai0yci31hujri2idnqol6eyxycwhsa 625627 625626 2026-08-09T18:02:31Z Pranamikaadhikary 27435 /* নিদান */ 625627 wikitext text/x-wiki পুষ্টিহীনতা সম্পৰ্কীয় ডায়েবেটিছ মেলিটাছ (MRDM), যাক '''টাইপ ৫ ডায়েবেটিছ''' আৰু পূৰ্বতে ''টাইপ জে ডায়েবেটিছ'' বুলিও কোৱা হৈছিল,<ref>[https://www.npr.org/2025/09/24/nx-s1-5545633/malnutrition-related-diabetes-gets-a-name Malnutrition-related diabetes gets a name]</ref> হৈছে একপ্ৰকাৰৰ ডায়েবেটিছ মেলিটাছ যাৰ বৈশিষ্ট্য হৈছে শৰীৰত ইনচুলিন উৎপাদন হ্ৰাস পোৱা (টাইপ ১ ডায়েবেটিছৰ দৰেই)। কিন্তু এম আৰ ডি এমত [[ইনচুলিন]]ৰ অভাৱ মূলতঃ [[পেনক্ৰিয়াচৰ বিটা কোষ]]ৰ অটোইম্যুন ক্ষতিৰ পৰিৱৰ্তে শৈশৱৰ অপুষ্টিৰ সৈতে জড়িত। [[টাইপ ওৱান ডায়েবেটিছ]]ৰ দৰে, টাইপ ৫ ডায়েবেটিছ ৰোগীৰ কিট'নিউৰিয়া বা কেট'ছিছ নহয়।<ref>{{Cite news |last=Sarkar |first=Alisha Rahaman |date=April 18, 2025 |title=What is Type 5 diabetes? New form of disease recognised after decades of debate |url=https://www.independent.co.uk/news/health/diabetes-type-5-signs-symptoms-treatment-malnutrition-b2735523.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250505040342/https://www.independent.co.uk/news/health/diabetes-type-5-signs-symptoms-treatment-malnutrition-b2735523.html |archive-date=May 5, 2025 |work=The Independent }}</ref><ref name="medscape_diabet_5">{{Cite news |last=Tucker |first=Miriam E. |date=April 11, 2025 |title=Malnutrition-Related Diabetes Officially Named 'Type 5' |url=https://www.medscape.com/viewarticle/malnutrition-related-diabetes-officially-named-type-5-2025a10008pd?src=mbl_msp_android&ref=share |archive-url=https://web.archive.org/web/20250430030145/https://www.medscape.com/viewarticle/malnutrition-related-diabetes-officially-named-type-5-2025a10008pd |archive-date=April 30, 2025 |work=[[Medscape|Medscape Medical News]] }}</ref> ==ইতিহাস== ১৯৫৫ চনত জামাইকাত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এম আৰ ডি এম ডায়েবেটিছৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। নিম্ন আৰু মধ্যম আয়ৰ দেশৰ যুৱক-যুৱতীসকলৰ শৰীৰৰ ভৰ সূচকাংক (বি এম আই) ১৯ বছৰৰ তলৰ। প্ৰায়ে ভুলতে [[টাইপ ওৱান ডায়েবেটিছ]] ধৰা পৰে, কিন্তু এই ৰোগীসকলৰ তেজত গ্লুক'জৰ মাত্ৰা অধিক আৰু [[ইনচুলিন]]ৰ প্ৰয়োজন হোৱাৰ পিছতো [[কিট’নিউৰিয়া]] বা [[কেট’ছিছ]] নহয়।<ref name="medscape_diabet_5"/> ১৯৮৫ চনত [[বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা]]ই (WHO) আনুষ্ঠানিকভাৱে "অপুষ্টি সম্পৰ্কীয় ডায়েবেটিছ মেলিটাছ"ক এক সুকীয়া প্ৰকাৰৰ ডায়েবেটিছ হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰে। কিন্তু ১৯৯৯ চনত WHO-এ পুষ্টিহীনতা বা প্ৰ’টিনৰ অভাৱত প্ৰত্যক্ষভাৱে ডায়েবেটিছ হয় বুলি প্ৰমাণৰ অভাৱৰ উল্লেখ কৰি এই শ্ৰেণীটো বিলুপ্ত কৰে। তথাপি ২০২৫ চনৰ ৮ এপ্ৰিলত [[থাইলেণ্ড]]ৰ [[বেংকক]]ত অনুষ্ঠিত আন্তৰ্জাতিক ডায়েবেটিছ ফেডাৰেচনৰ (আইডিএফ) বিশ্ব ডায়েবেটিছ কংগ্ৰেছৰ সময়ত ভোটৰদ্বাৰা এমআৰডিএম পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় আৰু টাইপ ফাইভ নামকৰণ কৰা হয়।<ref name="medscape_diabet_5"/> ==নিদান== টাইপ ফাইভ ডায়েবেটিছৰ নিদানৰ মাপকাঠী প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। ২০২৫ চনৰ বসন্ত কালত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ডায়েবেটিছ ফেডাৰেচনে (IDF) নিউয়ৰ্কৰ দ্য ব্ৰংক্সৰ এলবাৰ্ট আইনষ্টাইন কলেজ অৱ মেডিচিনৰ চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ অধ্যাপিকা মেৰেডিথ হকিন্সক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি এটা কৰ্মগোটক টাইপ ফাইভ ডায়েবেটিছৰ বাবে চৰকাৰী নিদান আৰু চিকিৎসাৰ নিৰ্দেশনা প্ৰস্তুত কৰাৰ দায়িত্ব দিয়ে।<ref name="medscape_diabet_5"/> ==ব্যৱস্থাপনা== ২০২৫ চনৰ জুলাই মাহলৈকে টাইপ ফাইভ ডায়েবেটিছৰ চিকিৎসাৰ কোনো স্পষ্ট নিৰ্দেশনা নাই। কিছুমান প্ৰমাণে প্ৰকাশ কৰে যে মৌখিক ঔষধৰ সৈতে অতি কম পৰিমাণৰ ইনচুলিনৰ সংমিশ্ৰণে আটাইতকৈ ফলপ্ৰসূ হ’ব পাৰে। টাইপ ফাইভ ডায়েবেটিছ আৰু [[টাইপ ওৱান ডায়েবেটিছ]]ৰ মাজত পাৰ্থক্য নিৰ্ণয় কৰাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ, কিয়নো অত্যধিক ইনচুলিনৰ প্ৰয়োগ ক্ষিপ্ৰতাৰে মাৰাত্মক হ’ব পাৰে। শৰীৰত অণুপুষ্টিকৰ অভাৱ শুধৰোৱাত বিশেষ গুৰুত্ব দি ৰোগীৰ খাদ্যত যথেষ্ট বেছি পৰিমাণৰ প্ৰটিন আৰু কম কাৰ্বহাইড্ৰেট ৰাকিব লাগে।[3] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:মধুমেহৰ প্ৰকাৰ]] j9b6jegiyz4ioh6jqj00i9njz3oetdk 625628 625627 2026-08-09T18:02:47Z Pranamikaadhikary 27435 /* ব্যৱস্থাপনা */ 625628 wikitext text/x-wiki পুষ্টিহীনতা সম্পৰ্কীয় ডায়েবেটিছ মেলিটাছ (MRDM), যাক '''টাইপ ৫ ডায়েবেটিছ''' আৰু পূৰ্বতে ''টাইপ জে ডায়েবেটিছ'' বুলিও কোৱা হৈছিল,<ref>[https://www.npr.org/2025/09/24/nx-s1-5545633/malnutrition-related-diabetes-gets-a-name Malnutrition-related diabetes gets a name]</ref> হৈছে একপ্ৰকাৰৰ ডায়েবেটিছ মেলিটাছ যাৰ বৈশিষ্ট্য হৈছে শৰীৰত ইনচুলিন উৎপাদন হ্ৰাস পোৱা (টাইপ ১ ডায়েবেটিছৰ দৰেই)। কিন্তু এম আৰ ডি এমত [[ইনচুলিন]]ৰ অভাৱ মূলতঃ [[পেনক্ৰিয়াচৰ বিটা কোষ]]ৰ অটোইম্যুন ক্ষতিৰ পৰিৱৰ্তে শৈশৱৰ অপুষ্টিৰ সৈতে জড়িত। [[টাইপ ওৱান ডায়েবেটিছ]]ৰ দৰে, টাইপ ৫ ডায়েবেটিছ ৰোগীৰ কিট'নিউৰিয়া বা কেট'ছিছ নহয়।<ref>{{Cite news |last=Sarkar |first=Alisha Rahaman |date=April 18, 2025 |title=What is Type 5 diabetes? New form of disease recognised after decades of debate |url=https://www.independent.co.uk/news/health/diabetes-type-5-signs-symptoms-treatment-malnutrition-b2735523.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250505040342/https://www.independent.co.uk/news/health/diabetes-type-5-signs-symptoms-treatment-malnutrition-b2735523.html |archive-date=May 5, 2025 |work=The Independent }}</ref><ref name="medscape_diabet_5">{{Cite news |last=Tucker |first=Miriam E. |date=April 11, 2025 |title=Malnutrition-Related Diabetes Officially Named 'Type 5' |url=https://www.medscape.com/viewarticle/malnutrition-related-diabetes-officially-named-type-5-2025a10008pd?src=mbl_msp_android&ref=share |archive-url=https://web.archive.org/web/20250430030145/https://www.medscape.com/viewarticle/malnutrition-related-diabetes-officially-named-type-5-2025a10008pd |archive-date=April 30, 2025 |work=[[Medscape|Medscape Medical News]] }}</ref> ==ইতিহাস== ১৯৫৫ চনত জামাইকাত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এম আৰ ডি এম ডায়েবেটিছৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। নিম্ন আৰু মধ্যম আয়ৰ দেশৰ যুৱক-যুৱতীসকলৰ শৰীৰৰ ভৰ সূচকাংক (বি এম আই) ১৯ বছৰৰ তলৰ। প্ৰায়ে ভুলতে [[টাইপ ওৱান ডায়েবেটিছ]] ধৰা পৰে, কিন্তু এই ৰোগীসকলৰ তেজত গ্লুক'জৰ মাত্ৰা অধিক আৰু [[ইনচুলিন]]ৰ প্ৰয়োজন হোৱাৰ পিছতো [[কিট’নিউৰিয়া]] বা [[কেট’ছিছ]] নহয়।<ref name="medscape_diabet_5"/> ১৯৮৫ চনত [[বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা]]ই (WHO) আনুষ্ঠানিকভাৱে "অপুষ্টি সম্পৰ্কীয় ডায়েবেটিছ মেলিটাছ"ক এক সুকীয়া প্ৰকাৰৰ ডায়েবেটিছ হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰে। কিন্তু ১৯৯৯ চনত WHO-এ পুষ্টিহীনতা বা প্ৰ’টিনৰ অভাৱত প্ৰত্যক্ষভাৱে ডায়েবেটিছ হয় বুলি প্ৰমাণৰ অভাৱৰ উল্লেখ কৰি এই শ্ৰেণীটো বিলুপ্ত কৰে। তথাপি ২০২৫ চনৰ ৮ এপ্ৰিলত [[থাইলেণ্ড]]ৰ [[বেংকক]]ত অনুষ্ঠিত আন্তৰ্জাতিক ডায়েবেটিছ ফেডাৰেচনৰ (আইডিএফ) বিশ্ব ডায়েবেটিছ কংগ্ৰেছৰ সময়ত ভোটৰদ্বাৰা এমআৰডিএম পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় আৰু টাইপ ফাইভ নামকৰণ কৰা হয়।<ref name="medscape_diabet_5"/> ==নিদান== টাইপ ফাইভ ডায়েবেটিছৰ নিদানৰ মাপকাঠী প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। ২০২৫ চনৰ বসন্ত কালত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ডায়েবেটিছ ফেডাৰেচনে (IDF) নিউয়ৰ্কৰ দ্য ব্ৰংক্সৰ এলবাৰ্ট আইনষ্টাইন কলেজ অৱ মেডিচিনৰ চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ অধ্যাপিকা মেৰেডিথ হকিন্সক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি এটা কৰ্মগোটক টাইপ ফাইভ ডায়েবেটিছৰ বাবে চৰকাৰী নিদান আৰু চিকিৎসাৰ নিৰ্দেশনা প্ৰস্তুত কৰাৰ দায়িত্ব দিয়ে।<ref name="medscape_diabet_5"/> ==ব্যৱস্থাপনা== ২০২৫ চনৰ জুলাই মাহলৈকে টাইপ ফাইভ ডায়েবেটিছৰ চিকিৎসাৰ কোনো স্পষ্ট নিৰ্দেশনা নাই। কিছুমান প্ৰমাণে প্ৰকাশ কৰে যে মৌখিক ঔষধৰ সৈতে অতি কম পৰিমাণৰ ইনচুলিনৰ সংমিশ্ৰণে আটাইতকৈ ফলপ্ৰসূ হ’ব পাৰে। টাইপ ফাইভ ডায়েবেটিছ আৰু [[টাইপ ওৱান ডায়েবেটিছ]]ৰ মাজত পাৰ্থক্য নিৰ্ণয় কৰাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ, কিয়নো অত্যধিক ইনচুলিনৰ প্ৰয়োগ ক্ষিপ্ৰতাৰে মাৰাত্মক হ’ব পাৰে। শৰীৰত অণুপুষ্টিকৰ অভাৱ শুধৰোৱাত বিশেষ গুৰুত্ব দি ৰোগীৰ খাদ্যত যথেষ্ট বেছি পৰিমাণৰ প্ৰটিন আৰু কম কাৰ্বহাইড্ৰেট ৰাকিব লাগে।<ref name="medscape_diabet_5"/> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:মধুমেহৰ প্ৰকাৰ]] lcuq2jq324v7ia6r1ak3vicsmbdvcn5 625629 625628 2026-08-09T18:05:30Z Pranamikaadhikary 27435 625629 wikitext text/x-wiki পুষ্টিহীনতা সম্পৰ্কীয় ডায়েবেটিছ মেলিটাছ (MRDM), যাক '''টাইপ ৫ ডায়েবেটিছ''' আৰু পূৰ্বতে ''টাইপ জে ডায়েবেটিছ'' বুলিও কোৱা হৈছিল,<ref>[https://www.npr.org/2025/09/24/nx-s1-5545633/malnutrition-related-diabetes-gets-a-name Malnutrition-related diabetes gets a name]</ref> হৈছে একপ্ৰকাৰৰ ডায়েবেটিছ মেলিটাছ যাৰ বৈশিষ্ট্য হৈছে শৰীৰত ইনচুলিন উৎপাদন হ্ৰাস পোৱা (টাইপ ১ ডায়েবেটিছৰ দৰেই)। কিন্তু এম আৰ ডি এমত [[ইনছুলিন|ইনচুলিন]]ৰ অভাৱ মূলতঃ [[পেনক্ৰিয়াচৰ বিটা কোষ]]ৰ অটোইম্যুন ক্ষতিৰ পৰিৱৰ্তে শৈশৱৰ অপুষ্টিৰ সৈতে জড়িত। [[টাইপ ওৱান ডায়েবেটিছ]]ৰ দৰে, টাইপ ৫ ডায়েবেটিছ ৰোগীৰ কিট'নিউৰিয়া বা কেট'ছিছ নহয়।<ref>{{Cite news |last=Sarkar |first=Alisha Rahaman |date=April 18, 2025 |title=What is Type 5 diabetes? New form of disease recognised after decades of debate |url=https://www.independent.co.uk/news/health/diabetes-type-5-signs-symptoms-treatment-malnutrition-b2735523.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250505040342/https://www.independent.co.uk/news/health/diabetes-type-5-signs-symptoms-treatment-malnutrition-b2735523.html |archive-date=May 5, 2025 |work=The Independent }}</ref><ref name="medscape_diabet_5">{{Cite news |last=Tucker |first=Miriam E. |date=April 11, 2025 |title=Malnutrition-Related Diabetes Officially Named 'Type 5' |url=https://www.medscape.com/viewarticle/malnutrition-related-diabetes-officially-named-type-5-2025a10008pd?src=mbl_msp_android&ref=share |archive-url=https://web.archive.org/web/20250430030145/https://www.medscape.com/viewarticle/malnutrition-related-diabetes-officially-named-type-5-2025a10008pd |archive-date=April 30, 2025 |work=[[Medscape|Medscape Medical News]] }}</ref> ==ইতিহাস== ১৯৫৫ চনত জামাইকাত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এম আৰ ডি এম ডায়েবেটিছৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। নিম্ন আৰু মধ্যম আয়ৰ দেশৰ যুৱক-যুৱতীসকলৰ শৰীৰৰ ভৰ সূচকাংক (বি এম আই) ১৯ বছৰৰ তলৰ। প্ৰায়ে ভুলতে [[টাইপ ওৱান ডায়েবেটিছ]] ধৰা পৰে, কিন্তু এই ৰোগীসকলৰ তেজত গ্লুক'জৰ মাত্ৰা অধিক আৰু [[ইনছুলিন|ইনচুলিন]]ৰ প্ৰয়োজন হোৱাৰ পিছতো [[কিট’নিউৰিয়া]] বা [[কেট’ছিছ]] নহয়।<ref name="medscape_diabet_5"/> ১৯৮৫ চনত [[বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা]]ই (WHO) আনুষ্ঠানিকভাৱে "অপুষ্টি সম্পৰ্কীয় ডায়েবেটিছ মেলিটাছ"ক এক সুকীয়া প্ৰকাৰৰ ডায়েবেটিছ হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰে। কিন্তু ১৯৯৯ চনত WHO-এ পুষ্টিহীনতা বা প্ৰ’টিনৰ অভাৱত প্ৰত্যক্ষভাৱে ডায়েবেটিছ হয় বুলি প্ৰমাণৰ অভাৱৰ উল্লেখ কৰি এই শ্ৰেণীটো বিলুপ্ত কৰে। তথাপি ২০২৫ চনৰ ৮ এপ্ৰিলত [[থাইলেণ্ড]]ৰ [[বেংকক]]ত অনুষ্ঠিত আন্তৰ্জাতিক ডায়েবেটিছ ফেডাৰেচনৰ (আইডিএফ) বিশ্ব ডায়েবেটিছ কংগ্ৰেছৰ সময়ত ভোটৰদ্বাৰা এমআৰডিএম পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় আৰু টাইপ ফাইভ নামকৰণ কৰা হয়।<ref name="medscape_diabet_5"/> ==নিদান== টাইপ ফাইভ ডায়েবেটিছৰ নিদানৰ মাপকাঠী প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। ২০২৫ চনৰ বসন্ত কালত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ডায়েবেটিছ ফেডাৰেচনে (IDF) নিউয়ৰ্কৰ দ্য ব্ৰংক্সৰ এলবাৰ্ট আইনষ্টাইন কলেজ অৱ মেডিচিনৰ চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ অধ্যাপিকা মেৰেডিথ হকিন্সক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি এটা কৰ্মগোটক টাইপ ফাইভ ডায়েবেটিছৰ বাবে চৰকাৰী নিদান আৰু চিকিৎসাৰ নিৰ্দেশনা প্ৰস্তুত কৰাৰ দায়িত্ব দিয়ে।<ref name="medscape_diabet_5"/> ==ব্যৱস্থাপনা== ২০২৫ চনৰ জুলাই মাহলৈকে টাইপ ফাইভ ডায়েবেটিছৰ চিকিৎসাৰ কোনো স্পষ্ট নিৰ্দেশনা নাই। কিছুমান প্ৰমাণে প্ৰকাশ কৰে যে মৌখিক ঔষধৰ সৈতে অতি কম পৰিমাণৰ ইনচুলিনৰ সংমিশ্ৰণে আটাইতকৈ ফলপ্ৰসূ হ’ব পাৰে। টাইপ ফাইভ ডায়েবেটিছ আৰু [[টাইপ ওৱান ডায়েবেটিছ]]ৰ মাজত পাৰ্থক্য নিৰ্ণয় কৰাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ, কিয়নো অত্যধিক ইনচুলিনৰ প্ৰয়োগ ক্ষিপ্ৰতাৰে মাৰাত্মক হ’ব পাৰে। শৰীৰত অণুপুষ্টিকৰ অভাৱ শুধৰোৱাত বিশেষ গুৰুত্ব দি ৰোগীৰ খাদ্যত যথেষ্ট বেছি পৰিমাণৰ প্ৰটিন আৰু কম কাৰ্বহাইড্ৰেট ৰাকিব লাগে।<ref name="medscape_diabet_5"/> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:মধুমেহৰ প্ৰকাৰ]] 4i0xag1cqw03e4cjafvib9ghkwnr73l 14 138556 625623 2026-08-09T17:59:29Z Pranamikaadhikary 27435 Created blank page 625623 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 625624 625623 2026-08-09T18:00:11Z Pranamikaadhikary 27435 added [[Category:ৰোগ]] using [[WP:HC|HotCat]] 625624 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:ৰোগ]] ot2pnvgmhotzhyfwb6bs9t0km9uhrbl 0 138557 625631 2026-08-09T18:11:18Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 625631 wikitext text/x-wiki '''কিট’নিউৰিয়া''' হৈছে [[প্ৰস্ৰাৱ]]ত [[কিট’ন বডি]] থকা এক চিকিৎসাজনিত অৱস্থা। এনে পৰিস্থিতিত শৰীৰে শক্তিৰ বিকল্প উৎস ব্যৱহাৰ কৰাৰ ইংগিত হিচাপে অতিৰিক্ত কিট’ন উৎপন্ন কৰা দেখা যায়। উপবাসৰ সময়ত বা বেছিকৈ টাইপ ওৱান ডায়েবেটিছ মেলিটাছত ইয়াক দেখা যায়। গ্লুক’জৰ অভাৱৰ বাবে [[কিট’ন বডি]]ৰ উৎপাদন এক স্বাভাৱিক প্ৰতিক্ৰিয়া, যাৰ অৰ্থ হৈছে [[ফেটি এচিড]]ৰপৰা ইন্ধনৰ বিকল্প উৎস প্ৰদান কৰা। 37krl1cl42eefysz4dbvj1y3jf8llnl 625632 625631 2026-08-09T18:12:54Z Pranamikaadhikary 27435 625632 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition (new) | name = কিট’নিউৰিয়া | image = Ketonuria.jpg | caption = Ketonuria using [[Bayer]] Ketostix | pronounce = | field = [[Endocrinology]] | synonyms = | symptoms = | complications = | onset = | duration = | types = | causes = | risks = | diagnosis = | differential = | prevention = | treatment = | medication = | prognosis = | frequency = | deaths = }} '''কিট’নিউৰিয়া''' হৈছে [[প্ৰস্ৰাৱ]]ত [[কিট’ন বডি]] থকা এক চিকিৎসাজনিত অৱস্থা। এনে পৰিস্থিতিত শৰীৰে শক্তিৰ বিকল্প উৎস ব্যৱহাৰ কৰাৰ ইংগিত হিচাপে অতিৰিক্ত কিট’ন উৎপন্ন কৰা দেখা যায়। উপবাসৰ সময়ত বা বেছিকৈ টাইপ ওৱান ডায়েবেটিছ মেলিটাছত ইয়াক দেখা যায়। গ্লুক’জৰ অভাৱৰ বাবে [[কিট’ন বডি]]ৰ উৎপাদন এক স্বাভাৱিক প্ৰতিক্ৰিয়া, যাৰ অৰ্থ হৈছে [[ফেটি এচিড]]ৰপৰা ইন্ধনৰ বিকল্প উৎস প্ৰদান কৰা। hlojogmgub1otthnsexysehl5v2ar2f 625633 625632 2026-08-09T18:19:46Z Pranamikaadhikary 27435 625633 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition (new) | name = কিট’নিউৰিয়া | image = Ketonuria.jpg | caption = Ketonuria using [[Bayer]] Ketostix | pronounce = | field = [[Endocrinology]] | synonyms = | symptoms = | complications = | onset = | duration = | types = | causes = | risks = | diagnosis = | differential = | prevention = | treatment = | medication = | prognosis = | frequency = | deaths = }} '''কিট’নিউৰিয়া''' হৈছে [[প্ৰস্ৰাৱ]]ত [[কিট’ন বডি]] থকা এক চিকিৎসাজনিত অৱস্থা। এনে পৰিস্থিতিত শৰীৰে শক্তিৰ বিকল্প উৎস ব্যৱহাৰ কৰাৰ ইংগিত হিচাপে অতিৰিক্ত কিট’ন উৎপন্ন কৰা দেখা যায়। উপবাসৰ সময়ত বা বেছিকৈ টাইপ ওৱান ডায়েবেটিছ মেলিটাছত ইয়াক দেখা যায়। গ্লুক’জৰ অভাৱৰ বাবে [[কিট’ন বডি]]ৰ উৎপাদন এক স্বাভাৱিক প্ৰতিক্ৰিয়া, যাৰ অৰ্থ হৈছে [[ফেটি এচিড]]ৰপৰা ইন্ধনৰ বিকল্প উৎস প্ৰদান কৰা। ==পেথ’ফিজিঅ’লজি== কিটন হৈছে [[ফেটি এচিড বিপাকীয় ক্ৰিয়া]]ৰ বিপাকীয় শেষ উৎপাদন। সুস্থ ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত যকৃতত কিট’ন গঠন হয় আৰু সম্পূৰ্ণৰূপে বিপাকীয় ক্ৰিয়া হয় যাতে প্ৰস্ৰাৱত নগণ্য পৰিমাণহে দেখা দিয়ে। কিন্তু যেতিয়া কাৰ্বহাইড্ৰেট উপলভ্য নহয় বা শক্তিৰ উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰি তেতিয়া কাৰ্বহাইড্ৰেটৰ পৰিৱৰ্তে চৰ্বি প্ৰধান শৰীৰৰ ইন্ধন হৈ পৰে আৰু বিপাকীয় উপজাত হিচাপে অত্যধিক পৰিমাণৰ কিট’ন গঠন হয়। প্ৰস্ৰাৱত কিট’নৰ মাত্ৰা অধিক হ’লে শৰীৰে শক্তিৰ প্ৰধান উৎস হিচাপে চৰ্বি ব্যৱহাৰ কৰা বুলি সূচায়। শক্তিৰ বাবে চৰ্বি জ্বলোৱাৰ সময়ত সাধাৰণতে প্ৰস্ৰাৱত দেখা দিয়া কিটন বডি হ’ল এচিট’এচিটেট আৰু বিটা-হাইড্ৰক্সিবুটাইৰিক এচিড। এচিটনও উৎপন্ন হয় আৰু হাওঁফাওঁৰ দ্বাৰা নিষ্কাশন হয়।[1] সাধাৰণতে প্ৰস্ৰাৱত ইতিবাচক ৰিডিং দিবলৈ লক্ষণীয় ঘনত্বৰ কিট’ন থাকিব নালাগে। গ্লুক’জৰ পৰীক্ষাৰ দৰেই এচিট’এচিটেটকো ডিপষ্টিক বা লেবৰ দ্বাৰা পৰীক্ষা কৰিব পাৰি। ইয়াৰ ফলাফল কম, মধ্যমীয়া বা বৃহৎ পৰিমাণৰ এচিট’এচিটেট বুলি কোৱা হৈছে। সামান্য পৰিমাণৰ এচিট’এচিটেটৰ মান ২০ মিলিগ্ৰাম/ডেচিলিটাৰৰ তলৰ; মধ্যমীয়া পৰিমাণৰ মান ৩০–৪০ মিলিগ্ৰাম/ডেচিলিটাৰ আৰু ৮০ মিলিগ্ৰাম/ডেচিলিটাৰ বা তাতকৈ অধিক পোৱাটো বৃহৎ পৰিমাণ বুলি কোৱা হয়। ২০১০ চনৰ এটা অধ্যয়নে স্বীকাৰ কৰিছে যে যদিও সাধাৰণ বিপাকীয় স্বাস্থ্যৰ সৈতে কিট’নিউৰিয়াৰ সম্পৰ্ক ভালদৰে বুজি উঠা হোৱা নাই, উপবাসৰ পিছত কেট'নিউৰিয়াৰ উপস্থিতি আৰু ইতিবাচক বিপাকীয় স্বাস্থ্যৰ মাজত ইতিবাচক সম্পৰ্ক আছে।[2] 6ka5m98cj17oju1g4mvko5iq83gfy59 625635 625633 2026-08-09T18:21:48Z Pranamikaadhikary 27435 /* পেথ’ফিজিঅ’লজি */ 625635 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition (new) | name = কিট’নিউৰিয়া | image = Ketonuria.jpg | caption = Ketonuria using [[Bayer]] Ketostix | pronounce = | field = [[Endocrinology]] | synonyms = | symptoms = | complications = | onset = | duration = | types = | causes = | risks = | diagnosis = | differential = | prevention = | treatment = | medication = | prognosis = | frequency = | deaths = }} '''কিট’নিউৰিয়া''' হৈছে [[প্ৰস্ৰাৱ]]ত [[কিট’ন বডি]] থকা এক চিকিৎসাজনিত অৱস্থা। এনে পৰিস্থিতিত শৰীৰে শক্তিৰ বিকল্প উৎস ব্যৱহাৰ কৰাৰ ইংগিত হিচাপে অতিৰিক্ত কিট’ন উৎপন্ন কৰা দেখা যায়। উপবাসৰ সময়ত বা বেছিকৈ টাইপ ওৱান ডায়েবেটিছ মেলিটাছত ইয়াক দেখা যায়। গ্লুক’জৰ অভাৱৰ বাবে [[কিট’ন বডি]]ৰ উৎপাদন এক স্বাভাৱিক প্ৰতিক্ৰিয়া, যাৰ অৰ্থ হৈছে [[ফেটি এচিড]]ৰপৰা ইন্ধনৰ বিকল্প উৎস প্ৰদান কৰা। ==পেথ’ফিজিঅ’লজি== কিটন হৈছে [[ফেটি এচিড বিপাকীয় ক্ৰিয়া]]ৰ বিপাকীয় শেষ উৎপাদন। সুস্থ ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত [[যকৃত]]ত কিট’ন গঠন হয় আৰু সম্পূৰ্ণৰূপে বিপাকীয় ক্ৰিয়া হয় যাতে প্ৰস্ৰাৱত নগণ্য পৰিমাণহে দেখা দিয়ে। কিন্তু যেতিয়া কাৰ্বহাইড্ৰেট উপলভ্য নহয় বা শক্তিৰ উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰি তেতিয়া কাৰ্বহাইড্ৰেটৰ পৰিৱৰ্তে চৰ্বি প্ৰধান শৰীৰৰ ইন্ধন হৈ পৰে আৰু বিপাকীয় উপজাত হিচাপে অত্যধিক পৰিমাণৰ কিট’ন গঠন হয়। প্ৰস্ৰাৱত কিট’নৰ মাত্ৰা অধিক হ’লে শৰীৰে শক্তিৰ প্ৰধান উৎস হিচাপে চৰ্বি ব্যৱহাৰ কৰা বুলি সূচায়। শৰীৰত শক্তিৰ বাবে চৰ্বি জ্বলোৱাৰ সময়ত সাধাৰণতে প্ৰস্ৰাৱত দেখা দিয়া কিটন বডি হ’ল এচিট’এচিটেট আৰু বিটা-হাইড্ৰক্সিবুটাইৰিক এচিড। এচিটনও উৎপন্ন হয় আৰু হাওঁফাওঁৰ দ্বাৰা নিষ্কাশন হয়।<ref>{{Cite web |url=http://www.managedcaremag.com/supplements/0404_ketonetesting/MC0404_ketonetesting.pdf |title=Detection of Ketones and Monitoring of Diabetic Ketoacidosis-cov-7 |access-date=2010-03-20 |archive-date=2021-12-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211213163329/https://www.managedcaremag.com/supplements/0404_ketonetesting/MC0404_ketonetesting.pdf |url-status=dead }}</ref> সাধাৰণতে প্ৰস্ৰাৱত ইতিবাচক ৰিডিং দিবলৈ লক্ষণীয় ঘনত্বৰ কিট’ন থাকিব নালাগে। গ্লুক’জৰ পৰীক্ষাৰ দৰেই এচিট’এচিটেটকো ডিপষ্টিক বা লেবৰ দ্বাৰা পৰীক্ষা কৰিব পাৰি। ইয়াৰ ফলাফল কম, মধ্যমীয়া বা বৃহৎ পৰিমাণৰ এচিট’এচিটেট বুলি কোৱা হৈছে। সামান্য পৰিমাণৰ এচিট’এচিটেটৰ মান ২০ মিলিগ্ৰাম/ডেচিলিটাৰৰ তলৰ; মধ্যমীয়া পৰিমাণৰ মান ৩০–৪০ মিলিগ্ৰাম/ডেচিলিটাৰ আৰু ৮০ মিলিগ্ৰাম/ডেচিলিটাৰ বা তাতকৈ অধিক পোৱাটো বৃহৎ পৰিমাণ বুলি কোৱা হয়। ২০১০ চনৰ এটা অধ্যয়নে স্বীকাৰ কৰিছে যে যদিও সাধাৰণ বিপাকীয় স্বাস্থ্যৰ সৈতে কিট’নিউৰিয়াৰ সম্পৰ্ক ভালদৰে বুজি উঠা হোৱা নাই, উপবাসৰ পিছত কেট'নিউৰিয়াৰ উপস্থিতি আৰু ইতিবাচক বিপাকীয় স্বাস্থ্যৰ মাজত ইতিবাচক সম্পৰ্ক আছে।<ref>{{cite journal | author = Nam-Seok J | date = December 2010 | title = Ketonuria after Fasting may be Related to the Metabolic Superiority | journal = J Korean Med Sci | volume = 25 | issue = 12| pages = 1771–1776 | doi = 10.3346/jkms.2010.25.12.1771 | pmc=2995232 | pmid=21165293|display-authors=etal}}</ref> enteq7b8hrr8l7f8w901fcn0tjcq7cb 625637 625635 2026-08-09T18:23:05Z Pranamikaadhikary 27435 +[[শ্ৰেণী:ৰোগৰ চিহ্ন আৰু লক্ষণ]]; +[[শ্ৰেণী:ৰোগ]] using [[WP:HC|HotCat]] 625637 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition (new) | name = কিট’নিউৰিয়া | image = Ketonuria.jpg | caption = Ketonuria using [[Bayer]] Ketostix | pronounce = | field = [[Endocrinology]] | synonyms = | symptoms = | complications = | onset = | duration = | types = | causes = | risks = | diagnosis = | differential = | prevention = | treatment = | medication = | prognosis = | frequency = | deaths = }} '''কিট’নিউৰিয়া''' হৈছে [[প্ৰস্ৰাৱ]]ত [[কিট’ন বডি]] থকা এক চিকিৎসাজনিত অৱস্থা। এনে পৰিস্থিতিত শৰীৰে শক্তিৰ বিকল্প উৎস ব্যৱহাৰ কৰাৰ ইংগিত হিচাপে অতিৰিক্ত কিট’ন উৎপন্ন কৰা দেখা যায়। উপবাসৰ সময়ত বা বেছিকৈ টাইপ ওৱান ডায়েবেটিছ মেলিটাছত ইয়াক দেখা যায়। গ্লুক’জৰ অভাৱৰ বাবে [[কিট’ন বডি]]ৰ উৎপাদন এক স্বাভাৱিক প্ৰতিক্ৰিয়া, যাৰ অৰ্থ হৈছে [[ফেটি এচিড]]ৰপৰা ইন্ধনৰ বিকল্প উৎস প্ৰদান কৰা। ==পেথ’ফিজিঅ’লজি== কিটন হৈছে [[ফেটি এচিড বিপাকীয় ক্ৰিয়া]]ৰ বিপাকীয় শেষ উৎপাদন। সুস্থ ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত [[যকৃত]]ত কিট’ন গঠন হয় আৰু সম্পূৰ্ণৰূপে বিপাকীয় ক্ৰিয়া হয় যাতে প্ৰস্ৰাৱত নগণ্য পৰিমাণহে দেখা দিয়ে। কিন্তু যেতিয়া কাৰ্বহাইড্ৰেট উপলভ্য নহয় বা শক্তিৰ উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰি তেতিয়া কাৰ্বহাইড্ৰেটৰ পৰিৱৰ্তে চৰ্বি প্ৰধান শৰীৰৰ ইন্ধন হৈ পৰে আৰু বিপাকীয় উপজাত হিচাপে অত্যধিক পৰিমাণৰ কিট’ন গঠন হয়। প্ৰস্ৰাৱত কিট’নৰ মাত্ৰা অধিক হ’লে শৰীৰে শক্তিৰ প্ৰধান উৎস হিচাপে চৰ্বি ব্যৱহাৰ কৰা বুলি সূচায়। শৰীৰত শক্তিৰ বাবে চৰ্বি জ্বলোৱাৰ সময়ত সাধাৰণতে প্ৰস্ৰাৱত দেখা দিয়া কিটন বডি হ’ল এচিট’এচিটেট আৰু বিটা-হাইড্ৰক্সিবুটাইৰিক এচিড। এচিটনও উৎপন্ন হয় আৰু হাওঁফাওঁৰ দ্বাৰা নিষ্কাশন হয়।<ref>{{Cite web |url=http://www.managedcaremag.com/supplements/0404_ketonetesting/MC0404_ketonetesting.pdf |title=Detection of Ketones and Monitoring of Diabetic Ketoacidosis-cov-7 |access-date=2010-03-20 |archive-date=2021-12-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211213163329/https://www.managedcaremag.com/supplements/0404_ketonetesting/MC0404_ketonetesting.pdf |url-status=dead }}</ref> সাধাৰণতে প্ৰস্ৰাৱত ইতিবাচক ৰিডিং দিবলৈ লক্ষণীয় ঘনত্বৰ কিট’ন থাকিব নালাগে। গ্লুক’জৰ পৰীক্ষাৰ দৰেই এচিট’এচিটেটকো ডিপষ্টিক বা লেবৰ দ্বাৰা পৰীক্ষা কৰিব পাৰি। ইয়াৰ ফলাফল কম, মধ্যমীয়া বা বৃহৎ পৰিমাণৰ এচিট’এচিটেট বুলি কোৱা হৈছে। সামান্য পৰিমাণৰ এচিট’এচিটেটৰ মান ২০ মিলিগ্ৰাম/ডেচিলিটাৰৰ তলৰ; মধ্যমীয়া পৰিমাণৰ মান ৩০–৪০ মিলিগ্ৰাম/ডেচিলিটাৰ আৰু ৮০ মিলিগ্ৰাম/ডেচিলিটাৰ বা তাতকৈ অধিক পোৱাটো বৃহৎ পৰিমাণ বুলি কোৱা হয়। ২০১০ চনৰ এটা অধ্যয়নে স্বীকাৰ কৰিছে যে যদিও সাধাৰণ বিপাকীয় স্বাস্থ্যৰ সৈতে কিট’নিউৰিয়াৰ সম্পৰ্ক ভালদৰে বুজি উঠা হোৱা নাই, উপবাসৰ পিছত কেট'নিউৰিয়াৰ উপস্থিতি আৰু ইতিবাচক বিপাকীয় স্বাস্থ্যৰ মাজত ইতিবাচক সম্পৰ্ক আছে।<ref>{{cite journal | author = Nam-Seok J | date = December 2010 | title = Ketonuria after Fasting may be Related to the Metabolic Superiority | journal = J Korean Med Sci | volume = 25 | issue = 12| pages = 1771–1776 | doi = 10.3346/jkms.2010.25.12.1771 | pmc=2995232 | pmid=21165293|display-authors=etal}}</ref> [[শ্ৰেণী:ৰোগৰ চিহ্ন আৰু লক্ষণ]] [[শ্ৰেণী:ৰোগ]] fft4uov3ny0yela5cjgqurer8i9remm 625638 625637 2026-08-09T18:23:19Z Pranamikaadhikary 27435 /* পেথ’ফিজিঅ’লজি */ 625638 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition (new) | name = কিট’নিউৰিয়া | image = Ketonuria.jpg | caption = Ketonuria using [[Bayer]] Ketostix | pronounce = | field = [[Endocrinology]] | synonyms = | symptoms = | complications = | onset = | duration = | types = | causes = | risks = | diagnosis = | differential = | prevention = | treatment = | medication = | prognosis = | frequency = | deaths = }} '''কিট’নিউৰিয়া''' হৈছে [[প্ৰস্ৰাৱ]]ত [[কিট’ন বডি]] থকা এক চিকিৎসাজনিত অৱস্থা। এনে পৰিস্থিতিত শৰীৰে শক্তিৰ বিকল্প উৎস ব্যৱহাৰ কৰাৰ ইংগিত হিচাপে অতিৰিক্ত কিট’ন উৎপন্ন কৰা দেখা যায়। উপবাসৰ সময়ত বা বেছিকৈ টাইপ ওৱান ডায়েবেটিছ মেলিটাছত ইয়াক দেখা যায়। গ্লুক’জৰ অভাৱৰ বাবে [[কিট’ন বডি]]ৰ উৎপাদন এক স্বাভাৱিক প্ৰতিক্ৰিয়া, যাৰ অৰ্থ হৈছে [[ফেটি এচিড]]ৰপৰা ইন্ধনৰ বিকল্প উৎস প্ৰদান কৰা। ==পেথ’ফিজিঅ’লজি== কিটন হৈছে [[ফেটি এচিড বিপাকীয় ক্ৰিয়া]]ৰ বিপাকীয় শেষ উৎপাদন। সুস্থ ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত [[যকৃত]]ত কিট’ন গঠন হয় আৰু সম্পূৰ্ণৰূপে বিপাকীয় ক্ৰিয়া হয় যাতে প্ৰস্ৰাৱত নগণ্য পৰিমাণহে দেখা দিয়ে। কিন্তু যেতিয়া কাৰ্বহাইড্ৰেট উপলভ্য নহয় বা শক্তিৰ উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰি তেতিয়া কাৰ্বহাইড্ৰেটৰ পৰিৱৰ্তে চৰ্বি প্ৰধান শৰীৰৰ ইন্ধন হৈ পৰে আৰু বিপাকীয় উপজাত হিচাপে অত্যধিক পৰিমাণৰ কিট’ন গঠন হয়। প্ৰস্ৰাৱত কিট’নৰ মাত্ৰা অধিক হ’লে শৰীৰে শক্তিৰ প্ৰধান উৎস হিচাপে চৰ্বি ব্যৱহাৰ কৰা বুলি সূচায়। শৰীৰত শক্তিৰ বাবে চৰ্বি জ্বলোৱাৰ সময়ত সাধাৰণতে প্ৰস্ৰাৱত দেখা দিয়া কিটন বডি হ’ল এচিট’এচিটেট আৰু বিটা-হাইড্ৰক্সিবুটাইৰিক এচিড। এচিটনও উৎপন্ন হয় আৰু হাওঁফাওঁৰ দ্বাৰা নিষ্কাশন হয়।<ref>{{Cite web |url=http://www.managedcaremag.com/supplements/0404_ketonetesting/MC0404_ketonetesting.pdf |title=Detection of Ketones and Monitoring of Diabetic Ketoacidosis-cov-7 |access-date=2010-03-20 |archive-date=2021-12-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211213163329/https://www.managedcaremag.com/supplements/0404_ketonetesting/MC0404_ketonetesting.pdf |url-status=dead }}</ref> সাধাৰণতে প্ৰস্ৰাৱত ইতিবাচক ৰিডিং দিবলৈ লক্ষণীয় ঘনত্বৰ কিট’ন থাকিব নালাগে। গ্লুক’জৰ পৰীক্ষাৰ দৰেই এচিট’এচিটেটকো ডিপষ্টিক বা লেবৰ দ্বাৰা পৰীক্ষা কৰিব পাৰি। ইয়াৰ ফলাফল কম, মধ্যমীয়া বা বৃহৎ পৰিমাণৰ এচিট’এচিটেট বুলি কোৱা হৈছে। সামান্য পৰিমাণৰ এচিট’এচিটেটৰ মান ২০ মিলিগ্ৰাম/ডেচিলিটাৰৰ তলৰ; মধ্যমীয়া পৰিমাণৰ মান ৩০–৪০ মিলিগ্ৰাম/ডেচিলিটাৰ আৰু ৮০ মিলিগ্ৰাম/ডেচিলিটাৰ বা তাতকৈ অধিক পোৱাটো বৃহৎ পৰিমাণ বুলি কোৱা হয়। ২০১০ চনৰ এটা অধ্যয়নে স্বীকাৰ কৰিছে যে যদিও সাধাৰণ বিপাকীয় স্বাস্থ্যৰ সৈতে কিট’নিউৰিয়াৰ সম্পৰ্ক ভালদৰে বুজি উঠা হোৱা নাই, উপবাসৰ পিছত কেট'নিউৰিয়াৰ উপস্থিতি আৰু ইতিবাচক বিপাকীয় স্বাস্থ্যৰ মাজত ইতিবাচক সম্পৰ্ক আছে।<ref>{{cite journal | author = Nam-Seok J | date = December 2010 | title = Ketonuria after Fasting may be Related to the Metabolic Superiority | journal = J Korean Med Sci | volume = 25 | issue = 12| pages = 1771–1776 | doi = 10.3346/jkms.2010.25.12.1771 | pmc=2995232 | pmid=21165293|display-authors=etal}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ৰোগৰ চিহ্ন আৰু লক্ষণ]] [[শ্ৰেণী:ৰোগ]] ailw28j1obdvtv4uja0q738wywe86v9 1 138558 625648 2026-08-09T19:27:52Z RareSoul 48063 /* নমস্কাৰ, জানম ৰাজৰ বাৰ্তাত। */ নতুন অনুচ্ছেদ 625648 wikitext text/x-wiki == নমস্কাৰ, জানম ৰাজৰ বাৰ্তাত। == প্ৰবন্ধখনৰ কিবা উন্নতিৰ বিষয়ে বাৰ্তা থাকিলে ইয়াত পাতিব। [[সদস্য:RareSoul|RareSoul]] ([[সদস্য বাৰ্তা:RareSoul|বাৰ্তা]]) 19:27, 9 August 2026 (ইউ.টি.চি.) 1g55xch58sl4yk4kvyw83217k2q2yzd 0 138559 625663 2026-08-09T20:39:22Z MariaTheo2012 51102 "[[:en:Special:Redirect/revision/1364594997|MCND]]" পৃষ্ঠাৰ অনুবাদেৰে সৃষ্টি কৰা হৈছে 625663 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist|name=এমচিএনডি|image=MCND on ARATV 2020.jpg|image_size=|image_upright=1.15|landscape=yes|alt=|caption=২০২০ চনত ARATV ত এমচিএনডি<br /> বাওঁফালৰ পৰা সোঁফাললৈ: কেচল জে, বিক, উইন, হুইজুন, মিনজে|alias=|origin=চিওল, দক্ষিণ কোৰিয়া|genre=কে-পপ, হিপ হপ সংগীত|years_active={{start date|2020}}—বৰ্তমান|label=টি.অ’.পি মিডিয়া|current_members=* কেচল জে * বিক * মিনজে * হুইজুন * উইন|website={{URL|1=https://www.itopgroup.com/bbs/page.php?hid=MCND|2=itopgroup.com/MCND}}}} '''এমচিএনডি''' (কোৰিয়ানঃ {{Lang|ko|엠씨엔디}}; হৈছে "Music Creates New Dream") ৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ হৈছে টি.অ’.পি মিডিয়া দ্বাৰা গঠিত দক্ষিণ কোৰিয়াৰ এটা বয় বেণ্ড<ref>{{Cite web|url=https://n.news.naver.com/entertain/article/018/0004547572|title=신인 그룹 MCND, 프리 데뷔 후 음원 발매 '남다른 행보'|date=January 2, 2020|work=entertain.naver|accessdate=January 2, 2020|archivedate=March 23, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200323034027/https://n.news.naver.com/entertain/article/018/0004547572}}</ref> দলটোৰ পাঁচজন সদস্য আছেঃ কেচল জে, বিক, মিনজে, হুইজুন, আৰু উইন। তেওঁলোকে 27 ফেব্ৰুৱাৰী, 2020-ত সম্প্ৰসাৰিত নাটক ই. পি. আই. ''ইনটু দ্য আইচ এজ'' -ৰ জৰিয়তে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>https://sports.donga.com/3/all/20200228/99919804/1</ref> == সদস্য == * কেচল জে ({{Lang|ko|캐슬제이}}) * বিক ({{Lang|ko|빅}}) * মিনজে ({{Lang|ko|민재}}) * হুইজুন ({{Lang|ko|휘준}}) * উইন ({{Lang|ko|윈}}) == ডিচক'গ্ৰাফী (ডিস্ক’গ্ৰাফি) == === ই. পি. === * ''ইনটু দ্য আইচ এজ'' (২০২০) * ''আর্থ এজ'' (২০২০) * ''এমচিএনডি'' ''এজ'' (২০২১) * ''দ্য আৰ্থঃ ছিক্ৰেট মিছন আইডি 1'' (২০২১) * ''দ্য আৰ্থঃ ছিক্ৰেট মিছন আইডি 2'' (২০২২) == তথ্যসূত্ৰসমূহ == <references /> [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ কোৰিয়া]] q7xt1cxo56vmcrn0dxdym9l9yqfna48 0 138560 625678 2026-08-09T23:17:44Z MS Sakib 25393 নতুন পৃষ্ঠা: {{Short description|জিথু মাধৱনৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ২০২৪ বৰ্ষৰ চলচ্চিত্ৰ}} {{Unreliable sources|date=মাৰ্চ ২০২৬}} {{Use dmy dates|date=এপ্ৰিল ২০২৪}} {{Infobox film | name = আৱেশম | image = Aavesham.jpg | caption = ছবিঘৰৰ মুক্তিৰ পোষ্টাৰ | director = জিথ... 625678 wikitext text/x-wiki {{Short description|জিথু মাধৱনৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ২০২৪ বৰ্ষৰ চলচ্চিত্ৰ}} {{Unreliable sources|date=মাৰ্চ ২০২৬}} {{Use dmy dates|date=এপ্ৰিল ২০২৪}} {{Infobox film | name = আৱেশম | image = Aavesham.jpg | caption = ছবিঘৰৰ মুক্তিৰ পোষ্টাৰ | director = [[জিথু মাধৱন]] | writer = জিথু মাধৱন | producer = {{ubl|[[নাজরিয়া নাজিম]]|[[আনোৱাৰ ৰছিদ]]|[[ফাহাদ ফাচিল]]<ref>{{cite web |url=https://cbfcindia.gov.in/cbfcAdmin/search-result.php?recid=Q0EwOTMwMDMyMDI0MDAwMTI= |title=Aavesham Certified UA |trans-title=আৱেশম চাৰ্টিফাইড ইউএ}}</ref>}} | starring = {{Plainlist| * [[ফাহাদ ফাচিল]]<br/>হিপষ্টাৰ<br/>মিথুন জয় শংকৰ<br/>ৰোশন শানৱাজ<br/>[[ছাজিন গোপু]]<br />[[মনচুৰ আলী খান (অভিনেতা)|মনচুৰ আলী খান]]<br/>মিধুট্টি }} | cinematography = [[সমীৰ তাহিৰ]] | editing = [[বিবেক হৰ্ষণ]] | music = [[সুশিন শ্যাম]] | studio = {{ubl | [[আনোৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ]] | [[ফাহাদ ফাচিল|ফাহাদ ফাচিল এণ্ড ফ্ৰেণ্ডছ]]}} | distributor = এ এণ্ড এ ৰিলিজ | released = {{film date|df=y|2024|04|11|}} | runtime = ১৫৯ মিনিট<ref>{{Cite web |title=CBFC {{!}} Search Film |trans-title=চিবিএফচি {{!}} চাৰ্চ ফিল্ম |url=https://cbfcindia.gov.in/cbfcAdmin/search-result.php?recid=Q0EwOTMwMDMyMDI0MDAwMTI= |access-date=১৮ জানুৱাৰী ২০২৫ |website=[[Central Board of Film Certification|চেন্ট্ৰেল ব'ৰ্ড অৱ ফিল্ম চাৰ্টিফিকেশন]]}}</ref> | country = ভাৰত | language = মালয়ালম | budget = {{INR|৩০ কোটি}}<ref name="Nasreen">{{Cite web |last=নছৰিন |first=ৰাইছা |date=২৬ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham Box Office Collection Day 15: Fahadh Faasil's Film Earns Rs 103 Crore |trans-title=আৱেশম বক্স অফিচ কালেকশন ডে ১৫: ফাহাদ ফাচিলৰ চলচ্চিত্ৰই ১০৩ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰিছে |url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/box-office/malayalam/aavesham-box-office-collection-day-15-article-109614765 |access-date=২০ মে' ২০২৪ |website=[[Times Now|টাইমচ নাও]] }}</ref> | gross = <!--Must be attributed to a reliable published source with an established reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb.--> }} '''''আৱেশম''''' ({{Translation|উত্তেজনা}}) হৈছে ২০২৪ চনৰ এখন ভাৰতীয় [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] ভাষাৰ [[ব্লেক কমেডী]] [[একচন চলচ্চিত্ৰ]]। ইয়াক ৰচনা আৰু পৰিচালনা কৰিছে [[জিথু মাধৱন|জিথু মাধৱনে]]। ইয়াক [[ফাহাদ ফাচিল|ফাহাদ ফাচিল এণ্ড ফ্ৰেণ্ডছ]] আৰু [[আনোৱাৰ ৰছিদ|আনোৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ]] প্ৰযোজনা বেনাৰৰ অধীনত [[ফাহাদ ফাচিল]], [[নাজরিয়া নাজিম]] আৰু [[আনোৱাৰ ৰছিদ|আনোৱাৰ ৰছিদে]] প্ৰযোজনা কৰিছে। চলচ্চিত্ৰখনত [[ফাহাদ ফাচিল]], হিপষ্টাৰ, মিথুন জয় শংকৰ, ৰোশন শানৱাজ, [[ছাজিন গোপু]], [[মনচুৰ আলী খান (অভিনেতা)|মনচুৰ আলী খান]] আৰু মিধুট্টিয়ে অভিনয় কৰিছে। চলচ্চিত্ৰখনৰ কাহিনী অনুসৰি [[বেংগালুৰু|বেংগালুৰুৰ]] তিনিজন যুৱকে মহাবিদ্যালয়ৰ উৎপীড়কৰ ওপৰত প্ৰতিশোধ ল'বলৈ এজন স্থানীয় গেংষ্টাৰৰ সৈতে বন্ধুত্ব কৰে। ২০২৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ''প্ৰডাকচন নং ১'' নামৰ অস্থায়ী শিৰোনামেৰে চলচ্চিত্ৰখনৰ আনুষ্ঠানিক ঘোষণা কৰা হৈছিল। কাৰণ এইখন ফাহাদ ফাচিল এণ্ড ফ্ৰেণ্ডছৰ প্ৰথম প্ৰকল্প আছিল। ইয়াৰ পিছৰ মে' মাহত আনুষ্ঠানিক শিৰোনামটো ঘোষণা কৰা হয়। একে মাহতে [[বেংগালুৰু|বাংগালোৰত]] [[মূল দৃশ্যগ্ৰহণ]] আৰম্ভ হয় আৰু ইয়াৰ বেছিভাগ দৃশ্যগ্ৰহণ তাতে কৰা হৈছিল। নৱেম্বৰ মাহৰ শেষৰ ফালে দৃশ্যগ্ৰহণ [[দৃশ্যগ্ৰহণ সমাপ্ত|সমাপ্ত]] হয়। চলচ্চিত্ৰখনৰ সংগীত [[সুশিন শ্যাম|সুশিন শ্যামে]] ৰচনা কৰিছে। ইয়াৰ দৃশ্যগ্ৰহণ [[সমীৰ তাহিৰ|সমীৰ তাহিৰে]] আৰু সম্পাদনা [[বিবেক হৰ্ষণ|বিবেক হৰ্ষণে]] কৰিছে। ''আৱেশম'' ২০২৪ চনৰ ১১ এপ্ৰিলত ছবিঘৰত মুক্তি পায় আৰু সমালোচকৰ পৰা ব্যাপক প্ৰশংসা লাভ কৰে। চলচ্চিত্ৰখন ব্যৱসায়িকভাৱে সফল হয়। ই {{INR|৩০}} কোটি বাজেটৰ বিপৰীতে {{INR|১৫৬}} কোটিৰো অধিক উপাৰ্জন কৰে।<ref name="Nasreen"/> বৰ্তমান ই [[সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ তালিকা|সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহৰ]] ভিতৰত অন্যতম আৰু [[২০২৪ চনৰ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ তালিকা|২০২৪ চনৰ তৃতীয় সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]]। == কাহিনীভাগ == আজু, বিবি আৰু শান্তনে [[এৰোনটিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিং]]ৰ ডিগ্ৰী পঢ়িবলৈ [[কেৰালা|কেৰালাৰ]] পৰা [[বেংগালুৰু|বেংগালুৰুলৈ]] আহে। এখন ব্যক্তিগত হোষ্টেলৰ (বিকে হোষ্টেল) মালিকে তেওঁলোকৰ পিতৃ-মাতৃক তাত থাকিবলৈ সন্মত কৰায় আৰু সতৰ্ক কৰি দিয়ে যে মহাবিদ্যালয়খনৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকল বন্ধুত্বপূৰ্ণ নহয়। সোনকালেই তেওঁলোকে কুট্টি নামৰ এজন মানসিকভাৱে অসুস্থ জ্যেষ্ঠ ছাত্ৰ আৰু তেওঁৰ গেঙৰ দ্বাৰা [[উৎপীড়ন|উৎপীড়নৰ]] সন্মুখীন হয়। তেওঁলোকক অপহৰণ কৰি এটা গেৰেজলৈ নি অমানুষিকভাৱে প্ৰহাৰ আৰু অপমান কৰা হয়। বিবি আৰু আজুৱে ঘটনাটো পাহৰিবলৈ চেষ্টা কৰে যদিও বিফল হয়। আজুৱে প্ৰতিশোধ ল'বলৈ বিচাৰে আৰু গেংষ্টাৰৰ সন্ধানত বন্ধুসকলক লগত লৈ কেইবাখনো [[পাব|বাৰলৈ]] যায়। শেষত তেওঁলোকে ৰঞ্জিত "ৰংগা" গংগাধৰণ নামৰ এজন শক্তিশালী আৰু অস্বাভাৱিক আচৰণৰ [[মালায়ালী লোক|মালায়ালী]]-[[কানাড়া|কানাড়া]] গেংষ্টাৰৰ সৈতে বন্ধুত্ব গঢ়ি তোলে। লগতে তেওঁৰ শক্তিশালী আৰু হাস্যৰসিক [[সহচৰ]] আম্বানৰ সৈতেও তেওঁলোকৰ বন্ধুত্ব হয়। তেওঁলোকে ৰংগাৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ হয়। ৰংগা আচলতে এজন ভাল মনৰ মানুহ আৰু তেওঁ ল'ৰাকেইজনক আৰু নিজৰ অনুগামীসকলক সুৰক্ষা প্ৰদান কৰে। অৱশ্যে, তেওঁ নিজৰ প্ৰয়াত মাতৃক দিয়া প্ৰতিশ্ৰুতিৰ বাবে নিজে কোনো হিংসাত্মক কাৰ্যত অংশগ্ৰহণ নকৰে। ৰংগাই তেওঁলোকক পঢ়া-শুনাত মনোযোগ দিবলৈ কয়। কিন্তু ল'ৰাকেইজনে ৰংগাৰ সৈতে সম্পৰ্ক দৃঢ় কৰাৰ সুযোগ হিচাপে তেওঁৰ লগত কাজিয়াবোৰলৈ যাবলৈ জেদ ধৰে। আম্বানেও ল'ৰাকেইজনক ৰংগাৰ অতীতৰ কাহিনী শুনায়। সেইবোৰত ৰংগাই কেনেকৈ হিংসাত্মক কাৰ্যত লিপ্ত আছিল আৰু নিজৰ ভায়েকক হত্যা কৰি ঘৰৰ পাকঘৰত পুতি থৈছিল, সেই কথা বৰ্ণনা কৰে। আনকি ভায়েকৰ তেজেৰে বেৰত ৰং কৰাৰ কথাও কয়। যেতিয়া বিবিযে কুট্টিৰ লগত হোৱা ঘটনাটোৰ বিষয়ে ৰংগাক জনায়, তেতিয়া ৰংগা আৰু তেওঁৰ গেঙে মহাবিদ্যালয়ৰ [[হোলী|হোলীৰ]] উৎসৱৰ মাজতে কুট্টি আৰু তেওঁৰ গেঙক সকলোৰে আগত বেয়াকৈ প্ৰহাৰ কৰে। এদিন ৰাতি ৰংগাৰ লগত ফুৰিবলৈ যোৱাৰ পিছত বিবিযে নিজৰ ফোনটো ৰংগাৰ গাড়ীত এৰি থৈ আহে। সাধাৰণতে তেওঁলোকে বাৰলৈ বা কাজিয়া হোৱা ঠাইলৈ গৈছিল। পিছদিনা পুৱা বিবিৰ মাকে ফোন কৰে। ৰংগাই ফোনটো ধৰে। বিবিৰ মাকে ৰংগাক জনায় যে বিবিযে ৰংগাক নিজৰ ককায়েকৰ দৰে জ্ঞান কৰে বুলি কৈছিল। এই কথাই ল'ৰাকেইজনৰ প্ৰতি ৰংগাৰ মৰম আৰু বৃদ্ধি কৰে। ৰংগাই তেওঁলোকক নিজৰ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ, বন্দুক দেখুৱায় আৰু বিভিন্ন কাজিয়ালৈ লৈ যায়। তেওঁ বিশ্বাস কৰিছিল যে এনে কৰিলে তেওঁলোক সুখী হ'ব। পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হ'ব নোৱাৰা আৰু ৰংগাৰ সৈতে থকা সম্পৰ্কৰ বাবে তিনিওজনে মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা বহিস্কৃত হোৱাৰ উপক্ৰম হয়। কিন্তু ভৱিষ্যতৰ সকলো পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হোৱা আৰু গুণ্ডা বন্ধুবৰ্গক মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা আঁতৰাই ৰখাৰ চৰ্তত তেওঁলোকক দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে সুযোগ দিয়া হয়। ৰংগাৰ সৈতে থকা সম্পৰ্কই তেওঁলোকৰ পঢ়া-শুনাত প্ৰভাৱ পেলাবলৈ আৰম্ভ কৰে। ৰংগাই তেওঁলোকক নিজৰ কাজিয়া আৰু পাৰ্টিৰ জীৱনশৈলীত জড়িত কৰি ৰাখে। এদিন ৰাতি তিনিওজনে উপলব্ধি কৰে যে ৰংগাই তেওঁলোকক থাকিবলৈ দিয়া ঘৰটোৰ পাকঘৰত এটা মৃতদেহ পোত খাই আছে। সেয়া আছিল ৰংগাৰ নিজৰ ভায়েকৰ মৃতদেহ, যাক ৰংগাই নিজেই হত্যা কৰিছিল। এই কথা আম্বানে তেওঁৰ কাহিনীত গৌৰৱেৰে কৈছিল। এই কথা আৱিষ্কাৰ কৰাৰ পিছত তেওঁলোকে সেই ঘৰটোত থাকিবলৈ ভয় কৰে আৰু ঘৰটোৰ পৰা আঁতৰি থাকিবলৈ সকলো প্ৰকাৰৰ চেষ্টা চলায়। তেওঁলোকৰ চিন্তা তেতিয়া আৰু বাঢ়ি যায় যেতিয়া তেওঁলোকে পুৰণি হোষ্টেললৈ যায়। ৱাৰ্ডেনে তেওঁলোকক ঋণ লোৱা লোকসকলক ভাবুকি দি ধন আদায় কৰিবলৈ তেওঁৰ লগত যাবলৈ অনুৰোধ কৰে। ইয়াৰ অৰ্থ আছিল যে ৰংগাৰ সৈতে থকাৰ বাবে ল'ৰাকেইজন গুণ্ডাত পৰিণত হৈছে বুলি মানুহে ভাবিছিল। ইয়াৰ পিছতে তেওঁলোকক ৰেড্ডীয়ে অপহৰণ কৰে। ৰেড্ডী আছিল ৰংগাৰ প্ৰাক্তন বছ। ৰেড্ডীয়ে ৰংগাক তেওঁৰ পৰিচয় চুৰি কৰাৰ অভিযোগ কৰে আৰু ৰংগাক হত্যা কৰিবলৈ তেওঁলোকৰ সহায় বিচাৰে। ৰেড্ডীয়ে তেওঁলোকক এখন ভিজিটিং কাৰ্ড দিয়ে আৰু ৰংগা অকলে থকাৰ সময়ত ফোন কৰিবলৈ কয়। তেওঁলোক অতিশয় হতাশ হৈ পৰে আৰু ৰংগাৰ দৰে গুণ্ডা হোৱাৰ পৰা বাচিবলৈ তেওঁৰ লগত সম্পৰ্ক শেষ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। তেওঁলোকে ৰংগাৰ পৰা আঁতৰি থাকি সকলো পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হ'বলৈ পঢ়া-শুনা কৰাৰ পৰিকল্পনাৰ বিষয়ে ৰংগাক জনাবলৈ চেষ্টা কৰে। কিন্তু তেওঁলোকে ৰংগাক তেওঁৰ গেং এৰিব বিচৰা দুজন '[[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]' সদস্যক হত্যাৰ ভাবুকি দিয়া দেখি ভয় খায়। ভয়তে আৰু ঘৰটোত থাকিব নোৱাৰি, তিনিওজনে ফোন চুইচ অফ কৰে আৰু [[তুমকুৰ|তুমকুৰৰ]] এখন বেলেগ হোষ্টেললৈ গুচি যায়। তাত তেওঁলোকে শান্তিত পঢ়া-শুনা কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইফালে, ল'ৰাকেইজনক কোনোবাই অপহৰণ বা আঘাত কৰা বুলি ৰংগাই ভয় খায় আৰু ব্যাকুলভাৱে তেওঁলোকক বিচাৰিবলৈ ধৰে। তেওঁলোকক বিচাৰি উলিয়াবলৈ ৰংগাই কৰা অপ্ৰাণ চেষ্টা দেখি বিবিযে অৱশেষত সকলো কথা স্বীকাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। বিবিযে ৰংগাক জনায় যে তেওঁলোকে কেৱল কুট্টি আৰু তেওঁৰ গেঙক আঁতৰাই ৰাখিবলৈহে তেওঁৰ লগত বন্ধুত্ব কৰিছিল। লগতে সেই সাক্ষাৎকাৰৰ পিছত তেওঁলোকৰ জীৱনত কেনেকৈ নেতিবাচক প্ৰভাৱ পৰিছিল, সেই কথাও কয়। বুকু ভগা অৱস্থাত ৰংগাই নিজৰ গেঙক ঘৰলৈ মাতি পঠায়। ভয়ভীত তিনিওজনে নিজৰ প্ৰাণৰ মমতাত ৰংগাক তেওঁলোকৰ জীৱনৰ পৰা আঁতৰাবলৈ ৰেড্ডী আৰু তেওঁৰ গেঙক মাতি আনে। ৰংগাৰ গেং অহাৰ আগতেই ৰেড্ডী আৰু তেওঁৰ গুণ্ডাসকল উপস্থিত হয়। ৰংগাই বুজি পায় যে ল'ৰাকেইজনে তেওঁৰ লগত বিশ্বাসঘাতকতা কৰিছে। তেওঁলোকৰ প্ৰতাৰণাত ব্যথিত হৈ ৰংগাই মাতৃক দিয়া অহিংসাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি ভংগ কৰে। তেওঁ ভয়ংকৰ ৰূপ ধাৰণ কৰে আৰু ৰেড্ডীৰ সকলো গুণ্ডাৰ লগতে ৰেড্ডীকো হত্যা কৰে। তাৰ পিছত তেওঁ ল'ৰাকেইজনক হত্যাৰ ভাবুকি দি ঘৰটোৰ ইমূৰৰ পৰা সিমূৰলৈ খেদি ফুৰে। সেই সময়লৈকে ৰংগাৰ গুণ্ডাসকলো ঘৰত উপস্থিত হয়। তেওঁলোকো ল'ৰাকেইজনক হত্যা কৰিবলৈ সাজু আছিল। কিন্তু ৰংগাই ঘৰটো ভিতৰৰ পৰা তলা মাৰি দিয়ে। তেওঁ কান্দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁ কয় যে তেওঁ ল'ৰাকেইজনক নিজৰ লগত ৰাখিছিল কাৰণ তেওঁৰ জীৱনত কোনেও তেওঁৰ ইমান ওচৰ চাপি অহা নাছিল। মানুহ কেৱল ধন বা বিনামূলীয়া মদৰ প্ৰয়োজন হ'লেহে তেওঁৰ ওচৰলৈ আহিছিল। নিজৰ ভুল বুজি পাই ল'ৰাকেইজনে ৰংগাৰ ওচৰত ক্ষমা বিচাৰে। ৰংগাই অসন্তুষ্টিৰে তেওঁলোকক এৰি দিয়ে। তেওঁ জনাই দিয়ে যে তেওঁ আৰু তেওঁৰ গেঙে তেওঁলোকৰ লগত সম্পৰ্ক শেষ কৰিছে আৰু লগতে পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হ'বলৈ ভাবুকি দিয়ে। আজু আৰু বিবিযে এখন কাকতত উত্তীৰ্ণ হ'ব নোৱাৰে। আনহাতে শান্তনে সকলো কাকতত উত্তীৰ্ণ হয়। মহাবিদ্যালয়ৰ বাহিৰত তেওঁলোকে ৰংগা (ৰংগাই এতিয়া নিজৰ নতুন পৰিচয় দেখুৱাবলৈ সম্পূৰ্ণ ক'লা পোছাক পিন্ধিছিল) আৰু তেওঁৰ গেঙৰ সন্মুখীন হয়। ৰংগাই আজু আৰু বিবি পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হ'ব নোৱাৰাৰ বাবে হাস্যৰসিকভাৱে তেওঁলোকক শাস্তি দিয়ে। তেওঁলোকে লাঠী লৈ আজু আৰু বিবিৰ পিছলৈ দৌৰে। == অভিনয় শিল্পী == {{Cast listing| * [[ফাহাদ ফাচিল]] - ৰঞ্জিত গংগাধৰণ ওৰফে "ৰংগা", [[বেংগালুৰু|বেংগালুৰুৰ]] এজন [[মালায়ালী লোক|মালায়ালী]]-[[কানাড়া|কানাড়া]] গেংষ্টাৰ হিচাপে * [[ছাজিন গোপু]] - আম্বান, ৰংগাৰ দ্বিতীয় প্ৰধান হিচাপে * হিপষ্টাৰ - আজাস "আজু" ভাসি হিচাপে * মিথুন জয় শংকৰ - বিবিন "বিবি" প্ৰকাশ হিচাপে * ৰোশন শানৱাজ - শান্তকুমাৰণ "শান্তন" হিচাপে * মিধুট্টি - কুট্টি হিচাপে * নীৰজা ৰাজেন্দ্ৰণ - বিবিৰ মাতৃ হিচাপে * তংকম মোহন - ৰংগাৰ মাতৃ হিচাপে * [[পূজা মোহনৰাজ]] - বিউটি হিচাপে * প্ৰীতি ভৰদ্বাজ - চুইটি হিচাপে * প্ৰমোদ ভেলিয়ানাড - ৰংগাৰ সম্পৰ্কীয় ভায়েক হিচাপে * [[আশীষ বিদ্যাৰ্থী]] - ইঞ্জিনিয়াৰিং মহাবিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী সঞ্চালক হিচাপে * [[মনচুৰ আলী খান (অভিনেতা)|মনচুৰ আলী খান]] - ৰেড্ডী, এজন প্ৰভাৱশালী [[তেলেগু লোক|তেলেগু]] গেংষ্টাৰ আৰু ৰংগাৰ প্ৰাক্তন বছ হিচাপে * শ্ৰীজিৎ বাবু - বালা কৃষ্ণন "বিকে" হিচাপে * কৃষ্ণ কুমাৰ - নানজাপ্পা, ৰংগাৰ সহায়ক হিচাপে * ফ্ৰীষ্টাইল কৃষ্ণ - ব্ৰুচ লী, ৰংগাৰ সহায়ক হিচাপে * হিমাংশু - জেকি, ৰংগাৰ সহায়ক হিচাপে }} == প্ৰযোজনা == === বিকাশ === ২০২৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত [[জিথু মাধৱন|জিথু মাধৱনে]] তেওঁৰ দ্বিতীয়খন চলচ্চিত্ৰৰ কথা ঘোষণা কৰে। ইয়াত [[ফাহাদ ফাচিল|ফাহাদ ফাচিলে]] অভিনয় কৰিছিল। ফাহাদে তেওঁৰ প্ৰযোজনা প্ৰতিষ্ঠান [[ফাহাদ ফাচিল|ফাহাদ ফাচিল এণ্ড ফ্ৰেণ্ডছ]] আৰু [[আনোৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ|আনোৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছৰ]] জৰিয়তে চলচ্চিত্ৰখনৰ সহ-প্ৰযোজনাও কৰিছিল।<ref>{{Cite news |date=৯ মাৰ্চ ২০২৩ |title=Fahadh Faasil, Jithu Madhavan, Nazriya Nazim, Sameer Thahir and Anwar Rasheed to collaborate on a new project. Read details here |trans-title=ফাহাদ ফাচিল, জিথু মাধৱন, নাজরিয়া নাজিম, সমীৰ তাহিৰ আৰু আনোৱাৰ ৰছিদে এটা নতুন প্ৰকল্পত একেলগে কাম কৰিব। ইয়াত সবিশেষ পঢ়ক |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/fahadh-faasil-jithu-madhavan-nazriya-nazim-sameer-thahir-and-anwar-rasheed-to-collaborate-on-a-new-project-read-details-here/articleshow/98517905.cms?from=mdr |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240406213143/https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/fahadh-faasil-jithu-madhavan-nazriya-nazim-sameer-thahir-and-anwar-rasheed-to-collaborate-on-a-new-project-read-details-here/articleshow/98517905.cms?from=mdr |archive-date=৬ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Economic Times }}</ref><ref name=":0">{{Cite web |date=৯ মাৰ্চ ২০২৩ |title=Star couple Fahadh, Nazriya team up for 'Romancham' director's next |trans-title=তাৰকা দম্পতী ফাহাদ, নাজরিয়াই 'ৰোমাঞ্চম'ৰ পৰিচালকৰ পৰৱৰ্তী ছবিৰ বাবে হাত মিলাইছে |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2023/03/09/fahadh-faasil-nazriya-jithu-madhavan.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230310114832/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2023/03/09/fahadh-faasil-nazriya-jithu-madhavan.html |archive-date=১০ মাৰ্চ ২০২৩ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২৩ |website=Manorama Online}}</ref> ২০২৩ চনৰ মে' মাহত চলচ্চিত্ৰখনৰ শিৰোনাম ''আৱেশম'' বুলি ঘোষণা কৰা হয়। মাধৱনে ২০২২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহৰ আৰম্ভণিতে চিত্ৰনাট্য লিখিছিল আৰু ২০২৩ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। সেই সময়ছোৱাত তেওঁৰ প্ৰথম চলচ্চিত্ৰ ''[[ৰোমাঞ্চম]]'' (২০২২) ২০২২ চনৰ অক্টোবৰৰ পৰা ২০২৩ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীলৈ পিছুৱাই দিয়া হৈছিল।<ref name=":1">{{Cite news |date=৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |title='Aavesham' has no connections with 'Romancham', says director Jithu Madhavan |trans-title='আৱেশম'ৰ লগত 'ৰোমাঞ্চম'ৰ কোনো সম্পৰ্ক নাই, পৰিচালক জিথু মাধৱনৰ মন্তব্য |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/aavesham-has-no-connections-with-romancham-says-director-jithu-madhavan/articleshow/109163543.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410201537/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/aavesham-has-no-connections-with-romancham-says-director-jithu-madhavan/articleshow/109163543.cms |archive-date=১০ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> অৱশ্যে প্ৰথমে খবৰ ওলাইছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখন ''ৰোমাঞ্চম''ৰ এটা স্পিন-অফ। পিছলৈ মাধৱনে স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে ''আৱেশম'' এখন সুকীয়া চলচ্চিত্ৰ আৰু ইয়াৰ লগত ''ৰোমাঞ্চম''ৰ কোনো সম্পৰ্ক নাই।<ref name=":1" /> কাৰিকৰী দলটোত সংগীত পৰিচালক হিচাপে [[সুশিন শ্যাম]], চিনেমাট'গ্ৰাফাৰ হিচাপে [[সমীৰ তাহিৰ]], সম্পাদক হিচাপে [[বিবেক হৰ্ষণ]] আৰু প্ৰডাকচন ডিজাইনাৰ হিচাপে অশ্বিনী কালে আছিল।<ref name=":0" /> === অভিনয় শিল্পী === ফাহাদে [[বেংগালুৰু|বাংগালোৰৰ]] এজন গেংষ্টাৰ ৰংগাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=Ranga in 'Aavesham' is not a spin-off of Chemban Vinod's character in 'Romancham', clarifies director |trans-title='আৱেশম'ৰ ৰংগা 'ৰোমাঞ্চম'ত চেম্বন বিনোদৰ চৰিত্ৰৰ স্পিন-অফ নহয় বুলি পৰিচালকে স্পষ্ট কৰিছে |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/10/aavesham-malayalam-movie-fahadh-faasil-character-romancham-chemban-vinod.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410101626/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/10/aavesham-malayalam-movie-fahadh-faasil-character-romancham-chemban-vinod.html |archive-date=১০ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Manorama Online}}</ref> ২০২৩ চনৰ মে' মাহত চলচ্চিত্ৰখনৰ নিৰ্মাণৰ সময়ত ফাদ হোৱা এখন ছবিত তেওঁক ডাঠ আৰু কেঁকোৰা গোঁফৰ সৈতে সম্পূৰ্ণ বগা পোছাকত দেখা গৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Fahadh Faasil's gritty look in Aavesham revealed, is this why he didn't promote Pachuvum Athbutha Vilakkum? |trans-title=আৱেশমত ফাহাদ ফাচিলৰ কঠোৰ ৰূপ প্ৰকাশ, এইবাবেই তেওঁ পাচুভুম আথবুথা ভিলাক্কুমৰ প্ৰচাৰ কৰা নাছিল নেকি? |url=https://www.ottplay.com/news/fahadh-faasils-gritty-look-in-aavesham-revealed-is-this-why-he-didnt-promote-pachuvum-athbutha-vilakkum/5a3039dda5362 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608051253/https://www.ottplay.com/news/fahadh-faasils-gritty-look-in-aavesham-revealed-is-this-why-he-didnt-promote-pachuvum-athbutha-vilakkum/5a3039dda5362 |archive-date=৮ জুন ২০২৩ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=OTTPlay }}</ref> [[ফাহাদ ফাচিল|ফাহাদে]] জনাইছিল যে তেওঁ আগতে এনে চৰিত্ৰত অভিনয় কৰা নাছিল। সেইবাবেই তেওঁ কাহিনীটোত সন্মতি দিছিল। তেওঁ লগতে কয়, "জিথুৱে [মাধৱন] মোক ৰংগা কেনেকুৱা হ'ব সেই সম্পৰ্কে এটা অতি স্পষ্ট ধাৰণা দিছিল। অৱশ্যে আমি চলচ্চিত্ৰখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ কৰাৰ পিছতহে ৰূপ আৰু পোছাক চূড়ান্ত কৰিছিলোঁ।"<ref name=":2">{{Cite web |title=Those who didn't like Romancham will surely like 'Aavesham': Jithu Madhavan |trans-title=যিসকলে ৰোমাঞ্চম বেয়া পাইছিল তেওঁলোকে নিশ্চয় 'আৱেশম' ভাল পাব: জিথু মাধৱন |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/10/aavesham-malayalam-movie-jithu-madhavan-fahadh-faasil.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410101257/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/10/aavesham-malayalam-movie-jithu-madhavan-fahadh-faasil.html |archive-date=১০ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Manorama Online}}</ref> তেওঁৰ আগৰ চলচ্চিত্ৰসমূহৰ তুলনাত ফাহাদৰ চৰিত্ৰটো এই চলচ্চিত্ৰখনত যথেষ্ট উচ্চস্বৰৰ আছিল। তেওঁ চহৰৰ গেংষ্টাৰসকলৰ দৰে [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] আৰু [[কানাড়া]] ভাষাৰ মিশ্ৰণত কথা পাতিছিল।<ref name=":2" /> আগতে ''ৰোমাঞ্চম''ত অভিনয় কৰা [[ছাজিন গোপু|ছাজিন গোপুক]] চলচ্চিত্ৰখনত এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ চৰিত্ৰ দিয়া হৈছিল। লগতে [[মনচুৰ আলী খান (অভিনেতা)|মনচুৰ আলী খান]] আৰু [[আশীষ বিদ্যাৰ্থী|আশীষ বিদ্যাৰ্থীয়ে]] সহযোগী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref name=":3">{{Cite news |date=২৬ জানুৱাৰী ২০২৪ |title='Aavesham' teaser: Fahadh Faasil, Jithu Madhavan promise a wacky ride |trans-title='আৱেশম'ৰ টিজাৰ: ফাহাদ ফাচিল, জিথু মাধৱনৰ এক অদ্ভুত যাত্ৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/aavesham-teaser-fahadh-faasil-jithu-madhavan-promise-a-wacky-ride/article67779459.ece |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228090020/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/aavesham-teaser-fahadh-faasil-jithu-madhavan-promise-a-wacky-ride/article67779459.ece |archive-date=২৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=[[The Hindu]] |issn=0971-751X}}</ref> প্ৰণৱ ৰাজ - হিপষ্টাৰ, মিথুন জয় শংকৰ, ৰোশন শানৱাজ আৰু মিধুট্টিকে ধৰি কেইবাজনো নৱাগতেও চলচ্চিত্ৰখনত অভিনয় কৰিছিল।<ref name=":3" /> === দৃশ্যগ্ৰহণ === ঘোষণা কৰা দিনটোতেই [[বেংগালুৰু|বাংগালোৰত]] [[মূল দৃশ্যগ্ৰহণ]] আৰম্ভ হৈছিল।<ref name=":0" /> চলচ্চিত্ৰখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ [[বেংগালুৰু|বাংগালোৰ]] আৰু ইয়াৰ উপকণ্ঠ অঞ্চলত বহুলভাৱে কৰা হৈছিল। ২০২৩ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইয়াৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য সম্পূৰ্ণ হয়।<ref>{{Cite news |date=১৬ ডিচেম্বৰ ২০২৪ |title=Fahadh Faasil's 'Aavesham' to come out in theatres in April 2024 |trans-title=ফাহাদ ফাচিলৰ 'আৱেশম' ২০২৪ চনৰ এপ্ৰিলত ছবিঘৰত মুক্তি পাব |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/fahadh-faasils-aavesham-to-come-out-in-theatres-in-april-2024/article67644626.ece |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231218212635/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/fahadh-faasils-aavesham-to-come-out-in-theatres-in-april-2024/article67644626.ece |archive-date=১৮ ডিচেম্বৰ ২০২৩ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Hindu |issn=0971-751X}}</ref> === সাজ-সজ্জা === [[মাচাৰ হামছা|মাচাৰ হামছাই]] চলচ্চিত্ৰখনৰ [[সাজ-সজ্জা ডিজাইনাৰ]] হিচাপে কাম কৰিছিল। সমগ্ৰ চলচ্চিত্ৰখনতে ফাহাদৰ চৰিত্ৰ ৰংগাই সোণৰ চেইনৰ সৈতে সম্পূৰ্ণ বগা পোছাক পৰিধান কৰিছিল। কেৱল ক্লাইমেক্সৰ দৃশ্যসমূহত ফাহাদে সম্পূৰ্ণ ক'লা পোছাক পৰিধান কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Fahadh Faasil transforms into rowdy leader for Jithu Madhavan's 'Aavesham' |trans-title=জিথু মাধৱনৰ 'আৱেশম'ৰ বাবে গুণ্ডা নেতালৈ ৰূপান্তৰিত ফাহাদ ফাচিল |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2023/08/26/fahadh-faasil-jithu-madhavan-new-movie-aavesham.html |access-date=২৪ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Onmanorama |archive-date=২৪ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424163810/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2023/08/26/fahadh-faasil-jithu-madhavan-new-movie-aavesham.html |url-status=live}}</ref> ৰংগাৰ কম বয়সৰ চৰিত্ৰটোৱে চুলি চুটি কৰি কাটিছিল আৰু এটা [[উইণ্ডব্ৰেকাৰ]] পিন্ধিছিল। ইয়াৰ ৰূপটো ফৰাচী সংগীত যুঁটি [[দ্য ব্লেজ (বেণ্ড)|দ্য ব্লেজৰ]] ছিংগল "টেৰিটৰী" (২০১৭)ৰ [[মিউজিক ভিডিঅ'|মিউজিক ভিডিঅ'টোত]] থকা [[ডালি বেনছালাহ|ডালি বেনছালাহৰ]] ৰূপৰ লগতে ব্ৰিটিছ বক্সাৰ [[নাছিম হামেদ|নাছিম হামেদৰ]] সৈতে মিলি যায়।<ref>{{Cite web |title=Young 'Ranga' in 'Aavesham' looks inspired by these cultural icons. Will it get a spinoff? |trans-title='আৱেশম'ত যুৱ 'ৰংগা'ক এই সাংস্কৃতিক আইকনসমূহৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হোৱা যেন লাগে। ইয়াৰ স্পিনঅফ হ'বনে? |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/24/fahadh-faasil-character-young-ranga-aavesham-inspiration-the-blaze-prince-naseem-hamed.html |access-date=২৪ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Onmanorama |archive-date=২৪ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424163808/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/24/fahadh-faasil-character-young-ranga-aavesham-inspiration-the-blaze-prince-naseem-hamed.html |url-status=live}}</ref> == সংগীত == {{Main|আৱেশম (সংগীত)}} চলচ্চিত্ৰখনৰ সংগীত [[সুশিন শ্যাম|সুশিন শ্যামে]] ৰচনা কৰিছিল আৰু গীতৰ কথা [[বিনায়ক শশীকুমাৰ|বিনায়ক শশীকুমাৰে]] লিখিছিল। ইয়াত স্বতন্ত্ৰ শিল্পীসকলৰ দ্বাৰা পৰিৱেশন কৰা নটা গীত আছিল।<ref name=":02">{{Cite web |title=Aavesham {{ndash}} Sushin Shyam explains why he has high hopes for the Fahadh Faasil-starrer, just like Manjummel Boys |trans-title=আৱেশম {{ndash}} মঞ্জুম্মেল বয়জৰ দৰে ফাহাদ ফাচিল অভিনীত ছবিখনৰ বাবে তেওঁৰ কিয় উচ্চ আশা আছে সুশিন শ্যামে বৰ্ণনা কৰিছে |url=https://www.ottplay.com/news/aavesham-sushin-shyam-explains-why-he-has-high-hopes-for-the-fahadh-faasil-starrer-just-like-manjummel-boys/526b106108890 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412023533/https://www.ottplay.com/news/aavesham-sushin-shyam-explains-why-he-has-high-hopes-for-the-fahadh-faasil-starrer-just-like-manjummel-boys/526b106108890 |archive-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৭ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=OTTPlay }}</ref> চাৰিটা ছিংগল: "জাডা", "গালাট্টা", "[[ইলুমিনাটি (২০২৪ গীত)|ইলুমিনাটি]]" আৰু "মাথাপিতাক্কলে" মুক্তি পোৱাৰ পিছত ২০২৪ চনৰ ১৯ এপ্ৰিলত [[থিংক মিউজিক|থিংক মিউজিকে]] চাউণ্ডট্ৰেকটো মুকলি কৰে।<ref>{{Cite web |last=শ্যাম |first=সুশিন |author-link=সুশিন শ্যাম |date=১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham (Original Motion Picture Soundtrack) |trans-title=আৱেশম (অৰিজিনেল মোচন পিকচাৰ চাউণ্ডট্ৰেক) |url=https://music.apple.com/us/album/aavesham-original-motion-picture-soundtrack/1742153570 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240419180420/https://music.apple.com/us/album/aavesham-original-motion-picture-soundtrack/1742153570 |archive-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |publisher=[[Think Music|থিংক মিউজিক]] |via=[[Apple Music|এপল মিউজিক]]}}</ref> == মুক্তি == === ছবিঘৰ === ''আৱেশম'' ২০২৪ চনৰ ১১ এপ্ৰিলত [[ঈদ-উল-ফিতৰ]] আৰু [[বিহু|বিষু]] সপ্তাহান্তত ছবিঘৰত মুক্তি পায়।<ref name=":4">{{Cite web |date=১১ মাৰ্চ ২০২৪ |title=Fahadh Faasil confirms Aavesham release date with explosive new poster. See here |trans-title=বিস্ফোৰক নতুন পোষ্টাৰৰ সৈতে আৱেশমৰ মুক্তিৰ তাৰিখ নিশ্চিত কৰিলে ফাহাদ ফাচিলে। ইয়াত চাওক |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/fahadh-faasil-confirms-aavesham-release-date-with-explosive-new-poster-see-here-9208485/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240317032235/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/fahadh-faasil-confirms-aavesham-release-date-with-explosive-new-poster-see-here-9208485/ |archive-date=১৭ মাৰ্চ ২০২৪ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The Indian Express }}</ref><ref>{{Cite news |date=১১ মাৰ্চ ২০২৪ |title=It's official! Fahadh Faasil's 'Aavesham' to hit the big screens on April 11 |trans-title=অফিচিয়েল! ফাহাদ ফাচিলৰ 'আৱেশম' ১১ এপ্ৰিলত ডাঙৰ পৰ্দালৈ আহিব |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/its-official-fahadh-faasils-aavesham-to-hit-the-big-screens-on-april-11/articleshow/108400322.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240327111804/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/its-official-fahadh-faasils-aavesham-to-hit-the-big-screens-on-april-11/articleshow/108400322.cms |archive-date=২৭ মাৰ্চ ২০২৪ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Times of India }}</ref> ইয়াৰ পূৰ্বে [[ওনাম]] (২৫ আগষ্ট ২০২৩) আৰু [[বৰদিন|খ্ৰীষ্টমাছ]] সপ্তাহান্তত (২২ ডিচেম্বৰ ২০২৩) ছবিঘৰত মুক্তি দিয়াৰ কথা আছিল।<ref>{{Cite web |last=মাধৱ |first=বিঘ্নেশ |date=১ জুন ২০২৩ |title=Fahadh Faasil-Jithu Madhavan film pulls out of Onam race? |trans-title=ফাহাদ ফাচিল-জিথু মাধৱনৰ চলচ্চিত্ৰই ওনামৰ দৌৰৰ পৰা নাম প্ৰত্যাহাৰ কৰিছে নেকি? |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/Jun/01/fahadh-faasil-jithu-madhavan-film-pulls-out-of-onam-race-44143.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608140345/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/Jun/01/fahadh-faasil-jithu-madhavan-film-pulls-out-of-onam-race-44143.html |archive-date=৮ জুন ২০২৩ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Cinema Express }}</ref> কিন্তু ২০২৩ চনৰ জুলাই মাহত ফাহাদে ঘোষণা কৰে যে ২০২৪ চনৰ প্ৰথম ত্ৰৈমাসিকত চলচ্চিত্ৰখন মুক্তি দিয়া হ'ব।<ref>{{Cite web |title=Fahadh Faasil shares release plans of Aavesham and Odum Kuthira Chaadum Kuthira |trans-title=আৱেশম আৰু ওদুম কুথিৰা ছাডুম কুথিৰাৰ মুক্তিৰ পৰিকল্পনা শ্বেয়াৰ কৰিছে ফাহাদ ফাচিলে |url=https://www.ottplay.com/news/fahadh-faasil-shares-release-plans-of-aavesham-and-odum-kuthira-chaadum-kuthira/218559b9a2490 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411064407/https://www.ottplay.com/news/fahadh-faasil-shares-release-plans-of-aavesham-and-odum-kuthira-chaadum-kuthira/218559b9a2490 |archive-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=OTTPlay }}</ref> ইয়াৰ বৰ্তমানৰ মুক্তিৰ তাৰিখ ডিচেম্বৰ মাহত ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref name=":4" /> সমগ্ৰ ভাৰততে চলচ্চিত্ৰখন এ এণ্ড এ ৰিলিজে বিতৰণ কৰে। আনহাতে ফাৰ্ছ ফিল্মছে বহিঃৰাষ্ট্ৰৰ ছবিঘৰৰ অধিকাৰ লাভ কৰে।<ref name=":4" /> কেইবাখনো প্ৰকাশন আৰু উদ্যোগৰ সূত্ৰই ''আৱেশম''ক "২০২৪ চনৰ আটাইতকৈ প্ৰত্যাশিত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ"সমূহৰ ভিতৰত এখন হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰিছিল।{{efn|একাধিক তথ্যসূত্ৰৰ ভিত্তিত।<ref>{{Cite web |title=From 'Aadujeevitham' to 'Malaikottai Vaaliban': Malayalam's 2024 film lineup promises exciting adventures |trans-title='আদুজীৱিথম'ৰ পৰা 'মালাইকোট্টাই ভলিবন'লৈ: মালয়ালমৰ ২০২৪ চনৰ চলচ্চিত্ৰ লাইনআপে ৰোমাঞ্চকৰ দুঃসাহসিক যাত্ৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছে |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/01/01/new-malayalam-movie-releases-2024-lineup-mollywood.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240203222220/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/01/01/new-malayalam-movie-releases-2024-lineup-mollywood.html |archive-date=৩ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Onmanorama}}</ref><ref>{{Cite news |last=প্ৰবীণ |first=এছ. আৰ. |date=৪ জানুৱাৰী ২০২৪ |title=Malayalam films to look forward to in 2024: 'Aattam' and 'Malaikottai Vaaliban' to 'Bramayugam' |trans-title=২০২৪ চনত চাবলগীয়া মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ: 'অট্টম' আৰু 'মালাইকোট্টাই ভলিবন'ৰ পৰা 'ভ্ৰমযুগম'লৈ |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/malayalam-films-to-look-forward-to-in-2024-aattam-and-malaikottai-vaaliban-to-bramayugam/article67704749.ece |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113094436/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/malayalam-films-to-look-forward-to-in-2024-aattam-and-malaikottai-vaaliban-to-bramayugam/article67704749.ece |archive-date=১৩ জানুৱাৰী ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Hindu |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite news |date=৫ অক্টোবৰ ২০২৩ |title=Bazooka to Malaikottai Vaaliban, Hugely Awaited Mollywood Movies |trans-title=বাজুকাৰ পৰা মালাইকোট্টাই ভলিবনলৈকে, অতি প্ৰত্যাশিত মলিউড চলচ্চিত্ৰ |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/ott/051023/most-awaited-big-ticket-malayalam-movies-in-2023-2024.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112182633/https://www.deccanchronicle.com/entertainment/ott/051023/most-awaited-big-ticket-malayalam-movies-in-2023-2024.html |archive-date=১২ নৱেম্বৰ ২০২৩ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=[[Deccan Chronicle]] }}</ref><ref>{{Cite web |date=২৯ ডিচেম্বৰ ২০২৩ |title=Year Ender 2023: Abraham Ozler To Barroz, Highly Anticipated Malayalam Films Of 2024 |trans-title=বছৰৰ শেষ ২০২৩: আব্ৰাহাম ওজলাৰৰ পৰা বাৰোজলৈকে, ২০২৪ চনৰ অতি প্ৰত্যাশিত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ |url=https://www.news18.com/movies/year-ender-2023-abraham-ozler-to-barroz-highly-anticipated-malayalam-films-of-2024-8721867.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231229134536/https://www.news18.com/movies/year-ender-2023-abraham-ozler-to-barroz-highly-anticipated-malayalam-films-of-2024-8721867.html |archive-date=২৯ ডিচেম্বৰ ২০২৩ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=News18 }}</ref><ref>{{Cite web |date=১ জানুৱাৰী ২০২৪ |title=Mammootty's 'Turbo' to Jayasurya's 'Kathanar', Mollywood gears up for sensational 2024! |trans-title=মামুট্টিৰ 'টাৰ্বো'ৰ পৰা জয়সূৰ্যৰ 'কাথানাৰ'লৈকে, ছেন্সেশ্যনেল ২০২৪ৰ বাবে মলিউড সাজু! |url=https://www.theweek.in/web-stories/entertainment/2024/01/01/mammootty-turbo-to-jayasurya-s-kathanar-mollywood-gears-up-for-sensational-2024-best-malayalam-movie-releases-slated-for-release-this-year.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240101152316/https://www.theweek.in/web-stories/entertainment/2024/01/01/mammootty-turbo-to-jayasurya-s-kathanar-mollywood-gears-up-for-sensational-2024-best-malayalam-movie-releases-slated-for-release-this-year.html |archive-date=১ জানুৱাৰী ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The Week}}</ref><ref>{{Cite web |date=৩ জানুৱাৰী ২০২৪ |title=Malaikottai Valiban, Bramayugam & more: 12 most anticipated Malayalam films of 2024 |trans-title=মালাইকোট্টাই ভলিবন, ভ্ৰমযুগম আৰু অধিক: ২০২৪ চনৰ ১২ খন অতি প্ৰত্যাশিত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ |url=https://www.thenewsminute.com/flix/malaikottai-valiban-bramayugam-more-12-most-anticipated-malayalam-films-of-2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240126024751/https://www.thenewsminute.com/flix/malaikottai-valiban-bramayugam-more-12-most-anticipated-malayalam-films-of-2024 |archive-date=২৬ জানুৱাৰী ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The News Minute }}</ref>}} একে সপ্তাহান্তত মুক্তি পোৱা ''[[বৰ্ষাংগল্ক্কু শেশম]]'' আৰু ''[[জয় গণেশ (চলচ্চিত্ৰ)|জয় গণেশ]]''ৰ তুলনাত চলচ্চিত্ৰখনে মুক্তিৰ তিনিদিন পূৰ্বে মুকলি হোৱা টিকটৰ প্ৰি-চেলৰ পৰা {{INRConvert|৭৮|l}} উপাৰ্জন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title='Aavesham' pre-release buzz peaks with record-breaking advance bookings |trans-title='আৱেশম'ৰ প্ৰি-ৰিলিজ চৰ্চা অভিলেখ ভংগকাৰী আগতীয়া বুকিঙৰ সৈতে শীৰ্ষত |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/09/aavesham-pre-release-booking-records-fahadh-faasil-jithu-madhavan.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240409130411/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/09/aavesham-pre-release-booking-records-fahadh-faasil-jithu-madhavan.html |archive-date=৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Onmanorama}}</ref> ৫৬৭ টা ট্ৰেক কৰা দৰ্শনীৰ পৰা কেৰালাৰ ছবিঘৰসমূহত ৫০,০০০তকৈ অধিক লোকৰ প্ৰৱেশ পঞ্জীয়ন কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |title='Aavesham' generates impressive pre-sales of Rs 78 lakhs |trans-title='আৱেশম'ৰ প্ৰি-চেলত ৭৮ লাখ টকাৰ আকৰ্ষণীয় উপাৰ্জন |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/aavesham-generates-impressive-pre-sales-of-rs-78-lakhs/articleshow/109159512.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410201544/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/aavesham-generates-impressive-pre-sales-of-rs-78-lakhs/articleshow/109159512.cms |archive-date=১০ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> পিভিআৰ আইনক্স মেনেজমেণ্টৰ কৰ্তৃপক্ষ আৰু [[কেৰালাৰ চলচ্চিত্ৰ কৰ্মচাৰী ফেডাৰেচন|কেৰালাৰ চলচ্চিত্ৰ কৰ্মচাৰী ফেডাৰেচনৰ]] মাজত [[ভাৰ্চুৱেল প্ৰিণ্ট ফী]]ক লৈ বিবাদৰ সূত্ৰপাত হৈছিল। লগতে ফেডাৰেচনে পিভিআৰ আইনক্স ছবিঘৰসমূহৰ মূল কন্টেন্ট প্ৰদানকাৰী [[কিউব চিনেমা টেকন'লজিছ|কিউব চিনেমা টেকন'লজিছৰ]] জৰিয়তে নিজৰ নতুনকৈ স্থাপিত কন্টেন্ট প্ৰদান সেৱাৰ মাধ্যমেৰে চলচ্চিত্ৰ বিতৰণৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল। ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে সমগ্ৰ ভাৰতৰ [[পিভিআৰ আইনক্স|পিভিআৰ আইনক্স]] মাল্টিপ্লেক্স চেইনসমূহত আৱেশমৰ লগতে আন কেইবাখনো মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ মুক্তি দিয়া হোৱা নাছিল।<ref>{{Cite web |last=ৰাও |first=অনীশ |date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Explained: Why PVR-INOX has stopped screening Malayalam films across India? |trans-title=বৰ্ণনা: পিভিআৰ-আইনক্সে সমগ্ৰ ভাৰতত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰদৰ্শন কিয় বন্ধ কৰিছে? |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/pvr-inox-stops-screening-malayalam-films-over-feud-with-producers-association-2526353-2024-04-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240414142206/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/pvr-inox-stops-screening-malayalam-films-over-feud-with-producers-association-2526353-2024-04-12 |archive-date=১৪ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=India Today }}</ref><ref>{{Cite web |date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=PVR-INOX stops screening Malayalam films including Varshangalkku Shesham, Aavesham and Aadujeevitham across India. Here's why |trans-title=পিভিআৰ-আইনক্সে সমগ্ৰ ভাৰতত বৰ্ষাংগল্ক্কু শেশম, আৱেশম আৰু আদুজীৱিথমকে ধৰি মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰদৰ্শন বন্ধ কৰিছে। ইয়াৰ কাৰণ হৈছে |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/pvr-inox-stops-screening-malayalam-films-heres-why-9264529/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240415172057/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/pvr-inox-stops-screening-malayalam-films-heres-why-9264529/ |archive-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=২০ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The Indian Express }}</ref> অৱশ্যে ১৩ এপ্ৰিলত এই নিষেধাজ্ঞা প্ৰত্যাহাৰ কৰা হয় আৰু তাৰ পিছদিনা মাল্টিপ্লেক্স চেইনসমূহত চলচ্চিত্ৰখন মুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{Cite news |date=১৩ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Crisis ends, PVR to screen Malayalam films |trans-title=সংকটৰ অন্ত, পিভিআৰত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন হ'ব |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/pvr-inox-resumes-screening-of-malayalam-movies-following-temporary-truce/article68062168.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240413154036/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/pvr-inox-resumes-screening-of-malayalam-movies-following-temporary-truce/article68062168.ece |archive-date=১৩ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=[[The Hindu]] }}</ref> চলচ্চিত্ৰখনে মুক্তিৰ পূৰ্বে [[চেণ্ট্ৰেল ব'ৰ্ড অৱ ফিল্ম চাৰ্টিফিকেচন|চেণ্ট্ৰেল ব'ৰ্ড অৱ ফিল্ম চাৰ্টিফিকেচনৰ]] (CBFC) পৰা [[ইউ/এ চাৰ্টিফিকেট|ইউ/এ চাৰ্টিফিকেট]] লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ চূড়ান্ত সম্পাদনাৰ দৈৰ্ঘ্য আছিল ১৫৭ মিনিট।<ref>{{Cite web |title=Aavesham gets a U/A certificate from censor board; no official trailer for Fahadh Faasil's film? |trans-title=আৱেশমে চেন্সৰ ব'ৰ্ডৰ পৰা ইউ/এ চাৰ্টিফিকেট লাভ কৰিছে; ফাহাদ ফাচিলৰ চলচ্চিত্ৰৰ কোনো আনুষ্ঠানিক ট্ৰেইলাৰ নাই? |url=https://www.ottplay.com/news/aavesham-bags-a-u-a-certificate-from-censor-board-no-official-trailer-for-fahadh-faasils-film/0edc4c19a4208 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411065733/https://www.ottplay.com/news/aavesham-bags-a-u-a-certificate-from-censor-board-no-official-trailer-for-fahadh-faasils-film/0edc4c19a4208 |archive-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=OTTPlay }}</ref> চেন্সৰ ব'ৰ্ডৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি [[কুৱেইট|কুৱেইটত]] ছবিঘৰত প্ৰদৰ্শনৰ পূৰ্বে চলচ্চিত্ৰখনৰ দ্বিতীয় অংশৰ এটা দৃশ্য আঁতৰোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=A scene cut from 'Aavesham' for Kuwait release, says Jithu Madhavan |trans-title=কুৱেইটত মুক্তিৰ বাবে 'আৱেশম'ৰ এটা দৃশ্য কটা হৈছে বুলি জিথু মাধৱনে কয় |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/jithu-madhavan-on-aavesham-movie-release-in-kuwait-1.9477404 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411070033/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/jithu-madhavan-on-aavesham-movie-release-in-kuwait-1.9477404 |archive-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Mathrubhumi }}</ref> === হোম মিডিয়া === ছবিঘৰত মুক্তিৰ পিছত ডিজিটেল ষ্ট্ৰীমিং অধিকাৰসমূহ [[এমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'|এমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ই]] লাভ কৰিছিল আৰু ২০২৪ চনৰ ৯ মে'ত প্ৰিমিয়াৰ কৰা হৈছিল।<ref name=":5">{{Cite web |last=শেখৰ |first=বিনীলা |date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Fahadh Fazil's Aavesham Takes Theatres by Storm with Positive Buzz, OTT Rights Secured by Amazon Prime Video |trans-title=ইতিবাচক চৰ্চাৰ সৈতে ফাহাদ ফাজিলৰ আৱেশমে ছবিঘৰসমূহত ধুমুহাৰ সৃষ্টি কৰিছে, এমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ই অ'টিটি অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰিছে |url=https://www.thehansindia.com/ott-web-series/fahadh-fazils-aavesham-takes-theatres-by-storm-with-positive-buzz-ott-rights-secured-by-amazon-prime-video-872067 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240415142057/https://www.thehansindia.com/ott-web-series/fahadh-fazils-aavesham-takes-theatres-by-storm-with-positive-buzz-ott-rights-secured-by-amazon-prime-video-872067 |archive-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The Hans India }}</ref><ref>{{cite web |access-date=৭ মে' ২০২৪ |title=Aavesham OTT release date: How to watch Fahadh Faasil's blockbuster Malayalam movie online |trans-title=আৱেশম অ'টিটি মুক্তিৰ তাৰিখ: ফাহাদ ফাচিলৰ ব্লকবাষ্টাৰ মালয়ালম ছবিখন কেনেকৈ অনলাইনত চাব |url=https://www.livemint.com/news/trends/aavesham-ott-release-date-how-to-watch-fahadh-faasil-s-blockbuster-malayalam-movie-online-11715059742502.html |website=The Mint |date=7 May 2024 |archive-date=৭ মে' ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240507055652/https://www.livemint.com/news/trends/aavesham-ott-release-date-how-to-watch-fahadh-faasil-s-blockbuster-malayalam-movie-online-11715059742502.html |url-status=live}}</ref> ২০২৪ চনৰ ২০ জুনত চলচ্চিত্ৰখনৰ হিন্দী সংস্কৰণ [[ডিজনি+ হটষ্টাৰ|ডিজনি+ হটষ্টাৰত]] মুক্তি দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=২৩ জুন ২০২৪ |title=Aavesham Hindi OTT release date: When and where to watch Fahadh Faasil's film |trans-title=আৱেশম হিন্দী অ'টিটি মুক্তিৰ তাৰিখ: ফাহাদ ফাচিলৰ চলচ্চিত্ৰখন কেতিয়া আৰু ক'ত চাব |url=https://www.indiatimes.com/entertainment/binge/aavesham-hindi-ott-release-date-when-and-where-to-watch-fahadh-faasil-film-hotstar-636831.html |access-date=২৮ জুন ২০২৪ |website=The Times of India }}</ref> === বজাৰীকৰণ === ২০২৪ চনৰ ২৬ মাৰ্চত [[ইউনিয়ন খ্ৰীষ্টান মহাবিদ্যালয়, আল্লুভা|ইউনিয়ন খ্ৰীষ্টান মহাবিদ্যালয়, আল্লুভাত]] এটা প্ৰচাৰ অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। ইয়াত ফাহাদ, মাধৱন আৰু শ্যামৰ লগতে মুখ্য অভিনয় শিল্পীসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=Watch: Fahadh Faasil dances with college students at 'Aavesham' promotions |trans-title=চাওক: 'আৱেশম'ৰ প্ৰচাৰত মহাবিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ সৈতে ফাহাদ ফাচিলৰ নৃত্য |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/fahadh-faasil-dances-with-college-students-at-aavesham-promotions-2520039-2024-03-27 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328011512/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/fahadh-faasil-dances-with-college-students-at-aavesham-promotions-2520039-2024-03-27 |archive-date=২৮ মাৰ্চ ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=India Today |date=২৭ মাৰ্চ ২০২৪ }}</ref><ref>{{Cite web |date=২৭ মাৰ্চ ২০২৪ |title=Fahadh Faasil dances with abandon at college event during Aavesham promotions. Watch |trans-title=আৱেশমৰ প্ৰচাৰৰ সময়ত মহাবিদ্যালয়ৰ অনুষ্ঠানত ফাহাদ ফাচিলৰ উন্মাদ নৃত্য। চাওক |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/fahadh-faasil-dances-with-abandon-aavesham-promotions-watch-9236670/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328090452/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/fahadh-faasil-dances-with-abandon-aavesham-promotions-watch-9236670/ |archive-date=২৮ মাৰ্চ ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The Indian Express }}</ref> == সঁহাৰি == ''আৱেশম'' চলচ্চিত্ৰখনে সমালোচকৰ পৰা ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham Twitter Review: Is Fahadh Faasil's action comedy worth watching in theaters? Find out |trans-title=আৱেশম টুইটাৰ ৰিভিউ: ফাহাদ ফাচিলৰ একচন কমেডীখন ছবিঘৰত চোৱাৰ যোগ্য নেকি? বিচাৰি উলিয়াওক |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/aavesham-twitter-review-is-fahadh-faasils-action-comedy-worth-watching-in-theaters-find-out-1294574 |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=PINKVILLA |archive-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411115200/https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/aavesham-twitter-review-is-fahadh-faasils-action-comedy-worth-watching-in-theaters-find-out-1294574 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Aavesham Twitter review: Fahadh Faasil's fun entertainer is everything a festival release should be, say FDFS viewers |trans-title=আৱেশম টুইটাৰ ৰিভিউ: ফাহাদ ফাচিলৰ মনোৰঞ্জক ছবিখন এখন উৎসৱৰ মুক্তিৰ দৰেই হ'ব লাগে বুলি দৰ্শকসকলে কয় |url=https://www.ottplay.com/news/aavesham-twitter-review-fahadh-faasils-fun-entertainer-is-everything-a-festival-release-should-be-say-fdfs-viewers/887e131139306 |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=OTTPlay |archive-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412023427/https://www.ottplay.com/news/aavesham-twitter-review-fahadh-faasils-fun-entertainer-is-everything-a-festival-release-should-be-say-fdfs-viewers/887e131139306 |url-status=live}}</ref> === সমালোচকৰ সঁহাৰি === ''[[পিংকভিলা|পিংকভিলাৰ]]'' গৌতম এছ-এ ৫ ৰ ভিতৰত ৪ ষ্টাৰ দি লিখিছিল যে "''আৱেশম'' আদৰ্শগতভাৱে এনে এখন চলচ্চিত্ৰ যিখন আপুনি ছবিঘৰত উপভোগ কৰিব পাৰিব যদিহে আপুনি এখন বন্য যাত্ৰাৰ কমেডী চলচ্চিত্ৰ ভাল পায়। ফাহাদ ফাসিলে নিশ্চিতভাৱে এক বৃহৎ অভিনেতাৰ দলৰ সৈতে আপোনাক মনোৰঞ্জন দিবলৈ সাজু হৈছে।"<ref>{{Cite web |date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham Movie Review: Fahadh Faasil unleashes a storm with unhinged performance in this comedy flick |trans-title=আৱেশম চলচ্চিত্ৰ সমালোচনা: ফাহাদ ফাচিলে এই কমেডী ছবিখনত অপ্ৰতিৰোধ্য অভিনয়েৰে ধুমুহাৰ সৃষ্টি কৰিছে |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/reviews/aavesham-movie-review-fahadh-faasil-unleashes-a-storm-with-unhinged-performance-in-this-comedy-flick-1294543 |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=PINKVILLA |archive-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411102134/https://www.pinkvilla.com/entertainment/reviews/aavesham-movie-review-fahadh-faasil-unleashes-a-storm-with-unhinged-performance-in-this-comedy-flick-1294543 |url-status=live}}</ref> ''[[দি ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ|দি ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছৰ]]'' আনন্দু সুৰেশে ৫ ৰ ভিতৰত ৩.৫ ষ্টাৰ দি লিখিছিল যে "জিথু মাধৱনৰ গেংষ্টাৰ কমেডীখন সম্ভৱতঃ ফাহাদ ফাচিলৰ প্ৰথম সৰ্বাংগীন মছলা চলচ্চিত্ৰ আৰু অভিনেতাজনে নিৰ্লজ্জভাৱে ইয়াক তেওঁৰ বিৰুদ্ধে থকা সকলো সমালোচনা স্তব্ধ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছে যে তেওঁ মাছ চৰিত্ৰ পৰিচালনা কৰিব নোৱাৰে।"<ref>{{Cite web |date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham movie review: Fahadh Faasil delivers 'verithanam' performance in this all-encompassing comedy masala |trans-title=আৱেশম চলচ্চিত্ৰ সমালোচনা: এই সৰ্বাংগীন কমেডী মছলাত ফাহাদ ফাচিলৰ 'ভেৰিথানাম' অভিনয় |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/aavesham-movie-review-fahadh-faasil-delivers-verithanam-performance-9262849/ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The Indian Express |archive-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412023358/https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/aavesham-movie-review-fahadh-faasil-delivers-verithanam-performance-9262849/ |url-status=live}}</ref> ''[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া|দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াৰ]]'' আন্না মেথিউছে ৫ ৰ ভিতৰত ৩.৫ ষ্টাৰ দি লিখিছিল যে "সুন্দৰ পাৰ্শ্ব চৰিত্ৰ ৰচনা কৰাৰ উপৰিও, জিথু মাধৱনে তেওঁৰ সংলাপসমূহৰ কমিক টাইমিং সুন্দৰভাৱে গঢ়ি তুলিছে।"<ref>{{Cite news |title=Aavesham Movie Review : Fahadh & Sajin Gopu excels in goofball gangster film |trans-title=আৱেশম চলচ্চিত্ৰ সমালোচনা: ফাহাদ আৰু ছাজিন গোপুৱে গুফবল গেংষ্টাৰ ছবিত চমৎকাৰ প্ৰদৰ্শন কৰিছে |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/aavesham/movie-review/109220919.cms?from=mdr |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Times of India |issn=0971-8257 |archive-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412023411/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/aavesham/movie-review/109220919.cms?from=mdr |url-status=live}}</ref> ''[[ইণ্ডিয়া টুডে|ইণ্ডিয়া টুডেৰ]]'' জননী কে. ৫ ৰ ভিতৰত ৩.৫ ষ্টাৰ দি লিখিছিল যে "সুন্দৰভাৱে কোৰিঅ'গ্ৰাফ কৰা একচন ছিকুৱেন্স আৰু কমেডী ছিকুৱেন্সৰ সৈতে ''আৱেশম'' সঁচাকৈয়ে এক উপভোগ্য ছবি। যদি আপুনি ফাহাদ ফাচিলৰ অনুৰাগী, তেন্তে ''আৱেশম''-এ প্ৰমাণ কৰিব যে আপুনি প্ৰথমে কিয় তেওঁৰ অনুৰাগী হৈছিল।"<ref>{{Cite web |title='Aavesham' Review: Fahadh Faasil hits it out of the park in Jithu Madhavan film |trans-title='আৱেশম' ৰিভিউ: জিথু মাধৱনৰ চলচ্চিত্ৰত ফাহাদ ফাচিলৰ চমৎকাৰ প্ৰদৰ্শন |url=https://www.indiatoday.in/movies/reviews/story/aavesham-review-fahadh-faasil-hits-it-out-of-the-park-jithu-madhavan-film-2526040-2024-04-11 |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=India Today |date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411163355/https://www.indiatoday.in/movies/reviews/story/aavesham-review-fahadh-faasil-hits-it-out-of-the-park-jithu-madhavan-film-2526040-2024-04-11 |url-status=live}}</ref> ''[[দ্য উইক (ভাৰতীয় আলোচনী)|দ্য উইকৰ]]'' নিৰ্মল জোভিয়ালে ৫ ৰ ভিতৰত ৩.৫ ষ্টাৰ দি লিখিছিল যে "চলচ্চিত্ৰখনে আৰম্ভণিৰ পৰা শেষলৈকে এক উৎসৱমুখৰ পৰিৱেশ বজাই ৰাখে আৰু প্ৰধানকৈ যুৱ দৰ্শকক আকৰ্ষণ কৰে।"<ref>{{Cite web |title='Aavesham' review: This Fahadh Faasil movie is a fun ride |trans-title='আৱেশম' ৰিভিউ: এই ফাহাদ ফাচিলৰ চলচ্চিত্ৰখন এখন আমোদজনক যাত্ৰা |url=https://www.theweek.in/review/movies/2024/04/11/aavesham-review-this-fahadh-faasil-movie-wont-disappoint.html |website=The Week |access-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-date=১০ জুন ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240610063415/https://www.theweek.in/review/movies/2024/04/11/aavesham-review-this-fahadh-faasil-movie-wont-disappoint.html |url-status=live}}</ref> ''[[ৰেডিফ ডট কম|ৰেডিফৰ]]'' অৰ্জুন মেননে ৫ ৰ ভিতৰত ৩ ষ্টাৰ ৰেটিং দি প্ৰশংসা কৰিছিল যে "''আৱেশম'' ইয়াৰ কাহিনী কোৱাত মসৃণ আৰু ইয়াৰ একমাত্ৰ এণ্টি-হিৰোৰ বাবে ই এক শীতল প্ৰভাৱ এৰি যায়।"<ref>{{Cite web |title=Aavesham Review: Fahadh Faasil Is The Picasso Of Malayalam Cinema |trans-title=আৱেশম ৰিভিউ: ফাহাদ ফাচিল মালয়ালম চিনেমাৰ পিকাচো |url=https://m.rediff.com/movies/review/aavesham-review/20240412.htm |date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Rediff |access-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-date=১৩ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240413230615/https://m.rediff.com/movies/review/aavesham-review/20240412.htm |url-status=live}}</ref> ''[[মনোৰমা|অ'নমনোৰমাৰ]]'' স্বাতী পি অজিতে ইয়াক "যদি আপুনি সমানে হাঁহি আৰু মনোৰঞ্জন বিচাৰিছে তেন্তে নিখুঁত পছন্দ" বুলি আখ্যা দিছিল।<ref>{{Cite web |title='Aavesham': Fahadh Faasil reigns supreme as 'Ranga' in Jithu Madhavan's comedy-entertainer {{!}} Movie Review |trans-title='আৱেশম': জিথু মাধৱনৰ কমেডী-এণ্টাৰটেইনাৰত 'ৰংগা' হিচাপে ফাহাদ ফাচিলৰ আধিপত্য {{!}} চলচ্চিত্ৰ সমালোচনা |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-reviews/2024/04/11/aavesham-movie-review-fahadh-faasil-jithu-madhavan-malayalam.html |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=www.onmanorama.com |archive-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412023411/https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-reviews/2024/04/11/aavesham-movie-review-fahadh-faasil-jithu-madhavan-malayalam.html |url-status=live}}</ref> ''[[দ্য হিন্দু|দ্য হিন্দুৰ]]'' এছ. আৰ. প্ৰবীণে লিখিছিল যে "''[[ৰোমাঞ্চম]]''ৰ পৰিচালক জিথু মাধৱনে তেওঁৰ দ্বিতীয় প্ৰচেষ্টাত ঘূৰি আহে, যাক ফাহাদ ফাচিলে তেওঁৰ অন্যতম ৰঙীন চৰিত্ৰত এক উন্মাদ অভিনয়েৰে জীয়াই ৰাখিছে।"<ref>{{Cite web |title='Aavesham' movie review: Fahadh Faasil's uninhibited act carries this thinly-plotted film |trans-title='আৱেশম' চলচ্চিত্ৰ সমালোচনা: ফাহাদ ফাচিলৰ বাধাহীন অভিনয়ে এই পাতল কাহিনীৰ ছবিখনক আগবঢ়াই নিছে |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/aavesham-movie-review-fahadh-faasils-uninhibited-act-carries-this-thinly-plotted-film/article68055683.ece |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=onmanorama.com |archive-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412023411/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/aavesham-movie-review-fahadh-faasils-uninhibited-act-carries-this-thinly-plotted-film/article68055683.ece |url-status=live}}</ref> === বক্স অফিচ === মুক্তিৰ প্ৰথম দিনাই চলচ্চিত্ৰখনে কেৰালাত ৩.৯ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰে। সমসাময়িক মুক্তিপ্ৰাপ্ত ''[[বৰ্ষাংগল্ক্কু শেশম]]'' আৰু ''[[জয় গণেশ (চলচ্চিত্ৰ)|জয় গণেশ]]''ৰ মাজত ই প্ৰথম স্থান লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=What is happening to 'Jai Ganesh'? Who won the Vishu Day? Goat life not falling in front of opponents |trans-title='জয় গণেশ'ৰ কি হৈছে? বিষুৰ দিনটো কোনে জিকিলে? প্ৰতিপক্ষৰ সন্মুখত গোট লাইফ পৰা নাই |url=https://www.asianetnews.com/entertainment/box-office/vishu-day-kerala-box-office-collection-aavesham-varshangalkku-shesham-jai-ganesh-sbyy2k |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240415140755/https://www.asianetnews.com/entertainment/box-office/vishu-day-kerala-box-office-collection-aavesham-varshangalkku-shesham-jai-ganesh-sbyy2k |archive-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Asianet News Network Pvt Ltd |language=ml}}</ref> চলচ্চিত্ৰখনৰ ইতিবাচক সঁহাৰিয়ে ইয়াৰ টিকট বিক্ৰী আৰু বৃদ্ধি কৰে।<ref name=":5" /> ইয়াৰ ফলত ই ভাৰতত সৰ্বমুঠ ১৮.৭৫ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। মুক্তিৰ ৪ দিনৰ ভিতৰত সমগ্ৰ বিশ্বতে সৰ্বমুঠ ৪০.৫০ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰে।<ref>{{Cite web |last=জোগানি |first=ৰিশিল |date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham and Varshangalkku Shesham Box Office: Vishu releases continue the glory streak of Mollywood; Read on |trans-title=আৱেশম আৰু বৰ্ষাংগল্ক্কু শেশম বক্স অফিচ: বিষুৰ মুক্তিয়ে মলিউডৰ গৌৰৱ ধাৰাবাহিকভাৱে বজাই ৰাখিছে; পঢ়ক |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/aavesham-and-varshangalkku-shesham-box-office-vishu-releases-continue-the-glory-streak-of-mollywood-read-on-1295693 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240415123607/https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/aavesham-and-varshangalkku-shesham-box-office-vishu-releases-continue-the-glory-streak-of-mollywood-read-on-1295693 |archive-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=২০ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=PinkVilla }}</ref> ১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ লৈকে চলচ্চিত্ৰখনে সমগ্ৰ বিশ্বতে ৬৫ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=Aavesham box office collection: Fahadh Faasil starrer blockbuster grosses Rs 65 crore worldwide in first week |trans-title=আৱেশম বক্স অফিচ কালেকশ্বন: ফাহাদ ফাচিল অভিনীত ব্লকবাষ্টাৰখনে প্ৰথম সপ্তাহত বিশ্বজুৰি ৬৫ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰিছে |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/aavesham-box-office-collection-fahadh-faasil-starrer-blockbuster-grosses-65-crore-worldwide-in-first-week-1297102 |website=PinkVilla |date=১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240419102443/https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/aavesham-box-office-collection-fahadh-faasil-starrer-blockbuster-grosses-65-crore-worldwide-in-first-week-1297102 |url-status=live}}</ref> ২৪ এপ্ৰিল ২০২৪ লৈকে চলচ্চিত্ৰখনে ভাৰতীয় বক্স অফিচত ৫৯.৫০ কোটি টকা আৰু বিদেশৰ পৰা ৪০.৭৫ কোটি টকা (৪.৮৯ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰ) উপাৰ্জন কৰিছে। ইয়াৰ বিশ্বব্যাপী উপাৰ্জন হৈছে ১০০.২৫ কোটি টকা।<ref>{{Cite web |date=২৪ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham box office collections: Fahadh Faasil starrer Tops 100Cr Worldwide |trans-title=আৱেশম বক্স অফিচ কালেকশ্বন: ফাহাদ ফাচিল অভিনীত ছবিখনে বিশ্বজুৰি ১০০ কোটি অতিক্ৰম কৰিছে |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/aavesham-box-office-collections-fahadh-faasil-starrer-tops-100cr-worldwide-seventh-malayalam-film-to-do-so-1298754?amp |access-date=২১ অক্টোবৰ ২০২৪ |website=PINKVILLA }}</ref> ১৩ মে' ২০২৪ লৈকে চলচ্চিত্ৰখনে বিদেশৰ পৰা ৫৪ কোটি টকা (৬.৫০ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰ) উপাৰ্জন কৰিছে। ইয়াৰ বিশ্বব্যাপী উপাৰ্জন হৈছে প্ৰায় ১৫৪.৬০ কোটি টকা আৰু ভাৰতৰ পৰা ১০০.৬০ কোটি টকা। ই ভাৰতত ১০০ কোটি টকাতকৈ অধিক উপাৰ্জন কৰা তৃতীয়খন মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। ইয়াৰ আগৰ দুখন চলচ্চিত্ৰ আছিল ''[[২০১৮ (চলচ্চিত্ৰ)|২০১৮]]'' আৰু ''[[মঞ্জুম্মেল বয়জ]]''।<ref>{{Cite web |date=১৩ মে' ২০২৪ |title=Aavesham box office collections: 3rd Malayalam film to Gross 100Cr in India |trans-title=আৱেশম বক্স অফিচ কালেকশ্বন: ভাৰতত ১০০ কোটি উপাৰ্জন কৰা তৃতীয়খন মালয়ালম ছবি |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/aavesham-box-office-collections-fahadh-faasil-starrer-becomes-third-malayalam-film-to-top-100cr-in-india-1305172?amp |access-date=২১ অক্টোবৰ ২০২৪ |website=PINKVILLA }}</ref> ইয়াৰ বিশ্বব্যাপী উপাৰ্জন প্ৰায় ১৫৬ কোটি টকা বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |date=১ জানুৱাৰী २०२५ |title=Year Ender 2024: Top 10 highest-grossing Mollywood movies at worldwide box office; Manjummel Boys emerges victorious |trans-title=বছৰৰ শেষ ২০২৪: বিশ্বব্যাপী বক্স অফিচত শীৰ্ষ ১০ খন সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মলিউড চলচ্চিত্ৰ; মঞ্জুম্মেল বয়জ বিজয়ী হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/year-ender-2024-top-10-highest-grossing-mollywood-movies-at-worldwide-box-office-1362638 |access-date=১৬ জানুৱাৰী ২০২৫ |website=PINKVILLA }}</ref> == সন্মান == {| class="wikitable" |- ! বৰ্ষ ! বঁটা ! শ্ৰেণী ! প্ৰাপক(সকল) ! ফলাফল ! {{Abbr|প্ৰসংগ|তথ্যসূত্ৰ}} |- | ২০২৪ | [[মাজহাবিল এণ্টাৰটেইনমেণ্ট এৱাৰ্ডছ]] | এণ্টাৰটেইনাৰ অৱ দা ইয়েৰ – চলচ্চিত্ৰ | [[ফাহাদ ফাচিল]], [[নাজরিয়া নাজিম]] আৰু [[আনোৱাৰ ৰছিদ]] | {{won}} |<ref>{{cite news|title=Mazhavil Entertainment Awards 2024: Jagathy is ultimate entertainer; Urvashi, Sathyan Anthikad honoured|trans-title=মাজহাবিল এণ্টাৰটেইনমেণ্ট বঁটা ২০২৪: জগতী হৈছে চূড়ান্ত মনোৰঞ্জনকাৰী; উৰ্বশী, সত্যান অন্তিকাডক সন্মানিত কৰা হৈছে|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/08/21/mazhavil-entertainment-awards-jagathy-sreekumar-mohanlal-mammootty-amma.html|access-date=১৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৪|work=Manorama}}</ref> |} == চিকুৱেল == ''আৱেশম ২'' নামৰ এখন চিকুৱেল [[ছাজিন গোপু|ছাজিন গোপুৱে]] নিশ্চিত কৰিছে আৰু বৰ্তমান ইয়াৰ কাম চলি আছে।<ref>{{Cite web |date=২০ জানুৱাৰী ২০২৫ |title=Blockbuster Mollywood: Malayalam Cinema soars higher in Crore Club |trans-title=ব্লকবাষ্টাৰ মলিউড: মালয়ালম চিনেমা ক্ৰোৰ ক্লাৱত আৰু ওপৰলৈ উঠিছে |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/malayalam-cinema-box-office-boom-2024-1.10269647 |access-date=২৬ জানুৱাৰী ২০২৫ |website=English.Mathrubhumi }}</ref> == টোকা == {{notelist}} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{IMDb title|tt26660021}} [[শ্ৰেণী:২০২৪ চনৰ মালয়ালম ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় একচন কমেডী চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:বেংগালুৰুৰ পটভূমিত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:বেংগালুৰুত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:সুশিন শ্যামে সংগীত দিয়া চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০২৪ চনৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০২৪ চনৰ একচন কমেডী চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০২৪ চনৰ ব্লেক কমেডী চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:প্ৰতিশোধৰ বিষয়ে ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় গেংষ্টাৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০২৪ চনৰ কানাড়া ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:বিশ্ববিদ্যালয় আৰু মহাবিদ্যালয়ৰ পটভূমিত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰ]] hkl0rf4gmlhxqtt62e9e1p0h8a7x9nv 625682 625678 2026-08-09T23:19:57Z MS Sakib 25393 625682 wikitext text/x-wiki {{Short description|জিথু মাধৱনৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ২০২৪ বৰ্ষৰ চলচ্চিত্ৰ}} {{Use dmy dates|date=এপ্ৰিল ২০২৪}} {{Infobox film | name = আৱেশম | image = Aavesham.jpg | caption = ছবিঘৰৰ মুক্তিৰ পোষ্টাৰ | director = [[জিথু মাধৱন]] | writer = জিথু মাধৱন | producer = {{ubl|[[নাজরিয়া নাজিম]]|[[আনোৱাৰ ৰছিদ]]|[[ফাহাদ ফাচিল]]<ref>{{cite web |url=https://cbfcindia.gov.in/cbfcAdmin/search-result.php?recid=Q0EwOTMwMDMyMDI0MDAwMTI= |title=Aavesham Certified UA |trans-title=আৱেশম চাৰ্টিফাইড ইউএ}}</ref>}} | starring = {{Plainlist| * [[ফাহাদ ফাচিল]]<br/>হিপষ্টাৰ<br/>মিথুন জয় শংকৰ<br/>ৰোশন শানৱাজ<br/>[[ছাজিন গোপু]]<br />[[মনচুৰ আলী খান (অভিনেতা)|মনচুৰ আলী খান]]<br/>মিধুট্টি }} | cinematography = [[সমীৰ তাহিৰ]] | editing = [[বিবেক হৰ্ষণ]] | music = [[সুশিন শ্যাম]] | studio = {{ubl | [[আনোৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ]] | [[ফাহাদ ফাচিল|ফাহাদ ফাচিল এণ্ড ফ্ৰেণ্ডছ]]}} | distributor = এ এণ্ড এ ৰিলিজ | released = {{film date|df=y|2024|04|11|}} | runtime = ১৫৯ মিনিট<ref>{{Cite web |title=CBFC {{!}} Search Film |trans-title=চিবিএফচি {{!}} চাৰ্চ ফিল্ম |url=https://cbfcindia.gov.in/cbfcAdmin/search-result.php?recid=Q0EwOTMwMDMyMDI0MDAwMTI= |access-date=১৮ জানুৱাৰী ২০২৫ |website=[[Central Board of Film Certification|চেন্ট্ৰেল ব'ৰ্ড অৱ ফিল্ম চাৰ্টিফিকেশন]]}}</ref> | country = ভাৰত | language = মালয়ালম | budget = {{INR|৩০ কোটি}}<ref name="Nasreen">{{Cite web |last=নছৰিন |first=ৰাইছা |date=২৬ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham Box Office Collection Day 15: Fahadh Faasil's Film Earns Rs 103 Crore |trans-title=আৱেশম বক্স অফিচ কালেকশন ডে ১৫: ফাহাদ ফাচিলৰ চলচ্চিত্ৰই ১০৩ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰিছে |url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/box-office/malayalam/aavesham-box-office-collection-day-15-article-109614765 |access-date=২০ মে' ২০২৪ |website=[[Times Now|টাইমচ নাও]] }}</ref> | gross = <!--Must be attributed to a reliable published source with an established reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb.--> }} '''''আৱেশম''''' ({{Translation|উত্তেজনা}}) হৈছে ২০২৪ চনৰ এখন ভাৰতীয় [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] ভাষাৰ ব্লেক কমেডী একচন চলচ্চিত্ৰ। ইয়াক ৰচনা আৰু পৰিচালনা কৰিছে [[জিথু মাধৱন|জিথু মাধৱনে]]। ইয়াক ফাহাদ ফাচিল এণ্ড ফ্ৰেণ্ডছ আৰু আনোৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ প্ৰযোজনা বেনাৰৰ অধীনত [[ফাহাদ ফাচিল]], নাজরিয়া নাজিম আৰু আনোৱাৰ ৰছিদে প্ৰযোজনা কৰিছে। চলচ্চিত্ৰখনত ফাহাদ ফাচিল, হিপষ্টাৰ, মিথুন জয় শংকৰ, ৰোশন শানৱাজ, ছাজিন গোপু, মনচুৰ আলী খান আৰু মিধুট্টিয়ে অভিনয় কৰিছে। চলচ্চিত্ৰখনৰ কাহিনী অনুসৰি [[বেংগালুৰু|বেংগালুৰুৰ]] তিনিজন যুৱকে মহাবিদ্যালয়ৰ উৎপীড়কৰ ওপৰত প্ৰতিশোধ ল'বলৈ এজন স্থানীয় গেংষ্টাৰৰ সৈতে বন্ধুত্ব কৰে। ২০২৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ''প্ৰডাকচন নং ১'' নামৰ অস্থায়ী শিৰোনামেৰে চলচ্চিত্ৰখনৰ আনুষ্ঠানিক ঘোষণা কৰা হৈছিল। কাৰণ এইখন ফাহাদ ফাচিল এণ্ড ফ্ৰেণ্ডছৰ প্ৰথম প্ৰকল্প আছিল। ইয়াৰ পিছৰ মে' মাহত আনুষ্ঠানিক শিৰোনামটো ঘোষণা কৰা হয়। একে মাহতে [[বেংগালুৰু|বাংগালোৰত]] মূল দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ হয় আৰু ইয়াৰ বেছিভাগ দৃশ্যগ্ৰহণ তাতে কৰা হৈছিল। নৱেম্বৰ মাহৰ শেষৰ ফালে দৃশ্যগ্ৰহণ সমাপ্ত হয়। চলচ্চিত্ৰখনৰ সংগীত সুশিন শ্যামে ৰচনা কৰিছে। ইয়াৰ দৃশ্যগ্ৰহণ সমীৰ তাহিৰে আৰু সম্পাদনা বিবেক হৰ্ষণে কৰিছে। ''আৱেশম'' ২০২৪ চনৰ ১১ এপ্ৰিলত ছবিঘৰত মুক্তি পায় আৰু সমালোচকৰ পৰা ব্যাপক প্ৰশংসা লাভ কৰে। চলচ্চিত্ৰখন ব্যৱসায়িকভাৱে সফল হয়। ই {{INR|৩০}} কোটি বাজেটৰ বিপৰীতে {{INR|১৫৬}} কোটিৰো অধিক উপাৰ্জন কৰে।<ref name="Nasreen"/> বৰ্তমান ই সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম আৰু ২০২৪ চনৰ তৃতীয় সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ। == কাহিনীভাগ == আজু, বিবি আৰু শান্তনে এৰোনটিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ ডিগ্ৰী পঢ়িবলৈ [[কেৰালা|কেৰালাৰ]] পৰা [[বেংগালুৰু|বেংগালুৰুলৈ]] আহে। এখন ব্যক্তিগত হোষ্টেলৰ (বিকে হোষ্টেল) মালিকে তেওঁলোকৰ পিতৃ-মাতৃক তাত থাকিবলৈ সন্মত কৰায় আৰু সতৰ্ক কৰি দিয়ে যে মহাবিদ্যালয়খনৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকল বন্ধুত্বপূৰ্ণ নহয়। সোনকালেই তেওঁলোকে কুট্টি নামৰ এজন মানসিকভাৱে অসুস্থ জ্যেষ্ঠ ছাত্ৰ আৰু তেওঁৰ গেঙৰ দ্বাৰা উৎপীড়নৰ সন্মুখীন হয়। তেওঁলোকক অপহৰণ কৰি এটা গেৰেজলৈ নি অমানুষিকভাৱে প্ৰহাৰ আৰু অপমান কৰা হয়। বিবি আৰু আজুৱে ঘটনাটো পাহৰিবলৈ চেষ্টা কৰে যদিও বিফল হয়। আজুৱে প্ৰতিশোধ ল'বলৈ বিচাৰে আৰু গেংষ্টাৰৰ সন্ধানত বন্ধুসকলক লগত লৈ কেইবাখনো বাৰলৈ যায়। শেষত তেওঁলোকে ৰঞ্জিত "ৰংগা" গংগাধৰণ নামৰ এজন শক্তিশালী আৰু অস্বাভাৱিক আচৰণৰ মালায়ালী-[[কানাড়া|কানাড়া]] গেংষ্টাৰৰ সৈতে বন্ধুত্ব গঢ়ি তোলে। লগতে তেওঁৰ শক্তিশালী আৰু হাস্যৰসিক সহচৰ আম্বানৰ সৈতেও তেওঁলোকৰ বন্ধুত্ব হয়। তেওঁলোকে ৰংগাৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ হয়। ৰংগা আচলতে এজন ভাল মনৰ মানুহ আৰু তেওঁ ল'ৰাকেইজনক আৰু নিজৰ অনুগামীসকলক সুৰক্ষা প্ৰদান কৰে। অৱশ্যে, তেওঁ নিজৰ প্ৰয়াত মাতৃক দিয়া প্ৰতিশ্ৰুতিৰ বাবে নিজে কোনো হিংসাত্মক কাৰ্যত অংশগ্ৰহণ নকৰে। ৰংগাই তেওঁলোকক পঢ়া-শুনাত মনোযোগ দিবলৈ কয়। কিন্তু ল'ৰাকেইজনে ৰংগাৰ সৈতে সম্পৰ্ক দৃঢ় কৰাৰ সুযোগ হিচাপে তেওঁৰ লগত কাজিয়াবোৰলৈ যাবলৈ জেদ ধৰে। আম্বানেও ল'ৰাকেইজনক ৰংগাৰ অতীতৰ কাহিনী শুনায়। সেইবোৰত ৰংগাই কেনেকৈ হিংসাত্মক কাৰ্যত লিপ্ত আছিল আৰু নিজৰ ভায়েকক হত্যা কৰি ঘৰৰ পাকঘৰত পুতি থৈছিল, সেই কথা বৰ্ণনা কৰে। আনকি ভায়েকৰ তেজেৰে বেৰত ৰং কৰাৰ কথাও কয়। যেতিয়া বিবিযে কুট্টিৰ লগত হোৱা ঘটনাটোৰ বিষয়ে ৰংগাক জনায়, তেতিয়া ৰংগা আৰু তেওঁৰ গেঙে মহাবিদ্যালয়ৰ [[হোলী|হোলীৰ]] উৎসৱৰ মাজতে কুট্টি আৰু তেওঁৰ গেঙক সকলোৰে আগত বেয়াকৈ প্ৰহাৰ কৰে। এদিন ৰাতি ৰংগাৰ লগত ফুৰিবলৈ যোৱাৰ পিছত বিবিযে নিজৰ ফোনটো ৰংগাৰ গাড়ীত এৰি থৈ আহে। সাধাৰণতে তেওঁলোকে বাৰলৈ বা কাজিয়া হোৱা ঠাইলৈ গৈছিল। পিছদিনা পুৱা বিবিৰ মাকে ফোন কৰে। ৰংগাই ফোনটো ধৰে। বিবিৰ মাকে ৰংগাক জনায় যে বিবিযে ৰংগাক নিজৰ ককায়েকৰ দৰে জ্ঞান কৰে বুলি কৈছিল। এই কথাই ল'ৰাকেইজনৰ প্ৰতি ৰংগাৰ মৰম আৰু বৃদ্ধি কৰে। ৰংগাই তেওঁলোকক নিজৰ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ, বন্দুক দেখুৱায় আৰু বিভিন্ন কাজিয়ালৈ লৈ যায়। তেওঁ বিশ্বাস কৰিছিল যে এনে কৰিলে তেওঁলোক সুখী হ'ব। পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হ'ব নোৱাৰা আৰু ৰংগাৰ সৈতে থকা সম্পৰ্কৰ বাবে তিনিওজনে মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা বহিস্কৃত হোৱাৰ উপক্ৰম হয়। কিন্তু ভৱিষ্যতৰ সকলো পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হোৱা আৰু গুণ্ডা বন্ধুবৰ্গক মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা আঁতৰাই ৰখাৰ চৰ্তত তেওঁলোকক দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে সুযোগ দিয়া হয়। ৰংগাৰ সৈতে থকা সম্পৰ্কই তেওঁলোকৰ পঢ়া-শুনাত প্ৰভাৱ পেলাবলৈ আৰম্ভ কৰে। ৰংগাই তেওঁলোকক নিজৰ কাজিয়া আৰু পাৰ্টিৰ জীৱনশৈলীত জড়িত কৰি ৰাখে। এদিন ৰাতি তিনিওজনে উপলব্ধি কৰে যে ৰংগাই তেওঁলোকক থাকিবলৈ দিয়া ঘৰটোৰ পাকঘৰত এটা মৃতদেহ পোত খাই আছে। সেয়া আছিল ৰংগাৰ নিজৰ ভায়েকৰ মৃতদেহ, যাক ৰংগাই নিজেই হত্যা কৰিছিল। এই কথা আম্বানে তেওঁৰ কাহিনীত গৌৰৱেৰে কৈছিল। এই কথা আৱিষ্কাৰ কৰাৰ পিছত তেওঁলোকে সেই ঘৰটোত থাকিবলৈ ভয় কৰে আৰু ঘৰটোৰ পৰা আঁতৰি থাকিবলৈ সকলো প্ৰকাৰৰ চেষ্টা চলায়। তেওঁলোকৰ চিন্তা তেতিয়া আৰু বাঢ়ি যায় যেতিয়া তেওঁলোকে পুৰণি হোষ্টেললৈ যায়। ৱাৰ্ডেনে তেওঁলোকক ঋণ লোৱা লোকসকলক ভাবুকি দি ধন আদায় কৰিবলৈ তেওঁৰ লগত যাবলৈ অনুৰোধ কৰে। ইয়াৰ অৰ্থ আছিল যে ৰংগাৰ সৈতে থকাৰ বাবে ল'ৰাকেইজন গুণ্ডাত পৰিণত হৈছে বুলি মানুহে ভাবিছিল। ইয়াৰ পিছতে তেওঁলোকক ৰেড্ডীয়ে অপহৰণ কৰে। ৰেড্ডী আছিল ৰংগাৰ প্ৰাক্তন বছ। ৰেড্ডীয়ে ৰংগাক তেওঁৰ পৰিচয় চুৰি কৰাৰ অভিযোগ কৰে আৰু ৰংগাক হত্যা কৰিবলৈ তেওঁলোকৰ সহায় বিচাৰে। ৰেড্ডীয়ে তেওঁলোকক এখন ভিজিটিং কাৰ্ড দিয়ে আৰু ৰংগা অকলে থকাৰ সময়ত ফোন কৰিবলৈ কয়। তেওঁলোক অতিশয় হতাশ হৈ পৰে আৰু ৰংগাৰ দৰে গুণ্ডা হোৱাৰ পৰা বাচিবলৈ তেওঁৰ লগত সম্পৰ্ক শেষ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। তেওঁলোকে ৰংগাৰ পৰা আঁতৰি থাকি সকলো পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হ'বলৈ পঢ়া-শুনা কৰাৰ পৰিকল্পনাৰ বিষয়ে ৰংগাক জনাবলৈ চেষ্টা কৰে। কিন্তু তেওঁলোকে ৰংগাক তেওঁৰ গেং এৰিব বিচৰা দুজন '[[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]' সদস্যক হত্যাৰ ভাবুকি দিয়া দেখি ভয় খায়। ভয়তে আৰু ঘৰটোত থাকিব নোৱাৰি, তিনিওজনে ফোন চুইচ অফ কৰে আৰু তুমকুৰৰ এখন বেলেগ হোষ্টেললৈ গুচি যায়। তাত তেওঁলোকে শান্তিত পঢ়া-শুনা কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইফালে, ল'ৰাকেইজনক কোনোবাই অপহৰণ বা আঘাত কৰা বুলি ৰংগাই ভয় খায় আৰু ব্যাকুলভাৱে তেওঁলোকক বিচাৰিবলৈ ধৰে। তেওঁলোকক বিচাৰি উলিয়াবলৈ ৰংগাই কৰা অপ্ৰাণ চেষ্টা দেখি বিবিযে অৱশেষত সকলো কথা স্বীকাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। বিবিযে ৰংগাক জনায় যে তেওঁলোকে কেৱল কুট্টি আৰু তেওঁৰ গেঙক আঁতৰাই ৰাখিবলৈহে তেওঁৰ লগত বন্ধুত্ব কৰিছিল। লগতে সেই সাক্ষাৎকাৰৰ পিছত তেওঁলোকৰ জীৱনত কেনেকৈ নেতিবাচক প্ৰভাৱ পৰিছিল, সেই কথাও কয়। বুকু ভগা অৱস্থাত ৰংগাই নিজৰ গেঙক ঘৰলৈ মাতি পঠায়। ভয়ভীত তিনিওজনে নিজৰ প্ৰাণৰ মমতাত ৰংগাক তেওঁলোকৰ জীৱনৰ পৰা আঁতৰাবলৈ ৰেড্ডী আৰু তেওঁৰ গেঙক মাতি আনে। ৰংগাৰ গেং অহাৰ আগতেই ৰেড্ডী আৰু তেওঁৰ গুণ্ডাসকল উপস্থিত হয়। ৰংগাই বুজি পায় যে ল'ৰাকেইজনে তেওঁৰ লগত বিশ্বাসঘাতকতা কৰিছে। তেওঁলোকৰ প্ৰতাৰণাত ব্যথিত হৈ ৰংগাই মাতৃক দিয়া অহিংসাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি ভংগ কৰে। তেওঁ ভয়ংকৰ ৰূপ ধাৰণ কৰে আৰু ৰেড্ডীৰ সকলো গুণ্ডাৰ লগতে ৰেড্ডীকো হত্যা কৰে। তাৰ পিছত তেওঁ ল'ৰাকেইজনক হত্যাৰ ভাবুকি দি ঘৰটোৰ ইমূৰৰ পৰা সিমূৰলৈ খেদি ফুৰে। সেই সময়লৈকে ৰংগাৰ গুণ্ডাসকলো ঘৰত উপস্থিত হয়। তেওঁলোকো ল'ৰাকেইজনক হত্যা কৰিবলৈ সাজু আছিল। কিন্তু ৰংগাই ঘৰটো ভিতৰৰ পৰা তলা মাৰি দিয়ে। তেওঁ কান্দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁ কয় যে তেওঁ ল'ৰাকেইজনক নিজৰ লগত ৰাখিছিল কাৰণ তেওঁৰ জীৱনত কোনেও তেওঁৰ ইমান ওচৰ চাপি অহা নাছিল। মানুহ কেৱল ধন বা বিনামূলীয়া মদৰ প্ৰয়োজন হ'লেহে তেওঁৰ ওচৰলৈ আহিছিল। নিজৰ ভুল বুজি পাই ল'ৰাকেইজনে ৰংগাৰ ওচৰত ক্ষমা বিচাৰে। ৰংগাই অসন্তুষ্টিৰে তেওঁলোকক এৰি দিয়ে। তেওঁ জনাই দিয়ে যে তেওঁ আৰু তেওঁৰ গেঙে তেওঁলোকৰ লগত সম্পৰ্ক শেষ কৰিছে আৰু লগতে পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হ'বলৈ ভাবুকি দিয়ে। আজু আৰু বিবিযে এখন কাকতত উত্তীৰ্ণ হ'ব নোৱাৰে। আনহাতে শান্তনে সকলো কাকতত উত্তীৰ্ণ হয়। মহাবিদ্যালয়ৰ বাহিৰত তেওঁলোকে ৰংগা (ৰংগাই এতিয়া নিজৰ নতুন পৰিচয় দেখুৱাবলৈ সম্পূৰ্ণ ক'লা পোছাক পিন্ধিছিল) আৰু তেওঁৰ গেঙৰ সন্মুখীন হয়। ৰংগাই আজু আৰু বিবি পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হ'ব নোৱাৰাৰ বাবে হাস্যৰসিকভাৱে তেওঁলোকক শাস্তি দিয়ে। তেওঁলোকে লাঠী লৈ আজু আৰু বিবিৰ পিছলৈ দৌৰে। == অভিনয় শিল্পী == {{Cast listing| * [[ফাহাদ ফাচিল]] - ৰঞ্জিত গংগাধৰণ ওৰফে "ৰংগা", [[বেংগালুৰু|বেংগালুৰুৰ]] এজন [[মালায়ালী লোক|মালায়ালী]]-[[কানাড়া|কানাড়া]] গেংষ্টাৰ হিচাপে * [[ছাজিন গোপু]] - আম্বান, ৰংগাৰ দ্বিতীয় প্ৰধান হিচাপে * হিপষ্টাৰ - আজাস "আজু" ভাসি হিচাপে * মিথুন জয় শংকৰ - বিবিন "বিবি" প্ৰকাশ হিচাপে * ৰোশন শানৱাজ - শান্তকুমাৰণ "শান্তন" হিচাপে * মিধুট্টি - কুট্টি হিচাপে * নীৰজা ৰাজেন্দ্ৰণ - বিবিৰ মাতৃ হিচাপে * তংকম মোহন - ৰংগাৰ মাতৃ হিচাপে * [[পূজা মোহনৰাজ]] - বিউটি হিচাপে * প্ৰীতি ভৰদ্বাজ - চুইটি হিচাপে * প্ৰমোদ ভেলিয়ানাড - ৰংগাৰ সম্পৰ্কীয় ভায়েক হিচাপে * [[আশীষ বিদ্যাৰ্থী]] - ইঞ্জিনিয়াৰিং মহাবিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী সঞ্চালক হিচাপে * [[মনচুৰ আলী খান (অভিনেতা)|মনচুৰ আলী খান]] - ৰেড্ডী, এজন প্ৰভাৱশালী [[তেলেগু লোক|তেলেগু]] গেংষ্টাৰ আৰু ৰংগাৰ প্ৰাক্তন বছ হিচাপে * শ্ৰীজিৎ বাবু - বালা কৃষ্ণন "বিকে" হিচাপে * কৃষ্ণ কুমাৰ - নানজাপ্পা, ৰংগাৰ সহায়ক হিচাপে * ফ্ৰীষ্টাইল কৃষ্ণ - ব্ৰুচ লী, ৰংগাৰ সহায়ক হিচাপে * হিমাংশু - জেকি, ৰংগাৰ সহায়ক হিচাপে }} == প্ৰযোজনা == === বিকাশ === ২০২৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত [[জিথু মাধৱন|জিথু মাধৱনে]] তেওঁৰ দ্বিতীয়খন চলচ্চিত্ৰৰ কথা ঘোষণা কৰে। ইয়াত [[ফাহাদ ফাচিল|ফাহাদ ফাচিলে]] অভিনয় কৰিছিল। ফাহাদে তেওঁৰ প্ৰযোজনা প্ৰতিষ্ঠান [[ফাহাদ ফাচিল|ফাহাদ ফাচিল এণ্ড ফ্ৰেণ্ডছ]] আৰু [[আনোৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ|আনোৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছৰ]] জৰিয়তে চলচ্চিত্ৰখনৰ সহ-প্ৰযোজনাও কৰিছিল।<ref>{{Cite news |date=৯ মাৰ্চ ২০২৩ |title=Fahadh Faasil, Jithu Madhavan, Nazriya Nazim, Sameer Thahir and Anwar Rasheed to collaborate on a new project. Read details here |trans-title=ফাহাদ ফাচিল, জিথু মাধৱন, নাজরিয়া নাজিম, সমীৰ তাহিৰ আৰু আনোৱাৰ ৰছিদে এটা নতুন প্ৰকল্পত একেলগে কাম কৰিব। ইয়াত সবিশেষ পঢ়ক |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/fahadh-faasil-jithu-madhavan-nazriya-nazim-sameer-thahir-and-anwar-rasheed-to-collaborate-on-a-new-project-read-details-here/articleshow/98517905.cms?from=mdr |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240406213143/https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/fahadh-faasil-jithu-madhavan-nazriya-nazim-sameer-thahir-and-anwar-rasheed-to-collaborate-on-a-new-project-read-details-here/articleshow/98517905.cms?from=mdr |archive-date=৬ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Economic Times }}</ref><ref name=":0">{{Cite web |date=৯ মাৰ্চ ২০২৩ |title=Star couple Fahadh, Nazriya team up for 'Romancham' director's next |trans-title=তাৰকা দম্পতী ফাহাদ, নাজরিয়াই 'ৰোমাঞ্চম'ৰ পৰিচালকৰ পৰৱৰ্তী ছবিৰ বাবে হাত মিলাইছে |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2023/03/09/fahadh-faasil-nazriya-jithu-madhavan.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230310114832/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2023/03/09/fahadh-faasil-nazriya-jithu-madhavan.html |archive-date=১০ মাৰ্চ ২০২৩ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২৩ |website=Manorama Online}}</ref> ২০২৩ চনৰ মে' মাহত চলচ্চিত্ৰখনৰ শিৰোনাম ''আৱেশম'' বুলি ঘোষণা কৰা হয়। মাধৱনে ২০২২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহৰ আৰম্ভণিতে চিত্ৰনাট্য লিখিছিল আৰু ২০২৩ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। সেই সময়ছোৱাত তেওঁৰ প্ৰথম চলচ্চিত্ৰ ''[[ৰোমাঞ্চম]]'' (২০২২) ২০২২ চনৰ অক্টোবৰৰ পৰা ২০২৩ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীলৈ পিছুৱাই দিয়া হৈছিল।<ref name=":1">{{Cite news |date=৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |title='Aavesham' has no connections with 'Romancham', says director Jithu Madhavan |trans-title='আৱেশম'ৰ লগত 'ৰোমাঞ্চম'ৰ কোনো সম্পৰ্ক নাই, পৰিচালক জিথু মাধৱনৰ মন্তব্য |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/aavesham-has-no-connections-with-romancham-says-director-jithu-madhavan/articleshow/109163543.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410201537/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/aavesham-has-no-connections-with-romancham-says-director-jithu-madhavan/articleshow/109163543.cms |archive-date=১০ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> অৱশ্যে প্ৰথমে খবৰ ওলাইছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখন ''ৰোমাঞ্চম''ৰ এটা স্পিন-অফ। পিছলৈ মাধৱনে স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে ''আৱেশম'' এখন সুকীয়া চলচ্চিত্ৰ আৰু ইয়াৰ লগত ''ৰোমাঞ্চম''ৰ কোনো সম্পৰ্ক নাই।<ref name=":1" /> কাৰিকৰী দলটোত সংগীত পৰিচালক হিচাপে [[সুশিন শ্যাম]], চিনেমাট'গ্ৰাফাৰ হিচাপে [[সমীৰ তাহিৰ]], সম্পাদক হিচাপে [[বিবেক হৰ্ষণ]] আৰু প্ৰডাকচন ডিজাইনাৰ হিচাপে অশ্বিনী কালে আছিল।<ref name=":0" /> === অভিনয় শিল্পী === ফাহাদে [[বেংগালুৰু|বাংগালোৰৰ]] এজন গেংষ্টাৰ ৰংগাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=Ranga in 'Aavesham' is not a spin-off of Chemban Vinod's character in 'Romancham', clarifies director |trans-title='আৱেশম'ৰ ৰংগা 'ৰোমাঞ্চম'ত চেম্বন বিনোদৰ চৰিত্ৰৰ স্পিন-অফ নহয় বুলি পৰিচালকে স্পষ্ট কৰিছে |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/10/aavesham-malayalam-movie-fahadh-faasil-character-romancham-chemban-vinod.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410101626/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/10/aavesham-malayalam-movie-fahadh-faasil-character-romancham-chemban-vinod.html |archive-date=১০ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Manorama Online}}</ref> ২০২৩ চনৰ মে' মাহত চলচ্চিত্ৰখনৰ নিৰ্মাণৰ সময়ত ফাদ হোৱা এখন ছবিত তেওঁক ডাঠ আৰু কেঁকোৰা গোঁফৰ সৈতে সম্পূৰ্ণ বগা পোছাকত দেখা গৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Fahadh Faasil's gritty look in Aavesham revealed, is this why he didn't promote Pachuvum Athbutha Vilakkum? |trans-title=আৱেশমত ফাহাদ ফাচিলৰ কঠোৰ ৰূপ প্ৰকাশ, এইবাবেই তেওঁ পাচুভুম আথবুথা ভিলাক্কুমৰ প্ৰচাৰ কৰা নাছিল নেকি? |url=https://www.ottplay.com/news/fahadh-faasils-gritty-look-in-aavesham-revealed-is-this-why-he-didnt-promote-pachuvum-athbutha-vilakkum/5a3039dda5362 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608051253/https://www.ottplay.com/news/fahadh-faasils-gritty-look-in-aavesham-revealed-is-this-why-he-didnt-promote-pachuvum-athbutha-vilakkum/5a3039dda5362 |archive-date=৮ জুন ২০২৩ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=OTTPlay }}</ref> [[ফাহাদ ফাচিল|ফাহাদে]] জনাইছিল যে তেওঁ আগতে এনে চৰিত্ৰত অভিনয় কৰা নাছিল। সেইবাবেই তেওঁ কাহিনীটোত সন্মতি দিছিল। তেওঁ লগতে কয়, "জিথুৱে [মাধৱন] মোক ৰংগা কেনেকুৱা হ'ব সেই সম্পৰ্কে এটা অতি স্পষ্ট ধাৰণা দিছিল। অৱশ্যে আমি চলচ্চিত্ৰখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ কৰাৰ পিছতহে ৰূপ আৰু পোছাক চূড়ান্ত কৰিছিলোঁ।"<ref name=":2">{{Cite web |title=Those who didn't like Romancham will surely like 'Aavesham': Jithu Madhavan |trans-title=যিসকলে ৰোমাঞ্চম বেয়া পাইছিল তেওঁলোকে নিশ্চয় 'আৱেশম' ভাল পাব: জিথু মাধৱন |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/10/aavesham-malayalam-movie-jithu-madhavan-fahadh-faasil.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410101257/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/10/aavesham-malayalam-movie-jithu-madhavan-fahadh-faasil.html |archive-date=১০ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Manorama Online}}</ref> তেওঁৰ আগৰ চলচ্চিত্ৰসমূহৰ তুলনাত ফাহাদৰ চৰিত্ৰটো এই চলচ্চিত্ৰখনত যথেষ্ট উচ্চস্বৰৰ আছিল। তেওঁ চহৰৰ গেংষ্টাৰসকলৰ দৰে [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] আৰু [[কানাড়া]] ভাষাৰ মিশ্ৰণত কথা পাতিছিল।<ref name=":2" /> আগতে ''ৰোমাঞ্চম''ত অভিনয় কৰা [[ছাজিন গোপু|ছাজিন গোপুক]] চলচ্চিত্ৰখনত এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ চৰিত্ৰ দিয়া হৈছিল। লগতে [[মনচুৰ আলী খান (অভিনেতা)|মনচুৰ আলী খান]] আৰু [[আশীষ বিদ্যাৰ্থী|আশীষ বিদ্যাৰ্থীয়ে]] সহযোগী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref name=":3">{{Cite news |date=২৬ জানুৱাৰী ২০২৪ |title='Aavesham' teaser: Fahadh Faasil, Jithu Madhavan promise a wacky ride |trans-title='আৱেশম'ৰ টিজাৰ: ফাহাদ ফাচিল, জিথু মাধৱনৰ এক অদ্ভুত যাত্ৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/aavesham-teaser-fahadh-faasil-jithu-madhavan-promise-a-wacky-ride/article67779459.ece |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228090020/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/aavesham-teaser-fahadh-faasil-jithu-madhavan-promise-a-wacky-ride/article67779459.ece |archive-date=২৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=[[The Hindu]] |issn=0971-751X}}</ref> প্ৰণৱ ৰাজ - হিপষ্টাৰ, মিথুন জয় শংকৰ, ৰোশন শানৱাজ আৰু মিধুট্টিকে ধৰি কেইবাজনো নৱাগতেও চলচ্চিত্ৰখনত অভিনয় কৰিছিল।<ref name=":3" /> === দৃশ্যগ্ৰহণ === ঘোষণা কৰা দিনটোতেই [[বেংগালুৰু|বাংগালোৰত]] [[মূল দৃশ্যগ্ৰহণ]] আৰম্ভ হৈছিল।<ref name=":0" /> চলচ্চিত্ৰখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ [[বেংগালুৰু|বাংগালোৰ]] আৰু ইয়াৰ উপকণ্ঠ অঞ্চলত বহুলভাৱে কৰা হৈছিল। ২০২৩ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইয়াৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য সম্পূৰ্ণ হয়।<ref>{{Cite news |date=১৬ ডিচেম্বৰ ২০২৪ |title=Fahadh Faasil's 'Aavesham' to come out in theatres in April 2024 |trans-title=ফাহাদ ফাচিলৰ 'আৱেশম' ২০২৪ চনৰ এপ্ৰিলত ছবিঘৰত মুক্তি পাব |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/fahadh-faasils-aavesham-to-come-out-in-theatres-in-april-2024/article67644626.ece |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231218212635/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/fahadh-faasils-aavesham-to-come-out-in-theatres-in-april-2024/article67644626.ece |archive-date=১৮ ডিচেম্বৰ ২০২৩ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Hindu |issn=0971-751X}}</ref> === সাজ-সজ্জা === [[মাচাৰ হামছা|মাচাৰ হামছাই]] চলচ্চিত্ৰখনৰ [[সাজ-সজ্জা ডিজাইনাৰ]] হিচাপে কাম কৰিছিল। সমগ্ৰ চলচ্চিত্ৰখনতে ফাহাদৰ চৰিত্ৰ ৰংগাই সোণৰ চেইনৰ সৈতে সম্পূৰ্ণ বগা পোছাক পৰিধান কৰিছিল। কেৱল ক্লাইমেক্সৰ দৃশ্যসমূহত ফাহাদে সম্পূৰ্ণ ক'লা পোছাক পৰিধান কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Fahadh Faasil transforms into rowdy leader for Jithu Madhavan's 'Aavesham' |trans-title=জিথু মাধৱনৰ 'আৱেশম'ৰ বাবে গুণ্ডা নেতালৈ ৰূপান্তৰিত ফাহাদ ফাচিল |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2023/08/26/fahadh-faasil-jithu-madhavan-new-movie-aavesham.html |access-date=২৪ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Onmanorama |archive-date=২৪ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424163810/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2023/08/26/fahadh-faasil-jithu-madhavan-new-movie-aavesham.html |url-status=live}}</ref> ৰংগাৰ কম বয়সৰ চৰিত্ৰটোৱে চুলি চুটি কৰি কাটিছিল আৰু এটা [[উইণ্ডব্ৰেকাৰ]] পিন্ধিছিল। ইয়াৰ ৰূপটো ফৰাচী সংগীত যুঁটি [[দ্য ব্লেজ (বেণ্ড)|দ্য ব্লেজৰ]] ছিংগল "টেৰিটৰী" (২০১৭)ৰ [[মিউজিক ভিডিঅ'|মিউজিক ভিডিঅ'টোত]] থকা [[ডালি বেনছালাহ|ডালি বেনছালাহৰ]] ৰূপৰ লগতে ব্ৰিটিছ বক্সাৰ [[নাছিম হামেদ|নাছিম হামেদৰ]] সৈতে মিলি যায়।<ref>{{Cite web |title=Young 'Ranga' in 'Aavesham' looks inspired by these cultural icons. Will it get a spinoff? |trans-title='আৱেশম'ত যুৱ 'ৰংগা'ক এই সাংস্কৃতিক আইকনসমূহৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হোৱা যেন লাগে। ইয়াৰ স্পিনঅফ হ'বনে? |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/24/fahadh-faasil-character-young-ranga-aavesham-inspiration-the-blaze-prince-naseem-hamed.html |access-date=২৪ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Onmanorama |archive-date=২৪ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424163808/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/24/fahadh-faasil-character-young-ranga-aavesham-inspiration-the-blaze-prince-naseem-hamed.html |url-status=live}}</ref> == সংগীত == {{Main|আৱেশম (সংগীত)}} চলচ্চিত্ৰখনৰ সংগীত [[সুশিন শ্যাম|সুশিন শ্যামে]] ৰচনা কৰিছিল আৰু গীতৰ কথা [[বিনায়ক শশীকুমাৰ|বিনায়ক শশীকুমাৰে]] লিখিছিল। ইয়াত স্বতন্ত্ৰ শিল্পীসকলৰ দ্বাৰা পৰিৱেশন কৰা নটা গীত আছিল।<ref name=":02">{{Cite web |title=Aavesham {{ndash}} Sushin Shyam explains why he has high hopes for the Fahadh Faasil-starrer, just like Manjummel Boys |trans-title=আৱেশম {{ndash}} মঞ্জুম্মেল বয়জৰ দৰে ফাহাদ ফাচিল অভিনীত ছবিখনৰ বাবে তেওঁৰ কিয় উচ্চ আশা আছে সুশিন শ্যামে বৰ্ণনা কৰিছে |url=https://www.ottplay.com/news/aavesham-sushin-shyam-explains-why-he-has-high-hopes-for-the-fahadh-faasil-starrer-just-like-manjummel-boys/526b106108890 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412023533/https://www.ottplay.com/news/aavesham-sushin-shyam-explains-why-he-has-high-hopes-for-the-fahadh-faasil-starrer-just-like-manjummel-boys/526b106108890 |archive-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৭ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=OTTPlay }}</ref> চাৰিটা ছিংগল: "জাডা", "গালাট্টা", "[[ইলুমিনাটি (২০২৪ গীত)|ইলুমিনাটি]]" আৰু "মাথাপিতাক্কলে" মুক্তি পোৱাৰ পিছত ২০২৪ চনৰ ১৯ এপ্ৰিলত [[থিংক মিউজিক|থিংক মিউজিকে]] চাউণ্ডট্ৰেকটো মুকলি কৰে।<ref>{{Cite web |last=শ্যাম |first=সুশিন |author-link=সুশিন শ্যাম |date=১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham (Original Motion Picture Soundtrack) |trans-title=আৱেশম (অৰিজিনেল মোচন পিকচাৰ চাউণ্ডট্ৰেক) |url=https://music.apple.com/us/album/aavesham-original-motion-picture-soundtrack/1742153570 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240419180420/https://music.apple.com/us/album/aavesham-original-motion-picture-soundtrack/1742153570 |archive-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |publisher=[[Think Music|থিংক মিউজিক]] |via=[[Apple Music|এপল মিউজিক]]}}</ref> == মুক্তি == === ছবিঘৰ === ''আৱেশম'' ২০২৪ চনৰ ১১ এপ্ৰিলত [[ঈদ-উল-ফিতৰ]] আৰু [[বিহু|বিষু]] সপ্তাহান্তত ছবিঘৰত মুক্তি পায়।<ref name=":4">{{Cite web |date=১১ মাৰ্চ ২০২৪ |title=Fahadh Faasil confirms Aavesham release date with explosive new poster. See here |trans-title=বিস্ফোৰক নতুন পোষ্টাৰৰ সৈতে আৱেশমৰ মুক্তিৰ তাৰিখ নিশ্চিত কৰিলে ফাহাদ ফাচিলে। ইয়াত চাওক |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/fahadh-faasil-confirms-aavesham-release-date-with-explosive-new-poster-see-here-9208485/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240317032235/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/fahadh-faasil-confirms-aavesham-release-date-with-explosive-new-poster-see-here-9208485/ |archive-date=১৭ মাৰ্চ ২০২৪ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The Indian Express }}</ref><ref>{{Cite news |date=১১ মাৰ্চ ২০২৪ |title=It's official! Fahadh Faasil's 'Aavesham' to hit the big screens on April 11 |trans-title=অফিচিয়েল! ফাহাদ ফাচিলৰ 'আৱেশম' ১১ এপ্ৰিলত ডাঙৰ পৰ্দালৈ আহিব |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/its-official-fahadh-faasils-aavesham-to-hit-the-big-screens-on-april-11/articleshow/108400322.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240327111804/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/its-official-fahadh-faasils-aavesham-to-hit-the-big-screens-on-april-11/articleshow/108400322.cms |archive-date=২৭ মাৰ্চ ২০২৪ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Times of India }}</ref> ইয়াৰ পূৰ্বে [[ওনাম]] (২৫ আগষ্ট ২০২৩) আৰু [[বৰদিন|খ্ৰীষ্টমাছ]] সপ্তাহান্তত (২২ ডিচেম্বৰ ২০২৩) ছবিঘৰত মুক্তি দিয়াৰ কথা আছিল।<ref>{{Cite web |last=মাধৱ |first=বিঘ্নেশ |date=১ জুন ২০২৩ |title=Fahadh Faasil-Jithu Madhavan film pulls out of Onam race? |trans-title=ফাহাদ ফাচিল-জিথু মাধৱনৰ চলচ্চিত্ৰই ওনামৰ দৌৰৰ পৰা নাম প্ৰত্যাহাৰ কৰিছে নেকি? |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/Jun/01/fahadh-faasil-jithu-madhavan-film-pulls-out-of-onam-race-44143.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608140345/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/Jun/01/fahadh-faasil-jithu-madhavan-film-pulls-out-of-onam-race-44143.html |archive-date=৮ জুন ২০২৩ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Cinema Express }}</ref> কিন্তু ২০২৩ চনৰ জুলাই মাহত ফাহাদে ঘোষণা কৰে যে ২০২৪ চনৰ প্ৰথম ত্ৰৈমাসিকত চলচ্চিত্ৰখন মুক্তি দিয়া হ'ব।<ref>{{Cite web |title=Fahadh Faasil shares release plans of Aavesham and Odum Kuthira Chaadum Kuthira |trans-title=আৱেশম আৰু ওদুম কুথিৰা ছাডুম কুথিৰাৰ মুক্তিৰ পৰিকল্পনা শ্বেয়াৰ কৰিছে ফাহাদ ফাচিলে |url=https://www.ottplay.com/news/fahadh-faasil-shares-release-plans-of-aavesham-and-odum-kuthira-chaadum-kuthira/218559b9a2490 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411064407/https://www.ottplay.com/news/fahadh-faasil-shares-release-plans-of-aavesham-and-odum-kuthira-chaadum-kuthira/218559b9a2490 |archive-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=OTTPlay }}</ref> ইয়াৰ বৰ্তমানৰ মুক্তিৰ তাৰিখ ডিচেম্বৰ মাহত ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref name=":4" /> সমগ্ৰ ভাৰততে চলচ্চিত্ৰখন এ এণ্ড এ ৰিলিজে বিতৰণ কৰে। আনহাতে ফাৰ্ছ ফিল্মছে বহিঃৰাষ্ট্ৰৰ ছবিঘৰৰ অধিকাৰ লাভ কৰে।<ref name=":4" /> কেইবাখনো প্ৰকাশন আৰু উদ্যোগৰ সূত্ৰই ''আৱেশম''ক "২০২৪ চনৰ আটাইতকৈ প্ৰত্যাশিত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ"সমূহৰ ভিতৰত এখন হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰিছিল।{{efn|একাধিক তথ্যসূত্ৰৰ ভিত্তিত।<ref>{{Cite web |title=From 'Aadujeevitham' to 'Malaikottai Vaaliban': Malayalam's 2024 film lineup promises exciting adventures |trans-title='আদুজীৱিথম'ৰ পৰা 'মালাইকোট্টাই ভলিবন'লৈ: মালয়ালমৰ ২০২৪ চনৰ চলচ্চিত্ৰ লাইনআপে ৰোমাঞ্চকৰ দুঃসাহসিক যাত্ৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছে |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/01/01/new-malayalam-movie-releases-2024-lineup-mollywood.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240203222220/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/01/01/new-malayalam-movie-releases-2024-lineup-mollywood.html |archive-date=৩ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Onmanorama}}</ref><ref>{{Cite news |last=প্ৰবীণ |first=এছ. আৰ. |date=৪ জানুৱাৰী ২০২৪ |title=Malayalam films to look forward to in 2024: 'Aattam' and 'Malaikottai Vaaliban' to 'Bramayugam' |trans-title=২০২৪ চনত চাবলগীয়া মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ: 'অট্টম' আৰু 'মালাইকোট্টাই ভলিবন'ৰ পৰা 'ভ্ৰমযুগম'লৈ |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/malayalam-films-to-look-forward-to-in-2024-aattam-and-malaikottai-vaaliban-to-bramayugam/article67704749.ece |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113094436/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/malayalam-films-to-look-forward-to-in-2024-aattam-and-malaikottai-vaaliban-to-bramayugam/article67704749.ece |archive-date=১৩ জানুৱাৰী ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Hindu |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite news |date=৫ অক্টোবৰ ২০২৩ |title=Bazooka to Malaikottai Vaaliban, Hugely Awaited Mollywood Movies |trans-title=বাজুকাৰ পৰা মালাইকোট্টাই ভলিবনলৈকে, অতি প্ৰত্যাশিত মলিউড চলচ্চিত্ৰ |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/ott/051023/most-awaited-big-ticket-malayalam-movies-in-2023-2024.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112182633/https://www.deccanchronicle.com/entertainment/ott/051023/most-awaited-big-ticket-malayalam-movies-in-2023-2024.html |archive-date=১২ নৱেম্বৰ ২০২৩ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=[[Deccan Chronicle]] }}</ref><ref>{{Cite web |date=২৯ ডিচেম্বৰ ২০২৩ |title=Year Ender 2023: Abraham Ozler To Barroz, Highly Anticipated Malayalam Films Of 2024 |trans-title=বছৰৰ শেষ ২০২৩: আব্ৰাহাম ওজলাৰৰ পৰা বাৰোজলৈকে, ২০২৪ চনৰ অতি প্ৰত্যাশিত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ |url=https://www.news18.com/movies/year-ender-2023-abraham-ozler-to-barroz-highly-anticipated-malayalam-films-of-2024-8721867.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231229134536/https://www.news18.com/movies/year-ender-2023-abraham-ozler-to-barroz-highly-anticipated-malayalam-films-of-2024-8721867.html |archive-date=২৯ ডিচেম্বৰ ২০২৩ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=News18 }}</ref><ref>{{Cite web |date=১ জানুৱাৰী ২০২৪ |title=Mammootty's 'Turbo' to Jayasurya's 'Kathanar', Mollywood gears up for sensational 2024! |trans-title=মামুট্টিৰ 'টাৰ্বো'ৰ পৰা জয়সূৰ্যৰ 'কাথানাৰ'লৈকে, ছেন্সেশ্যনেল ২০২৪ৰ বাবে মলিউড সাজু! |url=https://www.theweek.in/web-stories/entertainment/2024/01/01/mammootty-turbo-to-jayasurya-s-kathanar-mollywood-gears-up-for-sensational-2024-best-malayalam-movie-releases-slated-for-release-this-year.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240101152316/https://www.theweek.in/web-stories/entertainment/2024/01/01/mammootty-turbo-to-jayasurya-s-kathanar-mollywood-gears-up-for-sensational-2024-best-malayalam-movie-releases-slated-for-release-this-year.html |archive-date=১ জানুৱাৰী ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The Week}}</ref><ref>{{Cite web |date=৩ জানুৱাৰী ২০২৪ |title=Malaikottai Valiban, Bramayugam & more: 12 most anticipated Malayalam films of 2024 |trans-title=মালাইকোট্টাই ভলিবন, ভ্ৰমযুগম আৰু অধিক: ২০২৪ চনৰ ১২ খন অতি প্ৰত্যাশিত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ |url=https://www.thenewsminute.com/flix/malaikottai-valiban-bramayugam-more-12-most-anticipated-malayalam-films-of-2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240126024751/https://www.thenewsminute.com/flix/malaikottai-valiban-bramayugam-more-12-most-anticipated-malayalam-films-of-2024 |archive-date=২৬ জানুৱাৰী ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The News Minute }}</ref>}} একে সপ্তাহান্তত মুক্তি পোৱা ''[[বৰ্ষাংগল্ক্কু শেশম]]'' আৰু ''[[জয় গণেশ (চলচ্চিত্ৰ)|জয় গণেশ]]''ৰ তুলনাত চলচ্চিত্ৰখনে মুক্তিৰ তিনিদিন পূৰ্বে মুকলি হোৱা টিকটৰ প্ৰি-চেলৰ পৰা {{INRConvert|৭৮|l}} উপাৰ্জন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title='Aavesham' pre-release buzz peaks with record-breaking advance bookings |trans-title='আৱেশম'ৰ প্ৰি-ৰিলিজ চৰ্চা অভিলেখ ভংগকাৰী আগতীয়া বুকিঙৰ সৈতে শীৰ্ষত |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/09/aavesham-pre-release-booking-records-fahadh-faasil-jithu-madhavan.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240409130411/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/09/aavesham-pre-release-booking-records-fahadh-faasil-jithu-madhavan.html |archive-date=৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Onmanorama}}</ref> ৫৬৭ টা ট্ৰেক কৰা দৰ্শনীৰ পৰা কেৰালাৰ ছবিঘৰসমূহত ৫০,০০০তকৈ অধিক লোকৰ প্ৰৱেশ পঞ্জীয়ন কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |title='Aavesham' generates impressive pre-sales of Rs 78 lakhs |trans-title='আৱেশম'ৰ প্ৰি-চেলত ৭৮ লাখ টকাৰ আকৰ্ষণীয় উপাৰ্জন |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/aavesham-generates-impressive-pre-sales-of-rs-78-lakhs/articleshow/109159512.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410201544/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/aavesham-generates-impressive-pre-sales-of-rs-78-lakhs/articleshow/109159512.cms |archive-date=১০ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> পিভিআৰ আইনক্স মেনেজমেণ্টৰ কৰ্তৃপক্ষ আৰু [[কেৰালাৰ চলচ্চিত্ৰ কৰ্মচাৰী ফেডাৰেচন|কেৰালাৰ চলচ্চিত্ৰ কৰ্মচাৰী ফেডাৰেচনৰ]] মাজত [[ভাৰ্চুৱেল প্ৰিণ্ট ফী]]ক লৈ বিবাদৰ সূত্ৰপাত হৈছিল। লগতে ফেডাৰেচনে পিভিআৰ আইনক্স ছবিঘৰসমূহৰ মূল কন্টেন্ট প্ৰদানকাৰী [[কিউব চিনেমা টেকন'লজিছ|কিউব চিনেমা টেকন'লজিছৰ]] জৰিয়তে নিজৰ নতুনকৈ স্থাপিত কন্টেন্ট প্ৰদান সেৱাৰ মাধ্যমেৰে চলচ্চিত্ৰ বিতৰণৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল। ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে সমগ্ৰ ভাৰতৰ [[পিভিআৰ আইনক্স|পিভিআৰ আইনক্স]] মাল্টিপ্লেক্স চেইনসমূহত আৱেশমৰ লগতে আন কেইবাখনো মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ মুক্তি দিয়া হোৱা নাছিল।<ref>{{Cite web |last=ৰাও |first=অনীশ |date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Explained: Why PVR-INOX has stopped screening Malayalam films across India? |trans-title=বৰ্ণনা: পিভিআৰ-আইনক্সে সমগ্ৰ ভাৰতত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰদৰ্শন কিয় বন্ধ কৰিছে? |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/pvr-inox-stops-screening-malayalam-films-over-feud-with-producers-association-2526353-2024-04-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240414142206/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/pvr-inox-stops-screening-malayalam-films-over-feud-with-producers-association-2526353-2024-04-12 |archive-date=১৪ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=India Today }}</ref><ref>{{Cite web |date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=PVR-INOX stops screening Malayalam films including Varshangalkku Shesham, Aavesham and Aadujeevitham across India. Here's why |trans-title=পিভিআৰ-আইনক্সে সমগ্ৰ ভাৰতত বৰ্ষাংগল্ক্কু শেশম, আৱেশম আৰু আদুজীৱিথমকে ধৰি মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰদৰ্শন বন্ধ কৰিছে। ইয়াৰ কাৰণ হৈছে |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/pvr-inox-stops-screening-malayalam-films-heres-why-9264529/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240415172057/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/pvr-inox-stops-screening-malayalam-films-heres-why-9264529/ |archive-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=২০ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The Indian Express }}</ref> অৱশ্যে ১৩ এপ্ৰিলত এই নিষেধাজ্ঞা প্ৰত্যাহাৰ কৰা হয় আৰু তাৰ পিছদিনা মাল্টিপ্লেক্স চেইনসমূহত চলচ্চিত্ৰখন মুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{Cite news |date=১৩ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Crisis ends, PVR to screen Malayalam films |trans-title=সংকটৰ অন্ত, পিভিআৰত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন হ'ব |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/pvr-inox-resumes-screening-of-malayalam-movies-following-temporary-truce/article68062168.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240413154036/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/pvr-inox-resumes-screening-of-malayalam-movies-following-temporary-truce/article68062168.ece |archive-date=১৩ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=[[The Hindu]] }}</ref> চলচ্চিত্ৰখনে মুক্তিৰ পূৰ্বে [[চেণ্ট্ৰেল ব'ৰ্ড অৱ ফিল্ম চাৰ্টিফিকেচন|চেণ্ট্ৰেল ব'ৰ্ড অৱ ফিল্ম চাৰ্টিফিকেচনৰ]] (CBFC) পৰা [[ইউ/এ চাৰ্টিফিকেট|ইউ/এ চাৰ্টিফিকেট]] লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ চূড়ান্ত সম্পাদনাৰ দৈৰ্ঘ্য আছিল ১৫৭ মিনিট।<ref>{{Cite web |title=Aavesham gets a U/A certificate from censor board; no official trailer for Fahadh Faasil's film? |trans-title=আৱেশমে চেন্সৰ ব'ৰ্ডৰ পৰা ইউ/এ চাৰ্টিফিকেট লাভ কৰিছে; ফাহাদ ফাচিলৰ চলচ্চিত্ৰৰ কোনো আনুষ্ঠানিক ট্ৰেইলাৰ নাই? |url=https://www.ottplay.com/news/aavesham-bags-a-u-a-certificate-from-censor-board-no-official-trailer-for-fahadh-faasils-film/0edc4c19a4208 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411065733/https://www.ottplay.com/news/aavesham-bags-a-u-a-certificate-from-censor-board-no-official-trailer-for-fahadh-faasils-film/0edc4c19a4208 |archive-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=OTTPlay }}</ref> চেন্সৰ ব'ৰ্ডৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি [[কুৱেইট|কুৱেইটত]] ছবিঘৰত প্ৰদৰ্শনৰ পূৰ্বে চলচ্চিত্ৰখনৰ দ্বিতীয় অংশৰ এটা দৃশ্য আঁতৰোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=A scene cut from 'Aavesham' for Kuwait release, says Jithu Madhavan |trans-title=কুৱেইটত মুক্তিৰ বাবে 'আৱেশম'ৰ এটা দৃশ্য কটা হৈছে বুলি জিথু মাধৱনে কয় |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/jithu-madhavan-on-aavesham-movie-release-in-kuwait-1.9477404 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411070033/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/jithu-madhavan-on-aavesham-movie-release-in-kuwait-1.9477404 |archive-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Mathrubhumi }}</ref> === হোম মিডিয়া === ছবিঘৰত মুক্তিৰ পিছত ডিজিটেল ষ্ট্ৰীমিং অধিকাৰসমূহ [[এমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'|এমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ই]] লাভ কৰিছিল আৰু ২০২৪ চনৰ ৯ মে'ত প্ৰিমিয়াৰ কৰা হৈছিল।<ref name=":5">{{Cite web |last=শেখৰ |first=বিনীলা |date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Fahadh Fazil's Aavesham Takes Theatres by Storm with Positive Buzz, OTT Rights Secured by Amazon Prime Video |trans-title=ইতিবাচক চৰ্চাৰ সৈতে ফাহাদ ফাজিলৰ আৱেশমে ছবিঘৰসমূহত ধুমুহাৰ সৃষ্টি কৰিছে, এমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ই অ'টিটি অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰিছে |url=https://www.thehansindia.com/ott-web-series/fahadh-fazils-aavesham-takes-theatres-by-storm-with-positive-buzz-ott-rights-secured-by-amazon-prime-video-872067 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240415142057/https://www.thehansindia.com/ott-web-series/fahadh-fazils-aavesham-takes-theatres-by-storm-with-positive-buzz-ott-rights-secured-by-amazon-prime-video-872067 |archive-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The Hans India }}</ref><ref>{{cite web |access-date=৭ মে' ২০২৪ |title=Aavesham OTT release date: How to watch Fahadh Faasil's blockbuster Malayalam movie online |trans-title=আৱেশম অ'টিটি মুক্তিৰ তাৰিখ: ফাহাদ ফাচিলৰ ব্লকবাষ্টাৰ মালয়ালম ছবিখন কেনেকৈ অনলাইনত চাব |url=https://www.livemint.com/news/trends/aavesham-ott-release-date-how-to-watch-fahadh-faasil-s-blockbuster-malayalam-movie-online-11715059742502.html |website=The Mint |date=7 May 2024 |archive-date=৭ মে' ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240507055652/https://www.livemint.com/news/trends/aavesham-ott-release-date-how-to-watch-fahadh-faasil-s-blockbuster-malayalam-movie-online-11715059742502.html |url-status=live}}</ref> ২০২৪ চনৰ ২০ জুনত চলচ্চিত্ৰখনৰ হিন্দী সংস্কৰণ [[ডিজনি+ হটষ্টাৰ|ডিজনি+ হটষ্টাৰত]] মুক্তি দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=২৩ জুন ২০২৪ |title=Aavesham Hindi OTT release date: When and where to watch Fahadh Faasil's film |trans-title=আৱেশম হিন্দী অ'টিটি মুক্তিৰ তাৰিখ: ফাহাদ ফাচিলৰ চলচ্চিত্ৰখন কেতিয়া আৰু ক'ত চাব |url=https://www.indiatimes.com/entertainment/binge/aavesham-hindi-ott-release-date-when-and-where-to-watch-fahadh-faasil-film-hotstar-636831.html |access-date=২৮ জুন ২০২৪ |website=The Times of India }}</ref> === বজাৰীকৰণ === ২০২৪ চনৰ ২৬ মাৰ্চত [[ইউনিয়ন খ্ৰীষ্টান মহাবিদ্যালয়, আল্লুভা|ইউনিয়ন খ্ৰীষ্টান মহাবিদ্যালয়, আল্লুভাত]] এটা প্ৰচাৰ অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। ইয়াত ফাহাদ, মাধৱন আৰু শ্যামৰ লগতে মুখ্য অভিনয় শিল্পীসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=Watch: Fahadh Faasil dances with college students at 'Aavesham' promotions |trans-title=চাওক: 'আৱেশম'ৰ প্ৰচাৰত মহাবিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ সৈতে ফাহাদ ফাচিলৰ নৃত্য |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/fahadh-faasil-dances-with-college-students-at-aavesham-promotions-2520039-2024-03-27 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328011512/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/fahadh-faasil-dances-with-college-students-at-aavesham-promotions-2520039-2024-03-27 |archive-date=২৮ মাৰ্চ ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=India Today |date=২৭ মাৰ্চ ২০২৪ }}</ref><ref>{{Cite web |date=২৭ মাৰ্চ ২০২৪ |title=Fahadh Faasil dances with abandon at college event during Aavesham promotions. Watch |trans-title=আৱেশমৰ প্ৰচাৰৰ সময়ত মহাবিদ্যালয়ৰ অনুষ্ঠানত ফাহাদ ফাচিলৰ উন্মাদ নৃত্য। চাওক |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/fahadh-faasil-dances-with-abandon-aavesham-promotions-watch-9236670/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328090452/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/fahadh-faasil-dances-with-abandon-aavesham-promotions-watch-9236670/ |archive-date=২৮ মাৰ্চ ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The Indian Express }}</ref> == সঁহাৰি == ''আৱেশম'' চলচ্চিত্ৰখনে সমালোচকৰ পৰা ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham Twitter Review: Is Fahadh Faasil's action comedy worth watching in theaters? Find out |trans-title=আৱেশম টুইটাৰ ৰিভিউ: ফাহাদ ফাচিলৰ একচন কমেডীখন ছবিঘৰত চোৱাৰ যোগ্য নেকি? বিচাৰি উলিয়াওক |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/aavesham-twitter-review-is-fahadh-faasils-action-comedy-worth-watching-in-theaters-find-out-1294574 |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=PINKVILLA |archive-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411115200/https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/aavesham-twitter-review-is-fahadh-faasils-action-comedy-worth-watching-in-theaters-find-out-1294574 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Aavesham Twitter review: Fahadh Faasil's fun entertainer is everything a festival release should be, say FDFS viewers |trans-title=আৱেশম টুইটাৰ ৰিভিউ: ফাহাদ ফাচিলৰ মনোৰঞ্জক ছবিখন এখন উৎসৱৰ মুক্তিৰ দৰেই হ'ব লাগে বুলি দৰ্শকসকলে কয় |url=https://www.ottplay.com/news/aavesham-twitter-review-fahadh-faasils-fun-entertainer-is-everything-a-festival-release-should-be-say-fdfs-viewers/887e131139306 |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=OTTPlay |archive-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412023427/https://www.ottplay.com/news/aavesham-twitter-review-fahadh-faasils-fun-entertainer-is-everything-a-festival-release-should-be-say-fdfs-viewers/887e131139306 |url-status=live}}</ref> === সমালোচকৰ সঁহাৰি === ''[[পিংকভিলা|পিংকভিলাৰ]]'' গৌতম এছ-এ ৫ ৰ ভিতৰত ৪ ষ্টাৰ দি লিখিছিল যে "''আৱেশম'' আদৰ্শগতভাৱে এনে এখন চলচ্চিত্ৰ যিখন আপুনি ছবিঘৰত উপভোগ কৰিব পাৰিব যদিহে আপুনি এখন বন্য যাত্ৰাৰ কমেডী চলচ্চিত্ৰ ভাল পায়। ফাহাদ ফাসিলে নিশ্চিতভাৱে এক বৃহৎ অভিনেতাৰ দলৰ সৈতে আপোনাক মনোৰঞ্জন দিবলৈ সাজু হৈছে।"<ref>{{Cite web |date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham Movie Review: Fahadh Faasil unleashes a storm with unhinged performance in this comedy flick |trans-title=আৱেশম চলচ্চিত্ৰ সমালোচনা: ফাহাদ ফাচিলে এই কমেডী ছবিখনত অপ্ৰতিৰোধ্য অভিনয়েৰে ধুমুহাৰ সৃষ্টি কৰিছে |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/reviews/aavesham-movie-review-fahadh-faasil-unleashes-a-storm-with-unhinged-performance-in-this-comedy-flick-1294543 |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=PINKVILLA |archive-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411102134/https://www.pinkvilla.com/entertainment/reviews/aavesham-movie-review-fahadh-faasil-unleashes-a-storm-with-unhinged-performance-in-this-comedy-flick-1294543 |url-status=live}}</ref> ''[[দি ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ|দি ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছৰ]]'' আনন্দু সুৰেশে ৫ ৰ ভিতৰত ৩.৫ ষ্টাৰ দি লিখিছিল যে "জিথু মাধৱনৰ গেংষ্টাৰ কমেডীখন সম্ভৱতঃ ফাহাদ ফাচিলৰ প্ৰথম সৰ্বাংগীন মছলা চলচ্চিত্ৰ আৰু অভিনেতাজনে নিৰ্লজ্জভাৱে ইয়াক তেওঁৰ বিৰুদ্ধে থকা সকলো সমালোচনা স্তব্ধ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছে যে তেওঁ মাছ চৰিত্ৰ পৰিচালনা কৰিব নোৱাৰে।"<ref>{{Cite web |date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham movie review: Fahadh Faasil delivers 'verithanam' performance in this all-encompassing comedy masala |trans-title=আৱেশম চলচ্চিত্ৰ সমালোচনা: এই সৰ্বাংগীন কমেডী মছলাত ফাহাদ ফাচিলৰ 'ভেৰিথানাম' অভিনয় |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/aavesham-movie-review-fahadh-faasil-delivers-verithanam-performance-9262849/ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The Indian Express |archive-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412023358/https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/aavesham-movie-review-fahadh-faasil-delivers-verithanam-performance-9262849/ |url-status=live}}</ref> ''[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া|দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াৰ]]'' আন্না মেথিউছে ৫ ৰ ভিতৰত ৩.৫ ষ্টাৰ দি লিখিছিল যে "সুন্দৰ পাৰ্শ্ব চৰিত্ৰ ৰচনা কৰাৰ উপৰিও, জিথু মাধৱনে তেওঁৰ সংলাপসমূহৰ কমিক টাইমিং সুন্দৰভাৱে গঢ়ি তুলিছে।"<ref>{{Cite news |title=Aavesham Movie Review : Fahadh & Sajin Gopu excels in goofball gangster film |trans-title=আৱেশম চলচ্চিত্ৰ সমালোচনা: ফাহাদ আৰু ছাজিন গোপুৱে গুফবল গেংষ্টাৰ ছবিত চমৎকাৰ প্ৰদৰ্শন কৰিছে |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/aavesham/movie-review/109220919.cms?from=mdr |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Times of India |issn=0971-8257 |archive-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412023411/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/aavesham/movie-review/109220919.cms?from=mdr |url-status=live}}</ref> ''[[ইণ্ডিয়া টুডে|ইণ্ডিয়া টুডেৰ]]'' জননী কে. ৫ ৰ ভিতৰত ৩.৫ ষ্টাৰ দি লিখিছিল যে "সুন্দৰভাৱে কোৰিঅ'গ্ৰাফ কৰা একচন ছিকুৱেন্স আৰু কমেডী ছিকুৱেন্সৰ সৈতে ''আৱেশম'' সঁচাকৈয়ে এক উপভোগ্য ছবি। যদি আপুনি ফাহাদ ফাচিলৰ অনুৰাগী, তেন্তে ''আৱেশম''-এ প্ৰমাণ কৰিব যে আপুনি প্ৰথমে কিয় তেওঁৰ অনুৰাগী হৈছিল।"<ref>{{Cite web |title='Aavesham' Review: Fahadh Faasil hits it out of the park in Jithu Madhavan film |trans-title='আৱেশম' ৰিভিউ: জিথু মাধৱনৰ চলচ্চিত্ৰত ফাহাদ ফাচিলৰ চমৎকাৰ প্ৰদৰ্শন |url=https://www.indiatoday.in/movies/reviews/story/aavesham-review-fahadh-faasil-hits-it-out-of-the-park-jithu-madhavan-film-2526040-2024-04-11 |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=India Today |date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411163355/https://www.indiatoday.in/movies/reviews/story/aavesham-review-fahadh-faasil-hits-it-out-of-the-park-jithu-madhavan-film-2526040-2024-04-11 |url-status=live}}</ref> ''[[দ্য উইক (ভাৰতীয় আলোচনী)|দ্য উইকৰ]]'' নিৰ্মল জোভিয়ালে ৫ ৰ ভিতৰত ৩.৫ ষ্টাৰ দি লিখিছিল যে "চলচ্চিত্ৰখনে আৰম্ভণিৰ পৰা শেষলৈকে এক উৎসৱমুখৰ পৰিৱেশ বজাই ৰাখে আৰু প্ৰধানকৈ যুৱ দৰ্শকক আকৰ্ষণ কৰে।"<ref>{{Cite web |title='Aavesham' review: This Fahadh Faasil movie is a fun ride |trans-title='আৱেশম' ৰিভিউ: এই ফাহাদ ফাচিলৰ চলচ্চিত্ৰখন এখন আমোদজনক যাত্ৰা |url=https://www.theweek.in/review/movies/2024/04/11/aavesham-review-this-fahadh-faasil-movie-wont-disappoint.html |website=The Week |access-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-date=১০ জুন ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240610063415/https://www.theweek.in/review/movies/2024/04/11/aavesham-review-this-fahadh-faasil-movie-wont-disappoint.html |url-status=live}}</ref> ''[[ৰেডিফ ডট কম|ৰেডিফৰ]]'' অৰ্জুন মেননে ৫ ৰ ভিতৰত ৩ ষ্টাৰ ৰেটিং দি প্ৰশংসা কৰিছিল যে "''আৱেশম'' ইয়াৰ কাহিনী কোৱাত মসৃণ আৰু ইয়াৰ একমাত্ৰ এণ্টি-হিৰোৰ বাবে ই এক শীতল প্ৰভাৱ এৰি যায়।"<ref>{{Cite web |title=Aavesham Review: Fahadh Faasil Is The Picasso Of Malayalam Cinema |trans-title=আৱেশম ৰিভিউ: ফাহাদ ফাচিল মালয়ালম চিনেমাৰ পিকাচো |url=https://m.rediff.com/movies/review/aavesham-review/20240412.htm |date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Rediff |access-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-date=১৩ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240413230615/https://m.rediff.com/movies/review/aavesham-review/20240412.htm |url-status=live}}</ref> ''[[মনোৰমা|অ'নমনোৰমাৰ]]'' স্বাতী পি অজিতে ইয়াক "যদি আপুনি সমানে হাঁহি আৰু মনোৰঞ্জন বিচাৰিছে তেন্তে নিখুঁত পছন্দ" বুলি আখ্যা দিছিল।<ref>{{Cite web |title='Aavesham': Fahadh Faasil reigns supreme as 'Ranga' in Jithu Madhavan's comedy-entertainer {{!}} Movie Review |trans-title='আৱেশম': জিথু মাধৱনৰ কমেডী-এণ্টাৰটেইনাৰত 'ৰংগা' হিচাপে ফাহাদ ফাচিলৰ আধিপত্য {{!}} চলচ্চিত্ৰ সমালোচনা |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-reviews/2024/04/11/aavesham-movie-review-fahadh-faasil-jithu-madhavan-malayalam.html |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=www.onmanorama.com |archive-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412023411/https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-reviews/2024/04/11/aavesham-movie-review-fahadh-faasil-jithu-madhavan-malayalam.html |url-status=live}}</ref> ''[[দ্য হিন্দু|দ্য হিন্দুৰ]]'' এছ. আৰ. প্ৰবীণে লিখিছিল যে "''[[ৰোমাঞ্চম]]''ৰ পৰিচালক জিথু মাধৱনে তেওঁৰ দ্বিতীয় প্ৰচেষ্টাত ঘূৰি আহে, যাক ফাহাদ ফাচিলে তেওঁৰ অন্যতম ৰঙীন চৰিত্ৰত এক উন্মাদ অভিনয়েৰে জীয়াই ৰাখিছে।"<ref>{{Cite web |title='Aavesham' movie review: Fahadh Faasil's uninhibited act carries this thinly-plotted film |trans-title='আৱেশম' চলচ্চিত্ৰ সমালোচনা: ফাহাদ ফাচিলৰ বাধাহীন অভিনয়ে এই পাতল কাহিনীৰ ছবিখনক আগবঢ়াই নিছে |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/aavesham-movie-review-fahadh-faasils-uninhibited-act-carries-this-thinly-plotted-film/article68055683.ece |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=onmanorama.com |archive-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412023411/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/aavesham-movie-review-fahadh-faasils-uninhibited-act-carries-this-thinly-plotted-film/article68055683.ece |url-status=live}}</ref> === বক্স অফিচ === মুক্তিৰ প্ৰথম দিনাই চলচ্চিত্ৰখনে কেৰালাত ৩.৯ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰে। সমসাময়িক মুক্তিপ্ৰাপ্ত ''[[বৰ্ষাংগল্ক্কু শেশম]]'' আৰু ''[[জয় গণেশ (চলচ্চিত্ৰ)|জয় গণেশ]]''ৰ মাজত ই প্ৰথম স্থান লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=What is happening to 'Jai Ganesh'? Who won the Vishu Day? Goat life not falling in front of opponents |trans-title='জয় গণেশ'ৰ কি হৈছে? বিষুৰ দিনটো কোনে জিকিলে? প্ৰতিপক্ষৰ সন্মুখত গোট লাইফ পৰা নাই |url=https://www.asianetnews.com/entertainment/box-office/vishu-day-kerala-box-office-collection-aavesham-varshangalkku-shesham-jai-ganesh-sbyy2k |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240415140755/https://www.asianetnews.com/entertainment/box-office/vishu-day-kerala-box-office-collection-aavesham-varshangalkku-shesham-jai-ganesh-sbyy2k |archive-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Asianet News Network Pvt Ltd |language=ml}}</ref> চলচ্চিত্ৰখনৰ ইতিবাচক সঁহাৰিয়ে ইয়াৰ টিকট বিক্ৰী আৰু বৃদ্ধি কৰে।<ref name=":5" /> ইয়াৰ ফলত ই ভাৰতত সৰ্বমুঠ ১৮.৭৫ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। মুক্তিৰ ৪ দিনৰ ভিতৰত সমগ্ৰ বিশ্বতে সৰ্বমুঠ ৪০.৫০ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰে।<ref>{{Cite web |last=জোগানি |first=ৰিশিল |date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham and Varshangalkku Shesham Box Office: Vishu releases continue the glory streak of Mollywood; Read on |trans-title=আৱেশম আৰু বৰ্ষাংগল্ক্কু শেশম বক্স অফিচ: বিষুৰ মুক্তিয়ে মলিউডৰ গৌৰৱ ধাৰাবাহিকভাৱে বজাই ৰাখিছে; পঢ়ক |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/aavesham-and-varshangalkku-shesham-box-office-vishu-releases-continue-the-glory-streak-of-mollywood-read-on-1295693 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240415123607/https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/aavesham-and-varshangalkku-shesham-box-office-vishu-releases-continue-the-glory-streak-of-mollywood-read-on-1295693 |archive-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=২০ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=PinkVilla }}</ref> ১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ লৈকে চলচ্চিত্ৰখনে সমগ্ৰ বিশ্বতে ৬৫ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=Aavesham box office collection: Fahadh Faasil starrer blockbuster grosses Rs 65 crore worldwide in first week |trans-title=আৱেশম বক্স অফিচ কালেকশ্বন: ফাহাদ ফাচিল অভিনীত ব্লকবাষ্টাৰখনে প্ৰথম সপ্তাহত বিশ্বজুৰি ৬৫ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰিছে |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/aavesham-box-office-collection-fahadh-faasil-starrer-blockbuster-grosses-65-crore-worldwide-in-first-week-1297102 |website=PinkVilla |date=১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240419102443/https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/aavesham-box-office-collection-fahadh-faasil-starrer-blockbuster-grosses-65-crore-worldwide-in-first-week-1297102 |url-status=live}}</ref> ২৪ এপ্ৰিল ২০২৪ লৈকে চলচ্চিত্ৰখনে ভাৰতীয় বক্স অফিচত ৫৯.৫০ কোটি টকা আৰু বিদেশৰ পৰা ৪০.৭৫ কোটি টকা (৪.৮৯ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰ) উপাৰ্জন কৰিছে। ইয়াৰ বিশ্বব্যাপী উপাৰ্জন হৈছে ১০০.২৫ কোটি টকা।<ref>{{Cite web |date=২৪ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham box office collections: Fahadh Faasil starrer Tops 100Cr Worldwide |trans-title=আৱেশম বক্স অফিচ কালেকশ্বন: ফাহাদ ফাচিল অভিনীত ছবিখনে বিশ্বজুৰি ১০০ কোটি অতিক্ৰম কৰিছে |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/aavesham-box-office-collections-fahadh-faasil-starrer-tops-100cr-worldwide-seventh-malayalam-film-to-do-so-1298754?amp |access-date=২১ অক্টোবৰ ২০২৪ |website=PINKVILLA }}</ref> ১৩ মে' ২০২৪ লৈকে চলচ্চিত্ৰখনে বিদেশৰ পৰা ৫৪ কোটি টকা (৬.৫০ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰ) উপাৰ্জন কৰিছে। ইয়াৰ বিশ্বব্যাপী উপাৰ্জন হৈছে প্ৰায় ১৫৪.৬০ কোটি টকা আৰু ভাৰতৰ পৰা ১০০.৬০ কোটি টকা। ই ভাৰতত ১০০ কোটি টকাতকৈ অধিক উপাৰ্জন কৰা তৃতীয়খন মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। ইয়াৰ আগৰ দুখন চলচ্চিত্ৰ আছিল ''[[২০১৮ (চলচ্চিত্ৰ)|২০১৮]]'' আৰু ''[[মঞ্জুম্মেল বয়জ]]''।<ref>{{Cite web |date=১৩ মে' ২০২৪ |title=Aavesham box office collections: 3rd Malayalam film to Gross 100Cr in India |trans-title=আৱেশম বক্স অফিচ কালেকশ্বন: ভাৰতত ১০০ কোটি উপাৰ্জন কৰা তৃতীয়খন মালয়ালম ছবি |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/aavesham-box-office-collections-fahadh-faasil-starrer-becomes-third-malayalam-film-to-top-100cr-in-india-1305172?amp |access-date=২১ অক্টোবৰ ২০২৪ |website=PINKVILLA }}</ref> ইয়াৰ বিশ্বব্যাপী উপাৰ্জন প্ৰায় ১৫৬ কোটি টকা বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |date=১ জানুৱাৰী २०२५ |title=Year Ender 2024: Top 10 highest-grossing Mollywood movies at worldwide box office; Manjummel Boys emerges victorious |trans-title=বছৰৰ শেষ ২০২৪: বিশ্বব্যাপী বক্স অফিচত শীৰ্ষ ১০ খন সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মলিউড চলচ্চিত্ৰ; মঞ্জুম্মেল বয়জ বিজয়ী হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/year-ender-2024-top-10-highest-grossing-mollywood-movies-at-worldwide-box-office-1362638 |access-date=১৬ জানুৱাৰী ২০২৫ |website=PINKVILLA }}</ref> == সন্মান == {| class="wikitable" |- ! বৰ্ষ ! বঁটা ! শ্ৰেণী ! প্ৰাপক(সকল) ! ফলাফল ! {{Abbr|প্ৰসংগ|তথ্যসূত্ৰ}} |- | ২০২৪ | [[মাজহাবিল এণ্টাৰটেইনমেণ্ট এৱাৰ্ডছ]] | এণ্টাৰটেইনাৰ অৱ দা ইয়েৰ – চলচ্চিত্ৰ | [[ফাহাদ ফাচিল]], [[নাজরিয়া নাজিম]] আৰু [[আনোৱাৰ ৰছিদ]] | {{won}} |<ref>{{cite news|title=Mazhavil Entertainment Awards 2024: Jagathy is ultimate entertainer; Urvashi, Sathyan Anthikad honoured|trans-title=মাজহাবিল এণ্টাৰটেইনমেণ্ট বঁটা ২০২৪: জগতী হৈছে চূড়ান্ত মনোৰঞ্জনকাৰী; উৰ্বশী, সত্যান অন্তিকাডক সন্মানিত কৰা হৈছে|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/08/21/mazhavil-entertainment-awards-jagathy-sreekumar-mohanlal-mammootty-amma.html|access-date=১৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৪|work=Manorama}}</ref> |} == চিকুৱেল == ''আৱেশম ২'' নামৰ এখন চিকুৱেল [[ছাজিন গোপু|ছাজিন গোপুৱে]] নিশ্চিত কৰিছে আৰু বৰ্তমান ইয়াৰ কাম চলি আছে।<ref>{{Cite web |date=২০ জানুৱাৰী ২০২৫ |title=Blockbuster Mollywood: Malayalam Cinema soars higher in Crore Club |trans-title=ব্লকবাষ্টাৰ মলিউড: মালয়ালম চিনেমা ক্ৰোৰ ক্লাৱত আৰু ওপৰলৈ উঠিছে |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/malayalam-cinema-box-office-boom-2024-1.10269647 |access-date=২৬ জানুৱাৰী ২০২৫ |website=English.Mathrubhumi }}</ref> == টোকা == {{notelist}} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{IMDb title|tt26660021}} [[শ্ৰেণী:২০২৪ চনৰ মালয়ালম ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় একচন কমেডী চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:বেংগালুৰুৰ পটভূমিত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:বেংগালুৰুত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:সুশিন শ্যামে সংগীত দিয়া চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০২৪ চনৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০২৪ চনৰ একচন কমেডী চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০২৪ চনৰ ব্লেক কমেডী চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:প্ৰতিশোধৰ বিষয়ে ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় গেংষ্টাৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০২৪ চনৰ কানাড়া ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:বিশ্ববিদ্যালয় আৰু মহাবিদ্যালয়ৰ পটভূমিত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰ]] jnnix7ivrbb6lw24fzsiscd9a7ak6cj 625683 625682 2026-08-09T23:20:38Z MS Sakib 25393 /* অভিনয় শিল্পী */ 625683 wikitext text/x-wiki {{Short description|জিথু মাধৱনৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ২০২৪ বৰ্ষৰ চলচ্চিত্ৰ}} {{Use dmy dates|date=এপ্ৰিল ২০২৪}} {{Infobox film | name = আৱেশম | image = Aavesham.jpg | caption = ছবিঘৰৰ মুক্তিৰ পোষ্টাৰ | director = [[জিথু মাধৱন]] | writer = জিথু মাধৱন | producer = {{ubl|[[নাজরিয়া নাজিম]]|[[আনোৱাৰ ৰছিদ]]|[[ফাহাদ ফাচিল]]<ref>{{cite web |url=https://cbfcindia.gov.in/cbfcAdmin/search-result.php?recid=Q0EwOTMwMDMyMDI0MDAwMTI= |title=Aavesham Certified UA |trans-title=আৱেশম চাৰ্টিফাইড ইউএ}}</ref>}} | starring = {{Plainlist| * [[ফাহাদ ফাচিল]]<br/>হিপষ্টাৰ<br/>মিথুন জয় শংকৰ<br/>ৰোশন শানৱাজ<br/>[[ছাজিন গোপু]]<br />[[মনচুৰ আলী খান (অভিনেতা)|মনচুৰ আলী খান]]<br/>মিধুট্টি }} | cinematography = [[সমীৰ তাহিৰ]] | editing = [[বিবেক হৰ্ষণ]] | music = [[সুশিন শ্যাম]] | studio = {{ubl | [[আনোৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ]] | [[ফাহাদ ফাচিল|ফাহাদ ফাচিল এণ্ড ফ্ৰেণ্ডছ]]}} | distributor = এ এণ্ড এ ৰিলিজ | released = {{film date|df=y|2024|04|11|}} | runtime = ১৫৯ মিনিট<ref>{{Cite web |title=CBFC {{!}} Search Film |trans-title=চিবিএফচি {{!}} চাৰ্চ ফিল্ম |url=https://cbfcindia.gov.in/cbfcAdmin/search-result.php?recid=Q0EwOTMwMDMyMDI0MDAwMTI= |access-date=১৮ জানুৱাৰী ২০২৫ |website=[[Central Board of Film Certification|চেন্ট্ৰেল ব'ৰ্ড অৱ ফিল্ম চাৰ্টিফিকেশন]]}}</ref> | country = ভাৰত | language = মালয়ালম | budget = {{INR|৩০ কোটি}}<ref name="Nasreen">{{Cite web |last=নছৰিন |first=ৰাইছা |date=২৬ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham Box Office Collection Day 15: Fahadh Faasil's Film Earns Rs 103 Crore |trans-title=আৱেশম বক্স অফিচ কালেকশন ডে ১৫: ফাহাদ ফাচিলৰ চলচ্চিত্ৰই ১০৩ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰিছে |url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/box-office/malayalam/aavesham-box-office-collection-day-15-article-109614765 |access-date=২০ মে' ২০২৪ |website=[[Times Now|টাইমচ নাও]] }}</ref> | gross = <!--Must be attributed to a reliable published source with an established reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb.--> }} '''''আৱেশম''''' ({{Translation|উত্তেজনা}}) হৈছে ২০২৪ চনৰ এখন ভাৰতীয় [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] ভাষাৰ ব্লেক কমেডী একচন চলচ্চিত্ৰ। ইয়াক ৰচনা আৰু পৰিচালনা কৰিছে [[জিথু মাধৱন|জিথু মাধৱনে]]। ইয়াক ফাহাদ ফাচিল এণ্ড ফ্ৰেণ্ডছ আৰু আনোৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ প্ৰযোজনা বেনাৰৰ অধীনত [[ফাহাদ ফাচিল]], নাজরিয়া নাজিম আৰু আনোৱাৰ ৰছিদে প্ৰযোজনা কৰিছে। চলচ্চিত্ৰখনত ফাহাদ ফাচিল, হিপষ্টাৰ, মিথুন জয় শংকৰ, ৰোশন শানৱাজ, ছাজিন গোপু, মনচুৰ আলী খান আৰু মিধুট্টিয়ে অভিনয় কৰিছে। চলচ্চিত্ৰখনৰ কাহিনী অনুসৰি [[বেংগালুৰু|বেংগালুৰুৰ]] তিনিজন যুৱকে মহাবিদ্যালয়ৰ উৎপীড়কৰ ওপৰত প্ৰতিশোধ ল'বলৈ এজন স্থানীয় গেংষ্টাৰৰ সৈতে বন্ধুত্ব কৰে। ২০২৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ''প্ৰডাকচন নং ১'' নামৰ অস্থায়ী শিৰোনামেৰে চলচ্চিত্ৰখনৰ আনুষ্ঠানিক ঘোষণা কৰা হৈছিল। কাৰণ এইখন ফাহাদ ফাচিল এণ্ড ফ্ৰেণ্ডছৰ প্ৰথম প্ৰকল্প আছিল। ইয়াৰ পিছৰ মে' মাহত আনুষ্ঠানিক শিৰোনামটো ঘোষণা কৰা হয়। একে মাহতে [[বেংগালুৰু|বাংগালোৰত]] মূল দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ হয় আৰু ইয়াৰ বেছিভাগ দৃশ্যগ্ৰহণ তাতে কৰা হৈছিল। নৱেম্বৰ মাহৰ শেষৰ ফালে দৃশ্যগ্ৰহণ সমাপ্ত হয়। চলচ্চিত্ৰখনৰ সংগীত সুশিন শ্যামে ৰচনা কৰিছে। ইয়াৰ দৃশ্যগ্ৰহণ সমীৰ তাহিৰে আৰু সম্পাদনা বিবেক হৰ্ষণে কৰিছে। ''আৱেশম'' ২০২৪ চনৰ ১১ এপ্ৰিলত ছবিঘৰত মুক্তি পায় আৰু সমালোচকৰ পৰা ব্যাপক প্ৰশংসা লাভ কৰে। চলচ্চিত্ৰখন ব্যৱসায়িকভাৱে সফল হয়। ই {{INR|৩০}} কোটি বাজেটৰ বিপৰীতে {{INR|১৫৬}} কোটিৰো অধিক উপাৰ্জন কৰে।<ref name="Nasreen"/> বৰ্তমান ই সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম আৰু ২০২৪ চনৰ তৃতীয় সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ। == কাহিনীভাগ == আজু, বিবি আৰু শান্তনে এৰোনটিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ ডিগ্ৰী পঢ়িবলৈ [[কেৰালা|কেৰালাৰ]] পৰা [[বেংগালুৰু|বেংগালুৰুলৈ]] আহে। এখন ব্যক্তিগত হোষ্টেলৰ (বিকে হোষ্টেল) মালিকে তেওঁলোকৰ পিতৃ-মাতৃক তাত থাকিবলৈ সন্মত কৰায় আৰু সতৰ্ক কৰি দিয়ে যে মহাবিদ্যালয়খনৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকল বন্ধুত্বপূৰ্ণ নহয়। সোনকালেই তেওঁলোকে কুট্টি নামৰ এজন মানসিকভাৱে অসুস্থ জ্যেষ্ঠ ছাত্ৰ আৰু তেওঁৰ গেঙৰ দ্বাৰা উৎপীড়নৰ সন্মুখীন হয়। তেওঁলোকক অপহৰণ কৰি এটা গেৰেজলৈ নি অমানুষিকভাৱে প্ৰহাৰ আৰু অপমান কৰা হয়। বিবি আৰু আজুৱে ঘটনাটো পাহৰিবলৈ চেষ্টা কৰে যদিও বিফল হয়। আজুৱে প্ৰতিশোধ ল'বলৈ বিচাৰে আৰু গেংষ্টাৰৰ সন্ধানত বন্ধুসকলক লগত লৈ কেইবাখনো বাৰলৈ যায়। শেষত তেওঁলোকে ৰঞ্জিত "ৰংগা" গংগাধৰণ নামৰ এজন শক্তিশালী আৰু অস্বাভাৱিক আচৰণৰ মালায়ালী-[[কানাড়া|কানাড়া]] গেংষ্টাৰৰ সৈতে বন্ধুত্ব গঢ়ি তোলে। লগতে তেওঁৰ শক্তিশালী আৰু হাস্যৰসিক সহচৰ আম্বানৰ সৈতেও তেওঁলোকৰ বন্ধুত্ব হয়। তেওঁলোকে ৰংগাৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ হয়। ৰংগা আচলতে এজন ভাল মনৰ মানুহ আৰু তেওঁ ল'ৰাকেইজনক আৰু নিজৰ অনুগামীসকলক সুৰক্ষা প্ৰদান কৰে। অৱশ্যে, তেওঁ নিজৰ প্ৰয়াত মাতৃক দিয়া প্ৰতিশ্ৰুতিৰ বাবে নিজে কোনো হিংসাত্মক কাৰ্যত অংশগ্ৰহণ নকৰে। ৰংগাই তেওঁলোকক পঢ়া-শুনাত মনোযোগ দিবলৈ কয়। কিন্তু ল'ৰাকেইজনে ৰংগাৰ সৈতে সম্পৰ্ক দৃঢ় কৰাৰ সুযোগ হিচাপে তেওঁৰ লগত কাজিয়াবোৰলৈ যাবলৈ জেদ ধৰে। আম্বানেও ল'ৰাকেইজনক ৰংগাৰ অতীতৰ কাহিনী শুনায়। সেইবোৰত ৰংগাই কেনেকৈ হিংসাত্মক কাৰ্যত লিপ্ত আছিল আৰু নিজৰ ভায়েকক হত্যা কৰি ঘৰৰ পাকঘৰত পুতি থৈছিল, সেই কথা বৰ্ণনা কৰে। আনকি ভায়েকৰ তেজেৰে বেৰত ৰং কৰাৰ কথাও কয়। যেতিয়া বিবিযে কুট্টিৰ লগত হোৱা ঘটনাটোৰ বিষয়ে ৰংগাক জনায়, তেতিয়া ৰংগা আৰু তেওঁৰ গেঙে মহাবিদ্যালয়ৰ [[হোলী|হোলীৰ]] উৎসৱৰ মাজতে কুট্টি আৰু তেওঁৰ গেঙক সকলোৰে আগত বেয়াকৈ প্ৰহাৰ কৰে। এদিন ৰাতি ৰংগাৰ লগত ফুৰিবলৈ যোৱাৰ পিছত বিবিযে নিজৰ ফোনটো ৰংগাৰ গাড়ীত এৰি থৈ আহে। সাধাৰণতে তেওঁলোকে বাৰলৈ বা কাজিয়া হোৱা ঠাইলৈ গৈছিল। পিছদিনা পুৱা বিবিৰ মাকে ফোন কৰে। ৰংগাই ফোনটো ধৰে। বিবিৰ মাকে ৰংগাক জনায় যে বিবিযে ৰংগাক নিজৰ ককায়েকৰ দৰে জ্ঞান কৰে বুলি কৈছিল। এই কথাই ল'ৰাকেইজনৰ প্ৰতি ৰংগাৰ মৰম আৰু বৃদ্ধি কৰে। ৰংগাই তেওঁলোকক নিজৰ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ, বন্দুক দেখুৱায় আৰু বিভিন্ন কাজিয়ালৈ লৈ যায়। তেওঁ বিশ্বাস কৰিছিল যে এনে কৰিলে তেওঁলোক সুখী হ'ব। পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হ'ব নোৱাৰা আৰু ৰংগাৰ সৈতে থকা সম্পৰ্কৰ বাবে তিনিওজনে মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা বহিস্কৃত হোৱাৰ উপক্ৰম হয়। কিন্তু ভৱিষ্যতৰ সকলো পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হোৱা আৰু গুণ্ডা বন্ধুবৰ্গক মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা আঁতৰাই ৰখাৰ চৰ্তত তেওঁলোকক দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে সুযোগ দিয়া হয়। ৰংগাৰ সৈতে থকা সম্পৰ্কই তেওঁলোকৰ পঢ়া-শুনাত প্ৰভাৱ পেলাবলৈ আৰম্ভ কৰে। ৰংগাই তেওঁলোকক নিজৰ কাজিয়া আৰু পাৰ্টিৰ জীৱনশৈলীত জড়িত কৰি ৰাখে। এদিন ৰাতি তিনিওজনে উপলব্ধি কৰে যে ৰংগাই তেওঁলোকক থাকিবলৈ দিয়া ঘৰটোৰ পাকঘৰত এটা মৃতদেহ পোত খাই আছে। সেয়া আছিল ৰংগাৰ নিজৰ ভায়েকৰ মৃতদেহ, যাক ৰংগাই নিজেই হত্যা কৰিছিল। এই কথা আম্বানে তেওঁৰ কাহিনীত গৌৰৱেৰে কৈছিল। এই কথা আৱিষ্কাৰ কৰাৰ পিছত তেওঁলোকে সেই ঘৰটোত থাকিবলৈ ভয় কৰে আৰু ঘৰটোৰ পৰা আঁতৰি থাকিবলৈ সকলো প্ৰকাৰৰ চেষ্টা চলায়। তেওঁলোকৰ চিন্তা তেতিয়া আৰু বাঢ়ি যায় যেতিয়া তেওঁলোকে পুৰণি হোষ্টেললৈ যায়। ৱাৰ্ডেনে তেওঁলোকক ঋণ লোৱা লোকসকলক ভাবুকি দি ধন আদায় কৰিবলৈ তেওঁৰ লগত যাবলৈ অনুৰোধ কৰে। ইয়াৰ অৰ্থ আছিল যে ৰংগাৰ সৈতে থকাৰ বাবে ল'ৰাকেইজন গুণ্ডাত পৰিণত হৈছে বুলি মানুহে ভাবিছিল। ইয়াৰ পিছতে তেওঁলোকক ৰেড্ডীয়ে অপহৰণ কৰে। ৰেড্ডী আছিল ৰংগাৰ প্ৰাক্তন বছ। ৰেড্ডীয়ে ৰংগাক তেওঁৰ পৰিচয় চুৰি কৰাৰ অভিযোগ কৰে আৰু ৰংগাক হত্যা কৰিবলৈ তেওঁলোকৰ সহায় বিচাৰে। ৰেড্ডীয়ে তেওঁলোকক এখন ভিজিটিং কাৰ্ড দিয়ে আৰু ৰংগা অকলে থকাৰ সময়ত ফোন কৰিবলৈ কয়। তেওঁলোক অতিশয় হতাশ হৈ পৰে আৰু ৰংগাৰ দৰে গুণ্ডা হোৱাৰ পৰা বাচিবলৈ তেওঁৰ লগত সম্পৰ্ক শেষ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। তেওঁলোকে ৰংগাৰ পৰা আঁতৰি থাকি সকলো পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হ'বলৈ পঢ়া-শুনা কৰাৰ পৰিকল্পনাৰ বিষয়ে ৰংগাক জনাবলৈ চেষ্টা কৰে। কিন্তু তেওঁলোকে ৰংগাক তেওঁৰ গেং এৰিব বিচৰা দুজন '[[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]' সদস্যক হত্যাৰ ভাবুকি দিয়া দেখি ভয় খায়। ভয়তে আৰু ঘৰটোত থাকিব নোৱাৰি, তিনিওজনে ফোন চুইচ অফ কৰে আৰু তুমকুৰৰ এখন বেলেগ হোষ্টেললৈ গুচি যায়। তাত তেওঁলোকে শান্তিত পঢ়া-শুনা কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইফালে, ল'ৰাকেইজনক কোনোবাই অপহৰণ বা আঘাত কৰা বুলি ৰংগাই ভয় খায় আৰু ব্যাকুলভাৱে তেওঁলোকক বিচাৰিবলৈ ধৰে। তেওঁলোকক বিচাৰি উলিয়াবলৈ ৰংগাই কৰা অপ্ৰাণ চেষ্টা দেখি বিবিযে অৱশেষত সকলো কথা স্বীকাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। বিবিযে ৰংগাক জনায় যে তেওঁলোকে কেৱল কুট্টি আৰু তেওঁৰ গেঙক আঁতৰাই ৰাখিবলৈহে তেওঁৰ লগত বন্ধুত্ব কৰিছিল। লগতে সেই সাক্ষাৎকাৰৰ পিছত তেওঁলোকৰ জীৱনত কেনেকৈ নেতিবাচক প্ৰভাৱ পৰিছিল, সেই কথাও কয়। বুকু ভগা অৱস্থাত ৰংগাই নিজৰ গেঙক ঘৰলৈ মাতি পঠায়। ভয়ভীত তিনিওজনে নিজৰ প্ৰাণৰ মমতাত ৰংগাক তেওঁলোকৰ জীৱনৰ পৰা আঁতৰাবলৈ ৰেড্ডী আৰু তেওঁৰ গেঙক মাতি আনে। ৰংগাৰ গেং অহাৰ আগতেই ৰেড্ডী আৰু তেওঁৰ গুণ্ডাসকল উপস্থিত হয়। ৰংগাই বুজি পায় যে ল'ৰাকেইজনে তেওঁৰ লগত বিশ্বাসঘাতকতা কৰিছে। তেওঁলোকৰ প্ৰতাৰণাত ব্যথিত হৈ ৰংগাই মাতৃক দিয়া অহিংসাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি ভংগ কৰে। তেওঁ ভয়ংকৰ ৰূপ ধাৰণ কৰে আৰু ৰেড্ডীৰ সকলো গুণ্ডাৰ লগতে ৰেড্ডীকো হত্যা কৰে। তাৰ পিছত তেওঁ ল'ৰাকেইজনক হত্যাৰ ভাবুকি দি ঘৰটোৰ ইমূৰৰ পৰা সিমূৰলৈ খেদি ফুৰে। সেই সময়লৈকে ৰংগাৰ গুণ্ডাসকলো ঘৰত উপস্থিত হয়। তেওঁলোকো ল'ৰাকেইজনক হত্যা কৰিবলৈ সাজু আছিল। কিন্তু ৰংগাই ঘৰটো ভিতৰৰ পৰা তলা মাৰি দিয়ে। তেওঁ কান্দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁ কয় যে তেওঁ ল'ৰাকেইজনক নিজৰ লগত ৰাখিছিল কাৰণ তেওঁৰ জীৱনত কোনেও তেওঁৰ ইমান ওচৰ চাপি অহা নাছিল। মানুহ কেৱল ধন বা বিনামূলীয়া মদৰ প্ৰয়োজন হ'লেহে তেওঁৰ ওচৰলৈ আহিছিল। নিজৰ ভুল বুজি পাই ল'ৰাকেইজনে ৰংগাৰ ওচৰত ক্ষমা বিচাৰে। ৰংগাই অসন্তুষ্টিৰে তেওঁলোকক এৰি দিয়ে। তেওঁ জনাই দিয়ে যে তেওঁ আৰু তেওঁৰ গেঙে তেওঁলোকৰ লগত সম্পৰ্ক শেষ কৰিছে আৰু লগতে পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হ'বলৈ ভাবুকি দিয়ে। আজু আৰু বিবিযে এখন কাকতত উত্তীৰ্ণ হ'ব নোৱাৰে। আনহাতে শান্তনে সকলো কাকতত উত্তীৰ্ণ হয়। মহাবিদ্যালয়ৰ বাহিৰত তেওঁলোকে ৰংগা (ৰংগাই এতিয়া নিজৰ নতুন পৰিচয় দেখুৱাবলৈ সম্পূৰ্ণ ক'লা পোছাক পিন্ধিছিল) আৰু তেওঁৰ গেঙৰ সন্মুখীন হয়। ৰংগাই আজু আৰু বিবি পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হ'ব নোৱাৰাৰ বাবে হাস্যৰসিকভাৱে তেওঁলোকক শাস্তি দিয়ে। তেওঁলোকে লাঠী লৈ আজু আৰু বিবিৰ পিছলৈ দৌৰে। == অভিনয় শিল্পী == * [[ফাহাদ ফাচিল]] - ৰঞ্জিত গংগাধৰণ ওৰফে "ৰংগা", [[বেংগালুৰু|বেংগালুৰুৰ]] এজন [[মালায়ালী লোক|মালায়ালী]]-[[কানাড়া|কানাড়া]] গেংষ্টাৰ হিচাপে * [[ছাজিন গোপু]] - আম্বান, ৰংগাৰ দ্বিতীয় প্ৰধান হিচাপে * হিপষ্টাৰ - আজাস "আজু" ভাসি হিচাপে * মিথুন জয় শংকৰ - বিবিন "বিবি" প্ৰকাশ হিচাপে * ৰোশন শানৱাজ - শান্তকুমাৰণ "শান্তন" হিচাপে * মিধুট্টি - কুট্টি হিচাপে * নীৰজা ৰাজেন্দ্ৰণ - বিবিৰ মাতৃ হিচাপে * তংকম মোহন - ৰংগাৰ মাতৃ হিচাপে * [[পূজা মোহনৰাজ]] - বিউটি হিচাপে * প্ৰীতি ভৰদ্বাজ - চুইটি হিচাপে * প্ৰমোদ ভেলিয়ানাড - ৰংগাৰ সম্পৰ্কীয় ভায়েক হিচাপে * [[আশীষ বিদ্যাৰ্থী]] - ইঞ্জিনিয়াৰিং মহাবিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী সঞ্চালক হিচাপে * [[মনচুৰ আলী খান (অভিনেতা)|মনচুৰ আলী খান]] - ৰেড্ডী, এজন প্ৰভাৱশালী [[তেলেগু লোক|তেলেগু]] গেংষ্টাৰ আৰু ৰংগাৰ প্ৰাক্তন বছ হিচাপে * শ্ৰীজিৎ বাবু - বালা কৃষ্ণন "বিকে" হিচাপে * কৃষ্ণ কুমাৰ - নানজাপ্পা, ৰংগাৰ সহায়ক হিচাপে * ফ্ৰীষ্টাইল কৃষ্ণ - ব্ৰুচ লী, ৰংগাৰ সহায়ক হিচাপে * হিমাংশু - জেকি, ৰংগাৰ সহায়ক হিচাপে == প্ৰযোজনা == === বিকাশ === ২০২৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত [[জিথু মাধৱন|জিথু মাধৱনে]] তেওঁৰ দ্বিতীয়খন চলচ্চিত্ৰৰ কথা ঘোষণা কৰে। ইয়াত [[ফাহাদ ফাচিল|ফাহাদ ফাচিলে]] অভিনয় কৰিছিল। ফাহাদে তেওঁৰ প্ৰযোজনা প্ৰতিষ্ঠান [[ফাহাদ ফাচিল|ফাহাদ ফাচিল এণ্ড ফ্ৰেণ্ডছ]] আৰু [[আনোৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ|আনোৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছৰ]] জৰিয়তে চলচ্চিত্ৰখনৰ সহ-প্ৰযোজনাও কৰিছিল।<ref>{{Cite news |date=৯ মাৰ্চ ২০২৩ |title=Fahadh Faasil, Jithu Madhavan, Nazriya Nazim, Sameer Thahir and Anwar Rasheed to collaborate on a new project. Read details here |trans-title=ফাহাদ ফাচিল, জিথু মাধৱন, নাজরিয়া নাজিম, সমীৰ তাহিৰ আৰু আনোৱাৰ ৰছিদে এটা নতুন প্ৰকল্পত একেলগে কাম কৰিব। ইয়াত সবিশেষ পঢ়ক |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/fahadh-faasil-jithu-madhavan-nazriya-nazim-sameer-thahir-and-anwar-rasheed-to-collaborate-on-a-new-project-read-details-here/articleshow/98517905.cms?from=mdr |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240406213143/https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/fahadh-faasil-jithu-madhavan-nazriya-nazim-sameer-thahir-and-anwar-rasheed-to-collaborate-on-a-new-project-read-details-here/articleshow/98517905.cms?from=mdr |archive-date=৬ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Economic Times }}</ref><ref name=":0">{{Cite web |date=৯ মাৰ্চ ২০২৩ |title=Star couple Fahadh, Nazriya team up for 'Romancham' director's next |trans-title=তাৰকা দম্পতী ফাহাদ, নাজরিয়াই 'ৰোমাঞ্চম'ৰ পৰিচালকৰ পৰৱৰ্তী ছবিৰ বাবে হাত মিলাইছে |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2023/03/09/fahadh-faasil-nazriya-jithu-madhavan.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230310114832/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2023/03/09/fahadh-faasil-nazriya-jithu-madhavan.html |archive-date=১০ মাৰ্চ ২০২৩ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২৩ |website=Manorama Online}}</ref> ২০২৩ চনৰ মে' মাহত চলচ্চিত্ৰখনৰ শিৰোনাম ''আৱেশম'' বুলি ঘোষণা কৰা হয়। মাধৱনে ২০২২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহৰ আৰম্ভণিতে চিত্ৰনাট্য লিখিছিল আৰু ২০২৩ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। সেই সময়ছোৱাত তেওঁৰ প্ৰথম চলচ্চিত্ৰ ''[[ৰোমাঞ্চম]]'' (২০২২) ২০২২ চনৰ অক্টোবৰৰ পৰা ২০২৩ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীলৈ পিছুৱাই দিয়া হৈছিল।<ref name=":1">{{Cite news |date=৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |title='Aavesham' has no connections with 'Romancham', says director Jithu Madhavan |trans-title='আৱেশম'ৰ লগত 'ৰোমাঞ্চম'ৰ কোনো সম্পৰ্ক নাই, পৰিচালক জিথু মাধৱনৰ মন্তব্য |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/aavesham-has-no-connections-with-romancham-says-director-jithu-madhavan/articleshow/109163543.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410201537/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/aavesham-has-no-connections-with-romancham-says-director-jithu-madhavan/articleshow/109163543.cms |archive-date=১০ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> অৱশ্যে প্ৰথমে খবৰ ওলাইছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখন ''ৰোমাঞ্চম''ৰ এটা স্পিন-অফ। পিছলৈ মাধৱনে স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে ''আৱেশম'' এখন সুকীয়া চলচ্চিত্ৰ আৰু ইয়াৰ লগত ''ৰোমাঞ্চম''ৰ কোনো সম্পৰ্ক নাই।<ref name=":1" /> কাৰিকৰী দলটোত সংগীত পৰিচালক হিচাপে [[সুশিন শ্যাম]], চিনেমাট'গ্ৰাফাৰ হিচাপে [[সমীৰ তাহিৰ]], সম্পাদক হিচাপে [[বিবেক হৰ্ষণ]] আৰু প্ৰডাকচন ডিজাইনাৰ হিচাপে অশ্বিনী কালে আছিল।<ref name=":0" /> === অভিনয় শিল্পী === ফাহাদে [[বেংগালুৰু|বাংগালোৰৰ]] এজন গেংষ্টাৰ ৰংগাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=Ranga in 'Aavesham' is not a spin-off of Chemban Vinod's character in 'Romancham', clarifies director |trans-title='আৱেশম'ৰ ৰংগা 'ৰোমাঞ্চম'ত চেম্বন বিনোদৰ চৰিত্ৰৰ স্পিন-অফ নহয় বুলি পৰিচালকে স্পষ্ট কৰিছে |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/10/aavesham-malayalam-movie-fahadh-faasil-character-romancham-chemban-vinod.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410101626/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/10/aavesham-malayalam-movie-fahadh-faasil-character-romancham-chemban-vinod.html |archive-date=১০ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Manorama Online}}</ref> ২০২৩ চনৰ মে' মাহত চলচ্চিত্ৰখনৰ নিৰ্মাণৰ সময়ত ফাদ হোৱা এখন ছবিত তেওঁক ডাঠ আৰু কেঁকোৰা গোঁফৰ সৈতে সম্পূৰ্ণ বগা পোছাকত দেখা গৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Fahadh Faasil's gritty look in Aavesham revealed, is this why he didn't promote Pachuvum Athbutha Vilakkum? |trans-title=আৱেশমত ফাহাদ ফাচিলৰ কঠোৰ ৰূপ প্ৰকাশ, এইবাবেই তেওঁ পাচুভুম আথবুথা ভিলাক্কুমৰ প্ৰচাৰ কৰা নাছিল নেকি? |url=https://www.ottplay.com/news/fahadh-faasils-gritty-look-in-aavesham-revealed-is-this-why-he-didnt-promote-pachuvum-athbutha-vilakkum/5a3039dda5362 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608051253/https://www.ottplay.com/news/fahadh-faasils-gritty-look-in-aavesham-revealed-is-this-why-he-didnt-promote-pachuvum-athbutha-vilakkum/5a3039dda5362 |archive-date=৮ জুন ২০২৩ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=OTTPlay }}</ref> [[ফাহাদ ফাচিল|ফাহাদে]] জনাইছিল যে তেওঁ আগতে এনে চৰিত্ৰত অভিনয় কৰা নাছিল। সেইবাবেই তেওঁ কাহিনীটোত সন্মতি দিছিল। তেওঁ লগতে কয়, "জিথুৱে [মাধৱন] মোক ৰংগা কেনেকুৱা হ'ব সেই সম্পৰ্কে এটা অতি স্পষ্ট ধাৰণা দিছিল। অৱশ্যে আমি চলচ্চিত্ৰখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ কৰাৰ পিছতহে ৰূপ আৰু পোছাক চূড়ান্ত কৰিছিলোঁ।"<ref name=":2">{{Cite web |title=Those who didn't like Romancham will surely like 'Aavesham': Jithu Madhavan |trans-title=যিসকলে ৰোমাঞ্চম বেয়া পাইছিল তেওঁলোকে নিশ্চয় 'আৱেশম' ভাল পাব: জিথু মাধৱন |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/10/aavesham-malayalam-movie-jithu-madhavan-fahadh-faasil.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410101257/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/10/aavesham-malayalam-movie-jithu-madhavan-fahadh-faasil.html |archive-date=১০ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Manorama Online}}</ref> তেওঁৰ আগৰ চলচ্চিত্ৰসমূহৰ তুলনাত ফাহাদৰ চৰিত্ৰটো এই চলচ্চিত্ৰখনত যথেষ্ট উচ্চস্বৰৰ আছিল। তেওঁ চহৰৰ গেংষ্টাৰসকলৰ দৰে [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] আৰু [[কানাড়া]] ভাষাৰ মিশ্ৰণত কথা পাতিছিল।<ref name=":2" /> আগতে ''ৰোমাঞ্চম''ত অভিনয় কৰা [[ছাজিন গোপু|ছাজিন গোপুক]] চলচ্চিত্ৰখনত এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ চৰিত্ৰ দিয়া হৈছিল। লগতে [[মনচুৰ আলী খান (অভিনেতা)|মনচুৰ আলী খান]] আৰু [[আশীষ বিদ্যাৰ্থী|আশীষ বিদ্যাৰ্থীয়ে]] সহযোগী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref name=":3">{{Cite news |date=২৬ জানুৱাৰী ২০২৪ |title='Aavesham' teaser: Fahadh Faasil, Jithu Madhavan promise a wacky ride |trans-title='আৱেশম'ৰ টিজাৰ: ফাহাদ ফাচিল, জিথু মাধৱনৰ এক অদ্ভুত যাত্ৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/aavesham-teaser-fahadh-faasil-jithu-madhavan-promise-a-wacky-ride/article67779459.ece |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228090020/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/aavesham-teaser-fahadh-faasil-jithu-madhavan-promise-a-wacky-ride/article67779459.ece |archive-date=২৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=[[The Hindu]] |issn=0971-751X}}</ref> প্ৰণৱ ৰাজ - হিপষ্টাৰ, মিথুন জয় শংকৰ, ৰোশন শানৱাজ আৰু মিধুট্টিকে ধৰি কেইবাজনো নৱাগতেও চলচ্চিত্ৰখনত অভিনয় কৰিছিল।<ref name=":3" /> === দৃশ্যগ্ৰহণ === ঘোষণা কৰা দিনটোতেই [[বেংগালুৰু|বাংগালোৰত]] [[মূল দৃশ্যগ্ৰহণ]] আৰম্ভ হৈছিল।<ref name=":0" /> চলচ্চিত্ৰখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ [[বেংগালুৰু|বাংগালোৰ]] আৰু ইয়াৰ উপকণ্ঠ অঞ্চলত বহুলভাৱে কৰা হৈছিল। ২০২৩ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইয়াৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য সম্পূৰ্ণ হয়।<ref>{{Cite news |date=১৬ ডিচেম্বৰ ২০২৪ |title=Fahadh Faasil's 'Aavesham' to come out in theatres in April 2024 |trans-title=ফাহাদ ফাচিলৰ 'আৱেশম' ২০২৪ চনৰ এপ্ৰিলত ছবিঘৰত মুক্তি পাব |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/fahadh-faasils-aavesham-to-come-out-in-theatres-in-april-2024/article67644626.ece |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231218212635/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/fahadh-faasils-aavesham-to-come-out-in-theatres-in-april-2024/article67644626.ece |archive-date=১৮ ডিচেম্বৰ ২০২৩ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Hindu |issn=0971-751X}}</ref> === সাজ-সজ্জা === [[মাচাৰ হামছা|মাচাৰ হামছাই]] চলচ্চিত্ৰখনৰ [[সাজ-সজ্জা ডিজাইনাৰ]] হিচাপে কাম কৰিছিল। সমগ্ৰ চলচ্চিত্ৰখনতে ফাহাদৰ চৰিত্ৰ ৰংগাই সোণৰ চেইনৰ সৈতে সম্পূৰ্ণ বগা পোছাক পৰিধান কৰিছিল। কেৱল ক্লাইমেক্সৰ দৃশ্যসমূহত ফাহাদে সম্পূৰ্ণ ক'লা পোছাক পৰিধান কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Fahadh Faasil transforms into rowdy leader for Jithu Madhavan's 'Aavesham' |trans-title=জিথু মাধৱনৰ 'আৱেশম'ৰ বাবে গুণ্ডা নেতালৈ ৰূপান্তৰিত ফাহাদ ফাচিল |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2023/08/26/fahadh-faasil-jithu-madhavan-new-movie-aavesham.html |access-date=২৪ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Onmanorama |archive-date=২৪ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424163810/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2023/08/26/fahadh-faasil-jithu-madhavan-new-movie-aavesham.html |url-status=live}}</ref> ৰংগাৰ কম বয়সৰ চৰিত্ৰটোৱে চুলি চুটি কৰি কাটিছিল আৰু এটা [[উইণ্ডব্ৰেকাৰ]] পিন্ধিছিল। ইয়াৰ ৰূপটো ফৰাচী সংগীত যুঁটি [[দ্য ব্লেজ (বেণ্ড)|দ্য ব্লেজৰ]] ছিংগল "টেৰিটৰী" (২০১৭)ৰ [[মিউজিক ভিডিঅ'|মিউজিক ভিডিঅ'টোত]] থকা [[ডালি বেনছালাহ|ডালি বেনছালাহৰ]] ৰূপৰ লগতে ব্ৰিটিছ বক্সাৰ [[নাছিম হামেদ|নাছিম হামেদৰ]] সৈতে মিলি যায়।<ref>{{Cite web |title=Young 'Ranga' in 'Aavesham' looks inspired by these cultural icons. Will it get a spinoff? |trans-title='আৱেশম'ত যুৱ 'ৰংগা'ক এই সাংস্কৃতিক আইকনসমূহৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হোৱা যেন লাগে। ইয়াৰ স্পিনঅফ হ'বনে? |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/24/fahadh-faasil-character-young-ranga-aavesham-inspiration-the-blaze-prince-naseem-hamed.html |access-date=২৪ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Onmanorama |archive-date=২৪ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424163808/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/24/fahadh-faasil-character-young-ranga-aavesham-inspiration-the-blaze-prince-naseem-hamed.html |url-status=live}}</ref> == সংগীত == {{Main|আৱেশম (সংগীত)}} চলচ্চিত্ৰখনৰ সংগীত [[সুশিন শ্যাম|সুশিন শ্যামে]] ৰচনা কৰিছিল আৰু গীতৰ কথা [[বিনায়ক শশীকুমাৰ|বিনায়ক শশীকুমাৰে]] লিখিছিল। ইয়াত স্বতন্ত্ৰ শিল্পীসকলৰ দ্বাৰা পৰিৱেশন কৰা নটা গীত আছিল।<ref name=":02">{{Cite web |title=Aavesham {{ndash}} Sushin Shyam explains why he has high hopes for the Fahadh Faasil-starrer, just like Manjummel Boys |trans-title=আৱেশম {{ndash}} মঞ্জুম্মেল বয়জৰ দৰে ফাহাদ ফাচিল অভিনীত ছবিখনৰ বাবে তেওঁৰ কিয় উচ্চ আশা আছে সুশিন শ্যামে বৰ্ণনা কৰিছে |url=https://www.ottplay.com/news/aavesham-sushin-shyam-explains-why-he-has-high-hopes-for-the-fahadh-faasil-starrer-just-like-manjummel-boys/526b106108890 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412023533/https://www.ottplay.com/news/aavesham-sushin-shyam-explains-why-he-has-high-hopes-for-the-fahadh-faasil-starrer-just-like-manjummel-boys/526b106108890 |archive-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৭ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=OTTPlay }}</ref> চাৰিটা ছিংগল: "জাডা", "গালাট্টা", "[[ইলুমিনাটি (২০২৪ গীত)|ইলুমিনাটি]]" আৰু "মাথাপিতাক্কলে" মুক্তি পোৱাৰ পিছত ২০২৪ চনৰ ১৯ এপ্ৰিলত [[থিংক মিউজিক|থিংক মিউজিকে]] চাউণ্ডট্ৰেকটো মুকলি কৰে।<ref>{{Cite web |last=শ্যাম |first=সুশিন |author-link=সুশিন শ্যাম |date=১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham (Original Motion Picture Soundtrack) |trans-title=আৱেশম (অৰিজিনেল মোচন পিকচাৰ চাউণ্ডট্ৰেক) |url=https://music.apple.com/us/album/aavesham-original-motion-picture-soundtrack/1742153570 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240419180420/https://music.apple.com/us/album/aavesham-original-motion-picture-soundtrack/1742153570 |archive-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |publisher=[[Think Music|থিংক মিউজিক]] |via=[[Apple Music|এপল মিউজিক]]}}</ref> == মুক্তি == === ছবিঘৰ === ''আৱেশম'' ২০২৪ চনৰ ১১ এপ্ৰিলত [[ঈদ-উল-ফিতৰ]] আৰু [[বিহু|বিষু]] সপ্তাহান্তত ছবিঘৰত মুক্তি পায়।<ref name=":4">{{Cite web |date=১১ মাৰ্চ ২০২৪ |title=Fahadh Faasil confirms Aavesham release date with explosive new poster. See here |trans-title=বিস্ফোৰক নতুন পোষ্টাৰৰ সৈতে আৱেশমৰ মুক্তিৰ তাৰিখ নিশ্চিত কৰিলে ফাহাদ ফাচিলে। ইয়াত চাওক |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/fahadh-faasil-confirms-aavesham-release-date-with-explosive-new-poster-see-here-9208485/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240317032235/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/fahadh-faasil-confirms-aavesham-release-date-with-explosive-new-poster-see-here-9208485/ |archive-date=১৭ মাৰ্চ ২০২৪ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The Indian Express }}</ref><ref>{{Cite news |date=১১ মাৰ্চ ২০২৪ |title=It's official! Fahadh Faasil's 'Aavesham' to hit the big screens on April 11 |trans-title=অফিচিয়েল! ফাহাদ ফাচিলৰ 'আৱেশম' ১১ এপ্ৰিলত ডাঙৰ পৰ্দালৈ আহিব |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/its-official-fahadh-faasils-aavesham-to-hit-the-big-screens-on-april-11/articleshow/108400322.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240327111804/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/its-official-fahadh-faasils-aavesham-to-hit-the-big-screens-on-april-11/articleshow/108400322.cms |archive-date=২৭ মাৰ্চ ২০২৪ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Times of India }}</ref> ইয়াৰ পূৰ্বে [[ওনাম]] (২৫ আগষ্ট ২০২৩) আৰু [[বৰদিন|খ্ৰীষ্টমাছ]] সপ্তাহান্তত (২২ ডিচেম্বৰ ২০২৩) ছবিঘৰত মুক্তি দিয়াৰ কথা আছিল।<ref>{{Cite web |last=মাধৱ |first=বিঘ্নেশ |date=১ জুন ২০২৩ |title=Fahadh Faasil-Jithu Madhavan film pulls out of Onam race? |trans-title=ফাহাদ ফাচিল-জিথু মাধৱনৰ চলচ্চিত্ৰই ওনামৰ দৌৰৰ পৰা নাম প্ৰত্যাহাৰ কৰিছে নেকি? |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/Jun/01/fahadh-faasil-jithu-madhavan-film-pulls-out-of-onam-race-44143.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608140345/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/Jun/01/fahadh-faasil-jithu-madhavan-film-pulls-out-of-onam-race-44143.html |archive-date=৮ জুন ২০২৩ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Cinema Express }}</ref> কিন্তু ২০২৩ চনৰ জুলাই মাহত ফাহাদে ঘোষণা কৰে যে ২০২৪ চনৰ প্ৰথম ত্ৰৈমাসিকত চলচ্চিত্ৰখন মুক্তি দিয়া হ'ব।<ref>{{Cite web |title=Fahadh Faasil shares release plans of Aavesham and Odum Kuthira Chaadum Kuthira |trans-title=আৱেশম আৰু ওদুম কুথিৰা ছাডুম কুথিৰাৰ মুক্তিৰ পৰিকল্পনা শ্বেয়াৰ কৰিছে ফাহাদ ফাচিলে |url=https://www.ottplay.com/news/fahadh-faasil-shares-release-plans-of-aavesham-and-odum-kuthira-chaadum-kuthira/218559b9a2490 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411064407/https://www.ottplay.com/news/fahadh-faasil-shares-release-plans-of-aavesham-and-odum-kuthira-chaadum-kuthira/218559b9a2490 |archive-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=OTTPlay }}</ref> ইয়াৰ বৰ্তমানৰ মুক্তিৰ তাৰিখ ডিচেম্বৰ মাহত ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref name=":4" /> সমগ্ৰ ভাৰততে চলচ্চিত্ৰখন এ এণ্ড এ ৰিলিজে বিতৰণ কৰে। আনহাতে ফাৰ্ছ ফিল্মছে বহিঃৰাষ্ট্ৰৰ ছবিঘৰৰ অধিকাৰ লাভ কৰে।<ref name=":4" /> কেইবাখনো প্ৰকাশন আৰু উদ্যোগৰ সূত্ৰই ''আৱেশম''ক "২০২৪ চনৰ আটাইতকৈ প্ৰত্যাশিত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ"সমূহৰ ভিতৰত এখন হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰিছিল।{{efn|একাধিক তথ্যসূত্ৰৰ ভিত্তিত।<ref>{{Cite web |title=From 'Aadujeevitham' to 'Malaikottai Vaaliban': Malayalam's 2024 film lineup promises exciting adventures |trans-title='আদুজীৱিথম'ৰ পৰা 'মালাইকোট্টাই ভলিবন'লৈ: মালয়ালমৰ ২০২৪ চনৰ চলচ্চিত্ৰ লাইনআপে ৰোমাঞ্চকৰ দুঃসাহসিক যাত্ৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছে |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/01/01/new-malayalam-movie-releases-2024-lineup-mollywood.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240203222220/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/01/01/new-malayalam-movie-releases-2024-lineup-mollywood.html |archive-date=৩ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Onmanorama}}</ref><ref>{{Cite news |last=প্ৰবীণ |first=এছ. আৰ. |date=৪ জানুৱাৰী ২০২৪ |title=Malayalam films to look forward to in 2024: 'Aattam' and 'Malaikottai Vaaliban' to 'Bramayugam' |trans-title=২০২৪ চনত চাবলগীয়া মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ: 'অট্টম' আৰু 'মালাইকোট্টাই ভলিবন'ৰ পৰা 'ভ্ৰমযুগম'লৈ |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/malayalam-films-to-look-forward-to-in-2024-aattam-and-malaikottai-vaaliban-to-bramayugam/article67704749.ece |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113094436/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/malayalam-films-to-look-forward-to-in-2024-aattam-and-malaikottai-vaaliban-to-bramayugam/article67704749.ece |archive-date=১৩ জানুৱাৰী ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Hindu |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite news |date=৫ অক্টোবৰ ২০২৩ |title=Bazooka to Malaikottai Vaaliban, Hugely Awaited Mollywood Movies |trans-title=বাজুকাৰ পৰা মালাইকোট্টাই ভলিবনলৈকে, অতি প্ৰত্যাশিত মলিউড চলচ্চিত্ৰ |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/ott/051023/most-awaited-big-ticket-malayalam-movies-in-2023-2024.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112182633/https://www.deccanchronicle.com/entertainment/ott/051023/most-awaited-big-ticket-malayalam-movies-in-2023-2024.html |archive-date=১২ নৱেম্বৰ ২০২৩ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=[[Deccan Chronicle]] }}</ref><ref>{{Cite web |date=২৯ ডিচেম্বৰ ২০২৩ |title=Year Ender 2023: Abraham Ozler To Barroz, Highly Anticipated Malayalam Films Of 2024 |trans-title=বছৰৰ শেষ ২০২৩: আব্ৰাহাম ওজলাৰৰ পৰা বাৰোজলৈকে, ২০২৪ চনৰ অতি প্ৰত্যাশিত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ |url=https://www.news18.com/movies/year-ender-2023-abraham-ozler-to-barroz-highly-anticipated-malayalam-films-of-2024-8721867.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231229134536/https://www.news18.com/movies/year-ender-2023-abraham-ozler-to-barroz-highly-anticipated-malayalam-films-of-2024-8721867.html |archive-date=২৯ ডিচেম্বৰ ২০২৩ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=News18 }}</ref><ref>{{Cite web |date=১ জানুৱাৰী ২০২৪ |title=Mammootty's 'Turbo' to Jayasurya's 'Kathanar', Mollywood gears up for sensational 2024! |trans-title=মামুট্টিৰ 'টাৰ্বো'ৰ পৰা জয়সূৰ্যৰ 'কাথানাৰ'লৈকে, ছেন্সেশ্যনেল ২০২৪ৰ বাবে মলিউড সাজু! |url=https://www.theweek.in/web-stories/entertainment/2024/01/01/mammootty-turbo-to-jayasurya-s-kathanar-mollywood-gears-up-for-sensational-2024-best-malayalam-movie-releases-slated-for-release-this-year.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240101152316/https://www.theweek.in/web-stories/entertainment/2024/01/01/mammootty-turbo-to-jayasurya-s-kathanar-mollywood-gears-up-for-sensational-2024-best-malayalam-movie-releases-slated-for-release-this-year.html |archive-date=১ জানুৱাৰী ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The Week}}</ref><ref>{{Cite web |date=৩ জানুৱাৰী ২০২৪ |title=Malaikottai Valiban, Bramayugam & more: 12 most anticipated Malayalam films of 2024 |trans-title=মালাইকোট্টাই ভলিবন, ভ্ৰমযুগম আৰু অধিক: ২০২৪ চনৰ ১২ খন অতি প্ৰত্যাশিত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ |url=https://www.thenewsminute.com/flix/malaikottai-valiban-bramayugam-more-12-most-anticipated-malayalam-films-of-2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240126024751/https://www.thenewsminute.com/flix/malaikottai-valiban-bramayugam-more-12-most-anticipated-malayalam-films-of-2024 |archive-date=২৬ জানুৱাৰী ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The News Minute }}</ref>}} একে সপ্তাহান্তত মুক্তি পোৱা ''[[বৰ্ষাংগল্ক্কু শেশম]]'' আৰু ''[[জয় গণেশ (চলচ্চিত্ৰ)|জয় গণেশ]]''ৰ তুলনাত চলচ্চিত্ৰখনে মুক্তিৰ তিনিদিন পূৰ্বে মুকলি হোৱা টিকটৰ প্ৰি-চেলৰ পৰা {{INRConvert|৭৮|l}} উপাৰ্জন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title='Aavesham' pre-release buzz peaks with record-breaking advance bookings |trans-title='আৱেশম'ৰ প্ৰি-ৰিলিজ চৰ্চা অভিলেখ ভংগকাৰী আগতীয়া বুকিঙৰ সৈতে শীৰ্ষত |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/09/aavesham-pre-release-booking-records-fahadh-faasil-jithu-madhavan.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240409130411/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/09/aavesham-pre-release-booking-records-fahadh-faasil-jithu-madhavan.html |archive-date=৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Onmanorama}}</ref> ৫৬৭ টা ট্ৰেক কৰা দৰ্শনীৰ পৰা কেৰালাৰ ছবিঘৰসমূহত ৫০,০০০তকৈ অধিক লোকৰ প্ৰৱেশ পঞ্জীয়ন কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |title='Aavesham' generates impressive pre-sales of Rs 78 lakhs |trans-title='আৱেশম'ৰ প্ৰি-চেলত ৭৮ লাখ টকাৰ আকৰ্ষণীয় উপাৰ্জন |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/aavesham-generates-impressive-pre-sales-of-rs-78-lakhs/articleshow/109159512.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410201544/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/aavesham-generates-impressive-pre-sales-of-rs-78-lakhs/articleshow/109159512.cms |archive-date=১০ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> পিভিআৰ আইনক্স মেনেজমেণ্টৰ কৰ্তৃপক্ষ আৰু [[কেৰালাৰ চলচ্চিত্ৰ কৰ্মচাৰী ফেডাৰেচন|কেৰালাৰ চলচ্চিত্ৰ কৰ্মচাৰী ফেডাৰেচনৰ]] মাজত [[ভাৰ্চুৱেল প্ৰিণ্ট ফী]]ক লৈ বিবাদৰ সূত্ৰপাত হৈছিল। লগতে ফেডাৰেচনে পিভিআৰ আইনক্স ছবিঘৰসমূহৰ মূল কন্টেন্ট প্ৰদানকাৰী [[কিউব চিনেমা টেকন'লজিছ|কিউব চিনেমা টেকন'লজিছৰ]] জৰিয়তে নিজৰ নতুনকৈ স্থাপিত কন্টেন্ট প্ৰদান সেৱাৰ মাধ্যমেৰে চলচ্চিত্ৰ বিতৰণৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল। ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে সমগ্ৰ ভাৰতৰ [[পিভিআৰ আইনক্স|পিভিআৰ আইনক্স]] মাল্টিপ্লেক্স চেইনসমূহত আৱেশমৰ লগতে আন কেইবাখনো মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ মুক্তি দিয়া হোৱা নাছিল।<ref>{{Cite web |last=ৰাও |first=অনীশ |date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Explained: Why PVR-INOX has stopped screening Malayalam films across India? |trans-title=বৰ্ণনা: পিভিআৰ-আইনক্সে সমগ্ৰ ভাৰতত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰদৰ্শন কিয় বন্ধ কৰিছে? |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/pvr-inox-stops-screening-malayalam-films-over-feud-with-producers-association-2526353-2024-04-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240414142206/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/pvr-inox-stops-screening-malayalam-films-over-feud-with-producers-association-2526353-2024-04-12 |archive-date=১৪ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=India Today }}</ref><ref>{{Cite web |date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=PVR-INOX stops screening Malayalam films including Varshangalkku Shesham, Aavesham and Aadujeevitham across India. Here's why |trans-title=পিভিআৰ-আইনক্সে সমগ্ৰ ভাৰতত বৰ্ষাংগল্ক্কু শেশম, আৱেশম আৰু আদুজীৱিথমকে ধৰি মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰদৰ্শন বন্ধ কৰিছে। ইয়াৰ কাৰণ হৈছে |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/pvr-inox-stops-screening-malayalam-films-heres-why-9264529/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240415172057/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/pvr-inox-stops-screening-malayalam-films-heres-why-9264529/ |archive-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=২০ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The Indian Express }}</ref> অৱশ্যে ১৩ এপ্ৰিলত এই নিষেধাজ্ঞা প্ৰত্যাহাৰ কৰা হয় আৰু তাৰ পিছদিনা মাল্টিপ্লেক্স চেইনসমূহত চলচ্চিত্ৰখন মুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{Cite news |date=১৩ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Crisis ends, PVR to screen Malayalam films |trans-title=সংকটৰ অন্ত, পিভিআৰত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন হ'ব |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/pvr-inox-resumes-screening-of-malayalam-movies-following-temporary-truce/article68062168.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240413154036/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/pvr-inox-resumes-screening-of-malayalam-movies-following-temporary-truce/article68062168.ece |archive-date=১৩ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=[[The Hindu]] }}</ref> চলচ্চিত্ৰখনে মুক্তিৰ পূৰ্বে [[চেণ্ট্ৰেল ব'ৰ্ড অৱ ফিল্ম চাৰ্টিফিকেচন|চেণ্ট্ৰেল ব'ৰ্ড অৱ ফিল্ম চাৰ্টিফিকেচনৰ]] (CBFC) পৰা [[ইউ/এ চাৰ্টিফিকেট|ইউ/এ চাৰ্টিফিকেট]] লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ চূড়ান্ত সম্পাদনাৰ দৈৰ্ঘ্য আছিল ১৫৭ মিনিট।<ref>{{Cite web |title=Aavesham gets a U/A certificate from censor board; no official trailer for Fahadh Faasil's film? |trans-title=আৱেশমে চেন্সৰ ব'ৰ্ডৰ পৰা ইউ/এ চাৰ্টিফিকেট লাভ কৰিছে; ফাহাদ ফাচিলৰ চলচ্চিত্ৰৰ কোনো আনুষ্ঠানিক ট্ৰেইলাৰ নাই? |url=https://www.ottplay.com/news/aavesham-bags-a-u-a-certificate-from-censor-board-no-official-trailer-for-fahadh-faasils-film/0edc4c19a4208 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411065733/https://www.ottplay.com/news/aavesham-bags-a-u-a-certificate-from-censor-board-no-official-trailer-for-fahadh-faasils-film/0edc4c19a4208 |archive-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=OTTPlay }}</ref> চেন্সৰ ব'ৰ্ডৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি [[কুৱেইট|কুৱেইটত]] ছবিঘৰত প্ৰদৰ্শনৰ পূৰ্বে চলচ্চিত্ৰখনৰ দ্বিতীয় অংশৰ এটা দৃশ্য আঁতৰোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=A scene cut from 'Aavesham' for Kuwait release, says Jithu Madhavan |trans-title=কুৱেইটত মুক্তিৰ বাবে 'আৱেশম'ৰ এটা দৃশ্য কটা হৈছে বুলি জিথু মাধৱনে কয় |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/jithu-madhavan-on-aavesham-movie-release-in-kuwait-1.9477404 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411070033/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/jithu-madhavan-on-aavesham-movie-release-in-kuwait-1.9477404 |archive-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Mathrubhumi }}</ref> === হোম মিডিয়া === ছবিঘৰত মুক্তিৰ পিছত ডিজিটেল ষ্ট্ৰীমিং অধিকাৰসমূহ [[এমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'|এমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ই]] লাভ কৰিছিল আৰু ২০২৪ চনৰ ৯ মে'ত প্ৰিমিয়াৰ কৰা হৈছিল।<ref name=":5">{{Cite web |last=শেখৰ |first=বিনীলা |date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Fahadh Fazil's Aavesham Takes Theatres by Storm with Positive Buzz, OTT Rights Secured by Amazon Prime Video |trans-title=ইতিবাচক চৰ্চাৰ সৈতে ফাহাদ ফাজিলৰ আৱেশমে ছবিঘৰসমূহত ধুমুহাৰ সৃষ্টি কৰিছে, এমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ই অ'টিটি অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰিছে |url=https://www.thehansindia.com/ott-web-series/fahadh-fazils-aavesham-takes-theatres-by-storm-with-positive-buzz-ott-rights-secured-by-amazon-prime-video-872067 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240415142057/https://www.thehansindia.com/ott-web-series/fahadh-fazils-aavesham-takes-theatres-by-storm-with-positive-buzz-ott-rights-secured-by-amazon-prime-video-872067 |archive-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The Hans India }}</ref><ref>{{cite web |access-date=৭ মে' ২০২৪ |title=Aavesham OTT release date: How to watch Fahadh Faasil's blockbuster Malayalam movie online |trans-title=আৱেশম অ'টিটি মুক্তিৰ তাৰিখ: ফাহাদ ফাচিলৰ ব্লকবাষ্টাৰ মালয়ালম ছবিখন কেনেকৈ অনলাইনত চাব |url=https://www.livemint.com/news/trends/aavesham-ott-release-date-how-to-watch-fahadh-faasil-s-blockbuster-malayalam-movie-online-11715059742502.html |website=The Mint |date=7 May 2024 |archive-date=৭ মে' ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240507055652/https://www.livemint.com/news/trends/aavesham-ott-release-date-how-to-watch-fahadh-faasil-s-blockbuster-malayalam-movie-online-11715059742502.html |url-status=live}}</ref> ২০২৪ চনৰ ২০ জুনত চলচ্চিত্ৰখনৰ হিন্দী সংস্কৰণ [[ডিজনি+ হটষ্টাৰ|ডিজনি+ হটষ্টাৰত]] মুক্তি দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=২৩ জুন ২০২৪ |title=Aavesham Hindi OTT release date: When and where to watch Fahadh Faasil's film |trans-title=আৱেশম হিন্দী অ'টিটি মুক্তিৰ তাৰিখ: ফাহাদ ফাচিলৰ চলচ্চিত্ৰখন কেতিয়া আৰু ক'ত চাব |url=https://www.indiatimes.com/entertainment/binge/aavesham-hindi-ott-release-date-when-and-where-to-watch-fahadh-faasil-film-hotstar-636831.html |access-date=২৮ জুন ২০২৪ |website=The Times of India }}</ref> === বজাৰীকৰণ === ২০২৪ চনৰ ২৬ মাৰ্চত [[ইউনিয়ন খ্ৰীষ্টান মহাবিদ্যালয়, আল্লুভা|ইউনিয়ন খ্ৰীষ্টান মহাবিদ্যালয়, আল্লুভাত]] এটা প্ৰচাৰ অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। ইয়াত ফাহাদ, মাধৱন আৰু শ্যামৰ লগতে মুখ্য অভিনয় শিল্পীসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=Watch: Fahadh Faasil dances with college students at 'Aavesham' promotions |trans-title=চাওক: 'আৱেশম'ৰ প্ৰচাৰত মহাবিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ সৈতে ফাহাদ ফাচিলৰ নৃত্য |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/fahadh-faasil-dances-with-college-students-at-aavesham-promotions-2520039-2024-03-27 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328011512/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/fahadh-faasil-dances-with-college-students-at-aavesham-promotions-2520039-2024-03-27 |archive-date=২৮ মাৰ্চ ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=India Today |date=২৭ মাৰ্চ ২০২৪ }}</ref><ref>{{Cite web |date=২৭ মাৰ্চ ২০২৪ |title=Fahadh Faasil dances with abandon at college event during Aavesham promotions. Watch |trans-title=আৱেশমৰ প্ৰচাৰৰ সময়ত মহাবিদ্যালয়ৰ অনুষ্ঠানত ফাহাদ ফাচিলৰ উন্মাদ নৃত্য। চাওক |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/fahadh-faasil-dances-with-abandon-aavesham-promotions-watch-9236670/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328090452/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/fahadh-faasil-dances-with-abandon-aavesham-promotions-watch-9236670/ |archive-date=২৮ মাৰ্চ ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The Indian Express }}</ref> == সঁহাৰি == ''আৱেশম'' চলচ্চিত্ৰখনে সমালোচকৰ পৰা ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham Twitter Review: Is Fahadh Faasil's action comedy worth watching in theaters? Find out |trans-title=আৱেশম টুইটাৰ ৰিভিউ: ফাহাদ ফাচিলৰ একচন কমেডীখন ছবিঘৰত চোৱাৰ যোগ্য নেকি? বিচাৰি উলিয়াওক |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/aavesham-twitter-review-is-fahadh-faasils-action-comedy-worth-watching-in-theaters-find-out-1294574 |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=PINKVILLA |archive-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411115200/https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/aavesham-twitter-review-is-fahadh-faasils-action-comedy-worth-watching-in-theaters-find-out-1294574 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Aavesham Twitter review: Fahadh Faasil's fun entertainer is everything a festival release should be, say FDFS viewers |trans-title=আৱেশম টুইটাৰ ৰিভিউ: ফাহাদ ফাচিলৰ মনোৰঞ্জক ছবিখন এখন উৎসৱৰ মুক্তিৰ দৰেই হ'ব লাগে বুলি দৰ্শকসকলে কয় |url=https://www.ottplay.com/news/aavesham-twitter-review-fahadh-faasils-fun-entertainer-is-everything-a-festival-release-should-be-say-fdfs-viewers/887e131139306 |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=OTTPlay |archive-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412023427/https://www.ottplay.com/news/aavesham-twitter-review-fahadh-faasils-fun-entertainer-is-everything-a-festival-release-should-be-say-fdfs-viewers/887e131139306 |url-status=live}}</ref> === সমালোচকৰ সঁহাৰি === ''[[পিংকভিলা|পিংকভিলাৰ]]'' গৌতম এছ-এ ৫ ৰ ভিতৰত ৪ ষ্টাৰ দি লিখিছিল যে "''আৱেশম'' আদৰ্শগতভাৱে এনে এখন চলচ্চিত্ৰ যিখন আপুনি ছবিঘৰত উপভোগ কৰিব পাৰিব যদিহে আপুনি এখন বন্য যাত্ৰাৰ কমেডী চলচ্চিত্ৰ ভাল পায়। ফাহাদ ফাসিলে নিশ্চিতভাৱে এক বৃহৎ অভিনেতাৰ দলৰ সৈতে আপোনাক মনোৰঞ্জন দিবলৈ সাজু হৈছে।"<ref>{{Cite web |date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham Movie Review: Fahadh Faasil unleashes a storm with unhinged performance in this comedy flick |trans-title=আৱেশম চলচ্চিত্ৰ সমালোচনা: ফাহাদ ফাচিলে এই কমেডী ছবিখনত অপ্ৰতিৰোধ্য অভিনয়েৰে ধুমুহাৰ সৃষ্টি কৰিছে |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/reviews/aavesham-movie-review-fahadh-faasil-unleashes-a-storm-with-unhinged-performance-in-this-comedy-flick-1294543 |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=PINKVILLA |archive-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411102134/https://www.pinkvilla.com/entertainment/reviews/aavesham-movie-review-fahadh-faasil-unleashes-a-storm-with-unhinged-performance-in-this-comedy-flick-1294543 |url-status=live}}</ref> ''[[দি ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ|দি ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছৰ]]'' আনন্দু সুৰেশে ৫ ৰ ভিতৰত ৩.৫ ষ্টাৰ দি লিখিছিল যে "জিথু মাধৱনৰ গেংষ্টাৰ কমেডীখন সম্ভৱতঃ ফাহাদ ফাচিলৰ প্ৰথম সৰ্বাংগীন মছলা চলচ্চিত্ৰ আৰু অভিনেতাজনে নিৰ্লজ্জভাৱে ইয়াক তেওঁৰ বিৰুদ্ধে থকা সকলো সমালোচনা স্তব্ধ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছে যে তেওঁ মাছ চৰিত্ৰ পৰিচালনা কৰিব নোৱাৰে।"<ref>{{Cite web |date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham movie review: Fahadh Faasil delivers 'verithanam' performance in this all-encompassing comedy masala |trans-title=আৱেশম চলচ্চিত্ৰ সমালোচনা: এই সৰ্বাংগীন কমেডী মছলাত ফাহাদ ফাচিলৰ 'ভেৰিথানাম' অভিনয় |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/aavesham-movie-review-fahadh-faasil-delivers-verithanam-performance-9262849/ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The Indian Express |archive-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412023358/https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/aavesham-movie-review-fahadh-faasil-delivers-verithanam-performance-9262849/ |url-status=live}}</ref> ''[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া|দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াৰ]]'' আন্না মেথিউছে ৫ ৰ ভিতৰত ৩.৫ ষ্টাৰ দি লিখিছিল যে "সুন্দৰ পাৰ্শ্ব চৰিত্ৰ ৰচনা কৰাৰ উপৰিও, জিথু মাধৱনে তেওঁৰ সংলাপসমূহৰ কমিক টাইমিং সুন্দৰভাৱে গঢ়ি তুলিছে।"<ref>{{Cite news |title=Aavesham Movie Review : Fahadh & Sajin Gopu excels in goofball gangster film |trans-title=আৱেশম চলচ্চিত্ৰ সমালোচনা: ফাহাদ আৰু ছাজিন গোপুৱে গুফবল গেংষ্টাৰ ছবিত চমৎকাৰ প্ৰদৰ্শন কৰিছে |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/aavesham/movie-review/109220919.cms?from=mdr |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Times of India |issn=0971-8257 |archive-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412023411/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/aavesham/movie-review/109220919.cms?from=mdr |url-status=live}}</ref> ''[[ইণ্ডিয়া টুডে|ইণ্ডিয়া টুডেৰ]]'' জননী কে. ৫ ৰ ভিতৰত ৩.৫ ষ্টাৰ দি লিখিছিল যে "সুন্দৰভাৱে কোৰিঅ'গ্ৰাফ কৰা একচন ছিকুৱেন্স আৰু কমেডী ছিকুৱেন্সৰ সৈতে ''আৱেশম'' সঁচাকৈয়ে এক উপভোগ্য ছবি। যদি আপুনি ফাহাদ ফাচিলৰ অনুৰাগী, তেন্তে ''আৱেশম''-এ প্ৰমাণ কৰিব যে আপুনি প্ৰথমে কিয় তেওঁৰ অনুৰাগী হৈছিল।"<ref>{{Cite web |title='Aavesham' Review: Fahadh Faasil hits it out of the park in Jithu Madhavan film |trans-title='আৱেশম' ৰিভিউ: জিথু মাধৱনৰ চলচ্চিত্ৰত ফাহাদ ফাচিলৰ চমৎকাৰ প্ৰদৰ্শন |url=https://www.indiatoday.in/movies/reviews/story/aavesham-review-fahadh-faasil-hits-it-out-of-the-park-jithu-madhavan-film-2526040-2024-04-11 |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=India Today |date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411163355/https://www.indiatoday.in/movies/reviews/story/aavesham-review-fahadh-faasil-hits-it-out-of-the-park-jithu-madhavan-film-2526040-2024-04-11 |url-status=live}}</ref> ''[[দ্য উইক (ভাৰতীয় আলোচনী)|দ্য উইকৰ]]'' নিৰ্মল জোভিয়ালে ৫ ৰ ভিতৰত ৩.৫ ষ্টাৰ দি লিখিছিল যে "চলচ্চিত্ৰখনে আৰম্ভণিৰ পৰা শেষলৈকে এক উৎসৱমুখৰ পৰিৱেশ বজাই ৰাখে আৰু প্ৰধানকৈ যুৱ দৰ্শকক আকৰ্ষণ কৰে।"<ref>{{Cite web |title='Aavesham' review: This Fahadh Faasil movie is a fun ride |trans-title='আৱেশম' ৰিভিউ: এই ফাহাদ ফাচিলৰ চলচ্চিত্ৰখন এখন আমোদজনক যাত্ৰা |url=https://www.theweek.in/review/movies/2024/04/11/aavesham-review-this-fahadh-faasil-movie-wont-disappoint.html |website=The Week |access-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-date=১০ জুন ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240610063415/https://www.theweek.in/review/movies/2024/04/11/aavesham-review-this-fahadh-faasil-movie-wont-disappoint.html |url-status=live}}</ref> ''[[ৰেডিফ ডট কম|ৰেডিফৰ]]'' অৰ্জুন মেননে ৫ ৰ ভিতৰত ৩ ষ্টাৰ ৰেটিং দি প্ৰশংসা কৰিছিল যে "''আৱেশম'' ইয়াৰ কাহিনী কোৱাত মসৃণ আৰু ইয়াৰ একমাত্ৰ এণ্টি-হিৰোৰ বাবে ই এক শীতল প্ৰভাৱ এৰি যায়।"<ref>{{Cite web |title=Aavesham Review: Fahadh Faasil Is The Picasso Of Malayalam Cinema |trans-title=আৱেশম ৰিভিউ: ফাহাদ ফাচিল মালয়ালম চিনেমাৰ পিকাচো |url=https://m.rediff.com/movies/review/aavesham-review/20240412.htm |date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Rediff |access-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-date=১৩ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240413230615/https://m.rediff.com/movies/review/aavesham-review/20240412.htm |url-status=live}}</ref> ''[[মনোৰমা|অ'নমনোৰমাৰ]]'' স্বাতী পি অজিতে ইয়াক "যদি আপুনি সমানে হাঁহি আৰু মনোৰঞ্জন বিচাৰিছে তেন্তে নিখুঁত পছন্দ" বুলি আখ্যা দিছিল।<ref>{{Cite web |title='Aavesham': Fahadh Faasil reigns supreme as 'Ranga' in Jithu Madhavan's comedy-entertainer {{!}} Movie Review |trans-title='আৱেশম': জিথু মাধৱনৰ কমেডী-এণ্টাৰটেইনাৰত 'ৰংগা' হিচাপে ফাহাদ ফাচিলৰ আধিপত্য {{!}} চলচ্চিত্ৰ সমালোচনা |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-reviews/2024/04/11/aavesham-movie-review-fahadh-faasil-jithu-madhavan-malayalam.html |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=www.onmanorama.com |archive-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412023411/https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-reviews/2024/04/11/aavesham-movie-review-fahadh-faasil-jithu-madhavan-malayalam.html |url-status=live}}</ref> ''[[দ্য হিন্দু|দ্য হিন্দুৰ]]'' এছ. আৰ. প্ৰবীণে লিখিছিল যে "''[[ৰোমাঞ্চম]]''ৰ পৰিচালক জিথু মাধৱনে তেওঁৰ দ্বিতীয় প্ৰচেষ্টাত ঘূৰি আহে, যাক ফাহাদ ফাচিলে তেওঁৰ অন্যতম ৰঙীন চৰিত্ৰত এক উন্মাদ অভিনয়েৰে জীয়াই ৰাখিছে।"<ref>{{Cite web |title='Aavesham' movie review: Fahadh Faasil's uninhibited act carries this thinly-plotted film |trans-title='আৱেশম' চলচ্চিত্ৰ সমালোচনা: ফাহাদ ফাচিলৰ বাধাহীন অভিনয়ে এই পাতল কাহিনীৰ ছবিখনক আগবঢ়াই নিছে |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/aavesham-movie-review-fahadh-faasils-uninhibited-act-carries-this-thinly-plotted-film/article68055683.ece |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=onmanorama.com |archive-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412023411/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/aavesham-movie-review-fahadh-faasils-uninhibited-act-carries-this-thinly-plotted-film/article68055683.ece |url-status=live}}</ref> === বক্স অফিচ === মুক্তিৰ প্ৰথম দিনাই চলচ্চিত্ৰখনে কেৰালাত ৩.৯ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰে। সমসাময়িক মুক্তিপ্ৰাপ্ত ''[[বৰ্ষাংগল্ক্কু শেশম]]'' আৰু ''[[জয় গণেশ (চলচ্চিত্ৰ)|জয় গণেশ]]''ৰ মাজত ই প্ৰথম স্থান লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=What is happening to 'Jai Ganesh'? Who won the Vishu Day? Goat life not falling in front of opponents |trans-title='জয় গণেশ'ৰ কি হৈছে? বিষুৰ দিনটো কোনে জিকিলে? প্ৰতিপক্ষৰ সন্মুখত গোট লাইফ পৰা নাই |url=https://www.asianetnews.com/entertainment/box-office/vishu-day-kerala-box-office-collection-aavesham-varshangalkku-shesham-jai-ganesh-sbyy2k |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240415140755/https://www.asianetnews.com/entertainment/box-office/vishu-day-kerala-box-office-collection-aavesham-varshangalkku-shesham-jai-ganesh-sbyy2k |archive-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Asianet News Network Pvt Ltd |language=ml}}</ref> চলচ্চিত্ৰখনৰ ইতিবাচক সঁহাৰিয়ে ইয়াৰ টিকট বিক্ৰী আৰু বৃদ্ধি কৰে।<ref name=":5" /> ইয়াৰ ফলত ই ভাৰতত সৰ্বমুঠ ১৮.৭৫ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। মুক্তিৰ ৪ দিনৰ ভিতৰত সমগ্ৰ বিশ্বতে সৰ্বমুঠ ৪০.৫০ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰে।<ref>{{Cite web |last=জোগানি |first=ৰিশিল |date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham and Varshangalkku Shesham Box Office: Vishu releases continue the glory streak of Mollywood; Read on |trans-title=আৱেশম আৰু বৰ্ষাংগল্ক্কু শেশম বক্স অফিচ: বিষুৰ মুক্তিয়ে মলিউডৰ গৌৰৱ ধাৰাবাহিকভাৱে বজাই ৰাখিছে; পঢ়ক |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/aavesham-and-varshangalkku-shesham-box-office-vishu-releases-continue-the-glory-streak-of-mollywood-read-on-1295693 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240415123607/https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/aavesham-and-varshangalkku-shesham-box-office-vishu-releases-continue-the-glory-streak-of-mollywood-read-on-1295693 |archive-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=২০ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=PinkVilla }}</ref> ১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ লৈকে চলচ্চিত্ৰখনে সমগ্ৰ বিশ্বতে ৬৫ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=Aavesham box office collection: Fahadh Faasil starrer blockbuster grosses Rs 65 crore worldwide in first week |trans-title=আৱেশম বক্স অফিচ কালেকশ্বন: ফাহাদ ফাচিল অভিনীত ব্লকবাষ্টাৰখনে প্ৰথম সপ্তাহত বিশ্বজুৰি ৬৫ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰিছে |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/aavesham-box-office-collection-fahadh-faasil-starrer-blockbuster-grosses-65-crore-worldwide-in-first-week-1297102 |website=PinkVilla |date=১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240419102443/https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/aavesham-box-office-collection-fahadh-faasil-starrer-blockbuster-grosses-65-crore-worldwide-in-first-week-1297102 |url-status=live}}</ref> ২৪ এপ্ৰিল ২০২৪ লৈকে চলচ্চিত্ৰখনে ভাৰতীয় বক্স অফিচত ৫৯.৫০ কোটি টকা আৰু বিদেশৰ পৰা ৪০.৭৫ কোটি টকা (৪.৮৯ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰ) উপাৰ্জন কৰিছে। ইয়াৰ বিশ্বব্যাপী উপাৰ্জন হৈছে ১০০.২৫ কোটি টকা।<ref>{{Cite web |date=২৪ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham box office collections: Fahadh Faasil starrer Tops 100Cr Worldwide |trans-title=আৱেশম বক্স অফিচ কালেকশ্বন: ফাহাদ ফাচিল অভিনীত ছবিখনে বিশ্বজুৰি ১০০ কোটি অতিক্ৰম কৰিছে |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/aavesham-box-office-collections-fahadh-faasil-starrer-tops-100cr-worldwide-seventh-malayalam-film-to-do-so-1298754?amp |access-date=২১ অক্টোবৰ ২০২৪ |website=PINKVILLA }}</ref> ১৩ মে' ২০২৪ লৈকে চলচ্চিত্ৰখনে বিদেশৰ পৰা ৫৪ কোটি টকা (৬.৫০ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰ) উপাৰ্জন কৰিছে। ইয়াৰ বিশ্বব্যাপী উপাৰ্জন হৈছে প্ৰায় ১৫৪.৬০ কোটি টকা আৰু ভাৰতৰ পৰা ১০০.৬০ কোটি টকা। ই ভাৰতত ১০০ কোটি টকাতকৈ অধিক উপাৰ্জন কৰা তৃতীয়খন মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। ইয়াৰ আগৰ দুখন চলচ্চিত্ৰ আছিল ''[[২০১৮ (চলচ্চিত্ৰ)|২০১৮]]'' আৰু ''[[মঞ্জুম্মেল বয়জ]]''।<ref>{{Cite web |date=১৩ মে' ২০২৪ |title=Aavesham box office collections: 3rd Malayalam film to Gross 100Cr in India |trans-title=আৱেশম বক্স অফিচ কালেকশ্বন: ভাৰতত ১০০ কোটি উপাৰ্জন কৰা তৃতীয়খন মালয়ালম ছবি |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/aavesham-box-office-collections-fahadh-faasil-starrer-becomes-third-malayalam-film-to-top-100cr-in-india-1305172?amp |access-date=২১ অক্টোবৰ ২০২৪ |website=PINKVILLA }}</ref> ইয়াৰ বিশ্বব্যাপী উপাৰ্জন প্ৰায় ১৫৬ কোটি টকা বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |date=১ জানুৱাৰী २०२५ |title=Year Ender 2024: Top 10 highest-grossing Mollywood movies at worldwide box office; Manjummel Boys emerges victorious |trans-title=বছৰৰ শেষ ২০২৪: বিশ্বব্যাপী বক্স অফিচত শীৰ্ষ ১০ খন সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মলিউড চলচ্চিত্ৰ; মঞ্জুম্মেল বয়জ বিজয়ী হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/year-ender-2024-top-10-highest-grossing-mollywood-movies-at-worldwide-box-office-1362638 |access-date=১৬ জানুৱাৰী ২০২৫ |website=PINKVILLA }}</ref> == সন্মান == {| class="wikitable" |- ! বৰ্ষ ! বঁটা ! শ্ৰেণী ! প্ৰাপক(সকল) ! ফলাফল ! {{Abbr|প্ৰসংগ|তথ্যসূত্ৰ}} |- | ২০২৪ | [[মাজহাবিল এণ্টাৰটেইনমেণ্ট এৱাৰ্ডছ]] | এণ্টাৰটেইনাৰ অৱ দা ইয়েৰ – চলচ্চিত্ৰ | [[ফাহাদ ফাচিল]], [[নাজরিয়া নাজিম]] আৰু [[আনোৱাৰ ৰছিদ]] | {{won}} |<ref>{{cite news|title=Mazhavil Entertainment Awards 2024: Jagathy is ultimate entertainer; Urvashi, Sathyan Anthikad honoured|trans-title=মাজহাবিল এণ্টাৰটেইনমেণ্ট বঁটা ২০২৪: জগতী হৈছে চূড়ান্ত মনোৰঞ্জনকাৰী; উৰ্বশী, সত্যান অন্তিকাডক সন্মানিত কৰা হৈছে|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/08/21/mazhavil-entertainment-awards-jagathy-sreekumar-mohanlal-mammootty-amma.html|access-date=১৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৪|work=Manorama}}</ref> |} == চিকুৱেল == ''আৱেশম ২'' নামৰ এখন চিকুৱেল [[ছাজিন গোপু|ছাজিন গোপুৱে]] নিশ্চিত কৰিছে আৰু বৰ্তমান ইয়াৰ কাম চলি আছে।<ref>{{Cite web |date=২০ জানুৱাৰী ২০২৫ |title=Blockbuster Mollywood: Malayalam Cinema soars higher in Crore Club |trans-title=ব্লকবাষ্টাৰ মলিউড: মালয়ালম চিনেমা ক্ৰোৰ ক্লাৱত আৰু ওপৰলৈ উঠিছে |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/malayalam-cinema-box-office-boom-2024-1.10269647 |access-date=২৬ জানুৱাৰী ২০২৫ |website=English.Mathrubhumi }}</ref> == টোকা == {{notelist}} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{IMDb title|tt26660021}} [[শ্ৰেণী:২০২৪ চনৰ মালয়ালম ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় একচন কমেডী চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:বেংগালুৰুৰ পটভূমিত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:বেংগালুৰুত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:সুশিন শ্যামে সংগীত দিয়া চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০২৪ চনৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০২৪ চনৰ একচন কমেডী চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০২৪ চনৰ ব্লেক কমেডী চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:প্ৰতিশোধৰ বিষয়ে ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় গেংষ্টাৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০২৪ চনৰ কানাড়া ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:বিশ্ববিদ্যালয় আৰু মহাবিদ্যালয়ৰ পটভূমিত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰ]] 51m8qdi7scujyj8fyzypvp3qls26uzs 625697 625683 2026-08-09T23:39:02Z MS Sakib 25393 625697 wikitext text/x-wiki {{Short description|জিথু মাধৱনৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ২০২৪ বৰ্ষৰ চলচ্চিত্ৰ}} {{Use dmy dates|date=এপ্ৰিল ২০২৪}} {{Infobox film | name = আৱেশম | image = Aavesham.jpg | caption = ছবিঘৰৰ মুক্তিৰ পোষ্টাৰ | director = [[জিথু মাধৱন]] | writer = জিথু মাধৱন | producer = {{ubl|[[নাজরিয়া নাজিম]]|[[আনোৱাৰ ৰছিদ]]|[[ফাহাদ ফাচিল]]<ref>{{cite web |url=https://cbfcindia.gov.in/cbfcAdmin/search-result.php?recid=Q0EwOTMwMDMyMDI0MDAwMTI= |title=Aavesham Certified UA |trans-title=আৱেশম চাৰ্টিফাইড ইউএ}}</ref>}} | starring = {{Plainlist| * [[ফাহাদ ফাচিল]]<br/>হিপষ্টাৰ<br/>মিথুন জয় শংকৰ<br/>ৰোশন শানৱাজ<br/>[[ছাজিন গোপু]]<br />[[মনচুৰ আলী খান (অভিনেতা)|মনচুৰ আলী খান]]<br/>মিধুট্টি }} | cinematography = [[সমীৰ তাহিৰ]] | editing = [[বিবেক হৰ্ষণ]] | music = [[সুশিন শ্যাম]] | studio = {{ubl | [[আনোৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ]] | [[ফাহাদ ফাচিল|ফাহাদ ফাচিল এণ্ড ফ্ৰেণ্ডছ]]}} | distributor = এ এণ্ড এ ৰিলিজ | released = {{film date|df=y|2024|04|11|}} | runtime = ১৫৯ মিনিট<ref>{{Cite web |title=CBFC {{!}} Search Film |trans-title=চিবিএফচি {{!}} চাৰ্চ ফিল্ম |url=https://cbfcindia.gov.in/cbfcAdmin/search-result.php?recid=Q0EwOTMwMDMyMDI0MDAwMTI= |access-date=১৮ জানুৱাৰী ২০২৫ |website=[[Central Board of Film Certification|চেন্ট্ৰেল ব'ৰ্ড অৱ ফিল্ম চাৰ্টিফিকেশন]]}}</ref> | country = ভাৰত | language = মালয়ালম | budget = {{INR|৩০ কোটি}}<ref name="Nasreen">{{Cite web |last=নছৰিন |first=ৰাইছা |date=২৬ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham Box Office Collection Day 15: Fahadh Faasil's Film Earns Rs 103 Crore |trans-title=আৱেশম বক্স অফিচ কালেকশন ডে ১৫: ফাহাদ ফাচিলৰ চলচ্চিত্ৰই ১০৩ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰিছে |url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/box-office/malayalam/aavesham-box-office-collection-day-15-article-109614765 |access-date=২০ মে' ২০২৪ |website=[[Times Now|টাইমচ নাও]] }}</ref> | gross = <!--Must be attributed to a reliable published source with an established reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb.--> }} '''''আৱেশম''''' ({{Translation|উত্তেজনা}}) হৈছে ২০২৪ চনৰ এখন ভাৰতীয় [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] ভাষাৰ ব্লেক কমেডী একচন চলচ্চিত্ৰ। ইয়াক ৰচনা আৰু পৰিচালনা কৰিছে [[জিথু মাধৱন|জিথু মাধৱনে]]। ইয়াক ফাহাদ ফাচিল এণ্ড ফ্ৰেণ্ডছ আৰু আনোৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ প্ৰযোজনা বেনাৰৰ অধীনত [[ফাহাদ ফাচিল]], নাজরিয়া নাজিম আৰু আনোৱাৰ ৰছিদে প্ৰযোজনা কৰিছে। চলচ্চিত্ৰখনত ফাহাদ ফাচিল, হিপষ্টাৰ, মিথুন জয় শংকৰ, ৰোশন শানৱাজ, ছাজিন গোপু, মনচুৰ আলী খান আৰু মিধুট্টিয়ে অভিনয় কৰিছে। চলচ্চিত্ৰখনৰ কাহিনী অনুসৰি [[বেংগালুৰু|বেংগালুৰুৰ]] তিনিজন যুৱকে মহাবিদ্যালয়ৰ উৎপীড়কৰ ওপৰত প্ৰতিশোধ ল'বলৈ এজন স্থানীয় গেংষ্টাৰৰ সৈতে বন্ধুত্ব কৰে। ২০২৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ''প্ৰডাকচন নং ১'' নামৰ অস্থায়ী শিৰোনামেৰে চলচ্চিত্ৰখনৰ আনুষ্ঠানিক ঘোষণা কৰা হৈছিল। কাৰণ এইখন ফাহাদ ফাচিল এণ্ড ফ্ৰেণ্ডছৰ প্ৰথম প্ৰকল্প আছিল। ইয়াৰ পিছৰ মে' মাহত আনুষ্ঠানিক শিৰোনামটো ঘোষণা কৰা হয়। একে মাহতে [[বেংগালুৰু|বাংগালোৰত]] মূল দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ হয় আৰু ইয়াৰ বেছিভাগ দৃশ্যগ্ৰহণ তাতে কৰা হৈছিল। নৱেম্বৰ মাহৰ শেষৰ ফালে দৃশ্যগ্ৰহণ সমাপ্ত হয়। চলচ্চিত্ৰখনৰ সংগীত সুশিন শ্যামে ৰচনা কৰিছে। ইয়াৰ দৃশ্যগ্ৰহণ সমীৰ তাহিৰে আৰু সম্পাদনা বিবেক হৰ্ষণে কৰিছে। ''আৱেশম'' ২০২৪ চনৰ ১১ এপ্ৰিলত ছবিঘৰত মুক্তি পায় আৰু সমালোচকৰ পৰা ব্যাপক প্ৰশংসা লাভ কৰে। চলচ্চিত্ৰখন ব্যৱসায়িকভাৱে সফল হয়। ই {{INR|৩০}} কোটি বাজেটৰ বিপৰীতে {{INR|১৫৬}} কোটিৰো অধিক উপাৰ্জন কৰে।<ref name="Nasreen"/> বৰ্তমান ই সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম আৰু ২০২৪ চনৰ তৃতীয় সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ। == কাহিনীভাগ == আজু, বিবি আৰু শান্তনে এৰোনটিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ ডিগ্ৰী পঢ়িবলৈ [[কেৰালা|কেৰালাৰ]] পৰা [[বেংগালুৰু|বেংগালুৰুলৈ]] আহে। এখন ব্যক্তিগত হোষ্টেলৰ (বিকে হোষ্টেল) মালিকে তেওঁলোকৰ পিতৃ-মাতৃক তাত থাকিবলৈ সন্মত কৰায় আৰু সতৰ্ক কৰি দিয়ে যে মহাবিদ্যালয়খনৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকল বন্ধুত্বপূৰ্ণ নহয়। সোনকালেই তেওঁলোকে কুট্টি নামৰ এজন মানসিকভাৱে অসুস্থ জ্যেষ্ঠ ছাত্ৰ আৰু তেওঁৰ গেঙৰ দ্বাৰা উৎপীড়নৰ সন্মুখীন হয়। তেওঁলোকক অপহৰণ কৰি এটা গেৰেজলৈ নি অমানুষিকভাৱে প্ৰহাৰ আৰু অপমান কৰা হয়। বিবি আৰু আজুৱে ঘটনাটো পাহৰিবলৈ চেষ্টা কৰে যদিও বিফল হয়। আজুৱে প্ৰতিশোধ ল'বলৈ বিচাৰে আৰু গেংষ্টাৰৰ সন্ধানত বন্ধুসকলক লগত লৈ কেইবাখনো বাৰলৈ যায়। শেষত তেওঁলোকে ৰঞ্জিত "ৰংগা" গংগাধৰণ নামৰ এজন শক্তিশালী আৰু অস্বাভাৱিক আচৰণৰ মালায়ালী-[[কানাড়া|কানাড়া]] গেংষ্টাৰৰ সৈতে বন্ধুত্ব গঢ়ি তোলে। লগতে তেওঁৰ শক্তিশালী আৰু হাস্যৰসিক সহচৰ আম্বানৰ সৈতেও তেওঁলোকৰ বন্ধুত্ব হয়। তেওঁলোকে ৰংগাৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ হয়। ৰংগা আচলতে এজন ভাল মনৰ মানুহ আৰু তেওঁ ল'ৰাকেইজনক আৰু নিজৰ অনুগামীসকলক সুৰক্ষা প্ৰদান কৰে। অৱশ্যে, তেওঁ নিজৰ প্ৰয়াত মাতৃক দিয়া প্ৰতিশ্ৰুতিৰ বাবে নিজে কোনো হিংসাত্মক কাৰ্যত অংশগ্ৰহণ নকৰে। ৰংগাই তেওঁলোকক পঢ়া-শুনাত মনোযোগ দিবলৈ কয়। কিন্তু ল'ৰাকেইজনে ৰংগাৰ সৈতে সম্পৰ্ক দৃঢ় কৰাৰ সুযোগ হিচাপে তেওঁৰ লগত কাজিয়াবোৰলৈ যাবলৈ জেদ ধৰে। আম্বানেও ল'ৰাকেইজনক ৰংগাৰ অতীতৰ কাহিনী শুনায়। সেইবোৰত ৰংগাই কেনেকৈ হিংসাত্মক কাৰ্যত লিপ্ত আছিল আৰু নিজৰ ভায়েকক হত্যা কৰি ঘৰৰ পাকঘৰত পুতি থৈছিল, সেই কথা বৰ্ণনা কৰে। আনকি ভায়েকৰ তেজেৰে বেৰত ৰং কৰাৰ কথাও কয়। যেতিয়া বিবিযে কুট্টিৰ লগত হোৱা ঘটনাটোৰ বিষয়ে ৰংগাক জনায়, তেতিয়া ৰংগা আৰু তেওঁৰ গেঙে মহাবিদ্যালয়ৰ [[হোলী|হোলীৰ]] উৎসৱৰ মাজতে কুট্টি আৰু তেওঁৰ গেঙক সকলোৰে আগত বেয়াকৈ প্ৰহাৰ কৰে। এদিন ৰাতি ৰংগাৰ লগত ফুৰিবলৈ যোৱাৰ পিছত বিবিযে নিজৰ ফোনটো ৰংগাৰ গাড়ীত এৰি থৈ আহে। সাধাৰণতে তেওঁলোকে বাৰলৈ বা কাজিয়া হোৱা ঠাইলৈ গৈছিল। পিছদিনা পুৱা বিবিৰ মাকে ফোন কৰে। ৰংগাই ফোনটো ধৰে। বিবিৰ মাকে ৰংগাক জনায় যে বিবিযে ৰংগাক নিজৰ ককায়েকৰ দৰে জ্ঞান কৰে বুলি কৈছিল। এই কথাই ল'ৰাকেইজনৰ প্ৰতি ৰংগাৰ মৰম আৰু বৃদ্ধি কৰে। ৰংগাই তেওঁলোকক নিজৰ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ, বন্দুক দেখুৱায় আৰু বিভিন্ন কাজিয়ালৈ লৈ যায়। তেওঁ বিশ্বাস কৰিছিল যে এনে কৰিলে তেওঁলোক সুখী হ'ব। পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হ'ব নোৱাৰা আৰু ৰংগাৰ সৈতে থকা সম্পৰ্কৰ বাবে তিনিওজনে মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা বহিস্কৃত হোৱাৰ উপক্ৰম হয়। কিন্তু ভৱিষ্যতৰ সকলো পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হোৱা আৰু গুণ্ডা বন্ধুবৰ্গক মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা আঁতৰাই ৰখাৰ চৰ্তত তেওঁলোকক দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে সুযোগ দিয়া হয়। ৰংগাৰ সৈতে থকা সম্পৰ্কই তেওঁলোকৰ পঢ়া-শুনাত প্ৰভাৱ পেলাবলৈ আৰম্ভ কৰে। ৰংগাই তেওঁলোকক নিজৰ কাজিয়া আৰু পাৰ্টিৰ জীৱনশৈলীত জড়িত কৰি ৰাখে। এদিন ৰাতি তিনিওজনে উপলব্ধি কৰে যে ৰংগাই তেওঁলোকক থাকিবলৈ দিয়া ঘৰটোৰ পাকঘৰত এটা মৃতদেহ পোত খাই আছে। সেয়া আছিল ৰংগাৰ নিজৰ ভায়েকৰ মৃতদেহ, যাক ৰংগাই নিজেই হত্যা কৰিছিল। এই কথা আম্বানে তেওঁৰ কাহিনীত গৌৰৱেৰে কৈছিল। এই কথা আৱিষ্কাৰ কৰাৰ পিছত তেওঁলোকে সেই ঘৰটোত থাকিবলৈ ভয় কৰে আৰু ঘৰটোৰ পৰা আঁতৰি থাকিবলৈ সকলো প্ৰকাৰৰ চেষ্টা চলায়। তেওঁলোকৰ চিন্তা তেতিয়া আৰু বাঢ়ি যায় যেতিয়া তেওঁলোকে পুৰণি হোষ্টেললৈ যায়। ৱাৰ্ডেনে তেওঁলোকক ঋণ লোৱা লোকসকলক ভাবুকি দি ধন আদায় কৰিবলৈ তেওঁৰ লগত যাবলৈ অনুৰোধ কৰে। ইয়াৰ অৰ্থ আছিল যে ৰংগাৰ সৈতে থকাৰ বাবে ল'ৰাকেইজন গুণ্ডাত পৰিণত হৈছে বুলি মানুহে ভাবিছিল। ইয়াৰ পিছতে তেওঁলোকক ৰেড্ডীয়ে অপহৰণ কৰে। ৰেড্ডী আছিল ৰংগাৰ প্ৰাক্তন বছ। ৰেড্ডীয়ে ৰংগাক তেওঁৰ পৰিচয় চুৰি কৰাৰ অভিযোগ কৰে আৰু ৰংগাক হত্যা কৰিবলৈ তেওঁলোকৰ সহায় বিচাৰে। ৰেড্ডীয়ে তেওঁলোকক এখন ভিজিটিং কাৰ্ড দিয়ে আৰু ৰংগা অকলে থকাৰ সময়ত ফোন কৰিবলৈ কয়। তেওঁলোক অতিশয় হতাশ হৈ পৰে আৰু ৰংগাৰ দৰে গুণ্ডা হোৱাৰ পৰা বাচিবলৈ তেওঁৰ লগত সম্পৰ্ক শেষ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। তেওঁলোকে ৰংগাৰ পৰা আঁতৰি থাকি সকলো পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হ'বলৈ পঢ়া-শুনা কৰাৰ পৰিকল্পনাৰ বিষয়ে ৰংগাক জনাবলৈ চেষ্টা কৰে। কিন্তু তেওঁলোকে ৰংগাক তেওঁৰ গেং এৰিব বিচৰা দুজন '[[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]' সদস্যক হত্যাৰ ভাবুকি দিয়া দেখি ভয় খায়। ভয়তে আৰু ঘৰটোত থাকিব নোৱাৰি, তিনিওজনে ফোন চুইচ অফ কৰে আৰু তুমকুৰৰ এখন বেলেগ হোষ্টেললৈ গুচি যায়। তাত তেওঁলোকে শান্তিত পঢ়া-শুনা কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইফালে, ল'ৰাকেইজনক কোনোবাই অপহৰণ বা আঘাত কৰা বুলি ৰংগাই ভয় খায় আৰু ব্যাকুলভাৱে তেওঁলোকক বিচাৰিবলৈ ধৰে। তেওঁলোকক বিচাৰি উলিয়াবলৈ ৰংগাই কৰা অপ্ৰাণ চেষ্টা দেখি বিবিযে অৱশেষত সকলো কথা স্বীকাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। বিবিযে ৰংগাক জনায় যে তেওঁলোকে কেৱল কুট্টি আৰু তেওঁৰ গেঙক আঁতৰাই ৰাখিবলৈহে তেওঁৰ লগত বন্ধুত্ব কৰিছিল। লগতে সেই সাক্ষাৎকাৰৰ পিছত তেওঁলোকৰ জীৱনত কেনেকৈ নেতিবাচক প্ৰভাৱ পৰিছিল, সেই কথাও কয়। বুকু ভগা অৱস্থাত ৰংগাই নিজৰ গেঙক ঘৰলৈ মাতি পঠায়। ভয়ভীত তিনিওজনে নিজৰ প্ৰাণৰ মমতাত ৰংগাক তেওঁলোকৰ জীৱনৰ পৰা আঁতৰাবলৈ ৰেড্ডী আৰু তেওঁৰ গেঙক মাতি আনে। ৰংগাৰ গেং অহাৰ আগতেই ৰেড্ডী আৰু তেওঁৰ গুণ্ডাসকল উপস্থিত হয়। ৰংগাই বুজি পায় যে ল'ৰাকেইজনে তেওঁৰ লগত বিশ্বাসঘাতকতা কৰিছে। তেওঁলোকৰ প্ৰতাৰণাত ব্যথিত হৈ ৰংগাই মাতৃক দিয়া অহিংসাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি ভংগ কৰে। তেওঁ ভয়ংকৰ ৰূপ ধাৰণ কৰে আৰু ৰেড্ডীৰ সকলো গুণ্ডাৰ লগতে ৰেড্ডীকো হত্যা কৰে। তাৰ পিছত তেওঁ ল'ৰাকেইজনক হত্যাৰ ভাবুকি দি ঘৰটোৰ ইমূৰৰ পৰা সিমূৰলৈ খেদি ফুৰে। সেই সময়লৈকে ৰংগাৰ গুণ্ডাসকলো ঘৰত উপস্থিত হয়। তেওঁলোকো ল'ৰাকেইজনক হত্যা কৰিবলৈ সাজু আছিল। কিন্তু ৰংগাই ঘৰটো ভিতৰৰ পৰা তলা মাৰি দিয়ে। তেওঁ কান্দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁ কয় যে তেওঁ ল'ৰাকেইজনক নিজৰ লগত ৰাখিছিল কাৰণ তেওঁৰ জীৱনত কোনেও তেওঁৰ ইমান ওচৰ চাপি অহা নাছিল। মানুহ কেৱল ধন বা বিনামূলীয়া মদৰ প্ৰয়োজন হ'লেহে তেওঁৰ ওচৰলৈ আহিছিল। নিজৰ ভুল বুজি পাই ল'ৰাকেইজনে ৰংগাৰ ওচৰত ক্ষমা বিচাৰে। ৰংগাই অসন্তুষ্টিৰে তেওঁলোকক এৰি দিয়ে। তেওঁ জনাই দিয়ে যে তেওঁ আৰু তেওঁৰ গেঙে তেওঁলোকৰ লগত সম্পৰ্ক শেষ কৰিছে আৰু লগতে পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হ'বলৈ ভাবুকি দিয়ে। আজু আৰু বিবিযে এখন কাকতত উত্তীৰ্ণ হ'ব নোৱাৰে। আনহাতে শান্তনে সকলো কাকতত উত্তীৰ্ণ হয়। মহাবিদ্যালয়ৰ বাহিৰত তেওঁলোকে ৰংগা (ৰংগাই এতিয়া নিজৰ নতুন পৰিচয় দেখুৱাবলৈ সম্পূৰ্ণ ক'লা পোছাক পিন্ধিছিল) আৰু তেওঁৰ গেঙৰ সন্মুখীন হয়। ৰংগাই আজু আৰু বিবি পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হ'ব নোৱাৰাৰ বাবে হাস্যৰসিকভাৱে তেওঁলোকক শাস্তি দিয়ে। তেওঁলোকে লাঠী লৈ আজু আৰু বিবিৰ পিছলৈ দৌৰে। == অভিনয় শিল্পী == * [[ফাহাদ ফাচিল]] - ৰঞ্জিত গংগাধৰণ ওৰফে "ৰংগা", [[বেংগালুৰু|বেংগালুৰুৰ]] এজন [[মালায়ালী লোক|মালায়ালী]]-[[কানাড়া|কানাড়া]] গেংষ্টাৰ হিচাপে * [[ছাজিন গোপু]] - আম্বান, ৰংগাৰ দ্বিতীয় প্ৰধান হিচাপে * হিপষ্টাৰ - আজাস "আজু" ভাসি হিচাপে * মিথুন জয় শংকৰ - বিবিন "বিবি" প্ৰকাশ হিচাপে * ৰোশন শানৱাজ - শান্তকুমাৰণ "শান্তন" হিচাপে * মিধুট্টি - কুট্টি হিচাপে * নীৰজা ৰাজেন্দ্ৰণ - বিবিৰ মাতৃ হিচাপে * তংকম মোহন - ৰংগাৰ মাতৃ হিচাপে * [[পূজা মোহনৰাজ]] - বিউটি হিচাপে * প্ৰীতি ভৰদ্বাজ - চুইটি হিচাপে * প্ৰমোদ ভেলিয়ানাড - ৰংগাৰ সম্পৰ্কীয় ভায়েক হিচাপে * [[আশীষ বিদ্যাৰ্থী]] - ইঞ্জিনিয়াৰিং মহাবিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী সঞ্চালক হিচাপে * মনচুৰ আলী খান - ৰেড্ডী, এজন প্ৰভাৱশালী তেলেগু গেংষ্টাৰ আৰু ৰংগাৰ প্ৰাক্তন বছ হিচাপে * শ্ৰীজিৎ বাবু - বালা কৃষ্ণন "বিকে" হিচাপে * কৃষ্ণ কুমাৰ - নানজাপ্পা, ৰংগাৰ সহায়ক হিচাপে * ফ্ৰীষ্টাইল কৃষ্ণ - ব্ৰুচ লী, ৰংগাৰ সহায়ক হিচাপে * হিমাংশু - জেকি, ৰংগাৰ সহায়ক হিচাপে == প্ৰযোজনা == === বিকাশ === ২০২৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত জিথু মাধৱনে তেওঁৰ দ্বিতীয়খন চলচ্চিত্ৰৰ কথা ঘোষণা কৰে। ইয়াত ফাহাদ ফাচিলে অভিনয় কৰিছিল। ফাহাদে তেওঁৰ প্ৰযোজনা প্ৰতিষ্ঠান ফাহাদ ফাচিল এণ্ড ফ্ৰেণ্ডছ আৰু আনোৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছৰ জৰিয়তে চলচ্চিত্ৰখনৰ সহ-প্ৰযোজনাও কৰিছিল।<ref>{{Cite news |date=৯ মাৰ্চ ২০২৩ |title=Fahadh Faasil, Jithu Madhavan, Nazriya Nazim, Sameer Thahir and Anwar Rasheed to collaborate on a new project. Read details here |trans-title=ফাহাদ ফাচিল, জিথু মাধৱন, নাজরিয়া নাজিম, সমীৰ তাহিৰ আৰু আনোৱাৰ ৰছিদে এটা নতুন প্ৰকল্পত একেলগে কাম কৰিব। ইয়াত সবিশেষ পঢ়ক |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/fahadh-faasil-jithu-madhavan-nazriya-nazim-sameer-thahir-and-anwar-rasheed-to-collaborate-on-a-new-project-read-details-here/articleshow/98517905.cms?from=mdr |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240406213143/https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/fahadh-faasil-jithu-madhavan-nazriya-nazim-sameer-thahir-and-anwar-rasheed-to-collaborate-on-a-new-project-read-details-here/articleshow/98517905.cms?from=mdr |archive-date=৬ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Economic Times }}</ref><ref name=":0">{{Cite web |date=৯ মাৰ্চ ২০২৩ |title=Star couple Fahadh, Nazriya team up for 'Romancham' director's next |trans-title=তাৰকা দম্পতী ফাহাদ, নাজরিয়াই 'ৰোমাঞ্চম'ৰ পৰিচালকৰ পৰৱৰ্তী ছবিৰ বাবে হাত মিলাইছে |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2023/03/09/fahadh-faasil-nazriya-jithu-madhavan.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230310114832/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2023/03/09/fahadh-faasil-nazriya-jithu-madhavan.html |archive-date=১০ মাৰ্চ ২০২৩ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২৩ |website=Manorama Online}}</ref> ২০২৩ চনৰ মে' মাহত চলচ্চিত্ৰখনৰ শিৰোনাম ''আৱেশম'' বুলি ঘোষণা কৰা হয়। মাধৱনে ২০২২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহৰ আৰম্ভণিতে চিত্ৰনাট্য লিখিছিল আৰু ২০২৩ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। সেই সময়ছোৱাত তেওঁৰ প্ৰথম চলচ্চিত্ৰ ''[[ৰোমাঞ্চম]]'' (২০২২) ২০২২ চনৰ অক্টোবৰৰ পৰা ২০২৩ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীলৈ পিছুৱাই দিয়া হৈছিল।<ref name=":1">{{Cite news |date=৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |title='Aavesham' has no connections with 'Romancham', says director Jithu Madhavan |trans-title='আৱেশম'ৰ লগত 'ৰোমাঞ্চম'ৰ কোনো সম্পৰ্ক নাই, পৰিচালক জিথু মাধৱনৰ মন্তব্য |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/aavesham-has-no-connections-with-romancham-says-director-jithu-madhavan/articleshow/109163543.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410201537/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/aavesham-has-no-connections-with-romancham-says-director-jithu-madhavan/articleshow/109163543.cms |archive-date=১০ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> অৱশ্যে প্ৰথমে খবৰ ওলাইছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখন ''ৰোমাঞ্চম''ৰ এটা স্পিন-অফ। পিছলৈ মাধৱনে স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে ''আৱেশম'' এখন সুকীয়া চলচ্চিত্ৰ আৰু ইয়াৰ লগত ''ৰোমাঞ্চম''ৰ কোনো সম্পৰ্ক নাই।<ref name=":1" /> কাৰিকৰী দলটোত সংগীত পৰিচালক হিচাপে সুশিন শ্যাম, চিনেমাট'গ্ৰাফাৰ হিচাপে সমীৰ তাহিৰ, সম্পাদক হিচাপে বিবেক হৰ্ষণ আৰু প্ৰডাকচন ডিজাইনাৰ হিচাপে অশ্বিনী কালে আছিল।<ref name=":0" /> === অভিনয় শিল্পী === ফাহাদে [[বেংগালুৰু|বাংগালোৰৰ]] এজন গেংষ্টাৰ ৰংগাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=Ranga in 'Aavesham' is not a spin-off of Chemban Vinod's character in 'Romancham', clarifies director |trans-title='আৱেশম'ৰ ৰংগা 'ৰোমাঞ্চম'ত চেম্বন বিনোদৰ চৰিত্ৰৰ স্পিন-অফ নহয় বুলি পৰিচালকে স্পষ্ট কৰিছে |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/10/aavesham-malayalam-movie-fahadh-faasil-character-romancham-chemban-vinod.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410101626/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/10/aavesham-malayalam-movie-fahadh-faasil-character-romancham-chemban-vinod.html |archive-date=১০ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Manorama Online}}</ref> ২০২৩ চনৰ মে' মাহত চলচ্চিত্ৰখনৰ নিৰ্মাণৰ সময়ত ফাদ হোৱা এখন ছবিত তেওঁক ডাঠ আৰু কেঁকোৰা গোঁফৰ সৈতে সম্পূৰ্ণ বগা পোছাকত দেখা গৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Fahadh Faasil's gritty look in Aavesham revealed, is this why he didn't promote Pachuvum Athbutha Vilakkum? |trans-title=আৱেশমত ফাহাদ ফাচিলৰ কঠোৰ ৰূপ প্ৰকাশ, এইবাবেই তেওঁ পাচুভুম আথবুথা ভিলাক্কুমৰ প্ৰচাৰ কৰা নাছিল নেকি? |url=https://www.ottplay.com/news/fahadh-faasils-gritty-look-in-aavesham-revealed-is-this-why-he-didnt-promote-pachuvum-athbutha-vilakkum/5a3039dda5362 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608051253/https://www.ottplay.com/news/fahadh-faasils-gritty-look-in-aavesham-revealed-is-this-why-he-didnt-promote-pachuvum-athbutha-vilakkum/5a3039dda5362 |archive-date=৮ জুন ২০২৩ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=OTTPlay }}</ref> [[ফাহাদ ফাচিল|ফাহাদে]] জনাইছিল যে তেওঁ আগতে এনে চৰিত্ৰত অভিনয় কৰা নাছিল। সেইবাবেই তেওঁ কাহিনীটোত সন্মতি দিছিল। তেওঁ লগতে কয়, "জিথুৱে [মাধৱন] মোক ৰংগা কেনেকুৱা হ'ব সেই সম্পৰ্কে এটা অতি স্পষ্ট ধাৰণা দিছিল। অৱশ্যে আমি চলচ্চিত্ৰখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ কৰাৰ পিছতহে ৰূপ আৰু পোছাক চূড়ান্ত কৰিছিলোঁ।"<ref name=":2">{{Cite web |title=Those who didn't like Romancham will surely like 'Aavesham': Jithu Madhavan |trans-title=যিসকলে ৰোমাঞ্চম বেয়া পাইছিল তেওঁলোকে নিশ্চয় 'আৱেশম' ভাল পাব: জিথু মাধৱন |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/10/aavesham-malayalam-movie-jithu-madhavan-fahadh-faasil.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410101257/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/10/aavesham-malayalam-movie-jithu-madhavan-fahadh-faasil.html |archive-date=১০ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Manorama Online}}</ref> তেওঁৰ আগৰ চলচ্চিত্ৰসমূহৰ তুলনাত ফাহাদৰ চৰিত্ৰটো এই চলচ্চিত্ৰখনত যথেষ্ট উচ্চস্বৰৰ আছিল। তেওঁ চহৰৰ গেংষ্টাৰসকলৰ দৰে [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] আৰু [[কানাড়া]] ভাষাৰ মিশ্ৰণত কথা পাতিছিল।<ref name=":2" /> আগতে ''ৰোমাঞ্চম''ত অভিনয় কৰা ছাজিন গোপুক চলচ্চিত্ৰখনত এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ চৰিত্ৰ দিয়া হৈছিল। লগতে মনচুৰ আলী খান আৰু আশীষ বিদ্যাৰ্থীয়ে সহযোগী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref name=":3">{{Cite news |date=২৬ জানুৱাৰী ২০২৪ |title='Aavesham' teaser: Fahadh Faasil, Jithu Madhavan promise a wacky ride |trans-title='আৱেশম'ৰ টিজাৰ: ফাহাদ ফাচিল, জিথু মাধৱনৰ এক অদ্ভুত যাত্ৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/aavesham-teaser-fahadh-faasil-jithu-madhavan-promise-a-wacky-ride/article67779459.ece |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228090020/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/aavesham-teaser-fahadh-faasil-jithu-madhavan-promise-a-wacky-ride/article67779459.ece |archive-date=২৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=[[The Hindu]] |issn=0971-751X}}</ref> প্ৰণৱ ৰাজ - হিপষ্টাৰ, মিথুন জয় শংকৰ, ৰোশন শানৱাজ আৰু মিধুট্টিকে ধৰি কেইবাজনো নৱাগতেও চলচ্চিত্ৰখনত অভিনয় কৰিছিল।<ref name=":3" /> === দৃশ্যগ্ৰহণ === ঘোষণা কৰা দিনটোতেই [[বেংগালুৰু|বাংগালোৰত]] [[মূল দৃশ্যগ্ৰহণ]] আৰম্ভ হৈছিল।<ref name=":0" /> চলচ্চিত্ৰখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ [[বেংগালুৰু|বাংগালোৰ]] আৰু ইয়াৰ উপকণ্ঠ অঞ্চলত বহুলভাৱে কৰা হৈছিল। ২০২৩ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইয়াৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য সম্পূৰ্ণ হয়।<ref>{{Cite news |date=১৬ ডিচেম্বৰ ২০২৪ |title=Fahadh Faasil's 'Aavesham' to come out in theatres in April 2024 |trans-title=ফাহাদ ফাচিলৰ 'আৱেশম' ২০২৪ চনৰ এপ্ৰিলত ছবিঘৰত মুক্তি পাব |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/fahadh-faasils-aavesham-to-come-out-in-theatres-in-april-2024/article67644626.ece |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231218212635/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/fahadh-faasils-aavesham-to-come-out-in-theatres-in-april-2024/article67644626.ece |archive-date=১৮ ডিচেম্বৰ ২০২৩ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Hindu |issn=0971-751X}}</ref> === সাজ-সজ্জা === মাচাৰ হামছাই চলচ্চিত্ৰখনৰ সাজ-সজ্জা ডিজাইনাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল। সমগ্ৰ চলচ্চিত্ৰখনতে ফাহাদৰ চৰিত্ৰ ৰংগাই সোণৰ চেইনৰ সৈতে সম্পূৰ্ণ বগা পোছাক পৰিধান কৰিছিল। কেৱল ক্লাইমেক্সৰ দৃশ্যসমূহত ফাহাদে সম্পূৰ্ণ ক'লা পোছাক পৰিধান কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Fahadh Faasil transforms into rowdy leader for Jithu Madhavan's 'Aavesham' |trans-title=জিথু মাধৱনৰ 'আৱেশম'ৰ বাবে গুণ্ডা নেতালৈ ৰূপান্তৰিত ফাহাদ ফাচিল |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2023/08/26/fahadh-faasil-jithu-madhavan-new-movie-aavesham.html |access-date=২৪ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Onmanorama |archive-date=২৪ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424163810/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2023/08/26/fahadh-faasil-jithu-madhavan-new-movie-aavesham.html |url-status=live}}</ref> ৰংগাৰ কম বয়সৰ চৰিত্ৰটোৱে চুলি চুটি কৰি কাটিছিল আৰু এটা উইণ্ডব্ৰেকাৰ পিন্ধিছিল। ইয়াৰ ৰূপটো ফৰাচী সংগীত যুঁটি দ্য ব্লেজৰ ছিংগল "টেৰিটৰী" (২০১৭)ৰ মিউজিক ভিডিঅ'টোত থকা ডালি বেনছালাহৰ ৰূপৰ লগতে ব্ৰিটিছ বক্সাৰ নাছিম হামেদৰ সৈতে মিলি যায়।<ref>{{Cite web |title=Young 'Ranga' in 'Aavesham' looks inspired by these cultural icons. Will it get a spinoff? |trans-title='আৱেশম'ত যুৱ 'ৰংগা'ক এই সাংস্কৃতিক আইকনসমূহৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হোৱা যেন লাগে। ইয়াৰ স্পিনঅফ হ'বনে? |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/24/fahadh-faasil-character-young-ranga-aavesham-inspiration-the-blaze-prince-naseem-hamed.html |access-date=২৪ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Onmanorama |archive-date=২৪ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424163808/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/24/fahadh-faasil-character-young-ranga-aavesham-inspiration-the-blaze-prince-naseem-hamed.html |url-status=live}}</ref> == সংগীত == {{Main|আৱেশম (সংগীত)}} চলচ্চিত্ৰখনৰ সংগীত সুশিন শ্যামে ৰচনা কৰিছিল আৰু গীতৰ কথা বিনায়ক শশীকুমাৰে লিখিছিল। ইয়াত স্বতন্ত্ৰ শিল্পীসকলৰ দ্বাৰা পৰিৱেশন কৰা নটা গীত আছিল।<ref name=":02">{{Cite web |title=Aavesham {{ndash}} Sushin Shyam explains why he has high hopes for the Fahadh Faasil-starrer, just like Manjummel Boys |trans-title=আৱেশম {{ndash}} মঞ্জুম্মেল বয়জৰ দৰে ফাহাদ ফাচিল অভিনীত ছবিখনৰ বাবে তেওঁৰ কিয় উচ্চ আশা আছে সুশিন শ্যামে বৰ্ণনা কৰিছে |url=https://www.ottplay.com/news/aavesham-sushin-shyam-explains-why-he-has-high-hopes-for-the-fahadh-faasil-starrer-just-like-manjummel-boys/526b106108890 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412023533/https://www.ottplay.com/news/aavesham-sushin-shyam-explains-why-he-has-high-hopes-for-the-fahadh-faasil-starrer-just-like-manjummel-boys/526b106108890 |archive-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৭ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=OTTPlay }}</ref> চাৰিটা ছিংগল: "জাডা", "গালাট্টা", "ইলুমিনাটি" আৰু "মাথাপিতাক্কলে" মুক্তি পোৱাৰ পিছত ২০২৪ চনৰ ১৯ এপ্ৰিলত থিংক মিউজিকে চাউণ্ডট্ৰেকটো মুকলি কৰে।<ref>{{Cite web |last=শ্যাম |first=সুশিন |author-link=সুশিন শ্যাম |date=১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham (Original Motion Picture Soundtrack) |trans-title=আৱেশম (অৰিজিনেল মোচন পিকচাৰ চাউণ্ডট্ৰেক) |url=https://music.apple.com/us/album/aavesham-original-motion-picture-soundtrack/1742153570 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240419180420/https://music.apple.com/us/album/aavesham-original-motion-picture-soundtrack/1742153570 |archive-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |publisher=[[Think Music|থিংক মিউজিক]] |via=[[Apple Music|এপল মিউজিক]]}}</ref> == মুক্তি == === ছবিঘৰ === ''আৱেশম'' ২০২৪ চনৰ ১১ এপ্ৰিলত [[ঈদ-উল-ফিটৰ|ঈদ-উল-ফিতৰ]] আৰু [[বিহু]] সপ্তাহান্তত ছবিঘৰত মুক্তি পায়।<ref name=":4">{{Cite web |date=১১ মাৰ্চ ২০২৪ |title=Fahadh Faasil confirms Aavesham release date with explosive new poster. See here |trans-title=বিস্ফোৰক নতুন পোষ্টাৰৰ সৈতে আৱেশমৰ মুক্তিৰ তাৰিখ নিশ্চিত কৰিলে ফাহাদ ফাচিলে। ইয়াত চাওক |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/fahadh-faasil-confirms-aavesham-release-date-with-explosive-new-poster-see-here-9208485/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240317032235/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/fahadh-faasil-confirms-aavesham-release-date-with-explosive-new-poster-see-here-9208485/ |archive-date=১৭ মাৰ্চ ২০২৪ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The Indian Express }}</ref><ref>{{Cite news |date=১১ মাৰ্চ ২০২৪ |title=It's official! Fahadh Faasil's 'Aavesham' to hit the big screens on April 11 |trans-title=অফিচিয়েল! ফাহাদ ফাচিলৰ 'আৱেশম' ১১ এপ্ৰিলত ডাঙৰ পৰ্দালৈ আহিব |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/its-official-fahadh-faasils-aavesham-to-hit-the-big-screens-on-april-11/articleshow/108400322.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240327111804/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/its-official-fahadh-faasils-aavesham-to-hit-the-big-screens-on-april-11/articleshow/108400322.cms |archive-date=২৭ মাৰ্চ ২০২৪ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Times of India }}</ref> ইয়াৰ পূৰ্বে [[ওনাম]] (২৫ আগষ্ট ২০২৩) আৰু [[বৰদিন|খ্ৰীষ্টমাছ]] সপ্তাহান্তত (২২ ডিচেম্বৰ ২০২৩) ছবিঘৰত মুক্তি দিয়াৰ কথা আছিল।<ref>{{Cite web |last=মাধৱ |first=বিঘ্নেশ |date=১ জুন ২০২৩ |title=Fahadh Faasil-Jithu Madhavan film pulls out of Onam race? |trans-title=ফাহাদ ফাচিল-জিথু মাধৱনৰ চলচ্চিত্ৰই ওনামৰ দৌৰৰ পৰা নাম প্ৰত্যাহাৰ কৰিছে নেকি? |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/Jun/01/fahadh-faasil-jithu-madhavan-film-pulls-out-of-onam-race-44143.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608140345/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/Jun/01/fahadh-faasil-jithu-madhavan-film-pulls-out-of-onam-race-44143.html |archive-date=৮ জুন ২০২৩ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Cinema Express }}</ref> কিন্তু ২০২৩ চনৰ জুলাই মাহত ফাহাদে ঘোষণা কৰে যে ২০২৪ চনৰ প্ৰথম ত্ৰৈমাসিকত চলচ্চিত্ৰখন মুক্তি দিয়া হ'ব।<ref>{{Cite web |title=Fahadh Faasil shares release plans of Aavesham and Odum Kuthira Chaadum Kuthira |trans-title=আৱেশম আৰু ওদুম কুথিৰা ছাডুম কুথিৰাৰ মুক্তিৰ পৰিকল্পনা শ্বেয়াৰ কৰিছে ফাহাদ ফাচিলে |url=https://www.ottplay.com/news/fahadh-faasil-shares-release-plans-of-aavesham-and-odum-kuthira-chaadum-kuthira/218559b9a2490 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411064407/https://www.ottplay.com/news/fahadh-faasil-shares-release-plans-of-aavesham-and-odum-kuthira-chaadum-kuthira/218559b9a2490 |archive-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=OTTPlay }}</ref> ইয়াৰ বৰ্তমানৰ মুক্তিৰ তাৰিখ ডিচেম্বৰ মাহত ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref name=":4" /> সমগ্ৰ ভাৰততে চলচ্চিত্ৰখন এ এণ্ড এ ৰিলিজে বিতৰণ কৰে। আনহাতে ফাৰ্ছ ফিল্মছে বহিঃৰাষ্ট্ৰৰ ছবিঘৰৰ অধিকাৰ লাভ কৰে।<ref name=":4" /> কেইবাখনো প্ৰকাশন আৰু উদ্যোগৰ সূত্ৰই ''আৱেশম''ক "২০২৪ চনৰ আটাইতকৈ প্ৰত্যাশিত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ"সমূহৰ ভিতৰত এখন হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰিছিল।{{efn|একাধিক তথ্যসূত্ৰৰ ভিত্তিত।<ref>{{Cite web |title=From 'Aadujeevitham' to 'Malaikottai Vaaliban': Malayalam's 2024 film lineup promises exciting adventures |trans-title='আদুজীৱিথম'ৰ পৰা 'মালাইকোট্টাই ভলিবন'লৈ: মালয়ালমৰ ২০২৪ চনৰ চলচ্চিত্ৰ লাইনআপে ৰোমাঞ্চকৰ দুঃসাহসিক যাত্ৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছে |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/01/01/new-malayalam-movie-releases-2024-lineup-mollywood.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240203222220/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/01/01/new-malayalam-movie-releases-2024-lineup-mollywood.html |archive-date=৩ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Onmanorama}}</ref><ref>{{Cite news |last=প্ৰবীণ |first=এছ. আৰ. |date=৪ জানুৱাৰী ২০২৪ |title=Malayalam films to look forward to in 2024: 'Aattam' and 'Malaikottai Vaaliban' to 'Bramayugam' |trans-title=২০২৪ চনত চাবলগীয়া মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ: 'অট্টম' আৰু 'মালাইকোট্টাই ভলিবন'ৰ পৰা 'ভ্ৰমযুগম'লৈ |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/malayalam-films-to-look-forward-to-in-2024-aattam-and-malaikottai-vaaliban-to-bramayugam/article67704749.ece |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113094436/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/malayalam-films-to-look-forward-to-in-2024-aattam-and-malaikottai-vaaliban-to-bramayugam/article67704749.ece |archive-date=১৩ জানুৱাৰী ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Hindu |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite news |date=৫ অক্টোবৰ ২০২৩ |title=Bazooka to Malaikottai Vaaliban, Hugely Awaited Mollywood Movies |trans-title=বাজুকাৰ পৰা মালাইকোট্টাই ভলিবনলৈকে, অতি প্ৰত্যাশিত মলিউড চলচ্চিত্ৰ |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/ott/051023/most-awaited-big-ticket-malayalam-movies-in-2023-2024.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112182633/https://www.deccanchronicle.com/entertainment/ott/051023/most-awaited-big-ticket-malayalam-movies-in-2023-2024.html |archive-date=১২ নৱেম্বৰ ২০২৩ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=[[Deccan Chronicle]] }}</ref><ref>{{Cite web |date=২৯ ডিচেম্বৰ ২০২৩ |title=Year Ender 2023: Abraham Ozler To Barroz, Highly Anticipated Malayalam Films Of 2024 |trans-title=বছৰৰ শেষ ২০২৩: আব্ৰাহাম ওজলাৰৰ পৰা বাৰোজলৈকে, ২০২৪ চনৰ অতি প্ৰত্যাশিত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ |url=https://www.news18.com/movies/year-ender-2023-abraham-ozler-to-barroz-highly-anticipated-malayalam-films-of-2024-8721867.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231229134536/https://www.news18.com/movies/year-ender-2023-abraham-ozler-to-barroz-highly-anticipated-malayalam-films-of-2024-8721867.html |archive-date=২৯ ডিচেম্বৰ ২০২৩ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=News18 }}</ref><ref>{{Cite web |date=১ জানুৱাৰী ২০২৪ |title=Mammootty's 'Turbo' to Jayasurya's 'Kathanar', Mollywood gears up for sensational 2024! |trans-title=মামুট্টিৰ 'টাৰ্বো'ৰ পৰা জয়সূৰ্যৰ 'কাথানাৰ'লৈকে, ছেন্সেশ্যনেল ২০২৪ৰ বাবে মলিউড সাজু! |url=https://www.theweek.in/web-stories/entertainment/2024/01/01/mammootty-turbo-to-jayasurya-s-kathanar-mollywood-gears-up-for-sensational-2024-best-malayalam-movie-releases-slated-for-release-this-year.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240101152316/https://www.theweek.in/web-stories/entertainment/2024/01/01/mammootty-turbo-to-jayasurya-s-kathanar-mollywood-gears-up-for-sensational-2024-best-malayalam-movie-releases-slated-for-release-this-year.html |archive-date=১ জানুৱাৰী ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The Week}}</ref><ref>{{Cite web |date=৩ জানুৱাৰী ২০২৪ |title=Malaikottai Valiban, Bramayugam & more: 12 most anticipated Malayalam films of 2024 |trans-title=মালাইকোট্টাই ভলিবন, ভ্ৰমযুগম আৰু অধিক: ২০২৪ চনৰ ১২ খন অতি প্ৰত্যাশিত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ |url=https://www.thenewsminute.com/flix/malaikottai-valiban-bramayugam-more-12-most-anticipated-malayalam-films-of-2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240126024751/https://www.thenewsminute.com/flix/malaikottai-valiban-bramayugam-more-12-most-anticipated-malayalam-films-of-2024 |archive-date=২৬ জানুৱাৰী ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The News Minute }}</ref>}} একে সপ্তাহান্তত মুক্তি পোৱা ''বৰ্ষাংগল্ক্কু শেশম'' আৰু ''জয় গণেশ''ৰ তুলনাত চলচ্চিত্ৰখনে মুক্তিৰ তিনিদিন পূৰ্বে মুকলি হোৱা টিকটৰ প্ৰি-চেলৰ পৰা উপাৰ্জন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title='Aavesham' pre-release buzz peaks with record-breaking advance bookings |trans-title='আৱেশম'ৰ প্ৰি-ৰিলিজ চৰ্চা অভিলেখ ভংগকাৰী আগতীয়া বুকিঙৰ সৈতে শীৰ্ষত |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/09/aavesham-pre-release-booking-records-fahadh-faasil-jithu-madhavan.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240409130411/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/09/aavesham-pre-release-booking-records-fahadh-faasil-jithu-madhavan.html |archive-date=৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Onmanorama}}</ref> ৫৬৭ টা ট্ৰেক কৰা দৰ্শনীৰ পৰা কেৰালাৰ ছবিঘৰসমূহত ৫০,০০০তকৈ অধিক লোকৰ প্ৰৱেশ পঞ্জীয়ন কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |title='Aavesham' generates impressive pre-sales of Rs 78 lakhs |trans-title='আৱেশম'ৰ প্ৰি-চেলত ৭৮ লাখ টকাৰ আকৰ্ষণীয় উপাৰ্জন |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/aavesham-generates-impressive-pre-sales-of-rs-78-lakhs/articleshow/109159512.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410201544/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/aavesham-generates-impressive-pre-sales-of-rs-78-lakhs/articleshow/109159512.cms |archive-date=১০ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> পিভিআৰ আইনক্স মেনেজমেণ্টৰ কৰ্তৃপক্ষ আৰু কেৰালাৰ চলচ্চিত্ৰ কৰ্মচাৰী ফেডাৰেচনৰ মাজত ভাৰ্চুৱেল প্ৰিণ্ট ফীক লৈ বিবাদৰ সূত্ৰপাত হৈছিল। লগতে ফেডাৰেচনে পিভিআৰ আইনক্স ছবিঘৰসমূহৰ মূল কন্টেন্ট প্ৰদানকাৰী কিউব চিনেমা টেকন'লজিছৰ জৰিয়তে নিজৰ নতুনকৈ স্থাপিত কন্টেন্ট প্ৰদান সেৱাৰ মাধ্যমেৰে চলচ্চিত্ৰ বিতৰণৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল। ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে সমগ্ৰ ভাৰতৰ পিভিআৰ আইনক্স মাল্টিপ্লেক্স চেইনসমূহত আৱেশমৰ লগতে আন কেইবাখনো মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ মুক্তি দিয়া হোৱা নাছিল।<ref>{{Cite web |last=ৰাও |first=অনীশ |date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Explained: Why PVR-INOX has stopped screening Malayalam films across India? |trans-title=বৰ্ণনা: পিভিআৰ-আইনক্সে সমগ্ৰ ভাৰতত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰদৰ্শন কিয় বন্ধ কৰিছে? |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/pvr-inox-stops-screening-malayalam-films-over-feud-with-producers-association-2526353-2024-04-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240414142206/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/pvr-inox-stops-screening-malayalam-films-over-feud-with-producers-association-2526353-2024-04-12 |archive-date=১৪ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=India Today }}</ref><ref>{{Cite web |date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=PVR-INOX stops screening Malayalam films including Varshangalkku Shesham, Aavesham and Aadujeevitham across India. Here's why |trans-title=পিভিআৰ-আইনক্সে সমগ্ৰ ভাৰতত বৰ্ষাংগল্ক্কু শেশম, আৱেশম আৰু আদুজীৱিথমকে ধৰি মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰদৰ্শন বন্ধ কৰিছে। ইয়াৰ কাৰণ হৈছে |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/pvr-inox-stops-screening-malayalam-films-heres-why-9264529/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240415172057/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/pvr-inox-stops-screening-malayalam-films-heres-why-9264529/ |archive-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=২০ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The Indian Express }}</ref> অৱশ্যে ১৩ এপ্ৰিলত এই নিষেধাজ্ঞা প্ৰত্যাহাৰ কৰা হয় আৰু তাৰ পিছদিনা মাল্টিপ্লেক্স চেইনসমূহত চলচ্চিত্ৰখন মুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{Cite news |date=১৩ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Crisis ends, PVR to screen Malayalam films |trans-title=সংকটৰ অন্ত, পিভিআৰত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন হ'ব |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/pvr-inox-resumes-screening-of-malayalam-movies-following-temporary-truce/article68062168.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240413154036/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/pvr-inox-resumes-screening-of-malayalam-movies-following-temporary-truce/article68062168.ece |archive-date=১৩ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=[[The Hindu]] }}</ref> চলচ্চিত্ৰখনে মুক্তিৰ পূৰ্বে চেণ্ট্ৰেল ব'ৰ্ড অৱ ফিল্ম চাৰ্টিফিকেচনৰ (CBFC) পৰা ইউ/এ চাৰ্টিফিকেট লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ চূড়ান্ত সম্পাদনাৰ দৈৰ্ঘ্য আছিল ১৫৭ মিনিট।<ref>{{Cite web |title=Aavesham gets a U/A certificate from censor board; no official trailer for Fahadh Faasil's film? |trans-title=আৱেশমে চেন্সৰ ব'ৰ্ডৰ পৰা ইউ/এ চাৰ্টিফিকেট লাভ কৰিছে; ফাহাদ ফাচিলৰ চলচ্চিত্ৰৰ কোনো আনুষ্ঠানিক ট্ৰেইলাৰ নাই? |url=https://www.ottplay.com/news/aavesham-bags-a-u-a-certificate-from-censor-board-no-official-trailer-for-fahadh-faasils-film/0edc4c19a4208 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411065733/https://www.ottplay.com/news/aavesham-bags-a-u-a-certificate-from-censor-board-no-official-trailer-for-fahadh-faasils-film/0edc4c19a4208 |archive-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=OTTPlay }}</ref> চেন্সৰ ব'ৰ্ডৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি [[কুৱেইট|কুৱেইটত]] ছবিঘৰত প্ৰদৰ্শনৰ পূৰ্বে চলচ্চিত্ৰখনৰ দ্বিতীয় অংশৰ এটা দৃশ্য আঁতৰোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=A scene cut from 'Aavesham' for Kuwait release, says Jithu Madhavan |trans-title=কুৱেইটত মুক্তিৰ বাবে 'আৱেশম'ৰ এটা দৃশ্য কটা হৈছে বুলি জিথু মাধৱনে কয় |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/jithu-madhavan-on-aavesham-movie-release-in-kuwait-1.9477404 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411070033/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/jithu-madhavan-on-aavesham-movie-release-in-kuwait-1.9477404 |archive-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Mathrubhumi }}</ref> === হোম মিডিয়া === ছবিঘৰত মুক্তিৰ পিছত ডিজিটেল ষ্ট্ৰীমিং অধিকাৰসমূহ এমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ই লাভ কৰিছিল আৰু ২০২৪ চনৰ ৯ মে'ত প্ৰিমিয়াৰ কৰা হৈছিল।<ref name=":5">{{Cite web |last=শেখৰ |first=বিনীলা |date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Fahadh Fazil's Aavesham Takes Theatres by Storm with Positive Buzz, OTT Rights Secured by Amazon Prime Video |trans-title=ইতিবাচক চৰ্চাৰ সৈতে ফাহাদ ফাজিলৰ আৱেশমে ছবিঘৰসমূহত ধুমুহাৰ সৃষ্টি কৰিছে, এমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ই অ'টিটি অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰিছে |url=https://www.thehansindia.com/ott-web-series/fahadh-fazils-aavesham-takes-theatres-by-storm-with-positive-buzz-ott-rights-secured-by-amazon-prime-video-872067 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240415142057/https://www.thehansindia.com/ott-web-series/fahadh-fazils-aavesham-takes-theatres-by-storm-with-positive-buzz-ott-rights-secured-by-amazon-prime-video-872067 |archive-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The Hans India }}</ref><ref>{{cite web |access-date=৭ মে' ২০২৪ |title=Aavesham OTT release date: How to watch Fahadh Faasil's blockbuster Malayalam movie online |trans-title=আৱেশম অ'টিটি মুক্তিৰ তাৰিখ: ফাহাদ ফাচিলৰ ব্লকবাষ্টাৰ মালয়ালম ছবিখন কেনেকৈ অনলাইনত চাব |url=https://www.livemint.com/news/trends/aavesham-ott-release-date-how-to-watch-fahadh-faasil-s-blockbuster-malayalam-movie-online-11715059742502.html |website=The Mint |date=7 May 2024 |archive-date=৭ মে' ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240507055652/https://www.livemint.com/news/trends/aavesham-ott-release-date-how-to-watch-fahadh-faasil-s-blockbuster-malayalam-movie-online-11715059742502.html |url-status=live}}</ref> ২০২৪ চনৰ ২০ জুনত চলচ্চিত্ৰখনৰ হিন্দী সংস্কৰণ ডিজনি+ হটষ্টাৰত মুক্তি দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=২৩ জুন ২০২৪ |title=Aavesham Hindi OTT release date: When and where to watch Fahadh Faasil's film |trans-title=আৱেশম হিন্দী অ'টিটি মুক্তিৰ তাৰিখ: ফাহাদ ফাচিলৰ চলচ্চিত্ৰখন কেতিয়া আৰু ক'ত চাব |url=https://www.indiatimes.com/entertainment/binge/aavesham-hindi-ott-release-date-when-and-where-to-watch-fahadh-faasil-film-hotstar-636831.html |access-date=২৮ জুন ২০২৪ |website=The Times of India }}</ref> === বজাৰীকৰণ === ২০২৪ চনৰ ২৬ মাৰ্চত [[ইউনিয়ন খ্ৰীষ্টান মহাবিদ্যালয়, আল্লুভা|ইউনিয়ন খ্ৰীষ্টান মহাবিদ্যালয়, আল্লুভাত]] এটা প্ৰচাৰ অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। ইয়াত ফাহাদ, মাধৱন আৰু শ্যামৰ লগতে মুখ্য অভিনয় শিল্পীসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=Watch: Fahadh Faasil dances with college students at 'Aavesham' promotions |trans-title=চাওক: 'আৱেশম'ৰ প্ৰচাৰত মহাবিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ সৈতে ফাহাদ ফাচিলৰ নৃত্য |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/fahadh-faasil-dances-with-college-students-at-aavesham-promotions-2520039-2024-03-27 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328011512/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/fahadh-faasil-dances-with-college-students-at-aavesham-promotions-2520039-2024-03-27 |archive-date=২৮ মাৰ্চ ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=India Today |date=২৭ মাৰ্চ ২০২৪ }}</ref><ref>{{Cite web |date=২৭ মাৰ্চ ২০২৪ |title=Fahadh Faasil dances with abandon at college event during Aavesham promotions. Watch |trans-title=আৱেশমৰ প্ৰচাৰৰ সময়ত মহাবিদ্যালয়ৰ অনুষ্ঠানত ফাহাদ ফাচিলৰ উন্মাদ নৃত্য। চাওক |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/fahadh-faasil-dances-with-abandon-aavesham-promotions-watch-9236670/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328090452/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/fahadh-faasil-dances-with-abandon-aavesham-promotions-watch-9236670/ |archive-date=২৮ মাৰ্চ ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The Indian Express }}</ref> == সঁহাৰি == ''আৱেশম'' চলচ্চিত্ৰখনে সমালোচকৰ পৰা ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham Twitter Review: Is Fahadh Faasil's action comedy worth watching in theaters? Find out |trans-title=আৱেশম টুইটাৰ ৰিভিউ: ফাহাদ ফাচিলৰ একচন কমেডীখন ছবিঘৰত চোৱাৰ যোগ্য নেকি? বিচাৰি উলিয়াওক |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/aavesham-twitter-review-is-fahadh-faasils-action-comedy-worth-watching-in-theaters-find-out-1294574 |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=PINKVILLA |archive-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411115200/https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/aavesham-twitter-review-is-fahadh-faasils-action-comedy-worth-watching-in-theaters-find-out-1294574 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Aavesham Twitter review: Fahadh Faasil's fun entertainer is everything a festival release should be, say FDFS viewers |trans-title=আৱেশম টুইটাৰ ৰিভিউ: ফাহাদ ফাচিলৰ মনোৰঞ্জক ছবিখন এখন উৎসৱৰ মুক্তিৰ দৰেই হ'ব লাগে বুলি দৰ্শকসকলে কয় |url=https://www.ottplay.com/news/aavesham-twitter-review-fahadh-faasils-fun-entertainer-is-everything-a-festival-release-should-be-say-fdfs-viewers/887e131139306 |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=OTTPlay |archive-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412023427/https://www.ottplay.com/news/aavesham-twitter-review-fahadh-faasils-fun-entertainer-is-everything-a-festival-release-should-be-say-fdfs-viewers/887e131139306 |url-status=live}}</ref> === সমালোচকৰ সঁহাৰি === ''পিংকভিলাৰ'' গৌতম এছ-এ ৫ ৰ ভিতৰত ৪ ষ্টাৰ দি লিখিছিল যে "''আৱেশম'' আদৰ্শগতভাৱে এনে এখন চলচ্চিত্ৰ যিখন আপুনি ছবিঘৰত উপভোগ কৰিব পাৰিব যদিহে আপুনি এখন বন্য যাত্ৰাৰ কমেডী চলচ্চিত্ৰ ভাল পায়। ফাহাদ ফাসিলে নিশ্চিতভাৱে এক বৃহৎ অভিনেতাৰ দলৰ সৈতে আপোনাক মনোৰঞ্জন দিবলৈ সাজু হৈছে।"<ref>{{Cite web |date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham Movie Review: Fahadh Faasil unleashes a storm with unhinged performance in this comedy flick |trans-title=আৱেশম চলচ্চিত্ৰ সমালোচনা: ফাহাদ ফাচিলে এই কমেডী ছবিখনত অপ্ৰতিৰোধ্য অভিনয়েৰে ধুমুহাৰ সৃষ্টি কৰিছে |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/reviews/aavesham-movie-review-fahadh-faasil-unleashes-a-storm-with-unhinged-performance-in-this-comedy-flick-1294543 |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=PINKVILLA |archive-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411102134/https://www.pinkvilla.com/entertainment/reviews/aavesham-movie-review-fahadh-faasil-unleashes-a-storm-with-unhinged-performance-in-this-comedy-flick-1294543 |url-status=live}}</ref> ''[[দি ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ|দি ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছৰ]]'' আনন্দু সুৰেশে ৫ ৰ ভিতৰত ৩.৫ ষ্টাৰ দি লিখিছিল যে "জিথু মাধৱনৰ গেংষ্টাৰ কমেডীখন সম্ভৱতঃ ফাহাদ ফাচিলৰ প্ৰথম সৰ্বাংগীন মছলা চলচ্চিত্ৰ আৰু অভিনেতাজনে নিৰ্লজ্জভাৱে ইয়াক তেওঁৰ বিৰুদ্ধে থকা সকলো সমালোচনা স্তব্ধ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছে যে তেওঁ মাছ চৰিত্ৰ পৰিচালনা কৰিব নোৱাৰে।"<ref>{{Cite web |date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham movie review: Fahadh Faasil delivers 'verithanam' performance in this all-encompassing comedy masala |trans-title=আৱেশম চলচ্চিত্ৰ সমালোচনা: এই সৰ্বাংগীন কমেডী মছলাত ফাহাদ ফাচিলৰ 'ভেৰিথানাম' অভিনয় |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/aavesham-movie-review-fahadh-faasil-delivers-verithanam-performance-9262849/ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The Indian Express |archive-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412023358/https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/aavesham-movie-review-fahadh-faasil-delivers-verithanam-performance-9262849/ |url-status=live}}</ref> ''[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া|দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াৰ]]'' আন্না মেথিউছে ৫ ৰ ভিতৰত ৩.৫ ষ্টাৰ দি লিখিছিল যে "সুন্দৰ পাৰ্শ্ব চৰিত্ৰ ৰচনা কৰাৰ উপৰিও, জিথু মাধৱনে তেওঁৰ সংলাপসমূহৰ কমিক টাইমিং সুন্দৰভাৱে গঢ়ি তুলিছে।"<ref>{{Cite news |title=Aavesham Movie Review : Fahadh & Sajin Gopu excels in goofball gangster film |trans-title=আৱেশম চলচ্চিত্ৰ সমালোচনা: ফাহাদ আৰু ছাজিন গোপুৱে গুফবল গেংষ্টাৰ ছবিত চমৎকাৰ প্ৰদৰ্শন কৰিছে |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/aavesham/movie-review/109220919.cms?from=mdr |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Times of India |issn=0971-8257 |archive-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412023411/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/aavesham/movie-review/109220919.cms?from=mdr |url-status=live}}</ref> ''[[ইণ্ডিয়া টুডে|ইণ্ডিয়া টুডেৰ]]'' জননী কে. ৫ ৰ ভিতৰত ৩.৫ ষ্টাৰ দি লিখিছিল যে "সুন্দৰভাৱে কোৰিঅ'গ্ৰাফ কৰা একচন ছিকুৱেন্স আৰু কমেডী ছিকুৱেন্সৰ সৈতে ''আৱেশম'' সঁচাকৈয়ে এক উপভোগ্য ছবি। যদি আপুনি ফাহাদ ফাচিলৰ অনুৰাগী, তেন্তে ''আৱেশম''-এ প্ৰমাণ কৰিব যে আপুনি প্ৰথমে কিয় তেওঁৰ অনুৰাগী হৈছিল।"<ref>{{Cite web |title='Aavesham' Review: Fahadh Faasil hits it out of the park in Jithu Madhavan film |trans-title='আৱেশম' ৰিভিউ: জিথু মাধৱনৰ চলচ্চিত্ৰত ফাহাদ ফাচিলৰ চমৎকাৰ প্ৰদৰ্শন |url=https://www.indiatoday.in/movies/reviews/story/aavesham-review-fahadh-faasil-hits-it-out-of-the-park-jithu-madhavan-film-2526040-2024-04-11 |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=India Today |date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411163355/https://www.indiatoday.in/movies/reviews/story/aavesham-review-fahadh-faasil-hits-it-out-of-the-park-jithu-madhavan-film-2526040-2024-04-11 |url-status=live}}</ref> ''দ্য উইকৰ'' নিৰ্মল জোভিয়ালে ৫ ৰ ভিতৰত ৩.৫ ষ্টাৰ দি লিখিছিল যে "চলচ্চিত্ৰখনে আৰম্ভণিৰ পৰা শেষলৈকে এক উৎসৱমুখৰ পৰিৱেশ বজাই ৰাখে আৰু প্ৰধানকৈ যুৱ দৰ্শকক আকৰ্ষণ কৰে।"<ref>{{Cite web |title='Aavesham' review: This Fahadh Faasil movie is a fun ride |trans-title='আৱেশম' ৰিভিউ: এই ফাহাদ ফাচিলৰ চলচ্চিত্ৰখন এখন আমোদজনক যাত্ৰা |url=https://www.theweek.in/review/movies/2024/04/11/aavesham-review-this-fahadh-faasil-movie-wont-disappoint.html |website=The Week |access-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-date=১০ জুন ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240610063415/https://www.theweek.in/review/movies/2024/04/11/aavesham-review-this-fahadh-faasil-movie-wont-disappoint.html |url-status=live}}</ref> ''ৰেডিফৰ'' অৰ্জুন মেননে ৫ ৰ ভিতৰত ৩ ষ্টাৰ ৰেটিং দি প্ৰশংসা কৰিছিল যে "''আৱেশম'' ইয়াৰ কাহিনী কোৱাত মসৃণ আৰু ইয়াৰ একমাত্ৰ এণ্টি-হিৰোৰ বাবে ই এক শীতল প্ৰভাৱ এৰি যায়।"<ref>{{Cite web |title=Aavesham Review: Fahadh Faasil Is The Picasso Of Malayalam Cinema |trans-title=আৱেশম ৰিভিউ: ফাহাদ ফাচিল মালয়ালম চিনেমাৰ পিকাচো |url=https://m.rediff.com/movies/review/aavesham-review/20240412.htm |date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Rediff |access-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-date=১৩ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240413230615/https://m.rediff.com/movies/review/aavesham-review/20240412.htm |url-status=live}}</ref> ''[[মনোৰমা|অ'নমনোৰমাৰ]]'' স্বাতী পি অজিতে ইয়াক "যদি আপুনি সমানে হাঁহি আৰু মনোৰঞ্জন বিচাৰিছে তেন্তে নিখুঁত পছন্দ" বুলি আখ্যা দিছিল।<ref>{{Cite web |title='Aavesham': Fahadh Faasil reigns supreme as 'Ranga' in Jithu Madhavan's comedy-entertainer {{!}} Movie Review |trans-title='আৱেশম': জিথু মাধৱনৰ কমেডী-এণ্টাৰটেইনাৰত 'ৰংগা' হিচাপে ফাহাদ ফাচিলৰ আধিপত্য {{!}} চলচ্চিত্ৰ সমালোচনা |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-reviews/2024/04/11/aavesham-movie-review-fahadh-faasil-jithu-madhavan-malayalam.html |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=www.onmanorama.com |archive-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412023411/https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-reviews/2024/04/11/aavesham-movie-review-fahadh-faasil-jithu-madhavan-malayalam.html |url-status=live}}</ref> ''[[দ্য হিন্দু|দ্য হিন্দুৰ]]'' এছ. আৰ. প্ৰবীণে লিখিছিল যে "''[[ৰোমাঞ্চম]]''ৰ পৰিচালক জিথু মাধৱনে তেওঁৰ দ্বিতীয় প্ৰচেষ্টাত ঘূৰি আহে, যাক ফাহাদ ফাচিলে তেওঁৰ অন্যতম ৰঙীন চৰিত্ৰত এক উন্মাদ অভিনয়েৰে জীয়াই ৰাখিছে।"<ref>{{Cite web |title='Aavesham' movie review: Fahadh Faasil's uninhibited act carries this thinly-plotted film |trans-title='আৱেশম' চলচ্চিত্ৰ সমালোচনা: ফাহাদ ফাচিলৰ বাধাহীন অভিনয়ে এই পাতল কাহিনীৰ ছবিখনক আগবঢ়াই নিছে |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/aavesham-movie-review-fahadh-faasils-uninhibited-act-carries-this-thinly-plotted-film/article68055683.ece |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=onmanorama.com |archive-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412023411/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/aavesham-movie-review-fahadh-faasils-uninhibited-act-carries-this-thinly-plotted-film/article68055683.ece |url-status=live}}</ref> === বক্স অফিচ === মুক্তিৰ প্ৰথম দিনাই চলচ্চিত্ৰখনে কেৰালাত ৩.৯ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰে। সমসাময়িক মুক্তিপ্ৰাপ্ত ''বৰ্ষাংগল্ক্কু শেশম'' আৰু ''জয় গণেশ''ৰ মাজত ই প্ৰথম স্থান লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=What is happening to 'Jai Ganesh'? Who won the Vishu Day? Goat life not falling in front of opponents |trans-title='জয় গণেশ'ৰ কি হৈছে? বিষুৰ দিনটো কোনে জিকিলে? প্ৰতিপক্ষৰ সন্মুখত গোট লাইফ পৰা নাই |url=https://www.asianetnews.com/entertainment/box-office/vishu-day-kerala-box-office-collection-aavesham-varshangalkku-shesham-jai-ganesh-sbyy2k |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240415140755/https://www.asianetnews.com/entertainment/box-office/vishu-day-kerala-box-office-collection-aavesham-varshangalkku-shesham-jai-ganesh-sbyy2k |archive-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Asianet News Network Pvt Ltd |language=ml}}</ref> চলচ্চিত্ৰখনৰ ইতিবাচক সঁহাৰিয়ে ইয়াৰ টিকট বিক্ৰী আৰু বৃদ্ধি কৰে।<ref name=":5" /> ইয়াৰ ফলত ই ভাৰতত সৰ্বমুঠ ১৮.৭৫ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। মুক্তিৰ ৪ দিনৰ ভিতৰত সমগ্ৰ বিশ্বতে সৰ্বমুঠ ৪০.৫০ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰে।<ref>{{Cite web |last=জোগানি |first=ৰিশিল |date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham and Varshangalkku Shesham Box Office: Vishu releases continue the glory streak of Mollywood; Read on |trans-title=আৱেশম আৰু বৰ্ষাংগল্ক্কু শেশম বক্স অফিচ: বিষুৰ মুক্তিয়ে মলিউডৰ গৌৰৱ ধাৰাবাহিকভাৱে বজাই ৰাখিছে; পঢ়ক |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/aavesham-and-varshangalkku-shesham-box-office-vishu-releases-continue-the-glory-streak-of-mollywood-read-on-1295693 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240415123607/https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/aavesham-and-varshangalkku-shesham-box-office-vishu-releases-continue-the-glory-streak-of-mollywood-read-on-1295693 |archive-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=২০ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=PinkVilla }}</ref> ১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ লৈকে চলচ্চিত্ৰখনে সমগ্ৰ বিশ্বতে ৬৫ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=Aavesham box office collection: Fahadh Faasil starrer blockbuster grosses Rs 65 crore worldwide in first week |trans-title=আৱেশম বক্স অফিচ কালেকশ্বন: ফাহাদ ফাচিল অভিনীত ব্লকবাষ্টাৰখনে প্ৰথম সপ্তাহত বিশ্বজুৰি ৬৫ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰিছে |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/aavesham-box-office-collection-fahadh-faasil-starrer-blockbuster-grosses-65-crore-worldwide-in-first-week-1297102 |website=PinkVilla |date=১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240419102443/https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/aavesham-box-office-collection-fahadh-faasil-starrer-blockbuster-grosses-65-crore-worldwide-in-first-week-1297102 |url-status=live}}</ref> ২৪ এপ্ৰিল ২০২৪ লৈকে চলচ্চিত্ৰখনে ভাৰতীয় বক্স অফিচত ৫৯.৫০ কোটি টকা আৰু বিদেশৰ পৰা ৪০.৭৫ কোটি টকা (৪.৮৯ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰ) উপাৰ্জন কৰিছে। ইয়াৰ বিশ্বব্যাপী উপাৰ্জন হৈছে ১০০.২৫ কোটি টকা।<ref>{{Cite web |date=২৪ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham box office collections: Fahadh Faasil starrer Tops 100Cr Worldwide |trans-title=আৱেশম বক্স অফিচ কালেকশ্বন: ফাহাদ ফাচিল অভিনীত ছবিখনে বিশ্বজুৰি ১০০ কোটি অতিক্ৰম কৰিছে |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/aavesham-box-office-collections-fahadh-faasil-starrer-tops-100cr-worldwide-seventh-malayalam-film-to-do-so-1298754?amp |access-date=২১ অক্টোবৰ ২০২৪ |website=PINKVILLA }}</ref> ১৩ মে' ২০২৪ লৈকে চলচ্চিত্ৰখনে বিদেশৰ পৰা ৫৪ কোটি টকা (৬.৫০ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰ) উপাৰ্জন কৰিছে। ইয়াৰ বিশ্বব্যাপী উপাৰ্জন হৈছে প্ৰায় ১৫৪.৬০ কোটি টকা আৰু ভাৰতৰ পৰা ১০০.৬০ কোটি টকা। ই ভাৰতত ১০০ কোটি টকাতকৈ অধিক উপাৰ্জন কৰা তৃতীয়খন মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। ইয়াৰ আগৰ দুখন চলচ্চিত্ৰ আছিল ''[[২০১৮ (চলচ্চিত্ৰ)|২০১৮]]'' আৰু ''[[মঞ্জুম্মেল বয়জ]]''।<ref>{{Cite web |date=১৩ মে' ২০২৪ |title=Aavesham box office collections: 3rd Malayalam film to Gross 100Cr in India |trans-title=আৱেশম বক্স অফিচ কালেকশ্বন: ভাৰতত ১০০ কোটি উপাৰ্জন কৰা তৃতীয়খন মালয়ালম ছবি |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/aavesham-box-office-collections-fahadh-faasil-starrer-becomes-third-malayalam-film-to-top-100cr-in-india-1305172?amp |access-date=২১ অক্টোবৰ ২০২৪ |website=PINKVILLA }}</ref> ইয়াৰ বিশ্বব্যাপী উপাৰ্জন প্ৰায় ১৫৬ কোটি টকা বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |date=১ জানুৱাৰী २०२५ |title=Year Ender 2024: Top 10 highest-grossing Mollywood movies at worldwide box office; Manjummel Boys emerges victorious |trans-title=বছৰৰ শেষ ২০২৪: বিশ্বব্যাপী বক্স অফিচত শীৰ্ষ ১০ খন সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মলিউড চলচ্চিত্ৰ; মঞ্জুম্মেল বয়জ বিজয়ী হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/year-ender-2024-top-10-highest-grossing-mollywood-movies-at-worldwide-box-office-1362638 |access-date=১৬ জানুৱাৰী ২০২৫ |website=PINKVILLA }}</ref> == সন্মান == {| class="wikitable" |- ! বৰ্ষ ! বঁটা ! শ্ৰেণী ! প্ৰাপক(সকল) ! ফলাফল ! {{Abbr|প্ৰসংগ|তথ্যসূত্ৰ}} |- | ২০২৪ | [[মাজহাবিল এণ্টাৰটেইনমেণ্ট এৱাৰ্ডছ]] | এণ্টাৰটেইনাৰ অৱ দা ইয়েৰ – চলচ্চিত্ৰ | [[ফাহাদ ফাচিল]], [[নাজরিয়া নাজিম]] আৰু [[আনোৱাৰ ৰছিদ]] | {{won}} |<ref>{{cite news|title=Mazhavil Entertainment Awards 2024: Jagathy is ultimate entertainer; Urvashi, Sathyan Anthikad honoured|trans-title=মাজহাবিল এণ্টাৰটেইনমেণ্ট বঁটা ২০২৪: জগতী হৈছে চূড়ান্ত মনোৰঞ্জনকাৰী; উৰ্বশী, সত্যান অন্তিকাডক সন্মানিত কৰা হৈছে|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/08/21/mazhavil-entertainment-awards-jagathy-sreekumar-mohanlal-mammootty-amma.html|access-date=১৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৪|work=Manorama}}</ref> |} == চিকুৱেল == ''আৱেশম ২'' নামৰ এখন চিকুৱেল [[ছাজিন গোপু|ছাজিন গোপুৱে]] নিশ্চিত কৰিছে আৰু বৰ্তমান ইয়াৰ কাম চলি আছে।<ref>{{Cite web |date=২০ জানুৱাৰী ২০২৫ |title=Blockbuster Mollywood: Malayalam Cinema soars higher in Crore Club |trans-title=ব্লকবাষ্টাৰ মলিউড: মালয়ালম চিনেমা ক্ৰোৰ ক্লাৱত আৰু ওপৰলৈ উঠিছে |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/malayalam-cinema-box-office-boom-2024-1.10269647 |access-date=২৬ জানুৱাৰী ২০২৫ |website=English.Mathrubhumi }}</ref> == টোকা == {{notelist}} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{IMDb title|tt26660021}} [[শ্ৰেণী:২০২৪ চনৰ মালয়ালম ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় একচন কমেডী চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:বেংগালুৰুৰ পটভূমিত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:বেংগালুৰুত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:সুশিন শ্যামে সংগীত দিয়া চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০২৪ চনৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০২৪ চনৰ একচন কমেডী চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০২৪ চনৰ ব্লেক কমেডী চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:প্ৰতিশোধৰ বিষয়ে ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় গেংষ্টাৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০২৪ চনৰ কানাড়া ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:বিশ্ববিদ্যালয় আৰু মহাবিদ্যালয়ৰ পটভূমিত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰ]] j2n1vla8zf1jd8kqbzuo0t7oj6ojvfp 625698 625697 2026-08-09T23:41:51Z MS Sakib 25393 625698 wikitext text/x-wiki {{Short description|জিথু মাধৱনৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ২০২৪ বৰ্ষৰ চলচ্চিত্ৰ}} {{Use dmy dates|date=এপ্ৰিল ২০২৪}} {{Infobox film | name = আৱেশম | image = Aavesham.jpg | caption = ছবিঘৰৰ মুক্তিৰ পোষ্টাৰ | director = [[জিথু মাধৱন]] | writer = জিথু মাধৱন | producer = {{ubl|[[নাজরিয়া নাজিম]]|[[আনোৱাৰ ৰছিদ]]|[[ফাহাদ ফাচিল]]<ref>{{cite web |url=https://cbfcindia.gov.in/cbfcAdmin/search-result.php?recid=Q0EwOTMwMDMyMDI0MDAwMTI= |title=Aavesham Certified UA |trans-title=আৱেশম চাৰ্টিফাইড ইউএ}}</ref>}} | starring = {{Plainlist| * [[ফাহাদ ফাচিল]]<br/>হিপষ্টাৰ<br/>মিথুন জয় শংকৰ<br/>ৰোশন শানৱাজ<br/>[[ছাজিন গোপু]]<br />[[মনচুৰ আলী খান (অভিনেতা)|মনচুৰ আলী খান]]<br/>মিধুট্টি }} | cinematography = [[সমীৰ তাহিৰ]] | editing = [[বিবেক হৰ্ষণ]] | music = [[সুশিন শ্যাম]] | studio = {{ubl | [[আনোৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ]] | [[ফাহাদ ফাচিল|ফাহাদ ফাচিল এণ্ড ফ্ৰেণ্ডছ]]}} | distributor = এ এণ্ড এ ৰিলিজ | released = {{film date|df=y|2024|04|11|}} | runtime = ১৫৯ মিনিট<ref>{{Cite web |title=CBFC {{!}} Search Film |trans-title=চিবিএফচি {{!}} চাৰ্চ ফিল্ম |url=https://cbfcindia.gov.in/cbfcAdmin/search-result.php?recid=Q0EwOTMwMDMyMDI0MDAwMTI= |access-date=১৮ জানুৱাৰী ২০২৫ |website=[[Central Board of Film Certification|চেন্ট্ৰেল ব'ৰ্ড অৱ ফিল্ম চাৰ্টিফিকেশন]]}}</ref> | country = ভাৰত | language = মালয়ালম | budget = {{INR|৩০ কোটি}}<ref name="Nasreen">{{Cite web |last=নছৰিন |first=ৰাইছা |date=২৬ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham Box Office Collection Day 15: Fahadh Faasil's Film Earns Rs 103 Crore |trans-title=আৱেশম বক্স অফিচ কালেকশন ডে ১৫: ফাহাদ ফাচিলৰ চলচ্চিত্ৰই ১০৩ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰিছে |url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/box-office/malayalam/aavesham-box-office-collection-day-15-article-109614765 |access-date=২০ মে' ২০২৪ |website=[[Times Now|টাইমচ নাও]] }}</ref> | gross = <!--Must be attributed to a reliable published source with an established reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb.--> }} '''''আৱেশম''''' ({{Translation|উত্তেজনা}}) হৈছে ২০২৪ চনৰ এখন ভাৰতীয় [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] ভাষাৰ ব্লেক কমেডী একচন চলচ্চিত্ৰ। ইয়াক ৰচনা আৰু পৰিচালনা কৰিছে [[জিথু মাধৱন|জিথু মাধৱনে]]। ইয়াক ফাহাদ ফাচিল এণ্ড ফ্ৰেণ্ডছ আৰু আনোৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ প্ৰযোজনা বেনাৰৰ অধীনত [[ফাহাদ ফাচিল]], নাজরিয়া নাজিম আৰু আনোৱাৰ ৰছিদে প্ৰযোজনা কৰিছে। চলচ্চিত্ৰখনত ফাহাদ ফাচিল, হিপষ্টাৰ, মিথুন জয় শংকৰ, ৰোশন শানৱাজ, ছাজিন গোপু, মনচুৰ আলী খান আৰু মিধুট্টিয়ে অভিনয় কৰিছে। চলচ্চিত্ৰখনৰ কাহিনী অনুসৰি [[বেংগালুৰু|বেংগালুৰুৰ]] তিনিজন যুৱকে মহাবিদ্যালয়ৰ উৎপীড়কৰ ওপৰত প্ৰতিশোধ ল'বলৈ এজন স্থানীয় গেংষ্টাৰৰ সৈতে বন্ধুত্ব কৰে। ২০২৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ''প্ৰডাকচন নং ১'' নামৰ অস্থায়ী শিৰোনামেৰে চলচ্চিত্ৰখনৰ আনুষ্ঠানিক ঘোষণা কৰা হৈছিল। কাৰণ এইখন ফাহাদ ফাচিল এণ্ড ফ্ৰেণ্ডছৰ প্ৰথম প্ৰকল্প আছিল। ইয়াৰ পিছৰ মে' মাহত আনুষ্ঠানিক শিৰোনামটো ঘোষণা কৰা হয়। একে মাহতে [[বেংগালুৰু|বাংগালোৰত]] মূল দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ হয় আৰু ইয়াৰ বেছিভাগ দৃশ্যগ্ৰহণ তাতে কৰা হৈছিল। নৱেম্বৰ মাহৰ শেষৰ ফালে দৃশ্যগ্ৰহণ সমাপ্ত হয়। চলচ্চিত্ৰখনৰ সংগীত সুশিন শ্যামে ৰচনা কৰিছে। ইয়াৰ দৃশ্যগ্ৰহণ সমীৰ তাহিৰে আৰু সম্পাদনা বিবেক হৰ্ষণে কৰিছে। ''আৱেশম'' ২০২৪ চনৰ ১১ এপ্ৰিলত ছবিঘৰত মুক্তি পায় আৰু সমালোচকৰ পৰা ব্যাপক প্ৰশংসা লাভ কৰে। চলচ্চিত্ৰখন ব্যৱসায়িকভাৱে সফল হয়। ই {{INR|৩০}} কোটি বাজেটৰ বিপৰীতে {{INR|১৫৬}} কোটিৰো অধিক উপাৰ্জন কৰে।<ref name="Nasreen"/> বৰ্তমান ই সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম আৰু ২০২৪ চনৰ তৃতীয় সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ। == কাহিনীভাগ == আজু, বিবি আৰু শান্তনে এৰোনটিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ ডিগ্ৰী পঢ়িবলৈ [[কেৰালা|কেৰালাৰ]] পৰা [[বেংগালুৰু|বেংগালুৰুলৈ]] আহে। এখন ব্যক্তিগত হোষ্টেলৰ (বিকে হোষ্টেল) মালিকে তেওঁলোকৰ পিতৃ-মাতৃক তাত থাকিবলৈ সন্মত কৰায় আৰু সতৰ্ক কৰি দিয়ে যে মহাবিদ্যালয়খনৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকল বন্ধুত্বপূৰ্ণ নহয়। সোনকালেই তেওঁলোকে কুট্টি নামৰ এজন মানসিকভাৱে অসুস্থ জ্যেষ্ঠ ছাত্ৰ আৰু তেওঁৰ গেঙৰ দ্বাৰা উৎপীড়নৰ সন্মুখীন হয়। তেওঁলোকক অপহৰণ কৰি এটা গেৰেজলৈ নি অমানুষিকভাৱে প্ৰহাৰ আৰু অপমান কৰা হয়। বিবি আৰু আজুৱে ঘটনাটো পাহৰিবলৈ চেষ্টা কৰে যদিও বিফল হয়। আজুৱে প্ৰতিশোধ ল'বলৈ বিচাৰে আৰু গেংষ্টাৰৰ সন্ধানত বন্ধুসকলক লগত লৈ কেইবাখনো বাৰলৈ যায়। শেষত তেওঁলোকে ৰঞ্জিত "ৰংগা" গংগাধৰণ নামৰ এজন শক্তিশালী আৰু অস্বাভাৱিক আচৰণৰ মালায়ালী-[[কানাড়া|কানাড়া]] গেংষ্টাৰৰ সৈতে বন্ধুত্ব গঢ়ি তোলে। লগতে তেওঁৰ শক্তিশালী আৰু হাস্যৰসিক সহচৰ আম্বানৰ সৈতেও তেওঁলোকৰ বন্ধুত্ব হয়। তেওঁলোকে ৰংগাৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ হয়। ৰংগা আচলতে এজন ভাল মনৰ মানুহ আৰু তেওঁ ল'ৰাকেইজনক আৰু নিজৰ অনুগামীসকলক সুৰক্ষা প্ৰদান কৰে। অৱশ্যে, তেওঁ নিজৰ প্ৰয়াত মাতৃক দিয়া প্ৰতিশ্ৰুতিৰ বাবে নিজে কোনো হিংসাত্মক কাৰ্যত অংশগ্ৰহণ নকৰে। ৰংগাই তেওঁলোকক পঢ়া-শুনাত মনোযোগ দিবলৈ কয়। কিন্তু ল'ৰাকেইজনে ৰংগাৰ সৈতে সম্পৰ্ক দৃঢ় কৰাৰ সুযোগ হিচাপে তেওঁৰ লগত কাজিয়াবোৰলৈ যাবলৈ জেদ ধৰে। আম্বানেও ল'ৰাকেইজনক ৰংগাৰ অতীতৰ কাহিনী শুনায়। সেইবোৰত ৰংগাই কেনেকৈ হিংসাত্মক কাৰ্যত লিপ্ত আছিল আৰু নিজৰ ভায়েকক হত্যা কৰি ঘৰৰ পাকঘৰত পুতি থৈছিল, সেই কথা বৰ্ণনা কৰে। আনকি ভায়েকৰ তেজেৰে বেৰত ৰং কৰাৰ কথাও কয়। যেতিয়া বিবিযে কুট্টিৰ লগত হোৱা ঘটনাটোৰ বিষয়ে ৰংগাক জনায়, তেতিয়া ৰংগা আৰু তেওঁৰ গেঙে মহাবিদ্যালয়ৰ [[হোলী|হোলীৰ]] উৎসৱৰ মাজতে কুট্টি আৰু তেওঁৰ গেঙক সকলোৰে আগত বেয়াকৈ প্ৰহাৰ কৰে। এদিন ৰাতি ৰংগাৰ লগত ফুৰিবলৈ যোৱাৰ পিছত বিবিযে নিজৰ ফোনটো ৰংগাৰ গাড়ীত এৰি থৈ আহে। সাধাৰণতে তেওঁলোকে বাৰলৈ বা কাজিয়া হোৱা ঠাইলৈ গৈছিল। পিছদিনা পুৱা বিবিৰ মাকে ফোন কৰে। ৰংগাই ফোনটো ধৰে। বিবিৰ মাকে ৰংগাক জনায় যে বিবিযে ৰংগাক নিজৰ ককায়েকৰ দৰে জ্ঞান কৰে বুলি কৈছিল। এই কথাই ল'ৰাকেইজনৰ প্ৰতি ৰংগাৰ মৰম আৰু বৃদ্ধি কৰে। ৰংগাই তেওঁলোকক নিজৰ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ, বন্দুক দেখুৱায় আৰু বিভিন্ন কাজিয়ালৈ লৈ যায়। তেওঁ বিশ্বাস কৰিছিল যে এনে কৰিলে তেওঁলোক সুখী হ'ব। পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হ'ব নোৱাৰা আৰু ৰংগাৰ সৈতে থকা সম্পৰ্কৰ বাবে তিনিওজনে মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা বহিস্কৃত হোৱাৰ উপক্ৰম হয়। কিন্তু ভৱিষ্যতৰ সকলো পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হোৱা আৰু গুণ্ডা বন্ধুবৰ্গক মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা আঁতৰাই ৰখাৰ চৰ্তত তেওঁলোকক দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে সুযোগ দিয়া হয়। ৰংগাৰ সৈতে থকা সম্পৰ্কই তেওঁলোকৰ পঢ়া-শুনাত প্ৰভাৱ পেলাবলৈ আৰম্ভ কৰে। ৰংগাই তেওঁলোকক নিজৰ কাজিয়া আৰু পাৰ্টিৰ জীৱনশৈলীত জড়িত কৰি ৰাখে। এদিন ৰাতি তিনিওজনে উপলব্ধি কৰে যে ৰংগাই তেওঁলোকক থাকিবলৈ দিয়া ঘৰটোৰ পাকঘৰত এটা মৃতদেহ পোত খাই আছে। সেয়া আছিল ৰংগাৰ নিজৰ ভায়েকৰ মৃতদেহ, যাক ৰংগাই নিজেই হত্যা কৰিছিল। এই কথা আম্বানে তেওঁৰ কাহিনীত গৌৰৱেৰে কৈছিল। এই কথা আৱিষ্কাৰ কৰাৰ পিছত তেওঁলোকে সেই ঘৰটোত থাকিবলৈ ভয় কৰে আৰু ঘৰটোৰ পৰা আঁতৰি থাকিবলৈ সকলো প্ৰকাৰৰ চেষ্টা চলায়। তেওঁলোকৰ চিন্তা তেতিয়া আৰু বাঢ়ি যায় যেতিয়া তেওঁলোকে পুৰণি হোষ্টেললৈ যায়। ৱাৰ্ডেনে তেওঁলোকক ঋণ লোৱা লোকসকলক ভাবুকি দি ধন আদায় কৰিবলৈ তেওঁৰ লগত যাবলৈ অনুৰোধ কৰে। ইয়াৰ অৰ্থ আছিল যে ৰংগাৰ সৈতে থকাৰ বাবে ল'ৰাকেইজন গুণ্ডাত পৰিণত হৈছে বুলি মানুহে ভাবিছিল। ইয়াৰ পিছতে তেওঁলোকক ৰেড্ডীয়ে অপহৰণ কৰে। ৰেড্ডী আছিল ৰংগাৰ প্ৰাক্তন বছ। ৰেড্ডীয়ে ৰংগাক তেওঁৰ পৰিচয় চুৰি কৰাৰ অভিযোগ কৰে আৰু ৰংগাক হত্যা কৰিবলৈ তেওঁলোকৰ সহায় বিচাৰে। ৰেড্ডীয়ে তেওঁলোকক এখন ভিজিটিং কাৰ্ড দিয়ে আৰু ৰংগা অকলে থকাৰ সময়ত ফোন কৰিবলৈ কয়। তেওঁলোক অতিশয় হতাশ হৈ পৰে আৰু ৰংগাৰ দৰে গুণ্ডা হোৱাৰ পৰা বাচিবলৈ তেওঁৰ লগত সম্পৰ্ক শেষ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। তেওঁলোকে ৰংগাৰ পৰা আঁতৰি থাকি সকলো পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হ'বলৈ পঢ়া-শুনা কৰাৰ পৰিকল্পনাৰ বিষয়ে ৰংগাক জনাবলৈ চেষ্টা কৰে। কিন্তু তেওঁলোকে ৰংগাক তেওঁৰ গেং এৰিব বিচৰা দুজন '[[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]' সদস্যক হত্যাৰ ভাবুকি দিয়া দেখি ভয় খায়। ভয়তে আৰু ঘৰটোত থাকিব নোৱাৰি, তিনিওজনে ফোন চুইচ অফ কৰে আৰু তুমকুৰৰ এখন বেলেগ হোষ্টেললৈ গুচি যায়। তাত তেওঁলোকে শান্তিত পঢ়া-শুনা কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইফালে, ল'ৰাকেইজনক কোনোবাই অপহৰণ বা আঘাত কৰা বুলি ৰংগাই ভয় খায় আৰু ব্যাকুলভাৱে তেওঁলোকক বিচাৰিবলৈ ধৰে। তেওঁলোকক বিচাৰি উলিয়াবলৈ ৰংগাই কৰা অপ্ৰাণ চেষ্টা দেখি বিবিযে অৱশেষত সকলো কথা স্বীকাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। বিবিযে ৰংগাক জনায় যে তেওঁলোকে কেৱল কুট্টি আৰু তেওঁৰ গেঙক আঁতৰাই ৰাখিবলৈহে তেওঁৰ লগত বন্ধুত্ব কৰিছিল। লগতে সেই সাক্ষাৎকাৰৰ পিছত তেওঁলোকৰ জীৱনত কেনেকৈ নেতিবাচক প্ৰভাৱ পৰিছিল, সেই কথাও কয়। বুকু ভগা অৱস্থাত ৰংগাই নিজৰ গেঙক ঘৰলৈ মাতি পঠায়। ভয়ভীত তিনিওজনে নিজৰ প্ৰাণৰ মমতাত ৰংগাক তেওঁলোকৰ জীৱনৰ পৰা আঁতৰাবলৈ ৰেড্ডী আৰু তেওঁৰ গেঙক মাতি আনে। ৰংগাৰ গেং অহাৰ আগতেই ৰেড্ডী আৰু তেওঁৰ গুণ্ডাসকল উপস্থিত হয়। ৰংগাই বুজি পায় যে ল'ৰাকেইজনে তেওঁৰ লগত বিশ্বাসঘাতকতা কৰিছে। তেওঁলোকৰ প্ৰতাৰণাত ব্যথিত হৈ ৰংগাই মাতৃক দিয়া অহিংসাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি ভংগ কৰে। তেওঁ ভয়ংকৰ ৰূপ ধাৰণ কৰে আৰু ৰেড্ডীৰ সকলো গুণ্ডাৰ লগতে ৰেড্ডীকো হত্যা কৰে। তাৰ পিছত তেওঁ ল'ৰাকেইজনক হত্যাৰ ভাবুকি দি ঘৰটোৰ ইমূৰৰ পৰা সিমূৰলৈ খেদি ফুৰে। সেই সময়লৈকে ৰংগাৰ গুণ্ডাসকলো ঘৰত উপস্থিত হয়। তেওঁলোকো ল'ৰাকেইজনক হত্যা কৰিবলৈ সাজু আছিল। কিন্তু ৰংগাই ঘৰটো ভিতৰৰ পৰা তলা মাৰি দিয়ে। তেওঁ কান্দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁ কয় যে তেওঁ ল'ৰাকেইজনক নিজৰ লগত ৰাখিছিল কাৰণ তেওঁৰ জীৱনত কোনেও তেওঁৰ ইমান ওচৰ চাপি অহা নাছিল। মানুহ কেৱল ধন বা বিনামূলীয়া মদৰ প্ৰয়োজন হ'লেহে তেওঁৰ ওচৰলৈ আহিছিল। নিজৰ ভুল বুজি পাই ল'ৰাকেইজনে ৰংগাৰ ওচৰত ক্ষমা বিচাৰে। ৰংগাই অসন্তুষ্টিৰে তেওঁলোকক এৰি দিয়ে। তেওঁ জনাই দিয়ে যে তেওঁ আৰু তেওঁৰ গেঙে তেওঁলোকৰ লগত সম্পৰ্ক শেষ কৰিছে আৰু লগতে পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হ'বলৈ ভাবুকি দিয়ে। আজু আৰু বিবিযে এখন কাকতত উত্তীৰ্ণ হ'ব নোৱাৰে। আনহাতে শান্তনে সকলো কাকতত উত্তীৰ্ণ হয়। মহাবিদ্যালয়ৰ বাহিৰত তেওঁলোকে ৰংগা (ৰংগাই এতিয়া নিজৰ নতুন পৰিচয় দেখুৱাবলৈ সম্পূৰ্ণ ক'লা পোছাক পিন্ধিছিল) আৰু তেওঁৰ গেঙৰ সন্মুখীন হয়। ৰংগাই আজু আৰু বিবি পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হ'ব নোৱাৰাৰ বাবে হাস্যৰসিকভাৱে তেওঁলোকক শাস্তি দিয়ে। তেওঁলোকে লাঠী লৈ আজু আৰু বিবিৰ পিছলৈ দৌৰে। == অভিনয় শিল্পী == * [[ফাহাদ ফাচিল]] - ৰঞ্জিত গংগাধৰণ ওৰফে "ৰংগা", [[বেংগালুৰু|বেংগালুৰুৰ]] এজন [[মালায়ালী লোক|মালায়ালী]]-[[কানাড়া|কানাড়া]] গেংষ্টাৰ হিচাপে * [[ছাজিন গোপু]] - আম্বান, ৰংগাৰ দ্বিতীয় প্ৰধান হিচাপে * হিপষ্টাৰ - আজাস "আজু" ভাসি হিচাপে * মিথুন জয় শংকৰ - বিবিন "বিবি" প্ৰকাশ হিচাপে * ৰোশন শানৱাজ - শান্তকুমাৰণ "শান্তন" হিচাপে * মিধুট্টি - কুট্টি হিচাপে * নীৰজা ৰাজেন্দ্ৰণ - বিবিৰ মাতৃ হিচাপে * তংকম মোহন - ৰংগাৰ মাতৃ হিচাপে * [[পূজা মোহনৰাজ]] - বিউটি হিচাপে * প্ৰীতি ভৰদ্বাজ - চুইটি হিচাপে * প্ৰমোদ ভেলিয়ানাড - ৰংগাৰ সম্পৰ্কীয় ভায়েক হিচাপে * [[আশীষ বিদ্যাৰ্থী]] - ইঞ্জিনিয়াৰিং মহাবিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী সঞ্চালক হিচাপে * মনচুৰ আলী খান - ৰেড্ডী, এজন প্ৰভাৱশালী তেলেগু গেংষ্টাৰ আৰু ৰংগাৰ প্ৰাক্তন বছ হিচাপে * শ্ৰীজিৎ বাবু - বালা কৃষ্ণন "বিকে" হিচাপে * কৃষ্ণ কুমাৰ - নানজাপ্পা, ৰংগাৰ সহায়ক হিচাপে * ফ্ৰীষ্টাইল কৃষ্ণ - ব্ৰুচ লী, ৰংগাৰ সহায়ক হিচাপে * হিমাংশু - জেকি, ৰংগাৰ সহায়ক হিচাপে == প্ৰযোজনা == === বিকাশ === ২০২৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত জিথু মাধৱনে তেওঁৰ দ্বিতীয়খন চলচ্চিত্ৰৰ কথা ঘোষণা কৰে। ইয়াত ফাহাদ ফাচিলে অভিনয় কৰিছিল। ফাহাদে তেওঁৰ প্ৰযোজনা প্ৰতিষ্ঠান ফাহাদ ফাচিল এণ্ড ফ্ৰেণ্ডছ আৰু আনোৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছৰ জৰিয়তে চলচ্চিত্ৰখনৰ সহ-প্ৰযোজনাও কৰিছিল।<ref>{{Cite news |date=৯ মাৰ্চ ২০২৩ |title=Fahadh Faasil, Jithu Madhavan, Nazriya Nazim, Sameer Thahir and Anwar Rasheed to collaborate on a new project. Read details here |trans-title=ফাহাদ ফাচিল, জিথু মাধৱন, নাজরিয়া নাজিম, সমীৰ তাহিৰ আৰু আনোৱাৰ ৰছিদে এটা নতুন প্ৰকল্পত একেলগে কাম কৰিব। ইয়াত সবিশেষ পঢ়ক |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/fahadh-faasil-jithu-madhavan-nazriya-nazim-sameer-thahir-and-anwar-rasheed-to-collaborate-on-a-new-project-read-details-here/articleshow/98517905.cms?from=mdr |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240406213143/https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/fahadh-faasil-jithu-madhavan-nazriya-nazim-sameer-thahir-and-anwar-rasheed-to-collaborate-on-a-new-project-read-details-here/articleshow/98517905.cms?from=mdr |archive-date=৬ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Economic Times }}</ref><ref name=":0">{{Cite web |date=৯ মাৰ্চ ২০২৩ |title=Star couple Fahadh, Nazriya team up for 'Romancham' director's next |trans-title=তাৰকা দম্পতী ফাহাদ, নাজরিয়াই 'ৰোমাঞ্চম'ৰ পৰিচালকৰ পৰৱৰ্তী ছবিৰ বাবে হাত মিলাইছে |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2023/03/09/fahadh-faasil-nazriya-jithu-madhavan.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230310114832/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2023/03/09/fahadh-faasil-nazriya-jithu-madhavan.html |archive-date=১০ মাৰ্চ ২০২৩ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২৩ |website=Manorama Online}}</ref> ২০২৩ চনৰ মে' মাহত চলচ্চিত্ৰখনৰ শিৰোনাম ''আৱেশম'' বুলি ঘোষণা কৰা হয়। মাধৱনে ২০২২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহৰ আৰম্ভণিতে চিত্ৰনাট্য লিখিছিল আৰু ২০২৩ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। সেই সময়ছোৱাত তেওঁৰ প্ৰথম চলচ্চিত্ৰ ''[[ৰোমাঞ্চম]]'' (২০২২) ২০২২ চনৰ অক্টোবৰৰ পৰা ২০২৩ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীলৈ পিছুৱাই দিয়া হৈছিল।<ref name=":1">{{Cite news |date=৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |title='Aavesham' has no connections with 'Romancham', says director Jithu Madhavan |trans-title='আৱেশম'ৰ লগত 'ৰোমাঞ্চম'ৰ কোনো সম্পৰ্ক নাই, পৰিচালক জিথু মাধৱনৰ মন্তব্য |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/aavesham-has-no-connections-with-romancham-says-director-jithu-madhavan/articleshow/109163543.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410201537/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/aavesham-has-no-connections-with-romancham-says-director-jithu-madhavan/articleshow/109163543.cms |archive-date=১০ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> অৱশ্যে প্ৰথমে খবৰ ওলাইছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখন ''ৰোমাঞ্চম''ৰ এটা স্পিন-অফ। পিছলৈ মাধৱনে স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে ''আৱেশম'' এখন সুকীয়া চলচ্চিত্ৰ আৰু ইয়াৰ লগত ''ৰোমাঞ্চম''ৰ কোনো সম্পৰ্ক নাই।<ref name=":1" /> কাৰিকৰী দলটোত সংগীত পৰিচালক হিচাপে সুশিন শ্যাম, চিনেমাট'গ্ৰাফাৰ হিচাপে সমীৰ তাহিৰ, সম্পাদক হিচাপে বিবেক হৰ্ষণ আৰু প্ৰডাকচন ডিজাইনাৰ হিচাপে অশ্বিনী কালে আছিল।<ref name=":0" /> === অভিনয় শিল্পী === ফাহাদে [[বেংগালুৰু|বাংগালোৰৰ]] এজন গেংষ্টাৰ ৰংগাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=Ranga in 'Aavesham' is not a spin-off of Chemban Vinod's character in 'Romancham', clarifies director |trans-title='আৱেশম'ৰ ৰংগা 'ৰোমাঞ্চম'ত চেম্বন বিনোদৰ চৰিত্ৰৰ স্পিন-অফ নহয় বুলি পৰিচালকে স্পষ্ট কৰিছে |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/10/aavesham-malayalam-movie-fahadh-faasil-character-romancham-chemban-vinod.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410101626/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/10/aavesham-malayalam-movie-fahadh-faasil-character-romancham-chemban-vinod.html |archive-date=১০ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Manorama Online}}</ref> ২০২৩ চনৰ মে' মাহত চলচ্চিত্ৰখনৰ নিৰ্মাণৰ সময়ত ফাদ হোৱা এখন ছবিত তেওঁক ডাঠ আৰু কেঁকোৰা গোঁফৰ সৈতে সম্পূৰ্ণ বগা পোছাকত দেখা গৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Fahadh Faasil's gritty look in Aavesham revealed, is this why he didn't promote Pachuvum Athbutha Vilakkum? |trans-title=আৱেশমত ফাহাদ ফাচিলৰ কঠোৰ ৰূপ প্ৰকাশ, এইবাবেই তেওঁ পাচুভুম আথবুথা ভিলাক্কুমৰ প্ৰচাৰ কৰা নাছিল নেকি? |url=https://www.ottplay.com/news/fahadh-faasils-gritty-look-in-aavesham-revealed-is-this-why-he-didnt-promote-pachuvum-athbutha-vilakkum/5a3039dda5362 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608051253/https://www.ottplay.com/news/fahadh-faasils-gritty-look-in-aavesham-revealed-is-this-why-he-didnt-promote-pachuvum-athbutha-vilakkum/5a3039dda5362 |archive-date=৮ জুন ২০২৩ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=OTTPlay }}</ref> [[ফাহাদ ফাচিল|ফাহাদে]] জনাইছিল যে তেওঁ আগতে এনে চৰিত্ৰত অভিনয় কৰা নাছিল। সেইবাবেই তেওঁ কাহিনীটোত সন্মতি দিছিল। তেওঁ লগতে কয়, "জিথুৱে [মাধৱন] মোক ৰংগা কেনেকুৱা হ'ব সেই সম্পৰ্কে এটা অতি স্পষ্ট ধাৰণা দিছিল। অৱশ্যে আমি চলচ্চিত্ৰখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ কৰাৰ পিছতহে ৰূপ আৰু পোছাক চূড়ান্ত কৰিছিলোঁ।"<ref name=":2">{{Cite web |title=Those who didn't like Romancham will surely like 'Aavesham': Jithu Madhavan |trans-title=যিসকলে ৰোমাঞ্চম বেয়া পাইছিল তেওঁলোকে নিশ্চয় 'আৱেশম' ভাল পাব: জিথু মাধৱন |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/10/aavesham-malayalam-movie-jithu-madhavan-fahadh-faasil.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410101257/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/10/aavesham-malayalam-movie-jithu-madhavan-fahadh-faasil.html |archive-date=১০ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Manorama Online}}</ref> তেওঁৰ আগৰ চলচ্চিত্ৰসমূহৰ তুলনাত ফাহাদৰ চৰিত্ৰটো এই চলচ্চিত্ৰখনত যথেষ্ট উচ্চস্বৰৰ আছিল। তেওঁ চহৰৰ গেংষ্টাৰসকলৰ দৰে [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] আৰু [[কানাড়া]] ভাষাৰ মিশ্ৰণত কথা পাতিছিল।<ref name=":2" /> আগতে ''ৰোমাঞ্চম''ত অভিনয় কৰা ছাজিন গোপুক চলচ্চিত্ৰখনত এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ চৰিত্ৰ দিয়া হৈছিল। লগতে মনচুৰ আলী খান আৰু আশীষ বিদ্যাৰ্থীয়ে সহযোগী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref name=":3">{{Cite news |date=২৬ জানুৱাৰী ২০২৪ |title='Aavesham' teaser: Fahadh Faasil, Jithu Madhavan promise a wacky ride |trans-title='আৱেশম'ৰ টিজাৰ: ফাহাদ ফাচিল, জিথু মাধৱনৰ এক অদ্ভুত যাত্ৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/aavesham-teaser-fahadh-faasil-jithu-madhavan-promise-a-wacky-ride/article67779459.ece |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228090020/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/aavesham-teaser-fahadh-faasil-jithu-madhavan-promise-a-wacky-ride/article67779459.ece |archive-date=২৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=[[The Hindu]] |issn=0971-751X}}</ref> প্ৰণৱ ৰাজ - হিপষ্টাৰ, মিথুন জয় শংকৰ, ৰোশন শানৱাজ আৰু মিধুট্টিকে ধৰি কেইবাজনো নৱাগতেও চলচ্চিত্ৰখনত অভিনয় কৰিছিল।<ref name=":3" /> === দৃশ্যগ্ৰহণ === ঘোষণা কৰা দিনটোতেই [[বেংগালুৰু|বাংগালোৰত]] [[মূল দৃশ্যগ্ৰহণ]] আৰম্ভ হৈছিল।<ref name=":0" /> চলচ্চিত্ৰখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ [[বেংগালুৰু|বাংগালোৰ]] আৰু ইয়াৰ উপকণ্ঠ অঞ্চলত বহুলভাৱে কৰা হৈছিল। ২০২৩ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইয়াৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য সম্পূৰ্ণ হয়।<ref>{{Cite news |date=১৬ ডিচেম্বৰ ২০২৪ |title=Fahadh Faasil's 'Aavesham' to come out in theatres in April 2024 |trans-title=ফাহাদ ফাচিলৰ 'আৱেশম' ২০২৪ চনৰ এপ্ৰিলত ছবিঘৰত মুক্তি পাব |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/fahadh-faasils-aavesham-to-come-out-in-theatres-in-april-2024/article67644626.ece |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231218212635/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/fahadh-faasils-aavesham-to-come-out-in-theatres-in-april-2024/article67644626.ece |archive-date=১৮ ডিচেম্বৰ ২০২৩ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Hindu |issn=0971-751X}}</ref> === সাজ-সজ্জা === মাচাৰ হামছাই চলচ্চিত্ৰখনৰ সাজ-সজ্জা ডিজাইনাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল। সমগ্ৰ চলচ্চিত্ৰখনতে ফাহাদৰ চৰিত্ৰ ৰংগাই সোণৰ চেইনৰ সৈতে সম্পূৰ্ণ বগা পোছাক পৰিধান কৰিছিল। কেৱল ক্লাইমেক্সৰ দৃশ্যসমূহত ফাহাদে সম্পূৰ্ণ ক'লা পোছাক পৰিধান কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Fahadh Faasil transforms into rowdy leader for Jithu Madhavan's 'Aavesham' |trans-title=জিথু মাধৱনৰ 'আৱেশম'ৰ বাবে গুণ্ডা নেতালৈ ৰূপান্তৰিত ফাহাদ ফাচিল |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2023/08/26/fahadh-faasil-jithu-madhavan-new-movie-aavesham.html |access-date=২৪ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Onmanorama |archive-date=২৪ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424163810/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2023/08/26/fahadh-faasil-jithu-madhavan-new-movie-aavesham.html |url-status=live}}</ref> ৰংগাৰ কম বয়সৰ চৰিত্ৰটোৱে চুলি চুটি কৰি কাটিছিল আৰু এটা উইণ্ডব্ৰেকাৰ পিন্ধিছিল। ইয়াৰ ৰূপটো ফৰাচী সংগীত যুঁটি দ্য ব্লেজৰ ছিংগল "টেৰিটৰী" (২০১৭)ৰ মিউজিক ভিডিঅ'টোত থকা ডালি বেনছালাহৰ ৰূপৰ লগতে ব্ৰিটিছ বক্সাৰ নাছিম হামেদৰ সৈতে মিলি যায়।<ref>{{Cite web |title=Young 'Ranga' in 'Aavesham' looks inspired by these cultural icons. Will it get a spinoff? |trans-title='আৱেশম'ত যুৱ 'ৰংগা'ক এই সাংস্কৃতিক আইকনসমূহৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হোৱা যেন লাগে। ইয়াৰ স্পিনঅফ হ'বনে? |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/24/fahadh-faasil-character-young-ranga-aavesham-inspiration-the-blaze-prince-naseem-hamed.html |access-date=২৪ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Onmanorama |archive-date=২৪ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424163808/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/24/fahadh-faasil-character-young-ranga-aavesham-inspiration-the-blaze-prince-naseem-hamed.html |url-status=live}}</ref> == সংগীত == {{Main|আৱেশম (সংগীত)}} চলচ্চিত্ৰখনৰ সংগীত সুশিন শ্যামে ৰচনা কৰিছিল আৰু গীতৰ কথা বিনায়ক শশীকুমাৰে লিখিছিল। ইয়াত স্বতন্ত্ৰ শিল্পীসকলৰ দ্বাৰা পৰিৱেশন কৰা নটা গীত আছিল।<ref name=":02">{{Cite web |title=Aavesham {{ndash}} Sushin Shyam explains why he has high hopes for the Fahadh Faasil-starrer, just like Manjummel Boys |trans-title=আৱেশম {{ndash}} মঞ্জুম্মেল বয়ছৰ দৰে ফাহাদ ফাচিল অভিনীত ছবিখনৰ বাবে তেওঁৰ কিয় উচ্চ আশা আছে সুশিন শ্যামে বৰ্ণনা কৰিছে |url=https://www.ottplay.com/news/aavesham-sushin-shyam-explains-why-he-has-high-hopes-for-the-fahadh-faasil-starrer-just-like-manjummel-boys/526b106108890 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412023533/https://www.ottplay.com/news/aavesham-sushin-shyam-explains-why-he-has-high-hopes-for-the-fahadh-faasil-starrer-just-like-manjummel-boys/526b106108890 |archive-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৭ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=OTTPlay }}</ref> চাৰিটা ছিংগল: "জাডা", "গালাট্টা", "ইলুমিনাটি" আৰু "মাথাপিতাক্কলে" মুক্তি পোৱাৰ পিছত ২০২৪ চনৰ ১৯ এপ্ৰিলত থিংক মিউজিকে চাউণ্ডট্ৰেকটো মুকলি কৰে।<ref>{{Cite web |last=শ্যাম |first=সুশিন |author-link=সুশিন শ্যাম |date=১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham (Original Motion Picture Soundtrack) |trans-title=আৱেশম (অৰিজিনেল মোচন পিকচাৰ চাউণ্ডট্ৰেক) |url=https://music.apple.com/us/album/aavesham-original-motion-picture-soundtrack/1742153570 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240419180420/https://music.apple.com/us/album/aavesham-original-motion-picture-soundtrack/1742153570 |archive-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |publisher=[[Think Music|থিংক মিউজিক]] |via=[[Apple Music|এপল মিউজিক]]}}</ref> == মুক্তি == === ছবিঘৰ === ''আৱেশম'' ২০২৪ চনৰ ১১ এপ্ৰিলত [[ঈদ-উল-ফিটৰ|ঈদ-উল-ফিতৰ]] আৰু [[বিহু]] সপ্তাহান্তত ছবিঘৰত মুক্তি পায়।<ref name=":4">{{Cite web |date=১১ মাৰ্চ ২০২৪ |title=Fahadh Faasil confirms Aavesham release date with explosive new poster. See here |trans-title=বিস্ফোৰক নতুন পোষ্টাৰৰ সৈতে আৱেশমৰ মুক্তিৰ তাৰিখ নিশ্চিত কৰিলে ফাহাদ ফাচিলে। ইয়াত চাওক |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/fahadh-faasil-confirms-aavesham-release-date-with-explosive-new-poster-see-here-9208485/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240317032235/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/fahadh-faasil-confirms-aavesham-release-date-with-explosive-new-poster-see-here-9208485/ |archive-date=১৭ মাৰ্চ ২০২৪ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The Indian Express }}</ref><ref>{{Cite news |date=১১ মাৰ্চ ২০২৪ |title=It's official! Fahadh Faasil's 'Aavesham' to hit the big screens on April 11 |trans-title=অফিচিয়েল! ফাহাদ ফাচিলৰ 'আৱেশম' ১১ এপ্ৰিলত ডাঙৰ পৰ্দালৈ আহিব |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/its-official-fahadh-faasils-aavesham-to-hit-the-big-screens-on-april-11/articleshow/108400322.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240327111804/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/its-official-fahadh-faasils-aavesham-to-hit-the-big-screens-on-april-11/articleshow/108400322.cms |archive-date=২৭ মাৰ্চ ২০২৪ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Times of India }}</ref> ইয়াৰ পূৰ্বে [[ওনাম]] (২৫ আগষ্ট ২০২৩) আৰু [[বৰদিন|খ্ৰীষ্টমাছ]] সপ্তাহান্তত (২২ ডিচেম্বৰ ২০২৩) ছবিঘৰত মুক্তি দিয়াৰ কথা আছিল।<ref>{{Cite web |last=মাধৱ |first=বিঘ্নেশ |date=১ জুন ২০২৩ |title=Fahadh Faasil-Jithu Madhavan film pulls out of Onam race? |trans-title=ফাহাদ ফাচিল-জিথু মাধৱনৰ চলচ্চিত্ৰই ওনামৰ দৌৰৰ পৰা নাম প্ৰত্যাহাৰ কৰিছে নেকি? |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/Jun/01/fahadh-faasil-jithu-madhavan-film-pulls-out-of-onam-race-44143.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608140345/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/Jun/01/fahadh-faasil-jithu-madhavan-film-pulls-out-of-onam-race-44143.html |archive-date=৮ জুন ২০২৩ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Cinema Express }}</ref> কিন্তু ২০২৩ চনৰ জুলাই মাহত ফাহাদে ঘোষণা কৰে যে ২০২৪ চনৰ প্ৰথম ত্ৰৈমাসিকত চলচ্চিত্ৰখন মুক্তি দিয়া হ'ব।<ref>{{Cite web |title=Fahadh Faasil shares release plans of Aavesham and Odum Kuthira Chaadum Kuthira |trans-title=আৱেশম আৰু ওদুম কুথিৰা ছাডুম কুথিৰাৰ মুক্তিৰ পৰিকল্পনা শ্বেয়াৰ কৰিছে ফাহাদ ফাচিলে |url=https://www.ottplay.com/news/fahadh-faasil-shares-release-plans-of-aavesham-and-odum-kuthira-chaadum-kuthira/218559b9a2490 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411064407/https://www.ottplay.com/news/fahadh-faasil-shares-release-plans-of-aavesham-and-odum-kuthira-chaadum-kuthira/218559b9a2490 |archive-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=OTTPlay }}</ref> ইয়াৰ বৰ্তমানৰ মুক্তিৰ তাৰিখ ডিচেম্বৰ মাহত ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref name=":4" /> সমগ্ৰ ভাৰততে চলচ্চিত্ৰখন এ এণ্ড এ ৰিলিজে বিতৰণ কৰে। আনহাতে ফাৰ্ছ ফিল্মছে বহিঃৰাষ্ট্ৰৰ ছবিঘৰৰ অধিকাৰ লাভ কৰে।<ref name=":4" /> কেইবাখনো প্ৰকাশন আৰু উদ্যোগৰ সূত্ৰই ''আৱেশম''ক "২০২৪ চনৰ আটাইতকৈ প্ৰত্যাশিত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ"সমূহৰ ভিতৰত এখন হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰিছিল।{{efn|একাধিক তথ্যসূত্ৰৰ ভিত্তিত।<ref>{{Cite web |title=From 'Aadujeevitham' to 'Malaikottai Vaaliban': Malayalam's 2024 film lineup promises exciting adventures |trans-title='আদুজীৱিথম'ৰ পৰা 'মালাইকোট্টাই ভলিবন'লৈ: মালয়ালমৰ ২০২৪ চনৰ চলচ্চিত্ৰ লাইনআপে ৰোমাঞ্চকৰ দুঃসাহসিক যাত্ৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছে |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/01/01/new-malayalam-movie-releases-2024-lineup-mollywood.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240203222220/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/01/01/new-malayalam-movie-releases-2024-lineup-mollywood.html |archive-date=৩ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Onmanorama}}</ref><ref>{{Cite news |last=প্ৰবীণ |first=এছ. আৰ. |date=৪ জানুৱাৰী ২০২৪ |title=Malayalam films to look forward to in 2024: 'Aattam' and 'Malaikottai Vaaliban' to 'Bramayugam' |trans-title=২০২৪ চনত চাবলগীয়া মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ: 'অট্টম' আৰু 'মালাইকোট্টাই ভলিবন'ৰ পৰা 'ভ্ৰমযুগম'লৈ |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/malayalam-films-to-look-forward-to-in-2024-aattam-and-malaikottai-vaaliban-to-bramayugam/article67704749.ece |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113094436/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/malayalam-films-to-look-forward-to-in-2024-aattam-and-malaikottai-vaaliban-to-bramayugam/article67704749.ece |archive-date=১৩ জানুৱাৰী ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Hindu |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite news |date=৫ অক্টোবৰ ২০২৩ |title=Bazooka to Malaikottai Vaaliban, Hugely Awaited Mollywood Movies |trans-title=বাজুকাৰ পৰা মালাইকোট্টাই ভলিবনলৈকে, অতি প্ৰত্যাশিত মলিউড চলচ্চিত্ৰ |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/ott/051023/most-awaited-big-ticket-malayalam-movies-in-2023-2024.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112182633/https://www.deccanchronicle.com/entertainment/ott/051023/most-awaited-big-ticket-malayalam-movies-in-2023-2024.html |archive-date=১২ নৱেম্বৰ ২০২৩ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=[[Deccan Chronicle]] }}</ref><ref>{{Cite web |date=২৯ ডিচেম্বৰ ২০২৩ |title=Year Ender 2023: Abraham Ozler To Barroz, Highly Anticipated Malayalam Films Of 2024 |trans-title=বছৰৰ শেষ ২০২৩: আব্ৰাহাম ওজলাৰৰ পৰা বাৰোজলৈকে, ২০২৪ চনৰ অতি প্ৰত্যাশিত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ |url=https://www.news18.com/movies/year-ender-2023-abraham-ozler-to-barroz-highly-anticipated-malayalam-films-of-2024-8721867.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231229134536/https://www.news18.com/movies/year-ender-2023-abraham-ozler-to-barroz-highly-anticipated-malayalam-films-of-2024-8721867.html |archive-date=২৯ ডিচেম্বৰ ২০২৩ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=News18 }}</ref><ref>{{Cite web |date=১ জানুৱাৰী ২০২৪ |title=Mammootty's 'Turbo' to Jayasurya's 'Kathanar', Mollywood gears up for sensational 2024! |trans-title=মামুট্টিৰ 'টাৰ্বো'ৰ পৰা জয়সূৰ্যৰ 'কাথানাৰ'লৈকে, ছেন্সেশ্যনেল ২০২৪ৰ বাবে মলিউড সাজু! |url=https://www.theweek.in/web-stories/entertainment/2024/01/01/mammootty-turbo-to-jayasurya-s-kathanar-mollywood-gears-up-for-sensational-2024-best-malayalam-movie-releases-slated-for-release-this-year.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240101152316/https://www.theweek.in/web-stories/entertainment/2024/01/01/mammootty-turbo-to-jayasurya-s-kathanar-mollywood-gears-up-for-sensational-2024-best-malayalam-movie-releases-slated-for-release-this-year.html |archive-date=১ জানুৱাৰী ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The Week}}</ref><ref>{{Cite web |date=৩ জানুৱাৰী ২০২৪ |title=Malaikottai Valiban, Bramayugam & more: 12 most anticipated Malayalam films of 2024 |trans-title=মালাইকোট্টাই ভলিবন, ভ্ৰমযুগম আৰু অধিক: ২০২৪ চনৰ ১২ খন অতি প্ৰত্যাশিত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ |url=https://www.thenewsminute.com/flix/malaikottai-valiban-bramayugam-more-12-most-anticipated-malayalam-films-of-2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240126024751/https://www.thenewsminute.com/flix/malaikottai-valiban-bramayugam-more-12-most-anticipated-malayalam-films-of-2024 |archive-date=২৬ জানুৱাৰী ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The News Minute }}</ref>}} একে সপ্তাহান্তত মুক্তি পোৱা ''বৰ্ষাংগল্ক্কু শেশম'' আৰু ''জয় গণেশ''ৰ তুলনাত চলচ্চিত্ৰখনে মুক্তিৰ তিনিদিন পূৰ্বে মুকলি হোৱা টিকটৰ প্ৰি-চেলৰ পৰা উপাৰ্জন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title='Aavesham' pre-release buzz peaks with record-breaking advance bookings |trans-title='আৱেশম'ৰ প্ৰি-ৰিলিজ চৰ্চা অভিলেখ ভংগকাৰী আগতীয়া বুকিঙৰ সৈতে শীৰ্ষত |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/09/aavesham-pre-release-booking-records-fahadh-faasil-jithu-madhavan.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240409130411/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/09/aavesham-pre-release-booking-records-fahadh-faasil-jithu-madhavan.html |archive-date=৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Onmanorama}}</ref> ৫৬৭ টা ট্ৰেক কৰা দৰ্শনীৰ পৰা কেৰালাৰ ছবিঘৰসমূহত ৫০,০০০তকৈ অধিক লোকৰ প্ৰৱেশ পঞ্জীয়ন কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |title='Aavesham' generates impressive pre-sales of Rs 78 lakhs |trans-title='আৱেশম'ৰ প্ৰি-চেলত ৭৮ লাখ টকাৰ আকৰ্ষণীয় উপাৰ্জন |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/aavesham-generates-impressive-pre-sales-of-rs-78-lakhs/articleshow/109159512.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410201544/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/aavesham-generates-impressive-pre-sales-of-rs-78-lakhs/articleshow/109159512.cms |archive-date=১০ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> পিভিআৰ আইনক্স মেনেজমেণ্টৰ কৰ্তৃপক্ষ আৰু কেৰালাৰ চলচ্চিত্ৰ কৰ্মচাৰী ফেডাৰেচনৰ মাজত ভাৰ্চুৱেল প্ৰিণ্ট ফীক লৈ বিবাদৰ সূত্ৰপাত হৈছিল। লগতে ফেডাৰেচনে পিভিআৰ আইনক্স ছবিঘৰসমূহৰ মূল কন্টেন্ট প্ৰদানকাৰী কিউব চিনেমা টেকন'লজিছৰ জৰিয়তে নিজৰ নতুনকৈ স্থাপিত কন্টেন্ট প্ৰদান সেৱাৰ মাধ্যমেৰে চলচ্চিত্ৰ বিতৰণৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল। ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে সমগ্ৰ ভাৰতৰ পিভিআৰ আইনক্স মাল্টিপ্লেক্স চেইনসমূহত আৱেশমৰ লগতে আন কেইবাখনো মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ মুক্তি দিয়া হোৱা নাছিল।<ref>{{Cite web |last=ৰাও |first=অনীশ |date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Explained: Why PVR-INOX has stopped screening Malayalam films across India? |trans-title=বৰ্ণনা: পিভিআৰ-আইনক্সে সমগ্ৰ ভাৰতত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰদৰ্শন কিয় বন্ধ কৰিছে? |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/pvr-inox-stops-screening-malayalam-films-over-feud-with-producers-association-2526353-2024-04-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240414142206/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/pvr-inox-stops-screening-malayalam-films-over-feud-with-producers-association-2526353-2024-04-12 |archive-date=১৪ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=India Today }}</ref><ref>{{Cite web |date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=PVR-INOX stops screening Malayalam films including Varshangalkku Shesham, Aavesham and Aadujeevitham across India. Here's why |trans-title=পিভিআৰ-আইনক্সে সমগ্ৰ ভাৰতত বৰ্ষাংগল্ক্কু শেশম, আৱেশম আৰু আদুজীৱিথমকে ধৰি মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰদৰ্শন বন্ধ কৰিছে। ইয়াৰ কাৰণ হৈছে |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/pvr-inox-stops-screening-malayalam-films-heres-why-9264529/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240415172057/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/pvr-inox-stops-screening-malayalam-films-heres-why-9264529/ |archive-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=২০ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The Indian Express }}</ref> অৱশ্যে ১৩ এপ্ৰিলত এই নিষেধাজ্ঞা প্ৰত্যাহাৰ কৰা হয় আৰু তাৰ পিছদিনা মাল্টিপ্লেক্স চেইনসমূহত চলচ্চিত্ৰখন মুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{Cite news |date=১৩ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Crisis ends, PVR to screen Malayalam films |trans-title=সংকটৰ অন্ত, পিভিআৰত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন হ'ব |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/pvr-inox-resumes-screening-of-malayalam-movies-following-temporary-truce/article68062168.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240413154036/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/pvr-inox-resumes-screening-of-malayalam-movies-following-temporary-truce/article68062168.ece |archive-date=১৩ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=[[The Hindu]] }}</ref> চলচ্চিত্ৰখনে মুক্তিৰ পূৰ্বে চেণ্ট্ৰেল ব'ৰ্ড অৱ ফিল্ম চাৰ্টিফিকেচনৰ (CBFC) পৰা ইউ/এ চাৰ্টিফিকেট লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ চূড়ান্ত সম্পাদনাৰ দৈৰ্ঘ্য আছিল ১৫৭ মিনিট।<ref>{{Cite web |title=Aavesham gets a U/A certificate from censor board; no official trailer for Fahadh Faasil's film? |trans-title=আৱেশমে চেন্সৰ ব'ৰ্ডৰ পৰা ইউ/এ চাৰ্টিফিকেট লাভ কৰিছে; ফাহাদ ফাচিলৰ চলচ্চিত্ৰৰ কোনো আনুষ্ঠানিক ট্ৰেইলাৰ নাই? |url=https://www.ottplay.com/news/aavesham-bags-a-u-a-certificate-from-censor-board-no-official-trailer-for-fahadh-faasils-film/0edc4c19a4208 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411065733/https://www.ottplay.com/news/aavesham-bags-a-u-a-certificate-from-censor-board-no-official-trailer-for-fahadh-faasils-film/0edc4c19a4208 |archive-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=OTTPlay }}</ref> চেন্সৰ ব'ৰ্ডৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি [[কুৱেইট|কুৱেইটত]] ছবিঘৰত প্ৰদৰ্শনৰ পূৰ্বে চলচ্চিত্ৰখনৰ দ্বিতীয় অংশৰ এটা দৃশ্য আঁতৰোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=A scene cut from 'Aavesham' for Kuwait release, says Jithu Madhavan |trans-title=কুৱেইটত মুক্তিৰ বাবে 'আৱেশম'ৰ এটা দৃশ্য কটা হৈছে বুলি জিথু মাধৱনে কয় |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/jithu-madhavan-on-aavesham-movie-release-in-kuwait-1.9477404 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411070033/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/jithu-madhavan-on-aavesham-movie-release-in-kuwait-1.9477404 |archive-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Mathrubhumi }}</ref> === হোম মিডিয়া === ছবিঘৰত মুক্তিৰ পিছত ডিজিটেল ষ্ট্ৰীমিং অধিকাৰসমূহ এমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ই লাভ কৰিছিল আৰু ২০২৪ চনৰ ৯ মে'ত প্ৰিমিয়াৰ কৰা হৈছিল।<ref name=":5">{{Cite web |last=শেখৰ |first=বিনীলা |date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Fahadh Fazil's Aavesham Takes Theatres by Storm with Positive Buzz, OTT Rights Secured by Amazon Prime Video |trans-title=ইতিবাচক চৰ্চাৰ সৈতে ফাহাদ ফাজিলৰ আৱেশমে ছবিঘৰসমূহত ধুমুহাৰ সৃষ্টি কৰিছে, এমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ই অ'টিটি অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰিছে |url=https://www.thehansindia.com/ott-web-series/fahadh-fazils-aavesham-takes-theatres-by-storm-with-positive-buzz-ott-rights-secured-by-amazon-prime-video-872067 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240415142057/https://www.thehansindia.com/ott-web-series/fahadh-fazils-aavesham-takes-theatres-by-storm-with-positive-buzz-ott-rights-secured-by-amazon-prime-video-872067 |archive-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The Hans India }}</ref><ref>{{cite web |access-date=৭ মে' ২০২৪ |title=Aavesham OTT release date: How to watch Fahadh Faasil's blockbuster Malayalam movie online |trans-title=আৱেশম অ'টিটি মুক্তিৰ তাৰিখ: ফাহাদ ফাচিলৰ ব্লকবাষ্টাৰ মালয়ালম ছবিখন কেনেকৈ অনলাইনত চাব |url=https://www.livemint.com/news/trends/aavesham-ott-release-date-how-to-watch-fahadh-faasil-s-blockbuster-malayalam-movie-online-11715059742502.html |website=The Mint |date=7 May 2024 |archive-date=৭ মে' ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240507055652/https://www.livemint.com/news/trends/aavesham-ott-release-date-how-to-watch-fahadh-faasil-s-blockbuster-malayalam-movie-online-11715059742502.html |url-status=live}}</ref> ২০২৪ চনৰ ২০ জুনত চলচ্চিত্ৰখনৰ হিন্দী সংস্কৰণ ডিজনি+ হটষ্টাৰত মুক্তি দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=২৩ জুন ২০২৪ |title=Aavesham Hindi OTT release date: When and where to watch Fahadh Faasil's film |trans-title=আৱেশম হিন্দী অ'টিটি মুক্তিৰ তাৰিখ: ফাহাদ ফাচিলৰ চলচ্চিত্ৰখন কেতিয়া আৰু ক'ত চাব |url=https://www.indiatimes.com/entertainment/binge/aavesham-hindi-ott-release-date-when-and-where-to-watch-fahadh-faasil-film-hotstar-636831.html |access-date=২৮ জুন ২০২৪ |website=The Times of India }}</ref> === বজাৰীকৰণ === ২০২৪ চনৰ ২৬ মাৰ্চত [[ইউনিয়ন খ্ৰীষ্টান মহাবিদ্যালয়, আল্লুভা|ইউনিয়ন খ্ৰীষ্টান মহাবিদ্যালয়, আল্লুভাত]] এটা প্ৰচাৰ অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। ইয়াত ফাহাদ, মাধৱন আৰু শ্যামৰ লগতে মুখ্য অভিনয় শিল্পীসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=Watch: Fahadh Faasil dances with college students at 'Aavesham' promotions |trans-title=চাওক: 'আৱেশম'ৰ প্ৰচাৰত মহাবিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ সৈতে ফাহাদ ফাচিলৰ নৃত্য |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/fahadh-faasil-dances-with-college-students-at-aavesham-promotions-2520039-2024-03-27 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328011512/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/fahadh-faasil-dances-with-college-students-at-aavesham-promotions-2520039-2024-03-27 |archive-date=২৮ মাৰ্চ ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=India Today |date=২৭ মাৰ্চ ২০২৪ }}</ref><ref>{{Cite web |date=২৭ মাৰ্চ ২০২৪ |title=Fahadh Faasil dances with abandon at college event during Aavesham promotions. Watch |trans-title=আৱেশমৰ প্ৰচাৰৰ সময়ত মহাবিদ্যালয়ৰ অনুষ্ঠানত ফাহাদ ফাচিলৰ উন্মাদ নৃত্য। চাওক |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/fahadh-faasil-dances-with-abandon-aavesham-promotions-watch-9236670/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328090452/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/fahadh-faasil-dances-with-abandon-aavesham-promotions-watch-9236670/ |archive-date=২৮ মাৰ্চ ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The Indian Express }}</ref> == সঁহাৰি == ''আৱেশম'' চলচ্চিত্ৰখনে সমালোচকৰ পৰা ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham Twitter Review: Is Fahadh Faasil's action comedy worth watching in theaters? Find out |trans-title=আৱেশম টুইটাৰ ৰিভিউ: ফাহাদ ফাচিলৰ একচন কমেডীখন ছবিঘৰত চোৱাৰ যোগ্য নেকি? বিচাৰি উলিয়াওক |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/aavesham-twitter-review-is-fahadh-faasils-action-comedy-worth-watching-in-theaters-find-out-1294574 |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=PINKVILLA |archive-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411115200/https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/aavesham-twitter-review-is-fahadh-faasils-action-comedy-worth-watching-in-theaters-find-out-1294574 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Aavesham Twitter review: Fahadh Faasil's fun entertainer is everything a festival release should be, say FDFS viewers |trans-title=আৱেশম টুইটাৰ ৰিভিউ: ফাহাদ ফাচিলৰ মনোৰঞ্জক ছবিখন এখন উৎসৱৰ মুক্তিৰ দৰেই হ'ব লাগে বুলি দৰ্শকসকলে কয় |url=https://www.ottplay.com/news/aavesham-twitter-review-fahadh-faasils-fun-entertainer-is-everything-a-festival-release-should-be-say-fdfs-viewers/887e131139306 |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=OTTPlay |archive-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412023427/https://www.ottplay.com/news/aavesham-twitter-review-fahadh-faasils-fun-entertainer-is-everything-a-festival-release-should-be-say-fdfs-viewers/887e131139306 |url-status=live}}</ref> === সমালোচকৰ সঁহাৰি === ''পিংকভিলাৰ'' গৌতম এছ-এ ৫ ৰ ভিতৰত ৪ ষ্টাৰ দি লিখিছিল যে "''আৱেশম'' আদৰ্শগতভাৱে এনে এখন চলচ্চিত্ৰ যিখন আপুনি ছবিঘৰত উপভোগ কৰিব পাৰিব যদিহে আপুনি এখন বন্য যাত্ৰাৰ কমেডী চলচ্চিত্ৰ ভাল পায়। ফাহাদ ফাসিলে নিশ্চিতভাৱে এক বৃহৎ অভিনেতাৰ দলৰ সৈতে আপোনাক মনোৰঞ্জন দিবলৈ সাজু হৈছে।"<ref>{{Cite web |date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham Movie Review: Fahadh Faasil unleashes a storm with unhinged performance in this comedy flick |trans-title=আৱেশম চলচ্চিত্ৰ সমালোচনা: ফাহাদ ফাচিলে এই কমেডী ছবিখনত অপ্ৰতিৰোধ্য অভিনয়েৰে ধুমুহাৰ সৃষ্টি কৰিছে |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/reviews/aavesham-movie-review-fahadh-faasil-unleashes-a-storm-with-unhinged-performance-in-this-comedy-flick-1294543 |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=PINKVILLA |archive-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411102134/https://www.pinkvilla.com/entertainment/reviews/aavesham-movie-review-fahadh-faasil-unleashes-a-storm-with-unhinged-performance-in-this-comedy-flick-1294543 |url-status=live}}</ref> ''[[দি ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ|দি ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছৰ]]'' আনন্দু সুৰেশে ৫ ৰ ভিতৰত ৩.৫ ষ্টাৰ দি লিখিছিল যে "জিথু মাধৱনৰ গেংষ্টাৰ কমেডীখন সম্ভৱতঃ ফাহাদ ফাচিলৰ প্ৰথম সৰ্বাংগীন মছলা চলচ্চিত্ৰ আৰু অভিনেতাজনে নিৰ্লজ্জভাৱে ইয়াক তেওঁৰ বিৰুদ্ধে থকা সকলো সমালোচনা স্তব্ধ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছে যে তেওঁ মাছ চৰিত্ৰ পৰিচালনা কৰিব নোৱাৰে।"<ref>{{Cite web |date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham movie review: Fahadh Faasil delivers 'verithanam' performance in this all-encompassing comedy masala |trans-title=আৱেশম চলচ্চিত্ৰ সমালোচনা: এই সৰ্বাংগীন কমেডী মছলাত ফাহাদ ফাচিলৰ 'ভেৰিথানাম' অভিনয় |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/aavesham-movie-review-fahadh-faasil-delivers-verithanam-performance-9262849/ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The Indian Express |archive-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412023358/https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/aavesham-movie-review-fahadh-faasil-delivers-verithanam-performance-9262849/ |url-status=live}}</ref> ''[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া|দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াৰ]]'' আন্না মেথিউছে ৫ ৰ ভিতৰত ৩.৫ ষ্টাৰ দি লিখিছিল যে "সুন্দৰ পাৰ্শ্ব চৰিত্ৰ ৰচনা কৰাৰ উপৰিও, জিথু মাধৱনে তেওঁৰ সংলাপসমূহৰ কমিক টাইমিং সুন্দৰভাৱে গঢ়ি তুলিছে।"<ref>{{Cite news |title=Aavesham Movie Review : Fahadh & Sajin Gopu excels in goofball gangster film |trans-title=আৱেশম চলচ্চিত্ৰ সমালোচনা: ফাহাদ আৰু ছাজিন গোপুৱে গুফবল গেংষ্টাৰ ছবিত চমৎকাৰ প্ৰদৰ্শন কৰিছে |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/aavesham/movie-review/109220919.cms?from=mdr |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Times of India |issn=0971-8257 |archive-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412023411/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/aavesham/movie-review/109220919.cms?from=mdr |url-status=live}}</ref> ''[[ইণ্ডিয়া টুডে|ইণ্ডিয়া টুডেৰ]]'' জননী কে. ৫ ৰ ভিতৰত ৩.৫ ষ্টাৰ দি লিখিছিল যে "সুন্দৰভাৱে কোৰিঅ'গ্ৰাফ কৰা একচন ছিকুৱেন্স আৰু কমেডী ছিকুৱেন্সৰ সৈতে ''আৱেশম'' সঁচাকৈয়ে এক উপভোগ্য ছবি। যদি আপুনি ফাহাদ ফাচিলৰ অনুৰাগী, তেন্তে ''আৱেশম''-এ প্ৰমাণ কৰিব যে আপুনি প্ৰথমে কিয় তেওঁৰ অনুৰাগী হৈছিল।"<ref>{{Cite web |title='Aavesham' Review: Fahadh Faasil hits it out of the park in Jithu Madhavan film |trans-title='আৱেশম' ৰিভিউ: জিথু মাধৱনৰ চলচ্চিত্ৰত ফাহাদ ফাচিলৰ চমৎকাৰ প্ৰদৰ্শন |url=https://www.indiatoday.in/movies/reviews/story/aavesham-review-fahadh-faasil-hits-it-out-of-the-park-jithu-madhavan-film-2526040-2024-04-11 |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=India Today |date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411163355/https://www.indiatoday.in/movies/reviews/story/aavesham-review-fahadh-faasil-hits-it-out-of-the-park-jithu-madhavan-film-2526040-2024-04-11 |url-status=live}}</ref> ''দ্য উইকৰ'' নিৰ্মল জোভিয়ালে ৫ ৰ ভিতৰত ৩.৫ ষ্টাৰ দি লিখিছিল যে "চলচ্চিত্ৰখনে আৰম্ভণিৰ পৰা শেষলৈকে এক উৎসৱমুখৰ পৰিৱেশ বজাই ৰাখে আৰু প্ৰধানকৈ যুৱ দৰ্শকক আকৰ্ষণ কৰে।"<ref>{{Cite web |title='Aavesham' review: This Fahadh Faasil movie is a fun ride |trans-title='আৱেশম' ৰিভিউ: এই ফাহাদ ফাচিলৰ চলচ্চিত্ৰখন এখন আমোদজনক যাত্ৰা |url=https://www.theweek.in/review/movies/2024/04/11/aavesham-review-this-fahadh-faasil-movie-wont-disappoint.html |website=The Week |access-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-date=১০ জুন ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240610063415/https://www.theweek.in/review/movies/2024/04/11/aavesham-review-this-fahadh-faasil-movie-wont-disappoint.html |url-status=live}}</ref> ''ৰেডিফৰ'' অৰ্জুন মেননে ৫ ৰ ভিতৰত ৩ ষ্টাৰ ৰেটিং দি প্ৰশংসা কৰিছিল যে "''আৱেশম'' ইয়াৰ কাহিনী কোৱাত মসৃণ আৰু ইয়াৰ একমাত্ৰ এণ্টি-হিৰোৰ বাবে ই এক শীতল প্ৰভাৱ এৰি যায়।"<ref>{{Cite web |title=Aavesham Review: Fahadh Faasil Is The Picasso Of Malayalam Cinema |trans-title=আৱেশম ৰিভিউ: ফাহাদ ফাচিল মালয়ালম চিনেমাৰ পিকাচো |url=https://m.rediff.com/movies/review/aavesham-review/20240412.htm |date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Rediff |access-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-date=১৩ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240413230615/https://m.rediff.com/movies/review/aavesham-review/20240412.htm |url-status=live}}</ref> ''[[মনোৰমা|অ'নমনোৰমাৰ]]'' স্বাতী পি অজিতে ইয়াক "যদি আপুনি সমানে হাঁহি আৰু মনোৰঞ্জন বিচাৰিছে তেন্তে নিখুঁত পছন্দ" বুলি আখ্যা দিছিল।<ref>{{Cite web |title='Aavesham': Fahadh Faasil reigns supreme as 'Ranga' in Jithu Madhavan's comedy-entertainer {{!}} Movie Review |trans-title='আৱেশম': জিথু মাধৱনৰ কমেডী-এণ্টাৰটেইনাৰত 'ৰংগা' হিচাপে ফাহাদ ফাচিলৰ আধিপত্য {{!}} চলচ্চিত্ৰ সমালোচনা |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-reviews/2024/04/11/aavesham-movie-review-fahadh-faasil-jithu-madhavan-malayalam.html |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=www.onmanorama.com |archive-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412023411/https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-reviews/2024/04/11/aavesham-movie-review-fahadh-faasil-jithu-madhavan-malayalam.html |url-status=live}}</ref> ''[[দ্য হিন্দু|দ্য হিন্দুৰ]]'' এছ. আৰ. প্ৰবীণে লিখিছিল যে "''[[ৰোমাঞ্চম]]''ৰ পৰিচালক জিথু মাধৱনে তেওঁৰ দ্বিতীয় প্ৰচেষ্টাত ঘূৰি আহে, যাক ফাহাদ ফাচিলে তেওঁৰ অন্যতম ৰঙীন চৰিত্ৰত এক উন্মাদ অভিনয়েৰে জীয়াই ৰাখিছে।"<ref>{{Cite web |title='Aavesham' movie review: Fahadh Faasil's uninhibited act carries this thinly-plotted film |trans-title='আৱেশম' চলচ্চিত্ৰ সমালোচনা: ফাহাদ ফাচিলৰ বাধাহীন অভিনয়ে এই পাতল কাহিনীৰ ছবিখনক আগবঢ়াই নিছে |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/aavesham-movie-review-fahadh-faasils-uninhibited-act-carries-this-thinly-plotted-film/article68055683.ece |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=onmanorama.com |archive-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412023411/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/aavesham-movie-review-fahadh-faasils-uninhibited-act-carries-this-thinly-plotted-film/article68055683.ece |url-status=live}}</ref> === বক্স অফিচ === মুক্তিৰ প্ৰথম দিনাই চলচ্চিত্ৰখনে কেৰালাত ৩.৯ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰে। সমসাময়িক মুক্তিপ্ৰাপ্ত ''বৰ্ষাংগল্ক্কু শেশম'' আৰু ''জয় গণেশ''ৰ মাজত ই প্ৰথম স্থান লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=What is happening to 'Jai Ganesh'? Who won the Vishu Day? Goat life not falling in front of opponents |trans-title='জয় গণেশ'ৰ কি হৈছে? বিষুৰ দিনটো কোনে জিকিলে? প্ৰতিপক্ষৰ সন্মুখত গোট লাইফ পৰা নাই |url=https://www.asianetnews.com/entertainment/box-office/vishu-day-kerala-box-office-collection-aavesham-varshangalkku-shesham-jai-ganesh-sbyy2k |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240415140755/https://www.asianetnews.com/entertainment/box-office/vishu-day-kerala-box-office-collection-aavesham-varshangalkku-shesham-jai-ganesh-sbyy2k |archive-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Asianet News Network Pvt Ltd |language=ml}}</ref> চলচ্চিত্ৰখনৰ ইতিবাচক সঁহাৰিয়ে ইয়াৰ টিকট বিক্ৰী আৰু বৃদ্ধি কৰে।<ref name=":5" /> ইয়াৰ ফলত ই ভাৰতত সৰ্বমুঠ ১৮.৭৫ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। মুক্তিৰ ৪ দিনৰ ভিতৰত সমগ্ৰ বিশ্বতে সৰ্বমুঠ ৪০.৫০ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰে।<ref>{{Cite web |last=জোগানি |first=ৰিশিল |date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham and Varshangalkku Shesham Box Office: Vishu releases continue the glory streak of Mollywood; Read on |trans-title=আৱেশম আৰু বৰ্ষাংগল্ক্কু শেশম বক্স অফিচ: বিষুৰ মুক্তিয়ে মলিউডৰ গৌৰৱ ধাৰাবাহিকভাৱে বজাই ৰাখিছে; পঢ়ক |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/aavesham-and-varshangalkku-shesham-box-office-vishu-releases-continue-the-glory-streak-of-mollywood-read-on-1295693 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240415123607/https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/aavesham-and-varshangalkku-shesham-box-office-vishu-releases-continue-the-glory-streak-of-mollywood-read-on-1295693 |archive-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=২০ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=PinkVilla }}</ref> ১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ লৈকে চলচ্চিত্ৰখনে সমগ্ৰ বিশ্বতে ৬৫ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=Aavesham box office collection: Fahadh Faasil starrer blockbuster grosses Rs 65 crore worldwide in first week |trans-title=আৱেশম বক্স অফিচ কালেকশ্বন: ফাহাদ ফাচিল অভিনীত ব্লকবাষ্টাৰখনে প্ৰথম সপ্তাহত বিশ্বজুৰি ৬৫ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰিছে |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/aavesham-box-office-collection-fahadh-faasil-starrer-blockbuster-grosses-65-crore-worldwide-in-first-week-1297102 |website=PinkVilla |date=১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240419102443/https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/aavesham-box-office-collection-fahadh-faasil-starrer-blockbuster-grosses-65-crore-worldwide-in-first-week-1297102 |url-status=live}}</ref> ২৪ এপ্ৰিল ২০২৪ লৈকে চলচ্চিত্ৰখনে ভাৰতীয় বক্স অফিচত ৫৯.৫০ কোটি টকা আৰু বিদেশৰ পৰা ৪০.৭৫ কোটি টকা (৪.৮৯ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰ) উপাৰ্জন কৰিছে। ইয়াৰ বিশ্বব্যাপী উপাৰ্জন হৈছে ১০০.২৫ কোটি টকা।<ref>{{Cite web |date=২৪ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham box office collections: Fahadh Faasil starrer Tops 100Cr Worldwide |trans-title=আৱেশম বক্স অফিচ কালেকশ্বন: ফাহাদ ফাচিল অভিনীত ছবিখনে বিশ্বজুৰি ১০০ কোটি অতিক্ৰম কৰিছে |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/aavesham-box-office-collections-fahadh-faasil-starrer-tops-100cr-worldwide-seventh-malayalam-film-to-do-so-1298754?amp |access-date=২১ অক্টোবৰ ২০২৪ |website=PINKVILLA }}</ref> ১৩ মে' ২০২৪ লৈকে চলচ্চিত্ৰখনে বিদেশৰ পৰা ৫৪ কোটি টকা (৬.৫০ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰ) উপাৰ্জন কৰিছে। ইয়াৰ বিশ্বব্যাপী উপাৰ্জন হৈছে প্ৰায় ১৫৪.৬০ কোটি টকা আৰু ভাৰতৰ পৰা ১০০.৬০ কোটি টকা। ই ভাৰতত ১০০ কোটি টকাতকৈ অধিক উপাৰ্জন কৰা তৃতীয়খন মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। ইয়াৰ আগৰ দুখন চলচ্চিত্ৰ আছিল ''[[২০১৮ (চলচ্চিত্ৰ)|২০১৮]]'' আৰু ''[[মঞ্জুম্মেল বয়ছ]]''।<ref>{{Cite web |date=১৩ মে' ২০২৪ |title=Aavesham box office collections: 3rd Malayalam film to Gross 100Cr in India |trans-title=আৱেশম বক্স অফিচ কালেকশ্বন: ভাৰতত ১০০ কোটি উপাৰ্জন কৰা তৃতীয়খন মালয়ালম ছবি |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/aavesham-box-office-collections-fahadh-faasil-starrer-becomes-third-malayalam-film-to-top-100cr-in-india-1305172?amp |access-date=২১ অক্টোবৰ ২০২৪ |website=PINKVILLA }}</ref> ইয়াৰ বিশ্বব্যাপী উপাৰ্জন প্ৰায় ১৫৬ কোটি টকা বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |date=১ জানুৱাৰী २०२५ |title=Year Ender 2024: Top 10 highest-grossing Mollywood movies at worldwide box office; Manjummel Boys emerges victorious |trans-title=বছৰৰ শেষ ২০২৪: বিশ্বব্যাপী বক্স অফিচত শীৰ্ষ ১০ খন সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মলিউড চলচ্চিত্ৰ; মঞ্জুম্মেল বয়ছ বিজয়ী হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/year-ender-2024-top-10-highest-grossing-mollywood-movies-at-worldwide-box-office-1362638 |access-date=১৬ জানুৱাৰী ২০২৫ |website=PINKVILLA }}</ref> == সন্মান == {| class="wikitable" |- ! বৰ্ষ ! বঁটা ! শ্ৰেণী ! প্ৰাপক(সকল) ! ফলাফল ! {{Abbr|প্ৰসংগ|তথ্যসূত্ৰ}} |- | ২০২৪ | [[মাজহাবিল এণ্টাৰটেইনমেণ্ট এৱাৰ্ডছ]] | এণ্টাৰটেইনাৰ অৱ দা ইয়েৰ – চলচ্চিত্ৰ | [[ফাহাদ ফাচিল]], [[নাজরিয়া নাজিম]] আৰু [[আনোৱাৰ ৰছিদ]] | {{won}} |<ref>{{cite news|title=Mazhavil Entertainment Awards 2024: Jagathy is ultimate entertainer; Urvashi, Sathyan Anthikad honoured|trans-title=মাজহাবিল এণ্টাৰটেইনমেণ্ট বঁটা ২০২৪: জগতী হৈছে চূড়ান্ত মনোৰঞ্জনকাৰী; উৰ্বশী, সত্যান অন্তিকাডক সন্মানিত কৰা হৈছে|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/08/21/mazhavil-entertainment-awards-jagathy-sreekumar-mohanlal-mammootty-amma.html|access-date=১৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৪|work=Manorama}}</ref> |} == চিকুৱেল == ''আৱেশম ২'' নামৰ এখন চিকুৱেল [[ছাজিন গোপু|ছাজিন গোপুৱে]] নিশ্চিত কৰিছে আৰু বৰ্তমান ইয়াৰ কাম চলি আছে।<ref>{{Cite web |date=২০ জানুৱাৰী ২০২৫ |title=Blockbuster Mollywood: Malayalam Cinema soars higher in Crore Club |trans-title=ব্লকবাষ্টাৰ মলিউড: মালয়ালম চিনেমা ক্ৰোৰ ক্লাৱত আৰু ওপৰলৈ উঠিছে |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/malayalam-cinema-box-office-boom-2024-1.10269647 |access-date=২৬ জানুৱাৰী ২০২৫ |website=English.Mathrubhumi }}</ref> == টোকা == {{notelist}} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{IMDb title|tt26660021}} [[শ্ৰেণী:২০২৪ চনৰ মালয়ালম ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় একচন কমেডী চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:বেংগালুৰুৰ পটভূমিত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:বেংগালুৰুত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:সুশিন শ্যামে সংগীত দিয়া চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০২৪ চনৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০২৪ চনৰ একচন কমেডী চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০২৪ চনৰ ব্লেক কমেডী চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:প্ৰতিশোধৰ বিষয়ে ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় গেংষ্টাৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০২৪ চনৰ কানাড়া ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:বিশ্ববিদ্যালয় আৰু মহাবিদ্যালয়ৰ পটভূমিত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰ]] c1jtdt9zyx6ddytgzo0jj4q1qs24r7i 625699 625698 2026-08-09T23:42:32Z MS Sakib 25393 625699 wikitext text/x-wiki {{Short description|জিথু মাধৱনৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ২০২৪ বৰ্ষৰ চলচ্চিত্ৰ}} {{Use dmy dates|date=এপ্ৰিল ২০২৪}} {{Infobox film | name = আৱেশম | image = Aavesham.jpg | caption = ছবিঘৰৰ মুক্তিৰ পোষ্টাৰ | director = [[জিথু মাধৱন]] | writer = জিথু মাধৱন | producer = {{ubl|[[নাজরিয়া নাজিম]]|[[আনোৱাৰ ৰছিদ]]|[[ফাহাদ ফাচিল]]<ref>{{cite web |url=https://cbfcindia.gov.in/cbfcAdmin/search-result.php?recid=Q0EwOTMwMDMyMDI0MDAwMTI= |title=Aavesham Certified UA |trans-title=আৱেশম চাৰ্টিফাইড ইউএ}}</ref>}} | starring = {{Plainlist| * [[ফাহাদ ফাচিল]]<br/>হিপষ্টাৰ<br/>মিথুন জয় শংকৰ<br/>ৰোশন শানৱাজ<br/>[[ছাজিন গোপু]]<br />[[মনচুৰ আলী খান (অভিনেতা)|মনচুৰ আলী খান]]<br/>মিধুট্টি }} | cinematography = [[সমীৰ তাহিৰ]] | editing = [[বিবেক হৰ্ষণ]] | music = [[সুশিন শ্যাম]] | studio = {{ubl | [[আনোৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ]] | [[ফাহাদ ফাচিল|ফাহাদ ফাচিল এণ্ড ফ্ৰেণ্ডছ]]}} | distributor = এ এণ্ড এ ৰিলিজ | released = {{film date|df=y|2024|04|11|}} | runtime = ১৫৯ মিনিট<ref>{{Cite web |title=CBFC {{!}} Search Film |trans-title=চিবিএফচি {{!}} চাৰ্চ ফিল্ম |url=https://cbfcindia.gov.in/cbfcAdmin/search-result.php?recid=Q0EwOTMwMDMyMDI0MDAwMTI= |access-date=১৮ জানুৱাৰী ২০২৫ |website=[[Central Board of Film Certification|চেন্ট্ৰেল ব'ৰ্ড অৱ ফিল্ম চাৰ্টিফিকেশন]]}}</ref> | country = ভাৰত | language = মালয়ালম | budget = {{INR|৩০ কোটি}}<ref name="Nasreen">{{Cite web |last=নছৰিন |first=ৰাইছা |date=২৬ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham Box Office Collection Day 15: Fahadh Faasil's Film Earns Rs 103 Crore |trans-title=আৱেশম বক্স অফিচ কালেকশন ডে ১৫: ফাহাদ ফাচিলৰ চলচ্চিত্ৰই ১০৩ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰিছে |url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/box-office/malayalam/aavesham-box-office-collection-day-15-article-109614765 |access-date=২০ মে' ২০২৪ |website=[[Times Now|টাইমচ নাও]] }}</ref> | gross = <!--Must be attributed to a reliable published source with an established reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb.--> }} '''''আৱেশম''''' ({{Translation|উত্তেজনা}}) হৈছে ২০২৪ চনৰ এখন ভাৰতীয় [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] ভাষাৰ ব্লেক কমেডী একচন চলচ্চিত্ৰ। ইয়াক ৰচনা আৰু পৰিচালনা কৰিছে [[জিথু মাধৱন|জিথু মাধৱনে]]। ইয়াক ফাহাদ ফাচিল এণ্ড ফ্ৰেণ্ডছ আৰু আনোৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ প্ৰযোজনা বেনাৰৰ অধীনত [[ফাহাদ ফাচিল]], নাজরিয়া নাজিম আৰু আনোৱাৰ ৰছিদে প্ৰযোজনা কৰিছে। চলচ্চিত্ৰখনত ফাহাদ ফাচিল, হিপষ্টাৰ, মিথুন জয় শংকৰ, ৰোশন শানৱাজ, ছাজিন গোপু, মনচুৰ আলী খান আৰু মিধুট্টিয়ে অভিনয় কৰিছে। চলচ্চিত্ৰখনৰ কাহিনী অনুসৰি [[বেংগালুৰু|বেংগালুৰুৰ]] তিনিজন যুৱকে মহাবিদ্যালয়ৰ উৎপীড়কৰ ওপৰত প্ৰতিশোধ ল'বলৈ এজন স্থানীয় গেংষ্টাৰৰ সৈতে বন্ধুত্ব কৰে। ২০২৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ''প্ৰডাকচন নং ১'' নামৰ অস্থায়ী শিৰোনামেৰে চলচ্চিত্ৰখনৰ আনুষ্ঠানিক ঘোষণা কৰা হৈছিল। কাৰণ এইখন ফাহাদ ফাচিল এণ্ড ফ্ৰেণ্ডছৰ প্ৰথম প্ৰকল্প আছিল। ইয়াৰ পিছৰ মে' মাহত আনুষ্ঠানিক শিৰোনামটো ঘোষণা কৰা হয়। একে মাহতে [[বেংগালুৰু|বাংগালোৰত]] মূল দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ হয় আৰু ইয়াৰ বেছিভাগ দৃশ্যগ্ৰহণ তাতে কৰা হৈছিল। নৱেম্বৰ মাহৰ শেষৰ ফালে দৃশ্যগ্ৰহণ সমাপ্ত হয়। চলচ্চিত্ৰখনৰ সংগীত সুশিন শ্যামে ৰচনা কৰিছে। ইয়াৰ দৃশ্যগ্ৰহণ সমীৰ তাহিৰে আৰু সম্পাদনা বিবেক হৰ্ষণে কৰিছে। ''আৱেশম'' ২০২৪ চনৰ ১১ এপ্ৰিলত ছবিঘৰত মুক্তি পায় আৰু সমালোচকৰ পৰা ব্যাপক প্ৰশংসা লাভ কৰে। চলচ্চিত্ৰখন ব্যৱসায়িকভাৱে সফল হয়। ই {{INR|৩০}} কোটি বাজেটৰ বিপৰীতে {{INR|১৫৬}} কোটিৰো অধিক উপাৰ্জন কৰে।<ref name="Nasreen"/> বৰ্তমান ই সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম আৰু ২০২৪ চনৰ তৃতীয় সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ। == কাহিনীভাগ == আজু, বিবি আৰু শান্তনে এৰোনটিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ ডিগ্ৰী পঢ়িবলৈ [[কেৰালা|কেৰালাৰ]] পৰা [[বেংগালুৰু|বেংগালুৰুলৈ]] আহে। এখন ব্যক্তিগত হোষ্টেলৰ (বিকে হোষ্টেল) মালিকে তেওঁলোকৰ পিতৃ-মাতৃক তাত থাকিবলৈ সন্মত কৰায় আৰু সতৰ্ক কৰি দিয়ে যে মহাবিদ্যালয়খনৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকল বন্ধুত্বপূৰ্ণ নহয়। সোনকালেই তেওঁলোকে কুট্টি নামৰ এজন মানসিকভাৱে অসুস্থ জ্যেষ্ঠ ছাত্ৰ আৰু তেওঁৰ গেঙৰ দ্বাৰা উৎপীড়নৰ সন্মুখীন হয়। তেওঁলোকক অপহৰণ কৰি এটা গেৰেজলৈ নি অমানুষিকভাৱে প্ৰহাৰ আৰু অপমান কৰা হয়। বিবি আৰু আজুৱে ঘটনাটো পাহৰিবলৈ চেষ্টা কৰে যদিও বিফল হয়। আজুৱে প্ৰতিশোধ ল'বলৈ বিচাৰে আৰু গেংষ্টাৰৰ সন্ধানত বন্ধুসকলক লগত লৈ কেইবাখনো বাৰলৈ যায়। শেষত তেওঁলোকে ৰঞ্জিত "ৰংগা" গংগাধৰণ নামৰ এজন শক্তিশালী আৰু অস্বাভাৱিক আচৰণৰ মালায়ালী-[[কানাড়া|কানাড়া]] গেংষ্টাৰৰ সৈতে বন্ধুত্ব গঢ়ি তোলে। লগতে তেওঁৰ শক্তিশালী আৰু হাস্যৰসিক সহচৰ আম্বানৰ সৈতেও তেওঁলোকৰ বন্ধুত্ব হয়। তেওঁলোকে ৰংগাৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ হয়। ৰংগা আচলতে এজন ভাল মনৰ মানুহ আৰু তেওঁ ল'ৰাকেইজনক আৰু নিজৰ অনুগামীসকলক সুৰক্ষা প্ৰদান কৰে। অৱশ্যে, তেওঁ নিজৰ প্ৰয়াত মাতৃক দিয়া প্ৰতিশ্ৰুতিৰ বাবে নিজে কোনো হিংসাত্মক কাৰ্যত অংশগ্ৰহণ নকৰে। ৰংগাই তেওঁলোকক পঢ়া-শুনাত মনোযোগ দিবলৈ কয়। কিন্তু ল'ৰাকেইজনে ৰংগাৰ সৈতে সম্পৰ্ক দৃঢ় কৰাৰ সুযোগ হিচাপে তেওঁৰ লগত কাজিয়াবোৰলৈ যাবলৈ জেদ ধৰে। আম্বানেও ল'ৰাকেইজনক ৰংগাৰ অতীতৰ কাহিনী শুনায়। সেইবোৰত ৰংগাই কেনেকৈ হিংসাত্মক কাৰ্যত লিপ্ত আছিল আৰু নিজৰ ভায়েকক হত্যা কৰি ঘৰৰ পাকঘৰত পুতি থৈছিল, সেই কথা বৰ্ণনা কৰে। আনকি ভায়েকৰ তেজেৰে বেৰত ৰং কৰাৰ কথাও কয়। যেতিয়া বিবিযে কুট্টিৰ লগত হোৱা ঘটনাটোৰ বিষয়ে ৰংগাক জনায়, তেতিয়া ৰংগা আৰু তেওঁৰ গেঙে মহাবিদ্যালয়ৰ [[হোলী|হোলীৰ]] উৎসৱৰ মাজতে কুট্টি আৰু তেওঁৰ গেঙক সকলোৰে আগত বেয়াকৈ প্ৰহাৰ কৰে। এদিন ৰাতি ৰংগাৰ লগত ফুৰিবলৈ যোৱাৰ পিছত বিবিযে নিজৰ ফোনটো ৰংগাৰ গাড়ীত এৰি থৈ আহে। সাধাৰণতে তেওঁলোকে বাৰলৈ বা কাজিয়া হোৱা ঠাইলৈ গৈছিল। পিছদিনা পুৱা বিবিৰ মাকে ফোন কৰে। ৰংগাই ফোনটো ধৰে। বিবিৰ মাকে ৰংগাক জনায় যে বিবিযে ৰংগাক নিজৰ ককায়েকৰ দৰে জ্ঞান কৰে বুলি কৈছিল। এই কথাই ল'ৰাকেইজনৰ প্ৰতি ৰংগাৰ মৰম আৰু বৃদ্ধি কৰে। ৰংগাই তেওঁলোকক নিজৰ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ, বন্দুক দেখুৱায় আৰু বিভিন্ন কাজিয়ালৈ লৈ যায়। তেওঁ বিশ্বাস কৰিছিল যে এনে কৰিলে তেওঁলোক সুখী হ'ব। পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হ'ব নোৱাৰা আৰু ৰংগাৰ সৈতে থকা সম্পৰ্কৰ বাবে তিনিওজনে মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা বহিস্কৃত হোৱাৰ উপক্ৰম হয়। কিন্তু ভৱিষ্যতৰ সকলো পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হোৱা আৰু গুণ্ডা বন্ধুবৰ্গক মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা আঁতৰাই ৰখাৰ চৰ্তত তেওঁলোকক দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে সুযোগ দিয়া হয়। ৰংগাৰ সৈতে থকা সম্পৰ্কই তেওঁলোকৰ পঢ়া-শুনাত প্ৰভাৱ পেলাবলৈ আৰম্ভ কৰে। ৰংগাই তেওঁলোকক নিজৰ কাজিয়া আৰু পাৰ্টিৰ জীৱনশৈলীত জড়িত কৰি ৰাখে। এদিন ৰাতি তিনিওজনে উপলব্ধি কৰে যে ৰংগাই তেওঁলোকক থাকিবলৈ দিয়া ঘৰটোৰ পাকঘৰত এটা মৃতদেহ পোত খাই আছে। সেয়া আছিল ৰংগাৰ নিজৰ ভায়েকৰ মৃতদেহ, যাক ৰংগাই নিজেই হত্যা কৰিছিল। এই কথা আম্বানে তেওঁৰ কাহিনীত গৌৰৱেৰে কৈছিল। এই কথা আৱিষ্কাৰ কৰাৰ পিছত তেওঁলোকে সেই ঘৰটোত থাকিবলৈ ভয় কৰে আৰু ঘৰটোৰ পৰা আঁতৰি থাকিবলৈ সকলো প্ৰকাৰৰ চেষ্টা চলায়। তেওঁলোকৰ চিন্তা তেতিয়া আৰু বাঢ়ি যায় যেতিয়া তেওঁলোকে পুৰণি হোষ্টেললৈ যায়। ৱাৰ্ডেনে তেওঁলোকক ঋণ লোৱা লোকসকলক ভাবুকি দি ধন আদায় কৰিবলৈ তেওঁৰ লগত যাবলৈ অনুৰোধ কৰে। ইয়াৰ অৰ্থ আছিল যে ৰংগাৰ সৈতে থকাৰ বাবে ল'ৰাকেইজন গুণ্ডাত পৰিণত হৈছে বুলি মানুহে ভাবিছিল। ইয়াৰ পিছতে তেওঁলোকক ৰেড্ডীয়ে অপহৰণ কৰে। ৰেড্ডী আছিল ৰংগাৰ প্ৰাক্তন বছ। ৰেড্ডীয়ে ৰংগাক তেওঁৰ পৰিচয় চুৰি কৰাৰ অভিযোগ কৰে আৰু ৰংগাক হত্যা কৰিবলৈ তেওঁলোকৰ সহায় বিচাৰে। ৰেড্ডীয়ে তেওঁলোকক এখন ভিজিটিং কাৰ্ড দিয়ে আৰু ৰংগা অকলে থকাৰ সময়ত ফোন কৰিবলৈ কয়। তেওঁলোক অতিশয় হতাশ হৈ পৰে আৰু ৰংগাৰ দৰে গুণ্ডা হোৱাৰ পৰা বাচিবলৈ তেওঁৰ লগত সম্পৰ্ক শেষ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। তেওঁলোকে ৰংগাৰ পৰা আঁতৰি থাকি সকলো পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হ'বলৈ পঢ়া-শুনা কৰাৰ পৰিকল্পনাৰ বিষয়ে ৰংগাক জনাবলৈ চেষ্টা কৰে। কিন্তু তেওঁলোকে ৰংগাক তেওঁৰ গেং এৰিব বিচৰা দুজন '[[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]' সদস্যক হত্যাৰ ভাবুকি দিয়া দেখি ভয় খায়। ভয়তে আৰু ঘৰটোত থাকিব নোৱাৰি, তিনিওজনে ফোন চুইচ অফ কৰে আৰু তুমকুৰৰ এখন বেলেগ হোষ্টেললৈ গুচি যায়। তাত তেওঁলোকে শান্তিত পঢ়া-শুনা কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইফালে, ল'ৰাকেইজনক কোনোবাই অপহৰণ বা আঘাত কৰা বুলি ৰংগাই ভয় খায় আৰু ব্যাকুলভাৱে তেওঁলোকক বিচাৰিবলৈ ধৰে। তেওঁলোকক বিচাৰি উলিয়াবলৈ ৰংগাই কৰা অপ্ৰাণ চেষ্টা দেখি বিবিযে অৱশেষত সকলো কথা স্বীকাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। বিবিযে ৰংগাক জনায় যে তেওঁলোকে কেৱল কুট্টি আৰু তেওঁৰ গেঙক আঁতৰাই ৰাখিবলৈহে তেওঁৰ লগত বন্ধুত্ব কৰিছিল। লগতে সেই সাক্ষাৎকাৰৰ পিছত তেওঁলোকৰ জীৱনত কেনেকৈ নেতিবাচক প্ৰভাৱ পৰিছিল, সেই কথাও কয়। বুকু ভগা অৱস্থাত ৰংগাই নিজৰ গেঙক ঘৰলৈ মাতি পঠায়। ভয়ভীত তিনিওজনে নিজৰ প্ৰাণৰ মমতাত ৰংগাক তেওঁলোকৰ জীৱনৰ পৰা আঁতৰাবলৈ ৰেড্ডী আৰু তেওঁৰ গেঙক মাতি আনে। ৰংগাৰ গেং অহাৰ আগতেই ৰেড্ডী আৰু তেওঁৰ গুণ্ডাসকল উপস্থিত হয়। ৰংগাই বুজি পায় যে ল'ৰাকেইজনে তেওঁৰ লগত বিশ্বাসঘাতকতা কৰিছে। তেওঁলোকৰ প্ৰতাৰণাত ব্যথিত হৈ ৰংগাই মাতৃক দিয়া অহিংসাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি ভংগ কৰে। তেওঁ ভয়ংকৰ ৰূপ ধাৰণ কৰে আৰু ৰেড্ডীৰ সকলো গুণ্ডাৰ লগতে ৰেড্ডীকো হত্যা কৰে। তাৰ পিছত তেওঁ ল'ৰাকেইজনক হত্যাৰ ভাবুকি দি ঘৰটোৰ ইমূৰৰ পৰা সিমূৰলৈ খেদি ফুৰে। সেই সময়লৈকে ৰংগাৰ গুণ্ডাসকলো ঘৰত উপস্থিত হয়। তেওঁলোকো ল'ৰাকেইজনক হত্যা কৰিবলৈ সাজু আছিল। কিন্তু ৰংগাই ঘৰটো ভিতৰৰ পৰা তলা মাৰি দিয়ে। তেওঁ কান্দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁ কয় যে তেওঁ ল'ৰাকেইজনক নিজৰ লগত ৰাখিছিল কাৰণ তেওঁৰ জীৱনত কোনেও তেওঁৰ ইমান ওচৰ চাপি অহা নাছিল। মানুহ কেৱল ধন বা বিনামূলীয়া মদৰ প্ৰয়োজন হ'লেহে তেওঁৰ ওচৰলৈ আহিছিল। নিজৰ ভুল বুজি পাই ল'ৰাকেইজনে ৰংগাৰ ওচৰত ক্ষমা বিচাৰে। ৰংগাই অসন্তুষ্টিৰে তেওঁলোকক এৰি দিয়ে। তেওঁ জনাই দিয়ে যে তেওঁ আৰু তেওঁৰ গেঙে তেওঁলোকৰ লগত সম্পৰ্ক শেষ কৰিছে আৰু লগতে পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হ'বলৈ ভাবুকি দিয়ে। আজু আৰু বিবিযে এখন কাকতত উত্তীৰ্ণ হ'ব নোৱাৰে। আনহাতে শান্তনে সকলো কাকতত উত্তীৰ্ণ হয়। মহাবিদ্যালয়ৰ বাহিৰত তেওঁলোকে ৰংগা (ৰংগাই এতিয়া নিজৰ নতুন পৰিচয় দেখুৱাবলৈ সম্পূৰ্ণ ক'লা পোছাক পিন্ধিছিল) আৰু তেওঁৰ গেঙৰ সন্মুখীন হয়। ৰংগাই আজু আৰু বিবি পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হ'ব নোৱাৰাৰ বাবে হাস্যৰসিকভাৱে তেওঁলোকক শাস্তি দিয়ে। তেওঁলোকে লাঠী লৈ আজু আৰু বিবিৰ পিছলৈ দৌৰে। == অভিনয় শিল্পী == * [[ফাহাদ ফাচিল]] - ৰঞ্জিত গংগাধৰণ ওৰফে "ৰংগা", [[বেংগালুৰু|বেংগালুৰুৰ]] এজন [[মালায়ালী লোক|মালায়ালী]]-[[কানাড়া|কানাড়া]] গেংষ্টাৰ হিচাপে * [[ছাজিন গোপু]] - আম্বান, ৰংগাৰ দ্বিতীয় প্ৰধান হিচাপে * হিপষ্টাৰ - আজাস "আজু" ভাসি হিচাপে * মিথুন জয় শংকৰ - বিবিন "বিবি" প্ৰকাশ হিচাপে * ৰোশন শানৱাজ - শান্তকুমাৰণ "শান্তন" হিচাপে * মিধুট্টি - কুট্টি হিচাপে * নীৰজা ৰাজেন্দ্ৰণ - বিবিৰ মাতৃ হিচাপে * তংকম মোহন - ৰংগাৰ মাতৃ হিচাপে * [[পূজা মোহনৰাজ]] - বিউটি হিচাপে * প্ৰীতি ভৰদ্বাজ - চুইটি হিচাপে * প্ৰমোদ ভেলিয়ানাড - ৰংগাৰ সম্পৰ্কীয় ভায়েক হিচাপে * [[আশীষ বিদ্যাৰ্থী]] - ইঞ্জিনিয়াৰিং মহাবিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী সঞ্চালক হিচাপে * মনচুৰ আলী খান - ৰেড্ডী, এজন প্ৰভাৱশালী তেলেগু গেংষ্টাৰ আৰু ৰংগাৰ প্ৰাক্তন বছ হিচাপে * শ্ৰীজিৎ বাবু - বালা কৃষ্ণন "বিকে" হিচাপে * কৃষ্ণ কুমাৰ - নানজাপ্পা, ৰংগাৰ সহায়ক হিচাপে * ফ্ৰীষ্টাইল কৃষ্ণ - ব্ৰুচ লী, ৰংগাৰ সহায়ক হিচাপে * হিমাংশু - জেকি, ৰংগাৰ সহায়ক হিচাপে == প্ৰযোজনা == === বিকাশ === ২০২৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত জিথু মাধৱনে তেওঁৰ দ্বিতীয়খন চলচ্চিত্ৰৰ কথা ঘোষণা কৰে। ইয়াত ফাহাদ ফাচিলে অভিনয় কৰিছিল। ফাহাদে তেওঁৰ প্ৰযোজনা প্ৰতিষ্ঠান ফাহাদ ফাচিল এণ্ড ফ্ৰেণ্ডছ আৰু আনোৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছৰ জৰিয়তে চলচ্চিত্ৰখনৰ সহ-প্ৰযোজনাও কৰিছিল।<ref>{{Cite news |date=৯ মাৰ্চ ২০২৩ |title=Fahadh Faasil, Jithu Madhavan, Nazriya Nazim, Sameer Thahir and Anwar Rasheed to collaborate on a new project. Read details here |trans-title=ফাহাদ ফাচিল, জিথু মাধৱন, নাজরিয়া নাজিম, সমীৰ তাহিৰ আৰু আনোৱাৰ ৰছিদে এটা নতুন প্ৰকল্পত একেলগে কাম কৰিব। ইয়াত সবিশেষ পঢ়ক |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/fahadh-faasil-jithu-madhavan-nazriya-nazim-sameer-thahir-and-anwar-rasheed-to-collaborate-on-a-new-project-read-details-here/articleshow/98517905.cms?from=mdr |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240406213143/https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/fahadh-faasil-jithu-madhavan-nazriya-nazim-sameer-thahir-and-anwar-rasheed-to-collaborate-on-a-new-project-read-details-here/articleshow/98517905.cms?from=mdr |archive-date=৬ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Economic Times }}</ref><ref name=":0">{{Cite web |date=৯ মাৰ্চ ২০২৩ |title=Star couple Fahadh, Nazriya team up for 'Romancham' director's next |trans-title=তাৰকা দম্পতী ফাহাদ, নাজরিয়াই 'ৰোমাঞ্চম'ৰ পৰিচালকৰ পৰৱৰ্তী ছবিৰ বাবে হাত মিলাইছে |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2023/03/09/fahadh-faasil-nazriya-jithu-madhavan.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230310114832/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2023/03/09/fahadh-faasil-nazriya-jithu-madhavan.html |archive-date=১০ মাৰ্চ ২০২৩ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২৩ |website=Manorama Online}}</ref> ২০২৩ চনৰ মে' মাহত চলচ্চিত্ৰখনৰ শিৰোনাম ''আৱেশম'' বুলি ঘোষণা কৰা হয়। মাধৱনে ২০২২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহৰ আৰম্ভণিতে চিত্ৰনাট্য লিখিছিল আৰু ২০২৩ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। সেই সময়ছোৱাত তেওঁৰ প্ৰথম চলচ্চিত্ৰ ''[[ৰোমাঞ্চম]]'' (২০২২) ২০২২ চনৰ অক্টোবৰৰ পৰা ২০২৩ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীলৈ পিছুৱাই দিয়া হৈছিল।<ref name=":1">{{Cite news |date=৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |title='Aavesham' has no connections with 'Romancham', says director Jithu Madhavan |trans-title='আৱেশম'ৰ লগত 'ৰোমাঞ্চম'ৰ কোনো সম্পৰ্ক নাই, পৰিচালক জিথু মাধৱনৰ মন্তব্য |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/aavesham-has-no-connections-with-romancham-says-director-jithu-madhavan/articleshow/109163543.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410201537/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/aavesham-has-no-connections-with-romancham-says-director-jithu-madhavan/articleshow/109163543.cms |archive-date=১০ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> অৱশ্যে প্ৰথমে খবৰ ওলাইছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখন ''ৰোমাঞ্চম''ৰ এটা স্পিন-অফ। পিছলৈ মাধৱনে স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে ''আৱেশম'' এখন সুকীয়া চলচ্চিত্ৰ আৰু ইয়াৰ লগত ''ৰোমাঞ্চম''ৰ কোনো সম্পৰ্ক নাই।<ref name=":1" /> কাৰিকৰী দলটোত সংগীত পৰিচালক হিচাপে সুশিন শ্যাম, চিনেমাট'গ্ৰাফাৰ হিচাপে সমীৰ তাহিৰ, সম্পাদক হিচাপে বিবেক হৰ্ষণ আৰু প্ৰডাকচন ডিজাইনাৰ হিচাপে অশ্বিনী কালে আছিল।<ref name=":0" /> === অভিনয় শিল্পী === ফাহাদে [[বেংগালুৰু|বাংগালোৰৰ]] এজন গেংষ্টাৰ ৰংগাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=Ranga in 'Aavesham' is not a spin-off of Chemban Vinod's character in 'Romancham', clarifies director |trans-title='আৱেশম'ৰ ৰংগা 'ৰোমাঞ্চম'ত চেম্বন বিনোদৰ চৰিত্ৰৰ স্পিন-অফ নহয় বুলি পৰিচালকে স্পষ্ট কৰিছে |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/10/aavesham-malayalam-movie-fahadh-faasil-character-romancham-chemban-vinod.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410101626/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/10/aavesham-malayalam-movie-fahadh-faasil-character-romancham-chemban-vinod.html |archive-date=১০ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Manorama Online}}</ref> ২০২৩ চনৰ মে' মাহত চলচ্চিত্ৰখনৰ নিৰ্মাণৰ সময়ত ফাদ হোৱা এখন ছবিত তেওঁক ডাঠ আৰু কেঁকোৰা গোঁফৰ সৈতে সম্পূৰ্ণ বগা পোছাকত দেখা গৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Fahadh Faasil's gritty look in Aavesham revealed, is this why he didn't promote Pachuvum Athbutha Vilakkum? |trans-title=আৱেশমত ফাহাদ ফাচিলৰ কঠোৰ ৰূপ প্ৰকাশ, এইবাবেই তেওঁ পাচুভুম আথবুথা ভিলাক্কুমৰ প্ৰচাৰ কৰা নাছিল নেকি? |url=https://www.ottplay.com/news/fahadh-faasils-gritty-look-in-aavesham-revealed-is-this-why-he-didnt-promote-pachuvum-athbutha-vilakkum/5a3039dda5362 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608051253/https://www.ottplay.com/news/fahadh-faasils-gritty-look-in-aavesham-revealed-is-this-why-he-didnt-promote-pachuvum-athbutha-vilakkum/5a3039dda5362 |archive-date=৮ জুন ২০২৩ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=OTTPlay }}</ref> [[ফাহাদ ফাচিল|ফাহাদে]] জনাইছিল যে তেওঁ আগতে এনে চৰিত্ৰত অভিনয় কৰা নাছিল। সেইবাবেই তেওঁ কাহিনীটোত সন্মতি দিছিল। তেওঁ লগতে কয়, "জিথুৱে [মাধৱন] মোক ৰংগা কেনেকুৱা হ'ব সেই সম্পৰ্কে এটা অতি স্পষ্ট ধাৰণা দিছিল। অৱশ্যে আমি চলচ্চিত্ৰখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ কৰাৰ পিছতহে ৰূপ আৰু পোছাক চূড়ান্ত কৰিছিলোঁ।"<ref name=":2">{{Cite web |title=Those who didn't like Romancham will surely like 'Aavesham': Jithu Madhavan |trans-title=যিসকলে ৰোমাঞ্চম বেয়া পাইছিল তেওঁলোকে নিশ্চয় 'আৱেশম' ভাল পাব: জিথু মাধৱন |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/10/aavesham-malayalam-movie-jithu-madhavan-fahadh-faasil.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410101257/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/10/aavesham-malayalam-movie-jithu-madhavan-fahadh-faasil.html |archive-date=১০ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Manorama Online}}</ref> তেওঁৰ আগৰ চলচ্চিত্ৰসমূহৰ তুলনাত ফাহাদৰ চৰিত্ৰটো এই চলচ্চিত্ৰখনত যথেষ্ট উচ্চস্বৰৰ আছিল। তেওঁ চহৰৰ গেংষ্টাৰসকলৰ দৰে [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] আৰু [[কানাড়া]] ভাষাৰ মিশ্ৰণত কথা পাতিছিল।<ref name=":2" /> আগতে ''ৰোমাঞ্চম''ত অভিনয় কৰা ছাজিন গোপুক চলচ্চিত্ৰখনত এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ চৰিত্ৰ দিয়া হৈছিল। লগতে মনচুৰ আলী খান আৰু আশীষ বিদ্যাৰ্থীয়ে সহযোগী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref name=":3">{{Cite news |date=২৬ জানুৱাৰী ২০২৪ |title='Aavesham' teaser: Fahadh Faasil, Jithu Madhavan promise a wacky ride |trans-title='আৱেশম'ৰ টিজাৰ: ফাহাদ ফাচিল, জিথু মাধৱনৰ এক অদ্ভুত যাত্ৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/aavesham-teaser-fahadh-faasil-jithu-madhavan-promise-a-wacky-ride/article67779459.ece |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228090020/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/aavesham-teaser-fahadh-faasil-jithu-madhavan-promise-a-wacky-ride/article67779459.ece |archive-date=২৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=[[The Hindu]] |issn=0971-751X}}</ref> প্ৰণৱ ৰাজ - হিপষ্টাৰ, মিথুন জয় শংকৰ, ৰোশন শানৱাজ আৰু মিধুট্টিকে ধৰি কেইবাজনো নৱাগতেও চলচ্চিত্ৰখনত অভিনয় কৰিছিল।<ref name=":3" /> === দৃশ্যগ্ৰহণ === ঘোষণা কৰা দিনটোতেই [[বেংগালুৰু|বাংগালোৰত]] [[মূল দৃশ্যগ্ৰহণ]] আৰম্ভ হৈছিল।<ref name=":0" /> চলচ্চিত্ৰখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ [[বেংগালুৰু|বাংগালোৰ]] আৰু ইয়াৰ উপকণ্ঠ অঞ্চলত বহুলভাৱে কৰা হৈছিল। ২০২৩ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইয়াৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য সম্পূৰ্ণ হয়।<ref>{{Cite news |date=১৬ ডিচেম্বৰ ২০২৪ |title=Fahadh Faasil's 'Aavesham' to come out in theatres in April 2024 |trans-title=ফাহাদ ফাচিলৰ 'আৱেশম' ২০২৪ চনৰ এপ্ৰিলত ছবিঘৰত মুক্তি পাব |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/fahadh-faasils-aavesham-to-come-out-in-theatres-in-april-2024/article67644626.ece |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231218212635/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/fahadh-faasils-aavesham-to-come-out-in-theatres-in-april-2024/article67644626.ece |archive-date=১৮ ডিচেম্বৰ ২০২৩ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Hindu |issn=0971-751X}}</ref> === সাজ-সজ্জা === মাচাৰ হামছাই চলচ্চিত্ৰখনৰ সাজ-সজ্জা ডিজাইনাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল। সমগ্ৰ চলচ্চিত্ৰখনতে ফাহাদৰ চৰিত্ৰ ৰংগাই সোণৰ চেইনৰ সৈতে সম্পূৰ্ণ বগা পোছাক পৰিধান কৰিছিল। কেৱল ক্লাইমেক্সৰ দৃশ্যসমূহত ফাহাদে সম্পূৰ্ণ ক'লা পোছাক পৰিধান কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Fahadh Faasil transforms into rowdy leader for Jithu Madhavan's 'Aavesham' |trans-title=জিথু মাধৱনৰ 'আৱেশম'ৰ বাবে গুণ্ডা নেতালৈ ৰূপান্তৰিত ফাহাদ ফাচিল |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2023/08/26/fahadh-faasil-jithu-madhavan-new-movie-aavesham.html |access-date=২৪ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Onmanorama |archive-date=২৪ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424163810/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2023/08/26/fahadh-faasil-jithu-madhavan-new-movie-aavesham.html |url-status=live}}</ref> ৰংগাৰ কম বয়সৰ চৰিত্ৰটোৱে চুলি চুটি কৰি কাটিছিল আৰু এটা উইণ্ডব্ৰেকাৰ পিন্ধিছিল। ইয়াৰ ৰূপটো ফৰাচী সংগীত যুঁটি দ্য ব্লেজৰ ছিংগল "টেৰিটৰী" (২০১৭)ৰ মিউজিক ভিডিঅ'টোত থকা ডালি বেনছালাহৰ ৰূপৰ লগতে ব্ৰিটিছ বক্সাৰ নাছিম হামেদৰ সৈতে মিলি যায়।<ref>{{Cite web |title=Young 'Ranga' in 'Aavesham' looks inspired by these cultural icons. Will it get a spinoff? |trans-title='আৱেশম'ত যুৱ 'ৰংগা'ক এই সাংস্কৃতিক আইকনসমূহৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হোৱা যেন লাগে। ইয়াৰ স্পিনঅফ হ'বনে? |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/24/fahadh-faasil-character-young-ranga-aavesham-inspiration-the-blaze-prince-naseem-hamed.html |access-date=২৪ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Onmanorama |archive-date=২৪ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424163808/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/24/fahadh-faasil-character-young-ranga-aavesham-inspiration-the-blaze-prince-naseem-hamed.html |url-status=live}}</ref> == সংগীত == {{Main|আৱেশম (সংগীত)}} চলচ্চিত্ৰখনৰ সংগীত সুশিন শ্যামে ৰচনা কৰিছিল আৰু গীতৰ কথা বিনায়ক শশীকুমাৰে লিখিছিল। ইয়াত স্বতন্ত্ৰ শিল্পীসকলৰ দ্বাৰা পৰিৱেশন কৰা নটা গীত আছিল।<ref name=":02">{{Cite web |title=Aavesham {{ndash}} Sushin Shyam explains why he has high hopes for the Fahadh Faasil-starrer, just like Manjummel Boys |trans-title=আৱেশম {{ndash}} মঞ্জুম্মেল বয়ছৰ দৰে ফাহাদ ফাচিল অভিনীত ছবিখনৰ বাবে তেওঁৰ কিয় উচ্চ আশা আছে সুশিন শ্যামে বৰ্ণনা কৰিছে |url=https://www.ottplay.com/news/aavesham-sushin-shyam-explains-why-he-has-high-hopes-for-the-fahadh-faasil-starrer-just-like-manjummel-boys/526b106108890 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412023533/https://www.ottplay.com/news/aavesham-sushin-shyam-explains-why-he-has-high-hopes-for-the-fahadh-faasil-starrer-just-like-manjummel-boys/526b106108890 |archive-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৭ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=OTTPlay }}</ref> চাৰিটা ছিংগল: "জাডা", "গালাট্টা", "ইলুমিনাটি" আৰু "মাথাপিতাক্কলে" মুক্তি পোৱাৰ পিছত ২০২৪ চনৰ ১৯ এপ্ৰিলত থিংক মিউজিকে চাউণ্ডট্ৰেকটো মুকলি কৰে।<ref>{{Cite web |last=শ্যাম |first=সুশিন |author-link=সুশিন শ্যাম |date=১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham (Original Motion Picture Soundtrack) |trans-title=আৱেশম (অৰিজিনেল মোচন পিকচাৰ চাউণ্ডট্ৰেক) |url=https://music.apple.com/us/album/aavesham-original-motion-picture-soundtrack/1742153570 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240419180420/https://music.apple.com/us/album/aavesham-original-motion-picture-soundtrack/1742153570 |archive-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |publisher=[[Think Music|থিংক মিউজিক]] |via=[[Apple Music|এপল মিউজিক]]}}</ref> == মুক্তি == === ছবিঘৰ === ''আৱেশম'' ২০২৪ চনৰ ১১ এপ্ৰিলত [[ঈদ-উল-ফিটৰ|ঈদ-উল-ফিতৰ]] আৰু [[বিহু]] সপ্তাহান্তত ছবিঘৰত মুক্তি পায়।<ref name=":4">{{Cite web |date=১১ মাৰ্চ ২০২৪ |title=Fahadh Faasil confirms Aavesham release date with explosive new poster. See here |trans-title=বিস্ফোৰক নতুন পোষ্টাৰৰ সৈতে আৱেশমৰ মুক্তিৰ তাৰিখ নিশ্চিত কৰিলে ফাহাদ ফাচিলে। ইয়াত চাওক |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/fahadh-faasil-confirms-aavesham-release-date-with-explosive-new-poster-see-here-9208485/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240317032235/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/fahadh-faasil-confirms-aavesham-release-date-with-explosive-new-poster-see-here-9208485/ |archive-date=১৭ মাৰ্চ ২০২৪ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The Indian Express }}</ref><ref>{{Cite news |date=১১ মাৰ্চ ২০২৪ |title=It's official! Fahadh Faasil's 'Aavesham' to hit the big screens on April 11 |trans-title=অফিচিয়েল! ফাহাদ ফাচিলৰ 'আৱেশম' ১১ এপ্ৰিলত ডাঙৰ পৰ্দালৈ আহিব |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/its-official-fahadh-faasils-aavesham-to-hit-the-big-screens-on-april-11/articleshow/108400322.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240327111804/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/its-official-fahadh-faasils-aavesham-to-hit-the-big-screens-on-april-11/articleshow/108400322.cms |archive-date=২৭ মাৰ্চ ২০২৪ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Times of India }}</ref> ইয়াৰ পূৰ্বে [[ওনাম]] (২৫ আগষ্ট ২০২৩) আৰু [[বৰদিন|খ্ৰীষ্টমাছ]] সপ্তাহান্তত (২২ ডিচেম্বৰ ২০২৩) ছবিঘৰত মুক্তি দিয়াৰ কথা আছিল।<ref>{{Cite web |last=মাধৱ |first=বিঘ্নেশ |date=১ জুন ২০২৩ |title=Fahadh Faasil-Jithu Madhavan film pulls out of Onam race? |trans-title=ফাহাদ ফাচিল-জিথু মাধৱনৰ চলচ্চিত্ৰই ওনামৰ দৌৰৰ পৰা নাম প্ৰত্যাহাৰ কৰিছে নেকি? |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/Jun/01/fahadh-faasil-jithu-madhavan-film-pulls-out-of-onam-race-44143.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608140345/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/Jun/01/fahadh-faasil-jithu-madhavan-film-pulls-out-of-onam-race-44143.html |archive-date=৮ জুন ২০২৩ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Cinema Express }}</ref> কিন্তু ২০২৩ চনৰ জুলাই মাহত ফাহাদে ঘোষণা কৰে যে ২০২৪ চনৰ প্ৰথম ত্ৰৈমাসিকত চলচ্চিত্ৰখন মুক্তি দিয়া হ'ব।<ref>{{Cite web |title=Fahadh Faasil shares release plans of Aavesham and Odum Kuthira Chaadum Kuthira |trans-title=আৱেশম আৰু ওদুম কুথিৰা ছাডুম কুথিৰাৰ মুক্তিৰ পৰিকল্পনা শ্বেয়াৰ কৰিছে ফাহাদ ফাচিলে |url=https://www.ottplay.com/news/fahadh-faasil-shares-release-plans-of-aavesham-and-odum-kuthira-chaadum-kuthira/218559b9a2490 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411064407/https://www.ottplay.com/news/fahadh-faasil-shares-release-plans-of-aavesham-and-odum-kuthira-chaadum-kuthira/218559b9a2490 |archive-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=OTTPlay }}</ref> ইয়াৰ বৰ্তমানৰ মুক্তিৰ তাৰিখ ডিচেম্বৰ মাহত ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref name=":4" /> সমগ্ৰ ভাৰততে চলচ্চিত্ৰখন এ এণ্ড এ ৰিলিজে বিতৰণ কৰে। আনহাতে ফাৰ্ছ ফিল্মছে বহিঃৰাষ্ট্ৰৰ ছবিঘৰৰ অধিকাৰ লাভ কৰে।<ref name=":4" /> কেইবাখনো প্ৰকাশন আৰু উদ্যোগৰ সূত্ৰই ''আৱেশম''ক "২০২৪ চনৰ আটাইতকৈ প্ৰত্যাশিত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ"সমূহৰ ভিতৰত এখন হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰিছিল।{{efn|একাধিক তথ্যসূত্ৰৰ ভিত্তিত।<ref>{{Cite web |title=From 'Aadujeevitham' to 'Malaikottai Vaaliban': Malayalam's 2024 film lineup promises exciting adventures |trans-title='আদুজীৱিথম'ৰ পৰা 'মালাইকোট্টাই ভলিবন'লৈ: মালয়ালমৰ ২০২৪ চনৰ চলচ্চিত্ৰ লাইনআপে ৰোমাঞ্চকৰ দুঃসাহসিক যাত্ৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছে |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/01/01/new-malayalam-movie-releases-2024-lineup-mollywood.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240203222220/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/01/01/new-malayalam-movie-releases-2024-lineup-mollywood.html |archive-date=৩ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Onmanorama}}</ref><ref>{{Cite news |last=প্ৰবীণ |first=এছ. আৰ. |date=৪ জানুৱাৰী ২০২৪ |title=Malayalam films to look forward to in 2024: 'Aattam' and 'Malaikottai Vaaliban' to 'Bramayugam' |trans-title=২০২৪ চনত চাবলগীয়া মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ: 'অট্টম' আৰু 'মালাইকোট্টাই ভলিবন'ৰ পৰা 'ভ্ৰমযুগম'লৈ |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/malayalam-films-to-look-forward-to-in-2024-aattam-and-malaikottai-vaaliban-to-bramayugam/article67704749.ece |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113094436/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/malayalam-films-to-look-forward-to-in-2024-aattam-and-malaikottai-vaaliban-to-bramayugam/article67704749.ece |archive-date=১৩ জানুৱাৰী ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Hindu |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite news |date=৫ অক্টোবৰ ২০২৩ |title=Bazooka to Malaikottai Vaaliban, Hugely Awaited Mollywood Movies |trans-title=বাজুকাৰ পৰা মালাইকোট্টাই ভলিবনলৈকে, অতি প্ৰত্যাশিত মলিউড চলচ্চিত্ৰ |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/ott/051023/most-awaited-big-ticket-malayalam-movies-in-2023-2024.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112182633/https://www.deccanchronicle.com/entertainment/ott/051023/most-awaited-big-ticket-malayalam-movies-in-2023-2024.html |archive-date=১২ নৱেম্বৰ ২০২৩ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=[[Deccan Chronicle]] }}</ref><ref>{{Cite web |date=২৯ ডিচেম্বৰ ২০২৩ |title=Year Ender 2023: Abraham Ozler To Barroz, Highly Anticipated Malayalam Films Of 2024 |trans-title=বছৰৰ শেষ ২০২৩: আব্ৰাহাম ওজলাৰৰ পৰা বাৰোজলৈকে, ২০২৪ চনৰ অতি প্ৰত্যাশিত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ |url=https://www.news18.com/movies/year-ender-2023-abraham-ozler-to-barroz-highly-anticipated-malayalam-films-of-2024-8721867.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231229134536/https://www.news18.com/movies/year-ender-2023-abraham-ozler-to-barroz-highly-anticipated-malayalam-films-of-2024-8721867.html |archive-date=২৯ ডিচেম্বৰ ২০২৩ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=News18 }}</ref><ref>{{Cite web |date=১ জানুৱাৰী ২০২৪ |title=Mammootty's 'Turbo' to Jayasurya's 'Kathanar', Mollywood gears up for sensational 2024! |trans-title=মামুট্টিৰ 'টাৰ্বো'ৰ পৰা জয়সূৰ্যৰ 'কাথানাৰ'লৈকে, ছেন্সেশ্যনেল ২০২৪ৰ বাবে মলিউড সাজু! |url=https://www.theweek.in/web-stories/entertainment/2024/01/01/mammootty-turbo-to-jayasurya-s-kathanar-mollywood-gears-up-for-sensational-2024-best-malayalam-movie-releases-slated-for-release-this-year.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240101152316/https://www.theweek.in/web-stories/entertainment/2024/01/01/mammootty-turbo-to-jayasurya-s-kathanar-mollywood-gears-up-for-sensational-2024-best-malayalam-movie-releases-slated-for-release-this-year.html |archive-date=১ জানুৱাৰী ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The Week}}</ref><ref>{{Cite web |date=৩ জানুৱাৰী ২০২৪ |title=Malaikottai Valiban, Bramayugam & more: 12 most anticipated Malayalam films of 2024 |trans-title=মালাইকোট্টাই ভলিবন, ভ্ৰমযুগম আৰু অধিক: ২০২৪ চনৰ ১২ খন অতি প্ৰত্যাশিত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ |url=https://www.thenewsminute.com/flix/malaikottai-valiban-bramayugam-more-12-most-anticipated-malayalam-films-of-2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240126024751/https://www.thenewsminute.com/flix/malaikottai-valiban-bramayugam-more-12-most-anticipated-malayalam-films-of-2024 |archive-date=২৬ জানুৱাৰী ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The News Minute }}</ref>}} একে সপ্তাহান্তত মুক্তি পোৱা ''বৰ্ষাংগল্ক্কু শেশম'' আৰু ''জয় গণেশ''ৰ তুলনাত চলচ্চিত্ৰখনে মুক্তিৰ তিনিদিন পূৰ্বে মুকলি হোৱা টিকটৰ প্ৰি-চেলৰ পৰা উপাৰ্জন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title='Aavesham' pre-release buzz peaks with record-breaking advance bookings |trans-title='আৱেশম'ৰ প্ৰি-ৰিলিজ চৰ্চা অভিলেখ ভংগকাৰী আগতীয়া বুকিঙৰ সৈতে শীৰ্ষত |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/09/aavesham-pre-release-booking-records-fahadh-faasil-jithu-madhavan.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240409130411/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/09/aavesham-pre-release-booking-records-fahadh-faasil-jithu-madhavan.html |archive-date=৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Onmanorama}}</ref> ৫৬৭ টা ট্ৰেক কৰা দৰ্শনীৰ পৰা কেৰালাৰ ছবিঘৰসমূহত ৫০,০০০তকৈ অধিক লোকৰ প্ৰৱেশ পঞ্জীয়ন কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |title='Aavesham' generates impressive pre-sales of Rs 78 lakhs |trans-title='আৱেশম'ৰ প্ৰি-চেলত ৭৮ লাখ টকাৰ আকৰ্ষণীয় উপাৰ্জন |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/aavesham-generates-impressive-pre-sales-of-rs-78-lakhs/articleshow/109159512.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410201544/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/aavesham-generates-impressive-pre-sales-of-rs-78-lakhs/articleshow/109159512.cms |archive-date=১০ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> পিভিআৰ আইনক্স মেনেজমেণ্টৰ কৰ্তৃপক্ষ আৰু কেৰালাৰ চলচ্চিত্ৰ কৰ্মচাৰী ফেডাৰেচনৰ মাজত ভাৰ্চুৱেল প্ৰিণ্ট ফীক লৈ বিবাদৰ সূত্ৰপাত হৈছিল। লগতে ফেডাৰেচনে পিভিআৰ আইনক্স ছবিঘৰসমূহৰ মূল কন্টেন্ট প্ৰদানকাৰী কিউব চিনেমা টেকন'লজিছৰ জৰিয়তে নিজৰ নতুনকৈ স্থাপিত কন্টেন্ট প্ৰদান সেৱাৰ মাধ্যমেৰে চলচ্চিত্ৰ বিতৰণৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল। ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে সমগ্ৰ ভাৰতৰ পিভিআৰ আইনক্স মাল্টিপ্লেক্স চেইনসমূহত আৱেশমৰ লগতে আন কেইবাখনো মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ মুক্তি দিয়া হোৱা নাছিল।<ref>{{Cite web |last=ৰাও |first=অনীশ |date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Explained: Why PVR-INOX has stopped screening Malayalam films across India? |trans-title=বৰ্ণনা: পিভিআৰ-আইনক্সে সমগ্ৰ ভাৰতত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰদৰ্শন কিয় বন্ধ কৰিছে? |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/pvr-inox-stops-screening-malayalam-films-over-feud-with-producers-association-2526353-2024-04-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240414142206/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/pvr-inox-stops-screening-malayalam-films-over-feud-with-producers-association-2526353-2024-04-12 |archive-date=১৪ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=India Today }}</ref><ref>{{Cite web |date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=PVR-INOX stops screening Malayalam films including Varshangalkku Shesham, Aavesham and Aadujeevitham across India. Here's why |trans-title=পিভিআৰ-আইনক্সে সমগ্ৰ ভাৰতত বৰ্ষাংগল্ক্কু শেশম, আৱেশম আৰু আদুজীৱিথমকে ধৰি মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰদৰ্শন বন্ধ কৰিছে। ইয়াৰ কাৰণ হৈছে |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/pvr-inox-stops-screening-malayalam-films-heres-why-9264529/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240415172057/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/pvr-inox-stops-screening-malayalam-films-heres-why-9264529/ |archive-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=২০ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The Indian Express }}</ref> অৱশ্যে ১৩ এপ্ৰিলত এই নিষেধাজ্ঞা প্ৰত্যাহাৰ কৰা হয় আৰু তাৰ পিছদিনা মাল্টিপ্লেক্স চেইনসমূহত চলচ্চিত্ৰখন মুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{Cite news |date=১৩ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Crisis ends, PVR to screen Malayalam films |trans-title=সংকটৰ অন্ত, পিভিআৰত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন হ'ব |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/pvr-inox-resumes-screening-of-malayalam-movies-following-temporary-truce/article68062168.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240413154036/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/pvr-inox-resumes-screening-of-malayalam-movies-following-temporary-truce/article68062168.ece |archive-date=১৩ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=[[The Hindu]] }}</ref> চলচ্চিত্ৰখনে মুক্তিৰ পূৰ্বে চেণ্ট্ৰেল ব'ৰ্ড অৱ ফিল্ম চাৰ্টিফিকেচনৰ (CBFC) পৰা ইউ/এ চাৰ্টিফিকেট লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ চূড়ান্ত সম্পাদনাৰ দৈৰ্ঘ্য আছিল ১৫৭ মিনিট।<ref>{{Cite web |title=Aavesham gets a U/A certificate from censor board; no official trailer for Fahadh Faasil's film? |trans-title=আৱেশমে চেন্সৰ ব'ৰ্ডৰ পৰা ইউ/এ চাৰ্টিফিকেট লাভ কৰিছে; ফাহাদ ফাচিলৰ চলচ্চিত্ৰৰ কোনো আনুষ্ঠানিক ট্ৰেইলাৰ নাই? |url=https://www.ottplay.com/news/aavesham-bags-a-u-a-certificate-from-censor-board-no-official-trailer-for-fahadh-faasils-film/0edc4c19a4208 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411065733/https://www.ottplay.com/news/aavesham-bags-a-u-a-certificate-from-censor-board-no-official-trailer-for-fahadh-faasils-film/0edc4c19a4208 |archive-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=OTTPlay }}</ref> চেন্সৰ ব'ৰ্ডৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি [[কুৱেইট|কুৱেইটত]] ছবিঘৰত প্ৰদৰ্শনৰ পূৰ্বে চলচ্চিত্ৰখনৰ দ্বিতীয় অংশৰ এটা দৃশ্য আঁতৰোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=A scene cut from 'Aavesham' for Kuwait release, says Jithu Madhavan |trans-title=কুৱেইটত মুক্তিৰ বাবে 'আৱেশম'ৰ এটা দৃশ্য কটা হৈছে বুলি জিথু মাধৱনে কয় |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/jithu-madhavan-on-aavesham-movie-release-in-kuwait-1.9477404 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411070033/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/jithu-madhavan-on-aavesham-movie-release-in-kuwait-1.9477404 |archive-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Mathrubhumi }}</ref> === হোম মিডিয়া === ছবিঘৰত মুক্তিৰ পিছত ডিজিটেল ষ্ট্ৰীমিং অধিকাৰসমূহ এমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ই লাভ কৰিছিল আৰু ২০২৪ চনৰ ৯ মে'ত প্ৰিমিয়াৰ কৰা হৈছিল।<ref name=":5">{{Cite web |last=শেখৰ |first=বিনীলা |date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Fahadh Fazil's Aavesham Takes Theatres by Storm with Positive Buzz, OTT Rights Secured by Amazon Prime Video |trans-title=ইতিবাচক চৰ্চাৰ সৈতে ফাহাদ ফাজিলৰ আৱেশমে ছবিঘৰসমূহত ধুমুহাৰ সৃষ্টি কৰিছে, এমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ই অ'টিটি অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰিছে |url=https://www.thehansindia.com/ott-web-series/fahadh-fazils-aavesham-takes-theatres-by-storm-with-positive-buzz-ott-rights-secured-by-amazon-prime-video-872067 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240415142057/https://www.thehansindia.com/ott-web-series/fahadh-fazils-aavesham-takes-theatres-by-storm-with-positive-buzz-ott-rights-secured-by-amazon-prime-video-872067 |archive-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The Hans India }}</ref><ref>{{cite web |access-date=৭ মে' ২০২৪ |title=Aavesham OTT release date: How to watch Fahadh Faasil's blockbuster Malayalam movie online |trans-title=আৱেশম অ'টিটি মুক্তিৰ তাৰিখ: ফাহাদ ফাচিলৰ ব্লকবাষ্টাৰ মালয়ালম ছবিখন কেনেকৈ অনলাইনত চাব |url=https://www.livemint.com/news/trends/aavesham-ott-release-date-how-to-watch-fahadh-faasil-s-blockbuster-malayalam-movie-online-11715059742502.html |website=The Mint |date=7 May 2024 |archive-date=৭ মে' ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240507055652/https://www.livemint.com/news/trends/aavesham-ott-release-date-how-to-watch-fahadh-faasil-s-blockbuster-malayalam-movie-online-11715059742502.html |url-status=live}}</ref> ২০২৪ চনৰ ২০ জুনত চলচ্চিত্ৰখনৰ হিন্দী সংস্কৰণ ডিজনি+ হটষ্টাৰত মুক্তি দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=২৩ জুন ২০২৪ |title=Aavesham Hindi OTT release date: When and where to watch Fahadh Faasil's film |trans-title=আৱেশম হিন্দী অ'টিটি মুক্তিৰ তাৰিখ: ফাহাদ ফাচিলৰ চলচ্চিত্ৰখন কেতিয়া আৰু ক'ত চাব |url=https://www.indiatimes.com/entertainment/binge/aavesham-hindi-ott-release-date-when-and-where-to-watch-fahadh-faasil-film-hotstar-636831.html |access-date=২৮ জুন ২০২৪ |website=The Times of India }}</ref> === বজাৰীকৰণ === ২০২৪ চনৰ ২৬ মাৰ্চত ইউনিয়ন খ্ৰীষ্টান মহাবিদ্যালয়, আল্লুভাত এটা প্ৰচাৰ অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। ইয়াত ফাহাদ, মাধৱন আৰু শ্যামৰ লগতে মুখ্য অভিনয় শিল্পীসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=Watch: Fahadh Faasil dances with college students at 'Aavesham' promotions |trans-title=চাওক: 'আৱেশম'ৰ প্ৰচাৰত মহাবিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ সৈতে ফাহাদ ফাচিলৰ নৃত্য |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/fahadh-faasil-dances-with-college-students-at-aavesham-promotions-2520039-2024-03-27 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328011512/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/fahadh-faasil-dances-with-college-students-at-aavesham-promotions-2520039-2024-03-27 |archive-date=২৮ মাৰ্চ ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=India Today |date=২৭ মাৰ্চ ২০২৪ }}</ref><ref>{{Cite web |date=২৭ মাৰ্চ ২০২৪ |title=Fahadh Faasil dances with abandon at college event during Aavesham promotions. Watch |trans-title=আৱেশমৰ প্ৰচাৰৰ সময়ত মহাবিদ্যালয়ৰ অনুষ্ঠানত ফাহাদ ফাচিলৰ উন্মাদ নৃত্য। চাওক |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/fahadh-faasil-dances-with-abandon-aavesham-promotions-watch-9236670/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328090452/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/fahadh-faasil-dances-with-abandon-aavesham-promotions-watch-9236670/ |archive-date=২৮ মাৰ্চ ২০২৪ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The Indian Express }}</ref> == সঁহাৰি == ''আৱেশম'' চলচ্চিত্ৰখনে সমালোচকৰ পৰা ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham Twitter Review: Is Fahadh Faasil's action comedy worth watching in theaters? Find out |trans-title=আৱেশম টুইটাৰ ৰিভিউ: ফাহাদ ফাচিলৰ একচন কমেডীখন ছবিঘৰত চোৱাৰ যোগ্য নেকি? বিচাৰি উলিয়াওক |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/aavesham-twitter-review-is-fahadh-faasils-action-comedy-worth-watching-in-theaters-find-out-1294574 |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=PINKVILLA |archive-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411115200/https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/aavesham-twitter-review-is-fahadh-faasils-action-comedy-worth-watching-in-theaters-find-out-1294574 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Aavesham Twitter review: Fahadh Faasil's fun entertainer is everything a festival release should be, say FDFS viewers |trans-title=আৱেশম টুইটাৰ ৰিভিউ: ফাহাদ ফাচিলৰ মনোৰঞ্জক ছবিখন এখন উৎসৱৰ মুক্তিৰ দৰেই হ'ব লাগে বুলি দৰ্শকসকলে কয় |url=https://www.ottplay.com/news/aavesham-twitter-review-fahadh-faasils-fun-entertainer-is-everything-a-festival-release-should-be-say-fdfs-viewers/887e131139306 |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=OTTPlay |archive-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412023427/https://www.ottplay.com/news/aavesham-twitter-review-fahadh-faasils-fun-entertainer-is-everything-a-festival-release-should-be-say-fdfs-viewers/887e131139306 |url-status=live}}</ref> === সমালোচকৰ সঁহাৰি === ''পিংকভিলাৰ'' গৌতম এছ-এ ৫ ৰ ভিতৰত ৪ ষ্টাৰ দি লিখিছিল যে "''আৱেশম'' আদৰ্শগতভাৱে এনে এখন চলচ্চিত্ৰ যিখন আপুনি ছবিঘৰত উপভোগ কৰিব পাৰিব যদিহে আপুনি এখন বন্য যাত্ৰাৰ কমেডী চলচ্চিত্ৰ ভাল পায়। ফাহাদ ফাসিলে নিশ্চিতভাৱে এক বৃহৎ অভিনেতাৰ দলৰ সৈতে আপোনাক মনোৰঞ্জন দিবলৈ সাজু হৈছে।"<ref>{{Cite web |date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham Movie Review: Fahadh Faasil unleashes a storm with unhinged performance in this comedy flick |trans-title=আৱেশম চলচ্চিত্ৰ সমালোচনা: ফাহাদ ফাচিলে এই কমেডী ছবিখনত অপ্ৰতিৰোধ্য অভিনয়েৰে ধুমুহাৰ সৃষ্টি কৰিছে |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/reviews/aavesham-movie-review-fahadh-faasil-unleashes-a-storm-with-unhinged-performance-in-this-comedy-flick-1294543 |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=PINKVILLA |archive-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411102134/https://www.pinkvilla.com/entertainment/reviews/aavesham-movie-review-fahadh-faasil-unleashes-a-storm-with-unhinged-performance-in-this-comedy-flick-1294543 |url-status=live}}</ref> ''[[দি ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ|দি ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছৰ]]'' আনন্দু সুৰেশে ৫ ৰ ভিতৰত ৩.৫ ষ্টাৰ দি লিখিছিল যে "জিথু মাধৱনৰ গেংষ্টাৰ কমেডীখন সম্ভৱতঃ ফাহাদ ফাচিলৰ প্ৰথম সৰ্বাংগীন মছলা চলচ্চিত্ৰ আৰু অভিনেতাজনে নিৰ্লজ্জভাৱে ইয়াক তেওঁৰ বিৰুদ্ধে থকা সকলো সমালোচনা স্তব্ধ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছে যে তেওঁ মাছ চৰিত্ৰ পৰিচালনা কৰিব নোৱাৰে।"<ref>{{Cite web |date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham movie review: Fahadh Faasil delivers 'verithanam' performance in this all-encompassing comedy masala |trans-title=আৱেশম চলচ্চিত্ৰ সমালোচনা: এই সৰ্বাংগীন কমেডী মছলাত ফাহাদ ফাচিলৰ 'ভেৰিথানাম' অভিনয় |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/aavesham-movie-review-fahadh-faasil-delivers-verithanam-performance-9262849/ |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=The Indian Express |archive-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412023358/https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/aavesham-movie-review-fahadh-faasil-delivers-verithanam-performance-9262849/ |url-status=live}}</ref> ''[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া|দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াৰ]]'' আন্না মেথিউছে ৫ ৰ ভিতৰত ৩.৫ ষ্টাৰ দি লিখিছিল যে "সুন্দৰ পাৰ্শ্ব চৰিত্ৰ ৰচনা কৰাৰ উপৰিও, জিথু মাধৱনে তেওঁৰ সংলাপসমূহৰ কমিক টাইমিং সুন্দৰভাৱে গঢ়ি তুলিছে।"<ref>{{Cite news |title=Aavesham Movie Review : Fahadh & Sajin Gopu excels in goofball gangster film |trans-title=আৱেশম চলচ্চিত্ৰ সমালোচনা: ফাহাদ আৰু ছাজিন গোপুৱে গুফবল গেংষ্টাৰ ছবিত চমৎকাৰ প্ৰদৰ্শন কৰিছে |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/aavesham/movie-review/109220919.cms?from=mdr |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |work=The Times of India |issn=0971-8257 |archive-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412023411/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/aavesham/movie-review/109220919.cms?from=mdr |url-status=live}}</ref> ''[[ইণ্ডিয়া টুডে|ইণ্ডিয়া টুডেৰ]]'' জননী কে. ৫ ৰ ভিতৰত ৩.৫ ষ্টাৰ দি লিখিছিল যে "সুন্দৰভাৱে কোৰিঅ'গ্ৰাফ কৰা একচন ছিকুৱেন্স আৰু কমেডী ছিকুৱেন্সৰ সৈতে ''আৱেশম'' সঁচাকৈয়ে এক উপভোগ্য ছবি। যদি আপুনি ফাহাদ ফাচিলৰ অনুৰাগী, তেন্তে ''আৱেশম''-এ প্ৰমাণ কৰিব যে আপুনি প্ৰথমে কিয় তেওঁৰ অনুৰাগী হৈছিল।"<ref>{{Cite web |title='Aavesham' Review: Fahadh Faasil hits it out of the park in Jithu Madhavan film |trans-title='আৱেশম' ৰিভিউ: জিথু মাধৱনৰ চলচ্চিত্ৰত ফাহাদ ফাচিলৰ চমৎকাৰ প্ৰদৰ্শন |url=https://www.indiatoday.in/movies/reviews/story/aavesham-review-fahadh-faasil-hits-it-out-of-the-park-jithu-madhavan-film-2526040-2024-04-11 |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=India Today |date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411163355/https://www.indiatoday.in/movies/reviews/story/aavesham-review-fahadh-faasil-hits-it-out-of-the-park-jithu-madhavan-film-2526040-2024-04-11 |url-status=live}}</ref> ''দ্য উইকৰ'' নিৰ্মল জোভিয়ালে ৫ ৰ ভিতৰত ৩.৫ ষ্টাৰ দি লিখিছিল যে "চলচ্চিত্ৰখনে আৰম্ভণিৰ পৰা শেষলৈকে এক উৎসৱমুখৰ পৰিৱেশ বজাই ৰাখে আৰু প্ৰধানকৈ যুৱ দৰ্শকক আকৰ্ষণ কৰে।"<ref>{{Cite web |title='Aavesham' review: This Fahadh Faasil movie is a fun ride |trans-title='আৱেশম' ৰিভিউ: এই ফাহাদ ফাচিলৰ চলচ্চিত্ৰখন এখন আমোদজনক যাত্ৰা |url=https://www.theweek.in/review/movies/2024/04/11/aavesham-review-this-fahadh-faasil-movie-wont-disappoint.html |website=The Week |access-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-date=১০ জুন ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240610063415/https://www.theweek.in/review/movies/2024/04/11/aavesham-review-this-fahadh-faasil-movie-wont-disappoint.html |url-status=live}}</ref> ''ৰেডিফৰ'' অৰ্জুন মেননে ৫ ৰ ভিতৰত ৩ ষ্টাৰ ৰেটিং দি প্ৰশংসা কৰিছিল যে "''আৱেশম'' ইয়াৰ কাহিনী কোৱাত মসৃণ আৰু ইয়াৰ একমাত্ৰ এণ্টি-হিৰোৰ বাবে ই এক শীতল প্ৰভাৱ এৰি যায়।"<ref>{{Cite web |title=Aavesham Review: Fahadh Faasil Is The Picasso Of Malayalam Cinema |trans-title=আৱেশম ৰিভিউ: ফাহাদ ফাচিল মালয়ালম চিনেমাৰ পিকাচো |url=https://m.rediff.com/movies/review/aavesham-review/20240412.htm |date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Rediff |access-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-date=১৩ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240413230615/https://m.rediff.com/movies/review/aavesham-review/20240412.htm |url-status=live}}</ref> ''[[মনোৰমা|অ'নমনোৰমাৰ]]'' স্বাতী পি অজিতে ইয়াক "যদি আপুনি সমানে হাঁহি আৰু মনোৰঞ্জন বিচাৰিছে তেন্তে নিখুঁত পছন্দ" বুলি আখ্যা দিছিল।<ref>{{Cite web |title='Aavesham': Fahadh Faasil reigns supreme as 'Ranga' in Jithu Madhavan's comedy-entertainer {{!}} Movie Review |trans-title='আৱেশম': জিথু মাধৱনৰ কমেডী-এণ্টাৰটেইনাৰত 'ৰংগা' হিচাপে ফাহাদ ফাচিলৰ আধিপত্য {{!}} চলচ্চিত্ৰ সমালোচনা |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-reviews/2024/04/11/aavesham-movie-review-fahadh-faasil-jithu-madhavan-malayalam.html |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=www.onmanorama.com |archive-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412023411/https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-reviews/2024/04/11/aavesham-movie-review-fahadh-faasil-jithu-madhavan-malayalam.html |url-status=live}}</ref> ''[[দ্য হিন্দু|দ্য হিন্দুৰ]]'' এছ. আৰ. প্ৰবীণে লিখিছিল যে "''[[ৰোমাঞ্চম]]''ৰ পৰিচালক জিথু মাধৱনে তেওঁৰ দ্বিতীয় প্ৰচেষ্টাত ঘূৰি আহে, যাক ফাহাদ ফাচিলে তেওঁৰ অন্যতম ৰঙীন চৰিত্ৰত এক উন্মাদ অভিনয়েৰে জীয়াই ৰাখিছে।"<ref>{{Cite web |title='Aavesham' movie review: Fahadh Faasil's uninhibited act carries this thinly-plotted film |trans-title='আৱেশম' চলচ্চিত্ৰ সমালোচনা: ফাহাদ ফাচিলৰ বাধাহীন অভিনয়ে এই পাতল কাহিনীৰ ছবিখনক আগবঢ়াই নিছে |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/aavesham-movie-review-fahadh-faasils-uninhibited-act-carries-this-thinly-plotted-film/article68055683.ece |access-date=১১ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=onmanorama.com |archive-date=১২ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412023411/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/aavesham-movie-review-fahadh-faasils-uninhibited-act-carries-this-thinly-plotted-film/article68055683.ece |url-status=live}}</ref> === বক্স অফিচ === মুক্তিৰ প্ৰথম দিনাই চলচ্চিত্ৰখনে কেৰালাত ৩.৯ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰে। সমসাময়িক মুক্তিপ্ৰাপ্ত ''বৰ্ষাংগল্ক্কু শেশম'' আৰু ''জয় গণেশ''ৰ মাজত ই প্ৰথম স্থান লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=What is happening to 'Jai Ganesh'? Who won the Vishu Day? Goat life not falling in front of opponents |trans-title='জয় গণেশ'ৰ কি হৈছে? বিষুৰ দিনটো কোনে জিকিলে? প্ৰতিপক্ষৰ সন্মুখত গোট লাইফ পৰা নাই |url=https://www.asianetnews.com/entertainment/box-office/vishu-day-kerala-box-office-collection-aavesham-varshangalkku-shesham-jai-ganesh-sbyy2k |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240415140755/https://www.asianetnews.com/entertainment/box-office/vishu-day-kerala-box-office-collection-aavesham-varshangalkku-shesham-jai-ganesh-sbyy2k |archive-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=Asianet News Network Pvt Ltd |language=ml}}</ref> চলচ্চিত্ৰখনৰ ইতিবাচক সঁহাৰিয়ে ইয়াৰ টিকট বিক্ৰী আৰু বৃদ্ধি কৰে।<ref name=":5" /> ইয়াৰ ফলত ই ভাৰতত সৰ্বমুঠ ১৮.৭৫ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। মুক্তিৰ ৪ দিনৰ ভিতৰত সমগ্ৰ বিশ্বতে সৰ্বমুঠ ৪০.৫০ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰে।<ref>{{Cite web |last=জোগানি |first=ৰিশিল |date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham and Varshangalkku Shesham Box Office: Vishu releases continue the glory streak of Mollywood; Read on |trans-title=আৱেশম আৰু বৰ্ষাংগল্ক্কু শেশম বক্স অফিচ: বিষুৰ মুক্তিয়ে মলিউডৰ গৌৰৱ ধাৰাবাহিকভাৱে বজাই ৰাখিছে; পঢ়ক |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/aavesham-and-varshangalkku-shesham-box-office-vishu-releases-continue-the-glory-streak-of-mollywood-read-on-1295693 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240415123607/https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/aavesham-and-varshangalkku-shesham-box-office-vishu-releases-continue-the-glory-streak-of-mollywood-read-on-1295693 |archive-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=২০ এপ্ৰিল ২০২৪ |website=PinkVilla }}</ref> ১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ লৈকে চলচ্চিত্ৰখনে সমগ্ৰ বিশ্বতে ৬৫ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=Aavesham box office collection: Fahadh Faasil starrer blockbuster grosses Rs 65 crore worldwide in first week |trans-title=আৱেশম বক্স অফিচ কালেকশ্বন: ফাহাদ ফাচিল অভিনীত ব্লকবাষ্টাৰখনে প্ৰথম সপ্তাহত বিশ্বজুৰি ৬৫ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰিছে |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/aavesham-box-office-collection-fahadh-faasil-starrer-blockbuster-grosses-65-crore-worldwide-in-first-week-1297102 |website=PinkVilla |date=১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |access-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240419102443/https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/aavesham-box-office-collection-fahadh-faasil-starrer-blockbuster-grosses-65-crore-worldwide-in-first-week-1297102 |url-status=live}}</ref> ২৪ এপ্ৰিল ২০২৪ লৈকে চলচ্চিত্ৰখনে ভাৰতীয় বক্স অফিচত ৫৯.৫০ কোটি টকা আৰু বিদেশৰ পৰা ৪০.৭৫ কোটি টকা (৪.৮৯ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰ) উপাৰ্জন কৰিছে। ইয়াৰ বিশ্বব্যাপী উপাৰ্জন হৈছে ১০০.২৫ কোটি টকা।<ref>{{Cite web |date=২৪ এপ্ৰিল ২০২৪ |title=Aavesham box office collections: Fahadh Faasil starrer Tops 100Cr Worldwide |trans-title=আৱেশম বক্স অফিচ কালেকশ্বন: ফাহাদ ফাচিল অভিনীত ছবিখনে বিশ্বজুৰি ১০০ কোটি অতিক্ৰম কৰিছে |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/aavesham-box-office-collections-fahadh-faasil-starrer-tops-100cr-worldwide-seventh-malayalam-film-to-do-so-1298754?amp |access-date=২১ অক্টোবৰ ২০২৪ |website=PINKVILLA }}</ref> ১৩ মে' ২০২৪ লৈকে চলচ্চিত্ৰখনে বিদেশৰ পৰা ৫৪ কোটি টকা (৬.৫০ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰ) উপাৰ্জন কৰিছে। ইয়াৰ বিশ্বব্যাপী উপাৰ্জন হৈছে প্ৰায় ১৫৪.৬০ কোটি টকা আৰু ভাৰতৰ পৰা ১০০.৬০ কোটি টকা। ই ভাৰতত ১০০ কোটি টকাতকৈ অধিক উপাৰ্জন কৰা তৃতীয়খন মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। ইয়াৰ আগৰ দুখন চলচ্চিত্ৰ আছিল ''[[২০১৮ (চলচ্চিত্ৰ)|২০১৮]]'' আৰু ''[[মঞ্জুম্মেল বয়ছ]]''।<ref>{{Cite web |date=১৩ মে' ২০২৪ |title=Aavesham box office collections: 3rd Malayalam film to Gross 100Cr in India |trans-title=আৱেশম বক্স অফিচ কালেকশ্বন: ভাৰতত ১০০ কোটি উপাৰ্জন কৰা তৃতীয়খন মালয়ালম ছবি |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/aavesham-box-office-collections-fahadh-faasil-starrer-becomes-third-malayalam-film-to-top-100cr-in-india-1305172?amp |access-date=২১ অক্টোবৰ ২০২৪ |website=PINKVILLA }}</ref> ইয়াৰ বিশ্বব্যাপী উপাৰ্জন প্ৰায় ১৫৬ কোটি টকা বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |date=১ জানুৱাৰী २०२५ |title=Year Ender 2024: Top 10 highest-grossing Mollywood movies at worldwide box office; Manjummel Boys emerges victorious |trans-title=বছৰৰ শেষ ২০২৪: বিশ্বব্যাপী বক্স অফিচত শীৰ্ষ ১০ খন সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মলিউড চলচ্চিত্ৰ; মঞ্জুম্মেল বয়ছ বিজয়ী হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/year-ender-2024-top-10-highest-grossing-mollywood-movies-at-worldwide-box-office-1362638 |access-date=১৬ জানুৱাৰী ২০২৫ |website=PINKVILLA }}</ref> == সন্মান == {| class="wikitable" |- ! বৰ্ষ ! বঁটা ! শ্ৰেণী ! প্ৰাপক(সকল) ! ফলাফল ! {{Abbr|প্ৰসংগ|তথ্যসূত্ৰ}} |- | ২০২৪ | [[মাজহাবিল এণ্টাৰটেইনমেণ্ট এৱাৰ্ডছ]] | এণ্টাৰটেইনাৰ অৱ দা ইয়েৰ – চলচ্চিত্ৰ | [[ফাহাদ ফাচিল]], [[নাজরিয়া নাজিম]] আৰু [[আনোৱাৰ ৰছিদ]] | {{won}} |<ref>{{cite news|title=Mazhavil Entertainment Awards 2024: Jagathy is ultimate entertainer; Urvashi, Sathyan Anthikad honoured|trans-title=মাজহাবিল এণ্টাৰটেইনমেণ্ট বঁটা ২০২৪: জগতী হৈছে চূড়ান্ত মনোৰঞ্জনকাৰী; উৰ্বশী, সত্যান অন্তিকাডক সন্মানিত কৰা হৈছে|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/08/21/mazhavil-entertainment-awards-jagathy-sreekumar-mohanlal-mammootty-amma.html|access-date=১৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৪|work=Manorama}}</ref> |} == চিকুৱেল == ''আৱেশম ২'' নামৰ এখন চিকুৱেল [[ছাজিন গোপু|ছাজিন গোপুৱে]] নিশ্চিত কৰিছে আৰু বৰ্তমান ইয়াৰ কাম চলি আছে।<ref>{{Cite web |date=২০ জানুৱাৰী ২০২৫ |title=Blockbuster Mollywood: Malayalam Cinema soars higher in Crore Club |trans-title=ব্লকবাষ্টাৰ মলিউড: মালয়ালম চিনেমা ক্ৰোৰ ক্লাৱত আৰু ওপৰলৈ উঠিছে |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/malayalam-cinema-box-office-boom-2024-1.10269647 |access-date=২৬ জানুৱাৰী ২০২৫ |website=English.Mathrubhumi }}</ref> == টোকা == {{notelist}} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{IMDb title|tt26660021}} [[শ্ৰেণী:২০২৪ চনৰ মালয়ালম ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় একচন কমেডী চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:বেংগালুৰুৰ পটভূমিত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:বেংগালুৰুত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:সুশিন শ্যামে সংগীত দিয়া চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০২৪ চনৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০২৪ চনৰ একচন কমেডী চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০২৪ চনৰ ব্লেক কমেডী চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:প্ৰতিশোধৰ বিষয়ে ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় গেংষ্টাৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০২৪ চনৰ কানাড়া ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:বিশ্ববিদ্যালয় আৰু মহাবিদ্যালয়ৰ পটভূমিত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰ]] c170dax1x5b45e8xh4u040t903160n2 0 138561 625684 2026-08-09T23:24:17Z MS Sakib 25393 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox film | name = ওলাভুম তীৰাভুম | image = Olavum Theeravum.jpg | caption = থিয়েটাৰত মুক্তিৰ পষ্টাৰ | director = [[পি. এন. মেনন (পৰিচালক)|পি. এন. মেনন]] | producer = [[পি. এ. বক্কাৰ]] | writer = [[এম. টি. বাসুদেৱন নায়াৰ]] | based_on... 625684 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ওলাভুম তীৰাভুম | image = Olavum Theeravum.jpg | caption = থিয়েটাৰত মুক্তিৰ পষ্টাৰ | director = [[পি. এন. মেনন (পৰিচালক)|পি. এন. মেনন]] | producer = [[পি. এ. বক্কাৰ]] | writer = [[এম. টি. বাসুদেৱন নায়াৰ]] | based_on = {{based on|''ওলাভুম তীৰাভুম''|এম. টি. বাসুদেৱন নায়াৰ}} | narrator = | starring = [[মধু (অভিনেতা)|মধু]]<br />[[ঊষা নন্দিনী]] | music = [[এম. এছ. বাবুৰাজ]] | cinematography = [[মানকদা ৰবি বৰ্মা]] | editing = ৰবি | studio = চাৰুচিত্ৰ | distributor = আশা ফিল্মছ | released = {{Film date|1970|02|27|df=y}} | runtime = | country = ভাৰত | language = মালায়ালম | budget = | gross = }} '''''ওলাভুম তীৰাভুম''''' ({{Translation|ঢৌ আৰু তীৰ}}) হৈছে ১৯৭০ চনৰ এখন ভাৰতীয় [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] ড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ। [[পি. এন. মেনন (পৰিচালক)|পি. এন. মেনন]]ে চলচ্চিত্ৰখন পৰিচালনা কৰিছিল। [[এম. টি. বাসুদেৱন নায়াৰ]]ে ইয়াৰ কাহিনী লিখিছিল আৰু [[পি. এ. বক্কাৰ]]ে প্ৰযোজনা কৰিছিল। ইয়াত [[মধু (অভিনেতা)|মধু]] আৰু [[ঊষা নন্দিনী]]য়ে মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। লগতে [[জোজ প্ৰকাশ]], [[ফিলোমিনা]] আৰু [[নীলাম্বুৰ বালন]]ে পাৰ্শ্ব চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। চলচ্চিত্ৰখনৰ সংগীত পৰিচালনা কৰিছিল [[এম. এছ. বাবুৰাজ]]ে। [[মানকদা ৰবি বৰ্মা]]ই চিনেমাটোগ্ৰাফীৰ কাম কৰিছিল। ১৯৫৭ চনত প্ৰকাশিত এম. টি. বাসুদেৱন নায়াৰৰ একে নামৰ নিজা চুটিগল্পৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি চলচ্চিত্ৰখন নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। কাহিনীটো এজন [[মুছলমান]] ব্যৱসায়ীৰ বিষয়ে। তেওঁ নিজৰ মৃত বন্ধুৰ ভনীয়েকৰ প্ৰেমত পৰে। তাই এগৰাকী [[বেশ্যাবৃত্তি|বেশ্যা]]ৰ জীয়েক আছিল।<ref name=":0">{{cite book |title=Conscience of the race: India's offbeat cinema |trans-title=কনচিয়েন্স অৱ দ্য ৰেচ: ইণ্ডিয়াজ অফবিট চিনেমা |url=https://archive.org/details/conscienceofrace00rayb |last=Ray |first=Bibekananda |author2=Naveen Joshi |year=2005 |publisher=পাব্লিকেশ্বনছ ডিভিজন, তথ্য আৰু সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰালয়, ভাৰত চৰকাৰ |isbn=978-81-230-1298-8 |page=[https://archive.org/details/conscienceofrace00rayb/page/112 ১১২] }}</ref> কিন্তু ছোৱালীজনীৰ মাক তাইক এজন ধনী মানুহৰ লগত বিয়া হ'বলৈ বাধ্য কৰায়। সেই মানুহজনৰ তাইৰ ওপৰত চকু আছিল।<ref name=":0" /> ১৯৭০ চনৰ ২৭ ফেব্ৰুৱাৰীত ''ওলাভুম তীৰাভুম'' মুক্তি পায় আৰু সমালোচকৰ প্ৰশংসা লাভ কৰে। চলচ্চিত্ৰখন বাণিজ্যিকভাৱেও সফল হয়। ই সেই বছৰৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হৈ পৰে। চলচ্চিত্ৰখনে সেই বছৰ চাৰিটা [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] লাভ কৰে। সেইবোৰ হ'ল [[শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ]], [[শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্যৰ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য]] (নায়াৰ), [[শ্ৰেষ্ঠ চিনেমাটোগ্ৰাফীৰ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ চিনেমাটোগ্ৰাফী]] (বৰ্মা), আৰু [[দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা|দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী]] (ফিলোমিনা)।<ref>{{Cite web |date=2016-03-03 |title=+++++++++++++ official website of INFORMATION AND PUBLIC RELATION DEPARTMENT OF KERALA +++++++++++++ |trans-title=কেৰালাৰ তথ্য আৰু জনসম্পৰ্ক বিভাগৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট |url=http://www.prd.kerala.gov.in/stateawares.htm |access-date=2022-05-07 |website= |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303232254/http://www.prd.kerala.gov.in/stateawares.htm |archive-date=৩ মাৰ্চ ২০১৬ |url-status=dead}}</ref> বৰ্তমান এই চলচ্চিত্ৰখনক মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ ইতিহাসত এখন মাইলৰ খুঁটি হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সত্তৰৰ দশকত [[মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগ|মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগ]]ত [[আৰ্ট ফিল্ম|আৰ্ট হাউচ চলচ্চিত্ৰ]]ৰ বিকাশ ঘটিছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনক তাৰেই অনুঘটক বুলি কোৱা হয়। কোৱা হয়, ''[[স্বয়মবৰম (১৯৭২ চলচ্চিত্ৰ)|স্বয়মবৰম]]'' আৰু ''[[পেৰুবাজিয়াম্বালম]]''ৰ দৰে চলচ্চিত্ৰই ইয়াৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লাভ কৰিছিল।<ref name=":1" /> চলচ্চিত্ৰখন পৰৱৰ্তী সময়ত এখন ফিউচাৰেট হিচাপে পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হয়। [[জীফাইভ]]ৰ ৱেব চিৰিজ ''[[মনোৰথঙ্গল]]''ৰ (২০২৪) অংশ হিচাপে ইয়াক ''[[ওলাভুম তীৰাভুম (২০২৪ চলচ্চিত্ৰ)|ওলাভুম তীৰাভুম]]'' নামৰে পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হয়। ==কাহিনী== কাঠৰ ব্যৱসায়ী বাপ্পুট্টি আৰু আব্দু বন্ধু আছিল। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পিছত মাক বিভাতুৰ অনৈতিক জীৱনৰ বাবে আব্দু লজ্জিত হয়। তেওঁ নিজৰ গাঁও ভাঝাক্কাডাভুৰ পৰা পলাই গৈ কাঠৰ ব্যৱসায়ত লিপ্ত হয়। ইয়াৰ পিছত আব্দু কেতিয়াও নিজৰ ঘৰলৈ ঘূৰি নাহে। হাবিত কাঠ বোজাই কৰি ব্যৱসায়িক কেন্দ্ৰলৈ যোৱাৰ পথত আব্দু অসুস্থ হৈ পৰে আৰু পথতে মৃত্যুবৰণ কৰে। আব্দুৰ মৃতদেহ লৈ বাপ্পুট্টি গৈ বিভাতুৰ জুপুৰী পায়। বাপ্পুট্টিয়ে পৰিয়ালটোৰ প্ৰতি পুতৌ অনুভৱ কৰে আৰু তেওঁলোকক সহায় কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ইয়াত বাপ্পুট্টি আব্দুৰ একমাত্ৰ ভনীয়েক নবীছাৰ প্ৰেমত পৰে। নবীছায়ো মাকৰ জীৱনধাৰণৰ ধৰণক ঘৃণা কৰিছিল। কিন্তু তাই নিৰুপায় আছিল। বাপ্পুট্টিয়ে পৰ্যাপ্ত ধন উপাৰ্জন কৰি নবীছাক বিয়া কৰাই সুখেৰে জীৱন কটোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। এই সপোন পূৰণৰ বাবে তেওঁ গাঁও এৰি দূৰৈৰ কাঠৰ ডিপোলৈ গুচি যায়। ইফালে, কুঞ্জলি নামৰ এজন ধনী ব্যৱসায়ী বহুদিনৰ মূৰত নিজৰ গাঁৱলৈ ঘূৰি আহে। তেওঁ নবীছাক দেখি তাইৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হয়। বিভাতুৱে কেৱল ধন উপাৰ্জনৰ কথা চিন্তা কৰিছিল। তাই নবীছাক কুঞ্জলিৰ সৈতে বন্ধুত্ব কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰে। কিন্তু নবীছায় তাৰ ওচৰলৈ যোৱাৰ পৰা বিৰত থাকে। তাই বাপ্পুট্টিৰ উভতি অহাৰ বাবে আৰু তাইক লৈ যোৱাৰ অপেক্ষাত থাকে। এদিন বিভাতুৰ সমৰ্থনত কুঞ্জলিয়ে নবীছাক নিৰ্যাতন চলায়। সেই দুৰ্ভাগ্যজনক দিনটোতে বাপ্পুট্টি গাঁৱলৈ আহে আৰু এই ঘটনাবোৰ দেখি ভাগি পৰে। কিন্তু দয়ালু বাপ্পুট্টিয়ে নবীছাক আন্তৰিকতাৰে ভাল পাইছিল। তেওঁ তাইক বিয়া কৰোৱাৰ সিদ্ধান্তত অটল থাকে। নবীছায় অমান্তি হয় আৰু তেওঁক এৰি যাবলৈ অনুৰোধ কৰে। চলচ্চিত্ৰখনৰ শেষত নবীছায় আত্মহত্যা কৰে। বাপ্পুট্টিয়ে গাঁও এৰি যোৱাৰ সময়ত পাৰত উঠি অহা তাইৰ ফুলি যোৱা মৃতদেহটোলৈ চাই থাকে। ==অভিনয়শিল্পী== {{colbegin}} *[[মধু (অভিনেতা)|মধু]] (বাপ্পুট্টিৰ চৰিত্ৰত) *[[ঊষানন্দিনী]] (নবীছাৰ চৰিত্ৰত) *[[জোজ প্ৰকাশ]] (কুঞ্জলিৰ চৰিত্ৰত) *[[নীলাম্বুৰ বালন]] (মুপ্পানৰ চৰিত্ৰত) *আব্বাছ (কচাই মুছাৰ চৰিত্ৰত) *[[আলুম্মুদান]] (নাৰায়ণনৰ চৰিত্ৰত) *কুঞ্জাভা *[[মালা অৰবিন্দন]] *[[নেলিকোড ভাস্কৰণ]] (আব্দুক্কাৰ চৰিত্ৰত) *[[নীলাম্বুৰ আয়েশা]] (আয়েশাৰ চৰিত্ৰত) *[[পাৰাভূৰ ভৰতন]] (সুলেইমানৰ চৰিত্ৰত) *পৰিয়ানাম্পাত্তা কুঞ্জুন্নি নাম্বুদিৰিপ্পাদ (কাদাট্টুকাৰণ মাম্মাতুৰ চৰিত্ৰত) *[[ফিলোমিনা]] (বিভাথুৰ চৰিত্ৰত) *[[সুজাতা (অভিনেত্ৰী)|সুজাতা]] *[[টি. দামোদৰন]] {{colend}} ==সংগীত== চলচ্চিত্ৰখনৰ সংগীত পৰিচালনা কৰিছিল [[এম. এছ. বাবুৰাজ]]ে। গীতৰ কথা লিখিছিল [[পি. ভাস্কৰণ]] আৰু [[মইনকুট্টি বৈদ্যৰ]]ে।<ref name=":1">{{cite news |date=26 September 2014 |title=Screenplays for ever |trans-title=স্ক্ৰীণপ্লেজ ফৰ এভাৰ |agency=[[দ্য হিন্দু]] |url=https://www.thehindu.com/entertainment/screenplays-for-ever/article6449094.ece}}</ref> {| class="wikitable" style="font-size:95%;" ! নং !! গীত !! গায়ক !! গীতিকাৰ !! দৈৰ্ঘ্য (মি:ছে) |- | ১ || "চাম্পাক্কাম চোলায়িল" || [[এছ. জানকী]] || [[পি. ভাস্কৰণ]] || |- | ২ || "ইদাক্কোন্নু চিৰিচু" || [[এছ. জানকী]] || [[পি. ভাস্কৰণ]] || |- | ৩ || "কান্দাৰাক্কাট্টুম্মেল" || [[এম. এছ. বাবুৰাজ]] || [[মইনকুট্টি বৈদ্যৰ]] || |- | ৪ || "কাভিলিলুল্লা মাৰিভিলিনু" || [[পি. লীলা]], কোৰাছ || [[পি. ভাস্কৰণ]] || |- | ৫ || "মণিমাৰণ থান্নাথু" || [[কে. জে. যেচুদাস]], মচাদ বাসন্তী || [[পি. ভাস্কৰণ]] || |- | ৬ || "অয়্যে এনিক্কোণ্ডু" || [[এম. এছ. বাবুৰাজ]], চি. এ. অবুবক্কৰ || [[মইনকুট্টি বৈদ্যৰ]] || |- | ৭ || "থাদাকি মানাথে" || [[এম. এছ. বাবুৰাজ]] || [[মইনকুট্টি বৈদ্যৰ]] || |} ==আদৰণি== === সমালোচকৰ সঁহাৰি === ''[[দ্য হিন্দু]]''ৰ বি. বিজয়কুমাৰে এক পৰ্যালোচনাত উল্লেখ কৰিছে, "মধু আৰু ফিলোমিনাই নিজৰ চৰিত্ৰত অসামান্য অভিনয় কৰিছে। আচলতে বিভাতুক ফিলোমিনাৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ অভিনয় হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ইয়াৰ বাবে তেওঁ সেই বছৰৰ দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ৰাজ্যিক বঁটা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। পি. ভাস্কৰণৰ ৰচিত আৰু বাবুৰাজৰ সুৰ দিয়া গীতবোৰ মনোগ্ৰাহী আছিল। চলচ্চিত্ৰখনৰ পৰম্পৰাগত মাপিলা গীতবোৰো অতি সুন্দৰকৈ পৰিৱেশন কৰা হৈছিল। শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ, শ্ৰেষ্ঠ চিনেমাটোগ্ৰাফী (মানকদা ৰবি বৰ্মা), চিত্ৰনাট্য (এম. টি. বাসুদেৱন নায়াৰ) আৰু দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ([[ফিলোমিনা]]) বাবে ৰাজ্যিক বঁটা লাভ কৰা চলচ্চিত্ৰ হিচাপে ই সদায় স্মৰণীয় হৈ থাকিব। ইয়াৰ মনোগ্ৰাহী সংগীতৰ বাবেও ইয়াক মনত ৰখা হ'ব।"<ref>{{Cite news |last=Vijayakumar |first=B. |date=2014-03-02 |title=Old is Gold: Olavum Theeravum (1970) |trans-title=অ'ল্ড ইজ গোল্ড: ওলাভুম তীৰাভুম (১৯৭০) |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/old-is-gold-olavum-theeravum-1970/article5740272.ece |access-date=2022-05-07 |issn=0971-751X}}</ref> === বক্স অফিচ === চলচ্চিত্ৰখন বাণিজ্যিকভাৱে সফল আছিল।<ref name=":0" /> === বঁটাসমূহ === ;[[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] * [[শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ]] * [[শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্যৰ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য]] (নায়াৰ) * [[শ্ৰেষ্ঠ চিনেমাটোগ্ৰাফীৰ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ চিনেমাটোগ্ৰাফী]] (বৰ্মা) * [[দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা|দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী]] (ফিলোমিনা) ==উত্তৰাধিকাৰ== ''ওলাভুম তীৰাভুম'' চলচ্চিত্ৰখনক "আৰ্ট-হাউচ চলচ্চিত্ৰৰ বিকাশ"ত সহায় কৰাৰ কৃতিত্ব দিয়া হয়, যি বৰ্তমান মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ এক নিৰ্ণায়ক গুণ হৈ পৰিছে।<ref>{{cite book |last=Kasbekar |first=Asha |title=Pop culture India!: media, arts, and lifestyle |trans-title=পপ কালচাৰ ইণ্ডিয়া!: মিডিয়া, আৰ্টছ, এণ্ড লাইফষ্টাইল |publisher=[[এবিচি-ক্লিঅ']] |year=2006 |isbn=978-1-85109-636-7 |page=২৩৫}}</ref> লগতে ইয়াক মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ "বাস্তৱবাদৰ দিশত এক যুগান্তকাৰী পদক্ষেপ"<ref>{{cite book |last=Baviskar |first=Amita |title=Waterlines, the Penguin book of river writings |trans-title=ৱাটাৰলাইনছ, দ্য পেংগুইন বুক অৱ ৰিভাৰ ৰাইটিংছ |publisher=[[পেংগুইন বুকছ]] |year=2003 |isbn=978-0-14-303038-6 |page=২০৬}}</ref> আৰু "মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ ইতিহাসত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সন্ধিক্ষণ" হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>{{cite journal |year=2001 |journal=South Asian Cinema |publisher=South Asian Cinema Foundation |volume=1 |issue=2 |pages=৪৭}}</ref> এই আৰ্ট-হাউচ চলচ্চিত্ৰখনৰ কৰুণ বাস্তৱবাদ পাছলৈ পি. এ. বক্কাৰকে ধৰি সমগ্ৰ প্ৰজন্মৰ মালায়ালম পৰিচালকৰ বাবে এক নিৰ্দিষ্ট সূত্ৰ হৈ পৰিছিল। চলচ্চিত্ৰখন বাণিজ্যিকভাৱেও সফল আছিল। এগৰাকী যৌনকৰ্মীৰ জীয়েকৰ সৈতে এজন ব্যৱসায়ীৰ প্ৰেমৰ সম্পৰ্কক কেন্দ্ৰ কৰি এম. টিৰ নিখুঁত চিত্ৰনাট্য ৰচিত হৈছিল। ইয়াৰ ওপৰত ভিত্তি কৰিয়েই [[পি. এন. মেনন (পৰিচালক)|পি. এন. মেনন]]ে এই ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰখন নিৰ্মাণ কৰিছিল। ই মালায়ালম চলচ্চিত্ৰত বাস্তৱিক ধৰণে চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণৰ এক নতুন ধাৰা আৰম্ভ কৰিছিল। সেয়েহে ইয়াক মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ অন্যতম মাইলৰ খুঁটি বুলি সঠিকভাৱে গণ্য কৰা হয়।<ref name=":1" /> ==পুনৰ্নিৰ্মাণ== চলচ্চিত্ৰখনক [[জীফাইভ]]ৰ ''[[মনোৰথঙ্গল]]'' (২০২৪) নামৰ মালায়ালম ভাষাৰ [[এন্থলজী চিৰিজ]]ৰ অংশ হিচাপে [[ওলাভুম তীৰাভুম (২০২৪ চলচ্চিত্ৰ)|একে নামেৰে]] এখন ফিউচাৰেট ৰূপত পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হয়। ইয়াত [[মোহনলাল]] আৰু [[দুৰ্গা কৃষ্ণা]]ই মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। এই খণ্ডটো [[প্ৰিয়দৰ্শন]]ে পৰিচালনা কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2022/07/19/priyadarshan-olavum-theeravum-movie.html |title=Priyadarshan's 'Olavum Theeravum' shot in black and white |trans-title=প্ৰিয়দৰ্শনৰ 'ওলাভুম তীৰাভুম' শট ইন ব্লেক এণ্ড হোৱাইট}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb title|0240777|ওলাভুম তীৰাভুম}} * [https://www.thehindu.com/features/metroplus/old-is-gold-olavum-theeravum-1970/article5740272.ece "অ'ল্ড ইজ গোল্ড: ওলাভুম তীৰাভুম (১৯৭০)"] {{KeralaStateFilmAwardBestFilm}} [[শ্ৰেণী:১৯৭০-ৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:১৯৭০-ৰ ড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:১৯৭০-ৰ মালায়ালম ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:১৯৭০-ৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:এম. এছ. বাবুৰাজৰ দ্বাৰা সংগীত পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:এম. টি. বাসুদেৱন নায়াৰৰ চিত্ৰনাট্যৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:পি. এন. মেননে পৰিচালনা কৰা চলচ্চিত্ৰ]] g6za9j6je0828gl3udblez66j4mp8yg 625685 625684 2026-08-09T23:29:05Z MS Sakib 25393 625685 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ওলাভুম তীৰাভুম | image = Olavum Theeravum.jpg | caption = থিয়েটাৰত মুক্তিৰ পষ্টাৰ | director = [[পি. এন. মেনন (পৰিচালক)|পি. এন. মেনন]] | producer = [[পি. এ. বক্কাৰ]] | writer = [[এম. টি. বাসুদেৱন নায়াৰ]] | based_on = {{based on|''ওলাভুম তীৰাভুম''|এম. টি. বাসুদেৱন নায়াৰ}} | narrator = | starring = [[মধু (অভিনেতা)|মধু]]<br />[[ঊষা নন্দিনী]] | music = [[এম. এছ. বাবুৰাজ]] | cinematography = [[মানকদা ৰবি বৰ্মা]] | editing = ৰবি | studio = চাৰুচিত্ৰ | distributor = আশা ফিল্মছ | released = {{Film date|1970|02|27|df=y}} | runtime = | country = ভাৰত | language = মালায়ালম | budget = | gross = }} '''''ওলাভুম তীৰাভুম''''' ({{Translation|ঢৌ আৰু তীৰ}}) হৈছে ১৯৭০ চনৰ এখন ভাৰতীয় [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] ড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ। [[পি. এন. মেনন (পৰিচালক)|পি. এন. মেনন]]ে চলচ্চিত্ৰখন পৰিচালনা কৰিছিল। [[এম. টি. বাসুদেৱন নায়াৰ]]ে ইয়াৰ কাহিনী লিখিছিল আৰু পি. এ. বক্কাৰে প্ৰযোজনা কৰিছিল। ইয়াত মধু আৰু ঊষা নন্দিনীয়ে মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। লগতে জোজ প্ৰকাশ, ফিলোমিনা আৰু নীলাম্বুৰ বালনে পাৰ্শ্ব চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। চলচ্চিত্ৰখনৰ সংগীত পৰিচালনা কৰিছিল এম. এছ. বাবুৰাজে। মানকদা ৰবি বৰ্মাই চিনেমাটোগ্ৰাফীৰ কাম কৰিছিল। ১৯৫৭ চনত প্ৰকাশিত এম. টি. বাসুদেৱন নায়াৰৰ একে নামৰ নিজা চুটিগল্পৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি চলচ্চিত্ৰখন নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। কাহিনীটো এজন [[মুছলমান]] ব্যৱসায়ীৰ বিষয়ে। তেওঁ নিজৰ মৃত বন্ধুৰ ভনীয়েকৰ প্ৰেমত পৰে। তাই এগৰাকী [[বেশ্যাবৃত্তি|বেশ্যা]]ৰ জীয়েক আছিল।<ref name=":0">{{cite book |title=Conscience of the race: India's offbeat cinema |trans-title=কনচিয়েন্স অৱ দ্য ৰেচ: ইণ্ডিয়াজ অফবিট চিনেমা |url=https://archive.org/details/conscienceofrace00rayb |last=Ray |first=Bibekananda |author2=Naveen Joshi |year=2005 |publisher=পাব্লিকেশ্বনছ ডিভিজন, তথ্য আৰু সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰালয়, ভাৰত চৰকাৰ |isbn=978-81-230-1298-8 |page=[https://archive.org/details/conscienceofrace00rayb/page/112 ১১২] }}</ref> কিন্তু ছোৱালীজনীৰ মাক তাইক এজন ধনী মানুহৰ লগত বিয়া হ'বলৈ বাধ্য কৰায়। সেই মানুহজনৰ তাইৰ ওপৰত চকু আছিল।<ref name=":0" /> ১৯৭০ চনৰ ২৭ ফেব্ৰুৱাৰীত ''ওলাভুম তীৰাভুম'' মুক্তি পায় আৰু সমালোচকৰ প্ৰশংসা লাভ কৰে। চলচ্চিত্ৰখন বাণিজ্যিকভাৱেও সফল হয়। ই সেই বছৰৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হৈ পৰে। চলচ্চিত্ৰখনে সেই বছৰ চাৰিটা [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] লাভ কৰে। সেইবোৰ হ'ল শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ, শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য (নায়াৰ), শ্ৰেষ্ঠ চিনেমাটোগ্ৰাফী (বৰ্মা), আৰু দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী (ফিলোমিনা)।<ref>{{Cite web |date=2016-03-03 |title=+++++++++++++ official website of INFORMATION AND PUBLIC RELATION DEPARTMENT OF KERALA +++++++++++++ |trans-title=কেৰালাৰ তথ্য আৰু জনসম্পৰ্ক বিভাগৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট |url=http://www.prd.kerala.gov.in/stateawares.htm |access-date=2022-05-07 |website= |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303232254/http://www.prd.kerala.gov.in/stateawares.htm |archive-date=৩ মাৰ্চ ২০১৬ |url-status=dead}}</ref> বৰ্তমান এই চলচ্চিত্ৰখনক মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ ইতিহাসত এখন মাইলৰ খুঁটি হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সত্তৰৰ দশকত মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগত আৰ্ট হাউচ চলচ্চিত্ৰৰ বিকাশ ঘটিছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনক তাৰেই অনুঘটক বুলি কোৱা হয়। কোৱা হয়, ''স্বয়ম্বৰম'' আৰু ''পেৰুবাজিয়াম্বালম''ৰ দৰে চলচ্চিত্ৰই ইয়াৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লাভ কৰিছিল।<ref name=":1" /> চলচ্চিত্ৰখন পৰৱৰ্তী সময়ত এখন ফিউচাৰেট হিচাপে পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হয়। জীফাইভৰ ৱেব চিৰিজ ''মনোৰথঙ্গল''ৰ (২০২৪) অংশ হিচাপে ইয়াক ''ওলাভুম তীৰাভুম'' নামৰে পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হয়। ==কাহিনী== কাঠৰ ব্যৱসায়ী বাপ্পুট্টি আৰু আব্দু বন্ধু আছিল। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পিছত মাক বিভাতুৰ অনৈতিক জীৱনৰ বাবে আব্দু লজ্জিত হয়। তেওঁ নিজৰ গাঁও ভাঝাক্কাডাভুৰ পৰা পলাই গৈ কাঠৰ ব্যৱসায়ত লিপ্ত হয়। ইয়াৰ পিছত আব্দু কেতিয়াও নিজৰ ঘৰলৈ ঘূৰি নাহে। হাবিত কাঠ বোজাই কৰি ব্যৱসায়িক কেন্দ্ৰলৈ যোৱাৰ পথত আব্দু অসুস্থ হৈ পৰে আৰু পথতে মৃত্যুবৰণ কৰে। আব্দুৰ মৃতদেহ লৈ বাপ্পুট্টি গৈ বিভাতুৰ জুপুৰী পায়। বাপ্পুট্টিয়ে পৰিয়ালটোৰ প্ৰতি পুতৌ অনুভৱ কৰে আৰু তেওঁলোকক সহায় কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ইয়াত বাপ্পুট্টি আব্দুৰ একমাত্ৰ ভনীয়েক নবীছাৰ প্ৰেমত পৰে। নবীছায়ো মাকৰ জীৱনধাৰণৰ ধৰণক ঘৃণা কৰিছিল। কিন্তু তাই নিৰুপায় আছিল। বাপ্পুট্টিয়ে পৰ্যাপ্ত ধন উপাৰ্জন কৰি নবীছাক বিয়া কৰাই সুখেৰে জীৱন কটোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। এই সপোন পূৰণৰ বাবে তেওঁ গাঁও এৰি দূৰৈৰ কাঠৰ ডিপোলৈ গুচি যায়। ইফালে, কুঞ্জলি নামৰ এজন ধনী ব্যৱসায়ী বহুদিনৰ মূৰত নিজৰ গাঁৱলৈ ঘূৰি আহে। তেওঁ নবীছাক দেখি তাইৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হয়। বিভাতুৱে কেৱল ধন উপাৰ্জনৰ কথা চিন্তা কৰিছিল। তাই নবীছাক কুঞ্জলিৰ সৈতে বন্ধুত্ব কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰে। কিন্তু নবীছায় তাৰ ওচৰলৈ যোৱাৰ পৰা বিৰত থাকে। তাই বাপ্পুট্টিৰ উভতি অহাৰ বাবে আৰু তাইক লৈ যোৱাৰ অপেক্ষাত থাকে। এদিন বিভাতুৰ সমৰ্থনত কুঞ্জলিয়ে নবীছাক নিৰ্যাতন চলায়। সেই দুৰ্ভাগ্যজনক দিনটোতে বাপ্পুট্টি গাঁৱলৈ আহে আৰু এই ঘটনাবোৰ দেখি ভাগি পৰে। কিন্তু দয়ালু বাপ্পুট্টিয়ে নবীছাক আন্তৰিকতাৰে ভাল পাইছিল। তেওঁ তাইক বিয়া কৰোৱাৰ সিদ্ধান্তত অটল থাকে। নবীছায় অমান্তি হয় আৰু তেওঁক এৰি যাবলৈ অনুৰোধ কৰে। চলচ্চিত্ৰখনৰ শেষত নবীছায় আত্মহত্যা কৰে। বাপ্পুট্টিয়ে গাঁও এৰি যোৱাৰ সময়ত পাৰত উঠি অহা তাইৰ ফুলি যোৱা মৃতদেহটোলৈ চাই থাকে। ==অভিনয়শিল্পী== {{colbegin}} *[[মধু (অভিনেতা)|মধু]] (বাপ্পুট্টিৰ চৰিত্ৰত) *[[ঊষানন্দিনী]] (নবীছাৰ চৰিত্ৰত) *[[জোজ প্ৰকাশ]] (কুঞ্জলিৰ চৰিত্ৰত) *[[নীলাম্বুৰ বালন]] (মুপ্পানৰ চৰিত্ৰত) *আব্বাছ (কচাই মুছাৰ চৰিত্ৰত) *[[আলুম্মুদান]] (নাৰায়ণনৰ চৰিত্ৰত) *কুঞ্জাভা *[[মালা অৰবিন্দন]] *[[নেলিকোড ভাস্কৰণ]] (আব্দুক্কাৰ চৰিত্ৰত) *[[নীলাম্বুৰ আয়েশা]] (আয়েশাৰ চৰিত্ৰত) *[[পাৰাভূৰ ভৰতন]] (সুলেইমানৰ চৰিত্ৰত) *পৰিয়ানাম্পাত্তা কুঞ্জুন্নি নাম্বুদিৰিপ্পাদ (কাদাট্টুকাৰণ মাম্মাতুৰ চৰিত্ৰত) *[[ফিলোমিনা]] (বিভাথুৰ চৰিত্ৰত) *[[সুজাতা (অভিনেত্ৰী)|সুজাতা]] *[[টি. দামোদৰন]] {{colend}} ==সংগীত== চলচ্চিত্ৰখনৰ সংগীত পৰিচালনা কৰিছিল [[এম. এছ. বাবুৰাজ]]ে। গীতৰ কথা লিখিছিল [[পি. ভাস্কৰণ]] আৰু [[মইনকুট্টি বৈদ্যৰ]]ে।<ref name=":1">{{cite news |date=26 September 2014 |title=Screenplays for ever |trans-title=স্ক্ৰীণপ্লেজ ফৰ এভাৰ |agency=[[দ্য হিন্দু]] |url=https://www.thehindu.com/entertainment/screenplays-for-ever/article6449094.ece}}</ref> {| class="wikitable" style="font-size:95%;" ! নং !! গীত !! গায়ক !! গীতিকাৰ !! দৈৰ্ঘ্য (মি:ছে) |- | ১ || "চাম্পাক্কাম চোলায়িল" || [[এছ. জানকী]] || [[পি. ভাস্কৰণ]] || |- | ২ || "ইদাক্কোন্নু চিৰিচু" || [[এছ. জানকী]] || [[পি. ভাস্কৰণ]] || |- | ৩ || "কান্দাৰাক্কাট্টুম্মেল" || [[এম. এছ. বাবুৰাজ]] || [[মইনকুট্টি বৈদ্যৰ]] || |- | ৪ || "কাভিলিলুল্লা মাৰিভিলিনু" || [[পি. লীলা]], কোৰাছ || [[পি. ভাস্কৰণ]] || |- | ৫ || "মণিমাৰণ থান্নাথু" || [[কে. জে. যেচুদাস]], মচাদ বাসন্তী || [[পি. ভাস্কৰণ]] || |- | ৬ || "অয়্যে এনিক্কোণ্ডু" || [[এম. এছ. বাবুৰাজ]], চি. এ. অবুবক্কৰ || [[মইনকুট্টি বৈদ্যৰ]] || |- | ৭ || "থাদাকি মানাথে" || [[এম. এছ. বাবুৰাজ]] || [[মইনকুট্টি বৈদ্যৰ]] || |} ==আদৰণি== === সমালোচকৰ সঁহাৰি === ''[[দ্য হিন্দু]]''ৰ বি. বিজয়কুমাৰে এক পৰ্যালোচনাত উল্লেখ কৰিছে, "মধু আৰু ফিলোমিনাই নিজৰ চৰিত্ৰত অসামান্য অভিনয় কৰিছে। আচলতে বিভাতুক ফিলোমিনাৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ অভিনয় হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ইয়াৰ বাবে তেওঁ সেই বছৰৰ দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ৰাজ্যিক বঁটা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। পি. ভাস্কৰণৰ ৰচিত আৰু বাবুৰাজৰ সুৰ দিয়া গীতবোৰ মনোগ্ৰাহী আছিল। চলচ্চিত্ৰখনৰ পৰম্পৰাগত মাপিলা গীতবোৰো অতি সুন্দৰকৈ পৰিৱেশন কৰা হৈছিল। শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ, শ্ৰেষ্ঠ চিনেমাটোগ্ৰাফী (মানকদা ৰবি বৰ্মা), চিত্ৰনাট্য (এম. টি. বাসুদেৱন নায়াৰ) আৰু দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ([[ফিলোমিনা]]) বাবে ৰাজ্যিক বঁটা লাভ কৰা চলচ্চিত্ৰ হিচাপে ই সদায় স্মৰণীয় হৈ থাকিব। ইয়াৰ মনোগ্ৰাহী সংগীতৰ বাবেও ইয়াক মনত ৰখা হ'ব।"<ref>{{Cite news |last=Vijayakumar |first=B. |date=2014-03-02 |title=Old is Gold: Olavum Theeravum (1970) |trans-title=অ'ল্ড ইজ গোল্ড: ওলাভুম তীৰাভুম (১৯৭০) |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/old-is-gold-olavum-theeravum-1970/article5740272.ece |access-date=2022-05-07 |issn=0971-751X}}</ref> === বক্স অফিচ === চলচ্চিত্ৰখন বাণিজ্যিকভাৱে সফল আছিল।<ref name=":0" /> === বঁটাসমূহ === ;[[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ * শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য (নায়াৰ) * শ্ৰেষ্ঠ চিনেমাটোগ্ৰাফী (বৰ্মা) * দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী (ফিলোমিনা) ==উত্তৰাধিকাৰ== ''ওলাভুম তীৰাভুম'' চলচ্চিত্ৰখনক "আৰ্ট-হাউচ চলচ্চিত্ৰৰ বিকাশ"ত সহায় কৰাৰ কৃতিত্ব দিয়া হয়, যি বৰ্তমান মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ এক নিৰ্ণায়ক গুণ হৈ পৰিছে।<ref>{{cite book |last=Kasbekar |first=Asha |title=Pop culture India!: media, arts, and lifestyle |trans-title=পপ কালচাৰ ইণ্ডিয়া!: মিডিয়া, আৰ্টছ, এণ্ড লাইফষ্টাইল |publisher=[[এবিচি-ক্লিঅ']] |year=2006 |isbn=978-1-85109-636-7 |page=২৩৫}}</ref> লগতে ইয়াক মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ "বাস্তৱবাদৰ দিশত এক যুগান্তকাৰী পদক্ষেপ"<ref>{{cite book |last=Baviskar |first=Amita |title=Waterlines, the Penguin book of river writings |trans-title=ৱাটাৰলাইনছ, দ্য পেংগুইন বুক অৱ ৰিভাৰ ৰাইটিংছ |publisher=[[পেংগুইন বুকছ]] |year=2003 |isbn=978-0-14-303038-6 |page=২০৬}}</ref> আৰু "মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ ইতিহাসত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সন্ধিক্ষণ" হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>{{cite journal |year=2001 |journal=South Asian Cinema |publisher=South Asian Cinema Foundation |volume=1 |issue=2 |pages=৪৭}}</ref> এই আৰ্ট-হাউচ চলচ্চিত্ৰখনৰ কৰুণ বাস্তৱবাদ পাছলৈ পি. এ. বক্কাৰকে ধৰি সমগ্ৰ প্ৰজন্মৰ মালায়ালম পৰিচালকৰ বাবে এক নিৰ্দিষ্ট সূত্ৰ হৈ পৰিছিল। চলচ্চিত্ৰখন বাণিজ্যিকভাৱেও সফল আছিল। এগৰাকী যৌনকৰ্মীৰ জীয়েকৰ সৈতে এজন ব্যৱসায়ীৰ প্ৰেমৰ সম্পৰ্কক কেন্দ্ৰ কৰি এম. টিৰ নিখুঁত চিত্ৰনাট্য ৰচিত হৈছিল। ইয়াৰ ওপৰত ভিত্তি কৰিয়েই [[পি. এন. মেনন (পৰিচালক)|পি. এন. মেনন]]ে এই ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰখন নিৰ্মাণ কৰিছিল। ই মালায়ালম চলচ্চিত্ৰত বাস্তৱিক ধৰণে চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণৰ এক নতুন ধাৰা আৰম্ভ কৰিছিল। সেয়েহে ইয়াক মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ অন্যতম মাইলৰ খুঁটি বুলি সঠিকভাৱে গণ্য কৰা হয়।<ref name=":1" /> ==পুনৰ্নিৰ্মাণ== চলচ্চিত্ৰখনক জীফাইভৰ ''মনোৰথঙ্গল'' (২০২৪) নামৰ মালায়ালম ভাষাৰ এন্থলজী চিৰিজৰ অংশ হিচাপে একে নামেৰে এখন ফিউচাৰেট ৰূপত পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হয়। ইয়াত [[মোহনলাল]] আৰু দুৰ্গা কৃষ্ণাই মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। এই খণ্ডটো [[প্ৰিয়দৰ্শন]]ে পৰিচালনা কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2022/07/19/priyadarshan-olavum-theeravum-movie.html |title=Priyadarshan's 'Olavum Theeravum' shot in black and white |trans-title=প্ৰিয়দৰ্শনৰ 'ওলাভুম তীৰাভুম' শট ইন ব্লেক এণ্ড হোৱাইট}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb title|0240777|ওলাভুম তীৰাভুম}} * [https://www.thehindu.com/features/metroplus/old-is-gold-olavum-theeravum-1970/article5740272.ece "অ'ল্ড ইজ গোল্ড: ওলাভুম তীৰাভুম (১৯৭০)"] {{KeralaStateFilmAwardBestFilm}} [[শ্ৰেণী:১৯৭০-ৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:১৯৭০-ৰ ড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:১৯৭০-ৰ মালায়ালম ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:১৯৭০-ৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:এম. এছ. বাবুৰাজৰ দ্বাৰা সংগীত পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:এম. টি. বাসুদেৱন নায়াৰৰ চিত্ৰনাট্যৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:পি. এন. মেননে পৰিচালনা কৰা চলচ্চিত্ৰ]] 8b74f4e1zj5etkp6p487vgcal5pjxqu 0 138562 625687 2026-08-09T23:29:44Z MS Sakib 25393 নতুন পৃষ্ঠা: {{Short description|২০২১ চনৰ জীতু জোচেফৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ}}{{about||হিন্দী ভাষাৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ|দৃশ্যম ২ (২০২২ চলচ্চিত্ৰ)}}{{Infobox film | name = দৃশ্যম ২ | image = Drishyam 2.jpg | caption = প্ৰচাৰমূলক পো... 625687 wikitext text/x-wiki {{Short description|২০২১ চনৰ জীতু জোচেফৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ}}{{about||হিন্দী ভাষাৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ|দৃশ্যম ২ (২০২২ চলচ্চিত্ৰ)}}{{Infobox film | name = দৃশ্যম ২ | image = Drishyam 2.jpg | caption = প্ৰচাৰমূলক পোষ্টাৰ | director = [[জীতু জোচেফ]] | writer = জীতু জোচেফ | producer = [[এণ্টনি পেৰুম্বাভুৰ]] | starring = [[মোহনলাল]]<br>[[মীনা (অভিনেত্ৰী)|মীনা]]<br>[[আনচিবা হাছান]]<br> [[এষ্টাৰ অনিল]]<br>[[চিদ্দিকি (অভিনেতা)|চিদ্দিকি]]<br>[[মুৰুলী গোপী]]<br>[[আশা শৰৎ]] | cinematography = [[সতীশ কুৰুপ]] | editing = ভি. এছ. বিনায়ক | music = [[অনিল জনচন]] | studio = [[আশীৰ্বাদ চিনেমাছ]] | distributor = [[আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ']] | released = {{Film date|df=y|2021|02|19}} | runtime = ১৫৩ মিনিট<ref>{{Cite web |title=Drishyam 2 (2021) |trans-title=দৃশ্যম ২ (২০২১) |url=https://www.bbfc.co.uk/release/drishyam-2-q29sbgvjdglvbjpwwc01mjkwmdc |access-date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=[[ব্ৰিটিছ ব'ৰ্ড অফ ফিল্ম ক্লাচিফিকেচন]] |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219211954/https://www.bbfc.co.uk/release/drishyam-2-q29sbgvjdglvbjpwwc01mjkwmdc |url-status=live }}</ref> | country = ভাৰত | language = মালায়ালম | budget = <!--Must cite a reliable published source with a reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb. no fan-sites.--> | gross = <!--Must cite a reliable published source with a reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb. no fan-sites.--> }} '''''দৃশ্যম ২: দ্য ৰিজাম্পচন<ref name=":1">{{Langx|mal|ദൃശ്യം|Drishyam|Visual}}</ref>''''' হৈছে ২০২১ চনৰ এখন ভাৰতীয় [[মালায়ালম]] ভাষাৰ [[অপৰাধমূলক থ্ৰিলাৰ চলচ্চিত্ৰ]]। ইয়াক [[জীতু জোচেফ]] ৰচনা আৰু পৰিচালনা কৰিছে। [[আশীৰ্বাদ চিনেমাছ]]ৰ বেনাৰত [[এণ্টনি পেৰুম্বাভুৰ]] ইয়াক প্ৰযোজনা কৰিছে। ২০১৩ চনৰ চলচ্চিত্ৰ ''[[দৃশ্যম]]''ৰ ছিকুৱেল আৰু [[দৃশ্যম (চলচ্চিত্ৰ শৃংখলা)|''দৃশ্যম'' চলচ্চিত্ৰ শৃংখলা]]ৰ দ্বিতীয়টো কিস্তি হিচাপে নিৰ্মিত এই চলচ্চিত্ৰখনত [[মোহনলাল]], [[মীনা (অভিনেত্ৰী)|মীনা]], [[আনচিবা হাছান]], [[এষ্টাৰ অনিল]], [[আশা শৰৎ]], [[মুৰুলী গোপী]] আৰু [[চিদ্দিকি (অভিনেতা)|চিদ্দিকি]] অভিনয় কৰিছে। [[ক'ভিড-১৯ মহামাৰী]]ৰ বাবে জীতু জোচেফে তেওঁৰ আন এখন চলচ্চিত্ৰ ''[[ৰাম (চলচ্চিত্ৰ)|ৰাম]]''ৰ প্ৰযোজনা স্থগিত থকাৰ সময়তে ''দৃশ্যম ২''ৰ চিত্ৰনাট্য লিখি উলিয়াইছিল। মোহনলালৰ ৬০ সংখ্যক জন্মদিনৰ লগত সংগতি ৰাখি ২০২০ চনৰ ২১ মে'ত প্ৰকল্পটো আনুষ্ঠানিকভাৱে ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref name=":0">{{Cite web|date=২১ মে' ২০২০|title=Drishyam 2: Mohanlal Announces Sequel to Jeethu Joseph Film on Birthday|trans-title=দৃশ্যম ২: মোহনলালে জন্মদিনত জীতু জোচেফৰ চলচ্চিত্ৰৰ ছিকুৱেল ঘোষণা কৰে|url=https://www.news18.com/news/movies/mohanlal-announces-drishyam-2-on-his-60th-birthday-2630303.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107173957/https://www.news18.com/news/movies/mohanlal-announces-drishyam-2-on-his-60th-birthday-2630303.html|archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১|access-date=৯ জুন ২০২০|website=নিউজ১৮}}</ref> কঠোৰ সুৰক্ষা বিধি মানি ২০২০ চনৰ ২১ ছেপ্টেম্বৰত ইয়াৰ [[মূল দৃশ্যগ্ৰহণ]] আৰম্ভ হয় আৰু ২০২০ চনৰ ৬ নৱেম্বৰত সামৰণি পৰে। চলচ্চিত্ৰখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ ৪৬ দিন ধৰি মূলতঃ [[থডুপুজা]] আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে কৰা হৈছিল। ইয়াত প্ৰথমখন চলচ্চিত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা একেবোৰ স্থানকে বজাই ৰখা হৈছিল। অতিৰিক্ত দৃশ্যসমূহ [[কোচি]]ত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। [[অনিল জনচন]] সংগীত আৰু চলচ্চিত্ৰৰ আৱহ সংগীত ৰচনা কৰিছিল। আনহাতে চিনেমাটোগ্ৰাফী আৰু সম্পাদনাৰ দায়িত্ব ক্ৰমে [[সतीश কুৰুপ]] আৰু ভি. এছ. বিনায়কে চম্ভালিছিল। প্ৰথমে ছবিঘৰত মুক্তি দিয়াৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল যদিও প্ৰযোজকসকলে পিছলৈ ষ্ট্ৰীমিং সেৱা [[আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ']]ৰ জৰিয়তে চলচ্চিত্ৰখন মুক্তি দিয়াৰ সিদ্ধান্ত লয়। ২০২১ চনৰ ১৯ ফেব্ৰুৱাৰীত সমগ্ৰ বিশ্বজুৰি ''দৃশ্যম ২'' মুক্তি দিয়া হয়। ইয়াৰ পূৰ্বৱৰ্তী চলচ্চিত্ৰখনৰ দৰেই ই ব্যাপক সমালোচনাত্মক প্ৰশংসা লাভ কৰে। বিশেষকৈ ইয়াৰ কাহিনী আৰু অভিনয়, প্ৰধানকৈ মোহনলালৰ অভিনয়ৰ বাবে ই প্ৰশংসিত হয়। ইয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক [[ডাইৰেক্ট-টু-ভিডিঅ']] প্ৰিমিয়াৰৰ কেইবাবছৰ পিছত, ২০২৬ চনৰ ১০ এপ্ৰিলত ছবিঘৰত ইয়াক পুনৰ মুক্তি দিয়াৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|date=২৬ মাৰ্চ ২০২৬|title=Five years after its OTT release, Mohanlal's Drishyam 2 is finally set to arrive in theatres|trans-title=অ'টিটিত মুক্তিৰ পাঁচ বছৰ পিছত মোহনলালৰ দৃশ্যম ২ অৱশেষত ছবিঘৰলৈ আহিবলৈ সাজু হৈছে|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2026/03/26/drishyam-2-malayalam-theatrical-release-confirmed-mohanlal-jeethu-joseph.html|access-date=৫ এপ্ৰিল ২০২৬|website=অনমনোৰমা|archive-date=২৬ এপ্ৰিল ২০২৬|archive-url=https://web.archive.org/web/20260426041058/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2026/03/26/drishyam-2-malayalam-theatrical-release-confirmed-mohanlal-jeethu-joseph.html|url-status=live}}</ref> ফ্ৰেঞ্চাইজিটোৰ তৃতীয়টো কিস্তি ''[[দৃশ্যম ৩]]'' ২০২৬ চনৰ ২১ মে'ত মুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{Cite news|date=২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫|title=Mohanlal confirms Drishyam 3, fans are 'super excited': One of the greatest stories ever|trans-title=মোহনলালে দৃশ্যম ৩ নিশ্চিত কৰে, অনুৰাগীসকল 'অতি উৎসাহিত': এতিয়ালৈকে সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ কাহিনীসমূহৰ মাজৰ এটা|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/mohanlal-confirms-drishyam-3-fans-are-super-excited-one-of-the-greatest-stories-ever-101740100764160.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20250221015325/https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/mohanlal-confirms-drishyam-3-fans-are-super-excited-one-of-the-greatest-stories-ever-101740100764160.html|archive-date=২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫|access-date=২৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫|work=হিন্দুস্তান টাইমছ|url-status=live}}</ref> == কাহিনীভাগ == {{Hatnote|চলচ্চিত্ৰখনৰ কাহিনীভাগ ইয়াৰ পূৰ্বৱৰ্তী চলচ্চিত্ৰৰ সৈতে সংযুক্ত। পূৰ্বৱৰ্তী চলচ্চিত্ৰখনৰ কাহিনীৰ বিষয়ে অধিক জানিবলৈ, [[দৃশ্যম#কাহিনীভাগ|দৃশ্যম]] চাওক।}}২০১৩ চনৰ ৪ আগষ্টৰ কাহিলি পুৱা, জোচেফ জৰ্জ নামৰ এজন লোকে নিজৰ ভিনিহিয়েকক হত্যা কৰি পলায়ন কৰে। নিৰ্মীয়মাণ আৰক্ষী থানা এখনৰ ওচৰত লুকাই থকা অৱস্থাত তেওঁ জৰ্জকুট্টিক সন্দেহজনকভাৱে গভীৰ নিশা চৌহদৰ পৰা ওলাই অহা দেখা পায়। জোচেফে দেখা ঘটনাটো বুজি উঠাৰ আগতেই, পৰিয়ালৰ সৈতে পলাবলৈ চেষ্টা কৰোঁতে আৰক্ষীয়ে তেওঁক ধৰি গ্ৰেপ্তাৰ কৰে। ২০১৯ চনৰ ভিতৰত জৰ্জকুট্টি, ৰাণী, আঞ্জু আৰু অনুৱে যথেষ্ট আৰামদায়ক জীৱন কটাবলৈ লয়। জৰ্জকুট্টি এতিয়া এজন সফল ব্যৱসায়ী। তেওঁৰ এটা [[চলচ্চিত্ৰগৃহ]] আছে আৰু এদিন এখন চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজনা কৰাৰ সপোন দেখে। তথাপিও [[দৃশ্যম|বৰুণৰ মৃত্যুৱে]] পৰিয়ালটোক অহৰহ খেদি ফুৰে। এই ঘটনাৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা তীব্ৰ মানসিক আঘাতৰ বাবে আঞ্জুৱে অহৰহ ভয় আৰু দুঃচিন্তাত দিন কটায়। তাইৰ অতীতৰ বিষয়ে মাজে মাজে চহৰখনত উৰাবাতৰি বিয়পি পৰে। ইয়াৰ ফলত ৰাণী আৱেগিকভাৱে বিচলিত হয় আৰু জীয়েকক লৈ অধিক প্ৰতিৰক্ষামূলক হৈ পৰে। এই সময়ছোৱাত ৰাণীয়ে চুবুৰীয়া সৰিতাৰ সৈতে ঘনিষ্ঠতা গঢ়ি তোলে। তেওঁ প্ৰায়ে নিজৰ পৰিয়ালে সন্মুখীন হোৱা সংগ্ৰামৰ বিষয়ে সৰিতাৰ আগত প্ৰকাশ কৰে। ৰাণীয়ে নাজানে যে সৰিতা আৰু তাইৰ অত্যাচাৰী স্বামী চাবু আচলতে ছদ্মৱেশী আৰক্ষী বিষয়া। তেওঁলোকক পৰিয়ালটোৰ ওচৰত [[আৰক্ষী মহাপৰিদৰ্শক (ভাৰত)|আৰক্ষী মহাপৰিদৰ্শক]] থমাছ বাষ্টিনে নিয়োগ কৰিছিল। থমাছ বাষ্টিনে গীতা প্ৰভাকৰৰ অনুৰোধত বৰুণৰ গোচৰটো পুনৰ মুকলি কৰিছিল। ইফালে জোচেফ জৰ্জে কাৰাদণ্ডৰ ম্যাদ সম্পূৰ্ণ কৰি কাৰাগাৰৰ পৰা মুকলি হয়। নিজৰ বিচ্ছিন্ন পৰিয়ালৰ সৈতে পুনৰ সম্পৰ্ক স্থাপনৰ বাবে সংগ্ৰাম কৰি আৰু কামৰ সন্ধানত থকা অৱস্থাত, তেওঁ অৱশেষত জানিব পাৰে যে আৰক্ষীয়ে বৰুণৰ তদন্ত পুনৰ মুকলি কৰিছে। বছৰ বছৰ আগতে গ্ৰেপ্তাৰ হোৱা নিশাৰ ঘটনাটো হঠাতে মনত পৰি জোচেফে উপলব্ধি কৰে যে বৰুণ নিৰুদ্দেশ হোৱাৰ সময়ত জৰ্জকুট্টি নিৰ্মীয়মাণ আৰক্ষী থানাখনৰ ওচৰত আছিল। এই স্মৃতিৰ গুৰুত্ব বুজি তেওঁ পুৰস্কাৰৰ ধনৰ বাবে থমাছক দেখা ঘটনাটোৰ বিষয়ে অৱগত কৰে। থমাছে লগে লগে গীতা আৰু প্ৰভাকৰৰ সৈতে যোগাযোগ কৰে। ইয়াৰ পিছত সম্পূৰ্ণ হোৱা আৰক্ষী থানাখনৰ তলত খনন কাৰ্যৰ ব্যৱস্থা কৰে। সকলোকে আচৰিত কৰি অট্টালিকাটোৰ তলত পুতি থোৱা অৱস্থাত জঁকা উদ্ধাৰ হয়। জৰ্জকুট্টিয়ে ওচৰতে লগোৱা নিৰাপত্তা কেমেৰাৰ জৰিয়তে গোপনে আৰক্ষী থানাখনৰ ওপৰত নজৰ ৰাখিছিল। তেওঁ খনন কাৰ্য চলি থকাটো লক্ষ্য কৰে আৰু পৰিস্থিতি তেওঁৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাহিৰলৈ যোৱা বুলি উপলব্ধি কৰে। ইয়াৰ কিছু সময় পিছতেই তেওঁ কৰ্তৃপক্ষৰ ওচৰত আত্মসমৰ্পণ কৰে। থমাছে জৰ্জকুট্টি আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালক জেৰাৰ বাবে মাতে। তীব্ৰ জেৰাৰ পিছতো জৰ্জকুট্টি, ৰাণী, আঞ্জু আৰু অনুৱে বছৰ বছৰ আগতে দিয়া একেটা ভাষ্যতে দৃঢ় হৈ থাকে। কিন্তু তদন্তই এক নাটকীয় মোৰ লয় যেতিয়া আৰক্ষীয়ে এটা গোপনে ৰেকৰ্ড কৰা কথোপকথন লাভ কৰে। তাত ৰাণীয়ে সৰিতাৰ আগত বৰুণৰ মৃত্যুৰ সবিশেষ অজ্ঞাতসাৰে প্ৰকাশ কৰিছিল। আৰক্ষীয়ে লগতে আৱিষ্কাৰ কৰে যে পৰিয়ালটোৰ ওপৰত কেইবামাহো ধৰি নজৰ ৰখা হৈছিল। পত্নী আৰু জীয়ৰীহঁতৰ ওপৰত হেঁচা বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে, জৰ্জকুট্টিয়ে অৱশেষত নিজৰ পৰিয়ালক আইনী শাস্তিৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ অপৰাধৰ দায়িত্ব স্বীকাৰ কৰে। আৰক্ষীয়ে অৱশেষত গোচৰটো সমাধান কৰা বুলি ভাবিলেও গীতা পতিয়ন নাযায় আৰু বৰুণৰ বাবে ন্যায় দাবী কৰি থাকে। বিষয়টো সোনকালেই আদালত পায়গৈ। তাত জৰ্জকুট্টিয়ে অপ্ৰত্যাশিতভাৱে নিজকে নিৰ্দোষী বুলি দাবী কৰে। তেওঁৰ অধিবক্তাই যুক্তি দিয়ে যে বিনয়চন্দ্ৰনৰ ৰচিত দৃশ্যম নামৰ এখন অপৰাধমূলক উপন্যাসৰ কাহিনী ব্যৱহাৰ কৰি আৰক্ষীয়ে সমগ্ৰ গোচৰটো সজাইছে। ইয়াৰ পৰা প্ৰকাশ পায় যে জৰ্জকুট্টিয়ে নিজেই বছৰ বছৰ আগতে এখন সম্ভাৱ্য চলচ্চিত্ৰ প্ৰকল্পৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে লেখকজনক কাহিনীৰ ধাৰণাটো বৰ্ণনা কৰিছিল। একে সময়তে, ফৰেনছিক প্ৰতিবেদনে আদালতৰ ভিতৰত হুলস্থুলৰ সৃষ্টি কৰে যেতিয়া ডি এন এ বিশ্লেষণে নিশ্চিত কৰে যে আৰক্ষী থানাৰ পৰা উদ্ধাৰ হোৱা জঁকাটো বৰুণৰ নহয়। বিনয়চন্দ্ৰনে পিছত প্ৰকাশ কৰে যে জৰ্জকুট্টিয়ে এবাৰ তেওঁৰ প্ৰস্তাৱিত অপৰাধমূলক থ্ৰিলাৰখনৰ বাবে এক বিকল্প সমাপ্তি বৰ্ণনা কৰিছিল। সেই সংস্কৰণটোত নায়কজনে তেওঁৰ মূল প্ৰচেষ্টা ভৱিষ্যতে পোহৰলৈ আহিব পাৰে বুলি অনুমান কৰি, গোপনে একে বয়স আৰু গঠনৰ আন এটা অচিনাক্ত মৃতদেহ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰে। বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁ সাৱধানে জঁকাটো সংৰক্ষণ কৰে। লগতে আগন্তুক চলচ্চিত্ৰ প্ৰকল্পৰ চৰিত্ৰৰ বিষয়ে আলোচনা কৰাৰ অচিলাৰে জিলা চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ মৰ্গৰ এজন কৰ্মচাৰীৰ বিশ্বাস অৰ্জন কৰে। আৰক্ষী থানাৰ পৰা উদ্ধাৰ হোৱা জঁকা ফৰেনছিক পৰীক্ষাৰ বাবে স্থানান্তৰ কৰা নিশাতেই, নায়কজনে ডি এন এ পৰীক্ষাই সত্য পোহৰলৈ অনাৰ আগতেই নিচেই মনে মনে মৃতদেহ সলনি কৰে। আৰক্ষীয়ে লাহে লাহে উপলব্ধি কৰে যে গোচৰটো পুনৰ মুকলি কৰাৰ বহু আগতেই জৰ্জকুট্টিয়ে প্ৰতিটো সম্ভাৱ্য ফলাফল অনুমান কৰিছিল। নিৰ্ণায়ক প্ৰমাণৰ সম্পূৰ্ণ অভাৱৰ বাবে আদালতে জৰ্জকুট্টিক জামিন প্ৰদান কৰে। লগতে আৰক্ষীক তেওঁ আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰ বিৰুদ্ধে পৰৱৰ্তী ব্যৱস্থা গ্ৰহণ বন্ধ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। পিছত বিনয়চন্দ্ৰনে গীতা আৰু প্ৰভাকৰৰ আগত মনে মনে প্ৰকাশ কৰে যে জৰ্জকুট্টিৰ "বিকল্প সমাপ্তি"ৰ শেষত এক পাক আছিল। নায়কজনে বেনামীভাৱে ভুক্তভোগীৰ পুতি থোৱা জঁকা তেওঁৰ শোকসন্তপ্ত পিতৃ-মাতৃক ঘূৰাই দিব যাতে তেওঁলোকে অৱশেষত তেওঁৰ শেষকৃত্য সম্পন্ন কৰিব পাৰে। একে সময়তে গীতা আৰু প্ৰভাকৰে বেনামীভাৱে বৰুণৰ জঁকা লাভ কৰে। বৰুণৰ জঁকা অৱশেষত বিসৰ্জন দিয়াৰ সময়ত থমাছে মনে মনে গীতা আৰু প্ৰভাকৰক জৰ্জকুট্টিৰ পাছ লোৱা এৰিবলৈ অনুৰোধ কৰে। তেওঁ স্বীকাৰ কৰে যে সমগ্ৰ তদন্তৰ সময়ছোৱাত জৰ্জকুট্টি সদায় এঢাপ আগত আছিল আৰু নিজৰ পৰিয়ালক ৰক্ষা কৰিবলৈ যিকোনো পৰ্যায়লৈ যাবলৈ সাজু আছিল। থমাছে উপলব্ধি কৰে যে, যদিও আৰক্ষীয়ে ভাবিছিল তেওঁলোকে অহৰহ জৰ্জকুট্টিৰ ওপৰত নজৰ ৰাখিছে, আচলতে জৰ্জকুট্টিয়েহে তেওঁলোকক লক্ষ্য কৰি আছিল। পৰৱৰ্তী পদক্ষেপ কি হ'ব সেয়া তেওঁ ধৈৰ্য্যৰে অনুমান কৰিছিল। গীতা আৰু প্ৰভাকৰে অৱশেষত সকাহ পোৱা আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে, জৰ্জকুট্টিয়ে দূৰৰ পৰা চাই মনে মনে আঁতৰি যায়। তেওঁ ভৱিষ্যতে যিয়েই নাহক কিয় তাৰ বাবে অহৰহ সতৰ্ক হৈ জীয়াই থাকিবলৈ লয়। == অভিনয়শিল্পী == {{Cast listing|* [[মোহনলাল]] - জৰ্জকুট্টি, এজন চলচ্চিত্ৰগৃহৰ মালিক আৰু উচ্চাকাংক্ষী চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক * [[মীনা (অভিনেত্ৰী)|মীনা]] - ৰাণী জৰ্জ, জৰ্জকুট্টিৰ পত্নী * [[আনচিবা হাছান]] - আঞ্জু জৰ্জ, জৰ্জকুট্টি আৰু ৰাণীৰ ডাঙৰ জীয়ৰী; এগৰাকী [[পি টি এছ ডি]] ৰোগী * [[এষ্টাৰ অনিল]] - অনু জৰ্জ; জৰ্জকুট্টি আৰু ৰাণীৰ সৰু জীয়ৰী * [[আশা শৰৎ]] - গীতা প্ৰভাকৰ, প্ৰাক্তন [[আৰক্ষী মহাপৰিদৰ্শক]]; বৰুণৰ মাতৃ * [[চিদ্দিকি (অভিনেতা)|চিদ্দিকি]] - প্ৰভাকৰ, বৰুণৰ পিতৃ * [[মুৰুলী গোপী]] - [[আৰক্ষী মহাপৰিদৰ্শক|আই জি]] থমাছ বাষ্টিন [[ভাৰতীয় আৰক্ষী সেৱা|আই পি এছ]] * [[ছাইকুমাৰ (মালায়ালম অভিনেতা)|ছাইকুমাৰ]] - বিনয়চন্দ্ৰন, এজন চিত্ৰনাট্যকাৰ * [[কে. বি. গণেশ কুমাৰ]] - [[চাৰ্কল ইন্সপেক্টৰ|চি আই]] ফিলিপ মেথিউ * [[অঞ্জলি নায়াৰ (অভিনেত্ৰী, জন্ম ১৯৮৮)|অঞ্জলি নায়াৰ]] - সৰিতা, জৰ্জকুট্টিৰ চুবুৰীয়া; এগৰাকী ছদ্মৱেশী আৰক্ষী বিষয়া * সুমেশ চন্দ্ৰন - চাবু, সৰিতাৰ স্বামী; এজন ছদ্মৱেশী আৰক্ষী বিষয়া * অজিত কুথাট্টুকুলম - জোচেফ জৰ্জ, হত্যাৰ অপৰাধত দণ্ডিত এজন প্ৰাক্তন অপৰাধী * [[দীনেশ প্ৰভাকৰ]] - ৰাজন, চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ এজন নিৰাপত্তাৰক্ষী * [[এণ্টনি পেৰুম্বাভুৰ]] - [[উপ-পৰিদৰ্শক|এছ আই]] এণ্টনি * [[শান্তি মায়াদেৱী]] - [[অধিবক্তা]] ৰেণুকা, জৰ্জকুট্টিৰ অধিবক্তা * [[কোজিকোড় নাৰায়ণন নায়াৰ]] - চুলেইমান * [[অনীশ জি. মেনন]] - ৰাজেশ, ৰাণীৰ ভাতৃ * [[শোভা মোহন]] - ৰাণীৰ মাতৃ * [[কৃষ্ণা প্ৰভা]] - মেৰী, জোচেফৰ পত্নী * [[পাউলী ভলচন]] - জোচেফৰ মাতৃ * [[বোবন ছেমুৱেল]] - [[উপ-আৰক্ষী অধীক্ষক|ডি ৱাই এছ পি]] ৰঘুৰাম * [[কৃষ্ণা (মালায়ালম অভিনেতা)|কৃষ্ণা]] - ফৰেনছিক চাৰ্জন * [[জয় মেথিউ]] - [[চৰকাৰী অধিবক্তা]] জনাৰ্দনন * [[আদম আয়ুব]] - জিলা আদালতৰ ন্যায়াধীশ * মুৰুলী কান্নুৰ - [[আৰক্ষী সঞ্চালক প্ৰধান|ডি জি পি]] জয়কৃষ্ণন * [[মেলা ৰঘু]] - ৰেঘু * জয়শংকৰ - পাথ্ৰোজ * ৰঞ্জিনী জৰ্জ - ডা০ ৰঞ্জিনী, আঞ্জুৰ চিকিৎসক * ৰাজেশ পাৰভুৰ - [[তহছিলদাৰ]] * [[আৰফাজ আয়ুব]] - ফৰেনছিক সহায়ক}} == প্ৰযোজনা == === বিকাশ === জীতু জোচেফ আৰু মোহনলালে [[ভাৰতত ক'ভিড-১৯ তলাবন্ধ]]ৰ পূৰ্বে ''[[ৰাম (চলচ্চিত্ৰ)|ৰাম]]'' চলচ্চিত্ৰৰ দৃশ্যগ্ৰহণ কৰি আছিল। কিন্তু [[লণ্ডন]] আৰু [[কায়ৰো]]ৰ দৰে বিদেশী স্থানত কিছুমান দৃশ্যগ্ৰহণ কৰিবলগীয়া হোৱাৰ বাবে ছবিখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ বন্ধ হৈ পৰে। দৃশ্যগ্ৰহণ অব্যাহত ৰাখিবলৈ সময় লাগিব বুলি উপলব্ধি কৰি জীতুৱে তেওঁলোকৰ ২০১৩ চনৰ চলচ্চিত্ৰ ''[[দৃশ্যম]]''ৰ ছিকুৱেল ''দৃশ্যম ২''ৰ কাম আৰম্ভ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। এই বিষয়ে তেওঁ কিছুদিন ধৰি পৰিকল্পনা কৰি আছিল। ছবিখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ কেৱল [[কেৰালা]]তহে হ'ব বুলি জীতুৱে অনুভৱ কৰিছিল যে তলাবন্ধ শেষ হোৱাৰ পিছত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰিবলৈ এইখনেই আটাইতকৈ উপযুক্ত ছবি।<ref>{{Cite web |last=Balach |first=Logesh |date=২ জুলাই ২০২০ |title=Drishyam 2: Mohanlal's much-awaited thriller to go on floors in August |trans-title=দৃশ্যম ২: মোহনলালৰ বহু প্ৰত্যাশিত থ্ৰিলাৰ আগষ্টত দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ হ'ব |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-mohanlal-s-much-awaited-thriller-to-go-on-floors-in-august-1696157-2020-07-02 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174005/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-mohanlal-s-much-awaited-thriller-to-go-on-floors-in-august-1696157-2020-07-02 |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১ |access-date=৭ জুলাই ২০২০ |website=[[ইণ্ডিয়া টুডে']]}}</ref> ২০২০ চনৰ ২১ মে'ত মোহনলালে তেওঁৰ ৬০ সংখ্যক জন্মদিনত ছবিখনৰ আনুষ্ঠানিক ঘোষণা কৰে। চৰকাৰে দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়াৰ লগে লগে ইয়াৰ কাম আৰম্ভ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=২১ মে' ২০২০ |title=Mohanlal announces 'Drishyam 2: The Resumption' on his 60th birthday |trans-title=মোহনলালে নিজৰ ৬০ সংখ্যক জন্মদিনত 'দৃশ্যম ২: দ্য ৰিজাম্পচন' ঘোষণা কৰে |work=[[দ্য হিন্দু]] |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/mohanlal-announces-drishyam-2-the-resumption-on-his-60th-birthday/article31639620.ece |access-date=৯ জুন ২০২০ |archive-date=৯ জুন ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200609120546/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/mohanlal-announces-drishyam-2-the-resumption-on-his-60th-birthday/article31639620.ece |url-status=live }}</ref> মোহনলালে এক সাক্ষাৎকাৰত কয় যে তেওঁ চিত্ৰনাট্য পঢ়িছে আৰু তলাবন্ধৰ পিছত দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ হ'ব পাৰে।<ref>{{Cite web |last=ലേഖകൻ |first=സ്വന്തം |date=২১ মে' ২০২০ |title=ദൃശ്യം 2 വായിച്ചു; ത്രില്ലിങ് ആകും; രണ്ടാമൂഴത്തിലും പ്രതീക്ഷ: ലൈവായി ലാൽ |url=https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.amp.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107173933/https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.amp.html |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১ |access-date=২৭ মে' ২০২০ |website=[[মনোৰমা নিউজ]]}}</ref> ''দৃশ্যম'' প্ৰযোজনা কৰা [[এণ্টনি পেৰুম্বাভুৰ]] প্ৰযোজক হিচাপে উভতি আহে। জীতুৱে কয় যে ই পূৰ্বৱৰ্তী চলচ্চিত্ৰখনৰ পোনপটীয়া ধাৰাবাহিকতা আৰু ইয়াৰ বাবে তেওঁ মূল চৰিত্ৰসমূহক বজাই ৰখাৰ লগতে সহযোগী অভিনয়শিল্পীসকলৰ মাজত কিছু নতুন সংযোগো ঘটাইছে।<ref>{{Cite news |date=২২ মে' ২০২০ |title=Drishyam 2 announced Mohanlal and Jeethu Joseph to return |trans-title=দৃশ্যম ২ ঘোষণা কৰা হ'ল, মোহনলাল আৰু জীতু জোচেফ উভতি আহিব |work=[[দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2020/may/22/drishyam-2-announced-mohanlal-and-jeethu-joseph-to-return-2146352.html |url-status=live |access-date=৯ জুন ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008024557/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2020/may/22/drishyam-2-announced-mohanlal-and-jeethu-joseph-to-return-2146352.html |archive-date=৮ অক্টোবৰ ২০২০}}</ref> পৰিস্থিতিৰ পাকত জৰ্জকুট্টি আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালে এতিয়া এক সচ্ছল জীৱন যাপন কৰে আৰু জৰ্জকুট্টিয়ে এটা চলচ্চিত্ৰগৃহ মুকলি কৰিছে। লগতে তেওঁ এখন চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজনা কৰাৰ পৰিকল্পনাও কৰিছে।<ref>{{Cite news |date=১৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam' both blessing and curse for me, says Director Jeethu Joseph |trans-title='দৃশ্যম' মোৰ বাবে আশীৰ্বাদ আৰু অভিশাপ দুয়োটাই, পৰিচালক জীতু জোচেফে কয় |work=[[দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |agency=[[প্ৰেছ ট্ৰাষ্ট অৱ ইণ্ডিয়া]] |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/feb/16/drishyam-both-blessing-and-curse-for-me-saysdirector-jeethu-joseph-2264892.html |access-date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210216155034/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/feb/16/drishyam-both-blessing-and-curse-for-me-saysdirector-jeethu-joseph-2264892.html |url-status=live }}</ref> === দৃশ্যগ্ৰহণ === ২০২০ চনৰ ২১ ছেপ্টেম্বৰত [[কোচি]]ত মূল দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ হয়।<ref>{{Cite web |date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |title=Mohanlal's Drishyam 2 goes on floor and netizens can't contain their excitement |trans-title=মোহনলালৰ দৃশ্যম ২-ৰ কাম আৰম্ভ আৰু নেটিজেনসকলে তেওঁলোকৰ উৎসাহ ধৰি ৰাখিব পৰা নাই |url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema/mohanlal-s-drishyam-2-goes-on-floor-and-netizens-can-t-contain-their-excitement-651028 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174010/https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema/mohanlal-s-drishyam-2-goes-on-floor-and-netizens-can-t-contain-their-excitement-651028 |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |website=[[ইণ্ডিয়া টিভি]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |title=In Pics: Mohanlal's Drishyam 2 Goes on the Floors |trans-title=চিত্ৰত: মোহনলালৰ দৃশ্যম ২-ৰ কাম আৰম্ভ |url=https://www.news18.com/news/movies/in-pics-mohanlals-drishyam-2-goes-on-the-floors-2894603.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107173958/https://www.news18.com/news/movies/in-pics-mohanlals-drishyam-2-goes-on-the-floors-2894603.html |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |website=[[নিউজ১৮]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |title='Drishyam 2' starts rolling, here's when Mohanlal will start shooting |trans-title='দৃশ্যম ২'-ৰ কাম আৰম্ভ, মোহনলালে কেতিয়া দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ কৰিব সেয়া ইয়াত দিয়া হৈছে |url=https://www.dnaindia.com/entertainment/report-drishyam-2-starts-rolling-here-s-when-mohanlal-will-start-shooting-2844229 |website=[[ডেইলি নিউজ এণ্ড এনালাইচিছ]] |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |archive-date=২৫ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925082925/https://www.dnaindia.com/entertainment/report-drishyam-2-starts-rolling-here-s-when-mohanlal-will-start-shooting-2844229 |url-status=live }}</ref> ক'ভিড-১৯ সংক্ৰমণ ৰোধৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত সুৰক্ষা সাৱধানতাসমূহ মানি ইয়াক পৰিচালনা কৰা হৈছিল। তাত ভিতৰুৱা দৃশ্যসমূহ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |last=Sidhardhan |first=Sanjith |date=২৫ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |title=Mohanlal joins the shoot of Drishyam 2 |trans-title=মোহনলালে দৃশ্যম ২-ৰ দৃশ্যগ্ৰহণত যোগদান কৰে |work=[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/mohanlal-joins-the-shoot-of-drishyam-2/articleshow/78312512.cms |url-status=live |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174000/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/mohanlal-joins-the-shoot-of-drishyam-2/articleshow/78312512.cms |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১}}</ref> কোচিৰ [[কাক্কানাড]]ত দৃশ্যগ্ৰহণ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref name=release /> দুসপ্তাহৰ পিছত ইয়াক [[থডুপুজা]]লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite news |last=Mathews |first=Anna |date=৫ অক্টোবৰ ২০২০ |title=Everyone on the Drishyam 2 sets said, we looked like we have aged in reverse: Ansiba Hassan |trans-title=দৃশ্যম ২-ৰ ছেটত সকলোৱে কৈছিল, আমাক বিপৰীত দিশত বয়স বঢ়া যেন লাগিছিল: আনচিবা হাছান |work=[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everyone-on-the-drishyam-2-sets-said-we-looked-like-we-have-aged-in-reverse-ansiba-hassan/articleshow/78496149.cms |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-date=১২ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112072905/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everyone-on-the-drishyam-2-sets-said-we-looked-like-we-have-aged-in-reverse-ansiba-hassan/articleshow/78496149.cms |url-status=live }}</ref> ''দৃশ্যম''ত জৰ্জকুট্টি আৰু পৰিয়ালৰ বাসগৃহ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা [[ভাঝিথালা]]ৰ একেটা ঘৰকে ''দৃশ্যম ২''ৰ স্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। জানিব পৰা মতে, ঘৰটোত ১৮ দিনীয়া দৃশ্যগ্ৰহণৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref name="mathrubhumi">{{Cite news |date=৭ অক্টোবৰ ২০২০ |title='Drishyam 2' starts rolling in Thodupuzha; Mohanlal shares pic with reel life family |trans-title=থডুপুজাত 'দৃশ্যম ২' আৰম্ভ; মোহনলালে ৰীল লাইফ পৰিয়ালৰ সৈতে ছবি শ্বেয়াৰ কৰে |work=[[মাতৃভূমি]] |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/-drishyam-2-starts-rolling-in-thodupuzha-mohanlal-shares-pic-with-reel-life-family-1.5111093 |url-status=live |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107173956/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/-drishyam-2-starts-rolling-in-thodupuzha-mohanlal-shares-pic-with-reel-life-family-1.5111093 |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১}}</ref> জৰ্জকুট্টিৰ বৰ্তমানৰ সমৃদ্ধি প্ৰতিফলিত কৰিবলৈ ঘৰটোৰ সংস্কাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=৩০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |title='കൃഷി മെച്ചപ്പെട്ടു, കാർ പോർച്ച് വാർത്തു'; മോടി പിടിപ്പിച്ച് 'ജോർജൂട്ടിയുടെ' വീട് |language=ml |work=[[এছিয়ানেট নিউজ]] |url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/thodupuzha-house-ready-for-shoot-drishyam-2-qhggn5 |url-status=live |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174018/https://www.asianetnews.com/entertainment-news/thodupuzha-house-ready-for-shoot-drishyam-2-qhggn5 |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১}}</ref> থডুপুজাৰ আন কিছুমান ঘৰতো দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল। লগতে কাঞ্জাৰ আৰু [[আৰাকুলাম]]ৰ দৰে ওচৰৰ অঞ্চলতো দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref name=mathrubhumi /> ''দৃশ্যম''ৰ দৃশ্যগ্ৰহণ হোৱা [[কুদায়াথুৰ]]ৰ কাইপা কৱলাত এটা ছেট নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=১৮ অক্টোবৰ ২০২০ |title=Row over erupting 'Drishyam 2' film set at protected area; Dist collector intervenes |trans-title=সংৰক্ষিত এলেকাত নিৰ্মাণ হোৱা 'দৃশ্যম ২' চলচ্চিত্ৰৰ ছেটক লৈ বিতৰ্ক; জিলা উপায়ুক্তৰ হস্তক্ষেপ |work=[[মাতৃভূমি]] |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/row-over-erupting-drishyam-2-film-set-at-protected-area-dist-collector-intervenes-1.5139865 |url-status=live |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174001/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/row-over-erupting-drishyam-2-film-set-at-protected-area-dist-collector-intervenes-1.5139865 |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১}}</ref> ঠাইখনত ৰাজাক্কাডু আৰক্ষী থানা, জৰ্জকুট্টিৰ কেবল টিভিৰ দোকান আৰু চাৰিওফালৰ দোকান-পোহাৰ তথা গাঁথনিকে ধৰি এটা সম্পূৰ্ণ পথ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ই আছিল অন্যতম মূল স্থান। ৰাজীৱ কোভিলাকাথু আছিল কলা নিৰ্দেশক। কাইপা কৱলাৰ অংশসমূহৰ পিছত ২০২০ চনৰ ৬ নৱেম্বৰত দৃশ্যগ্ৰহণৰ সামৰণি পৰে।<ref>{{Cite news |date=১০ নৱেম্বৰ ২০২০ |title=ജോർജുകുട്ടിയുടെ കേബിൾ കട ഇനി കൈപ്പയിലില്ല; ദൃശ്യം 2 സെറ്റ് പൊളിച്ചു; വിഡിയോ |language=ml |work=[[মনোৰমা অনলাইন]] |url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2020/11/10/drishyam-2-set-removing-video.html |url-status=live |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174003/https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2020/11/10/drishyam-2-set-removing-video.html |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১}}</ref> ৫৬ দিন চলিবলগীয়া সমগ্ৰ দৃশ্যগ্ৰহণ ৪৬ দিনতে সম্পূৰ্ণ হয়। পৰিচালককে ধৰি ছবিখনৰ কলা-কুশলীসকলে ক'ভিড-১৯ বিধি মানি চলিছেনে নাই সেয়া পৰ্যবেক্ষণ কৰিবলৈ এটা বিশেষ দল নিয়োগ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=৯ নৱেম্বৰ ২০২০ |title=വരുണിന്റെ കുഴിമാടവും പുതിയ പൊലീസ് സ്റ്റേഷനും; തൊടുപുഴയിലെ ദൃശ്യം 2 സെറ്റ് |language=ml |work=[[মনোৰমা নিউজ]] |url=https://www.manoramanews.com/news/entertainment/2020/11/09/malayalam-movie-dhrishyam-second-part-shooting-over.html |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-date=৯ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109081708/https://www.manoramanews.com/news/entertainment/2020/11/09/malayalam-movie-dhrishyam-second-part-shooting-over.html |url-status=live }}</ref> == সংগীত == গীত আৰু চলচ্চিত্ৰৰ আৱহ সংগীত [[অনিল জনচন]] ৰচনা কৰিছিল। আনহাতে গীতৰ কথা [[বিনায়ক শশীকুমাৰ]]ৰ। সংগীত এলবামটোত "অৰে পাকাল" শীৰ্ষক মাত্ৰ এটা গীত আছে যিটো জেনোবিয়া ছাফাৰে বাণীবদ্ধ কৰিছিল<ref>{{Cite web |title=The stuff of singing dreams |trans-title=গান গোৱাৰ সপোনৰ সামগ্ৰী |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/feb/20/the-stuff-of-singing-dreams-2266262.html |access-date=৭ জুলাই ২০২১ |website=[[দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=৯ জুলাই ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184810/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/feb/20/the-stuff-of-singing-dreams-2266262.html |url-status=live }}</ref> আৰু ইয়াক ২০২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীত চাইনা মিউজিকৰ দ্বাৰা মুক্তি দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Bhasin |first=Shriya |date=১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 song Ore Pakal out: Mohanlal treats viewers with a melodious song from his upcoming thriller |trans-title=দৃশ্যম ২-ৰ গীত অৰে পাকাল মুকলি: মোহনলালে তেওঁৰ আগন্তুক থ্ৰিলাৰৰ পৰা এটা সুমধুৰ গীতেৰে দৰ্শকক আপ্লুত কৰিলে |url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema/drishyam-2-song-ore-pakal-out-mohanlal-treats-viewers-with-a-melodious-song-from-his-upcoming-thriller-685429 |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=indiatvnews.com |archive-date=১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210217062217/https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema/drishyam-2-song-ore-pakal-out-mohanlal-treats-viewers-with-a-melodious-song-from-his-upcoming-thriller-685429 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=M |first=Athira |date=১৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Zonobia Safar is on a musical high |trans-title=জেনোবিয়া ছাফাৰ সংগীতৰ শীৰ্ষত আছে |work=[[দ্য হিন্দু]] |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/singer-zonobia-safar-on-her-big-break-with-drishyam-2/article33851043.ece |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |issn=0971-751X |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219142459/https://www.thehindu.com/entertainment/music/singer-zonobia-safar-on-her-big-break-with-drishyam-2/article33851043.ece |url-status=live }}</ref> {{track listing|headline=ট্ৰেক তালিকা|extra_column=কণ্ঠশিল্পী(সকল)|title1=অৰে পাকাল|music1=[[অনিল জনচন]]|extra1=জেনোবিয়া ছাফাৰ|length1=০৪:৩৩}} == বিপণন আৰু মুক্তি == পৰিচালক [[জীতু জোচেফ]] ২০২১ চনৰ ২২ জানুৱাৰীত [[মোহনলাল]]ৰ বিগ-বাজেটৰ চলচ্চিত্ৰ ''[[মাৰাক্কাৰ: লায়ন অৱ দ্য এৰেবিয়ান ছী]]''ৰ পূৰ্বেই ছবিখন ছবিঘৰত মুক্তি দিয়াৰ পৰিকল্পনাৰ কথা প্ৰকাশ কৰিছিল<ref>{{Cite news |title=Drishyam 2 to release ahead of Marakkar? |trans-title=মাৰাক্কাৰৰ আগতে দৃশ্যম ২ মুক্তি পাব নেকি? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/drishyam-2-to-release-ahead-of-marakkar/articleshow/76783008.cms |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]] |archive-date=৪ আগষ্ট ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200804120426/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/drishyam-2-to-release-ahead-of-marakkar/articleshow/76783008.cms |url-status=live }}</ref>। তেওঁ উল্লেখ কৰিছিল যে ছবিঘৰ পুনৰ মুকলি হ'লে দৰ্শকক ঘূৰাই অনাৰ ক্ষেত্ৰত ই এক "লিটমাছ টেষ্ট" হিচাপে কাম কৰিব।<ref name="release">{{Cite web |date=২৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |title='ദൃശ്യ' ത്തിൽ കഴിയാത്തതു 'ഒപ്പ' ത്തിൽ ചെയ്തു&nbsp;– ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ (നിർമാതാവ്) |url=https://www.canchannels.com/drishyam-2-news/ |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |website=Canchannels.com |language=ml |archive-date=২৪ ডিচেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224112603/https://www.canchannels.com/drishyam-2-news/ |url-status=live }}</ref> অৱশ্যে কেৰালা ফিল্ম চেম্বাৰে ছবিঘৰ পুনৰ মুকলি নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। কাৰণ কৰ'নাভাইৰাছৰ বাবে হোৱা তলাবন্ধ আৰু মনোৰঞ্জন কৰৰ পৰা সম্পূৰ্ণ ৰেহাইৰ পিছত ছবিঘৰৰ ব্যৱসায়ত প্ৰচণ্ড আঘাত পৰাত তেওঁলোকে চৰকাৰৰ পৰা সাহায্য পেকেজ দাবী কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=৬ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Kerala Film Chamber decides against reopening of theatres |trans-title=কেৰালা ফিল্ম চেম্বাৰে ছবিঘৰ পুনৰ মুকলি নকৰাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/kerala-film-chamber-decides-against-reopening-of-theatres-7135447/ |access-date=৭ জুলাই ২০২১ |website=[[দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |archive-date=২৬ জানুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126033016/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/kerala-film-chamber-decides-against-reopening-of-theatres-7135447/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. r |date=৪ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Cinemas unlikely to open today |trans-title=আজি ছবিঘৰ মুকলি হোৱাৰ সম্ভাৱনা নাই |work=[[দ্য হিন্দু]] |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/cinemas-unlikely-to-open-today/article33494547.ece |access-date=৭ জুলাই ২০২১ |issn=0971-751X |archive-date=১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201120842/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/cinemas-unlikely-to-open-today/article33494547.ece |url-status=live }}</ref> ইয়াৰ ফলত ছবিঘৰত মুক্তি দিয়াৰ পৰিকল্পনাত ব্যাঘাত জন্মে আৰু দলটোৱে ছবিখন বিতৰণৰ বাবে ডিজিটেল ষ্ট্ৰীমিং প্লেটফৰ্ম [[আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ']] বাছনি কৰে।<ref>{{Cite news |date=২ জানুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam 2' to be released on Amazon Prime |trans-title=আমাজন প্ৰাইমত মুকলি হ'ব 'দৃশ্যম ২' |work=[[দ্য হিন্দু]] |agency=[[প্ৰেছ ট্ৰাষ্ট অৱ ইণ্ডিয়া]] |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/drishyam-2-to-be-released-on-amazon-prime/article33478967.ece |url-status=live |access-date=২ জানুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174021/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/drishyam-2-to-be-released-on-amazon-prime/article33478967.ece |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১}}</ref> [[নৱবৰ্ষৰ দিনা]] মুক্তি পোৱা এটা টিজাৰে নিশ্চিত কৰে যে ই [[আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ']]ত মুক্তি পাব।<ref>{{Cite web |date=২ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 teaser: Mohanlal refuses to let the cat out of the bag |trans-title=দৃশ্যম ২ টিজাৰ: মোহনলালে ৰহস্য ফাদিল কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/drishyam-2-teaser-mohanlal-refuses-to-let-the-cat-out-of-the-bag-7128000/ |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=[[দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |archive-date=২১ জানুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121161000/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/drishyam-2-teaser-mohanlal-refuses-to-let-the-cat-out-of-the-bag-7128000/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=২ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Mohanlal's Drishyam 2 opts for OTT, fans upset |trans-title=মোহনলালৰ দৃশ্যম ২-এ অ'টিটি বাছি ল'লে, অনুৰাগীসকল হতাশ |url=https://www.dtnext.in/news/cinema/mohanlals-drishyam-2-opts-for-ott-fans-upset |archive-url=https://web.archive.org/web/20210127122355/https://www.dtnext.in/News/Cinema/2021/01/02003023/1269330/Mohanlals-Drishyam-2-opts-for-OTT-fans-upset.vpf |url-status=live |archive-date=২৭ জানুৱাৰী ২০২১ |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=dtNext.in }}</ref><ref>{{Cite web |date=১ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2: Mohanlal's Malayalam Film To Release On Amazon Prime Video And See What Fans Have To Say About It |trans-title=দৃশ্যম ২: মোহনলালৰ মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ত মুক্তি পাব আৰু অনুৰাগীসকলে ইয়াৰ বিষয়ে কি কয় চাওক |url=https://www.zee5.com/zee5news/drishyam-2-mohanlals-malayalam-film-to-release-on-amazon-prime-video-and-see-what-fans-have-to-say-about-it |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=জি৫ নিউজ }}</ref> ছবিখনৰ আনুষ্ঠানিক ট্ৰেইলাৰ ২০২১ চনৰ ৮ ফেব্ৰুৱাৰীত উন্মোচন কৰাৰ কথা আছিল<ref>{{Cite web |date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 Trailer Leaked; Mohanlal Starrer To Release On February 19? |trans-title=দৃশ্যম ২ ট্ৰেইলাৰ ফাদিল; মোহনলাল অভিনীত ছবি ১৯ ফেব্ৰুৱাৰীত মুক্তি পাব নেকি? |url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2021/drishyam-2-trailer-leaked-mohanlal-starrer-to-release-on-february-19-309560.html |url-status=live |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=ফিল্মিবীট |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206095746/https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2021/drishyam-2-trailer-leaked-mohanlal-starrer-to-release-on-february-19-309560.html |archive-date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ }}</ref>, কিন্তু ৬ ফেব্ৰুৱাৰীত (ট্ৰেইলাৰ মুক্তিৰ দুদিন আগতে)<ref>{{Cite web |title=Hours after the leak, Mohanlal unveils Drishyam 2's trailer |trans-title=ফাদিল হোৱাৰ কেইঘণ্টামান পিছত মোহনলালে দৃশ্যম ২-ৰ ট্ৰেইলাৰ মুকলি কৰে |url=https://www.zoomtventertainment.com/malayalam-cinema/article/trailer-of-much-awaited-film-drishyam-2-out-now-megastar-mohanlals-crime-thriller-looks-promising/716847 |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=zoomtventertainment.com |date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206133250/https://www.zoomtventertainment.com/malayalam-cinema/article/trailer-of-much-awaited-film-drishyam-2-out-now-megastar-mohanlals-crime-thriller-looks-promising/716847 |url-status=live }}</ref> ট্ৰেইলাৰটো অনলাইনত ফাদিল হৈ পৰে। ইয়াৰ ফলত দলটোৱে একেদিনাই আনুষ্ঠানিকভাৱে ট্ৰেইলাৰটো মুকলি কৰিবলৈ বাধ্য হয়<ref>{{Cite web |date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 trailer: Ghost from the past comes to haunt Mohanlal |trans-title=দৃশ্যম ২ ট্ৰেইলাৰ: অতীতৰ ভূতে মোহনলালক খেদিবলৈ আহে |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/drishyam-2-trailer-the-ghost-from-the-past-comes-to-haunt-mohanlal-7177482/ |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=[[দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |archive-date=২৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210227153724/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/drishyam-2-trailer-the-ghost-from-the-past-comes-to-haunt-mohanlal-7177482/ |url-status=live }}</ref> আৰু লগতে ১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ মুক্তিৰ তাৰিখ হিচাপে ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite web |date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Watch: Mohanlal's 'Drishyam 2' trailer out, shows family haunted by past |trans-title=চাওক: মোহনলালৰ 'দৃশ্যম ২' ট্ৰেইলাৰ মুকলি, অতীতৰ দ্বাৰা খেদা খোৱা পৰিয়ালটোক দেখুৱায় |url=https://www.thenewsminute.com/article/watch-mohanlal-s-drishyam-2-trailer-out-shows-family-haunted-past-142924 |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=[[দ্য নিউজ মিনিট]] |archive-date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206121240/https://www.thenewsminute.com/article/watch-mohanlal-s-drishyam-2-trailer-out-shows-family-haunted-past-142924 |url-status=live }}</ref> অৱশ্যে ''দৃশ্যম ২'' সমগ্ৰ বিশ্বজুৰি ১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১-ৰ মাজনিশা মুক্তি দিয়া হয়<ref>{{Cite web |date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=ദൃശ്യം 2 ട്രെയിലർ എത്തി: ചിത്രം ഫെബ്രുവരി 19ന് ആമസോൺ പ്രൈമിൽ... |url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2021/02/06/drishyam-2-release-date-confirmed-amazon-prime.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206111905/https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2021/02/06/drishyam-2-release-date-confirmed-amazon-prime.html |archive-date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |access-date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=[[মালায়াল মনৰমা]] |language=ml}}</ref> আৰু ইয়াক ২৪০খনতকৈও অধিক দেশত ষ্ট্ৰীমিং কৰিবলৈ উপলব্ধ কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=১ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Mohanlal-starrer ''Drishyam 2'' to premiere on Amazon Prime Video |trans-title=মোহনলাল অভিনীত ''দৃশ্যম ২'' আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ত প্ৰিমিয়াৰ হ'ব |work=[[আউটলুক ইণ্ডিয়া]] |agency=[[প্ৰেছ ট্ৰাষ্ট অৱ ইণ্ডিয়া]] |url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/mohanlalstarrer-drishyam-2-to-premiere-on-amazon-prime-video/2002654 |access-date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১ জানুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210101120442/https://www.outlookindia.com/newsscroll/mohanlalstarrer-drishyam-2-to-premiere-on-amazon-prime-video/2002654 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Parthiban |first=P. |date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Amazon Prime Video launches the highly-anticipated trailer of Drishyam 2; movie set to release on February 19 |trans-title=আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ই দৃশ্যম ২-ৰ বহু প্ৰত্যাশিত ট্ৰেইলাৰ মুকলি কৰে; ১৯ ফেব্ৰুৱাৰীত চলচ্চিত্ৰখন মুক্তি পাবলৈ সাজু |url=https://www.indulgexpress.com/entertainment/cinema/2021/feb/06/amazon-prime-video-launches-trailer-of-much-awaited-malayalam-thriller-drishyam-2-movie-to-be-relea-31508.html |access-date=২৩ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=[[ইনডালজ এক্সপ্ৰেছ]] |archive-date=২৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225073416/https://www.indulgexpress.com/entertainment/cinema/2021/feb/06/amazon-prime-video-launches-trailer-of-much-awaited-malayalam-thriller-drishyam-2-movie-to-be-relea-31508.html |url-status=live }}</ref> ''দৃশ্যম ২''ৰ পোনপটীয়া ডিজিটেল মুক্তিৰ পদক্ষেপে ছবিঘৰৰ মালিক আৰু বিতৰকসকলৰ পৰা সমালোচনাৰ সন্মুখীন হয়। কেৰালা ফিল্ম এক্সিবিটৰ্ছ ফেডাৰেচনৰ সভাপতি লিবাৰ্টি বছিৰে মত প্ৰকাশ কৰে যে "মোহনলালৰ দৰে এজন বিশিষ্ট অভিনেতাই ইয়াক গ্ৰহণ কৰাটো এক স্বাৰ্থপৰ কাম" আৰু তেওঁৰ মতে যোৱা দশকৰ এখন আটাইতকৈ সফল চলচ্চিত্ৰৰ ছিকুৱেল হোৱাৰ বাবে ছবিখনে সহজেই "ছবিঘৰলৈ বৃহৎ দৰ্শক টানিব পাৰিলেহেঁতেন"।<ref>{{Cite web |date=২ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Mohanlal faces criticism for 'Drishyam 2' OTT release, much like Kamal did years ago |trans-title=বছৰ বছৰ আগতে কমলে কৰাৰ দৰেই মোহনলালো 'দৃশ্যম ২' অ'টিটি মুক্তিৰ বাবে সমালোচনাৰ সন্মুখীন হৈছে |url=https://www.thenewsminute.com/article/mohanlal-faces-criticism-drishyam-2-ott-release-much-kamal-did-years-ago-140719 |access-date=৭ জুলাই ২০২১ |website=[[দ্য নিউজ মিনিট]] |archive-date=৯ জুলাই ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709191938/https://www.thenewsminute.com/article/mohanlal-faces-criticism-drishyam-2-ott-release-much-kamal-did-years-ago-140719 |url-status=live }}</ref> কিন্তু চলচ্চিত্ৰ জগতৰ কেইবাজনো বাণিজ্য বিশ্লেষক আৰু সদস্যই সমৰ্থন কৰি কয় যে "ই [[এণ্টনি পেৰুম্বাভুৰ]]ৰ (চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক) আৰ্থিক সীমাবদ্ধতাৰ বাবেই হৈছে। তেওঁ ''মাৰাক্কাৰ: লায়ন অৱ দ্য এৰেবিয়ান ছী'' প্ৰদৰ্শনৰ বাবে ছবিঘৰৰ মালিকসকলৰ পৰা আগধন লৈছিল, যিহেতু ই এখন বৃহৎ ছবি আৰু ছবিঘৰৰ অভিজ্ঞতাৰ বাবে নিৰ্মিত। কিন্তু তেওঁ ''দৃশ্যম ২''ৰ বাবে আগধন লোৱা নাছিল, যাৰ বাবে তেওঁ ডিজিটেল মুক্তিৰ বাবে সন্মত হৈছিল।"<ref>{{Cite web |last=Narayanan |first=Nirmal |date=২ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 on OTT, Marakkar in theaters: How Mohanlal singlehandedly redefines Mollywood |trans-title=অ'টিটিত দৃশ্যম ২, ছবিঘৰত মাৰাক্কাৰ: মোহনলালে কেনেকৈ অকলেই মলীউডক পুনৰ সংজ্ঞায়িত কৰে |url=https://www.ibtimes.co.in/drishyam-2-ott-marakkar-theaters-how-mohanlal-singlehandedly-redefines-mollywood-831721 |access-date=৭ জুলাই ২০২১ |website=[[আই বি টাইমছ]] |archive-date=৯ জুলাই ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184953/https://www.ibtimes.co.in/drishyam-2-ott-marakkar-theaters-how-mohanlal-singlehandedly-redefines-mollywood-831721 |url-status=live }}</ref> ছবিখনৰ মুক্তিৰ পূৰ্বে অনুৰাগীসকলৰ সৈতে হোৱা এক অনলাইন মত বিনিময়ত মোহনলালে কয় যে ছবিঘৰত পুনৰ মুক্তি দিয়াৰ সম্ভাৱনা আছে।<ref>{{Cite web |last=Narayanan |first=Nirmal |date=১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Mohanlal's dream shatters as Film Chamber denies theatrical release of Drishyam 2 post-OTT premiere |trans-title=অ'টিটি প্ৰিমিয়াৰৰ পিছত ফিল্ম চেম্বাৰে দৃশ্যম ২ ছবিঘৰত মুক্তি দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাত মোহনলালৰ সপোন ভংগ হয় |url=https://www.ibtimes.co.in/mohanlals-dream-shatters-film-chamber-denies-theatrical-release-drishyam-2-post-ott-premiere-833287 |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=[[আই বি টাইমছ]] |archive-date=২৫ মাৰ্চ ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210325192656/https://www.ibtimes.co.in/mohanlals-dream-shatters-film-chamber-denies-theatrical-release-drishyam-2-post-ott-premiere-833287 |url-status=live }}</ref> কিন্তু কেৰালা ফিল্ম চেম্বাৰে দৃশ্যম ২ ছবিঘৰত মুক্তি দিয়াৰ বাবে প্ৰযোজকৰ অনুৰোধ নাকচ কৰে। তেওঁলোকে কয় যে অনলাইন প্লেটফৰ্মত মুক্তি পোৱাৰ কথা থকা এখন ছবি ছবিঘৰত মুক্তি দি তেওঁলোকে নীতি-নিৰ্দেশনা উলংঘা নকৰে।<ref>{{Cite web |date=১৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Will not permit theatrical release of 'Drishyam 2': Kerala Film Chamber |trans-title='দৃশ্যম ২' ছবিঘৰত মুক্তিৰ অনুমতি দিয়া নহ'ব: কেৰালা ফিল্ম চেম্বাৰ |url=https://www.thenewsminute.com/article/will-not-permit-theatrical-release-drishyam-2-kerala-film-chamber-143580 |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=[[দ্য নিউজ মিনিট]] |archive-date=১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210217115306/https://www.thenewsminute.com/article/will-not-permit-theatrical-release-drishyam-2-kerala-film-chamber-143580 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=১৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=No theatrical release for Drishyam 2: Film Chamber |trans-title=দৃশ্যম ২-ৰ বাবে ছবিঘৰত মুক্তি নাই: ফিল্ম চেম্বাৰ |work=[[দ্য হিন্দু]] |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/no-theatrical-release-for-drishyam-2-film-chamber/article33852611.ece |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |issn=0971-751X |archive-date=২২ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210422101505/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/no-theatrical-release-for-drishyam-2-film-chamber/article33852611.ece |url-status=live }}</ref> ডিজিটেল মুক্তিৰ পিছত ২০২১ চনৰ ১ জুলাইৰ পৰা জিচিচি (GCC) দেশসমূহত ছবিখনে সীমিত পৰিসৰত ছবিঘৰত মুক্তি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |last= |first= |date=২২ জুন ২০২১ |title=Mohanlal's hit thriller 'Drishyam 2' to release in UAE cinemas |trans-title=মোহনলালৰ হিট থ্ৰিলাৰ 'দৃশ্যম ২' য়ু এ ই-ৰ ছবিঘৰত মুক্তি পাব |url=https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/mohanlals-hit-thriller-drishyam-2-to-release-in-uae-cinemas-1.80112395 |access-date=২২ জানুৱাৰী ২০২৫ |website=[[গাল্ফ নিউজ]] |archive-date=২৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240924060029/https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/mohanlals-hit-thriller-drishyam-2-to-release-in-uae-cinemas-1.80112395 |url-status=live }}</ref> == সঁহাৰি == === সমালোচনাত্মক প্ৰতিক্ৰিয়া === {{Rotten Tomatoes prose|score=88|count=8|average=7.5|ref=yes}} ''[[ডেইলি নিউজ এণ্ড এনালাইচিছ]]''ৰ ঐশ্বৰ্য বাসুদেৱনে ৫ৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা ৰেটিং দি লিখে, "''দৃশ্যম ২'' হৈছে এটা তদন্ত আৰু ইয়াৰ দ্বাৰা ভাবুকিৰ সন্মুখীন হোৱা এটা পৰিয়ালৰ এক আকৰ্ষণীয় কাহিনী। ই এনে এক ছিকুৱেল যিখন আমাৰ প্ৰাপ্য বুলি আমি জনা নাছিলো আৰু ছবিখন চোৱা শেষ কৰাৰ পিছতো ই আপোনাক ঘণ্টাৰ পিছত ঘণ্টা ধৰি ভাবিবলৈ বাধ্য কৰাব"।<ref>{{Cite news |last=Vasudevan |first=Aishwarya |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam 2' Review: Mohanlal as Georgekutty proves 'visuals can be deceiving' yet again |trans-title='দৃশ্যম ২' পৰ্যালোচনা: জৰ্জকুট্টিৰ চৰিত্ৰত মোহনলালে প্ৰমাণ কৰিছে যে 'দৃশ্য প্ৰতাৰণামূলক হ'ব পাৰে' আকৌ এবাৰ |work=[[ডেইলি নিউজ এণ্ড এনালাইচিছ]] |url=https://www.dnaindia.com/movie-reviews/review-drishyam-2-review-mohanlal-as-georgekutty-meena-ansiba-hassan-esther-anil-movie-by-jeethu-joseph-proves-visuals-can-be-deceiving-yet-again-amazon-prime-video-2876263 |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219010748/https://www.dnaindia.com/movie-reviews/review-drishyam-2-review-mohanlal-as-georgekutty-meena-ansiba-hassan-esther-anil-movie-by-jeethu-joseph-proves-visuals-can-be-deceiving-yet-again-amazon-prime-video-2876263 |url-status=live }}</ref> ''[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]]''ৰ সঞ্জিথ সিদ্ধাৰ্থনে ৫ৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা ৰেটিং প্ৰদান কৰে আৰু কয়, "ছিকুৱেলৰ বাবে জীতুৰ চিত্ৰনাট্য আগৰ দৰেই নিখুঁত; ''দৃশ্যম''ৰ দৰেই... এই ছবিখন অতি নিপুণতাৰে নিৰ্মিত এক ছিকুৱেল যি দৰ্শকে উপভোগ কৰিবলৈ আৰু দলটোৱে গৌৰৱ কৰিবলৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে"। তেওঁ মোহনলালৰ অভিনয়ৰো প্ৰশংসা কৰে।<ref>{{Cite news |last=Sidhardhan |first=Sanjith |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 Review: Mohanlal excels as Georgekutty again in this expertly crafted sequel |trans-title=দৃশ্যম ২ পৰ্যালোচনা: এই নিপুণতাৰে নিৰ্মিত ছিকুৱেলখনত মোহনলালে আকৌ এবাৰ জৰ্জকুট্টি হিচাপে উৎকৃষ্টতা প্ৰদৰ্শন কৰিছে |work=[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/web-series/reviews/malayalam/drishyam-2/ottmoviereview/80924802.cms |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218201148/https://timesofindia.indiatimes.com/web-series/reviews/malayalam/drishyam-2/ottmoviereview/80924802.cms |url-status=live}}</ref> ''[[হিন্দুস্তান টাইমছ]]''ৰ হৰিচৰণ পুডিপ্পেডিয়ে লিখে যে "''দৃশ্যম ২''ক এতিয়ালৈকে নিৰ্মিত শ্ৰেষ্ঠ ছিকুৱেলসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি ক'লে বঢ়াই কোৱা নহ'ব"। ই হৈছে "এক সম্পূৰ্ণ আকৰ্ষণীয় আৰু মনোৰঞ্জক ছিকুৱেল, যি ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰত বিৰল। উচ্চমানৰ লিখনী আৰু প্ৰচুৰ অপ্ৰত্যাশিত পাকেৰে সমৃদ্ধ এই ছিকুৱেলখনে এক সুন্দৰ প্ৰভাৱ পেলায় আৰু একেবাৰে শেষলৈকে দৰ্শকক বান্ধি ৰাখে। ''দৃশ্যম ২'' হৈছে ছাছপেন্স গঢ়ি তোলাৰ এক মাষ্টাৰক্লাছ আৰু ই প্ৰথম খণ্ডটোৰ দৰেই কাৰ্যকৰী, যদি তাতকৈ বেছি নহয়"।<ref>{{Cite news |last=Pudippedi |first=Haricharan |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 review: Mohanlal, Jeethu Joseph reunite for one of the best sequels ever |trans-title=দৃশ্যম ২ পৰ্যালোচনা: মোহনলাল, জীতু জোচেফ এতিয়ালৈকে নিৰ্মিত অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ ছিকুৱেলৰ বাবে পুনৰ একত্ৰিত হৈছে |work=[[হিন্দুস্তান টাইমছ]] |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/drishyam-2-review-mohanlal-jeethu-joseph-reunite-for-one-of-the-best-sequels-ever-101613707672069.html |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219042754/https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/drishyam-2-review-mohanlal-jeethu-joseph-reunite-for-one-of-the-best-sequels-ever-101613707672069.html |url-status=live}}</ref> ৫ৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা ৰেটিং দি ''[[দ্য নিউজ মিনিট]]''ৰ সৌম্য ৰাজেন্দ্ৰনে কয় যে এই "থ্ৰিলাৰখন এক সুন্দৰ ছিকুৱেল... লিখনীৰ শক্তিৰ প্ৰতি লক্ষ্য কৰিলে এনে লাগে যেন জীতুৰ মনত ''দৃশ্যম'' সদায় দুখন চলচ্চিত্ৰ হ'ব বুলি ভবা হৈছিল"।<ref>{{Cite news |last=Rajendran |first=Sowmya |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam 2' review: Jeethu-Mohanlal thriller is a superb sequel |trans-title='দৃশ্যম ২' পৰ্যালোচনা: জীতু-মোহনলালৰ থ্ৰিলাৰ এক সুন্দৰ ছিকুৱেল |work=[[দ্য নিউজ মিনিট]] |url=https://www.thenewsminute.com/article/drishyam-2-review-jeethu-mohanlal-thriller-superb-sequel-143734 |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219040923/https://www.thenewsminute.com/article/drishyam-2-review-jeethu-mohanlal-thriller-superb-sequel-143734 |url-status=live}}</ref> ৫ৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা ৰেটিং দি ''[[দ্য কুইণ্ট]]''ৰ সুৰেশ মেথিউৱে কয় যে "মোহনলালৰ আকৰ্ষণীয় থ্ৰিলাৰখন আকৌ এবাৰ বিজয়ী হৈছে... মূল ছবিখনৰ বিপৰীতে ''দৃশ্যম ২''-এ আপোনাক একেবাৰে আৰম্ভণিৰ পৰাই বান্ধি ৰাখে... ''দৃশ্যম ২'' মূল ছবিখনৰ এক যোগ্য প্ৰতিদ্বন্দ্বী। ই আৰম্ভণিৰ পৰাই আপোনাৰ মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰে আৰু ইয়াৰ আঢ়ৈ ঘণ্টাৰ সময়ছোৱাত আপোনাক মনোৰঞ্জন দিয়ে"। তেওঁ মোহনলালৰ অভিনয়ৰো প্ৰশংসা কৰে।<ref>{{Cite news |last=Mathew |first=Suresh |date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 Review: Mohanlal's Gripping Thriller Wins... Again |trans-title=দৃশ্যম ২ পৰ্যালোচনা: মোহনলালৰ আকৰ্ষণীয় থ্ৰিলাৰে জিকিলে... আকৌ এবাৰ |work=[[দ্য কুইণ্ট]] |url=https://www.thequint.com/entertainment/movie-reviews/drishyam-2-full-movie-review-starring-mohanlal-meena-muraly-gopi-director-jeethu-joseph#read-more |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218183353/https://www.thequint.com/entertainment/movie-reviews/drishyam-2-full-movie-review-starring-mohanlal-meena-muraly-gopi-director-jeethu-joseph#read-more |url-status=live}}</ref> ''[[ফাৰ্ষ্টপোষ্ট]]''ৰ আন্না এম. এম. ভেট্টিকাডে ইয়াক "প্ৰথমখন দৰ্শনীয় চলচ্চিত্ৰৰ এক আচৰিতভাৱে সন্তুষ্টিদায়ক ছিকুৱেল" বুলি অভিহিত কৰে... ''দৃশ্যম ২'' অতি চতুৰতাৰে ''দৃশ্যম''ৰ জগতখনলৈ মসৃণভাৱে ঘূৰি যায়... এতিয়া এনে লাগে যেন ২য় খণ্ডৰ অবিহনে ১ম খণ্ড অসম্পূৰ্ণ"।<ref>{{Cite news |last=Vetticad |first=Anna M. M. |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 movie review: Mohanlal is back in a surprisingly satisfying sequel to a spectacular first film |trans-title=দৃশ্যম ২ চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: প্ৰথমখন দৰ্শনীয় চলচ্চিত্ৰৰ এক আচৰিতভাৱে সন্তুষ্টিদায়ক ছিকুৱেলত মোহনলাল উভতি আহিছে |work=[[ফাৰ্ষ্টপোষ্ট]] |url=https://www.firstpost.com/entertainment/drishyam-2-movie-review-mohanlal-is-back-in-a-surprisingly-satisfying-sequel-to-a-spectacular-first-film-9322481.html |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219051957/https://www.firstpost.com/entertainment/drishyam-2-movie-review-mohanlal-is-back-in-a-surprisingly-satisfying-sequel-to-a-spectacular-first-film-9322481.html |url-status=live }}</ref> ''[[ইণ্ডিয়া টুডে']]''ৰ জানকী কে-ই ইয়াক "''দৃশ্যম''ৰ এক উপযুক্ত ছিকুৱেল" বুলি অভিহিত কৰে আৰু কয়, "এটা নিগাজী চিত্ৰনাট্যৰ ওপৰত কাম কৰিবলৈ জীতু জোচেফৰ পৰিচালনা আৰু শক্তি ছবিখনৰ সম্পদ... মোহনলালৰ অভিনয় সঁচাকৈয়ে দুৰ্দান্ত"। তেওঁ ৫ৰ ভিতৰত ৩.৫ তাৰকা ৰেটিং দিয়ে।<ref>{{Cite news |last=K. |first=Janani |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 Movie Review: Mohanlal's new film is a fitting sequel to Drishyam |trans-title=দৃশ্যম ২ চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: মোহনলালৰ নতুন চলচ্চিত্ৰখন দৃশ্যমৰ এক উপযুক্ত ছিকুৱেল |work=[[ইণ্ডিয়া টুডে']] |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-movie-review-mohanlal-s-new-film-is-a-fitting-sequel-to-drishyam-1770731-2021-02-19 |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218225029/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-movie-review-mohanlal-s-new-film-is-a-fitting-sequel-to-drishyam-1770731-2021-02-19 |url-status=live }}</ref> ''[[অনুপমা চোপ্ৰা|ফিল্ম কম্পেনিয়ন]]''ৰ ভৰদ্বাজ ৰংগনে ইয়াক "এক সুন্দৰ গাঁথনিৰে" সমৃদ্ধ এক "নিগাজী ছিকুৱেল যিয়ে উত্তেজনাৰ সলনি অস্তিত্ববাদক স্থান দিছে" বুলি অভিহিত কৰে। "১ম খণ্ডৰ দৰেই, ই পৰিচালকৰ ছবিতকৈ লেখকৰ ছবি বেছি"। তেওঁ লিখনীৰ প্ৰশংসা কৰি কয় – "ই হৈছে মৌলিক বৰ্ণনা, দৃশ্যৰ পিছত দৃশ্য" আৰু "ক্লাইমেক্সৰ অংশবোৰৰ সময়ত লিখনীয়ে ''দৃশ্যম''ৰ ১ম খণ্ড/২য় খণ্ডক একেটা কাহিনীৰ দুটা ভাগ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। ই এক চমৎকাৰ মেটা স্পৰ্শ... আমি ১ম খণ্ড/২য় খণ্ডক এখন একত্ৰিত জগত হিচাপে চালে ছবিখন শ্ৰেষ্ঠ ৰূপত ধৰা দিয়ে"।<ref>{{Cite web |last=Rangan |first=Baradwaj |date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Review Of Drishyam 2, On Amazon Prime Video: Mohanlal And Meena Return In Jeethu Joseph's Solid Sequel, Which Swaps Tension With Existentialism |trans-title=আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ত দৃশ্যম ২-ৰ পৰ্যালোচনা: জীতু জোচেফৰ নিগাজী ছিকুৱেলত মোহনলাল আৰু মীনাৰ প্ৰত্যাৱৰ্তন, যিয়ে উত্তেজনাৰ সলনি অস্তিত্ববাদক স্থান দিছে |url=https://www.filmcompanion.in/reviews/malayalam-review/drishyam-2-review-amazon-prime-mohanlal-and-meena-return-in-jeethu-josephs-solid-sequel-which-swaps-tension-with-existentialism-malayalam-movies-baradwaj-rangan/ |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=[[অনুপমা চোপ্ৰা|ফিল্ম কম্পেনিয়ন]]}}{{cbignore}}</ref> ''[[ডেক্কান হেৰাল্ড]]''ৰ টিনা ছাৰা অনিয়েনে ৫ৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা ৰেটিং দি ইয়াক "এক ৰোমাঞ্চকৰ, উপযুক্ত ছিকুৱেল" বুলি অভিহিত কৰে। তেওঁ কয় যে "''দৃশ্যম ২''-এ ছিকুৱেলসমূহত মূল ছবিৰ যাদু নাথাকে বুলি থকা ধাৰণাক নস্যাৎ কৰে... বহুত থ্ৰিলাৰে মূল কাহিনীক তীব্ৰতৰ কৰি দৰ্শকক আকৰ্ষণ কৰিবলৈ সক্ষম হোৱা নাই আৰু সেয়াই এই ছবিখনৰ বিশেষ গুণৰ নিৰ্ণায়ক প্ৰমাণ"।<ref>{{Cite news |last=Anien |first=Tina Sara |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam 2' movie review: A thrilling, befitting sequel |trans-title='দৃশ্যম ২' চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: এক ৰোমাঞ্চকৰ, উপযুক্ত ছিকুৱেল |work=[[ডেক্কান হেৰাল্ড]] |url=https://www.deccanherald.com/entertainment/drishyam-2-movie-review-a-thrilling-befitting-sequel-953072.html |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219133109/https://www.deccanherald.com/entertainment/drishyam-2-movie-review-a-thrilling-befitting-sequel-953072.html |url-status=live }}</ref> ''[[দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]]''ৰ সজিন শ্ৰীজিতেও ৫ৰ ভিতৰত ৪ ৰেটিং দি ইয়াক "এক সমৃদ্ধ, বহল আৰু বহুত উন্নত ছিকুৱেল... সফল ছিকুৱেল বিৰল আৰু তাতোকৈ বিৰল হৈছে এনে ছিকুৱেল যিয়ে মূল ছবিক অতিক্ৰম কৰে। ''দৃশ্যম ২'' তেনেকুৱা এখন ছবি"।<ref>{{Cite news |last=Shrijith |first=Sajin |date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam 2' movie Review: A richer, expansive, and far superior sequel |trans-title='দৃশ্যম ২' চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: এক সমৃদ্ধ, বহল আৰু বহুত উন্নত ছিকুৱেল |work=[[দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2021/feb/19/drishyam-2-movie-review-a-richer-expansive-and-far-superior-sequel-2266248.html |access-date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219180737/https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2021/feb/19/drishyam-2-movie-review-a-richer-expansive-and-far-superior-sequel-2266248.html |url-status=live }}</ref> ৫ৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা ৰেটিং দি ''[[চিফি]]''ৰ সমালোচকে কয়, "সদায় এনেকুৱা নহয় যে এখন ছিকুৱেলে অতি সফল মূল ছবিখনৰ প্ৰতি থকা বৃহৎ প্ৰত্যাশা পূৰণ কৰে। ''দৃশ্যম ২''-এ সেয়া অতি সুন্দৰভাৱে কৰিছে... এক আকৰ্ষণীয় চিত্ৰনাট্যৰ সৈতে জীতু জোচেফে ছিকুৱেলখনক এক আকৰ্ষণীয় ৰূপত উপস্থাপন কৰিছে"।<ref>{{Cite web |last=Moviebuzz |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 review: Mohanlal, Jeethu Joseph combo does it again! |trans-title=দৃশ্যম ২ পৰ্যালোচনা: মোহনলাল, জীতু জোচেফৰ যুটীয়ে আকৌ এবাৰ কৰিলে! |url=https://www.sify.com/movies/drishyam-2-review-mohanlal-jeethu-joseph-combo-does-it-again-review-malayalam-vctgoBecedbjj.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219065843/https://www.sify.com/movies/drishyam-2-review-mohanlal-jeethu-joseph-combo-does-it-again-review-malayalam-vctgoBecedbjj.html |url-status=dead |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=[[চিফি]]}}</ref> ''[[ৰেডিফ.কম]]''ৰ যোগীন্দৰ টুটেজাই কয় যে "মোহনলালৰ এই ছাছপেন্স ড্ৰামাখন হয়তো আন এক আধুনিক কালৰ ক্লাছিক হিচাপে পৰিগণিত হ'ব... ই ''দৃশ্যম''ৰ এক প্ৰকৃত ছিকুৱেল আৰু আচলতে প্ৰথম অংশৰ পৰা দ্বিতীয় অংশলৈ এক মসৃণ স্বাচ্ছন্দ্যৰে আগবঢ়া প্ৰথমখন ছাছপেন্স থ্ৰিলাৰ"। তেওঁ ৫ৰ ভিতৰত ৩.৫ ৰেটিং দিয়ে।<ref>{{Cite web |last=Tuteja |first=Joginder |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 review |trans-title=দৃশ্যম ২ পৰ্যালোচনা |url=https://www.rediff.com/movies/review/drishyam-2-review/20210219.htm |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=[[ৰেডিফ.কম]] |archive-date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210220082631/https://www.rediff.com/movies/review/drishyam-2-review/20210219.htm |url-status=live }}</ref> ''[[নিউজ১৮]]''ৰ গৌতম ভাস্কৰণে লিখে যে "মোহনলাল অধিক শক্তি আৰু আকৰ্ষণৰ সৈতে উভতি আহিছে... জৰ্জকুট্টি ভয় খাই পিছহুঁহকি যোৱা মানুহ নহয়, আৰু বাকী ছবিখন হৈছে কেনেকৈ তেওঁ আৰক্ষীক আভুৱা ভাঁৰে আৰু নিজৰ পৰিয়ালক ৰক্ষা কৰে তাৰ এক আকৰ্ষণীয় খেল। শেষৰ পাকটো সঁচাকৈয়ে সুন্দৰ"। তেওঁ ৫ৰ ভিতৰত ৩ তাৰকা ৰেটিং দিয়ে।<ref>{{Cite news |last=Bhaskaran |first=Gautaman |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 Movie Review: Mohanlal Returns with More Vigour and Charisma |trans-title=দৃশ্যম ২ চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: মোহনলাল অধিক শক্তি আৰু আকৰ্ষণৰ সৈতে উভতি আহিছে |work=[[নিউজ১৮]] |url=https://www.news18.com/news/movies/drishyam-2-moview-review-mohanlal-sparkles-but-this-sequel-is-not-as-gripping-as-first-one-3450320.html |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219030834/https://www.news18.com/news/movies/drishyam-2-moview-review-mohanlal-sparkles-but-this-sequel-is-not-as-gripping-as-first-one-3450320.html |url-status=live }}</ref> ''[[এছিয়ানেট নিউজ]]''ৰ বিপিন বিজয়নে ৫ৰ ভিতৰত ৪ ৰেটিং দিয়ে আৰু ইয়াক এক "নিখুঁত ছিকুৱেল" বুলি অভিহিত কৰে। তেওঁ কয় যে ই "জৰ্জকুট্টি অৰ্থাৎ মোহনলালৰ পাৰদৰ্শিতা আৰু জীতু জোচেফৰ চমৎকাৰ চিত্ৰনাট্যৰ বাবে চাবলগীয়া ছবি"।<ref>{{Cite news |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 movie review: Mohanlal, Jeethu Joseph deliver the perfect sequel |trans-title=দৃশ্যম ২ চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: মোহনলাল, জীতু জোচেফে নিখুঁত ছিকুৱেল উপহাৰ দিছে |work=[[এছিয়ানেট নিউজ]] |url=https://newsable.asianetnews.com/gallery/entertainment/drishyam-2-full-movie-review-mohanlal-meena-jeethu-joseph-asha-sharath-antony-perambavoor-vpn-qoqvkk#image1 |access-date=২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218221628/https://newsable.asianetnews.com/gallery/entertainment/drishyam-2-full-movie-review-mohanlal-meena-jeethu-joseph-asha-sharath-antony-perambavoor-vpn-qoqvkk#image1 |url-status=live }}</ref> ''[[এন ডি টি ভি]]''ৰ শৈবাল চেটাৰ্জীয়ে ৫ৰ ভিতৰত ২.৫ তাৰকা দি লিখে, "মোহনলাল আকৌ এবাৰ নিখুঁত... গাঁথনি আৰু লয়ৰ ক্ষেত্ৰত, লেখক-পৰিচালক জীতু জোচেফে মূল চলচ্চিত্ৰখনৰ গতিপথকে অনুসৰণ কৰিছে", কিন্তু তেওঁ অনুভৱ কৰে যে "লিখনীটোত আৰু অলপ জোৰ দিব পাৰিলেহেঁতেন"।<ref>{{Cite news |last=Chatterjee |first=Saibal |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 Review: Mohanlal's Film Is Disappointingly Tepid |trans-title=দৃশ্যম ২ পৰ্যালোচনা: মোহনলালৰ চলচ্চিত্ৰখন হতাশাজনকভাৱে দুৰ্বল |work=[[এন ডি টি ভি]] |url=https://www.ndtv.com/entertainment/drishyam-2-review-mohanlals-film-is-disappointingly-tepid-2-5-stars-out-of-5-2373769 |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219030825/https://www.ndtv.com/entertainment/drishyam-2-review-mohanlals-film-is-disappointingly-tepid-2-5-stars-out-of-5-2373769 |url-status=live }}</ref> ''[[দ্য হিন্দু]]''ৰ এছ. আৰ. প্ৰবীনে মত প্ৰকাশ কৰে, "''দৃশ্যম ২'' হয়তো এখন স্বতন্ত্ৰ চলচ্চিত্ৰ হিচাপে কাম নকৰিব পাৰে — যেনেকৈ বহুতো ছিকুৱেল কৰে — যিহেতু ই একেৰাহে প্ৰসংগৰ সৈতে প্ৰথমখন ছবিৰ ওপৰত সম্পূৰ্ণৰূপে নিৰ্ভৰশীল। কিন্তু ইয়াৰ নেতিবাচক দিশবোৰ থকাৰ পিছতো, ই ইয়াৰ বহু প্ৰশংসিত পূৰ্বৱৰ্তী ছবিখনৰ এক উপযুক্ত সংগী"।<ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. r. |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam 2' movie review: A decent follow-up to a much celebrated film |trans-title='দৃশ্যম ২' চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: এখন বহু প্ৰশংসিত চলচ্চিত্ৰৰ এক সুন্দৰ ছিকুৱেল |work=[[দ্য হিন্দু]] |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/drishyam-2-movie-review-a-decent-follow-up-to-a-much-celebrated-film/article33877526.ece |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219134958/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/drishyam-2-movie-review-a-decent-follow-up-to-a-much-celebrated-film/article33877526.ece |url-status=live }}</ref> অৱশ্যে ''[[আই বি টাইমছ]]''ৰ নিৰ্মল নাৰায়ণে অনুভৱ কৰে যে ই "মূল ছবিখনৰ চিনেমাটিক নিৰ্মাণৰ মানদণ্ডৰ সৈতে মিল খোৱাত ব্যৰ্থ হৈছে... ছবিখনৰ প্ৰথম অৰ্ধাংশৰ মৌলিকতা আছিল, কিন্তু দ্বিতীয় অৰ্ধাংশ সম্পূৰ্ণ হতাশাজনক আছিল, কিয়নো ই চিন্তা কৰাৰ সামৰ্থ্যক প্ৰশ্ন কৰিছিল"। কিন্তু তেওঁ মোহনলালৰ অভিনয়ৰ প্ৰশংসা কৰে।<ref>{{Cite web |last=Narayanan |first=Nirmal |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 movie review: Mohanlal's film lacks logic and is a half-baked television serial |trans-title=দৃশ্যম ২ চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: মোহনলালৰ চলচ্চিত্ৰখনত যুক্তিৰ অভাৱ আৰু ই এখন আধৰুৱা টেলিভিছন ধাৰাবাহিক |url=https://www.ibtimes.co.in/drishyam-2-movie-review-mohanlals-film-lack-logic-half-baked-tv-serial-833366 |website=[[আই বি টাইমছ]] |access-date=২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219042324/https://www.ibtimes.co.in/drishyam-2-movie-review-mohanlals-film-lack-logic-half-baked-tv-serial-833366 |url-status=live }}</ref> === বক্স অফিচ === {{Empty section|date=মে' ২০২৬}} == ছিকুৱেল == {{Main|দৃশ্যম ৩}} ''দৃশ্যম ২'' মুক্তিৰ পিছত প্ৰযোজক এণ্টনি পেৰুম্বাভুৰে মন্তব্য কৰে যে শৃংখলাটোৰ তৃতীয়খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণৰ সম্ভাৱনা আছে। অৱশ্যে জীতুৱে এই কথা নিশ্চিত বা অস্বীকাৰ কৰা নাছিল। এণ্টনিয়ে লগতে কয় যে জীতুৱে ''দৃশ্যম ৩''ৰ বাবে সম্ভাৱ্য কাহিনীৰ ওপৰত গৱেষণা কৰি আছে আৰু মোহনলালৰ সৈতে আলোচনা হৈছে।<ref>{{Cite news |last=പ്രകാശ് |first=എം. ദിനു |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=ദൃശ്യം 3 ജീത്തുവിന്റെ മനസിലുണ്ട്: ആവേശത്തോടെ ആന്റണി; അഭിമുഖം |language=ml |work=[[মনোৰমা অনলাইন]] |url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2021/02/19/drishyam-3-antony-perumbavoor-response.html |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219091609/https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2021/02/19/drishyam-3-antony-perumbavoor-response.html |url-status=live }}</ref> ২০২১ চনৰ ২৩ ফেব্ৰুৱাৰীত জীতুৱে এক সংবাদমেলত কয় যে তেওঁ বৰ্তমান ''দৃশ্যম ৩''ৰ ক্লাইমেক্স নিৰ্ধাৰণ কৰিছে, কিন্তু চিত্ৰনাট্য আৰু প্ৰযোজনাৰ কাম বাস্তৱায়িত হ'বলৈ কমেও তিনি বছৰ সময় লাগিব পাৰে।<ref>{{Cite news |last=ജി. |first=ശ്രീജിത്ത് |date=২৩ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='ദൃശ്യം മൂന്നിന്റെ ക്ലൈമാക്സ്‌ കയ്യിലുണ്ട്; മോഹൻലാലിനും ആന്റണി പെരുമ്പാവൂരിനും ഇഷ്ടമായി': ജീത്തു ജോസഫ് |language=ml |work=[[নিউজ১৮ মালায়ালম]] |url=https://malayalam.news18.com/news/film/climax-of-drishyam-3-ready-with-director-jeethu-joseph-aa-tv-srg-352037.html |access-date=২৩ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=২৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210228005404/https://malayalam.news18.com/news/film/climax-of-drishyam-3-ready-with-director-jeethu-joseph-aa-tv-srg-352037.html |url-status=live }}</ref> ২০২৫ চনৰ ২০ ফেব্ৰুৱাৰীত ''দৃশ্যম ৩'' আনুষ্ঠানিকভাৱে ঘোষণা কৰা হয়।<ref>{{Cite web |date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫ |title='Drishyam 3' officially announced: Mohanlal confirms third instalment of hit franchise |trans-title='দৃশ্যম ৩' আনুষ্ঠানিকভাৱে ঘোষণা: মোহনলালে হিট ফ্ৰেঞ্চাইজিৰ তৃতীয় কিস্তি নিশ্চিত কৰে |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/actor-mohanlal-confirms-drishyam-3-movie-1.10359521 |access-date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫ |website=English.Mathrubhumi |archive-date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220124348/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/actor-mohanlal-confirms-drishyam-3-movie-1.10359521 |url-status=live }}</ref> দৃশ্যম ৩-এ ২০২৬ চনৰ ২১ মে'ত মুক্তি লাভ কৰে। == পুনৰ্নিৰ্মাণ == ছবিখন ২০২১ চনত [[কানাড়া চলচ্চিত্ৰ|কানাড়া]] ভাষাত ''[[দৃশ্যা ২]]'' আৰু [[তেলেগু চলচ্চিত্ৰ|তেলেগু]] ভাষাত ''[[দৄশ্যম ২]]'' হিচাপে পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু দুয়োখন মুক্তি পায়।<ref>{{Cite web |last=Features |first=C. E. |date=১৩ এপ্ৰিল ২০২১ |title=Ravichandran and P Vasu to team up for Kannada remake of Drishyam 2 |trans-title=দৃশ্যম ২-ৰ কানাড়া পুনৰ্নিৰ্মাণৰ বাবে ৰবিচন্দ্ৰন আৰু পি বাসুৱে লগ হ'ব |url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2021/Apr/13/ravichandran-and-p-vasu-to-team-up-for-kannada-remake-of-drishyam-2-23928.html |access-date=২৩ জানুৱাৰী ২০২৬ |website=Cinema Express |archive-date=২৭ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427051427/https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2021/apr/13/ravichandran-and-p-vasu-to-team-up-for-kannada-remake-of-drishyam-2-23928.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=২ মাৰ্চ ২০২১ |title=Drishyam 2 Telugu remake goes on floors with Venkatesh |trans-title=ভেংকটেশৰ সৈতে দৃশ্যম ২-ৰ তেলেগু পুনৰ্নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/drishyam-2-telugu-remake-goes-on-the-floors-with-venkatesh-7211295/ |access-date=২৩ জানুৱাৰী ২০২৬ |website=[[দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |archive-date=১১ জুন ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210611132419/https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/drishyam-2-telugu-remake-goes-on-the-floors-with-venkatesh-7211295/ |url-status=live }}</ref> হিন্দী পুনৰ্নিৰ্মাণ [[দৃশ্যম ২ (২০২২ চলচ্চিত্ৰ)|একে নামতে]] ২০২২ চনত মুক্তি পায়।<ref>{{Cite web |last= |first= |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Ajay Devgn to return with Tabu for Drishyam 2 in 2022; director Jeetu Joseph likely to direct Hindi remake : Bollywood News - Bollywood Hungama |trans-title=অজয় দেৱগণ ২০২২ চনত দৃশ্যম ২-ৰ বাবে তাবুৰ সৈতে উভতি আহিব; পৰিচালক জীতু জোচেফে হিন্দী পুনৰ্নিৰ্মাণ পৰিচালনা কৰাৰ সম্ভাৱনা : বলীউড নিউজ - বলীউড হাংগামা |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/ajay-devgn-return-tabu-drishyam-2-2022-director-jeetu-joseph-likely-direct-hindi-remake/ |access-date=২৩ জানুৱাৰী ২০২৬ |website=[[বলীউড হাংগামা]] |archive-date=২২ অক্টোবৰ ২০২২ |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022062506/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/ajay-devgn-return-tabu-drishyam-2-2022-director-jeetu-joseph-likely-direct-hindi-remake/ |url-status=live }}</ref> ২০২৬ চনত ''[[ধৰ্মযুদ্ধয় ২]]'' নামৰ এখন [[সিংহলা ভাষা|সিংহলা]] পুনৰ্নিৰ্মাণ মুক্তি পায়।<ref>{{Cite web |title='Drishyam' legend Mohanlal meets his Lankan counterpart |trans-title='দৃশ্যম' কিংবদন্তি মোহনলালে তেওঁৰ শ্ৰীলংকাৰ সতীৰ্থক লগ কৰে |url=https://www.sundaytimes.lk/250706/magazine/drishyam-legend-mohanlal-meets-his-lankan-counterpart-603506.html |access-date=২৩ জানুৱাৰী ২০২৬ |website=Print Edition - The Sunday Times, Sri Lanka}}</ref> {| class="wikitable" !বৰ্ষ !শিৰোনাম !ভাষা !পৰিচালক !অভিনয়শিল্পী |- | rowspan="2" |২০২১ |''[[দৄশ্যম ২]]'' |তেলেগু |[[জীতু জোচেফ]] |[[ভেংকটেশ (অভিনেতা)|ভেংকটেশ]], [[মীনা (অভিনেত্ৰী)|মীনা]], [[নধিয়া]], [[সম্পদ ৰাজ]] |- |''[[দৃশ্যা ২]]'' |কানাড়া |[[পি. বাসু]] |[[ৰবিচন্দ্ৰন (কানাড়া অভিনেতা)|ৰবিচন্দ্ৰন]], [[নৱ্যা নায়াৰ]], [[আশা শৰৎ]], [[প্ৰমোদ শেট্টী]] |- |২০২২ |[[দৃশ্যম ২ (২০২২ চলচ্চিত্ৰ)|''দৃশ্যম ২'']] |হিন্দী |[[অভিষেক পাঠক]] |[[অজয় দেৱগণ]], [[অক্ষয় খান্না]], [[তাবু (অভিনেত্ৰী)|তাবু]], [[শ্ৰিয়া সাৰণ]] |- |২০২৬ |''[[ধৰ্মযুদ্ধয় ২]]'' |সিংহলা |অৰুণা জয়বৰ্ধনা |[[বিমল জয়কোডী]], [[দিলহানী একানায়কে]], [[কুসুম ৰেণু]], [[অষাণ ডায়াছ]] |} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{Official website|https://drishyam2movie.com}} * {{IMDb title|tt12361178}} {{Navboxes|list={{আশীৰ্বাদ চিনেমাছ}} {{দৃশ্যম}} {{জীতু জোচেফ}}}} [[শ্ৰেণী:২০২১ চনৰ মালায়ালম ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০২১ চনৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০২১ চনৰ অপৰাধমূলক ড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:আশীৰ্বাদ চিনেমাছৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ৰ অৰিজিনেল চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:পৰিয়াল সম্পৰ্কীয় চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:জীতু জোচেফৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ক'ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে ছবিঘৰত মুক্তি নোপোৱা চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:কোচিত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ইদুক্কিত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:থডুপুজাত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ছিকুৱেল চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় থ্ৰিলাৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ শৃংখলাৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:অমীমাংসিত অপৰাধ সম্পৰ্কীয় কৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:অন্য ভাষাত পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মৃগীৰোগ সম্পৰ্কীয় চলচ্চিত্ৰ]] hfccksa4r3pqt8pdkla25eo6gnrlu5u 625689 625687 2026-08-09T23:30:33Z MS Sakib 25393 পৃষ্ঠা [[Drishyam 2]]ৰ পৰা [[দৃশ্যম ২]]লৈ MS Sakibয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে 625687 wikitext text/x-wiki {{Short description|২০২১ চনৰ জীতু জোচেফৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ}}{{about||হিন্দী ভাষাৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ|দৃশ্যম ২ (২০২২ চলচ্চিত্ৰ)}}{{Infobox film | name = দৃশ্যম ২ | image = Drishyam 2.jpg | caption = প্ৰচাৰমূলক পোষ্টাৰ | director = [[জীতু জোচেফ]] | writer = জীতু জোচেফ | producer = [[এণ্টনি পেৰুম্বাভুৰ]] | starring = [[মোহনলাল]]<br>[[মীনা (অভিনেত্ৰী)|মীনা]]<br>[[আনচিবা হাছান]]<br> [[এষ্টাৰ অনিল]]<br>[[চিদ্দিকি (অভিনেতা)|চিদ্দিকি]]<br>[[মুৰুলী গোপী]]<br>[[আশা শৰৎ]] | cinematography = [[সতীশ কুৰুপ]] | editing = ভি. এছ. বিনায়ক | music = [[অনিল জনচন]] | studio = [[আশীৰ্বাদ চিনেমাছ]] | distributor = [[আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ']] | released = {{Film date|df=y|2021|02|19}} | runtime = ১৫৩ মিনিট<ref>{{Cite web |title=Drishyam 2 (2021) |trans-title=দৃশ্যম ২ (২০২১) |url=https://www.bbfc.co.uk/release/drishyam-2-q29sbgvjdglvbjpwwc01mjkwmdc |access-date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=[[ব্ৰিটিছ ব'ৰ্ড অফ ফিল্ম ক্লাচিফিকেচন]] |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219211954/https://www.bbfc.co.uk/release/drishyam-2-q29sbgvjdglvbjpwwc01mjkwmdc |url-status=live }}</ref> | country = ভাৰত | language = মালায়ালম | budget = <!--Must cite a reliable published source with a reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb. no fan-sites.--> | gross = <!--Must cite a reliable published source with a reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb. no fan-sites.--> }} '''''দৃশ্যম ২: দ্য ৰিজাম্পচন<ref name=":1">{{Langx|mal|ദൃശ്യം|Drishyam|Visual}}</ref>''''' হৈছে ২০২১ চনৰ এখন ভাৰতীয় [[মালায়ালম]] ভাষাৰ [[অপৰাধমূলক থ্ৰিলাৰ চলচ্চিত্ৰ]]। ইয়াক [[জীতু জোচেফ]] ৰচনা আৰু পৰিচালনা কৰিছে। [[আশীৰ্বাদ চিনেমাছ]]ৰ বেনাৰত [[এণ্টনি পেৰুম্বাভুৰ]] ইয়াক প্ৰযোজনা কৰিছে। ২০১৩ চনৰ চলচ্চিত্ৰ ''[[দৃশ্যম]]''ৰ ছিকুৱেল আৰু [[দৃশ্যম (চলচ্চিত্ৰ শৃংখলা)|''দৃশ্যম'' চলচ্চিত্ৰ শৃংখলা]]ৰ দ্বিতীয়টো কিস্তি হিচাপে নিৰ্মিত এই চলচ্চিত্ৰখনত [[মোহনলাল]], [[মীনা (অভিনেত্ৰী)|মীনা]], [[আনচিবা হাছান]], [[এষ্টাৰ অনিল]], [[আশা শৰৎ]], [[মুৰুলী গোপী]] আৰু [[চিদ্দিকি (অভিনেতা)|চিদ্দিকি]] অভিনয় কৰিছে। [[ক'ভিড-১৯ মহামাৰী]]ৰ বাবে জীতু জোচেফে তেওঁৰ আন এখন চলচ্চিত্ৰ ''[[ৰাম (চলচ্চিত্ৰ)|ৰাম]]''ৰ প্ৰযোজনা স্থগিত থকাৰ সময়তে ''দৃশ্যম ২''ৰ চিত্ৰনাট্য লিখি উলিয়াইছিল। মোহনলালৰ ৬০ সংখ্যক জন্মদিনৰ লগত সংগতি ৰাখি ২০২০ চনৰ ২১ মে'ত প্ৰকল্পটো আনুষ্ঠানিকভাৱে ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref name=":0">{{Cite web|date=২১ মে' ২০২০|title=Drishyam 2: Mohanlal Announces Sequel to Jeethu Joseph Film on Birthday|trans-title=দৃশ্যম ২: মোহনলালে জন্মদিনত জীতু জোচেফৰ চলচ্চিত্ৰৰ ছিকুৱেল ঘোষণা কৰে|url=https://www.news18.com/news/movies/mohanlal-announces-drishyam-2-on-his-60th-birthday-2630303.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107173957/https://www.news18.com/news/movies/mohanlal-announces-drishyam-2-on-his-60th-birthday-2630303.html|archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১|access-date=৯ জুন ২০২০|website=নিউজ১৮}}</ref> কঠোৰ সুৰক্ষা বিধি মানি ২০২০ চনৰ ২১ ছেপ্টেম্বৰত ইয়াৰ [[মূল দৃশ্যগ্ৰহণ]] আৰম্ভ হয় আৰু ২০২০ চনৰ ৬ নৱেম্বৰত সামৰণি পৰে। চলচ্চিত্ৰখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ ৪৬ দিন ধৰি মূলতঃ [[থডুপুজা]] আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে কৰা হৈছিল। ইয়াত প্ৰথমখন চলচ্চিত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা একেবোৰ স্থানকে বজাই ৰখা হৈছিল। অতিৰিক্ত দৃশ্যসমূহ [[কোচি]]ত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। [[অনিল জনচন]] সংগীত আৰু চলচ্চিত্ৰৰ আৱহ সংগীত ৰচনা কৰিছিল। আনহাতে চিনেমাটোগ্ৰাফী আৰু সম্পাদনাৰ দায়িত্ব ক্ৰমে [[সतीश কুৰুপ]] আৰু ভি. এছ. বিনায়কে চম্ভালিছিল। প্ৰথমে ছবিঘৰত মুক্তি দিয়াৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল যদিও প্ৰযোজকসকলে পিছলৈ ষ্ট্ৰীমিং সেৱা [[আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ']]ৰ জৰিয়তে চলচ্চিত্ৰখন মুক্তি দিয়াৰ সিদ্ধান্ত লয়। ২০২১ চনৰ ১৯ ফেব্ৰুৱাৰীত সমগ্ৰ বিশ্বজুৰি ''দৃশ্যম ২'' মুক্তি দিয়া হয়। ইয়াৰ পূৰ্বৱৰ্তী চলচ্চিত্ৰখনৰ দৰেই ই ব্যাপক সমালোচনাত্মক প্ৰশংসা লাভ কৰে। বিশেষকৈ ইয়াৰ কাহিনী আৰু অভিনয়, প্ৰধানকৈ মোহনলালৰ অভিনয়ৰ বাবে ই প্ৰশংসিত হয়। ইয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক [[ডাইৰেক্ট-টু-ভিডিঅ']] প্ৰিমিয়াৰৰ কেইবাবছৰ পিছত, ২০২৬ চনৰ ১০ এপ্ৰিলত ছবিঘৰত ইয়াক পুনৰ মুক্তি দিয়াৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|date=২৬ মাৰ্চ ২০২৬|title=Five years after its OTT release, Mohanlal's Drishyam 2 is finally set to arrive in theatres|trans-title=অ'টিটিত মুক্তিৰ পাঁচ বছৰ পিছত মোহনলালৰ দৃশ্যম ২ অৱশেষত ছবিঘৰলৈ আহিবলৈ সাজু হৈছে|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2026/03/26/drishyam-2-malayalam-theatrical-release-confirmed-mohanlal-jeethu-joseph.html|access-date=৫ এপ্ৰিল ২০২৬|website=অনমনোৰমা|archive-date=২৬ এপ্ৰিল ২০২৬|archive-url=https://web.archive.org/web/20260426041058/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2026/03/26/drishyam-2-malayalam-theatrical-release-confirmed-mohanlal-jeethu-joseph.html|url-status=live}}</ref> ফ্ৰেঞ্চাইজিটোৰ তৃতীয়টো কিস্তি ''[[দৃশ্যম ৩]]'' ২০২৬ চনৰ ২১ মে'ত মুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{Cite news|date=২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫|title=Mohanlal confirms Drishyam 3, fans are 'super excited': One of the greatest stories ever|trans-title=মোহনলালে দৃশ্যম ৩ নিশ্চিত কৰে, অনুৰাগীসকল 'অতি উৎসাহিত': এতিয়ালৈকে সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ কাহিনীসমূহৰ মাজৰ এটা|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/mohanlal-confirms-drishyam-3-fans-are-super-excited-one-of-the-greatest-stories-ever-101740100764160.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20250221015325/https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/mohanlal-confirms-drishyam-3-fans-are-super-excited-one-of-the-greatest-stories-ever-101740100764160.html|archive-date=২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫|access-date=২৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫|work=হিন্দুস্তান টাইমছ|url-status=live}}</ref> == কাহিনীভাগ == {{Hatnote|চলচ্চিত্ৰখনৰ কাহিনীভাগ ইয়াৰ পূৰ্বৱৰ্তী চলচ্চিত্ৰৰ সৈতে সংযুক্ত। পূৰ্বৱৰ্তী চলচ্চিত্ৰখনৰ কাহিনীৰ বিষয়ে অধিক জানিবলৈ, [[দৃশ্যম#কাহিনীভাগ|দৃশ্যম]] চাওক।}}২০১৩ চনৰ ৪ আগষ্টৰ কাহিলি পুৱা, জোচেফ জৰ্জ নামৰ এজন লোকে নিজৰ ভিনিহিয়েকক হত্যা কৰি পলায়ন কৰে। নিৰ্মীয়মাণ আৰক্ষী থানা এখনৰ ওচৰত লুকাই থকা অৱস্থাত তেওঁ জৰ্জকুট্টিক সন্দেহজনকভাৱে গভীৰ নিশা চৌহদৰ পৰা ওলাই অহা দেখা পায়। জোচেফে দেখা ঘটনাটো বুজি উঠাৰ আগতেই, পৰিয়ালৰ সৈতে পলাবলৈ চেষ্টা কৰোঁতে আৰক্ষীয়ে তেওঁক ধৰি গ্ৰেপ্তাৰ কৰে। ২০১৯ চনৰ ভিতৰত জৰ্জকুট্টি, ৰাণী, আঞ্জু আৰু অনুৱে যথেষ্ট আৰামদায়ক জীৱন কটাবলৈ লয়। জৰ্জকুট্টি এতিয়া এজন সফল ব্যৱসায়ী। তেওঁৰ এটা [[চলচ্চিত্ৰগৃহ]] আছে আৰু এদিন এখন চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজনা কৰাৰ সপোন দেখে। তথাপিও [[দৃশ্যম|বৰুণৰ মৃত্যুৱে]] পৰিয়ালটোক অহৰহ খেদি ফুৰে। এই ঘটনাৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা তীব্ৰ মানসিক আঘাতৰ বাবে আঞ্জুৱে অহৰহ ভয় আৰু দুঃচিন্তাত দিন কটায়। তাইৰ অতীতৰ বিষয়ে মাজে মাজে চহৰখনত উৰাবাতৰি বিয়পি পৰে। ইয়াৰ ফলত ৰাণী আৱেগিকভাৱে বিচলিত হয় আৰু জীয়েকক লৈ অধিক প্ৰতিৰক্ষামূলক হৈ পৰে। এই সময়ছোৱাত ৰাণীয়ে চুবুৰীয়া সৰিতাৰ সৈতে ঘনিষ্ঠতা গঢ়ি তোলে। তেওঁ প্ৰায়ে নিজৰ পৰিয়ালে সন্মুখীন হোৱা সংগ্ৰামৰ বিষয়ে সৰিতাৰ আগত প্ৰকাশ কৰে। ৰাণীয়ে নাজানে যে সৰিতা আৰু তাইৰ অত্যাচাৰী স্বামী চাবু আচলতে ছদ্মৱেশী আৰক্ষী বিষয়া। তেওঁলোকক পৰিয়ালটোৰ ওচৰত [[আৰক্ষী মহাপৰিদৰ্শক (ভাৰত)|আৰক্ষী মহাপৰিদৰ্শক]] থমাছ বাষ্টিনে নিয়োগ কৰিছিল। থমাছ বাষ্টিনে গীতা প্ৰভাকৰৰ অনুৰোধত বৰুণৰ গোচৰটো পুনৰ মুকলি কৰিছিল। ইফালে জোচেফ জৰ্জে কাৰাদণ্ডৰ ম্যাদ সম্পূৰ্ণ কৰি কাৰাগাৰৰ পৰা মুকলি হয়। নিজৰ বিচ্ছিন্ন পৰিয়ালৰ সৈতে পুনৰ সম্পৰ্ক স্থাপনৰ বাবে সংগ্ৰাম কৰি আৰু কামৰ সন্ধানত থকা অৱস্থাত, তেওঁ অৱশেষত জানিব পাৰে যে আৰক্ষীয়ে বৰুণৰ তদন্ত পুনৰ মুকলি কৰিছে। বছৰ বছৰ আগতে গ্ৰেপ্তাৰ হোৱা নিশাৰ ঘটনাটো হঠাতে মনত পৰি জোচেফে উপলব্ধি কৰে যে বৰুণ নিৰুদ্দেশ হোৱাৰ সময়ত জৰ্জকুট্টি নিৰ্মীয়মাণ আৰক্ষী থানাখনৰ ওচৰত আছিল। এই স্মৃতিৰ গুৰুত্ব বুজি তেওঁ পুৰস্কাৰৰ ধনৰ বাবে থমাছক দেখা ঘটনাটোৰ বিষয়ে অৱগত কৰে। থমাছে লগে লগে গীতা আৰু প্ৰভাকৰৰ সৈতে যোগাযোগ কৰে। ইয়াৰ পিছত সম্পূৰ্ণ হোৱা আৰক্ষী থানাখনৰ তলত খনন কাৰ্যৰ ব্যৱস্থা কৰে। সকলোকে আচৰিত কৰি অট্টালিকাটোৰ তলত পুতি থোৱা অৱস্থাত জঁকা উদ্ধাৰ হয়। জৰ্জকুট্টিয়ে ওচৰতে লগোৱা নিৰাপত্তা কেমেৰাৰ জৰিয়তে গোপনে আৰক্ষী থানাখনৰ ওপৰত নজৰ ৰাখিছিল। তেওঁ খনন কাৰ্য চলি থকাটো লক্ষ্য কৰে আৰু পৰিস্থিতি তেওঁৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাহিৰলৈ যোৱা বুলি উপলব্ধি কৰে। ইয়াৰ কিছু সময় পিছতেই তেওঁ কৰ্তৃপক্ষৰ ওচৰত আত্মসমৰ্পণ কৰে। থমাছে জৰ্জকুট্টি আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালক জেৰাৰ বাবে মাতে। তীব্ৰ জেৰাৰ পিছতো জৰ্জকুট্টি, ৰাণী, আঞ্জু আৰু অনুৱে বছৰ বছৰ আগতে দিয়া একেটা ভাষ্যতে দৃঢ় হৈ থাকে। কিন্তু তদন্তই এক নাটকীয় মোৰ লয় যেতিয়া আৰক্ষীয়ে এটা গোপনে ৰেকৰ্ড কৰা কথোপকথন লাভ কৰে। তাত ৰাণীয়ে সৰিতাৰ আগত বৰুণৰ মৃত্যুৰ সবিশেষ অজ্ঞাতসাৰে প্ৰকাশ কৰিছিল। আৰক্ষীয়ে লগতে আৱিষ্কাৰ কৰে যে পৰিয়ালটোৰ ওপৰত কেইবামাহো ধৰি নজৰ ৰখা হৈছিল। পত্নী আৰু জীয়ৰীহঁতৰ ওপৰত হেঁচা বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে, জৰ্জকুট্টিয়ে অৱশেষত নিজৰ পৰিয়ালক আইনী শাস্তিৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ অপৰাধৰ দায়িত্ব স্বীকাৰ কৰে। আৰক্ষীয়ে অৱশেষত গোচৰটো সমাধান কৰা বুলি ভাবিলেও গীতা পতিয়ন নাযায় আৰু বৰুণৰ বাবে ন্যায় দাবী কৰি থাকে। বিষয়টো সোনকালেই আদালত পায়গৈ। তাত জৰ্জকুট্টিয়ে অপ্ৰত্যাশিতভাৱে নিজকে নিৰ্দোষী বুলি দাবী কৰে। তেওঁৰ অধিবক্তাই যুক্তি দিয়ে যে বিনয়চন্দ্ৰনৰ ৰচিত দৃশ্যম নামৰ এখন অপৰাধমূলক উপন্যাসৰ কাহিনী ব্যৱহাৰ কৰি আৰক্ষীয়ে সমগ্ৰ গোচৰটো সজাইছে। ইয়াৰ পৰা প্ৰকাশ পায় যে জৰ্জকুট্টিয়ে নিজেই বছৰ বছৰ আগতে এখন সম্ভাৱ্য চলচ্চিত্ৰ প্ৰকল্পৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে লেখকজনক কাহিনীৰ ধাৰণাটো বৰ্ণনা কৰিছিল। একে সময়তে, ফৰেনছিক প্ৰতিবেদনে আদালতৰ ভিতৰত হুলস্থুলৰ সৃষ্টি কৰে যেতিয়া ডি এন এ বিশ্লেষণে নিশ্চিত কৰে যে আৰক্ষী থানাৰ পৰা উদ্ধাৰ হোৱা জঁকাটো বৰুণৰ নহয়। বিনয়চন্দ্ৰনে পিছত প্ৰকাশ কৰে যে জৰ্জকুট্টিয়ে এবাৰ তেওঁৰ প্ৰস্তাৱিত অপৰাধমূলক থ্ৰিলাৰখনৰ বাবে এক বিকল্প সমাপ্তি বৰ্ণনা কৰিছিল। সেই সংস্কৰণটোত নায়কজনে তেওঁৰ মূল প্ৰচেষ্টা ভৱিষ্যতে পোহৰলৈ আহিব পাৰে বুলি অনুমান কৰি, গোপনে একে বয়স আৰু গঠনৰ আন এটা অচিনাক্ত মৃতদেহ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰে। বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁ সাৱধানে জঁকাটো সংৰক্ষণ কৰে। লগতে আগন্তুক চলচ্চিত্ৰ প্ৰকল্পৰ চৰিত্ৰৰ বিষয়ে আলোচনা কৰাৰ অচিলাৰে জিলা চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ মৰ্গৰ এজন কৰ্মচাৰীৰ বিশ্বাস অৰ্জন কৰে। আৰক্ষী থানাৰ পৰা উদ্ধাৰ হোৱা জঁকা ফৰেনছিক পৰীক্ষাৰ বাবে স্থানান্তৰ কৰা নিশাতেই, নায়কজনে ডি এন এ পৰীক্ষাই সত্য পোহৰলৈ অনাৰ আগতেই নিচেই মনে মনে মৃতদেহ সলনি কৰে। আৰক্ষীয়ে লাহে লাহে উপলব্ধি কৰে যে গোচৰটো পুনৰ মুকলি কৰাৰ বহু আগতেই জৰ্জকুট্টিয়ে প্ৰতিটো সম্ভাৱ্য ফলাফল অনুমান কৰিছিল। নিৰ্ণায়ক প্ৰমাণৰ সম্পূৰ্ণ অভাৱৰ বাবে আদালতে জৰ্জকুট্টিক জামিন প্ৰদান কৰে। লগতে আৰক্ষীক তেওঁ আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰ বিৰুদ্ধে পৰৱৰ্তী ব্যৱস্থা গ্ৰহণ বন্ধ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। পিছত বিনয়চন্দ্ৰনে গীতা আৰু প্ৰভাকৰৰ আগত মনে মনে প্ৰকাশ কৰে যে জৰ্জকুট্টিৰ "বিকল্প সমাপ্তি"ৰ শেষত এক পাক আছিল। নায়কজনে বেনামীভাৱে ভুক্তভোগীৰ পুতি থোৱা জঁকা তেওঁৰ শোকসন্তপ্ত পিতৃ-মাতৃক ঘূৰাই দিব যাতে তেওঁলোকে অৱশেষত তেওঁৰ শেষকৃত্য সম্পন্ন কৰিব পাৰে। একে সময়তে গীতা আৰু প্ৰভাকৰে বেনামীভাৱে বৰুণৰ জঁকা লাভ কৰে। বৰুণৰ জঁকা অৱশেষত বিসৰ্জন দিয়াৰ সময়ত থমাছে মনে মনে গীতা আৰু প্ৰভাকৰক জৰ্জকুট্টিৰ পাছ লোৱা এৰিবলৈ অনুৰোধ কৰে। তেওঁ স্বীকাৰ কৰে যে সমগ্ৰ তদন্তৰ সময়ছোৱাত জৰ্জকুট্টি সদায় এঢাপ আগত আছিল আৰু নিজৰ পৰিয়ালক ৰক্ষা কৰিবলৈ যিকোনো পৰ্যায়লৈ যাবলৈ সাজু আছিল। থমাছে উপলব্ধি কৰে যে, যদিও আৰক্ষীয়ে ভাবিছিল তেওঁলোকে অহৰহ জৰ্জকুট্টিৰ ওপৰত নজৰ ৰাখিছে, আচলতে জৰ্জকুট্টিয়েহে তেওঁলোকক লক্ষ্য কৰি আছিল। পৰৱৰ্তী পদক্ষেপ কি হ'ব সেয়া তেওঁ ধৈৰ্য্যৰে অনুমান কৰিছিল। গীতা আৰু প্ৰভাকৰে অৱশেষত সকাহ পোৱা আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে, জৰ্জকুট্টিয়ে দূৰৰ পৰা চাই মনে মনে আঁতৰি যায়। তেওঁ ভৱিষ্যতে যিয়েই নাহক কিয় তাৰ বাবে অহৰহ সতৰ্ক হৈ জীয়াই থাকিবলৈ লয়। == অভিনয়শিল্পী == {{Cast listing|* [[মোহনলাল]] - জৰ্জকুট্টি, এজন চলচ্চিত্ৰগৃহৰ মালিক আৰু উচ্চাকাংক্ষী চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক * [[মীনা (অভিনেত্ৰী)|মীনা]] - ৰাণী জৰ্জ, জৰ্জকুট্টিৰ পত্নী * [[আনচিবা হাছান]] - আঞ্জু জৰ্জ, জৰ্জকুট্টি আৰু ৰাণীৰ ডাঙৰ জীয়ৰী; এগৰাকী [[পি টি এছ ডি]] ৰোগী * [[এষ্টাৰ অনিল]] - অনু জৰ্জ; জৰ্জকুট্টি আৰু ৰাণীৰ সৰু জীয়ৰী * [[আশা শৰৎ]] - গীতা প্ৰভাকৰ, প্ৰাক্তন [[আৰক্ষী মহাপৰিদৰ্শক]]; বৰুণৰ মাতৃ * [[চিদ্দিকি (অভিনেতা)|চিদ্দিকি]] - প্ৰভাকৰ, বৰুণৰ পিতৃ * [[মুৰুলী গোপী]] - [[আৰক্ষী মহাপৰিদৰ্শক|আই জি]] থমাছ বাষ্টিন [[ভাৰতীয় আৰক্ষী সেৱা|আই পি এছ]] * [[ছাইকুমাৰ (মালায়ালম অভিনেতা)|ছাইকুমাৰ]] - বিনয়চন্দ্ৰন, এজন চিত্ৰনাট্যকাৰ * [[কে. বি. গণেশ কুমাৰ]] - [[চাৰ্কল ইন্সপেক্টৰ|চি আই]] ফিলিপ মেথিউ * [[অঞ্জলি নায়াৰ (অভিনেত্ৰী, জন্ম ১৯৮৮)|অঞ্জলি নায়াৰ]] - সৰিতা, জৰ্জকুট্টিৰ চুবুৰীয়া; এগৰাকী ছদ্মৱেশী আৰক্ষী বিষয়া * সুমেশ চন্দ্ৰন - চাবু, সৰিতাৰ স্বামী; এজন ছদ্মৱেশী আৰক্ষী বিষয়া * অজিত কুথাট্টুকুলম - জোচেফ জৰ্জ, হত্যাৰ অপৰাধত দণ্ডিত এজন প্ৰাক্তন অপৰাধী * [[দীনেশ প্ৰভাকৰ]] - ৰাজন, চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ এজন নিৰাপত্তাৰক্ষী * [[এণ্টনি পেৰুম্বাভুৰ]] - [[উপ-পৰিদৰ্শক|এছ আই]] এণ্টনি * [[শান্তি মায়াদেৱী]] - [[অধিবক্তা]] ৰেণুকা, জৰ্জকুট্টিৰ অধিবক্তা * [[কোজিকোড় নাৰায়ণন নায়াৰ]] - চুলেইমান * [[অনীশ জি. মেনন]] - ৰাজেশ, ৰাণীৰ ভাতৃ * [[শোভা মোহন]] - ৰাণীৰ মাতৃ * [[কৃষ্ণা প্ৰভা]] - মেৰী, জোচেফৰ পত্নী * [[পাউলী ভলচন]] - জোচেফৰ মাতৃ * [[বোবন ছেমুৱেল]] - [[উপ-আৰক্ষী অধীক্ষক|ডি ৱাই এছ পি]] ৰঘুৰাম * [[কৃষ্ণা (মালায়ালম অভিনেতা)|কৃষ্ণা]] - ফৰেনছিক চাৰ্জন * [[জয় মেথিউ]] - [[চৰকাৰী অধিবক্তা]] জনাৰ্দনন * [[আদম আয়ুব]] - জিলা আদালতৰ ন্যায়াধীশ * মুৰুলী কান্নুৰ - [[আৰক্ষী সঞ্চালক প্ৰধান|ডি জি পি]] জয়কৃষ্ণন * [[মেলা ৰঘু]] - ৰেঘু * জয়শংকৰ - পাথ্ৰোজ * ৰঞ্জিনী জৰ্জ - ডা০ ৰঞ্জিনী, আঞ্জুৰ চিকিৎসক * ৰাজেশ পাৰভুৰ - [[তহছিলদাৰ]] * [[আৰফাজ আয়ুব]] - ফৰেনছিক সহায়ক}} == প্ৰযোজনা == === বিকাশ === জীতু জোচেফ আৰু মোহনলালে [[ভাৰতত ক'ভিড-১৯ তলাবন্ধ]]ৰ পূৰ্বে ''[[ৰাম (চলচ্চিত্ৰ)|ৰাম]]'' চলচ্চিত্ৰৰ দৃশ্যগ্ৰহণ কৰি আছিল। কিন্তু [[লণ্ডন]] আৰু [[কায়ৰো]]ৰ দৰে বিদেশী স্থানত কিছুমান দৃশ্যগ্ৰহণ কৰিবলগীয়া হোৱাৰ বাবে ছবিখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ বন্ধ হৈ পৰে। দৃশ্যগ্ৰহণ অব্যাহত ৰাখিবলৈ সময় লাগিব বুলি উপলব্ধি কৰি জীতুৱে তেওঁলোকৰ ২০১৩ চনৰ চলচ্চিত্ৰ ''[[দৃশ্যম]]''ৰ ছিকুৱেল ''দৃশ্যম ২''ৰ কাম আৰম্ভ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। এই বিষয়ে তেওঁ কিছুদিন ধৰি পৰিকল্পনা কৰি আছিল। ছবিখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ কেৱল [[কেৰালা]]তহে হ'ব বুলি জীতুৱে অনুভৱ কৰিছিল যে তলাবন্ধ শেষ হোৱাৰ পিছত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰিবলৈ এইখনেই আটাইতকৈ উপযুক্ত ছবি।<ref>{{Cite web |last=Balach |first=Logesh |date=২ জুলাই ২০২০ |title=Drishyam 2: Mohanlal's much-awaited thriller to go on floors in August |trans-title=দৃশ্যম ২: মোহনলালৰ বহু প্ৰত্যাশিত থ্ৰিলাৰ আগষ্টত দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ হ'ব |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-mohanlal-s-much-awaited-thriller-to-go-on-floors-in-august-1696157-2020-07-02 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174005/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-mohanlal-s-much-awaited-thriller-to-go-on-floors-in-august-1696157-2020-07-02 |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১ |access-date=৭ জুলাই ২০২০ |website=[[ইণ্ডিয়া টুডে']]}}</ref> ২০২০ চনৰ ২১ মে'ত মোহনলালে তেওঁৰ ৬০ সংখ্যক জন্মদিনত ছবিখনৰ আনুষ্ঠানিক ঘোষণা কৰে। চৰকাৰে দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়াৰ লগে লগে ইয়াৰ কাম আৰম্ভ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=২১ মে' ২০২০ |title=Mohanlal announces 'Drishyam 2: The Resumption' on his 60th birthday |trans-title=মোহনলালে নিজৰ ৬০ সংখ্যক জন্মদিনত 'দৃশ্যম ২: দ্য ৰিজাম্পচন' ঘোষণা কৰে |work=[[দ্য হিন্দু]] |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/mohanlal-announces-drishyam-2-the-resumption-on-his-60th-birthday/article31639620.ece |access-date=৯ জুন ২০২০ |archive-date=৯ জুন ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200609120546/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/mohanlal-announces-drishyam-2-the-resumption-on-his-60th-birthday/article31639620.ece |url-status=live }}</ref> মোহনলালে এক সাক্ষাৎকাৰত কয় যে তেওঁ চিত্ৰনাট্য পঢ়িছে আৰু তলাবন্ধৰ পিছত দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ হ'ব পাৰে।<ref>{{Cite web |last=ലേഖകൻ |first=സ്വന്തം |date=২১ মে' ২০২০ |title=ദൃശ്യം 2 വായിച്ചു; ത്രില്ലിങ് ആകും; രണ്ടാമൂഴത്തിലും പ്രതീക്ഷ: ലൈവായി ലാൽ |url=https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.amp.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107173933/https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.amp.html |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১ |access-date=২৭ মে' ২০২০ |website=[[মনোৰমা নিউজ]]}}</ref> ''দৃশ্যম'' প্ৰযোজনা কৰা [[এণ্টনি পেৰুম্বাভুৰ]] প্ৰযোজক হিচাপে উভতি আহে। জীতুৱে কয় যে ই পূৰ্বৱৰ্তী চলচ্চিত্ৰখনৰ পোনপটীয়া ধাৰাবাহিকতা আৰু ইয়াৰ বাবে তেওঁ মূল চৰিত্ৰসমূহক বজাই ৰখাৰ লগতে সহযোগী অভিনয়শিল্পীসকলৰ মাজত কিছু নতুন সংযোগো ঘটাইছে।<ref>{{Cite news |date=২২ মে' ২০২০ |title=Drishyam 2 announced Mohanlal and Jeethu Joseph to return |trans-title=দৃশ্যম ২ ঘোষণা কৰা হ'ল, মোহনলাল আৰু জীতু জোচেফ উভতি আহিব |work=[[দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2020/may/22/drishyam-2-announced-mohanlal-and-jeethu-joseph-to-return-2146352.html |url-status=live |access-date=৯ জুন ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008024557/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2020/may/22/drishyam-2-announced-mohanlal-and-jeethu-joseph-to-return-2146352.html |archive-date=৮ অক্টোবৰ ২০২০}}</ref> পৰিস্থিতিৰ পাকত জৰ্জকুট্টি আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালে এতিয়া এক সচ্ছল জীৱন যাপন কৰে আৰু জৰ্জকুট্টিয়ে এটা চলচ্চিত্ৰগৃহ মুকলি কৰিছে। লগতে তেওঁ এখন চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজনা কৰাৰ পৰিকল্পনাও কৰিছে।<ref>{{Cite news |date=১৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam' both blessing and curse for me, says Director Jeethu Joseph |trans-title='দৃশ্যম' মোৰ বাবে আশীৰ্বাদ আৰু অভিশাপ দুয়োটাই, পৰিচালক জীতু জোচেফে কয় |work=[[দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |agency=[[প্ৰেছ ট্ৰাষ্ট অৱ ইণ্ডিয়া]] |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/feb/16/drishyam-both-blessing-and-curse-for-me-saysdirector-jeethu-joseph-2264892.html |access-date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210216155034/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/feb/16/drishyam-both-blessing-and-curse-for-me-saysdirector-jeethu-joseph-2264892.html |url-status=live }}</ref> === দৃশ্যগ্ৰহণ === ২০২০ চনৰ ২১ ছেপ্টেম্বৰত [[কোচি]]ত মূল দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ হয়।<ref>{{Cite web |date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |title=Mohanlal's Drishyam 2 goes on floor and netizens can't contain their excitement |trans-title=মোহনলালৰ দৃশ্যম ২-ৰ কাম আৰম্ভ আৰু নেটিজেনসকলে তেওঁলোকৰ উৎসাহ ধৰি ৰাখিব পৰা নাই |url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema/mohanlal-s-drishyam-2-goes-on-floor-and-netizens-can-t-contain-their-excitement-651028 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174010/https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema/mohanlal-s-drishyam-2-goes-on-floor-and-netizens-can-t-contain-their-excitement-651028 |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |website=[[ইণ্ডিয়া টিভি]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |title=In Pics: Mohanlal's Drishyam 2 Goes on the Floors |trans-title=চিত্ৰত: মোহনলালৰ দৃশ্যম ২-ৰ কাম আৰম্ভ |url=https://www.news18.com/news/movies/in-pics-mohanlals-drishyam-2-goes-on-the-floors-2894603.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107173958/https://www.news18.com/news/movies/in-pics-mohanlals-drishyam-2-goes-on-the-floors-2894603.html |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |website=[[নিউজ১৮]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |title='Drishyam 2' starts rolling, here's when Mohanlal will start shooting |trans-title='দৃশ্যম ২'-ৰ কাম আৰম্ভ, মোহনলালে কেতিয়া দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ কৰিব সেয়া ইয়াত দিয়া হৈছে |url=https://www.dnaindia.com/entertainment/report-drishyam-2-starts-rolling-here-s-when-mohanlal-will-start-shooting-2844229 |website=[[ডেইলি নিউজ এণ্ড এনালাইচিছ]] |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |archive-date=২৫ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925082925/https://www.dnaindia.com/entertainment/report-drishyam-2-starts-rolling-here-s-when-mohanlal-will-start-shooting-2844229 |url-status=live }}</ref> ক'ভিড-১৯ সংক্ৰমণ ৰোধৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত সুৰক্ষা সাৱধানতাসমূহ মানি ইয়াক পৰিচালনা কৰা হৈছিল। তাত ভিতৰুৱা দৃশ্যসমূহ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |last=Sidhardhan |first=Sanjith |date=২৫ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |title=Mohanlal joins the shoot of Drishyam 2 |trans-title=মোহনলালে দৃশ্যম ২-ৰ দৃশ্যগ্ৰহণত যোগদান কৰে |work=[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/mohanlal-joins-the-shoot-of-drishyam-2/articleshow/78312512.cms |url-status=live |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174000/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/mohanlal-joins-the-shoot-of-drishyam-2/articleshow/78312512.cms |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১}}</ref> কোচিৰ [[কাক্কানাড]]ত দৃশ্যগ্ৰহণ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref name=release /> দুসপ্তাহৰ পিছত ইয়াক [[থডুপুজা]]লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite news |last=Mathews |first=Anna |date=৫ অক্টোবৰ ২০২০ |title=Everyone on the Drishyam 2 sets said, we looked like we have aged in reverse: Ansiba Hassan |trans-title=দৃশ্যম ২-ৰ ছেটত সকলোৱে কৈছিল, আমাক বিপৰীত দিশত বয়স বঢ়া যেন লাগিছিল: আনচিবা হাছান |work=[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everyone-on-the-drishyam-2-sets-said-we-looked-like-we-have-aged-in-reverse-ansiba-hassan/articleshow/78496149.cms |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-date=১২ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112072905/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everyone-on-the-drishyam-2-sets-said-we-looked-like-we-have-aged-in-reverse-ansiba-hassan/articleshow/78496149.cms |url-status=live }}</ref> ''দৃশ্যম''ত জৰ্জকুট্টি আৰু পৰিয়ালৰ বাসগৃহ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা [[ভাঝিথালা]]ৰ একেটা ঘৰকে ''দৃশ্যম ২''ৰ স্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। জানিব পৰা মতে, ঘৰটোত ১৮ দিনীয়া দৃশ্যগ্ৰহণৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref name="mathrubhumi">{{Cite news |date=৭ অক্টোবৰ ২০২০ |title='Drishyam 2' starts rolling in Thodupuzha; Mohanlal shares pic with reel life family |trans-title=থডুপুজাত 'দৃশ্যম ২' আৰম্ভ; মোহনলালে ৰীল লাইফ পৰিয়ালৰ সৈতে ছবি শ্বেয়াৰ কৰে |work=[[মাতৃভূমি]] |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/-drishyam-2-starts-rolling-in-thodupuzha-mohanlal-shares-pic-with-reel-life-family-1.5111093 |url-status=live |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107173956/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/-drishyam-2-starts-rolling-in-thodupuzha-mohanlal-shares-pic-with-reel-life-family-1.5111093 |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১}}</ref> জৰ্জকুট্টিৰ বৰ্তমানৰ সমৃদ্ধি প্ৰতিফলিত কৰিবলৈ ঘৰটোৰ সংস্কাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=৩০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |title='കൃഷി മെച്ചപ്പെട്ടു, കാർ പോർച്ച് വാർത്തു'; മോടി പിടിപ്പിച്ച് 'ജോർജൂട്ടിയുടെ' വീട് |language=ml |work=[[এছিয়ানেট নিউজ]] |url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/thodupuzha-house-ready-for-shoot-drishyam-2-qhggn5 |url-status=live |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174018/https://www.asianetnews.com/entertainment-news/thodupuzha-house-ready-for-shoot-drishyam-2-qhggn5 |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১}}</ref> থডুপুজাৰ আন কিছুমান ঘৰতো দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল। লগতে কাঞ্জাৰ আৰু [[আৰাকুলাম]]ৰ দৰে ওচৰৰ অঞ্চলতো দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref name=mathrubhumi /> ''দৃশ্যম''ৰ দৃশ্যগ্ৰহণ হোৱা [[কুদায়াথুৰ]]ৰ কাইপা কৱলাত এটা ছেট নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=১৮ অক্টোবৰ ২০২০ |title=Row over erupting 'Drishyam 2' film set at protected area; Dist collector intervenes |trans-title=সংৰক্ষিত এলেকাত নিৰ্মাণ হোৱা 'দৃশ্যম ২' চলচ্চিত্ৰৰ ছেটক লৈ বিতৰ্ক; জিলা উপায়ুক্তৰ হস্তক্ষেপ |work=[[মাতৃভূমি]] |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/row-over-erupting-drishyam-2-film-set-at-protected-area-dist-collector-intervenes-1.5139865 |url-status=live |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174001/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/row-over-erupting-drishyam-2-film-set-at-protected-area-dist-collector-intervenes-1.5139865 |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১}}</ref> ঠাইখনত ৰাজাক্কাডু আৰক্ষী থানা, জৰ্জকুট্টিৰ কেবল টিভিৰ দোকান আৰু চাৰিওফালৰ দোকান-পোহাৰ তথা গাঁথনিকে ধৰি এটা সম্পূৰ্ণ পথ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ই আছিল অন্যতম মূল স্থান। ৰাজীৱ কোভিলাকাথু আছিল কলা নিৰ্দেশক। কাইপা কৱলাৰ অংশসমূহৰ পিছত ২০২০ চনৰ ৬ নৱেম্বৰত দৃশ্যগ্ৰহণৰ সামৰণি পৰে।<ref>{{Cite news |date=১০ নৱেম্বৰ ২০২০ |title=ജോർജുകുട്ടിയുടെ കേബിൾ കട ഇനി കൈപ്പയിലില്ല; ദൃശ്യം 2 സെറ്റ് പൊളിച്ചു; വിഡിയോ |language=ml |work=[[মনোৰমা অনলাইন]] |url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2020/11/10/drishyam-2-set-removing-video.html |url-status=live |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174003/https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2020/11/10/drishyam-2-set-removing-video.html |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১}}</ref> ৫৬ দিন চলিবলগীয়া সমগ্ৰ দৃশ্যগ্ৰহণ ৪৬ দিনতে সম্পূৰ্ণ হয়। পৰিচালককে ধৰি ছবিখনৰ কলা-কুশলীসকলে ক'ভিড-১৯ বিধি মানি চলিছেনে নাই সেয়া পৰ্যবেক্ষণ কৰিবলৈ এটা বিশেষ দল নিয়োগ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=৯ নৱেম্বৰ ২০২০ |title=വരുണിന്റെ കുഴിമാടവും പുതിയ പൊലീസ് സ്റ്റേഷനും; തൊടുപുഴയിലെ ദൃശ്യം 2 സെറ്റ് |language=ml |work=[[মনোৰমা নিউজ]] |url=https://www.manoramanews.com/news/entertainment/2020/11/09/malayalam-movie-dhrishyam-second-part-shooting-over.html |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-date=৯ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109081708/https://www.manoramanews.com/news/entertainment/2020/11/09/malayalam-movie-dhrishyam-second-part-shooting-over.html |url-status=live }}</ref> == সংগীত == গীত আৰু চলচ্চিত্ৰৰ আৱহ সংগীত [[অনিল জনচন]] ৰচনা কৰিছিল। আনহাতে গীতৰ কথা [[বিনায়ক শশীকুমাৰ]]ৰ। সংগীত এলবামটোত "অৰে পাকাল" শীৰ্ষক মাত্ৰ এটা গীত আছে যিটো জেনোবিয়া ছাফাৰে বাণীবদ্ধ কৰিছিল<ref>{{Cite web |title=The stuff of singing dreams |trans-title=গান গোৱাৰ সপোনৰ সামগ্ৰী |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/feb/20/the-stuff-of-singing-dreams-2266262.html |access-date=৭ জুলাই ২০২১ |website=[[দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=৯ জুলাই ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184810/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/feb/20/the-stuff-of-singing-dreams-2266262.html |url-status=live }}</ref> আৰু ইয়াক ২০২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীত চাইনা মিউজিকৰ দ্বাৰা মুক্তি দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Bhasin |first=Shriya |date=১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 song Ore Pakal out: Mohanlal treats viewers with a melodious song from his upcoming thriller |trans-title=দৃশ্যম ২-ৰ গীত অৰে পাকাল মুকলি: মোহনলালে তেওঁৰ আগন্তুক থ্ৰিলাৰৰ পৰা এটা সুমধুৰ গীতেৰে দৰ্শকক আপ্লুত কৰিলে |url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema/drishyam-2-song-ore-pakal-out-mohanlal-treats-viewers-with-a-melodious-song-from-his-upcoming-thriller-685429 |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=indiatvnews.com |archive-date=১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210217062217/https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema/drishyam-2-song-ore-pakal-out-mohanlal-treats-viewers-with-a-melodious-song-from-his-upcoming-thriller-685429 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=M |first=Athira |date=১৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Zonobia Safar is on a musical high |trans-title=জেনোবিয়া ছাফাৰ সংগীতৰ শীৰ্ষত আছে |work=[[দ্য হিন্দু]] |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/singer-zonobia-safar-on-her-big-break-with-drishyam-2/article33851043.ece |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |issn=0971-751X |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219142459/https://www.thehindu.com/entertainment/music/singer-zonobia-safar-on-her-big-break-with-drishyam-2/article33851043.ece |url-status=live }}</ref> {{track listing|headline=ট্ৰেক তালিকা|extra_column=কণ্ঠশিল্পী(সকল)|title1=অৰে পাকাল|music1=[[অনিল জনচন]]|extra1=জেনোবিয়া ছাফাৰ|length1=০৪:৩৩}} == বিপণন আৰু মুক্তি == পৰিচালক [[জীতু জোচেফ]] ২০২১ চনৰ ২২ জানুৱাৰীত [[মোহনলাল]]ৰ বিগ-বাজেটৰ চলচ্চিত্ৰ ''[[মাৰাক্কাৰ: লায়ন অৱ দ্য এৰেবিয়ান ছী]]''ৰ পূৰ্বেই ছবিখন ছবিঘৰত মুক্তি দিয়াৰ পৰিকল্পনাৰ কথা প্ৰকাশ কৰিছিল<ref>{{Cite news |title=Drishyam 2 to release ahead of Marakkar? |trans-title=মাৰাক্কাৰৰ আগতে দৃশ্যম ২ মুক্তি পাব নেকি? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/drishyam-2-to-release-ahead-of-marakkar/articleshow/76783008.cms |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]] |archive-date=৪ আগষ্ট ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200804120426/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/drishyam-2-to-release-ahead-of-marakkar/articleshow/76783008.cms |url-status=live }}</ref>। তেওঁ উল্লেখ কৰিছিল যে ছবিঘৰ পুনৰ মুকলি হ'লে দৰ্শকক ঘূৰাই অনাৰ ক্ষেত্ৰত ই এক "লিটমাছ টেষ্ট" হিচাপে কাম কৰিব।<ref name="release">{{Cite web |date=২৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |title='ദൃശ്യ' ത്തിൽ കഴിയാത്തതു 'ഒപ്പ' ത്തിൽ ചെയ്തു&nbsp;– ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ (നിർമാതാവ്) |url=https://www.canchannels.com/drishyam-2-news/ |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |website=Canchannels.com |language=ml |archive-date=২৪ ডিচেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224112603/https://www.canchannels.com/drishyam-2-news/ |url-status=live }}</ref> অৱশ্যে কেৰালা ফিল্ম চেম্বাৰে ছবিঘৰ পুনৰ মুকলি নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। কাৰণ কৰ'নাভাইৰাছৰ বাবে হোৱা তলাবন্ধ আৰু মনোৰঞ্জন কৰৰ পৰা সম্পূৰ্ণ ৰেহাইৰ পিছত ছবিঘৰৰ ব্যৱসায়ত প্ৰচণ্ড আঘাত পৰাত তেওঁলোকে চৰকাৰৰ পৰা সাহায্য পেকেজ দাবী কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=৬ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Kerala Film Chamber decides against reopening of theatres |trans-title=কেৰালা ফিল্ম চেম্বাৰে ছবিঘৰ পুনৰ মুকলি নকৰাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/kerala-film-chamber-decides-against-reopening-of-theatres-7135447/ |access-date=৭ জুলাই ২০২১ |website=[[দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |archive-date=২৬ জানুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126033016/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/kerala-film-chamber-decides-against-reopening-of-theatres-7135447/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. r |date=৪ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Cinemas unlikely to open today |trans-title=আজি ছবিঘৰ মুকলি হোৱাৰ সম্ভাৱনা নাই |work=[[দ্য হিন্দু]] |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/cinemas-unlikely-to-open-today/article33494547.ece |access-date=৭ জুলাই ২০২১ |issn=0971-751X |archive-date=১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201120842/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/cinemas-unlikely-to-open-today/article33494547.ece |url-status=live }}</ref> ইয়াৰ ফলত ছবিঘৰত মুক্তি দিয়াৰ পৰিকল্পনাত ব্যাঘাত জন্মে আৰু দলটোৱে ছবিখন বিতৰণৰ বাবে ডিজিটেল ষ্ট্ৰীমিং প্লেটফৰ্ম [[আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ']] বাছনি কৰে।<ref>{{Cite news |date=২ জানুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam 2' to be released on Amazon Prime |trans-title=আমাজন প্ৰাইমত মুকলি হ'ব 'দৃশ্যম ২' |work=[[দ্য হিন্দু]] |agency=[[প্ৰেছ ট্ৰাষ্ট অৱ ইণ্ডিয়া]] |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/drishyam-2-to-be-released-on-amazon-prime/article33478967.ece |url-status=live |access-date=২ জানুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174021/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/drishyam-2-to-be-released-on-amazon-prime/article33478967.ece |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১}}</ref> [[নৱবৰ্ষৰ দিনা]] মুক্তি পোৱা এটা টিজাৰে নিশ্চিত কৰে যে ই [[আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ']]ত মুক্তি পাব।<ref>{{Cite web |date=২ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 teaser: Mohanlal refuses to let the cat out of the bag |trans-title=দৃশ্যম ২ টিজাৰ: মোহনলালে ৰহস্য ফাদিল কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/drishyam-2-teaser-mohanlal-refuses-to-let-the-cat-out-of-the-bag-7128000/ |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=[[দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |archive-date=২১ জানুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121161000/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/drishyam-2-teaser-mohanlal-refuses-to-let-the-cat-out-of-the-bag-7128000/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=২ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Mohanlal's Drishyam 2 opts for OTT, fans upset |trans-title=মোহনলালৰ দৃশ্যম ২-এ অ'টিটি বাছি ল'লে, অনুৰাগীসকল হতাশ |url=https://www.dtnext.in/news/cinema/mohanlals-drishyam-2-opts-for-ott-fans-upset |archive-url=https://web.archive.org/web/20210127122355/https://www.dtnext.in/News/Cinema/2021/01/02003023/1269330/Mohanlals-Drishyam-2-opts-for-OTT-fans-upset.vpf |url-status=live |archive-date=২৭ জানুৱাৰী ২০২১ |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=dtNext.in }}</ref><ref>{{Cite web |date=১ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2: Mohanlal's Malayalam Film To Release On Amazon Prime Video And See What Fans Have To Say About It |trans-title=দৃশ্যম ২: মোহনলালৰ মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ত মুক্তি পাব আৰু অনুৰাগীসকলে ইয়াৰ বিষয়ে কি কয় চাওক |url=https://www.zee5.com/zee5news/drishyam-2-mohanlals-malayalam-film-to-release-on-amazon-prime-video-and-see-what-fans-have-to-say-about-it |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=জি৫ নিউজ }}</ref> ছবিখনৰ আনুষ্ঠানিক ট্ৰেইলাৰ ২০২১ চনৰ ৮ ফেব্ৰুৱাৰীত উন্মোচন কৰাৰ কথা আছিল<ref>{{Cite web |date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 Trailer Leaked; Mohanlal Starrer To Release On February 19? |trans-title=দৃশ্যম ২ ট্ৰেইলাৰ ফাদিল; মোহনলাল অভিনীত ছবি ১৯ ফেব্ৰুৱাৰীত মুক্তি পাব নেকি? |url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2021/drishyam-2-trailer-leaked-mohanlal-starrer-to-release-on-february-19-309560.html |url-status=live |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=ফিল্মিবীট |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206095746/https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2021/drishyam-2-trailer-leaked-mohanlal-starrer-to-release-on-february-19-309560.html |archive-date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ }}</ref>, কিন্তু ৬ ফেব্ৰুৱাৰীত (ট্ৰেইলাৰ মুক্তিৰ দুদিন আগতে)<ref>{{Cite web |title=Hours after the leak, Mohanlal unveils Drishyam 2's trailer |trans-title=ফাদিল হোৱাৰ কেইঘণ্টামান পিছত মোহনলালে দৃশ্যম ২-ৰ ট্ৰেইলাৰ মুকলি কৰে |url=https://www.zoomtventertainment.com/malayalam-cinema/article/trailer-of-much-awaited-film-drishyam-2-out-now-megastar-mohanlals-crime-thriller-looks-promising/716847 |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=zoomtventertainment.com |date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206133250/https://www.zoomtventertainment.com/malayalam-cinema/article/trailer-of-much-awaited-film-drishyam-2-out-now-megastar-mohanlals-crime-thriller-looks-promising/716847 |url-status=live }}</ref> ট্ৰেইলাৰটো অনলাইনত ফাদিল হৈ পৰে। ইয়াৰ ফলত দলটোৱে একেদিনাই আনুষ্ঠানিকভাৱে ট্ৰেইলাৰটো মুকলি কৰিবলৈ বাধ্য হয়<ref>{{Cite web |date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 trailer: Ghost from the past comes to haunt Mohanlal |trans-title=দৃশ্যম ২ ট্ৰেইলাৰ: অতীতৰ ভূতে মোহনলালক খেদিবলৈ আহে |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/drishyam-2-trailer-the-ghost-from-the-past-comes-to-haunt-mohanlal-7177482/ |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=[[দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |archive-date=২৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210227153724/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/drishyam-2-trailer-the-ghost-from-the-past-comes-to-haunt-mohanlal-7177482/ |url-status=live }}</ref> আৰু লগতে ১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ মুক্তিৰ তাৰিখ হিচাপে ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite web |date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Watch: Mohanlal's 'Drishyam 2' trailer out, shows family haunted by past |trans-title=চাওক: মোহনলালৰ 'দৃশ্যম ২' ট্ৰেইলাৰ মুকলি, অতীতৰ দ্বাৰা খেদা খোৱা পৰিয়ালটোক দেখুৱায় |url=https://www.thenewsminute.com/article/watch-mohanlal-s-drishyam-2-trailer-out-shows-family-haunted-past-142924 |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=[[দ্য নিউজ মিনিট]] |archive-date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206121240/https://www.thenewsminute.com/article/watch-mohanlal-s-drishyam-2-trailer-out-shows-family-haunted-past-142924 |url-status=live }}</ref> অৱশ্যে ''দৃশ্যম ২'' সমগ্ৰ বিশ্বজুৰি ১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১-ৰ মাজনিশা মুক্তি দিয়া হয়<ref>{{Cite web |date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=ദൃശ്യം 2 ട്രെയിലർ എത്തി: ചിത്രം ഫെബ്രുവരി 19ന് ആമസോൺ പ്രൈമിൽ... |url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2021/02/06/drishyam-2-release-date-confirmed-amazon-prime.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206111905/https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2021/02/06/drishyam-2-release-date-confirmed-amazon-prime.html |archive-date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |access-date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=[[মালায়াল মনৰমা]] |language=ml}}</ref> আৰু ইয়াক ২৪০খনতকৈও অধিক দেশত ষ্ট্ৰীমিং কৰিবলৈ উপলব্ধ কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=১ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Mohanlal-starrer ''Drishyam 2'' to premiere on Amazon Prime Video |trans-title=মোহনলাল অভিনীত ''দৃশ্যম ২'' আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ত প্ৰিমিয়াৰ হ'ব |work=[[আউটলুক ইণ্ডিয়া]] |agency=[[প্ৰেছ ট্ৰাষ্ট অৱ ইণ্ডিয়া]] |url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/mohanlalstarrer-drishyam-2-to-premiere-on-amazon-prime-video/2002654 |access-date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১ জানুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210101120442/https://www.outlookindia.com/newsscroll/mohanlalstarrer-drishyam-2-to-premiere-on-amazon-prime-video/2002654 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Parthiban |first=P. |date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Amazon Prime Video launches the highly-anticipated trailer of Drishyam 2; movie set to release on February 19 |trans-title=আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ই দৃশ্যম ২-ৰ বহু প্ৰত্যাশিত ট্ৰেইলাৰ মুকলি কৰে; ১৯ ফেব্ৰুৱাৰীত চলচ্চিত্ৰখন মুক্তি পাবলৈ সাজু |url=https://www.indulgexpress.com/entertainment/cinema/2021/feb/06/amazon-prime-video-launches-trailer-of-much-awaited-malayalam-thriller-drishyam-2-movie-to-be-relea-31508.html |access-date=২৩ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=[[ইনডালজ এক্সপ্ৰেছ]] |archive-date=২৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225073416/https://www.indulgexpress.com/entertainment/cinema/2021/feb/06/amazon-prime-video-launches-trailer-of-much-awaited-malayalam-thriller-drishyam-2-movie-to-be-relea-31508.html |url-status=live }}</ref> ''দৃশ্যম ২''ৰ পোনপটীয়া ডিজিটেল মুক্তিৰ পদক্ষেপে ছবিঘৰৰ মালিক আৰু বিতৰকসকলৰ পৰা সমালোচনাৰ সন্মুখীন হয়। কেৰালা ফিল্ম এক্সিবিটৰ্ছ ফেডাৰেচনৰ সভাপতি লিবাৰ্টি বছিৰে মত প্ৰকাশ কৰে যে "মোহনলালৰ দৰে এজন বিশিষ্ট অভিনেতাই ইয়াক গ্ৰহণ কৰাটো এক স্বাৰ্থপৰ কাম" আৰু তেওঁৰ মতে যোৱা দশকৰ এখন আটাইতকৈ সফল চলচ্চিত্ৰৰ ছিকুৱেল হোৱাৰ বাবে ছবিখনে সহজেই "ছবিঘৰলৈ বৃহৎ দৰ্শক টানিব পাৰিলেহেঁতেন"।<ref>{{Cite web |date=২ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Mohanlal faces criticism for 'Drishyam 2' OTT release, much like Kamal did years ago |trans-title=বছৰ বছৰ আগতে কমলে কৰাৰ দৰেই মোহনলালো 'দৃশ্যম ২' অ'টিটি মুক্তিৰ বাবে সমালোচনাৰ সন্মুখীন হৈছে |url=https://www.thenewsminute.com/article/mohanlal-faces-criticism-drishyam-2-ott-release-much-kamal-did-years-ago-140719 |access-date=৭ জুলাই ২০২১ |website=[[দ্য নিউজ মিনিট]] |archive-date=৯ জুলাই ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709191938/https://www.thenewsminute.com/article/mohanlal-faces-criticism-drishyam-2-ott-release-much-kamal-did-years-ago-140719 |url-status=live }}</ref> কিন্তু চলচ্চিত্ৰ জগতৰ কেইবাজনো বাণিজ্য বিশ্লেষক আৰু সদস্যই সমৰ্থন কৰি কয় যে "ই [[এণ্টনি পেৰুম্বাভুৰ]]ৰ (চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক) আৰ্থিক সীমাবদ্ধতাৰ বাবেই হৈছে। তেওঁ ''মাৰাক্কাৰ: লায়ন অৱ দ্য এৰেবিয়ান ছী'' প্ৰদৰ্শনৰ বাবে ছবিঘৰৰ মালিকসকলৰ পৰা আগধন লৈছিল, যিহেতু ই এখন বৃহৎ ছবি আৰু ছবিঘৰৰ অভিজ্ঞতাৰ বাবে নিৰ্মিত। কিন্তু তেওঁ ''দৃশ্যম ২''ৰ বাবে আগধন লোৱা নাছিল, যাৰ বাবে তেওঁ ডিজিটেল মুক্তিৰ বাবে সন্মত হৈছিল।"<ref>{{Cite web |last=Narayanan |first=Nirmal |date=২ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 on OTT, Marakkar in theaters: How Mohanlal singlehandedly redefines Mollywood |trans-title=অ'টিটিত দৃশ্যম ২, ছবিঘৰত মাৰাক্কাৰ: মোহনলালে কেনেকৈ অকলেই মলীউডক পুনৰ সংজ্ঞায়িত কৰে |url=https://www.ibtimes.co.in/drishyam-2-ott-marakkar-theaters-how-mohanlal-singlehandedly-redefines-mollywood-831721 |access-date=৭ জুলাই ২০২১ |website=[[আই বি টাইমছ]] |archive-date=৯ জুলাই ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184953/https://www.ibtimes.co.in/drishyam-2-ott-marakkar-theaters-how-mohanlal-singlehandedly-redefines-mollywood-831721 |url-status=live }}</ref> ছবিখনৰ মুক্তিৰ পূৰ্বে অনুৰাগীসকলৰ সৈতে হোৱা এক অনলাইন মত বিনিময়ত মোহনলালে কয় যে ছবিঘৰত পুনৰ মুক্তি দিয়াৰ সম্ভাৱনা আছে।<ref>{{Cite web |last=Narayanan |first=Nirmal |date=১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Mohanlal's dream shatters as Film Chamber denies theatrical release of Drishyam 2 post-OTT premiere |trans-title=অ'টিটি প্ৰিমিয়াৰৰ পিছত ফিল্ম চেম্বাৰে দৃশ্যম ২ ছবিঘৰত মুক্তি দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাত মোহনলালৰ সপোন ভংগ হয় |url=https://www.ibtimes.co.in/mohanlals-dream-shatters-film-chamber-denies-theatrical-release-drishyam-2-post-ott-premiere-833287 |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=[[আই বি টাইমছ]] |archive-date=২৫ মাৰ্চ ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210325192656/https://www.ibtimes.co.in/mohanlals-dream-shatters-film-chamber-denies-theatrical-release-drishyam-2-post-ott-premiere-833287 |url-status=live }}</ref> কিন্তু কেৰালা ফিল্ম চেম্বাৰে দৃশ্যম ২ ছবিঘৰত মুক্তি দিয়াৰ বাবে প্ৰযোজকৰ অনুৰোধ নাকচ কৰে। তেওঁলোকে কয় যে অনলাইন প্লেটফৰ্মত মুক্তি পোৱাৰ কথা থকা এখন ছবি ছবিঘৰত মুক্তি দি তেওঁলোকে নীতি-নিৰ্দেশনা উলংঘা নকৰে।<ref>{{Cite web |date=১৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Will not permit theatrical release of 'Drishyam 2': Kerala Film Chamber |trans-title='দৃশ্যম ২' ছবিঘৰত মুক্তিৰ অনুমতি দিয়া নহ'ব: কেৰালা ফিল্ম চেম্বাৰ |url=https://www.thenewsminute.com/article/will-not-permit-theatrical-release-drishyam-2-kerala-film-chamber-143580 |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=[[দ্য নিউজ মিনিট]] |archive-date=১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210217115306/https://www.thenewsminute.com/article/will-not-permit-theatrical-release-drishyam-2-kerala-film-chamber-143580 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=১৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=No theatrical release for Drishyam 2: Film Chamber |trans-title=দৃশ্যম ২-ৰ বাবে ছবিঘৰত মুক্তি নাই: ফিল্ম চেম্বাৰ |work=[[দ্য হিন্দু]] |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/no-theatrical-release-for-drishyam-2-film-chamber/article33852611.ece |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |issn=0971-751X |archive-date=২২ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210422101505/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/no-theatrical-release-for-drishyam-2-film-chamber/article33852611.ece |url-status=live }}</ref> ডিজিটেল মুক্তিৰ পিছত ২০২১ চনৰ ১ জুলাইৰ পৰা জিচিচি (GCC) দেশসমূহত ছবিখনে সীমিত পৰিসৰত ছবিঘৰত মুক্তি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |last= |first= |date=২২ জুন ২০২১ |title=Mohanlal's hit thriller 'Drishyam 2' to release in UAE cinemas |trans-title=মোহনলালৰ হিট থ্ৰিলাৰ 'দৃশ্যম ২' য়ু এ ই-ৰ ছবিঘৰত মুক্তি পাব |url=https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/mohanlals-hit-thriller-drishyam-2-to-release-in-uae-cinemas-1.80112395 |access-date=২২ জানুৱাৰী ২০২৫ |website=[[গাল্ফ নিউজ]] |archive-date=২৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240924060029/https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/mohanlals-hit-thriller-drishyam-2-to-release-in-uae-cinemas-1.80112395 |url-status=live }}</ref> == সঁহাৰি == === সমালোচনাত্মক প্ৰতিক্ৰিয়া === {{Rotten Tomatoes prose|score=88|count=8|average=7.5|ref=yes}} ''[[ডেইলি নিউজ এণ্ড এনালাইচিছ]]''ৰ ঐশ্বৰ্য বাসুদেৱনে ৫ৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা ৰেটিং দি লিখে, "''দৃশ্যম ২'' হৈছে এটা তদন্ত আৰু ইয়াৰ দ্বাৰা ভাবুকিৰ সন্মুখীন হোৱা এটা পৰিয়ালৰ এক আকৰ্ষণীয় কাহিনী। ই এনে এক ছিকুৱেল যিখন আমাৰ প্ৰাপ্য বুলি আমি জনা নাছিলো আৰু ছবিখন চোৱা শেষ কৰাৰ পিছতো ই আপোনাক ঘণ্টাৰ পিছত ঘণ্টা ধৰি ভাবিবলৈ বাধ্য কৰাব"।<ref>{{Cite news |last=Vasudevan |first=Aishwarya |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam 2' Review: Mohanlal as Georgekutty proves 'visuals can be deceiving' yet again |trans-title='দৃশ্যম ২' পৰ্যালোচনা: জৰ্জকুট্টিৰ চৰিত্ৰত মোহনলালে প্ৰমাণ কৰিছে যে 'দৃশ্য প্ৰতাৰণামূলক হ'ব পাৰে' আকৌ এবাৰ |work=[[ডেইলি নিউজ এণ্ড এনালাইচিছ]] |url=https://www.dnaindia.com/movie-reviews/review-drishyam-2-review-mohanlal-as-georgekutty-meena-ansiba-hassan-esther-anil-movie-by-jeethu-joseph-proves-visuals-can-be-deceiving-yet-again-amazon-prime-video-2876263 |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219010748/https://www.dnaindia.com/movie-reviews/review-drishyam-2-review-mohanlal-as-georgekutty-meena-ansiba-hassan-esther-anil-movie-by-jeethu-joseph-proves-visuals-can-be-deceiving-yet-again-amazon-prime-video-2876263 |url-status=live }}</ref> ''[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]]''ৰ সঞ্জিথ সিদ্ধাৰ্থনে ৫ৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা ৰেটিং প্ৰদান কৰে আৰু কয়, "ছিকুৱেলৰ বাবে জীতুৰ চিত্ৰনাট্য আগৰ দৰেই নিখুঁত; ''দৃশ্যম''ৰ দৰেই... এই ছবিখন অতি নিপুণতাৰে নিৰ্মিত এক ছিকুৱেল যি দৰ্শকে উপভোগ কৰিবলৈ আৰু দলটোৱে গৌৰৱ কৰিবলৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে"। তেওঁ মোহনলালৰ অভিনয়ৰো প্ৰশংসা কৰে।<ref>{{Cite news |last=Sidhardhan |first=Sanjith |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 Review: Mohanlal excels as Georgekutty again in this expertly crafted sequel |trans-title=দৃশ্যম ২ পৰ্যালোচনা: এই নিপুণতাৰে নিৰ্মিত ছিকুৱেলখনত মোহনলালে আকৌ এবাৰ জৰ্জকুট্টি হিচাপে উৎকৃষ্টতা প্ৰদৰ্শন কৰিছে |work=[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/web-series/reviews/malayalam/drishyam-2/ottmoviereview/80924802.cms |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218201148/https://timesofindia.indiatimes.com/web-series/reviews/malayalam/drishyam-2/ottmoviereview/80924802.cms |url-status=live}}</ref> ''[[হিন্দুস্তান টাইমছ]]''ৰ হৰিচৰণ পুডিপ্পেডিয়ে লিখে যে "''দৃশ্যম ২''ক এতিয়ালৈকে নিৰ্মিত শ্ৰেষ্ঠ ছিকুৱেলসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি ক'লে বঢ়াই কোৱা নহ'ব"। ই হৈছে "এক সম্পূৰ্ণ আকৰ্ষণীয় আৰু মনোৰঞ্জক ছিকুৱেল, যি ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰত বিৰল। উচ্চমানৰ লিখনী আৰু প্ৰচুৰ অপ্ৰত্যাশিত পাকেৰে সমৃদ্ধ এই ছিকুৱেলখনে এক সুন্দৰ প্ৰভাৱ পেলায় আৰু একেবাৰে শেষলৈকে দৰ্শকক বান্ধি ৰাখে। ''দৃশ্যম ২'' হৈছে ছাছপেন্স গঢ়ি তোলাৰ এক মাষ্টাৰক্লাছ আৰু ই প্ৰথম খণ্ডটোৰ দৰেই কাৰ্যকৰী, যদি তাতকৈ বেছি নহয়"।<ref>{{Cite news |last=Pudippedi |first=Haricharan |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 review: Mohanlal, Jeethu Joseph reunite for one of the best sequels ever |trans-title=দৃশ্যম ২ পৰ্যালোচনা: মোহনলাল, জীতু জোচেফ এতিয়ালৈকে নিৰ্মিত অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ ছিকুৱেলৰ বাবে পুনৰ একত্ৰিত হৈছে |work=[[হিন্দুস্তান টাইমছ]] |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/drishyam-2-review-mohanlal-jeethu-joseph-reunite-for-one-of-the-best-sequels-ever-101613707672069.html |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219042754/https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/drishyam-2-review-mohanlal-jeethu-joseph-reunite-for-one-of-the-best-sequels-ever-101613707672069.html |url-status=live}}</ref> ৫ৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা ৰেটিং দি ''[[দ্য নিউজ মিনিট]]''ৰ সৌম্য ৰাজেন্দ্ৰনে কয় যে এই "থ্ৰিলাৰখন এক সুন্দৰ ছিকুৱেল... লিখনীৰ শক্তিৰ প্ৰতি লক্ষ্য কৰিলে এনে লাগে যেন জীতুৰ মনত ''দৃশ্যম'' সদায় দুখন চলচ্চিত্ৰ হ'ব বুলি ভবা হৈছিল"।<ref>{{Cite news |last=Rajendran |first=Sowmya |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam 2' review: Jeethu-Mohanlal thriller is a superb sequel |trans-title='দৃশ্যম ২' পৰ্যালোচনা: জীতু-মোহনলালৰ থ্ৰিলাৰ এক সুন্দৰ ছিকুৱেল |work=[[দ্য নিউজ মিনিট]] |url=https://www.thenewsminute.com/article/drishyam-2-review-jeethu-mohanlal-thriller-superb-sequel-143734 |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219040923/https://www.thenewsminute.com/article/drishyam-2-review-jeethu-mohanlal-thriller-superb-sequel-143734 |url-status=live}}</ref> ৫ৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা ৰেটিং দি ''[[দ্য কুইণ্ট]]''ৰ সুৰেশ মেথিউৱে কয় যে "মোহনলালৰ আকৰ্ষণীয় থ্ৰিলাৰখন আকৌ এবাৰ বিজয়ী হৈছে... মূল ছবিখনৰ বিপৰীতে ''দৃশ্যম ২''-এ আপোনাক একেবাৰে আৰম্ভণিৰ পৰাই বান্ধি ৰাখে... ''দৃশ্যম ২'' মূল ছবিখনৰ এক যোগ্য প্ৰতিদ্বন্দ্বী। ই আৰম্ভণিৰ পৰাই আপোনাৰ মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰে আৰু ইয়াৰ আঢ়ৈ ঘণ্টাৰ সময়ছোৱাত আপোনাক মনোৰঞ্জন দিয়ে"। তেওঁ মোহনলালৰ অভিনয়ৰো প্ৰশংসা কৰে।<ref>{{Cite news |last=Mathew |first=Suresh |date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 Review: Mohanlal's Gripping Thriller Wins... Again |trans-title=দৃশ্যম ২ পৰ্যালোচনা: মোহনলালৰ আকৰ্ষণীয় থ্ৰিলাৰে জিকিলে... আকৌ এবাৰ |work=[[দ্য কুইণ্ট]] |url=https://www.thequint.com/entertainment/movie-reviews/drishyam-2-full-movie-review-starring-mohanlal-meena-muraly-gopi-director-jeethu-joseph#read-more |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218183353/https://www.thequint.com/entertainment/movie-reviews/drishyam-2-full-movie-review-starring-mohanlal-meena-muraly-gopi-director-jeethu-joseph#read-more |url-status=live}}</ref> ''[[ফাৰ্ষ্টপোষ্ট]]''ৰ আন্না এম. এম. ভেট্টিকাডে ইয়াক "প্ৰথমখন দৰ্শনীয় চলচ্চিত্ৰৰ এক আচৰিতভাৱে সন্তুষ্টিদায়ক ছিকুৱেল" বুলি অভিহিত কৰে... ''দৃশ্যম ২'' অতি চতুৰতাৰে ''দৃশ্যম''ৰ জগতখনলৈ মসৃণভাৱে ঘূৰি যায়... এতিয়া এনে লাগে যেন ২য় খণ্ডৰ অবিহনে ১ম খণ্ড অসম্পূৰ্ণ"।<ref>{{Cite news |last=Vetticad |first=Anna M. M. |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 movie review: Mohanlal is back in a surprisingly satisfying sequel to a spectacular first film |trans-title=দৃশ্যম ২ চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: প্ৰথমখন দৰ্শনীয় চলচ্চিত্ৰৰ এক আচৰিতভাৱে সন্তুষ্টিদায়ক ছিকুৱেলত মোহনলাল উভতি আহিছে |work=[[ফাৰ্ষ্টপোষ্ট]] |url=https://www.firstpost.com/entertainment/drishyam-2-movie-review-mohanlal-is-back-in-a-surprisingly-satisfying-sequel-to-a-spectacular-first-film-9322481.html |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219051957/https://www.firstpost.com/entertainment/drishyam-2-movie-review-mohanlal-is-back-in-a-surprisingly-satisfying-sequel-to-a-spectacular-first-film-9322481.html |url-status=live }}</ref> ''[[ইণ্ডিয়া টুডে']]''ৰ জানকী কে-ই ইয়াক "''দৃশ্যম''ৰ এক উপযুক্ত ছিকুৱেল" বুলি অভিহিত কৰে আৰু কয়, "এটা নিগাজী চিত্ৰনাট্যৰ ওপৰত কাম কৰিবলৈ জীতু জোচেফৰ পৰিচালনা আৰু শক্তি ছবিখনৰ সম্পদ... মোহনলালৰ অভিনয় সঁচাকৈয়ে দুৰ্দান্ত"। তেওঁ ৫ৰ ভিতৰত ৩.৫ তাৰকা ৰেটিং দিয়ে।<ref>{{Cite news |last=K. |first=Janani |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 Movie Review: Mohanlal's new film is a fitting sequel to Drishyam |trans-title=দৃশ্যম ২ চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: মোহনলালৰ নতুন চলচ্চিত্ৰখন দৃশ্যমৰ এক উপযুক্ত ছিকুৱেল |work=[[ইণ্ডিয়া টুডে']] |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-movie-review-mohanlal-s-new-film-is-a-fitting-sequel-to-drishyam-1770731-2021-02-19 |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218225029/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-movie-review-mohanlal-s-new-film-is-a-fitting-sequel-to-drishyam-1770731-2021-02-19 |url-status=live }}</ref> ''[[অনুপমা চোপ্ৰা|ফিল্ম কম্পেনিয়ন]]''ৰ ভৰদ্বাজ ৰংগনে ইয়াক "এক সুন্দৰ গাঁথনিৰে" সমৃদ্ধ এক "নিগাজী ছিকুৱেল যিয়ে উত্তেজনাৰ সলনি অস্তিত্ববাদক স্থান দিছে" বুলি অভিহিত কৰে। "১ম খণ্ডৰ দৰেই, ই পৰিচালকৰ ছবিতকৈ লেখকৰ ছবি বেছি"। তেওঁ লিখনীৰ প্ৰশংসা কৰি কয় – "ই হৈছে মৌলিক বৰ্ণনা, দৃশ্যৰ পিছত দৃশ্য" আৰু "ক্লাইমেক্সৰ অংশবোৰৰ সময়ত লিখনীয়ে ''দৃশ্যম''ৰ ১ম খণ্ড/২য় খণ্ডক একেটা কাহিনীৰ দুটা ভাগ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। ই এক চমৎকাৰ মেটা স্পৰ্শ... আমি ১ম খণ্ড/২য় খণ্ডক এখন একত্ৰিত জগত হিচাপে চালে ছবিখন শ্ৰেষ্ঠ ৰূপত ধৰা দিয়ে"।<ref>{{Cite web |last=Rangan |first=Baradwaj |date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Review Of Drishyam 2, On Amazon Prime Video: Mohanlal And Meena Return In Jeethu Joseph's Solid Sequel, Which Swaps Tension With Existentialism |trans-title=আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ত দৃশ্যম ২-ৰ পৰ্যালোচনা: জীতু জোচেফৰ নিগাজী ছিকুৱেলত মোহনলাল আৰু মীনাৰ প্ৰত্যাৱৰ্তন, যিয়ে উত্তেজনাৰ সলনি অস্তিত্ববাদক স্থান দিছে |url=https://www.filmcompanion.in/reviews/malayalam-review/drishyam-2-review-amazon-prime-mohanlal-and-meena-return-in-jeethu-josephs-solid-sequel-which-swaps-tension-with-existentialism-malayalam-movies-baradwaj-rangan/ |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=[[অনুপমা চোপ্ৰা|ফিল্ম কম্পেনিয়ন]]}}{{cbignore}}</ref> ''[[ডেক্কান হেৰাল্ড]]''ৰ টিনা ছাৰা অনিয়েনে ৫ৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা ৰেটিং দি ইয়াক "এক ৰোমাঞ্চকৰ, উপযুক্ত ছিকুৱেল" বুলি অভিহিত কৰে। তেওঁ কয় যে "''দৃশ্যম ২''-এ ছিকুৱেলসমূহত মূল ছবিৰ যাদু নাথাকে বুলি থকা ধাৰণাক নস্যাৎ কৰে... বহুত থ্ৰিলাৰে মূল কাহিনীক তীব্ৰতৰ কৰি দৰ্শকক আকৰ্ষণ কৰিবলৈ সক্ষম হোৱা নাই আৰু সেয়াই এই ছবিখনৰ বিশেষ গুণৰ নিৰ্ণায়ক প্ৰমাণ"।<ref>{{Cite news |last=Anien |first=Tina Sara |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam 2' movie review: A thrilling, befitting sequel |trans-title='দৃশ্যম ২' চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: এক ৰোমাঞ্চকৰ, উপযুক্ত ছিকুৱেল |work=[[ডেক্কান হেৰাল্ড]] |url=https://www.deccanherald.com/entertainment/drishyam-2-movie-review-a-thrilling-befitting-sequel-953072.html |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219133109/https://www.deccanherald.com/entertainment/drishyam-2-movie-review-a-thrilling-befitting-sequel-953072.html |url-status=live }}</ref> ''[[দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]]''ৰ সজিন শ্ৰীজিতেও ৫ৰ ভিতৰত ৪ ৰেটিং দি ইয়াক "এক সমৃদ্ধ, বহল আৰু বহুত উন্নত ছিকুৱেল... সফল ছিকুৱেল বিৰল আৰু তাতোকৈ বিৰল হৈছে এনে ছিকুৱেল যিয়ে মূল ছবিক অতিক্ৰম কৰে। ''দৃশ্যম ২'' তেনেকুৱা এখন ছবি"।<ref>{{Cite news |last=Shrijith |first=Sajin |date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam 2' movie Review: A richer, expansive, and far superior sequel |trans-title='দৃশ্যম ২' চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: এক সমৃদ্ধ, বহল আৰু বহুত উন্নত ছিকুৱেল |work=[[দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2021/feb/19/drishyam-2-movie-review-a-richer-expansive-and-far-superior-sequel-2266248.html |access-date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219180737/https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2021/feb/19/drishyam-2-movie-review-a-richer-expansive-and-far-superior-sequel-2266248.html |url-status=live }}</ref> ৫ৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা ৰেটিং দি ''[[চিফি]]''ৰ সমালোচকে কয়, "সদায় এনেকুৱা নহয় যে এখন ছিকুৱেলে অতি সফল মূল ছবিখনৰ প্ৰতি থকা বৃহৎ প্ৰত্যাশা পূৰণ কৰে। ''দৃশ্যম ২''-এ সেয়া অতি সুন্দৰভাৱে কৰিছে... এক আকৰ্ষণীয় চিত্ৰনাট্যৰ সৈতে জীতু জোচেফে ছিকুৱেলখনক এক আকৰ্ষণীয় ৰূপত উপস্থাপন কৰিছে"।<ref>{{Cite web |last=Moviebuzz |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 review: Mohanlal, Jeethu Joseph combo does it again! |trans-title=দৃশ্যম ২ পৰ্যালোচনা: মোহনলাল, জীতু জোচেফৰ যুটীয়ে আকৌ এবাৰ কৰিলে! |url=https://www.sify.com/movies/drishyam-2-review-mohanlal-jeethu-joseph-combo-does-it-again-review-malayalam-vctgoBecedbjj.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219065843/https://www.sify.com/movies/drishyam-2-review-mohanlal-jeethu-joseph-combo-does-it-again-review-malayalam-vctgoBecedbjj.html |url-status=dead |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=[[চিফি]]}}</ref> ''[[ৰেডিফ.কম]]''ৰ যোগীন্দৰ টুটেজাই কয় যে "মোহনলালৰ এই ছাছপেন্স ড্ৰামাখন হয়তো আন এক আধুনিক কালৰ ক্লাছিক হিচাপে পৰিগণিত হ'ব... ই ''দৃশ্যম''ৰ এক প্ৰকৃত ছিকুৱেল আৰু আচলতে প্ৰথম অংশৰ পৰা দ্বিতীয় অংশলৈ এক মসৃণ স্বাচ্ছন্দ্যৰে আগবঢ়া প্ৰথমখন ছাছপেন্স থ্ৰিলাৰ"। তেওঁ ৫ৰ ভিতৰত ৩.৫ ৰেটিং দিয়ে।<ref>{{Cite web |last=Tuteja |first=Joginder |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 review |trans-title=দৃশ্যম ২ পৰ্যালোচনা |url=https://www.rediff.com/movies/review/drishyam-2-review/20210219.htm |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=[[ৰেডিফ.কম]] |archive-date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210220082631/https://www.rediff.com/movies/review/drishyam-2-review/20210219.htm |url-status=live }}</ref> ''[[নিউজ১৮]]''ৰ গৌতম ভাস্কৰণে লিখে যে "মোহনলাল অধিক শক্তি আৰু আকৰ্ষণৰ সৈতে উভতি আহিছে... জৰ্জকুট্টি ভয় খাই পিছহুঁহকি যোৱা মানুহ নহয়, আৰু বাকী ছবিখন হৈছে কেনেকৈ তেওঁ আৰক্ষীক আভুৱা ভাঁৰে আৰু নিজৰ পৰিয়ালক ৰক্ষা কৰে তাৰ এক আকৰ্ষণীয় খেল। শেষৰ পাকটো সঁচাকৈয়ে সুন্দৰ"। তেওঁ ৫ৰ ভিতৰত ৩ তাৰকা ৰেটিং দিয়ে।<ref>{{Cite news |last=Bhaskaran |first=Gautaman |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 Movie Review: Mohanlal Returns with More Vigour and Charisma |trans-title=দৃশ্যম ২ চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: মোহনলাল অধিক শক্তি আৰু আকৰ্ষণৰ সৈতে উভতি আহিছে |work=[[নিউজ১৮]] |url=https://www.news18.com/news/movies/drishyam-2-moview-review-mohanlal-sparkles-but-this-sequel-is-not-as-gripping-as-first-one-3450320.html |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219030834/https://www.news18.com/news/movies/drishyam-2-moview-review-mohanlal-sparkles-but-this-sequel-is-not-as-gripping-as-first-one-3450320.html |url-status=live }}</ref> ''[[এছিয়ানেট নিউজ]]''ৰ বিপিন বিজয়নে ৫ৰ ভিতৰত ৪ ৰেটিং দিয়ে আৰু ইয়াক এক "নিখুঁত ছিকুৱেল" বুলি অভিহিত কৰে। তেওঁ কয় যে ই "জৰ্জকুট্টি অৰ্থাৎ মোহনলালৰ পাৰদৰ্শিতা আৰু জীতু জোচেফৰ চমৎকাৰ চিত্ৰনাট্যৰ বাবে চাবলগীয়া ছবি"।<ref>{{Cite news |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 movie review: Mohanlal, Jeethu Joseph deliver the perfect sequel |trans-title=দৃশ্যম ২ চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: মোহনলাল, জীতু জোচেফে নিখুঁত ছিকুৱেল উপহাৰ দিছে |work=[[এছিয়ানেট নিউজ]] |url=https://newsable.asianetnews.com/gallery/entertainment/drishyam-2-full-movie-review-mohanlal-meena-jeethu-joseph-asha-sharath-antony-perambavoor-vpn-qoqvkk#image1 |access-date=২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218221628/https://newsable.asianetnews.com/gallery/entertainment/drishyam-2-full-movie-review-mohanlal-meena-jeethu-joseph-asha-sharath-antony-perambavoor-vpn-qoqvkk#image1 |url-status=live }}</ref> ''[[এন ডি টি ভি]]''ৰ শৈবাল চেটাৰ্জীয়ে ৫ৰ ভিতৰত ২.৫ তাৰকা দি লিখে, "মোহনলাল আকৌ এবাৰ নিখুঁত... গাঁথনি আৰু লয়ৰ ক্ষেত্ৰত, লেখক-পৰিচালক জীতু জোচেফে মূল চলচ্চিত্ৰখনৰ গতিপথকে অনুসৰণ কৰিছে", কিন্তু তেওঁ অনুভৱ কৰে যে "লিখনীটোত আৰু অলপ জোৰ দিব পাৰিলেহেঁতেন"।<ref>{{Cite news |last=Chatterjee |first=Saibal |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 Review: Mohanlal's Film Is Disappointingly Tepid |trans-title=দৃশ্যম ২ পৰ্যালোচনা: মোহনলালৰ চলচ্চিত্ৰখন হতাশাজনকভাৱে দুৰ্বল |work=[[এন ডি টি ভি]] |url=https://www.ndtv.com/entertainment/drishyam-2-review-mohanlals-film-is-disappointingly-tepid-2-5-stars-out-of-5-2373769 |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219030825/https://www.ndtv.com/entertainment/drishyam-2-review-mohanlals-film-is-disappointingly-tepid-2-5-stars-out-of-5-2373769 |url-status=live }}</ref> ''[[দ্য হিন্দু]]''ৰ এছ. আৰ. প্ৰবীনে মত প্ৰকাশ কৰে, "''দৃশ্যম ২'' হয়তো এখন স্বতন্ত্ৰ চলচ্চিত্ৰ হিচাপে কাম নকৰিব পাৰে — যেনেকৈ বহুতো ছিকুৱেল কৰে — যিহেতু ই একেৰাহে প্ৰসংগৰ সৈতে প্ৰথমখন ছবিৰ ওপৰত সম্পূৰ্ণৰূপে নিৰ্ভৰশীল। কিন্তু ইয়াৰ নেতিবাচক দিশবোৰ থকাৰ পিছতো, ই ইয়াৰ বহু প্ৰশংসিত পূৰ্বৱৰ্তী ছবিখনৰ এক উপযুক্ত সংগী"।<ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. r. |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam 2' movie review: A decent follow-up to a much celebrated film |trans-title='দৃশ্যম ২' চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: এখন বহু প্ৰশংসিত চলচ্চিত্ৰৰ এক সুন্দৰ ছিকুৱেল |work=[[দ্য হিন্দু]] |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/drishyam-2-movie-review-a-decent-follow-up-to-a-much-celebrated-film/article33877526.ece |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219134958/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/drishyam-2-movie-review-a-decent-follow-up-to-a-much-celebrated-film/article33877526.ece |url-status=live }}</ref> অৱশ্যে ''[[আই বি টাইমছ]]''ৰ নিৰ্মল নাৰায়ণে অনুভৱ কৰে যে ই "মূল ছবিখনৰ চিনেমাটিক নিৰ্মাণৰ মানদণ্ডৰ সৈতে মিল খোৱাত ব্যৰ্থ হৈছে... ছবিখনৰ প্ৰথম অৰ্ধাংশৰ মৌলিকতা আছিল, কিন্তু দ্বিতীয় অৰ্ধাংশ সম্পূৰ্ণ হতাশাজনক আছিল, কিয়নো ই চিন্তা কৰাৰ সামৰ্থ্যক প্ৰশ্ন কৰিছিল"। কিন্তু তেওঁ মোহনলালৰ অভিনয়ৰ প্ৰশংসা কৰে।<ref>{{Cite web |last=Narayanan |first=Nirmal |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 movie review: Mohanlal's film lacks logic and is a half-baked television serial |trans-title=দৃশ্যম ২ চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: মোহনলালৰ চলচ্চিত্ৰখনত যুক্তিৰ অভাৱ আৰু ই এখন আধৰুৱা টেলিভিছন ধাৰাবাহিক |url=https://www.ibtimes.co.in/drishyam-2-movie-review-mohanlals-film-lack-logic-half-baked-tv-serial-833366 |website=[[আই বি টাইমছ]] |access-date=২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219042324/https://www.ibtimes.co.in/drishyam-2-movie-review-mohanlals-film-lack-logic-half-baked-tv-serial-833366 |url-status=live }}</ref> === বক্স অফিচ === {{Empty section|date=মে' ২০২৬}} == ছিকুৱেল == {{Main|দৃশ্যম ৩}} ''দৃশ্যম ২'' মুক্তিৰ পিছত প্ৰযোজক এণ্টনি পেৰুম্বাভুৰে মন্তব্য কৰে যে শৃংখলাটোৰ তৃতীয়খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণৰ সম্ভাৱনা আছে। অৱশ্যে জীতুৱে এই কথা নিশ্চিত বা অস্বীকাৰ কৰা নাছিল। এণ্টনিয়ে লগতে কয় যে জীতুৱে ''দৃশ্যম ৩''ৰ বাবে সম্ভাৱ্য কাহিনীৰ ওপৰত গৱেষণা কৰি আছে আৰু মোহনলালৰ সৈতে আলোচনা হৈছে।<ref>{{Cite news |last=പ്രകാശ് |first=എം. ദിനു |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=ദൃശ്യം 3 ജീത്തുവിന്റെ മനസിലുണ്ട്: ആവേശത്തോടെ ആന്റണി; അഭിമുഖം |language=ml |work=[[মনোৰমা অনলাইন]] |url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2021/02/19/drishyam-3-antony-perumbavoor-response.html |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219091609/https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2021/02/19/drishyam-3-antony-perumbavoor-response.html |url-status=live }}</ref> ২০২১ চনৰ ২৩ ফেব্ৰুৱাৰীত জীতুৱে এক সংবাদমেলত কয় যে তেওঁ বৰ্তমান ''দৃশ্যম ৩''ৰ ক্লাইমেক্স নিৰ্ধাৰণ কৰিছে, কিন্তু চিত্ৰনাট্য আৰু প্ৰযোজনাৰ কাম বাস্তৱায়িত হ'বলৈ কমেও তিনি বছৰ সময় লাগিব পাৰে।<ref>{{Cite news |last=ജി. |first=ശ്രീജിത്ത് |date=২৩ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='ദൃശ്യം മൂന്നിന്റെ ക്ലൈമാക്സ്‌ കയ്യിലുണ്ട്; മോഹൻലാലിനും ആന്റണി പെരുമ്പാവൂരിനും ഇഷ്ടമായി': ജീത്തു ജോസഫ് |language=ml |work=[[নিউজ১৮ মালায়ালম]] |url=https://malayalam.news18.com/news/film/climax-of-drishyam-3-ready-with-director-jeethu-joseph-aa-tv-srg-352037.html |access-date=২৩ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=২৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210228005404/https://malayalam.news18.com/news/film/climax-of-drishyam-3-ready-with-director-jeethu-joseph-aa-tv-srg-352037.html |url-status=live }}</ref> ২০২৫ চনৰ ২০ ফেব্ৰুৱাৰীত ''দৃশ্যম ৩'' আনুষ্ঠানিকভাৱে ঘোষণা কৰা হয়।<ref>{{Cite web |date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫ |title='Drishyam 3' officially announced: Mohanlal confirms third instalment of hit franchise |trans-title='দৃশ্যম ৩' আনুষ্ঠানিকভাৱে ঘোষণা: মোহনলালে হিট ফ্ৰেঞ্চাইজিৰ তৃতীয় কিস্তি নিশ্চিত কৰে |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/actor-mohanlal-confirms-drishyam-3-movie-1.10359521 |access-date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫ |website=English.Mathrubhumi |archive-date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220124348/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/actor-mohanlal-confirms-drishyam-3-movie-1.10359521 |url-status=live }}</ref> দৃশ্যম ৩-এ ২০২৬ চনৰ ২১ মে'ত মুক্তি লাভ কৰে। == পুনৰ্নিৰ্মাণ == ছবিখন ২০২১ চনত [[কানাড়া চলচ্চিত্ৰ|কানাড়া]] ভাষাত ''[[দৃশ্যা ২]]'' আৰু [[তেলেগু চলচ্চিত্ৰ|তেলেগু]] ভাষাত ''[[দৄশ্যম ২]]'' হিচাপে পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু দুয়োখন মুক্তি পায়।<ref>{{Cite web |last=Features |first=C. E. |date=১৩ এপ্ৰিল ২০২১ |title=Ravichandran and P Vasu to team up for Kannada remake of Drishyam 2 |trans-title=দৃশ্যম ২-ৰ কানাড়া পুনৰ্নিৰ্মাণৰ বাবে ৰবিচন্দ্ৰন আৰু পি বাসুৱে লগ হ'ব |url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2021/Apr/13/ravichandran-and-p-vasu-to-team-up-for-kannada-remake-of-drishyam-2-23928.html |access-date=২৩ জানুৱাৰী ২০২৬ |website=Cinema Express |archive-date=২৭ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427051427/https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2021/apr/13/ravichandran-and-p-vasu-to-team-up-for-kannada-remake-of-drishyam-2-23928.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=২ মাৰ্চ ২০২১ |title=Drishyam 2 Telugu remake goes on floors with Venkatesh |trans-title=ভেংকটেশৰ সৈতে দৃশ্যম ২-ৰ তেলেগু পুনৰ্নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/drishyam-2-telugu-remake-goes-on-the-floors-with-venkatesh-7211295/ |access-date=২৩ জানুৱাৰী ২০২৬ |website=[[দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |archive-date=১১ জুন ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210611132419/https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/drishyam-2-telugu-remake-goes-on-the-floors-with-venkatesh-7211295/ |url-status=live }}</ref> হিন্দী পুনৰ্নিৰ্মাণ [[দৃশ্যম ২ (২০২২ চলচ্চিত্ৰ)|একে নামতে]] ২০২২ চনত মুক্তি পায়।<ref>{{Cite web |last= |first= |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Ajay Devgn to return with Tabu for Drishyam 2 in 2022; director Jeetu Joseph likely to direct Hindi remake : Bollywood News - Bollywood Hungama |trans-title=অজয় দেৱগণ ২০২২ চনত দৃশ্যম ২-ৰ বাবে তাবুৰ সৈতে উভতি আহিব; পৰিচালক জীতু জোচেফে হিন্দী পুনৰ্নিৰ্মাণ পৰিচালনা কৰাৰ সম্ভাৱনা : বলীউড নিউজ - বলীউড হাংগামা |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/ajay-devgn-return-tabu-drishyam-2-2022-director-jeetu-joseph-likely-direct-hindi-remake/ |access-date=২৩ জানুৱাৰী ২০২৬ |website=[[বলীউড হাংগামা]] |archive-date=২২ অক্টোবৰ ২০২২ |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022062506/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/ajay-devgn-return-tabu-drishyam-2-2022-director-jeetu-joseph-likely-direct-hindi-remake/ |url-status=live }}</ref> ২০২৬ চনত ''[[ধৰ্মযুদ্ধয় ২]]'' নামৰ এখন [[সিংহলা ভাষা|সিংহলা]] পুনৰ্নিৰ্মাণ মুক্তি পায়।<ref>{{Cite web |title='Drishyam' legend Mohanlal meets his Lankan counterpart |trans-title='দৃশ্যম' কিংবদন্তি মোহনলালে তেওঁৰ শ্ৰীলংকাৰ সতীৰ্থক লগ কৰে |url=https://www.sundaytimes.lk/250706/magazine/drishyam-legend-mohanlal-meets-his-lankan-counterpart-603506.html |access-date=২৩ জানুৱাৰী ২০২৬ |website=Print Edition - The Sunday Times, Sri Lanka}}</ref> {| class="wikitable" !বৰ্ষ !শিৰোনাম !ভাষা !পৰিচালক !অভিনয়শিল্পী |- | rowspan="2" |২০২১ |''[[দৄশ্যম ২]]'' |তেলেগু |[[জীতু জোচেফ]] |[[ভেংকটেশ (অভিনেতা)|ভেংকটেশ]], [[মীনা (অভিনেত্ৰী)|মীনা]], [[নধিয়া]], [[সম্পদ ৰাজ]] |- |''[[দৃশ্যা ২]]'' |কানাড়া |[[পি. বাসু]] |[[ৰবিচন্দ্ৰন (কানাড়া অভিনেতা)|ৰবিচন্দ্ৰন]], [[নৱ্যা নায়াৰ]], [[আশা শৰৎ]], [[প্ৰমোদ শেট্টী]] |- |২০২২ |[[দৃশ্যম ২ (২০২২ চলচ্চিত্ৰ)|''দৃশ্যম ২'']] |হিন্দী |[[অভিষেক পাঠক]] |[[অজয় দেৱগণ]], [[অক্ষয় খান্না]], [[তাবু (অভিনেত্ৰী)|তাবু]], [[শ্ৰিয়া সাৰণ]] |- |২০২৬ |''[[ধৰ্মযুদ্ধয় ২]]'' |সিংহলা |অৰুণা জয়বৰ্ধনা |[[বিমল জয়কোডী]], [[দিলহানী একানায়কে]], [[কুসুম ৰেণু]], [[অষাণ ডায়াছ]] |} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{Official website|https://drishyam2movie.com}} * {{IMDb title|tt12361178}} {{Navboxes|list={{আশীৰ্বাদ চিনেমাছ}} {{দৃশ্যম}} {{জীতু জোচেফ}}}} [[শ্ৰেণী:২০২১ চনৰ মালায়ালম ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০২১ চনৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০২১ চনৰ অপৰাধমূলক ড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:আশীৰ্বাদ চিনেমাছৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ৰ অৰিজিনেল চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:পৰিয়াল সম্পৰ্কীয় চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:জীতু জোচেফৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ক'ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে ছবিঘৰত মুক্তি নোপোৱা চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:কোচিত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ইদুক্কিত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:থডুপুজাত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ছিকুৱেল চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় থ্ৰিলাৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ শৃংখলাৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:অমীমাংসিত অপৰাধ সম্পৰ্কীয় কৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:অন্য ভাষাত পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মৃগীৰোগ সম্পৰ্কীয় চলচ্চিত্ৰ]] hfccksa4r3pqt8pdkla25eo6gnrlu5u 625691 625689 2026-08-09T23:31:13Z MS Sakib 25393 625691 wikitext text/x-wiki {{about||হিন্দী ভাষাৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ|দৃশ্যম ২ (২০২২ চলচ্চিত্ৰ)}} {{Infobox film | name = দৃশ্যম ২ | image = Drishyam 2.jpg | caption = প্ৰচাৰমূলক পোষ্টাৰ | director = [[জীতু জোচেফ]] | writer = জীতু জোচেফ | producer = [[এণ্টনি পেৰুম্বাভুৰ]] | starring = [[মোহনলাল]]<br>[[মীনা (অভিনেত্ৰী)|মীনা]]<br>[[আনচিবা হাছান]]<br> [[এষ্টাৰ অনিল]]<br>[[চিদ্দিকি (অভিনেতা)|চিদ্দিকি]]<br>[[মুৰুলী গোপী]]<br>[[আশা শৰৎ]] | cinematography = [[সতীশ কুৰুপ]] | editing = ভি. এছ. বিনায়ক | music = [[অনিল জনচন]] | studio = [[আশীৰ্বাদ চিনেমাছ]] | distributor = [[আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ']] | released = {{Film date|df=y|2021|02|19}} | runtime = ১৫৩ মিনিট<ref>{{Cite web |title=Drishyam 2 (2021) |trans-title=দৃশ্যম ২ (২০২১) |url=https://www.bbfc.co.uk/release/drishyam-2-q29sbgvjdglvbjpwwc01mjkwmdc |access-date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=[[ব্ৰিটিছ ব'ৰ্ড অফ ফিল্ম ক্লাচিফিকেচন]] |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219211954/https://www.bbfc.co.uk/release/drishyam-2-q29sbgvjdglvbjpwwc01mjkwmdc |url-status=live }}</ref> | country = ভাৰত | language = মালায়ালম | budget = <!--Must cite a reliable published source with a reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb. no fan-sites.--> | gross = <!--Must cite a reliable published source with a reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb. no fan-sites.--> }} '''''দৃশ্যম ২: দ্য ৰিজাম্পচন<ref name=":1">{{Langx|mal|ദൃശ്യം|Drishyam|Visual}}</ref>''''' হৈছে ২০২১ চনৰ এখন ভাৰতীয় [[মালায়ালম]] ভাষাৰ [[অপৰাধমূলক থ্ৰিলাৰ চলচ্চিত্ৰ]]। ইয়াক [[জীতু জোচেফ]] ৰচনা আৰু পৰিচালনা কৰিছে। [[আশীৰ্বাদ চিনেমাছ]]ৰ বেনাৰত [[এণ্টনি পেৰুম্বাভুৰ]] ইয়াক প্ৰযোজনা কৰিছে। ২০১৩ চনৰ চলচ্চিত্ৰ ''[[দৃশ্যম]]''ৰ ছিকুৱেল আৰু [[দৃশ্যম (চলচ্চিত্ৰ শৃংখলা)|''দৃশ্যম'' চলচ্চিত্ৰ শৃংখলা]]ৰ দ্বিতীয়টো কিস্তি হিচাপে নিৰ্মিত এই চলচ্চিত্ৰখনত [[মোহনলাল]], [[মীনা (অভিনেত্ৰী)|মীনা]], [[আনচিবা হাছান]], [[এষ্টাৰ অনিল]], [[আশা শৰৎ]], [[মুৰুলী গোপী]] আৰু [[চিদ্দিকি (অভিনেতা)|চিদ্দিকি]] অভিনয় কৰিছে। [[ক'ভিড-১৯ মহামাৰী]]ৰ বাবে জীতু জোচেফে তেওঁৰ আন এখন চলচ্চিত্ৰ ''[[ৰাম (চলচ্চিত্ৰ)|ৰাম]]''ৰ প্ৰযোজনা স্থগিত থকাৰ সময়তে ''দৃশ্যম ২''ৰ চিত্ৰনাট্য লিখি উলিয়াইছিল। মোহনলালৰ ৬০ সংখ্যক জন্মদিনৰ লগত সংগতি ৰাখি ২০২০ চনৰ ২১ মে'ত প্ৰকল্পটো আনুষ্ঠানিকভাৱে ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref name=":0">{{Cite web|date=২১ মে' ২০২০|title=Drishyam 2: Mohanlal Announces Sequel to Jeethu Joseph Film on Birthday|trans-title=দৃশ্যম ২: মোহনলালে জন্মদিনত জীতু জোচেফৰ চলচ্চিত্ৰৰ ছিকুৱেল ঘোষণা কৰে|url=https://www.news18.com/news/movies/mohanlal-announces-drishyam-2-on-his-60th-birthday-2630303.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107173957/https://www.news18.com/news/movies/mohanlal-announces-drishyam-2-on-his-60th-birthday-2630303.html|archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১|access-date=৯ জুন ২০২০|website=নিউজ১৮}}</ref> কঠোৰ সুৰক্ষা বিধি মানি ২০২০ চনৰ ২১ ছেপ্টেম্বৰত ইয়াৰ [[মূল দৃশ্যগ্ৰহণ]] আৰম্ভ হয় আৰু ২০২০ চনৰ ৬ নৱেম্বৰত সামৰণি পৰে। চলচ্চিত্ৰখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ ৪৬ দিন ধৰি মূলতঃ [[থডুপুজা]] আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে কৰা হৈছিল। ইয়াত প্ৰথমখন চলচ্চিত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা একেবোৰ স্থানকে বজাই ৰখা হৈছিল। অতিৰিক্ত দৃশ্যসমূহ [[কোচি]]ত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। [[অনিল জনচন]] সংগীত আৰু চলচ্চিত্ৰৰ আৱহ সংগীত ৰচনা কৰিছিল। আনহাতে চিনেমাটোগ্ৰাফী আৰু সম্পাদনাৰ দায়িত্ব ক্ৰমে [[সतीश কুৰুপ]] আৰু ভি. এছ. বিনায়কে চম্ভালিছিল। প্ৰথমে ছবিঘৰত মুক্তি দিয়াৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল যদিও প্ৰযোজকসকলে পিছলৈ ষ্ট্ৰীমিং সেৱা [[আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ']]ৰ জৰিয়তে চলচ্চিত্ৰখন মুক্তি দিয়াৰ সিদ্ধান্ত লয়। ২০২১ চনৰ ১৯ ফেব্ৰুৱাৰীত সমগ্ৰ বিশ্বজুৰি ''দৃশ্যম ২'' মুক্তি দিয়া হয়। ইয়াৰ পূৰ্বৱৰ্তী চলচ্চিত্ৰখনৰ দৰেই ই ব্যাপক সমালোচনাত্মক প্ৰশংসা লাভ কৰে। বিশেষকৈ ইয়াৰ কাহিনী আৰু অভিনয়, প্ৰধানকৈ মোহনলালৰ অভিনয়ৰ বাবে ই প্ৰশংসিত হয়। ইয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক [[ডাইৰেক্ট-টু-ভিডিঅ']] প্ৰিমিয়াৰৰ কেইবাবছৰ পিছত, ২০২৬ চনৰ ১০ এপ্ৰিলত ছবিঘৰত ইয়াক পুনৰ মুক্তি দিয়াৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|date=২৬ মাৰ্চ ২০২৬|title=Five years after its OTT release, Mohanlal's Drishyam 2 is finally set to arrive in theatres|trans-title=অ'টিটিত মুক্তিৰ পাঁচ বছৰ পিছত মোহনলালৰ দৃশ্যম ২ অৱশেষত ছবিঘৰলৈ আহিবলৈ সাজু হৈছে|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2026/03/26/drishyam-2-malayalam-theatrical-release-confirmed-mohanlal-jeethu-joseph.html|access-date=৫ এপ্ৰিল ২০২৬|website=অনমনোৰমা|archive-date=২৬ এপ্ৰিল ২০২৬|archive-url=https://web.archive.org/web/20260426041058/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2026/03/26/drishyam-2-malayalam-theatrical-release-confirmed-mohanlal-jeethu-joseph.html|url-status=live}}</ref> ফ্ৰেঞ্চাইজিটোৰ তৃতীয়টো কিস্তি ''[[দৃশ্যম ৩]]'' ২০২৬ চনৰ ২১ মে'ত মুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{Cite news|date=২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫|title=Mohanlal confirms Drishyam 3, fans are 'super excited': One of the greatest stories ever|trans-title=মোহনলালে দৃশ্যম ৩ নিশ্চিত কৰে, অনুৰাগীসকল 'অতি উৎসাহিত': এতিয়ালৈকে সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ কাহিনীসমূহৰ মাজৰ এটা|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/mohanlal-confirms-drishyam-3-fans-are-super-excited-one-of-the-greatest-stories-ever-101740100764160.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20250221015325/https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/mohanlal-confirms-drishyam-3-fans-are-super-excited-one-of-the-greatest-stories-ever-101740100764160.html|archive-date=২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫|access-date=২৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫|work=হিন্দুস্তান টাইমছ|url-status=live}}</ref> == কাহিনীভাগ == {{Hatnote|চলচ্চিত্ৰখনৰ কাহিনীভাগ ইয়াৰ পূৰ্বৱৰ্তী চলচ্চিত্ৰৰ সৈতে সংযুক্ত। পূৰ্বৱৰ্তী চলচ্চিত্ৰখনৰ কাহিনীৰ বিষয়ে অধিক জানিবলৈ, [[দৃশ্যম#কাহিনীভাগ|দৃশ্যম]] চাওক।}}২০১৩ চনৰ ৪ আগষ্টৰ কাহিলি পুৱা, জোচেফ জৰ্জ নামৰ এজন লোকে নিজৰ ভিনিহিয়েকক হত্যা কৰি পলায়ন কৰে। নিৰ্মীয়মাণ আৰক্ষী থানা এখনৰ ওচৰত লুকাই থকা অৱস্থাত তেওঁ জৰ্জকুট্টিক সন্দেহজনকভাৱে গভীৰ নিশা চৌহদৰ পৰা ওলাই অহা দেখা পায়। জোচেফে দেখা ঘটনাটো বুজি উঠাৰ আগতেই, পৰিয়ালৰ সৈতে পলাবলৈ চেষ্টা কৰোঁতে আৰক্ষীয়ে তেওঁক ধৰি গ্ৰেপ্তাৰ কৰে। ২০১৯ চনৰ ভিতৰত জৰ্জকুট্টি, ৰাণী, আঞ্জু আৰু অনুৱে যথেষ্ট আৰামদায়ক জীৱন কটাবলৈ লয়। জৰ্জকুট্টি এতিয়া এজন সফল ব্যৱসায়ী। তেওঁৰ এটা [[চলচ্চিত্ৰগৃহ]] আছে আৰু এদিন এখন চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজনা কৰাৰ সপোন দেখে। তথাপিও [[দৃশ্যম|বৰুণৰ মৃত্যুৱে]] পৰিয়ালটোক অহৰহ খেদি ফুৰে। এই ঘটনাৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা তীব্ৰ মানসিক আঘাতৰ বাবে আঞ্জুৱে অহৰহ ভয় আৰু দুঃচিন্তাত দিন কটায়। তাইৰ অতীতৰ বিষয়ে মাজে মাজে চহৰখনত উৰাবাতৰি বিয়পি পৰে। ইয়াৰ ফলত ৰাণী আৱেগিকভাৱে বিচলিত হয় আৰু জীয়েকক লৈ অধিক প্ৰতিৰক্ষামূলক হৈ পৰে। এই সময়ছোৱাত ৰাণীয়ে চুবুৰীয়া সৰিতাৰ সৈতে ঘনিষ্ঠতা গঢ়ি তোলে। তেওঁ প্ৰায়ে নিজৰ পৰিয়ালে সন্মুখীন হোৱা সংগ্ৰামৰ বিষয়ে সৰিতাৰ আগত প্ৰকাশ কৰে। ৰাণীয়ে নাজানে যে সৰিতা আৰু তাইৰ অত্যাচাৰী স্বামী চাবু আচলতে ছদ্মৱেশী আৰক্ষী বিষয়া। তেওঁলোকক পৰিয়ালটোৰ ওচৰত [[আৰক্ষী মহাপৰিদৰ্শক (ভাৰত)|আৰক্ষী মহাপৰিদৰ্শক]] থমাছ বাষ্টিনে নিয়োগ কৰিছিল। থমাছ বাষ্টিনে গীতা প্ৰভাকৰৰ অনুৰোধত বৰুণৰ গোচৰটো পুনৰ মুকলি কৰিছিল। ইফালে জোচেফ জৰ্জে কাৰাদণ্ডৰ ম্যাদ সম্পূৰ্ণ কৰি কাৰাগাৰৰ পৰা মুকলি হয়। নিজৰ বিচ্ছিন্ন পৰিয়ালৰ সৈতে পুনৰ সম্পৰ্ক স্থাপনৰ বাবে সংগ্ৰাম কৰি আৰু কামৰ সন্ধানত থকা অৱস্থাত, তেওঁ অৱশেষত জানিব পাৰে যে আৰক্ষীয়ে বৰুণৰ তদন্ত পুনৰ মুকলি কৰিছে। বছৰ বছৰ আগতে গ্ৰেপ্তাৰ হোৱা নিশাৰ ঘটনাটো হঠাতে মনত পৰি জোচেফে উপলব্ধি কৰে যে বৰুণ নিৰুদ্দেশ হোৱাৰ সময়ত জৰ্জকুট্টি নিৰ্মীয়মাণ আৰক্ষী থানাখনৰ ওচৰত আছিল। এই স্মৃতিৰ গুৰুত্ব বুজি তেওঁ পুৰস্কাৰৰ ধনৰ বাবে থমাছক দেখা ঘটনাটোৰ বিষয়ে অৱগত কৰে। থমাছে লগে লগে গীতা আৰু প্ৰভাকৰৰ সৈতে যোগাযোগ কৰে। ইয়াৰ পিছত সম্পূৰ্ণ হোৱা আৰক্ষী থানাখনৰ তলত খনন কাৰ্যৰ ব্যৱস্থা কৰে। সকলোকে আচৰিত কৰি অট্টালিকাটোৰ তলত পুতি থোৱা অৱস্থাত জঁকা উদ্ধাৰ হয়। জৰ্জকুট্টিয়ে ওচৰতে লগোৱা নিৰাপত্তা কেমেৰাৰ জৰিয়তে গোপনে আৰক্ষী থানাখনৰ ওপৰত নজৰ ৰাখিছিল। তেওঁ খনন কাৰ্য চলি থকাটো লক্ষ্য কৰে আৰু পৰিস্থিতি তেওঁৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাহিৰলৈ যোৱা বুলি উপলব্ধি কৰে। ইয়াৰ কিছু সময় পিছতেই তেওঁ কৰ্তৃপক্ষৰ ওচৰত আত্মসমৰ্পণ কৰে। থমাছে জৰ্জকুট্টি আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালক জেৰাৰ বাবে মাতে। তীব্ৰ জেৰাৰ পিছতো জৰ্জকুট্টি, ৰাণী, আঞ্জু আৰু অনুৱে বছৰ বছৰ আগতে দিয়া একেটা ভাষ্যতে দৃঢ় হৈ থাকে। কিন্তু তদন্তই এক নাটকীয় মোৰ লয় যেতিয়া আৰক্ষীয়ে এটা গোপনে ৰেকৰ্ড কৰা কথোপকথন লাভ কৰে। তাত ৰাণীয়ে সৰিতাৰ আগত বৰুণৰ মৃত্যুৰ সবিশেষ অজ্ঞাতসাৰে প্ৰকাশ কৰিছিল। আৰক্ষীয়ে লগতে আৱিষ্কাৰ কৰে যে পৰিয়ালটোৰ ওপৰত কেইবামাহো ধৰি নজৰ ৰখা হৈছিল। পত্নী আৰু জীয়ৰীহঁতৰ ওপৰত হেঁচা বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে, জৰ্জকুট্টিয়ে অৱশেষত নিজৰ পৰিয়ালক আইনী শাস্তিৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ অপৰাধৰ দায়িত্ব স্বীকাৰ কৰে। আৰক্ষীয়ে অৱশেষত গোচৰটো সমাধান কৰা বুলি ভাবিলেও গীতা পতিয়ন নাযায় আৰু বৰুণৰ বাবে ন্যায় দাবী কৰি থাকে। বিষয়টো সোনকালেই আদালত পায়গৈ। তাত জৰ্জকুট্টিয়ে অপ্ৰত্যাশিতভাৱে নিজকে নিৰ্দোষী বুলি দাবী কৰে। তেওঁৰ অধিবক্তাই যুক্তি দিয়ে যে বিনয়চন্দ্ৰনৰ ৰচিত দৃশ্যম নামৰ এখন অপৰাধমূলক উপন্যাসৰ কাহিনী ব্যৱহাৰ কৰি আৰক্ষীয়ে সমগ্ৰ গোচৰটো সজাইছে। ইয়াৰ পৰা প্ৰকাশ পায় যে জৰ্জকুট্টিয়ে নিজেই বছৰ বছৰ আগতে এখন সম্ভাৱ্য চলচ্চিত্ৰ প্ৰকল্পৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে লেখকজনক কাহিনীৰ ধাৰণাটো বৰ্ণনা কৰিছিল। একে সময়তে, ফৰেনছিক প্ৰতিবেদনে আদালতৰ ভিতৰত হুলস্থুলৰ সৃষ্টি কৰে যেতিয়া ডি এন এ বিশ্লেষণে নিশ্চিত কৰে যে আৰক্ষী থানাৰ পৰা উদ্ধাৰ হোৱা জঁকাটো বৰুণৰ নহয়। বিনয়চন্দ্ৰনে পিছত প্ৰকাশ কৰে যে জৰ্জকুট্টিয়ে এবাৰ তেওঁৰ প্ৰস্তাৱিত অপৰাধমূলক থ্ৰিলাৰখনৰ বাবে এক বিকল্প সমাপ্তি বৰ্ণনা কৰিছিল। সেই সংস্কৰণটোত নায়কজনে তেওঁৰ মূল প্ৰচেষ্টা ভৱিষ্যতে পোহৰলৈ আহিব পাৰে বুলি অনুমান কৰি, গোপনে একে বয়স আৰু গঠনৰ আন এটা অচিনাক্ত মৃতদেহ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰে। বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁ সাৱধানে জঁকাটো সংৰক্ষণ কৰে। লগতে আগন্তুক চলচ্চিত্ৰ প্ৰকল্পৰ চৰিত্ৰৰ বিষয়ে আলোচনা কৰাৰ অচিলাৰে জিলা চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ মৰ্গৰ এজন কৰ্মচাৰীৰ বিশ্বাস অৰ্জন কৰে। আৰক্ষী থানাৰ পৰা উদ্ধাৰ হোৱা জঁকা ফৰেনছিক পৰীক্ষাৰ বাবে স্থানান্তৰ কৰা নিশাতেই, নায়কজনে ডি এন এ পৰীক্ষাই সত্য পোহৰলৈ অনাৰ আগতেই নিচেই মনে মনে মৃতদেহ সলনি কৰে। আৰক্ষীয়ে লাহে লাহে উপলব্ধি কৰে যে গোচৰটো পুনৰ মুকলি কৰাৰ বহু আগতেই জৰ্জকুট্টিয়ে প্ৰতিটো সম্ভাৱ্য ফলাফল অনুমান কৰিছিল। নিৰ্ণায়ক প্ৰমাণৰ সম্পূৰ্ণ অভাৱৰ বাবে আদালতে জৰ্জকুট্টিক জামিন প্ৰদান কৰে। লগতে আৰক্ষীক তেওঁ আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰ বিৰুদ্ধে পৰৱৰ্তী ব্যৱস্থা গ্ৰহণ বন্ধ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। পিছত বিনয়চন্দ্ৰনে গীতা আৰু প্ৰভাকৰৰ আগত মনে মনে প্ৰকাশ কৰে যে জৰ্জকুট্টিৰ "বিকল্প সমাপ্তি"ৰ শেষত এক পাক আছিল। নায়কজনে বেনামীভাৱে ভুক্তভোগীৰ পুতি থোৱা জঁকা তেওঁৰ শোকসন্তপ্ত পিতৃ-মাতৃক ঘূৰাই দিব যাতে তেওঁলোকে অৱশেষত তেওঁৰ শেষকৃত্য সম্পন্ন কৰিব পাৰে। একে সময়তে গীতা আৰু প্ৰভাকৰে বেনামীভাৱে বৰুণৰ জঁকা লাভ কৰে। বৰুণৰ জঁকা অৱশেষত বিসৰ্জন দিয়াৰ সময়ত থমাছে মনে মনে গীতা আৰু প্ৰভাকৰক জৰ্জকুট্টিৰ পাছ লোৱা এৰিবলৈ অনুৰোধ কৰে। তেওঁ স্বীকাৰ কৰে যে সমগ্ৰ তদন্তৰ সময়ছোৱাত জৰ্জকুট্টি সদায় এঢাপ আগত আছিল আৰু নিজৰ পৰিয়ালক ৰক্ষা কৰিবলৈ যিকোনো পৰ্যায়লৈ যাবলৈ সাজু আছিল। থমাছে উপলব্ধি কৰে যে, যদিও আৰক্ষীয়ে ভাবিছিল তেওঁলোকে অহৰহ জৰ্জকুট্টিৰ ওপৰত নজৰ ৰাখিছে, আচলতে জৰ্জকুট্টিয়েহে তেওঁলোকক লক্ষ্য কৰি আছিল। পৰৱৰ্তী পদক্ষেপ কি হ'ব সেয়া তেওঁ ধৈৰ্য্যৰে অনুমান কৰিছিল। গীতা আৰু প্ৰভাকৰে অৱশেষত সকাহ পোৱা আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে, জৰ্জকুট্টিয়ে দূৰৰ পৰা চাই মনে মনে আঁতৰি যায়। তেওঁ ভৱিষ্যতে যিয়েই নাহক কিয় তাৰ বাবে অহৰহ সতৰ্ক হৈ জীয়াই থাকিবলৈ লয়। == অভিনয়শিল্পী == {{Cast listing|* [[মোহনলাল]] - জৰ্জকুট্টি, এজন চলচ্চিত্ৰগৃহৰ মালিক আৰু উচ্চাকাংক্ষী চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক * [[মীনা (অভিনেত্ৰী)|মীনা]] - ৰাণী জৰ্জ, জৰ্জকুট্টিৰ পত্নী * [[আনচিবা হাছান]] - আঞ্জু জৰ্জ, জৰ্জকুট্টি আৰু ৰাণীৰ ডাঙৰ জীয়ৰী; এগৰাকী [[পি টি এছ ডি]] ৰোগী * [[এষ্টাৰ অনিল]] - অনু জৰ্জ; জৰ্জকুট্টি আৰু ৰাণীৰ সৰু জীয়ৰী * [[আশা শৰৎ]] - গীতা প্ৰভাকৰ, প্ৰাক্তন [[আৰক্ষী মহাপৰিদৰ্শক]]; বৰুণৰ মাতৃ * [[চিদ্দিকি (অভিনেতা)|চিদ্দিকি]] - প্ৰভাকৰ, বৰুণৰ পিতৃ * [[মুৰুলী গোপী]] - [[আৰক্ষী মহাপৰিদৰ্শক|আই জি]] থমাছ বাষ্টিন [[ভাৰতীয় আৰক্ষী সেৱা|আই পি এছ]] * [[ছাইকুমাৰ (মালায়ালম অভিনেতা)|ছাইকুমাৰ]] - বিনয়চন্দ্ৰন, এজন চিত্ৰনাট্যকাৰ * [[কে. বি. গণেশ কুমাৰ]] - [[চাৰ্কল ইন্সপেক্টৰ|চি আই]] ফিলিপ মেথিউ * [[অঞ্জলি নায়াৰ (অভিনেত্ৰী, জন্ম ১৯৮৮)|অঞ্জলি নায়াৰ]] - সৰিতা, জৰ্জকুট্টিৰ চুবুৰীয়া; এগৰাকী ছদ্মৱেশী আৰক্ষী বিষয়া * সুমেশ চন্দ্ৰন - চাবু, সৰিতাৰ স্বামী; এজন ছদ্মৱেশী আৰক্ষী বিষয়া * অজিত কুথাট্টুকুলম - জোচেফ জৰ্জ, হত্যাৰ অপৰাধত দণ্ডিত এজন প্ৰাক্তন অপৰাধী * [[দীনেশ প্ৰভাকৰ]] - ৰাজন, চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ এজন নিৰাপত্তাৰক্ষী * [[এণ্টনি পেৰুম্বাভুৰ]] - [[উপ-পৰিদৰ্শক|এছ আই]] এণ্টনি * [[শান্তি মায়াদেৱী]] - [[অধিবক্তা]] ৰেণুকা, জৰ্জকুট্টিৰ অধিবক্তা * [[কোজিকোড় নাৰায়ণন নায়াৰ]] - চুলেইমান * [[অনীশ জি. মেনন]] - ৰাজেশ, ৰাণীৰ ভাতৃ * [[শোভা মোহন]] - ৰাণীৰ মাতৃ * [[কৃষ্ণা প্ৰভা]] - মেৰী, জোচেফৰ পত্নী * [[পাউলী ভলচন]] - জোচেফৰ মাতৃ * [[বোবন ছেমুৱেল]] - [[উপ-আৰক্ষী অধীক্ষক|ডি ৱাই এছ পি]] ৰঘুৰাম * [[কৃষ্ণা (মালায়ালম অভিনেতা)|কৃষ্ণা]] - ফৰেনছিক চাৰ্জন * [[জয় মেথিউ]] - [[চৰকাৰী অধিবক্তা]] জনাৰ্দনন * [[আদম আয়ুব]] - জিলা আদালতৰ ন্যায়াধীশ * মুৰুলী কান্নুৰ - [[আৰক্ষী সঞ্চালক প্ৰধান|ডি জি পি]] জয়কৃষ্ণন * [[মেলা ৰঘু]] - ৰেঘু * জয়শংকৰ - পাথ্ৰোজ * ৰঞ্জিনী জৰ্জ - ডা০ ৰঞ্জিনী, আঞ্জুৰ চিকিৎসক * ৰাজেশ পাৰভুৰ - [[তহছিলদাৰ]] * [[আৰফাজ আয়ুব]] - ফৰেনছিক সহায়ক}} == প্ৰযোজনা == === বিকাশ === জীতু জোচেফ আৰু মোহনলালে [[ভাৰতত ক'ভিড-১৯ তলাবন্ধ]]ৰ পূৰ্বে ''[[ৰাম (চলচ্চিত্ৰ)|ৰাম]]'' চলচ্চিত্ৰৰ দৃশ্যগ্ৰহণ কৰি আছিল। কিন্তু [[লণ্ডন]] আৰু [[কায়ৰো]]ৰ দৰে বিদেশী স্থানত কিছুমান দৃশ্যগ্ৰহণ কৰিবলগীয়া হোৱাৰ বাবে ছবিখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ বন্ধ হৈ পৰে। দৃশ্যগ্ৰহণ অব্যাহত ৰাখিবলৈ সময় লাগিব বুলি উপলব্ধি কৰি জীতুৱে তেওঁলোকৰ ২০১৩ চনৰ চলচ্চিত্ৰ ''[[দৃশ্যম]]''ৰ ছিকুৱেল ''দৃশ্যম ২''ৰ কাম আৰম্ভ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। এই বিষয়ে তেওঁ কিছুদিন ধৰি পৰিকল্পনা কৰি আছিল। ছবিখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ কেৱল [[কেৰালা]]তহে হ'ব বুলি জীতুৱে অনুভৱ কৰিছিল যে তলাবন্ধ শেষ হোৱাৰ পিছত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰিবলৈ এইখনেই আটাইতকৈ উপযুক্ত ছবি।<ref>{{Cite web |last=Balach |first=Logesh |date=২ জুলাই ২০২০ |title=Drishyam 2: Mohanlal's much-awaited thriller to go on floors in August |trans-title=দৃশ্যম ২: মোহনলালৰ বহু প্ৰত্যাশিত থ্ৰিলাৰ আগষ্টত দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ হ'ব |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-mohanlal-s-much-awaited-thriller-to-go-on-floors-in-august-1696157-2020-07-02 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174005/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-mohanlal-s-much-awaited-thriller-to-go-on-floors-in-august-1696157-2020-07-02 |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১ |access-date=৭ জুলাই ২০২০ |website=[[ইণ্ডিয়া টুডে']]}}</ref> ২০২০ চনৰ ২১ মে'ত মোহনলালে তেওঁৰ ৬০ সংখ্যক জন্মদিনত ছবিখনৰ আনুষ্ঠানিক ঘোষণা কৰে। চৰকাৰে দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়াৰ লগে লগে ইয়াৰ কাম আৰম্ভ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=২১ মে' ২০২০ |title=Mohanlal announces 'Drishyam 2: The Resumption' on his 60th birthday |trans-title=মোহনলালে নিজৰ ৬০ সংখ্যক জন্মদিনত 'দৃশ্যম ২: দ্য ৰিজাম্পচন' ঘোষণা কৰে |work=[[দ্য হিন্দু]] |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/mohanlal-announces-drishyam-2-the-resumption-on-his-60th-birthday/article31639620.ece |access-date=৯ জুন ২০২০ |archive-date=৯ জুন ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200609120546/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/mohanlal-announces-drishyam-2-the-resumption-on-his-60th-birthday/article31639620.ece |url-status=live }}</ref> মোহনলালে এক সাক্ষাৎকাৰত কয় যে তেওঁ চিত্ৰনাট্য পঢ়িছে আৰু তলাবন্ধৰ পিছত দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ হ'ব পাৰে।<ref>{{Cite web |last=ലേഖകൻ |first=സ്വന്തം |date=২১ মে' ২০২০ |title=ദൃശ്യം 2 വായിച്ചു; ത്രില്ലിങ് ആകും; രണ്ടാമൂഴത്തിലും പ്രതീക്ഷ: ലൈവായി ലാൽ |url=https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.amp.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107173933/https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.amp.html |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১ |access-date=২৭ মে' ২০২০ |website=[[মনোৰমা নিউজ]]}}</ref> ''দৃশ্যম'' প্ৰযোজনা কৰা [[এণ্টনি পেৰুম্বাভুৰ]] প্ৰযোজক হিচাপে উভতি আহে। জীতুৱে কয় যে ই পূৰ্বৱৰ্তী চলচ্চিত্ৰখনৰ পোনপটীয়া ধাৰাবাহিকতা আৰু ইয়াৰ বাবে তেওঁ মূল চৰিত্ৰসমূহক বজাই ৰখাৰ লগতে সহযোগী অভিনয়শিল্পীসকলৰ মাজত কিছু নতুন সংযোগো ঘটাইছে।<ref>{{Cite news |date=২২ মে' ২০২০ |title=Drishyam 2 announced Mohanlal and Jeethu Joseph to return |trans-title=দৃশ্যম ২ ঘোষণা কৰা হ'ল, মোহনলাল আৰু জীতু জোচেফ উভতি আহিব |work=[[দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2020/may/22/drishyam-2-announced-mohanlal-and-jeethu-joseph-to-return-2146352.html |url-status=live |access-date=৯ জুন ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008024557/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2020/may/22/drishyam-2-announced-mohanlal-and-jeethu-joseph-to-return-2146352.html |archive-date=৮ অক্টোবৰ ২০২০}}</ref> পৰিস্থিতিৰ পাকত জৰ্জকুট্টি আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালে এতিয়া এক সচ্ছল জীৱন যাপন কৰে আৰু জৰ্জকুট্টিয়ে এটা চলচ্চিত্ৰগৃহ মুকলি কৰিছে। লগতে তেওঁ এখন চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজনা কৰাৰ পৰিকল্পনাও কৰিছে।<ref>{{Cite news |date=১৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam' both blessing and curse for me, says Director Jeethu Joseph |trans-title='দৃশ্যম' মোৰ বাবে আশীৰ্বাদ আৰু অভিশাপ দুয়োটাই, পৰিচালক জীতু জোচেফে কয় |work=[[দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |agency=[[প্ৰেছ ট্ৰাষ্ট অৱ ইণ্ডিয়া]] |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/feb/16/drishyam-both-blessing-and-curse-for-me-saysdirector-jeethu-joseph-2264892.html |access-date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210216155034/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/feb/16/drishyam-both-blessing-and-curse-for-me-saysdirector-jeethu-joseph-2264892.html |url-status=live }}</ref> === দৃশ্যগ্ৰহণ === ২০২০ চনৰ ২১ ছেপ্টেম্বৰত [[কোচি]]ত মূল দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ হয়।<ref>{{Cite web |date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |title=Mohanlal's Drishyam 2 goes on floor and netizens can't contain their excitement |trans-title=মোহনলালৰ দৃশ্যম ২-ৰ কাম আৰম্ভ আৰু নেটিজেনসকলে তেওঁলোকৰ উৎসাহ ধৰি ৰাখিব পৰা নাই |url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema/mohanlal-s-drishyam-2-goes-on-floor-and-netizens-can-t-contain-their-excitement-651028 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174010/https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema/mohanlal-s-drishyam-2-goes-on-floor-and-netizens-can-t-contain-their-excitement-651028 |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |website=[[ইণ্ডিয়া টিভি]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |title=In Pics: Mohanlal's Drishyam 2 Goes on the Floors |trans-title=চিত্ৰত: মোহনলালৰ দৃশ্যম ২-ৰ কাম আৰম্ভ |url=https://www.news18.com/news/movies/in-pics-mohanlals-drishyam-2-goes-on-the-floors-2894603.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107173958/https://www.news18.com/news/movies/in-pics-mohanlals-drishyam-2-goes-on-the-floors-2894603.html |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |website=[[নিউজ১৮]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |title='Drishyam 2' starts rolling, here's when Mohanlal will start shooting |trans-title='দৃশ্যম ২'-ৰ কাম আৰম্ভ, মোহনলালে কেতিয়া দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ কৰিব সেয়া ইয়াত দিয়া হৈছে |url=https://www.dnaindia.com/entertainment/report-drishyam-2-starts-rolling-here-s-when-mohanlal-will-start-shooting-2844229 |website=[[ডেইলি নিউজ এণ্ড এনালাইচিছ]] |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |archive-date=২৫ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925082925/https://www.dnaindia.com/entertainment/report-drishyam-2-starts-rolling-here-s-when-mohanlal-will-start-shooting-2844229 |url-status=live }}</ref> ক'ভিড-১৯ সংক্ৰমণ ৰোধৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত সুৰক্ষা সাৱধানতাসমূহ মানি ইয়াক পৰিচালনা কৰা হৈছিল। তাত ভিতৰুৱা দৃশ্যসমূহ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |last=Sidhardhan |first=Sanjith |date=২৫ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |title=Mohanlal joins the shoot of Drishyam 2 |trans-title=মোহনলালে দৃশ্যম ২-ৰ দৃশ্যগ্ৰহণত যোগদান কৰে |work=[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/mohanlal-joins-the-shoot-of-drishyam-2/articleshow/78312512.cms |url-status=live |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174000/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/mohanlal-joins-the-shoot-of-drishyam-2/articleshow/78312512.cms |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১}}</ref> কোচিৰ [[কাক্কানাড]]ত দৃশ্যগ্ৰহণ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref name=release /> দুসপ্তাহৰ পিছত ইয়াক [[থডুপুজা]]লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite news |last=Mathews |first=Anna |date=৫ অক্টোবৰ ২০২০ |title=Everyone on the Drishyam 2 sets said, we looked like we have aged in reverse: Ansiba Hassan |trans-title=দৃশ্যম ২-ৰ ছেটত সকলোৱে কৈছিল, আমাক বিপৰীত দিশত বয়স বঢ়া যেন লাগিছিল: আনচিবা হাছান |work=[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everyone-on-the-drishyam-2-sets-said-we-looked-like-we-have-aged-in-reverse-ansiba-hassan/articleshow/78496149.cms |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-date=১২ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112072905/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everyone-on-the-drishyam-2-sets-said-we-looked-like-we-have-aged-in-reverse-ansiba-hassan/articleshow/78496149.cms |url-status=live }}</ref> ''দৃশ্যম''ত জৰ্জকুট্টি আৰু পৰিয়ালৰ বাসগৃহ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা [[ভাঝিথালা]]ৰ একেটা ঘৰকে ''দৃশ্যম ২''ৰ স্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। জানিব পৰা মতে, ঘৰটোত ১৮ দিনীয়া দৃশ্যগ্ৰহণৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref name="mathrubhumi">{{Cite news |date=৭ অক্টোবৰ ২০২০ |title='Drishyam 2' starts rolling in Thodupuzha; Mohanlal shares pic with reel life family |trans-title=থডুপুজাত 'দৃশ্যম ২' আৰম্ভ; মোহনলালে ৰীল লাইফ পৰিয়ালৰ সৈতে ছবি শ্বেয়াৰ কৰে |work=[[মাতৃভূমি]] |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/-drishyam-2-starts-rolling-in-thodupuzha-mohanlal-shares-pic-with-reel-life-family-1.5111093 |url-status=live |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107173956/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/-drishyam-2-starts-rolling-in-thodupuzha-mohanlal-shares-pic-with-reel-life-family-1.5111093 |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১}}</ref> জৰ্জকুট্টিৰ বৰ্তমানৰ সমৃদ্ধি প্ৰতিফলিত কৰিবলৈ ঘৰটোৰ সংস্কাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=৩০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |title='കൃഷി മെച്ചപ്പെട്ടു, കാർ പോർച്ച് വാർത്തു'; മോടി പിടിപ്പിച്ച് 'ജോർജൂട്ടിയുടെ' വീട് |language=ml |work=[[এছিয়ানেট নিউজ]] |url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/thodupuzha-house-ready-for-shoot-drishyam-2-qhggn5 |url-status=live |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174018/https://www.asianetnews.com/entertainment-news/thodupuzha-house-ready-for-shoot-drishyam-2-qhggn5 |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১}}</ref> থডুপুজাৰ আন কিছুমান ঘৰতো দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল। লগতে কাঞ্জাৰ আৰু [[আৰাকুলাম]]ৰ দৰে ওচৰৰ অঞ্চলতো দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref name=mathrubhumi /> ''দৃশ্যম''ৰ দৃশ্যগ্ৰহণ হোৱা [[কুদায়াথুৰ]]ৰ কাইপা কৱলাত এটা ছেট নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=১৮ অক্টোবৰ ২০২০ |title=Row over erupting 'Drishyam 2' film set at protected area; Dist collector intervenes |trans-title=সংৰক্ষিত এলেকাত নিৰ্মাণ হোৱা 'দৃশ্যম ২' চলচ্চিত্ৰৰ ছেটক লৈ বিতৰ্ক; জিলা উপায়ুক্তৰ হস্তক্ষেপ |work=[[মাতৃভূমি]] |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/row-over-erupting-drishyam-2-film-set-at-protected-area-dist-collector-intervenes-1.5139865 |url-status=live |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174001/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/row-over-erupting-drishyam-2-film-set-at-protected-area-dist-collector-intervenes-1.5139865 |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১}}</ref> ঠাইখনত ৰাজাক্কাডু আৰক্ষী থানা, জৰ্জকুট্টিৰ কেবল টিভিৰ দোকান আৰু চাৰিওফালৰ দোকান-পোহাৰ তথা গাঁথনিকে ধৰি এটা সম্পূৰ্ণ পথ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ই আছিল অন্যতম মূল স্থান। ৰাজীৱ কোভিলাকাথু আছিল কলা নিৰ্দেশক। কাইপা কৱলাৰ অংশসমূহৰ পিছত ২০২০ চনৰ ৬ নৱেম্বৰত দৃশ্যগ্ৰহণৰ সামৰণি পৰে।<ref>{{Cite news |date=১০ নৱেম্বৰ ২০২০ |title=ജോർജുകുട്ടിയുടെ കേബിൾ കട ഇനി കൈപ്പയിലില്ല; ദൃശ്യം 2 സെറ്റ് പൊളിച്ചു; വിഡിയോ |language=ml |work=[[মনোৰমা অনলাইন]] |url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2020/11/10/drishyam-2-set-removing-video.html |url-status=live |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174003/https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2020/11/10/drishyam-2-set-removing-video.html |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১}}</ref> ৫৬ দিন চলিবলগীয়া সমগ্ৰ দৃশ্যগ্ৰহণ ৪৬ দিনতে সম্পূৰ্ণ হয়। পৰিচালককে ধৰি ছবিখনৰ কলা-কুশলীসকলে ক'ভিড-১৯ বিধি মানি চলিছেনে নাই সেয়া পৰ্যবেক্ষণ কৰিবলৈ এটা বিশেষ দল নিয়োগ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=৯ নৱেম্বৰ ২০২০ |title=വരുണിന്റെ കുഴിമാടവും പുതിയ പൊലീസ് സ്റ്റേഷനും; തൊടുപുഴയിലെ ദൃശ്യം 2 സെറ്റ് |language=ml |work=[[মনোৰমা নিউজ]] |url=https://www.manoramanews.com/news/entertainment/2020/11/09/malayalam-movie-dhrishyam-second-part-shooting-over.html |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-date=৯ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109081708/https://www.manoramanews.com/news/entertainment/2020/11/09/malayalam-movie-dhrishyam-second-part-shooting-over.html |url-status=live }}</ref> == সংগীত == গীত আৰু চলচ্চিত্ৰৰ আৱহ সংগীত [[অনিল জনচন]] ৰচনা কৰিছিল। আনহাতে গীতৰ কথা [[বিনায়ক শশীকুমাৰ]]ৰ। সংগীত এলবামটোত "অৰে পাকাল" শীৰ্ষক মাত্ৰ এটা গীত আছে যিটো জেনোবিয়া ছাফাৰে বাণীবদ্ধ কৰিছিল<ref>{{Cite web |title=The stuff of singing dreams |trans-title=গান গোৱাৰ সপোনৰ সামগ্ৰী |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/feb/20/the-stuff-of-singing-dreams-2266262.html |access-date=৭ জুলাই ২০২১ |website=[[দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=৯ জুলাই ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184810/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/feb/20/the-stuff-of-singing-dreams-2266262.html |url-status=live }}</ref> আৰু ইয়াক ২০২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীত চাইনা মিউজিকৰ দ্বাৰা মুক্তি দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Bhasin |first=Shriya |date=১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 song Ore Pakal out: Mohanlal treats viewers with a melodious song from his upcoming thriller |trans-title=দৃশ্যম ২-ৰ গীত অৰে পাকাল মুকলি: মোহনলালে তেওঁৰ আগন্তুক থ্ৰিলাৰৰ পৰা এটা সুমধুৰ গীতেৰে দৰ্শকক আপ্লুত কৰিলে |url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema/drishyam-2-song-ore-pakal-out-mohanlal-treats-viewers-with-a-melodious-song-from-his-upcoming-thriller-685429 |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=indiatvnews.com |archive-date=১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210217062217/https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema/drishyam-2-song-ore-pakal-out-mohanlal-treats-viewers-with-a-melodious-song-from-his-upcoming-thriller-685429 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=M |first=Athira |date=১৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Zonobia Safar is on a musical high |trans-title=জেনোবিয়া ছাফাৰ সংগীতৰ শীৰ্ষত আছে |work=[[দ্য হিন্দু]] |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/singer-zonobia-safar-on-her-big-break-with-drishyam-2/article33851043.ece |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |issn=0971-751X |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219142459/https://www.thehindu.com/entertainment/music/singer-zonobia-safar-on-her-big-break-with-drishyam-2/article33851043.ece |url-status=live }}</ref> {{track listing|headline=ট্ৰেক তালিকা|extra_column=কণ্ঠশিল্পী(সকল)|title1=অৰে পাকাল|music1=[[অনিল জনচন]]|extra1=জেনোবিয়া ছাফাৰ|length1=০৪:৩৩}} == বিপণন আৰু মুক্তি == পৰিচালক [[জীতু জোচেফ]] ২০২১ চনৰ ২২ জানুৱাৰীত [[মোহনলাল]]ৰ বিগ-বাজেটৰ চলচ্চিত্ৰ ''[[মাৰাক্কাৰ: লায়ন অৱ দ্য এৰেবিয়ান ছী]]''ৰ পূৰ্বেই ছবিখন ছবিঘৰত মুক্তি দিয়াৰ পৰিকল্পনাৰ কথা প্ৰকাশ কৰিছিল<ref>{{Cite news |title=Drishyam 2 to release ahead of Marakkar? |trans-title=মাৰাক্কাৰৰ আগতে দৃশ্যম ২ মুক্তি পাব নেকি? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/drishyam-2-to-release-ahead-of-marakkar/articleshow/76783008.cms |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]] |archive-date=৪ আগষ্ট ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200804120426/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/drishyam-2-to-release-ahead-of-marakkar/articleshow/76783008.cms |url-status=live }}</ref>। তেওঁ উল্লেখ কৰিছিল যে ছবিঘৰ পুনৰ মুকলি হ'লে দৰ্শকক ঘূৰাই অনাৰ ক্ষেত্ৰত ই এক "লিটমাছ টেষ্ট" হিচাপে কাম কৰিব।<ref name="release">{{Cite web |date=২৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |title='ദൃശ്യ' ത്തിൽ കഴിയാത്തതു 'ഒപ്പ' ത്തിൽ ചെയ്തു&nbsp;– ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ (നിർമാതാവ്) |url=https://www.canchannels.com/drishyam-2-news/ |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |website=Canchannels.com |language=ml |archive-date=২৪ ডিচেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224112603/https://www.canchannels.com/drishyam-2-news/ |url-status=live }}</ref> অৱশ্যে কেৰালা ফিল্ম চেম্বাৰে ছবিঘৰ পুনৰ মুকলি নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। কাৰণ কৰ'নাভাইৰাছৰ বাবে হোৱা তলাবন্ধ আৰু মনোৰঞ্জন কৰৰ পৰা সম্পূৰ্ণ ৰেহাইৰ পিছত ছবিঘৰৰ ব্যৱসায়ত প্ৰচণ্ড আঘাত পৰাত তেওঁলোকে চৰকাৰৰ পৰা সাহায্য পেকেজ দাবী কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=৬ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Kerala Film Chamber decides against reopening of theatres |trans-title=কেৰালা ফিল্ম চেম্বাৰে ছবিঘৰ পুনৰ মুকলি নকৰাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/kerala-film-chamber-decides-against-reopening-of-theatres-7135447/ |access-date=৭ জুলাই ২০২১ |website=[[দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |archive-date=২৬ জানুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126033016/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/kerala-film-chamber-decides-against-reopening-of-theatres-7135447/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. r |date=৪ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Cinemas unlikely to open today |trans-title=আজি ছবিঘৰ মুকলি হোৱাৰ সম্ভাৱনা নাই |work=[[দ্য হিন্দু]] |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/cinemas-unlikely-to-open-today/article33494547.ece |access-date=৭ জুলাই ২০২১ |issn=0971-751X |archive-date=১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201120842/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/cinemas-unlikely-to-open-today/article33494547.ece |url-status=live }}</ref> ইয়াৰ ফলত ছবিঘৰত মুক্তি দিয়াৰ পৰিকল্পনাত ব্যাঘাত জন্মে আৰু দলটোৱে ছবিখন বিতৰণৰ বাবে ডিজিটেল ষ্ট্ৰীমিং প্লেটফৰ্ম [[আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ']] বাছনি কৰে।<ref>{{Cite news |date=২ জানুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam 2' to be released on Amazon Prime |trans-title=আমাজন প্ৰাইমত মুকলি হ'ব 'দৃশ্যম ২' |work=[[দ্য হিন্দু]] |agency=[[প্ৰেছ ট্ৰাষ্ট অৱ ইণ্ডিয়া]] |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/drishyam-2-to-be-released-on-amazon-prime/article33478967.ece |url-status=live |access-date=২ জানুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174021/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/drishyam-2-to-be-released-on-amazon-prime/article33478967.ece |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১}}</ref> [[নৱবৰ্ষৰ দিনা]] মুক্তি পোৱা এটা টিজাৰে নিশ্চিত কৰে যে ই [[আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ']]ত মুক্তি পাব।<ref>{{Cite web |date=২ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 teaser: Mohanlal refuses to let the cat out of the bag |trans-title=দৃশ্যম ২ টিজাৰ: মোহনলালে ৰহস্য ফাদিল কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/drishyam-2-teaser-mohanlal-refuses-to-let-the-cat-out-of-the-bag-7128000/ |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=[[দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |archive-date=২১ জানুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121161000/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/drishyam-2-teaser-mohanlal-refuses-to-let-the-cat-out-of-the-bag-7128000/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=২ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Mohanlal's Drishyam 2 opts for OTT, fans upset |trans-title=মোহনলালৰ দৃশ্যম ২-এ অ'টিটি বাছি ল'লে, অনুৰাগীসকল হতাশ |url=https://www.dtnext.in/news/cinema/mohanlals-drishyam-2-opts-for-ott-fans-upset |archive-url=https://web.archive.org/web/20210127122355/https://www.dtnext.in/News/Cinema/2021/01/02003023/1269330/Mohanlals-Drishyam-2-opts-for-OTT-fans-upset.vpf |url-status=live |archive-date=২৭ জানুৱাৰী ২০২১ |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=dtNext.in }}</ref><ref>{{Cite web |date=১ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2: Mohanlal's Malayalam Film To Release On Amazon Prime Video And See What Fans Have To Say About It |trans-title=দৃশ্যম ২: মোহনলালৰ মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ত মুক্তি পাব আৰু অনুৰাগীসকলে ইয়াৰ বিষয়ে কি কয় চাওক |url=https://www.zee5.com/zee5news/drishyam-2-mohanlals-malayalam-film-to-release-on-amazon-prime-video-and-see-what-fans-have-to-say-about-it |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=জি৫ নিউজ }}</ref> ছবিখনৰ আনুষ্ঠানিক ট্ৰেইলাৰ ২০২১ চনৰ ৮ ফেব্ৰুৱাৰীত উন্মোচন কৰাৰ কথা আছিল<ref>{{Cite web |date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 Trailer Leaked; Mohanlal Starrer To Release On February 19? |trans-title=দৃশ্যম ২ ট্ৰেইলাৰ ফাদিল; মোহনলাল অভিনীত ছবি ১৯ ফেব্ৰুৱাৰীত মুক্তি পাব নেকি? |url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2021/drishyam-2-trailer-leaked-mohanlal-starrer-to-release-on-february-19-309560.html |url-status=live |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=ফিল্মিবীট |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206095746/https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2021/drishyam-2-trailer-leaked-mohanlal-starrer-to-release-on-february-19-309560.html |archive-date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ }}</ref>, কিন্তু ৬ ফেব্ৰুৱাৰীত (ট্ৰেইলাৰ মুক্তিৰ দুদিন আগতে)<ref>{{Cite web |title=Hours after the leak, Mohanlal unveils Drishyam 2's trailer |trans-title=ফাদিল হোৱাৰ কেইঘণ্টামান পিছত মোহনলালে দৃশ্যম ২-ৰ ট্ৰেইলাৰ মুকলি কৰে |url=https://www.zoomtventertainment.com/malayalam-cinema/article/trailer-of-much-awaited-film-drishyam-2-out-now-megastar-mohanlals-crime-thriller-looks-promising/716847 |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=zoomtventertainment.com |date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206133250/https://www.zoomtventertainment.com/malayalam-cinema/article/trailer-of-much-awaited-film-drishyam-2-out-now-megastar-mohanlals-crime-thriller-looks-promising/716847 |url-status=live }}</ref> ট্ৰেইলাৰটো অনলাইনত ফাদিল হৈ পৰে। ইয়াৰ ফলত দলটোৱে একেদিনাই আনুষ্ঠানিকভাৱে ট্ৰেইলাৰটো মুকলি কৰিবলৈ বাধ্য হয়<ref>{{Cite web |date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 trailer: Ghost from the past comes to haunt Mohanlal |trans-title=দৃশ্যম ২ ট্ৰেইলাৰ: অতীতৰ ভূতে মোহনলালক খেদিবলৈ আহে |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/drishyam-2-trailer-the-ghost-from-the-past-comes-to-haunt-mohanlal-7177482/ |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=[[দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |archive-date=২৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210227153724/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/drishyam-2-trailer-the-ghost-from-the-past-comes-to-haunt-mohanlal-7177482/ |url-status=live }}</ref> আৰু লগতে ১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ মুক্তিৰ তাৰিখ হিচাপে ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite web |date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Watch: Mohanlal's 'Drishyam 2' trailer out, shows family haunted by past |trans-title=চাওক: মোহনলালৰ 'দৃশ্যম ২' ট্ৰেইলাৰ মুকলি, অতীতৰ দ্বাৰা খেদা খোৱা পৰিয়ালটোক দেখুৱায় |url=https://www.thenewsminute.com/article/watch-mohanlal-s-drishyam-2-trailer-out-shows-family-haunted-past-142924 |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=[[দ্য নিউজ মিনিট]] |archive-date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206121240/https://www.thenewsminute.com/article/watch-mohanlal-s-drishyam-2-trailer-out-shows-family-haunted-past-142924 |url-status=live }}</ref> অৱশ্যে ''দৃশ্যম ২'' সমগ্ৰ বিশ্বজুৰি ১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১-ৰ মাজনিশা মুক্তি দিয়া হয়<ref>{{Cite web |date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=ദൃശ്യം 2 ട്രെയിലർ എത്തി: ചിത്രം ഫെബ്രുവരി 19ന് ആമസോൺ പ്രൈമിൽ... |url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2021/02/06/drishyam-2-release-date-confirmed-amazon-prime.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206111905/https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2021/02/06/drishyam-2-release-date-confirmed-amazon-prime.html |archive-date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |access-date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=[[মালায়াল মনৰমা]] |language=ml}}</ref> আৰু ইয়াক ২৪০খনতকৈও অধিক দেশত ষ্ট্ৰীমিং কৰিবলৈ উপলব্ধ কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=১ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Mohanlal-starrer ''Drishyam 2'' to premiere on Amazon Prime Video |trans-title=মোহনলাল অভিনীত ''দৃশ্যম ২'' আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ত প্ৰিমিয়াৰ হ'ব |work=[[আউটলুক ইণ্ডিয়া]] |agency=[[প্ৰেছ ট্ৰাষ্ট অৱ ইণ্ডিয়া]] |url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/mohanlalstarrer-drishyam-2-to-premiere-on-amazon-prime-video/2002654 |access-date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১ জানুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210101120442/https://www.outlookindia.com/newsscroll/mohanlalstarrer-drishyam-2-to-premiere-on-amazon-prime-video/2002654 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Parthiban |first=P. |date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Amazon Prime Video launches the highly-anticipated trailer of Drishyam 2; movie set to release on February 19 |trans-title=আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ই দৃশ্যম ২-ৰ বহু প্ৰত্যাশিত ট্ৰেইলাৰ মুকলি কৰে; ১৯ ফেব্ৰুৱাৰীত চলচ্চিত্ৰখন মুক্তি পাবলৈ সাজু |url=https://www.indulgexpress.com/entertainment/cinema/2021/feb/06/amazon-prime-video-launches-trailer-of-much-awaited-malayalam-thriller-drishyam-2-movie-to-be-relea-31508.html |access-date=২৩ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=[[ইনডালজ এক্সপ্ৰেছ]] |archive-date=২৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225073416/https://www.indulgexpress.com/entertainment/cinema/2021/feb/06/amazon-prime-video-launches-trailer-of-much-awaited-malayalam-thriller-drishyam-2-movie-to-be-relea-31508.html |url-status=live }}</ref> ''দৃশ্যম ২''ৰ পোনপটীয়া ডিজিটেল মুক্তিৰ পদক্ষেপে ছবিঘৰৰ মালিক আৰু বিতৰকসকলৰ পৰা সমালোচনাৰ সন্মুখীন হয়। কেৰালা ফিল্ম এক্সিবিটৰ্ছ ফেডাৰেচনৰ সভাপতি লিবাৰ্টি বছিৰে মত প্ৰকাশ কৰে যে "মোহনলালৰ দৰে এজন বিশিষ্ট অভিনেতাই ইয়াক গ্ৰহণ কৰাটো এক স্বাৰ্থপৰ কাম" আৰু তেওঁৰ মতে যোৱা দশকৰ এখন আটাইতকৈ সফল চলচ্চিত্ৰৰ ছিকুৱেল হোৱাৰ বাবে ছবিখনে সহজেই "ছবিঘৰলৈ বৃহৎ দৰ্শক টানিব পাৰিলেহেঁতেন"।<ref>{{Cite web |date=২ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Mohanlal faces criticism for 'Drishyam 2' OTT release, much like Kamal did years ago |trans-title=বছৰ বছৰ আগতে কমলে কৰাৰ দৰেই মোহনলালো 'দৃশ্যম ২' অ'টিটি মুক্তিৰ বাবে সমালোচনাৰ সন্মুখীন হৈছে |url=https://www.thenewsminute.com/article/mohanlal-faces-criticism-drishyam-2-ott-release-much-kamal-did-years-ago-140719 |access-date=৭ জুলাই ২০২১ |website=[[দ্য নিউজ মিনিট]] |archive-date=৯ জুলাই ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709191938/https://www.thenewsminute.com/article/mohanlal-faces-criticism-drishyam-2-ott-release-much-kamal-did-years-ago-140719 |url-status=live }}</ref> কিন্তু চলচ্চিত্ৰ জগতৰ কেইবাজনো বাণিজ্য বিশ্লেষক আৰু সদস্যই সমৰ্থন কৰি কয় যে "ই [[এণ্টনি পেৰুম্বাভুৰ]]ৰ (চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক) আৰ্থিক সীমাবদ্ধতাৰ বাবেই হৈছে। তেওঁ ''মাৰাক্কাৰ: লায়ন অৱ দ্য এৰেবিয়ান ছী'' প্ৰদৰ্শনৰ বাবে ছবিঘৰৰ মালিকসকলৰ পৰা আগধন লৈছিল, যিহেতু ই এখন বৃহৎ ছবি আৰু ছবিঘৰৰ অভিজ্ঞতাৰ বাবে নিৰ্মিত। কিন্তু তেওঁ ''দৃশ্যম ২''ৰ বাবে আগধন লোৱা নাছিল, যাৰ বাবে তেওঁ ডিজিটেল মুক্তিৰ বাবে সন্মত হৈছিল।"<ref>{{Cite web |last=Narayanan |first=Nirmal |date=২ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 on OTT, Marakkar in theaters: How Mohanlal singlehandedly redefines Mollywood |trans-title=অ'টিটিত দৃশ্যম ২, ছবিঘৰত মাৰাক্কাৰ: মোহনলালে কেনেকৈ অকলেই মলীউডক পুনৰ সংজ্ঞায়িত কৰে |url=https://www.ibtimes.co.in/drishyam-2-ott-marakkar-theaters-how-mohanlal-singlehandedly-redefines-mollywood-831721 |access-date=৭ জুলাই ২০২১ |website=[[আই বি টাইমছ]] |archive-date=৯ জুলাই ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184953/https://www.ibtimes.co.in/drishyam-2-ott-marakkar-theaters-how-mohanlal-singlehandedly-redefines-mollywood-831721 |url-status=live }}</ref> ছবিখনৰ মুক্তিৰ পূৰ্বে অনুৰাগীসকলৰ সৈতে হোৱা এক অনলাইন মত বিনিময়ত মোহনলালে কয় যে ছবিঘৰত পুনৰ মুক্তি দিয়াৰ সম্ভাৱনা আছে।<ref>{{Cite web |last=Narayanan |first=Nirmal |date=১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Mohanlal's dream shatters as Film Chamber denies theatrical release of Drishyam 2 post-OTT premiere |trans-title=অ'টিটি প্ৰিমিয়াৰৰ পিছত ফিল্ম চেম্বাৰে দৃশ্যম ২ ছবিঘৰত মুক্তি দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাত মোহনলালৰ সপোন ভংগ হয় |url=https://www.ibtimes.co.in/mohanlals-dream-shatters-film-chamber-denies-theatrical-release-drishyam-2-post-ott-premiere-833287 |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=[[আই বি টাইমছ]] |archive-date=২৫ মাৰ্চ ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210325192656/https://www.ibtimes.co.in/mohanlals-dream-shatters-film-chamber-denies-theatrical-release-drishyam-2-post-ott-premiere-833287 |url-status=live }}</ref> কিন্তু কেৰালা ফিল্ম চেম্বাৰে দৃশ্যম ২ ছবিঘৰত মুক্তি দিয়াৰ বাবে প্ৰযোজকৰ অনুৰোধ নাকচ কৰে। তেওঁলোকে কয় যে অনলাইন প্লেটফৰ্মত মুক্তি পোৱাৰ কথা থকা এখন ছবি ছবিঘৰত মুক্তি দি তেওঁলোকে নীতি-নিৰ্দেশনা উলংঘা নকৰে।<ref>{{Cite web |date=১৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Will not permit theatrical release of 'Drishyam 2': Kerala Film Chamber |trans-title='দৃশ্যম ২' ছবিঘৰত মুক্তিৰ অনুমতি দিয়া নহ'ব: কেৰালা ফিল্ম চেম্বাৰ |url=https://www.thenewsminute.com/article/will-not-permit-theatrical-release-drishyam-2-kerala-film-chamber-143580 |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=[[দ্য নিউজ মিনিট]] |archive-date=১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210217115306/https://www.thenewsminute.com/article/will-not-permit-theatrical-release-drishyam-2-kerala-film-chamber-143580 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=১৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=No theatrical release for Drishyam 2: Film Chamber |trans-title=দৃশ্যম ২-ৰ বাবে ছবিঘৰত মুক্তি নাই: ফিল্ম চেম্বাৰ |work=[[দ্য হিন্দু]] |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/no-theatrical-release-for-drishyam-2-film-chamber/article33852611.ece |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |issn=0971-751X |archive-date=২২ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210422101505/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/no-theatrical-release-for-drishyam-2-film-chamber/article33852611.ece |url-status=live }}</ref> ডিজিটেল মুক্তিৰ পিছত ২০২১ চনৰ ১ জুলাইৰ পৰা জিচিচি (GCC) দেশসমূহত ছবিখনে সীমিত পৰিসৰত ছবিঘৰত মুক্তি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |last= |first= |date=২২ জুন ২০২১ |title=Mohanlal's hit thriller 'Drishyam 2' to release in UAE cinemas |trans-title=মোহনলালৰ হিট থ্ৰিলাৰ 'দৃশ্যম ২' য়ু এ ই-ৰ ছবিঘৰত মুক্তি পাব |url=https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/mohanlals-hit-thriller-drishyam-2-to-release-in-uae-cinemas-1.80112395 |access-date=২২ জানুৱাৰী ২০২৫ |website=[[গাল্ফ নিউজ]] |archive-date=২৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240924060029/https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/mohanlals-hit-thriller-drishyam-2-to-release-in-uae-cinemas-1.80112395 |url-status=live }}</ref> == সঁহাৰি == === সমালোচনাত্মক প্ৰতিক্ৰিয়া === {{Rotten Tomatoes prose|score=88|count=8|average=7.5|ref=yes}} ''[[ডেইলি নিউজ এণ্ড এনালাইচিছ]]''ৰ ঐশ্বৰ্য বাসুদেৱনে ৫ৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা ৰেটিং দি লিখে, "''দৃশ্যম ২'' হৈছে এটা তদন্ত আৰু ইয়াৰ দ্বাৰা ভাবুকিৰ সন্মুখীন হোৱা এটা পৰিয়ালৰ এক আকৰ্ষণীয় কাহিনী। ই এনে এক ছিকুৱেল যিখন আমাৰ প্ৰাপ্য বুলি আমি জনা নাছিলো আৰু ছবিখন চোৱা শেষ কৰাৰ পিছতো ই আপোনাক ঘণ্টাৰ পিছত ঘণ্টা ধৰি ভাবিবলৈ বাধ্য কৰাব"।<ref>{{Cite news |last=Vasudevan |first=Aishwarya |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam 2' Review: Mohanlal as Georgekutty proves 'visuals can be deceiving' yet again |trans-title='দৃশ্যম ২' পৰ্যালোচনা: জৰ্জকুট্টিৰ চৰিত্ৰত মোহনলালে প্ৰমাণ কৰিছে যে 'দৃশ্য প্ৰতাৰণামূলক হ'ব পাৰে' আকৌ এবাৰ |work=[[ডেইলি নিউজ এণ্ড এনালাইচিছ]] |url=https://www.dnaindia.com/movie-reviews/review-drishyam-2-review-mohanlal-as-georgekutty-meena-ansiba-hassan-esther-anil-movie-by-jeethu-joseph-proves-visuals-can-be-deceiving-yet-again-amazon-prime-video-2876263 |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219010748/https://www.dnaindia.com/movie-reviews/review-drishyam-2-review-mohanlal-as-georgekutty-meena-ansiba-hassan-esther-anil-movie-by-jeethu-joseph-proves-visuals-can-be-deceiving-yet-again-amazon-prime-video-2876263 |url-status=live }}</ref> ''[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]]''ৰ সঞ্জিথ সিদ্ধাৰ্থনে ৫ৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা ৰেটিং প্ৰদান কৰে আৰু কয়, "ছিকুৱেলৰ বাবে জীতুৰ চিত্ৰনাট্য আগৰ দৰেই নিখুঁত; ''দৃশ্যম''ৰ দৰেই... এই ছবিখন অতি নিপুণতাৰে নিৰ্মিত এক ছিকুৱেল যি দৰ্শকে উপভোগ কৰিবলৈ আৰু দলটোৱে গৌৰৱ কৰিবলৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে"। তেওঁ মোহনলালৰ অভিনয়ৰো প্ৰশংসা কৰে।<ref>{{Cite news |last=Sidhardhan |first=Sanjith |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 Review: Mohanlal excels as Georgekutty again in this expertly crafted sequel |trans-title=দৃশ্যম ২ পৰ্যালোচনা: এই নিপুণতাৰে নিৰ্মিত ছিকুৱেলখনত মোহনলালে আকৌ এবাৰ জৰ্জকুট্টি হিচাপে উৎকৃষ্টতা প্ৰদৰ্শন কৰিছে |work=[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/web-series/reviews/malayalam/drishyam-2/ottmoviereview/80924802.cms |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218201148/https://timesofindia.indiatimes.com/web-series/reviews/malayalam/drishyam-2/ottmoviereview/80924802.cms |url-status=live}}</ref> ''[[হিন্দুস্তান টাইমছ]]''ৰ হৰিচৰণ পুডিপ্পেডিয়ে লিখে যে "''দৃশ্যম ২''ক এতিয়ালৈকে নিৰ্মিত শ্ৰেষ্ঠ ছিকুৱেলসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি ক'লে বঢ়াই কোৱা নহ'ব"। ই হৈছে "এক সম্পূৰ্ণ আকৰ্ষণীয় আৰু মনোৰঞ্জক ছিকুৱেল, যি ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰত বিৰল। উচ্চমানৰ লিখনী আৰু প্ৰচুৰ অপ্ৰত্যাশিত পাকেৰে সমৃদ্ধ এই ছিকুৱেলখনে এক সুন্দৰ প্ৰভাৱ পেলায় আৰু একেবাৰে শেষলৈকে দৰ্শকক বান্ধি ৰাখে। ''দৃশ্যম ২'' হৈছে ছাছপেন্স গঢ়ি তোলাৰ এক মাষ্টাৰক্লাছ আৰু ই প্ৰথম খণ্ডটোৰ দৰেই কাৰ্যকৰী, যদি তাতকৈ বেছি নহয়"।<ref>{{Cite news |last=Pudippedi |first=Haricharan |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 review: Mohanlal, Jeethu Joseph reunite for one of the best sequels ever |trans-title=দৃশ্যম ২ পৰ্যালোচনা: মোহনলাল, জীতু জোচেফ এতিয়ালৈকে নিৰ্মিত অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ ছিকুৱেলৰ বাবে পুনৰ একত্ৰিত হৈছে |work=[[হিন্দুস্তান টাইমছ]] |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/drishyam-2-review-mohanlal-jeethu-joseph-reunite-for-one-of-the-best-sequels-ever-101613707672069.html |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219042754/https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/drishyam-2-review-mohanlal-jeethu-joseph-reunite-for-one-of-the-best-sequels-ever-101613707672069.html |url-status=live}}</ref> ৫ৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা ৰেটিং দি ''[[দ্য নিউজ মিনিট]]''ৰ সৌম্য ৰাজেন্দ্ৰনে কয় যে এই "থ্ৰিলাৰখন এক সুন্দৰ ছিকুৱেল... লিখনীৰ শক্তিৰ প্ৰতি লক্ষ্য কৰিলে এনে লাগে যেন জীতুৰ মনত ''দৃশ্যম'' সদায় দুখন চলচ্চিত্ৰ হ'ব বুলি ভবা হৈছিল"।<ref>{{Cite news |last=Rajendran |first=Sowmya |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam 2' review: Jeethu-Mohanlal thriller is a superb sequel |trans-title='দৃশ্যম ২' পৰ্যালোচনা: জীতু-মোহনলালৰ থ্ৰিলাৰ এক সুন্দৰ ছিকুৱেল |work=[[দ্য নিউজ মিনিট]] |url=https://www.thenewsminute.com/article/drishyam-2-review-jeethu-mohanlal-thriller-superb-sequel-143734 |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219040923/https://www.thenewsminute.com/article/drishyam-2-review-jeethu-mohanlal-thriller-superb-sequel-143734 |url-status=live}}</ref> ৫ৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা ৰেটিং দি ''[[দ্য কুইণ্ট]]''ৰ সুৰেশ মেথিউৱে কয় যে "মোহনলালৰ আকৰ্ষণীয় থ্ৰিলাৰখন আকৌ এবাৰ বিজয়ী হৈছে... মূল ছবিখনৰ বিপৰীতে ''দৃশ্যম ২''-এ আপোনাক একেবাৰে আৰম্ভণিৰ পৰাই বান্ধি ৰাখে... ''দৃশ্যম ২'' মূল ছবিখনৰ এক যোগ্য প্ৰতিদ্বন্দ্বী। ই আৰম্ভণিৰ পৰাই আপোনাৰ মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰে আৰু ইয়াৰ আঢ়ৈ ঘণ্টাৰ সময়ছোৱাত আপোনাক মনোৰঞ্জন দিয়ে"। তেওঁ মোহনলালৰ অভিনয়ৰো প্ৰশংসা কৰে।<ref>{{Cite news |last=Mathew |first=Suresh |date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 Review: Mohanlal's Gripping Thriller Wins... Again |trans-title=দৃশ্যম ২ পৰ্যালোচনা: মোহনলালৰ আকৰ্ষণীয় থ্ৰিলাৰে জিকিলে... আকৌ এবাৰ |work=[[দ্য কুইণ্ট]] |url=https://www.thequint.com/entertainment/movie-reviews/drishyam-2-full-movie-review-starring-mohanlal-meena-muraly-gopi-director-jeethu-joseph#read-more |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218183353/https://www.thequint.com/entertainment/movie-reviews/drishyam-2-full-movie-review-starring-mohanlal-meena-muraly-gopi-director-jeethu-joseph#read-more |url-status=live}}</ref> ''[[ফাৰ্ষ্টপোষ্ট]]''ৰ আন্না এম. এম. ভেট্টিকাডে ইয়াক "প্ৰথমখন দৰ্শনীয় চলচ্চিত্ৰৰ এক আচৰিতভাৱে সন্তুষ্টিদায়ক ছিকুৱেল" বুলি অভিহিত কৰে... ''দৃশ্যম ২'' অতি চতুৰতাৰে ''দৃশ্যম''ৰ জগতখনলৈ মসৃণভাৱে ঘূৰি যায়... এতিয়া এনে লাগে যেন ২য় খণ্ডৰ অবিহনে ১ম খণ্ড অসম্পূৰ্ণ"।<ref>{{Cite news |last=Vetticad |first=Anna M. M. |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 movie review: Mohanlal is back in a surprisingly satisfying sequel to a spectacular first film |trans-title=দৃশ্যম ২ চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: প্ৰথমখন দৰ্শনীয় চলচ্চিত্ৰৰ এক আচৰিতভাৱে সন্তুষ্টিদায়ক ছিকুৱেলত মোহনলাল উভতি আহিছে |work=[[ফাৰ্ষ্টপোষ্ট]] |url=https://www.firstpost.com/entertainment/drishyam-2-movie-review-mohanlal-is-back-in-a-surprisingly-satisfying-sequel-to-a-spectacular-first-film-9322481.html |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219051957/https://www.firstpost.com/entertainment/drishyam-2-movie-review-mohanlal-is-back-in-a-surprisingly-satisfying-sequel-to-a-spectacular-first-film-9322481.html |url-status=live }}</ref> ''[[ইণ্ডিয়া টুডে']]''ৰ জানকী কে-ই ইয়াক "''দৃশ্যম''ৰ এক উপযুক্ত ছিকুৱেল" বুলি অভিহিত কৰে আৰু কয়, "এটা নিগাজী চিত্ৰনাট্যৰ ওপৰত কাম কৰিবলৈ জীতু জোচেফৰ পৰিচালনা আৰু শক্তি ছবিখনৰ সম্পদ... মোহনলালৰ অভিনয় সঁচাকৈয়ে দুৰ্দান্ত"। তেওঁ ৫ৰ ভিতৰত ৩.৫ তাৰকা ৰেটিং দিয়ে।<ref>{{Cite news |last=K. |first=Janani |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 Movie Review: Mohanlal's new film is a fitting sequel to Drishyam |trans-title=দৃশ্যম ২ চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: মোহনলালৰ নতুন চলচ্চিত্ৰখন দৃশ্যমৰ এক উপযুক্ত ছিকুৱেল |work=[[ইণ্ডিয়া টুডে']] |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-movie-review-mohanlal-s-new-film-is-a-fitting-sequel-to-drishyam-1770731-2021-02-19 |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218225029/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-movie-review-mohanlal-s-new-film-is-a-fitting-sequel-to-drishyam-1770731-2021-02-19 |url-status=live }}</ref> ''[[অনুপমা চোপ্ৰা|ফিল্ম কম্পেনিয়ন]]''ৰ ভৰদ্বাজ ৰংগনে ইয়াক "এক সুন্দৰ গাঁথনিৰে" সমৃদ্ধ এক "নিগাজী ছিকুৱেল যিয়ে উত্তেজনাৰ সলনি অস্তিত্ববাদক স্থান দিছে" বুলি অভিহিত কৰে। "১ম খণ্ডৰ দৰেই, ই পৰিচালকৰ ছবিতকৈ লেখকৰ ছবি বেছি"। তেওঁ লিখনীৰ প্ৰশংসা কৰি কয় – "ই হৈছে মৌলিক বৰ্ণনা, দৃশ্যৰ পিছত দৃশ্য" আৰু "ক্লাইমেক্সৰ অংশবোৰৰ সময়ত লিখনীয়ে ''দৃশ্যম''ৰ ১ম খণ্ড/২য় খণ্ডক একেটা কাহিনীৰ দুটা ভাগ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। ই এক চমৎকাৰ মেটা স্পৰ্শ... আমি ১ম খণ্ড/২য় খণ্ডক এখন একত্ৰিত জগত হিচাপে চালে ছবিখন শ্ৰেষ্ঠ ৰূপত ধৰা দিয়ে"।<ref>{{Cite web |last=Rangan |first=Baradwaj |date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Review Of Drishyam 2, On Amazon Prime Video: Mohanlal And Meena Return In Jeethu Joseph's Solid Sequel, Which Swaps Tension With Existentialism |trans-title=আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ত দৃশ্যম ২-ৰ পৰ্যালোচনা: জীতু জোচেফৰ নিগাজী ছিকুৱেলত মোহনলাল আৰু মীনাৰ প্ৰত্যাৱৰ্তন, যিয়ে উত্তেজনাৰ সলনি অস্তিত্ববাদক স্থান দিছে |url=https://www.filmcompanion.in/reviews/malayalam-review/drishyam-2-review-amazon-prime-mohanlal-and-meena-return-in-jeethu-josephs-solid-sequel-which-swaps-tension-with-existentialism-malayalam-movies-baradwaj-rangan/ |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=[[অনুপমা চোপ্ৰা|ফিল্ম কম্পেনিয়ন]]}}{{cbignore}}</ref> ''[[ডেক্কান হেৰাল্ড]]''ৰ টিনা ছাৰা অনিয়েনে ৫ৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা ৰেটিং দি ইয়াক "এক ৰোমাঞ্চকৰ, উপযুক্ত ছিকুৱেল" বুলি অভিহিত কৰে। তেওঁ কয় যে "''দৃশ্যম ২''-এ ছিকুৱেলসমূহত মূল ছবিৰ যাদু নাথাকে বুলি থকা ধাৰণাক নস্যাৎ কৰে... বহুত থ্ৰিলাৰে মূল কাহিনীক তীব্ৰতৰ কৰি দৰ্শকক আকৰ্ষণ কৰিবলৈ সক্ষম হোৱা নাই আৰু সেয়াই এই ছবিখনৰ বিশেষ গুণৰ নিৰ্ণায়ক প্ৰমাণ"।<ref>{{Cite news |last=Anien |first=Tina Sara |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam 2' movie review: A thrilling, befitting sequel |trans-title='দৃশ্যম ২' চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: এক ৰোমাঞ্চকৰ, উপযুক্ত ছিকুৱেল |work=[[ডেক্কান হেৰাল্ড]] |url=https://www.deccanherald.com/entertainment/drishyam-2-movie-review-a-thrilling-befitting-sequel-953072.html |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219133109/https://www.deccanherald.com/entertainment/drishyam-2-movie-review-a-thrilling-befitting-sequel-953072.html |url-status=live }}</ref> ''[[দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]]''ৰ সজিন শ্ৰীজিতেও ৫ৰ ভিতৰত ৪ ৰেটিং দি ইয়াক "এক সমৃদ্ধ, বহল আৰু বহুত উন্নত ছিকুৱেল... সফল ছিকুৱেল বিৰল আৰু তাতোকৈ বিৰল হৈছে এনে ছিকুৱেল যিয়ে মূল ছবিক অতিক্ৰম কৰে। ''দৃশ্যম ২'' তেনেকুৱা এখন ছবি"।<ref>{{Cite news |last=Shrijith |first=Sajin |date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam 2' movie Review: A richer, expansive, and far superior sequel |trans-title='দৃশ্যম ২' চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: এক সমৃদ্ধ, বহল আৰু বহুত উন্নত ছিকুৱেল |work=[[দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2021/feb/19/drishyam-2-movie-review-a-richer-expansive-and-far-superior-sequel-2266248.html |access-date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219180737/https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2021/feb/19/drishyam-2-movie-review-a-richer-expansive-and-far-superior-sequel-2266248.html |url-status=live }}</ref> ৫ৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা ৰেটিং দি ''[[চিফি]]''ৰ সমালোচকে কয়, "সদায় এনেকুৱা নহয় যে এখন ছিকুৱেলে অতি সফল মূল ছবিখনৰ প্ৰতি থকা বৃহৎ প্ৰত্যাশা পূৰণ কৰে। ''দৃশ্যম ২''-এ সেয়া অতি সুন্দৰভাৱে কৰিছে... এক আকৰ্ষণীয় চিত্ৰনাট্যৰ সৈতে জীতু জোচেফে ছিকুৱেলখনক এক আকৰ্ষণীয় ৰূপত উপস্থাপন কৰিছে"।<ref>{{Cite web |last=Moviebuzz |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 review: Mohanlal, Jeethu Joseph combo does it again! |trans-title=দৃশ্যম ২ পৰ্যালোচনা: মোহনলাল, জীতু জোচেফৰ যুটীয়ে আকৌ এবাৰ কৰিলে! |url=https://www.sify.com/movies/drishyam-2-review-mohanlal-jeethu-joseph-combo-does-it-again-review-malayalam-vctgoBecedbjj.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219065843/https://www.sify.com/movies/drishyam-2-review-mohanlal-jeethu-joseph-combo-does-it-again-review-malayalam-vctgoBecedbjj.html |url-status=dead |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=[[চিফি]]}}</ref> ''[[ৰেডিফ.কম]]''ৰ যোগীন্দৰ টুটেজাই কয় যে "মোহনলালৰ এই ছাছপেন্স ড্ৰামাখন হয়তো আন এক আধুনিক কালৰ ক্লাছিক হিচাপে পৰিগণিত হ'ব... ই ''দৃশ্যম''ৰ এক প্ৰকৃত ছিকুৱেল আৰু আচলতে প্ৰথম অংশৰ পৰা দ্বিতীয় অংশলৈ এক মসৃণ স্বাচ্ছন্দ্যৰে আগবঢ়া প্ৰথমখন ছাছপেন্স থ্ৰিলাৰ"। তেওঁ ৫ৰ ভিতৰত ৩.৫ ৰেটিং দিয়ে।<ref>{{Cite web |last=Tuteja |first=Joginder |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 review |trans-title=দৃশ্যম ২ পৰ্যালোচনা |url=https://www.rediff.com/movies/review/drishyam-2-review/20210219.htm |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=[[ৰেডিফ.কম]] |archive-date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210220082631/https://www.rediff.com/movies/review/drishyam-2-review/20210219.htm |url-status=live }}</ref> ''[[নিউজ১৮]]''ৰ গৌতম ভাস্কৰণে লিখে যে "মোহনলাল অধিক শক্তি আৰু আকৰ্ষণৰ সৈতে উভতি আহিছে... জৰ্জকুট্টি ভয় খাই পিছহুঁহকি যোৱা মানুহ নহয়, আৰু বাকী ছবিখন হৈছে কেনেকৈ তেওঁ আৰক্ষীক আভুৱা ভাঁৰে আৰু নিজৰ পৰিয়ালক ৰক্ষা কৰে তাৰ এক আকৰ্ষণীয় খেল। শেষৰ পাকটো সঁচাকৈয়ে সুন্দৰ"। তেওঁ ৫ৰ ভিতৰত ৩ তাৰকা ৰেটিং দিয়ে।<ref>{{Cite news |last=Bhaskaran |first=Gautaman |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 Movie Review: Mohanlal Returns with More Vigour and Charisma |trans-title=দৃশ্যম ২ চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: মোহনলাল অধিক শক্তি আৰু আকৰ্ষণৰ সৈতে উভতি আহিছে |work=[[নিউজ১৮]] |url=https://www.news18.com/news/movies/drishyam-2-moview-review-mohanlal-sparkles-but-this-sequel-is-not-as-gripping-as-first-one-3450320.html |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219030834/https://www.news18.com/news/movies/drishyam-2-moview-review-mohanlal-sparkles-but-this-sequel-is-not-as-gripping-as-first-one-3450320.html |url-status=live }}</ref> ''[[এছিয়ানেট নিউজ]]''ৰ বিপিন বিজয়নে ৫ৰ ভিতৰত ৪ ৰেটিং দিয়ে আৰু ইয়াক এক "নিখুঁত ছিকুৱেল" বুলি অভিহিত কৰে। তেওঁ কয় যে ই "জৰ্জকুট্টি অৰ্থাৎ মোহনলালৰ পাৰদৰ্শিতা আৰু জীতু জোচেফৰ চমৎকাৰ চিত্ৰনাট্যৰ বাবে চাবলগীয়া ছবি"।<ref>{{Cite news |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 movie review: Mohanlal, Jeethu Joseph deliver the perfect sequel |trans-title=দৃশ্যম ২ চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: মোহনলাল, জীতু জোচেফে নিখুঁত ছিকুৱেল উপহাৰ দিছে |work=[[এছিয়ানেট নিউজ]] |url=https://newsable.asianetnews.com/gallery/entertainment/drishyam-2-full-movie-review-mohanlal-meena-jeethu-joseph-asha-sharath-antony-perambavoor-vpn-qoqvkk#image1 |access-date=২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218221628/https://newsable.asianetnews.com/gallery/entertainment/drishyam-2-full-movie-review-mohanlal-meena-jeethu-joseph-asha-sharath-antony-perambavoor-vpn-qoqvkk#image1 |url-status=live }}</ref> ''[[এন ডি টি ভি]]''ৰ শৈবাল চেটাৰ্জীয়ে ৫ৰ ভিতৰত ২.৫ তাৰকা দি লিখে, "মোহনলাল আকৌ এবাৰ নিখুঁত... গাঁথনি আৰু লয়ৰ ক্ষেত্ৰত, লেখক-পৰিচালক জীতু জোচেফে মূল চলচ্চিত্ৰখনৰ গতিপথকে অনুসৰণ কৰিছে", কিন্তু তেওঁ অনুভৱ কৰে যে "লিখনীটোত আৰু অলপ জোৰ দিব পাৰিলেহেঁতেন"।<ref>{{Cite news |last=Chatterjee |first=Saibal |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 Review: Mohanlal's Film Is Disappointingly Tepid |trans-title=দৃশ্যম ২ পৰ্যালোচনা: মোহনলালৰ চলচ্চিত্ৰখন হতাশাজনকভাৱে দুৰ্বল |work=[[এন ডি টি ভি]] |url=https://www.ndtv.com/entertainment/drishyam-2-review-mohanlals-film-is-disappointingly-tepid-2-5-stars-out-of-5-2373769 |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219030825/https://www.ndtv.com/entertainment/drishyam-2-review-mohanlals-film-is-disappointingly-tepid-2-5-stars-out-of-5-2373769 |url-status=live }}</ref> ''[[দ্য হিন্দু]]''ৰ এছ. আৰ. প্ৰবীনে মত প্ৰকাশ কৰে, "''দৃশ্যম ২'' হয়তো এখন স্বতন্ত্ৰ চলচ্চিত্ৰ হিচাপে কাম নকৰিব পাৰে — যেনেকৈ বহুতো ছিকুৱেল কৰে — যিহেতু ই একেৰাহে প্ৰসংগৰ সৈতে প্ৰথমখন ছবিৰ ওপৰত সম্পূৰ্ণৰূপে নিৰ্ভৰশীল। কিন্তু ইয়াৰ নেতিবাচক দিশবোৰ থকাৰ পিছতো, ই ইয়াৰ বহু প্ৰশংসিত পূৰ্বৱৰ্তী ছবিখনৰ এক উপযুক্ত সংগী"।<ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. r. |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam 2' movie review: A decent follow-up to a much celebrated film |trans-title='দৃশ্যম ২' চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: এখন বহু প্ৰশংসিত চলচ্চিত্ৰৰ এক সুন্দৰ ছিকুৱেল |work=[[দ্য হিন্দু]] |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/drishyam-2-movie-review-a-decent-follow-up-to-a-much-celebrated-film/article33877526.ece |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219134958/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/drishyam-2-movie-review-a-decent-follow-up-to-a-much-celebrated-film/article33877526.ece |url-status=live }}</ref> অৱশ্যে ''[[আই বি টাইমছ]]''ৰ নিৰ্মল নাৰায়ণে অনুভৱ কৰে যে ই "মূল ছবিখনৰ চিনেমাটিক নিৰ্মাণৰ মানদণ্ডৰ সৈতে মিল খোৱাত ব্যৰ্থ হৈছে... ছবিখনৰ প্ৰথম অৰ্ধাংশৰ মৌলিকতা আছিল, কিন্তু দ্বিতীয় অৰ্ধাংশ সম্পূৰ্ণ হতাশাজনক আছিল, কিয়নো ই চিন্তা কৰাৰ সামৰ্থ্যক প্ৰশ্ন কৰিছিল"। কিন্তু তেওঁ মোহনলালৰ অভিনয়ৰ প্ৰশংসা কৰে।<ref>{{Cite web |last=Narayanan |first=Nirmal |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 movie review: Mohanlal's film lacks logic and is a half-baked television serial |trans-title=দৃশ্যম ২ চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: মোহনলালৰ চলচ্চিত্ৰখনত যুক্তিৰ অভাৱ আৰু ই এখন আধৰুৱা টেলিভিছন ধাৰাবাহিক |url=https://www.ibtimes.co.in/drishyam-2-movie-review-mohanlals-film-lack-logic-half-baked-tv-serial-833366 |website=[[আই বি টাইমছ]] |access-date=২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219042324/https://www.ibtimes.co.in/drishyam-2-movie-review-mohanlals-film-lack-logic-half-baked-tv-serial-833366 |url-status=live }}</ref> === বক্স অফিচ === {{Empty section|date=মে' ২০২৬}} == ছিকুৱেল == {{Main|দৃশ্যম ৩}} ''দৃশ্যম ২'' মুক্তিৰ পিছত প্ৰযোজক এণ্টনি পেৰুম্বাভুৰে মন্তব্য কৰে যে শৃংখলাটোৰ তৃতীয়খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণৰ সম্ভাৱনা আছে। অৱশ্যে জীতুৱে এই কথা নিশ্চিত বা অস্বীকাৰ কৰা নাছিল। এণ্টনিয়ে লগতে কয় যে জীতুৱে ''দৃশ্যম ৩''ৰ বাবে সম্ভাৱ্য কাহিনীৰ ওপৰত গৱেষণা কৰি আছে আৰু মোহনলালৰ সৈতে আলোচনা হৈছে।<ref>{{Cite news |last=പ്രകാശ് |first=എം. ദിനു |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=ദൃശ്യം 3 ജീത്തുവിന്റെ മനസിലുണ്ട്: ആവേശത്തോടെ ആന്റണി; അഭിമുഖം |language=ml |work=[[মনোৰমা অনলাইন]] |url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2021/02/19/drishyam-3-antony-perumbavoor-response.html |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219091609/https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2021/02/19/drishyam-3-antony-perumbavoor-response.html |url-status=live }}</ref> ২০২১ চনৰ ২৩ ফেব্ৰুৱাৰীত জীতুৱে এক সংবাদমেলত কয় যে তেওঁ বৰ্তমান ''দৃশ্যম ৩''ৰ ক্লাইমেক্স নিৰ্ধাৰণ কৰিছে, কিন্তু চিত্ৰনাট্য আৰু প্ৰযোজনাৰ কাম বাস্তৱায়িত হ'বলৈ কমেও তিনি বছৰ সময় লাগিব পাৰে।<ref>{{Cite news |last=ജി. |first=ശ്രീജിത്ത് |date=২৩ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='ദൃശ്യം മൂന്നിന്റെ ക്ലൈമാക്സ്‌ കയ്യിലുണ്ട്; മോഹൻലാലിനും ആന്റണി പെരുമ്പാവൂരിനും ഇഷ്ടമായി': ജീത്തു ജോസഫ് |language=ml |work=[[নিউজ১৮ মালায়ালম]] |url=https://malayalam.news18.com/news/film/climax-of-drishyam-3-ready-with-director-jeethu-joseph-aa-tv-srg-352037.html |access-date=২৩ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=২৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210228005404/https://malayalam.news18.com/news/film/climax-of-drishyam-3-ready-with-director-jeethu-joseph-aa-tv-srg-352037.html |url-status=live }}</ref> ২০২৫ চনৰ ২০ ফেব্ৰুৱাৰীত ''দৃশ্যম ৩'' আনুষ্ঠানিকভাৱে ঘোষণা কৰা হয়।<ref>{{Cite web |date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫ |title='Drishyam 3' officially announced: Mohanlal confirms third instalment of hit franchise |trans-title='দৃশ্যম ৩' আনুষ্ঠানিকভাৱে ঘোষণা: মোহনলালে হিট ফ্ৰেঞ্চাইজিৰ তৃতীয় কিস্তি নিশ্চিত কৰে |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/actor-mohanlal-confirms-drishyam-3-movie-1.10359521 |access-date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫ |website=English.Mathrubhumi |archive-date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220124348/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/actor-mohanlal-confirms-drishyam-3-movie-1.10359521 |url-status=live }}</ref> দৃশ্যম ৩-এ ২০২৬ চনৰ ২১ মে'ত মুক্তি লাভ কৰে। == পুনৰ্নিৰ্মাণ == ছবিখন ২০২১ চনত [[কানাড়া চলচ্চিত্ৰ|কানাড়া]] ভাষাত ''[[দৃশ্যা ২]]'' আৰু [[তেলেগু চলচ্চিত্ৰ|তেলেগু]] ভাষাত ''[[দৄশ্যম ২]]'' হিচাপে পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু দুয়োখন মুক্তি পায়।<ref>{{Cite web |last=Features |first=C. E. |date=১৩ এপ্ৰিল ২০২১ |title=Ravichandran and P Vasu to team up for Kannada remake of Drishyam 2 |trans-title=দৃশ্যম ২-ৰ কানাড়া পুনৰ্নিৰ্মাণৰ বাবে ৰবিচন্দ্ৰন আৰু পি বাসুৱে লগ হ'ব |url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2021/Apr/13/ravichandran-and-p-vasu-to-team-up-for-kannada-remake-of-drishyam-2-23928.html |access-date=২৩ জানুৱাৰী ২০২৬ |website=Cinema Express |archive-date=২৭ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427051427/https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2021/apr/13/ravichandran-and-p-vasu-to-team-up-for-kannada-remake-of-drishyam-2-23928.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=২ মাৰ্চ ২০২১ |title=Drishyam 2 Telugu remake goes on floors with Venkatesh |trans-title=ভেংকটেশৰ সৈতে দৃশ্যম ২-ৰ তেলেগু পুনৰ্নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/drishyam-2-telugu-remake-goes-on-the-floors-with-venkatesh-7211295/ |access-date=২৩ জানুৱাৰী ২০২৬ |website=[[দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |archive-date=১১ জুন ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210611132419/https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/drishyam-2-telugu-remake-goes-on-the-floors-with-venkatesh-7211295/ |url-status=live }}</ref> হিন্দী পুনৰ্নিৰ্মাণ [[দৃশ্যম ২ (২০২২ চলচ্চিত্ৰ)|একে নামতে]] ২০২২ চনত মুক্তি পায়।<ref>{{Cite web |last= |first= |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Ajay Devgn to return with Tabu for Drishyam 2 in 2022; director Jeetu Joseph likely to direct Hindi remake : Bollywood News - Bollywood Hungama |trans-title=অজয় দেৱগণ ২০২২ চনত দৃশ্যম ২-ৰ বাবে তাবুৰ সৈতে উভতি আহিব; পৰিচালক জীতু জোচেফে হিন্দী পুনৰ্নিৰ্মাণ পৰিচালনা কৰাৰ সম্ভাৱনা : বলীউড নিউজ - বলীউড হাংগামা |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/ajay-devgn-return-tabu-drishyam-2-2022-director-jeetu-joseph-likely-direct-hindi-remake/ |access-date=২৩ জানুৱাৰী ২০২৬ |website=[[বলীউড হাংগামা]] |archive-date=২২ অক্টোবৰ ২০২২ |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022062506/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/ajay-devgn-return-tabu-drishyam-2-2022-director-jeetu-joseph-likely-direct-hindi-remake/ |url-status=live }}</ref> ২০২৬ চনত ''[[ধৰ্মযুদ্ধয় ২]]'' নামৰ এখন [[সিংহলা ভাষা|সিংহলা]] পুনৰ্নিৰ্মাণ মুক্তি পায়।<ref>{{Cite web |title='Drishyam' legend Mohanlal meets his Lankan counterpart |trans-title='দৃশ্যম' কিংবদন্তি মোহনলালে তেওঁৰ শ্ৰীলংকাৰ সতীৰ্থক লগ কৰে |url=https://www.sundaytimes.lk/250706/magazine/drishyam-legend-mohanlal-meets-his-lankan-counterpart-603506.html |access-date=২৩ জানুৱাৰী ২০২৬ |website=Print Edition - The Sunday Times, Sri Lanka}}</ref> {| class="wikitable" !বৰ্ষ !শিৰোনাম !ভাষা !পৰিচালক !অভিনয়শিল্পী |- | rowspan="2" |২০২১ |''[[দৄশ্যম ২]]'' |তেলেগু |[[জীতু জোচেফ]] |[[ভেংকটেশ (অভিনেতা)|ভেংকটেশ]], [[মীনা (অভিনেত্ৰী)|মীনা]], [[নধিয়া]], [[সম্পদ ৰাজ]] |- |''[[দৃশ্যা ২]]'' |কানাড়া |[[পি. বাসু]] |[[ৰবিচন্দ্ৰন (কানাড়া অভিনেতা)|ৰবিচন্দ্ৰন]], [[নৱ্যা নায়াৰ]], [[আশা শৰৎ]], [[প্ৰমোদ শেট্টী]] |- |২০২২ |[[দৃশ্যম ২ (২০২২ চলচ্চিত্ৰ)|''দৃশ্যম ২'']] |হিন্দী |[[অভিষেক পাঠক]] |[[অজয় দেৱগণ]], [[অক্ষয় খান্না]], [[তাবু (অভিনেত্ৰী)|তাবু]], [[শ্ৰিয়া সাৰণ]] |- |২০২৬ |''[[ধৰ্মযুদ্ধয় ২]]'' |সিংহলা |অৰুণা জয়বৰ্ধনা |[[বিমল জয়কোডী]], [[দিলহানী একানায়কে]], [[কুসুম ৰেণু]], [[অষাণ ডায়াছ]] |} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{Official website|https://drishyam2movie.com}} * {{IMDb title|tt12361178}} {{Navboxes|list={{আশীৰ্বাদ চিনেমাছ}} {{দৃশ্যম}} {{জীতু জোচেফ}}}} [[শ্ৰেণী:২০২১ চনৰ মালায়ালম ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০২১ চনৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০২১ চনৰ অপৰাধমূলক ড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:আশীৰ্বাদ চিনেমাছৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ৰ অৰিজিনেল চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:পৰিয়াল সম্পৰ্কীয় চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:জীতু জোচেফৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ক'ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে ছবিঘৰত মুক্তি নোপোৱা চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:কোচিত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ইদুক্কিত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:থডুপুজাত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ছিকুৱেল চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় থ্ৰিলাৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ শৃংখলাৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:অমীমাংসিত অপৰাধ সম্পৰ্কীয় কৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:অন্য ভাষাত পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মৃগীৰোগ সম্পৰ্কীয় চলচ্চিত্ৰ]] 4og100s0assqqa8nghub17q3kpcegbd 625693 625691 2026-08-09T23:34:13Z MS Sakib 25393 625693 wikitext text/x-wiki {{about||হিন্দী ভাষাৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ|দৃশ্যম ২ (২০২২ চলচ্চিত্ৰ)}} {{Infobox film | name = দৃশ্যম ২ | image = Drishyam 2.jpg | caption = প্ৰচাৰমূলক পোষ্টাৰ | director = [[জীতু জোচেফ]] | writer = জীতু জোচেফ | producer = [[এণ্টনি পেৰুম্বাভুৰ]] | starring = [[মোহনলাল]]<br>[[মীনা (অভিনেত্ৰী)|মীনা]]<br>[[আনচিবা হাছান]]<br> [[এষ্টাৰ অনিল]]<br>[[চিদ্দিকি (অভিনেতা)|চিদ্দিকি]]<br>[[মুৰুলী গোপী]]<br>[[আশা শৰৎ]] | cinematography = [[সতীশ কুৰুপ]] | editing = ভি. এছ. বিনায়ক | music = [[অনিল জনচন]] | studio = [[আশীৰ্বাদ চিনেমাছ]] | distributor = [[আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ']] | released = {{Film date|df=y|2021|02|19}} | runtime = ১৫৩ মিনিট<ref>{{Cite web |title=Drishyam 2 (2021) |trans-title=দৃশ্যম ২ (২০২১) |url=https://www.bbfc.co.uk/release/drishyam-2-q29sbgvjdglvbjpwwc01mjkwmdc |access-date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=[[ব্ৰিটিছ ব'ৰ্ড অফ ফিল্ম ক্লাচিফিকেচন]] |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219211954/https://www.bbfc.co.uk/release/drishyam-2-q29sbgvjdglvbjpwwc01mjkwmdc |url-status=live }}</ref> | country = ভাৰত | language = মালায়ালম | budget = <!--Must cite a reliable published source with a reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb. no fan-sites.--> | gross = <!--Must cite a reliable published source with a reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb. no fan-sites.--> }} '''''দৃশ্যম ২: দ্য ৰিজাম্পচন<ref name=":1">{{Langx|mal|ദൃശ്യം|Drishyam|Visual}}</ref>''''' হৈছে ২০২১ চনৰ এখন ভাৰতীয় [[মালায়ালম]] ভাষাৰ অপৰাধমূলক থ্ৰিলাৰ [[চলচ্চিত্ৰ]]। ইয়াক জীতু জোচেফ ৰচনা আৰু পৰিচালনা কৰিছে। আশীৰ্বাদ চিনেমাছৰ বেনাৰত এণ্টনি পেৰুম্বাভুৰ ইয়াক প্ৰযোজনা কৰিছে। ২০১৩ চনৰ চলচ্চিত্ৰ ''[[দৃশ্যম]]''ৰ ছিকুৱেল আৰু [[দৃশ্যম (চলচ্চিত্ৰ শৃংখলা)|''দৃশ্যম'' চলচ্চিত্ৰ শৃংখলা]]ৰ দ্বিতীয়টো কিস্তি হিচাপে নিৰ্মিত এই চলচ্চিত্ৰখনত [[মোহনলাল]], [[মীনা (অভিনেত্ৰী)|মীনা]], আনচিবা হাছান, এষ্টাৰ অনিল, আশা শৰৎ, মুৰুলী গোপী আৰু চিদ্দিকি অভিনয় কৰিছে। [[কৰ'নাভাইৰাছ ৰোগ ২০১৯|ক'ভিড-১৯ মহামাৰী]]ৰ বাবে জীতু জোচেফে তেওঁৰ আন এখন চলচ্চিত্ৰ ''ৰাম''ৰ প্ৰযোজনা স্থগিত থকাৰ সময়তে ''দৃশ্যম ২''ৰ চিত্ৰনাট্য লিখি উলিয়াইছিল। মোহনলালৰ ৬০ সংখ্যক জন্মদিনৰ লগত সংগতি ৰাখি ২০২০ চনৰ ২১ মে'ত প্ৰকল্পটো আনুষ্ঠানিকভাৱে ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref name=":0">{{Cite web|date=২১ মে' ২০২০|title=Drishyam 2: Mohanlal Announces Sequel to Jeethu Joseph Film on Birthday|trans-title=দৃশ্যম ২: মোহনলালে জন্মদিনত জীতু জোচেফৰ চলচ্চিত্ৰৰ ছিকুৱেল ঘোষণা কৰে|url=https://www.news18.com/news/movies/mohanlal-announces-drishyam-2-on-his-60th-birthday-2630303.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107173957/https://www.news18.com/news/movies/mohanlal-announces-drishyam-2-on-his-60th-birthday-2630303.html|archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১|access-date=৯ জুন ২০২০|website=নিউজ১৮}}</ref> কঠোৰ সুৰক্ষা বিধি মানি ২০২০ চনৰ ২১ ছেপ্টেম্বৰত ইয়াৰ মূল দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ হয় আৰু ২০২০ চনৰ ৬ নৱেম্বৰত সামৰণি পৰে। চলচ্চিত্ৰখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ ৪৬ দিন ধৰি মূলতঃ থডুপুজা আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে কৰা হৈছিল। ইয়াত প্ৰথমখন চলচ্চিত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা একেবোৰ স্থানকে বজাই ৰখা হৈছিল। অতিৰিক্ত দৃশ্যসমূহ [[কোচি]]ত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। [[অনিল জনচন]] সংগীত আৰু চলচ্চিত্ৰৰ আৱহ সংগীত ৰচনা কৰিছিল। আনহাতে চিনেমাটোগ্ৰাফী আৰু সম্পাদনাৰ দায়িত্ব ক্ৰমে [[সতীশ কুৰুপ]] আৰু ভি. এছ. বিনায়কে চম্ভালিছিল। প্ৰথমে ছবিঘৰত মুক্তি দিয়াৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল যদিও প্ৰযোজকসকলে পিছলৈ ষ্ট্ৰীমিং সেৱা আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ৰ জৰিয়তে চলচ্চিত্ৰখন মুক্তি দিয়াৰ সিদ্ধান্ত লয়। ২০২১ চনৰ ১৯ ফেব্ৰুৱাৰীত সমগ্ৰ বিশ্বজুৰি ''দৃশ্যম ২'' মুক্তি দিয়া হয়। ইয়াৰ পূৰ্বৱৰ্তী চলচ্চিত্ৰখনৰ দৰেই ই ব্যাপক সমালোচনাত্মক প্ৰশংসা লাভ কৰে। বিশেষকৈ ইয়াৰ কাহিনী আৰু অভিনয়, প্ৰধানকৈ মোহনলালৰ অভিনয়ৰ বাবে ই প্ৰশংসিত হয়। ইয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক ডাইৰেক্ট-টু-ভিডিঅ' প্ৰিমিয়াৰৰ কেইবাবছৰ পিছত, ২০২৬ চনৰ ১০ এপ্ৰিলত ছবিঘৰত ইয়াক পুনৰ মুক্তি দিয়াৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|date=২৬ মাৰ্চ ২০২৬|title=Five years after its OTT release, Mohanlal's Drishyam 2 is finally set to arrive in theatres|trans-title=অ'টিটিত মুক্তিৰ পাঁচ বছৰ পিছত মোহনলালৰ দৃশ্যম ২ অৱশেষত ছবিঘৰলৈ আহিবলৈ সাজু হৈছে|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2026/03/26/drishyam-2-malayalam-theatrical-release-confirmed-mohanlal-jeethu-joseph.html|access-date=৫ এপ্ৰিল ২০২৬|website=অনমনোৰমা|archive-date=২৬ এপ্ৰিল ২০২৬|archive-url=https://web.archive.org/web/20260426041058/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2026/03/26/drishyam-2-malayalam-theatrical-release-confirmed-mohanlal-jeethu-joseph.html|url-status=live}}</ref> ফ্ৰেঞ্চাইজিটোৰ তৃতীয়টো কিস্তি ''[[দৃশ্যম ৩]]'' ২০২৬ চনৰ ২১ মে'ত মুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{Cite news|date=২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫|title=Mohanlal confirms Drishyam 3, fans are 'super excited': One of the greatest stories ever|trans-title=মোহনলালে দৃশ্যম ৩ নিশ্চিত কৰে, অনুৰাগীসকল 'অতি উৎসাহিত': এতিয়ালৈকে সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ কাহিনীসমূহৰ মাজৰ এটা|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/mohanlal-confirms-drishyam-3-fans-are-super-excited-one-of-the-greatest-stories-ever-101740100764160.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20250221015325/https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/mohanlal-confirms-drishyam-3-fans-are-super-excited-one-of-the-greatest-stories-ever-101740100764160.html|archive-date=২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫|access-date=২৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫|work=হিন্দুস্তান টাইমছ|url-status=live}}</ref> == কাহিনীভাগ == {{Hatnote|চলচ্চিত্ৰখনৰ কাহিনীভাগ ইয়াৰ পূৰ্বৱৰ্তী চলচ্চিত্ৰৰ সৈতে সংযুক্ত। পূৰ্বৱৰ্তী চলচ্চিত্ৰখনৰ কাহিনীৰ বিষয়ে অধিক জানিবলৈ, [[দৃশ্যম#কাহিনীভাগ|দৃশ্যম]] চাওক।}}২০১৩ চনৰ ৪ আগষ্টৰ কাহিলি পুৱা, জোচেফ জৰ্জ নামৰ এজন লোকে নিজৰ ভিনিহিয়েকক হত্যা কৰি পলায়ন কৰে। নিৰ্মীয়মাণ আৰক্ষী থানা এখনৰ ওচৰত লুকাই থকা অৱস্থাত তেওঁ জৰ্জকুট্টিক সন্দেহজনকভাৱে গভীৰ নিশা চৌহদৰ পৰা ওলাই অহা দেখা পায়। জোচেফে দেখা ঘটনাটো বুজি উঠাৰ আগতেই, পৰিয়ালৰ সৈতে পলাবলৈ চেষ্টা কৰোঁতে আৰক্ষীয়ে তেওঁক ধৰি গ্ৰেপ্তাৰ কৰে। ২০১৯ চনৰ ভিতৰত জৰ্জকুট্টি, ৰাণী, আঞ্জু আৰু অনুৱে যথেষ্ট আৰামদায়ক জীৱন কটাবলৈ লয়। জৰ্জকুট্টি এতিয়া এজন সফল ব্যৱসায়ী। তেওঁৰ এটা [[চলচ্চিত্ৰগৃহ]] আছে আৰু এদিন এখন চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজনা কৰাৰ সপোন দেখে। তথাপিও [[দৃশ্যম|বৰুণৰ মৃত্যুৱে]] পৰিয়ালটোক অহৰহ খেদি ফুৰে। এই ঘটনাৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা তীব্ৰ মানসিক আঘাতৰ বাবে আঞ্জুৱে অহৰহ ভয় আৰু দুঃচিন্তাত দিন কটায়। তাইৰ অতীতৰ বিষয়ে মাজে মাজে চহৰখনত উৰাবাতৰি বিয়পি পৰে। ইয়াৰ ফলত ৰাণী আৱেগিকভাৱে বিচলিত হয় আৰু জীয়েকক লৈ অধিক প্ৰতিৰক্ষামূলক হৈ পৰে। এই সময়ছোৱাত ৰাণীয়ে চুবুৰীয়া সৰিতাৰ সৈতে ঘনিষ্ঠতা গঢ়ি তোলে। তেওঁ প্ৰায়ে নিজৰ পৰিয়ালে সন্মুখীন হোৱা সংগ্ৰামৰ বিষয়ে সৰিতাৰ আগত প্ৰকাশ কৰে। ৰাণীয়ে নাজানে যে সৰিতা আৰু তাইৰ অত্যাচাৰী স্বামী চাবু আচলতে ছদ্মৱেশী আৰক্ষী বিষয়া। তেওঁলোকক পৰিয়ালটোৰ ওচৰত আৰক্ষী মহাপৰিদৰ্শক থমাছ বাষ্টিনে নিয়োগ কৰিছিল। থমাছ বাষ্টিনে গীতা প্ৰভাকৰৰ অনুৰোধত বৰুণৰ গোচৰটো পুনৰ মুকলি কৰিছিল। ইফালে জোচেফ জৰ্জে কাৰাদণ্ডৰ ম্যাদ সম্পূৰ্ণ কৰি কাৰাগাৰৰ পৰা মুকলি হয়। নিজৰ বিচ্ছিন্ন পৰিয়ালৰ সৈতে পুনৰ সম্পৰ্ক স্থাপনৰ বাবে সংগ্ৰাম কৰি আৰু কামৰ সন্ধানত থকা অৱস্থাত, তেওঁ অৱশেষত জানিব পাৰে যে আৰক্ষীয়ে বৰুণৰ তদন্ত পুনৰ মুকলি কৰিছে। বছৰ বছৰ আগতে গ্ৰেপ্তাৰ হোৱা নিশাৰ ঘটনাটো হঠাতে মনত পৰি জোচেফে উপলব্ধি কৰে যে বৰুণ নিৰুদ্দেশ হোৱাৰ সময়ত জৰ্জকুট্টি নিৰ্মীয়মাণ আৰক্ষী থানাখনৰ ওচৰত আছিল। এই স্মৃতিৰ গুৰুত্ব বুজি তেওঁ পুৰস্কাৰৰ ধনৰ বাবে থমাছক দেখা ঘটনাটোৰ বিষয়ে অৱগত কৰে। থমাছে লগে লগে গীতা আৰু প্ৰভাকৰৰ সৈতে যোগাযোগ কৰে। ইয়াৰ পিছত সম্পূৰ্ণ হোৱা আৰক্ষী থানাখনৰ তলত খনন কাৰ্যৰ ব্যৱস্থা কৰে। সকলোকে আচৰিত কৰি অট্টালিকাটোৰ তলত পুতি থোৱা অৱস্থাত জঁকা উদ্ধাৰ হয়। জৰ্জকুট্টিয়ে ওচৰতে লগোৱা নিৰাপত্তা কেমেৰাৰ জৰিয়তে গোপনে আৰক্ষী থানাখনৰ ওপৰত নজৰ ৰাখিছিল। তেওঁ খনন কাৰ্য চলি থকাটো লক্ষ্য কৰে আৰু পৰিস্থিতি তেওঁৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাহিৰলৈ যোৱা বুলি উপলব্ধি কৰে। ইয়াৰ কিছু সময় পিছতেই তেওঁ কৰ্তৃপক্ষৰ ওচৰত আত্মসমৰ্পণ কৰে। থমাছে জৰ্জকুট্টি আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালক জেৰাৰ বাবে মাতে। তীব্ৰ জেৰাৰ পিছতো জৰ্জকুট্টি, ৰাণী, আঞ্জু আৰু অনুৱে বছৰ বছৰ আগতে দিয়া একেটা ভাষ্যতে দৃঢ় হৈ থাকে। কিন্তু তদন্তই এক নাটকীয় মোৰ লয় যেতিয়া আৰক্ষীয়ে এটা গোপনে ৰেকৰ্ড কৰা কথোপকথন লাভ কৰে। তাত ৰাণীয়ে সৰিতাৰ আগত বৰুণৰ মৃত্যুৰ সবিশেষ অজ্ঞাতসাৰে প্ৰকাশ কৰিছিল। আৰক্ষীয়ে লগতে আৱিষ্কাৰ কৰে যে পৰিয়ালটোৰ ওপৰত কেইবামাহো ধৰি নজৰ ৰখা হৈছিল। পত্নী আৰু জীয়ৰীহঁতৰ ওপৰত হেঁচা বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে, জৰ্জকুট্টিয়ে অৱশেষত নিজৰ পৰিয়ালক আইনী শাস্তিৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ অপৰাধৰ দায়িত্ব স্বীকাৰ কৰে। আৰক্ষীয়ে অৱশেষত গোচৰটো সমাধান কৰা বুলি ভাবিলেও গীতা পতিয়ন নাযায় আৰু বৰুণৰ বাবে ন্যায় দাবী কৰি থাকে। বিষয়টো সোনকালেই আদালত পায়গৈ। তাত জৰ্জকুট্টিয়ে অপ্ৰত্যাশিতভাৱে নিজকে নিৰ্দোষী বুলি দাবী কৰে। তেওঁৰ অধিবক্তাই যুক্তি দিয়ে যে বিনয়চন্দ্ৰনৰ ৰচিত দৃশ্যম নামৰ এখন অপৰাধমূলক উপন্যাসৰ কাহিনী ব্যৱহাৰ কৰি আৰক্ষীয়ে সমগ্ৰ গোচৰটো সজাইছে। ইয়াৰ পৰা প্ৰকাশ পায় যে জৰ্জকুট্টিয়ে নিজেই বছৰ বছৰ আগতে এখন সম্ভাৱ্য চলচ্চিত্ৰ প্ৰকল্পৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে লেখকজনক কাহিনীৰ ধাৰণাটো বৰ্ণনা কৰিছিল। একে সময়তে, ফৰেনছিক প্ৰতিবেদনে আদালতৰ ভিতৰত হুলস্থুলৰ সৃষ্টি কৰে যেতিয়া ডি এন এ বিশ্লেষণে নিশ্চিত কৰে যে আৰক্ষী থানাৰ পৰা উদ্ধাৰ হোৱা জঁকাটো বৰুণৰ নহয়। বিনয়চন্দ্ৰনে পিছত প্ৰকাশ কৰে যে জৰ্জকুট্টিয়ে এবাৰ তেওঁৰ প্ৰস্তাৱিত অপৰাধমূলক থ্ৰিলাৰখনৰ বাবে এক বিকল্প সমাপ্তি বৰ্ণনা কৰিছিল। সেই সংস্কৰণটোত নায়কজনে তেওঁৰ মূল প্ৰচেষ্টা ভৱিষ্যতে পোহৰলৈ আহিব পাৰে বুলি অনুমান কৰি, গোপনে একে বয়স আৰু গঠনৰ আন এটা অচিনাক্ত মৃতদেহ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰে। বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁ সাৱধানে জঁকাটো সংৰক্ষণ কৰে। লগতে আগন্তুক চলচ্চিত্ৰ প্ৰকল্পৰ চৰিত্ৰৰ বিষয়ে আলোচনা কৰাৰ অচিলাৰে জিলা চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ মৰ্গৰ এজন কৰ্মচাৰীৰ বিশ্বাস অৰ্জন কৰে। আৰক্ষী থানাৰ পৰা উদ্ধাৰ হোৱা জঁকা ফৰেনছিক পৰীক্ষাৰ বাবে স্থানান্তৰ কৰা নিশাতেই, নায়কজনে ডি এন এ পৰীক্ষাই সত্য পোহৰলৈ অনাৰ আগতেই নিচেই মনে মনে মৃতদেহ সলনি কৰে। আৰক্ষীয়ে লাহে লাহে উপলব্ধি কৰে যে গোচৰটো পুনৰ মুকলি কৰাৰ বহু আগতেই জৰ্জকুট্টিয়ে প্ৰতিটো সম্ভাৱ্য ফলাফল অনুমান কৰিছিল। নিৰ্ণায়ক প্ৰমাণৰ সম্পূৰ্ণ অভাৱৰ বাবে আদালতে জৰ্জকুট্টিক জামিন প্ৰদান কৰে। লগতে আৰক্ষীক তেওঁ আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰ বিৰুদ্ধে পৰৱৰ্তী ব্যৱস্থা গ্ৰহণ বন্ধ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। পিছত বিনয়চন্দ্ৰনে গীতা আৰু প্ৰভাকৰৰ আগত মনে মনে প্ৰকাশ কৰে যে জৰ্জকুট্টিৰ "বিকল্প সমাপ্তি"ৰ শেষত এক পাক আছিল। নায়কজনে বেনামীভাৱে ভুক্তভোগীৰ পুতি থোৱা জঁকা তেওঁৰ শোকসন্তপ্ত পিতৃ-মাতৃক ঘূৰাই দিব যাতে তেওঁলোকে অৱশেষত তেওঁৰ শেষকৃত্য সম্পন্ন কৰিব পাৰে। একে সময়তে গীতা আৰু প্ৰভাকৰে বেনামীভাৱে বৰুণৰ জঁকা লাভ কৰে। বৰুণৰ জঁকা অৱশেষত বিসৰ্জন দিয়াৰ সময়ত থমাছে মনে মনে গীতা আৰু প্ৰভাকৰক জৰ্জকুট্টিৰ পাছ লোৱা এৰিবলৈ অনুৰোধ কৰে। তেওঁ স্বীকাৰ কৰে যে সমগ্ৰ তদন্তৰ সময়ছোৱাত জৰ্জকুট্টি সদায় এঢাপ আগত আছিল আৰু নিজৰ পৰিয়ালক ৰক্ষা কৰিবলৈ যিকোনো পৰ্যায়লৈ যাবলৈ সাজু আছিল। থমাছে উপলব্ধি কৰে যে, যদিও আৰক্ষীয়ে ভাবিছিল তেওঁলোকে অহৰহ জৰ্জকুট্টিৰ ওপৰত নজৰ ৰাখিছে, আচলতে জৰ্জকুট্টিয়েহে তেওঁলোকক লক্ষ্য কৰি আছিল। পৰৱৰ্তী পদক্ষেপ কি হ'ব সেয়া তেওঁ ধৈৰ্য্যৰে অনুমান কৰিছিল। গীতা আৰু প্ৰভাকৰে অৱশেষত সকাহ পোৱা আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে, জৰ্জকুট্টিয়ে দূৰৰ পৰা চাই মনে মনে আঁতৰি যায়। তেওঁ ভৱিষ্যতে যিয়েই নাহক কিয় তাৰ বাবে অহৰহ সতৰ্ক হৈ জীয়াই থাকিবলৈ লয়। == অভিনয়শিল্পী == {{Cast listing|* [[মোহনলাল]] - জৰ্জকুট্টি, এজন চলচ্চিত্ৰগৃহৰ মালিক আৰু উচ্চাকাংক্ষী চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক * [[মীনা (অভিনেত্ৰী)|মীনা]] - ৰাণী জৰ্জ, জৰ্জকুট্টিৰ পত্নী * [[আনচিবা হাছান]] - আঞ্জু জৰ্জ, জৰ্জকুট্টি আৰু ৰাণীৰ ডাঙৰ জীয়ৰী; এগৰাকী [[পি টি এছ ডি]] ৰোগী * [[এষ্টাৰ অনিল]] - অনু জৰ্জ; জৰ্জকুট্টি আৰু ৰাণীৰ সৰু জীয়ৰী * [[আশা শৰৎ]] - গীতা প্ৰভাকৰ, প্ৰাক্তন [[আৰক্ষী মহাপৰিদৰ্শক]]; বৰুণৰ মাতৃ * [[চিদ্দিকি (অভিনেতা)|চিদ্দিকি]] - প্ৰভাকৰ, বৰুণৰ পিতৃ * [[মুৰুলী গোপী]] - [[আৰক্ষী মহাপৰিদৰ্শক|আই জি]] থমাছ বাষ্টিন [[ভাৰতীয় আৰক্ষী সেৱা|আই পি এছ]] * [[ছাইকুমাৰ (মালায়ালম অভিনেতা)|ছাইকুমাৰ]] - বিনয়চন্দ্ৰন, এজন চিত্ৰনাট্যকাৰ * [[কে. বি. গণেশ কুমাৰ]] - [[চাৰ্কল ইন্সপেক্টৰ|চি আই]] ফিলিপ মেথিউ * [[অঞ্জলি নায়াৰ (অভিনেত্ৰী, জন্ম ১৯৮৮)|অঞ্জলি নায়াৰ]] - সৰিতা, জৰ্জকুট্টিৰ চুবুৰীয়া; এগৰাকী ছদ্মৱেশী আৰক্ষী বিষয়া * সুমেশ চন্দ্ৰন - চাবু, সৰিতাৰ স্বামী; এজন ছদ্মৱেশী আৰক্ষী বিষয়া * অজিত কুথাট্টুকুলম - জোচেফ জৰ্জ, হত্যাৰ অপৰাধত দণ্ডিত এজন প্ৰাক্তন অপৰাধী * [[দীনেশ প্ৰভাকৰ]] - ৰাজন, চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ এজন নিৰাপত্তাৰক্ষী * [[এণ্টনি পেৰুম্বাভুৰ]] - [[উপ-পৰিদৰ্শক|এছ আই]] এণ্টনি * [[শান্তি মায়াদেৱী]] - [[অধিবক্তা]] ৰেণুকা, জৰ্জকুট্টিৰ অধিবক্তা * [[কোজিকোড় নাৰায়ণন নায়াৰ]] - চুলেইমান * [[অনীশ জি. মেনন]] - ৰাজেশ, ৰাণীৰ ভাতৃ * [[শোভা মোহন]] - ৰাণীৰ মাতৃ * [[কৃষ্ণা প্ৰভা]] - মেৰী, জোচেফৰ পত্নী * [[পাউলী ভলচন]] - জোচেফৰ মাতৃ * [[বোবন ছেমুৱেল]] - [[উপ-আৰক্ষী অধীক্ষক|ডি ৱাই এছ পি]] ৰঘুৰাম * [[কৃষ্ণা (মালায়ালম অভিনেতা)|কৃষ্ণা]] - ফৰেনছিক চাৰ্জন * [[জয় মেথিউ]] - [[চৰকাৰী অধিবক্তা]] জনাৰ্দনন * [[আদম আয়ুব]] - জিলা আদালতৰ ন্যায়াধীশ * মুৰুলী কান্নুৰ - [[আৰক্ষী সঞ্চালক প্ৰধান|ডি জি পি]] জয়কৃষ্ণন * [[মেলা ৰঘু]] - ৰেঘু * জয়শংকৰ - পাথ্ৰোজ * ৰঞ্জিনী জৰ্জ - ডা০ ৰঞ্জিনী, আঞ্জুৰ চিকিৎসক * ৰাজেশ পাৰভুৰ - [[তহছিলদাৰ]] * [[আৰফাজ আয়ুব]] - ফৰেনছিক সহায়ক}} == প্ৰযোজনা == === বিকাশ === জীতু জোচেফ আৰু মোহনলালে [[ভাৰতত ক'ভিড-১৯ তলাবন্ধ]]ৰ পূৰ্বে ''[[ৰাম (চলচ্চিত্ৰ)|ৰাম]]'' চলচ্চিত্ৰৰ দৃশ্যগ্ৰহণ কৰি আছিল। কিন্তু [[লণ্ডন]] আৰু [[কায়ৰো]]ৰ দৰে বিদেশী স্থানত কিছুমান দৃশ্যগ্ৰহণ কৰিবলগীয়া হোৱাৰ বাবে ছবিখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ বন্ধ হৈ পৰে। দৃশ্যগ্ৰহণ অব্যাহত ৰাখিবলৈ সময় লাগিব বুলি উপলব্ধি কৰি জীতুৱে তেওঁলোকৰ ২০১৩ চনৰ চলচ্চিত্ৰ ''[[দৃশ্যম]]''ৰ ছিকুৱেল ''দৃশ্যম ২''ৰ কাম আৰম্ভ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। এই বিষয়ে তেওঁ কিছুদিন ধৰি পৰিকল্পনা কৰি আছিল। ছবিখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ কেৱল [[কেৰালা]]তহে হ'ব বুলি জীতুৱে অনুভৱ কৰিছিল যে তলাবন্ধ শেষ হোৱাৰ পিছত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰিবলৈ এইখনেই আটাইতকৈ উপযুক্ত ছবি।<ref>{{Cite web |last=Balach |first=Logesh |date=২ জুলাই ২০২০ |title=Drishyam 2: Mohanlal's much-awaited thriller to go on floors in August |trans-title=দৃশ্যম ২: মোহনলালৰ বহু প্ৰত্যাশিত থ্ৰিলাৰ আগষ্টত দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ হ'ব |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-mohanlal-s-much-awaited-thriller-to-go-on-floors-in-august-1696157-2020-07-02 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174005/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-mohanlal-s-much-awaited-thriller-to-go-on-floors-in-august-1696157-2020-07-02 |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১ |access-date=৭ জুলাই ২০২০ |website=[[ইণ্ডিয়া টুডে']]}}</ref> ২০২০ চনৰ ২১ মে'ত মোহনলালে তেওঁৰ ৬০ সংখ্যক জন্মদিনত ছবিখনৰ আনুষ্ঠানিক ঘোষণা কৰে। চৰকাৰে দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়াৰ লগে লগে ইয়াৰ কাম আৰম্ভ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=২১ মে' ২০২০ |title=Mohanlal announces 'Drishyam 2: The Resumption' on his 60th birthday |trans-title=মোহনলালে নিজৰ ৬০ সংখ্যক জন্মদিনত 'দৃশ্যম ২: দ্য ৰিজাম্পচন' ঘোষণা কৰে |work=[[দ্য হিন্দু]] |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/mohanlal-announces-drishyam-2-the-resumption-on-his-60th-birthday/article31639620.ece |access-date=৯ জুন ২০২০ |archive-date=৯ জুন ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200609120546/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/mohanlal-announces-drishyam-2-the-resumption-on-his-60th-birthday/article31639620.ece |url-status=live }}</ref> মোহনলালে এক সাক্ষাৎকাৰত কয় যে তেওঁ চিত্ৰনাট্য পঢ়িছে আৰু তলাবন্ধৰ পিছত দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ হ'ব পাৰে।<ref>{{Cite web |last=ലേഖകൻ |first=സ്വന്തം |date=২১ মে' ২০২০ |title=ദൃശ്യം 2 വായിച്ചു; ത്രില്ലിങ് ആകും; രണ്ടാമൂഴത്തിലും പ്രതീക്ഷ: ലൈവായി ലാൽ |url=https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.amp.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107173933/https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.amp.html |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১ |access-date=২৭ মে' ২০২০ |website=[[মনোৰমা নিউজ]]}}</ref> ''দৃশ্যম'' প্ৰযোজনা কৰা [[এণ্টনি পেৰুম্বাভুৰ]] প্ৰযোজক হিচাপে উভতি আহে। জীতুৱে কয় যে ই পূৰ্বৱৰ্তী চলচ্চিত্ৰখনৰ পোনপটীয়া ধাৰাবাহিকতা আৰু ইয়াৰ বাবে তেওঁ মূল চৰিত্ৰসমূহক বজাই ৰখাৰ লগতে সহযোগী অভিনয়শিল্পীসকলৰ মাজত কিছু নতুন সংযোগো ঘটাইছে।<ref>{{Cite news |date=২২ মে' ২০২০ |title=Drishyam 2 announced Mohanlal and Jeethu Joseph to return |trans-title=দৃশ্যম ২ ঘোষণা কৰা হ'ল, মোহনলাল আৰু জীতু জোচেফ উভতি আহিব |work=[[দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2020/may/22/drishyam-2-announced-mohanlal-and-jeethu-joseph-to-return-2146352.html |url-status=live |access-date=৯ জুন ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008024557/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2020/may/22/drishyam-2-announced-mohanlal-and-jeethu-joseph-to-return-2146352.html |archive-date=৮ অক্টোবৰ ২০২০}}</ref> পৰিস্থিতিৰ পাকত জৰ্জকুট্টি আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালে এতিয়া এক সচ্ছল জীৱন যাপন কৰে আৰু জৰ্জকুট্টিয়ে এটা চলচ্চিত্ৰগৃহ মুকলি কৰিছে। লগতে তেওঁ এখন চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজনা কৰাৰ পৰিকল্পনাও কৰিছে।<ref>{{Cite news |date=১৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam' both blessing and curse for me, says Director Jeethu Joseph |trans-title='দৃশ্যম' মোৰ বাবে আশীৰ্বাদ আৰু অভিশাপ দুয়োটাই, পৰিচালক জীতু জোচেফে কয় |work=[[দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |agency=[[প্ৰেছ ট্ৰাষ্ট অৱ ইণ্ডিয়া]] |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/feb/16/drishyam-both-blessing-and-curse-for-me-saysdirector-jeethu-joseph-2264892.html |access-date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210216155034/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/feb/16/drishyam-both-blessing-and-curse-for-me-saysdirector-jeethu-joseph-2264892.html |url-status=live }}</ref> === দৃশ্যগ্ৰহণ === ২০২০ চনৰ ২১ ছেপ্টেম্বৰত [[কোচি]]ত মূল দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ হয়।<ref>{{Cite web |date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |title=Mohanlal's Drishyam 2 goes on floor and netizens can't contain their excitement |trans-title=মোহনলালৰ দৃশ্যম ২-ৰ কাম আৰম্ভ আৰু নেটিজেনসকলে তেওঁলোকৰ উৎসাহ ধৰি ৰাখিব পৰা নাই |url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema/mohanlal-s-drishyam-2-goes-on-floor-and-netizens-can-t-contain-their-excitement-651028 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174010/https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema/mohanlal-s-drishyam-2-goes-on-floor-and-netizens-can-t-contain-their-excitement-651028 |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |website=[[ইণ্ডিয়া টিভি]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |title=In Pics: Mohanlal's Drishyam 2 Goes on the Floors |trans-title=চিত্ৰত: মোহনলালৰ দৃশ্যম ২-ৰ কাম আৰম্ভ |url=https://www.news18.com/news/movies/in-pics-mohanlals-drishyam-2-goes-on-the-floors-2894603.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107173958/https://www.news18.com/news/movies/in-pics-mohanlals-drishyam-2-goes-on-the-floors-2894603.html |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |website=[[নিউজ১৮]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |title='Drishyam 2' starts rolling, here's when Mohanlal will start shooting |trans-title='দৃশ্যম ২'-ৰ কাম আৰম্ভ, মোহনলালে কেতিয়া দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ কৰিব সেয়া ইয়াত দিয়া হৈছে |url=https://www.dnaindia.com/entertainment/report-drishyam-2-starts-rolling-here-s-when-mohanlal-will-start-shooting-2844229 |website=[[ডেইলি নিউজ এণ্ড এনালাইচিছ]] |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |archive-date=২৫ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925082925/https://www.dnaindia.com/entertainment/report-drishyam-2-starts-rolling-here-s-when-mohanlal-will-start-shooting-2844229 |url-status=live }}</ref> ক'ভিড-১৯ সংক্ৰমণ ৰোধৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত সুৰক্ষা সাৱধানতাসমূহ মানি ইয়াক পৰিচালনা কৰা হৈছিল। তাত ভিতৰুৱা দৃশ্যসমূহ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |last=Sidhardhan |first=Sanjith |date=২৫ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |title=Mohanlal joins the shoot of Drishyam 2 |trans-title=মোহনলালে দৃশ্যম ২-ৰ দৃশ্যগ্ৰহণত যোগদান কৰে |work=[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/mohanlal-joins-the-shoot-of-drishyam-2/articleshow/78312512.cms |url-status=live |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174000/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/mohanlal-joins-the-shoot-of-drishyam-2/articleshow/78312512.cms |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১}}</ref> কোচিৰ [[কাক্কানাড]]ত দৃশ্যগ্ৰহণ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref name=release /> দুসপ্তাহৰ পিছত ইয়াক [[থডুপুজা]]লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite news |last=Mathews |first=Anna |date=৫ অক্টোবৰ ২০২০ |title=Everyone on the Drishyam 2 sets said, we looked like we have aged in reverse: Ansiba Hassan |trans-title=দৃশ্যম ২-ৰ ছেটত সকলোৱে কৈছিল, আমাক বিপৰীত দিশত বয়স বঢ়া যেন লাগিছিল: আনচিবা হাছান |work=[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everyone-on-the-drishyam-2-sets-said-we-looked-like-we-have-aged-in-reverse-ansiba-hassan/articleshow/78496149.cms |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-date=১২ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112072905/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everyone-on-the-drishyam-2-sets-said-we-looked-like-we-have-aged-in-reverse-ansiba-hassan/articleshow/78496149.cms |url-status=live }}</ref> ''দৃশ্যম''ত জৰ্জকুট্টি আৰু পৰিয়ালৰ বাসগৃহ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা [[ভাঝিথালা]]ৰ একেটা ঘৰকে ''দৃশ্যম ২''ৰ স্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। জানিব পৰা মতে, ঘৰটোত ১৮ দিনীয়া দৃশ্যগ্ৰহণৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref name="mathrubhumi">{{Cite news |date=৭ অক্টোবৰ ২০২০ |title='Drishyam 2' starts rolling in Thodupuzha; Mohanlal shares pic with reel life family |trans-title=থডুপুজাত 'দৃশ্যম ২' আৰম্ভ; মোহনলালে ৰীল লাইফ পৰিয়ালৰ সৈতে ছবি শ্বেয়াৰ কৰে |work=[[মাতৃভূমি]] |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/-drishyam-2-starts-rolling-in-thodupuzha-mohanlal-shares-pic-with-reel-life-family-1.5111093 |url-status=live |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107173956/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/-drishyam-2-starts-rolling-in-thodupuzha-mohanlal-shares-pic-with-reel-life-family-1.5111093 |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১}}</ref> জৰ্জকুট্টিৰ বৰ্তমানৰ সমৃদ্ধি প্ৰতিফলিত কৰিবলৈ ঘৰটোৰ সংস্কাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=৩০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |title='കൃഷി മെച്ചപ്പെട്ടു, കാർ പോർച്ച് വാർത്തു'; മോടി പിടിപ്പിച്ച് 'ജോർജൂട്ടിയുടെ' വീട് |language=ml |work=[[এছিয়ানেট নিউজ]] |url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/thodupuzha-house-ready-for-shoot-drishyam-2-qhggn5 |url-status=live |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174018/https://www.asianetnews.com/entertainment-news/thodupuzha-house-ready-for-shoot-drishyam-2-qhggn5 |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১}}</ref> থডুপুজাৰ আন কিছুমান ঘৰতো দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল। লগতে কাঞ্জাৰ আৰু [[আৰাকুলাম]]ৰ দৰে ওচৰৰ অঞ্চলতো দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref name=mathrubhumi /> ''দৃশ্যম''ৰ দৃশ্যগ্ৰহণ হোৱা [[কুদায়াথুৰ]]ৰ কাইপা কৱলাত এটা ছেট নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=১৮ অক্টোবৰ ২০২০ |title=Row over erupting 'Drishyam 2' film set at protected area; Dist collector intervenes |trans-title=সংৰক্ষিত এলেকাত নিৰ্মাণ হোৱা 'দৃশ্যম ২' চলচ্চিত্ৰৰ ছেটক লৈ বিতৰ্ক; জিলা উপায়ুক্তৰ হস্তক্ষেপ |work=[[মাতৃভূমি]] |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/row-over-erupting-drishyam-2-film-set-at-protected-area-dist-collector-intervenes-1.5139865 |url-status=live |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174001/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/row-over-erupting-drishyam-2-film-set-at-protected-area-dist-collector-intervenes-1.5139865 |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১}}</ref> ঠাইখনত ৰাজাক্কাডু আৰক্ষী থানা, জৰ্জকুট্টিৰ কেবল টিভিৰ দোকান আৰু চাৰিওফালৰ দোকান-পোহাৰ তথা গাঁথনিকে ধৰি এটা সম্পূৰ্ণ পথ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ই আছিল অন্যতম মূল স্থান। ৰাজীৱ কোভিলাকাথু আছিল কলা নিৰ্দেশক। কাইপা কৱলাৰ অংশসমূহৰ পিছত ২০২০ চনৰ ৬ নৱেম্বৰত দৃশ্যগ্ৰহণৰ সামৰণি পৰে।<ref>{{Cite news |date=১০ নৱেম্বৰ ২০২০ |title=ജോർജുകുട്ടിയുടെ കേബിൾ കട ഇനി കൈപ്പയിലില്ല; ദൃശ്യം 2 സെറ്റ് പൊളിച്ചു; വിഡിയോ |language=ml |work=[[মনোৰমা অনলাইন]] |url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2020/11/10/drishyam-2-set-removing-video.html |url-status=live |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174003/https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2020/11/10/drishyam-2-set-removing-video.html |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১}}</ref> ৫৬ দিন চলিবলগীয়া সমগ্ৰ দৃশ্যগ্ৰহণ ৪৬ দিনতে সম্পূৰ্ণ হয়। পৰিচালককে ধৰি ছবিখনৰ কলা-কুশলীসকলে ক'ভিড-১৯ বিধি মানি চলিছেনে নাই সেয়া পৰ্যবেক্ষণ কৰিবলৈ এটা বিশেষ দল নিয়োগ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=৯ নৱেম্বৰ ২০২০ |title=വരുണിന്റെ കുഴിമാടവും പുതിയ പൊലീസ് സ്റ്റേഷനും; തൊടുപുഴയിലെ ദൃശ്യം 2 സെറ്റ് |language=ml |work=[[মনোৰমা নিউজ]] |url=https://www.manoramanews.com/news/entertainment/2020/11/09/malayalam-movie-dhrishyam-second-part-shooting-over.html |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-date=৯ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109081708/https://www.manoramanews.com/news/entertainment/2020/11/09/malayalam-movie-dhrishyam-second-part-shooting-over.html |url-status=live }}</ref> == সংগীত == গীত আৰু চলচ্চিত্ৰৰ আৱহ সংগীত [[অনিল জনচন]] ৰচনা কৰিছিল। আনহাতে গীতৰ কথা [[বিনায়ক শশীকুমাৰ]]ৰ। সংগীত এলবামটোত "অৰে পাকাল" শীৰ্ষক মাত্ৰ এটা গীত আছে যিটো জেনোবিয়া ছাফাৰে বাণীবদ্ধ কৰিছিল<ref>{{Cite web |title=The stuff of singing dreams |trans-title=গান গোৱাৰ সপোনৰ সামগ্ৰী |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/feb/20/the-stuff-of-singing-dreams-2266262.html |access-date=৭ জুলাই ২০২১ |website=[[দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=৯ জুলাই ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184810/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/feb/20/the-stuff-of-singing-dreams-2266262.html |url-status=live }}</ref> আৰু ইয়াক ২০২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীত চাইনা মিউজিকৰ দ্বাৰা মুক্তি দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Bhasin |first=Shriya |date=১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 song Ore Pakal out: Mohanlal treats viewers with a melodious song from his upcoming thriller |trans-title=দৃশ্যম ২-ৰ গীত অৰে পাকাল মুকলি: মোহনলালে তেওঁৰ আগন্তুক থ্ৰিলাৰৰ পৰা এটা সুমধুৰ গীতেৰে দৰ্শকক আপ্লুত কৰিলে |url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema/drishyam-2-song-ore-pakal-out-mohanlal-treats-viewers-with-a-melodious-song-from-his-upcoming-thriller-685429 |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=indiatvnews.com |archive-date=১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210217062217/https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema/drishyam-2-song-ore-pakal-out-mohanlal-treats-viewers-with-a-melodious-song-from-his-upcoming-thriller-685429 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=M |first=Athira |date=১৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Zonobia Safar is on a musical high |trans-title=জেনোবিয়া ছাফাৰ সংগীতৰ শীৰ্ষত আছে |work=[[দ্য হিন্দু]] |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/singer-zonobia-safar-on-her-big-break-with-drishyam-2/article33851043.ece |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |issn=0971-751X |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219142459/https://www.thehindu.com/entertainment/music/singer-zonobia-safar-on-her-big-break-with-drishyam-2/article33851043.ece |url-status=live }}</ref> {{track listing|headline=ট্ৰেক তালিকা|extra_column=কণ্ঠশিল্পী(সকল)|title1=অৰে পাকাল|music1=[[অনিল জনচন]]|extra1=জেনোবিয়া ছাফাৰ|length1=০৪:৩৩}} == বিপণন আৰু মুক্তি == পৰিচালক [[জীতু জোচেফ]] ২০২১ চনৰ ২২ জানুৱাৰীত [[মোহনলাল]]ৰ বিগ-বাজেটৰ চলচ্চিত্ৰ ''[[মাৰাক্কাৰ: লায়ন অৱ দ্য এৰেবিয়ান ছী]]''ৰ পূৰ্বেই ছবিখন ছবিঘৰত মুক্তি দিয়াৰ পৰিকল্পনাৰ কথা প্ৰকাশ কৰিছিল<ref>{{Cite news |title=Drishyam 2 to release ahead of Marakkar? |trans-title=মাৰাক্কাৰৰ আগতে দৃশ্যম ২ মুক্তি পাব নেকি? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/drishyam-2-to-release-ahead-of-marakkar/articleshow/76783008.cms |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]] |archive-date=৪ আগষ্ট ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200804120426/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/drishyam-2-to-release-ahead-of-marakkar/articleshow/76783008.cms |url-status=live }}</ref>। তেওঁ উল্লেখ কৰিছিল যে ছবিঘৰ পুনৰ মুকলি হ'লে দৰ্শকক ঘূৰাই অনাৰ ক্ষেত্ৰত ই এক "লিটমাছ টেষ্ট" হিচাপে কাম কৰিব।<ref name="release">{{Cite web |date=২৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |title='ദൃശ്യ' ത്തിൽ കഴിയാത്തതു 'ഒപ്പ' ത്തിൽ ചെയ്തു&nbsp;– ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ (നിർമാതാവ്) |url=https://www.canchannels.com/drishyam-2-news/ |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |website=Canchannels.com |language=ml |archive-date=২৪ ডিচেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224112603/https://www.canchannels.com/drishyam-2-news/ |url-status=live }}</ref> অৱশ্যে কেৰালা ফিল্ম চেম্বাৰে ছবিঘৰ পুনৰ মুকলি নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। কাৰণ কৰ'নাভাইৰাছৰ বাবে হোৱা তলাবন্ধ আৰু মনোৰঞ্জন কৰৰ পৰা সম্পূৰ্ণ ৰেহাইৰ পিছত ছবিঘৰৰ ব্যৱসায়ত প্ৰচণ্ড আঘাত পৰাত তেওঁলোকে চৰকাৰৰ পৰা সাহায্য পেকেজ দাবী কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=৬ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Kerala Film Chamber decides against reopening of theatres |trans-title=কেৰালা ফিল্ম চেম্বাৰে ছবিঘৰ পুনৰ মুকলি নকৰাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/kerala-film-chamber-decides-against-reopening-of-theatres-7135447/ |access-date=৭ জুলাই ২০২১ |website=[[দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |archive-date=২৬ জানুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126033016/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/kerala-film-chamber-decides-against-reopening-of-theatres-7135447/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. r |date=৪ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Cinemas unlikely to open today |trans-title=আজি ছবিঘৰ মুকলি হোৱাৰ সম্ভাৱনা নাই |work=[[দ্য হিন্দু]] |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/cinemas-unlikely-to-open-today/article33494547.ece |access-date=৭ জুলাই ২০২১ |issn=0971-751X |archive-date=১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201120842/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/cinemas-unlikely-to-open-today/article33494547.ece |url-status=live }}</ref> ইয়াৰ ফলত ছবিঘৰত মুক্তি দিয়াৰ পৰিকল্পনাত ব্যাঘাত জন্মে আৰু দলটোৱে ছবিখন বিতৰণৰ বাবে ডিজিটেল ষ্ট্ৰীমিং প্লেটফৰ্ম [[আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ']] বাছনি কৰে।<ref>{{Cite news |date=২ জানুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam 2' to be released on Amazon Prime |trans-title=আমাজন প্ৰাইমত মুকলি হ'ব 'দৃশ্যম ২' |work=[[দ্য হিন্দু]] |agency=[[প্ৰেছ ট্ৰাষ্ট অৱ ইণ্ডিয়া]] |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/drishyam-2-to-be-released-on-amazon-prime/article33478967.ece |url-status=live |access-date=২ জানুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174021/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/drishyam-2-to-be-released-on-amazon-prime/article33478967.ece |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১}}</ref> [[নৱবৰ্ষৰ দিনা]] মুক্তি পোৱা এটা টিজাৰে নিশ্চিত কৰে যে ই [[আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ']]ত মুক্তি পাব।<ref>{{Cite web |date=২ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 teaser: Mohanlal refuses to let the cat out of the bag |trans-title=দৃশ্যম ২ টিজাৰ: মোহনলালে ৰহস্য ফাদিল কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/drishyam-2-teaser-mohanlal-refuses-to-let-the-cat-out-of-the-bag-7128000/ |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=[[দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |archive-date=২১ জানুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121161000/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/drishyam-2-teaser-mohanlal-refuses-to-let-the-cat-out-of-the-bag-7128000/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=২ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Mohanlal's Drishyam 2 opts for OTT, fans upset |trans-title=মোহনলালৰ দৃশ্যম ২-এ অ'টিটি বাছি ল'লে, অনুৰাগীসকল হতাশ |url=https://www.dtnext.in/news/cinema/mohanlals-drishyam-2-opts-for-ott-fans-upset |archive-url=https://web.archive.org/web/20210127122355/https://www.dtnext.in/News/Cinema/2021/01/02003023/1269330/Mohanlals-Drishyam-2-opts-for-OTT-fans-upset.vpf |url-status=live |archive-date=২৭ জানুৱাৰী ২০২১ |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=dtNext.in }}</ref><ref>{{Cite web |date=১ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2: Mohanlal's Malayalam Film To Release On Amazon Prime Video And See What Fans Have To Say About It |trans-title=দৃশ্যম ২: মোহনলালৰ মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ত মুক্তি পাব আৰু অনুৰাগীসকলে ইয়াৰ বিষয়ে কি কয় চাওক |url=https://www.zee5.com/zee5news/drishyam-2-mohanlals-malayalam-film-to-release-on-amazon-prime-video-and-see-what-fans-have-to-say-about-it |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=জি৫ নিউজ }}</ref> ছবিখনৰ আনুষ্ঠানিক ট্ৰেইলাৰ ২০২১ চনৰ ৮ ফেব্ৰুৱাৰীত উন্মোচন কৰাৰ কথা আছিল<ref>{{Cite web |date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 Trailer Leaked; Mohanlal Starrer To Release On February 19? |trans-title=দৃশ্যম ২ ট্ৰেইলাৰ ফাদিল; মোহনলাল অভিনীত ছবি ১৯ ফেব্ৰুৱাৰীত মুক্তি পাব নেকি? |url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2021/drishyam-2-trailer-leaked-mohanlal-starrer-to-release-on-february-19-309560.html |url-status=live |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=ফিল্মিবীট |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206095746/https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2021/drishyam-2-trailer-leaked-mohanlal-starrer-to-release-on-february-19-309560.html |archive-date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ }}</ref>, কিন্তু ৬ ফেব্ৰুৱাৰীত (ট্ৰেইলাৰ মুক্তিৰ দুদিন আগতে)<ref>{{Cite web |title=Hours after the leak, Mohanlal unveils Drishyam 2's trailer |trans-title=ফাদিল হোৱাৰ কেইঘণ্টামান পিছত মোহনলালে দৃশ্যম ২-ৰ ট্ৰেইলাৰ মুকলি কৰে |url=https://www.zoomtventertainment.com/malayalam-cinema/article/trailer-of-much-awaited-film-drishyam-2-out-now-megastar-mohanlals-crime-thriller-looks-promising/716847 |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=zoomtventertainment.com |date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206133250/https://www.zoomtventertainment.com/malayalam-cinema/article/trailer-of-much-awaited-film-drishyam-2-out-now-megastar-mohanlals-crime-thriller-looks-promising/716847 |url-status=live }}</ref> ট্ৰেইলাৰটো অনলাইনত ফাদিল হৈ পৰে। ইয়াৰ ফলত দলটোৱে একেদিনাই আনুষ্ঠানিকভাৱে ট্ৰেইলাৰটো মুকলি কৰিবলৈ বাধ্য হয়<ref>{{Cite web |date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 trailer: Ghost from the past comes to haunt Mohanlal |trans-title=দৃশ্যম ২ ট্ৰেইলাৰ: অতীতৰ ভূতে মোহনলালক খেদিবলৈ আহে |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/drishyam-2-trailer-the-ghost-from-the-past-comes-to-haunt-mohanlal-7177482/ |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=[[দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |archive-date=২৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210227153724/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/drishyam-2-trailer-the-ghost-from-the-past-comes-to-haunt-mohanlal-7177482/ |url-status=live }}</ref> আৰু লগতে ১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ মুক্তিৰ তাৰিখ হিচাপে ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite web |date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Watch: Mohanlal's 'Drishyam 2' trailer out, shows family haunted by past |trans-title=চাওক: মোহনলালৰ 'দৃশ্যম ২' ট্ৰেইলাৰ মুকলি, অতীতৰ দ্বাৰা খেদা খোৱা পৰিয়ালটোক দেখুৱায় |url=https://www.thenewsminute.com/article/watch-mohanlal-s-drishyam-2-trailer-out-shows-family-haunted-past-142924 |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=[[দ্য নিউজ মিনিট]] |archive-date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206121240/https://www.thenewsminute.com/article/watch-mohanlal-s-drishyam-2-trailer-out-shows-family-haunted-past-142924 |url-status=live }}</ref> অৱশ্যে ''দৃশ্যম ২'' সমগ্ৰ বিশ্বজুৰি ১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১-ৰ মাজনিশা মুক্তি দিয়া হয়<ref>{{Cite web |date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=ദൃശ്യം 2 ട്രെയിലർ എത്തി: ചിത്രം ഫെബ്രുവരി 19ന് ആമസോൺ പ്രൈമിൽ... |url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2021/02/06/drishyam-2-release-date-confirmed-amazon-prime.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206111905/https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2021/02/06/drishyam-2-release-date-confirmed-amazon-prime.html |archive-date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |access-date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=[[মালায়াল মনৰমা]] |language=ml}}</ref> আৰু ইয়াক ২৪০খনতকৈও অধিক দেশত ষ্ট্ৰীমিং কৰিবলৈ উপলব্ধ কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=১ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Mohanlal-starrer ''Drishyam 2'' to premiere on Amazon Prime Video |trans-title=মোহনলাল অভিনীত ''দৃশ্যম ২'' আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ত প্ৰিমিয়াৰ হ'ব |work=[[আউটলুক ইণ্ডিয়া]] |agency=[[প্ৰেছ ট্ৰাষ্ট অৱ ইণ্ডিয়া]] |url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/mohanlalstarrer-drishyam-2-to-premiere-on-amazon-prime-video/2002654 |access-date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১ জানুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210101120442/https://www.outlookindia.com/newsscroll/mohanlalstarrer-drishyam-2-to-premiere-on-amazon-prime-video/2002654 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Parthiban |first=P. |date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Amazon Prime Video launches the highly-anticipated trailer of Drishyam 2; movie set to release on February 19 |trans-title=আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ই দৃশ্যম ২-ৰ বহু প্ৰত্যাশিত ট্ৰেইলাৰ মুকলি কৰে; ১৯ ফেব্ৰুৱাৰীত চলচ্চিত্ৰখন মুক্তি পাবলৈ সাজু |url=https://www.indulgexpress.com/entertainment/cinema/2021/feb/06/amazon-prime-video-launches-trailer-of-much-awaited-malayalam-thriller-drishyam-2-movie-to-be-relea-31508.html |access-date=২৩ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=[[ইনডালজ এক্সপ্ৰেছ]] |archive-date=২৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225073416/https://www.indulgexpress.com/entertainment/cinema/2021/feb/06/amazon-prime-video-launches-trailer-of-much-awaited-malayalam-thriller-drishyam-2-movie-to-be-relea-31508.html |url-status=live }}</ref> ''দৃশ্যম ২''ৰ পোনপটীয়া ডিজিটেল মুক্তিৰ পদক্ষেপে ছবিঘৰৰ মালিক আৰু বিতৰকসকলৰ পৰা সমালোচনাৰ সন্মুখীন হয়। কেৰালা ফিল্ম এক্সিবিটৰ্ছ ফেডাৰেচনৰ সভাপতি লিবাৰ্টি বছিৰে মত প্ৰকাশ কৰে যে "মোহনলালৰ দৰে এজন বিশিষ্ট অভিনেতাই ইয়াক গ্ৰহণ কৰাটো এক স্বাৰ্থপৰ কাম" আৰু তেওঁৰ মতে যোৱা দশকৰ এখন আটাইতকৈ সফল চলচ্চিত্ৰৰ ছিকুৱেল হোৱাৰ বাবে ছবিখনে সহজেই "ছবিঘৰলৈ বৃহৎ দৰ্শক টানিব পাৰিলেহেঁতেন"।<ref>{{Cite web |date=২ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Mohanlal faces criticism for 'Drishyam 2' OTT release, much like Kamal did years ago |trans-title=বছৰ বছৰ আগতে কমলে কৰাৰ দৰেই মোহনলালো 'দৃশ্যম ২' অ'টিটি মুক্তিৰ বাবে সমালোচনাৰ সন্মুখীন হৈছে |url=https://www.thenewsminute.com/article/mohanlal-faces-criticism-drishyam-2-ott-release-much-kamal-did-years-ago-140719 |access-date=৭ জুলাই ২০২১ |website=[[দ্য নিউজ মিনিট]] |archive-date=৯ জুলাই ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709191938/https://www.thenewsminute.com/article/mohanlal-faces-criticism-drishyam-2-ott-release-much-kamal-did-years-ago-140719 |url-status=live }}</ref> কিন্তু চলচ্চিত্ৰ জগতৰ কেইবাজনো বাণিজ্য বিশ্লেষক আৰু সদস্যই সমৰ্থন কৰি কয় যে "ই [[এণ্টনি পেৰুম্বাভুৰ]]ৰ (চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক) আৰ্থিক সীমাবদ্ধতাৰ বাবেই হৈছে। তেওঁ ''মাৰাক্কাৰ: লায়ন অৱ দ্য এৰেবিয়ান ছী'' প্ৰদৰ্শনৰ বাবে ছবিঘৰৰ মালিকসকলৰ পৰা আগধন লৈছিল, যিহেতু ই এখন বৃহৎ ছবি আৰু ছবিঘৰৰ অভিজ্ঞতাৰ বাবে নিৰ্মিত। কিন্তু তেওঁ ''দৃশ্যম ২''ৰ বাবে আগধন লোৱা নাছিল, যাৰ বাবে তেওঁ ডিজিটেল মুক্তিৰ বাবে সন্মত হৈছিল।"<ref>{{Cite web |last=Narayanan |first=Nirmal |date=২ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 on OTT, Marakkar in theaters: How Mohanlal singlehandedly redefines Mollywood |trans-title=অ'টিটিত দৃশ্যম ২, ছবিঘৰত মাৰাক্কাৰ: মোহনলালে কেনেকৈ অকলেই মলীউডক পুনৰ সংজ্ঞায়িত কৰে |url=https://www.ibtimes.co.in/drishyam-2-ott-marakkar-theaters-how-mohanlal-singlehandedly-redefines-mollywood-831721 |access-date=৭ জুলাই ২০২১ |website=[[আই বি টাইমছ]] |archive-date=৯ জুলাই ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184953/https://www.ibtimes.co.in/drishyam-2-ott-marakkar-theaters-how-mohanlal-singlehandedly-redefines-mollywood-831721 |url-status=live }}</ref> ছবিখনৰ মুক্তিৰ পূৰ্বে অনুৰাগীসকলৰ সৈতে হোৱা এক অনলাইন মত বিনিময়ত মোহনলালে কয় যে ছবিঘৰত পুনৰ মুক্তি দিয়াৰ সম্ভাৱনা আছে।<ref>{{Cite web |last=Narayanan |first=Nirmal |date=১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Mohanlal's dream shatters as Film Chamber denies theatrical release of Drishyam 2 post-OTT premiere |trans-title=অ'টিটি প্ৰিমিয়াৰৰ পিছত ফিল্ম চেম্বাৰে দৃশ্যম ২ ছবিঘৰত মুক্তি দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাত মোহনলালৰ সপোন ভংগ হয় |url=https://www.ibtimes.co.in/mohanlals-dream-shatters-film-chamber-denies-theatrical-release-drishyam-2-post-ott-premiere-833287 |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=[[আই বি টাইমছ]] |archive-date=২৫ মাৰ্চ ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210325192656/https://www.ibtimes.co.in/mohanlals-dream-shatters-film-chamber-denies-theatrical-release-drishyam-2-post-ott-premiere-833287 |url-status=live }}</ref> কিন্তু কেৰালা ফিল্ম চেম্বাৰে দৃশ্যম ২ ছবিঘৰত মুক্তি দিয়াৰ বাবে প্ৰযোজকৰ অনুৰোধ নাকচ কৰে। তেওঁলোকে কয় যে অনলাইন প্লেটফৰ্মত মুক্তি পোৱাৰ কথা থকা এখন ছবি ছবিঘৰত মুক্তি দি তেওঁলোকে নীতি-নিৰ্দেশনা উলংঘা নকৰে।<ref>{{Cite web |date=১৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Will not permit theatrical release of 'Drishyam 2': Kerala Film Chamber |trans-title='দৃশ্যম ২' ছবিঘৰত মুক্তিৰ অনুমতি দিয়া নহ'ব: কেৰালা ফিল্ম চেম্বাৰ |url=https://www.thenewsminute.com/article/will-not-permit-theatrical-release-drishyam-2-kerala-film-chamber-143580 |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=[[দ্য নিউজ মিনিট]] |archive-date=১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210217115306/https://www.thenewsminute.com/article/will-not-permit-theatrical-release-drishyam-2-kerala-film-chamber-143580 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=১৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=No theatrical release for Drishyam 2: Film Chamber |trans-title=দৃশ্যম ২-ৰ বাবে ছবিঘৰত মুক্তি নাই: ফিল্ম চেম্বাৰ |work=[[দ্য হিন্দু]] |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/no-theatrical-release-for-drishyam-2-film-chamber/article33852611.ece |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |issn=0971-751X |archive-date=২২ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210422101505/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/no-theatrical-release-for-drishyam-2-film-chamber/article33852611.ece |url-status=live }}</ref> ডিজিটেল মুক্তিৰ পিছত ২০২১ চনৰ ১ জুলাইৰ পৰা জিচিচি (GCC) দেশসমূহত ছবিখনে সীমিত পৰিসৰত ছবিঘৰত মুক্তি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |last= |first= |date=২২ জুন ২০২১ |title=Mohanlal's hit thriller 'Drishyam 2' to release in UAE cinemas |trans-title=মোহনলালৰ হিট থ্ৰিলাৰ 'দৃশ্যম ২' য়ু এ ই-ৰ ছবিঘৰত মুক্তি পাব |url=https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/mohanlals-hit-thriller-drishyam-2-to-release-in-uae-cinemas-1.80112395 |access-date=২২ জানুৱাৰী ২০২৫ |website=[[গাল্ফ নিউজ]] |archive-date=২৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240924060029/https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/mohanlals-hit-thriller-drishyam-2-to-release-in-uae-cinemas-1.80112395 |url-status=live }}</ref> == সঁহাৰি == === সমালোচনাত্মক প্ৰতিক্ৰিয়া === {{Rotten Tomatoes prose|score=88|count=8|average=7.5|ref=yes}} ''[[ডেইলি নিউজ এণ্ড এনালাইচিছ]]''ৰ ঐশ্বৰ্য বাসুদেৱনে ৫ৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা ৰেটিং দি লিখে, "''দৃশ্যম ২'' হৈছে এটা তদন্ত আৰু ইয়াৰ দ্বাৰা ভাবুকিৰ সন্মুখীন হোৱা এটা পৰিয়ালৰ এক আকৰ্ষণীয় কাহিনী। ই এনে এক ছিকুৱেল যিখন আমাৰ প্ৰাপ্য বুলি আমি জনা নাছিলো আৰু ছবিখন চোৱা শেষ কৰাৰ পিছতো ই আপোনাক ঘণ্টাৰ পিছত ঘণ্টা ধৰি ভাবিবলৈ বাধ্য কৰাব"।<ref>{{Cite news |last=Vasudevan |first=Aishwarya |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam 2' Review: Mohanlal as Georgekutty proves 'visuals can be deceiving' yet again |trans-title='দৃশ্যম ২' পৰ্যালোচনা: জৰ্জকুট্টিৰ চৰিত্ৰত মোহনলালে প্ৰমাণ কৰিছে যে 'দৃশ্য প্ৰতাৰণামূলক হ'ব পাৰে' আকৌ এবাৰ |work=[[ডেইলি নিউজ এণ্ড এনালাইচিছ]] |url=https://www.dnaindia.com/movie-reviews/review-drishyam-2-review-mohanlal-as-georgekutty-meena-ansiba-hassan-esther-anil-movie-by-jeethu-joseph-proves-visuals-can-be-deceiving-yet-again-amazon-prime-video-2876263 |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219010748/https://www.dnaindia.com/movie-reviews/review-drishyam-2-review-mohanlal-as-georgekutty-meena-ansiba-hassan-esther-anil-movie-by-jeethu-joseph-proves-visuals-can-be-deceiving-yet-again-amazon-prime-video-2876263 |url-status=live }}</ref> ''[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]]''ৰ সঞ্জিথ সিদ্ধাৰ্থনে ৫ৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা ৰেটিং প্ৰদান কৰে আৰু কয়, "ছিকুৱেলৰ বাবে জীতুৰ চিত্ৰনাট্য আগৰ দৰেই নিখুঁত; ''দৃশ্যম''ৰ দৰেই... এই ছবিখন অতি নিপুণতাৰে নিৰ্মিত এক ছিকুৱেল যি দৰ্শকে উপভোগ কৰিবলৈ আৰু দলটোৱে গৌৰৱ কৰিবলৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে"। তেওঁ মোহনলালৰ অভিনয়ৰো প্ৰশংসা কৰে।<ref>{{Cite news |last=Sidhardhan |first=Sanjith |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 Review: Mohanlal excels as Georgekutty again in this expertly crafted sequel |trans-title=দৃশ্যম ২ পৰ্যালোচনা: এই নিপুণতাৰে নিৰ্মিত ছিকুৱেলখনত মোহনলালে আকৌ এবাৰ জৰ্জকুট্টি হিচাপে উৎকৃষ্টতা প্ৰদৰ্শন কৰিছে |work=[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/web-series/reviews/malayalam/drishyam-2/ottmoviereview/80924802.cms |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218201148/https://timesofindia.indiatimes.com/web-series/reviews/malayalam/drishyam-2/ottmoviereview/80924802.cms |url-status=live}}</ref> ''[[হিন্দুস্তান টাইমছ]]''ৰ হৰিচৰণ পুডিপ্পেডিয়ে লিখে যে "''দৃশ্যম ২''ক এতিয়ালৈকে নিৰ্মিত শ্ৰেষ্ঠ ছিকুৱেলসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি ক'লে বঢ়াই কোৱা নহ'ব"। ই হৈছে "এক সম্পূৰ্ণ আকৰ্ষণীয় আৰু মনোৰঞ্জক ছিকুৱেল, যি ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰত বিৰল। উচ্চমানৰ লিখনী আৰু প্ৰচুৰ অপ্ৰত্যাশিত পাকেৰে সমৃদ্ধ এই ছিকুৱেলখনে এক সুন্দৰ প্ৰভাৱ পেলায় আৰু একেবাৰে শেষলৈকে দৰ্শকক বান্ধি ৰাখে। ''দৃশ্যম ২'' হৈছে ছাছপেন্স গঢ়ি তোলাৰ এক মাষ্টাৰক্লাছ আৰু ই প্ৰথম খণ্ডটোৰ দৰেই কাৰ্যকৰী, যদি তাতকৈ বেছি নহয়"।<ref>{{Cite news |last=Pudippedi |first=Haricharan |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 review: Mohanlal, Jeethu Joseph reunite for one of the best sequels ever |trans-title=দৃশ্যম ২ পৰ্যালোচনা: মোহনলাল, জীতু জোচেফ এতিয়ালৈকে নিৰ্মিত অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ ছিকুৱেলৰ বাবে পুনৰ একত্ৰিত হৈছে |work=[[হিন্দুস্তান টাইমছ]] |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/drishyam-2-review-mohanlal-jeethu-joseph-reunite-for-one-of-the-best-sequels-ever-101613707672069.html |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219042754/https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/drishyam-2-review-mohanlal-jeethu-joseph-reunite-for-one-of-the-best-sequels-ever-101613707672069.html |url-status=live}}</ref> ৫ৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা ৰেটিং দি ''[[দ্য নিউজ মিনিট]]''ৰ সৌম্য ৰাজেন্দ্ৰনে কয় যে এই "থ্ৰিলাৰখন এক সুন্দৰ ছিকুৱেল... লিখনীৰ শক্তিৰ প্ৰতি লক্ষ্য কৰিলে এনে লাগে যেন জীতুৰ মনত ''দৃশ্যম'' সদায় দুখন চলচ্চিত্ৰ হ'ব বুলি ভবা হৈছিল"।<ref>{{Cite news |last=Rajendran |first=Sowmya |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam 2' review: Jeethu-Mohanlal thriller is a superb sequel |trans-title='দৃশ্যম ২' পৰ্যালোচনা: জীতু-মোহনলালৰ থ্ৰিলাৰ এক সুন্দৰ ছিকুৱেল |work=[[দ্য নিউজ মিনিট]] |url=https://www.thenewsminute.com/article/drishyam-2-review-jeethu-mohanlal-thriller-superb-sequel-143734 |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219040923/https://www.thenewsminute.com/article/drishyam-2-review-jeethu-mohanlal-thriller-superb-sequel-143734 |url-status=live}}</ref> ৫ৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা ৰেটিং দি ''[[দ্য কুইণ্ট]]''ৰ সুৰেশ মেথিউৱে কয় যে "মোহনলালৰ আকৰ্ষণীয় থ্ৰিলাৰখন আকৌ এবাৰ বিজয়ী হৈছে... মূল ছবিখনৰ বিপৰীতে ''দৃশ্যম ২''-এ আপোনাক একেবাৰে আৰম্ভণিৰ পৰাই বান্ধি ৰাখে... ''দৃশ্যম ২'' মূল ছবিখনৰ এক যোগ্য প্ৰতিদ্বন্দ্বী। ই আৰম্ভণিৰ পৰাই আপোনাৰ মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰে আৰু ইয়াৰ আঢ়ৈ ঘণ্টাৰ সময়ছোৱাত আপোনাক মনোৰঞ্জন দিয়ে"। তেওঁ মোহনলালৰ অভিনয়ৰো প্ৰশংসা কৰে।<ref>{{Cite news |last=Mathew |first=Suresh |date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 Review: Mohanlal's Gripping Thriller Wins... Again |trans-title=দৃশ্যম ২ পৰ্যালোচনা: মোহনলালৰ আকৰ্ষণীয় থ্ৰিলাৰে জিকিলে... আকৌ এবাৰ |work=[[দ্য কুইণ্ট]] |url=https://www.thequint.com/entertainment/movie-reviews/drishyam-2-full-movie-review-starring-mohanlal-meena-muraly-gopi-director-jeethu-joseph#read-more |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218183353/https://www.thequint.com/entertainment/movie-reviews/drishyam-2-full-movie-review-starring-mohanlal-meena-muraly-gopi-director-jeethu-joseph#read-more |url-status=live}}</ref> ''[[ফাৰ্ষ্টপোষ্ট]]''ৰ আন্না এম. এম. ভেট্টিকাডে ইয়াক "প্ৰথমখন দৰ্শনীয় চলচ্চিত্ৰৰ এক আচৰিতভাৱে সন্তুষ্টিদায়ক ছিকুৱেল" বুলি অভিহিত কৰে... ''দৃশ্যম ২'' অতি চতুৰতাৰে ''দৃশ্যম''ৰ জগতখনলৈ মসৃণভাৱে ঘূৰি যায়... এতিয়া এনে লাগে যেন ২য় খণ্ডৰ অবিহনে ১ম খণ্ড অসম্পূৰ্ণ"।<ref>{{Cite news |last=Vetticad |first=Anna M. M. |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 movie review: Mohanlal is back in a surprisingly satisfying sequel to a spectacular first film |trans-title=দৃশ্যম ২ চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: প্ৰথমখন দৰ্শনীয় চলচ্চিত্ৰৰ এক আচৰিতভাৱে সন্তুষ্টিদায়ক ছিকুৱেলত মোহনলাল উভতি আহিছে |work=[[ফাৰ্ষ্টপোষ্ট]] |url=https://www.firstpost.com/entertainment/drishyam-2-movie-review-mohanlal-is-back-in-a-surprisingly-satisfying-sequel-to-a-spectacular-first-film-9322481.html |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219051957/https://www.firstpost.com/entertainment/drishyam-2-movie-review-mohanlal-is-back-in-a-surprisingly-satisfying-sequel-to-a-spectacular-first-film-9322481.html |url-status=live }}</ref> ''[[ইণ্ডিয়া টুডে']]''ৰ জানকী কে-ই ইয়াক "''দৃশ্যম''ৰ এক উপযুক্ত ছিকুৱেল" বুলি অভিহিত কৰে আৰু কয়, "এটা নিগাজী চিত্ৰনাট্যৰ ওপৰত কাম কৰিবলৈ জীতু জোচেফৰ পৰিচালনা আৰু শক্তি ছবিখনৰ সম্পদ... মোহনলালৰ অভিনয় সঁচাকৈয়ে দুৰ্দান্ত"। তেওঁ ৫ৰ ভিতৰত ৩.৫ তাৰকা ৰেটিং দিয়ে।<ref>{{Cite news |last=K. |first=Janani |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 Movie Review: Mohanlal's new film is a fitting sequel to Drishyam |trans-title=দৃশ্যম ২ চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: মোহনলালৰ নতুন চলচ্চিত্ৰখন দৃশ্যমৰ এক উপযুক্ত ছিকুৱেল |work=[[ইণ্ডিয়া টুডে']] |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-movie-review-mohanlal-s-new-film-is-a-fitting-sequel-to-drishyam-1770731-2021-02-19 |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218225029/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-movie-review-mohanlal-s-new-film-is-a-fitting-sequel-to-drishyam-1770731-2021-02-19 |url-status=live }}</ref> ''[[অনুপমা চোপ্ৰা|ফিল্ম কম্পেনিয়ন]]''ৰ ভৰদ্বাজ ৰংগনে ইয়াক "এক সুন্দৰ গাঁথনিৰে" সমৃদ্ধ এক "নিগাজী ছিকুৱেল যিয়ে উত্তেজনাৰ সলনি অস্তিত্ববাদক স্থান দিছে" বুলি অভিহিত কৰে। "১ম খণ্ডৰ দৰেই, ই পৰিচালকৰ ছবিতকৈ লেখকৰ ছবি বেছি"। তেওঁ লিখনীৰ প্ৰশংসা কৰি কয় – "ই হৈছে মৌলিক বৰ্ণনা, দৃশ্যৰ পিছত দৃশ্য" আৰু "ক্লাইমেক্সৰ অংশবোৰৰ সময়ত লিখনীয়ে ''দৃশ্যম''ৰ ১ম খণ্ড/২য় খণ্ডক একেটা কাহিনীৰ দুটা ভাগ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। ই এক চমৎকাৰ মেটা স্পৰ্শ... আমি ১ম খণ্ড/২য় খণ্ডক এখন একত্ৰিত জগত হিচাপে চালে ছবিখন শ্ৰেষ্ঠ ৰূপত ধৰা দিয়ে"।<ref>{{Cite web |last=Rangan |first=Baradwaj |date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Review Of Drishyam 2, On Amazon Prime Video: Mohanlal And Meena Return In Jeethu Joseph's Solid Sequel, Which Swaps Tension With Existentialism |trans-title=আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ত দৃশ্যম ২-ৰ পৰ্যালোচনা: জীতু জোচেফৰ নিগাজী ছিকুৱেলত মোহনলাল আৰু মীনাৰ প্ৰত্যাৱৰ্তন, যিয়ে উত্তেজনাৰ সলনি অস্তিত্ববাদক স্থান দিছে |url=https://www.filmcompanion.in/reviews/malayalam-review/drishyam-2-review-amazon-prime-mohanlal-and-meena-return-in-jeethu-josephs-solid-sequel-which-swaps-tension-with-existentialism-malayalam-movies-baradwaj-rangan/ |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=[[অনুপমা চোপ্ৰা|ফিল্ম কম্পেনিয়ন]]}}{{cbignore}}</ref> ''[[ডেক্কান হেৰাল্ড]]''ৰ টিনা ছাৰা অনিয়েনে ৫ৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা ৰেটিং দি ইয়াক "এক ৰোমাঞ্চকৰ, উপযুক্ত ছিকুৱেল" বুলি অভিহিত কৰে। তেওঁ কয় যে "''দৃশ্যম ২''-এ ছিকুৱেলসমূহত মূল ছবিৰ যাদু নাথাকে বুলি থকা ধাৰণাক নস্যাৎ কৰে... বহুত থ্ৰিলাৰে মূল কাহিনীক তীব্ৰতৰ কৰি দৰ্শকক আকৰ্ষণ কৰিবলৈ সক্ষম হোৱা নাই আৰু সেয়াই এই ছবিখনৰ বিশেষ গুণৰ নিৰ্ণায়ক প্ৰমাণ"।<ref>{{Cite news |last=Anien |first=Tina Sara |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam 2' movie review: A thrilling, befitting sequel |trans-title='দৃশ্যম ২' চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: এক ৰোমাঞ্চকৰ, উপযুক্ত ছিকুৱেল |work=[[ডেক্কান হেৰাল্ড]] |url=https://www.deccanherald.com/entertainment/drishyam-2-movie-review-a-thrilling-befitting-sequel-953072.html |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219133109/https://www.deccanherald.com/entertainment/drishyam-2-movie-review-a-thrilling-befitting-sequel-953072.html |url-status=live }}</ref> ''[[দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]]''ৰ সজিন শ্ৰীজিতেও ৫ৰ ভিতৰত ৪ ৰেটিং দি ইয়াক "এক সমৃদ্ধ, বহল আৰু বহুত উন্নত ছিকুৱেল... সফল ছিকুৱেল বিৰল আৰু তাতোকৈ বিৰল হৈছে এনে ছিকুৱেল যিয়ে মূল ছবিক অতিক্ৰম কৰে। ''দৃশ্যম ২'' তেনেকুৱা এখন ছবি"।<ref>{{Cite news |last=Shrijith |first=Sajin |date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam 2' movie Review: A richer, expansive, and far superior sequel |trans-title='দৃশ্যম ২' চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: এক সমৃদ্ধ, বহল আৰু বহুত উন্নত ছিকুৱেল |work=[[দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2021/feb/19/drishyam-2-movie-review-a-richer-expansive-and-far-superior-sequel-2266248.html |access-date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219180737/https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2021/feb/19/drishyam-2-movie-review-a-richer-expansive-and-far-superior-sequel-2266248.html |url-status=live }}</ref> ৫ৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা ৰেটিং দি ''[[চিফি]]''ৰ সমালোচকে কয়, "সদায় এনেকুৱা নহয় যে এখন ছিকুৱেলে অতি সফল মূল ছবিখনৰ প্ৰতি থকা বৃহৎ প্ৰত্যাশা পূৰণ কৰে। ''দৃশ্যম ২''-এ সেয়া অতি সুন্দৰভাৱে কৰিছে... এক আকৰ্ষণীয় চিত্ৰনাট্যৰ সৈতে জীতু জোচেফে ছিকুৱেলখনক এক আকৰ্ষণীয় ৰূপত উপস্থাপন কৰিছে"।<ref>{{Cite web |last=Moviebuzz |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 review: Mohanlal, Jeethu Joseph combo does it again! |trans-title=দৃশ্যম ২ পৰ্যালোচনা: মোহনলাল, জীতু জোচেফৰ যুটীয়ে আকৌ এবাৰ কৰিলে! |url=https://www.sify.com/movies/drishyam-2-review-mohanlal-jeethu-joseph-combo-does-it-again-review-malayalam-vctgoBecedbjj.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219065843/https://www.sify.com/movies/drishyam-2-review-mohanlal-jeethu-joseph-combo-does-it-again-review-malayalam-vctgoBecedbjj.html |url-status=dead |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=[[চিফি]]}}</ref> ''[[ৰেডিফ.কম]]''ৰ যোগীন্দৰ টুটেজাই কয় যে "মোহনলালৰ এই ছাছপেন্স ড্ৰামাখন হয়তো আন এক আধুনিক কালৰ ক্লাছিক হিচাপে পৰিগণিত হ'ব... ই ''দৃশ্যম''ৰ এক প্ৰকৃত ছিকুৱেল আৰু আচলতে প্ৰথম অংশৰ পৰা দ্বিতীয় অংশলৈ এক মসৃণ স্বাচ্ছন্দ্যৰে আগবঢ়া প্ৰথমখন ছাছপেন্স থ্ৰিলাৰ"। তেওঁ ৫ৰ ভিতৰত ৩.৫ ৰেটিং দিয়ে।<ref>{{Cite web |last=Tuteja |first=Joginder |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 review |trans-title=দৃশ্যম ২ পৰ্যালোচনা |url=https://www.rediff.com/movies/review/drishyam-2-review/20210219.htm |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=[[ৰেডিফ.কম]] |archive-date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210220082631/https://www.rediff.com/movies/review/drishyam-2-review/20210219.htm |url-status=live }}</ref> ''[[নিউজ১৮]]''ৰ গৌতম ভাস্কৰণে লিখে যে "মোহনলাল অধিক শক্তি আৰু আকৰ্ষণৰ সৈতে উভতি আহিছে... জৰ্জকুট্টি ভয় খাই পিছহুঁহকি যোৱা মানুহ নহয়, আৰু বাকী ছবিখন হৈছে কেনেকৈ তেওঁ আৰক্ষীক আভুৱা ভাঁৰে আৰু নিজৰ পৰিয়ালক ৰক্ষা কৰে তাৰ এক আকৰ্ষণীয় খেল। শেষৰ পাকটো সঁচাকৈয়ে সুন্দৰ"। তেওঁ ৫ৰ ভিতৰত ৩ তাৰকা ৰেটিং দিয়ে।<ref>{{Cite news |last=Bhaskaran |first=Gautaman |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 Movie Review: Mohanlal Returns with More Vigour and Charisma |trans-title=দৃশ্যম ২ চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: মোহনলাল অধিক শক্তি আৰু আকৰ্ষণৰ সৈতে উভতি আহিছে |work=[[নিউজ১৮]] |url=https://www.news18.com/news/movies/drishyam-2-moview-review-mohanlal-sparkles-but-this-sequel-is-not-as-gripping-as-first-one-3450320.html |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219030834/https://www.news18.com/news/movies/drishyam-2-moview-review-mohanlal-sparkles-but-this-sequel-is-not-as-gripping-as-first-one-3450320.html |url-status=live }}</ref> ''[[এছিয়ানেট নিউজ]]''ৰ বিপিন বিজয়নে ৫ৰ ভিতৰত ৪ ৰেটিং দিয়ে আৰু ইয়াক এক "নিখুঁত ছিকুৱেল" বুলি অভিহিত কৰে। তেওঁ কয় যে ই "জৰ্জকুট্টি অৰ্থাৎ মোহনলালৰ পাৰদৰ্শিতা আৰু জীতু জোচেফৰ চমৎকাৰ চিত্ৰনাট্যৰ বাবে চাবলগীয়া ছবি"।<ref>{{Cite news |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 movie review: Mohanlal, Jeethu Joseph deliver the perfect sequel |trans-title=দৃশ্যম ২ চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: মোহনলাল, জীতু জোচেফে নিখুঁত ছিকুৱেল উপহাৰ দিছে |work=[[এছিয়ানেট নিউজ]] |url=https://newsable.asianetnews.com/gallery/entertainment/drishyam-2-full-movie-review-mohanlal-meena-jeethu-joseph-asha-sharath-antony-perambavoor-vpn-qoqvkk#image1 |access-date=২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218221628/https://newsable.asianetnews.com/gallery/entertainment/drishyam-2-full-movie-review-mohanlal-meena-jeethu-joseph-asha-sharath-antony-perambavoor-vpn-qoqvkk#image1 |url-status=live }}</ref> ''[[এন ডি টি ভি]]''ৰ শৈবাল চেটাৰ্জীয়ে ৫ৰ ভিতৰত ২.৫ তাৰকা দি লিখে, "মোহনলাল আকৌ এবাৰ নিখুঁত... গাঁথনি আৰু লয়ৰ ক্ষেত্ৰত, লেখক-পৰিচালক জীতু জোচেফে মূল চলচ্চিত্ৰখনৰ গতিপথকে অনুসৰণ কৰিছে", কিন্তু তেওঁ অনুভৱ কৰে যে "লিখনীটোত আৰু অলপ জোৰ দিব পাৰিলেহেঁতেন"।<ref>{{Cite news |last=Chatterjee |first=Saibal |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 Review: Mohanlal's Film Is Disappointingly Tepid |trans-title=দৃশ্যম ২ পৰ্যালোচনা: মোহনলালৰ চলচ্চিত্ৰখন হতাশাজনকভাৱে দুৰ্বল |work=[[এন ডি টি ভি]] |url=https://www.ndtv.com/entertainment/drishyam-2-review-mohanlals-film-is-disappointingly-tepid-2-5-stars-out-of-5-2373769 |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219030825/https://www.ndtv.com/entertainment/drishyam-2-review-mohanlals-film-is-disappointingly-tepid-2-5-stars-out-of-5-2373769 |url-status=live }}</ref> ''[[দ্য হিন্দু]]''ৰ এছ. আৰ. প্ৰবীনে মত প্ৰকাশ কৰে, "''দৃশ্যম ২'' হয়তো এখন স্বতন্ত্ৰ চলচ্চিত্ৰ হিচাপে কাম নকৰিব পাৰে — যেনেকৈ বহুতো ছিকুৱেল কৰে — যিহেতু ই একেৰাহে প্ৰসংগৰ সৈতে প্ৰথমখন ছবিৰ ওপৰত সম্পূৰ্ণৰূপে নিৰ্ভৰশীল। কিন্তু ইয়াৰ নেতিবাচক দিশবোৰ থকাৰ পিছতো, ই ইয়াৰ বহু প্ৰশংসিত পূৰ্বৱৰ্তী ছবিখনৰ এক উপযুক্ত সংগী"।<ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. r. |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam 2' movie review: A decent follow-up to a much celebrated film |trans-title='দৃশ্যম ২' চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: এখন বহু প্ৰশংসিত চলচ্চিত্ৰৰ এক সুন্দৰ ছিকুৱেল |work=[[দ্য হিন্দু]] |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/drishyam-2-movie-review-a-decent-follow-up-to-a-much-celebrated-film/article33877526.ece |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219134958/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/drishyam-2-movie-review-a-decent-follow-up-to-a-much-celebrated-film/article33877526.ece |url-status=live }}</ref> অৱশ্যে ''[[আই বি টাইমছ]]''ৰ নিৰ্মল নাৰায়ণে অনুভৱ কৰে যে ই "মূল ছবিখনৰ চিনেমাটিক নিৰ্মাণৰ মানদণ্ডৰ সৈতে মিল খোৱাত ব্যৰ্থ হৈছে... ছবিখনৰ প্ৰথম অৰ্ধাংশৰ মৌলিকতা আছিল, কিন্তু দ্বিতীয় অৰ্ধাংশ সম্পূৰ্ণ হতাশাজনক আছিল, কিয়নো ই চিন্তা কৰাৰ সামৰ্থ্যক প্ৰশ্ন কৰিছিল"। কিন্তু তেওঁ মোহনলালৰ অভিনয়ৰ প্ৰশংসা কৰে।<ref>{{Cite web |last=Narayanan |first=Nirmal |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 movie review: Mohanlal's film lacks logic and is a half-baked television serial |trans-title=দৃশ্যম ২ চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: মোহনলালৰ চলচ্চিত্ৰখনত যুক্তিৰ অভাৱ আৰু ই এখন আধৰুৱা টেলিভিছন ধাৰাবাহিক |url=https://www.ibtimes.co.in/drishyam-2-movie-review-mohanlals-film-lack-logic-half-baked-tv-serial-833366 |website=[[আই বি টাইমছ]] |access-date=২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219042324/https://www.ibtimes.co.in/drishyam-2-movie-review-mohanlals-film-lack-logic-half-baked-tv-serial-833366 |url-status=live }}</ref> === বক্স অফিচ === {{Empty section|date=মে' ২০২৬}} == ছিকুৱেল == {{Main|দৃশ্যম ৩}} ''দৃশ্যম ২'' মুক্তিৰ পিছত প্ৰযোজক এণ্টনি পেৰুম্বাভুৰে মন্তব্য কৰে যে শৃংখলাটোৰ তৃতীয়খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণৰ সম্ভাৱনা আছে। অৱশ্যে জীতুৱে এই কথা নিশ্চিত বা অস্বীকাৰ কৰা নাছিল। এণ্টনিয়ে লগতে কয় যে জীতুৱে ''দৃশ্যম ৩''ৰ বাবে সম্ভাৱ্য কাহিনীৰ ওপৰত গৱেষণা কৰি আছে আৰু মোহনলালৰ সৈতে আলোচনা হৈছে।<ref>{{Cite news |last=പ്രകാശ് |first=എം. ദിനു |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=ദൃശ്യം 3 ജീത്തുവിന്റെ മനസിലുണ്ട്: ആവേശത്തോടെ ആന്റണി; അഭിമുഖം |language=ml |work=[[মনোৰমা অনলাইন]] |url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2021/02/19/drishyam-3-antony-perumbavoor-response.html |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219091609/https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2021/02/19/drishyam-3-antony-perumbavoor-response.html |url-status=live }}</ref> ২০২১ চনৰ ২৩ ফেব্ৰুৱাৰীত জীতুৱে এক সংবাদমেলত কয় যে তেওঁ বৰ্তমান ''দৃশ্যম ৩''ৰ ক্লাইমেক্স নিৰ্ধাৰণ কৰিছে, কিন্তু চিত্ৰনাট্য আৰু প্ৰযোজনাৰ কাম বাস্তৱায়িত হ'বলৈ কমেও তিনি বছৰ সময় লাগিব পাৰে।<ref>{{Cite news |last=ജി. |first=ശ്രീജിത്ത് |date=২৩ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='ദൃശ്യം മൂന്നിന്റെ ക്ലൈമാക്സ്‌ കയ്യിലുണ്ട്; മോഹൻലാലിനും ആന്റണി പെരുമ്പാവൂരിനും ഇഷ്ടമായി': ജീത്തു ജോസഫ് |language=ml |work=[[নিউজ১৮ মালায়ালম]] |url=https://malayalam.news18.com/news/film/climax-of-drishyam-3-ready-with-director-jeethu-joseph-aa-tv-srg-352037.html |access-date=২৩ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=২৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210228005404/https://malayalam.news18.com/news/film/climax-of-drishyam-3-ready-with-director-jeethu-joseph-aa-tv-srg-352037.html |url-status=live }}</ref> ২০২৫ চনৰ ২০ ফেব্ৰুৱাৰীত ''দৃশ্যম ৩'' আনুষ্ঠানিকভাৱে ঘোষণা কৰা হয়।<ref>{{Cite web |date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫ |title='Drishyam 3' officially announced: Mohanlal confirms third instalment of hit franchise |trans-title='দৃশ্যম ৩' আনুষ্ঠানিকভাৱে ঘোষণা: মোহনলালে হিট ফ্ৰেঞ্চাইজিৰ তৃতীয় কিস্তি নিশ্চিত কৰে |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/actor-mohanlal-confirms-drishyam-3-movie-1.10359521 |access-date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫ |website=English.Mathrubhumi |archive-date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220124348/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/actor-mohanlal-confirms-drishyam-3-movie-1.10359521 |url-status=live }}</ref> দৃশ্যম ৩-এ ২০২৬ চনৰ ২১ মে'ত মুক্তি লাভ কৰে। == পুনৰ্নিৰ্মাণ == ছবিখন ২০২১ চনত [[কানাড়া চলচ্চিত্ৰ|কানাড়া]] ভাষাত ''[[দৃশ্যা ২]]'' আৰু [[তেলেগু চলচ্চিত্ৰ|তেলেগু]] ভাষাত ''[[দৄশ্যম ২]]'' হিচাপে পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু দুয়োখন মুক্তি পায়।<ref>{{Cite web |last=Features |first=C. E. |date=১৩ এপ্ৰিল ২০২১ |title=Ravichandran and P Vasu to team up for Kannada remake of Drishyam 2 |trans-title=দৃশ্যম ২-ৰ কানাড়া পুনৰ্নিৰ্মাণৰ বাবে ৰবিচন্দ্ৰন আৰু পি বাসুৱে লগ হ'ব |url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2021/Apr/13/ravichandran-and-p-vasu-to-team-up-for-kannada-remake-of-drishyam-2-23928.html |access-date=২৩ জানুৱাৰী ২০২৬ |website=Cinema Express |archive-date=২৭ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427051427/https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2021/apr/13/ravichandran-and-p-vasu-to-team-up-for-kannada-remake-of-drishyam-2-23928.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=২ মাৰ্চ ২০২১ |title=Drishyam 2 Telugu remake goes on floors with Venkatesh |trans-title=ভেংকটেশৰ সৈতে দৃশ্যম ২-ৰ তেলেগু পুনৰ্নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/drishyam-2-telugu-remake-goes-on-the-floors-with-venkatesh-7211295/ |access-date=২৩ জানুৱাৰী ২০২৬ |website=[[দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |archive-date=১১ জুন ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210611132419/https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/drishyam-2-telugu-remake-goes-on-the-floors-with-venkatesh-7211295/ |url-status=live }}</ref> হিন্দী পুনৰ্নিৰ্মাণ [[দৃশ্যম ২ (২০২২ চলচ্চিত্ৰ)|একে নামতে]] ২০২২ চনত মুক্তি পায়।<ref>{{Cite web |last= |first= |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Ajay Devgn to return with Tabu for Drishyam 2 in 2022; director Jeetu Joseph likely to direct Hindi remake : Bollywood News - Bollywood Hungama |trans-title=অজয় দেৱগণ ২০২২ চনত দৃশ্যম ২-ৰ বাবে তাবুৰ সৈতে উভতি আহিব; পৰিচালক জীতু জোচেফে হিন্দী পুনৰ্নিৰ্মাণ পৰিচালনা কৰাৰ সম্ভাৱনা : বলীউড নিউজ - বলীউড হাংগামা |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/ajay-devgn-return-tabu-drishyam-2-2022-director-jeetu-joseph-likely-direct-hindi-remake/ |access-date=২৩ জানুৱাৰী ২০২৬ |website=[[বলীউড হাংগামা]] |archive-date=২২ অক্টোবৰ ২০২২ |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022062506/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/ajay-devgn-return-tabu-drishyam-2-2022-director-jeetu-joseph-likely-direct-hindi-remake/ |url-status=live }}</ref> ২০২৬ চনত ''[[ধৰ্মযুদ্ধয় ২]]'' নামৰ এখন [[সিংহলা ভাষা|সিংহলা]] পুনৰ্নিৰ্মাণ মুক্তি পায়।<ref>{{Cite web |title='Drishyam' legend Mohanlal meets his Lankan counterpart |trans-title='দৃশ্যম' কিংবদন্তি মোহনলালে তেওঁৰ শ্ৰীলংকাৰ সতীৰ্থক লগ কৰে |url=https://www.sundaytimes.lk/250706/magazine/drishyam-legend-mohanlal-meets-his-lankan-counterpart-603506.html |access-date=২৩ জানুৱাৰী ২০২৬ |website=Print Edition - The Sunday Times, Sri Lanka}}</ref> {| class="wikitable" !বৰ্ষ !শিৰোনাম !ভাষা !পৰিচালক !অভিনয়শিল্পী |- | rowspan="2" |২০২১ |''[[দৄশ্যম ২]]'' |তেলেগু |[[জীতু জোচেফ]] |[[ভেংকটেশ (অভিনেতা)|ভেংকটেশ]], [[মীনা (অভিনেত্ৰী)|মীনা]], [[নধিয়া]], [[সম্পদ ৰাজ]] |- |''[[দৃশ্যা ২]]'' |কানাড়া |[[পি. বাসু]] |[[ৰবিচন্দ্ৰন (কানাড়া অভিনেতা)|ৰবিচন্দ্ৰন]], [[নৱ্যা নায়াৰ]], [[আশা শৰৎ]], [[প্ৰমোদ শেট্টী]] |- |২০২২ |[[দৃশ্যম ২ (২০২২ চলচ্চিত্ৰ)|''দৃশ্যম ২'']] |হিন্দী |[[অভিষেক পাঠক]] |[[অজয় দেৱগণ]], [[অক্ষয় খান্না]], [[তাবু (অভিনেত্ৰী)|তাবু]], [[শ্ৰিয়া সাৰণ]] |- |২০২৬ |''[[ধৰ্মযুদ্ধয় ২]]'' |সিংহলা |অৰুণা জয়বৰ্ধনা |[[বিমল জয়কোডী]], [[দিলহানী একানায়কে]], [[কুসুম ৰেণু]], [[অষাণ ডায়াছ]] |} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{Official website|https://drishyam2movie.com}} * {{IMDb title|tt12361178}} {{Navboxes|list={{আশীৰ্বাদ চিনেমাছ}} {{দৃশ্যম}} {{জীতু জোচেফ}}}} [[শ্ৰেণী:২০২১ চনৰ মালায়ালম ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০২১ চনৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০২১ চনৰ অপৰাধমূলক ড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:আশীৰ্বাদ চিনেমাছৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ৰ অৰিজিনেল চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:পৰিয়াল সম্পৰ্কীয় চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:জীতু জোচেফৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ক'ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে ছবিঘৰত মুক্তি নোপোৱা চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:কোচিত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ইদুক্কিত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:থডুপুজাত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ছিকুৱেল চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় থ্ৰিলাৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ শৃংখলাৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:অমীমাংসিত অপৰাধ সম্পৰ্কীয় কৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:অন্য ভাষাত পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মৃগীৰোগ সম্পৰ্কীয় চলচ্চিত্ৰ]] ictz5ys5jbbz0gx8dohu8ev3uznmz80 625696 625693 2026-08-09T23:36:41Z MS Sakib 25393 625696 wikitext text/x-wiki {{about|মালায়ালম ভাষাৰ অপৰাধমূলক থ্ৰিলাৰ চলচ্চিত্ৰ|হিন্দী ভাষাৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ|দৃশ্যম ২ (২০২২ চলচ্চিত্ৰ)}} {{Infobox film | name = দৃশ্যম ২ | image = Drishyam 2.jpg | caption = প্ৰচাৰমূলক পোষ্টাৰ | director = [[জীতু জোচেফ]] | writer = জীতু জোচেফ | producer = [[এণ্টনি পেৰুম্বাভুৰ]] | starring = [[মোহনলাল]]<br>[[মীনা (অভিনেত্ৰী)|মীনা]]<br>[[আনচিবা হাছান]]<br> [[এষ্টাৰ অনিল]]<br>[[চিদ্দিকি (অভিনেতা)|চিদ্দিকি]]<br>[[মুৰুলী গোপী]]<br>[[আশা শৰৎ]] | cinematography = [[সতীশ কুৰুপ]] | editing = ভি. এছ. বিনায়ক | music = [[অনিল জনচন]] | studio = [[আশীৰ্বাদ চিনেমাছ]] | distributor = [[আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ']] | released = {{Film date|df=y|2021|02|19}} | runtime = ১৫৩ মিনিট<ref>{{Cite web |title=Drishyam 2 (2021) |trans-title=দৃশ্যম ২ (২০২১) |url=https://www.bbfc.co.uk/release/drishyam-2-q29sbgvjdglvbjpwwc01mjkwmdc |access-date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=[[ব্ৰিটিছ ব'ৰ্ড অফ ফিল্ম ক্লাচিফিকেচন]] |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219211954/https://www.bbfc.co.uk/release/drishyam-2-q29sbgvjdglvbjpwwc01mjkwmdc |url-status=live }}</ref> | country = ভাৰত | language = মালায়ালম | budget = <!--Must cite a reliable published source with a reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb. no fan-sites.--> | gross = <!--Must cite a reliable published source with a reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb. no fan-sites.--> }} '''''দৃশ্যম ২: দ্য ৰিজাম্পচন<ref name=":1">{{Langx|mal|ദൃശ്യം|Drishyam|Visual}}</ref>''''' হৈছে ২০২১ চনৰ এখন ভাৰতীয় [[মালায়ালম]] ভাষাৰ অপৰাধমূলক থ্ৰিলাৰ [[চলচ্চিত্ৰ]]। ইয়াক জীতু জোচেফ ৰচনা আৰু পৰিচালনা কৰিছে। আশীৰ্বাদ চিনেমাছৰ বেনাৰত এণ্টনি পেৰুম্বাভুৰ ইয়াক প্ৰযোজনা কৰিছে। ২০১৩ চনৰ চলচ্চিত্ৰ ''[[দৃশ্যম]]''ৰ ছিকুৱেল আৰু [[দৃশ্যম (চলচ্চিত্ৰ শৃংখলা)|''দৃশ্যম'' চলচ্চিত্ৰ শৃংখলা]]ৰ দ্বিতীয়টো কিস্তি হিচাপে নিৰ্মিত এই চলচ্চিত্ৰখনত [[মোহনলাল]], [[মীনা (অভিনেত্ৰী)|মীনা]], আনচিবা হাছান, এষ্টাৰ অনিল, আশা শৰৎ, মুৰুলী গোপী আৰু চিদ্দিকি অভিনয় কৰিছে। [[কৰ'নাভাইৰাছ ৰোগ ২০১৯|ক'ভিড-১৯ মহামাৰী]]ৰ বাবে জীতু জোচেফে তেওঁৰ আন এখন চলচ্চিত্ৰ ''ৰাম''ৰ প্ৰযোজনা স্থগিত থকাৰ সময়তে ''দৃশ্যম ২''ৰ চিত্ৰনাট্য লিখি উলিয়াইছিল। মোহনলালৰ ৬০ সংখ্যক জন্মদিনৰ লগত সংগতি ৰাখি ২০২০ চনৰ ২১ মে'ত প্ৰকল্পটো আনুষ্ঠানিকভাৱে ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref name=":0">{{Cite web|date=২১ মে' ২০২০|title=Drishyam 2: Mohanlal Announces Sequel to Jeethu Joseph Film on Birthday|trans-title=দৃশ্যম ২: মোহনলালে জন্মদিনত জীতু জোচেফৰ চলচ্চিত্ৰৰ ছিকুৱেল ঘোষণা কৰে|url=https://www.news18.com/news/movies/mohanlal-announces-drishyam-2-on-his-60th-birthday-2630303.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107173957/https://www.news18.com/news/movies/mohanlal-announces-drishyam-2-on-his-60th-birthday-2630303.html|archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১|access-date=৯ জুন ২০২০|website=নিউজ১৮}}</ref> কঠোৰ সুৰক্ষা বিধি মানি ২০২০ চনৰ ২১ ছেপ্টেম্বৰত ইয়াৰ মূল দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ হয় আৰু ২০২০ চনৰ ৬ নৱেম্বৰত সামৰণি পৰে। চলচ্চিত্ৰখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ ৪৬ দিন ধৰি মূলতঃ থডুপুজা আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে কৰা হৈছিল। ইয়াত প্ৰথমখন চলচ্চিত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা একেবোৰ স্থানকে বজাই ৰখা হৈছিল। অতিৰিক্ত দৃশ্যসমূহ [[কোচি]]ত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। [[অনিল জনচন]] সংগীত আৰু চলচ্চিত্ৰৰ আৱহ সংগীত ৰচনা কৰিছিল। আনহাতে চিনেমাটোগ্ৰাফী আৰু সম্পাদনাৰ দায়িত্ব ক্ৰমে [[সতীশ কুৰুপ]] আৰু ভি. এছ. বিনায়কে চম্ভালিছিল। প্ৰথমে ছবিঘৰত মুক্তি দিয়াৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল যদিও প্ৰযোজকসকলে পিছলৈ ষ্ট্ৰীমিং সেৱা আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ৰ জৰিয়তে চলচ্চিত্ৰখন মুক্তি দিয়াৰ সিদ্ধান্ত লয়। ২০২১ চনৰ ১৯ ফেব্ৰুৱাৰীত সমগ্ৰ বিশ্বজুৰি ''দৃশ্যম ২'' মুক্তি দিয়া হয়। ইয়াৰ পূৰ্বৱৰ্তী চলচ্চিত্ৰখনৰ দৰেই ই ব্যাপক সমালোচনাত্মক প্ৰশংসা লাভ কৰে। বিশেষকৈ ইয়াৰ কাহিনী আৰু অভিনয়, প্ৰধানকৈ মোহনলালৰ অভিনয়ৰ বাবে ই প্ৰশংসিত হয়। ইয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক ডাইৰেক্ট-টু-ভিডিঅ' প্ৰিমিয়াৰৰ কেইবাবছৰ পিছত, ২০২৬ চনৰ ১০ এপ্ৰিলত ছবিঘৰত ইয়াক পুনৰ মুক্তি দিয়াৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|date=২৬ মাৰ্চ ২০২৬|title=Five years after its OTT release, Mohanlal's Drishyam 2 is finally set to arrive in theatres|trans-title=অ'টিটিত মুক্তিৰ পাঁচ বছৰ পিছত মোহনলালৰ দৃশ্যম ২ অৱশেষত ছবিঘৰলৈ আহিবলৈ সাজু হৈছে|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2026/03/26/drishyam-2-malayalam-theatrical-release-confirmed-mohanlal-jeethu-joseph.html|access-date=৫ এপ্ৰিল ২০২৬|website=অনমনোৰমা|archive-date=২৬ এপ্ৰিল ২০২৬|archive-url=https://web.archive.org/web/20260426041058/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2026/03/26/drishyam-2-malayalam-theatrical-release-confirmed-mohanlal-jeethu-joseph.html|url-status=live}}</ref> ফ্ৰেঞ্চাইজিটোৰ তৃতীয়টো কিস্তি ''[[দৃশ্যম ৩]]'' ২০২৬ চনৰ ২১ মে'ত মুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{Cite news|date=২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫|title=Mohanlal confirms Drishyam 3, fans are 'super excited': One of the greatest stories ever|trans-title=মোহনলালে দৃশ্যম ৩ নিশ্চিত কৰে, অনুৰাগীসকল 'অতি উৎসাহিত': এতিয়ালৈকে সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ কাহিনীসমূহৰ মাজৰ এটা|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/mohanlal-confirms-drishyam-3-fans-are-super-excited-one-of-the-greatest-stories-ever-101740100764160.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20250221015325/https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/mohanlal-confirms-drishyam-3-fans-are-super-excited-one-of-the-greatest-stories-ever-101740100764160.html|archive-date=২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫|access-date=২৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫|work=হিন্দুস্তান টাইমছ|url-status=live}}</ref> == কাহিনীভাগ == {{Hatnote|চলচ্চিত্ৰখনৰ কাহিনীভাগ ইয়াৰ পূৰ্বৱৰ্তী চলচ্চিত্ৰৰ সৈতে সংযুক্ত। পূৰ্বৱৰ্তী চলচ্চিত্ৰখনৰ কাহিনীৰ বিষয়ে অধিক জানিবলৈ, [[দৃশ্যম#কাহিনীভাগ|দৃশ্যম]] চাওক।}}২০১৩ চনৰ ৪ আগষ্টৰ কাহিলি পুৱা, জোচেফ জৰ্জ নামৰ এজন লোকে নিজৰ ভিনিহিয়েকক হত্যা কৰি পলায়ন কৰে। নিৰ্মীয়মাণ আৰক্ষী থানা এখনৰ ওচৰত লুকাই থকা অৱস্থাত তেওঁ জৰ্জকুট্টিক সন্দেহজনকভাৱে গভীৰ নিশা চৌহদৰ পৰা ওলাই অহা দেখা পায়। জোচেফে দেখা ঘটনাটো বুজি উঠাৰ আগতেই, পৰিয়ালৰ সৈতে পলাবলৈ চেষ্টা কৰোঁতে আৰক্ষীয়ে তেওঁক ধৰি গ্ৰেপ্তাৰ কৰে। ২০১৯ চনৰ ভিতৰত জৰ্জকুট্টি, ৰাণী, আঞ্জু আৰু অনুৱে যথেষ্ট আৰামদায়ক জীৱন কটাবলৈ লয়। জৰ্জকুট্টি এতিয়া এজন সফল ব্যৱসায়ী। তেওঁৰ এটা [[চলচ্চিত্ৰগৃহ]] আছে আৰু এদিন এখন চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজনা কৰাৰ সপোন দেখে। তথাপিও [[দৃশ্যম|বৰুণৰ মৃত্যুৱে]] পৰিয়ালটোক অহৰহ খেদি ফুৰে। এই ঘটনাৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা তীব্ৰ মানসিক আঘাতৰ বাবে আঞ্জুৱে অহৰহ ভয় আৰু দুঃচিন্তাত দিন কটায়। তাইৰ অতীতৰ বিষয়ে মাজে মাজে চহৰখনত উৰাবাতৰি বিয়পি পৰে। ইয়াৰ ফলত ৰাণী আৱেগিকভাৱে বিচলিত হয় আৰু জীয়েকক লৈ অধিক প্ৰতিৰক্ষামূলক হৈ পৰে। এই সময়ছোৱাত ৰাণীয়ে চুবুৰীয়া সৰিতাৰ সৈতে ঘনিষ্ঠতা গঢ়ি তোলে। তেওঁ প্ৰায়ে নিজৰ পৰিয়ালে সন্মুখীন হোৱা সংগ্ৰামৰ বিষয়ে সৰিতাৰ আগত প্ৰকাশ কৰে। ৰাণীয়ে নাজানে যে সৰিতা আৰু তাইৰ অত্যাচাৰী স্বামী চাবু আচলতে ছদ্মৱেশী আৰক্ষী বিষয়া। তেওঁলোকক পৰিয়ালটোৰ ওচৰত আৰক্ষী মহাপৰিদৰ্শক থমাছ বাষ্টিনে নিয়োগ কৰিছিল। থমাছ বাষ্টিনে গীতা প্ৰভাকৰৰ অনুৰোধত বৰুণৰ গোচৰটো পুনৰ মুকলি কৰিছিল। ইফালে জোচেফ জৰ্জে কাৰাদণ্ডৰ ম্যাদ সম্পূৰ্ণ কৰি কাৰাগাৰৰ পৰা মুকলি হয়। নিজৰ বিচ্ছিন্ন পৰিয়ালৰ সৈতে পুনৰ সম্পৰ্ক স্থাপনৰ বাবে সংগ্ৰাম কৰি আৰু কামৰ সন্ধানত থকা অৱস্থাত, তেওঁ অৱশেষত জানিব পাৰে যে আৰক্ষীয়ে বৰুণৰ তদন্ত পুনৰ মুকলি কৰিছে। বছৰ বছৰ আগতে গ্ৰেপ্তাৰ হোৱা নিশাৰ ঘটনাটো হঠাতে মনত পৰি জোচেফে উপলব্ধি কৰে যে বৰুণ নিৰুদ্দেশ হোৱাৰ সময়ত জৰ্জকুট্টি নিৰ্মীয়মাণ আৰক্ষী থানাখনৰ ওচৰত আছিল। এই স্মৃতিৰ গুৰুত্ব বুজি তেওঁ পুৰস্কাৰৰ ধনৰ বাবে থমাছক দেখা ঘটনাটোৰ বিষয়ে অৱগত কৰে। থমাছে লগে লগে গীতা আৰু প্ৰভাকৰৰ সৈতে যোগাযোগ কৰে। ইয়াৰ পিছত সম্পূৰ্ণ হোৱা আৰক্ষী থানাখনৰ তলত খনন কাৰ্যৰ ব্যৱস্থা কৰে। সকলোকে আচৰিত কৰি অট্টালিকাটোৰ তলত পুতি থোৱা অৱস্থাত জঁকা উদ্ধাৰ হয়। জৰ্জকুট্টিয়ে ওচৰতে লগোৱা নিৰাপত্তা কেমেৰাৰ জৰিয়তে গোপনে আৰক্ষী থানাখনৰ ওপৰত নজৰ ৰাখিছিল। তেওঁ খনন কাৰ্য চলি থকাটো লক্ষ্য কৰে আৰু পৰিস্থিতি তেওঁৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাহিৰলৈ যোৱা বুলি উপলব্ধি কৰে। ইয়াৰ কিছু সময় পিছতেই তেওঁ কৰ্তৃপক্ষৰ ওচৰত আত্মসমৰ্পণ কৰে। থমাছে জৰ্জকুট্টি আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালক জেৰাৰ বাবে মাতে। তীব্ৰ জেৰাৰ পিছতো জৰ্জকুট্টি, ৰাণী, আঞ্জু আৰু অনুৱে বছৰ বছৰ আগতে দিয়া একেটা ভাষ্যতে দৃঢ় হৈ থাকে। কিন্তু তদন্তই এক নাটকীয় মোৰ লয় যেতিয়া আৰক্ষীয়ে এটা গোপনে ৰেকৰ্ড কৰা কথোপকথন লাভ কৰে। তাত ৰাণীয়ে সৰিতাৰ আগত বৰুণৰ মৃত্যুৰ সবিশেষ অজ্ঞাতসাৰে প্ৰকাশ কৰিছিল। আৰক্ষীয়ে লগতে আৱিষ্কাৰ কৰে যে পৰিয়ালটোৰ ওপৰত কেইবামাহো ধৰি নজৰ ৰখা হৈছিল। পত্নী আৰু জীয়ৰীহঁতৰ ওপৰত হেঁচা বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে, জৰ্জকুট্টিয়ে অৱশেষত নিজৰ পৰিয়ালক আইনী শাস্তিৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ অপৰাধৰ দায়িত্ব স্বীকাৰ কৰে। আৰক্ষীয়ে অৱশেষত গোচৰটো সমাধান কৰা বুলি ভাবিলেও গীতা পতিয়ন নাযায় আৰু বৰুণৰ বাবে ন্যায় দাবী কৰি থাকে। বিষয়টো সোনকালেই আদালত পায়গৈ। তাত জৰ্জকুট্টিয়ে অপ্ৰত্যাশিতভাৱে নিজকে নিৰ্দোষী বুলি দাবী কৰে। তেওঁৰ অধিবক্তাই যুক্তি দিয়ে যে বিনয়চন্দ্ৰনৰ ৰচিত দৃশ্যম নামৰ এখন অপৰাধমূলক উপন্যাসৰ কাহিনী ব্যৱহাৰ কৰি আৰক্ষীয়ে সমগ্ৰ গোচৰটো সজাইছে। ইয়াৰ পৰা প্ৰকাশ পায় যে জৰ্জকুট্টিয়ে নিজেই বছৰ বছৰ আগতে এখন সম্ভাৱ্য চলচ্চিত্ৰ প্ৰকল্পৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে লেখকজনক কাহিনীৰ ধাৰণাটো বৰ্ণনা কৰিছিল। একে সময়তে, ফৰেনছিক প্ৰতিবেদনে আদালতৰ ভিতৰত হুলস্থুলৰ সৃষ্টি কৰে যেতিয়া ডি এন এ বিশ্লেষণে নিশ্চিত কৰে যে আৰক্ষী থানাৰ পৰা উদ্ধাৰ হোৱা জঁকাটো বৰুণৰ নহয়। বিনয়চন্দ্ৰনে পিছত প্ৰকাশ কৰে যে জৰ্জকুট্টিয়ে এবাৰ তেওঁৰ প্ৰস্তাৱিত অপৰাধমূলক থ্ৰিলাৰখনৰ বাবে এক বিকল্প সমাপ্তি বৰ্ণনা কৰিছিল। সেই সংস্কৰণটোত নায়কজনে তেওঁৰ মূল প্ৰচেষ্টা ভৱিষ্যতে পোহৰলৈ আহিব পাৰে বুলি অনুমান কৰি, গোপনে একে বয়স আৰু গঠনৰ আন এটা অচিনাক্ত মৃতদেহ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰে। বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁ সাৱধানে জঁকাটো সংৰক্ষণ কৰে। লগতে আগন্তুক চলচ্চিত্ৰ প্ৰকল্পৰ চৰিত্ৰৰ বিষয়ে আলোচনা কৰাৰ অচিলাৰে জিলা চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ মৰ্গৰ এজন কৰ্মচাৰীৰ বিশ্বাস অৰ্জন কৰে। আৰক্ষী থানাৰ পৰা উদ্ধাৰ হোৱা জঁকা ফৰেনছিক পৰীক্ষাৰ বাবে স্থানান্তৰ কৰা নিশাতেই, নায়কজনে ডি এন এ পৰীক্ষাই সত্য পোহৰলৈ অনাৰ আগতেই নিচেই মনে মনে মৃতদেহ সলনি কৰে। আৰক্ষীয়ে লাহে লাহে উপলব্ধি কৰে যে গোচৰটো পুনৰ মুকলি কৰাৰ বহু আগতেই জৰ্জকুট্টিয়ে প্ৰতিটো সম্ভাৱ্য ফলাফল অনুমান কৰিছিল। নিৰ্ণায়ক প্ৰমাণৰ সম্পূৰ্ণ অভাৱৰ বাবে আদালতে জৰ্জকুট্টিক জামিন প্ৰদান কৰে। লগতে আৰক্ষীক তেওঁ আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰ বিৰুদ্ধে পৰৱৰ্তী ব্যৱস্থা গ্ৰহণ বন্ধ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। পিছত বিনয়চন্দ্ৰনে গীতা আৰু প্ৰভাকৰৰ আগত মনে মনে প্ৰকাশ কৰে যে জৰ্জকুট্টিৰ "বিকল্প সমাপ্তি"ৰ শেষত এক পাক আছিল। নায়কজনে বেনামীভাৱে ভুক্তভোগীৰ পুতি থোৱা জঁকা তেওঁৰ শোকসন্তপ্ত পিতৃ-মাতৃক ঘূৰাই দিব যাতে তেওঁলোকে অৱশেষত তেওঁৰ শেষকৃত্য সম্পন্ন কৰিব পাৰে। একে সময়তে গীতা আৰু প্ৰভাকৰে বেনামীভাৱে বৰুণৰ জঁকা লাভ কৰে। বৰুণৰ জঁকা অৱশেষত বিসৰ্জন দিয়াৰ সময়ত থমাছে মনে মনে গীতা আৰু প্ৰভাকৰক জৰ্জকুট্টিৰ পাছ লোৱা এৰিবলৈ অনুৰোধ কৰে। তেওঁ স্বীকাৰ কৰে যে সমগ্ৰ তদন্তৰ সময়ছোৱাত জৰ্জকুট্টি সদায় এঢাপ আগত আছিল আৰু নিজৰ পৰিয়ালক ৰক্ষা কৰিবলৈ যিকোনো পৰ্যায়লৈ যাবলৈ সাজু আছিল। থমাছে উপলব্ধি কৰে যে, যদিও আৰক্ষীয়ে ভাবিছিল তেওঁলোকে অহৰহ জৰ্জকুট্টিৰ ওপৰত নজৰ ৰাখিছে, আচলতে জৰ্জকুট্টিয়েহে তেওঁলোকক লক্ষ্য কৰি আছিল। পৰৱৰ্তী পদক্ষেপ কি হ'ব সেয়া তেওঁ ধৈৰ্য্যৰে অনুমান কৰিছিল। গীতা আৰু প্ৰভাকৰে অৱশেষত সকাহ পোৱা আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে, জৰ্জকুট্টিয়ে দূৰৰ পৰা চাই মনে মনে আঁতৰি যায়। তেওঁ ভৱিষ্যতে যিয়েই নাহক কিয় তাৰ বাবে অহৰহ সতৰ্ক হৈ জীয়াই থাকিবলৈ লয়। == অভিনয়শিল্পী == * [[মোহনলাল]] - জৰ্জকুট্টি, এজন চলচ্চিত্ৰগৃহৰ মালিক আৰু উচ্চাকাংক্ষী চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক * [[মীনা (অভিনেত্ৰী)|মীনা]] - ৰাণী জৰ্জ, জৰ্জকুট্টিৰ পত্নী * [[আনচিবা হাছান]] - আঞ্জু জৰ্জ, জৰ্জকুট্টি আৰু ৰাণীৰ ডাঙৰ জীয়ৰী; এগৰাকী [[পি টি এছ ডি]] ৰোগী * [[এষ্টাৰ অনিল]] - অনু জৰ্জ; জৰ্জকুট্টি আৰু ৰাণীৰ সৰু জীয়ৰী * [[আশা শৰৎ]] - গীতা প্ৰভাকৰ, প্ৰাক্তন [[আৰক্ষী মহাপৰিদৰ্শক]]; বৰুণৰ মাতৃ * [[চিদ্দিকি (অভিনেতা)|চিদ্দিকি]] - প্ৰভাকৰ, বৰুণৰ পিতৃ * [[মুৰুলী গোপী]] - [[আৰক্ষী মহাপৰিদৰ্শক|আই জি]] থমাছ বাষ্টিন [[ভাৰতীয় আৰক্ষী সেৱা|আই পি এছ]] * [[ছাইকুমাৰ (মালায়ালম অভিনেতা)|ছাইকুমাৰ]] - বিনয়চন্দ্ৰন, এজন চিত্ৰনাট্যকাৰ * [[কে. বি. গণেশ কুমাৰ]] - [[চাৰ্কল ইন্সপেক্টৰ|চি আই]] ফিলিপ মেথিউ * [[অঞ্জলি নায়াৰ (অভিনেত্ৰী, জন্ম ১৯৮৮)|অঞ্জলি নায়াৰ]] - সৰিতা, জৰ্জকুট্টিৰ চুবুৰীয়া; এগৰাকী ছদ্মৱেশী আৰক্ষী বিষয়া * সুমেশ চন্দ্ৰন - চাবু, সৰিতাৰ স্বামী; এজন ছদ্মৱেশী আৰক্ষী বিষয়া * অজিত কুথাট্টুকুলম - জোচেফ জৰ্জ, হত্যাৰ অপৰাধত দণ্ডিত এজন প্ৰাক্তন অপৰাধী * [[দীনেশ প্ৰভাকৰ]] - ৰাজন, চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ এজন নিৰাপত্তাৰক্ষী * [[এণ্টনি পেৰুম্বাভুৰ]] - [[উপ-পৰিদৰ্শক|এছ আই]] এণ্টনি * [[শান্তি মায়াদেৱী]] - [[অধিবক্তা]] ৰেণুকা, জৰ্জকুট্টিৰ অধিবক্তা * [[কোজিকোড় নাৰায়ণন নায়াৰ]] - চুলেইমান * [[অনীশ জি. মেনন]] - ৰাজেশ, ৰাণীৰ ভাতৃ * [[শোভা মোহন]] - ৰাণীৰ মাতৃ * [[কৃষ্ণা প্ৰভা]] - মেৰী, জোচেফৰ পত্নী * [[পাউলী ভলচন]] - জোচেফৰ মাতৃ * [[বোবন ছেমুৱেল]] - [[উপ-আৰক্ষী অধীক্ষক|ডি ৱাই এছ পি]] ৰঘুৰাম * [[কৃষ্ণা (মালায়ালম অভিনেতা)|কৃষ্ণা]] - ফৰেনছিক চাৰ্জন * [[জয় মেথিউ]] - [[চৰকাৰী অধিবক্তা]] জনাৰ্দনন * [[আদম আয়ুব]] - জিলা আদালতৰ ন্যায়াধীশ * মুৰুলী কান্নুৰ - [[আৰক্ষী সঞ্চালক প্ৰধান|ডি জি পি]] জয়কৃষ্ণন * [[মেলা ৰঘু]] - ৰেঘু * জয়শংকৰ - পাথ্ৰোজ * ৰঞ্জিনী জৰ্জ - ডা০ ৰঞ্জিনী, আঞ্জুৰ চিকিৎসক * ৰাজেশ পাৰভুৰ - [[তহছিলদাৰ]] * [[আৰফাজ আয়ুব]] - ফৰেনছিক সহায়ক}} == প্ৰযোজনা == === বিকাশ === জীতু জোচেফ আৰু মোহনলালে [[ভাৰতত ক'ভিড-১৯ তলাবন্ধ]]ৰ পূৰ্বে ''[[ৰাম (চলচ্চিত্ৰ)|ৰাম]]'' চলচ্চিত্ৰৰ দৃশ্যগ্ৰহণ কৰি আছিল। কিন্তু [[লণ্ডন]] আৰু [[কায়ৰো]]ৰ দৰে বিদেশী স্থানত কিছুমান দৃশ্যগ্ৰহণ কৰিবলগীয়া হোৱাৰ বাবে ছবিখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ বন্ধ হৈ পৰে। দৃশ্যগ্ৰহণ অব্যাহত ৰাখিবলৈ সময় লাগিব বুলি উপলব্ধি কৰি জীতুৱে তেওঁলোকৰ ২০১৩ চনৰ চলচ্চিত্ৰ ''[[দৃশ্যম]]''ৰ ছিকুৱেল ''দৃশ্যম ২''ৰ কাম আৰম্ভ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। এই বিষয়ে তেওঁ কিছুদিন ধৰি পৰিকল্পনা কৰি আছিল। ছবিখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ কেৱল [[কেৰালা]]তহে হ'ব বুলি জীতুৱে অনুভৱ কৰিছিল যে তলাবন্ধ শেষ হোৱাৰ পিছত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰিবলৈ এইখনেই আটাইতকৈ উপযুক্ত ছবি।<ref>{{Cite web |last=Balach |first=Logesh |date=২ জুলাই ২০২০ |title=Drishyam 2: Mohanlal's much-awaited thriller to go on floors in August |trans-title=দৃশ্যম ২: মোহনলালৰ বহু প্ৰত্যাশিত থ্ৰিলাৰ আগষ্টত দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ হ'ব |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-mohanlal-s-much-awaited-thriller-to-go-on-floors-in-august-1696157-2020-07-02 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174005/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-mohanlal-s-much-awaited-thriller-to-go-on-floors-in-august-1696157-2020-07-02 |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১ |access-date=৭ জুলাই ২০২০ |website=[[ইণ্ডিয়া টুডে']]}}</ref> ২০২০ চনৰ ২১ মে'ত মোহনলালে তেওঁৰ ৬০ সংখ্যক জন্মদিনত ছবিখনৰ আনুষ্ঠানিক ঘোষণা কৰে। চৰকাৰে দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়াৰ লগে লগে ইয়াৰ কাম আৰম্ভ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=২১ মে' ২০২০ |title=Mohanlal announces 'Drishyam 2: The Resumption' on his 60th birthday |trans-title=মোহনলালে নিজৰ ৬০ সংখ্যক জন্মদিনত 'দৃশ্যম ২: দ্য ৰিজাম্পচন' ঘোষণা কৰে |work=[[দ্য হিন্দু]] |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/mohanlal-announces-drishyam-2-the-resumption-on-his-60th-birthday/article31639620.ece |access-date=৯ জুন ২০২০ |archive-date=৯ জুন ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200609120546/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/mohanlal-announces-drishyam-2-the-resumption-on-his-60th-birthday/article31639620.ece |url-status=live }}</ref> মোহনলালে এক সাক্ষাৎকাৰত কয় যে তেওঁ চিত্ৰনাট্য পঢ়িছে আৰু তলাবন্ধৰ পিছত দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ হ'ব পাৰে।<ref>{{Cite web |last=ലേഖകൻ |first=സ്വന്തം |date=২১ মে' ২০২০ |title=ദൃശ്യം 2 വായിച്ചു; ത്രില്ലിങ് ആകും; രണ്ടാമൂഴത്തിലും പ്രതീക്ഷ: ലൈവായി ലാൽ |url=https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.amp.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107173933/https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.amp.html |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১ |access-date=২৭ মে' ২০২০ |website=[[মনোৰমা নিউজ]]}}</ref> ''দৃশ্যম'' প্ৰযোজনা কৰা [[এণ্টনি পেৰুম্বাভুৰ]] প্ৰযোজক হিচাপে উভতি আহে। জীতুৱে কয় যে ই পূৰ্বৱৰ্তী চলচ্চিত্ৰখনৰ পোনপটীয়া ধাৰাবাহিকতা আৰু ইয়াৰ বাবে তেওঁ মূল চৰিত্ৰসমূহক বজাই ৰখাৰ লগতে সহযোগী অভিনয়শিল্পীসকলৰ মাজত কিছু নতুন সংযোগো ঘটাইছে।<ref>{{Cite news |date=২২ মে' ২০২০ |title=Drishyam 2 announced Mohanlal and Jeethu Joseph to return |trans-title=দৃশ্যম ২ ঘোষণা কৰা হ'ল, মোহনলাল আৰু জীতু জোচেফ উভতি আহিব |work=[[দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2020/may/22/drishyam-2-announced-mohanlal-and-jeethu-joseph-to-return-2146352.html |url-status=live |access-date=৯ জুন ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008024557/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2020/may/22/drishyam-2-announced-mohanlal-and-jeethu-joseph-to-return-2146352.html |archive-date=৮ অক্টোবৰ ২০২০}}</ref> পৰিস্থিতিৰ পাকত জৰ্জকুট্টি আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালে এতিয়া এক সচ্ছল জীৱন যাপন কৰে আৰু জৰ্জকুট্টিয়ে এটা চলচ্চিত্ৰগৃহ মুকলি কৰিছে। লগতে তেওঁ এখন চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজনা কৰাৰ পৰিকল্পনাও কৰিছে।<ref>{{Cite news |date=১৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam' both blessing and curse for me, says Director Jeethu Joseph |trans-title='দৃশ্যম' মোৰ বাবে আশীৰ্বাদ আৰু অভিশাপ দুয়োটাই, পৰিচালক জীতু জোচেফে কয় |work=[[দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |agency=[[প্ৰেছ ট্ৰাষ্ট অৱ ইণ্ডিয়া]] |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/feb/16/drishyam-both-blessing-and-curse-for-me-saysdirector-jeethu-joseph-2264892.html |access-date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210216155034/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/feb/16/drishyam-both-blessing-and-curse-for-me-saysdirector-jeethu-joseph-2264892.html |url-status=live }}</ref> === দৃশ্যগ্ৰহণ === ২০২০ চনৰ ২১ ছেপ্টেম্বৰত [[কোচি]]ত মূল দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ হয়।<ref>{{Cite web |date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |title=Mohanlal's Drishyam 2 goes on floor and netizens can't contain their excitement |trans-title=মোহনলালৰ দৃশ্যম ২-ৰ কাম আৰম্ভ আৰু নেটিজেনসকলে তেওঁলোকৰ উৎসাহ ধৰি ৰাখিব পৰা নাই |url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema/mohanlal-s-drishyam-2-goes-on-floor-and-netizens-can-t-contain-their-excitement-651028 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174010/https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema/mohanlal-s-drishyam-2-goes-on-floor-and-netizens-can-t-contain-their-excitement-651028 |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |website=[[ইণ্ডিয়া টিভি]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |title=In Pics: Mohanlal's Drishyam 2 Goes on the Floors |trans-title=চিত্ৰত: মোহনলালৰ দৃশ্যম ২-ৰ কাম আৰম্ভ |url=https://www.news18.com/news/movies/in-pics-mohanlals-drishyam-2-goes-on-the-floors-2894603.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107173958/https://www.news18.com/news/movies/in-pics-mohanlals-drishyam-2-goes-on-the-floors-2894603.html |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |website=[[নিউজ১৮]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |title='Drishyam 2' starts rolling, here's when Mohanlal will start shooting |trans-title='দৃশ্যম ২'-ৰ কাম আৰম্ভ, মোহনলালে কেতিয়া দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ কৰিব সেয়া ইয়াত দিয়া হৈছে |url=https://www.dnaindia.com/entertainment/report-drishyam-2-starts-rolling-here-s-when-mohanlal-will-start-shooting-2844229 |website=[[ডেইলি নিউজ এণ্ড এনালাইচিছ]] |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |archive-date=২৫ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925082925/https://www.dnaindia.com/entertainment/report-drishyam-2-starts-rolling-here-s-when-mohanlal-will-start-shooting-2844229 |url-status=live }}</ref> ক'ভিড-১৯ সংক্ৰমণ ৰোধৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত সুৰক্ষা সাৱধানতাসমূহ মানি ইয়াক পৰিচালনা কৰা হৈছিল। তাত ভিতৰুৱা দৃশ্যসমূহ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |last=Sidhardhan |first=Sanjith |date=২৫ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |title=Mohanlal joins the shoot of Drishyam 2 |trans-title=মোহনলালে দৃশ্যম ২-ৰ দৃশ্যগ্ৰহণত যোগদান কৰে |work=[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/mohanlal-joins-the-shoot-of-drishyam-2/articleshow/78312512.cms |url-status=live |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174000/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/mohanlal-joins-the-shoot-of-drishyam-2/articleshow/78312512.cms |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১}}</ref> কোচিৰ [[কাক্কানাড]]ত দৃশ্যগ্ৰহণ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref name=release /> দুসপ্তাহৰ পিছত ইয়াক [[থডুপুজা]]লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite news |last=Mathews |first=Anna |date=৫ অক্টোবৰ ২০২০ |title=Everyone on the Drishyam 2 sets said, we looked like we have aged in reverse: Ansiba Hassan |trans-title=দৃশ্যম ২-ৰ ছেটত সকলোৱে কৈছিল, আমাক বিপৰীত দিশত বয়স বঢ়া যেন লাগিছিল: আনচিবা হাছান |work=[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everyone-on-the-drishyam-2-sets-said-we-looked-like-we-have-aged-in-reverse-ansiba-hassan/articleshow/78496149.cms |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-date=১২ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112072905/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everyone-on-the-drishyam-2-sets-said-we-looked-like-we-have-aged-in-reverse-ansiba-hassan/articleshow/78496149.cms |url-status=live }}</ref> ''দৃশ্যম''ত জৰ্জকুট্টি আৰু পৰিয়ালৰ বাসগৃহ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা [[ভাঝিথালা]]ৰ একেটা ঘৰকে ''দৃশ্যম ২''ৰ স্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। জানিব পৰা মতে, ঘৰটোত ১৮ দিনীয়া দৃশ্যগ্ৰহণৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref name="mathrubhumi">{{Cite news |date=৭ অক্টোবৰ ২০২০ |title='Drishyam 2' starts rolling in Thodupuzha; Mohanlal shares pic with reel life family |trans-title=থডুপুজাত 'দৃশ্যম ২' আৰম্ভ; মোহনলালে ৰীল লাইফ পৰিয়ালৰ সৈতে ছবি শ্বেয়াৰ কৰে |work=[[মাতৃভূমি]] |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/-drishyam-2-starts-rolling-in-thodupuzha-mohanlal-shares-pic-with-reel-life-family-1.5111093 |url-status=live |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107173956/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/-drishyam-2-starts-rolling-in-thodupuzha-mohanlal-shares-pic-with-reel-life-family-1.5111093 |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১}}</ref> জৰ্জকুট্টিৰ বৰ্তমানৰ সমৃদ্ধি প্ৰতিফলিত কৰিবলৈ ঘৰটোৰ সংস্কাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=৩০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |title='കൃഷി മെച്ചപ്പെട്ടു, കാർ പോർച്ച് വാർത്തു'; മോടി പിടിപ്പിച്ച് 'ജോർജൂട്ടിയുടെ' വീട് |language=ml |work=[[এছিয়ানেট নিউজ]] |url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/thodupuzha-house-ready-for-shoot-drishyam-2-qhggn5 |url-status=live |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174018/https://www.asianetnews.com/entertainment-news/thodupuzha-house-ready-for-shoot-drishyam-2-qhggn5 |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১}}</ref> থডুপুজাৰ আন কিছুমান ঘৰতো দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল। লগতে কাঞ্জাৰ আৰু [[আৰাকুলাম]]ৰ দৰে ওচৰৰ অঞ্চলতো দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref name=mathrubhumi /> ''দৃশ্যম''ৰ দৃশ্যগ্ৰহণ হোৱা [[কুদায়াথুৰ]]ৰ কাইপা কৱলাত এটা ছেট নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=১৮ অক্টোবৰ ২০২০ |title=Row over erupting 'Drishyam 2' film set at protected area; Dist collector intervenes |trans-title=সংৰক্ষিত এলেকাত নিৰ্মাণ হোৱা 'দৃশ্যম ২' চলচ্চিত্ৰৰ ছেটক লৈ বিতৰ্ক; জিলা উপায়ুক্তৰ হস্তক্ষেপ |work=[[মাতৃভূমি]] |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/row-over-erupting-drishyam-2-film-set-at-protected-area-dist-collector-intervenes-1.5139865 |url-status=live |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174001/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/row-over-erupting-drishyam-2-film-set-at-protected-area-dist-collector-intervenes-1.5139865 |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১}}</ref> ঠাইখনত ৰাজাক্কাডু আৰক্ষী থানা, জৰ্জকুট্টিৰ কেবল টিভিৰ দোকান আৰু চাৰিওফালৰ দোকান-পোহাৰ তথা গাঁথনিকে ধৰি এটা সম্পূৰ্ণ পথ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ই আছিল অন্যতম মূল স্থান। ৰাজীৱ কোভিলাকাথু আছিল কলা নিৰ্দেশক। কাইপা কৱলাৰ অংশসমূহৰ পিছত ২০২০ চনৰ ৬ নৱেম্বৰত দৃশ্যগ্ৰহণৰ সামৰণি পৰে।<ref>{{Cite news |date=১০ নৱেম্বৰ ২০২০ |title=ജോർജുകുട്ടിയുടെ കേബിൾ കട ഇനി കൈപ്പയിലില്ല; ദൃശ്യം 2 സെറ്റ് പൊളിച്ചു; വിഡിയോ |language=ml |work=[[মনোৰমা অনলাইন]] |url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2020/11/10/drishyam-2-set-removing-video.html |url-status=live |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174003/https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2020/11/10/drishyam-2-set-removing-video.html |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১}}</ref> ৫৬ দিন চলিবলগীয়া সমগ্ৰ দৃশ্যগ্ৰহণ ৪৬ দিনতে সম্পূৰ্ণ হয়। পৰিচালককে ধৰি ছবিখনৰ কলা-কুশলীসকলে ক'ভিড-১৯ বিধি মানি চলিছেনে নাই সেয়া পৰ্যবেক্ষণ কৰিবলৈ এটা বিশেষ দল নিয়োগ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=৯ নৱেম্বৰ ২০২০ |title=വരുണിന്റെ കുഴിമാടവും പുതിയ പൊലീസ് സ്റ്റേഷനും; തൊടുപുഴയിലെ ദൃശ്യം 2 സെറ്റ് |language=ml |work=[[মনোৰমা নিউজ]] |url=https://www.manoramanews.com/news/entertainment/2020/11/09/malayalam-movie-dhrishyam-second-part-shooting-over.html |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-date=৯ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109081708/https://www.manoramanews.com/news/entertainment/2020/11/09/malayalam-movie-dhrishyam-second-part-shooting-over.html |url-status=live }}</ref> == সংগীত == গীত আৰু চলচ্চিত্ৰৰ আৱহ সংগীত [[অনিল জনচন]] ৰচনা কৰিছিল। আনহাতে গীতৰ কথা [[বিনায়ক শশীকুমাৰ]]ৰ। সংগীত এলবামটোত "অৰে পাকাল" শীৰ্ষক মাত্ৰ এটা গীত আছে যিটো জেনোবিয়া ছাফাৰে বাণীবদ্ধ কৰিছিল<ref>{{Cite web |title=The stuff of singing dreams |trans-title=গান গোৱাৰ সপোনৰ সামগ্ৰী |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/feb/20/the-stuff-of-singing-dreams-2266262.html |access-date=৭ জুলাই ২০২১ |website=[[দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=৯ জুলাই ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184810/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/feb/20/the-stuff-of-singing-dreams-2266262.html |url-status=live }}</ref> আৰু ইয়াক ২০২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীত চাইনা মিউজিকৰ দ্বাৰা মুক্তি দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Bhasin |first=Shriya |date=১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 song Ore Pakal out: Mohanlal treats viewers with a melodious song from his upcoming thriller |trans-title=দৃশ্যম ২-ৰ গীত অৰে পাকাল মুকলি: মোহনলালে তেওঁৰ আগন্তুক থ্ৰিলাৰৰ পৰা এটা সুমধুৰ গীতেৰে দৰ্শকক আপ্লুত কৰিলে |url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema/drishyam-2-song-ore-pakal-out-mohanlal-treats-viewers-with-a-melodious-song-from-his-upcoming-thriller-685429 |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=indiatvnews.com |archive-date=১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210217062217/https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema/drishyam-2-song-ore-pakal-out-mohanlal-treats-viewers-with-a-melodious-song-from-his-upcoming-thriller-685429 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=M |first=Athira |date=১৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Zonobia Safar is on a musical high |trans-title=জেনোবিয়া ছাফাৰ সংগীতৰ শীৰ্ষত আছে |work=[[দ্য হিন্দু]] |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/singer-zonobia-safar-on-her-big-break-with-drishyam-2/article33851043.ece |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |issn=0971-751X |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219142459/https://www.thehindu.com/entertainment/music/singer-zonobia-safar-on-her-big-break-with-drishyam-2/article33851043.ece |url-status=live }}</ref> {{track listing|headline=ট্ৰেক তালিকা|extra_column=কণ্ঠশিল্পী(সকল)|title1=অৰে পাকাল|music1=[[অনিল জনচন]]|extra1=জেনোবিয়া ছাফাৰ|length1=০৪:৩৩}} == বিপণন আৰু মুক্তি == পৰিচালক [[জীতু জোচেফ]] ২০২১ চনৰ ২২ জানুৱাৰীত [[মোহনলাল]]ৰ বিগ-বাজেটৰ চলচ্চিত্ৰ ''[[মাৰাক্কাৰ: লায়ন অৱ দ্য এৰেবিয়ান ছী]]''ৰ পূৰ্বেই ছবিখন ছবিঘৰত মুক্তি দিয়াৰ পৰিকল্পনাৰ কথা প্ৰকাশ কৰিছিল<ref>{{Cite news |title=Drishyam 2 to release ahead of Marakkar? |trans-title=মাৰাক্কাৰৰ আগতে দৃশ্যম ২ মুক্তি পাব নেকি? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/drishyam-2-to-release-ahead-of-marakkar/articleshow/76783008.cms |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]] |archive-date=৪ আগষ্ট ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200804120426/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/drishyam-2-to-release-ahead-of-marakkar/articleshow/76783008.cms |url-status=live }}</ref>। তেওঁ উল্লেখ কৰিছিল যে ছবিঘৰ পুনৰ মুকলি হ'লে দৰ্শকক ঘূৰাই অনাৰ ক্ষেত্ৰত ই এক "লিটমাছ টেষ্ট" হিচাপে কাম কৰিব।<ref name="release">{{Cite web |date=২৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |title='ദൃശ്യ' ത്തിൽ കഴിയാത്തതു 'ഒപ്പ' ത്തിൽ ചെയ്തു&nbsp;– ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ (നിർമാതാവ്) |url=https://www.canchannels.com/drishyam-2-news/ |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |website=Canchannels.com |language=ml |archive-date=২৪ ডিচেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224112603/https://www.canchannels.com/drishyam-2-news/ |url-status=live }}</ref> অৱশ্যে কেৰালা ফিল্ম চেম্বাৰে ছবিঘৰ পুনৰ মুকলি নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। কাৰণ কৰ'নাভাইৰাছৰ বাবে হোৱা তলাবন্ধ আৰু মনোৰঞ্জন কৰৰ পৰা সম্পূৰ্ণ ৰেহাইৰ পিছত ছবিঘৰৰ ব্যৱসায়ত প্ৰচণ্ড আঘাত পৰাত তেওঁলোকে চৰকাৰৰ পৰা সাহায্য পেকেজ দাবী কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=৬ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Kerala Film Chamber decides against reopening of theatres |trans-title=কেৰালা ফিল্ম চেম্বাৰে ছবিঘৰ পুনৰ মুকলি নকৰাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/kerala-film-chamber-decides-against-reopening-of-theatres-7135447/ |access-date=৭ জুলাই ২০২১ |website=[[দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |archive-date=২৬ জানুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126033016/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/kerala-film-chamber-decides-against-reopening-of-theatres-7135447/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. r |date=৪ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Cinemas unlikely to open today |trans-title=আজি ছবিঘৰ মুকলি হোৱাৰ সম্ভাৱনা নাই |work=[[দ্য হিন্দু]] |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/cinemas-unlikely-to-open-today/article33494547.ece |access-date=৭ জুলাই ২০২১ |issn=0971-751X |archive-date=১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201120842/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/cinemas-unlikely-to-open-today/article33494547.ece |url-status=live }}</ref> ইয়াৰ ফলত ছবিঘৰত মুক্তি দিয়াৰ পৰিকল্পনাত ব্যাঘাত জন্মে আৰু দলটোৱে ছবিখন বিতৰণৰ বাবে ডিজিটেল ষ্ট্ৰীমিং প্লেটফৰ্ম [[আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ']] বাছনি কৰে।<ref>{{Cite news |date=২ জানুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam 2' to be released on Amazon Prime |trans-title=আমাজন প্ৰাইমত মুকলি হ'ব 'দৃশ্যম ২' |work=[[দ্য হিন্দু]] |agency=[[প্ৰেছ ট্ৰাষ্ট অৱ ইণ্ডিয়া]] |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/drishyam-2-to-be-released-on-amazon-prime/article33478967.ece |url-status=live |access-date=২ জানুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174021/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/drishyam-2-to-be-released-on-amazon-prime/article33478967.ece |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১}}</ref> [[নৱবৰ্ষৰ দিনা]] মুক্তি পোৱা এটা টিজাৰে নিশ্চিত কৰে যে ই [[আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ']]ত মুক্তি পাব।<ref>{{Cite web |date=২ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 teaser: Mohanlal refuses to let the cat out of the bag |trans-title=দৃশ্যম ২ টিজাৰ: মোহনলালে ৰহস্য ফাদিল কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/drishyam-2-teaser-mohanlal-refuses-to-let-the-cat-out-of-the-bag-7128000/ |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=[[দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |archive-date=২১ জানুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121161000/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/drishyam-2-teaser-mohanlal-refuses-to-let-the-cat-out-of-the-bag-7128000/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=২ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Mohanlal's Drishyam 2 opts for OTT, fans upset |trans-title=মোহনলালৰ দৃশ্যম ২-এ অ'টিটি বাছি ল'লে, অনুৰাগীসকল হতাশ |url=https://www.dtnext.in/news/cinema/mohanlals-drishyam-2-opts-for-ott-fans-upset |archive-url=https://web.archive.org/web/20210127122355/https://www.dtnext.in/News/Cinema/2021/01/02003023/1269330/Mohanlals-Drishyam-2-opts-for-OTT-fans-upset.vpf |url-status=live |archive-date=২৭ জানুৱাৰী ২০২১ |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=dtNext.in }}</ref><ref>{{Cite web |date=১ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2: Mohanlal's Malayalam Film To Release On Amazon Prime Video And See What Fans Have To Say About It |trans-title=দৃশ্যম ২: মোহনলালৰ মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ত মুক্তি পাব আৰু অনুৰাগীসকলে ইয়াৰ বিষয়ে কি কয় চাওক |url=https://www.zee5.com/zee5news/drishyam-2-mohanlals-malayalam-film-to-release-on-amazon-prime-video-and-see-what-fans-have-to-say-about-it |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=জি৫ নিউজ }}</ref> ছবিখনৰ আনুষ্ঠানিক ট্ৰেইলাৰ ২০২১ চনৰ ৮ ফেব্ৰুৱাৰীত উন্মোচন কৰাৰ কথা আছিল<ref>{{Cite web |date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 Trailer Leaked; Mohanlal Starrer To Release On February 19? |trans-title=দৃশ্যম ২ ট্ৰেইলাৰ ফাদিল; মোহনলাল অভিনীত ছবি ১৯ ফেব্ৰুৱাৰীত মুক্তি পাব নেকি? |url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2021/drishyam-2-trailer-leaked-mohanlal-starrer-to-release-on-february-19-309560.html |url-status=live |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=ফিল্মিবীট |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206095746/https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2021/drishyam-2-trailer-leaked-mohanlal-starrer-to-release-on-february-19-309560.html |archive-date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ }}</ref>, কিন্তু ৬ ফেব্ৰুৱাৰীত (ট্ৰেইলাৰ মুক্তিৰ দুদিন আগতে)<ref>{{Cite web |title=Hours after the leak, Mohanlal unveils Drishyam 2's trailer |trans-title=ফাদিল হোৱাৰ কেইঘণ্টামান পিছত মোহনলালে দৃশ্যম ২-ৰ ট্ৰেইলাৰ মুকলি কৰে |url=https://www.zoomtventertainment.com/malayalam-cinema/article/trailer-of-much-awaited-film-drishyam-2-out-now-megastar-mohanlals-crime-thriller-looks-promising/716847 |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=zoomtventertainment.com |date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206133250/https://www.zoomtventertainment.com/malayalam-cinema/article/trailer-of-much-awaited-film-drishyam-2-out-now-megastar-mohanlals-crime-thriller-looks-promising/716847 |url-status=live }}</ref> ট্ৰেইলাৰটো অনলাইনত ফাদিল হৈ পৰে। ইয়াৰ ফলত দলটোৱে একেদিনাই আনুষ্ঠানিকভাৱে ট্ৰেইলাৰটো মুকলি কৰিবলৈ বাধ্য হয়<ref>{{Cite web |date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 trailer: Ghost from the past comes to haunt Mohanlal |trans-title=দৃশ্যম ২ ট্ৰেইলাৰ: অতীতৰ ভূতে মোহনলালক খেদিবলৈ আহে |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/drishyam-2-trailer-the-ghost-from-the-past-comes-to-haunt-mohanlal-7177482/ |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=[[দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |archive-date=২৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210227153724/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/drishyam-2-trailer-the-ghost-from-the-past-comes-to-haunt-mohanlal-7177482/ |url-status=live }}</ref> আৰু লগতে ১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ মুক্তিৰ তাৰিখ হিচাপে ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite web |date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Watch: Mohanlal's 'Drishyam 2' trailer out, shows family haunted by past |trans-title=চাওক: মোহনলালৰ 'দৃশ্যম ২' ট্ৰেইলাৰ মুকলি, অতীতৰ দ্বাৰা খেদা খোৱা পৰিয়ালটোক দেখুৱায় |url=https://www.thenewsminute.com/article/watch-mohanlal-s-drishyam-2-trailer-out-shows-family-haunted-past-142924 |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=[[দ্য নিউজ মিনিট]] |archive-date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206121240/https://www.thenewsminute.com/article/watch-mohanlal-s-drishyam-2-trailer-out-shows-family-haunted-past-142924 |url-status=live }}</ref> অৱশ্যে ''দৃশ্যম ২'' সমগ্ৰ বিশ্বজুৰি ১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১-ৰ মাজনিশা মুক্তি দিয়া হয়<ref>{{Cite web |date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=ദൃശ്യം 2 ട്രെയിലർ എത്തി: ചിത്രം ഫെബ്രുവരി 19ന് ആമസോൺ പ്രൈമിൽ... |url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2021/02/06/drishyam-2-release-date-confirmed-amazon-prime.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206111905/https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2021/02/06/drishyam-2-release-date-confirmed-amazon-prime.html |archive-date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |access-date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=[[মালায়াল মনৰমা]] |language=ml}}</ref> আৰু ইয়াক ২৪০খনতকৈও অধিক দেশত ষ্ট্ৰীমিং কৰিবলৈ উপলব্ধ কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=১ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Mohanlal-starrer ''Drishyam 2'' to premiere on Amazon Prime Video |trans-title=মোহনলাল অভিনীত ''দৃশ্যম ২'' আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ত প্ৰিমিয়াৰ হ'ব |work=[[আউটলুক ইণ্ডিয়া]] |agency=[[প্ৰেছ ট্ৰাষ্ট অৱ ইণ্ডিয়া]] |url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/mohanlalstarrer-drishyam-2-to-premiere-on-amazon-prime-video/2002654 |access-date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১ জানুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210101120442/https://www.outlookindia.com/newsscroll/mohanlalstarrer-drishyam-2-to-premiere-on-amazon-prime-video/2002654 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Parthiban |first=P. |date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Amazon Prime Video launches the highly-anticipated trailer of Drishyam 2; movie set to release on February 19 |trans-title=আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ই দৃশ্যম ২-ৰ বহু প্ৰত্যাশিত ট্ৰেইলাৰ মুকলি কৰে; ১৯ ফেব্ৰুৱাৰীত চলচ্চিত্ৰখন মুক্তি পাবলৈ সাজু |url=https://www.indulgexpress.com/entertainment/cinema/2021/feb/06/amazon-prime-video-launches-trailer-of-much-awaited-malayalam-thriller-drishyam-2-movie-to-be-relea-31508.html |access-date=২৩ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=[[ইনডালজ এক্সপ্ৰেছ]] |archive-date=২৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225073416/https://www.indulgexpress.com/entertainment/cinema/2021/feb/06/amazon-prime-video-launches-trailer-of-much-awaited-malayalam-thriller-drishyam-2-movie-to-be-relea-31508.html |url-status=live }}</ref> ''দৃশ্যম ২''ৰ পোনপটীয়া ডিজিটেল মুক্তিৰ পদক্ষেপে ছবিঘৰৰ মালিক আৰু বিতৰকসকলৰ পৰা সমালোচনাৰ সন্মুখীন হয়। কেৰালা ফিল্ম এক্সিবিটৰ্ছ ফেডাৰেচনৰ সভাপতি লিবাৰ্টি বছিৰে মত প্ৰকাশ কৰে যে "মোহনলালৰ দৰে এজন বিশিষ্ট অভিনেতাই ইয়াক গ্ৰহণ কৰাটো এক স্বাৰ্থপৰ কাম" আৰু তেওঁৰ মতে যোৱা দশকৰ এখন আটাইতকৈ সফল চলচ্চিত্ৰৰ ছিকুৱেল হোৱাৰ বাবে ছবিখনে সহজেই "ছবিঘৰলৈ বৃহৎ দৰ্শক টানিব পাৰিলেহেঁতেন"।<ref>{{Cite web |date=২ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Mohanlal faces criticism for 'Drishyam 2' OTT release, much like Kamal did years ago |trans-title=বছৰ বছৰ আগতে কমলে কৰাৰ দৰেই মোহনলালো 'দৃশ্যম ২' অ'টিটি মুক্তিৰ বাবে সমালোচনাৰ সন্মুখীন হৈছে |url=https://www.thenewsminute.com/article/mohanlal-faces-criticism-drishyam-2-ott-release-much-kamal-did-years-ago-140719 |access-date=৭ জুলাই ২০২১ |website=[[দ্য নিউজ মিনিট]] |archive-date=৯ জুলাই ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709191938/https://www.thenewsminute.com/article/mohanlal-faces-criticism-drishyam-2-ott-release-much-kamal-did-years-ago-140719 |url-status=live }}</ref> কিন্তু চলচ্চিত্ৰ জগতৰ কেইবাজনো বাণিজ্য বিশ্লেষক আৰু সদস্যই সমৰ্থন কৰি কয় যে "ই [[এণ্টনি পেৰুম্বাভুৰ]]ৰ (চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক) আৰ্থিক সীমাবদ্ধতাৰ বাবেই হৈছে। তেওঁ ''মাৰাক্কাৰ: লায়ন অৱ দ্য এৰেবিয়ান ছী'' প্ৰদৰ্শনৰ বাবে ছবিঘৰৰ মালিকসকলৰ পৰা আগধন লৈছিল, যিহেতু ই এখন বৃহৎ ছবি আৰু ছবিঘৰৰ অভিজ্ঞতাৰ বাবে নিৰ্মিত। কিন্তু তেওঁ ''দৃশ্যম ২''ৰ বাবে আগধন লোৱা নাছিল, যাৰ বাবে তেওঁ ডিজিটেল মুক্তিৰ বাবে সন্মত হৈছিল।"<ref>{{Cite web |last=Narayanan |first=Nirmal |date=২ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 on OTT, Marakkar in theaters: How Mohanlal singlehandedly redefines Mollywood |trans-title=অ'টিটিত দৃশ্যম ২, ছবিঘৰত মাৰাক্কাৰ: মোহনলালে কেনেকৈ অকলেই মলীউডক পুনৰ সংজ্ঞায়িত কৰে |url=https://www.ibtimes.co.in/drishyam-2-ott-marakkar-theaters-how-mohanlal-singlehandedly-redefines-mollywood-831721 |access-date=৭ জুলাই ২০২১ |website=[[আই বি টাইমছ]] |archive-date=৯ জুলাই ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184953/https://www.ibtimes.co.in/drishyam-2-ott-marakkar-theaters-how-mohanlal-singlehandedly-redefines-mollywood-831721 |url-status=live }}</ref> ছবিখনৰ মুক্তিৰ পূৰ্বে অনুৰাগীসকলৰ সৈতে হোৱা এক অনলাইন মত বিনিময়ত মোহনলালে কয় যে ছবিঘৰত পুনৰ মুক্তি দিয়াৰ সম্ভাৱনা আছে।<ref>{{Cite web |last=Narayanan |first=Nirmal |date=১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Mohanlal's dream shatters as Film Chamber denies theatrical release of Drishyam 2 post-OTT premiere |trans-title=অ'টিটি প্ৰিমিয়াৰৰ পিছত ফিল্ম চেম্বাৰে দৃশ্যম ২ ছবিঘৰত মুক্তি দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাত মোহনলালৰ সপোন ভংগ হয় |url=https://www.ibtimes.co.in/mohanlals-dream-shatters-film-chamber-denies-theatrical-release-drishyam-2-post-ott-premiere-833287 |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=[[আই বি টাইমছ]] |archive-date=২৫ মাৰ্চ ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210325192656/https://www.ibtimes.co.in/mohanlals-dream-shatters-film-chamber-denies-theatrical-release-drishyam-2-post-ott-premiere-833287 |url-status=live }}</ref> কিন্তু কেৰালা ফিল্ম চেম্বাৰে দৃশ্যম ২ ছবিঘৰত মুক্তি দিয়াৰ বাবে প্ৰযোজকৰ অনুৰোধ নাকচ কৰে। তেওঁলোকে কয় যে অনলাইন প্লেটফৰ্মত মুক্তি পোৱাৰ কথা থকা এখন ছবি ছবিঘৰত মুক্তি দি তেওঁলোকে নীতি-নিৰ্দেশনা উলংঘা নকৰে।<ref>{{Cite web |date=১৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Will not permit theatrical release of 'Drishyam 2': Kerala Film Chamber |trans-title='দৃশ্যম ২' ছবিঘৰত মুক্তিৰ অনুমতি দিয়া নহ'ব: কেৰালা ফিল্ম চেম্বাৰ |url=https://www.thenewsminute.com/article/will-not-permit-theatrical-release-drishyam-2-kerala-film-chamber-143580 |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=[[দ্য নিউজ মিনিট]] |archive-date=১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210217115306/https://www.thenewsminute.com/article/will-not-permit-theatrical-release-drishyam-2-kerala-film-chamber-143580 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=১৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=No theatrical release for Drishyam 2: Film Chamber |trans-title=দৃশ্যম ২-ৰ বাবে ছবিঘৰত মুক্তি নাই: ফিল্ম চেম্বাৰ |work=[[দ্য হিন্দু]] |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/no-theatrical-release-for-drishyam-2-film-chamber/article33852611.ece |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |issn=0971-751X |archive-date=২২ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210422101505/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/no-theatrical-release-for-drishyam-2-film-chamber/article33852611.ece |url-status=live }}</ref> ডিজিটেল মুক্তিৰ পিছত ২০২১ চনৰ ১ জুলাইৰ পৰা জিচিচি (GCC) দেশসমূহত ছবিখনে সীমিত পৰিসৰত ছবিঘৰত মুক্তি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |last= |first= |date=২২ জুন ২০২১ |title=Mohanlal's hit thriller 'Drishyam 2' to release in UAE cinemas |trans-title=মোহনলালৰ হিট থ্ৰিলাৰ 'দৃশ্যম ২' য়ু এ ই-ৰ ছবিঘৰত মুক্তি পাব |url=https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/mohanlals-hit-thriller-drishyam-2-to-release-in-uae-cinemas-1.80112395 |access-date=২২ জানুৱাৰী ২০২৫ |website=[[গাল্ফ নিউজ]] |archive-date=২৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240924060029/https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/mohanlals-hit-thriller-drishyam-2-to-release-in-uae-cinemas-1.80112395 |url-status=live }}</ref> == সঁহাৰি == === সমালোচনাত্মক প্ৰতিক্ৰিয়া === {{Rotten Tomatoes prose|score=88|count=8|average=7.5|ref=yes}} ''[[ডেইলি নিউজ এণ্ড এনালাইচিছ]]''ৰ ঐশ্বৰ্য বাসুদেৱনে ৫ৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা ৰেটিং দি লিখে, "''দৃশ্যম ২'' হৈছে এটা তদন্ত আৰু ইয়াৰ দ্বাৰা ভাবুকিৰ সন্মুখীন হোৱা এটা পৰিয়ালৰ এক আকৰ্ষণীয় কাহিনী। ই এনে এক ছিকুৱেল যিখন আমাৰ প্ৰাপ্য বুলি আমি জনা নাছিলো আৰু ছবিখন চোৱা শেষ কৰাৰ পিছতো ই আপোনাক ঘণ্টাৰ পিছত ঘণ্টা ধৰি ভাবিবলৈ বাধ্য কৰাব"।<ref>{{Cite news |last=Vasudevan |first=Aishwarya |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam 2' Review: Mohanlal as Georgekutty proves 'visuals can be deceiving' yet again |trans-title='দৃশ্যম ২' পৰ্যালোচনা: জৰ্জকুট্টিৰ চৰিত্ৰত মোহনলালে প্ৰমাণ কৰিছে যে 'দৃশ্য প্ৰতাৰণামূলক হ'ব পাৰে' আকৌ এবাৰ |work=[[ডেইলি নিউজ এণ্ড এনালাইচিছ]] |url=https://www.dnaindia.com/movie-reviews/review-drishyam-2-review-mohanlal-as-georgekutty-meena-ansiba-hassan-esther-anil-movie-by-jeethu-joseph-proves-visuals-can-be-deceiving-yet-again-amazon-prime-video-2876263 |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219010748/https://www.dnaindia.com/movie-reviews/review-drishyam-2-review-mohanlal-as-georgekutty-meena-ansiba-hassan-esther-anil-movie-by-jeethu-joseph-proves-visuals-can-be-deceiving-yet-again-amazon-prime-video-2876263 |url-status=live }}</ref> ''[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]]''ৰ সঞ্জিথ সিদ্ধাৰ্থনে ৫ৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা ৰেটিং প্ৰদান কৰে আৰু কয়, "ছিকুৱেলৰ বাবে জীতুৰ চিত্ৰনাট্য আগৰ দৰেই নিখুঁত; ''দৃশ্যম''ৰ দৰেই... এই ছবিখন অতি নিপুণতাৰে নিৰ্মিত এক ছিকুৱেল যি দৰ্শকে উপভোগ কৰিবলৈ আৰু দলটোৱে গৌৰৱ কৰিবলৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে"। তেওঁ মোহনলালৰ অভিনয়ৰো প্ৰশংসা কৰে।<ref>{{Cite news |last=Sidhardhan |first=Sanjith |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 Review: Mohanlal excels as Georgekutty again in this expertly crafted sequel |trans-title=দৃশ্যম ২ পৰ্যালোচনা: এই নিপুণতাৰে নিৰ্মিত ছিকুৱেলখনত মোহনলালে আকৌ এবাৰ জৰ্জকুট্টি হিচাপে উৎকৃষ্টতা প্ৰদৰ্শন কৰিছে |work=[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/web-series/reviews/malayalam/drishyam-2/ottmoviereview/80924802.cms |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218201148/https://timesofindia.indiatimes.com/web-series/reviews/malayalam/drishyam-2/ottmoviereview/80924802.cms |url-status=live}}</ref> ''[[হিন্দুস্তান টাইমছ]]''ৰ হৰিচৰণ পুডিপ্পেডিয়ে লিখে যে "''দৃশ্যম ২''ক এতিয়ালৈকে নিৰ্মিত শ্ৰেষ্ঠ ছিকুৱেলসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি ক'লে বঢ়াই কোৱা নহ'ব"। ই হৈছে "এক সম্পূৰ্ণ আকৰ্ষণীয় আৰু মনোৰঞ্জক ছিকুৱেল, যি ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰত বিৰল। উচ্চমানৰ লিখনী আৰু প্ৰচুৰ অপ্ৰত্যাশিত পাকেৰে সমৃদ্ধ এই ছিকুৱেলখনে এক সুন্দৰ প্ৰভাৱ পেলায় আৰু একেবাৰে শেষলৈকে দৰ্শকক বান্ধি ৰাখে। ''দৃশ্যম ২'' হৈছে ছাছপেন্স গঢ়ি তোলাৰ এক মাষ্টাৰক্লাছ আৰু ই প্ৰথম খণ্ডটোৰ দৰেই কাৰ্যকৰী, যদি তাতকৈ বেছি নহয়"।<ref>{{Cite news |last=Pudippedi |first=Haricharan |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 review: Mohanlal, Jeethu Joseph reunite for one of the best sequels ever |trans-title=দৃশ্যম ২ পৰ্যালোচনা: মোহনলাল, জীতু জোচেফ এতিয়ালৈকে নিৰ্মিত অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ ছিকুৱেলৰ বাবে পুনৰ একত্ৰিত হৈছে |work=[[হিন্দুস্তান টাইমছ]] |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/drishyam-2-review-mohanlal-jeethu-joseph-reunite-for-one-of-the-best-sequels-ever-101613707672069.html |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219042754/https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/drishyam-2-review-mohanlal-jeethu-joseph-reunite-for-one-of-the-best-sequels-ever-101613707672069.html |url-status=live}}</ref> ৫ৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা ৰেটিং দি ''[[দ্য নিউজ মিনিট]]''ৰ সৌম্য ৰাজেন্দ্ৰনে কয় যে এই "থ্ৰিলাৰখন এক সুন্দৰ ছিকুৱেল... লিখনীৰ শক্তিৰ প্ৰতি লক্ষ্য কৰিলে এনে লাগে যেন জীতুৰ মনত ''দৃশ্যম'' সদায় দুখন চলচ্চিত্ৰ হ'ব বুলি ভবা হৈছিল"।<ref>{{Cite news |last=Rajendran |first=Sowmya |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam 2' review: Jeethu-Mohanlal thriller is a superb sequel |trans-title='দৃশ্যম ২' পৰ্যালোচনা: জীতু-মোহনলালৰ থ্ৰিলাৰ এক সুন্দৰ ছিকুৱেল |work=[[দ্য নিউজ মিনিট]] |url=https://www.thenewsminute.com/article/drishyam-2-review-jeethu-mohanlal-thriller-superb-sequel-143734 |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219040923/https://www.thenewsminute.com/article/drishyam-2-review-jeethu-mohanlal-thriller-superb-sequel-143734 |url-status=live}}</ref> ৫ৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা ৰেটিং দি ''[[দ্য কুইণ্ট]]''ৰ সুৰেশ মেথিউৱে কয় যে "মোহনলালৰ আকৰ্ষণীয় থ্ৰিলাৰখন আকৌ এবাৰ বিজয়ী হৈছে... মূল ছবিখনৰ বিপৰীতে ''দৃশ্যম ২''-এ আপোনাক একেবাৰে আৰম্ভণিৰ পৰাই বান্ধি ৰাখে... ''দৃশ্যম ২'' মূল ছবিখনৰ এক যোগ্য প্ৰতিদ্বন্দ্বী। ই আৰম্ভণিৰ পৰাই আপোনাৰ মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰে আৰু ইয়াৰ আঢ়ৈ ঘণ্টাৰ সময়ছোৱাত আপোনাক মনোৰঞ্জন দিয়ে"। তেওঁ মোহনলালৰ অভিনয়ৰো প্ৰশংসা কৰে।<ref>{{Cite news |last=Mathew |first=Suresh |date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 Review: Mohanlal's Gripping Thriller Wins... Again |trans-title=দৃশ্যম ২ পৰ্যালোচনা: মোহনলালৰ আকৰ্ষণীয় থ্ৰিলাৰে জিকিলে... আকৌ এবাৰ |work=[[দ্য কুইণ্ট]] |url=https://www.thequint.com/entertainment/movie-reviews/drishyam-2-full-movie-review-starring-mohanlal-meena-muraly-gopi-director-jeethu-joseph#read-more |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218183353/https://www.thequint.com/entertainment/movie-reviews/drishyam-2-full-movie-review-starring-mohanlal-meena-muraly-gopi-director-jeethu-joseph#read-more |url-status=live}}</ref> ''[[ফাৰ্ষ্টপোষ্ট]]''ৰ আন্না এম. এম. ভেট্টিকাডে ইয়াক "প্ৰথমখন দৰ্শনীয় চলচ্চিত্ৰৰ এক আচৰিতভাৱে সন্তুষ্টিদায়ক ছিকুৱেল" বুলি অভিহিত কৰে... ''দৃশ্যম ২'' অতি চতুৰতাৰে ''দৃশ্যম''ৰ জগতখনলৈ মসৃণভাৱে ঘূৰি যায়... এতিয়া এনে লাগে যেন ২য় খণ্ডৰ অবিহনে ১ম খণ্ড অসম্পূৰ্ণ"।<ref>{{Cite news |last=Vetticad |first=Anna M. M. |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 movie review: Mohanlal is back in a surprisingly satisfying sequel to a spectacular first film |trans-title=দৃশ্যম ২ চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: প্ৰথমখন দৰ্শনীয় চলচ্চিত্ৰৰ এক আচৰিতভাৱে সন্তুষ্টিদায়ক ছিকুৱেলত মোহনলাল উভতি আহিছে |work=[[ফাৰ্ষ্টপোষ্ট]] |url=https://www.firstpost.com/entertainment/drishyam-2-movie-review-mohanlal-is-back-in-a-surprisingly-satisfying-sequel-to-a-spectacular-first-film-9322481.html |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219051957/https://www.firstpost.com/entertainment/drishyam-2-movie-review-mohanlal-is-back-in-a-surprisingly-satisfying-sequel-to-a-spectacular-first-film-9322481.html |url-status=live }}</ref> ''[[ইণ্ডিয়া টুডে']]''ৰ জানকী কে-ই ইয়াক "''দৃশ্যম''ৰ এক উপযুক্ত ছিকুৱেল" বুলি অভিহিত কৰে আৰু কয়, "এটা নিগাজী চিত্ৰনাট্যৰ ওপৰত কাম কৰিবলৈ জীতু জোচেফৰ পৰিচালনা আৰু শক্তি ছবিখনৰ সম্পদ... মোহনলালৰ অভিনয় সঁচাকৈয়ে দুৰ্দান্ত"। তেওঁ ৫ৰ ভিতৰত ৩.৫ তাৰকা ৰেটিং দিয়ে।<ref>{{Cite news |last=K. |first=Janani |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 Movie Review: Mohanlal's new film is a fitting sequel to Drishyam |trans-title=দৃশ্যম ২ চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: মোহনলালৰ নতুন চলচ্চিত্ৰখন দৃশ্যমৰ এক উপযুক্ত ছিকুৱেল |work=[[ইণ্ডিয়া টুডে']] |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-movie-review-mohanlal-s-new-film-is-a-fitting-sequel-to-drishyam-1770731-2021-02-19 |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218225029/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-movie-review-mohanlal-s-new-film-is-a-fitting-sequel-to-drishyam-1770731-2021-02-19 |url-status=live }}</ref> ''[[অনুপমা চোপ্ৰা|ফিল্ম কম্পেনিয়ন]]''ৰ ভৰদ্বাজ ৰংগনে ইয়াক "এক সুন্দৰ গাঁথনিৰে" সমৃদ্ধ এক "নিগাজী ছিকুৱেল যিয়ে উত্তেজনাৰ সলনি অস্তিত্ববাদক স্থান দিছে" বুলি অভিহিত কৰে। "১ম খণ্ডৰ দৰেই, ই পৰিচালকৰ ছবিতকৈ লেখকৰ ছবি বেছি"। তেওঁ লিখনীৰ প্ৰশংসা কৰি কয় – "ই হৈছে মৌলিক বৰ্ণনা, দৃশ্যৰ পিছত দৃশ্য" আৰু "ক্লাইমেক্সৰ অংশবোৰৰ সময়ত লিখনীয়ে ''দৃশ্যম''ৰ ১ম খণ্ড/২য় খণ্ডক একেটা কাহিনীৰ দুটা ভাগ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। ই এক চমৎকাৰ মেটা স্পৰ্শ... আমি ১ম খণ্ড/২য় খণ্ডক এখন একত্ৰিত জগত হিচাপে চালে ছবিখন শ্ৰেষ্ঠ ৰূপত ধৰা দিয়ে"।<ref>{{Cite web |last=Rangan |first=Baradwaj |date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Review Of Drishyam 2, On Amazon Prime Video: Mohanlal And Meena Return In Jeethu Joseph's Solid Sequel, Which Swaps Tension With Existentialism |trans-title=আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ত দৃশ্যম ২-ৰ পৰ্যালোচনা: জীতু জোচেফৰ নিগাজী ছিকুৱেলত মোহনলাল আৰু মীনাৰ প্ৰত্যাৱৰ্তন, যিয়ে উত্তেজনাৰ সলনি অস্তিত্ববাদক স্থান দিছে |url=https://www.filmcompanion.in/reviews/malayalam-review/drishyam-2-review-amazon-prime-mohanlal-and-meena-return-in-jeethu-josephs-solid-sequel-which-swaps-tension-with-existentialism-malayalam-movies-baradwaj-rangan/ |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=[[অনুপমা চোপ্ৰা|ফিল্ম কম্পেনিয়ন]]}}{{cbignore}}</ref> ''[[ডেক্কান হেৰাল্ড]]''ৰ টিনা ছাৰা অনিয়েনে ৫ৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা ৰেটিং দি ইয়াক "এক ৰোমাঞ্চকৰ, উপযুক্ত ছিকুৱেল" বুলি অভিহিত কৰে। তেওঁ কয় যে "''দৃশ্যম ২''-এ ছিকুৱেলসমূহত মূল ছবিৰ যাদু নাথাকে বুলি থকা ধাৰণাক নস্যাৎ কৰে... বহুত থ্ৰিলাৰে মূল কাহিনীক তীব্ৰতৰ কৰি দৰ্শকক আকৰ্ষণ কৰিবলৈ সক্ষম হোৱা নাই আৰু সেয়াই এই ছবিখনৰ বিশেষ গুণৰ নিৰ্ণায়ক প্ৰমাণ"।<ref>{{Cite news |last=Anien |first=Tina Sara |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam 2' movie review: A thrilling, befitting sequel |trans-title='দৃশ্যম ২' চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: এক ৰোমাঞ্চকৰ, উপযুক্ত ছিকুৱেল |work=[[ডেক্কান হেৰাল্ড]] |url=https://www.deccanherald.com/entertainment/drishyam-2-movie-review-a-thrilling-befitting-sequel-953072.html |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219133109/https://www.deccanherald.com/entertainment/drishyam-2-movie-review-a-thrilling-befitting-sequel-953072.html |url-status=live }}</ref> ''[[দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]]''ৰ সজিন শ্ৰীজিতেও ৫ৰ ভিতৰত ৪ ৰেটিং দি ইয়াক "এক সমৃদ্ধ, বহল আৰু বহুত উন্নত ছিকুৱেল... সফল ছিকুৱেল বিৰল আৰু তাতোকৈ বিৰল হৈছে এনে ছিকুৱেল যিয়ে মূল ছবিক অতিক্ৰম কৰে। ''দৃশ্যম ২'' তেনেকুৱা এখন ছবি"।<ref>{{Cite news |last=Shrijith |first=Sajin |date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam 2' movie Review: A richer, expansive, and far superior sequel |trans-title='দৃশ্যম ২' চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: এক সমৃদ্ধ, বহল আৰু বহুত উন্নত ছিকুৱেল |work=[[দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2021/feb/19/drishyam-2-movie-review-a-richer-expansive-and-far-superior-sequel-2266248.html |access-date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219180737/https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2021/feb/19/drishyam-2-movie-review-a-richer-expansive-and-far-superior-sequel-2266248.html |url-status=live }}</ref> ৫ৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা ৰেটিং দি ''[[চিফি]]''ৰ সমালোচকে কয়, "সদায় এনেকুৱা নহয় যে এখন ছিকুৱেলে অতি সফল মূল ছবিখনৰ প্ৰতি থকা বৃহৎ প্ৰত্যাশা পূৰণ কৰে। ''দৃশ্যম ২''-এ সেয়া অতি সুন্দৰভাৱে কৰিছে... এক আকৰ্ষণীয় চিত্ৰনাট্যৰ সৈতে জীতু জোচেফে ছিকুৱেলখনক এক আকৰ্ষণীয় ৰূপত উপস্থাপন কৰিছে"।<ref>{{Cite web |last=Moviebuzz |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 review: Mohanlal, Jeethu Joseph combo does it again! |trans-title=দৃশ্যম ২ পৰ্যালোচনা: মোহনলাল, জীতু জোচেফৰ যুটীয়ে আকৌ এবাৰ কৰিলে! |url=https://www.sify.com/movies/drishyam-2-review-mohanlal-jeethu-joseph-combo-does-it-again-review-malayalam-vctgoBecedbjj.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219065843/https://www.sify.com/movies/drishyam-2-review-mohanlal-jeethu-joseph-combo-does-it-again-review-malayalam-vctgoBecedbjj.html |url-status=dead |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=[[চিফি]]}}</ref> ''[[ৰেডিফ.কম]]''ৰ যোগীন্দৰ টুটেজাই কয় যে "মোহনলালৰ এই ছাছপেন্স ড্ৰামাখন হয়তো আন এক আধুনিক কালৰ ক্লাছিক হিচাপে পৰিগণিত হ'ব... ই ''দৃশ্যম''ৰ এক প্ৰকৃত ছিকুৱেল আৰু আচলতে প্ৰথম অংশৰ পৰা দ্বিতীয় অংশলৈ এক মসৃণ স্বাচ্ছন্দ্যৰে আগবঢ়া প্ৰথমখন ছাছপেন্স থ্ৰিলাৰ"। তেওঁ ৫ৰ ভিতৰত ৩.৫ ৰেটিং দিয়ে।<ref>{{Cite web |last=Tuteja |first=Joginder |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 review |trans-title=দৃশ্যম ২ পৰ্যালোচনা |url=https://www.rediff.com/movies/review/drishyam-2-review/20210219.htm |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=[[ৰেডিফ.কম]] |archive-date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210220082631/https://www.rediff.com/movies/review/drishyam-2-review/20210219.htm |url-status=live }}</ref> ''[[নিউজ১৮]]''ৰ গৌতম ভাস্কৰণে লিখে যে "মোহনলাল অধিক শক্তি আৰু আকৰ্ষণৰ সৈতে উভতি আহিছে... জৰ্জকুট্টি ভয় খাই পিছহুঁহকি যোৱা মানুহ নহয়, আৰু বাকী ছবিখন হৈছে কেনেকৈ তেওঁ আৰক্ষীক আভুৱা ভাঁৰে আৰু নিজৰ পৰিয়ালক ৰক্ষা কৰে তাৰ এক আকৰ্ষণীয় খেল। শেষৰ পাকটো সঁচাকৈয়ে সুন্দৰ"। তেওঁ ৫ৰ ভিতৰত ৩ তাৰকা ৰেটিং দিয়ে।<ref>{{Cite news |last=Bhaskaran |first=Gautaman |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 Movie Review: Mohanlal Returns with More Vigour and Charisma |trans-title=দৃশ্যম ২ চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: মোহনলাল অধিক শক্তি আৰু আকৰ্ষণৰ সৈতে উভতি আহিছে |work=[[নিউজ১৮]] |url=https://www.news18.com/news/movies/drishyam-2-moview-review-mohanlal-sparkles-but-this-sequel-is-not-as-gripping-as-first-one-3450320.html |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219030834/https://www.news18.com/news/movies/drishyam-2-moview-review-mohanlal-sparkles-but-this-sequel-is-not-as-gripping-as-first-one-3450320.html |url-status=live }}</ref> ''[[এছিয়ানেট নিউজ]]''ৰ বিপিন বিজয়নে ৫ৰ ভিতৰত ৪ ৰেটিং দিয়ে আৰু ইয়াক এক "নিখুঁত ছিকুৱেল" বুলি অভিহিত কৰে। তেওঁ কয় যে ই "জৰ্জকুট্টি অৰ্থাৎ মোহনলালৰ পাৰদৰ্শিতা আৰু জীতু জোচেফৰ চমৎকাৰ চিত্ৰনাট্যৰ বাবে চাবলগীয়া ছবি"।<ref>{{Cite news |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 movie review: Mohanlal, Jeethu Joseph deliver the perfect sequel |trans-title=দৃশ্যম ২ চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: মোহনলাল, জীতু জোচেফে নিখুঁত ছিকুৱেল উপহাৰ দিছে |work=[[এছিয়ানেট নিউজ]] |url=https://newsable.asianetnews.com/gallery/entertainment/drishyam-2-full-movie-review-mohanlal-meena-jeethu-joseph-asha-sharath-antony-perambavoor-vpn-qoqvkk#image1 |access-date=২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218221628/https://newsable.asianetnews.com/gallery/entertainment/drishyam-2-full-movie-review-mohanlal-meena-jeethu-joseph-asha-sharath-antony-perambavoor-vpn-qoqvkk#image1 |url-status=live }}</ref> ''[[এন ডি টি ভি]]''ৰ শৈবাল চেটাৰ্জীয়ে ৫ৰ ভিতৰত ২.৫ তাৰকা দি লিখে, "মোহনলাল আকৌ এবাৰ নিখুঁত... গাঁথনি আৰু লয়ৰ ক্ষেত্ৰত, লেখক-পৰিচালক জীতু জোচেফে মূল চলচ্চিত্ৰখনৰ গতিপথকে অনুসৰণ কৰিছে", কিন্তু তেওঁ অনুভৱ কৰে যে "লিখনীটোত আৰু অলপ জোৰ দিব পাৰিলেহেঁতেন"।<ref>{{Cite news |last=Chatterjee |first=Saibal |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 Review: Mohanlal's Film Is Disappointingly Tepid |trans-title=দৃশ্যম ২ পৰ্যালোচনা: মোহনলালৰ চলচ্চিত্ৰখন হতাশাজনকভাৱে দুৰ্বল |work=[[এন ডি টি ভি]] |url=https://www.ndtv.com/entertainment/drishyam-2-review-mohanlals-film-is-disappointingly-tepid-2-5-stars-out-of-5-2373769 |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219030825/https://www.ndtv.com/entertainment/drishyam-2-review-mohanlals-film-is-disappointingly-tepid-2-5-stars-out-of-5-2373769 |url-status=live }}</ref> ''[[দ্য হিন্দু]]''ৰ এছ. আৰ. প্ৰবীনে মত প্ৰকাশ কৰে, "''দৃশ্যম ২'' হয়তো এখন স্বতন্ত্ৰ চলচ্চিত্ৰ হিচাপে কাম নকৰিব পাৰে — যেনেকৈ বহুতো ছিকুৱেল কৰে — যিহেতু ই একেৰাহে প্ৰসংগৰ সৈতে প্ৰথমখন ছবিৰ ওপৰত সম্পূৰ্ণৰূপে নিৰ্ভৰশীল। কিন্তু ইয়াৰ নেতিবাচক দিশবোৰ থকাৰ পিছতো, ই ইয়াৰ বহু প্ৰশংসিত পূৰ্বৱৰ্তী ছবিখনৰ এক উপযুক্ত সংগী"।<ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. r. |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam 2' movie review: A decent follow-up to a much celebrated film |trans-title='দৃশ্যম ২' চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: এখন বহু প্ৰশংসিত চলচ্চিত্ৰৰ এক সুন্দৰ ছিকুৱেল |work=[[দ্য হিন্দু]] |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/drishyam-2-movie-review-a-decent-follow-up-to-a-much-celebrated-film/article33877526.ece |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219134958/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/drishyam-2-movie-review-a-decent-follow-up-to-a-much-celebrated-film/article33877526.ece |url-status=live }}</ref> অৱশ্যে ''[[আই বি টাইমছ]]''ৰ নিৰ্মল নাৰায়ণে অনুভৱ কৰে যে ই "মূল ছবিখনৰ চিনেমাটিক নিৰ্মাণৰ মানদণ্ডৰ সৈতে মিল খোৱাত ব্যৰ্থ হৈছে... ছবিখনৰ প্ৰথম অৰ্ধাংশৰ মৌলিকতা আছিল, কিন্তু দ্বিতীয় অৰ্ধাংশ সম্পূৰ্ণ হতাশাজনক আছিল, কিয়নো ই চিন্তা কৰাৰ সামৰ্থ্যক প্ৰশ্ন কৰিছিল"। কিন্তু তেওঁ মোহনলালৰ অভিনয়ৰ প্ৰশংসা কৰে।<ref>{{Cite web |last=Narayanan |first=Nirmal |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 movie review: Mohanlal's film lacks logic and is a half-baked television serial |trans-title=দৃশ্যম ২ চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: মোহনলালৰ চলচ্চিত্ৰখনত যুক্তিৰ অভাৱ আৰু ই এখন আধৰুৱা টেলিভিছন ধাৰাবাহিক |url=https://www.ibtimes.co.in/drishyam-2-movie-review-mohanlals-film-lack-logic-half-baked-tv-serial-833366 |website=[[আই বি টাইমছ]] |access-date=২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219042324/https://www.ibtimes.co.in/drishyam-2-movie-review-mohanlals-film-lack-logic-half-baked-tv-serial-833366 |url-status=live }}</ref> === বক্স অফিচ === {{Empty section|date=মে' ২০২৬}} == ছিকুৱেল == {{Main|দৃশ্যম ৩}} ''দৃশ্যম ২'' মুক্তিৰ পিছত প্ৰযোজক এণ্টনি পেৰুম্বাভুৰে মন্তব্য কৰে যে শৃংখলাটোৰ তৃতীয়খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণৰ সম্ভাৱনা আছে। অৱশ্যে জীতুৱে এই কথা নিশ্চিত বা অস্বীকাৰ কৰা নাছিল। এণ্টনিয়ে লগতে কয় যে জীতুৱে ''দৃশ্যম ৩''ৰ বাবে সম্ভাৱ্য কাহিনীৰ ওপৰত গৱেষণা কৰি আছে আৰু মোহনলালৰ সৈতে আলোচনা হৈছে।<ref>{{Cite news |last=പ്രകാശ് |first=എം. ദിനു |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=ദൃശ്യം 3 ജീത്തുവിന്റെ മനസിലുണ്ട്: ആവേശത്തോടെ ആന്റണി; അഭിമുഖം |language=ml |work=[[মনোৰমা অনলাইন]] |url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2021/02/19/drishyam-3-antony-perumbavoor-response.html |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219091609/https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2021/02/19/drishyam-3-antony-perumbavoor-response.html |url-status=live }}</ref> ২০২১ চনৰ ২৩ ফেব্ৰুৱাৰীত জীতুৱে এক সংবাদমেলত কয় যে তেওঁ বৰ্তমান ''দৃশ্যম ৩''ৰ ক্লাইমেক্স নিৰ্ধাৰণ কৰিছে, কিন্তু চিত্ৰনাট্য আৰু প্ৰযোজনাৰ কাম বাস্তৱায়িত হ'বলৈ কমেও তিনি বছৰ সময় লাগিব পাৰে।<ref>{{Cite news |last=ജി. |first=ശ്രീജിത്ത് |date=২৩ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='ദൃശ്യം മൂന്നിന്റെ ക്ലൈമാക്സ്‌ കയ്യിലുണ്ട്; മോഹൻലാലിനും ആന്റണി പെരുമ്പാവൂരിനും ഇഷ്ടമായി': ജീത്തു ജോസഫ് |language=ml |work=[[নিউজ১৮ মালায়ালম]] |url=https://malayalam.news18.com/news/film/climax-of-drishyam-3-ready-with-director-jeethu-joseph-aa-tv-srg-352037.html |access-date=২৩ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=২৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210228005404/https://malayalam.news18.com/news/film/climax-of-drishyam-3-ready-with-director-jeethu-joseph-aa-tv-srg-352037.html |url-status=live }}</ref> ২০২৫ চনৰ ২০ ফেব্ৰুৱাৰীত ''দৃশ্যম ৩'' আনুষ্ঠানিকভাৱে ঘোষণা কৰা হয়।<ref>{{Cite web |date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫ |title='Drishyam 3' officially announced: Mohanlal confirms third instalment of hit franchise |trans-title='দৃশ্যম ৩' আনুষ্ঠানিকভাৱে ঘোষণা: মোহনলালে হিট ফ্ৰেঞ্চাইজিৰ তৃতীয় কিস্তি নিশ্চিত কৰে |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/actor-mohanlal-confirms-drishyam-3-movie-1.10359521 |access-date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫ |website=English.Mathrubhumi |archive-date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220124348/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/actor-mohanlal-confirms-drishyam-3-movie-1.10359521 |url-status=live }}</ref> দৃশ্যম ৩-এ ২০২৬ চনৰ ২১ মে'ত মুক্তি লাভ কৰে। == পুনৰ্নিৰ্মাণ == ছবিখন ২০২১ চনত [[কানাড়া চলচ্চিত্ৰ|কানাড়া]] ভাষাত ''[[দৃশ্যা ২]]'' আৰু [[তেলেগু চলচ্চিত্ৰ|তেলেগু]] ভাষাত ''[[দৄশ্যম ২]]'' হিচাপে পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু দুয়োখন মুক্তি পায়।<ref>{{Cite web |last=Features |first=C. E. |date=১৩ এপ্ৰিল ২০২১ |title=Ravichandran and P Vasu to team up for Kannada remake of Drishyam 2 |trans-title=দৃশ্যম ২-ৰ কানাড়া পুনৰ্নিৰ্মাণৰ বাবে ৰবিচন্দ্ৰন আৰু পি বাসুৱে লগ হ'ব |url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2021/Apr/13/ravichandran-and-p-vasu-to-team-up-for-kannada-remake-of-drishyam-2-23928.html |access-date=২৩ জানুৱাৰী ২০২৬ |website=Cinema Express |archive-date=২৭ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427051427/https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2021/apr/13/ravichandran-and-p-vasu-to-team-up-for-kannada-remake-of-drishyam-2-23928.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=২ মাৰ্চ ২০২১ |title=Drishyam 2 Telugu remake goes on floors with Venkatesh |trans-title=ভেংকটেশৰ সৈতে দৃশ্যম ২-ৰ তেলেগু পুনৰ্নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/drishyam-2-telugu-remake-goes-on-the-floors-with-venkatesh-7211295/ |access-date=২৩ জানুৱাৰী ২০২৬ |website=[[দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |archive-date=১১ জুন ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210611132419/https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/drishyam-2-telugu-remake-goes-on-the-floors-with-venkatesh-7211295/ |url-status=live }}</ref> হিন্দী পুনৰ্নিৰ্মাণ [[দৃশ্যম ২ (২০২২ চলচ্চিত্ৰ)|একে নামতে]] ২০২২ চনত মুক্তি পায়।<ref>{{Cite web |last= |first= |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Ajay Devgn to return with Tabu for Drishyam 2 in 2022; director Jeetu Joseph likely to direct Hindi remake : Bollywood News - Bollywood Hungama |trans-title=অজয় দেৱগণ ২০২২ চনত দৃশ্যম ২-ৰ বাবে তাবুৰ সৈতে উভতি আহিব; পৰিচালক জীতু জোচেফে হিন্দী পুনৰ্নিৰ্মাণ পৰিচালনা কৰাৰ সম্ভাৱনা : বলীউড নিউজ - বলীউড হাংগামা |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/ajay-devgn-return-tabu-drishyam-2-2022-director-jeetu-joseph-likely-direct-hindi-remake/ |access-date=২৩ জানুৱাৰী ২০২৬ |website=[[বলীউড হাংগামা]] |archive-date=২২ অক্টোবৰ ২০২২ |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022062506/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/ajay-devgn-return-tabu-drishyam-2-2022-director-jeetu-joseph-likely-direct-hindi-remake/ |url-status=live }}</ref> ২০২৬ চনত ''[[ধৰ্মযুদ্ধয় ২]]'' নামৰ এখন [[সিংহলা ভাষা|সিংহলা]] পুনৰ্নিৰ্মাণ মুক্তি পায়।<ref>{{Cite web |title='Drishyam' legend Mohanlal meets his Lankan counterpart |trans-title='দৃশ্যম' কিংবদন্তি মোহনলালে তেওঁৰ শ্ৰীলংকাৰ সতীৰ্থক লগ কৰে |url=https://www.sundaytimes.lk/250706/magazine/drishyam-legend-mohanlal-meets-his-lankan-counterpart-603506.html |access-date=২৩ জানুৱাৰী ২০২৬ |website=Print Edition - The Sunday Times, Sri Lanka}}</ref> {| class="wikitable" !বৰ্ষ !শিৰোনাম !ভাষা !পৰিচালক !অভিনয়শিল্পী |- | rowspan="2" |২০২১ |''[[দৄশ্যম ২]]'' |তেলেগু |[[জীতু জোচেফ]] |[[ভেংকটেশ (অভিনেতা)|ভেংকটেশ]], [[মীনা (অভিনেত্ৰী)|মীনা]], [[নধিয়া]], [[সম্পদ ৰাজ]] |- |''[[দৃশ্যা ২]]'' |কানাড়া |[[পি. বাসু]] |[[ৰবিচন্দ্ৰন (কানাড়া অভিনেতা)|ৰবিচন্দ্ৰন]], [[নৱ্যা নায়াৰ]], [[আশা শৰৎ]], [[প্ৰমোদ শেট্টী]] |- |২০২২ |[[দৃশ্যম ২ (২০২২ চলচ্চিত্ৰ)|''দৃশ্যম ২'']] |হিন্দী |[[অভিষেক পাঠক]] |[[অজয় দেৱগণ]], [[অক্ষয় খান্না]], [[তাবু (অভিনেত্ৰী)|তাবু]], [[শ্ৰিয়া সাৰণ]] |- |২০২৬ |''[[ধৰ্মযুদ্ধয় ২]]'' |সিংহলা |অৰুণা জয়বৰ্ধনা |[[বিমল জয়কোডী]], [[দিলহানী একানায়কে]], [[কুসুম ৰেণু]], [[অষাণ ডায়াছ]] |} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{Official website|https://drishyam2movie.com}} * {{IMDb title|tt12361178}} {{Navboxes|list={{আশীৰ্বাদ চিনেমাছ}} {{দৃশ্যম}} {{জীতু জোচেফ}}}} [[শ্ৰেণী:২০২১ চনৰ মালায়ালম ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০২১ চনৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০২১ চনৰ অপৰাধমূলক ড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:আশীৰ্বাদ চিনেমাছৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ৰ অৰিজিনেল চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:পৰিয়াল সম্পৰ্কীয় চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:জীতু জোচেফৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ক'ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে ছবিঘৰত মুক্তি নোপোৱা চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:কোচিত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ইদুক্কিত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:থডুপুজাত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ছিকুৱেল চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় থ্ৰিলাৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ শৃংখলাৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:অমীমাংসিত অপৰাধ সম্পৰ্কীয় কৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:অন্য ভাষাত পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মৃগীৰোগ সম্পৰ্কীয় চলচ্চিত্ৰ]] b6f4v72y6h65fvwf2isu9agdh6ulgkv 0 138563 625690 2026-08-09T23:30:33Z MS Sakib 25393 পৃষ্ঠা [[Drishyam 2]]ৰ পৰা [[দৃশ্যম ২]]লৈ MS Sakibয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে 625690 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[দৃশ্যম ২]] pboxnc2s0g67iiv42jup1uxioewrqqx 0 138564 625700 2026-08-09T23:52:36Z MS Sakib 25393 নতুন পৃষ্ঠা: . 625700 wikitext text/x-wiki . 6t9fg2gmch401ldtk8m7pyzz632ixbb 625701 625700 2026-08-09T23:54:53Z MS Sakib 25393 625701 wikitext text/x-wiki {{Short description|ভাৰতৰ কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ জিলা}} {{About|জিলাখন|চহৰখন|ইডুক্কি চহৰ}} {{Other uses|ইডুক্কি (দ্ব্যৰ্থতা দূৰীকৰণ)}} {{Infobox settlement | name = ইডুক্কি জিলা | native_name = | nickname = কেৰালাৰ মছলাৰ বাগিচা<ref name="idkspc"/> | settlement_type = [[কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Sunrise at Munnar,Kerala.jpg | photo2a = AnaimudiPeak DSC 4834.jpg | photo2b = Periyar National Park 02.jpg | photo3a = Mattupetty Dam reservoir, near Munnar, Kerala.jpg | photo3b = Idukki013.jpg | photo4a = Munnar Top station.jpg | spacing = 1 | color_border = black | color = white | size = 225 | foot_montage = '''ওপৰৰ পৰা ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত:'''<br />[[মুন্নাৰ]]ত সূৰ্যোদয়, [[পেৰিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]], [[ইডুক্কি বান্ধ]], [[ইলাচী পাহাৰ]]ত চাহ বাগিচা, [[মাট্টুপেট্টি বান্ধ]], আৰু [[আনামুদি]] শৃংগ। }} | image_map = India Kerala Idukki district.svg | mapframe = yes | mapframe-point = none | map_caption = '''[[কেৰালা]]ত অৱস্থান''' | pushpin_map = | pushpin_label_position = left | coordinates = {{coord|9.85|N|76.94|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|ভাৰত}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = {{seal|কেৰালা}} | established_title = <!-- প্ৰতিষ্ঠা --> | established_date = ১৯৭২ | seat_type = সদৰ ঠাই | seat = [[পইনাভু]] | leader_title = [[উপ-জিলাধিপতি|অতিৰিক্ত জিলা দণ্ডাধীশ]] | leader_name = শ্ৰী শ্ৰীজিৎ এছ আইএএছ | leader_title1 = [[জিলাধিপতি]] | leader_name1 = শ্ৰী দিনেশন চেৰুভাট আইএএছ <ref>{{cite web |url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2023/06/08/v-vigneshwari-kottayam-collector-seek-people-views-set-priority.html |title=V Vigneshwari, new Kottayam collector, to seek people's views to set priority |trans-title=ভি বিঘ্নেশ্বৰী, নতুন কোট্টায়াম জিলাধিপতি, অগ্ৰাধিকাৰ নিৰ্ধাৰণৰ বাবে জনসাধাৰণৰ মতামত বিচাৰিব |date=৮ জুন ২০২৩ |publisher=[[অনমনোৰমা]]}}</ref><ref>{{cite web |url=https://idukki.nic.in/en/about-district/collectorsprofile/ |title=Collector's Profile |trans-title=জিলাধিপতিৰ প্ৰোফাইল |access-date=১৪ আগষ্ট ২০২৫ |website=idukki.nic.in |archive-date=১৯ মাৰ্চ ২০২৫ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250319194623/https://idukki.nic.in/en/about-district/collectorsprofile/ |url-status=live}}</ref> | leader_title2 = [[আৰক্ষী অধীক্ষক (ভাৰত)|জিলা আৰক্ষী প্ৰধান]] | leader_name2 = বিষ্ণু প্ৰদীপ টি.কে আইপিএছ | unit_pref = Metric | area_total_km2 = ৪৬১২ | area_rank = [[কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|১ম]] | elevation_footnotes = | elevation_m = ১২০০ | population_footnotes = <ref name="idkdemo_2018">{{Cite book|title=Annual Vital Statistics Report – 2018|trans-title=বাৰ্ষিক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিসংখ্যা প্ৰতিবেদন – ২০১৮|publisher=অৰ্থনীতি আৰু পৰিসংখ্যা বিভাগ, কেৰালা চৰকাৰ|year=২০২০|location=থিৰুৱনন্তপুৰম|pages=৫৫|url=http://www.ecostat.kerala.gov.in/images/pdf/publications/Vital_Statistics/data/vital_statistics_2018.pdf|access-date=২৫ নৱেম্বৰ ২০২০|archive-date=২ নৱেম্বৰ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20211102023933/http://www.ecostat.kerala.gov.in/images/pdf/publications/Vital_Statistics/data/vital_statistics_2018.pdf|url-status=dead}}</ref> | population_total = ১,০৯৩,১৫৬ | population_as_of = ২০১৮ | population_density_km2 = ২৫১ | demographics_type1 = ভাষাসমূহ | demographics1_title1 = চৰকাৰী | demographics1_info1 = [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]], ইংৰাজী<ref name="law" /> | demographics1_title2 = সংখ্যালঘু | demographics1_info2 = [[তামিল ভাষা|তামিল]] | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|আইএছটি]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = ৬৮XXXX | postal_code = | iso_code = [[আইএছঅ' ৩১৬৬-২:আইএন|আইএন-কেএল]] | registration_plate = {{ubl|'''কেএল-০৬''' [[ইডুক্কি]]|'''কেএল-৩৭''' [[বন্দিপেৰিয়াৰ]]|'''কেএল-৩৮''' [[থডুপুজা]]|'''কেএল-৬৮''' [[দেৱীকুলম]]|'''কেএল-৬৯''' [[উডুম্বানচোলা]]|'''কেএলআই''' পুৰণি পঞ্জীয়ন}} | blank_info_sec1 = {{nowrap|{{increase}} ০.৭৫৪<ref name="unhdi-gdl">{{Cite web|url=https://www.in.undp.org/content/india/en/home/library/hdr/human-development-reports/State_Human_Development_Reports/Kerala.html|title=Kerala &#124; UNDP in India|trans-title=কেৰালা &#124; ভাৰতত ইউ এন ডি পি|website=ইউ এন ডি পি}}</ref> ({{color|Green| উচ্চ}})}} | blank_name_sec1 = [[মানৱ উন্নয়ন সূচকাংক|এইচডিআই]] {{nobold|(২০০৫)}} | website = {{URL|www.idukki.nic.in}} | parts_style = para | parts = {{Collapsible list|title=ৰাজহ সংমণ্ডল (২)| | [[ইডুক্কি]] | [[দেৱীকুলম]]|}} | parts_type = [[ৰাজহ সংমণ্ডল|উপবিভাগসমূহ]] | p1 = {{Collapsible list | title=তালুক (৫)|bullets=on|[[দেৱীকুলম তালুক|দেৱীকুলম]]|থডুপুজা|[[উডুম্বানচোলা]]|[[পীৰুমেডু তালুক|পীৰমেড]]|ইডুক্কি}} }} '''ইডুক্কি জিলা''' (ഇടുക്കി; {{IPA|ml|iɖukːi|IPA|LL-Q36236 (mal)-Vis M-ഇടുക്കി.wav}}) হৈছে দেশৰ দক্ষিণ-পশ্চিম দিশত অৱস্থিত [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহ|ভাৰতীয় ৰাজ্য]] [[কেৰালা]]ৰ [[কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|১৪ খন জিলা]]ৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref>{{Cite web|title=Idukki {{!}} India|trans-title=ইডুক্কি {{!}} ভাৰত|url=https://www.britannica.com/place/Idukki|access-date=২৪ অক্টোবৰ ২০২১|website=[[এনচাইক্লোপিডিয়া ব্ৰিটানিকা]]|language=en}}</ref><ref>{{GEOnet2|32FA8822F3923774E0440003BA962ED3|Idukki District (Variant – V)}}, [[ৰাষ্ট্ৰীয় ভূ-স্থানিক-চোৰাংচোৱা সংস্থা|আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ভূ-স্থানিক-চোৰাংচোৱা সংস্থা]]</ref><ref>{{Cite web |url=https://idukki.nic.in/en/ |title=District Idukki, Government of Kerala {{!}} The Spice Garden of Kerala {{!}} India |trans-title=ইডুক্কি জিলা, কেৰালা চৰকাৰ {{!}} কেৰালাৰ মছলাৰ বাগিচা {{!}} ভাৰত |language=en-US |access-date=৭ আগষ্ট ২০২৬}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.keralatourism.org/related-destinations/idukki/dt3 |title=District of Idukki - Munnar, Thekkady, Periyar - the hill district of Kerala |trans-title=ইডুক্কি জিলা - মুন্নাৰ, থেক্কাডী, পেৰিয়াৰ - কেৰালাৰ পাহাৰীয়া জিলা |website=কেৰালা পৰ্যটন |language=en |access-date=৭ আগষ্ট ২০২৬}}</ref> ই কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ জিলা আৰু কেৰালাৰ [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]]ৰ [[ইলাচী পাহাৰ]]ৰ মাজত অৱস্থিত। ইডুক্কি জিলাত দুখন [[কেৰালাৰ পৌৰসভাসমূহ|পৌৰ চহৰ]] আছে – [[কাট্টাপ্পানা]] আৰু [[থডুপুজা]], আৰু লগতে [[কেৰালাৰ তালুকসমূহৰ তালিকা|পাঁচখন তালুক]] আছে। প্ৰাক্তন [[উচ্চ ৰেঞ্জ, কেৰালা|উচ্চ ৰেঞ্জ]] সংমণ্ডলৰ [[পীৰুমেডু তালুক|পীৰমেড]], [[উডুম্বানচোলা]], আৰু [[দেৱীকুলম তালুক|দেৱীকুলম]] তালুকক [[কোট্টায়াম জিলা]]ৰ পৰা আৰু থডুপুজা তালুকক [[এৰ্নাকুলাম জিলা]]ৰ পৰা লৈ ১৯৭২ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত এই জিলাখন গঠন কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=History of Idukki District |trans-title=ইডুক্কি জিলাৰ ইতিহাস |url=https://idukki.nic.in/history/ |website=ইডুক্কি জিলা, ভাৰত চৰকাৰ}}</ref> ইয়াৰ সংমণ্ডলৰ সদৰ কাৰ্যালয় পূৰ্বতে [[কোট্টায়াম]] চহৰত আছিল যদিও ১৯৭৬ চনৰ জুন মাহত ইয়াৰ কাৰ্যালয় [[পইনাভু]] আৰু [[চেৰুথনি]]ৰ ওচৰৰ [[কুইলিমালা]]লৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। জিলাখনত [[মালায়ালম]] আৰু ইংৰাজী দুটা চৰকাৰী প্ৰশাসনিক ভাষা ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="law">{{cite web |title=The Kerala Official Language (Legislation) Act, 1969 |trans-title=কেৰালা চৰকাৰী ভাষা (আইন) আইন, ১৯৬৯ |url=http://www.lawsofindia.org/pdf/kerala/1969/1969KERALA7.pdf |access-date=১৫ জানুৱাৰী ২০২১ |archive-date=২০ এপ্ৰিল ২০১৬ |archive-url=https://web.archive.org/web/20160420030352/http://www.lawsofindia.org/pdf/kerala/1969/1969KERALA7.pdf |url-status=usurped }}</ref> মালায়ালমৰ পিছত ইডুক্কি জিলাত দ্বিতীয় সৰ্বাধিক কথিত ভাষা হৈছে [[তামিল ভাষা|তামিল]]।<ref name="languages">{{Cite web |title=Table C-16 Population by Mother Tongue: Kerala |trans-title=তালিকা চি-১৬ মাতৃভাষা অনুসৰি জনসংখ্যা: কেৰালা |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10209/download/13321/DDW-C16-STMT-MDDS-3200.XLSX |website=www.censusindia.gov.in |publisher=[[ভাৰতৰ মহাপঞ্জীয়ক আৰু লোকপিয়ল আয়ুক্ত]]}}</ref> কেৰালাৰ প্ৰায় ৬৬% শক্তিৰ প্ৰয়োজন ইডুক্কি জিলাৰ বিভিন্ন [[জলবিদ্যুৎ]] প্ৰকল্পৰ পৰা পূৰণ হয়।<ref name="idkspc">{{cite web |title=The Spice Garden of Kerala |trans-title=কেৰালাৰ মছলাৰ বাগিচা |url=https://idukki.nic.in/en/ |access-date=২০ জুন ২০২২ |website= |publisher=ৰাষ্ট্ৰীয় সূচনা বিজ্ঞান কেন্দ্ৰ, ইলেক্ট্ৰনিকছ আৰু তথ্য প্ৰযুক্তি মন্ত্ৰালয়, ভাৰত চৰকাৰ}}</ref> জিলাখনত প্ৰচুৰ পৰিমাণে অৰ্থকৰী শস্য আৰু মছলাৰ খেতি কৰা হয়, যাৰ বাবে ইয়াক ''কেৰালাৰ মছলাৰ বাগিচা'' বুলি জনা যায়।<ref name="idkspc"/> [[কেৰালাৰ সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ তালিকা|জিলাখনৰ এক বৃহৎ এলেকা]] সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আৰু বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য হিচাপে সুৰক্ষিত কৰা হৈছে।<ref name="idkspc"/> [[পেৰিয়াৰ নদী]] হৈছে এখন প্ৰধান নদী যি ইডুক্কিৰ মাজেৰে প্ৰবাহিত হয়। [[পাম্বা নদী]] আন এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ নদী যাৰ উৎপত্তি ইডুক্কি জিলাৰ পৰাই হৈছে। যদিও মাটিকালিৰ ফালৰ পৰা এইখন অঞ্চলটোৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ জিলা, [[কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|কেৰালাৰ জিলাসমূহ]]ৰ ভিতৰত ইয়াৰ জনসংখ্যাৰ ঘনত্ব আটাইতকৈ কম। জিলাখনত মাত্ৰ দুখন পৌৰসভা আছে আৰু ইয়াৰ পাহাৰীয়া প্ৰকৃতিৰ বাবে গ্ৰাম্য জনসংখ্যাৰ তুলনাত নগৰীয়া জনসংখ্যা তুলনামূলকভাৱে বহু কম। {{convert|2695|m|ft}} উচ্চতাৰ [[আনামুদি]] শৃংগ, যিটো [[হিমালয়]]ৰ বাহিৰে ভাৰতৰ সৰ্বোচ্চ উচ্চতাৰ স্থান, ইডুক্কি জিলাৰ উত্তৰ অংশত অৱস্থিত।<ref name="kertour">{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/munnar/anamudi-peak-kerala.php|title=Anamudi|trans-title=আনামুদি|publisher=কেৰালা পৰ্যটন|access-date= ২০ জুন ২০২২}}</ref> [[ইডুক্কি বান্ধ]] এছিয়াৰ অন্যতম ওখ [[আৰ্চ বান্ধ]]সমূহৰ ভিতৰত পৰে।<ref name="dam">{{cite web |title=Idukki Arch Dam |trans-title=ইডুক্কি আৰ্চ বান্ধ |url=https://idukki.gov.in/tourist-place/idukki-arch-dam/ |website=কেৰালা চৰকাৰ|access-date=২০ জুন ২০২২}}</ref> ইডুক্কিৰ প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী হৈছে [[মুন্নাৰ]]। ==নামৰ উৎপত্তি== ইডুক্কি নামটো মালায়ালম শব্দ ‘''ইদুক্ক''’ৰ পৰা আহিছে, যাৰ অৰ্থ হৈছে [[গিৰিখাত]]।<ref>{{Cite web |title=HISTORY {{!}} District Idukki, Government of Kerala {{!}} India |trans-title=ইতিহাস {{!}} ইডুক্কি জিলা, কেৰালা চৰকাৰ {{!}} ভাৰত |url=https://idukki.nic.in/en/history/ |access-date=১ মে' ২০২৪ |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস== {{See also|কেৰালাৰ ইতিহাস}} [[File:Topography of Kerala.png|thumbnail|ভৌগলিক অৱয়ব]] ইডুক্কি জিলাত [[মালায়ালী]], [[তামিল লোক|তামিল]] আৰু বিভিন্ন জনজাতীয় সংস্কৃতিৰ এক নিখুঁত মিশ্ৰণ পোৱা যায়।<ref name="History of Idukki"/> ইডুক্কিৰ উচ্চ ৰেঞ্জ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহৰ মন্দিৰ আৰু অন্যান্য পুৰণি অট্টালিকাসমূহত মধ্যযুগীয় তামিল-[[পাণ্ড্য ৰাজবংশ|পাণ্ড্য]] স্থাপত্যশৈলীৰ উল্লেখযোগ্য প্ৰভাৱ দেখা যায়।<ref name="History of Idukki"/> মধ্যযুগত [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]]ৰ পূব দিশত থকা তামিল-পাণ্ড্য দেশ আৰু ইয়াৰ পশ্চিমত থকা বিভিন্ন [[কেৰালাৰ ইতিহাস|কেৰালা ৰাজ্যসমূহ]]ৰ মাজত [[বডিনায়ককানুৰ]] (যিয়ে বিভিন্ন পৰ্বত শ্ৰেণীক সংযোগ কৰে) আৰু [[কুম্বুম, তামিলনাডু|কুম্বুম]] (যিয়ে পূব তামিল দেশক [[থডুপুজা]]ৰ সৈতে সংযোগ কৰে) আদি পাৰ্বত্য পথসমূহে বাণিজ্য আৰু যাতায়াতৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিছিল।<ref name="History of Idukki"/> কেৰালাৰ আটাইতকৈ দীঘল নদী [[পেৰিয়াৰ নদী]]ৰ উৎপত্তিস্থল আৰু ইয়াৰ প্ৰবাহপথৰ বৃহৎ অংশ ইডুক্কি জিলাত অৱস্থিত।<ref name="History of Idukki"/> কেৰালাৰ তৃতীয় দীৰ্ঘতম নদী [[পাম্বা নদী]]ৰ উৎপত্তিস্থলো ইডুক্কি জিলাতেই।<ref name="History of Idukki"/> [[ত্ৰিবাংকুৰ]] যুগত, [[মুন্নাৰ]] ত্ৰিবাংকুৰৰ ব্ৰিটিছ আৱাসীসকলৰ গ্ৰীষ্মকালীন আৱাস হিচাপে কাম কৰিছিল। ইডুক্কি জিলাৰ পূব সীমান্তত থকা [[আনামুদি]]ৰ দৰে ওখ শৃংগসমূহে অতীতত [[মালায়ালম]] ৰাজ্যসমূহ আৰু সমসাময়িক তামিল ৰাজ্যসমূহৰ মাজত এক প্ৰাকৃতিক সীমা হিচাপে কাম কৰিছিল, যাৰ ফলত ওচৰৰ তামিল দেশৰ লগতে ভাৰতীয় উপদ্বীপৰ অন্যান্য অংশৰ পৰা এই অঞ্চললৈ আগ্ৰাসন হ্ৰাস পাইছিল।<ref name="History of Idukki"/> ১৭ শতিকাৰ ডাচ্চ গ্ৰন্থ ''[[হৰ্টাছ মালাবাৰিকাছ]]''ত সেই সময়ৰ অঞ্চলটোৰ উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰ বিষয়ে তথ্য সন্নিৱিষ্ট আছে।<ref name="History of Idukki"/> ===প্ৰাক-ইতিহাস=== {{See also|মেগালিথ|নৱপ্ৰস্তৰ যুগ}} [[File:MarayoorDolmen.JPG|thumbnail|[[মাৰায়ুৰ]]ত নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ লোকসকলে নিৰ্মাণ কৰা এটা [[ডলমেন]]]] জিলাখনৰ পৰা পোৱা প্ৰত্নতাত্বিক আৱিষ্কাৰসমূহৰ ভিতৰত [[মাৰায়ুৰ]] অঞ্চলৰ [[নৱপ্ৰস্তৰ যুগ]]ৰ [[ডলমেন]]সমূহ অন্তৰ্ভুক্ত। স্থানীয়ভাৱে এইবোৰক "মুনিয়াৰা" বুলি জনা যায়, যিটো ''মুনি'' ([[সন্ন্যাসী]] বা [[ধৰ্মীয় সন্মানীয় উপাধি আৰু উপাধিৰ সূচী|ঋষি]]) আৰু ''আৰা'' (ডলমেন) শব্দৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে।<ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/2004/12/06/stories/2004120604900300.htm |title=Unlocking the secrets of history |trans-title=ইতিহাসৰ ৰহস্য উন্মোচন |date=৬ ডিচেম্বৰ ২০০৪ |location=চেন্নাই, ভাৰত |newspaper=[[দ্য হিন্দু]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20050126210416/http://www.hindu.com/2004/12/06/stories/2004120604900300.htm |url-status=dead |archive-date=২৬ জানুৱাৰী ২০০৫}}</ref> [[ভাৰতীয় উপদ্বীপ]]ৰ সৰ্বোচ্চ স্থানত অৱস্থিত, [[ইলাচী পাহাৰ]] আৰু ইয়াৰ চাৰিওফালৰ অঞ্চলসমূহত [[মেগালিথ|মেগালিথিক যুগ]]তেই মানুহৰ বসতি আছিল।<ref name="History of Idukki"/> জিলাখনৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ পৰা বহুতো মেগালিথিক স্মৃতিস্তম্ভ আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে।<ref name="History of Idukki"/> [[দেৱীকুলম]] [[কেৰালাৰ তালুকসমূহৰ তালিকা|তালুক]]ৰ [[মাৰায়ুৰ]]ৰ বিভিন্ন স্থানৰ পৰা অসংখ্য ''কোডুমকাল্লাৰা'' আৰু ''কাল্লাৰা''ৰ অৱশেষ উদ্ধাৰ কৰা হৈছে।<ref name="History of Idukki"/> [[উডুম্বানচোলা]] তালুকৰ কাল্লাৰপাট্টম কলনীত মেগালিথিক যুগৰ ''কাল্লাৰা'' আৰু ''নাডুক্কল্লু''ৰ অৱশেষো পোৱা যায়।<ref name="History of Idukki"/> [[বন্দিপেৰিয়াৰ]] অঞ্চলৰ খনন স্থলীৰ পৰাও বিশাল ''কোডুমকাল্লাৰা'' আৰু ''নাডুক্কল্লু'' আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="History of Idukki"/> ইডুক্কিৰ পৰা পোৱা মেগালিথিক স্মৃতিস্তম্ভবোৰে [[ডেক্কান মালভূমি]] আৰু [[দক্ষিণ ভাৰত]]ৰ অন্যান্য অংশৰ পৰা আৱিষ্কাৰ কৰা সমসাময়িক অৱশেষসমূহৰ সৈতে বহুতো সাদৃশ্য প্ৰদৰ্শন কৰে।<ref name="History of Idukki"/> ডেক্কানৰ [[মেগালিথ|মেগালিথিক সংস্কৃতি]]ত লোৰ ব্যৱহাৰ সাধাৰণ আছিল।<ref name="History of Idukki"/> [[প্ৰস্তৰ যুগ]]ৰ সংস্কৃতিৰ পিছত ইডুক্কিৰ পাহাৰত প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰা আন এটা সংস্কৃতি হৈছে জনজাতীয় লোকসকল। যদিও প্ৰস্তৰ যুগত বৰ্তি থকা বহুতো সামাজিক উপাদান ইয়াৰ জনজাতীয় সংস্কৃতিত দেখা যায়, দুয়োটা গোটেই দুটা ভিন্ন সময়ৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। প্ৰস্তৰ যুগৰ মানুহবোৰ পিছলৈ ক'লৈ গৈছিল তাৰ কোনো স্পষ্ট প্ৰমাণ নাই। এনেদৰেও ভবা হয় যে বতৰ আৰু জীৱন ধাৰণৰ পৰিস্থিতিৰ অসুবিধাৰ বাবে হয়তো তেওঁলোকে পাহাৰৰ পৰা নামি আহিছিল। ইডুক্কিত পোৱা জনজাতীয় লোকসকল হৈছে [[মান্নান লোক|মান্নান]], [[মুথুৱান]], [[পালিয়ান]], [[উৰালী ভাষা|উৰালী]], [[মালায়ৰায়ন]], [[মালাপুলায়ান]], [[উল্লাডান]]। জনজাতীয় সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত মৌখিক ৰূপ আৰু আচাৰ-অনুষ্ঠানসমূহ অধ্যয়ন কৰাসকলৰ মতে, খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১৩-১৫ শতিকাত ইডুক্কিত জনজাতীয় জীৱন আৰম্ভ হয়।<ref>ইডুক্কিৰ জনজাতীয় কলা আৰু সংস্কৃতি: ভি বি ৰাজন, কাঞ্চিয়াৰ ৰাজন</ref> [[তামিল সংস্কৃতি]]ৰ সংস্পৰ্শলৈ অহা জনজাতীয় লোকসকল বৰ্তমানৰ কইম্বাটুৰ, মাদুৰাই আৰু ৰামনাথপুৰম জিলাৰ পৰা ইডুক্কিলৈ আহিছিল, যিটো তেওঁলোকৰ ভাষা, ৰীতি-নীতি আৰু কলাৰূপৰ পৰা প্ৰমাণিত হয়। আধুনিক নৃতত্ববিদসকলৰ মতে, ইয়াৰ আদিবাসীসকল প্ৰ'ট'-অষ্ট্ৰেলয়ড জাতিৰ অন্তৰ্গত। তেওঁলোকৰ (ইডুক্কিৰ) পাহাৰ বগোৱাৰ বিষয়ে বহুতো কাহিনী জনপ্ৰিয়। তাৰে এটা হ'ল পাণ্ড্য ৰজা বংশক সহায় কৰাৰ পুৰস্কাৰ হিচাপে তেওঁলোকক বনাঞ্চলৰ প্ৰধানৰ পদৱী দিয়া হৈছিল। এটা সময়ত তেওঁলোকে [[মাদুৰাই]] এৰিবলগীয়া হৈছিল আৰু ৰজা [[পুঞ্জাৰ]]ৰ সহায়ত [[তামিলকাম]]ৰ গুডালুৰ হৈ কুমিলীৰ মাজেৰে ইডুক্কিত উপস্থিত হৈছিল। লগতে বিশ্বাস কৰা হয় যে স্থানীয় ৰজাসকলৰ বাবে বনজ সামগ্ৰী সংগ্ৰহ কৰিবলৈ নিযুক্তি পোৱাসকলো সময়ৰ লগে লগে ইয়াতেই বসতি স্থাপন কৰে। ইয়াৰ জনজাতীয় লোকসকলে উন্নত জীৱন ধাৰণৰ সুবিধাৰ সন্ধানত ইয়ালৈ প্ৰব্ৰজন কৰিব পাৰে। প্ৰতিখন জনজাতীয় গাঁৱত পৰিয়ালৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে এক নতুন সমাজৰ সৃষ্টি হয়। প্ৰাচীন কালত ব্যৱহাৰ কৰা কাপোৰবোৰ আছিল থেতেলিয়াই লোৱা আৰায়াঞ্জিলৰ পৰা তৈয়াৰী। তেওঁলোকে জীৱ-জন্তুৰ ছালৰ পৰা বাদ্যযন্ত্ৰও সাজিছিল। আদিবাসীসকলৰ বাঁহ ব্যৱহাৰ কৰি ঘৰুৱা সামগ্ৰী বনোৱাৰ যথেষ্ট দক্ষতা আছে। তেওঁলোকে প্ৰকৃতিৰ শক্তি আৰু গছ-গছনিক পূজা কৰিছিল। সকলো জনজাতিৰে নিজস্ব প্ৰশাসন ব্যৱস্থা আছিল। জুপুৰিবোৰৰ মুৰব্বীসকলক জাতি অনুসৰি মুপ্পান বা কানি বুলি জনা যায়। মান্নানসকলৰ মাজত ইয়েই হৈছে ৰজা। উৰালীসকলকে ইডুক্কিৰ পাহাৰলৈ প্ৰব্ৰজন কৰা প্ৰথমটো জনজাতি বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। উৰালীসকলে এতিয়াও প্ৰস্তৰ যুগৰ কিছুমান প্ৰথা নামমাত্ৰ ৰূপত পালন কৰে। বিশ্বাস কৰা হয় যে কবৰ দিয়াৰ পিছত কবৰৰ ওপৰত ৰখা ক'লা শিলটো প্ৰস্তৰ যুগৰ ঘাহ শিলৰ ধাৰাবাহিকতা। ইডুক্কিত ভেনমণি, মুল্লাৰিংগড়, নাডুকানি, কুৰুকানাডু, কুভাকাণ্ডম, কান্নাম্পাডি, মুথাম্পাডি, ইষ্ট মেট্টুকুট্টা, ভেল্লাল, মেমাৰিকুডি, পুৱান্তিকুডি আদিকে ধৰি ৩৩খন জনজাতীয় অভয়াৰণ্য আছে। পৰৱৰ্তী সময়ত মুল্লাপেৰিয়াৰ বান্ধ অৱস্থিত বনাঞ্চলৰ পৰা পলাই পুৱান্তিকুডি, [[আয়াপ্পানকোইল]]লৈ অহা লোকসকলে [[ব্ৰিটিছ লোক|ব্ৰিটিছ]], [[তামিল লোক|তামিল]] আৰু [[মালায়ালী]]সকলৰ প্ৰব্ৰজনৰ লগে লগে কৃষি এৰি দিয়ে। সকলো আদিবাসী জনজাতি এক মহান সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ গৰাকী আছিল, যিসকল জনজাতিয়ে গভীৰ অৰণ্যত নৃত্য কৰিছিল, হস্তশিল্পত নিয়োজিত আছিল, নিজৰ অনন্য উপায়েৰে জীৱন পৰিচালনা কৰিছিল আৰু প্ৰাচীন সংস্কৃতিৰ বহুতো বিৰল আকৰ্ষণৰ সৃষ্টি কৰিছিল। পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ প্ৰায় সকলো জনজাতীয় গোটৰে এনে এক জীৱন পৰিচয় আছিল যিটো বিভিন্ন আক্ৰমণৰ দ্বাৰা ধ্বংস হৈ গৈছিল। ব্ৰিটিছ খেতিয়কসকলে [[ইলাচী]], চাহ আৰু কফি ৰোপণ কৰিবলৈ পোৱা বেছিভাগ মাটিতেই জনজাতীয় লোকসকলে মুক্তভাৱে ঘূৰি ফুৰিছিল। পাহাৰবোৰ এটা এটাকৈ কাটি পৰিষ্কাৰ কৰাৰ লগে লগে প্ৰতিটো জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ক পিছলৈ ঠেলি দিয়া হয়।<ref>প্ৰবন্ধ _অৰণ্য বা দেশত নথকা জীৱন: কাঞ্চিয়াৰ ৰাজন</ref> প্ৰতিটো জনজাতিৰ [[তামিল ভাষা|তামিল]] আৰু [[মালায়ালম]]ৰ সৈতে ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত নিজস্ব ভাষা আছে। ===ধ্ৰুপদী প্ৰাচীন কাল=== {{Main|ধ্ৰুপদী প্ৰাচীন কাল}} [[থডুপুজা]]ৰ ওচৰৰ এদামাৰুকুৰ দৰে অঞ্চলৰ পৰা [[গ্ৰেকো-ৰোমান বিশ্ব|প্ৰাচীন ৰোমান মুদ্ৰা]] পোৱা গৈছে, যিয়ে [[ধ্ৰুপদী প্ৰাচীন কাল]]ত [[প্ৰাচীন ৰোম]] আৰু এই অঞ্চলৰ মাজত প্ৰাচীন বাণিজ্যৰ ইংগিত দিয়ে।<ref name="History of Idukki" /> প্ৰাচীন [[ভাৰত মহাসাগৰীয় বাণিজ্য]]ৰ অংশ হিচাপে এই অঞ্চলৰ পৰা মছলা আমদানি কৰা হ'ব পাৰে।<ref name="History of Idukki" /> ইডুক্কি জিলাক এতিয়াও ''কেৰালাৰ মছলাৰ বাগিচা'' বুলি জনা যায়।<ref name="idkspc" /> ===চেৰা ৰাজবংশ/কেৰালাপুত্ৰ (খ্ৰীষ্টীয় ৫ম শতিকালৈকে)=== {{Main|চেৰা ৰাজবংশ}} [[সংগম যুগ]]ৰ সাহিত্যকৰ্মসমূহে সমসাময়িক কালৰ ওপৰত চকু ফুৰোৱাত সহায় কৰে।<ref name="History of Idukki"/> সেই গ্ৰন্থসমূহৰ মতে, [[চেৰা ৰাজবংশ]]ৰ প্ৰাৰম্ভিক সদস্যসকলৰ ([[সাধাৰণ যুগ]]ৰ প্ৰথম কেইটামান শতিকা) মূল সদৰ কাৰ্যালয় প্ৰাচীন [[তামিলকাম]]ৰ ''[[কুট্টানাড]]''ৰ ''কুজুমুৰ'' নামৰ অঞ্চলত আছিল আৰু তেওঁলোকক কেতিয়াবা ''কুট্টুৱান'' বুলিও জনা গৈছিল।<ref name="History of Idukki"/> কিছুমান বুৰঞ্জীবিদে ''কুজুমুৰ''ক ইডুক্কি জিলাৰ [[পীৰুমেডু তালুক|পীৰমেড]] তালুকৰ [[কুমিলী]]ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে।<ref name="idkhst">{{cite web |url=https://idukki.nic.in/en/history/|title=History of Idukki |trans-title=ইডুক্কিৰ ইতিহাস |website= |publisher=ৰাষ্ট্ৰীয় সূচনা বিজ্ঞান কেন্দ্ৰ, ইলেক্ট্ৰনিকছ আৰু তথ্য প্ৰযুক্তি মন্ত্ৰালয়, ভাৰত চৰকাৰ |access-date=২০ জুন ২০২২}}</ref> [[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]]ৰ (৩২২ [[খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|খ্ৰীঃপূঃ]] – ১৮৪ খ্ৰীঃপূঃ) সম্ৰাট [[অশোক]]ৰ শিলালিপিত [[চেৰা ৰাজবংশ]]ক ''কেৰালাপুত্ৰ'' হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="History of Idukki"/> প্ৰাচীন ''কেৰালাপুত্ৰ'' ৰাজ্যৰ প্ৰদেশ ''কুট্টানাড''ত বৰ্তমানৰ ইডুক্কি, [[এৰ্নাকুলাম জিলা|এৰ্নাকুলাম]], [[কোট্টায়াম জিলা|কোট্টায়াম]], আৰু [[আলাপুঝা জিলা|আলাপুঝা]]ৰ কিছু অংশ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল, যাক বহল অৰ্থত [[পেৰিয়াৰ নদী]] আৰু [[পাম্বা নদী]]ৰ মাজৰ অঞ্চল বুলি সংজ্ঞায়িত কৰিব পাৰি।<ref name="History of Idukki"/> ইয়াৰ দক্ষিণত আছিল [[আয় ৰাজ্য]], য'ত [[পাম্বা নদী]] আৰু [[কন্যাকুমাৰী]]ৰ (কেপ কোমোৰিন) মাজৰ অঞ্চলসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল, আৰু উত্তৰত আছিল ''কুদানাদ'' প্ৰদেশ, যি [[পেৰিয়াৰ নদী]] আৰু [[চলিয়াৰ নদী]]ৰ (বৰ্তমানৰ [[ত্ৰিশূৰ জিলা|ত্ৰিশূৰ]], [[পালক্কাড জিলা|পালক্কাড]], আৰু [[মালাপ্পুৰম জিলা|মালাপ্পুৰম]] জিলা) মাজত অৱস্থিত আছিল।<ref name="History of Idukki"/> [[উথিয়ান চেৰালাথান]]ৰ (১০৫–১৩০ খ্ৰীষ্টাব্দ) ৰাজত্বকালতেই [[চেৰা ৰাজবংশ]]ই ''কুদানাদু'' আৰু ''[[কোংগু নাডু]]'' প্ৰদেশ জয় কৰি ''কুট্টানাড''ৰ উত্তৰ আৰু পূব অঞ্চলৰ ফালে সম্প্ৰসাৰণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="History of Idukki"/> তাৰ পিছত ৰাজবংশটো তিনিটা শাখাত বিভক্ত হৈ পৰে আৰু ক্ৰমে [[মুজিৰিছ]], [[টিণ্ডিছ]], আৰু [[কাৰুৰ|কাৰুৰা]]ত নিজৰ ৰাজধানী স্থাপন কৰে, যিদৰে প্ৰাচীন [[গ্ৰেকো-ৰোমান বিশ্ব|গ্ৰেকো-ৰোমান]] ভ্ৰমণকাহিনীৰ লগতে [[সংগম যুগ]]ৰ [[প্ৰাচীন তামিল]] সাহিত্যকৰ্মসমূহত দেখা যায়।<ref name="History of Idukki"/> ''নৰমুডি চেৰাল''ৰ ৰাজত্বকালত [[মুষিকা ৰাজবংশ|এজিমালা ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলসমূহো চেৰা সাম্ৰাজ্যৰ লগত সংযোজিত হৈছিল।<ref name="History of Idukki"/> ৫০০ খ্ৰীষ্টাব্দ আৰু ৮০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ মাজৰ প্ৰায় তিনি শতিকা জুৰি [[কালাভ্ৰা ৰাজবংশ|কালাভ্ৰা]], [[পল্লৱ ৰাজবংশ|পল্লৱ]], [[চালুক্য ৰাজবংশ|চালুক্য]], [[পাণ্ড্য ৰাজবংশ|পাণ্ড্য]] আৰু [[ৰাষ্ট্ৰকূট ৰাজবংশ|ৰাষ্ট্ৰকূট]]সকলৰ ধাৰাবাহিক আক্ৰমণৰ ফলত প্ৰাচীন চেৰা সাম্ৰাজ্যৰ পতন ঘটিছিল।<ref name="History of Idukki"/> ===মহোদয়াপুৰমৰ চেৰা পেৰুমল (৮০০ – ১১০২ খ্ৰীষ্টাব্দ)=== {{Main|মাকোতাইৰ চেৰা পেৰুমল}} [[File:South India in early 11th century AD.jpg|thumb|upright=1.2|একাদশ শতিকাত [[কেৰালা]] (যিটো অঞ্চলত ''চেৰা'' বুলি চিহ্নিত কৰা হৈছে)। লগতে ''কীজমালানাডু''ৰ অৱস্থানো চিহ্নিত কৰা হৈছে।]] প্ৰায় তিনি শতিকাজুৰি [[মাকোতাইৰ চেৰা পেৰুমল|মহোদয়াপুৰমৰ চেৰা পেৰুমল]]ৰ (৮০০ – ১১০২ [[সাধাৰণ যুগ|খ্ৰীষ্টাব্দ]]) শাসনকালত ইডুক্কি তিনিখন ''নাডু''ৰ (প্ৰদেশ) অংশ আছিল।<ref name="History of Idukki">{{cite book|last1=Sreedhara Menon|first1=A.|url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82|title=''Kerala Charitram''|trans-title=''কেৰালা চৰিত্ৰম''|date=জানুৱাৰী ২০০৭|publisher=ডি চি বুকছ|isbn=9788126415885|edition=২০০৭|location=কোট্টায়াম|access-date=২০ জুন ২০২২|language=ml}}</ref> এই সময়ছোৱাত [[থডুপুজা]]-[[মুৱাট্টুপুজা]] অঞ্চলটো ''কীজমালানাডু'' নামৰ এখন প্ৰদেশৰ অন্তৰ্গত আছিল, যাৰ সদৰ কাৰ্যালয় [[থডুপুজা]]ৰ ওচৰৰ কাৰিকোডত আছিল। ''কীজমালানাডু''ৰ পূবত অৱস্থিত [[উচ্চ ৰেঞ্জ, কেৰালা|উচ্চ ৰেঞ্জ]] অঞ্চলটো সম্ভৱতঃ দুখন প্ৰদেশৰ অন্তৰ্গত আছিল, সেয়া হৈছে ''নান্তুঝানাডু''<ref name="idkhst"/> আৰু ''ভেম্পোলিনাডু'' (সংস্কৃতত ''বিম্বালি দেশম'' বুলি জনা যায়)।<ref name="History of Idukki"/> এই সময়ছোৱাত থডুপুজা অঞ্চলত এসময়ত বিশিষ্ট স্থান লাভ কৰা [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] আৰু [[জৈন ধৰ্ম]]ৰ পতন ঘটাৰ লগতে [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ বিকাশ ঘটে।<ref name="History of Idukki"/> বিৰল জনবসতিপূৰ্ণ উচ্চ ৰেঞ্জ অঞ্চলত জনজাতীয় সংস্কৃতি বৰ্তি থাকিব পাৰে।<ref name="History of Idukki"/> একাদশ শতিকা জুৰি চেৰা পেৰুমল আৰু [[মধ্যযুগীয় চোল|মধ্যযুগীয় চোলসকলৰ]] মাজত হোৱা ধাৰাবাহিক যুদ্ধৰ ফলত দ্বাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মহোদয়াপুৰমৰ চেৰা পেৰুমলৰ ভূখণ্ড কেইবাখনো সৰু [[সামন্তবাদ|সামন্তীয় ৰাজ্যত]] বিভক্ত হৈ পৰে।<ref name="History of Idukki"/> ===কীজমালানাডু ৰাজ্য (১১০২ – ১৬০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)=== চেৰা-চোল যুদ্ধৰ পিছত ১১০২ খ্ৰীষ্টাব্দত মহোদয়াপুৰমৰ চেৰা পেৰুমলৰ প্ৰদেশ কীজমালানাডুৱে ৰাজনৈতিক স্বায়ত্তশাসন লাভ কৰে।<ref name="History of Idukki"/> কীজমালানাডু ৰাজ্যৰ ৰাজধানী [[থডুপুজা]]ৰ সমীপৰ কাৰিকোডৰ পৰা বহুতো মধ্যযুগীয় দুৰ্গৰ অৱশেষ পোৱা গৈছে, যাৰ বহুতো চতুৰ্দশ শতিকাৰ পৰা ষোড়শ শতিকাৰ মাজৰ সময়ছোৱাৰ।<ref name="History of Idukki"/> কীজমালানাডুৰ ভিতৰত বৰ্তমানৰ থডুপুজা আৰু [[মুৱাট্টুপুজা]] তালুকৰ কিছু অংশ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="History of Idukki"/> ষোড়শ শতিকাত ইয়াত উন্নত মানৰ [[জালুক]]ৰ উপলব্ধতা আৰু বৃহৎ মাত্ৰাত উৎপাদনৰ বাবে [[পৰ্তুগীজ ভাৰত|পৰ্তুগীজ]] অন্বেষণকাৰীসকলে এই অঞ্চলটোক "জালুকৰ দেশ" বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref name="History of Idukki"/> ১৬০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আশে-পাশে কীজমালানাডু [[বডকুম্কুৰ]] ৰাজ্যৰ সৈতে চামিল হয়।<ref name="History of Idukki"/> ===বডকুম্কুৰ ৰাজবংশ (১৬০০ – ১৭৫০ খ্ৰীষ্টাব্দ)=== {{Main|বডকুম্কুৰ}} [[বডকুম্কুৰ]] আছিল পূৰ্বৰ ''ভেম্পোলিনাডু'' প্ৰদেশৰ উত্তৰ শাখা যিয়ে ১১০২ খ্ৰীষ্টাব্দত মহোদয়াপুৰমৰ চেৰা পেৰুমলৰ পতনৰ পিছত ৰাজনৈতিক স্বায়ত্তশাসন লাভ কৰিছিল।<ref name="History of Idukki"/> এই ৰাজবংশৰ শাসকসকলক তেওঁলোকৰ [[থেক্কুম্কুৰ]] সমকক্ষসকলৰ দৰেই সমসাময়িক সংস্কৃত গ্ৰন্থসমূহত ''বিম্বালীশ'' আৰু ''মণিকন্দ'' উপাধিৰে জনা গৈছিল।<ref name="History of Idukki"/> [[বডকুম্কুৰ]] ৰাজ্যত মূলতঃ বৰ্তমানৰ [[এট্টুমানুৰ]] আৰু [[ভাইকম]] তালুকৰ লগতে [[মীনচিল]] তালুকৰ কিছু অংশ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="History of Idukki"/> ১৬০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আশে-পাশে কীজমালানাডু বডকুম্কুৰ ৰাজবংশৰ সৈতে চামিল হয়।<ref name="History of Idukki"/> ইয়াৰ পিছত বডকুম্কুৰ ৰজাসকলে প্ৰায়ে থডুপুজাৰ সমীপৰ কাৰিকোডত বাস কৰিছিল, যিটো প্ৰথমে কীজমালানাডুৰ সদৰ কাৰ্যালয় আছিল।<ref name="History of Idukki"/> সেই সময়ত বডকুম্কুৰ [[কোচিন ৰাজ্য]]ৰ এখন অধীনস্থ ৰাজ্য আছিল।<ref name="History of Idukki"/> বডকুম্কুৰৰ পশ্চিম সীমা [[ভেম্বানাদ হ্ৰদ]]লৈকে বিস্তৃত আছিল আৰু পূব সীমা আছিল [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]], যাৰ সীমা মধ্যযুগীয় [[পাণ্ড্য ৰাজবংশ|পাণ্ড্য দেশ]] আৰু পিছৰ [[মাদুৰাই নায়ক ৰাজবংশ]]ৰ ভূখণ্ডৰ সৈতে মিলিছিল।<ref name="History of Idukki"/> সপ্তদশ শতিকা আৰু অষ্টাদশ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধত বডকুম্কুৰ ভূখণ্ডত প্ৰভাৱশালী শক্তিলৈ পৰিণত হোৱা [[ডাচ্চ মালাবাৰ]]সকলৰ বডকুম্কুৰত বাণিজ্য কেন্দ্ৰ আছিল।<ref name="History of Idukki"/> উত্তৰাঞ্চলৰ ভূখণ্ডসমূহত [[ত্ৰিবাংকুৰ]]ৰ সম্প্ৰসাৰণৰ বিৰুদ্ধে [[ওদানাদ]] (কায়মকুলাম), [[থেক্কুম্কুৰ]], আৰু [[কোচিন ৰাজ্য|কোচিন]] ৰাজ্যৰ দ্বাৰা গঠিত সন্মিলিত সামৰিক মিত্ৰজোঁটৰ অংশ আছিল [[বডকুম্কুৰ]] ৰজা।<ref name="History of Idukki"/> ইয়াৰ ফলস্বৰূপে, আধুনিক ত্ৰিবাংকুৰৰ খনিকৰ অনিজম থিৰুনাল [[মাৰ্তণ্ড বৰ্মাই]] ১৭৫০ চনত বডকুম্কুৰ আক্ৰমণ কৰি অধিকাৰ কৰে।<ref name="History of Idukki"/> বডকুম্কুৰ ৰজাই [[কালিকটৰ জামোৰিন]] ৰাজ্যত আশ্ৰয় বিচাৰিছিল।<ref name="History of Idukki"/> ===থেক্কুম্কুৰ ৰাজবংশ (১১০২-১৭৪৯ খ্ৰীষ্টাব্দ)=== {{Main|থেক্কুম্কুৰ}} [[File:Map of Thekkumkur in 1790.jpg|thumb|upright=1.25|[[পুঞ্জাৰ ৰাজবংশ]] পৃথক হোৱাৰ পিছত [[থেক্কুম্কুৰ]] ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ।]] ধৰি লোৱা হয় যে মহোদয়াপুৰমৰ চেৰা পেৰুমলৰ পতনৰ ঠিক পিছতেই ইডুক্কি জিলাৰ উচ্চ ৰেঞ্জ অঞ্চলৰ এক বৃহৎ অংশ থেক্কুম্কুৰ ৰাজবংশৰ অন্তৰ্গত আছিল।<ref name="History of Idukki"/> একাদশ শতিকাৰ চেৰা-চোল যুদ্ধৰ পিছত ১১০২ খ্ৰীষ্টাব্দত মহোদয়াপুৰমৰ চেৰা পেৰুমলৰ প্ৰদেশ ''ভেম্পোলিনাডু'' (''বিম্বালি দেশম'')ই ৰাজনৈতিক স্বায়ত্তশাসন লাভ কৰে।<ref name="History of Idukki"/> দ্বাদশ শতিকাৰ ভিতৰত ''ভেম্পোলিনাডু'' ৰাজপৰিয়ালটো দুটা স্বতন্ত্ৰ শাখাত বিভক্ত হৈ পৰে – ইয়াৰ ভিতৰত দক্ষিণৰ শাখাটো পিছলৈ [[থেক্কুম্কুৰ]] ৰাজ্য হিচাপে পৰিচিত হয়।<ref name="History of Idukki"/> ইয়াত বৰ্তমানৰ [[চাংগনাসেৰী]], [[কাঞ্জিৰাপ্পাল্লী]], [[কোট্টায়াম]], আৰু [[থিৰুভাল্লা]] [[কেৰালাৰ তালুকসমূহৰ তালিকা|তালুক]]ৰ লগতে ইডুক্কি জিলাৰ উচ্চ ৰেঞ্জ অঞ্চল অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="History of Idukki"/> পিছলৈ থেক্কুম্কুৰ ৰজাসকলে উচ্চ ৰেঞ্জ অঞ্চলটো [[পুঞ্জাৰ ৰাজবংশ]]ক হস্তান্তৰ কৰে।<ref name="History of Idukki"/> ইডুক্কি জিলাৰ [[উচ্চ ৰেঞ্জ, কেৰালা|উচ্চ ৰেঞ্জ]]ত জালুকৰ প্ৰচুৰ বৃদ্ধিৰ প্ৰতি [[ডাচ্চ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]] আকৰ্ষিত হৈছিল।<ref name="idkhst"/> ১৬৬৪ চনৰ ১৬ জুনত স্বাক্ষৰিত চুক্তি অনুসৰি, মছলা, ডালচেনি, কানি আদিৰ ব্যৱসায়ৰ ক্ষেত্ৰত [[ডাচ্চ মালাবাৰ]]ৰ সৈতে [[থেক্কুম্কুৰ]] ৰজাসকলৰ চুক্তি আছিল।<ref name="idkhst"/> ১৭৪০ চনৰ দশকত [[ত্ৰিবাংকুৰ]] ৰাজ্যই ইয়াৰ উত্তৰৰ ৰাজ্যসমূহলৈ কৰা সামৰিক আক্ৰমণৰ বিৰুদ্ধে থেক্কুম্কুৰ ৰজাসকলে [[কোচিন ৰাজ্য]] আৰু [[ওদানাদ]] ([[কায়মকুলাম]]) ৰাজ্যৰ সৈতে মিত্ৰতা স্থাপন কৰিছিল।<ref name="History of Idukki"/> ফলস্বৰূপে, আধুনিক ত্ৰিবাংকুৰৰ খনিকৰ অনিজম থিৰুনাল [[মাৰ্তণ্ড বৰ্মাই]] ১৭৪৬ চনত [[কায়মকুলাম]] অধিকাৰ কৰাৰ পিছত ১৭৪৯ চনত [[চাংগনাসেৰীৰ যুদ্ধ]]ৰ সময়ত [[থেক্কুম্কুৰ]] ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰি ত্ৰিবাংকুৰৰ লগত চামিল কৰে।<ref name="History of Idukki"/> যুদ্ধত পৰাজিত হোৱাৰ পিছত থেক্কুম্কুৰ ৰজাই [[কালিকটৰ জামোৰিন]] ৰাজ্যত আশ্ৰয় লয়।<ref name="History of Idukki"/> ===পুঞ্জাৰ ৰাজবংশ (১১৬০-১৭৫০ খ্ৰীষ্টাব্দ)=== {{Main|পুঞ্জাৰ ৰাজবংশ}} {{CE|১১৫৭}} চনত, [[মধ্যযুগীয় চোল|মধ্যযুগীয় চোলসকলৰ]] বংশধৰ [[প্ৰথম কুলোথুংগা|কুলোথুংগা চোলে]] [[মাদুৰাই]]ৰ [[পাণ্ড্য ৰাজবংশ]]ৰ অন্তৰ্গত মানবিক্ৰম কুলশেখৰ পেৰুমলৰ সৈতে যুদ্ধত লিপ্ত হয়।<ref name="History of Idukki"/> যুদ্ধত পৰাজয়ৰ পিছত, মানবিক্ৰমে তেওঁৰ ভাতৃ মাৰবৰ্মন শ্ৰীবল্লভক [[পাণ্ড্য ৰাজবংশ]]ৰ সম্ৰাট হিচাপে নিযুক্তি দি পৰিয়াল আৰু কিছু বিশ্বাসী সেৱকৰ সৈতে মাদুৰাই ত্যাগ কৰে।<ref name="History of Idukki"/> মানবিক্ৰমে [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]] পাৰ হৈ [[কেৰালা]]ত ৰাজনৈতিক আশ্ৰয় বিচাৰে।<ref name="History of Idukki"/> ১১৬০ খ্ৰীষ্টাব্দত [[থেক্কুম্কুৰ]]ৰ শাসকে তেওঁক [[মীনচিল]] তালুকৰ এটা অংশ প্ৰদান কৰে য'ত ইডুক্কি জিলাৰ [[উচ্চ ৰেঞ্জ, কেৰালা|উচ্চ ৰেঞ্জ]] অঞ্চলৰ লগতে [[পুঞ্জাৰ]] অঞ্চলটো অন্তৰ্ভুক্ত আছিল, যিটো প্ৰথমে [[থেক্কুম্কুৰ]] ৰজাসকলৰ অন্তৰ্গত আছিল।<ref name="History of Idukki"/> এই ঘটনাই অঞ্চলটোত [[পুঞ্জাৰ ৰাজবংশ]]ৰ আৰম্ভণিৰ সূচনা কৰে।<ref name="History of Idukki"/> ১৭৪৯–১৭৫০ চনত [[থেক্কুম্কুৰ]] আৰু [[বডকুম্কুৰ]] ৰাজ্য দুখন নিজৰ দখললৈ অনাৰ পিছত পুঞ্জাৰ ভূখণ্ডটো [[ত্ৰিবাংকুৰ]] ৰাজ্যই নিজৰ অধীনলৈ নিয়ে।<ref name="History of Idukki"/> === ত্ৰিবাংকুৰ যুগ (১৭৫০–১৯৪৭) === {{Main|ত্ৰিবাংকুৰ}} [[File:Travancore 1871.JPG|left|thumbnail|১৮৭১ চনত প্ৰকাশিত [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ]] [[দেশীয় ৰাজ্য]] [[ত্ৰিবাংকুৰ]]ৰ এখন মানচিত্ৰ]] ১৭৫০ চনৰ ভিতৰত বৰ্তমানৰ ইডুক্কি জিলাৰ সমগ্ৰ অংশ তৎকালীন [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ]] [[দেশীয় ৰাজ্য]] [[ত্ৰিবাংকুৰ]]ৰ অংশ হৈ পৰে।<ref name="History of Idukki"/> এই যুগটোৱে সকলো ক্ষেত্ৰতে উল্লেখযোগ্য অগ্ৰগতি আৰু সামাজিক সংস্কাৰ কঢ়িয়াই আনিছিল।<ref name="History of Idukki"/> এই সময়ছোৱাত সাক্ষৰতাৰ হাৰৰ দৰে সামাজিক উন্নয়নৰ সূচকসমূহৰ যথেষ্ট উন্নতি ঘটিছিল।<ref name="History of Idukki"/> প্ৰস্তৰ যুগৰ লোক আৰু জনজাতীয় লোকসকলৰ পিছত আঞ্চুনাডন তামিলসকলে ইডুক্কিলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে, তাৰ পিছত ত্ৰিবাংকুৰৰ কৃষক, তামিল শ্ৰমিক আৰু ব্ৰিটিছসকলে ইডুক্কিলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। ১৮২২ চনৰ ইলাচী ঘোষণাপত্ৰই, যিখন সেই সময়ত [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী|ব্ৰিটিছ]] [[দেশীয় ৰাজ্য]] [[ত্ৰিবাংকুৰ]]ৰ [[ত্ৰিবাংকুৰৰ মহাৰাজাসকলৰ তালিকা|ৰীজেণ্ট]] [[গৌৰী পাৰ্বতী বায়ী|ৰাণী উথ্ৰিত্ততি থিৰুনাল গৌৰী পাৰ্বতী বায়ীয়ে]] জাৰি কৰিছিল, জিলাখনৰ [[ইলাচী পাহাৰ]]ৰ অৰণ্যৰ পৰা [[ইলাচী]] সংগ্ৰহৰ বাবে বাহিৰৰ পৰা মানুহ অনাৰ পথ প্ৰশস্ত কৰিছিল।<ref name="cp_1822"/> [[মালায়ালম কেলেণ্ডাৰ|মালায়ালম বৰ্ষৰ]] ১৫ মেদম ৯৯৭ (যিটো [[সাধাৰণ যুগ|খ্ৰীষ্টাব্দ]]ৰ ১৮২২ চনৰ ২৮ এপ্ৰিলৰ সৈতে মিলি যায়) তাৰিখে জাৰি কৰা এই ঘোষণাপত্ৰখনে [[মাদ্ৰাছ প্ৰেচিডেন্সি]]ৰ কাষৰীয়া জিলাসমূহৰ পৰা অহা তামিল শ্ৰমিকসকলক এই অঞ্চলত ইলাচী চপোৱাৰ দায়িত্ব দিছিল।<ref name="cp_1822">{{cite news |last=Raman |first=Giji K.|date=২৯ এপ্ৰিল ২০২২ |title=Cardamom proclamation turns 200 years |trans-title=ইলাচী ঘোষণাপত্ৰই ২০০ বছৰ পূৰ্ণ কৰিলে |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/cardamom-proclamation-turns-200-years/article65366691.ece/ |work=দ্য হিন্দু |location=ইডুক্কি |access-date=২১ জুন ২০২২}}</ref> ১৮৭৭ চনৰ ১১ জুলাইত [[পুঞ্জাৰ ৰাজবংশ]]ৰ শাসকে [[উচ্চ ৰেঞ্জ, কেৰালা|উচ্চ ৰেঞ্জ]] অঞ্চলৰ [[কান্নান দেৱন পাহাৰ]] লণ্ডনৰ জন ডেনিয়েল মনৰো আৰু [[ভাৰতত চাহৰ ইতিহাস|চাহ খেতি]]ৰ বাবে লীজত দিছিল।<ref name="History of Idukki"/> ইয়াৰ ফলত [[মাদ্ৰাছ প্ৰেচিডেন্সি]]ৰ কাষৰীয়া জিলাসমূহৰ লগতে [[দক্ষিণ ত্ৰিবাংকুৰ]]ৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ পৰা, বিশেষকৈ [[কন্যাকুমাৰী জিলা]] আৰু [[চেনকোট্টাই তালুক]]ৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক প্ৰব্ৰজিত তামিল বাগিচা শ্ৰমিকৰ এই অঞ্চললৈ আগমন ঘটে আৰু ১৯ শতিকাৰ শেষৰ দশকবোৰত [[দেৱীকুলম তালুক]] আৰু [[পীৰুমেডু তালুক]]ৰ ভাষিক জনগাঁথনিয়ে এক উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তনৰ সন্মুখীন হয়। ইয়াৰ আগতে এই অঞ্চলত মালাবেদা, মালায়ৰায়া, মুথুৱান আৰু পালিয়ানৰ দৰে বিভিন্ন খিলঞ্জীয়া জনজাতিৰ লোকে বাস কৰিছিল আৰু অঞ্চলটোত জনবসতি বিৰল আছিল।<ref name=":0">{{Cite web|title=How the original inhabitants of Idukki were systematically displaced and deceived|trans-title=কেনেকৈ ইডুক্কিৰ মূল বাসিন্দাসকলক পৰিকল্পিতভাৱে স্থানচ্যুত আৰু প্ৰতাৰণা কৰা হৈছিল|url=https://www.onmanorama.com/districts/idukki/2018/02/28/original-inhabitants-idukki-displaced-deceived-tribals.html|access-date=২৮ জানুৱাৰী ২০২১|website=অনমনোৰমা}}</ref> কান্নান দেৱন পাহাৰ (ভূমি পুনৰুদ্ধাৰ) আইন, ১৯৭১-ৰ জৰিয়তে পিছলৈ মাটি আৰু বাগিচাসমূহ [[কেৰালা চৰকাৰ]]য়ে পুনৰ নিজৰ অধীনলৈ আনে।<ref name="p1971">{{Cite web |url=http://clr.kerala.gov.in/pdf/actsrules/kannan_devan_resumption_of_lands.pdf |title=Kannan Devan Hills (Resumption of Lands) Act, 1971 |trans-title=কান্নান দেৱন পাহাৰ (ভূমি পুনৰুদ্ধাৰ) আইন, ১৯৭১ |access-date=২০ জুন ২০২২ |archive-date=২৫ এপ্ৰিল ২০১২ |archive-url=https://web.archive.org/web/20120425074255/http://clr.kerala.gov.in/pdf/actsrules/kannan_devan_resumption_of_lands.pdf |url-status=dead }}</ref> ত্ৰিবাংকুৰৰ ব্ৰিটিছ আৱাসীসকলৰ বাবে [[মুন্নাৰ]] গ্ৰীষ্মকালীন আৱাস হিচাপে কাম কৰিছিল। পৰম্পৰাগতভাৱে কোৱা হয় যে ১৮ শতিকাৰ শেষৰ দশকবোৰত [[টিপু চুলতান]]ৰ ত্ৰিবাংকুৰ অভিযানৰ সময়ত কৰ্ণেল [[আৰ্থাৰ ৱেলেছলী, ৱেলিংটনৰ ১ম ডিউক]], মুন্নাৰৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যোৱা প্ৰথমজন ব্ৰিটিছ লোক আছিল, কিন্তু ইয়াৰ কোনো প্ৰমাণ নাই।<ref name="apc">{{Cite book|title=A Planting Century 1893–1993|trans-title=এখন ৰোপণ শতিকা ১৮৯৩–১৯৯৩|last=S|first=Muthiah|publisher=-ৱেষ্ট প্ৰাইভেট লিমিটেড, 62-A ওৰমছ ৰোড, কিলপাউক, মাদ্ৰাছ-৬০০০১০|year=১৯৯৩|isbn=81-85938-04-0|location=মাদ্ৰাছ}}</ref> ১৮১৬–১৮১৭ চনত বেঞ্জামিন ছোৱেইন ৱাৰ্ডে এই অঞ্চলৰ প্ৰথম জৰীপ কৰিছিল, যিয়ে [[পেৰিয়াৰ নদী]]ৰ মাজেৰে [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]]ত প্ৰৱেশ কৰিছিল আৰু তিনিখন নদীৰ সংগমস্থলীত এটা শিবিৰ স্থাপন কৰিছিল, যাৰ পৰাই [[মুন্নাৰ]] নামটোৰ উৎপত্তি হৈছে।<ref name="apc"/> মনৰো, হেনৰী টাৰ্ণ আৰু তেওঁৰ সতীয়া ভাতৃ এ ডব্লিউ টাৰ্ণাৰে ত্ৰিবাংকুৰৰ ৰজাৰ পৰা [[ইলাচী পাহাৰ]]ৰ মালিকীস্বত্ব লাভ কৰে আৰু ১৮৭৯ চনত দেৱীকুলমৰ চাৰিওফালৰ বনাঞ্চল পৰিষ্কাৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref name="Vignessh">{{Cite web|last=Vignessh|date=১৩ আগষ্ট ২০২০|title=The 'no land's men' in Munnar's tea estates|trans-title=মুন্নাৰৰ চাহ বাগিচাবোৰত 'মাটি নথকা মানুহ'|url=https://thefederal.com/news/the-no-lands-men-in-munnars-tea-estates-2/|access-date=২৮ জানুৱাৰী ২০২১|website=দ্য ফেডাৰেল|language=en-US}}</ref><ref name=":0" /> মনৰোৱে ১৮৭৯ চনত নৰ্থ ত্ৰিবাংকুৰ লেণ্ড প্লান্টিং এণ্ড এগ্ৰিকালচাৰেল ছ'চাইটি গঠন কৰে।<ref name="ktm"/> এ এইচ ছাৰ্প নামৰ এজন ইউৰোপীয় খেতিয়কে এই অঞ্চলত চাহ খেতি আৰম্ভ কৰাৰ পিছতে ১৮৮০-ৰ দশকজুৰি আন বহুতো ইউৰোপীয়ই এই অঞ্চলত চাহ বাগিচা স্থাপন কৰিবলৈ ধৰে।<ref name="ktm">{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/munnar/munnar-history.php |title=History of Munnar |trans-title=মুন্নাৰৰ ইতিহাস |author=<!--Not stated--> |date= |website=কেৰালা পৰ্যটন |publisher=পৰ্যটন বিভাগ, কেৰালা চৰকাৰ |access-date=২০ জুন ২০২২ |quote=}}</ref> প্ৰাৰম্ভিক বাগিচাবোৰত খুব কম সুবিধাহে আছিল আৰু ঘাইকৈ খেৰৰ জুপুৰী আছিল।<ref name="Vignessh"/><ref name=":0" /> ১৮৯৭ চনত চাহ বাগিচাসমূহ পৰিচালনা কৰিবলৈ এটা সুকীয়া কোম্পানী [[কান্নান দেৱন হিলছ প্লাণ্টেচনছ কোম্পানী|কান্নান দেৱন হিলছ কৰ্পোৰেচন (কেডিএইচচি)]] পঞ্জীয়ন কৰা হয়, যিটো পিছত আমেৰিকান ডাইৰেক্ট টি ট্ৰেডিং কোম্পানী লিমিটেডে নিজৰ হাতলৈ নিয়ে, যাৰ ২৬খন বাগিচা আছিল। ইয়াৰে বেছিভাগতেই কফি আৰু কিছুমানত ''[[চিনকোনা]]'' আছিল, নামনিৰ কেইখনমান বাগিচাৰ বাহিৰে প্ৰায় আটাইবোৰেই এই অঞ্চলত আছিল। ১৯০২ চনত স্থাপিত [[মুন্নাৰ]]ৰ মাজেৰে যোৱা পূৰ্বৰ [[কুণ্ডলা ভেলী ৰেলৱে]], ১৯২৪ চনত বৰ্তমানৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ মাজেৰে যোৱা ''[[৯৯ৰ বৃহৎ বানপানী]]''ৰ ফলত ধ্বংস হৈছিল।<ref name="indiatimes.com">{{Cite web|url=https://www.indiatimes.com/news/india/munnar-may-soon-get-train-service-nearly-a-century-after-the-great-flood-of-99-washed-away-kerala-s-first-railway-line-369776.html|title=Munnar May Soon Get Train Service, Nearly A Century After The 'Great Flood Of 99' Destroyed It|trans-title=মুন্নাৰত অতি সোনকালেই ৰেল সেৱা আৰম্ভ হ'ব পাৰে, '৯৯-ৰ বৃহৎ বানপানী'য়ে ইয়াক ধ্বংস কৰাৰ প্ৰায় এশতিকা পিছত|date=২৪ জুন ২০১৯|website=indiatimes.com|language=en|access-date=২৪ জুন ২০১৯}}</ref> এই অঞ্চলত ত্ৰিবাংকুৰ শাসনৰ সময়ত ইডুক্কি জিলাত বহুতো বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name="History of Idukki"/> এই সময়ছোৱাত ইডুক্কিৰ গভীৰ অৰণ্যৰ মাজেৰে যাতায়াতৰ সুবিধাও উন্নত কৰা হৈছিল।<ref name="History of Idukki"/> বিতৰ্কিত [[মুল্লাপেৰিয়াৰ বান্ধ]]কো এই সময়ছোৱাতেই নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। [[ত্ৰিবাংকুৰ|ত্ৰিবাংকুৰৰ প্ৰশাসন]]ৰ সময়ত, ব্ৰিটিছ [[দেশীয় ৰাজ্য]] ত্ৰিবাংকুৰক চাৰিটা ৰাজহ সংমণ্ডলত ভাগ কৰা হৈছিল- [[কোট্টায়াম]]ত মুখ্য কাৰ্যালয় থকা [[উত্তৰ সংমণ্ডল (ত্ৰিবাংকুৰ)|উত্তৰ সংমণ্ডল]], [[কোল্লাম]]ত মুখ্য কাৰ্যালয় থকা [[মধ্য সংমণ্ডল (ত্ৰিবাংকুৰ)|মধ্য সংমণ্ডল]], [[থিৰুৱনন্তপুৰম]]ত মুখ্য কাৰ্যালয় থকা [[দক্ষিণ সংমণ্ডল (ত্ৰিবাংকুৰ)|দক্ষিণ সংমণ্ডল]], আৰু [[দেৱীকুলম]]ত মুখ্য কাৰ্যালয় থকা [[উচ্চ ৰেঞ্জ, কেৰালা|উচ্চ ৰেঞ্জ সংমণ্ডল]]।<ref name="1931_census">{{cite book|title=Census of India, 1931, VOLUME XXVIII, Travancore, Part-I Report|trans-title=ভাৰতৰ লোকপিয়ল, ১৯৩১, খণ্ড XXVIII, ত্ৰিবাংকুৰ, খণ্ড-১ প্ৰতিবেদন|publisher=ত্ৰিবাংকুৰ চৰকাৰ|year=১৯৩২|location=ত্ৰিবান্দ্ৰম|url=https://dspace.gipe.ac.in/xmlui/handle/10973/18998|last=Pillai |first=N. Kunjan }}</ref> ত্ৰিবাংকুৰৰ উত্তৰ-পূব অংশত অৱস্থিত [[উচ্চ ৰেঞ্জ, কেৰালা|উচ্চ ৰেঞ্জ সংমণ্ডল]]ত [[দেৱীকুলম]] আৰু [[পীৰুমেডু তালুক|পীৰমেড]] তালুক অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="1931_census"/> অৱশ্যে [[থডুপুজা]] অঞ্চলটো ব্ৰিটিছ [[দেশীয় ৰাজ্য]] [[ত্ৰিবাংকুৰ]]ৰ একেবাৰে উত্তৰৰ সংমণ্ডলত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="1931_census"/> ১৯৩১ চনত থডুপুজাৰ উপৰিও [[উত্তৰ পাৰাভুৰ]], [[কুন্নথুনাড]], [[মুৱাট্টুপুজা]], [[মীনচিল]], [[চাংগনাসেৰী]], [[কোট্টায়াম]], [[ভাইকম]], আৰু [[চেৰথালা]] [[কেৰালাৰ তালুকসমূহৰ তালিকা|তালুক]]সমূহকো সামৰি লোৱা ত্ৰিবাংকুৰৰ একেবাৰে উত্তৰৰ ৰাজহ সংমণ্ডলৰ সদৰ কাৰ্যালয় আছিল [[কোট্টায়াম]]।<ref name="1931_census"/> ===স্বাধীনতা-উত্তৰ (১৯৪৭–বৰ্তমান)=== {{See also|ভাৰতীয় স্বাধীনতা আইন ১৯৪৭|চামিলকৰণৰ দলিল}} ১৯৪৯ চনত ব্ৰিটিছ [[দেশীয় ৰাজ্য]] [[ত্ৰিবাংকুৰ]] আৰু [[কোচিন ৰাজ্য|কোচিন]]ক [[ভাৰতীয় অধিৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত কৰাৰ পিছত, যেতিয়া [[ত্ৰিবাংকুৰ]] আৰু [[কোচিন ৰাজ্য|কোচিন]]ক একত্ৰিত কৰি [[ত্ৰিবাংকুৰ-কোচিন]] ৰাজ্য গঠন কৰা হৈছিল, তেতিয়া পূৰ্বৰ ৰাজহ সংমণ্ডলসমূহক পুনৰ্গঠন কৰি [[কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] কৰা হৈছিল আৰু [[দিৱান]] পেশকাৰসকলৰ ঠাইত [[জিলাধিপতি]] নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। ইয়াৰ জৰিয়তে ১৯৪৯ চনৰ ১ জুলাইত কোট্টায়াম জিলাৰ জন্ম হৈছিল, য'ত বৰ্তমানৰ ইডুক্কি জিলাও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite book|title=Manorama Year Book|trans-title=মনোৰমা ইয়েৰ বুক|publisher=[[মালায়াল মনৰমা]]|year=২০০৬|editor=কে. এম. মেথিউ|editor-link=কে. এম. মেথিউ|page=116}}</ref> পূৰ্বৰ [[কোচিন ৰাজ্য]]খনক পুনৰ্গঠন কৰি [[ত্ৰিশূৰ জিলা]] গঠন কৰা হৈছিল আৰু [[উত্তৰ পাৰাভুৰ]] আৰু [[কুন্নথুনাড]] তালুক দুখনক সেই জিলালৈ হস্তান্তৰ কৰা হৈছিল।<ref name="1951c">{{cite book | author = ইউ. শিৱৰামন নায়াৰ | year=১৯৫২ | title= 1951 Census Handbook- Kottayam District | trans-title= ১৯৫১ লোকপিয়ল হাতপুথি- কোট্টায়াম জিলা | publisher=ত্ৰিবাংকুৰ-কোচিন চৰকাৰী প্ৰেছ | location = ত্ৰিবান্দ্ৰম | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5609/1/23587_1951_KOT.pdf }}</ref> একেদৰে ১৯৪৯ চনৰ ১ জুলাইত [[চেৰথালা]] তালুকখনক নতুনকৈ গঠিত [[কোল্লাম জিলা]]লৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল।<ref name="1951c"/> ১৯৪৯ চনৰ ১ জুলাইত নতুন ভাৰতীয় ৰাজ্য [[ত্ৰিবাংকুৰ-কোচিন]] মুকলি কৰাৰ অংশস্বৰূপে পূৰ্বৰ ত্ৰিবাংকুৰৰ [[উচ্চ ৰেঞ্জ, কেৰালা|উচ্চ ৰেঞ্জ]] সংমণ্ডলটোক পূৰ্বৰ কোট্টায়াম সংমণ্ডলৰ বাকী থকা তালুকসমূহৰ সৈতে চামিল কৰি কোট্টায়াম জিলা গঠন কৰা হৈছিল।<ref name="1951c"/> সেই সময়ত নতুন কোট্টায়াম জিলাখনত আঠখন তালুক আছিল – চাংগনাসেৰী, কোট্টায়াম, ভাইকম, মীনচিল, মুৱাট্টুপুজা, থডুপুজা, দেৱীকুলম আৰু পীৰমেড।<ref name="1951c"/> সেয়েহে ১৯৫৬ চনত কেৰালা ৰাজ্য গঠনৰ সময়ত ইডুক্কি কোট্টায়াম জিলাৰ অংশ আছিল। [[পদ্মনাভপুৰম]] সংমণ্ডলৰ (বৰ্তমানৰ কন্যাকুমাৰী জিলা) উপৰিও, বৰ্তমানৰ [[ইডুক্কি জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত [[ত্ৰিবাংকুৰ]]ৰ [[দেৱীকুলম]] আৰু [[পীৰুমেডু তালুক|পীৰমেড]] সংমণ্ডলসমূহত ১৯৪০-ৰ দশকৰ শেষৰ ফালে এক বৃহৎ সংখ্যক [[তামিল ভাষা|তামিল]] লোক আছিল।<ref name="idukki">{{Cite news|title=Why did Kerala surrender Kanyakumari without a fight?|trans-title=কেৰালাই বিনা যুদ্ধই কন্যাকুমাৰী কিয় এৰি দিলে?|url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2020/10/31/why-did-kerala-surrender-kanyakumari-to-tamil-nadu.html|last=Ayyappan|first=R|date=৩১ অক্টোবৰ ২০২০|access-date=১৬ জুন ২০২১|work=অনমনোৰমা}}</ref> থিৰু - কোচি বিধানসভাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী আছিল [[পট্টম এ. থানু পিল্লাই|পট্টম থানু পিল্লাই]]। তেওঁ [[তামিল লোক|তামিলসকলৰ]] আন্দোলনৰ বিৰুদ্ধে কঠোৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিছিল। বিশেষকৈ [[দেৱীকুলম]] - [[পীৰুমেডু তালুক|পীৰুমেডু]] অঞ্চলৰ তামিলসকলে ত্ৰিবাংকুৰ আৰক্ষী বাহিনীৰ অত্যাচাৰৰ মাজেৰে যাবলগীয়া হৈছিল। যিহেতু ত্ৰিবাংকুৰ চৰকাৰে তেওঁলোকৰ প্ৰতিনিধিত্বৰ প্ৰতি মনোযোগ দিয়া নাছিল, সেয়েহে টি.টি.এন.চি.-য়ে (ত্ৰিবাংকুৰ তামিলনাডু কংগ্ৰেছ) ১৯৫৪ চনৰ ৩০ জুন তাৰিখটো তামিল অধ্যুষিত অঞ্চলসমূহত 'মুক্তি দিৱস' হিচাপে পালন কৰিছিল। ৰাজহুৱা সভা অনুষ্ঠিত কৰি আৰু প্ৰস্তাৱ গৃহীত কৰি শান্তিপূৰ্ণভাৱে পালন কৰাৰ যোগেদি ত্ৰিবাংকুৰৰ তামিলসকলে তেওঁলোকৰ নিৰ্লিপ্ততা প্ৰকাশ কৰিছিল। টি.টি.এন.চি. নেতাসকলৰ দ্বাৰা [[মুন্নাৰ]]ত এখন ৰাজহুৱা সভাৰ আয়োজন কৰা হৈছিল আৰু [[নাগৰকোইল]]ৰ পৰা [[এ. নেচামনি]], আব্দুল ৰাজ্জাক আৰু এ চিদাম্বৰনাথ নাদাৰ ১৯৫৪ চনৰ ৩ জুলাইত তাত উপস্থিত হৈছিল। কিন্তু আৰক্ষীয়ে তেওঁলোকক [[মুন্নাৰ]]ৰ সভাস্থলীত প্ৰৱেশ কৰাত বাধা দিছিল। যেতিয়া নেতাসকলে নিষেধাজ্ঞা অমান্য কৰিলে, তেতিয়া তেওঁলোকক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হ'ল আৰু ছয় সপ্তাহৰ কাৰাদণ্ড বিহা হ'ল। তামিল নেতাসকলৰ গ্ৰেপ্তাৰৰ প্ৰতিবাদত [[ত্ৰিবাংকুৰ]]ৰ সকলো [[তামিল লোক|তামিল]] অঞ্চলতে হৰতাল পালন কৰা হৈছিল। মুন্নাৰত আয়োজিত এই আন্দোলনে স্থানীয় লোক আৰু আৰক্ষী বাহিনীৰ মাজত সংঘৰ্ষৰ সৃষ্টি কৰিলে, আৰক্ষীয়ে গুলীচালনা কৰিলে আৰু দুজন শ্ৰমিক ছহীদ হ'ল, যাৰ ফলত দক্ষিণ ত্ৰিবাংকুৰত এক অস্থিৰ পৰিৱেশ বিৰাজ কৰিবলৈ ধৰিলে।<ref>আৰ. কুপ্পুস্বামী - এখন প্ৰকৃত যুদ্ধৰ ঐতিহাসিক পদচিহ্ন (তামিল)</ref> ১৯৫৬ চনৰ আগন্তুক ৰাজ্য পুনৰ্গঠন আইনৰ অংশ হিচাপে [[ত্ৰিবাংকুৰ তামিলনাডু কংগ্ৰেছে]] (TTNC) ইয়াক [[মাদ্ৰাছ ৰাজ্য]]ৰ সৈতে একত্ৰিত কৰাৰ অনুৰোধ জনাইছিল।<ref name="idukki"/> অৱশ্যে, ১৯৫১ চনত ত্ৰিবাংকুৰ-কোচিন ৰাজ্যৰ ভাষিক লোকপিয়লত দেখা গৈছিল যে সেই সময়ত দেৱীকুলম তালুকৰ মুঠ তামিলভাষী জনসংখ্যাৰ প্ৰায় এক চতুৰ্থাংশৰ জন্ম ত্ৰিবাংকুৰ-কোচিন ৰাজ্যৰ বাহিৰত হৈছিল আৰু তেওঁলোকৰ বেছিভাগেই আছিল মাদ্ৰাছ প্ৰেচিডেন্সিৰ প্ৰব্ৰজনকাৰী, যাক ব্ৰিটিছ বিষয়াসকলে ঘাইকৈ চাহ বাগিচাৰ শ্ৰমিক হিচাপে [[ইলাচী পাহাৰ]]লৈ আনিছিল।<ref>{{cite book | author = ইউ. শিৱৰামন নায়াৰ | year=১৯৫৫ | title= Travancore-Cochin Language Handbook (1951) | trans-title= ত্ৰিবাংকুৰ-কোচিন ভাষা হাতপুথি (১৯ ৫১) | publisher=ত্ৰিবাংকুৰ-কোচিন চৰকাৰী প্ৰেছ | location=ত্ৰিবান্দ্ৰম | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5618/1/47149_1951_LAN.pdf }}</ref> তদুপৰি, ভৱিষ্যতৰ উপকূলীয় ৰাজ্য কেৰালাৰ অৰ্থনীতিত এই অঞ্চলটোৰ বিশেষ গুৰুত্ব থকাৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি, [[ইলাচী পাহাৰ]]ৰ সংমণ্ডলটো আধুনিক [[কেৰালা]] ৰাজ্যত যাতে থাকি যায় সেয়া নিশ্চিত কৰিবলৈ ত্ৰিবাংকুৰৰ প্ৰথমজন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[পট্টম থানু পিল্লাই]]য়ে কিছুমান ক্ষিপ্ৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name="idukki"/> প্ৰধানকৈ তামিল সংখ্যাগৰিষ্ঠতা থকা [[ইলাচী পাহাৰ]] আৰু ত্ৰিবাংকুৰৰ [[দেৱীকুলম]], বৰ্তমানৰ [[দেৱীকুলম]], [[পীৰুমেডু তালুক|পীৰমেড]] আৰু [[উডুম্বানচোলা]] তালুকৰ জনগাঁথনি সলনি কৰিবলৈ পট্টমে এক অভিলাষী প্ৰকল্প হাতত লৈছিল। উপনিৱেশীকৰণ প্ৰকল্প বুলি জনাজাত এই পৰিকল্পনাটোত ঘাইকৈ মধ্য ত্ৰিবাংকুৰৰ [[কোট্টায়াম ಜিলা|কোট্টায়াম]], এৰ্নাকুলাম আৰু ত্ৰিশূৰ অঞ্চলৰ পৰা চৰকাৰী চাকৰি নথকা ৮,০০০ [[মালায়ালম]] ভাষী কৃষি পৰিয়ালক অৰ্থকৰী শস্যৰ খেতিৰ বাবে উচ্চ ৰেঞ্জলৈ স্থানান্তৰিত কৰাৰ কথা আছিল। লগতে [[মাদ্ৰাছ প্ৰেচিডেন্সি]]ৰ কাষৰীয়া [[মালাবাৰ জিলা]]ৰ পৰা কেইবাজনো [[মালায়ালী]] কৃষকক অনা হৈছিল। এই প্ৰধানকৈ তামিল সংখ্যাগৰিষ্ঠতা থকা তালুকসমূহৰ বিভিন্ন এলেকাত, উপনিৱেশীকৰণৰ বাবে ৫০,০০০ একৰ মাটি জোখা হৈছিল আৰু পৃথকে ৰখা হৈছিল। ইয়াৰে ১০,০০০ একৰ মাটি স্কুল, চিকিৎসালয়, আৰক্ষী থানা, ৰাস্তা-ঘাট, চৰণীয়া পথাৰ আৰু অন্যান্য চৰকাৰী কাৰ্যালয়ৰ দৰে উপযোগী কামৰ বাবে আছিল। বাকী থকা ৪০,০০০ একৰ মাটিক ৫ একৰকৈ ৮০০০টা খণ্ডত ভাগ কৰা হৈছিল। চিৰদিনীয়া লিজ ব্যৱস্থাত দিয়া পাঁচ একৰ মাটিৰ লগতে, খেতি আৰম্ভ কৰিবলৈ স্বেচ্ছাই অহা প্ৰতিটো পৰিয়ালক ২০০০ টকাৰ সুতবিহীন ঋণো দিয়া হৈছিল। সেই সময়ত, তামিল জনসংখ্যাই ক্ৰমে [[দেৱীকুলম]] আৰু [[পীৰুমেডু তালুক|পীৰমেড]]ৰ ৭২ শতাংশ আৰু ৪৪ শতাংশ গঠন কৰিছিল <ref name="idukki">{{Cite news|title=Why did Kerala surrender Kanyakumari without a fight?|trans-title=কেৰালাই বিনা যুদ্ধই কন্যাকুমাৰী কিয় এৰি দিলে?|url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2020/10/31/why-did-kerala-surrender-kanyakumari-to-tamil-nadu.html|last=Ayyappan|first=R|date=৩১ অক্টোবৰ ২০২০|access-date=১৬ জুন ২০২১|work=অনমনোৰমা}}</ref> স্বাধীনতা-উত্তৰ ত্ৰিবাংকুৰৰ দ্বাৰা কৰা উপনিৱেশীকৰণ প্ৰকল্পটোৰ সাফল্যৰ ফলস্বৰূপে, [[ৰাজ্য পুনৰ্গঠন আইন, ১৯৫৬]]ৰ পিছতো এই তালুকসমূহ আৰু [[ইলাচী পাহাৰ]]ৰ এক বৃহৎ অংশ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত হৈ ৰ'ল। [[ৰাজ্য পুনৰ্গঠন আইন, ১৯৫৬]] অনুসৰি নতুন ভাৰতীয় ৰাজ্য [[কেৰালা]] গঠনৰ পিছত, ৰাজ্যখনত বহুতো অধিকাৰক্ষেত্ৰীয় পৰিৱৰ্তন কৰা হৈছিল।<ref name="1961c">{{citation | author = এম. কে. দেৱাছী | year=১৯৬৫ | title= 1961 Census Handbook- Kottayam District | trans-title= ১৯৬১ লোকপিয়ল হাতপুথি- কোট্টায়াম জিলা | publisher=লোকপিয়ল পৰিচালনা সঞ্চালকালয়, কেৰালা আৰু লাক্ষা দ্বীপ, মিনিকয়, আৰু আমিনদিভি দ্বীপপুঞ্জৰ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/handle/123456789/5663 }}</ref> ১৯৫৬ চনৰ ১ অক্টোবৰত কোট্টায়াম জিলাৰ পৰা দুখন নতুন তালুক ক্ৰমে [[কাঞ্জিৰাপ্পাল্লী]] (চাংগনাসেৰী আৰু থিৰুভাল্লাৰ পৰা) আৰু [[উডুম্বানচোলা]] (দেৱীকুলম আৰু পীৰুমেডুৰ পৰা) গঠন কৰা হৈছিল।<ref name="1961c"/> এমাহৰ পিছত, চাংগনাসেৰী আৰু [[অম্বালাপুঝা]]ৰ পৰা [[কুট্টানাড]] নামৰ এখন নতুন তালুক গঠন কৰা হয়।<ref name="1961c"/> ১৯ ৫৭ চনৰ ১৭ আগষ্টত কুট্টানাড তালুকখন নতুনকৈ গঠিত [[আলাপুঝা জিলা]]লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref name="1961c"/> ১৯৫৮ চনৰ ১ এপ্ৰিলত থডুপুজা আৰু মুৱাট্টুপুজা তালুক দুখনক নতুনকৈ গঠিত [[এৰ্নাকুলাম জিলা]]লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref name="1961c"/> কান্নান দেৱন পাহাৰ (ভূমি পুনৰুদ্ধাৰ) আইন, ১৯৭১-ৰ জৰিয়তে [[উচ্চ ৰেঞ্জ, কেৰালা|উচ্চ ৰেঞ্জ]] অঞ্চলৰ [[কান্নান দেৱন পাহাৰ]]ৰ মাটি আৰু বাগিচাসমূহ [[কেৰালা চৰকাৰ]]য়ে পুনৰ নিজৰ অধীনলৈ আনে।<ref name="p1971"/> ১৯৭২ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত কোট্টায়াম জিলাৰ পৰা তিনিখন [[উচ্চ ৰেঞ্জ, কেৰালা|উচ্চ ৰেঞ্জ]] তালুক ক্ৰমে দেৱীকুলম, উডুম্বানচোলা আৰু পীৰুমেডুক পৃথক কৰি ইডুক্কি জিলা গঠন কৰা হয়।<ref name="idkspc"/><ref name="1981c">{{citation | author = এম. বিজয়নুন্নী | year= | title= 1981 Census Handbook- Kottayam District | trans-title= ১৯৮১ লোকপিয়ল হাতপুথি- কোট্টায়াম জিলা | publisher=লোকপিয়ল পৰিচালনা সঞ্চালকালয়, কেৰালা | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/handle/123456789/5750 }}</ref> ইডুক্কি জিলা গঠনৰ বাবে উচ্চ ৰেঞ্জ অঞ্চলটোক [[এৰ্নাকুলাম জিলা]]ৰ থডুপুজা তালুকৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হৈছিল। সেই সময়ত মাটিকালিৰ ফালৰ পৰা এইখন কেৰালাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ জিলা আছিল। ১৯৯৮ চনত [[কুট্টাম্পুজা]] গাঁওখনক [[এৰ্নাকুলাম জিলা]]লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়, যাৰ ফলত ইডুক্কি [[পালক্কাড জিলা]]ৰ পিছতে কেৰালাৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম জিলাত পৰিণত হয়। উচ্চ ৰেঞ্জ অঞ্চলত এতিয়াও জনবসতি বিৰল আৰু তাত বিভিন্ন অৰ্থকৰী শস্য আৰু মছলাৰ বহুলভাৱে খেতি কৰা হয়।<ref name="idkspc"/> বৰ্তমান ইডুক্কি জিলাৰ বিভিন্ন জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পই কেৰালাৰ মুঠ শক্তিৰ প্ৰয়োজনৰ প্ৰায় ৬৬% যোগান ধৰে।<ref name="idkspc"/> [[মুল্লাপেৰিয়াৰ বান্ধ]] এতিয়াও [[তামিলনাডু-কেৰালা বান্ধ বিবাদ|কেৰালা আৰু তামিলনাডুৰ মাজত আন্তঃৰাজ্যিক বিবাদ]]ৰ কাৰণ হৈ আছে।<ref>{{cite news | url=https://www.ndtv.com/kerala-news/the-mullaperiyar-dam-dispute-between-kerala-and-tamil-nadu-is-unnecessary-567858 | title=The Mullaperiyar Dam dispute between Kerala and Tamil Nadu is unnecessary | trans-title=কেৰালা আৰু তামিলনাডুৰ মাজত মুল্লাপেৰিয়াৰ বান্ধ বিবাদ অপ্ৰয়োজনীয় | date=৮ জানুৱাৰী ২০১২ | publisher=এনডিটিভি | access-date=২৫ আগষ্ট ২০১৯ }}</ref> ২০২৩ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত, এৰ্নাকুলাম জিলাৰ কুট্টাম্পুজা গাঁৱৰ অংশ হিচাপে থকা ১২৭১৮.৫০৯৫ হেক্টৰ মাটি ইডুক্কিৰ ইডামালাকুডি গাঁৱত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ পিছত ইডুক্কিয়ে পুনৰ ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ জিলা হিচাপে নিজৰ মৰ্যাদা ঘূৰাই পায়।<ref>{{Cite web |title=ഇടുക്കിയാണ് മിടുക്കി; വലുപ്പത്തിൽ ഇടുക്കി ജില്ല വീണ്ടും ഒന്നാമത് |url=https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/09/10/idukki-regained-the-first-position-in-size-among-the-districts.html |access-date=১০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৩ |website=ManoramaOnline |language=ml}}</ref> ==ভূগোল== [[File:Thekkady.jpg|thumb|right|[[থেক্কাডী]]]] ইডুক্কি জিলাখন এটা ওখ মালভূমিৰে গঠিত য'ত ওখোৰা-মোখোৰা পাহাৰীয়া ভূখণ্ড, কেইবাখনো নদী উপত্যকা আৰু গভীৰ গিৰিখাত আছে।<ref>{{Cite news|first=Giji K.|last=Raman|date=২৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৮|title=Geographic fragility of Idukki to the fore|trans-title=ইডুক্কিৰ ভৌগোলিক ভংগুৰতা পোহৰলৈ আহিছে|language=en-IN|work=দ্য হিন্দু|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/geographic-fragility-of-idukki-to-the-fore/article25084662.ece|access-date=১৬ মে' ২০২১|issn=0971-751X}}</ref> জিলাখনৰ সমগ্ৰ উত্তৰ অংশটো জিলাখনৰ বাকী অংশতকৈ ওখ এক উপ-মালভূমি। এই অঞ্চলটোত [[আনামুদি]]ৰ দৰে সৰ্বোচ্চ শৃংগসমূহ আছে আৰু ইয়াৰ অন্তৰ্গত [[মুন্নাৰ]], [[পল্লীৱাসল]], [[কান্থাল্লুৰ]], [[ভাট্টাৱাদা]] আৰু [[মানকুলাম (কেৰালা)|মানকুলাম]]ৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহো ইয়াৰ ভিতৰত পৰে। [[পাম্বাৰ নদী (কেৰালা)|পাম্বাৰ নদী]] উপত্যকাই ([[মাৰায়ুৰ]], [[কীঝান্থুৰ]]) পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ পূব ঢালৰ এখন [[বৃষ্টিছায়া]] অঞ্চল গঠন কৰিছে। জিলাখনৰ পূব সীমান্তই ([[কুমিলী]], [[কাট্টাপ্পানা]], [[নেডুমকন্দম]], [[ৰাজকুমাৰী, ইডুক্কি জিলা|ৰাজকুমাৰী]] আৰু [[ৰামক্কালমেডু]]) [[ইলাচী পাহাৰ]] গঠন কৰে। জিলাখনৰ পশ্চিম অংশ বনাঞ্চল আৰু পাহাৰে আৱৰি আছে, যিবোৰে [[এৰ্নাকুলাম জিলা]] আৰু [[কোট্টায়াম জিলা]]ৰ পূব অঞ্চলসমূহ যেনে [[নেৰিয়ামঙ্গলম]], [[বন্নপ্পুৰম]], [[থোমনকুথু]], [[মুলমাটম]], [[ভাগমোন]] আৰু [[কুট্টিক্কানাম]]ৰ সৈতে সীমা ভাগ কৰে। [[থডুপুজা]], [[কুঠাট্টুকুলম]], [[উডুম্বান্নুৰ]] আৰু [[মুটম, থডুপুজা|মুটম]] আদি ঠাই অৰ্ধ-উচ্চতাত থকা [[থডুপুজা নদী]]ৰ সমভূমিত বিক্ষিপ্ত পাহাৰৰ সৈতে অৱস্থিত। জিলাখনৰ [[পেৰিয়াৰ (নদী)|পেৰিয়াৰ নদী]] অৱবাহিকাটো, য'ত [[বন্দিপেৰিয়াৰ]], [[আয়াপ্পানকোইল]], [[ৰাজক্কড়]], [[ইডুক্কি চহৰ|ইডুক্কি]], [[চেৰুথনি]] আৰু [[আদিমালি]] অন্তৰ্ভুক্ত, নদী উপত্যকাসমূহৰ দ্বাৰা বিভক্ত এক উচ্চ মালভূমি আৰু ই জিলাখনৰ পশ্চিম আৰু পূব অংশৰ ওখ শৃংগসমূহৰ মাজত অৱস্থিত। দক্ষিণ অঞ্চলটো সম্পূৰ্ণৰূপে [[পেৰিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ বনাঞ্চলেৰে আৱৰি আছে।{{citation needed|date=ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২}} হিমালয়ৰ দক্ষিণে ভাৰতৰ সৰ্বোচ্চ দুটা শৃংগ [[আনামুদি]] আৰু [[মীছাপুলিমালা]] ইডুক্কি জিলাত অৱস্থিত। আনামুদি দেৱীকুলম তালুকৰ [[কান্নান দেৱন পাহাৰ]] গাঁৱত আদিমালি ব্লকৰ কুট্টাম্পুজা পঞ্চায়তত অৱস্থিত। জিলাখনৰ আন তেৰটা শৃংগৰ উচ্চতা {{convert|2000|m|ft|abbr=on}} তকৈ বেছি। [[পেৰিয়াৰ নদী|পেৰিয়াৰ]], থডুপুজায়াৰ, মুথিৰাপুজায়াৰ আৰু থালায়াৰ জিলাখনৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ নদী। এছিয়াৰ সৰ্ববৃহৎ [[আৰ্চ বান্ধ]] [[ইডুক্কি বান্ধ]] [[ইডুক্কি চহৰ]]ত অৱস্থিত। বান্ধটো এনে এটা স্থানত অৱস্থিত য'ত পেৰিয়াৰ নদীখন 'কুৰাৱন' আৰু 'কুৰাথী' নামৰ দুটা ওখ আৰু বিশাল শিলৰ মাজত সৃষ্টি হোৱা গিৰিখাতৰ মাজেৰে প্ৰবাহিত হয়।<ref name="Idukki District">{{cite web|url=http://idukki.nic.in/map.htm |title=Tourist Map of Idukki District |trans-title=ইডুক্কি জিলাৰ পৰ্যটন মানচিত্ৰ |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217044751/http://idukki.nic.in/map.htm|archive-date=১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৫ |url-status=live}}</ref> === জলবায়ু পৰিৱৰ্তন === ইডুক্কিত বৃহৎ পৰিমাণৰ ঘন বনাঞ্চল আৰু [[শোলা বনাঞ্চল]] আছে। ই বানপানী আৰু খৰাংৰ প্ৰতি অতিশয় স্পৰ্শকাতৰ আৰু আলাপুঝা, পালক্কাড আৰু ৱায়ানাড় জিলাৰ লগতে ইয়াক কেৰালাৰ [[জলবায়ু পৰিৱৰ্তন]]ৰ হটস্পট হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite news|last=Nandakumar|first=T.|date=২০ মাৰ্চ ২০১৪|title=Four districts categorised as climate change hotspots|trans-title=চাৰিখন জিলাক জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ হটস্পট হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে|language=en-IN|work=দ্য হিন্দু|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/four-districts-categorised-as-climate-change-hotspots/article5801125.ece|access-date=১৩ জুন ২০২১|issn=0971-751X}}</ref> গৱেষকসকলে ইডুক্কিত ক্ৰমবৰ্ধমান ভূমিস্খলনৰ কাৰণ হিচাপে জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু [[নিৰ্বনানিকৰণ]]ক জগৰীয়া কৰে।<ref>{{Cite web|last=Chakravarty|first=Ipsita|date=১৫ আগষ্ট ২০২০|title=Why do landslides keep occurring in Kerala's Idukki district?|trans-title=কেৰালাৰ ইডুক্কি জিলাত কিয় সঘনাই ভূমিস্খলন হৈ থাকে?|url=https://scroll.in/article/970198/why-do-landslides-keep-occurring-in-keralas-idukki-district|access-date=১৩ জুন ২০২১|website=Scroll.in|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|last=Moudgil|first=Manu|date=২ অক্টোবৰ ২০২০|title=12% Indian land prone to landslides as climate change increases the risks|trans-title=জলবায়ু পৰিৱৰ্তনে বিপদাশংকা বৃদ্ধি কৰাৰ ফলত ভাৰতৰ ১২% ভূমি ভূমিস্খলনৰ প্ৰৱণ হৈ পৰিছে|work=বিজনেছ ষ্টেণ্ডাৰ্ড ইণ্ডিয়া|url=https://www.business-standard.com/article/current-affairs/12-indian-land-prone-to-landslides-as-climate-crisis-increases-the-risks-120100200239_1.html|access-date=১৩ জুন ২০২১}}</ref> জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ ফলত হোৱা বৰষুণৰ আৰ্হিৰ পৰিৱৰ্তনৰ লগতে নিৰ্বনানিকৰণ আৰু বৃহৎ পৰিসৰৰ নিৰ্মাণ প্ৰকল্পসমূহ ২০২০ চনৰ আগষ্ট মাহত হোৱা ভূমিস্খলনৰ অন্যতম কাৰণ আছিল, য'ত বাগিচা শ্ৰমিককে ধৰি ৬৫ জন লোকৰ মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite news|last1=Krishnakumar|first1=G.|last2=Raman|first2=Giji K.|date=২৯ আগষ্ট ২০২০|title=In Idukki, living in fear of landslides|trans-title=ইডুক্কিত ভূমিস্খলনৰ ভয়ত জীৱন নিৰ্বাহ|language=en-IN|work=দ্য হিন্দু|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/in-idukki-living-in-fear-of-landslides/article32468924.ece|access-date=১৩ জুন ২০২১|issn=0971-751X}}</ref> ==জনগাঁথনি== {{historical populations|11=1901|12=47,666|13=1911|14=99,564|15=1921|16=1,08,751|17=1931|18=1,87,680|19=1941|20=2,44,296|21=1951|22=3,31,422|23=1961|24=5,74,844|25=1971|26=7,58,166|27=1981|28=9,55,241|29=1991|30=10,55,023|31=2001|32=11,29,221|33=2011|34=11,08,974|35=2018|36=1,093,156|percentages=pagr|footnote=source:<ref>[http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/A2_Data_Table.html Decadal Variation In Population Since 1901]</ref>|align=center}} [[পৰিসংখ্যা (চৰকাৰী অভিলেখ)|২০১৮ চনৰ পৰিসংখ্যা প্ৰতিবেদন]] অনুসৰি ইডুক্কি জিলাৰ [[ভাৰতৰ জনগাঁথনি|জনসংখ্যা]] ১,০৯৩,১৫৬ জন।<ref name="idkdemo_2018"/> [[২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল|২০১১ চনৰ লোকপিয়ল]] অনুসৰি ৬৪০ খন [[ভাৰতৰ জিলাসমূহ|ভাৰতৰ জিলা]]ৰ ভিতৰত ইয়াৰ স্থান ৪১৬ তম।<ref name="districtcensus">{{cite web |title=District Census Hand Book: Idukki |trans-title=জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি: ইডুক্কি |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/646/download/2232/DH_2011_3209_PART_A_DCHB_IDUKKI.pdf |website=[[ভাৰতৰ লোকপিয়ল]] |publisher=[[ভাৰতৰ মহাপঞ্জীয়ক আৰু লোকপিয়ল আয়ুক্ত]]}}</ref> জিলাখনৰ জনসংখ্যাৰ ঘনত্ব {{convert|251|PD/sqkm|PD/sqmi}}। প্ৰব্ৰজন আৰু জন্মহাৰ কম হোৱাৰ বাবে ২০০১–২০১১ দশকত ইয়াৰ [[ভাৰতত পৰিয়াল পৰিকল্পনা|জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ হাৰ]] আছিল -১.৯৩%। ইডুক্কিত প্ৰতি ১,০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ১,০০৬ গৰাকী [[ভাৰতত নাৰী|মহিলা]]ৰ [[লিংগ অনুপাত]] আছে,<ref name=districtcensus/> আৰু [[ভাৰতত সাক্ষৰতা|সাক্ষৰতাৰ হাৰ]] ৯২.২ শতাংশ। জনসংখ্যাৰ ৪.৬৯% লোকে নগৰ অঞ্চলত বাস কৰে। অনুসূচিত জাতি আৰু অনুসূচিত জনজাতিয়ে ক্ৰমে জনসংখ্যাৰ ১৩.১২% আৰু ৫.০৩% গঠন কৰে।<ref name=districtcensus/> {| class="wikitable sortable" style="line-height:20px;text-align:center;" |+ত্ৰিবাংকুৰ সংমণ্ডল অনুসৰি ভাষাৰ বিতৰণ (১৮৮১)<ref name="r1881">{{Cite book |last=Nagamaiya|first=V.|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5570/1/41740.pdf|title=Report on the Census of Travancore (1881)|trans-title=ত্ৰিবাংকুৰৰ লোকপিয়ল প্ৰতিবেদন (১৮৮১)|publisher=ভাৰত চৰকাৰ|year=১৮৮৪|location=থিৰুৱনন্তপুৰম|pages=135, 258|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404103822/http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5570/1/41740.pdf|archive-date=৪ এপ্ৰিল ২০২৩}}</ref> |- | style="background:Orange;"|[[কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|<span style="color:white;">'''সংমণ্ডলৰ নাম'''</span>]] | style="background:Red;"|[[মালায়ালম|<span style="color:white;">'''মালায়ালম (%)'''</span>]] | style="background:Green;"|[[তামিল ভাষা|<span style="color:white;">'''তামিল (%)'''</span>]] |- ! [[কোট্টায়াম]] সংমণ্ডল | '''৯৫.১৯''' | '''৩.৬৫''' |- ! [[দেৱীকুলম]] সংমণ্ডল | '''৩৬.১৮''' | '''৫৯.১৪''' |} {| class="wikitable sortable" style="line-height:20px;text-align:center;" |+[[তালুক]] অনুসৰি ভাষাসমূহ (১৮৮১)<ref name="r1881">{{Cite book |last=Nagamaiya|first=V.|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5570/1/41740.pdf|title=Report on the Census of Travancore (1881)|trans-title=ত্ৰিবাংকুৰৰ লোকপিয়ল প্ৰতিবেদন (১৮৮১)|publisher=ভাৰত চৰকাৰ|year=১৮৮৪|location=থিৰুৱনন্তপুৰম|pages=135, 258|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404103822/http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5570/1/41740.pdf|archive-date=৪ এপ্ৰিল ২০২৩}}</ref> |- | colspan="2" style="background:Black;"|[[কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|<span style="color:white;">'''তালুকৰ নাম'''</span>]] | '''মুঠ জনসংখ্যা''' | colspan="2" style="background:Red;"|[[মালায়ালম|<span style="color:white;">'''মালায়ালম'''</span>]] | colspan="2" style="background:Green;"|[[তামিল ভাষা|<span style="color:white;">'''তামিল'''</span>]] | colspan="2" style="background:gray;"|[[ভাৰতৰ ভাষাসমূহ|<span style="color:white;">'''অন্যান্য'''</span>]] |- ! ১ ! [[ইলাচী পাহাৰ]] | ৬,২২৮ | ২,২৫৩ | '''৩৬.১৮%''' | ৩,৬৮৩ | '''৫৯.১৪%''' | ২৯২ | '''৪.৬৯%''' |- ! ২ ! [[থডুপুজা]] | ২৪,৩২১ | ২৩,২২৭ | '''৯৫.৫০%''' | ১,০৮৫ | '''৪.৪৬%''' | ৯ | '''০.০৪%''' |} {{Pie chart |caption = ইডুক্কি জিলাৰ ভাষাসমূহ (২০১১)<ref name="languages"/> |label1 = [[মালায়ালম]] |value1 = 81.97 |color1 = Cornflowerblue |label2 = [[তামিল ভাষা|তামিল]] |value2 = 17.48 |color2 = Violet |label3 = অন্যান্য |value3 = 0.55 |color3 = grey }} [[মালায়ালম]] আৰু ইংৰাজী জিলাখনৰ দুটা চৰকাৰী প্ৰশাসনিক ভাষা।<ref name="law"/> ইডুক্কি জিলাৰ প্ৰায় চাৰি-পঞ্চমাংশ লোকে [[মালায়ালম]]ক মাতৃভাষা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। [[দেৱীকুলম]], [[পীৰুমেডু তালুক|পীৰমেড]] আৰু [[উডুম্বানচোলা]] তালুকত বুজন পৰিমাণৰ [[তামিল লোক|তামিল]] সংখ্যালঘু জনসংখ্যা আছে। অৱশ্যে এই তালুকসমূহত মালায়ালিসকলো সংখ্যাগৰিষ্ঠ।<ref name="languages"/> জিলাখনৰ খিলঞ্জীয়া জনজাতীয় লোকসকলে নিজৰ উপভাষা যেনে [[মালাবেদান ভাষা|মালাবেদান]], [[মালাৰয়ান ভাষা|মালাৰয়ান]], [[মুথুৱান ভাষা|মুথুৱান]], আৰু [[পালিয়ান ভাষা|পালিয়ান]] আদি কয়, যিবোৰ [[মালায়ালম ভাষাসমূহ|মালায়ালম]] আৰু [[তামিল ভাষা|তামিল]]ৰ সৈতে অতি ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত।<ref name="languages"/> ১৯৪০-ৰ দশকৰ শেষলৈকে [[দেৱীকুলম]], [[পীৰুমেডু তালুক|পীৰমেড]] আৰু [[ইলাচী পাহাৰ]]ত সামান্যভাৱে হ'লেও [[তামিল লোক|তামিল]]সকলৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা আছিল।<ref name="r1881"/> ১৯৫৬ চনৰ ৰাজ্য পুনৰ্গঠন আইনৰ পিছত, নতুন কেৰালা ৰাজ্যত অঞ্চলটো বৰ্তাই ৰখা নিশ্চিত কৰাৰ বাবে মালায়ালম ভাষী পৰিয়ালসমূহক স্থানান্তৰিত কৰি জনগাঁথনি সলনি কৰাৰ লক্ষ্যৰে [[পট্টম থানু পিল্লাই]]ৰ দ্বাৰা এক উপনিৱেশীকৰণ প্ৰকল্প ৰূপায়ণ কৰা হৈছিল। ===ধৰ্ম=== {{bar box |title = ইডুক্কি জিলাত ধৰ্ম (২০১১)<ref name="religion"/> |titlebar=#Fcd116 |left1=ধৰ্ম |right1=শতাংশ |float=left |bars= {{bar percent|[[কেৰালাত হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু ধৰ্ম]]|darkorange|48.86}} {{bar percent|[[কেৰালাত খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]]|dodgerblue|43.42}} {{bar percent|[[কেৰালাত ইছলাম ধৰ্ম|ইছলাম ধৰ্ম]]|green|7.41}} {{bar percent|অন্যান্য বা উল্লেখ নকৰা|black|0.31}} }} [[File:Thodupuzha_Sree_Krishna_Swami_Temple_DSC02584.JPG|thumb|[[শ্ৰী কৃষ্ণ স্বামী মন্দিৰ, থডুপুজা]]]] [[File:Calvary Mount Church Front Right Idukki Kerala Mar22 A7C 01262.jpg|thumb|কালভাৰী মাউণ্ট চাৰ্চ, নৰাকাকনম]] ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি, জনসংখ্যাৰ ৪৮.৮৬% (৫৪১,৮৫৪) হ'ল [[হিন্দু লোক|হিন্দু]], ৪৩.৪২% (৪৮১,৫০৭) হ'ল [[খ্ৰীষ্টান লোক|খ্ৰীষ্টান]] আৰু ৭.৪১% (৮২,২০৬) হ'ল [[মুছলমান লোক|মুছলমান]]।<ref name="religion">{{Cite web|date=২০১১|title=Table C-01: Population by religious community: Kerala |trans-title=তালিকা চি-০১: ধৰ্মীয় সম্প্ৰদায় অনুসৰি জনসংখ্যা: কেৰালা |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/11379/download/14492/DDW32C-01%20MDDS.XLS |website=[[ভাৰতৰ লোকপিয়ল]] |publisher=[[ভাৰতৰ মহাপঞ্জীয়ক আৰু লোকপিয়ল আয়ুক্ত]]}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+তালুকসমূহত ধৰ্ম !তালুকসমূহ !হিন্দু !খ্ৰীষ্টান !মুছলমান !অন্যান্য |- |[[দেৱীকুলম তালুক|দেৱীকুলম]] |style="background:darkorange" |৬৩.২১ |৩০.৫০ |৬.০৮ |০.২১ |- |[[উডুম্বানচোলা]] |৪৮.১৪ |style="background:dodgerblue"|৪৮.৩২ |৩.১৫ |০.৩৯ |- |থডুপুজা |৪০.৫৭ |style="background:dodgerblue"|৪৫.১৫ |১৪.০৩ |০.২৫ |- |পীৰমেড |style="background:darkorange" |৫১.৫১ |৪১.২৮ |৬.৯১ |০.৩ |} ==প্ৰযুক্তি== [[ডিজিটেল ইণ্ডিয়া]] অভিযানৰ অংশ হিচাপে ছুপাৰ-ফাষ্ট ব্ৰডবেণ্ড ব্যৱস্থাৰ সৈতে সংযোগ হোৱা ভাৰতৰ প্ৰথমখন জিলা আছিল ইডুক্কি।<ref>{{cite web|title=Hi-Speed Rural Broadband Network|trans-title=হাই-স্পীড গ্ৰাম্য ব্ৰডবেণ্ড নেটৱৰ্ক|url=http://businesswireindia.com/news/news-details/government-india-commissions-indias-first-hi-speed-rural-broadband-net/42188|access-date=১৭ মাৰ্চ ২০১৬}}</ref> সমগ্ৰ দেশৰ ভিতৰতে বিএছএনএল ৪জি পোৱা ই প্ৰথমখন জিলা, যাৰ ফলত [[ভোডাফোন আইডিয়া লিমিটেড]], [[জিঅ']], আৰু [[ভাৰতী এয়াৰটেল]]কে ধৰি জিলাখনত ৪জি অপাৰেটৰৰ সংখ্যা চাৰিলৈ বৃদ্ধি পালে। ==পৰ্যটন== ===মুন্নাৰ=== [[File:Munnar hill station .JPG|thumb|মুন্নাৰত চাহ বাগিচা]] দক্ষিণত ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ গ্ৰীষ্মকালীন আৱাস আছিল [[মুন্নাৰ]]। চহৰখন তিনিখন পাহাৰীয়া নৈ ক্ৰমে [[মুথিৰাপুজা নদী|মুথিৰাপ্পুজা]], নাল্লাথান্নি আৰু কুণ্ডলাৰ সংগমস্থলীত অৱস্থিত। মুন্নাৰত বিশ্বৰ কিছুমান বৃহৎ চাহ বাগিচা আছে। সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ৫,০০০ ফুটতকৈও অধিক উচ্চতাত থকা এই পাহাৰীয়া কেন্দ্ৰটো ইয়াৰ মনোৰম প্ৰাকৃতিক দৃশ্যৰ বাবে এক আকৰ্ষণীয় পৰ্যটন স্থলী।<ref>{{Cite web |title=Munnar – the Hill Station of Kerala in Idukki |trans-title=মুন্নাৰ – ইডুক্কিৰ কেৰালাৰ পাহাৰীয়া কেন্দ্ৰ |url=https://www.keralatourism.org/destination/munnar/202 |access-date=১ মে' ২০২৪ |website=কেৰালা পৰ্যটন |language=en}}</ref> চাহ বাগিচা স্থাপনৰ ফলত বাসস্থানৰ ব্যাপক বিভাজনৰ বাবে মুন্নাৰৰ বেছিভাগ স্থানীয় উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী লুপ্ত হৈছে। অৱশ্যে, ওচৰৰ কেইবাখনো [[কেৰালাৰ সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ তালিকা|সংৰক্ষিত অঞ্চল]]ত কিছুমান প্ৰজাতি এতিয়াও বৰ্তি আছে আৰু বিকাশ লাভ কৰিছে, যাৰ ভিতৰত আছে পূবে থকা নতুন [[কুৰিঞ্জিমালা অভয়াৰণ্য]], উত্তৰ-পূবত থকা [[চিন্নাৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]], [[মঞ্জমপট্টি উপত্যকা]], আৰু [[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান|ইন্দিৰা গান্ধী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]]ৰ অমৰাৱতী সংৰক্ষিত বনাঞ্চল, উত্তৰত [[এৰাভিকুলম ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] আৰু [[আনামুদি শোলা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]], আৰু দক্ষিণত [[পাম্পাদুম শোলা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]। ইডুক্কিৰ পূবে [[পালানি পাহাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] স্থাপন কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছে। এই সংৰক্ষিত অঞ্চলসমূহ বিশেষকৈ [[নীলগিৰি তাহৰ]], [[গ্ৰিজলড জায়েণ্ট স্কুইৰেল]], [[নীলগিৰি উড-পিজিয়ন]], [[ভাৰতীয় হাতী|হাতী]], [[গৌৰ]], [[নীলগিৰি লেংগুৰ]], [[সাম্বাৰ (হৰিণ)|সাম্বাৰ]], আৰু [[নীলকুৰিঞ্জি]] (যিটো বাৰ বছৰৰ মূৰত মাত্ৰ এবাৰহে ফুলে) আদি কেইবাটাও [[বিপন্ন]] আৰু [[স্থানিকতা|স্থানিক]] প্ৰজাতিৰ বাবে পৰিচিত।<ref>{{cite news |title=Government of Kerala, Forest and Wildlife Department, Notification No. 36/2006 F&WLD |trans-title=কেৰালা চৰকাৰ, বন আৰু বন্যপ্ৰাণী বিভাগ, অধিসূচনা নং ৩৬/২০০৬ এফ এণ্ড ডব্লিউ এল ডি |date=৬ অক্টোবৰ ২০০৬ |access-date=৫ ডিচেম্বৰ ২০০৭ |url=http://kurinji.in/sro.html |work=কেৰালা গেজেট}}</ref><ref>{{cite news |first=Mathew |last=Roy |date=২৫ ছেপ্টেম্বৰ ২০০৬ |title=Proposal for Kurinjimala sanctuary awaits Cabinet nod |trans-title=কুৰিঞ্জিমালা অভয়াৰণ্যৰ প্ৰস্তাৱ কেবিনেটৰ অনুমোদনৰ অপেক্ষাত |access-date=৫ ডিচেম্বৰ ২০০৭ |url=http://www.hindu.com/2006/09/25/stories/2006092510910400.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20071001045106/http://www.hindu.com/2006/09/25/stories/2006092510910400.htm|url-status=dead|work=[[দ্য হিন্দু]] |archive-date=১ অক্টোবৰ ২০০৭}}</ref> মুন্নাৰৰ পূৰ্বৰ কুণ্ডলা ভেলী ৰেলৱে ১৯২৪ চনৰ বানপানীত ধ্বংস হৈছিল, কিন্তু পৰ্যটকক আকৰ্ষণ কৰাৰ বাবে পৰ্যটন বিষয়াসকলে ৰেলপথটো পুনৰ নিৰ্মাণ কৰাৰ কথা বিবেচনা কৰিছে।<ref name="indiatimes.com"/> ===বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যসমূহ=== ====ইডুক্কি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য==== ১৯৭৬ চনত [[ইডুক্কি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]] স্থাপন কৰা হৈছিল। ই ইডুক্কি জিলাৰ থডুপুজা আৰু উডুম্বানচোলা তালুকত অৱস্থিত। ইয়াৰ মাটিকালি হ'ল ১০৫.৩৬৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। ইয়াৰ উচ্চতা ৪৫০ৰ পৰা ১২৭২ মিটাৰলৈকে বিস্তৃত। ইয়াৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগটো হৈছে ভাঞ্জুৰ মেডু (১২৭২ মিটাৰ)। এই অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যোৱা প্ৰধান নদী দুখন হৈছে [[পেৰিয়াৰ (নদী)|পেৰিয়াৰ]] আৰু চেৰুথোনিয়াৰ।<ref>[http://www.forest.kerala.gov.in/index.php/wildlife/2015-03-16-09-50-24/2015-06-26-09-04-29/idukki-wildlife-sanctuary ইডুক্কি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য] kerala.gov.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191103092414/http://www.forest.kerala.gov.in/index.php/wildlife/2015-03-16-09-50-24/2015-06-26-09-04-29/idukki-wildlife-sanctuary |date=3 November 2019 }}</ref> ====এৰাভিকুলম বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য==== [[File:Nilgiri Tahr Adult.jpg|thumb|upright|নীলগিৰি তাহৰ]] [[এৰাভিকুলম ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান|এৰাভিকুলম]] হৈছে ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান হিচাপে ঘোষিত আন এখন বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য। ইয়াত বিশ্বৰ আটাইতকৈ বেছি সংখ্যক [[নীলগিৰি তাহৰ]] পোৱা যায়। আনামুদি শৃংগ এই উদ্যানখনৰ দক্ষিণ অংশত অৱস্থিত। উদ্যানখনৰ বেছিভাগ অংশই ঘাঁহনি আৰু ইয়াৰ গড় উচ্চতা [[গড় সাগৰপৃষ্ঠ|সাগৰপৃষ্ঠ]]ৰ পৰা ৫০০০ ফুটতকৈও অধিক। প্ৰবল বৰষুণ আৰু প্ৰচণ্ড বতাহৰ বাবে বাৰিষা কালত এই অঞ্চলটো দুৰ্গম হৈ পৰে। বিখ্যাত নীলকুৰিঞ্জি ([[ষ্ট্ৰবিলাস্থেছ কুন্ঠিয়ানা]]) ইয়াত গজে। ইয়াৰ ফুল ফুলাৰ চক্ৰ ১২ বছৰ।<ref>{{cite web|url=http://www.prd.kerala.gov.in/idukki.htm|title=Information and Public Relations Department, Govt. of Kerala|trans-title=তথ্য আৰু জনসংযোগ বিভাগ, কেৰালা চৰকাৰ|access-date=১৩ অক্টোবৰ ২০১৩|archive-url=https://web.archive.org/web/20140228064818/http://www.prd.kerala.gov.in/idukki.htm|archive-date=২৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৪|url-status=dead}}</ref> উদ্যানখনত ছাব্বিশ প্ৰজাতিৰ [[স্তন্যপায়ী প্ৰাণী]] নথিভুক্ত কৰা হৈছে যাৰ ভিতৰত আছে সৰ্বাধিক জীৱিত [[নীলগিৰি তাহৰ]]ৰ জনসংখ্যা,<ref>{{cite web|title=Munnar|trans-title=মুন্নাৰ|url=http://www.keralatourism.org/destination/destination.php?id=306|access-date=২২ ডিচেম্বৰ ২০১৫|archive-url=https://web.archive.org/web/20140118183559/http://www.keralatourism.org/destination/destination.php?id=306|archive-date=১৮ জানুৱাৰী ২০১৪|url-status=dead}}</ref> আনুমানিক ৭৫০ টা। আন আন [[খুৰা থকা জন্তু]]সমূহৰ ভিতৰত আছে [[গৌৰ]], [[ভাৰতীয় মুণ্টজেক]] আৰু [[সাম্বাৰ হৰিণ]]। [[সোণালী শিয়াল]], [[বন মেকুৰী]], [[ঢোল|বনৰীয়া কুকুৰ]], [[ঢোল]], [[নাহৰফুটুকী বাঘ]] আৰু বাঘ ইয়াৰ প্ৰধান চিকাৰী প্ৰাণী। লগতে কিছুমান কম পৰিচিত প্ৰাণী যেনে [[নীলগিৰি লেংগুৰ]], [[ষ্ট্ৰাইপ-নেকড মংগুচ]], [[ভাৰতীয় কেটেলা পহু]], [[নীলগিৰি মাৰ্টেন]], [[অৰিয়েণ্টেল সৰু-নখ থকা উদ|সৰু নখ থকা উদ]], [[ৰুডি মংগুচ]], আৰু [[ফুনাম্বুলাছ ছাবলাইনীটাছ|ব্ৰাউন পাম স্কুইৰেল]]ও পোৱা যায়।<ref>UNEP (05/07/2007) World Commission on Protected Areas, World Database on Protected Areas, Eravikulam National Park, Retrieved 7 May 2007 {{cite web |url=http://sea.unep-wcmc.org/wdpa/sitedetails.cfm?siteid=700&level=nat |title=India – Eravikulam |trans-title=ভাৰত - এৰাভিকুলম |access-date=৫ জুলাই ২০০৭ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929140736/http://sea.unep-wcmc.org/wdpa/sitedetails.cfm?siteid=700&level=nat |archive-date=২৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০০৭ }}</ref> [[ভাৰতীয় হাতী|হাতীয়ে]] ঋতুভিত্তিকভাৱে ইয়াত ভ্ৰমণ কৰে। ১৩২ বিধ প্ৰজাতিৰ চৰাই নথিভুক্ত কৰা হৈছে যাৰ ভিতৰত আছে স্থানিক প্ৰজাতি যেনে [[ক'লা-আৰু-কমলা ৰঙৰ ফ্লায়কেচাৰ]], [[নীলগিৰি পিপিট]], [[নীলগিৰি উড পিজিয়ন]], [[ব্ৰাচিপ্টেৰিস্ক মেজৰ|বগা পেটৰ চুটিডেউকাৰ চৰাই]], [[ইউমায়াছ এলবিকডুটা|নীলগিৰি ফ্লায়কেচাৰ]] আৰু কেৰালাৰ [[লাফিংথ্ৰাছ]]। উদ্যানখনৰ ১০১ বিধ প্ৰজাতিৰ ভিতৰত শোলা-ঘাঁহনি পৰিস্থিতি তন্ত্ৰত সীমাবদ্ধ থকা স্থানিক পখিলা যেনে [[মাইকেলেচিছ অকুলাছ|ৰঙা ডিস্ক বুছব্ৰাউন]] আৰু পালনি ফ'ৰ-উইং আদি অন্তৰ্ভুক্ত। ====পাম্পাদুমশোলা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান==== [[পাম্পাদুম শোলা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] হৈছে [[দক্ষিণ ভাৰত]]ৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ আটাইতকৈ সৰু [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানসমূহ|ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]।<ref name="envis">{{cite web|url=http://www.kerenvis.nic.in/isbeid/forest.htm |year=২০০৯ |title=Forest |trans-title=অৰণ্য |publisher=কেৰালা ৰাজ্যিক বিজ্ঞান, প্ৰযুক্তিবিদ্যা আৰু পৰিৱেশ পৰিষদ |access-date=১৮ ছেপ্টেম্বৰ ২০০৯ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080311001130/http://www.kerenvis.nic.in/isbeid/forest.htm |archive-date=১১ মাৰ্চ ২০০৮ }}</ref><ref>Online Highways LLC. (2004) India | Kerala | Devikulam Pambadum Shola National Park, Retrieved 6 April 2007 [http://www.india9.com/i9show/Pambadum-Shola-National-Park-57785.htm]</ref> ওচৰৰ [[মাথিকেট্টান শোলা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]], [[এৰাভিকুলম ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]], [[আনামুদি শোলা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]], [[চিন্নাৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]] আৰু [[কুৰিঞ্জিমালা অভয়াৰণ্য]]ৰ লগতে এই উদ্যানখনো কেৰালা বন আৰু বন্যপ্ৰাণী বিভাগ, মুন্নাৰ বন্যপ্ৰাণী সংমণ্ডলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হয়।<ref>কে.এছ. সুধী (৩ নৱেম্বৰ ২০০৬) দ্য হিন্দু, সংগৃহীত ২১ জুন ২০০৭ [https://web.archive.org/web/20070930235251/http://www.hindu.com/2006/11/03/stories/2006110300820200.htm ''ৰাজামালাত নতুন জীৱনৰ বিকাশ'']</ref> উদ্যানখন প্ৰস্তাৱিত [[পালানি পাহাৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ অন্তৰ্গত আল্লিনগৰম সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ সংলগ্ন হৈ আছে। এই উদ্যানসমূহকে ধৰি পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ আনামালাই উপ-গোটটো [[ইউনেস্কো]] [[বিশ্ব ঐতিহ্যবাহী স্থান#বিশ্ব ঐতিহ্য সমিতিৰ অধিৱেশন|বিশ্ব ঐতিহ্য সমিতি]]ৰ দ্বাৰা [[বিশ্ব ঐতিহ্যবাহী স্থান]] হিচাপে নিৰ্বাচনৰ বাবে বিবেচনাধীন হৈ আছে।<ref name="UNESCO" >UNESCO, World Heritage sites, Tentative lists, Western Ghats sub cluster, Niligiris. retrieved 20 April 2007 [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/2103/ World Heritage sites, Tentative lists]</ref> [[File:Strobilanths kunthiana.jpg|thumb|[[নীলকুৰিঞ্জি]]]] ====কুৰিঞ্জিমালা অভয়াৰণ্য==== [[কুৰিঞ্জিমালা অভয়াৰণ্য]]ই [[দক্ষিণ ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ ইডুক্কি জিলাৰ [[দেৱীকুলম]] তালুকৰ অন্তৰ্গত [[কোট্টাকাম্বুৰ]] আৰু [[ভাট্টাৱাদা]] গাঁৱত বিপন্ন [[নীলকুৰিঞ্জি]] উদ্ভিদৰ প্ৰায় 32&nbsp;km² মূল আৱাসস্থল সুৰক্ষিত কৰে।<ref>[http://kurinji.in/kurinjimap.html মানচিত্ৰ]</ref> ====সংৰক্ষিত অঞ্চলসমূহ==== [[File:GrizzledSquirell-cauvery wls.jpg|thumb|right|বৃহৎ গ্ৰিজলড স্কুইৰেল]] এই জিলাখনত কেইবাখনো [[কেৰালাৰ সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ তালিকা|সংৰক্ষিত অঞ্চল]] আছে যাৰ ভিতৰত আছে দক্ষিণত [[পেৰিয়াৰ ব্যাঘ্ৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল]], পূবত [[কুৰিঞ্জিমালা অভয়াৰণ্য]], উত্তৰ-পূবত [[চিন্নাৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]], উত্তৰত [[এৰাভিকুলম ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] আৰু [[আনামুদি শোলা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] আৰু দক্ষিণত [[পাম্পাদুম শোলা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]। এই সংৰক্ষিত অঞ্চলসমূহ কেইবাটাও [[বিপন্ন]] আৰু [[স্থানিকতা|স্থানিক]] প্ৰজাতিৰ বাবে সুপৰিচিত যাৰ ভিতৰত আছে [[বংগীয় ব্যাঘ্ৰ|বাঘ]], [[নীলগিৰি তাহৰ]], [[গ্ৰিজলড জায়েণ্ট স্কুইৰেল]], [[নীলগিৰি উড-পিজিয়ন]], [[ভাৰতীয় হাতী|হাতী]], গৌৰ, সাম্বাৰ হৰিণ, [[বেঙুনীয়া বেং]] আৰু [[নীলকুৰিঞ্জি]]।<ref>কেৰালা চৰকাৰ, বন আৰু বন্যপ্ৰাণী বিভাগ, অধিসূচনা নং ৩৬/২০০৬ এফ এণ্ড ডব্লিউ এল ডি (৬ অক্টোবৰ ২০০৬) সংগৃহীত ৫ ডিচেম্বৰ ২০০৭ [http://kurinji.in/sro.html কেৰালা গেজেট]</ref><ref>{{cite news |first=Mathew |last=Roy |date=২৫ ছেপ্টেম্বৰ ২০০৬ |title=Proposal for Kurinjimala sanctuary awaits Cabinet nod |trans-title=কুৰিঞ্জিমালা অভয়াৰণ্যৰ প্ৰস্তাৱ কেবিনেটৰ অনুমোদনৰ অপেক্ষাত |access-date=৫ ডিচেম্বৰ ২০০৭ |url=http://www.hindu.com/2006/09/25/stories/2006092510910400.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20071001045106/http://www.hindu.com/2006/09/25/stories/2006092510910400.htm|url-status=dead|newspaper=[[দ্য হিন্দু]] |archive-date=১ অক্টোবৰ ২০০৭}}</ref> ===থোমনকুথু জলপ্ৰপাত=== [[File:Thommankuthu waterfalls.jpg|thumb|right|থোমনকুথু জলপ্ৰপাত]] '''[[থোমনকুথু]] (തൊമ്മൻകുത്ത്)''' হৈছে জিলাখনৰ [[থডুপুজা]]ৰ ওচৰৰ এক মনোৰম জলপ্ৰপাত। থোমনকুথু জলপ্ৰপাত কোনো এটা নিৰ্দিষ্ট জলপ্ৰপাত নহয়, ই হৈছে ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্ব জুৰি থকা ১২টা জলপ্ৰপাতৰ এক শৃংখলা।<ref>[http://www.forest.kerala.gov.in/index.php/idukki/thommankuthu-eco-tourism থোমনকুথু পৰিৱেশ পৰ্যটন] kerala.gov.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208131134/http://www.forest.kerala.gov.in/index.php/idukki/thommankuthu-eco-tourism |date=8 December 2019 }}</ref> ই কেৰালাৰ ইডুক্কিৰ অন্যতম প্ৰধান পৰিৱেশ পৰ্যটন কেন্দ্ৰ। ==প্ৰশাসন== {{Main|ইডুক্কি জিলাৰ প্ৰশাসন}} [[File:Thodupuzha Civil Station.jpg|thumb|থডুপুজা অসামৰিক কেন্দ্ৰ]] [[File:Subdistricts of Idukki (2020).svg|thumb|upright=1.25|ইডুক্কি জিলাৰ [[তালুক]]সমূহ আৰু ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয়সমূহ]] [[পইনাভু]] চহৰ ইডুক্কি জিলাৰ প্ৰশাসনিক সদৰ। '''শ্ৰী. দিনেশ চেৰুভাট আইএএছ''' হৈছে ''জিলাধিপতি আৰু জিলা দণ্ডাধীশ'', আনহাতে '''শ্ৰী. শ্ৰীজিৎ এছ আইএএছ''' হৈছে ''অতিৰিক্ত জিলা দণ্ডাধীশ আৰু উপ-জিলাধিপতি (সাধাৰণ)''। '''শ্ৰী. অনুপ গাৰ্গ আইএএছ'''য়ে ''উপ-জিলাধিপতি আৰু মহকুমা দণ্ডাধীশ, ইডুক্কি'' আৰু '''শ্ৰী. আৰ্য ভিএম আইএএছ'''য়ে ''উপ-জিলাধিপতি আৰু মহকুমা দণ্ডাধীশ, দেৱীকুলম'' হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে। জিলাখনক দুটা ৰাজহ সংমণ্ডলত ভাগ কৰা হৈছে- ইডুক্কি আৰু দেৱীকুলম।<ref name="idkrvn"/> ===পৌৰ চহৰসমূহ=== {{Main|কেৰালাৰ পৌৰসভাসমূহ}} জিলাখনত ২খন পৌৰ চহৰ আছে। সেইবোৰ হ'ল:<ref name="idkmnc">{{cite web |url=https://idukki.nic.in/en/about-district/administrative-setup/localadministration/ |title=Municipalities in Idukki district |trans-title=ইডুক্কি জিলাৰ পৌৰসভাসমূহ |website= |publisher=ৰাষ্ট্ৰীয় সূচনা বিজ্ঞান কেন্দ্ৰ, ইলেক্ট্ৰনিকছ আৰু তথ্য প্ৰযুক্তি মন্ত্ৰালয়, ভাৰত চৰকাৰ |access-date=১৭ জুন ২০২২}}</ref> {{columns-list|colwidth=20em| * [[কাট্টাপ্পানা]] * [[থডুপুজা]] }} ===বিধানসভাৰ প্ৰতিনিধিত্ব=== {{transcluded section|source=১৫ শ কেৰালা বিধানসভা}} {{#section:১৬ শ কেৰালা বিধানসভা|MLA Header}} {{#section:১৬ শ কেৰালা বিধানসভা|Idukki district}} |} ইডুক্কি জিলা সম্পূৰ্ণৰূপে [[ইডুক্কি (লোকসভা সমষ্টি)|একে নামৰ লোকসভা সমষ্টিৰ]] অন্তৰ্গত। ===তালুকসমূহ=== {{Main|কেৰালাৰ তালুকসমূহৰ তালিকা}} জিলাখন দুটা ৰাজহ সংমণ্ডলত বিভক্ত যাৰ অধীনত পাঁচখন [[কেৰালাৰ তালুকসমূহৰ তালিকা|তালুক]] অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে।<ref name="idkrvn"/> *'''ইডুক্কি ৰাজহ সংমণ্ডল'''ৰ অন্তৰ্গত তালুকসমূহ হ'ল:<ref name="idkrvn"/> {| class="wikitable" |- | [[থডুপুজা]] | [[ইডুক্কি]]<ref name="idkrvn">{{cite web |url=https://idukki.nic.in/en/revenue/|title=Revenue villages, Taluks, and Revenue divisions in Idukki district |trans-title=ইডুক্কি জিলাৰ ৰাজহ গাঁও, তালুক, আৰু ৰাজহ সংমণ্ডল |website= |publisher=ৰাষ্ট্ৰীয় সূচনা বিজ্ঞান কেন্দ্ৰ, ইলেক্ট্ৰনিকছ আৰু তথ্য প্ৰযুক্তি মন্ত্ৰালয়, ভাৰত চৰকাৰ |access-date=১৭ জুন ২০২২}}</ref> |} *'''দেৱীকুলম ৰাজহ সংমণ্ডল'''ৰ অন্তৰ্গত তালুকসমূহ হ'ল:<ref name="idkrvn"/> {| class="wikitable" |- | [[দেৱীকুলম]] | [[উডুম্বানচোলা]] | [[পীৰুমেডু তালুক|পীৰমেড]]<ref name="idkrvn"/> |} ===ৰাজহ গাঁওসমূহ=== প্ৰশাসনিক সুবিধা আৰু বিকেন্দ্ৰীকৰণৰ বাবে ইডুক্কি জিলাখনক ৬৮খন ৰাজহ গাঁৱত ভাগ কৰা হৈছে।<ref name="idkrvn"/> তলত উল্লেখ কৰা অনুসৰি এইবোৰক ৫খন [[কেৰালাৰ তালুকসমূহৰ তালিকা|তালুক]]ৰ ভিতৰত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="idkrvn"/> ====থডুপুজা তালুক==== {{See also|থডুপুজা}} {{div col|colwidth=20em}} * [[আলাকোড, ইডুক্কি জিলা|আলাকোড]]<ref name="idkrvn"/> * [[আৰাকুলাম]]<ref name="idkrvn"/> * [[এলাপ্পাল্লী]]<ref name="idkrvn"/> * [[কাৰিক্কোড় (গাঁও)|কাৰিকোড]]<ref name="idkrvn"/> * [[কৰিমন্নুৰ]]<ref name="idkrvn"/> * [[কৰিমকুন্নম, ইডুক্কি|কৰিমকুন্নম]]<ref name="idkrvn"/> * [[কডিকুলম]]<ref name="idkrvn"/> * [[কুদায়াথুৰ]]<ref name="idkrvn"/> * কুমাৰমঙ্গলম<ref name="idkrvn"/> * [[মনক্কদ]]<ref name="idkrvn"/> * [[মুটম, থডুপুজা|মুটম]]<ref name="idkrvn"/> * [[নেয়াসসেৰী]]<ref name="idkrvn"/> * [[পুৰাপুজা]]<ref name="idkrvn"/> * [[থডুপুজা]]<ref name="idkrvn"/> * [[উডুম্বান্নুৰ]]<ref name="idkrvn"/> * [[বন্দামাট্টম]]<ref name="idkrvn"/> * [[বন্নপ্পুৰম]]<ref name="idkrvn"/> * [[বেল্লিয়ামাট্টম]]<ref name="idkrvn"/> {{div col end}} ====ইডুক্কি তালুক==== {{See also|ইডুক্কি}} {{div col|colwidth=20em}} * [[আয়াপ্পানকোইল]]<ref name="idkrvn"/> * [[ইডুক্কি]]<ref name="idkrvn"/> * [[কাঞ্চিয়াৰ]]<ref name="idkrvn"/> * [[কাঞ্জিকুঝি]]<ref name="idkrvn"/> * [[কৰিমন্নুৰ]]<ref name="idkrvn"/> * [[কাট্টাপ্পানা]]<ref name="idkrvn"/> * [[কোন্নাথাডি]]<ref name="idkrvn"/> * [[থানকামণি]]<ref name="idkrvn"/> * [[উপপুথোডে]]<ref name="idkrvn"/> * [[ভাথিকুডি (গ্ৰাম পঞ্চায়ত)|ভাথিকুডি]]<ref name="idkrvn"/> {{div col end}} ====দেৱীকুলম তালুক==== {{See also|দেৱীকুলম}} {{div col|colwidth=20em}} * [[আনাভিৰাট্টি]]<ref name="idkrvn"/> * [[বাইচনভেলি]]<ref name="idkrvn"/> * [[ইডামালাক্কুডি]]<ref name="idkrvn"/> * [[কান্নান দেৱন পাহাৰ]]<ref name="idkrvn"/> * [[কান্থাল্লুৰ]]<ref name="idkrvn"/> * [[কীঝান্থুৰ]]<ref name="idkrvn"/> * [[কোট্টাকাম্বুৰ]]<ref name="idkrvn"/> * [[কুঞ্চিথান্নি]]<ref name="idkrvn"/> * [[মানকুলাম (কেৰালা)|মানকুলাম]]<ref name="idkrvn"/> * [[মান্নমকান্দম]]<ref name="idkrvn"/> * [[মাৰায়ুৰ]]<ref name="idkrvn"/> * [[মুন্নাৰ]]<ref name="idkrvn"/> * [[পল্লীৱাসল]]<ref name="idkrvn"/> * [[ভাট্টাৱাদা]]<ref name="idkrvn"/> * [[ভেল্লাথুভাল]]<ref name="idkrvn"/> {{div col end}} ====উডুম্বানচোলা তালুক==== {{See also|উডুম্বানচোলা}} {{div col|colwidth=20em}} * [[আনাদাক্কাৰা (ইডুক্কি)|আনাক্কাৰা]]<ref name="idkrvn"/> * [[আনাভিলাসম]]<ref name="idkrvn"/> * [[চক্কুপল্লম]]<ref name="idkrvn"/> * [[চতুৰঙ্গপাৰা]]<ref name="idkrvn"/> * [[চিন্নাকনাল]]<ref name="idkrvn"/> * [[এৰাট্টায়াৰ বান্ধ|এৰাট্টায়াৰ]]<ref name="idkrvn"/> * [[কলকুনথল]]<ref name="idkrvn"/> * [[কন্ঠিপ্পাৰা]]<ref name="idkrvn"/> * [[কৰুণাপুৰম]]<ref name="idkrvn"/> * [[পাম্পাদুম্পাৰা]]<ref name="idkrvn"/> * [[পৰাথোড়ে]]<ref name="idkrvn"/> * [[পুপাৰা]]<ref name="idkrvn"/> * [[ৰাজক্কড়]]<ref name="idkrvn"/> * [[ৰাজকুমাৰী, ইডুক্কি জিলা|ৰাজকুমাৰী]]<ref name="idkrvn"/> * [[শান্তনপাৰা]]<ref name="idkrvn"/> * [[উডুম্বানচোলা]]<ref name="idkrvn"/> * [[বন্দনমেডু]]<ref name="idkrvn"/> {{div col end}} ====পীৰমেড তালুক==== {{See also|পীৰমেড}} {{div col|colwidth=20em}} * [[এলাপ্পাৰা]]<ref name="idkrvn"/> * [[কোক্কায়াৰ]]<ref name="idkrvn"/> * [[কুমিলী]]<ref name="idkrvn"/> * [[মঞ্জুমালা]]<ref name="idkrvn"/> * [[মেলোৰাম]]<ref>{{cite web |url=https://pincode.net.in/KERALA/IDUKKI/M/MELORAM |title=Details of Post Office MELORAM, IDUKKI |trans-title=মেলোৰাম, ইডুক্কি ডাকঘৰৰ বিৱৰণ |publisher=pincode.net.in |accessdate=৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫}}</ref> * [[ম্লাপ্পাৰা]]<ref name="idkrvn"/> * [[পীৰুমেডু তালুক|পীৰমেড]]<ref name="idkrvn"/> * [[পেৰিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান|পেৰিয়াৰ]]<ref name="idkrvn"/> * [[পেৰুভনথনম]]<ref name="idkrvn"/> * [[উপুথাৰা]]<ref name="idkrvn"/> * [[ভাগমোন]]<ref name="idkrvn"/> {{div col end}} ==সংস্কৃতি== ইডুক্কিৰ সংস্কৃতি মিশ্ৰিত কাৰণ ইয়াত [[কেৰালা]]ৰ অন্যান্য প্ৰান্ত যেনে [[কোট্টায়াম জিলা|কোট্টায়াম]]ৰ পৰা প্ৰব্ৰজন কৰা লোক আৰু স্থানীয় জনজাতীয় লোকসকলে বাস কৰে। বৃহৎ সংখ্যক জনজাতীয় লোকৰ উপস্থিতি ইডুক্কি জিলাৰ এক বিশেষত্ব। ইডুক্কিৰ কাট্টাপ্পানাৰ সমীপৱৰ্তী [[কোঝিমালা|কোভিলমালা]]ত ভাৰতৰ এতিয়াও শাসন কৰি থকা জনজাতীয় ৰজাসকলৰ এজন কোভিলমালা ৰাজা মান্নান বাস কৰে। [[কোঝিমালা|কোভিলমালা]] হৈছে মান্নান সম্প্ৰদায়ৰ সদৰ কাৰ্যালয় যিয়ে কিছুমান ৰীতি-নীতি, পৰম্পৰা, আৰু শাসন ব্যৱস্থা সংৰক্ষণ কৰে, যাৰ বাবে তেওঁলোক এক অনন্য জনজাতীয় গোট হিচাপে পৰিচিত।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/young-tribal-king-dies-of-heart-attack/article2756552.ece|title=Young tribal king dies of heart attack|trans-title=যুৱ জনজাতীয় ৰজাৰ হৃদৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু|newspaper=দ্য হিন্দু|access-date=২ ডিচেম্বৰ ২০১৬}}</ref> ইয়াৰ শাসন ব্যৱস্থা হৈছে এক গণতান্ত্ৰিক ৰাজতন্ত্ৰ য'ত জনসাধাৰণৰ দ্বাৰা শাসন কৰিবলৈ এজন ৰজা নিৰ্বাচিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news|url=https://www.alienadv.com/activityDetails/3561/A-Day-with-Mannans-of-Kovilamala-Kingdom-Kerala/|title=A Day with Mannans of Kovilamala Kingdom Kerala|trans-title=কোভিলামালা ৰাজ্য কেৰালাৰ মান্নানসকলৰ সৈতে এটা দিন|newspaper=www.alienadv.com|access-date=৩০ নৱেম্বৰ ২০১৬}}{{dead link|date=ডিচেম্বৰ ২০২৪|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> ==বান্ধ আৰু জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পসমূহ== {{See also|এছএনচি-লাভালিন কেৰালা জলবিদ্যুৎ কেলেংকাৰী}} [[File:Kundala Dam and Lake.JPG|thumb|কুণ্ডলা বান্ধ আৰু হ্ৰদ]] [[File:Idukki arch Dam view 155706.jpg|thumb|ইডুক্কি আৰ্চ বান্ধ]] কেৰালাৰ শক্তিৰ প্ৰয়োজনৰ প্ৰায় ৬৬% ইডুক্কি জিলাৰ বিভিন্ন জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ পৰা আহে।<ref name="idkspc"/> কেৰালাৰ প্ৰথম আৰু আটাইতকৈ পুৰণি বান্ধ হৈছে [[মুল্লাপেৰিয়াৰ বান্ধ|মুল্লাপেৰিয়াৰ]]। ১৮৯৫ চনত ইয়াক উদ্বোধন কৰা হৈছিল। কেৰালাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ বান্ধ হৈছে [[ইডুক্কি বান্ধ]], যিটো এছিয়াৰ অন্যতম বৃহৎ আৰ্চ-বান্ধ। বান্ধটো ১৯৭৬ চনত কাৰ্যক্ষম কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Balan |first=Saritha S. |date=২ আগষ্ট ২০১৮ |title=The building of Idukki dam: Workers hired for project recall the struggle |trans-title=ইডুক্কি বান্ধৰ নিৰ্মাণ: প্ৰকল্পটোৰ বাবে নিযুক্তি পোৱা শ্ৰমিকসকলে সংগ্ৰামৰ কথা সুঁৱৰিছে |url=https://www.thenewsminute.com/kerala/building-idukki-dam-workers-hired-project-recall-struggle-85857 |access-date=৯ জুলাই ২০২৪ |website=দ্য নিউজ মিনিট |language=en}}</ref> {{Columns-list|colwidth=22em| * [[ইডুক্কি বান্ধ|ইডুক্কি আৰ্চ-বান্ধ]] *[[চেৰুথনি বান্ধ|চেৰুথনি]] *[[মুল্লাপেৰিয়াৰ বান্ধ|মুল্লাপেৰিয়াৰ]] *[[পোনমুডী বান্ধ|পোনমুডী]] *[[কল্লাৰকুট্টি বান্ধ]] *[[কুণ্ডলা বান্ধ]] * [[মাট্টুপেট্টি বান্ধ|মাট্টুপেট্টি]] *[[আনায়িৰাঙ্গল বান্ধ|আনায়িৰাঙ্গল বান্ধ]] *[[চেংকুলাম বান্ধ]] *নামনি পেৰিয়াৰ বান্ধ *[[মলংগৰা বান্ধ|মলংগৰা]] *কল্লাৰ বান্ধ (নেডুমকন্দম) *[[কুলামাভু বান্ধ|কুলামাভু]] *মুন্নাৰ হেড ৱৰ্কছ *[[এৰাট্টায়াৰ বান্ধ]] *উলুপ্পুনি বান্ধ *কোচু পাম্বা }} ==যাতায়াত== ===ৰেল=== বৰ্তমান কেৰালাৰ ইডুক্কি জিলাৰ ভিতৰলৈ বা তাৰ মাজেৰে কোনো ৰেলপথ নাই। আটাইতকৈ ওচৰৰ ৰেল ষ্টেচনসমূহ হ'ল কোট্টায়াম (ষ্টেচন কোড – KTYM), আলুৱা (আলৱে, ষ্টেচন কোড – AWY), এৰ্নাকুলাম চাউথ (এৰ্নাকুলাম জংচন, ষ্টেচন কোড – ERS) আৰু এৰ্নাকুলাম নৰ্থ (এৰ্নাকুলাম টাউন, ষ্টেচন কোড – ERN)। উপনিৱেশিক যুগত জিলাখনত [[কুণ্ডলা ভেলী ৰেলৱে]] নামৰ এটা ৰেলপথ আছিল। ১৯২৪ চনত [[৯৯ৰ বৃহৎ বানপানী]]ত ই ধ্বংস হৈ যায়। [[অংগামালী ৰেল ষ্টেচন|অংগামালী]] আৰু [[পুনালুৰ ৰেল ষ্টেচন|পুনালুৰ]] সংযোগী নিৰ্মীয়মাণ [[শবাৰীমালা ৰেলৱে]] প্ৰকল্প ইডুক্কি জিলাৰ মাজেৰে পাৰ হ'ব।<ref>{{cite news |last1=Radhakrishnan |first1=S. Anil |title=Kerala to share cost of Sabarimala rail project |trans-title=কেৰালাই শবাৰীমালা ৰেল প্ৰকল্পৰ ব্যয় বহন কৰিব |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kerala-to-share-cost-of-sabarimala-rail-project/article33514098.ece |access-date=৮ জানুৱাৰী ২০২১ |work=দ্য হিন্দু |date=৬ জানুৱাৰী ২০২১ |language=en-IN}}</ref> ===বিমানবন্দৰসমূহ=== [[সত্ৰম এয়াৰষ্ট্ৰিপ]] হৈছে এখন এয়াৰষ্ট্ৰিপ যিখন ১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১-ত উদ্বোধন কৰা হৈছিল কিন্তু তাত কোনো বাণিজ্যিক কাৰ্যকলাপ নহয়। ব্যৱহাৰিকভাৱে এৰ্নাকুলাম জিলাৰ নেদুম্বাছেৰীত থকা [[কোচিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]েই আটাইতকৈ ওচৰৰ বিমানবন্দৰ।<ref>{{Cite news|date=১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|title=Airstrip for NCC cadets inaugurated|trans-title=এন চি চি কেডেটৰ বাবে এয়াৰষ্ট্ৰিপ মুকলি|language=en-IN|work=[[দ্য হিন্দু]]|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/airstrip-for-ncc-cadets-inaugurated/article33862184.ece|access-date=২৪ অক্টোবৰ ২০২১|issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web|title=First plane to land in Idukki on Kerala Piravi Day; NCC's airstrip nearing completion at Vandiperiyar|trans-title=কেৰালা পিৰাভি দিৱসত ইডুক্কিত অৱতৰণ কৰিব প্ৰথমখন বিমান; বন্দিপেৰিয়াৰত সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ দিশে এন চি চিৰ এয়াৰষ্ট্ৰিপ|url=https://keralakaumudi.com/en/news/news.php?id=639074&u=first-plane-to-land-in-idukki-on-kerala-piravi-day-nccs-airstrip-nearing-completion-at-vandiperiyar|access-date=২৪ অক্টোবৰ ২০২১|website=[[কেৰালা কৌমুদী]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Raman|first=Giji K.|date=৬ অক্টোবৰ ২০২১|title=NCC's airstrip at Peerumade nearing completion|trans-title=পীৰমেডত এন চি চিৰ এয়াৰষ্ট্ৰিপ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ দিশে|language=en-IN|work=[[দ্য হিন্দু]]|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/nccs-airstrip-at-peerumade-nearing-completion/article36862437.ece|access-date=২৪ অক্টোবৰ ২০২১|issn=0971-751X}}</ref> ==প্ৰধান চহৰসমূহ== জিলাখনৰ প্ৰধান চহৰসমূহৰ ভিতৰত আছে: *'''দেৱীকুলম তালুক:''' আদিমালি, দেৱীকুলম, [[মুন্নাৰ]], [[মাৰায়ুৰ]], কান্থাল্লুৰ, [[ভাট্টাৱাদা]], চিন্নাকনাল *'''থডুপুজা তালুক:'''[[থডুপুজা]], উডুম্বান্নুৰ, কাৰিকুন্নম *'''ইডুক্কি তালুক:''' [[চেৰুথনি]], মুৰিক্কাসচেৰী, [[কাট্টাপ্পানা]], পইনাভু, থোপ্ৰামকুডি, থানকামণি *'''উডুম্বানচোলা তালুক:''' [[উডুম্বানচোলা]], [[নেডুমকন্দম]], [[কৰুণাপুৰম]], বন্দনমেডু *'''পীৰমেড তালুক:''' পেৰুভনথনম, এলাপ্পাৰা, উপুথাৰা, [[পীৰুমেডু তালুক|পীৰমেড]], [[বন্দিপেৰিয়াৰ]], [[কুমিলী]], [[থেক্কাডী]] ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিসকল== <!---♦♦♦♦ Only add a person to this list if they already have their own article on the English Wikipedia ♦♦♦♦---> <!---♦♦♦♦ Please keep the list in alphabetical order by LAST NAME ♦♦♦♦---> {{columns-list|colwidth=22em| * [[টি. এম. আব্ৰাহাম]] * [[আচিফ আলী (অভিনেতা)|আচিফ আলী]] * [[চাজী চেন]] * [[লিজোমল জোচ]] * [[আস্কৰ আলী]] * [[সান্দ্ৰা এমি]] * [[মেথিউ আনিকুঝিক্কাত্তিল]] * [[পি. কে. আব্দুল আজিজ]] * [[শচীন বেবি]] * [[কে. এম. বীণামোল]] * [[ই. এছ. বিজিমোল]] * [[ৱাল্টাৰ দেৱৰাম]] * [[কে. এম. বিনু]] * [[মামাচ কে. চন্দ্ৰন]] * [[সুষ্মেশ চন্দ্ৰোথ]] * [[সনল এদামৰুকু]] * [[জয়েচ জৰ্জ]] * [[জাফৰ ইডুক্কি]] * [[পি. জে. জোচেফ]] * [[চেবাষ্টিয়ান কাপ্পেন]] * [[আন্না মণি]] * [[মহিতা মোহন]] * [[দিলীশ নায়াৰ]] * [[নাৰায়ণ (লেখক)|নাৰায়ণ]] * [[জৰ্জ নাৰলাকট্টু]] * [[দিব্যা পদ্মিনী]] * [[পলসীয়ৰ]] * [[নীতা পিল্লাই]] * [[জোচ পোৰুন্নেডম]] * [[পাপ্পাচেন প্ৰদীপ]] * [[সাজন প্ৰকাশ]] * [[হানি ৰোজ]] * [[লতিকা চৰণ]] * [[অশ্বতী শশীকুমাৰ]] * [[অভিজা শিৱকলা]] * [[প্ৰীজা শ্ৰীধৰণ]] * [[অশ্বতী শ্ৰীকান্ত]] * [[এছ. এছ. ষ্টেনলী]] * [[জয় থমাছ]] * [[পি. টি. থমাছ]] * [[ৰাজেশ টাচৰিভাৰ]] * [[শাইনী আব্ৰাহাম|শাইনী উইলচন]] * [[এম. এম. মণি]] * [[কে. ৰাধাকৃষ্ণণ (ৰাজনীতিবিদ)]] * [[এছ. ৰাজেন্দ্ৰন (চিপিআই(এম) ৰাজনীতিবিদ)]] * [[এ. ৰাজা (কেৰালাৰ ৰাজনীতিবিদ)]] * [[ভাযুৰ সোমন]] * [[চি. এ. কুৰিয়েন]] * [[কে. কে. জয়চন্দ্ৰন]] * [[ময়না উমাইবান]] * বিন্নী কৃষ্ণকুমাৰ * সেথু ৰমণ আইপিএছ * অশ্বতী জিজি ডিচিপি }} ==লগতে চাওক== * [[কোট্টায়াম জিলা]] * [[কালভাৰী মাউণ্ট]] * [[কাট্টাপ্পানা]] * [[ইডুক্কি জিলাৰ প্ৰশাসন]] * [[আনামুদি]] * [[অসামৰিক কেন্দ্ৰ, ইডুক্কি]] * [[উচ্চ ৰেঞ্জ, কেৰালা]] * [[ইডুক্কি বান্ধ]] * [[কেডিএইচপি চাহ সংগ্ৰহালয়]] * [[কান্নান দেৱন পাহাৰ]] * [[কান্নান দেৱন হিলছ প্লাণ্টেচনছ কোম্পানী]] * [[কুট্টাম্পুজা]] * [[মুল্লাপেৰিয়াৰ বান্ধ]] * [[মুন্নাৰ]] * [[মুৱাট্টুপুজা]] * [[পেৰিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] * [[পেৰুম্পিল্লিচিৰা]]<ref>{{cite web|url=http://www.veethi.com/perumpillichira/PL72342 |title=Perumpillichira &#124; All about Perumpillichira |trans-title=পেৰুম্পিল্লিচিৰা &#124; পেৰুম্পিল্লিচিৰাৰ বিষয়ে সকলো |publisher=Veethi |date= |accessdate=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৩}}</ref> * [[থেক্কাডী]] * [[থডুপুজা]] * [[ভাগমোন]] * [[বন্দিপেৰিয়াৰ]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==অধিক পঢ়ক== * {{cite book | author = ইউ. শিৱৰামন নায়াৰ | year=১৯৫৫ | title= Travancore-Cochin Language Handbook (1951) | trans-title= ত্ৰিবাংকুৰ-কোচিন ভাষা হাতপুথি (১৯৫১) | publisher=ত্ৰিবাংকুৰ-কোচিন চৰকাৰী প্ৰেছ | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5618/1/47149_1951_LAN.pdf }} * {{Citation | author = ইউ. শিৱৰামন নায়াৰ | year=১৯৫২ | title= 1951 Census Handbook- Kottayam District | trans-title= ১৯৫১ লোকপিয়ল হাতপুথি- কোট্টায়াম জিলা | publisher=ত্ৰিবাংকুৰ-কোচিন চৰকাৰী প্ৰেছ | location = ত্ৰিবান্দ্ৰম | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5609/1/23587_1951_KOT.pdf }} * {{Citation | author = এম. কে. দেৱাছী | year=১৯৬৫ | title= 1961 Census Handbook- Kottayam District | trans-title= ১৯৬১ লোকপিয়ল হাতপুথি- কোট্টায়াম জিলা | publisher=লোকপিয়ল পৰিচালনা সঞ্চালকালয়, কেৰালা আৰু লাক্ষা দ্বীপ, মিনিকয়, আৰু আমিনদিভি দ্বীপপুঞ্জৰ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5663/1/22608_1961_KOT.pdf }} * {{Citation | author = এম. বিজয়নুন্নী | year=১৯৮৩ | title= 1981 Census Handbook- Idukki District (Part-A&B) | trans-title= ১৯৮১ লোকপিয়ল হাতপুথি- ইডুক্কি জিলা (খণ্ড-এ আৰু বি) | publisher=লোকপিয়ল পৰিচালনা সঞ্চালকালয়, কেৰালা | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5751/1/29607_1981_IDU.pdf }} * {{Citation | author = ভাৰত চৰকাৰ | year=২০১৪–১৫ | title= District Census Handbook – Idukki (Part-A) 2011 | trans-title= জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি – ইডুক্কি (খণ্ড-এ) ২০১১ | publisher=লোকপিয়ল পৰিচালনা সঞ্চালকালয়, কেৰালা | url= https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3209_PART_A_IDUKKI.pdf }} * {{Citation | author = ভাৰত চৰকাৰ | year=২০১৪–১৫ | title= District Census Handbook – Idukki (Part-B) 2011 | trans-title= জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি – ইডুক্কি (খণ্ড-বি) ২০১১ | publisher=লোকপিয়ল পৰিচালনা সঞ্চালকালয়, কেৰালা | url= https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3209_PART_B_IDUKKI.pdf }} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Idukki district}} * [https://idukki.nic.in/ ইডুক্কি জিলাৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট] * {{usurped|[https://web.archive.org/web/20080531154944/http://www.hinduonnet.com/fline/fl1813/18130780.htm মানৱ উন্নয়ন সূচকাংক (HDI) আৰু লিংগ উন্নয়ন সূচকাংক (GDI)]}} {{Geographic Location | Centre = ইডুক্কি জিলা | North = [[কইম্বাটুৰ জিলা]], তামিলনাডু | Northeast = {{ubl|[[কইম্বাটুৰ জিলা]], তামিলনাডু| [[তিৰুপ্পুৰ জিলা]], তামিলনাডু | [[দিণ্ডিগুল জিলা]], তামিলনাডু}} | East = [[থেনি জিলা]], তামিলনাডু | Southeast = {{ubl|[[বিৰুধুনগৰ জিলা]], তামিলনাডু | [[তিৰুনেলভেলি জিলা]], তামিলনাডু}} | South = [[পথনমথিট্টা জিলা]] | Southwest = | West = [[কোট্টায়াম জিলা]] | Northwest = [[এৰ্নাকুলাম জিলা]] }} {{Navboxes | title = ইডুক্কি সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধসমূহ | list = {{কেৰালা}} {{উত্তৰ ত্ৰিবাংকুৰ}} {{ইডুক্কি জিলা}} {{কেৰালাৰ হিন্দু মন্দিৰসমূহ}} }} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Idukki}} [[শ্ৰেণী:ইডুক্কি জিলা| ]] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ জিলাসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভিডিঅ' ক্লিপ থকা প্ৰবন্ধসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ইডুক্কি জিলাত পৰ্যটন]] [[শ্ৰেণী:ইডুক্কি জিলাৰ লোক]]. iylm77nw154xbzrkq5jy02bm9036lg0 625702 625701 2026-08-10T00:06:11Z MS Sakib 25393 625702 wikitext text/x-wiki {{Short description|ভাৰতৰ কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ জিলা}} {{About|জিলাখন|চহৰখন|ইডুক্কি চহৰ}} {{Other uses|ইডুক্কি (দ্ব্যৰ্থতা দূৰীকৰণ)}} {{Infobox settlement | name = ইডুক্কি জিলা | native_name = | nickname = কেৰালাৰ মছলাৰ বাগিচা<ref name="idkspc"/> | settlement_type = [[কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Sunrise at Munnar,Kerala.jpg | photo2a = AnaimudiPeak DSC 4834.jpg | photo2b = Periyar National Park 02.jpg | photo3a = Mattupetty Dam reservoir, near Munnar, Kerala.jpg | photo3b = Idukki013.jpg | photo4a = Munnar Top station.jpg | spacing = 1 | color_border = black | color = white | size = 225 | foot_montage = '''ওপৰৰ পৰা ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত:'''<br />[[মুন্নাৰ]]ত সূৰ্যোদয়, [[পেৰিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]], [[ইডুক্কি বান্ধ]], [[ইলাচী পাহাৰ]]ত চাহ বাগিচা, [[মাট্টুপেট্টি বান্ধ]], আৰু [[আনামুদি]] শৃংগ। }} | image_map = India Kerala Idukki district.svg | mapframe = yes | mapframe-point = none | map_caption = '''[[কেৰালা]]ত অৱস্থান''' | pushpin_map = | pushpin_label_position = left | coordinates = {{coord|9.85|N|76.94|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|ভাৰত}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = {{seal|কেৰালা}} | established_title = <!-- প্ৰতিষ্ঠা --> | established_date = ১৯৭২ | seat_type = সদৰ ঠাই | seat = [[পইনাভু]] | leader_title = [[উপ-জিলাধিপতি|অতিৰিক্ত জিলা দণ্ডাধীশ]] | leader_name = শ্ৰী শ্ৰীজিৎ এছ আইএএছ | leader_title1 = [[জিলাধিপতি]] | leader_name1 = শ্ৰী দিনেশন চেৰুভাট আইএএছ <ref>{{cite web |url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2023/06/08/v-vigneshwari-kottayam-collector-seek-people-views-set-priority.html |title=V Vigneshwari, new Kottayam collector, to seek people's views to set priority |trans-title=ভি বিঘ্নেশ্বৰী, নতুন কোট্টায়াম জিলাধিপতি, অগ্ৰাধিকাৰ নিৰ্ধাৰণৰ বাবে জনসাধাৰণৰ মতামত বিচাৰিব |date=৮ জুন ২০২৩ |publisher=[[অনমনোৰমা]]}}</ref><ref>{{cite web |url=https://idukki.nic.in/en/about-district/collectorsprofile/ |title=Collector's Profile |trans-title=জিলাধিপতিৰ প্ৰোফাইল |access-date=১৪ আগষ্ট ২০২৫ |website=idukki.nic.in |archive-date=১৯ মাৰ্চ ২০২৫ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250319194623/https://idukki.nic.in/en/about-district/collectorsprofile/ |url-status=live}}</ref> | leader_title2 = [[আৰক্ষী অধীক্ষক (ভাৰত)|জিলা আৰক্ষী প্ৰধান]] | leader_name2 = বিষ্ণু প্ৰদীপ টি.কে আইপিএছ | unit_pref = Metric | area_total_km2 = ৪৬১২ | area_rank = [[কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|১ম]] | elevation_footnotes = | elevation_m = ১২০০ | population_footnotes = <ref name="idkdemo_2018">{{Cite book|title=Annual Vital Statistics Report – 2018|trans-title=বাৰ্ষিক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিসংখ্যা প্ৰতিবেদন – ২০১৮|publisher=অৰ্থনীতি আৰু পৰিসংখ্যা বিভাগ, কেৰালা চৰকাৰ|year=২০২০|location=থিৰুৱনন্তপুৰম|pages=৫৫|url=http://www.ecostat.kerala.gov.in/images/pdf/publications/Vital_Statistics/data/vital_statistics_2018.pdf|access-date=২৫ নৱেম্বৰ ২০২০|archive-date=২ নৱেম্বৰ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20211102023933/http://www.ecostat.kerala.gov.in/images/pdf/publications/Vital_Statistics/data/vital_statistics_2018.pdf|url-status=dead}}</ref> | population_total = ১,০৯৩,১৫৬ | population_as_of = ২০১৮ | population_density_km2 = ২৫১ | demographics_type1 = ভাষাসমূহ | demographics1_title1 = চৰকাৰী | demographics1_info1 = [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]], ইংৰাজী<ref name="law" /> | demographics1_title2 = সংখ্যালঘু | demographics1_info2 = [[তামিল ভাষা|তামিল]] | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|আইএছটি]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = ৬৮XXXX | postal_code = | iso_code = [[আইএছঅ' ৩১৬৬-২:আইএন|আইএন-কেএল]] | registration_plate = {{ubl|'''কেএল-০৬''' [[ইডুক্কি]]|'''কেএল-৩৭''' [[বন্দিপেৰিয়াৰ]]|'''কেএল-৩৮''' [[থডুপুজা]]|'''কেএল-৬৮''' [[দেৱীকুলম]]|'''কেএল-৬৯''' [[উডুম্বানচোলা]]|'''কেএলআই''' পুৰণি পঞ্জীয়ন}} | blank_info_sec1 = {{nowrap|{{increase}} ০.৭৫৪<ref name="unhdi-gdl">{{Cite web|url=https://www.in.undp.org/content/india/en/home/library/hdr/human-development-reports/State_Human_Development_Reports/Kerala.html|title=Kerala &#124; UNDP in India|trans-title=কেৰালা &#124; ভাৰতত ইউ এন ডি পি|website=ইউ এন ডি পি}}</ref> ({{color|Green| উচ্চ}})}} | blank_name_sec1 = [[মানৱ উন্নয়ন সূচকাংক|এইচডিআই]] {{nobold|(২০০৫)}} | website = {{URL|www.idukki.nic.in}} | parts_style = para | parts = {{Collapsible list|title=ৰাজহ সংমণ্ডল (২)| | [[ইডুক্কি]] | [[দেৱীকুলম]]|}} | parts_type = [[ৰাজহ সংমণ্ডল|উপবিভাগসমূহ]] | p1 = {{Collapsible list | title=তালুক (৫)|bullets=on|[[দেৱীকুলম তালুক|দেৱীকুলম]]|থডুপুজা|[[উডুম্বানচোলা]]|[[পীৰুমেডু তালুক|পীৰমেড]]|ইডুক্কি}} }} '''মালাপ্পুরম জিলাইডুক্কি জিলা''' (ഇടുക്കി; {{IPA|ml|iɖukːi|IPA|LL-Q36236 (mal)-Vis M-ഇടുക്കി.wav}}) হৈছে দেশৰ দক্ষিণ-পশ্চিম দিশত অৱস্থিত [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ভাৰতীয় ৰাজ্য]] [[কেৰালা]]ৰ ১৪ খন জিলাৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref>{{Cite web|title=Idukki {{!}} India|trans-title=ইডুক্কি {{!}} ভাৰত|url=https://www.britannica.com/place/Idukki|access-date=২৪ অক্টোবৰ ২০২১|website=[[এনচাইক্লোপিডিয়া ব্ৰিটানিকা]]|language=en}}</ref><ref>{{GEOnet2|32FA8822F3923774E0440003BA962ED3|Idukki District (Variant – V)}}, [[ৰাষ্ট্ৰীয় ভূ-স্থানিক-চোৰাংচোৱা সংস্থা|আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ভূ-স্থানিক-চোৰাংচোৱা সংস্থা]]</ref><ref>{{Cite web |url=https://idukki.nic.in/en/ |title=District Idukki, Government of Kerala {{!}} The Spice Garden of Kerala {{!}} India |trans-title=ইডুক্কি জিলা, কেৰালা চৰকাৰ {{!}} কেৰালাৰ মছলাৰ বাগিচা {{!}} ভাৰত |language=en-US |access-date=৭ আগষ্ট ২০২৬}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.keralatourism.org/related-destinations/idukki/dt3 |title=District of Idukki - Munnar, Thekkady, Periyar - the hill district of Kerala |trans-title=ইডুক্কি জিলা - মুন্নাৰ, থেক্কাডী, পেৰিয়াৰ - কেৰালাৰ পাহাৰীয়া জিলা |website=কেৰালা পৰ্যটন |language=en |access-date=৭ আগষ্ট ২০২৬}}</ref> ই কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ জিলা আৰু কেৰালাৰ [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]]ৰ ইলাচী পাহাৰৰ মাজত অৱস্থিত। ইডুক্কি জিলাত দুখন পৌৰ চহৰ আছে – [[কাট্টাপ্পানা]] আৰু [[থডুপুজা]], আৰু লগতে পাঁচখন তালুক আছে। প্ৰাক্তন উচ্চ ৰেঞ্জ সংমণ্ডলৰ পীৰুমেড, উডুম্বানচোলা, আৰু [[দেৱীকুলম তালুক|দেৱীকুলম]] তালুকক [[কোট্টায়াম জিলা]]ৰ পৰা আৰু থডুপুজা তালুকক [[এৰ্নাকুলাম জিলা]]ৰ পৰা লৈ ১৯৭২ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত এই জিলাখন গঠন কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=History of Idukki District |trans-title=ইডুক্কি জিলাৰ ইতিহাস |url=https://idukki.nic.in/history/ |website=ইডুক্কি জিলা, ভাৰত চৰকাৰ}}</ref> ইয়াৰ সংমণ্ডলৰ সদৰ কাৰ্যালয় পূৰ্বতে [[কোট্টায়াম]] চহৰত আছিল যদিও ১৯৭৬ চনৰ জুন মাহত ইয়াৰ কাৰ্যালয় পইনাভু আৰু চেৰুথনিৰ ওচৰৰ কুইলিমালালৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। জিলাখনত [[মালায়ালম]] আৰু ইংৰাজী দুটা চৰকাৰী প্ৰশাসনিক ভাষা ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="law">{{cite web |title=The Kerala Official Language (Legislation) Act, 1969 |trans-title=কেৰালা চৰকাৰী ভাষা (আইন) আইন, ১৯৬৯ |url=http://www.lawsofindia.org/pdf/kerala/1969/1969KERALA7.pdf |access-date=১৫ জানুৱাৰী ২০২১ |archive-date=২০ এপ্ৰিল ২০১৬ |archive-url=https://web.archive.org/web/20160420030352/http://www.lawsofindia.org/pdf/kerala/1969/1969KERALA7.pdf |url-status=usurped }}</ref> মালায়ালমৰ পিছত ইডুক্কি জিলাত দ্বিতীয় সৰ্বাধিক কথিত ভাষা হৈছে [[তামিল ভাষা|তামিল]]।<ref name="languages">{{Cite web |title=Table C-16 Population by Mother Tongue: Kerala |trans-title=তালিকা চি-১৬ মাতৃভাষা অনুসৰি জনসংখ্যা: কেৰালা |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10209/download/13321/DDW-C16-STMT-MDDS-3200.XLSX |website=www.censusindia.gov.in |publisher=[[ভাৰতৰ মহাপঞ্জীয়ক আৰু লোকপিয়ল আয়ুক্ত]]}}</ref> কেৰালাৰ প্ৰায় ৬৬% শক্তিৰ প্ৰয়োজন ইডুক্কি জিলাৰ বিভিন্ন [[জলবিদ্যুৎ]] প্ৰকল্পৰ পৰা পূৰণ হয়।<ref name="idkspc">{{cite web |title=The Spice Garden of Kerala |trans-title=কেৰালাৰ মছলাৰ বাগিচা |url=https://idukki.nic.in/en/ |access-date=২০ জুন ২০২২ |website= |publisher=ৰাষ্ট্ৰীয় সূচনা বিজ্ঞান কেন্দ্ৰ, ইলেক্ট্ৰনিকছ আৰু তথ্য প্ৰযুক্তি মন্ত্ৰালয়, ভাৰত চৰকাৰ}}</ref> জিলাখনত প্ৰচুৰ পৰিমাণে অৰ্থকৰী শস্য আৰু মছলাৰ খেতি কৰা হয়, যাৰ বাবে ইয়াক ''কেৰালাৰ মছলাৰ বাগিচা'' বুলি জনা যায়।<ref name="idkspc"/> জিলাখনৰ এক বৃহৎ এলেকা সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আৰু বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য হিচাপে সুৰক্ষিত কৰা হৈছে।<ref name="idkspc"/> [[পেৰিয়াৰ নদী]] হৈছে এখন প্ৰধান নদী যি ইডুক্কিৰ মাজেৰে প্ৰবাহিত হয়। পাম্বা নদী আন এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ নদী যাৰ উৎপত্তি ইডুক্কি জিলাৰ পৰাই হৈছে। যদিও মাটিকালিৰ ফালৰ পৰা এইখন অঞ্চলটোৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ জিলা, কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ ভিতৰত ইয়াৰ জনসংখ্যাৰ ঘনত্ব আটাইতকৈ কম। জিলাখনত মাত্ৰ দুখন পৌৰসভা আছে আৰু ইয়াৰ পাহাৰীয়া প্ৰকৃতিৰ বাবে গ্ৰাম্য জনসংখ্যাৰ তুলনাত নগৰীয়া জনসংখ্যা তুলনামূলকভাৱে বহু কম। {{convert|2695|m|ft}} উচ্চতাৰ আনামুদি শৃংগ, যিটো [[হিমালয়]]ৰ বাহিৰে ভাৰতৰ সৰ্বোচ্চ উচ্চতাৰ স্থান, ইডুক্কি জিলাৰ উত্তৰ অংশত অৱস্থিত।<ref name="kertour">{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/munnar/anamudi-peak-kerala.php|title=Anamudi|trans-title=আনামুদি|publisher=কেৰালা পৰ্যটন|access-date= ২০ জুন ২০২২}}</ref> ইডুক্কি বান্ধ এছিয়াৰ অন্যতম ওখ আৰ্চ বান্ধসমূহৰ ভিতৰত পৰে।<ref name="dam">{{cite web |title=Idukki Arch Dam |trans-title=ইডুক্কি আৰ্চ বান্ধ |url=https://idukki.gov.in/tourist-place/idukki-arch-dam/ |website=কেৰালা চৰকাৰ|access-date=২০ জুন ২০২২}}</ref> ইডুক্কিৰ প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী হৈছে [[মুন্নাৰ]]। ==নামৰ উৎপত্তি== ইডুক্কি নামটো মালায়ালম শব্দ ‘''ইদুক্ক''’ৰ পৰা আহিছে, যাৰ অৰ্থ হৈছে [[গিৰিখাত]]।<ref>{{Cite web |title=HISTORY {{!}} District Idukki, Government of Kerala {{!}} India |trans-title=ইতিহাস {{!}} ইডুক্কি জিলা, কেৰালা চৰকাৰ {{!}} ভাৰত |url=https://idukki.nic.in/en/history/ |access-date=১ মে' ২০২৪ |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস== {{See also|কেৰালাৰ ইতিহাস}} [[File:Topography of Kerala.png|thumbnail|ভৌগলিক অৱয়ব]] ইডুক্কি জিলাত [[মালয়ালম ভাষা|মালায়ালী]], [[তামিল ভাষা|তামিল]] আৰু বিভিন্ন জনজাতীয় সংস্কৃতিৰ এক নিখুঁত মিশ্ৰণ পোৱা যায়।<ref name="History of Idukki"/> ইডুক্কিৰ উচ্চ ৰেঞ্জ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহৰ মন্দিৰ আৰু অন্যান্য পুৰণি অট্টালিকাসমূহত মধ্যযুগীয় তামিল-[[পাণ্ড্য ৰাজবংশ|পাণ্ড্য]] স্থাপত্যশৈলীৰ উল্লেখযোগ্য প্ৰভাৱ দেখা যায়।<ref name="History of Idukki"/> মধ্যযুগত [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]]ৰ পূব দিশত থকা তামিল-পাণ্ড্য দেশ আৰু ইয়াৰ পশ্চিমত থকা বিভিন্ন কেৰালা ৰাজ্যসমূহৰ মাজত বডিনায়ককানুৰ (যিয়ে বিভিন্ন পৰ্বত শ্ৰেণীক সংযোগ কৰে) আৰু কুম্বুম (যিয়ে পূব তামিল দেশক থডুপুজাৰ সৈতে সংযোগ কৰে) আদি পাৰ্বত্য পথসমূহে বাণিজ্য আৰু যাতায়াতৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিছিল।<ref name="History of Idukki"/> কেৰালাৰ আটাইতকৈ দীঘল নদী [[পেৰিয়াৰ নদী]]ৰ উৎপত্তিস্থল আৰু ইয়াৰ প্ৰবাহপথৰ বৃহৎ অংশ ইডুক্কি জিলাত অৱস্থিত।<ref name="History of Idukki"/> কেৰালাৰ তৃতীয় দীৰ্ঘতম নদী [[পাম্বা নদী]]ৰ উৎপত্তিস্থলো ইডুক্কি জিলাতেই।<ref name="History of Idukki"/> [[ত্ৰিবাংকুৰ]] যুগত, [[মুন্নাৰ]] ত্ৰিবাংকুৰৰ ব্ৰিটিছ আৱাসীসকলৰ গ্ৰীষ্মকালীন আৱাস হিচাপে কাম কৰিছিল। ইডুক্কি জিলাৰ পূব সীমান্তত থকা আনামুদিৰ দৰে ওখ শৃংগসমূহে অতীতত [[মালায়ালম]] ৰাজ্যসমূহ আৰু সমসাময়িক তামিল ৰাজ্যসমূহৰ মাজত এক প্ৰাকৃতিক সীমা হিচাপে কাম কৰিছিল, যাৰ ফলত ওচৰৰ তামিল দেশৰ লগতে ভাৰতীয় উপদ্বীপৰ অন্যান্য অংশৰ পৰা এই অঞ্চললৈ আগ্ৰাসন হ্ৰাস পাইছিল।<ref name="History of Idukki"/> ১৭ শতিকাৰ ডাচ্চ গ্ৰন্থ ''[[হৰ্টাছ মালাবাৰিকাছ]]''ত সেই সময়ৰ অঞ্চলটোৰ উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰ বিষয়ে তথ্য সন্নিৱিষ্ট আছে।<ref name="History of Idukki"/> ===প্ৰাক-ইতিহাস=== {{See also|মেগালিথ|নৱপ্ৰস্তৰ যুগ}} [[File:MarayoorDolmen.JPG|thumbnail|[[মাৰায়ুৰ]]ত নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ লোকসকলে নিৰ্মাণ কৰা এটা [[ডলমেন]]]] জিলাখনৰ পৰা পোৱা প্ৰত্নতাত্বিক আৱিষ্কাৰসমূহৰ ভিতৰত মাৰায়ুৰ অঞ্চলৰ [[নৱপ্ৰস্তৰ যুগ]]ৰ ডলমেনসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত। স্থানীয়ভাৱে এইবোৰক "মুনিয়াৰা" বুলি জনা যায়, যিটো ''মুনি'' ([[সন্ন্যাসী]] বা [[ধৰ্মীয় সন্মানীয় উপাধি আৰু উপাধিৰ সূচী|ঋষি]]) আৰু ''আৰা'' (ডলমেন) শব্দৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে।<ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/2004/12/06/stories/2004120604900300.htm |title=Unlocking the secrets of history |trans-title=ইতিহাসৰ ৰহস্য উন্মোচন |date=৬ ডিচেম্বৰ ২০০৪ |location=চেন্নাই, ভাৰত |newspaper=[[দ্য হিন্দু]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20050126210416/http://www.hindu.com/2004/12/06/stories/2004120604900300.htm |url-status=dead |archive-date=২৬ জানুৱাৰী ২০০৫}}</ref> ভাৰতীয় উপদ্বীপৰ সৰ্বোচ্চ স্থানত অৱস্থিত, ইলাচী পাহাৰ আৰু ইয়াৰ চাৰিওফালৰ অঞ্চলসমূহত মেগালিথিক যুগতেই মানুহৰ বসতি আছিল।<ref name="History of Idukki"/> জিলাখনৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ পৰা বহুতো মেগালিথিক স্মৃতিস্তম্ভ আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে।<ref name="History of Idukki"/> দেৱীকুলম তালুকৰ মাৰায়ুৰৰ বিভিন্ন স্থানৰ পৰা অসংখ্য ''কোডুমকাল্লাৰা'' আৰু ''কাল্লাৰা''ৰ অৱশেষ উদ্ধাৰ কৰা হৈছে।<ref name="History of Idukki"/> উডুম্বানচোলা তালুকৰ কাল্লাৰপাট্টম কলনীত মেগালিথিক যুগৰ ''কাল্লাৰা'' আৰু ''নাডুক্কল্লু''ৰ অৱশেষো পোৱা যায়।<ref name="History of Idukki"/> বন্দিপেৰিয়াৰ অঞ্চলৰ খনন স্থলীৰ পৰাও বিশাল ''কোডুমকাল্লাৰা'' আৰু ''নাডুক্কল্লু'' আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="History of Idukki"/> ইডুক্কিৰ পৰা পোৱা মেগালিথিক স্মৃতিস্তম্ভবোৰে [[ডেক্কান মালভূমি]] আৰু [[দক্ষিণ ভাৰত]]ৰ অন্যান্য অংশৰ পৰা আৱিষ্কাৰ কৰা সমসাময়িক অৱশেষসমূহৰ সৈতে বহুতো সাদৃশ্য প্ৰদৰ্শন কৰে।<ref name="History of Idukki"/> ডেক্কানৰ মেগালিথিক সংস্কৃতিত লোৰ ব্যৱহাৰ সাধাৰণ আছিল।<ref name="History of Idukki"/> [[প্ৰস্তৰ যুগ]]ৰ সংস্কৃতিৰ পিছত ইডুক্কিৰ পাহাৰত প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰা আন এটা সংস্কৃতি হৈছে জনজাতীয় লোকসকল। যদিও প্ৰস্তৰ যুগত বৰ্তি থকা বহুতো সামাজিক উপাদান ইয়াৰ জনজাতীয় সংস্কৃতিত দেখা যায়, দুয়োটা গোটেই দুটা ভিন্ন সময়ৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। প্ৰস্তৰ যুগৰ মানুহবোৰ পিছলৈ ক'লৈ গৈছিল তাৰ কোনো স্পষ্ট প্ৰমাণ নাই। এনেদৰেও ভবা হয় যে বতৰ আৰু জীৱন ধাৰণৰ পৰিস্থিতিৰ অসুবিধাৰ বাবে হয়তো তেওঁলোকে পাহাৰৰ পৰা নামি আহিছিল। ইডুক্কিত পোৱা জনজাতীয় লোকসকল হৈছে মান্নান, মুথুৱান, পালিয়ান, উৰালী, মালায়ৰায়ন, মালাপুলায়ান, উল্লাডান। জনজাতীয় সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত মৌখিক ৰূপ আৰু আচাৰ-অনুষ্ঠানসমূহ অধ্যয়ন কৰাসকলৰ মতে, খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১৩-১৫ শতিকাত ইডুক্কিত জনজাতীয় জীৱন আৰম্ভ হয়।<ref>ইডুক্কিৰ জনজাতীয় কলা আৰু সংস্কৃতি: ভি বি ৰাজন, কাঞ্চিয়াৰ ৰাজন</ref> [[তামিল সংস্কৃতি]]ৰ সংস্পৰ্শলৈ অহা জনজাতীয় লোকসকল বৰ্তমানৰ কইম্বাটুৰ, মাদুৰাই আৰু ৰামনাথপুৰম জিলাৰ পৰা ইডুক্কিলৈ আহিছিল, যিটো তেওঁলোকৰ ভাষা, ৰীতি-নীতি আৰু কলাৰূপৰ পৰা প্ৰমাণিত হয়। আধুনিক নৃতত্ববিদসকলৰ মতে, ইয়াৰ আদিবাসীসকল প্ৰ'ট'-অষ্ট্ৰেলয়ড জাতিৰ অন্তৰ্গত। তেওঁলোকৰ (ইডুক্কিৰ) পাহাৰ বগোৱাৰ বিষয়ে বহুতো কাহিনী জনপ্ৰিয়। তাৰে এটা হ'ল পাণ্ড্য ৰজা বংশক সহায় কৰাৰ পুৰস্কাৰ হিচাপে তেওঁলোকক বনাঞ্চলৰ প্ৰধানৰ পদৱী দিয়া হৈছিল। এটা সময়ত তেওঁলোকে [[মাদুৰাই]] এৰিবলগীয়া হৈছিল আৰু ৰজা পুঞ্জাৰৰ সহায়ত তামিলকামৰ গুডালুৰ হৈ কুমিলীৰ মাজেৰে ইডুক্কিত উপস্থিত হৈছিল। লগতে বিশ্বাস কৰা হয় যে স্থানীয় ৰজাসকলৰ বাবে বনজ সামগ্ৰী সংগ্ৰহ কৰিবলৈ নিযুক্তি পোৱাসকলো সময়ৰ লগে লগে ইয়াতেই বসতি স্থাপন কৰে। ইয়াৰ জনজাতীয় লোকসকলে উন্নত জীৱন ধাৰণৰ সুবিধাৰ সন্ধানত ইয়ালৈ প্ৰব্ৰজন কৰিব পাৰে। প্ৰতিখন জনজাতীয় গাঁৱত পৰিয়ালৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে এক নতুন সমাজৰ সৃষ্টি হয়। প্ৰাচীন কালত ব্যৱহাৰ কৰা কাপোৰবোৰ আছিল থেতেলিয়াই লোৱা আৰায়াঞ্জিলৰ পৰা তৈয়াৰী। তেওঁলোকে জীৱ-জন্তুৰ ছালৰ পৰা বাদ্যযন্ত্ৰও সাজিছিল। আদিবাসীসকলৰ বাঁহ ব্যৱহাৰ কৰি ঘৰুৱা সামগ্ৰী বনোৱাৰ যথেষ্ট দক্ষতা আছে। তেওঁলোকে প্ৰকৃতিৰ শক্তি আৰু গছ-গছনিক পূজা কৰিছিল। সকলো জনজাতিৰে নিজস্ব প্ৰশাসন ব্যৱস্থা আছিল। জুপুৰিবোৰৰ মুৰব্বীসকলক জাতি অনুসৰি মুপ্পান বা কানি বুলি জনা যায়। মান্নানসকলৰ মাজত ইয়েই হৈছে ৰজা। উৰালীসকলকে ইডুক্কিৰ পাহাৰলৈ প্ৰব্ৰজন কৰা প্ৰথমটো জনজাতি বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। উৰালীসকলে এতিয়াও প্ৰস্তৰ যুগৰ কিছুমান প্ৰথা নামমাত্ৰ ৰূপত পালন কৰে। বিশ্বাস কৰা হয় যে কবৰ দিয়াৰ পিছত কবৰৰ ওপৰত ৰখা ক'লা শিলটো প্ৰস্তৰ যুগৰ ঘাহ শিলৰ ধাৰাবাহিকতা। ইডুক্কিত ভেনমণি, মুল্লাৰিংগড়, নাডুকানি, কুৰুকানাডু, কুভাকাণ্ডম, কান্নাম্পাডি, মুথাম্পাডি, ইষ্ট মেট্টুকুট্টা, ভেল্লাল, মেমাৰিকুডি, পুৱান্তিকুডি আদিকে ধৰি ৩৩খন জনজাতীয় অভয়াৰণ্য আছে। পৰৱৰ্তী সময়ত মুল্লাপেৰিয়াৰ বান্ধ অৱস্থিত বনাঞ্চলৰ পৰা পলাই পুৱান্তিকুডি, আয়াপ্পানকোইললৈ অহা লোকসকলে [[ব্ৰিটিছ]], [[তামিল ভাষা|তামিল]] আৰু [[মালয়ালম ভাষা|মালায়ালী]]সকলৰ প্ৰব্ৰজনৰ লগে লগে কৃষি এৰি দিয়ে। সকলো আদিবাসী জনজাতি এক মহান সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ গৰাকী আছিল, যিসকল জনজাতিয়ে গভীৰ অৰণ্যত নৃত্য কৰিছিল, হস্তশিল্পত নিয়োজিত আছিল, নিজৰ অনন্য উপায়েৰে জীৱন পৰিচালনা কৰিছিল আৰু প্ৰাচীন সংস্কৃতিৰ বহুতো বিৰল আকৰ্ষণৰ সৃষ্টি কৰিছিল। পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ প্ৰায় সকলো জনজাতীয় গোটৰে এনে এক জীৱন পৰিচয় আছিল যিটো বিভিন্ন আক্ৰমণৰ দ্বাৰা ধ্বংস হৈ গৈছিল। ব্ৰিটিছ খেতিয়কসকলে [[ইলাচী]], চাহ আৰু কফি ৰোপণ কৰিবলৈ পোৱা বেছিভাগ মাটিতেই জনজাতীয় লোকসকলে মুক্তভাৱে ঘূৰি ফুৰিছিল। পাহাৰবোৰ এটা এটাকৈ কাটি পৰিষ্কাৰ কৰাৰ লগে লগে প্ৰতিটো জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ক পিছলৈ ঠেলি দিয়া হয়।<ref>প্ৰবন্ধ _অৰণ্য বা দেশত নথকা জীৱন: কাঞ্চিয়াৰ ৰাজন</ref> প্ৰতিটো জনজাতিৰ [[তামিল ভাষা|তামিল]] আৰু [[মালায়ালম]]ৰ সৈতে ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত নিজস্ব ভাষা আছে। ===ধ্ৰুপদী প্ৰাচীন কাল=== {{Main|ধ্ৰুপদী প্ৰাচীন কাল}} থডুপুজাৰ ওচৰৰ এদামাৰুকুৰ দৰে অঞ্চলৰ পৰা প্ৰাচীন ৰোমান মুদ্ৰা পোৱা গৈছে, যিয়ে ধ্ৰুপদী প্ৰাচীন কালত প্ৰাচীন ৰোম আৰু এই অঞ্চলৰ মাজত প্ৰাচীন বাণিজ্যৰ ইংগিত দিয়ে।<ref name="History of Idukki" /> প্ৰাচীন ভাৰত মহাসাগৰীয় বাণিজ্যৰ অংশ হিচাপে এই অঞ্চলৰ পৰা মছলা আমদানি কৰা হ'ব পাৰে।<ref name="History of Idukki" /> ইডুক্কি জিলাক এতিয়াও ''কেৰালাৰ মছলাৰ বাগিচা'' বুলি জনা যায়।<ref name="idkspc" /> ===চেৰা ৰাজবংশ/কেৰালাপুত্ৰ (খ্ৰীষ্টীয় ৫ম শতিকালৈকে)=== {{Main|চেৰা ৰাজবংশ}} [[সংগম যুগ]]ৰ সাহিত্যকৰ্মসমূহে সমসাময়িক কালৰ ওপৰত চকু ফুৰোৱাত সহায় কৰে।<ref name="History of Idukki"/> সেই গ্ৰন্থসমূহৰ মতে, [[চেৰা ৰাজবংশ]]ৰ প্ৰাৰম্ভিক সদস্যসকলৰ ([[সাধাৰণ যুগ]]ৰ প্ৰথম কেইটামান শতিকা) মূল সদৰ কাৰ্যালয় প্ৰাচীন [[তামিলকাম]]ৰ ''কুট্টানাড''ৰ ''কুজুমুৰ'' নামৰ অঞ্চলত আছিল আৰু তেওঁলোকক কেতিয়াবা ''কুট্টুৱান'' বুলিও জনা গৈছিল।<ref name="History of Idukki"/> কিছুমান বুৰঞ্জীবিদে ''কুজুমুৰ''ক ইডুক্কি জিলাৰ পীৰুমেডু তালুকৰ [[কুমিলী]]ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে।<ref name="idkhst">{{cite web |url=https://idukki.nic.in/en/history/|title=History of Idukki |trans-title=ইডুক্কিৰ ইতিহাস |website= |publisher=ৰাষ্ট্ৰীয় সূচনা বিজ্ঞান কেন্দ্ৰ, ইলেক্ট্ৰনিকছ আৰু তথ্য প্ৰযুক্তি মন্ত্ৰালয়, ভাৰত চৰকাৰ |access-date=২০ জুন ২০২২}}</ref> [[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]]ৰ (৩২২ [[খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|খ্ৰীঃপূঃ]] – ১৮৪ খ্ৰীঃপূঃ) সম্ৰাট [[অশোক]]ৰ শিলালিপিত [[চেৰা ৰাজবংশ]]ক ''কেৰালাপুত্ৰ'' হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="History of Idukki"/> প্ৰাচীন ''কেৰালাপুত্ৰ'' ৰাজ্যৰ প্ৰদেশ ''কুট্টানাড''ত বৰ্তমানৰ ইডুক্কি, [[এৰ্নাকুলাম জিলা|এৰ্নাকুলাম]], [[কোট্টায়াম জিলা|কোট্টায়াম]], আৰু [[আলাপুঝা জিলা|আলাপুঝা]]ৰ কিছু অংশ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল, যাক বহল অৰ্থত [[পেৰিয়াৰ নদী]] আৰু [[পাম্বা নদী]]ৰ মাজৰ অঞ্চল বুলি সংজ্ঞায়িত কৰিব পাৰি।<ref name="History of Idukki"/> ইয়াৰ দক্ষিণত আছিল [[আয় ৰাজ্য]], য'ত [[পাম্বা নদী]] আৰু [[কন্যাকুমাৰী]]ৰ (কেপ কোমোৰিন) মাজৰ অঞ্চলসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল, আৰু উত্তৰত আছিল ''কুদানাদ'' প্ৰদেশ, যি [[পেৰিয়াৰ নদী]] আৰু [[চলিয়াৰ নদী]]ৰ (বৰ্তমানৰ [[ত্ৰিশূৰ জিলা|ত্ৰিশূৰ]], [[পালক্কাড জিলা|পালক্কাড]], আৰু [[মালাপ্পুৰম জিলা|মালাপ্পুৰম]] জিলা) মাজত অৱস্থিত আছিল।<ref name="History of Idukki"/> [[উথিয়ান চেৰালাথান]]ৰ (১০৫–১৩০ খ্ৰীষ্টাব্দ) ৰাজত্বকালতেই [[চেৰা ৰাজবংশ]]ই ''কুদানাদু'' আৰু ''[[কোংগু নাডু]]'' প্ৰদেশ জয় কৰি ''কুট্টানাড''ৰ উত্তৰ আৰু পূব অঞ্চলৰ ফালে সম্প্ৰসাৰণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="History of Idukki"/> তাৰ পিছত ৰাজবংশটো তিনিটা শাখাত বিভক্ত হৈ পৰে আৰু ক্ৰমে [[মুজিৰিছ]], [[টিণ্ডিছ]], আৰু [[কাৰুৰ|কাৰুৰা]]ত নিজৰ ৰাজধানী স্থাপন কৰে, যিদৰে প্ৰাচীন [[গ্ৰেকো-ৰোমান বিশ্ব|গ্ৰেকো-ৰোমান]] ভ্ৰমণকাহিনীৰ লগতে [[সংগম যুগ]]ৰ [[প্ৰাচীন তামিল]] সাহিত্যকৰ্মসমূহত দেখা যায়।<ref name="History of Idukki"/> ''নৰমুডি চেৰাল''ৰ ৰাজত্বকালত [[মুষিকা ৰাজবংশ|এজিমালা ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলসমূহো চেৰা সাম্ৰাজ্যৰ লগত সংযোজিত হৈছিল।<ref name="History of Idukki"/> ৫০০ খ্ৰীষ্টাব্দ আৰু ৮০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ মাজৰ প্ৰায় তিনি শতিকা জুৰি [[কালাভ্ৰা ৰাজবংশ|কালাভ্ৰা]], [[পল্লৱ ৰাজবংশ|পল্লৱ]], [[চালুক্য ৰাজবংশ|চালুক্য]], [[পাণ্ড্য ৰাজবংশ|পাণ্ড্য]] আৰু [[ৰাষ্ট্ৰকূট ৰাজবংশ|ৰাষ্ট্ৰকূট]]সকলৰ ধাৰাবাহিক আক্ৰমণৰ ফলত প্ৰাচীন চেৰা সাম্ৰাজ্যৰ পতন ঘটিছিল।<ref name="History of Idukki"/> ===মহোদয়াপুৰমৰ চেৰা পেৰুমল (৮০০ – ১১০২ খ্ৰীষ্টাব্দ)=== {{Main|মাকোতাইৰ চেৰা পেৰুমল}} [[File:South India in early 11th century AD.jpg|thumb|upright=1.2|একাদশ শতিকাত [[কেৰালা]] (যিটো অঞ্চলত ''চেৰা'' বুলি চিহ্নিত কৰা হৈছে)। লগতে ''কীজমালানাডু''ৰ অৱস্থানো চিহ্নিত কৰা হৈছে।]] প্ৰায় তিনি শতিকাজুৰি [[মাকোতাইৰ চেৰা পেৰুমল|মহোদয়াপুৰমৰ চেৰা পেৰুমল]]ৰ (৮০০ – ১১০২ [[সাধাৰণ যুগ|খ্ৰীষ্টাব্দ]]) শাসনকালত ইডুক্কি তিনিখন ''নাডু''ৰ (প্ৰদেশ) অংশ আছিল।<ref name="History of Idukki">{{cite book|last1=Sreedhara Menon|first1=A.|url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82|title=''Kerala Charitram''|trans-title=''কেৰালা চৰিত্ৰম''|date=জানুৱাৰী ২০০৭|publisher=ডি চি বুকছ|isbn=9788126415885|edition=২০০৭|location=কোট্টায়াম|access-date=২০ জুন ২০২২|language=ml}}</ref> এই সময়ছোৱাত [[থডুপুজা]]-[[মুৱাট্টুপুজা]] অঞ্চলটো ''কীজমালানাডু'' নামৰ এখন প্ৰদেশৰ অন্তৰ্গত আছিল, যাৰ সদৰ কাৰ্যালয় [[থডুপুজা]]ৰ ওচৰৰ কাৰিকোডত আছিল। ''কীজমালানাডু''ৰ পূবত অৱস্থিত [[উচ্চ ৰেঞ্জ, কেৰালা|উচ্চ ৰেঞ্জ]] অঞ্চলটো সম্ভৱতঃ দুখন প্ৰদেশৰ অন্তৰ্গত আছিল, সেয়া হৈছে ''নান্তুঝানাডু''<ref name="idkhst"/> আৰু ''ভেম্পোলিনাডু'' (সংস্কৃতত ''বিম্বালি দেশম'' বুলি জনা যায়)।<ref name="History of Idukki"/> এই সময়ছোৱাত থডুপুজা অঞ্চলত এসময়ত বিশিষ্ট স্থান লাভ কৰা [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] আৰু [[জৈন ধৰ্ম]]ৰ পতন ঘটাৰ লগতে [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ বিকাশ ঘটে।<ref name="History of Idukki"/> বিৰল জনবসতিপূৰ্ণ উচ্চ ৰেঞ্জ অঞ্চলত জনজাতীয় সংস্কৃতি বৰ্তি থাকিব পাৰে।<ref name="History of Idukki"/> একাদশ শতিকা জুৰি চেৰা পেৰুমল আৰু [[মধ্যযুগীয় চোল|মধ্যযুগীয় চোলসকলৰ]] মাজত হোৱা ধাৰাবাহিক যুদ্ধৰ ফলত দ্বাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মহোদয়াপুৰমৰ চেৰা পেৰুমলৰ ভূখণ্ড কেইবাখনো সৰু [[সামন্তবাদ|সামন্তীয় ৰাজ্যত]] বিভক্ত হৈ পৰে।<ref name="History of Idukki"/> ===কীজমালানাডু ৰাজ্য (১১০২ – ১৬০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)=== চেৰা-চোল যুদ্ধৰ পিছত ১১০২ খ্ৰীষ্টাব্দত মহোদয়াপুৰমৰ চেৰা পেৰুমলৰ প্ৰদেশ কীজমালানাডুৱে ৰাজনৈতিক স্বায়ত্তশাসন লাভ কৰে।<ref name="History of Idukki"/> কীজমালানাডু ৰাজ্যৰ ৰাজধানী [[থডুপুজা]]ৰ সমীপৰ কাৰিকোডৰ পৰা বহুতো মধ্যযুগীয় দুৰ্গৰ অৱশেষ পোৱা গৈছে, যাৰ বহুতো চতুৰ্দশ শতিকাৰ পৰা ষোড়শ শতিকাৰ মাজৰ সময়ছোৱাৰ।<ref name="History of Idukki"/> কীজমালানাডুৰ ভিতৰত বৰ্তমানৰ থডুপুজা আৰু [[মুৱাট্টুপুজা]] তালুকৰ কিছু অংশ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="History of Idukki"/> ষোড়শ শতিকাত ইয়াত উন্নত মানৰ [[জালুক]]ৰ উপলব্ধতা আৰু বৃহৎ মাত্ৰাত উৎপাদনৰ বাবে [[পৰ্তুগীজ ভাৰত|পৰ্তুগীজ]] অন্বেষণকাৰীসকলে এই অঞ্চলটোক "জালুকৰ দেশ" বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref name="History of Idukki"/> ১৬০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আশে-পাশে কীজমালানাডু [[বডকুম্কুৰ]] ৰাজ্যৰ সৈতে চামিল হয়।<ref name="History of Idukki"/> ===বডকুম্কুৰ ৰাজবংশ (১৬০০ – ১৭৫০ খ্ৰীষ্টাব্দ)=== {{Main|বডকুম্কুৰ}} [[বডকুম্কুৰ]] আছিল পূৰ্বৰ ''ভেম্পোলিনাডু'' প্ৰদেশৰ উত্তৰ শাখা যিয়ে ১১০২ খ্ৰীষ্টাব্দত মহোদয়াপুৰমৰ চেৰা পেৰুমলৰ পতনৰ পিছত ৰাজনৈতিক স্বায়ত্তশাসন লাভ কৰিছিল।<ref name="History of Idukki"/> এই ৰাজবংশৰ শাসকসকলক তেওঁলোকৰ [[থেক্কুম্কুৰ]] সমকক্ষসকলৰ দৰেই সমসাময়িক সংস্কৃত গ্ৰন্থসমূহত ''বিম্বালীশ'' আৰু ''মণিকন্দ'' উপাধিৰে জনা গৈছিল।<ref name="History of Idukki"/> [[বডকুম্কুৰ]] ৰাজ্যত মূলতঃ বৰ্তমানৰ [[এট্টুমানুৰ]] আৰু [[ভাইকম]] তালুকৰ লগতে [[মীনচিল]] তালুকৰ কিছু অংশ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="History of Idukki"/> ১৬০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আশে-পাশে কীজমালানাডু বডকুম্কুৰ ৰাজবংশৰ সৈতে চামিল হয়।<ref name="History of Idukki"/> ইয়াৰ পিছত বডকুম্কুৰ ৰজাসকলে প্ৰায়ে থডুপুজাৰ সমীপৰ কাৰিকোডত বাস কৰিছিল, যিটো প্ৰথমে কীজমালানাডুৰ সদৰ কাৰ্যালয় আছিল।<ref name="History of Idukki"/> সেই সময়ত বডকুম্কুৰ [[কোচিন ৰাজ্য]]ৰ এখন অধীনস্থ ৰাজ্য আছিল।<ref name="History of Idukki"/> বডকুম্কুৰৰ পশ্চিম সীমা [[ভেম্বানাদ হ্ৰদ]]লৈকে বিস্তৃত আছিল আৰু পূব সীমা আছিল [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]], যাৰ সীমা মধ্যযুগীয় [[পাণ্ড্য ৰাজবংশ|পাণ্ড্য দেশ]] আৰু পিছৰ [[মাদুৰাই নায়ক ৰাজবংশ]]ৰ ভূখণ্ডৰ সৈতে মিলিছিল।<ref name="History of Idukki"/> সপ্তদশ শতিকা আৰু অষ্টাদশ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধত বডকুম্কুৰ ভূখণ্ডত প্ৰভাৱশালী শক্তিলৈ পৰিণত হোৱা [[ডাচ্চ মালাবাৰ]]সকলৰ বডকুম্কুৰত বাণিজ্য কেন্দ্ৰ আছিল।<ref name="History of Idukki"/> উত্তৰাঞ্চলৰ ভূখণ্ডসমূহত [[ত্ৰিবাংকুৰ]]ৰ সম্প্ৰসাৰণৰ বিৰুদ্ধে [[ওদানাদ]] (কায়মকুলাম), [[থেক্কুম্কুৰ]], আৰু [[কোচিন ৰাজ্য|কোচিন]] ৰাজ্যৰ দ্বাৰা গঠিত সন্মিলিত সামৰিক মিত্ৰজোঁটৰ অংশ আছিল [[বডকুম্কুৰ]] ৰজা।<ref name="History of Idukki"/> ইয়াৰ ফলস্বৰূপে, আধুনিক ত্ৰিবাংকুৰৰ খনিকৰ অনিজম থিৰুনাল [[মাৰ্তণ্ড বৰ্মাই]] ১৭৫০ চনত বডকুম্কুৰ আক্ৰমণ কৰি অধিকাৰ কৰে।<ref name="History of Idukki"/> বডকুম্কুৰ ৰজাই [[কালিকটৰ জামোৰিন]] ৰাজ্যত আশ্ৰয় বিচাৰিছিল।<ref name="History of Idukki"/> ===থেক্কুম্কুৰ ৰাজবংশ (১১০২-১৭৪৯ খ্ৰীষ্টাব্দ)=== {{Main|থেক্কুম্কুৰ}} [[File:Map of Thekkumkur in 1790.jpg|thumb|upright=1.25|[[পুঞ্জাৰ ৰাজবংশ]] পৃথক হোৱাৰ পিছত [[থেক্কুম্কুৰ]] ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ।]] ধৰি লোৱা হয় যে মহোদয়াপুৰমৰ চেৰা পেৰুমলৰ পতনৰ ঠিক পিছতেই ইডুক্কি জিলাৰ উচ্চ ৰেঞ্জ অঞ্চলৰ এক বৃহৎ অংশ থেক্কুম্কুৰ ৰাজবংশৰ অন্তৰ্গত আছিল।<ref name="History of Idukki"/> একাদশ শতিকাৰ চেৰা-চোল যুদ্ধৰ পিছত ১১০২ খ্ৰীষ্টাব্দত মহোদয়াপুৰমৰ চেৰা পেৰুমলৰ প্ৰদেশ ''ভেম্পোলিনাডু'' (''বিম্বালি দেশম'')ই ৰাজনৈতিক স্বায়ত্তশাসন লাভ কৰে।<ref name="History of Idukki"/> দ্বাদশ শতিকাৰ ভিতৰত ''ভেম্পোলিনাডু'' ৰাজপৰিয়ালটো দুটা স্বতন্ত্ৰ শাখাত বিভক্ত হৈ পৰে – ইয়াৰ ভিতৰত দক্ষিণৰ শাখাটো পিছলৈ [[থেক্কুম্কুৰ]] ৰাজ্য হিচাপে পৰিচিত হয়।<ref name="History of Idukki"/> ইয়াত বৰ্তমানৰ [[চাংগনাসেৰী]], [[কাঞ্জিৰাপ্পাল্লী]], [[কোট্টায়াম]], আৰু [[থিৰুভাল্লা]] [[কেৰালাৰ তালুকসমূহৰ তালিকা|তালুক]]ৰ লগতে ইডুক্কি জিলাৰ উচ্চ ৰেঞ্জ অঞ্চল অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="History of Idukki"/> পিছলৈ থেক্কুম্কুৰ ৰজাসকলে উচ্চ ৰেঞ্জ অঞ্চলটো [[পুঞ্জাৰ ৰাজবংশ]]ক হস্তান্তৰ কৰে।<ref name="History of Idukki"/> ইডুক্কি জিলাৰ [[উচ্চ ৰেঞ্জ, কেৰালা|উচ্চ ৰেঞ্জ]]ত জালুকৰ প্ৰচুৰ বৃদ্ধিৰ প্ৰতি [[ডাচ্চ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]] আকৰ্ষিত হৈছিল।<ref name="idkhst"/> ১৬৬৪ চনৰ ১৬ জুনত স্বাক্ষৰিত চুক্তি অনুসৰি, মছলা, ডালচেনি, কানি আদিৰ ব্যৱসায়ৰ ক্ষেত্ৰত [[ডাচ্চ মালাবাৰ]]ৰ সৈতে [[থেক্কুম্কুৰ]] ৰজাসকলৰ চুক্তি আছিল।<ref name="idkhst"/> ১৭৪০ চনৰ দশকত [[ত্ৰিবাংকুৰ]] ৰাজ্যই ইয়াৰ উত্তৰৰ ৰাজ্যসমূহলৈ কৰা সামৰিক আক্ৰমণৰ বিৰুদ্ধে থেক্কুম্কুৰ ৰজাসকলে [[কোচিন ৰাজ্য]] আৰু [[ওদানাদ]] ([[কায়মকুলাম]]) ৰাজ্যৰ সৈতে মিত্ৰতা স্থাপন কৰিছিল।<ref name="History of Idukki"/> ফলস্বৰূপে, আধুনিক ত্ৰিবাংকুৰৰ খনিকৰ অনিজম থিৰুনাল [[মাৰ্তণ্ড বৰ্মাই]] ১৭৪৬ চনত [[কায়মকুলাম]] অধিকাৰ কৰাৰ পিছত ১৭৪৯ চনত [[চাংগনাসেৰীৰ যুদ্ধ]]ৰ সময়ত [[থেক্কুম্কুৰ]] ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰি ত্ৰিবাংকুৰৰ লগত চামিল কৰে।<ref name="History of Idukki"/> যুদ্ধত পৰাজিত হোৱাৰ পিছত থেক্কুম্কুৰ ৰজাই [[কালিকটৰ জামোৰিন]] ৰাজ্যত আশ্ৰয় লয়।<ref name="History of Idukki"/> ===পুঞ্জাৰ ৰাজবংশ (১১৬০-১৭৫০ খ্ৰীষ্টাব্দ)=== {{Main|পুঞ্জাৰ ৰাজবংশ}} {{CE|১১৫৭}} চনত, [[মধ্যযুগীয় চোল|মধ্যযুগীয় চোলসকলৰ]] বংশধৰ [[প্ৰথম কুলোথুংগা|কুলোথুংগা চোলে]] [[মাদুৰাই]]ৰ [[পাণ্ড্য ৰাজবংশ]]ৰ অন্তৰ্গত মানবিক্ৰম কুলশেখৰ পেৰুমলৰ সৈতে যুদ্ধত লিপ্ত হয়।<ref name="History of Idukki"/> যুদ্ধত পৰাজয়ৰ পিছত, মানবিক্ৰমে তেওঁৰ ভাতৃ মাৰবৰ্মন শ্ৰীবল্লভক [[পাণ্ড্য ৰাজবংশ]]ৰ সম্ৰাট হিচাপে নিযুক্তি দি পৰিয়াল আৰু কিছু বিশ্বাসী সেৱকৰ সৈতে মাদুৰাই ত্যাগ কৰে।<ref name="History of Idukki"/> মানবিক্ৰমে [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]] পাৰ হৈ [[কেৰালা]]ত ৰাজনৈতিক আশ্ৰয় বিচাৰে।<ref name="History of Idukki"/> ১১৬০ খ্ৰীষ্টাব্দত [[থেক্কুম্কুৰ]]ৰ শাসকে তেওঁক [[মীনচিল]] তালুকৰ এটা অংশ প্ৰদান কৰে য'ত ইডুক্কি জিলাৰ [[উচ্চ ৰেঞ্জ, কেৰালা|উচ্চ ৰেঞ্জ]] অঞ্চলৰ লগতে [[পুঞ্জাৰ]] অঞ্চলটো অন্তৰ্ভুক্ত আছিল, যিটো প্ৰথমে [[থেক্কুম্কুৰ]] ৰজাসকলৰ অন্তৰ্গত আছিল।<ref name="History of Idukki"/> এই ঘটনাই অঞ্চলটোত [[পুঞ্জাৰ ৰাজবংশ]]ৰ আৰম্ভণিৰ সূচনা কৰে।<ref name="History of Idukki"/> ১৭৪৯–১৭৫০ চনত [[থেক্কুম্কুৰ]] আৰু [[বডকুম্কুৰ]] ৰাজ্য দুখন নিজৰ দখললৈ অনাৰ পিছত পুঞ্জাৰ ভূখণ্ডটো [[ত্ৰিবাংকুৰ]] ৰাজ্যই নিজৰ অধীনলৈ নিয়ে।<ref name="History of Idukki"/> === ত্ৰিবাংকুৰ যুগ (১৭৫০–১৯৪৭) === {{Main|ত্ৰিবাংকুৰ}} [[File:Travancore 1871.JPG|left|thumbnail|১৮৭১ চনত প্ৰকাশিত [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ]] [[দেশীয় ৰাজ্য]] [[ত্ৰিবাংকুৰ]]ৰ এখন মানচিত্ৰ]] ১৭৫০ চনৰ ভিতৰত বৰ্তমানৰ ইডুক্কি জিলাৰ সমগ্ৰ অংশ তৎকালীন [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ]] [[দেশীয় ৰাজ্য]] [[ত্ৰিবাংকুৰ]]ৰ অংশ হৈ পৰে।<ref name="History of Idukki"/> এই যুগটোৱে সকলো ক্ষেত্ৰতে উল্লেখযোগ্য অগ্ৰগতি আৰু সামাজিক সংস্কাৰ কঢ়িয়াই আনিছিল।<ref name="History of Idukki"/> এই সময়ছোৱাত সাক্ষৰতাৰ হাৰৰ দৰে সামাজিক উন্নয়নৰ সূচকসমূহৰ যথেষ্ট উন্নতি ঘটিছিল।<ref name="History of Idukki"/> প্ৰস্তৰ যুগৰ লোক আৰু জনজাতীয় লোকসকলৰ পিছত আঞ্চুনাডন তামিলসকলে ইডুক্কিলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে, তাৰ পিছত ত্ৰিবাংকুৰৰ কৃষক, তামিল শ্ৰমিক আৰু ব্ৰিটিছসকলে ইডুক্কিলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। ১৮২২ চনৰ ইলাচী ঘোষণাপত্ৰই, যিখন সেই সময়ত [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী|ব্ৰিটিছ]] [[দেশীয় ৰাজ্য]] [[ত্ৰিবাংকুৰ]]ৰ [[ত্ৰিবাংকুৰৰ মহাৰাজাসকলৰ তালিকা|ৰীজেণ্ট]] [[গৌৰী পাৰ্বতী বায়ী|ৰাণী উথ্ৰিত্ততি থিৰুনাল গৌৰী পাৰ্বতী বায়ীয়ে]] জাৰি কৰিছিল, জিলাখনৰ [[ইলাচী পাহাৰ]]ৰ অৰণ্যৰ পৰা [[ইলাচী]] সংগ্ৰহৰ বাবে বাহিৰৰ পৰা মানুহ অনাৰ পথ প্ৰশস্ত কৰিছিল।<ref name="cp_1822"/> [[মালায়ালম কেলেণ্ডাৰ|মালায়ালম বৰ্ষৰ]] ১৫ মেদম ৯৯৭ (যিটো [[সাধাৰণ যুগ|খ্ৰীষ্টাব্দ]]ৰ ১৮২২ চনৰ ২৮ এপ্ৰিলৰ সৈতে মিলি যায়) তাৰিখে জাৰি কৰা এই ঘোষণাপত্ৰখনে [[মাদ্ৰাছ প্ৰেচিডেন্সি]]ৰ কাষৰীয়া জিলাসমূহৰ পৰা অহা তামিল শ্ৰমিকসকলক এই অঞ্চলত ইলাচী চপোৱাৰ দায়িত্ব দিছিল।<ref name="cp_1822">{{cite news |last=Raman |first=Giji K.|date=২৯ এপ্ৰিল ২০২২ |title=Cardamom proclamation turns 200 years |trans-title=ইলাচী ঘোষণাপত্ৰই ২০০ বছৰ পূৰ্ণ কৰিলে |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/cardamom-proclamation-turns-200-years/article65366691.ece/ |work=দ্য হিন্দু |location=ইডুক্কি |access-date=২১ জুন ২০২২}}</ref> ১৮৭৭ চনৰ ১১ জুলাইত [[পুঞ্জাৰ ৰাজবংশ]]ৰ শাসকে [[উচ্চ ৰেঞ্জ, কেৰালা|উচ্চ ৰেঞ্জ]] অঞ্চলৰ [[কান্নান দেৱন পাহাৰ]] লণ্ডনৰ জন ডেনিয়েল মনৰো আৰু [[ভাৰতত চাহৰ ইতিহাস|চাহ খেতি]]ৰ বাবে লীজত দিছিল।<ref name="History of Idukki"/> ইয়াৰ ফলত [[মাদ্ৰাছ প্ৰেচিডেন্সি]]ৰ কাষৰীয়া জিলাসমূহৰ লগতে [[দক্ষিণ ত্ৰিবাংকুৰ]]ৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ পৰা, বিশেষকৈ [[কন্যাকুমাৰী জিলা]] আৰু [[চেনকোট্টাই তালুক]]ৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক প্ৰব্ৰজিত তামিল বাগিচা শ্ৰমিকৰ এই অঞ্চললৈ আগমন ঘটে আৰু ১৯ শতিকাৰ শেষৰ দশকবোৰত [[দেৱীকুলম তালুক]] আৰু [[পীৰুমেডু তালুক]]ৰ ভাষিক জনগাঁথনিয়ে এক উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তনৰ সন্মুখীন হয়। ইয়াৰ আগতে এই অঞ্চলত মালাবেদা, মালায়ৰায়া, মুথুৱান আৰু পালিয়ানৰ দৰে বিভিন্ন খিলঞ্জীয়া জনজাতিৰ লোকে বাস কৰিছিল আৰু অঞ্চলটোত জনবসতি বিৰল আছিল।<ref name=":0">{{Cite web|title=How the original inhabitants of Idukki were systematically displaced and deceived|trans-title=কেনেকৈ ইডুক্কিৰ মূল বাসিন্দাসকলক পৰিকল্পিতভাৱে স্থানচ্যুত আৰু প্ৰতাৰণা কৰা হৈছিল|url=https://www.onmanorama.com/districts/idukki/2018/02/28/original-inhabitants-idukki-displaced-deceived-tribals.html|access-date=২৮ জানুৱাৰী ২০২১|website=অনমনোৰমা}}</ref> কান্নান দেৱন পাহাৰ (ভূমি পুনৰুদ্ধাৰ) আইন, ১৯৭১-ৰ জৰিয়তে পিছলৈ মাটি আৰু বাগিচাসমূহ [[কেৰালা চৰকাৰ]]য়ে পুনৰ নিজৰ অধীনলৈ আনে।<ref name="p1971">{{Cite web |url=http://clr.kerala.gov.in/pdf/actsrules/kannan_devan_resumption_of_lands.pdf |title=Kannan Devan Hills (Resumption of Lands) Act, 1971 |trans-title=কান্নান দেৱন পাহাৰ (ভূমি পুনৰুদ্ধাৰ) আইন, ১৯৭১ |access-date=২০ জুন ২০২২ |archive-date=২৫ এপ্ৰিল ২০১২ |archive-url=https://web.archive.org/web/20120425074255/http://clr.kerala.gov.in/pdf/actsrules/kannan_devan_resumption_of_lands.pdf |url-status=dead }}</ref> ত্ৰিবাংকুৰৰ ব্ৰিটিছ আৱাসীসকলৰ বাবে [[মুন্নাৰ]] গ্ৰীষ্মকালীন আৱাস হিচাপে কাম কৰিছিল। পৰম্পৰাগতভাৱে কোৱা হয় যে ১৮ শতিকাৰ শেষৰ দশকবোৰত [[টিপু চুলতান]]ৰ ত্ৰিবাংকুৰ অভিযানৰ সময়ত কৰ্ণেল [[আৰ্থাৰ ৱেলেছলী, ৱেলিংটনৰ ১ম ডিউক]], মুন্নাৰৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যোৱা প্ৰথমজন ব্ৰিটিছ লোক আছিল, কিন্তু ইয়াৰ কোনো প্ৰমাণ নাই।<ref name="apc">{{Cite book|title=A Planting Century 1893–1993|trans-title=এখন ৰোপণ শতিকা ১৮৯৩–১৯৯৩|last=S|first=Muthiah|publisher=-ৱেষ্ট প্ৰাইভেট লিমিটেড, 62-A ওৰমছ ৰোড, কিলপাউক, মাদ্ৰাছ-৬০০০১০|year=১৯৯৩|isbn=81-85938-04-0|location=মাদ্ৰাছ}}</ref> ১৮১৬–১৮১৭ চনত বেঞ্জামিন ছোৱেইন ৱাৰ্ডে এই অঞ্চলৰ প্ৰথম জৰীপ কৰিছিল, যিয়ে [[পেৰিয়াৰ নদী]]ৰ মাজেৰে [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]]ত প্ৰৱেশ কৰিছিল আৰু তিনিখন নদীৰ সংগমস্থলীত এটা শিবিৰ স্থাপন কৰিছিল, যাৰ পৰাই [[মুন্নাৰ]] নামটোৰ উৎপত্তি হৈছে।<ref name="apc"/> মনৰো, হেনৰী টাৰ্ণ আৰু তেওঁৰ সতীয়া ভাতৃ এ ডব্লিউ টাৰ্ণাৰে ত্ৰিবাংকুৰৰ ৰজাৰ পৰা [[ইলাচী পাহাৰ]]ৰ মালিকীস্বত্ব লাভ কৰে আৰু ১৮৭৯ চনত দেৱীকুলমৰ চাৰিওফালৰ বনাঞ্চল পৰিষ্কাৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref name="Vignessh">{{Cite web|last=Vignessh|date=১৩ আগষ্ট ২০২০|title=The 'no land's men' in Munnar's tea estates|trans-title=মুন্নাৰৰ চাহ বাগিচাবোৰত 'মাটি নথকা মানুহ'|url=https://thefederal.com/news/the-no-lands-men-in-munnars-tea-estates-2/|access-date=২৮ জানুৱাৰী ২০২১|website=দ্য ফেডাৰেল|language=en-US}}</ref><ref name=":0" /> মনৰোৱে ১৮৭৯ চনত নৰ্থ ত্ৰিবাংকুৰ লেণ্ড প্লান্টিং এণ্ড এগ্ৰিকালচাৰেল ছ'চাইটি গঠন কৰে।<ref name="ktm"/> এ এইচ ছাৰ্প নামৰ এজন ইউৰোপীয় খেতিয়কে এই অঞ্চলত চাহ খেতি আৰম্ভ কৰাৰ পিছতে ১৮৮০-ৰ দশকজুৰি আন বহুতো ইউৰোপীয়ই এই অঞ্চলত চাহ বাগিচা স্থাপন কৰিবলৈ ধৰে।<ref name="ktm">{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/munnar/munnar-history.php |title=History of Munnar |trans-title=মুন্নাৰৰ ইতিহাস |author=<!--Not stated--> |date= |website=কেৰালা পৰ্যটন |publisher=পৰ্যটন বিভাগ, কেৰালা চৰকাৰ |access-date=২০ জুন ২০২২ |quote=}}</ref> প্ৰাৰম্ভিক বাগিচাবোৰত খুব কম সুবিধাহে আছিল আৰু ঘাইকৈ খেৰৰ জুপুৰী আছিল।<ref name="Vignessh"/><ref name=":0" /> ১৮৯৭ চনত চাহ বাগিচাসমূহ পৰিচালনা কৰিবলৈ এটা সুকীয়া কোম্পানী [[কান্নান দেৱন হিলছ প্লাণ্টেচনছ কোম্পানী|কান্নান দেৱন হিলছ কৰ্পোৰেচন (কেডিএইচচি)]] পঞ্জীয়ন কৰা হয়, যিটো পিছত আমেৰিকান ডাইৰেক্ট টি ট্ৰেডিং কোম্পানী লিমিটেডে নিজৰ হাতলৈ নিয়ে, যাৰ ২৬খন বাগিচা আছিল। ইয়াৰে বেছিভাগতেই কফি আৰু কিছুমানত ''[[চিনকোনা]]'' আছিল, নামনিৰ কেইখনমান বাগিচাৰ বাহিৰে প্ৰায় আটাইবোৰেই এই অঞ্চলত আছিল। ১৯০২ চনত স্থাপিত [[মুন্নাৰ]]ৰ মাজেৰে যোৱা পূৰ্বৰ [[কুণ্ডলা ভেলী ৰেলৱে]], ১৯২৪ চনত বৰ্তমানৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ মাজেৰে যোৱা ''[[৯৯ৰ বৃহৎ বানপানী]]''ৰ ফলত ধ্বংস হৈছিল।<ref name="indiatimes.com">{{Cite web|url=https://www.indiatimes.com/news/india/munnar-may-soon-get-train-service-nearly-a-century-after-the-great-flood-of-99-washed-away-kerala-s-first-railway-line-369776.html|title=Munnar May Soon Get Train Service, Nearly A Century After The 'Great Flood Of 99' Destroyed It|trans-title=মুন্নাৰত অতি সোনকালেই ৰেল সেৱা আৰম্ভ হ'ব পাৰে, '৯৯-ৰ বৃহৎ বানপানী'য়ে ইয়াক ধ্বংস কৰাৰ প্ৰায় এশতিকা পিছত|date=২৪ জুন ২০১৯|website=indiatimes.com|language=en|access-date=২৪ জুন ২০১৯}}</ref> এই অঞ্চলত ত্ৰিবাংকুৰ শাসনৰ সময়ত ইডুক্কি জিলাত বহুতো বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name="History of Idukki"/> এই সময়ছোৱাত ইডুক্কিৰ গভীৰ অৰণ্যৰ মাজেৰে যাতায়াতৰ সুবিধাও উন্নত কৰা হৈছিল।<ref name="History of Idukki"/> বিতৰ্কিত [[মুল্লাপেৰিয়াৰ বান্ধ]]কো এই সময়ছোৱাতেই নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। [[ত্ৰিবাংকুৰ|ত্ৰিবাংকুৰৰ প্ৰশাসন]]ৰ সময়ত, ব্ৰিটিছ [[দেশীয় ৰাজ্য]] ত্ৰিবাংকুৰক চাৰিটা ৰাজহ সংমণ্ডলত ভাগ কৰা হৈছিল- [[কোট্টায়াম]]ত মুখ্য কাৰ্যালয় থকা [[উত্তৰ সংমণ্ডল (ত্ৰিবাংকুৰ)|উত্তৰ সংমণ্ডল]], [[কোল্লাম]]ত মুখ্য কাৰ্যালয় থকা [[মধ্য সংমণ্ডল (ত্ৰিবাংকুৰ)|মধ্য সংমণ্ডল]], [[থিৰুৱনন্তপুৰম]]ত মুখ্য কাৰ্যালয় থকা [[দক্ষিণ সংমণ্ডল (ত্ৰিবাংকুৰ)|দক্ষিণ সংমণ্ডল]], আৰু [[দেৱীকুলম]]ত মুখ্য কাৰ্যালয় থকা [[উচ্চ ৰেঞ্জ, কেৰালা|উচ্চ ৰেঞ্জ সংমণ্ডল]]।<ref name="1931_census">{{cite book|title=Census of India, 1931, VOLUME XXVIII, Travancore, Part-I Report|trans-title=ভাৰতৰ লোকপিয়ল, ১৯৩১, খণ্ড XXVIII, ত্ৰিবাংকুৰ, খণ্ড-১ প্ৰতিবেদন|publisher=ত্ৰিবাংকুৰ চৰকাৰ|year=১৯৩২|location=ত্ৰিবান্দ্ৰম|url=https://dspace.gipe.ac.in/xmlui/handle/10973/18998|last=Pillai |first=N. Kunjan }}</ref> ত্ৰিবাংকুৰৰ উত্তৰ-পূব অংশত অৱস্থিত [[উচ্চ ৰেঞ্জ, কেৰালা|উচ্চ ৰেঞ্জ সংমণ্ডল]]ত [[দেৱীকুলম]] আৰু [[পীৰুমেডু তালুক|পীৰুমেডু]] তালুক অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="1931_census"/> অৱশ্যে [[থডুপুজা]] অঞ্চলটো ব্ৰিটিছ [[দেশীয় ৰাজ্য]] [[ত্ৰিবাংকুৰ]]ৰ একেবাৰে উত্তৰৰ সংমণ্ডলত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="1931_census"/> ১৯৩১ চনত থডুপুজাৰ উপৰিও [[উত্তৰ পাৰাভুৰ]], [[কুন্নথুনাড]], [[মুৱাট্টুপুজা]], [[মীনচিল]], [[চাংগনাসেৰী]], [[কোট্টায়াম]], [[ভাইকম]], আৰু [[চেৰথালা]] [[কেৰালাৰ তালুকসমূহৰ তালিকা|তালুক]]সমূহকো সামৰি লোৱা ত্ৰিবাংকুৰৰ একেবাৰে উত্তৰৰ ৰাজহ সংমণ্ডলৰ সদৰ কাৰ্যালয় আছিল [[কোট্টায়াম]]।<ref name="1931_census"/> ===স্বাধীনতা-উত্তৰ (১৯৪৭–বৰ্তমান)=== {{See also|ভাৰতীয় স্বাধীনতা আইন ১৯৪৭|চামিলকৰণৰ দলিল}} ১৯৪৯ চনত ব্ৰিটিছ [[দেশীয় ৰাজ্য]] [[ত্ৰিবাংকুৰ]] আৰু [[কোচিন ৰাজ্য|কোচিন]]ক [[ভাৰতীয় অধিৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত কৰাৰ পিছত, যেতিয়া [[ত্ৰিবাংকুৰ]] আৰু [[কোচিন ৰাজ্য|কোচিন]]ক একত্ৰিত কৰি [[ত্ৰিবাংকুৰ-কোচিন]] ৰাজ্য গঠন কৰা হৈছিল, তেতিয়া পূৰ্বৰ ৰাজহ সংমণ্ডলসমূহক পুনৰ্গঠন কৰি [[কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] কৰা হৈছিল আৰু [[দিৱান]] পেশকাৰসকলৰ ঠাইত [[জিলাধিপতি]] নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। ইয়াৰ জৰিয়তে ১৯৪৯ চনৰ ১ জুলাইত কোট্টায়াম জিলাৰ জন্ম হৈছিল, য'ত বৰ্তমানৰ ইডুক্কি জিলাও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite book|title=Manorama Year Book|trans-title=মনোৰমা ইয়েৰ বুক|publisher=[[মালায়াল মনৰমা]]|year=২০০৬|editor=কে. এম. মেথিউ|editor-link=কে. এম. মেথিউ|page=116}}</ref> পূৰ্বৰ [[কোচিন ৰাজ্য]]খনক পুনৰ্গঠন কৰি [[ত্ৰিশূৰ জিলা]] গঠন কৰা হৈছিল আৰু [[উত্তৰ পাৰাভুৰ]] আৰু [[কুন্নথুনাড]] তালুক দুখনক সেই জিলালৈ হস্তান্তৰ কৰা হৈছিল।<ref name="1951c">{{cite book | author = ইউ. শিৱৰামন নায়াৰ | year=১৯৫২ | title= 1951 Census Handbook- Kottayam District | trans-title= ১৯৫১ লোকপিয়ল হাতপুথি- কোট্টায়াম জিলা | publisher=ত্ৰিবাংকুৰ-কোচিন চৰকাৰী প্ৰেছ | location = ত্ৰিবান্দ্ৰম | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5609/1/23587_1951_KOT.pdf }}</ref> একেদৰে ১৯৪৯ চনৰ ১ জুলাইত [[চেৰথালা]] তালুকখনক নতুনকৈ গঠিত [[কোল্লাম জিলা]]লৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল।<ref name="1951c"/> ১৯৪৯ চনৰ ১ জুলাইত নতুন ভাৰতীয় ৰাজ্য [[ত্ৰিবাংকুৰ-কোচিন]] মুকলি কৰাৰ অংশস্বৰূপে পূৰ্বৰ ত্ৰিবাংকুৰৰ [[উচ্চ ৰেঞ্জ, কেৰালা|উচ্চ ৰেঞ্জ]] সংমণ্ডলটোক পূৰ্বৰ কোট্টায়াম সংমণ্ডলৰ বাকী থকা তালুকসমূহৰ সৈতে চামিল কৰি কোট্টায়াম জিলা গঠন কৰা হৈছিল।<ref name="1951c"/> সেই সময়ত নতুন কোট্টায়াম জিলাখনত আঠখন তালুক আছিল – চাংগনাসেৰী, কোট্টায়াম, ভাইকম, মীনচিল, মুৱাট্টুপুজা, থডুপুজা, দেৱীকুলম আৰু পীৰুমেডু।<ref name="1951c"/> সেয়েহে ১৯৫৬ চনত কেৰালা ৰাজ্য গঠনৰ সময়ত ইডুক্কি কোট্টায়াম জিলাৰ অংশ আছিল। [[পদ্মনাভপুৰম]] সংমণ্ডলৰ (বৰ্তমানৰ কন্যাকুমাৰী জিলা) উপৰিও, বৰ্তমানৰ [[ইডুক্কি জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত [[ত্ৰিবাংকুৰ]]ৰ [[দেৱীকুলম]] আৰু [[পীৰুমেডু তালুক|পীৰুমেডু]] সংমণ্ডলসমূহত ১৯৪০-ৰ দশকৰ শেষৰ ফালে এক বৃহৎ সংখ্যক [[তামিল ভাষা|তামিল]] লোক আছিল।<ref name="idukki">{{Cite news|title=Why did Kerala surrender Kanyakumari without a fight?|trans-title=কেৰালাই বিনা যুদ্ধই কন্যাকুমাৰী কিয় এৰি দিলে?|url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2020/10/31/why-did-kerala-surrender-kanyakumari-to-tamil-nadu.html|last=Ayyappan|first=R|date=৩১ অক্টোবৰ ২০২০|access-date=১৬ জুন ২০২১|work=অনমনোৰমা}}</ref> থিৰু - কোচি বিধানসভাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী আছিল [[পট্টম এ. থানু পিল্লাই|পট্টম থানু পিল্লাই]]। তেওঁ [[তামিল লোক|তামিলসকলৰ]] আন্দোলনৰ বিৰুদ্ধে কঠোৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিছিল। বিশেষকৈ [[দেৱীকুলম]] - [[পীৰুমেডু তালুক|পীৰুমেডু]] অঞ্চলৰ তামিলসকলে ত্ৰিবাংকুৰ আৰক্ষী বাহিনীৰ অত্যাচাৰৰ মাজেৰে যাবলগীয়া হৈছিল। যিহেতু ত্ৰিবাংকুৰ চৰকাৰে তেওঁলোকৰ প্ৰতিনিধিত্বৰ প্ৰতি মনোযোগ দিয়া নাছিল, সেয়েহে টি.টি.এন.চি.-য়ে (ত্ৰিবাংকুৰ তামিলনাডু কংগ্ৰেছ) ১৯৫৪ চনৰ ৩০ জুন তাৰিখটো তামিল অধ্যুষিত অঞ্চলসমূহত 'মুক্তি দিৱস' হিচাপে পালন কৰিছিল। ৰাজহুৱা সভা অনুষ্ঠিত কৰি আৰু প্ৰস্তাৱ গৃহীত কৰি শান্তিপূৰ্ণভাৱে পালন কৰাৰ যোগেদি ত্ৰিবাংকুৰৰ তামিলসকলে তেওঁলোকৰ নিৰ্লিপ্ততা প্ৰকাশ কৰিছিল। টি.টি.এন.চি. নেতাসকলৰ দ্বাৰা [[মুন্নাৰ]]ত এখন ৰাজহুৱা সভাৰ আয়োজন কৰা হৈছিল আৰু [[নাগৰকোইল]]ৰ পৰা [[এ. নেচামনি]], আব্দুল ৰাজ্জাক আৰু এ চিদাম্বৰনাথ নাদাৰ ১৯৫৪ চনৰ ৩ জুলাইত তাত উপস্থিত হৈছিল। কিন্তু আৰক্ষীয়ে তেওঁলোকক [[মুন্নাৰ]]ৰ সভাস্থলীত প্ৰৱেশ কৰাত বাধা দিছিল। যেতিয়া নেতাসকলে নিষেধাজ্ঞা অমান্য কৰিলে, তেতিয়া তেওঁলোকক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হ'ল আৰু ছয় সপ্তাহৰ কাৰাদণ্ড বিহা হ'ল। তামিল নেতাসকলৰ গ্ৰেপ্তাৰৰ প্ৰতিবাদত [[ত্ৰিবাংকুৰ]]ৰ সকলো [[তামিল লোক|তামিল]] অঞ্চলতে হৰতাল পালন কৰা হৈছিল। মুন্নাৰত আয়োজিত এই আন্দোলনে স্থানীয় লোক আৰু আৰক্ষী বাহিনীৰ মাজত সংঘৰ্ষৰ সৃষ্টি কৰিলে, আৰক্ষীয়ে গুলীচালনা কৰিলে আৰু দুজন শ্ৰমিক ছহীদ হ'ল, যাৰ ফলত দক্ষিণ ত্ৰিবাংকুৰত এক অস্থিৰ পৰিৱেশ বিৰাজ কৰিবলৈ ধৰিলে।<ref>আৰ. কুপ্পুস্বামী - এখন প্ৰকৃত যুদ্ধৰ ঐতিহাসিক পদচিহ্ন (তামিল)</ref> ১৯৫৬ চনৰ আগন্তুক ৰাজ্য পুনৰ্গঠন আইনৰ অংশ হিচাপে [[ত্ৰিবাংকুৰ তামিলনাডু কংগ্ৰেছে]] (TTNC) ইয়াক [[মাদ্ৰাছ ৰাজ্য]]ৰ সৈতে একত্ৰিত কৰাৰ অনুৰোধ জনাইছিল।<ref name="idukki"/> অৱশ্যে, ১৯৫১ চনত ত্ৰিবাংকুৰ-কোচিন ৰাজ্যৰ ভাষিক লোকপিয়লত দেখা গৈছিল যে সেই সময়ত দেৱীকুলম তালুকৰ মুঠ তামিলভাষী জনসংখ্যাৰ প্ৰায় এক চতুৰ্থাংশৰ জন্ম ত্ৰিবাংকুৰ-কোচিন ৰাজ্যৰ বাহিৰত হৈছিল আৰু তেওঁলোকৰ বেছিভাগেই আছিল মাদ্ৰাছ প্ৰেচিডেন্সিৰ প্ৰব্ৰজনকাৰী, যাক ব্ৰিটিছ বিষয়াসকলে ঘাইকৈ চাহ বাগিচাৰ শ্ৰমিক হিচাপে [[ইলাচী পাহাৰ]]লৈ আনিছিল।<ref>{{cite book | author = ইউ. শিৱৰামন নায়াৰ | year=১৯৫৫ | title= Travancore-Cochin Language Handbook (1951) | trans-title= ত্ৰিবাংকুৰ-কোচিন ভাষা হাতপুথি (১৯ ৫১) | publisher=ত্ৰিবাংকুৰ-কোচিন চৰকাৰী প্ৰেছ | location=ত্ৰিবান্দ্ৰম | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5618/1/47149_1951_LAN.pdf }}</ref> তদুপৰি, ভৱিষ্যতৰ উপকূলীয় ৰাজ্য কেৰালাৰ অৰ্থনীতিত এই অঞ্চলটোৰ বিশেষ গুৰুত্ব থকাৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি, [[ইলাচী পাহাৰ]]ৰ সংমণ্ডলটো আধুনিক [[কেৰালা]] ৰাজ্যত যাতে থাকি যায় সেয়া নিশ্চিত কৰিবলৈ ত্ৰিবাংকুৰৰ প্ৰথমজন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[পট্টম থানু পিল্লাই]]য়ে কিছুমান ক্ষিপ্ৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name="idukki"/> প্ৰধানকৈ তামিল সংখ্যাগৰিষ্ঠতা থকা [[ইলাচী পাহাৰ]] আৰু ত্ৰিবাংকুৰৰ [[দেৱীকুলম]], বৰ্তমানৰ [[দেৱীকুলম]], [[পীৰুমেডু তালুক|পীৰুমেডু]] আৰু [[উডুম্বানচোলা]] তালুকৰ জনগাঁথনি সলনি কৰিবলৈ পট্টমে এক অভিলাষী প্ৰকল্প হাতত লৈছিল। উপনিৱেশীকৰণ প্ৰকল্প বুলি জনাজাত এই পৰিকল্পনাটোত ঘাইকৈ মধ্য ত্ৰিবাংকুৰৰ [[কোট্টায়াম ಜিলা|কোট্টায়াম]], এৰ্নাকুলাম আৰু ত্ৰিশূৰ অঞ্চলৰ পৰা চৰকাৰী চাকৰি নথকা ৮,০০০ [[মালায়ালম]] ভাষী কৃষি পৰিয়ালক অৰ্থকৰী শস্যৰ খেতিৰ বাবে উচ্চ ৰেঞ্জলৈ স্থানান্তৰিত কৰাৰ কথা আছিল। লগতে [[মাদ্ৰাছ প্ৰেচিডেন্সি]]ৰ কাষৰীয়া [[মালাবাৰ জিলা]]ৰ পৰা কেইবাজনো [[মালায়ালী]] কৃষকক অনা হৈছিল। এই প্ৰধানকৈ তামিল সংখ্যাগৰিষ্ঠতা থকা তালুকসমূহৰ বিভিন্ন এলেকাত, উপনিৱেশীকৰণৰ বাবে ৫০,০০০ একৰ মাটি জোখা হৈছিল আৰু পৃথকে ৰখা হৈছিল। ইয়াৰে ১০,০০০ একৰ মাটি স্কুল, চিকিৎসালয়, আৰক্ষী থানা, ৰাস্তা-ঘাট, চৰণীয়া পথাৰ আৰু অন্যান্য চৰকাৰী কাৰ্যালয়ৰ দৰে উপযোগী কামৰ বাবে আছিল। বাকী থকা ৪০,০০০ একৰ মাটিক ৫ একৰকৈ ৮০০০টা খণ্ডত ভাগ কৰা হৈছিল। চিৰদিনীয়া লিজ ব্যৱস্থাত দিয়া পাঁচ একৰ মাটিৰ লগতে, খেতি আৰম্ভ কৰিবলৈ স্বেচ্ছাই অহা প্ৰতিটো পৰিয়ালক ২০০০ টকাৰ সুতবিহীন ঋণো দিয়া হৈছিল। সেই সময়ত, তামিল জনসংখ্যাই ক্ৰমে [[দেৱীকুলম]] আৰু [[পীৰুমেডু তালুক|পীৰুমেডু]]ৰ ৭২ শতাংশ আৰু ৪৪ শতাংশ গঠন কৰিছিল <ref name="idukki">{{Cite news|title=Why did Kerala surrender Kanyakumari without a fight?|trans-title=কেৰালাই বিনা যুদ্ধই কন্যাকুমাৰী কিয় এৰি দিলে?|url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2020/10/31/why-did-kerala-surrender-kanyakumari-to-tamil-nadu.html|last=Ayyappan|first=R|date=৩১ অক্টোবৰ ২০২০|access-date=১৬ জুন ২০২১|work=অনমনোৰমা}}</ref> স্বাধীনতা-উত্তৰ ত্ৰিবাংকুৰৰ দ্বাৰা কৰা উপনিৱেশীকৰণ প্ৰকল্পটোৰ সাফল্যৰ ফলস্বৰূপে, [[ৰাজ্য পুনৰ্গঠন আইন, ১৯৫৬]]ৰ পিছতো এই তালুকসমূহ আৰু [[ইলাচী পাহাৰ]]ৰ এক বৃহৎ অংশ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত হৈ ৰ'ল। [[ৰাজ্য পুনৰ্গঠন আইন, ১৯৫৬]] অনুসৰি নতুন ভাৰতীয় ৰাজ্য [[কেৰালা]] গঠনৰ পিছত, ৰাজ্যখনত বহুতো অধিকাৰক্ষেত্ৰীয় পৰিৱৰ্তন কৰা হৈছিল।<ref name="1961c">{{citation | author = এম. কে. দেৱাছী | year=১৯৬৫ | title= 1961 Census Handbook- Kottayam District | trans-title= ১৯৬১ লোকপিয়ল হাতপুথি- কোট্টায়াম জিলা | publisher=লোকপিয়ল পৰিচালনা সঞ্চালকালয়, কেৰালা আৰু লাক্ষা দ্বীপ, মিনিকয়, আৰু আমিনদিভি দ্বীপপুঞ্জৰ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/handle/123456789/5663 }}</ref> ১৯৫৬ চনৰ ১ অক্টোবৰত কোট্টায়াম জিলাৰ পৰা দুখন নতুন তালুক ক্ৰমে [[কাঞ্জিৰাপ্পাল্লী]] (চাংগনাসেৰী আৰু থিৰুভাল্লাৰ পৰা) আৰু [[উডুম্বানচোলা]] (দেৱীকুলম আৰু পীৰুমেডুৰ পৰা) গঠন কৰা হৈছিল।<ref name="1961c"/> এমাহৰ পিছত, চাংগনাসেৰী আৰু [[অম্বালাপুঝা]]ৰ পৰা [[কুট্টানাড]] নামৰ এখন নতুন তালুক গঠন কৰা হয়।<ref name="1961c"/> ১৯ ৫৭ চনৰ ১৭ আগষ্টত কুট্টানাড তালুকখন নতুনকৈ গঠিত [[আলাপুঝা জিলা]]লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref name="1961c"/> ১৯৫৮ চনৰ ১ এপ্ৰিলত থডুপুজা আৰু মুৱাট্টুপুজা তালুক দুখনক নতুনকৈ গঠিত [[এৰ্নাকুলাম জিলা]]লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref name="1961c"/> কান্নান দেৱন পাহাৰ (ভূমি পুনৰুদ্ধাৰ) আইন, ১৯৭১-ৰ জৰিয়তে [[উচ্চ ৰেঞ্জ, কেৰালা|উচ্চ ৰেঞ্জ]] অঞ্চলৰ [[কান্নান দেৱন পাহাৰ]]ৰ মাটি আৰু বাগিচাসমূহ [[কেৰালা চৰকাৰ]]য়ে পুনৰ নিজৰ অধীনলৈ আনে।<ref name="p1971"/> ১৯৭২ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত কোট্টায়াম জিলাৰ পৰা তিনিখন [[উচ্চ ৰেঞ্জ, কেৰালা|উচ্চ ৰেঞ্জ]] তালুক ক্ৰমে দেৱীকুলম, উডুম্বানচোলা আৰু পীৰুমেডুক পৃথক কৰি ইডুক্কি জিলা গঠন কৰা হয়।<ref name="idkspc"/><ref name="1981c">{{citation | author = এম. বিজয়নুন্নী | year= | title= 1981 Census Handbook- Kottayam District | trans-title= ১৯৮১ লোকপিয়ল হাতপুথি- কোট্টায়াম জিলা | publisher=লোকপিয়ল পৰিচালনা সঞ্চালকালয়, কেৰালা | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/handle/123456789/5750 }}</ref> ইডুক্কি জিলা গঠনৰ বাবে উচ্চ ৰেঞ্জ অঞ্চলটোক [[এৰ্নাকুলাম জিলা]]ৰ থডুপুজা তালুকৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হৈছিল। সেই সময়ত মাটিকালিৰ ফালৰ পৰা এইখন কেৰালাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ জিলা আছিল। ১৯৯৮ চনত [[কুট্টাম্পুজা]] গাঁওখনক [[এৰ্নাকুলাম জিলা]]লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়, যাৰ ফলত ইডুক্কি [[পালক্কাড জিলা]]ৰ পিছতে কেৰালাৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম জিলাত পৰিণত হয়। উচ্চ ৰেঞ্জ অঞ্চলত এতিয়াও জনবসতি বিৰল আৰু তাত বিভিন্ন অৰ্থকৰী শস্য আৰু মছলাৰ বহুলভাৱে খেতি কৰা হয়।<ref name="idkspc"/> বৰ্তমান ইডুক্কি জিলাৰ বিভিন্ন জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পই কেৰালাৰ মুঠ শক্তিৰ প্ৰয়োজনৰ প্ৰায় ৬৬% যোগান ধৰে।<ref name="idkspc"/> [[মুল্লাপেৰিয়াৰ বান্ধ]] এতিয়াও [[তামিলনাডু-কেৰালা বান্ধ বিবাদ|কেৰালা আৰু তামিলনাডুৰ মাজত আন্তঃৰাজ্যিক বিবাদ]]ৰ কাৰণ হৈ আছে।<ref>{{cite news | url=https://www.ndtv.com/kerala-news/the-mullaperiyar-dam-dispute-between-kerala-and-tamil-nadu-is-unnecessary-567858 | title=The Mullaperiyar Dam dispute between Kerala and Tamil Nadu is unnecessary | trans-title=কেৰালা আৰু তামিলনাডুৰ মাজত মুল্লাপেৰিয়াৰ বান্ধ বিবাদ অপ্ৰয়োজনীয় | date=৮ জানুৱাৰী ২০১২ | publisher=এনডিটিভি | access-date=২৫ আগষ্ট ২০১৯ }}</ref> ২০২৩ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত, এৰ্নাকুলাম জিলাৰ কুট্টাম্পুজা গাঁৱৰ অংশ হিচাপে থকা ১২৭১৮.৫০৯৫ হেক্টৰ মাটি ইডুক্কিৰ ইডামালাকুডি গাঁৱত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ পিছত ইডুক্কিয়ে পুনৰ ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ জিলা হিচাপে নিজৰ মৰ্যাদা ঘূৰাই পায়।<ref>{{Cite web |title=ഇടുക്കിയാണ് മിടുക്കി; വലുപ്പത്തിൽ ഇടുക്കി ജില്ല വീണ്ടും ഒന്നാമത് |url=https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/09/10/idukki-regained-the-first-position-in-size-among-the-districts.html |access-date=১০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৩ |website=ManoramaOnline |language=ml}}</ref> ==ভূগোল== [[File:Thekkady.jpg|thumb|right|[[থেক্কাডী]]]] ইডুক্কি জিলাখন এটা ওখ মালভূমিৰে গঠিত য'ত ওখোৰা-মোখোৰা পাহাৰীয়া ভূখণ্ড, কেইবাখনো নদী উপত্যকা আৰু গভীৰ গিৰিখাত আছে।<ref>{{Cite news|first=Giji K.|last=Raman|date=২৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৮|title=Geographic fragility of Idukki to the fore|trans-title=ইডুক্কিৰ ভৌগোলিক ভংগুৰতা পোহৰলৈ আহিছে|language=en-IN|work=দ্য হিন্দু|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/geographic-fragility-of-idukki-to-the-fore/article25084662.ece|access-date=১৬ মে' ২০২১|issn=0971-751X}}</ref> জিলাখনৰ সমগ্ৰ উত্তৰ অংশটো জিলাখনৰ বাকী অংশতকৈ ওখ এক উপ-মালভূমি। এই অঞ্চলটোত [[আনামুদি]]ৰ দৰে সৰ্বোচ্চ শৃংগসমূহ আছে আৰু ইয়াৰ অন্তৰ্গত [[মুন্নাৰ]], [[পল্লীৱাসল]], [[কান্থাল্লুৰ]], [[ভাট্টাৱাদা]] আৰু [[মানকুলাম (কেৰালা)|মানকুলাম]]ৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহো ইয়াৰ ভিতৰত পৰে। [[পাম্বাৰ নদী (কেৰালা)|পাম্বাৰ নদী]] উপত্যকাই ([[মাৰায়ুৰ]], [[কীঝান্থুৰ]]) পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ পূব ঢালৰ এখন [[বৃষ্টিছায়া]] অঞ্চল গঠন কৰিছে। জিলাখনৰ পূব সীমান্তই ([[কুমিলী]], [[কাট্টাপ্পানা]], [[নেডুমকন্দম]], [[ৰাজকুমাৰী, ইডুক্কি জিলা|ৰাজকুমাৰী]] আৰু [[ৰামক্কালমেডু]]) [[ইলাচী পাহাৰ]] গঠন কৰে। জিলাখনৰ পশ্চিম অংশ বনাঞ্চল আৰু পাহাৰে আৱৰি আছে, যিবোৰে [[এৰ্নাকুলাম জিলা]] আৰু [[কোট্টায়াম জিলা]]ৰ পূব অঞ্চলসমূহ যেনে [[নেৰিয়ামঙ্গলম]], [[বন্নপ্পুৰম]], [[থোমনকুথু]], [[মুলমাটম]], [[ভাগমোন]] আৰু [[কুট্টিক্কানাম]]ৰ সৈতে সীমা ভাগ কৰে। [[থডুপুজা]], [[কুঠাট্টুকুলম]], [[উডুম্বান্নুৰ]] আৰু [[মুটম, থডুপুজা|মুটম]] আদি ঠাই অৰ্ধ-উচ্চতাত থকা [[থডুপুজা নদী]]ৰ সমভূমিত বিক্ষিপ্ত পাহাৰৰ সৈতে অৱস্থিত। জিলাখনৰ [[পেৰিয়াৰ (নদী)|পেৰিয়াৰ নদী]] অৱবাহিকাটো, য'ত [[বন্দিপেৰিয়াৰ]], [[আয়াপ্পানকোইল]], [[ৰাজক্কড়]], [[ইডুক্কি চহৰ|ইডুক্কি]], [[চেৰুথনি]] আৰু [[আদিমালি]] অন্তৰ্ভুক্ত, নদী উপত্যকাসমূহৰ দ্বাৰা বিভক্ত এক উচ্চ মালভূমি আৰু ই জিলাখনৰ পশ্চিম আৰু পূব অংশৰ ওখ শৃংগসমূহৰ মাজত অৱস্থিত। দক্ষিণ অঞ্চলটো সম্পূৰ্ণৰূপে [[পেৰিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ বনাঞ্চলেৰে আৱৰি আছে।{{citation needed|date=ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২}} হিমালয়ৰ দক্ষিণে ভাৰতৰ সৰ্বোচ্চ দুটা শৃংগ [[আনামুদি]] আৰু [[মীছাপুলিমালা]] ইডুক্কি জিলাত অৱস্থিত। আনামুদি দেৱীকুলম তালুকৰ [[কান্নান দেৱন পাহাৰ]] গাঁৱত আদিমালি ব্লকৰ কুট্টাম্পুজা পঞ্চায়তত অৱস্থিত। জিলাখনৰ আন তেৰটা শৃংগৰ উচ্চতা {{convert|2000|m|ft|abbr=on}} তকৈ বেছি। [[পেৰিয়াৰ নদী|পেৰিয়াৰ]], থডুপুজায়াৰ, মুথিৰাপুজায়াৰ আৰু থালায়াৰ জিলাখনৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ নদী। এছিয়াৰ সৰ্ববৃহৎ [[আৰ্চ বান্ধ]] [[ইডুক্কি বান্ধ]] [[ইডুক্কি চহৰ]]ত অৱস্থিত। বান্ধটো এনে এটা স্থানত অৱস্থিত য'ত পেৰিয়াৰ নদীখন 'কুৰাৱন' আৰু 'কুৰাথী' নামৰ দুটা ওখ আৰু বিশাল শিলৰ মাজত সৃষ্টি হোৱা গিৰিখাতৰ মাজেৰে প্ৰবাহিত হয়।<ref name="Idukki District">{{cite web|url=http://idukki.nic.in/map.htm |title=Tourist Map of Idukki District |trans-title=ইডুক্কি জিলাৰ পৰ্যটন মানচিত্ৰ |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217044751/http://idukki.nic.in/map.htm|archive-date=১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৫ |url-status=live}}</ref> === জলবায়ু পৰিৱৰ্তন === ইডুক্কিত বৃহৎ পৰিমাণৰ ঘন বনাঞ্চল আৰু [[শোলা বনাঞ্চল]] আছে। ই বানপানী আৰু খৰাংৰ প্ৰতি অতিশয় স্পৰ্শকাতৰ আৰু আলাপুঝা, পালক্কাড আৰু ৱায়ানাড় জিলাৰ লগতে ইয়াক কেৰালাৰ [[জলবায়ু পৰিৱৰ্তন]]ৰ হটস্পট হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite news|last=Nandakumar|first=T.|date=২০ মাৰ্চ ২০১৪|title=Four districts categorised as climate change hotspots|trans-title=চাৰিখন জিলাক জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ হটস্পট হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে|language=en-IN|work=দ্য হিন্দু|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/four-districts-categorised-as-climate-change-hotspots/article5801125.ece|access-date=১৩ জুন ২০২১|issn=0971-751X}}</ref> গৱেষকসকলে ইডুক্কিত ক্ৰমবৰ্ধমান ভূমিস্খলনৰ কাৰণ হিচাপে জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু [[নিৰ্বনানিকৰণ]]ক জগৰীয়া কৰে।<ref>{{Cite web|last=Chakravarty|first=Ipsita|date=১৫ আগষ্ট ২০২০|title=Why do landslides keep occurring in Kerala's Idukki district?|trans-title=কেৰালাৰ ইডুক্কি জিলাত কিয় সঘনাই ভূমিস্খলন হৈ থাকে?|url=https://scroll.in/article/970198/why-do-landslides-keep-occurring-in-keralas-idukki-district|access-date=১৩ জুন ২০২১|website=Scroll.in|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|last=Moudgil|first=Manu|date=২ অক্টোবৰ ২০২০|title=12% Indian land prone to landslides as climate change increases the risks|trans-title=জলবায়ু পৰিৱৰ্তনে বিপদাশংকা বৃদ্ধি কৰাৰ ফলত ভাৰতৰ ১২% ভূমি ভূমিস্খলনৰ প্ৰৱণ হৈ পৰিছে|work=বিজনেছ ষ্টেণ্ডাৰ্ড ইণ্ডিয়া|url=https://www.business-standard.com/article/current-affairs/12-indian-land-prone-to-landslides-as-climate-crisis-increases-the-risks-120100200239_1.html|access-date=১৩ জুন ২০২১}}</ref> জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ ফলত হোৱা বৰষুণৰ আৰ্হিৰ পৰিৱৰ্তনৰ লগতে নিৰ্বনানিকৰণ আৰু বৃহৎ পৰিসৰৰ নিৰ্মাণ প্ৰকল্পসমূহ ২০২০ চনৰ আগষ্ট মাহত হোৱা ভূমিস্খলনৰ অন্যতম কাৰণ আছিল, য'ত বাগিচা শ্ৰমিককে ধৰি ৬৫ জন লোকৰ মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite news|last1=Krishnakumar|first1=G.|last2=Raman|first2=Giji K.|date=২৯ আগষ্ট ২০২০|title=In Idukki, living in fear of landslides|trans-title=ইডুক্কিত ভূমিস্খলনৰ ভয়ত জীৱন নিৰ্বাহ|language=en-IN|work=দ্য হিন্দু|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/in-idukki-living-in-fear-of-landslides/article32468924.ece|access-date=১৩ জুন ২০২১|issn=0971-751X}}</ref> ==জনগাঁথনি== {{historical populations|11=1901|12=47,666|13=1911|14=99,564|15=1921|16=1,08,751|17=1931|18=1,87,680|19=1941|20=2,44,296|21=1951|22=3,31,422|23=1961|24=5,74,844|25=1971|26=7,58,166|27=1981|28=9,55,241|29=1991|30=10,55,023|31=2001|32=11,29,221|33=2011|34=11,08,974|35=2018|36=1,093,156|percentages=pagr|footnote=source:<ref>[http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/A2_Data_Table.html Decadal Variation In Population Since 1901]</ref>|align=center}} [[পৰিসংখ্যা (চৰকাৰী অভিলেখ)|২০১৮ চনৰ পৰিসংখ্যা প্ৰতিবেদন]] অনুসৰি ইডুক্কি জিলাৰ [[ভাৰতৰ জনগাঁথনি|জনসংখ্যা]] ১,০৯৩,১৫৬ জন।<ref name="idkdemo_2018"/> [[২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল|২০১১ চনৰ লোকপিয়ল]] অনুসৰি ৬৪০ খন [[ভাৰতৰ জিলাসমূহ|ভাৰতৰ জিলা]]ৰ ভিতৰত ইয়াৰ স্থান ৪১৬ তম।<ref name="districtcensus">{{cite web |title=District Census Hand Book: Idukki |trans-title=জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি: ইডুক্কি |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/646/download/2232/DH_2011_3209_PART_A_DCHB_IDUKKI.pdf |website=[[ভাৰতৰ লোকপিয়ল]] |publisher=[[ভাৰতৰ মহাপঞ্জীয়ক আৰু লোকপিয়ল আয়ুক্ত]]}}</ref> জিলাখনৰ জনসংখ্যাৰ ঘনত্ব {{convert|251|PD/sqkm|PD/sqmi}}। প্ৰব্ৰজন আৰু জন্মহাৰ কম হোৱাৰ বাবে ২০০১–২০১১ দশকত ইয়াৰ [[ভাৰতত পৰিয়াল পৰিকল্পনা|জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ হাৰ]] আছিল -১.৯৩%। ইডুক্কিত প্ৰতি ১,০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ১,০০৬ গৰাকী [[ভাৰতত নাৰী|মহিলা]]ৰ [[লিংগ অনুপাত]] আছে,<ref name=districtcensus/> আৰু [[ভাৰতত সাক্ষৰতা|সাক্ষৰতাৰ হাৰ]] ৯২.২ শতাংশ। জনসংখ্যাৰ ৪.৬৯% লোকে নগৰ অঞ্চলত বাস কৰে। অনুসূচিত জাতি আৰু অনুসূচিত জনজাতিয়ে ক্ৰমে জনসংখ্যাৰ ১৩.১২% আৰু ৫.০৩% গঠন কৰে।<ref name=districtcensus/> {| class="wikitable sortable" style="line-height:20px;text-align:center;" |+ত্ৰিবাংকুৰ সংমণ্ডল অনুসৰি ভাষাৰ বিতৰণ (১৮৮১)<ref name="r1881">{{Cite book |last=Nagamaiya|first=V.|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5570/1/41740.pdf|title=Report on the Census of Travancore (1881)|trans-title=ত্ৰিবাংকুৰৰ লোকপিয়ল প্ৰতিবেদন (১৮৮১)|publisher=ভাৰত চৰকাৰ|year=১৮৮৪|location=থিৰুৱনন্তপুৰম|pages=135, 258|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404103822/http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5570/1/41740.pdf|archive-date=৪ এপ্ৰিল ২০২৩}}</ref> |- | style="background:Orange;"|[[কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|<span style="color:white;">'''সংমণ্ডলৰ নাম'''</span>]] | style="background:Red;"|[[মালায়ালম|<span style="color:white;">'''মালায়ালম (%)'''</span>]] | style="background:Green;"|[[তামিল ভাষা|<span style="color:white;">'''তামিল (%)'''</span>]] |- ! [[কোট্টায়াম]] সংমণ্ডল | '''৯৫.১৯''' | '''৩.৬৫''' |- ! [[দেৱীকুলম]] সংমণ্ডল | '''৩৬.১৮''' | '''৫৯.১৪''' |} {| class="wikitable sortable" style="line-height:20px;text-align:center;" |+[[তালুক]] অনুসৰি ভাষাসমূহ (১৮৮১)<ref name="r1881">{{Cite book |last=Nagamaiya|first=V.|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5570/1/41740.pdf|title=Report on the Census of Travancore (1881)|trans-title=ত্ৰিবাংকুৰৰ লোকপিয়ল প্ৰতিবেদন (১৮৮১)|publisher=ভাৰত চৰকাৰ|year=১৮৮৪|location=থিৰুৱনন্তপুৰম|pages=135, 258|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404103822/http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5570/1/41740.pdf|archive-date=৪ এপ্ৰিল ২০২৩}}</ref> |- | colspan="2" style="background:Black;"|[[কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|<span style="color:white;">'''তালুকৰ নাম'''</span>]] | '''মুঠ জনসংখ্যা''' | colspan="2" style="background:Red;"|[[মালায়ালম|<span style="color:white;">'''মালায়ালম'''</span>]] | colspan="2" style="background:Green;"|[[তামিল ভাষা|<span style="color:white;">'''তামিল'''</span>]] | colspan="2" style="background:gray;"|[[ভাৰতৰ ভাষাসমূহ|<span style="color:white;">'''অন্যান্য'''</span>]] |- ! ১ ! [[ইলাচী পাহাৰ]] | ৬,২২৮ | ২,২৫৩ | '''৩৬.১৮%''' | ৩,৬৮৩ | '''৫৯.১৪%''' | ২৯২ | '''৪.৬৯%''' |- ! ২ ! [[থডুপুজা]] | ২৪,৩২১ | ২৩,২২৭ | '''৯৫.৫০%''' | ১,০৮৫ | '''৪.৪৬%''' | ৯ | '''০.০৪%''' |} {{Pie chart |caption = ইডুক্কি জিলাৰ ভাষাসমূহ (২০১১)<ref name="languages"/> |label1 = [[মালায়ালম]] |value1 = 81.97 |color1 = Cornflowerblue |label2 = [[তামিল ভাষা|তামিল]] |value2 = 17.48 |color2 = Violet |label3 = অন্যান্য |value3 = 0.55 |color3 = grey }} [[মালায়ালম]] আৰু ইংৰাজী জিলাখনৰ দুটা চৰকাৰী প্ৰশাসনিক ভাষা।<ref name="law"/> ইডুক্কি জিলাৰ প্ৰায় চাৰি-পঞ্চমাংশ লোকে [[মালায়ালম]]ক মাতৃভাষা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। [[দেৱীকুলম]], [[পীৰুমেডু তালুক|পীৰুমেডু]] আৰু [[উডুম্বানচোলা]] তালুকত বুজন পৰিমাণৰ [[তামিল লোক|তামিল]] সংখ্যালঘু জনসংখ্যা আছে। অৱশ্যে এই তালুকসমূহত মালায়ালিসকলো সংখ্যাগৰিষ্ঠ।<ref name="languages"/> জিলাখনৰ খিলঞ্জীয়া জনজাতীয় লোকসকলে নিজৰ উপভাষা যেনে [[মালাবেদান ভাষা|মালাবেদান]], [[মালাৰয়ান ভাষা|মালাৰয়ান]], [[মুথুৱান ভাষা|মুথুৱান]], আৰু [[পালিয়ান ভাষা|পালিয়ান]] আদি কয়, যিবোৰ [[মালায়ালম ভাষাসমূহ|মালায়ালম]] আৰু [[তামিল ভাষা|তামিল]]ৰ সৈতে অতি ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত।<ref name="languages"/> ১৯৪০-ৰ দশকৰ শেষলৈকে [[দেৱীকুলম]], [[পীৰুমেডু তালুক|পীৰুমেডু]] আৰু [[ইলাচী পাহাৰ]]ত সামান্যভাৱে হ'লেও [[তামিল লোক|তামিল]]সকলৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা আছিল।<ref name="r1881"/> ১৯৫৬ চনৰ ৰাজ্য পুনৰ্গঠন আইনৰ পিছত, নতুন কেৰালা ৰাজ্যত অঞ্চলটো বৰ্তাই ৰখা নিশ্চিত কৰাৰ বাবে মালায়ালম ভাষী পৰিয়ালসমূহক স্থানান্তৰিত কৰি জনগাঁথনি সলনি কৰাৰ লক্ষ্যৰে [[পট্টম থানু পিল্লাই]]ৰ দ্বাৰা এক উপনিৱেশীকৰণ প্ৰকল্প ৰূপায়ণ কৰা হৈছিল। ===ধৰ্ম=== {{bar box |title = ইডুক্কি জিলাত ধৰ্ম (২০১১)<ref name="religion"/> |titlebar=#Fcd116 |left1=ধৰ্ম |right1=শতাংশ |float=left |bars= {{bar percent|[[কেৰালাত হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু ধৰ্ম]]|darkorange|48.86}} {{bar percent|[[কেৰালাত খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]]|dodgerblue|43.42}} {{bar percent|[[কেৰালাত ইছলাম ধৰ্ম|ইছলাম ধৰ্ম]]|green|7.41}} {{bar percent|অন্যান্য বা উল্লেখ নকৰা|black|0.31}} }} [[File:Thodupuzha_Sree_Krishna_Swami_Temple_DSC02584.JPG|thumb|[[শ্ৰী কৃষ্ণ স্বামী মন্দিৰ, থডুপুজা]]]] [[File:Calvary Mount Church Front Right Idukki Kerala Mar22 A7C 01262.jpg|thumb|কালভাৰী মাউণ্ট চাৰ্চ, নৰাকাকনম]] ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি, জনসংখ্যাৰ ৪৮.৮৬% (৫৪১,৮৫৪) হ'ল [[হিন্দু লোক|হিন্দু]], ৪৩.৪২% (৪৮১,৫০৭) হ'ল [[খ্ৰীষ্টান লোক|খ্ৰীষ্টান]] আৰু ৭.৪১% (৮২,২০৬) হ'ল [[মুছলমান লোক|মুছলমান]]।<ref name="religion">{{Cite web|date=২০১১|title=Table C-01: Population by religious community: Kerala |trans-title=তালিকা চি-০১: ধৰ্মীয় সম্প্ৰদায় অনুসৰি জনসংখ্যা: কেৰালা |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/11379/download/14492/DDW32C-01%20MDDS.XLS |website=[[ভাৰতৰ লোকপিয়ল]] |publisher=[[ভাৰতৰ মহাপঞ্জীয়ক আৰু লোকপিয়ল আয়ুক্ত]]}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+তালুকসমূহত ধৰ্ম !তালুকসমূহ !হিন্দু !খ্ৰীষ্টান !মুছলমান !অন্যান্য |- |[[দেৱীকুলম তালুক|দেৱীকুলম]] |style="background:darkorange" |৬৩.২১ |৩০.৫০ |৬.০৮ |০.২১ |- |[[উডুম্বানচোলা]] |৪৮.১৪ |style="background:dodgerblue"|৪৮.৩২ |৩.১৫ |০.৩৯ |- |থডুপুজা |৪০.৫৭ |style="background:dodgerblue"|৪৫.১৫ |১৪.০৩ |০.২৫ |- |পীৰুমেডু |style="background:darkorange" |৫১.৫১ |৪১.২৮ |৬.৯১ |০.৩ |} ==প্ৰযুক্তি== [[ডিজিটেল ইণ্ডিয়া]] অভিযানৰ অংশ হিচাপে ছুপাৰ-ফাষ্ট ব্ৰডবেণ্ড ব্যৱস্থাৰ সৈতে সংযোগ হোৱা ভাৰতৰ প্ৰথমখন জিলা আছিল ইডুক্কি।<ref>{{cite web|title=Hi-Speed Rural Broadband Network|trans-title=হাই-স্পীড গ্ৰাম্য ব্ৰডবেণ্ড নেটৱৰ্ক|url=http://businesswireindia.com/news/news-details/government-india-commissions-indias-first-hi-speed-rural-broadband-net/42188|access-date=১৭ মাৰ্চ ২০১৬}}</ref> সমগ্ৰ দেশৰ ভিতৰতে বিএছএনএল ৪জি পোৱা ই প্ৰথমখন জিলা, যাৰ ফলত [[ভোডাফোন আইডিয়া লিমিটেড]], [[জিঅ']], আৰু [[ভাৰতী এয়াৰটেল]]কে ধৰি জিলাখনত ৪জি অপাৰেটৰৰ সংখ্যা চাৰিলৈ বৃদ্ধি পালে। ==পৰ্যটন== ===মুন্নাৰ=== [[File:Munnar hill station .JPG|thumb|মুন্নাৰত চাহ বাগিচা]] দক্ষিণত ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ গ্ৰীষ্মকালীন আৱাস আছিল [[মুন্নাৰ]]। চহৰখন তিনিখন পাহাৰীয়া নৈ ক্ৰমে [[মুথিৰাপুজা নদী|মুথিৰাপ্পুজা]], নাল্লাথান্নি আৰু কুণ্ডলাৰ সংগমস্থলীত অৱস্থিত। মুন্নাৰত বিশ্বৰ কিছুমান বৃহৎ চাহ বাগিচা আছে। সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ৫,০০০ ফুটতকৈও অধিক উচ্চতাত থকা এই পাহাৰীয়া কেন্দ্ৰটো ইয়াৰ মনোৰম প্ৰাকৃতিক দৃশ্যৰ বাবে এক আকৰ্ষণীয় পৰ্যটন স্থলী।<ref>{{Cite web |title=Munnar – the Hill Station of Kerala in Idukki |trans-title=মুন্নাৰ – ইডুক্কিৰ কেৰালাৰ পাহাৰীয়া কেন্দ্ৰ |url=https://www.keralatourism.org/destination/munnar/202 |access-date=১ মে' ২০২৪ |website=কেৰালা পৰ্যটন |language=en}}</ref> চাহ বাগিচা স্থাপনৰ ফলত বাসস্থানৰ ব্যাপক বিভাজনৰ বাবে মুন্নাৰৰ বেছিভাগ স্থানীয় উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী লুপ্ত হৈছে। অৱশ্যে, ওচৰৰ কেইবাখনো [[কেৰালাৰ সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ তালিকা|সংৰক্ষিত অঞ্চল]]ত কিছুমান প্ৰজাতি এতিয়াও বৰ্তি আছে আৰু বিকাশ লাভ কৰিছে, যাৰ ভিতৰত আছে পূবে থকা নতুন [[কুৰিঞ্জিমালা অভয়াৰণ্য]], উত্তৰ-পূবত থকা [[চিন্নাৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]], [[মঞ্জমপট্টি উপত্যকা]], আৰু [[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান|ইন্দিৰা গান্ধী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]]ৰ অমৰাৱতী সংৰক্ষিত বনাঞ্চল, উত্তৰত [[এৰাভিকুলম ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] আৰু [[আনামুদি শোলা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]], আৰু দক্ষিণত [[পাম্পাদুম শোলা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]। ইডুক্কিৰ পূবে [[পালানি পাহাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] স্থাপন কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছে। এই সংৰক্ষিত অঞ্চলসমূহ বিশেষকৈ [[নীলগিৰি তাহৰ]], [[গ্ৰিজলড জায়েণ্ট স্কুইৰেল]], [[নীলগিৰি উড-পিজিয়ন]], [[ভাৰতীয় হাতী|হাতী]], [[গৌৰ]], [[নীলগিৰি লেংগুৰ]], [[সাম্বাৰ (হৰিণ)|সাম্বাৰ]], আৰু [[নীলকুৰিঞ্জি]] (যিটো বাৰ বছৰৰ মূৰত মাত্ৰ এবাৰহে ফুলে) আদি কেইবাটাও [[বিপন্ন]] আৰু [[স্থানিকতা|স্থানিক]] প্ৰজাতিৰ বাবে পৰিচিত।<ref>{{cite news |title=Government of Kerala, Forest and Wildlife Department, Notification No. 36/2006 F&WLD |trans-title=কেৰালা চৰকাৰ, বন আৰু বন্যপ্ৰাণী বিভাগ, অধিসূচনা নং ৩৬/২০০৬ এফ এণ্ড ডব্লিউ এল ডি |date=৬ অক্টোবৰ ২০০৬ |access-date=৫ ডিচেম্বৰ ২০০৭ |url=http://kurinji.in/sro.html |work=কেৰালা গেজেট}}</ref><ref>{{cite news |first=Mathew |last=Roy |date=২৫ ছেপ্টেম্বৰ ২০০৬ |title=Proposal for Kurinjimala sanctuary awaits Cabinet nod |trans-title=কুৰিঞ্জিমালা অভয়াৰণ্যৰ প্ৰস্তাৱ কেবিনেটৰ অনুমোদনৰ অপেক্ষাত |access-date=৫ ডিচেম্বৰ ২০০৭ |url=http://www.hindu.com/2006/09/25/stories/2006092510910400.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20071001045106/http://www.hindu.com/2006/09/25/stories/2006092510910400.htm|url-status=dead|work=[[দ্য হিন্দু]] |archive-date=১ অক্টোবৰ ২০০৭}}</ref> মুন্নাৰৰ পূৰ্বৰ কুণ্ডলা ভেলী ৰেলৱে ১৯২৪ চনৰ বানপানীত ধ্বংস হৈছিল, কিন্তু পৰ্যটকক আকৰ্ষণ কৰাৰ বাবে পৰ্যটন বিষয়াসকলে ৰেলপথটো পুনৰ নিৰ্মাণ কৰাৰ কথা বিবেচনা কৰিছে।<ref name="indiatimes.com"/> ===বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যসমূহ=== ====ইডুক্কি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য==== ১৯৭৬ চনত [[ইডুক্কি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]] স্থাপন কৰা হৈছিল। ই ইডুক্কি জিলাৰ থডুপুজা আৰু উডুম্বানচোলা তালুকত অৱস্থিত। ইয়াৰ মাটিকালি হ'ল ১০৫.৩৬৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। ইয়াৰ উচ্চতা ৪৫০ৰ পৰা ১২৭২ মিটাৰলৈকে বিস্তৃত। ইয়াৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগটো হৈছে ভাঞ্জুৰ মেডু (১২৭২ মিটাৰ)। এই অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যোৱা প্ৰধান নদী দুখন হৈছে [[পেৰিয়াৰ (নদী)|পেৰিয়াৰ]] আৰু চেৰুথোনিয়াৰ।<ref>[http://www.forest.kerala.gov.in/index.php/wildlife/2015-03-16-09-50-24/2015-06-26-09-04-29/idukki-wildlife-sanctuary ইডুক্কি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য] kerala.gov.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191103092414/http://www.forest.kerala.gov.in/index.php/wildlife/2015-03-16-09-50-24/2015-06-26-09-04-29/idukki-wildlife-sanctuary |date=3 November 2019 }}</ref> ====এৰাভিকুলম বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য==== [[File:Nilgiri Tahr Adult.jpg|thumb|upright|নীলগিৰি তাহৰ]] [[এৰাভিকুলম ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান|এৰাভিকুলম]] হৈছে ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান হিচাপে ঘোষিত আন এখন বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য। ইয়াত বিশ্বৰ আটাইতকৈ বেছি সংখ্যক [[নীলগিৰি তাহৰ]] পোৱা যায়। আনামুদি শৃংগ এই উদ্যানখনৰ দক্ষিণ অংশত অৱস্থিত। উদ্যানখনৰ বেছিভাগ অংশই ঘাঁহনি আৰু ইয়াৰ গড় উচ্চতা [[গড় সাগৰপৃষ্ঠ|সাগৰপৃষ্ঠ]]ৰ পৰা ৫০০০ ফুটতকৈও অধিক। প্ৰবল বৰষুণ আৰু প্ৰচণ্ড বতাহৰ বাবে বাৰিষা কালত এই অঞ্চলটো দুৰ্গম হৈ পৰে। বিখ্যাত নীলকুৰিঞ্জি ([[ষ্ট্ৰবিলাস্থেছ কুন্ঠিয়ানা]]) ইয়াত গজে। ইয়াৰ ফুল ফুলাৰ চক্ৰ ১২ বছৰ।<ref>{{cite web|url=http://www.prd.kerala.gov.in/idukki.htm|title=Information and Public Relations Department, Govt. of Kerala|trans-title=তথ্য আৰু জনসংযোগ বিভাগ, কেৰালা চৰকাৰ|access-date=১৩ অক্টোবৰ ২০১৩|archive-url=https://web.archive.org/web/20140228064818/http://www.prd.kerala.gov.in/idukki.htm|archive-date=২৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৪|url-status=dead}}</ref> উদ্যানখনত ছাব্বিশ প্ৰজাতিৰ [[স্তন্যপায়ী প্ৰাণী]] নথিভুক্ত কৰা হৈছে যাৰ ভিতৰত আছে সৰ্বাধিক জীৱিত [[নীলগিৰি তাহৰ]]ৰ জনসংখ্যা,<ref>{{cite web|title=Munnar|trans-title=মুন্নাৰ|url=http://www.keralatourism.org/destination/destination.php?id=306|access-date=২২ ডিচেম্বৰ ২০১৫|archive-url=https://web.archive.org/web/20140118183559/http://www.keralatourism.org/destination/destination.php?id=306|archive-date=১৮ জানুৱাৰী ২০১৪|url-status=dead}}</ref> আনুমানিক ৭৫০ টা। আন আন [[খুৰা থকা জন্তু]]সমূহৰ ভিতৰত আছে [[গৌৰ]], [[ভাৰতীয় মুণ্টজেক]] আৰু [[সাম্বাৰ হৰিণ]]। [[সোণালী শিয়াল]], [[বন মেকুৰী]], [[ঢোল|বনৰীয়া কুকুৰ]], [[ঢোল]], [[নাহৰফুটুকী বাঘ]] আৰু বাঘ ইয়াৰ প্ৰধান চিকাৰী প্ৰাণী। লগতে কিছুমান কম পৰিচিত প্ৰাণী যেনে [[নীলগিৰি লেংগুৰ]], [[ষ্ট্ৰাইপ-নেকড মংগুচ]], [[ভাৰতীয় কেটেলা পহু]], [[নীলগিৰি মাৰ্টেন]], [[অৰিয়েণ্টেল সৰু-নখ থকা উদ|সৰু নখ থকা উদ]], [[ৰুডি মংগুচ]], আৰু [[ফুনাম্বুলাছ ছাবলাইনীটাছ|ব্ৰাউন পাম স্কুইৰেল]]ও পোৱা যায়।<ref>UNEP (05/07/2007) World Commission on Protected Areas, World Database on Protected Areas, Eravikulam National Park, Retrieved 7 May 2007 {{cite web |url=http://sea.unep-wcmc.org/wdpa/sitedetails.cfm?siteid=700&level=nat |title=India – Eravikulam |trans-title=ভাৰত - এৰাভিকুলম |access-date=৫ জুলাই ২০০৭ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929140736/http://sea.unep-wcmc.org/wdpa/sitedetails.cfm?siteid=700&level=nat |archive-date=২৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০০৭ }}</ref> [[ভাৰতীয় হাতী|হাতীয়ে]] ঋতুভিত্তিকভাৱে ইয়াত ভ্ৰমণ কৰে। ১৩২ বিধ প্ৰজাতিৰ চৰাই নথিভুক্ত কৰা হৈছে যাৰ ভিতৰত আছে স্থানিক প্ৰজাতি যেনে [[ক'লা-আৰু-কমলা ৰঙৰ ফ্লায়কেচাৰ]], [[নীলগিৰি পিপিট]], [[নীলগিৰি উড পিজিয়ন]], [[ব্ৰাচিপ্টেৰিস্ক মেজৰ|বগা পেটৰ চুটিডেউকাৰ চৰাই]], [[ইউমায়াছ এলবিকডুটা|নীলগিৰি ফ্লায়কেচাৰ]] আৰু কেৰালাৰ [[লাফিংথ্ৰাছ]]। উদ্যানখনৰ ১০১ বিধ প্ৰজাতিৰ ভিতৰত শোলা-ঘাঁহনি পৰিস্থিতি তন্ত্ৰত সীমাবদ্ধ থকা স্থানিক পখিলা যেনে [[মাইকেলেচিছ অকুলাছ|ৰঙা ডিস্ক বুছব্ৰাউন]] আৰু পালনি ফ'ৰ-উইং আদি অন্তৰ্ভুক্ত। ====পাম্পাদুমশোলা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান==== [[পাম্পাদুম শোলা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] হৈছে [[দক্ষিণ ভাৰত]]ৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ আটাইতকৈ সৰু [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানসমূহ|ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]।<ref name="envis">{{cite web|url=http://www.kerenvis.nic.in/isbeid/forest.htm |year=২০০৯ |title=Forest |trans-title=অৰণ্য |publisher=কেৰালা ৰাজ্যিক বিজ্ঞান, প্ৰযুক্তিবিদ্যা আৰু পৰিৱেশ পৰিষদ |access-date=১৮ ছেপ্টেম্বৰ ২০০৯ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080311001130/http://www.kerenvis.nic.in/isbeid/forest.htm |archive-date=১১ মাৰ্চ ২০০৮ }}</ref><ref>Online Highways LLC. (2004) India | Kerala | Devikulam Pambadum Shola National Park, Retrieved 6 April 2007 [http://www.india9.com/i9show/Pambadum-Shola-National-Park-57785.htm]</ref> ওচৰৰ [[মাথিকেট্টান শোলা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]], [[এৰাভিকুলম ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]], [[আনামুদি শোলা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]], [[চিন্নাৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]] আৰু [[কুৰিঞ্জিমালা অভয়াৰণ্য]]ৰ লগতে এই উদ্যানখনো কেৰালা বন আৰু বন্যপ্ৰাণী বিভাগ, মুন্নাৰ বন্যপ্ৰাণী সংমণ্ডলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হয়।<ref>কে.এছ. সুধী (৩ নৱেম্বৰ ২০০৬) দ্য হিন্দু, সংগৃহীত ২১ জুন ২০০৭ [https://web.archive.org/web/20070930235251/http://www.hindu.com/2006/11/03/stories/2006110300820200.htm ''ৰাজামালাত নতুন জীৱনৰ বিকাশ'']</ref> উদ্যানখন প্ৰস্তাৱিত [[পালানি পাহাৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ অন্তৰ্গত আল্লিনগৰম সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ সংলগ্ন হৈ আছে। এই উদ্যানসমূহকে ধৰি পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ আনামালাই উপ-গোটটো [[ইউনেস্কো]] [[বিশ্ব ঐতিহ্যবাহী স্থান#বিশ্ব ঐতিহ্য সমিতিৰ অধিৱেশন|বিশ্ব ঐতিহ্য সমিতি]]ৰ দ্বাৰা [[বিশ্ব ঐতিহ্যবাহী স্থান]] হিচাপে নিৰ্বাচনৰ বাবে বিবেচনাধীন হৈ আছে।<ref name="UNESCO" >UNESCO, World Heritage sites, Tentative lists, Western Ghats sub cluster, Niligiris. retrieved 20 April 2007 [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/2103/ World Heritage sites, Tentative lists]</ref> [[File:Strobilanths kunthiana.jpg|thumb|[[নীলকুৰিঞ্জি]]]] ====কুৰিঞ্জিমালা অভয়াৰণ্য==== [[কুৰিঞ্জিমালা অভয়াৰণ্য]]ই [[দক্ষিণ ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ ইডুক্কি জিলাৰ [[দেৱীকুলম]] তালুকৰ অন্তৰ্গত [[কোট্টাকাম্বুৰ]] আৰু [[ভাট্টাৱাদা]] গাঁৱত বিপন্ন [[নীলকুৰিঞ্জি]] উদ্ভিদৰ প্ৰায় 32&nbsp;km² মূল আৱাসস্থল সুৰক্ষিত কৰে।<ref>[http://kurinji.in/kurinjimap.html মানচিত্ৰ]</ref> ====সংৰক্ষিত অঞ্চলসমূহ==== [[File:GrizzledSquirell-cauvery wls.jpg|thumb|right|বৃহৎ গ্ৰিজলড স্কুইৰেল]] এই জিলাখনত কেইবাখনো [[কেৰালাৰ সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ তালিকা|সংৰক্ষিত অঞ্চল]] আছে যাৰ ভিতৰত আছে দক্ষিণত [[পেৰিয়াৰ ব্যাঘ্ৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল]], পূবত [[কুৰিঞ্জিমালা অভয়াৰণ্য]], উত্তৰ-পূবত [[চিন্নাৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]], উত্তৰত [[এৰাভিকুলম ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] আৰু [[আনামুদি শোলা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] আৰু দক্ষিণত [[পাম্পাদুম শোলা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]। এই সংৰক্ষিত অঞ্চলসমূহ কেইবাটাও [[বিপন্ন]] আৰু [[স্থানিকতা|স্থানিক]] প্ৰজাতিৰ বাবে সুপৰিচিত যাৰ ভিতৰত আছে [[বংগীয় ব্যাঘ্ৰ|বাঘ]], [[নীলগিৰি তাহৰ]], [[গ্ৰিজলড জায়েণ্ট স্কুইৰেল]], [[নীলগিৰি উড-পিজিয়ন]], [[ভাৰতীয় হাতী|হাতী]], গৌৰ, সাম্বাৰ হৰিণ, [[বেঙুনীয়া বেং]] আৰু [[নীলকুৰিঞ্জি]]।<ref>কেৰালা চৰকাৰ, বন আৰু বন্যপ্ৰাণী বিভাগ, অধিসূচনা নং ৩৬/২০০৬ এফ এণ্ড ডব্লিউ এল ডি (৬ অক্টোবৰ ২০০৬) সংগৃহীত ৫ ডিচেম্বৰ ২০০৭ [http://kurinji.in/sro.html কেৰালা গেজেট]</ref><ref>{{cite news |first=Mathew |last=Roy |date=২৫ ছেপ্টেম্বৰ ২০০৬ |title=Proposal for Kurinjimala sanctuary awaits Cabinet nod |trans-title=কুৰিঞ্জিমালা অভয়াৰণ্যৰ প্ৰস্তাৱ কেবিনেটৰ অনুমোদনৰ অপেক্ষাত |access-date=৫ ডিচেম্বৰ ২০০৭ |url=http://www.hindu.com/2006/09/25/stories/2006092510910400.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20071001045106/http://www.hindu.com/2006/09/25/stories/2006092510910400.htm|url-status=dead|newspaper=[[দ্য হিন্দু]] |archive-date=১ অক্টোবৰ ২০০৭}}</ref> ===থোমনকুথু জলপ্ৰপাত=== [[File:Thommankuthu waterfalls.jpg|thumb|right|থোমনকুথু জলপ্ৰপাত]] '''[[থোমনকুথু]] (തൊമ്മൻകുത്ത്)''' হৈছে জিলাখনৰ [[থডুপুজা]]ৰ ওচৰৰ এক মনোৰম জলপ্ৰপাত। থোমনকুথু জলপ্ৰপাত কোনো এটা নিৰ্দিষ্ট জলপ্ৰপাত নহয়, ই হৈছে ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্ব জুৰি থকা ১২টা জলপ্ৰপাতৰ এক শৃংখলা।<ref>[http://www.forest.kerala.gov.in/index.php/idukki/thommankuthu-eco-tourism থোমনকুথু পৰিৱেশ পৰ্যটন] kerala.gov.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208131134/http://www.forest.kerala.gov.in/index.php/idukki/thommankuthu-eco-tourism |date=8 December 2019 }}</ref> ই কেৰালাৰ ইডুক্কিৰ অন্যতম প্ৰধান পৰিৱেশ পৰ্যটন কেন্দ্ৰ। ==প্ৰশাসন== {{Main|ইডুক্কি জিলাৰ প্ৰশাসন}} [[File:Thodupuzha Civil Station.jpg|thumb|থডুপুজা অসামৰিক কেন্দ্ৰ]] [[File:Subdistricts of Idukki (2020).svg|thumb|upright=1.25|ইডুক্কি জিলাৰ [[তালুক]]সমূহ আৰু ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয়সমূহ]] [[পইনাভু]] চহৰ ইডুক্কি জিলাৰ প্ৰশাসনিক সদৰ। '''শ্ৰী. দিনেশ চেৰুভাট আইএএছ''' হৈছে ''জিলাধিপতি আৰু জিলা দণ্ডাধীশ'', আনহাতে '''শ্ৰী. শ্ৰীজিৎ এছ আইএএছ''' হৈছে ''অতিৰিক্ত জিলা দণ্ডাধীশ আৰু উপ-জিলাধিপতি (সাধাৰণ)''। '''শ্ৰী. অনুপ গাৰ্গ আইএএছ'''য়ে ''উপ-জিলাধিপতি আৰু মহকুমা দণ্ডাধীশ, ইডুক্কি'' আৰু '''শ্ৰী. আৰ্য ভিএম আইএএছ'''য়ে ''উপ-জিলাধিপতি আৰু মহকুমা দণ্ডাধীশ, দেৱীকুলম'' হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে। জিলাখনক দুটা ৰাজহ সংমণ্ডলত ভাগ কৰা হৈছে- ইডুক্কি আৰু দেৱীকুলম।<ref name="idkrvn"/> ===পৌৰ চহৰসমূহ=== {{Main|কেৰালাৰ পৌৰসভাসমূহ}} জিলাখনত ২খন পৌৰ চহৰ আছে। সেইবোৰ হ'ল:<ref name="idkmnc">{{cite web |url=https://idukki.nic.in/en/about-district/administrative-setup/localadministration/ |title=Municipalities in Idukki district |trans-title=ইডুক্কি জিলাৰ পৌৰসভাসমূহ |website= |publisher=ৰাষ্ট্ৰীয় সূচনা বিজ্ঞান কেন্দ্ৰ, ইলেক্ট্ৰনিকছ আৰু তথ্য প্ৰযুক্তি মন্ত্ৰালয়, ভাৰত চৰকাৰ |access-date=১৭ জুন ২০২২}}</ref> {{columns-list|colwidth=20em| * [[কাট্টাপ্পানা]] * [[থডুপুজা]] }} ===বিধানসভাৰ প্ৰতিনিধিত্ব=== {{transcluded section|source=১৫ শ কেৰালা বিধানসভা}} {{#section:১৬ শ কেৰালা বিধানসভা|MLA Header}} {{#section:১৬ শ কেৰালা বিধানসভা|Idukki district}} |} ইডুক্কি জিলা সম্পূৰ্ণৰূপে [[ইডুক্কি (লোকসভা সমষ্টি)|একে নামৰ লোকসভা সমষ্টিৰ]] অন্তৰ্গত। ===তালুকসমূহ=== {{Main|কেৰালাৰ তালুকসমূহৰ তালিকা}} জিলাখন দুটা ৰাজহ সংমণ্ডলত বিভক্ত যাৰ অধীনত পাঁচখন [[কেৰালাৰ তালুকসমূহৰ তালিকা|তালুক]] অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে।<ref name="idkrvn"/> *'''ইডুক্কি ৰাজহ সংমণ্ডল'''ৰ অন্তৰ্গত তালুকসমূহ হ'ল:<ref name="idkrvn"/> {| class="wikitable" |- | [[থডুপুজা]] | [[ইডুক্কি]]<ref name="idkrvn">{{cite web |url=https://idukki.nic.in/en/revenue/|title=Revenue villages, Taluks, and Revenue divisions in Idukki district |trans-title=ইডুক্কি জিলাৰ ৰাজহ গাঁও, তালুক, আৰু ৰাজহ সংমণ্ডল |website= |publisher=ৰাষ্ট্ৰীয় সূচনা বিজ্ঞান কেন্দ্ৰ, ইলেক্ট্ৰনিকছ আৰু তথ্য প্ৰযুক্তি মন্ত্ৰালয়, ভাৰত চৰকাৰ |access-date=১৭ জুন ২০২২}}</ref> |} *'''দেৱীকুলম ৰাজহ সংমণ্ডল'''ৰ অন্তৰ্গত তালুকসমূহ হ'ল:<ref name="idkrvn"/> {| class="wikitable" |- | [[দেৱীকুলম]] | [[উডুম্বানচোলা]] | [[পীৰুমেডু তালুক|পীৰুমেডু]]<ref name="idkrvn"/> |} ===ৰাজহ গাঁওসমূহ=== প্ৰশাসনিক সুবিধা আৰু বিকেন্দ্ৰীকৰণৰ বাবে ইডুক্কি জিলাখনক ৬৮খন ৰাজহ গাঁৱত ভাগ কৰা হৈছে।<ref name="idkrvn"/> তলত উল্লেখ কৰা অনুসৰি এইবোৰক ৫খন [[কেৰালাৰ তালুকসমূহৰ তালিকা|তালুক]]ৰ ভিতৰত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="idkrvn"/> ====থডুপুজা তালুক==== {{See also|থডুপুজা}} {{div col|colwidth=20em}} * [[আলাকোড, ইডুক্কি জিলা|আলাকোড]]<ref name="idkrvn"/> * [[আৰাকুলাম]]<ref name="idkrvn"/> * [[এলাপ্পাল্লী]]<ref name="idkrvn"/> * [[কাৰিক্কোড় (গাঁও)|কাৰিকোড]]<ref name="idkrvn"/> * [[কৰিমন্নুৰ]]<ref name="idkrvn"/> * [[কৰিমকুন্নম, ইডুক্কি|কৰিমকুন্নম]]<ref name="idkrvn"/> * [[কডিকুলম]]<ref name="idkrvn"/> * [[কুদায়াথুৰ]]<ref name="idkrvn"/> * কুমাৰমঙ্গলম<ref name="idkrvn"/> * [[মনক্কদ]]<ref name="idkrvn"/> * [[মুটম, থডুপুজা|মুটম]]<ref name="idkrvn"/> * [[নেয়াসসেৰী]]<ref name="idkrvn"/> * [[পুৰাপুজা]]<ref name="idkrvn"/> * [[থডুপুজা]]<ref name="idkrvn"/> * [[উডুম্বান্নুৰ]]<ref name="idkrvn"/> * [[বন্দামাট্টম]]<ref name="idkrvn"/> * [[বন্নপ্পুৰম]]<ref name="idkrvn"/> * [[বেল্লিয়ামাট্টম]]<ref name="idkrvn"/> {{div col end}} ====ইডুক্কি তালুক==== {{See also|ইডুক্কি}} {{div col|colwidth=20em}} * [[আয়াপ্পানকোইল]]<ref name="idkrvn"/> * [[ইডুক্কি]]<ref name="idkrvn"/> * [[কাঞ্চিয়াৰ]]<ref name="idkrvn"/> * [[কাঞ্জিকুঝি]]<ref name="idkrvn"/> * [[কৰিমন্নুৰ]]<ref name="idkrvn"/> * [[কাট্টাপ্পানা]]<ref name="idkrvn"/> * [[কোন্নাথাডি]]<ref name="idkrvn"/> * [[থানকামণি]]<ref name="idkrvn"/> * [[উপপুথোডে]]<ref name="idkrvn"/> * [[ভাথিকুডি (গ্ৰাম পঞ্চায়ত)|ভাথিকুডি]]<ref name="idkrvn"/> {{div col end}} ====দেৱীকুলম তালুক==== {{See also|দেৱীকুলম}} {{div col|colwidth=20em}} * [[আনাভিৰাট্টি]]<ref name="idkrvn"/> * [[বাইচনভেলি]]<ref name="idkrvn"/> * [[ইডামালাক্কুডি]]<ref name="idkrvn"/> * [[কান্নান দেৱন পাহাৰ]]<ref name="idkrvn"/> * [[কান্থাল্লুৰ]]<ref name="idkrvn"/> * [[কীঝান্থুৰ]]<ref name="idkrvn"/> * [[কোট্টাকাম্বুৰ]]<ref name="idkrvn"/> * [[কুঞ্চিথান্নি]]<ref name="idkrvn"/> * [[মানকুলাম (কেৰালা)|মানকুলাম]]<ref name="idkrvn"/> * [[মান্নমকান্দম]]<ref name="idkrvn"/> * [[মাৰায়ুৰ]]<ref name="idkrvn"/> * [[মুন্নাৰ]]<ref name="idkrvn"/> * [[পল্লীৱাসল]]<ref name="idkrvn"/> * [[ভাট্টাৱাদা]]<ref name="idkrvn"/> * [[ভেল্লাথুভাল]]<ref name="idkrvn"/> {{div col end}} ====উডুম্বানচোলা তালুক==== {{See also|উডুম্বানচোলা}} {{div col|colwidth=20em}} * [[আনাদাক্কাৰা (ইডুক্কি)|আনাক্কাৰা]]<ref name="idkrvn"/> * [[আনাভিলাসম]]<ref name="idkrvn"/> * [[চক্কুপল্লম]]<ref name="idkrvn"/> * [[চতুৰঙ্গপাৰা]]<ref name="idkrvn"/> * [[চিন্নাকনাল]]<ref name="idkrvn"/> * [[এৰাট্টায়াৰ বান্ধ|এৰাট্টায়াৰ]]<ref name="idkrvn"/> * [[কলকুনথল]]<ref name="idkrvn"/> * [[কন্ঠিপ্পাৰা]]<ref name="idkrvn"/> * [[কৰুণাপুৰম]]<ref name="idkrvn"/> * [[পাম্পাদুম্পাৰা]]<ref name="idkrvn"/> * [[পৰাথোড়ে]]<ref name="idkrvn"/> * [[পুপাৰা]]<ref name="idkrvn"/> * [[ৰাজক্কড়]]<ref name="idkrvn"/> * [[ৰাজকুমাৰী, ইডুক্কি জিলা|ৰাজকুমাৰী]]<ref name="idkrvn"/> * [[শান্তনপাৰা]]<ref name="idkrvn"/> * [[উডুম্বানচোলা]]<ref name="idkrvn"/> * [[বন্দনমেডু]]<ref name="idkrvn"/> {{div col end}} ====পীৰুমেডু তালুক==== {{See also|পীৰমেড}} {{div col|colwidth=20em}} * [[এলাপ্পাৰা]]<ref name="idkrvn"/> * [[কোক্কায়াৰ]]<ref name="idkrvn"/> * [[কুমিলী]]<ref name="idkrvn"/> * [[মঞ্জুমালা]]<ref name="idkrvn"/> * [[মেলোৰাম]]<ref>{{cite web |url=https://pincode.net.in/KERALA/IDUKKI/M/MELORAM |title=Details of Post Office MELORAM, IDUKKI |trans-title=মেলোৰাম, ইডুক্কি ডাকঘৰৰ বিৱৰণ |publisher=pincode.net.in |accessdate=৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫}}</ref> * [[ম্লাপ্পাৰা]]<ref name="idkrvn"/> * [[পীৰুমেডু তালুক|পীৰমেড]]<ref name="idkrvn"/> * [[পেৰিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান|পেৰিয়াৰ]]<ref name="idkrvn"/> * [[পেৰুভনথনম]]<ref name="idkrvn"/> * [[উপুথাৰা]]<ref name="idkrvn"/> * [[ভাগমোন]]<ref name="idkrvn"/> {{div col end}} ==সংস্কৃতি== ইডুক্কিৰ সংস্কৃতি মিশ্ৰিত কাৰণ ইয়াত [[কেৰালা]]ৰ অন্যান্য প্ৰান্ত যেনে [[কোট্টায়াম জিলা|কোট্টায়াম]]ৰ পৰা প্ৰব্ৰজন কৰা লোক আৰু স্থানীয় জনজাতীয় লোকসকলে বাস কৰে। বৃহৎ সংখ্যক জনজাতীয় লোকৰ উপস্থিতি ইডুক্কি জিলাৰ এক বিশেষত্ব। ইডুক্কিৰ কাট্টাপ্পানাৰ সমীপৱৰ্তী [[কোঝিমালা|কোভিলমালা]]ত ভাৰতৰ এতিয়াও শাসন কৰি থকা জনজাতীয় ৰজাসকলৰ এজন কোভিলমালা ৰাজা মান্নান বাস কৰে। [[কোঝিমালা|কোভিলমালা]] হৈছে মান্নান সম্প্ৰদায়ৰ সদৰ কাৰ্যালয় যিয়ে কিছুমান ৰীতি-নীতি, পৰম্পৰা, আৰু শাসন ব্যৱস্থা সংৰক্ষণ কৰে, যাৰ বাবে তেওঁলোক এক অনন্য জনজাতীয় গোট হিচাপে পৰিচিত।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/young-tribal-king-dies-of-heart-attack/article2756552.ece|title=Young tribal king dies of heart attack|trans-title=যুৱ জনজাতীয় ৰজাৰ হৃদৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু|newspaper=দ্য হিন্দু|access-date=২ ডিচেম্বৰ ২০১৬}}</ref> ইয়াৰ শাসন ব্যৱস্থা হৈছে এক গণতান্ত্ৰিক ৰাজতন্ত্ৰ য'ত জনসাধাৰণৰ দ্বাৰা শাসন কৰিবলৈ এজন ৰজা নিৰ্বাচিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news|url=https://www.alienadv.com/activityDetails/3561/A-Day-with-Mannans-of-Kovilamala-Kingdom-Kerala/|title=A Day with Mannans of Kovilamala Kingdom Kerala|trans-title=কোভিলামালা ৰাজ্য কেৰালাৰ মান্নানসকলৰ সৈতে এটা দিন|newspaper=www.alienadv.com|access-date=৩০ নৱেম্বৰ ২০১৬}}{{dead link|date=ডিচেম্বৰ ২০২৪|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> ==বান্ধ আৰু জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পসমূহ== {{See also|এছএনচি-লাভালিন কেৰালা জলবিদ্যুৎ কেলেংকাৰী}} [[File:Kundala Dam and Lake.JPG|thumb|কুণ্ডলা বান্ধ আৰু হ্ৰদ]] [[File:Idukki arch Dam view 155706.jpg|thumb|ইডুক্কি আৰ্চ বান্ধ]] কেৰালাৰ শক্তিৰ প্ৰয়োজনৰ প্ৰায় ৬৬% ইডুক্কি জিলাৰ বিভিন্ন জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ পৰা আহে।<ref name="idkspc"/> কেৰালাৰ প্ৰথম আৰু আটাইতকৈ পুৰণি বান্ধ হৈছে [[মুল্লাপেৰিয়াৰ বান্ধ|মুল্লাপেৰিয়াৰ]]। ১৮৯৫ চনত ইয়াক উদ্বোধন কৰা হৈছিল। কেৰালাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ বান্ধ হৈছে [[ইডুক্কি বান্ধ]], যিটো এছিয়াৰ অন্যতম বৃহৎ আৰ্চ-বান্ধ। বান্ধটো ১৯৭৬ চনত কাৰ্যক্ষম কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Balan |first=Saritha S. |date=২ আগষ্ট ২০১৮ |title=The building of Idukki dam: Workers hired for project recall the struggle |trans-title=ইডুক্কি বান্ধৰ নিৰ্মাণ: প্ৰকল্পটোৰ বাবে নিযুক্তি পোৱা শ্ৰমিকসকলে সংগ্ৰামৰ কথা সুঁৱৰিছে |url=https://www.thenewsminute.com/kerala/building-idukki-dam-workers-hired-project-recall-struggle-85857 |access-date=৯ জুলাই ২০২৪ |website=দ্য নিউজ মিনিট |language=en}}</ref> {{Columns-list|colwidth=22em| * [[ইডুক্কি বান্ধ|ইডুক্কি আৰ্চ-বান্ধ]] *[[চেৰুথনি বান্ধ|চেৰুথনি]] *[[মুল্লাপেৰিয়াৰ বান্ধ|মুল্লাপেৰিয়াৰ]] *[[পোনমুডী বান্ধ|পোনমুডী]] *[[কল্লাৰকুট্টি বান্ধ]] *[[কুণ্ডলা বান্ধ]] * [[মাট্টুপেট্টি বান্ধ|মাট্টুপেট্টি]] *[[আনায়িৰাঙ্গল বান্ধ|আনায়িৰাঙ্গল বান্ধ]] *[[চেংকুলাম বান্ধ]] *নামনি পেৰিয়াৰ বান্ধ *[[মলংগৰা বান্ধ|মলংগৰা]] *কল্লাৰ বান্ধ (নেডুমকন্দম) *[[কুলামাভু বান্ধ|কুলামাভু]] *মুন্নাৰ হেড ৱৰ্কছ *[[এৰাট্টায়াৰ বান্ধ]] *উলুপ্পুনি বান্ধ *কোচু পাম্বা }} ==যাতায়াত== ===ৰেল=== বৰ্তমান কেৰালাৰ ইডুক্কি জিলাৰ ভিতৰলৈ বা তাৰ মাজেৰে কোনো ৰেলপথ নাই। আটাইতকৈ ওচৰৰ ৰেল ষ্টেচনসমূহ হ'ল কোট্টায়াম (ষ্টেচন কোড – KTYM), আলুৱা (আলৱে, ষ্টেচন কোড – AWY), এৰ্নাকুলাম চাউথ (এৰ্নাকুলাম জংচন, ষ্টেচন কোড – ERS) আৰু এৰ্নাকুলাম নৰ্থ (এৰ্নাকুলাম টাউন, ষ্টেচন কোড – ERN)। উপনিৱেশিক যুগত জিলাখনত [[কুণ্ডলা ভেলী ৰেলৱে]] নামৰ এটা ৰেলপথ আছিল। ১৯২৪ চনত [[৯৯ৰ বৃহৎ বানপানী]]ত ই ধ্বংস হৈ যায়। [[অংগামালী ৰেল ষ্টেচন|অংগামালী]] আৰু [[পুনালুৰ ৰেল ষ্টেচন|পুনালুৰ]] সংযোগী নিৰ্মীয়মাণ [[শবাৰীমালা ৰেলৱে]] প্ৰকল্প ইডুক্কি জিলাৰ মাজেৰে পাৰ হ'ব।<ref>{{cite news |last1=Radhakrishnan |first1=S. Anil |title=Kerala to share cost of Sabarimala rail project |trans-title=কেৰালাই শবাৰীমালা ৰেল প্ৰকল্পৰ ব্যয় বহন কৰিব |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kerala-to-share-cost-of-sabarimala-rail-project/article33514098.ece |access-date=৮ জানুৱাৰী ২০২১ |work=দ্য হিন্দু |date=৬ জানুৱাৰী ২০২১ |language=en-IN}}</ref> ===বিমানবন্দৰসমূহ=== [[সত্ৰম এয়াৰষ্ট্ৰিপ]] হৈছে এখন এয়াৰষ্ট্ৰিপ যিখন ১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১-ত উদ্বোধন কৰা হৈছিল কিন্তু তাত কোনো বাণিজ্যিক কাৰ্যকলাপ নহয়। ব্যৱহাৰিকভাৱে এৰ্নাকুলাম জিলাৰ নেদুম্বাছেৰীত থকা [[কোচিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]েই আটাইতকৈ ওচৰৰ বিমানবন্দৰ।<ref>{{Cite news|date=১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|title=Airstrip for NCC cadets inaugurated|trans-title=এন চি চি কেডেটৰ বাবে এয়াৰষ্ট্ৰিপ মুকলি|language=en-IN|work=[[দ্য হিন্দু]]|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/airstrip-for-ncc-cadets-inaugurated/article33862184.ece|access-date=২৪ অক্টোবৰ ২০২১|issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web|title=First plane to land in Idukki on Kerala Piravi Day; NCC's airstrip nearing completion at Vandiperiyar|trans-title=কেৰালা পিৰাভি দিৱসত ইডুক্কিত অৱতৰণ কৰিব প্ৰথমখন বিমান; বন্দিপেৰিয়াৰত সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ দিশে এন চি চিৰ এয়াৰষ্ট্ৰিপ|url=https://keralakaumudi.com/en/news/news.php?id=639074&u=first-plane-to-land-in-idukki-on-kerala-piravi-day-nccs-airstrip-nearing-completion-at-vandiperiyar|access-date=২৪ অক্টোবৰ ২০২১|website=[[কেৰালা কৌমুদী]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Raman|first=Giji K.|date=৬ অক্টোবৰ ২০২১|title=NCC's airstrip at Peerumade nearing completion|trans-title=পীৰমেডত এন চি চিৰ এয়াৰষ্ট্ৰিপ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ দিশে|language=en-IN|work=[[দ্য হিন্দু]]|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/nccs-airstrip-at-peerumade-nearing-completion/article36862437.ece|access-date=২৪ অক্টোবৰ ২০২১|issn=0971-751X}}</ref> ==প্ৰধান চহৰসমূহ== জিলাখনৰ প্ৰধান চহৰসমূহৰ ভিতৰত আছে: *'''দেৱীকুলম তালুক:''' আদিমালি, দেৱীকুলম, [[মুন্নাৰ]], [[মাৰায়ুৰ]], কান্থাল্লুৰ, [[ভাট্টাৱাদা]], চিন্নাকনাল *'''থডুপুজা তালুক:'''[[থডুপুজা]], উডুম্বান্নুৰ, কাৰিকুন্নম *'''ইডুক্কি তালুক:''' [[চেৰুথনি]], মুৰিক্কাসচেৰী, [[কাট্টাপ্পানা]], পইনাভু, থোপ্ৰামকুডি, থানকামণি *'''উডুম্বানচোলা তালুক:''' [[উডুম্বানচোলা]], [[নেডুমকন্দম]], [[কৰুণাপুৰম]], বন্দনমেডু *'''পীৰুমেডু তালুক:''' পেৰুভনথনম, এলাপ্পাৰা, উপুথাৰা, [[পীৰুমেডু তালুক|পীৰুমেডু]], [[বন্দিপেৰিয়াৰ]], [[কুমিলী]], [[থেক্কাডী]] ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিসকল== <!---♦♦♦♦ Only add a person to this list if they already have their own article on the English Wikipedia ♦♦♦♦---> <!---♦♦♦♦ Please keep the list in alphabetical order by LAST NAME ♦♦♦♦---> {{columns-list|colwidth=22em| * [[টি. এম. আব্ৰাহাম]] * [[আচিফ আলী (অভিনেতা)|আচিফ আলী]] * [[চাজী চেন]] * [[লিজোমল জোচ]] * [[আস্কৰ আলী]] * [[সান্দ্ৰা এমি]] * [[মেথিউ আনিকুঝিক্কাত্তিল]] * [[পি. কে. আব্দুল আজিজ]] * [[শচীন বেবি]] * [[কে. এম. বীণামোল]] * [[ই. এছ. বিজিমোল]] * [[ৱাল্টাৰ দেৱৰাম]] * [[কে. এম. বিনু]] * [[মামাচ কে. চন্দ্ৰন]] * [[সুষ্মেশ চন্দ্ৰোথ]] * [[সনল এদামৰুকু]] * [[জয়েচ জৰ্জ]] * [[জাফৰ ইডুক্কি]] * [[পি. জে. জোচেফ]] * [[চেবাষ্টিয়ান কাপ্পেন]] * [[আন্না মণি]] * [[মহিতা মোহন]] * [[দিলীশ নায়াৰ]] * [[নাৰায়ণ (লেখক)|নাৰায়ণ]] * [[জৰ্জ নাৰলাকট্টু]] * [[দিব্যা পদ্মিনী]] * [[পলসীয়ৰ]] * [[নীতা পিল্লাই]] * [[জোচ পোৰুন্নেডম]] * [[পাপ্পাচেন প্ৰদীপ]] * [[সাজন প্ৰকাশ]] * [[হানি ৰোজ]] * [[লতিকা চৰণ]] * [[অশ্বতী শশীকুমাৰ]] * [[অভিজা শিৱকলা]] * [[প্ৰীজা শ্ৰীধৰণ]] * [[অশ্বতী শ্ৰীকান্ত]] * [[এছ. এছ. ষ্টেনলী]] * [[জয় থমাছ]] * [[পি. টি. থমাছ]] * [[ৰাজেশ টাচৰিভাৰ]] * [[শাইনী আব্ৰাহাম|শাইনী উইলচন]] * [[এম. এম. মণি]] * [[কে. ৰাধাকৃষ্ণণ (ৰাজনীতিবিদ)]] * [[এছ. ৰাজেন্দ্ৰন (চিপিআই(এম) ৰাজনীতিবিদ)]] * [[এ. ৰাজা (কেৰালাৰ ৰাজনীতিবিদ)]] * [[ভাযুৰ সোমন]] * [[চি. এ. কুৰিয়েন]] * [[কে. কে. জয়চন্দ্ৰন]] * [[ময়না উমাইবান]] * বিন্নী কৃষ্ণকুমাৰ * সেথু ৰমণ আইপিএছ * অশ্বতী জিজি ডিচিপি }} ==লগতে চাওক== * [[কোট্টায়াম জিলা]] * [[কালভাৰী মাউণ্ট]] * [[কাট্টাপ্পানা]] * [[ইডুক্কি জিলাৰ প্ৰশাসন]] * [[আনামুদি]] * [[অসামৰিক কেন্দ্ৰ, ইডুক্কি]] * [[উচ্চ ৰেঞ্জ, কেৰালা]] * [[ইডুক্কি বান্ধ]] * [[কেডিএইচপি চাহ সংগ্ৰহালয়]] * [[কান্নান দেৱন পাহাৰ]] * [[কান্নান দেৱন হিলছ প্লাণ্টেচনছ কোম্পানী]] * [[কুট্টাম্পুজা]] * [[মুল্লাপেৰিয়াৰ বান্ধ]] * [[মুন্নাৰ]] * [[মুৱাট্টুপুজা]] * [[পেৰিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] * [[পেৰুম্পিল্লিচিৰা]]<ref>{{cite web|url=http://www.veethi.com/perumpillichira/PL72342 |title=Perumpillichira &#124; All about Perumpillichira |trans-title=পেৰুম্পিল্লিচিৰা &#124; পেৰুম্পিল্লিচিৰাৰ বিষয়ে সকলো |publisher=Veethi |date= |accessdate=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৩}}</ref> * [[থেক্কাডী]] * [[থডুপুজা]] * [[ভাগমোন]] * [[বন্দিপেৰিয়াৰ]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==অধিক পঢ়ক== * {{cite book | author = ইউ. শিৱৰামন নায়াৰ | year=১৯৫৫ | title= Travancore-Cochin Language Handbook (1951) | trans-title= ত্ৰিবাংকুৰ-কোচিন ভাষা হাতপুথি (১৯৫১) | publisher=ত্ৰিবাংকুৰ-কোচিন চৰকাৰী প্ৰেছ | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5618/1/47149_1951_LAN.pdf }} * {{Citation | author = ইউ. শিৱৰামন নায়াৰ | year=১৯৫২ | title= 1951 Census Handbook- Kottayam District | trans-title= ১৯৫১ লোকপিয়ল হাতপুথি- কোট্টায়াম জিলা | publisher=ত্ৰিবাংকুৰ-কোচিন চৰকাৰী প্ৰেছ | location = ত্ৰিবান্দ্ৰম | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5609/1/23587_1951_KOT.pdf }} * {{Citation | author = এম. কে. দেৱাছী | year=১৯৬৫ | title= 1961 Census Handbook- Kottayam District | trans-title= ১৯৬১ লোকপিয়ল হাতপুথি- কোট্টায়াম জিলা | publisher=লোকপিয়ল পৰিচালনা সঞ্চালকালয়, কেৰালা আৰু লাক্ষা দ্বীপ, মিনিকয়, আৰু আমিনদিভি দ্বীপপুঞ্জৰ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5663/1/22608_1961_KOT.pdf }} * {{Citation | author = এম. বিজয়নুন্নী | year=১৯৮৩ | title= 1981 Census Handbook- Idukki District (Part-A&B) | trans-title= ১৯৮১ লোকপিয়ল হাতপুথি- ইডুক্কি জিলা (খণ্ড-এ আৰু বি) | publisher=লোকপিয়ল পৰিচালনা সঞ্চালকালয়, কেৰালা | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5751/1/29607_1981_IDU.pdf }} * {{Citation | author = ভাৰত চৰকাৰ | year=২০১৪–১৫ | title= District Census Handbook – Idukki (Part-A) 2011 | trans-title= জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি – ইডুক্কি (খণ্ড-এ) ২০১১ | publisher=লোকপিয়ল পৰিচালনা সঞ্চালকালয়, কেৰালা | url= https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3209_PART_A_IDUKKI.pdf }} * {{Citation | author = ভাৰত চৰকাৰ | year=২০১৪–১৫ | title= District Census Handbook – Idukki (Part-B) 2011 | trans-title= জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি – ইডুক্কি (খণ্ড-বি) ২০১১ | publisher=লোকপিয়ল পৰিচালনা সঞ্চালকালয়, কেৰালা | url= https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3209_PART_B_IDUKKI.pdf }} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Idukki district}} * [https://idukki.nic.in/ ইডুক্কি জিলাৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট] * {{usurped|[https://web.archive.org/web/20080531154944/http://www.hinduonnet.com/fline/fl1813/18130780.htm মানৱ উন্নয়ন সূচকাংক (HDI) আৰু লিংগ উন্নয়ন সূচকাংক (GDI)]}} {{Geographic Location | Centre = ইডুক্কি জিলা | North = [[কইম্বাটুৰ জিলা]], তামিলনাডু | Northeast = {{ubl|[[কইম্বাটুৰ জিলা]], তামিলনাডু| [[তিৰুপ্পুৰ জিলা]], তামিলনাডু | [[দিণ্ডিগুল জিলা]], তামিলনাডু}} | East = [[থেনি জিলা]], তামিলনাডু | Southeast = {{ubl|[[বিৰুধুনগৰ জিলা]], তামিলনাডু | [[তিৰুনেলভেলি জিলা]], তামিলনাডু}} | South = [[পথনমথিট্টা জিলা]] | Southwest = | West = [[কোট্টায়াম জিলা]] | Northwest = [[এৰ্নাকুলাম জিলা]] }} {{Navboxes | title = ইডুক্কি সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধসমূহ | list = {{কেৰালা}} {{উত্তৰ ত্ৰিবাংকুৰ}} {{ইডুক্কি জিলা}} {{কেৰালাৰ হিন্দু মন্দিৰসমূহ}} }} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Idukki}} [[শ্ৰেণী:ইডুক্কি জিলা| ]] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ জিলাসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভিডিঅ' ক্লিপ থকা প্ৰবন্ধসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ইডুক্কি জিলাত পৰ্যটন]] [[শ্ৰেণী:ইডুক্কি জিলাৰ লোক]]. m1z51qo3yokuqj7016uunr82x705iez 0 138565 625703 2026-08-10T00:06:59Z MS Sakib 25393 নতুন পৃষ্ঠা: {{short description|ভাৰতৰ কেৰালাৰ জিলা}} {{about|জিলাখন|ইয়াৰ সমনামৰ সদৰ ঠাই|মালাপ্পুৰম}} {{Other uses|মালাপ্পুৰম (দ্ব্যৰ্থতা দূৰীকৰণ)}} {{Infobox settlement | name = মালাপ্পুৰম জিলা | other_name = | settlement_type = কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ তাল... 625703 wikitext text/x-wiki {{short description|ভাৰতৰ কেৰালাৰ জিলা}} {{about|জিলাখন|ইয়াৰ সমনামৰ সদৰ ঠাই|মালাপ্পুৰম}} {{Other uses|মালাপ্পুৰম (দ্ব্যৰ্থতা দূৰীকৰণ)}} {{Infobox settlement | name = মালাপ্পুৰম জিলা | other_name = | settlement_type = [[কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Manjeri Town Calicut Road View.jpg | photo2a = Near Cherumb eco village.jpg | photo2b = Kerala Houseboat (191490747).jpeg | photo3a = Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg | photo3b = Nilambur teak forest 3740.JPG | photo4a = Chamravattam bridge kerala.jpg | spacing = 1 | color_border = black | color = white | size = 210 | foot_montage = '''ওপৰৰ পৰা ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত:'''<br/>[[মাঞ্জিৰী]] চহৰ, [[পোন্নানি]]ৰ বিয়্যম বেকৱাটাৰ হ্ৰদ, [[নীলাম্বুৰ]]ৰ কনোলী প্লট, [[চাম্ৰাৱত্তোম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰীজ]], [[ৱল্লীকুন্নু]]ত [[কাদালুণ্ডি নদী]]ৰ মোহনা, [[কৰুৱাৰাকুণ্ডু]] }} | nickname = | image_map = India Kerala Malappuram district.svg | mapframe = yes | mapframe-point = none | map_caption = '''[[কেৰালা]]ত অৱস্থান''' | pushpin_map = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|11.03|N|76.05|E|region:IN-KL_type:adm3rd|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|ভাৰত}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]] | subdivision_name1 = {{seal|কেৰালা}} | established_title = জিলা গঠন | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | established_date = {{start date and age|df=yes|1969|06|16}} | seat_type = সদৰ ঠাই | seat = [[মালাপ্পুৰম]] | founder = [[কেৰালা চৰকাৰ]] | parts_type = [[ৰাজহ সংমণ্ডল|উপ-সংমণ্ডলসমূহ]] | parts_style = para | p1 = {{collapsible list|title=তালুকসমূহ (৭)| *[[এৰানাড তালুক|এৰানাড (মাঞ্জিৰী)]] *[[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] *[[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] *[[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] *[[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] *[[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] *[[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]]|}} | government_type = জিলা প্ৰশাসন | governing_body = | leader_title = জিলাৰ দায়িত্বপ্ৰাপ্ত মন্ত্ৰী | leader_name = [[পি. কে. বশীৰ]] | leader_title1 = [[জিলাধিপতি]] | leader_name1 = ড° বিনয় গোৱেল আইএএছ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = ৩৫৫৪ | area_rank = [[কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|৩য়]] | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_max_m = ২৫৯৪ | elevation_max_point = <!-- জোখৰ স্থান নিৰ্দেশ কৰিবলৈ --> [[মুকুৰ্থি]] | elevation_min_m = | elevation_min_point = <!-- জোখৰ স্থান নিৰ্দেশ কৰিবলৈ --> | population_total = ৪৪৯৪৯৯৮<ref name="mlpdemo_2018">{{Cite book|title=Annual Vital Statistics Report - 2018|trans-title=বাৰ্ষিক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিসংখ্যা প্ৰতিবেদন - ২০১৮|publisher=অৰ্থনীতি আৰু পৰিসংখ্যা বিভাগ, কেৰালা চৰকাৰ|year=২০২০|location=থিৰুৱনন্তপুৰম|pages=৫৫|url=http://www.ecostat.kerala.gov.in/images/pdf/publications/Vital_Statistics/data/vital_statistics_2018.pdf|access-date=২৯ অক্টোবৰ ২০২০|archive-date=২৭ নৱেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201127040140/http://www.ecostat.kerala.gov.in/images/pdf/publications/Vital_Statistics/data/vital_statistics_2018.pdf|url-status=live}}</ref> | population_as_of = ২০১৮ | population_footnotes = | population_density_km2 = ১২৬৫ | population_rank = [[কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|১ম]] | population_demonym = | population_urban = ৪৪.১৮%<ref name="CensusMalappuram"/> | population_metro = ১৭২৯৫২২<ref name="CensusMalappuram"/> | demographics_type1 = জনগাঁথনি | demographics1_title1 = {{nobold|[[লিংগ অনুপাত]] (২০১১)}} | demographics1_info1 = ১০৯৮ [[মহিলা|♀]]/১০০০[[পুৰুষ|♂]]<ref name="CensusMalappuram"/> | leader_name2 = চৈত্ৰা তেৰেছা জন আইপিএছ | leader_title2 = [[আৰক্ষী অধীক্ষক (ভাৰত)|জিলা আৰক্ষী প্ৰধান]] | demographics1_title2 = {{nobold|[[ভাৰতত সাক্ষৰতা|সাক্ষৰতা]] (২০১১)}} | demographics1_info2 = ৯৩.৫৭%<ref name="CensusMalappuram"/> | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|আইএছটি]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = <!-- [[ডাক সূচকাংক নম্বৰ|পিন]] --> | postal_code = | iso_code = {{nobold|[[আইএছঅ' ৩১৬৬-২:আইএন|আইএন-কেএল]]}} | registration_plate = '''কেএল-১০''' [[মালাপ্পুৰম]], <br/> '''কেএল-৫৩''' [[পেৰিন্থলমান্না]], <br/> '''কেএল-৫৪''' [[পোন্নানি]], <br/> '''কেএল-৫৫''' [[তিৰুৰ]],<br/> '''কেএল-৬৫''' [[তিৰুৰংগাড়ী]], <br/> '''কেএল-৭১''' [[নীলাম্বুৰ]], <br/> '''কেএল-৮৪''' [[কোণ্ডোত্তী]] | website = {{URL|malappuram.nic.in}} | footnotes = | blank_info_sec1 = {{nowrap|{{increase}} ০.৭৪৯<ref name="unhdi-gdl">{{Cite web|url=https://niti.gov.in/planningcommission.gov.in/docs/plans/stateplan/sdr_pdf/shdr_kerala05.pdf|title=Kerala &#124; UNDP in India|trans-title=কেৰালা &#124; ভাৰতত ইউ এন ডি পি|website=niti.gov.in|access-date=২৫ মে' ২০২১|archive-date=২৫ মে' ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210525135510/https://niti.gov.in/planningcommission.gov.in/docs/plans/stateplan/sdr_pdf/shdr_kerala05.pdf|url-status=live}}</ref> ({{color|Green| উচ্চ}})}} · | blank_name_sec1 = [[মানৱ উন্নয়ন সূচকাংক|এইচডিআই]] {{nobold|(২০০৫)}} | parts = {{unbulleted list|[[পেৰিন্থলমান্না]]|[[তিৰুৰ]]|}} }} '''মালাপ্পুৰম জিলা''' ({{IPA|ml|mɐlɐpːurɐm|lang|Malappuram.ogg}}), [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ভাৰতীয় ৰাজ্য]] [[কেৰালা]]ৰ [[কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|১৪ খন জিলা]]ৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref>{{Cite web |url=https://malappuram.nic.in/en/about-district/ |title=About Malappuram {{!}} Welcome to Malappuram {{!}} India |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ বিষয়ে {{!}} মালাপ্পুৰমলৈ স্বাগতম {{!}} ভাৰত |language=en-US |access-date=৮ আগষ্ট ২০২৬}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://malappuramdistrictpanchayath.kerala.gov.in/home/aboutMalappuram.htm |title=Malappuram District Panchayat |trans-title=মালাপ্পুৰম জিলা পঞ্চায়ত |website=malappuramdistrictpanchayath.kerala.gov.in |access-date=৮ আগষ্ট ২০২৬}}</ref> ইয়াৰ উপকূলীয় দৈৰ্ঘ্য {{convert|70|km|mi|abbr=on}}। কেৰালাৰ আটাইতকৈ জনবহুল জিলা হিচাপে মালাপ্পুৰমত ৰাজ্যখনৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ১৩% লোকে বাস কৰে। ১৯৬৯ চনৰ ১৬ জুনত প্ৰায় {{convert|3554|km2|sqmi|0|abbr=on}} মাটিকালিৰে এই জিলাখন গঠন কৰা হৈছিল। মাটিকালিৰ ফালৰ পৰা এইখন কেৰালাৰ তৃতীয় বৃহত্তম জিলা। ইয়াৰ এফালে [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]] আৰু আনফালে [[আৰৱ সাগৰ]] অৱস্থিত। জিলাখন সাতখন [[তালুক]]ত বিভক্ত: [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]], [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]], [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]], [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]], [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]], [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] আৰু [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]]। [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] ইয়াৰ আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহৃত ভাষা। ১৯৭০ আৰু ১৯৮০-ৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে [[কেৰালাৰ উপসাগৰীয় প্ৰব্ৰজন#উপসাগৰীয় উত্থান|উপসাগৰীয় উত্থান]]ৰ সময়ত জিলাখনৰ পৰা বিশেষকৈ [[পাৰস্য উপসাগৰীয় অঞ্চলৰ আৰৱ ৰাষ্ট্ৰসমূহ]]লৈ ব্যাপক প্ৰব্ৰজন ঘটিছিল। এক বৃহৎ সংখ্যক [[মালায়ালী]] প্ৰবাসী সম্প্ৰদায়ৰ পৰা অহা [[প্ৰেৰিত ধন]]ৰ ওপৰত ইয়াৰ অৰ্থনীতি বহু পৰিমাণে নিৰ্ভৰ কৰে।<ref>{{Cite news|last=Radhakrishnan|first=S. Anil|date=১৪ ডিচেম্বৰ ২০১৯|title=Engaging Kerala's non-resident diaspora|trans-title=কেৰালাৰ প্ৰবাসীসকলক জড়িত কৰা|work=দ্য হিন্দু|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/engaging-the-diaspora/article30307914.ece|access-date=৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০|issn=0971-751X|archive-date=১৪ জুন ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200614015308/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/engaging-the-diaspora/article30307914.ece|url-status=live}}</ref> মালাপ্পুৰম ভাৰতৰ প্ৰথমখন [[ডিজিটেল সাক্ষৰতা|ই-সাক্ষৰ]] আৰু লগতে প্ৰথমখন চাইবাৰ সাক্ষৰ জিলা।<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Log-on-to-Indias-first-e-district/articleshow/818786.cms |website=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া |title=The first E-literate district of India |trans-title=ভাৰতৰ প্ৰথম ই-সাক্ষৰ জিলা |date=১৮ আগষ্ট ২০০৪ |access-date=৩ জুলাই ২০২০ |archive-date=২৬ জানুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126203012/https://timesofindia.indiatimes.com/india/log-on-to-indias-first-e-district/articleshow/818786.cms |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/malappuram-set-to-become-first-cyber-literate-district/article24352909.ece |website=দ্য হিন্দু |title=Malappuram set to become first cyber literate district |trans-title=মালাপ্পুৰম প্ৰথম চাইবাৰ সাক্ষৰ জিলা হ'বলৈ সাজু |date=৬ জুলাই ২০১৮ |access-date=৩ জুলাই ২০২০ |archive-date=১৪ অক্টোবৰ ২০২৩ |archive-url=https://web.archive.org/web/20231014142904/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/malappuram-set-to-become-first-cyber-literate-district/article24352909.ece |url-status=live |last1=Naha |first1=Abdul Latheef }}</ref> জিলাখনত চাৰিখন প্ৰধান নদী আছে, যেনে [[ভাৰতপ্পুঝা]], [[চালিয়াৰ]], [[কাদালুণ্ডি নদী|কাদালুণ্ডিপ্পুঝা]] আৰু [[তিৰুৰ নদী|তিৰুৰ পুঝা]]। ইয়াৰ ভিতৰত প্ৰথম তিনিখন নদী [[কেৰালাৰ নদীসমূহৰ তালিকা|কেৰালাৰ পাঁচখন দীৰ্ঘতম নদী]]ৰ ভিতৰতো পৰে। [[মালাপ্পুৰম মহানগৰীয় অঞ্চল]] হৈছে [[কেৰালাৰ সৰ্বাধিক জনবহুল নগৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ তালিকা|কোচি, কালিকট আৰু ত্ৰিশূৰৰ পিছতে কেৰালাৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম নগৰীয়া অঞ্চল]] আৰু ১.৭ নিযুত জনসংখ্যাৰে ই [[ভাৰতৰ নিযুতৰো অধিক জনসংখ্যাৰ মহানগৰীয় অঞ্চলসমূহৰ তালিকা|ভাৰতৰ ২৫ তম বৃহত্তম মহানগৰীয় অঞ্চল]]।<ref name="census 2011">{{cite web |url=https://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2-vol2/data_files/kerala/Chapter_IV.pdf |website=censusindia.gov.in |title=The Malappuram Urban Agglomeration |trans-title=মালাপ্পুৰম মহানগৰীয় অঞ্চল |access-date=২৫ জুন ২০২০ |archive-date=২৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200924223843/https://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2-vol2/data_files/kerala/Chapter_IV.pdf |url-status=live }}</ref> ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি জিলাখনৰ ৪৪.২% লোকে নগৰ অঞ্চলত বাস কৰে। [[কালিকট বিশ্ববিদ্যালয়]]কে ধৰি ৰাজ্যখনৰ [[মালাপ্পুৰমত শিক্ষা|৪ খন বিশ্ববিদ্যালয়]] থকা মালাপ্পুৰম [[কেৰালাত শিক্ষা|কেৰালাৰ উচ্চ শিক্ষাৰ]] এক প্ৰধান কেন্দ্ৰ। জিলাখনত ২ টা [[কেৰালাৰ ৰাজহ সংমণ্ডলসমূহৰ তালিকা|ৰাজহ সংমণ্ডল]], ৭ খন [[কেৰালাৰ তালুকসমূহৰ তালিকা|তালুক]], ১২ খন [[কেৰালাৰ পৌৰসভাসমূহ|পৌৰসভা]], ১৫ টা [[কেৰালাত স্থানীয় চৰকাৰ|ব্লক]], ৯৪ খন [[কেৰালাত স্থানীয় চৰকাৰ|গ্ৰাম পঞ্চায়ত]] আৰু ১৬ টা [[কেৰালা বিধানসভা]] সমষ্টি আছে।<ref name=":1">{{Cite web |title=India – Census of India 2011 – Kerala – Series 33 – Part XII A – District Census Handbook, Malappuram |trans-title=ভাৰত – ভাৰতৰ লোকপিয়ল ২০১১ – কেৰালা – ছিৰিজ ৩৩ – খণ্ড XII A – জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি, মালাপ্পুৰম |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/658 |access-date=৫ মে' ২০২৩ |website=censusindia.gov.in}}</ref><ref>{{Cite news |date=৯ জানুৱাৰী ২০২০ |title=Kerala: Malappuram tops list of world's fastest-growing urban areas |trans-title=কেৰালা: বিশ্বৰ দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা নগৰাঞ্চলৰ তালিকাত মালাপ্পুৰম শীৰ্ষত |work=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/malappuram-tops-list-of-worlds-fastest-growing-urban-areas/articleshow/73163346.cms |access-date=৫ মে' ২০২৩ |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Census Bureau of India |date=২০১১ |title=Basic Population Figures of India, States, Districts, Sub-District and Town (With Ward), 2011. |trans-title=ভাৰত, ৰাজ্য, জিলা, উপ-জিলা আৰু চহৰৰ (ৱাৰ্ডৰ সৈতে) মৌলিক জনসংখ্যাৰ তথ্য, ২০১১। |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/42560/download/46186/2011-IndiaStateDistSbDistTwnWrd-0000.xlsx |journal=[[ভাৰতৰ লোকপিয়ল]]}}</ref><ref>ভাৰত, ৰাজ্য, জিলা, উপ-জিলা আৰু চহৰৰ (ৱাৰ্ডৰ সৈতে) মৌলিক জনসংখ্যাৰ তথ্য, ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল। '''''[[ভাৰতৰ লোকপিয়ল ২০১১|ভাৰতৰ লোকপিয়ল]]''''' https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/42560/download/46186/2011-IndiaStateDistSbDistTwnWrd-0000.xlsx</ref> [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]ৰ সময়ত [[মালাপ্পুৰম]] বিদেশী আৰু ভাৰতীয় সৈন্যৰ সদৰ কাৰ্যালয় হৈ পৰিছিল। পিছলৈ ই ১৮৮৫ চনত গঠিত পূৰ্বৰ মালাপ্পুৰম স্পেচিয়েল ফ'ৰ্চ, যাক বৰ্তমান [[মালাবাৰ স্পেচিয়েল পুলিচ]] (এম.এচ.পি.) বুলি জনা যায়, তাৰো সদৰ কাৰ্যালয় হয়। এইটোৱেই ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ পুৰণি সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বেটেলিয়ন।<ref>{{cite book |last1=C.A. |first1=Innes |title=Madras District Gazetteers: Malabar and Anjengo |trans-title=মাদ্ৰাছ জিলা গেজেটিয়াৰ্ছ: মালাবাৰ আৰু আঞ্জেংগো |date=১৯০৮ |publisher=গৱৰ্ণমেণ্ট প্ৰেছ, মাদ্ৰাছ |page=371 |url=https://books.google.com/books?id=w806vgAACAAJ |access-date=৩০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |archive-date=২০ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210420020014/https://books.google.com/books?id=w806vgAACAAJ |url-status=live }}</ref><ref name="mal">{{Cite news|title=അമ്പതിന്റെ നിറവില്‍ മലപ്പുറം; മലപ്പുറത്തിന്റെ മാനവിക മഹാപൈതൃകം|url=https://www.mathrubhumi.com/malappuram/specials/50-years-of-malappuram/alamkode-leelakrishnan-writes-about-malappuram-1.3880292|last=Leelakrishnan|first=Alamkode|date=১৭ জুন ২০১৯|access-date=২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|work=মাতৃভূমি|archive-date=১২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212220928/https://www.mathrubhumi.com/malappuram/specials/50-years-of-malappuram/alamkode-leelakrishnan-writes-about-malappuram-1.3880292|url-status=live}}</ref> বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি [[চেগুণ]] বাগিচাখন [[নীলাম্বুৰ]]ৰ [[চালিয়াৰ]] উপত্যকাৰ কনোলী প্লটত অৱস্থিত। ১৮৬১ চনত [[তিৰুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন|তিৰুৰ]]ৰ পৰা [[চালিয়ম]]লৈ ৰাজ্যৰ আটাইতকৈ পুৰণি ৰেলপথটো স্থাপন কৰা হৈছিল। ই [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]], [[পৰাপ্পানংগাড়ী]] আৰু [[ৱল্লীকুন্নু]]ৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছিল।<ref name="mpm"/> একে বছৰতে তিৰুৰৰ পৰা [[তিৰুনাবায়া]] হৈ [[কুট্টিপ্পুৰম]]লৈ ৰাজ্যৰ দ্বিতীয়টো ৰেলপথো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name="mpm"/> ঔপনিৱেশিক যুগত নিৰ্মাণ কৰা [[নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ ৰেলপথ]] ভাৰতৰ আটাইতকৈ চুটি আৰু মনোৰম চুটি গজ ৰেলপথসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। == নামৰ উৎপত্তি == [[File:Valamangalam Pulpetta (386717435).jpg|thumbnail|জিলাখনৰ এক সাধাৰণ পাহাৰীয়া দৃশ্য ([[পুলপট্টা]]ৰ ওচৰত)]] [[File:Chaliyar Edavanna (251932360).jpg|thumbnail|[[এদাৱান্না]]ত এটা [[চালিয়াৰ]] পাহাৰৰ কাষ]] মালাপ্পুৰম শব্দটোৰ অৰ্থ [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]]ত "পাহাৰৰ ওপৰত"। জিলাখনৰ প্ৰশাসনিক সদৰ [[মালাপ্পুৰম]]ৰ ভৌগোলিক অৱস্থানৰ পৰা এই নামটোৰ উৎপত্তি হৈছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.nativeplanet.com/travel-guide/malappuram-the-hill-top-town-000626.html|title=Malappuram, The Hill Top Town|trans-title=মালাপ্পুৰম, পাহাৰৰ ওপৰৰ চহৰখন|date=৩০ জুন ২০১৪|website=nativeplanet.com|access-date=৪ জুলাই ২০২০|archive-date=৭ জুন ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200607002725/https://www.nativeplanet.com/travel-guide/malappuram-the-hill-top-town-000626.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.financialexpress.com/archive/cultural-counterpoint/1092461/|title=Cultural counterpoint|trans-title=সাংস্কৃতিক প্ৰতিকথা|date=২৪ মাৰ্চ ২০১৩|website=দ্য ফাইনেঞ্চিয়েল এক্সপ্ৰেছ|access-date=৪ জুলাই ২০২০|archive-date=৭ জুন ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200607002847/https://www.financialexpress.com/archive/cultural-counterpoint/1092461/|url-status=live}}</ref> জিলাখনৰ মধ্যভাগত কেইবাখনো ওখোৰা-মোখোৰা পাহাৰ আছে, যেনে [[আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ, মালাপ্পুৰম|আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ]], [[কডিকুঠীমালা|আম্মিনিক্কাদন পাহাৰ]], [[উৰাকাম পাহাৰ]], [[মানকাদা|চেৰিয়াম পাহাৰ]], [[অনক্কায়ম|পাণ্ডালুৰ পাহাৰ]] আৰু [[এদাৱান্না|চেক্কুন্নু পাহাৰ]]। এই সকলোবোৰ [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]]ৰ পৰা দূৰত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web|url=https://www.nativeplanet.com/travel-guide/must-visit-camping-sites-in-malappuram-district-004762.html|title=Hilly areas of Malappuram|trans-title=মালাপ্পুৰমৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহ|date=৭ মে' ২০১৮|access-date=১১ অক্টোবৰ ২০২০|website=নেটিভ প্লেনেট|last=Akash Singh|archive-date=১৭ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201017165621/https://www.nativeplanet.com/travel-guide/must-visit-camping-sites-in-malappuram-district-004762.html|url-status=live}}</ref> নাৰিকল গছেৰে আৱৰা বালিচহীয়া উপকূলীয় সমভূমিখন সাধাৰণ পাহাৰীয়া প্ৰকৃতিৰ এক ব্যতিক্ৰম। == ইতিহাস == {{main|মালাপ্পুৰম জিলাৰ ইতিহাস}} {{See also|কালিকটৰ জামোৰিন|ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|এৰানাড|তান্নুৰ ৰাজ্য|পৰাপ্পানাদ|পোন্নানি|কোচিন ৰাজ্য|নীলাম্বুৰ ৰাজ্য|পালক্কাড|মালাবাৰ জিলা}} [[File:TabulaPeutingerianaMuziris.jpg|thumb|[[টিউটিঞ্জাৰ টেবুল]]ত টিণ্ডিছ (টোণ্ডিছ) (টেম্পল অগাষ্টি আৰু লেকুছ মুজিৰিছৰ উত্তৰে)]] [[File:Periplous of the Erythraean Sea.svg|left|thumbnail|''[[পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান ছী]]''ৰ (১ম শতিকা) নাম, পথ আৰু অৱস্থানসমূহ]] জিলাখনৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ পৰা প্ৰাগঐতিহাসিক প্ৰতীক যেনে [[ডলমেন]], [[মেনহিৰ]] আৰু শিল কাটি নিৰ্মাণ কৰা গুহা আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে। [[শিল কাটি নিৰ্মাণ কৰা স্থাপত্য|শিল কাটি নিৰ্মাণ কৰা গুহা]] [[কুঝিমন্না গ্ৰামপঞ্চায়ত|পুলিয়াক্কোড়]], [[চেম্মাদ|থ্ৰিক্কুলম]], [[উৰাকাম]], [[মেলমুৰি]], [[পোনমালা]], [[ৱল্লীকুন্নু]] আৰু [[ৱেংগাৰা, মালাপ্পুৰম জিলা|ৱেংগাৰা]]ত পোৱা গৈছে।<ref name="mh">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title=History of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ ইতিহাস |access-date=১৭ এপ্ৰিল ২০২০ |archive-date=২৭ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191127005243/http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |url-status=live }}</ref> প্ৰাচীন সামুদ্ৰিক বন্দৰ [[টিণ্ডিছ]], যিটো সেই সময়ত [[প্ৰাচীন ৰোম]]ৰ সৈতে বাণিজ্যৰ এক কেন্দ্ৰ আছিল, ইয়াক মোটামুটিভাৱে [[পোন্নানি]], [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] আৰু [[কাদালুণ্ডি]]-[[ৱল্লীকুন্নু]]-[[চালিয়ম]]-[[বেপুৰ]] অঞ্চলৰ সৈতে চিহ্নিত কৰা হয়। মুজিৰিছৰ পিছতে টিণ্ডিছ চেৰা আৰু [[ৰোমান সাম্ৰাজ্য]]ৰ মাজত বাণিজ্যৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল।<ref>Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India, Yogesh Sharma, Primus Books 2010</ref> [[প্ৰাচীন প্লিনি]]ৰ (১ম শতিকা) মতে ''[[টিণ্ডিছ]]'' বন্দৰটো ''কেপ্ৰোবোটোছ''ৰ ([[চেৰা ৰাজবংশ]]) উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত অৱস্থিত আছিল।<ref name=":2">Gurukkal, R., & Whittaker, D. (2001). In search of Muziris. ''Journal of Roman Archaeology,'' ''14'', 334–350.</ref> ''[[টিণ্ডিছ]]'' বন্দৰৰ উত্তৰে থকা অঞ্চলটো [[সংগম যুগ]]ত [[এজিমালা]] ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।<ref name="odra">A. Shreedhara Menon, A Survey of Kerala History</ref> ''[[পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান ছী]]''ৰ মতে, ''[[লিমিৰিকে]]'' নামৰ অঞ্চলটো ''[[কান্নুৰ|নৌৰা]]'' আৰু ''[[টিণ্ডিছ]]''ৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে [[টলেমি]]য়ে কেৱল ''[[টিণ্ডিছ]]''কহে ''[[লিমিৰিকে]]''ৰ আৰম্ভণিৰ বিন্দু হিচাপে উল্লেখ কৰিছে। অঞ্চলটো সম্ভৱতঃ [[কন্যাকুমাৰী]]ত শেষ হৈছিল। সেয়েহে ই মোটামুটিভাৱে বৰ্তমানৰ [[মালাবাৰ উপকূল]]ৰ লগত মিলে। অঞ্চলটোৰ সৈতে ৰোমৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য প্ৰায় ৫০,০০০,০০০ [[চেষ্টাৰচেচ]] বুলি অনুমান কৰা হৈছিল।<ref>[[প্ৰাচীন প্লিনি]]ৰ মতে, ভাৰতৰ পৰা অনা সামগ্ৰীবোৰ সাম্ৰাজ্যত মূল ক্ৰয় মূল্যৰ ১০০ গুণ বেছি দামত বিক্ৰী কৰা হৈছিল। [https://web.archive.org/web/20131106031753/http://www.cartage.org.lb/en/themes/BookLibrary/books/bibliographie/P/Plinyelder/elder/pliny-india.html] চাওক</ref> [[প্ৰাচীন প্লিনি]]য়ে উল্লেখ কৰিছিল যে ''[[লিমিৰিকে]]'' সাগৰীয় ডকাইতৰ কবলত পৰিছিল।<ref>Bostock, John (1855). "26 (Voyages to India)". Pliny the Elder, The Natural History. London: Taylor and Francis.</ref> [[কচমাছ ইণ্ডিকোপ্লেউষ্টেছ]]য়ে উল্লেখ কৰিছে যে ''[[লিমিৰিকে]]'' জালুকৰ এক উৎস আছিল।<ref>Indicopleustes, Cosmas (1897). Christian Topography. 11. United Kingdom: The Tertullian Project. pp. 358–373.</ref><ref>Das, Santosh Kumar (2006). The Economic History of Ancient India. Genesis Publishing Pvt Ltd. p. 301.</ref> [[পালক্কাড ব্যৱধান]] থকাৰ বাবে [[সংগম যুগ]]ৰ (১ম–৪ৰ্থ শতিকা) পৰাই [[ভাৰতপ্পুঝা]] (পোন্নানি নদী) নদীৰ গুৰুত্ব আছিল। এই ব্যৱধানে অন্তৰ্দেশীয় পথেৰে [[মালাবাৰ উপকূল]]ক [[কৰমণ্ডল উপকূল]]ৰ সৈতে সংযোগ কৰিছিল।<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|trans-title=তামিলনাডুত ৰোমান সংযোগ|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=২৮ অক্টোবৰ ২০১১|newspaper=দ্য হিন্দু|date=২৮ জানুৱাৰী ২০০৭|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৩}}</ref> [[File:Kurumathur inscription.jpg|thumbnail|[[কুৰুমথুৰ শিলালিপি]] (৮৭১ খ্ৰীষ্টাব্দ)]] [[অৰীকোড়]]ৰ ওচৰত পোৱা [[কুৰুমথুৰ শিলালিপি]] ৮৭১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ।<ref name="Veluthat">Veluthat, Kesavan (1 June 2018). "History and historiography in constituting a region: The case of Kerala". ''Studies in People's History''. '''5''' (1): 13–31. [https://doi.org/10.1177/2348448918759852] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210913063330/https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/2348448918759852|date=13 September 2021}}</ref> ৯৩২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ [[প্ৰাচীন মালায়ালম]] ভাষাত লিখা তিনিখন শিলালিপি [[ত্ৰিপ্ৰানগোড়]] ([[তিৰুনাবায়া]]ৰ ওচৰত), [[কোট্টাক্কল]] আৰু [[চালিয়াৰ]]ত পোৱা গৈছিল। ইয়াত [[চেৰা ৰাজবংশ]]ৰ [[গোদা ৰৱি]]ৰ নাম উল্লেখ আছে।<ref name=":0">Narayanan, M. G. S. ''[https://books.google.com/books?id=0YDCngEACAAJ&q=Perumals+of+Kerala Perumals of Kerala: Brahmin Oligarchy and Ritual Monarchy Perumāḷs of Kerala] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210129082837/https://books.google.co.in/books?id=0YDCngEACAAJ&dq=Perumals%20of%20Kerala&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiH-dbD57HuAhXIbn0KHeY5BHkQ6AEwAXoECAYQAQ |date=29 January 2021 }}.'' Thrissur (Kerala): CosmoBooks, 2013. 438-42.</ref> [[ত্ৰিপ্ৰানগোড়]] শিলালিপিয়ে [[থাৱানুৰ]]ৰ চুক্তিৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰে।<ref name=":0"/> ১০ম শতিকাৰ [[প্ৰাচীন মালায়ালম]] ভাষাত লিখা কেইবাখনো শিলালিপি [[এদাপ্পাল]]ৰ ওচৰৰ [[সুকাপুৰম]]ত পোৱা গৈছে। এইটো কেৰালাৰ ৬৪ খন প্ৰাচীন [[নম্বুডিৰি]] গাঁৱৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল। [[File:Aalthiyoor Nambi Illam.jpg|300px|left|thumbnail|[[তিৰুৰ]]ৰ ওচৰত থকা [[আলত্তিয়ুৰ, মালাপ্পুৰম|''আলথিয়ুৰ নাম্বি ইল্লম'']]]] [[এৰানাড]] আৰু [[ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|ৱল্লুৱানাড]] অঞ্চলৰ শাসকসকলৰ বৰ্ণনা ভাস্কৰ ৰৱি বৰ্মনৰ [[কোচিনৰ ইহুদী তাম্ৰপত্ৰ|ইহুদী তাম্ৰপত্ৰ]] (প্ৰায় ১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দ) আৰু বীৰ ৰাঘৱ চক্ৰৱৰ্তীৰ [[বীৰৰাঘৱ তাম্ৰপত্ৰ]]ত (প্ৰায় ১২২৫ খ্ৰীষ্টাব্দ) পোৱা যায়।<ref name="mh"/> কাষৰীয়া [[কোজিকোড়]]লৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ আগতে [[কালিকটৰ জামোৰিন]] মূলত [[এৰানাড]]ৰ [[কোণ্ডোত্তী]]ৰ অন্তৰ্গত [[নেদিয়িৰুপ্পু]]ৰ বাসিন্দা আছিল।<ref name="askh"/> এৰানাডক [[এৰাদী]] নামেৰে জনাজাত এটা [[সামন্তান]] গোত্ৰই শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক চুবুৰীয়া [[ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|ৱল্লুৱানাড]]ৰ [[এম. কে. ভেল্লোডি|ভেল্লোডি]] আৰু [[অট্টাপালম|নেদুংগানাড]]ৰ [[নেদুংগাড়ী]]সকলৰ সৈতে প্ৰায় একে আছিল।<ref name="askh"/> এৰানাডৰ শাসকসকলক ''এৰালপপাদ''/''এৰাদী'' উপাধিৰে জনা গৈছিল।<ref name="askh"/> [[এৰানাড]]ৰ শাসকজনেই ([[নেদিয়িৰুপ্পু]]ৰ ''এৰাদী'') কালিকট ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল আৰু [[কোজিকোড়]]ক [[মালাবাৰ উপকূল]]ৰ এক প্ৰধান বন্দৰ চহৰ হিচাপে গঢ়ি তুলিছিল।<ref name="askh"/> ইয়াৰ ঠিক পিছতেই, [[পৰাপ্পানাদ]] ([[পৰাপ্পানংগাড়ী]]) আৰু [[তান্নুৰ ৰাজ্য|ৱেত্তাট্টুনাডু]]ৰ ([[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]]) শাসকসকল জামোৰিনৰ তলতীয়া হৈ পৰে। [[পৰাপ্পানাদ]] ৰাজপৰিয়ালটো [[ত্ৰিবাংকুৰ ৰাজপৰিয়াল]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কীয় আছিল।<ref name="askh"/> তদুপৰি, [[ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|ৱল্লুৱানাড]] কোভিলাকমৰ (নীলাম্বুৰ, মাঞ্জিৰী, মালাপ্পুৰম, কোট্টাক্কল আৰু পোন্নানি) এক বৃহৎ অংশও জামোৰিনৰ তলতীয়া হৈছিল।<ref name="askh"/> [[File:South India in early 11th century AD.jpg|thumbnail|১১শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[দক্ষিণ ভাৰত]] (প্ৰায় ১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দ - মালাপ্পুৰম জিলাত ক্ষমতাৰ দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান অন্তৰ্ভুক্ত আছিল - ''এৰালা নাডু'' ([[এৰানাড]]) আৰু [[ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|ৱল্লুৱা নাডু]])]] পিছলৈ [[কোচিন ৰাজ্য]]ত পৰিণত হোৱা ''পেৰুম্বাদাপ্পু স্বৰূপম''ৰ আদিম সদৰ কাৰ্যালয় [[পোন্নানি তালুক]]ৰ অন্তৰ্গত [[পুথুপোন্নানি]]ৰ পৰা ১০ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে অৱস্থিত ৱান্নেৰি, [[পেৰুম্বাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্বাদাপ্পু]]ৰ চিত্ৰকূটমত আছিল।<ref name="askh"/> যেতিয়া পেৰুম্বাদাপ্পু [[কালিকটৰ জামোৰিন]] ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে, তেতিয়া পেৰুম্বাদাপ্পুৰ শাসকসকল [[কোদুংগাল্লুৰ]]লৈ পলাই যায়। পিছলৈ তেওঁলোকে [[কোচি]]লৈ গৈ তাত [[কোচিন ৰাজ্য]] স্থাপন কৰে।<ref name="askh"/> ১২৫০–১৩০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভিতৰত প্ৰায় সমগ্ৰ জিলাখন জামোৰিনৰ শাসনৰ অধীনলৈ আহে।<ref name="askh"/><ref name="mh"/> মধ্যযুগীয় কেৰালাত বিশেষ ৰাজনৈতিক গুৰুত্ব থকা [[মামংকম উৎসৱ]] জিলাখনৰ [[ভাৰতপ্পুঝা]] নদীৰ উত্তৰ পাৰত অৱস্থিত [[তিৰুনাবায়া]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref name="askh"/> [[কুম্বিদি|পান্নিয়ুৰ]] আৰু [[সুকাপুৰম|চোৱাৰা]] (সুকাপুৰম) নামৰ [[নম্বুডিৰি]] গাঁও দুখনৰ নম্বুডিৰিসকলৰ মাজত থকা শত্ৰুতাৰো মধ্যযুগীয় কেৰালাত যথেষ্ট ৰাজনৈতিক গুৰুত্ব আছিল।<ref name="askh"/> [[কুম্বিদি|পান্নিয়ুৰ]] [[কুট্টিপ্পুৰম]] চহৰৰ বিপৰীতে অৱস্থিত, আনহাতে [[সুকাপুৰম]] [[এদাপ্পাল]]ত অৱস্থিত। পান্নিয়ুৰকুৰ আৰু চোভৰাকুৰৰ নম্বুডিৰিসকলৰ মাজত হোৱা তথাকথিত ''কুৰমৎচৰম''ত জামোৰিনসকলে হস্তক্ষেপ কৰিছিল। শেহতীয়া ঘটনাত, থিৰুমনাসেৰী নম্বুডিৰিয়ে ওচৰৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী গাঁওখন আক্ৰমণ কৰি জ্বলাই দিছিল। ৱল্লুৱানাডু আৰু [[পেৰুম্বাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্বাদাপ্পু]]ৰ শাসকসকলে চোভৰামক সহায় কৰিবলৈ আহে আৰু একেলগে পান্নিয়ুৰত আক্ৰমণ কৰে। দক্ষিণ আৰু পূবৰ চুবুৰীয়াসকলে থিৰুমনাসেৰী নাডু দখল কৰে। থিৰুমনাসেৰী নম্বুডিৰিয়ে জামোৰিনক সহায় বিচাৰি আবেদন জনায় আৰু সুৰক্ষাৰ বিনিময়ত [[ভাৰতপ্পুঝা]] নদীখন [[আৰৱ সাগৰ]]ত লগ লগা [[পোন্নানি]] বন্দৰটো জামোৰিনক দিবলৈ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে। থিৰুমনাসেৰী নম্বুডিৰি, কোজিকোড়ৰ কয়া আৰু [[তান্নুৰ ৰাজ্য|ৱেত্তাট্টুনাডু]]ৰ শাসকে জামোৰিনক সমৰ্থন কৰিছিল। এনে এটা সুযোগ বিচাৰি থকা জামোৰিনে আনন্দেৰে এই প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰিলে।<ref name="KrishnaIyer2"/> ৱল্লুৱানাডুৰ সামৰিক অভিযানত জামোৰিনে [[বেপুৰ]], [[চালিয়ম]], [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] আৰু [[কোদুংগাল্লুৰ]]ৰ মুছলমান মধ্যপ্ৰাচ্যৰ নাৱিকসকল আৰু কোজিকোড়ৰ কয়াৰ পৰা স্পষ্ট সহায় লাভ কৰিছিল।<ref name="VVHaridas">V. V., Haridas. ''"King court and culture in medieval Kerala – The Zamorins of Calicut (AD 1200 to AD 1767)"''. [http://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/131929] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210913065714/https://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/131929|date=13 September 2021}} Unpublished PhD Thesis. Mangalore University</ref> পুৰস্কাৰ স্বৰূপে জামোৰিনে [[পোন্নানি]] বন্দৰটোক মধ্যপ্ৰাচ্যৰ নাৱিকসকলৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্যিক আৰু সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ কৰি তুলিছিল। কোজিকোড়ৰ মুছলমান ন্যায়াধীশে [[তিৰুনাবায়া]]ত আক্ৰমণ কৰিবলৈ চামোথিৰিক "ধন আৰু সামগ্ৰী"ৰ সকলো সহায় আগবঢ়োৱা যেন লাগে।<ref name="KrishnaIyer2">K. V. Krishna Iyer, ''Zamorins of Calicut: From the earliest times to AD 1806''. Calicut: Norman Printing Bureau, 1938.</ref> জামোৰিনে ৱল্লুৱানাডুলৈ নিজৰ জয়যাত্ৰা অব্যাহত ৰাখে আৰু [[কোট্টাক্কল]], [[মালাপ্পুৰম]], [[মাঞ্জিৰী]] আৰু [[নীলাম্বুৰ]] অঞ্চলসমূহ দখল কৰে। এনেদৰেই [[পেৰুম্বাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্বাদাপ্পু]] আৰু [[ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|ৱল্লুৱানাড]]ৰ এটা বৃহৎ অংশ জামোৰিনৰ শাসনৰ অধীনলৈ আহে। এইদৰে জামোৰিন মামংকমৰ ''ৰক্ষা পুৰুষ'' আৰু [[তিৰুনাবায়া]], চুবুৰীয়া [[ত্ৰিপ্ৰানগোড়]] আৰু [[পোন্নানি]]ৰ শাসক হৈ পৰে।<ref name="askh"/> [[File:Kottakkunnu, Malappuram municipality.jpg|left|thumbnail|[[কোট্টাকুন্নু]], [[মালাপ্পুৰম]]]] জামোৰিনৰ অধীনত জিলাখনৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলসমূহ মধ্যযুগীয় কেৰালাত বিদেশী সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ প্ৰধান কেন্দ্ৰ হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। জামোৰিনে তেওঁৰ বন্দৰসমূহৰ জৰিয়তে মছলাৰ ব্যৱসায়ৰ ওপৰত কৰ আৰোপ কৰি তেওঁৰ ৰাজহৰ এক বৃহৎ অংশ অৰ্জন কৰিছিল। জামোৰিন ৰাজ্যৰ প্ৰধান বন্দৰসমূহৰ ভিতৰত আছিল [[পৰাপ্পানংগাড়ী]], [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] আৰু [[পোন্নানি]]।<ref name="ReferenceB"/><ref name="Kunhali">Kunhali. V. "Calicut in History" Publication Division, University of Calicut (Kerala), 2004</ref> ১৬ শতিকাৰ ঐতিহাসিক গ্ৰন্থ ''[[তুহফাত উল মুজাহিদিন]]''ৰ মতে, জামোৰিনৰ শাসনকালত বাণিজ্যিক বসতিসমূহৰ ভিতৰত [[পৰাপ্পানংগাড়ী]] (''বৰবুৰনকদ''), [[তিৰুৰংগাড়ী]] (''তিৰুৱাৰনকদ''), [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] আৰু [[পোন্নানি]] (''ফুনান'') গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল।<ref name="Makhdoom"/> [[পোন্নানি]]ৰ ''থ্ৰিক্কাবিল কোভিলাকম'' জামোৰিনৰ বাবে দ্বিতীয় ঘৰ হিচাপে কাম কৰিছিল। পোন্নানিয়ে তেওঁৰ ৰাজ্যৰ নৌসেনা সদৰ হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name="ReferenceB">K. V. Krishna Iyer ''Zamorins of Calicut: From the Earliest Times to AD 1806''. Calicut: Norman Printing Bureau, 1938</ref> জামোৰিনৰ এজন স্থানীয় অধিনায়ক ''পাৰা নাম্বি''ৰ সদৰ আছিল [[মালাপ্পুৰম]]।<ref name="Malabar Manual Appendix">{{cite book |last1=Logan |first1=William |title=MALABAR MANUAL: With Commentary by VED from VICTORIA INSTITUTIONS |trans-title=মালাবাৰ মেনুৱেল: ভিক্টোৰিয়া ইনষ্টিটিউচনৰ পৰা বেদৰ ধাৰাভাষ্যৰ সৈতে |publisher=VICTORIA INSTITUTIONS, Aaradhana, DEVERKOVIL 673508 |edition=Volume 2 |url=https://books.google.com/books?id=0TJFDwAAQBAJ&pg=PA1 |access-date=১২ জুলাই ২০২০ |archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210913063330/https://books.google.com/books?id=0TJFDwAAQBAJ&pg=PA1 |url-status=live }}</ref> জামোৰিনৰ অন্যান্য [[কোভিলাকম|''কোভিলাকম'']]সমূহৰ ভিতৰত আছিল [[কোট্টাক্কল]]ৰ ''কিঝাক্কে কোভিলাকম'', [[মাঞ্জিৰী]]ৰ ''মাঞ্জিৰী কোভিলাকম'',<ref name="MGS">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=n6CNHAAACAAJ&q=Perumals+of+Kerala|title=Perumals of Kerala: Political and Social Conditions of Kerala Under the Cēra Perumals of Makotai (c. 800 A.D.-1124 A.D.)|trans-title=কেৰালাৰ পেৰুমল: মাকোতাইৰ চেৰা পেৰুমলৰ অধীনত কেৰালাৰ ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক পৰিস্থিতি (প্ৰায় ৮০০ খ্ৰীষ্টাব্দ-১১২৪ খ্ৰীষ্টাব্দ)|last=Narayanan|first=M. G. S.|date=১৯৯৬|publisher=Xavier Press|access-date=১৬ নৱেম্বৰ ২০২০|archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913063330/https://books.google.com/books?id=n6CNHAAACAAJ&q=Perumals+of+Kerala|url-status=live}}</ref> আৰু [[নীলাম্বুৰ]]ৰ [[নীলাম্বুৰ ৰাজ্য|''নীলাম্বুৰ কোভিলাকম'']]। [[পৰাপ্পানংগাড়ী]]ৰ ''পৰাপ্পানাদ কোভিলাকম'' আৰু [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]]ৰ ''তান্নুৰ কোভিলাকম'' জামোৰিনৰ তলতীয়া ৰাজকীয় ঘৰ আছিল। অৱশ্যে [[অংগাদিপুৰম]]ৰ ওচৰৰ [[মানকাদা]]ত থকা ''মানকাদা কোভিলাকম'' আছিল [[ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|''ৱল্লুৱানাড ৰজা'']]সকলৰ শাসন পৰিয়ালৰ স্থান। কেৰালাৰ [[নম্বুডিৰি]] [[ব্ৰাহ্মণ]]সকলৰ সৰ্বোচ্চ মুৰব্বী [[আজৱাঞ্চেৰী থাম্প্ৰাক্কল]]ৰ সদৰ কাৰ্যালয় ''আজৱাঞ্চেৰী মানা'', [[তিৰুৰ তালুক]]ৰ [[কুট্টিপ্পুৰম]]ৰ ওচৰৰ [[আথৱানাড]]ত অৱস্থিত। নতুন জামোৰিনৰ ''অৰিয়িট্টু ৱাজচা'' (ৰাজ্যাভিষেক) অনুষ্ঠানত সাধাৰণতে ''আজৱাঞ্চেৰী থাম্প্ৰাক্কল'' আৰু [[তান্নুৰ ৰাজ্য]]ৰ [[কল্পকঞ্চেৰী]]ৰ প্ৰভু উপস্থিত আছিল।<ref name="MGS"/> প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগীয় সময়ত বিদেশী বাণিজ্যৰ একচেতীয়া অধিকাৰ [[আৰব]]সকলৰ হাতত আছিল।<ref name="MGS"/> ''[[পালক্কাড]] ৰজা''সকলৰ আদিম সদৰ কাৰ্যালয়ো [[আথৱানাড]]ত আছিল।<ref name="mnn">{{Cite book|title='Kerala Charitram|trans-title='কেৰালা চৰিত্ৰম|last=Shreedhara Menon|first=A|publisher=DC Books|year=২০০৭|isbn=9788126415885|location=কোট্টায়াম|page=200|url=https://keralabookstore.com/book/keralacharithram/11148/|access-date=২২ এপ্ৰিল ২০২০|archive-date=৯ জুলাই ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200709123203/https://keralabookstore.com/book/keralacharithram/11148/|url-status=live}}</ref> [[File:Map of Samoothiris kingdom.jpg|thumbnail|১৪৯৮ চনত জামোৰিনৰ সাম্ৰাজ্য]] [[File:Ponnani harbour 2.jpg|left|thumbnail|জামোৰিনৰ দ্বিতীয় বাসভৱন আছিল [[পোন্নানি]]ৰ ''থ্ৰিক্কাবিল কোভিলাকম''ত]] [[File:Caminho maritimo para a India.png|left|thumb|১৪৯৮ চনত [[ভাস্কো দা গামা]]ই [[কোজিকোড়]]লৈ অহা পথটো (ক'লা ৰেখা), যিটো [[ইউৰোপ]]ৰ পৰা ভাৰতলৈ [[আৱিষ্কাৰৰ যুগ|সাগৰীয় পথৰ আৱিষ্কাৰ]] আছিল। ইয়াৰ দ্বাৰা [[ভাৰতীয় উপমহামণ্ডল]]ত [[ঔপনিৱেশিক ভাৰত|ইউৰোপীয় উপনিৱেশবাদ]]ৰ পথ প্ৰশস্ত হৈছিল। সেই সময়ত [[কালিকট]]ৰ [[জামোৰিন]] পোন্নানিৰ ''থ্ৰিক্কাবিল কোভিলাকম''ত আছিল।]] ১৪৯৭ চনত [[ভাস্কো দা গামা]]ৰ দলে [[পৰ্তুগাল]]ৰ পৰা যাত্ৰা আৰম্ভ কৰি উত্তমাশা অন্তৰীপ পাৰ হৈ পূব আফ্ৰিকাৰ উপকূলেৰে আগবাঢ়িছিল। তাত তেওঁলোকে এজন স্থানীয় পথপ্ৰদৰ্শকক লগ পায়, যিয়ে তেওঁলোকক [[ভাৰত মহাসাগৰ]] পাৰ হোৱাত সহায় কৰে। ১৪৯৮ চনৰ মে' মাহত তেওঁলোক [[কোজিকোড়|কালিকট]]ত উপস্থিত হয়।<ref>[[#refScammell|Scammell]], p. 13</ref> ভাস্কো দা গামা আৰু তেওঁৰ পৰ্তুগীজ নৌসেনা কালিকটত উপস্থিত হোৱাৰ সময়ত, কালিকটৰ জামোৰিন পোন্নানিত আছিল।<ref>E. G. Ravenstein, ed., ''A Journal of the First Voyage of Vasco da Gama, Delhi'', 1995, p. 50</ref> জামোৰিনে পৰ্তুগীজসকলক বাণিজ্যৰ সকলো সুবিধা প্ৰদান কৰিছিল।<ref name="mh"/> পিছে [[আৰব]]সকলৰ সম্পত্তিৰ ওপৰত পৰ্তুগীজসকলৰ প্ৰৰোচনাই জামোৰিন আৰু পৰ্তুগীজসকলৰ মাজত সংঘৰ্ষৰ সৃষ্টি কৰে। তদুপৰি, জামোৰিনৰ দ্বিতীয়খন সদৰ কাৰ্যালয় [[পোন্নানি]] পৰ্তুগীজসকলৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ লক্ষ্য আছিল।<ref name="mh"/> [[কালিকটৰ জামোৰিন]]ৰ অধীনস্থ [[তান্নুৰ ৰাজ্য]]ৰ শাসকে [[কোজিকোড়]]ৰ নিজৰ প্ৰভুৰ বিৰুদ্ধে গৈ পৰ্তুগীজসকলৰ লগ লৈছিল।<ref name="askh"/> ইয়াৰ ফলত, [[তান্নুৰ ৰাজ্য]] (''[[তিৰুৰ তালুক|ৱেত্তাট্টুনাডু]]'') ভাৰতৰ আটাইতকৈ পুৰণি পৰ্তুগীজ উপনিৱেশসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হৈ পৰে। [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]]ৰ শাসকেও [[কোচিন ৰাজ্য|কোচিন]]ৰ লগ দিছিল।<ref name="askh"/> ১৬ আৰু ১৭ শতিকাত কোচিনৰ ৰাজপৰিয়ালৰ বহু সদস্যক [[ৱেট্টম গ্ৰাম পঞ্চায়ত|ৱেট্টম]]ৰ পৰা নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref name="askh"/> অৱশ্যে, [[কোচিনৰ যুদ্ধ (১৫০৪)]]ত ৰজাৰ অধীনত [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] বাহিনীয়ে কালিকটৰ জামোৰিনৰ হৈ যুঁজিছিল।<ref name="Logan">{{Cite book|title=Malabar Manual (Volume-I)|trans-title=মালাবাৰ মেনুৱেল (খণ্ড-I)|last=Logan|first=William|publisher=Asian Educational Services|year=২০১০|isbn=9788120604476|location=New Delhi|pages=631–666}}</ref> তথাপিতো, [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] অঞ্চলৰ [[মালাবাৰ মুছলমান|মাপ্পিলা]] ব্যৱসায়ীসকলৰ আনুগত্য [[কালিকটৰ জামোৰিন]]ৰ প্ৰতিয়েই আছিল।<ref name="Makhdoom">{{cite book | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=১৯৪২ | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | trans-title= তুহফাত-আল-মুজাহিদিন: আৰবী ভাষাত এখন ঐতিহাসিক গ্ৰন্থ | publisher=University of Madras | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage }}</ref> আধুনিক [[মালায়ালম সাহিত্য]]ৰ জনক হিচাপে পৰিচিত [[থুঞ্চাথু ইঝুথাচান]]ৰ জন্ম পৰ্তুগীজ যুগত [[তিৰুৰ]]ত (''[[তান্নুৰ ৰাজ্য|ৱেত্তাট্টুনাডু]]'') হৈছিল।<ref name="askh"/> ১৪শ আৰু ১৬শ শতিকাৰ মাজত বিকশিত হোৱা মধ্যযুগীয় [[জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান আৰু গণিতৰ কেৰালা বিদ্যালয়]]খনো মূলতঃ [[তান্নুৰ ৰাজ্য|''ৱেত্তাট্টুনাডু'']]তে ([[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ অঞ্চল]]) অৱস্থিত আছিল।<ref name="roy">{{cite journal |last=Roy |first=Ranjan |year=১৯৯০ |title=Discovery of the Series Formula for π by Leibniz, Gregory, and Nilakantha |trans-title=লাইবনিটজ, গ্ৰেগৰী আৰু নীলকণ্ঠৰ দ্বাৰা π-ৰ শ্ৰেণী সূত্ৰৰ আৱিষ্কাৰ |journal=Mathematics Magazine |volume=63 |issue=5 |pages=291–306 |doi=10.2307/2690896 |jstor=2690896}}</ref><ref name="Pingree 1992 554–563">{{Citation |last=Pingree |first=David |author-link=David Pingree |title=Hellenophilia versus the History of Science |trans-title=হেলেনোফিলিয়া বনাম বিজ্ঞানৰ ইতিহাস |year=১৯৯২ |journal=Isis |volume=83 |issue=4 |pages=554–563 |jstor=234257 |doi=10.1086/356288 |quote=One example I can give you relates to the Indian Mādhava's demonstration, in about 1400 A.D., of the infinite power series of trigonometrical functions using geometrical and algebraic arguments. When this was first described in English by Charles Whish, in the 1830s, it was heralded as the Indians' discovery of the calculus. This claim and Mādhava's achievements were ignored by Western historians, presumably at first because they could not admit that an Indian discovered the calculus, but later because no one read anymore the ''Transactions of the Royal Asiatic Society'', in which Whish's article was published. The matter resurfaced in the 1950s, and now we have the Sanskrit texts properly edited, and we understand the clever way that Mādhava derived the series ''without'' the calculus, but many historians still find it impossible to conceive of the problem and its solution in terms of anything other than the calculus and proclaim that the calculus is what Mādhava found. In this case, the elegance and brilliance of Mādhava's mathematics are being distorted as they are buried under the current mathematical solution to a problem to which he discovered an alternate and powerful solution. |bibcode=1992Isis...83..554P|s2cid=68570164 }}</ref> ১৫০৭ চনত পৰ্তুগীজ ভাইচৰয় [[ফ্ৰান্সিস্কো ডি আলমেইদা]]ই পোন্নানিত আক্ৰমণ কৰে আৰু ১৫৮৫ চনত তাত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref name="mh"/> মছলাৰ ব্যৱসায়ৰ একচেতীয়া অধিকাৰৰ বাবে কোজিকোড়ৰ নৌসেনা প্ৰধান, যাক [[কুনহলি মাৰাক্কাৰ]] বুলি জনা গৈছিল আৰু পৰ্তুগীজসকলৰ মাজত হোৱা কেইবাখনো যুদ্ধৰ সাক্ষী এই জিলাখন। ভাৰতীয় উপকূলত প্ৰথম নৌসেনাৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলাৰ কৃতিত্ব কুনহলি মাৰাক্কাৰসকলক দিয়া হয়।<ref>{{cite web|title=Maritime Heritage – Join Indian Navy {{!}} Government of India|trans-title=সামুদ্ৰিক ঐতিহ্য - ভাৰতীয় নৌসেনাত যোগদান কৰক {{!}} ভাৰত চৰকাৰ|url=https://www.joinindiannavy.gov.in/en/about-us/maritime-heritage.html|website=joinindiannavy.gov.in|access-date=১০ মাৰ্চ ২০২০|archive-date=৩১ মাৰ্চ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200331151728/https://www.joinindiannavy.gov.in/en/about-us/maritime-heritage.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Singh |first=Arun Kumar |title=Give Indian Navy its due |trans-title=ভাৰতীয় নৌসেনাক তাৰ প্ৰাপ্য দিয়ক |url=https://www.asianage.com/opinion/columnists/110217/give-indian-navy-its-due.html |access-date=৬ মাৰ্চ ২০২০ |work=দ্য এছিয়ান এজ |date=১১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭ |archive-date=৮ মাৰ্চ ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308123207/https://www.asianage.com/opinion/columnists/110217/give-indian-navy-its-due.html |url-status=live }}</ref> ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ আটাইতকৈ পুৰণি পৰ্তুগীজ উপনিৱেশসমূহৰ ভিতৰত [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] চহৰখন অন্যতম আছিল। ১৫২৫ আৰু ১৫৭৩–৭৪ চনত পৰ্তুগীজসকলে ক্ৰমে [[পোন্নানি]] আৰু [[পৰাপ্পানংগাড়ী]] চহৰ দুখন জ্বলাই দিছিল।<ref name="ReferenceB" /> ১৬শ শতিকাত যেতিয়া কোচিন মালাবাৰ উপকূলৰ এক প্ৰধান শক্তিত পৰিণত হৈছিল, তেতিয়া [[কোচিন ৰাজ্য]]ৰ কেইজনমান ৰজাক সাধাৰণতে [[তান্নুৰ ৰাজ্য]]ৰ ৰাজপৰিয়ালৰ পৰা বাছনি কৰা হৈছিল।<ref name="askh"/> ১৫৭১ চনত [[চালিয়ম]] দুৰ্গৰ যুদ্ধৰ জৰিয়তে পৰ্তুগীজসকলক [[তান্নুৰ ৰাজ্য]]ৰ পৰা বহিষ্কাৰ কৰা হয়। [[চালিয়ম]] আছিল [[তান্নুৰ ৰাজ্য|ৱেত্তাট্টুনাডু]]ৰ উত্তৰ সীমান্ত। সেই যুদ্ধত জামোৰিনে [[পোন্নানি]], [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] আৰু [[পৰাপ্পানংগাড়ী]]ৰ [[মালাবাৰ মুছলমান|মাপ্পিলা]]সকলৰ পৰা স্পষ্ট সহায় লাভ কৰিছিল। [[File:Ponnani harbour.jpg|left|thumbnail|400px|২০১২ চনত তোলা [[পোন্নানি]] বন্দৰৰ ছবি। পোন্নানি বন্দৰ আছিল [[তান্নুৰ ৰাজ্য]]ৰ একেবাৰে দক্ষিণ প্ৰান্ত।]] [[File:From a map by Emanuel Bowen, 1744.jpg|thumb|এজন ইংৰাজ মানচিত্ৰ খোদাইকাৰী [[ইমানুৱেল বোৱেন]]ৰ মানচিত্ৰৰ পৰা লোৱা [[দক্ষিণ ভাৰত]] (১৭৪৪)। মন কৰিবলগীয়া যে মানচিত্ৰখনত জামোৰিন ৰাজ্যৰ ভিতৰত কেৱল [[তান্নুৰ ৰাজ্য]]কহে এক সুকীয়া সীমাৰে দেখুৱা হৈছে।]] ১৬শ শতিকাত পোন্নানিত [[জৈনুদ্দিন মখদুম ২য়]]য়ে (জন্ম প্ৰায় ১৫৩২) ৰচনা কৰা ''[[তুহফাত উল মুজাহিদিন]]'' কেৰালাৰ ইতিহাসৰ ওপৰত সম্পূৰ্ণৰূপে আধাৰিত প্ৰথমখন জ্ঞাত গ্ৰন্থ। এজন কেৰালাবাসীয়ে লিখা এইখন প্ৰথম গ্ৰন্থ। ই [[আৰবী ভাষা|আৰবী]] ভাষাত লিখা আৰু ইয়াত ১৪৯৮ চনৰ পৰা ১৫৮৩ চনলৈকে [[মালাবাৰ উপকূল]]ত পৰ্তুগীজ উপনিৱেশ স্থাপনৰ প্ৰচেষ্টাৰ বিৰুদ্ধে কালিকটৰ জামোৰিনৰ লগতে [[কুনহলি মাৰাক্কাৰ]]ৰ নৌসেনাই কৰা প্ৰতিৰোধৰ তথ্য সন্নিৱিষ্ট আছে।<ref name="Noorani">AG Noorani {{cite web|url=http://www.frontlineonnet.com/fl2704/stories/20100226270407900.htm |title=Islam in Kerala |trans-title=কেৰালাত ইছলাম |access-date=৫ জানুৱাৰী ২০১৩ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121221021629/http://www.frontlineonnet.com/fl2704/stories/20100226270407900.htm |archive-date=২১ ডিচেম্বৰ ২০১২ }}</ref> ইয়াৰ প্ৰথম ছপা আৰু প্ৰকাশ [[লিছবন]]ত হৈছিল। এই সংস্কৰণৰ এটা প্ৰতিলিপি [[কায়ৰো]]ৰ [[আল-আজহাৰ বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ গ্ৰন্থাগাৰত সংৰক্ষিত কৰা হৈছে।<ref name="A. Sreedhara Menon 2011">A. Sreedhara Menon. ''Kerala History and its Makers''. D C Books (2011)</ref><ref name="frontline.in">[http://www.frontline.in/static/html/fl2704/stories/20100226270407900.htm A G Noorani. Islam in Kerala. Books]</ref><ref>Roland E. Miller. ''Mappila Muslim Culture'' SUNY Press, 2015</ref> ১৫৩২ চনত [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]]ৰ শাসকৰ সহায়ত [[চালিয়ম]]ত এটা গীৰ্জা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ লগতে অধিনায়কৰ বাবে এটা ঘৰ, সৈন্যৰ বাবে বেৰেক আৰু বাণিজ্যৰ বাবে ভঁৰাল ঘৰো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। জামোৰিনৰ সৈতে চুক্তি কৰা ডিয়েগো ডি পেৰেৰাক ২৫০ জনীয়া এটা সৈন্যদলৰ সৈতে এই নতুন দুৰ্গৰ অধিনায়কৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। আৰু মেনুৱেল ডি চুজাক ২২ খন জাহাজৰ এটা দলৰ সৈতে সাগৰীয় পথেৰে ইয়াৰ নিৰাপত্তা নিশ্চিত কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছিল।<ref name="columbia.edu"/> জামোৰিনে নিজৰ ৰাজ্যত এই দুৰ্গটো নিৰ্মাণ কৰিবলৈ দিয়াৰ বাবে সোনকালেই অনুতাপ কৰে। তেওঁ [[পৰাপ্পানংগাড়ী]]ৰ শাসক কেৰামানলি (বোধহয় [[বেপুৰ]]ৰ ৰজা) আৰু পৰ্তুগীজসকলৰ সৈতে সম্পৰ্ক ছিন্ন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। আনকি তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধলৈকো যাবলৈ বিচাৰে (কিছুমান তথ্য অনুসৰি তান্নুৰৰ শাসকো তেওঁলোকৰ লগত আছিল <ref name="columbia.edu">{{Cite web |url=http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00generallinks/kerr/vol06chap01sect07.html |title=Vol06chap01sect07 |access-date=১ মে' ২০২১ |archive-date=২২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200222081409/http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00generallinks/kerr/vol06chap01sect07.html |url-status=live }}</ref>) যদিও সেয়া বিফল হয়।<ref name="Makhdoom"/> ১৫৭১ চনত [[তান্নুৰ ৰাজ্য#চালিয়ম দুৰ্গৰ যুদ্ধ|চালিয়ম দুৰ্গৰ যুদ্ধ]]ত জামোৰিনৰ বাহিনীৰ হাতত পৰ্তুগীজসকল পৰাজিত হয়।<ref>{{cite book |author=K. K. N. Kurup |year=১৯৯৭ |title=India's Naval Traditions: The Role of Kunhali Marakkars |trans-title=ভাৰতৰ নৌসেনা পৰম্পৰা: কুনহলি মাৰাক্কাৰসকলৰ ভূমিকা |url=https://books.google.com/books?id=HKmXcBCKEcAC&pg=PA51 |access-date=৯ আগষ্ট ২০১২ |publisher=Northern Book Centre |isbn=978-81-7211-083-3 |pages=37–38 |archive-date=২৭ মে' ২০১৩ |archive-url=https://web.archive.org/web/20130527084909/http://books.google.com/books?id=HKmXcBCKEcAC&pg=PA51 |url-status=live }}</ref> এফালে পৰ্তুগীজ আৰু আনফালে [[আৰব]] ব্যৱসায়ী, স্থানীয় [[চেকোৰ]] আৰু [[মালাবাৰ মুছলমান|মাপ্পিলা]] বাহিনীৰ সমৰ্থনপুষ্ট জামোৰিনৰ মাজত হোৱা অহৰহ যুদ্ধৰ ফলত অৱশেষত উপকূলীয় চহৰসমূহত বিদেশী বাণিজ্যৰ [[আৰব]] একচেটিয়া আধিপত্যৰ অৱসান ঘটে। পৰ্তুগীজৰ বিৰোধিতালৈ ভ্ৰূক্ষেপ নকৰি জামোৰিনে ১৬০৪ চনৰ ১১ নৱেম্বৰত ডাচ্চ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ সৈতে এক চুক্তিত আৱদ্ধ হয়।<ref name="mh"/> ইয়াৰ পিছত ১৬০৮ চনত আন এখন চুক্তি হয়, যিয়ে পূৰ্বৰ চুক্তিখনক নিশ্চিত কৰে আৰু ডাচ্চসকলে পৰ্তুগীজসকলক বহিষ্কাৰ কৰাত জামোৰিনক সহায় কৰাৰ আশ্বাস দিয়ে।<ref name="mh"/> ডাচ্চসকলৰ একচেটিয়া আধিপত্য বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে পৰ্তুগীজ প্ৰভাৱো হ্ৰাস পাবলৈ ধৰে। ১৬শ শতিকাৰ অশান্তিৰ পিছত হোৱা সাংস্কৃতিক নৱজাগৰণৰ ফলস্বৰূপে [[থুঞ্চাথু ইঝুথাচান]] আৰু [[পুন্থানম নম্বুডিৰি]]ৰ দৰে কবিৰ জন্ম হয়। তেওঁলোকে বৰ্তমানৰ ৰূপলৈ [[মালায়ালম সাহিত্য]]ৰ বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তদুপৰি, মধ্যযুগীয় [[জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান আৰু গণিতৰ কেৰালা বিদ্যালয়]]ৰ সদস্য [[মেলপাথুৰ নাৰায়ণ ভট্টিথিৰী]]ৰো জন্ম হয়। ১৭শ শতিকাৰ মাজভাগলৈ, [[পোন্নানি]] আৰু [[কোজিকোড়]]ত ইংৰাজসকলৰ সৰু কাৰখানা দুটামানৰ বাহিৰে, কেৰালাৰ বন্দৰবোৰত বিদেশী বাণিজ্যৰ একচেতীয়া অধিকাৰ ডাচ্চসকলৰ হাতত আছিল।<ref name="mh"/> যদিও ১৬৫০ চনত [[উইলিয়াম কীলিং]]ৰ আগমনে এই অঞ্চলত ব্ৰিটিছ [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ একচেতীয়া অধিকাৰৰ সূচনা কৰিছিল, তথাপিও তেওঁলোকে ১৭৯২ চনলৈকে আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিবলৈ সক্ষম হোৱা নাছিল।<ref name="mh"/> ১৮শ শতিকাত, ''প্ৰকৃততে'' [[মহীশূৰ ৰাজ্য]]ৰ শাসক [[হায়দৰ আলী]] আৰু [[টিপু চুলতান]]য়ে [[মালাবাৰ জিলা|উত্তৰ কেৰালা]]ৰ সকলো সৰু সামন্ত ৰাজ্যক একত্ৰিত কৰি [[মহীশূৰ ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল। ১৭৬৬ চনত অলপ সময়ৰ বাবে [[মাঞ্জিৰী]] চুলতান [[হায়দৰ আলী]]ৰ সদৰ কাৰ্যালয় আছিল।<ref name="1961_kkd">{{Cite book|title=District Census Handbook (2) – Kozhikode (1961)|trans-title=জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি (২) - কোজিকোড় (১৯৬১)|last=Devassy|first=M. K.|publisher=কেৰালা চৰকাৰ|year=১৯৬৫|location=এৰ্নাকুলাম|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5665/1/22059_1961_KOZ.pdf|access-date=১৯ ডিচেম্বৰ ২০২০|archive-date=২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210202005030/http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5665/1/22059_1961_KOZ.pdf|url-status=live}}</ref> যেতিয়া [[মহীশূৰ ৰাজ্য|মহীশূৰ]]ৰ চুলতান [[হায়দৰ আলী]]য়ে কালিকটত ''চামুথিৰি কোভিলাকম'' অৱৰোধ কৰিছিল (খ্ৰীষ্টীয় ১৮শ শতিকা), তেতিয়া জামোৰিনে তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসকলক পোন্নানিৰ ''থ্ৰিক্কাবিল কোভিলাকম''লৈ পঠিয়াই দিছিল।<ref>Panikkar. K.M. ''A History of Kerala (1498–1801)'' Coimbatore (1960) p. 64</ref> ১৭৯০ চনৰ ৭ আৰু ১২ ডিচেম্বৰৰ মাজত [[তৃতীয় এংলো-মহীশূৰ যুদ্ধ]]ৰ সময়ত [[তিৰুৰংগাড়ী]]ত ব্ৰিটিছ সৈন্য আৰু টিপু চুলতানৰ মাজত লানি নিছিগা সংঘৰ্ষ হৈছিল যাক [[তিৰুৰংগাড়ীৰ যুদ্ধ]] বুলি জনা যায়।<ref name=Naravane>{{Cite book |last=Naravane |first=M.S. |title=Battles of the Honorable East India Company |trans-title=সন্মানীয় ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ যুদ্ধসমূহ |publisher=A.P.H. Publishing Corporation |year=২০১৪ |isbn=9788131300343 |pages=176}}</ref> ১৭৯২ চনত তৃতীয় এংলো-মহীশূৰ যুদ্ধৰ জৰিয়তে ইংৰাজ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ হাতত টিপু চুলতান পৰাজিত হয় আৰু [[শ্ৰীৰংগপত্তনমৰ চুক্তি]] স্বাক্ষৰিত হয়। এই চুক্তি অনুসৰি বৰ্তমানৰ মালাপ্পুৰম জিলাকে ধৰি বেছিভাগ [[মালাবাৰ জিলা|মালাবাৰ অঞ্চল]] ইংৰাজ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। [[ত্ৰিবাংকুৰ]]ৰ [[কোয়ি থাম্পুৰান]]সকল [[পৰাপ্পানাদ]] ৰাজপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত। এই পৰিয়ালৰ পৰাই সাধাৰণতে [[ত্ৰিবাংকুৰ]] পৰিয়ালৰ ৰাণীৰ স্বামীসকলক নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref name="1961_kkd"/> বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুণ বাগিচা কনোলীৰ প্লট [[নীলাম্বুৰ]] চহৰৰ পৰা মাত্ৰ {{cvt|2|km}} দূৰত অৱস্থিত। মালাবাৰৰ তেতিয়াৰ জিলাধিপতি [[হেনৰী ভেলেণ্টাইন কনোলী]]ৰ স্মৃতিত ইয়াৰ নামাকৰণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news|title=Oldest teak plantation, Conolly's Plot, to reopen after maintenance|trans-title=আটাইতকৈ পুৰণি চেগুণ বাগিচা, কনোলীৰ প্লট, মেৰামতিৰ পিছত পুনৰ মুকলি কৰা হ'ব|url=https://english.mathrubhumi.com/travel/travel-news/oldest-teak-plantation-conolly-s-plot-to-reopen-after-maintenance-kerala-nilambur-teak-plantations-1.1942105|date=১৬ মে' ২০১৭|access-date=১২ অক্টোবৰ ২০২০|work=মাতৃভূমি|archive-date=১২ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201012215336/https://english.mathrubhumi.com/travel/travel-news/oldest-teak-plantation-conolly-s-plot-to-reopen-after-maintenance-kerala-nilambur-teak-plantations-1.1942105|url-status=live}}</ref> ১৮৬১ চনৰ ১২ মাৰ্চত [[তিৰুৰ]]ৰ পৰা [[চালিয়ম]]লৈ ৰাজ্যৰ প্ৰথমটো ৰেলপথ মুকলি কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ পুৰণি ৰেল ষ্টেচনটো [[তিৰুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন|তিৰুৰ]]ত অৱস্থিত।<ref name="ll">{{cite web |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/lifeline-of-malabar-turns-125/article4250472.ece |website=thehindu.com |title='Lifeline' of Malabar turns 125 |trans-title=মালাবাৰৰ 'জীৱনৰেখা'ৰ ১২৫ বছৰ পূৰ্ণ |date=২৯ ডিচেম্বৰ ২০১২ |access-date=১৯ ডিচেম্বৰ ২০২০ |archive-date=৩০ জানুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210130150107/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/lifeline-of-malabar-turns-125/article4250472.ece |url-status=live }}</ref><ref name="mpm">{{Cite news|title=ആ ചൂളംവിളി പിന്നെയും പിന്നെയും...|url=https://www.mathrubhumi.com/malappuram/specials/50-years-of-malappuram/kerala-first-railway-line-tirur-to-beypore-1.3880175|date=১৭ জুন ২০১৯|access-date=১৯ ডিচেম্বৰ ২০২০|work=মাতৃভূমি|archive-date=৩০ নৱেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201130082010/https://www.mathrubhumi.com/malappuram/specials/50-years-of-malappuram/kerala-first-railway-line-tirur-to-beypore-1.3880175|url-status=live}}</ref> [[File:Canoly hanging bridge nilambur.jpg|left|thumbnail|বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি [[চেগুণ]] বাগিচা, [[নীলাম্বুৰ]]ৰ কনোলী প্লট]] ১৭৯২ আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত হোৱা বহুতো মাপ্পিলা বিদ্ৰোহৰ (কেৰালাত ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ) কেন্দ্ৰ আছিল এই জিলাখন। অনুমান কৰা হৈছে যে এই সময়ছোৱাত সৰু-বৰ প্ৰায় ৮৩০ টা বিদ্ৰোহ সংঘটিত হৈছিল। ১৮৪১–১৯২১ চনৰ ভিতৰত কেৱল ব্ৰিটিছ বিষয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে ৮৬ টাতকৈও অধিক বিদ্ৰোহ হৈছিল।<ref>K. Madhavan, 'Malayalathile Mappila Lahala,' Mathrubhumi, 24 March 1923.</ref> ব্ৰিটিছ শাসনকালত [[দক্ষিণ মালাবাৰ]]ৰ এৰানাড, ৱল্লুৱানাড আৰু পোন্নানি উপ-জিলাসমূহত এই জিলাখন অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। [[মালাবাৰ স্পেচিয়েল পুলিচ]]ৰ সদৰ কাৰ্যালয় [[মালাপ্পুৰম]]ত আছিল। এম.এছ.পি. হৈছে ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ পুৰণি সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বেটেলিয়ন। ব্ৰিটিছসকলে নিজৰ সৈন্য ৰাখিবলৈ [[কাদালুণ্ডি নদী]]ৰ পাৰত মালাপ্পুৰম চহৰৰ ওপৰত হেগ [[বেৰেক]] স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |url=https://www.malappuramtourism.org/history.php |title=Malappuram British History |trans-title=মালাপ্পুৰম ব্ৰিটিছ ইতিহাস |access-date=১২ জুলাই ২০২০ |archive-date=১০ অক্টোবৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201010035952/https://www.malappuramtourism.org/history.php |url-status=live }}</ref> [[File:Codacal Tile Factory.jpg|thumbnail|কোডাক্কাল টাইল ফেক্টৰী [[তিৰুনাবায়া]]ৰ কোডাক্কালত কমনৱেলথ ট্ৰাষ্টৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হৈছিল। ১৮৮৭ চনত আৰম্ভ হোৱা কোডাক্কালৰ টাইল ফেক্টৰীটো ভাৰতৰ দ্বিতীয়টো টাইল-নিৰ্মাণ উদ্যোগ। প্ৰথমটো টাইল ফেক্টৰী আছিল [[ফেৰোক]]ত, যিটো সেই সময়ত [[এৰানাড তালুক]]ৰ অংশ আছিল।]] ১৯২০ চনৰ ২৮ এপ্ৰিলত [[মাঞ্জিৰী]]ত অনুষ্ঠিত হোৱা [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ মালাবাৰ জিলা ৰাজনৈতিক সন্মিলনে [[ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]] আৰু [[মালাবাৰ জিলা|ব্ৰিটিছ মালাবাৰ]]ত জাতীয় আন্দোলনক শক্তিশালী কৰিছিল।<ref name="Manjericonference_1920">{{cite news |title=The 1920 political conference at Manjeri |trans-title=মাঞ্জিৰীৰ ১৯২০ চনৰ ৰাজনৈতিক সন্মিলন |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/290616/rare-letters-on-historic-meet-found-in-malappuram.html |access-date=১৮ জুলাই ২০২০ |work=ডেক্কান ক্ৰনিকল |date=২৯ জুন ২০১৬ |archive-date=১৮ জুলাই ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200718131229/https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/290616/rare-letters-on-historic-meet-found-in-malappuram.html |url-status=live }}</ref> সেই সন্মিলনে ঘোষণা কৰিছিল যে [[মণ্টাগু-চেমছফৰ্ড সংস্কাৰ]] [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাত সক্ষম নহয়। লগতে মালাবাৰত প্ৰচলিত প্ৰজাস্বত্ব ব্যৱস্থাৰ ফলত উদ্ভৱ হোৱা সমস্যা সমাধানৰ বাবে ভূমি সংস্কাৰৰ পোষকতা কৰিছিল। কিন্তু এই সিদ্ধান্তই কংগ্ৰেছৰ ভিতৰত থকা [[চুৰাট বিভাজন|চৰমপন্থী আৰু নৰমপন্থী]]সকলৰ মাজৰ ব্যৱধান বৃদ্ধি কৰিছিল। সন্মিলনৰ ফলত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ প্ৰতি মাটিগিৰিসকলৰ অসন্তুষ্টিৰ সৃষ্টি হৈছিল। ইয়াৰ ফলত মালাবাৰ জিলা কংগ্ৰেছ কমিটিৰ নেতৃত্ব শ্ৰমিক আৰু মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ সমৰ্থক চৰমপন্থীসকলৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ গৈছিল।<ref name="askh">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |title=A Survey of Kerala History |trans-title=কেৰালা ইতিহাসৰ এক জৰীপ |year=২০০৭ |publisher=ডি চি বুকছ |location=কোট্টায়াম |isbn=9788126415786 |edition=২০০৭ |url=https://dcbookstore.com/books/a-survey-of-kerala-history |access-date=২৬ জুলাই ২০২০ |archive-date=২৬ জুলাই ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726034742/https://dcbookstore.com/books/a-survey-of-kerala-history |url-status=live }}</ref> [[File:മലപ്പുറം ജില്ലയിൽ പൊന്നാനിയിലെ ഹാർബർ (1930-37).jpg|left|300px|thumbnail|১৯৩০-ৰ দশকৰ মাজভাগৰ [[পোন্নানি]] বন্দৰ]] [[File:Tirurangadi Hajur Kacheri.jpg|thumbnail|১৯২১ চনৰ বিদ্ৰোহত প্ৰাণ আহুতি দিয়া ব্ৰিটিছ সৈন্যৰ সমাধিসমূহ [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক]] কাৰ্যালয়ত]] বিদ্ৰোহসমূহৰ ভিতৰত শেষ আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল [[মালাবাৰ বিদ্ৰোহ]]। এই বিদ্ৰোহত [[পুক্কোত্তুৰৰ যুদ্ধ]]ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।<ref name="tottenham grf">Tottenham GRF (ed), The Mappila Rebellion 1921–22, Govt Press Madras 1922 P 71</ref><ref name="karim kk">Karim KK Muhammed Abdul, Variam Kunnath Kunjahammed Haji, Kalima Books, Kozhikkode 1992 (Malayalam)</ref> সৈন্য, আৰক্ষী আৰু ব্ৰিটিছ কৰ্তৃপক্ষ পলাই যোৱাৰ পিছত ১৯২১ চনৰ ২৮ আগষ্টৰ ভিতৰত [[এৰানাড]], [[ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|ৱল্লুৱানাড]], [[পোন্নানি]] আৰু [[কোজিকোড়]] তালুকৰ ২০০ খনৰো অধিক গাঁৱত স্বাধীনতা ঘোষণা কৰা হয়।<ref>''Malabar Desiyathayude Idapedalukal''. Dr. M. T. Ansari. DC Books</ref> অৱশ্যে স্বায়ত্তশাসন ঘোষণাৰ ছমাহ নৌহওঁতেই ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে এই ভূখণ্ড পুনৰুদ্ধাৰ কৰে আৰু ইয়াক [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। মালাবাৰ বিদ্ৰোহৰ পিছত [[ৱেগন ট্ৰেজেডী]] সংঘটিত হয় য'ত ১৯২১ চনৰ ২০ নৱেম্বৰত ৬৪ জন কয়দীৰ মৃত্যু হয়।<ref>Panikkar, K. N., ''Against Lord and State: Religion and Peasant Uprisings in Malabar 1836–1921''</ref> [[File:കരിപ്പുര്‍ വിമാനത്താവളം.jpg|left|thumbnail|[[কোণ্ডোত্তী তালুক]]ৰ [[কাৰিপুৰ]]ত অৱস্থিত [[কালিকট আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]]] [[ভাৰতীয় স্বাধীনতা আইন ১৯৪৭|১৯৪৭ চনত ভাৰতৰ স্বাধীনতা]]ৰ পিছত পূৰ্বৰ [[মাদ্ৰাছ প্ৰেচিডেন্সি]] [[মাদ্ৰাছ ৰাজ্য]]ত পৰিণত হয়। এৰানাড (মাঞ্জিৰী) আৰু ৱল্লুৱানাড (পেৰিন্থলমান্না) তালুকৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ সৈতে মালাপ্পুৰম ৰাজহ সংমণ্ডল আছিল পূৰ্বৰ [[মালাবাৰ জিলা]]ৰ পাঁচটা ৰাজহ সংমণ্ডলৰ ভিতৰত অন্যতম। মালাবাৰ জিলাৰ আন চাৰিটা ৰাজহ সংমণ্ডল আছিল [[থালাছেৰী]], [[কোজিকোড়]], [[পালক্কাড]] আৰু [[ফৰ্ট কোচিন]]।<ref name="Malabar">{{Cite book|title=1951 census handbook – Malabar district|trans-title=১৯৫১ চনৰ লোকপিয়ল হাতপুথি - মালাবাৰ জিলা|publisher=মাদ্ৰাছ চৰকাৰ|year=১৯৫৩|location=চেন্নাই|pages=1|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf|access-date=২৭ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০|archive-date=৮ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201008060411/http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf|url-status=live}}</ref> ১৯৫৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত ভাষাৰ ভিত্তিত [[কেৰালা]] ৰাজ্য গঠন কৰা হয়। গঠনৰ সময়ত মালাপ্পুৰম জিলাত চাৰিটা উপ-জিলা (এৰানাড, পেৰিন্থলমান্না, তিৰুৰ আৰু পোন্নানি), চাৰিখন চহৰ, চৈধ্যটা উন্নয়ন খণ্ড আৰু ৯৫ খন [[গ্ৰাম পঞ্চায়ত]] আছিল।<ref name="c1971">{{Cite book|title=District Census Handbook – Malappuram (Part-C) – 1971|trans-title=জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি – মালাপ্পুৰম (খণ্ড-চি) – ১৯৭১|last=K. Narayanan|publisher=Directorate of Census Operations, Kerala|year=১৯৭২|location=থিৰুৱনন্তপুৰম|pages=3|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5714/1/51172_1971_MAL.pdf}}</ref> পিছলৈ তিৰুৰ তালুকক দ্বিখণ্ডিত কৰি তিৰুৰংগাড়ী তালুক গঠন কৰা হয়। এৰানাড তালুকক ত্ৰিখণ্ডিত কৰি নীলাম্বুৰ আৰু কোণ্ডোত্তী নামৰ দুখন তালুক গঠন কৰা হয়। কেৰালাৰ দ্বিতীয় পুৰণি বৰ্তমানৰ বিশ্ববিদ্যালয় [[কালিকট বিশ্ববিদ্যালয়]] ১৯৬৮ চনত [[তেনহিপালম]]ত আৰু ৰাজ্যৰ দ্বিতীয় পুৰণি বৰ্তমানৰ বিমানবন্দৰ [[কালিকট আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]] ১৯৮৮ চনত [[কাৰিপুৰ]]ত আৰম্ভ হয়।<ref>{{Cite news|title=Calicut airport turns 80|trans-title=কালিকট বিমানবন্দৰৰ ৮০ বছৰ পূৰ্ণ|url=https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/calicut-airport-turns-30/article23508804.ece|last=Special Currespondent|date=১২ এপ্ৰিল ২০১৮|access-date=৩১ মাৰ্চ ২০২১|work=দ্য হিন্দু|archive-date=৯ নৱেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109042642/https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/calicut-airport-turns-30/article23508804.ece|url-status=live}}</ref> ১৯৭০-ৰ দশকত [[পাৰস্য উপসাগৰীয় অঞ্চলৰ আৰৱ ৰাষ্ট্ৰসমূহ|পাৰস্য উপসাগৰীয় দেশসমূহ]]ৰ তেলৰ ভঁৰালসমূহ বাণিজ্যিক উত্তোলনৰ বাবে মুকলি কৰা হয় আৰু হাজাৰ হাজাৰ অদক্ষ শ্ৰমিকে উপসাগৰীয় অঞ্চললৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। তেওঁলোকে ঘৰলৈ পঠিওৱা ধনে গ্ৰাম্য অৰ্থনীতিক সহায় কৰে আৰু বিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে অঞ্চলটোৱে [[প্ৰথম বিশ্ব]]ৰ স্বাস্থ্যৰ মানদণ্ড আৰু প্ৰায় সাৰ্বজনীন সাক্ষৰতা লাভ কৰে।<ref>{{cite magazine| url=http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2084273_2084272_2084259,00.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20110722004134/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2084273_2084272_2084259,00.html | url-status=dead | archive-date=22 July 2011 | magazine=Time | title=Summer Journey 2011 | date=21 July 2011}}</ref> ঐতিহাসিকভাৱে, মালাপ্পুৰম জিলা [[অষ্টবৈদ্য]] পৰম্পৰাৰ সংৰক্ষণৰ কেন্দ্ৰ আছিল। অষ্টবৈদ্য হৈছে আঠটা [[নম্বুডিৰি]] ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালৰ এটা গোট যাক পৰম্পৰাগতভাৱে [[আয়ুৰ্বেদ]]ৰ আঠটা শাখাৰ বিশাৰদ হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়। ইয়াৰ ভিতৰত '''পুলমন্থোলে মুছ''' পৰিয়ালে (পেৰিন্থলমান্নাৰ ওচৰৰ পুলমন্থোলে অঞ্চলৰ সৈতে জড়িত) শতিকা ধৰি বংশগত চিকিৎসা চৰ্চা আৰু [[সংস্কৃত]] পাণ্ডিত্যৰ এক অখণ্ড ধাৰা বজাই ৰাখিছে।<ref name="Sreedharan2002">{{cite book |last=Sreedharan |first=N |title=Ashtavaidya Tradition of Kerala |trans-title=কেৰালাৰ অষ্টবৈদ্য পৰম্পৰা |publisher=Publications Division, University of Calicut |year=২০০২}}</ref> কৰ্ণাটকী সংগীতজ্ঞ [[চেম্বাই বৈদ্যনাথ ভাগৱতৰ]]ৰ সৈতে থকা সম্পৰ্কৰ জৰিয়তে কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক ইতিহাসত পুলমন্থোলে বংশৰ ঐতিহাসিক গুৰুত্ব উল্লেখ কৰা হৈছে। ১৯৫২ চনত এটা পৰিৱেশনৰ সময়ত কণ্ঠস্বৰ হেৰুৱাৰ পিছত, চেম্বাইয়ে পুলমন্থোলে মুছ পৰিয়ালৰ অধীনত পৰম্পৰাগত আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসা গ্ৰহণ কৰিছিল। তাৰ পিছত তেওঁৰ সুস্থ হৈ উঠা আৰু মঞ্চলৈ উভতি অহাৰ কথা আঞ্চলিক জীৱনীসমূহত বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="ChembaiBio">{{cite book |last=Sarma |first=L. R. Viswanatha |title=Chembai Selvam |trans-title=চেম্বাই চেলভম |publisher=Amudha Nilayam Ltd |year=১৯৫৪ |location=মাদ্ৰাছ}}</ref> এই বংশৰ উত্তৰাধিকাৰ অঞ্চলটোৰ ধৰ্মীয় ইতিহাসতো অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে পুলমন্থোলেৰ '''শ্ৰী ৰুদ্ৰ ধন্বন্তৰি মন্দিৰ'''ৰ জৰিয়তে। থুতাপুঝা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এই ঐতিহাসিক মন্দিৰটো [[ৰুদ্ৰ]] আৰু [[ধন্বন্তৰি]] দুয়োৰে প্ৰতি উচৰ্গিত হোৱাৰ বাবে অনন্য। ই মালাবাৰ অঞ্চলৰ আধ্যাত্মিক পৰম্পৰা আৰু আয়ুৰ্বেদিক নিৰাময় কলাৰ মিলনৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰ হিচাপে কাম কৰে।<ref name="HeritagePortal">{{cite web |url=https://ayurvedathanal.com/sree-rudhra-dhanwanthari-temple |title=Sree Rudhra Dhanwanthari Temple Heritage |trans-title=শ্ৰী ৰুদ্ৰ ধন্বন্তৰি মন্দিৰৰ ঐতিহ্য |website=Ayurveda Thanal |access-date=১২ মে' ২০২৬}}</ref> == ভূগোল == [[File:Cherumb eco tourism village, Karuvarakundu India (3).JPG|left|thumb|alt=এখন গাঁও |[[কৰুৱাৰাকুণ্ডু]]ৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল]] [[File:Puthuponnani (2).JPG|thumb|alt=এখন সাগৰৰ পাৰ|[[পুথুপোন্নানি]] মুনাম্বম সাগৰৰ পাৰ]] উত্তৰ-পশ্চিমে [[কোজিকোড় জিলা]], উত্তৰ-পূবে [[ৱায়ানাড় জিলা]], পূবে [[নীলগিৰি পৰ্বতমালা|নীলগিৰি পাহাৰ]], দক্ষিণ-পূবে [[পালক্কাড জিলা]], দক্ষিণ-পশ্চিমে [[ত্ৰিশূৰ জিলা]] আৰু পশ্চিমে [[আৰৱ সাগৰ]]ৰ দ্বাৰা পৰিবেষ্টিত মালাপ্পুৰমৰ মুঠ ভৌগোলিক মাটিকালি হৈছে ৩৫৫৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। মাটিকালিৰ ফালৰ পৰা ৰাজ্যখনৰ ভিতৰত ইয়াৰ স্থান তৃতীয়। জিলাখন ৰাজ্যখনৰ মুঠ মাটিকালিৰ ৯.১৫% অধিকাৰ কৰি আছে। ভৌগোলিক মানচিত্ৰত জিলাখন ৭৫° পূব – ৭৭° পূব দ্ৰাঘিমাংশ আৰু ১০° উত্তৰ – ১২° উত্তৰ অক্ষাংশত অৱস্থিত। কেৰালাৰ অন্যান্য প্ৰান্তৰ দৰেই মালাপ্পুৰমৰো পশ্চিমে [[আৰৱ সাগৰ]]ৰ সীমাত এক উপকূলীয় অঞ্চল (নিম্নভূমি), কেন্দ্ৰত মধ্যভূমি আৰু পূবে [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]]ৰ সীমাত এক পাহাৰীয়া অঞ্চল (উচ্চভূমি) আছে। অৱশ্যে কেৰালাৰ অন্যান্য জিলাৰ দৰে নহয়, মধ্যভূমিতো পাহাৰীয়া অঞ্চল বহুলভাৱে দেখা যায়। [[নীলাম্বুৰ]] তালুক আৰু [[উটি]] তালুকৰ সীমান্তত অৱস্থিত ২৫৫৪ মিটাৰ উচ্চতাৰ [[মুকুৰ্থি]] শৃংগ মালাপ্পুৰম জিলাৰ সৰ্বোচ্চ স্থান। ই [[দক্ষিণ ভাৰত]]ৰ পঞ্চম সৰ্বোচ্চ শৃংগ হোৱাৰ লগতে [[আনামুদি]] (২৬৯৬ মিটাৰ) আৰু [[মীছাপুলিমালা]]ৰ (২৬৫১ মিটাৰ) পিছত কেৰালাৰ তৃতীয় সৰ্বোচ্চ শৃংগ। ই [[ইদুক্কি জিলা]]ৰ বাহিৰে কেৰালাৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগ। মালাপ্পুৰম-[[পালক্কাড জিলা|পালক্কাড]]-[[নীলগিৰি জিলা|নীলগিৰি]] জিলাৰ সীমান্তৰ ওচৰত থকা ২৩৮৩ মিটাৰ উচ্চতাৰ [[অংগিন্দা শৃংগ]] হৈছে দ্বিতীয় সৰ্বোচ্চ শৃংগ। মালাপ্পুৰমৰ [[নীলাম্বুৰ]] তালুক, [[ৱায়ানাড় জিলা|ৱায়ানাড়]] আৰু [[কোজিকোড় জিলা]]ৰ [[থমৰছেৰী]] তালুকৰ সংযোগস্থলত অৱস্থিত ২৩৩৯ মিটাৰ উচ্চতাৰ [[ৱাৱুল মালা]] হৈছে জিলাখনৰ তৃতীয় সৰ্বোচ্চ স্থান। === সীমান্তৰ তালুকসমূহ === মালাপ্পুৰম জিলা ৫ খন জিলাৰ নিম্নলিখিত ১২ খন তালুকৰ সৈতে নিজৰ সীমা ভাগ কৰে। * ৱায়ানাড় জিলা: [[ব্যথিৰী]] তালুক। * কোজিকোড় জিলা: [[কোজিকোড়]] আৰু [[থমৰছেৰী]] তালুক। * নীলগিৰি জিলা: [[পাণ্ডালুৰ তালুক|পাণ্ডালুৰ]], [[গুডালুৰ, নীলগিৰি|গুডালুৰ]], [[উটি]] আৰু [[কুন্দাহ তালুক|কুন্দাহ]] তালুক। * পালক্কাড জিলা: [[পট্টাম্বি]], [[অট্টাপালম]] আৰু [[মান্নাৰকদ]] তালুক। * ত্ৰিশূৰ জিলা: [[চভক্কাদ]] আৰু [[কুন্নমকুলাম]] তালুক। === টপ'গ্ৰাফী === টপ'গ্ৰাফী, ভূ-বিজ্ঞান, মাটি, জলবায়ু আৰু প্ৰাকৃতিক উদ্ভিদৰ ভিত্তিত জিলাখনক ৫টা উপ-ক্ষুদ্ৰ অঞ্চলত ভাগ কৰা হৈছে: * মালাপ্পুৰম উপকূল * মালাপ্পুৰম তৰংগায়িত সমভূমি * চালিয়াৰ নদী অৱবাহিকা * নীলাম্বুৰ বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ * পেৰিন্থলমান্না তৰংগায়িত উচ্চভূমি। [[File:Chaliyar - Areekode Bridge.jpg|left|thumb|[[অৰীকোড়]]ত [[চালিয়াৰ]] নদীৰ অৱবাহিকা]] [[File:Map of Malappuram District (April 2021).svg|thumb|মালাপ্পুৰম জিলাৰ মানচিত্ৰ]] মালাপ্পুৰম উপকূল অঞ্চল উত্তৰৰ [[ৱল্লীকুন্নু]]ৰ পৰা দক্ষিণৰ [[পেৰুম্বাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্বাদাপ্পু]]লৈকে সমগ্ৰ উপকূলীয় অঞ্চল জুৰি বিস্তৃত। ইয়াৰ উত্তৰে কোজিকোড় উপকূল, পূবে মালাপ্পুৰম তৰংগায়িত সমভূমি, দক্ষিণে ত্ৰিশূৰ উপকূল আৰু পশ্চিমে [[লাক্ষাদ্বীপ সাগৰ]] আছে। এই অঞ্চলটোৰ মাজেৰে চালিয়াৰ, কাদালুণ্ডি, ভাৰতপ্পুঝা, তিৰুৰপুঝা আদি প্ৰধান নদী, খাল আৰু বেকৱাটাৰসমূহ বৈ গৈছে। এই অঞ্চলটো নাৰিকল গছেৰে ভৰা। উপকূলীয় সমভূমিখন পশ্চিমৰ ফালে অতি ধীৰেৰে হেলনীয়া।<ref name="geographymalappuram">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title=Physical divisions of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ ভৌতিক বিভাজন |pages=21–22 |access-date=১৮ এপ্ৰিল ২০২০ |archive-date=২৭ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191127005243/http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |url-status=live }}</ref> [[পোন্নানি]], [[এদাপ্পাল]], [[তিৰুৰ]], [[ৱালাঞ্চেৰী]], [[কুট্টিপ্পুৰম]], [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]], [[তিৰুৰংগাড়ী]] আৰু [[পৰাপ্পানংগাড়ী]] আদি প্ৰধান চহৰসমূহ এই অঞ্চলতে অৱস্থিত। এই অঞ্চলৰ সৰ্বোচ্চ উচ্চতা তিৰুৰ তালুকৰ [[কল্পকঞ্চেৰী]] গাঁৱত (১০৪ মিটাৰ) অৱস্থিত।<ref name="geographymalappuram"/> উপকূলৰ সমান্তৰালভাৱে থকা মালাপ্পুৰম তৰংগায়িত সমভূমিৰ উত্তৰে [[নাদাপুৰম]]-[[মাভুৰ]] তৰংগায়িত সমভূমি, পূবে [[চালিয়াৰ]] নদীৰ অৱবাহিকা আৰু পেৰিন্থলমান্না তৰংগায়িত উচ্চভূমি, দক্ষিণে [[পট্টাম্বি]] তৰংগায়িত সমভূমি আৰু পশ্চিমে মালাপ্পুৰম উপকূল আছে। কন্নমংগলমৰ নেনমিনি পাহাৰ (৪৭৮ মিটাৰ) সৰ্বোচ্চ স্থান আৰু উত্তৰ অংশৰ [[ৱাজায়ুৰ]] (৯৫ মিটাৰ) এই অঞ্চলৰ সৰ্বনিম্ন স্থান। ইয়াত কেইবাখনো পাহাৰ আৰু ঢাল দেখা যায়।<ref name="geographymalappuram"/> [[File:Chekkunnu.jpg|thumb|[[এদাৱান্না]]ত চেক্কুন্নু পাহাৰ]] চালিয়াৰ নদী অৱবাহিকাৰ উত্তৰ আৰু পূবে নীলাম্বুৰ বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ, দক্ষিণে পেৰিন্থলমান্না তৰংগায়িত উচ্চভূমি আৰু পূবে মালাপ্পুৰম তৰংগায়িত সমভূমি অৱস্থিত। ই [[চালিয়াৰ]] নদীৰ মধ্যৱৰ্তী গতিপথত পৰে আৰু ইয়াত অকলশৰীয়া পাহাৰৰ ৰূপত ওখ-চাপৰ ঠাই আছে।<ref name="geographymalappuram"/> নীলাম্বুৰ বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ, যাক ঔপনিৱেশিক নথিত ''নীলাম্বুৰ উপত্যকা'' বুলিও উল্লেখ কৰা হৈছে, ইয়াৰ উত্তৰে কোজিকোড় বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ আৰু ৱায়ানাড় বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ, পূবে [[তামিলনাডু]], দক্ষিণে [[মান্নাৰকদ]]-পালক্কাড বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ আৰু পশ্চিমে চালিয়াৰ নদীৰ অৱবাহিকা অৱস্থিত। ই পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ এক অংশ। ইয়াত সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ১০০০ মিটাৰতকৈ অধিক উচ্চতাৰ কেইবাটাও শৃংগ দেখা যায়।<ref name="geographymalappuram"/> এই অঞ্চলৰ সৰ্বোচ্চ স্থান [[মুকুৰ্থি]]ত (২৫৯৪ মিটাৰ) অৱস্থিত, যিটো তামিলনাডুৰ সৈতে কেৰালাৰ সীমান্তত থকা [[কৰিম্পুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]]ৰ পূবে অৱস্থিত। সৰ্বনিম্ন স্থানটো [[মাম্পাদ]]ত (১১৫ মিটাৰ) অৱস্থিত।<ref name="geographymalappuram"/> নীলাম্বুৰৰ পাহাৰীয়া বনাঞ্চল অঞ্চলটো [[নীলগিৰি বায়'ছফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভ]]ৰ এক অংশ। পেৰিন্থলমান্না তৰংগায়িত উচ্চভূমিৰ উত্তৰে চালিয়াৰ নদীৰ অৱবাহিকা, পূবে মান্নাৰকদ-পালক্কাড বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ, দক্ষিণে [[পালক্কাড ব্যৱধান]] আৰু পশ্চিমে মালাপ্পুৰম তৰংগায়িত সমভূমি অৱস্থিত। ইয়াত কেইবাখনো সৰু সৰু অকলশৰীয়া পাহাৰ দেখা যায়। [[কডিকুঠীমালা]] তাৰ ভিতৰত অন্যতম। [[কাদালুণ্ডি নদী]] এই অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। এই অঞ্চলৰ সৰ্বোচ্চ উচ্চতা [[ৱাদাক্কংগাৰা, মাঞ্জিৰী|মাক্কাৰাপৰাম্বু]]ত ৬১০ মিটাৰ।<ref name="geographymalappuram"/> === উপকূলীয় ৰেখা === [[File:Light house in Ponnani.jpg|thumb|[[পোন্নানি]]ৰ [[লাইটহাউচ]]]] কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ ভিতৰত উপকূলৰ দৈৰ্ঘ্যৰ ফালৰ পৰা মালাপ্পুৰমৰ স্থান পঞ্চম। ইয়াৰ উপকূলৰ দৈৰ্ঘ্য ৭০ কিলোমিটাৰ (ৰাজ্যখনৰ মুঠ উপকূলৰ ১১.৮৭%)।<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Coastline_2346.aspx |website=kerenvis.nic.in |title=The coastal area of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ উপকূলীয় অঞ্চল |access-date=৩০ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-date=২৩ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191123153736/http://www.kerenvis.nic.in/Database/Coastline_2346.aspx |url-status=live }}</ref> মালাপ্পুৰমৰ উপকূলীয় অঞ্চল তিনিখন পৌৰ চহৰ ক্ৰমে [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]], [[পোন্নানি]] আৰু [[পৰাপ্পানংগাড়ী]] আৰু আঠখন [[গ্ৰাম পঞ্চায়ত]] ক্ৰমে [[ৱল্লীকুন্নু]], [[তনলুৰ]], [[নিৰামৰুথুৰ]], [[ৱেট্টম গ্ৰাম পঞ্চায়ত|ৱেট্টম]], [[মংগলম, তিৰুৰ|মংগলম]], [[পুৰাথুৰ]], [[ভেলিয়াংকোদ]] আৰু [[পেৰুম্বাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্বাদাপ্পু]]ত অৱস্থিত। জিলাখনৰ পশ্চিম অংশত অৱস্থিত পোন্নানি, তান্নুৰ, পৰাপ্পানংগাড়ী আৰু [[পদিনজৰেকাৰা সাগৰৰ পাৰ]] প্ৰধান মৎস্য পালন কেন্দ্ৰ। জিলাখনৰ সাগৰৰ পাৰ সামুদ্ৰিক সম্পদেৰে ভৰপূৰ।<ref name="geographymalappuram" /> পূৰ্বতে আৰব ব্যৱসায়ীসকলৰ প্ৰিয় গন্তব্যস্থান হোৱাৰ উপৰিও, পোন্নানি বহুতো [[মুছলমান]] আধ্যাত্মিক গুৰুসকলৰ বাবেও এক আকৰ্ষণীয় স্থান আছিল, যিসকলে ইয়াত [[ইছলাম ধৰ্ম]] প্ৰচাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। এই বন্দৰ চহৰখনক ''মালাবাৰৰ সৰু মক্কা'' আৰু ''[[সোণৰ ডিনাৰ|সোণৰ মুদ্ৰাৰ]] চহৰ'' বুলিও জনা যায়।<ref name="pkd">{{cite book | author=M. K. Devassy | year=১৯৬৫ | title=1961 Census Handbook- Palghat District | trans-title=১৯৬১ লোকপিয়ল হাতপুথি- পালঘাট জিলা | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala and The Union Territory of Laccadive, Minicoy, and Amindivi Islands | url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5667/1/51592_1961_PAL.pdf | access-date=১১ মাৰ্চ ২০২১ | archive-date=8 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210508155754/http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5667/1/51592_1961_PAL.pdf | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nativeplanet.com/travel-guide/the-mecca-of-malabar-ponnani-004132.html |website=nativeplanet.com |title=Ponnani, the Mecca of Malabar |trans-title=পোন্নানি, মালাবাৰৰ মক্কা |date=২৪ অক্টোবৰ ২০১৭ |access-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২০ |archive-date=১০ মে' ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510143226/https://www.nativeplanet.com/travel-guide/the-mecca-of-malabar-ponnani-004132.html |url-status=live }}</ref> ফেব্ৰুৱাৰী/এপ্ৰিল মাহত ইয়ালৈ হাজাৰ হাজাৰ পৰিভ্ৰমী চৰাই আহে। পোন্নানিৰ ওচৰতে থকা বিয়্যম কয়াল হৈছে জলক্ৰীড়াৰ সুবিধা থকা এক শান্ত, সেউজীয়াৰে আৱৰা জলপথ। [[কনোলী খাল]] [[পুথুপোন্নানি]]ত [[আৰৱ সাগৰ]]ৰ সৈতে লগ লাগে। উপকূলীয় চহৰ তান্নুৰ প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগীয় সময়ত ''ৱেত্তাট্টুনাড ৰাজ্য''ৰ ৰাজধানী আছিল আৰু ই [[কেৰালাদেশপুৰম মন্দিৰ]]ৰ বাবে জনাজাত। প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগীয় সময়ত পৰাপ্পানংগাড়ী [[পৰাপ্পানাদ]] ৰাজ্যৰ শাসক পৰিয়ালসমূহৰ বাসস্থান আছিল। ===নদীসমূহ=== [[File:View from Chamravattam Bridge - panoramio.jpg|thumbnail|[[ত্ৰিপ্ৰানগোড়]]ত [[ভাৰতপ্পুঝা]]]] [[File:Kadalundi river, Malappuram.jpg|thumb|[[মালাপ্পুৰম]]ত [[কাদালুণ্ডি নদী]]]] জিলাখনৰ মাজেৰে বৈ যোৱা প্ৰধান নদীসমূহ হ'ল [[চালিয়াৰ]], [[কাদালুণ্ডি নদী]], [[ভাৰতপ্পুঝা]] আৰু [[তিৰুৰ নদী]]। চালিয়াৰ নদীৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ১৬৮ কিলোমিটাৰ আৰু অৱবাহিকাৰ মাটিকালি ২৮১৮ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। ই জিলাখনৰ [[নীলাম্বুৰ]], [[মাম্পাদ]], [[এদাৱান্না]], [[অৰীকোড়]] আৰু [[ৱাজাক্কদ]]ৰ মাজেৰে বৈ গৈ কোজিকোড়-মালাপ্পুৰম জিলাৰ সীমান্তৰে পাৰ হৈ [[চালিয়ম]]ত আৰৱ সাগৰত পৰে। [[নীলাম্বুৰ]] তালুকৰ উপত্যকাত চালিয়াৰ নদীৰ কেইবাখনো সৰু-বৰ উপনদী আছে।<ref name="geographymalappuram" /><ref name="river"/> চালিয়াৰ নদীৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ উপনদী [[কৰিম্পুঝা (মালাপ্পুৰম)|কৰিম্পুঝা]], ভাৰতপ্পুঝাৰ অন্যতম বৃহৎ উপনদী [[থুথাপুঝা]] আৰু কাদালুণ্ডি নদীৰ অন্যতম বৃহৎ উপনদী অলীপুঝাও জিলাখনৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। কাদালুণ্ডি নদী [[মেলট্টুৰ, কেৰালা|মেলট্টুৰ]], [[কীজাট্টুৰ]], [[পাণ্ডিক্কাড]], [[মাঞ্জিৰী]], [[মালাপ্পুৰম]], [[পানাক্কাদ]], [[পৰাপ্পুৰ]], [[ৱেংগাৰা, মালাপ্পুৰম জিলা|ৱেংগাৰা]], [[তিৰুৰংগাড়ী]], [[পৰাপ্পানংগাড়ী]], [[ৱল্লীকুন্নু]]ৰ মাজেৰে বৈ গৈ জিলাখনৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তৰ ৱল্লীকুন্নুৰ কাদালুণ্ডি নগৰমত আৰৱ সাগৰত পৰে। অলীপুঝা আৰু বেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত এই নদীখনৰ সৃষ্টি হৈছে। কাদালুণ্ডি নদী [[চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ পশ্চিম সীমান্তত থকা [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]]ৰ পৰা ওলাই জিলাখনৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। [[কীজাট্টুৰ]]ত অলীপুঝা আৰু বেলিয়াৰ মিলি কাদালুণ্ডি নদীৰ সৃষ্টি হয়। কাদালুণ্ডি নদী [[এৰানাড]] আৰু [[ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|ৱল্লুৱানাড]] অঞ্চলৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ১৩০ কিলোমিটাৰ, অৱবাহিকাৰ এলেকা ১১১৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ আৰু মুঠ প্ৰৱাহ ২১৮৯ নিযুত ঘনফুট।<ref name="geographymalappuram" /><ref name="river"/> ভাৰতপ্পুঝাৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য ২০৯ কিলোমিটাৰ। ই ইয়াৰ উপনদী [[থুথাপুঝা]] নদী হিচাপে থুথা, [[এলামকুলাম, মালাপ্পুৰম|এলামকুলাম]], মালাপ্পুৰম-পালক্কাড জিলাৰ সীমান্তৰ [[পুলমন্থোলে]]ৰ মাজেৰে বৈ গৈ পল্লিপ্পুৰমত মূল নদীখনৰ সৈতে মিলিত হয়। তাৰ পিছত ই আকৌ কেইখনমান চুবুৰীয়া জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈ [[থিৰুবেগাৰাপ্পুৰা]]ৰ পৰা [[কুট্টিপ্পুৰম]]ত জিলাখনত প্ৰৱেশ কৰে। তাৰ পিছত ই সম্পূৰ্ণৰূপে জিলাখনৰ মাজেৰেই বৈ যায়। ভাৰতপ্পুঝা [[পোন্নানি]]ত [[আৰৱ সাগৰ]]ত পৰে। [[তিৰুনাবায়া]], [[কুট্টিপ্পুৰম]], [[ত্ৰিপ্ৰানগোড়]], [[ইৰিম্বিলিয়ম]], [[থাৱানুৰ]] আৰু [[পোন্নানি]] ভাৰতপ্পুঝাৰ পাৰত অৱস্থিত কেইখনমান গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ।<ref name="geographymalappuram" /><ref name="river"/> তিৰুৰ নদীৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৮ কিলোমিটাৰ। ই পোন্নানিৰ ওচৰৰ [[পুৰাথুৰ|পদিনজৰেকাৰা]]ত ভাৰতপ্পুঝাৰ সৈতে মিলি যায়।<ref name="geographymalappuram" /><ref name="river"/> এই বৃহৎ নদীসমূহৰ উপৰিও জিলাখনত পুৰাপ্পাৰাম্বা নদী নামৰ এখন সৰু নদী আছে, যাৰ দৈৰ্ঘ্য মাত্ৰ ৮ কিলোমিটাৰ। ই [[কনোলী খাল]]ৰ জৰিয়তে প্ৰধান নদীসমূহৰ সৈতে সংযুক্ত।<ref name="geographymalappuram" /><ref name="river">{{cite web |title=Rivers in Malappuram district |trans-title=মালাপ্পুৰম জিলাৰ নদীসমূহ |url=https://malappuram.nic.in/about-district/ |access-date=২৩ নৱেম্বৰ ২০১৯ |website=malappuram.nic.in |archive-date=১০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200210004256/https://malappuram.nic.in/about-district/ |url-status=live }}</ref> ওপৰত বৰ্ণনা কৰা প্ৰধান নদীসমূহৰ কেইবাখনো সৰু-বৰ উপনদী আৰু সুঁতিও জিলাখনৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। {{Panorama |image = Kadalundi Kadavu Bridge.jpg |height = 175 |alt = [[ৱল্লীকুন্নু]] মোহনাৰ ওচৰত [[কাদালুণ্ডি নদী]]ৰ এক বহল দৃশ্য |caption = [[ৱল্লীকুন্নু]] মোহনাৰ ওচৰত [[কাদালুণ্ডি নদী]]ৰ এক বহল দৃশ্য, য'ত ই [[আৰৱ সাগৰ]]ৰ সৈতে মিলিত হৈছে }} ইয়াত চাৰিটা মোহনা আছে – [[পুৰাথুৰ]]ত থকা ''পদিনজৰেকাৰা আঝিমুখম'', য'ত ভাৰতপ্পুঝা আৰু তিৰুৰ নদী লগ হৈ আৰৱ সাগৰত পৰে, [[পুথুপোন্নানি]] প্ৰমণ্টৰী য'ত কনোলী খাল সাগৰলৈ বৈ যায়, [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]]ত থকা ''পুৰাপ্পুঝা আঝিমুখম'' আৰু জিলাখনৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তৰ [[ৱল্লীকুন্নু]]ত থকা ''কাদালুণ্ডি নগৰম আঝিমুখম''।<ref name="geographymalappuram" /><ref name="river"/> বিয়্যম, ভেলিয়াংকোদ, মানুৰ আৰু কোডিন্হি আদি বেকৱাটাৰসমূহ উপকূলীয় তালুকসমূহত অৱস্থিত।<ref name="geographymalappuram" /><ref name="river"/> [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]ৰ সময়ত পোন্নানিৰ পৰা [[তিৰুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন]]লৈ সামগ্ৰী পৰিবহনৰ বাবে পোন্নানি খাল নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। তলত [[তিৰুনাবায়া|কোডাক্কাল]]ৰ [[বাসেল মিছন]]ৰ কৰ্মচাৰীসকলে দিয়া পোন্নানি খালৰ এটি বৰ্ণনা দিয়া হ'ল।<ref>{{Cite web |url=http://www.ineszupanov.com/ |title=Website of Ines Zupanov |trans-title=ইনেছ জুপানভৰ ৱেবছাইট |access-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১ |archive-date=২৭ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427041408/http://www.ineszupanov.com/ |url-status=live }}</ref> {{cquote|''...বৰ্তমান এখন ষ্টিমশ্বিপ খালৰ মাজেৰে পোন্নানি আৰু তিৰুৰৰ মাজত চলাচল কৰে, য'ত পোন্নানিৰ বাবে আটাইতকৈ সুবিধাজনক ৰেলৱে ষ্টেচনটো পোৱা যায়। দূৰত্ব ১০ কিলোমিটাৰ হ'লেও টিকটৰ দাম মাত্ৰ ৪ অনা...''}} === <span class="anchor" id="Climate chart"></span>জলবায়ু === [[File:Monsoon Clouds - Manjeri and Pandalloor hill.jpg|left|thumbnail|[[মাঞ্জিৰী]]ৰ ওচৰৰ [[অনক্কায়ম|পাণ্ডালুৰ পাহাৰ]]ত [[মৌচুমী]] মেঘ]] [[File:Ottumpuram Beach.JPG|thumbnail|অট্টুম্পুৰম সাগৰৰ পাৰ, [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]]]] জিলাখনৰ তাপমাত্ৰা গোটেই বছৰ জুৰি প্ৰায় স্থিৰ থাকে। ইয়াৰ জলবায়ু ক্ৰান্তীয়। বেছিভাগ মাহতে ইয়াৰ প্ৰচুৰ বৰষুণ হয়, আনহাতে শুকান ঋতু চুটি হয়। কোপেন আৰু গেইগাৰৰ মতে, এই জলবায়ুক Am হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে। মালাপ্পুৰমৰ গড় বাৰ্ষিক তাপমাত্ৰা হ'ল ২৭.৩°C। বছৰটোত গড় বৰষুণৰ পৰিমাণ হৈছে {{convert|2952|mm|in}}। গ্ৰীষ্মকাল সাধাৰণতে মাৰ্চৰ পৰা মে' মাহলৈকে থাকে; [[মৌচুমী]] জুনত আৰম্ভ হৈ ছেপ্টেম্বৰত শেষ হয়। মালাপ্পুৰমত দক্ষিণ-পশ্চিম আৰু উত্তৰ-পূব দুয়োটা মৌচুমী বতাহৰ প্ৰভাৱ পৰে। শীতকাল ডিচেম্বৰৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰীলৈকে থাকে।<ref name="MSN">{{Cite web| url = http://weather.msn.com/monthly_averages.aspx| title = MSN Weather| trans-title = এম এছ এন বতৰ| access-date = ২৯ নৱেম্বৰ ২০১৯| archive-url = https://web.archive.org/web/20091009070528/http://weather.msn.com/monthly_averages.aspx| archive-date = ৯ অক্টোবৰ ২০০৯| url-status = dead}}</ref> <div style="width:75%;"> {{Weather box | location = মালাপ্পুৰম | width = 90% <!-- Width parameter for wikitable, default width=90%. Leave blank for wikitable with no width defined. Set width=auto to fit the table in the next available space automatically. --> | metric first = yes | single line = yes | Jan high C = 32.0 | Feb high C = 32.9 | Mar high C = 34.0 | Apr high C = 33.8 | May high C = 32.7 | Jun high C = 29.3 | Jul high C = 28.1 | Aug high C = 28.7 | Sep high C = 29.7 | Oct high C = 30.3 | Nov high C = 31.1 | Dec high C = 31.4 | year high C = 34.0 | Jan low C = 21.8 | Feb low C = 22.8 | Mar low C = 24.4 | Apr low C = 25.4 | May low C = 25.1 | Jun low C = 23.5 | Jul low C = 22.8 | Aug low C = 23.3 | Sep low C = 23.3 | Oct low C = 23.4 | Nov low C = 23.1 | Dec low C = 21.9 | year low C = 21.8 | Jan precipitation mm = 1 | Feb precipitation mm = 9 | Mar precipitation mm = 16 | Apr precipitation mm = 101 | May precipitation mm = 253 | Jun precipitation mm = 666 | Jul precipitation mm = 830 | Aug precipitation mm = 398 | Sep precipitation mm = 233 | Oct precipitation mm = 281 | Nov precipitation mm = 140 | Dec precipitation mm = 24 | year precipitation mm = 2952 | source =<ref>{{cite web |url = https://en.climate-data.org/asia/india/kerala/malappuram-34234/ |website = en.climate-data.org |title = Climate of Malappuram |trans-title = মালাপ্পুৰমৰ জলবায়ু |access-date = ৩০ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-date = ১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১ |archive-url = https://web.archive.org/web/20210913063337/https://en.climate-data.org/asia/india/kerala/malappuram-34234/ |url-status = live }}</ref> | date = নৱেম্বৰ ২০১৯ }} </div> == উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী == {{multiple image|align=left|direction = vertical|caption_align=left | image1 = Nilambur Teak Garden.jpg |caption1= [[টিক মিউজিয়াম]]| image2 = Green Vallikkunnu.jpg|caption2= [[ৱল্লীকুন্নু]]ত [[মেংগ্ৰোভ]]| image3 = Beeyam Kayal River near Athani.jpg |caption3 = [[এদাপ্পাল]]ত [[ত্ৰিশূৰ কোল জলাহভূমি|পোন্নানি কোল জলাহভূমি]] }} জিলাখনত এক বৈচিত্ৰ্যময় বন্যপ্ৰাণী আৰু কেইবাখনো সৰু সৰু পাহাৰ, অৰণ্য, পশ্চিমৰ ফালে বৈ যোৱা নদী আৰু সুঁতি, [[কেৰালাৰ বেকৱাটাৰসমূহ|বেকৱাটাৰ]] আৰু [[ধান|ধান]], [[তামোল]], [[কাজু বাদাম]], [[জালুক|জালুক]], [[আদা]], [[দাইল]], [[নাৰিকল]], [[কল]], [[টেপিঅ'কা]], [[চাহ]] আৰু [[ৰবৰ]]ৰ বাগিচা আছে। কনোলীৰ প্লট, যিটো বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি [[চেগুণ]] বাগিচা, সেয়া [[নীলাম্বুৰ]]ত অৱস্থিত। নীলাম্বুৰ [[টিক মিউজিয়াম]]ৰ বাবেও জনাজাত। নীলাম্বুৰ চেগুণ বাগিচাৰ ওচৰত [[বাঁহ]] গছ বহুলভাৱে দেখা যায়। টিক মিউজিয়ামৰ সৈতে এটা জৈৱসম্পদ প্ৰাকৃতিক উদ্যান সংযুক্ত হৈ আছে। [[মাদ্ৰাছ প্ৰেচিডেন্সি]]ৰ পুৰণি প্ৰশাসনিক নথিপত্ৰসমূহত উল্লেখ আছে যে পূৰ্বৰ [[মাদ্ৰাছ প্ৰেচিডেন্সি]]ত চৰকাৰৰ মালিকানাধীন আটাইতকৈ উল্লেখনীয় বাগিচাখন আছিল ১৮৪৪ চনত [[নীলাম্বুৰ]]ত ৰোপণ কৰা চেগুণ বাগিচাখন।<ref name="Mbsp">{{cite book |url=https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf |title=The Madras Presidency (1881–1931) |trans-title=মাদ্ৰাছ প্ৰেচিডেন্সি (১৮৮১–১৯৩১) |last=Boag |first=GT |publisher=Government of Madras |location=Madras |year=১৯৩৩ |page=63 |access-date=9 June 2021 |archive-date=9 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210609102848/https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf |url-status=live }}</ref> জিলাখনৰ ৩৫৫৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ মাটিকালিৰ ভিতৰত ১০৩4 বৰ্গ কিলোমিটাৰ (২৯%) বনাঞ্চলেৰে আৱৰা। ই ঘন বা কম ঘন হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web |url=http://industry.kerala.gov.in/images/pdf/malappuram.pdf |website=industry.kerala.gov.in |title=Forest area of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ বনাঞ্চল |access-date=২১ এপ্ৰিল ২০২০ |archive-date=২৬ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210426034953/http://industry.kerala.gov.in/images/pdf/malappuram.pdf |url-status=live }}</ref> জিলাখনৰ উত্তৰ-পূব অংশত ৭৫৮.৮৭ বৰ্গ কিলোমিটাৰৰ এক বিশাল বনাঞ্চল আছে। ইয়াৰে ৩২৫.৩৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আৰু বাকী অংশ ভেষ্টেড বনাঞ্চল। ইয়াৰে ৮০% [[নাতিশীতোষ্ণ পৰ্ণপাতী অৰণ্য|পৰ্ণপাতী]] আৰু বাকীবোৰ [[চিৰসেউজ অৰণ্য|চিৰসেউজ]]। বনাঞ্চলখন ঘাইকৈ নীলাম্বুৰ উপ-জিলাত কেন্দ্ৰীভূত হৈ আছে, যিয়ে পাহাৰীয়া জিলা [[ৱায়ানাড় জিলা|ৱায়ানাড়]], [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]] আৰু [[তামিলনাডু]]ৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ সৈতে ([[নীলগিৰি জিলা|নীলগিৰি]]) নিজৰ সীমা ভাগ কৰে। নীলাম্বুৰ বনাঞ্চলত [[চেগুণ]], [[ডালবাৰ্জিয়া চিছু|চিচু]] আৰু [[মেহগনি]]ৰ দৰে গছ দেখা যায়। অৰণ্যত বাঁহৰ পাহাৰ বহুলভাৱে দেখা যায়। জিলাখনত অৱস্থিত কৰিম্পুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য ৰাজ্যখনৰ সৰ্ববৃহৎ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য।<ref>{{cite web |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/karimpuzha-sanctuary-comes-into-being/article31984618.ece |website=দ্য হিন্দু |title=The Karimpuzha Wildlife Sanctuary |trans-title=কৰিম্পুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য |access-date=৫ জুলাই ২০২০ |date=৩ জুলাই ২০২০ |archive-date=৫ জুলাই ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200705053212/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/karimpuzha-sanctuary-comes-into-being/article31984618.ece |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://touristinindia.com/new-amarambalam-wildlife-sanctuary/ |website=touristinindia.com |title=The largest wildlife sanctuary of Kerala |trans-title=কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৮ |access-date=৫ জুলাই ২০২০ |archive-date=৫ জুলাই ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200705054712/http://touristinindia.com/new-amarambalam-wildlife-sanctuary/ |url-status=live }}</ref> [[কৰিম্পুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]]ৰ এক অংশ [[নিউ অমৰাম্বলম সংৰক্ষিত বনাঞ্চল]]ত বিভিন্ন ধৰণৰ প্ৰাণী আছে। অৰণ্যত হাতী, হৰিণ, বাঘ, বান্দৰ, ভালুক, বনৰীয়া গাহৰি, শহাপহু, চৰাই আৰু সৰীসৃপ আদি বিভিন্ন ধৰণৰ প্ৰাণী পোৱা যায়। ইয়াৰ পৰা মৌ, বনৌষধি আৰু মছলা আদি বনজ সামগ্ৰীও সংগ্ৰহ কৰা হয়। নীলাম্বুৰ উপত্যকাত নেদুমকায়ম বৰ্ষাৰণ্যও অৱস্থিত। বনাঞ্চলসমূহ দুটা সংমণ্ডলেৰে সুৰক্ষিত কৰা হয়- নীলাম্বুৰ উত্তৰ আৰু নীলাম্বুৰ দক্ষিণ। [[কেৰালা বন গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]]ৰ এটা উপ-কেন্দ্ৰ নীলাম্বুৰত আছে। জিলাখনৰ উপকূলীয় আৰু অন্তৰ্দেশীয় অঞ্চলসমূহত পোৱা গুৰুত্বপূৰ্ণ মাছৰ প্ৰকাৰসমূহৰ ভিতৰত আছে [[মিঠা পানীৰ মিছামাছ|মিছামাছ]], [[ভাৰতীয় অইল চাৰ্ডিন|অইল চাৰ্ডিন]], [[জেৰেছ চাবফাছিয়েটাছ|ছিলভাৰ বেলি]], [[হাংগৰ]], [[কাৱৈ মাছ|কেটফিছ]], [[মেকাৰেল]], [[স্কেট (মাছ)|স্কেট]], চেম্বা, চোল মাছ, [[ইণ্ডো-পেচিফিক কিং মেকাৰেল|ছীৰ মাছ]] আৰু [[ৰিবনফিছ]]।<ref name="geographymalappuram"/> নীলাম্বুৰ চেগুণ হৈছে নিজস্ব [[ভৌগোলিক স্বীকৃতি|জি আই]] টেগ পোৱা প্ৰথমটো বনজ সামগ্ৰী।<ref>{{Cite news|title=First for forest produce, GI tag for Nilambur teak|trans-title=বনজ সামগ্ৰীৰ বাবে প্ৰথমবাৰ, নীলাম্বুৰ চেগুণৰ বাবে জি আই টেগ|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/first-for-forest-produce-gi-tag-for-nilambur-teak/articleshow/62320961.cms|last=T Ramavarman|date=১ জানুৱাৰী ২০১৮|access-date=৩০ অক্টোবৰ ২০২০|work=[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]]|archive-date=২৪ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201024042425/https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/first-for-forest-produce-gi-tag-for-nilambur-teak/articleshow/62320961.cms|url-status=live}}</ref> [[তিৰুৰ]]ত পোৱা এবিধ [[পাণ]], ''তিৰুৰ ভেট্টিলা''য়ো [[ভৌগোলিক স্বীকৃতি|জি আই]] টেগ লাভ কৰিছে।<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/tirur-vettila-obtains-gi-tag/article29214761.ece |website=দ্য হিন্দু |title=Tirur Vettila gets GI tag |trans-title=তিৰুৰ ভেট্টিলাই পালে জি আই টেগ |date=২১ আগষ্ট ২০১৯ |access-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২০ |archive-date=৭ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201107231046/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/tirur-vettila-obtains-gi-tag/article29214761.ece |url-status=live |last1=Muringatheri |first1=Mini }}</ref> জিলাখনৰ উপকূলীয় অঞ্চলত অৱস্থিত [[ৱল্লীকুন্নু]]ত প্ৰায় ৫০ একৰ মাটি জুৰি [[মেংগ্ৰোভ]] অৰণ্য দেখা যায়। অন্যান্য উপকূলীয় অঞ্চলসমূহতো [[মেংগ্ৰোভ]] বহুলভাৱে দেখা যায়। জিলাখনৰ [[ৱল্লীকুন্নু]] গ্ৰাম পঞ্চায়তত [[কাদালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য]] অৱস্থিত।<ref>{{cite web |title=Flora and fauna of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী |url=https://malappuram.nic.in/about-district/ |access-date=২৪ নৱেম্বৰ ২০১৯ |website=malappuram.nic.in |archive-date=১০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200210004256/https://malappuram.nic.in/about-district/ |url-status=live }}</ref> কাদালুণ্ডি-ৱল্লীকুন্নু সম্প্ৰদায় সংৰক্ষিত বনাঞ্চল হৈছে কেৰালাৰ প্ৰথমখন [[ভাৰতৰ সংৰক্ষিত অঞ্চল আৰু সম্প্ৰদায় সংৰক্ষিত অঞ্চলসমূহ|সম্প্ৰদায় সংৰক্ষিত বনাঞ্চল]]। ইয়াক এতিয়া এক পৰিৱেশ পৰ্যটন কেন্দ্ৰ হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছে।<ref name="Vallikkunnu">{{cite web |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.html |title=Kadalundi-Vallikkunnu community reserve |trans-title=কাদালুণ্ডি-ৱল্লীকুন্নু সম্প্ৰদায় সংৰক্ষিত বনাঞ্চল |website=onmanorama.com |date=৪ এপ্ৰিল ২০১৮ |access-date=২৫ জুলাই ২০২০ |archive-date=২৫ জুলাই ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200725065854/https://www.onmanorama.com/travel/getting-about-kerala/kozhikode/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.amp.html |url-status=live }}</ref> ২০১০ চনত [[পুৰাথুৰ]]ৰ পদিনজৰেকাৰা মোহনাত এখন পক্ষী অভয়াৰণ্যৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite news |last1=Sudhi |first1=K. S. |title=Birds get 12 more havens in State |trans-title=ৰাজ্যখনত চৰাইবোৰে আৰু ১২খন আশ্ৰয়স্থলী পাব |url=https://www.thehindu.com/news/national/Birds-get-12-more-havens-in-State/article16567247.ece/ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২১ |work=দ্য হিন্দু |date=১৫ মাৰ্চ ২০১০|archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210913063337/https://www.thehindu.com/news/national/Birds-get-12-more-havens-in-State/article16567247.ece/amp/ |url-status=live }}</ref> [[তিৰুনাবায়া]] পদুম খেতিৰ বাবে পৰিচিত।<ref>{{Cite news|title=Lotus fields of Tirunavaya|trans-title=তিৰুনাবায়াৰ পদুম পথাৰ|url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2018/09/03/lotus-farming-muslim-kerala-hindu.html|last=Anupama Mili|date=৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৮|access-date=২৬ জুলাই ২০২০|work=মালায়াল মনৰমা|archive-date=২৬ জুলাই ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726065643/https://www.onmanorama.com/news/kerala/2018/09/03/lotus-farming-muslim-kerala-hindu.html|url-status=live}}</ref> == প্ৰশাসন == {{Main|মালাপ্পুৰম জিলাৰ প্ৰশাসন}} [[File:Malappuram DownHill Aerial View.jpg|left|thumb|[[মালাপ্পুৰম]], জিলাখনৰ প্ৰশাসনিক সদৰ]] ===ৰাজহ প্ৰশাসন=== জিলা প্ৰশাসনৰ সদৰ, জিলাধিপতিৰ কাৰ্যালয় (ক্লেক্টৰেট) [[মালাপ্পুৰম]]ৰ আপহিলত অৱস্থিত। জিলা প্ৰশাসনৰ মুৰব্বী হ'ল [[জিলাধিপতি]]। সাধাৰণ বিষয়, ভূমি অধিগ্ৰহণ, ৰাজহ উদ্ধাৰ, ভূমি সংস্কাৰ আৰু নিৰ্বাচনৰ দায়িত্বত থকা পাঁচগৰাকী উপ-জিলাধিপতিয়ে তেওঁক সহায় কৰে। উপ-জিলাধিপতি (সাধাৰণ) পদমৰ্যাদাৰ অতিৰিক্ত জিলা দণ্ডাধীশে সকলো প্ৰশাসনিক কাম-কাজত জিলাধিপতিক সহায় আগবঢ়ায়।<ref>{{Cite web|url=https://malappuram.nic.in/collectrate/|title=Collectorate Malappuram|trans-title=মালাপ্পুৰম ক্লেক্টৰেট|access-date=৩ অক্টোবৰ ২০২০|website=মালাপ্পুৰম জিলাৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট|archive-date=২৫ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201025100613/https://malappuram.nic.in/collectrate/|url-status=live}}</ref> মালাপ্পুৰম ৰাজহ জিলাৰ দুটা সংমণ্ডল আছে - তিৰুৰ আৰু পেৰিন্থলমান্না। জিলাখন পুনৰ ১৩৮ খন গাঁৱত বিভক্ত আৰু এইবোৰ লগ হৈ ৭ খন উপ-জিলা (তালুক) গঠন কৰিছে।<ref>{{cite web |url = https://malappuram.nic.in/tehsil/ |website = malappuram.nic.in |title = Talukas in Malappuram district |trans-title = মালাপ্পুৰম জিলাৰ তালুকসমূহ |access-date = ২৩ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-date = ১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ |archive-url = https://web.archive.org/web/20200219085134/https://malappuram.nic.in/tehsil/ |url-status = live }}</ref><ref name="admn_mpm">{{cite web | title= Administrative divisions of Malappuram district | trans-title= মালাপ্পুৰম জিলাৰ প্ৰশাসনিক বিভাজন | url= https://malappuram.nic.in/administrative-setup/ | access-date= ২৩ নৱেম্বৰ ২০১৯ | website= malappuram.nic.in | archive-date= ২৪ আগষ্ট ২০১৯ | archive-url= https://web.archive.org/web/20190824213421/https://malappuram.nic.in/administrative-setup/ | url-status= live }}</ref> ==== ৰাজহ সংমণ্ডলসমূহ ==== জিলাখনত দুটা ৰাজহ সংমণ্ডল আছে: [[কেৰালাৰ ৰাজহ সংমণ্ডলসমূহৰ তালিকা|পেৰিন্থলমান্না]] আৰু [[কেৰালাৰ ৰাজহ সংমণ্ডলসমূহৰ তালিকা|তিৰুৰ]]। [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]], [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]], [[তিৰুৰংগাড়ী]] আৰু [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] উপ-জিলাসমূহ তিৰুৰ ৰাজহ সংমণ্ডলত অন্তৰ্ভুক্ত থকাৰ বিপৰীতে বাকী থকা [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]], [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] আৰু [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] মিলি পেৰিন্থলমান্না ৰাজহ সংমণ্ডল গঠন কৰে। ৰাজহ সংমণ্ডলৰ কাৰ্যালয়ৰ মুৰব্বী হ'ল এজন ৰাজহ সংমণ্ডল বিষয়া / [[উপ-জিলাধিপতি]] (RDO), যি ৰাজহ সংমণ্ডলৰ [[উপ-সংমণ্ডলীয় দণ্ডাধীশ]] হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। ৰাজহ সংমণ্ডলৰ কাৰ্যালয়সমূহ ক্ৰমে [[তিৰুৰ]] আৰু [[পেৰিন্থলমান্না]]ত অৱস্থিত। ====তালুকসমূহ==== এখন তালুক (উপ-জিলা) হ'ল জিলা এখনৰ ভিতৰৰ এক প্ৰশাসনিক বিভাজন। মালাপ্পুৰম জিলাত ৭ খন তালুক আছে আৰু প্ৰতিখন তালুকৰ মুৰব্বী হ'ল এজন [[তহছিলদাৰ]], যি ভূমি ৰাজহ প্ৰশাসন আৰু কাৰ্যবাহী দণ্ডাধীশৰ কাৰ্যসমূহৰ বাবে দায়বদ্ধ। [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] হৈছে কেৰালাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ উপ-জিলা ([[তালুক]])। [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]], [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] আৰু [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] উপ-জিলাসমূহ উপকূলীয় অঞ্চলত অৱস্থিত। [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]], [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] আৰু [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] মধ্যভূমিত অৱস্থিত হোৱাৰ বিপৰীতে [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] উপ-জিলাখন উচ্চ ৰেঞ্জত অৱস্থিত। জিলা পৰ্যায়ৰ প্ৰশাসন পৰিচালনা কৰিবলৈ মালাপ্পুৰমত থকা অসামৰিক কেন্দ্ৰৰ উপৰিও, [[তালুক]] পৰ্যায়ৰ প্ৰশাসনিক কাৰ্যকলাপ পৰিচালনা কৰিবলৈ [[মাঞ্জিৰী]], [[নীলাম্বুৰ]], [[পেৰিন্থলমান্না]], [[তিৰুৰংগাড়ী]], [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]], [[তিৰুৰ]], [[কুট্টিপ্পুৰম]] আৰু [[পোন্নানি]]ত মিনি-অসামৰিক কেন্দ্ৰ আছে।<ref>{{cite web | url=https://malappuram.nic.in/en/tehsil/#:~:text=For%20administrative%20purpose%20the%20district,office%20is%20headed%20by%20Tahsildar | title=Tehsils / Taluks &#124; Welcome to Malappuram &#124; India |trans-title=তহছিল / তালুকসমূহ &#124; মালাপ্পুৰমলৈ স্বাগতম &#124; ভাৰত}}</ref> [[File:Subdistricts of Malappuram (August 2020).svg|thumb|left|মালাপ্পুৰমৰ তালুকসমূহ]] {| align="left" class="toccolours" cellspacing="1" cellpadding="1" style="margin-right: .5em; margin-top: .4em; font-size: 90%" |- |- bgcolor="#cccccc" valign="top" !উপ-জিলা<br/>(''তালুক'') !মাটিকালি<br/>(বৰ্গ কিলোমিটাৰত) !মুঠ জনসংখ্যা<br/>(২০১১) !গাঁৱৰ সংখ্যা !নগৰীকৰণ<br/>(২০১১) |- | [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] || ২০০ || ৩৭৯,৭৯৮ || ১১ || ৫৭.৩৬% |- | [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] || ৪৪৮ || ৯২৮,৬৭২ || ৩০ || ৪৮.৭৩% |- | [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] || ২৯০* || ৬৩১,৯০৬ || ১৭ || ৯০.৪০% |- | [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] || ২৫৮* || ৪১০,৫৭৭ || ১২ || ৪৩.১০% |- | [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] || ৪৯১* || ৫৮১,৫১২ || ২৩ || ৩৭.৯৩% |- | [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] || ৫০৬ || ৬০৬,৩৯৬ || ২৪ || ২১.৭৩% |- | [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] || ১,৩৪৩ || ৫৭৪,০৫৯ || ২১ || ৮.০৮% |- | style="font-size: 80%" colspan=5 bgcolor="#cceeff" align="center"| উৎসসমূহ: [[ভাৰতৰ লোকপিয়ল ২০১১]],<ref name="demomalapuram">{{cite web |url= http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_B_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title= Taluk-wise demography of Malappuram |trans-title= মালাপ্পুৰমৰ তালুক ভিত্তিক জনগাঁথনি |access-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২০ |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |pages= 161–193 |archive-date=২৭ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-url= https://web.archive.org/web/20191127005248/http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_B_MALAPPURAM.pdf |url-status=live}}</ref> মালাপ্পুৰম জিলাৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট<ref name = Villages_Malappuram>{{cite web |title=Villages in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ গাঁওসমূহ |url = https://malappuram.nic.in/village-panchayats/ |website = malappuram.nic.in |access-date=২৫ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-date = ২৪ আগষ্ট ২০১৯ |archive-url = https://web.archive.org/web/20190824213539/https://malappuram.nic.in/village-panchayats/ |url-status = live }}</ref> |} ====ৰাজহ গাঁওসমূহ==== {{See also|মালাপ্পুৰম জিলাৰ গাঁওসমূহৰ তালিকা|মালাপ্পুৰম জিলাৰ দেশমসমূহৰ তালিকা (১৯৮১)}} [[ৰাজহ গাঁও|ৰাজহ গাঁও]]সমূহ তালুকৰ উপবিভাগ, আৰু এইবোৰ জিলাখনৰ ৰাজহ প্ৰশাসনৰ সৰ্বনিম্ন প্ৰতিষ্ঠান। প্ৰতিখন তালুকৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰত কেইবাখনো গাঁও থাকে। মালাপ্পুৰম জিলাত ১৩৮ খন ৰাজহ গাঁও আছে। ভূমি ৰাজহ বিষয়ৰ বাবে ৰাজহ গাঁওসমূহক পুনৰ দেশমত ভাগ কৰা হৈছে। * [[মালাপ্পুৰম জিলাৰ গাঁওসমূহৰ তালিকা]] * [[মালাপ্পুৰম জিলাৰ দেশমসমূহৰ তালিকা (১৯৮১)|মালাপ্পুৰম জিলাৰ দেশমসমূহৰ তালিকা]] {{clear}} ===জিলা পৰিকল্পনা সমিতি=== মালাপ্পুৰমৰ [[ভাৰতত জিলা পৰিকল্পনা সমিতিসমূহ|জিলা পৰিকল্পনা সমিতি]]ত পৌৰসভাৰ পৰা দুজন সদস্য, জিলা পঞ্চায়তৰ পৰা ১০ জন সদস্য আৰু পঞ্চায়তৰ দ্বাৰা মনোনীত এজন সদস্যৰ লগতে এজন অধ্যক্ষ আৰু এজন সচিব থাকে। অধ্যক্ষ পদটো জিলা পঞ্চায়তৰ পদেন মুৰব্বীৰ বাবে সংৰক্ষিত আৰু সচিব পদটো জিলাধিপতিৰ পদেন মুৰব্বীৰ বাবে সংৰক্ষিত।<ref>{{Cite web|url=http://sec.kerala.gov.in/index.php/Content/index/lsgd|title=District Planning Committee, Malappuram|trans-title=জিলা পৰিকল্পনা সমিতি, মালাপ্পুৰম|access-date=৭ নৱেম্বৰ ২০২০|website=SEC Kerala|archive-date=১৩ নৱেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201113145804/http://sec.kerala.gov.in/index.php/Content/index/lsgd|url-status=live}}</ref> === ন্যায়পালিকা === [[File:Perinthalmanna Munsif Court.png|thumbnail|[[পেৰিন্থলমান্না]]ৰ এটা আদালত চৌহদ।]] জিলাখনৰ ন্যায়িক সদৰ কাৰ্যালয় [[মাঞ্জিৰী]]ত অৱস্থিত। মাঞ্জিৰী ন্যায়িক জিলাৰ অধীনত ২৪ খন আদালতে কাম কৰে, যাৰ ভিতৰত আছে মাঞ্জিৰী, [[মালাপ্পুৰম]], [[তিৰুৰ]], [[পেৰিন্থলমান্না]], [[পৰাপ্পানংগাড়ী]], [[পোন্নানি]] আৰু [[নীলাম্বুৰ]]।<ref name="district_police">{{cite web |url=https://districts.ecourts.gov.in/malappuram |website=districts.ecourts.gov.in |title=Judicial administration of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ ন্যায়িক প্ৰশাসন |access-date=১৭ জুন ২০২০ |archive-date=১৭ জুন ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617045439/https://districts.ecourts.gov.in/malappuram |url-status=live}}</ref> ১৯৬৯ চনৰ ১৬ জুনত মালাপ্পুৰম জিলা প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ পিছত, ১৯৭০ চনৰ ২৫ মে'ত কোজিকোড়ত এখন জিলা আদালতে কাম আৰম্ভ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত ১৯৭৪ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীত আদালতখন মাঞ্জিৰী আদালত চৌহদলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। মাঞ্জিৰী ন্যায়িক জিলাৰ অন্তৰ্গত বৰ্তমান ২৪ খন কৰ্মৰত আদালত জিলাখনৰ বিভিন্ন স্থানত বিস্তৃত হৈ আছে, যাৰ ভিতৰত আছে মাঞ্জিৰী, মালাপ্পুৰম, তিৰুৰ, [[পেৰিন্থলমান্না]], পৰাপ্পানংগাড়ী, পোন্নানি, তিৰুৰ আৰু নীলাম্বুৰ। মালাপ্পুৰমৰ ন্যায়িক সদৰ কাৰ্যালয় মাঞ্জিৰীত অৱস্থিত। জিলাখনত তিনিখন অতিৰিক্ত জিলা আৰু সত্ৰ আদালত, দুখন [[পৰিয়াল আদালত#ভাৰত|পৰিয়াল আদালত]] (এখন মালাপ্পুৰমত আৰু আনখন তিৰুৰত), লগতে দুখন মটৰ দুৰ্ঘটনা দাবী ন্যায়াধিকৰণ (এখন [[মাঞ্জিৰী]]ত আৰু আনখন তিৰুৰত) আছে। তদুপৰি দুখন উপ-আদালত আছে—এখন [[মাঞ্জিৰী]]ত আৰু আনখন [[তিৰুৰ]]ত। জিলাখনত দুখন মুনচিফ দণ্ডাধীশ আদালত আছে, এখন পোন্নানিত আৰু আনখন পেৰিন্থলমান্নাত। শেষত, মালাপ্পুৰম জিলাত নখন [[প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ন্যায়িক দণ্ডাধীশৰ আদালত]] কাৰ্যৰত আছে। === আৰক্ষী === মালাপ্পুৰম জিলা আৰক্ষী, যিটো [[কেৰালা আৰক্ষী]]ৰ এখন [[আৰক্ষী জিলা]], জিলাখনৰ ভিতৰত আইন প্ৰৱৰ্তন আৰু তদন্তৰ দায়িত্বত থাকে। জিলা আৰক্ষী কাৰ্যালয় [[মালাপ্পুৰম]]ত অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ মুৰব্বী হৈছে [[আৰক্ষী অধীক্ষক]] (SP) পদমৰ্যাদাৰ এজন '''জিলা আৰক্ষী প্ৰধান (DPC)'''। মালাপ্পুৰম জিলাত ছটা আৰক্ষী উপ-সংমণ্ডল আৰু ৩৬ খন আৰক্ষী থানা আছে। এই আৰক্ষী উপ-সংমণ্ডলসমূহৰ সদৰ কাৰ্যালয় নিম্নলিখিত স্থানসমূহত অৱস্থিত: [[মালাপ্পুৰম]], [[কোণ্ডোত্তী]], [[পেৰিন্থলমান্না]], [[তিৰুৰ]], [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] আৰু [[নীলাম্বুৰ]]। প্ৰতিটো আৰক্ষী উপ-সংমণ্ডল এজন [[উপ-আৰক্ষী অধীক্ষক]] (DySP)ৰ অধীনত থাকে, আৰু প্ৰতিখন আৰক্ষী থানা [[আৰক্ষী পৰিদৰ্শক]] পদমৰ্যাদাৰ এজন [[থানাৰ ভাৰপ্ৰাপ্ত বিষয়া]]ৰ (SHO) দ্বাৰা পৰিচালিত হয়। মালাপ্পুৰম আৰক্ষী জিলাৰ লগতে পালক্কাড, ত্ৰিশূৰ চহৰ আৰু ত্ৰিশূৰ গ্ৰাম্য আৰক্ষী জিলাসমূহ [[ভাৰতৰ আৰক্ষীৰ পদমৰ্যাদা আৰু প্ৰতীকচিহ্নসমূহ#ৰাজ্যিক আৰক্ষী বাহিনীসমূহ আৰু তেওঁলোকৰ গাঁথনি|ত্ৰিশূৰ ৰেঞ্জ আৰক্ষী]]ৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত।<ref>{{Cite web|url=https://keralapolice.gov.in/page/ranges|title=Thrissur Range Police districts|trans-title=ত্ৰিশূৰ ৰেঞ্জ আৰক্ষী জিলাসমূহ|access-date=২ নৱেম্বৰ ২০২০|website=কেৰালা আৰক্ষী|archive-date=২৪ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201024123751/https://keralapolice.gov.in/page/ranges|url-status=live}}</ref> জিলা আৰক্ষী কাৰ্যালয়, জিলা বিশেষ শাখা, জিলা অপৰাধ ৰেকৰ্ড ব্যুৰো, জিলা 'চি' শাখা, নাৰ্কোটিক চেল, জিলা আৰক্ষী নিয়ন্ত্ৰণ কক্ষ, চাইবাৰ চেল, মহিলা চেল আৰু দূৰসংযোগ গোট [[মালাপ্পুৰম]]ত আছে। উপকূলীয় আৰক্ষী থানা [[পোন্নানি]]ত থকাৰ বিপৰীতে জিলা সশস্ত্ৰ সংৰক্ষিত শিবিৰ পদিনহাট্টিম্মুৰিত অৱস্থিত। মালাপ্পুৰম আৰক্ষীৰ যান-বাহন প্ৰৱৰ্তন গোটসমূহ মালাপ্পুৰম, মাঞ্জিৰী, [[কোণ্ডোত্তী]], পেৰিন্থলমান্না আৰু তিৰুৰত কেন্দ্ৰীভূত।<ref>{{cite web |url=https://malappuram.keralapolice.gov.in/wings/general-executive/district-police-office |website=malappuram.keralapolice.gov.in |title=Malappuram police |trans-title=মালাপ্পুৰম আৰক্ষী |access-date=১৭ জুন ২০২০ |archive-date=২৮ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200928184347/https://malappuram.keralapolice.gov.in/wings/general-executive/district-police-office |url-status=live}}</ref> [[কেৰালা আৰক্ষী]]ৰ অধীনস্থ এক সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বেটেলিয়ন [[মালাবাৰ স্পেচিয়েল পুলিচ]]ৰ (১৮৮৪ চনত গঠিত) সদৰ কাৰ্যালয় [[মালাপ্পুৰম]]ত অৱস্থিত। ই ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ পুৰণি সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বেটেলিয়ন।<ref name="district_police" /> ই জনতা নিয়ন্ত্ৰণ, আভ্যন্তৰীণ নিৰাপত্তা, দাঙ্গা নিয়ন্ত্ৰণ আৰু ভিআইপি নিৰাপত্তাত অসামৰিক আৰক্ষীক সহায় কৰে। প্ৰয়োজন অনুসৰি ইয়াক ৰাজ্যৰ বাহিৰতো মোতায়েন কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Malabar Special Police (MSP), Armed Police Battalions of Kerala |trans-title=মালাবাৰ স্পেচিয়েল পুলিচ (এমএছপি), কেৰালাৰ সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বেটেলিয়নসমূহ |url=https://keralapolice.gov.in/page/malabar-special-police |access-date=২ জানুৱাৰী ২০২৬ |website=keralapolice.gov.in |language=en}}</ref> == স্থানীয় চৰকাৰসমূহ == স্থানীয় স্ব-শাসন প্ৰতিষ্ঠানসমূহ দুটা শ্ৰেণীত বিভক্ত: নগৰীয়া স্থানীয় নিকায় আৰু পঞ্চায়ত (গ্ৰাম্য স্থানীয় নিকায়)। ===নগৰীয়া স্থানীয় নিকায়সমূহ=== জিলাখনত নগৰাঞ্চলসমূহ পৰিচালনাৰ বাবে ১২ খন পৌৰসভা স্থাপন কৰা হৈছে ([[চহৰ#ভাৰত|বিধিগত চহৰসমূহ]])। প্ৰতিখন পৌৰসভাৰ নিজা নিৰ্বাচিত পৰিষদ আছে আৰু ই নিজৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ ভিতৰত স্থানীয় প্ৰশাসন, নগৰ পৰিকল্পনা আৰু প্ৰয়োজনীয় সেৱা প্ৰদানৰ বাবে দায়বদ্ধ। কাউন্সিলাৰসকলৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এজন পৌৰপতি আৰু উপ-পৌৰপতিয়ে প্ৰতিখন পৌৰসভাৰ নেতৃত্ব দিয়ে। এই পৌৰসভাবোৰক ৫০৫ টা ৱাৰ্ডত ভাগ কৰা হৈছে, যাৰ প্ৰতিটোৰ পৰা পাঁচ বছৰৰ বাবে এজন কাউন্সিলাৰ নিৰ্বাচিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=১২ আগষ্ট ২০২৫ |title=Ward delimitation exercise in Kerala local bodies completed: State Delimitation Commission |trans-title=কেৰালাৰ স্থানীয় নিকায়সমূহত ৱাৰ্ড সীমা নিৰ্ধাৰণৰ কাম সম্পূৰ্ণ: ৰাজ্যিক সীমা নিৰ্ধাৰণ আয়োগ |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/ward-delimitation-exercise-in-kerala-local-bodies-completed-state-delimitation-commission/article69924380.ece |access-date=২২ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |work=দ্য হিন্দু |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://lsgkerala.gov.in/en/lbelection/electlbrpt/3/10/2015|title=Malappuram – municipalities and wards|trans-title=মালাপ্পুৰম – পৌৰসভা আৰু ৱাৰ্ডসমূহ|access-date=৩ অক্টোবৰ ২০২০|website=lsgkerala|archive-date=২৫ আগষ্ট ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210825132910/https://lsgkerala.gov.in/en/lbelection/electlbrpt/3/10/2015|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Press Release {{!}} Delimitation Commission |trans-title=প্ৰেছ বিজ্ঞপ্তি {{!}} সীমা নিৰ্ধাৰণ আয়োগ |url=https://delimitation.lsgkerala.gov.in/press_releases |archive-url=https://web.archive.org/web/20250910204304/https://delimitation.lsgkerala.gov.in/press_releases |archive-date=১০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫ |access-date=২২ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=delimitation.lsgkerala.gov.in}}</ref> {| align="left" class="toccolours" cellspacing="1" cellpadding="1" style="margin-right: .5em; margin-top: .4em; font-size: 90%" |- |- bgcolor="#cccccc" valign="top" ! ! পৌৰসভা<ref name="Malappuram_municipalities">{{cite web |title=Municipalities in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ পৌৰসভাসমূহ |url=https://malappuram.nic.in/public-utility-category/municipality/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200229232532/https://malappuram.nic.in/public-utility-category/municipality/ |archive-date=২৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ |access-date=১ ডিচেম্বৰ ২০১৯ |website=malappuram.nic.in}}</ref> ! ৱাৰ্ডসমূহ<ref>{{Cite web |title=Ward Mapping |trans-title=ৱাৰ্ড মেপিং |url=https://wardmap.ksmart.live/index.html |access-date=২২ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=wardmap.ksmart.live}}</ref> ! জনসংখ্যা<br />(২০১১)<ref>{{cite web|url=http://urbanaffairskerala.org/images/downloads/ulb_population2011.pdf|title=Population of urban bodies|trans-title=নগৰীয়া নিকায়সমূহৰ জনসংখ্যা|access-date=১৪ আগষ্ট ২০২০|website=Urban Affairs Kerala|archive-date=২৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924173424/http://urbanaffairskerala.org/images/downloads/ulb_population2011.pdf|url-status=live}}</ref> ! পৌৰপতি <ref>{{Cite news |date=২৬ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |title=UDF assumes power in 11 municipalities in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ ১১ খন পৌৰসভাত ইউডিএফে ক্ষমতা গ্ৰহণ কৰিছে |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/udf-assumes-power-in-11-municipalities-in-malappuram/article70440784.ece |access-date=২৭ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |work=দ্য হিন্দু |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ! ৰাজনৈতিক <br />দল ! নিৰ্বাচন-পূৰ্ব<br/>মিত্ৰজোঁট |- | ১|| [[মাঞ্জিৰী]] || ৫৩ || ৯৭,১০২ || আব্দুল মজিদ ভি || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}};" |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white;">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ২|| [[পোন্নানি]] || ৫৩ || ৯০,৪৯১ || চি.ভি. সুধা|| style="background-color:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}};" |[[ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী)|<span style="color:white;">চিপিআই(এম)</span>]] || {{legend2|{{party color|Left Democratic Front (Kerala)}}|[[লেফ্ট ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট|এলডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ৩|| [[পৰাপ্পানংগাড়ী]] || ৪৬ || ৭১,২৩৯ || সুবাইদা টিচাৰ || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}};" |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white;">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ৪|| [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] || ৪৫ || ৬৯,৫৩৪ || নাছলা বশীৰ || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}};" |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white;">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ৫|| [[মালাপ্পুৰম]] || ৪৫ || ৬৮,০৮৮ || ভি. ৰিনিশা || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}};" |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white;">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ৬|| [[কোণ্ডোত্তী]] || ৪১ || ৫৯,২৫৬ || ইউ.কে. মাম্মাথিচ্ছা || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}};" |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white;">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ৭|| [[তিৰুৰংগাড়ী]] || ৪০ || ৫৬,৬৩২ || হাবীবা বশীৰ || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}};" |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white;">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ৮|| [[তিৰুৰ]] || ৪০ || ৫৬,০৫৮ || ইব্ৰাহিম হাজী কীজাদথ || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}};" |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white;">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ৯|| [[পেৰিন্থলমান্না]] || ৩৭ || ৪৯,৭২৩ || ছুৰায়া ফাৰুক || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}};" |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white;">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ১০|| [[কোট্টাক্কল পৌৰসভা|কোট্টাক্কল]] || ৩৫ || ৪৮,৩৪২ || কে.কে. নাচাৰ || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}};" |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white;">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ১১|| [[নীলাম্বুৰ]] || ৩৬ || ৪৬,৩৪২ || পদ্মিনী গোপীনাথ || style="background-color:{{party color|Indian National Congress}};" |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|<span style="color:white;">আইএনচি</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ১২|| [[ৱালাঞ্চেৰী]] || ৩৪ || ৪৪,৪৩৭ || হাচিনা ভাট্টোলী || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}};" |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white;">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |} {{clear}} {{Largest cities | country = মালাপ্পুৰম জিলা, কেৰালা, ভাৰত | stat_ref = উৎস:<ref name="Malappuram_municipalities" /><ref name="No. of wards in Malappuram">{{cite web |title=No. of wards in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমত ৱাৰ্ডৰ সংখ্যা |url=https://lsgkerala.gov.in/electionupdates/deStatusLB.php?distID=10 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200219141043/http://lsgkerala.gov.in/electionupdates/deStatusLB.php?distID=10 |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ |access-date=২৪ জুন ২০২০ |website=lsgkerala.gov.in}}</ref> | list_by_pop = | div_name = | div_link = কেৰালাৰ তালুকসমূহৰ তালিকা{{!}}তালুক | city_1 = মাঞ্জিৰী | div_1 = এৰানাড তালুক{{!}}এৰানাড | pop_1 = ৯৭,১০২ | city_2 = পোন্নানি | div_2 = পোন্নানি তালুক{{!}}পোন্নানি | pop_2 = ৯০,৪৯১ | city_3 = পৰাপ্পানংগাড়ী | div_3 = তিৰুৰংগাড়ী তালুক{{!}}তিৰুৰংগাড়ী | pop_3 = ৭১,২৩৯ | city_4 = তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম{{!}}তান্নুৰ | div_4 = তিৰুৰ তালুক{{!}}তিৰুৰ | pop_4 = ৬৯,৫৩৪ | city_5 = মালাপ্পুৰম | div_5 = এৰানাড তালুক{{!}}এৰানাড | pop_5 = ৬৮,০৮৮ | city_6 = কোণ্ডোত্তী | div_6 = কোণ্ডোত্তী তালুক{{!}}কোণ্ডোত্তী | pop_6 = ৫৯,২৫৬ | city_7 = তিৰুৰংগাড়ী | div_7 = তিৰুৰংগাড়ী তালুক{{!}}তিৰুৰংগাড়ী | pop_7 = ৫৬,৬৩২ | city_8 = তিৰুৰ | div_8 = তিৰুৰ তালুক{{!}}তিৰুৰ | pop_8 = ৫৬,০৫৮ | city_9 = পেৰিন্থলমান্না | div_9 = পেৰিন্থলমান্না তালুক{{!}}পেৰিন্থলমান্না | pop_9 = ৪৯,৭২৩ | city_10 = কোট্টাক্কল | div_10 = তিৰুৰ তালুক{{!}}তিৰুৰ | pop_10 = ৪৮,৩৪২ | city_11 = নীলাম্বুৰ | div_11 = নীলাম্বুৰ তালুক{{!}}নীলাম্বুৰ | pop_11 = ৪৬,৩৪২ | city_12 = ৱালাঞ্চেৰী | div_12 = তিৰুৰ তালুক{{!}}তিৰুৰ | pop_12 = ৪৪,৪৩৭ }} ===গ্ৰাম্য প্ৰশাসন=== {{See also|মালাপ্পুৰম জিলাৰ গ্ৰাম পঞ্চায়তসমূহৰ তালিকা}} মালাপ্পুৰম জিলা পঞ্চায়তে মালাপ্পুৰম জিলাত গ্ৰাম্য প্ৰশাসনৰ শীৰ্ষ নিকায় হিচাপে কাম কৰে। জিলা পঞ্চায়তৰ ৩৩ টা সংমণ্ডল আছে, প্ৰতিটো সংমণ্ডলৰ পৰা এজনকৈ সদস্য নিৰ্বাচিত কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Malappuram District Panchayat Final Map |trans-title=মালাপ্পুৰম জিলা পঞ্চায়ত চূড়ান্ত মানচিত্ৰ |url=https://wardmap.ksmart.live/FinalN/FinalDP_Malappuram_Malappuram.html |access-date=২২ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=wardmap.ksmart.live}}</ref> পৌৰ এলেকা বাদ দি জিলাখনৰ সকলো গ্ৰাম পঞ্চায়ত জিলা পঞ্চায়তৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত। জিলা পঞ্চায়তৰ নেতৃত্ব দিয়ে সদস্যসকলৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এজন সভাপতি আৰু এজন উপ-সভাপতিয়ে, আৰু ইয়াৰ পাঁচখন স্থায়ী সমিতি আছে - উন্নয়ন, স্বাস্থ্য আৰু শিক্ষা, গড়কাপ্তানি, কল্যাণ আৰু বিত্তীয়।<ref>{{Cite web |title=Malappuram District Panchayat |trans-title=মালাপ্পুৰম জিলা পঞ্চায়ত |url=http://malappuramdistrictpanchayath.kerala.gov.in/general/standingCommittee.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20220617094007/http://malappuramdistrictpanchayath.kerala.gov.in/general/standingCommittee.htm |archive-date=১৭ জুন ২০২২ |access-date=২৬ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=malappuramdistrictpanchayath.kerala.gov.in}}</ref> খণ্ড পৰ্যায়ৰ প্ৰশাসনৰ বাবে, জিলাখনত ১৫ খন [[খণ্ড পঞ্চায়ত]] আছে। এই খণ্ড পঞ্চায়তসমূহক পুনৰ ২৫০ টা ৱাৰ্ডত ভাগ কৰা হৈছে, য'ত প্ৰতিটোৰ পৰা এজনকৈ সদস্য নিৰ্বাচিত হয়। প্ৰতিখন খণ্ড পঞ্চায়তৰ নেতৃত্ব দিয়ে সদস্যসকলৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এজন সভাপতি আৰু এজন উপ-সভাপতিয়ে। [[২০২৫ চনৰ কেৰালা স্থানীয় নিৰ্বাচন|২০২৫ চনৰ স্থানীয় নিৰ্বাচন]]ত, [[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]-এ ১৫ খন খণ্ড পঞ্চায়তৰ ভিতৰত ১৪ খন লাভ কৰাৰ বিপৰীতে, [[লেফ্ট ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট|এলডিএফ]]-এ এখন মাত্ৰ পোন্নানি খণ্ড পঞ্চায়ত লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |date=১৩ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |title=Kerala local body polls: UDF sweeps Malappuram |trans-title=কেৰালা স্থানীয় নিকায় নিৰ্বাচন: ইউডিএফে মালাপ্পুৰম দখল কৰিছে |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kerala-local-body-polls-udf-sweeps-malappuram/article70391788.ece |access-date=২৬ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |work=দ্য হিন্দু |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> গ্ৰাম্য জিলাখন ৯৪ খন গ্ৰাম পঞ্চায়তত বিভক্ত, যিবোৰ ১৫ টা খণ্ডৰ অন্তৰ্গত। এই খণ্ডসমূহ হ'ল অৰীকোড়, কালিকভ্যু, কোণ্ডোত্তী, [[কুট্টিপ্পুৰম খণ্ড পঞ্চায়ত|কুট্টিপ্পুৰম]], মালাপ্পুৰম, মানকাদা, নীলাম্বুৰ, পেৰিন্থলমান্না, পেৰুম্বাদাপ্পু, পোন্নানি, তান্নুৰ, তিৰুৰ, তিৰুৰংগাড়ী, ৱেংগাৰা আৰু ৱান্দুৰ।<ref>{{Cite web|url=https://malappuram.nic.in/panchayats/|title=Rural administration in Malappuram district|trans-title=মালাপ্পুৰম জিলাৰ গ্ৰাম্য প্ৰশাসন|access-date=২ আগষ্ট ২০২০|website=মালাপ্পুৰম জিলাৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট|archive-date=৯ আগষ্ট ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809110957/https://malappuram.nic.in/panchayats/|url-status=live}}</ref> এই খণ্ডসমূহ মিলি মালাপ্পুৰম জিলা পঞ্চায়ত গঠন কৰে, যিটো গ্ৰাম্য প্ৰশাসনৰ শীৰ্ষ জিলা নিকায়। জিলা পঞ্চায়তৰ ৩৩ টা সংমণ্ডলৰ ভিতৰত [[২০২৫ চনৰ কেৰালা স্থানীয় নিৰ্বাচন|২০২৫ চনৰ নিৰ্বাচন]]ত ইউডিএফে আটাইকেইখন ৩৩ খন আসনেই লাভ কৰে, আনহাতে এলডিএফে এখন আসনো লাভ নকৰে, যাৰ ফলত কোনো বিৰোধী নাথাকে।<ref>{{Cite web |title=Local Body Elections 2025 - TREND by State Election Commission Kerala |trans-title=স্থানীয় নিকায় নিৰ্বাচন ২০২৫ - ৰাজ্যিক নিৰ্বাচন আয়োগ কেৰালাৰ ট্ৰেণ্ড |url=https://trend.sec.kerala.gov.in/ |access-date=২২ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=trend.sec.kerala.gov.in}}</ref> মালাপ্পুৰম জিলা পঞ্চায়ত ৰাজ্যৰ সৰ্ববৃহৎ জিলা পঞ্চায়ত আৰু লগতে সৰ্ববৃহৎ স্থানীয় নিকায়। ৯৪ খন গ্ৰাম পঞ্চায়তক পুনৰ ১০০১ টা ৱাৰ্ডত ভাগ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |last=Daily |first=Keralakaumudi |title=Final notification out; 17337 more wards in Kerala; 1375 new wards |trans-title=চূড়ান্ত অধিসূচনা প্ৰকাশ; কেৰালাত আৰু ১৭৩৩৭ টা ৱাৰ্ড; ১৩৭৫ টা নতুন ৱাৰ্ড |url=https://keralakaumudi.com/en/news/news.php?id=1538360&u=final-notification-out-17337-more-wards-in-kerala-1375-new-wards |access-date=২২ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=Keralakaumudi Daily |language=en}}</ref> [[লোকপিয়ল নগৰ]]সমূহো (নগৰীয়া বৈশিষ্ট্য থকা সৰু চহৰ) গ্ৰাম পঞ্চায়তৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত আহে। ২০১৫ চনত [[অনমনগদ]], [[অনন্থভুৰ]], [[অৰাক্কুপৰাম্বু]], [[অৰিয়াল্লুৰ]], [[চেমব্ৰাচেৰী]], [[এলাঙ্কুৰ, মাঞ্জিৰী|এলাঙ্কুৰ]], [[কাৰিপুৰ]], কোট্টায়ি, কুৰুম্বলাংগোদ, [[মাৰুথা, ভাৰত|মাৰুথা]], [[পাং, মালাপ্পুৰম|পাং]], [[ভনিয়াম্বলম]] আৰু বেলিমুক্কু নামৰ নতুন গ্ৰাম পঞ্চায়ত গঠনৰ বাবে খচৰা অধিসূচনা প্ৰকাশ কৰা হৈছিল যদিও এইবোৰ এতিয়াও গঠন হোৱা নাই।<ref>{{Cite web|url=http://delimitation.lsgkerala.gov.in/mlp_notification|title=Draft notifications for new local bodies in Malappuram|trans-title=মালাপ্পুৰমত নতুন স্থানীয় নিকায়ৰ বাবে খচৰা অধিসূচনা|access-date=১০ অক্টোবৰ ২০২০|website=সীমা নিৰ্ধাৰণ আয়োগ, কেৰালা|publisher=কেৰালা চৰকাৰ|archive-date=২৫ জানুৱাৰী ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125145004/http://delimitation.lsgkerala.gov.in/mlp_notification|url-status=live}}</ref> এইবোৰ গঠন হ'লে জিলাখনত গ্ৰাম পঞ্চায়তৰ সংখ্যা ১০৬ খন হ'ব। {| align="left" class="toccolours" cellspacing="1" cellpadding="1" style="margin-right: .5em; margin-top: .4em; font-size: 90%" |- |- bgcolor="#cccccc" valign="top" ! colspan="5" |মালাপ্পুৰম জিলাৰ গ্ৰাম পঞ্চায়তসমূহ [[Image:2020 Kerala Local body Elections - Malappuram District (Gram Panchayats and Municipalities).svg|center|250px]] |- style="background:#efefef;" ! '''গ্ৰাম পঞ্চায়ত''' | style="background: silver" |'''মাটিকালি<br/>(বৰ্গ কিলোমিটাৰত)''' | style="background: silver" |'''জনসংখ্যা<br/>(২০১১)''' | style="background: silver" |'''ৱাৰ্ডসমূহ''' {{Small|(২০২৫)}}<ref name="DelimitationKerala2025"> ''Final Notification'', Delimitation Commission, Kerala. [https://wardmap.ksmart.live/index.html ৱাৰ্ড মেপ পোৰ্টেল – কেস্মাৰ্ট] আৰু [https://delimitation.lsgkerala.gov.in/ Delimitation – Local Self Government Department, Kerala]. </ref> | style="background: silver" |'''[[উপ-জিলা|তালুক]]''' |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white;" | '''অৰীকোড় খণ্ড''' |- | [[অৰীকোড়]] || ১২.২১ || ৩১,৫৬৩ || ২০ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | [[চিক্কোদ]] || ২৩.৯৬ || ৩২,৮৬৭ || ২১ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[এদাৱান্না]] || ৫২.১০ || ৪৬,১২৮ || ২৪ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | [[কাভানুৰ]] || ৩১.৩০ || ৩৭,৯৭৭ || ২৩ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | [[কিজুপৰাম্বু]] || ১৪.৯৯ || ২২,০৬২ || ১৬ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | [[কুঝিমন্না গ্ৰামপঞ্চায়ত|কুঝিমন্না]] || ২২.০৫ || ৩৪,৪১৩ || ২১ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[পুলপট্টা]] || ৩০.১২ || ৪২,৬৮৩ || ২৪ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | [[উৰংগাট্টিৰী]] || ৭৬.০৯ || ৪০,৩১৮ || ২৪ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white;" | '''কালিকভ্যু খণ্ড''' |- | [[অমৰাম্বলম]] || ৮৪.৬৪ || ৩৫,৯৭৫ || ২২ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[চোক্কাদ]] || ৭৬.০৮ || ৩২,২২৪ || ২০ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[এদাপ্পাট্টা]] || ২৫.৭৭ || ২২,৭২৯ || ১৭ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[কালিকভ্যু]] || ৯২.০০ || ৩৫,২১০ || ২২ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[কৰুলাই]] || ১৩১.৩১ || ২৩,২৭৭ || ১৭ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[কৰুৱাৰাকুণ্ডু]] || ৭৮.৬৯ || ৪১,৫৮৩ || ২৪ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[তুব্বুৰ]] || ৩১.৩৮ || ৪০,২৯৭ || ১৯ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white;" | '''কোণ্ডোত্তী খণ্ড''' |- | [[চেলেম্ব্ৰা]] || ১৫.৯১ || ৩৪,১৪৯ || ২১ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[চেৰুকভ্যু]] || ১৬.৮৭ || ৩৬,৭৭৩ || ২২ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[মুথুভাল্লুৰ]] || ২১.৪৯ || ২৬,০২৮ || ১৮ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[পল্লীকল]] || ২৫.৯৬ || ৪৬,৯৬২ || ২৪ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[পুলিক্কল]] || ২৮.৭০ || ৪০,১৩৩ || ২৪ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[ৱাজায়ুৰ]] || ২১.১৯ || ৩০,২৬২ || ২০ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[ৱাজাক্কদ]] || ২৩.৮৯ || ৩৫,৭৭৪ || ২২ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white;" | '''কুট্টিপ্পুৰম খণ্ড''' |- | [[আথৱানাড]] || ২৬.৭৭ || ৪১,১৮৭ || ২৪ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[এদায়ুৰ]] || ৩০.৪৩ || ৩৬,৪৯৮ || ২২ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[ইৰিম্বিলিয়ম]] || ২৪.০৬ || ৩০,৬৩৫ || ২০ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[কল্পকঞ্চেৰী]] || ১৬.২৫ || ৩৩,৭২১ || ২১ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[কুট্টিপ্পুৰম]] || ৩১.৩২ || ৪৭,০২৩ || ২৪ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[মৰাক্কাৰা]] || ২৭.০০ || ৪০, ৪০৪ || ২৪ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white;" | '''মালাপ্পুৰম খণ্ড''' |- | [[অনক্কায়ম]] || ৪৫.২৩ || ৫০,৬৩৪ || ২৪ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | [[কোদুৰ, মালাপ্পুৰম|কোদুৰ]] || ১৮.৪২ || ৩৮,২৫৮ || ২৩ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[মৰায়ুৰ]] || ২৪.৫৭ || ২৫,২৬১ || ২১ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[অটুক্কুংগল]] || ১৭.২৮ || ৩৯,১৩৯ || ২৩ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[পোনমালা]] || ২১.৬৫ || ৩৩,৯২২ || ২১ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[পুক্কোত্তুৰ]] || ২০.৬৩ || ২৮,০৭৭ || ২৩ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white;" | '''মানকাদা খণ্ড''' |- | [[কোট্টিলাংগাড়ি]] || ২১.৫৪ || ৩৬,৬০২ || ২২ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[কুৰুৱা, মালাপ্পুৰম|কুৰুৱা]] || ৩৫.৭৭ || ৪৫,৩৫৪ || ২৪ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[ৱাদাক্কংগাৰা, মাঞ্জিৰী|মাক্কাৰাপৰাম্বু]] || ১১.১৭ || ১৮,৭০২ || ১৫ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[মানকাদা]] || ৩১.০০ || ৩২,৭৪৮ || ২১ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[মুৰকানাদ]] || ১৭.৬০ || ৩৬,৩২৪ || ২২ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[পুজাক্কট্টিৰী]] || ২২.৭২ || ২৯,৮৮৬ || ১৯ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white;" | '''নীলাম্বুৰ খণ্ড''' |- | চালিয়াৰ || ১২৫.০০ || ২০,৮৩৪ || ১৬ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[চিংগাথৰা]] || ১২৯.৬৯ || ৩৬,২৬৯ || ২২ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[এদাক্কাৰা]] || ৫৮.০৯ || ২৮,১৬২ || ১৯ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[মুথেদাম]] || ৪৮.০০ || ৩৩,৯৬০ || ১৮ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[পথুকল]] || ৭৭.০০ || ২৯,৫৬১ || ১৯ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[ৱাজিক্কাদভু]] || ১১৪.০০ || ৪৭,৩২২ || ২৪ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white;" | '''পেৰিন্থলমান্না খণ্ড''' |- | [[আলিপৰাম্বু]] || ৩৪.৩৭ || ৪১,৭২৫ || ২৪ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[অংগাদিপুৰম]] || ৩৮.৫০ || ৫৬,৪ ৫১ || ২৪ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[এলামকুলাম, মালাপ্পুৰম|এলামকুলাম]] || ২১.৩১ || ২৬,৪৫৬ || ১৮ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[কীজাট্টুৰ]] || ৪০.০০ || ৩৬,৩১৭ || ২২ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[মেলট্টুৰ, কেৰালা|মেলট্টুৰ]] || ২৭.২৪ || ২৭,২৫০ || ১৮ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[পুলমন্থোলে]] || ৩২.১৫ || ৩৭,৭৮৫ || ২৩ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[থাজেখোদ, মালাপ্পুৰম জিলা|থাজেখোদ]] || ৪৫.০২ || ৪১,৯৮২ || ২৪ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[ৱেট্টাট্টুৰ|ৱেট্টাট্টুৰ]] || ৩৫.৮৪ || ৩৭,৪৫৬ || ১৯ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white;" | '''পেৰুম্বাদাপ্পু খণ্ড''' |- | [[আলমকোদ, এদাপ্পাল|আলমকোদ]] || ২০.৫০ || ৩৩,৯১৮ || ২১ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | [[মাৰাঞ্চেৰী]] || ২০.৪৭ || ৩৫,০১১ || ২২ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | [[নন্নামুক্কু]] || ১৯.৩৫ || ২৮,৯৮৯ || ১৯ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | [[পেৰুম্বাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্বাদাপ্পু]] || ১৫.০২ || ২৯,৭৬৬ || ১৯ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | [[ভেলিয়াংকোদ]] || ১৫.১৫ || ৩২,৫৫৪ || ২১ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white;" | '''পোন্নানি খণ্ড''' |- | [[এদাপ্পাল]] || ২৩.৭০ || ৩২,৫৫০ || ২১ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | [[কালাদি, মালাপ্পুৰম|কালাদি]] || ১৬.৪৮ || ২৫,৮৭২ || ১৮ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | [[থাৱানুৰ]] || ২৫.২৮ || ৩৪,৫০০ || ২১ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | [[ভট্টামকুলাম]] || ২০.৭৩ || ৩৬,১৪৭ || ২২ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white;" | '''তান্নুৰ খণ্ড''' |- | [[চেৰিয়ামুন্দম]] || ১১.৯৫ || ৩১,২১২ || ২০ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[নিৰামৰুথুৰ]] || ৯.২০ || ২৯,৮৪৬ || ১৯ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[ওঝুৰ]] || ১৫.৯২ || ৩৪,০১৬ || ২১ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[পেৰুমন্না-ক্লাৰি]] || ১১.৪৮ || ২৭,২৭৮ || ১৮ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[পোন্মুন্দম]] || ৯.১৬ || ২৫,৮৫৫ || ১৮ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[তনলুৰ]] || ১৫.১২ || ৪৭,৯৭৬ || ২৪ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[ভলাভন্নুৰ]] || ১৫.২৮ || ৩৩,১৫৯ || ২১ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white;" | '''তিৰুৰ খণ্ড''' |- | [[মংগলম, তিৰুৰ|মংগলম]] || ১২.১৭ || ৩৩,৪৪২ || ২১ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[পুৰাথুৰ]] || ১৯.৫০ || ৩১,৯১৫ || ২০ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[থলক্কাদ]] || ১৬.৩০ || ৩৫,৮২০ || ২২ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[তিৰুনাবায়া]] || ১৯.৫৯ || ৪৫,৮৪৮ || ২৪ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[ত্ৰিপ্ৰানগোড়]] || ২০.৬৭ || ৪১,১৬৭ || ২৪ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[ৱেট্টম গ্ৰাম পঞ্চায়ত|ৱেট্টম]] || ১৩.৪৬ || ২৮,১০৪ || ২২ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white;" | '''তিৰুৰংগাড়ী খণ্ড''' |- | [[থলাপাৰা|মুন্নিয়ুৰ]] || ২২.৬৬ || ৫৫,৫৩৫ || ২৪ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[নন্নামব্ৰা]] || ১৮.৩৫ || ৪০,৫৪৩ || ২৪ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[পেৰুভল্লুৰ]] || ২১.১৯ || ৩৪,৯৪১ || ২১ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[তেনহিপালম]] || ১৭.৯৮ || ৩২,০৪৫ || ২০ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[ৱল্লীকুন্নু]] || ২৫.১৪ || ৪৮,০০৬ || ২৪ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white;" | '''ৱেংগাৰা খণ্ড''' |- | [[আব্দু ৰহমান নগৰ]] || ১৪.৮৩ || ৪১,৯৯৩ || ২৪ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[এদাৰিকোদ]] || ১৫.৬৫ || ২৭,৩৫৬ || ১৮ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | কন্নমংগলম || ২৮.২৪ || ৪১,২৬০ || ২৪ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[উৰাকাম]] || ২১.৬৫ || ২৯,১৫৭ || ১৯ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[পৰাপ্পুৰ]] || ১৮.৫০ || ৩৬,২৭০ || ২২ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[থেন্নলা]] || ১০.০০ || ২৯,১৯০ || ১৯ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[ৱেংগাৰা, মালাপ্পুৰম জিলা|ৱেংগাৰা]] || ১৮.৬৬ || ৪৮,৬০০ || ২৪ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white;" | '''ৱান্দুৰ খণ্ড''' |- | [[মাম্পাদ]] || ৮৪.৬৭ || ৩৭,২২১ || ২২ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[পাণ্ডিক্কাড]] || ৫৭.০১ || ৫৫,২১৩ || ২৪ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | [[পৰুৰ, মালাপ্পুৰম|পৰুৰ]] || ৩৫.৬০ || ৩৭,৬৩৬ || ১৯ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[থিৰুৱালি]] || ৩৩.৮৩ || ২৭,৭৩৪ || ১৯ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[ত্ৰিক্কালংগোদ]] || ৫৯.৯৯ || ৫২,০৯০ || ২৪ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | [[ৱান্দুৰ]] || ৪৫.৪৫ || ৪৯,০১৩ || ২৪ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | style="font-size: 80%" colspan=6 bgcolor="#cceeff" align="center"| উৎসসমূহ: [[ভাৰতৰ লোকপিয়ল ২০১১]],<ref name="demomalapuram" /> [[কেৰালা চৰকাৰ]]<ref name=Panchayat_Malappuram>{{cite web |title=Villages in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ গাঁওসমূহ |url=https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1030 |website=lsgkerala.gov.in |access-date=২ আগষ্ট ২০২০ |archive-date=২৫ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925053634/https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1030 |url-status=live}}</ref> |}{{clear}} ==ৰাজনীতি== === ৰাজ্যিক বিধানসভা === [[কেৰালা বিধানসভা]]ত মালাপ্পুৰমক প্ৰতিনিধিত্ব কৰাৰ বাবে জিলাখনত ১৬ টা বিধানসভা সমষ্টি আছে। এইবোৰ ৩ টা লোকসভা সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত। মালাপ্পুৰমত ৰাজ্যখনৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক বিধানসভা সমষ্টি আছে। ইয়াৰে [[এৰানাড (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|এৰানাড]], [[নীলাম্বুৰ (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|নীলাম্বুৰ]] আৰু [[ৱান্দুৰ (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|ৱান্দুৰ]] বিধানসভা সমষ্টি মিলি [[ৱায়ানাড় (লোকসভা সমষ্টি)]]ৰ এক অংশ গঠন কৰে, আনহাতে [[তিৰুৰংগাড়ী (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|তিৰুৰংগাড়ী]], [[তান্নুৰ (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|তান্নুৰ]], [[তিৰুৰ (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|তিৰুৰ]], [[কোট্টাক্কল (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|কোট্টাক্কল]], [[থাৱানুৰ (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|থাৱানুৰ]] আৰু [[পোন্নানি (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|পোন্নানি]] [[পোন্নানি (লোকসভা সমষ্টি)]]ত অন্তৰ্ভুক্ত। বাকী থকা সাতটা বিধানসভা সমষ্টি মিলি [[মালাপ্পুৰম (লোকসভা সমষ্টি)]] গঠন কৰে।<ref name="admn_mpm"/><ref>{{cite web |title=Niyamasabha constituencies of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ নিয়মাচভা সমষ্টিসমূহ |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/malappuram.html |website=ceo.kerala.gov.in |access-date=২৫ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-date=২০ আগষ্ট ২০১৯ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190820130501/http://www.ceo.kerala.gov.in/malappuram.html |url-status=live }}</ref> [[কেৰালা বিধানসভা]]ৰ ১৪০ জন সদস্যৰ ভিতৰত ১৬ জন জিলাখনৰ পৰা নিৰ্বাচিত হয়।<ref>{{Cite web|url=http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/03-DELIMITATION/03-DELIMITED-LAC.pdf|title=Constituencies for Kerala Legislative Assembly – Districtwise|trans-title=কেৰালা বিধানসভাৰ বাবে সমষ্টিসমূহ – জিলাভিত্তিক|access-date=৭ নৱেম্বৰ ২০২০|website=CEO Kerala|archive-date=১২ অক্টোবৰ ২০১৯|archive-url=https://web.archive.org/web/20191012075808/http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/03-DELIMITATION/03-DELIMITED-LAC.pdf|url-status=live}}</ref> [[২০২৬ চনৰ কেৰালা বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬ চনৰ নিৰ্বাচন]]ত [[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফে]] জিলাখনৰ ১৬ খন আসনৰ আটাইকেইখনতে জয়লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |last=Naha |first=Abdul Latheef |date=৪ মে' ২০২৬ |title=Kerala Assembly polls 2026: IUML anchors UDF’s comeback in Malabar region |trans-title=কেৰালা বিধানসভা নিৰ্বাচন ২০২৬: আইইউএমএলে মালাবাৰ অঞ্চলত ইউডিএফৰ প্ৰত্যাৱৰ্তনৰ নেতৃত্ব দিছে |url=https://www.thehindu.com/elections/kerala-assembly/kerala-assembly-polls-2026-iuml-anchors-udfs-comeback-in-malabar-region/article70938892.ece |access-date=৬ মে' ২০২৬ |work=দ্য হিন্দু |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> {{transcluded section|source=১৬ শ কেৰালা বিধানসভা}} {{#section:১৬ শ কেৰালা বিধানসভা|MLA Header}} {{#section:১৬ শ কেৰালা বিধানসভা|Malappuram district}} |} === সংসদীয় সমষ্টিসমূহ === মালাপ্পুৰম জিলাত দুটা লোকসভা সমষ্টি আছে: [[মালাপ্পুৰম লোকসভা সমষ্টি|মালাপ্পুৰম]] আৰু [[পোন্নানি লোকসভা সমষ্টি|পোন্নানি]]। জিলাখনত [[ৱায়ানাড় লোকসভা সমষ্টি]]ৰ এটা সৰু অংশও আছে।<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=২ মে' ২০২১ |title=Samadani wins Malappuram LS bypoll|trans-title=ছামদানীয়ে মালাপ্পুৰম লোকসভাৰ উপ-নিৰ্বাচনত জয়লাভ কৰিছে|work=দ্য হিন্দু |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/malappuram-ls-bypoll-samadani-wins/article34467551.ece |access-date=১৪ ডিচেম্বৰ ২০২৩ |issn=0971-751X}}</ref> [[ৰাজ্যসভা]]ত কেৰালাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা আৰু ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগৰ (IUML) অন্তৰ্গত এজন সাংসদ [[পি. ভি. আব্দুল ৱাহাব]] মালাপ্পুৰম জিলাৰ [[নীলাম্বুৰ]]ৰ পৰা আহিছে।<ref>{{Cite news |date=১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫ |title=Disappointing for all sections alike, says Wahab |trans-title=সকলো শ্ৰেণীৰ বাবে একেদৰে হতাশাজনক, ৱাহাবে কয় |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/disappointing-for-all-sections-alike-says-wahab/article69169277.ece |access-date=৯ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |work=দ্য হিন্দু |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> {| class="toccolours" align="left" cellspacing="1" cellpadding="1" style="margin-right: .5em; margin-top: .4em; font-size: 90%" |- valign="top" bgcolor="#cccccc" !সংসদীয় <br />সমষ্টি !ৰাজনৈতিক <br />দল !নিৰ্বাচন-পূৰ্ব <br />মিত্ৰজোঁট !নিৰ্বাচিত <br /> প্ৰতিনিধি<ref>{{Cite web |title=Members - Kerala Legislature |trans-title=সদস্যসমূহ - কেৰালা বিধানসভা |url=http://www.niyamasabha.org/codes/lokhsabha_members.htm |access-date=৯ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=www.niyamasabha.org}}</ref> |- | [[ৱায়ানাড় (লোকসভা সমষ্টি)|ৱায়ানাড়]] (সৰু অংশ) | style="background-color:{{party color|Indian National Congress}};" |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|<span style="color:white;">আইএনচি</span>]] | {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} | [[প্ৰিয়ংকা গান্ধী]] |- | [[মালাপ্পুৰম (লোকসভা সমষ্টি)|মালাপ্পুৰম]] | style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}};" |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white;">আইইউএমএল</span>]] | {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} | [[ই. টি. মহম্মদ বশীৰ]] |- | [[পোন্নানি (লোকসভা সমষ্টি)|পোন্নানি]] (প্ৰধান অংশ) | style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}};" |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white;">আইইউএমএল</span>]] | {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} | [[এম. পি. আব্দুচামাদ ছামদানী]] |} {{clear}} == অৰ্থনীতি == ২০১৮–১৯ বিত্তীয় বৰ্ষত জিলাখনৰ [[মুঠ মূল্য সংযোগ|মুঠ জিলা মূল্য সংযোজন (GDVA)]] ৬৯৮.৩৭ বিলিয়ন টকা বুলি অনুমান কৰা হৈছে, আৰু পূৰ্বৰ বছৰৰ তুলনাত GDVA-ৰ বৃদ্ধি আছিল ১১.৩০%। ২০১৮–১৯ বৰ্ষলৈকে কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ ভিতৰত GDVA-ৰ ক্ষেত্ৰত [[এৰ্নাকুলাম জিলা|এৰ্নাকুলাম]] আৰু [[থিৰুৱনন্তপুৰম জিলা|থিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ পিছত জিলাখনৰ স্থান তৃতীয়।<ref name="GDVA_Malappuram">{{cite web |url=http://www.ecostat.kerala.gov.in/index.php/economy-state-mlp |website=ecostat.kerala.gov.in |title=Economy of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ অৰ্থনীতি |access-date=২০ জুন ২০২০ |archive-date=১ জুলাই ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200701171533/http://www.ecostat.kerala.gov.in/index.php/economy-state-mlp |url-status=live }}</ref> ২০১৮–১৯ বৰ্ষত জিলাখনৰ [[মূল্য সংযোগ|শুদ্ধ জিলা মূল্য সংযোজন (NDVA)]] আছিল ৬৩১.৯০ বিলিয়ন টকা আৰু বাৰ্ষিক বৃদ্ধিৰ হাৰ আছিল ১১.৫৯%। বিত্তীয় বৰ্ষটোত জনমূৰি GDVA ১৫৪,৪৬৩ টকা হিচাপে গণনা কৰা হৈছে। GDVA-ৰ বৃদ্ধিৰ হাৰ আছিল ২০১৭–১৮ বৰ্ষত ১৮.১২%, ২০১৬–১৭ বৰ্ষত ৯.৪৯%, ২০১৫–১৬ বৰ্ষত ৭.৮৬%, ২০১৪–১৫ বৰ্ষত ৮.৮৩%, ২০১৩–১৪ বৰ্ষত ১৪.০৮% আৰু ২০১২–১৩ বৰ্ষত ৯.৭০%। ই এক জিগজেগ প্ৰৱণতা দেখুৱায়।<ref name="GDVA_Malappuram"/> মালাপ্পুৰমৰ অৰ্থনীতি প্ৰবাসীসকলৰ ওপৰত বহুলাংশে নিৰ্ভৰশীল। ৰাজ্যখনৰ ভিতৰত মালাপ্পুৰমত সৰ্বাধিক প্ৰবাসী আছে। [[কেৰালা চৰকাৰ]]ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ২০১৬ চনৰ অৰ্থনৈতিক পৰ্যালোচনা প্ৰতিবেদন অনুসৰি, জিলাখনৰ প্ৰতি ১০০ ঘৰৰ ভিতৰত ৫৪ ঘৰেই প্ৰবাসীৰ ঘৰ।<ref>{{cite web |url=http://spb.kerala.gov.in/EconomicReview2016/web/chapter06_03.php |website=spb.kerala.gov.in |title=Malappuram ranks first in the number of emigrants from Kerala |trans-title=কেৰালাৰ পৰা প্ৰব্ৰজন কৰাসকলৰ সংখ্যাৰ ক্ষেত্ৰত মালাপ্পুৰম প্ৰথম স্থানত |access-date=৩ ডিচেম্বৰ ২০১৯ |archive-date=২১ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191121020814/http://spb.kerala.gov.in/EconomicReview2016/web/chapter06_03.php |url-status=live}}</ref> তেওঁলোকৰ সৰহভাগেই [[মধ্যপ্ৰাচ্য]]ত কাম কৰে। জিলাখনৰ অৰ্থনীতিলৈ তেওঁলোকৰ অৱদান গুৰুত্বপূৰ্ণ। [[কেৰালা গ্ৰামীণ বেংক]]ৰ (কেজিবি) সদৰ কাৰ্যালয় মালাপ্পুৰমত অৱস্থিত।<ref>{{cite web |url=https://www.newindianexpress.com/business/2013/jul/15/kgb-to-expand-operations-in-all-panchayats-496821.html |website=দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ |title=KGB to expand operations in all Panchayats |trans-title=কেজিবি-য়ে সকলো পঞ্চায়ততে কাৰ্যকলাপ সম্প্ৰসাৰণ কৰিব |date=১৫ জুলাই ২০১৩ |access-date=২৫ জুন ২০২০ |archive-date=২৬ জুন ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200626211219/https://www.newindianexpress.com/business/2013/jul/15/KGB-to-expand-operations-in-all-Panchayats-496821.html |url-status=live}}</ref> [[File:KGB logo.png|250px|thumb|[[কেৰালা গ্ৰামীণ বেংক|কেজিবি]] হৈছে কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ আঞ্চলিক গ্ৰাম্য বেংকিং নেটৱৰ্ক]] === অৰ্থনৈতিক খনিজসমূহ === জিলাখনৰ মধ্যভূমিত [[লেটেৰাইট|লেটেৰাইট শিল]] বহুলভাৱে পোৱা যায়। [[অংগাদিপুৰম লেটেৰাইট]]-এ এটা [[ৰাষ্ট্ৰীয় ভৌগোলিক স্মাৰক|ৰাষ্ট্ৰীয় ভূ-ঐতিহ্য স্মাৰক]] হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।<ref name=gsi3>[http://naturalheritage.intach.org/wp-content/uploads/2016/09/Geoheritage-Monograph.pdf national geo-heritage of India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170111120428/http://naturalheritage.intach.org/wp-content/uploads/2016/09/Geoheritage-Monograph.pdf |date=11 January 2017 }}, [[কলা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ বাবে ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় ট্ৰাষ্ট|আইএনটিএচিএইচ]]</ref> জিলাখনৰ আটাইতকৈ বেছি দেখা পোৱা ভৌগোলিক গঠনটো হ'ল [[পেনিনচুলাৰ নেইছ|আৰ্কিয়ান নেইছ]]। অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব থকা জিলাখনত পোৱা খনিজসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হৈছে [[মেগনেটাইট|কোৱাৰ্টজ মেগনেটাইট]], যিটো [[পৰুৰ, মালাপ্পুৰম|পৰুৰ]]ত পোৱা যায়। [[নীলাম্বুৰ]], [[এদাৱান্না]] আৰু [[পাণ্ডিক্কাড]] অঞ্চলত কোৱাৰ্টজ নেইছ পোৱা যায়। গৰ্ণেলিফৰাছ কোৱাৰ্টজ [[মাঞ্জিৰী]] আৰু [[কোণ্ডোত্তী]] অঞ্চলত পোৱা যায়। [[চাৰ্নোকাইট|চাৰ্নোকাইট শিল]] নীলাম্বুৰ আৰু [[এদাৱান্না]]ত পোৱা যায়। মাঞ্জিৰীত সাধাৰণ লেটেৰাইট গাঁথনিৰ সৈতে [[প্লাজিঅক্লেছ]], [[ফেল্ডস্পাৰ]] আৰু [[পাইৰোক্সিন]] যুক্ত [[ডাইক (ভূ-তত্ত্ব)|ডাইক]] আছে। উন্নত মানৰ লোৰ আকৰিকৰ ভাণ্ডাৰ [[এৰানাড]] অঞ্চলৰ পৰা পোৱা গৈছে। পোন্নানি আৰু কাদালুণ্ডিনগৰমৰ উপকূলীয় অঞ্চলসমূহৰ পৰা চূণশিলৰ খোলাৰ ভাণ্ডাৰ পোৱা গৈছে। [[পোন্নানি]] আৰু [[ভেলিয়াংকোদ]]ৰ উপকূলীয় বালিত গধুৰ খনিজ পদাৰ্থ, [[ইলমেনাইট]] আৰু [[মনাজাইট]] অধিক পৰিমাণে থাকে। পোন্নানি আৰু পেৰিন্থলমান্না [[তালুক|তালুকসমূহ]]ৰ পৰা [[কায়োলিনাইট]] পোৱা গৈছে। থেক্কুম্মুৰী গাঁৱৰ পৰা [[বল মাটি|বল মাটিৰ]] ভাণ্ডাৰ পোৱা গৈছে। নীলাম্বুৰ উপ-জিলাৰ কিছু অংশ [[ৱায়ানাড়]]ৰ গোপন সোণৰ খনিৰ অন্তৰ্ভুক্ত। [[ৱায়ানাড় জিলা|ৱায়ানাড়]] আৰু [[অট্টাপ্পাদি]] উপত্যকাৰ কাষৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ লগতে [[নীলাম্বুৰ]] তালুক প্ৰাকৃতিক [[সোণ|সোণৰ]] খনিৰ বাবে জনাজাত। নীলাম্বুৰৰ [[চালিয়াৰ]] নদীৰ উপত্যকাত কৰা অন্বেষণত প্ৰতি ঘনমিটাৰত ০.১ গ্ৰাম সোণৰ সৈতে ২.৫ নিযুত ঘনমিটাৰ প্লেচাৰৰ ভাণ্ডাৰ পোৱা গৈছে।<ref name="geographymalappuram" /> জিলাখনৰ কিছুমান অংশ যেনে [[কোট্টাক্কল]], পৰাপ্পিল, [[উৰাকাম]] আৰু [[মেলমুৰি]]ৰ পৰা [[বক্সাইট]] আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |url=http://industry.kerala.gov.in/images/pdf/malappuram.pdf |website=industry.kerala.gov.in |title=Minerals of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ খনিজসমূহ |page=35 |access-date=২১ এপ্ৰিল ২০২০ |archive-date=২৬ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210426034953/http://industry.kerala.gov.in/images/pdf/malappuram.pdf |url-status=live }}</ref> [[কৰুৱাৰাকুণ্ডু]], যাৰ অৰ্থ হৈছে ''কমাৰৰ স্থান'', ইয়াৰ নামটো লো-আকৰিক কটা আৰু কমাৰৰ কামৰ পৰা আহিছে।<ref>{{cite journal |year=২০০০ |title=Proceedings of the Indian History Congress |trans-title=ইণ্ডিয়ান হিষ্ট্ৰি কংগ্ৰেছৰ কাৰ্যৱৰণী |volume=60 |pages=1204 |oclc=1752882 }}</ref> ===উদ্যোগসমূহ=== [[File:Manjeri Town Calicut Road View.jpg|thumbnail|[[মাঞ্জিৰী]], [[মালাপ্পুৰম মহানগৰীয় অঞ্চল]]ৰ এখন চহৰ]] ১৮৮৭ চনত [[তিৰুনাবায়া]]ত স্থাপিত কোডাক্কাল টাইল ফেক্টৰী ভাৰতৰ দ্বিতীয়টো টাইল ফেক্টৰী আছিল। ভাৰতৰ প্ৰথমটো টাইল ফেক্টৰী আছিল [[ফেৰোক]]ত, যিটো তেতিয়া [[এৰানাড তালুক]]ৰ অংশ আছিল। ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি, এছএছআই/এমএমএছইৰ অধীনত পঞ্জীয়নভুক্ত ১০,৬২৯ টা ঔদ্যোগিক গোট আছে, আৰু ইয়াৰে ৩৯৬ টা গোট [[অনুসূচিত জাতিৰ তালিকা|অনুসূচিত জাতি]], ৮৩ টা গোট [[আদিবাসী|অনুসূচিত জনজাতি]] আৰু বাকী গোটসমূহ সাধাৰণ শ্ৰেণীৰ দ্বাৰা প্ৰচাৰিত। স্ব-নিয়োজন কাৰ্যসূচীৰ অধীনত প্ৰতি বছৰে প্ৰায় ১,০০০ লোকক সহায় আগবঢ়োৱা হয়। [[তেনহিপালম]]ৰ ওচৰৰ [[চেলেম্ব্ৰা|ক্কাকনচেৰী]]ত [[কেৰালা ঔদ্যোগিক আন্তঃগাঁথনি উন্নয়ন নিগম|কিনফ্ৰা]] (KINFRA) খাদ্য-প্ৰক্ৰিয়াকৰণ আৰু তথ্য প্ৰযুক্তিৰ [[ঔদ্যোগিক ক্ষেত্ৰ]] আছে,<ref>{{cite web | url=http://kinfra.org/departments/kinfra-techno-industrial-park-malappuram | website=kinfra.org | title=KINFRA Techno Industrial Park, Malappuram | trans-title=কিনফ্ৰা টেকন' ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল পাৰ্ক, মালাপ্পুৰম | access-date=২৭ নৱেম্বৰ ২০১৯ | archive-date=২২ নৱেম্বৰ ২০১৯ | archive-url=https://web.archive.org/web/20191122114925/http://kinfra.org/departments/kinfra-techno-industrial-park-malappuram | url-status=live }}</ref> [[মালাপ্পুৰম]]ত ক্ষুদ্ৰ আৰু মজলীয়া উদ্যোগৰ বাবে ইনকেল এছএমই পাৰ্ক (INKEL SME Park) আৰু [[মাঞ্জিৰী]]ৰ [[পয়ানাদ]]ত এটা ৰবৰ প্ৰকল্প আৰু ঔদ্যোগিক ক্ষেত্ৰ আছে। [[মালাপ্পুৰম]]ত ১৬৮ একৰ মাটি জুৰি থকা ইনকেল গ্ৰীণছত এটা ঔদ্যোগিক অঞ্চল 'এছএমই পাৰ্ক' আৰু এটা শৈক্ষিক অঞ্চল 'এডুচিটি' অন্তৰ্ভুক্ত আছে।<ref>{{Cite news|title=Kerala's INKEL to bring an invest of Rs 1000 crore|trans-title=কেৰালাৰ ইনকেলে ১০০০ কোটি টকাৰ বিনিয়োগ আনিব|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/economy/infrastructure/keralas-inkel-to-bring-an-invest-of-rs-1000-crore/articleshow/47541323.cms|date=৪ জুন ২০১৫|access-date=৬ অক্টোবৰ ২০২০|work=দ্য ইকনমিক টাইমছ|archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913065709/https://economictimes.indiatimes.com/news/economy/infrastructure/keralas-inkel-to-bring-an-invest-of-rs-1000-crore/articleshow/47541323.cms|url-status=live}}</ref> মালকোস্পিন (MALCOSPIN - Malappuram Spinning Mills Limited) ৰাজ্য চৰকাৰৰ অধীনত থকা জিলাখনৰ অন্যতম পুৰণি ঔদ্যোগিক প্ৰতিষ্ঠান। কাঠ সম্পৰ্কীয় উদ্যোগসমূহ [[কোট্টাক্কল]], [[এদাৱান্না]], [[ভনিয়াম্বলম]], [[কৰুলাই]], [[নীলাম্বুৰ]] আৰু [[মাম্পাদ]]ত সাধাৰণভাৱে দেখা যায়। যোৱা দশকবোৰলৈকে ছ'মিল, আচবাব নিৰ্মাতা আৰু কাঠৰ ব্যৱসায় জিলাখনৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যৱসায় আছিল। ইলেক্ট্ৰনিক্স, মোবাইল ফোন আৰু অন্যান্য গেজেটৰ বাবে [[তিৰুৰ]] এটা প্ৰধান আঞ্চলিক ব্যৱসায়িক কেন্দ্ৰ। [[কৰ্মচাৰী ৰাজ্যিক বীমা]]ৰ শাখা কাৰ্যালয় মালাপ্পুৰমত আছে।<ref name="geographymalappuram" /> ৰাজহুৱা খণ্ডৰ অধীনত থকা অন্যান্য প্ৰধান ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰসমূহৰ ভিতৰত আছে [[কুট্টিপ্পুৰম]]ত [[কেৰালা ৰাজ্যিক ইলেক্ট্ৰনিক্স উন্নয়ন নিগম|কেলট্ৰন]] ইলেক্ট্ৰ' চিৰামিক্স (KELCERA),<ref>{{Cite web|url=http://www.keltronelcera.com/index.php/home.html|title=KELCERA|access-date=৩০ জানুৱাৰী ২০২১|website=keltronelcera|archive-date=৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210205010009/http://www.keltronelcera.com/index.php/home.html|url-status=live}}</ref> [[কুট্টিপ্পুৰম]]ত [[কেৰালা ৰাজ্যিক ইলেক্ট্ৰনিক্স উন্নয়ন নিগম|কেলট্ৰন]] টুল ৰুম, [[এদাৰিকোদ]]ত এদাৰিকোদ টেক্সটাইলছ, [[এদাপ্পাল]]ত [[কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগম|কেএছআৰটিচি]] বডি ৱৰ্কশপ, [[আথৱানাড]]ত মালকোটেস্ক (MALCOTEX - Malabar Co-operative Textiles Limited),<ref>{{Cite web|url=http://www.malcotex.co.in/|title=MALCOTEX|access-date=৩০ জানুৱাৰী ২০২১|website=malcotex|archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913065710/https://fonts.googleapis.com/css?family=Noto+Serif%3A400%2C400italic%2C700%7COpen+Sans%3A300%2C400%2C600%2C700|url-status=live}}</ref> আৰু [[আথৱানাড]]ত কেলটেক্স (KELTEX - Kerala Hi-Tech Textile Cooperative Limited)।<ref>{{Cite web|url=http://www.keltex.org/|title=KELTEX Athavanad|access-date=৩০ জানুৱাৰী ২০২১|website=keltex|archive-date=২৭ জানুৱাৰী ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127203929/http://www.keltex.org/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.msmedithrissur.gov.in/assets/uploads/downloadfile/Malappuram%202017-18.pdf |website=msmedithrissur.gov.in |title=Brief Industrial Profile of Malappuram District 2017–18 |trans-title=মালাপ্পুৰম জিলাৰ সংক্ষিপ্ত ঔদ্যোগিক ৰেখাচিত্ৰ ২০১৭–১৮ |access-date=১৩ জুলাই ২০২০ |archive-date=১৪ জুলাই ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200714131013/http://www.msmedithrissur.gov.in/assets/uploads/downloadfile/Malappuram%202017-18.pdf |url-status=live }}</ref> কেৰালা ষ্টেট ডিটাৰজেন্টছ এণ্ড কেমিকেলছ লিমিটেড আৰু কেৰালা ষ্টেট ৱুড ইণ্ডাষ্ট্ৰিজ লিমিটেডৰ সদৰ কাৰ্যালয় ক্ৰমে [[কুট্টিপ্পুৰম]] আৰু [[নীলাম্বুৰ]]ত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/company/kerala-state-detergents-and-chemicals-ltd-/U24243KL1976SGC002816|title=Kerala State Detergents and Chemicals Limited|trans-title=কেৰালা ষ্টেট ডিটাৰজেন্টছ এণ্ড কেমিকেলছ লিমিটেড|access-date=২৯ জুলাই ২০২০|website=দ্য ইকনমিক টাইমছ|archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913063631/https://economictimes.indiatimes.com/company/kerala-state-detergents-and-chemicals-ltd/U24243KL1976SGC002816|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/company/kerala-state-wood-industries-ltd-/U36101KL1970SGC003411|title=Kerala State Wood Industries Ltd.|trans-title=কেৰালা ষ্টেট ৱুড ইণ্ডাষ্ট্ৰিজ লিমিটেড|access-date=২৯ জুলাই ২০২০|website=দ্য ইকনমিক টাইমছ|archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913063633/https://economictimes.indiatimes.com/company/kerala-state-wood-industries-ltd/U36101KL1970SGC003411|url-status=live}}</ref> বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ কেঁচুৱাৰ কাপোৰ নিৰ্মাতা ব্ৰেণ্ড, প'পিছ বেবি কেয়াৰ মূলতঃ মালাপ্পুৰমত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/pvt-firm-gives-out-free-clothes-to-newborns/articleshow/74998448.cms|title=Popees baby care|trans-title=প'পিছ বেবি কেয়াৰ|date=৬ এপ্ৰিল ২০২০|access-date=১৬ আগষ্ট ২০২০|website=টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া|last=TNN|archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913063642/https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/pvt-firm-gives-out-free-clothes-to-newborns/articleshow/74998448.cms|url-status=live}}</ref> === কৃষি === [[File:Kcaet.JPG|thumb|১৯৬৩ চনত স্থাপিত [[থাৱানুৰ]]ত থকা [[কেলাপ্পাজী কৃষি অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তি মহাবিদ্যালয়|কেচিএইটি]], ৰাজ্যখনৰ একমাত্ৰ কৃষি অভিযান্ত্ৰিক প্ৰতিষ্ঠান]] [[File:Agricultural Research Station, Anakkayam - 1.jpg|left|thumb|[[কৃষি গৱেষণা কেন্দ্ৰ, অনক্কায়ম]]]] [[File:Edappal malappuram(district) kerala infia.jpg|thumbnail|[[এদাপ্পাল]]ৰ এখন পথাৰ]] মালাপ্পুৰম উপকূলত ঘাইকৈ [[নাৰিকল]], পাম গছ আৰু ধান পোৱা যায়। তৰংগায়িত সমভূমিত [[কাজু বাদাম]], নাৰিকল আৰু [[টেপিঅ'কা]] দেখা যায়। [[ৰবৰ]], কাজু বাদাম, [[জালুক|জালুক]] আৰু নাৰিকল হৈছে চালিয়াৰ নদীৰ অৱবাহিকাত পোৱা গুৰুত্বপূৰ্ণ উদ্ভিদ। নীলাম্বুৰ উপত্যকাত বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ খেতি কৰা হয়। এই অঞ্চলত ঘাইকৈ [[চেগুণ]] দেখা যায়। পেৰিন্থলমান্না তৰংগায়িত উচ্চভূমিত নাৰিকল, [[তাল গছ]], জালুক, ৰবৰ আৰু কাজু বাদাম আদি প্ৰজাতিৰ খেতি কৰা হয়। এই অঞ্চলটো [[কাদালুণ্ডি নদী]]ৰ দ্বাৰা পানী যোগান ধৰা হয়। সাধাৰণ শস্যৰ উপৰিও [[আম]], [[কঠাল]], [[কল]] আদিৰো খেতি কৰা হয়।<ref name="geographymalappuram"/> জিলাখনৰ সাধাৰণ পাহাৰীয়া প্ৰকৃতিয়ে ঢাপ খেতিক সমৰ্থন কৰে। [[ত্ৰিশূৰ কোল জলাহভূমি|ত্ৰিশূৰ-পোন্নানি কোল জলাহভূমি]]ৰ এটা অংশ জিলাখনৰ [[পোন্নানি তালুক]]ত অৱস্থিত, যিটো অতি উৎপাদনশীল ধান খেতিৰ বাবে অনুকূল। ২০১৬–১৭ চনৰ পৰিসংখ্যা অনুসৰি, মুঠ খেতি কৰা মাটিকালি আছিল ২৩৭,৮৬০ হেক্টৰ, আনহাতে প্ৰকৃত খেতি কৰা মাটিকালি আছিল ১৭৩,১৭৮ হেক্টৰ। জিলাখনৰ শস্যৰ ঘনত্ব ১৩৭ হেক্টৰ। ২০১৬–১৭ চনত আটাইতকৈ বেছি উৎপাদন হোৱা অগণিত শস্য আছিল টেপিঅ'কা (১৮৫,৮৮০ মেট্ৰিক টন), ইয়াৰ পিছত কল (৫৮,৫৬৪ মেট্ৰিক টন) আৰু ৰবৰ (৪০,০০০ মেট্ৰিক টন)। ২০১৬–১৭ চনত ৮৭৮ নিযুত নাৰিকল আৰু ১৯ নিযুত কঠাল উৎপাদন হৈছিল। অৱশ্যে, ভূমিৰ সৰ্বাধিক ব্যৱহাৰ নাৰিকল খেতিৰ বাবে (১০২,৮৩৬ হেক্টৰ) হৈছিল, ইয়াৰ পিছত ৰবৰ (৪২,৭৭০ হেক্টৰ) আৰু তামোল (১৮,৩৭৯ হেক্টৰ)।<ref>{{cite web |url=http://www.ecostat.kerala.gov.in/index.php/agri-state-mlp |website=ecostat.kerala.gov.in |title=Agriculture in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমত কৃষি |access-date=২০ জুন ২০২০ |archive-date=১ জুলাই ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200701171416/http://www.ecostat.kerala.gov.in/index.php/agri-state-mlp |url-status=live }}</ref> [[অনক্কায়ম]]ত এটা [[কৃষি গৱেষণা কেন্দ্ৰ, অনক্কায়ম|কৃষি গৱেষণা কেন্দ্ৰ]] আছে। [[মুন্দেৰি (মালাপ্পুৰম)|মুন্দেৰি]]ত থকা ছিড গাৰ্ডেন কমপ্লেক্স (Seed Garden Complex) [[এছিয়া]]ৰ অন্যতম বৃহৎ পাম বুলি কোৱা হয়। ৰাজ্যিক বীজ পামসমূহ [[চোক্কাদ]], [[থাৱানুৰ]] আৰু [[অনক্কায়ম]]ত আছে। [[চিংগাথৰা]]ত এখন জিলা কৃষি পাম আৰু [[পৰাপ্পানংগাড়ী]]ত এখন নাৰিকল নাৰ্চাৰী আছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.fibkerala.gov.in/index.php?option=com_content&task=view&id=409&Itemid=156|title=Important farms in Malappuram|trans-title=মালাপ্পুৰমৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ পামসমূহ|access-date=২৮ আগষ্ট ২০২০|website=Farm Information Bureau, Kerala|archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913063805/https://www.fibkerala.gov.in/index.php?option=com_content&task=view&id=409&Itemid=156|url-status=live}}</ref> [[থাৱানুৰ]]ত থকা [[কেলাপ্পাজী কৃষি অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তি মহাবিদ্যালয়|কেচিএইটি]] (KCAET) ৰাজ্যখনৰ একমাত্ৰ কৃষি অভিযান্ত্ৰিক প্ৰতিষ্ঠান।<ref name=kcaet>{{Cite web|url=http://www.kau.in/kcaet-tavanur|title=Kelappaji College of Agricultural Engineering & Technology, Tavanur &#124; Kerala Agricultural University|trans-title=কেলাপ্পাজী কৃষি অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তি মহাবিদ্যালয়, থাৱানুৰ &#124; কেৰালা কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়|website=kau.in|access-date=৩০ জুন ২০২০|archive-date=২ জুলাই ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200702012845/http://www.kau.in/kcaet-tavanur|url-status=live}}</ref> ==যাতায়াত== {{Main|মালাপ্পুৰম জিলাত যাতায়াত}} === পথ === [[File:Wandoor Town 2017.jpg|thumbnail|২০১৭ চনত [[ৱান্দুৰ]] চহৰ]] [[File:Muriyankanni bridge.jpg|thumbnail|[[পেৰিন্থলমান্না]]ৰ [[কৰিনকল্লাথনি]]ত মুৰিয়ানকন্নি দলং]] [[File:Edavannappara.1.jpg|left|thumbnail|[[এলামৰম]]ত [[চালিয়াৰ]] নদীৰ মাজেৰে এখন নাও সেৱা]] [[File:Bridge -bharatappuzha -kuttippuram (1).jpg|thumb|১৯৫৩ চনত নিৰ্মিত [[কুট্টিপ্পুৰম দলং]]]] মালাপ্পুৰম পথৰ দ্বাৰা সুন্দৰভাৱে সংযুক্ত। জিলাখনত চাৰিটা [[কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগম|কেএছআৰটিচি]] (KSRTC) ষ্টেচন আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralartc.com/unit.html |website=keralartc.com |title=KSRTC stations of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ কেএছআৰটিচি ষ্টেচনসমূহ |access-date=৬ জুলাই ২০২০ |archive-date=৪ জুন ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210604095619/https://www.keralartc.com/unit.html |url-status=live }}</ref> জিলাখনৰ মাজেৰে ২ টা [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ|ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ]] পাৰ হৈ গৈছে- [[ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৬৬ (ভাৰত)|এনএইচ ৬৬]] (NH 66) আৰু [[ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৯৬৬ (ভাৰত)|এনএইচ ৯৬৬]] (NH 966)। এনএইচ ৬৬ [[ৰামনাত্তুকৰা]]ৰ জৰিয়তে জিলাখনত প্ৰৱেশ কৰে আৰু ই [[তিৰুৰংগাড়ী]], [[কক্কদ, মালাপ্পুৰম|কক্কদ]], [[কোট্টাক্কল]], [[ৱালাঞ্চেৰী]], [[কুট্টিপ্পুৰম]] আৰু [[পোন্নানি]]কে ধৰি চহৰ/নগৰসমূহক সংযোগ কৰে আৰু [[চভক্কাদ]]ৰ মাজেৰে জিলাখনৰ বাহিৰলৈ যায়। এনএইচ ৯৬৬ ৰ জৰিয়তে সংযুক্ত প্ৰধান চহৰ/নগৰসমূহৰ ভিতৰত আছে [[কোণ্ডোত্তী]] (কাৰিপুৰ বিমানবন্দৰ), [[মালাপ্পুৰম]] আৰু [[পেৰিন্থলমান্না]]। জিলাখনৰ [[কেৰালাৰ ৰাজ্যিক ঘাইপথসমূহৰ তালিকা|ৰাজ্যিক ঘাইপথসমূহ]] হ'ল [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ২৩ (কেৰালা)|এছএইচ ২৩]] (শৰ্নুৰ-পেৰিন্থলমান্না), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ২৮ (কেৰালা)|এছএইচ ২৮]] (মালাপ্পুৰম-ৱাজিক্কাদভু), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৩৪ (কেৰালা)|এছএইচ ৩৪]] (কুইলন্দি-এদাৱান্না), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৩৯ (কেৰালা)|এছএইচ ৩৯]] (পেৰুম্বিলাভু-নীলাম্বুৰ), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৫৩ (কেৰালা)|এছএইচ ৫৩]] (মুন্দুৰ-পেৰিন্থলমান্না), [[হিল হাইৱে (কেৰালা)|হিল হাইৱে]], [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৬০ (কেৰালা)|এছএইচ ৬০]] (অংগাদিপুৰম-চেৰুকাৰা), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৬২ (কেৰালা)|এছএইচ ৬২]] (গুৰুভায়ুৰ-পোন্নানি), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৬৫ (কেৰালা)|এছএইচ ৬৫]] (পৰাপ্পানংগাড়ী-অৰীকোড়), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৬৯ (কেৰালা)|এছএইচ ৬৯]] (ত্ৰিশূৰ-কুট্টিপ্পুৰম), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৭০ (কেৰালা)|এছএইচ ৭০]] (কৰুৱাৰাকুণ্ডু – মেলট্টুৰ), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৭১ (কেৰালা)|এছএইচ ৭১]] (তিৰুৰ-মাঞ্জিৰী), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৭২ (কেৰালা)|এছএইচ ৭২]] (মালাপ্পুৰম – তিৰুৰংগাড়ী) আৰু [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৭৩ (কেৰালা)|এছএইচ ৭৩]] (ৱালাঞ্চেৰী-নীলাম্বুৰ)। জিলাখনত কেৰালা পিডব্লিউডিৰ (PWD) দ্বাৰা পৰিচালিত পথৰ দৈৰ্ঘ্য ২৬৮০ কিলোমিটাৰ। ইয়াৰে ২৩০৫ কিলোমিটাৰ জিলা পথ। বাকী থকা ৩৭৫ কিলোমিটাৰ ৰাজ্যিক ঘাইপথ।<ref>{{Cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/RoadNetworkKerala_2284.aspx |website=kerenvis.nic.in |title=Length of PWD Roads in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমত পিডব্লিউডি পথৰ দৈৰ্ঘ্য |access-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২০ |archive-date=৬ মাৰ্চ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200306070657/http://www.kerenvis.nic.in/Database/RoadNetworkKerala_2284.aspx |url-status=live }}</ref> ''নাদুকানি চুৰাম'' [[ঘাট পথ|ঘাট পথে]] মালাপ্পুৰমক [[নীলগিৰি জিলা|নীলগিৰি]]ৰ সৈতে সংযোগ কৰে।<ref name="Nadukani">{{Cite news|title=നാടുകാണിച്ചുരം വിളിക്കുന്നു, അപൂര്‍വകാഴ്ചകളുമായി|url=https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911|last=|date=২৫ জুন ২০১৯|access-date=১ মাৰ্চ ২০২১|work=মাতৃভূমি|archive-date=২৮ নৱেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201128011007/https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911|url-status=live}}</ref> নাদুকানি-পৰাপ্পানংগাড়ী পথে মালাপ্পুৰম জিলাৰ উপকূলীয় অঞ্চলটোক [[নীলাম্বুৰ]]ৰ ওচৰৰ [[তামিলনাডু]]ৰ [[নীলগিৰি জিলা]]ৰ সীমাত থকা একেবাৰে পূবৰ পাহাৰীয়া সীমান্ত ''নাদুকানি চুৰাম''ৰ সৈতে সংযোগ কৰে।<ref name="npr">{{cite news |url=https://www.manoramaonline.com/404.html |title=നാടുകാണി–പരപ്പനങ്ങാടി റോഡ് ടാറിങ് തുടങ്ങി; വീതികൂട്ടലും ഓടനിർമാണവും പിന്നീട് |date=১২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ |publisher=মনোৰমা অনলাইন |access-date=২৮ মাৰ্চ ২০২১ |archive-date=৪ জুন ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210604095618/https://www.manoramaonline.com/district-news/malappuram/2020/02/12/malappuram-tirurangadi-nadukani-parappanangadi-road-taring.amp.html |url-status=live }}</ref> [[পৰাপ্পানংগাড়ী]]ৰ পৰা আৰম্ভ হৈ এই পথটো নাদুকানি [[ঘাট পথ|ঘাট পথ]]ত উপনীত হোৱাৰ আগতে আন প্ৰধান চহৰসমূহ যেনে [[তিৰুৰংগাড়ী]], [[মালাপ্পুৰম]], [[মাঞ্জিৰী]] আৰু [[নীলাম্বুৰ]]ৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়।<ref name="npr"/> অষ্টাদশ শতিকাত [[টিপু চুলতান]]ৰ দ্বাৰা জিলাখনত প্ৰথম আধুনিক ধৰণৰ পথ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name="mpm"/> [[তিৰুৰ]]ৰ পৰা [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]], [[পৰাপ্পানংগাড়ী]] আৰু [[ৱল্লীকুন্নু]] হৈ [[চালিয়ম]]লৈ যোৱা পথটো তেওঁ পৰিকল্পনা কৰিছিল।<ref name="mpm"/> টিপুৱে [[মালাপ্পুৰম]]ৰ পৰা [[থমৰছেৰী]]লৈ, [[মালাপ্পুৰম]]ৰ পৰা [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]]লৈ, [[ফেৰোক]]ৰ পৰা [[তিৰুৰংগাড়ী]] হৈ [[কোট্টাক্কল]]লৈ আৰু [[কোট্টাক্কল]]ৰ পৰা [[অংগাদিপুৰম]]লৈ যোৱা পথবোৰৰো পৰিকল্পনা কৰিছিল।<ref name="1961_kkd"/> {{Panorama | image = GKN Chamravattom Regulator Bridge DSC 0446.JPG | height = 175 | alt = [[চাম্ৰাৱত্তোম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰীজ]]ৰ এক বহল দৃশ্য | caption = [[চাম্ৰাৱত্তোম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰীজ]]ৰ এক বহল দৃশ্য }} === ৰেলৱে === [[File:Tirur Railway Station.jpg|thumb|[[তিৰুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন|তিৰুৰ]]ত থকা ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ পুৰণি ৰেলৱে ষ্টেচন। ১৮৬১ চনত [[তিৰুৰ]]ৰ পৰা [[চালিয়ম]]লৈ ৰাজ্যৰ প্ৰথমটো ৰেলপথ স্থাপন কৰা হৈছিল]] [[File:Mankeri kunnu.jpg|thumbnail|[[কুট্টিপ্পুৰম]]ৰ ওচৰৰ [[ইৰিম্বিলিয়ম]]ৰ ''মানকেৰী কুন্নু''ত ৰেলৱে]] [[File:Angadipuram Railway station (2356310689).jpg|left|thumb|[[অংগাদিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচন]]য়ে [[মালাপ্পুৰম]], [[পেৰিন্থলমান্না]] চহৰসমূহক সেৱা আগবঢ়ায়]] জিলাখনৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যোৱা ৰেলপথৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য হৈছে ১৪২ কিলোমিটাৰ।<ref>{{cite web |url=http://industry.kerala.gov.in/images/pdf/malappuram.pdf |website=industry.kerala.gov.in |page=45 |title=Railway in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমত ৰেলৱে |access-date=২১ এপ্ৰিল ২০২০ |archive-date=২৬ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210426034953/http://industry.kerala.gov.in/images/pdf/malappuram.pdf |url-status=live }}</ref> জিলাখনৰ ৰেলৱে [[পালক্কাড ৰেলৱে সংমণ্ডল]]ৰ অধীনত আহে, যিটো [[দক্ষিণ ৰেলৱে জ'ন]]ৰ অধীনৰ ছটা সংমণ্ডলৰ ভিতৰত এটা। কেৰালাৰ ৰেলৱেৰ ইতিহাস এই জিলাখনৰ পৰাই আৰম্ভ হৈছিল। ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ পুৰণি ৰেলৱে ষ্টেচনটো হ'ল [[তিৰুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন|তিৰুৰ]]।<ref name="mpm"/> [[তান্নুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন|তান্নুৰ]], [[পৰাপ্পানংগাড়ী ৰেলৱে ষ্টেচন|পৰাপ্পানংগাড়ী]] আৰু [[ৱল্লীকুন্নু ৰেলৱে ষ্টেচন|ৱল্লীকুন্নু]]ৰ ষ্টেচনসমূহো [[তিৰুৰ]]ৰ পৰা [[চালিয়ম]]লৈ স্থাপন কৰা ৰাজ্যৰ আটাইতকৈ পুৰণি ৰেলপথটোৰ অংশ।<ref name="mpm"/> ১৮৬১ চনৰ ১২ মাৰ্চত এই পথটো মুকলি কৰা হৈছিল।<ref name="ll"/> একে বছৰতে ইয়াক [[তিৰুৰ]]ৰ পৰা [[তিৰুনাবায়া]] হৈ [[কুট্টিপ্পুৰম ৰেলৱে ষ্টেচন|কুট্টিপ্পুৰম]]লৈ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হৈছিল।<ref name="mpm"/> পিছলৈ, ১৮৬২ চনত ইয়াক কুট্টিপ্পুৰমৰ পৰা [[পট্টাম্বি]]লৈ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হৈছিল আৰু একে বছৰতে পট্টাম্বিৰ পৰা [[পোদানুৰ]]লৈ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হৈছিল।<ref name="mpm"/> বৰ্তমানৰ [[চেন্নাই]]-[[মাংগালোৰ]] ৰেলপথটো পিছলৈ এনেদৰে নিৰ্মিত [[বেপুৰ]] – [[পোদানুৰ]] পথটোৰ সম্প্ৰসাৰণ হিচাপে গঠন কৰা হৈছিল।<ref name="mpm"/> [[নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ ৰেলপথ]] [[ভাৰত]]ৰ আটাইতকৈ চুটি আৰু মনোৰম [[ব্ৰড গজ]] ৰেলপথসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref>{{cite web|url=http://nilamburnews.com/m_train.htm|title=The Nilambur news|trans-title=নীলাম্বুৰ নিউজ|publisher=কেৰালা পৰ্যটন|access-date=১৩ নৱেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20160920133828/http://nilamburnews.com/m_train.htm|archive-date=২০ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৬|url-status=dead}}</ref> ঔপনিৱেশিক যুগত ব্ৰিটিছসকলে ''নীলাম্বুৰ চেগুণ''ৰ কুণ্ডাবোৰ [[কোজিকোড়]] হৈ [[যুক্তৰাজ্য]]লৈ পৰিবহন কৰিবলৈ এই পথটো নিৰ্মাণ কৰিছিল। [[নীলাম্বুৰ–নাঞ্জানগুড় ৰেলপথ]] হৈছে এটা প্ৰস্তাৱিত ৰেলপথ, যিয়ে [[নীলাম্বুৰ]]ক [[ৱায়ানাড় জিলা|ৱায়ানাড়]], [[নীলগিৰি জিলা|নীলগিৰি]] আৰু [[মহীশূৰ জিলা|মহীশূৰ]] জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰিব।<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/Kerala-govt-inks-deal-on-joint-venture-with-railways/articleshow/53978367.cms |website=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া |title=Nilambur-Nanjandgud way to be realised |trans-title=নীলাম্বুৰ-নাঞ্জানগুড় পথ বাস্তৱায়িত হ'ব |date=২ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৬ |access-date=২৬ জুন ২০২০ |archive-date=২১ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210421161817/https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/Kerala-govt-inks-deal-on-joint-venture-with-railways/articleshow/53978367.cms |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news|title=Nilambur teak set to enter elite club of products with GI tag|trans-title=নীলাম্বুৰ চেগুণ জি আই টেগযুক্ত সামগ্ৰীৰ অভিজাত গোটত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ সাজু|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/Nilambur-teak-set-to-enter-elite-club-of-products-with-GI-tag/article17280134.ece|last=Muringatheri|first=Mini|date=১০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭|access-date=২৪ জানুৱাৰী ২০২১|work=দ্য হিন্দু|archive-date=২৯ জানুৱাৰী ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210129101512/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/Nilambur-teak-set-to-enter-elite-club-of-products-with-GI-tag/article17280134.ece|url-status=live}}</ref> [[গুৰুভায়ুৰ]]-[[তিৰুনাবায়া]] ৰেলপথ আন এটা প্ৰস্তাৱিত প্ৰকল্প।<ref>{{Cite news|title=Guruvayur-Thirunavaya railway line project in focus again|trans-title=গুৰুভায়ুৰ-থিৰুনাবায়া ৰেলপথ প্ৰকল্প আকৌ কেন্দ্ৰবিন্দুত|url=https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/guruvayur-thirunavaya-railway-line-project-in-focus-again/article27473510.ece|last=Special Currepondent|date=৪ জুন ২০১৯|work=দ্য হিন্দু|access-date=১৯ মে' ২০২১|archive-date=১৯ মে' ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519071303/https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/guruvayur-thirunavaya-railway-line-project-in-focus-again/article27473510.ece|url-status=live}}</ref> ৰেল মন্ত্ৰালয়ে ইয়াৰ ভিজন ২০২০-ত কোজিকোড়-মালাপ্পুৰম-অংগাদিপুৰম সংযোগ কৰা ৰেলপথটোক এক সামাজিকভাবে বাঞ্ছনীয় ৰেলপথ হিচাপে অন্তৰআমি এবিষয়ে আপনাকে সাহায্য করতে পারব না কারণ আমি এক ভাষা মডেল মাত্র আর এটা বুঝতে পারছি না। 4ffk95abzyhhzvhea8b4nbuub72v48r 625705 625703 2026-08-10T00:16:56Z MS Sakib 25393 625705 wikitext text/x-wiki {{short description|ভাৰতৰ কেৰালাৰ জিলা}} {{about|জিলাখন|ইয়াৰ সমনামৰ সদৰ ঠাই|মালাপ্পুৰম}}{{Infobox settlement | name = মালাপ্পুৰম জিলা | other_name = | settlement_type = [[কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Manjeri Town Calicut Road View.jpg | photo2a = Near Cherumb eco village.jpg | photo2b = Kerala Houseboat (191490747).jpeg | photo3a = Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg | photo3b = Nilambur teak forest 3740.JPG | photo4a = Chamravattam bridge kerala.jpg | spacing = 1 | color_border = black | color = white | size = 210 | foot_montage = '''ওপৰৰ পৰা ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত:'''<br/>[[মাঞ্জিৰী]] চহৰ, [[পোন্নানি]]ৰ বিয়্যম বেকৱাটাৰ হ্ৰদ, [[নীলাম্বুৰ]]ৰ কনোলী প্লট, [[চাম্ৰাৱত্তোম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰীজ]], [[ৱল্লীকুন্নু]]ত [[কাদালুণ্ডি নদী]]ৰ মোহনা, [[কৰুৱাৰাকুণ্ডু]] }} | nickname = | image_map = India Kerala Malappuram district.svg | mapframe = yes | mapframe-point = none | map_caption = '''[[কেৰালা]]ত অৱস্থান''' | pushpin_map = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|11.03|N|76.05|E|region:IN-KL_type:adm3rd|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|ভাৰত}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]] | subdivision_name1 = {{seal|কেৰালা}} | established_title = জিলা গঠন | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | established_date = {{start date and age|df=yes|1969|06|16}} | seat_type = সদৰ ঠাই | seat = [[মালাপ্পুৰম]] | founder = [[কেৰালা চৰকাৰ]] | parts_type = [[ৰাজহ সংমণ্ডল|উপ-সংমণ্ডলসমূহ]] | parts_style = para | p1 = {{collapsible list|title=তালুকসমূহ (৭)| *[[এৰানাড তালুক|এৰানাড (মাঞ্জিৰী)]] *[[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] *[[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] *[[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] *[[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] *[[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] *[[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]]|}} | government_type = জিলা প্ৰশাসন | governing_body = | leader_title = জিলাৰ দায়িত্বপ্ৰাপ্ত মন্ত্ৰী | leader_name = [[পি. কে. বশীৰ]] | leader_title1 = [[জিলাধিপতি]] | leader_name1 = ড° বিনয় গোৱেল আইএএছ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = ৩৫৫৪ | area_rank = [[কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|৩য়]] | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_max_m = ২৫৯৪ | elevation_max_point = <!-- জোখৰ স্থান নিৰ্দেশ কৰিবলৈ --> [[মুকুৰ্থি]] | elevation_min_m = | elevation_min_point = <!-- জোখৰ স্থান নিৰ্দেশ কৰিবলৈ --> | population_total = ৪৪৯৪৯৯৮<ref name="mlpdemo_2018">{{Cite book|title=Annual Vital Statistics Report - 2018|trans-title=বাৰ্ষিক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিসংখ্যা প্ৰতিবেদন - ২০১৮|publisher=অৰ্থনীতি আৰু পৰিসংখ্যা বিভাগ, কেৰালা চৰকাৰ|year=২০২০|location=থিৰুৱনন্তপুৰম|pages=৫৫|url=http://www.ecostat.kerala.gov.in/images/pdf/publications/Vital_Statistics/data/vital_statistics_2018.pdf|access-date=২৯ অক্টোবৰ ২০২০|archive-date=২৭ নৱেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201127040140/http://www.ecostat.kerala.gov.in/images/pdf/publications/Vital_Statistics/data/vital_statistics_2018.pdf|url-status=live}}</ref> | population_as_of = ২০১৮ | population_footnotes = | population_density_km2 = ১২৬৫ | population_rank = [[কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|১ম]] | population_demonym = | population_urban = ৪৪.১৮%<ref name="CensusMalappuram"/> | population_metro = ১৭২৯৫২২<ref name="CensusMalappuram"/> | demographics_type1 = জনগাঁথনি | demographics1_title1 = {{nobold|[[লিংগ অনুপাত]] (২০১১)}} | demographics1_info1 = ১০৯৮ [[মহিলা|♀]]/১০০০[[পুৰুষ|♂]]<ref name="CensusMalappuram"/> | leader_name2 = চৈত্ৰা তেৰেছা জন আইপিএছ | leader_title2 = [[আৰক্ষী অধীক্ষক (ভাৰত)|জিলা আৰক্ষী প্ৰধান]] | demographics1_title2 = {{nobold|[[ভাৰতত সাক্ষৰতা|সাক্ষৰতা]] (২০১১)}} | demographics1_info2 = ৯৩.৫৭%<ref name="CensusMalappuram"/> | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|আইএছটি]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = <!-- [[ডাক সূচকাংক নম্বৰ|পিন]] --> | postal_code = | iso_code = {{nobold|[[আইএছঅ' ৩১৬৬-২:আইএন|আইএন-কেএল]]}} | registration_plate = '''কেএল-১০''' [[মালাপ্পুৰম]], <br/> '''কেএল-৫৩''' [[পেৰিন্থলমান্না]], <br/> '''কেএল-৫৪''' [[পোন্নানি]], <br/> '''কেএল-৫৫''' [[তিৰুৰ]],<br/> '''কেএল-৬৫''' [[তিৰুৰংগাড়ী]], <br/> '''কেএল-৭১''' [[নীলাম্বুৰ]], <br/> '''কেএল-৮৪''' [[কোণ্ডোত্তী]] | website = {{URL|malappuram.nic.in}} | footnotes = | blank_info_sec1 = {{nowrap|{{increase}} ০.৭৪৯<ref name="unhdi-gdl">{{Cite web|url=https://niti.gov.in/planningcommission.gov.in/docs/plans/stateplan/sdr_pdf/shdr_kerala05.pdf|title=Kerala &#124; UNDP in India|trans-title=কেৰালা &#124; ভাৰতত ইউ এন ডি পি|website=niti.gov.in|access-date=২৫ মে' ২০২১|archive-date=২৫ মে' ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210525135510/https://niti.gov.in/planningcommission.gov.in/docs/plans/stateplan/sdr_pdf/shdr_kerala05.pdf|url-status=live}}</ref> ({{color|Green| উচ্চ}})}} · | blank_name_sec1 = [[মানৱ উন্নয়ন সূচকাংক|এইচডিআই]] {{nobold|(২০০৫)}} | parts = {{unbulleted list|[[পেৰিন্থলমান্না]]|[[তিৰুৰ]]|}} }} '''মালাপ্পুৰম জিলা''' ({{IPA|ml|mɐlɐpːurɐm|lang|Malappuram.ogg}}), [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ভাৰতীয় ৰাজ্য]] [[কেৰালা]]ৰ [[কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|১৪ খন জিলা]]ৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref>{{Cite web |url=https://malappuram.nic.in/en/about-district/ |title=About Malappuram {{!}} Welcome to Malappuram {{!}} India |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ বিষয়ে {{!}} মালাপ্পুৰমলৈ স্বাগতম {{!}} ভাৰত |language=en-US |access-date=৮ আগষ্ট ২০২৬}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://malappuramdistrictpanchayath.kerala.gov.in/home/aboutMalappuram.htm |title=Malappuram District Panchayat |trans-title=মালাপ্পুৰম জিলা পঞ্চায়ত |website=malappuramdistrictpanchayath.kerala.gov.in |access-date=৮ আগষ্ট ২০২৬}}</ref> ইয়াৰ উপকূলীয় দৈৰ্ঘ্য {{convert|70|km|mi|abbr=on}}। কেৰালাৰ আটাইতকৈ জনবহুল জিলা হিচাপে মালাপ্পুৰমত ৰাজ্যখনৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ১৩% লোকে বাস কৰে। ১৯৬৯ চনৰ ১৬ জুনত প্ৰায় {{convert|3554|km2|sqmi|0|abbr=on}} মাটিকালিৰে এই জিলাখন গঠন কৰা হৈছিল। মাটিকালিৰ ফালৰ পৰা এইখন কেৰালাৰ তৃতীয় বৃহত্তম জিলা। ইয়াৰ এফালে [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]] আৰু আনফালে [[আৰৱ সাগৰ]] অৱস্থিত। জিলাখন সাতখন তালুকত বিভক্ত: [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]], [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]], [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]], [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]], [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]], [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] আৰু [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]]। [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] ইয়াৰ আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহৃত ভাষা। ১৯৭০ আৰু ১৯৮০-ৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে উপসাগৰীয় উত্থানৰ সময়ত জিলাখনৰ পৰা বিশেষকৈ পাৰস্য উপসাগৰীয় অঞ্চলৰ আৰৱ ৰাষ্ট্ৰসমূহলৈ ব্যাপক প্ৰব্ৰজন ঘটিছিল। এক বৃহৎ সংখ্যক মালায়ালী প্ৰবাসী সম্প্ৰদায়ৰ পৰা অহা প্ৰেৰিত ধনৰ ওপৰত ইয়াৰ অৰ্থনীতি বহু পৰিমাণে নিৰ্ভৰ কৰে।<ref>{{Cite news|last=Radhakrishnan|first=S. Anil|date=১৪ ডিচেম্বৰ ২০১৯|title=Engaging Kerala's non-resident diaspora|trans-title=কেৰালাৰ প্ৰবাসীসকলক জড়িত কৰা|work=দ্য হিন্দু|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/engaging-the-diaspora/article30307914.ece|access-date=৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০|issn=0971-751X|archive-date=১৪ জুন ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200614015308/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/engaging-the-diaspora/article30307914.ece|url-status=live}}</ref> মালাপ্পুৰম ভাৰতৰ প্ৰথমখন ই-সাক্ষৰ আৰু লগতে প্ৰথমখন চাইবাৰ সাক্ষৰ জিলা।<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Log-on-to-Indias-first-e-district/articleshow/818786.cms |website=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া |title=The first E-literate district of India |trans-title=ভাৰতৰ প্ৰথম ই-সাক্ষৰ জিলা |date=১৮ আগষ্ট ২০০৪ |access-date=৩ জুলাই ২০২০ |archive-date=২৬ জানুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126203012/https://timesofindia.indiatimes.com/india/log-on-to-indias-first-e-district/articleshow/818786.cms |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/malappuram-set-to-become-first-cyber-literate-district/article24352909.ece |website=দ্য হিন্দু |title=Malappuram set to become first cyber literate district |trans-title=মালাপ্পুৰম প্ৰথম চাইবাৰ সাক্ষৰ জিলা হ'বলৈ সাজু |date=৬ জুলাই ২০১৮ |access-date=৩ জুলাই ২০২০ |archive-date=১৪ অক্টোবৰ ২০২৩ |archive-url=https://web.archive.org/web/20231014142904/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/malappuram-set-to-become-first-cyber-literate-district/article24352909.ece |url-status=live |last1=Naha |first1=Abdul Latheef }}</ref> জিলাখনত চাৰিখন প্ৰধান নদী আছে, যেনে ভাৰতপ্পুঝা, চালিয়াৰ, কাদালুণ্ডিপ্পুঝা আৰু তিৰুৰ পুঝা। ইয়াৰ ভিতৰত প্ৰথম তিনিখন নদী কেৰালাৰ পাঁচখন দীৰ্ঘতম নদীৰ ভিতৰতো পৰে। মালাপ্পুৰম মহানগৰীয় অঞ্চল হৈছে কোচি, কালিকট আৰু ত্ৰিশূৰৰ পিছতে কেৰালাৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম নগৰীয়া অঞ্চল আৰু ১.৭ নিযুত জনসংখ্যাৰে ই ভাৰতৰ ২৫ তম বৃহত্তম মহানগৰীয় অঞ্চল।<ref name="census 2011">{{cite web |url=https://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2-vol2/data_files/kerala/Chapter_IV.pdf |website=censusindia.gov.in |title=The Malappuram Urban Agglomeration |trans-title=মালাপ্পুৰম মহানগৰীয় অঞ্চল |access-date=২৫ জুন ২০২০ |archive-date=২৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200924223843/https://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2-vol2/data_files/kerala/Chapter_IV.pdf |url-status=live }}</ref> ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি জিলাখনৰ ৪৪.২% লোকে নগৰ অঞ্চলত বাস কৰে। [[কালিকট বিশ্ববিদ্যালয়]]কে ধৰি ৰাজ্যখনৰ ৪ খন বিশ্ববিদ্যালয় থকা মালাপ্পুৰম কেৰালাৰ উচ্চ শিক্ষাৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰ। জিলাখনত ২ টা ৰাজহ সংমণ্ডল, ৭ খন তালুক, ১২ খন পৌৰসভা, ১৫ টা ব্লক, ৯৪ খন গ্ৰাম পঞ্চায়ত আৰু ১৬ টা কেৰালা বিধানসভা সমষ্টি আছে।<ref name=":1">{{Cite web |title=India – Census of India 2011 – Kerala – Series 33 – Part XII A – District Census Handbook, Malappuram |trans-title=ভাৰত – ভাৰতৰ লোকপিয়ল ২০১১ – কেৰালা – ছিৰিজ ৩৩ – খণ্ড XII A – জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি, মালাপ্পুৰম |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/658 |access-date=৫ মে' ২০২৩ |website=censusindia.gov.in}}</ref><ref>{{Cite news |date=৯ জানুৱাৰী ২০২০ |title=Kerala: Malappuram tops list of world's fastest-growing urban areas |trans-title=কেৰালা: বিশ্বৰ দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা নগৰাঞ্চলৰ তালিকাত মালাপ্পুৰম শীৰ্ষত |work=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/malappuram-tops-list-of-worlds-fastest-growing-urban-areas/articleshow/73163346.cms |access-date=৫ মে' ২০২৩ |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Census Bureau of India |date=২০১১ |title=Basic Population Figures of India, States, Districts, Sub-District and Town (With Ward), 2011. |trans-title=ভাৰত, ৰাজ্য, জিলা, উপ-জিলা আৰু চহৰৰ (ৱাৰ্ডৰ সৈতে) মৌলিক জনসংখ্যাৰ তথ্য, ২০১১। |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/42560/download/46186/2011-IndiaStateDistSbDistTwnWrd-0000.xlsx |journal=[[ভাৰতৰ লোকপিয়ল]]}}</ref><ref>ভাৰত, ৰাজ্য, জিলা, উপ-জিলা আৰু চহৰৰ (ৱাৰ্ডৰ সৈতে) মৌলিক জনসংখ্যাৰ তথ্য, ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল। '''''[[ভাৰতৰ লোকপিয়ল ২০১১|ভাৰতৰ লোকপিয়ল]]''''' https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/42560/download/46186/2011-IndiaStateDistSbDistTwnWrd-0000.xlsx</ref> [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]ৰ সময়ত মালাপ্পুৰম বিদেশী আৰু ভাৰতীয় সৈন্যৰ সদৰ কাৰ্যালয় হৈ পৰিছিল। পিছলৈ ই ১৮৮৫ চনত গঠিত পূৰ্বৰ মালাপ্পুৰম স্পেচিয়েল ফ'ৰ্চ, যাক বৰ্তমান মালাবাৰ স্পেচিয়েল পুলিচ (এম.এচ.পি.) বুলি জনা যায়, তাৰো সদৰ কাৰ্যালয় হয়। এইটোৱেই ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ পুৰণি সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বেটেলিয়ন।<ref>{{cite book |last1=C.A. |first1=Innes |title=Madras District Gazetteers: Malabar and Anjengo |trans-title=মাদ্ৰাছ জিলা গেজেটিয়াৰ্ছ: মালাবাৰ আৰু আঞ্জেংগো |date=১৯০৮ |publisher=গৱৰ্ণমেণ্ট প্ৰেছ, মাদ্ৰাছ |page=371 |url=https://books.google.com/books?id=w806vgAACAAJ |access-date=৩০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |archive-date=২০ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210420020014/https://books.google.com/books?id=w806vgAACAAJ |url-status=live }}</ref><ref name="mal">{{Cite news|title=അമ്പതിന്റെ നിറവില്‍ മലപ്പുറം; മലപ്പുറത്തിന്റെ മാനവിക മഹാപൈതൃകം|url=https://www.mathrubhumi.com/malappuram/specials/50-years-of-malappuram/alamkode-leelakrishnan-writes-about-malappuram-1.3880292|last=Leelakrishnan|first=Alamkode|date=১৭ জুন ২০১৯|access-date=২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|work=মাতৃভূমি|archive-date=১২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212220928/https://www.mathrubhumi.com/malappuram/specials/50-years-of-malappuram/alamkode-leelakrishnan-writes-about-malappuram-1.3880292|url-status=live}}</ref> বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুণ বাগিচাখন নীলাম্বুৰৰ চালিয়াৰ উপত্যকাৰ কনোলী প্লটত অৱস্থিত। ১৮৬১ চনত [[তিৰুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন|তিৰুৰ]]ৰ পৰা চালিয়মলৈ ৰাজ্যৰ আটাইতকৈ পুৰণি ৰেলপথটো স্থাপন কৰা হৈছিল। ই [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]], পৰাপ্পানংগাড়ী আৰু ৱল্লীকুন্নুৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছিল।<ref name="mpm"/> একে বছৰতে তিৰুৰৰ পৰা তিৰুনাবায়া হৈ কুট্টিপ্পুৰমলৈ ৰাজ্যৰ দ্বিতীয়টো ৰেলপথো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name="mpm"/> ঔপনিৱেশিক যুগত নিৰ্মাণ কৰা নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ ৰেলপথ ভাৰতৰ আটাইতকৈ চুটি আৰু মনোৰম চুটি গজ ৰেলপথসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। == নামৰ উৎপত্তি == [[File:Valamangalam Pulpetta (386717435).jpg|thumbnail|জিলাখনৰ এক সাধাৰণ পাহাৰীয়া দৃশ্য ([[পুলপট্টা]]ৰ ওচৰত)]] [[File:Chaliyar Edavanna (251932360).jpg|thumbnail|[[এদাৱান্না]]ত এটা [[চালিয়াৰ]] পাহাৰৰ কাষ]] মালাপ্পুৰম শব্দটোৰ অৰ্থ [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]]ত "পাহাৰৰ ওপৰত"। জিলাখনৰ প্ৰশাসনিক সদৰ [[মালাপ্পুৰম]]ৰ ভৌগোলিক অৱস্থানৰ পৰা এই নামটোৰ উৎপত্তি হৈছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.nativeplanet.com/travel-guide/malappuram-the-hill-top-town-000626.html|title=Malappuram, The Hill Top Town|trans-title=মালাপ্পুৰম, পাহাৰৰ ওপৰৰ চহৰখন|date=৩০ জুন ২০১৪|website=nativeplanet.com|access-date=৪ জুলাই ২০২০|archive-date=৭ জুন ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200607002725/https://www.nativeplanet.com/travel-guide/malappuram-the-hill-top-town-000626.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.financialexpress.com/archive/cultural-counterpoint/1092461/|title=Cultural counterpoint|trans-title=সাংস্কৃতিক প্ৰতিকথা|date=২৪ মাৰ্চ ২০১৩|website=দ্য ফাইনেঞ্চিয়েল এক্সপ্ৰেছ|access-date=৪ জুলাই ২০২০|archive-date=৭ জুন ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200607002847/https://www.financialexpress.com/archive/cultural-counterpoint/1092461/|url-status=live}}</ref> জিলাখনৰ মধ্যভাগত কেইবাখনো ওখোৰা-মোখোৰা পাহাৰ আছে, যেনে [[আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ, মালাপ্পুৰম|আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ]], [[কডিকুঠীমালা|আম্মিনিক্কাদন পাহাৰ]], [[উৰাকাম পাহাৰ]], [[মানকাদা|চেৰিয়াম পাহাৰ]], [[অনক্কায়ম|পাণ্ডালুৰ পাহাৰ]] আৰু [[এদাৱান্না|চেক্কুন্নু পাহাৰ]]। এই সকলোবোৰ [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]]ৰ পৰা দূৰত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web|url=https://www.nativeplanet.com/travel-guide/must-visit-camping-sites-in-malappuram-district-004762.html|title=Hilly areas of Malappuram|trans-title=মালাপ্পুৰমৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহ|date=৭ মে' ২০১৮|access-date=১১ অক্টোবৰ ২০২০|website=নেটিভ প্লেনেট|last=Akash Singh|archive-date=১৭ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201017165621/https://www.nativeplanet.com/travel-guide/must-visit-camping-sites-in-malappuram-district-004762.html|url-status=live}}</ref> নাৰিকল গছেৰে আৱৰা বালিচহীয়া উপকূলীয় সমভূমিখন সাধাৰণ পাহাৰীয়া প্ৰকৃতিৰ এক ব্যতিক্ৰম। == ইতিহাস == {{main|মালাপ্পুৰম জিলাৰ ইতিহাস}} [[File:TabulaPeutingerianaMuziris.jpg|thumb|[[টিউটিঞ্জাৰ টেবুল]]ত টিণ্ডিছ (টোণ্ডিছ) (টেম্পল অগাষ্টি আৰু লেকুছ মুজিৰিছৰ উত্তৰে)]] [[File:Periplous of the Erythraean Sea.svg|left|thumbnail|''[[পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান ছী]]''ৰ (১ম শতিকা) নাম, পথ আৰু অৱস্থানসমূহ]] জিলাখনৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ পৰা প্ৰাগঐতিহাসিক প্ৰতীক যেনে [[ডলমেন]], [[মেনহিৰ]] আৰু শিল কাটি নিৰ্মাণ কৰা গুহা আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে। শিল কাটি নিৰ্মাণ কৰা গুহা [[কুঝিমন্না গ্ৰামপঞ্চায়ত|পুলিয়াক্কোড়]], [[চেম্মাদ|থ্ৰিক্কুলম]], [[উৰাকাম]], [[মেলমুৰি]], [[পোনমালা]], [[ৱল্লীকুন্নু]] আৰু [[ৱেংগাৰা, মালাপ্পুৰম জিলা|ৱেংগাৰা]]ত পোৱা গৈছে।<ref name="mh">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title=History of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ ইতিহাস |access-date=১৭ এপ্ৰিল ২০২০ |archive-date=২৭ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191127005243/http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |url-status=live }}</ref> প্ৰাচীন সামুদ্ৰিক বন্দৰ [[টিণ্ডিছ]], যিটো সেই সময়ত [[প্ৰাচীন ৰোম]]ৰ সৈতে বাণিজ্যৰ এক কেন্দ্ৰ আছিল, ইয়াক মোটামুটিভাৱে [[পোন্নানি]], [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] আৰু [[কাদালুণ্ডি]]-[[ৱল্লীকুন্নু]]-[[চালিয়ম]]-[[বেপুৰ]] অঞ্চলৰ সৈতে চিহ্নিত কৰা হয়। মুজিৰিছৰ পিছতে টিণ্ডিছ চেৰা আৰু [[ৰোমান সাম্ৰাজ্য]]ৰ মাজত বাণিজ্যৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল।<ref>Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India, Yogesh Sharma, Primus Books 2010</ref> [[প্ৰাচীন প্লিনি]]ৰ (১ম শতিকা) মতে ''[[টিণ্ডিছ]]'' বন্দৰটো ''কেপ্ৰোবোটোছ''ৰ ([[চেৰা ৰাজবংশ]]) উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত অৱস্থিত আছিল।<ref name=":2">Gurukkal, R., & Whittaker, D. (2001). In search of Muziris. ''Journal of Roman Archaeology,'' ''14'', 334–350.</ref> ''[[টিণ্ডিছ]]'' বন্দৰৰ উত্তৰে থকা অঞ্চলটো [[সংগম যুগ]]ত [[এজিমালা]] ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।<ref name="odra">A. Shreedhara Menon, A Survey of Kerala History</ref> ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান ছী''ৰ মতে, ''[[লিমিৰিকে]]'' নামৰ অঞ্চলটো ''[[কান্নুৰ|নৌৰা]]'' আৰু ''[[টিণ্ডিছ]]''ৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে [[টলেমি]]য়ে কেৱল ''[[টিণ্ডিছ]]''কহে ''[[লিমিৰিকে]]''ৰ আৰম্ভণিৰ বিন্দু হিচাপে উল্লেখ কৰিছে। অঞ্চলটো সম্ভৱতঃ [[কন্যাকুমাৰী]]ত শেষ হৈছিল। সেয়েহে ই মোটামুটিভাৱে বৰ্তমানৰ [[মালাবাৰ উপকূল]]ৰ লগত মিলে। অঞ্চলটোৰ সৈতে ৰোমৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য প্ৰায় ৫০,০০০,০০০ [[চেষ্টাৰচেচ]] বুলি অনুমান কৰা হৈছিল।<ref>[[প্ৰাচীন প্লিনি]]ৰ মতে, ভাৰতৰ পৰা অনা সামগ্ৰীবোৰ সাম্ৰাজ্যত মূল ক্ৰয় মূল্যৰ ১০০ গুণ বেছি দামত বিক্ৰী কৰা হৈছিল। [https://web.archive.org/web/20131106031753/http://www.cartage.org.lb/en/themes/BookLibrary/books/bibliographie/P/Plinyelder/elder/pliny-india.html] চাওক</ref> [[প্ৰাচীন প্লিনি]]য়ে উল্লেখ কৰিছিল যে ''[[লিমিৰিকে]]'' সাগৰীয় ডকাইতৰ কবলত পৰিছিল।<ref>Bostock, John (1855). "26 (Voyages to India)". Pliny the Elder, The Natural History. London: Taylor and Francis.</ref> কচমাছ ইণ্ডিকোপ্লেউষ্টেছয়ে উল্লেখ কৰিছে যে ''[[লিমিৰিকে]]'' জালুকৰ এক উৎস আছিল।<ref>Indicopleustes, Cosmas (1897). Christian Topography. 11. United Kingdom: The Tertullian Project. pp. 358–373.</ref><ref>Das, Santosh Kumar (2006). The Economic History of Ancient India. Genesis Publishing Pvt Ltd. p. 301.</ref> [[পালক্কাড ব্যৱধান]] থকাৰ বাবে [[সংগম যুগ]]ৰ (১ম–৪ৰ্থ শতিকা) পৰাই [[ভাৰতপ্পুঝা]] (পোন্নানি নদী) নদীৰ গুৰুত্ব আছিল। এই ব্যৱধানে অন্তৰ্দেশীয় পথেৰে [[মালাবাৰ উপকূল]]ক [[কৰমণ্ডল উপকূল]]ৰ সৈতে সংযোগ কৰিছিল।<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|trans-title=তামিলনাডুত ৰোমান সংযোগ|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=২৮ অক্টোবৰ ২০১১|newspaper=দ্য হিন্দু|date=২৮ জানুৱাৰী ২০০৭|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৩}}</ref> [[File:Kurumathur inscription.jpg|thumbnail|[[কুৰুমথুৰ শিলালিপি]] (৮৭১ খ্ৰীষ্টাব্দ)]] [[অৰীকোড়]]ৰ ওচৰত পোৱা [[কুৰুমথুৰ শিলালিপি]] ৮৭১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ।<ref name="Veluthat">Veluthat, Kesavan (1 June 2018). "History and historiography in constituting a region: The case of Kerala". ''Studies in People's History''. '''5''' (1): 13–31. [https://doi.org/10.1177/2348448918759852] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210913063330/https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/2348448918759852|date=13 September 2021}}</ref> ৯৩২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ [[প্ৰাচীন মালায়ালম]] ভাষাত লিখা তিনিখন শিলালিপি [[ত্ৰিপ্ৰানগোড়]] ([[তিৰুনাবায়া]]ৰ ওচৰত), [[কোট্টাক্কল]] আৰু [[চালিয়াৰ]]ত পোৱা গৈছিল। ইয়াত [[চেৰা ৰাজবংশ]]ৰ [[গোদা ৰৱি]]ৰ নাম উল্লেখ আছে।<ref name=":0">Narayanan, M. G. S. ''[https://books.google.com/books?id=0YDCngEACAAJ&q=Perumals+of+Kerala Perumals of Kerala: Brahmin Oligarchy and Ritual Monarchy Perumāḷs of Kerala] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210129082837/https://books.google.co.in/books?id=0YDCngEACAAJ&dq=Perumals%20of%20Kerala&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiH-dbD57HuAhXIbn0KHeY5BHkQ6AEwAXoECAYQAQ |date=29 January 2021 }}.'' Thrissur (Kerala): CosmoBooks, 2013. 438-42.</ref> [[ত্ৰিপ্ৰানগোড়]] শিলালিপিয়ে [[থাৱানুৰ]]ৰ চুক্তিৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰে।<ref name=":0"/> ১০ম শতিকাৰ প্ৰাচীন মালায়ালম ভাষাত লিখা কেইবাখনো শিলালিপি [[এদাপ্পাল]]ৰ ওচৰৰ [[সুকাপুৰম]]ত পোৱা গৈছে। এইটো কেৰালাৰ ৬৪ খন প্ৰাচীন [[নম্বুডিৰি]] গাঁৱৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল। [[File:Aalthiyoor Nambi Illam.jpg|300px|left|thumbnail|[[তিৰুৰ]]ৰ ওচৰত থকা [[আলত্তিয়ুৰ, মালাপ্পুৰম|''আলথিয়ুৰ নাম্বি ইল্লম'']]]] [[এৰানাড]] আৰু [[ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|ৱল্লুৱানাড]] অঞ্চলৰ শাসকসকলৰ বৰ্ণনা ভাস্কৰ ৰৱি বৰ্মনৰ [[কোচিনৰ ইহুদী তাম্ৰপত্ৰ|ইহুদী তাম্ৰপত্ৰ]] (প্ৰায় ১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দ) আৰু বীৰ ৰাঘৱ চক্ৰৱৰ্তীৰ [[বীৰৰাঘৱ তাম্ৰপত্ৰ]]ত (প্ৰায় ১২২৫ খ্ৰীষ্টাব্দ) পোৱা যায়।<ref name="mh"/> কাষৰীয়া [[কোজিকোড়]]লৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ আগতে [[কালিকটৰ জামোৰিন]] মূলত [[এৰানাড]]ৰ [[কোণ্ডোত্তী]]ৰ অন্তৰ্গত [[নেদিয়িৰুপ্পু]]ৰ বাসিন্দা আছিল।<ref name="askh"/> এৰানাডক [[এৰাদী]] নামেৰে জনাজাত এটা [[সামন্তান]] গোত্ৰই শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক চুবুৰীয়া [[ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|ৱল্লুৱানাড]]ৰ [[এম. কে. ভেল্লোডি|ভেল্লোডি]] আৰু [[অট্টাপালম|নেদুংগানাড]]ৰ [[নেদুংগাড়ী]]সকলৰ সৈতে প্ৰায় একে আছিল।<ref name="askh"/> এৰানাডৰ শাসকসকলক ''এৰালপপাদ''/''এৰাদী'' উপাধিৰে জনা গৈছিল।<ref name="askh"/> [[এৰানাড]]ৰ শাসকজনেই ([[নেদিয়িৰুপ্পু]]ৰ ''এৰাদী'') কালিকট ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল আৰু [[কোজিকোড়]]ক [[মালাবাৰ উপকূল]]ৰ এক প্ৰধান বন্দৰ চহৰ হিচাপে গঢ়ি তুলিছিল।<ref name="askh"/> ইয়াৰ ঠিক পিছতেই, পৰাপ্পানাদ (পৰাপ্পানংগাড়ী) আৰু [[তান্নুৰ ৰাজ্য|ৱেত্তাট্টুনাডু]]ৰ ([[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]]) শাসকসকল জামোৰিনৰ তলতীয়া হৈ পৰে। [[পৰাপ্পানাদ]] ৰাজপৰিয়ালটো [[ত্ৰিবাংকুৰ ৰাজপৰিয়াল]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কীয় আছিল।<ref name="askh"/> তদুপৰি, [[ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|ৱল্লুৱানাড]] কোভিলাকমৰ (নীলাম্বুৰ, মাঞ্জিৰী, মালাপ্পুৰম, কোট্টাক্কল আৰু পোন্নানি) এক বৃহৎ অংশও জামোৰিনৰ তলতীয়া হৈছিল।<ref name="askh"/> [[File:South India in early 11th century AD.jpg|thumbnail|১১শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[দক্ষিণ ভাৰত]] (প্ৰায় ১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দ - মালাপ্পুৰম জিলাত ক্ষমতাৰ দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান অন্তৰ্ভুক্ত আছিল - ''এৰালা নাডু'' ([[এৰানাড]]) আৰু [[ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|ৱল্লুৱা নাডু]])]] পিছলৈ [[কোচিন ৰাজ্য]]ত পৰিণত হোৱা ''পেৰুম্বাদাপ্পু স্বৰূপম''ৰ আদিম সদৰ কাৰ্যালয় [[পোন্নানি তালুক]]ৰ অন্তৰ্গত [[পুথুপোন্নানি]]ৰ পৰা ১০ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে অৱস্থিত ৱান্নেৰি, [[পেৰুম্বাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্বাদাপ্পু]]ৰ চিত্ৰকূটমত আছিল।<ref name="askh"/> যেতিয়া পেৰুম্বাদাপ্পু [[কালিকটৰ জামোৰিন]] ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে, তেতিয়া পেৰুম্বাদাপ্পুৰ শাসকসকল [[কোদুংগাল্লুৰ]]লৈ পলাই যায়। পিছলৈ তেওঁলোকে [[কোচি]]লৈ গৈ তাত [[কোচিন ৰাজ্য]] স্থাপন কৰে।<ref name="askh"/> ১২৫০–১৩০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভিতৰত প্ৰায় সমগ্ৰ জিলাখন জামোৰিনৰ শাসনৰ অধীনলৈ আহে।<ref name="askh"/><ref name="mh"/> মধ্যযুগীয় কেৰালাত বিশেষ ৰাজনৈতিক গুৰুত্ব থকা [[মামংকম উৎসৱ]] জিলাখনৰ [[ভাৰতপ্পুঝা]] নদীৰ উত্তৰ পাৰত অৱস্থিত [[তিৰুনাবায়া]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref name="askh"/> [[কুম্বিদি|পান্নিয়ুৰ]] আৰু [[সুকাপুৰম|চোৱাৰা]] (সুকাপুৰম) নামৰ [[নম্বুডিৰি]] গাঁও দুখনৰ নম্বুডিৰিসকলৰ মাজত থকা শত্ৰুতাৰো মধ্যযুগীয় কেৰালাত যথেষ্ট ৰাজনৈতিক গুৰুত্ব আছিল।<ref name="askh"/> [[কুম্বিদি|পান্নিয়ুৰ]] [[কুট্টিপ্পুৰম]] চহৰৰ বিপৰীতে অৱস্থিত, আনহাতে [[সুকাপুৰম]] [[এদাপ্পাল]]ত অৱস্থিত। পান্নিয়ুৰকুৰ আৰু চোভৰাকুৰৰ নম্বুডিৰিসকলৰ মাজত হোৱা তথাকথিত ''কুৰমৎচৰম''ত জামোৰিনসকলে হস্তক্ষেপ কৰিছিল। শেহতীয়া ঘটনাত, থিৰুমনাসেৰী নম্বুডিৰিয়ে ওচৰৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী গাঁওখন আক্ৰমণ কৰি জ্বলাই দিছিল। ৱল্লুৱানাডু আৰু [[পেৰুম্বাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্বাদাপ্পু]]ৰ শাসকসকলে চোভৰামক সহায় কৰিবলৈ আহে আৰু একেলগে পান্নিয়ুৰত আক্ৰমণ কৰে। দক্ষিণ আৰু পূবৰ চুবুৰীয়াসকলে থিৰুমনাসেৰী নাডু দখল কৰে। থিৰুমনাসেৰী নম্বুডিৰিয়ে জামোৰিনক সহায় বিচাৰি আবেদন জনায় আৰু সুৰক্ষাৰ বিনিময়ত [[ভাৰতপ্পুঝা]] নদীখন [[আৰৱ সাগৰ]]ত লগ লগা [[পোন্নানি]] বন্দৰটো জামোৰিনক দিবলৈ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে। থিৰুমনাসেৰী নম্বুডিৰি, কোজিকোড়ৰ কয়া আৰু [[তান্নুৰ ৰাজ্য|ৱেত্তাট্টুনাডু]]ৰ শাসকে জামোৰিনক সমৰ্থন কৰিছিল। এনে এটা সুযোগ বিচাৰি থকা জামোৰিনে আনন্দেৰে এই প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰিলে।<ref name="KrishnaIyer2"/> ৱল্লুৱানাডুৰ সামৰিক অভিযানত জামোৰিনে [[বেপুৰ]], [[চালিয়ম]], [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] আৰু [[কোদুংগাল্লুৰ]]ৰ মুছলমান মধ্যপ্ৰাচ্যৰ নাৱিকসকল আৰু কোজিকোড়ৰ কয়াৰ পৰা স্পষ্ট সহায় লাভ কৰিছিল।<ref name="VVHaridas">V. V., Haridas. ''"King court and culture in medieval Kerala – The Zamorins of Calicut (AD 1200 to AD 1767)"''. [http://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/131929] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210913065714/https://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/131929|date=13 September 2021}} Unpublished PhD Thesis. Mangalore University</ref> পুৰস্কাৰ স্বৰূপে জামোৰিনে [[পোন্নানি]] বন্দৰটোক মধ্যপ্ৰাচ্যৰ নাৱিকসকলৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্যিক আৰু সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ কৰি তুলিছিল। কোজিকোড়ৰ মুছলমান ন্যায়াধীশে [[তিৰুনাবায়া]]ত আক্ৰমণ কৰিবলৈ চামোথিৰিক "ধন আৰু সামগ্ৰী"ৰ সকলো সহায় আগবঢ়োৱা যেন লাগে।<ref name="KrishnaIyer2">K. V. Krishna Iyer, ''Zamorins of Calicut: From the earliest times to AD 1806''. Calicut: Norman Printing Bureau, 1938.</ref> জামোৰিনে ৱল্লুৱানাডুলৈ নিজৰ জয়যাত্ৰা অব্যাহত ৰাখে আৰু [[কোট্টাক্কল]], [[মালাপ্পুৰম]], [[মাঞ্জিৰী]] আৰু [[নীলাম্বুৰ]] অঞ্চলসমূহ দখল কৰে। এনেদৰেই [[পেৰুম্বাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্বাদাপ্পু]] আৰু [[ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|ৱল্লুৱানাড]]ৰ এটা বৃহৎ অংশ জামোৰিনৰ শাসনৰ অধীনলৈ আহে। এইদৰে জামোৰিন মামংকমৰ ''ৰক্ষা পুৰুষ'' আৰু [[তিৰুনাবায়া]], চুবুৰীয়া [[ত্ৰিপ্ৰানগোড়]] আৰু [[পোন্নানি]]ৰ শাসক হৈ পৰে।<ref name="askh"/> [[File:Kottakkunnu, Malappuram municipality.jpg|left|thumbnail|[[কোট্টাকুন্নু]], [[মালাপ্পুৰম]]]] জামোৰিনৰ অধীনত জিলাখনৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলসমূহ মধ্যযুগীয় কেৰালাত বিদেশী সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ প্ৰধান কেন্দ্ৰ হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। জামোৰিনে তেওঁৰ বন্দৰসমূহৰ জৰিয়তে মছলাৰ ব্যৱসায়ৰ ওপৰত কৰ আৰোপ কৰি তেওঁৰ ৰাজহৰ এক বৃহৎ অংশ অৰ্জন কৰিছিল। জামোৰিন ৰাজ্যৰ প্ৰধান বন্দৰসমূহৰ ভিতৰত আছিল [[পৰাপ্পানংগাড়ী]], [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] আৰু [[পোন্নানি]]।<ref name="ReferenceB"/><ref name="Kunhali">Kunhali. V. "Calicut in History" Publication Division, University of Calicut (Kerala), 2004</ref> ১৬ শতিকাৰ ঐতিহাসিক গ্ৰন্থ ''তুহফাত উল মুজাহিদিন''ৰ মতে, জামোৰিনৰ শাসনকালত বাণিজ্যিক বসতিসমূহৰ ভিতৰত [[পৰাপ্পানংগাড়ী]] (''বৰবুৰনকদ''), [[তিৰুৰংগাড়ী]] (''তিৰুৱাৰনকদ''), [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] আৰু [[পোন্নানি]] (''ফুনান'') গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল।<ref name="Makhdoom"/> [[পোন্নানি]]ৰ ''থ্ৰিক্কাবিল কোভিলাকম'' জামোৰিনৰ বাবে দ্বিতীয় ঘৰ হিচাপে কাম কৰিছিল। পোন্নানিয়ে তেওঁৰ ৰাজ্যৰ নৌসেনা সদৰ হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name="ReferenceB">K. V. Krishna Iyer ''Zamorins of Calicut: From the Earliest Times to AD 1806''. Calicut: Norman Printing Bureau, 1938</ref> জামোৰিনৰ এজন স্থানীয় অধিনায়ক ''পাৰা নাম্বি''ৰ সদৰ আছিল [[মালাপ্পুৰম]]।<ref name="Malabar Manual Appendix">{{cite book |last1=Logan |first1=William |title=MALABAR MANUAL: With Commentary by VED from VICTORIA INSTITUTIONS |trans-title=মালাবাৰ মেনুৱেল: ভিক্টোৰিয়া ইনষ্টিটিউচনৰ পৰা বেদৰ ধাৰাভাষ্যৰ সৈতে |publisher=VICTORIA INSTITUTIONS, Aaradhana, DEVERKOVIL 673508 |edition=Volume 2 |url=https://books.google.com/books?id=0TJFDwAAQBAJ&pg=PA1 |access-date=১২ জুলাই ২০২০ |archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210913063330/https://books.google.com/books?id=0TJFDwAAQBAJ&pg=PA1 |url-status=live }}</ref> জামোৰিনৰ অন্যান্য [[কোভিলাকম|''কোভিলাকম'']]সমূহৰ ভিতৰত আছিল [[কোট্টাক্কল]]ৰ ''কিঝাক্কে কোভিলাকম'', [[মাঞ্জিৰী]]ৰ ''মাঞ্জিৰী কোভিলাকম'',<ref name="MGS">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=n6CNHAAACAAJ&q=Perumals+of+Kerala|title=Perumals of Kerala: Political and Social Conditions of Kerala Under the Cēra Perumals of Makotai (c. 800 A.D.-1124 A.D.)|trans-title=কেৰালাৰ পেৰুমল: মাকোতাইৰ চেৰা পেৰুমলৰ অধীনত কেৰালাৰ ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক পৰিস্থিতি (প্ৰায় ৮০০ খ্ৰীষ্টাব্দ-১১২৪ খ্ৰীষ্টাব্দ)|last=Narayanan|first=M. G. S.|date=১৯৯৬|publisher=Xavier Press|access-date=১৬ নৱেম্বৰ ২০২০|archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913063330/https://books.google.com/books?id=n6CNHAAACAAJ&q=Perumals+of+Kerala|url-status=live}}</ref> আৰু [[নীলাম্বুৰ]]ৰ [[নীলাম্বুৰ ৰাজ্য|''নীলাম্বুৰ কোভিলাকম'']]। [[পৰাপ্পানংগাড়ী]]ৰ ''পৰাপ্পানাদ কোভিলাকম'' আৰু [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]]ৰ ''তান্নুৰ কোভিলাকম'' জামোৰিনৰ তলতীয়া ৰাজকীয় ঘৰ আছিল। অৱশ্যে [[অংগাদিপুৰম]]ৰ ওচৰৰ [[মানকাদা]]ত থকা ''মানকাদা কোভিলাকম'' আছিল [[ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|''ৱল্লুৱানাড ৰজা'']]সকলৰ শাসন পৰিয়ালৰ স্থান। কেৰালাৰ [[নম্বুডিৰি]] [[ব্ৰাহ্মণ]]সকলৰ সৰ্বোচ্চ মুৰব্বী [[আজৱাঞ্চেৰী থাম্প্ৰাক্কল]]ৰ সদৰ কাৰ্যালয় ''আজৱাঞ্চেৰী মানা'', [[তিৰুৰ তালুক]]ৰ [[কুট্টিপ্পুৰম]]ৰ ওচৰৰ [[আথৱানাড]]ত অৱস্থিত। নতুন জামোৰিনৰ ''অৰিয়িট্টু ৱাজচা'' (ৰাজ্যাভিষেক) অনুষ্ঠানত সাধাৰণতে ''আজৱাঞ্চেৰী থাম্প্ৰাক্কল'' আৰু [[তান্নুৰ ৰাজ্য]]ৰ [[কল্পকঞ্চেৰী]]ৰ প্ৰভু উপস্থিত আছিল।<ref name="MGS"/> প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগীয় সময়ত বিদেশী বাণিজ্যৰ একচেতীয়া অধিকাৰ [[আৰব]]সকলৰ হাতত আছিল।<ref name="MGS"/> ''[[পালক্কাড]] ৰজা''সকলৰ আদিম সদৰ কাৰ্যালয়ো [[আথৱানাড]]ত আছিল।<ref name="mnn">{{Cite book|title='Kerala Charitram|trans-title='কেৰালা চৰিত্ৰম|last=Shreedhara Menon|first=A|publisher=DC Books|year=২০০৭|isbn=9788126415885|location=কোট্টায়াম|page=200|url=https://keralabookstore.com/book/keralacharithram/11148/|access-date=২২ এপ্ৰিল ২০২০|archive-date=৯ জুলাই ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200709123203/https://keralabookstore.com/book/keralacharithram/11148/|url-status=live}}</ref> [[File:Map of Samoothiris kingdom.jpg|thumbnail|১৪৯৮ চনত জামোৰিনৰ সাম্ৰাজ্য]] [[File:Ponnani harbour 2.jpg|left|thumbnail|জামোৰিনৰ দ্বিতীয় বাসভৱন আছিল [[পোন্নানি]]ৰ ''থ্ৰিক্কাবিল কোভিলাকম''ত]] [[File:Caminho maritimo para a India.png|left|thumb|১৪৯৮ চনত [[ভাস্কো দা গামা]]ই [[কোজিকোড়]]লৈ অহা পথটো (ক'লা ৰেখা), যিটো [[ইউৰোপ]]ৰ পৰা ভাৰতলৈ [[আৱিষ্কাৰৰ যুগ|সাগৰীয় পথৰ আৱিষ্কাৰ]] আছিল। ইয়াৰ দ্বাৰা [[ভাৰতীয় উপমহামণ্ডল]]ত [[ঔপনিৱেশিক ভাৰত|ইউৰোপীয় উপনিৱেশবাদ]]ৰ পথ প্ৰশস্ত হৈছিল। সেই সময়ত [[কালিকট]]ৰ [[জামোৰিন]] পোন্নানিৰ ''থ্ৰিক্কাবিল কোভিলাকম''ত আছিল।]] ১৪৯৭ চনত [[ভাস্কো দা গামা]]ৰ দলে [[পৰ্তুগাল]]ৰ পৰা যাত্ৰা আৰম্ভ কৰি উত্তমাশা অন্তৰীপ পাৰ হৈ পূব আফ্ৰিকাৰ উপকূলেৰে আগবাঢ়িছিল। তাত তেওঁলোকে এজন স্থানীয় পথপ্ৰদৰ্শকক লগ পায়, যিয়ে তেওঁলোকক [[ভাৰত মহাসাগৰ]] পাৰ হোৱাত সহায় কৰে। ১৪৯৮ চনৰ মে' মাহত তেওঁলোক [[কোজিকোড়|কালিকট]]ত উপস্থিত হয়।<ref>[[#refScammell|Scammell]], p. 13</ref> ভাস্কো দা গামা আৰু তেওঁৰ পৰ্তুগীজ নৌসেনা কালিকটত উপস্থিত হোৱাৰ সময়ত, কালিকটৰ জামোৰিন পোন্নানিত আছিল।<ref>E. G. Ravenstein, ed., ''A Journal of the First Voyage of Vasco da Gama, Delhi'', 1995, p. 50</ref> জামোৰিনে পৰ্তুগীজসকলক বাণিজ্যৰ সকলো সুবিধা প্ৰদান কৰিছিল।<ref name="mh"/> পিছে [[আৰব]]সকলৰ সম্পত্তিৰ ওপৰত পৰ্তুগীজসকলৰ প্ৰৰোচনাই জামোৰিন আৰু পৰ্তুগীজসকলৰ মাজত সংঘৰ্ষৰ সৃষ্টি কৰে। তদুপৰি, জামোৰিনৰ দ্বিতীয়খন সদৰ কাৰ্যালয় [[পোন্নানি]] পৰ্তুগীজসকলৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ লক্ষ্য আছিল।<ref name="mh"/> [[কালিকটৰ জামোৰিন]]ৰ অধীনস্থ [[তান্নুৰ ৰাজ্য]]ৰ শাসকে [[কোজিকোড়]]ৰ নিজৰ প্ৰভুৰ বিৰুদ্ধে গৈ পৰ্তুগীজসকলৰ লগ লৈছিল।<ref name="askh"/> ইয়াৰ ফলত, [[তান্নুৰ ৰাজ্য]] (''[[তিৰুৰ তালুক|ৱেত্তাট্টুনাডু]]'') ভাৰতৰ আটাইতকৈ পুৰণি পৰ্তুগীজ উপনিৱেশসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হৈ পৰে। [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]]ৰ শাসকেও [[কোচিন ৰাজ্য|কোচিন]]ৰ লগ দিছিল।<ref name="askh"/> ১৬ আৰু ১৭ শতিকাত কোচিনৰ ৰাজপৰিয়ালৰ বহু সদস্যক [[ৱেট্টম গ্ৰাম পঞ্চায়ত|ৱেট্টম]]ৰ পৰা নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref name="askh"/> অৱশ্যে, [[কোচিনৰ যুদ্ধ (১৫০৪)]]ত ৰজাৰ অধীনত [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] বাহিনীয়ে কালিকটৰ জামোৰিনৰ হৈ যুঁজিছিল।<ref name="Logan">{{Cite book|title=Malabar Manual (Volume-I)|trans-title=মালাবাৰ মেনুৱেল (খণ্ড-I)|last=Logan|first=William|publisher=Asian Educational Services|year=২০১০|isbn=9788120604476|location=New Delhi|pages=631–666}}</ref> তথাপিতো, [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] অঞ্চলৰ [[মালাবাৰ মুছলমান|মাপ্পিলা]] ব্যৱসায়ীসকলৰ আনুগত্য [[কালিকটৰ জামোৰিন]]ৰ প্ৰতিয়েই আছিল।<ref name="Makhdoom">{{cite book | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=১৯৪২ | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | trans-title= তুহফাত-আল-মুজাহিদিন: আৰবী ভাষাত এখন ঐতিহাসিক গ্ৰন্থ | publisher=University of Madras | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage }}</ref> আধুনিক [[মালায়ালম সাহিত্য]]ৰ জনক হিচাপে পৰিচিত [[থুঞ্চাথু ইঝুথাচান]]ৰ জন্ম পৰ্তুগীজ যুগত [[তিৰুৰ]]ত (''[[তান্নুৰ ৰাজ্য|ৱেত্তাট্টুনাডু]]'') হৈছিল।<ref name="askh"/> ১৪শ আৰু ১৬শ শতিকাৰ মাজত বিকশিত হোৱা মধ্যযুগীয় [[জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান আৰু গণিতৰ কেৰালা বিদ্যালয়]]খনো মূলতঃ [[তান্নুৰ ৰাজ্য|''ৱেত্তাট্টুনাডু'']]তে ([[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ অঞ্চল]]) অৱস্থিত আছিল।<ref name="roy">{{cite journal |last=Roy |first=Ranjan |year=১৯৯০ |title=Discovery of the Series Formula for π by Leibniz, Gregory, and Nilakantha |trans-title=লাইবনিটজ, গ্ৰেগৰী আৰু নীলকণ্ঠৰ দ্বাৰা π-ৰ শ্ৰেণী সূত্ৰৰ আৱিষ্কাৰ |journal=Mathematics Magazine |volume=63 |issue=5 |pages=291–306 |doi=10.2307/2690896 |jstor=2690896}}</ref><ref name="Pingree 1992 554–563">{{Citation |last=Pingree |first=David |author-link=David Pingree |title=Hellenophilia versus the History of Science |trans-title=হেলেনোফিলিয়া বনাম বিজ্ঞানৰ ইতিহাস |year=১৯৯২ |journal=Isis |volume=83 |issue=4 |pages=554–563 |jstor=234257 |doi=10.1086/356288 |quote=One example I can give you relates to the Indian Mādhava's demonstration, in about 1400 A.D., of the infinite power series of trigonometrical functions using geometrical and algebraic arguments. When this was first described in English by Charles Whish, in the 1830s, it was heralded as the Indians' discovery of the calculus. This claim and Mādhava's achievements were ignored by Western historians, presumably at first because they could not admit that an Indian discovered the calculus, but later because no one read anymore the ''Transactions of the Royal Asiatic Society'', in which Whish's article was published. The matter resurfaced in the 1950s, and now we have the Sanskrit texts properly edited, and we understand the clever way that Mādhava derived the series ''without'' the calculus, but many historians still find it impossible to conceive of the problem and its solution in terms of anything other than the calculus and proclaim that the calculus is what Mādhava found. In this case, the elegance and brilliance of Mādhava's mathematics are being distorted as they are buried under the current mathematical solution to a problem to which he discovered an alternate and powerful solution. |bibcode=1992Isis...83..554P|s2cid=68570164 }}</ref> ১৫০৭ চনত পৰ্তুগীজ ভাইচৰয় [[ফ্ৰান্সিস্কো ডি আলমেইদা]]ই পোন্নানিত আক্ৰমণ কৰে আৰু ১৫৮৫ চনত তাত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref name="mh"/> মছলাৰ ব্যৱসায়ৰ একচেতীয়া অধিকাৰৰ বাবে কোজিকোড়ৰ নৌসেনা প্ৰধান, যাক [[কুনহলি মাৰাক্কাৰ]] বুলি জনা গৈছিল আৰু পৰ্তুগীজসকলৰ মাজত হোৱা কেইবাখনো যুদ্ধৰ সাক্ষী এই জিলাখন। ভাৰতীয় উপকূলত প্ৰথম নৌসেনাৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলাৰ কৃতিত্ব কুনহলি মাৰাক্কাৰসকলক দিয়া হয়।<ref>{{cite web|title=Maritime Heritage – Join Indian Navy {{!}} Government of India|trans-title=সামুদ্ৰিক ঐতিহ্য - ভাৰতীয় নৌসেনাত যোগদান কৰক {{!}} ভাৰত চৰকাৰ|url=https://www.joinindiannavy.gov.in/en/about-us/maritime-heritage.html|website=joinindiannavy.gov.in|access-date=১০ মাৰ্চ ২০২০|archive-date=৩১ মাৰ্চ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200331151728/https://www.joinindiannavy.gov.in/en/about-us/maritime-heritage.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Singh |first=Arun Kumar |title=Give Indian Navy its due |trans-title=ভাৰতীয় নৌসেনাক তাৰ প্ৰাপ্য দিয়ক |url=https://www.asianage.com/opinion/columnists/110217/give-indian-navy-its-due.html |access-date=৬ মাৰ্চ ২০২০ |work=দ্য এছিয়ান এজ |date=১১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭ |archive-date=৮ মাৰ্চ ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308123207/https://www.asianage.com/opinion/columnists/110217/give-indian-navy-its-due.html |url-status=live }}</ref> ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ আটাইতকৈ পুৰণি পৰ্তুগীজ উপনিৱেশসমূহৰ ভিতৰত [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] চহৰখন অন্যতম আছিল। ১৫২৫ আৰু ১৫৭৩–৭৪ চনত পৰ্তুগীজসকলে ক্ৰমে [[পোন্নানি]] আৰু [[পৰাপ্পানংগাড়ী]] চহৰ দুখন জ্বলাই দিছিল।<ref name="ReferenceB" /> ১৬শ শতিকাত যেতিয়া কোচিন মালাবাৰ উপকূলৰ এক প্ৰধান শক্তিত পৰিণত হৈছিল, তেতিয়া [[কোচিন ৰাজ্য]]ৰ কেইজনমান ৰজাক সাধাৰণতে [[তান্নুৰ ৰাজ্য]]ৰ ৰাজপৰিয়ালৰ পৰা বাছনি কৰা হৈছিল।<ref name="askh"/> ১৫৭১ চনত [[চালিয়ম]] দুৰ্গৰ যুদ্ধৰ জৰিয়তে পৰ্তুগীজসকলক [[তান্নুৰ ৰাজ্য]]ৰ পৰা বহিষ্কাৰ কৰা হয়। [[চালিয়ম]] আছিল [[তান্নুৰ ৰাজ্য|ৱেত্তাট্টুনাডু]]ৰ উত্তৰ সীমান্ত। সেই যুদ্ধত জামোৰিনে [[পোন্নানি]], [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] আৰু [[পৰাপ্পানংগাড়ী]]ৰ [[মালাবাৰ মুছলমান|মাপ্পিলা]]সকলৰ পৰা স্পষ্ট সহায় লাভ কৰিছিল। [[File:Ponnani harbour.jpg|left|thumbnail|400px|২০১২ চনত তোলা [[পোন্নানি]] বন্দৰৰ ছবি। পোন্নানি বন্দৰ আছিল [[তান্নুৰ ৰাজ্য]]ৰ একেবাৰে দক্ষিণ প্ৰান্ত।]] [[File:From a map by Emanuel Bowen, 1744.jpg|thumb|এজন ইংৰাজ মানচিত্ৰ খোদাইকাৰী [[ইমানুৱেল বোৱেন]]ৰ মানচিত্ৰৰ পৰা লোৱা [[দক্ষিণ ভাৰত]] (১৭৪৪)। মন কৰিবলগীয়া যে মানচিত্ৰখনত জামোৰিন ৰাজ্যৰ ভিতৰত কেৱল [[তান্নুৰ ৰাজ্য]]কহে এক সুকীয়া সীমাৰে দেখুৱা হৈছে।]] ১৬শ শতিকাত পোন্নানিত [[জৈনুদ্দিন মখদুম ২য়]]য়ে (জন্ম প্ৰায় ১৫৩২) ৰচনা কৰা ''[[তুহফাত উল মুজাহিদিন]]'' কেৰালাৰ ইতিহাসৰ ওপৰত সম্পূৰ্ণৰূপে আধাৰিত প্ৰথমখন জ্ঞাত গ্ৰন্থ। এজন কেৰালাবাসীয়ে লিখা এইখন প্ৰথম গ্ৰন্থ। ই [[আৰবী ভাষা|আৰবী]] ভাষাত লিখা আৰু ইয়াত ১৪৯৮ চনৰ পৰা ১৫৮৩ চনলৈকে [[মালাবাৰ উপকূল]]ত পৰ্তুগীজ উপনিৱেশ স্থাপনৰ প্ৰচেষ্টাৰ বিৰুদ্ধে কালিকটৰ জামোৰিনৰ লগতে [[কুনহলি মাৰাক্কাৰ]]ৰ নৌসেনাই কৰা প্ৰতিৰোধৰ তথ্য সন্নিৱিষ্ট আছে।<ref name="Noorani">AG Noorani {{cite web|url=http://www.frontlineonnet.com/fl2704/stories/20100226270407900.htm |title=Islam in Kerala |trans-title=কেৰালাত ইছলাম |access-date=৫ জানুৱাৰী ২০১৩ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121221021629/http://www.frontlineonnet.com/fl2704/stories/20100226270407900.htm |archive-date=২১ ডিচেম্বৰ ২০১২ }}</ref> ইয়াৰ প্ৰথম ছপা আৰু প্ৰকাশ [[লিছবন]]ত হৈছিল। এই সংস্কৰণৰ এটা প্ৰতিলিপি [[কায়ৰো]]ৰ [[আল-আজহাৰ বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ গ্ৰন্থাগাৰত সংৰক্ষিত কৰা হৈছে।<ref name="A. Sreedhara Menon 2011">A. Sreedhara Menon. ''Kerala History and its Makers''. D C Books (2011)</ref><ref name="frontline.in">[http://www.frontline.in/static/html/fl2704/stories/20100226270407900.htm A G Noorani. Islam in Kerala. Books]</ref><ref>Roland E. Miller. ''Mappila Muslim Culture'' SUNY Press, 2015</ref> ১৫৩২ চনত [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]]ৰ শাসকৰ সহায়ত [[চালিয়ম]]ত এটা গীৰ্জা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ লগতে অধিনায়কৰ বাবে এটা ঘৰ, সৈন্যৰ বাবে বেৰেক আৰু বাণিজ্যৰ বাবে ভঁৰাল ঘৰো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। জামোৰিনৰ সৈতে চুক্তি কৰা ডিয়েগো ডি পেৰেৰাক ২৫০ জনীয়া এটা সৈন্যদলৰ সৈতে এই নতুন দুৰ্গৰ অধিনায়কৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। আৰু মেনুৱেল ডি চুজাক ২২ খন জাহাজৰ এটা দলৰ সৈতে সাগৰীয় পথেৰে ইয়াৰ নিৰাপত্তা নিশ্চিত কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছিল।<ref name="columbia.edu"/> জামোৰিনে নিজৰ ৰাজ্যত এই দুৰ্গটো নিৰ্মাণ কৰিবলৈ দিয়াৰ বাবে সোনকালেই অনুতাপ কৰে। তেওঁ [[পৰাপ্পানংগাড়ী]]ৰ শাসক কেৰামানলি (বোধহয় [[বেপুৰ]]ৰ ৰজা) আৰু পৰ্তুগীজসকলৰ সৈতে সম্পৰ্ক ছিন্ন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। আনকি তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধলৈকো যাবলৈ বিচাৰে (কিছুমান তথ্য অনুসৰি তান্নুৰৰ শাসকো তেওঁলোকৰ লগত আছিল <ref name="columbia.edu">{{Cite web |url=http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00generallinks/kerr/vol06chap01sect07.html |title=Vol06chap01sect07 |access-date=১ মে' ২০২১ |archive-date=২২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200222081409/http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00generallinks/kerr/vol06chap01sect07.html |url-status=live }}</ref>) যদিও সেয়া বিফল হয়।<ref name="Makhdoom"/> ১৫৭১ চনত [[তান্নুৰ ৰাজ্য#চালিয়ম দুৰ্গৰ যুদ্ধ|চালিয়ম দুৰ্গৰ যুদ্ধ]]ত জামোৰিনৰ বাহিনীৰ হাতত পৰ্তুগীজসকল পৰাজিত হয়।<ref>{{cite book |author=K. K. N. Kurup |year=১৯৯৭ |title=India's Naval Traditions: The Role of Kunhali Marakkars |trans-title=ভাৰতৰ নৌসেনা পৰম্পৰা: কুনহলি মাৰাক্কাৰসকলৰ ভূমিকা |url=https://books.google.com/books?id=HKmXcBCKEcAC&pg=PA51 |access-date=৯ আগষ্ট ২০১২ |publisher=Northern Book Centre |isbn=978-81-7211-083-3 |pages=37–38 |archive-date=২৭ মে' ২০১৩ |archive-url=https://web.archive.org/web/20130527084909/http://books.google.com/books?id=HKmXcBCKEcAC&pg=PA51 |url-status=live }}</ref> এফালে পৰ্তুগীজ আৰু আনফালে [[আৰব]] ব্যৱসায়ী, স্থানীয় [[চেকোৰ]] আৰু [[মালাবাৰ মুছলমান|মাপ্পিলা]] বাহিনীৰ সমৰ্থনপুষ্ট জামোৰিনৰ মাজত হোৱা অহৰহ যুদ্ধৰ ফলত অৱশেষত উপকূলীয় চহৰসমূহত বিদেশী বাণিজ্যৰ [[আৰব]] একচেটিয়া আধিপত্যৰ অৱসান ঘটে। পৰ্তুগীজৰ বিৰোধিতালৈ ভ্ৰূক্ষেপ নকৰি জামোৰিনে ১৬০৪ চনৰ ১১ নৱেম্বৰত ডাচ্চ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ সৈতে এক চুক্তিত আৱদ্ধ হয়।<ref name="mh"/> ইয়াৰ পিছত ১৬০৮ চনত আন এখন চুক্তি হয়, যিয়ে পূৰ্বৰ চুক্তিখনক নিশ্চিত কৰে আৰু ডাচ্চসকলে পৰ্তুগীজসকলক বহিষ্কাৰ কৰাত জামোৰিনক সহায় কৰাৰ আশ্বাস দিয়ে।<ref name="mh"/> ডাচ্চসকলৰ একচেটিয়া আধিপত্য বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে পৰ্তুগীজ প্ৰভাৱো হ্ৰাস পাবলৈ ধৰে। ১৬শ শতিকাৰ অশান্তিৰ পিছত হোৱা সাংস্কৃতিক নৱজাগৰণৰ ফলস্বৰূপে [[থুঞ্চাথু ইঝুথাচান]] আৰু [[পুন্থানম নম্বুডিৰি]]ৰ দৰে কবিৰ জন্ম হয়। তেওঁলোকে বৰ্তমানৰ ৰূপলৈ [[মালায়ালম সাহিত্য]]ৰ বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তদুপৰি, মধ্যযুগীয় [[জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান আৰু গণিতৰ কেৰালা বিদ্যালয়]]ৰ সদস্য [[মেলপাথুৰ নাৰায়ণ ভট্টিথিৰী]]ৰো জন্ম হয়। ১৭শ শতিকাৰ মাজভাগলৈ, [[পোন্নানি]] আৰু [[কোজিকোড়]]ত ইংৰাজসকলৰ সৰু কাৰখানা দুটামানৰ বাহিৰে, কেৰালাৰ বন্দৰবোৰত বিদেশী বাণিজ্যৰ একচেতীয়া অধিকাৰ ডাচ্চসকলৰ হাতত আছিল।<ref name="mh"/> যদিও ১৬৫০ চনত [[উইলিয়াম কীলিং]]ৰ আগমনে এই অঞ্চলত ব্ৰিটিছ [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ একচেতীয়া অধিকাৰৰ সূচনা কৰিছিল, তথাপিও তেওঁলোকে ১৭৯২ চনলৈকে আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিবলৈ সক্ষম হোৱা নাছিল।<ref name="mh"/> ১৮শ শতিকাত, ''প্ৰকৃততে'' [[মহীশূৰ ৰাজ্য]]ৰ শাসক [[হায়দৰ আলী]] আৰু [[টিপু চুলতান]]য়ে [[মালাবাৰ জিলা|উত্তৰ কেৰালা]]ৰ সকলো সৰু সামন্ত ৰাজ্যক একত্ৰিত কৰি [[মহীশূৰ ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল। ১৭৬৬ চনত অলপ সময়ৰ বাবে [[মাঞ্জিৰী]] চুলতান [[হায়দৰ আলী]]ৰ সদৰ কাৰ্যালয় আছিল।<ref name="1961_kkd">{{Cite book|title=District Census Handbook (2) – Kozhikode (1961)|trans-title=জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি (২) - কোজিকোড় (১৯৬১)|last=Devassy|first=M. K.|publisher=কেৰালা চৰকাৰ|year=১৯৬৫|location=এৰ্নাকুলাম|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5665/1/22059_1961_KOZ.pdf|access-date=১৯ ডিচেম্বৰ ২০২০|archive-date=২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210202005030/http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5665/1/22059_1961_KOZ.pdf|url-status=live}}</ref> যেতিয়া [[মহীশূৰ ৰাজ্য|মহীশূৰ]]ৰ চুলতান [[হায়দৰ আলী]]য়ে কালিকটত ''চামুথিৰি কোভিলাকম'' অৱৰোধ কৰিছিল (খ্ৰীষ্টীয় ১৮শ শতিকা), তেতিয়া জামোৰিনে তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসকলক পোন্নানিৰ ''থ্ৰিক্কাবিল কোভিলাকম''লৈ পঠিয়াই দিছিল।<ref>Panikkar. K.M. ''A History of Kerala (1498–1801)'' Coimbatore (1960) p. 64</ref> ১৭৯০ চনৰ ৭ আৰু ১২ ডিচেম্বৰৰ মাজত [[তৃতীয় এংলো-মহীশূৰ যুদ্ধ]]ৰ সময়ত [[তিৰুৰংগাড়ী]]ত ব্ৰিটিছ সৈন্য আৰু টিপু চুলতানৰ মাজত লানি নিছিগা সংঘৰ্ষ হৈছিল যাক [[তিৰুৰংগাড়ীৰ যুদ্ধ]] বুলি জনা যায়।<ref name=Naravane>{{Cite book |last=Naravane |first=M.S. |title=Battles of the Honorable East India Company |trans-title=সন্মানীয় ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ যুদ্ধসমূহ |publisher=A.P.H. Publishing Corporation |year=২০১৪ |isbn=9788131300343 |pages=176}}</ref> ১৭৯২ চনত তৃতীয় এংলো-মহীশূৰ যুদ্ধৰ জৰিয়তে ইংৰাজ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ হাতত টিপু চুলতান পৰাজিত হয় আৰু [[শ্ৰীৰংগপত্তনমৰ চুক্তি]] স্বাক্ষৰিত হয়। এই চুক্তি অনুসৰি বৰ্তমানৰ মালাপ্পুৰম জিলাকে ধৰি বেছিভাগ [[মালাবাৰ জিলা|মালাবাৰ অঞ্চল]] ইংৰাজ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। [[ত্ৰিবাংকুৰ]]ৰ [[কোয়ি থাম্পুৰান]]সকল [[পৰাপ্পানাদ]] ৰাজপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত। এই পৰিয়ালৰ পৰাই সাধাৰণতে [[ত্ৰিবাংকুৰ]] পৰিয়ালৰ ৰাণীৰ স্বামীসকলক নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref name="1961_kkd"/> বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুণ বাগিচা কনোলীৰ প্লট [[নীলাম্বুৰ]] চহৰৰ পৰা মাত্ৰ {{cvt|2|km}} দূৰত অৱস্থিত। মালাবাৰৰ তেতিয়াৰ জিলাধিপতি [[হেনৰী ভেলেণ্টাইন কনোলী]]ৰ স্মৃতিত ইয়াৰ নামাকৰণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news|title=Oldest teak plantation, Conolly's Plot, to reopen after maintenance|trans-title=আটাইতকৈ পুৰণি চেগুণ বাগিচা, কনোলীৰ প্লট, মেৰামতিৰ পিছত পুনৰ মুকলি কৰা হ'ব|url=https://english.mathrubhumi.com/travel/travel-news/oldest-teak-plantation-conolly-s-plot-to-reopen-after-maintenance-kerala-nilambur-teak-plantations-1.1942105|date=১৬ মে' ২০১৭|access-date=১২ অক্টোবৰ ২০২০|work=মাতৃভূমি|archive-date=১২ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201012215336/https://english.mathrubhumi.com/travel/travel-news/oldest-teak-plantation-conolly-s-plot-to-reopen-after-maintenance-kerala-nilambur-teak-plantations-1.1942105|url-status=live}}</ref> ১৮৬১ চনৰ ১২ মাৰ্চত [[তিৰুৰ]]ৰ পৰা [[চালিয়ম]]লৈ ৰাজ্যৰ প্ৰথমটো ৰেলপথ মুকলি কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ পুৰণি ৰেল ষ্টেচনটো [[তিৰুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন|তিৰুৰ]]ত অৱস্থিত।<ref name="ll">{{cite web |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/lifeline-of-malabar-turns-125/article4250472.ece |website=thehindu.com |title='Lifeline' of Malabar turns 125 |trans-title=মালাবাৰৰ 'জীৱনৰেখা'ৰ ১২৫ বছৰ পূৰ্ণ |date=২৯ ডিচেম্বৰ ২০১২ |access-date=১৯ ডিচেম্বৰ ২০২০ |archive-date=৩০ জানুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210130150107/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/lifeline-of-malabar-turns-125/article4250472.ece |url-status=live }}</ref><ref name="mpm">{{Cite news|title=ആ ചൂളംവിളി പിന്നെയും പിന്നെയും...|url=https://www.mathrubhumi.com/malappuram/specials/50-years-of-malappuram/kerala-first-railway-line-tirur-to-beypore-1.3880175|date=১৭ জুন ২০১৯|access-date=১৯ ডিচেম্বৰ ২০২০|work=মাতৃভূমি|archive-date=৩০ নৱেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201130082010/https://www.mathrubhumi.com/malappuram/specials/50-years-of-malappuram/kerala-first-railway-line-tirur-to-beypore-1.3880175|url-status=live}}</ref> [[File:Canoly hanging bridge nilambur.jpg|left|thumbnail|বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি [[চেগুণ]] বাগিচা, [[নীলাম্বুৰ]]ৰ কনোলী প্লট]] ১৭৯২ আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত হোৱা বহুতো মাপ্পিলা বিদ্ৰোহৰ (কেৰালাত ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ) কেন্দ্ৰ আছিল এই জিলাখন। অনুমান কৰা হৈছে যে এই সময়ছোৱাত সৰু-বৰ প্ৰায় ৮৩০ টা বিদ্ৰোহ সংঘটিত হৈছিল। ১৮৪১–১৯২১ চনৰ ভিতৰত কেৱল ব্ৰিটিছ বিষয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে ৮৬ টাতকৈও অধিক বিদ্ৰোহ হৈছিল।<ref>K. Madhavan, 'Malayalathile Mappila Lahala,' Mathrubhumi, 24 March 1923.</ref> ব্ৰিটিছ শাসনকালত [[দক্ষিণ মালাবাৰ]]ৰ এৰানাড, ৱল্লুৱানাড আৰু পোন্নানি উপ-জিলাসমূহত এই জিলাখন অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। [[মালাবাৰ স্পেচিয়েল পুলিচ]]ৰ সদৰ কাৰ্যালয় [[মালাপ্পুৰম]]ত আছিল। এম.এছ.পি. হৈছে ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ পুৰণি সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বেটেলিয়ন। ব্ৰিটিছসকলে নিজৰ সৈন্য ৰাখিবলৈ [[কাদালুণ্ডি নদী]]ৰ পাৰত মালাপ্পুৰম চহৰৰ ওপৰত হেগ [[বেৰেক]] স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |url=https://www.malappuramtourism.org/history.php |title=Malappuram British History |trans-title=মালাপ্পুৰম ব্ৰিটিছ ইতিহাস |access-date=১২ জুলাই ২০২০ |archive-date=১০ অক্টোবৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201010035952/https://www.malappuramtourism.org/history.php |url-status=live }}</ref> [[File:Codacal Tile Factory.jpg|thumbnail|কোডাক্কাল টাইল ফেক্টৰী [[তিৰুনাবায়া]]ৰ কোডাক্কালত কমনৱেলথ ট্ৰাষ্টৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হৈছিল। ১৮৮৭ চনত আৰম্ভ হোৱা কোডাক্কালৰ টাইল ফেক্টৰীটো ভাৰতৰ দ্বিতীয়টো টাইল-নিৰ্মাণ উদ্যোগ। প্ৰথমটো টাইল ফেক্টৰী আছিল [[ফেৰোক]]ত, যিটো সেই সময়ত [[এৰানাড তালুক]]ৰ অংশ আছিল।]] ১৯২০ চনৰ ২৮ এপ্ৰিলত [[মাঞ্জিৰী]]ত অনুষ্ঠিত হোৱা [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ মালাবাৰ জিলা ৰাজনৈতিক সন্মিলনে [[ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]] আৰু [[মালাবাৰ জিলা|ব্ৰিটিছ মালাবাৰ]]ত জাতীয় আন্দোলনক শক্তিশালী কৰিছিল।<ref name="Manjericonference_1920">{{cite news |title=The 1920 political conference at Manjeri |trans-title=মাঞ্জিৰীৰ ১৯২০ চনৰ ৰাজনৈতিক সন্মিলন |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/290616/rare-letters-on-historic-meet-found-in-malappuram.html |access-date=১৮ জুলাই ২০২০ |work=ডেক্কান ক্ৰনিকল |date=২৯ জুন ২০১৬ |archive-date=১৮ জুলাই ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200718131229/https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/290616/rare-letters-on-historic-meet-found-in-malappuram.html |url-status=live }}</ref> সেই সন্মিলনে ঘোষণা কৰিছিল যে [[মণ্টাগু-চেমছফৰ্ড সংস্কাৰ]] [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাত সক্ষম নহয়। লগতে মালাবাৰত প্ৰচলিত প্ৰজাস্বত্ব ব্যৱস্থাৰ ফলত উদ্ভৱ হোৱা সমস্যা সমাধানৰ বাবে ভূমি সংস্কাৰৰ পোষকতা কৰিছিল। কিন্তু এই সিদ্ধান্তই কংগ্ৰেছৰ ভিতৰত থকা [[চুৰাট বিভাজন|চৰমপন্থী আৰু নৰমপন্থী]]সকলৰ মাজৰ ব্যৱধান বৃদ্ধি কৰিছিল। সন্মিলনৰ ফলত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ প্ৰতি মাটিগিৰিসকলৰ অসন্তুষ্টিৰ সৃষ্টি হৈছিল। ইয়াৰ ফলত মালাবাৰ জিলা কংগ্ৰেছ কমিটিৰ নেতৃত্ব শ্ৰমিক আৰু মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ সমৰ্থক চৰমপন্থীসকলৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ গৈছিল।<ref name="askh">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |title=A Survey of Kerala History |trans-title=কেৰালা ইতিহাসৰ এক জৰীপ |year=২০০৭ |publisher=ডি চি বুকছ |location=কোট্টায়াম |isbn=9788126415786 |edition=২০০৭ |url=https://dcbookstore.com/books/a-survey-of-kerala-history |access-date=২৬ জুলাই ২০২০ |archive-date=২৬ জুলাই ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726034742/https://dcbookstore.com/books/a-survey-of-kerala-history |url-status=live }}</ref> [[File:മലപ്പുറം ജില്ലയിൽ പൊന്നാനിയിലെ ഹാർബർ (1930-37).jpg|left|300px|thumbnail|১৯৩০-ৰ দশকৰ মাজভাগৰ [[পোন্নানি]] বন্দৰ]] [[File:Tirurangadi Hajur Kacheri.jpg|thumbnail|১৯২১ চনৰ বিদ্ৰোহত প্ৰাণ আহুতি দিয়া ব্ৰিটিছ সৈন্যৰ সমাধিসমূহ [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক]] কাৰ্যালয়ত]] বিদ্ৰোহসমূহৰ ভিতৰত শেষ আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল [[মালাবাৰ বিদ্ৰোহ]]। এই বিদ্ৰোহত [[পুক্কোত্তুৰৰ যুদ্ধ]]ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।<ref name="tottenham grf">Tottenham GRF (ed), The Mappila Rebellion 1921–22, Govt Press Madras 1922 P 71</ref><ref name="karim kk">Karim KK Muhammed Abdul, Variam Kunnath Kunjahammed Haji, Kalima Books, Kozhikkode 1992 (Malayalam)</ref> সৈন্য, আৰক্ষী আৰু ব্ৰিটিছ কৰ্তৃপক্ষ পলাই যোৱাৰ পিছত ১৯২১ চনৰ ২৮ আগষ্টৰ ভিতৰত [[এৰানাড]], [[ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|ৱল্লুৱানাড]], [[পোন্নানি]] আৰু [[কোজিকোড়]] তালুকৰ ২০০ খনৰো অধিক গাঁৱত স্বাধীনতা ঘোষণা কৰা হয়।<ref>''Malabar Desiyathayude Idapedalukal''. Dr. M. T. Ansari. DC Books</ref> অৱশ্যে স্বায়ত্তশাসন ঘোষণাৰ ছমাহ নৌহওঁতেই ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে এই ভূখণ্ড পুনৰুদ্ধাৰ কৰে আৰু ইয়াক [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। মালাবাৰ বিদ্ৰোহৰ পিছত [[ৱেগন ট্ৰেজেডী]] সংঘটিত হয় য'ত ১৯২১ চনৰ ২০ নৱেম্বৰত ৬৪ জন কয়দীৰ মৃত্যু হয়।<ref>Panikkar, K. N., ''Against Lord and State: Religion and Peasant Uprisings in Malabar 1836–1921''</ref> [[File:കരിപ്പുര്‍ വിമാനത്താവളം.jpg|left|thumbnail|[[কোণ্ডোত্তী তালুক]]ৰ [[কাৰিপুৰ]]ত অৱস্থিত [[কালিকট আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]]] [[ভাৰতীয় স্বাধীনতা আইন ১৯৪৭|১৯৪৭ চনত ভাৰতৰ স্বাধীনতা]]ৰ পিছত পূৰ্বৰ [[মাদ্ৰাছ প্ৰেচিডেন্সি]] [[মাদ্ৰাছ ৰাজ্য]]ত পৰিণত হয়। এৰানাড (মাঞ্জিৰী) আৰু ৱল্লুৱানাড (পেৰিন্থলমান্না) তালুকৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ সৈতে মালাপ্পুৰম ৰাজহ সংমণ্ডল আছিল পূৰ্বৰ [[মালাবাৰ জিলা]]ৰ পাঁচটা ৰাজহ সংমণ্ডলৰ ভিতৰত অন্যতম। মালাবাৰ জিলাৰ আন চাৰিটা ৰাজহ সংমণ্ডল আছিল [[থালাছেৰী]], [[কোজিকোড়]], [[পালক্কাড]] আৰু [[ফৰ্ট কোচিন]]।<ref name="Malabar">{{Cite book|title=1951 census handbook – Malabar district|trans-title=১৯৫১ চনৰ লোকপিয়ল হাতপুথি - মালাবাৰ জিলা|publisher=মাদ্ৰাছ চৰকাৰ|year=১৯৫৩|location=চেন্নাই|pages=1|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf|access-date=২৭ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০|archive-date=৮ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201008060411/http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf|url-status=live}}</ref> ১৯৫৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত ভাষাৰ ভিত্তিত [[কেৰালা]] ৰাজ্য গঠন কৰা হয়। গঠনৰ সময়ত মালাপ্পুৰম জিলাত চাৰিটা উপ-জিলা (এৰানাড, পেৰিন্থলমান্না, তিৰুৰ আৰু পোন্নানি), চাৰিখন চহৰ, চৈধ্যটা উন্নয়ন খণ্ড আৰু ৯৫ খন [[গ্ৰাম পঞ্চায়ত]] আছিল।<ref name="c1971">{{Cite book|title=District Census Handbook – Malappuram (Part-C) – 1971|trans-title=জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি – মালাপ্পুৰম (খণ্ড-চি) – ১৯৭১|last=K. Narayanan|publisher=Directorate of Census Operations, Kerala|year=১৯৭২|location=থিৰুৱনন্তপুৰম|pages=3|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5714/1/51172_1971_MAL.pdf}}</ref> পিছলৈ তিৰুৰ তালুকক দ্বিখণ্ডিত কৰি তিৰুৰংগাড়ী তালুক গঠন কৰা হয়। এৰানাড তালুকক ত্ৰিখণ্ডিত কৰি নীলাম্বুৰ আৰু কোণ্ডোত্তী নামৰ দুখন তালুক গঠন কৰা হয়। কেৰালাৰ দ্বিতীয় পুৰণি বৰ্তমানৰ বিশ্ববিদ্যালয় [[কালিকট বিশ্ববিদ্যালয়]] ১৯৬৮ চনত [[তেনহিপালম]]ত আৰু ৰাজ্যৰ দ্বিতীয় পুৰণি বৰ্তমানৰ বিমানবন্দৰ [[কালিকট আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]] ১৯৮৮ চনত [[কাৰিপুৰ]]ত আৰম্ভ হয়।<ref>{{Cite news|title=Calicut airport turns 80|trans-title=কালিকট বিমানবন্দৰৰ ৮০ বছৰ পূৰ্ণ|url=https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/calicut-airport-turns-30/article23508804.ece|last=Special Currespondent|date=১২ এপ্ৰিল ২০১৮|access-date=৩১ মাৰ্চ ২০২১|work=দ্য হিন্দু|archive-date=৯ নৱেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109042642/https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/calicut-airport-turns-30/article23508804.ece|url-status=live}}</ref> ১৯৭০-ৰ দশকত [[পাৰস্য উপসাগৰীয় অঞ্চলৰ আৰৱ ৰাষ্ট্ৰসমূহ|পাৰস্য উপসাগৰীয় দেশসমূহ]]ৰ তেলৰ ভঁৰালসমূহ বাণিজ্যিক উত্তোলনৰ বাবে মুকলি কৰা হয় আৰু হাজাৰ হাজাৰ অদক্ষ শ্ৰমিকে উপসাগৰীয় অঞ্চললৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। তেওঁলোকে ঘৰলৈ পঠিওৱা ধনে গ্ৰাম্য অৰ্থনীতিক সহায় কৰে আৰু বিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে অঞ্চলটোৱে [[প্ৰথম বিশ্ব]]ৰ স্বাস্থ্যৰ মানদণ্ড আৰু প্ৰায় সাৰ্বজনীন সাক্ষৰতা লাভ কৰে।<ref>{{cite magazine| url=http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2084273_2084272_2084259,00.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20110722004134/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2084273_2084272_2084259,00.html | url-status=dead | archive-date=22 July 2011 | magazine=Time | title=Summer Journey 2011 | date=21 July 2011}}</ref> ঐতিহাসিকভাৱে, মালাপ্পুৰম জিলা [[অষ্টবৈদ্য]] পৰম্পৰাৰ সংৰক্ষণৰ কেন্দ্ৰ আছিল। অষ্টবৈদ্য হৈছে আঠটা [[নম্বুডিৰি]] ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালৰ এটা গোট যাক পৰম্পৰাগতভাৱে [[আয়ুৰ্বেদ]]ৰ আঠটা শাখাৰ বিশাৰদ হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়। ইয়াৰ ভিতৰত '''পুলমন্থোলে মুছ''' পৰিয়ালে (পেৰিন্থলমান্নাৰ ওচৰৰ পুলমন্থোলে অঞ্চলৰ সৈতে জড়িত) শতিকা ধৰি বংশগত চিকিৎসা চৰ্চা আৰু [[সংস্কৃত]] পাণ্ডিত্যৰ এক অখণ্ড ধাৰা বজাই ৰাখিছে।<ref name="Sreedharan2002">{{cite book |last=Sreedharan |first=N |title=Ashtavaidya Tradition of Kerala |trans-title=কেৰালাৰ অষ্টবৈদ্য পৰম্পৰা |publisher=Publications Division, University of Calicut |year=২০০২}}</ref> কৰ্ণাটকী সংগীতজ্ঞ [[চেম্বাই বৈদ্যনাথ ভাগৱতৰ]]ৰ সৈতে থকা সম্পৰ্কৰ জৰিয়তে কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক ইতিহাসত পুলমন্থোলে বংশৰ ঐতিহাসিক গুৰুত্ব উল্লেখ কৰা হৈছে। ১৯৫২ চনত এটা পৰিৱেশনৰ সময়ত কণ্ঠস্বৰ হেৰুৱাৰ পিছত, চেম্বাইয়ে পুলমন্থোলে মুছ পৰিয়ালৰ অধীনত পৰম্পৰাগত আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসা গ্ৰহণ কৰিছিল। তাৰ পিছত তেওঁৰ সুস্থ হৈ উঠা আৰু মঞ্চলৈ উভতি অহাৰ কথা আঞ্চলিক জীৱনীসমূহত বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="ChembaiBio">{{cite book |last=Sarma |first=L. R. Viswanatha |title=Chembai Selvam |trans-title=চেম্বাই চেলভম |publisher=Amudha Nilayam Ltd |year=১৯৫৪ |location=মাদ্ৰাছ}}</ref> এই বংশৰ উত্তৰাধিকাৰ অঞ্চলটোৰ ধৰ্মীয় ইতিহাসতো অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে পুলমন্থোলেৰ '''শ্ৰী ৰুদ্ৰ ধন্বন্তৰি মন্দিৰ'''ৰ জৰিয়তে। থুতাপুঝা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এই ঐতিহাসিক মন্দিৰটো [[ৰুদ্ৰ]] আৰু [[ধন্বন্তৰি]] দুয়োৰে প্ৰতি উচৰ্গিত হোৱাৰ বাবে অনন্য। ই মালাবাৰ অঞ্চলৰ আধ্যাত্মিক পৰম্পৰা আৰু আয়ুৰ্বেদিক নিৰাময় কলাৰ মিলনৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰ হিচাপে কাম কৰে।<ref name="HeritagePortal">{{cite web |url=https://ayurvedathanal.com/sree-rudhra-dhanwanthari-temple |title=Sree Rudhra Dhanwanthari Temple Heritage |trans-title=শ্ৰী ৰুদ্ৰ ধন্বন্তৰি মন্দিৰৰ ঐতিহ্য |website=Ayurveda Thanal |access-date=১২ মে' ২০২৬}}</ref> == ভূগোল == [[File:Cherumb eco tourism village, Karuvarakundu India (3).JPG|left|thumb|alt=এখন গাঁও |[[কৰুৱাৰাকুণ্ডু]]ৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল]] [[File:Puthuponnani (2).JPG|thumb|alt=এখন সাগৰৰ পাৰ|[[পুথুপোন্নানি]] মুনাম্বম সাগৰৰ পাৰ]] উত্তৰ-পশ্চিমে [[কোজিকোড় জিলা]], উত্তৰ-পূবে [[ৱায়ানাড় জিলা]], পূবে [[নীলগিৰি পৰ্বতমালা|নীলগিৰি পাহাৰ]], দক্ষিণ-পূবে [[পালক্কাড জিলা]], দক্ষিণ-পশ্চিমে [[ত্ৰিশূৰ জিলা]] আৰু পশ্চিমে [[আৰৱ সাগৰ]]ৰ দ্বাৰা পৰিবেষ্টিত মালাপ্পুৰমৰ মুঠ ভৌগোলিক মাটিকালি হৈছে ৩৫৫৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। মাটিকালিৰ ফালৰ পৰা ৰাজ্যখনৰ ভিতৰত ইয়াৰ স্থান তৃতীয়। জিলাখন ৰাজ্যখনৰ মুঠ মাটিকালিৰ ৯.১৫% অধিকাৰ কৰি আছে। ভৌগোলিক মানচিত্ৰত জিলাখন ৭৫° পূব – ৭৭° পূব দ্ৰাঘিমাংশ আৰু ১০° উত্তৰ – ১২° উত্তৰ অক্ষাংশত অৱস্থিত। কেৰালাৰ অন্যান্য প্ৰান্তৰ দৰেই মালাপ্পুৰমৰো পশ্চিমে [[আৰৱ সাগৰ]]ৰ সীমাত এক উপকূলীয় অঞ্চল (নিম্নভূমি), কেন্দ্ৰত মধ্যভূমি আৰু পূবে [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]]ৰ সীমাত এক পাহাৰীয়া অঞ্চল (উচ্চভূমি) আছে। অৱশ্যে কেৰালাৰ অন্যান্য জিলাৰ দৰে নহয়, মধ্যভূমিতো পাহাৰীয়া অঞ্চল বহুলভাৱে দেখা যায়। [[নীলাম্বুৰ]] তালুক আৰু [[উটি]] তালুকৰ সীমান্তত অৱস্থিত ২৫৫৪ মিটাৰ উচ্চতাৰ [[মুকুৰ্থি]] শৃংগ মালাপ্পুৰম জিলাৰ সৰ্বোচ্চ স্থান। ই [[দক্ষিণ ভাৰত]]ৰ পঞ্চম সৰ্বোচ্চ শৃংগ হোৱাৰ লগতে [[আনামুদি]] (২৬৯৬ মিটাৰ) আৰু [[মীছাপুলিমালা]]ৰ (২৬৫১ মিটাৰ) পিছত কেৰালাৰ তৃতীয় সৰ্বোচ্চ শৃংগ। ই [[ইদুক্কি জিলা]]ৰ বাহিৰে কেৰালাৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগ। মালাপ্পুৰম-[[পালক্কাড জিলা|পালক্কাড]]-[[নীলগিৰি জিলা|নীলগিৰি]] জিলাৰ সীমান্তৰ ওচৰত থকা ২৩৮৩ মিটাৰ উচ্চতাৰ [[অংগিন্দা শৃংগ]] হৈছে দ্বিতীয় সৰ্বোচ্চ শৃংগ। মালাপ্পুৰমৰ [[নীলাম্বুৰ]] তালুক, [[ৱায়ানাড় জিলা|ৱায়ানাড়]] আৰু [[কোজিকোড় জিলা]]ৰ [[থমৰছেৰী]] তালুকৰ সংযোগস্থলত অৱস্থিত ২৩৩৯ মিটাৰ উচ্চতাৰ [[ৱাৱুল মালা]] হৈছে জিলাখনৰ তৃতীয় সৰ্বোচ্চ স্থান। === সীমান্তৰ তালুকসমূহ === মালাপ্পুৰম জিলা ৫ খন জিলাৰ নিম্নলিখিত ১২ খন তালুকৰ সৈতে নিজৰ সীমা ভাগ কৰে। * ৱায়ানাড় জিলা: [[ব্যথিৰী]] তালুক। * কোজিকোড় জিলা: [[কোজিকোড়]] আৰু [[থমৰছেৰী]] তালুক। * নীলগিৰি জিলা: [[পাণ্ডালুৰ তালুক|পাণ্ডালুৰ]], [[গুডালুৰ, নীলগিৰি|গুডালুৰ]], [[উটি]] আৰু [[কুন্দাহ তালুক|কুন্দাহ]] তালুক। * পালক্কাড জিলা: [[পট্টাম্বি]], [[অট্টাপালম]] আৰু [[মান্নাৰকদ]] তালুক। * ত্ৰিশূৰ জিলা: [[চভক্কাদ]] আৰু [[কুন্নমকুলাম]] তালুক। === টপ'গ্ৰাফী === টপ'গ্ৰাফী, ভূ-বিজ্ঞান, মাটি, জলবায়ু আৰু প্ৰাকৃতিক উদ্ভিদৰ ভিত্তিত জিলাখনক ৫টা উপ-ক্ষুদ্ৰ অঞ্চলত ভাগ কৰা হৈছে: * মালাপ্পুৰম উপকূল * মালাপ্পুৰম তৰংগায়িত সমভূমি * চালিয়াৰ নদী অৱবাহিকা * নীলাম্বুৰ বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ * পেৰিন্থলমান্না তৰংগায়িত উচ্চভূমি। [[File:Chaliyar - Areekode Bridge.jpg|left|thumb|[[অৰীকোড়]]ত [[চালিয়াৰ]] নদীৰ অৱবাহিকা]] [[File:Map of Malappuram District (April 2021).svg|thumb|মালাপ্পুৰম জিলাৰ মানচিত্ৰ]] মালাপ্পুৰম উপকূল অঞ্চল উত্তৰৰ [[ৱল্লীকুন্নু]]ৰ পৰা দক্ষিণৰ [[পেৰুম্বাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্বাদাপ্পু]]লৈকে সমগ্ৰ উপকূলীয় অঞ্চল জুৰি বিস্তৃত। ইয়াৰ উত্তৰে কোজিকোড় উপকূল, পূবে মালাপ্পুৰম তৰংগায়িত সমভূমি, দক্ষিণে ত্ৰিশূৰ উপকূল আৰু পশ্চিমে [[লাক্ষাদ্বীপ সাগৰ]] আছে। এই অঞ্চলটোৰ মাজেৰে চালিয়াৰ, কাদালুণ্ডি, ভাৰতপ্পুঝা, তিৰুৰপুঝা আদি প্ৰধান নদী, খাল আৰু বেকৱাটাৰসমূহ বৈ গৈছে। এই অঞ্চলটো নাৰিকল গছেৰে ভৰা। উপকূলীয় সমভূমিখন পশ্চিমৰ ফালে অতি ধীৰেৰে হেলনীয়া।<ref name="geographymalappuram">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title=Physical divisions of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ ভৌতিক বিভাজন |pages=21–22 |access-date=১৮ এপ্ৰিল ২০২০ |archive-date=২৭ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191127005243/http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |url-status=live }}</ref> [[পোন্নানি]], [[এদাপ্পাল]], [[তিৰুৰ]], [[ৱালাঞ্চেৰী]], [[কুট্টিপ্পুৰম]], [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]], [[তিৰুৰংগাড়ী]] আৰু [[পৰাপ্পানংগাড়ী]] আদি প্ৰধান চহৰসমূহ এই অঞ্চলতে অৱস্থিত। এই অঞ্চলৰ সৰ্বোচ্চ উচ্চতা তিৰুৰ তালুকৰ [[কল্পকঞ্চেৰী]] গাঁৱত (১০৪ মিটাৰ) অৱস্থিত।<ref name="geographymalappuram"/> উপকূলৰ সমান্তৰালভাৱে থকা মালাপ্পুৰম তৰংগায়িত সমভূমিৰ উত্তৰে [[নাদাপুৰম]]-[[মাভুৰ]] তৰংগায়িত সমভূমি, পূবে [[চালিয়াৰ]] নদীৰ অৱবাহিকা আৰু পেৰিন্থলমান্না তৰংগায়িত উচ্চভূমি, দক্ষিণে [[পট্টাম্বি]] তৰংগায়িত সমভূমি আৰু পশ্চিমে মালাপ্পুৰম উপকূল আছে। কন্নমংগলমৰ নেনমিনি পাহাৰ (৪৭৮ মিটাৰ) সৰ্বোচ্চ স্থান আৰু উত্তৰ অংশৰ [[ৱাজায়ুৰ]] (৯৫ মিটাৰ) এই অঞ্চলৰ সৰ্বনিম্ন স্থান। ইয়াত কেইবাখনো পাহাৰ আৰু ঢাল দেখা যায়।<ref name="geographymalappuram"/> [[File:Chekkunnu.jpg|thumb|[[এদাৱান্না]]ত চেক্কুন্নু পাহাৰ]] চালিয়াৰ নদী অৱবাহিকাৰ উত্তৰ আৰু পূবে নীলাম্বুৰ বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ, দক্ষিণে পেৰিন্থলমান্না তৰংগায়িত উচ্চভূমি আৰু পূবে মালাপ্পুৰম তৰংগায়িত সমভূমি অৱস্থিত। ই [[চালিয়াৰ]] নদীৰ মধ্যৱৰ্তী গতিপথত পৰে আৰু ইয়াত অকলশৰীয়া পাহাৰৰ ৰূপত ওখ-চাপৰ ঠাই আছে।<ref name="geographymalappuram"/> নীলাম্বুৰ বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ, যাক ঔপনিৱেশিক নথিত ''নীলাম্বুৰ উপত্যকা'' বুলিও উল্লেখ কৰা হৈছে, ইয়াৰ উত্তৰে কোজিকোড় বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ আৰু ৱায়ানাড় বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ, পূবে [[তামিলনাডু]], দক্ষিণে [[মান্নাৰকদ]]-পালক্কাড বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ আৰু পশ্চিমে চালিয়াৰ নদীৰ অৱবাহিকা অৱস্থিত। ই পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ এক অংশ। ইয়াত সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ১০০০ মিটাৰতকৈ অধিক উচ্চতাৰ কেইবাটাও শৃংগ দেখা যায়।<ref name="geographymalappuram"/> এই অঞ্চলৰ সৰ্বোচ্চ স্থান [[মুকুৰ্থি]]ত (২৫৯৪ মিটাৰ) অৱস্থিত, যিটো তামিলনাডুৰ সৈতে কেৰালাৰ সীমান্তত থকা [[কৰিম্পুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]]ৰ পূবে অৱস্থিত। সৰ্বনিম্ন স্থানটো [[মাম্পাদ]]ত (১১৫ মিটাৰ) অৱস্থিত।<ref name="geographymalappuram"/> নীলাম্বুৰৰ পাহাৰীয়া বনাঞ্চল অঞ্চলটো [[নীলগিৰি বায়'ছফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভ]]ৰ এক অংশ। পেৰিন্থলমান্না তৰংগায়িত উচ্চভূমিৰ উত্তৰে চালিয়াৰ নদীৰ অৱবাহিকা, পূবে মান্নাৰকদ-পালক্কাড বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ, দক্ষিণে [[পালক্কাড ব্যৱধান]] আৰু পশ্চিমে মালাপ্পুৰম তৰংগায়িত সমভূমি অৱস্থিত। ইয়াত কেইবাখনো সৰু সৰু অকলশৰীয়া পাহাৰ দেখা যায়। [[কডিকুঠীমালা]] তাৰ ভিতৰত অন্যতম। [[কাদালুণ্ডি নদী]] এই অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। এই অঞ্চলৰ সৰ্বোচ্চ উচ্চতা [[ৱাদাক্কংগাৰা, মাঞ্জিৰী|মাক্কাৰাপৰাম্বু]]ত ৬১০ মিটাৰ।<ref name="geographymalappuram"/> === উপকূলীয় ৰেখা === [[File:Light house in Ponnani.jpg|thumb|[[পোন্নানি]]ৰ [[লাইটহাউচ]]]] কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ ভিতৰত উপকূলৰ দৈৰ্ঘ্যৰ ফালৰ পৰা মালাপ্পুৰমৰ স্থান পঞ্চম। ইয়াৰ উপকূলৰ দৈৰ্ঘ্য ৭০ কিলোমিটাৰ (ৰাজ্যখনৰ মুঠ উপকূলৰ ১১.৮৭%)।<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Coastline_2346.aspx |website=kerenvis.nic.in |title=The coastal area of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ উপকূলীয় অঞ্চল |access-date=৩০ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-date=২৩ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191123153736/http://www.kerenvis.nic.in/Database/Coastline_2346.aspx |url-status=live }}</ref> মালাপ্পুৰমৰ উপকূলীয় অঞ্চল তিনিখন পৌৰ চহৰ ক্ৰমে [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]], [[পোন্নানি]] আৰু [[পৰাপ্পানংগাড়ী]] আৰু আঠখন [[গ্ৰাম পঞ্চায়ত]] ক্ৰমে [[ৱল্লীকুন্নু]], [[তনলুৰ]], [[নিৰামৰুথুৰ]], [[ৱেট্টম গ্ৰাম পঞ্চায়ত|ৱেট্টম]], [[মংগলম, তিৰুৰ|মংগলম]], [[পুৰাথুৰ]], [[ভেলিয়াংকোদ]] আৰু [[পেৰুম্বাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্বাদাপ্পু]]ত অৱস্থিত। জিলাখনৰ পশ্চিম অংশত অৱস্থিত পোন্নানি, তান্নুৰ, পৰাপ্পানংগাড়ী আৰু [[পদিনজৰেকাৰা সাগৰৰ পাৰ]] প্ৰধান মৎস্য পালন কেন্দ্ৰ। জিলাখনৰ সাগৰৰ পাৰ সামুদ্ৰিক সম্পদেৰে ভৰপূৰ।<ref name="geographymalappuram" /> পূৰ্বতে আৰব ব্যৱসায়ীসকলৰ প্ৰিয় গন্তব্যস্থান হোৱাৰ উপৰিও, পোন্নানি বহুতো [[মুছলমান]] আধ্যাত্মিক গুৰুসকলৰ বাবেও এক আকৰ্ষণীয় স্থান আছিল, যিসকলে ইয়াত [[ইছলাম ধৰ্ম]] প্ৰচাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। এই বন্দৰ চহৰখনক ''মালাবাৰৰ সৰু মক্কা'' আৰু ''[[সোণৰ ডিনাৰ|সোণৰ মুদ্ৰাৰ]] চহৰ'' বুলিও জনা যায়।<ref name="pkd">{{cite book | author=M. K. Devassy | year=১৯৬৫ | title=1961 Census Handbook- Palghat District | trans-title=১৯৬১ লোকপিয়ল হাতপুথি- পালঘাট জিলা | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala and The Union Territory of Laccadive, Minicoy, and Amindivi Islands | url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5667/1/51592_1961_PAL.pdf | access-date=১১ মাৰ্চ ২০২১ | archive-date=8 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210508155754/http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5667/1/51592_1961_PAL.pdf | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nativeplanet.com/travel-guide/the-mecca-of-malabar-ponnani-004132.html |website=nativeplanet.com |title=Ponnani, the Mecca of Malabar |trans-title=পোন্নানি, মালাবাৰৰ মক্কা |date=২৪ অক্টোবৰ ২০১৭ |access-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২০ |archive-date=১০ মে' ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510143226/https://www.nativeplanet.com/travel-guide/the-mecca-of-malabar-ponnani-004132.html |url-status=live }}</ref> ফেব্ৰুৱাৰী/এপ্ৰিল মাহত ইয়ালৈ হাজাৰ হাজাৰ পৰিভ্ৰমী চৰাই আহে। পোন্নানিৰ ওচৰতে থকা বিয়্যম কয়াল হৈছে জলক্ৰীড়াৰ সুবিধা থকা এক শান্ত, সেউজীয়াৰে আৱৰা জলপথ। [[কনোলী খাল]] [[পুথুপোন্নানি]]ত [[আৰৱ সাগৰ]]ৰ সৈতে লগ লাগে। উপকূলীয় চহৰ তান্নুৰ প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগীয় সময়ত ''ৱেত্তাট্টুনাড ৰাজ্য''ৰ ৰাজধানী আছিল আৰু ই [[কেৰালাদেশপুৰম মন্দিৰ]]ৰ বাবে জনাজাত। প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগীয় সময়ত পৰাপ্পানংগাড়ী [[পৰাপ্পানাদ]] ৰাজ্যৰ শাসক পৰিয়ালসমূহৰ বাসস্থান আছিল। ===নদীসমূহ=== [[File:View from Chamravattam Bridge - panoramio.jpg|thumbnail|[[ত্ৰিপ্ৰানগোড়]]ত [[ভাৰতপ্পুঝা]]]] [[File:Kadalundi river, Malappuram.jpg|thumb|[[মালাপ্পুৰম]]ত [[কাদালুণ্ডি নদী]]]] জিলাখনৰ মাজেৰে বৈ যোৱা প্ৰধান নদীসমূহ হ'ল [[চালিয়াৰ]], [[কাদালুণ্ডি নদী]], [[ভাৰতপ্পুঝা]] আৰু [[তিৰুৰ নদী]]। চালিয়াৰ নদীৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ১৬৮ কিলোমিটাৰ আৰু অৱবাহিকাৰ মাটিকালি ২৮১৮ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। ই জিলাখনৰ [[নীলাম্বুৰ]], [[মাম্পাদ]], [[এদাৱান্না]], [[অৰীকোড়]] আৰু [[ৱাজাক্কদ]]ৰ মাজেৰে বৈ গৈ কোজিকোড়-মালাপ্পুৰম জিলাৰ সীমান্তৰে পাৰ হৈ [[চালিয়ম]]ত আৰৱ সাগৰত পৰে। [[নীলাম্বুৰ]] তালুকৰ উপত্যকাত চালিয়াৰ নদীৰ কেইবাখনো সৰু-বৰ উপনদী আছে।<ref name="geographymalappuram" /><ref name="river"/> চালিয়াৰ নদীৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ উপনদী [[কৰিম্পুঝা (মালাপ্পুৰম)|কৰিম্পুঝা]], ভাৰতপ্পুঝাৰ অন্যতম বৃহৎ উপনদী [[থুথাপুঝা]] আৰু কাদালুণ্ডি নদীৰ অন্যতম বৃহৎ উপনদী অলীপুঝাও জিলাখনৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। কাদালুণ্ডি নদী [[মেলট্টুৰ, কেৰালা|মেলট্টুৰ]], [[কীজাট্টুৰ]], [[পাণ্ডিক্কাড]], [[মাঞ্জিৰী]], [[মালাপ্পুৰম]], [[পানাক্কাদ]], [[পৰাপ্পুৰ]], [[ৱেংগাৰা, মালাপ্পুৰম জিলা|ৱেংগাৰা]], [[তিৰুৰংগাড়ী]], [[পৰাপ্পানংগাড়ী]], [[ৱল্লীকুন্নু]]ৰ মাজেৰে বৈ গৈ জিলাখনৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তৰ ৱল্লীকুন্নুৰ কাদালুণ্ডি নগৰমত আৰৱ সাগৰত পৰে। অলীপুঝা আৰু বেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত এই নদীখনৰ সৃষ্টি হৈছে। কাদালুণ্ডি নদী [[চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ পশ্চিম সীমান্তত থকা [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]]ৰ পৰা ওলাই জিলাখনৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। [[কীজাট্টুৰ]]ত অলীপুঝা আৰু বেলিয়াৰ মিলি কাদালুণ্ডি নদীৰ সৃষ্টি হয়। কাদালুণ্ডি নদী [[এৰানাড]] আৰু [[ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|ৱল্লুৱানাড]] অঞ্চলৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ১৩০ কিলোমিটাৰ, অৱবাহিকাৰ এলেকা ১১১৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ আৰু মুঠ প্ৰৱাহ ২১৮৯ নিযুত ঘনফুট।<ref name="geographymalappuram" /><ref name="river"/> ভাৰতপ্পুঝাৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য ২০৯ কিলোমিটাৰ। ই ইয়াৰ উপনদী [[থুথাপুঝা]] নদী হিচাপে থুথা, [[এলামকুলাম, মালাপ্পুৰম|এলামকুলাম]], মালাপ্পুৰম-পালক্কাড জিলাৰ সীমান্তৰ [[পুলমন্থোলে]]ৰ মাজেৰে বৈ গৈ পল্লিপ্পুৰমত মূল নদীখনৰ সৈতে মিলিত হয়। তাৰ পিছত ই আকৌ কেইখনমান চুবুৰীয়া জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈ [[থিৰুবেগাৰাপ্পুৰা]]ৰ পৰা [[কুট্টিপ্পুৰম]]ত জিলাখনত প্ৰৱেশ কৰে। তাৰ পিছত ই সম্পূৰ্ণৰূপে জিলাখনৰ মাজেৰেই বৈ যায়। ভাৰতপ্পুঝা [[পোন্নানি]]ত [[আৰৱ সাগৰ]]ত পৰে। [[তিৰুনাবায়া]], [[কুট্টিপ্পুৰম]], [[ত্ৰিপ্ৰানগোড়]], [[ইৰিম্বিলিয়ম]], [[থাৱানুৰ]] আৰু [[পোন্নানি]] ভাৰতপ্পুঝাৰ পাৰত অৱস্থিত কেইখনমান গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ।<ref name="geographymalappuram" /><ref name="river"/> তিৰুৰ নদীৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৮ কিলোমিটাৰ। ই পোন্নানিৰ ওচৰৰ [[পুৰাথুৰ|পদিনজৰেকাৰা]]ত ভাৰতপ্পুঝাৰ সৈতে মিলি যায়।<ref name="geographymalappuram" /><ref name="river"/> এই বৃহৎ নদীসমূহৰ উপৰিও জিলাখনত পুৰাপ্পাৰাম্বা নদী নামৰ এখন সৰু নদী আছে, যাৰ দৈৰ্ঘ্য মাত্ৰ ৮ কিলোমিটাৰ। ই [[কনোলী খাল]]ৰ জৰিয়তে প্ৰধান নদীসমূহৰ সৈতে সংযুক্ত।<ref name="geographymalappuram" /><ref name="river">{{cite web |title=Rivers in Malappuram district |trans-title=মালাপ্পুৰম জিলাৰ নদীসমূহ |url=https://malappuram.nic.in/about-district/ |access-date=২৩ নৱেম্বৰ ২০১৯ |website=malappuram.nic.in |archive-date=১০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200210004256/https://malappuram.nic.in/about-district/ |url-status=live }}</ref> ওপৰত বৰ্ণনা কৰা প্ৰধান নদীসমূহৰ কেইবাখনো সৰু-বৰ উপনদী আৰু সুঁতিও জিলাখনৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। {{Panorama |image = Kadalundi Kadavu Bridge.jpg |height = 175 |alt = [[ৱল্লীকুন্নু]] মোহনাৰ ওচৰত [[কাদালুণ্ডি নদী]]ৰ এক বহল দৃশ্য |caption = [[ৱল্লীকুন্নু]] মোহনাৰ ওচৰত [[কাদালুণ্ডি নদী]]ৰ এক বহল দৃশ্য, য'ত ই [[আৰৱ সাগৰ]]ৰ সৈতে মিলিত হৈছে }} ইয়াত চাৰিটা মোহনা আছে – [[পুৰাথুৰ]]ত থকা ''পদিনজৰেকাৰা আঝিমুখম'', য'ত ভাৰতপ্পুঝা আৰু তিৰুৰ নদী লগ হৈ আৰৱ সাগৰত পৰে, [[পুথুপোন্নানি]] প্ৰমণ্টৰী য'ত কনোলী খাল সাগৰলৈ বৈ যায়, [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]]ত থকা ''পুৰাপ্পুঝা আঝিমুখম'' আৰু জিলাখনৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তৰ [[ৱল্লীকুন্নু]]ত থকা ''কাদালুণ্ডি নগৰম আঝিমুখম''।<ref name="geographymalappuram" /><ref name="river"/> বিয়্যম, ভেলিয়াংকোদ, মানুৰ আৰু কোডিন্হি আদি বেকৱাটাৰসমূহ উপকূলীয় তালুকসমূহত অৱস্থিত।<ref name="geographymalappuram" /><ref name="river"/> [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]ৰ সময়ত পোন্নানিৰ পৰা [[তিৰুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন]]লৈ সামগ্ৰী পৰিবহনৰ বাবে পোন্নানি খাল নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। তলত [[তিৰুনাবায়া|কোডাক্কাল]]ৰ [[বাসেল মিছন]]ৰ কৰ্মচাৰীসকলে দিয়া পোন্নানি খালৰ এটি বৰ্ণনা দিয়া হ'ল।<ref>{{Cite web |url=http://www.ineszupanov.com/ |title=Website of Ines Zupanov |trans-title=ইনেছ জুপানভৰ ৱেবছাইট |access-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১ |archive-date=২৭ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427041408/http://www.ineszupanov.com/ |url-status=live }}</ref> {{cquote|''...বৰ্তমান এখন ষ্টিমশ্বিপ খালৰ মাজেৰে পোন্নানি আৰু তিৰুৰৰ মাজত চলাচল কৰে, য'ত পোন্নানিৰ বাবে আটাইতকৈ সুবিধাজনক ৰেলৱে ষ্টেচনটো পোৱা যায়। দূৰত্ব ১০ কিলোমিটাৰ হ'লেও টিকটৰ দাম মাত্ৰ ৪ অনা...''}} === <span class="anchor" id="Climate chart"></span>জলবায়ু === [[File:Monsoon Clouds - Manjeri and Pandalloor hill.jpg|left|thumbnail|[[মাঞ্জিৰী]]ৰ ওচৰৰ [[অনক্কায়ম|পাণ্ডালুৰ পাহাৰ]]ত [[মৌচুমী]] মেঘ]] [[File:Ottumpuram Beach.JPG|thumbnail|অট্টুম্পুৰম সাগৰৰ পাৰ, [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]]]] জিলাখনৰ তাপমাত্ৰা গোটেই বছৰ জুৰি প্ৰায় স্থিৰ থাকে। ইয়াৰ জলবায়ু ক্ৰান্তীয়। বেছিভাগ মাহতে ইয়াৰ প্ৰচুৰ বৰষুণ হয়, আনহাতে শুকান ঋতু চুটি হয়। কোপেন আৰু গেইগাৰৰ মতে, এই জলবায়ুক Am হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে। মালাপ্পুৰমৰ গড় বাৰ্ষিক তাপমাত্ৰা হ'ল ২৭.৩°C। বছৰটোত গড় বৰষুণৰ পৰিমাণ হৈছে {{convert|2952|mm|in}}। গ্ৰীষ্মকাল সাধাৰণতে মাৰ্চৰ পৰা মে' মাহলৈকে থাকে; [[মৌচুমী]] জুনত আৰম্ভ হৈ ছেপ্টেম্বৰত শেষ হয়। মালাপ্পুৰমত দক্ষিণ-পশ্চিম আৰু উত্তৰ-পূব দুয়োটা মৌচুমী বতাহৰ প্ৰভাৱ পৰে। শীতকাল ডিচেম্বৰৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰীলৈকে থাকে।<ref name="MSN">{{Cite web| url = http://weather.msn.com/monthly_averages.aspx| title = MSN Weather| trans-title = এম এছ এন বতৰ| access-date = ২৯ নৱেম্বৰ ২০১৯| archive-url = https://web.archive.org/web/20091009070528/http://weather.msn.com/monthly_averages.aspx| archive-date = ৯ অক্টোবৰ ২০০৯| url-status = dead}}</ref> <div style="width:75%;"> {{Weather box | location = মালাপ্পুৰম | width = 90% <!-- Width parameter for wikitable, default width=90%. Leave blank for wikitable with no width defined. Set width=auto to fit the table in the next available space automatically. --> | metric first = yes | single line = yes | Jan high C = 32.0 | Feb high C = 32.9 | Mar high C = 34.0 | Apr high C = 33.8 | May high C = 32.7 | Jun high C = 29.3 | Jul high C = 28.1 | Aug high C = 28.7 | Sep high C = 29.7 | Oct high C = 30.3 | Nov high C = 31.1 | Dec high C = 31.4 | year high C = 34.0 | Jan low C = 21.8 | Feb low C = 22.8 | Mar low C = 24.4 | Apr low C = 25.4 | May low C = 25.1 | Jun low C = 23.5 | Jul low C = 22.8 | Aug low C = 23.3 | Sep low C = 23.3 | Oct low C = 23.4 | Nov low C = 23.1 | Dec low C = 21.9 | year low C = 21.8 | Jan precipitation mm = 1 | Feb precipitation mm = 9 | Mar precipitation mm = 16 | Apr precipitation mm = 101 | May precipitation mm = 253 | Jun precipitation mm = 666 | Jul precipitation mm = 830 | Aug precipitation mm = 398 | Sep precipitation mm = 233 | Oct precipitation mm = 281 | Nov precipitation mm = 140 | Dec precipitation mm = 24 | year precipitation mm = 2952 | source =<ref>{{cite web |url = https://en.climate-data.org/asia/india/kerala/malappuram-34234/ |website = en.climate-data.org |title = Climate of Malappuram |trans-title = মালাপ্পুৰমৰ জলবায়ু |access-date = ৩০ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-date = ১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১ |archive-url = https://web.archive.org/web/20210913063337/https://en.climate-data.org/asia/india/kerala/malappuram-34234/ |url-status = live }}</ref> | date = নৱেম্বৰ ২০১৯ }} </div> == উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী == {{multiple image|align=left|direction = vertical|caption_align=left | image1 = Nilambur Teak Garden.jpg |caption1= [[টিক মিউজিয়াম]]| image2 = Green Vallikkunnu.jpg|caption2= [[ৱল্লীকুন্নু]]ত [[মেংগ্ৰোভ]]| image3 = Beeyam Kayal River near Athani.jpg |caption3 = [[এদাপ্পাল]]ত [[ত্ৰিশূৰ কোল জলাহভূমি|পোন্নানি কোল জলাহভূমি]] }} জিলাখনত এক বৈচিত্ৰ্যময় বন্যপ্ৰাণী আৰু কেইবাখনো সৰু সৰু পাহাৰ, অৰণ্য, পশ্চিমৰ ফালে বৈ যোৱা নদী আৰু সুঁতি, [[কেৰালাৰ বেকৱাটাৰসমূহ|বেকৱাটাৰ]] আৰু [[ধান|ধান]], [[তামোল]], [[কাজু বাদাম]], [[জালুক|জালুক]], [[আদা]], [[দাইল]], [[নাৰিকল]], [[কল]], [[টেপিঅ'কা]], [[চাহ]] আৰু [[ৰবৰ]]ৰ বাগিচা আছে। কনোলীৰ প্লট, যিটো বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি [[চেগুণ]] বাগিচা, সেয়া [[নীলাম্বুৰ]]ত অৱস্থিত। নীলাম্বুৰ [[টিক মিউজিয়াম]]ৰ বাবেও জনাজাত। নীলাম্বুৰ চেগুণ বাগিচাৰ ওচৰত [[বাঁহ]] গছ বহুলভাৱে দেখা যায়। টিক মিউজিয়ামৰ সৈতে এটা জৈৱসম্পদ প্ৰাকৃতিক উদ্যান সংযুক্ত হৈ আছে। [[মাদ্ৰাছ প্ৰেচিডেন্সি]]ৰ পুৰণি প্ৰশাসনিক নথিপত্ৰসমূহত উল্লেখ আছে যে পূৰ্বৰ [[মাদ্ৰাছ প্ৰেচিডেন্সি]]ত চৰকাৰৰ মালিকানাধীন আটাইতকৈ উল্লেখনীয় বাগিচাখন আছিল ১৮৪৪ চনত [[নীলাম্বুৰ]]ত ৰোপণ কৰা চেগুণ বাগিচাখন।<ref name="Mbsp">{{cite book |url=https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf |title=The Madras Presidency (1881–1931) |trans-title=মাদ্ৰাছ প্ৰেচিডেন্সি (১৮৮১–১৯৩১) |last=Boag |first=GT |publisher=Government of Madras |location=Madras |year=১৯৩৩ |page=63 |access-date=9 June 2021 |archive-date=9 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210609102848/https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf |url-status=live }}</ref> জিলাখনৰ ৩৫৫৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ মাটিকালিৰ ভিতৰত ১০৩4 বৰ্গ কিলোমিটাৰ (২৯%) বনাঞ্চলেৰে আৱৰা। ই ঘন বা কম ঘন হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web |url=http://industry.kerala.gov.in/images/pdf/malappuram.pdf |website=industry.kerala.gov.in |title=Forest area of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ বনাঞ্চল |access-date=২১ এপ্ৰিল ২০২০ |archive-date=২৬ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210426034953/http://industry.kerala.gov.in/images/pdf/malappuram.pdf |url-status=live }}</ref> জিলাখনৰ উত্তৰ-পূব অংশত ৭৫৮.৮৭ বৰ্গ কিলোমিটাৰৰ এক বিশাল বনাঞ্চল আছে। ইয়াৰে ৩২৫.৩৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আৰু বাকী অংশ ভেষ্টেড বনাঞ্চল। ইয়াৰে ৮০% [[নাতিশীতোষ্ণ পৰ্ণপাতী অৰণ্য|পৰ্ণপাতী]] আৰু বাকীবোৰ [[চিৰসেউজ অৰণ্য|চিৰসেউজ]]। বনাঞ্চলখন ঘাইকৈ নীলাম্বুৰ উপ-জিলাত কেন্দ্ৰীভূত হৈ আছে, যিয়ে পাহাৰীয়া জিলা [[ৱায়ানাড় জিলা|ৱায়ানাড়]], [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]] আৰু [[তামিলনাডু]]ৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ সৈতে ([[নীলগিৰি জিলা|নীলগিৰি]]) নিজৰ সীমা ভাগ কৰে। নীলাম্বুৰ বনাঞ্চলত [[চেগুণ]], [[ডালবাৰ্জিয়া চিছু|চিচু]] আৰু [[মেহগনি]]ৰ দৰে গছ দেখা যায়। অৰণ্যত বাঁহৰ পাহাৰ বহুলভাৱে দেখা যায়। জিলাখনত অৱস্থিত কৰিম্পুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য ৰাজ্যখনৰ সৰ্ববৃহৎ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য।<ref>{{cite web |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/karimpuzha-sanctuary-comes-into-being/article31984618.ece |website=দ্য হিন্দু |title=The Karimpuzha Wildlife Sanctuary |trans-title=কৰিম্পুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য |access-date=৫ জুলাই ২০২০ |date=৩ জুলাই ২০২০ |archive-date=৫ জুলাই ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200705053212/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/karimpuzha-sanctuary-comes-into-being/article31984618.ece |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://touristinindia.com/new-amarambalam-wildlife-sanctuary/ |website=touristinindia.com |title=The largest wildlife sanctuary of Kerala |trans-title=কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৮ |access-date=৫ জুলাই ২০২০ |archive-date=৫ জুলাই ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200705054712/http://touristinindia.com/new-amarambalam-wildlife-sanctuary/ |url-status=live }}</ref> [[কৰিম্পুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]]ৰ এক অংশ [[নিউ অমৰাম্বলম সংৰক্ষিত বনাঞ্চল]]ত বিভিন্ন ধৰণৰ প্ৰাণী আছে। অৰণ্যত হাতী, হৰিণ, বাঘ, বান্দৰ, ভালুক, বনৰীয়া গাহৰি, শহাপহু, চৰাই আৰু সৰীসৃপ আদি বিভিন্ন ধৰণৰ প্ৰাণী পোৱা যায়। ইয়াৰ পৰা মৌ, বনৌষধি আৰু মছলা আদি বনজ সামগ্ৰীও সংগ্ৰহ কৰা হয়। নীলাম্বুৰ উপত্যকাত নেদুমকায়ম বৰ্ষাৰণ্যও অৱস্থিত। বনাঞ্চলসমূহ দুটা সংমণ্ডলেৰে সুৰক্ষিত কৰা হয়- নীলাম্বুৰ উত্তৰ আৰু নীলাম্বুৰ দক্ষিণ। [[কেৰালা বন গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]]ৰ এটা উপ-কেন্দ্ৰ নীলাম্বুৰত আছে। জিলাখনৰ উপকূলীয় আৰু অন্তৰ্দেশীয় অঞ্চলসমূহত পোৱা গুৰুত্বপূৰ্ণ মাছৰ প্ৰকাৰসমূহৰ ভিতৰত আছে [[মিঠা পানীৰ মিছামাছ|মিছামাছ]], [[ভাৰতীয় অইল চাৰ্ডিন|অইল চাৰ্ডিন]], [[জেৰেছ চাবফাছিয়েটাছ|ছিলভাৰ বেলি]], [[হাংগৰ]], [[কাৱৈ মাছ|কেটফিছ]], [[মেকাৰেল]], [[স্কেট (মাছ)|স্কেট]], চেম্বা, চোল মাছ, [[ইণ্ডো-পেচিফিক কিং মেকাৰেল|ছীৰ মাছ]] আৰু [[ৰিবনফিছ]]।<ref name="geographymalappuram"/> নীলাম্বুৰ চেগুণ হৈছে নিজস্ব [[ভৌগোলিক স্বীকৃতি|জি আই]] টেগ পোৱা প্ৰথমটো বনজ সামগ্ৰী।<ref>{{Cite news|title=First for forest produce, GI tag for Nilambur teak|trans-title=বনজ সামগ্ৰীৰ বাবে প্ৰথমবাৰ, নীলাম্বুৰ চেগুণৰ বাবে জি আই টেগ|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/first-for-forest-produce-gi-tag-for-nilambur-teak/articleshow/62320961.cms|last=T Ramavarman|date=১ জানুৱাৰী ২০১৮|access-date=৩০ অক্টোবৰ ২০২০|work=[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]]|archive-date=২৪ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201024042425/https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/first-for-forest-produce-gi-tag-for-nilambur-teak/articleshow/62320961.cms|url-status=live}}</ref> [[তিৰুৰ]]ত পোৱা এবিধ [[পাণ]], ''তিৰুৰ ভেট্টিলা''য়ো [[ভৌগোলিক স্বীকৃতি|জি আই]] টেগ লাভ কৰিছে।<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/tirur-vettila-obtains-gi-tag/article29214761.ece |website=দ্য হিন্দু |title=Tirur Vettila gets GI tag |trans-title=তিৰুৰ ভেট্টিলাই পালে জি আই টেগ |date=২১ আগষ্ট ২০১৯ |access-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২০ |archive-date=৭ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201107231046/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/tirur-vettila-obtains-gi-tag/article29214761.ece |url-status=live |last1=Muringatheri |first1=Mini }}</ref> জিলাখনৰ উপকূলীয় অঞ্চলত অৱস্থিত [[ৱল্লীকুন্নু]]ত প্ৰায় ৫০ একৰ মাটি জুৰি [[মেংগ্ৰোভ]] অৰণ্য দেখা যায়। অন্যান্য উপকূলীয় অঞ্চলসমূহতো [[মেংগ্ৰোভ]] বহুলভাৱে দেখা যায়। জিলাখনৰ [[ৱল্লীকুন্নু]] গ্ৰাম পঞ্চায়তত [[কাদালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য]] অৱস্থিত।<ref>{{cite web |title=Flora and fauna of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী |url=https://malappuram.nic.in/about-district/ |access-date=২৪ নৱেম্বৰ ২০১৯ |website=malappuram.nic.in |archive-date=১০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200210004256/https://malappuram.nic.in/about-district/ |url-status=live }}</ref> কাদালুণ্ডি-ৱল্লীকুন্নু সম্প্ৰদায় সংৰক্ষিত বনাঞ্চল হৈছে কেৰালাৰ প্ৰথমখন [[ভাৰতৰ সংৰক্ষিত অঞ্চল আৰু সম্প্ৰদায় সংৰক্ষিত অঞ্চলসমূহ|সম্প্ৰদায় সংৰক্ষিত বনাঞ্চল]]। ইয়াক এতিয়া এক পৰিৱেশ পৰ্যটন কেন্দ্ৰ হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছে।<ref name="Vallikkunnu">{{cite web |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.html |title=Kadalundi-Vallikkunnu community reserve |trans-title=কাদালুণ্ডি-ৱল্লীকুন্নু সম্প্ৰদায় সংৰক্ষিত বনাঞ্চল |website=onmanorama.com |date=৪ এপ্ৰিল ২০১৮ |access-date=২৫ জুলাই ২০২০ |archive-date=২৫ জুলাই ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200725065854/https://www.onmanorama.com/travel/getting-about-kerala/kozhikode/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.amp.html |url-status=live }}</ref> ২০১০ চনত [[পুৰাথুৰ]]ৰ পদিনজৰেকাৰা মোহনাত এখন পক্ষী অভয়াৰণ্যৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite news |last1=Sudhi |first1=K. S. |title=Birds get 12 more havens in State |trans-title=ৰাজ্যখনত চৰাইবোৰে আৰু ১২খন আশ্ৰয়স্থলী পাব |url=https://www.thehindu.com/news/national/Birds-get-12-more-havens-in-State/article16567247.ece/ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২১ |work=দ্য হিন্দু |date=১৫ মাৰ্চ ২০১০|archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210913063337/https://www.thehindu.com/news/national/Birds-get-12-more-havens-in-State/article16567247.ece/amp/ |url-status=live }}</ref> [[তিৰুনাবায়া]] পদুম খেতিৰ বাবে পৰিচিত।<ref>{{Cite news|title=Lotus fields of Tirunavaya|trans-title=তিৰুনাবায়াৰ পদুম পথাৰ|url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2018/09/03/lotus-farming-muslim-kerala-hindu.html|last=Anupama Mili|date=৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৮|access-date=২৬ জুলাই ২০২০|work=মালায়াল মনৰমা|archive-date=২৬ জুলাই ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726065643/https://www.onmanorama.com/news/kerala/2018/09/03/lotus-farming-muslim-kerala-hindu.html|url-status=live}}</ref> == প্ৰশাসন == {{Main|মালাপ্পুৰম জিলাৰ প্ৰশাসন}} [[File:Malappuram DownHill Aerial View.jpg|left|thumb|[[মালাপ্পুৰম]], জিলাখনৰ প্ৰশাসনিক সদৰ]] ===ৰাজহ প্ৰশাসন=== জিলা প্ৰশাসনৰ সদৰ, জিলাধিপতিৰ কাৰ্যালয় (ক্লেক্টৰেট) [[মালাপ্পুৰম]]ৰ আপহিলত অৱস্থিত। জিলা প্ৰশাসনৰ মুৰব্বী হ'ল [[জিলাধিপতি]]। সাধাৰণ বিষয়, ভূমি অধিগ্ৰহণ, ৰাজহ উদ্ধাৰ, ভূমি সংস্কাৰ আৰু নিৰ্বাচনৰ দায়িত্বত থকা পাঁচগৰাকী উপ-জিলাধিপতিয়ে তেওঁক সহায় কৰে। উপ-জিলাধিপতি (সাধাৰণ) পদমৰ্যাদাৰ অতিৰিক্ত জিলা দণ্ডাধীশে সকলো প্ৰশাসনিক কাম-কাজত জিলাধিপতিক সহায় আগবঢ়ায়।<ref>{{Cite web|url=https://malappuram.nic.in/collectrate/|title=Collectorate Malappuram|trans-title=মালাপ্পুৰম ক্লেক্টৰেট|access-date=৩ অক্টোবৰ ২০২০|website=মালাপ্পুৰম জিলাৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট|archive-date=২৫ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201025100613/https://malappuram.nic.in/collectrate/|url-status=live}}</ref> মালাপ্পুৰম ৰাজহ জিলাৰ দুটা সংমণ্ডল আছে - তিৰুৰ আৰু পেৰিন্থলমান্না। জিলাখন পুনৰ ১৩৮ খন গাঁৱত বিভক্ত আৰু এইবোৰ লগ হৈ ৭ খন উপ-জিলা (তালুক) গঠন কৰিছে।<ref>{{cite web |url = https://malappuram.nic.in/tehsil/ |website = malappuram.nic.in |title = Talukas in Malappuram district |trans-title = মালাপ্পুৰম জিলাৰ তালুকসমূহ |access-date = ২৩ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-date = ১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ |archive-url = https://web.archive.org/web/20200219085134/https://malappuram.nic.in/tehsil/ |url-status = live }}</ref><ref name="admn_mpm">{{cite web | title= Administrative divisions of Malappuram district | trans-title= মালাপ্পুৰম জিলাৰ প্ৰশাসনিক বিভাজন | url= https://malappuram.nic.in/administrative-setup/ | access-date= ২৩ নৱেম্বৰ ২০১৯ | website= malappuram.nic.in | archive-date= ২৪ আগষ্ট ২০১৯ | archive-url= https://web.archive.org/web/20190824213421/https://malappuram.nic.in/administrative-setup/ | url-status= live }}</ref> ==== ৰাজহ সংমণ্ডলসমূহ ==== জিলাখনত দুটা ৰাজহ সংমণ্ডল আছে: [[কেৰালাৰ ৰাজহ সংমণ্ডলসমূহৰ তালিকা|পেৰিন্থলমান্না]] আৰু [[কেৰালাৰ ৰাজহ সংমণ্ডলসমূহৰ তালিকা|তিৰুৰ]]। [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]], [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]], [[তিৰুৰংগাড়ী]] আৰু [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] উপ-জিলাসমূহ তিৰুৰ ৰাজহ সংমণ্ডলত অন্তৰ্ভুক্ত থকাৰ বিপৰীতে বাকী থকা [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]], [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] আৰু [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] মিলি পেৰিন্থলমান্না ৰাজহ সংমণ্ডল গঠন কৰে। ৰাজহ সংমণ্ডলৰ কাৰ্যালয়ৰ মুৰব্বী হ'ল এজন ৰাজহ সংমণ্ডল বিষয়া / [[উপ-জিলাধিপতি]] (RDO), যি ৰাজহ সংমণ্ডলৰ [[উপ-সংমণ্ডলীয় দণ্ডাধীশ]] হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। ৰাজহ সংমণ্ডলৰ কাৰ্যালয়সমূহ ক্ৰমে [[তিৰুৰ]] আৰু [[পেৰিন্থলমান্না]]ত অৱস্থিত। ====তালুকসমূহ==== এখন তালুক (উপ-জিলা) হ'ল জিলা এখনৰ ভিতৰৰ এক প্ৰশাসনিক বিভাজন। মালাপ্পুৰম জিলাত ৭ খন তালুক আছে আৰু প্ৰতিখন তালুকৰ মুৰব্বী হ'ল এজন [[তহছিলদাৰ]], যি ভূমি ৰাজহ প্ৰশাসন আৰু কাৰ্যবাহী দণ্ডাধীশৰ কাৰ্যসমূহৰ বাবে দায়বদ্ধ। [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] হৈছে কেৰালাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ উপ-জিলা ([[তালুক]])। [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]], [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] আৰু [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] উপ-জিলাসমূহ উপকূলীয় অঞ্চলত অৱস্থিত। [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]], [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] আৰু [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] মধ্যভূমিত অৱস্থিত হোৱাৰ বিপৰীতে [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] উপ-জিলাখন উচ্চ ৰেঞ্জত অৱস্থিত। জিলা পৰ্যায়ৰ প্ৰশাসন পৰিচালনা কৰিবলৈ মালাপ্পুৰমত থকা অসামৰিক কেন্দ্ৰৰ উপৰিও, [[তালুক]] পৰ্যায়ৰ প্ৰশাসনিক কাৰ্যকলাপ পৰিচালনা কৰিবলৈ [[মাঞ্জিৰী]], [[নীলাম্বুৰ]], [[পেৰিন্থলমান্না]], [[তিৰুৰংগাড়ী]], [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]], [[তিৰুৰ]], [[কুট্টিপ্পুৰম]] আৰু [[পোন্নানি]]ত মিনি-অসামৰিক কেন্দ্ৰ আছে।<ref>{{cite web | url=https://malappuram.nic.in/en/tehsil/#:~:text=For%20administrative%20purpose%20the%20district,office%20is%20headed%20by%20Tahsildar | title=Tehsils / Taluks &#124; Welcome to Malappuram &#124; India |trans-title=তহছিল / তালুকসমূহ &#124; মালাপ্পুৰমলৈ স্বাগতম &#124; ভাৰত}}</ref> [[File:Subdistricts of Malappuram (August 2020).svg|thumb|left|মালাপ্পুৰমৰ তালুকসমূহ]] {| align="left" class="toccolours" cellspacing="1" cellpadding="1" style="margin-right: .5em; margin-top: .4em; font-size: 90%" |- |- bgcolor="#cccccc" valign="top" !উপ-জিলা<br/>(''তালুক'') !মাটিকালি<br/>(বৰ্গ কিলোমিটাৰত) !মুঠ জনসংখ্যা<br/>(২০১১) !গাঁৱৰ সংখ্যা !নগৰীকৰণ<br/>(২০১১) |- | [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] || ২০০ || ৩৭৯,৭৯৮ || ১১ || ৫৭.৩৬% |- | [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] || ৪৪৮ || ৯২৮,৬৭২ || ৩০ || ৪৮.৭৩% |- | [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] || ২৯০* || ৬৩১,৯০৬ || ১৭ || ৯০.৪০% |- | [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] || ২৫৮* || ৪১০,৫৭৭ || ১২ || ৪৩.১০% |- | [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] || ৪৯১* || ৫৮১,৫১২ || ২৩ || ৩৭.৯৩% |- | [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] || ৫০৬ || ৬০৬,৩৯৬ || ২৪ || ২১.৭৩% |- | [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] || ১,৩৪৩ || ৫৭৪,০৫৯ || ২১ || ৮.০৮% |- | style="font-size: 80%" colspan=5 bgcolor="#cceeff" align="center"| উৎসসমূহ: [[ভাৰতৰ লোকপিয়ল ২০১১]],<ref name="demomalapuram">{{cite web |url= http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_B_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title= Taluk-wise demography of Malappuram |trans-title= মালাপ্পুৰমৰ তালুক ভিত্তিক জনগাঁথনি |access-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২০ |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |pages= 161–193 |archive-date=২৭ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-url= https://web.archive.org/web/20191127005248/http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_B_MALAPPURAM.pdf |url-status=live}}</ref> মালাপ্পুৰম জিলাৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট<ref name = Villages_Malappuram>{{cite web |title=Villages in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ গাঁওসমূহ |url = https://malappuram.nic.in/village-panchayats/ |website = malappuram.nic.in |access-date=২৫ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-date = ২৪ আগষ্ট ২০১৯ |archive-url = https://web.archive.org/web/20190824213539/https://malappuram.nic.in/village-panchayats/ |url-status = live }}</ref> |} ====ৰাজহ গাঁওসমূহ==== {{See also|মালাপ্পুৰম জিলাৰ গাঁওসমূহৰ তালিকা|মালাপ্পুৰম জিলাৰ দেশমসমূহৰ তালিকা (১৯৮১)}} [[ৰাজহ গাঁও|ৰাজহ গাঁও]]সমূহ তালুকৰ উপবিভাগ, আৰু এইবোৰ জিলাখনৰ ৰাজহ প্ৰশাসনৰ সৰ্বনিম্ন প্ৰতিষ্ঠান। প্ৰতিখন তালুকৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰত কেইবাখনো গাঁও থাকে। মালাপ্পুৰম জিলাত ১৩৮ খন ৰাজহ গাঁও আছে। ভূমি ৰাজহ বিষয়ৰ বাবে ৰাজহ গাঁওসমূহক পুনৰ দেশমত ভাগ কৰা হৈছে। * [[মালাপ্পুৰম জিলাৰ গাঁওসমূহৰ তালিকা]] * [[মালাপ্পুৰম জিলাৰ দেশমসমূহৰ তালিকা (১৯৮১)|মালাপ্পুৰম জিলাৰ দেশমসমূহৰ তালিকা]] {{clear}} ===জিলা পৰিকল্পনা সমিতি=== মালাপ্পুৰমৰ [[ভাৰতত জিলা পৰিকল্পনা সমিতিসমূহ|জিলা পৰিকল্পনা সমিতি]]ত পৌৰসভাৰ পৰা দুজন সদস্য, জিলা পঞ্চায়তৰ পৰা ১০ জন সদস্য আৰু পঞ্চায়তৰ দ্বাৰা মনোনীত এজন সদস্যৰ লগতে এজন অধ্যক্ষ আৰু এজন সচিব থাকে। অধ্যক্ষ পদটো জিলা পঞ্চায়তৰ পদেন মুৰব্বীৰ বাবে সংৰক্ষিত আৰু সচিব পদটো জিলাধিপতিৰ পদেন মুৰব্বীৰ বাবে সংৰক্ষিত।<ref>{{Cite web|url=http://sec.kerala.gov.in/index.php/Content/index/lsgd|title=District Planning Committee, Malappuram|trans-title=জিলা পৰিকল্পনা সমিতি, মালাপ্পুৰম|access-date=৭ নৱেম্বৰ ২০২০|website=SEC Kerala|archive-date=১৩ নৱেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201113145804/http://sec.kerala.gov.in/index.php/Content/index/lsgd|url-status=live}}</ref> === ন্যায়পালিকা === [[File:Perinthalmanna Munsif Court.png|thumbnail|[[পেৰিন্থলমান্না]]ৰ এটা আদালত চৌহদ।]] জিলাখনৰ ন্যায়িক সদৰ কাৰ্যালয় [[মাঞ্জিৰী]]ত অৱস্থিত। মাঞ্জিৰী ন্যায়িক জিলাৰ অধীনত ২৪ খন আদালতে কাম কৰে, যাৰ ভিতৰত আছে মাঞ্জিৰী, [[মালাপ্পুৰম]], [[তিৰুৰ]], [[পেৰিন্থলমান্না]], [[পৰাপ্পানংগাড়ী]], [[পোন্নানি]] আৰু [[নীলাম্বুৰ]]।<ref name="district_police">{{cite web |url=https://districts.ecourts.gov.in/malappuram |website=districts.ecourts.gov.in |title=Judicial administration of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ ন্যায়িক প্ৰশাসন |access-date=১৭ জুন ২০২০ |archive-date=১৭ জুন ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617045439/https://districts.ecourts.gov.in/malappuram |url-status=live}}</ref> ১৯৬৯ চনৰ ১৬ জুনত মালাপ্পুৰম জিলা প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ পিছত, ১৯৭০ চনৰ ২৫ মে'ত কোজিকোড়ত এখন জিলা আদালতে কাম আৰম্ভ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত ১৯৭৪ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীত আদালতখন মাঞ্জিৰী আদালত চৌহদলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। মাঞ্জিৰী ন্যায়িক জিলাৰ অন্তৰ্গত বৰ্তমান ২৪ খন কৰ্মৰত আদালত জিলাখনৰ বিভিন্ন স্থানত বিস্তৃত হৈ আছে, যাৰ ভিতৰত আছে মাঞ্জিৰী, মালাপ্পুৰম, তিৰুৰ, [[পেৰিন্থলমান্না]], পৰাপ্পানংগাড়ী, পোন্নানি, তিৰুৰ আৰু নীলাম্বুৰ। মালাপ্পুৰমৰ ন্যায়িক সদৰ কাৰ্যালয় মাঞ্জিৰীত অৱস্থিত। জিলাখনত তিনিখন অতিৰিক্ত জিলা আৰু সত্ৰ আদালত, দুখন [[পৰিয়াল আদালত#ভাৰত|পৰিয়াল আদালত]] (এখন মালাপ্পুৰমত আৰু আনখন তিৰুৰত), লগতে দুখন মটৰ দুৰ্ঘটনা দাবী ন্যায়াধিকৰণ (এখন [[মাঞ্জিৰী]]ত আৰু আনখন তিৰুৰত) আছে। তদুপৰি দুখন উপ-আদালত আছে—এখন [[মাঞ্জিৰী]]ত আৰু আনখন [[তিৰুৰ]]ত। জিলাখনত দুখন মুনচিফ দণ্ডাধীশ আদালত আছে, এখন পোন্নানিত আৰু আনখন পেৰিন্থলমান্নাত। শেষত, মালাপ্পুৰম জিলাত নখন [[প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ন্যায়িক দণ্ডাধীশৰ আদালত]] কাৰ্যৰত আছে। === আৰক্ষী === মালাপ্পুৰম জিলা আৰক্ষী, যিটো [[কেৰালা আৰক্ষী]]ৰ এখন [[আৰক্ষী জিলা]], জিলাখনৰ ভিতৰত আইন প্ৰৱৰ্তন আৰু তদন্তৰ দায়িত্বত থাকে। জিলা আৰক্ষী কাৰ্যালয় [[মালাপ্পুৰম]]ত অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ মুৰব্বী হৈছে [[আৰক্ষী অধীক্ষক]] (SP) পদমৰ্যাদাৰ এজন '''জিলা আৰক্ষী প্ৰধান (DPC)'''। মালাপ্পুৰম জিলাত ছটা আৰক্ষী উপ-সংমণ্ডল আৰু ৩৬ খন আৰক্ষী থানা আছে। এই আৰক্ষী উপ-সংমণ্ডলসমূহৰ সদৰ কাৰ্যালয় নিম্নলিখিত স্থানসমূহত অৱস্থিত: [[মালাপ্পুৰম]], [[কোণ্ডোত্তী]], [[পেৰিন্থলমান্না]], [[তিৰুৰ]], [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] আৰু [[নীলাম্বুৰ]]। প্ৰতিটো আৰক্ষী উপ-সংমণ্ডল এজন [[উপ-আৰক্ষী অধীক্ষক]] (DySP)ৰ অধীনত থাকে, আৰু প্ৰতিখন আৰক্ষী থানা [[আৰক্ষী পৰিদৰ্শক]] পদমৰ্যাদাৰ এজন [[থানাৰ ভাৰপ্ৰাপ্ত বিষয়া]]ৰ (SHO) দ্বাৰা পৰিচালিত হয়। মালাপ্পুৰম আৰক্ষী জিলাৰ লগতে পালক্কাড, ত্ৰিশূৰ চহৰ আৰু ত্ৰিশূৰ গ্ৰাম্য আৰক্ষী জিলাসমূহ [[ভাৰতৰ আৰক্ষীৰ পদমৰ্যাদা আৰু প্ৰতীকচিহ্নসমূহ#ৰাজ্যিক আৰক্ষী বাহিনীসমূহ আৰু তেওঁলোকৰ গাঁথনি|ত্ৰিশূৰ ৰেঞ্জ আৰক্ষী]]ৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত।<ref>{{Cite web|url=https://keralapolice.gov.in/page/ranges|title=Thrissur Range Police districts|trans-title=ত্ৰিশূৰ ৰেঞ্জ আৰক্ষী জিলাসমূহ|access-date=২ নৱেম্বৰ ২০২০|website=কেৰালা আৰক্ষী|archive-date=২৪ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201024123751/https://keralapolice.gov.in/page/ranges|url-status=live}}</ref> জিলা আৰক্ষী কাৰ্যালয়, জিলা বিশেষ শাখা, জিলা অপৰাধ ৰেকৰ্ড ব্যুৰো, জিলা 'চি' শাখা, নাৰ্কোটিক চেল, জিলা আৰক্ষী নিয়ন্ত্ৰণ কক্ষ, চাইবাৰ চেল, মহিলা চেল আৰু দূৰসংযোগ গোট [[মালাপ্পুৰম]]ত আছে। উপকূলীয় আৰক্ষী থানা [[পোন্নানি]]ত থকাৰ বিপৰীতে জিলা সশস্ত্ৰ সংৰক্ষিত শিবিৰ পদিনহাট্টিম্মুৰিত অৱস্থিত। মালাপ্পুৰম আৰক্ষীৰ যান-বাহন প্ৰৱৰ্তন গোটসমূহ মালাপ্পুৰম, মাঞ্জিৰী, [[কোণ্ডোত্তী]], পেৰিন্থলমান্না আৰু তিৰুৰত কেন্দ্ৰীভূত।<ref>{{cite web |url=https://malappuram.keralapolice.gov.in/wings/general-executive/district-police-office |website=malappuram.keralapolice.gov.in |title=Malappuram police |trans-title=মালাপ্পুৰম আৰক্ষী |access-date=১৭ জুন ২০২০ |archive-date=২৮ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200928184347/https://malappuram.keralapolice.gov.in/wings/general-executive/district-police-office |url-status=live}}</ref> [[কেৰালা আৰক্ষী]]ৰ অধীনস্থ এক সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বেটেলিয়ন [[মালাবাৰ স্পেচিয়েল পুলিচ]]ৰ (১৮৮৪ চনত গঠিত) সদৰ কাৰ্যালয় [[মালাপ্পুৰম]]ত অৱস্থিত। ই ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ পুৰণি সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বেটেলিয়ন।<ref name="district_police" /> ই জনতা নিয়ন্ত্ৰণ, আভ্যন্তৰীণ নিৰাপত্তা, দাঙ্গা নিয়ন্ত্ৰণ আৰু ভিআইপি নিৰাপত্তাত অসামৰিক আৰক্ষীক সহায় কৰে। প্ৰয়োজন অনুসৰি ইয়াক ৰাজ্যৰ বাহিৰতো মোতায়েন কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Malabar Special Police (MSP), Armed Police Battalions of Kerala |trans-title=মালাবাৰ স্পেচিয়েল পুলিচ (এমএছপি), কেৰালাৰ সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বেটেলিয়নসমূহ |url=https://keralapolice.gov.in/page/malabar-special-police |access-date=২ জানুৱাৰী ২০২৬ |website=keralapolice.gov.in |language=en}}</ref> == স্থানীয় চৰকাৰসমূহ == স্থানীয় স্ব-শাসন প্ৰতিষ্ঠানসমূহ দুটা শ্ৰেণীত বিভক্ত: নগৰীয়া স্থানীয় নিকায় আৰু পঞ্চায়ত (গ্ৰাম্য স্থানীয় নিকায়)। ===নগৰীয়া স্থানীয় নিকায়সমূহ=== জিলাখনত নগৰাঞ্চলসমূহ পৰিচালনাৰ বাবে ১২ খন পৌৰসভা স্থাপন কৰা হৈছে ([[চহৰ#ভাৰত|বিধিগত চহৰসমূহ]])। প্ৰতিখন পৌৰসভাৰ নিজা নিৰ্বাচিত পৰিষদ আছে আৰু ই নিজৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ ভিতৰত স্থানীয় প্ৰশাসন, নগৰ পৰিকল্পনা আৰু প্ৰয়োজনীয় সেৱা প্ৰদানৰ বাবে দায়বদ্ধ। কাউন্সিলাৰসকলৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এজন পৌৰপতি আৰু উপ-পৌৰপতিয়ে প্ৰতিখন পৌৰসভাৰ নেতৃত্ব দিয়ে। এই পৌৰসভাবোৰক ৫০৫ টা ৱাৰ্ডত ভাগ কৰা হৈছে, যাৰ প্ৰতিটোৰ পৰা পাঁচ বছৰৰ বাবে এজন কাউন্সিলাৰ নিৰ্বাচিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=১২ আগষ্ট ২০২৫ |title=Ward delimitation exercise in Kerala local bodies completed: State Delimitation Commission |trans-title=কেৰালাৰ স্থানীয় নিকায়সমূহত ৱাৰ্ড সীমা নিৰ্ধাৰণৰ কাম সম্পূৰ্ণ: ৰাজ্যিক সীমা নিৰ্ধাৰণ আয়োগ |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/ward-delimitation-exercise-in-kerala-local-bodies-completed-state-delimitation-commission/article69924380.ece |access-date=২২ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |work=দ্য হিন্দু |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://lsgkerala.gov.in/en/lbelection/electlbrpt/3/10/2015|title=Malappuram – municipalities and wards|trans-title=মালাপ্পুৰম – পৌৰসভা আৰু ৱাৰ্ডসমূহ|access-date=৩ অক্টোবৰ ২০২০|website=lsgkerala|archive-date=২৫ আগষ্ট ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210825132910/https://lsgkerala.gov.in/en/lbelection/electlbrpt/3/10/2015|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Press Release {{!}} Delimitation Commission |trans-title=প্ৰেছ বিজ্ঞপ্তি {{!}} সীমা নিৰ্ধাৰণ আয়োগ |url=https://delimitation.lsgkerala.gov.in/press_releases |archive-url=https://web.archive.org/web/20250910204304/https://delimitation.lsgkerala.gov.in/press_releases |archive-date=১০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫ |access-date=২২ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=delimitation.lsgkerala.gov.in}}</ref> {| align="left" class="toccolours" cellspacing="1" cellpadding="1" style="margin-right: .5em; margin-top: .4em; font-size: 90%" |- |- bgcolor="#cccccc" valign="top" ! ! পৌৰসভা<ref name="Malappuram_municipalities">{{cite web |title=Municipalities in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ পৌৰসভাসমূহ |url=https://malappuram.nic.in/public-utility-category/municipality/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200229232532/https://malappuram.nic.in/public-utility-category/municipality/ |archive-date=২৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ |access-date=১ ডিচেম্বৰ ২০১৯ |website=malappuram.nic.in}}</ref> ! ৱাৰ্ডসমূহ<ref>{{Cite web |title=Ward Mapping |trans-title=ৱাৰ্ড মেপিং |url=https://wardmap.ksmart.live/index.html |access-date=২২ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=wardmap.ksmart.live}}</ref> ! জনসংখ্যা<br />(২০১১)<ref>{{cite web|url=http://urbanaffairskerala.org/images/downloads/ulb_population2011.pdf|title=Population of urban bodies|trans-title=নগৰীয়া নিকায়সমূহৰ জনসংখ্যা|access-date=১৪ আগষ্ট ২০২০|website=Urban Affairs Kerala|archive-date=২৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924173424/http://urbanaffairskerala.org/images/downloads/ulb_population2011.pdf|url-status=live}}</ref> ! পৌৰপতি <ref>{{Cite news |date=২৬ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |title=UDF assumes power in 11 municipalities in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ ১১ খন পৌৰসভাত ইউডিএফে ক্ষমতা গ্ৰহণ কৰিছে |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/udf-assumes-power-in-11-municipalities-in-malappuram/article70440784.ece |access-date=২৭ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |work=দ্য হিন্দু |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ! ৰাজনৈতিক <br />দল ! নিৰ্বাচন-পূৰ্ব<br/>মিত্ৰজোঁট |- | ১|| [[মাঞ্জিৰী]] || ৫৩ || ৯৭,১০২ || আব্দুল মজিদ ভি || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}};" |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white;">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ২|| [[পোন্নানি]] || ৫৩ || ৯০,৪৯১ || চি.ভি. সুধা|| style="background-color:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}};" |[[ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী)|<span style="color:white;">চিপিআই(এম)</span>]] || {{legend2|{{party color|Left Democratic Front (Kerala)}}|[[লেফ্ট ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট|এলডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ৩|| [[পৰাপ্পানংগাড়ী]] || ৪৬ || ৭১,২৩৯ || সুবাইদা টিচাৰ || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}};" |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white;">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ৪|| [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] || ৪৫ || ৬৯,৫৩৪ || নাছলা বশীৰ || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}};" |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white;">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ৫|| [[মালাপ্পুৰম]] || ৪৫ || ৬৮,০৮৮ || ভি. ৰিনিশা || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}};" |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white;">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ৬|| [[কোণ্ডোত্তী]] || ৪১ || ৫৯,২৫৬ || ইউ.কে. মাম্মাথিচ্ছা || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}};" |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white;">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ৭|| [[তিৰুৰংগাড়ী]] || ৪০ || ৫৬,৬৩২ || হাবীবা বশীৰ || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}};" |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white;">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ৮|| [[তিৰুৰ]] || ৪০ || ৫৬,০৫৮ || ইব্ৰাহিম হাজী কীজাদথ || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}};" |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white;">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ৯|| [[পেৰিন্থলমান্না]] || ৩৭ || ৪৯,৭২৩ || ছুৰায়া ফাৰুক || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}};" |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white;">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ১০|| [[কোট্টাক্কল পৌৰসভা|কোট্টাক্কল]] || ৩৫ || ৪৮,৩৪২ || কে.কে. নাচাৰ || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}};" |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white;">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ১১|| [[নীলাম্বুৰ]] || ৩৬ || ৪৬,৩৪২ || পদ্মিনী গোপীনাথ || style="background-color:{{party color|Indian National Congress}};" |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|<span style="color:white;">আইএনচি</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ১২|| [[ৱালাঞ্চেৰী]] || ৩৪ || ৪৪,৪৩৭ || হাচিনা ভাট্টোলী || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}};" |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white;">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |} {{clear}} {{Largest cities | country = মালাপ্পুৰম জিলা, কেৰালা, ভাৰত | stat_ref = উৎস:<ref name="Malappuram_municipalities" /><ref name="No. of wards in Malappuram">{{cite web |title=No. of wards in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমত ৱাৰ্ডৰ সংখ্যা |url=https://lsgkerala.gov.in/electionupdates/deStatusLB.php?distID=10 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200219141043/http://lsgkerala.gov.in/electionupdates/deStatusLB.php?distID=10 |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ |access-date=২৪ জুন ২০২০ |website=lsgkerala.gov.in}}</ref> | list_by_pop = | div_name = | div_link = কেৰালাৰ তালুকসমূহৰ তালিকা{{!}}তালুক | city_1 = মাঞ্জিৰী | div_1 = এৰানাড তালুক{{!}}এৰানাড | pop_1 = ৯৭,১০২ | city_2 = পোন্নানি | div_2 = পোন্নানি তালুক{{!}}পোন্নানি | pop_2 = ৯০,৪৯১ | city_3 = পৰাপ্পানংগাড়ী | div_3 = তিৰুৰংগাড়ী তালুক{{!}}তিৰুৰংগাড়ী | pop_3 = ৭১,২৩৯ | city_4 = তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম{{!}}তান্নুৰ | div_4 = তিৰুৰ তালুক{{!}}তিৰুৰ | pop_4 = ৬৯,৫৩৪ | city_5 = মালাপ্পুৰম | div_5 = এৰানাড তালুক{{!}}এৰানাড | pop_5 = ৬৮,০৮৮ | city_6 = কোণ্ডোত্তী | div_6 = কোণ্ডোত্তী তালুক{{!}}কোণ্ডোত্তী | pop_6 = ৫৯,২৫৬ | city_7 = তিৰুৰংগাড়ী | div_7 = তিৰুৰংগাড়ী তালুক{{!}}তিৰুৰংগাড়ী | pop_7 = ৫৬,৬৩২ | city_8 = তিৰুৰ | div_8 = তিৰুৰ তালুক{{!}}তিৰুৰ | pop_8 = ৫৬,০৫৮ | city_9 = পেৰিন্থলমান্না | div_9 = পেৰিন্থলমান্না তালুক{{!}}পেৰিন্থলমান্না | pop_9 = ৪৯,৭২৩ | city_10 = কোট্টাক্কল | div_10 = তিৰুৰ তালুক{{!}}তিৰুৰ | pop_10 = ৪৮,৩৪২ | city_11 = নীলাম্বুৰ | div_11 = নীলাম্বুৰ তালুক{{!}}নীলাম্বুৰ | pop_11 = ৪৬,৩৪২ | city_12 = ৱালাঞ্চেৰী | div_12 = তিৰুৰ তালুক{{!}}তিৰুৰ | pop_12 = ৪৪,৪৩৭ }} ===গ্ৰাম্য প্ৰশাসন=== {{See also|মালাপ্পুৰম জিলাৰ গ্ৰাম পঞ্চায়তসমূহৰ তালিকা}} মালাপ্পুৰম জিলা পঞ্চায়তে মালাপ্পুৰম জিলাত গ্ৰাম্য প্ৰশাসনৰ শীৰ্ষ নিকায় হিচাপে কাম কৰে। জিলা পঞ্চায়তৰ ৩৩ টা সংমণ্ডল আছে, প্ৰতিটো সংমণ্ডলৰ পৰা এজনকৈ সদস্য নিৰ্বাচিত কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Malappuram District Panchayat Final Map |trans-title=মালাপ্পুৰম জিলা পঞ্চায়ত চূড়ান্ত মানচিত্ৰ |url=https://wardmap.ksmart.live/FinalN/FinalDP_Malappuram_Malappuram.html |access-date=২২ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=wardmap.ksmart.live}}</ref> পৌৰ এলেকা বাদ দি জিলাখনৰ সকলো গ্ৰাম পঞ্চায়ত জিলা পঞ্চায়তৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত। জিলা পঞ্চায়তৰ নেতৃত্ব দিয়ে সদস্যসকলৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এজন সভাপতি আৰু এজন উপ-সভাপতিয়ে, আৰু ইয়াৰ পাঁচখন স্থায়ী সমিতি আছে - উন্নয়ন, স্বাস্থ্য আৰু শিক্ষা, গড়কাপ্তানি, কল্যাণ আৰু বিত্তীয়।<ref>{{Cite web |title=Malappuram District Panchayat |trans-title=মালাপ্পুৰম জিলা পঞ্চায়ত |url=http://malappuramdistrictpanchayath.kerala.gov.in/general/standingCommittee.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20220617094007/http://malappuramdistrictpanchayath.kerala.gov.in/general/standingCommittee.htm |archive-date=১৭ জুন ২০২২ |access-date=২৬ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=malappuramdistrictpanchayath.kerala.gov.in}}</ref> খণ্ড পৰ্যায়ৰ প্ৰশাসনৰ বাবে, জিলাখনত ১৫ খন [[খণ্ড পঞ্চায়ত]] আছে। এই খণ্ড পঞ্চায়তসমূহক পুনৰ ২৫০ টা ৱাৰ্ডত ভাগ কৰা হৈছে, য'ত প্ৰতিটোৰ পৰা এজনকৈ সদস্য নিৰ্বাচিত হয়। প্ৰতিখন খণ্ড পঞ্চায়তৰ নেতৃত্ব দিয়ে সদস্যসকলৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এজন সভাপতি আৰু এজন উপ-সভাপতিয়ে। [[২০২৫ চনৰ কেৰালা স্থানীয় নিৰ্বাচন|২০২৫ চনৰ স্থানীয় নিৰ্বাচন]]ত, [[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]-এ ১৫ খন খণ্ড পঞ্চায়তৰ ভিতৰত ১৪ খন লাভ কৰাৰ বিপৰীতে, [[লেফ্ট ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট|এলডিএফ]]-এ এখন মাত্ৰ পোন্নানি খণ্ড পঞ্চায়ত লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |date=১৩ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |title=Kerala local body polls: UDF sweeps Malappuram |trans-title=কেৰালা স্থানীয় নিকায় নিৰ্বাচন: ইউডিএফে মালাপ্পুৰম দখল কৰিছে |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kerala-local-body-polls-udf-sweeps-malappuram/article70391788.ece |access-date=২৬ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |work=দ্য হিন্দু |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> গ্ৰাম্য জিলাখন ৯৪ খন গ্ৰাম পঞ্চায়তত বিভক্ত, যিবোৰ ১৫ টা খণ্ডৰ অন্তৰ্গত। এই খণ্ডসমূহ হ'ল অৰীকোড়, কালিকভ্যু, কোণ্ডোত্তী, [[কুট্টিপ্পুৰম খণ্ড পঞ্চায়ত|কুট্টিপ্পুৰম]], মালাপ্পুৰম, মানকাদা, নীলাম্বুৰ, পেৰিন্থলমান্না, পেৰুম্বাদাপ্পু, পোন্নানি, তান্নুৰ, তিৰুৰ, তিৰুৰংগাড়ী, ৱেংগাৰা আৰু ৱান্দুৰ।<ref>{{Cite web|url=https://malappuram.nic.in/panchayats/|title=Rural administration in Malappuram district|trans-title=মালাপ্পুৰম জিলাৰ গ্ৰাম্য প্ৰশাসন|access-date=২ আগষ্ট ২০২০|website=মালাপ্পুৰম জিলাৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট|archive-date=৯ আগষ্ট ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809110957/https://malappuram.nic.in/panchayats/|url-status=live}}</ref> এই খণ্ডসমূহ মিলি মালাপ্পুৰম জিলা পঞ্চায়ত গঠন কৰে, যিটো গ্ৰাম্য প্ৰশাসনৰ শীৰ্ষ জিলা নিকায়। জিলা পঞ্চায়তৰ ৩৩ টা সংমণ্ডলৰ ভিতৰত [[২০২৫ চনৰ কেৰালা স্থানীয় নিৰ্বাচন|২০২৫ চনৰ নিৰ্বাচন]]ত ইউডিএফে আটাইকেইখন ৩৩ খন আসনেই লাভ কৰে, আনহাতে এলডিএফে এখন আসনো লাভ নকৰে, যাৰ ফলত কোনো বিৰোধী নাথাকে।<ref>{{Cite web |title=Local Body Elections 2025 - TREND by State Election Commission Kerala |trans-title=স্থানীয় নিকায় নিৰ্বাচন ২০২৫ - ৰাজ্যিক নিৰ্বাচন আয়োগ কেৰালাৰ ট্ৰেণ্ড |url=https://trend.sec.kerala.gov.in/ |access-date=২২ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=trend.sec.kerala.gov.in}}</ref> মালাপ্পুৰম জিলা পঞ্চায়ত ৰাজ্যৰ সৰ্ববৃহৎ জিলা পঞ্চায়ত আৰু লগতে সৰ্ববৃহৎ স্থানীয় নিকায়। ৯৪ খন গ্ৰাম পঞ্চায়তক পুনৰ ১০০১ টা ৱাৰ্ডত ভাগ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |last=Daily |first=Keralakaumudi |title=Final notification out; 17337 more wards in Kerala; 1375 new wards |trans-title=চূড়ান্ত অধিসূচনা প্ৰকাশ; কেৰালাত আৰু ১৭৩৩৭ টা ৱাৰ্ড; ১৩৭৫ টা নতুন ৱাৰ্ড |url=https://keralakaumudi.com/en/news/news.php?id=1538360&u=final-notification-out-17337-more-wards-in-kerala-1375-new-wards |access-date=২২ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=Keralakaumudi Daily |language=en}}</ref> [[লোকপিয়ল নগৰ]]সমূহো (নগৰীয়া বৈশিষ্ট্য থকা সৰু চহৰ) গ্ৰাম পঞ্চায়তৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত আহে। ২০১৫ চনত [[অনমনগদ]], [[অনন্থভুৰ]], [[অৰাক্কুপৰাম্বু]], [[অৰিয়াল্লুৰ]], [[চেমব্ৰাচেৰী]], [[এলাঙ্কুৰ, মাঞ্জিৰী|এলাঙ্কুৰ]], [[কাৰিপুৰ]], কোট্টায়ি, কুৰুম্বলাংগোদ, [[মাৰুথা, ভাৰত|মাৰুথা]], [[পাং, মালাপ্পুৰম|পাং]], [[ভনিয়াম্বলম]] আৰু বেলিমুক্কু নামৰ নতুন গ্ৰাম পঞ্চায়ত গঠনৰ বাবে খচৰা অধিসূচনা প্ৰকাশ কৰা হৈছিল যদিও এইবোৰ এতিয়াও গঠন হোৱা নাই।<ref>{{Cite web|url=http://delimitation.lsgkerala.gov.in/mlp_notification|title=Draft notifications for new local bodies in Malappuram|trans-title=মালাপ্পুৰমত নতুন স্থানীয় নিকায়ৰ বাবে খচৰা অধিসূচনা|access-date=১০ অক্টোবৰ ২০২০|website=সীমা নিৰ্ধাৰণ আয়োগ, কেৰালা|publisher=কেৰালা চৰকাৰ|archive-date=২৫ জানুৱাৰী ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125145004/http://delimitation.lsgkerala.gov.in/mlp_notification|url-status=live}}</ref> এইবোৰ গঠন হ'লে জিলাখনত গ্ৰাম পঞ্চায়তৰ সংখ্যা ১০৬ খন হ'ব। {| align="left" class="toccolours" cellspacing="1" cellpadding="1" style="margin-right: .5em; margin-top: .4em; font-size: 90%" |- |- bgcolor="#cccccc" valign="top" ! colspan="5" |মালাপ্পুৰম জিলাৰ গ্ৰাম পঞ্চায়তসমূহ [[Image:2020 Kerala Local body Elections - Malappuram District (Gram Panchayats and Municipalities).svg|center|250px]] |- style="background:#efefef;" ! '''গ্ৰাম পঞ্চায়ত''' | style="background: silver" |'''মাটিকালি<br/>(বৰ্গ কিলোমিটাৰত)''' | style="background: silver" |'''জনসংখ্যা<br/>(২০১১)''' | style="background: silver" |'''ৱাৰ্ডসমূহ''' {{Small|(২০২৫)}}<ref name="DelimitationKerala2025"> ''Final Notification'', Delimitation Commission, Kerala. [https://wardmap.ksmart.live/index.html ৱাৰ্ড মেপ পোৰ্টেল – কেস্মাৰ্ট] আৰু [https://delimitation.lsgkerala.gov.in/ Delimitation – Local Self Government Department, Kerala]. </ref> | style="background: silver" |'''[[উপ-জিলা|তালুক]]''' |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white;" | '''অৰীকোড় খণ্ড''' |- | [[অৰীকোড়]] || ১২.২১ || ৩১,৫৬৩ || ২০ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | [[চিক্কোদ]] || ২৩.৯৬ || ৩২,৮৬৭ || ২১ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[এদাৱান্না]] || ৫২.১০ || ৪৬,১২৮ || ২৪ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | [[কাভানুৰ]] || ৩১.৩০ || ৩৭,৯৭৭ || ২৩ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | [[কিজুপৰাম্বু]] || ১৪.৯৯ || ২২,০৬২ || ১৬ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | [[কুঝিমন্না গ্ৰামপঞ্চায়ত|কুঝিমন্না]] || ২২.০৫ || ৩৪,৪১৩ || ২১ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[পুলপট্টা]] || ৩০.১২ || ৪২,৬৮৩ || ২৪ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | [[উৰংগাট্টিৰী]] || ৭৬.০৯ || ৪০,৩১৮ || ২৪ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white;" | '''কালিকভ্যু খণ্ড''' |- | [[অমৰাম্বলম]] || ৮৪.৬৪ || ৩৫,৯৭৫ || ২২ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[চোক্কাদ]] || ৭৬.০৮ || ৩২,২২৪ || ২০ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[এদাপ্পাট্টা]] || ২৫.৭৭ || ২২,৭২৯ || ১৭ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[কালিকভ্যু]] || ৯২.০০ || ৩৫,২১০ || ২২ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[কৰুলাই]] || ১৩১.৩১ || ২৩,২৭৭ || ১৭ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[কৰুৱাৰাকুণ্ডু]] || ৭৮.৬৯ || ৪১,৫৮৩ || ২৪ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[তুব্বুৰ]] || ৩১.৩৮ || ৪০,২৯৭ || ১৯ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white;" | '''কোণ্ডোত্তী খণ্ড''' |- | [[চেলেম্ব্ৰা]] || ১৫.৯১ || ৩৪,১৪৯ || ২১ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[চেৰুকভ্যু]] || ১৬.৮৭ || ৩৬,৭৭৩ || ২২ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[মুথুভাল্লুৰ]] || ২১.৪৯ || ২৬,০২৮ || ১৮ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[পল্লীকল]] || ২৫.৯৬ || ৪৬,৯৬২ || ২৪ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[পুলিক্কল]] || ২৮.৭০ || ৪০,১৩৩ || ২৪ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[ৱাজায়ুৰ]] || ২১.১৯ || ৩০,২৬২ || ২০ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[ৱাজাক্কদ]] || ২৩.৮৯ || ৩৫,৭৭৪ || ২২ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white;" | '''কুট্টিপ্পুৰম খণ্ড''' |- | [[আথৱানাড]] || ২৬.৭৭ || ৪১,১৮৭ || ২৪ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[এদায়ুৰ]] || ৩০.৪৩ || ৩৬,৪৯৮ || ২২ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[ইৰিম্বিলিয়ম]] || ২৪.০৬ || ৩০,৬৩৫ || ২০ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[কল্পকঞ্চেৰী]] || ১৬.২৫ || ৩৩,৭২১ || ২১ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[কুট্টিপ্পুৰম]] || ৩১.৩২ || ৪৭,০২৩ || ২৪ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[মৰাক্কাৰা]] || ২৭.০০ || ৪০, ৪০৪ || ২৪ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white;" | '''মালাপ্পুৰম খণ্ড''' |- | [[অনক্কায়ম]] || ৪৫.২৩ || ৫০,৬৩৪ || ২৪ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | [[কোদুৰ, মালাপ্পুৰম|কোদুৰ]] || ১৮.৪২ || ৩৮,২৫৮ || ২৩ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[মৰায়ুৰ]] || ২৪.৫৭ || ২৫,২৬১ || ২১ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[অটুক্কুংগল]] || ১৭.২৮ || ৩৯,১৩৯ || ২৩ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[পোনমালা]] || ২১.৬৫ || ৩৩,৯২২ || ২১ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[পুক্কোত্তুৰ]] || ২০.৬৩ || ২৮,০৭৭ || ২৩ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white;" | '''মানকাদা খণ্ড''' |- | [[কোট্টিলাংগাড়ি]] || ২১.৫৪ || ৩৬,৬০২ || ২২ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[কুৰুৱা, মালাপ্পুৰম|কুৰুৱা]] || ৩৫.৭৭ || ৪৫,৩৫৪ || ২৪ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[ৱাদাক্কংগাৰা, মাঞ্জিৰী|মাক্কাৰাপৰাম্বু]] || ১১.১৭ || ১৮,৭০২ || ১৫ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[মানকাদা]] || ৩১.০০ || ৩২,৭৪৮ || ২১ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[মুৰকানাদ]] || ১৭.৬০ || ৩৬,৩২৪ || ২২ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[পুজাক্কট্টিৰী]] || ২২.৭২ || ২৯,৮৮৬ || ১৯ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white;" | '''নীলাম্বুৰ খণ্ড''' |- | চালিয়াৰ || ১২৫.০০ || ২০,৮৩৪ || ১৬ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[চিংগাথৰা]] || ১২৯.৬৯ || ৩৬,২৬৯ || ২২ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[এদাক্কাৰা]] || ৫৮.০৯ || ২৮,১৬২ || ১৯ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[মুথেদাম]] || ৪৮.০০ || ৩৩,৯৬০ || ১৮ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[পথুকল]] || ৭৭.০০ || ২৯,৫৬১ || ১৯ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[ৱাজিক্কাদভু]] || ১১৪.০০ || ৪৭,৩২২ || ২৪ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white;" | '''পেৰিন্থলমান্না খণ্ড''' |- | [[আলিপৰাম্বু]] || ৩৪.৩৭ || ৪১,৭২৫ || ২৪ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[অংগাদিপুৰম]] || ৩৮.৫০ || ৫৬,৪ ৫১ || ২৪ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[এলামকুলাম, মালাপ্পুৰম|এলামকুলাম]] || ২১.৩১ || ২৬,৪৫৬ || ১৮ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[কীজাট্টুৰ]] || ৪০.০০ || ৩৬,৩১৭ || ২২ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[মেলট্টুৰ, কেৰালা|মেলট্টুৰ]] || ২৭.২৪ || ২৭,২৫০ || ১৮ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[পুলমন্থোলে]] || ৩২.১৫ || ৩৭,৭৮৫ || ২৩ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[থাজেখোদ, মালাপ্পুৰম জিলা|থাজেখোদ]] || ৪৫.০২ || ৪১,৯৮২ || ২৪ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[ৱেট্টাট্টুৰ|ৱেট্টাট্টুৰ]] || ৩৫.৮৪ || ৩৭,৪৫৬ || ১৯ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white;" | '''পেৰুম্বাদাপ্পু খণ্ড''' |- | [[আলমকোদ, এদাপ্পাল|আলমকোদ]] || ২০.৫০ || ৩৩,৯১৮ || ২১ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | [[মাৰাঞ্চেৰী]] || ২০.৪৭ || ৩৫,০১১ || ২২ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | [[নন্নামুক্কু]] || ১৯.৩৫ || ২৮,৯৮৯ || ১৯ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | [[পেৰুম্বাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্বাদাপ্পু]] || ১৫.০২ || ২৯,৭৬৬ || ১৯ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | [[ভেলিয়াংকোদ]] || ১৫.১৫ || ৩২,৫৫৪ || ২১ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white;" | '''পোন্নানি খণ্ড''' |- | [[এদাপ্পাল]] || ২৩.৭০ || ৩২,৫৫০ || ২১ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | [[কালাদি, মালাপ্পুৰম|কালাদি]] || ১৬.৪৮ || ২৫,৮৭২ || ১৮ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | [[থাৱানুৰ]] || ২৫.২৮ || ৩৪,৫০০ || ২১ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | [[ভট্টামকুলাম]] || ২০.৭৩ || ৩৬,১৪৭ || ২২ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white;" | '''তান্নুৰ খণ্ড''' |- | [[চেৰিয়ামুন্দম]] || ১১.৯৫ || ৩১,২১২ || ২০ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[নিৰামৰুথুৰ]] || ৯.২০ || ২৯,৮৪৬ || ১৯ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[ওঝুৰ]] || ১৫.৯২ || ৩৪,০১৬ || ২১ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[পেৰুমন্না-ক্লাৰি]] || ১১.৪৮ || ২৭,২৭৮ || ১৮ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[পোন্মুন্দম]] || ৯.১৬ || ২৫,৮৫৫ || ১৮ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[তনলুৰ]] || ১৫.১২ || ৪৭,৯৭৬ || ২৪ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[ভলাভন্নুৰ]] || ১৫.২৮ || ৩৩,১৫৯ || ২১ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white;" | '''তিৰুৰ খণ্ড''' |- | [[মংগলম, তিৰুৰ|মংগলম]] || ১২.১৭ || ৩৩,৪৪২ || ২১ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[পুৰাথুৰ]] || ১৯.৫০ || ৩১,৯১৫ || ২০ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[থলক্কাদ]] || ১৬.৩০ || ৩৫,৮২০ || ২২ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[তিৰুনাবায়া]] || ১৯.৫৯ || ৪৫,৮৪৮ || ২৪ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[ত্ৰিপ্ৰানগোড়]] || ২০.৬৭ || ৪১,১৬৭ || ২৪ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[ৱেট্টম গ্ৰাম পঞ্চায়ত|ৱেট্টম]] || ১৩.৪৬ || ২৮,১০৪ || ২২ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white;" | '''তিৰুৰংগাড়ী খণ্ড''' |- | [[থলাপাৰা|মুন্নিয়ুৰ]] || ২২.৬৬ || ৫৫,৫৩৫ || ২৪ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[নন্নামব্ৰা]] || ১৮.৩৫ || ৪০,৫৪৩ || ২৪ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[পেৰুভল্লুৰ]] || ২১.১৯ || ৩৪,৯৪১ || ২১ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[তেনহিপালম]] || ১৭.৯৮ || ৩২,০৪৫ || ২০ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[ৱল্লীকুন্নু]] || ২৫.১৪ || ৪৮,০০৬ || ২৪ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white;" | '''ৱেংগাৰা খণ্ড''' |- | [[আব্দু ৰহমান নগৰ]] || ১৪.৮৩ || ৪১,৯৯৩ || ২৪ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[এদাৰিকোদ]] || ১৫.৬৫ || ২৭,৩৫৬ || ১৮ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | কন্নমংগলম || ২৮.২৪ || ৪১,২৬০ || ২৪ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[উৰাকাম]] || ২১.৬৫ || ২৯,১৫৭ || ১৯ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[পৰাপ্পুৰ]] || ১৮.৫০ || ৩৬,২৭০ || ২২ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[থেন্নলা]] || ১০.০০ || ২৯,১৯০ || ১৯ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[ৱেংগাৰা, মালাপ্পুৰম জিলা|ৱেংগাৰা]] || ১৮.৬৬ || ৪৮,৬০০ || ২৪ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white;" | '''ৱান্দুৰ খণ্ড''' |- | [[মাম্পাদ]] || ৮৪.৬৭ || ৩৭,২২১ || ২২ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[পাণ্ডিক্কাড]] || ৫৭.০১ || ৫৫,২১৩ || ২৪ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | [[পৰুৰ, মালাপ্পুৰম|পৰুৰ]] || ৩৫.৬০ || ৩৭,৬৩৬ || ১৯ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[থিৰুৱালি]] || ৩৩.৮৩ || ২৭,৭৩৪ || ১৯ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[ত্ৰিক্কালংগোদ]] || ৫৯.৯৯ || ৫২,০৯০ || ২৪ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | [[ৱান্দুৰ]] || ৪৫.৪৫ || ৪৯,০১৩ || ২৪ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | style="font-size: 80%" colspan=6 bgcolor="#cceeff" align="center"| উৎসসমূহ: [[ভাৰতৰ লোকপিয়ল ২০১১]],<ref name="demomalapuram" /> [[কেৰালা চৰকাৰ]]<ref name=Panchayat_Malappuram>{{cite web |title=Villages in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ গাঁওসমূহ |url=https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1030 |website=lsgkerala.gov.in |access-date=২ আগষ্ট ২০২০ |archive-date=২৫ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925053634/https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1030 |url-status=live}}</ref> |}{{clear}} ==ৰাজনীতি== === ৰাজ্যিক বিধানসভা === [[কেৰালা বিধানসভা]]ত মালাপ্পুৰমক প্ৰতিনিধিত্ব কৰাৰ বাবে জিলাখনত ১৬ টা বিধানসভা সমষ্টি আছে। এইবোৰ ৩ টা লোকসভা সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত। মালাপ্পুৰমত ৰাজ্যখনৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক বিধানসভা সমষ্টি আছে। ইয়াৰে [[এৰানাড (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|এৰানাড]], [[নীলাম্বুৰ (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|নীলাম্বুৰ]] আৰু [[ৱান্দুৰ (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|ৱান্দুৰ]] বিধানসভা সমষ্টি মিলি [[ৱায়ানাড় (লোকসভা সমষ্টি)]]ৰ এক অংশ গঠন কৰে, আনহাতে [[তিৰুৰংগাড়ী (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|তিৰুৰংগাড়ী]], [[তান্নুৰ (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|তান্নুৰ]], [[তিৰুৰ (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|তিৰুৰ]], [[কোট্টাক্কল (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|কোট্টাক্কল]], [[থাৱানুৰ (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|থাৱানুৰ]] আৰু [[পোন্নানি (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|পোন্নানি]] [[পোন্নানি (লোকসভা সমষ্টি)]]ত অন্তৰ্ভুক্ত। বাকী থকা সাতটা বিধানসভা সমষ্টি মিলি [[মালাপ্পুৰম (লোকসভা সমষ্টি)]] গঠন কৰে।<ref name="admn_mpm"/><ref>{{cite web |title=Niyamasabha constituencies of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ নিয়মাচভা সমষ্টিসমূহ |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/malappuram.html |website=ceo.kerala.gov.in |access-date=২৫ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-date=২০ আগষ্ট ২০১৯ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190820130501/http://www.ceo.kerala.gov.in/malappuram.html |url-status=live }}</ref> [[কেৰালা বিধানসভা]]ৰ ১৪০ জন সদস্যৰ ভিতৰত ১৬ জন জিলাখনৰ পৰা নিৰ্বাচিত হয়।<ref>{{Cite web|url=http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/03-DELIMITATION/03-DELIMITED-LAC.pdf|title=Constituencies for Kerala Legislative Assembly – Districtwise|trans-title=কেৰালা বিধানসভাৰ বাবে সমষ্টিসমূহ – জিলাভিত্তিক|access-date=৭ নৱেম্বৰ ২০২০|website=CEO Kerala|archive-date=১২ অক্টোবৰ ২০১৯|archive-url=https://web.archive.org/web/20191012075808/http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/03-DELIMITATION/03-DELIMITED-LAC.pdf|url-status=live}}</ref> [[২০২৬ চনৰ কেৰালা বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬ চনৰ নিৰ্বাচন]]ত [[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফে]] জিলাখনৰ ১৬ খন আসনৰ আটাইকেইখনতে জয়লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |last=Naha |first=Abdul Latheef |date=৪ মে' ২০২৬ |title=Kerala Assembly polls 2026: IUML anchors UDF’s comeback in Malabar region |trans-title=কেৰালা বিধানসভা নিৰ্বাচন ২০২৬: আইইউএমএলে মালাবাৰ অঞ্চলত ইউডিএফৰ প্ৰত্যাৱৰ্তনৰ নেতৃত্ব দিছে |url=https://www.thehindu.com/elections/kerala-assembly/kerala-assembly-polls-2026-iuml-anchors-udfs-comeback-in-malabar-region/article70938892.ece |access-date=৬ মে' ২০২৬ |work=দ্য হিন্দু |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> {{transcluded section|source=১৬ শ কেৰালা বিধানসভা}} {{#section:১৬ শ কেৰালা বিধানসভা|MLA Header}} {{#section:১৬ শ কেৰালা বিধানসভা|Malappuram district}} |} === সংসদীয় সমষ্টিসমূহ === মালাপ্পুৰম জিলাত দুটা লোকসভা সমষ্টি আছে: [[মালাপ্পুৰম লোকসভা সমষ্টি|মালাপ্পুৰম]] আৰু [[পোন্নানি লোকসভা সমষ্টি|পোন্নানি]]। জিলাখনত [[ৱায়ানাড় লোকসভা সমষ্টি]]ৰ এটা সৰু অংশও আছে।<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=২ মে' ২০২১ |title=Samadani wins Malappuram LS bypoll|trans-title=ছামদানীয়ে মালাপ্পুৰম লোকসভাৰ উপ-নিৰ্বাচনত জয়লাভ কৰিছে|work=দ্য হিন্দু |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/malappuram-ls-bypoll-samadani-wins/article34467551.ece |access-date=১৪ ডিচেম্বৰ ২০২৩ |issn=0971-751X}}</ref> [[ৰাজ্যসভা]]ত কেৰালাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা আৰু ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগৰ (IUML) অন্তৰ্গত এজন সাংসদ [[পি. ভি. আব্দুল ৱাহাব]] মালাপ্পুৰম জিলাৰ [[নীলাম্বুৰ]]ৰ পৰা আহিছে।<ref>{{Cite news |date=১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫ |title=Disappointing for all sections alike, says Wahab |trans-title=সকলো শ্ৰেণীৰ বাবে একেদৰে হতাশাজনক, ৱাহাবে কয় |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/disappointing-for-all-sections-alike-says-wahab/article69169277.ece |access-date=৯ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |work=দ্য হিন্দু |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> {| class="toccolours" align="left" cellspacing="1" cellpadding="1" style="margin-right: .5em; margin-top: .4em; font-size: 90%" |- valign="top" bgcolor="#cccccc" !সংসদীয় <br />সমষ্টি !ৰাজনৈতিক <br />দল !নিৰ্বাচন-পূৰ্ব <br />মিত্ৰজোঁট !নিৰ্বাচিত <br /> প্ৰতিনিধি<ref>{{Cite web |title=Members - Kerala Legislature |trans-title=সদস্যসমূহ - কেৰালা বিধানসভা |url=http://www.niyamasabha.org/codes/lokhsabha_members.htm |access-date=৯ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=www.niyamasabha.org}}</ref> |- | [[ৱায়ানাড় (লোকসভা সমষ্টি)|ৱায়ানাড়]] (সৰু অংশ) | style="background-color:{{party color|Indian National Congress}};" |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|<span style="color:white;">আইএনচি</span>]] | {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} | [[প্ৰিয়ংকা গান্ধী]] |- | [[মালাপ্পুৰম (লোকসভা সমষ্টি)|মালাপ্পুৰম]] | style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}};" |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white;">আইইউএমএল</span>]] | {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} | [[ই. টি. মহম্মদ বশীৰ]] |- | [[পোন্নানি (লোকসভা সমষ্টি)|পোন্নানি]] (প্ৰধান অংশ) | style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}};" |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white;">আইইউএমএল</span>]] | {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} | [[এম. পি. আব্দুচামাদ ছামদানী]] |} {{clear}} == অৰ্থনীতি == ২০১৮–১৯ বিত্তীয় বৰ্ষত জিলাখনৰ [[মুঠ মূল্য সংযোগ|মুঠ জিলা মূল্য সংযোজন (GDVA)]] ৬৯৮.৩৭ বিলিয়ন টকা বুলি অনুমান কৰা হৈছে, আৰু পূৰ্বৰ বছৰৰ তুলনাত GDVA-ৰ বৃদ্ধি আছিল ১১.৩০%। ২০১৮–১৯ বৰ্ষলৈকে কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ ভিতৰত GDVA-ৰ ক্ষেত্ৰত [[এৰ্নাকুলাম জিলা|এৰ্নাকুলাম]] আৰু [[থিৰুৱনন্তপুৰম জিলা|থিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ পিছত জিলাখনৰ স্থান তৃতীয়।<ref name="GDVA_Malappuram">{{cite web |url=http://www.ecostat.kerala.gov.in/index.php/economy-state-mlp |website=ecostat.kerala.gov.in |title=Economy of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ অৰ্থনীতি |access-date=২০ জুন ২০২০ |archive-date=১ জুলাই ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200701171533/http://www.ecostat.kerala.gov.in/index.php/economy-state-mlp |url-status=live }}</ref> ২০১৮–১৯ বৰ্ষত জিলাখনৰ [[মূল্য সংযোগ|শুদ্ধ জিলা মূল্য সংযোজন (NDVA)]] আছিল ৬৩১.৯০ বিলিয়ন টকা আৰু বাৰ্ষিক বৃদ্ধিৰ হাৰ আছিল ১১.৫৯%। বিত্তীয় বৰ্ষটোত জনমূৰি GDVA ১৫৪,৪৬৩ টকা হিচাপে গণনা কৰা হৈছে। GDVA-ৰ বৃদ্ধিৰ হাৰ আছিল ২০১৭–১৮ বৰ্ষত ১৮.১২%, ২০১৬–১৭ বৰ্ষত ৯.৪৯%, ২০১৫–১৬ বৰ্ষত ৭.৮৬%, ২০১৪–১৫ বৰ্ষত ৮.৮৩%, ২০১৩–১৪ বৰ্ষত ১৪.০৮% আৰু ২০১২–১৩ বৰ্ষত ৯.৭০%। ই এক জিগজেগ প্ৰৱণতা দেখুৱায়।<ref name="GDVA_Malappuram"/> মালাপ্পুৰমৰ অৰ্থনীতি প্ৰবাসীসকলৰ ওপৰত বহুলাংশে নিৰ্ভৰশীল। ৰাজ্যখনৰ ভিতৰত মালাপ্পুৰমত সৰ্বাধিক প্ৰবাসী আছে। [[কেৰালা চৰকাৰ]]ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ২০১৬ চনৰ অৰ্থনৈতিক পৰ্যালোচনা প্ৰতিবেদন অনুসৰি, জিলাখনৰ প্ৰতি ১০০ ঘৰৰ ভিতৰত ৫৪ ঘৰেই প্ৰবাসীৰ ঘৰ।<ref>{{cite web |url=http://spb.kerala.gov.in/EconomicReview2016/web/chapter06_03.php |website=spb.kerala.gov.in |title=Malappuram ranks first in the number of emigrants from Kerala |trans-title=কেৰালাৰ পৰা প্ৰব্ৰজন কৰাসকলৰ সংখ্যাৰ ক্ষেত্ৰত মালাপ্পুৰম প্ৰথম স্থানত |access-date=৩ ডিচেম্বৰ ২০১৯ |archive-date=২১ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191121020814/http://spb.kerala.gov.in/EconomicReview2016/web/chapter06_03.php |url-status=live}}</ref> তেওঁলোকৰ সৰহভাগেই [[মধ্যপ্ৰাচ্য]]ত কাম কৰে। জিলাখনৰ অৰ্থনীতিলৈ তেওঁলোকৰ অৱদান গুৰুত্বপূৰ্ণ। [[কেৰালা গ্ৰামীণ বেংক]]ৰ (কেজিবি) সদৰ কাৰ্যালয় মালাপ্পুৰমত অৱস্থিত।<ref>{{cite web |url=https://www.newindianexpress.com/business/2013/jul/15/kgb-to-expand-operations-in-all-panchayats-496821.html |website=দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ |title=KGB to expand operations in all Panchayats |trans-title=কেজিবি-য়ে সকলো পঞ্চায়ততে কাৰ্যকলাপ সম্প্ৰসাৰণ কৰিব |date=১৫ জুলাই ২০১৩ |access-date=২৫ জুন ২০২০ |archive-date=২৬ জুন ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200626211219/https://www.newindianexpress.com/business/2013/jul/15/KGB-to-expand-operations-in-all-Panchayats-496821.html |url-status=live}}</ref> [[File:KGB logo.png|250px|thumb|[[কেৰালা গ্ৰামীণ বেংক|কেজিবি]] হৈছে কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ আঞ্চলিক গ্ৰাম্য বেংকিং নেটৱৰ্ক]] === অৰ্থনৈতিক খনিজসমূহ === জিলাখনৰ মধ্যভূমিত [[লেটেৰাইট|লেটেৰাইট শিল]] বহুলভাৱে পোৱা যায়। [[অংগাদিপুৰম লেটেৰাইট]]-এ এটা [[ৰাষ্ট্ৰীয় ভৌগোলিক স্মাৰক|ৰাষ্ট্ৰীয় ভূ-ঐতিহ্য স্মাৰক]] হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।<ref name="gsi3">[http://naturalheritage.intach.org/wp-content/uploads/2016/09/Geoheritage-Monograph.pdf national geo-heritage of India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170111120428/http://naturalheritage.intach.org/wp-content/uploads/2016/09/Geoheritage-Monograph.pdf |date=11 January 2017 }}, [[কলা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ বাবে ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় ট্ৰাষ্ট|আইএনটিএচিএইচ]]</ref> জিলাখনৰ আটাইতকৈ বেছি দেখা পোৱা ভৌগোলিক গঠনটো হ'ল [[পেনিনচুলাৰ নেইছ|আৰ্কিয়ান নেইছ]]। অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব থকা জিলাখনত পোৱা খনিজসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হৈছে [[মেগনেটাইট|কোৱাৰ্টজ মেগনেটাইট]], যিটো [[পৰুৰ, মালাপ্পুৰম|পৰুৰ]]ত পোৱা যায়। [[নীলাম্বুৰ]], [[এদাৱান্না]] আৰু [[পাণ্ডিক্কাড]] অঞ্চলত কোৱাৰ্টজ নেইছ পোৱা যায়। গৰ্ণেলিফৰাছ কোৱাৰ্টজ [[মাঞ্জিৰী]] আৰু [[কোণ্ডোত্তী]] অঞ্চলত পোৱা যায়। [[চাৰ্নোকাইট|চাৰ্নোকাইট শিল]] নীলাম্বুৰ আৰু [[এদাৱান্না]]ত পোৱা যায়। মাঞ্জিৰীত সাধাৰণ লেটেৰাইট গাঁথনিৰ সৈতে [[প্লাজিঅক্লেছ]], [[ফেল্ডস্পাৰ]] আৰু [[পাইৰোক্সিন]] যুক্ত [[ডাইক (ভূ-তত্ত্ব)|ডাইক]] আছে। উন্নত মানৰ লোৰ আকৰিকৰ ভাণ্ডাৰ [[এৰানাড]] অঞ্চলৰ পৰা পোৱা গৈছে। পোন্নানি আৰু কাদালুণ্ডিনগৰমৰ উপকূলীয় অঞ্চলসমূহৰ পৰা চূণশিলৰ খোলাৰ ভাণ্ডাৰ পোৱা গৈছে। [[পোন্নানি]] আৰু [[ভেলিয়াংকোদ]]ৰ উপকূলীয় বালিত গধুৰ খনিজ পদাৰ্থ, [[ইলমেনাইট]] আৰু [[মনাজাইট]] অধিক পৰিমাণে থাকে। পোন্নানি আৰু পেৰিন্থলমান্না [[তালুক|তালুকসমূহ]]ৰ পৰা [[কায়োলিনাইট]] পোৱা গৈছে। থেক্কুম্মুৰী গাঁৱৰ পৰা [[বল মাটি|বল মাটিৰ]] ভাণ্ডাৰ পোৱা গৈছে। নীলাম্বুৰ উপ-জিলাৰ কিছু অংশ [[ৱায়ানাড়]]ৰ গোপন সোণৰ খনিৰ অন্তৰ্ভুক্ত। [[ৱায়ানাড় জিলা|ৱায়ানাড়]] আৰু [[অট্টাপ্পাদি]] উপত্যকাৰ কাষৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ লগতে [[নীলাম্বুৰ]] তালুক প্ৰাকৃতিক [[সোণ|সোণৰ]] খনিৰ বাবে জনাজাত। নীলাম্বুৰৰ [[চালিয়াৰ]] নদীৰ উপত্যকাত কৰা অন্বেষণত প্ৰতি ঘনমিটাৰত ০.১ গ্ৰাম সোণৰ সৈতে ২.৫ নিযুত ঘনমিটাৰ প্লেচাৰৰ ভাণ্ডাৰ পোৱা গৈছে।<ref name="geographymalappuram" /> জিলাখনৰ কিছুমান অংশ যেনে [[কোট্টাক্কল]], পৰাপ্পিল, [[উৰাকাম]] আৰু [[মেলমুৰি]]ৰ পৰা [[বক্সাইট]] আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |url=http://industry.kerala.gov.in/images/pdf/malappuram.pdf |website=industry.kerala.gov.in |title=Minerals of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ খনিজসমূহ |page=35 |access-date=২১ এপ্ৰিল ২০২০ |archive-date=২৬ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210426034953/http://industry.kerala.gov.in/images/pdf/malappuram.pdf |url-status=live }}</ref> [[কৰুৱাৰাকুণ্ডু]], যাৰ অৰ্থ হৈছে ''কমাৰৰ স্থান'', ইয়াৰ নামটো লো-আকৰিক কটা আৰু কমাৰৰ কামৰ পৰা আহিছে।<ref>{{cite journal |year=২০০০ |title=Proceedings of the Indian History Congress |trans-title=ইণ্ডিয়ান হিষ্ট্ৰি কংগ্ৰেছৰ কাৰ্যৱৰণী |volume=60 |pages=1204 |oclc=1752882 }}</ref> ===উদ্যোগসমূহ=== [[File:Manjeri Town Calicut Road View.jpg|thumbnail|[[মাঞ্জিৰী]], [[মালাপ্পুৰম মহানগৰীয় অঞ্চল]]ৰ এখন চহৰ]] ১৮৮৭ চনত [[তিৰুনাবায়া]]ত স্থাপিত কোডাক্কাল টাইল ফেক্টৰী ভাৰতৰ দ্বিতীয়টো টাইল ফেক্টৰী আছিল। ভাৰতৰ প্ৰথমটো টাইল ফেক্টৰী আছিল [[ফেৰোক]]ত, যিটো তেতিয়া [[এৰানাড তালুক]]ৰ অংশ আছিল। ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি, এছএছআই/এমএমএছইৰ অধীনত পঞ্জীয়নভুক্ত ১০,৬২৯ টা ঔদ্যোগিক গোট আছে, আৰু ইয়াৰে ৩৯৬ টা গোট [[অনুসূচিত জাতিৰ তালিকা|অনুসূচিত জাতি]], ৮৩ টা গোট [[আদিবাসী|অনুসূচিত জনজাতি]] আৰু বাকী গোটসমূহ সাধাৰণ শ্ৰেণীৰ দ্বাৰা প্ৰচাৰিত। স্ব-নিয়োজন কাৰ্যসূচীৰ অধীনত প্ৰতি বছৰে প্ৰায় ১,০০০ লোকক সহায় আগবঢ়োৱা হয়। [[তেনহিপালম]]ৰ ওচৰৰ [[চেলেম্ব্ৰা|ক্কাকনচেৰী]]ত [[কেৰালা ঔদ্যোগিক আন্তঃগাঁথনি উন্নয়ন নিগম|কিনফ্ৰা]] (KINFRA) খাদ্য-প্ৰক্ৰিয়াকৰণ আৰু তথ্য প্ৰযুক্তিৰ [[ঔদ্যোগিক ক্ষেত্ৰ]] আছে,<ref>{{cite web | url=http://kinfra.org/departments/kinfra-techno-industrial-park-malappuram | website=kinfra.org | title=KINFRA Techno Industrial Park, Malappuram | trans-title=কিনফ্ৰা টেকন' ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল পাৰ্ক, মালাপ্পুৰম | access-date=২৭ নৱেম্বৰ ২০১৯ | archive-date=২২ নৱেম্বৰ ২০১৯ | archive-url=https://web.archive.org/web/20191122114925/http://kinfra.org/departments/kinfra-techno-industrial-park-malappuram | url-status=live }}</ref> [[মালাপ্পুৰম]]ত ক্ষুদ্ৰ আৰু মজলীয়া উদ্যোগৰ বাবে ইনকেল এছএমই পাৰ্ক (INKEL SME Park) আৰু [[মাঞ্জিৰী]]ৰ [[পয়ানাদ]]ত এটা ৰবৰ প্ৰকল্প আৰু ঔদ্যোগিক ক্ষেত্ৰ আছে। [[মালাপ্পুৰম]]ত ১৬৮ একৰ মাটি জুৰি থকা ইনকেল গ্ৰীণছত এটা ঔদ্যোগিক অঞ্চল 'এছএমই পাৰ্ক' আৰু এটা শৈক্ষিক অঞ্চল 'এডুচিটি' অন্তৰ্ভুক্ত আছে।<ref>{{Cite news|title=Kerala's INKEL to bring an invest of Rs 1000 crore|trans-title=কেৰালাৰ ইনকেলে ১০০০ কোটি টকাৰ বিনিয়োগ আনিব|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/economy/infrastructure/keralas-inkel-to-bring-an-invest-of-rs-1000-crore/articleshow/47541323.cms|date=৪ জুন ২০১৫|access-date=৬ অক্টোবৰ ২০২০|work=দ্য ইকনমিক টাইমছ|archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913065709/https://economictimes.indiatimes.com/news/economy/infrastructure/keralas-inkel-to-bring-an-invest-of-rs-1000-crore/articleshow/47541323.cms|url-status=live}}</ref> মালকোস্পিন (MALCOSPIN - Malappuram Spinning Mills Limited) ৰাজ্য চৰকাৰৰ অধীনত থকা জিলাখনৰ অন্যতম পুৰণি ঔদ্যোগিক প্ৰতিষ্ঠান। কাঠ সম্পৰ্কীয় উদ্যোগসমূহ [[কোট্টাক্কল]], [[এদাৱান্না]], [[ভনিয়াম্বলম]], [[কৰুলাই]], [[নীলাম্বুৰ]] আৰু [[মাম্পাদ]]ত সাধাৰণভাৱে দেখা যায়। যোৱা দশকবোৰলৈকে ছ'মিল, আচবাব নিৰ্মাতা আৰু কাঠৰ ব্যৱসায় জিলাখনৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যৱসায় আছিল। ইলেক্ট্ৰনিক্স, মোবাইল ফোন আৰু অন্যান্য গেজেটৰ বাবে [[তিৰুৰ]] এটা প্ৰধান আঞ্চলিক ব্যৱসায়িক কেন্দ্ৰ। [[কৰ্মচাৰী ৰাজ্যিক বীমা]]ৰ শাখা কাৰ্যালয় মালাপ্পুৰমত আছে।<ref name="geographymalappuram" /> ৰাজহুৱা খণ্ডৰ অধীনত থকা অন্যান্য প্ৰধান ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰসমূহৰ ভিতৰত আছে [[কুট্টিপ্পুৰম]]ত [[কেৰালা ৰাজ্যিক ইলেক্ট্ৰনিক্স উন্নয়ন নিগম|কেলট্ৰন]] ইলেক্ট্ৰ' চিৰামিক্স (KELCERA),<ref>{{Cite web|url=http://www.keltronelcera.com/index.php/home.html|title=KELCERA|access-date=৩০ জানুৱাৰী ২০২১|website=keltronelcera|archive-date=৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210205010009/http://www.keltronelcera.com/index.php/home.html|url-status=live}}</ref> [[কুট্টিপ্পুৰম]]ত [[কেৰালা ৰাজ্যিক ইলেক্ট্ৰনিক্স উন্নয়ন নিগম|কেলট্ৰন]] টুল ৰুম, [[এদাৰিকোদ]]ত এদাৰিকোদ টেক্সটাইলছ, [[এদাপ্পাল]]ত [[কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগম|কেএছআৰটিচি]] বডি ৱৰ্কশপ, [[আথৱানাড]]ত মালকোটেস্ক (MALCOTEX - Malabar Co-operative Textiles Limited),<ref>{{Cite web|url=http://www.malcotex.co.in/|title=MALCOTEX|access-date=৩০ জানুৱাৰী ২০২১|website=malcotex|archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913065710/https://fonts.googleapis.com/css?family=Noto+Serif%3A400%2C400italic%2C700%7COpen+Sans%3A300%2C400%2C600%2C700|url-status=live}}</ref> আৰু [[আথৱানাড]]ত কেলটেক্স (KELTEX - Kerala Hi-Tech Textile Cooperative Limited)।<ref>{{Cite web|url=http://www.keltex.org/|title=KELTEX Athavanad|access-date=৩০ জানুৱাৰী ২০২১|website=keltex|archive-date=২৭ জানুৱাৰী ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127203929/http://www.keltex.org/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.msmedithrissur.gov.in/assets/uploads/downloadfile/Malappuram%202017-18.pdf |website=msmedithrissur.gov.in |title=Brief Industrial Profile of Malappuram District 2017–18 |trans-title=মালাপ্পুৰম জিলাৰ সংক্ষিপ্ত ঔদ্যোগিক ৰেখাচিত্ৰ ২০১৭–১৮ |access-date=১৩ জুলাই ২০২০ |archive-date=১৪ জুলাই ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200714131013/http://www.msmedithrissur.gov.in/assets/uploads/downloadfile/Malappuram%202017-18.pdf |url-status=live }}</ref> কেৰালা ষ্টেট ডিটাৰজেন্টছ এণ্ড কেমিকেলছ লিমিটেড আৰু কেৰালা ষ্টেট ৱুড ইণ্ডাষ্ট্ৰিজ লিমিটেডৰ সদৰ কাৰ্যালয় ক্ৰমে [[কুট্টিপ্পুৰম]] আৰু [[নীলাম্বুৰ]]ত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/company/kerala-state-detergents-and-chemicals-ltd-/U24243KL1976SGC002816|title=Kerala State Detergents and Chemicals Limited|trans-title=কেৰালা ষ্টেট ডিটাৰজেন্টছ এণ্ড কেমিকেলছ লিমিটেড|access-date=২৯ জুলাই ২০২০|website=দ্য ইকনমিক টাইমছ|archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913063631/https://economictimes.indiatimes.com/company/kerala-state-detergents-and-chemicals-ltd/U24243KL1976SGC002816|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/company/kerala-state-wood-industries-ltd-/U36101KL1970SGC003411|title=Kerala State Wood Industries Ltd.|trans-title=কেৰালা ষ্টেট ৱুড ইণ্ডাষ্ট্ৰিজ লিমিটেড|access-date=২৯ জুলাই ২০২০|website=দ্য ইকনমিক টাইমছ|archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913063633/https://economictimes.indiatimes.com/company/kerala-state-wood-industries-ltd/U36101KL1970SGC003411|url-status=live}}</ref> বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ কেঁচুৱাৰ কাপোৰ নিৰ্মাতা ব্ৰেণ্ড, প'পিছ বেবি কেয়াৰ মূলতঃ মালাপ্পুৰমত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/pvt-firm-gives-out-free-clothes-to-newborns/articleshow/74998448.cms|title=Popees baby care|trans-title=প'পিছ বেবি কেয়াৰ|date=৬ এপ্ৰিল ২০২০|access-date=১৬ আগষ্ট ২০২০|website=টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া|last=TNN|archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913063642/https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/pvt-firm-gives-out-free-clothes-to-newborns/articleshow/74998448.cms|url-status=live}}</ref> === কৃষি === [[File:Kcaet.JPG|thumb|১৯৬৩ চনত স্থাপিত [[থাৱানুৰ]]ত থকা [[কেলাপ্পাজী কৃষি অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তি মহাবিদ্যালয়|কেচিএইটি]], ৰাজ্যখনৰ একমাত্ৰ কৃষি অভিযান্ত্ৰিক প্ৰতিষ্ঠান]] [[File:Agricultural Research Station, Anakkayam - 1.jpg|left|thumb|[[কৃষি গৱেষণা কেন্দ্ৰ, অনক্কায়ম]]]] [[File:Edappal malappuram(district) kerala infia.jpg|thumbnail|[[এদাপ্পাল]]ৰ এখন পথাৰ]] মালাপ্পুৰম উপকূলত ঘাইকৈ [[নাৰিকল]], পাম গছ আৰু ধান পোৱা যায়। তৰংগায়িত সমভূমিত [[কাজু বাদাম]], নাৰিকল আৰু [[টেপিঅ'কা]] দেখা যায়। [[ৰবৰ]], কাজু বাদাম, [[জালুক|জালুক]] আৰু নাৰিকল হৈছে চালিয়াৰ নদীৰ অৱবাহিকাত পোৱা গুৰুত্বপূৰ্ণ উদ্ভিদ। নীলাম্বুৰ উপত্যকাত বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ খেতি কৰা হয়। এই অঞ্চলত ঘাইকৈ [[চেগুণ]] দেখা যায়। পেৰিন্থলমান্না তৰংগায়িত উচ্চভূমিত নাৰিকল, [[তাল গছ]], জালুক, ৰবৰ আৰু কাজু বাদাম আদি প্ৰজাতিৰ খেতি কৰা হয়। এই অঞ্চলটো [[কাদালুণ্ডি নদী]]ৰ দ্বাৰা পানী যোগান ধৰা হয়। সাধাৰণ শস্যৰ উপৰিও [[আম]], [[কঠাল]], [[কল]] আদিৰো খেতি কৰা হয়।<ref name="geographymalappuram"/> জিলাখনৰ সাধাৰণ পাহাৰীয়া প্ৰকৃতিয়ে ঢাপ খেতিক সমৰ্থন কৰে। [[ত্ৰিশূৰ কোল জলাহভূমি|ত্ৰিশূৰ-পোন্নানি কোল জলাহভূমি]]ৰ এটা অংশ জিলাখনৰ [[পোন্নানি তালুক]]ত অৱস্থিত, যিটো অতি উৎপাদনশীল ধান খেতিৰ বাবে অনুকূল। ২০১৬–১৭ চনৰ পৰিসংখ্যা অনুসৰি, মুঠ খেতি কৰা মাটিকালি আছিল ২৩৭,৮৬০ হেক্টৰ, আনহাতে প্ৰকৃত খেতি কৰা মাটিকালি আছিল ১৭৩,১৭৮ হেক্টৰ। জিলাখনৰ শস্যৰ ঘনত্ব ১৩৭ হেক্টৰ। ২০১৬–১৭ চনত আটাইতকৈ বেছি উৎপাদন হোৱা অগণিত শস্য আছিল টেপিঅ'কা (১৮৫,৮৮০ মেট্ৰিক টন), ইয়াৰ পিছত কল (৫৮,৫৬৪ মেট্ৰিক টন) আৰু ৰবৰ (৪০,০০০ মেট্ৰিক টন)। ২০১৬–১৭ চনত ৮৭৮ নিযুত নাৰিকল আৰু ১৯ নিযুত কঠাল উৎপাদন হৈছিল। অৱশ্যে, ভূমিৰ সৰ্বাধিক ব্যৱহাৰ নাৰিকল খেতিৰ বাবে (১০২,৮৩৬ হেক্টৰ) হৈছিল, ইয়াৰ পিছত ৰবৰ (৪২,৭৭০ হেক্টৰ) আৰু তামোল (১৮,৩৭৯ হেক্টৰ)।<ref>{{cite web |url=http://www.ecostat.kerala.gov.in/index.php/agri-state-mlp |website=ecostat.kerala.gov.in |title=Agriculture in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমত কৃষি |access-date=২০ জুন ২০২০ |archive-date=১ জুলাই ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200701171416/http://www.ecostat.kerala.gov.in/index.php/agri-state-mlp |url-status=live }}</ref> [[অনক্কায়ম]]ত এটা [[কৃষি গৱেষণা কেন্দ্ৰ, অনক্কায়ম|কৃষি গৱেষণা কেন্দ্ৰ]] আছে। [[মুন্দেৰি (মালাপ্পুৰম)|মুন্দেৰি]]ত থকা ছিড গাৰ্ডেন কমপ্লেক্স (Seed Garden Complex) [[এছিয়া]]ৰ অন্যতম বৃহৎ পাম বুলি কোৱা হয়। ৰাজ্যিক বীজ পামসমূহ [[চোক্কাদ]], [[থাৱানুৰ]] আৰু [[অনক্কায়ম]]ত আছে। [[চিংগাথৰা]]ত এখন জিলা কৃষি পাম আৰু [[পৰাপ্পানংগাড়ী]]ত এখন নাৰিকল নাৰ্চাৰী আছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.fibkerala.gov.in/index.php?option=com_content&task=view&id=409&Itemid=156|title=Important farms in Malappuram|trans-title=মালাপ্পুৰমৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ পামসমূহ|access-date=২৮ আগষ্ট ২০২০|website=Farm Information Bureau, Kerala|archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913063805/https://www.fibkerala.gov.in/index.php?option=com_content&task=view&id=409&Itemid=156|url-status=live}}</ref> [[থাৱানুৰ]]ত থকা [[কেলাপ্পাজী কৃষি অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তি মহাবিদ্যালয়|কেচিএইটি]] (KCAET) ৰাজ্যখনৰ একমাত্ৰ কৃষি অভিযান্ত্ৰিক প্ৰতিষ্ঠান।<ref name=kcaet>{{Cite web|url=http://www.kau.in/kcaet-tavanur|title=Kelappaji College of Agricultural Engineering & Technology, Tavanur &#124; Kerala Agricultural University|trans-title=কেলাপ্পাজী কৃষি অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তি মহাবিদ্যালয়, থাৱানুৰ &#124; কেৰালা কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়|website=kau.in|access-date=৩০ জুন ২০২০|archive-date=২ জুলাই ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200702012845/http://www.kau.in/kcaet-tavanur|url-status=live}}</ref> ==যাতায়াত== {{Main|মালাপ্পুৰম জিলাত যাতায়াত}} === পথ === [[File:Wandoor Town 2017.jpg|thumbnail|২০১৭ চনত [[ৱান্দুৰ]] চহৰ]] [[File:Muriyankanni bridge.jpg|thumbnail|[[পেৰিন্থলমান্না]]ৰ [[কৰিনকল্লাথনি]]ত মুৰিয়ানকন্নি দলং]] [[File:Edavannappara.1.jpg|left|thumbnail|[[এলামৰম]]ত [[চালিয়াৰ]] নদীৰ মাজেৰে এখন নাও সেৱা]] [[File:Bridge -bharatappuzha -kuttippuram (1).jpg|thumb|১৯৫৩ চনত নিৰ্মিত [[কুট্টিপ্পুৰম দলং]]]] মালাপ্পুৰম পথৰ দ্বাৰা সুন্দৰভাৱে সংযুক্ত। জিলাখনত চাৰিটা [[কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগম|কেএছআৰটিচি]] (KSRTC) ষ্টেচন আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralartc.com/unit.html |website=keralartc.com |title=KSRTC stations of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ কেএছআৰটিচি ষ্টেচনসমূহ |access-date=৬ জুলাই ২০২০ |archive-date=৪ জুন ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210604095619/https://www.keralartc.com/unit.html |url-status=live }}</ref> জিলাখনৰ মাজেৰে ২ টা [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ|ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ]] পাৰ হৈ গৈছে- [[ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৬৬ (ভাৰত)|এনএইচ ৬৬]] (NH 66) আৰু [[ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৯৬৬ (ভাৰত)|এনএইচ ৯৬৬]] (NH 966)। এনএইচ ৬৬ [[ৰামনাত্তুকৰা]]ৰ জৰিয়তে জিলাখনত প্ৰৱেশ কৰে আৰু ই [[তিৰুৰংগাড়ী]], [[কক্কদ, মালাপ্পুৰম|কক্কদ]], [[কোট্টাক্কল]], [[ৱালাঞ্চেৰী]], [[কুট্টিপ্পুৰম]] আৰু [[পোন্নানি]]কে ধৰি চহৰ/নগৰসমূহক সংযোগ কৰে আৰু [[চভক্কাদ]]ৰ মাজেৰে জিলাখনৰ বাহিৰলৈ যায়। এনএইচ ৯৬৬ ৰ জৰিয়তে সংযুক্ত প্ৰধান চহৰ/নগৰসমূহৰ ভিতৰত আছে [[কোণ্ডোত্তী]] (কাৰিপুৰ বিমানবন্দৰ), [[মালাপ্পুৰম]] আৰু [[পেৰিন্থলমান্না]]। জিলাখনৰ [[কেৰালাৰ ৰাজ্যিক ঘাইপথসমূহৰ তালিকা|ৰাজ্যিক ঘাইপথসমূহ]] হ'ল [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ২৩ (কেৰালা)|এছএইচ ২৩]] (শৰ্নুৰ-পেৰিন্থলমান্না), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ২৮ (কেৰালা)|এছএইচ ২৮]] (মালাপ্পুৰম-ৱাজিক্কাদভু), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৩৪ (কেৰালা)|এছএইচ ৩৪]] (কুইলন্দি-এদাৱান্না), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৩৯ (কেৰালা)|এছএইচ ৩৯]] (পেৰুম্বিলাভু-নীলাম্বুৰ), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৫৩ (কেৰালা)|এছএইচ ৫৩]] (মুন্দুৰ-পেৰিন্থলমান্না), [[হিল হাইৱে (কেৰালা)|হিল হাইৱে]], [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৬০ (কেৰালা)|এছএইচ ৬০]] (অংগাদিপুৰম-চেৰুকাৰা), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৬২ (কেৰালা)|এছএইচ ৬২]] (গুৰুভায়ুৰ-পোন্নানি), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৬৫ (কেৰালা)|এছএইচ ৬৫]] (পৰাপ্পানংগাড়ী-অৰীকোড়), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৬৯ (কেৰালা)|এছএইচ ৬৯]] (ত্ৰিশূৰ-কুট্টিপ্পুৰম), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৭০ (কেৰালা)|এছএইচ ৭০]] (কৰুৱাৰাকুণ্ডু – মেলট্টুৰ), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৭১ (কেৰালা)|এছএইচ ৭১]] (তিৰুৰ-মাঞ্জিৰী), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৭২ (কেৰালা)|এছএইচ ৭২]] (মালাপ্পুৰম – তিৰুৰংগাড়ী) আৰু [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৭৩ (কেৰালা)|এছএইচ ৭৩]] (ৱালাঞ্চেৰী-নীলাম্বুৰ)। জিলাখনত কেৰালা পিডব্লিউডিৰ (PWD) দ্বাৰা পৰিচালিত পথৰ দৈৰ্ঘ্য ২৬৮০ কিলোমিটাৰ। ইয়াৰে ২৩০৫ কিলোমিটাৰ জিলা পথ। বাকী থকা ৩৭৫ কিলোমিটাৰ ৰাজ্যিক ঘাইপথ।<ref>{{Cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/RoadNetworkKerala_2284.aspx |website=kerenvis.nic.in |title=Length of PWD Roads in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমত পিডব্লিউডি পথৰ দৈৰ্ঘ্য |access-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২০ |archive-date=৬ মাৰ্চ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200306070657/http://www.kerenvis.nic.in/Database/RoadNetworkKerala_2284.aspx |url-status=live }}</ref> ''নাদুকানি চুৰাম'' [[ঘাট পথ|ঘাট পথে]] মালাপ্পুৰমক [[নীলগিৰি জিলা|নীলগিৰি]]ৰ সৈতে সংযোগ কৰে।<ref name="Nadukani">{{Cite news|title=നാടുകാണിച്ചുരം വിളിക്കുന്നു, അപൂര്‍വകാഴ്ചകളുമായി|url=https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911|last=|date=২৫ জুন ২০১৯|access-date=১ মাৰ্চ ২০২১|work=মাতৃভূমি|archive-date=২৮ নৱেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201128011007/https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911|url-status=live}}</ref> নাদুকানি-পৰাপ্পানংগাড়ী পথে মালাপ্পুৰম জিলাৰ উপকূলীয় অঞ্চলটোক [[নীলাম্বুৰ]]ৰ ওচৰৰ [[তামিলনাডু]]ৰ [[নীলগিৰি জিলা]]ৰ সীমাত থকা একেবাৰে পূবৰ পাহাৰীয়া সীমান্ত ''নাদুকানি চুৰাম''ৰ সৈতে সংযোগ কৰে।<ref name="npr">{{cite news |url=https://www.manoramaonline.com/404.html |title=നാടുകാണി–പരപ്പനങ്ങാടി റോഡ് ടാറിങ് തുടങ്ങി; വീതികൂട്ടലും ഓടനിർമാണവും പിന്നീട് |date=১২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ |publisher=মনোৰমা অনলাইন |access-date=২৮ মাৰ্চ ২০২১ |archive-date=৪ জুন ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210604095618/https://www.manoramaonline.com/district-news/malappuram/2020/02/12/malappuram-tirurangadi-nadukani-parappanangadi-road-taring.amp.html |url-status=live }}</ref> [[পৰাপ্পানংগাড়ী]]ৰ পৰা আৰম্ভ হৈ এই পথটো নাদুকানি [[ঘাট পথ|ঘাট পথ]]ত উপনীত হোৱাৰ আগতে আন প্ৰধান চহৰসমূহ যেনে [[তিৰুৰংগাড়ী]], [[মালাপ্পুৰম]], [[মাঞ্জিৰী]] আৰু [[নীলাম্বুৰ]]ৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়।<ref name="npr"/> অষ্টাদশ শতিকাত [[টিপু চুলতান]]ৰ দ্বাৰা জিলাখনত প্ৰথম আধুনিক ধৰণৰ পথ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name="mpm"/> [[তিৰুৰ]]ৰ পৰা [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]], [[পৰাপ্পানংগাড়ী]] আৰু [[ৱল্লীকুন্নু]] হৈ [[চালিয়ম]]লৈ যোৱা পথটো তেওঁ পৰিকল্পনা কৰিছিল।<ref name="mpm"/> টিপুৱে [[মালাপ্পুৰম]]ৰ পৰা [[থমৰছেৰী]]লৈ, [[মালাপ্পুৰম]]ৰ পৰা [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]]লৈ, [[ফেৰোক]]ৰ পৰা [[তিৰুৰংগাড়ী]] হৈ [[কোট্টাক্কল]]লৈ আৰু [[কোট্টাক্কল]]ৰ পৰা [[অংগাদিপুৰম]]লৈ যোৱা পথবোৰৰো পৰিকল্পনা কৰিছিল।<ref name="1961_kkd"/> {{Panorama | image = GKN Chamravattom Regulator Bridge DSC 0446.JPG | height = 175 | alt = [[চাম্ৰাৱত্তোম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰীজ]]ৰ এক বহল দৃশ্য | caption = [[চাম্ৰাৱত্তোম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰীজ]]ৰ এক বহল দৃশ্য }} === ৰেলৱে === [[File:Tirur Railway Station.jpg|thumb|[[তিৰুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন|তিৰুৰ]]ত থকা ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ পুৰণি ৰেলৱে ষ্টেচন। ১৮৬১ চনত [[তিৰুৰ]]ৰ পৰা [[চালিয়ম]]লৈ ৰাজ্যৰ প্ৰথমটো ৰেলপথ স্থাপন কৰা হৈছিল]] [[File:Mankeri kunnu.jpg|thumbnail|[[কুট্টিপ্পুৰম]]ৰ ওচৰৰ [[ইৰিম্বিলিয়ম]]ৰ ''মানকেৰী কুন্নু''ত ৰেলৱে]] [[File:Angadipuram Railway station (2356310689).jpg|left|thumb|[[অংগাদিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচন]]য়ে [[মালাপ্পুৰম]], [[পেৰিন্থলমান্না]] চহৰসমূহক সেৱা আগবঢ়ায়]] জিলাখনৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যোৱা ৰেলপথৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য হৈছে ১৪২ কিলোমিটাৰ।<ref>{{cite web |url=http://industry.kerala.gov.in/images/pdf/malappuram.pdf |website=industry.kerala.gov.in |page=45 |title=Railway in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমত ৰেলৱে |access-date=২১ এপ্ৰিল ২০২০ |archive-date=২৬ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210426034953/http://industry.kerala.gov.in/images/pdf/malappuram.pdf |url-status=live }}</ref> জিলাখনৰ ৰেলৱে [[পালক্কাড ৰেলৱে সংমণ্ডল]]ৰ অধীনত আহে, যিটো [[দক্ষিণ ৰেলৱে জ'ন]]ৰ অধীনৰ ছটা সংমণ্ডলৰ ভিতৰত এটা। কেৰালাৰ ৰেলৱেৰ ইতিহাস এই জিলাখনৰ পৰাই আৰম্ভ হৈছিল। ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ পুৰণি ৰেলৱে ষ্টেচনটো হ'ল [[তিৰুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন|তিৰুৰ]]।<ref name="mpm"/> [[তান্নুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন|তান্নুৰ]], [[পৰাপ্পানংগাড়ী ৰেলৱে ষ্টেচন|পৰাপ্পানংগাড়ী]] আৰু [[ৱল্লীকুন্নু ৰেলৱে ষ্টেচন|ৱল্লীকুন্নু]]ৰ ষ্টেচনসমূহো [[তিৰুৰ]]ৰ পৰা [[চালিয়ম]]লৈ স্থাপন কৰা ৰাজ্যৰ আটাইতকৈ পুৰণি ৰেলপথটোৰ অংশ।<ref name="mpm"/> ১৮৬১ চনৰ ১২ মাৰ্চত এই পথটো মুকলি কৰা হৈছিল।<ref name="ll"/> একে বছৰতে ইয়াক [[তিৰুৰ]]ৰ পৰা [[তিৰুনাবায়া]] হৈ [[কুট্টিপ্পুৰম ৰেলৱে ষ্টেচন|কুট্টিপ্পুৰম]]লৈ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হৈছিল।<ref name="mpm"/> পিছলৈ, ১৮৬২ চনত ইয়াক কুট্টিপ্পুৰমৰ পৰা [[পট্টাম্বি]]লৈ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হৈছিল আৰু একে বছৰতে পট্টাম্বিৰ পৰা [[পোদানুৰ]]লৈ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হৈছিল।<ref name="mpm"/> বৰ্তমানৰ [[চেন্নাই]]-[[মাংগালোৰ]] ৰেলপথটো পিছলৈ এনেদৰে নিৰ্মিত [[বেপুৰ]] – [[পোদানুৰ]] পথটোৰ সম্প্ৰসাৰণ হিচাপে গঠন কৰা হৈছিল।<ref name="mpm"/> [[নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ ৰেলপথ]] [[ভাৰত]]ৰ আটাইতকৈ চুটি আৰু মনোৰম [[ব্ৰড গজ]] ৰেলপথসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref>{{cite web|url=http://nilamburnews.com/m_train.htm|title=The Nilambur news|trans-title=নীলাম্বুৰ নিউজ|publisher=কেৰালা পৰ্যটন|access-date=১৩ নৱেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20160920133828/http://nilamburnews.com/m_train.htm|archive-date=২০ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৬|url-status=dead}}</ref> ঔপনিৱেশিক যুগত ব্ৰিটিছসকলে ''নীলাম্বুৰ চেগুণ''ৰ কুণ্ডাবোৰ [[কোজিকোড়]] হৈ [[যুক্তৰাজ্য]]লৈ পৰিবহন কৰিবলৈ এই পথটো নিৰ্মাণ কৰিছিল। [[নীলাম্বুৰ–নাঞ্জানগুড় ৰেলপথ]] হৈছে এটা প্ৰস্তাৱিত ৰেলপথ, যিয়ে [[নীলাম্বুৰ]]ক [[ৱায়ানাড় জিলা|ৱায়ানাড়]], [[নীলগিৰি জিলা|নীলগিৰি]] আৰু [[মহীশূৰ জিলা|মহীশূৰ]] জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰিব।<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/Kerala-govt-inks-deal-on-joint-venture-with-railways/articleshow/53978367.cms |website=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া |title=Nilambur-Nanjandgud way to be realised |trans-title=নীলাম্বুৰ-নাঞ্জানগুড় পথ বাস্তৱায়িত হ'ব |date=২ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৬ |access-date=২৬ জুন ২০২০ |archive-date=২১ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210421161817/https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/Kerala-govt-inks-deal-on-joint-venture-with-railways/articleshow/53978367.cms |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news|title=Nilambur teak set to enter elite club of products with GI tag|trans-title=নীলাম্বুৰ চেগুণ জি আই টেগযুক্ত সামগ্ৰীৰ অভিজাত গোটত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ সাজু|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/Nilambur-teak-set-to-enter-elite-club-of-products-with-GI-tag/article17280134.ece|last=Muringatheri|first=Mini|date=১০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭|access-date=২৪ জানুৱাৰী ২০২১|work=দ্য হিন্দু|archive-date=২৯ জানুৱাৰী ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210129101512/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/Nilambur-teak-set-to-enter-elite-club-of-products-with-GI-tag/article17280134.ece|url-status=live}}</ref> [[গুৰুভায়ুৰ]]-[[তিৰুনাবায়া]] ৰেলপথ আন এটা প্ৰস্তাৱিত প্ৰকল্প।<ref>{{Cite news|title=Guruvayur-Thirunavaya railway line project in focus again|trans-title=গুৰুভায়ুৰ-থিৰুনাবায়া ৰেলপথ প্ৰকল্প আকৌ কেন্দ্ৰবিন্দুত|url=https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/guruvayur-thirunavaya-railway-line-project-in-focus-again/article27473510.ece|last=Special Currepondent|date=৪ জুন ২০১৯|work=দ্য হিন্দু|access-date=১৯ মে' ২০২১|archive-date=১৯ মে' ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519071303/https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/guruvayur-thirunavaya-railway-line-project-in-focus-again/article27473510.ece|url-status=live}}</ref> ৰেল মন্ত্ৰালয়ে ইয়াৰ ভিজন ২০২০-ত কোজিকোড়-মালাপ্পুৰম-অংগাদিপুৰম সংযোগ কৰা ৰেলপথটোক এক সামাজিকভাবে বাঞ্ছনীয় ৰেলপথ হিচাপে অন্তৰআমি এবিষয়ে আপনাকে সাহায্য করতে পারব না কারণ আমি এক ভাষা মডেল মাত্র আর এটা বুঝতে পারছি না। hftru3i9kwltxwa1tlxq9ad6xdkx4r4 625761 625705 2026-08-10T06:42:19Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 625761 wikitext text/x-wiki {{short description|ভাৰতৰ কেৰালাৰ জিলা}} {{about|জিলাখন|ইয়াৰ সমনামৰ সদৰ ঠাই|মালাপ্পুৰম}}{{Infobox settlement | name = মালাপ্পুৰম জিলা | other_name = | settlement_type = [[কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Manjeri Town Calicut Road View.jpg | photo2a = Near Cherumb eco village.jpg | photo2b = Kerala Houseboat (191490747).jpeg | photo3a = Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg | photo3b = Nilambur teak forest 3740.JPG | photo4a = Chamravattam bridge kerala.jpg | spacing = 1 | color_border = black | color = white | size = 210 | foot_montage = '''ওপৰৰপৰা ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত:'''<br/>[[মাঞ্জিৰী]] চহৰ, [[পোন্নানি]]ৰ বিয়্যম বেকৱাটাৰ হ্ৰদ, [[নীলাম্বুৰ]]ৰ কনোলী প্লট, [[চাম্ৰাৱত্তোম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰীজ]], [[ৱল্লীকুন্নু]]ত [[কাদালুণ্ডি নদী]]ৰ মোহনা, [[কৰুৱাৰাকুণ্ডু]] }} | nickname = | image_map = India Kerala Malappuram district.svg | mapframe = yes | mapframe-point = none | map_caption = '''[[কেৰালা]]ত অৱস্থান''' | pushpin_map = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|11.03|N|76.05|E|region:IN-KL_type:adm3rd|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|ভাৰত}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]] | subdivision_name1 = {{seal|কেৰালা}} | established_title = জিলা গঠন | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | established_date = {{start date and age|df=yes|1969|06|16}} | seat_type = সদৰ ঠাই | seat = [[মালাপ্পুৰম]] | founder = [[কেৰালা চৰকাৰ]] | parts_type = [[ৰাজহ সংমণ্ডল|উপ-সংমণ্ডলসমূহ]] | parts_style = para | p1 = {{collapsible list|title=তালুকসমূহ (৭)| *[[এৰানাড তালুক|এৰানাড (মাঞ্জিৰী)]] *[[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] *[[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] *[[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] *[[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] *[[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] *[[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]]|}} | government_type = জিলা প্ৰশাসন | governing_body = | leader_title = জিলাৰ দায়িত্বপ্ৰাপ্ত মন্ত্ৰী | leader_name = [[পি. কে. বশীৰ]] | leader_title1 = [[জিলাধিপতি]] | leader_name1 = ড° বিনয় গোৱেল আইএএছ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = ৩৫৫৪ | area_rank = [[কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|৩য়]] | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_max_m = ২৫৯৪ | elevation_max_point = <!-- জোখৰ স্থান নিৰ্দেশ কৰিবলৈ --> [[মুকুৰ্থি]] | elevation_min_m = | elevation_min_point = <!-- জোখৰ স্থান নিৰ্দেশ কৰিবলৈ --> | population_total = ৪৪৯৪৯৯৮<ref name="mlpdemo_2018">{{Cite book|title=Annual Vital Statistics Report - 2018|trans-title=বাৰ্ষিক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিসংখ্যা প্ৰতিৱেদন - ২০১৮|publisher=অৰ্থনীতি আৰু পৰিসংখ্যা বিভাগ, কেৰালা চৰকাৰ|year=২০২০|location=থিৰুৱনন্তপুৰম|pages=৫৫|url=http://www.ecostat.kerala.gov.in/images/pdf/publications/Vital_Statistics/data/vital_statistics_2018.pdf|access-date=২৯ অক্টোবৰ ২০২০|archive-date=২৭ নৱেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201127040140/http://www.ecostat.kerala.gov.in/images/pdf/publications/Vital_Statistics/data/vital_statistics_2018.pdf|url-status=live}}</ref> | population_as_of = ২০১৮ | population_footnotes = | population_density_km2 = ১২৬৫ | population_rank = [[কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|১ম]] | population_demonym = | population_urban = ৪৪.১৮%<ref name="CensusMalappuram"/> | population_metro = ১৭২৯৫২২<ref name="CensusMalappuram"/> | demographics_type1 = জনগাঁথনি | demographics1_title1 = {{nobold|[[লিংগ অনুপাত]] (২০১১)}} | demographics1_info1 = ১০৯৮ [[মহিলা|♀]]/১০০০[[পুৰুষ|♂]]<ref name="CensusMalappuram"/> | leader_name2 = চৈত্ৰা তেৰেছা জন আইপিএছ | leader_title2 = [[আৰক্ষী অধীক্ষক (ভাৰত)|জিলা আৰক্ষী প্ৰধান]] | demographics1_title2 = {{nobold|[[ভাৰতত সাক্ষৰতা|সাক্ষৰতা]] (২০১১)}} | demographics1_info2 = ৯৩.৫৭%<ref name="CensusMalappuram"/> | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|আইএছটি]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = <!-- [[ডাক সূচকাংক নম্বৰ|পিন]] --> | postal_code = | iso_code = {{nobold|[[আইএছঅ' ৩১৬৬-২:আইএন|আইএন-কেএল]]}} | registration_plate = '''কেএল-১০''' [[মালাপ্পুৰম]], <br/> '''কেএল-৫৩''' [[পেৰিন্থলমান্না]], <br/> '''কেএল-৫৪''' [[পোন্নানি]], <br/> '''কেএল-৫৫''' [[তিৰুৰ]],<br/> '''কেএল-৬৫''' [[তিৰুৰংগাড়ী]], <br/> '''কেএল-৭১''' [[নীলাম্বুৰ]], <br/> '''কেএল-৮৪''' [[কোণ্ডোত্তী]] | website = {{URL|malappuram.nic.in}} | footnotes = | blank_info_sec1 = {{nowrap|{{increase}} ০.৭৪৯<ref name="unhdi-gdl">{{Cite web|url=https://niti.gov.in/planningcommission.gov.in/docs/plans/stateplan/sdr_pdf/shdr_kerala05.pdf|title=Kerala &#124; UNDP in India|trans-title=কেৰালা &#124; ভাৰতত ইউ এন ডি পি|website=niti.gov.in|access-date=২৫ মে' ২০২১|archive-date=২৫ মে' ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210525135510/https://niti.gov.in/planningcommission.gov.in/docs/plans/stateplan/sdr_pdf/shdr_kerala05.pdf|url-status=live}}</ref> ({{color|Green| উচ্চ}})}} · | blank_name_sec1 = [[মানৱ উন্নয়ন সূচকাংক|এইচডিআই]] {{nobold|(২০০৫)}} | parts = {{unbulleted list|[[পেৰিন্থলমান্না]]|[[তিৰুৰ]]|}} }} '''মালাপ্পুৰম জিলা''' ({{IPA|ml|mɐlɐpːurɐm|lang|Malappuram.ogg}}), [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ভাৰতীয় ৰাজ্য]] [[কেৰালা]]ৰ [[কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|১৪খন জিলা]]ৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref>{{Cite web |url=https://malappuram.nic.in/en/about-district/ |title=About Malappuram {{!}} Welcome to Malappuram {{!}} India |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ বিষয়ে {{!}} মালাপ্পুৰমলৈ স্বাগতম {{!}} ভাৰত |language=en-US |access-date=৮ আগষ্ট ২০২৬}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://malappuramdistrictpanchayath.kerala.gov.in/home/aboutMalappuram.htm |title=Malappuram District Panchayat |trans-title=মালাপ্পুৰম জিলা পঞ্চায়ত |website=malappuramdistrictpanchayath.kerala.gov.in |access-date=৮ আগষ্ট ২০২৬}}</ref> ইয়াৰ উপকূলীয় দৈৰ্ঘ্য {{convert|70|km|mi|abbr=on}}। কেৰালাৰ আটাইতকৈ জনবহুল জিলা হিচাপে মালাপ্পুৰমত ৰাজ্যখনৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ১৩% লোকে বাস কৰে। ১৯৬৯ চনৰ ১৬ জুনত প্ৰায় {{convert|3554|km2|sqmi|0|abbr=on}} মাটি-কালিৰে এই জিলাখন গঠন কৰা হৈছিল। মাটি-কালিৰফালৰপৰা এইখন কেৰালাৰ তৃতীয় বৃহত্তম জিলা। ইয়াৰ এফালে [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]] আৰু আনফালে [[আৰৱ সাগৰ]] অৱস্থিত। জিলাখন সাতখন তালুকত বিভক্ত: [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]], [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]], [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]], [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]], [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]], [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] আৰু [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]]। [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] ইয়াৰ আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহৃত ভাষা। ১৯৭০ আৰু ১৯৮০-ৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে উপসাগৰীয় উত্থানৰ সময়ত জিলাখনৰপৰা বিশেষকৈ পাৰস্য উপসাগৰীয় অঞ্চলৰ আৰৱ ৰাষ্ট্ৰসমূহলৈ ব্যাপক প্ৰব্ৰজন ঘটিছিল। এক বৃহৎসংখ্যক মালায়ালী প্ৰবাসী সম্প্ৰদায়ৰপৰা অহা প্ৰেৰিত ধনৰ ওপৰত ইয়াৰ অৰ্থনীতি বহু পৰিমাণে নিৰ্ভৰ কৰে।<ref>{{Cite news|last=Radhakrishnan|first=S. Anil|date=১৪ ডিচেম্বৰ ২০১৯|title=Engaging Kerala's non-resident diaspora|trans-title=কেৰালাৰ প্ৰবাসীসকলক জড়িত কৰা|work=দ্য হিন্দু|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/engaging-the-diaspora/article30307914.ece|access-date=৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০|issn=0971-751X|archive-date=১৪ জুন ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200614015308/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/engaging-the-diaspora/article30307914.ece|url-status=live}}</ref> মালাপ্পুৰম ভাৰতৰ প্ৰথমখন ই-সাক্ষৰ আৰু লগতে প্ৰথমখন চাইবাৰ সাক্ষৰ জিলা।<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Log-on-to-Indias-first-e-district/articleshow/818786.cms |website=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া |title=The first E-literate district of India |trans-title=ভাৰতৰ প্ৰথম ই-সাক্ষৰ জিলা |date=১৮ আগষ্ট ২০০৪ |access-date=৩ জুলাই ২০২০ |archive-date=২৬ জানুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126203012/https://timesofindia.indiatimes.com/india/log-on-to-indias-first-e-district/articleshow/818786.cms |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/malappuram-set-to-become-first-cyber-literate-district/article24352909.ece |website=দ্য হিন্দু |title=Malappuram set to become first cyber literate district |trans-title=মালাপ্পুৰম প্ৰথম চাইবাৰ সাক্ষৰ জিলা হ'বলৈ সাজু |date=৬ জুলাই ২০১৮ |access-date=৩ জুলাই ২০২০ |archive-date=১৪ অক্টোবৰ ২০২৩ |archive-url=https://web.archive.org/web/20231014142904/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/malappuram-set-to-become-first-cyber-literate-district/article24352909.ece |url-status=live |last1=Naha |first1=Abdul Latheef }}</ref> জিলাখনত চাৰিখন প্ৰধান নদী আছে, যেনে ভাৰতপ্পুঝা, চালিয়াৰ, কাদালুণ্ডিপ্পুঝা আৰু তিৰুৰ পুঝা। ইয়াৰ ভিতৰত প্ৰথম তিনিখন নদী কেৰালাৰ পাঁচখন দীৰ্ঘতম নদীৰ ভিতৰতো পৰে। মালাপ্পুৰম মহানগৰীয় অঞ্চল হৈছে কোচি, কালিকট আৰু ত্ৰিছূৰৰ পিছতে কেৰালাৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম নগৰীয়া অঞ্চল আৰু ১.৭ নিযুত জনসংখ্যাৰে ই ভাৰতৰ ২৫ তম বৃহত্তম মহানগৰীয় অঞ্চল।<ref name="census 2011">{{cite web |url=https://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2-vol2/data_files/kerala/Chapter_IV.pdf |website=censusindia.gov.in |title=The Malappuram Urban Agglomeration |trans-title=মালাপ্পুৰম মহানগৰীয় অঞ্চল |access-date=২৫ জুন ২০২০ |archive-date=২৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200924223843/https://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2-vol2/data_files/kerala/Chapter_IV.pdf |url-status=live }}</ref> ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি জিলাখনৰ ৪৪.২% লোকে নগৰ অঞ্চলত বাস কৰে। [[কালিকট বিশ্ববিদ্যালয়]]কে ধৰি ৰাজ্যখনৰ ৪খন বিশ্ববিদ্যালয় থকা মালাপ্পুৰম কেৰালাৰ উচ্চ শিক্ষাৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰ। জিলাখনত ২টা ৰাজহ সংমণ্ডল, ৭খন তালুক, ১২খন পৌৰসভা, ১৫টা ব্লক, ৯৪খন গ্ৰাম পঞ্চায়ত আৰু ১৬টা কেৰালা বিধানসভা সমষ্টি আছে।<ref name=":1">{{Cite web |title=India – Census of India 2011 – Kerala – Series 33 – Part XII A – District Census Handbook, Malappuram |trans-title=ভাৰত – ভাৰতৰ লোকপিয়ল ২০১১ – কেৰালা – ছিৰিজ ৩৩ – খণ্ড XII A – জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি, মালাপ্পুৰম |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/658 |access-date=৫ মে' ২০২৩ |website=censusindia.gov.in}}</ref><ref>{{Cite news |date=৯ জানুৱাৰী ২০২০ |title=Kerala: Malappuram tops list of world's fastest-growing urban areas |trans-title=কেৰালা: বিশ্বৰ দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা নগৰাঞ্চলৰ তালিকাত মালাপ্পুৰম শীৰ্ষত |work=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/malappuram-tops-list-of-worlds-fastest-growing-urban-areas/articleshow/73163346.cms |access-date=৫ মে' ২০২৩ |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Census Bureau of India |date=২০১১ |title=Basic Population Figures of India, States, Districts, Sub-District and Town (With Ward), 2011. |trans-title=ভাৰত, ৰাজ্য, জিলা, উপ-জিলা আৰু চহৰৰ (ৱাৰ্ডৰ সৈতে) মৌলিক জনসংখ্যাৰ তথ্য, ২০১১। |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/42560/download/46186/2011-IndiaStateDistSbDistTwnWrd-0000.xlsx |journal=[[ভাৰতৰ লোকপিয়ল]]}}</ref><ref>ভাৰত, ৰাজ্য, জিলা, উপ-জিলা আৰু চহৰৰ (ৱাৰ্ডৰ সৈতে) মৌলিক জনসংখ্যাৰ তথ্য, ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল। '''''[[ভাৰতৰ লোকপিয়ল ২০১১|ভাৰতৰ লোকপিয়ল]]''''' https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/42560/download/46186/2011-IndiaStateDistSbDistTwnWrd-0000.xlsx</ref> [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]ৰ সময়ত মালাপ্পুৰম বিদেশী আৰু ভাৰতীয় সৈন্যৰ সদৰ কাৰ্যালয় হৈ পৰিছিল। পিছলৈ ই ১৮৮৫ চনত গঠিত পূৰ্বৰ মালাপ্পুৰম স্পেচিয়েল ফ'ৰ্চ, যাক বৰ্তমান মালাবাৰ স্পেচিয়েল পুলিচ (এম.এচ.পি.) বুলি জনা যায়, তাৰো সদৰ কাৰ্যালয় হয়। এইটোৱেই ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ পুৰণি সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বেটেলিয়ন।<ref>{{cite book |last1=C.A. |first1=Innes |title=Madras District Gazetteers: Malabar and Anjengo |trans-title=মাদ্ৰাছ জিলা গেজেটিয়াৰ্ছ: মালাবাৰ আৰু আঞ্জেংগো |date=১৯০৮ |publisher=গৱৰ্ণমেণ্ট প্ৰেছ, মাদ্ৰাছ |page=371 |url=https://books.google.com/books?id=w806vgAACAAJ |access-date=৩০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |archive-date=২০ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210420020014/https://books.google.com/books?id=w806vgAACAAJ |url-status=live }}</ref><ref name="mal">{{Cite news|title=അമ്പതിന്റെ നിറവില്‍ മലപ്പുറം; മലപ്പുറത്തിന്റെ മാനവിക മഹാപൈതൃകം|url=https://www.mathrubhumi.com/malappuram/specials/50-years-of-malappuram/alamkode-leelakrishnan-writes-about-malappuram-1.3880292|last=Leelakrishnan|first=Alamkode|date=১৭ জুন ২০১৯|access-date=২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|work=মাতৃভূমি|archive-date=১২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212220928/https://www.mathrubhumi.com/malappuram/specials/50-years-of-malappuram/alamkode-leelakrishnan-writes-about-malappuram-1.3880292|url-status=live}}</ref> বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি ছেগুণ বাগিছাখন নীলাম্বুৰৰ চালিয়াৰ উপত্যকাৰ কনোলী প্লটত অৱস্থিত। ১৮৬১ চনত [[তিৰুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন|তিৰুৰ]]ৰপৰা চালিয়মলৈ ৰাজ্যৰ আটাইতকৈ পুৰণি ৰেলপথটো স্থাপন কৰা হৈছিল। ই [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]], পৰাপ্পানংগাড়ী আৰু ৱল্লীকুন্নুৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছিল।<ref name="mpm"/> একে বছৰতে তিৰুৰৰপৰা তিৰুনাবায়া হৈ কুট্টিপ্পুৰমলৈ ৰাজ্যৰ দ্বিতীয়টো ৰেলপথো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name="mpm"/> ঔপনিৱেশিক যুগত নিৰ্মাণ কৰা নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ ৰেলপথ ভাৰতৰ আটাইতকৈ চুটি আৰু মনোৰম চুটি গজ ৰেলপথসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। == নামৰ উৎপত্তি == [[File:Valamangalam Pulpetta (386717435).jpg|thumbnail|জিলাখনৰ এক সাধাৰণ পাহাৰীয়া দৃশ্য ([[পুলপট্টা]]ৰ ওচৰত)]] [[File:Chaliyar Edavanna (251932360).jpg|thumbnail|[[এদাৱান্না]]ত এটা [[চালিয়াৰ]] পাহাৰৰ কাষ]] মালাপ্পুৰম শব্দটোৰ অৰ্থ [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]]ত "পাহাৰৰ ওপৰত।" জিলাখনৰ প্ৰশাসনিক সদৰ [[মালাপ্পুৰম]]ৰ ভৌগোলিক অৱস্থানৰপৰা এই নামটোৰ উৎপত্তি হৈছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.nativeplanet.com/travel-guide/malappuram-the-hill-top-town-000626.html|title=Malappuram, The Hill Top Town|trans-title=মালাপ্পুৰম, পাহাৰৰ ওপৰৰ চহৰখন|date=৩০ জুন ২০১৪|website=nativeplanet.com|access-date=৪ জুলাই ২০২০|archive-date=৭ জুন ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200607002725/https://www.nativeplanet.com/travel-guide/malappuram-the-hill-top-town-000626.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.financialexpress.com/archive/cultural-counterpoint/1092461/|title=Cultural counterpoint|trans-title=সাংস্কৃতিক প্ৰতিকথা|date=২৪ মাৰ্চ ২০১৩|website=দ্য ফাইনেঞ্চিয়েল এক্সপ্ৰেছ|access-date=৪ জুলাই ২০২০|archive-date=৭ জুন ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200607002847/https://www.financialexpress.com/archive/cultural-counterpoint/1092461/|url-status=live}}</ref> জিলাখনৰ মধ্যভাগত কেইবাখনো ওখোৰা-মোখোৰা পাহাৰ আছে, যেনে [[আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ, মালাপ্পুৰম|আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ]], [[কডিকুঠীমালা|আম্মিনিক্কাদন পাহাৰ]], [[উৰাকাম পাহাৰ]], [[মানকাদা|চেৰিয়াম পাহাৰ]], [[অনক্কায়ম|পাণ্ডালুৰ পাহাৰ]] আৰু [[এদাৱান্না|চেক্কুন্নু পাহাৰ]]। এই সকলোবোৰ [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]]ৰপৰা দূৰত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web|url=https://www.nativeplanet.com/travel-guide/must-visit-camping-sites-in-malappuram-district-004762.html|title=Hilly areas of Malappuram|trans-title=মালাপ্পুৰমৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহ|date=৭ মে' ২০১৮|access-date=১১ অক্টোবৰ ২০২০|website=নেটিভ প্লেনেট|last=Akash Singh|archive-date=১৭ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201017165621/https://www.nativeplanet.com/travel-guide/must-visit-camping-sites-in-malappuram-district-004762.html|url-status=live}}</ref> নাৰিকল গছেৰে আৱৰা বালিচহীয়া উপকূলীয় সমভূমিখন সাধাৰণ পাহাৰীয়া প্ৰকৃতিৰ এক ব্যতিক্ৰম। == ইতিহাস == {{main|মালাপ্পুৰম জিলাৰ ইতিহাস}} [[File:TabulaPeutingerianaMuziris.jpg|thumb|[[টিউটিঞ্জাৰ টেবুল]]ত টিণ্ডিছ (টোণ্ডিছ) (টেম্পল অগাষ্টি আৰু লেকুছ মুজিৰিছৰ উত্তৰে)]] [[File:Periplous of the Erythraean Sea.svg|left|thumbnail|''[[পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান ছী]]''ৰ (১ম শতিকা) নাম, পথ আৰু অৱস্থানসমূহ]] জিলাখনৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰপৰা প্ৰাগঐতিহাসিক প্ৰতীক যেনে [[ডলমেন]], [[মেনহিৰ]] আৰু শিল কাটি নিৰ্মাণ কৰা গুহা আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে। শিল কাটি নিৰ্মাণ কৰা গুহা [[কুঝিমন্না গ্ৰামপঞ্চায়ত|পুলিয়াক্কোড়]], [[চেম্মাদ|থ্ৰিক্কুলম]], [[উৰাকাম]], [[মেলমুৰি]], [[পোনমালা]], [[ৱল্লীকুন্নু]] আৰু [[ৱেংগাৰা, মালাপ্পুৰম জিলা|ৱেংগাৰা]]ত পোৱা গৈছে।<ref name="mh">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title=History of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ ইতিহাস |access-date=১৭ এপ্ৰিল ২০২০ |archive-date=২৭ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191127005243/http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |url-status=live }}</ref> প্ৰাচীন সামুদ্ৰিক বন্দৰ [[টিণ্ডিছ]], যিটো সেই সময়ত [[প্ৰাচীন ৰোম]]ৰ সৈতে বাণিজ্যৰ এক কেন্দ্ৰ আছিল, ইয়াক মোটামুটিভাৱে [[পোন্নানি]], [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] আৰু [[কাদালুণ্ডি]]-[[ৱল্লীকুন্নু]]-[[চালিয়ম]]-[[বেপুৰ]] অঞ্চলৰ সৈতে চিহ্নিত কৰা হয়। মুজিৰিছৰ পিছতে টিণ্ডিছ চেৰা আৰু [[ৰোমান সাম্ৰাজ্য]]ৰ মাজত বাণিজ্যৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল।<ref>Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India, Yogesh Sharma, Primus Books 2010</ref> [[প্ৰাচীন প্লিনি]]ৰ (১ম শতিকা) মতে ''[[টিণ্ডিছ]]'' বন্দৰটো ''কেপ্ৰোবোটোছ''ৰ ([[চেৰা ৰাজবংশ]]) উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত অৱস্থিত আছিল।<ref name=":2">Gurukkal, R., & Whittaker, D. (2001). In search of Muziris. ''Journal of Roman Archaeology,'' ''14'', 334–350.</ref> ''[[টিণ্ডিছ]]'' বন্দৰৰ উত্তৰে থকা অঞ্চলটো [[সংগম যুগ]]ত [[এজিমালা]] ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।<ref name="odra">A. Shreedhara Menon, A Survey of Kerala History</ref> ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান ছী''ৰ মতে, ''[[লিমিৰিকে]]'' নামৰ অঞ্চলটো ''[[কান্নুৰ|নৌৰা]]'' আৰু ''[[টিণ্ডিছ]]''ৰপৰা আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে [[টলেমি]]য়ে কেৱল ''[[টিণ্ডিছ]]''কহে ''[[লিমিৰিকে]]''ৰ আৰম্ভণিৰ বিন্দু হিচাপে উল্লেখ কৰিছে। অঞ্চলটো সম্ভৱতঃ [[কন্যাকুমাৰী]]ত শেষ হৈছিল। সেয়েহে ই মোটামুটিভাৱে বৰ্তমানৰ [[মালাবাৰ উপকূল]]ৰ লগত মিলে। অঞ্চলটোৰ সৈতে ৰোমৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য প্ৰায় ৫০,০০০,০০০ [[চেষ্টাৰচেচ]] বুলি অনুমান কৰা হৈছিল।<ref>[[প্ৰাচীন প্লিনি]]ৰ মতে, ভাৰতৰপৰা অনা সামগ্ৰীবোৰ সাম্ৰাজ্যত মূল ক্ৰয় মূল্যৰ ১০০ গুণ বেছি দামত বিক্ৰী কৰা হৈছিল। [https://web.archive.org/web/20131106031753/http://www.cartage.org.lb/en/themes/BookLibrary/books/bibliographie/P/Plinyelder/elder/pliny-india.html] চাওক</ref> [[প্ৰাচীন প্লিনি]]য়ে উল্লেখ কৰিছিল যে ''[[লিমিৰিকে]]'' সাগৰীয় ডকাইতৰ কবলত পৰিছিল।<ref>Bostock, John (1855). "26 (Voyages to India)". Pliny the Elder, The Natural History. London: Taylor and Francis.</ref> কচমাছ ইণ্ডিকোপ্লেউষ্টেছয়ে উল্লেখ কৰিছে যে ''[[লিমিৰিকে]]'' জালুকৰ এক উৎস আছিল।<ref>Indicopleustes, Cosmas (1897). Christian Topography. 11. United Kingdom: The Tertullian Project. pp. 358–373.</ref><ref>Das, Santosh Kumar (2006). The Economic History of Ancient India. Genesis Publishing Pvt Ltd. p. 301.</ref> [[পালক্কাড ব্যৱধান]] থকাৰ বাবে [[সংগম যুগ]]ৰ (১ম–৪ৰ্থ শতিকা) পৰাই [[ভাৰতপ্পুঝা]] (পোন্নানি নদী) নদীৰ গুৰুত্ব আছিল। এই ব্যৱধানে অন্তৰ্দেশীয় পথেৰে [[মালাবাৰ উপকূল]]ক [[কৰমণ্ডল উপকূল]]ৰ সৈতে সংযোগ কৰিছিল।<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|trans-title=তামিলনাডুত ৰোমান সংযোগ|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=২৮ অক্টোবৰ ২০১১|newspaper=দ্য হিন্দু|date=২৮ জানুৱাৰী ২০০৭|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৩}}</ref> [[File:Kurumathur inscription.jpg|thumbnail|[[কুৰুমথুৰ শিলালিপি]] (৮৭১ খ্ৰীষ্টাব্দ)]] [[অৰীকোড়]]ৰ ওচৰত পোৱা [[কুৰুমথুৰ শিলালিপি]] ৮৭১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ।<ref name="Veluthat">Veluthat, Kesavan (1 June 2018). "History and historiography in constituting a region: The case of Kerala". ''Studies in People's History''. '''5''' (1): 13–31. [https://doi.org/10.1177/2348448918759852] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210913063330/https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/2348448918759852|date=13 September 2021}}</ref> ৯৩২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ [[প্ৰাচীন মালায়ালম]] ভাষাত লিখা তিনিখন শিলালিপি [[ত্ৰিপ্ৰানগোড়]] ([[তিৰুনাবায়া]]ৰ ওচৰত), [[কোট্টাক্কল]] আৰু [[চালিয়াৰ]]ত পোৱা গৈছিল। ইয়াত [[চেৰা ৰাজবংশ]]ৰ [[গোদা ৰৱি]]ৰ নাম উল্লেখ আছে।<ref name=":0">Narayanan, M. G. S. ''[https://books.google.com/books?id=0YDCngEACAAJ&q=Perumals+of+Kerala Perumals of Kerala: Brahmin Oligarchy and Ritual Monarchy Perumāḷs of Kerala] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210129082837/https://books.google.co.in/books?id=0YDCngEACAAJ&dq=Perumals%20of%20Kerala&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiH-dbD57HuAhXIbn0KHeY5BHkQ6AEwAXoECAYQAQ |date=29 January 2021 }}.'' Thrissur (Kerala): CosmoBooks, 2013. 438-42.</ref> [[ত্ৰিপ্ৰানগোড়]] শিলালিপিয়ে [[থাৱানুৰ]]ৰ চুক্তিৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰে।<ref name=":0"/> ১০ম শতিকাৰ প্ৰাচীন মালায়ালম ভাষাত লিখা কেইবাখনো শিলালিপি [[এদাপ্পাল]]ৰ ওচৰৰ [[সুকাপুৰম]]ত পোৱা গৈছে। এইটো কেৰালাৰ ৬৪খন প্ৰাচীন [[নম্বুডিৰি]] গাঁৱৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল। [[File:Aalthiyoor Nambi Illam.jpg|300px|left|thumbnail|[[তিৰুৰ]]ৰ ওচৰত থকা [[আলত্তিয়ুৰ, মালাপ্পুৰম|''আলথিয়ুৰ নাম্বি ইল্লম'']]]] [[এৰানাড]] আৰু [[ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|ৱল্লুৱানাড]] অঞ্চলৰ শাসকসকলৰ বৰ্ণনা ভাস্কৰ ৰৱি বৰ্মনৰ [[কোচিনৰ ইহুদী তাম্ৰপত্ৰ|ইহুদী তাম্ৰপত্ৰ]] (প্ৰায় ১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দ) আৰু বীৰ ৰাঘৱ চক্ৰৱৰ্তীৰ [[বীৰৰাঘৱ তাম্ৰপত্ৰ]]ত (প্ৰায় ১২২৫ খ্ৰীষ্টাব্দ) পোৱা যায়।<ref name="mh"/> কাষৰীয়া [[কোজিকোড়]]লৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ আগতে [[কালিকটৰ জামোৰিন]] মূলত [[এৰানাড]]ৰ [[কোণ্ডোত্তী]]ৰ অন্তৰ্গত [[নেদিয়িৰুপ্পু]]ৰ বাসিন্দা আছিল।<ref name="askh"/> এৰানাডক [[এৰাদী]] নামেৰে জনাজাত এটা [[সামন্তান]] গোত্ৰই শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক চুবুৰীয়া [[ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|ৱল্লুৱানাড]]ৰ [[এম. কে. ভেল্লোডি|ভেল্লোডি]] আৰু [[অট্টাপালম|নেদুংগানাড]]ৰ [[নেদুংগাড়ী]]সকলৰ সৈতে প্ৰায় একে আছিল।<ref name="askh"/> এৰানাডৰ শাসকসকলক ''এৰালপপাদ''/''এৰাদী'' উপাধিৰে জনা গৈছিল।<ref name="askh"/> [[এৰানাড]]ৰ শাসকজনেই ([[নেদিয়িৰুপ্পু]]ৰ ''এৰাদী'') কালিকট ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল আৰু [[কোজিকোড়]]ক [[মালাবাৰ উপকূল]]ৰ এক প্ৰধান বন্দৰ চহৰ হিচাপে গঢ়ি তুলিছিল।<ref name="askh"/> ইয়াৰ ঠিক পিছতেই, পৰাপ্পানাদ (পৰাপ্পানংগাড়ী) আৰু [[তান্নুৰ ৰাজ্য|ৱেত্তাট্টুনাডু]]ৰ ([[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]]) শাসকসকল জামোৰিনৰ তলতীয়া হৈ পৰে। [[পৰাপ্পানাদ]] ৰাজপৰিয়ালটো [[ত্ৰিবাংকুৰ ৰাজপৰিয়াল]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কীয় আছিল।<ref name="askh"/> তদুপৰি, [[ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|ৱল্লুৱানাড]] কোভিলাকমৰ (নীলাম্বুৰ, মাঞ্জিৰী, মালাপ্পুৰম, কোট্টাক্কল আৰু পোন্নানি) এক বৃহৎ অংশও জামোৰিনৰ তলতীয়া হৈছিল।<ref name="askh"/> [[File:South India in early 11th century AD.jpg|thumbnail|১১শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[দক্ষিণ ভাৰত]] (প্ৰায় ১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দ - মালাপ্পুৰম জিলাত ক্ষমতাৰ দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান অন্তৰ্ভুক্ত আছিল - ''এৰালা নাডু'' ([[এৰানাড]]) আৰু [[ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|ৱল্লুৱা নাডু]])]] পিছলৈ [[কোচিন ৰাজ্য]]ত পৰিণত হোৱা ''পেৰুম্বাদাপ্পু স্বৰূপম''ৰ আদিম সদৰ কাৰ্যালয় [[পোন্নানি তালুক]]ৰ অন্তৰ্গত [[পুথুপোন্নানি]]ৰপৰা ১০ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে অৱস্থিত ৱান্নেৰি, [[পেৰুম্বাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্বাদাপ্পু]]ৰ চিত্ৰকূটমত আছিল।<ref name="askh"/> যেতিয়া পেৰুম্বাদাপ্পু [[কালিকটৰ জামোৰিন]] ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে, তেতিয়া পেৰুম্বাদাপ্পুৰ শাসকসকল [[কোদুংগাল্লুৰ]]লৈ পলাই যায়। পিছলৈ তেওঁলোকে [[কোচি]]লৈ গৈ তাত [[কোচিন ৰাজ্য]] স্থাপন কৰে।<ref name="askh"/> ১২৫০–১৩০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভিতৰত প্ৰায় সমগ্ৰ জিলাখন জামোৰিনৰ শাসনৰ অধীনলৈ আহে।<ref name="askh"/><ref name="mh"/> মধ্যযুগীয় কেৰালাত বিশেষ ৰাজনৈতিক গুৰুত্ব থকা [[মামংকম উৎসৱ]] জিলাখনৰ [[ভাৰতপ্পুঝা]] নদীৰ উত্তৰ পাৰত অৱস্থিত [[তিৰুনাবায়া]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref name="askh"/> [[কুম্বিদি|পান্নিয়ুৰ]] আৰু [[সুকাপুৰম|চোৱাৰা]] (সুকাপুৰম) নামৰ [[নম্বুডিৰি]] গাঁও দুখনৰ নম্বুডিৰিসকলৰ মাজত থকা শত্ৰুতাৰো মধ্যযুগীয় কেৰালাত যথেষ্ট ৰাজনৈতিক গুৰুত্ব আছিল।<ref name="askh"/> [[কুম্বিদি|পান্নিয়ুৰ]] [[কুট্টিপ্পুৰম]] চহৰৰ বিপৰীতে অৱস্থিত, আনহাতে [[সুকাপুৰম]] [[এদাপ্পাল]]ত অৱস্থিত। পান্নিয়ুৰকুৰ আৰু চোভৰাকুৰৰ নম্বুডিৰিসকলৰ মাজত হোৱা তথাকথিত ''কুৰমৎচৰম''ত জামোৰিনসকলে হস্তক্ষেপ কৰিছিল। শেহতীয়া ঘটনাত, থিৰুমনাসেৰী নম্বুডিৰিয়ে ওচৰৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী গাঁওখন আক্ৰমণ কৰি জ্বলাই দিছিল। ৱল্লুৱানাডু আৰু [[পেৰুম্বাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্বাদাপ্পু]]ৰ শাসকসকলে চোভৰামক সহায় কৰিবলৈ আহে আৰু একেলগে পান্নিয়ুৰত আক্ৰমণ কৰে। দক্ষিণ আৰু পূবৰ চুবুৰীয়াসকলে থিৰুমনাসেৰী নাডু দখল কৰে। থিৰুমনাসেৰী নম্বুডিৰিয়ে জামোৰিনক সহায় বিচাৰি আবেদন জনায় আৰু সুৰক্ষাৰ বিনিময়ত [[ভাৰতপ্পুঝা]] নদীখন [[আৰৱ সাগৰ]]ত লগ লগা [[পোন্নানি]] বন্দৰটো জামোৰিনক দিবলৈ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে। থিৰুমনাসেৰী নম্বুডিৰি, কোজিকোড়ৰ কয়া আৰু [[তান্নুৰ ৰাজ্য|ৱেত্তাট্টুনাডু]]ৰ শাসকে জামোৰিনক সমৰ্থন কৰিছিল। এনে এটা সুযোগ বিচাৰি থকা জামোৰিনে আনন্দেৰে এই প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰিলে।<ref name="KrishnaIyer2"/> ৱল্লুৱানাডুৰ সামৰিক অভিযানত জামোৰিনে [[বেপুৰ]], [[চালিয়ম]], [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] আৰু [[কোদুংগাল্লুৰ]]ৰ মুছলমান মধ্যপ্ৰাচ্যৰ নাৱিকসকল আৰু কোজিকোড়ৰ কয়াৰপৰা স্পষ্ট সহায় লাভ কৰিছিল।<ref name="VVHaridas">V. V., Haridas. ''"King court and culture in medieval Kerala – The Zamorins of Calicut (AD 1200 to AD 1767)"''. [http://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/131929] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210913065714/https://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/131929|date=13 September 2021}} Unpublished PhD Thesis. Mangalore University</ref> পুৰস্কাৰ স্বৰূপে জামোৰিনে [[পোন্নানি]] বন্দৰটোক মধ্যপ্ৰাচ্যৰ নাৱিকসকলৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্যিক আৰু সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ কৰি তুলিছিল। কোজিকোড়ৰ মুছলমান ন্যায়াধীশে [[তিৰুনাবায়া]]ত আক্ৰমণ কৰিবলৈ চামোথিৰিক "ধন আৰু সামগ্ৰী"ৰ সকলো সহায় আগবঢ়োৱা যেন লাগে।<ref name="KrishnaIyer2">K. V. Krishna Iyer, ''Zamorins of Calicut: From the earliest times to AD 1806''. Calicut: Norman Printing Bureau, 1938.</ref> জামোৰিনে ৱল্লুৱানাডুলৈ নিজৰ জয়যাত্ৰা অব্যাহত ৰাখে আৰু [[কোট্টাক্কল]], [[মালাপ্পুৰম]], [[মাঞ্জিৰী]] আৰু [[নীলাম্বুৰ]] অঞ্চলসমূহ দখল কৰে। এনেদৰেই [[পেৰুম্বাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্বাদাপ্পু]] আৰু [[ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|ৱল্লুৱানাড]]ৰ এটা বৃহৎ অংশ জামোৰিনৰ শাসনৰ অধীনলৈ আহে। এইদৰে জামোৰিন মামংকমৰ ''ৰক্ষা পুৰুষ'' আৰু [[তিৰুনাবায়া]], চুবুৰীয়া [[ত্ৰিপ্ৰানগোড়]] আৰু [[পোন্নানি]]ৰ শাসক হৈ পৰে।<ref name="askh"/> [[File:Kottakkunnu, Malappuram municipality.jpg|left|thumbnail|[[কোট্টাকুন্নু]], [[মালাপ্পুৰম]]]] জামোৰিনৰ অধীনত জিলাখনৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলসমূহ মধ্যযুগীয় কেৰালাত বিদেশী সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ প্ৰধান কেন্দ্ৰ হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। জামোৰিনে তেওঁৰ বন্দৰসমূহৰ জৰিয়তে মচলাৰ ব্যৱসায়ৰ ওপৰত কৰ আৰোপ কৰি তেওঁৰ ৰাজহৰ এক বৃহৎ অংশ অৰ্জন কৰিছিল। জামোৰিন ৰাজ্যৰ প্ৰধান বন্দৰসমূহৰ ভিতৰত আছিল [[পৰাপ্পানংগাড়ী]], [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] আৰু [[পোন্নানি]]।<ref name="ReferenceB"/><ref name="Kunhali">Kunhali. V. "Calicut in History" Publication Division, University of Calicut (Kerala), 2004</ref> ১৬ শতিকাৰ ঐতিহাসিক গ্ৰন্থ ''তুহফাত উল মুজাহিদিন''ৰ মতে, জামোৰিনৰ শাসনকালত বাণিজ্যিক বসতিসমূহৰ ভিতৰত [[পৰাপ্পানংগাড়ী]] (''বৰবুৰনকদ''), [[তিৰুৰংগাড়ী]] (''তিৰুৱাৰনকদ''), [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] আৰু [[পোন্নানি]] (''ফুনান'') গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল।<ref name="Makhdoom"/> [[পোন্নানি]]ৰ ''থ্ৰিক্কাবিল কোভিলাকম'' জামোৰিনৰ বাবে দ্বিতীয় ঘৰ হিচাপে কাম কৰিছিল। পোন্নানিয়ে তেওঁৰ ৰাজ্যৰ নৌসেনা সদৰ হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name="ReferenceB">K. V. Krishna Iyer ''Zamorins of Calicut: From the Earliest Times to AD 1806''. Calicut: Norman Printing Bureau, 1938</ref> জামোৰিনৰ এজন স্থানীয় অধিনায়ক ''পাৰা নাম্বি''ৰ সদৰ আছিল [[মালাপ্পুৰম]]।<ref name="Malabar Manual Appendix">{{cite book |last1=Logan |first1=William |title=MALABAR MANUAL: With Commentary by VED from VICTORIA INSTITUTIONS |trans-title=মালাবাৰ মেনুৱেল: ভিক্টোৰিয়া ইনষ্টিটিউচনৰপৰা বেদৰ ধাৰাভাষ্যৰ সৈতে |publisher=VICTORIA INSTITUTIONS, Aaradhana, DEVERKOVIL 673508 |edition=Volume 2 |url=https://books.google.com/books?id=0TJFDwAAQBAJ&pg=PA1 |access-date=১২ জুলাই ২০২০ |archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210913063330/https://books.google.com/books?id=0TJFDwAAQBAJ&pg=PA1 |url-status=live }}</ref> জামোৰিনৰ অন্যান্য [[কোভিলাকম|''কোভিলাকম'']]সমূহৰ ভিতৰত আছিল [[কোট্টাক্কল]]ৰ ''কিঝাক্কে কোভিলাকম'', [[মাঞ্জিৰী]]ৰ ''মাঞ্জিৰী কোভিলাকম'',<ref name="MGS">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=n6CNHAAACAAJ&q=Perumals+of+Kerala|title=Perumals of Kerala: Political and Social Conditions of Kerala Under the Cēra Perumals of Makotai (c. 800 A.D.-1124 A.D.)|trans-title=কেৰালাৰ পেৰুমল: মাকোতাইৰ চেৰা পেৰুমলৰ অধীনত কেৰালাৰ ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক পৰিস্থিতি (প্ৰায় ৮০০ খ্ৰীষ্টাব্দ-১১২৪ খ্ৰীষ্টাব্দ)|last=Narayanan|first=M. G. S.|date=১৯৯৬|publisher=Xavier Press|access-date=১৬ নৱেম্বৰ ২০২০|archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913063330/https://books.google.com/books?id=n6CNHAAACAAJ&q=Perumals+of+Kerala|url-status=live}}</ref> আৰু [[নীলাম্বুৰ]]ৰ [[নীলাম্বুৰ ৰাজ্য|''নীলাম্বুৰ কোভিলাকম'']]। [[পৰাপ্পানংগাড়ী]]ৰ ''পৰাপ্পানাদ কোভিলাকম'' আৰু [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]]ৰ ''তান্নুৰ কোভিলাকম'' জামোৰিনৰ তলতীয়া ৰাজকীয় ঘৰ আছিল। অৱশ্যে [[অংগাদিপুৰম]]ৰ ওচৰৰ [[মানকাদা]]ত থকা ''মানকাদা কোভিলাকম'' আছিল [[ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|''ৱল্লুৱানাড ৰজা'']]সকলৰ শাসন পৰিয়ালৰ স্থান। কেৰালাৰ [[নম্বুডিৰি]] [[ব্ৰাহ্মণ]]সকলৰ সৰ্বোচ্চ মুৰব্বী [[আজৱাঞ্চেৰী থাম্প্ৰাক্কল]]ৰ সদৰ কাৰ্যালয় ''আজৱাঞ্চেৰী মানা'', [[তিৰুৰ তালুক]]ৰ [[কুট্টিপ্পুৰম]]ৰ ওচৰৰ [[আথৱানাড]]ত অৱস্থিত। নতুন জামোৰিনৰ ''অৰিয়িট্টু ৱাজচা'' (ৰাজ্যাভিষেক) অনুষ্ঠানত সাধাৰণতে ''আজৱাঞ্চেৰী থাম্প্ৰাক্কল'' আৰু [[তান্নুৰ ৰাজ্য]]ৰ [[কল্পকঞ্চেৰী]]ৰ প্ৰভু উপস্থিত আছিল।<ref name="MGS"/> প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগীয় সময়ত বিদেশী বাণিজ্যৰ একচেতীয়া অধিকাৰ [[আৰব]]সকলৰ হাতত আছিল।<ref name="MGS"/> ''[[পালক্কাড]] ৰজা''সকলৰ আদিম সদৰ কাৰ্যালয়ো [[আথৱানাড]]ত আছিল।<ref name="mnn">{{Cite book|title='Kerala Charitram|trans-title='কেৰালা চৰিত্ৰম|last=Shreedhara Menon|first=A|publisher=DC Books|year=২০০৭|isbn=9788126415885|location=কোট্টায়াম|page=200|url=https://keralabookstore.com/book/keralacharithram/11148/|access-date=২২ এপ্ৰিল ২০২০|archive-date=৯ জুলাই ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200709123203/https://keralabookstore.com/book/keralacharithram/11148/|url-status=live}}</ref> [[File:Map of Samoothiris kingdom.jpg|thumbnail|১৪৯৮ চনত জামোৰিনৰ সাম্ৰাজ্য]] [[File:Ponnani harbour 2.jpg|left|thumbnail|জামোৰিনৰ দ্বিতীয় বাসভৱন আছিল [[পোন্নানি]]ৰ ''থ্ৰিক্কাবিল কোভিলাকম''ত]] [[File:Caminho maritimo para a India.png|left|thumb|১৪৯৮ চনত [[ভাস্কো দা গামা]]ই [[কোজিকোড়]]লৈ অহা পথটো (ক'লা ৰেখা), যিটো [[ইউৰোপ]]ৰপৰা ভাৰতলৈ [[আৱিষ্কাৰৰ যুগ|সাগৰীয় পথৰ আৱিষ্কাৰ]] আছিল। ইয়াৰদ্বাৰা [[ভাৰতীয় উপমহামণ্ডল]]ত [[ঔপনিৱেশিক ভাৰত|ইউৰোপীয় উপনিৱেশবাদ]]ৰ পথ প্ৰশস্ত হৈছিল। সেই সময়ত [[কালিকট]]ৰ [[জামোৰিন]] পোন্নানিৰ ''থ্ৰিক্কাবিল কোভিলাকম''ত আছিল। ]] ১৪৯৭ চনত [[ভাস্কো দা গামা]]ৰ দলে [[পৰ্তুগাল]]ৰপৰা যাত্ৰা আৰম্ভ কৰি উত্তমাশা অন্তৰীপ পাৰ হৈ পূব আফ্ৰিকাৰ উপকূলেৰে আগবাঢ়িছিল। তাত তেওঁলোকে এজন স্থানীয় পথ-প্ৰদৰ্শকক লগ পায়, যিয়ে তেওঁলোকক [[ভাৰত মহাসাগৰ]] পাৰ হোৱাত সহায় কৰে। ১৪৯৮ চনৰ মে' মাহত তেওঁলোক [[কোজিকোড়|কালিকট]]ত উপস্থিত হয়।<ref>[[#refScammell|Scammell]], p. 13</ref> ভাস্কো দা গামা আৰু তেওঁৰ পৰ্তুগীজ নৌসেনা কালিকটত উপস্থিত হোৱাৰ সময়ত, কালিকটৰ জামোৰিন পোন্নানিত আছিল।<ref>E. G. Ravenstein, ed., ''A Journal of the First Voyage of Vasco da Gama, Delhi'', 1995, p. 50</ref> জামোৰিনে পৰ্তুগীজসকলক বাণিজ্যৰ সকলো সুবিধা প্ৰদান কৰিছিল।<ref name="mh"/> পিছে [[আৰব]]সকলৰ সম্পত্তিৰ ওপৰত পৰ্তুগীজসকলৰ প্ৰৰোচনাই জামোৰিন আৰু পৰ্তুগীজসকলৰ মাজত সংঘৰ্ষৰ সৃষ্টি কৰে। তদুপৰি, জামোৰিনৰ দ্বিতীয়খন সদৰ কাৰ্যালয় [[পোন্নানি]] পৰ্তুগীজসকলৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ লক্ষ্য আছিল।<ref name="mh"/> [[কালিকটৰ জামোৰিন]]ৰ অধীনস্থ [[তান্নুৰ ৰাজ্য]]ৰ শাসকে [[কোজিকোড়]]ৰ নিজৰ প্ৰভুৰ বিৰুদ্ধে গৈ পৰ্তুগীজসকলৰ লগ লৈছিল।<ref name="askh"/> ইয়াৰ ফলত, [[তান্নুৰ ৰাজ্য]] (''[[তিৰুৰ তালুক|ৱেত্তাট্টুনাডু]]'') ভাৰতৰ আটাইতকৈ পুৰণি পৰ্তুগীজ উপনিৱেশসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হৈ পৰে। [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]]ৰ শাসকেও [[কোচিন ৰাজ্য|কোচিন]]ৰ লগ দিছিল।<ref name="askh"/> ১৬ আৰু ১৭ শতিকাত কোচিনৰ ৰাজপৰিয়ালৰ বহু সদস্যক [[ৱেট্টম গ্ৰাম পঞ্চায়ত|ৱেট্টম]]ৰপৰা নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref name="askh"/> অৱশ্যে, [[কোচিনৰ যুদ্ধ (১৫০৪)]]ত ৰজাৰ অধীনত [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] বাহিনীয়ে কালিকটৰ জামোৰিনৰ হৈ যুঁজিছিল।<ref name="Logan">{{Cite book|title=Malabar Manual (Volume-I)|trans-title=মালাবাৰ মেনুৱেল (খণ্ড-I)|last=Logan|first=William|publisher=Asian Educational Services|year=২০১০|isbn=9788120604476|location=New Delhi|pages=631–666}}</ref> তথাপি, [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] অঞ্চলৰ [[মালাবাৰ মুছলমান|মাপ্পিলা]] ব্যৱসায়ীসকলৰ আনুগত্য [[কালিকটৰ জামোৰিন]]ৰ প্ৰতিয়েই আছিল।<ref name="Makhdoom">{{cite book | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=১৯৪২ | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | trans-title= তুহফাত-আল-মুজাহিদিন: আৰবী ভাষাত এখন ঐতিহাসিক গ্ৰন্থ | publisher=University of Madras | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage }}</ref> আধুনিক [[মালায়ালম সাহিত্য]]ৰ জনক হিচাপে পৰিচিত [[থুঞ্চাথু ইঝুথাচান]]ৰ জন্ম পৰ্তুগীজ যুগত [[তিৰুৰ]]ত (''[[তান্নুৰ ৰাজ্য|ৱেত্তাট্টুনাডু]]'') হৈছিল।<ref name="askh"/> ১৪শ আৰু ১৬শ শতিকাৰ মাজত বিকশিত হোৱা মধ্যযুগীয় [[জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান আৰু গণিতৰ কেৰালা বিদ্যালয়]]খনো মূলতঃ [[তান্নুৰ ৰাজ্য|''ৱেত্তাট্টুনাডু'']]তে ([[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ অঞ্চল]]) অৱস্থিত আছিল।<ref name="roy">{{cite journal |last=Roy |first=Ranjan |year=১৯৯০ |title=Discovery of the Series Formula for π by Leibniz, Gregory, and Nilakantha |trans-title=লাইবনিটজ, গ্ৰেগৰী আৰু নীলকণ্ঠৰদ্বাৰা π-ৰ শ্ৰেণী সূত্ৰৰ আৱিষ্কাৰ |journal=Mathematics Magazine |volume=63 |issue=5 |pages=291–306 |doi=10.2307/2690896 |jstor=2690896}}</ref><ref name="Pingree 1992 554–563">{{Citation |last=Pingree |first=David |author-link=David Pingree |title=Hellenophilia versus the History of Science |trans-title=হেলেনোফিলিয়া বনাম বিজ্ঞানৰ ইতিহাস |year=১৯৯২ |journal=Isis |volume=83 |issue=4 |pages=554–563 |jstor=234257 |doi=10.1086/356288 |quote=One example I can give you relates to the Indian Mādhava's demonstration, in about 1400 A.D., of the infinite power series of trigonometrical functions using geometrical and algebraic arguments. When this was first described in English by Charles Whish, in the 1830s, it was heralded as the Indians' discovery of the calculus. This claim and Mādhava's achievements were ignored by Western historians, presumably at first because they could not admit that an Indian discovered the calculus, but later because no one read anymore the ''Transactions of the Royal Asiatic Society'', in which Whish's article was published. The matter resurfaced in the 1950s, and now we have the Sanskrit texts properly edited, and we understand the clever way that Mādhava derived the series ''without'' the calculus, but many historians still find it impossible to conceive of the problem and its solution in terms of anything other than the calculus and proclaim that the calculus is what Mādhava found. In this case, the elegance and brilliance of Mādhava's mathematics are being distorted as they are buried under the current mathematical solution to a problem to which he discovered an alternate and powerful solution. |bibcode=1992Isis...83..554P|s2cid=68570164 }}</ref> ১৫০৭ চনত পৰ্তুগীজ ভাইচৰয় [[ফ্ৰান্সিস্কো ডি আলমেইদা]]ই পোন্নানিত আক্ৰমণ কৰে আৰু ১৫৮৫ চনত তাত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref name="mh"/> মচলাৰ ব্যৱসায়ৰ একচেতীয়া অধিকাৰৰ বাবে কোজিকোড়ৰ নৌসেনা প্ৰধান, যাক [[কুনহলি মাৰাক্কাৰ]] বুলি জনা গৈছিল আৰু পৰ্তুগীজসকলৰ মাজত হোৱা কেইবাখনো যুদ্ধৰ সাক্ষী এই জিলাখন। ভাৰতীয় উপকূলত প্ৰথম নৌসেনাৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলাৰ কৃতিত্ব কুনহলি মাৰাক্কাৰসকলক দিয়া হয়।<ref>{{cite web|title=Maritime Heritage – Join Indian Navy {{!}} Government of India|trans-title=সামুদ্ৰিক ঐতিহ্য - ভাৰতীয় নৌসেনাত যোগদান কৰক {{!}} ভাৰত চৰকাৰ|url=https://www.joinindiannavy.gov.in/en/about-us/maritime-heritage.html|website=joinindiannavy.gov.in|access-date=১০ মাৰ্চ ২০২০|archive-date=৩১ মাৰ্চ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200331151728/https://www.joinindiannavy.gov.in/en/about-us/maritime-heritage.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Singh |first=Arun Kumar |title=Give Indian Navy its due |trans-title=ভাৰতীয় নৌসেনাক তাৰ প্ৰাপ্য দিয়ক |url=https://www.asianage.com/opinion/columnists/110217/give-indian-navy-its-due.html |access-date=৬ মাৰ্চ ২০২০ |work=দ্য এছিয়ান এজ |date=১১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭ |archive-date=৮ মাৰ্চ ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308123207/https://www.asianage.com/opinion/columnists/110217/give-indian-navy-its-due.html |url-status=live }}</ref> ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ আটাইতকৈ পুৰণি পৰ্তুগীজ উপনিৱেশসমূহৰ ভিতৰত [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] চহৰখন অন্যতম আছিল। ১৫২৫ আৰু ১৫৭৩–৭৪ চনত পৰ্তুগীজসকলে ক্ৰমে [[পোন্নানি]] আৰু [[পৰাপ্পানংগাড়ী]] চহৰ দুখন জ্বলাই দিছিল।<ref name="ReferenceB" /> ১৬শ শতিকাত যেতিয়া কোচিন মালাবাৰ উপকূলৰ এক প্ৰধান শক্তিত পৰিণত হৈছিল, তেতিয়া [[কোচিন ৰাজ্য]]ৰ কেইজনমান ৰজাক সাধাৰণতে [[তান্নুৰ ৰাজ্য]]ৰ ৰাজপৰিয়ালৰপৰা বাছনি কৰা হৈছিল।<ref name="askh"/> ১৫৭১ চনত [[চালিয়ম]] দুৰ্গৰ যুদ্ধৰ জৰিয়তে পৰ্তুগীজসকলক [[তান্নুৰ ৰাজ্য]]ৰপৰা বহিষ্কাৰ কৰা হয়। [[চালিয়ম]] আছিল [[তান্নুৰ ৰাজ্য|ৱেত্তাট্টুনাডু]]ৰ উত্তৰ সীমান্ত। সেই যুদ্ধত জামোৰিনে [[পোন্নানি]], [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] আৰু [[পৰাপ্পানংগাড়ী]]ৰ [[মালাবাৰ মুছলমান|মাপ্পিলা]]সকলৰপৰা স্পষ্ট সহায় লাভ কৰিছিল। [[File:Ponnani harbour.jpg|left|thumbnail|400px|২০১২ চনত তোলা [[পোন্নানি]] বন্দৰৰ ছবি। পোন্নানি বন্দৰ আছিল [[তান্নুৰ ৰাজ্য]]ৰ একেবাৰে দক্ষিণ প্ৰান্ত। ]] [[File:From a map by Emanuel Bowen, 1744.jpg|thumb|এজন ইংৰাজ মানচিত্ৰ খোদাইকাৰী [[ইমানুৱেল বোৱেন]]ৰ মানচিত্ৰৰপৰা লোৱা [[দক্ষিণ ভাৰত]] (১৭৪৪)। মন কৰিবলগীয়া যে মানচিত্ৰখনত জামোৰিন ৰাজ্যৰ ভিতৰত কেৱল [[তান্নুৰ ৰাজ্য]]কহে এক সুকীয়া সীমাৰে দেখুৱা হৈছে। ]] ১৬শ শতিকাত পোন্নানিত [[জৈনুদ্দিন মখদুম ২য়]]য়ে (জন্ম প্ৰায় ১৫৩২) ৰচনা কৰা ''[[তুহফাত উল মুজাহিদিন]]'' কেৰালাৰ ইতিহাসৰ ওপৰত সম্পূৰ্ণৰূপে আধাৰিত প্ৰথমখন জ্ঞাত গ্ৰন্থ। এজন কেৰালাবাসীয়ে লিখা এইখন প্ৰথম গ্ৰন্থ। ই [[আৰবী ভাষা|আৰবী]] ভাষাত লিখা আৰু ইয়াত ১৪৯৮ চনৰপৰা ১৫৮৩ চনলৈকে [[মালাবাৰ উপকূল]]ত পৰ্তুগীজ উপনিৱেশ স্থাপনৰ প্ৰচেষ্টাৰ বিৰুদ্ধে কালিকটৰ জামোৰিনৰ লগতে [[কুনহলি মাৰাক্কাৰ]]ৰ নৌসেনাই কৰা প্ৰতিৰোধৰ তথ্য সন্নিৱিষ্ট আছে।<ref name="Noorani">AG Noorani {{cite web|url=http://www.frontlineonnet.com/fl2704/stories/20100226270407900.htm |title=Islam in Kerala |trans-title=কেৰালাত ইছলাম |access-date=৫ জানুৱাৰী ২০১৩ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121221021629/http://www.frontlineonnet.com/fl2704/stories/20100226270407900.htm |archive-date=২১ ডিচেম্বৰ ২০১২ }}</ref> ইয়াৰ প্ৰথম ছপা আৰু প্ৰকাশ [[লিছবন]]ত হৈছিল। এই সংস্কৰণৰ এটা প্ৰতিলিপি [[কায়ৰো]]ৰ [[আল-আজহাৰ বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ গ্ৰন্থাগাৰত সংৰক্ষিত কৰা হৈছে।<ref name="A. Sreedhara Menon 2011">A. Sreedhara Menon. ''Kerala History and its Makers''. D C Books (2011)</ref><ref name="frontline.in">[http://www.frontline.in/static/html/fl2704/stories/20100226270407900.htm A G Noorani. Islam in Kerala. Books]</ref><ref>Roland E. Miller. ''Mappila Muslim Culture'' SUNY Press, 2015</ref> ১৫৩২ চনত [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]]ৰ শাসকৰ সহায়ত [[চালিয়ম]]ত এটা গীৰ্জা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ লগতে অধিনায়কৰ বাবে এটা ঘৰ, সৈন্যৰ বাবে বেৰেক আৰু বাণিজ্যৰ বাবে ভঁৰাল ঘৰো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। জামোৰিনৰ সৈতে চুক্তি কৰা ডিয়েগো ডি পেৰেৰাক ২৫০ জনীয়া এটা সৈন্যদলৰ সৈতে এই নতুন দুৰ্গৰ অধিনায়কৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। আৰু মেনুৱেল ডি চুজাক ২২খন জাহাজৰ এটা দলৰ সৈতে সাগৰীয় পথেৰে ইয়াৰ নিৰাপত্তা নিশ্চিত কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছিল।<ref name="columbia.edu"/> জামোৰিনে নিজৰ ৰাজ্যত এই দুৰ্গটো নিৰ্মাণ কৰিবলৈ দিয়াৰ বাবে সোনকালেই অনুতাপ কৰে। তেওঁ [[পৰাপ্পানংগাড়ী]]ৰ শাসক কেৰামানলি (বোধহয় [[বেপুৰ]]ৰ ৰজা) আৰু পৰ্তুগীজসকলৰ সৈতে সম্পৰ্ক ছিন্ন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। আনকি তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধলৈকো যাবলৈ বিচাৰে (কিছুমান তথ্য অনুসৰি তান্নুৰৰ শাসকো তেওঁলোকৰ লগত আছিল <ref name="columbia.edu">{{Cite web |url=http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00generallinks/kerr/vol06chap01sect07.html |title=Vol06chap01sect07 |access-date=১ মে' ২০২১ |archive-date=২২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200222081409/http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00generallinks/kerr/vol06chap01sect07.html |url-status=live }}</ref>) যদিও সেয়া বিফল হয়।<ref name="Makhdoom"/> ১৫৭১ চনত [[তান্নুৰ ৰাজ্য#চালিয়ম দুৰ্গৰ যুদ্ধ|চালিয়ম দুৰ্গৰ যুদ্ধ]]ত জামোৰিনৰ বাহিনীৰ হাতত পৰ্তুগীজসকল পৰাজিত হয়।<ref>{{cite book |author=K. K. N. Kurup |year=১৯৯৭ |title=India's Naval Traditions: The Role of Kunhali Marakkars |trans-title=ভাৰতৰ নৌসেনা পৰম্পৰা: কুনহলি মাৰাক্কাৰসকলৰ ভূমিকা |url=https://books.google.com/books?id=HKmXcBCKEcAC&pg=PA51 |access-date=৯ আগষ্ট ২০১২ |publisher=Northern Book Centre |isbn=978-81-7211-083-3 |pages=37–38 |archive-date=২৭ মে' ২০১৩ |archive-url=https://web.archive.org/web/20130527084909/http://books.google.com/books?id=HKmXcBCKEcAC&pg=PA51 |url-status=live }}</ref> এফালে পৰ্তুগীজ আৰু আনফালে [[আৰব]] ব্যৱসায়ী, স্থানীয় [[চেকোৰ]] আৰু [[মালাবাৰ মুছলমান|মাপ্পিলা]] বাহিনীৰ সমৰ্থনপুষ্ট জামোৰিনৰ মাজত হোৱা অহৰহ যুদ্ধৰ ফলত অৱশেষত উপকূলীয় চহৰসমূহত বিদেশী বাণিজ্যৰ [[আৰব]] একচেটিয়া আধিপত্যৰ অৱসান ঘটে। পৰ্তুগীজৰ বিৰোধিতালৈ ভ্ৰূক্ষেপ নকৰি জামোৰিনে ১৬০৪ চনৰ ১১ নৱেম্বৰত ডাচ্চ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ সৈতে এক চুক্তিত আবদ্ধ হয়।<ref name="mh"/> ইয়াৰ পিছত ১৬০৮ চনত আন এখন চুক্তি হয়, যিয়ে পূৰ্বৰ চুক্তিখনক নিশ্চিত কৰে আৰু ডাচ্চসকলে পৰ্তুগীজসকলক বহিষ্কাৰ কৰাত জামোৰিনক সহায় কৰাৰ আশ্বাস দিয়ে।<ref name="mh"/> ডাচ্চসকলৰ একচেটিয়া আধিপত্য বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে পৰ্তুগীজ প্ৰভাৱো হ্ৰাস পাবলৈ ধৰে। ১৬শ শতিকাৰ অশান্তিৰ পিছত হোৱা সাংস্কৃতিক নৱ-জাগৰণৰ ফলস্বৰূপে [[থুঞ্চাথু ইঝুথাচান]] আৰু [[পুন্থানম নম্বুডিৰি]]ৰ দৰে কবিৰ জন্ম হয়। তেওঁলোকে বৰ্তমানৰ ৰূপলৈ [[মালায়ালম সাহিত্য]]ৰ বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তদুপৰি, মধ্যযুগীয় [[জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান আৰু গণিতৰ কেৰালা বিদ্যালয়]]ৰ সদস্য [[মেলপাথুৰ নাৰায়ণ ভট্টিথিৰী]]ৰো জন্ম হয়। ১৭শ শতিকাৰ মাজভাগলৈ, [[পোন্নানি]] আৰু [[কোজিকোড়]]ত ইংৰাজসকলৰ সৰু কাৰখানা দুটামানৰ বাহিৰে, কেৰালাৰ বন্দৰবোৰত বিদেশী বাণিজ্যৰ একচেতীয়া অধিকাৰ ডাচ্চসকলৰ হাতত আছিল।<ref name="mh"/> যদিও ১৬৫০ চনত [[উইলিয়াম কীলিং]]ৰ আগমনে এই অঞ্চলত ব্ৰিটিছ [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ একচেতীয়া অধিকাৰৰ সূচনা কৰিছিল, তথাপি তেওঁলোকে ১৭৯২ চনলৈকে আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিবলৈ সক্ষম হোৱা নাছিল।<ref name="mh"/> ১৮শ শতিকাত, ''প্ৰকৃততে'' [[মহীশূৰ ৰাজ্য]]ৰ শাসক [[হায়দৰ আলী]] আৰু [[টিপু চুলতান]]য়ে [[মালাবাৰ জিলা|উত্তৰ কেৰালা]]ৰ সকলো সৰু সামন্ত ৰাজ্যক একত্ৰিত কৰি [[মহীশূৰ ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল। ১৭৬৬ চনত অলপ সময়ৰ বাবে [[মাঞ্জিৰী]] চুলতান [[হায়দৰ আলী]]ৰ সদৰ কাৰ্যালয় আছিল।<ref name="1961_kkd">{{Cite book|title=District Census Handbook (2) – Kozhikode (1961)|trans-title=জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি (২) - কোজিকোড় (১৯৬১)|last=Devassy|first=M. K.|publisher=কেৰালা চৰকাৰ|year=১৯৬৫|location=এৰ্নাকুলাম|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5665/1/22059_1961_KOZ.pdf|access-date=১৯ ডিচেম্বৰ ২০২০|archive-date=২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210202005030/http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5665/1/22059_1961_KOZ.pdf|url-status=live}}</ref> যেতিয়া [[মহীশূৰ ৰাজ্য|মহীশূৰ]]ৰ চুলতান [[হায়দৰ আলী]]য়ে কালিকটত ''চামুথিৰি কোভিলাকম'' অৱৰোধ কৰিছিল (খ্ৰীষ্টীয় ১৮শ শতিকা), তেতিয়া জামোৰিনে তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসকলক পোন্নানিৰ ''থ্ৰিক্কাবিল কোভিলাকম''লৈ পঠিয়াই দিছিল।<ref>Panikkar. K.M. ''A History of Kerala (1498–1801)'' Coimbatore (1960) p. 64</ref> ১৭৯০ চনৰ ৭ আৰু ১২ ডিচেম্বৰৰ মাজত [[তৃতীয় এংলো-মহীশূৰ যুদ্ধ]]ৰ সময়ত [[তিৰুৰংগাড়ী]]ত ব্ৰিটিছ সৈন্য আৰু টিপু চুলতানৰ মাজত লানি নিছিগা সংঘৰ্ষ হৈছিল যাক [[তিৰুৰংগাড়ীৰ যুদ্ধ]] বুলি জনা যায়।<ref name=Naravane>{{Cite book |last=Naravane |first=M.S. |title=Battles of the Honorable East India Company |trans-title=সন্মানীয় ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ যুদ্ধসমূহ |publisher=A.P.H. Publishing Corporation |year=২০১৪ |isbn=9788131300343 |pages=176}}</ref> ১৭৯২ চনত তৃতীয় এংলো-মহীশূৰ যুদ্ধৰ জৰিয়তে ইংৰাজ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ হাতত টিপু চুলতান পৰাজিত হয় আৰু [[শ্ৰীৰংগপত্তনমৰ চুক্তি]] স্বাক্ষৰিত হয়। এই চুক্তি অনুসৰি বৰ্তমানৰ মালাপ্পুৰম জিলাকে ধৰি বেছিভাগ [[মালাবাৰ জিলা|মালাবাৰ অঞ্চল]] ইংৰাজ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। [[ত্ৰিবাংকুৰ]]ৰ [[কোয়ি থাম্পুৰান]]সকল [[পৰাপ্পানাদ]] ৰাজপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত। এই পৰিয়ালৰপৰাই সাধাৰণতে [[ত্ৰিবাংকুৰ]] পৰিয়ালৰ ৰাণীৰ স্বামীসকলক নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref name="1961_kkd"/> বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি ছেগুণ বাগিছা কনোলীৰ প্লট [[নীলাম্বুৰ]] চহৰৰপৰা মাত্ৰ {{cvt|2|km}} দূৰত অৱস্থিত। মালাবাৰৰ তেতিয়াৰ জিলাধিপতি [[হেনৰী ভেলেণ্টাইন কনোলী]]ৰ স্মৃতিত ইয়াৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news|title=Oldest teak plantation, Conolly's Plot, to reopen after maintenance|trans-title=আটাইতকৈ পুৰণি ছেগুণ বাগিছা, কনোলীৰ প্লট, মেৰামতিৰ পিছত পুনৰ মুকলি কৰা হ'ব|url=https://english.mathrubhumi.com/travel/travel-news/oldest-teak-plantation-conolly-s-plot-to-reopen-after-maintenance-kerala-nilambur-teak-plantations-1.1942105|date=১৬ মে' ২০১৭|access-date=১২ অক্টোবৰ ২০২০|work=মাতৃভূমি|archive-date=১২ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201012215336/https://english.mathrubhumi.com/travel/travel-news/oldest-teak-plantation-conolly-s-plot-to-reopen-after-maintenance-kerala-nilambur-teak-plantations-1.1942105|url-status=live}}</ref> ১৮৬১ চনৰ ১২ মাৰ্চত [[তিৰুৰ]]ৰপৰা [[চালিয়ম]]লৈ ৰাজ্যৰ প্ৰথমটো ৰেলপথ মুকলি কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ পুৰণি ৰেল ষ্টেচনটো [[তিৰুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন|তিৰুৰ]]ত অৱস্থিত।<ref name="ll">{{cite web |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/lifeline-of-malabar-turns-125/article4250472.ece |website=thehindu.com |title='Lifeline' of Malabar turns 125 |trans-title=মালাবাৰৰ 'জীৱন-ৰেখা'ৰ ১২৫ বছৰ পূৰ্ণ |date=২৯ ডিচেম্বৰ ২০১২ |access-date=১৯ ডিচেম্বৰ ২০২০ |archive-date=৩০ জানুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210130150107/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/lifeline-of-malabar-turns-125/article4250472.ece |url-status=live }}</ref><ref name="mpm">{{Cite news|title=ആ ചൂളംവിളി പിന്നെയും പിന്നെയും...|url=https://www.mathrubhumi.com/malappuram/specials/50-years-of-malappuram/kerala-first-railway-line-tirur-to-beypore-1.3880175|date=১৭ জুন ২০১৯|access-date=১৯ ডিচেম্বৰ ২০২০|work=মাতৃভূমি|archive-date=৩০ নৱেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201130082010/https://www.mathrubhumi.com/malappuram/specials/50-years-of-malappuram/kerala-first-railway-line-tirur-to-beypore-1.3880175|url-status=live}}</ref> [[File:Canoly hanging bridge nilambur.jpg|left|thumbnail|বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি [[ছেগুণ]] বাগিছা, [[নীলাম্বুৰ]]ৰ কনোলী প্লট]] ১৭৯২ আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত হোৱা বহুতো মাপ্পিলা বিদ্ৰোহৰ (কেৰালাত ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ) কেন্দ্ৰ আছিল এই জিলাখন। অনুমান কৰা হৈছে যে এই সময়ছোৱাত সৰু-বৰ প্ৰায় ৮৩০টা বিদ্ৰোহ সংঘটিত হৈছিল। ১৮৪১–১৯২১ চনৰ ভিতৰত কেৱল ব্ৰিটিছ বিষয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে ৮৬ টাতকৈও অধিক বিদ্ৰোহ হৈছিল।<ref>K. Madhavan, 'Malayalathile Mappila Lahala,' Mathrubhumi, 24 March 1923.</ref> ব্ৰিটিছ শাসনকালত [[দক্ষিণ মালাবাৰ]]ৰ এৰানাড, ৱল্লুৱানাড আৰু পোন্নানি উপ-জিলাসমূহত এই জিলাখন অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। [[মালাবাৰ স্পেচিয়েল পুলিচ]]ৰ সদৰ কাৰ্যালয় [[মালাপ্পুৰম]]ত আছিল। এম.এছ.পি. হৈছে ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ পুৰণি সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বেটেলিয়ন। ব্ৰিটিছসকলে নিজৰ সৈন্য ৰাখিবলৈ [[কাদালুণ্ডি নদী]]ৰ পাৰত মালাপ্পুৰম চহৰৰ ওপৰত হেগ [[বেৰেক]] স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |url=https://www.malappuramtourism.org/history.php |title=Malappuram British History |trans-title=মালাপ্পুৰম ব্ৰিটিছ ইতিহাস |access-date=১২ জুলাই ২০২০ |archive-date=১০ অক্টোবৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201010035952/https://www.malappuramtourism.org/history.php |url-status=live }}</ref> [[File:Codacal Tile Factory.jpg|thumbnail|কোডাক্কাল টাইল ফেক্টৰী [[তিৰুনাবায়া]]ৰ কোডাক্কালত কমনৱেলথ ট্ৰাষ্টৰদ্বাৰা পৰিচালিত হৈছিল। ১৮৮৭ চনত আৰম্ভ হোৱা কোডাক্কালৰ টাইল ফেক্টৰীটো ভাৰতৰ দ্বিতীয়টো টাইল-নিৰ্মাণ উদ্যোগ। প্ৰথমটো টাইল ফেক্টৰী আছিল [[ফেৰোক]]ত, যিটো সেই সময়ত [[এৰানাড তালুক]]ৰ অংশ আছিল। ]] ১৯২০ চনৰ ২৮ এপ্ৰিলত [[মাঞ্জিৰী]]ত অনুষ্ঠিত হোৱা [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ মালাবাৰ জিলা ৰাজনৈতিক সন্মিলনে [[ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]] আৰু [[মালাবাৰ জিলা|ব্ৰিটিছ মালাবাৰ]]ত জাতীয় আন্দোলনক শক্তিশালী কৰিছিল।<ref name="Manjericonference_1920">{{cite news |title=The 1920 political conference at Manjeri |trans-title=মাঞ্জিৰীৰ ১৯২০ চনৰ ৰাজনৈতিক সন্মিলন |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/290616/rare-letters-on-historic-meet-found-in-malappuram.html |access-date=১৮ জুলাই ২০২০ |work=ডেক্কান ক্ৰনিকল |date=২৯ জুন ২০১৬ |archive-date=১৮ জুলাই ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200718131229/https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/290616/rare-letters-on-historic-meet-found-in-malappuram.html |url-status=live }}</ref> সেই সন্মিলনে ঘোষণা কৰিছিল যে [[মণ্টাগু-চেমছফৰ্ড সংস্কাৰ]] [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাত সক্ষম নহয়। লগতে মালাবাৰত প্ৰচলিত প্ৰজাস্বত্ব ব্যৱস্থাৰ ফলত উদ্ভৱ হোৱা সমস্যা সমাধানৰ বাবে ভূমি সংস্কাৰৰ পোষকতা কৰিছিল। কিন্তু এই সিদ্ধান্তই কংগ্ৰেছৰ ভিতৰত থকা [[চুৰাট বিভাজন|চৰমপন্থী আৰু নৰমপন্থী]]সকলৰ মাজৰ ব্যৱধান বৃদ্ধি কৰিছিল। সন্মিলনৰ ফলত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ প্ৰতি মাটিগিৰিসকলৰ অসন্তুষ্টিৰ সৃষ্টি হৈছিল। ইয়াৰ ফলত মালাবাৰ জিলা কংগ্ৰেছ কমিটিৰ নেতৃত্ব শ্ৰমিক আৰু মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ সমৰ্থক চৰমপন্থীসকলৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ গৈছিল।<ref name="askh">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |title=A Survey of Kerala History |trans-title=কেৰালা ইতিহাসৰ এক জৰীপ |year=২০০৭ |publisher=ডি চি বুকছ |location=কোট্টায়াম |isbn=9788126415786 |edition=২০০৭ |url=https://dcbookstore.com/books/a-survey-of-kerala-history |access-date=২৬ জুলাই ২০২০ |archive-date=২৬ জুলাই ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726034742/https://dcbookstore.com/books/a-survey-of-kerala-history |url-status=live }}</ref> [[File:മലപ്പുറം ജില്ലയിൽ പൊന്നാനിയിലെ ഹാർബർ (1930-37).jpg|left|300px|thumbnail|১৯৩০-ৰ দশকৰ মাজভাগৰ [[পোন্নানি]] বন্দৰ]] [[File:Tirurangadi Hajur Kacheri.jpg|thumbnail|১৯২১ চনৰ বিদ্ৰোহত প্ৰাণ আহুতি দিয়া ব্ৰিটিছ সৈন্যৰ সমাধিসমূহ [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক]] কাৰ্যালয়ত]] বিদ্ৰোহসমূহৰ ভিতৰত শেষ আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল [[মালাবাৰ বিদ্ৰোহ]]। এই বিদ্ৰোহত [[পুক্কোত্তুৰৰ যুদ্ধ]]ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।<ref name="tottenham grf">Tottenham GRF (ed), The Mappila Rebellion 1921–22, Govt Press Madras 1922 P 71</ref><ref name="karim kk">Karim KK Muhammed Abdul, Variam Kunnath Kunjahammed Haji, Kalima Books, Kozhikkode 1992 (Malayalam)</ref> সৈন্য, আৰক্ষী আৰু ব্ৰিটিছ কৰ্তৃপক্ষ পলাই যোৱাৰ পাছত ১৯২১ চনৰ ২৮ আগষ্টৰ ভিতৰত [[এৰানাড]], [[ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|ৱল্লুৱানাড]], [[পোন্নানি]] আৰু [[কোজিকোড়]] তালুকৰ ২০০ খনৰো অধিক গাঁৱত স্বাধীনতা ঘোষণা কৰা হয়।<ref>''Malabar Desiyathayude Idapedalukal''. Dr. M. T. Ansari. DC Books</ref> অৱশ্যে স্বায়ত্তশাসন ঘোষণাৰ ছমাহ নৌহওঁতেই ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে এই ভূ-খণ্ড পুনৰুদ্ধাৰ কৰে আৰু ইয়াক [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। মালাবাৰ বিদ্ৰোহৰ পিছত [[ৱেগন ট্ৰেজেডী]] সংঘটিত হয় য'ত ১৯২১ চনৰ ২০ নৱেম্বৰত ৬৪ জন কয়দীৰ মৃত্যু হয়।<ref>Panikkar, K. N., ''Against Lord and State: Religion and Peasant Uprisings in Malabar 1836–1921''</ref> [[File:കരിപ്പുര്‍ വിമാനത്താവളം.jpg|left|thumbnail|[[কোণ্ডোত্তী তালুক]]ৰ [[কাৰিপুৰ]]ত অৱস্থিত [[কালিকট আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]]] [[ভাৰতীয় স্বাধীনতা আইন ১৯৪৭|১৯৪৭ চনত ভাৰতৰ স্বাধীনতা]]ৰ পিছত পূৰ্বৰ [[মাদ্ৰাছ প্ৰেচিডেন্সি]] [[মাদ্ৰাছ ৰাজ্য]]ত পৰিণত হয়। এৰানাড (মাঞ্জিৰী) আৰু ৱল্লুৱানাড (পেৰিন্থলমান্না) তালুকৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ সৈতে মালাপ্পুৰম ৰাজহ সংমণ্ডল আছিল পূৰ্বৰ [[মালাবাৰ জিলা]]ৰ পাঁচটা ৰাজহ সংমণ্ডলৰ ভিতৰত অন্যতম। মালাবাৰ জিলাৰ আন চাৰিটা ৰাজহ সংমণ্ডল আছিল [[থালাছেৰী]], [[কোজিকোড়]], [[পালক্কাড]] আৰু [[ফৰ্ট কোচিন]]।<ref name="Malabar">{{Cite book|title=1951 census handbook – Malabar district|trans-title=১৯৫১ চনৰ লোকপিয়ল হাতপুথি - মালাবাৰ জিলা|publisher=মাদ্ৰাছ চৰকাৰ|year=১৯৫৩|location=চেন্নাই|pages=1|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf|access-date=২৭ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০|archive-date=৮ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201008060411/http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf|url-status=live}}</ref> ১৯৫৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত ভাষাৰ ভিত্তিত [[কেৰালা]] ৰাজ্য গঠন কৰা হয়। গঠনৰ সময়ত মালাপ্পুৰম জিলাত চাৰিটা উপ-জিলা (এৰানাড, পেৰিন্থলমান্না, তিৰুৰ আৰু পোন্নানি), চাৰিখন চহৰ, চৈধ্যটা উন্নয়ন খণ্ড আৰু ৯৫খন [[গ্ৰাম পঞ্চায়ত]] আছিল।<ref name="c1971">{{Cite book|title=District Census Handbook – Malappuram (Part-C) – 1971|trans-title=জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি – মালাপ্পুৰম (খণ্ড-চি) – ১৯৭১|last=K. Narayanan|publisher=Directorate of Census Operations, Kerala|year=১৯৭২|location=থিৰুৱনন্তপুৰম|pages=3|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5714/1/51172_1971_MAL.pdf}}</ref> পিছলৈ তিৰুৰ তালুকক দ্বিখণ্ডিত কৰি তিৰুৰংগাড়ী তালুক গঠন কৰা হয়। এৰানাড তালুকক ত্ৰিখণ্ডিত কৰি নীলাম্বুৰ আৰু কোণ্ডোত্তী নামৰ দুখন তালুক গঠন কৰা হয়। কেৰালাৰ দ্বিতীয় পুৰণি বৰ্তমানৰ বিশ্ববিদ্যালয় [[কালিকট বিশ্ববিদ্যালয়]] ১৯৬৮ চনত [[তেনহিপালম]]ত আৰু ৰাজ্যৰ দ্বিতীয় পুৰণি বৰ্তমানৰ বিমানবন্দৰ [[কালিকট আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]] ১৯৮৮ চনত [[কাৰিপুৰ]]ত আৰম্ভ হয়।<ref>{{Cite news|title=Calicut airport turns 80|trans-title=কালিকট বিমানবন্দৰৰ ৮০ বছৰ পূৰ্ণ|url=https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/calicut-airport-turns-30/article23508804.ece|last=Special Currespondent|date=১২ এপ্ৰিল ২০১৮|access-date=৩১ মাৰ্চ ২০২১|work=দ্য হিন্দু|archive-date=৯ নৱেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109042642/https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/calicut-airport-turns-30/article23508804.ece|url-status=live}}</ref> ১৯৭০-ৰ দশকত [[পাৰস্য উপসাগৰীয় অঞ্চলৰ আৰৱ ৰাষ্ট্ৰসমূহ|পাৰস্য উপসাগৰীয় দেশসমূহ]]ৰ তেলৰ ভঁৰালসমূহ বাণিজ্যিক উত্তোলনৰ বাবে মুকলি কৰা হয় আৰু হাজাৰ হাজাৰ অদক্ষ শ্ৰমিকে উপসাগৰীয় অঞ্চললৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। তেওঁলোকে ঘৰলৈ পঠিওৱা ধনে গ্ৰাম্য অৰ্থনীতিক সহায় কৰে আৰু বিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে অঞ্চলটোৱে [[প্ৰথম বিশ্ব]]ৰ স্বাস্থ্যৰ মানদণ্ড আৰু প্ৰায় সৰ্বজনীন সাক্ষৰতা লাভ কৰে।<ref>{{cite magazine| url=http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2084273_2084272_2084259,00.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20110722004134/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2084273_2084272_2084259,00.html | url-status=dead | archive-date=22 July 2011 | magazine=Time | title=Summer Journey 2011 | date=21 July 2011}}</ref> ঐতিহাসিকভাৱে, মালাপ্পুৰম জিলা [[অষ্টবৈদ্য]] পৰম্পৰাৰ সংৰক্ষণৰ কেন্দ্ৰ আছিল। অষ্টবৈদ্য হৈছে আঠটা [[নম্বুডিৰি]] ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালৰ এটা গোট যাক পৰম্পৰাগতভাৱে [[আয়ুৰ্বেদ]]ৰ আঠটা শাখাৰ বিশাৰদ হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়। ইয়াৰ ভিতৰত '''পুলমন্থোলে মুছ''' পৰিয়ালে (পেৰিন্থলমান্নাৰ ওচৰৰ পুলমন্থোলে অঞ্চলৰ সৈতে জড়িত) শতিকা ধৰি বংশগত চিকিৎসা চৰ্চা আৰু [[সংস্কৃত]] পাণ্ডিত্যৰ এক অখণ্ড ধাৰা বজাই ৰাখিছে।<ref name="Sreedharan2002">{{cite book |last=Sreedharan |first=N |title=Ashtavaidya Tradition of Kerala |trans-title=কেৰালাৰ অষ্টবৈদ্য পৰম্পৰা |publisher=Publications Division, University of Calicut |year=২০০২}}</ref> কৰ্ণাটকী সংগীতজ্ঞ [[চেম্বাই বৈদ্যনাথ ভাগৱতৰ]]ৰ সৈতে থকা সম্পৰ্কৰ জৰিয়তে কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক ইতিহাসত পুলমন্থোলে বংশৰ ঐতিহাসিক গুৰুত্ব উল্লেখ কৰা হৈছে। ১৯৫২ চনত এটা পৰিৱেশনৰ সময়ত কণ্ঠস্বৰ হেৰুৱাৰ পিছত, চেম্বায়ে পুলমন্থোলে মুছ পৰিয়ালৰ অধীনত পৰম্পৰাগত আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসা গ্ৰহণ কৰিছিল। তাৰ পিছত তেওঁৰ সুস্থ হৈ উঠা আৰু মঞ্চলৈ উভতি অহাৰ কথা আঞ্চলিক জীৱনীসমূহত বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="ChembaiBio">{{cite book |last=Sarma |first=L. R. Viswanatha |title=Chembai Selvam |trans-title=চেম্বাই চেলভম |publisher=Amudha Nilayam Ltd |year=১৯৫৪ |location=মাদ্ৰাছ}}</ref> এই বংশৰ উত্তৰাধিকাৰ অঞ্চলটোৰ ধৰ্মীয় ইতিহাসতো অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে পুলমন্থোলেৰ '''শ্ৰী ৰুদ্ৰ ধন্বন্তৰি মন্দিৰ'''ৰ জৰিয়তে। থুতাপুঝা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এই ঐতিহাসিক মন্দিৰটো [[ৰুদ্ৰ]] আৰু [[ধন্বন্তৰি]] দুয়োৰে প্ৰতি উছৰ্গিত হোৱাৰ বাবে অনন্য। ই মালাবাৰ অঞ্চলৰ আধ্যাত্মিক পৰম্পৰা আৰু আয়ুৰ্বেদিক নিৰাময় কলাৰ মিলনৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰ হিচাপে কাম কৰে।<ref name="HeritagePortal">{{cite web |url=https://ayurvedathanal.com/sree-rudhra-dhanwanthari-temple |title=Sree Rudhra Dhanwanthari Temple Heritage |trans-title=শ্ৰী ৰুদ্ৰ ধন্বন্তৰি মন্দিৰৰ ঐতিহ্য |website=Ayurveda Thanal |access-date=১২ মে' ২০২৬}}</ref> == ভূগোল == [[File:Cherumb eco tourism village, Karuvarakundu India (3).JPG|left|thumb|alt=এখন গাঁও |[[কৰুৱাৰাকুণ্ডু]]ৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল]] [[File:Puthuponnani (2).JPG|thumb|alt=এখন সাগৰৰ পাৰ|[[পুথুপোন্নানি]] মুনাম্বম সাগৰৰ পাৰ]] উত্তৰ-পশ্চিমে [[কোজিকোড় জিলা]], উত্তৰ-পূবে [[ৱায়ানাড় জিলা]], পূবে [[নীলগিৰি পৰ্বতমালা|নীলগিৰি পাহাৰ]], দক্ষিণ-পূবে [[পালক্কাড জিলা]], দক্ষিণ-পশ্চিমে [[ত্ৰিছূৰ জিলা]] আৰু পশ্চিমে [[আৰৱ সাগৰ]]ৰদ্বাৰা পৰিবেষ্টিত মালাপ্পুৰমৰ মুঠ ভৌগোলিক মাটি-কালি হৈছে ৩৫৫৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। মাটি-কালিৰফালৰপৰা ৰাজ্যখনৰ ভিতৰত ইয়াৰ স্থান তৃতীয়। জিলাখন ৰাজ্যখনৰ মুঠ মাটি-কালিৰ ৯.১৫% অধিকাৰ কৰি আছে। ভৌগোলিক মানচিত্ৰত জিলাখন ৭৫° পূব – ৭৭° পূব দ্ৰাঘিমাংশ আৰু ১০° উত্তৰ – ১২° উত্তৰ অক্ষাংশত অৱস্থিত। কেৰালাৰ অন্যান্য প্ৰান্তৰ দৰেই মালাপ্পুৰমৰো পশ্চিমে [[আৰৱ সাগৰ]]ৰ সীমাত এক উপকূলীয় অঞ্চল (নিম্নভূমি), কেন্দ্ৰত মধ্যভূমি আৰু পূবে [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]]ৰ সীমাত এক পাহাৰীয়া অঞ্চল (উচ্চভূমি) আছে। অৱশ্যে কেৰালাৰ অন্যান্য জিলাৰ দৰে নহয়, মধ্যভূমিতো পাহাৰীয়া অঞ্চল বহুলভাৱে দেখা যায়। [[নীলাম্বুৰ]] তালুক আৰু [[উটি]] তালুকৰ সীমান্তত অৱস্থিত ২৫৫৪ মিটাৰ উচ্চতাৰ [[মুকুৰ্থি]] শৃংগ মালাপ্পুৰম জিলাৰ সৰ্বোচ্চ স্থান। ই [[দক্ষিণ ভাৰত]]ৰ পঞ্চম সৰ্বোচ্চ শৃংগ হোৱাৰ লগতে [[আনামুদি]] (২৬৯৬ মিটাৰ) আৰু [[মীছাপুলিমালা]]ৰ (২৬৫১ মিটাৰ) পিছত কেৰালাৰ তৃতীয় সৰ্বোচ্চ শৃংগ। ই [[ইদুক্কি জিলা]]ৰ বাহিৰে কেৰালাৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগ। মালাপ্পুৰম-[[পালক্কাড জিলা|পালক্কাড]]-[[নীলগিৰি জিলা|নীলগিৰি]] জিলাৰ সীমান্তৰ ওচৰত থকা ২৩৮৩ মিটাৰ উচ্চতাৰ [[অংগিন্দা শৃংগ]] হৈছে দ্বিতীয় সৰ্বোচ্চ শৃংগ। মালাপ্পুৰমৰ [[নীলাম্বুৰ]] তালুক, [[ৱায়ানাড় জিলা|ৱায়ানাড়]] আৰু [[কোজিকোড় জিলা]]ৰ [[থমৰছেৰী]] তালুকৰ সংযোগস্থলত অৱস্থিত ২৩৩৯ মিটাৰ উচ্চতাৰ [[ৱাৱুল মালা]] হৈছে জিলাখনৰ তৃতীয় সৰ্বোচ্চ স্থান। === সীমান্তৰ তালুকসমূহ === মালাপ্পুৰম জিলা ৫খন জিলাৰ নিম্নলিখিত ১২খন তালুকৰ সৈতে নিজৰ সীমা ভাগ কৰে। * ৱায়ানাড় জিলা: [[ব্যথিৰী]] তালুক। * কোজিকোড় জিলা: [[কোজিকোড়]] আৰু [[থমৰছেৰী]] তালুক। * নীলগিৰি জিলা: [[পাণ্ডালুৰ তালুক|পাণ্ডালুৰ]], [[গুডালুৰ, নীলগিৰি|গুডালুৰ]], [[উটি]] আৰু [[কুন্দাহ তালুক|কুন্দাহ]] তালুক। * পালক্কাড জিলা: [[পট্টাম্বি]], [[অট্টাপালম]] আৰু [[মান্নাৰকদ]] তালুক। * ত্ৰিছূৰ জিলা: [[চভক্কাদ]] আৰু [[কুন্নমকুলাম]] তালুক। === টপ'গ্ৰাফী === টপ'গ্ৰাফী, ভূ-বিজ্ঞান, মাটি, জলবায়ু আৰু প্ৰাকৃতিক উদ্ভিদৰ ভিত্তিত জিলাখনক ৫টা উপ-ক্ষুদ্ৰ অঞ্চলত ভাগ কৰা হৈছে: * মালাপ্পুৰম উপকূল * মালাপ্পুৰম তৰংগায়িত সমভূমি * চালিয়াৰ নদী অৱবাহিকা * নীলাম্বুৰ বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ * পেৰিন্থলমান্না তৰংগায়িত উচ্চভূমি। [[File:Chaliyar - Areekode Bridge.jpg|left|thumb|[[অৰীকোড়]]ত [[চালিয়াৰ]] নদীৰ অৱবাহিকা]] [[File:Map of Malappuram District (April 2021).svg|thumb|মালাপ্পুৰম জিলাৰ মানচিত্ৰ]] মালাপ্পুৰম উপকূল অঞ্চল উত্তৰৰ [[ৱল্লীকুন্নু]]ৰপৰা দক্ষিণৰ [[পেৰুম্বাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্বাদাপ্পু]]লৈকে সমগ্ৰ উপকূলীয় অঞ্চল জুৰি বিস্তৃত। ইয়াৰ উত্তৰে কোজিকোড় উপকূল, পূবে মালাপ্পুৰম তৰংগায়িত সমভূমি, দক্ষিণে ত্ৰিছূৰ উপকূল আৰু পশ্চিমে [[লাক্ষাদ্বীপ সাগৰ]] আছে। এই অঞ্চলটোৰ মাজেৰে চালিয়াৰ, কাদালুণ্ডি, ভাৰতপ্পুঝা, তিৰুৰপুঝা আদি প্ৰধান নদী, খাল আৰু বেকৱাটাৰসমূহ বৈ গৈছে। এই অঞ্চলটো নাৰিকল গছেৰে ভৰা। উপকূলীয় সমভূমিখন পশ্চিমৰফালে অতি ধীৰেৰে হেলনীয়া।<ref name="geographymalappuram">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title=Physical divisions of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ ভৌতিক বিভাজন |pages=21–22 |access-date=১৮ এপ্ৰিল ২০২০ |archive-date=২৭ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191127005243/http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |url-status=live }}</ref> [[পোন্নানি]], [[এদাপ্পাল]], [[তিৰুৰ]], [[ৱালাঞ্চেৰী]], [[কুট্টিপ্পুৰম]], [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]], [[তিৰুৰংগাড়ী]] আৰু [[পৰাপ্পানংগাড়ী]] আদি প্ৰধান চহৰসমূহ এই অঞ্চলতে অৱস্থিত। এই অঞ্চলৰ সৰ্বোচ্চ উচ্চতা তিৰুৰ তালুকৰ [[কল্পকঞ্চেৰী]] গাঁৱত (১০৪ মিটাৰ) অৱস্থিত।<ref name="geographymalappuram"/> উপকূলৰ সমান্তৰালভাৱে থকা মালাপ্পুৰম তৰংগায়িত সমভূমিৰ উত্তৰে [[নাদাপুৰম]]-[[মাভুৰ]] তৰংগায়িত সমভূমি, পূবে [[চালিয়াৰ]] নদীৰ অৱবাহিকা আৰু পেৰিন্থলমান্না তৰংগায়িত উচ্চভূমি, দক্ষিণে [[পট্টাম্বি]] তৰংগায়িত সমভূমি আৰু পশ্চিমে মালাপ্পুৰম উপকূল আছে। কন্নমংগলমৰ নেনমিনি পাহাৰ (৪৭৮ মিটাৰ) সৰ্বোচ্চ স্থান আৰু উত্তৰ অংশৰ [[ৱাজায়ুৰ]] (৯৫ মিটাৰ) এই অঞ্চলৰ সৰ্বনিম্ন স্থান। ইয়াত কেইবাখনো পাহাৰ আৰু ঢাল দেখা যায়।<ref name="geographymalappuram"/> [[File:Chekkunnu.jpg|thumb|[[এদাৱান্না]]ত চেক্কুন্নু পাহাৰ]] চালিয়াৰ নদী অৱবাহিকাৰ উত্তৰ আৰু পূবে নীলাম্বুৰ বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ, দক্ষিণে পেৰিন্থলমান্না তৰংগায়িত উচ্চভূমি আৰু পূবে মালাপ্পুৰম তৰংগায়িত সমভূমি অৱস্থিত। ই [[চালিয়াৰ]] নদীৰ মধ্যৱৰ্তী গতিপথত পৰে আৰু ইয়াত অকলশৰীয়া পাহাৰৰ ৰূপত ওখ-চাপৰ ঠাই আছে।<ref name="geographymalappuram"/> নীলাম্বুৰ বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ, যাক ঔপনিৱেশিক নথিত ''নীলাম্বুৰ উপত্যকা'' বুলিও উল্লেখ কৰা হৈছে, ইয়াৰ উত্তৰে কোজিকোড় বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ আৰু ৱায়ানাড় বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ, পূবে [[তামিলনাডু]], দক্ষিণে [[মান্নাৰকদ]]-পালক্কাড বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ আৰু পশ্চিমে চালিয়াৰ নদীৰ অৱবাহিকা অৱস্থিত। ই পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ এক অংশ। ইয়াত সাগৰপৃষ্ঠৰপৰা ১০০০ মিটাৰতকৈ অধিক উচ্চতাৰ কেইবাটাও শৃংগ দেখা যায়।<ref name="geographymalappuram"/> এই অঞ্চলৰ সৰ্বোচ্চ স্থান [[মুকুৰ্থি]]ত (২৫৯৪ মিটাৰ) অৱস্থিত, যিটো তামিলনাডুৰ সৈতে কেৰালাৰ সীমান্তত থকা [[কৰিম্পুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]]ৰ পূবে অৱস্থিত। সৰ্বনিম্ন স্থানটো [[মাম্পাদ]]ত (১১৫ মিটাৰ) অৱস্থিত।<ref name="geographymalappuram"/> নীলাম্বুৰৰ পাহাৰীয়া বনাঞ্চল অঞ্চলটো [[নীলগিৰি বায়'ছফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভ]]ৰ এক অংশ। পেৰিন্থলমান্না তৰংগায়িত উচ্চভূমিৰ উত্তৰে চালিয়াৰ নদীৰ অৱবাহিকা, পূবে মান্নাৰকদ-পালক্কাড বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ, দক্ষিণে [[পালক্কাড ব্যৱধান]] আৰু পশ্চিমে মালাপ্পুৰম তৰংগায়িত সমভূমি অৱস্থিত। ইয়াত কেইবাখনো সৰু সৰু অকলশৰীয়া পাহাৰ দেখা যায়। [[কডিকুঠীমালা]] তাৰ ভিতৰত অন্যতম। [[কাদালুণ্ডি নদী]] এই অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। এই অঞ্চলৰ সৰ্বোচ্চ উচ্চতা [[ৱাদাক্কংগাৰা, মাঞ্জিৰী|মাক্কাৰাপৰাম্বু]]ত ৬১০ মিটাৰ।<ref name="geographymalappuram"/> === উপকূলীয় ৰেখা === [[File:Light house in Ponnani.jpg|thumb|[[পোন্নানি]]ৰ [[লাইটহাউচ]]]] কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ ভিতৰত উপকূলৰ দৈৰ্ঘ্যৰফালৰপৰা মালাপ্পুৰমৰ স্থান পঞ্চম। ইয়াৰ উপকূলৰ দৈৰ্ঘ্য ৭০ কিলোমিটাৰ (ৰাজ্যখনৰ মুঠ উপকূলৰ ১১.৮৭%)।<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Coastline_2346.aspx |website=kerenvis.nic.in |title=The coastal area of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ উপকূলীয় অঞ্চল |access-date=৩০ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-date=২৩ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191123153736/http://www.kerenvis.nic.in/Database/Coastline_2346.aspx |url-status=live }}</ref> মালাপ্পুৰমৰ উপকূলীয় অঞ্চল তিনিখন পৌৰ চহৰ ক্ৰমে [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]], [[পোন্নানি]] আৰু [[পৰাপ্পানংগাড়ী]] আৰু আঠখন [[গ্ৰাম পঞ্চায়ত]] ক্ৰমে [[ৱল্লীকুন্নু]], [[তনলুৰ]], [[নিৰামৰুথুৰ]], [[ৱেট্টম গ্ৰাম পঞ্চায়ত|ৱেট্টম]], [[মংগলম, তিৰুৰ|মংগলম]], [[পুৰাথুৰ]], [[ভেলিয়াংকোদ]] আৰু [[পেৰুম্বাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্বাদাপ্পু]]ত অৱস্থিত। জিলাখনৰ পশ্চিম অংশত অৱস্থিত পোন্নানি, তান্নুৰ, পৰাপ্পানংগাড়ী আৰু [[পদিনজৰেকাৰা সাগৰৰ পাৰ]] প্ৰধান মৎস্য পালন কেন্দ্ৰ। জিলাখনৰ সাগৰৰ পাৰ সামুদ্ৰিক সম্পদেৰে ভৰ-পূৰ।<ref name="geographymalappuram" /> পূৰ্বতে আৰব ব্যৱসায়ীসকলৰ প্ৰিয় গন্তব্যস্থান হোৱাৰ উপৰি, পোন্নানি বহুতো [[মুছলমান]] আধ্যাত্মিক গুৰুসকলৰ বাবেও এক আকৰ্ষণীয় স্থান আছিল, যিসকলে ইয়াত [[ইছলাম ধৰ্ম]] প্ৰচাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। এই বন্দৰ চহৰখনক ''মালাবাৰৰ সৰু মক্কা'' আৰু ''[[সোণৰ ডিনাৰ|সোণৰ মুদ্ৰাৰ]] চহৰ'' বুলিও জনা যায়।<ref name="pkd">{{cite book | author=M. K. Devassy | year=১৯৬৫ | title=1961 Census Handbook- Palghat District | trans-title=১৯৬১ লোকপিয়ল হাতপুথি- পালঘাট জিলা | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala and The Union Territory of Laccadive, Minicoy, and Amindivi Islands | url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5667/1/51592_1961_PAL.pdf | access-date=১১ মাৰ্চ ২০২১ | archive-date=8 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210508155754/http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5667/1/51592_1961_PAL.pdf | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nativeplanet.com/travel-guide/the-mecca-of-malabar-ponnani-004132.html |website=nativeplanet.com |title=Ponnani, the Mecca of Malabar |trans-title=পোন্নানি, মালাবাৰৰ মক্কা |date=২৪ অক্টোবৰ ২০১৭ |access-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২০ |archive-date=১০ মে' ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510143226/https://www.nativeplanet.com/travel-guide/the-mecca-of-malabar-ponnani-004132.html |url-status=live }}</ref> ফেব্ৰুৱাৰী/এপ্ৰিল মাহত ইয়ালৈ হাজাৰ হাজাৰ পৰিভ্ৰমী চৰাই আহে। পোন্নানিৰ ওচৰতে থকা বিয়্যম কয়াল হৈছে জলক্ৰীড়াৰ সুবিধা থকা এক শান্ত, সেউজীয়াৰে আৱৰা জলপথ। [[কনোলী খাল]] [[পুথুপোন্নানি]]ত [[আৰৱ সাগৰ]]ৰ সৈতে লগ লাগে। উপকূলীয় চহৰ তান্নুৰ প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগীয় সময়ত ''ৱেত্তাট্টুনাড ৰাজ্য''ৰ ৰাজধানী আছিল আৰু ই [[কেৰালাদেশপুৰম মন্দিৰ]]ৰ বাবে জনাজাত। প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগীয় সময়ত পৰাপ্পানংগাড়ী [[পৰাপ্পানাদ]] ৰাজ্যৰ শাসক পৰিয়ালসমূহৰ বাসস্থান আছিল। ===নদীসমূহ=== [[File:View from Chamravattam Bridge - panoramio.jpg|thumbnail|[[ত্ৰিপ্ৰানগোড়]]ত [[ভাৰতপ্পুঝা]]]] [[File:Kadalundi river, Malappuram.jpg|thumb|[[মালাপ্পুৰম]]ত [[কাদালুণ্ডি নদী]]]] জিলাখনৰ মাজেৰে বৈ যোৱা প্ৰধান নদীসমূহ হ'ল [[চালিয়াৰ]], [[কাদালুণ্ডি নদী]], [[ভাৰতপ্পুঝা]] আৰু [[তিৰুৰ নদী]]। চালিয়াৰ নদীৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ১৬৮ কিলোমিটাৰ আৰু অৱবাহিকাৰ মাটি-কালি ২৮১৮ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। ই জিলাখনৰ [[নীলাম্বুৰ]], [[মাম্পাদ]], [[এদাৱান্না]], [[অৰীকোড়]] আৰু [[ৱাজাক্কদ]]ৰ মাজেৰে বৈ গৈ কোজিকোড়-মালাপ্পুৰম জিলাৰ সীমান্তৰে পাৰ হৈ [[চালিয়ম]]ত আৰৱ সাগৰত পৰে। [[নীলাম্বুৰ]] তালুকৰ উপত্যকাত চালিয়াৰ নদীৰ কেইবাখনো সৰু-বৰ উপনদী আছে।<ref name="geographymalappuram" /><ref name="river"/> চালিয়াৰ নদীৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ উপনদী [[কৰিম্পুঝা (মালাপ্পুৰম)|কৰিম্পুঝা]], ভাৰতপ্পুঝাৰ অন্যতম বৃহৎ উপনদী [[থুথাপুঝা]] আৰু কাদালুণ্ডি নদীৰ অন্যতম বৃহৎ উপনদী অলীপুঝাও জিলাখনৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। কাদালুণ্ডি নদী [[মেলট্টুৰ, কেৰালা|মেলট্টুৰ]], [[কীজাট্টুৰ]], [[পাণ্ডিক্কাড]], [[মাঞ্জিৰী]], [[মালাপ্পুৰম]], [[পানাক্কাদ]], [[পৰাপ্পুৰ]], [[ৱেংগাৰা, মালাপ্পুৰম জিলা|ৱেংগাৰা]], [[তিৰুৰংগাড়ী]], [[পৰাপ্পানংগাড়ী]], [[ৱল্লীকুন্নু]]ৰ মাজেৰে বৈ গৈ জিলাখনৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তৰ ৱল্লীকুন্নুৰ কাদালুণ্ডি নগৰমত আৰৱ সাগৰত পৰে। অলীপুঝা আৰু বেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত এই নদীখনৰ সৃষ্টি হৈছে। কাদালুণ্ডি নদী [[চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ পশ্চিম সীমান্তত থকা [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]]ৰপৰা ওলাই জিলাখনৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। [[কীজাট্টুৰ]]ত অলীপুঝা আৰু বেলিয়াৰ মিলি কাদালুণ্ডি নদীৰ সৃষ্টি হয়। কাদালুণ্ডি নদী [[এৰানাড]] আৰু [[ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|ৱল্লুৱানাড]] অঞ্চলৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ১৩০ কিলোমিটাৰ, অৱবাহিকাৰ এলেকা ১১১৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ আৰু মুঠ প্ৰৱাহ ২১৮৯ নিযুত ঘনফুট।<ref name="geographymalappuram" /><ref name="river"/> ভাৰতপ্পুঝাৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য ২০৯ কিলোমিটাৰ। ই ইয়াৰ উপনদী [[থুথাপুঝা]] নদী হিচাপে থুথা, [[এলামকুলাম, মালাপ্পুৰম|এলামকুলাম]], মালাপ্পুৰম-পালক্কাড জিলাৰ সীমান্তৰ [[পুলমন্থোলে]]ৰ মাজেৰে বৈ গৈ পল্লিপ্পুৰমত মূল নদীখনৰ সৈতে মিলিত হয়। তাৰ পিছত ই আকৌ কেইখনমান চুবুৰীয়া জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈ [[থিৰুবেগাৰাপ্পুৰা]]ৰপৰা [[কুট্টিপ্পুৰম]]ত জিলাখনত প্ৰৱেশ কৰে। তাৰ পিছত ই সম্পূৰ্ণৰূপে জিলাখনৰ মাজেৰেই বৈ যায়। ভাৰতপ্পুঝা [[পোন্নানি]]ত [[আৰৱ সাগৰ]]ত পৰে। [[তিৰুনাবায়া]], [[কুট্টিপ্পুৰম]], [[ত্ৰিপ্ৰানগোড়]], [[ইৰিম্বিলিয়ম]], [[থাৱানুৰ]] আৰু [[পোন্নানি]] ভাৰতপ্পুঝাৰ পাৰত অৱস্থিত কেইখনমান গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ।<ref name="geographymalappuram" /><ref name="river"/> তিৰুৰ নদীৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৮ কিলোমিটাৰ। ই পোন্নানিৰ ওচৰৰ [[পুৰাথুৰ|পদিনজৰেকাৰা]]ত ভাৰতপ্পুঝাৰ সৈতে মিলি যায়।<ref name="geographymalappuram" /><ref name="river"/> এই বৃহৎ নদীসমূহৰ উপৰি জিলাখনত পুৰাপ্পাৰাম্বা নদী নামৰ এখন সৰু নদী আছে, যাৰ দৈৰ্ঘ্য মাত্ৰ ৮ কিলোমিটাৰ। ই [[কনোলী খাল]]ৰ জৰিয়তে প্ৰধান নদীসমূহৰ সৈতে সংযুক্ত।<ref name="geographymalappuram" /><ref name="river">{{cite web |title=Rivers in Malappuram district |trans-title=মালাপ্পুৰম জিলাৰ নদীসমূহ |url=https://malappuram.nic.in/about-district/ |access-date=২৩ নৱেম্বৰ ২০১৯ |website=malappuram.nic.in |archive-date=১০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200210004256/https://malappuram.nic.in/about-district/ |url-status=live }}</ref> ওপৰত বৰ্ণনা কৰা প্ৰধান নদীসমূহৰ কেইবাখনো সৰু-বৰ উপনদী আৰু সুঁতিও জিলাখনৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। {{Panorama |image = Kadalundi Kadavu Bridge.jpg |height = 175 |alt = [[ৱল্লীকুন্নু]] মোহনাৰ ওচৰত [[কাদালুণ্ডি নদী]]ৰ এক বহল দৃশ্য |caption = [[ৱল্লীকুন্নু]] মোহনাৰ ওচৰত [[কাদালুণ্ডি নদী]]ৰ এক বহল দৃশ্য, য'ত ই [[আৰৱ সাগৰ]]ৰ সৈতে মিলিত হৈছে }} ইয়াত চাৰিটা মোহনা আছে – [[পুৰাথুৰ]]ত থকা ''পদিনজৰেকাৰা আঝিমুখম'', য'ত ভাৰতপ্পুঝা আৰু তিৰুৰ নদী লগ হৈ আৰৱ সাগৰত পৰে, [[পুথুপোন্নানি]] প্ৰমণ্টৰী য'ত কনোলী খাল সাগৰলৈ বৈ যায়, [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]]ত থকা ''পুৰাপ্পুঝা আঝিমুখম'' আৰু জিলাখনৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তৰ [[ৱল্লীকুন্নু]]ত থকা ''কাদালুণ্ডি নগৰম আঝিমুখম''।<ref name="geographymalappuram" /><ref name="river"/> বিয়্যম, ভেলিয়াংকোদ, মানুৰ আৰু কোডিন্থি আদি বেকৱাটাৰসমূহ উপকূলীয় তালুকসমূহত অৱস্থিত।<ref name="geographymalappuram" /><ref name="river"/> [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]ৰ সময়ত পোন্নানিৰপৰা [[তিৰুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন]]লৈ সামগ্ৰী পৰিবহণৰ বাবে পোন্নানি খাল নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। তলত [[তিৰুনাবায়া|কোডাক্কাল]]ৰ [[বাসেল মিছন]]ৰ কৰ্মচাৰীসকলে দিয়া পোন্নানি খালৰ এটি বৰ্ণনা দিয়া হ'ল।<ref>{{Cite web |url=http://www.ineszupanov.com/ |title=Website of Ines Zupanov |trans-title=ইনেছ জুপানভৰ ৱেবছাইট |access-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১ |archive-date=২৭ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427041408/http://www.ineszupanov.com/ |url-status=live }}</ref> {{cquote|''...বৰ্তমান এখন ষ্টিমশ্বিপ খালৰ মাজেৰে পোন্নানি আৰু তিৰুৰৰ মাজত চলাচল কৰে, য'ত পোন্নানিৰ বাবে আটাইতকৈ সুবিধাজনক ৰেলৱে ষ্টেচনটো পোৱা যায়। দূৰত্ব ১০ কিলোমিটাৰ হ'লেও টিকটৰ দাম মাত্ৰ ৪ অনা...''}} === <span class="anchor" id="Climate chart"></span>জলবায়ু === [[File:Monsoon Clouds - Manjeri and Pandalloor hill.jpg|left|thumbnail|[[মাঞ্জিৰী]]ৰ ওচৰৰ [[অনক্কায়ম|পাণ্ডালুৰ পাহাৰ]]ত [[মৌচুমী]] মেঘ]] [[File:Ottumpuram Beach.JPG|thumbnail|অট্টুম্পুৰম সাগৰৰ পাৰ, [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]]]] জিলাখনৰ তাপমাত্ৰা গোটেই বছৰ জুৰি প্ৰায় স্থিৰ থাকে। ইয়াৰ জলবায়ু ক্ৰান্তীয়। বেছিভাগ মাহতে ইয়াৰ প্ৰচুৰ বৰষুণ হয়, আনহাতে শুকান ঋতু চুটি হয়। কোপেন আৰু গেইগাৰৰ মতে, এই জলবায়ুক Am হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে। মালাপ্পুৰমৰ গড় বাৰ্ষিক তাপমাত্ৰা হ'ল ২৭.৩°C। বছৰটোত গড় বৰষুণৰ পৰিমাণ হৈছে {{convert|2952|mm|in}}। গ্ৰীষ্মকাল সাধাৰণতে মাৰ্চৰপৰা মে' মাহলৈকে থাকে; [[মৌচুমী]] জুনত আৰম্ভ হৈ ছেপ্টেম্বৰত শেষ হয়। মালাপ্পুৰমত দক্ষিণ-পশ্চিম আৰু উত্তৰ-পূব দুয়োটা মৌচুমী বতাহৰ প্ৰভাৱ পৰে। শীতকাল ডিচেম্বৰৰপৰা ফেব্ৰুৱাৰীলৈকে থাকে।<ref name="MSN">{{Cite web| url = http://weather.msn.com/monthly_averages.aspx| title = MSN Weather| trans-title = এম এছ এন বতৰ| access-date = ২৯ নৱেম্বৰ ২০১৯| archive-url = https://web.archive.org/web/20091009070528/http://weather.msn.com/monthly_averages.aspx| archive-date = ৯ অক্টোবৰ ২০০৯| url-status = dead}}</ref> <div style="width:75%; "> {{Weather box | location = মালাপ্পুৰম | width = 90% <!-- Width parameter for wikitable, default width=90%. Leave blank for wikitable with no width defined. Set width=auto to fit the table in the next available space automatically. --> | metric first = yes | single line = yes | Jan high C = 32.0 | Feb high C = 32.9 | Mar high C = 34.0 | Apr high C = 33.8 | May high C = 32.7 | Jun high C = 29.3 | Jul high C = 28.1 | Aug high C = 28.7 | Sep high C = 29.7 | Oct high C = 30.3 | Nov high C = 31.1 | Dec high C = 31.4 | year high C = 34.0 | Jan low C = 21.8 | Feb low C = 22.8 | Mar low C = 24.4 | Apr low C = 25.4 | May low C = 25.1 | Jun low C = 23.5 | Jul low C = 22.8 | Aug low C = 23.3 | Sep low C = 23.3 | Oct low C = 23.4 | Nov low C = 23.1 | Dec low C = 21.9 | year low C = 21.8 | Jan precipitation mm = 1 | Feb precipitation mm = 9 | Mar precipitation mm = 16 | Apr precipitation mm = 101 | May precipitation mm = 253 | Jun precipitation mm = 666 | Jul precipitation mm = 830 | Aug precipitation mm = 398 | Sep precipitation mm = 233 | Oct precipitation mm = 281 | Nov precipitation mm = 140 | Dec precipitation mm = 24 | year precipitation mm = 2952 | source =<ref>{{cite web |url = https://en.climate-data.org/asia/india/kerala/malappuram-34234/ |website = en.climate-data.org |title = Climate of Malappuram |trans-title = মালাপ্পুৰমৰ জলবায়ু |access-date = ৩০ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-date = ১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১ |archive-url = https://web.archive.org/web/20210913063337/https://en.climate-data.org/asia/india/kerala/malappuram-34234/ |url-status = live }}</ref> | date = নৱেম্বৰ ২০১৯ }} </div> == উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী == {{multiple image|align=left|direction = vertical|caption_align=left | image1 = Nilambur Teak Garden.jpg |caption1= [[টিক মিউজিয়াম]]| image2 = Green Vallikkunnu.jpg|caption2= [[ৱল্লীকুন্নু]]ত [[মেংগ্ৰোভ]]| image3 = Beeyam Kayal River near Athani.jpg |caption3 = [[এদাপ্পাল]]ত [[ত্ৰিছূৰ কোল জলাহভূমি|পোন্নানি কোল জলাহভূমি]] }} জিলাখনত এক বৈচিত্ৰ্যমজ় বন্যপ্ৰাণী আৰু কেইবাখনো সৰু সৰু পাহাৰ, অৰণ্য, পশ্চিমৰফালে বৈ যোৱা নদী আৰু সুঁতি, [[কেৰালাৰ বেকৱাটাৰসমূহ|বেকৱাটাৰ]] আৰু [[ধান|ধান]], [[তামোল]], [[কাজু বাদাম]], [[জালুক|জালুক]], [[আদা]], [[দাইল]], [[নাৰিকল]], [[কল]], [[টেপিঅ'কা]], [[চাহ]] আৰু [[ৰবৰ]]ৰ বাগিছা আছে। কনোলীৰ প্লট, যিটো বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি [[ছেগুণ]] বাগিছা, সেয়া [[নীলাম্বুৰ]]ত অৱস্থিত। নীলাম্বুৰ [[টিক মিউজিয়াম]]ৰ বাবেও জনাজাত। নীলাম্বুৰ ছেগুণ বাগিছাৰ ওচৰত [[বাঁহ]] গছ বহুলভাৱে দেখা যায়। টিক মিউজিয়ামৰ সৈতে এটা জৈৱসম্পদ প্ৰাকৃতিক উদ্যান সংযুক্ত হৈ আছে। [[মাদ্ৰাছ প্ৰেচিডেন্সি]]ৰ পুৰণি প্ৰশাসনিক নথি-পত্ৰসমূহত উল্লেখ আছে যে পূৰ্বৰ [[মাদ্ৰাছ প্ৰেচিডেন্সি]]ত চৰকাৰৰ মালিকানাধীন আটাইতকৈ উল্লেখনীয় বাগিছাখন আছিল ১৮৪৪ চনত [[নীলাম্বুৰ]]ত ৰোপণ কৰা ছেগুণ বাগিছাখন।<ref name="Mbsp">{{cite book |url=https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf |title=The Madras Presidency (1881–1931) |trans-title=মাদ্ৰাছ প্ৰেচিডেন্সি (১৮৮১–১৯৩১) |last=Boag |first=GT |publisher=Government of Madras |location=Madras |year=১৯৩৩ |page=63 |access-date=9 June 2021 |archive-date=9 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210609102848/https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf |url-status=live }}</ref> জিলাখনৰ ৩৫৫৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ মাটি-কালিৰ ভিতৰত ১০৩4 বৰ্গ কিলোমিটাৰ (২৯%) বনাঞ্চলেৰে আৱৰা। ই ঘন বা কম ঘন হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web |url=http://industry.kerala.gov.in/images/pdf/malappuram.pdf |website=industry.kerala.gov.in |title=Forest area of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ বনাঞ্চল |access-date=২১ এপ্ৰিল ২০২০ |archive-date=২৬ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210426034953/http://industry.kerala.gov.in/images/pdf/malappuram.pdf |url-status=live }}</ref> জিলাখনৰ উত্তৰ-পূব অংশত ৭৫৮.৮৭ বৰ্গ কিলোমিটাৰৰ এক বিশাল বনাঞ্চল আছে। ইয়াৰে ৩২৫.৩৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আৰু বাকী অংশ ভেষ্টেড বনাঞ্চল। ইয়াৰে ৮০% [[নাতিশীতোষ্ণ পৰ্ণপাতী অৰণ্য|পৰ্ণপাতী]] আৰু বাকীবোৰ [[চিৰসেউজ অৰণ্য|চিৰসেউজ]]। বনাঞ্চলখন ঘাইকৈ নীলাম্বুৰ উপ-জিলাত কেন্দ্ৰীভূত হৈ আছে, যিয়ে পাহাৰীয়া জিলা [[ৱায়ানাড় জিলা|ৱায়ানাড়]], [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]] আৰু [[তামিলনাডু]]ৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ সৈতে ([[নীলগিৰি জিলা|নীলগিৰি]]) নিজৰ সীমা ভাগ কৰে। নীলাম্বুৰ বনাঞ্চলত [[ছেগুণ]], [[ডালবাৰ্জিয়া চিছু|চিচু]] আৰু [[মেহগনি]]ৰ দৰে গছ দেখা যায়। অৰণ্যত বাঁহৰ পাহাৰ বহুলভাৱে দেখা যায়। জিলাখনত অৱস্থিত কৰিম্পুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য ৰাজ্যখনৰ সৰ্ববৃহৎ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য।<ref>{{cite web |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/karimpuzha-sanctuary-comes-into-being/article31984618.ece |website=দ্য হিন্দু |title=The Karimpuzha Wildlife Sanctuary |trans-title=কৰিম্পুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য |access-date=৫ জুলাই ২০২০ |date=৩ জুলাই ২০২০ |archive-date=৫ জুলাই ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200705053212/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/karimpuzha-sanctuary-comes-into-being/article31984618.ece |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://touristinindia.com/new-amarambalam-wildlife-sanctuary/ |website=touristinindia.com |title=The largest wildlife sanctuary of Kerala |trans-title=কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৮ |access-date=৫ জুলাই ২০২০ |archive-date=৫ জুলাই ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200705054712/http://touristinindia.com/new-amarambalam-wildlife-sanctuary/ |url-status=live }}</ref> [[কৰিম্পুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]]ৰ এক অংশ [[নিউ অমৰাম্বলম সংৰক্ষিত বনাঞ্চল]]ত বিভিন্ন ধৰণৰ প্ৰাণী আছে। অৰণ্যত হাতী, হৰিণ, বাঘ, বান্দৰ, ভালুক, বনৰীয়া গাহৰি, শহাপহু, চৰাই আৰু সৰীসৃপ আদি বিভিন্ন ধৰণৰ প্ৰাণী পোৱা যায়। ইয়াৰপৰা মৌ, বনৌষধি আৰু মচলা আদি বনজ সামগ্ৰীও সংগ্ৰহ কৰা হয়। নীলাম্বুৰ উপত্যকাত নেদুমকায়ম বৰ্ষাৰণ্যও অৱস্থিত। বনাঞ্চলসমূহ দুটা সংমণ্ডলেৰে সুৰক্ষিত কৰা হয়- নীলাম্বুৰ উত্তৰ আৰু নীলাম্বুৰ দক্ষিণ। [[কেৰালা বন গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]]ৰ এটা উপ-কেন্দ্ৰ নীলাম্বুৰত আছে। জিলাখনৰ উপকূলীয় আৰু অন্তৰ্দেশীয় অঞ্চলসমূহত পোৱা গুৰুত্বপূৰ্ণ মাছৰ প্ৰকাৰসমূহৰ ভিতৰত আছে [[মিঠা পানীৰ মিছামাছ|মিছামাছ]], [[ভাৰতীয় অইল চাৰ্ডিন|অইল চাৰ্ডিন]], [[জেৰেছ চাবফাছিয়েটাছ|ছিলভাৰ বেলি]], [[হাংগৰ]], [[কাৱৈ মাছ|কেটফিছ]], [[মেকাৰেল]], [[স্কেট (মাছ)|স্কেট]], চেম্বা, চোল মাছ, [[ইণ্ডো-পেচিফিক কিং মেকাৰেল|ছীৰ মাছ]] আৰু [[ৰিবনফিছ]]।<ref name="geographymalappuram"/> নীলাম্বুৰ ছেগুণ হৈছে নিজা [[ভৌগোলিক স্বীকৃতি|জি আই]] টেগ পোৱা প্ৰথমটো বনজ সামগ্ৰী।<ref>{{Cite news|title=First for forest produce, GI tag for Nilambur teak|trans-title=বনজ সামগ্ৰীৰ বাবে প্ৰথমবাৰ, নীলাম্বুৰ ছেগুণৰ বাবে জি আই টেগ|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/first-for-forest-produce-gi-tag-for-nilambur-teak/articleshow/62320961.cms|last=T Ramavarman|date=১ জানুৱাৰী ২০১৮|access-date=৩০ অক্টোবৰ ২০২০|work=[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]]|archive-date=২৪ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201024042425/https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/first-for-forest-produce-gi-tag-for-nilambur-teak/articleshow/62320961.cms|url-status=live}}</ref> [[তিৰুৰ]]ত পোৱা এবিধ [[পাণ]], ''তিৰুৰ ভেট্টিলা''য়ো [[ভৌগোলিক স্বীকৃতি|জি আই]] টেগ লাভ কৰিছে।<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/tirur-vettila-obtains-gi-tag/article29214761.ece |website=দ্য হিন্দু |title=Tirur Vettila gets GI tag |trans-title=তিৰুৰ ভেট্টিলাই পালে জি আই টেগ |date=২১ আগষ্ট ২০১৯ |access-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২০ |archive-date=৭ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201107231046/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/tirur-vettila-obtains-gi-tag/article29214761.ece |url-status=live |last1=Muringatheri |first1=Mini }}</ref> জিলাখনৰ উপকূলীয় অঞ্চলত অৱস্থিত [[ৱল্লীকুন্নু]]ত প্ৰায় ৫০ একৰ মাটি জুৰি [[মেংগ্ৰোভ]] অৰণ্য দেখা যায়। অন্যান্য উপকূলীয় অঞ্চলসমূহতো [[মেংগ্ৰোভ]] বহুলভাৱে দেখা যায়। জিলাখনৰ [[ৱল্লীকুন্নু]] গ্ৰাম পঞ্চায়তত [[কাদালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য]] অৱস্থিত।<ref>{{cite web |title=Flora and fauna of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী |url=https://malappuram.nic.in/about-district/ |access-date=২৪ নৱেম্বৰ ২০১৯ |website=malappuram.nic.in |archive-date=১০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200210004256/https://malappuram.nic.in/about-district/ |url-status=live }}</ref> কাদালুণ্ডি-ৱল্লীকুন্নু সম্প্ৰদায় সংৰক্ষিত বনাঞ্চল হৈছে কেৰালাৰ প্ৰথমখন [[ভাৰতৰ সংৰক্ষিত অঞ্চল আৰু সম্প্ৰদায় সংৰক্ষিত অঞ্চলসমূহ|সম্প্ৰদায় সংৰক্ষিত বনাঞ্চল]]। ইয়াক এতিয়া এক পৰিৱেশ পৰ্যটন কেন্দ্ৰ হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছে।<ref name="Vallikkunnu">{{cite web |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.html |title=Kadalundi-Vallikkunnu community reserve |trans-title=কাদালুণ্ডি-ৱল্লীকুন্নু সম্প্ৰদায় সংৰক্ষিত বনাঞ্চল |website=onmanorama.com |date=৪ এপ্ৰিল ২০১৮ |access-date=২৫ জুলাই ২০২০ |archive-date=২৫ জুলাই ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200725065854/https://www.onmanorama.com/travel/getting-about-kerala/kozhikode/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.amp.html |url-status=live }}</ref> ২০১০ চনত [[পুৰাথুৰ]]ৰ পদিনজৰেকাৰা মোহনাত এখন পক্ষী অভয়াৰণ্যৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite news |last1=Sudhi |first1=K. S. |title=Birds get 12 more havens in State |trans-title=ৰাজ্যখনত চৰাইবোৰে আৰু ১২খন আশ্ৰয়স্থলী পাব |url=https://www.thehindu.com/news/national/Birds-get-12-more-havens-in-State/article16567247.ece/ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২১ |work=দ্য হিন্দু |date=১৫ মাৰ্চ ২০১০|archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210913063337/https://www.thehindu.com/news/national/Birds-get-12-more-havens-in-State/article16567247.ece/amp/ |url-status=live }}</ref> [[তিৰুনাবায়া]] পদুম খেতিৰ বাবে পৰিচিত।<ref>{{Cite news|title=Lotus fields of Tirunavaya|trans-title=তিৰুনাবায়াৰ পদুম পথাৰ|url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2018/09/03/lotus-farming-muslim-kerala-hindu.html|last=Anupama Mili|date=৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৮|access-date=২৬ জুলাই ২০২০|work=মালায়াল মনৰমা|archive-date=২৬ জুলাই ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726065643/https://www.onmanorama.com/news/kerala/2018/09/03/lotus-farming-muslim-kerala-hindu.html|url-status=live}}</ref> == প্ৰশাসন == {{Main|মালাপ্পুৰম জিলাৰ প্ৰশাসন}} [[File:Malappuram DownHill Aerial View.jpg|left|thumb|[[মালাপ্পুৰম]], জিলাখনৰ প্ৰশাসনিক সদৰ]] ===ৰাজহ প্ৰশাসন=== জিলা প্ৰশাসনৰ সদৰ, জিলাধিপতিৰ কাৰ্যালয় (ক্লেক্টৰেট) [[মালাপ্পুৰম]]ৰ আপহিলত অৱস্থিত। জিলা প্ৰশাসনৰ মুৰব্বী হ'ল [[জিলাধিপতি]]। সাধাৰণ বিষয়, ভূমি অধিগ্ৰহণ, ৰাজহ উদ্ধাৰ, ভূমি সংস্কাৰ আৰু নিৰ্বাচনৰ দায়িত্বত থকা পাঁচগৰাকী উপ-জিলাধিপতিয়ে তেওঁক সহায় কৰে। উপ-জিলাধিপতি (সাধাৰণ) পদমৰ্যাদাৰ অতিৰিক্ত জিলা দণ্ডাধীশে সকলো প্ৰশাসনিক কাম-কাজত জিলাধিপতিক সহায় আগবঢ়ায়।<ref>{{Cite web|url=https://malappuram.nic.in/collectrate/|title=Collectorate Malappuram|trans-title=মালাপ্পুৰম ক্লেক্টৰেট|access-date=৩ অক্টোবৰ ২০২০|website=মালাপ্পুৰম জিলাৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট|archive-date=২৫ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201025100613/https://malappuram.nic.in/collectrate/|url-status=live}}</ref> মালাপ্পুৰম ৰাজহ জিলাৰ দুটা সংমণ্ডল আছে - তিৰুৰ আৰু পেৰিন্থলমান্না। জিলাখন পুনৰ ১৩৮খন গাঁৱত বিভক্ত আৰু এইবোৰ লগ হৈ ৭খন উপ-জিলা (তালুক) গঠন কৰিছে।<ref>{{cite web |url = https://malappuram.nic.in/tehsil/ |website = malappuram.nic.in |title = Talukas in Malappuram district |trans-title = মালাপ্পুৰম জিলাৰ তালুকসমূহ |access-date = ২৩ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-date = ১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ |archive-url = https://web.archive.org/web/20200219085134/https://malappuram.nic.in/tehsil/ |url-status = live }}</ref><ref name="admn_mpm">{{cite web | title= Administrative divisions of Malappuram district | trans-title= মালাপ্পুৰম জিলাৰ প্ৰশাসনিক বিভাজন | url= https://malappuram.nic.in/administrative-setup/ | access-date= ২৩ নৱেম্বৰ ২০১৯ | website= malappuram.nic.in | archive-date= ২৪ আগষ্ট ২০১৯ | archive-url= https://web.archive.org/web/20190824213421/https://malappuram.nic.in/administrative-setup/ | url-status= live }}</ref> ==== ৰাজহ সংমণ্ডলসমূহ ==== জিলাখনত দুটা ৰাজহ সংমণ্ডল আছে: [[কেৰালাৰ ৰাজহ সংমণ্ডলসমূহৰ তালিকা|পেৰিন্থলমান্না]] আৰু [[কেৰালাৰ ৰাজহ সংমণ্ডলসমূহৰ তালিকা|তিৰুৰ]]। [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]], [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]], [[তিৰুৰংগাড়ী]] আৰু [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] উপ-জিলাসমূহ তিৰুৰ ৰাজহ সংমণ্ডলত অন্তৰ্ভুক্ত থকাৰ বিপৰীতে বাকী থকা [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]], [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] আৰু [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] মিলি পেৰিন্থলমান্না ৰাজহ সংমণ্ডল গঠন কৰে। ৰাজহ সংমণ্ডলৰ কাৰ্যালয়ৰ মুৰব্বী হ'ল এজন ৰাজহ সংমণ্ডল বিষয়া / [[উপ-জিলাধিপতি]] (RDO), যি ৰাজহ সংমণ্ডলৰ [[উপ-সংমণ্ডলীয় দণ্ডাধীশ]] হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। ৰাজহ সংমণ্ডলৰ কাৰ্যালয়সমূহ ক্ৰমে [[তিৰুৰ]] আৰু [[পেৰিন্থলমান্না]]ত অৱস্থিত। ====তালুকসমূহ==== এখন তালুক (উপ-জিলা) হ'ল জিলা এখনৰ ভিতৰৰ এক প্ৰশাসনিক বিভাজন। মালাপ্পুৰম জিলাত ৭খন তালুক আছে আৰু প্ৰতিখন তালুকৰ মুৰব্বী হ'ল এজন [[তহছিলদাৰ]], যি ভূমি ৰাজহ প্ৰশাসন আৰু কাৰ্যবাহী দণ্ডাধীশৰ কাৰ্যসমূহৰ বাবে দায়বদ্ধ। [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] হৈছে কেৰালাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ উপ-জিলা ([[তালুক]])। [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]], [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] আৰু [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] উপ-জিলাসমূহ উপকূলীয় অঞ্চলত অৱস্থিত। [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]], [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] আৰু [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] মধ্যভূমিত অৱস্থিত হোৱাৰ বিপৰীতে [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] উপ-জিলাখন উচ্চ ৰেঞ্জত অৱস্থিত। জিলা পৰ্যায়ৰ প্ৰশাসন পৰিচালনা কৰিবলৈ মালাপ্পুৰমত থকা অসামৰিক কেন্দ্ৰৰ উপৰি, [[তালুক]] পৰ্যায়ৰ প্ৰশাসনিক কাৰ্যকলাপ পৰিচালনা কৰিবলৈ [[মাঞ্জিৰী]], [[নীলাম্বুৰ]], [[পেৰিন্থলমান্না]], [[তিৰুৰংগাড়ী]], [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]], [[তিৰুৰ]], [[কুট্টিপ্পুৰম]] আৰু [[পোন্নানি]]ত মিনি-অসামৰিক কেন্দ্ৰ আছে।<ref>{{cite web | url=https://malappuram.nic.in/en/tehsil/#:~:text=For%20administrative%20purpose%20the%20district,office%20is%20headed%20by%20Tahsildar | title=Tehsils / Taluks &#124; Welcome to Malappuram &#124; India |trans-title=তহছিল / তালুকসমূহ &#124; মালাপ্পুৰমলৈ স্বাগতম &#124; ভাৰত}}</ref> [[File:Subdistricts of Malappuram (August 2020).svg|thumb|left|মালাপ্পুৰমৰ তালুকসমূহ]] {| align="left" class="toccolours" cellspacing="1" cellpadding="1" style="margin-right: .5em; margin-top: .4em; font-size: 90%" |- |- bgcolor="#cccccc" valign="top" ! উপ-জিলা<br/>(''তালুক'') ! মাটি-কালি<br/>(বৰ্গ কিলোমিটাৰত) ! মুঠ জনসংখ্যা<br/>(২০১১) ! গাঁৱৰ সংখ্যা ! নগৰীকৰণ<br/>(২০১১) |- | [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] || ২০০ || ৩৭৯,৭৯৮ || ১১ || ৫৭.৩৬% |- | [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] || ৪৪৮ || ৯২৮,৬৭২ || ৩০ || ৪৮.৭৩% |- | [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] || ২৯০* || ৬৩১,৯০৬ || ১৭ || ৯০.৪০% |- | [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] || ২৫৮* || ৪১০,৫৭৭ || ১২ || ৪৩.১০% |- | [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] || ৪৯১* || ৫৮১,৫১২ || ২৩ || ৩৭.৯৩% |- | [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] || ৫০৬ || ৬০৬,৩৯৬ || ২৪ || ২১.৭৩% |- | [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] || ১,৩৪৩ || ৫৭৪,০৫৯ || ২১ || ৮.০৮% |- | style="font-size: 80%" colspan=5 bgcolor="#cceeff" align="center"| উৎসসমূহ: [[ভাৰতৰ লোকপিয়ল ২০১১]],<ref name="demomalapuram">{{cite web |url= http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_B_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title= Taluk-wise demography of Malappuram |trans-title= মালাপ্পুৰমৰ তালুক ভিত্তিক জনগাঁথনি |access-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২০ |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |pages= 161–193 |archive-date=২৭ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-url= https://web.archive.org/web/20191127005248/http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_B_MALAPPURAM.pdf |url-status=live}}</ref> মালাপ্পুৰম জিলাৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট<ref name = Villages_Malappuram>{{cite web |title=Villages in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ গাঁওসমূহ |url = https://malappuram.nic.in/village-panchayats/ |website = malappuram.nic.in |access-date=২৫ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-date = ২৪ আগষ্ট ২০১৯ |archive-url = https://web.archive.org/web/20190824213539/https://malappuram.nic.in/village-panchayats/ |url-status = live }}</ref> |} ====ৰাজহ গাঁওসমূহ==== {{See also|মালাপ্পুৰম জিলাৰ গাঁওসমূহৰ তালিকা|মালাপ্পুৰম জিলাৰ দেশমসমূহৰ তালিকা (১৯৮১)}} [[ৰাজহ গাঁও|ৰাজহ গাঁও]]সমূহ তালুকৰ উপবিভাগ, আৰু এইবোৰ জিলাখনৰ ৰাজহ প্ৰশাসনৰ সৰ্বনিম্ন প্ৰতিষ্ঠান। প্ৰতিখন তালুকৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰত কেইবাখনো গাঁও থাকে। মালাপ্পুৰম জিলাত ১৩৮খন ৰাজহ গাঁও আছে। ভূমি ৰাজহ বিষয়ৰ বাবে ৰাজহ গাঁওসমূহক পুনৰ দেশমত ভাগ কৰা হৈছে। * [[মালাপ্পুৰম জিলাৰ গাঁওসমূহৰ তালিকা]] * [[মালাপ্পুৰম জিলাৰ দেশমসমূহৰ তালিকা (১৯৮১)|মালাপ্পুৰম জিলাৰ দেশমসমূহৰ তালিকা]] {{clear}} ===জিলা পৰিকল্পনা সমিতি=== মালাপ্পুৰমৰ [[ভাৰতত জিলা পৰিকল্পনা সমিতিসমূহ|জিলা পৰিকল্পনা সমিতি]]ত পৌৰসভাৰপৰা দুজন সদস্য, জিলা পঞ্চায়তৰপৰা ১০ জন সদস্য আৰু পঞ্চায়তৰদ্বাৰা মনোনীত এজন সদস্যৰ লগতে এজন অধ্যক্ষ আৰু এজন সচিব থাকে। অধ্যক্ষ পদটো জিলা পঞ্চায়তৰ পদেন মুৰব্বীৰ বাবে সংৰক্ষিত আৰু সচিব পদটো জিলাধিপতিৰ পদেন মুৰব্বীৰ বাবে সংৰক্ষিত।<ref>{{Cite web|url=http://sec.kerala.gov.in/index.php/Content/index/lsgd|title=District Planning Committee, Malappuram|trans-title=জিলা পৰিকল্পনা সমিতি, মালাপ্পুৰম|access-date=৭ নৱেম্বৰ ২০২০|website=SEC Kerala|archive-date=১৩ নৱেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201113145804/http://sec.kerala.gov.in/index.php/Content/index/lsgd|url-status=live}}</ref> === ন্যায়পালিকা === [[File:Perinthalmanna Munsif Court.png|thumbnail|[[পেৰিন্থলমান্না]]ৰ এটা আদালত চৌহদ। ]] জিলাখনৰ ন্যায়িক সদৰ কাৰ্যালয় [[মাঞ্জিৰী]]ত অৱস্থিত। মাঞ্জিৰী ন্যায়িক জিলাৰ অধীনত ২৪খন আদালতে কাম কৰে, যাৰ ভিতৰত আছে মাঞ্জিৰী, [[মালাপ্পুৰম]], [[তিৰুৰ]], [[পেৰিন্থলমান্না]], [[পৰাপ্পানংগাড়ী]], [[পোন্নানি]] আৰু [[নীলাম্বুৰ]]।<ref name="district_police">{{cite web |url=https://districts.ecourts.gov.in/malappuram |website=districts.ecourts.gov.in |title=Judicial administration of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ ন্যায়িক প্ৰশাসন |access-date=১৭ জুন ২০২০ |archive-date=১৭ জুন ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617045439/https://districts.ecourts.gov.in/malappuram |url-status=live}}</ref> ১৯৬৯ চনৰ ১৬ জুনত মালাপ্পুৰম জিলা প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ পিছত, ১৯৭০ চনৰ ২৫ মে'ত কোজিকোড়ত এখন জিলা আদালতে কাম আৰম্ভ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত ১৯৭৪ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীত আদালতখন মাঞ্জিৰী আদালত চৌহদলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। মাঞ্জিৰী ন্যায়িক জিলাৰ অন্তৰ্গত বৰ্তমান ২৪খন কৰ্মৰত আদালত জিলাখনৰ বিভিন্ন স্থানত বিস্তৃত হৈ আছে, যাৰ ভিতৰত আছে মাঞ্জিৰী, মালাপ্পুৰম, তিৰুৰ, [[পেৰিন্থলমান্না]], পৰাপ্পানংগাড়ী, পোন্নানি, তিৰুৰ আৰু নীলাম্বুৰ। মালাপ্পুৰমৰ ন্যায়িক সদৰ কাৰ্যালয় মাঞ্জিৰীত অৱস্থিত। জিলাখনত তিনিখন অতিৰিক্ত জিলা আৰু সত্ৰ আদালত, দুখন [[পৰিয়াল আদালত#ভাৰত|পৰিয়াল আদালত]] (এখন মালাপ্পুৰমত আৰু আনখন তিৰুৰত), লগতে দুখন মটৰ দুৰ্ঘটনা দাবী ন্যায়াধিকৰণ (এখন [[মাঞ্জিৰী]]ত আৰু আনখন তিৰুৰত) আছে। তদুপৰি দুখন উপ-আদালত আছে—এখন [[মাঞ্জিৰী]]ত আৰু আনখন [[তিৰুৰ]]ত। জিলাখনত দুখন মুনচিফ দণ্ডাধীশ আদালত আছে, এখন পোন্নানিত আৰু আনখন পেৰিন্থলমান্নাত। শেষত, মালাপ্পুৰম জিলাত নখন [[প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ন্যায়িক দণ্ডাধীশৰ আদালত]] কাৰ্যৰত আছে। === আৰক্ষী === মালাপ্পুৰম জিলা আৰক্ষী, যিটো [[কেৰালা আৰক্ষী]]ৰ এখন [[আৰক্ষী জিলা]], জিলাখনৰ ভিতৰত আইন প্ৰৱৰ্তন আৰু তদন্তৰ দায়িত্বত থাকে। জিলা আৰক্ষী কাৰ্যালয় [[মালাপ্পুৰম]]ত অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ মুৰব্বী হৈছে [[আৰক্ষী অধীক্ষক]] (SP) পদমৰ্যাদাৰ এজন '''জিলা আৰক্ষী প্ৰধান (DPC)'''। মালাপ্পুৰম জিলাত ছটা আৰক্ষী উপ-সংমণ্ডল আৰু ৩৬খন আৰক্ষী থানা আছে। এই আৰক্ষী উপ-সংমণ্ডলসমূহৰ সদৰ কাৰ্যালয় নিম্নলিখিত স্থানসমূহত অৱস্থিত: [[মালাপ্পুৰম]], [[কোণ্ডোত্তী]], [[পেৰিন্থলমান্না]], [[তিৰুৰ]], [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] আৰু [[নীলাম্বুৰ]]। প্ৰতিটো আৰক্ষী উপ-সংমণ্ডল এজন [[উপ-আৰক্ষী অধীক্ষক]] (DySP)ৰ অধীনত থাকে, আৰু প্ৰতিখন আৰক্ষী থানা [[আৰক্ষী পৰিদৰ্শক]] পদমৰ্যাদাৰ এজন [[থানাৰ ভাৰপ্ৰাপ্ত বিষয়া]]ৰ (SHO)দ্বাৰা পৰিচালিত হয়। মালাপ্পুৰম আৰক্ষী জিলাৰ লগতে পালক্কাড, ত্ৰিছূৰ চহৰ আৰু ত্ৰিছূৰ গ্ৰাম্য আৰক্ষী জিলাসমূহ [[ভাৰতৰ আৰক্ষীৰ পদমৰ্যাদা আৰু প্ৰতীকচিহ্নসমূহ#ৰাজ্যিক আৰক্ষী বাহিনীসমূহ আৰু তেওঁলোকৰ গাঁথনি|ত্ৰিছূৰ ৰেঞ্জ আৰক্ষী]]ৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত।<ref>{{Cite web|url=https://keralapolice.gov.in/page/ranges|title=Thrissur Range Police districts|trans-title=ত্ৰিছূৰ ৰেঞ্জ আৰক্ষী জিলাসমূহ|access-date=২ নৱেম্বৰ ২০২০|website=কেৰালা আৰক্ষী|archive-date=২৪ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201024123751/https://keralapolice.gov.in/page/ranges|url-status=live}}</ref> জিলা আৰক্ষী কাৰ্যালয়, জিলা বিশেষ শাখা, জিলা অপৰাধ ৰেকৰ্ড ব্যুৰো, জিলা 'চি' শাখা, নাৰ্কোটিক চেল, জিলা আৰক্ষী নিয়ন্ত্ৰণ কক্ষ, চাইবাৰ চেল, মহিলা চেল আৰু দূৰসংযোগ গোট [[মালাপ্পুৰম]]ত আছে। উপকূলীয় আৰক্ষী থানা [[পোন্নানি]]ত থকাৰ বিপৰীতে জিলা সশস্ত্ৰ সংৰক্ষিত শিবিৰ পদিনহাট্টিম্মুৰিত অৱস্থিত। মালাপ্পুৰম আৰক্ষীৰ যান-বাহন প্ৰৱৰ্তন গোটসমূহ মালাপ্পুৰম, মাঞ্জিৰী, [[কোণ্ডোত্তী]], পেৰিন্থলমান্না আৰু তিৰুৰত কেন্দ্ৰীভূত।<ref>{{cite web |url=https://malappuram.keralapolice.gov.in/wings/general-executive/district-police-office |website=malappuram.keralapolice.gov.in |title=Malappuram police |trans-title=মালাপ্পুৰম আৰক্ষী |access-date=১৭ জুন ২০২০ |archive-date=২৮ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200928184347/https://malappuram.keralapolice.gov.in/wings/general-executive/district-police-office |url-status=live}}</ref> [[কেৰালা আৰক্ষী]]ৰ অধীনস্থ এক সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বেটেলিয়ন [[মালাবাৰ স্পেচিয়েল পুলিচ]]ৰ (১৮৮৪ চনত গঠিত) সদৰ কাৰ্যালয় [[মালাপ্পুৰম]]ত অৱস্থিত। ই ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ পুৰণি সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বেটেলিয়ন।<ref name="district_police" /> ই জনতা নিয়ন্ত্ৰণ, অভ্যন্তৰীণ নিৰাপত্তা, দাঙ্গা নিয়ন্ত্ৰণ আৰু ভিআইপি নিৰাপত্তাত অসামৰিক আৰক্ষীক সহায় কৰে। প্ৰয়োজন অনুসৰি ইয়াক ৰাজ্যৰ বাহিৰতো মোতায়েন কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Malabar Special Police (MSP), Armed Police Battalions of Kerala |trans-title=মালাবাৰ স্পেচিয়েল পুলিচ (এমএছপি), কেৰালাৰ সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বেটেলিয়নসমূহ |url=https://keralapolice.gov.in/page/malabar-special-police |access-date=২ জানুৱাৰী ২০২৬ |website=keralapolice.gov.in |language=en}}</ref> == স্থানীয় চৰকাৰসমূহ == স্থানীয় স্ব-শাসন প্ৰতিষ্ঠানসমূহ দুটা শ্ৰেণীত বিভক্ত: নগৰীয়া স্থানীয় নিকায় আৰু পঞ্চায়ত (গ্ৰাম্য স্থানীয় নিকায়)। ===নগৰীয়া স্থানীয় নিকায়সমূহ=== জিলাখনত নগৰাঞ্চলসমূহ পৰিচালনাৰ বাবে ১২খন পৌৰসভা স্থাপন কৰা হৈছে ([[চহৰ#ভাৰত|বিধিগত চহৰসমূহ]])। প্ৰতিখন পৌৰসভাৰ নিজা নিৰ্বাচিত পৰিষদ আছে আৰু ই নিজৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ ভিতৰত স্থানীয় প্ৰশাসন, নগৰ পৰিকল্পনা আৰু প্ৰয়োজনীয় সেৱা প্ৰদানৰ বাবে দায়বদ্ধ। কাউন্সিলাৰসকলৰদ্বাৰা নিৰ্বাচিত এজন পৌৰপতি আৰু উপ-পৌৰপতিয়ে প্ৰতিখন পৌৰসভাৰ নেতৃত্ব দিয়ে। এই পৌৰসভাবোৰক ৫০৫টা ৱাৰ্ডত ভাগ কৰা হৈছে, যাৰ প্ৰতিটোৰপৰা পাঁচ বছৰৰ বাবে এজন কাউন্সিলাৰ নিৰ্বাচিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=১২ আগষ্ট ২০২৫ |title=Ward delimitation exercise in Kerala local bodies completed: State Delimitation Commission |trans-title=কেৰালাৰ স্থানীয় নিকায়সমূহত ৱাৰ্ড সীমা নিৰ্ধাৰণৰ কাম সম্পূৰ্ণ: ৰাজ্যিক সীমা নিৰ্ধাৰণ আয়োগ |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/ward-delimitation-exercise-in-kerala-local-bodies-completed-state-delimitation-commission/article69924380.ece |access-date=২২ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |work=দ্য হিন্দু |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://lsgkerala.gov.in/en/lbelection/electlbrpt/3/10/2015|title=Malappuram – municipalities and wards|trans-title=মালাপ্পুৰম – পৌৰসভা আৰু ৱাৰ্ডসমূহ|access-date=৩ অক্টোবৰ ২০২০|website=lsgkerala|archive-date=২৫ আগষ্ট ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210825132910/https://lsgkerala.gov.in/en/lbelection/electlbrpt/3/10/2015|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Press Release {{!}} Delimitation Commission |trans-title=প্ৰেছ বিজ্ঞপ্তি {{!}} সীমা নিৰ্ধাৰণ আয়োগ |url=https://delimitation.lsgkerala.gov.in/press_releases |archive-url=https://web.archive.org/web/20250910204304/https://delimitation.lsgkerala.gov.in/press_releases |archive-date=১০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫ |access-date=২২ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=delimitation.lsgkerala.gov.in}}</ref> {| align="left" class="toccolours" cellspacing="1" cellpadding="1" style="margin-right: .5em; margin-top: .4em; font-size: 90%" |- |- bgcolor="#cccccc" valign="top" ! ! পৌৰসভা<ref name="Malappuram_municipalities">{{cite web |title=Municipalities in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ পৌৰসভাসমূহ |url=https://malappuram.nic.in/public-utility-category/municipality/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200229232532/https://malappuram.nic.in/public-utility-category/municipality/ |archive-date=২৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ |access-date=১ ডিচেম্বৰ ২০১৯ |website=malappuram.nic.in}}</ref> ! ৱাৰ্ডসমূহ<ref>{{Cite web |title=Ward Mapping |trans-title=ৱাৰ্ড মেপিং |url=https://wardmap.ksmart.live/index.html |access-date=২২ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=wardmap.ksmart.live}}</ref> ! জনসংখ্যা<br />(২০১১)<ref>{{cite web|url=http://urbanaffairskerala.org/images/downloads/ulb_population2011.pdf|title=Population of urban bodies|trans-title=নগৰীয়া নিকায়সমূহৰ জনসংখ্যা|access-date=১৪ আগষ্ট ২০২০|website=Urban Affairs Kerala|archive-date=২৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924173424/http://urbanaffairskerala.org/images/downloads/ulb_population2011.pdf|url-status=live}}</ref> ! পৌৰপতি <ref>{{Cite news |date=২৬ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |title=UDF assumes power in 11 municipalities in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ ১১খন পৌৰসভাত ইউডিএফে ক্ষমতা গ্ৰহণ কৰিছে |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/udf-assumes-power-in-11-municipalities-in-malappuram/article70440784.ece |access-date=২৭ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |work=দ্য হিন্দু |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ! ৰাজনৈতিক <br />দল ! নিৰ্বাচন-পূৰ্ব<br/>মিত্ৰজোঁট |- | ১|| [[মাঞ্জিৰী]] || ৫৩ || ৯৭,১০২ || আব্দুল মজিদ ভি || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}}; " |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white; ">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ২|| [[পোন্নানি]] || ৫৩ || ৯০,৪৯১ || চি.ভি. সুধা|| style="background-color:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}; " |[[ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী)|<span style="color:white; ">চিপিআই(এম)</span>]] || {{legend2|{{party color|Left Democratic Front (Kerala)}}|[[লেফ্ট ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট|এলডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ৩|| [[পৰাপ্পানংগাড়ী]] || ৪৬ || ৭১,২৩৯ || সুবাইদা টিচাৰ || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}}; " |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white; ">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ৪|| [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] || ৪৫ || ৬৯,৫৩৪ || নাছলা বশীৰ || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}}; " |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white; ">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ৫|| [[মালাপ্পুৰম]] || ৪৫ || ৬৮,০৮৮ || ভি. ৰিনিশা || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}}; " |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white; ">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ৬|| [[কোণ্ডোত্তী]] || ৪১ || ৫৯,২৫৬ || ইউ.কে. মাম্মাথিচ্ছা || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}}; " |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white; ">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ৭|| [[তিৰুৰংগাড়ী]] || ৪০ || ৫৬,৬৩২ || হাবীবা বশীৰ || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}}; " |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white; ">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ৮|| [[তিৰুৰ]] || ৪০ || ৫৬,০৫৮ || ইব্ৰাহিম হাজী কীজাদথ || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}}; " |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white; ">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ৯|| [[পেৰিন্থলমান্না]] || ৩৭ || ৪৯,৭২৩ || ছুৰায়া ফাৰুক || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}}; " |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white; ">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ১০|| [[কোট্টাক্কল পৌৰসভা|কোট্টাক্কল]] || ৩৫ || ৪৮,৩৪২ || কে.কে. নাচাৰ || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}}; " |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white; ">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ১১|| [[নীলাম্বুৰ]] || ৩৬ || ৪৬,৩৪২ || পদ্মিনী গোপীনাথ || style="background-color:{{party color|Indian National Congress}}; " |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|<span style="color:white; ">আইএনচি</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ১২|| [[ৱালাঞ্চেৰী]] || ৩৪ || ৪৪,৪৩৭ || হাচিনা ভাট্টোলী || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}}; " |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white; ">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |} {{clear}} {{Largest cities | country = মালাপ্পুৰম জিলা, কেৰালা, ভাৰত | stat_ref = উৎস:<ref name="Malappuram_municipalities" /><ref name="No. of wards in Malappuram">{{cite web |title=No. of wards in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমত ৱাৰ্ডৰ সংখ্যা |url=https://lsgkerala.gov.in/electionupdates/deStatusLB.php?distID=10 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200219141043/http://lsgkerala.gov.in/electionupdates/deStatusLB.php?distID=10 |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ |access-date=২৪ জুন ২০২০ |website=lsgkerala.gov.in}}</ref> | list_by_pop = | div_name = | div_link = কেৰালাৰ তালুকসমূহৰ তালিকা{{!}}তালুক | city_1 = মাঞ্জিৰী | div_1 = এৰানাড তালুক{{!}}এৰানাড | pop_1 = ৯৭,১০২ | city_2 = পোন্নানি | div_2 = পোন্নানি তালুক{{!}}পোন্নানি | pop_2 = ৯০,৪৯১ | city_3 = পৰাপ্পানংগাড়ী | div_3 = তিৰুৰংগাড়ী তালুক{{!}}তিৰুৰংগাড়ী | pop_3 = ৭১,২৩৯ | city_4 = তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম{{!}}তান্নুৰ | div_4 = তিৰুৰ তালুক{{!}}তিৰুৰ | pop_4 = ৬৯,৫৩৪ | city_5 = মালাপ্পুৰম | div_5 = এৰানাড তালুক{{!}}এৰানাড | pop_5 = ৬৮,০৮৮ | city_6 = কোণ্ডোত্তী | div_6 = কোণ্ডোত্তী তালুক{{!}}কোণ্ডোত্তী | pop_6 = ৫৯,২৫৬ | city_7 = তিৰুৰংগাড়ী | div_7 = তিৰুৰংগাড়ী তালুক{{!}}তিৰুৰংগাড়ী | pop_7 = ৫৬,৬৩২ | city_8 = তিৰুৰ | div_8 = তিৰুৰ তালুক{{!}}তিৰুৰ | pop_8 = ৫৬,০৫৮ | city_9 = পেৰিন্থলমান্না | div_9 = পেৰিন্থলমান্না তালুক{{!}}পেৰিন্থলমান্না | pop_9 = ৪৯,৭২৩ | city_10 = কোট্টাক্কল | div_10 = তিৰুৰ তালুক{{!}}তিৰুৰ | pop_10 = ৪৮,৩৪২ | city_11 = নীলাম্বুৰ | div_11 = নীলাম্বুৰ তালুক{{!}}নীলাম্বুৰ | pop_11 = ৪৬,৩৪২ | city_12 = ৱালাঞ্চেৰী | div_12 = তিৰুৰ তালুক{{!}}তিৰুৰ | pop_12 = ৪৪,৪৩৭ }} ===গ্ৰাম্য প্ৰশাসন=== {{See also|মালাপ্পুৰম জিলাৰ গ্ৰাম পঞ্চায়তসমূহৰ তালিকা}} মালাপ্পুৰম জিলা পঞ্চায়তে মালাপ্পুৰম জিলাত গ্ৰাম্য প্ৰশাসনৰ শীৰ্ষ নিকায় হিচাপে কাম কৰে। জিলা পঞ্চায়তৰ ৩৩টা সংমণ্ডল আছে, প্ৰতিটো সংমণ্ডলৰপৰা এজনকৈ সদস্য নিৰ্বাচিত কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Malappuram District Panchayat Final Map |trans-title=মালাপ্পুৰম জিলা পঞ্চায়ত চূড়ান্ত মানচিত্ৰ |url=https://wardmap.ksmart.live/FinalN/FinalDP_Malappuram_Malappuram.html |access-date=২২ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=wardmap.ksmart.live}}</ref> পৌৰ এলেকা বাদ দি জিলাখনৰ সকলো গ্ৰাম পঞ্চায়ত জিলা পঞ্চায়তৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত। জিলা পঞ্চায়তৰ নেতৃত্ব দিয়ে সদস্যসকলৰদ্বাৰা নিৰ্বাচিত এজন সভাপতি আৰু এজন উপ-সভাপতিয়ে, আৰু ইয়াৰ পাঁচখন স্থায়ী সমিতি আছে - উন্নয়ন, স্বাস্থ্য আৰু শিক্ষা, গড়কাপ্তানি, কল্যাণ আৰু বিত্তীয়।<ref>{{Cite web |title=Malappuram District Panchayat |trans-title=মালাপ্পুৰম জিলা পঞ্চায়ত |url=http://malappuramdistrictpanchayath.kerala.gov.in/general/standingCommittee.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20220617094007/http://malappuramdistrictpanchayath.kerala.gov.in/general/standingCommittee.htm |archive-date=১৭ জুন ২০২২ |access-date=২৬ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=malappuramdistrictpanchayath.kerala.gov.in}}</ref> খণ্ড পৰ্যায়ৰ প্ৰশাসনৰ বাবে, জিলাখনত ১৫খন [[খণ্ড পঞ্চায়ত]] আছে। এই খণ্ড পঞ্চায়তসমূহক পুনৰ ২৫০টা ৱাৰ্ডত ভাগ কৰা হৈছে, য'ত প্ৰতিটোৰপৰা এজনকৈ সদস্য নিৰ্বাচিত হয়। প্ৰতিখন খণ্ড পঞ্চায়তৰ নেতৃত্ব দিয়ে সদস্যসকলৰদ্বাৰা নিৰ্বাচিত এজন সভাপতি আৰু এজন উপ-সভাপতিয়ে। [[২০২৫ চনৰ কেৰালা স্থানীয় নিৰ্বাচন|২০২৫ চনৰ স্থানীয় নিৰ্বাচন]]ত, [[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]-এ ১৫খন খণ্ড পঞ্চায়তৰ ভিতৰত ১৪খন লাভ কৰাৰ বিপৰীতে, [[লেফ্ট ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট|এলডিএফ]]-এ এখন মাত্ৰ পোন্নানি খণ্ড পঞ্চায়ত লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |date=১৩ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |title=Kerala local body polls: UDF sweeps Malappuram |trans-title=কেৰালা স্থানীয় নিকায় নিৰ্বাচন: ইউডিএফে মালাপ্পুৰম দখল কৰিছে |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kerala-local-body-polls-udf-sweeps-malappuram/article70391788.ece |access-date=২৬ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |work=দ্য হিন্দু |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> গ্ৰাম্য জিলাখন ৯৪খন গ্ৰাম পঞ্চায়তত বিভক্ত, যিবোৰ ১৫টা খণ্ডৰ অন্তৰ্গত। এই খণ্ডসমূহ হ'ল অৰীকোড়, কালিকভ্যু, কোণ্ডোত্তী, [[কুট্টিপ্পুৰম খণ্ড পঞ্চায়ত|কুট্টিপ্পুৰম]], মালাপ্পুৰম, মানকাদা, নীলাম্বুৰ, পেৰিন্থলমান্না, পেৰুম্বাদাপ্পু, পোন্নানি, তান্নুৰ, তিৰুৰ, তিৰুৰংগাড়ী, ৱেংগাৰা আৰু ৱান্দুৰ।<ref>{{Cite web|url=https://malappuram.nic.in/panchayats/|title=Rural administration in Malappuram district|trans-title=মালাপ্পুৰম জিলাৰ গ্ৰাম্য প্ৰশাসন|access-date=২ আগষ্ট ২০২০|website=মালাপ্পুৰম জিলাৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট|archive-date=৯ আগষ্ট ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809110957/https://malappuram.nic.in/panchayats/|url-status=live}}</ref> এই খণ্ডসমূহ মিলি মালাপ্পুৰম জিলা পঞ্চায়ত গঠন কৰে, যিটো গ্ৰাম্য প্ৰশাসনৰ শীৰ্ষ জিলা নিকায়। জিলা পঞ্চায়তৰ ৩৩টা সংমণ্ডলৰ ভিতৰত [[২০২৫ চনৰ কেৰালা স্থানীয় নিৰ্বাচন|২০২৫ চনৰ নিৰ্বাচন]]ত ইউডিএফে আটাইকেইখন ৩৩খন আসনেই লাভ কৰে, আনহাতে এলডিএফে এখন আসনো লাভ নকৰে, যাৰ ফলত কোনো বিৰোধী নাথাকে।<ref>{{Cite web |title=Local Body Elections 2025 - TREND by State Election Commission Kerala |trans-title=স্থানীয় নিকায় নিৰ্বাচন ২০২৫ - ৰাজ্যিক নিৰ্বাচন আয়োগ কেৰালাৰ ট্ৰেণ্ড |url=https://trend.sec.kerala.gov.in/ |access-date=২২ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=trend.sec.kerala.gov.in}}</ref> মালাপ্পুৰম জিলা পঞ্চায়ত ৰাজ্যৰ সৰ্ববৃহৎ জিলা পঞ্চায়ত আৰু লগতে সৰ্ববৃহৎ স্থানীয় নিকায়। ৯৪খন গ্ৰাম পঞ্চায়তক পুনৰ ১০০১টা ৱাৰ্ডত ভাগ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |last=Daily |first=Keralakaumudi |title=Final notification out; 17337 more wards in Kerala; 1375 new wards |trans-title=চূড়ান্ত অধিসূচনা প্ৰকাশ; কেৰালাত আৰু ১৭৩৩৭টা ৱাৰ্ড; ১৩৭৫টা নতুন ৱাৰ্ড |url=https://keralakaumudi.com/en/news/news.php?id=1538360&u=final-notification-out-17337-more-wards-in-kerala-1375-new-wards |access-date=২২ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=Keralakaumudi Daily |language=en}}</ref> [[লোকপিয়ল নগৰ]]সমূহো (নগৰীয়া বৈশিষ্ট্য থকা সৰু চহৰ) গ্ৰাম পঞ্চায়তৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত আহে। ২০১৫ চনত [[অনমনগদ]], [[অনন্থভুৰ]], [[অৰাক্কুপৰাম্বু]], [[অৰিয়াল্লুৰ]], [[চেমব্ৰাচেৰী]], [[এলাঙ্কুৰ, মাঞ্জিৰী|এলাঙ্কুৰ]], [[কাৰিপুৰ]], কোট্টায়ি, কুৰুম্বলাংগোদ, [[মাৰুথা, ভাৰত|মাৰুথা]], [[পাং, মালাপ্পুৰম|পাং]], [[ভনিয়াম্বলম]] আৰু বেলিমুক্কু নামৰ নতুন গ্ৰাম পঞ্চায়ত গঠনৰ বাবে খচৰা অধিসূচনা প্ৰকাশ কৰা হৈছিল যদিও এইবোৰ এতিয়াও গঠন হোৱা নাই।<ref>{{Cite web|url=http://delimitation.lsgkerala.gov.in/mlp_notification|title=Draft notifications for new local bodies in Malappuram|trans-title=মালাপ্পুৰমত নতুন স্থানীয় নিকায়ৰ বাবে খচৰা অধিসূচনা|access-date=১০ অক্টোবৰ ২০২০|website=সীমা নিৰ্ধাৰণ আয়োগ, কেৰালা|publisher=কেৰালা চৰকাৰ|archive-date=২৫ জানুৱাৰী ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125145004/http://delimitation.lsgkerala.gov.in/mlp_notification|url-status=live}}</ref> এইবোৰ গঠন হ'লে জিলাখনত গ্ৰাম পঞ্চায়তৰ সংখ্যা ১০৬খন হ'ব। {| align="left" class="toccolours" cellspacing="1" cellpadding="1" style="margin-right: .5em; margin-top: .4em; font-size: 90%" |- |- bgcolor="#cccccc" valign="top" ! colspan="5" |মালাপ্পুৰম জিলাৰ গ্ৰাম পঞ্চায়তসমূহ [[Image:2020 Kerala Local body Elections - Malappuram District (Gram Panchayats and Municipalities).svg|center|250px]] |- style="background:#efefef; " ! '''গ্ৰাম পঞ্চায়ত''' | style="background: silver" |'''মাটি-কালি<br/>(বৰ্গ কিলোমিটাৰত)''' | style="background: silver" |'''জনসংখ্যা<br/>(২০১১)''' | style="background: silver" |'''ৱাৰ্ডসমূহ''' {{Small|(২০২৫)}}<ref name="DelimitationKerala2025"> ''Final Notification'', Delimitation Commission, Kerala. [https://wardmap.ksmart.live/index.html ৱাৰ্ড মেপ পোৰ্টেল – কেস্মাৰ্ট] আৰু [https://delimitation.lsgkerala.gov.in/ Delimitation – Local Self Government Department, Kerala]. </ref> | style="background: silver" |'''[[উপ-জিলা|তালুক]]''' |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''অৰীকোড় খণ্ড''' |- | [[অৰীকোড়]] || ১২.২১ || ৩১,৫৬৩ || ২০ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | [[চিক্কোদ]] || ২৩.৯৬ || ৩২,৮৬৭ || ২১ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[এদাৱান্না]] || ৫২.১০ || ৪৬,১২৮ || ২৪ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | [[কাভানুৰ]] || ৩১.৩০ || ৩৭,৯৭৭ || ২৩ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | [[কিজুপৰাম্বু]] || ১৪.৯৯ || ২২,০৬২ || ১৬ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | [[কুঝিমন্না গ্ৰামপঞ্চায়ত|কুঝিমন্না]] || ২২.০৫ || ৩৪,৪১৩ || ২১ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[পুলপট্টা]] || ৩০.১২ || ৪২,৬৮৩ || ২৪ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | [[উৰংগাট্টিৰী]] || ৭৬.০৯ || ৪০,৩১৮ || ২৪ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''কালিকভ্যু খণ্ড''' |- | [[অমৰাম্বলম]] || ৮৪.৬৪ || ৩৫,৯৭৫ || ২২ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[চোক্কাদ]] || ৭৬.০৮ || ৩২,২২৪ || ২০ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[এদাপ্পাট্টা]] || ২৫.৭৭ || ২২,৭২৯ || ১৭ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[কালিকভ্যু]] || ৯২.০০ || ৩৫,২১০ || ২২ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[কৰুলাই]] || ১৩১.৩১ || ২৩,২৭৭ || ১৭ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[কৰুৱাৰাকুণ্ডু]] || ৭৮.৬৯ || ৪১,৫৮৩ || ২৪ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[তুব্বুৰ]] || ৩১.৩৮ || ৪০,২৯৭ || ১৯ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''কোণ্ডোত্তী খণ্ড''' |- | [[চেলেম্ব্ৰা]] || ১৫.৯১ || ৩৪,১৪৯ || ২১ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[চেৰুকভ্যু]] || ১৬.৮৭ || ৩৬,৭৭৩ || ২২ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[মুথুভাল্লুৰ]] || ২১.৪৯ || ২৬,০২৮ || ১৮ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[পল্লীকল]] || ২৫.৯৬ || ৪৬,৯৬২ || ২৪ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[পুলিক্কল]] || ২৮.৭০ || ৪০,১৩৩ || ২৪ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[ৱাজায়ুৰ]] || ২১.১৯ || ৩০,২৬২ || ২০ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[ৱাজাক্কদ]] || ২৩.৮৯ || ৩৫,৭৭৪ || ২২ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''কুট্টিপ্পুৰম খণ্ড''' |- | [[আথৱানাড]] || ২৬.৭৭ || ৪১,১৮৭ || ২৪ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[এদায়ুৰ]] || ৩০.৪৩ || ৩৬,৪৯৮ || ২২ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[ইৰিম্বিলিয়ম]] || ২৪.০৬ || ৩০,৬৩৫ || ২০ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[কল্পকঞ্চেৰী]] || ১৬.২৫ || ৩৩,৭২১ || ২১ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[কুট্টিপ্পুৰম]] || ৩১.৩২ || ৪৭,০২৩ || ২৪ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[মৰাক্কাৰা]] || ২৭.০০ || ৪০, ৪০৪ || ২৪ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''মালাপ্পুৰম খণ্ড''' |- | [[অনক্কায়ম]] || ৪৫.২৩ || ৫০,৬৩৪ || ২৪ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | [[কোদুৰ, মালাপ্পুৰম|কোদুৰ]] || ১৮.৪২ || ৩৮,২৫৮ || ২৩ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[মৰায়ুৰ]] || ২৪.৫৭ || ২৫,২৬১ || ২১ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[অটুক্কুংগল]] || ১৭.২৮ || ৩৯,১৩৯ || ২৩ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[পোনমালা]] || ২১.৬৫ || ৩৩,৯২২ || ২১ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[পুক্কোত্তুৰ]] || ২০.৬৩ || ২৮,০৭৭ || ২৩ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''মানকাদা খণ্ড''' |- | [[কোট্টিলাংগাড়ি]] || ২১.৫৪ || ৩৬,৬০২ || ২২ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[কুৰুৱা, মালাপ্পুৰম|কুৰুৱা]] || ৩৫.৭৭ || ৪৫,৩৫৪ || ২৪ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[ৱাদাক্কংগাৰা, মাঞ্জিৰী|মাক্কাৰাপৰাম্বু]] || ১১.১৭ || ১৮,৭০২ || ১৫ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[মানকাদা]] || ৩১.০০ || ৩২,৭৪৮ || ২১ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[মুৰকানাদ]] || ১৭.৬০ || ৩৬,৩২৪ || ২২ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[পূজাক্কট্টিৰী]] || ২২.৭২ || ২৯,৮৮৬ || ১৯ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''নীলাম্বুৰ খণ্ড''' |- | চালিয়াৰ || ১২৫.০০ || ২০,৮৩৪ || ১৬ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[চিংগাথৰা]] || ১২৯.৬৯ || ৩৬,২৬৯ || ২২ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[এদাক্কাৰা]] || ৫৮.০৯ || ২৮,১৬২ || ১৯ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[মুথেদাম]] || ৪৮.০০ || ৩৩,৯৬০ || ১৮ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[পথুকল]] || ৭৭.০০ || ২৯,৫৬১ || ১৯ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[ৱাজিক্কাদভু]] || ১১৪.০০ || ৪৭,৩২২ || ২৪ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''পেৰিন্থলমান্না খণ্ড''' |- | [[আলিপৰাম্বু]] || ৩৪.৩৭ || ৪১,৭২৫ || ২৪ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[অংগাদিপুৰম]] || ৩৮.৫০ || ৫৬,৪ ৫১ || ২৪ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[এলামকুলাম, মালাপ্পুৰম|এলামকুলাম]] || ২১.৩১ || ২৬,৪৫৬ || ১৮ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[কীজাট্টুৰ]] || ৪০.০০ || ৩৬,৩১৭ || ২২ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[মেলট্টুৰ, কেৰালা|মেলট্টুৰ]] || ২৭.২৪ || ২৭,২৫০ || ১৮ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[পুলমন্থোলে]] || ৩২.১৫ || ৩৭,৭৮৫ || ২৩ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[থাজেখোদ, মালাপ্পুৰম জিলা|থাজেখোদ]] || ৪৫.০২ || ৪১,৯৮২ || ২৪ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[ৱেট্টাট্টুৰ|ৱেট্টাট্টুৰ]] || ৩৫.৮৪ || ৩৭,৪৫৬ || ১৯ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''পেৰুম্বাদাপ্পু খণ্ড''' |- | [[আলমকোদ, এদাপ্পাল|আলমকোদ]] || ২০.৫০ || ৩৩,৯১৮ || ২১ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | [[মাৰাঞ্চেৰী]] || ২০.৪৭ || ৩৫,০১১ || ২২ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | [[নন্নামুক্কু]] || ১৯.৩৫ || ২৮,৯৮৯ || ১৯ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | [[পেৰুম্বাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্বাদাপ্পু]] || ১৫.০২ || ২৯,৭৬৬ || ১৯ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | [[ভেলিয়াংকোদ]] || ১৫.১৫ || ৩২,৫৫৪ || ২১ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''পোন্নানি খণ্ড''' |- | [[এদাপ্পাল]] || ২৩.৭০ || ৩২,৫৫০ || ২১ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | [[কালাদি, মালাপ্পুৰম|কালাদি]] || ১৬.৪৮ || ২৫,৮৭২ || ১৮ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | [[থাৱানুৰ]] || ২৫.২৮ || ৩৪,৫০০ || ২১ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | [[ভট্টামকুলাম]] || ২০.৭৩ || ৩৬,১৪৭ || ২২ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''তান্নুৰ খণ্ড''' |- | [[চেৰিয়ামুন্দম]] || ১১.৯৫ || ৩১,২১২ || ২০ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[নিৰামৰুথুৰ]] || ৯.২০ || ২৯,৮৪৬ || ১৯ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[ওঝুৰ]] || ১৫.৯২ || ৩৪,০১৬ || ২১ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[পেৰুমন্না-ক্লাৰি]] || ১১.৪৮ || ২৭,২৭৮ || ১৮ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[পোন্মুন্দম]] || ৯.১৬ || ২৫,৮৫৫ || ১৮ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[তনলুৰ]] || ১৫.১২ || ৪৭,৯৭৬ || ২৪ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[ভলাভন্নুৰ]] || ১৫.২৮ || ৩৩,১৫৯ || ২১ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''তিৰুৰ খণ্ড''' |- | [[মংগলম, তিৰুৰ|মংগলম]] || ১২.১৭ || ৩৩,৪৪২ || ২১ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[পুৰাথুৰ]] || ১৯.৫০ || ৩১,৯১৫ || ২০ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[থলক্কাদ]] || ১৬.৩০ || ৩৫,৮২০ || ২২ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[তিৰুনাবায়া]] || ১৯.৫৯ || ৪৫,৮৪৮ || ২৪ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[ত্ৰিপ্ৰানগোড়]] || ২০.৬৭ || ৪১,১৬৭ || ২৪ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[ৱেট্টম গ্ৰাম পঞ্চায়ত|ৱেট্টম]] || ১৩.৪৬ || ২৮,১০৪ || ২২ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''তিৰুৰংগাড়ী খণ্ড''' |- | [[থলাপাৰা|মুন্নিয়ুৰ]] || ২২.৬৬ || ৫৫,৫৩৫ || ২৪ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[নন্নামব্ৰা]] || ১৮.৩৫ || ৪০,৫৪৩ || ২৪ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[পেৰুভল্লুৰ]] || ২১.১৯ || ৩৪,৯৪১ || ২১ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[তেনহিপালম]] || ১৭.৯৮ || ৩২,০৪৫ || ২০ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[ৱল্লীকুন্নু]] || ২৫.১৪ || ৪৮,০০৬ || ২৪ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''ৱেংগাৰা খণ্ড''' |- | [[আব্দু ৰহমান নগৰ]] || ১৪.৮৩ || ৪১,৯৯৩ || ২৪ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[এদাৰিকোদ]] || ১৫.৬৫ || ২৭,৩৫৬ || ১৮ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | কন্নমংগলম || ২৮.২৪ || ৪১,২৬০ || ২৪ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[উৰাকাম]] || ২১.৬৫ || ২৯,১৫৭ || ১৯ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[পৰাপ্পুৰ]] || ১৮.৫০ || ৩৬,২৭০ || ২২ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[থেন্নলা]] || ১০.০০ || ২৯,১৯০ || ১৯ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[ৱেংগাৰা, মালাপ্পুৰম জিলা|ৱেংগাৰা]] || ১৮.৬৬ || ৪৮,৬০০ || ২৪ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''ৱান্দূৰ খণ্ড''' |- | [[মাম্পাদ]] || ৮৪.৬৭ || ৩৭,২২১ || ২২ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[পাণ্ডিক্কাড]] || ৫৭.০১ || ৫৫,২১৩ || ২৪ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | [[পৰুৰ, মালাপ্পুৰম|পৰুৰ]] || ৩৫.৬০ || ৩৭,৬৩৬ || ১৯ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[থিৰুৱালি]] || ৩৩.৮৩ || ২৭,৭৩৪ || ১৯ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[ত্ৰিক্কালংগোদ]] || ৫৯.৯৯ || ৫২,০৯০ || ২৪ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | [[ৱান্দুৰ]] || ৪৫.৪৫ || ৪৯,০১৩ || ২৪ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | style="font-size: 80%" colspan=6 bgcolor="#cceeff" align="center"| উৎসসমূহ: [[ভাৰতৰ লোকপিয়ল ২০১১]],<ref name="demomalapuram" /> [[কেৰালা চৰকাৰ]]<ref name=Panchayat_Malappuram>{{cite web |title=Villages in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ গাঁওসমূহ |url=https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1030 |website=lsgkerala.gov.in |access-date=২ আগষ্ট ২০২০ |archive-date=২৫ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925053634/https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1030 |url-status=live}}</ref> |}{{clear}} ==ৰাজনীতি== === ৰাজ্যিক বিধানসভা === [[কেৰালা বিধানসভা]]ত মালাপ্পুৰমক প্ৰতিনিধিত্ব কৰাৰ বাবে জিলাখনত ১৬টা বিধানসভা সমষ্টি আছে। এইবোৰ ৩টা লোকসভা সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত। মালাপ্পুৰমত ৰাজ্যখনৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক বিধানসভা সমষ্টি আছে। ইয়াৰে [[এৰানাড (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|এৰানাড]], [[নীলাম্বুৰ (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|নীলাম্বুৰ]] আৰু [[ৱান্দূৰ (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|ৱান্দুৰ]] বিধানসভা সমষ্টি মিলি [[ৱায়ানাড় (লোকসভা সমষ্টি)]]ৰ এক অংশ গঠন কৰে, আনহাতে [[তিৰুৰংগাড়ী (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|তিৰুৰংগাড়ী]], [[তান্নুৰ (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|তান্নুৰ]], [[তিৰুৰ (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|তিৰুৰ]], [[কোট্টাক্কল (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|কোট্টাক্কল]], [[থাৱানুৰ (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|থাৱানুৰ]] আৰু [[পোন্নানি (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|পোন্নানি]] [[পোন্নানি (লোকসভা সমষ্টি)]]ত অন্তৰ্ভুক্ত। বাকী থকা সাতটা বিধানসভা সমষ্টি মিলি [[মালাপ্পুৰম (লোকসভা সমষ্টি)]] গঠন কৰে।<ref name="admn_mpm"/><ref>{{cite web |title=Niyamasabha constituencies of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ নিয়মাচভা সমষ্টিসমূহ |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/malappuram.html |website=ceo.kerala.gov.in |access-date=২৫ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-date=২০ আগষ্ট ২০১৯ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190820130501/http://www.ceo.kerala.gov.in/malappuram.html |url-status=live }}</ref> [[কেৰালা বিধানসভা]]ৰ ১৪০ জন সদস্যৰ ভিতৰত ১৬ জন জিলাখনৰপৰা নিৰ্বাচিত হয়।<ref>{{Cite web|url=http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/03-DELIMITATION/03-DELIMITED-LAC.pdf|title=Constituencies for Kerala Legislative Assembly – Districtwise|trans-title=কেৰালা বিধানসভাৰ বাবে সমষ্টিসমূহ – জিলাভিত্তিক|access-date=৭ নৱেম্বৰ ২০২০|website=CEO Kerala|archive-date=১২ অক্টোবৰ ২০১৯|archive-url=https://web.archive.org/web/20191012075808/http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/03-DELIMITATION/03-DELIMITED-LAC.pdf|url-status=live}}</ref> [[২০২৬ চনৰ কেৰালা বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬ চনৰ নিৰ্বাচন]]ত [[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফে]] জিলাখনৰ ১৬খন আসনৰ আটাইকেইখনতে জয়লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |last=Naha |first=Abdul Latheef |date=৪ মে' ২০২৬ |title=Kerala Assembly polls 2026: IUML anchors UDF’s comeback in Malabar region |trans-title=কেৰালা বিধানসভা নিৰ্বাচন ২০২৬: আইইউএমএলে মালাবাৰ অঞ্চলত ইউডিএফৰ প্ৰত্যাৱৰ্তনৰ নেতৃত্ব দিছে |url=https://www.thehindu.com/elections/kerala-assembly/kerala-assembly-polls-2026-iuml-anchors-udfs-comeback-in-malabar-region/article70938892.ece |access-date=৬ মে' ২০২৬ |work=দ্য হিন্দু |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> {{transcluded section|source=১৬ শ কেৰালা বিধানসভা}} {{#section:১৬ শ কেৰালা বিধানসভা|MLA Header}} {{#section:১৬ শ কেৰালা বিধানসভা|Malappuram district}} |} === সংসদীয় সমষ্টিসমূহ === মালাপ্পুৰম জিলাত দুটা লোকসভা সমষ্টি আছে: [[মালাপ্পুৰম লোকসভা সমষ্টি|মালাপ্পুৰম]] আৰু [[পোন্নানি লোকসভা সমষ্টি|পোন্নানি]]। জিলাখনত [[ৱায়ানাড় লোকসভা সমষ্টি]]ৰ এটা সৰু অংশও আছে।<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=২ মে' ২০২১ |title=Samadani wins Malappuram LS bypoll|trans-title=ছামদানীয়ে মালাপ্পুৰম লোকসভাৰ উপ-নিৰ্বাচনত জয়লাভ কৰিছে|work=দ্য হিন্দু |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/malappuram-ls-bypoll-samadani-wins/article34467551.ece |access-date=১৪ ডিচেম্বৰ ২০২৩ |issn=0971-751X}}</ref> [[ৰাজ্যসভা]]ত কেৰালাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা আৰু ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগৰ (IUML) অন্তৰ্গত এজন সাংসদ [[পি. ভি. আব্দুল ৱাহাব]] মালাপ্পুৰম জিলাৰ [[নীলাম্বুৰ]]ৰপৰা আহিছে।<ref>{{Cite news |date=১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫ |title=Disappointing for all sections alike, says Wahab |trans-title=সকলো শ্ৰেণীৰ বাবে একেদৰে হতাশাজনক, ৱাহাবে কয় |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/disappointing-for-all-sections-alike-says-wahab/article69169277.ece |access-date=৯ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |work=দ্য হিন্দু |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> {| class="toccolours" align="left" cellspacing="1" cellpadding="1" style="margin-right: .5em; margin-top: .4em; font-size: 90%" |- valign="top" bgcolor="#cccccc" ! সংসদীয় <br />সমষ্টি ! ৰাজনৈতিক <br />দল ! নিৰ্বাচন-পূৰ্ব <br />মিত্ৰজোঁট ! নিৰ্বাচিত <br /> প্ৰতিনিধি<ref>{{Cite web |title=Members - Kerala Legislature |trans-title=সদস্যসমূহ - কেৰালা বিধানসভা |url=http://www.niyamasabha.org/codes/lokhsabha_members.htm |access-date=৯ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=www.niyamasabha.org}}</ref> |- | [[ৱায়ানাড় (লোকসভা সমষ্টি)|ৱায়ানাড়]] (সৰু অংশ) | style="background-color:{{party color|Indian National Congress}}; " |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|<span style="color:white; ">আইএনচি</span>]] | {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} | [[প্ৰিয়ংকা গান্ধী]] |- | [[মালাপ্পুৰম (লোকসভা সমষ্টি)|মালাপ্পুৰম]] | style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}}; " |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white; ">আইইউএমএল</span>]] | {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} | [[ই. টি. মহম্মদ বশীৰ]] |- | [[পোন্নানি (লোকসভা সমষ্টি)|পোন্নানি]] (প্ৰধান অংশ) | style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}}; " |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white; ">আইইউএমএল</span>]] | {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} | [[এম. পি. আব্দুচামাদ ছামদানী]] |} {{clear}} == অৰ্থনীতি == ২০১৮–১৯ বিত্তীয় বৰ্ষত জিলাখনৰ [[মুঠ মূল্য সংযোগ|মুঠ জিলা মূল্য সংযোজন (GDVA)]] ৬৯৮.৩৭ বিলিয়ন টকা বুলি অনুমান কৰা হৈছে, আৰু পূৰ্বৰ বছৰৰ তুলনাত GDVA-ৰ বৃদ্ধি আছিল ১১.৩০%। ২০১৮–১৯ বৰ্ষলৈকে কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ ভিতৰত GDVA-ৰ ক্ষেত্ৰত [[এৰ্নাকুলাম জিলা|এৰ্নাকুলাম]] আৰু [[থিৰুৱনন্তপুৰম জিলা|থিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ পিছত জিলাখনৰ স্থান তৃতীয়।<ref name="GDVA_Malappuram">{{cite web |url=http://www.ecostat.kerala.gov.in/index.php/economy-state-mlp |website=ecostat.kerala.gov.in |title=Economy of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ অৰ্থনীতি |access-date=২০ জুন ২০২০ |archive-date=১ জুলাই ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200701171533/http://www.ecostat.kerala.gov.in/index.php/economy-state-mlp |url-status=live }}</ref> ২০১৮–১৯ বৰ্ষত জিলাখনৰ [[মূল্য সংযোগ|শুদ্ধ জিলা মূল্য সংযোজন (NDVA)]] আছিল ৬৩১.৯০ বিলিয়ন টকা আৰু বাৰ্ষিক বৃদ্ধিৰ হাৰ আছিল ১১.৫৯%। বিত্তীয় বৰ্ষটোত জনমূৰি GDVA ১৫৪,৪৬৩ টকা হিচাপে গণনা কৰা হৈছে। GDVA-ৰ বৃদ্ধিৰ হাৰ আছিল ২০১৭–১৮ বৰ্ষত ১৮.১২%, ২০১৬–১৭ বৰ্ষত ৯.৪৯%, ২০১৫–১৬ বৰ্ষত ৭.৮৬%, ২০১৪–১৫ বৰ্ষত ৮.৮৩%, ২০১৩–১৪ বৰ্ষত ১৪.০৮% আৰু ২০১২–১৩ বৰ্ষত ৯.৭০%। ই এক জিগজেগ প্ৰৱণতা দেখুৱায়।<ref name="GDVA_Malappuram"/> মালাপ্পুৰমৰ অৰ্থনীতি প্ৰবাসীসকলৰ ওপৰত বহুলাংশে নিৰ্ভৰশীল। ৰাজ্যখনৰ ভিতৰত মালাপ্পুৰমত সৰ্বাধিক প্ৰবাসী আছে। [[কেৰালা চৰকাৰ]]ৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত ২০১৬ চনৰ অৰ্থনৈতিক পৰ্যালোচনা প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, জিলাখনৰ প্ৰতি ১০০ ঘৰৰ ভিতৰত ৫৪ ঘৰেই প্ৰবাসীৰ ঘৰ।<ref>{{cite web |url=http://spb.kerala.gov.in/EconomicReview2016/web/chapter06_03.php |website=spb.kerala.gov.in |title=Malappuram ranks first in the number of emigrants from Kerala |trans-title=কেৰালাৰপৰা প্ৰব্ৰজন কৰাসকলৰ সংখ্যাৰ ক্ষেত্ৰত মালাপ্পুৰম প্ৰথম স্থানত |access-date=৩ ডিচেম্বৰ ২০১৯ |archive-date=২১ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191121020814/http://spb.kerala.gov.in/EconomicReview2016/web/chapter06_03.php |url-status=live}}</ref> তেওঁলোকৰ সৰহভাগেই [[মধ্যপ্ৰাচ্য]]ত কাম কৰে। জিলাখনৰ অৰ্থনীতিলৈ তেওঁলোকৰ অৱদান গুৰুত্বপূৰ্ণ। [[কেৰালা গ্ৰামীণ বেংক]]ৰ (কেজিবি) সদৰ কাৰ্যালয় মালাপ্পুৰমত অৱস্থিত।<ref>{{cite web |url=https://www.newindianexpress.com/business/2013/jul/15/kgb-to-expand-operations-in-all-panchayats-496821.html |website=দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ |title=KGB to expand operations in all Panchayats |trans-title=কেজিবি-য়ে সকলো পঞ্চায়ততে কাৰ্যকলাপ সম্প্ৰসাৰণ কৰিব |date=১৫ জুলাই ২০১৩ |access-date=২৫ জুন ২০২০ |archive-date=২৬ জুন ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200626211219/https://www.newindianexpress.com/business/2013/jul/15/KGB-to-expand-operations-in-all-Panchayats-496821.html |url-status=live}}</ref> [[File:KGB logo.png|250px|thumb|[[কেৰালা গ্ৰামীণ বেংক|কেজিবি]] হৈছে কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ আঞ্চলিক গ্ৰাম্য বেংকিং নেটৱৰ্ক]] === অৰ্থনৈতিক খনিজসমূহ === জিলাখনৰ মধ্যভূমিত [[লেতেৰাইট|লেতেৰাইট শিল]] বহুলভাৱে পোৱা যায়। [[অংগাদিপুৰম লেতেৰাইট]]-এ এটা [[ৰাষ্ট্ৰীয় ভৌগোলিক স্মাৰক|ৰাষ্ট্ৰীয় ভূ-ঐতিহ্য স্মাৰক]] হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।<ref name="gsi3">[http://naturalheritage.intach.org/wp-content/uploads/2016/09/Geoheritage-Monograph.pdf national geo-heritage of India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170111120428/http://naturalheritage.intach.org/wp-content/uploads/2016/09/Geoheritage-Monograph.pdf |date=11 January 2017 }}, [[কলা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ বাবে ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় ট্ৰাষ্ট|আইএনটিএচিএইচ]]</ref> জিলাখনৰ আটাইতকৈ বেছি দেখা পোৱা ভৌগোলিক গঠনটো হ'ল [[পেনিনচুলাৰ নেইছ|আৰ্কিয়ান নেইছ]]। অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব থকা জিলাখনত পোৱা খনিজসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হৈছে [[মেগনেটাইট|কোৱাৰ্টজ মেগনেটাইট]], যিটো [[পৰুৰ, মালাপ্পুৰম|পৰুৰ]]ত পোৱা যায়। [[নীলাম্বুৰ]], [[এদাৱান্না]] আৰু [[পাণ্ডিক্কাড]] অঞ্চলত কোৱাৰ্টজ নেইছ পোৱা যায়। গৰ্ণেলিফৰাছ কোৱাৰ্টজ [[মাঞ্জিৰী]] আৰু [[কোণ্ডোত্তী]] অঞ্চলত পোৱা যায়। [[চাৰ্নোকাইট|চাৰ্নোকাইট শিল]] নীলাম্বুৰ আৰু [[এদাৱান্না]]ত পোৱা যায়। মাঞ্জিৰীত সাধাৰণ লেতেৰাইট গাঁথনিৰ সৈতে [[প্লাজিঅক্লেছ]], [[ফেল্ডস্পাৰ]] আৰু [[পাইৰোক্সিন]] যুক্ত [[ডাইক (ভূ-তত্ত্ব)|ডাইক]] আছে। উন্নত মানৰ লোৰ আকৰিকৰ ভাণ্ডাৰ [[এৰানাড]] অঞ্চলৰপৰা পোৱা গৈছে। পোন্নানি আৰু কাদালুণ্ডিনগৰমৰ উপকূলীয় অঞ্চলসমূহৰপৰা চূণশিলৰ খোলাৰ ভাণ্ডাৰ পোৱা গৈছে। [[পোন্নানি]] আৰু [[ভেলিয়াংকোদ]]ৰ উপকূলীয় বালিত গধুৰ খনিজ পদাৰ্থ, [[ইলমেনাইট]] আৰু [[মনাজাইট]] অধিক পৰিমাণে থাকে। পোন্নানি আৰু পেৰিন্থলমান্না [[তালুক|তালুকসমূহ]]ৰপৰা [[কায়োলিনাইট]] পোৱা গৈছে। থেক্কুম্মুৰী গাঁৱৰপৰা [[বল মাটি|বল মাটিৰ]] ভাণ্ডাৰ পোৱা গৈছে। নীলাম্বুৰ উপ-জিলাৰ কিছু অংশ [[ৱায়ানাড়]]ৰ গোপন সোণৰ খনিৰ অন্তৰ্ভুক্ত। [[ৱায়ানাড় জিলা|ৱায়ানাড়]] আৰু [[অট্টাপ্পাদি]] উপত্যকাৰ কাষৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ লগতে [[নীলাম্বুৰ]] তালুক প্ৰাকৃতিক [[সোণ|সোণৰ]] খনিৰ বাবে জনাজাত। নীলাম্বুৰৰ [[চালিয়াৰ]] নদীৰ উপত্যকাত কৰা অন্বেষণত প্ৰতি ঘনমিটাৰত ০.১ গ্ৰাম সোণৰ সৈতে ২.৫ নিযুত ঘনমিটাৰ প্লেচাৰৰ ভাণ্ডাৰ পোৱা গৈছে।<ref name="geographymalappuram" /> জিলাখনৰ কিছুমান অংশ যেনে [[কোট্টাক্কল]], পৰাপ্পিল, [[উৰাকাম]] আৰু [[মেলমুৰি]]ৰপৰা [[বক্সাইট]] আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |url=http://industry.kerala.gov.in/images/pdf/malappuram.pdf |website=industry.kerala.gov.in |title=Minerals of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ খনিজসমূহ |page=35 |access-date=২১ এপ্ৰিল ২০২০ |archive-date=২৬ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210426034953/http://industry.kerala.gov.in/images/pdf/malappuram.pdf |url-status=live }}</ref> [[কৰুৱাৰাকুণ্ডু]], যাৰ অৰ্থ হৈছে ''কমাৰৰ স্থান'', ইয়াৰ নামটো লো-আকৰিক কটা আৰু কমাৰৰ কামৰপৰা আহিছে।<ref>{{cite journal |year=২০০০ |title=Proceedings of the Indian History Congress |trans-title=ইণ্ডিয়ান হিষ্ট্ৰি কংগ্ৰেছৰ কাৰ্যৱৰণী |volume=60 |pages=1204 |oclc=1752882 }}</ref> ===উদ্যোগসমূহ=== [[File:Manjeri Town Calicut Road View.jpg|thumbnail|[[মাঞ্জিৰী]], [[মালাপ্পুৰম মহানগৰীয় অঞ্চল]]ৰ এখন চহৰ]] ১৮৮৭ চনত [[তিৰুনাবায়া]]ত স্থাপিত কোডাক্কাল টাইল ফেক্টৰী ভাৰতৰ দ্বিতীয়টো টাইল ফেক্টৰী আছিল। ভাৰতৰ প্ৰথমটো টাইল ফেক্টৰী আছিল [[ফেৰোক]]ত, যিটো তেতিয়া [[এৰানাড তালুক]]ৰ অংশ আছিল। ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি, এছএছআই/এমএমএছইৰ অধীনত পঞ্জীয়নভুক্ত ১০,৬২৯টা ঔদ্যোগিক গোট আছে, আৰু ইয়াৰে ৩৯৬টা গোট [[অনুসূচিত জাতিৰ তালিকা|অনুসূচিত জাতি]], ৮৩টা গোট [[আদিবাসী|অনুসূচিত জনজাতি]] আৰু বাকী গোটসমূহ সাধাৰণ শ্ৰেণীৰদ্বাৰা প্ৰচাৰিত। স্ব-নিয়োজন কাৰ্যসূচীৰ অধীনত প্ৰতি বছৰে প্ৰায় ১,০০০ লোকক সহায় আগবঢ়োৱা হয়। [[তেনহিপালম]]ৰ ওচৰৰ [[চেলেম্ব্ৰা|ক্কাকনচেৰী]]ত [[কেৰালা ঔদ্যোগিক আন্তঃগাঁথনি উন্নয়ন নিগম|কিনফ্ৰা]] (KINFRA) খাদ্য-প্ৰক্ৰিয়াকৰণ আৰু তথ্য প্ৰযুক্তিৰ [[ঔদ্যোগিক ক্ষেত্ৰ]] আছে,<ref>{{cite web | url=http://kinfra.org/departments/kinfra-techno-industrial-park-malappuram | website=kinfra.org | title=KINFRA Techno Industrial Park, Malappuram | trans-title=কিনফ্ৰা টেকন' ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল পাৰ্ক, মালাপ্পুৰম | access-date=২৭ নৱেম্বৰ ২০১৯ | archive-date=২২ নৱেম্বৰ ২০১৯ | archive-url=https://web.archive.org/web/20191122114925/http://kinfra.org/departments/kinfra-techno-industrial-park-malappuram | url-status=live }}</ref> [[মালাপ্পুৰম]]ত ক্ষুদ্ৰ আৰু মজলীয়া উদ্যোগৰ বাবে ইনকেল এছএমই পাৰ্ক (INKEL SME Park) আৰু [[মাঞ্জিৰী]]ৰ [[পয়ানাদ]]ত এটা ৰবৰ প্ৰকল্প আৰু ঔদ্যোগিক ক্ষেত্ৰ আছে। [[মালাপ্পুৰম]]ত ১৬৮ একৰ মাটি জুৰি থকা ইনকেল গ্ৰীণছত এটা ঔদ্যোগিক অঞ্চল 'এছএমই পাৰ্ক' আৰু এটা শৈক্ষিক অঞ্চল 'এডুচিটি' অন্তৰ্ভুক্ত আছে।<ref>{{Cite news|title=Kerala's INKEL to bring an invest of Rs 1000 crore|trans-title=কেৰালাৰ ইনকেলে ১০০০ কোটি টকাৰ বিনিয়োগ আনিব|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/economy/infrastructure/keralas-inkel-to-bring-an-invest-of-rs-1000-crore/articleshow/47541323.cms|date=৪ জুন ২০১৫|access-date=৬ অক্টোবৰ ২০২০|work=দ্য ইকনমিক টাইমছ|archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913065709/https://economictimes.indiatimes.com/news/economy/infrastructure/keralas-inkel-to-bring-an-invest-of-rs-1000-crore/articleshow/47541323.cms|url-status=live}}</ref> মালকোস্পিন (MALCOSPIN - Malappuram Spinning Mills Limited) ৰাজ্য চৰকাৰৰ অধীনত থকা জিলাখনৰ অন্যতম পুৰণি ঔদ্যোগিক প্ৰতিষ্ঠান। কাঠ সম্পৰ্কীয় উদ্যোগসমূহ [[কোট্টাক্কল]], [[এদাৱান্না]], [[ভনিয়াম্বলম]], [[কৰুলাই]], [[নীলাম্বুৰ]] আৰু [[মাম্পাদ]]ত সাধাৰণভাৱে দেখা যায়। যোৱা দশকবোৰলৈকে ছ'মিল, আচ-বাব নিৰ্মাতা আৰু কাঠৰ ব্যৱসায় জিলাখনৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যৱসায় আছিল। ইলেক্ট্ৰনিক্স, মোবাইল ফোন আৰু অন্যান্য গেজেটৰ বাবে [[তিৰুৰ]] এটা প্ৰধান আঞ্চলিক ব্যাৱসায়িক কেন্দ্ৰ। [[কৰ্মচাৰী ৰাজ্যিক বীমা]]ৰ শাখা কাৰ্যালয় মালাপ্পুৰমত আছে।<ref name="geographymalappuram" /> ৰাজহুৱা খণ্ডৰ অধীনত থকা অন্যান্য প্ৰধান ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰসমূহৰ ভিতৰত আছে [[কুট্টিপ্পুৰম]]ত [[কেৰালা ৰাজ্যিক ইলেক্ট্ৰনিক্স উন্নয়ন নিগম|কেলট্ৰন]] ইলেক্ট্ৰ' চিৰামিক্স (KELCERA),<ref>{{Cite web|url=http://www.keltronelcera.com/index.php/home.html|title=KELCERA|access-date=৩০ জানুৱাৰী ২০২১|website=keltronelcera|archive-date=৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210205010009/http://www.keltronelcera.com/index.php/home.html|url-status=live}}</ref> [[কুট্টিপ্পুৰম]]ত [[কেৰালা ৰাজ্যিক ইলেক্ট্ৰনিক্স উন্নয়ন নিগম|কেলট্ৰন]] টুল ৰুম, [[এদাৰিকোদ]]ত এদাৰিকোদ টেক্সটাইলছ, [[এদাপ্পাল]]ত [[কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগম|কেএছআৰটিচি]] বডি ৱৰ্কশপ, [[আথৱানাড]]ত মালকোটেস্ক (MALCOTEX - Malabar Co-operative Textiles Limited),<ref>{{Cite web|url=http://www.malcotex.co.in/|title=MALCOTEX|access-date=৩০ জানুৱাৰী ২০২১|website=malcotex|archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913065710/https://fonts.googleapis.com/css?family=Noto+Serif%3A400%2C400italic%2C700%7COpen+Sans%3A300%2C400%2C600%2C700|url-status=live}}</ref> আৰু [[আথৱানাড]]ত কেলটেক্স (KELTEX - Kerala Hi-Tech Textile Cooperative Limited)।<ref>{{Cite web|url=http://www.keltex.org/|title=KELTEX Athavanad|access-date=৩০ জানুৱাৰী ২০২১|website=keltex|archive-date=২৭ জানুৱাৰী ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127203929/http://www.keltex.org/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.msmedithrissur.gov.in/assets/uploads/downloadfile/Malappuram%202017-18.pdf |website=msmedithrissur.gov.in |title=Brief Industrial Profile of Malappuram District 2017–18 |trans-title=মালাপ্পুৰম জিলাৰ সংক্ষিপ্ত ঔদ্যোগিক ৰেখাচিত্ৰ ২০১৭–১৮ |access-date=১৩ জুলাই ২০২০ |archive-date=১৪ জুলাই ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200714131013/http://www.msmedithrissur.gov.in/assets/uploads/downloadfile/Malappuram%202017-18.pdf |url-status=live }}</ref> কেৰালা ষ্টেট ডিটাৰজেণ্টছ এণ্ড কেমিকেলছ লিমিটেড আৰু কেৰালা ষ্টেট ৱুড ইণ্ডাষ্ট্ৰিজ লিমিটেডৰ সদৰ কাৰ্যালয় ক্ৰমে [[কুট্টিপ্পুৰম]] আৰু [[নীলাম্বুৰ]]ত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/company/kerala-state-detergents-and-chemicals-ltd-/U24243KL1976SGC002816|title=Kerala State Detergents and Chemicals Limited|trans-title=কেৰালা ষ্টেট ডিটাৰজেণ্টছ এণ্ড কেমিকেলছ লিমিটেড|access-date=২৯ জুলাই ২০২০|website=দ্য ইকনমিক টাইমছ|archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913063631/https://economictimes.indiatimes.com/company/kerala-state-detergents-and-chemicals-ltd/U24243KL1976SGC002816|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/company/kerala-state-wood-industries-ltd-/U36101KL1970SGC003411|title=Kerala State Wood Industries Ltd.|trans-title=কেৰালা ষ্টেট ৱুড ইণ্ডাষ্ট্ৰিজ লিমিটেড|access-date=২৯ জুলাই ২০২০|website=দ্য ইকনমিক টাইমছ|archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913063633/https://economictimes.indiatimes.com/company/kerala-state-wood-industries-ltd/U36101KL1970SGC003411|url-status=live}}</ref> বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ কেঁচুৱাৰ কাপোৰ নিৰ্মাতা ব্ৰেণ্ড, প'পিছ বেবি কেয়াৰ মূলতঃ মালাপ্পুৰমত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/pvt-firm-gives-out-free-clothes-to-newborns/articleshow/74998448.cms|title=Popees baby care|trans-title=প'পিছ বেবি কেয়াৰ|date=৬ এপ্ৰিল ২০২০|access-date=১৬ আগষ্ট ২০২০|website=টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া|last=TNN|archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913063642/https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/pvt-firm-gives-out-free-clothes-to-newborns/articleshow/74998448.cms|url-status=live}}</ref> === কৃষি === [[File:Kcaet.JPG|thumb|১৯৬৩ চনত স্থাপিত [[থাৱানুৰ]]ত থকা [[কেলাপ্পাজী কৃষি অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তি মহাবিদ্যালয়|কেচিএইটি]], ৰাজ্যখনৰ একমাত্ৰ কৃষি অভিযান্ত্ৰিক প্ৰতিষ্ঠান]] [[File:Agricultural Research Station, Anakkayam - 1.jpg|left|thumb|[[কৃষি গৱেষণা কেন্দ্ৰ, অনক্কায়ম]]]] [[File:Edappal malappuram(district) kerala infia.jpg|thumbnail|[[এদাপ্পাল]]ৰ এখন পথাৰ]] মালাপ্পুৰম উপকূলত ঘাইকৈ [[নাৰিকল]], পাম গছ আৰু ধান পোৱা যায়। তৰংগায়িত সমভূমিত [[কাজু বাদাম]], নাৰিকল আৰু [[টেপিঅ'কা]] দেখা যায়। [[ৰবৰ]], কাজু বাদাম, [[জালুক|জালুক]] আৰু নাৰিকল হৈছে চালিয়াৰ নদীৰ অৱবাহিকাত পোৱা গুৰুত্বপূৰ্ণ উদ্ভিদ। নীলাম্বুৰ উপত্যকাত বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ খেতি কৰা হয়। এই অঞ্চলত ঘাইকৈ [[ছেগুণ]] দেখা যায়। পেৰিন্থলমান্না তৰংগায়িত উচ্চভূমিত নাৰিকল, [[তাল গছ]], জালুক, ৰবৰ আৰু কাজু বাদাম আদি প্ৰজাতিৰ খেতি কৰা হয়। এই অঞ্চলটো [[কাদালুণ্ডি নদী]]ৰদ্বাৰা পানী যোগান ধৰা হয়। সাধাৰণ শস্যৰ উপৰি [[আম]], [[কঁঠাল]], [[কল]] আদিৰো খেতি কৰা হয়।<ref name="geographymalappuram"/> জিলাখনৰ সাধাৰণ পাহাৰীয়া প্ৰকৃতিয়ে ঢাপ খেতিক সমৰ্থন কৰে। [[ত্ৰিছূৰ কোল জলাহভূমি|ত্ৰিছূৰ-পোন্নানি কোল জলাহভূমি]]ৰ এটা অংশ জিলাখনৰ [[পোন্নানি তালুক]]ত অৱস্থিত, যিটো অতি উৎপাদনশীল ধান খেতিৰ বাবে অনুকূল। ২০১৬–১৭ চনৰ পৰিসংখ্যা অনুসৰি, মুঠ খেতি কৰা মাটি-কালি আছিল ২৩৭,৮৬০ হেক্টৰ, আনহাতে প্ৰকৃত খেতি কৰা মাটি-কালি আছিল ১৭৩,১৭৮ হেক্টৰ। জিলাখনৰ শস্যৰ ঘনত্ব ১৩৭ হেক্টৰ। ২০১৬–১৭ চনত আটাইতকৈ বেছি উৎপাদন হোৱা অগণিত শস্য আছিল টেপিঅ'কা (১৮৫,৮৮০ মেট্ৰিক টন), ইয়াৰ পিছত কল (৫৮,৫৬৪ মেট্ৰিক টন) আৰু ৰবৰ (৪০,০০০ মেট্ৰিক টন)। ২০১৬–১৭ চনত ৮৭৮ নিযুত নাৰিকল আৰু ১৯ নিযুত কঁঠাল উৎপাদন হৈছিল। অৱশ্যে, ভূমিৰ সৰ্বাধিক ব্যৱহাৰ নাৰিকল খেতিৰ বাবে (১০২,৮৩৬ হেক্টৰ) হৈছিল, ইয়াৰ পিছত ৰবৰ (৪২,৭৭০ হেক্টৰ) আৰু তামোল (১৮,৩৭৯ হেক্টৰ)।<ref>{{cite web |url=http://www.ecostat.kerala.gov.in/index.php/agri-state-mlp |website=ecostat.kerala.gov.in |title=Agriculture in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমত কৃষি |access-date=২০ জুন ২০২০ |archive-date=১ জুলাই ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200701171416/http://www.ecostat.kerala.gov.in/index.php/agri-state-mlp |url-status=live }}</ref> [[অনক্কায়ম]]ত এটা [[কৃষি গৱেষণা কেন্দ্ৰ, অনক্কায়ম|কৃষি গৱেষণা কেন্দ্ৰ]] আছে। [[মুন্দেৰি (মালাপ্পুৰম)|মুন্দেৰি]]ত থকা ছিড গাৰ্ডেন কমপ্লেক্স (Seed Garden Complex) [[এছিয়া]]ৰ অন্যতম বৃহৎ পাম বুলি কোৱা হয়। ৰাজ্যিক বীজ পামসমূহ [[চোক্কাদ]], [[থাৱানুৰ]] আৰু [[অনক্কায়ম]]ত আছে। [[চিংগাথৰা]]ত এখন জিলা কৃষি পাম আৰু [[পৰাপ্পানংগাড়ী]]ত এখন নাৰিকল নাৰ্চাৰী আছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.fibkerala.gov.in/index.php?option=com_content&task=view&id=409&Itemid=156|title=Important farms in Malappuram|trans-title=মালাপ্পুৰমৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ পামসমূহ|access-date=২৮ আগষ্ট ২০২০|website=Farm Information Bureau, Kerala|archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913063805/https://www.fibkerala.gov.in/index.php?option=com_content&task=view&id=409&Itemid=156|url-status=live}}</ref> [[থাৱানুৰ]]ত থকা [[কেলাপ্পাজী কৃষি অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তি মহাবিদ্যালয়|কেচিএইটি]] (KCAET) ৰাজ্যখনৰ একমাত্ৰ কৃষি অভিযান্ত্ৰিক প্ৰতিষ্ঠান।<ref name=kcaet>{{Cite web|url=http://www.kau.in/kcaet-tavanur|title=Kelappaji College of Agricultural Engineering & Technology, Tavanur &#124; Kerala Agricultural University|trans-title=কেলাপ্পাজী কৃষি অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তি মহাবিদ্যালয়, থাৱানুৰ &#124; কেৰালা কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়|website=kau.in|access-date=৩০ জুন ২০২০|archive-date=২ জুলাই ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200702012845/http://www.kau.in/kcaet-tavanur|url-status=live}}</ref> ==যাতায়াত== {{Main|মালাপ্পুৰম জিলাত যাতায়াত}} === পথ === [[File:Wandoor Town 2017.jpg|thumbnail|২০১৭ চনত [[ৱান্দুৰ]] চহৰ]] [[File:Muriyankanni bridge.jpg|thumbnail|[[পেৰিন্থলমান্না]]ৰ [[কৰিনকল্লাথনি]]ত মুৰিয়ানকন্নি দলং]] [[File:Edavannappara.1.jpg|left|thumbnail|[[এলামৰম]]ত [[চালিয়াৰ]] নদীৰ মাজেৰে এখন নাও সেৱা]] [[File:Bridge -bharatappuzha -kuttippuram (1).jpg|thumb|১৯৫৩ চনত নিৰ্মিত [[কুট্টিপ্পুৰম দলং]]]] মালাপ্পুৰম পথৰদ্বাৰা সুন্দৰভাৱে সংযুক্ত। জিলাখনত চাৰিটা [[কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগম|কেএছআৰটিচি]] (KSRTC) ষ্টেচন আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralartc.com/unit.html |website=keralartc.com |title=KSRTC stations of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ কেএছআৰটিচি ষ্টেচনসমূহ |access-date=৬ জুলাই ২০২০ |archive-date=৪ জুন ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210604095619/https://www.keralartc.com/unit.html |url-status=live }}</ref> জিলাখনৰ মাজেৰে ২টা [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ|ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ]] পাৰ হৈ গৈছে- [[ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৬৬ (ভাৰত)|এনএইচ ৬৬]] (NH 66) আৰু [[ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৯৬৬ (ভাৰত)|এনএইচ ৯৬৬]] (NH 966)। এনএইচ ৬৬ [[ৰামনাত্তুকৰা]]ৰ জৰিয়তে জিলাখনত প্ৰৱেশ কৰে আৰু ই [[তিৰুৰংগাড়ী]], [[কক্কদ, মালাপ্পুৰম|কক্কদ]], [[কোট্টাক্কল]], [[ৱালাঞ্চেৰী]], [[কুট্টিপ্পুৰম]] আৰু [[পোন্নানি]]কে ধৰি চহৰ/নগৰসমূহক সংযোগ কৰে আৰু [[চভক্কাদ]]ৰ মাজেৰে জিলাখনৰ বাহিৰলৈ যায়। এনএইচ ৯৬৬ ৰ জৰিয়তে সংযুক্ত প্ৰধান চহৰ/নগৰসমূহৰ ভিতৰত আছে [[কোণ্ডোত্তী]] (কাৰিপুৰ বিমানবন্দৰ), [[মালাপ্পুৰম]] আৰু [[পেৰিন্থলমান্না]]। জিলাখনৰ [[কেৰালাৰ ৰাজ্যিক ঘাইপথসমূহৰ তালিকা|ৰাজ্যিক ঘাইপথসমূহ]] হ'ল [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ২৩ (কেৰালা)|এছএইচ ২৩]] (শৰ্নুৰ-পেৰিন্থলমান্না), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ২৮ (কেৰালা)|এছএইচ ২৮]] (মালাপ্পুৰম-ৱাজিক্কাদভু), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৩৪ (কেৰালা)|এছএইচ ৩৪]] (কুইলন্দি-এদাৱান্না), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৩৯ (কেৰালা)|এছএইচ ৩৯]] (পেৰুম্বিলাভু-নীলাম্বুৰ), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৫৩ (কেৰালা)|এছএইচ ৫৩]] (মুন্দুৰ-পেৰিন্থলমান্না), [[হিল হাইৱে (কেৰালা)|হিল হাইৱে]], [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৬০ (কেৰালা)|এছএইচ ৬০]] (অংগাদিপুৰম-চেৰুকাৰা), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৬২ (কেৰালা)|এছএইচ ৬২]] (গুৰুভায়ুৰ-পোন্নানি), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৬৫ (কেৰালা)|এছএইচ ৬৫]] (পৰাপ্পানংগাড়ী-অৰীকোড়), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৬৯ (কেৰালা)|এছএইচ ৬৯]] (ত্ৰিছূৰ-কুট্টিপ্পুৰম), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৭০ (কেৰালা)|এছএইচ ৭০]] (কৰুৱাৰাকুণ্ডু – মেলট্টুৰ), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৭১ (কেৰালা)|এছএইচ ৭১]] (তিৰুৰ-মাঞ্জিৰী), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৭২ (কেৰালা)|এছএইচ ৭২]] (মালাপ্পুৰম – তিৰুৰংগাড়ী) আৰু [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৭৩ (কেৰালা)|এছএইচ ৭৩]] (ৱালাঞ্চেৰী-নীলাম্বুৰ)। জিলাখনত কেৰালা পিডব্লিউডিৰ (PWD)দ্বাৰা পৰিচালিত পথৰ দৈৰ্ঘ্য ২৬৮০ কিলোমিটাৰ। ইয়াৰে ২৩০৫ কিলোমিটাৰ জিলা পথ। বাকী থকা ৩৭৫ কিলোমিটাৰ ৰাজ্যিক ঘাইপথ।<ref>{{Cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/RoadNetworkKerala_2284.aspx |website=kerenvis.nic.in |title=Length of PWD Roads in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমত পিডব্লিউডি পথৰ দৈৰ্ঘ্য |access-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২০ |archive-date=৬ মাৰ্চ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200306070657/http://www.kerenvis.nic.in/Database/RoadNetworkKerala_2284.aspx |url-status=live }}</ref> ''নাদুকানি চুৰাম'' [[ঘাট পথ|ঘাট পথে]] মালাপ্পুৰমক [[নীলগিৰি জিলা|নীলগিৰি]]ৰ সৈতে সংযোগ কৰে।<ref name="Nadukani">{{Cite news|title=നാടുകാണിച്ചുരം വിളിക്കുന്നു, അപൂര്‍വകാഴ്ചകളുമായി|url=https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911|last=|date=২৫ জুন ২০১৯|access-date=১ মাৰ্চ ২০২১|work=মাতৃভূমি|archive-date=২৮ নৱেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201128011007/https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911|url-status=live}}</ref> নাদুকানি-পৰাপ্পানংগাড়ী পথে মালাপ্পুৰম জিলাৰ উপকূলীয় অঞ্চলটোক [[নীলাম্বুৰ]]ৰ ওচৰৰ [[তামিলনাডু]]ৰ [[নীলগিৰি জিলা]]ৰ সীমাত থকা একেবাৰে পূবৰ পাহাৰীয়া সীমান্ত ''নাদুকানি চুৰাম''ৰ সৈতে সংযোগ কৰে।<ref name="npr">{{cite news |url=https://www.manoramaonline.com/404.html |title=നാടുകാണി–പരപ്പനങ്ങാടി റോഡ് ടാറിങ് തുടങ്ങി; വീതികൂട്ടലും ഓടനിർമാണവും പിന്നീട് |date=১২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ |publisher=মনোৰমা অনলাইন |access-date=২৮ মাৰ্চ ২০২১ |archive-date=৪ জুন ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210604095618/https://www.manoramaonline.com/district-news/malappuram/2020/02/12/malappuram-tirurangadi-nadukani-parappanangadi-road-taring.amp.html |url-status=live }}</ref> [[পৰাপ্পানংগাড়ী]]ৰপৰা আৰম্ভ হৈ এই পথটো নাদুকানি [[ঘাট পথ|ঘাট পথ]]ত উপনীত হোৱাৰ আগতে আন প্ৰধান চহৰসমূহ যেনে [[তিৰুৰংগাড়ী]], [[মালাপ্পুৰম]], [[মাঞ্জিৰী]] আৰু [[নীলাম্বুৰ]]ৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়।<ref name="npr"/> অষ্টাদশ শতিকাত [[টিপু চুলতান]]ৰদ্বাৰা জিলাখনত প্ৰথম আধুনিক ধৰণৰ পথ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name="mpm"/> [[তিৰুৰ]]ৰপৰা [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]], [[পৰাপ্পানংগাড়ী]] আৰু [[ৱল্লীকুন্নু]] হৈ [[চালিয়ম]]লৈ যোৱা পথটো তেওঁ পৰিকল্পনা কৰিছিল।<ref name="mpm"/> টিপুৱে [[মালাপ্পুৰম]]ৰপৰা [[থমৰছেৰী]]লৈ, [[মালাপ্পুৰম]]ৰপৰা [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]]লৈ, [[ফেৰোক]]ৰপৰা [[তিৰুৰংগাড়ী]] হৈ [[কোট্টাক্কল]]লৈ আৰু [[কোট্টাক্কল]]ৰপৰা [[অংগাদিপুৰম]]লৈ যোৱা পথবোৰৰো পৰিকল্পনা কৰিছিল।<ref name="1961_kkd"/> {{Panorama | image = GKN Chamravattom Regulator Bridge DSC 0446.JPG | height = 175 | alt = [[চাম্ৰাৱত্তোম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰীজ]]ৰ এক বহল দৃশ্য | caption = [[চাম্ৰাৱত্তোম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰীজ]]ৰ এক বহল দৃশ্য }} === ৰেলৱে === [[File:Tirur Railway Station.jpg|thumb|[[তিৰুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন|তিৰুৰ]]ত থকা ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ পুৰণি ৰেলৱে ষ্টেচন। ১৮৬১ চনত [[তিৰুৰ]]ৰপৰা [[চালিয়ম]]লৈ ৰাজ্যৰ প্ৰথমটো ৰেলপথ স্থাপন কৰা হৈছিল]] [[File:Mankeri kunnu.jpg|thumbnail|[[কুট্টিপ্পুৰম]]ৰ ওচৰৰ [[ইৰিম্বিলিয়ম]]ৰ ''মানকেৰী কুন্নু''ত ৰেলৱে]] [[File:Angadipuram Railway station (2356310689).jpg|left|thumb|[[অংগাদিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচন]]য়ে [[মালাপ্পুৰম]], [[পেৰিন্থলমান্না]] চহৰসমূহক সেৱা আগবঢ়ায়]] জিলাখনৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যোৱা ৰেলপথৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য হৈছে ১৪২ কিলোমিটাৰ।<ref>{{cite web |url=http://industry.kerala.gov.in/images/pdf/malappuram.pdf |website=industry.kerala.gov.in |page=45 |title=Railway in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমত ৰেলৱে |access-date=২১ এপ্ৰিল ২০২০ |archive-date=২৬ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210426034953/http://industry.kerala.gov.in/images/pdf/malappuram.pdf |url-status=live }}</ref> জিলাখনৰ ৰেলৱে [[পালক্কাড ৰেলৱে সংমণ্ডল]]ৰ অধীনত আহে, যিটো [[দক্ষিণ ৰেলৱে জ'ন]]ৰ অধীনৰ ছটা সংমণ্ডলৰ ভিতৰত এটা। কেৰালাৰ ৰেলৱেৰ ইতিহাস এই জিলাখনৰপৰাই আৰম্ভ হৈছিল। ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ পুৰণি ৰেলৱে ষ্টেচনটো হ'ল [[তিৰুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন|তিৰুৰ]]।<ref name="mpm"/> [[তান্নুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন|তান্নুৰ]], [[পৰাপ্পানংগাড়ী ৰেলৱে ষ্টেচন|পৰাপ্পানংগাড়ী]] আৰু [[ৱল্লীকুন্নু ৰেলৱে ষ্টেচন|ৱল্লীকুন্নু]]ৰ ষ্টেচনসমূহো [[তিৰুৰ]]ৰপৰা [[চালিয়ম]]লৈ স্থাপন কৰা ৰাজ্যৰ আটাইতকৈ পুৰণি ৰেলপথটোৰ অংশ।<ref name="mpm"/> ১৮৬১ চনৰ ১২ মাৰ্চত এই পথটো মুকলি কৰা হৈছিল।<ref name="ll"/> একে বছৰতে ইয়াক [[তিৰুৰ]]ৰপৰা [[তিৰুনাবায়া]] হৈ [[কুট্টিপ্পুৰম ৰেলৱে ষ্টেচন|কুট্টিপ্পুৰম]]লৈ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হৈছিল।<ref name="mpm"/> পিছলৈ, ১৮৬২ চনত ইয়াক কুট্টিপ্পুৰমৰপৰা [[পট্টাম্বি]]লৈ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হৈছিল আৰু একে বছৰতে পট্টাম্বিৰপৰা [[পোদানুৰ]]লৈ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হৈছিল।<ref name="mpm"/> বৰ্তমানৰ [[চেন্নাই]]-[[মাংগালোৰ]] ৰেলপথটো পিছলৈ এনেদৰে নিৰ্মিত [[বেপুৰ]] – [[পোদানুৰ]] পথটোৰ সম্প্ৰসাৰণ হিচাপে গঠন কৰা হৈছিল।<ref name="mpm"/> [[নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ ৰেলপথ]] [[ভাৰত]]ৰ আটাইতকৈ চুটি আৰু মনোৰম [[ব্ৰড গজ]] ৰেলপথসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref>{{cite web|url=http://nilamburnews.com/m_train.htm|title=The Nilambur news|trans-title=নীলাম্বুৰ নিউজ|publisher=কেৰালা পৰ্যটন|access-date=১৩ নৱেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20160920133828/http://nilamburnews.com/m_train.htm|archive-date=২০ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৬|url-status=dead}}</ref> ঔপনিৱেশিক যুগত ব্ৰিটিছসকলে ''নীলাম্বুৰ ছেগুণ''ৰ কুণ্ডাবোৰ [[কোজিকোড়]] হৈ [[যুক্তৰাজ্য]]লৈ পৰিবহণ কৰিবলৈ এই পথটো নিৰ্মাণ কৰিছিল। [[নীলাম্বুৰ–নাঞ্জানগুড় ৰেলপথ]] হৈছে এটা প্ৰস্তাৱিত ৰেলপথ, যিয়ে [[নীলাম্বুৰ]]ক [[ৱায়ানাড় জিলা|ৱায়ানাড়]], [[নীলগিৰি জিলা|নীলগিৰি]] আৰু [[মহীশূৰ জিলা|মহীশূৰ]] জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰিব।<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/Kerala-govt-inks-deal-on-joint-venture-with-railways/articleshow/53978367.cms |website=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া |title=Nilambur-Nanjandgud way to be realised |trans-title=নীলাম্বুৰ-নাঞ্জানগুড় পথ বাস্তৱায়িত হ'ব |date=২ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৬ |access-date=২৬ জুন ২০২০ |archive-date=২১ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210421161817/https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/Kerala-govt-inks-deal-on-joint-venture-with-railways/articleshow/53978367.cms |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news|title=Nilambur teak set to enter elite club of products with GI tag|trans-title=নীলাম্বুৰ ছেগুণ জি আই টেগযুক্ত সামগ্ৰীৰ অভিজাত গোটত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ সাজু|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/Nilambur-teak-set-to-enter-elite-club-of-products-with-GI-tag/article17280134.ece|last=Muringatheri|first=Mini|date=১০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭|access-date=২৪ জানুৱাৰী ২০২১|work=দ্য হিন্দু|archive-date=২৯ জানুৱাৰী ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210129101512/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/Nilambur-teak-set-to-enter-elite-club-of-products-with-GI-tag/article17280134.ece|url-status=live}}</ref> [[গুৰুভায়ুৰ]]-[[তিৰুনাবায়া]] ৰেলপথ আন এটা প্ৰস্তাৱিত প্ৰকল্প।<ref>{{Cite news|title=Guruvayur-Thirunavaya railway line project in focus again|trans-title=গুৰুভায়ুৰ-থিৰুনাবায়া ৰেলপথ প্ৰকল্প আকৌ কেন্দ্ৰবিন্দুত|url=https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/guruvayur-thirunavaya-railway-line-project-in-focus-again/article27473510.ece|last=Special Currepondent|date=৪ জুন ২০১৯|work=দ্য হিন্দু|access-date=১৯ মে' ২০২১|archive-date=১৯ মে' ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519071303/https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/guruvayur-thirunavaya-railway-line-project-in-focus-again/article27473510.ece|url-status=live}}</ref> ৰেল মন্ত্ৰ্যালয়ে ইয়াৰ ভিজন ২০২০-ত কোজিকোড়-মালাপ্পুৰম-অংগাদিপুৰম সংযোগ কৰা ৰেলপথটোক এক সামাজিকভাৱে বাঞ্ছনীয় ৰেলপথ হিচাপে অন্তৰআমি এবিষয়ে আপনাকে সাহায্য কৰতে পাৰব না কাৰণ আমি এক ভাষা মডেল মাত্ৰ আৰ এটা বুঝতে পাৰছি না। k2jyytnisk48vyx9akplp1nts76dr2n 625762 625761 2026-08-10T06:42:45Z AjayDas 12623 পৃষ্ঠা [[মালাপ্পুরম জিলা]]ৰ পৰা [[মালাপ্পুৰম জিলা]]লৈ AjayDasয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Misspelled title 625761 wikitext text/x-wiki {{short description|ভাৰতৰ কেৰালাৰ জিলা}} {{about|জিলাখন|ইয়াৰ সমনামৰ সদৰ ঠাই|মালাপ্পুৰম}}{{Infobox settlement | name = মালাপ্পুৰম জিলা | other_name = | settlement_type = [[কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Manjeri Town Calicut Road View.jpg | photo2a = Near Cherumb eco village.jpg | photo2b = Kerala Houseboat (191490747).jpeg | photo3a = Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg | photo3b = Nilambur teak forest 3740.JPG | photo4a = Chamravattam bridge kerala.jpg | spacing = 1 | color_border = black | color = white | size = 210 | foot_montage = '''ওপৰৰপৰা ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত:'''<br/>[[মাঞ্জিৰী]] চহৰ, [[পোন্নানি]]ৰ বিয়্যম বেকৱাটাৰ হ্ৰদ, [[নীলাম্বুৰ]]ৰ কনোলী প্লট, [[চাম্ৰাৱত্তোম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰীজ]], [[ৱল্লীকুন্নু]]ত [[কাদালুণ্ডি নদী]]ৰ মোহনা, [[কৰুৱাৰাকুণ্ডু]] }} | nickname = | image_map = India Kerala Malappuram district.svg | mapframe = yes | mapframe-point = none | map_caption = '''[[কেৰালা]]ত অৱস্থান''' | pushpin_map = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|11.03|N|76.05|E|region:IN-KL_type:adm3rd|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|ভাৰত}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]] | subdivision_name1 = {{seal|কেৰালা}} | established_title = জিলা গঠন | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | established_date = {{start date and age|df=yes|1969|06|16}} | seat_type = সদৰ ঠাই | seat = [[মালাপ্পুৰম]] | founder = [[কেৰালা চৰকাৰ]] | parts_type = [[ৰাজহ সংমণ্ডল|উপ-সংমণ্ডলসমূহ]] | parts_style = para | p1 = {{collapsible list|title=তালুকসমূহ (৭)| *[[এৰানাড তালুক|এৰানাড (মাঞ্জিৰী)]] *[[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] *[[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] *[[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] *[[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] *[[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] *[[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]]|}} | government_type = জিলা প্ৰশাসন | governing_body = | leader_title = জিলাৰ দায়িত্বপ্ৰাপ্ত মন্ত্ৰী | leader_name = [[পি. কে. বশীৰ]] | leader_title1 = [[জিলাধিপতি]] | leader_name1 = ড° বিনয় গোৱেল আইএএছ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = ৩৫৫৪ | area_rank = [[কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|৩য়]] | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_max_m = ২৫৯৪ | elevation_max_point = <!-- জোখৰ স্থান নিৰ্দেশ কৰিবলৈ --> [[মুকুৰ্থি]] | elevation_min_m = | elevation_min_point = <!-- জোখৰ স্থান নিৰ্দেশ কৰিবলৈ --> | population_total = ৪৪৯৪৯৯৮<ref name="mlpdemo_2018">{{Cite book|title=Annual Vital Statistics Report - 2018|trans-title=বাৰ্ষিক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিসংখ্যা প্ৰতিৱেদন - ২০১৮|publisher=অৰ্থনীতি আৰু পৰিসংখ্যা বিভাগ, কেৰালা চৰকাৰ|year=২০২০|location=থিৰুৱনন্তপুৰম|pages=৫৫|url=http://www.ecostat.kerala.gov.in/images/pdf/publications/Vital_Statistics/data/vital_statistics_2018.pdf|access-date=২৯ অক্টোবৰ ২০২০|archive-date=২৭ নৱেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201127040140/http://www.ecostat.kerala.gov.in/images/pdf/publications/Vital_Statistics/data/vital_statistics_2018.pdf|url-status=live}}</ref> | population_as_of = ২০১৮ | population_footnotes = | population_density_km2 = ১২৬৫ | population_rank = [[কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|১ম]] | population_demonym = | population_urban = ৪৪.১৮%<ref name="CensusMalappuram"/> | population_metro = ১৭২৯৫২২<ref name="CensusMalappuram"/> | demographics_type1 = জনগাঁথনি | demographics1_title1 = {{nobold|[[লিংগ অনুপাত]] (২০১১)}} | demographics1_info1 = ১০৯৮ [[মহিলা|♀]]/১০০০[[পুৰুষ|♂]]<ref name="CensusMalappuram"/> | leader_name2 = চৈত্ৰা তেৰেছা জন আইপিএছ | leader_title2 = [[আৰক্ষী অধীক্ষক (ভাৰত)|জিলা আৰক্ষী প্ৰধান]] | demographics1_title2 = {{nobold|[[ভাৰতত সাক্ষৰতা|সাক্ষৰতা]] (২০১১)}} | demographics1_info2 = ৯৩.৫৭%<ref name="CensusMalappuram"/> | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|আইএছটি]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = <!-- [[ডাক সূচকাংক নম্বৰ|পিন]] --> | postal_code = | iso_code = {{nobold|[[আইএছঅ' ৩১৬৬-২:আইএন|আইএন-কেএল]]}} | registration_plate = '''কেএল-১০''' [[মালাপ্পুৰম]], <br/> '''কেএল-৫৩''' [[পেৰিন্থলমান্না]], <br/> '''কেএল-৫৪''' [[পোন্নানি]], <br/> '''কেএল-৫৫''' [[তিৰুৰ]],<br/> '''কেএল-৬৫''' [[তিৰুৰংগাড়ী]], <br/> '''কেএল-৭১''' [[নীলাম্বুৰ]], <br/> '''কেএল-৮৪''' [[কোণ্ডোত্তী]] | website = {{URL|malappuram.nic.in}} | footnotes = | blank_info_sec1 = {{nowrap|{{increase}} ০.৭৪৯<ref name="unhdi-gdl">{{Cite web|url=https://niti.gov.in/planningcommission.gov.in/docs/plans/stateplan/sdr_pdf/shdr_kerala05.pdf|title=Kerala &#124; UNDP in India|trans-title=কেৰালা &#124; ভাৰতত ইউ এন ডি পি|website=niti.gov.in|access-date=২৫ মে' ২০২১|archive-date=২৫ মে' ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210525135510/https://niti.gov.in/planningcommission.gov.in/docs/plans/stateplan/sdr_pdf/shdr_kerala05.pdf|url-status=live}}</ref> ({{color|Green| উচ্চ}})}} · | blank_name_sec1 = [[মানৱ উন্নয়ন সূচকাংক|এইচডিআই]] {{nobold|(২০০৫)}} | parts = {{unbulleted list|[[পেৰিন্থলমান্না]]|[[তিৰুৰ]]|}} }} '''মালাপ্পুৰম জিলা''' ({{IPA|ml|mɐlɐpːurɐm|lang|Malappuram.ogg}}), [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ভাৰতীয় ৰাজ্য]] [[কেৰালা]]ৰ [[কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|১৪খন জিলা]]ৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref>{{Cite web |url=https://malappuram.nic.in/en/about-district/ |title=About Malappuram {{!}} Welcome to Malappuram {{!}} India |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ বিষয়ে {{!}} মালাপ্পুৰমলৈ স্বাগতম {{!}} ভাৰত |language=en-US |access-date=৮ আগষ্ট ২০২৬}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://malappuramdistrictpanchayath.kerala.gov.in/home/aboutMalappuram.htm |title=Malappuram District Panchayat |trans-title=মালাপ্পুৰম জিলা পঞ্চায়ত |website=malappuramdistrictpanchayath.kerala.gov.in |access-date=৮ আগষ্ট ২০২৬}}</ref> ইয়াৰ উপকূলীয় দৈৰ্ঘ্য {{convert|70|km|mi|abbr=on}}। কেৰালাৰ আটাইতকৈ জনবহুল জিলা হিচাপে মালাপ্পুৰমত ৰাজ্যখনৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ১৩% লোকে বাস কৰে। ১৯৬৯ চনৰ ১৬ জুনত প্ৰায় {{convert|3554|km2|sqmi|0|abbr=on}} মাটি-কালিৰে এই জিলাখন গঠন কৰা হৈছিল। মাটি-কালিৰফালৰপৰা এইখন কেৰালাৰ তৃতীয় বৃহত্তম জিলা। ইয়াৰ এফালে [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]] আৰু আনফালে [[আৰৱ সাগৰ]] অৱস্থিত। জিলাখন সাতখন তালুকত বিভক্ত: [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]], [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]], [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]], [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]], [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]], [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] আৰু [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]]। [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] ইয়াৰ আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহৃত ভাষা। ১৯৭০ আৰু ১৯৮০-ৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে উপসাগৰীয় উত্থানৰ সময়ত জিলাখনৰপৰা বিশেষকৈ পাৰস্য উপসাগৰীয় অঞ্চলৰ আৰৱ ৰাষ্ট্ৰসমূহলৈ ব্যাপক প্ৰব্ৰজন ঘটিছিল। এক বৃহৎসংখ্যক মালায়ালী প্ৰবাসী সম্প্ৰদায়ৰপৰা অহা প্ৰেৰিত ধনৰ ওপৰত ইয়াৰ অৰ্থনীতি বহু পৰিমাণে নিৰ্ভৰ কৰে।<ref>{{Cite news|last=Radhakrishnan|first=S. Anil|date=১৪ ডিচেম্বৰ ২০১৯|title=Engaging Kerala's non-resident diaspora|trans-title=কেৰালাৰ প্ৰবাসীসকলক জড়িত কৰা|work=দ্য হিন্দু|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/engaging-the-diaspora/article30307914.ece|access-date=৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০|issn=0971-751X|archive-date=১৪ জুন ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200614015308/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/engaging-the-diaspora/article30307914.ece|url-status=live}}</ref> মালাপ্পুৰম ভাৰতৰ প্ৰথমখন ই-সাক্ষৰ আৰু লগতে প্ৰথমখন চাইবাৰ সাক্ষৰ জিলা।<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Log-on-to-Indias-first-e-district/articleshow/818786.cms |website=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া |title=The first E-literate district of India |trans-title=ভাৰতৰ প্ৰথম ই-সাক্ষৰ জিলা |date=১৮ আগষ্ট ২০০৪ |access-date=৩ জুলাই ২০২০ |archive-date=২৬ জানুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126203012/https://timesofindia.indiatimes.com/india/log-on-to-indias-first-e-district/articleshow/818786.cms |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/malappuram-set-to-become-first-cyber-literate-district/article24352909.ece |website=দ্য হিন্দু |title=Malappuram set to become first cyber literate district |trans-title=মালাপ্পুৰম প্ৰথম চাইবাৰ সাক্ষৰ জিলা হ'বলৈ সাজু |date=৬ জুলাই ২০১৮ |access-date=৩ জুলাই ২০২০ |archive-date=১৪ অক্টোবৰ ২০২৩ |archive-url=https://web.archive.org/web/20231014142904/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/malappuram-set-to-become-first-cyber-literate-district/article24352909.ece |url-status=live |last1=Naha |first1=Abdul Latheef }}</ref> জিলাখনত চাৰিখন প্ৰধান নদী আছে, যেনে ভাৰতপ্পুঝা, চালিয়াৰ, কাদালুণ্ডিপ্পুঝা আৰু তিৰুৰ পুঝা। ইয়াৰ ভিতৰত প্ৰথম তিনিখন নদী কেৰালাৰ পাঁচখন দীৰ্ঘতম নদীৰ ভিতৰতো পৰে। মালাপ্পুৰম মহানগৰীয় অঞ্চল হৈছে কোচি, কালিকট আৰু ত্ৰিছূৰৰ পিছতে কেৰালাৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম নগৰীয়া অঞ্চল আৰু ১.৭ নিযুত জনসংখ্যাৰে ই ভাৰতৰ ২৫ তম বৃহত্তম মহানগৰীয় অঞ্চল।<ref name="census 2011">{{cite web |url=https://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2-vol2/data_files/kerala/Chapter_IV.pdf |website=censusindia.gov.in |title=The Malappuram Urban Agglomeration |trans-title=মালাপ্পুৰম মহানগৰীয় অঞ্চল |access-date=২৫ জুন ২০২০ |archive-date=২৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200924223843/https://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2-vol2/data_files/kerala/Chapter_IV.pdf |url-status=live }}</ref> ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি জিলাখনৰ ৪৪.২% লোকে নগৰ অঞ্চলত বাস কৰে। [[কালিকট বিশ্ববিদ্যালয়]]কে ধৰি ৰাজ্যখনৰ ৪খন বিশ্ববিদ্যালয় থকা মালাপ্পুৰম কেৰালাৰ উচ্চ শিক্ষাৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰ। জিলাখনত ২টা ৰাজহ সংমণ্ডল, ৭খন তালুক, ১২খন পৌৰসভা, ১৫টা ব্লক, ৯৪খন গ্ৰাম পঞ্চায়ত আৰু ১৬টা কেৰালা বিধানসভা সমষ্টি আছে।<ref name=":1">{{Cite web |title=India – Census of India 2011 – Kerala – Series 33 – Part XII A – District Census Handbook, Malappuram |trans-title=ভাৰত – ভাৰতৰ লোকপিয়ল ২০১১ – কেৰালা – ছিৰিজ ৩৩ – খণ্ড XII A – জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি, মালাপ্পুৰম |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/658 |access-date=৫ মে' ২০২৩ |website=censusindia.gov.in}}</ref><ref>{{Cite news |date=৯ জানুৱাৰী ২০২০ |title=Kerala: Malappuram tops list of world's fastest-growing urban areas |trans-title=কেৰালা: বিশ্বৰ দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা নগৰাঞ্চলৰ তালিকাত মালাপ্পুৰম শীৰ্ষত |work=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/malappuram-tops-list-of-worlds-fastest-growing-urban-areas/articleshow/73163346.cms |access-date=৫ মে' ২০২৩ |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Census Bureau of India |date=২০১১ |title=Basic Population Figures of India, States, Districts, Sub-District and Town (With Ward), 2011. |trans-title=ভাৰত, ৰাজ্য, জিলা, উপ-জিলা আৰু চহৰৰ (ৱাৰ্ডৰ সৈতে) মৌলিক জনসংখ্যাৰ তথ্য, ২০১১। |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/42560/download/46186/2011-IndiaStateDistSbDistTwnWrd-0000.xlsx |journal=[[ভাৰতৰ লোকপিয়ল]]}}</ref><ref>ভাৰত, ৰাজ্য, জিলা, উপ-জিলা আৰু চহৰৰ (ৱাৰ্ডৰ সৈতে) মৌলিক জনসংখ্যাৰ তথ্য, ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল। '''''[[ভাৰতৰ লোকপিয়ল ২০১১|ভাৰতৰ লোকপিয়ল]]''''' https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/42560/download/46186/2011-IndiaStateDistSbDistTwnWrd-0000.xlsx</ref> [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]ৰ সময়ত মালাপ্পুৰম বিদেশী আৰু ভাৰতীয় সৈন্যৰ সদৰ কাৰ্যালয় হৈ পৰিছিল। পিছলৈ ই ১৮৮৫ চনত গঠিত পূৰ্বৰ মালাপ্পুৰম স্পেচিয়েল ফ'ৰ্চ, যাক বৰ্তমান মালাবাৰ স্পেচিয়েল পুলিচ (এম.এচ.পি.) বুলি জনা যায়, তাৰো সদৰ কাৰ্যালয় হয়। এইটোৱেই ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ পুৰণি সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বেটেলিয়ন।<ref>{{cite book |last1=C.A. |first1=Innes |title=Madras District Gazetteers: Malabar and Anjengo |trans-title=মাদ্ৰাছ জিলা গেজেটিয়াৰ্ছ: মালাবাৰ আৰু আঞ্জেংগো |date=১৯০৮ |publisher=গৱৰ্ণমেণ্ট প্ৰেছ, মাদ্ৰাছ |page=371 |url=https://books.google.com/books?id=w806vgAACAAJ |access-date=৩০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |archive-date=২০ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210420020014/https://books.google.com/books?id=w806vgAACAAJ |url-status=live }}</ref><ref name="mal">{{Cite news|title=അമ്പതിന്റെ നിറവില്‍ മലപ്പുറം; മലപ്പുറത്തിന്റെ മാനവിക മഹാപൈതൃകം|url=https://www.mathrubhumi.com/malappuram/specials/50-years-of-malappuram/alamkode-leelakrishnan-writes-about-malappuram-1.3880292|last=Leelakrishnan|first=Alamkode|date=১৭ জুন ২০১৯|access-date=২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|work=মাতৃভূমি|archive-date=১২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212220928/https://www.mathrubhumi.com/malappuram/specials/50-years-of-malappuram/alamkode-leelakrishnan-writes-about-malappuram-1.3880292|url-status=live}}</ref> বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি ছেগুণ বাগিছাখন নীলাম্বুৰৰ চালিয়াৰ উপত্যকাৰ কনোলী প্লটত অৱস্থিত। ১৮৬১ চনত [[তিৰুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন|তিৰুৰ]]ৰপৰা চালিয়মলৈ ৰাজ্যৰ আটাইতকৈ পুৰণি ৰেলপথটো স্থাপন কৰা হৈছিল। ই [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]], পৰাপ্পানংগাড়ী আৰু ৱল্লীকুন্নুৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছিল।<ref name="mpm"/> একে বছৰতে তিৰুৰৰপৰা তিৰুনাবায়া হৈ কুট্টিপ্পুৰমলৈ ৰাজ্যৰ দ্বিতীয়টো ৰেলপথো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name="mpm"/> ঔপনিৱেশিক যুগত নিৰ্মাণ কৰা নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ ৰেলপথ ভাৰতৰ আটাইতকৈ চুটি আৰু মনোৰম চুটি গজ ৰেলপথসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। == নামৰ উৎপত্তি == [[File:Valamangalam Pulpetta (386717435).jpg|thumbnail|জিলাখনৰ এক সাধাৰণ পাহাৰীয়া দৃশ্য ([[পুলপট্টা]]ৰ ওচৰত)]] [[File:Chaliyar Edavanna (251932360).jpg|thumbnail|[[এদাৱান্না]]ত এটা [[চালিয়াৰ]] পাহাৰৰ কাষ]] মালাপ্পুৰম শব্দটোৰ অৰ্থ [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]]ত "পাহাৰৰ ওপৰত।" জিলাখনৰ প্ৰশাসনিক সদৰ [[মালাপ্পুৰম]]ৰ ভৌগোলিক অৱস্থানৰপৰা এই নামটোৰ উৎপত্তি হৈছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.nativeplanet.com/travel-guide/malappuram-the-hill-top-town-000626.html|title=Malappuram, The Hill Top Town|trans-title=মালাপ্পুৰম, পাহাৰৰ ওপৰৰ চহৰখন|date=৩০ জুন ২০১৪|website=nativeplanet.com|access-date=৪ জুলাই ২০২০|archive-date=৭ জুন ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200607002725/https://www.nativeplanet.com/travel-guide/malappuram-the-hill-top-town-000626.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.financialexpress.com/archive/cultural-counterpoint/1092461/|title=Cultural counterpoint|trans-title=সাংস্কৃতিক প্ৰতিকথা|date=২৪ মাৰ্চ ২০১৩|website=দ্য ফাইনেঞ্চিয়েল এক্সপ্ৰেছ|access-date=৪ জুলাই ২০২০|archive-date=৭ জুন ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200607002847/https://www.financialexpress.com/archive/cultural-counterpoint/1092461/|url-status=live}}</ref> জিলাখনৰ মধ্যভাগত কেইবাখনো ওখোৰা-মোখোৰা পাহাৰ আছে, যেনে [[আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ, মালাপ্পুৰম|আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ]], [[কডিকুঠীমালা|আম্মিনিক্কাদন পাহাৰ]], [[উৰাকাম পাহাৰ]], [[মানকাদা|চেৰিয়াম পাহাৰ]], [[অনক্কায়ম|পাণ্ডালুৰ পাহাৰ]] আৰু [[এদাৱান্না|চেক্কুন্নু পাহাৰ]]। এই সকলোবোৰ [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]]ৰপৰা দূৰত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web|url=https://www.nativeplanet.com/travel-guide/must-visit-camping-sites-in-malappuram-district-004762.html|title=Hilly areas of Malappuram|trans-title=মালাপ্পুৰমৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহ|date=৭ মে' ২০১৮|access-date=১১ অক্টোবৰ ২০২০|website=নেটিভ প্লেনেট|last=Akash Singh|archive-date=১৭ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201017165621/https://www.nativeplanet.com/travel-guide/must-visit-camping-sites-in-malappuram-district-004762.html|url-status=live}}</ref> নাৰিকল গছেৰে আৱৰা বালিচহীয়া উপকূলীয় সমভূমিখন সাধাৰণ পাহাৰীয়া প্ৰকৃতিৰ এক ব্যতিক্ৰম। == ইতিহাস == {{main|মালাপ্পুৰম জিলাৰ ইতিহাস}} [[File:TabulaPeutingerianaMuziris.jpg|thumb|[[টিউটিঞ্জাৰ টেবুল]]ত টিণ্ডিছ (টোণ্ডিছ) (টেম্পল অগাষ্টি আৰু লেকুছ মুজিৰিছৰ উত্তৰে)]] [[File:Periplous of the Erythraean Sea.svg|left|thumbnail|''[[পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান ছী]]''ৰ (১ম শতিকা) নাম, পথ আৰু অৱস্থানসমূহ]] জিলাখনৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰপৰা প্ৰাগঐতিহাসিক প্ৰতীক যেনে [[ডলমেন]], [[মেনহিৰ]] আৰু শিল কাটি নিৰ্মাণ কৰা গুহা আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে। শিল কাটি নিৰ্মাণ কৰা গুহা [[কুঝিমন্না গ্ৰামপঞ্চায়ত|পুলিয়াক্কোড়]], [[চেম্মাদ|থ্ৰিক্কুলম]], [[উৰাকাম]], [[মেলমুৰি]], [[পোনমালা]], [[ৱল্লীকুন্নু]] আৰু [[ৱেংগাৰা, মালাপ্পুৰম জিলা|ৱেংগাৰা]]ত পোৱা গৈছে।<ref name="mh">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title=History of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ ইতিহাস |access-date=১৭ এপ্ৰিল ২০২০ |archive-date=২৭ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191127005243/http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |url-status=live }}</ref> প্ৰাচীন সামুদ্ৰিক বন্দৰ [[টিণ্ডিছ]], যিটো সেই সময়ত [[প্ৰাচীন ৰোম]]ৰ সৈতে বাণিজ্যৰ এক কেন্দ্ৰ আছিল, ইয়াক মোটামুটিভাৱে [[পোন্নানি]], [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] আৰু [[কাদালুণ্ডি]]-[[ৱল্লীকুন্নু]]-[[চালিয়ম]]-[[বেপুৰ]] অঞ্চলৰ সৈতে চিহ্নিত কৰা হয়। মুজিৰিছৰ পিছতে টিণ্ডিছ চেৰা আৰু [[ৰোমান সাম্ৰাজ্য]]ৰ মাজত বাণিজ্যৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল।<ref>Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India, Yogesh Sharma, Primus Books 2010</ref> [[প্ৰাচীন প্লিনি]]ৰ (১ম শতিকা) মতে ''[[টিণ্ডিছ]]'' বন্দৰটো ''কেপ্ৰোবোটোছ''ৰ ([[চেৰা ৰাজবংশ]]) উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত অৱস্থিত আছিল।<ref name=":2">Gurukkal, R., & Whittaker, D. (2001). In search of Muziris. ''Journal of Roman Archaeology,'' ''14'', 334–350.</ref> ''[[টিণ্ডিছ]]'' বন্দৰৰ উত্তৰে থকা অঞ্চলটো [[সংগম যুগ]]ত [[এজিমালা]] ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।<ref name="odra">A. Shreedhara Menon, A Survey of Kerala History</ref> ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান ছী''ৰ মতে, ''[[লিমিৰিকে]]'' নামৰ অঞ্চলটো ''[[কান্নুৰ|নৌৰা]]'' আৰু ''[[টিণ্ডিছ]]''ৰপৰা আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে [[টলেমি]]য়ে কেৱল ''[[টিণ্ডিছ]]''কহে ''[[লিমিৰিকে]]''ৰ আৰম্ভণিৰ বিন্দু হিচাপে উল্লেখ কৰিছে। অঞ্চলটো সম্ভৱতঃ [[কন্যাকুমাৰী]]ত শেষ হৈছিল। সেয়েহে ই মোটামুটিভাৱে বৰ্তমানৰ [[মালাবাৰ উপকূল]]ৰ লগত মিলে। অঞ্চলটোৰ সৈতে ৰোমৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য প্ৰায় ৫০,০০০,০০০ [[চেষ্টাৰচেচ]] বুলি অনুমান কৰা হৈছিল।<ref>[[প্ৰাচীন প্লিনি]]ৰ মতে, ভাৰতৰপৰা অনা সামগ্ৰীবোৰ সাম্ৰাজ্যত মূল ক্ৰয় মূল্যৰ ১০০ গুণ বেছি দামত বিক্ৰী কৰা হৈছিল। [https://web.archive.org/web/20131106031753/http://www.cartage.org.lb/en/themes/BookLibrary/books/bibliographie/P/Plinyelder/elder/pliny-india.html] চাওক</ref> [[প্ৰাচীন প্লিনি]]য়ে উল্লেখ কৰিছিল যে ''[[লিমিৰিকে]]'' সাগৰীয় ডকাইতৰ কবলত পৰিছিল।<ref>Bostock, John (1855). "26 (Voyages to India)". Pliny the Elder, The Natural History. London: Taylor and Francis.</ref> কচমাছ ইণ্ডিকোপ্লেউষ্টেছয়ে উল্লেখ কৰিছে যে ''[[লিমিৰিকে]]'' জালুকৰ এক উৎস আছিল।<ref>Indicopleustes, Cosmas (1897). Christian Topography. 11. United Kingdom: The Tertullian Project. pp. 358–373.</ref><ref>Das, Santosh Kumar (2006). The Economic History of Ancient India. Genesis Publishing Pvt Ltd. p. 301.</ref> [[পালক্কাড ব্যৱধান]] থকাৰ বাবে [[সংগম যুগ]]ৰ (১ম–৪ৰ্থ শতিকা) পৰাই [[ভাৰতপ্পুঝা]] (পোন্নানি নদী) নদীৰ গুৰুত্ব আছিল। এই ব্যৱধানে অন্তৰ্দেশীয় পথেৰে [[মালাবাৰ উপকূল]]ক [[কৰমণ্ডল উপকূল]]ৰ সৈতে সংযোগ কৰিছিল।<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|trans-title=তামিলনাডুত ৰোমান সংযোগ|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=২৮ অক্টোবৰ ২০১১|newspaper=দ্য হিন্দু|date=২৮ জানুৱাৰী ২০০৭|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৩}}</ref> [[File:Kurumathur inscription.jpg|thumbnail|[[কুৰুমথুৰ শিলালিপি]] (৮৭১ খ্ৰীষ্টাব্দ)]] [[অৰীকোড়]]ৰ ওচৰত পোৱা [[কুৰুমথুৰ শিলালিপি]] ৮৭১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ।<ref name="Veluthat">Veluthat, Kesavan (1 June 2018). "History and historiography in constituting a region: The case of Kerala". ''Studies in People's History''. '''5''' (1): 13–31. [https://doi.org/10.1177/2348448918759852] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210913063330/https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/2348448918759852|date=13 September 2021}}</ref> ৯৩২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ [[প্ৰাচীন মালায়ালম]] ভাষাত লিখা তিনিখন শিলালিপি [[ত্ৰিপ্ৰানগোড়]] ([[তিৰুনাবায়া]]ৰ ওচৰত), [[কোট্টাক্কল]] আৰু [[চালিয়াৰ]]ত পোৱা গৈছিল। ইয়াত [[চেৰা ৰাজবংশ]]ৰ [[গোদা ৰৱি]]ৰ নাম উল্লেখ আছে।<ref name=":0">Narayanan, M. G. S. ''[https://books.google.com/books?id=0YDCngEACAAJ&q=Perumals+of+Kerala Perumals of Kerala: Brahmin Oligarchy and Ritual Monarchy Perumāḷs of Kerala] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210129082837/https://books.google.co.in/books?id=0YDCngEACAAJ&dq=Perumals%20of%20Kerala&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiH-dbD57HuAhXIbn0KHeY5BHkQ6AEwAXoECAYQAQ |date=29 January 2021 }}.'' Thrissur (Kerala): CosmoBooks, 2013. 438-42.</ref> [[ত্ৰিপ্ৰানগোড়]] শিলালিপিয়ে [[থাৱানুৰ]]ৰ চুক্তিৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰে।<ref name=":0"/> ১০ম শতিকাৰ প্ৰাচীন মালায়ালম ভাষাত লিখা কেইবাখনো শিলালিপি [[এদাপ্পাল]]ৰ ওচৰৰ [[সুকাপুৰম]]ত পোৱা গৈছে। এইটো কেৰালাৰ ৬৪খন প্ৰাচীন [[নম্বুডিৰি]] গাঁৱৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল। [[File:Aalthiyoor Nambi Illam.jpg|300px|left|thumbnail|[[তিৰুৰ]]ৰ ওচৰত থকা [[আলত্তিয়ুৰ, মালাপ্পুৰম|''আলথিয়ুৰ নাম্বি ইল্লম'']]]] [[এৰানাড]] আৰু [[ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|ৱল্লুৱানাড]] অঞ্চলৰ শাসকসকলৰ বৰ্ণনা ভাস্কৰ ৰৱি বৰ্মনৰ [[কোচিনৰ ইহুদী তাম্ৰপত্ৰ|ইহুদী তাম্ৰপত্ৰ]] (প্ৰায় ১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দ) আৰু বীৰ ৰাঘৱ চক্ৰৱৰ্তীৰ [[বীৰৰাঘৱ তাম্ৰপত্ৰ]]ত (প্ৰায় ১২২৫ খ্ৰীষ্টাব্দ) পোৱা যায়।<ref name="mh"/> কাষৰীয়া [[কোজিকোড়]]লৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ আগতে [[কালিকটৰ জামোৰিন]] মূলত [[এৰানাড]]ৰ [[কোণ্ডোত্তী]]ৰ অন্তৰ্গত [[নেদিয়িৰুপ্পু]]ৰ বাসিন্দা আছিল।<ref name="askh"/> এৰানাডক [[এৰাদী]] নামেৰে জনাজাত এটা [[সামন্তান]] গোত্ৰই শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক চুবুৰীয়া [[ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|ৱল্লুৱানাড]]ৰ [[এম. কে. ভেল্লোডি|ভেল্লোডি]] আৰু [[অট্টাপালম|নেদুংগানাড]]ৰ [[নেদুংগাড়ী]]সকলৰ সৈতে প্ৰায় একে আছিল।<ref name="askh"/> এৰানাডৰ শাসকসকলক ''এৰালপপাদ''/''এৰাদী'' উপাধিৰে জনা গৈছিল।<ref name="askh"/> [[এৰানাড]]ৰ শাসকজনেই ([[নেদিয়িৰুপ্পু]]ৰ ''এৰাদী'') কালিকট ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল আৰু [[কোজিকোড়]]ক [[মালাবাৰ উপকূল]]ৰ এক প্ৰধান বন্দৰ চহৰ হিচাপে গঢ়ি তুলিছিল।<ref name="askh"/> ইয়াৰ ঠিক পিছতেই, পৰাপ্পানাদ (পৰাপ্পানংগাড়ী) আৰু [[তান্নুৰ ৰাজ্য|ৱেত্তাট্টুনাডু]]ৰ ([[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]]) শাসকসকল জামোৰিনৰ তলতীয়া হৈ পৰে। [[পৰাপ্পানাদ]] ৰাজপৰিয়ালটো [[ত্ৰিবাংকুৰ ৰাজপৰিয়াল]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কীয় আছিল।<ref name="askh"/> তদুপৰি, [[ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|ৱল্লুৱানাড]] কোভিলাকমৰ (নীলাম্বুৰ, মাঞ্জিৰী, মালাপ্পুৰম, কোট্টাক্কল আৰু পোন্নানি) এক বৃহৎ অংশও জামোৰিনৰ তলতীয়া হৈছিল।<ref name="askh"/> [[File:South India in early 11th century AD.jpg|thumbnail|১১শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[দক্ষিণ ভাৰত]] (প্ৰায় ১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দ - মালাপ্পুৰম জিলাত ক্ষমতাৰ দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান অন্তৰ্ভুক্ত আছিল - ''এৰালা নাডু'' ([[এৰানাড]]) আৰু [[ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|ৱল্লুৱা নাডু]])]] পিছলৈ [[কোচিন ৰাজ্য]]ত পৰিণত হোৱা ''পেৰুম্বাদাপ্পু স্বৰূপম''ৰ আদিম সদৰ কাৰ্যালয় [[পোন্নানি তালুক]]ৰ অন্তৰ্গত [[পুথুপোন্নানি]]ৰপৰা ১০ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে অৱস্থিত ৱান্নেৰি, [[পেৰুম্বাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্বাদাপ্পু]]ৰ চিত্ৰকূটমত আছিল।<ref name="askh"/> যেতিয়া পেৰুম্বাদাপ্পু [[কালিকটৰ জামোৰিন]] ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে, তেতিয়া পেৰুম্বাদাপ্পুৰ শাসকসকল [[কোদুংগাল্লুৰ]]লৈ পলাই যায়। পিছলৈ তেওঁলোকে [[কোচি]]লৈ গৈ তাত [[কোচিন ৰাজ্য]] স্থাপন কৰে।<ref name="askh"/> ১২৫০–১৩০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভিতৰত প্ৰায় সমগ্ৰ জিলাখন জামোৰিনৰ শাসনৰ অধীনলৈ আহে।<ref name="askh"/><ref name="mh"/> মধ্যযুগীয় কেৰালাত বিশেষ ৰাজনৈতিক গুৰুত্ব থকা [[মামংকম উৎসৱ]] জিলাখনৰ [[ভাৰতপ্পুঝা]] নদীৰ উত্তৰ পাৰত অৱস্থিত [[তিৰুনাবায়া]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref name="askh"/> [[কুম্বিদি|পান্নিয়ুৰ]] আৰু [[সুকাপুৰম|চোৱাৰা]] (সুকাপুৰম) নামৰ [[নম্বুডিৰি]] গাঁও দুখনৰ নম্বুডিৰিসকলৰ মাজত থকা শত্ৰুতাৰো মধ্যযুগীয় কেৰালাত যথেষ্ট ৰাজনৈতিক গুৰুত্ব আছিল।<ref name="askh"/> [[কুম্বিদি|পান্নিয়ুৰ]] [[কুট্টিপ্পুৰম]] চহৰৰ বিপৰীতে অৱস্থিত, আনহাতে [[সুকাপুৰম]] [[এদাপ্পাল]]ত অৱস্থিত। পান্নিয়ুৰকুৰ আৰু চোভৰাকুৰৰ নম্বুডিৰিসকলৰ মাজত হোৱা তথাকথিত ''কুৰমৎচৰম''ত জামোৰিনসকলে হস্তক্ষেপ কৰিছিল। শেহতীয়া ঘটনাত, থিৰুমনাসেৰী নম্বুডিৰিয়ে ওচৰৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী গাঁওখন আক্ৰমণ কৰি জ্বলাই দিছিল। ৱল্লুৱানাডু আৰু [[পেৰুম্বাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্বাদাপ্পু]]ৰ শাসকসকলে চোভৰামক সহায় কৰিবলৈ আহে আৰু একেলগে পান্নিয়ুৰত আক্ৰমণ কৰে। দক্ষিণ আৰু পূবৰ চুবুৰীয়াসকলে থিৰুমনাসেৰী নাডু দখল কৰে। থিৰুমনাসেৰী নম্বুডিৰিয়ে জামোৰিনক সহায় বিচাৰি আবেদন জনায় আৰু সুৰক্ষাৰ বিনিময়ত [[ভাৰতপ্পুঝা]] নদীখন [[আৰৱ সাগৰ]]ত লগ লগা [[পোন্নানি]] বন্দৰটো জামোৰিনক দিবলৈ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে। থিৰুমনাসেৰী নম্বুডিৰি, কোজিকোড়ৰ কয়া আৰু [[তান্নুৰ ৰাজ্য|ৱেত্তাট্টুনাডু]]ৰ শাসকে জামোৰিনক সমৰ্থন কৰিছিল। এনে এটা সুযোগ বিচাৰি থকা জামোৰিনে আনন্দেৰে এই প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰিলে।<ref name="KrishnaIyer2"/> ৱল্লুৱানাডুৰ সামৰিক অভিযানত জামোৰিনে [[বেপুৰ]], [[চালিয়ম]], [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] আৰু [[কোদুংগাল্লুৰ]]ৰ মুছলমান মধ্যপ্ৰাচ্যৰ নাৱিকসকল আৰু কোজিকোড়ৰ কয়াৰপৰা স্পষ্ট সহায় লাভ কৰিছিল।<ref name="VVHaridas">V. V., Haridas. ''"King court and culture in medieval Kerala – The Zamorins of Calicut (AD 1200 to AD 1767)"''. [http://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/131929] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210913065714/https://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/131929|date=13 September 2021}} Unpublished PhD Thesis. Mangalore University</ref> পুৰস্কাৰ স্বৰূপে জামোৰিনে [[পোন্নানি]] বন্দৰটোক মধ্যপ্ৰাচ্যৰ নাৱিকসকলৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্যিক আৰু সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ কৰি তুলিছিল। কোজিকোড়ৰ মুছলমান ন্যায়াধীশে [[তিৰুনাবায়া]]ত আক্ৰমণ কৰিবলৈ চামোথিৰিক "ধন আৰু সামগ্ৰী"ৰ সকলো সহায় আগবঢ়োৱা যেন লাগে।<ref name="KrishnaIyer2">K. V. Krishna Iyer, ''Zamorins of Calicut: From the earliest times to AD 1806''. Calicut: Norman Printing Bureau, 1938.</ref> জামোৰিনে ৱল্লুৱানাডুলৈ নিজৰ জয়যাত্ৰা অব্যাহত ৰাখে আৰু [[কোট্টাক্কল]], [[মালাপ্পুৰম]], [[মাঞ্জিৰী]] আৰু [[নীলাম্বুৰ]] অঞ্চলসমূহ দখল কৰে। এনেদৰেই [[পেৰুম্বাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্বাদাপ্পু]] আৰু [[ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|ৱল্লুৱানাড]]ৰ এটা বৃহৎ অংশ জামোৰিনৰ শাসনৰ অধীনলৈ আহে। এইদৰে জামোৰিন মামংকমৰ ''ৰক্ষা পুৰুষ'' আৰু [[তিৰুনাবায়া]], চুবুৰীয়া [[ত্ৰিপ্ৰানগোড়]] আৰু [[পোন্নানি]]ৰ শাসক হৈ পৰে।<ref name="askh"/> [[File:Kottakkunnu, Malappuram municipality.jpg|left|thumbnail|[[কোট্টাকুন্নু]], [[মালাপ্পুৰম]]]] জামোৰিনৰ অধীনত জিলাখনৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলসমূহ মধ্যযুগীয় কেৰালাত বিদেশী সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ প্ৰধান কেন্দ্ৰ হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। জামোৰিনে তেওঁৰ বন্দৰসমূহৰ জৰিয়তে মচলাৰ ব্যৱসায়ৰ ওপৰত কৰ আৰোপ কৰি তেওঁৰ ৰাজহৰ এক বৃহৎ অংশ অৰ্জন কৰিছিল। জামোৰিন ৰাজ্যৰ প্ৰধান বন্দৰসমূহৰ ভিতৰত আছিল [[পৰাপ্পানংগাড়ী]], [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] আৰু [[পোন্নানি]]।<ref name="ReferenceB"/><ref name="Kunhali">Kunhali. V. "Calicut in History" Publication Division, University of Calicut (Kerala), 2004</ref> ১৬ শতিকাৰ ঐতিহাসিক গ্ৰন্থ ''তুহফাত উল মুজাহিদিন''ৰ মতে, জামোৰিনৰ শাসনকালত বাণিজ্যিক বসতিসমূহৰ ভিতৰত [[পৰাপ্পানংগাড়ী]] (''বৰবুৰনকদ''), [[তিৰুৰংগাড়ী]] (''তিৰুৱাৰনকদ''), [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] আৰু [[পোন্নানি]] (''ফুনান'') গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল।<ref name="Makhdoom"/> [[পোন্নানি]]ৰ ''থ্ৰিক্কাবিল কোভিলাকম'' জামোৰিনৰ বাবে দ্বিতীয় ঘৰ হিচাপে কাম কৰিছিল। পোন্নানিয়ে তেওঁৰ ৰাজ্যৰ নৌসেনা সদৰ হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name="ReferenceB">K. V. Krishna Iyer ''Zamorins of Calicut: From the Earliest Times to AD 1806''. Calicut: Norman Printing Bureau, 1938</ref> জামোৰিনৰ এজন স্থানীয় অধিনায়ক ''পাৰা নাম্বি''ৰ সদৰ আছিল [[মালাপ্পুৰম]]।<ref name="Malabar Manual Appendix">{{cite book |last1=Logan |first1=William |title=MALABAR MANUAL: With Commentary by VED from VICTORIA INSTITUTIONS |trans-title=মালাবাৰ মেনুৱেল: ভিক্টোৰিয়া ইনষ্টিটিউচনৰপৰা বেদৰ ধাৰাভাষ্যৰ সৈতে |publisher=VICTORIA INSTITUTIONS, Aaradhana, DEVERKOVIL 673508 |edition=Volume 2 |url=https://books.google.com/books?id=0TJFDwAAQBAJ&pg=PA1 |access-date=১২ জুলাই ২০২০ |archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210913063330/https://books.google.com/books?id=0TJFDwAAQBAJ&pg=PA1 |url-status=live }}</ref> জামোৰিনৰ অন্যান্য [[কোভিলাকম|''কোভিলাকম'']]সমূহৰ ভিতৰত আছিল [[কোট্টাক্কল]]ৰ ''কিঝাক্কে কোভিলাকম'', [[মাঞ্জিৰী]]ৰ ''মাঞ্জিৰী কোভিলাকম'',<ref name="MGS">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=n6CNHAAACAAJ&q=Perumals+of+Kerala|title=Perumals of Kerala: Political and Social Conditions of Kerala Under the Cēra Perumals of Makotai (c. 800 A.D.-1124 A.D.)|trans-title=কেৰালাৰ পেৰুমল: মাকোতাইৰ চেৰা পেৰুমলৰ অধীনত কেৰালাৰ ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক পৰিস্থিতি (প্ৰায় ৮০০ খ্ৰীষ্টাব্দ-১১২৪ খ্ৰীষ্টাব্দ)|last=Narayanan|first=M. G. S.|date=১৯৯৬|publisher=Xavier Press|access-date=১৬ নৱেম্বৰ ২০২০|archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913063330/https://books.google.com/books?id=n6CNHAAACAAJ&q=Perumals+of+Kerala|url-status=live}}</ref> আৰু [[নীলাম্বুৰ]]ৰ [[নীলাম্বুৰ ৰাজ্য|''নীলাম্বুৰ কোভিলাকম'']]। [[পৰাপ্পানংগাড়ী]]ৰ ''পৰাপ্পানাদ কোভিলাকম'' আৰু [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]]ৰ ''তান্নুৰ কোভিলাকম'' জামোৰিনৰ তলতীয়া ৰাজকীয় ঘৰ আছিল। অৱশ্যে [[অংগাদিপুৰম]]ৰ ওচৰৰ [[মানকাদা]]ত থকা ''মানকাদা কোভিলাকম'' আছিল [[ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|''ৱল্লুৱানাড ৰজা'']]সকলৰ শাসন পৰিয়ালৰ স্থান। কেৰালাৰ [[নম্বুডিৰি]] [[ব্ৰাহ্মণ]]সকলৰ সৰ্বোচ্চ মুৰব্বী [[আজৱাঞ্চেৰী থাম্প্ৰাক্কল]]ৰ সদৰ কাৰ্যালয় ''আজৱাঞ্চেৰী মানা'', [[তিৰুৰ তালুক]]ৰ [[কুট্টিপ্পুৰম]]ৰ ওচৰৰ [[আথৱানাড]]ত অৱস্থিত। নতুন জামোৰিনৰ ''অৰিয়িট্টু ৱাজচা'' (ৰাজ্যাভিষেক) অনুষ্ঠানত সাধাৰণতে ''আজৱাঞ্চেৰী থাম্প্ৰাক্কল'' আৰু [[তান্নুৰ ৰাজ্য]]ৰ [[কল্পকঞ্চেৰী]]ৰ প্ৰভু উপস্থিত আছিল।<ref name="MGS"/> প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগীয় সময়ত বিদেশী বাণিজ্যৰ একচেতীয়া অধিকাৰ [[আৰব]]সকলৰ হাতত আছিল।<ref name="MGS"/> ''[[পালক্কাড]] ৰজা''সকলৰ আদিম সদৰ কাৰ্যালয়ো [[আথৱানাড]]ত আছিল।<ref name="mnn">{{Cite book|title='Kerala Charitram|trans-title='কেৰালা চৰিত্ৰম|last=Shreedhara Menon|first=A|publisher=DC Books|year=২০০৭|isbn=9788126415885|location=কোট্টায়াম|page=200|url=https://keralabookstore.com/book/keralacharithram/11148/|access-date=২২ এপ্ৰিল ২০২০|archive-date=৯ জুলাই ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200709123203/https://keralabookstore.com/book/keralacharithram/11148/|url-status=live}}</ref> [[File:Map of Samoothiris kingdom.jpg|thumbnail|১৪৯৮ চনত জামোৰিনৰ সাম্ৰাজ্য]] [[File:Ponnani harbour 2.jpg|left|thumbnail|জামোৰিনৰ দ্বিতীয় বাসভৱন আছিল [[পোন্নানি]]ৰ ''থ্ৰিক্কাবিল কোভিলাকম''ত]] [[File:Caminho maritimo para a India.png|left|thumb|১৪৯৮ চনত [[ভাস্কো দা গামা]]ই [[কোজিকোড়]]লৈ অহা পথটো (ক'লা ৰেখা), যিটো [[ইউৰোপ]]ৰপৰা ভাৰতলৈ [[আৱিষ্কাৰৰ যুগ|সাগৰীয় পথৰ আৱিষ্কাৰ]] আছিল। ইয়াৰদ্বাৰা [[ভাৰতীয় উপমহামণ্ডল]]ত [[ঔপনিৱেশিক ভাৰত|ইউৰোপীয় উপনিৱেশবাদ]]ৰ পথ প্ৰশস্ত হৈছিল। সেই সময়ত [[কালিকট]]ৰ [[জামোৰিন]] পোন্নানিৰ ''থ্ৰিক্কাবিল কোভিলাকম''ত আছিল। ]] ১৪৯৭ চনত [[ভাস্কো দা গামা]]ৰ দলে [[পৰ্তুগাল]]ৰপৰা যাত্ৰা আৰম্ভ কৰি উত্তমাশা অন্তৰীপ পাৰ হৈ পূব আফ্ৰিকাৰ উপকূলেৰে আগবাঢ়িছিল। তাত তেওঁলোকে এজন স্থানীয় পথ-প্ৰদৰ্শকক লগ পায়, যিয়ে তেওঁলোকক [[ভাৰত মহাসাগৰ]] পাৰ হোৱাত সহায় কৰে। ১৪৯৮ চনৰ মে' মাহত তেওঁলোক [[কোজিকোড়|কালিকট]]ত উপস্থিত হয়।<ref>[[#refScammell|Scammell]], p. 13</ref> ভাস্কো দা গামা আৰু তেওঁৰ পৰ্তুগীজ নৌসেনা কালিকটত উপস্থিত হোৱাৰ সময়ত, কালিকটৰ জামোৰিন পোন্নানিত আছিল।<ref>E. G. Ravenstein, ed., ''A Journal of the First Voyage of Vasco da Gama, Delhi'', 1995, p. 50</ref> জামোৰিনে পৰ্তুগীজসকলক বাণিজ্যৰ সকলো সুবিধা প্ৰদান কৰিছিল।<ref name="mh"/> পিছে [[আৰব]]সকলৰ সম্পত্তিৰ ওপৰত পৰ্তুগীজসকলৰ প্ৰৰোচনাই জামোৰিন আৰু পৰ্তুগীজসকলৰ মাজত সংঘৰ্ষৰ সৃষ্টি কৰে। তদুপৰি, জামোৰিনৰ দ্বিতীয়খন সদৰ কাৰ্যালয় [[পোন্নানি]] পৰ্তুগীজসকলৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ লক্ষ্য আছিল।<ref name="mh"/> [[কালিকটৰ জামোৰিন]]ৰ অধীনস্থ [[তান্নুৰ ৰাজ্য]]ৰ শাসকে [[কোজিকোড়]]ৰ নিজৰ প্ৰভুৰ বিৰুদ্ধে গৈ পৰ্তুগীজসকলৰ লগ লৈছিল।<ref name="askh"/> ইয়াৰ ফলত, [[তান্নুৰ ৰাজ্য]] (''[[তিৰুৰ তালুক|ৱেত্তাট্টুনাডু]]'') ভাৰতৰ আটাইতকৈ পুৰণি পৰ্তুগীজ উপনিৱেশসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হৈ পৰে। [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]]ৰ শাসকেও [[কোচিন ৰাজ্য|কোচিন]]ৰ লগ দিছিল।<ref name="askh"/> ১৬ আৰু ১৭ শতিকাত কোচিনৰ ৰাজপৰিয়ালৰ বহু সদস্যক [[ৱেট্টম গ্ৰাম পঞ্চায়ত|ৱেট্টম]]ৰপৰা নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref name="askh"/> অৱশ্যে, [[কোচিনৰ যুদ্ধ (১৫০৪)]]ত ৰজাৰ অধীনত [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] বাহিনীয়ে কালিকটৰ জামোৰিনৰ হৈ যুঁজিছিল।<ref name="Logan">{{Cite book|title=Malabar Manual (Volume-I)|trans-title=মালাবাৰ মেনুৱেল (খণ্ড-I)|last=Logan|first=William|publisher=Asian Educational Services|year=২০১০|isbn=9788120604476|location=New Delhi|pages=631–666}}</ref> তথাপি, [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] অঞ্চলৰ [[মালাবাৰ মুছলমান|মাপ্পিলা]] ব্যৱসায়ীসকলৰ আনুগত্য [[কালিকটৰ জামোৰিন]]ৰ প্ৰতিয়েই আছিল।<ref name="Makhdoom">{{cite book | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=১৯৪২ | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | trans-title= তুহফাত-আল-মুজাহিদিন: আৰবী ভাষাত এখন ঐতিহাসিক গ্ৰন্থ | publisher=University of Madras | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage }}</ref> আধুনিক [[মালায়ালম সাহিত্য]]ৰ জনক হিচাপে পৰিচিত [[থুঞ্চাথু ইঝুথাচান]]ৰ জন্ম পৰ্তুগীজ যুগত [[তিৰুৰ]]ত (''[[তান্নুৰ ৰাজ্য|ৱেত্তাট্টুনাডু]]'') হৈছিল।<ref name="askh"/> ১৪শ আৰু ১৬শ শতিকাৰ মাজত বিকশিত হোৱা মধ্যযুগীয় [[জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান আৰু গণিতৰ কেৰালা বিদ্যালয়]]খনো মূলতঃ [[তান্নুৰ ৰাজ্য|''ৱেত্তাট্টুনাডু'']]তে ([[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ অঞ্চল]]) অৱস্থিত আছিল।<ref name="roy">{{cite journal |last=Roy |first=Ranjan |year=১৯৯০ |title=Discovery of the Series Formula for π by Leibniz, Gregory, and Nilakantha |trans-title=লাইবনিটজ, গ্ৰেগৰী আৰু নীলকণ্ঠৰদ্বাৰা π-ৰ শ্ৰেণী সূত্ৰৰ আৱিষ্কাৰ |journal=Mathematics Magazine |volume=63 |issue=5 |pages=291–306 |doi=10.2307/2690896 |jstor=2690896}}</ref><ref name="Pingree 1992 554–563">{{Citation |last=Pingree |first=David |author-link=David Pingree |title=Hellenophilia versus the History of Science |trans-title=হেলেনোফিলিয়া বনাম বিজ্ঞানৰ ইতিহাস |year=১৯৯২ |journal=Isis |volume=83 |issue=4 |pages=554–563 |jstor=234257 |doi=10.1086/356288 |quote=One example I can give you relates to the Indian Mādhava's demonstration, in about 1400 A.D., of the infinite power series of trigonometrical functions using geometrical and algebraic arguments. When this was first described in English by Charles Whish, in the 1830s, it was heralded as the Indians' discovery of the calculus. This claim and Mādhava's achievements were ignored by Western historians, presumably at first because they could not admit that an Indian discovered the calculus, but later because no one read anymore the ''Transactions of the Royal Asiatic Society'', in which Whish's article was published. The matter resurfaced in the 1950s, and now we have the Sanskrit texts properly edited, and we understand the clever way that Mādhava derived the series ''without'' the calculus, but many historians still find it impossible to conceive of the problem and its solution in terms of anything other than the calculus and proclaim that the calculus is what Mādhava found. In this case, the elegance and brilliance of Mādhava's mathematics are being distorted as they are buried under the current mathematical solution to a problem to which he discovered an alternate and powerful solution. |bibcode=1992Isis...83..554P|s2cid=68570164 }}</ref> ১৫০৭ চনত পৰ্তুগীজ ভাইচৰয় [[ফ্ৰান্সিস্কো ডি আলমেইদা]]ই পোন্নানিত আক্ৰমণ কৰে আৰু ১৫৮৫ চনত তাত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref name="mh"/> মচলাৰ ব্যৱসায়ৰ একচেতীয়া অধিকাৰৰ বাবে কোজিকোড়ৰ নৌসেনা প্ৰধান, যাক [[কুনহলি মাৰাক্কাৰ]] বুলি জনা গৈছিল আৰু পৰ্তুগীজসকলৰ মাজত হোৱা কেইবাখনো যুদ্ধৰ সাক্ষী এই জিলাখন। ভাৰতীয় উপকূলত প্ৰথম নৌসেনাৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলাৰ কৃতিত্ব কুনহলি মাৰাক্কাৰসকলক দিয়া হয়।<ref>{{cite web|title=Maritime Heritage – Join Indian Navy {{!}} Government of India|trans-title=সামুদ্ৰিক ঐতিহ্য - ভাৰতীয় নৌসেনাত যোগদান কৰক {{!}} ভাৰত চৰকাৰ|url=https://www.joinindiannavy.gov.in/en/about-us/maritime-heritage.html|website=joinindiannavy.gov.in|access-date=১০ মাৰ্চ ২০২০|archive-date=৩১ মাৰ্চ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200331151728/https://www.joinindiannavy.gov.in/en/about-us/maritime-heritage.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Singh |first=Arun Kumar |title=Give Indian Navy its due |trans-title=ভাৰতীয় নৌসেনাক তাৰ প্ৰাপ্য দিয়ক |url=https://www.asianage.com/opinion/columnists/110217/give-indian-navy-its-due.html |access-date=৬ মাৰ্চ ২০২০ |work=দ্য এছিয়ান এজ |date=১১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭ |archive-date=৮ মাৰ্চ ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308123207/https://www.asianage.com/opinion/columnists/110217/give-indian-navy-its-due.html |url-status=live }}</ref> ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ আটাইতকৈ পুৰণি পৰ্তুগীজ উপনিৱেশসমূহৰ ভিতৰত [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] চহৰখন অন্যতম আছিল। ১৫২৫ আৰু ১৫৭৩–৭৪ চনত পৰ্তুগীজসকলে ক্ৰমে [[পোন্নানি]] আৰু [[পৰাপ্পানংগাড়ী]] চহৰ দুখন জ্বলাই দিছিল।<ref name="ReferenceB" /> ১৬শ শতিকাত যেতিয়া কোচিন মালাবাৰ উপকূলৰ এক প্ৰধান শক্তিত পৰিণত হৈছিল, তেতিয়া [[কোচিন ৰাজ্য]]ৰ কেইজনমান ৰজাক সাধাৰণতে [[তান্নুৰ ৰাজ্য]]ৰ ৰাজপৰিয়ালৰপৰা বাছনি কৰা হৈছিল।<ref name="askh"/> ১৫৭১ চনত [[চালিয়ম]] দুৰ্গৰ যুদ্ধৰ জৰিয়তে পৰ্তুগীজসকলক [[তান্নুৰ ৰাজ্য]]ৰপৰা বহিষ্কাৰ কৰা হয়। [[চালিয়ম]] আছিল [[তান্নুৰ ৰাজ্য|ৱেত্তাট্টুনাডু]]ৰ উত্তৰ সীমান্ত। সেই যুদ্ধত জামোৰিনে [[পোন্নানি]], [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] আৰু [[পৰাপ্পানংগাড়ী]]ৰ [[মালাবাৰ মুছলমান|মাপ্পিলা]]সকলৰপৰা স্পষ্ট সহায় লাভ কৰিছিল। [[File:Ponnani harbour.jpg|left|thumbnail|400px|২০১২ চনত তোলা [[পোন্নানি]] বন্দৰৰ ছবি। পোন্নানি বন্দৰ আছিল [[তান্নুৰ ৰাজ্য]]ৰ একেবাৰে দক্ষিণ প্ৰান্ত। ]] [[File:From a map by Emanuel Bowen, 1744.jpg|thumb|এজন ইংৰাজ মানচিত্ৰ খোদাইকাৰী [[ইমানুৱেল বোৱেন]]ৰ মানচিত্ৰৰপৰা লোৱা [[দক্ষিণ ভাৰত]] (১৭৪৪)। মন কৰিবলগীয়া যে মানচিত্ৰখনত জামোৰিন ৰাজ্যৰ ভিতৰত কেৱল [[তান্নুৰ ৰাজ্য]]কহে এক সুকীয়া সীমাৰে দেখুৱা হৈছে। ]] ১৬শ শতিকাত পোন্নানিত [[জৈনুদ্দিন মখদুম ২য়]]য়ে (জন্ম প্ৰায় ১৫৩২) ৰচনা কৰা ''[[তুহফাত উল মুজাহিদিন]]'' কেৰালাৰ ইতিহাসৰ ওপৰত সম্পূৰ্ণৰূপে আধাৰিত প্ৰথমখন জ্ঞাত গ্ৰন্থ। এজন কেৰালাবাসীয়ে লিখা এইখন প্ৰথম গ্ৰন্থ। ই [[আৰবী ভাষা|আৰবী]] ভাষাত লিখা আৰু ইয়াত ১৪৯৮ চনৰপৰা ১৫৮৩ চনলৈকে [[মালাবাৰ উপকূল]]ত পৰ্তুগীজ উপনিৱেশ স্থাপনৰ প্ৰচেষ্টাৰ বিৰুদ্ধে কালিকটৰ জামোৰিনৰ লগতে [[কুনহলি মাৰাক্কাৰ]]ৰ নৌসেনাই কৰা প্ৰতিৰোধৰ তথ্য সন্নিৱিষ্ট আছে।<ref name="Noorani">AG Noorani {{cite web|url=http://www.frontlineonnet.com/fl2704/stories/20100226270407900.htm |title=Islam in Kerala |trans-title=কেৰালাত ইছলাম |access-date=৫ জানুৱাৰী ২০১৩ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121221021629/http://www.frontlineonnet.com/fl2704/stories/20100226270407900.htm |archive-date=২১ ডিচেম্বৰ ২০১২ }}</ref> ইয়াৰ প্ৰথম ছপা আৰু প্ৰকাশ [[লিছবন]]ত হৈছিল। এই সংস্কৰণৰ এটা প্ৰতিলিপি [[কায়ৰো]]ৰ [[আল-আজহাৰ বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ গ্ৰন্থাগাৰত সংৰক্ষিত কৰা হৈছে।<ref name="A. Sreedhara Menon 2011">A. Sreedhara Menon. ''Kerala History and its Makers''. D C Books (2011)</ref><ref name="frontline.in">[http://www.frontline.in/static/html/fl2704/stories/20100226270407900.htm A G Noorani. Islam in Kerala. Books]</ref><ref>Roland E. Miller. ''Mappila Muslim Culture'' SUNY Press, 2015</ref> ১৫৩২ চনত [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]]ৰ শাসকৰ সহায়ত [[চালিয়ম]]ত এটা গীৰ্জা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ লগতে অধিনায়কৰ বাবে এটা ঘৰ, সৈন্যৰ বাবে বেৰেক আৰু বাণিজ্যৰ বাবে ভঁৰাল ঘৰো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। জামোৰিনৰ সৈতে চুক্তি কৰা ডিয়েগো ডি পেৰেৰাক ২৫০ জনীয়া এটা সৈন্যদলৰ সৈতে এই নতুন দুৰ্গৰ অধিনায়কৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। আৰু মেনুৱেল ডি চুজাক ২২খন জাহাজৰ এটা দলৰ সৈতে সাগৰীয় পথেৰে ইয়াৰ নিৰাপত্তা নিশ্চিত কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছিল।<ref name="columbia.edu"/> জামোৰিনে নিজৰ ৰাজ্যত এই দুৰ্গটো নিৰ্মাণ কৰিবলৈ দিয়াৰ বাবে সোনকালেই অনুতাপ কৰে। তেওঁ [[পৰাপ্পানংগাড়ী]]ৰ শাসক কেৰামানলি (বোধহয় [[বেপুৰ]]ৰ ৰজা) আৰু পৰ্তুগীজসকলৰ সৈতে সম্পৰ্ক ছিন্ন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। আনকি তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধলৈকো যাবলৈ বিচাৰে (কিছুমান তথ্য অনুসৰি তান্নুৰৰ শাসকো তেওঁলোকৰ লগত আছিল <ref name="columbia.edu">{{Cite web |url=http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00generallinks/kerr/vol06chap01sect07.html |title=Vol06chap01sect07 |access-date=১ মে' ২০২১ |archive-date=২২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200222081409/http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00generallinks/kerr/vol06chap01sect07.html |url-status=live }}</ref>) যদিও সেয়া বিফল হয়।<ref name="Makhdoom"/> ১৫৭১ চনত [[তান্নুৰ ৰাজ্য#চালিয়ম দুৰ্গৰ যুদ্ধ|চালিয়ম দুৰ্গৰ যুদ্ধ]]ত জামোৰিনৰ বাহিনীৰ হাতত পৰ্তুগীজসকল পৰাজিত হয়।<ref>{{cite book |author=K. K. N. Kurup |year=১৯৯৭ |title=India's Naval Traditions: The Role of Kunhali Marakkars |trans-title=ভাৰতৰ নৌসেনা পৰম্পৰা: কুনহলি মাৰাক্কাৰসকলৰ ভূমিকা |url=https://books.google.com/books?id=HKmXcBCKEcAC&pg=PA51 |access-date=৯ আগষ্ট ২০১২ |publisher=Northern Book Centre |isbn=978-81-7211-083-3 |pages=37–38 |archive-date=২৭ মে' ২০১৩ |archive-url=https://web.archive.org/web/20130527084909/http://books.google.com/books?id=HKmXcBCKEcAC&pg=PA51 |url-status=live }}</ref> এফালে পৰ্তুগীজ আৰু আনফালে [[আৰব]] ব্যৱসায়ী, স্থানীয় [[চেকোৰ]] আৰু [[মালাবাৰ মুছলমান|মাপ্পিলা]] বাহিনীৰ সমৰ্থনপুষ্ট জামোৰিনৰ মাজত হোৱা অহৰহ যুদ্ধৰ ফলত অৱশেষত উপকূলীয় চহৰসমূহত বিদেশী বাণিজ্যৰ [[আৰব]] একচেটিয়া আধিপত্যৰ অৱসান ঘটে। পৰ্তুগীজৰ বিৰোধিতালৈ ভ্ৰূক্ষেপ নকৰি জামোৰিনে ১৬০৪ চনৰ ১১ নৱেম্বৰত ডাচ্চ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ সৈতে এক চুক্তিত আবদ্ধ হয়।<ref name="mh"/> ইয়াৰ পিছত ১৬০৮ চনত আন এখন চুক্তি হয়, যিয়ে পূৰ্বৰ চুক্তিখনক নিশ্চিত কৰে আৰু ডাচ্চসকলে পৰ্তুগীজসকলক বহিষ্কাৰ কৰাত জামোৰিনক সহায় কৰাৰ আশ্বাস দিয়ে।<ref name="mh"/> ডাচ্চসকলৰ একচেটিয়া আধিপত্য বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে পৰ্তুগীজ প্ৰভাৱো হ্ৰাস পাবলৈ ধৰে। ১৬শ শতিকাৰ অশান্তিৰ পিছত হোৱা সাংস্কৃতিক নৱ-জাগৰণৰ ফলস্বৰূপে [[থুঞ্চাথু ইঝুথাচান]] আৰু [[পুন্থানম নম্বুডিৰি]]ৰ দৰে কবিৰ জন্ম হয়। তেওঁলোকে বৰ্তমানৰ ৰূপলৈ [[মালায়ালম সাহিত্য]]ৰ বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তদুপৰি, মধ্যযুগীয় [[জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান আৰু গণিতৰ কেৰালা বিদ্যালয়]]ৰ সদস্য [[মেলপাথুৰ নাৰায়ণ ভট্টিথিৰী]]ৰো জন্ম হয়। ১৭শ শতিকাৰ মাজভাগলৈ, [[পোন্নানি]] আৰু [[কোজিকোড়]]ত ইংৰাজসকলৰ সৰু কাৰখানা দুটামানৰ বাহিৰে, কেৰালাৰ বন্দৰবোৰত বিদেশী বাণিজ্যৰ একচেতীয়া অধিকাৰ ডাচ্চসকলৰ হাতত আছিল।<ref name="mh"/> যদিও ১৬৫০ চনত [[উইলিয়াম কীলিং]]ৰ আগমনে এই অঞ্চলত ব্ৰিটিছ [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ একচেতীয়া অধিকাৰৰ সূচনা কৰিছিল, তথাপি তেওঁলোকে ১৭৯২ চনলৈকে আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিবলৈ সক্ষম হোৱা নাছিল।<ref name="mh"/> ১৮শ শতিকাত, ''প্ৰকৃততে'' [[মহীশূৰ ৰাজ্য]]ৰ শাসক [[হায়দৰ আলী]] আৰু [[টিপু চুলতান]]য়ে [[মালাবাৰ জিলা|উত্তৰ কেৰালা]]ৰ সকলো সৰু সামন্ত ৰাজ্যক একত্ৰিত কৰি [[মহীশূৰ ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল। ১৭৬৬ চনত অলপ সময়ৰ বাবে [[মাঞ্জিৰী]] চুলতান [[হায়দৰ আলী]]ৰ সদৰ কাৰ্যালয় আছিল।<ref name="1961_kkd">{{Cite book|title=District Census Handbook (2) – Kozhikode (1961)|trans-title=জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি (২) - কোজিকোড় (১৯৬১)|last=Devassy|first=M. K.|publisher=কেৰালা চৰকাৰ|year=১৯৬৫|location=এৰ্নাকুলাম|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5665/1/22059_1961_KOZ.pdf|access-date=১৯ ডিচেম্বৰ ২০২০|archive-date=২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210202005030/http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5665/1/22059_1961_KOZ.pdf|url-status=live}}</ref> যেতিয়া [[মহীশূৰ ৰাজ্য|মহীশূৰ]]ৰ চুলতান [[হায়দৰ আলী]]য়ে কালিকটত ''চামুথিৰি কোভিলাকম'' অৱৰোধ কৰিছিল (খ্ৰীষ্টীয় ১৮শ শতিকা), তেতিয়া জামোৰিনে তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসকলক পোন্নানিৰ ''থ্ৰিক্কাবিল কোভিলাকম''লৈ পঠিয়াই দিছিল।<ref>Panikkar. K.M. ''A History of Kerala (1498–1801)'' Coimbatore (1960) p. 64</ref> ১৭৯০ চনৰ ৭ আৰু ১২ ডিচেম্বৰৰ মাজত [[তৃতীয় এংলো-মহীশূৰ যুদ্ধ]]ৰ সময়ত [[তিৰুৰংগাড়ী]]ত ব্ৰিটিছ সৈন্য আৰু টিপু চুলতানৰ মাজত লানি নিছিগা সংঘৰ্ষ হৈছিল যাক [[তিৰুৰংগাড়ীৰ যুদ্ধ]] বুলি জনা যায়।<ref name=Naravane>{{Cite book |last=Naravane |first=M.S. |title=Battles of the Honorable East India Company |trans-title=সন্মানীয় ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ যুদ্ধসমূহ |publisher=A.P.H. Publishing Corporation |year=২০১৪ |isbn=9788131300343 |pages=176}}</ref> ১৭৯২ চনত তৃতীয় এংলো-মহীশূৰ যুদ্ধৰ জৰিয়তে ইংৰাজ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ হাতত টিপু চুলতান পৰাজিত হয় আৰু [[শ্ৰীৰংগপত্তনমৰ চুক্তি]] স্বাক্ষৰিত হয়। এই চুক্তি অনুসৰি বৰ্তমানৰ মালাপ্পুৰম জিলাকে ধৰি বেছিভাগ [[মালাবাৰ জিলা|মালাবাৰ অঞ্চল]] ইংৰাজ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। [[ত্ৰিবাংকুৰ]]ৰ [[কোয়ি থাম্পুৰান]]সকল [[পৰাপ্পানাদ]] ৰাজপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত। এই পৰিয়ালৰপৰাই সাধাৰণতে [[ত্ৰিবাংকুৰ]] পৰিয়ালৰ ৰাণীৰ স্বামীসকলক নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref name="1961_kkd"/> বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি ছেগুণ বাগিছা কনোলীৰ প্লট [[নীলাম্বুৰ]] চহৰৰপৰা মাত্ৰ {{cvt|2|km}} দূৰত অৱস্থিত। মালাবাৰৰ তেতিয়াৰ জিলাধিপতি [[হেনৰী ভেলেণ্টাইন কনোলী]]ৰ স্মৃতিত ইয়াৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news|title=Oldest teak plantation, Conolly's Plot, to reopen after maintenance|trans-title=আটাইতকৈ পুৰণি ছেগুণ বাগিছা, কনোলীৰ প্লট, মেৰামতিৰ পিছত পুনৰ মুকলি কৰা হ'ব|url=https://english.mathrubhumi.com/travel/travel-news/oldest-teak-plantation-conolly-s-plot-to-reopen-after-maintenance-kerala-nilambur-teak-plantations-1.1942105|date=১৬ মে' ২০১৭|access-date=১২ অক্টোবৰ ২০২০|work=মাতৃভূমি|archive-date=১২ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201012215336/https://english.mathrubhumi.com/travel/travel-news/oldest-teak-plantation-conolly-s-plot-to-reopen-after-maintenance-kerala-nilambur-teak-plantations-1.1942105|url-status=live}}</ref> ১৮৬১ চনৰ ১২ মাৰ্চত [[তিৰুৰ]]ৰপৰা [[চালিয়ম]]লৈ ৰাজ্যৰ প্ৰথমটো ৰেলপথ মুকলি কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ পুৰণি ৰেল ষ্টেচনটো [[তিৰুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন|তিৰুৰ]]ত অৱস্থিত।<ref name="ll">{{cite web |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/lifeline-of-malabar-turns-125/article4250472.ece |website=thehindu.com |title='Lifeline' of Malabar turns 125 |trans-title=মালাবাৰৰ 'জীৱন-ৰেখা'ৰ ১২৫ বছৰ পূৰ্ণ |date=২৯ ডিচেম্বৰ ২০১২ |access-date=১৯ ডিচেম্বৰ ২০২০ |archive-date=৩০ জানুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210130150107/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/lifeline-of-malabar-turns-125/article4250472.ece |url-status=live }}</ref><ref name="mpm">{{Cite news|title=ആ ചൂളംവിളി പിന്നെയും പിന്നെയും...|url=https://www.mathrubhumi.com/malappuram/specials/50-years-of-malappuram/kerala-first-railway-line-tirur-to-beypore-1.3880175|date=১৭ জুন ২০১৯|access-date=১৯ ডিচেম্বৰ ২০২০|work=মাতৃভূমি|archive-date=৩০ নৱেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201130082010/https://www.mathrubhumi.com/malappuram/specials/50-years-of-malappuram/kerala-first-railway-line-tirur-to-beypore-1.3880175|url-status=live}}</ref> [[File:Canoly hanging bridge nilambur.jpg|left|thumbnail|বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি [[ছেগুণ]] বাগিছা, [[নীলাম্বুৰ]]ৰ কনোলী প্লট]] ১৭৯২ আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত হোৱা বহুতো মাপ্পিলা বিদ্ৰোহৰ (কেৰালাত ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ) কেন্দ্ৰ আছিল এই জিলাখন। অনুমান কৰা হৈছে যে এই সময়ছোৱাত সৰু-বৰ প্ৰায় ৮৩০টা বিদ্ৰোহ সংঘটিত হৈছিল। ১৮৪১–১৯২১ চনৰ ভিতৰত কেৱল ব্ৰিটিছ বিষয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে ৮৬ টাতকৈও অধিক বিদ্ৰোহ হৈছিল।<ref>K. Madhavan, 'Malayalathile Mappila Lahala,' Mathrubhumi, 24 March 1923.</ref> ব্ৰিটিছ শাসনকালত [[দক্ষিণ মালাবাৰ]]ৰ এৰানাড, ৱল্লুৱানাড আৰু পোন্নানি উপ-জিলাসমূহত এই জিলাখন অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। [[মালাবাৰ স্পেচিয়েল পুলিচ]]ৰ সদৰ কাৰ্যালয় [[মালাপ্পুৰম]]ত আছিল। এম.এছ.পি. হৈছে ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ পুৰণি সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বেটেলিয়ন। ব্ৰিটিছসকলে নিজৰ সৈন্য ৰাখিবলৈ [[কাদালুণ্ডি নদী]]ৰ পাৰত মালাপ্পুৰম চহৰৰ ওপৰত হেগ [[বেৰেক]] স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |url=https://www.malappuramtourism.org/history.php |title=Malappuram British History |trans-title=মালাপ্পুৰম ব্ৰিটিছ ইতিহাস |access-date=১২ জুলাই ২০২০ |archive-date=১০ অক্টোবৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201010035952/https://www.malappuramtourism.org/history.php |url-status=live }}</ref> [[File:Codacal Tile Factory.jpg|thumbnail|কোডাক্কাল টাইল ফেক্টৰী [[তিৰুনাবায়া]]ৰ কোডাক্কালত কমনৱেলথ ট্ৰাষ্টৰদ্বাৰা পৰিচালিত হৈছিল। ১৮৮৭ চনত আৰম্ভ হোৱা কোডাক্কালৰ টাইল ফেক্টৰীটো ভাৰতৰ দ্বিতীয়টো টাইল-নিৰ্মাণ উদ্যোগ। প্ৰথমটো টাইল ফেক্টৰী আছিল [[ফেৰোক]]ত, যিটো সেই সময়ত [[এৰানাড তালুক]]ৰ অংশ আছিল। ]] ১৯২০ চনৰ ২৮ এপ্ৰিলত [[মাঞ্জিৰী]]ত অনুষ্ঠিত হোৱা [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ মালাবাৰ জিলা ৰাজনৈতিক সন্মিলনে [[ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]] আৰু [[মালাবাৰ জিলা|ব্ৰিটিছ মালাবাৰ]]ত জাতীয় আন্দোলনক শক্তিশালী কৰিছিল।<ref name="Manjericonference_1920">{{cite news |title=The 1920 political conference at Manjeri |trans-title=মাঞ্জিৰীৰ ১৯২০ চনৰ ৰাজনৈতিক সন্মিলন |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/290616/rare-letters-on-historic-meet-found-in-malappuram.html |access-date=১৮ জুলাই ২০২০ |work=ডেক্কান ক্ৰনিকল |date=২৯ জুন ২০১৬ |archive-date=১৮ জুলাই ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200718131229/https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/290616/rare-letters-on-historic-meet-found-in-malappuram.html |url-status=live }}</ref> সেই সন্মিলনে ঘোষণা কৰিছিল যে [[মণ্টাগু-চেমছফৰ্ড সংস্কাৰ]] [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাত সক্ষম নহয়। লগতে মালাবাৰত প্ৰচলিত প্ৰজাস্বত্ব ব্যৱস্থাৰ ফলত উদ্ভৱ হোৱা সমস্যা সমাধানৰ বাবে ভূমি সংস্কাৰৰ পোষকতা কৰিছিল। কিন্তু এই সিদ্ধান্তই কংগ্ৰেছৰ ভিতৰত থকা [[চুৰাট বিভাজন|চৰমপন্থী আৰু নৰমপন্থী]]সকলৰ মাজৰ ব্যৱধান বৃদ্ধি কৰিছিল। সন্মিলনৰ ফলত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ প্ৰতি মাটিগিৰিসকলৰ অসন্তুষ্টিৰ সৃষ্টি হৈছিল। ইয়াৰ ফলত মালাবাৰ জিলা কংগ্ৰেছ কমিটিৰ নেতৃত্ব শ্ৰমিক আৰু মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ সমৰ্থক চৰমপন্থীসকলৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ গৈছিল।<ref name="askh">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |title=A Survey of Kerala History |trans-title=কেৰালা ইতিহাসৰ এক জৰীপ |year=২০০৭ |publisher=ডি চি বুকছ |location=কোট্টায়াম |isbn=9788126415786 |edition=২০০৭ |url=https://dcbookstore.com/books/a-survey-of-kerala-history |access-date=২৬ জুলাই ২০২০ |archive-date=২৬ জুলাই ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726034742/https://dcbookstore.com/books/a-survey-of-kerala-history |url-status=live }}</ref> [[File:മലപ്പുറം ജില്ലയിൽ പൊന്നാനിയിലെ ഹാർബർ (1930-37).jpg|left|300px|thumbnail|১৯৩০-ৰ দশকৰ মাজভাগৰ [[পোন্নানি]] বন্দৰ]] [[File:Tirurangadi Hajur Kacheri.jpg|thumbnail|১৯২১ চনৰ বিদ্ৰোহত প্ৰাণ আহুতি দিয়া ব্ৰিটিছ সৈন্যৰ সমাধিসমূহ [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক]] কাৰ্যালয়ত]] বিদ্ৰোহসমূহৰ ভিতৰত শেষ আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল [[মালাবাৰ বিদ্ৰোহ]]। এই বিদ্ৰোহত [[পুক্কোত্তুৰৰ যুদ্ধ]]ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।<ref name="tottenham grf">Tottenham GRF (ed), The Mappila Rebellion 1921–22, Govt Press Madras 1922 P 71</ref><ref name="karim kk">Karim KK Muhammed Abdul, Variam Kunnath Kunjahammed Haji, Kalima Books, Kozhikkode 1992 (Malayalam)</ref> সৈন্য, আৰক্ষী আৰু ব্ৰিটিছ কৰ্তৃপক্ষ পলাই যোৱাৰ পাছত ১৯২১ চনৰ ২৮ আগষ্টৰ ভিতৰত [[এৰানাড]], [[ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|ৱল্লুৱানাড]], [[পোন্নানি]] আৰু [[কোজিকোড়]] তালুকৰ ২০০ খনৰো অধিক গাঁৱত স্বাধীনতা ঘোষণা কৰা হয়।<ref>''Malabar Desiyathayude Idapedalukal''. Dr. M. T. Ansari. DC Books</ref> অৱশ্যে স্বায়ত্তশাসন ঘোষণাৰ ছমাহ নৌহওঁতেই ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে এই ভূ-খণ্ড পুনৰুদ্ধাৰ কৰে আৰু ইয়াক [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। মালাবাৰ বিদ্ৰোহৰ পিছত [[ৱেগন ট্ৰেজেডী]] সংঘটিত হয় য'ত ১৯২১ চনৰ ২০ নৱেম্বৰত ৬৪ জন কয়দীৰ মৃত্যু হয়।<ref>Panikkar, K. N., ''Against Lord and State: Religion and Peasant Uprisings in Malabar 1836–1921''</ref> [[File:കരിപ്പുര്‍ വിമാനത്താവളം.jpg|left|thumbnail|[[কোণ্ডোত্তী তালুক]]ৰ [[কাৰিপুৰ]]ত অৱস্থিত [[কালিকট আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]]] [[ভাৰতীয় স্বাধীনতা আইন ১৯৪৭|১৯৪৭ চনত ভাৰতৰ স্বাধীনতা]]ৰ পিছত পূৰ্বৰ [[মাদ্ৰাছ প্ৰেচিডেন্সি]] [[মাদ্ৰাছ ৰাজ্য]]ত পৰিণত হয়। এৰানাড (মাঞ্জিৰী) আৰু ৱল্লুৱানাড (পেৰিন্থলমান্না) তালুকৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ সৈতে মালাপ্পুৰম ৰাজহ সংমণ্ডল আছিল পূৰ্বৰ [[মালাবাৰ জিলা]]ৰ পাঁচটা ৰাজহ সংমণ্ডলৰ ভিতৰত অন্যতম। মালাবাৰ জিলাৰ আন চাৰিটা ৰাজহ সংমণ্ডল আছিল [[থালাছেৰী]], [[কোজিকোড়]], [[পালক্কাড]] আৰু [[ফৰ্ট কোচিন]]।<ref name="Malabar">{{Cite book|title=1951 census handbook – Malabar district|trans-title=১৯৫১ চনৰ লোকপিয়ল হাতপুথি - মালাবাৰ জিলা|publisher=মাদ্ৰাছ চৰকাৰ|year=১৯৫৩|location=চেন্নাই|pages=1|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf|access-date=২৭ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০|archive-date=৮ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201008060411/http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf|url-status=live}}</ref> ১৯৫৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত ভাষাৰ ভিত্তিত [[কেৰালা]] ৰাজ্য গঠন কৰা হয়। গঠনৰ সময়ত মালাপ্পুৰম জিলাত চাৰিটা উপ-জিলা (এৰানাড, পেৰিন্থলমান্না, তিৰুৰ আৰু পোন্নানি), চাৰিখন চহৰ, চৈধ্যটা উন্নয়ন খণ্ড আৰু ৯৫খন [[গ্ৰাম পঞ্চায়ত]] আছিল।<ref name="c1971">{{Cite book|title=District Census Handbook – Malappuram (Part-C) – 1971|trans-title=জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি – মালাপ্পুৰম (খণ্ড-চি) – ১৯৭১|last=K. Narayanan|publisher=Directorate of Census Operations, Kerala|year=১৯৭২|location=থিৰুৱনন্তপুৰম|pages=3|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5714/1/51172_1971_MAL.pdf}}</ref> পিছলৈ তিৰুৰ তালুকক দ্বিখণ্ডিত কৰি তিৰুৰংগাড়ী তালুক গঠন কৰা হয়। এৰানাড তালুকক ত্ৰিখণ্ডিত কৰি নীলাম্বুৰ আৰু কোণ্ডোত্তী নামৰ দুখন তালুক গঠন কৰা হয়। কেৰালাৰ দ্বিতীয় পুৰণি বৰ্তমানৰ বিশ্ববিদ্যালয় [[কালিকট বিশ্ববিদ্যালয়]] ১৯৬৮ চনত [[তেনহিপালম]]ত আৰু ৰাজ্যৰ দ্বিতীয় পুৰণি বৰ্তমানৰ বিমানবন্দৰ [[কালিকট আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]] ১৯৮৮ চনত [[কাৰিপুৰ]]ত আৰম্ভ হয়।<ref>{{Cite news|title=Calicut airport turns 80|trans-title=কালিকট বিমানবন্দৰৰ ৮০ বছৰ পূৰ্ণ|url=https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/calicut-airport-turns-30/article23508804.ece|last=Special Currespondent|date=১২ এপ্ৰিল ২০১৮|access-date=৩১ মাৰ্চ ২০২১|work=দ্য হিন্দু|archive-date=৯ নৱেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109042642/https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/calicut-airport-turns-30/article23508804.ece|url-status=live}}</ref> ১৯৭০-ৰ দশকত [[পাৰস্য উপসাগৰীয় অঞ্চলৰ আৰৱ ৰাষ্ট্ৰসমূহ|পাৰস্য উপসাগৰীয় দেশসমূহ]]ৰ তেলৰ ভঁৰালসমূহ বাণিজ্যিক উত্তোলনৰ বাবে মুকলি কৰা হয় আৰু হাজাৰ হাজাৰ অদক্ষ শ্ৰমিকে উপসাগৰীয় অঞ্চললৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। তেওঁলোকে ঘৰলৈ পঠিওৱা ধনে গ্ৰাম্য অৰ্থনীতিক সহায় কৰে আৰু বিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে অঞ্চলটোৱে [[প্ৰথম বিশ্ব]]ৰ স্বাস্থ্যৰ মানদণ্ড আৰু প্ৰায় সৰ্বজনীন সাক্ষৰতা লাভ কৰে।<ref>{{cite magazine| url=http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2084273_2084272_2084259,00.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20110722004134/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2084273_2084272_2084259,00.html | url-status=dead | archive-date=22 July 2011 | magazine=Time | title=Summer Journey 2011 | date=21 July 2011}}</ref> ঐতিহাসিকভাৱে, মালাপ্পুৰম জিলা [[অষ্টবৈদ্য]] পৰম্পৰাৰ সংৰক্ষণৰ কেন্দ্ৰ আছিল। অষ্টবৈদ্য হৈছে আঠটা [[নম্বুডিৰি]] ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালৰ এটা গোট যাক পৰম্পৰাগতভাৱে [[আয়ুৰ্বেদ]]ৰ আঠটা শাখাৰ বিশাৰদ হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়। ইয়াৰ ভিতৰত '''পুলমন্থোলে মুছ''' পৰিয়ালে (পেৰিন্থলমান্নাৰ ওচৰৰ পুলমন্থোলে অঞ্চলৰ সৈতে জড়িত) শতিকা ধৰি বংশগত চিকিৎসা চৰ্চা আৰু [[সংস্কৃত]] পাণ্ডিত্যৰ এক অখণ্ড ধাৰা বজাই ৰাখিছে।<ref name="Sreedharan2002">{{cite book |last=Sreedharan |first=N |title=Ashtavaidya Tradition of Kerala |trans-title=কেৰালাৰ অষ্টবৈদ্য পৰম্পৰা |publisher=Publications Division, University of Calicut |year=২০০২}}</ref> কৰ্ণাটকী সংগীতজ্ঞ [[চেম্বাই বৈদ্যনাথ ভাগৱতৰ]]ৰ সৈতে থকা সম্পৰ্কৰ জৰিয়তে কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক ইতিহাসত পুলমন্থোলে বংশৰ ঐতিহাসিক গুৰুত্ব উল্লেখ কৰা হৈছে। ১৯৫২ চনত এটা পৰিৱেশনৰ সময়ত কণ্ঠস্বৰ হেৰুৱাৰ পিছত, চেম্বায়ে পুলমন্থোলে মুছ পৰিয়ালৰ অধীনত পৰম্পৰাগত আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসা গ্ৰহণ কৰিছিল। তাৰ পিছত তেওঁৰ সুস্থ হৈ উঠা আৰু মঞ্চলৈ উভতি অহাৰ কথা আঞ্চলিক জীৱনীসমূহত বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="ChembaiBio">{{cite book |last=Sarma |first=L. R. Viswanatha |title=Chembai Selvam |trans-title=চেম্বাই চেলভম |publisher=Amudha Nilayam Ltd |year=১৯৫৪ |location=মাদ্ৰাছ}}</ref> এই বংশৰ উত্তৰাধিকাৰ অঞ্চলটোৰ ধৰ্মীয় ইতিহাসতো অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে পুলমন্থোলেৰ '''শ্ৰী ৰুদ্ৰ ধন্বন্তৰি মন্দিৰ'''ৰ জৰিয়তে। থুতাপুঝা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এই ঐতিহাসিক মন্দিৰটো [[ৰুদ্ৰ]] আৰু [[ধন্বন্তৰি]] দুয়োৰে প্ৰতি উছৰ্গিত হোৱাৰ বাবে অনন্য। ই মালাবাৰ অঞ্চলৰ আধ্যাত্মিক পৰম্পৰা আৰু আয়ুৰ্বেদিক নিৰাময় কলাৰ মিলনৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰ হিচাপে কাম কৰে।<ref name="HeritagePortal">{{cite web |url=https://ayurvedathanal.com/sree-rudhra-dhanwanthari-temple |title=Sree Rudhra Dhanwanthari Temple Heritage |trans-title=শ্ৰী ৰুদ্ৰ ধন্বন্তৰি মন্দিৰৰ ঐতিহ্য |website=Ayurveda Thanal |access-date=১২ মে' ২০২৬}}</ref> == ভূগোল == [[File:Cherumb eco tourism village, Karuvarakundu India (3).JPG|left|thumb|alt=এখন গাঁও |[[কৰুৱাৰাকুণ্ডু]]ৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল]] [[File:Puthuponnani (2).JPG|thumb|alt=এখন সাগৰৰ পাৰ|[[পুথুপোন্নানি]] মুনাম্বম সাগৰৰ পাৰ]] উত্তৰ-পশ্চিমে [[কোজিকোড় জিলা]], উত্তৰ-পূবে [[ৱায়ানাড় জিলা]], পূবে [[নীলগিৰি পৰ্বতমালা|নীলগিৰি পাহাৰ]], দক্ষিণ-পূবে [[পালক্কাড জিলা]], দক্ষিণ-পশ্চিমে [[ত্ৰিছূৰ জিলা]] আৰু পশ্চিমে [[আৰৱ সাগৰ]]ৰদ্বাৰা পৰিবেষ্টিত মালাপ্পুৰমৰ মুঠ ভৌগোলিক মাটি-কালি হৈছে ৩৫৫৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। মাটি-কালিৰফালৰপৰা ৰাজ্যখনৰ ভিতৰত ইয়াৰ স্থান তৃতীয়। জিলাখন ৰাজ্যখনৰ মুঠ মাটি-কালিৰ ৯.১৫% অধিকাৰ কৰি আছে। ভৌগোলিক মানচিত্ৰত জিলাখন ৭৫° পূব – ৭৭° পূব দ্ৰাঘিমাংশ আৰু ১০° উত্তৰ – ১২° উত্তৰ অক্ষাংশত অৱস্থিত। কেৰালাৰ অন্যান্য প্ৰান্তৰ দৰেই মালাপ্পুৰমৰো পশ্চিমে [[আৰৱ সাগৰ]]ৰ সীমাত এক উপকূলীয় অঞ্চল (নিম্নভূমি), কেন্দ্ৰত মধ্যভূমি আৰু পূবে [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]]ৰ সীমাত এক পাহাৰীয়া অঞ্চল (উচ্চভূমি) আছে। অৱশ্যে কেৰালাৰ অন্যান্য জিলাৰ দৰে নহয়, মধ্যভূমিতো পাহাৰীয়া অঞ্চল বহুলভাৱে দেখা যায়। [[নীলাম্বুৰ]] তালুক আৰু [[উটি]] তালুকৰ সীমান্তত অৱস্থিত ২৫৫৪ মিটাৰ উচ্চতাৰ [[মুকুৰ্থি]] শৃংগ মালাপ্পুৰম জিলাৰ সৰ্বোচ্চ স্থান। ই [[দক্ষিণ ভাৰত]]ৰ পঞ্চম সৰ্বোচ্চ শৃংগ হোৱাৰ লগতে [[আনামুদি]] (২৬৯৬ মিটাৰ) আৰু [[মীছাপুলিমালা]]ৰ (২৬৫১ মিটাৰ) পিছত কেৰালাৰ তৃতীয় সৰ্বোচ্চ শৃংগ। ই [[ইদুক্কি জিলা]]ৰ বাহিৰে কেৰালাৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগ। মালাপ্পুৰম-[[পালক্কাড জিলা|পালক্কাড]]-[[নীলগিৰি জিলা|নীলগিৰি]] জিলাৰ সীমান্তৰ ওচৰত থকা ২৩৮৩ মিটাৰ উচ্চতাৰ [[অংগিন্দা শৃংগ]] হৈছে দ্বিতীয় সৰ্বোচ্চ শৃংগ। মালাপ্পুৰমৰ [[নীলাম্বুৰ]] তালুক, [[ৱায়ানাড় জিলা|ৱায়ানাড়]] আৰু [[কোজিকোড় জিলা]]ৰ [[থমৰছেৰী]] তালুকৰ সংযোগস্থলত অৱস্থিত ২৩৩৯ মিটাৰ উচ্চতাৰ [[ৱাৱুল মালা]] হৈছে জিলাখনৰ তৃতীয় সৰ্বোচ্চ স্থান। === সীমান্তৰ তালুকসমূহ === মালাপ্পুৰম জিলা ৫খন জিলাৰ নিম্নলিখিত ১২খন তালুকৰ সৈতে নিজৰ সীমা ভাগ কৰে। * ৱায়ানাড় জিলা: [[ব্যথিৰী]] তালুক। * কোজিকোড় জিলা: [[কোজিকোড়]] আৰু [[থমৰছেৰী]] তালুক। * নীলগিৰি জিলা: [[পাণ্ডালুৰ তালুক|পাণ্ডালুৰ]], [[গুডালুৰ, নীলগিৰি|গুডালুৰ]], [[উটি]] আৰু [[কুন্দাহ তালুক|কুন্দাহ]] তালুক। * পালক্কাড জিলা: [[পট্টাম্বি]], [[অট্টাপালম]] আৰু [[মান্নাৰকদ]] তালুক। * ত্ৰিছূৰ জিলা: [[চভক্কাদ]] আৰু [[কুন্নমকুলাম]] তালুক। === টপ'গ্ৰাফী === টপ'গ্ৰাফী, ভূ-বিজ্ঞান, মাটি, জলবায়ু আৰু প্ৰাকৃতিক উদ্ভিদৰ ভিত্তিত জিলাখনক ৫টা উপ-ক্ষুদ্ৰ অঞ্চলত ভাগ কৰা হৈছে: * মালাপ্পুৰম উপকূল * মালাপ্পুৰম তৰংগায়িত সমভূমি * চালিয়াৰ নদী অৱবাহিকা * নীলাম্বুৰ বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ * পেৰিন্থলমান্না তৰংগায়িত উচ্চভূমি। [[File:Chaliyar - Areekode Bridge.jpg|left|thumb|[[অৰীকোড়]]ত [[চালিয়াৰ]] নদীৰ অৱবাহিকা]] [[File:Map of Malappuram District (April 2021).svg|thumb|মালাপ্পুৰম জিলাৰ মানচিত্ৰ]] মালাপ্পুৰম উপকূল অঞ্চল উত্তৰৰ [[ৱল্লীকুন্নু]]ৰপৰা দক্ষিণৰ [[পেৰুম্বাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্বাদাপ্পু]]লৈকে সমগ্ৰ উপকূলীয় অঞ্চল জুৰি বিস্তৃত। ইয়াৰ উত্তৰে কোজিকোড় উপকূল, পূবে মালাপ্পুৰম তৰংগায়িত সমভূমি, দক্ষিণে ত্ৰিছূৰ উপকূল আৰু পশ্চিমে [[লাক্ষাদ্বীপ সাগৰ]] আছে। এই অঞ্চলটোৰ মাজেৰে চালিয়াৰ, কাদালুণ্ডি, ভাৰতপ্পুঝা, তিৰুৰপুঝা আদি প্ৰধান নদী, খাল আৰু বেকৱাটাৰসমূহ বৈ গৈছে। এই অঞ্চলটো নাৰিকল গছেৰে ভৰা। উপকূলীয় সমভূমিখন পশ্চিমৰফালে অতি ধীৰেৰে হেলনীয়া।<ref name="geographymalappuram">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title=Physical divisions of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ ভৌতিক বিভাজন |pages=21–22 |access-date=১৮ এপ্ৰিল ২০২০ |archive-date=২৭ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191127005243/http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |url-status=live }}</ref> [[পোন্নানি]], [[এদাপ্পাল]], [[তিৰুৰ]], [[ৱালাঞ্চেৰী]], [[কুট্টিপ্পুৰম]], [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]], [[তিৰুৰংগাড়ী]] আৰু [[পৰাপ্পানংগাড়ী]] আদি প্ৰধান চহৰসমূহ এই অঞ্চলতে অৱস্থিত। এই অঞ্চলৰ সৰ্বোচ্চ উচ্চতা তিৰুৰ তালুকৰ [[কল্পকঞ্চেৰী]] গাঁৱত (১০৪ মিটাৰ) অৱস্থিত।<ref name="geographymalappuram"/> উপকূলৰ সমান্তৰালভাৱে থকা মালাপ্পুৰম তৰংগায়িত সমভূমিৰ উত্তৰে [[নাদাপুৰম]]-[[মাভুৰ]] তৰংগায়িত সমভূমি, পূবে [[চালিয়াৰ]] নদীৰ অৱবাহিকা আৰু পেৰিন্থলমান্না তৰংগায়িত উচ্চভূমি, দক্ষিণে [[পট্টাম্বি]] তৰংগায়িত সমভূমি আৰু পশ্চিমে মালাপ্পুৰম উপকূল আছে। কন্নমংগলমৰ নেনমিনি পাহাৰ (৪৭৮ মিটাৰ) সৰ্বোচ্চ স্থান আৰু উত্তৰ অংশৰ [[ৱাজায়ুৰ]] (৯৫ মিটাৰ) এই অঞ্চলৰ সৰ্বনিম্ন স্থান। ইয়াত কেইবাখনো পাহাৰ আৰু ঢাল দেখা যায়।<ref name="geographymalappuram"/> [[File:Chekkunnu.jpg|thumb|[[এদাৱান্না]]ত চেক্কুন্নু পাহাৰ]] চালিয়াৰ নদী অৱবাহিকাৰ উত্তৰ আৰু পূবে নীলাম্বুৰ বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ, দক্ষিণে পেৰিন্থলমান্না তৰংগায়িত উচ্চভূমি আৰু পূবে মালাপ্পুৰম তৰংগায়িত সমভূমি অৱস্থিত। ই [[চালিয়াৰ]] নদীৰ মধ্যৱৰ্তী গতিপথত পৰে আৰু ইয়াত অকলশৰীয়া পাহাৰৰ ৰূপত ওখ-চাপৰ ঠাই আছে।<ref name="geographymalappuram"/> নীলাম্বুৰ বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ, যাক ঔপনিৱেশিক নথিত ''নীলাম্বুৰ উপত্যকা'' বুলিও উল্লেখ কৰা হৈছে, ইয়াৰ উত্তৰে কোজিকোড় বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ আৰু ৱায়ানাড় বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ, পূবে [[তামিলনাডু]], দক্ষিণে [[মান্নাৰকদ]]-পালক্কাড বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ আৰু পশ্চিমে চালিয়াৰ নদীৰ অৱবাহিকা অৱস্থিত। ই পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ এক অংশ। ইয়াত সাগৰপৃষ্ঠৰপৰা ১০০০ মিটাৰতকৈ অধিক উচ্চতাৰ কেইবাটাও শৃংগ দেখা যায়।<ref name="geographymalappuram"/> এই অঞ্চলৰ সৰ্বোচ্চ স্থান [[মুকুৰ্থি]]ত (২৫৯৪ মিটাৰ) অৱস্থিত, যিটো তামিলনাডুৰ সৈতে কেৰালাৰ সীমান্তত থকা [[কৰিম্পুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]]ৰ পূবে অৱস্থিত। সৰ্বনিম্ন স্থানটো [[মাম্পাদ]]ত (১১৫ মিটাৰ) অৱস্থিত।<ref name="geographymalappuram"/> নীলাম্বুৰৰ পাহাৰীয়া বনাঞ্চল অঞ্চলটো [[নীলগিৰি বায়'ছফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভ]]ৰ এক অংশ। পেৰিন্থলমান্না তৰংগায়িত উচ্চভূমিৰ উত্তৰে চালিয়াৰ নদীৰ অৱবাহিকা, পূবে মান্নাৰকদ-পালক্কাড বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ, দক্ষিণে [[পালক্কাড ব্যৱধান]] আৰু পশ্চিমে মালাপ্পুৰম তৰংগায়িত সমভূমি অৱস্থিত। ইয়াত কেইবাখনো সৰু সৰু অকলশৰীয়া পাহাৰ দেখা যায়। [[কডিকুঠীমালা]] তাৰ ভিতৰত অন্যতম। [[কাদালুণ্ডি নদী]] এই অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। এই অঞ্চলৰ সৰ্বোচ্চ উচ্চতা [[ৱাদাক্কংগাৰা, মাঞ্জিৰী|মাক্কাৰাপৰাম্বু]]ত ৬১০ মিটাৰ।<ref name="geographymalappuram"/> === উপকূলীয় ৰেখা === [[File:Light house in Ponnani.jpg|thumb|[[পোন্নানি]]ৰ [[লাইটহাউচ]]]] কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ ভিতৰত উপকূলৰ দৈৰ্ঘ্যৰফালৰপৰা মালাপ্পুৰমৰ স্থান পঞ্চম। ইয়াৰ উপকূলৰ দৈৰ্ঘ্য ৭০ কিলোমিটাৰ (ৰাজ্যখনৰ মুঠ উপকূলৰ ১১.৮৭%)।<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Coastline_2346.aspx |website=kerenvis.nic.in |title=The coastal area of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ উপকূলীয় অঞ্চল |access-date=৩০ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-date=২৩ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191123153736/http://www.kerenvis.nic.in/Database/Coastline_2346.aspx |url-status=live }}</ref> মালাপ্পুৰমৰ উপকূলীয় অঞ্চল তিনিখন পৌৰ চহৰ ক্ৰমে [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]], [[পোন্নানি]] আৰু [[পৰাপ্পানংগাড়ী]] আৰু আঠখন [[গ্ৰাম পঞ্চায়ত]] ক্ৰমে [[ৱল্লীকুন্নু]], [[তনলুৰ]], [[নিৰামৰুথুৰ]], [[ৱেট্টম গ্ৰাম পঞ্চায়ত|ৱেট্টম]], [[মংগলম, তিৰুৰ|মংগলম]], [[পুৰাথুৰ]], [[ভেলিয়াংকোদ]] আৰু [[পেৰুম্বাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্বাদাপ্পু]]ত অৱস্থিত। জিলাখনৰ পশ্চিম অংশত অৱস্থিত পোন্নানি, তান্নুৰ, পৰাপ্পানংগাড়ী আৰু [[পদিনজৰেকাৰা সাগৰৰ পাৰ]] প্ৰধান মৎস্য পালন কেন্দ্ৰ। জিলাখনৰ সাগৰৰ পাৰ সামুদ্ৰিক সম্পদেৰে ভৰ-পূৰ।<ref name="geographymalappuram" /> পূৰ্বতে আৰব ব্যৱসায়ীসকলৰ প্ৰিয় গন্তব্যস্থান হোৱাৰ উপৰি, পোন্নানি বহুতো [[মুছলমান]] আধ্যাত্মিক গুৰুসকলৰ বাবেও এক আকৰ্ষণীয় স্থান আছিল, যিসকলে ইয়াত [[ইছলাম ধৰ্ম]] প্ৰচাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। এই বন্দৰ চহৰখনক ''মালাবাৰৰ সৰু মক্কা'' আৰু ''[[সোণৰ ডিনাৰ|সোণৰ মুদ্ৰাৰ]] চহৰ'' বুলিও জনা যায়।<ref name="pkd">{{cite book | author=M. K. Devassy | year=১৯৬৫ | title=1961 Census Handbook- Palghat District | trans-title=১৯৬১ লোকপিয়ল হাতপুথি- পালঘাট জিলা | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala and The Union Territory of Laccadive, Minicoy, and Amindivi Islands | url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5667/1/51592_1961_PAL.pdf | access-date=১১ মাৰ্চ ২০২১ | archive-date=8 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210508155754/http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5667/1/51592_1961_PAL.pdf | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nativeplanet.com/travel-guide/the-mecca-of-malabar-ponnani-004132.html |website=nativeplanet.com |title=Ponnani, the Mecca of Malabar |trans-title=পোন্নানি, মালাবাৰৰ মক্কা |date=২৪ অক্টোবৰ ২০১৭ |access-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২০ |archive-date=১০ মে' ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510143226/https://www.nativeplanet.com/travel-guide/the-mecca-of-malabar-ponnani-004132.html |url-status=live }}</ref> ফেব্ৰুৱাৰী/এপ্ৰিল মাহত ইয়ালৈ হাজাৰ হাজাৰ পৰিভ্ৰমী চৰাই আহে। পোন্নানিৰ ওচৰতে থকা বিয়্যম কয়াল হৈছে জলক্ৰীড়াৰ সুবিধা থকা এক শান্ত, সেউজীয়াৰে আৱৰা জলপথ। [[কনোলী খাল]] [[পুথুপোন্নানি]]ত [[আৰৱ সাগৰ]]ৰ সৈতে লগ লাগে। উপকূলীয় চহৰ তান্নুৰ প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগীয় সময়ত ''ৱেত্তাট্টুনাড ৰাজ্য''ৰ ৰাজধানী আছিল আৰু ই [[কেৰালাদেশপুৰম মন্দিৰ]]ৰ বাবে জনাজাত। প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগীয় সময়ত পৰাপ্পানংগাড়ী [[পৰাপ্পানাদ]] ৰাজ্যৰ শাসক পৰিয়ালসমূহৰ বাসস্থান আছিল। ===নদীসমূহ=== [[File:View from Chamravattam Bridge - panoramio.jpg|thumbnail|[[ত্ৰিপ্ৰানগোড়]]ত [[ভাৰতপ্পুঝা]]]] [[File:Kadalundi river, Malappuram.jpg|thumb|[[মালাপ্পুৰম]]ত [[কাদালুণ্ডি নদী]]]] জিলাখনৰ মাজেৰে বৈ যোৱা প্ৰধান নদীসমূহ হ'ল [[চালিয়াৰ]], [[কাদালুণ্ডি নদী]], [[ভাৰতপ্পুঝা]] আৰু [[তিৰুৰ নদী]]। চালিয়াৰ নদীৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ১৬৮ কিলোমিটাৰ আৰু অৱবাহিকাৰ মাটি-কালি ২৮১৮ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। ই জিলাখনৰ [[নীলাম্বুৰ]], [[মাম্পাদ]], [[এদাৱান্না]], [[অৰীকোড়]] আৰু [[ৱাজাক্কদ]]ৰ মাজেৰে বৈ গৈ কোজিকোড়-মালাপ্পুৰম জিলাৰ সীমান্তৰে পাৰ হৈ [[চালিয়ম]]ত আৰৱ সাগৰত পৰে। [[নীলাম্বুৰ]] তালুকৰ উপত্যকাত চালিয়াৰ নদীৰ কেইবাখনো সৰু-বৰ উপনদী আছে।<ref name="geographymalappuram" /><ref name="river"/> চালিয়াৰ নদীৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ উপনদী [[কৰিম্পুঝা (মালাপ্পুৰম)|কৰিম্পুঝা]], ভাৰতপ্পুঝাৰ অন্যতম বৃহৎ উপনদী [[থুথাপুঝা]] আৰু কাদালুণ্ডি নদীৰ অন্যতম বৃহৎ উপনদী অলীপুঝাও জিলাখনৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। কাদালুণ্ডি নদী [[মেলট্টুৰ, কেৰালা|মেলট্টুৰ]], [[কীজাট্টুৰ]], [[পাণ্ডিক্কাড]], [[মাঞ্জিৰী]], [[মালাপ্পুৰম]], [[পানাক্কাদ]], [[পৰাপ্পুৰ]], [[ৱেংগাৰা, মালাপ্পুৰম জিলা|ৱেংগাৰা]], [[তিৰুৰংগাড়ী]], [[পৰাপ্পানংগাড়ী]], [[ৱল্লীকুন্নু]]ৰ মাজেৰে বৈ গৈ জিলাখনৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তৰ ৱল্লীকুন্নুৰ কাদালুণ্ডি নগৰমত আৰৱ সাগৰত পৰে। অলীপুঝা আৰু বেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত এই নদীখনৰ সৃষ্টি হৈছে। কাদালুণ্ডি নদী [[চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ পশ্চিম সীমান্তত থকা [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]]ৰপৰা ওলাই জিলাখনৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। [[কীজাট্টুৰ]]ত অলীপুঝা আৰু বেলিয়াৰ মিলি কাদালুণ্ডি নদীৰ সৃষ্টি হয়। কাদালুণ্ডি নদী [[এৰানাড]] আৰু [[ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|ৱল্লুৱানাড]] অঞ্চলৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ১৩০ কিলোমিটাৰ, অৱবাহিকাৰ এলেকা ১১১৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ আৰু মুঠ প্ৰৱাহ ২১৮৯ নিযুত ঘনফুট।<ref name="geographymalappuram" /><ref name="river"/> ভাৰতপ্পুঝাৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য ২০৯ কিলোমিটাৰ। ই ইয়াৰ উপনদী [[থুথাপুঝা]] নদী হিচাপে থুথা, [[এলামকুলাম, মালাপ্পুৰম|এলামকুলাম]], মালাপ্পুৰম-পালক্কাড জিলাৰ সীমান্তৰ [[পুলমন্থোলে]]ৰ মাজেৰে বৈ গৈ পল্লিপ্পুৰমত মূল নদীখনৰ সৈতে মিলিত হয়। তাৰ পিছত ই আকৌ কেইখনমান চুবুৰীয়া জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈ [[থিৰুবেগাৰাপ্পুৰা]]ৰপৰা [[কুট্টিপ্পুৰম]]ত জিলাখনত প্ৰৱেশ কৰে। তাৰ পিছত ই সম্পূৰ্ণৰূপে জিলাখনৰ মাজেৰেই বৈ যায়। ভাৰতপ্পুঝা [[পোন্নানি]]ত [[আৰৱ সাগৰ]]ত পৰে। [[তিৰুনাবায়া]], [[কুট্টিপ্পুৰম]], [[ত্ৰিপ্ৰানগোড়]], [[ইৰিম্বিলিয়ম]], [[থাৱানুৰ]] আৰু [[পোন্নানি]] ভাৰতপ্পুঝাৰ পাৰত অৱস্থিত কেইখনমান গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ।<ref name="geographymalappuram" /><ref name="river"/> তিৰুৰ নদীৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৮ কিলোমিটাৰ। ই পোন্নানিৰ ওচৰৰ [[পুৰাথুৰ|পদিনজৰেকাৰা]]ত ভাৰতপ্পুঝাৰ সৈতে মিলি যায়।<ref name="geographymalappuram" /><ref name="river"/> এই বৃহৎ নদীসমূহৰ উপৰি জিলাখনত পুৰাপ্পাৰাম্বা নদী নামৰ এখন সৰু নদী আছে, যাৰ দৈৰ্ঘ্য মাত্ৰ ৮ কিলোমিটাৰ। ই [[কনোলী খাল]]ৰ জৰিয়তে প্ৰধান নদীসমূহৰ সৈতে সংযুক্ত।<ref name="geographymalappuram" /><ref name="river">{{cite web |title=Rivers in Malappuram district |trans-title=মালাপ্পুৰম জিলাৰ নদীসমূহ |url=https://malappuram.nic.in/about-district/ |access-date=২৩ নৱেম্বৰ ২০১৯ |website=malappuram.nic.in |archive-date=১০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200210004256/https://malappuram.nic.in/about-district/ |url-status=live }}</ref> ওপৰত বৰ্ণনা কৰা প্ৰধান নদীসমূহৰ কেইবাখনো সৰু-বৰ উপনদী আৰু সুঁতিও জিলাখনৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। {{Panorama |image = Kadalundi Kadavu Bridge.jpg |height = 175 |alt = [[ৱল্লীকুন্নু]] মোহনাৰ ওচৰত [[কাদালুণ্ডি নদী]]ৰ এক বহল দৃশ্য |caption = [[ৱল্লীকুন্নু]] মোহনাৰ ওচৰত [[কাদালুণ্ডি নদী]]ৰ এক বহল দৃশ্য, য'ত ই [[আৰৱ সাগৰ]]ৰ সৈতে মিলিত হৈছে }} ইয়াত চাৰিটা মোহনা আছে – [[পুৰাথুৰ]]ত থকা ''পদিনজৰেকাৰা আঝিমুখম'', য'ত ভাৰতপ্পুঝা আৰু তিৰুৰ নদী লগ হৈ আৰৱ সাগৰত পৰে, [[পুথুপোন্নানি]] প্ৰমণ্টৰী য'ত কনোলী খাল সাগৰলৈ বৈ যায়, [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]]ত থকা ''পুৰাপ্পুঝা আঝিমুখম'' আৰু জিলাখনৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তৰ [[ৱল্লীকুন্নু]]ত থকা ''কাদালুণ্ডি নগৰম আঝিমুখম''।<ref name="geographymalappuram" /><ref name="river"/> বিয়্যম, ভেলিয়াংকোদ, মানুৰ আৰু কোডিন্থি আদি বেকৱাটাৰসমূহ উপকূলীয় তালুকসমূহত অৱস্থিত।<ref name="geographymalappuram" /><ref name="river"/> [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]ৰ সময়ত পোন্নানিৰপৰা [[তিৰুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন]]লৈ সামগ্ৰী পৰিবহণৰ বাবে পোন্নানি খাল নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। তলত [[তিৰুনাবায়া|কোডাক্কাল]]ৰ [[বাসেল মিছন]]ৰ কৰ্মচাৰীসকলে দিয়া পোন্নানি খালৰ এটি বৰ্ণনা দিয়া হ'ল।<ref>{{Cite web |url=http://www.ineszupanov.com/ |title=Website of Ines Zupanov |trans-title=ইনেছ জুপানভৰ ৱেবছাইট |access-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১ |archive-date=২৭ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427041408/http://www.ineszupanov.com/ |url-status=live }}</ref> {{cquote|''...বৰ্তমান এখন ষ্টিমশ্বিপ খালৰ মাজেৰে পোন্নানি আৰু তিৰুৰৰ মাজত চলাচল কৰে, য'ত পোন্নানিৰ বাবে আটাইতকৈ সুবিধাজনক ৰেলৱে ষ্টেচনটো পোৱা যায়। দূৰত্ব ১০ কিলোমিটাৰ হ'লেও টিকটৰ দাম মাত্ৰ ৪ অনা...''}} === <span class="anchor" id="Climate chart"></span>জলবায়ু === [[File:Monsoon Clouds - Manjeri and Pandalloor hill.jpg|left|thumbnail|[[মাঞ্জিৰী]]ৰ ওচৰৰ [[অনক্কায়ম|পাণ্ডালুৰ পাহাৰ]]ত [[মৌচুমী]] মেঘ]] [[File:Ottumpuram Beach.JPG|thumbnail|অট্টুম্পুৰম সাগৰৰ পাৰ, [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]]]] জিলাখনৰ তাপমাত্ৰা গোটেই বছৰ জুৰি প্ৰায় স্থিৰ থাকে। ইয়াৰ জলবায়ু ক্ৰান্তীয়। বেছিভাগ মাহতে ইয়াৰ প্ৰচুৰ বৰষুণ হয়, আনহাতে শুকান ঋতু চুটি হয়। কোপেন আৰু গেইগাৰৰ মতে, এই জলবায়ুক Am হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে। মালাপ্পুৰমৰ গড় বাৰ্ষিক তাপমাত্ৰা হ'ল ২৭.৩°C। বছৰটোত গড় বৰষুণৰ পৰিমাণ হৈছে {{convert|2952|mm|in}}। গ্ৰীষ্মকাল সাধাৰণতে মাৰ্চৰপৰা মে' মাহলৈকে থাকে; [[মৌচুমী]] জুনত আৰম্ভ হৈ ছেপ্টেম্বৰত শেষ হয়। মালাপ্পুৰমত দক্ষিণ-পশ্চিম আৰু উত্তৰ-পূব দুয়োটা মৌচুমী বতাহৰ প্ৰভাৱ পৰে। শীতকাল ডিচেম্বৰৰপৰা ফেব্ৰুৱাৰীলৈকে থাকে।<ref name="MSN">{{Cite web| url = http://weather.msn.com/monthly_averages.aspx| title = MSN Weather| trans-title = এম এছ এন বতৰ| access-date = ২৯ নৱেম্বৰ ২০১৯| archive-url = https://web.archive.org/web/20091009070528/http://weather.msn.com/monthly_averages.aspx| archive-date = ৯ অক্টোবৰ ২০০৯| url-status = dead}}</ref> <div style="width:75%; "> {{Weather box | location = মালাপ্পুৰম | width = 90% <!-- Width parameter for wikitable, default width=90%. Leave blank for wikitable with no width defined. Set width=auto to fit the table in the next available space automatically. --> | metric first = yes | single line = yes | Jan high C = 32.0 | Feb high C = 32.9 | Mar high C = 34.0 | Apr high C = 33.8 | May high C = 32.7 | Jun high C = 29.3 | Jul high C = 28.1 | Aug high C = 28.7 | Sep high C = 29.7 | Oct high C = 30.3 | Nov high C = 31.1 | Dec high C = 31.4 | year high C = 34.0 | Jan low C = 21.8 | Feb low C = 22.8 | Mar low C = 24.4 | Apr low C = 25.4 | May low C = 25.1 | Jun low C = 23.5 | Jul low C = 22.8 | Aug low C = 23.3 | Sep low C = 23.3 | Oct low C = 23.4 | Nov low C = 23.1 | Dec low C = 21.9 | year low C = 21.8 | Jan precipitation mm = 1 | Feb precipitation mm = 9 | Mar precipitation mm = 16 | Apr precipitation mm = 101 | May precipitation mm = 253 | Jun precipitation mm = 666 | Jul precipitation mm = 830 | Aug precipitation mm = 398 | Sep precipitation mm = 233 | Oct precipitation mm = 281 | Nov precipitation mm = 140 | Dec precipitation mm = 24 | year precipitation mm = 2952 | source =<ref>{{cite web |url = https://en.climate-data.org/asia/india/kerala/malappuram-34234/ |website = en.climate-data.org |title = Climate of Malappuram |trans-title = মালাপ্পুৰমৰ জলবায়ু |access-date = ৩০ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-date = ১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১ |archive-url = https://web.archive.org/web/20210913063337/https://en.climate-data.org/asia/india/kerala/malappuram-34234/ |url-status = live }}</ref> | date = নৱেম্বৰ ২০১৯ }} </div> == উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী == {{multiple image|align=left|direction = vertical|caption_align=left | image1 = Nilambur Teak Garden.jpg |caption1= [[টিক মিউজিয়াম]]| image2 = Green Vallikkunnu.jpg|caption2= [[ৱল্লীকুন্নু]]ত [[মেংগ্ৰোভ]]| image3 = Beeyam Kayal River near Athani.jpg |caption3 = [[এদাপ্পাল]]ত [[ত্ৰিছূৰ কোল জলাহভূমি|পোন্নানি কোল জলাহভূমি]] }} জিলাখনত এক বৈচিত্ৰ্যমজ় বন্যপ্ৰাণী আৰু কেইবাখনো সৰু সৰু পাহাৰ, অৰণ্য, পশ্চিমৰফালে বৈ যোৱা নদী আৰু সুঁতি, [[কেৰালাৰ বেকৱাটাৰসমূহ|বেকৱাটাৰ]] আৰু [[ধান|ধান]], [[তামোল]], [[কাজু বাদাম]], [[জালুক|জালুক]], [[আদা]], [[দাইল]], [[নাৰিকল]], [[কল]], [[টেপিঅ'কা]], [[চাহ]] আৰু [[ৰবৰ]]ৰ বাগিছা আছে। কনোলীৰ প্লট, যিটো বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি [[ছেগুণ]] বাগিছা, সেয়া [[নীলাম্বুৰ]]ত অৱস্থিত। নীলাম্বুৰ [[টিক মিউজিয়াম]]ৰ বাবেও জনাজাত। নীলাম্বুৰ ছেগুণ বাগিছাৰ ওচৰত [[বাঁহ]] গছ বহুলভাৱে দেখা যায়। টিক মিউজিয়ামৰ সৈতে এটা জৈৱসম্পদ প্ৰাকৃতিক উদ্যান সংযুক্ত হৈ আছে। [[মাদ্ৰাছ প্ৰেচিডেন্সি]]ৰ পুৰণি প্ৰশাসনিক নথি-পত্ৰসমূহত উল্লেখ আছে যে পূৰ্বৰ [[মাদ্ৰাছ প্ৰেচিডেন্সি]]ত চৰকাৰৰ মালিকানাধীন আটাইতকৈ উল্লেখনীয় বাগিছাখন আছিল ১৮৪৪ চনত [[নীলাম্বুৰ]]ত ৰোপণ কৰা ছেগুণ বাগিছাখন।<ref name="Mbsp">{{cite book |url=https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf |title=The Madras Presidency (1881–1931) |trans-title=মাদ্ৰাছ প্ৰেচিডেন্সি (১৮৮১–১৯৩১) |last=Boag |first=GT |publisher=Government of Madras |location=Madras |year=১৯৩৩ |page=63 |access-date=9 June 2021 |archive-date=9 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210609102848/https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf |url-status=live }}</ref> জিলাখনৰ ৩৫৫৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ মাটি-কালিৰ ভিতৰত ১০৩4 বৰ্গ কিলোমিটাৰ (২৯%) বনাঞ্চলেৰে আৱৰা। ই ঘন বা কম ঘন হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web |url=http://industry.kerala.gov.in/images/pdf/malappuram.pdf |website=industry.kerala.gov.in |title=Forest area of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ বনাঞ্চল |access-date=২১ এপ্ৰিল ২০২০ |archive-date=২৬ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210426034953/http://industry.kerala.gov.in/images/pdf/malappuram.pdf |url-status=live }}</ref> জিলাখনৰ উত্তৰ-পূব অংশত ৭৫৮.৮৭ বৰ্গ কিলোমিটাৰৰ এক বিশাল বনাঞ্চল আছে। ইয়াৰে ৩২৫.৩৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আৰু বাকী অংশ ভেষ্টেড বনাঞ্চল। ইয়াৰে ৮০% [[নাতিশীতোষ্ণ পৰ্ণপাতী অৰণ্য|পৰ্ণপাতী]] আৰু বাকীবোৰ [[চিৰসেউজ অৰণ্য|চিৰসেউজ]]। বনাঞ্চলখন ঘাইকৈ নীলাম্বুৰ উপ-জিলাত কেন্দ্ৰীভূত হৈ আছে, যিয়ে পাহাৰীয়া জিলা [[ৱায়ানাড় জিলা|ৱায়ানাড়]], [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]] আৰু [[তামিলনাডু]]ৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ সৈতে ([[নীলগিৰি জিলা|নীলগিৰি]]) নিজৰ সীমা ভাগ কৰে। নীলাম্বুৰ বনাঞ্চলত [[ছেগুণ]], [[ডালবাৰ্জিয়া চিছু|চিচু]] আৰু [[মেহগনি]]ৰ দৰে গছ দেখা যায়। অৰণ্যত বাঁহৰ পাহাৰ বহুলভাৱে দেখা যায়। জিলাখনত অৱস্থিত কৰিম্পুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য ৰাজ্যখনৰ সৰ্ববৃহৎ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য।<ref>{{cite web |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/karimpuzha-sanctuary-comes-into-being/article31984618.ece |website=দ্য হিন্দু |title=The Karimpuzha Wildlife Sanctuary |trans-title=কৰিম্পুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য |access-date=৫ জুলাই ২০২০ |date=৩ জুলাই ২০২০ |archive-date=৫ জুলাই ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200705053212/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/karimpuzha-sanctuary-comes-into-being/article31984618.ece |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://touristinindia.com/new-amarambalam-wildlife-sanctuary/ |website=touristinindia.com |title=The largest wildlife sanctuary of Kerala |trans-title=কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৮ |access-date=৫ জুলাই ২০২০ |archive-date=৫ জুলাই ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200705054712/http://touristinindia.com/new-amarambalam-wildlife-sanctuary/ |url-status=live }}</ref> [[কৰিম্পুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]]ৰ এক অংশ [[নিউ অমৰাম্বলম সংৰক্ষিত বনাঞ্চল]]ত বিভিন্ন ধৰণৰ প্ৰাণী আছে। অৰণ্যত হাতী, হৰিণ, বাঘ, বান্দৰ, ভালুক, বনৰীয়া গাহৰি, শহাপহু, চৰাই আৰু সৰীসৃপ আদি বিভিন্ন ধৰণৰ প্ৰাণী পোৱা যায়। ইয়াৰপৰা মৌ, বনৌষধি আৰু মচলা আদি বনজ সামগ্ৰীও সংগ্ৰহ কৰা হয়। নীলাম্বুৰ উপত্যকাত নেদুমকায়ম বৰ্ষাৰণ্যও অৱস্থিত। বনাঞ্চলসমূহ দুটা সংমণ্ডলেৰে সুৰক্ষিত কৰা হয়- নীলাম্বুৰ উত্তৰ আৰু নীলাম্বুৰ দক্ষিণ। [[কেৰালা বন গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]]ৰ এটা উপ-কেন্দ্ৰ নীলাম্বুৰত আছে। জিলাখনৰ উপকূলীয় আৰু অন্তৰ্দেশীয় অঞ্চলসমূহত পোৱা গুৰুত্বপূৰ্ণ মাছৰ প্ৰকাৰসমূহৰ ভিতৰত আছে [[মিঠা পানীৰ মিছামাছ|মিছামাছ]], [[ভাৰতীয় অইল চাৰ্ডিন|অইল চাৰ্ডিন]], [[জেৰেছ চাবফাছিয়েটাছ|ছিলভাৰ বেলি]], [[হাংগৰ]], [[কাৱৈ মাছ|কেটফিছ]], [[মেকাৰেল]], [[স্কেট (মাছ)|স্কেট]], চেম্বা, চোল মাছ, [[ইণ্ডো-পেচিফিক কিং মেকাৰেল|ছীৰ মাছ]] আৰু [[ৰিবনফিছ]]।<ref name="geographymalappuram"/> নীলাম্বুৰ ছেগুণ হৈছে নিজা [[ভৌগোলিক স্বীকৃতি|জি আই]] টেগ পোৱা প্ৰথমটো বনজ সামগ্ৰী।<ref>{{Cite news|title=First for forest produce, GI tag for Nilambur teak|trans-title=বনজ সামগ্ৰীৰ বাবে প্ৰথমবাৰ, নীলাম্বুৰ ছেগুণৰ বাবে জি আই টেগ|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/first-for-forest-produce-gi-tag-for-nilambur-teak/articleshow/62320961.cms|last=T Ramavarman|date=১ জানুৱাৰী ২০১৮|access-date=৩০ অক্টোবৰ ২০২০|work=[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]]|archive-date=২৪ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201024042425/https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/first-for-forest-produce-gi-tag-for-nilambur-teak/articleshow/62320961.cms|url-status=live}}</ref> [[তিৰুৰ]]ত পোৱা এবিধ [[পাণ]], ''তিৰুৰ ভেট্টিলা''য়ো [[ভৌগোলিক স্বীকৃতি|জি আই]] টেগ লাভ কৰিছে।<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/tirur-vettila-obtains-gi-tag/article29214761.ece |website=দ্য হিন্দু |title=Tirur Vettila gets GI tag |trans-title=তিৰুৰ ভেট্টিলাই পালে জি আই টেগ |date=২১ আগষ্ট ২০১৯ |access-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২০ |archive-date=৭ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201107231046/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/tirur-vettila-obtains-gi-tag/article29214761.ece |url-status=live |last1=Muringatheri |first1=Mini }}</ref> জিলাখনৰ উপকূলীয় অঞ্চলত অৱস্থিত [[ৱল্লীকুন্নু]]ত প্ৰায় ৫০ একৰ মাটি জুৰি [[মেংগ্ৰোভ]] অৰণ্য দেখা যায়। অন্যান্য উপকূলীয় অঞ্চলসমূহতো [[মেংগ্ৰোভ]] বহুলভাৱে দেখা যায়। জিলাখনৰ [[ৱল্লীকুন্নু]] গ্ৰাম পঞ্চায়তত [[কাদালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য]] অৱস্থিত।<ref>{{cite web |title=Flora and fauna of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী |url=https://malappuram.nic.in/about-district/ |access-date=২৪ নৱেম্বৰ ২০১৯ |website=malappuram.nic.in |archive-date=১০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200210004256/https://malappuram.nic.in/about-district/ |url-status=live }}</ref> কাদালুণ্ডি-ৱল্লীকুন্নু সম্প্ৰদায় সংৰক্ষিত বনাঞ্চল হৈছে কেৰালাৰ প্ৰথমখন [[ভাৰতৰ সংৰক্ষিত অঞ্চল আৰু সম্প্ৰদায় সংৰক্ষিত অঞ্চলসমূহ|সম্প্ৰদায় সংৰক্ষিত বনাঞ্চল]]। ইয়াক এতিয়া এক পৰিৱেশ পৰ্যটন কেন্দ্ৰ হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছে।<ref name="Vallikkunnu">{{cite web |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.html |title=Kadalundi-Vallikkunnu community reserve |trans-title=কাদালুণ্ডি-ৱল্লীকুন্নু সম্প্ৰদায় সংৰক্ষিত বনাঞ্চল |website=onmanorama.com |date=৪ এপ্ৰিল ২০১৮ |access-date=২৫ জুলাই ২০২০ |archive-date=২৫ জুলাই ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200725065854/https://www.onmanorama.com/travel/getting-about-kerala/kozhikode/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.amp.html |url-status=live }}</ref> ২০১০ চনত [[পুৰাথুৰ]]ৰ পদিনজৰেকাৰা মোহনাত এখন পক্ষী অভয়াৰণ্যৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite news |last1=Sudhi |first1=K. S. |title=Birds get 12 more havens in State |trans-title=ৰাজ্যখনত চৰাইবোৰে আৰু ১২খন আশ্ৰয়স্থলী পাব |url=https://www.thehindu.com/news/national/Birds-get-12-more-havens-in-State/article16567247.ece/ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২১ |work=দ্য হিন্দু |date=১৫ মাৰ্চ ২০১০|archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210913063337/https://www.thehindu.com/news/national/Birds-get-12-more-havens-in-State/article16567247.ece/amp/ |url-status=live }}</ref> [[তিৰুনাবায়া]] পদুম খেতিৰ বাবে পৰিচিত।<ref>{{Cite news|title=Lotus fields of Tirunavaya|trans-title=তিৰুনাবায়াৰ পদুম পথাৰ|url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2018/09/03/lotus-farming-muslim-kerala-hindu.html|last=Anupama Mili|date=৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৮|access-date=২৬ জুলাই ২০২০|work=মালায়াল মনৰমা|archive-date=২৬ জুলাই ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726065643/https://www.onmanorama.com/news/kerala/2018/09/03/lotus-farming-muslim-kerala-hindu.html|url-status=live}}</ref> == প্ৰশাসন == {{Main|মালাপ্পুৰম জিলাৰ প্ৰশাসন}} [[File:Malappuram DownHill Aerial View.jpg|left|thumb|[[মালাপ্পুৰম]], জিলাখনৰ প্ৰশাসনিক সদৰ]] ===ৰাজহ প্ৰশাসন=== জিলা প্ৰশাসনৰ সদৰ, জিলাধিপতিৰ কাৰ্যালয় (ক্লেক্টৰেট) [[মালাপ্পুৰম]]ৰ আপহিলত অৱস্থিত। জিলা প্ৰশাসনৰ মুৰব্বী হ'ল [[জিলাধিপতি]]। সাধাৰণ বিষয়, ভূমি অধিগ্ৰহণ, ৰাজহ উদ্ধাৰ, ভূমি সংস্কাৰ আৰু নিৰ্বাচনৰ দায়িত্বত থকা পাঁচগৰাকী উপ-জিলাধিপতিয়ে তেওঁক সহায় কৰে। উপ-জিলাধিপতি (সাধাৰণ) পদমৰ্যাদাৰ অতিৰিক্ত জিলা দণ্ডাধীশে সকলো প্ৰশাসনিক কাম-কাজত জিলাধিপতিক সহায় আগবঢ়ায়।<ref>{{Cite web|url=https://malappuram.nic.in/collectrate/|title=Collectorate Malappuram|trans-title=মালাপ্পুৰম ক্লেক্টৰেট|access-date=৩ অক্টোবৰ ২০২০|website=মালাপ্পুৰম জিলাৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট|archive-date=২৫ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201025100613/https://malappuram.nic.in/collectrate/|url-status=live}}</ref> মালাপ্পুৰম ৰাজহ জিলাৰ দুটা সংমণ্ডল আছে - তিৰুৰ আৰু পেৰিন্থলমান্না। জিলাখন পুনৰ ১৩৮খন গাঁৱত বিভক্ত আৰু এইবোৰ লগ হৈ ৭খন উপ-জিলা (তালুক) গঠন কৰিছে।<ref>{{cite web |url = https://malappuram.nic.in/tehsil/ |website = malappuram.nic.in |title = Talukas in Malappuram district |trans-title = মালাপ্পুৰম জিলাৰ তালুকসমূহ |access-date = ২৩ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-date = ১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ |archive-url = https://web.archive.org/web/20200219085134/https://malappuram.nic.in/tehsil/ |url-status = live }}</ref><ref name="admn_mpm">{{cite web | title= Administrative divisions of Malappuram district | trans-title= মালাপ্পুৰম জিলাৰ প্ৰশাসনিক বিভাজন | url= https://malappuram.nic.in/administrative-setup/ | access-date= ২৩ নৱেম্বৰ ২০১৯ | website= malappuram.nic.in | archive-date= ২৪ আগষ্ট ২০১৯ | archive-url= https://web.archive.org/web/20190824213421/https://malappuram.nic.in/administrative-setup/ | url-status= live }}</ref> ==== ৰাজহ সংমণ্ডলসমূহ ==== জিলাখনত দুটা ৰাজহ সংমণ্ডল আছে: [[কেৰালাৰ ৰাজহ সংমণ্ডলসমূহৰ তালিকা|পেৰিন্থলমান্না]] আৰু [[কেৰালাৰ ৰাজহ সংমণ্ডলসমূহৰ তালিকা|তিৰুৰ]]। [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]], [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]], [[তিৰুৰংগাড়ী]] আৰু [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] উপ-জিলাসমূহ তিৰুৰ ৰাজহ সংমণ্ডলত অন্তৰ্ভুক্ত থকাৰ বিপৰীতে বাকী থকা [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]], [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] আৰু [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] মিলি পেৰিন্থলমান্না ৰাজহ সংমণ্ডল গঠন কৰে। ৰাজহ সংমণ্ডলৰ কাৰ্যালয়ৰ মুৰব্বী হ'ল এজন ৰাজহ সংমণ্ডল বিষয়া / [[উপ-জিলাধিপতি]] (RDO), যি ৰাজহ সংমণ্ডলৰ [[উপ-সংমণ্ডলীয় দণ্ডাধীশ]] হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। ৰাজহ সংমণ্ডলৰ কাৰ্যালয়সমূহ ক্ৰমে [[তিৰুৰ]] আৰু [[পেৰিন্থলমান্না]]ত অৱস্থিত। ====তালুকসমূহ==== এখন তালুক (উপ-জিলা) হ'ল জিলা এখনৰ ভিতৰৰ এক প্ৰশাসনিক বিভাজন। মালাপ্পুৰম জিলাত ৭খন তালুক আছে আৰু প্ৰতিখন তালুকৰ মুৰব্বী হ'ল এজন [[তহছিলদাৰ]], যি ভূমি ৰাজহ প্ৰশাসন আৰু কাৰ্যবাহী দণ্ডাধীশৰ কাৰ্যসমূহৰ বাবে দায়বদ্ধ। [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] হৈছে কেৰালাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ উপ-জিলা ([[তালুক]])। [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]], [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] আৰু [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] উপ-জিলাসমূহ উপকূলীয় অঞ্চলত অৱস্থিত। [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]], [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] আৰু [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] মধ্যভূমিত অৱস্থিত হোৱাৰ বিপৰীতে [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] উপ-জিলাখন উচ্চ ৰেঞ্জত অৱস্থিত। জিলা পৰ্যায়ৰ প্ৰশাসন পৰিচালনা কৰিবলৈ মালাপ্পুৰমত থকা অসামৰিক কেন্দ্ৰৰ উপৰি, [[তালুক]] পৰ্যায়ৰ প্ৰশাসনিক কাৰ্যকলাপ পৰিচালনা কৰিবলৈ [[মাঞ্জিৰী]], [[নীলাম্বুৰ]], [[পেৰিন্থলমান্না]], [[তিৰুৰংগাড়ী]], [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]], [[তিৰুৰ]], [[কুট্টিপ্পুৰম]] আৰু [[পোন্নানি]]ত মিনি-অসামৰিক কেন্দ্ৰ আছে।<ref>{{cite web | url=https://malappuram.nic.in/en/tehsil/#:~:text=For%20administrative%20purpose%20the%20district,office%20is%20headed%20by%20Tahsildar | title=Tehsils / Taluks &#124; Welcome to Malappuram &#124; India |trans-title=তহছিল / তালুকসমূহ &#124; মালাপ্পুৰমলৈ স্বাগতম &#124; ভাৰত}}</ref> [[File:Subdistricts of Malappuram (August 2020).svg|thumb|left|মালাপ্পুৰমৰ তালুকসমূহ]] {| align="left" class="toccolours" cellspacing="1" cellpadding="1" style="margin-right: .5em; margin-top: .4em; font-size: 90%" |- |- bgcolor="#cccccc" valign="top" ! উপ-জিলা<br/>(''তালুক'') ! মাটি-কালি<br/>(বৰ্গ কিলোমিটাৰত) ! মুঠ জনসংখ্যা<br/>(২০১১) ! গাঁৱৰ সংখ্যা ! নগৰীকৰণ<br/>(২০১১) |- | [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] || ২০০ || ৩৭৯,৭৯৮ || ১১ || ৫৭.৩৬% |- | [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] || ৪৪৮ || ৯২৮,৬৭২ || ৩০ || ৪৮.৭৩% |- | [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] || ২৯০* || ৬৩১,৯০৬ || ১৭ || ৯০.৪০% |- | [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] || ২৫৮* || ৪১০,৫৭৭ || ১২ || ৪৩.১০% |- | [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] || ৪৯১* || ৫৮১,৫১২ || ২৩ || ৩৭.৯৩% |- | [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] || ৫০৬ || ৬০৬,৩৯৬ || ২৪ || ২১.৭৩% |- | [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] || ১,৩৪৩ || ৫৭৪,০৫৯ || ২১ || ৮.০৮% |- | style="font-size: 80%" colspan=5 bgcolor="#cceeff" align="center"| উৎসসমূহ: [[ভাৰতৰ লোকপিয়ল ২০১১]],<ref name="demomalapuram">{{cite web |url= http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_B_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title= Taluk-wise demography of Malappuram |trans-title= মালাপ্পুৰমৰ তালুক ভিত্তিক জনগাঁথনি |access-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২০ |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |pages= 161–193 |archive-date=২৭ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-url= https://web.archive.org/web/20191127005248/http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_B_MALAPPURAM.pdf |url-status=live}}</ref> মালাপ্পুৰম জিলাৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট<ref name = Villages_Malappuram>{{cite web |title=Villages in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ গাঁওসমূহ |url = https://malappuram.nic.in/village-panchayats/ |website = malappuram.nic.in |access-date=২৫ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-date = ২৪ আগষ্ট ২০১৯ |archive-url = https://web.archive.org/web/20190824213539/https://malappuram.nic.in/village-panchayats/ |url-status = live }}</ref> |} ====ৰাজহ গাঁওসমূহ==== {{See also|মালাপ্পুৰম জিলাৰ গাঁওসমূহৰ তালিকা|মালাপ্পুৰম জিলাৰ দেশমসমূহৰ তালিকা (১৯৮১)}} [[ৰাজহ গাঁও|ৰাজহ গাঁও]]সমূহ তালুকৰ উপবিভাগ, আৰু এইবোৰ জিলাখনৰ ৰাজহ প্ৰশাসনৰ সৰ্বনিম্ন প্ৰতিষ্ঠান। প্ৰতিখন তালুকৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰত কেইবাখনো গাঁও থাকে। মালাপ্পুৰম জিলাত ১৩৮খন ৰাজহ গাঁও আছে। ভূমি ৰাজহ বিষয়ৰ বাবে ৰাজহ গাঁওসমূহক পুনৰ দেশমত ভাগ কৰা হৈছে। * [[মালাপ্পুৰম জিলাৰ গাঁওসমূহৰ তালিকা]] * [[মালাপ্পুৰম জিলাৰ দেশমসমূহৰ তালিকা (১৯৮১)|মালাপ্পুৰম জিলাৰ দেশমসমূহৰ তালিকা]] {{clear}} ===জিলা পৰিকল্পনা সমিতি=== মালাপ্পুৰমৰ [[ভাৰতত জিলা পৰিকল্পনা সমিতিসমূহ|জিলা পৰিকল্পনা সমিতি]]ত পৌৰসভাৰপৰা দুজন সদস্য, জিলা পঞ্চায়তৰপৰা ১০ জন সদস্য আৰু পঞ্চায়তৰদ্বাৰা মনোনীত এজন সদস্যৰ লগতে এজন অধ্যক্ষ আৰু এজন সচিব থাকে। অধ্যক্ষ পদটো জিলা পঞ্চায়তৰ পদেন মুৰব্বীৰ বাবে সংৰক্ষিত আৰু সচিব পদটো জিলাধিপতিৰ পদেন মুৰব্বীৰ বাবে সংৰক্ষিত।<ref>{{Cite web|url=http://sec.kerala.gov.in/index.php/Content/index/lsgd|title=District Planning Committee, Malappuram|trans-title=জিলা পৰিকল্পনা সমিতি, মালাপ্পুৰম|access-date=৭ নৱেম্বৰ ২০২০|website=SEC Kerala|archive-date=১৩ নৱেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201113145804/http://sec.kerala.gov.in/index.php/Content/index/lsgd|url-status=live}}</ref> === ন্যায়পালিকা === [[File:Perinthalmanna Munsif Court.png|thumbnail|[[পেৰিন্থলমান্না]]ৰ এটা আদালত চৌহদ। ]] জিলাখনৰ ন্যায়িক সদৰ কাৰ্যালয় [[মাঞ্জিৰী]]ত অৱস্থিত। মাঞ্জিৰী ন্যায়িক জিলাৰ অধীনত ২৪খন আদালতে কাম কৰে, যাৰ ভিতৰত আছে মাঞ্জিৰী, [[মালাপ্পুৰম]], [[তিৰুৰ]], [[পেৰিন্থলমান্না]], [[পৰাপ্পানংগাড়ী]], [[পোন্নানি]] আৰু [[নীলাম্বুৰ]]।<ref name="district_police">{{cite web |url=https://districts.ecourts.gov.in/malappuram |website=districts.ecourts.gov.in |title=Judicial administration of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ ন্যায়িক প্ৰশাসন |access-date=১৭ জুন ২০২০ |archive-date=১৭ জুন ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617045439/https://districts.ecourts.gov.in/malappuram |url-status=live}}</ref> ১৯৬৯ চনৰ ১৬ জুনত মালাপ্পুৰম জিলা প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ পিছত, ১৯৭০ চনৰ ২৫ মে'ত কোজিকোড়ত এখন জিলা আদালতে কাম আৰম্ভ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত ১৯৭৪ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীত আদালতখন মাঞ্জিৰী আদালত চৌহদলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। মাঞ্জিৰী ন্যায়িক জিলাৰ অন্তৰ্গত বৰ্তমান ২৪খন কৰ্মৰত আদালত জিলাখনৰ বিভিন্ন স্থানত বিস্তৃত হৈ আছে, যাৰ ভিতৰত আছে মাঞ্জিৰী, মালাপ্পুৰম, তিৰুৰ, [[পেৰিন্থলমান্না]], পৰাপ্পানংগাড়ী, পোন্নানি, তিৰুৰ আৰু নীলাম্বুৰ। মালাপ্পুৰমৰ ন্যায়িক সদৰ কাৰ্যালয় মাঞ্জিৰীত অৱস্থিত। জিলাখনত তিনিখন অতিৰিক্ত জিলা আৰু সত্ৰ আদালত, দুখন [[পৰিয়াল আদালত#ভাৰত|পৰিয়াল আদালত]] (এখন মালাপ্পুৰমত আৰু আনখন তিৰুৰত), লগতে দুখন মটৰ দুৰ্ঘটনা দাবী ন্যায়াধিকৰণ (এখন [[মাঞ্জিৰী]]ত আৰু আনখন তিৰুৰত) আছে। তদুপৰি দুখন উপ-আদালত আছে—এখন [[মাঞ্জিৰী]]ত আৰু আনখন [[তিৰুৰ]]ত। জিলাখনত দুখন মুনচিফ দণ্ডাধীশ আদালত আছে, এখন পোন্নানিত আৰু আনখন পেৰিন্থলমান্নাত। শেষত, মালাপ্পুৰম জিলাত নখন [[প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ন্যায়িক দণ্ডাধীশৰ আদালত]] কাৰ্যৰত আছে। === আৰক্ষী === মালাপ্পুৰম জিলা আৰক্ষী, যিটো [[কেৰালা আৰক্ষী]]ৰ এখন [[আৰক্ষী জিলা]], জিলাখনৰ ভিতৰত আইন প্ৰৱৰ্তন আৰু তদন্তৰ দায়িত্বত থাকে। জিলা আৰক্ষী কাৰ্যালয় [[মালাপ্পুৰম]]ত অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ মুৰব্বী হৈছে [[আৰক্ষী অধীক্ষক]] (SP) পদমৰ্যাদাৰ এজন '''জিলা আৰক্ষী প্ৰধান (DPC)'''। মালাপ্পুৰম জিলাত ছটা আৰক্ষী উপ-সংমণ্ডল আৰু ৩৬খন আৰক্ষী থানা আছে। এই আৰক্ষী উপ-সংমণ্ডলসমূহৰ সদৰ কাৰ্যালয় নিম্নলিখিত স্থানসমূহত অৱস্থিত: [[মালাপ্পুৰম]], [[কোণ্ডোত্তী]], [[পেৰিন্থলমান্না]], [[তিৰুৰ]], [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] আৰু [[নীলাম্বুৰ]]। প্ৰতিটো আৰক্ষী উপ-সংমণ্ডল এজন [[উপ-আৰক্ষী অধীক্ষক]] (DySP)ৰ অধীনত থাকে, আৰু প্ৰতিখন আৰক্ষী থানা [[আৰক্ষী পৰিদৰ্শক]] পদমৰ্যাদাৰ এজন [[থানাৰ ভাৰপ্ৰাপ্ত বিষয়া]]ৰ (SHO)দ্বাৰা পৰিচালিত হয়। মালাপ্পুৰম আৰক্ষী জিলাৰ লগতে পালক্কাড, ত্ৰিছূৰ চহৰ আৰু ত্ৰিছূৰ গ্ৰাম্য আৰক্ষী জিলাসমূহ [[ভাৰতৰ আৰক্ষীৰ পদমৰ্যাদা আৰু প্ৰতীকচিহ্নসমূহ#ৰাজ্যিক আৰক্ষী বাহিনীসমূহ আৰু তেওঁলোকৰ গাঁথনি|ত্ৰিছূৰ ৰেঞ্জ আৰক্ষী]]ৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত।<ref>{{Cite web|url=https://keralapolice.gov.in/page/ranges|title=Thrissur Range Police districts|trans-title=ত্ৰিছূৰ ৰেঞ্জ আৰক্ষী জিলাসমূহ|access-date=২ নৱেম্বৰ ২০২০|website=কেৰালা আৰক্ষী|archive-date=২৪ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201024123751/https://keralapolice.gov.in/page/ranges|url-status=live}}</ref> জিলা আৰক্ষী কাৰ্যালয়, জিলা বিশেষ শাখা, জিলা অপৰাধ ৰেকৰ্ড ব্যুৰো, জিলা 'চি' শাখা, নাৰ্কোটিক চেল, জিলা আৰক্ষী নিয়ন্ত্ৰণ কক্ষ, চাইবাৰ চেল, মহিলা চেল আৰু দূৰসংযোগ গোট [[মালাপ্পুৰম]]ত আছে। উপকূলীয় আৰক্ষী থানা [[পোন্নানি]]ত থকাৰ বিপৰীতে জিলা সশস্ত্ৰ সংৰক্ষিত শিবিৰ পদিনহাট্টিম্মুৰিত অৱস্থিত। মালাপ্পুৰম আৰক্ষীৰ যান-বাহন প্ৰৱৰ্তন গোটসমূহ মালাপ্পুৰম, মাঞ্জিৰী, [[কোণ্ডোত্তী]], পেৰিন্থলমান্না আৰু তিৰুৰত কেন্দ্ৰীভূত।<ref>{{cite web |url=https://malappuram.keralapolice.gov.in/wings/general-executive/district-police-office |website=malappuram.keralapolice.gov.in |title=Malappuram police |trans-title=মালাপ্পুৰম আৰক্ষী |access-date=১৭ জুন ২০২০ |archive-date=২৮ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200928184347/https://malappuram.keralapolice.gov.in/wings/general-executive/district-police-office |url-status=live}}</ref> [[কেৰালা আৰক্ষী]]ৰ অধীনস্থ এক সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বেটেলিয়ন [[মালাবাৰ স্পেচিয়েল পুলিচ]]ৰ (১৮৮৪ চনত গঠিত) সদৰ কাৰ্যালয় [[মালাপ্পুৰম]]ত অৱস্থিত। ই ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ পুৰণি সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বেটেলিয়ন।<ref name="district_police" /> ই জনতা নিয়ন্ত্ৰণ, অভ্যন্তৰীণ নিৰাপত্তা, দাঙ্গা নিয়ন্ত্ৰণ আৰু ভিআইপি নিৰাপত্তাত অসামৰিক আৰক্ষীক সহায় কৰে। প্ৰয়োজন অনুসৰি ইয়াক ৰাজ্যৰ বাহিৰতো মোতায়েন কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Malabar Special Police (MSP), Armed Police Battalions of Kerala |trans-title=মালাবাৰ স্পেচিয়েল পুলিচ (এমএছপি), কেৰালাৰ সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বেটেলিয়নসমূহ |url=https://keralapolice.gov.in/page/malabar-special-police |access-date=২ জানুৱাৰী ২০২৬ |website=keralapolice.gov.in |language=en}}</ref> == স্থানীয় চৰকাৰসমূহ == স্থানীয় স্ব-শাসন প্ৰতিষ্ঠানসমূহ দুটা শ্ৰেণীত বিভক্ত: নগৰীয়া স্থানীয় নিকায় আৰু পঞ্চায়ত (গ্ৰাম্য স্থানীয় নিকায়)। ===নগৰীয়া স্থানীয় নিকায়সমূহ=== জিলাখনত নগৰাঞ্চলসমূহ পৰিচালনাৰ বাবে ১২খন পৌৰসভা স্থাপন কৰা হৈছে ([[চহৰ#ভাৰত|বিধিগত চহৰসমূহ]])। প্ৰতিখন পৌৰসভাৰ নিজা নিৰ্বাচিত পৰিষদ আছে আৰু ই নিজৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ ভিতৰত স্থানীয় প্ৰশাসন, নগৰ পৰিকল্পনা আৰু প্ৰয়োজনীয় সেৱা প্ৰদানৰ বাবে দায়বদ্ধ। কাউন্সিলাৰসকলৰদ্বাৰা নিৰ্বাচিত এজন পৌৰপতি আৰু উপ-পৌৰপতিয়ে প্ৰতিখন পৌৰসভাৰ নেতৃত্ব দিয়ে। এই পৌৰসভাবোৰক ৫০৫টা ৱাৰ্ডত ভাগ কৰা হৈছে, যাৰ প্ৰতিটোৰপৰা পাঁচ বছৰৰ বাবে এজন কাউন্সিলাৰ নিৰ্বাচিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=১২ আগষ্ট ২০২৫ |title=Ward delimitation exercise in Kerala local bodies completed: State Delimitation Commission |trans-title=কেৰালাৰ স্থানীয় নিকায়সমূহত ৱাৰ্ড সীমা নিৰ্ধাৰণৰ কাম সম্পূৰ্ণ: ৰাজ্যিক সীমা নিৰ্ধাৰণ আয়োগ |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/ward-delimitation-exercise-in-kerala-local-bodies-completed-state-delimitation-commission/article69924380.ece |access-date=২২ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |work=দ্য হিন্দু |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://lsgkerala.gov.in/en/lbelection/electlbrpt/3/10/2015|title=Malappuram – municipalities and wards|trans-title=মালাপ্পুৰম – পৌৰসভা আৰু ৱাৰ্ডসমূহ|access-date=৩ অক্টোবৰ ২০২০|website=lsgkerala|archive-date=২৫ আগষ্ট ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210825132910/https://lsgkerala.gov.in/en/lbelection/electlbrpt/3/10/2015|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Press Release {{!}} Delimitation Commission |trans-title=প্ৰেছ বিজ্ঞপ্তি {{!}} সীমা নিৰ্ধাৰণ আয়োগ |url=https://delimitation.lsgkerala.gov.in/press_releases |archive-url=https://web.archive.org/web/20250910204304/https://delimitation.lsgkerala.gov.in/press_releases |archive-date=১০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫ |access-date=২২ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=delimitation.lsgkerala.gov.in}}</ref> {| align="left" class="toccolours" cellspacing="1" cellpadding="1" style="margin-right: .5em; margin-top: .4em; font-size: 90%" |- |- bgcolor="#cccccc" valign="top" ! ! পৌৰসভা<ref name="Malappuram_municipalities">{{cite web |title=Municipalities in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ পৌৰসভাসমূহ |url=https://malappuram.nic.in/public-utility-category/municipality/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200229232532/https://malappuram.nic.in/public-utility-category/municipality/ |archive-date=২৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ |access-date=১ ডিচেম্বৰ ২০১৯ |website=malappuram.nic.in}}</ref> ! ৱাৰ্ডসমূহ<ref>{{Cite web |title=Ward Mapping |trans-title=ৱাৰ্ড মেপিং |url=https://wardmap.ksmart.live/index.html |access-date=২২ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=wardmap.ksmart.live}}</ref> ! জনসংখ্যা<br />(২০১১)<ref>{{cite web|url=http://urbanaffairskerala.org/images/downloads/ulb_population2011.pdf|title=Population of urban bodies|trans-title=নগৰীয়া নিকায়সমূহৰ জনসংখ্যা|access-date=১৪ আগষ্ট ২০২০|website=Urban Affairs Kerala|archive-date=২৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924173424/http://urbanaffairskerala.org/images/downloads/ulb_population2011.pdf|url-status=live}}</ref> ! পৌৰপতি <ref>{{Cite news |date=২৬ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |title=UDF assumes power in 11 municipalities in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ ১১খন পৌৰসভাত ইউডিএফে ক্ষমতা গ্ৰহণ কৰিছে |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/udf-assumes-power-in-11-municipalities-in-malappuram/article70440784.ece |access-date=২৭ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |work=দ্য হিন্দু |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ! ৰাজনৈতিক <br />দল ! নিৰ্বাচন-পূৰ্ব<br/>মিত্ৰজোঁট |- | ১|| [[মাঞ্জিৰী]] || ৫৩ || ৯৭,১০২ || আব্দুল মজিদ ভি || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}}; " |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white; ">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ২|| [[পোন্নানি]] || ৫৩ || ৯০,৪৯১ || চি.ভি. সুধা|| style="background-color:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}; " |[[ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী)|<span style="color:white; ">চিপিআই(এম)</span>]] || {{legend2|{{party color|Left Democratic Front (Kerala)}}|[[লেফ্ট ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট|এলডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ৩|| [[পৰাপ্পানংগাড়ী]] || ৪৬ || ৭১,২৩৯ || সুবাইদা টিচাৰ || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}}; " |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white; ">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ৪|| [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] || ৪৫ || ৬৯,৫৩৪ || নাছলা বশীৰ || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}}; " |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white; ">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ৫|| [[মালাপ্পুৰম]] || ৪৫ || ৬৮,০৮৮ || ভি. ৰিনিশা || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}}; " |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white; ">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ৬|| [[কোণ্ডোত্তী]] || ৪১ || ৫৯,২৫৬ || ইউ.কে. মাম্মাথিচ্ছা || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}}; " |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white; ">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ৭|| [[তিৰুৰংগাড়ী]] || ৪০ || ৫৬,৬৩২ || হাবীবা বশীৰ || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}}; " |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white; ">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ৮|| [[তিৰুৰ]] || ৪০ || ৫৬,০৫৮ || ইব্ৰাহিম হাজী কীজাদথ || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}}; " |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white; ">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ৯|| [[পেৰিন্থলমান্না]] || ৩৭ || ৪৯,৭২৩ || ছুৰায়া ফাৰুক || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}}; " |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white; ">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ১০|| [[কোট্টাক্কল পৌৰসভা|কোট্টাক্কল]] || ৩৫ || ৪৮,৩৪২ || কে.কে. নাচাৰ || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}}; " |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white; ">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ১১|| [[নীলাম্বুৰ]] || ৩৬ || ৪৬,৩৪২ || পদ্মিনী গোপীনাথ || style="background-color:{{party color|Indian National Congress}}; " |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|<span style="color:white; ">আইএনচি</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ১২|| [[ৱালাঞ্চেৰী]] || ৩৪ || ৪৪,৪৩৭ || হাচিনা ভাট্টোলী || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}}; " |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white; ">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |} {{clear}} {{Largest cities | country = মালাপ্পুৰম জিলা, কেৰালা, ভাৰত | stat_ref = উৎস:<ref name="Malappuram_municipalities" /><ref name="No. of wards in Malappuram">{{cite web |title=No. of wards in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমত ৱাৰ্ডৰ সংখ্যা |url=https://lsgkerala.gov.in/electionupdates/deStatusLB.php?distID=10 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200219141043/http://lsgkerala.gov.in/electionupdates/deStatusLB.php?distID=10 |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ |access-date=২৪ জুন ২০২০ |website=lsgkerala.gov.in}}</ref> | list_by_pop = | div_name = | div_link = কেৰালাৰ তালুকসমূহৰ তালিকা{{!}}তালুক | city_1 = মাঞ্জিৰী | div_1 = এৰানাড তালুক{{!}}এৰানাড | pop_1 = ৯৭,১০২ | city_2 = পোন্নানি | div_2 = পোন্নানি তালুক{{!}}পোন্নানি | pop_2 = ৯০,৪৯১ | city_3 = পৰাপ্পানংগাড়ী | div_3 = তিৰুৰংগাড়ী তালুক{{!}}তিৰুৰংগাড়ী | pop_3 = ৭১,২৩৯ | city_4 = তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম{{!}}তান্নুৰ | div_4 = তিৰুৰ তালুক{{!}}তিৰুৰ | pop_4 = ৬৯,৫৩৪ | city_5 = মালাপ্পুৰম | div_5 = এৰানাড তালুক{{!}}এৰানাড | pop_5 = ৬৮,০৮৮ | city_6 = কোণ্ডোত্তী | div_6 = কোণ্ডোত্তী তালুক{{!}}কোণ্ডোত্তী | pop_6 = ৫৯,২৫৬ | city_7 = তিৰুৰংগাড়ী | div_7 = তিৰুৰংগাড়ী তালুক{{!}}তিৰুৰংগাড়ী | pop_7 = ৫৬,৬৩২ | city_8 = তিৰুৰ | div_8 = তিৰুৰ তালুক{{!}}তিৰুৰ | pop_8 = ৫৬,০৫৮ | city_9 = পেৰিন্থলমান্না | div_9 = পেৰিন্থলমান্না তালুক{{!}}পেৰিন্থলমান্না | pop_9 = ৪৯,৭২৩ | city_10 = কোট্টাক্কল | div_10 = তিৰুৰ তালুক{{!}}তিৰুৰ | pop_10 = ৪৮,৩৪২ | city_11 = নীলাম্বুৰ | div_11 = নীলাম্বুৰ তালুক{{!}}নীলাম্বুৰ | pop_11 = ৪৬,৩৪২ | city_12 = ৱালাঞ্চেৰী | div_12 = তিৰুৰ তালুক{{!}}তিৰুৰ | pop_12 = ৪৪,৪৩৭ }} ===গ্ৰাম্য প্ৰশাসন=== {{See also|মালাপ্পুৰম জিলাৰ গ্ৰাম পঞ্চায়তসমূহৰ তালিকা}} মালাপ্পুৰম জিলা পঞ্চায়তে মালাপ্পুৰম জিলাত গ্ৰাম্য প্ৰশাসনৰ শীৰ্ষ নিকায় হিচাপে কাম কৰে। জিলা পঞ্চায়তৰ ৩৩টা সংমণ্ডল আছে, প্ৰতিটো সংমণ্ডলৰপৰা এজনকৈ সদস্য নিৰ্বাচিত কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Malappuram District Panchayat Final Map |trans-title=মালাপ্পুৰম জিলা পঞ্চায়ত চূড়ান্ত মানচিত্ৰ |url=https://wardmap.ksmart.live/FinalN/FinalDP_Malappuram_Malappuram.html |access-date=২২ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=wardmap.ksmart.live}}</ref> পৌৰ এলেকা বাদ দি জিলাখনৰ সকলো গ্ৰাম পঞ্চায়ত জিলা পঞ্চায়তৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত। জিলা পঞ্চায়তৰ নেতৃত্ব দিয়ে সদস্যসকলৰদ্বাৰা নিৰ্বাচিত এজন সভাপতি আৰু এজন উপ-সভাপতিয়ে, আৰু ইয়াৰ পাঁচখন স্থায়ী সমিতি আছে - উন্নয়ন, স্বাস্থ্য আৰু শিক্ষা, গড়কাপ্তানি, কল্যাণ আৰু বিত্তীয়।<ref>{{Cite web |title=Malappuram District Panchayat |trans-title=মালাপ্পুৰম জিলা পঞ্চায়ত |url=http://malappuramdistrictpanchayath.kerala.gov.in/general/standingCommittee.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20220617094007/http://malappuramdistrictpanchayath.kerala.gov.in/general/standingCommittee.htm |archive-date=১৭ জুন ২০২২ |access-date=২৬ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=malappuramdistrictpanchayath.kerala.gov.in}}</ref> খণ্ড পৰ্যায়ৰ প্ৰশাসনৰ বাবে, জিলাখনত ১৫খন [[খণ্ড পঞ্চায়ত]] আছে। এই খণ্ড পঞ্চায়তসমূহক পুনৰ ২৫০টা ৱাৰ্ডত ভাগ কৰা হৈছে, য'ত প্ৰতিটোৰপৰা এজনকৈ সদস্য নিৰ্বাচিত হয়। প্ৰতিখন খণ্ড পঞ্চায়তৰ নেতৃত্ব দিয়ে সদস্যসকলৰদ্বাৰা নিৰ্বাচিত এজন সভাপতি আৰু এজন উপ-সভাপতিয়ে। [[২০২৫ চনৰ কেৰালা স্থানীয় নিৰ্বাচন|২০২৫ চনৰ স্থানীয় নিৰ্বাচন]]ত, [[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]-এ ১৫খন খণ্ড পঞ্চায়তৰ ভিতৰত ১৪খন লাভ কৰাৰ বিপৰীতে, [[লেফ্ট ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট|এলডিএফ]]-এ এখন মাত্ৰ পোন্নানি খণ্ড পঞ্চায়ত লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |date=১৩ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |title=Kerala local body polls: UDF sweeps Malappuram |trans-title=কেৰালা স্থানীয় নিকায় নিৰ্বাচন: ইউডিএফে মালাপ্পুৰম দখল কৰিছে |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kerala-local-body-polls-udf-sweeps-malappuram/article70391788.ece |access-date=২৬ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |work=দ্য হিন্দু |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> গ্ৰাম্য জিলাখন ৯৪খন গ্ৰাম পঞ্চায়তত বিভক্ত, যিবোৰ ১৫টা খণ্ডৰ অন্তৰ্গত। এই খণ্ডসমূহ হ'ল অৰীকোড়, কালিকভ্যু, কোণ্ডোত্তী, [[কুট্টিপ্পুৰম খণ্ড পঞ্চায়ত|কুট্টিপ্পুৰম]], মালাপ্পুৰম, মানকাদা, নীলাম্বুৰ, পেৰিন্থলমান্না, পেৰুম্বাদাপ্পু, পোন্নানি, তান্নুৰ, তিৰুৰ, তিৰুৰংগাড়ী, ৱেংগাৰা আৰু ৱান্দুৰ।<ref>{{Cite web|url=https://malappuram.nic.in/panchayats/|title=Rural administration in Malappuram district|trans-title=মালাপ্পুৰম জিলাৰ গ্ৰাম্য প্ৰশাসন|access-date=২ আগষ্ট ২০২০|website=মালাপ্পুৰম জিলাৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট|archive-date=৯ আগষ্ট ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809110957/https://malappuram.nic.in/panchayats/|url-status=live}}</ref> এই খণ্ডসমূহ মিলি মালাপ্পুৰম জিলা পঞ্চায়ত গঠন কৰে, যিটো গ্ৰাম্য প্ৰশাসনৰ শীৰ্ষ জিলা নিকায়। জিলা পঞ্চায়তৰ ৩৩টা সংমণ্ডলৰ ভিতৰত [[২০২৫ চনৰ কেৰালা স্থানীয় নিৰ্বাচন|২০২৫ চনৰ নিৰ্বাচন]]ত ইউডিএফে আটাইকেইখন ৩৩খন আসনেই লাভ কৰে, আনহাতে এলডিএফে এখন আসনো লাভ নকৰে, যাৰ ফলত কোনো বিৰোধী নাথাকে।<ref>{{Cite web |title=Local Body Elections 2025 - TREND by State Election Commission Kerala |trans-title=স্থানীয় নিকায় নিৰ্বাচন ২০২৫ - ৰাজ্যিক নিৰ্বাচন আয়োগ কেৰালাৰ ট্ৰেণ্ড |url=https://trend.sec.kerala.gov.in/ |access-date=২২ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=trend.sec.kerala.gov.in}}</ref> মালাপ্পুৰম জিলা পঞ্চায়ত ৰাজ্যৰ সৰ্ববৃহৎ জিলা পঞ্চায়ত আৰু লগতে সৰ্ববৃহৎ স্থানীয় নিকায়। ৯৪খন গ্ৰাম পঞ্চায়তক পুনৰ ১০০১টা ৱাৰ্ডত ভাগ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |last=Daily |first=Keralakaumudi |title=Final notification out; 17337 more wards in Kerala; 1375 new wards |trans-title=চূড়ান্ত অধিসূচনা প্ৰকাশ; কেৰালাত আৰু ১৭৩৩৭টা ৱাৰ্ড; ১৩৭৫টা নতুন ৱাৰ্ড |url=https://keralakaumudi.com/en/news/news.php?id=1538360&u=final-notification-out-17337-more-wards-in-kerala-1375-new-wards |access-date=২২ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=Keralakaumudi Daily |language=en}}</ref> [[লোকপিয়ল নগৰ]]সমূহো (নগৰীয়া বৈশিষ্ট্য থকা সৰু চহৰ) গ্ৰাম পঞ্চায়তৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত আহে। ২০১৫ চনত [[অনমনগদ]], [[অনন্থভুৰ]], [[অৰাক্কুপৰাম্বু]], [[অৰিয়াল্লুৰ]], [[চেমব্ৰাচেৰী]], [[এলাঙ্কুৰ, মাঞ্জিৰী|এলাঙ্কুৰ]], [[কাৰিপুৰ]], কোট্টায়ি, কুৰুম্বলাংগোদ, [[মাৰুথা, ভাৰত|মাৰুথা]], [[পাং, মালাপ্পুৰম|পাং]], [[ভনিয়াম্বলম]] আৰু বেলিমুক্কু নামৰ নতুন গ্ৰাম পঞ্চায়ত গঠনৰ বাবে খচৰা অধিসূচনা প্ৰকাশ কৰা হৈছিল যদিও এইবোৰ এতিয়াও গঠন হোৱা নাই।<ref>{{Cite web|url=http://delimitation.lsgkerala.gov.in/mlp_notification|title=Draft notifications for new local bodies in Malappuram|trans-title=মালাপ্পুৰমত নতুন স্থানীয় নিকায়ৰ বাবে খচৰা অধিসূচনা|access-date=১০ অক্টোবৰ ২০২০|website=সীমা নিৰ্ধাৰণ আয়োগ, কেৰালা|publisher=কেৰালা চৰকাৰ|archive-date=২৫ জানুৱাৰী ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125145004/http://delimitation.lsgkerala.gov.in/mlp_notification|url-status=live}}</ref> এইবোৰ গঠন হ'লে জিলাখনত গ্ৰাম পঞ্চায়তৰ সংখ্যা ১০৬খন হ'ব। {| align="left" class="toccolours" cellspacing="1" cellpadding="1" style="margin-right: .5em; margin-top: .4em; font-size: 90%" |- |- bgcolor="#cccccc" valign="top" ! colspan="5" |মালাপ্পুৰম জিলাৰ গ্ৰাম পঞ্চায়তসমূহ [[Image:2020 Kerala Local body Elections - Malappuram District (Gram Panchayats and Municipalities).svg|center|250px]] |- style="background:#efefef; " ! '''গ্ৰাম পঞ্চায়ত''' | style="background: silver" |'''মাটি-কালি<br/>(বৰ্গ কিলোমিটাৰত)''' | style="background: silver" |'''জনসংখ্যা<br/>(২০১১)''' | style="background: silver" |'''ৱাৰ্ডসমূহ''' {{Small|(২০২৫)}}<ref name="DelimitationKerala2025"> ''Final Notification'', Delimitation Commission, Kerala. [https://wardmap.ksmart.live/index.html ৱাৰ্ড মেপ পোৰ্টেল – কেস্মাৰ্ট] আৰু [https://delimitation.lsgkerala.gov.in/ Delimitation – Local Self Government Department, Kerala]. </ref> | style="background: silver" |'''[[উপ-জিলা|তালুক]]''' |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''অৰীকোড় খণ্ড''' |- | [[অৰীকোড়]] || ১২.২১ || ৩১,৫৬৩ || ২০ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | [[চিক্কোদ]] || ২৩.৯৬ || ৩২,৮৬৭ || ২১ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[এদাৱান্না]] || ৫২.১০ || ৪৬,১২৮ || ২৪ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | [[কাভানুৰ]] || ৩১.৩০ || ৩৭,৯৭৭ || ২৩ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | [[কিজুপৰাম্বু]] || ১৪.৯৯ || ২২,০৬২ || ১৬ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | [[কুঝিমন্না গ্ৰামপঞ্চায়ত|কুঝিমন্না]] || ২২.০৫ || ৩৪,৪১৩ || ২১ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[পুলপট্টা]] || ৩০.১২ || ৪২,৬৮৩ || ২৪ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | [[উৰংগাট্টিৰী]] || ৭৬.০৯ || ৪০,৩১৮ || ২৪ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''কালিকভ্যু খণ্ড''' |- | [[অমৰাম্বলম]] || ৮৪.৬৪ || ৩৫,৯৭৫ || ২২ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[চোক্কাদ]] || ৭৬.০৮ || ৩২,২২৪ || ২০ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[এদাপ্পাট্টা]] || ২৫.৭৭ || ২২,৭২৯ || ১৭ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[কালিকভ্যু]] || ৯২.০০ || ৩৫,২১০ || ২২ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[কৰুলাই]] || ১৩১.৩১ || ২৩,২৭৭ || ১৭ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[কৰুৱাৰাকুণ্ডু]] || ৭৮.৬৯ || ৪১,৫৮৩ || ২৪ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[তুব্বুৰ]] || ৩১.৩৮ || ৪০,২৯৭ || ১৯ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''কোণ্ডোত্তী খণ্ড''' |- | [[চেলেম্ব্ৰা]] || ১৫.৯১ || ৩৪,১৪৯ || ২১ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[চেৰুকভ্যু]] || ১৬.৮৭ || ৩৬,৭৭৩ || ২২ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[মুথুভাল্লুৰ]] || ২১.৪৯ || ২৬,০২৮ || ১৮ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[পল্লীকল]] || ২৫.৯৬ || ৪৬,৯৬২ || ২৪ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[পুলিক্কল]] || ২৮.৭০ || ৪০,১৩৩ || ২৪ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[ৱাজায়ুৰ]] || ২১.১৯ || ৩০,২৬২ || ২০ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[ৱাজাক্কদ]] || ২৩.৮৯ || ৩৫,৭৭৪ || ২২ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''কুট্টিপ্পুৰম খণ্ড''' |- | [[আথৱানাড]] || ২৬.৭৭ || ৪১,১৮৭ || ২৪ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[এদায়ুৰ]] || ৩০.৪৩ || ৩৬,৪৯৮ || ২২ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[ইৰিম্বিলিয়ম]] || ২৪.০৬ || ৩০,৬৩৫ || ২০ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[কল্পকঞ্চেৰী]] || ১৬.২৫ || ৩৩,৭২১ || ২১ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[কুট্টিপ্পুৰম]] || ৩১.৩২ || ৪৭,০২৩ || ২৪ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[মৰাক্কাৰা]] || ২৭.০০ || ৪০, ৪০৪ || ২৪ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''মালাপ্পুৰম খণ্ড''' |- | [[অনক্কায়ম]] || ৪৫.২৩ || ৫০,৬৩৪ || ২৪ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | [[কোদুৰ, মালাপ্পুৰম|কোদুৰ]] || ১৮.৪২ || ৩৮,২৫৮ || ২৩ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[মৰায়ুৰ]] || ২৪.৫৭ || ২৫,২৬১ || ২১ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[অটুক্কুংগল]] || ১৭.২৮ || ৩৯,১৩৯ || ২৩ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[পোনমালা]] || ২১.৬৫ || ৩৩,৯২২ || ২১ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[পুক্কোত্তুৰ]] || ২০.৬৩ || ২৮,০৭৭ || ২৩ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''মানকাদা খণ্ড''' |- | [[কোট্টিলাংগাড়ি]] || ২১.৫৪ || ৩৬,৬০২ || ২২ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[কুৰুৱা, মালাপ্পুৰম|কুৰুৱা]] || ৩৫.৭৭ || ৪৫,৩৫৪ || ২৪ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[ৱাদাক্কংগাৰা, মাঞ্জিৰী|মাক্কাৰাপৰাম্বু]] || ১১.১৭ || ১৮,৭০২ || ১৫ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[মানকাদা]] || ৩১.০০ || ৩২,৭৪৮ || ২১ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[মুৰকানাদ]] || ১৭.৬০ || ৩৬,৩২৪ || ২২ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[পূজাক্কট্টিৰী]] || ২২.৭২ || ২৯,৮৮৬ || ১৯ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''নীলাম্বুৰ খণ্ড''' |- | চালিয়াৰ || ১২৫.০০ || ২০,৮৩৪ || ১৬ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[চিংগাথৰা]] || ১২৯.৬৯ || ৩৬,২৬৯ || ২২ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[এদাক্কাৰা]] || ৫৮.০৯ || ২৮,১৬২ || ১৯ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[মুথেদাম]] || ৪৮.০০ || ৩৩,৯৬০ || ১৮ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[পথুকল]] || ৭৭.০০ || ২৯,৫৬১ || ১৯ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[ৱাজিক্কাদভু]] || ১১৪.০০ || ৪৭,৩২২ || ২৪ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''পেৰিন্থলমান্না খণ্ড''' |- | [[আলিপৰাম্বু]] || ৩৪.৩৭ || ৪১,৭২৫ || ২৪ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[অংগাদিপুৰম]] || ৩৮.৫০ || ৫৬,৪ ৫১ || ২৪ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[এলামকুলাম, মালাপ্পুৰম|এলামকুলাম]] || ২১.৩১ || ২৬,৪৫৬ || ১৮ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[কীজাট্টুৰ]] || ৪০.০০ || ৩৬,৩১৭ || ২২ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[মেলট্টুৰ, কেৰালা|মেলট্টুৰ]] || ২৭.২৪ || ২৭,২৫০ || ১৮ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[পুলমন্থোলে]] || ৩২.১৫ || ৩৭,৭৮৫ || ২৩ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[থাজেখোদ, মালাপ্পুৰম জিলা|থাজেখোদ]] || ৪৫.০২ || ৪১,৯৮২ || ২৪ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[ৱেট্টাট্টুৰ|ৱেট্টাট্টুৰ]] || ৩৫.৮৪ || ৩৭,৪৫৬ || ১৯ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''পেৰুম্বাদাপ্পু খণ্ড''' |- | [[আলমকোদ, এদাপ্পাল|আলমকোদ]] || ২০.৫০ || ৩৩,৯১৮ || ২১ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | [[মাৰাঞ্চেৰী]] || ২০.৪৭ || ৩৫,০১১ || ২২ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | [[নন্নামুক্কু]] || ১৯.৩৫ || ২৮,৯৮৯ || ১৯ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | [[পেৰুম্বাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্বাদাপ্পু]] || ১৫.০২ || ২৯,৭৬৬ || ১৯ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | [[ভেলিয়াংকোদ]] || ১৫.১৫ || ৩২,৫৫৪ || ২১ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''পোন্নানি খণ্ড''' |- | [[এদাপ্পাল]] || ২৩.৭০ || ৩২,৫৫০ || ২১ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | [[কালাদি, মালাপ্পুৰম|কালাদি]] || ১৬.৪৮ || ২৫,৮৭২ || ১৮ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | [[থাৱানুৰ]] || ২৫.২৮ || ৩৪,৫০০ || ২১ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | [[ভট্টামকুলাম]] || ২০.৭৩ || ৩৬,১৪৭ || ২২ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''তান্নুৰ খণ্ড''' |- | [[চেৰিয়ামুন্দম]] || ১১.৯৫ || ৩১,২১২ || ২০ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[নিৰামৰুথুৰ]] || ৯.২০ || ২৯,৮৪৬ || ১৯ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[ওঝুৰ]] || ১৫.৯২ || ৩৪,০১৬ || ২১ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[পেৰুমন্না-ক্লাৰি]] || ১১.৪৮ || ২৭,২৭৮ || ১৮ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[পোন্মুন্দম]] || ৯.১৬ || ২৫,৮৫৫ || ১৮ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[তনলুৰ]] || ১৫.১২ || ৪৭,৯৭৬ || ২৪ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[ভলাভন্নুৰ]] || ১৫.২৮ || ৩৩,১৫৯ || ২১ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''তিৰুৰ খণ্ড''' |- | [[মংগলম, তিৰুৰ|মংগলম]] || ১২.১৭ || ৩৩,৪৪২ || ২১ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[পুৰাথুৰ]] || ১৯.৫০ || ৩১,৯১৫ || ২০ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[থলক্কাদ]] || ১৬.৩০ || ৩৫,৮২০ || ২২ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[তিৰুনাবায়া]] || ১৯.৫৯ || ৪৫,৮৪৮ || ২৪ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[ত্ৰিপ্ৰানগোড়]] || ২০.৬৭ || ৪১,১৬৭ || ২৪ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[ৱেট্টম গ্ৰাম পঞ্চায়ত|ৱেট্টম]] || ১৩.৪৬ || ২৮,১০৪ || ২২ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''তিৰুৰংগাড়ী খণ্ড''' |- | [[থলাপাৰা|মুন্নিয়ুৰ]] || ২২.৬৬ || ৫৫,৫৩৫ || ২৪ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[নন্নামব্ৰা]] || ১৮.৩৫ || ৪০,৫৪৩ || ২৪ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[পেৰুভল্লুৰ]] || ২১.১৯ || ৩৪,৯৪১ || ২১ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[তেনহিপালম]] || ১৭.৯৮ || ৩২,০৪৫ || ২০ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[ৱল্লীকুন্নু]] || ২৫.১৪ || ৪৮,০০৬ || ২৪ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''ৱেংগাৰা খণ্ড''' |- | [[আব্দু ৰহমান নগৰ]] || ১৪.৮৩ || ৪১,৯৯৩ || ২৪ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[এদাৰিকোদ]] || ১৫.৬৫ || ২৭,৩৫৬ || ১৮ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | কন্নমংগলম || ২৮.২৪ || ৪১,২৬০ || ২৪ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[উৰাকাম]] || ২১.৬৫ || ২৯,১৫৭ || ১৯ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[পৰাপ্পুৰ]] || ১৮.৫০ || ৩৬,২৭০ || ২২ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[থেন্নলা]] || ১০.০০ || ২৯,১৯০ || ১৯ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[ৱেংগাৰা, মালাপ্পুৰম জিলা|ৱেংগাৰা]] || ১৮.৬৬ || ৪৮,৬০০ || ২৪ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''ৱান্দূৰ খণ্ড''' |- | [[মাম্পাদ]] || ৮৪.৬৭ || ৩৭,২২১ || ২২ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[পাণ্ডিক্কাড]] || ৫৭.০১ || ৫৫,২১৩ || ২৪ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | [[পৰুৰ, মালাপ্পুৰম|পৰুৰ]] || ৩৫.৬০ || ৩৭,৬৩৬ || ১৯ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[থিৰুৱালি]] || ৩৩.৮৩ || ২৭,৭৩৪ || ১৯ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[ত্ৰিক্কালংগোদ]] || ৫৯.৯৯ || ৫২,০৯০ || ২৪ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | [[ৱান্দুৰ]] || ৪৫.৪৫ || ৪৯,০১৩ || ২৪ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | style="font-size: 80%" colspan=6 bgcolor="#cceeff" align="center"| উৎসসমূহ: [[ভাৰতৰ লোকপিয়ল ২০১১]],<ref name="demomalapuram" /> [[কেৰালা চৰকাৰ]]<ref name=Panchayat_Malappuram>{{cite web |title=Villages in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ গাঁওসমূহ |url=https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1030 |website=lsgkerala.gov.in |access-date=২ আগষ্ট ২০২০ |archive-date=২৫ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925053634/https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1030 |url-status=live}}</ref> |}{{clear}} ==ৰাজনীতি== === ৰাজ্যিক বিধানসভা === [[কেৰালা বিধানসভা]]ত মালাপ্পুৰমক প্ৰতিনিধিত্ব কৰাৰ বাবে জিলাখনত ১৬টা বিধানসভা সমষ্টি আছে। এইবোৰ ৩টা লোকসভা সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত। মালাপ্পুৰমত ৰাজ্যখনৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক বিধানসভা সমষ্টি আছে। ইয়াৰে [[এৰানাড (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|এৰানাড]], [[নীলাম্বুৰ (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|নীলাম্বুৰ]] আৰু [[ৱান্দূৰ (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|ৱান্দুৰ]] বিধানসভা সমষ্টি মিলি [[ৱায়ানাড় (লোকসভা সমষ্টি)]]ৰ এক অংশ গঠন কৰে, আনহাতে [[তিৰুৰংগাড়ী (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|তিৰুৰংগাড়ী]], [[তান্নুৰ (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|তান্নুৰ]], [[তিৰুৰ (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|তিৰুৰ]], [[কোট্টাক্কল (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|কোট্টাক্কল]], [[থাৱানুৰ (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|থাৱানুৰ]] আৰু [[পোন্নানি (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|পোন্নানি]] [[পোন্নানি (লোকসভা সমষ্টি)]]ত অন্তৰ্ভুক্ত। বাকী থকা সাতটা বিধানসভা সমষ্টি মিলি [[মালাপ্পুৰম (লোকসভা সমষ্টি)]] গঠন কৰে।<ref name="admn_mpm"/><ref>{{cite web |title=Niyamasabha constituencies of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ নিয়মাচভা সমষ্টিসমূহ |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/malappuram.html |website=ceo.kerala.gov.in |access-date=২৫ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-date=২০ আগষ্ট ২০১৯ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190820130501/http://www.ceo.kerala.gov.in/malappuram.html |url-status=live }}</ref> [[কেৰালা বিধানসভা]]ৰ ১৪০ জন সদস্যৰ ভিতৰত ১৬ জন জিলাখনৰপৰা নিৰ্বাচিত হয়।<ref>{{Cite web|url=http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/03-DELIMITATION/03-DELIMITED-LAC.pdf|title=Constituencies for Kerala Legislative Assembly – Districtwise|trans-title=কেৰালা বিধানসভাৰ বাবে সমষ্টিসমূহ – জিলাভিত্তিক|access-date=৭ নৱেম্বৰ ২০২০|website=CEO Kerala|archive-date=১২ অক্টোবৰ ২০১৯|archive-url=https://web.archive.org/web/20191012075808/http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/03-DELIMITATION/03-DELIMITED-LAC.pdf|url-status=live}}</ref> [[২০২৬ চনৰ কেৰালা বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬ চনৰ নিৰ্বাচন]]ত [[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফে]] জিলাখনৰ ১৬খন আসনৰ আটাইকেইখনতে জয়লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |last=Naha |first=Abdul Latheef |date=৪ মে' ২০২৬ |title=Kerala Assembly polls 2026: IUML anchors UDF’s comeback in Malabar region |trans-title=কেৰালা বিধানসভা নিৰ্বাচন ২০২৬: আইইউএমএলে মালাবাৰ অঞ্চলত ইউডিএফৰ প্ৰত্যাৱৰ্তনৰ নেতৃত্ব দিছে |url=https://www.thehindu.com/elections/kerala-assembly/kerala-assembly-polls-2026-iuml-anchors-udfs-comeback-in-malabar-region/article70938892.ece |access-date=৬ মে' ২০২৬ |work=দ্য হিন্দু |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> {{transcluded section|source=১৬ শ কেৰালা বিধানসভা}} {{#section:১৬ শ কেৰালা বিধানসভা|MLA Header}} {{#section:১৬ শ কেৰালা বিধানসভা|Malappuram district}} |} === সংসদীয় সমষ্টিসমূহ === মালাপ্পুৰম জিলাত দুটা লোকসভা সমষ্টি আছে: [[মালাপ্পুৰম লোকসভা সমষ্টি|মালাপ্পুৰম]] আৰু [[পোন্নানি লোকসভা সমষ্টি|পোন্নানি]]। জিলাখনত [[ৱায়ানাড় লোকসভা সমষ্টি]]ৰ এটা সৰু অংশও আছে।<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=২ মে' ২০২১ |title=Samadani wins Malappuram LS bypoll|trans-title=ছামদানীয়ে মালাপ্পুৰম লোকসভাৰ উপ-নিৰ্বাচনত জয়লাভ কৰিছে|work=দ্য হিন্দু |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/malappuram-ls-bypoll-samadani-wins/article34467551.ece |access-date=১৪ ডিচেম্বৰ ২০২৩ |issn=0971-751X}}</ref> [[ৰাজ্যসভা]]ত কেৰালাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা আৰু ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগৰ (IUML) অন্তৰ্গত এজন সাংসদ [[পি. ভি. আব্দুল ৱাহাব]] মালাপ্পুৰম জিলাৰ [[নীলাম্বুৰ]]ৰপৰা আহিছে।<ref>{{Cite news |date=১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫ |title=Disappointing for all sections alike, says Wahab |trans-title=সকলো শ্ৰেণীৰ বাবে একেদৰে হতাশাজনক, ৱাহাবে কয় |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/disappointing-for-all-sections-alike-says-wahab/article69169277.ece |access-date=৯ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |work=দ্য হিন্দু |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> {| class="toccolours" align="left" cellspacing="1" cellpadding="1" style="margin-right: .5em; margin-top: .4em; font-size: 90%" |- valign="top" bgcolor="#cccccc" ! সংসদীয় <br />সমষ্টি ! ৰাজনৈতিক <br />দল ! নিৰ্বাচন-পূৰ্ব <br />মিত্ৰজোঁট ! নিৰ্বাচিত <br /> প্ৰতিনিধি<ref>{{Cite web |title=Members - Kerala Legislature |trans-title=সদস্যসমূহ - কেৰালা বিধানসভা |url=http://www.niyamasabha.org/codes/lokhsabha_members.htm |access-date=৯ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=www.niyamasabha.org}}</ref> |- | [[ৱায়ানাড় (লোকসভা সমষ্টি)|ৱায়ানাড়]] (সৰু অংশ) | style="background-color:{{party color|Indian National Congress}}; " |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|<span style="color:white; ">আইএনচি</span>]] | {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} | [[প্ৰিয়ংকা গান্ধী]] |- | [[মালাপ্পুৰম (লোকসভা সমষ্টি)|মালাপ্পুৰম]] | style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}}; " |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white; ">আইইউএমএল</span>]] | {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} | [[ই. টি. মহম্মদ বশীৰ]] |- | [[পোন্নানি (লোকসভা সমষ্টি)|পোন্নানি]] (প্ৰধান অংশ) | style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}}; " |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white; ">আইইউএমএল</span>]] | {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} | [[এম. পি. আব্দুচামাদ ছামদানী]] |} {{clear}} == অৰ্থনীতি == ২০১৮–১৯ বিত্তীয় বৰ্ষত জিলাখনৰ [[মুঠ মূল্য সংযোগ|মুঠ জিলা মূল্য সংযোজন (GDVA)]] ৬৯৮.৩৭ বিলিয়ন টকা বুলি অনুমান কৰা হৈছে, আৰু পূৰ্বৰ বছৰৰ তুলনাত GDVA-ৰ বৃদ্ধি আছিল ১১.৩০%। ২০১৮–১৯ বৰ্ষলৈকে কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ ভিতৰত GDVA-ৰ ক্ষেত্ৰত [[এৰ্নাকুলাম জিলা|এৰ্নাকুলাম]] আৰু [[থিৰুৱনন্তপুৰম জিলা|থিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ পিছত জিলাখনৰ স্থান তৃতীয়।<ref name="GDVA_Malappuram">{{cite web |url=http://www.ecostat.kerala.gov.in/index.php/economy-state-mlp |website=ecostat.kerala.gov.in |title=Economy of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ অৰ্থনীতি |access-date=২০ জুন ২০২০ |archive-date=১ জুলাই ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200701171533/http://www.ecostat.kerala.gov.in/index.php/economy-state-mlp |url-status=live }}</ref> ২০১৮–১৯ বৰ্ষত জিলাখনৰ [[মূল্য সংযোগ|শুদ্ধ জিলা মূল্য সংযোজন (NDVA)]] আছিল ৬৩১.৯০ বিলিয়ন টকা আৰু বাৰ্ষিক বৃদ্ধিৰ হাৰ আছিল ১১.৫৯%। বিত্তীয় বৰ্ষটোত জনমূৰি GDVA ১৫৪,৪৬৩ টকা হিচাপে গণনা কৰা হৈছে। GDVA-ৰ বৃদ্ধিৰ হাৰ আছিল ২০১৭–১৮ বৰ্ষত ১৮.১২%, ২০১৬–১৭ বৰ্ষত ৯.৪৯%, ২০১৫–১৬ বৰ্ষত ৭.৮৬%, ২০১৪–১৫ বৰ্ষত ৮.৮৩%, ২০১৩–১৪ বৰ্ষত ১৪.০৮% আৰু ২০১২–১৩ বৰ্ষত ৯.৭০%। ই এক জিগজেগ প্ৰৱণতা দেখুৱায়।<ref name="GDVA_Malappuram"/> মালাপ্পুৰমৰ অৰ্থনীতি প্ৰবাসীসকলৰ ওপৰত বহুলাংশে নিৰ্ভৰশীল। ৰাজ্যখনৰ ভিতৰত মালাপ্পুৰমত সৰ্বাধিক প্ৰবাসী আছে। [[কেৰালা চৰকাৰ]]ৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত ২০১৬ চনৰ অৰ্থনৈতিক পৰ্যালোচনা প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, জিলাখনৰ প্ৰতি ১০০ ঘৰৰ ভিতৰত ৫৪ ঘৰেই প্ৰবাসীৰ ঘৰ।<ref>{{cite web |url=http://spb.kerala.gov.in/EconomicReview2016/web/chapter06_03.php |website=spb.kerala.gov.in |title=Malappuram ranks first in the number of emigrants from Kerala |trans-title=কেৰালাৰপৰা প্ৰব্ৰজন কৰাসকলৰ সংখ্যাৰ ক্ষেত্ৰত মালাপ্পুৰম প্ৰথম স্থানত |access-date=৩ ডিচেম্বৰ ২০১৯ |archive-date=২১ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191121020814/http://spb.kerala.gov.in/EconomicReview2016/web/chapter06_03.php |url-status=live}}</ref> তেওঁলোকৰ সৰহভাগেই [[মধ্যপ্ৰাচ্য]]ত কাম কৰে। জিলাখনৰ অৰ্থনীতিলৈ তেওঁলোকৰ অৱদান গুৰুত্বপূৰ্ণ। [[কেৰালা গ্ৰামীণ বেংক]]ৰ (কেজিবি) সদৰ কাৰ্যালয় মালাপ্পুৰমত অৱস্থিত।<ref>{{cite web |url=https://www.newindianexpress.com/business/2013/jul/15/kgb-to-expand-operations-in-all-panchayats-496821.html |website=দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ |title=KGB to expand operations in all Panchayats |trans-title=কেজিবি-য়ে সকলো পঞ্চায়ততে কাৰ্যকলাপ সম্প্ৰসাৰণ কৰিব |date=১৫ জুলাই ২০১৩ |access-date=২৫ জুন ২০২০ |archive-date=২৬ জুন ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200626211219/https://www.newindianexpress.com/business/2013/jul/15/KGB-to-expand-operations-in-all-Panchayats-496821.html |url-status=live}}</ref> [[File:KGB logo.png|250px|thumb|[[কেৰালা গ্ৰামীণ বেংক|কেজিবি]] হৈছে কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ আঞ্চলিক গ্ৰাম্য বেংকিং নেটৱৰ্ক]] === অৰ্থনৈতিক খনিজসমূহ === জিলাখনৰ মধ্যভূমিত [[লেতেৰাইট|লেতেৰাইট শিল]] বহুলভাৱে পোৱা যায়। [[অংগাদিপুৰম লেতেৰাইট]]-এ এটা [[ৰাষ্ট্ৰীয় ভৌগোলিক স্মাৰক|ৰাষ্ট্ৰীয় ভূ-ঐতিহ্য স্মাৰক]] হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।<ref name="gsi3">[http://naturalheritage.intach.org/wp-content/uploads/2016/09/Geoheritage-Monograph.pdf national geo-heritage of India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170111120428/http://naturalheritage.intach.org/wp-content/uploads/2016/09/Geoheritage-Monograph.pdf |date=11 January 2017 }}, [[কলা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ বাবে ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় ট্ৰাষ্ট|আইএনটিএচিএইচ]]</ref> জিলাখনৰ আটাইতকৈ বেছি দেখা পোৱা ভৌগোলিক গঠনটো হ'ল [[পেনিনচুলাৰ নেইছ|আৰ্কিয়ান নেইছ]]। অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব থকা জিলাখনত পোৱা খনিজসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হৈছে [[মেগনেটাইট|কোৱাৰ্টজ মেগনেটাইট]], যিটো [[পৰুৰ, মালাপ্পুৰম|পৰুৰ]]ত পোৱা যায়। [[নীলাম্বুৰ]], [[এদাৱান্না]] আৰু [[পাণ্ডিক্কাড]] অঞ্চলত কোৱাৰ্টজ নেইছ পোৱা যায়। গৰ্ণেলিফৰাছ কোৱাৰ্টজ [[মাঞ্জিৰী]] আৰু [[কোণ্ডোত্তী]] অঞ্চলত পোৱা যায়। [[চাৰ্নোকাইট|চাৰ্নোকাইট শিল]] নীলাম্বুৰ আৰু [[এদাৱান্না]]ত পোৱা যায়। মাঞ্জিৰীত সাধাৰণ লেতেৰাইট গাঁথনিৰ সৈতে [[প্লাজিঅক্লেছ]], [[ফেল্ডস্পাৰ]] আৰু [[পাইৰোক্সিন]] যুক্ত [[ডাইক (ভূ-তত্ত্ব)|ডাইক]] আছে। উন্নত মানৰ লোৰ আকৰিকৰ ভাণ্ডাৰ [[এৰানাড]] অঞ্চলৰপৰা পোৱা গৈছে। পোন্নানি আৰু কাদালুণ্ডিনগৰমৰ উপকূলীয় অঞ্চলসমূহৰপৰা চূণশিলৰ খোলাৰ ভাণ্ডাৰ পোৱা গৈছে। [[পোন্নানি]] আৰু [[ভেলিয়াংকোদ]]ৰ উপকূলীয় বালিত গধুৰ খনিজ পদাৰ্থ, [[ইলমেনাইট]] আৰু [[মনাজাইট]] অধিক পৰিমাণে থাকে। পোন্নানি আৰু পেৰিন্থলমান্না [[তালুক|তালুকসমূহ]]ৰপৰা [[কায়োলিনাইট]] পোৱা গৈছে। থেক্কুম্মুৰী গাঁৱৰপৰা [[বল মাটি|বল মাটিৰ]] ভাণ্ডাৰ পোৱা গৈছে। নীলাম্বুৰ উপ-জিলাৰ কিছু অংশ [[ৱায়ানাড়]]ৰ গোপন সোণৰ খনিৰ অন্তৰ্ভুক্ত। [[ৱায়ানাড় জিলা|ৱায়ানাড়]] আৰু [[অট্টাপ্পাদি]] উপত্যকাৰ কাষৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ লগতে [[নীলাম্বুৰ]] তালুক প্ৰাকৃতিক [[সোণ|সোণৰ]] খনিৰ বাবে জনাজাত। নীলাম্বুৰৰ [[চালিয়াৰ]] নদীৰ উপত্যকাত কৰা অন্বেষণত প্ৰতি ঘনমিটাৰত ০.১ গ্ৰাম সোণৰ সৈতে ২.৫ নিযুত ঘনমিটাৰ প্লেচাৰৰ ভাণ্ডাৰ পোৱা গৈছে।<ref name="geographymalappuram" /> জিলাখনৰ কিছুমান অংশ যেনে [[কোট্টাক্কল]], পৰাপ্পিল, [[উৰাকাম]] আৰু [[মেলমুৰি]]ৰপৰা [[বক্সাইট]] আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |url=http://industry.kerala.gov.in/images/pdf/malappuram.pdf |website=industry.kerala.gov.in |title=Minerals of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ খনিজসমূহ |page=35 |access-date=২১ এপ্ৰিল ২০২০ |archive-date=২৬ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210426034953/http://industry.kerala.gov.in/images/pdf/malappuram.pdf |url-status=live }}</ref> [[কৰুৱাৰাকুণ্ডু]], যাৰ অৰ্থ হৈছে ''কমাৰৰ স্থান'', ইয়াৰ নামটো লো-আকৰিক কটা আৰু কমাৰৰ কামৰপৰা আহিছে।<ref>{{cite journal |year=২০০০ |title=Proceedings of the Indian History Congress |trans-title=ইণ্ডিয়ান হিষ্ট্ৰি কংগ্ৰেছৰ কাৰ্যৱৰণী |volume=60 |pages=1204 |oclc=1752882 }}</ref> ===উদ্যোগসমূহ=== [[File:Manjeri Town Calicut Road View.jpg|thumbnail|[[মাঞ্জিৰী]], [[মালাপ্পুৰম মহানগৰীয় অঞ্চল]]ৰ এখন চহৰ]] ১৮৮৭ চনত [[তিৰুনাবায়া]]ত স্থাপিত কোডাক্কাল টাইল ফেক্টৰী ভাৰতৰ দ্বিতীয়টো টাইল ফেক্টৰী আছিল। ভাৰতৰ প্ৰথমটো টাইল ফেক্টৰী আছিল [[ফেৰোক]]ত, যিটো তেতিয়া [[এৰানাড তালুক]]ৰ অংশ আছিল। ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি, এছএছআই/এমএমএছইৰ অধীনত পঞ্জীয়নভুক্ত ১০,৬২৯টা ঔদ্যোগিক গোট আছে, আৰু ইয়াৰে ৩৯৬টা গোট [[অনুসূচিত জাতিৰ তালিকা|অনুসূচিত জাতি]], ৮৩টা গোট [[আদিবাসী|অনুসূচিত জনজাতি]] আৰু বাকী গোটসমূহ সাধাৰণ শ্ৰেণীৰদ্বাৰা প্ৰচাৰিত। স্ব-নিয়োজন কাৰ্যসূচীৰ অধীনত প্ৰতি বছৰে প্ৰায় ১,০০০ লোকক সহায় আগবঢ়োৱা হয়। [[তেনহিপালম]]ৰ ওচৰৰ [[চেলেম্ব্ৰা|ক্কাকনচেৰী]]ত [[কেৰালা ঔদ্যোগিক আন্তঃগাঁথনি উন্নয়ন নিগম|কিনফ্ৰা]] (KINFRA) খাদ্য-প্ৰক্ৰিয়াকৰণ আৰু তথ্য প্ৰযুক্তিৰ [[ঔদ্যোগিক ক্ষেত্ৰ]] আছে,<ref>{{cite web | url=http://kinfra.org/departments/kinfra-techno-industrial-park-malappuram | website=kinfra.org | title=KINFRA Techno Industrial Park, Malappuram | trans-title=কিনফ্ৰা টেকন' ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল পাৰ্ক, মালাপ্পুৰম | access-date=২৭ নৱেম্বৰ ২০১৯ | archive-date=২২ নৱেম্বৰ ২০১৯ | archive-url=https://web.archive.org/web/20191122114925/http://kinfra.org/departments/kinfra-techno-industrial-park-malappuram | url-status=live }}</ref> [[মালাপ্পুৰম]]ত ক্ষুদ্ৰ আৰু মজলীয়া উদ্যোগৰ বাবে ইনকেল এছএমই পাৰ্ক (INKEL SME Park) আৰু [[মাঞ্জিৰী]]ৰ [[পয়ানাদ]]ত এটা ৰবৰ প্ৰকল্প আৰু ঔদ্যোগিক ক্ষেত্ৰ আছে। [[মালাপ্পুৰম]]ত ১৬৮ একৰ মাটি জুৰি থকা ইনকেল গ্ৰীণছত এটা ঔদ্যোগিক অঞ্চল 'এছএমই পাৰ্ক' আৰু এটা শৈক্ষিক অঞ্চল 'এডুচিটি' অন্তৰ্ভুক্ত আছে।<ref>{{Cite news|title=Kerala's INKEL to bring an invest of Rs 1000 crore|trans-title=কেৰালাৰ ইনকেলে ১০০০ কোটি টকাৰ বিনিয়োগ আনিব|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/economy/infrastructure/keralas-inkel-to-bring-an-invest-of-rs-1000-crore/articleshow/47541323.cms|date=৪ জুন ২০১৫|access-date=৬ অক্টোবৰ ২০২০|work=দ্য ইকনমিক টাইমছ|archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913065709/https://economictimes.indiatimes.com/news/economy/infrastructure/keralas-inkel-to-bring-an-invest-of-rs-1000-crore/articleshow/47541323.cms|url-status=live}}</ref> মালকোস্পিন (MALCOSPIN - Malappuram Spinning Mills Limited) ৰাজ্য চৰকাৰৰ অধীনত থকা জিলাখনৰ অন্যতম পুৰণি ঔদ্যোগিক প্ৰতিষ্ঠান। কাঠ সম্পৰ্কীয় উদ্যোগসমূহ [[কোট্টাক্কল]], [[এদাৱান্না]], [[ভনিয়াম্বলম]], [[কৰুলাই]], [[নীলাম্বুৰ]] আৰু [[মাম্পাদ]]ত সাধাৰণভাৱে দেখা যায়। যোৱা দশকবোৰলৈকে ছ'মিল, আচ-বাব নিৰ্মাতা আৰু কাঠৰ ব্যৱসায় জিলাখনৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যৱসায় আছিল। ইলেক্ট্ৰনিক্স, মোবাইল ফোন আৰু অন্যান্য গেজেটৰ বাবে [[তিৰুৰ]] এটা প্ৰধান আঞ্চলিক ব্যাৱসায়িক কেন্দ্ৰ। [[কৰ্মচাৰী ৰাজ্যিক বীমা]]ৰ শাখা কাৰ্যালয় মালাপ্পুৰমত আছে।<ref name="geographymalappuram" /> ৰাজহুৱা খণ্ডৰ অধীনত থকা অন্যান্য প্ৰধান ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰসমূহৰ ভিতৰত আছে [[কুট্টিপ্পুৰম]]ত [[কেৰালা ৰাজ্যিক ইলেক্ট্ৰনিক্স উন্নয়ন নিগম|কেলট্ৰন]] ইলেক্ট্ৰ' চিৰামিক্স (KELCERA),<ref>{{Cite web|url=http://www.keltronelcera.com/index.php/home.html|title=KELCERA|access-date=৩০ জানুৱাৰী ২০২১|website=keltronelcera|archive-date=৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210205010009/http://www.keltronelcera.com/index.php/home.html|url-status=live}}</ref> [[কুট্টিপ্পুৰম]]ত [[কেৰালা ৰাজ্যিক ইলেক্ট্ৰনিক্স উন্নয়ন নিগম|কেলট্ৰন]] টুল ৰুম, [[এদাৰিকোদ]]ত এদাৰিকোদ টেক্সটাইলছ, [[এদাপ্পাল]]ত [[কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগম|কেএছআৰটিচি]] বডি ৱৰ্কশপ, [[আথৱানাড]]ত মালকোটেস্ক (MALCOTEX - Malabar Co-operative Textiles Limited),<ref>{{Cite web|url=http://www.malcotex.co.in/|title=MALCOTEX|access-date=৩০ জানুৱাৰী ২০২১|website=malcotex|archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913065710/https://fonts.googleapis.com/css?family=Noto+Serif%3A400%2C400italic%2C700%7COpen+Sans%3A300%2C400%2C600%2C700|url-status=live}}</ref> আৰু [[আথৱানাড]]ত কেলটেক্স (KELTEX - Kerala Hi-Tech Textile Cooperative Limited)।<ref>{{Cite web|url=http://www.keltex.org/|title=KELTEX Athavanad|access-date=৩০ জানুৱাৰী ২০২১|website=keltex|archive-date=২৭ জানুৱাৰী ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127203929/http://www.keltex.org/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.msmedithrissur.gov.in/assets/uploads/downloadfile/Malappuram%202017-18.pdf |website=msmedithrissur.gov.in |title=Brief Industrial Profile of Malappuram District 2017–18 |trans-title=মালাপ্পুৰম জিলাৰ সংক্ষিপ্ত ঔদ্যোগিক ৰেখাচিত্ৰ ২০১৭–১৮ |access-date=১৩ জুলাই ২০২০ |archive-date=১৪ জুলাই ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200714131013/http://www.msmedithrissur.gov.in/assets/uploads/downloadfile/Malappuram%202017-18.pdf |url-status=live }}</ref> কেৰালা ষ্টেট ডিটাৰজেণ্টছ এণ্ড কেমিকেলছ লিমিটেড আৰু কেৰালা ষ্টেট ৱুড ইণ্ডাষ্ট্ৰিজ লিমিটেডৰ সদৰ কাৰ্যালয় ক্ৰমে [[কুট্টিপ্পুৰম]] আৰু [[নীলাম্বুৰ]]ত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/company/kerala-state-detergents-and-chemicals-ltd-/U24243KL1976SGC002816|title=Kerala State Detergents and Chemicals Limited|trans-title=কেৰালা ষ্টেট ডিটাৰজেণ্টছ এণ্ড কেমিকেলছ লিমিটেড|access-date=২৯ জুলাই ২০২০|website=দ্য ইকনমিক টাইমছ|archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913063631/https://economictimes.indiatimes.com/company/kerala-state-detergents-and-chemicals-ltd/U24243KL1976SGC002816|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/company/kerala-state-wood-industries-ltd-/U36101KL1970SGC003411|title=Kerala State Wood Industries Ltd.|trans-title=কেৰালা ষ্টেট ৱুড ইণ্ডাষ্ট্ৰিজ লিমিটেড|access-date=২৯ জুলাই ২০২০|website=দ্য ইকনমিক টাইমছ|archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913063633/https://economictimes.indiatimes.com/company/kerala-state-wood-industries-ltd/U36101KL1970SGC003411|url-status=live}}</ref> বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ কেঁচুৱাৰ কাপোৰ নিৰ্মাতা ব্ৰেণ্ড, প'পিছ বেবি কেয়াৰ মূলতঃ মালাপ্পুৰমত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/pvt-firm-gives-out-free-clothes-to-newborns/articleshow/74998448.cms|title=Popees baby care|trans-title=প'পিছ বেবি কেয়াৰ|date=৬ এপ্ৰিল ২০২০|access-date=১৬ আগষ্ট ২০২০|website=টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া|last=TNN|archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913063642/https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/pvt-firm-gives-out-free-clothes-to-newborns/articleshow/74998448.cms|url-status=live}}</ref> === কৃষি === [[File:Kcaet.JPG|thumb|১৯৬৩ চনত স্থাপিত [[থাৱানুৰ]]ত থকা [[কেলাপ্পাজী কৃষি অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তি মহাবিদ্যালয়|কেচিএইটি]], ৰাজ্যখনৰ একমাত্ৰ কৃষি অভিযান্ত্ৰিক প্ৰতিষ্ঠান]] [[File:Agricultural Research Station, Anakkayam - 1.jpg|left|thumb|[[কৃষি গৱেষণা কেন্দ্ৰ, অনক্কায়ম]]]] [[File:Edappal malappuram(district) kerala infia.jpg|thumbnail|[[এদাপ্পাল]]ৰ এখন পথাৰ]] মালাপ্পুৰম উপকূলত ঘাইকৈ [[নাৰিকল]], পাম গছ আৰু ধান পোৱা যায়। তৰংগায়িত সমভূমিত [[কাজু বাদাম]], নাৰিকল আৰু [[টেপিঅ'কা]] দেখা যায়। [[ৰবৰ]], কাজু বাদাম, [[জালুক|জালুক]] আৰু নাৰিকল হৈছে চালিয়াৰ নদীৰ অৱবাহিকাত পোৱা গুৰুত্বপূৰ্ণ উদ্ভিদ। নীলাম্বুৰ উপত্যকাত বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ খেতি কৰা হয়। এই অঞ্চলত ঘাইকৈ [[ছেগুণ]] দেখা যায়। পেৰিন্থলমান্না তৰংগায়িত উচ্চভূমিত নাৰিকল, [[তাল গছ]], জালুক, ৰবৰ আৰু কাজু বাদাম আদি প্ৰজাতিৰ খেতি কৰা হয়। এই অঞ্চলটো [[কাদালুণ্ডি নদী]]ৰদ্বাৰা পানী যোগান ধৰা হয়। সাধাৰণ শস্যৰ উপৰি [[আম]], [[কঁঠাল]], [[কল]] আদিৰো খেতি কৰা হয়।<ref name="geographymalappuram"/> জিলাখনৰ সাধাৰণ পাহাৰীয়া প্ৰকৃতিয়ে ঢাপ খেতিক সমৰ্থন কৰে। [[ত্ৰিছূৰ কোল জলাহভূমি|ত্ৰিছূৰ-পোন্নানি কোল জলাহভূমি]]ৰ এটা অংশ জিলাখনৰ [[পোন্নানি তালুক]]ত অৱস্থিত, যিটো অতি উৎপাদনশীল ধান খেতিৰ বাবে অনুকূল। ২০১৬–১৭ চনৰ পৰিসংখ্যা অনুসৰি, মুঠ খেতি কৰা মাটি-কালি আছিল ২৩৭,৮৬০ হেক্টৰ, আনহাতে প্ৰকৃত খেতি কৰা মাটি-কালি আছিল ১৭৩,১৭৮ হেক্টৰ। জিলাখনৰ শস্যৰ ঘনত্ব ১৩৭ হেক্টৰ। ২০১৬–১৭ চনত আটাইতকৈ বেছি উৎপাদন হোৱা অগণিত শস্য আছিল টেপিঅ'কা (১৮৫,৮৮০ মেট্ৰিক টন), ইয়াৰ পিছত কল (৫৮,৫৬৪ মেট্ৰিক টন) আৰু ৰবৰ (৪০,০০০ মেট্ৰিক টন)। ২০১৬–১৭ চনত ৮৭৮ নিযুত নাৰিকল আৰু ১৯ নিযুত কঁঠাল উৎপাদন হৈছিল। অৱশ্যে, ভূমিৰ সৰ্বাধিক ব্যৱহাৰ নাৰিকল খেতিৰ বাবে (১০২,৮৩৬ হেক্টৰ) হৈছিল, ইয়াৰ পিছত ৰবৰ (৪২,৭৭০ হেক্টৰ) আৰু তামোল (১৮,৩৭৯ হেক্টৰ)।<ref>{{cite web |url=http://www.ecostat.kerala.gov.in/index.php/agri-state-mlp |website=ecostat.kerala.gov.in |title=Agriculture in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমত কৃষি |access-date=২০ জুন ২০২০ |archive-date=১ জুলাই ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200701171416/http://www.ecostat.kerala.gov.in/index.php/agri-state-mlp |url-status=live }}</ref> [[অনক্কায়ম]]ত এটা [[কৃষি গৱেষণা কেন্দ্ৰ, অনক্কায়ম|কৃষি গৱেষণা কেন্দ্ৰ]] আছে। [[মুন্দেৰি (মালাপ্পুৰম)|মুন্দেৰি]]ত থকা ছিড গাৰ্ডেন কমপ্লেক্স (Seed Garden Complex) [[এছিয়া]]ৰ অন্যতম বৃহৎ পাম বুলি কোৱা হয়। ৰাজ্যিক বীজ পামসমূহ [[চোক্কাদ]], [[থাৱানুৰ]] আৰু [[অনক্কায়ম]]ত আছে। [[চিংগাথৰা]]ত এখন জিলা কৃষি পাম আৰু [[পৰাপ্পানংগাড়ী]]ত এখন নাৰিকল নাৰ্চাৰী আছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.fibkerala.gov.in/index.php?option=com_content&task=view&id=409&Itemid=156|title=Important farms in Malappuram|trans-title=মালাপ্পুৰমৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ পামসমূহ|access-date=২৮ আগষ্ট ২০২০|website=Farm Information Bureau, Kerala|archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913063805/https://www.fibkerala.gov.in/index.php?option=com_content&task=view&id=409&Itemid=156|url-status=live}}</ref> [[থাৱানুৰ]]ত থকা [[কেলাপ্পাজী কৃষি অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তি মহাবিদ্যালয়|কেচিএইটি]] (KCAET) ৰাজ্যখনৰ একমাত্ৰ কৃষি অভিযান্ত্ৰিক প্ৰতিষ্ঠান।<ref name=kcaet>{{Cite web|url=http://www.kau.in/kcaet-tavanur|title=Kelappaji College of Agricultural Engineering & Technology, Tavanur &#124; Kerala Agricultural University|trans-title=কেলাপ্পাজী কৃষি অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তি মহাবিদ্যালয়, থাৱানুৰ &#124; কেৰালা কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়|website=kau.in|access-date=৩০ জুন ২০২০|archive-date=২ জুলাই ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200702012845/http://www.kau.in/kcaet-tavanur|url-status=live}}</ref> ==যাতায়াত== {{Main|মালাপ্পুৰম জিলাত যাতায়াত}} === পথ === [[File:Wandoor Town 2017.jpg|thumbnail|২০১৭ চনত [[ৱান্দুৰ]] চহৰ]] [[File:Muriyankanni bridge.jpg|thumbnail|[[পেৰিন্থলমান্না]]ৰ [[কৰিনকল্লাথনি]]ত মুৰিয়ানকন্নি দলং]] [[File:Edavannappara.1.jpg|left|thumbnail|[[এলামৰম]]ত [[চালিয়াৰ]] নদীৰ মাজেৰে এখন নাও সেৱা]] [[File:Bridge -bharatappuzha -kuttippuram (1).jpg|thumb|১৯৫৩ চনত নিৰ্মিত [[কুট্টিপ্পুৰম দলং]]]] মালাপ্পুৰম পথৰদ্বাৰা সুন্দৰভাৱে সংযুক্ত। জিলাখনত চাৰিটা [[কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগম|কেএছআৰটিচি]] (KSRTC) ষ্টেচন আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralartc.com/unit.html |website=keralartc.com |title=KSRTC stations of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ কেএছআৰটিচি ষ্টেচনসমূহ |access-date=৬ জুলাই ২০২০ |archive-date=৪ জুন ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210604095619/https://www.keralartc.com/unit.html |url-status=live }}</ref> জিলাখনৰ মাজেৰে ২টা [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ|ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ]] পাৰ হৈ গৈছে- [[ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৬৬ (ভাৰত)|এনএইচ ৬৬]] (NH 66) আৰু [[ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৯৬৬ (ভাৰত)|এনএইচ ৯৬৬]] (NH 966)। এনএইচ ৬৬ [[ৰামনাত্তুকৰা]]ৰ জৰিয়তে জিলাখনত প্ৰৱেশ কৰে আৰু ই [[তিৰুৰংগাড়ী]], [[কক্কদ, মালাপ্পুৰম|কক্কদ]], [[কোট্টাক্কল]], [[ৱালাঞ্চেৰী]], [[কুট্টিপ্পুৰম]] আৰু [[পোন্নানি]]কে ধৰি চহৰ/নগৰসমূহক সংযোগ কৰে আৰু [[চভক্কাদ]]ৰ মাজেৰে জিলাখনৰ বাহিৰলৈ যায়। এনএইচ ৯৬৬ ৰ জৰিয়তে সংযুক্ত প্ৰধান চহৰ/নগৰসমূহৰ ভিতৰত আছে [[কোণ্ডোত্তী]] (কাৰিপুৰ বিমানবন্দৰ), [[মালাপ্পুৰম]] আৰু [[পেৰিন্থলমান্না]]। জিলাখনৰ [[কেৰালাৰ ৰাজ্যিক ঘাইপথসমূহৰ তালিকা|ৰাজ্যিক ঘাইপথসমূহ]] হ'ল [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ২৩ (কেৰালা)|এছএইচ ২৩]] (শৰ্নুৰ-পেৰিন্থলমান্না), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ২৮ (কেৰালা)|এছএইচ ২৮]] (মালাপ্পুৰম-ৱাজিক্কাদভু), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৩৪ (কেৰালা)|এছএইচ ৩৪]] (কুইলন্দি-এদাৱান্না), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৩৯ (কেৰালা)|এছএইচ ৩৯]] (পেৰুম্বিলাভু-নীলাম্বুৰ), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৫৩ (কেৰালা)|এছএইচ ৫৩]] (মুন্দুৰ-পেৰিন্থলমান্না), [[হিল হাইৱে (কেৰালা)|হিল হাইৱে]], [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৬০ (কেৰালা)|এছএইচ ৬০]] (অংগাদিপুৰম-চেৰুকাৰা), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৬২ (কেৰালা)|এছএইচ ৬২]] (গুৰুভায়ুৰ-পোন্নানি), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৬৫ (কেৰালা)|এছএইচ ৬৫]] (পৰাপ্পানংগাড়ী-অৰীকোড়), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৬৯ (কেৰালা)|এছএইচ ৬৯]] (ত্ৰিছূৰ-কুট্টিপ্পুৰম), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৭০ (কেৰালা)|এছএইচ ৭০]] (কৰুৱাৰাকুণ্ডু – মেলট্টুৰ), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৭১ (কেৰালা)|এছএইচ ৭১]] (তিৰুৰ-মাঞ্জিৰী), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৭২ (কেৰালা)|এছএইচ ৭২]] (মালাপ্পুৰম – তিৰুৰংগাড়ী) আৰু [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৭৩ (কেৰালা)|এছএইচ ৭৩]] (ৱালাঞ্চেৰী-নীলাম্বুৰ)। জিলাখনত কেৰালা পিডব্লিউডিৰ (PWD)দ্বাৰা পৰিচালিত পথৰ দৈৰ্ঘ্য ২৬৮০ কিলোমিটাৰ। ইয়াৰে ২৩০৫ কিলোমিটাৰ জিলা পথ। বাকী থকা ৩৭৫ কিলোমিটাৰ ৰাজ্যিক ঘাইপথ।<ref>{{Cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/RoadNetworkKerala_2284.aspx |website=kerenvis.nic.in |title=Length of PWD Roads in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমত পিডব্লিউডি পথৰ দৈৰ্ঘ্য |access-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২০ |archive-date=৬ মাৰ্চ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200306070657/http://www.kerenvis.nic.in/Database/RoadNetworkKerala_2284.aspx |url-status=live }}</ref> ''নাদুকানি চুৰাম'' [[ঘাট পথ|ঘাট পথে]] মালাপ্পুৰমক [[নীলগিৰি জিলা|নীলগিৰি]]ৰ সৈতে সংযোগ কৰে।<ref name="Nadukani">{{Cite news|title=നാടുകാണിച്ചുരം വിളിക്കുന്നു, അപൂര്‍വകാഴ്ചകളുമായി|url=https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911|last=|date=২৫ জুন ২০১৯|access-date=১ মাৰ্চ ২০২১|work=মাতৃভূমি|archive-date=২৮ নৱেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201128011007/https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911|url-status=live}}</ref> নাদুকানি-পৰাপ্পানংগাড়ী পথে মালাপ্পুৰম জিলাৰ উপকূলীয় অঞ্চলটোক [[নীলাম্বুৰ]]ৰ ওচৰৰ [[তামিলনাডু]]ৰ [[নীলগিৰি জিলা]]ৰ সীমাত থকা একেবাৰে পূবৰ পাহাৰীয়া সীমান্ত ''নাদুকানি চুৰাম''ৰ সৈতে সংযোগ কৰে।<ref name="npr">{{cite news |url=https://www.manoramaonline.com/404.html |title=നാടുകാണി–പരപ്പനങ്ങാടി റോഡ് ടാറിങ് തുടങ്ങി; വീതികൂട്ടലും ഓടനിർമാണവും പിന്നീട് |date=১২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ |publisher=মনোৰমা অনলাইন |access-date=২৮ মাৰ্চ ২০২১ |archive-date=৪ জুন ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210604095618/https://www.manoramaonline.com/district-news/malappuram/2020/02/12/malappuram-tirurangadi-nadukani-parappanangadi-road-taring.amp.html |url-status=live }}</ref> [[পৰাপ্পানংগাড়ী]]ৰপৰা আৰম্ভ হৈ এই পথটো নাদুকানি [[ঘাট পথ|ঘাট পথ]]ত উপনীত হোৱাৰ আগতে আন প্ৰধান চহৰসমূহ যেনে [[তিৰুৰংগাড়ী]], [[মালাপ্পুৰম]], [[মাঞ্জিৰী]] আৰু [[নীলাম্বুৰ]]ৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়।<ref name="npr"/> অষ্টাদশ শতিকাত [[টিপু চুলতান]]ৰদ্বাৰা জিলাখনত প্ৰথম আধুনিক ধৰণৰ পথ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name="mpm"/> [[তিৰুৰ]]ৰপৰা [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]], [[পৰাপ্পানংগাড়ী]] আৰু [[ৱল্লীকুন্নু]] হৈ [[চালিয়ম]]লৈ যোৱা পথটো তেওঁ পৰিকল্পনা কৰিছিল।<ref name="mpm"/> টিপুৱে [[মালাপ্পুৰম]]ৰপৰা [[থমৰছেৰী]]লৈ, [[মালাপ্পুৰম]]ৰপৰা [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]]লৈ, [[ফেৰোক]]ৰপৰা [[তিৰুৰংগাড়ী]] হৈ [[কোট্টাক্কল]]লৈ আৰু [[কোট্টাক্কল]]ৰপৰা [[অংগাদিপুৰম]]লৈ যোৱা পথবোৰৰো পৰিকল্পনা কৰিছিল।<ref name="1961_kkd"/> {{Panorama | image = GKN Chamravattom Regulator Bridge DSC 0446.JPG | height = 175 | alt = [[চাম্ৰাৱত্তোম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰীজ]]ৰ এক বহল দৃশ্য | caption = [[চাম্ৰাৱত্তোম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰীজ]]ৰ এক বহল দৃশ্য }} === ৰেলৱে === [[File:Tirur Railway Station.jpg|thumb|[[তিৰুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন|তিৰুৰ]]ত থকা ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ পুৰণি ৰেলৱে ষ্টেচন। ১৮৬১ চনত [[তিৰুৰ]]ৰপৰা [[চালিয়ম]]লৈ ৰাজ্যৰ প্ৰথমটো ৰেলপথ স্থাপন কৰা হৈছিল]] [[File:Mankeri kunnu.jpg|thumbnail|[[কুট্টিপ্পুৰম]]ৰ ওচৰৰ [[ইৰিম্বিলিয়ম]]ৰ ''মানকেৰী কুন্নু''ত ৰেলৱে]] [[File:Angadipuram Railway station (2356310689).jpg|left|thumb|[[অংগাদিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচন]]য়ে [[মালাপ্পুৰম]], [[পেৰিন্থলমান্না]] চহৰসমূহক সেৱা আগবঢ়ায়]] জিলাখনৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যোৱা ৰেলপথৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য হৈছে ১৪২ কিলোমিটাৰ।<ref>{{cite web |url=http://industry.kerala.gov.in/images/pdf/malappuram.pdf |website=industry.kerala.gov.in |page=45 |title=Railway in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমত ৰেলৱে |access-date=২১ এপ্ৰিল ২০২০ |archive-date=২৬ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210426034953/http://industry.kerala.gov.in/images/pdf/malappuram.pdf |url-status=live }}</ref> জিলাখনৰ ৰেলৱে [[পালক্কাড ৰেলৱে সংমণ্ডল]]ৰ অধীনত আহে, যিটো [[দক্ষিণ ৰেলৱে জ'ন]]ৰ অধীনৰ ছটা সংমণ্ডলৰ ভিতৰত এটা। কেৰালাৰ ৰেলৱেৰ ইতিহাস এই জিলাখনৰপৰাই আৰম্ভ হৈছিল। ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ পুৰণি ৰেলৱে ষ্টেচনটো হ'ল [[তিৰুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন|তিৰুৰ]]।<ref name="mpm"/> [[তান্নুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন|তান্নুৰ]], [[পৰাপ্পানংগাড়ী ৰেলৱে ষ্টেচন|পৰাপ্পানংগাড়ী]] আৰু [[ৱল্লীকুন্নু ৰেলৱে ষ্টেচন|ৱল্লীকুন্নু]]ৰ ষ্টেচনসমূহো [[তিৰুৰ]]ৰপৰা [[চালিয়ম]]লৈ স্থাপন কৰা ৰাজ্যৰ আটাইতকৈ পুৰণি ৰেলপথটোৰ অংশ।<ref name="mpm"/> ১৮৬১ চনৰ ১২ মাৰ্চত এই পথটো মুকলি কৰা হৈছিল।<ref name="ll"/> একে বছৰতে ইয়াক [[তিৰুৰ]]ৰপৰা [[তিৰুনাবায়া]] হৈ [[কুট্টিপ্পুৰম ৰেলৱে ষ্টেচন|কুট্টিপ্পুৰম]]লৈ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হৈছিল।<ref name="mpm"/> পিছলৈ, ১৮৬২ চনত ইয়াক কুট্টিপ্পুৰমৰপৰা [[পট্টাম্বি]]লৈ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হৈছিল আৰু একে বছৰতে পট্টাম্বিৰপৰা [[পোদানুৰ]]লৈ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হৈছিল।<ref name="mpm"/> বৰ্তমানৰ [[চেন্নাই]]-[[মাংগালোৰ]] ৰেলপথটো পিছলৈ এনেদৰে নিৰ্মিত [[বেপুৰ]] – [[পোদানুৰ]] পথটোৰ সম্প্ৰসাৰণ হিচাপে গঠন কৰা হৈছিল।<ref name="mpm"/> [[নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ ৰেলপথ]] [[ভাৰত]]ৰ আটাইতকৈ চুটি আৰু মনোৰম [[ব্ৰড গজ]] ৰেলপথসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref>{{cite web|url=http://nilamburnews.com/m_train.htm|title=The Nilambur news|trans-title=নীলাম্বুৰ নিউজ|publisher=কেৰালা পৰ্যটন|access-date=১৩ নৱেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20160920133828/http://nilamburnews.com/m_train.htm|archive-date=২০ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৬|url-status=dead}}</ref> ঔপনিৱেশিক যুগত ব্ৰিটিছসকলে ''নীলাম্বুৰ ছেগুণ''ৰ কুণ্ডাবোৰ [[কোজিকোড়]] হৈ [[যুক্তৰাজ্য]]লৈ পৰিবহণ কৰিবলৈ এই পথটো নিৰ্মাণ কৰিছিল। [[নীলাম্বুৰ–নাঞ্জানগুড় ৰেলপথ]] হৈছে এটা প্ৰস্তাৱিত ৰেলপথ, যিয়ে [[নীলাম্বুৰ]]ক [[ৱায়ানাড় জিলা|ৱায়ানাড়]], [[নীলগিৰি জিলা|নীলগিৰি]] আৰু [[মহীশূৰ জিলা|মহীশূৰ]] জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰিব।<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/Kerala-govt-inks-deal-on-joint-venture-with-railways/articleshow/53978367.cms |website=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া |title=Nilambur-Nanjandgud way to be realised |trans-title=নীলাম্বুৰ-নাঞ্জানগুড় পথ বাস্তৱায়িত হ'ব |date=২ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৬ |access-date=২৬ জুন ২০২০ |archive-date=২১ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210421161817/https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/Kerala-govt-inks-deal-on-joint-venture-with-railways/articleshow/53978367.cms |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news|title=Nilambur teak set to enter elite club of products with GI tag|trans-title=নীলাম্বুৰ ছেগুণ জি আই টেগযুক্ত সামগ্ৰীৰ অভিজাত গোটত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ সাজু|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/Nilambur-teak-set-to-enter-elite-club-of-products-with-GI-tag/article17280134.ece|last=Muringatheri|first=Mini|date=১০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭|access-date=২৪ জানুৱাৰী ২০২১|work=দ্য হিন্দু|archive-date=২৯ জানুৱাৰী ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210129101512/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/Nilambur-teak-set-to-enter-elite-club-of-products-with-GI-tag/article17280134.ece|url-status=live}}</ref> [[গুৰুভায়ুৰ]]-[[তিৰুনাবায়া]] ৰেলপথ আন এটা প্ৰস্তাৱিত প্ৰকল্প।<ref>{{Cite news|title=Guruvayur-Thirunavaya railway line project in focus again|trans-title=গুৰুভায়ুৰ-থিৰুনাবায়া ৰেলপথ প্ৰকল্প আকৌ কেন্দ্ৰবিন্দুত|url=https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/guruvayur-thirunavaya-railway-line-project-in-focus-again/article27473510.ece|last=Special Currepondent|date=৪ জুন ২০১৯|work=দ্য হিন্দু|access-date=১৯ মে' ২০২১|archive-date=১৯ মে' ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519071303/https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/guruvayur-thirunavaya-railway-line-project-in-focus-again/article27473510.ece|url-status=live}}</ref> ৰেল মন্ত্ৰ্যালয়ে ইয়াৰ ভিজন ২০২০-ত কোজিকোড়-মালাপ্পুৰম-অংগাদিপুৰম সংযোগ কৰা ৰেলপথটোক এক সামাজিকভাৱে বাঞ্ছনীয় ৰেলপথ হিচাপে অন্তৰআমি এবিষয়ে আপনাকে সাহায্য কৰতে পাৰব না কাৰণ আমি এক ভাষা মডেল মাত্ৰ আৰ এটা বুঝতে পাৰছি না। k2jyytnisk48vyx9akplp1nts76dr2n 0 138566 625740 2026-08-10T05:50:17Z নৰুনা বৰুৱা 44897 নতুন পৃষ্ঠা: {{short description|Deep fried cookie made with rice flour and other indredients}} {{Infobox food | name = | image = Achappam.jpg | image_size = | image_alt = | caption = | alternate_name = | type = [[Cookie]], [[Waffle]] | course = | country = | region = কেৰালা | national_cuisine = | creator = | mintime = 45 | maxtime = 60 | served = | main_ingredient = চাউলৰ গুড়ি | minor_ingredient = কণী, নাৰিকলৰ... 625740 wikitext text/x-wiki {{short description|Deep fried cookie made with rice flour and other indredients}} {{Infobox food | name = | image = Achappam.jpg | image_size = | image_alt = | caption = | alternate_name = | type = [[Cookie]], [[Waffle]] | course = | country = | region = কেৰালা | national_cuisine = | creator = | mintime = 45 | maxtime = 60 | served = | main_ingredient = চাউলৰ গুড়ি | minor_ingredient = কণী, নাৰিকলৰ গাখীৰ, তিলৰ গুটি | variations = | serving_size = 100 g | calories = 634 | calories_ref =<ref>{{cite web |title=Achappam/Achu murukku Recipe: How to Make Achappam/ Achu murukku|url=https://recipes.timesofindia.com/recipes/achappam/rs58221296.cms |website=recipes.timesofindia.com |language=en}}</ref> | protein = | fat = | carbohydrate = | glycemic_index = | similar_dish = [[Rosette (cookie)]] | other = }} '''আচাপ্পম ({{lang-en|achappam}})'''; ‘আচ’ অৰ্থাৎ ছাঁচ আৰু মালয়ালম ভাষাত ‘আপ্পাম’ অৰ্থাৎ আটাৰে তৈয়াৰ কৰা খাদ্য) বা আচু মুৰুক্কু (achu murukku; তামিল ভাষাত ‘murukku’ অৰ্থাৎ মচমচীয়া জলপান) হৈছে চাউলৰ গুড়ি, নাৰিকলৰ গাখীৰ, চেনি আৰু কণীৰে তৈয়াৰ কৰা এবিধ সামান্য মিঠা, গভীৰ তেলত ভজা গোলাপ আকৃতিৰ কুকিজ। ই মূলতঃ কেৰালা আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অন্যান্য অঞ্চলত পোৱা যায়।<ref name=":1">{{Cite web|last=Gopalakrishnan|first=Swathi|date=24 December 2018|title=Delivering Noël: Indians celebr-eat their Christmas, and how!|url=https://www.thestatesman.com/lifestyle/food/delivering-noel-indian-celebr-eat-christmas-1502718853.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210525192507/https://www.thestatesman.com/lifestyle/food/delivering-noel-indian-celebr-eat-christmas-1502718853.html |archive-date=2021-05-25 |access-date=13 December 2020|website=The Statesman}}</ref><ref name=":0">{{cite news|last1=Rajkumar|first1=Shanthini|date=31 December 2015|title=Of rose cookies and kalkals|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/yearend-festivities-bring-on-a-nostalgia-trip-more-so-when-associated-with-food/article8050191.ece}}</ref> আচাপ্পম কেৰালাৰ এক পৰম্পৰাগত আৰু স্বকীয় জলপান, যিটো ডাচসকলৰ প্ৰভাৱৰ ফলত ইয়াৰ উৎপত্তি হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ই দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ বিভিন্ন অঞ্চললৈও বিস্তৃত হয়।<ref>{{cite book |last1=Menon |first1=A. Sreedhara |title=Social and cultural history of Kerala |date=1979 |publisher=Sterling |url=https://books.google.com/books?id=BXluAAAAMAAJ&q=Achappam |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Choondal |first1=Chummar |title=Christian Folklore |date=1988 |publisher=Kerala Folklore Academy |url=https://books.google.com/books?id=UdLYAAAAMAAJ&q=Achappam |language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite book|last=Abraham|first=Tanya|title=Eating With History|publisher=Niyogi Books|year=2020|isbn=9789389136265|location=|pages=}}</ref> ইয়াৰ বিভিন্ন স্থানীয় নাম আছে, যেনে ''কুইহ লয়ং'' (পিতল), ''একুৱান'' (ছাঁচ), ''কেপ'' (মোহৰ),''বুংগা ৰজ ''(গোলাপ ফুল), ''বুংগা দুৰিয়ান'' (দুৰিয়ান ফুল), ''গোয়াং'' (shake), ''কেম্বাং লয়ং'', ''ডক জক'' (জল লেটুচ) আদি। গোলাপ কুকিজ ফুলৰ আকৃতিৰ, সামান্য মিঠা আৰু মচমচীয়া হয়। দক্ষিণ ভাৰতৰ বিভিন্ন চাহৰ দোকান আৰু জলপানৰ দোকানত এই জলপান সহজেই পোৱা যায়। ==প্ৰস্তুত প্ৰণালী == Achappam are made using patterned irons or molds to give the characteristic size, shape, and surface impression.<ref>{{cite book|last1=Engelhardt|first1=Elizabeth S. D.|url=https://books.google.com/books?id=mdiuDwAAQBAJ&q=patterned+mould+achappam&pg=PA189|title=The Food We Eat, the Stories We Tell: Contemporary Appalachian Tables|last2=Smith|first2=Lora E.|date=2019|publisher=Ohio University Press|isbn=978-0-8214-4687-4|language=en}}</ref> The iron is heated to a very high temperature in oil, dipped into the batter, then re-immersed in the hot oil to create a crisp shell around the metal. The iron is lifted from the oil after the cookie separates from the iron.<ref name=":0" /> Achappam batter is made from a blend of rice flour, eggs, sugar, and [[coconut milk]].<ref name=":2" /><ref>{{Cite book|last=Bhathena|first=Tanaz|title=The Beauty of the Moment|publisher=Farrar, Straus and Giroux (BYR)|year=2019|isbn=9780374308483|location=|pages=}}</ref> Achappam can be eaten plain and are also commonly spiced with sesame, cumin, and cardamom.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> ==সম্পৰ্কীয় খাদ্য== Achappam belongs to a family of moulded, rose-shaped fried cookies found in several cuisines. Close relatives include the ''[[kokis]]'' of Sri Lanka, which is also traced to Dutch influence, the Iranian ''nan-e panjerei'', the ''gulabi puvvulu'' of Andhra Pradesh, and the Scandinavian ''[[Rosette (cookie)|rosette]]''.<ref name="onmanorama-history">{{cite web |title=Is it really Kerala's achappam? |url=https://www.onmanorama.com/food/features/2020/04/25/kerala-achappam-rose-cookies-history.html |website=Onmanorama |publisher=Malayala Manorama |date=25 April 2020 |access-date=30 July 2026}}</ref> ==খ্ৰীষ্টমাছ== In Kerala, achappam is closely tied to Christmas, when Christian families prepare it as a festive snack alongside items such as ''[[Kalkals|kalkal]]'' and ''[[kuzhalappam]]''.<ref name="gulfnews">{{cite web |title=A quick, crunchy Xmas recipe from Kerala: Achappam or deep-fried rose cookies |url=https://gulfnews.com/food/guide-cooking/a-quick-crunchy-xmas-recipe-from-kerala-achappam-or-deep-fried-rose-cookies-1.1639384249666 |website=Gulf News |date=December 2021 |access-date=30 July 2026}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":1" /> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} 35xsty6gcgelow646301embuq3rez0y 625743 625740 2026-08-10T05:55:14Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:কেৰালাৰ খাদ‍্য]] using [[WP:HC|HotCat]] 625743 wikitext text/x-wiki {{short description|Deep fried cookie made with rice flour and other indredients}} {{Infobox food | name = | image = Achappam.jpg | image_size = | image_alt = | caption = | alternate_name = | type = [[Cookie]], [[Waffle]] | course = | country = | region = কেৰালা | national_cuisine = | creator = | mintime = 45 | maxtime = 60 | served = | main_ingredient = চাউলৰ গুড়ি | minor_ingredient = কণী, নাৰিকলৰ গাখীৰ, তিলৰ গুটি | variations = | serving_size = 100 g | calories = 634 | calories_ref =<ref>{{cite web |title=Achappam/Achu murukku Recipe: How to Make Achappam/ Achu murukku|url=https://recipes.timesofindia.com/recipes/achappam/rs58221296.cms |website=recipes.timesofindia.com |language=en}}</ref> | protein = | fat = | carbohydrate = | glycemic_index = | similar_dish = [[Rosette (cookie)]] | other = }} '''আচাপ্পম ({{lang-en|achappam}})'''; ‘আচ’ অৰ্থাৎ ছাঁচ আৰু মালয়ালম ভাষাত ‘আপ্পাম’ অৰ্থাৎ আটাৰে তৈয়াৰ কৰা খাদ্য) বা আচু মুৰুক্কু (achu murukku; তামিল ভাষাত ‘murukku’ অৰ্থাৎ মচমচীয়া জলপান) হৈছে চাউলৰ গুড়ি, নাৰিকলৰ গাখীৰ, চেনি আৰু কণীৰে তৈয়াৰ কৰা এবিধ সামান্য মিঠা, গভীৰ তেলত ভজা গোলাপ আকৃতিৰ কুকিজ। ই মূলতঃ কেৰালা আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অন্যান্য অঞ্চলত পোৱা যায়।<ref name=":1">{{Cite web|last=Gopalakrishnan|first=Swathi|date=24 December 2018|title=Delivering Noël: Indians celebr-eat their Christmas, and how!|url=https://www.thestatesman.com/lifestyle/food/delivering-noel-indian-celebr-eat-christmas-1502718853.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210525192507/https://www.thestatesman.com/lifestyle/food/delivering-noel-indian-celebr-eat-christmas-1502718853.html |archive-date=2021-05-25 |access-date=13 December 2020|website=The Statesman}}</ref><ref name=":0">{{cite news|last1=Rajkumar|first1=Shanthini|date=31 December 2015|title=Of rose cookies and kalkals|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/yearend-festivities-bring-on-a-nostalgia-trip-more-so-when-associated-with-food/article8050191.ece}}</ref> আচাপ্পম কেৰালাৰ এক পৰম্পৰাগত আৰু স্বকীয় জলপান, যিটো ডাচসকলৰ প্ৰভাৱৰ ফলত ইয়াৰ উৎপত্তি হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ই দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ বিভিন্ন অঞ্চললৈও বিস্তৃত হয়।<ref>{{cite book |last1=Menon |first1=A. Sreedhara |title=Social and cultural history of Kerala |date=1979 |publisher=Sterling |url=https://books.google.com/books?id=BXluAAAAMAAJ&q=Achappam |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Choondal |first1=Chummar |title=Christian Folklore |date=1988 |publisher=Kerala Folklore Academy |url=https://books.google.com/books?id=UdLYAAAAMAAJ&q=Achappam |language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite book|last=Abraham|first=Tanya|title=Eating With History|publisher=Niyogi Books|year=2020|isbn=9789389136265|location=|pages=}}</ref> ইয়াৰ বিভিন্ন স্থানীয় নাম আছে, যেনে ''কুইহ লয়ং'' (পিতল), ''একুৱান'' (ছাঁচ), ''কেপ'' (মোহৰ),''বুংগা ৰজ ''(গোলাপ ফুল), ''বুংগা দুৰিয়ান'' (দুৰিয়ান ফুল), ''গোয়াং'' (shake), ''কেম্বাং লয়ং'', ''ডক জক'' (জল লেটুচ) আদি। গোলাপ কুকিজ ফুলৰ আকৃতিৰ, সামান্য মিঠা আৰু মচমচীয়া হয়। দক্ষিণ ভাৰতৰ বিভিন্ন চাহৰ দোকান আৰু জলপানৰ দোকানত এই জলপান সহজেই পোৱা যায়। ==প্ৰস্তুত প্ৰণালী == Achappam are made using patterned irons or molds to give the characteristic size, shape, and surface impression.<ref>{{cite book|last1=Engelhardt|first1=Elizabeth S. D.|url=https://books.google.com/books?id=mdiuDwAAQBAJ&q=patterned+mould+achappam&pg=PA189|title=The Food We Eat, the Stories We Tell: Contemporary Appalachian Tables|last2=Smith|first2=Lora E.|date=2019|publisher=Ohio University Press|isbn=978-0-8214-4687-4|language=en}}</ref> The iron is heated to a very high temperature in oil, dipped into the batter, then re-immersed in the hot oil to create a crisp shell around the metal. The iron is lifted from the oil after the cookie separates from the iron.<ref name=":0" /> Achappam batter is made from a blend of rice flour, eggs, sugar, and [[coconut milk]].<ref name=":2" /><ref>{{Cite book|last=Bhathena|first=Tanaz|title=The Beauty of the Moment|publisher=Farrar, Straus and Giroux (BYR)|year=2019|isbn=9780374308483|location=|pages=}}</ref> Achappam can be eaten plain and are also commonly spiced with sesame, cumin, and cardamom.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> ==সম্পৰ্কীয় খাদ্য== Achappam belongs to a family of moulded, rose-shaped fried cookies found in several cuisines. Close relatives include the ''[[kokis]]'' of Sri Lanka, which is also traced to Dutch influence, the Iranian ''nan-e panjerei'', the ''gulabi puvvulu'' of Andhra Pradesh, and the Scandinavian ''[[Rosette (cookie)|rosette]]''.<ref name="onmanorama-history">{{cite web |title=Is it really Kerala's achappam? |url=https://www.onmanorama.com/food/features/2020/04/25/kerala-achappam-rose-cookies-history.html |website=Onmanorama |publisher=Malayala Manorama |date=25 April 2020 |access-date=30 July 2026}}</ref> ==খ্ৰীষ্টমাছ== In Kerala, achappam is closely tied to Christmas, when Christian families prepare it as a festive snack alongside items such as ''[[Kalkals|kalkal]]'' and ''[[kuzhalappam]]''.<ref name="gulfnews">{{cite web |title=A quick, crunchy Xmas recipe from Kerala: Achappam or deep-fried rose cookies |url=https://gulfnews.com/food/guide-cooking/a-quick-crunchy-xmas-recipe-from-kerala-achappam-or-deep-fried-rose-cookies-1.1639384249666 |website=Gulf News |date=December 2021 |access-date=30 July 2026}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":1" /> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ খাদ‍্য]] 3lfdu19fghtyqqbg4c7ikt2q7wu0y3g 625744 625743 2026-08-10T05:56:19Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* খ্ৰীষ্টমাছ */ 625744 wikitext text/x-wiki {{short description|Deep fried cookie made with rice flour and other indredients}} {{Infobox food | name = | image = Achappam.jpg | image_size = | image_alt = | caption = | alternate_name = | type = [[Cookie]], [[Waffle]] | course = | country = | region = কেৰালা | national_cuisine = | creator = | mintime = 45 | maxtime = 60 | served = | main_ingredient = চাউলৰ গুড়ি | minor_ingredient = কণী, নাৰিকলৰ গাখীৰ, তিলৰ গুটি | variations = | serving_size = 100 g | calories = 634 | calories_ref =<ref>{{cite web |title=Achappam/Achu murukku Recipe: How to Make Achappam/ Achu murukku|url=https://recipes.timesofindia.com/recipes/achappam/rs58221296.cms |website=recipes.timesofindia.com |language=en}}</ref> | protein = | fat = | carbohydrate = | glycemic_index = | similar_dish = [[Rosette (cookie)]] | other = }} '''আচাপ্পম ({{lang-en|achappam}})'''; ‘আচ’ অৰ্থাৎ ছাঁচ আৰু মালয়ালম ভাষাত ‘আপ্পাম’ অৰ্থাৎ আটাৰে তৈয়াৰ কৰা খাদ্য) বা আচু মুৰুক্কু (achu murukku; তামিল ভাষাত ‘murukku’ অৰ্থাৎ মচমচীয়া জলপান) হৈছে চাউলৰ গুড়ি, নাৰিকলৰ গাখীৰ, চেনি আৰু কণীৰে তৈয়াৰ কৰা এবিধ সামান্য মিঠা, গভীৰ তেলত ভজা গোলাপ আকৃতিৰ কুকিজ। ই মূলতঃ কেৰালা আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অন্যান্য অঞ্চলত পোৱা যায়।<ref name=":1">{{Cite web|last=Gopalakrishnan|first=Swathi|date=24 December 2018|title=Delivering Noël: Indians celebr-eat their Christmas, and how!|url=https://www.thestatesman.com/lifestyle/food/delivering-noel-indian-celebr-eat-christmas-1502718853.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210525192507/https://www.thestatesman.com/lifestyle/food/delivering-noel-indian-celebr-eat-christmas-1502718853.html |archive-date=2021-05-25 |access-date=13 December 2020|website=The Statesman}}</ref><ref name=":0">{{cite news|last1=Rajkumar|first1=Shanthini|date=31 December 2015|title=Of rose cookies and kalkals|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/yearend-festivities-bring-on-a-nostalgia-trip-more-so-when-associated-with-food/article8050191.ece}}</ref> আচাপ্পম কেৰালাৰ এক পৰম্পৰাগত আৰু স্বকীয় জলপান, যিটো ডাচসকলৰ প্ৰভাৱৰ ফলত ইয়াৰ উৎপত্তি হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ই দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ বিভিন্ন অঞ্চললৈও বিস্তৃত হয়।<ref>{{cite book |last1=Menon |first1=A. Sreedhara |title=Social and cultural history of Kerala |date=1979 |publisher=Sterling |url=https://books.google.com/books?id=BXluAAAAMAAJ&q=Achappam |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Choondal |first1=Chummar |title=Christian Folklore |date=1988 |publisher=Kerala Folklore Academy |url=https://books.google.com/books?id=UdLYAAAAMAAJ&q=Achappam |language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite book|last=Abraham|first=Tanya|title=Eating With History|publisher=Niyogi Books|year=2020|isbn=9789389136265|location=|pages=}}</ref> ইয়াৰ বিভিন্ন স্থানীয় নাম আছে, যেনে ''কুইহ লয়ং'' (পিতল), ''একুৱান'' (ছাঁচ), ''কেপ'' (মোহৰ),''বুংগা ৰজ ''(গোলাপ ফুল), ''বুংগা দুৰিয়ান'' (দুৰিয়ান ফুল), ''গোয়াং'' (shake), ''কেম্বাং লয়ং'', ''ডক জক'' (জল লেটুচ) আদি। গোলাপ কুকিজ ফুলৰ আকৃতিৰ, সামান্য মিঠা আৰু মচমচীয়া হয়। দক্ষিণ ভাৰতৰ বিভিন্ন চাহৰ দোকান আৰু জলপানৰ দোকানত এই জলপান সহজেই পোৱা যায়। ==প্ৰস্তুত প্ৰণালী == Achappam are made using patterned irons or molds to give the characteristic size, shape, and surface impression.<ref>{{cite book|last1=Engelhardt|first1=Elizabeth S. D.|url=https://books.google.com/books?id=mdiuDwAAQBAJ&q=patterned+mould+achappam&pg=PA189|title=The Food We Eat, the Stories We Tell: Contemporary Appalachian Tables|last2=Smith|first2=Lora E.|date=2019|publisher=Ohio University Press|isbn=978-0-8214-4687-4|language=en}}</ref> The iron is heated to a very high temperature in oil, dipped into the batter, then re-immersed in the hot oil to create a crisp shell around the metal. The iron is lifted from the oil after the cookie separates from the iron.<ref name=":0" /> Achappam batter is made from a blend of rice flour, eggs, sugar, and [[coconut milk]].<ref name=":2" /><ref>{{Cite book|last=Bhathena|first=Tanaz|title=The Beauty of the Moment|publisher=Farrar, Straus and Giroux (BYR)|year=2019|isbn=9780374308483|location=|pages=}}</ref> Achappam can be eaten plain and are also commonly spiced with sesame, cumin, and cardamom.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> ==সম্পৰ্কীয় খাদ্য== Achappam belongs to a family of moulded, rose-shaped fried cookies found in several cuisines. Close relatives include the ''[[kokis]]'' of Sri Lanka, which is also traced to Dutch influence, the Iranian ''nan-e panjerei'', the ''gulabi puvvulu'' of Andhra Pradesh, and the Scandinavian ''[[Rosette (cookie)|rosette]]''.<ref name="onmanorama-history">{{cite web |title=Is it really Kerala's achappam? |url=https://www.onmanorama.com/food/features/2020/04/25/kerala-achappam-rose-cookies-history.html |website=Onmanorama |publisher=Malayala Manorama |date=25 April 2020 |access-date=30 July 2026}}</ref> ==খ্ৰীষ্টমাছ== কেৰালাত আচাপ্পম বৰদিনৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত। খ্ৰীষ্টান পৰিয়ালসমূহে বৰদিনৰ সময়ত কালকাল আৰু কুঝালাপ্পম আদিৰ সৈতে আচাপ্পমকো উৎসৱৰ জলপান হিচাপে প্ৰস্তুত কৰে। <ref name="gulfnews">{{cite web |title=A quick, crunchy Xmas recipe from Kerala: Achappam or deep-fried rose cookies |url=https://gulfnews.com/food/guide-cooking/a-quick-crunchy-xmas-recipe-from-kerala-achappam-or-deep-fried-rose-cookies-1.1639384249666 |website=Gulf News |date=December 2021 |access-date=30 July 2026}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":1" /> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ খাদ‍্য]] ficy7t8qq0b8t5bvflya7oi35vzbjm8 625745 625744 2026-08-10T06:02:36Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* সম্পৰ্কীয় খাদ্য */ 625745 wikitext text/x-wiki {{short description|Deep fried cookie made with rice flour and other indredients}} {{Infobox food | name = | image = Achappam.jpg | image_size = | image_alt = | caption = | alternate_name = | type = [[Cookie]], [[Waffle]] | course = | country = | region = কেৰালা | national_cuisine = | creator = | mintime = 45 | maxtime = 60 | served = | main_ingredient = চাউলৰ গুড়ি | minor_ingredient = কণী, নাৰিকলৰ গাখীৰ, তিলৰ গুটি | variations = | serving_size = 100 g | calories = 634 | calories_ref =<ref>{{cite web |title=Achappam/Achu murukku Recipe: How to Make Achappam/ Achu murukku|url=https://recipes.timesofindia.com/recipes/achappam/rs58221296.cms |website=recipes.timesofindia.com |language=en}}</ref> | protein = | fat = | carbohydrate = | glycemic_index = | similar_dish = [[Rosette (cookie)]] | other = }} '''আচাপ্পম ({{lang-en|achappam}})'''; ‘আচ’ অৰ্থাৎ ছাঁচ আৰু মালয়ালম ভাষাত ‘আপ্পাম’ অৰ্থাৎ আটাৰে তৈয়াৰ কৰা খাদ্য) বা আচু মুৰুক্কু (achu murukku; তামিল ভাষাত ‘murukku’ অৰ্থাৎ মচমচীয়া জলপান) হৈছে চাউলৰ গুড়ি, নাৰিকলৰ গাখীৰ, চেনি আৰু কণীৰে তৈয়াৰ কৰা এবিধ সামান্য মিঠা, গভীৰ তেলত ভজা গোলাপ আকৃতিৰ কুকিজ। ই মূলতঃ কেৰালা আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অন্যান্য অঞ্চলত পোৱা যায়।<ref name=":1">{{Cite web|last=Gopalakrishnan|first=Swathi|date=24 December 2018|title=Delivering Noël: Indians celebr-eat their Christmas, and how!|url=https://www.thestatesman.com/lifestyle/food/delivering-noel-indian-celebr-eat-christmas-1502718853.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210525192507/https://www.thestatesman.com/lifestyle/food/delivering-noel-indian-celebr-eat-christmas-1502718853.html |archive-date=2021-05-25 |access-date=13 December 2020|website=The Statesman}}</ref><ref name=":0">{{cite news|last1=Rajkumar|first1=Shanthini|date=31 December 2015|title=Of rose cookies and kalkals|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/yearend-festivities-bring-on-a-nostalgia-trip-more-so-when-associated-with-food/article8050191.ece}}</ref> আচাপ্পম কেৰালাৰ এক পৰম্পৰাগত আৰু স্বকীয় জলপান, যিটো ডাচসকলৰ প্ৰভাৱৰ ফলত ইয়াৰ উৎপত্তি হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ই দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ বিভিন্ন অঞ্চললৈও বিস্তৃত হয়।<ref>{{cite book |last1=Menon |first1=A. Sreedhara |title=Social and cultural history of Kerala |date=1979 |publisher=Sterling |url=https://books.google.com/books?id=BXluAAAAMAAJ&q=Achappam |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Choondal |first1=Chummar |title=Christian Folklore |date=1988 |publisher=Kerala Folklore Academy |url=https://books.google.com/books?id=UdLYAAAAMAAJ&q=Achappam |language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite book|last=Abraham|first=Tanya|title=Eating With History|publisher=Niyogi Books|year=2020|isbn=9789389136265|location=|pages=}}</ref> ইয়াৰ বিভিন্ন স্থানীয় নাম আছে, যেনে ''কুইহ লয়ং'' (পিতল), ''একুৱান'' (ছাঁচ), ''কেপ'' (মোহৰ),''বুংগা ৰজ ''(গোলাপ ফুল), ''বুংগা দুৰিয়ান'' (দুৰিয়ান ফুল), ''গোয়াং'' (shake), ''কেম্বাং লয়ং'', ''ডক জক'' (জল লেটুচ) আদি। গোলাপ কুকিজ ফুলৰ আকৃতিৰ, সামান্য মিঠা আৰু মচমচীয়া হয়। দক্ষিণ ভাৰতৰ বিভিন্ন চাহৰ দোকান আৰু জলপানৰ দোকানত এই জলপান সহজেই পোৱা যায়। ==প্ৰস্তুত প্ৰণালী == Achappam are made using patterned irons or molds to give the characteristic size, shape, and surface impression.<ref>{{cite book|last1=Engelhardt|first1=Elizabeth S. D.|url=https://books.google.com/books?id=mdiuDwAAQBAJ&q=patterned+mould+achappam&pg=PA189|title=The Food We Eat, the Stories We Tell: Contemporary Appalachian Tables|last2=Smith|first2=Lora E.|date=2019|publisher=Ohio University Press|isbn=978-0-8214-4687-4|language=en}}</ref> The iron is heated to a very high temperature in oil, dipped into the batter, then re-immersed in the hot oil to create a crisp shell around the metal. The iron is lifted from the oil after the cookie separates from the iron.<ref name=":0" /> Achappam batter is made from a blend of rice flour, eggs, sugar, and [[coconut milk]].<ref name=":2" /><ref>{{Cite book|last=Bhathena|first=Tanaz|title=The Beauty of the Moment|publisher=Farrar, Straus and Giroux (BYR)|year=2019|isbn=9780374308483|location=|pages=}}</ref> Achappam can be eaten plain and are also commonly spiced with sesame, cumin, and cardamom.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> ==সম্পৰ্কীয় খাদ্য== আচাপ্পম বিভিন্ন দেশীয় ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ সৈতে মিল থকা দেখা যায় ,এই গোলাপৰ আকৃতিৰ ভজা কুকিজৰ এটা পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত। ইয়াৰ ঘনিষ্ঠ সমগোত্ৰীয় খাদ্যসমূহৰ ভিতৰত [[শ্ৰীলংকা]]ৰ কোকিছ (Kokis) যি ডাচ প্ৰভাৱৰ সৈতে জড়িত বুলি ধৰা হয়। [[ইৰাণ]]ৰ নান-এ-পাঞ্জেৰেই (Nan-e panjerei), [[অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ]]ৰ গুলাবী পুভুলু (Gulabi puvvulu) আৰু স্কেণ্ডিনেভিয়াৰ ৰোজেট (Rosette) উল্লেখযোগ্য। <ref name="onmanorama-history">{{cite web |title=Is it really Kerala's achappam? |url=https://www.onmanorama.com/food/features/2020/04/25/kerala-achappam-rose-cookies-history.html |website=Onmanorama |publisher=Malayala Manorama |date=25 April 2020 |access-date=30 July 2026}}</ref> ==খ্ৰীষ্টমাছ== কেৰালাত আচাপ্পম বৰদিনৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত। খ্ৰীষ্টান পৰিয়ালসমূহে বৰদিনৰ সময়ত কালকাল আৰু কুঝালাপ্পম আদিৰ সৈতে আচাপ্পমকো উৎসৱৰ জলপান হিচাপে প্ৰস্তুত কৰে। <ref name="gulfnews">{{cite web |title=A quick, crunchy Xmas recipe from Kerala: Achappam or deep-fried rose cookies |url=https://gulfnews.com/food/guide-cooking/a-quick-crunchy-xmas-recipe-from-kerala-achappam-or-deep-fried-rose-cookies-1.1639384249666 |website=Gulf News |date=December 2021 |access-date=30 July 2026}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":1" /> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ খাদ‍্য]] nsx019343mdfr711r9s7m7ak6bx5jfq 625747 625745 2026-08-10T06:03:57Z নৰুনা বৰুৱা 44897 625747 wikitext text/x-wiki {{short description|Deep fried cookie made with rice flour and other indredients}} {{Infobox food | name = | image = Achappam.jpg | image_size = | image_alt = | caption = | alternate_name = | type = [[Cookie]], [[Waffle]] | course = | country = | region = কেৰালা | national_cuisine = | creator = | mintime = 45 | maxtime = 60 | served = | main_ingredient = চাউলৰ গুড়ি | minor_ingredient = কণী, নাৰিকলৰ গাখীৰ, তিলৰ গুটি | variations = | serving_size = 100 g | calories = 634 | calories_ref =<ref>{{cite web |title=Achappam/Achu murukku Recipe: How to Make Achappam/ Achu murukku|url=https://recipes.timesofindia.com/recipes/achappam/rs58221296.cms |website=recipes.timesofindia.com |language=en}}</ref> | protein = | fat = | carbohydrate = | glycemic_index = | similar_dish = [[Rosette (cookie)]] | other = }} '''আচাপ্পম ({{lang-en|achappam}})'''; ‘আচ’ আৰু [[মালয়ালম]] ভাষাত ‘আপ্পাম’ অৰ্থাৎ আটাৰে তৈয়াৰ কৰা খাদ্য) বা আচু মুৰুক্কু (achu murukku; [[তামিল]] ভাষাত ‘murukku’ অৰ্থাৎ মচমচীয়া জলপান) হৈছে চাউলৰ গুড়ি, নাৰিকলৰ গাখীৰ, চেনি আৰু কণীৰে তৈয়াৰ কৰা এবিধ সামান্য মিঠা, গভীৰ তেলত ভজা গোলাপ আকৃতিৰ কুকিজ। ই মূলতঃ কেৰালা আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অন্যান্য অঞ্চলত পোৱা যায়।<ref name=":1">{{Cite web|last=Gopalakrishnan|first=Swathi|date=24 December 2018|title=Delivering Noël: Indians celebr-eat their Christmas, and how!|url=https://www.thestatesman.com/lifestyle/food/delivering-noel-indian-celebr-eat-christmas-1502718853.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210525192507/https://www.thestatesman.com/lifestyle/food/delivering-noel-indian-celebr-eat-christmas-1502718853.html |archive-date=2021-05-25 |access-date=13 December 2020|website=The Statesman}}</ref><ref name=":0">{{cite news|last1=Rajkumar|first1=Shanthini|date=31 December 2015|title=Of rose cookies and kalkals|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/yearend-festivities-bring-on-a-nostalgia-trip-more-so-when-associated-with-food/article8050191.ece}}</ref> আচাপ্পম কেৰালাৰ এক পৰম্পৰাগত আৰু স্বকীয় জলপান, যিটো ডাচসকলৰ প্ৰভাৱৰ ফলত ইয়াৰ উৎপত্তি হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ই দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ বিভিন্ন অঞ্চললৈও বিস্তৃত হয়।<ref>{{cite book |last1=Menon |first1=A. Sreedhara |title=Social and cultural history of Kerala |date=1979 |publisher=Sterling |url=https://books.google.com/books?id=BXluAAAAMAAJ&q=Achappam |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Choondal |first1=Chummar |title=Christian Folklore |date=1988 |publisher=Kerala Folklore Academy |url=https://books.google.com/books?id=UdLYAAAAMAAJ&q=Achappam |language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite book|last=Abraham|first=Tanya|title=Eating With History|publisher=Niyogi Books|year=2020|isbn=9789389136265|location=|pages=}}</ref> ইয়াৰ বিভিন্ন স্থানীয় নাম আছে, যেনে ''কুইহ লয়ং'' (পিতল), ''একুৱান'' (ছাঁচ), ''কেপ'' (মোহৰ),''বুংগা ৰজ ''(গোলাপ ফুল), ''বুংগা দুৰিয়ান'' (দুৰিয়ান ফুল), ''গোয়াং'' (shake), ''কেম্বাং লয়ং'', ''ডক জক'' (জল লেটুচ) আদি। গোলাপ কুকিজ ফুলৰ আকৃতিৰ, সামান্য মিঠা আৰু মচমচীয়া হয়। দক্ষিণ ভাৰতৰ বিভিন্ন চাহৰ দোকান আৰু জলপানৰ দোকানত এই জলপান সহজেই পোৱা যায়। ==প্ৰস্তুত প্ৰণালী == Achappam are made using patterned irons or molds to give the characteristic size, shape, and surface impression.<ref>{{cite book|last1=Engelhardt|first1=Elizabeth S. D.|url=https://books.google.com/books?id=mdiuDwAAQBAJ&q=patterned+mould+achappam&pg=PA189|title=The Food We Eat, the Stories We Tell: Contemporary Appalachian Tables|last2=Smith|first2=Lora E.|date=2019|publisher=Ohio University Press|isbn=978-0-8214-4687-4|language=en}}</ref> The iron is heated to a very high temperature in oil, dipped into the batter, then re-immersed in the hot oil to create a crisp shell around the metal. The iron is lifted from the oil after the cookie separates from the iron.<ref name=":0" /> Achappam batter is made from a blend of rice flour, eggs, sugar, and [[coconut milk]].<ref name=":2" /><ref>{{Cite book|last=Bhathena|first=Tanaz|title=The Beauty of the Moment|publisher=Farrar, Straus and Giroux (BYR)|year=2019|isbn=9780374308483|location=|pages=}}</ref> Achappam can be eaten plain and are also commonly spiced with sesame, cumin, and cardamom.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> ==সম্পৰ্কীয় খাদ্য== আচাপ্পম বিভিন্ন দেশীয় ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ সৈতে মিল থকা দেখা যায় ,এই গোলাপৰ আকৃতিৰ ভজা কুকিজৰ এটা পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত। ইয়াৰ ঘনিষ্ঠ সমগোত্ৰীয় খাদ্যসমূহৰ ভিতৰত [[শ্ৰীলংকা]]ৰ কোকিছ (Kokis) যি ডাচ প্ৰভাৱৰ সৈতে জড়িত বুলি ধৰা হয়। [[ইৰাণ]]ৰ নান-এ-পাঞ্জেৰেই (Nan-e panjerei), [[অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ]]ৰ গুলাবী পুভুলু (Gulabi puvvulu) আৰু স্কেণ্ডিনেভিয়াৰ ৰোজেট (Rosette) উল্লেখযোগ্য। <ref name="onmanorama-history">{{cite web |title=Is it really Kerala's achappam? |url=https://www.onmanorama.com/food/features/2020/04/25/kerala-achappam-rose-cookies-history.html |website=Onmanorama |publisher=Malayala Manorama |date=25 April 2020 |access-date=30 July 2026}}</ref> ==খ্ৰীষ্টমাছ== কেৰালাত আচাপ্পম বৰদিনৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত। খ্ৰীষ্টান পৰিয়ালসমূহে বৰদিনৰ সময়ত কালকাল আৰু কুঝালাপ্পম আদিৰ সৈতে আচাপ্পমকো উৎসৱৰ জলপান হিচাপে প্ৰস্তুত কৰে। <ref name="gulfnews">{{cite web |title=A quick, crunchy Xmas recipe from Kerala: Achappam or deep-fried rose cookies |url=https://gulfnews.com/food/guide-cooking/a-quick-crunchy-xmas-recipe-from-kerala-achappam-or-deep-fried-rose-cookies-1.1639384249666 |website=Gulf News |date=December 2021 |access-date=30 July 2026}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":1" /> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ খাদ‍্য]] gne8eov6ap3fsm09gqvirpfb1o7hfid 625749 625747 2026-08-10T06:09:05Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* প্ৰস্তুত প্ৰণালী */ 625749 wikitext text/x-wiki {{short description|Deep fried cookie made with rice flour and other indredients}} {{Infobox food | name = | image = Achappam.jpg | image_size = | image_alt = | caption = | alternate_name = | type = [[Cookie]], [[Waffle]] | course = | country = | region = কেৰালা | national_cuisine = | creator = | mintime = 45 | maxtime = 60 | served = | main_ingredient = চাউলৰ গুড়ি | minor_ingredient = কণী, নাৰিকলৰ গাখীৰ, তিলৰ গুটি | variations = | serving_size = 100 g | calories = 634 | calories_ref =<ref>{{cite web |title=Achappam/Achu murukku Recipe: How to Make Achappam/ Achu murukku|url=https://recipes.timesofindia.com/recipes/achappam/rs58221296.cms |website=recipes.timesofindia.com |language=en}}</ref> | protein = | fat = | carbohydrate = | glycemic_index = | similar_dish = [[Rosette (cookie)]] | other = }} '''আচাপ্পম ({{lang-en|achappam}})'''; ‘আচ’ আৰু [[মালয়ালম]] ভাষাত ‘আপ্পাম’ অৰ্থাৎ আটাৰে তৈয়াৰ কৰা খাদ্য) বা আচু মুৰুক্কু (achu murukku; [[তামিল]] ভাষাত ‘murukku’ অৰ্থাৎ মচমচীয়া জলপান) হৈছে চাউলৰ গুড়ি, নাৰিকলৰ গাখীৰ, চেনি আৰু কণীৰে তৈয়াৰ কৰা এবিধ সামান্য মিঠা, গভীৰ তেলত ভজা গোলাপ আকৃতিৰ কুকিজ। ই মূলতঃ কেৰালা আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অন্যান্য অঞ্চলত পোৱা যায়।<ref name=":1">{{Cite web|last=Gopalakrishnan|first=Swathi|date=24 December 2018|title=Delivering Noël: Indians celebr-eat their Christmas, and how!|url=https://www.thestatesman.com/lifestyle/food/delivering-noel-indian-celebr-eat-christmas-1502718853.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210525192507/https://www.thestatesman.com/lifestyle/food/delivering-noel-indian-celebr-eat-christmas-1502718853.html |archive-date=2021-05-25 |access-date=13 December 2020|website=The Statesman}}</ref><ref name=":0">{{cite news|last1=Rajkumar|first1=Shanthini|date=31 December 2015|title=Of rose cookies and kalkals|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/yearend-festivities-bring-on-a-nostalgia-trip-more-so-when-associated-with-food/article8050191.ece}}</ref> আচাপ্পম কেৰালাৰ এক পৰম্পৰাগত আৰু স্বকীয় জলপান, যিটো ডাচসকলৰ প্ৰভাৱৰ ফলত ইয়াৰ উৎপত্তি হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ই দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ বিভিন্ন অঞ্চললৈও বিস্তৃত হয়।<ref>{{cite book |last1=Menon |first1=A. Sreedhara |title=Social and cultural history of Kerala |date=1979 |publisher=Sterling |url=https://books.google.com/books?id=BXluAAAAMAAJ&q=Achappam |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Choondal |first1=Chummar |title=Christian Folklore |date=1988 |publisher=Kerala Folklore Academy |url=https://books.google.com/books?id=UdLYAAAAMAAJ&q=Achappam |language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite book|last=Abraham|first=Tanya|title=Eating With History|publisher=Niyogi Books|year=2020|isbn=9789389136265|location=|pages=}}</ref> ইয়াৰ বিভিন্ন স্থানীয় নাম আছে, যেনে ''কুইহ লয়ং'' (পিতল), ''একুৱান'' (ছাঁচ), ''কেপ'' (মোহৰ),''বুংগা ৰজ ''(গোলাপ ফুল), ''বুংগা দুৰিয়ান'' (দুৰিয়ান ফুল), ''গোয়াং'' (shake), ''কেম্বাং লয়ং'', ''ডক জক'' (জল লেটুচ) আদি। গোলাপ কুকিজ ফুলৰ আকৃতিৰ, সামান্য মিঠা আৰু মচমচীয়া হয়। দক্ষিণ ভাৰতৰ বিভিন্ন চাহৰ দোকান আৰু জলপানৰ দোকানত এই জলপান সহজেই পোৱা যায়। ==প্ৰস্তুত প্ৰণালী == আচাপ্পম তৈয়াৰ কৰিবলৈ নক্সাযুক্ত লোহাৰ সাঁচ বা মল্ড ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যাৰ জৰিয়তে ইয়াক স্বকীয় আকাৰ, আকৃতি আৰু পৃষ্ঠৰ নক্সা দিয়া হয়।<ref>{{cite book|last1=Engelhardt|first1=Elizabeth S. D.|url=https://books.google.com/books?id=mdiuDwAAQBAJ&q=patterned+mould+achappam&pg=PA189|title=The Food We Eat, the Stories We Tell: Contemporary Appalachian Tables|last2=Smith|first2=Lora E.|date=2019|publisher=Ohio University Press|isbn=978-0-8214-4687-4|language=en}}</ref> প্ৰথমে লোহাৰ সাঁচটো তেলত অতি উচ্চ উষ্ণতাত গৰম কৰা হয়। তাৰ পিছত ইয়াক মিশ্ৰণখিনিত ডুবাই পুনৰ গৰম তেলত ডুবাই দিয়া হয়, ফলত লোহাৰ সাঁচটোৰ চাৰিওফালে এটা মচমচীয়া আৱৰণ সৃষ্টি হয়। কুকিজটো সাঁচৰ পৰা পৃথক হৈ অহাৰ পিছত সাঁচটো তেলৰ পৰা উলিয়াই লোৱা হয়।<ref name=":0" /> আচাপ্পমৰ মিশ্ৰণখিনি চাউলৰ গুড়ি, কণী, চেনি আৰু নাৰিকলৰ গাখীৰৰ সংমিশ্ৰণেৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref name=":2" /><ref>{{Cite book|last=Bhathena|first=Tanaz|title=The Beauty of the Moment|publisher=Farrar, Straus and Giroux (BYR)|year=2019|isbn=9780374308483|location=|pages=}}</ref> আচাপ্পম সাধাৰণভাৱেও খাব পাৰি আৰু ইয়াত তিল, জিৰা আৰু ইলাচি আদি মচলা দি সুগন্ধিযুক্ত কৰিও প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref name=":0" /><ref name=":2" /> ==সম্পৰ্কীয় খাদ্য== আচাপ্পম বিভিন্ন দেশীয় ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ সৈতে মিল থকা দেখা যায় ,এই গোলাপৰ আকৃতিৰ ভজা কুকিজৰ এটা পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত। ইয়াৰ ঘনিষ্ঠ সমগোত্ৰীয় খাদ্যসমূহৰ ভিতৰত [[শ্ৰীলংকা]]ৰ কোকিছ (Kokis) যি ডাচ প্ৰভাৱৰ সৈতে জড়িত বুলি ধৰা হয়। [[ইৰাণ]]ৰ নান-এ-পাঞ্জেৰেই (Nan-e panjerei), [[অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ]]ৰ গুলাবী পুভুলু (Gulabi puvvulu) আৰু স্কেণ্ডিনেভিয়াৰ ৰোজেট (Rosette) উল্লেখযোগ্য। <ref name="onmanorama-history">{{cite web |title=Is it really Kerala's achappam? |url=https://www.onmanorama.com/food/features/2020/04/25/kerala-achappam-rose-cookies-history.html |website=Onmanorama |publisher=Malayala Manorama |date=25 April 2020 |access-date=30 July 2026}}</ref> ==খ্ৰীষ্টমাছ== কেৰালাত আচাপ্পম বৰদিনৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত। খ্ৰীষ্টান পৰিয়ালসমূহে বৰদিনৰ সময়ত কালকাল আৰু কুঝালাপ্পম আদিৰ সৈতে আচাপ্পমকো উৎসৱৰ জলপান হিচাপে প্ৰস্তুত কৰে। <ref name="gulfnews">{{cite web |title=A quick, crunchy Xmas recipe from Kerala: Achappam or deep-fried rose cookies |url=https://gulfnews.com/food/guide-cooking/a-quick-crunchy-xmas-recipe-from-kerala-achappam-or-deep-fried-rose-cookies-1.1639384249666 |website=Gulf News |date=December 2021 |access-date=30 July 2026}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":1" /> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ খাদ‍্য]] clxwawz4u80g5ns4izcp82lz6fc7t51 625750 625749 2026-08-10T06:09:56Z নৰুনা বৰুৱা 44897 625750 wikitext text/x-wiki {{short description|Deep fried cookie made with rice flour and other indredients}} {{Infobox food | name = | image = Achappam.jpg | image_size = | image_alt = | caption = | alternate_name = | type = [[Cookie]], [[Waffle]] | course = | country = | region = কেৰালা | national_cuisine = | creator = | mintime = 45 | maxtime = 60 | served = | main_ingredient = চাউলৰ গুড়ি | minor_ingredient = কণী, নাৰিকলৰ গাখীৰ, তিলৰ গুটি | variations = | serving_size = 100 g | calories = 634 | calories_ref =<ref>{{cite web |title=Achappam/Achu murukku Recipe: How to Make Achappam/ Achu murukku|url=https://recipes.timesofindia.com/recipes/achappam/rs58221296.cms |website=recipes.timesofindia.com |language=en}}</ref> | protein = | fat = | carbohydrate = | glycemic_index = | similar_dish = [[Rosette (cookie)]] | other = }} '''আচাপ্পম ({{lang-en|achappam}})'''; ‘আচ’ অৰ্থাৎ ''সাঁচ'' আৰু [[মালয়ালম]] ভাষাত ‘আপ্পাম’ অৰ্থাৎ আটাৰে তৈয়াৰ কৰা খাদ্য) বা আচু মুৰুক্কু (achu murukku; [[তামিল]] ভাষাত ‘murukku’ অৰ্থাৎ মচমচীয়া জলপান) হৈছে চাউলৰ গুড়ি, নাৰিকলৰ গাখীৰ, চেনি আৰু কণীৰে তৈয়াৰ কৰা এবিধ সামান্য মিঠা, গভীৰ তেলত ভজা গোলাপ আকৃতিৰ কুকিজ। ই মূলতঃ কেৰালা আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অন্যান্য অঞ্চলত পোৱা যায়।<ref name=":1">{{Cite web|last=Gopalakrishnan|first=Swathi|date=24 December 2018|title=Delivering Noël: Indians celebr-eat their Christmas, and how!|url=https://www.thestatesman.com/lifestyle/food/delivering-noel-indian-celebr-eat-christmas-1502718853.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210525192507/https://www.thestatesman.com/lifestyle/food/delivering-noel-indian-celebr-eat-christmas-1502718853.html |archive-date=2021-05-25 |access-date=13 December 2020|website=The Statesman}}</ref><ref name=":0">{{cite news|last1=Rajkumar|first1=Shanthini|date=31 December 2015|title=Of rose cookies and kalkals|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/yearend-festivities-bring-on-a-nostalgia-trip-more-so-when-associated-with-food/article8050191.ece}}</ref> আচাপ্পম কেৰালাৰ এক পৰম্পৰাগত আৰু স্বকীয় জলপান, যিটো ডাচসকলৰ প্ৰভাৱৰ ফলত ইয়াৰ উৎপত্তি হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ই দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ বিভিন্ন অঞ্চললৈও বিস্তৃত হয়।<ref>{{cite book |last1=Menon |first1=A. Sreedhara |title=Social and cultural history of Kerala |date=1979 |publisher=Sterling |url=https://books.google.com/books?id=BXluAAAAMAAJ&q=Achappam |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Choondal |first1=Chummar |title=Christian Folklore |date=1988 |publisher=Kerala Folklore Academy |url=https://books.google.com/books?id=UdLYAAAAMAAJ&q=Achappam |language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite book|last=Abraham|first=Tanya|title=Eating With History|publisher=Niyogi Books|year=2020|isbn=9789389136265|location=|pages=}}</ref> ইয়াৰ বিভিন্ন স্থানীয় নাম আছে, যেনে ''কুইহ লয়ং'' (পিতল), ''একুৱান'' (ছাঁচ), ''কেপ'' (মোহৰ),''বুংগা ৰজ ''(গোলাপ ফুল), ''বুংগা দুৰিয়ান'' (দুৰিয়ান ফুল), ''গোয়াং'' (shake), ''কেম্বাং লয়ং'', ''ডক জক'' (জল লেটুচ) আদি। গোলাপ কুকিজ ফুলৰ আকৃতিৰ, সামান্য মিঠা আৰু মচমচীয়া হয়। দক্ষিণ ভাৰতৰ বিভিন্ন চাহৰ দোকান আৰু জলপানৰ দোকানত এই জলপান সহজেই পোৱা যায়। ==প্ৰস্তুত প্ৰণালী == আচাপ্পম তৈয়াৰ কৰিবলৈ নক্সাযুক্ত লোহাৰ সাঁচ বা মল্ড ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যাৰ জৰিয়তে ইয়াক স্বকীয় আকাৰ, আকৃতি আৰু পৃষ্ঠৰ নক্সা দিয়া হয়।<ref>{{cite book|last1=Engelhardt|first1=Elizabeth S. D.|url=https://books.google.com/books?id=mdiuDwAAQBAJ&q=patterned+mould+achappam&pg=PA189|title=The Food We Eat, the Stories We Tell: Contemporary Appalachian Tables|last2=Smith|first2=Lora E.|date=2019|publisher=Ohio University Press|isbn=978-0-8214-4687-4|language=en}}</ref> প্ৰথমে লোহাৰ সাঁচটো তেলত অতি উচ্চ উষ্ণতাত গৰম কৰা হয়। তাৰ পিছত ইয়াক মিশ্ৰণখিনিত ডুবাই পুনৰ গৰম তেলত ডুবাই দিয়া হয়, ফলত লোহাৰ সাঁচটোৰ চাৰিওফালে এটা মচমচীয়া আৱৰণ সৃষ্টি হয়। কুকিজটো সাঁচৰ পৰা পৃথক হৈ অহাৰ পিছত সাঁচটো তেলৰ পৰা উলিয়াই লোৱা হয়।<ref name=":0" /> আচাপ্পমৰ মিশ্ৰণখিনি চাউলৰ গুড়ি, কণী, চেনি আৰু নাৰিকলৰ গাখীৰৰ সংমিশ্ৰণেৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref name=":2" /><ref>{{Cite book|last=Bhathena|first=Tanaz|title=The Beauty of the Moment|publisher=Farrar, Straus and Giroux (BYR)|year=2019|isbn=9780374308483|location=|pages=}}</ref> আচাপ্পম সাধাৰণভাৱেও খাব পাৰি আৰু ইয়াত তিল, জিৰা আৰু ইলাচি আদি মচলা দি সুগন্ধিযুক্ত কৰিও প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref name=":0" /><ref name=":2" /> ==সম্পৰ্কীয় খাদ্য== আচাপ্পম বিভিন্ন দেশীয় ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ সৈতে মিল থকা দেখা যায় ,এই গোলাপৰ আকৃতিৰ ভজা কুকিজৰ এটা পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত। ইয়াৰ ঘনিষ্ঠ সমগোত্ৰীয় খাদ্যসমূহৰ ভিতৰত [[শ্ৰীলংকা]]ৰ কোকিছ (Kokis) যি ডাচ প্ৰভাৱৰ সৈতে জড়িত বুলি ধৰা হয়। [[ইৰাণ]]ৰ নান-এ-পাঞ্জেৰেই (Nan-e panjerei), [[অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ]]ৰ গুলাবী পুভুলু (Gulabi puvvulu) আৰু স্কেণ্ডিনেভিয়াৰ ৰোজেট (Rosette) উল্লেখযোগ্য। <ref name="onmanorama-history">{{cite web |title=Is it really Kerala's achappam? |url=https://www.onmanorama.com/food/features/2020/04/25/kerala-achappam-rose-cookies-history.html |website=Onmanorama |publisher=Malayala Manorama |date=25 April 2020 |access-date=30 July 2026}}</ref> ==খ্ৰীষ্টমাছ== কেৰালাত আচাপ্পম বৰদিনৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত। খ্ৰীষ্টান পৰিয়ালসমূহে বৰদিনৰ সময়ত কালকাল আৰু কুঝালাপ্পম আদিৰ সৈতে আচাপ্পমকো উৎসৱৰ জলপান হিচাপে প্ৰস্তুত কৰে। <ref name="gulfnews">{{cite web |title=A quick, crunchy Xmas recipe from Kerala: Achappam or deep-fried rose cookies |url=https://gulfnews.com/food/guide-cooking/a-quick-crunchy-xmas-recipe-from-kerala-achappam-or-deep-fried-rose-cookies-1.1639384249666 |website=Gulf News |date=December 2021 |access-date=30 July 2026}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":1" /> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ খাদ‍্য]] 8unmpcjlv1pu58kah3jvbna8bk0d4g7 625751 625750 2026-08-10T06:12:17Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 625751 wikitext text/x-wiki {{short description|Deep fried cookie made with rice flour and other indredients}} {{Infobox food | name = | image = Achappam.jpg | image_size = | image_alt = | caption = | alternate_name = | type = কুকি, ৱাফেল ( মিঠা বিস্কুটজাতীয় খাদ্য) | course = | country = | region = কেৰালা | national_cuisine = | creator = | mintime = 45 | maxtime = 60 | served = | main_ingredient = চাউলৰ গুড়ি | minor_ingredient = কণী, নাৰিকলৰ গাখীৰ, তিলৰ গুটি | variations = | serving_size = 100 g | calories = 634 | calories_ref =<ref>{{cite web |title=Achappam/Achu murukku Recipe: How to Make Achappam/ Achu murukku|url=https://recipes.timesofindia.com/recipes/achappam/rs58221296.cms |website=recipes.timesofindia.com |language=en}}</ref> | protein = | fat = | carbohydrate = | glycemic_index = | similar_dish =ৰোজেট (কুকি) | other = }} '''আচাপ্পম ({{lang-en|achappam}})'''; ‘আচ’ অৰ্থাৎ ''সাঁচ'' আৰু [[মালয়ালম]] ভাষাত ‘আপ্পাম’ অৰ্থাৎ আটাৰে তৈয়াৰ কৰা খাদ্য) বা আচু মুৰুক্কু (achu murukku; [[তামিল]] ভাষাত ‘murukku’ অৰ্থাৎ মচমচীয়া জলপান) হৈছে চাউলৰ গুড়ি, নাৰিকলৰ গাখীৰ, চেনি আৰু কণীৰে তৈয়াৰ কৰা এবিধ সামান্য মিঠা, গভীৰ তেলত ভজা গোলাপ আকৃতিৰ কুকিজ। ই মূলতঃ কেৰালা আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অন্যান্য অঞ্চলত পোৱা যায়।<ref name=":1">{{Cite web|last=Gopalakrishnan|first=Swathi|date=24 December 2018|title=Delivering Noël: Indians celebr-eat their Christmas, and how!|url=https://www.thestatesman.com/lifestyle/food/delivering-noel-indian-celebr-eat-christmas-1502718853.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210525192507/https://www.thestatesman.com/lifestyle/food/delivering-noel-indian-celebr-eat-christmas-1502718853.html |archive-date=2021-05-25 |access-date=13 December 2020|website=The Statesman}}</ref><ref name=":0">{{cite news|last1=Rajkumar|first1=Shanthini|date=31 December 2015|title=Of rose cookies and kalkals|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/yearend-festivities-bring-on-a-nostalgia-trip-more-so-when-associated-with-food/article8050191.ece}}</ref> আচাপ্পম কেৰালাৰ এক পৰম্পৰাগত আৰু স্বকীয় জলপান, যিটো ডাচসকলৰ প্ৰভাৱৰ ফলত ইয়াৰ উৎপত্তি হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ই দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ বিভিন্ন অঞ্চললৈও বিস্তৃত হয়।<ref>{{cite book |last1=Menon |first1=A. Sreedhara |title=Social and cultural history of Kerala |date=1979 |publisher=Sterling |url=https://books.google.com/books?id=BXluAAAAMAAJ&q=Achappam |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Choondal |first1=Chummar |title=Christian Folklore |date=1988 |publisher=Kerala Folklore Academy |url=https://books.google.com/books?id=UdLYAAAAMAAJ&q=Achappam |language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite book|last=Abraham|first=Tanya|title=Eating With History|publisher=Niyogi Books|year=2020|isbn=9789389136265|location=|pages=}}</ref> ইয়াৰ বিভিন্ন স্থানীয় নাম আছে, যেনে ''কুইহ লয়ং'' (পিতল), ''একুৱান'' (ছাঁচ), ''কেপ'' (মোহৰ),''বুংগা ৰজ ''(গোলাপ ফুল), ''বুংগা দুৰিয়ান'' (দুৰিয়ান ফুল), ''গোয়াং'' (shake), ''কেম্বাং লয়ং'', ''ডক জক'' (জল লেটুচ) আদি। গোলাপ কুকিজ ফুলৰ আকৃতিৰ, সামান্য মিঠা আৰু মচমচীয়া হয়। দক্ষিণ ভাৰতৰ বিভিন্ন চাহৰ দোকান আৰু জলপানৰ দোকানত এই জলপান সহজেই পোৱা যায়। ==প্ৰস্তুত প্ৰণালী == আচাপ্পম তৈয়াৰ কৰিবলৈ নক্সাযুক্ত লোহাৰ সাঁচ বা মল্ড ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যাৰ জৰিয়তে ইয়াক স্বকীয় আকাৰ, আকৃতি আৰু পৃষ্ঠৰ নক্সা দিয়া হয়।<ref>{{cite book|last1=Engelhardt|first1=Elizabeth S. D.|url=https://books.google.com/books?id=mdiuDwAAQBAJ&q=patterned+mould+achappam&pg=PA189|title=The Food We Eat, the Stories We Tell: Contemporary Appalachian Tables|last2=Smith|first2=Lora E.|date=2019|publisher=Ohio University Press|isbn=978-0-8214-4687-4|language=en}}</ref> প্ৰথমে লোহাৰ সাঁচটো তেলত অতি উচ্চ উষ্ণতাত গৰম কৰা হয়। তাৰ পিছত ইয়াক মিশ্ৰণখিনিত ডুবাই পুনৰ গৰম তেলত ডুবাই দিয়া হয়, ফলত লোহাৰ সাঁচটোৰ চাৰিওফালে এটা মচমচীয়া আৱৰণ সৃষ্টি হয়। কুকিজটো সাঁচৰপৰা পৃথক হৈ অহাৰ পাছত সাঁচটো তেলৰপৰা উলিয়াই লোৱা হয়।<ref name=":0" /> আচাপ্পমৰ মিশ্ৰণখিনি চাউলৰ গুড়ি, কণী, চেনি আৰু নাৰিকলৰ গাখীৰৰ সংমিশ্ৰণেৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref name=":2" /><ref>{{Cite book|last=Bhathena|first=Tanaz|title=The Beauty of the Moment|publisher=Farrar, Straus and Giroux (BYR)|year=2019|isbn=9780374308483|location=|pages=}}</ref> আচাপ্পম সাধাৰণভাৱেও খাব পাৰি আৰু ইয়াত তিল, জিৰা আৰু ইলাচি আদি মচলা দি সুগন্ধিযুক্ত কৰিও প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref name=":0" /><ref name=":2" /> ==সম্পৰ্কীয় খাদ্য== আচাপ্পম বিভিন্ন দেশীয় ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ সৈতে মিল থকা দেখা যায়,এই গোলাপৰ আকৃতিৰ ভজা কুকিজৰ এটা পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত। ইয়াৰ ঘনিষ্ঠ সমগোত্ৰীয় খাদ্যসমূহৰ ভিতৰত [[শ্ৰীলংকা]]ৰ কোকিছ (Kokis) যি ডাচ প্ৰভাৱৰ সৈতে জড়িত বুলি ধৰা হয়। [[ইৰাণ]]ৰ নান-এ-পাঞ্জেৰেই (Nan-e panjerei), [[অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ]]ৰ গুলাবী পুভুলু (Gulabi puvvulu) আৰু স্কেণ্ডিনেভিয়াৰ ৰোজেট (Rosette) উল্লেখযোগ্য। <ref name="onmanorama-history">{{cite web |title=Is it really Kerala's achappam? |url=https://www.onmanorama.com/food/features/2020/04/25/kerala-achappam-rose-cookies-history.html |website=Onmanorama |publisher=Malayala Manorama |date=25 April 2020 |access-date=30 July 2026}}</ref> ==খ্ৰীষ্টমাছ== কেৰালাত আচাপ্পম বৰদিনৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত। খ্ৰীষ্টান পৰিয়ালসমূহে বৰদিনৰ সময়ত কালকাল আৰু কুঝালাপ্পম আদিৰ সৈতে আচাপ্পমকো উৎসৱৰ জলপান হিচাপে প্ৰস্তুত কৰে। <ref name="gulfnews">{{cite web |title=A quick, crunchy Xmas recipe from Kerala: Achappam or deep-fried rose cookies |url=https://gulfnews.com/food/guide-cooking/a-quick-crunchy-xmas-recipe-from-kerala-achappam-or-deep-fried-rose-cookies-1.1639384249666 |website=Gulf News |date=December 2021 |access-date=30 July 2026}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":1" /> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ খাদ‍্য]] a6bj7sa4gd60f14havsk44uaanhhrvl 0 138567 625753 2026-08-10T06:28:14Z নৰুনা বৰুৱা 44897 নতুন পৃষ্ঠা: {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river | name = কদালুণ্ডী | native_name = | name_native_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg | image_size = | image_caption = Kadalundi bridge | map = | map_size = | map_c... 625753 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river | name = কদালুণ্ডী | native_name = | name_native_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg | image_size = | image_caption = Kadalundi bridge | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]] | subdivision_type3 = Districts | subdivision_name3 = [[Palakkad]], [[Malappuram]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 130 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|36|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Cherakomban Mala | source1_location = Kerala, [[India]] | source1_coordinates = {{coord|11|08|N|76|28|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1160|m|abbr=on}} | mouth = [[আৰৱ সাগৰ]] | mouth_location = Kerala, [[India]] | mouth_coordinates = {{coord|11|07|N|75|49|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 1122 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Kadalundi Kadavu.jpg|thumb|'''Kadalundi Kadavu''' Bridge over Kadalundi River]] [[File:Kadalundi river, Malappuram.jpg|thumb|Kadalundi River at [[Malappuram]]]] '''Kadalundi River''' ('''Kadalundipuzha''') is one of the four major rivers flowing through [[Malappuram district]] in the [[India]]n state of [[Kerala]]. The other three are the [[Chaliyar]], the [[Bharathappuzha]] and the [[Tirur River]].<ref>{{cite web|url=http://www.malappuram.net/html/history.htm|title=Malappuram District Rivers|publisher=Malappuram.net|access-date=13 October 2006}}</ref> This rain-fed river is {{convert|130|km|mi}} long and one of the most important rivers in the district.<ref>{{cite web|url=http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|title=Kerala Government - General Features|publisher=Official Website of Kerala Government|access-date=13 October 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061102072030/http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|archive-date=2 November 2006}}</ref> Kadalundi River is also the sixth longest river in Kerala. Kadalundi River passes through [[Karuvarakundu]], [[Tuvvur]], [[Melattur, Kerala|Melattur]], [[Pandikkad]], [[Manjeri]], [[Malappuram]], [[Panakkad]], [[Parappur]], [[Vengara, Malappuram district|Vengara]], [[Tirurangadi]], [[Parappanangadi]], [[Vallikkunnu]], and empties itself into Arabian sea at Kadalundi Nagaram in [[Vallikkunnu]] on the northwestern border of the district.<ref name="river">{{cite web |title=Rivers in Malappuram district |url=https://malappuram.nic.in/about-district/ |access-date=23 November 2019 |website=malappuram.nic.in}}</ref> It is formed by the confluence of the Olippuzha River and the Veliyar River.<ref name="river"/> The Kadalundi originates from the [[Western Ghats]] at the western border of the [[Silent Valley National Park|Silent Valley]] and flows through the district of [[Palakkad]] and [[Malappuram]].<ref name="river"/> It has two main tributaries namely Olipuzha and Veliyar.<ref name="river"/> Olipuzha and Veliyar merges together to become Kadalundi River near [[Melattur, Kerala|Melattur]].<ref name="river"/> Kadalundi River traverses through the historical regions of [[Eranad]] and [[Kingdom of Valluvanad|Valluvanad]].<ref name="river"/> The Kadalundi River drains an area of 1274&nbsp;km² and has a length of 120&nbsp;km.<ref name="NIC">[http://malappuram.nic.in/gw.html NIC Malappuram website]</ref> The ancient port of [[Tyndis]], which was the second-largest trading port of [[Chera dynasty]], only after to [[Muziris]], is identified with the mouth of this river at [[Vallikunnu]].<ref>A Survey of Kerala History, A. Shreedhara Menon</ref> The [[Kadalundi Bird Sanctuary]] spreads over a cluster of islands where the Kadalundipuzha River flows into the [[Arabian Sea]].<ref name="river"/> There are over a hundred species of native birds and around 60 species of migratory birds in large numbers annually.<ref>{{cite web|url=http://www.keralaeverything.com/wil.htm|title=Wild Life Tourism in Kerala|publisher=keralaeverything.com|access-date=13 October 2006}}</ref> {{wide image|Kadalundi Kadavu Bridge.jpg|1500px|Panoramic View of Kadalundi River}} ==সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য্য== [[File:Melattur palam.jpg|thumb|Melattur Bridge over Kadalundippuzha at [[Melattur, Kerala|Melattur]]]] [[File:This is a image of velliyar river in edathanattukara 2013-10-29 19-46.jpg|left|thumb|Velliyar River (Velliyar River originates in [[Silent Valley National Park|Silent Valley]] and merges with Olipuzha river near [[Melattur, Kerala|Melattur]] to form Kadalundi River)]] The 16th century [[Malayalam]] poet and the author of ''[[Jnanappana]]'', [[Poonthanam Nambudiri]] was born at [[Keezhattur]] near [[Perinthalmanna]], on the bank of Kadalundi River.<ref name="Menon">{{cite book|author=I K K Menon|title=FOLK TALES OF KERALA|url=https://books.google.com/books?id=pCv2DAAAQBAJ&pg=PT194|publisher=Publications Division Ministry of Information & Broadcasting Government of India|isbn=978-81-230-2188-1|pages=194–}}</ref><ref name="c1971">{{Cite book|title=District Census Handbook - Malappuram (Part-C) - 1971|last=K. Narayanan|publisher=Directorate of Census Operations, Kerala|year=1972|location=Thiruvananthapuram|pages=3|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5714/1/51172_1971_MAL.pdf}}</ref><ref name="c2011">{{cite book |last1=Directorate of Census Operations, Kerala |title=District Census Handbook, Malappuram |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |location=Thiruvananthapuram |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_B_MALAPPURAM.pdf}}</ref> [[Kerala Varma Valiya Koil Thampuran|Kerala Varma Valiya Koyi Thampuran]] (''Kerala Kalidasan''), [[Raja Raja Varma]] (''Kerala Panini'') and [[Raja Ravi Varma]] (Famous Painter) were from different branches of [[Parappanad]] Royal Family who migrated from [[Parappanangadi]] to Harippad, Changanassery, Mavelikkara and Kilimanoor.<ref>{{Cite book|title=Visakham thirunal.|date=2012|publisher=Duc|isbn=978-613-9-12064-2|location=[Place of publication not identified]|oclc=940373421}}</ref> Parappanangadi also lies on the bank of Kadalundi River.<ref name="c2011"/> The Chief Editor of the daily "[[The Hindu]]" (1898 to 1905) and Founder Chief Editor of "The Indian Patriot" Divan Bahadur Cozhisseri Karunakara Menon (1863–1922) was also from Parappanangadi.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/somemadrasleader00allauoft|title=Some Madras Leaders|date=1922|publisher=Allahabad Printed at Standard Press}}</ref> [[O. Chandu Menon]] wrote his novels "Indulekha" and "Saradha" while he was the judge at Parappanangadi Munciff Court. ''Indulekha'' is also the first Major Novel written in [[Malayalam]] language. ==পৰিৱেশ বিজ্ঞান== The Kadalundi River supports a rich estuarine ecosystem at its mouth, forming the 125-acre [[Kadalundi Bird Sanctuary]]—a Ramsar-recognized wetland and key stopover for migratory birds during winter.<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kadalundi-bird-sanctuary/137 |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Tourism Development Corporation |access-date=2025-11-02}}</ref> The sanctuary hosts over 100 species, including whimbrels, sandpipers, herons, and the rare crab-plover, with mangroves and mudflats providing critical foraging and nesting habitats.<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/kadalundi-bird-sanctuary |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> [[Riparian zone|Riparian zones]] along the river feature diverse flora like mangroves (''Avicennia officinalis'' and ''Rhizophora mucronata''), saltmarsh grass, and casuarina groves, sustaining fish populations such as mullets and prawns for local fisheries.<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/KadalundiRiver_1832.aspx |title=Kadalundi River Ecology |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-02}}</ref> The basin's [[Brackish water|brackish waters]] promote nutrient cycling, but threats include coastal erosion and pollution from upstream agriculture. Conservation efforts by the [[Kerala Forest Department]] include mangrove restoration and eco-tourism regulations to protect the wetland's biodiversity.<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> ==কদালুণ্ডী ৰেল দুৰ্ঘটনা== main article [[Kadalundi train derailment]] the accident involved the Mangalore-Chennai Mail passenger train was crossing over the Kadalundi river. Three carriages fell into the water, with 59 people reported killed or missing, and up to 300 believed injured. The official inquiry concluded that the derailment was caused by one pillar of the 140-year old bridge sinking into the riverbed, following recent heavy rain, though this finding has been challenged. ==গাঁওসমূহ== <!---♦♦♦ Only add a location to this list if they already have their own article on the English Wikipedia ♦♦♦---> <!---♦♦♦ Please keep the list in alphabetical order ♦♦♦---> * [[Alanallur]] * [[Melattur, Kerala|Melattur]] * [[Pandikkad]] * [[Mudikkode (Malappuram)]] * [[Vallikkunnu]] ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Kadalundi River}} *{{cite web |title=About the Rivers of Kerala |work=All Kerala River Protection Council |url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html |access-date=10 September 2009}} p2v1bavywl1j9xh448a9a4lactas64p 625754 625753 2026-08-10T06:32:23Z নৰুনা বৰুৱা 44897 625754 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river | name = কদালুণ্ডী | native_name = | name_native_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg | image_size = | image_caption = Kadalundi bridge | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]] | subdivision_type3 = Districts | subdivision_name3 = [[Palakkad]], [[Malappuram]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 130 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|36|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Cherakomban Mala | source1_location = Kerala, [[India]] | source1_coordinates = {{coord|11|08|N|76|28|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1160|m|abbr=on}} | mouth = [[আৰৱ সাগৰ]] | mouth_location = Kerala, [[India]] | mouth_coordinates = {{coord|11|07|N|75|49|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 1122 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Kadalundi Kadavu.jpg|thumb|'''Kadalundi Kadavu''' Bridge over Kadalundi River]] [[File:Kadalundi river, Malappuram.jpg|thumb|Kadalundi River at [[Malappuram]]]] '''কদালুণ্ডী নদী (কদলুণ্ডীপুঝা) ({{lang-en|Kadalundi River(Kadalundipuzha) }}) ''' হৈছে ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ যোৱা চাৰিখন প্ৰধান নদীৰ ভিতৰত অন্যতম। আন তিনিখন নদী হৈছে চালিয়াৰ, ভাৰতপুঝা আৰু তিৰূৰ নদী।<ref>{{cite web|url=http://www.malappuram.net/html/history.htm|title=Malappuram District Rivers|publisher=Malappuram.net|access-date=13 October 2006}}</ref> এই বৰষুণনিৰ্ভৰ নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ১৩০ কিলোমিটাৰ (৮১ মাইল) আৰু ই জিলাখনৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ নদী। <ref>{{cite web|url=http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|title=Kerala Government - General Features|publisher=Official Website of Kerala Government|access-date=13 October 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061102072030/http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|archive-date=2 November 2006}}</ref> Kadalundi River is also the sixth longest river in Kerala. Kadalundi River passes through [[Karuvarakundu]], [[Tuvvur]], [[Melattur, Kerala|Melattur]], [[Pandikkad]], [[Manjeri]], [[Malappuram]], [[Panakkad]], [[Parappur]], [[Vengara, Malappuram district|Vengara]], [[Tirurangadi]], [[Parappanangadi]], [[Vallikkunnu]], and empties itself into Arabian sea at Kadalundi Nagaram in [[Vallikkunnu]] on the northwestern border of the district.<ref name="river">{{cite web |title=Rivers in Malappuram district |url=https://malappuram.nic.in/about-district/ |access-date=23 November 2019 |website=malappuram.nic.in}}</ref> It is formed by the confluence of the Olippuzha River and the Veliyar River.<ref name="river"/> The Kadalundi originates from the [[Western Ghats]] at the western border of the [[Silent Valley National Park|Silent Valley]] and flows through the district of [[Palakkad]] and [[Malappuram]].<ref name="river"/> It has two main tributaries namely Olipuzha and Veliyar.<ref name="river"/> Olipuzha and Veliyar merges together to become Kadalundi River near [[Melattur, Kerala|Melattur]].<ref name="river"/> Kadalundi River traverses through the historical regions of [[Eranad]] and [[Kingdom of Valluvanad|Valluvanad]].<ref name="river"/> The Kadalundi River drains an area of 1274&nbsp;km² and has a length of 120&nbsp;km.<ref name="NIC">[http://malappuram.nic.in/gw.html NIC Malappuram website]</ref> The ancient port of [[Tyndis]], which was the second-largest trading port of [[Chera dynasty]], only after to [[Muziris]], is identified with the mouth of this river at [[Vallikunnu]].<ref>A Survey of Kerala History, A. Shreedhara Menon</ref> The [[Kadalundi Bird Sanctuary]] spreads over a cluster of islands where the Kadalundipuzha River flows into the [[Arabian Sea]].<ref name="river"/> There are over a hundred species of native birds and around 60 species of migratory birds in large numbers annually.<ref>{{cite web|url=http://www.keralaeverything.com/wil.htm|title=Wild Life Tourism in Kerala|publisher=keralaeverything.com|access-date=13 October 2006}}</ref> {{wide image|Kadalundi Kadavu Bridge.jpg|1500px|Panoramic View of Kadalundi River}} ==সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য্য== [[File:Melattur palam.jpg|thumb|Melattur Bridge over Kadalundippuzha at [[Melattur, Kerala|Melattur]]]] [[File:This is a image of velliyar river in edathanattukara 2013-10-29 19-46.jpg|left|thumb|Velliyar River (Velliyar River originates in [[Silent Valley National Park|Silent Valley]] and merges with Olipuzha river near [[Melattur, Kerala|Melattur]] to form Kadalundi River)]] The 16th century [[Malayalam]] poet and the author of ''[[Jnanappana]]'', [[Poonthanam Nambudiri]] was born at [[Keezhattur]] near [[Perinthalmanna]], on the bank of Kadalundi River.<ref name="Menon">{{cite book|author=I K K Menon|title=FOLK TALES OF KERALA|url=https://books.google.com/books?id=pCv2DAAAQBAJ&pg=PT194|publisher=Publications Division Ministry of Information & Broadcasting Government of India|isbn=978-81-230-2188-1|pages=194–}}</ref><ref name="c1971">{{Cite book|title=District Census Handbook - Malappuram (Part-C) - 1971|last=K. Narayanan|publisher=Directorate of Census Operations, Kerala|year=1972|location=Thiruvananthapuram|pages=3|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5714/1/51172_1971_MAL.pdf}}</ref><ref name="c2011">{{cite book |last1=Directorate of Census Operations, Kerala |title=District Census Handbook, Malappuram |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |location=Thiruvananthapuram |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_B_MALAPPURAM.pdf}}</ref> [[Kerala Varma Valiya Koil Thampuran|Kerala Varma Valiya Koyi Thampuran]] (''Kerala Kalidasan''), [[Raja Raja Varma]] (''Kerala Panini'') and [[Raja Ravi Varma]] (Famous Painter) were from different branches of [[Parappanad]] Royal Family who migrated from [[Parappanangadi]] to Harippad, Changanassery, Mavelikkara and Kilimanoor.<ref>{{Cite book|title=Visakham thirunal.|date=2012|publisher=Duc|isbn=978-613-9-12064-2|location=[Place of publication not identified]|oclc=940373421}}</ref> Parappanangadi also lies on the bank of Kadalundi River.<ref name="c2011"/> The Chief Editor of the daily "[[The Hindu]]" (1898 to 1905) and Founder Chief Editor of "The Indian Patriot" Divan Bahadur Cozhisseri Karunakara Menon (1863–1922) was also from Parappanangadi.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/somemadrasleader00allauoft|title=Some Madras Leaders|date=1922|publisher=Allahabad Printed at Standard Press}}</ref> [[O. Chandu Menon]] wrote his novels "Indulekha" and "Saradha" while he was the judge at Parappanangadi Munciff Court. ''Indulekha'' is also the first Major Novel written in [[Malayalam]] language. ==পৰিৱেশ বিজ্ঞান== The Kadalundi River supports a rich estuarine ecosystem at its mouth, forming the 125-acre [[Kadalundi Bird Sanctuary]]—a Ramsar-recognized wetland and key stopover for migratory birds during winter.<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kadalundi-bird-sanctuary/137 |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Tourism Development Corporation |access-date=2025-11-02}}</ref> The sanctuary hosts over 100 species, including whimbrels, sandpipers, herons, and the rare crab-plover, with mangroves and mudflats providing critical foraging and nesting habitats.<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/kadalundi-bird-sanctuary |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> [[Riparian zone|Riparian zones]] along the river feature diverse flora like mangroves (''Avicennia officinalis'' and ''Rhizophora mucronata''), saltmarsh grass, and casuarina groves, sustaining fish populations such as mullets and prawns for local fisheries.<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/KadalundiRiver_1832.aspx |title=Kadalundi River Ecology |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-02}}</ref> The basin's [[Brackish water|brackish waters]] promote nutrient cycling, but threats include coastal erosion and pollution from upstream agriculture. Conservation efforts by the [[Kerala Forest Department]] include mangrove restoration and eco-tourism regulations to protect the wetland's biodiversity.<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> ==কদালুণ্ডী ৰেল দুৰ্ঘটনা== main article [[Kadalundi train derailment]] the accident involved the Mangalore-Chennai Mail passenger train was crossing over the Kadalundi river. Three carriages fell into the water, with 59 people reported killed or missing, and up to 300 believed injured. The official inquiry concluded that the derailment was caused by one pillar of the 140-year old bridge sinking into the riverbed, following recent heavy rain, though this finding has been challenged. ==গাঁওসমূহ== <!---♦♦♦ Only add a location to this list if they already have their own article on the English Wikipedia ♦♦♦---> <!---♦♦♦ Please keep the list in alphabetical order ♦♦♦---> * [[Alanallur]] * [[Melattur, Kerala|Melattur]] * [[Pandikkad]] * [[Mudikkode (Malappuram)]] * [[Vallikkunnu]] ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Kadalundi River}} *{{cite web |title=About the Rivers of Kerala |work=All Kerala River Protection Council |url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html |access-date=10 September 2009}} kk48mzu3edw245sf7858efwyqeurmd3 625756 625754 2026-08-10T06:35:13Z নৰুনা বৰুৱা 44897 625756 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river | name = কদালুণ্ডী | native_name = | name_native_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg | image_size = | image_caption = Kadalundi bridge | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]] | subdivision_type3 = Districts | subdivision_name3 = [[Palakkad]], [[Malappuram]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 130 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|36|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Cherakomban Mala | source1_location = Kerala, [[India]] | source1_coordinates = {{coord|11|08|N|76|28|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1160|m|abbr=on}} | mouth = [[আৰৱ সাগৰ]] | mouth_location = Kerala, [[India]] | mouth_coordinates = {{coord|11|07|N|75|49|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 1122 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Kadalundi Kadavu.jpg|thumb|'''Kadalundi Kadavu''' Bridge over Kadalundi River]] [[File:Kadalundi river, Malappuram.jpg|thumb|Kadalundi River at [[Malappuram]]]] '''কদালুণ্ডী নদী (কদলুণ্ডীপুঝা) ({{lang-en|Kadalundi River(Kadalundipuzha) }}) ''' হৈছে ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ যোৱা চাৰিখন প্ৰধান নদীৰ ভিতৰত অন্যতম। আন তিনিখন নদী হৈছে চালিয়াৰ, ভাৰতপুঝা আৰু তিৰূৰ নদী।<ref>{{cite web|url=http://www.malappuram.net/html/history.htm|title=Malappuram District Rivers|publisher=Malappuram.net|access-date=13 October 2006}}</ref> এই বৰষুণনিৰ্ভৰ নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ১৩০ কিলোমিটাৰ (৮১ মাইল) আৰু ই জিলাখনৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ নদী। <ref>{{cite web|url=http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|title=Kerala Government - General Features|publisher=Official Website of Kerala Government|access-date=13 October 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061102072030/http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|archive-date=2 November 2006}}</ref> কদলুণ্ডী নদী কেৰালাৰ ষষ্ঠ দীঘল নদী। এই নদীখন কাৰুভাৰাকুণ্ডু, তুভ্বুৰ, মেলাট্টুৰ, পাণ্ডিক্কাড, মানজেৰী, মালাপ্পুৰম, পানাক্কাড, পাৰাপ্পুৰ, ভেংগাৰা, তিৰুৰাংগাড়ী, পাৰাপ্পানাংগাড়ী আৰু ভল্লিক্কুন্নুৰ মাজেৰে বৈ গৈ জিলাখনৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত থকা ভল্লিক্কুন্নুৰ কদলুণ্ডী নগৰমত আৰব সাগৰত মিলিত হৈছে। <ref name="river">{{cite web |title=Rivers in Malappuram district |url=https://malappuram.nic.in/about-district/ |access-date=23 November 2019 |website=malappuram.nic.in}}</ref> কদালুণ্ডী নদীখন অলিপ্পুঝা নদী আৰু ভেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত গঠিত হৈছে। <ref name="river"/> The Kadalundi originates from the [[Western Ghats]] at the western border of the [[Silent Valley National Park|Silent Valley]] and flows through the district of [[Palakkad]] and [[Malappuram]].<ref name="river"/> It has two main tributaries namely Olipuzha and Veliyar.<ref name="river"/> Olipuzha and Veliyar merges together to become Kadalundi River near [[Melattur, Kerala|Melattur]].<ref name="river"/> Kadalundi River traverses through the historical regions of [[Eranad]] and [[Kingdom of Valluvanad|Valluvanad]].<ref name="river"/> The Kadalundi River drains an area of 1274&nbsp;km² and has a length of 120&nbsp;km.<ref name="NIC">[http://malappuram.nic.in/gw.html NIC Malappuram website]</ref> The ancient port of [[Tyndis]], which was the second-largest trading port of [[Chera dynasty]], only after to [[Muziris]], is identified with the mouth of this river at [[Vallikunnu]].<ref>A Survey of Kerala History, A. Shreedhara Menon</ref> The [[Kadalundi Bird Sanctuary]] spreads over a cluster of islands where the Kadalundipuzha River flows into the [[Arabian Sea]].<ref name="river"/> There are over a hundred species of native birds and around 60 species of migratory birds in large numbers annually.<ref>{{cite web|url=http://www.keralaeverything.com/wil.htm|title=Wild Life Tourism in Kerala|publisher=keralaeverything.com|access-date=13 October 2006}}</ref> {{wide image|Kadalundi Kadavu Bridge.jpg|1500px|Panoramic View of Kadalundi River}} ==সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য্য== [[File:Melattur palam.jpg|thumb|Melattur Bridge over Kadalundippuzha at [[Melattur, Kerala|Melattur]]]] [[File:This is a image of velliyar river in edathanattukara 2013-10-29 19-46.jpg|left|thumb|Velliyar River (Velliyar River originates in [[Silent Valley National Park|Silent Valley]] and merges with Olipuzha river near [[Melattur, Kerala|Melattur]] to form Kadalundi River)]] The 16th century [[Malayalam]] poet and the author of ''[[Jnanappana]]'', [[Poonthanam Nambudiri]] was born at [[Keezhattur]] near [[Perinthalmanna]], on the bank of Kadalundi River.<ref name="Menon">{{cite book|author=I K K Menon|title=FOLK TALES OF KERALA|url=https://books.google.com/books?id=pCv2DAAAQBAJ&pg=PT194|publisher=Publications Division Ministry of Information & Broadcasting Government of India|isbn=978-81-230-2188-1|pages=194–}}</ref><ref name="c1971">{{Cite book|title=District Census Handbook - Malappuram (Part-C) - 1971|last=K. Narayanan|publisher=Directorate of Census Operations, Kerala|year=1972|location=Thiruvananthapuram|pages=3|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5714/1/51172_1971_MAL.pdf}}</ref><ref name="c2011">{{cite book |last1=Directorate of Census Operations, Kerala |title=District Census Handbook, Malappuram |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |location=Thiruvananthapuram |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_B_MALAPPURAM.pdf}}</ref> [[Kerala Varma Valiya Koil Thampuran|Kerala Varma Valiya Koyi Thampuran]] (''Kerala Kalidasan''), [[Raja Raja Varma]] (''Kerala Panini'') and [[Raja Ravi Varma]] (Famous Painter) were from different branches of [[Parappanad]] Royal Family who migrated from [[Parappanangadi]] to Harippad, Changanassery, Mavelikkara and Kilimanoor.<ref>{{Cite book|title=Visakham thirunal.|date=2012|publisher=Duc|isbn=978-613-9-12064-2|location=[Place of publication not identified]|oclc=940373421}}</ref> Parappanangadi also lies on the bank of Kadalundi River.<ref name="c2011"/> The Chief Editor of the daily "[[The Hindu]]" (1898 to 1905) and Founder Chief Editor of "The Indian Patriot" Divan Bahadur Cozhisseri Karunakara Menon (1863–1922) was also from Parappanangadi.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/somemadrasleader00allauoft|title=Some Madras Leaders|date=1922|publisher=Allahabad Printed at Standard Press}}</ref> [[O. Chandu Menon]] wrote his novels "Indulekha" and "Saradha" while he was the judge at Parappanangadi Munciff Court. ''Indulekha'' is also the first Major Novel written in [[Malayalam]] language. ==পৰিৱেশ বিজ্ঞান== The Kadalundi River supports a rich estuarine ecosystem at its mouth, forming the 125-acre [[Kadalundi Bird Sanctuary]]—a Ramsar-recognized wetland and key stopover for migratory birds during winter.<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kadalundi-bird-sanctuary/137 |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Tourism Development Corporation |access-date=2025-11-02}}</ref> The sanctuary hosts over 100 species, including whimbrels, sandpipers, herons, and the rare crab-plover, with mangroves and mudflats providing critical foraging and nesting habitats.<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/kadalundi-bird-sanctuary |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> [[Riparian zone|Riparian zones]] along the river feature diverse flora like mangroves (''Avicennia officinalis'' and ''Rhizophora mucronata''), saltmarsh grass, and casuarina groves, sustaining fish populations such as mullets and prawns for local fisheries.<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/KadalundiRiver_1832.aspx |title=Kadalundi River Ecology |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-02}}</ref> The basin's [[Brackish water|brackish waters]] promote nutrient cycling, but threats include coastal erosion and pollution from upstream agriculture. Conservation efforts by the [[Kerala Forest Department]] include mangrove restoration and eco-tourism regulations to protect the wetland's biodiversity.<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> ==কদালুণ্ডী ৰেল দুৰ্ঘটনা== main article [[Kadalundi train derailment]] the accident involved the Mangalore-Chennai Mail passenger train was crossing over the Kadalundi river. Three carriages fell into the water, with 59 people reported killed or missing, and up to 300 believed injured. The official inquiry concluded that the derailment was caused by one pillar of the 140-year old bridge sinking into the riverbed, following recent heavy rain, though this finding has been challenged. ==গাঁওসমূহ== <!---♦♦♦ Only add a location to this list if they already have their own article on the English Wikipedia ♦♦♦---> <!---♦♦♦ Please keep the list in alphabetical order ♦♦♦---> * [[Alanallur]] * [[Melattur, Kerala|Melattur]] * [[Pandikkad]] * [[Mudikkode (Malappuram)]] * [[Vallikkunnu]] ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Kadalundi River}} *{{cite web |title=About the Rivers of Kerala |work=All Kerala River Protection Council |url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html |access-date=10 September 2009}} tdtlzndvse72vugn8swu9mj20zp1ade 625758 625756 2026-08-10T06:38:34Z নৰুনা বৰুৱা 44897 625758 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river | name = কদালুণ্ডী | native_name = | name_native_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg | image_size = | image_caption = Kadalundi bridge | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]] | subdivision_type3 = Districts | subdivision_name3 = [[Palakkad]], [[Malappuram]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 130 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|36|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Cherakomban Mala | source1_location = Kerala, [[India]] | source1_coordinates = {{coord|11|08|N|76|28|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1160|m|abbr=on}} | mouth = [[আৰৱ সাগৰ]] | mouth_location = Kerala, [[India]] | mouth_coordinates = {{coord|11|07|N|75|49|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 1122 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Kadalundi Kadavu.jpg|thumb|'''Kadalundi Kadavu''' Bridge over Kadalundi River]] [[File:Kadalundi river, Malappuram.jpg|thumb|Kadalundi River at [[Malappuram]]]] '''কদালুণ্ডী নদী (কদলুণ্ডীপুঝা) ({{lang-en|Kadalundi River(Kadalundipuzha) }}) ''' হৈছে ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ যোৱা চাৰিখন প্ৰধান নদীৰ ভিতৰত অন্যতম। আন তিনিখন নদী হৈছে চালিয়াৰ, ভাৰতপুঝা আৰু তিৰূৰ নদী।<ref>{{cite web|url=http://www.malappuram.net/html/history.htm|title=Malappuram District Rivers|publisher=Malappuram.net|access-date=13 October 2006}}</ref> এই বৰষুণনিৰ্ভৰ নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ১৩০ কিলোমিটাৰ (৮১ মাইল) আৰু ই জিলাখনৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ নদী। <ref>{{cite web|url=http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|title=Kerala Government - General Features|publisher=Official Website of Kerala Government|access-date=13 October 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061102072030/http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|archive-date=2 November 2006}}</ref> কদলুণ্ডী নদী কেৰালাৰ ষষ্ঠ দীঘল নদী। এই নদীখন কাৰুভাৰাকুণ্ডু, তুভ্বুৰ, মেলাট্টুৰ, পাণ্ডিক্কাড, মানজেৰী, মালাপ্পুৰম, পানাক্কাড, পাৰাপ্পুৰ, ভেংগাৰা, তিৰুৰাংগাড়ী, পাৰাপ্পানাংগাড়ী আৰু ভল্লিক্কুন্নুৰ মাজেৰে বৈ গৈ জিলাখনৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত থকা ভল্লিক্কুন্নুৰ কদলুণ্ডী নগৰমত আৰব সাগৰত মিলিত হৈছে। <ref name="river">{{cite web |title=Rivers in Malappuram district |url=https://malappuram.nic.in/about-district/ |access-date=23 November 2019 |website=malappuram.nic.in}}</ref> কদালুণ্ডী নদীখন অলিপ্পুঝা নদী আৰু ভেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত গঠিত হৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীখন অলিপ্পুঝা নদী আৰু ভেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত গঠিত হৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীৰ উৎপত্তি পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ চাইলেণ্ট ভেলীৰ পশ্চিম সীমান্তত। নদীখন পালাক্কাড আৰু মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। <ref name="river"/> নদীখনৰ দুখন প্ৰধান উপনদী হৈছে অলিপ্পুঝা আৰু ভেলিয়াৰ। মেলাট্টুৰৰ ওচৰত অলিপ্পুঝা আৰু ভেলিয়াৰ নদী একেলগ হৈ কদালুণ্ডী নদীৰ সৃষ্টি কৰিছে। কদালুণ্ডী নদীখন ঐতিহাসিক এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। <ref name="river"/> The Kadalundi River drains an area of 1274&nbsp;km² and has a length of 120&nbsp;km.<ref name="NIC">[http://malappuram.nic.in/gw.html NIC Malappuram website]</ref> The ancient port of [[Tyndis]], which was the second-largest trading port of [[Chera dynasty]], only after to [[Muziris]], is identified with the mouth of this river at [[Vallikunnu]].<ref>A Survey of Kerala History, A. Shreedhara Menon</ref> The [[Kadalundi Bird Sanctuary]] spreads over a cluster of islands where the Kadalundipuzha River flows into the [[Arabian Sea]].<ref name="river"/> There are over a hundred species of native birds and around 60 species of migratory birds in large numbers annually.<ref>{{cite web|url=http://www.keralaeverything.com/wil.htm|title=Wild Life Tourism in Kerala|publisher=keralaeverything.com|access-date=13 October 2006}}</ref> {{wide image|Kadalundi Kadavu Bridge.jpg|1500px|Panoramic View of Kadalundi River}} ==সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য্য== [[File:Melattur palam.jpg|thumb|Melattur Bridge over Kadalundippuzha at [[Melattur, Kerala|Melattur]]]] [[File:This is a image of velliyar river in edathanattukara 2013-10-29 19-46.jpg|left|thumb|Velliyar River (Velliyar River originates in [[Silent Valley National Park|Silent Valley]] and merges with Olipuzha river near [[Melattur, Kerala|Melattur]] to form Kadalundi River)]] The 16th century [[Malayalam]] poet and the author of ''[[Jnanappana]]'', [[Poonthanam Nambudiri]] was born at [[Keezhattur]] near [[Perinthalmanna]], on the bank of Kadalundi River.<ref name="Menon">{{cite book|author=I K K Menon|title=FOLK TALES OF KERALA|url=https://books.google.com/books?id=pCv2DAAAQBAJ&pg=PT194|publisher=Publications Division Ministry of Information & Broadcasting Government of India|isbn=978-81-230-2188-1|pages=194–}}</ref><ref name="c1971">{{Cite book|title=District Census Handbook - Malappuram (Part-C) - 1971|last=K. Narayanan|publisher=Directorate of Census Operations, Kerala|year=1972|location=Thiruvananthapuram|pages=3|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5714/1/51172_1971_MAL.pdf}}</ref><ref name="c2011">{{cite book |last1=Directorate of Census Operations, Kerala |title=District Census Handbook, Malappuram |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |location=Thiruvananthapuram |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_B_MALAPPURAM.pdf}}</ref> [[Kerala Varma Valiya Koil Thampuran|Kerala Varma Valiya Koyi Thampuran]] (''Kerala Kalidasan''), [[Raja Raja Varma]] (''Kerala Panini'') and [[Raja Ravi Varma]] (Famous Painter) were from different branches of [[Parappanad]] Royal Family who migrated from [[Parappanangadi]] to Harippad, Changanassery, Mavelikkara and Kilimanoor.<ref>{{Cite book|title=Visakham thirunal.|date=2012|publisher=Duc|isbn=978-613-9-12064-2|location=[Place of publication not identified]|oclc=940373421}}</ref> Parappanangadi also lies on the bank of Kadalundi River.<ref name="c2011"/> The Chief Editor of the daily "[[The Hindu]]" (1898 to 1905) and Founder Chief Editor of "The Indian Patriot" Divan Bahadur Cozhisseri Karunakara Menon (1863–1922) was also from Parappanangadi.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/somemadrasleader00allauoft|title=Some Madras Leaders|date=1922|publisher=Allahabad Printed at Standard Press}}</ref> [[O. Chandu Menon]] wrote his novels "Indulekha" and "Saradha" while he was the judge at Parappanangadi Munciff Court. ''Indulekha'' is also the first Major Novel written in [[Malayalam]] language. ==পৰিৱেশ বিজ্ঞান== The Kadalundi River supports a rich estuarine ecosystem at its mouth, forming the 125-acre [[Kadalundi Bird Sanctuary]]—a Ramsar-recognized wetland and key stopover for migratory birds during winter.<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kadalundi-bird-sanctuary/137 |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Tourism Development Corporation |access-date=2025-11-02}}</ref> The sanctuary hosts over 100 species, including whimbrels, sandpipers, herons, and the rare crab-plover, with mangroves and mudflats providing critical foraging and nesting habitats.<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/kadalundi-bird-sanctuary |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> [[Riparian zone|Riparian zones]] along the river feature diverse flora like mangroves (''Avicennia officinalis'' and ''Rhizophora mucronata''), saltmarsh grass, and casuarina groves, sustaining fish populations such as mullets and prawns for local fisheries.<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/KadalundiRiver_1832.aspx |title=Kadalundi River Ecology |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-02}}</ref> The basin's [[Brackish water|brackish waters]] promote nutrient cycling, but threats include coastal erosion and pollution from upstream agriculture. Conservation efforts by the [[Kerala Forest Department]] include mangrove restoration and eco-tourism regulations to protect the wetland's biodiversity.<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> ==কদালুণ্ডী ৰেল দুৰ্ঘটনা== main article [[Kadalundi train derailment]] the accident involved the Mangalore-Chennai Mail passenger train was crossing over the Kadalundi river. Three carriages fell into the water, with 59 people reported killed or missing, and up to 300 believed injured. The official inquiry concluded that the derailment was caused by one pillar of the 140-year old bridge sinking into the riverbed, following recent heavy rain, though this finding has been challenged. ==গাঁওসমূহ== <!---♦♦♦ Only add a location to this list if they already have their own article on the English Wikipedia ♦♦♦---> <!---♦♦♦ Please keep the list in alphabetical order ♦♦♦---> * [[Alanallur]] * [[Melattur, Kerala|Melattur]] * [[Pandikkad]] * [[Mudikkode (Malappuram)]] * [[Vallikkunnu]] ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Kadalundi River}} *{{cite web |title=About the Rivers of Kerala |work=All Kerala River Protection Council |url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html |access-date=10 September 2009}} lbwfl33e6qzqgjner1qcdr3br2dpkt1 625764 625758 2026-08-10T06:43:12Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 625764 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river | name = কদালুণ্ডী | native_name = | name_native_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg | image_size = | image_caption = Kadalundi bridge | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]] | subdivision_type3 = Districts | subdivision_name3 = [[Palakkad]], [[Malappuram]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 130 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|36|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Cherakomban Mala | source1_location = Kerala, [[India]] | source1_coordinates = {{coord|11|08|N|76|28|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1160|m|abbr=on}} | mouth = [[আৰৱ সাগৰ]] | mouth_location = Kerala, [[India]] | mouth_coordinates = {{coord|11|07|N|75|49|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 1122 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Kadalundi Kadavu.jpg|thumb|'''Kadalundi Kadavu''' Bridge over Kadalundi River]] [[File:Kadalundi river, Malappuram.jpg|thumb|Kadalundi River at [[Malappuram]]]] '''কদালুণ্ডী নদী (কদলুণ্ডীপুঝা) ({{lang-en|Kadalundi River(Kadalundipuzha) }}) ''' হৈছে ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ যোৱা চাৰিখন প্ৰধান নদীৰ ভিতৰত অন্যতম। আন তিনিখন নদী হৈছে চালিয়াৰ, ভাৰতপুঝা আৰু তিৰূৰ নদী।<ref>{{cite web|url=http://www.malappuram.net/html/history.htm|title=Malappuram District Rivers|publisher=Malappuram.net|access-date=13 October 2006}}</ref> এই বৰষুণনিৰ্ভৰ নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ১৩০ কিলোমিটাৰ (৮১ মাইল) আৰু ই জিলাখনৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ নদী। <ref>{{cite web|url=http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|title=Kerala Government - General Features|publisher=Official Website of Kerala Government|access-date=13 October 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061102072030/http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|archive-date=2 November 2006}}</ref> কদলুণ্ডী নদী কেৰালাৰ ষষ্ঠ দীঘল নদী। এই নদীখন কাৰুভাৰাকুণ্ডু, তুভ্বুৰ, মেলাট্টুৰ, পাণ্ডিক্কাড, মানজেৰী, মালাপ্পুৰম, পানাক্কাড, পাৰাপ্পুৰ, ভেংগাৰা, তিৰুৰাংগাড়ী, পাৰাপ্পানাংগাড়ী আৰু ভল্লিক্কুন্নুৰ মাজেৰে বৈ গৈ জিলাখনৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত থকা ভল্লিক্কুন্নুৰ কদলুণ্ডী নগৰমত আৰব সাগৰত মিলিত হৈছে। <ref name="river">{{cite web |title=Rivers in Malappuram district |url=https://malappuram.nic.in/about-district/ |access-date=23 November 2019 |website=malappuram.nic.in}}</ref> কদালুণ্ডী নদীখন অলিপ্পুঝা নদী আৰু ভেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত গঠিত হৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীখন অলিপ্পুঝা নদী আৰু ভেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত গঠিত হৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীৰ উৎপত্তি পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ চাইলেণ্ট ভেলীৰ পশ্চিম সীমান্তত। নদীখন পালাক্কাড আৰু মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। <ref name="river"/> নদীখনৰ দুখন প্ৰধান উপনদী হৈছে অলিপ্পুঝা আৰু ভেলিয়াৰ। মেলাট্টুৰৰ ওচৰত অলিপ্পুঝা আৰু ভেলিয়াৰ নদী একেলগ হৈ কদালুণ্ডী নদীৰ সৃষ্টি কৰিছে। কদালুণ্ডী নদীখন ঐতিহাসিক এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীখনে ১,২৭৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকা নিষ্কাশন কৰে আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ১২০ কিলোমিটাৰ।<ref name="NIC">[http://malappuram.nic.in/gw.html NIC Malappuram website]</ref> প্ৰাচীন টিণ্ডিছ বন্দৰ, যিটো মুজিৰিছৰ পিছত চেৰা বংশৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম বাণিজ্যিক বন্দৰ আছিল, ভল্লিকুন্নুত থকা এই নদীখনৰ মোহনাৰ সৈতে একে বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref>A Survey of Kerala History, A. Shreedhara Menon</ref> The [[Kadalundi Bird Sanctuary]] spreads over a cluster of islands where the Kadalundipuzha River flows into the [[Arabian Sea]].<ref name="river"/>কদালুণ্ডী নদী আৰব সাগৰত মিলিত হোৱা ঠাইত কেইবাটাও দ্বীপক লৈ কদালুণ্ডী পক্ষী অভয়াৰণ্য বিস্তৃত হৈ আছে। এই অভয়াৰণ্যত বছৰি বৃহৎ সংখ্যাত এশৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় চৰাই আৰু প্ৰায় ৬০টা প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী চৰাই দেখা পোৱা যায়। <ref>{{cite web|url=http://www.keralaeverything.com/wil.htm|title=Wild Life Tourism in Kerala|publisher=keralaeverything.com|access-date=13 October 2006}}</ref> {{wide image|Kadalundi Kadavu Bridge.jpg|1500px|Panoramic View of Kadalundi River}} ==সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য্য== [[File:Melattur palam.jpg|thumb|Melattur Bridge over Kadalundippuzha at [[Melattur, Kerala|Melattur]]]] [[File:This is a image of velliyar river in edathanattukara 2013-10-29 19-46.jpg|left|thumb|Velliyar River (Velliyar River originates in [[Silent Valley National Park|Silent Valley]] and merges with Olipuzha river near [[Melattur, Kerala|Melattur]] to form Kadalundi River)]] The 16th century [[Malayalam]] poet and the author of ''[[Jnanappana]]'', [[Poonthanam Nambudiri]] was born at [[Keezhattur]] near [[Perinthalmanna]], on the bank of Kadalundi River.<ref name="Menon">{{cite book|author=I K K Menon|title=FOLK TALES OF KERALA|url=https://books.google.com/books?id=pCv2DAAAQBAJ&pg=PT194|publisher=Publications Division Ministry of Information & Broadcasting Government of India|isbn=978-81-230-2188-1|pages=194–}}</ref><ref name="c1971">{{Cite book|title=District Census Handbook - Malappuram (Part-C) - 1971|last=K. Narayanan|publisher=Directorate of Census Operations, Kerala|year=1972|location=Thiruvananthapuram|pages=3|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5714/1/51172_1971_MAL.pdf}}</ref><ref name="c2011">{{cite book |last1=Directorate of Census Operations, Kerala |title=District Census Handbook, Malappuram |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |location=Thiruvananthapuram |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_B_MALAPPURAM.pdf}}</ref> [[Kerala Varma Valiya Koil Thampuran|Kerala Varma Valiya Koyi Thampuran]] (''Kerala Kalidasan''), [[Raja Raja Varma]] (''Kerala Panini'') and [[Raja Ravi Varma]] (Famous Painter) were from different branches of [[Parappanad]] Royal Family who migrated from [[Parappanangadi]] to Harippad, Changanassery, Mavelikkara and Kilimanoor.<ref>{{Cite book|title=Visakham thirunal.|date=2012|publisher=Duc|isbn=978-613-9-12064-2|location=[Place of publication not identified]|oclc=940373421}}</ref> Parappanangadi also lies on the bank of Kadalundi River.<ref name="c2011"/> The Chief Editor of the daily "[[The Hindu]]" (1898 to 1905) and Founder Chief Editor of "The Indian Patriot" Divan Bahadur Cozhisseri Karunakara Menon (1863–1922) was also from Parappanangadi.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/somemadrasleader00allauoft|title=Some Madras Leaders|date=1922|publisher=Allahabad Printed at Standard Press}}</ref> [[O. Chandu Menon]] wrote his novels "Indulekha" and "Saradha" while he was the judge at Parappanangadi Munciff Court. ''Indulekha'' is also the first Major Novel written in [[Malayalam]] language. ==পৰিৱেশ বিজ্ঞান== The Kadalundi River supports a rich estuarine ecosystem at its mouth, forming the 125-acre [[Kadalundi Bird Sanctuary]]—a Ramsar-recognized wetland and key stopover for migratory birds during winter.<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kadalundi-bird-sanctuary/137 |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Tourism Development Corporation |access-date=2025-11-02}}</ref> The sanctuary hosts over 100 species, including whimbrels, sandpipers, herons, and the rare crab-plover, with mangroves and mudflats providing critical foraging and nesting habitats.<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/kadalundi-bird-sanctuary |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> [[Riparian zone|Riparian zones]] along the river feature diverse flora like mangroves (''Avicennia officinalis'' and ''Rhizophora mucronata''), saltmarsh grass, and casuarina groves, sustaining fish populations such as mullets and prawns for local fisheries.<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/KadalundiRiver_1832.aspx |title=Kadalundi River Ecology |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-02}}</ref> The basin's [[Brackish water|brackish waters]] promote nutrient cycling, but threats include coastal erosion and pollution from upstream agriculture. Conservation efforts by the [[Kerala Forest Department]] include mangrove restoration and eco-tourism regulations to protect the wetland's biodiversity.<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> ==কদালুণ্ডী ৰেল দুৰ্ঘটনা== main article [[Kadalundi train derailment]] the accident involved the Mangalore-Chennai Mail passenger train was crossing over the Kadalundi river. Three carriages fell into the water, with 59 people reported killed or missing, and up to 300 believed injured. The official inquiry concluded that the derailment was caused by one pillar of the 140-year old bridge sinking into the riverbed, following recent heavy rain, though this finding has been challenged. ==গাঁওসমূহ== <!---♦♦♦ Only add a location to this list if they already have their own article on the English Wikipedia ♦♦♦---> <!---♦♦♦ Please keep the list in alphabetical order ♦♦♦---> * [[Alanallur]] * [[Melattur, Kerala|Melattur]] * [[Pandikkad]] * [[Mudikkode (Malappuram)]] * [[Vallikkunnu]] ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Kadalundi River}} *{{cite web |title=About the Rivers of Kerala |work=All Kerala River Protection Council |url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html |access-date=10 September 2009}} nzgazlvzpdfvf0i5qxli7yx860rl7ui 625766 625764 2026-08-10T06:44:43Z নৰুনা বৰুৱা 44897 625766 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river | name = কদালুণ্ডী | native_name = | name_native_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg | image_size = | image_caption = Kadalundi bridge | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]] | subdivision_type3 = Districts | subdivision_name3 = [[Palakkad]], [[Malappuram]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 130 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|36|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Cherakomban Mala | source1_location = Kerala, [[India]] | source1_coordinates = {{coord|11|08|N|76|28|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1160|m|abbr=on}} | mouth = [[আৰৱ সাগৰ]] | mouth_location = Kerala, [[India]] | mouth_coordinates = {{coord|11|07|N|75|49|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 1122 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Kadalundi Kadavu.jpg|thumb|'''Kadalundi Kadavu''' Bridge over Kadalundi River]] [[File:Kadalundi river, Malappuram.jpg|thumb|Kadalundi River at [[Malappuram]]]] '''কদালুণ্ডী নদী (কদলুণ্ডীপুঝা) ({{lang-en|Kadalundi River(Kadalundipuzha) }}) ''' হৈছে ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ যোৱা চাৰিখন প্ৰধান নদীৰ ভিতৰত অন্যতম। আন তিনিখন নদী হৈছে চালিয়াৰ, ভাৰতপুঝা আৰু তিৰূৰ নদী।<ref>{{cite web|url=http://www.malappuram.net/html/history.htm|title=Malappuram District Rivers|publisher=Malappuram.net|access-date=13 October 2006}}</ref> এই বৰষুণনিৰ্ভৰ নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ১৩০ কিলোমিটাৰ (৮১ মাইল) আৰু ই জিলাখনৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ নদী। <ref>{{cite web|url=http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|title=Kerala Government - General Features|publisher=Official Website of Kerala Government|access-date=13 October 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061102072030/http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|archive-date=2 November 2006}}</ref> কদলুণ্ডী নদী কেৰালাৰ ষষ্ঠ দীঘল নদী। এই নদীখন কাৰুভাৰাকুণ্ডু, তুভ্বুৰ, মেলাট্টুৰ, পাণ্ডিক্কাড, মানজেৰী, মালাপ্পুৰম, পানাক্কাড, পাৰাপ্পুৰ, ভেংগাৰা, তিৰুৰাংগাড়ী, পাৰাপ্পানাংগাড়ী আৰু ভল্লিক্কুন্নুৰ মাজেৰে বৈ গৈ জিলাখনৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত থকা ভল্লিক্কুন্নুৰ কদলুণ্ডী নগৰমত আৰব সাগৰত মিলিত হৈছে। <ref name="river">{{cite web |title=Rivers in Malappuram district |url=https://malappuram.nic.in/about-district/ |access-date=23 November 2019 |website=malappuram.nic.in}}</ref> কদালুণ্ডী নদীখন অলিপ্পুঝা নদী আৰু ভেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত গঠিত হৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীখন অলিপ্পুঝা নদী আৰু ভেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত গঠিত হৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীৰ উৎপত্তি পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ চাইলেণ্ট ভেলীৰ পশ্চিম সীমান্তত। নদীখন পালাক্কাড আৰু মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। <ref name="river"/> নদীখনৰ দুখন প্ৰধান উপনদী হৈছে অলিপ্পুঝা আৰু ভেলিয়াৰ। মেলাট্টুৰৰ ওচৰত অলিপ্পুঝা আৰু ভেলিয়াৰ নদী একেলগ হৈ কদালুণ্ডী নদীৰ সৃষ্টি কৰিছে। কদালুণ্ডী নদীখন ঐতিহাসিক এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীখনে ১,২৭৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকা নিষ্কাশন কৰে আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ১২০ কিলোমিটাৰ।<ref name="NIC">[http://malappuram.nic.in/gw.html NIC Malappuram website]</ref> প্ৰাচীন টিণ্ডিছ বন্দৰ, যিটো মুজিৰিছৰ পিছত চেৰা বংশৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম বাণিজ্যিক বন্দৰ আছিল, ভল্লিকুন্নুত থকা এই নদীখনৰ মোহনাৰ সৈতে একে বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref>A Survey of Kerala History, A. Shreedhara Menon</ref> কদালুণ্ডী নদী আৰব সাগৰত মিলিত হোৱা ঠাইত কেইবাটাও দ্বীপক লৈ কদালুণ্ডী পক্ষী অভয়াৰণ্য বিস্তৃত হৈ আছে।<ref name="river"/> এই অভয়াৰণ্যত বছৰি বৃহৎ সংখ্যাত এশৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় চৰাই আৰু প্ৰায় ৬০টা প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী চৰাই দেখা পোৱা যায়। <ref>{{cite web|url=http://www.keralaeverything.com/wil.htm|title=Wild Life Tourism in Kerala|publisher=keralaeverything.com|access-date=13 October 2006}}</ref> {{wide image|Kadalundi Kadavu Bridge.jpg|1500px|Panoramic View of Kadalundi River}} ==সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য্য== [[File:Melattur palam.jpg|thumb|Melattur Bridge over Kadalundippuzha at [[Melattur, Kerala|Melattur]]]] [[File:This is a image of velliyar river in edathanattukara 2013-10-29 19-46.jpg|left|thumb|Velliyar River (Velliyar River originates in [[Silent Valley National Park|Silent Valley]] and merges with Olipuzha river near [[Melattur, Kerala|Melattur]] to form Kadalundi River)]] The 16th century [[Malayalam]] poet and the author of ''[[Jnanappana]]'', [[Poonthanam Nambudiri]] was born at [[Keezhattur]] near [[Perinthalmanna]], on the bank of Kadalundi River.<ref name="Menon">{{cite book|author=I K K Menon|title=FOLK TALES OF KERALA|url=https://books.google.com/books?id=pCv2DAAAQBAJ&pg=PT194|publisher=Publications Division Ministry of Information & Broadcasting Government of India|isbn=978-81-230-2188-1|pages=194–}}</ref><ref name="c1971">{{Cite book|title=District Census Handbook - Malappuram (Part-C) - 1971|last=K. Narayanan|publisher=Directorate of Census Operations, Kerala|year=1972|location=Thiruvananthapuram|pages=3|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5714/1/51172_1971_MAL.pdf}}</ref><ref name="c2011">{{cite book |last1=Directorate of Census Operations, Kerala |title=District Census Handbook, Malappuram |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |location=Thiruvananthapuram |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_B_MALAPPURAM.pdf}}</ref> [[Kerala Varma Valiya Koil Thampuran|Kerala Varma Valiya Koyi Thampuran]] (''Kerala Kalidasan''), [[Raja Raja Varma]] (''Kerala Panini'') and [[Raja Ravi Varma]] (Famous Painter) were from different branches of [[Parappanad]] Royal Family who migrated from [[Parappanangadi]] to Harippad, Changanassery, Mavelikkara and Kilimanoor.<ref>{{Cite book|title=Visakham thirunal.|date=2012|publisher=Duc|isbn=978-613-9-12064-2|location=[Place of publication not identified]|oclc=940373421}}</ref> Parappanangadi also lies on the bank of Kadalundi River.<ref name="c2011"/> The Chief Editor of the daily "[[The Hindu]]" (1898 to 1905) and Founder Chief Editor of "The Indian Patriot" Divan Bahadur Cozhisseri Karunakara Menon (1863–1922) was also from Parappanangadi.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/somemadrasleader00allauoft|title=Some Madras Leaders|date=1922|publisher=Allahabad Printed at Standard Press}}</ref> [[O. Chandu Menon]] wrote his novels "Indulekha" and "Saradha" while he was the judge at Parappanangadi Munciff Court. ''Indulekha'' is also the first Major Novel written in [[Malayalam]] language. ==পৰিৱেশ বিজ্ঞান== The Kadalundi River supports a rich estuarine ecosystem at its mouth, forming the 125-acre [[Kadalundi Bird Sanctuary]]—a Ramsar-recognized wetland and key stopover for migratory birds during winter.<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kadalundi-bird-sanctuary/137 |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Tourism Development Corporation |access-date=2025-11-02}}</ref> The sanctuary hosts over 100 species, including whimbrels, sandpipers, herons, and the rare crab-plover, with mangroves and mudflats providing critical foraging and nesting habitats.<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/kadalundi-bird-sanctuary |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> [[Riparian zone|Riparian zones]] along the river feature diverse flora like mangroves (''Avicennia officinalis'' and ''Rhizophora mucronata''), saltmarsh grass, and casuarina groves, sustaining fish populations such as mullets and prawns for local fisheries.<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/KadalundiRiver_1832.aspx |title=Kadalundi River Ecology |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-02}}</ref> The basin's [[Brackish water|brackish waters]] promote nutrient cycling, but threats include coastal erosion and pollution from upstream agriculture. Conservation efforts by the [[Kerala Forest Department]] include mangrove restoration and eco-tourism regulations to protect the wetland's biodiversity.<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> ==কদালুণ্ডী ৰেল দুৰ্ঘটনা== main article [[Kadalundi train derailment]] the accident involved the Mangalore-Chennai Mail passenger train was crossing over the Kadalundi river. Three carriages fell into the water, with 59 people reported killed or missing, and up to 300 believed injured. The official inquiry concluded that the derailment was caused by one pillar of the 140-year old bridge sinking into the riverbed, following recent heavy rain, though this finding has been challenged. ==গাঁওসমূহ== <!---♦♦♦ Only add a location to this list if they already have their own article on the English Wikipedia ♦♦♦---> <!---♦♦♦ Please keep the list in alphabetical order ♦♦♦---> * [[Alanallur]] * [[Melattur, Kerala|Melattur]] * [[Pandikkad]] * [[Mudikkode (Malappuram)]] * [[Vallikkunnu]] ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Kadalundi River}} *{{cite web |title=About the Rivers of Kerala |work=All Kerala River Protection Council |url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html |access-date=10 September 2009}} 3h9xqmgdbxxj2saqtcy5m2x5w6z44xo 625767 625766 2026-08-10T06:45:23Z নৰুনা বৰুৱা 44897 625767 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river | name = কদালুণ্ডী | native_name = | name_native_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg | image_size = | image_caption = Kadalundi bridge | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]] | subdivision_type3 = Districts | subdivision_name3 = [[Palakkad]], [[Malappuram]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 130 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|36|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Cherakomban Mala | source1_location = Kerala, [[India]] | source1_coordinates = {{coord|11|08|N|76|28|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1160|m|abbr=on}} | mouth = [[আৰৱ সাগৰ]] | mouth_location = Kerala, [[India]] | mouth_coordinates = {{coord|11|07|N|75|49|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 1122 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Kadalundi Kadavu.jpg|thumb|'''Kadalundi Kadavu''' Bridge over Kadalundi River]] [[File:Kadalundi river, Malappuram.jpg|thumb|Kadalundi River at [[Malappuram]]]] '''কদালুণ্ডী নদী (কদলুণ্ডীপুঝা) ({{lang-en|Kadalundi River(Kadalundipuzha) }}) ''' হৈছে ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ যোৱা চাৰিখন প্ৰধান নদীৰ ভিতৰত অন্যতম। আন তিনিখন নদী হৈছে চালিয়াৰ, ভাৰতপুঝা আৰু তিৰুৰ নদী।<ref>{{cite web|url=http://www.malappuram.net/html/history.htm|title=Malappuram District Rivers|publisher=Malappuram.net|access-date=13 October 2006}}</ref> এই বৰষুণনিৰ্ভৰ নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ১৩০ কিলোমিটাৰ (৮১ মাইল) আৰু ই জিলাখনৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ নদী। <ref>{{cite web|url=http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|title=Kerala Government - General Features|publisher=Official Website of Kerala Government|access-date=13 October 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061102072030/http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|archive-date=2 November 2006}}</ref> কদলুণ্ডী নদী কেৰালাৰ ষষ্ঠ দীঘল নদী। এই নদীখন কাৰুভাৰাকুণ্ডু, তুভ্বুৰ, মেলাট্টুৰ, পাণ্ডিক্কাড, মানজেৰী, মালাপ্পুৰম, পানাক্কাড, পাৰাপ্পুৰ, ভেংগাৰা, তিৰুৰাংগাড়ী, পাৰাপ্পানাংগাড়ী আৰু ভল্লিক্কুন্নুৰ মাজেৰে বৈ গৈ জিলাখনৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত থকা ভল্লিক্কুন্নুৰ কদলুণ্ডী নগৰমত আৰব সাগৰত মিলিত হৈছে। <ref name="river">{{cite web |title=Rivers in Malappuram district |url=https://malappuram.nic.in/about-district/ |access-date=23 November 2019 |website=malappuram.nic.in}}</ref> কদালুণ্ডী নদীখন অলিপ্পুঝা নদী আৰু ভেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত গঠিত হৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীখন অলিপ্পুঝা নদী আৰু ভেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত গঠিত হৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীৰ উৎপত্তি পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ চাইলেণ্ট ভেলীৰ পশ্চিম সীমান্তত। নদীখন পালাক্কাড আৰু মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। <ref name="river"/> নদীখনৰ দুখন প্ৰধান উপনদী হৈছে অলিপ্পুঝা আৰু ভেলিয়াৰ। মেলাট্টুৰৰ ওচৰত অলিপ্পুঝা আৰু ভেলিয়াৰ নদী একেলগ হৈ কদালুণ্ডী নদীৰ সৃষ্টি কৰিছে। কদালুণ্ডী নদীখন ঐতিহাসিক এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীখনে ১,২৭৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকা নিষ্কাশন কৰে আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ১২০ কিলোমিটাৰ।<ref name="NIC">[http://malappuram.nic.in/gw.html NIC Malappuram website]</ref> প্ৰাচীন টিণ্ডিছ বন্দৰ, যিটো মুজিৰিছৰ পিছত চেৰা বংশৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম বাণিজ্যিক বন্দৰ আছিল, ভল্লিকুন্নুত থকা এই নদীখনৰ মোহনাৰ সৈতে একে বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref>A Survey of Kerala History, A. Shreedhara Menon</ref> কদালুণ্ডী নদী আৰব সাগৰত মিলিত হোৱা ঠাইত কেইবাটাও দ্বীপক লৈ কদালুণ্ডী পক্ষী অভয়াৰণ্য বিস্তৃত হৈ আছে।<ref name="river"/> এই অভয়াৰণ্যত বছৰি বৃহৎ সংখ্যাত এশৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় চৰাই আৰু প্ৰায় ৬০টা প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী চৰাই দেখা পোৱা যায়। <ref>{{cite web|url=http://www.keralaeverything.com/wil.htm|title=Wild Life Tourism in Kerala|publisher=keralaeverything.com|access-date=13 October 2006}}</ref> {{wide image|Kadalundi Kadavu Bridge.jpg|1500px|Panoramic View of Kadalundi River}} ==সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য্য== [[File:Melattur palam.jpg|thumb|Melattur Bridge over Kadalundippuzha at [[Melattur, Kerala|Melattur]]]] [[File:This is a image of velliyar river in edathanattukara 2013-10-29 19-46.jpg|left|thumb|Velliyar River (Velliyar River originates in [[Silent Valley National Park|Silent Valley]] and merges with Olipuzha river near [[Melattur, Kerala|Melattur]] to form Kadalundi River)]] The 16th century [[Malayalam]] poet and the author of ''[[Jnanappana]]'', [[Poonthanam Nambudiri]] was born at [[Keezhattur]] near [[Perinthalmanna]], on the bank of Kadalundi River.<ref name="Menon">{{cite book|author=I K K Menon|title=FOLK TALES OF KERALA|url=https://books.google.com/books?id=pCv2DAAAQBAJ&pg=PT194|publisher=Publications Division Ministry of Information & Broadcasting Government of India|isbn=978-81-230-2188-1|pages=194–}}</ref><ref name="c1971">{{Cite book|title=District Census Handbook - Malappuram (Part-C) - 1971|last=K. Narayanan|publisher=Directorate of Census Operations, Kerala|year=1972|location=Thiruvananthapuram|pages=3|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5714/1/51172_1971_MAL.pdf}}</ref><ref name="c2011">{{cite book |last1=Directorate of Census Operations, Kerala |title=District Census Handbook, Malappuram |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |location=Thiruvananthapuram |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_B_MALAPPURAM.pdf}}</ref> [[Kerala Varma Valiya Koil Thampuran|Kerala Varma Valiya Koyi Thampuran]] (''Kerala Kalidasan''), [[Raja Raja Varma]] (''Kerala Panini'') and [[Raja Ravi Varma]] (Famous Painter) were from different branches of [[Parappanad]] Royal Family who migrated from [[Parappanangadi]] to Harippad, Changanassery, Mavelikkara and Kilimanoor.<ref>{{Cite book|title=Visakham thirunal.|date=2012|publisher=Duc|isbn=978-613-9-12064-2|location=[Place of publication not identified]|oclc=940373421}}</ref> Parappanangadi also lies on the bank of Kadalundi River.<ref name="c2011"/> The Chief Editor of the daily "[[The Hindu]]" (1898 to 1905) and Founder Chief Editor of "The Indian Patriot" Divan Bahadur Cozhisseri Karunakara Menon (1863–1922) was also from Parappanangadi.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/somemadrasleader00allauoft|title=Some Madras Leaders|date=1922|publisher=Allahabad Printed at Standard Press}}</ref> [[O. Chandu Menon]] wrote his novels "Indulekha" and "Saradha" while he was the judge at Parappanangadi Munciff Court. ''Indulekha'' is also the first Major Novel written in [[Malayalam]] language. ==পৰিৱেশ বিজ্ঞান== The Kadalundi River supports a rich estuarine ecosystem at its mouth, forming the 125-acre [[Kadalundi Bird Sanctuary]]—a Ramsar-recognized wetland and key stopover for migratory birds during winter.<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kadalundi-bird-sanctuary/137 |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Tourism Development Corporation |access-date=2025-11-02}}</ref> The sanctuary hosts over 100 species, including whimbrels, sandpipers, herons, and the rare crab-plover, with mangroves and mudflats providing critical foraging and nesting habitats.<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/kadalundi-bird-sanctuary |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> [[Riparian zone|Riparian zones]] along the river feature diverse flora like mangroves (''Avicennia officinalis'' and ''Rhizophora mucronata''), saltmarsh grass, and casuarina groves, sustaining fish populations such as mullets and prawns for local fisheries.<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/KadalundiRiver_1832.aspx |title=Kadalundi River Ecology |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-02}}</ref> The basin's [[Brackish water|brackish waters]] promote nutrient cycling, but threats include coastal erosion and pollution from upstream agriculture. Conservation efforts by the [[Kerala Forest Department]] include mangrove restoration and eco-tourism regulations to protect the wetland's biodiversity.<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> ==কদালুণ্ডী ৰেল দুৰ্ঘটনা== main article [[Kadalundi train derailment]] the accident involved the Mangalore-Chennai Mail passenger train was crossing over the Kadalundi river. Three carriages fell into the water, with 59 people reported killed or missing, and up to 300 believed injured. The official inquiry concluded that the derailment was caused by one pillar of the 140-year old bridge sinking into the riverbed, following recent heavy rain, though this finding has been challenged. ==গাঁওসমূহ== <!---♦♦♦ Only add a location to this list if they already have their own article on the English Wikipedia ♦♦♦---> <!---♦♦♦ Please keep the list in alphabetical order ♦♦♦---> * [[Alanallur]] * [[Melattur, Kerala|Melattur]] * [[Pandikkad]] * [[Mudikkode (Malappuram)]] * [[Vallikkunnu]] ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Kadalundi River}} *{{cite web |title=About the Rivers of Kerala |work=All Kerala River Protection Council |url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html |access-date=10 September 2009}} h3jwwhcn0qtonxshsf3p87fkpuxyagd 625768 625767 2026-08-10T06:50:09Z নৰুনা বৰুৱা 44897 625768 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river | name = কদালুণ্ডী | native_name = | name_native_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg | image_size = | image_caption = Kadalundi bridge | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]] | subdivision_type3 = Districts | subdivision_name3 = [[Palakkad]], [[Malappuram]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 130 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|36|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Cherakomban Mala | source1_location = Kerala, [[India]] | source1_coordinates = {{coord|11|08|N|76|28|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1160|m|abbr=on}} | mouth = [[আৰৱ সাগৰ]] | mouth_location = Kerala, [[India]] | mouth_coordinates = {{coord|11|07|N|75|49|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 1122 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Kadalundi Kadavu.jpg|thumb|'''Kadalundi Kadavu''' Bridge over Kadalundi River]] [[File:Kadalundi river, Malappuram.jpg|thumb|Kadalundi River at [[Malappuram]]]] '''কদালুণ্ডী নদী (কদলুণ্ডীপুঝা) ({{lang-en|Kadalundi River(Kadalundipuzha) }}) ''' হৈছে ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ যোৱা চাৰিখন প্ৰধান নদীৰ ভিতৰত অন্যতম। আন তিনিখন নদী হৈছে চালিয়াৰ, ভাৰতপুঝা আৰু তিৰুৰ নদী।<ref>{{cite web|url=http://www.malappuram.net/html/history.htm|title=Malappuram District Rivers|publisher=Malappuram.net|access-date=13 October 2006}}</ref> এই বৰষুণনিৰ্ভৰ নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ১৩০ কিলোমিটাৰ (৮১ মাইল) আৰু ই জিলাখনৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ নদী। <ref>{{cite web|url=http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|title=Kerala Government - General Features|publisher=Official Website of Kerala Government|access-date=13 October 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061102072030/http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|archive-date=2 November 2006}}</ref> কদলুণ্ডী নদী কেৰালাৰ ষষ্ঠ দীঘল নদী। এই নদীখন কাৰুভাৰাকুণ্ডু, তুভ্বুৰ, মেলাট্টুৰ, পাণ্ডিক্কাড, মানজেৰী, মালাপ্পুৰম, পানাক্কাড, পাৰাপ্পুৰ, ভেংগাৰা, তিৰুৰাংগাড়ী, পাৰাপ্পানাংগাড়ী আৰু ভল্লিক্কুন্নুৰ মাজেৰে বৈ গৈ জিলাখনৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত থকা ভল্লিক্কুন্নুৰ কদলুণ্ডী নগৰমত আৰব সাগৰত মিলিত হৈছে। <ref name="river">{{cite web |title=Rivers in Malappuram district |url=https://malappuram.nic.in/about-district/ |access-date=23 November 2019 |website=malappuram.nic.in}}</ref> কদালুণ্ডী নদীখন অলিপ্পুঝা নদী আৰু ভেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত গঠিত হৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীখন অলিপ্পুঝা নদী আৰু ভেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত গঠিত হৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীৰ উৎপত্তি পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ চাইলেণ্ট ভেলীৰ পশ্চিম সীমান্তত। নদীখন পালাক্কাড আৰু মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। <ref name="river"/> নদীখনৰ দুখন প্ৰধান উপনদী হৈছে অলিপ্পুঝা আৰু ভেলিয়াৰ। মেলাট্টুৰৰ ওচৰত অলিপ্পুঝা আৰু ভেলিয়াৰ নদী একেলগ হৈ কদালুণ্ডী নদীৰ সৃষ্টি কৰিছে। কদালুণ্ডী নদীখন ঐতিহাসিক এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীখনে ১,২৭৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকা নিষ্কাশন কৰে আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ১২০ কিলোমিটাৰ।<ref name="NIC">[http://malappuram.nic.in/gw.html NIC Malappuram website]</ref> প্ৰাচীন টিণ্ডিছ বন্দৰ, যিটো মুজিৰিছৰ পিছত চেৰা বংশৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম বাণিজ্যিক বন্দৰ আছিল, ভল্লিকুন্নুত থকা এই নদীখনৰ মোহনাৰ সৈতে একে বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref>A Survey of Kerala History, A. Shreedhara Menon</ref> কদালুণ্ডী নদী আৰব সাগৰত মিলিত হোৱা ঠাইত কেইবাটাও দ্বীপক লৈ কদালুণ্ডী পক্ষী অভয়াৰণ্য বিস্তৃত হৈ আছে।<ref name="river"/> এই অভয়াৰণ্যত বছৰি বৃহৎ সংখ্যাত এশৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় চৰাই আৰু প্ৰায় ৬০টা প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী চৰাই দেখা পোৱা যায়। <ref>{{cite web|url=http://www.keralaeverything.com/wil.htm|title=Wild Life Tourism in Kerala|publisher=keralaeverything.com|access-date=13 October 2006}}</ref> {{wide image|Kadalundi Kadavu Bridge.jpg|1500px|কদালুণ্ডী নদীৰ এক মনোমোহা বিস্তৃত দৃশ্য।}} ==সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য্য== [[File:Melattur palam.jpg|thumb|Melattur Bridge over Kadalundippuzha at [[Melattur, Kerala|Melattur]]]] [[File:This is a image of velliyar river in edathanattukara 2013-10-29 19-46.jpg|left|thumb|Velliyar River (Velliyar River originates in [[Silent Valley National Park|Silent Valley]] and merges with Olipuzha river near [[Melattur, Kerala|Melattur]] to form Kadalundi River)]] The 16th century [[Malayalam]] poet and the author of ''[[Jnanappana]]'', [[Poonthanam Nambudiri]] was born at [[Keezhattur]] near [[Perinthalmanna]], on the bank of Kadalundi River.<ref name="Menon">{{cite book|author=I K K Menon|title=FOLK TALES OF KERALA|url=https://books.google.com/books?id=pCv2DAAAQBAJ&pg=PT194|publisher=Publications Division Ministry of Information & Broadcasting Government of India|isbn=978-81-230-2188-1|pages=194–}}</ref><ref name="c1971">{{Cite book|title=District Census Handbook - Malappuram (Part-C) - 1971|last=K. Narayanan|publisher=Directorate of Census Operations, Kerala|year=1972|location=Thiruvananthapuram|pages=3|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5714/1/51172_1971_MAL.pdf}}</ref><ref name="c2011">{{cite book |last1=Directorate of Census Operations, Kerala |title=District Census Handbook, Malappuram |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |location=Thiruvananthapuram |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_B_MALAPPURAM.pdf}}</ref> [[Kerala Varma Valiya Koil Thampuran|Kerala Varma Valiya Koyi Thampuran]] (''Kerala Kalidasan''), [[Raja Raja Varma]] (''Kerala Panini'') and [[Raja Ravi Varma]] (Famous Painter) were from different branches of [[Parappanad]] Royal Family who migrated from [[Parappanangadi]] to Harippad, Changanassery, Mavelikkara and Kilimanoor.<ref>{{Cite book|title=Visakham thirunal.|date=2012|publisher=Duc|isbn=978-613-9-12064-2|location=[Place of publication not identified]|oclc=940373421}}</ref> Parappanangadi also lies on the bank of Kadalundi River.<ref name="c2011"/> The Chief Editor of the daily "[[The Hindu]]" (1898 to 1905) and Founder Chief Editor of "The Indian Patriot" Divan Bahadur Cozhisseri Karunakara Menon (1863–1922) was also from Parappanangadi.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/somemadrasleader00allauoft|title=Some Madras Leaders|date=1922|publisher=Allahabad Printed at Standard Press}}</ref> [[O. Chandu Menon]] wrote his novels "Indulekha" and "Saradha" while he was the judge at Parappanangadi Munciff Court. ''Indulekha'' is also the first Major Novel written in [[Malayalam]] language. ==পৰিৱেশ বিজ্ঞান== The Kadalundi River supports a rich estuarine ecosystem at its mouth, forming the 125-acre [[Kadalundi Bird Sanctuary]]—a Ramsar-recognized wetland and key stopover for migratory birds during winter.<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kadalundi-bird-sanctuary/137 |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Tourism Development Corporation |access-date=2025-11-02}}</ref> The sanctuary hosts over 100 species, including whimbrels, sandpipers, herons, and the rare crab-plover, with mangroves and mudflats providing critical foraging and nesting habitats.<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/kadalundi-bird-sanctuary |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> [[Riparian zone|Riparian zones]] along the river feature diverse flora like mangroves (''Avicennia officinalis'' and ''Rhizophora mucronata''), saltmarsh grass, and casuarina groves, sustaining fish populations such as mullets and prawns for local fisheries.<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/KadalundiRiver_1832.aspx |title=Kadalundi River Ecology |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-02}}</ref> The basin's [[Brackish water|brackish waters]] promote nutrient cycling, but threats include coastal erosion and pollution from upstream agriculture. Conservation efforts by the [[Kerala Forest Department]] include mangrove restoration and eco-tourism regulations to protect the wetland's biodiversity.<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> ==কদালুণ্ডী ৰেল দুৰ্ঘটনা== main article [[Kadalundi train derailment]] the accident involved the Mangalore-Chennai Mail passenger train was crossing over the Kadalundi river. Three carriages fell into the water, with 59 people reported killed or missing, and up to 300 believed injured. The official inquiry concluded that the derailment was caused by one pillar of the 140-year old bridge sinking into the riverbed, following recent heavy rain, though this finding has been challenged. ==গাঁওসমূহ== <!---♦♦♦ Only add a location to this list if they already have their own article on the English Wikipedia ♦♦♦---> <!---♦♦♦ Please keep the list in alphabetical order ♦♦♦---> * [[Alanallur]] * [[Melattur, Kerala|Melattur]] * [[Pandikkad]] * [[Mudikkode (Malappuram)]] * [[Vallikkunnu]] ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Kadalundi River}} *{{cite web |title=About the Rivers of Kerala |work=All Kerala River Protection Council |url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html |access-date=10 September 2009}} 6vo6tk00i5h3ygez8hs44f4vs0u9ccf 625773 625768 2026-08-10T06:57:27Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 625773 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river | name = কদালুণ্ডী | native_name = | name_native_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg | image_size = | image_caption = Kadalundi bridge | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]] | subdivision_type3 = Districts | subdivision_name3 = [[Palakkad]], [[Malappuram]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 130 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|36|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Cherakomban Mala | source1_location = Kerala, [[India]] | source1_coordinates = {{coord|11|08|N|76|28|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1160|m|abbr=on}} | mouth = [[আৰৱ সাগৰ]] | mouth_location = Kerala, [[India]] | mouth_coordinates = {{coord|11|07|N|75|49|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 1122 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Kadalundi Kadavu.jpg|thumb|'''Kadalundi Kadavu''' Bridge over Kadalundi River]] [[File:Kadalundi river, Malappuram.jpg|thumb|Kadalundi River at [[Malappuram]]]] '''কদালুণ্ডী নদী (কদলুণ্ডীপুঝা) ({{lang-en|Kadalundi River(Kadalundipuzha) }}) ''' হৈছে ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ যোৱা চাৰিখন প্ৰধান নদীৰ ভিতৰত অন্যতম। আন তিনিখন নদী হৈছে চালিয়াৰ, ভাৰতপুঝা আৰু তিৰুৰ নদী।<ref>{{cite web|url=http://www.malappuram.net/html/history.htm|title=Malappuram District Rivers|publisher=Malappuram.net|access-date=13 October 2006}}</ref> এই বৰষুণনিৰ্ভৰ নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ১৩০ কিলোমিটাৰ (৮১ মাইল) আৰু ই জিলাখনৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ নদী। <ref>{{cite web|url=http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|title=Kerala Government - General Features|publisher=Official Website of Kerala Government|access-date=13 October 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061102072030/http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|archive-date=2 November 2006}}</ref> কদলুণ্ডী নদী কেৰালাৰ ষষ্ঠ দীঘল নদী। এই নদীখন কাৰুভাৰাকুণ্ডু, তুভ্বুৰ, মেলাট্টুৰ, পাণ্ডিক্কাড, মানজেৰী, মালাপ্পুৰম, পানাক্কাড, পাৰাপ্পুৰ, ভেংগাৰা, তিৰুৰাংগাড়ী, পাৰাপ্পানাংগাড়ী আৰু ভল্লিক্কুন্নুৰ মাজেৰে বৈ গৈ জিলাখনৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত থকা ভল্লিক্কুন্নুৰ কদলুণ্ডী নগৰমত আৰব সাগৰত মিলিত হৈছে। <ref name="river">{{cite web |title=Rivers in Malappuram district |url=https://malappuram.nic.in/about-district/ |access-date=23 November 2019 |website=malappuram.nic.in}}</ref> কদালুণ্ডী নদীখন অলিপ্পুঝা নদী আৰু ভেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত গঠিত হৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীখন অলিপ্পুঝা নদী আৰু ভেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত গঠিত হৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীৰ উৎপত্তি পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ চাইলেণ্ট ভেলীৰ পশ্চিম সীমান্তত। নদীখন পালাক্কাড আৰু মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। <ref name="river"/> নদীখনৰ দুখন প্ৰধান উপনদী হৈছে অলিপ্পুঝা আৰু ভেলিয়াৰ। মেলাট্টুৰৰ ওচৰত অলিপ্পুঝা আৰু ভেলিয়াৰ নদী একেলগ হৈ কদালুণ্ডী নদীৰ সৃষ্টি কৰিছে। কদালুণ্ডী নদীখন ঐতিহাসিক এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীখনে ১,২৭৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকা নিষ্কাশন কৰে আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ১২০ কিলোমিটাৰ।<ref name="NIC">[http://malappuram.nic.in/gw.html NIC Malappuram website]</ref> প্ৰাচীন টিণ্ডিছ বন্দৰ, যিটো মুজিৰিছৰ পিছত চেৰা বংশৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম বাণিজ্যিক বন্দৰ আছিল, ভল্লিকুন্নুত থকা এই নদীখনৰ মোহনাৰ সৈতে একে বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref>A Survey of Kerala History, A. Shreedhara Menon</ref> কদালুণ্ডী নদী আৰব সাগৰত মিলিত হোৱা ঠাইত কেইবাটাও দ্বীপক লৈ কদালুণ্ডী পক্ষী অভয়াৰণ্য বিস্তৃত হৈ আছে।<ref name="river"/> এই অভয়াৰণ্যত বছৰি বৃহৎ সংখ্যাত এশৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় চৰাই আৰু প্ৰায় ৬০টা প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী চৰাই দেখা পোৱা যায়। <ref>{{cite web|url=http://www.keralaeverything.com/wil.htm|title=Wild Life Tourism in Kerala|publisher=keralaeverything.com|access-date=13 October 2006}}</ref> {{wide image|Kadalundi Kadavu Bridge.jpg|1500px|কদালুণ্ডী নদীৰ এক মনোমোহা বিস্তৃত দৃশ্য।}} ==সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য্য== [[File:Melattur palam.jpg|thumb|Melattur Bridge over Kadalundippuzha at [[Melattur, Kerala|Melattur]]]] [[File:This is a image of velliyar river in edathanattukara 2013-10-29 19-46.jpg|left|thumb|Velliyar River (Velliyar ষোড়শ শতিকাৰ মালয়ালম কবি আৰু জ্ঞানপানাৰ ৰচয়িতা পুন্থানম নাম্বুদিৰিৰ জন্ম কদালুণ্ডী নদীৰ পাৰত, পেৰিন্থালমান্নাৰ ওচৰৰ কীঝাট্টুৰত হৈছিল।<ref name="Menon">{{cite book|author=I K K Menon|title=FOLK TALES OF KERALA|url=https://books.google.com/books?id=pCv2DAAAQBAJ&pg=PT194|publisher=Publications Division Ministry of Information & Broadcasting Government of India|isbn=978-81-230-2188-1|pages=194–}}</ref><ref name="c1971">{{Cite book|title=District Census Handbook - Malappuram (Part-C) - 1971|last=K. Narayanan|publisher=Directorate of Census Operations, Kerala|year=1972|location=Thiruvananthapuram|pages=3|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5714/1/51172_1971_MAL.pdf}}</ref><ref name="c2011">{{cite book |last1=Directorate of Census Operations, Kerala |title=District Census Handbook, Malappuram |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |location=Thiruvananthapuram |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_B_MALAPPURAM.pdf}}</ref> কেৰালা বৰ্মা ভালিয়া কয়ি থাম্পুৰান (কেৰালা কালিদাসন), ৰাজা ৰাজা বৰ্মা (কেৰালা পাণিনি) আৰু বিখ্যাত চিত্ৰশিল্পী ৰাজা ৰবি বৰ্মা পাৰাপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ বিভিন্ন শাখাৰ সদস্য আছিল। এই ৰাজপৰিয়ালৰ লোকসকলে পাৰাপ্পানাঙ্গাডিৰপৰা হৰিপ্পাড, চাংগানাচেৰী, মাভেলিক্কাৰা আৰু কিলিমানুৰলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল।<ref>{{Cite book|title=Visakham thirunal.|date=2012|publisher=Duc|isbn=978-613-9-12064-2|location=[Place of publication not identified]|oclc=940373421}}</ref> পাৰাপ্পানাঙ্গাডিও কদালুণ্ডী নদীৰ পাৰত অৱস্থিত। <ref name="c2011"/> দৈনিক দ্য হিন্দূৰ ১৮৯৮ চনৰপৰা ১৯০৫ চনলৈ মুখ্য সম্পাদক আৰু দ্য ইণ্ডিয়ান পেট্ৰিয়টৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মুখ্য সম্পাদক দিৱান বাহাদূৰ কোঝিছেৰী কৰুণাকৰা মেনন (১৮৬৩–১৯২২)ও পাৰাপ্পানাঙ্গাডিৰ আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/somemadrasleader00allauoft|title=Some Madras Leaders|date=1922|publisher=Allahabad Printed at Standard Press}}</ref> ও. চান্দু মেননে পাৰাপ্পানাঙ্গাডি মুনচিফ আদালতৰ ন্যায়াধীশ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি থকা সময়ছোৱাত তেওঁৰ ইন্দুলেখা আৰু শাৰদা উপন্যাস দুখন ৰচনা কৰিছিল। ইন্দুলেখা মালয়ালম ভাষাত ৰচিত প্ৰথমখন প্ৰধান উপন্যাস হিচাপেও পৰিগণিত। ==পৰিৱেশ বিজ্ঞান== The Kadalundi River supports a rich estuarine ecosystem at its mouth, forming the 125-acre [[Kadalundi Bird Sanctuary]]—a Ramsar-recognized wetland and key stopover for migratory birds during winter.<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kadalundi-bird-sanctuary/137 |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Tourism Development Corporation |access-date=2025-11-02}}</ref> The sanctuary hosts over 100 species, including whimbrels, sandpipers, herons, and the rare crab-plover, with mangroves and mudflats providing critical foraging and nesting habitats.<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/kadalundi-bird-sanctuary |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> [[Riparian zone|Riparian zones]] along the river feature diverse flora like mangroves (''Avicennia officinalis'' and ''Rhizophora mucronata''), saltmarsh grass, and casuarina groves, sustaining fish populations such as mullets and prawns for local fisheries.<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/KadalundiRiver_1832.aspx |title=Kadalundi River Ecology |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-02}}</ref> The basin's [[Brackish water|brackish waters]] promote nutrient cycling, but threats include coastal erosion and pollution from upstream agriculture. Conservation efforts by the [[Kerala Forest Department]] include mangrove restoration and eco-tourism regulations to protect the wetland's biodiversity.<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> ==কদালুণ্ডী ৰেল দুৰ্ঘটনা== main article [[Kadalundi train derailment]] the accident involved the Mangalore-Chennai Mail passenger train was crossing over the Kadalundi river. Three carriages fell into the water, with 59 people reported killed or missing, and up to 300 believed injured. The official inquiry concluded that the derailment was caused by one pillar of the 140-year old bridge sinking into the riverbed, following recent heavy rain, though this finding has been challenged. ==গাঁওসমূহ== <!---♦♦♦ Only add a location to this list if they already have their own article on the English Wikipedia ♦♦♦---> <!---♦♦♦ Please keep the list in alphabetical order ♦♦♦---> * [[Alanallur]] * [[Melattur, Kerala|Melattur]] * [[Pandikkad]] * [[Mudikkode (Malappuram)]] * [[Vallikkunnu]] ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Kadalundi River}} *{{cite web |title=About the Rivers of Kerala |work=All Kerala River Protection Council |url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html |access-date=10 September 2009}} p8ok28xwy8a4x2oi2b3qynshiykd8f4 625774 625773 2026-08-10T06:58:04Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য্য */ 625774 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river | name = কদালুণ্ডী | native_name = | name_native_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg | image_size = | image_caption = Kadalundi bridge | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]] | subdivision_type3 = Districts | subdivision_name3 = [[Palakkad]], [[Malappuram]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 130 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|36|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Cherakomban Mala | source1_location = Kerala, [[India]] | source1_coordinates = {{coord|11|08|N|76|28|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1160|m|abbr=on}} | mouth = [[আৰৱ সাগৰ]] | mouth_location = Kerala, [[India]] | mouth_coordinates = {{coord|11|07|N|75|49|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 1122 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Kadalundi Kadavu.jpg|thumb|'''Kadalundi Kadavu''' Bridge over Kadalundi River]] [[File:Kadalundi river, Malappuram.jpg|thumb|Kadalundi River at [[Malappuram]]]] '''কদালুণ্ডী নদী (কদলুণ্ডীপুঝা) ({{lang-en|Kadalundi River(Kadalundipuzha) }}) ''' হৈছে ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ যোৱা চাৰিখন প্ৰধান নদীৰ ভিতৰত অন্যতম। আন তিনিখন নদী হৈছে চালিয়াৰ, ভাৰতপুঝা আৰু তিৰুৰ নদী।<ref>{{cite web|url=http://www.malappuram.net/html/history.htm|title=Malappuram District Rivers|publisher=Malappuram.net|access-date=13 October 2006}}</ref> এই বৰষুণনিৰ্ভৰ নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ১৩০ কিলোমিটাৰ (৮১ মাইল) আৰু ই জিলাখনৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ নদী। <ref>{{cite web|url=http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|title=Kerala Government - General Features|publisher=Official Website of Kerala Government|access-date=13 October 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061102072030/http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|archive-date=2 November 2006}}</ref> কদলুণ্ডী নদী কেৰালাৰ ষষ্ঠ দীঘল নদী। এই নদীখন কাৰুভাৰাকুণ্ডু, তুভ্বুৰ, মেলাট্টুৰ, পাণ্ডিক্কাড, মানজেৰী, মালাপ্পুৰম, পানাক্কাড, পাৰাপ্পুৰ, ভেংগাৰা, তিৰুৰাংগাড়ী, পাৰাপ্পানাংগাড়ী আৰু ভল্লিক্কুন্নুৰ মাজেৰে বৈ গৈ জিলাখনৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত থকা ভল্লিক্কুন্নুৰ কদলুণ্ডী নগৰমত আৰব সাগৰত মিলিত হৈছে। <ref name="river">{{cite web |title=Rivers in Malappuram district |url=https://malappuram.nic.in/about-district/ |access-date=23 November 2019 |website=malappuram.nic.in}}</ref> কদালুণ্ডী নদীখন অলিপ্পুঝা নদী আৰু ভেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত গঠিত হৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীখন অলিপ্পুঝা নদী আৰু ভেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত গঠিত হৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীৰ উৎপত্তি পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ চাইলেণ্ট ভেলীৰ পশ্চিম সীমান্তত। নদীখন পালাক্কাড আৰু মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। <ref name="river"/> নদীখনৰ দুখন প্ৰধান উপনদী হৈছে অলিপ্পুঝা আৰু ভেলিয়াৰ। মেলাট্টুৰৰ ওচৰত অলিপ্পুঝা আৰু ভেলিয়াৰ নদী একেলগ হৈ কদালুণ্ডী নদীৰ সৃষ্টি কৰিছে। কদালুণ্ডী নদীখন ঐতিহাসিক এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীখনে ১,২৭৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকা নিষ্কাশন কৰে আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ১২০ কিলোমিটাৰ।<ref name="NIC">[http://malappuram.nic.in/gw.html NIC Malappuram website]</ref> প্ৰাচীন টিণ্ডিছ বন্দৰ, যিটো মুজিৰিছৰ পিছত চেৰা বংশৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম বাণিজ্যিক বন্দৰ আছিল, ভল্লিকুন্নুত থকা এই নদীখনৰ মোহনাৰ সৈতে একে বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref>A Survey of Kerala History, A. Shreedhara Menon</ref> কদালুণ্ডী নদী আৰব সাগৰত মিলিত হোৱা ঠাইত কেইবাটাও দ্বীপক লৈ কদালুণ্ডী পক্ষী অভয়াৰণ্য বিস্তৃত হৈ আছে।<ref name="river"/> এই অভয়াৰণ্যত বছৰি বৃহৎ সংখ্যাত এশৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় চৰাই আৰু প্ৰায় ৬০টা প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী চৰাই দেখা পোৱা যায়। <ref>{{cite web|url=http://www.keralaeverything.com/wil.htm|title=Wild Life Tourism in Kerala|publisher=keralaeverything.com|access-date=13 October 2006}}</ref> {{wide image|Kadalundi Kadavu Bridge.jpg|1500px|কদালুণ্ডী নদীৰ এক মনোমোহা বিস্তৃত দৃশ্য।}} ==সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য্য== [[File:Melattur palam.jpg|thumb|Melattur Bridge over Kadalundippuzha at [[Melattur, Kerala|Melattur]]]] ষোড়শ শতিকাৰ মালয়ালম কবি আৰু জ্ঞানপানাৰ ৰচয়িতা পুন্থানম নাম্বুদিৰিৰ জন্ম কদালুণ্ডী নদীৰ পাৰত, পেৰিন্থালমান্নাৰ ওচৰৰ কীঝাট্টুৰত হৈছিল।<ref name="Menon">{{cite book|author=I K K Menon|title=FOLK TALES OF KERALA|url=https://books.google.com/books?id=pCv2DAAAQBAJ&pg=PT194|publisher=Publications Division Ministry of Information & Broadcasting Government of India|isbn=978-81-230-2188-1|pages=194–}}</ref><ref name="c1971">{{Cite book|title=District Census Handbook - Malappuram (Part-C) - 1971|last=K. Narayanan|publisher=Directorate of Census Operations, Kerala|year=1972|location=Thiruvananthapuram|pages=3|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5714/1/51172_1971_MAL.pdf}}</ref><ref name="c2011">{{cite book |last1=Directorate of Census Operations, Kerala |title=District Census Handbook, Malappuram |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |location=Thiruvananthapuram |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_B_MALAPPURAM.pdf}}</ref> কেৰালা বৰ্মা ভালিয়া কয়ি থাম্পুৰান (কেৰালা কালিদাসন), ৰাজা ৰাজা বৰ্মা (কেৰালা পাণিনি) আৰু বিখ্যাত চিত্ৰশিল্পী ৰাজা ৰবি বৰ্মা পাৰাপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ বিভিন্ন শাখাৰ সদস্য আছিল। এই ৰাজপৰিয়ালৰ লোকসকলে পাৰাপ্পানাঙ্গাডিৰপৰা হৰিপ্পাড, চাংগানাচেৰী, মাভেলিক্কাৰা আৰু কিলিমানুৰলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল।<ref>{{Cite book|title=Visakham thirunal.|date=2012|publisher=Duc|isbn=978-613-9-12064-2|location=[Place of publication not identified]|oclc=940373421}}</ref> পাৰাপ্পানাঙ্গাডিও কদালুণ্ডী নদীৰ পাৰত অৱস্থিত। <ref name="c2011"/> দৈনিক দ্য হিন্দূৰ ১৮৯৮ চনৰপৰা ১৯০৫ চনলৈ মুখ্য সম্পাদক আৰু দ্য ইণ্ডিয়ান পেট্ৰিয়টৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মুখ্য সম্পাদক দিৱান বাহাদূৰ কোঝিছেৰী কৰুণাকৰা মেনন (১৮৬৩–১৯২২)ও পাৰাপ্পানাঙ্গাডিৰ আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/somemadrasleader00allauoft|title=Some Madras Leaders|date=1922|publisher=Allahabad Printed at Standard Press}}</ref> ও. চান্দু মেননে পাৰাপ্পানাঙ্গাডি মুনচিফ আদালতৰ ন্যায়াধীশ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি থকা সময়ছোৱাত তেওঁৰ ইন্দুলেখা আৰু শাৰদা উপন্যাস দুখন ৰচনা কৰিছিল। ইন্দুলেখা মালয়ালম ভাষাত ৰচিত প্ৰথমখন প্ৰধান উপন্যাস হিচাপেও পৰিগণিত। ==পৰিৱেশ বিজ্ঞান== The Kadalundi River supports a rich estuarine ecosystem at its mouth, forming the 125-acre [[Kadalundi Bird Sanctuary]]—a Ramsar-recognized wetland and key stopover for migratory birds during winter.<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kadalundi-bird-sanctuary/137 |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Tourism Development Corporation |access-date=2025-11-02}}</ref> The sanctuary hosts over 100 species, including whimbrels, sandpipers, herons, and the rare crab-plover, with mangroves and mudflats providing critical foraging and nesting habitats.<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/kadalundi-bird-sanctuary |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> [[Riparian zone|Riparian zones]] along the river feature diverse flora like mangroves (''Avicennia officinalis'' and ''Rhizophora mucronata''), saltmarsh grass, and casuarina groves, sustaining fish populations such as mullets and prawns for local fisheries.<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/KadalundiRiver_1832.aspx |title=Kadalundi River Ecology |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-02}}</ref> The basin's [[Brackish water|brackish waters]] promote nutrient cycling, but threats include coastal erosion and pollution from upstream agriculture. Conservation efforts by the [[Kerala Forest Department]] include mangrove restoration and eco-tourism regulations to protect the wetland's biodiversity.<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> ==কদালুণ্ডী ৰেল দুৰ্ঘটনা== main article [[Kadalundi train derailment]] the accident involved the Mangalore-Chennai Mail passenger train was crossing over the Kadalundi river. Three carriages fell into the water, with 59 people reported killed or missing, and up to 300 believed injured. The official inquiry concluded that the derailment was caused by one pillar of the 140-year old bridge sinking into the riverbed, following recent heavy rain, though this finding has been challenged. ==গাঁওসমূহ== <!---♦♦♦ Only add a location to this list if they already have their own article on the English Wikipedia ♦♦♦---> <!---♦♦♦ Please keep the list in alphabetical order ♦♦♦---> * [[Alanallur]] * [[Melattur, Kerala|Melattur]] * [[Pandikkad]] * [[Mudikkode (Malappuram)]] * [[Vallikkunnu]] ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Kadalundi River}} *{{cite web |title=About the Rivers of Kerala |work=All Kerala River Protection Council |url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html |access-date=10 September 2009}} l4kimee304g5lfn2ykxyj6v1d2jc2cl 625775 625774 2026-08-10T06:59:02Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য্য */ 625775 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river | name = কদালুণ্ডী | native_name = | name_native_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg | image_size = | image_caption = Kadalundi bridge | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]] | subdivision_type3 = Districts | subdivision_name3 = [[Palakkad]], [[Malappuram]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 130 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|36|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Cherakomban Mala | source1_location = Kerala, [[India]] | source1_coordinates = {{coord|11|08|N|76|28|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1160|m|abbr=on}} | mouth = [[আৰৱ সাগৰ]] | mouth_location = Kerala, [[India]] | mouth_coordinates = {{coord|11|07|N|75|49|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 1122 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Kadalundi Kadavu.jpg|thumb|'''Kadalundi Kadavu''' Bridge over Kadalundi River]] [[File:Kadalundi river, Malappuram.jpg|thumb|Kadalundi River at [[Malappuram]]]] '''কদালুণ্ডী নদী (কদলুণ্ডীপুঝা) ({{lang-en|Kadalundi River(Kadalundipuzha) }}) ''' হৈছে ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ যোৱা চাৰিখন প্ৰধান নদীৰ ভিতৰত অন্যতম। আন তিনিখন নদী হৈছে চালিয়াৰ, ভাৰতপুঝা আৰু তিৰুৰ নদী।<ref>{{cite web|url=http://www.malappuram.net/html/history.htm|title=Malappuram District Rivers|publisher=Malappuram.net|access-date=13 October 2006}}</ref> এই বৰষুণনিৰ্ভৰ নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ১৩০ কিলোমিটাৰ (৮১ মাইল) আৰু ই জিলাখনৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ নদী। <ref>{{cite web|url=http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|title=Kerala Government - General Features|publisher=Official Website of Kerala Government|access-date=13 October 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061102072030/http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|archive-date=2 November 2006}}</ref> কদলুণ্ডী নদী কেৰালাৰ ষষ্ঠ দীঘল নদী। এই নদীখন কাৰুভাৰাকুণ্ডু, তুভ্বুৰ, মেলাট্টুৰ, পাণ্ডিক্কাড, মানজেৰী, মালাপ্পুৰম, পানাক্কাড, পাৰাপ্পুৰ, ভেংগাৰা, তিৰুৰাংগাড়ী, পাৰাপ্পানাংগাড়ী আৰু ভল্লিক্কুন্নুৰ মাজেৰে বৈ গৈ জিলাখনৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত থকা ভল্লিক্কুন্নুৰ কদলুণ্ডী নগৰমত আৰব সাগৰত মিলিত হৈছে। <ref name="river">{{cite web |title=Rivers in Malappuram district |url=https://malappuram.nic.in/about-district/ |access-date=23 November 2019 |website=malappuram.nic.in}}</ref> কদালুণ্ডী নদীখন অলিপ্পুঝা নদী আৰু ভেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত গঠিত হৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীখন অলিপ্পুঝা নদী আৰু ভেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত গঠিত হৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীৰ উৎপত্তি পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ চাইলেণ্ট ভেলীৰ পশ্চিম সীমান্তত। নদীখন পালাক্কাড আৰু মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। <ref name="river"/> নদীখনৰ দুখন প্ৰধান উপনদী হৈছে অলিপ্পুঝা আৰু ভেলিয়াৰ। মেলাট্টুৰৰ ওচৰত অলিপ্পুঝা আৰু ভেলিয়াৰ নদী একেলগ হৈ কদালুণ্ডী নদীৰ সৃষ্টি কৰিছে। কদালুণ্ডী নদীখন ঐতিহাসিক এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীখনে ১,২৭৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকা নিষ্কাশন কৰে আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ১২০ কিলোমিটাৰ।<ref name="NIC">[http://malappuram.nic.in/gw.html NIC Malappuram website]</ref> প্ৰাচীন টিণ্ডিছ বন্দৰ, যিটো মুজিৰিছৰ পিছত চেৰা বংশৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম বাণিজ্যিক বন্দৰ আছিল, ভল্লিকুন্নুত থকা এই নদীখনৰ মোহনাৰ সৈতে একে বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref>A Survey of Kerala History, A. Shreedhara Menon</ref> কদালুণ্ডী নদী আৰব সাগৰত মিলিত হোৱা ঠাইত কেইবাটাও দ্বীপক লৈ কদালুণ্ডী পক্ষী অভয়াৰণ্য বিস্তৃত হৈ আছে।<ref name="river"/> এই অভয়াৰণ্যত বছৰি বৃহৎ সংখ্যাত এশৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় চৰাই আৰু প্ৰায় ৬০টা প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী চৰাই দেখা পোৱা যায়। <ref>{{cite web|url=http://www.keralaeverything.com/wil.htm|title=Wild Life Tourism in Kerala|publisher=keralaeverything.com|access-date=13 October 2006}}</ref> {{wide image|Kadalundi Kadavu Bridge.jpg|1500px|কদালুণ্ডী নদীৰ এক মনোমোহা বিস্তৃত দৃশ্য।}} ==সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য্য== [[File:Melattur palam.jpg|thumb|মেলাটুৰত কাদালুণ্ডিপ্পুজাৰ ওপৰত মেলাটুৰ দলং ।]] ষোড়শ শতিকাৰ মালয়ালম কবি আৰু জ্ঞানপানাৰ ৰচয়িতা পুন্থানম নাম্বুদিৰিৰ জন্ম কদালুণ্ডী নদীৰ পাৰত, পেৰিন্থালমান্নাৰ ওচৰৰ কীঝাট্টুৰত হৈছিল।<ref name="Menon">{{cite book|author=I K K Menon|title=FOLK TALES OF KERALA|url=https://books.google.com/books?id=pCv2DAAAQBAJ&pg=PT194|publisher=Publications Division Ministry of Information & Broadcasting Government of India|isbn=978-81-230-2188-1|pages=194–}}</ref><ref name="c1971">{{Cite book|title=District Census Handbook - Malappuram (Part-C) - 1971|last=K. Narayanan|publisher=Directorate of Census Operations, Kerala|year=1972|location=Thiruvananthapuram|pages=3|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5714/1/51172_1971_MAL.pdf}}</ref><ref name="c2011">{{cite book |last1=Directorate of Census Operations, Kerala |title=District Census Handbook, Malappuram |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |location=Thiruvananthapuram |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_B_MALAPPURAM.pdf}}</ref> কেৰালা বৰ্মা ভালিয়া কয়ি থাম্পুৰান (কেৰালা কালিদাসন), ৰাজা ৰাজা বৰ্মা (কেৰালা পাণিনি) আৰু বিখ্যাত চিত্ৰশিল্পী ৰাজা ৰবি বৰ্মা পাৰাপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ বিভিন্ন শাখাৰ সদস্য আছিল। এই ৰাজপৰিয়ালৰ লোকসকলে পাৰাপ্পানাঙ্গাডিৰপৰা হৰিপ্পাড, চাংগানাচেৰী, মাভেলিক্কাৰা আৰু কিলিমানুৰলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল।<ref>{{Cite book|title=Visakham thirunal.|date=2012|publisher=Duc|isbn=978-613-9-12064-2|location=[Place of publication not identified]|oclc=940373421}}</ref> পাৰাপ্পানাঙ্গাডিও কদালুণ্ডী নদীৰ পাৰত অৱস্থিত। <ref name="c2011"/> দৈনিক দ্য হিন্দূৰ ১৮৯৮ চনৰপৰা ১৯০৫ চনলৈ মুখ্য সম্পাদক আৰু দ্য ইণ্ডিয়ান পেট্ৰিয়টৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মুখ্য সম্পাদক দিৱান বাহাদূৰ কোঝিছেৰী কৰুণাকৰা মেনন (১৮৬৩–১৯২২)ও পাৰাপ্পানাঙ্গাডিৰ আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/somemadrasleader00allauoft|title=Some Madras Leaders|date=1922|publisher=Allahabad Printed at Standard Press}}</ref> ও. চান্দু মেননে পাৰাপ্পানাঙ্গাডি মুনচিফ আদালতৰ ন্যায়াধীশ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি থকা সময়ছোৱাত তেওঁৰ ইন্দুলেখা আৰু শাৰদা উপন্যাস দুখন ৰচনা কৰিছিল। ইন্দুলেখা মালয়ালম ভাষাত ৰচিত প্ৰথমখন প্ৰধান উপন্যাস হিচাপেও পৰিগণিত। ==পৰিৱেশ বিজ্ঞান== The Kadalundi River supports a rich estuarine ecosystem at its mouth, forming the 125-acre [[Kadalundi Bird Sanctuary]]—a Ramsar-recognized wetland and key stopover for migratory birds during winter.<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kadalundi-bird-sanctuary/137 |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Tourism Development Corporation |access-date=2025-11-02}}</ref> The sanctuary hosts over 100 species, including whimbrels, sandpipers, herons, and the rare crab-plover, with mangroves and mudflats providing critical foraging and nesting habitats.<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/kadalundi-bird-sanctuary |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> [[Riparian zone|Riparian zones]] along the river feature diverse flora like mangroves (''Avicennia officinalis'' and ''Rhizophora mucronata''), saltmarsh grass, and casuarina groves, sustaining fish populations such as mullets and prawns for local fisheries.<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/KadalundiRiver_1832.aspx |title=Kadalundi River Ecology |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-02}}</ref> The basin's [[Brackish water|brackish waters]] promote nutrient cycling, but threats include coastal erosion and pollution from upstream agriculture. Conservation efforts by the [[Kerala Forest Department]] include mangrove restoration and eco-tourism regulations to protect the wetland's biodiversity.<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> ==কদালুণ্ডী ৰেল দুৰ্ঘটনা== main article [[Kadalundi train derailment]] the accident involved the Mangalore-Chennai Mail passenger train was crossing over the Kadalundi river. Three carriages fell into the water, with 59 people reported killed or missing, and up to 300 believed injured. The official inquiry concluded that the derailment was caused by one pillar of the 140-year old bridge sinking into the riverbed, following recent heavy rain, though this finding has been challenged. ==গাঁওসমূহ== <!---♦♦♦ Only add a location to this list if they already have their own article on the English Wikipedia ♦♦♦---> <!---♦♦♦ Please keep the list in alphabetical order ♦♦♦---> * [[Alanallur]] * [[Melattur, Kerala|Melattur]] * [[Pandikkad]] * [[Mudikkode (Malappuram)]] * [[Vallikkunnu]] ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Kadalundi River}} *{{cite web |title=About the Rivers of Kerala |work=All Kerala River Protection Council |url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html |access-date=10 September 2009}} 0kg77zdr6ktnq319caj2tx22j1ftvj2 625777 625775 2026-08-10T07:02:25Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য্য */ 625777 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river | name = কদালুণ্ডী | native_name = | name_native_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg | image_size = | image_caption = Kadalundi bridge | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]] | subdivision_type3 = Districts | subdivision_name3 = [[Palakkad]], [[Malappuram]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 130 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|36|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Cherakomban Mala | source1_location = Kerala, [[India]] | source1_coordinates = {{coord|11|08|N|76|28|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1160|m|abbr=on}} | mouth = [[আৰৱ সাগৰ]] | mouth_location = Kerala, [[India]] | mouth_coordinates = {{coord|11|07|N|75|49|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 1122 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Kadalundi Kadavu.jpg|thumb|'''Kadalundi Kadavu''' Bridge over Kadalundi River]] [[File:Kadalundi river, Malappuram.jpg|thumb|Kadalundi River at [[Malappuram]]]] '''কদালুণ্ডী নদী (কদলুণ্ডীপুঝা) ({{lang-en|Kadalundi River(Kadalundipuzha) }}) ''' হৈছে ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ যোৱা চাৰিখন প্ৰধান নদীৰ ভিতৰত অন্যতম। আন তিনিখন নদী হৈছে চালিয়াৰ, ভাৰতপুঝা আৰু তিৰুৰ নদী।<ref>{{cite web|url=http://www.malappuram.net/html/history.htm|title=Malappuram District Rivers|publisher=Malappuram.net|access-date=13 October 2006}}</ref> এই বৰষুণনিৰ্ভৰ নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ১৩০ কিলোমিটাৰ (৮১ মাইল) আৰু ই জিলাখনৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ নদী। <ref>{{cite web|url=http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|title=Kerala Government - General Features|publisher=Official Website of Kerala Government|access-date=13 October 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061102072030/http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|archive-date=2 November 2006}}</ref> কদলুণ্ডী নদী কেৰালাৰ ষষ্ঠ দীঘল নদী। এই নদীখন কাৰুভাৰাকুণ্ডু, তুভ্বুৰ, মেলাট্টুৰ, পাণ্ডিক্কাড, মানজেৰী, মালাপ্পুৰম, পানাক্কাড, পাৰাপ্পুৰ, ভেংগাৰা, তিৰুৰাংগাড়ী, পাৰাপ্পানাংগাড়ী আৰু ভল্লিক্কুন্নুৰ মাজেৰে বৈ গৈ জিলাখনৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত থকা ভল্লিক্কুন্নুৰ কদলুণ্ডী নগৰমত আৰব সাগৰত মিলিত হৈছে। <ref name="river">{{cite web |title=Rivers in Malappuram district |url=https://malappuram.nic.in/about-district/ |access-date=23 November 2019 |website=malappuram.nic.in}}</ref> কদালুণ্ডী নদীখন অলিপ্পুঝা নদী আৰু ভেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত গঠিত হৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীখন অলিপ্পুঝা নদী আৰু ভেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত গঠিত হৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীৰ উৎপত্তি পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ চাইলেণ্ট ভেলীৰ পশ্চিম সীমান্তত। নদীখন পালাক্কাড আৰু মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। <ref name="river"/> নদীখনৰ দুখন প্ৰধান উপনদী হৈছে অলিপ্পুঝা আৰু ভেলিয়াৰ। মেলাট্টুৰৰ ওচৰত অলিপ্পুঝা আৰু ভেলিয়াৰ নদী একেলগ হৈ কদালুণ্ডী নদীৰ সৃষ্টি কৰিছে। কদালুণ্ডী নদীখন ঐতিহাসিক এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীখনে ১,২৭৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকা নিষ্কাশন কৰে আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ১২০ কিলোমিটাৰ।<ref name="NIC">[http://malappuram.nic.in/gw.html NIC Malappuram website]</ref> প্ৰাচীন টিণ্ডিছ বন্দৰ, যিটো মুজিৰিছৰ পিছত চেৰা বংশৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম বাণিজ্যিক বন্দৰ আছিল, ভল্লিকুন্নুত থকা এই নদীখনৰ মোহনাৰ সৈতে একে বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref>A Survey of Kerala History, A. Shreedhara Menon</ref> কদালুণ্ডী নদী আৰব সাগৰত মিলিত হোৱা ঠাইত কেইবাটাও দ্বীপক লৈ কদালুণ্ডী পক্ষী অভয়াৰণ্য বিস্তৃত হৈ আছে।<ref name="river"/> এই অভয়াৰণ্যত বছৰি বৃহৎ সংখ্যাত এশৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় চৰাই আৰু প্ৰায় ৬০টা প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী চৰাই দেখা পোৱা যায়। <ref>{{cite web|url=http://www.keralaeverything.com/wil.htm|title=Wild Life Tourism in Kerala|publisher=keralaeverything.com|access-date=13 October 2006}}</ref> {{wide image|Kadalundi Kadavu Bridge.jpg|1500px|কদালুণ্ডী নদীৰ এক মনোমোহা বিস্তৃত দৃশ্য।}} ==সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য্য== [[File:Melattur palam.jpg|thumb|মেলাটুৰত কাদালুণ্ডিপ্পুজাৰ ওপৰত মেলাটুৰ দলং ।]] [[File:This is a image of velliyar river in edathanattukara 2013-10-29 19-46.jpg|left|thumb|ভেল্লিয়াৰ নদী (Velliyar River) ছাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চলৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। ই মেলাট্টুৰৰ ওচৰত অলিপ্পুঝা নদীৰ সৈতে মিলিত হৈ কদালুণ্ডী নদী সৃষ্টি কৰিছে। ]] ষোড়শ শতিকাৰ মালয়ালম কবি আৰু জ্ঞানপানাৰ ৰচয়িতা পুন্থানম নাম্বুদিৰিৰ জন্ম কদালুণ্ডী নদীৰ পাৰত, পেৰিন্থালমান্নাৰ ওচৰৰ কীঝাট্টুৰত হৈছিল।<ref name="Menon">{{cite book|author=I K K Menon|title=FOLK TALES OF KERALA|url=https://books.google.com/books?id=pCv2DAAAQBAJ&pg=PT194|publisher=Publications Division Ministry of Information & Broadcasting Government of India|isbn=978-81-230-2188-1|pages=194–}}</ref><ref name="c1971">{{Cite book|title=District Census Handbook - Malappuram (Part-C) - 1971|last=K. Narayanan|publisher=Directorate of Census Operations, Kerala|year=1972|location=Thiruvananthapuram|pages=3|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5714/1/51172_1971_MAL.pdf}}</ref><ref name="c2011">{{cite book |last1=Directorate of Census Operations, Kerala |title=District Census Handbook, Malappuram |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |location=Thiruvananthapuram |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_B_MALAPPURAM.pdf}}</ref> কেৰালা বৰ্মা ভালিয়া কয়ি থাম্পুৰান (কেৰালা কালিদাসন), ৰাজা ৰাজা বৰ্মা (কেৰালা পাণিনি) আৰু বিখ্যাত চিত্ৰশিল্পী ৰাজা ৰবি বৰ্মা পাৰাপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ বিভিন্ন শাখাৰ সদস্য আছিল। এই ৰাজপৰিয়ালৰ লোকসকলে পাৰাপ্পানাঙ্গাডিৰপৰা হৰিপ্পাড, চাংগানাচেৰী, মাভেলিক্কাৰা আৰু কিলিমানুৰলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল।<ref>{{Cite book|title=Visakham thirunal.|date=2012|publisher=Duc|isbn=978-613-9-12064-2|location=[Place of publication not identified]|oclc=940373421}}</ref> পাৰাপ্পানাঙ্গাডিও কদালুণ্ডী নদীৰ পাৰত অৱস্থিত। <ref name="c2011"/> দৈনিক দ্য হিন্দূৰ ১৮৯৮ চনৰপৰা ১৯০৫ চনলৈ মুখ্য সম্পাদক আৰু দ্য ইণ্ডিয়ান পেট্ৰিয়টৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মুখ্য সম্পাদক দিৱান বাহাদূৰ কোঝিছেৰী কৰুণাকৰা মেনন (১৮৬৩–১৯২২)ও পাৰাপ্পানাঙ্গাডিৰ আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/somemadrasleader00allauoft|title=Some Madras Leaders|date=1922|publisher=Allahabad Printed at Standard Press}}</ref> ও. চান্দু মেননে পাৰাপ্পানাঙ্গাডি মুনচিফ আদালতৰ ন্যায়াধীশ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি থকা সময়ছোৱাত তেওঁৰ ইন্দুলেখা আৰু শাৰদা উপন্যাস দুখন ৰচনা কৰিছিল। ইন্দুলেখা মালয়ালম ভাষাত ৰচিত প্ৰথমখন প্ৰধান উপন্যাস হিচাপেও পৰিগণিত। ==পৰিৱেশ বিজ্ঞান== The Kadalundi River supports a rich estuarine ecosystem at its mouth, forming the 125-acre [[Kadalundi Bird Sanctuary]]—a Ramsar-recognized wetland and key stopover for migratory birds during winter.<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kadalundi-bird-sanctuary/137 |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Tourism Development Corporation |access-date=2025-11-02}}</ref> The sanctuary hosts over 100 species, including whimbrels, sandpipers, herons, and the rare crab-plover, with mangroves and mudflats providing critical foraging and nesting habitats.<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/kadalundi-bird-sanctuary |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> [[Riparian zone|Riparian zones]] along the river feature diverse flora like mangroves (''Avicennia officinalis'' and ''Rhizophora mucronata''), saltmarsh grass, and casuarina groves, sustaining fish populations such as mullets and prawns for local fisheries.<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/KadalundiRiver_1832.aspx |title=Kadalundi River Ecology |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-02}}</ref> The basin's [[Brackish water|brackish waters]] promote nutrient cycling, but threats include coastal erosion and pollution from upstream agriculture. Conservation efforts by the [[Kerala Forest Department]] include mangrove restoration and eco-tourism regulations to protect the wetland's biodiversity.<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> ==কদালুণ্ডী ৰেল দুৰ্ঘটনা== main article [[Kadalundi train derailment]] the accident involved the Mangalore-Chennai Mail passenger train was crossing over the Kadalundi river. Three carriages fell into the water, with 59 people reported killed or missing, and up to 300 believed injured. The official inquiry concluded that the derailment was caused by one pillar of the 140-year old bridge sinking into the riverbed, following recent heavy rain, though this finding has been challenged. ==গাঁওসমূহ== <!---♦♦♦ Only add a location to this list if they already have their own article on the English Wikipedia ♦♦♦---> <!---♦♦♦ Please keep the list in alphabetical order ♦♦♦---> * [[Alanallur]] * [[Melattur, Kerala|Melattur]] * [[Pandikkad]] * [[Mudikkode (Malappuram)]] * [[Vallikkunnu]] ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Kadalundi River}} *{{cite web |title=About the Rivers of Kerala |work=All Kerala River Protection Council |url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html |access-date=10 September 2009}} e7die6z6kg8iffs1ado4j3jvc1ztahq 625781 625777 2026-08-10T07:09:23Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 625781 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river | name = কদালুণ্ডী | native_name = | name_native_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg | image_size = | image_caption = Kadalundi bridge | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]] | subdivision_type3 = Districts | subdivision_name3 = [[Palakkad]], [[Malappuram]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 130 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|36|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Cherakomban Mala | source1_location = Kerala, [[India]] | source1_coordinates = {{coord|11|08|N|76|28|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1160|m|abbr=on}} | mouth = [[আৰৱ সাগৰ]] | mouth_location = Kerala, [[India]] | mouth_coordinates = {{coord|11|07|N|75|49|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 1122 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Kadalundi Kadavu.jpg|thumb|'''Kadalundi Kadavu''' Bridge over Kadalundi River]] [[File:Kadalundi river, Malappuram.jpg|thumb|Kadalundi River at [[Malappuram]]]] '''কদালুণ্ডী নদী (কদলুণ্ডীপুঝা) ({{lang-en|Kadalundi River(Kadalundipuzha) }}) ''' হৈছে ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ যোৱা চাৰিখন প্ৰধান নদীৰ ভিতৰত অন্যতম। আন তিনিখন নদী হৈছে চালিয়াৰ, ভাৰতপুঝা আৰু তিৰুৰ নদী।<ref>{{cite web|url=http://www.malappuram.net/html/history.htm|title=Malappuram District Rivers|publisher=Malappuram.net|access-date=13 October 2006}}</ref> এই বৰষুণনিৰ্ভৰ নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ১৩০ কিলোমিটাৰ (৮১ মাইল) আৰু ই জিলাখনৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ নদী। <ref>{{cite web|url=http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|title=Kerala Government - General Features|publisher=Official Website of Kerala Government|access-date=13 October 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061102072030/http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|archive-date=2 November 2006}}</ref> কদলুণ্ডী নদী কেৰালাৰ ষষ্ঠ দীঘল নদী। এই নদীখন কাৰুভাৰাকুণ্ডু, তুভ্বুৰ, মেলাট্টুৰ, পাণ্ডিক্কাড, মানজেৰী, মালাপ্পুৰম, পানাক্কাড, পাৰাপ্পুৰ, ভেংগাৰা, তিৰুৰাংগাড়ী, পাৰাপ্পানাংগাড়ী আৰু ভল্লিক্কুন্নুৰ মাজেৰে বৈ গৈ জিলাখনৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত থকা ভল্লিক্কুন্নুৰ কদলুণ্ডী নগৰমত আৰব সাগৰত মিলিত হৈছে। <ref name="river">{{cite web |title=Rivers in Malappuram district |url=https://malappuram.nic.in/about-district/ |access-date=23 November 2019 |website=malappuram.nic.in}}</ref> কদালুণ্ডী নদীখন অলিপ্পুঝা নদী আৰু ভেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত গঠিত হৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীখন অলিপ্পুঝা নদী আৰু ভেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত গঠিত হৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীৰ উৎপত্তি পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ চাইলেণ্ট ভেলীৰ পশ্চিম সীমান্তত। নদীখন পালাক্কাড আৰু মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। <ref name="river"/> নদীখনৰ দুখন প্ৰধান উপনদী হৈছে অলিপ্পুঝা আৰু ভেলিয়াৰ। মেলাট্টুৰৰ ওচৰত অলিপ্পুঝা আৰু ভেলিয়াৰ নদী একেলগ হৈ কদালুণ্ডী নদীৰ সৃষ্টি কৰিছে। কদালুণ্ডী নদীখন ঐতিহাসিক এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীখনে ১,২৭৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকা নিষ্কাশন কৰে আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ১২০ কিলোমিটাৰ।<ref name="NIC">[http://malappuram.nic.in/gw.html NIC Malappuram website]</ref> প্ৰাচীন টিণ্ডিছ বন্দৰ, যিটো মুজিৰিছৰ পিছত চেৰা বংশৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম বাণিজ্যিক বন্দৰ আছিল, ভল্লিকুন্নুত থকা এই নদীখনৰ মোহনাৰ সৈতে একে বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref>A Survey of Kerala History, A. Shreedhara Menon</ref> কদালুণ্ডী নদী আৰব সাগৰত মিলিত হোৱা ঠাইত কেইবাটাও দ্বীপক লৈ কদালুণ্ডী পক্ষী অভয়াৰণ্য বিস্তৃত হৈ আছে।<ref name="river"/> এই অভয়াৰণ্যত বছৰি বৃহৎ সংখ্যাত এশৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় চৰাই আৰু প্ৰায় ৬০টা প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী চৰাই দেখা পোৱা যায়। <ref>{{cite web|url=http://www.keralaeverything.com/wil.htm|title=Wild Life Tourism in Kerala|publisher=keralaeverything.com|access-date=13 October 2006}}</ref> {{wide image|Kadalundi Kadavu Bridge.jpg|1500px|কদালুণ্ডী নদীৰ এক মনোমোহা বিস্তৃত দৃশ্য।}} ==সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য্য== [[File:Melattur palam.jpg|thumb|মেলাটুৰত কাদালুণ্ডিপ্পুজাৰ ওপৰত মেলাটুৰ দলং ।]] [[File:This is a image of velliyar river in edathanattukara 2013-10-29 19-46.jpg|left|thumb|ভেল্লিয়াৰ নদী (Velliyar River) ছাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চলৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। ই মেলাট্টুৰৰ ওচৰত অলিপ্পুঝা নদীৰ সৈতে মিলিত হৈ কদালুণ্ডী নদী সৃষ্টি কৰিছে। ]] ষোড়শ শতিকাৰ মালয়ালম কবি আৰু জ্ঞানপানাৰ ৰচয়িতা পুন্থানম নাম্বুদিৰিৰ জন্ম কদালুণ্ডী নদীৰ পাৰত, পেৰিন্থালমান্নাৰ ওচৰৰ কীঝাট্টুৰত হৈছিল।<ref name="Menon">{{cite book|author=I K K Menon|title=FOLK TALES OF KERALA|url=https://books.google.com/books?id=pCv2DAAAQBAJ&pg=PT194|publisher=Publications Division Ministry of Information & Broadcasting Government of India|isbn=978-81-230-2188-1|pages=194–}}</ref><ref name="c1971">{{Cite book|title=District Census Handbook - Malappuram (Part-C) - 1971|last=K. Narayanan|publisher=Directorate of Census Operations, Kerala|year=1972|location=Thiruvananthapuram|pages=3|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5714/1/51172_1971_MAL.pdf}}</ref><ref name="c2011">{{cite book |last1=Directorate of Census Operations, Kerala |title=District Census Handbook, Malappuram |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |location=Thiruvananthapuram |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_B_MALAPPURAM.pdf}}</ref> কেৰালা বৰ্মা ভালিয়া কয়ি থাম্পুৰান (কেৰালা কালিদাসন), ৰাজা ৰাজা বৰ্মা (কেৰালা পাণিনি) আৰু বিখ্যাত চিত্ৰশিল্পী ৰাজা ৰবি বৰ্মা পাৰাপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ বিভিন্ন শাখাৰ সদস্য আছিল। এই ৰাজপৰিয়ালৰ লোকসকলে পাৰাপ্পানাঙ্গাডিৰপৰা হৰিপ্পাড, চাংগানাচেৰী, মাভেলিক্কাৰা আৰু কিলিমানুৰলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল।<ref>{{Cite book|title=Visakham thirunal.|date=2012|publisher=Duc|isbn=978-613-9-12064-2|location=[Place of publication not identified]|oclc=940373421}}</ref> পাৰাপ্পানাঙ্গাডিও কদালুণ্ডী নদীৰ পাৰত অৱস্থিত। <ref name="c2011"/> দৈনিক দ্য হিন্দূৰ ১৮৯৮ চনৰপৰা ১৯০৫ চনলৈ মুখ্য সম্পাদক আৰু দ্য ইণ্ডিয়ান পেট্ৰিয়টৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মুখ্য সম্পাদক দিৱান বাহাদূৰ কোঝিছেৰী কৰুণাকৰা মেনন (১৮৬৩–১৯২২)ও পাৰাপ্পানাঙ্গাডিৰ আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/somemadrasleader00allauoft|title=Some Madras Leaders|date=1922|publisher=Allahabad Printed at Standard Press}}</ref> ও. চান্দু মেননে পাৰাপ্পানাঙ্গাডি মুনচিফ আদালতৰ ন্যায়াধীশ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি থকা সময়ছোৱাত তেওঁৰ ইন্দুলেখা আৰু শাৰদা উপন্যাস দুখন ৰচনা কৰিছিল। ইন্দুলেখা মালয়ালম ভাষাত ৰচিত প্ৰথমখন প্ৰধান উপন্যাস হিচাপেও পৰিগণিত। ==পৰিৱেশ বিজ্ঞান== কদলুণ্ডী নদীৰ মোহনাত এক সমৃদ্ধ মোহনাজাতীয় পৰিৱেশতন্ত্ৰ গঢ় লৈ উঠিছে। ইয়াত ১২৫ একৰ এলেকাজুৰি বিস্তৃত কদালুণ্ডী পক্ষী অভয়াৰণ্য অৱস্থিত। এই অভয়াৰণ্যটো ৰামছাৰ-স্বীকৃত জলাভূমি আৰু শীতকালত পৰিভ্ৰমী চৰাইৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জিৰণিৰ স্থান। <ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kadalundi-bird-sanctuary/137 |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Tourism Development Corporation |access-date=2025-11-02}}</ref> ইয়াত ১০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ চৰাই পোৱা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত হুইমব্ৰেল, ছেণ্ডপাইপাৰ, বগলী আৰু বিৰল ক্ৰেব-প্লভাৰ উল্লেখযোগ্য। মেনগ্ৰোভ বনাঞ্চল আৰু বোকাময় সমতলভূমিয়ে চৰাইবোৰৰ খাদ্য সংগ্ৰহ আৰু বাহ সজাৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/kadalundi-bird-sanctuary |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> নদীখনৰ পাৰৰ অঞ্চলসমূহত বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ দেখা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত মেনগ্ৰোভ গছ যেনে ''এভিচেনিয়া অফিচিনেলিছ'' আৰু ''ৰাইজ’ফ’ৰা ম্যুক্ৰ’নেটা'' লৱণাক্ত জলাভূমিৰ ঘাঁহ আৰু কেঁচুৱাৰিনা গছৰ বনাঞ্চল উল্লেখযোগ্য। এই পৰিৱেশতন্ত্ৰই মুলেট মাছ আৰু মিছামাছ দৰে মাছ আৰু জলজ প্ৰাণীৰ জনসংখ্যা বৰ্তাই ৰাখে, যিবোৰ স্থানীয় মৎস্য ব্যৱসায়ৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/KadalundiRiver_1832.aspx |title=Kadalundi River Ecology |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-02}}</ref> নদী অৱবাহিকাৰ অৰ্ধলৱণীয় পানীয়ে পুষ্টি-চক্ৰ চলাচলত সহায় কৰে। অৱশ্যে উপকূলীয় খহনীয়া আৰু ওপৰৰ অঞ্চলৰ কৃষিকাৰ্যৰপৰা হোৱা প্ৰদূষণে এই পৰিৱেশতন্ত্ৰৰ প্ৰতি ভাবুকি সৃষ্টি কৰিছে। কেৰালা বন বিভাগে জলাভূমিখনৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য সংৰক্ষণৰ বাবে মেনগ্ৰোভ পুনৰুদ্ধাৰ আৰু পৰিৱেশ-পৰ্যটন নিয়ন্ত্ৰণৰ দৰে সংৰক্ষণমূলক পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> ==কদালুণ্ডী ৰেল দুৰ্ঘটনা== main article [[Kadalundi train derailment]] the accident involved the Mangalore-Chennai Mail passenger train was crossing over the Kadalundi river. Three carriages fell into the water, with 59 people reported killed or missing, and up to 300 believed injured. The official inquiry concluded that the derailment was caused by one pillar of the 140-year old bridge sinking into the riverbed, following recent heavy rain, though this finding has been challenged. ==গাঁওসমূহ== <!---♦♦♦ Only add a location to this list if they already have their own article on the English Wikipedia ♦♦♦---> <!---♦♦♦ Please keep the list in alphabetical order ♦♦♦---> * [[Alanallur]] * [[Melattur, Kerala|Melattur]] * [[Pandikkad]] * [[Mudikkode (Malappuram)]] * [[Vallikkunnu]] ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Kadalundi River}} *{{cite web |title=About the Rivers of Kerala |work=All Kerala River Protection Council |url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html |access-date=10 September 2009}} lpv76xhcwckyvnvr617fkhqbtypuuwc 625782 625781 2026-08-10T07:13:25Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 625782 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river | name = কদালুণ্ডী | native_name = | name_native_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg | image_size = | image_caption = Kadalundi bridge | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]] | subdivision_type3 = Districts | subdivision_name3 = [[Palakkad]], [[Malappuram]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 130 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|36|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Cherakomban Mala | source1_location = Kerala, [[India]] | source1_coordinates = {{coord|11|08|N|76|28|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1160|m|abbr=on}} | mouth = [[আৰৱ সাগৰ]] | mouth_location = Kerala, [[India]] | mouth_coordinates = {{coord|11|07|N|75|49|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 1122 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Kadalundi Kadavu.jpg|thumb|'''Kadalundi Kadavu''' Bridge over Kadalundi River]] [[File:Kadalundi river, Malappuram.jpg|thumb|Kadalundi River at [[Malappuram]]]] '''কদালুণ্ডী নদী (কদলুণ্ডীপুঝা) ({{lang-en|Kadalundi River(Kadalundipuzha) }}) ''' হৈছে ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ যোৱা চাৰিখন প্ৰধান নদীৰ ভিতৰত অন্যতম। আন তিনিখন নদী হৈছে চালিয়াৰ, ভাৰতপুঝা আৰু তিৰুৰ নদী।<ref>{{cite web|url=http://www.malappuram.net/html/history.htm|title=Malappuram District Rivers|publisher=Malappuram.net|access-date=13 October 2006}}</ref> এই বৰষুণনিৰ্ভৰ নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ১৩০ কিলোমিটাৰ (৮১ মাইল) আৰু ই জিলাখনৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ নদী। <ref>{{cite web|url=http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|title=Kerala Government - General Features|publisher=Official Website of Kerala Government|access-date=13 October 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061102072030/http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|archive-date=2 November 2006}}</ref> কদলুণ্ডী নদী কেৰালাৰ ষষ্ঠ দীঘল নদী। এই নদীখন কাৰুভাৰাকুণ্ডু, তুভ্বুৰ, মেলাট্টুৰ, পাণ্ডিক্কাড, মানজেৰী, মালাপ্পুৰম, পানাক্কাড, পাৰাপ্পুৰ, ভেংগাৰা, তিৰুৰাংগাড়ী, পাৰাপ্পানাংগাড়ী আৰু ভল্লিক্কুন্নুৰ মাজেৰে বৈ গৈ জিলাখনৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত থকা ভল্লিক্কুন্নুৰ কদলুণ্ডী নগৰমত আৰব সাগৰত মিলিত হৈছে। <ref name="river">{{cite web |title=Rivers in Malappuram district |url=https://malappuram.nic.in/about-district/ |access-date=23 November 2019 |website=malappuram.nic.in}}</ref> কদালুণ্ডী নদীখন অলিপ্পুঝা নদী আৰু ভেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত গঠিত হৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীখন অলিপ্পুঝা নদী আৰু ভেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত গঠিত হৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীৰ উৎপত্তি পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ চাইলেণ্ট ভেলীৰ পশ্চিম সীমান্তত। নদীখন পালাক্কাড আৰু মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। <ref name="river"/> নদীখনৰ দুখন প্ৰধান উপনদী হৈছে অলিপ্পুঝা আৰু ভেলিয়াৰ। মেলাট্টুৰৰ ওচৰত অলিপ্পুঝা আৰু ভেলিয়াৰ নদী একেলগ হৈ কদালুণ্ডী নদীৰ সৃষ্টি কৰিছে। কদালুণ্ডী নদীখন ঐতিহাসিক এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীখনে ১,২৭৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকা নিষ্কাশন কৰে আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ১২০ কিলোমিটাৰ।<ref name="NIC">[http://malappuram.nic.in/gw.html NIC Malappuram website]</ref> প্ৰাচীন টিণ্ডিছ বন্দৰ, যিটো মুজিৰিছৰ পিছত চেৰা বংশৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম বাণিজ্যিক বন্দৰ আছিল, ভল্লিকুন্নুত থকা এই নদীখনৰ মোহনাৰ সৈতে একে বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref>A Survey of Kerala History, A. Shreedhara Menon</ref> কদালুণ্ডী নদী আৰব সাগৰত মিলিত হোৱা ঠাইত কেইবাটাও দ্বীপক লৈ কদালুণ্ডী পক্ষী অভয়াৰণ্য বিস্তৃত হৈ আছে।<ref name="river"/> এই অভয়াৰণ্যত বছৰি বৃহৎ সংখ্যাত এশৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় চৰাই আৰু প্ৰায় ৬০টা প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী চৰাই দেখা পোৱা যায়। <ref>{{cite web|url=http://www.keralaeverything.com/wil.htm|title=Wild Life Tourism in Kerala|publisher=keralaeverything.com|access-date=13 October 2006}}</ref> {{wide image|Kadalundi Kadavu Bridge.jpg|1500px|কদালুণ্ডী নদীৰ এক মনোমোহা বিস্তৃত দৃশ্য।}} ==সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য্য== [[File:Melattur palam.jpg|thumb|মেলাটুৰত কাদালুণ্ডিপ্পুজাৰ ওপৰত মেলাটুৰ দলং ।]] [[File:This is a image of velliyar river in edathanattukara 2013-10-29 19-46.jpg|left|thumb|ভেল্লিয়াৰ নদী (Velliyar River) ছাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চলৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। ই মেলাট্টুৰৰ ওচৰত অলিপ্পুঝা নদীৰ সৈতে মিলিত হৈ কদালুণ্ডী নদী সৃষ্টি কৰিছে। ]] ষোড়শ শতিকাৰ মালয়ালম কবি আৰু জ্ঞানপানাৰ ৰচয়িতা পুন্থানম নাম্বুদিৰিৰ জন্ম কদালুণ্ডী নদীৰ পাৰত, পেৰিন্থালমান্নাৰ ওচৰৰ কীঝাট্টুৰত হৈছিল।<ref name="Menon">{{cite book|author=I K K Menon|title=FOLK TALES OF KERALA|url=https://books.google.com/books?id=pCv2DAAAQBAJ&pg=PT194|publisher=Publications Division Ministry of Information & Broadcasting Government of India|isbn=978-81-230-2188-1|pages=194–}}</ref><ref name="c1971">{{Cite book|title=District Census Handbook - Malappuram (Part-C) - 1971|last=K. Narayanan|publisher=Directorate of Census Operations, Kerala|year=1972|location=Thiruvananthapuram|pages=3|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5714/1/51172_1971_MAL.pdf}}</ref><ref name="c2011">{{cite book |last1=Directorate of Census Operations, Kerala |title=District Census Handbook, Malappuram |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |location=Thiruvananthapuram |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_B_MALAPPURAM.pdf}}</ref> কেৰালা বৰ্মা ভালিয়া কয়ি থাম্পুৰান (কেৰালা কালিদাসন), ৰাজা ৰাজা বৰ্মা (কেৰালা পাণিনি) আৰু বিখ্যাত চিত্ৰশিল্পী ৰাজা ৰবি বৰ্মা পাৰাপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ বিভিন্ন শাখাৰ সদস্য আছিল। এই ৰাজপৰিয়ালৰ লোকসকলে পাৰাপ্পানাঙ্গাডিৰপৰা হৰিপ্পাড, চাংগানাচেৰী, মাভেলিক্কাৰা আৰু কিলিমানুৰলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল।<ref>{{Cite book|title=Visakham thirunal.|date=2012|publisher=Duc|isbn=978-613-9-12064-2|location=[Place of publication not identified]|oclc=940373421}}</ref> পাৰাপ্পানাঙ্গাডিও কদালুণ্ডী নদীৰ পাৰত অৱস্থিত। <ref name="c2011"/> দৈনিক দ্য হিন্দূৰ ১৮৯৮ চনৰপৰা ১৯০৫ চনলৈ মুখ্য সম্পাদক আৰু দ্য ইণ্ডিয়ান পেট্ৰিয়টৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মুখ্য সম্পাদক দিৱান বাহাদূৰ কোঝিছেৰী কৰুণাকৰা মেনন (১৮৬৩–১৯২২)ও পাৰাপ্পানাঙ্গাডিৰ আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/somemadrasleader00allauoft|title=Some Madras Leaders|date=1922|publisher=Allahabad Printed at Standard Press}}</ref> ও. চান্দু মেননে পাৰাপ্পানাঙ্গাডি মুনচিফ আদালতৰ ন্যায়াধীশ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি থকা সময়ছোৱাত তেওঁৰ ইন্দুলেখা আৰু শাৰদা উপন্যাস দুখন ৰচনা কৰিছিল। ইন্দুলেখা মালয়ালম ভাষাত ৰচিত প্ৰথমখন প্ৰধান উপন্যাস হিচাপেও পৰিগণিত। ==পৰিৱেশ বিজ্ঞান== কদলুণ্ডী নদীৰ মোহনাত এক সমৃদ্ধ মোহনাজাতীয় পৰিৱেশতন্ত্ৰ গঢ় লৈ উঠিছে। ইয়াত ১২৫ একৰ এলেকাজুৰি বিস্তৃত কদালুণ্ডী পক্ষী অভয়াৰণ্য অৱস্থিত। এই অভয়াৰণ্যটো ৰামছাৰ-স্বীকৃত জলাভূমি আৰু শীতকালত পৰিভ্ৰমী চৰাইৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জিৰণিৰ স্থান। <ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kadalundi-bird-sanctuary/137 |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Tourism Development Corporation |access-date=2025-11-02}}</ref> ইয়াত ১০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ চৰাই পোৱা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত হুইমব্ৰেল, ছেণ্ডপাইপাৰ, বগলী আৰু বিৰল ক্ৰেব-প্লভাৰ উল্লেখযোগ্য। মেনগ্ৰোভ বনাঞ্চল আৰু বোকাময় সমতলভূমিয়ে চৰাইবোৰৰ খাদ্য সংগ্ৰহ আৰু বাহ সজাৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/kadalundi-bird-sanctuary |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> নদীখনৰ পাৰৰ অঞ্চলসমূহত বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ দেখা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত মেনগ্ৰোভ গছ যেনে ''এভিচেনিয়া অফিচিনেলিছ'' আৰু ''ৰাইজ’ফ’ৰা ম্যুক্ৰ’নেটা'' লৱণাক্ত জলাভূমিৰ ঘাঁহ আৰু কেঁচুৱাৰিনা গছৰ বনাঞ্চল উল্লেখযোগ্য। এই পৰিৱেশতন্ত্ৰই মুলেট মাছ আৰু মিছামাছ দৰে মাছ আৰু জলজ প্ৰাণীৰ জনসংখ্যা বৰ্তাই ৰাখে, যিবোৰ স্থানীয় মৎস্য ব্যৱসায়ৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/KadalundiRiver_1832.aspx |title=Kadalundi River Ecology |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-02}}</ref> নদী অৱবাহিকাৰ অৰ্ধলৱণীয় পানীয়ে পুষ্টি-চক্ৰ চলাচলত সহায় কৰে। অৱশ্যে উপকূলীয় খহনীয়া আৰু ওপৰৰ অঞ্চলৰ কৃষিকাৰ্যৰপৰা হোৱা প্ৰদূষণে এই পৰিৱেশতন্ত্ৰৰ প্ৰতি ভাবুকি সৃষ্টি কৰিছে। কেৰালা বন বিভাগে জলাভূমিখনৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য সংৰক্ষণৰ বাবে মেনগ্ৰোভ পুনৰুদ্ধাৰ আৰু পৰিৱেশ-পৰ্যটন নিয়ন্ত্ৰণৰ দৰে সংৰক্ষণমূলক পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> ==কদালুণ্ডী ৰেল দুৰ্ঘটনা== কদালুণ্ডী ৰে'ল দুৰ্ঘটনাত (মাংগালুৰু–চেন্নাই মেইল) যাত্ৰীবাহী ৰে'লখন কদালুণ্ডী নদীৰ ওপৰৰ দলঙেৰে পাৰ হৈ থকাৰ সময়তে দুৰ্ঘটনাটো সংঘটিত হয়। ৰে'লখনৰ তিনিটা ডবা নদীৰ পানীত পৰি যায়। এই ঘটনাত ৫৯জন লোক নিহত বা সন্ধানহীন হোৱা বুলি প্ৰকাশ পায় আৰু প্ৰায় ৩০০জন লোক আহত হোৱা বুলি ধাৰণা কৰা হৈছিল। চৰকাৰী তদন্তত সিদ্ধান্ত লোৱা হয় যে দুৰ্ঘটনাটোৰ কাৰণ আছিল প্ৰায় ১৪০ বছৰ পুৰণি দলংখনৰ এটা খুঁটা নদীৰ তলিৰ মাটিত বহি গৈছিল। ইয়াৰ আঁৰত দুৰ্ঘটনাৰ পূৰ্বে হোৱা প্ৰবল বৰষুণে ভূমিকা লৈছিল বুলি কোৱা হয় যদিও তদন্তৰ এই সিদ্ধান্তক পৰৱৰ্তী সময়ত প্ৰশ্নৰ কাৰণ হৈ পৰে। ==গাঁওসমূহ== <!---♦♦♦ Only add a location to this list if they already have their own article on the English Wikipedia ♦♦♦---> <!---♦♦♦ Please keep the list in alphabetical order ♦♦♦---> * [[Alanallur]] * [[Melattur, Kerala|Melattur]] * [[Pandikkad]] * [[Mudikkode (Malappuram)]] * [[Vallikkunnu]] ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Kadalundi River}} *{{cite web |title=About the Rivers of Kerala |work=All Kerala River Protection Council |url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html |access-date=10 September 2009}} 74vqlevpvn4xazcfv9hu09xs52brjls 625783 625782 2026-08-10T07:14:23Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* গাঁওসমূহ */ 625783 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river | name = কদালুণ্ডী | native_name = | name_native_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg | image_size = | image_caption = Kadalundi bridge | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]] | subdivision_type3 = Districts | subdivision_name3 = [[Palakkad]], [[Malappuram]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 130 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|36|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Cherakomban Mala | source1_location = Kerala, [[India]] | source1_coordinates = {{coord|11|08|N|76|28|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1160|m|abbr=on}} | mouth = [[আৰৱ সাগৰ]] | mouth_location = Kerala, [[India]] | mouth_coordinates = {{coord|11|07|N|75|49|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 1122 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Kadalundi Kadavu.jpg|thumb|'''Kadalundi Kadavu''' Bridge over Kadalundi River]] [[File:Kadalundi river, Malappuram.jpg|thumb|Kadalundi River at [[Malappuram]]]] '''কদালুণ্ডী নদী (কদলুণ্ডীপুঝা) ({{lang-en|Kadalundi River(Kadalundipuzha) }}) ''' হৈছে ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ যোৱা চাৰিখন প্ৰধান নদীৰ ভিতৰত অন্যতম। আন তিনিখন নদী হৈছে চালিয়াৰ, ভাৰতপুঝা আৰু তিৰুৰ নদী।<ref>{{cite web|url=http://www.malappuram.net/html/history.htm|title=Malappuram District Rivers|publisher=Malappuram.net|access-date=13 October 2006}}</ref> এই বৰষুণনিৰ্ভৰ নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ১৩০ কিলোমিটাৰ (৮১ মাইল) আৰু ই জিলাখনৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ নদী। <ref>{{cite web|url=http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|title=Kerala Government - General Features|publisher=Official Website of Kerala Government|access-date=13 October 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061102072030/http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|archive-date=2 November 2006}}</ref> কদলুণ্ডী নদী কেৰালাৰ ষষ্ঠ দীঘল নদী। এই নদীখন কাৰুভাৰাকুণ্ডু, তুভ্বুৰ, মেলাট্টুৰ, পাণ্ডিক্কাড, মানজেৰী, মালাপ্পুৰম, পানাক্কাড, পাৰাপ্পুৰ, ভেংগাৰা, তিৰুৰাংগাড়ী, পাৰাপ্পানাংগাড়ী আৰু ভল্লিক্কুন্নুৰ মাজেৰে বৈ গৈ জিলাখনৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত থকা ভল্লিক্কুন্নুৰ কদলুণ্ডী নগৰমত আৰব সাগৰত মিলিত হৈছে। <ref name="river">{{cite web |title=Rivers in Malappuram district |url=https://malappuram.nic.in/about-district/ |access-date=23 November 2019 |website=malappuram.nic.in}}</ref> কদালুণ্ডী নদীখন অলিপ্পুঝা নদী আৰু ভেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত গঠিত হৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীখন অলিপ্পুঝা নদী আৰু ভেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত গঠিত হৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীৰ উৎপত্তি পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ চাইলেণ্ট ভেলীৰ পশ্চিম সীমান্তত। নদীখন পালাক্কাড আৰু মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। <ref name="river"/> নদীখনৰ দুখন প্ৰধান উপনদী হৈছে অলিপ্পুঝা আৰু ভেলিয়াৰ। মেলাট্টুৰৰ ওচৰত অলিপ্পুঝা আৰু ভেলিয়াৰ নদী একেলগ হৈ কদালুণ্ডী নদীৰ সৃষ্টি কৰিছে। কদালুণ্ডী নদীখন ঐতিহাসিক এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীখনে ১,২৭৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকা নিষ্কাশন কৰে আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ১২০ কিলোমিটাৰ।<ref name="NIC">[http://malappuram.nic.in/gw.html NIC Malappuram website]</ref> প্ৰাচীন টিণ্ডিছ বন্দৰ, যিটো মুজিৰিছৰ পিছত চেৰা বংশৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম বাণিজ্যিক বন্দৰ আছিল, ভল্লিকুন্নুত থকা এই নদীখনৰ মোহনাৰ সৈতে একে বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref>A Survey of Kerala History, A. Shreedhara Menon</ref> কদালুণ্ডী নদী আৰব সাগৰত মিলিত হোৱা ঠাইত কেইবাটাও দ্বীপক লৈ কদালুণ্ডী পক্ষী অভয়াৰণ্য বিস্তৃত হৈ আছে।<ref name="river"/> এই অভয়াৰণ্যত বছৰি বৃহৎ সংখ্যাত এশৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় চৰাই আৰু প্ৰায় ৬০টা প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী চৰাই দেখা পোৱা যায়। <ref>{{cite web|url=http://www.keralaeverything.com/wil.htm|title=Wild Life Tourism in Kerala|publisher=keralaeverything.com|access-date=13 October 2006}}</ref> {{wide image|Kadalundi Kadavu Bridge.jpg|1500px|কদালুণ্ডী নদীৰ এক মনোমোহা বিস্তৃত দৃশ্য।}} ==সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য্য== [[File:Melattur palam.jpg|thumb|মেলাটুৰত কাদালুণ্ডিপ্পুজাৰ ওপৰত মেলাটুৰ দলং ।]] [[File:This is a image of velliyar river in edathanattukara 2013-10-29 19-46.jpg|left|thumb|ভেল্লিয়াৰ নদী (Velliyar River) ছাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চলৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। ই মেলাট্টুৰৰ ওচৰত অলিপ্পুঝা নদীৰ সৈতে মিলিত হৈ কদালুণ্ডী নদী সৃষ্টি কৰিছে। ]] ষোড়শ শতিকাৰ মালয়ালম কবি আৰু জ্ঞানপানাৰ ৰচয়িতা পুন্থানম নাম্বুদিৰিৰ জন্ম কদালুণ্ডী নদীৰ পাৰত, পেৰিন্থালমান্নাৰ ওচৰৰ কীঝাট্টুৰত হৈছিল।<ref name="Menon">{{cite book|author=I K K Menon|title=FOLK TALES OF KERALA|url=https://books.google.com/books?id=pCv2DAAAQBAJ&pg=PT194|publisher=Publications Division Ministry of Information & Broadcasting Government of India|isbn=978-81-230-2188-1|pages=194–}}</ref><ref name="c1971">{{Cite book|title=District Census Handbook - Malappuram (Part-C) - 1971|last=K. Narayanan|publisher=Directorate of Census Operations, Kerala|year=1972|location=Thiruvananthapuram|pages=3|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5714/1/51172_1971_MAL.pdf}}</ref><ref name="c2011">{{cite book |last1=Directorate of Census Operations, Kerala |title=District Census Handbook, Malappuram |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |location=Thiruvananthapuram |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_B_MALAPPURAM.pdf}}</ref> কেৰালা বৰ্মা ভালিয়া কয়ি থাম্পুৰান (কেৰালা কালিদাসন), ৰাজা ৰাজা বৰ্মা (কেৰালা পাণিনি) আৰু বিখ্যাত চিত্ৰশিল্পী ৰাজা ৰবি বৰ্মা পাৰাপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ বিভিন্ন শাখাৰ সদস্য আছিল। এই ৰাজপৰিয়ালৰ লোকসকলে পাৰাপ্পানাঙ্গাডিৰপৰা হৰিপ্পাড, চাংগানাচেৰী, মাভেলিক্কাৰা আৰু কিলিমানুৰলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল।<ref>{{Cite book|title=Visakham thirunal.|date=2012|publisher=Duc|isbn=978-613-9-12064-2|location=[Place of publication not identified]|oclc=940373421}}</ref> পাৰাপ্পানাঙ্গাডিও কদালুণ্ডী নদীৰ পাৰত অৱস্থিত। <ref name="c2011"/> দৈনিক দ্য হিন্দূৰ ১৮৯৮ চনৰপৰা ১৯০৫ চনলৈ মুখ্য সম্পাদক আৰু দ্য ইণ্ডিয়ান পেট্ৰিয়টৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মুখ্য সম্পাদক দিৱান বাহাদূৰ কোঝিছেৰী কৰুণাকৰা মেনন (১৮৬৩–১৯২২)ও পাৰাপ্পানাঙ্গাডিৰ আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/somemadrasleader00allauoft|title=Some Madras Leaders|date=1922|publisher=Allahabad Printed at Standard Press}}</ref> ও. চান্দু মেননে পাৰাপ্পানাঙ্গাডি মুনচিফ আদালতৰ ন্যায়াধীশ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি থকা সময়ছোৱাত তেওঁৰ ইন্দুলেখা আৰু শাৰদা উপন্যাস দুখন ৰচনা কৰিছিল। ইন্দুলেখা মালয়ালম ভাষাত ৰচিত প্ৰথমখন প্ৰধান উপন্যাস হিচাপেও পৰিগণিত। ==পৰিৱেশ বিজ্ঞান== কদলুণ্ডী নদীৰ মোহনাত এক সমৃদ্ধ মোহনাজাতীয় পৰিৱেশতন্ত্ৰ গঢ় লৈ উঠিছে। ইয়াত ১২৫ একৰ এলেকাজুৰি বিস্তৃত কদালুণ্ডী পক্ষী অভয়াৰণ্য অৱস্থিত। এই অভয়াৰণ্যটো ৰামছাৰ-স্বীকৃত জলাভূমি আৰু শীতকালত পৰিভ্ৰমী চৰাইৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জিৰণিৰ স্থান। <ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kadalundi-bird-sanctuary/137 |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Tourism Development Corporation |access-date=2025-11-02}}</ref> ইয়াত ১০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ চৰাই পোৱা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত হুইমব্ৰেল, ছেণ্ডপাইপাৰ, বগলী আৰু বিৰল ক্ৰেব-প্লভাৰ উল্লেখযোগ্য। মেনগ্ৰোভ বনাঞ্চল আৰু বোকাময় সমতলভূমিয়ে চৰাইবোৰৰ খাদ্য সংগ্ৰহ আৰু বাহ সজাৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/kadalundi-bird-sanctuary |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> নদীখনৰ পাৰৰ অঞ্চলসমূহত বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ দেখা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত মেনগ্ৰোভ গছ যেনে ''এভিচেনিয়া অফিচিনেলিছ'' আৰু ''ৰাইজ’ফ’ৰা ম্যুক্ৰ’নেটা'' লৱণাক্ত জলাভূমিৰ ঘাঁহ আৰু কেঁচুৱাৰিনা গছৰ বনাঞ্চল উল্লেখযোগ্য। এই পৰিৱেশতন্ত্ৰই মুলেট মাছ আৰু মিছামাছ দৰে মাছ আৰু জলজ প্ৰাণীৰ জনসংখ্যা বৰ্তাই ৰাখে, যিবোৰ স্থানীয় মৎস্য ব্যৱসায়ৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/KadalundiRiver_1832.aspx |title=Kadalundi River Ecology |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-02}}</ref> নদী অৱবাহিকাৰ অৰ্ধলৱণীয় পানীয়ে পুষ্টি-চক্ৰ চলাচলত সহায় কৰে। অৱশ্যে উপকূলীয় খহনীয়া আৰু ওপৰৰ অঞ্চলৰ কৃষিকাৰ্যৰপৰা হোৱা প্ৰদূষণে এই পৰিৱেশতন্ত্ৰৰ প্ৰতি ভাবুকি সৃষ্টি কৰিছে। কেৰালা বন বিভাগে জলাভূমিখনৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য সংৰক্ষণৰ বাবে মেনগ্ৰোভ পুনৰুদ্ধাৰ আৰু পৰিৱেশ-পৰ্যটন নিয়ন্ত্ৰণৰ দৰে সংৰক্ষণমূলক পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> ==কদালুণ্ডী ৰেল দুৰ্ঘটনা== কদালুণ্ডী ৰে'ল দুৰ্ঘটনাত (মাংগালুৰু–চেন্নাই মেইল) যাত্ৰীবাহী ৰে'লখন কদালুণ্ডী নদীৰ ওপৰৰ দলঙেৰে পাৰ হৈ থকাৰ সময়তে দুৰ্ঘটনাটো সংঘটিত হয়। ৰে'লখনৰ তিনিটা ডবা নদীৰ পানীত পৰি যায়। এই ঘটনাত ৫৯জন লোক নিহত বা সন্ধানহীন হোৱা বুলি প্ৰকাশ পায় আৰু প্ৰায় ৩০০জন লোক আহত হোৱা বুলি ধাৰণা কৰা হৈছিল। চৰকাৰী তদন্তত সিদ্ধান্ত লোৱা হয় যে দুৰ্ঘটনাটোৰ কাৰণ আছিল প্ৰায় ১৪০ বছৰ পুৰণি দলংখনৰ এটা খুঁটা নদীৰ তলিৰ মাটিত বহি গৈছিল। ইয়াৰ আঁৰত দুৰ্ঘটনাৰ পূৰ্বে হোৱা প্ৰবল বৰষুণে ভূমিকা লৈছিল বুলি কোৱা হয় যদিও তদন্তৰ এই সিদ্ধান্তক পৰৱৰ্তী সময়ত প্ৰশ্নৰ কাৰণ হৈ পৰে। ==গাঁওসমূহ== *আলানাল্লুৰ * মেলাটুৰ * পাণ্ডিকড * মুদিক্কোডে (মালাপ্পুৰম) * বল্লিককুন্নু ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Kadalundi River}} *{{cite web |title=About the Rivers of Kerala |work=All Kerala River Protection Council |url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html |access-date=10 September 2009}} hxox5oazp7491hk7ds197guixyhcmj8 625784 625783 2026-08-10T07:14:40Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:নদী]] using [[WP:HC|HotCat]] 625784 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river | name = কদালুণ্ডী | native_name = | name_native_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg | image_size = | image_caption = Kadalundi bridge | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]] | subdivision_type3 = Districts | subdivision_name3 = [[Palakkad]], [[Malappuram]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 130 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|36|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Cherakomban Mala | source1_location = Kerala, [[India]] | source1_coordinates = {{coord|11|08|N|76|28|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1160|m|abbr=on}} | mouth = [[আৰৱ সাগৰ]] | mouth_location = Kerala, [[India]] | mouth_coordinates = {{coord|11|07|N|75|49|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 1122 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Kadalundi Kadavu.jpg|thumb|'''Kadalundi Kadavu''' Bridge over Kadalundi River]] [[File:Kadalundi river, Malappuram.jpg|thumb|Kadalundi River at [[Malappuram]]]] '''কদালুণ্ডী নদী (কদলুণ্ডীপুঝা) ({{lang-en|Kadalundi River(Kadalundipuzha) }}) ''' হৈছে ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ যোৱা চাৰিখন প্ৰধান নদীৰ ভিতৰত অন্যতম। আন তিনিখন নদী হৈছে চালিয়াৰ, ভাৰতপুঝা আৰু তিৰুৰ নদী।<ref>{{cite web|url=http://www.malappuram.net/html/history.htm|title=Malappuram District Rivers|publisher=Malappuram.net|access-date=13 October 2006}}</ref> এই বৰষুণনিৰ্ভৰ নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ১৩০ কিলোমিটাৰ (৮১ মাইল) আৰু ই জিলাখনৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ নদী। <ref>{{cite web|url=http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|title=Kerala Government - General Features|publisher=Official Website of Kerala Government|access-date=13 October 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061102072030/http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|archive-date=2 November 2006}}</ref> কদলুণ্ডী নদী কেৰালাৰ ষষ্ঠ দীঘল নদী। এই নদীখন কাৰুভাৰাকুণ্ডু, তুভ্বুৰ, মেলাট্টুৰ, পাণ্ডিক্কাড, মানজেৰী, মালাপ্পুৰম, পানাক্কাড, পাৰাপ্পুৰ, ভেংগাৰা, তিৰুৰাংগাড়ী, পাৰাপ্পানাংগাড়ী আৰু ভল্লিক্কুন্নুৰ মাজেৰে বৈ গৈ জিলাখনৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত থকা ভল্লিক্কুন্নুৰ কদলুণ্ডী নগৰমত আৰব সাগৰত মিলিত হৈছে। <ref name="river">{{cite web |title=Rivers in Malappuram district |url=https://malappuram.nic.in/about-district/ |access-date=23 November 2019 |website=malappuram.nic.in}}</ref> কদালুণ্ডী নদীখন অলিপ্পুঝা নদী আৰু ভেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত গঠিত হৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীখন অলিপ্পুঝা নদী আৰু ভেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত গঠিত হৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীৰ উৎপত্তি পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ চাইলেণ্ট ভেলীৰ পশ্চিম সীমান্তত। নদীখন পালাক্কাড আৰু মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। <ref name="river"/> নদীখনৰ দুখন প্ৰধান উপনদী হৈছে অলিপ্পুঝা আৰু ভেলিয়াৰ। মেলাট্টুৰৰ ওচৰত অলিপ্পুঝা আৰু ভেলিয়াৰ নদী একেলগ হৈ কদালুণ্ডী নদীৰ সৃষ্টি কৰিছে। কদালুণ্ডী নদীখন ঐতিহাসিক এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীখনে ১,২৭৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকা নিষ্কাশন কৰে আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ১২০ কিলোমিটাৰ।<ref name="NIC">[http://malappuram.nic.in/gw.html NIC Malappuram website]</ref> প্ৰাচীন টিণ্ডিছ বন্দৰ, যিটো মুজিৰিছৰ পিছত চেৰা বংশৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম বাণিজ্যিক বন্দৰ আছিল, ভল্লিকুন্নুত থকা এই নদীখনৰ মোহনাৰ সৈতে একে বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref>A Survey of Kerala History, A. Shreedhara Menon</ref> কদালুণ্ডী নদী আৰব সাগৰত মিলিত হোৱা ঠাইত কেইবাটাও দ্বীপক লৈ কদালুণ্ডী পক্ষী অভয়াৰণ্য বিস্তৃত হৈ আছে।<ref name="river"/> এই অভয়াৰণ্যত বছৰি বৃহৎ সংখ্যাত এশৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় চৰাই আৰু প্ৰায় ৬০টা প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী চৰাই দেখা পোৱা যায়। <ref>{{cite web|url=http://www.keralaeverything.com/wil.htm|title=Wild Life Tourism in Kerala|publisher=keralaeverything.com|access-date=13 October 2006}}</ref> {{wide image|Kadalundi Kadavu Bridge.jpg|1500px|কদালুণ্ডী নদীৰ এক মনোমোহা বিস্তৃত দৃশ্য।}} ==সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য্য== [[File:Melattur palam.jpg|thumb|মেলাটুৰত কাদালুণ্ডিপ্পুজাৰ ওপৰত মেলাটুৰ দলং ।]] [[File:This is a image of velliyar river in edathanattukara 2013-10-29 19-46.jpg|left|thumb|ভেল্লিয়াৰ নদী (Velliyar River) ছাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চলৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। ই মেলাট্টুৰৰ ওচৰত অলিপ্পুঝা নদীৰ সৈতে মিলিত হৈ কদালুণ্ডী নদী সৃষ্টি কৰিছে। ]] ষোড়শ শতিকাৰ মালয়ালম কবি আৰু জ্ঞানপানাৰ ৰচয়িতা পুন্থানম নাম্বুদিৰিৰ জন্ম কদালুণ্ডী নদীৰ পাৰত, পেৰিন্থালমান্নাৰ ওচৰৰ কীঝাট্টুৰত হৈছিল।<ref name="Menon">{{cite book|author=I K K Menon|title=FOLK TALES OF KERALA|url=https://books.google.com/books?id=pCv2DAAAQBAJ&pg=PT194|publisher=Publications Division Ministry of Information & Broadcasting Government of India|isbn=978-81-230-2188-1|pages=194–}}</ref><ref name="c1971">{{Cite book|title=District Census Handbook - Malappuram (Part-C) - 1971|last=K. Narayanan|publisher=Directorate of Census Operations, Kerala|year=1972|location=Thiruvananthapuram|pages=3|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5714/1/51172_1971_MAL.pdf}}</ref><ref name="c2011">{{cite book |last1=Directorate of Census Operations, Kerala |title=District Census Handbook, Malappuram |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |location=Thiruvananthapuram |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_B_MALAPPURAM.pdf}}</ref> কেৰালা বৰ্মা ভালিয়া কয়ি থাম্পুৰান (কেৰালা কালিদাসন), ৰাজা ৰাজা বৰ্মা (কেৰালা পাণিনি) আৰু বিখ্যাত চিত্ৰশিল্পী ৰাজা ৰবি বৰ্মা পাৰাপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ বিভিন্ন শাখাৰ সদস্য আছিল। এই ৰাজপৰিয়ালৰ লোকসকলে পাৰাপ্পানাঙ্গাডিৰপৰা হৰিপ্পাড, চাংগানাচেৰী, মাভেলিক্কাৰা আৰু কিলিমানুৰলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল।<ref>{{Cite book|title=Visakham thirunal.|date=2012|publisher=Duc|isbn=978-613-9-12064-2|location=[Place of publication not identified]|oclc=940373421}}</ref> পাৰাপ্পানাঙ্গাডিও কদালুণ্ডী নদীৰ পাৰত অৱস্থিত। <ref name="c2011"/> দৈনিক দ্য হিন্দূৰ ১৮৯৮ চনৰপৰা ১৯০৫ চনলৈ মুখ্য সম্পাদক আৰু দ্য ইণ্ডিয়ান পেট্ৰিয়টৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মুখ্য সম্পাদক দিৱান বাহাদূৰ কোঝিছেৰী কৰুণাকৰা মেনন (১৮৬৩–১৯২২)ও পাৰাপ্পানাঙ্গাডিৰ আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/somemadrasleader00allauoft|title=Some Madras Leaders|date=1922|publisher=Allahabad Printed at Standard Press}}</ref> ও. চান্দু মেননে পাৰাপ্পানাঙ্গাডি মুনচিফ আদালতৰ ন্যায়াধীশ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি থকা সময়ছোৱাত তেওঁৰ ইন্দুলেখা আৰু শাৰদা উপন্যাস দুখন ৰচনা কৰিছিল। ইন্দুলেখা মালয়ালম ভাষাত ৰচিত প্ৰথমখন প্ৰধান উপন্যাস হিচাপেও পৰিগণিত। ==পৰিৱেশ বিজ্ঞান== কদলুণ্ডী নদীৰ মোহনাত এক সমৃদ্ধ মোহনাজাতীয় পৰিৱেশতন্ত্ৰ গঢ় লৈ উঠিছে। ইয়াত ১২৫ একৰ এলেকাজুৰি বিস্তৃত কদালুণ্ডী পক্ষী অভয়াৰণ্য অৱস্থিত। এই অভয়াৰণ্যটো ৰামছাৰ-স্বীকৃত জলাভূমি আৰু শীতকালত পৰিভ্ৰমী চৰাইৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জিৰণিৰ স্থান। <ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kadalundi-bird-sanctuary/137 |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Tourism Development Corporation |access-date=2025-11-02}}</ref> ইয়াত ১০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ চৰাই পোৱা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত হুইমব্ৰেল, ছেণ্ডপাইপাৰ, বগলী আৰু বিৰল ক্ৰেব-প্লভাৰ উল্লেখযোগ্য। মেনগ্ৰোভ বনাঞ্চল আৰু বোকাময় সমতলভূমিয়ে চৰাইবোৰৰ খাদ্য সংগ্ৰহ আৰু বাহ সজাৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/kadalundi-bird-sanctuary |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> নদীখনৰ পাৰৰ অঞ্চলসমূহত বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ দেখা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত মেনগ্ৰোভ গছ যেনে ''এভিচেনিয়া অফিচিনেলিছ'' আৰু ''ৰাইজ’ফ’ৰা ম্যুক্ৰ’নেটা'' লৱণাক্ত জলাভূমিৰ ঘাঁহ আৰু কেঁচুৱাৰিনা গছৰ বনাঞ্চল উল্লেখযোগ্য। এই পৰিৱেশতন্ত্ৰই মুলেট মাছ আৰু মিছামাছ দৰে মাছ আৰু জলজ প্ৰাণীৰ জনসংখ্যা বৰ্তাই ৰাখে, যিবোৰ স্থানীয় মৎস্য ব্যৱসায়ৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/KadalundiRiver_1832.aspx |title=Kadalundi River Ecology |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-02}}</ref> নদী অৱবাহিকাৰ অৰ্ধলৱণীয় পানীয়ে পুষ্টি-চক্ৰ চলাচলত সহায় কৰে। অৱশ্যে উপকূলীয় খহনীয়া আৰু ওপৰৰ অঞ্চলৰ কৃষিকাৰ্যৰপৰা হোৱা প্ৰদূষণে এই পৰিৱেশতন্ত্ৰৰ প্ৰতি ভাবুকি সৃষ্টি কৰিছে। কেৰালা বন বিভাগে জলাভূমিখনৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য সংৰক্ষণৰ বাবে মেনগ্ৰোভ পুনৰুদ্ধাৰ আৰু পৰিৱেশ-পৰ্যটন নিয়ন্ত্ৰণৰ দৰে সংৰক্ষণমূলক পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> ==কদালুণ্ডী ৰেল দুৰ্ঘটনা== কদালুণ্ডী ৰে'ল দুৰ্ঘটনাত (মাংগালুৰু–চেন্নাই মেইল) যাত্ৰীবাহী ৰে'লখন কদালুণ্ডী নদীৰ ওপৰৰ দলঙেৰে পাৰ হৈ থকাৰ সময়তে দুৰ্ঘটনাটো সংঘটিত হয়। ৰে'লখনৰ তিনিটা ডবা নদীৰ পানীত পৰি যায়। এই ঘটনাত ৫৯জন লোক নিহত বা সন্ধানহীন হোৱা বুলি প্ৰকাশ পায় আৰু প্ৰায় ৩০০জন লোক আহত হোৱা বুলি ধাৰণা কৰা হৈছিল। চৰকাৰী তদন্তত সিদ্ধান্ত লোৱা হয় যে দুৰ্ঘটনাটোৰ কাৰণ আছিল প্ৰায় ১৪০ বছৰ পুৰণি দলংখনৰ এটা খুঁটা নদীৰ তলিৰ মাটিত বহি গৈছিল। ইয়াৰ আঁৰত দুৰ্ঘটনাৰ পূৰ্বে হোৱা প্ৰবল বৰষুণে ভূমিকা লৈছিল বুলি কোৱা হয় যদিও তদন্তৰ এই সিদ্ধান্তক পৰৱৰ্তী সময়ত প্ৰশ্নৰ কাৰণ হৈ পৰে। ==গাঁওসমূহ== *আলানাল্লুৰ * মেলাটুৰ * পাণ্ডিকড * মুদিক্কোডে (মালাপ্পুৰম) * বল্লিককুন্নু ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Kadalundi River}} *{{cite web |title=About the Rivers of Kerala |work=All Kerala River Protection Council |url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html |access-date=10 September 2009}} [[শ্ৰেণী:নদী]] 8zu4g8s2lom5yup1qqcoz7w6lypyxgm 625785 625784 2026-08-10T07:15:06Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:কেৰালা]] using [[WP:HC|HotCat]] 625785 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river | name = কদালুণ্ডী | native_name = | name_native_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg | image_size = | image_caption = Kadalundi bridge | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]] | subdivision_type3 = Districts | subdivision_name3 = [[Palakkad]], [[Malappuram]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 130 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|36|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Cherakomban Mala | source1_location = Kerala, [[India]] | source1_coordinates = {{coord|11|08|N|76|28|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1160|m|abbr=on}} | mouth = [[আৰৱ সাগৰ]] | mouth_location = Kerala, [[India]] | mouth_coordinates = {{coord|11|07|N|75|49|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 1122 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Kadalundi Kadavu.jpg|thumb|'''Kadalundi Kadavu''' Bridge over Kadalundi River]] [[File:Kadalundi river, Malappuram.jpg|thumb|Kadalundi River at [[Malappuram]]]] '''কদালুণ্ডী নদী (কদলুণ্ডীপুঝা) ({{lang-en|Kadalundi River(Kadalundipuzha) }}) ''' হৈছে ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ যোৱা চাৰিখন প্ৰধান নদীৰ ভিতৰত অন্যতম। আন তিনিখন নদী হৈছে চালিয়াৰ, ভাৰতপুঝা আৰু তিৰুৰ নদী।<ref>{{cite web|url=http://www.malappuram.net/html/history.htm|title=Malappuram District Rivers|publisher=Malappuram.net|access-date=13 October 2006}}</ref> এই বৰষুণনিৰ্ভৰ নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ১৩০ কিলোমিটাৰ (৮১ মাইল) আৰু ই জিলাখনৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ নদী। <ref>{{cite web|url=http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|title=Kerala Government - General Features|publisher=Official Website of Kerala Government|access-date=13 October 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061102072030/http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|archive-date=2 November 2006}}</ref> কদলুণ্ডী নদী কেৰালাৰ ষষ্ঠ দীঘল নদী। এই নদীখন কাৰুভাৰাকুণ্ডু, তুভ্বুৰ, মেলাট্টুৰ, পাণ্ডিক্কাড, মানজেৰী, মালাপ্পুৰম, পানাক্কাড, পাৰাপ্পুৰ, ভেংগাৰা, তিৰুৰাংগাড়ী, পাৰাপ্পানাংগাড়ী আৰু ভল্লিক্কুন্নুৰ মাজেৰে বৈ গৈ জিলাখনৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত থকা ভল্লিক্কুন্নুৰ কদলুণ্ডী নগৰমত আৰব সাগৰত মিলিত হৈছে। <ref name="river">{{cite web |title=Rivers in Malappuram district |url=https://malappuram.nic.in/about-district/ |access-date=23 November 2019 |website=malappuram.nic.in}}</ref> কদালুণ্ডী নদীখন অলিপ্পুঝা নদী আৰু ভেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত গঠিত হৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীখন অলিপ্পুঝা নদী আৰু ভেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত গঠিত হৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীৰ উৎপত্তি পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ চাইলেণ্ট ভেলীৰ পশ্চিম সীমান্তত। নদীখন পালাক্কাড আৰু মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। <ref name="river"/> নদীখনৰ দুখন প্ৰধান উপনদী হৈছে অলিপ্পুঝা আৰু ভেলিয়াৰ। মেলাট্টুৰৰ ওচৰত অলিপ্পুঝা আৰু ভেলিয়াৰ নদী একেলগ হৈ কদালুণ্ডী নদীৰ সৃষ্টি কৰিছে। কদালুণ্ডী নদীখন ঐতিহাসিক এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীখনে ১,২৭৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকা নিষ্কাশন কৰে আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ১২০ কিলোমিটাৰ।<ref name="NIC">[http://malappuram.nic.in/gw.html NIC Malappuram website]</ref> প্ৰাচীন টিণ্ডিছ বন্দৰ, যিটো মুজিৰিছৰ পিছত চেৰা বংশৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম বাণিজ্যিক বন্দৰ আছিল, ভল্লিকুন্নুত থকা এই নদীখনৰ মোহনাৰ সৈতে একে বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref>A Survey of Kerala History, A. Shreedhara Menon</ref> কদালুণ্ডী নদী আৰব সাগৰত মিলিত হোৱা ঠাইত কেইবাটাও দ্বীপক লৈ কদালুণ্ডী পক্ষী অভয়াৰণ্য বিস্তৃত হৈ আছে।<ref name="river"/> এই অভয়াৰণ্যত বছৰি বৃহৎ সংখ্যাত এশৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় চৰাই আৰু প্ৰায় ৬০টা প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী চৰাই দেখা পোৱা যায়। <ref>{{cite web|url=http://www.keralaeverything.com/wil.htm|title=Wild Life Tourism in Kerala|publisher=keralaeverything.com|access-date=13 October 2006}}</ref> {{wide image|Kadalundi Kadavu Bridge.jpg|1500px|কদালুণ্ডী নদীৰ এক মনোমোহা বিস্তৃত দৃশ্য।}} ==সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য্য== [[File:Melattur palam.jpg|thumb|মেলাটুৰত কাদালুণ্ডিপ্পুজাৰ ওপৰত মেলাটুৰ দলং ।]] [[File:This is a image of velliyar river in edathanattukara 2013-10-29 19-46.jpg|left|thumb|ভেল্লিয়াৰ নদী (Velliyar River) ছাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চলৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। ই মেলাট্টুৰৰ ওচৰত অলিপ্পুঝা নদীৰ সৈতে মিলিত হৈ কদালুণ্ডী নদী সৃষ্টি কৰিছে। ]] ষোড়শ শতিকাৰ মালয়ালম কবি আৰু জ্ঞানপানাৰ ৰচয়িতা পুন্থানম নাম্বুদিৰিৰ জন্ম কদালুণ্ডী নদীৰ পাৰত, পেৰিন্থালমান্নাৰ ওচৰৰ কীঝাট্টুৰত হৈছিল।<ref name="Menon">{{cite book|author=I K K Menon|title=FOLK TALES OF KERALA|url=https://books.google.com/books?id=pCv2DAAAQBAJ&pg=PT194|publisher=Publications Division Ministry of Information & Broadcasting Government of India|isbn=978-81-230-2188-1|pages=194–}}</ref><ref name="c1971">{{Cite book|title=District Census Handbook - Malappuram (Part-C) - 1971|last=K. Narayanan|publisher=Directorate of Census Operations, Kerala|year=1972|location=Thiruvananthapuram|pages=3|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5714/1/51172_1971_MAL.pdf}}</ref><ref name="c2011">{{cite book |last1=Directorate of Census Operations, Kerala |title=District Census Handbook, Malappuram |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |location=Thiruvananthapuram |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_B_MALAPPURAM.pdf}}</ref> কেৰালা বৰ্মা ভালিয়া কয়ি থাম্পুৰান (কেৰালা কালিদাসন), ৰাজা ৰাজা বৰ্মা (কেৰালা পাণিনি) আৰু বিখ্যাত চিত্ৰশিল্পী ৰাজা ৰবি বৰ্মা পাৰাপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ বিভিন্ন শাখাৰ সদস্য আছিল। এই ৰাজপৰিয়ালৰ লোকসকলে পাৰাপ্পানাঙ্গাডিৰপৰা হৰিপ্পাড, চাংগানাচেৰী, মাভেলিক্কাৰা আৰু কিলিমানুৰলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল।<ref>{{Cite book|title=Visakham thirunal.|date=2012|publisher=Duc|isbn=978-613-9-12064-2|location=[Place of publication not identified]|oclc=940373421}}</ref> পাৰাপ্পানাঙ্গাডিও কদালুণ্ডী নদীৰ পাৰত অৱস্থিত। <ref name="c2011"/> দৈনিক দ্য হিন্দূৰ ১৮৯৮ চনৰপৰা ১৯০৫ চনলৈ মুখ্য সম্পাদক আৰু দ্য ইণ্ডিয়ান পেট্ৰিয়টৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মুখ্য সম্পাদক দিৱান বাহাদূৰ কোঝিছেৰী কৰুণাকৰা মেনন (১৮৬৩–১৯২২)ও পাৰাপ্পানাঙ্গাডিৰ আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/somemadrasleader00allauoft|title=Some Madras Leaders|date=1922|publisher=Allahabad Printed at Standard Press}}</ref> ও. চান্দু মেননে পাৰাপ্পানাঙ্গাডি মুনচিফ আদালতৰ ন্যায়াধীশ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি থকা সময়ছোৱাত তেওঁৰ ইন্দুলেখা আৰু শাৰদা উপন্যাস দুখন ৰচনা কৰিছিল। ইন্দুলেখা মালয়ালম ভাষাত ৰচিত প্ৰথমখন প্ৰধান উপন্যাস হিচাপেও পৰিগণিত। ==পৰিৱেশ বিজ্ঞান== কদলুণ্ডী নদীৰ মোহনাত এক সমৃদ্ধ মোহনাজাতীয় পৰিৱেশতন্ত্ৰ গঢ় লৈ উঠিছে। ইয়াত ১২৫ একৰ এলেকাজুৰি বিস্তৃত কদালুণ্ডী পক্ষী অভয়াৰণ্য অৱস্থিত। এই অভয়াৰণ্যটো ৰামছাৰ-স্বীকৃত জলাভূমি আৰু শীতকালত পৰিভ্ৰমী চৰাইৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জিৰণিৰ স্থান। <ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kadalundi-bird-sanctuary/137 |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Tourism Development Corporation |access-date=2025-11-02}}</ref> ইয়াত ১০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ চৰাই পোৱা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত হুইমব্ৰেল, ছেণ্ডপাইপাৰ, বগলী আৰু বিৰল ক্ৰেব-প্লভাৰ উল্লেখযোগ্য। মেনগ্ৰোভ বনাঞ্চল আৰু বোকাময় সমতলভূমিয়ে চৰাইবোৰৰ খাদ্য সংগ্ৰহ আৰু বাহ সজাৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/kadalundi-bird-sanctuary |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> নদীখনৰ পাৰৰ অঞ্চলসমূহত বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ দেখা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত মেনগ্ৰোভ গছ যেনে ''এভিচেনিয়া অফিচিনেলিছ'' আৰু ''ৰাইজ’ফ’ৰা ম্যুক্ৰ’নেটা'' লৱণাক্ত জলাভূমিৰ ঘাঁহ আৰু কেঁচুৱাৰিনা গছৰ বনাঞ্চল উল্লেখযোগ্য। এই পৰিৱেশতন্ত্ৰই মুলেট মাছ আৰু মিছামাছ দৰে মাছ আৰু জলজ প্ৰাণীৰ জনসংখ্যা বৰ্তাই ৰাখে, যিবোৰ স্থানীয় মৎস্য ব্যৱসায়ৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/KadalundiRiver_1832.aspx |title=Kadalundi River Ecology |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-02}}</ref> নদী অৱবাহিকাৰ অৰ্ধলৱণীয় পানীয়ে পুষ্টি-চক্ৰ চলাচলত সহায় কৰে। অৱশ্যে উপকূলীয় খহনীয়া আৰু ওপৰৰ অঞ্চলৰ কৃষিকাৰ্যৰপৰা হোৱা প্ৰদূষণে এই পৰিৱেশতন্ত্ৰৰ প্ৰতি ভাবুকি সৃষ্টি কৰিছে। কেৰালা বন বিভাগে জলাভূমিখনৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য সংৰক্ষণৰ বাবে মেনগ্ৰোভ পুনৰুদ্ধাৰ আৰু পৰিৱেশ-পৰ্যটন নিয়ন্ত্ৰণৰ দৰে সংৰক্ষণমূলক পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> ==কদালুণ্ডী ৰেল দুৰ্ঘটনা== কদালুণ্ডী ৰে'ল দুৰ্ঘটনাত (মাংগালুৰু–চেন্নাই মেইল) যাত্ৰীবাহী ৰে'লখন কদালুণ্ডী নদীৰ ওপৰৰ দলঙেৰে পাৰ হৈ থকাৰ সময়তে দুৰ্ঘটনাটো সংঘটিত হয়। ৰে'লখনৰ তিনিটা ডবা নদীৰ পানীত পৰি যায়। এই ঘটনাত ৫৯জন লোক নিহত বা সন্ধানহীন হোৱা বুলি প্ৰকাশ পায় আৰু প্ৰায় ৩০০জন লোক আহত হোৱা বুলি ধাৰণা কৰা হৈছিল। চৰকাৰী তদন্তত সিদ্ধান্ত লোৱা হয় যে দুৰ্ঘটনাটোৰ কাৰণ আছিল প্ৰায় ১৪০ বছৰ পুৰণি দলংখনৰ এটা খুঁটা নদীৰ তলিৰ মাটিত বহি গৈছিল। ইয়াৰ আঁৰত দুৰ্ঘটনাৰ পূৰ্বে হোৱা প্ৰবল বৰষুণে ভূমিকা লৈছিল বুলি কোৱা হয় যদিও তদন্তৰ এই সিদ্ধান্তক পৰৱৰ্তী সময়ত প্ৰশ্নৰ কাৰণ হৈ পৰে। ==গাঁওসমূহ== *আলানাল্লুৰ * মেলাটুৰ * পাণ্ডিকড * মুদিক্কোডে (মালাপ্পুৰম) * বল্লিককুন্নু ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Kadalundi River}} *{{cite web |title=About the Rivers of Kerala |work=All Kerala River Protection Council |url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html |access-date=10 September 2009}} [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] 7z7ipwkenjpgehqy1s3ei4uk43xg13k 625787 625785 2026-08-10T07:16:43Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* কদালুণ্ডী ৰেল দুৰ্ঘটনা */ 625787 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river | name = কদালুণ্ডী | native_name = | name_native_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg | image_size = | image_caption = Kadalundi bridge | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]] | subdivision_type3 = Districts | subdivision_name3 = [[Palakkad]], [[Malappuram]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 130 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|36|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Cherakomban Mala | source1_location = Kerala, [[India]] | source1_coordinates = {{coord|11|08|N|76|28|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1160|m|abbr=on}} | mouth = [[আৰৱ সাগৰ]] | mouth_location = Kerala, [[India]] | mouth_coordinates = {{coord|11|07|N|75|49|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 1122 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Kadalundi Kadavu.jpg|thumb|'''Kadalundi Kadavu''' Bridge over Kadalundi River]] [[File:Kadalundi river, Malappuram.jpg|thumb|Kadalundi River at [[Malappuram]]]] '''কদালুণ্ডী নদী (কদলুণ্ডীপুঝা) ({{lang-en|Kadalundi River(Kadalundipuzha) }}) ''' হৈছে ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ যোৱা চাৰিখন প্ৰধান নদীৰ ভিতৰত অন্যতম। আন তিনিখন নদী হৈছে চালিয়াৰ, ভাৰতপুঝা আৰু তিৰুৰ নদী।<ref>{{cite web|url=http://www.malappuram.net/html/history.htm|title=Malappuram District Rivers|publisher=Malappuram.net|access-date=13 October 2006}}</ref> এই বৰষুণনিৰ্ভৰ নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ১৩০ কিলোমিটাৰ (৮১ মাইল) আৰু ই জিলাখনৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ নদী। <ref>{{cite web|url=http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|title=Kerala Government - General Features|publisher=Official Website of Kerala Government|access-date=13 October 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061102072030/http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|archive-date=2 November 2006}}</ref> কদলুণ্ডী নদী কেৰালাৰ ষষ্ঠ দীঘল নদী। এই নদীখন কাৰুভাৰাকুণ্ডু, তুভ্বুৰ, মেলাট্টুৰ, পাণ্ডিক্কাড, মানজেৰী, মালাপ্পুৰম, পানাক্কাড, পাৰাপ্পুৰ, ভেংগাৰা, তিৰুৰাংগাড়ী, পাৰাপ্পানাংগাড়ী আৰু ভল্লিক্কুন্নুৰ মাজেৰে বৈ গৈ জিলাখনৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত থকা ভল্লিক্কুন্নুৰ কদলুণ্ডী নগৰমত আৰব সাগৰত মিলিত হৈছে। <ref name="river">{{cite web |title=Rivers in Malappuram district |url=https://malappuram.nic.in/about-district/ |access-date=23 November 2019 |website=malappuram.nic.in}}</ref> কদালুণ্ডী নদীখন অলিপ্পুঝা নদী আৰু ভেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত গঠিত হৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীখন অলিপ্পুঝা নদী আৰু ভেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত গঠিত হৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীৰ উৎপত্তি পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ চাইলেণ্ট ভেলীৰ পশ্চিম সীমান্তত। নদীখন পালাক্কাড আৰু মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। <ref name="river"/> নদীখনৰ দুখন প্ৰধান উপনদী হৈছে অলিপ্পুঝা আৰু ভেলিয়াৰ। মেলাট্টুৰৰ ওচৰত অলিপ্পুঝা আৰু ভেলিয়াৰ নদী একেলগ হৈ কদালুণ্ডী নদীৰ সৃষ্টি কৰিছে। কদালুণ্ডী নদীখন ঐতিহাসিক এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীখনে ১,২৭৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকা নিষ্কাশন কৰে আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ১২০ কিলোমিটাৰ।<ref name="NIC">[http://malappuram.nic.in/gw.html NIC Malappuram website]</ref> প্ৰাচীন টিণ্ডিছ বন্দৰ, যিটো মুজিৰিছৰ পিছত চেৰা বংশৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম বাণিজ্যিক বন্দৰ আছিল, ভল্লিকুন্নুত থকা এই নদীখনৰ মোহনাৰ সৈতে একে বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref>A Survey of Kerala History, A. Shreedhara Menon</ref> কদালুণ্ডী নদী আৰব সাগৰত মিলিত হোৱা ঠাইত কেইবাটাও দ্বীপক লৈ কদালুণ্ডী পক্ষী অভয়াৰণ্য বিস্তৃত হৈ আছে।<ref name="river"/> এই অভয়াৰণ্যত বছৰি বৃহৎ সংখ্যাত এশৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় চৰাই আৰু প্ৰায় ৬০টা প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী চৰাই দেখা পোৱা যায়। <ref>{{cite web|url=http://www.keralaeverything.com/wil.htm|title=Wild Life Tourism in Kerala|publisher=keralaeverything.com|access-date=13 October 2006}}</ref> {{wide image|Kadalundi Kadavu Bridge.jpg|1500px|কদালুণ্ডী নদীৰ এক মনোমোহা বিস্তৃত দৃশ্য।}} ==সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য্য== [[File:Melattur palam.jpg|thumb|মেলাটুৰত কাদালুণ্ডিপ্পুজাৰ ওপৰত মেলাটুৰ দলং ।]] [[File:This is a image of velliyar river in edathanattukara 2013-10-29 19-46.jpg|left|thumb|ভেল্লিয়াৰ নদী (Velliyar River) ছাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চলৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। ই মেলাট্টুৰৰ ওচৰত অলিপ্পুঝা নদীৰ সৈতে মিলিত হৈ কদালুণ্ডী নদী সৃষ্টি কৰিছে। ]] ষোড়শ শতিকাৰ মালয়ালম কবি আৰু জ্ঞানপানাৰ ৰচয়িতা পুন্থানম নাম্বুদিৰিৰ জন্ম কদালুণ্ডী নদীৰ পাৰত, পেৰিন্থালমান্নাৰ ওচৰৰ কীঝাট্টুৰত হৈছিল।<ref name="Menon">{{cite book|author=I K K Menon|title=FOLK TALES OF KERALA|url=https://books.google.com/books?id=pCv2DAAAQBAJ&pg=PT194|publisher=Publications Division Ministry of Information & Broadcasting Government of India|isbn=978-81-230-2188-1|pages=194–}}</ref><ref name="c1971">{{Cite book|title=District Census Handbook - Malappuram (Part-C) - 1971|last=K. Narayanan|publisher=Directorate of Census Operations, Kerala|year=1972|location=Thiruvananthapuram|pages=3|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5714/1/51172_1971_MAL.pdf}}</ref><ref name="c2011">{{cite book |last1=Directorate of Census Operations, Kerala |title=District Census Handbook, Malappuram |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |location=Thiruvananthapuram |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_B_MALAPPURAM.pdf}}</ref> কেৰালা বৰ্মা ভালিয়া কয়ি থাম্পুৰান (কেৰালা কালিদাসন), ৰাজা ৰাজা বৰ্মা (কেৰালা পাণিনি) আৰু বিখ্যাত চিত্ৰশিল্পী ৰাজা ৰবি বৰ্মা পাৰাপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ বিভিন্ন শাখাৰ সদস্য আছিল। এই ৰাজপৰিয়ালৰ লোকসকলে পাৰাপ্পানাঙ্গাডিৰপৰা হৰিপ্পাড, চাংগানাচেৰী, মাভেলিক্কাৰা আৰু কিলিমানুৰলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল।<ref>{{Cite book|title=Visakham thirunal.|date=2012|publisher=Duc|isbn=978-613-9-12064-2|location=[Place of publication not identified]|oclc=940373421}}</ref> পাৰাপ্পানাঙ্গাডিও কদালুণ্ডী নদীৰ পাৰত অৱস্থিত। <ref name="c2011"/> দৈনিক দ্য হিন্দূৰ ১৮৯৮ চনৰপৰা ১৯০৫ চনলৈ মুখ্য সম্পাদক আৰু দ্য ইণ্ডিয়ান পেট্ৰিয়টৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মুখ্য সম্পাদক দিৱান বাহাদূৰ কোঝিছেৰী কৰুণাকৰা মেনন (১৮৬৩–১৯২২)ও পাৰাপ্পানাঙ্গাডিৰ আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/somemadrasleader00allauoft|title=Some Madras Leaders|date=1922|publisher=Allahabad Printed at Standard Press}}</ref> ও. চান্দু মেননে পাৰাপ্পানাঙ্গাডি মুনচিফ আদালতৰ ন্যায়াধীশ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি থকা সময়ছোৱাত তেওঁৰ ইন্দুলেখা আৰু শাৰদা উপন্যাস দুখন ৰচনা কৰিছিল। ইন্দুলেখা মালয়ালম ভাষাত ৰচিত প্ৰথমখন প্ৰধান উপন্যাস হিচাপেও পৰিগণিত। ==পৰিৱেশ বিজ্ঞান== কদলুণ্ডী নদীৰ মোহনাত এক সমৃদ্ধ মোহনাজাতীয় পৰিৱেশতন্ত্ৰ গঢ় লৈ উঠিছে। ইয়াত ১২৫ একৰ এলেকাজুৰি বিস্তৃত কদালুণ্ডী পক্ষী অভয়াৰণ্য অৱস্থিত। এই অভয়াৰণ্যটো ৰামছাৰ-স্বীকৃত জলাভূমি আৰু শীতকালত পৰিভ্ৰমী চৰাইৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জিৰণিৰ স্থান। <ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kadalundi-bird-sanctuary/137 |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Tourism Development Corporation |access-date=2025-11-02}}</ref> ইয়াত ১০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ চৰাই পোৱা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত হুইমব্ৰেল, ছেণ্ডপাইপাৰ, বগলী আৰু বিৰল ক্ৰেব-প্লভাৰ উল্লেখযোগ্য। মেনগ্ৰোভ বনাঞ্চল আৰু বোকাময় সমতলভূমিয়ে চৰাইবোৰৰ খাদ্য সংগ্ৰহ আৰু বাহ সজাৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/kadalundi-bird-sanctuary |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> নদীখনৰ পাৰৰ অঞ্চলসমূহত বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ দেখা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত মেনগ্ৰোভ গছ যেনে ''এভিচেনিয়া অফিচিনেলিছ'' আৰু ''ৰাইজ’ফ’ৰা ম্যুক্ৰ’নেটা'' লৱণাক্ত জলাভূমিৰ ঘাঁহ আৰু কেঁচুৱাৰিনা গছৰ বনাঞ্চল উল্লেখযোগ্য। এই পৰিৱেশতন্ত্ৰই মুলেট মাছ আৰু মিছামাছ দৰে মাছ আৰু জলজ প্ৰাণীৰ জনসংখ্যা বৰ্তাই ৰাখে, যিবোৰ স্থানীয় মৎস্য ব্যৱসায়ৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/KadalundiRiver_1832.aspx |title=Kadalundi River Ecology |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-02}}</ref> নদী অৱবাহিকাৰ অৰ্ধলৱণীয় পানীয়ে পুষ্টি-চক্ৰ চলাচলত সহায় কৰে। অৱশ্যে উপকূলীয় খহনীয়া আৰু ওপৰৰ অঞ্চলৰ কৃষিকাৰ্যৰপৰা হোৱা প্ৰদূষণে এই পৰিৱেশতন্ত্ৰৰ প্ৰতি ভাবুকি সৃষ্টি কৰিছে। কেৰালা বন বিভাগে জলাভূমিখনৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য সংৰক্ষণৰ বাবে মেনগ্ৰোভ পুনৰুদ্ধাৰ আৰু পৰিৱেশ-পৰ্যটন নিয়ন্ত্ৰণৰ দৰে সংৰক্ষণমূলক পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> ==কদালুণ্ডী ৰেল দুৰ্ঘটনা== কদালুণ্ডী ৰে'ল দুৰ্ঘটনাত (মাংগালুৰু–চেন্নাই মেইল) যাত্ৰীবাহী ৰে'লখন কদালুণ্ডী নদীৰ ওপৰৰ দলঙেৰে পাৰ হৈ থকাৰ সময়তে দুৰ্ঘটনাটো সংঘটিত হয়।<ref> The Hindu https://www.thehindu.com 25 years on, Kadalundi recounts memories of rail tragedy</ref> ৰে'লখনৰ তিনিটা ডবা নদীৰ পানীত পৰি যায়। এই ঘটনাত ৫৯জন লোক নিহত বা সন্ধানহীন হোৱা বুলি প্ৰকাশ পায় আৰু প্ৰায় ৩০০জন লোক আহত হোৱা বুলি ধাৰণা কৰা হৈছিল। চৰকাৰী তদন্তত সিদ্ধান্ত লোৱা হয় যে দুৰ্ঘটনাটোৰ কাৰণ আছিল প্ৰায় ১৪০ বছৰ পুৰণি দলংখনৰ এটা খুঁটা নদীৰ তলিৰ মাটিত বহি গৈছিল। ইয়াৰ আঁৰত দুৰ্ঘটনাৰ পূৰ্বে হোৱা প্ৰবল বৰষুণে ভূমিকা লৈছিল বুলি কোৱা হয় যদিও তদন্তৰ এই সিদ্ধান্তক পৰৱৰ্তী সময়ত প্ৰশ্নৰ কাৰণ হৈ পৰে। ==গাঁওসমূহ== *আলানাল্লুৰ * মেলাটুৰ * পাণ্ডিকড * মুদিক্কোডে (মালাপ্পুৰম) * বল্লিককুন্নু ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Kadalundi River}} *{{cite web |title=About the Rivers of Kerala |work=All Kerala River Protection Council |url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html |access-date=10 September 2009}} [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] saj9ybn1ckzw9jf8hxd8yy0bbw2nzkw 625790 625787 2026-08-10T07:17:52Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* কদালুণ্ডী ৰেল দুৰ্ঘটনা */ 625790 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river | name = কদালুণ্ডী | native_name = | name_native_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg | image_size = | image_caption = Kadalundi bridge | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]] | subdivision_type3 = Districts | subdivision_name3 = [[Palakkad]], [[Malappuram]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 130 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|36|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Cherakomban Mala | source1_location = Kerala, [[India]] | source1_coordinates = {{coord|11|08|N|76|28|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1160|m|abbr=on}} | mouth = [[আৰৱ সাগৰ]] | mouth_location = Kerala, [[India]] | mouth_coordinates = {{coord|11|07|N|75|49|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 1122 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Kadalundi Kadavu.jpg|thumb|'''Kadalundi Kadavu''' Bridge over Kadalundi River]] [[File:Kadalundi river, Malappuram.jpg|thumb|Kadalundi River at [[Malappuram]]]] '''কদালুণ্ডী নদী (কদলুণ্ডীপুঝা) ({{lang-en|Kadalundi River(Kadalundipuzha) }}) ''' হৈছে ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ যোৱা চাৰিখন প্ৰধান নদীৰ ভিতৰত অন্যতম। আন তিনিখন নদী হৈছে চালিয়াৰ, ভাৰতপুঝা আৰু তিৰুৰ নদী।<ref>{{cite web|url=http://www.malappuram.net/html/history.htm|title=Malappuram District Rivers|publisher=Malappuram.net|access-date=13 October 2006}}</ref> এই বৰষুণনিৰ্ভৰ নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ১৩০ কিলোমিটাৰ (৮১ মাইল) আৰু ই জিলাখনৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ নদী। <ref>{{cite web|url=http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|title=Kerala Government - General Features|publisher=Official Website of Kerala Government|access-date=13 October 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061102072030/http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|archive-date=2 November 2006}}</ref> কদলুণ্ডী নদী কেৰালাৰ ষষ্ঠ দীঘল নদী। এই নদীখন কাৰুভাৰাকুণ্ডু, তুভ্বুৰ, মেলাট্টুৰ, পাণ্ডিক্কাড, মানজেৰী, মালাপ্পুৰম, পানাক্কাড, পাৰাপ্পুৰ, ভেংগাৰা, তিৰুৰাংগাড়ী, পাৰাপ্পানাংগাড়ী আৰু ভল্লিক্কুন্নুৰ মাজেৰে বৈ গৈ জিলাখনৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত থকা ভল্লিক্কুন্নুৰ কদলুণ্ডী নগৰমত আৰব সাগৰত মিলিত হৈছে। <ref name="river">{{cite web |title=Rivers in Malappuram district |url=https://malappuram.nic.in/about-district/ |access-date=23 November 2019 |website=malappuram.nic.in}}</ref> কদালুণ্ডী নদীখন অলিপ্পুঝা নদী আৰু ভেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত গঠিত হৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীখন অলিপ্পুঝা নদী আৰু ভেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত গঠিত হৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীৰ উৎপত্তি পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ চাইলেণ্ট ভেলীৰ পশ্চিম সীমান্তত। নদীখন পালাক্কাড আৰু মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। <ref name="river"/> নদীখনৰ দুখন প্ৰধান উপনদী হৈছে অলিপ্পুঝা আৰু ভেলিয়াৰ। মেলাট্টুৰৰ ওচৰত অলিপ্পুঝা আৰু ভেলিয়াৰ নদী একেলগ হৈ কদালুণ্ডী নদীৰ সৃষ্টি কৰিছে। কদালুণ্ডী নদীখন ঐতিহাসিক এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীখনে ১,২৭৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকা নিষ্কাশন কৰে আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ১২০ কিলোমিটাৰ।<ref name="NIC">[http://malappuram.nic.in/gw.html NIC Malappuram website]</ref> প্ৰাচীন টিণ্ডিছ বন্দৰ, যিটো মুজিৰিছৰ পিছত চেৰা বংশৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম বাণিজ্যিক বন্দৰ আছিল, ভল্লিকুন্নুত থকা এই নদীখনৰ মোহনাৰ সৈতে একে বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref>A Survey of Kerala History, A. Shreedhara Menon</ref> কদালুণ্ডী নদী আৰব সাগৰত মিলিত হোৱা ঠাইত কেইবাটাও দ্বীপক লৈ কদালুণ্ডী পক্ষী অভয়াৰণ্য বিস্তৃত হৈ আছে।<ref name="river"/> এই অভয়াৰণ্যত বছৰি বৃহৎ সংখ্যাত এশৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় চৰাই আৰু প্ৰায় ৬০টা প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী চৰাই দেখা পোৱা যায়। <ref>{{cite web|url=http://www.keralaeverything.com/wil.htm|title=Wild Life Tourism in Kerala|publisher=keralaeverything.com|access-date=13 October 2006}}</ref> {{wide image|Kadalundi Kadavu Bridge.jpg|1500px|কদালুণ্ডী নদীৰ এক মনোমোহা বিস্তৃত দৃশ্য।}} ==সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য্য== [[File:Melattur palam.jpg|thumb|মেলাটুৰত কাদালুণ্ডিপ্পুজাৰ ওপৰত মেলাটুৰ দলং ।]] [[File:This is a image of velliyar river in edathanattukara 2013-10-29 19-46.jpg|left|thumb|ভেল্লিয়াৰ নদী (Velliyar River) ছাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চলৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। ই মেলাট্টুৰৰ ওচৰত অলিপ্পুঝা নদীৰ সৈতে মিলিত হৈ কদালুণ্ডী নদী সৃষ্টি কৰিছে। ]] ষোড়শ শতিকাৰ মালয়ালম কবি আৰু জ্ঞানপানাৰ ৰচয়িতা পুন্থানম নাম্বুদিৰিৰ জন্ম কদালুণ্ডী নদীৰ পাৰত, পেৰিন্থালমান্নাৰ ওচৰৰ কীঝাট্টুৰত হৈছিল।<ref name="Menon">{{cite book|author=I K K Menon|title=FOLK TALES OF KERALA|url=https://books.google.com/books?id=pCv2DAAAQBAJ&pg=PT194|publisher=Publications Division Ministry of Information & Broadcasting Government of India|isbn=978-81-230-2188-1|pages=194–}}</ref><ref name="c1971">{{Cite book|title=District Census Handbook - Malappuram (Part-C) - 1971|last=K. Narayanan|publisher=Directorate of Census Operations, Kerala|year=1972|location=Thiruvananthapuram|pages=3|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5714/1/51172_1971_MAL.pdf}}</ref><ref name="c2011">{{cite book |last1=Directorate of Census Operations, Kerala |title=District Census Handbook, Malappuram |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |location=Thiruvananthapuram |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_B_MALAPPURAM.pdf}}</ref> কেৰালা বৰ্মা ভালিয়া কয়ি থাম্পুৰান (কেৰালা কালিদাসন), ৰাজা ৰাজা বৰ্মা (কেৰালা পাণিনি) আৰু বিখ্যাত চিত্ৰশিল্পী ৰাজা ৰবি বৰ্মা পাৰাপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ বিভিন্ন শাখাৰ সদস্য আছিল। এই ৰাজপৰিয়ালৰ লোকসকলে পাৰাপ্পানাঙ্গাডিৰপৰা হৰিপ্পাড, চাংগানাচেৰী, মাভেলিক্কাৰা আৰু কিলিমানুৰলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল।<ref>{{Cite book|title=Visakham thirunal.|date=2012|publisher=Duc|isbn=978-613-9-12064-2|location=[Place of publication not identified]|oclc=940373421}}</ref> পাৰাপ্পানাঙ্গাডিও কদালুণ্ডী নদীৰ পাৰত অৱস্থিত। <ref name="c2011"/> দৈনিক দ্য হিন্দূৰ ১৮৯৮ চনৰপৰা ১৯০৫ চনলৈ মুখ্য সম্পাদক আৰু দ্য ইণ্ডিয়ান পেট্ৰিয়টৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মুখ্য সম্পাদক দিৱান বাহাদূৰ কোঝিছেৰী কৰুণাকৰা মেনন (১৮৬৩–১৯২২)ও পাৰাপ্পানাঙ্গাডিৰ আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/somemadrasleader00allauoft|title=Some Madras Leaders|date=1922|publisher=Allahabad Printed at Standard Press}}</ref> ও. চান্দু মেননে পাৰাপ্পানাঙ্গাডি মুনচিফ আদালতৰ ন্যায়াধীশ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি থকা সময়ছোৱাত তেওঁৰ ইন্দুলেখা আৰু শাৰদা উপন্যাস দুখন ৰচনা কৰিছিল। ইন্দুলেখা মালয়ালম ভাষাত ৰচিত প্ৰথমখন প্ৰধান উপন্যাস হিচাপেও পৰিগণিত। ==পৰিৱেশ বিজ্ঞান== কদলুণ্ডী নদীৰ মোহনাত এক সমৃদ্ধ মোহনাজাতীয় পৰিৱেশতন্ত্ৰ গঢ় লৈ উঠিছে। ইয়াত ১২৫ একৰ এলেকাজুৰি বিস্তৃত কদালুণ্ডী পক্ষী অভয়াৰণ্য অৱস্থিত। এই অভয়াৰণ্যটো ৰামছাৰ-স্বীকৃত জলাভূমি আৰু শীতকালত পৰিভ্ৰমী চৰাইৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জিৰণিৰ স্থান। <ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kadalundi-bird-sanctuary/137 |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Tourism Development Corporation |access-date=2025-11-02}}</ref> ইয়াত ১০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ চৰাই পোৱা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত হুইমব্ৰেল, ছেণ্ডপাইপাৰ, বগলী আৰু বিৰল ক্ৰেব-প্লভাৰ উল্লেখযোগ্য। মেনগ্ৰোভ বনাঞ্চল আৰু বোকাময় সমতলভূমিয়ে চৰাইবোৰৰ খাদ্য সংগ্ৰহ আৰু বাহ সজাৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/kadalundi-bird-sanctuary |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> নদীখনৰ পাৰৰ অঞ্চলসমূহত বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ দেখা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত মেনগ্ৰোভ গছ যেনে ''এভিচেনিয়া অফিচিনেলিছ'' আৰু ''ৰাইজ’ফ’ৰা ম্যুক্ৰ’নেটা'' লৱণাক্ত জলাভূমিৰ ঘাঁহ আৰু কেঁচুৱাৰিনা গছৰ বনাঞ্চল উল্লেখযোগ্য। এই পৰিৱেশতন্ত্ৰই মুলেট মাছ আৰু মিছামাছ দৰে মাছ আৰু জলজ প্ৰাণীৰ জনসংখ্যা বৰ্তাই ৰাখে, যিবোৰ স্থানীয় মৎস্য ব্যৱসায়ৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/KadalundiRiver_1832.aspx |title=Kadalundi River Ecology |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-02}}</ref> নদী অৱবাহিকাৰ অৰ্ধলৱণীয় পানীয়ে পুষ্টি-চক্ৰ চলাচলত সহায় কৰে। অৱশ্যে উপকূলীয় খহনীয়া আৰু ওপৰৰ অঞ্চলৰ কৃষিকাৰ্যৰপৰা হোৱা প্ৰদূষণে এই পৰিৱেশতন্ত্ৰৰ প্ৰতি ভাবুকি সৃষ্টি কৰিছে। কেৰালা বন বিভাগে জলাভূমিখনৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য সংৰক্ষণৰ বাবে মেনগ্ৰোভ পুনৰুদ্ধাৰ আৰু পৰিৱেশ-পৰ্যটন নিয়ন্ত্ৰণৰ দৰে সংৰক্ষণমূলক পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> ==কদালুণ্ডী ৰেল দুৰ্ঘটনা== কদালুণ্ডী ৰে'ল দুৰ্ঘটনাত (মাংগালুৰু–চেন্নাই মেইল) যাত্ৰীবাহী ৰে'লখন কদালুণ্ডী নদীৰ ওপৰৰ দলঙেৰে পাৰ হৈ থকাৰ সময়তে দুৰ্ঘটনাটো সংঘটিত হয়।<ref> The Hindu https://www.thehindu.com 25 years on, Kadalundi recounts memories of rail tragedy</ref> <ref>Mathrubhumi English https://english.mathrubhumi.com Kadalundi train tragedy, 25 years later: The disaster that still haunts ... </ref>ৰে'লখনৰ তিনিটা ডবা নদীৰ পানীত পৰি যায়। এই ঘটনাত ৫৯জন লোক নিহত বা সন্ধানহীন হোৱা বুলি প্ৰকাশ পায় আৰু প্ৰায় ৩০০জন লোক আহত হোৱা বুলি ধাৰণা কৰা হৈছিল। চৰকাৰী তদন্তত সিদ্ধান্ত লোৱা হয় যে দুৰ্ঘটনাটোৰ কাৰণ আছিল প্ৰায় ১৪০ বছৰ পুৰণি দলংখনৰ এটা খুঁটা নদীৰ তলিৰ মাটিত বহি গৈছিল। ইয়াৰ আঁৰত দুৰ্ঘটনাৰ পূৰ্বে হোৱা প্ৰবল বৰষুণে ভূমিকা লৈছিল বুলি কোৱা হয় যদিও তদন্তৰ এই সিদ্ধান্তক পৰৱৰ্তী সময়ত প্ৰশ্নৰ কাৰণ হৈ পৰে। ==গাঁওসমূহ== *আলানাল্লুৰ * মেলাটুৰ * পাণ্ডিকড * মুদিক্কোডে (মালাপ্পুৰম) * বল্লিককুন্নু ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Kadalundi River}} *{{cite web |title=About the Rivers of Kerala |work=All Kerala River Protection Council |url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html |access-date=10 September 2009}} [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] k1qcv39v95tasi6ni2e2jw2b1eqp3q0 625791 625790 2026-08-10T07:19:40Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য্য */ 625791 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river | name = কদালুণ্ডী | native_name = | name_native_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg | image_size = | image_caption = Kadalundi bridge | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]] | subdivision_type3 = Districts | subdivision_name3 = [[Palakkad]], [[Malappuram]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 130 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|36|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Cherakomban Mala | source1_location = Kerala, [[India]] | source1_coordinates = {{coord|11|08|N|76|28|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1160|m|abbr=on}} | mouth = [[আৰৱ সাগৰ]] | mouth_location = Kerala, [[India]] | mouth_coordinates = {{coord|11|07|N|75|49|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 1122 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Kadalundi Kadavu.jpg|thumb|'''Kadalundi Kadavu''' Bridge over Kadalundi River]] [[File:Kadalundi river, Malappuram.jpg|thumb|Kadalundi River at [[Malappuram]]]] '''কদালুণ্ডী নদী (কদলুণ্ডীপুঝা) ({{lang-en|Kadalundi River(Kadalundipuzha) }}) ''' হৈছে ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ যোৱা চাৰিখন প্ৰধান নদীৰ ভিতৰত অন্যতম। আন তিনিখন নদী হৈছে চালিয়াৰ, ভাৰতপুঝা আৰু তিৰুৰ নদী।<ref>{{cite web|url=http://www.malappuram.net/html/history.htm|title=Malappuram District Rivers|publisher=Malappuram.net|access-date=13 October 2006}}</ref> এই বৰষুণনিৰ্ভৰ নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ১৩০ কিলোমিটাৰ (৮১ মাইল) আৰু ই জিলাখনৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ নদী। <ref>{{cite web|url=http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|title=Kerala Government - General Features|publisher=Official Website of Kerala Government|access-date=13 October 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061102072030/http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|archive-date=2 November 2006}}</ref> কদলুণ্ডী নদী কেৰালাৰ ষষ্ঠ দীঘল নদী। এই নদীখন কাৰুভাৰাকুণ্ডু, তুভ্বুৰ, মেলাট্টুৰ, পাণ্ডিক্কাড, মানজেৰী, মালাপ্পুৰম, পানাক্কাড, পাৰাপ্পুৰ, ভেংগাৰা, তিৰুৰাংগাড়ী, পাৰাপ্পানাংগাড়ী আৰু ভল্লিক্কুন্নুৰ মাজেৰে বৈ গৈ জিলাখনৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত থকা ভল্লিক্কুন্নুৰ কদলুণ্ডী নগৰমত আৰব সাগৰত মিলিত হৈছে। <ref name="river">{{cite web |title=Rivers in Malappuram district |url=https://malappuram.nic.in/about-district/ |access-date=23 November 2019 |website=malappuram.nic.in}}</ref> কদালুণ্ডী নদীখন অলিপ্পুঝা নদী আৰু ভেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত গঠিত হৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীখন অলিপ্পুঝা নদী আৰু ভেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত গঠিত হৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীৰ উৎপত্তি পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ চাইলেণ্ট ভেলীৰ পশ্চিম সীমান্তত। নদীখন পালাক্কাড আৰু মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। <ref name="river"/> নদীখনৰ দুখন প্ৰধান উপনদী হৈছে অলিপ্পুঝা আৰু ভেলিয়াৰ। মেলাট্টুৰৰ ওচৰত অলিপ্পুঝা আৰু ভেলিয়াৰ নদী একেলগ হৈ কদালুণ্ডী নদীৰ সৃষ্টি কৰিছে। কদালুণ্ডী নদীখন ঐতিহাসিক এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীখনে ১,২৭৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকা নিষ্কাশন কৰে আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ১২০ কিলোমিটাৰ।<ref name="NIC">[http://malappuram.nic.in/gw.html NIC Malappuram website]</ref> প্ৰাচীন টিণ্ডিছ বন্দৰ, যিটো মুজিৰিছৰ পিছত চেৰা বংশৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম বাণিজ্যিক বন্দৰ আছিল, ভল্লিকুন্নুত থকা এই নদীখনৰ মোহনাৰ সৈতে একে বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref>A Survey of Kerala History, A. Shreedhara Menon</ref> কদালুণ্ডী নদী আৰব সাগৰত মিলিত হোৱা ঠাইত কেইবাটাও দ্বীপক লৈ কদালুণ্ডী পক্ষী অভয়াৰণ্য বিস্তৃত হৈ আছে।<ref name="river"/> এই অভয়াৰণ্যত বছৰি বৃহৎ সংখ্যাত এশৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় চৰাই আৰু প্ৰায় ৬০টা প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী চৰাই দেখা পোৱা যায়। <ref>{{cite web|url=http://www.keralaeverything.com/wil.htm|title=Wild Life Tourism in Kerala|publisher=keralaeverything.com|access-date=13 October 2006}}</ref> {{wide image|Kadalundi Kadavu Bridge.jpg|1500px|কদালুণ্ডী নদীৰ এক মনোমোহা বিস্তৃত দৃশ্য।}} ==সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য্য== [[File:Melattur palam.jpg|thumb|মেলাটুৰত কাদালুণ্ডিপ্পুজাৰ ওপৰত মেলাটুৰ দলং ।]] [[File:This is a image of velliyar river in edathanattukara 2013-10-29 19-46.jpg|left|thumb|ভেল্লিয়াৰ নদী (Velliyar River) ছাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চলৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। ই মেলাট্টুৰৰ ওচৰত অলিপ্পুঝা নদীৰ সৈতে মিলিত হৈ কদালুণ্ডী নদী সৃষ্টি কৰিছে। ]] ষোড়শ শতিকাৰ মালয়ালম কবি আৰু জ্ঞানপানাৰ ৰচয়িতা পুন্থানম নাম্বুদিৰিৰ জন্ম কদালুণ্ডী নদীৰ পাৰত, পেৰিন্থালমান্নাৰ ওচৰৰ কীঝাট্টুৰত হৈছিল।<ref name="Menon">{{cite book|author=I K K Menon|title=FOLK TALES OF KERALA|url=https://books.google.com/books?id=pCv2DAAAQBAJ&pg=PT194|publisher=Publications Division Ministry of Information & Broadcasting Government of India|isbn=978-81-230-2188-1|pages=194–}}</ref><ref name="c1971">{{Cite book|title=District Census Handbook - Malappuram (Part-C) - 1971|last=K. Narayanan|publisher=Directorate of Census Operations, Kerala|year=1972|location=Thiruvananthapuram|pages=3|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5714/1/51172_1971_MAL.pdf}}</ref><ref name="c2011">{{cite book |last1=Directorate of Census Operations, Kerala |title=District Census Handbook, Malappuram |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |location=Thiruvananthapuram |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_B_MALAPPURAM.pdf}}</ref> কেৰালা বৰ্মা ভালিয়া কয়ি থাম্পুৰান (কেৰালা কালিদাসন), ৰাজা ৰাজা বৰ্মা (কেৰালা পাণিনি) আৰু বিখ্যাত চিত্ৰশিল্পী ৰাজা ৰবি বৰ্মা পাৰাপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ বিভিন্ন শাখাৰ সদস্য আছিল। এই ৰাজপৰিয়ালৰ লোকসকলে পাৰাপ্পানাঙ্গাডিৰপৰা হৰিপ্পাড, চাংগানাচেৰী, মাভেলিক্কাৰা আৰু কিলিমানুৰলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল।<ref>{{Cite book|title=Visakham thirunal.|date=2012|publisher=Duc|isbn=978-613-9-12064-2|location=[Place of publication not identified]|oclc=940373421}}</ref> পাৰাপ্পানাঙ্গাডিও কদালুণ্ডী নদীৰ পাৰত অৱস্থিত। <ref name="c2011"/> দৈনিক দ্য হিন্দূৰ ১৮৯৮ চনৰপৰা ১৯০৫ চনলৈ মুখ্য সম্পাদক আৰু দ্য ইণ্ডিয়ান পেট্ৰিয়টৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মুখ্য সম্পাদক দিৱান বাহাদূৰ কোঝিছেৰী কৰুণাকৰা মেনন (১৮৬৩–১৯২২)ও পাৰাপ্পানাঙ্গাডিৰ আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/somemadrasleader00allauoft|title=Some Madras Leaders|date=1922|publisher=Allahabad Printed at Standard Press}}</ref> ও. চান্দু মেননে পাৰাপ্পানাঙ্গাডি মুনচিফ আদালতৰ ন্যায়াধীশ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি থকা সময়ছোৱাত তেওঁৰ ইন্দুলেখা <ref>Malayalam Project https://malayalamproject.wordpress.com Indulekha the novel - Malayalam Project </ref> আৰু শাৰদা উপন্যাস দুখন ৰচনা কৰিছিল। ইন্দুলেখা মালয়ালম ভাষাত ৰচিত প্ৰথমখন প্ৰধান উপন্যাস হিচাপেও পৰিগণিত। ==পৰিৱেশ বিজ্ঞান== কদলুণ্ডী নদীৰ মোহনাত এক সমৃদ্ধ মোহনাজাতীয় পৰিৱেশতন্ত্ৰ গঢ় লৈ উঠিছে। ইয়াত ১২৫ একৰ এলেকাজুৰি বিস্তৃত কদালুণ্ডী পক্ষী অভয়াৰণ্য অৱস্থিত। এই অভয়াৰণ্যটো ৰামছাৰ-স্বীকৃত জলাভূমি আৰু শীতকালত পৰিভ্ৰমী চৰাইৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জিৰণিৰ স্থান। <ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kadalundi-bird-sanctuary/137 |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Tourism Development Corporation |access-date=2025-11-02}}</ref> ইয়াত ১০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ চৰাই পোৱা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত হুইমব্ৰেল, ছেণ্ডপাইপাৰ, বগলী আৰু বিৰল ক্ৰেব-প্লভাৰ উল্লেখযোগ্য। মেনগ্ৰোভ বনাঞ্চল আৰু বোকাময় সমতলভূমিয়ে চৰাইবোৰৰ খাদ্য সংগ্ৰহ আৰু বাহ সজাৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/kadalundi-bird-sanctuary |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> নদীখনৰ পাৰৰ অঞ্চলসমূহত বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ দেখা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত মেনগ্ৰোভ গছ যেনে ''এভিচেনিয়া অফিচিনেলিছ'' আৰু ''ৰাইজ’ফ’ৰা ম্যুক্ৰ’নেটা'' লৱণাক্ত জলাভূমিৰ ঘাঁহ আৰু কেঁচুৱাৰিনা গছৰ বনাঞ্চল উল্লেখযোগ্য। এই পৰিৱেশতন্ত্ৰই মুলেট মাছ আৰু মিছামাছ দৰে মাছ আৰু জলজ প্ৰাণীৰ জনসংখ্যা বৰ্তাই ৰাখে, যিবোৰ স্থানীয় মৎস্য ব্যৱসায়ৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/KadalundiRiver_1832.aspx |title=Kadalundi River Ecology |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-02}}</ref> নদী অৱবাহিকাৰ অৰ্ধলৱণীয় পানীয়ে পুষ্টি-চক্ৰ চলাচলত সহায় কৰে। অৱশ্যে উপকূলীয় খহনীয়া আৰু ওপৰৰ অঞ্চলৰ কৃষিকাৰ্যৰপৰা হোৱা প্ৰদূষণে এই পৰিৱেশতন্ত্ৰৰ প্ৰতি ভাবুকি সৃষ্টি কৰিছে। কেৰালা বন বিভাগে জলাভূমিখনৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য সংৰক্ষণৰ বাবে মেনগ্ৰোভ পুনৰুদ্ধাৰ আৰু পৰিৱেশ-পৰ্যটন নিয়ন্ত্ৰণৰ দৰে সংৰক্ষণমূলক পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> ==কদালুণ্ডী ৰেল দুৰ্ঘটনা== কদালুণ্ডী ৰে'ল দুৰ্ঘটনাত (মাংগালুৰু–চেন্নাই মেইল) যাত্ৰীবাহী ৰে'লখন কদালুণ্ডী নদীৰ ওপৰৰ দলঙেৰে পাৰ হৈ থকাৰ সময়তে দুৰ্ঘটনাটো সংঘটিত হয়।<ref> The Hindu https://www.thehindu.com 25 years on, Kadalundi recounts memories of rail tragedy</ref> <ref>Mathrubhumi English https://english.mathrubhumi.com Kadalundi train tragedy, 25 years later: The disaster that still haunts ... </ref>ৰে'লখনৰ তিনিটা ডবা নদীৰ পানীত পৰি যায়। এই ঘটনাত ৫৯জন লোক নিহত বা সন্ধানহীন হোৱা বুলি প্ৰকাশ পায় আৰু প্ৰায় ৩০০জন লোক আহত হোৱা বুলি ধাৰণা কৰা হৈছিল। চৰকাৰী তদন্তত সিদ্ধান্ত লোৱা হয় যে দুৰ্ঘটনাটোৰ কাৰণ আছিল প্ৰায় ১৪০ বছৰ পুৰণি দলংখনৰ এটা খুঁটা নদীৰ তলিৰ মাটিত বহি গৈছিল। ইয়াৰ আঁৰত দুৰ্ঘটনাৰ পূৰ্বে হোৱা প্ৰবল বৰষুণে ভূমিকা লৈছিল বুলি কোৱা হয় যদিও তদন্তৰ এই সিদ্ধান্তক পৰৱৰ্তী সময়ত প্ৰশ্নৰ কাৰণ হৈ পৰে। ==গাঁওসমূহ== *আলানাল্লুৰ * মেলাটুৰ * পাণ্ডিকড * মুদিক্কোডে (মালাপ্পুৰম) * বল্লিককুন্নু ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Kadalundi River}} *{{cite web |title=About the Rivers of Kerala |work=All Kerala River Protection Council |url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html |access-date=10 September 2009}} [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] 8syfav4bk7dpbacrb5sjj1vn3s4nhmm 625793 625791 2026-08-10T07:20:14Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 625793 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river | name = কদালুণ্ডী | native_name = | name_native_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg | image_size = | image_caption = Kadalundi bridge | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]] | subdivision_type3 = Districts | subdivision_name3 = [[Palakkad]], [[Malappuram]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 130 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|36|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Cherakomban Mala | source1_location = Kerala, [[India]] | source1_coordinates = {{coord|11|08|N|76|28|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1160|m|abbr=on}} | mouth = [[আৰৱ সাগৰ]] | mouth_location = Kerala, [[India]] | mouth_coordinates = {{coord|11|07|N|75|49|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 1122 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Kadalundi Kadavu.jpg|thumb|'''Kadalundi Kadavu''' Bridge over Kadalundi River]] [[File:Kadalundi river, Malappuram.jpg|thumb|Kadalundi River at [[Malappuram]]]] '''কদালুণ্ডী নদী (কদলুণ্ডীপুঝা) ({{lang-en|Kadalundi River(Kadalundipuzha) }}) ''' হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ যোৱা চাৰিখন প্ৰধান নদীৰ ভিতৰত অন্যতম। আন তিনিখন নদী হৈছে চালিয়াৰ, ভাৰতপুঝা আৰু তিৰুৰ নদী।<ref>{{cite web|url=http://www.malappuram.net/html/history.htm|title=Malappuram District Rivers|publisher=Malappuram.net|access-date=13 October 2006}}</ref> এই বৰষুণনিৰ্ভৰ নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ১৩০ কিলোমিটাৰ (৮১ মাইল) আৰু ই জিলাখনৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ নদী। <ref>{{cite web|url=http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|title=Kerala Government - General Features|publisher=Official Website of Kerala Government|access-date=13 October 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061102072030/http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|archive-date=2 November 2006}}</ref> কদলুণ্ডী নদী কেৰালাৰ ষষ্ঠ দীঘল নদী। এই নদীখন কাৰুভাৰাকুণ্ডু, তুভ্বুৰ, মেলাট্টুৰ, পাণ্ডিক্কাড, মানজেৰী, মালাপ্পুৰম, পানাক্কাড, পাৰাপ্পুৰ, ভেংগাৰা, তিৰুৰাংগাড়ী, পাৰাপ্পানাংগাড়ী আৰু ভল্লিক্কুন্নুৰ মাজেৰে বৈ গৈ জিলাখনৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত থকা ভল্লিক্কুন্নুৰ কদলুণ্ডী নগৰমত আৰব সাগৰত মিলিত হৈছে। <ref name="river">{{cite web |title=Rivers in Malappuram district |url=https://malappuram.nic.in/about-district/ |access-date=23 November 2019 |website=malappuram.nic.in}}</ref> কদালুণ্ডী নদীখন অলিপ্পুঝা নদী আৰু ভেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত গঠিত হৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীখন অলিপ্পুঝা নদী আৰু ভেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত গঠিত হৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীৰ উৎপত্তি পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ চাইলেণ্ট ভেলীৰ পশ্চিম সীমান্তত। নদীখন পালাক্কাড আৰু মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। <ref name="river"/> নদীখনৰ দুখন প্ৰধান উপনদী হৈছে অলিপ্পুঝা আৰু ভেলিয়াৰ। মেলাট্টুৰৰ ওচৰত অলিপ্পুঝা আৰু ভেলিয়াৰ নদী একেলগ হৈ কদালুণ্ডী নদীৰ সৃষ্টি কৰিছে। কদালুণ্ডী নদীখন ঐতিহাসিক এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীখনে ১,২৭৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকা নিষ্কাশন কৰে আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ১২০ কিলোমিটাৰ।<ref name="NIC">[http://malappuram.nic.in/gw.html NIC Malappuram website]</ref> প্ৰাচীন টিণ্ডিছ বন্দৰ, যিটো মুজিৰিছৰ পিছত চেৰা বংশৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম বাণিজ্যিক বন্দৰ আছিল, ভল্লিকুন্নুত থকা এই নদীখনৰ মোহনাৰ সৈতে একে বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref>A Survey of Kerala History, A. Shreedhara Menon</ref> কদালুণ্ডী নদী আৰব সাগৰত মিলিত হোৱা ঠাইত কেইবাটাও দ্বীপক লৈ কদালুণ্ডী পক্ষী অভয়াৰণ্য বিস্তৃত হৈ আছে।<ref name="river"/> এই অভয়াৰণ্যত বছৰি বৃহৎ সংখ্যাত এশৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় চৰাই আৰু প্ৰায় ৬০টা প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী চৰাই দেখা পোৱা যায়। <ref>{{cite web|url=http://www.keralaeverything.com/wil.htm|title=Wild Life Tourism in Kerala|publisher=keralaeverything.com|access-date=13 October 2006}}</ref> {{wide image|Kadalundi Kadavu Bridge.jpg|1500px|কদালুণ্ডী নদীৰ এক মনোমোহা বিস্তৃত দৃশ্য। }} ==সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য্য== [[File:Melattur palam.jpg|thumb|মেলাটুৰত কাদালুণ্ডিপ্পূজাৰ ওপৰত মেলাটুৰ দলং। ]] [[File:This is a image of velliyar river in edathanattukara 2013-10-29 19-46.jpg|left|thumb|ভেল্লিয়াৰ নদী (Velliyar River) ছাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চলৰপৰা উৎপত্তি হৈছে। ই মেলাট্টুৰৰ ওচৰত অলিপ্পুঝা নদীৰ সৈতে মিলিত হৈ কদালুণ্ডী নদী সৃষ্টি কৰিছে। ]] ষোড়শ শতিকাৰ মালয়ালম কবি আৰু জ্ঞানপানাৰ ৰচয়িতা পুন্থানম নাম্বুদিৰিৰ জন্ম কদালুণ্ডী নদীৰ পাৰত, পেৰিন্থালমান্নাৰ ওচৰৰ কীঝাট্টুৰত হৈছিল।<ref name="Menon">{{cite book|author=I K K Menon|title=FOLK TALES OF KERALA|url=https://books.google.com/books?id=pCv2DAAAQBAJ&pg=PT194|publisher=Publications Division Ministry of Information & Broadcasting Government of India|isbn=978-81-230-2188-1|pages=194–}}</ref><ref name="c1971">{{Cite book|title=District Census Handbook - Malappuram (Part-C) - 1971|last=K. Narayanan|publisher=Directorate of Census Operations, Kerala|year=1972|location=Thiruvananthapuram|pages=3|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5714/1/51172_1971_MAL.pdf}}</ref><ref name="c2011">{{cite book |last1=Directorate of Census Operations, Kerala |title=District Census Handbook, Malappuram |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |location=Thiruvananthapuram |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_B_MALAPPURAM.pdf}}</ref> কেৰালা বৰ্মা ভালিয়া কয়ি থাম্পুৰান (কেৰালা কালিদাসন), ৰাজা ৰাজা বৰ্মা (কেৰালা পাণিনি) আৰু বিখ্যাত চিত্ৰশিল্পী ৰাজা ৰবি বৰ্মা পাৰাপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ বিভিন্ন শাখাৰ সদস্য আছিল। এই ৰাজপৰিয়ালৰ লোকসকলে পাৰাপ্পানাঙ্গাডিৰপৰা হৰিপ্পাড, চাংগানাচেৰী, মাভেলিক্কাৰা আৰু কিলিমানুৰলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল।<ref>{{Cite book|title=Visakham thirunal.|date=2012|publisher=Duc|isbn=978-613-9-12064-2|location=[Place of publication not identified]|oclc=940373421}}</ref> পাৰাপ্পানাঙ্গাডিও কদালুণ্ডী নদীৰ পাৰত অৱস্থিত। <ref name="c2011"/> দৈনিক দ্য হিন্দূৰ ১৮৯৮ চনৰপৰা ১৯০৫ চনলৈ মুখ্য সম্পাদক আৰু দ্য ইণ্ডিয়ান পেট্ৰিয়টৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মুখ্য সম্পাদক দিৱান বাহাদূৰ কোঝিছেৰী কৰুণাকৰা মেনন (১৮৬৩–১৯২২)ও পাৰাপ্পানাঙ্গাডিৰ আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/somemadrasleader00allauoft|title=Some Madras Leaders|date=1922|publisher=Allahabad Printed at Standard Press}}</ref> ও. চান্দু মেননে পাৰাপ্পানাঙ্গাডি মুনচিফ আদালতৰ ন্যায়াধীশ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি থকা সময়ছোৱাত তেওঁৰ ইন্দুলেখা <ref>Malayalam Project https://malayalamproject.wordpress.com Indulekha the novel - Malayalam Project </ref> আৰু শাৰদা উপন্যাস দুখন ৰচনা কৰিছিল। ইন্দুলেখা মালয়ালম ভাষাত ৰচিত প্ৰথমখন প্ৰধান উপন্যাস হিচাপেও পৰিগণিত। ==পৰিৱেশ বিজ্ঞান== কদলুণ্ডী নদীৰ মোহনাত এক সমৃদ্ধ মোহনাজাতীয় পৰিৱেশতন্ত্ৰ গঢ় লৈ উঠিছে। ইয়াত ১২৫ একৰ এলেকাজুৰি বিস্তৃত কদালুণ্ডী পক্ষী অভয়াৰণ্য অৱস্থিত। এই অভয়াৰণ্যটো ৰামছাৰ-স্বীকৃত জলাভূমি আৰু শীতকালত পৰিভ্ৰমী চৰাইৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জিৰণিৰ স্থান। <ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kadalundi-bird-sanctuary/137 |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Tourism Development Corporation |access-date=2025-11-02}}</ref> ইয়াত ১০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ চৰাই পোৱা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত হুইমব্ৰেল, ছেণ্ডপাইপাৰ, বগলী আৰু বিৰল ক্ৰেব-প্লভাৰ উল্লেখযোগ্য। মেনগ্ৰোভ বনাঞ্চল আৰু বোকাময় সমতলভূমিয়ে চৰাইবোৰৰ খাদ্য সংগ্ৰহ আৰু বাহ সজাৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/kadalundi-bird-sanctuary |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> নদীখনৰ পাৰৰ অঞ্চলসমূহত বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ দেখা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত মেনগ্ৰোভ গছ যেনে ''এভিচেনিয়া অফিচিনেলিছ'' আৰু ''ৰাইজ’ফ’ৰা ম্যুক্ৰ’নেটা'' লৱণাক্ত জলাভূমিৰ ঘাঁহ আৰু কেঁচুৱাৰিনা গছৰ বনাঞ্চল উল্লেখযোগ্য। এই পৰিৱেশতন্ত্ৰই মুলেট মাছ আৰু মিছামাছ দৰে মাছ আৰু জলজ প্ৰাণীৰ জনসংখ্যা বৰ্তাই ৰাখে, যিবোৰ স্থানীয় মৎস্য ব্যৱসায়ৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/KadalundiRiver_1832.aspx |title=Kadalundi River Ecology |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-02}}</ref> নদী অৱবাহিকাৰ অৰ্ধলৱণীয় পানীয়ে পুষ্টি-চক্ৰ চলাচলত সহায় কৰে। অৱশ্যে উপকূলীয় খহনীয়া আৰু ওপৰৰ অঞ্চলৰ কৃষিকাৰ্যৰপৰা হোৱা প্ৰদূষণে এই পৰিৱেশতন্ত্ৰৰ প্ৰতি ভাবুকি সৃষ্টি কৰিছে। কেৰালা বন বিভাগে জলাভূমিখনৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য সংৰক্ষণৰ বাবে মেনগ্ৰোভ পুনৰুদ্ধাৰ আৰু পৰিৱেশ-পৰ্যটন নিয়ন্ত্ৰণৰ দৰে সংৰক্ষণমূলক পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> ==কদালুণ্ডী ৰেল দুৰ্ঘটনা== কদালুণ্ডী ৰে'ল দুৰ্ঘটনাত (মাংগালুৰু–চেন্নাই মেইল) যাত্ৰীবাহী ৰে'লখন কদালুণ্ডী নদীৰ ওপৰৰ দলঙেৰে পাৰ হৈ থকাৰ সময়তে দুৰ্ঘটনাটো সংঘটিত হয়।<ref> The Hindu https://www.thehindu.com 25 years on, Kadalundi recounts memories of rail tragedy</ref> <ref>Mathrubhumi English https://english.mathrubhumi.com Kadalundi train tragedy, 25 years later: The disaster that still haunts ... </ref>ৰে'লখনৰ তিনিটা ডবা নদীৰ পানীত পৰি যায়। এই ঘটনাত ৫৯জন লোক নিহত বা সন্ধানহীন হোৱা বুলি প্ৰকাশ পায় আৰু প্ৰায় ৩০০জন লোক আহত হোৱা বুলি ধাৰণা কৰা হৈছিল। চৰকাৰী তদন্তত সিদ্ধান্ত লোৱা হয় যে দুৰ্ঘটনাটোৰ কাৰণ আছিল প্ৰায় ১৪০ বছৰ পুৰণি দলংখনৰ এটা খুঁটা নদীৰ তলিৰ মাটিত বহি গৈছিল। ইয়াৰ আঁৰত দুৰ্ঘটনাৰ পূৰ্বে হোৱা প্ৰবল বৰষুণে ভূমিকা লৈছিল বুলি কোৱা হয় যদিও তদন্তৰ এই সিদ্ধান্তক পৰৱৰ্তী সময়ত প্ৰশ্নৰ কাৰণ হৈ পৰে। ==গাঁওসমূহ== *আলানাল্লুৰ * মেলাটুৰ * পাণ্ডিকড * মুদিক্কোডে (মালাপ্পুৰম) * বল্লিককুন্নু ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Kadalundi River}} *{{cite web |title=About the Rivers of Kerala |work=All Kerala River Protection Council |url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html |access-date=10 September 2009}} [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] matyc029tr1qz5ufy15nky00o7sm6xe 625800 625793 2026-08-10T07:41:57Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:ভাৰতৰ নদী]] using [[WP:HC|HotCat]] 625800 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river | name = কদালুণ্ডী | native_name = | name_native_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg | image_size = | image_caption = Kadalundi bridge | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]] | subdivision_type3 = Districts | subdivision_name3 = [[Palakkad]], [[Malappuram]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 130 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|36|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Cherakomban Mala | source1_location = Kerala, [[India]] | source1_coordinates = {{coord|11|08|N|76|28|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1160|m|abbr=on}} | mouth = [[আৰৱ সাগৰ]] | mouth_location = Kerala, [[India]] | mouth_coordinates = {{coord|11|07|N|75|49|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 1122 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Kadalundi Kadavu.jpg|thumb|'''Kadalundi Kadavu''' Bridge over Kadalundi River]] [[File:Kadalundi river, Malappuram.jpg|thumb|Kadalundi River at [[Malappuram]]]] '''কদালুণ্ডী নদী (কদলুণ্ডীপুঝা) ({{lang-en|Kadalundi River(Kadalundipuzha) }}) ''' হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ যোৱা চাৰিখন প্ৰধান নদীৰ ভিতৰত অন্যতম। আন তিনিখন নদী হৈছে চালিয়াৰ, ভাৰতপুঝা আৰু তিৰুৰ নদী।<ref>{{cite web|url=http://www.malappuram.net/html/history.htm|title=Malappuram District Rivers|publisher=Malappuram.net|access-date=13 October 2006}}</ref> এই বৰষুণনিৰ্ভৰ নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ১৩০ কিলোমিটাৰ (৮১ মাইল) আৰু ই জিলাখনৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ নদী। <ref>{{cite web|url=http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|title=Kerala Government - General Features|publisher=Official Website of Kerala Government|access-date=13 October 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061102072030/http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|archive-date=2 November 2006}}</ref> কদলুণ্ডী নদী কেৰালাৰ ষষ্ঠ দীঘল নদী। এই নদীখন কাৰুভাৰাকুণ্ডু, তুভ্বুৰ, মেলাট্টুৰ, পাণ্ডিক্কাড, মানজেৰী, মালাপ্পুৰম, পানাক্কাড, পাৰাপ্পুৰ, ভেংগাৰা, তিৰুৰাংগাড়ী, পাৰাপ্পানাংগাড়ী আৰু ভল্লিক্কুন্নুৰ মাজেৰে বৈ গৈ জিলাখনৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত থকা ভল্লিক্কুন্নুৰ কদলুণ্ডী নগৰমত আৰব সাগৰত মিলিত হৈছে। <ref name="river">{{cite web |title=Rivers in Malappuram district |url=https://malappuram.nic.in/about-district/ |access-date=23 November 2019 |website=malappuram.nic.in}}</ref> কদালুণ্ডী নদীখন অলিপ্পুঝা নদী আৰু ভেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত গঠিত হৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীখন অলিপ্পুঝা নদী আৰু ভেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত গঠিত হৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীৰ উৎপত্তি পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ চাইলেণ্ট ভেলীৰ পশ্চিম সীমান্তত। নদীখন পালাক্কাড আৰু মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। <ref name="river"/> নদীখনৰ দুখন প্ৰধান উপনদী হৈছে অলিপ্পুঝা আৰু ভেলিয়াৰ। মেলাট্টুৰৰ ওচৰত অলিপ্পুঝা আৰু ভেলিয়াৰ নদী একেলগ হৈ কদালুণ্ডী নদীৰ সৃষ্টি কৰিছে। কদালুণ্ডী নদীখন ঐতিহাসিক এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। <ref name="river"/> কদালুণ্ডী নদীখনে ১,২৭৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকা নিষ্কাশন কৰে আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ১২০ কিলোমিটাৰ।<ref name="NIC">[http://malappuram.nic.in/gw.html NIC Malappuram website]</ref> প্ৰাচীন টিণ্ডিছ বন্দৰ, যিটো মুজিৰিছৰ পিছত চেৰা বংশৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম বাণিজ্যিক বন্দৰ আছিল, ভল্লিকুন্নুত থকা এই নদীখনৰ মোহনাৰ সৈতে একে বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref>A Survey of Kerala History, A. Shreedhara Menon</ref> কদালুণ্ডী নদী আৰব সাগৰত মিলিত হোৱা ঠাইত কেইবাটাও দ্বীপক লৈ কদালুণ্ডী পক্ষী অভয়াৰণ্য বিস্তৃত হৈ আছে।<ref name="river"/> এই অভয়াৰণ্যত বছৰি বৃহৎ সংখ্যাত এশৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় চৰাই আৰু প্ৰায় ৬০টা প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী চৰাই দেখা পোৱা যায়। <ref>{{cite web|url=http://www.keralaeverything.com/wil.htm|title=Wild Life Tourism in Kerala|publisher=keralaeverything.com|access-date=13 October 2006}}</ref> {{wide image|Kadalundi Kadavu Bridge.jpg|1500px|কদালুণ্ডী নদীৰ এক মনোমোহা বিস্তৃত দৃশ্য। }} ==সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য্য== [[File:Melattur palam.jpg|thumb|মেলাটুৰত কাদালুণ্ডিপ্পূজাৰ ওপৰত মেলাটুৰ দলং। ]] [[File:This is a image of velliyar river in edathanattukara 2013-10-29 19-46.jpg|left|thumb|ভেল্লিয়াৰ নদী (Velliyar River) ছাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চলৰপৰা উৎপত্তি হৈছে। ই মেলাট্টুৰৰ ওচৰত অলিপ্পুঝা নদীৰ সৈতে মিলিত হৈ কদালুণ্ডী নদী সৃষ্টি কৰিছে। ]] ষোড়শ শতিকাৰ মালয়ালম কবি আৰু জ্ঞানপানাৰ ৰচয়িতা পুন্থানম নাম্বুদিৰিৰ জন্ম কদালুণ্ডী নদীৰ পাৰত, পেৰিন্থালমান্নাৰ ওচৰৰ কীঝাট্টুৰত হৈছিল।<ref name="Menon">{{cite book|author=I K K Menon|title=FOLK TALES OF KERALA|url=https://books.google.com/books?id=pCv2DAAAQBAJ&pg=PT194|publisher=Publications Division Ministry of Information & Broadcasting Government of India|isbn=978-81-230-2188-1|pages=194–}}</ref><ref name="c1971">{{Cite book|title=District Census Handbook - Malappuram (Part-C) - 1971|last=K. Narayanan|publisher=Directorate of Census Operations, Kerala|year=1972|location=Thiruvananthapuram|pages=3|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5714/1/51172_1971_MAL.pdf}}</ref><ref name="c2011">{{cite book |last1=Directorate of Census Operations, Kerala |title=District Census Handbook, Malappuram |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |location=Thiruvananthapuram |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_B_MALAPPURAM.pdf}}</ref> কেৰালা বৰ্মা ভালিয়া কয়ি থাম্পুৰান (কেৰালা কালিদাসন), ৰাজা ৰাজা বৰ্মা (কেৰালা পাণিনি) আৰু বিখ্যাত চিত্ৰশিল্পী ৰাজা ৰবি বৰ্মা পাৰাপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ বিভিন্ন শাখাৰ সদস্য আছিল। এই ৰাজপৰিয়ালৰ লোকসকলে পাৰাপ্পানাঙ্গাডিৰপৰা হৰিপ্পাড, চাংগানাচেৰী, মাভেলিক্কাৰা আৰু কিলিমানুৰলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল।<ref>{{Cite book|title=Visakham thirunal.|date=2012|publisher=Duc|isbn=978-613-9-12064-2|location=[Place of publication not identified]|oclc=940373421}}</ref> পাৰাপ্পানাঙ্গাডিও কদালুণ্ডী নদীৰ পাৰত অৱস্থিত। <ref name="c2011"/> দৈনিক দ্য হিন্দূৰ ১৮৯৮ চনৰপৰা ১৯০৫ চনলৈ মুখ্য সম্পাদক আৰু দ্য ইণ্ডিয়ান পেট্ৰিয়টৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মুখ্য সম্পাদক দিৱান বাহাদূৰ কোঝিছেৰী কৰুণাকৰা মেনন (১৮৬৩–১৯২২)ও পাৰাপ্পানাঙ্গাডিৰ আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/somemadrasleader00allauoft|title=Some Madras Leaders|date=1922|publisher=Allahabad Printed at Standard Press}}</ref> ও. চান্দু মেননে পাৰাপ্পানাঙ্গাডি মুনচিফ আদালতৰ ন্যায়াধীশ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি থকা সময়ছোৱাত তেওঁৰ ইন্দুলেখা <ref>Malayalam Project https://malayalamproject.wordpress.com Indulekha the novel - Malayalam Project </ref> আৰু শাৰদা উপন্যাস দুখন ৰচনা কৰিছিল। ইন্দুলেখা মালয়ালম ভাষাত ৰচিত প্ৰথমখন প্ৰধান উপন্যাস হিচাপেও পৰিগণিত। ==পৰিৱেশ বিজ্ঞান== কদলুণ্ডী নদীৰ মোহনাত এক সমৃদ্ধ মোহনাজাতীয় পৰিৱেশতন্ত্ৰ গঢ় লৈ উঠিছে। ইয়াত ১২৫ একৰ এলেকাজুৰি বিস্তৃত কদালুণ্ডী পক্ষী অভয়াৰণ্য অৱস্থিত। এই অভয়াৰণ্যটো ৰামছাৰ-স্বীকৃত জলাভূমি আৰু শীতকালত পৰিভ্ৰমী চৰাইৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জিৰণিৰ স্থান। <ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kadalundi-bird-sanctuary/137 |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Tourism Development Corporation |access-date=2025-11-02}}</ref> ইয়াত ১০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ চৰাই পোৱা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত হুইমব্ৰেল, ছেণ্ডপাইপাৰ, বগলী আৰু বিৰল ক্ৰেব-প্লভাৰ উল্লেখযোগ্য। মেনগ্ৰোভ বনাঞ্চল আৰু বোকাময় সমতলভূমিয়ে চৰাইবোৰৰ খাদ্য সংগ্ৰহ আৰু বাহ সজাৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/kadalundi-bird-sanctuary |title=Kadalundi Bird Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> নদীখনৰ পাৰৰ অঞ্চলসমূহত বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ দেখা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত মেনগ্ৰোভ গছ যেনে ''এভিচেনিয়া অফিচিনেলিছ'' আৰু ''ৰাইজ’ফ’ৰা ম্যুক্ৰ’নেটা'' লৱণাক্ত জলাভূমিৰ ঘাঁহ আৰু কেঁচুৱাৰিনা গছৰ বনাঞ্চল উল্লেখযোগ্য। এই পৰিৱেশতন্ত্ৰই মুলেট মাছ আৰু মিছামাছ দৰে মাছ আৰু জলজ প্ৰাণীৰ জনসংখ্যা বৰ্তাই ৰাখে, যিবোৰ স্থানীয় মৎস্য ব্যৱসায়ৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/KadalundiRiver_1832.aspx |title=Kadalundi River Ecology |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-02}}</ref> নদী অৱবাহিকাৰ অৰ্ধলৱণীয় পানীয়ে পুষ্টি-চক্ৰ চলাচলত সহায় কৰে। অৱশ্যে উপকূলীয় খহনীয়া আৰু ওপৰৰ অঞ্চলৰ কৃষিকাৰ্যৰপৰা হোৱা প্ৰদূষণে এই পৰিৱেশতন্ত্ৰৰ প্ৰতি ভাবুকি সৃষ্টি কৰিছে। কেৰালা বন বিভাগে জলাভূমিখনৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য সংৰক্ষণৰ বাবে মেনগ্ৰোভ পুনৰুদ্ধাৰ আৰু পৰিৱেশ-পৰ্যটন নিয়ন্ত্ৰণৰ দৰে সংৰক্ষণমূলক পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-02}}</ref> ==কদালুণ্ডী ৰেল দুৰ্ঘটনা== কদালুণ্ডী ৰে'ল দুৰ্ঘটনাত (মাংগালুৰু–চেন্নাই মেইল) যাত্ৰীবাহী ৰে'লখন কদালুণ্ডী নদীৰ ওপৰৰ দলঙেৰে পাৰ হৈ থকাৰ সময়তে দুৰ্ঘটনাটো সংঘটিত হয়।<ref> The Hindu https://www.thehindu.com 25 years on, Kadalundi recounts memories of rail tragedy</ref> <ref>Mathrubhumi English https://english.mathrubhumi.com Kadalundi train tragedy, 25 years later: The disaster that still haunts ... </ref>ৰে'লখনৰ তিনিটা ডবা নদীৰ পানীত পৰি যায়। এই ঘটনাত ৫৯জন লোক নিহত বা সন্ধানহীন হোৱা বুলি প্ৰকাশ পায় আৰু প্ৰায় ৩০০জন লোক আহত হোৱা বুলি ধাৰণা কৰা হৈছিল। চৰকাৰী তদন্তত সিদ্ধান্ত লোৱা হয় যে দুৰ্ঘটনাটোৰ কাৰণ আছিল প্ৰায় ১৪০ বছৰ পুৰণি দলংখনৰ এটা খুঁটা নদীৰ তলিৰ মাটিত বহি গৈছিল। ইয়াৰ আঁৰত দুৰ্ঘটনাৰ পূৰ্বে হোৱা প্ৰবল বৰষুণে ভূমিকা লৈছিল বুলি কোৱা হয় যদিও তদন্তৰ এই সিদ্ধান্তক পৰৱৰ্তী সময়ত প্ৰশ্নৰ কাৰণ হৈ পৰে। ==গাঁওসমূহ== *আলানাল্লুৰ * মেলাটুৰ * পাণ্ডিকড * মুদিক্কোডে (মালাপ্পুৰম) * বল্লিককুন্নু ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Kadalundi River}} *{{cite web |title=About the Rivers of Kerala |work=All Kerala River Protection Council |url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html |access-date=10 September 2009}} [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] 3qdm127302lk1r0i2ffpxqkxcpi4p3w 0 138568 625755 2026-08-10T06:33:07Z Jyoti Chiring 34123 নতুন পৃষ্ঠা: {{Speciesbox | image = Crimson-backed sunbird or small sunbird (Leptocoma minima) by Shantanu Kuveskar.jpg | image_caption = Male in Mangaon, Raigad, Maharashtra<br/>[[File:Small sunbird.ogg|thumb|Calls]] | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=BirdLife International |year=2025 |title=''লেপট’ক’মা মিনিমা '' |article-number=e.T22717785A280901063 |doi=10.2305/IUCN.UK.2025-2.RLTS.T22... 625755 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Crimson-backed sunbird or small sunbird (Leptocoma minima) by Shantanu Kuveskar.jpg | image_caption = Male in Mangaon, Raigad, Maharashtra<br/>[[File:Small sunbird.ogg|thumb|Calls]] | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=BirdLife International |year=2025 |title=''লেপট’ক’মা মিনিমা '' |article-number=e.T22717785A280901063 |doi=10.2305/IUCN.UK.2025-2.RLTS.T22717785A280901063.en}}</ref> | genus = লেপট’ক’মা মিনিমা | species = minima | authority = ([[William Henry Sykes|Sykes]], 1832) | synonyms = ''লেপট’ক’মা মিনিমা'' | range_map = LeptocomaMinimaMap.jpg }} '''ৰঙা-পিঠিৰ ছানবাৰ্ড''' বা '''সৰু ছানবাৰ্ড''' {{lang-en|: crimson-backed sunbird (Leptocoma minima)}}, হৈছে ভাৰতৰ পশ্চিমঘাট অঞ্চলত স্থানীয়ভাৱে পোৱা এবিধ ছানবাৰ্ড । আন ছানবাৰ্ডৰ দৰে ইহঁতেও প্ৰধানকৈ ফুলৰ মৌ খায়, যদিও পোক-পতংগও খায়; বিশেষকৈ পোৱালিক টোপ খোৱাই দাঙৰ কৰুতে খাদ্য হিচাবে পোক-পতংগ যোগান ধৰি খুৱায়। এইবোৰ অতি সৰু আকাৰৰ, স্থায়ীভাৱে বসবাস কৰা চৰাই। ইহঁত সাধাৰণতে অৰণ্যত পোৱা যায় যদিও অৰণ্যৰ দাঁতিত থকা বাগিচাবোৰলৈ বিশেষভাৱে আকৰ্ষিত হয়, য’ত মানুহে ফুল ধৰা উপযুক্ত গছ-গছনি ৰোপণ কৰে। সাধাৰণতে ফুলৰ পৰা মৌ আহৰণ কৰাৰ সময়ত ইহঁতে নিৰ্দৃষ্ট ঠাইত বহি লৈহে মৌ গ্ৰহণ কৰে। ==বিৱৰণ== ৰঙা-পিঠিৰ ছানবাৰ্ড আকাৰত অতি সৰু; আনকি ছানবাৰ্ডৰ তুলনাতো ইহঁত সৰু। ইহঁতৰ দৈৰ্ঘ্য মাত্ৰ প্ৰায় ৮ ছেণ্টিমিটাৰ। ইহঁতৰ ঠোঁট মজলীয়া দৈৰ্ঘ্যৰ, পাতল আৰু তললৈ সামান্য বেঁকা। জিভাখন নলাকাৰ আৰু আগটো ব্ৰাছৰ দৰে। এই দুয়োটা বৈশিষ্ট্য ফুলৰ পৰা মৌ আহৰণ কৰাৰ বাবে বিশেষভাৱে অভিযোজিত। পূৰ্ণবয়স্ক মতা চৰাইটোৰ পিঠিৰ ওপৰৰ অংশ (মেণ্টল) আৰু ডেউকাৰ আৱৰণ কৰি ৰখা পাখি মখমলীয়া ৰঙা। বুকুত এটা বহল ৰঙা বন্ধনী থাকে। মূৰৰ ওপৰৰ অংশ উজ্জ্বল সেউজীয়া আৰু ডিঙি তথা কঁকালৰ ওপৰৰ অংশত গোলপীয়া-বেঙুনীয়া ৰঙৰ দাগ থাকে। বুকুৰ তলৰ পৰা দেহৰ তলফালৰ অংশ হালধীয়া আভাযুক্ত। বুকুৰ আগফালৰ ক’লা অংশটোৰ কাষত এটা ক’লা সীমা থাকে, যিয়ে তলফালৰ হালধীয়া অংশটোক পৃথক কৰি ৰাখে। ডাঙৰ আকাৰৰ বেঙুনীয়া-কঁকালযুক্ত ছানবাৰ্ড দেখাত ইয়াৰ সৈতে যথেষ্ট মিল থাকিব পাৰে। কিন্তু ৰঙা-পিঠিযুক্ত ছানবাৰ্ডৰ দেহৰ ওপৰফাল অধিক গাঢ় বাদামি-ৰঙা, আনহাতে ইয়াৰ দেহৰ কাষ আৰু নেজৰ তলৰ অংশ বগা ৰঙৰ। প্ৰজনন নকৰা সময়ত মতা চৰাইটোৰ পাখিৰ ৰং কিছু সলনি হয়। এই সময়ত মূৰত জলপাই-সেউজীয়া ৰং অধিক দেখা যায় আৰু মখমলীয়া ৰঙা অংশটো কেৱল পিঠিৰ ওপৰৰ অংশ (মেণ্টল)ৰ তলৰ অংশ আৰু ডেউকা আৱৰিৰখা পাখিত হে কেৱল দেখা যায়। মাইকী চৰাইটোৰ ৰং জলপাই-বাদামী, কিন্তু কঁকালৰ ওপৰৰ অংশটো স্পষ্টভাৱে ৰঙা। এই চৰাইবোৰ অৰণ্য বা বাগিচাৰ দাঁতিত ফুলেৰে সমৃদ্ধ বাগিচা আৰু উদ্ভিদেৰে ভৰা অঞ্চললৈ বিশেষভাৱে আকৰ্ষিত হয়।<ref name=pcr>{{cite book|year=2005|title=Birds of South Asia: The Ripley Guide. Vol. 2|publisher=Smithsonian Institution & Lynx w|page=547|author=Rasmussen PC|author2=JC Anderton|name-list-style=amp}}</ref> ইহঁতৰ মাতৰ ভিতৰত চুটিকৈ “চিক” ধৰণৰ মাত আৰু দীঘলীয়াকৈ “চী-চী-ৱিচ-চী” ধৰণৰ মাত মতা শুনিবলৈ পোৱা যায়।<ref name=hbk>{{cite book|pages=26–27|author=Ali S|author2=S D Ripley|name-list-style=amp|year=1999|title=Handbook of the birds of India and Pakistan|edition=2nd|volume=10|publisher=Oxford University Press}}</ref> ==আচৰণ আৰু পৰিৱেশ বিজ্ঞান== ৰঙা-পিঠিৰ ছানবাৰ্ড ভাৰতৰ পশ্চিমঘাটত স্থানীয়ভাৱে পোৱা এবিধ স্থায়ী প্ৰজননকাৰী চৰাই। ইহঁতৰ প্ৰধান বাহ সজা সময় ডিচেম্বৰৰ পৰা মাৰ্চলৈ।<ref>{{cite journal|author=Davidson, J. |year=1904 |title=The eggs of the Small Sun-bird ''Arachnecthra minima'' |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=15|issue=4|page=726|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/2096548}}</ref> অৱশ্যে দক্ষিণ পশ্চিমঘাট অঞ্চলত বছৰৰ প্ৰায় সকলো মাহতে ইহঁতে বাহ সজা দেখা গৈছে। ইহঁতে সাধাৰণতে দুটা কণী পাৰে। কণীবোৰ তললৈ হালি থকা সৰু গছৰ পাতল ডাল, ফাৰ্ণৰ পাত বা জোপোহা গছত ওলোমাই সজা বাহত থাকে।<ref>{{cite book|title=The nest and eggs of Indian birds |volume=2 |author=Hume, A.O. |year=1890|publisher=R.H. Porter |place=London |pages=262–263 |url=https://archive.org/stream/nestseggsofindia02humerich#page/262/mode/2up}}</ref> মতা আৰু মাইকী দুয়োটাই বাহ সজাত অংশগ্ৰহণ কৰে। অৱশ্যে বাহৰ ভিতৰৰ অংশটো মূলতঃ মাইকী চৰাইটোৱেই সাজে। কণীবোৰ প্ৰধানকৈ মাইকী চৰাইটোৱে উমনি দিয়ে, যদিও মতা চৰাইটোৱেও পোৱালিক খাদ্য খুওৱাত অংশ লোৱা দেখা যায়। কণী উমনি দিয়াৰ সময় প্ৰায় ১৮–১৯ দিন।<ref>{{cite journal|author=Nayar, K.K. |year=1934|title=The nesting habits of the Small Sunbird ''Leptocoma minima'' (Sykes) |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=37|issue=3|pages=730–732 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/48733224}}</ref><ref>{{cite journal|author=Ali, S. |year=1935|title= A comment on the 'Nesting habits of the Small Sunbird ''Leptocoma minima'' Sykes,' published on pp. 730-732 of the Journal vol. XXXII |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=37|issue=4|pages= 957–958 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/48733509}}</ref> এই চৰাইবোৰে কিছুমান উদ্ভিদ প্ৰজাতিৰ পৰাগযোগত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।<ref>{{cite journal|title=Breeding systems and pollination modes of understorey shrubs in a medium elevation wet evergreen forest, southern Western Ghats, India|author=Soubadra, D.M. |author2=Davidar, P. |name-list-style=amp|journal=Current Science |volume=90|issue=6|year=2006|pages=838–842|url=http://www.ias.ac.in/currsci/mar252006/838.pdf}}</ref> মতা চৰাইবোৰে ফুল ধৰা জোপোহা আৰু গছত খাদ্য গ্ৰহণৰ এলেকা নিৰ্ধাৰণ কৰি সেই এলেকা আন চৰাইৰ পৰা ৰক্ষা কৰে।<ref>{{cite journal|author=Davidar, P. |year=1985 |title= Feeding territories of the Small Sunbird (''Nectarinia minima'' Sykes)|journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=82|issue=1|pages=204–206 |url=https://biodiversitylibrary.org/page/50394870}}</ref> যিবোৰ উদ্ভিদত, যেনে '''হেলিক্সেন্থেৰা ইন্টাৰমিডিয়া''', অধিক পৰিমাণে ফুলৰ মৌ থাকে, সেইবোৰ উদ্ভিদৰ ওচৰৰ এলেকা মতা চৰাইবোৰে অধিক সজাগতাৰে ৰক্ষা কৰে।আকাৰত সৰু চৰাই হোৱাৰ বাবে ইহঁত কেতিয়াবা প্ৰেয়িং মেণ্টিছৰ দৰে পোক-পতংগৰ আক্ৰমণতো মৃত্যুমুখত পৰিব পাৰে।<ref>{{cite journal |author=Browne, C.A.R. |year=1899|title= A bird killed by a mantis |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=12|issue=3|pages=578–579|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/7148303}}</ref> বহু অঞ্চলত এই চৰাইবোৰ স্থায়ীভাৱে থাকে যদিও বৰষুণৰ পৰিমাণ অনুসৰি ইহঁতে উচ্চতাৰ পৰিৱৰ্তন ঘটাব পাৰে। কিছুমান অঞ্চলত মৌচুমী বায়ুৰ সময়ত ইহঁতে পাহাৰৰ নামনি অঞ্চললৈ নামি আহে আৰু বৰষুণ শেষ হোৱাৰ পিছত পুনৰ অধিক উচ্চতাৰ অঞ্চললৈ উঠি যায়।<ref>{{cite journal|author=Khan, MAR |year=1977|title= Local movements of Small Sunbird, ''Nectarinia minima'' (Sykes)|journal= Bangladesh J. Zool. |volume=5|issue=1|pages=77–78}}</ref><ref>{{cite journal|author=Santharam, V |year=1996|title= Seasonal movements in Small Sunbird (''Nectarinia minima'') and Emerald Dove (''Chalcophaps indica'')|journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=93 |issue=2|pages=296–297|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/48603554}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} stgas6imjobk5jvx025mblgex11n321 625757 625755 2026-08-10T06:37:08Z Jyoti Chiring 34123 625757 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Crimson-backed sunbird or small sunbird (Leptocoma minima) by Shantanu Kuveskar.jpg | image_caption = মাঙৱা, ৰায়গড়, মহাৰাষ্ট্ৰত পোৱা এটা মতা ৰঙা-পিঠিৰ ছানবাৰ্ড<br/>[[File:Small sunbird.ogg|thumb|Calls]] | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=BirdLife International |year=2025 |title=''লেপট’ক’মা মিনিমা '' |article-number=e.T22717785A280901063 |doi=10.2305/IUCN.UK.2025-2.RLTS.T22717785A280901063.en}}</ref> | genus = লেপট’ক’মা | species = মিনিমা | authority = ([[William Henry Sykes|Sykes]], 1832) | synonyms = ''লেপট’ক’মা মিনিমা'' | range_map = LeptocomaMinimaMap.jpg }} '''ৰঙা-পিঠিৰ ছানবাৰ্ড''' বা '''সৰু ছানবাৰ্ড''' {{lang-en|: crimson-backed sunbird (Leptocoma minima)}}, হৈছে ভাৰতৰ পশ্চিমঘাট অঞ্চলত স্থানীয়ভাৱে পোৱা এবিধ ছানবাৰ্ড । আন ছানবাৰ্ডৰ দৰে ইহঁতেও প্ৰধানকৈ ফুলৰ মৌ খায়, যদিও পোক-পতংগও খায়; বিশেষকৈ পোৱালিক টোপ খোৱাই দাঙৰ কৰুতে খাদ্য হিচাবে পোক-পতংগ যোগান ধৰি খুৱায়। এইবোৰ অতি সৰু আকাৰৰ, স্থায়ীভাৱে বসবাস কৰা চৰাই। ইহঁত সাধাৰণতে অৰণ্যত পোৱা যায় যদিও অৰণ্যৰ দাঁতিত থকা বাগিচাবোৰলৈ বিশেষভাৱে আকৰ্ষিত হয়, য’ত মানুহে ফুল ধৰা উপযুক্ত গছ-গছনি ৰোপণ কৰে। সাধাৰণতে ফুলৰ পৰা মৌ আহৰণ কৰাৰ সময়ত ইহঁতে নিৰ্দৃষ্ট ঠাইত বহি লৈহে মৌ গ্ৰহণ কৰে। ==বিৱৰণ== ৰঙা-পিঠিৰ ছানবাৰ্ড আকাৰত অতি সৰু; আনকি ছানবাৰ্ডৰ তুলনাতো ইহঁত সৰু। ইহঁতৰ দৈৰ্ঘ্য মাত্ৰ প্ৰায় ৮ ছেণ্টিমিটাৰ। ইহঁতৰ ঠোঁট মজলীয়া দৈৰ্ঘ্যৰ, পাতল আৰু তললৈ সামান্য বেঁকা। জিভাখন নলাকাৰ আৰু আগটো ব্ৰাছৰ দৰে। এই দুয়োটা বৈশিষ্ট্য ফুলৰ পৰা মৌ আহৰণ কৰাৰ বাবে বিশেষভাৱে অভিযোজিত। পূৰ্ণবয়স্ক মতা চৰাইটোৰ পিঠিৰ ওপৰৰ অংশ (মেণ্টল) আৰু ডেউকাৰ আৱৰণ কৰি ৰখা পাখি মখমলীয়া ৰঙা। বুকুত এটা বহল ৰঙা বন্ধনী থাকে। মূৰৰ ওপৰৰ অংশ উজ্জ্বল সেউজীয়া আৰু ডিঙি তথা কঁকালৰ ওপৰৰ অংশত গোলপীয়া-বেঙুনীয়া ৰঙৰ দাগ থাকে। বুকুৰ তলৰ পৰা দেহৰ তলফালৰ অংশ হালধীয়া আভাযুক্ত। বুকুৰ আগফালৰ ক’লা অংশটোৰ কাষত এটা ক’লা সীমা থাকে, যিয়ে তলফালৰ হালধীয়া অংশটোক পৃথক কৰি ৰাখে। ডাঙৰ আকাৰৰ বেঙুনীয়া-কঁকালযুক্ত ছানবাৰ্ড দেখাত ইয়াৰ সৈতে যথেষ্ট মিল থাকিব পাৰে। কিন্তু ৰঙা-পিঠিযুক্ত ছানবাৰ্ডৰ দেহৰ ওপৰফাল অধিক গাঢ় বাদামি-ৰঙা, আনহাতে ইয়াৰ দেহৰ কাষ আৰু নেজৰ তলৰ অংশ বগা ৰঙৰ। প্ৰজনন নকৰা সময়ত মতা চৰাইটোৰ পাখিৰ ৰং কিছু সলনি হয়। এই সময়ত মূৰত জলপাই-সেউজীয়া ৰং অধিক দেখা যায় আৰু মখমলীয়া ৰঙা অংশটো কেৱল পিঠিৰ ওপৰৰ অংশ (মেণ্টল)ৰ তলৰ অংশ আৰু ডেউকা আৱৰিৰখা পাখিত হে কেৱল দেখা যায়। মাইকী চৰাইটোৰ ৰং জলপাই-বাদামী, কিন্তু কঁকালৰ ওপৰৰ অংশটো স্পষ্টভাৱে ৰঙা। এই চৰাইবোৰ অৰণ্য বা বাগিচাৰ দাঁতিত ফুলেৰে সমৃদ্ধ বাগিচা আৰু উদ্ভিদেৰে ভৰা অঞ্চললৈ বিশেষভাৱে আকৰ্ষিত হয়।<ref name=pcr>{{cite book|year=2005|title=Birds of South Asia: The Ripley Guide. Vol. 2|publisher=Smithsonian Institution & Lynx w|page=547|author=Rasmussen PC|author2=JC Anderton|name-list-style=amp}}</ref> ইহঁতৰ মাতৰ ভিতৰত চুটিকৈ “চিক” ধৰণৰ মাত আৰু দীঘলীয়াকৈ “চী-চী-ৱিচ-চী” ধৰণৰ মাত মতা শুনিবলৈ পোৱা যায়।<ref name=hbk>{{cite book|pages=26–27|author=Ali S|author2=S D Ripley|name-list-style=amp|year=1999|title=Handbook of the birds of India and Pakistan|edition=2nd|volume=10|publisher=Oxford University Press}}</ref> ==আচৰণ আৰু পৰিৱেশ বিজ্ঞান== ৰঙা-পিঠিৰ ছানবাৰ্ড ভাৰতৰ পশ্চিমঘাটত স্থানীয়ভাৱে পোৱা এবিধ স্থায়ী প্ৰজননকাৰী চৰাই। ইহঁতৰ প্ৰধান বাহ সজা সময় ডিচেম্বৰৰ পৰা মাৰ্চলৈ।<ref>{{cite journal|author=Davidson, J. |year=1904 |title=The eggs of the Small Sun-bird ''Arachnecthra minima'' |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=15|issue=4|page=726|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/2096548}}</ref> অৱশ্যে দক্ষিণ পশ্চিমঘাট অঞ্চলত বছৰৰ প্ৰায় সকলো মাহতে ইহঁতে বাহ সজা দেখা গৈছে। ইহঁতে সাধাৰণতে দুটা কণী পাৰে। কণীবোৰ তললৈ হালি থকা সৰু গছৰ পাতল ডাল, ফাৰ্ণৰ পাত বা জোপোহা গছত ওলোমাই সজা বাহত থাকে।<ref>{{cite book|title=The nest and eggs of Indian birds |volume=2 |author=Hume, A.O. |year=1890|publisher=R.H. Porter |place=London |pages=262–263 |url=https://archive.org/stream/nestseggsofindia02humerich#page/262/mode/2up}}</ref> মতা আৰু মাইকী দুয়োটাই বাহ সজাত অংশগ্ৰহণ কৰে। অৱশ্যে বাহৰ ভিতৰৰ অংশটো মূলতঃ মাইকী চৰাইটোৱেই সাজে। কণীবোৰ প্ৰধানকৈ মাইকী চৰাইটোৱে উমনি দিয়ে, যদিও মতা চৰাইটোৱেও পোৱালিক খাদ্য খুওৱাত অংশ লোৱা দেখা যায়। কণী উমনি দিয়াৰ সময় প্ৰায় ১৮–১৯ দিন।<ref>{{cite journal|author=Nayar, K.K. |year=1934|title=The nesting habits of the Small Sunbird ''Leptocoma minima'' (Sykes) |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=37|issue=3|pages=730–732 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/48733224}}</ref><ref>{{cite journal|author=Ali, S. |year=1935|title= A comment on the 'Nesting habits of the Small Sunbird ''Leptocoma minima'' Sykes,' published on pp. 730-732 of the Journal vol. XXXII |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=37|issue=4|pages= 957–958 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/48733509}}</ref> এই চৰাইবোৰে কিছুমান উদ্ভিদ প্ৰজাতিৰ পৰাগযোগত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।<ref>{{cite journal|title=Breeding systems and pollination modes of understorey shrubs in a medium elevation wet evergreen forest, southern Western Ghats, India|author=Soubadra, D.M. |author2=Davidar, P. |name-list-style=amp|journal=Current Science |volume=90|issue=6|year=2006|pages=838–842|url=http://www.ias.ac.in/currsci/mar252006/838.pdf}}</ref> মতা চৰাইবোৰে ফুল ধৰা জোপোহা আৰু গছত খাদ্য গ্ৰহণৰ এলেকা নিৰ্ধাৰণ কৰি সেই এলেকা আন চৰাইৰ পৰা ৰক্ষা কৰে।<ref>{{cite journal|author=Davidar, P. |year=1985 |title= Feeding territories of the Small Sunbird (''Nectarinia minima'' Sykes)|journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=82|issue=1|pages=204–206 |url=https://biodiversitylibrary.org/page/50394870}}</ref> যিবোৰ উদ্ভিদত, যেনে '''হেলিক্সেন্থেৰা ইন্টাৰমিডিয়া''', অধিক পৰিমাণে ফুলৰ মৌ থাকে, সেইবোৰ উদ্ভিদৰ ওচৰৰ এলেকা মতা চৰাইবোৰে অধিক সজাগতাৰে ৰক্ষা কৰে।আকাৰত সৰু চৰাই হোৱাৰ বাবে ইহঁত কেতিয়াবা প্ৰেয়িং মেণ্টিছৰ দৰে পোক-পতংগৰ আক্ৰমণতো মৃত্যুমুখত পৰিব পাৰে।<ref>{{cite journal |author=Browne, C.A.R. |year=1899|title= A bird killed by a mantis |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=12|issue=3|pages=578–579|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/7148303}}</ref> বহু অঞ্চলত এই চৰাইবোৰ স্থায়ীভাৱে থাকে যদিও বৰষুণৰ পৰিমাণ অনুসৰি ইহঁতে উচ্চতাৰ পৰিৱৰ্তন ঘটাব পাৰে। কিছুমান অঞ্চলত মৌচুমী বায়ুৰ সময়ত ইহঁতে পাহাৰৰ নামনি অঞ্চললৈ নামি আহে আৰু বৰষুণ শেষ হোৱাৰ পিছত পুনৰ অধিক উচ্চতাৰ অঞ্চললৈ উঠি যায়।<ref>{{cite journal|author=Khan, MAR |year=1977|title= Local movements of Small Sunbird, ''Nectarinia minima'' (Sykes)|journal= Bangladesh J. Zool. |volume=5|issue=1|pages=77–78}}</ref><ref>{{cite journal|author=Santharam, V |year=1996|title= Seasonal movements in Small Sunbird (''Nectarinia minima'') and Emerald Dove (''Chalcophaps indica'')|journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=93 |issue=2|pages=296–297|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/48603554}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} i142r7gxp0bcsdksz01gli8zahq65da 0 138569 625763 2026-08-10T06:42:47Z AjayDas 12623 পৃষ্ঠা [[মালাপ্পুরম জিলা]]ৰ পৰা [[মালাপ্পুৰম জিলা]]লৈ AjayDasয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Misspelled title 625763 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[মালাপ্পুৰম জিলা]] m7tzx0osq2ga6s4otsq5xnxo3ddn7l3 625765 625763 2026-08-10T06:43:56Z AjayDas 12623 Removed redirect to [[মালাপ্পুৰম জিলা]] 625765 wikitext text/x-wiki {{Db-a2}} g9u244eex42oeewiayt0fo4dhj07gdp 0 138570 625769 2026-08-10T06:53:36Z AjayDas 12623 নতুন পৃষ্ঠা: '''বিষ্ণুমূৰ্তি থেয়্যাম''' {{en|Vishnumoorthy Theyyam}} [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] আৰু [[কৰ্ণাটক]] ৰাজ্যৰ এবিধ পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় নৃত্য উপাসনা। [[থেয়্যাম]] কৃষ্টিৰ অন্তৰ্গত এই শিল্পৰ ইতিহাস কেইবা হাজাৰ বছৰ প... 625769 wikitext text/x-wiki '''বিষ্ণুমূৰ্তি থেয়্যাম''' {{en|Vishnumoorthy Theyyam}} [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] আৰু [[কৰ্ণাটক]] ৰাজ্যৰ এবিধ পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় নৃত্য উপাসনা। [[থেয়্যাম]] কৃষ্টিৰ অন্তৰ্গত এই শিল্পৰ ইতিহাস কেইবা হাজাৰ বছৰ পুৰণি। ইয়াৰ পৰিৱেশনত অত্যন্ত জটিল নিয়ম আৰু আচাৰ-অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। বিষ্ণুমূৰ্তি থেয়্যাম চলি থকা ঠাইৰ পৰা প্ৰায় ২ কিলোমিটাৰ দূৰলৈকে ইয়াৰ বিশেষ ঢোলৰ বোল বা বাদ্যধ্বনি শুনিবলৈ পোৱা যায়। এই নৃত্যত কলাধাৰী (নৃত্যশিল্পী) গৰাকীয়ে ভগৱান [[বিষ্ণু]]ৰ [[নৰসিংহ]] অৱতাৰৰ পৌৰাণিক কাহিনীটো অংগ সঞ্চালনৰ জৰিয়তে ফুটাই তোলে। ইয়াৰ আকৰ্ষণীয় শৰীৰৰ মুদ্ৰা আৰু গতিয়ে ভক্ত আৰু দৰ্শকসকলক অত্যন্ত শিহৰিত কৰি তোলে। [[File:Make up of Vishnumoorthi Theyyam.jpg|thumb|270px|বিষ্ণুমূৰ্তি থেয়্যামৰ মুখৰ ৰূপসজ্জা]] [[File:Thottam of Vishnumoorthi Theyyam.jpg|thumb|270px|বিষ্ণুমূৰ্তি থেয়্যামৰ থোট্টম বা প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়]] [[File:വിഷ്ണുമൂർത്തി ഭഗവാൻ.jpg|thumb|বিষ্ণুমূৰ্তি ইলামকোলামৰ এটা দৃশ্য]] == কাহিনী == [[File:Vishnumoorthi Theyyam.jpg|thumb|270px|বিষ্ণুমূৰ্তি থেয়্যাম]] বৈষ্ণৱ থেয়্যামসমূহৰ ভিতৰত আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় ভাগটো হৈছে এই বিষ্ণুমূৰ্তিৰ প্ৰদৰ্শন। এই ধাৰা মূলত কেৰালাৰ নীলেশ্বৰম আৰু মংগালুৰুৰ জেপ্পু কুডুপাডী অঞ্চলৰ সৈতে জড়িত। ইয়াৰ কাহিনীভাগ ভগৱান বিষ্ণুৰ এজন পৰম ভক্ত পালান্থাই কান্নানৰ জীৱনক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠিছে। পালান্থাই কান্নান বাল্যকালত নীলেশ্বৰমৰ বাসিন্দা আছিল। এদিন তেওঁ কুৰুৱাত কুৰুপ নামৰ এজন প্ৰতিপত্তিশালী জমিদাৰৰ গছৰ পৰা কেইটামান আম পাৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। জমিদাৰ কুৰুৱাত কুৰুপ আৰু তেওঁৰ দেহৰক্ষীসকলে ল'ৰাটোৰ কম বয়স বা ভোকৰ কথা অলপো চিন্তা নকৰি তাক নিৰ্দয়ভাৱে প্ৰহাৰ কৰিলে আৰু নীলেশ্বৰমৰ পৰা খেদি পঠিয়ালে। এই ঘটনাৰ পিছত পালান্থাই কান্নান মংগালুৰুৰ জেপ্পু কুডুপাডী অঞ্চললৈ গুচি যায় আৰু তাত থকা এটা বিষ্ণু মন্দিৰত আশ্ৰয় লয়। তাতে তেওঁ ভগৱান বিষ্ণুৰ আশীৰ্বাদ লাভ কৰে। বহু বছৰৰ পিছত তেওঁ নিজৰ জন্মभूमि নীলেশ্বৰমলৈ উভতি আহে। উভতি অহাৰ পথত তেওঁ মুলাপল্লীৰ এজন কমাৰৰ ঘৰত এদিন আশ্ৰয় লয় আৰু কানাক্কাপল্লী আনিক্কিল থাৰাভাডুত (পুৰণি কালৰ যুদ্ধকলা আৰু শিক্ষাৰ কেন্দ্ৰ) জিৰণি লয়। তাৰ পিছত তেওঁ কুণ্ডন কাডাভুলৈ যায়। নিজৰ ওলাক্কুডা (ছতি বা ছাতি) আৰু চুৰিকা (ঢাল) এৰি তেওঁ কাডালিকুলাম নামৰ পুখুৰী এটাত গা ধুবলৈ যায়। অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে তেওঁ অহালৈ অহাৰ খবৰ সমগ্ৰ নীলেশ্বৰমতে বিয়পি পৰে। এই খবৰ পাই কুৰুৱাত কুৰুপ আৰু তেওঁৰ মানুহবোৰে পুখুৰীৰ পাৰলৈ আহি পালান্থাই কানানক হত্যা কৰে। নিজৰ পৰম ভক্তৰ এই মৃত্যুত ভগৱান বিষ্ণু অত্যন্ত ক্ৰোধিত হৈ পৰে। তেওঁ কুৰুৱাত পৰিয়ালৰ সকলো সম্পত্তি আৰু ঘৰ-দুৱাৰ ধ্বংস কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। কুৰুৱাত কুৰুপে ভয় খাই এজন জ্যোতিষী মাতি আনে। জ্যোতিষীজনে তাত ঈশ্বৰৰ উপস্থিতি ধৰা পেলায় আৰু ভগৱান বিষ্ণুৰ সন্তুষ্টিৰ বাবে এটা মন্দিৰ সাজিবলৈ তথা এটা কেট্টিককোলাম (থেয়্যামৰ বিশেষ ৰূপ) পাতিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। কুৰুৱাত কুৰুপ আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসকলে নিজেই শিল কঢ়িয়াই ভগৱান বিষ্ণুৰ বাবে এটা পবিত্ৰ থান বা মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰে। তেতিয়াৰ পৰাই এই দেৱতা বিষ্ণুমূৰ্তি নামেৰে জনাজাত হয় আৰু নীলেশ্বৰমৰ কোট্টাপুৰমৰ বৈকুণ্ডেশ্বৰ মন্দিৰত অৱস্থান কৰে। বিশ্বাস কৰা হয় যে এই বিষ্ণুমূৰ্তি থেয়্যাম হৈছে ভগৱান মহাবিষ্ণুৰ সেই নৰসিংহ অৱতাৰ, যিয়ে স্তম্ভ ফালি ওলাই আহি নিজৰ প্ৰিয় ভক্ত প্ৰহ্লাদক তেওঁৰ পিতৃ অসুৰ ৰজা হিৰণ্যকশিপুৰ হাতৰ পৰা ৰক্ষা কৰিছিল। এই থেয়্যাম নৃত্য মণিযানী নায়াৰ, থিয়্যা আৰু নাম্বিয়াৰ সম্প্ৰদায়ৰ পৰম্পৰাগত থাৰাভাডু (পৰিয়াল) সমূহত প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। মালয়ান সম্প্ৰদায়ৰ বিশেষ লোকসকলে এই পোছাক পৰিধান কৰে। প্ৰতি বছৰে ফেব্ৰুৱাৰী মাহত এডাক্কাড নাডালৰ চালিল বিষ্ণুমূৰ্তি মন্দিৰত নাম্বিয়াৰ পৰিয়ালে এই থেয়্যামৰ আয়োজন কৰে। আকৌ তালিপাৰাম্বাৰ কুপ্পামত থকা মাৰাথাক্কাড শ্ৰী ইভাৰ পৰাদেৱতা ক্ষেত্ৰত মকৰম মাহৰ ২৫ৰ পৰা ২৮ তাৰিখলৈ ইয়াৰ পৰিৱেশন হয়। কন্নুৰৰ কান্নপুৰমৰ কানভাথ বিষ্ণুমূৰ্তি ক্ষেত্ৰ আৰু চিমেনীত থকা শ্ৰী বিষ্ণুমূৰ্তি মন্দিৰ (চিমেনী মুণ্ড্যা) হৈছে বিষ্ণুমূৰ্তিৰ অতি বিখ্যাত পবিত্ৰ থান (কাভু)। কালিয়াত্তম উৎসৱৰ সময়ত হাজাৰ হাজাৰ ভক্তই ইয়ালৈ দৰ্শনৰ বাবে আহে। ভক্তসকলৰ বিশ্বাস যে চিমেনী মুণ্ড্যাত কৰা 'ভজন ইৰিক্কাল' (বিশেষ প্ৰাৰ্থনা) সাপৰ কামোৰ আৰু ছালৰ ৰোগৰ বাবে এক মহৌষধ। ইয়াৰ উপৰি বহুতো মুচিলোট কাভুত মুচিলোট ভগৱতীৰ এক উপ-দেৱতা (উপদেৱতা) হিচাপেও এই থেয়্যাম প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। == লোককথা == এই থেয়্যাম ভগৱান বিষ্ণুৰ পৰম ভক্ত পালান্থাই কান্নানৰ এক পবিত্ৰ ঐশ্বৰিক ৰূপ। কান্নান থিয়্যা সম্প্ৰদায়ৰ লোক আছিল। মালয়া গোষ্ঠীৰ শিল্পীসকলে এই নৃত্য পৰিৱেশন কৰে। পালান্থাই কান্নানৰ কাহিনীটো তেওঁৰ বাল্যকালৰ সৈতে জড়িত। নীলেশ্বৰমত তেওঁ গৰু-ম'হ চৰাইছিল। এদিন তেওঁ উচ্চ জাতিৰ কুৰুৱাত নায়াৰৰ গছৰ পৰা আম পাৰি খাইছিল। কুৰুৱাত নায়াৰৰ চাকৰবোৰে ল'ৰাজনক বৰ নিৰ্দয়ভাৱে মাৰিলে। ফলত তেওঁ গাঁও এৰি পলাই গৈ মংগালুৰুৰ এটা বিষ্ণু মন্দিৰত আশ্ৰয় লয়। তাত তেওঁ ১২ বছৰ কাল কটায়। অৱশেষত ভগৱান বিষ্ণুৰ নিৰ্দেশত পালান্থাই কান্নান পুনৰ নীলেশ্বৰমলৈ উভতি আহে। তেওঁ উভতি অহাৰ খবৰ পাই কুৰুৱাত নায়াৰ আৰু তেওঁৰ মানুহবোৰ খঙত জ্বলি উঠিল। তেওঁলোকে পালান্থাই কানানক হত্যা কৰিলে। ইয়াৰ পিছতে কুৰুৱাত নায়াৰে জীৱনত বহুতো বিপদ-বিঘিনিৰ মুখামুখি হ'বলগীয়া হ'ল। এজন জ্যোতিষীয়ে তেওঁক জনালে যে নিজৰ ভক্তৰ মৃত্যুত ভগৱান বিষ্ণু অত্যন্ত অসন্তুষ্ট হৈছে। তেওঁ ইয়াৰ প্ৰতিকাৰ হিচাপে এটা থেয়্যাম কোলাম পাতিবলৈ নিৰ্দেশ দিলেন। লগতে মংগালুৰুৰ পৰা পালান্থাই কান্নানৰ সৈতে অহা বিষ্ণুমূৰ্তি দেৱতাৰ সন্মানত এটা মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰি পূজা কৰিবলৈ ক'লে। == স্থান == পৰম্পৰাগতভাৱে থেয়্যাম পালন কৰা কেৰালাৰ বহুতো মন্দিৰ, পবিত্ৰ থান (কাভু) আৰু পুৰণি পৰিয়ালত বিষ্ণুমূৰ্তি থেয়্যাম এক নিয়মীয়া কাৰ্যসূচী। নীলেশ্বৰমৰ কোট্টাপুৰমত থকা বৈকুণ্টেশ্বৰ মন্দিৰত এই দেৱতাৰ ঘাই স্থান আছে। উত্তৰ কেৰালাৰ চিমেনী শ্ৰী বিষ্ণুমূৰ্তি মন্দিৰটো এই অঞ্চলৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত বিষ্ণুমূৰ্তি স্থান, যাক উত্তৰ কেৰালাৰ গুৰুভায়ুৰ বুলিও কোৱা হয়। == অট্টাকোলামত বিষ্ণুমূৰ্তি == পায়্যানুৰ অঞ্চলত অট্টাকোলাম (কেৱল এটা থেয়্যাম থকা অনুষ্ঠান) অতি বিখ্যাত। কিনাথিল আৰু আন্নুৰ কুৰিঞ্জী মন্দিৰত বছৰেকীয়া উৎসৱৰ সময়ত হোৱা অট্টাকোলাম অতি জনাজাত। অট্টাকোলাম অনুষ্ঠানত বিষ্ণুমূৰ্তি থেয়্যামে জ্বলন্ত জুইৰ কুণ্ডত জপিয়াই পৰে আৰু পুনৰ ভক্তসকলৰ মাজলৈ উভতি আহে। এই পবিত্ৰ প্ৰক্ৰিয়াটোক 'অগ্নিপ্ৰৱেশম' বুলি কোৱা হয়। এই কাৰ্য কেইবাবাৰো কৰা হয়। বিশ্বাস কৰা হয় যে এই জুইত জপিয়াবলগীয়া প্ৰক্ৰিয়াটো ১০৪ বাৰ সম্পূৰ্ণ কৰিলে কলাধাৰী (নৃত্যশিল্পী) গৰাকীয়ে 'পাণিক্কৰ' উপাধি লাভ কৰে। ২০০৮ চনৰ এপ্ৰিল মাহত নীলেশ্বৰমৰ ভেলু ভায়াল অট্টাকুথিৰুত দীৰ্ঘ ৪৭ বছৰৰ বিৰতিৰ পিছত হাজাৰ হাজাৰ ভক্তৰ উপস্থিতিত অতি ধুমধামেৰে অট্টাকোলাম অনুষ্ঠিত হৈছিল। ই কৃষি কাৰ্যৰ সৈতে জড়িত এক বিশেষ পৰম্পৰা 'বীথুভেপ্পু'ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। এই অনুষ্ঠানত চাৰিজন ব্যক্তিয়ে বিষ্ণুমূৰ্তিৰ পৰা পবিত্ৰ ৰচী (কায়াৰ) গ্ৰহণ কৰি 'কায়াট্টুকাৰ' হয়। তেওঁলোকৰ কাম হ'ল খেতি-পথাৰক গৰু-ম'হৰ পৰা ৰক্ষা কৰা। তেওঁলোকে হাতত ৰচী আৰু লাঠী (বাডী) লৈ কাৰ্যমকোডৰ পৰা থালাচাই অঞ্চললৈকে ঘূৰি ফুৰে আৰু পথাৰত সোমোৱা গৰু-ম'হবোৰক খেদি পঠিয়ায়। == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বহিঃসংযোগ == {{commons category|Vishnumoorthy Theyyam|বিষ্ণুমূৰ্তি থেয়্যাম}} nduihyphwosno3om7oyy0u3x7bav0e9 625771 625769 2026-08-10T06:55:09Z AjayDas 12623 added [[Category:কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] using [[WP:HC|HotCat]] 625771 wikitext text/x-wiki '''বিষ্ণুমূৰ্তি থেয়্যাম''' {{en|Vishnumoorthy Theyyam}} [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] আৰু [[কৰ্ণাটক]] ৰাজ্যৰ এবিধ পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় নৃত্য উপাসনা। [[থেয়্যাম]] কৃষ্টিৰ অন্তৰ্গত এই শিল্পৰ ইতিহাস কেইবা হাজাৰ বছৰ পুৰণি। ইয়াৰ পৰিৱেশনত অত্যন্ত জটিল নিয়ম আৰু আচাৰ-অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। বিষ্ণুমূৰ্তি থেয়্যাম চলি থকা ঠাইৰ পৰা প্ৰায় ২ কিলোমিটাৰ দূৰলৈকে ইয়াৰ বিশেষ ঢোলৰ বোল বা বাদ্যধ্বনি শুনিবলৈ পোৱা যায়। এই নৃত্যত কলাধাৰী (নৃত্যশিল্পী) গৰাকীয়ে ভগৱান [[বিষ্ণু]]ৰ [[নৰসিংহ]] অৱতাৰৰ পৌৰাণিক কাহিনীটো অংগ সঞ্চালনৰ জৰিয়তে ফুটাই তোলে। ইয়াৰ আকৰ্ষণীয় শৰীৰৰ মুদ্ৰা আৰু গতিয়ে ভক্ত আৰু দৰ্শকসকলক অত্যন্ত শিহৰিত কৰি তোলে। [[File:Make up of Vishnumoorthi Theyyam.jpg|thumb|270px|বিষ্ণুমূৰ্তি থেয়্যামৰ মুখৰ ৰূপসজ্জা]] [[File:Thottam of Vishnumoorthi Theyyam.jpg|thumb|270px|বিষ্ণুমূৰ্তি থেয়্যামৰ থোট্টম বা প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়]] [[File:വിഷ്ണുമൂർത്തി ഭഗവാൻ.jpg|thumb|বিষ্ণুমূৰ্তি ইলামকোলামৰ এটা দৃশ্য]] == কাহিনী == [[File:Vishnumoorthi Theyyam.jpg|thumb|270px|বিষ্ণুমূৰ্তি থেয়্যাম]] বৈষ্ণৱ থেয়্যামসমূহৰ ভিতৰত আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় ভাগটো হৈছে এই বিষ্ণুমূৰ্তিৰ প্ৰদৰ্শন। এই ধাৰা মূলত কেৰালাৰ নীলেশ্বৰম আৰু মংগালুৰুৰ জেপ্পু কুডুপাডী অঞ্চলৰ সৈতে জড়িত। ইয়াৰ কাহিনীভাগ ভগৱান বিষ্ণুৰ এজন পৰম ভক্ত পালান্থাই কান্নানৰ জীৱনক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠিছে। পালান্থাই কান্নান বাল্যকালত নীলেশ্বৰমৰ বাসিন্দা আছিল। এদিন তেওঁ কুৰুৱাত কুৰুপ নামৰ এজন প্ৰতিপত্তিশালী জমিদাৰৰ গছৰ পৰা কেইটামান আম পাৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। জমিদাৰ কুৰুৱাত কুৰুপ আৰু তেওঁৰ দেহৰক্ষীসকলে ল'ৰাটোৰ কম বয়স বা ভোকৰ কথা অলপো চিন্তা নকৰি তাক নিৰ্দয়ভাৱে প্ৰহাৰ কৰিলে আৰু নীলেশ্বৰমৰ পৰা খেদি পঠিয়ালে। এই ঘটনাৰ পিছত পালান্থাই কান্নান মংগালুৰুৰ জেপ্পু কুডুপাডী অঞ্চললৈ গুচি যায় আৰু তাত থকা এটা বিষ্ণু মন্দিৰত আশ্ৰয় লয়। তাতে তেওঁ ভগৱান বিষ্ণুৰ আশীৰ্বাদ লাভ কৰে। বহু বছৰৰ পিছত তেওঁ নিজৰ জন্মभूमि নীলেশ্বৰমলৈ উভতি আহে। উভতি অহাৰ পথত তেওঁ মুলাপল্লীৰ এজন কমাৰৰ ঘৰত এদিন আশ্ৰয় লয় আৰু কানাক্কাপল্লী আনিক্কিল থাৰাভাডুত (পুৰণি কালৰ যুদ্ধকলা আৰু শিক্ষাৰ কেন্দ্ৰ) জিৰণি লয়। তাৰ পিছত তেওঁ কুণ্ডন কাডাভুলৈ যায়। নিজৰ ওলাক্কুডা (ছতি বা ছাতি) আৰু চুৰিকা (ঢাল) এৰি তেওঁ কাডালিকুলাম নামৰ পুখুৰী এটাত গা ধুবলৈ যায়। অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে তেওঁ অহালৈ অহাৰ খবৰ সমগ্ৰ নীলেশ্বৰমতে বিয়পি পৰে। এই খবৰ পাই কুৰুৱাত কুৰুপ আৰু তেওঁৰ মানুহবোৰে পুখুৰীৰ পাৰলৈ আহি পালান্থাই কানানক হত্যা কৰে। নিজৰ পৰম ভক্তৰ এই মৃত্যুত ভগৱান বিষ্ণু অত্যন্ত ক্ৰোধিত হৈ পৰে। তেওঁ কুৰুৱাত পৰিয়ালৰ সকলো সম্পত্তি আৰু ঘৰ-দুৱাৰ ধ্বংস কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। কুৰুৱাত কুৰুপে ভয় খাই এজন জ্যোতিষী মাতি আনে। জ্যোতিষীজনে তাত ঈশ্বৰৰ উপস্থিতি ধৰা পেলায় আৰু ভগৱান বিষ্ণুৰ সন্তুষ্টিৰ বাবে এটা মন্দিৰ সাজিবলৈ তথা এটা কেট্টিককোলাম (থেয়্যামৰ বিশেষ ৰূপ) পাতিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। কুৰুৱাত কুৰুপ আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসকলে নিজেই শিল কঢ়িয়াই ভগৱান বিষ্ণুৰ বাবে এটা পবিত্ৰ থান বা মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰে। তেতিয়াৰ পৰাই এই দেৱতা বিষ্ণুমূৰ্তি নামেৰে জনাজাত হয় আৰু নীলেশ্বৰমৰ কোট্টাপুৰমৰ বৈকুণ্ডেশ্বৰ মন্দিৰত অৱস্থান কৰে। বিশ্বাস কৰা হয় যে এই বিষ্ণুমূৰ্তি থেয়্যাম হৈছে ভগৱান মহাবিষ্ণুৰ সেই নৰসিংহ অৱতাৰ, যিয়ে স্তম্ভ ফালি ওলাই আহি নিজৰ প্ৰিয় ভক্ত প্ৰহ্লাদক তেওঁৰ পিতৃ অসুৰ ৰজা হিৰণ্যকশিপুৰ হাতৰ পৰা ৰক্ষা কৰিছিল। এই থেয়্যাম নৃত্য মণিযানী নায়াৰ, থিয়্যা আৰু নাম্বিয়াৰ সম্প্ৰদায়ৰ পৰম্পৰাগত থাৰাভাডু (পৰিয়াল) সমূহত প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। মালয়ান সম্প্ৰদায়ৰ বিশেষ লোকসকলে এই পোছাক পৰিধান কৰে। প্ৰতি বছৰে ফেব্ৰুৱাৰী মাহত এডাক্কাড নাডালৰ চালিল বিষ্ণুমূৰ্তি মন্দিৰত নাম্বিয়াৰ পৰিয়ালে এই থেয়্যামৰ আয়োজন কৰে। আকৌ তালিপাৰাম্বাৰ কুপ্পামত থকা মাৰাথাক্কাড শ্ৰী ইভাৰ পৰাদেৱতা ক্ষেত্ৰত মকৰম মাহৰ ২৫ৰ পৰা ২৮ তাৰিখলৈ ইয়াৰ পৰিৱেশন হয়। কন্নুৰৰ কান্নপুৰমৰ কানভাথ বিষ্ণুমূৰ্তি ক্ষেত্ৰ আৰু চিমেনীত থকা শ্ৰী বিষ্ণুমূৰ্তি মন্দিৰ (চিমেনী মুণ্ড্যা) হৈছে বিষ্ণুমূৰ্তিৰ অতি বিখ্যাত পবিত্ৰ থান (কাভু)। কালিয়াত্তম উৎসৱৰ সময়ত হাজাৰ হাজাৰ ভক্তই ইয়ালৈ দৰ্শনৰ বাবে আহে। ভক্তসকলৰ বিশ্বাস যে চিমেনী মুণ্ড্যাত কৰা 'ভজন ইৰিক্কাল' (বিশেষ প্ৰাৰ্থনা) সাপৰ কামোৰ আৰু ছালৰ ৰোগৰ বাবে এক মহৌষধ। ইয়াৰ উপৰি বহুতো মুচিলোট কাভুত মুচিলোট ভগৱতীৰ এক উপ-দেৱতা (উপদেৱতা) হিচাপেও এই থেয়্যাম প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। == লোককথা == এই থেয়্যাম ভগৱান বিষ্ণুৰ পৰম ভক্ত পালান্থাই কান্নানৰ এক পবিত্ৰ ঐশ্বৰিক ৰূপ। কান্নান থিয়্যা সম্প্ৰদায়ৰ লোক আছিল। মালয়া গোষ্ঠীৰ শিল্পীসকলে এই নৃত্য পৰিৱেশন কৰে। পালান্থাই কান্নানৰ কাহিনীটো তেওঁৰ বাল্যকালৰ সৈতে জড়িত। নীলেশ্বৰমত তেওঁ গৰু-ম'হ চৰাইছিল। এদিন তেওঁ উচ্চ জাতিৰ কুৰুৱাত নায়াৰৰ গছৰ পৰা আম পাৰি খাইছিল। কুৰুৱাত নায়াৰৰ চাকৰবোৰে ল'ৰাজনক বৰ নিৰ্দয়ভাৱে মাৰিলে। ফলত তেওঁ গাঁও এৰি পলাই গৈ মংগালুৰুৰ এটা বিষ্ণু মন্দিৰত আশ্ৰয় লয়। তাত তেওঁ ১২ বছৰ কাল কটায়। অৱশেষত ভগৱান বিষ্ণুৰ নিৰ্দেশত পালান্থাই কান্নান পুনৰ নীলেশ্বৰমলৈ উভতি আহে। তেওঁ উভতি অহাৰ খবৰ পাই কুৰুৱাত নায়াৰ আৰু তেওঁৰ মানুহবোৰ খঙত জ্বলি উঠিল। তেওঁলোকে পালান্থাই কানানক হত্যা কৰিলে। ইয়াৰ পিছতে কুৰুৱাত নায়াৰে জীৱনত বহুতো বিপদ-বিঘিনিৰ মুখামুখি হ'বলগীয়া হ'ল। এজন জ্যোতিষীয়ে তেওঁক জনালে যে নিজৰ ভক্তৰ মৃত্যুত ভগৱান বিষ্ণু অত্যন্ত অসন্তুষ্ট হৈছে। তেওঁ ইয়াৰ প্ৰতিকাৰ হিচাপে এটা থেয়্যাম কোলাম পাতিবলৈ নিৰ্দেশ দিলেন। লগতে মংগালুৰুৰ পৰা পালান্থাই কান্নানৰ সৈতে অহা বিষ্ণুমূৰ্তি দেৱতাৰ সন্মানত এটা মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰি পূজা কৰিবলৈ ক'লে। == স্থান == পৰম্পৰাগতভাৱে থেয়্যাম পালন কৰা কেৰালাৰ বহুতো মন্দিৰ, পবিত্ৰ থান (কাভু) আৰু পুৰণি পৰিয়ালত বিষ্ণুমূৰ্তি থেয়্যাম এক নিয়মীয়া কাৰ্যসূচী। নীলেশ্বৰমৰ কোট্টাপুৰমত থকা বৈকুণ্টেশ্বৰ মন্দিৰত এই দেৱতাৰ ঘাই স্থান আছে। উত্তৰ কেৰালাৰ চিমেনী শ্ৰী বিষ্ণুমূৰ্তি মন্দিৰটো এই অঞ্চলৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত বিষ্ণুমূৰ্তি স্থান, যাক উত্তৰ কেৰালাৰ গুৰুভায়ুৰ বুলিও কোৱা হয়। == অট্টাকোলামত বিষ্ণুমূৰ্তি == পায়্যানুৰ অঞ্চলত অট্টাকোলাম (কেৱল এটা থেয়্যাম থকা অনুষ্ঠান) অতি বিখ্যাত। কিনাথিল আৰু আন্নুৰ কুৰিঞ্জী মন্দিৰত বছৰেকীয়া উৎসৱৰ সময়ত হোৱা অট্টাকোলাম অতি জনাজাত। অট্টাকোলাম অনুষ্ঠানত বিষ্ণুমূৰ্তি থেয়্যামে জ্বলন্ত জুইৰ কুণ্ডত জপিয়াই পৰে আৰু পুনৰ ভক্তসকলৰ মাজলৈ উভতি আহে। এই পবিত্ৰ প্ৰক্ৰিয়াটোক 'অগ্নিপ্ৰৱেশম' বুলি কোৱা হয়। এই কাৰ্য কেইবাবাৰো কৰা হয়। বিশ্বাস কৰা হয় যে এই জুইত জপিয়াবলগীয়া প্ৰক্ৰিয়াটো ১০৪ বাৰ সম্পূৰ্ণ কৰিলে কলাধাৰী (নৃত্যশিল্পী) গৰাকীয়ে 'পাণিক্কৰ' উপাধি লাভ কৰে। ২০০৮ চনৰ এপ্ৰিল মাহত নীলেশ্বৰমৰ ভেলু ভায়াল অট্টাকুথিৰুত দীৰ্ঘ ৪৭ বছৰৰ বিৰতিৰ পিছত হাজাৰ হাজাৰ ভক্তৰ উপস্থিতিত অতি ধুমধামেৰে অট্টাকোলাম অনুষ্ঠিত হৈছিল। ই কৃষি কাৰ্যৰ সৈতে জড়িত এক বিশেষ পৰম্পৰা 'বীথুভেপ্পু'ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। এই অনুষ্ঠানত চাৰিজন ব্যক্তিয়ে বিষ্ণুমূৰ্তিৰ পৰা পবিত্ৰ ৰচী (কায়াৰ) গ্ৰহণ কৰি 'কায়াট্টুকাৰ' হয়। তেওঁলোকৰ কাম হ'ল খেতি-পথাৰক গৰু-ম'হৰ পৰা ৰক্ষা কৰা। তেওঁলোকে হাতত ৰচী আৰু লাঠী (বাডী) লৈ কাৰ্যমকোডৰ পৰা থালাচাই অঞ্চললৈকে ঘূৰি ফুৰে আৰু পথাৰত সোমোৱা গৰু-ম'হবোৰক খেদি পঠিয়ায়। == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বহিঃসংযোগ == {{commons category|Vishnumoorthy Theyyam|বিষ্ণুমূৰ্তি থেয়্যাম}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] op358ams1zocz0qsdz4f4fmz60ds8kx 625772 625771 2026-08-10T06:57:25Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 625772 wikitext text/x-wiki '''বিষ্ণুমূৰ্তি থেয়্যাম''' {{en|Vishnumoorthy Theyyam}} [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] আৰু [[কৰ্ণাটক]] ৰাজ্যৰ এবিধ পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় নৃত্য উপাসনা। [[থেয়্যাম]] কৃষ্টিৰ অন্তৰ্গত এই শিল্পৰ ইতিহাস কেইবা হাজাৰ বছৰ পুৰণি। ইয়াৰ পৰিৱেশনত অত্যন্ত জটিল নিয়ম আৰু আচাৰ-অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। বিষ্ণুমূৰ্তি থেয়্যাম চলি থকা ঠাইৰপৰা প্ৰায় ২ কিলোমিটাৰ দূৰলৈকে ইয়াৰ বিশেষ ঢোলৰ বোল বা বাদ্যধ্বনি শুনিবলৈ পোৱা যায়। এই নৃত্যত কলাধাৰী (নৃত্যশিল্পী) গৰাকীয়ে ভগৱান [[বিষ্ণু]]ৰ [[নৰসিংহ]] অৱতাৰৰ পৌৰাণিক কাহিনীটো অংগ সঞ্চালনৰ জৰিয়তে ফুটাই তোলে। ইয়াৰ আকৰ্ষণীয় শৰীৰৰ মুদ্ৰা আৰু গতিয়ে ভক্ত আৰু দৰ্শকসকলক অত্যন্ত শিহৰিত কৰি তোলে। [[File:Make up of Vishnumoorthi Theyyam.jpg|thumb|270px|বিষ্ণুমূৰ্তি থেয়্যামৰ মুখৰ ৰূপসজ্জা]] [[File:Thottam of Vishnumoorthi Theyyam.jpg|thumb|270px|বিষ্ণুমূৰ্তি থেয়্যামৰ থোট্টম বা প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়]] [[File:വിഷ്ണുമൂർത്തി ഭഗവാൻ.jpg|thumb|বিষ্ণুমূৰ্তি ইলামকোলামৰ এটা দৃশ্য]] == কাহিনী == [[File:Vishnumoorthi Theyyam.jpg|thumb|270px|বিষ্ণুমূৰ্তি থেয়্যাম]] বৈষ্ণৱ থেয়্যামসমূহৰ ভিতৰত আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় ভাগটো হৈছে এই বিষ্ণুমূৰ্তিৰ প্ৰদৰ্শন। এই ধাৰা মূলত কেৰালাৰ নীলেশ্বৰম আৰু মংগালুৰুৰ জেপ্পু কুডুপাডী অঞ্চলৰ সৈতে জড়িত। ইয়াৰ কাহিনীভাগ ভগৱান বিষ্ণুৰ এজন পৰম ভক্ত পালান্থাই কান্নানৰ জীৱনক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠিছে। পালান্থাই কান্নান বাল্যকালত নীলেশ্বৰমৰ বাসিন্দা আছিল। এদিন তেওঁ কুৰুৱাত কুৰুপ নামৰ এজন প্ৰতিপত্তিশালী জমিদাৰৰ গছৰপৰা কেইটামান আম পাৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। জমিদাৰ কুৰুৱাত কুৰুপ আৰু তেওঁৰ দেহৰক্ষীসকলে ল'ৰাটোৰ কম বয়স বা ভোকৰ কথা অলপো চিন্তা নকৰি তাক নিৰ্দয়ভাৱে প্ৰহাৰ কৰিলে আৰু নীলেশ্বৰমৰপৰা খেদি পঠিয়ালে। এই ঘটনাৰ পিছত পালান্থাই কান্নান মংগালুৰুৰ জেপ্পু কুডুপাডী অঞ্চললৈ গুচি যায় আৰু তাত থকা এটা বিষ্ণু মন্দিৰত আশ্ৰয় লয়। তাতে তেওঁ ভগৱান বিষ্ণুৰ আশীৰ্বাদ লাভ কৰে। বহু বছৰৰ পাছত তেওঁ নিজৰ জন্মभूमि নীলেশ্বৰমলৈ উভতি আহে। উভতি অহাৰ পথত তেওঁ মুলাপল্লীৰ এজন কমাৰৰ ঘৰত এদিন আশ্ৰয় লয় আৰু কানাক্কাপল্লী আনিক্কিল থাৰাভাডুত (পুৰণি কালৰ যুদ্ধকলা আৰু শিক্ষাৰ কেন্দ্ৰ) জিৰণি লয়। তাৰ পিছত তেওঁ কুণ্ডন কাডাভুলৈ যায়। নিজৰ ওলাক্কুডা (ছতি বা ছাতি) আৰু চুৰিকা (ঢাল) এৰি তেওঁ কাডালিকুলাম নামৰ পুখুৰী এটাত গা ধুবলৈ যায়। অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে তেওঁ অহালৈ অহাৰ খবৰ সমগ্ৰ নীলেশ্বৰমতে বিয়পি পৰে। এই খবৰ পাই কুৰুৱাত কুৰুপ আৰু তেওঁৰ মানুহবোৰে পুখুৰীৰ পাৰলৈ আহি পালান্থাই কানানক হত্যা কৰে। নিজৰ পৰম ভক্তৰ এই মৃত্যুত ভগৱান বিষ্ণু অত্যন্ত ক্ৰোধিত হৈ পৰে। তেওঁ কুৰুৱাত পৰিয়ালৰ সকলো সম্পত্তি আৰু ঘৰ-দুৱাৰ ধ্বংস কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। কুৰুৱাত কুৰুপে ভয় খাই এজন জ্যোতিষী মাতি আনে। জ্যোতিষীজনে তাত ঈশ্বৰৰ উপস্থিতি ধৰা পেলায় আৰু ভগৱান বিষ্ণুৰ সন্তুষ্টিৰ বাবে এটা মন্দিৰ সাজিবলৈ তথা এটা কেট্টিককোলাম (থেয়্যামৰ বিশেষ ৰূপ) পাতিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। কুৰুৱাত কুৰুপ আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসকলে নিজেই শিল কঢ়িয়াই ভগৱান বিষ্ণুৰ বাবে এটা পৱিত্ৰ থান বা মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰে। তেতিয়াৰপৰাই এই দেৱতা বিষ্ণুমূৰ্তি নামেৰে জনাজাত হয় আৰু নীলেশ্বৰমৰ কোট্টাপুৰমৰ বৈকুণ্ডেশ্বৰ মন্দিৰত অৱস্থান কৰে। বিশ্বাস কৰা হয় যে এই বিষ্ণুমূৰ্তি থেয়্যাম হৈছে ভগৱান মহাবিষ্ণুৰ সেই নৰসিংহ অৱতাৰ, যিয়ে স্তম্ভ ফালি ওলাই আহি নিজৰ প্ৰিয় ভক্ত প্ৰহ্লাদক তেওঁৰ পিতৃ অসুৰ ৰজা হিৰণ্যকশিপুৰ হাতৰপৰা ৰক্ষা কৰিছিল। এই থেয়্যাম নৃত্য মণিযানী নায়াৰ, থিয়্যা আৰু নাম্বিয়াৰ সম্প্ৰদায়ৰ পৰম্পৰাগত থাৰাভাডু (পৰিয়াল)সমূহত প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। মালয়ান সম্প্ৰদায়ৰ বিশেষ লোকসকলে এই পোছাক পৰিধান কৰে। প্ৰতি বছৰে ফেব্ৰুৱাৰী মাহত এডাক্কাড নাডালৰ চালিল বিষ্ণুমূৰ্তি মন্দিৰত নাম্বিয়াৰ পৰিয়ালে এই থেয়্যামৰ আয়োজন কৰে। আকৌ তালিপাৰাম্বাৰ কুপ্পামত থকা মাৰাথাক্কাড শ্ৰী ইভাৰ পৰাদেৱতা ক্ষেত্ৰত মকৰম মাহৰ ২৫ৰপৰা ২৮ তাৰিখলৈ ইয়াৰ পৰিৱেশন হয়। কন্নুৰৰ কান্নপুৰমৰ কানভাথ বিষ্ণুমূৰ্তি ক্ষেত্ৰ আৰু চিমেনীত থকা শ্ৰী বিষ্ণুমূৰ্তি মন্দিৰ (চিমেনী মুণ্ড্যা) হৈছে বিষ্ণুমূৰ্তিৰ অতি বিখ্যাত পৱিত্ৰ থান (কাভু)। কালিয়াত্তম উৎসৱৰ সময়ত হাজাৰ হাজাৰ ভক্তই ইয়ালৈ দৰ্শনৰ বাবে আহে। ভক্তসকলৰ বিশ্বাস যে চিমেনী মুণ্ড্যাত কৰা 'ভজন ইৰিক্কাল' (বিশেষ প্ৰাৰ্থনা) সাপৰ কামোৰ আৰু ছালৰ ৰোগৰ বাবে এক মহৌষধ। ইয়াৰ উপৰি বহুতো মুচিলোট কাভুত মুচিলোট ভগৱতীৰ এক উপ-দেৱতা (উপদেৱতা) হিচাপেও এই থেয়্যাম প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। == লোককথা == এই থেয়্যাম<ref>{{Citation |title=വിഷ്ണുമൂർത്തി |date=2023-01-08 |url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%A3%E0%B5%81%E0%B4%AE%E0%B5%82%E0%B5%BC%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF&oldid=3834978 |work=വിക്കിപീഡിയ |access-date=2023-03-20 |language=ml}}</ref> ভগৱান বিষ্ণুৰ পৰম ভক্ত পালান্থাই কান্নানৰ এক পৱিত্ৰ ঐশ্বৰিক ৰূপ। কান্নান থিয়্যা সম্প্ৰদায়ৰ লোক আছিল। মালয়া গোষ্ঠীৰ শিল্পীসকলে এই নৃত্য পৰিৱেশন কৰে। পালান্থাই কান্নানৰ কাহিনীটো তেওঁৰ বাল্যকালৰ সৈতে জড়িত। নীলেশ্বৰমত তেওঁ গৰু-ম'হ চৰাইছিল। এদিন তেওঁ উচ্চ জাতিৰ কুৰুৱাত নায়াৰৰ গছৰপৰা আম পাৰি খাইছিল। কুৰুৱাত নায়াৰৰ চাকৰবোৰে ল'ৰাজনক বৰ নিৰ্দয়ভাৱে মাৰিলে। ফলত তেওঁ গাঁও এৰি পলাই গৈ মংগালুৰুৰ এটা বিষ্ণু মন্দিৰত আশ্ৰয় লয়। তাত তেওঁ ১২ বছৰ কাল কটায়। অৱশেষত ভগৱান বিষ্ণুৰ নিৰ্দেশত পালান্থাই কান্নান পুনৰ নীলেশ্বৰমলৈ উভতি আহে। তেওঁ উভতি অহাৰ খবৰ পাই কুৰুৱাত নায়াৰ আৰু তেওঁৰ মানুহবোৰ খঙত জ্বলি উঠিল। তেওঁলোকে পালান্থাই কানানক হত্যা কৰিলে। ইয়াৰ পিছতে কুৰুৱাত নায়াৰে জীৱনত বহুতো বিপদ-বিঘিনিৰ মুখা-মুখি হ'বলগীয়া হ'ল। এজন জ্যোতিষীয়ে তেওঁক জনালে যে নিজৰ ভক্তৰ মৃত্যুত ভগৱান বিষ্ণু অত্যন্ত অসন্তুষ্ট হৈছে। তেওঁ ইয়াৰ প্ৰতিকাৰ হিচাপে এটা থেয়্যাম কোলাম পাতিবলৈ নিৰ্দেশ দিলেন। লগতে মংগালুৰুৰপৰা পালান্থাই কান্নানৰ সৈতে অহা বিষ্ণুমূৰ্তি দেৱতাৰ সন্মানত এটা মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰি পূজা কৰিবলৈ ক'লে। == স্থান == পৰম্পৰাগতভাৱে থেয়্যাম পালন কৰা কেৰালাৰ বহুতো মন্দিৰ, পৱিত্ৰ থান (কাভু) আৰু পুৰণি পৰিয়ালত বিষ্ণুমূৰ্তি থেয়্যাম এক নিয়মীয়া কাৰ্যসূচী। নীলেশ্বৰমৰ কোট্টাপুৰমত থকা বৈকুণ্টেশ্বৰ মন্দিৰত এই দেৱতাৰ ঘাই স্থান আছে। উত্তৰ কেৰালাৰ চিমেনী শ্ৰী বিষ্ণুমূৰ্তি মন্দিৰটো এই অঞ্চলৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত বিষ্ণুমূৰ্তি স্থান, যাক উত্তৰ কেৰালাৰ গুৰুভায়ুৰ বুলিও কোৱা হয়।<ref>{{Cite web |title=Cheemeni Sree Vishnumoorthy Temple at Kasaragod |url=https://www.keralatourism.org/ebooks/dance-of-the-divine/cheemeni-vishnumoorthy-temple/68 |access-date=2023-08-10 |website=www.keralatourism.org |language=en}}</ref> == অট্টাকোলামত বিষ্ণুমূৰ্তি == পায়্যানুৰ অঞ্চলত অট্টাকোলাম (কেৱল এটা থেয়্যাম থকা অনুষ্ঠান) অতি বিখ্যাত। কিনাথিল আৰু আন্নুৰ কুৰিঞ্জী মন্দিৰত বছৰেকীয়া উৎসৱৰ সময়ত হোৱা অট্টাকোলাম অতি জনাজাত।<ref>{{Cite web |title=Vishnumoorthy Theyyam {{!}} Theyyam Dance of the Divine |url=https://www.keralatourism.org/ebooks/dance-of-the-divine/vishnumoorthy/8 |access-date=2023-03-20 |website=www.keralatourism.org |language=en}}</ref> অট্টাকোলাম অনুষ্ঠানত বিষ্ণুমূৰ্তি থেয়্যামে জ্বলন্ত জুইৰ কুণ্ডত জঁপিয়াই পৰে আৰু পুনৰ ভক্তসকলৰ মাজলৈ উভতি আহে। এই পৱিত্ৰ প্ৰক্ৰিয়াটোক 'অগ্নিপ্ৰৱেশম' বুলি কোৱা হয়। এই কাৰ্য কেইবাবাৰো কৰা হয়। বিশ্বাস কৰা হয় যে এই জুইত জঁপিয়াবলগীয়া প্ৰক্ৰিয়াটো ১০৪ বাৰ সম্পূৰ্ণ কৰিলে কলাধাৰী (নৃত্যশিল্পী) গৰাকীয়ে 'পাণিক্কৰ' উপাধি লাভ কৰে। ২০০৮ চনৰ এপ্ৰিল মাহত নীলেশ্বৰমৰ ভেলু ভায়াল অট্টাকুথিৰুত দীৰ্ঘ ৪৭ বছৰৰ বিৰতিৰ পিছত হাজাৰ হাজাৰ ভক্তৰ উপস্থিতিত অতি ধুম-ধামেৰে অট্টাকোলাম অনুষ্ঠিত হৈছিল। ই কৃষি কাৰ্যৰ সৈতে জড়িত এক বিশেষ পৰম্পৰা 'বীথুভেপ্পু'ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। এই অনুষ্ঠানত চাৰিজন ব্যক্তিয়ে বিষ্ণুমূৰ্তিৰপৰা পৱিত্ৰ ৰচী (কায়াৰ) গ্ৰহণ কৰি 'কায়াট্টুকাৰ' হয়। তেওঁলোকৰ কাম হ'ল খেতি-পথাৰক গৰু-ম'হৰপৰা ৰক্ষা কৰা। তেওঁলোকে হাতত ৰচী আৰু লাঠী (বাডী) লৈ কাৰ্যমকোডৰপৰা থালাচাই অঞ্চললৈকে ঘূৰি ফুৰে আৰু পথাৰত সোমোৱা গৰু-ম'হবোৰক খেদি পঠিয়ায়। == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বহিঃসংযোগ == {{commons category|Vishnumoorthy Theyyam|বিষ্ণুমূৰ্তি থেয়্যাম}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] s0ok3tlf7jh6d7yfkdmvidfjuv7bwse 0 138571 625770 2026-08-10T06:54:26Z AjayDas 12623 [[বিষ্ণুমূৰ্তি থেয়্যাম]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 625770 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[বিষ্ণুমূৰ্তি থেয়্যাম]] 9uqwdic72byb6l57s80nlyah54ssay3 0 138572 625778 2026-08-10T07:06:18Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 625778 wikitext text/x-wiki [[File:Villupattu at kollam.jpg|thumb|ভিল্লু পাট্টু হৈছে দক্ষিণ ভাৰতৰ এবিধ প্ৰাচীন সংগীতধৰ্মী সাধু কোৱা কলা। ইয়াত গীতৰ মাজে মাজে কাহিনী বৰ্ণনা কৰা হয়। ]] '''ভিল্লু পাট্টু''' ({{lang-en|Villu Paatu}}) হৈছে দক্ষিণ [[ভাৰত]]ৰ এবিধ প্ৰাচীন সংগীতধৰ্মী সাধু কোৱা পদ্ধতি। ইয়াক 'ভিল্লাডিচ্চান পাট্টু' বুলিও কোৱা হয়। ইয়াৰ পৰিৱেশনত গীতৰ মাজে মাজে কাহিনী বৰ্ণনা কৰা হয়। এই পৰম্পৰাগত কলাবিধ মূলত [[তামিলনাডু]]<ref>{{Cite journal |last=JOHN |first=S SIMON |date=2013 |title=Origin, Myth and Rituals: An Ethnographic Account of Muthu Pattan |url=https://mukpublications.com |journal=South Asian Anthropologist |volume=13 |issue=2 |pages=149–156}}</ref> আৰু [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ উপৰি [[শ্ৰীলংকা]]ৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলতো প্ৰচলিত।<ref>{{cite web|url=http://tamilnadu.com|title=Arts - Villu Paatu|work=Tamilnadu|publisher=Tamilnadu.com|date=26 February 2013|access-date=27 February 2013|archive-date=10 February 2022|archive-url=https://archive.org|url-status=dead}}</ref> এই শিল্পৰ সুৰ আৰু পদসমূহ অতি সৰল হয়। সেইবাবে দৰ্শকে কাহিনীটো সহজে বুজি পায়। ইয়াত যোদ্ধাসকলৰ পুৰণি অস্ত্ৰ ধেনুখনক (ভিল্লু) মুখ্য বাদ্যযন্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [[Image:Channaar Musicians 19th century.jpg|thumbnail|১৯ শতিকাৰ সংগীতশিল্পীসকল: তেওঁলোকে পৰম্পৰাগত ভিল্লাডিচ্চান পাট্টু পৰিৱেশন কৰিছে। ]] == চমু আভাস == [[Image:Villuppaattu.jpg|thumb|200px|তামিল লোকশিল্পীসকলে এটা মন্দিৰৰ উৎসৱৰ সময়ত ভিল্লু পাট্টু প্ৰদৰ্শন কৰিছে। ]] তামিলনাডুৰ গাঁৱৰ শিল্পীসকলে ইয়াৰ জৰিয়তে বিভিন্ন পৌৰাণিক আৰু সামাজিক কাহিনী কটি কয়। ঘাই গায়কজনে ধেনুখনক কোবাই কোবাই কাহিনী বৰ্ণনা কৰে। ধেনুখন মাটিৰ কলহ এটাৰ ডিঙিত ভেজা দি থোৱা হয়। আন এজন সহযোগী শিল্পীয়ে গান গাই গাই কলহটোত কোবায়। ইয়াত সাধাৰণতে আন এজন সহযোগী গায়ক থাকে। তেওঁ কাহিনীটো মনোযোগেৰে শুনে আৰু মাজে মাজে সঁহাৰি জনায়। চৰকাৰে কেতিয়াবা ইয়াৰ সহায়ত সামাজিক বাৰ্তা আৰু প্ৰচাৰ চলায়। এই শিল্পী দলসমূহে সাধাৰণতে চুদলাই মদন, মুথুৰাম্মান, পেচিয়াম্মান আদি থলুৱা দেৱ-দেৱীৰ উৎসৱত গীত পৰিৱেশন কৰে। [[File:Villu patt.JPG|thumb|left|কেৰালাৰ লোকশিল্পীসকলে ভিল্লু পাট্টু পৰিৱেশন কৰিছে। তেওঁলোকৰ গানৰ সৈতে 'ভিল্লাডিবাড্যম' বাদ্য বাজিছে। ই এক সংমিশ্ৰিত বাদ্যযন্ত্ৰ। ইয়াত এডাল দীঘল ধেনু, ব্ৰঞ্জৰ ঘণ্টা, মাটিৰ কলহ আৰু সৰু মাৰি ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name=grove>{{cite encyclopedia |editor-last= Sadie |editor-first=Stanley |author= Alastair Dick |entry= Villādivādyam |encyclopedia= The New Grove Dictionary of Musical Instruments |year=1984 |id= Volume 3 |page= 727|quote=}}</ref>]] এই অনুষ্ঠানত উডুক্কাই, কুডম, থালম আৰু কাট্টাই আদি বাদ্য সহযোগী হিচাপে ব্যৱহাৰ হয়। উডুক্কৈ হৈছে এটা সৰু ঢোল। ইয়াৰ মাজৰ অংশটো সৰু হয়। ইয়াক বাঁওহাতেৰে ধৰি সোঁহাতৰ আঙুলিৰে বজোৱা হয়। কেতিয়াবা এই শিল্পী দলটো দুটা ভাগত বিভক্ত হয়। তেওঁলোকে এটা বিষয়ৰ সপক্ষে আৰু বিপক্ষে যুক্তি দৰ্শাই গান গায়। ইয়াক 'লাভানী পাট্টু' বোলে। ভিল্লু পাট্টুত ঘাইকৈ পৰম্পৰাগত লোকগীত ব্যৱহাৰ হয়। গাঁৱৰ মন্দিৰৰ উৎসৱৰ সময়ত এইবোৰ বজোৱা হয়। এই গীতসমূহত ঈশ্বৰৰ স্তুতি কৰা হয় বা কোনো কাহিনী কোৱা হয়। আজিকালি ইয়াৰপৰা পৰ্যাপ্ত উপাৰ্জন নহয়। সেইবাবে এই কলা পৰিৱেশন কৰা শিল্পীৰ সংখ্যা বহুত কমি গৈছে। == গ্ৰন্থৰাজি == * Manohar Laxman Varadpande (1992). History of Indian theatre, Volume 2. Abhinav Publications. ISBN 9788170172789. == তথ্যসূত্ৰ == <references/> == বহিঃসংযোগ == {{commons category|Villuppaattu|ভিল্লু পাট্টু}} * http://villuppaattu-tamil.blogspot.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111008095001/http://villuppaattu-tamil.blogspot.com/ |date=8 October 2011 }} * [https://www.youtube.com/watch?v=_il8sssQ9iE&t=25s/ ভিডিঅ': এটা মন্দিৰত কৰা ভিল্লু পাট্টু প্ৰদৰ্শন] 3io61pbe9mhuf1g8dkrwq31i2k27me3 625780 625778 2026-08-10T07:08:48Z AjayDas 12623 added [[Category:কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] using [[WP:HC|HotCat]] 625780 wikitext text/x-wiki [[File:Villupattu at kollam.jpg|thumb|ভিল্লু পাট্টু হৈছে দক্ষিণ ভাৰতৰ এবিধ প্ৰাচীন সংগীতধৰ্মী সাধু কোৱা কলা। ইয়াত গীতৰ মাজে মাজে কাহিনী বৰ্ণনা কৰা হয়। ]] '''ভিল্লু পাট্টু''' ({{lang-en|Villu Paatu}}) হৈছে দক্ষিণ [[ভাৰত]]ৰ এবিধ প্ৰাচীন সংগীতধৰ্মী সাধু কোৱা পদ্ধতি। ইয়াক 'ভিল্লাডিচ্চান পাট্টু' বুলিও কোৱা হয়। ইয়াৰ পৰিৱেশনত গীতৰ মাজে মাজে কাহিনী বৰ্ণনা কৰা হয়। এই পৰম্পৰাগত কলাবিধ মূলত [[তামিলনাডু]]<ref>{{Cite journal |last=JOHN |first=S SIMON |date=2013 |title=Origin, Myth and Rituals: An Ethnographic Account of Muthu Pattan |url=https://mukpublications.com |journal=South Asian Anthropologist |volume=13 |issue=2 |pages=149–156}}</ref> আৰু [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ উপৰি [[শ্ৰীলংকা]]ৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলতো প্ৰচলিত।<ref>{{cite web|url=http://tamilnadu.com|title=Arts - Villu Paatu|work=Tamilnadu|publisher=Tamilnadu.com|date=26 February 2013|access-date=27 February 2013|archive-date=10 February 2022|archive-url=https://archive.org|url-status=dead}}</ref> এই শিল্পৰ সুৰ আৰু পদসমূহ অতি সৰল হয়। সেইবাবে দৰ্শকে কাহিনীটো সহজে বুজি পায়। ইয়াত যোদ্ধাসকলৰ পুৰণি অস্ত্ৰ ধেনুখনক (ভিল্লু) মুখ্য বাদ্যযন্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [[Image:Channaar Musicians 19th century.jpg|thumbnail|১৯ শতিকাৰ সংগীতশিল্পীসকল: তেওঁলোকে পৰম্পৰাগত ভিল্লাডিচ্চান পাট্টু পৰিৱেশন কৰিছে। ]] == চমু আভাস == [[Image:Villuppaattu.jpg|thumb|200px|তামিল লোকশিল্পীসকলে এটা মন্দিৰৰ উৎসৱৰ সময়ত ভিল্লু পাট্টু প্ৰদৰ্শন কৰিছে। ]] তামিলনাডুৰ গাঁৱৰ শিল্পীসকলে ইয়াৰ জৰিয়তে বিভিন্ন পৌৰাণিক আৰু সামাজিক কাহিনী কটি কয়। ঘাই গায়কজনে ধেনুখনক কোবাই কোবাই কাহিনী বৰ্ণনা কৰে। ধেনুখন মাটিৰ কলহ এটাৰ ডিঙিত ভেজা দি থোৱা হয়। আন এজন সহযোগী শিল্পীয়ে গান গাই গাই কলহটোত কোবায়। ইয়াত সাধাৰণতে আন এজন সহযোগী গায়ক থাকে। তেওঁ কাহিনীটো মনোযোগেৰে শুনে আৰু মাজে মাজে সঁহাৰি জনায়। চৰকাৰে কেতিয়াবা ইয়াৰ সহায়ত সামাজিক বাৰ্তা আৰু প্ৰচাৰ চলায়। এই শিল্পী দলসমূহে সাধাৰণতে চুদলাই মদন, মুথুৰাম্মান, পেচিয়াম্মান আদি থলুৱা দেৱ-দেৱীৰ উৎসৱত গীত পৰিৱেশন কৰে। [[File:Villu patt.JPG|thumb|left|কেৰালাৰ লোকশিল্পীসকলে ভিল্লু পাট্টু পৰিৱেশন কৰিছে। তেওঁলোকৰ গানৰ সৈতে 'ভিল্লাডিবাড্যম' বাদ্য বাজিছে। ই এক সংমিশ্ৰিত বাদ্যযন্ত্ৰ। ইয়াত এডাল দীঘল ধেনু, ব্ৰঞ্জৰ ঘণ্টা, মাটিৰ কলহ আৰু সৰু মাৰি ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name=grove>{{cite encyclopedia |editor-last= Sadie |editor-first=Stanley |author= Alastair Dick |entry= Villādivādyam |encyclopedia= The New Grove Dictionary of Musical Instruments |year=1984 |id= Volume 3 |page= 727|quote=}}</ref>]] এই অনুষ্ঠানত উডুক্কাই, কুডম, থালম আৰু কাট্টাই আদি বাদ্য সহযোগী হিচাপে ব্যৱহাৰ হয়। উডুক্কৈ হৈছে এটা সৰু ঢোল। ইয়াৰ মাজৰ অংশটো সৰু হয়। ইয়াক বাঁওহাতেৰে ধৰি সোঁহাতৰ আঙুলিৰে বজোৱা হয়। কেতিয়াবা এই শিল্পী দলটো দুটা ভাগত বিভক্ত হয়। তেওঁলোকে এটা বিষয়ৰ সপক্ষে আৰু বিপক্ষে যুক্তি দৰ্শাই গান গায়। ইয়াক 'লাভানী পাট্টু' বোলে। ভিল্লু পাট্টুত ঘাইকৈ পৰম্পৰাগত লোকগীত ব্যৱহাৰ হয়। গাঁৱৰ মন্দিৰৰ উৎসৱৰ সময়ত এইবোৰ বজোৱা হয়। এই গীতসমূহত ঈশ্বৰৰ স্তুতি কৰা হয় বা কোনো কাহিনী কোৱা হয়। আজিকালি ইয়াৰপৰা পৰ্যাপ্ত উপাৰ্জন নহয়। সেইবাবে এই কলা পৰিৱেশন কৰা শিল্পীৰ সংখ্যা বহুত কমি গৈছে। == গ্ৰন্থৰাজি == * Manohar Laxman Varadpande (1992). History of Indian theatre, Volume 2. Abhinav Publications. ISBN 9788170172789. == তথ্যসূত্ৰ == <references/> == বহিঃসংযোগ == {{commons category|Villuppaattu|ভিল্লু পাট্টু}} * http://villuppaattu-tamil.blogspot.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111008095001/http://villuppaattu-tamil.blogspot.com/ |date=8 October 2011 }} * [https://www.youtube.com/watch?v=_il8sssQ9iE&t=25s/ ভিডিঅ': এটা মন্দিৰত কৰা ভিল্লু পাট্টু প্ৰদৰ্শন] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] ivp9m8znnobh4k5imz370dq77oen872 0 138573 625779 2026-08-10T07:07:26Z AjayDas 12623 [[ভিল্লু পাট্টু]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 625779 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ভিল্লু পাট্টু]] 1w1jka9as4m974sf0biz0sdc54becm2 0 138574 625786 2026-08-10T07:15:42Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 625786 wikitext text/x-wiki {{Short description|কেৰালাৰ এবিধ পৰম্পৰাগত লোকনাট্য}} [[File:കാക്കാരിശ്ശിനാടകം - അവതരണം.jpg|Kakkathis|thumb]] [[File:കാക്കാരിശ്ശിനാടകം - പുരുഷകഥാപാത്രം.jpg|Sundara Kakkan|thumb]] '''কাক্কাৰিচ্ছি নাটকম''' {{en|Kakkarissi Natakam}} দক্ষিণ [[ভাৰত]]ৰ এবিধ পৰম্পৰাগত লোকনাট্য বা নৃত্য-নাটিকা। ইয়াত সংগীতৰ প্ৰয়োগ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। এই শিল্পৰ উৎপত্তি ঘাইকৈ [[কেৰালা]] আৰু [[তামিলনাডু]] ৰাজ্যৰপৰা হৈছিল। ই মূলত কেৰালা ৰাজ্যৰ সৈতে আটাইতকৈ বেছি জড়িত। == ইতিহাস == কাক্কাৰিচ্ছি নাটকমৰ জন্ম দক্ষিণ কেৰালা<ref name=ramnath2012/> আৰু তামিলনাডু অঞ্চলত হৈছিল।<ref name="NIE"/> আৰম্ভণিৰ কালছোৱাত এই নাটকম কেৱল সৰু সৰু [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] দেৱ-দেৱীৰ থান বা মন্দিৰৰ সন্মুখতহে প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ দৰ্শসকল মূলত সমাজৰ নিম্ন আৰ্থ-সামাজিক শ্ৰেণী আৰু বিভিন্ন পিছপৰা জাতিৰ লোক আছিল। ইয়াৰ প্ৰদৰ্শনসমূহ বহুত দীঘলীয়া আছিল। সাধাৰণতে গোটেই ৰাতি ধৰি এই নাট প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name=ramnath2012/> == চমু আভাস == [[File:Kakkarissi Nadakam at Kollam.ogg|Kakkarissi Nadakam| thumb]] এই কলাবিধ কেৰালাৰ দক্ষিণ অঞ্চলত আটাইতকৈ বেছি জনপ্ৰিয়। ই এবিধ সংগীতপ্ৰধান নাটক। ইয়াত ব্যৱহাৰ হোৱা ভাষাটো মূলত [[তামিল ভাষা|তামিল]] আৰু [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] ভাষাৰ এক সুন্দৰ মিশ্ৰণ।<ref name="NIE"/> ইয়াত পৰম্পৰাগত ভাৰতীয় নাট্যশৈলীৰ সকলো উপাদান পোৱা যায়। ই গীত, নৃত্য আৰু মূকাভিনয়ৰ এক সুন্দৰ সমাহাৰ। ইয়াৰ প্ৰদৰ্শনসমূহ প্ৰায়ে কৌতুকপূৰ্ণ হয়। কাহিনীৰ মাজত ব্যংগ আৰু সামাজিক বাৰ্তা সুন্দৰকৈ মিলাই দিয়া হয়।<ref name=ramnath2012>{{cite web | last=Ramnath | first=Ambili | title=Keeping the torch burning | website=[[The Hindu]] | date=11 October 2012 | url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/theatre/Keeping-the-torch-burning/article12553579.ece | access-date=25 May 2025}}</ref> এই নাটকখন গীত আৰু নৃত্যৰ মাধ্যমেৰে পৰিৱেশন কৰা হয়। ইয়াত সহযোগী বাদ্য হিচাপে [[মৃদংগম]], [[হাৰমনিয়াম]], গেনচিৰা, [[চেণ্ডা]] আৰু কাইমণি ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|url=http://www.keralaculture.org/|title=Kakkarissi Natakam - a folk theatrical art form|website=www.keralaculture.org}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.keralatourism.org/artforms/kakkarissi-natakam/20|title=Kakkarissi Natakam - a satirical dance-drama, Performing art|website=Kerala Tourism}}</ref> ইয়াৰ মূল কাহিনীভাগ [[শিৱ|ভগৱান শিৱ]] আৰু তেওঁৰ পত্নী [[পাৰ্বতী|পাৰ্বতী দেৱী]]ক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠিছে। লোককথা অনুসৰি তেওঁলোকে মঙল চোৱা যাযাবৰী জনগোষ্ঠী কাক্কালান আৰু কাক্কাৰিচ্ছিৰ ৰূপ লৈ মৰ্ত্যলৈ আহিছিল।<ref name="NIE"/><ref name=ramnath2012/> সুন্দৰা কাক্কন, কাক্কাৰিচ্ছি, বেদন আৰু থাম্পুৰান হৈছে এই নাট্যৰূপৰ কেইটামান ঘাই চৰিত্ৰ।<ref name="NIE">{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2017/jul/05/bringing-kakkarissi-to-life-1624378.html|title=Bringing Kakkarissi to life|website=The New Indian Express}}</ref> == প্ৰসিদ্ধ শিল্পীসকল == মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰথমগৰাকী অভিনেত্ৰী পি. কে. ৰজী ১৯২০ৰ দশকত এগৰাকী সুদক্ষ কাক্কাৰিচ্ছি নাটকম শিল্পী আছিল। ইয়াৰ পিছতহে তেওঁ ১৯২৮ চনত জে. চি. ডেনিয়েলৰ 'বিগথকুমাৰন' নামৰ ছবিত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |url=https://www.thenewsminute.com/article/pk-rosys-story-how-malayalam-cinemas-first-woman-actor-was-forced-leave-state-109169 |title=PK Rosy's story: How Malayalam cinema's first woman actor was forced to leave the state |last=Rajendran |first=Sowmya |date=19 September 2019 |website=The News Minute |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190920122529/https://www.thenewsminute.com/article/pk-rosys-story-how-malayalam-cinemas-first-woman-actor-was-forced-leave-state-109169 |archive-date=20 September 2019 |access-date=25 May 2025}}</ref><ref>{{cite web | last=Shaji | first=K A | title=As Google honours Dalit heroine PK Rosy, Kerala film academy struggles to name award after her | website=The South First | date=10 February 2023 | url=https://thesouthfirst.com/kerala/as-google-honours-dalit-heroine-pk-rosy-kerala-film-academy-struggles-to-name-award-after-her/ | access-date=19 May 2025}}</ref><ref>{{cite web | last=Pillai | first=Geetha Sunil | title=Dalit History Month: How the Caste System Buried Kerala's First Christian Filmmaker & Dalit Actress 97 Years Ago | website=The Mooknayak English - Voice Of The Voiceless | date=3 April 2025 | url=https://en.themooknayak.com/society/dalit-history-month-how-the-caste-system-buried-keralas-first-christian-filmmaker-dalit-actress-97-years-ago | access-date=20 May 2025}}</ref> শ্ৰীধৰণ আছান (জন্ম ১৯২৩) এই শিল্পৰ এজন জনাজাত শিল্পী আৰু শিক্ষক আছিল। তেওঁ গোপালন আছানৰ অধীনত শিক্ষা লাভ কৰিছিল। তেওঁ 'নটনা কৈৰালী' নামৰ এটা নিজা নাট্য দল পৰিচালনা কৰিছিল। যেতিয়া ট্ৰাংকুৰ এখন সুকীয়া ৰাজ্য আছিল, তেতিয়া এই দলটোৱে মহাৰাজৰ সন্মুখত তিৰুৱনন্তপুৰমৰ পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰৰ উৎসৱত নাট পৰিৱেশন কৰিছিল। তেওঁলোকে বিশ্ব মালয়ালম সন্মিলনৰ উপৰি দিল্লীত ইন্দিৰা গান্ধী আৰু ৰাজীৱ গান্ধীৰ সন্মুখতো এই কলা প্ৰদৰ্শন কৰিছিল। ৮৯ বছৰ বয়সত সূৰ্য ষ্টেজ এণ্ড ফিল্ম ছ'চাইটীয়ে তেওঁক বিশেষভাৱে সন্মানিত কৰে।<ref name=ramnath2012/> ২০১১ চনত তেওঁ লোককলা শ্ৰেণীত কেৰালা সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{cite web | title=Sangeetha Nataka Akademi Awards announced | website=[[The New Indian Express]] | date=11 January 2012 | url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2012/jan/11/sangeetha-nataka-akademi-awards-announced-329051.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20230226181843/https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2012/jan/11/sangeetha-nataka-akademi-awards-announced-329051.html | archive-date=26 February 2023 | url-status=live | access-date=25 May 2025}}</ref> == সাহিত্যিক কৃতি == কেৰালাৰ লোক সংস্কৃতিৰ এজন বিশিষ্ট লেখক জি. ভাৰ্গৱন পিল্লায়ে ১৯৭৬ চনত এই শিল্পকলাৰ ওপৰত এখন কিতাপ প্ৰকাশ কৰিছিল। কিতাপখনৰ নাম আছিল 'কাক্কাৰিচ্ছি নাটকম'।<ref>{{Cite web|url=https://www.keralatourism.org/artforms/kakkarissi-natakam/20|title=Kakkarissi Natakam - a satirical dance-drama, Performing art}}</ref><ref name=openlibauthor>{{cite web | title=Ji Bhārggavanpiḷḷa | website=Open Library | date=28 August 2008 | url=https://openlibrary.org/authors/OL649325A/Ji_Bha%CC%84rggavanpil%CC%A3l%CC%A3a | access-date=25 May 2025}}</ref><ref>[https://find.uoc.ac.in/Record/228659 ''Kakkarissi Natakam''], library catalogue entry at the [[University of Calicut]]</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == অধিক পঢ়ক == * V.R. Renjitha (2013). Folk tradition of Sanskrit theatre: a study of "kutiyattam" in medieval Kerala. Proceedings of the Indian History Congress. Volume 74. pages 313–322. == বহিঃসংযোগ == {{commons category|Kakkarissi Natakam|কাক্কাৰিচ্ছি নাটকম}} * [https://archive.org/details/dni.ncaa.CCRT-91-UMHB কাক্কাৰিচ্ছি নাটকম: কেৰালাৰ লোকনাট্য (ভিডিঅ')] * [https://ncaa.gov.in/repository/search/displaySearchRecordPreview/CCRT-188-UMHB/Alha-Udal-Folk-Music-of-Uttar-Pradesh-and-Kakkarissi-Natakam-Folk-performance-of-Kerala অলহা উদল আৰু কাক্কাৰিচ্ছি নাটকমৰ প্ৰদৰ্শন (১৯৮৬)] lng31ij5u1ex7riqtif8fyayvwwssu7 625789 625786 2026-08-10T07:17:26Z AjayDas 12623 added [[Category:কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] using [[WP:HC|HotCat]] 625789 wikitext text/x-wiki {{Short description|কেৰালাৰ এবিধ পৰম্পৰাগত লোকনাট্য}} [[File:കാക്കാരിശ്ശിനാടകം - അവതരണം.jpg|Kakkathis|thumb]] [[File:കാക്കാരിശ്ശിനാടകം - പുരുഷകഥാപാത്രം.jpg|Sundara Kakkan|thumb]] '''কাক্কাৰিচ্ছি নাটকম''' {{en|Kakkarissi Natakam}} দক্ষিণ [[ভাৰত]]ৰ এবিধ পৰম্পৰাগত লোকনাট্য বা নৃত্য-নাটিকা। ইয়াত সংগীতৰ প্ৰয়োগ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। এই শিল্পৰ উৎপত্তি ঘাইকৈ [[কেৰালা]] আৰু [[তামিলনাডু]] ৰাজ্যৰপৰা হৈছিল। ই মূলত কেৰালা ৰাজ্যৰ সৈতে আটাইতকৈ বেছি জড়িত। == ইতিহাস == কাক্কাৰিচ্ছি নাটকমৰ জন্ম দক্ষিণ কেৰালা<ref name=ramnath2012/> আৰু তামিলনাডু অঞ্চলত হৈছিল।<ref name="NIE"/> আৰম্ভণিৰ কালছোৱাত এই নাটকম কেৱল সৰু সৰু [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] দেৱ-দেৱীৰ থান বা মন্দিৰৰ সন্মুখতহে প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ দৰ্শসকল মূলত সমাজৰ নিম্ন আৰ্থ-সামাজিক শ্ৰেণী আৰু বিভিন্ন পিছপৰা জাতিৰ লোক আছিল। ইয়াৰ প্ৰদৰ্শনসমূহ বহুত দীঘলীয়া আছিল। সাধাৰণতে গোটেই ৰাতি ধৰি এই নাট প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name=ramnath2012/> == চমু আভাস == [[File:Kakkarissi Nadakam at Kollam.ogg|Kakkarissi Nadakam| thumb]] এই কলাবিধ কেৰালাৰ দক্ষিণ অঞ্চলত আটাইতকৈ বেছি জনপ্ৰিয়। ই এবিধ সংগীতপ্ৰধান নাটক। ইয়াত ব্যৱহাৰ হোৱা ভাষাটো মূলত [[তামিল ভাষা|তামিল]] আৰু [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] ভাষাৰ এক সুন্দৰ মিশ্ৰণ।<ref name="NIE"/> ইয়াত পৰম্পৰাগত ভাৰতীয় নাট্যশৈলীৰ সকলো উপাদান পোৱা যায়। ই গীত, নৃত্য আৰু মূকাভিনয়ৰ এক সুন্দৰ সমাহাৰ। ইয়াৰ প্ৰদৰ্শনসমূহ প্ৰায়ে কৌতুকপূৰ্ণ হয়। কাহিনীৰ মাজত ব্যংগ আৰু সামাজিক বাৰ্তা সুন্দৰকৈ মিলাই দিয়া হয়।<ref name=ramnath2012>{{cite web | last=Ramnath | first=Ambili | title=Keeping the torch burning | website=[[The Hindu]] | date=11 October 2012 | url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/theatre/Keeping-the-torch-burning/article12553579.ece | access-date=25 May 2025}}</ref> এই নাটকখন গীত আৰু নৃত্যৰ মাধ্যমেৰে পৰিৱেশন কৰা হয়। ইয়াত সহযোগী বাদ্য হিচাপে [[মৃদংগম]], [[হাৰমনিয়াম]], গেনচিৰা, [[চেণ্ডা]] আৰু কাইমণি ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|url=http://www.keralaculture.org/|title=Kakkarissi Natakam - a folk theatrical art form|website=www.keralaculture.org}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.keralatourism.org/artforms/kakkarissi-natakam/20|title=Kakkarissi Natakam - a satirical dance-drama, Performing art|website=Kerala Tourism}}</ref> ইয়াৰ মূল কাহিনীভাগ [[শিৱ|ভগৱান শিৱ]] আৰু তেওঁৰ পত্নী [[পাৰ্বতী|পাৰ্বতী দেৱী]]ক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠিছে। লোককথা অনুসৰি তেওঁলোকে মঙল চোৱা যাযাবৰী জনগোষ্ঠী কাক্কালান আৰু কাক্কাৰিচ্ছিৰ ৰূপ লৈ মৰ্ত্যলৈ আহিছিল।<ref name="NIE"/><ref name=ramnath2012/> সুন্দৰা কাক্কন, কাক্কাৰিচ্ছি, বেদন আৰু থাম্পুৰান হৈছে এই নাট্যৰূপৰ কেইটামান ঘাই চৰিত্ৰ।<ref name="NIE">{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2017/jul/05/bringing-kakkarissi-to-life-1624378.html|title=Bringing Kakkarissi to life|website=The New Indian Express}}</ref> == প্ৰসিদ্ধ শিল্পীসকল == মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰথমগৰাকী অভিনেত্ৰী পি. কে. ৰজী ১৯২০ৰ দশকত এগৰাকী সুদক্ষ কাক্কাৰিচ্ছি নাটকম শিল্পী আছিল। ইয়াৰ পিছতহে তেওঁ ১৯২৮ চনত জে. চি. ডেনিয়েলৰ 'বিগথকুমাৰন' নামৰ ছবিত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |url=https://www.thenewsminute.com/article/pk-rosys-story-how-malayalam-cinemas-first-woman-actor-was-forced-leave-state-109169 |title=PK Rosy's story: How Malayalam cinema's first woman actor was forced to leave the state |last=Rajendran |first=Sowmya |date=19 September 2019 |website=The News Minute |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190920122529/https://www.thenewsminute.com/article/pk-rosys-story-how-malayalam-cinemas-first-woman-actor-was-forced-leave-state-109169 |archive-date=20 September 2019 |access-date=25 May 2025}}</ref><ref>{{cite web | last=Shaji | first=K A | title=As Google honours Dalit heroine PK Rosy, Kerala film academy struggles to name award after her | website=The South First | date=10 February 2023 | url=https://thesouthfirst.com/kerala/as-google-honours-dalit-heroine-pk-rosy-kerala-film-academy-struggles-to-name-award-after-her/ | access-date=19 May 2025}}</ref><ref>{{cite web | last=Pillai | first=Geetha Sunil | title=Dalit History Month: How the Caste System Buried Kerala's First Christian Filmmaker & Dalit Actress 97 Years Ago | website=The Mooknayak English - Voice Of The Voiceless | date=3 April 2025 | url=https://en.themooknayak.com/society/dalit-history-month-how-the-caste-system-buried-keralas-first-christian-filmmaker-dalit-actress-97-years-ago | access-date=20 May 2025}}</ref> শ্ৰীধৰণ আছান (জন্ম ১৯২৩) এই শিল্পৰ এজন জনাজাত শিল্পী আৰু শিক্ষক আছিল। তেওঁ গোপালন আছানৰ অধীনত শিক্ষা লাভ কৰিছিল। তেওঁ 'নটনা কৈৰালী' নামৰ এটা নিজা নাট্য দল পৰিচালনা কৰিছিল। যেতিয়া ট্ৰাংকুৰ এখন সুকীয়া ৰাজ্য আছিল, তেতিয়া এই দলটোৱে মহাৰাজৰ সন্মুখত তিৰুৱনন্তপুৰমৰ পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰৰ উৎসৱত নাট পৰিৱেশন কৰিছিল। তেওঁলোকে বিশ্ব মালয়ালম সন্মিলনৰ উপৰি দিল্লীত ইন্দিৰা গান্ধী আৰু ৰাজীৱ গান্ধীৰ সন্মুখতো এই কলা প্ৰদৰ্শন কৰিছিল। ৮৯ বছৰ বয়সত সূৰ্য ষ্টেজ এণ্ড ফিল্ম ছ'চাইটীয়ে তেওঁক বিশেষভাৱে সন্মানিত কৰে।<ref name=ramnath2012/> ২০১১ চনত তেওঁ লোককলা শ্ৰেণীত কেৰালা সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{cite web | title=Sangeetha Nataka Akademi Awards announced | website=[[The New Indian Express]] | date=11 January 2012 | url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2012/jan/11/sangeetha-nataka-akademi-awards-announced-329051.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20230226181843/https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2012/jan/11/sangeetha-nataka-akademi-awards-announced-329051.html | archive-date=26 February 2023 | url-status=live | access-date=25 May 2025}}</ref> == সাহিত্যিক কৃতি == কেৰালাৰ লোক সংস্কৃতিৰ এজন বিশিষ্ট লেখক জি. ভাৰ্গৱন পিল্লায়ে ১৯৭৬ চনত এই শিল্পকলাৰ ওপৰত এখন কিতাপ প্ৰকাশ কৰিছিল। কিতাপখনৰ নাম আছিল 'কাক্কাৰিচ্ছি নাটকম'।<ref>{{Cite web|url=https://www.keralatourism.org/artforms/kakkarissi-natakam/20|title=Kakkarissi Natakam - a satirical dance-drama, Performing art}}</ref><ref name=openlibauthor>{{cite web | title=Ji Bhārggavanpiḷḷa | website=Open Library | date=28 August 2008 | url=https://openlibrary.org/authors/OL649325A/Ji_Bha%CC%84rggavanpil%CC%A3l%CC%A3a | access-date=25 May 2025}}</ref><ref>[https://find.uoc.ac.in/Record/228659 ''Kakkarissi Natakam''], library catalogue entry at the [[University of Calicut]]</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == অধিক পঢ়ক == * V.R. Renjitha (2013). Folk tradition of Sanskrit theatre: a study of "kutiyattam" in medieval Kerala. Proceedings of the Indian History Congress. Volume 74. pages 313–322. == বহিঃসংযোগ == {{commons category|Kakkarissi Natakam|কাক্কাৰিচ্ছি নাটকম}} * [https://archive.org/details/dni.ncaa.CCRT-91-UMHB কাক্কাৰিচ্ছি নাটকম: কেৰালাৰ লোকনাট্য (ভিডিঅ')] * [https://ncaa.gov.in/repository/search/displaySearchRecordPreview/CCRT-188-UMHB/Alha-Udal-Folk-Music-of-Uttar-Pradesh-and-Kakkarissi-Natakam-Folk-performance-of-Kerala অলহা উদল আৰু কাক্কাৰিচ্ছি নাটকমৰ প্ৰদৰ্শন (১৯৮৬)] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] cc5z7kpjwnrrt98491b05oi5642j5ye 0 138575 625788 2026-08-10T07:16:55Z AjayDas 12623 [[কাক্কাৰিচ্ছি নাটকম]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 625788 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[কাক্কাৰিচ্ছি নাটকম]] bcatohpq154lcdywla1qqvno6r5tlu4 0 138576 625797 2026-08-10T07:37:49Z নৰুনা বৰুৱা 44897 নতুন পৃষ্ঠা: {{short description|Indian river}} '''উপ্পালা নদী ({{lang-en|Uppala River}}) ''' কৰ্ণাটক আৰু কেৰালা ৰাজ্যৰ মাজেৰে বৈ গৈছে।<ref name="bnhs">{{cite journal |title=Distribution of Freshwater Fishes in the Uppala River, Kasargod District, Kerala |journal=The Journal of the Bombay Natural History Society |date=1999 |volume=96 |pages=334–335|url=https://www.biodiversitylib... 625797 wikitext text/x-wiki {{short description|Indian river}} '''উপ্পালা নদী ({{lang-en|Uppala River}}) ''' কৰ্ণাটক আৰু কেৰালা ৰাজ্যৰ মাজেৰে বৈ গৈছে।<ref name="bnhs">{{cite journal |title=Distribution of Freshwater Fishes in the Uppala River, Kasargod District, Kerala |journal=The Journal of the Bombay Natural History Society |date=1999 |volume=96 |pages=334–335|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/48583013#page/352/mode/1up}}</ref>উপ্পালা নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ৫০ কিলোমিটাৰ আৰু ই কেৰালাৰ ২৬সংখ্যক দীৰ্ঘতম নদী।<ref name="bnhs"/><ref name="census">{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_A_KASARAGOD.pdf|title=District Census Handbook - Kasaragod District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Kerala|date=2011-10-01|access-date=2021-05-15}}</ref> নদীখন [[কৰ্ণাটক]]ৰ দক্ষিণ কানাড়া জিলাৰ বীৰাকাম্বা পাহাৰৰ পৰা সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ১৫০ মিটাৰ উচ্চতাত উৎপত্তি হৈছে। ই মূলতঃ পশ্চিমমুখী হৈ বৈ গৈ [[কেৰালা]]ৰ কাছৰগোড় চহৰৰ পৰা প্ৰায় ২২ কিলোমিটাৰ উত্তৰে অৱস্থিত উপ্পালা নগৰৰ ওচৰৰ বেকৱাটাৰৰ মাজেৰে [[আৰব সাগৰ]]ত মিলিত হৈছে। নদীখনৰ জলগ্ৰহণ ক্ষেত্ৰৰ মুঠ আয়তন ২৫০ বৰ্গকিলোমিটাৰ। ইয়াৰে ১৭৪ বৰ্গকিলোমিটাৰ কৰ্ণাটক ৰাজ্যত অৱস্থিত। ==Course== The Uppala River originates from the Kalanjimale Reserve forests part of the [[Veerakamba|Veerkambha Hills]] of the [[Dakshina Kannada|Dakshina Kannada district]], [[Karnataka]]. Initially it flows through some hilly towns in [[Karnataka]] namely, [[Vitla]], Pallike and Pudhottu.<ref>{{Cite book|last=Nair|first=Adoor K. K. Ramachandran|url=https://books.google.com/books?id=LXVuAAAAMAAJ&q=Uppala+river|title=Kerala State Gazetteer|date=1986|publisher=State Editor, Kerala Gazetteers|language=en}}</ref> Then the river enters into Kerala and flows through the towns of Aithakumer, [[Miyapadavu]], [[Meenja]], [[Bekoor]], [[Mulinja]], [[Majibail]], [[Uppala]], Poyya, [[Manjeshwar]], [[Bangramanjeshwar]] and empties into the [[Arabian Sea]] at Hosabettu village near Uppala.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=qdXaAAAAMAAJ&q=Uppala+river|title=The Journal of the Bombay Natural History Society|date=1999|publisher=Bombay Natural History Society|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Jayappa|first1=K. S.|url=https://books.google.com/books?id=5ECz64lsz2sC&dq=Uppala+river&pg=PA99|title=Coastal Environments: Problems and Perspectives|last2=Narayana|first2=A. C.|date=2009-01-31|publisher=I. K. International Pvt Ltd|isbn=978-93-80026-28-2|language=en}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} {{coord|12|42|28|N|74|53|13|E|display=title|region:IN_type:river}} o9d8ors8i71y6b23x2hajsna7fwc2xe 625798 625797 2026-08-10T07:41:11Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:ভাৰতৰ নদী]] using [[WP:HC|HotCat]] 625798 wikitext text/x-wiki {{short description|Indian river}} '''উপ্পালা নদী ({{lang-en|Uppala River}}) ''' কৰ্ণাটক আৰু কেৰালা ৰাজ্যৰ মাজেৰে বৈ গৈছে।<ref name="bnhs">{{cite journal |title=Distribution of Freshwater Fishes in the Uppala River, Kasargod District, Kerala |journal=The Journal of the Bombay Natural History Society |date=1999 |volume=96 |pages=334–335|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/48583013#page/352/mode/1up}}</ref>উপ্পালা নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ৫০ কিলোমিটাৰ আৰু ই কেৰালাৰ ২৬সংখ্যক দীৰ্ঘতম নদী।<ref name="bnhs"/><ref name="census">{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_A_KASARAGOD.pdf|title=District Census Handbook - Kasaragod District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Kerala|date=2011-10-01|access-date=2021-05-15}}</ref> নদীখন [[কৰ্ণাটক]]ৰ দক্ষিণ কানাড়া জিলাৰ বীৰাকাম্বা পাহাৰৰ পৰা সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ১৫০ মিটাৰ উচ্চতাত উৎপত্তি হৈছে। ই মূলতঃ পশ্চিমমুখী হৈ বৈ গৈ [[কেৰালা]]ৰ কাছৰগোড় চহৰৰ পৰা প্ৰায় ২২ কিলোমিটাৰ উত্তৰে অৱস্থিত উপ্পালা নগৰৰ ওচৰৰ বেকৱাটাৰৰ মাজেৰে [[আৰব সাগৰ]]ত মিলিত হৈছে। নদীখনৰ জলগ্ৰহণ ক্ষেত্ৰৰ মুঠ আয়তন ২৫০ বৰ্গকিলোমিটাৰ। ইয়াৰে ১৭৪ বৰ্গকিলোমিটাৰ কৰ্ণাটক ৰাজ্যত অৱস্থিত। ==Course== The Uppala River originates from the Kalanjimale Reserve forests part of the [[Veerakamba|Veerkambha Hills]] of the [[Dakshina Kannada|Dakshina Kannada district]], [[Karnataka]]. Initially it flows through some hilly towns in [[Karnataka]] namely, [[Vitla]], Pallike and Pudhottu.<ref>{{Cite book|last=Nair|first=Adoor K. K. Ramachandran|url=https://books.google.com/books?id=LXVuAAAAMAAJ&q=Uppala+river|title=Kerala State Gazetteer|date=1986|publisher=State Editor, Kerala Gazetteers|language=en}}</ref> Then the river enters into Kerala and flows through the towns of Aithakumer, [[Miyapadavu]], [[Meenja]], [[Bekoor]], [[Mulinja]], [[Majibail]], [[Uppala]], Poyya, [[Manjeshwar]], [[Bangramanjeshwar]] and empties into the [[Arabian Sea]] at Hosabettu village near Uppala.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=qdXaAAAAMAAJ&q=Uppala+river|title=The Journal of the Bombay Natural History Society|date=1999|publisher=Bombay Natural History Society|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Jayappa|first1=K. S.|url=https://books.google.com/books?id=5ECz64lsz2sC&dq=Uppala+river&pg=PA99|title=Coastal Environments: Problems and Perspectives|last2=Narayana|first2=A. C.|date=2009-01-31|publisher=I. K. International Pvt Ltd|isbn=978-93-80026-28-2|language=en}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} {{coord|12|42|28|N|74|53|13|E|display=title|region:IN_type:river}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] mzdagohdoqrcpryz3jlmvj3yazzgijk 625799 625798 2026-08-10T07:41:25Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:নদী]] using [[WP:HC|HotCat]] 625799 wikitext text/x-wiki {{short description|Indian river}} '''উপ্পালা নদী ({{lang-en|Uppala River}}) ''' কৰ্ণাটক আৰু কেৰালা ৰাজ্যৰ মাজেৰে বৈ গৈছে।<ref name="bnhs">{{cite journal |title=Distribution of Freshwater Fishes in the Uppala River, Kasargod District, Kerala |journal=The Journal of the Bombay Natural History Society |date=1999 |volume=96 |pages=334–335|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/48583013#page/352/mode/1up}}</ref>উপ্পালা নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ৫০ কিলোমিটাৰ আৰু ই কেৰালাৰ ২৬সংখ্যক দীৰ্ঘতম নদী।<ref name="bnhs"/><ref name="census">{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_A_KASARAGOD.pdf|title=District Census Handbook - Kasaragod District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Kerala|date=2011-10-01|access-date=2021-05-15}}</ref> নদীখন [[কৰ্ণাটক]]ৰ দক্ষিণ কানাড়া জিলাৰ বীৰাকাম্বা পাহাৰৰ পৰা সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ১৫০ মিটাৰ উচ্চতাত উৎপত্তি হৈছে। ই মূলতঃ পশ্চিমমুখী হৈ বৈ গৈ [[কেৰালা]]ৰ কাছৰগোড় চহৰৰ পৰা প্ৰায় ২২ কিলোমিটাৰ উত্তৰে অৱস্থিত উপ্পালা নগৰৰ ওচৰৰ বেকৱাটাৰৰ মাজেৰে [[আৰব সাগৰ]]ত মিলিত হৈছে। নদীখনৰ জলগ্ৰহণ ক্ষেত্ৰৰ মুঠ আয়তন ২৫০ বৰ্গকিলোমিটাৰ। ইয়াৰে ১৭৪ বৰ্গকিলোমিটাৰ কৰ্ণাটক ৰাজ্যত অৱস্থিত। ==Course== The Uppala River originates from the Kalanjimale Reserve forests part of the [[Veerakamba|Veerkambha Hills]] of the [[Dakshina Kannada|Dakshina Kannada district]], [[Karnataka]]. Initially it flows through some hilly towns in [[Karnataka]] namely, [[Vitla]], Pallike and Pudhottu.<ref>{{Cite book|last=Nair|first=Adoor K. K. Ramachandran|url=https://books.google.com/books?id=LXVuAAAAMAAJ&q=Uppala+river|title=Kerala State Gazetteer|date=1986|publisher=State Editor, Kerala Gazetteers|language=en}}</ref> Then the river enters into Kerala and flows through the towns of Aithakumer, [[Miyapadavu]], [[Meenja]], [[Bekoor]], [[Mulinja]], [[Majibail]], [[Uppala]], Poyya, [[Manjeshwar]], [[Bangramanjeshwar]] and empties into the [[Arabian Sea]] at Hosabettu village near Uppala.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=qdXaAAAAMAAJ&q=Uppala+river|title=The Journal of the Bombay Natural History Society|date=1999|publisher=Bombay Natural History Society|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Jayappa|first1=K. S.|url=https://books.google.com/books?id=5ECz64lsz2sC&dq=Uppala+river&pg=PA99|title=Coastal Environments: Problems and Perspectives|last2=Narayana|first2=A. C.|date=2009-01-31|publisher=I. K. International Pvt Ltd|isbn=978-93-80026-28-2|language=en}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} {{coord|12|42|28|N|74|53|13|E|display=title|region:IN_type:river}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] [[শ্ৰেণী:নদী]] hweyuevj928c89gtmy86vgjqwk2wfu1 625801 625799 2026-08-10T07:42:22Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:কেৰালা]] using [[WP:HC|HotCat]] 625801 wikitext text/x-wiki {{short description|Indian river}} '''উপ্পালা নদী ({{lang-en|Uppala River}}) ''' কৰ্ণাটক আৰু কেৰালা ৰাজ্যৰ মাজেৰে বৈ গৈছে।<ref name="bnhs">{{cite journal |title=Distribution of Freshwater Fishes in the Uppala River, Kasargod District, Kerala |journal=The Journal of the Bombay Natural History Society |date=1999 |volume=96 |pages=334–335|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/48583013#page/352/mode/1up}}</ref>উপ্পালা নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ৫০ কিলোমিটাৰ আৰু ই কেৰালাৰ ২৬সংখ্যক দীৰ্ঘতম নদী।<ref name="bnhs"/><ref name="census">{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_A_KASARAGOD.pdf|title=District Census Handbook - Kasaragod District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Kerala|date=2011-10-01|access-date=2021-05-15}}</ref> নদীখন [[কৰ্ণাটক]]ৰ দক্ষিণ কানাড়া জিলাৰ বীৰাকাম্বা পাহাৰৰ পৰা সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ১৫০ মিটাৰ উচ্চতাত উৎপত্তি হৈছে। ই মূলতঃ পশ্চিমমুখী হৈ বৈ গৈ [[কেৰালা]]ৰ কাছৰগোড় চহৰৰ পৰা প্ৰায় ২২ কিলোমিটাৰ উত্তৰে অৱস্থিত উপ্পালা নগৰৰ ওচৰৰ বেকৱাটাৰৰ মাজেৰে [[আৰব সাগৰ]]ত মিলিত হৈছে। নদীখনৰ জলগ্ৰহণ ক্ষেত্ৰৰ মুঠ আয়তন ২৫০ বৰ্গকিলোমিটাৰ। ইয়াৰে ১৭৪ বৰ্গকিলোমিটাৰ কৰ্ণাটক ৰাজ্যত অৱস্থিত। ==Course== The Uppala River originates from the Kalanjimale Reserve forests part of the [[Veerakamba|Veerkambha Hills]] of the [[Dakshina Kannada|Dakshina Kannada district]], [[Karnataka]]. Initially it flows through some hilly towns in [[Karnataka]] namely, [[Vitla]], Pallike and Pudhottu.<ref>{{Cite book|last=Nair|first=Adoor K. K. Ramachandran|url=https://books.google.com/books?id=LXVuAAAAMAAJ&q=Uppala+river|title=Kerala State Gazetteer|date=1986|publisher=State Editor, Kerala Gazetteers|language=en}}</ref> Then the river enters into Kerala and flows through the towns of Aithakumer, [[Miyapadavu]], [[Meenja]], [[Bekoor]], [[Mulinja]], [[Majibail]], [[Uppala]], Poyya, [[Manjeshwar]], [[Bangramanjeshwar]] and empties into the [[Arabian Sea]] at Hosabettu village near Uppala.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=qdXaAAAAMAAJ&q=Uppala+river|title=The Journal of the Bombay Natural History Society|date=1999|publisher=Bombay Natural History Society|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Jayappa|first1=K. S.|url=https://books.google.com/books?id=5ECz64lsz2sC&dq=Uppala+river&pg=PA99|title=Coastal Environments: Problems and Perspectives|last2=Narayana|first2=A. C.|date=2009-01-31|publisher=I. K. International Pvt Ltd|isbn=978-93-80026-28-2|language=en}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} {{coord|12|42|28|N|74|53|13|E|display=title|region:IN_type:river}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] l2mx6lz0l11bzysirm5dza0p34my1i4 625803 625801 2026-08-10T07:44:14Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 625803 wikitext text/x-wiki {{short description|Indian river}} '''উপ্পালা নদী ({{lang-en|Uppala River}}) ''' কৰ্ণাটক আৰু কেৰালা ৰাজ্যৰ মাজেৰে বৈ গৈছে।<ref name="bnhs">{{cite journal |title=Distribution of Freshwater Fishes in the Uppala River, Kasargod District, Kerala |journal=The Journal of the Bombay Natural History Society |date=1999 |volume=96 |pages=334–335|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/48583013#page/352/mode/1up}}</ref>উপ্পালা নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ৫০ কিলোমিটাৰ আৰু ই কেৰালাৰ ২৬সংখ্যক দীৰ্ঘতম নদী।<ref name="bnhs"/><ref name="census">{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_A_KASARAGOD.pdf|title=District Census Handbook - Kasaragod District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Kerala|date=2011-10-01|access-date=2021-05-15}}</ref> নদীখন [[কৰ্ণাটক]]ৰ দক্ষিণ কানাড়া জিলাৰ বীৰাকাম্বা পাহাৰৰ পৰা সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ১৫০ মিটাৰ উচ্চতাত উৎপত্তি হৈছে। ই মূলতঃ পশ্চিমমুখী হৈ বৈ গৈ [[কেৰালা]]ৰ কাছৰগোড় চহৰৰ পৰা প্ৰায় ২২ কিলোমিটাৰ উত্তৰে অৱস্থিত উপ্পালা নগৰৰ ওচৰৰ বেকৱাটাৰৰ মাজেৰে [[আৰব সাগৰ]]ত মিলিত হৈছে। নদীখনৰ জলগ্ৰহণ ক্ষেত্ৰৰ মুঠ আয়তন ২৫০ বৰ্গকিলোমিটাৰ। ইয়াৰে ১৭৪ বৰ্গকিলোমিটাৰ কৰ্ণাটক ৰাজ্যত অৱস্থিত। ==গতিপথ== উপ্পালা নদীৰ উৎপত্তি [[কৰ্ণাটক]]ৰ দক্ষিণ কানাড়া জিলাৰ বীৰকাম্বা পাহাৰৰ কালাঞ্জিমালে সংৰক্ষিত বনাঞ্চলত। প্ৰথম অৱস্থাত নদীখন কৰ্ণাটকৰ ভিটলা, পাল্লিকে আৰু পুধোট্টু আদি পাহাৰীয়া চহৰৰ মাজেৰে বৈ যায়। তাৰ পিছত নদীখন কেৰালাত প্ৰৱেশ কৰি আইথাকুমেৰ, মিয়াপাদাভু, মীঞ্জা, বেকুৰ, মুলিঞ্জা, মাজিবাইল, উপ্পালা, পয়্যা, মাঞ্জেশ্বৰ আৰু বাংগ্ৰামাঞ্জেশ্বৰ আদি ঠাইৰ মাজেৰে বৈ যায়। অৱশেষত উপ্পালাৰ ওচৰৰ হোছাবেট্টু গাঁৱৰ কাষত [[আৰব সাগৰ]]ত মিলিত হয়।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=qdXaAAAAMAAJ&q=Uppala+river|title=The Journal of the Bombay Natural History Society|date=1999|publisher=Bombay Natural History Society|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Jayappa|first1=K. S.|url=https://books.google.com/books?id=5ECz64lsz2sC&dq=Uppala+river&pg=PA99|title=Coastal Environments: Problems and Perspectives|last2=Narayana|first2=A. C.|date=2009-01-31|publisher=I. K. International Pvt Ltd|isbn=978-93-80026-28-2|language=en}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} {{coord|12|42|28|N|74|53|13|E|display=title|region:IN_type:river}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] avhsj7e3c37936wprtoeq8kkhtwmzp6 625804 625803 2026-08-10T07:45:56Z নৰুনা বৰুৱা 44897 625804 wikitext text/x-wiki {{short description|Indian river}} '''উপ্পালা নদী ({{lang-en|Uppala River}}) ''' [[কৰ্ণাটক]] আৰু [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ মাজেৰে বৈ গৈছে।<ref name="bnhs">{{cite journal |title=Distribution of Freshwater Fishes in the Uppala River, Kasargod District, Kerala |journal=The Journal of the Bombay Natural History Society |date=1999 |volume=96 |pages=334–335|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/48583013#page/352/mode/1up}}</ref>উপ্পালা নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ৫০ কিলোমিটাৰ আৰু ই কেৰালাৰ ২৬সংখ্যক দীৰ্ঘতম নদী।<ref name="bnhs"/><ref name="census">{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_A_KASARAGOD.pdf|title=District Census Handbook - Kasaragod District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Kerala|date=2011-10-01|access-date=2021-05-15}}</ref> নদীখন [[কৰ্ণাটক]]ৰ দক্ষিণ কানাড়া জিলাৰ বীৰাকাম্বা পাহাৰৰ পৰা সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ১৫০ মিটাৰ উচ্চতাত উৎপত্তি হৈছে। ই মূলতঃ পশ্চিমমুখী হৈ বৈ গৈ [[কেৰালা]]ৰ কাছৰগোড় চহৰৰ পৰা প্ৰায় ২২ কিলোমিটাৰ উত্তৰে অৱস্থিত উপ্পালা নগৰৰ ওচৰৰ বেকৱাটাৰৰ মাজেৰে [[আৰব সাগৰ]]ত মিলিত হৈছে। নদীখনৰ জলগ্ৰহণ ক্ষেত্ৰৰ মুঠ আয়তন ২৫০ বৰ্গকিলোমিটাৰ। ইয়াৰে ১৭৪ বৰ্গকিলোমিটাৰ কৰ্ণাটক ৰাজ্যত অৱস্থিত। ==গতিপথ== উপ্পালা নদীৰ উৎপত্তি [[কৰ্ণাটক]]ৰ দক্ষিণ কানাড়া জিলাৰ বীৰকাম্বা পাহাৰৰ কালাঞ্জিমালে সংৰক্ষিত বনাঞ্চলত। প্ৰথম অৱস্থাত নদীখন কৰ্ণাটকৰ ভিটলা, পাল্লিকে আৰু পুধোট্টু আদি পাহাৰীয়া চহৰৰ মাজেৰে বৈ যায়। তাৰ পিছত নদীখন কেৰালাত প্ৰৱেশ কৰি আইথাকুমেৰ, মিয়াপাদাভু, মীঞ্জা, বেকুৰ, মুলিঞ্জা, মাজিবাইল, উপ্পালা, পয়্যা, মাঞ্জেশ্বৰ আৰু বাংগ্ৰামাঞ্জেশ্বৰ আদি ঠাইৰ মাজেৰে বৈ যায়। অৱশেষত উপ্পালাৰ ওচৰৰ হোছাবেট্টু গাঁৱৰ কাষত [[আৰব সাগৰ]]ত মিলিত হয়।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=qdXaAAAAMAAJ&q=Uppala+river|title=The Journal of the Bombay Natural History Society|date=1999|publisher=Bombay Natural History Society|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Jayappa|first1=K. S.|url=https://books.google.com/books?id=5ECz64lsz2sC&dq=Uppala+river&pg=PA99|title=Coastal Environments: Problems and Perspectives|last2=Narayana|first2=A. C.|date=2009-01-31|publisher=I. K. International Pvt Ltd|isbn=978-93-80026-28-2|language=en}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} {{coord|12|42|28|N|74|53|13|E|display=title|region:IN_type:river}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] mgmnq8oqeivbhl2slwsivub4plzp92v 625805 625804 2026-08-10T07:47:43Z নৰুনা বৰুৱা 44897 625805 wikitext text/x-wiki {{short description|Indian river}} '''উপ্পালা নদী ({{lang-en|Uppala River}}) ''' [[কৰ্ণাটক]] আৰু [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ মাজেৰে বৈ গৈছে।<ref name="bnhs">{{cite journal |title=Distribution of Freshwater Fishes in the Uppala River, Kasargod District, Kerala |journal=The Journal of the Bombay Natural History Society |date=1999 |volume=96 |pages=334–335|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/48583013#page/352/mode/1up}}</ref>উপ্পালা নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ৫০ কিলোমিটাৰ আৰু ই কেৰালাৰ ২৬সংখ্যক দীৰ্ঘতম নদী।<ref name="bnhs"/><ref name="census">{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_A_KASARAGOD.pdf|title=District Census Handbook - Kasaragod District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Kerala|date=2011-10-01|access-date=2021-05-15}}</ref><ref>HolidayLandmark https://www.holidaylandmark.com Uppala River in Kasargod, Kerala </ref> নদীখন [[কৰ্ণাটক]]ৰ দক্ষিণ কানাড়া জিলাৰ বীৰাকাম্বা পাহাৰৰ পৰা সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ১৫০ মিটাৰ উচ্চতাত উৎপত্তি হৈছে। ই মূলতঃ পশ্চিমমুখী হৈ বৈ গৈ [[কেৰালা]]ৰ কাছৰগোড় চহৰৰ পৰা প্ৰায় ২২ কিলোমিটাৰ উত্তৰে অৱস্থিত উপ্পালা নগৰৰ ওচৰৰ বেকৱাটাৰৰ মাজেৰে [[আৰব সাগৰ]]ত মিলিত হৈছে। নদীখনৰ জলগ্ৰহণ ক্ষেত্ৰৰ মুঠ আয়তন ২৫০ বৰ্গকিলোমিটাৰ। ইয়াৰে ১৭৪ বৰ্গকিলোমিটাৰ কৰ্ণাটক ৰাজ্যত অৱস্থিত। ==গতিপথ== উপ্পালা নদীৰ উৎপত্তি [[কৰ্ণাটক]]ৰ দক্ষিণ কানাড়া জিলাৰ বীৰকাম্বা পাহাৰৰ কালাঞ্জিমালে সংৰক্ষিত বনাঞ্চলত। প্ৰথম অৱস্থাত নদীখন কৰ্ণাটকৰ ভিটলা, পাল্লিকে আৰু পুধোট্টু আদি পাহাৰীয়া চহৰৰ মাজেৰে বৈ যায়। তাৰ পিছত নদীখন কেৰালাত প্ৰৱেশ কৰি আইথাকুমেৰ, মিয়াপাদাভু, মীঞ্জা, বেকুৰ, মুলিঞ্জা, মাজিবাইল, উপ্পালা, পয়্যা, মাঞ্জেশ্বৰ আৰু বাংগ্ৰামাঞ্জেশ্বৰ আদি ঠাইৰ মাজেৰে বৈ যায়। অৱশেষত উপ্পালাৰ ওচৰৰ হোছাবেট্টু গাঁৱৰ কাষত [[আৰব সাগৰ]]ত মিলিত হয়।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=qdXaAAAAMAAJ&q=Uppala+river|title=The Journal of the Bombay Natural History Society|date=1999|publisher=Bombay Natural History Society|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Jayappa|first1=K. S.|url=https://books.google.com/books?id=5ECz64lsz2sC&dq=Uppala+river&pg=PA99|title=Coastal Environments: Problems and Perspectives|last2=Narayana|first2=A. C.|date=2009-01-31|publisher=I. K. International Pvt Ltd|isbn=978-93-80026-28-2|language=en}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} {{coord|12|42|28|N|74|53|13|E|display=title|region:IN_type:river}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] jlhv8f4d9jvwhy1sai0ta0tz0oevffh 0 138577 625808 2026-08-10T08:10:49Z নৰুনা বৰুৱা 44897 নতুন পৃষ্ঠা: {{Short description|River in India}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{Infobox river | name = Bharathapuzha | native_name = | native_name_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = View from Chamravattam Bridge - panoramio.jpg | image_size = | image_caption = Bharathappuzha at [[Triprangode]]... 625808 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in India}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{Infobox river | name = Bharathapuzha | native_name = | native_name_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = View from Chamravattam Bridge - panoramio.jpg | image_size = | image_caption = Bharathappuzha at [[Triprangode]] near [[Thavanur]], [[Malappuram district|Malappuram]], [[India]] | map = Bharathapuzha map.PNG | map_size = | map_caption = Labelled map of Bharathappuzha | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = | mapframe = yes <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 209 | length_ref = <ref name="length">{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/Bharathapuzha-is-dry-much-ahead-of-summer/article14989576.ece|title=Bharathapuzha is dry much ahead of summer|newspaper=[[The Hindu]]|access-date=24 August 2018}}</ref> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|161|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Anamalai Hills]] | source1_location = [[Tamil Nadu]], [[India]] | source1_coordinates = {{coord|10|21|00|N|77|04|24|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|2461|m|abbr=on}} | mouth = [[Lakshadweep Sea]]<ref name="zoos">{{cite web | title = A CHECKLIST OF AVIFAUNA OF THE BHARATHAPUZHA RIVER BASIN, america | publisher = Zoo Outreach Organisation | url = http://www.zoosprint.org/ZooPrintJournal/2006/August/2350-2355.pdf | access-date = 2014-04-24 | archive-date = 3 June 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180603105218/http://www.zoosprint.org/ZooPrintJournal/2006/August/2350-2355.pdf | url-status = dead }}</ref> | mouth_location = [[Ponnani]], [[Kerala]] | mouth_coordinates = {{coord|10|47|12|N|75|54|39|E|region:IN|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 6186 | tributaries_left = [[Thuthapuzha]], [[Gayathripuzha]], [[Kalpathipuzha]], [[Kannadipuzha]], [[Tirur River]] | tributaries_right = | custom_label = Basin High Point | custom_data = Thanakku Malai (2513m) | extra = }} '''ভাৰতপুঝা ({{lang-en| Bharathappuzha}})''' যাক নীলা নদী বুলিও জনা যায়, <ref name="MM">{{Cite book|title=Malabar Manual|last=Logan|first=William|publisher=Government of Madras Presidency|year=1887|isbn=8120604466|location=Easthill, Calicut|pages=14|url=https://archive.org/stream/malabarmanual0000loga?ref=ol#page/14/mode/2up}}</ref> [[ভাৰত]]ৰ [[তামিলনাডু]] আৰু [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন নদী। ২০৯ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ এই নদীখন কেৰালাৰ মাজেৰে বৈ যোৱা নদীসমূহৰ ভিতৰত পেৰিয়াৰৰ পিছত দ্বিতীয় দীৰ্ঘতম নদী।<ref name="length" />ভাৰতপুঝা পালাক্কাড় গেপৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। পালাক্কাড় গেপ হৈছে পশ্চিমঘাটৰ কেৰালা অংশত থকা আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰাকৃতিক খোলা পথ।<ref name="krl">{{Cite web|url=https://www.welcomekeralaonline.com/article/introduction-river-nila|title=An Introduction to River Nila|access-date=6 May 2021|archive-date=25 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221225091833/https://www.welcomekeralaonline.com/article/introduction-river-nila|url-status=dead}}</ref> নীলা নদীয়ে কেৰালাৰ দক্ষিণ মালাবাৰ অঞ্চলৰ সংস্কৃতি আৰু জনজীৱন গঢ় দিয়াত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে। প্ৰাচীন লিপি আৰু নথিপত্ৰত এই নদীক পেৰাৰ নামেৰেও উল্লেখ কৰা হৈছে। ভাৰতপুঝা এখন আন্তঃৰাজ্যিক নদী আৰু কেৰালাৰ মালাপ্পুৰম আৰু পালাক্কাড় জিলাৰ লগতে কেৰালাৰ পালাক্কাড়–থ্ৰিছুৰ জিলা সীমান্তৰ কিছু অংশ আৰু তামিলনাডুৰ কইম্বাটোৰ আৰু তিৰুপ্পুৰ জিলাৰ জনসাধাৰণৰ বাবে ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জলসম্পদ তথা জীৱনধাৰাৰ আধাৰ। নদীখনৰ পাৰত উৰ্বৰ থ্ৰিছুৰ–পোন্নানি কোল জলাভূমি অৱস্থিত। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== [[File:Bridge -bharatappuzha -kuttippuram (1).jpg|thumbnail|[[Kuttippuram bridge]]]] The river originates in Tamil Nadu, Thirumoorthy Dam. Once it enters Kerala, it gets significance and has five names - Bharathappuzha, Ponnani River, Nila, Perar, and Kuttippuram River, of which the first name is more popular. The river meets the [[Lakshadweep Sea]] at an ''azhi'' ([[estuary]]), the southern part of which is known as [[Ponnani]] and northern part as [[Purathur|Padinjarekkara]]. Thus the river gets the name Ponnani River.<ref name="MM"/> After the construction of the famous [[Kuttippuram bridge]] over Bharathappuzha to connect [[Kozhikode]] with [[Kochi]], the name Kuttippuram River also became familiar. ==গতিপথ== [[File:Local fishermen in River.jpg|thumb|300px|Local fishermen in Bharathapuhza]] The headwaters of the main [[tributary]] of Bharathapuzha originates from various parts of the [[Western Ghats]] near the [[Anaimalai Hills|Anamailai]] hill ranges in [[Tamil Nadu]] as small rivulets, and flows westward through [[Palakkad Gap]], (also known as Palghat gap) across [[Palakkad district|Palakkad]] and [[Malappuram district|Malappuram]] districts of Kerala, with many tributaries joining it, including the [[Tirur River]]. For the first 40&nbsp; km or so, the Bharathappuzha follows an almost northerly course till [[Pollachi]] near [[Coimbatore]]. At [[Parli-I|Parli]], the [[Kannadipuzha]] and [[Kalpathipuzha River]] merge and flow as Bharathappuzha, following a westerly course until it empties into the [[Lakshadweep Sea]] at [[Ponnani]].<ref name="zoos" /> At Mayannur, Gayathripuzha merges with the river. The [[Thuthapuzha]] merges with the Nila at [[Pallippuram, Palakkad|Pallippuram]]. As the Thootha River is rich in water, after its merger, the Nila becomes thicker inflow. [[File:Nila Nadhi.jpg|thumb|right|300px|View of the river at [[Tirunavaya]]]] [[File:Fishing Harbour Ponnani 209.jpg|thumb|300px|Tirur River joins Bharathapuzha in Ponnani]] [[File:Railroad Bridge,Kerala,India2.jpg|thumb|right|300px|The Old Railway Bridge over Thutha River near its union with Bharathapuzha, built by the [[Great Britain|British]] in 1867 which goes into disuse with the construction of new bridges]] The river is not navigable along most of its course except the small stretch where it joins the sea. With a [[drainage basin|watershed]] of 6,186&nbsp;km², the Bharathapuzha basin is the largest among all the river basins in Kerala. A little more than two-thirds of this area (4400&nbsp;km²) is within Kerala and the remaining area (1786&nbsp;km²) is in Tamil Nadu. Though Bharathapuzha has a large basin, the water flow is relatively less compared to other long [[List of rivers of Kerala|rivers in Kerala]] because a large portion of the basin is located in the comparatively drier regions (Tamil Nadu and Palakkad Gap). The construction of a number of dams after [[Indian Independence Act 1947|independence]] has also reduced the river flow. In fact, in the summer months, there is almost no flow in most parts of the river. The Bharathapuzha is the lifeline of many cities and villages: Chittur-Thathamangalam (in Chittur, Bharathappuzha is known as "Sokanasini"; this name was given by Thunjathu Ramanujan Ezhuthachan), Kodumbu-Thiruvalathur, [[Palakkad]], Parli-Kottayi, Mankara-Perigottukurissi, Lakkidi-Thiruvilwamala, [[Killikkurussimangalam]], [[Ottappalam]], [[Shoranur]], [[Cheruthuruthy]], [[Chelakkara]], [[Pattambi]], [[Thrithala]], [[Thiruvegappura]], [[Kudallur]], [[Pallippuram, Palakkad|Pallipuram]] and [[Kumbidi]]. The village of [[Parudur]], including the town of Pallipuram, stands near the confluence of this river and the River Thootha or, simply, [[Thuthapuzha]]. Then it goes through [[Kuttipuram]], [[Tirunavaya]], [[Irimbiliyam]], [[Thavanur]], [[Triprangode]], and [[Ponnani]]. [[Thuthapuzha]] passes through Malappuram-Palakkad district border through Thootha, [[Elamkulam, Malappuram|Elamkulam]], and [[Pulamanthole]]. [[Tirur River]] goes through [[Athavanad]], [[Tirur]], [[Mangalam, Tirur|Mangalam]], [[Purathur]], [[Triprangode]], and [[Kingdom of Tanur|Vettom]]. ==জলসিঞ্চন প্ৰকল্প== [[File:Bharathapuzha River.png|thumb|right|300px|A view of the railway bridge over Bharathappuzha at [[Shoranur]]]] The Bharathappuzha is extensively dammed. There are 11 [[reservoir]]s along the course of the river, and two more are under construction. [[Malampuzha]] dam is the largest among the reservoirs built across Bharathapuzha and its tributaries. Other dams in the Bharathapuzha basin are [[Walayar Dam]], [[Mangalam Dam (dam)|Mangalam Dam]], [[Pothundi Dam]], Meenkara Dam, Chulliyar Dam, [[Thirumoorthy Dam|Thirumoorthy]], [[Aliyar]], Upper Aliyar, Chitturpuzha regulator and [[Kanjirapuzha Dam]]. Most of these reservoirs serve the purpose of irrigation only. A total area of 773&nbsp;km² is irrigated by these irrigation projects. One irrigation dam at Chittur in Attappadi Hills is under construction. The construction of these two dams will increase the area irrigated by another 542&nbsp;km². Another major project is the Regulator cum bridge at Thrithala built on the Velliyankallu bridge. The bridge connects the two villages [[Pallippuram, Palakkad|Pallippuram]] and [[Thrithala]]. The main objective of the regulator is the drinking water supply. The water supply projects towards Thrissur district has already started. The shutter height of the regulator is 5 meters, and it can contain a huge quantity of water. Also, the new bridge reduces the distance from [[Thrissur]] to [[Kozhikode]] by 11&nbsp; km. This project is the largest in Bharathappuzha in the last many decades. Fish species once thought to be almost extinct have come back remarkably due to the increased water level during summer. Special note is to be made on the species called 'Vaala' considered to be the king of fresh water fishes. Individual 'Vaala' weighing 5 to 10&nbsp;kg are now common. [[File:Velliyamkallu Regulator cum Bridge.JPG|thumb|left|300px|A view of the Velliyamkallu Regulator cum Bridge under construction]] [[File:Ponnani fishing.jpg|thumb|300px|Ponnani Fishing Harbour is at the mouth of the river.]] [[File:Nila Thitta.jpg|thumb|300px|The river empties to the Arabian Sea in Ponnani.]] ==সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য্য== Bharathappuzha is the lifeline of Kerala's cultural map. [[Kerala Kalamandalam]], which is a major center for learning Indian performing arts like [[Kathakali]], [[Koodiyattam]] and [[Ottamthullal]], is situated at Cheruthuruty on the banks of this river—in Thrissur district. The birthplace of famous Malayalam satire poet and founder of the Ottamthullal art form, [[Kunchan Nambiar]], is located at Killikkurissimangalam near Lakkidi, again on the banks of the Nila. '''Tholpavakoothu''' (around 65 temples are situated in the banks of river Nila) is a unique shadow puppet play mainly performed in the Bhadar Kali temple in the Malabar region. ''[[Azhvanchery Thamprakkal]]'', who were the titular head of all [[Nambudiri]] [[Brahmins]] of Kerala had their land in [[Palakkad]] and later [[Athavanad]]-[[Tirunavaya]] region, situated on the basin of the river Bharathappuzha. The [[Kerala School of Astronomy and Mathematics]] flourished between 14th and 16th centuries of [[Common Era]] in [[Tirur]]-[[Tirunavaya]]-[[Triprangode]] region on the bank of the river Bharathappuzha. Leading Malayalam writers who were born along its banks include [[Uroob]], [[Edasseri Govindan Nair]], [[Akkitham Achuthan Namboothiri]], [[M. T. Vasudevan Nair]], [[M. Govindan]], [[V. K. N.]], [[O. V. Vijayan]], [[Kuttikrishna Marar]], and [[M. Sukumaran]]. Late poet [[P. Kunhiraman Nair]], a native of North Malabar, drew literary inspiration from the scenic beauty of the landscape along the Bharatapuzha. [[Thunchaththu Ezhuthachan]] and [[Vallathol Narayana Menon]] were born at the banks of [[Tirur River]], which can be described as a tributary of the river Bharathappuzha. Many of the main members of the medieval [[Kerala School of Astronomy and Mathematics]], including [[Melpathur Narayana Bhattathiri]], were also born near Tirur River.[[Poonthanam Namboothiri]] and [[E. M. S. Namboodiripad]] was born near [[Perinthalmanna]], at the bank of Thootha river, which is another tributary of the river Bharathappuzha. There are a number of famous Hindu temples like [[Vilwadrinatha Temple|Thiruvilwamala]] Temple, [[Thirunavaya Temple|Thirunavaya]] [[Krishna|Navamukunda]] Temple,[[Vairankode Bhagavathy Temple]],<ref>{{Cite journal |last=Panikker |first=Meena J. |date=2020-07-14 |title=Katala vesa: On Revisiting the Hunter |url=http://dx.doi.org/10.21659/rupkatha.v12n4.04 |journal=Rupkatha Journal on Interdisciplinary Studies in Humanities |volume=12 |issue=4 |doi=10.21659/rupkatha.v12n4.04 |issn=0975-2935|doi-access=free }}</ref> Chamravattam AyyappaTemple and [[Panniyur Sri Varahamurthy Temple]] on the bank of Nila. [[Arabi Malayalam script]], also known as Ponnani script, was also born out on its bank. Legend says that those cremated on the banks of the Bharathappuzha achieve salvation. It is also one of the important places in the state where the sons pay homage to their late fathers by conducting a ''Pithru Tharpanam'' ritual on the ''Karkidaka Vavu'' day. Some of the famous persons cremated here include literary personalities like O V Vijayan and VKN. ==অৱক্ষয়== The river went through a series of challenges which saw its degradation that has reached a point of no return. The erratic, non-conservative attitude of people has resulted in much of its water becoming not potable. Until a few decades back, the river used to flow effortlessly during even intense summer. However, due to the [[sand mining]] in the last 30 years, the thick sand bed has been completely vanished and has then been replaced with [[grass]]es and [[shrub|bushes]] which has become an environmental catastrophe.{{citation needed|date=June 2016}} At the peak of the sand mining period in the mid 1990s at least 40–50 [[lorries]] carrying tonnes of pristine sands were a common sight at each 'kadavu' (entrance to the river) of the river. Considering the hundreds of 'kadavu' throughout its length, the amount of sand mined in these years is unimaginable. Today, with almost no sand in many parts of the river, people have started mining sand from underwater which has become a profitable business for many.{{citation needed|date=June 2016}} Significant changes in the climatic pattern also altered the flow pattern in the river. Studies reported that there is a significant dip in the total annual rainfall<ref name="rain">{{cite journal |last1=Raj |first1=P.P.Nikhil |last2=azeez |first2=P.A |title=Trend analysis of rainfall in Bharathapuzha River basin, Kerala, India |journal=International Journal of Climatology |date=2012 |volume=32 |issue=4 |pages=533–539 |doi=10.1002/joc.2283 |bibcode=2012IJCli..32..533N |s2cid=129660466 }}</ref> and significant increase in the annual temperature in the basin.<ref>{{cite journal |last1=Raj |first1=P.P.Nikhil |last2=Azeez |first2=P.A |title=Temperature rise in the Bharathapuzha river basin, southern India. |journal=Current Science |date=2011 |volume=101 |issue=4 |pages=492 |url=http://www.ias.ac.in/currsci}}</ref> ==প্ৰত্যাহ্বান== [[File:Evening sight of Bharathappuzha.jpg|300px|thumbnail|An evening near Bharathappuzha]] The river now faces significant challenges for its survival. It is predicted that the river may change its course due to the obstruction of the tall grasses and bushes that has grown in the river. [[Illegal sand mining]] mafias are very active and the nexus between the politicians, bureaucrats and these mafias make it extremely difficult to stop this. Organisations which were once very active have now gone on hibernation due to the threat posed by them. Environmentalists have predicted dire consequences and the untimely death of the river within the near future. The wastes from the hospitals and other sources pollute the water.{{citation needed|date=August 2012}} Social networking sites like Facebook have active groups with a purpose of saving the river named as Bharathappuzha Samrakhshana Samithi.<ref>{{Cite web |title=Log in or sign up to view |url=https://www.facebook.com/login/ |access-date=2024-04-21 |website=www.facebook.com |language=en}}</ref> Friends of Bharathapuzha, a nature lovers' collective, is being formed with the objective of strengthening and protecting the Bharathapuzha. It is led by E.M. Sreedharan, veteran engineer popularly known as 'Metroman'.<ref>{{cite news | url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/metroman-to-turn-riverman/article28362067.ece | title='Metroman' E. Sreedharan to turn 'Riverman' to help protect Bharathapuzha | first=Abdul Latheef | last=Naha | date=10 July 2019 | newspaper=The Hindu | access-date=18 January 2020 }}</ref> ==সংৰক্ষণ== [[Environmentalists]] suggest the followings actions for saving the river.{{citation needed|date=August 2012}} * Controlled mining of the sand if not completely stopping it. Sand beds which got created in millions of years were completely removed within a few years of human greed and mismanagement. Creation of sand is a very slow process and is considered as the veins of the river. Although a total ban is impossible and impracticable, strict regulations needs to be put in place for sustainable mining of sand. Experts suggest that a portion of the revenue from sand mining has to be allocated for river management. * Strict regulations for hotels, hospitals and households on managing their waste. Regulation has to be put in place and enforced for managing waste generated by hospitals and hotels. * Planting trees like [[Banyan]], [[Jackfruit]], [[Teak]], or [[Mango]] can enhance the water table and the water quality as these trees can hold large amount of water in its roots and will slowly discharge it during summer. This method has found to be successful in many parts of the world in reviving rivers. * Planting and growing [[mangrove]]s wherever possible: Mangroves acts a barrier protecting the river banks from soil erosion. The ecosystem within the mangroves are varied and complex and help aquatic species to thrive in rivers. * Constructing [[check dam]]s: Check dams slow down the flow of the river where by recharging the ground water and increasing the water table. == উপনৈসমূহ== [[File:Bharathapuzha tributaries.jpg|thumb|Tributaries of river Bharathapuzha]] [[File:GKN Chamravattom Regulator Bridge DSC 0446.JPG|thumbnail|[[Chamravattom Regulator-cum-Bridge]] at [[Ponnani]], [[Malappuram district|Malappuram]], the largest Regulator-cum-bridge in the state, is built over the river Bharathappuzha]] Two main branches meet at Kuttipuram and flow to the Arabian Sea. Each in turn has several branches as shown in the diagram. List of the tributaries sorted in order from the mouth heading upstream. *[[Thuthapuzha]] **[[Kunthippuzha]] **[[Kanjirappuzha (Mannarkkad)|Kanjirappuzha]] **[[Ambankadavu]] **[[Thuppanadippuzha River|Thuppanadupuzha]] *[[Gayathripuzha]] **[[Mangalam River]] **[[Ayalurpuzha]] **[[Vandazhippuzha]] **[[Meenkarappuzha]] **[[Chulliyar]] *[[Kalpathipuzha]] **[[Korayar]] **[[Varattar]] **[[Walayar River|Walayar]] **[[Malampuzha River|Malampuzha]] *[[Kannadipuzha]] **[[Palar]] **[[Aliyar]] **[[Uppar]] ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} {{refbegin}} * {{Citation|surname1=Abraham |given1=Vinu |year=2004 |title=The way to the Maker |journal=The Week |url=http://www.the-week.com/24jul11/statescan_article4.htm |access-date=10 February 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050224004103/http://www.the-week.com/24jul11/statescan_article4.htm |archive-date=24 February 2005 }} . * {{Citation | surname1 = Newindpress | year = 2005 | title = Thousands offer Pithru Tharpanam | journal = The New Indian Express | url = http://www.newindpress.com/NewsItems.asp?ID=IER20050805045520&Topic=0&Title=Kerala&Page=R | access-date = 10 February 2006 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20070929092331/http://www.newindpress.com/NewsItems.asp?ID=IER20050805045520&Topic=0&Title=Kerala&Page=R | archive-date = 29 September 2007 }}. *{{cite web | title=Infobox facts | work=All Kerala River Protection Council| url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html | access-date=30 January 2006}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Bharathappuzha}} *[http://www.kudallur.com/ Kudallur Village] *[https://web.archive.org/web/20060901151355/http://nilafoundation.org/ Nila Foundation Organization] *[https://web.archive.org/web/20060224053833/http://www.frontlineonnet.com/fl2106/stories/20040326001904100.htm A Frontline article about the problems faced by Bharathapuzha] *[http://www.indiatogether.org/2005/jun/env-sandmine.htm An Indiatogether article on Sand Mining in Bharathapuzha] *[https://web.archive.org/web/20110524080034/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-06-02/edit-page/28161193_1_sand-mining-sand-mafia-river Bharata, To Kill a River] * https://www.youtube.com/watch?v=DGdKcAbPZ_c * https://www.youtube.com/watch?v=gEoV4xhJHBM * https://www.youtube.com/watch?v=R6eA7wahVDY * https://www.youtube.com/watch?v=07Dxuhs1zLU * https://www.youtube.com/watch?v=Tb-O2XpGTTE kkuighs6jd8vbspoysj53p5p2lh5hy4 625809 625808 2026-08-10T08:13:15Z নৰুনা বৰুৱা 44897 625809 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in India}} {{Infobox river | name = Bharathapuzha | native_name = | native_name_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = View from Chamravattam Bridge - panoramio.jpg | image_size = | image_caption = Bharathappuzha at [[Triprangode]] near [[Thavanur]], [[Malappuram district|Malappuram]], [[India]] | map = Bharathapuzha map.PNG | map_size = | map_caption = Labelled map of Bharathappuzha | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = | mapframe = yes <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 209 | length_ref = <ref name="length">{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/Bharathapuzha-is-dry-much-ahead-of-summer/article14989576.ece|title=Bharathapuzha is dry much ahead of summer|newspaper=[[The Hindu]]|access-date=24 August 2018}}</ref> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|161|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Anamalai Hills]] | source1_location = [[Tamil Nadu]], [[India]] | source1_coordinates = {{coord|10|21|00|N|77|04|24|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|2461|m|abbr=on}} | mouth = [[Lakshadweep Sea]]<ref name="zoos">{{cite web | title = A CHECKLIST OF AVIFAUNA OF THE BHARATHAPUZHA RIVER BASIN, america | publisher = Zoo Outreach Organisation | url = http://www.zoosprint.org/ZooPrintJournal/2006/August/2350-2355.pdf | access-date = 2014-04-24 | archive-date = 3 June 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180603105218/http://www.zoosprint.org/ZooPrintJournal/2006/August/2350-2355.pdf | url-status = dead }}</ref> | mouth_location = [[Ponnani]], [[Kerala]] | mouth_coordinates = {{coord|10|47|12|N|75|54|39|E|region:IN|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 6186 | tributaries_left = [[Thuthapuzha]], [[Gayathripuzha]], [[Kalpathipuzha]], [[Kannadipuzha]], [[Tirur River]] | tributaries_right = | custom_label = Basin High Point | custom_data = Thanakku Malai (2513m) | extra = }} '''ভাৰতপুঝা ({{lang-en| Bharathappuzha}})''' যাক নীলা নদী বুলিও জনা যায়, <ref name="MM">{{Cite book|title=Malabar Manual|last=Logan|first=William|publisher=Government of Madras Presidency|year=1887|isbn=8120604466|location=Easthill, Calicut|pages=14|url=https://archive.org/stream/malabarmanual0000loga?ref=ol#page/14/mode/2up}}</ref> [[ভাৰত]]ৰ [[তামিলনাডু]] আৰু [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন নদী। ২০৯ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ এই নদীখন কেৰালাৰ মাজেৰে বৈ যোৱা নদীসমূহৰ ভিতৰত পেৰিয়াৰৰ পিছত দ্বিতীয় দীৰ্ঘতম নদী।<ref name="length" />ভাৰতপুঝা পালাক্কাড় গেপৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। পালাক্কাড় গেপ হৈছে পশ্চিমঘাটৰ কেৰালা অংশত থকা আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰাকৃতিক খোলা পথ।<ref name="krl">{{Cite web|url=https://www.welcomekeralaonline.com/article/introduction-river-nila|title=An Introduction to River Nila|access-date=6 May 2021|archive-date=25 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221225091833/https://www.welcomekeralaonline.com/article/introduction-river-nila|url-status=dead}}</ref> নীলা নদীয়ে কেৰালাৰ দক্ষিণ মালাবাৰ অঞ্চলৰ সংস্কৃতি আৰু জনজীৱন গঢ় দিয়াত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে। প্ৰাচীন লিপি আৰু নথিপত্ৰত এই নদীক পেৰাৰ নামেৰেও উল্লেখ কৰা হৈছে। ভাৰতপুঝা এখন আন্তঃৰাজ্যিক নদী আৰু কেৰালাৰ মালাপ্পুৰম আৰু পালাক্কাড় জিলাৰ লগতে কেৰালাৰ পালাক্কাড়–থ্ৰিছুৰ জিলা সীমান্তৰ কিছু অংশ আৰু তামিলনাডুৰ কইম্বাটোৰ আৰু তিৰুপ্পুৰ জিলাৰ জনসাধাৰণৰ বাবে ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জলসম্পদ তথা জীৱনধাৰাৰ আধাৰ। নদীখনৰ পাৰত উৰ্বৰ থ্ৰিছুৰ–পোন্নানি কোল জলাভূমি অৱস্থিত। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== [[File:Bridge -bharatappuzha -kuttippuram (1).jpg|thumbnail|[[Kuttippuram bridge]]]] The river originates in Tamil Nadu, Thirumoorthy Dam. Once it enters Kerala, it gets significance and has five names - Bharathappuzha, Ponnani River, Nila, Perar, and Kuttippuram River, of which the first name is more popular. The river meets the [[Lakshadweep Sea]] at an ''azhi'' ([[estuary]]), the southern part of which is known as [[Ponnani]] and northern part as [[Purathur|Padinjarekkara]]. Thus the river gets the name Ponnani River.<ref name="MM"/> After the construction of the famous [[Kuttippuram bridge]] over Bharathappuzha to connect [[Kozhikode]] with [[Kochi]], the name Kuttippuram River also became familiar. ==গতিপথ== [[File:Local fishermen in River.jpg|thumb|300px|Local fishermen in Bharathapuhza]] The headwaters of the main [[tributary]] of Bharathapuzha originates from various parts of the [[Western Ghats]] near the [[Anaimalai Hills|Anamailai]] hill ranges in [[Tamil Nadu]] as small rivulets, and flows westward through [[Palakkad Gap]], (also known as Palghat gap) across [[Palakkad district|Palakkad]] and [[Malappuram district|Malappuram]] districts of Kerala, with many tributaries joining it, including the [[Tirur River]]. For the first 40&nbsp; km or so, the Bharathappuzha follows an almost northerly course till [[Pollachi]] near [[Coimbatore]]. At [[Parli-I|Parli]], the [[Kannadipuzha]] and [[Kalpathipuzha River]] merge and flow as Bharathappuzha, following a westerly course until it empties into the [[Lakshadweep Sea]] at [[Ponnani]].<ref name="zoos" /> At Mayannur, Gayathripuzha merges with the river. The [[Thuthapuzha]] merges with the Nila at [[Pallippuram, Palakkad|Pallippuram]]. As the Thootha River is rich in water, after its merger, the Nila becomes thicker inflow. [[File:Nila Nadhi.jpg|thumb|right|300px|View of the river at [[Tirunavaya]]]] [[File:Fishing Harbour Ponnani 209.jpg|thumb|300px|Tirur River joins Bharathapuzha in Ponnani]] [[File:Railroad Bridge,Kerala,India2.jpg|thumb|right|300px|The Old Railway Bridge over Thutha River near its union with Bharathapuzha, built by the [[Great Britain|British]] in 1867 which goes into disuse with the construction of new bridges]] The river is not navigable along most of its course except the small stretch where it joins the sea. With a [[drainage basin|watershed]] of 6,186&nbsp;km², the Bharathapuzha basin is the largest among all the river basins in Kerala. A little more than two-thirds of this area (4400&nbsp;km²) is within Kerala and the remaining area (1786&nbsp;km²) is in Tamil Nadu. Though Bharathapuzha has a large basin, the water flow is relatively less compared to other long [[List of rivers of Kerala|rivers in Kerala]] because a large portion of the basin is located in the comparatively drier regions (Tamil Nadu and Palakkad Gap). The construction of a number of dams after [[Indian Independence Act 1947|independence]] has also reduced the river flow. In fact, in the summer months, there is almost no flow in most parts of the river. The Bharathapuzha is the lifeline of many cities and villages: Chittur-Thathamangalam (in Chittur, Bharathappuzha is known as "Sokanasini"; this name was given by Thunjathu Ramanujan Ezhuthachan), Kodumbu-Thiruvalathur, [[Palakkad]], Parli-Kottayi, Mankara-Perigottukurissi, Lakkidi-Thiruvilwamala, [[Killikkurussimangalam]], [[Ottappalam]], [[Shoranur]], [[Cheruthuruthy]], [[Chelakkara]], [[Pattambi]], [[Thrithala]], [[Thiruvegappura]], [[Kudallur]], [[Pallippuram, Palakkad|Pallipuram]] and [[Kumbidi]]. The village of [[Parudur]], including the town of Pallipuram, stands near the confluence of this river and the River Thootha or, simply, [[Thuthapuzha]]. Then it goes through [[Kuttipuram]], [[Tirunavaya]], [[Irimbiliyam]], [[Thavanur]], [[Triprangode]], and [[Ponnani]]. [[Thuthapuzha]] passes through Malappuram-Palakkad district border through Thootha, [[Elamkulam, Malappuram|Elamkulam]], and [[Pulamanthole]]. [[Tirur River]] goes through [[Athavanad]], [[Tirur]], [[Mangalam, Tirur|Mangalam]], [[Purathur]], [[Triprangode]], and [[Kingdom of Tanur|Vettom]]. ==জলসিঞ্চন প্ৰকল্প== [[File:Bharathapuzha River.png|thumb|right|300px|A view of the railway bridge over Bharathappuzha at [[Shoranur]]]] The Bharathappuzha is extensively dammed. There are 11 [[reservoir]]s along the course of the river, and two more are under construction. [[Malampuzha]] dam is the largest among the reservoirs built across Bharathapuzha and its tributaries. Other dams in the Bharathapuzha basin are [[Walayar Dam]], [[Mangalam Dam (dam)|Mangalam Dam]], [[Pothundi Dam]], Meenkara Dam, Chulliyar Dam, [[Thirumoorthy Dam|Thirumoorthy]], [[Aliyar]], Upper Aliyar, Chitturpuzha regulator and [[Kanjirapuzha Dam]]. Most of these reservoirs serve the purpose of irrigation only. A total area of 773&nbsp;km² is irrigated by these irrigation projects. One irrigation dam at Chittur in Attappadi Hills is under construction. The construction of these two dams will increase the area irrigated by another 542&nbsp;km². Another major project is the Regulator cum bridge at Thrithala built on the Velliyankallu bridge. The bridge connects the two villages [[Pallippuram, Palakkad|Pallippuram]] and [[Thrithala]]. The main objective of the regulator is the drinking water supply. The water supply projects towards Thrissur district has already started. The shutter height of the regulator is 5 meters, and it can contain a huge quantity of water. Also, the new bridge reduces the distance from [[Thrissur]] to [[Kozhikode]] by 11&nbsp; km. This project is the largest in Bharathappuzha in the last many decades. Fish species once thought to be almost extinct have come back remarkably due to the increased water level during summer. Special note is to be made on the species called 'Vaala' considered to be the king of fresh water fishes. Individual 'Vaala' weighing 5 to 10&nbsp;kg are now common. [[File:Velliyamkallu Regulator cum Bridge.JPG|thumb|left|300px|A view of the Velliyamkallu Regulator cum Bridge under construction]] [[File:Ponnani fishing.jpg|thumb|300px|Ponnani Fishing Harbour is at the mouth of the river.]] [[File:Nila Thitta.jpg|thumb|300px|The river empties to the Arabian Sea in Ponnani.]] ==সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য্য== Bharathappuzha is the lifeline of Kerala's cultural map. [[Kerala Kalamandalam]], which is a major center for learning Indian performing arts like [[Kathakali]], [[Koodiyattam]] and [[Ottamthullal]], is situated at Cheruthuruty on the banks of this river—in Thrissur district. The birthplace of famous Malayalam satire poet and founder of the Ottamthullal art form, [[Kunchan Nambiar]], is located at Killikkurissimangalam near Lakkidi, again on the banks of the Nila. '''Tholpavakoothu''' (around 65 temples are situated in the banks of river Nila) is a unique shadow puppet play mainly performed in the Bhadar Kali temple in the Malabar region. ''[[Azhvanchery Thamprakkal]]'', who were the titular head of all [[Nambudiri]] [[Brahmins]] of Kerala had their land in [[Palakkad]] and later [[Athavanad]]-[[Tirunavaya]] region, situated on the basin of the river Bharathappuzha. The [[Kerala School of Astronomy and Mathematics]] flourished between 14th and 16th centuries of [[Common Era]] in [[Tirur]]-[[Tirunavaya]]-[[Triprangode]] region on the bank of the river Bharathappuzha. Leading Malayalam writers who were born along its banks include [[Uroob]], [[Edasseri Govindan Nair]], [[Akkitham Achuthan Namboothiri]], [[M. T. Vasudevan Nair]], [[M. Govindan]], [[V. K. N.]], [[O. V. Vijayan]], [[Kuttikrishna Marar]], and [[M. Sukumaran]]. Late poet [[P. Kunhiraman Nair]], a native of North Malabar, drew literary inspiration from the scenic beauty of the landscape along the Bharatapuzha. [[Thunchaththu Ezhuthachan]] and [[Vallathol Narayana Menon]] were born at the banks of [[Tirur River]], which can be described as a tributary of the river Bharathappuzha. Many of the main members of the medieval [[Kerala School of Astronomy and Mathematics]], including [[Melpathur Narayana Bhattathiri]], were also born near Tirur River.[[Poonthanam Namboothiri]] and [[E. M. S. Namboodiripad]] was born near [[Perinthalmanna]], at the bank of Thootha river, which is another tributary of the river Bharathappuzha. There are a number of famous Hindu temples like [[Vilwadrinatha Temple|Thiruvilwamala]] Temple, [[Thirunavaya Temple|Thirunavaya]] [[Krishna|Navamukunda]] Temple,[[Vairankode Bhagavathy Temple]],<ref>{{Cite journal |last=Panikker |first=Meena J. |date=2020-07-14 |title=Katala vesa: On Revisiting the Hunter |url=http://dx.doi.org/10.21659/rupkatha.v12n4.04 |journal=Rupkatha Journal on Interdisciplinary Studies in Humanities |volume=12 |issue=4 |doi=10.21659/rupkatha.v12n4.04 |issn=0975-2935|doi-access=free }}</ref> Chamravattam AyyappaTemple and [[Panniyur Sri Varahamurthy Temple]] on the bank of Nila. [[Arabi Malayalam script]], also known as Ponnani script, was also born out on its bank. Legend says that those cremated on the banks of the Bharathappuzha achieve salvation. It is also one of the important places in the state where the sons pay homage to their late fathers by conducting a ''Pithru Tharpanam'' ritual on the ''Karkidaka Vavu'' day. Some of the famous persons cremated here include literary personalities like O V Vijayan and VKN. ==অৱক্ষয়== The river went through a series of challenges which saw its degradation that has reached a point of no return. The erratic, non-conservative attitude of people has resulted in much of its water becoming not potable. Until a few decades back, the river used to flow effortlessly during even intense summer. However, due to the [[sand mining]] in the last 30 years, the thick sand bed has been completely vanished and has then been replaced with [[grass]]es and [[shrub|bushes]] which has become an environmental catastrophe.{{citation needed|date=June 2016}} At the peak of the sand mining period in the mid 1990s at least 40–50 [[lorries]] carrying tonnes of pristine sands were a common sight at each 'kadavu' (entrance to the river) of the river. Considering the hundreds of 'kadavu' throughout its length, the amount of sand mined in these years is unimaginable. Today, with almost no sand in many parts of the river, people have started mining sand from underwater which has become a profitable business for many.{{citation needed|date=June 2016}} Significant changes in the climatic pattern also altered the flow pattern in the river. Studies reported that there is a significant dip in the total annual rainfall<ref name="rain">{{cite journal |last1=Raj |first1=P.P.Nikhil |last2=azeez |first2=P.A |title=Trend analysis of rainfall in Bharathapuzha River basin, Kerala, India |journal=International Journal of Climatology |date=2012 |volume=32 |issue=4 |pages=533–539 |doi=10.1002/joc.2283 |bibcode=2012IJCli..32..533N |s2cid=129660466 }}</ref> and significant increase in the annual temperature in the basin.<ref>{{cite journal |last1=Raj |first1=P.P.Nikhil |last2=Azeez |first2=P.A |title=Temperature rise in the Bharathapuzha river basin, southern India. |journal=Current Science |date=2011 |volume=101 |issue=4 |pages=492 |url=http://www.ias.ac.in/currsci}}</ref> ==প্ৰত্যাহ্বান== [[File:Evening sight of Bharathappuzha.jpg|300px|thumbnail|An evening near Bharathappuzha]] The river now faces significant challenges for its survival. It is predicted that the river may change its course due to the obstruction of the tall grasses and bushes that has grown in the river. [[Illegal sand mining]] mafias are very active and the nexus between the politicians, bureaucrats and these mafias make it extremely difficult to stop this. Organisations which were once very active have now gone on hibernation due to the threat posed by them. Environmentalists have predicted dire consequences and the untimely death of the river within the near future. The wastes from the hospitals and other sources pollute the water.{{citation needed|date=August 2012}} Social networking sites like Facebook have active groups with a purpose of saving the river named as Bharathappuzha Samrakhshana Samithi.<ref>{{Cite web |title=Log in or sign up to view |url=https://www.facebook.com/login/ |access-date=2024-04-21 |website=www.facebook.com |language=en}}</ref> Friends of Bharathapuzha, a nature lovers' collective, is being formed with the objective of strengthening and protecting the Bharathapuzha. It is led by E.M. Sreedharan, veteran engineer popularly known as 'Metroman'.<ref>{{cite news | url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/metroman-to-turn-riverman/article28362067.ece | title='Metroman' E. Sreedharan to turn 'Riverman' to help protect Bharathapuzha | first=Abdul Latheef | last=Naha | date=10 July 2019 | newspaper=The Hindu | access-date=18 January 2020 }}</ref> ==সংৰক্ষণ== [[Environmentalists]] suggest the followings actions for saving the river.{{citation needed|date=August 2012}} * Controlled mining of the sand if not completely stopping it. Sand beds which got created in millions of years were completely removed within a few years of human greed and mismanagement. Creation of sand is a very slow process and is considered as the veins of the river. Although a total ban is impossible and impracticable, strict regulations needs to be put in place for sustainable mining of sand. Experts suggest that a portion of the revenue from sand mining has to be allocated for river management. * Strict regulations for hotels, hospitals and households on managing their waste. Regulation has to be put in place and enforced for managing waste generated by hospitals and hotels. * Planting trees like [[Banyan]], [[Jackfruit]], [[Teak]], or [[Mango]] can enhance the water table and the water quality as these trees can hold large amount of water in its roots and will slowly discharge it during summer. This method has found to be successful in many parts of the world in reviving rivers. * Planting and growing [[mangrove]]s wherever possible: Mangroves acts a barrier protecting the river banks from soil erosion. The ecosystem within the mangroves are varied and complex and help aquatic species to thrive in rivers. * Constructing [[check dam]]s: Check dams slow down the flow of the river where by recharging the ground water and increasing the water table. == উপনৈসমূহ== [[File:Bharathapuzha tributaries.jpg|thumb|Tributaries of river Bharathapuzha]] [[File:GKN Chamravattom Regulator Bridge DSC 0446.JPG|thumbnail|[[Chamravattom Regulator-cum-Bridge]] at [[Ponnani]], [[Malappuram district|Malappuram]], the largest Regulator-cum-bridge in the state, is built over the river Bharathappuzha]] Two main branches meet at Kuttipuram and flow to the Arabian Sea. Each in turn has several branches as shown in the diagram. List of the tributaries sorted in order from the mouth heading upstream. *[[Thuthapuzha]] **[[Kunthippuzha]] **[[Kanjirappuzha (Mannarkkad)|Kanjirappuzha]] **[[Ambankadavu]] **[[Thuppanadippuzha River|Thuppanadupuzha]] *[[Gayathripuzha]] **[[Mangalam River]] **[[Ayalurpuzha]] **[[Vandazhippuzha]] **[[Meenkarappuzha]] **[[Chulliyar]] *[[Kalpathipuzha]] **[[Korayar]] **[[Varattar]] **[[Walayar River|Walayar]] **[[Malampuzha River|Malampuzha]] *[[Kannadipuzha]] **[[Palar]] **[[Aliyar]] **[[Uppar]] ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} {{refbegin}} * {{Citation|surname1=Abraham |given1=Vinu |year=2004 |title=The way to the Maker |journal=The Week |url=http://www.the-week.com/24jul11/statescan_article4.htm |access-date=10 February 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050224004103/http://www.the-week.com/24jul11/statescan_article4.htm |archive-date=24 February 2005 }} . * {{Citation | surname1 = Newindpress | year = 2005 | title = Thousands offer Pithru Tharpanam | journal = The New Indian Express | url = http://www.newindpress.com/NewsItems.asp?ID=IER20050805045520&Topic=0&Title=Kerala&Page=R | access-date = 10 February 2006 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20070929092331/http://www.newindpress.com/NewsItems.asp?ID=IER20050805045520&Topic=0&Title=Kerala&Page=R | archive-date = 29 September 2007 }}. *{{cite web | title=Infobox facts | work=All Kerala River Protection Council| url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html | access-date=30 January 2006}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Bharathappuzha}} *[http://www.kudallur.com/ Kudallur Village] *[https://web.archive.org/web/20060901151355/http://nilafoundation.org/ Nila Foundation Organization] *[https://web.archive.org/web/20060224053833/http://www.frontlineonnet.com/fl2106/stories/20040326001904100.htm A Frontline article about the problems faced by Bharathapuzha] *[http://www.indiatogether.org/2005/jun/env-sandmine.htm An Indiatogether article on Sand Mining in Bharathapuzha] *[https://web.archive.org/web/20110524080034/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-06-02/edit-page/28161193_1_sand-mining-sand-mafia-river Bharata, To Kill a River] * https://www.youtube.com/watch?v=DGdKcAbPZ_c * https://www.youtube.com/watch?v=gEoV4xhJHBM * https://www.youtube.com/watch?v=R6eA7wahVDY * https://www.youtube.com/watch?v=07Dxuhs1zLU * https://www.youtube.com/watch?v=Tb-O2XpGTTE 6xbzqy0l1nxor6jtm678vl2offbcx9q 625810 625809 2026-08-10T08:13:32Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:ভাৰতৰ নদী]] using [[WP:HC|HotCat]] 625810 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in India}} {{Infobox river | name = Bharathapuzha | native_name = | native_name_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = View from Chamravattam Bridge - panoramio.jpg | image_size = | image_caption = Bharathappuzha at [[Triprangode]] near [[Thavanur]], [[Malappuram district|Malappuram]], [[India]] | map = Bharathapuzha map.PNG | map_size = | map_caption = Labelled map of Bharathappuzha | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = | mapframe = yes <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 209 | length_ref = <ref name="length">{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/Bharathapuzha-is-dry-much-ahead-of-summer/article14989576.ece|title=Bharathapuzha is dry much ahead of summer|newspaper=[[The Hindu]]|access-date=24 August 2018}}</ref> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|161|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Anamalai Hills]] | source1_location = [[Tamil Nadu]], [[India]] | source1_coordinates = {{coord|10|21|00|N|77|04|24|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|2461|m|abbr=on}} | mouth = [[Lakshadweep Sea]]<ref name="zoos">{{cite web | title = A CHECKLIST OF AVIFAUNA OF THE BHARATHAPUZHA RIVER BASIN, america | publisher = Zoo Outreach Organisation | url = http://www.zoosprint.org/ZooPrintJournal/2006/August/2350-2355.pdf | access-date = 2014-04-24 | archive-date = 3 June 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180603105218/http://www.zoosprint.org/ZooPrintJournal/2006/August/2350-2355.pdf | url-status = dead }}</ref> | mouth_location = [[Ponnani]], [[Kerala]] | mouth_coordinates = {{coord|10|47|12|N|75|54|39|E|region:IN|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 6186 | tributaries_left = [[Thuthapuzha]], [[Gayathripuzha]], [[Kalpathipuzha]], [[Kannadipuzha]], [[Tirur River]] | tributaries_right = | custom_label = Basin High Point | custom_data = Thanakku Malai (2513m) | extra = }} '''ভাৰতপুঝা ({{lang-en| Bharathappuzha}})''' যাক নীলা নদী বুলিও জনা যায়, <ref name="MM">{{Cite book|title=Malabar Manual|last=Logan|first=William|publisher=Government of Madras Presidency|year=1887|isbn=8120604466|location=Easthill, Calicut|pages=14|url=https://archive.org/stream/malabarmanual0000loga?ref=ol#page/14/mode/2up}}</ref> [[ভাৰত]]ৰ [[তামিলনাডু]] আৰু [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন নদী। ২০৯ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ এই নদীখন কেৰালাৰ মাজেৰে বৈ যোৱা নদীসমূহৰ ভিতৰত পেৰিয়াৰৰ পিছত দ্বিতীয় দীৰ্ঘতম নদী।<ref name="length" />ভাৰতপুঝা পালাক্কাড় গেপৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। পালাক্কাড় গেপ হৈছে পশ্চিমঘাটৰ কেৰালা অংশত থকা আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰাকৃতিক খোলা পথ।<ref name="krl">{{Cite web|url=https://www.welcomekeralaonline.com/article/introduction-river-nila|title=An Introduction to River Nila|access-date=6 May 2021|archive-date=25 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221225091833/https://www.welcomekeralaonline.com/article/introduction-river-nila|url-status=dead}}</ref> নীলা নদীয়ে কেৰালাৰ দক্ষিণ মালাবাৰ অঞ্চলৰ সংস্কৃতি আৰু জনজীৱন গঢ় দিয়াত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে। প্ৰাচীন লিপি আৰু নথিপত্ৰত এই নদীক পেৰাৰ নামেৰেও উল্লেখ কৰা হৈছে। ভাৰতপুঝা এখন আন্তঃৰাজ্যিক নদী আৰু কেৰালাৰ মালাপ্পুৰম আৰু পালাক্কাড় জিলাৰ লগতে কেৰালাৰ পালাক্কাড়–থ্ৰিছুৰ জিলা সীমান্তৰ কিছু অংশ আৰু তামিলনাডুৰ কইম্বাটোৰ আৰু তিৰুপ্পুৰ জিলাৰ জনসাধাৰণৰ বাবে ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জলসম্পদ তথা জীৱনধাৰাৰ আধাৰ। নদীখনৰ পাৰত উৰ্বৰ থ্ৰিছুৰ–পোন্নানি কোল জলাভূমি অৱস্থিত। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== [[File:Bridge -bharatappuzha -kuttippuram (1).jpg|thumbnail|[[Kuttippuram bridge]]]] The river originates in Tamil Nadu, Thirumoorthy Dam. Once it enters Kerala, it gets significance and has five names - Bharathappuzha, Ponnani River, Nila, Perar, and Kuttippuram River, of which the first name is more popular. The river meets the [[Lakshadweep Sea]] at an ''azhi'' ([[estuary]]), the southern part of which is known as [[Ponnani]] and northern part as [[Purathur|Padinjarekkara]]. Thus the river gets the name Ponnani River.<ref name="MM"/> After the construction of the famous [[Kuttippuram bridge]] over Bharathappuzha to connect [[Kozhikode]] with [[Kochi]], the name Kuttippuram River also became familiar. ==গতিপথ== [[File:Local fishermen in River.jpg|thumb|300px|Local fishermen in Bharathapuhza]] The headwaters of the main [[tributary]] of Bharathapuzha originates from various parts of the [[Western Ghats]] near the [[Anaimalai Hills|Anamailai]] hill ranges in [[Tamil Nadu]] as small rivulets, and flows westward through [[Palakkad Gap]], (also known as Palghat gap) across [[Palakkad district|Palakkad]] and [[Malappuram district|Malappuram]] districts of Kerala, with many tributaries joining it, including the [[Tirur River]]. For the first 40&nbsp; km or so, the Bharathappuzha follows an almost northerly course till [[Pollachi]] near [[Coimbatore]]. At [[Parli-I|Parli]], the [[Kannadipuzha]] and [[Kalpathipuzha River]] merge and flow as Bharathappuzha, following a westerly course until it empties into the [[Lakshadweep Sea]] at [[Ponnani]].<ref name="zoos" /> At Mayannur, Gayathripuzha merges with the river. The [[Thuthapuzha]] merges with the Nila at [[Pallippuram, Palakkad|Pallippuram]]. As the Thootha River is rich in water, after its merger, the Nila becomes thicker inflow. [[File:Nila Nadhi.jpg|thumb|right|300px|View of the river at [[Tirunavaya]]]] [[File:Fishing Harbour Ponnani 209.jpg|thumb|300px|Tirur River joins Bharathapuzha in Ponnani]] [[File:Railroad Bridge,Kerala,India2.jpg|thumb|right|300px|The Old Railway Bridge over Thutha River near its union with Bharathapuzha, built by the [[Great Britain|British]] in 1867 which goes into disuse with the construction of new bridges]] The river is not navigable along most of its course except the small stretch where it joins the sea. With a [[drainage basin|watershed]] of 6,186&nbsp;km², the Bharathapuzha basin is the largest among all the river basins in Kerala. A little more than two-thirds of this area (4400&nbsp;km²) is within Kerala and the remaining area (1786&nbsp;km²) is in Tamil Nadu. Though Bharathapuzha has a large basin, the water flow is relatively less compared to other long [[List of rivers of Kerala|rivers in Kerala]] because a large portion of the basin is located in the comparatively drier regions (Tamil Nadu and Palakkad Gap). The construction of a number of dams after [[Indian Independence Act 1947|independence]] has also reduced the river flow. In fact, in the summer months, there is almost no flow in most parts of the river. The Bharathapuzha is the lifeline of many cities and villages: Chittur-Thathamangalam (in Chittur, Bharathappuzha is known as "Sokanasini"; this name was given by Thunjathu Ramanujan Ezhuthachan), Kodumbu-Thiruvalathur, [[Palakkad]], Parli-Kottayi, Mankara-Perigottukurissi, Lakkidi-Thiruvilwamala, [[Killikkurussimangalam]], [[Ottappalam]], [[Shoranur]], [[Cheruthuruthy]], [[Chelakkara]], [[Pattambi]], [[Thrithala]], [[Thiruvegappura]], [[Kudallur]], [[Pallippuram, Palakkad|Pallipuram]] and [[Kumbidi]]. The village of [[Parudur]], including the town of Pallipuram, stands near the confluence of this river and the River Thootha or, simply, [[Thuthapuzha]]. Then it goes through [[Kuttipuram]], [[Tirunavaya]], [[Irimbiliyam]], [[Thavanur]], [[Triprangode]], and [[Ponnani]]. [[Thuthapuzha]] passes through Malappuram-Palakkad district border through Thootha, [[Elamkulam, Malappuram|Elamkulam]], and [[Pulamanthole]]. [[Tirur River]] goes through [[Athavanad]], [[Tirur]], [[Mangalam, Tirur|Mangalam]], [[Purathur]], [[Triprangode]], and [[Kingdom of Tanur|Vettom]]. ==জলসিঞ্চন প্ৰকল্প== [[File:Bharathapuzha River.png|thumb|right|300px|A view of the railway bridge over Bharathappuzha at [[Shoranur]]]] The Bharathappuzha is extensively dammed. There are 11 [[reservoir]]s along the course of the river, and two more are under construction. [[Malampuzha]] dam is the largest among the reservoirs built across Bharathapuzha and its tributaries. Other dams in the Bharathapuzha basin are [[Walayar Dam]], [[Mangalam Dam (dam)|Mangalam Dam]], [[Pothundi Dam]], Meenkara Dam, Chulliyar Dam, [[Thirumoorthy Dam|Thirumoorthy]], [[Aliyar]], Upper Aliyar, Chitturpuzha regulator and [[Kanjirapuzha Dam]]. Most of these reservoirs serve the purpose of irrigation only. A total area of 773&nbsp;km² is irrigated by these irrigation projects. One irrigation dam at Chittur in Attappadi Hills is under construction. The construction of these two dams will increase the area irrigated by another 542&nbsp;km². Another major project is the Regulator cum bridge at Thrithala built on the Velliyankallu bridge. The bridge connects the two villages [[Pallippuram, Palakkad|Pallippuram]] and [[Thrithala]]. The main objective of the regulator is the drinking water supply. The water supply projects towards Thrissur district has already started. The shutter height of the regulator is 5 meters, and it can contain a huge quantity of water. Also, the new bridge reduces the distance from [[Thrissur]] to [[Kozhikode]] by 11&nbsp; km. This project is the largest in Bharathappuzha in the last many decades. Fish species once thought to be almost extinct have come back remarkably due to the increased water level during summer. Special note is to be made on the species called 'Vaala' considered to be the king of fresh water fishes. Individual 'Vaala' weighing 5 to 10&nbsp;kg are now common. [[File:Velliyamkallu Regulator cum Bridge.JPG|thumb|left|300px|A view of the Velliyamkallu Regulator cum Bridge under construction]] [[File:Ponnani fishing.jpg|thumb|300px|Ponnani Fishing Harbour is at the mouth of the river.]] [[File:Nila Thitta.jpg|thumb|300px|The river empties to the Arabian Sea in Ponnani.]] ==সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য্য== Bharathappuzha is the lifeline of Kerala's cultural map. [[Kerala Kalamandalam]], which is a major center for learning Indian performing arts like [[Kathakali]], [[Koodiyattam]] and [[Ottamthullal]], is situated at Cheruthuruty on the banks of this river—in Thrissur district. The birthplace of famous Malayalam satire poet and founder of the Ottamthullal art form, [[Kunchan Nambiar]], is located at Killikkurissimangalam near Lakkidi, again on the banks of the Nila. '''Tholpavakoothu''' (around 65 temples are situated in the banks of river Nila) is a unique shadow puppet play mainly performed in the Bhadar Kali temple in the Malabar region. ''[[Azhvanchery Thamprakkal]]'', who were the titular head of all [[Nambudiri]] [[Brahmins]] of Kerala had their land in [[Palakkad]] and later [[Athavanad]]-[[Tirunavaya]] region, situated on the basin of the river Bharathappuzha. The [[Kerala School of Astronomy and Mathematics]] flourished between 14th and 16th centuries of [[Common Era]] in [[Tirur]]-[[Tirunavaya]]-[[Triprangode]] region on the bank of the river Bharathappuzha. Leading Malayalam writers who were born along its banks include [[Uroob]], [[Edasseri Govindan Nair]], [[Akkitham Achuthan Namboothiri]], [[M. T. Vasudevan Nair]], [[M. Govindan]], [[V. K. N.]], [[O. V. Vijayan]], [[Kuttikrishna Marar]], and [[M. Sukumaran]]. Late poet [[P. Kunhiraman Nair]], a native of North Malabar, drew literary inspiration from the scenic beauty of the landscape along the Bharatapuzha. [[Thunchaththu Ezhuthachan]] and [[Vallathol Narayana Menon]] were born at the banks of [[Tirur River]], which can be described as a tributary of the river Bharathappuzha. Many of the main members of the medieval [[Kerala School of Astronomy and Mathematics]], including [[Melpathur Narayana Bhattathiri]], were also born near Tirur River.[[Poonthanam Namboothiri]] and [[E. M. S. Namboodiripad]] was born near [[Perinthalmanna]], at the bank of Thootha river, which is another tributary of the river Bharathappuzha. There are a number of famous Hindu temples like [[Vilwadrinatha Temple|Thiruvilwamala]] Temple, [[Thirunavaya Temple|Thirunavaya]] [[Krishna|Navamukunda]] Temple,[[Vairankode Bhagavathy Temple]],<ref>{{Cite journal |last=Panikker |first=Meena J. |date=2020-07-14 |title=Katala vesa: On Revisiting the Hunter |url=http://dx.doi.org/10.21659/rupkatha.v12n4.04 |journal=Rupkatha Journal on Interdisciplinary Studies in Humanities |volume=12 |issue=4 |doi=10.21659/rupkatha.v12n4.04 |issn=0975-2935|doi-access=free }}</ref> Chamravattam AyyappaTemple and [[Panniyur Sri Varahamurthy Temple]] on the bank of Nila. [[Arabi Malayalam script]], also known as Ponnani script, was also born out on its bank. Legend says that those cremated on the banks of the Bharathappuzha achieve salvation. It is also one of the important places in the state where the sons pay homage to their late fathers by conducting a ''Pithru Tharpanam'' ritual on the ''Karkidaka Vavu'' day. Some of the famous persons cremated here include literary personalities like O V Vijayan and VKN. ==অৱক্ষয়== The river went through a series of challenges which saw its degradation that has reached a point of no return. The erratic, non-conservative attitude of people has resulted in much of its water becoming not potable. Until a few decades back, the river used to flow effortlessly during even intense summer. However, due to the [[sand mining]] in the last 30 years, the thick sand bed has been completely vanished and has then been replaced with [[grass]]es and [[shrub|bushes]] which has become an environmental catastrophe.{{citation needed|date=June 2016}} At the peak of the sand mining period in the mid 1990s at least 40–50 [[lorries]] carrying tonnes of pristine sands were a common sight at each 'kadavu' (entrance to the river) of the river. Considering the hundreds of 'kadavu' throughout its length, the amount of sand mined in these years is unimaginable. Today, with almost no sand in many parts of the river, people have started mining sand from underwater which has become a profitable business for many.{{citation needed|date=June 2016}} Significant changes in the climatic pattern also altered the flow pattern in the river. Studies reported that there is a significant dip in the total annual rainfall<ref name="rain">{{cite journal |last1=Raj |first1=P.P.Nikhil |last2=azeez |first2=P.A |title=Trend analysis of rainfall in Bharathapuzha River basin, Kerala, India |journal=International Journal of Climatology |date=2012 |volume=32 |issue=4 |pages=533–539 |doi=10.1002/joc.2283 |bibcode=2012IJCli..32..533N |s2cid=129660466 }}</ref> and significant increase in the annual temperature in the basin.<ref>{{cite journal |last1=Raj |first1=P.P.Nikhil |last2=Azeez |first2=P.A |title=Temperature rise in the Bharathapuzha river basin, southern India. |journal=Current Science |date=2011 |volume=101 |issue=4 |pages=492 |url=http://www.ias.ac.in/currsci}}</ref> ==প্ৰত্যাহ্বান== [[File:Evening sight of Bharathappuzha.jpg|300px|thumbnail|An evening near Bharathappuzha]] The river now faces significant challenges for its survival. It is predicted that the river may change its course due to the obstruction of the tall grasses and bushes that has grown in the river. [[Illegal sand mining]] mafias are very active and the nexus between the politicians, bureaucrats and these mafias make it extremely difficult to stop this. Organisations which were once very active have now gone on hibernation due to the threat posed by them. Environmentalists have predicted dire consequences and the untimely death of the river within the near future. The wastes from the hospitals and other sources pollute the water.{{citation needed|date=August 2012}} Social networking sites like Facebook have active groups with a purpose of saving the river named as Bharathappuzha Samrakhshana Samithi.<ref>{{Cite web |title=Log in or sign up to view |url=https://www.facebook.com/login/ |access-date=2024-04-21 |website=www.facebook.com |language=en}}</ref> Friends of Bharathapuzha, a nature lovers' collective, is being formed with the objective of strengthening and protecting the Bharathapuzha. It is led by E.M. Sreedharan, veteran engineer popularly known as 'Metroman'.<ref>{{cite news | url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/metroman-to-turn-riverman/article28362067.ece | title='Metroman' E. Sreedharan to turn 'Riverman' to help protect Bharathapuzha | first=Abdul Latheef | last=Naha | date=10 July 2019 | newspaper=The Hindu | access-date=18 January 2020 }}</ref> ==সংৰক্ষণ== [[Environmentalists]] suggest the followings actions for saving the river.{{citation needed|date=August 2012}} * Controlled mining of the sand if not completely stopping it. Sand beds which got created in millions of years were completely removed within a few years of human greed and mismanagement. Creation of sand is a very slow process and is considered as the veins of the river. Although a total ban is impossible and impracticable, strict regulations needs to be put in place for sustainable mining of sand. Experts suggest that a portion of the revenue from sand mining has to be allocated for river management. * Strict regulations for hotels, hospitals and households on managing their waste. Regulation has to be put in place and enforced for managing waste generated by hospitals and hotels. * Planting trees like [[Banyan]], [[Jackfruit]], [[Teak]], or [[Mango]] can enhance the water table and the water quality as these trees can hold large amount of water in its roots and will slowly discharge it during summer. This method has found to be successful in many parts of the world in reviving rivers. * Planting and growing [[mangrove]]s wherever possible: Mangroves acts a barrier protecting the river banks from soil erosion. The ecosystem within the mangroves are varied and complex and help aquatic species to thrive in rivers. * Constructing [[check dam]]s: Check dams slow down the flow of the river where by recharging the ground water and increasing the water table. == উপনৈসমূহ== [[File:Bharathapuzha tributaries.jpg|thumb|Tributaries of river Bharathapuzha]] [[File:GKN Chamravattom Regulator Bridge DSC 0446.JPG|thumbnail|[[Chamravattom Regulator-cum-Bridge]] at [[Ponnani]], [[Malappuram district|Malappuram]], the largest Regulator-cum-bridge in the state, is built over the river Bharathappuzha]] Two main branches meet at Kuttipuram and flow to the Arabian Sea. Each in turn has several branches as shown in the diagram. List of the tributaries sorted in order from the mouth heading upstream. *[[Thuthapuzha]] **[[Kunthippuzha]] **[[Kanjirappuzha (Mannarkkad)|Kanjirappuzha]] **[[Ambankadavu]] **[[Thuppanadippuzha River|Thuppanadupuzha]] *[[Gayathripuzha]] **[[Mangalam River]] **[[Ayalurpuzha]] **[[Vandazhippuzha]] **[[Meenkarappuzha]] **[[Chulliyar]] *[[Kalpathipuzha]] **[[Korayar]] **[[Varattar]] **[[Walayar River|Walayar]] **[[Malampuzha River|Malampuzha]] *[[Kannadipuzha]] **[[Palar]] **[[Aliyar]] **[[Uppar]] ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} {{refbegin}} * {{Citation|surname1=Abraham |given1=Vinu |year=2004 |title=The way to the Maker |journal=The Week |url=http://www.the-week.com/24jul11/statescan_article4.htm |access-date=10 February 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050224004103/http://www.the-week.com/24jul11/statescan_article4.htm |archive-date=24 February 2005 }} . * {{Citation | surname1 = Newindpress | year = 2005 | title = Thousands offer Pithru Tharpanam | journal = The New Indian Express | url = http://www.newindpress.com/NewsItems.asp?ID=IER20050805045520&Topic=0&Title=Kerala&Page=R | access-date = 10 February 2006 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20070929092331/http://www.newindpress.com/NewsItems.asp?ID=IER20050805045520&Topic=0&Title=Kerala&Page=R | archive-date = 29 September 2007 }}. *{{cite web | title=Infobox facts | work=All Kerala River Protection Council| url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html | access-date=30 January 2006}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Bharathappuzha}} *[http://www.kudallur.com/ Kudallur Village] *[https://web.archive.org/web/20060901151355/http://nilafoundation.org/ Nila Foundation Organization] *[https://web.archive.org/web/20060224053833/http://www.frontlineonnet.com/fl2106/stories/20040326001904100.htm A Frontline article about the problems faced by Bharathapuzha] *[http://www.indiatogether.org/2005/jun/env-sandmine.htm An Indiatogether article on Sand Mining in Bharathapuzha] *[https://web.archive.org/web/20110524080034/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-06-02/edit-page/28161193_1_sand-mining-sand-mafia-river Bharata, To Kill a River] * https://www.youtube.com/watch?v=DGdKcAbPZ_c * https://www.youtube.com/watch?v=gEoV4xhJHBM * https://www.youtube.com/watch?v=R6eA7wahVDY * https://www.youtube.com/watch?v=07Dxuhs1zLU * https://www.youtube.com/watch?v=Tb-O2XpGTTE [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] jlyodueqm610neq1c6nfc89vrku7wgq 625811 625810 2026-08-10T08:14:01Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:নদী]] using [[WP:HC|HotCat]] 625811 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in India}} {{Infobox river | name = Bharathapuzha | native_name = | native_name_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = View from Chamravattam Bridge - panoramio.jpg | image_size = | image_caption = Bharathappuzha at [[Triprangode]] near [[Thavanur]], [[Malappuram district|Malappuram]], [[India]] | map = Bharathapuzha map.PNG | map_size = | map_caption = Labelled map of Bharathappuzha | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = | mapframe = yes <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 209 | length_ref = <ref name="length">{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/Bharathapuzha-is-dry-much-ahead-of-summer/article14989576.ece|title=Bharathapuzha is dry much ahead of summer|newspaper=[[The Hindu]]|access-date=24 August 2018}}</ref> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|161|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Anamalai Hills]] | source1_location = [[Tamil Nadu]], [[India]] | source1_coordinates = {{coord|10|21|00|N|77|04|24|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|2461|m|abbr=on}} | mouth = [[Lakshadweep Sea]]<ref name="zoos">{{cite web | title = A CHECKLIST OF AVIFAUNA OF THE BHARATHAPUZHA RIVER BASIN, america | publisher = Zoo Outreach Organisation | url = http://www.zoosprint.org/ZooPrintJournal/2006/August/2350-2355.pdf | access-date = 2014-04-24 | archive-date = 3 June 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180603105218/http://www.zoosprint.org/ZooPrintJournal/2006/August/2350-2355.pdf | url-status = dead }}</ref> | mouth_location = [[Ponnani]], [[Kerala]] | mouth_coordinates = {{coord|10|47|12|N|75|54|39|E|region:IN|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 6186 | tributaries_left = [[Thuthapuzha]], [[Gayathripuzha]], [[Kalpathipuzha]], [[Kannadipuzha]], [[Tirur River]] | tributaries_right = | custom_label = Basin High Point | custom_data = Thanakku Malai (2513m) | extra = }} '''ভাৰতপুঝা ({{lang-en| Bharathappuzha}})''' যাক নীলা নদী বুলিও জনা যায়, <ref name="MM">{{Cite book|title=Malabar Manual|last=Logan|first=William|publisher=Government of Madras Presidency|year=1887|isbn=8120604466|location=Easthill, Calicut|pages=14|url=https://archive.org/stream/malabarmanual0000loga?ref=ol#page/14/mode/2up}}</ref> [[ভাৰত]]ৰ [[তামিলনাডু]] আৰু [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন নদী। ২০৯ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ এই নদীখন কেৰালাৰ মাজেৰে বৈ যোৱা নদীসমূহৰ ভিতৰত পেৰিয়াৰৰ পিছত দ্বিতীয় দীৰ্ঘতম নদী।<ref name="length" />ভাৰতপুঝা পালাক্কাড় গেপৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। পালাক্কাড় গেপ হৈছে পশ্চিমঘাটৰ কেৰালা অংশত থকা আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰাকৃতিক খোলা পথ।<ref name="krl">{{Cite web|url=https://www.welcomekeralaonline.com/article/introduction-river-nila|title=An Introduction to River Nila|access-date=6 May 2021|archive-date=25 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221225091833/https://www.welcomekeralaonline.com/article/introduction-river-nila|url-status=dead}}</ref> নীলা নদীয়ে কেৰালাৰ দক্ষিণ মালাবাৰ অঞ্চলৰ সংস্কৃতি আৰু জনজীৱন গঢ় দিয়াত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে। প্ৰাচীন লিপি আৰু নথিপত্ৰত এই নদীক পেৰাৰ নামেৰেও উল্লেখ কৰা হৈছে। ভাৰতপুঝা এখন আন্তঃৰাজ্যিক নদী আৰু কেৰালাৰ মালাপ্পুৰম আৰু পালাক্কাড় জিলাৰ লগতে কেৰালাৰ পালাক্কাড়–থ্ৰিছুৰ জিলা সীমান্তৰ কিছু অংশ আৰু তামিলনাডুৰ কইম্বাটোৰ আৰু তিৰুপ্পুৰ জিলাৰ জনসাধাৰণৰ বাবে ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জলসম্পদ তথা জীৱনধাৰাৰ আধাৰ। নদীখনৰ পাৰত উৰ্বৰ থ্ৰিছুৰ–পোন্নানি কোল জলাভূমি অৱস্থিত। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== [[File:Bridge -bharatappuzha -kuttippuram (1).jpg|thumbnail|[[Kuttippuram bridge]]]] The river originates in Tamil Nadu, Thirumoorthy Dam. Once it enters Kerala, it gets significance and has five names - Bharathappuzha, Ponnani River, Nila, Perar, and Kuttippuram River, of which the first name is more popular. The river meets the [[Lakshadweep Sea]] at an ''azhi'' ([[estuary]]), the southern part of which is known as [[Ponnani]] and northern part as [[Purathur|Padinjarekkara]]. Thus the river gets the name Ponnani River.<ref name="MM"/> After the construction of the famous [[Kuttippuram bridge]] over Bharathappuzha to connect [[Kozhikode]] with [[Kochi]], the name Kuttippuram River also became familiar. ==গতিপথ== [[File:Local fishermen in River.jpg|thumb|300px|Local fishermen in Bharathapuhza]] The headwaters of the main [[tributary]] of Bharathapuzha originates from various parts of the [[Western Ghats]] near the [[Anaimalai Hills|Anamailai]] hill ranges in [[Tamil Nadu]] as small rivulets, and flows westward through [[Palakkad Gap]], (also known as Palghat gap) across [[Palakkad district|Palakkad]] and [[Malappuram district|Malappuram]] districts of Kerala, with many tributaries joining it, including the [[Tirur River]]. For the first 40&nbsp; km or so, the Bharathappuzha follows an almost northerly course till [[Pollachi]] near [[Coimbatore]]. At [[Parli-I|Parli]], the [[Kannadipuzha]] and [[Kalpathipuzha River]] merge and flow as Bharathappuzha, following a westerly course until it empties into the [[Lakshadweep Sea]] at [[Ponnani]].<ref name="zoos" /> At Mayannur, Gayathripuzha merges with the river. The [[Thuthapuzha]] merges with the Nila at [[Pallippuram, Palakkad|Pallippuram]]. As the Thootha River is rich in water, after its merger, the Nila becomes thicker inflow. [[File:Nila Nadhi.jpg|thumb|right|300px|View of the river at [[Tirunavaya]]]] [[File:Fishing Harbour Ponnani 209.jpg|thumb|300px|Tirur River joins Bharathapuzha in Ponnani]] [[File:Railroad Bridge,Kerala,India2.jpg|thumb|right|300px|The Old Railway Bridge over Thutha River near its union with Bharathapuzha, built by the [[Great Britain|British]] in 1867 which goes into disuse with the construction of new bridges]] The river is not navigable along most of its course except the small stretch where it joins the sea. With a [[drainage basin|watershed]] of 6,186&nbsp;km², the Bharathapuzha basin is the largest among all the river basins in Kerala. A little more than two-thirds of this area (4400&nbsp;km²) is within Kerala and the remaining area (1786&nbsp;km²) is in Tamil Nadu. Though Bharathapuzha has a large basin, the water flow is relatively less compared to other long [[List of rivers of Kerala|rivers in Kerala]] because a large portion of the basin is located in the comparatively drier regions (Tamil Nadu and Palakkad Gap). The construction of a number of dams after [[Indian Independence Act 1947|independence]] has also reduced the river flow. In fact, in the summer months, there is almost no flow in most parts of the river. The Bharathapuzha is the lifeline of many cities and villages: Chittur-Thathamangalam (in Chittur, Bharathappuzha is known as "Sokanasini"; this name was given by Thunjathu Ramanujan Ezhuthachan), Kodumbu-Thiruvalathur, [[Palakkad]], Parli-Kottayi, Mankara-Perigottukurissi, Lakkidi-Thiruvilwamala, [[Killikkurussimangalam]], [[Ottappalam]], [[Shoranur]], [[Cheruthuruthy]], [[Chelakkara]], [[Pattambi]], [[Thrithala]], [[Thiruvegappura]], [[Kudallur]], [[Pallippuram, Palakkad|Pallipuram]] and [[Kumbidi]]. The village of [[Parudur]], including the town of Pallipuram, stands near the confluence of this river and the River Thootha or, simply, [[Thuthapuzha]]. Then it goes through [[Kuttipuram]], [[Tirunavaya]], [[Irimbiliyam]], [[Thavanur]], [[Triprangode]], and [[Ponnani]]. [[Thuthapuzha]] passes through Malappuram-Palakkad district border through Thootha, [[Elamkulam, Malappuram|Elamkulam]], and [[Pulamanthole]]. [[Tirur River]] goes through [[Athavanad]], [[Tirur]], [[Mangalam, Tirur|Mangalam]], [[Purathur]], [[Triprangode]], and [[Kingdom of Tanur|Vettom]]. ==জলসিঞ্চন প্ৰকল্প== [[File:Bharathapuzha River.png|thumb|right|300px|A view of the railway bridge over Bharathappuzha at [[Shoranur]]]] The Bharathappuzha is extensively dammed. There are 11 [[reservoir]]s along the course of the river, and two more are under construction. [[Malampuzha]] dam is the largest among the reservoirs built across Bharathapuzha and its tributaries. Other dams in the Bharathapuzha basin are [[Walayar Dam]], [[Mangalam Dam (dam)|Mangalam Dam]], [[Pothundi Dam]], Meenkara Dam, Chulliyar Dam, [[Thirumoorthy Dam|Thirumoorthy]], [[Aliyar]], Upper Aliyar, Chitturpuzha regulator and [[Kanjirapuzha Dam]]. Most of these reservoirs serve the purpose of irrigation only. A total area of 773&nbsp;km² is irrigated by these irrigation projects. One irrigation dam at Chittur in Attappadi Hills is under construction. The construction of these two dams will increase the area irrigated by another 542&nbsp;km². Another major project is the Regulator cum bridge at Thrithala built on the Velliyankallu bridge. The bridge connects the two villages [[Pallippuram, Palakkad|Pallippuram]] and [[Thrithala]]. The main objective of the regulator is the drinking water supply. The water supply projects towards Thrissur district has already started. The shutter height of the regulator is 5 meters, and it can contain a huge quantity of water. Also, the new bridge reduces the distance from [[Thrissur]] to [[Kozhikode]] by 11&nbsp; km. This project is the largest in Bharathappuzha in the last many decades. Fish species once thought to be almost extinct have come back remarkably due to the increased water level during summer. Special note is to be made on the species called 'Vaala' considered to be the king of fresh water fishes. Individual 'Vaala' weighing 5 to 10&nbsp;kg are now common. [[File:Velliyamkallu Regulator cum Bridge.JPG|thumb|left|300px|A view of the Velliyamkallu Regulator cum Bridge under construction]] [[File:Ponnani fishing.jpg|thumb|300px|Ponnani Fishing Harbour is at the mouth of the river.]] [[File:Nila Thitta.jpg|thumb|300px|The river empties to the Arabian Sea in Ponnani.]] ==সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য্য== Bharathappuzha is the lifeline of Kerala's cultural map. [[Kerala Kalamandalam]], which is a major center for learning Indian performing arts like [[Kathakali]], [[Koodiyattam]] and [[Ottamthullal]], is situated at Cheruthuruty on the banks of this river—in Thrissur district. The birthplace of famous Malayalam satire poet and founder of the Ottamthullal art form, [[Kunchan Nambiar]], is located at Killikkurissimangalam near Lakkidi, again on the banks of the Nila. '''Tholpavakoothu''' (around 65 temples are situated in the banks of river Nila) is a unique shadow puppet play mainly performed in the Bhadar Kali temple in the Malabar region. ''[[Azhvanchery Thamprakkal]]'', who were the titular head of all [[Nambudiri]] [[Brahmins]] of Kerala had their land in [[Palakkad]] and later [[Athavanad]]-[[Tirunavaya]] region, situated on the basin of the river Bharathappuzha. The [[Kerala School of Astronomy and Mathematics]] flourished between 14th and 16th centuries of [[Common Era]] in [[Tirur]]-[[Tirunavaya]]-[[Triprangode]] region on the bank of the river Bharathappuzha. Leading Malayalam writers who were born along its banks include [[Uroob]], [[Edasseri Govindan Nair]], [[Akkitham Achuthan Namboothiri]], [[M. T. Vasudevan Nair]], [[M. Govindan]], [[V. K. N.]], [[O. V. Vijayan]], [[Kuttikrishna Marar]], and [[M. Sukumaran]]. Late poet [[P. Kunhiraman Nair]], a native of North Malabar, drew literary inspiration from the scenic beauty of the landscape along the Bharatapuzha. [[Thunchaththu Ezhuthachan]] and [[Vallathol Narayana Menon]] were born at the banks of [[Tirur River]], which can be described as a tributary of the river Bharathappuzha. Many of the main members of the medieval [[Kerala School of Astronomy and Mathematics]], including [[Melpathur Narayana Bhattathiri]], were also born near Tirur River.[[Poonthanam Namboothiri]] and [[E. M. S. Namboodiripad]] was born near [[Perinthalmanna]], at the bank of Thootha river, which is another tributary of the river Bharathappuzha. There are a number of famous Hindu temples like [[Vilwadrinatha Temple|Thiruvilwamala]] Temple, [[Thirunavaya Temple|Thirunavaya]] [[Krishna|Navamukunda]] Temple,[[Vairankode Bhagavathy Temple]],<ref>{{Cite journal |last=Panikker |first=Meena J. |date=2020-07-14 |title=Katala vesa: On Revisiting the Hunter |url=http://dx.doi.org/10.21659/rupkatha.v12n4.04 |journal=Rupkatha Journal on Interdisciplinary Studies in Humanities |volume=12 |issue=4 |doi=10.21659/rupkatha.v12n4.04 |issn=0975-2935|doi-access=free }}</ref> Chamravattam AyyappaTemple and [[Panniyur Sri Varahamurthy Temple]] on the bank of Nila. [[Arabi Malayalam script]], also known as Ponnani script, was also born out on its bank. Legend says that those cremated on the banks of the Bharathappuzha achieve salvation. It is also one of the important places in the state where the sons pay homage to their late fathers by conducting a ''Pithru Tharpanam'' ritual on the ''Karkidaka Vavu'' day. Some of the famous persons cremated here include literary personalities like O V Vijayan and VKN. ==অৱক্ষয়== The river went through a series of challenges which saw its degradation that has reached a point of no return. The erratic, non-conservative attitude of people has resulted in much of its water becoming not potable. Until a few decades back, the river used to flow effortlessly during even intense summer. However, due to the [[sand mining]] in the last 30 years, the thick sand bed has been completely vanished and has then been replaced with [[grass]]es and [[shrub|bushes]] which has become an environmental catastrophe.{{citation needed|date=June 2016}} At the peak of the sand mining period in the mid 1990s at least 40–50 [[lorries]] carrying tonnes of pristine sands were a common sight at each 'kadavu' (entrance to the river) of the river. Considering the hundreds of 'kadavu' throughout its length, the amount of sand mined in these years is unimaginable. Today, with almost no sand in many parts of the river, people have started mining sand from underwater which has become a profitable business for many.{{citation needed|date=June 2016}} Significant changes in the climatic pattern also altered the flow pattern in the river. Studies reported that there is a significant dip in the total annual rainfall<ref name="rain">{{cite journal |last1=Raj |first1=P.P.Nikhil |last2=azeez |first2=P.A |title=Trend analysis of rainfall in Bharathapuzha River basin, Kerala, India |journal=International Journal of Climatology |date=2012 |volume=32 |issue=4 |pages=533–539 |doi=10.1002/joc.2283 |bibcode=2012IJCli..32..533N |s2cid=129660466 }}</ref> and significant increase in the annual temperature in the basin.<ref>{{cite journal |last1=Raj |first1=P.P.Nikhil |last2=Azeez |first2=P.A |title=Temperature rise in the Bharathapuzha river basin, southern India. |journal=Current Science |date=2011 |volume=101 |issue=4 |pages=492 |url=http://www.ias.ac.in/currsci}}</ref> ==প্ৰত্যাহ্বান== [[File:Evening sight of Bharathappuzha.jpg|300px|thumbnail|An evening near Bharathappuzha]] The river now faces significant challenges for its survival. It is predicted that the river may change its course due to the obstruction of the tall grasses and bushes that has grown in the river. [[Illegal sand mining]] mafias are very active and the nexus between the politicians, bureaucrats and these mafias make it extremely difficult to stop this. Organisations which were once very active have now gone on hibernation due to the threat posed by them. Environmentalists have predicted dire consequences and the untimely death of the river within the near future. The wastes from the hospitals and other sources pollute the water.{{citation needed|date=August 2012}} Social networking sites like Facebook have active groups with a purpose of saving the river named as Bharathappuzha Samrakhshana Samithi.<ref>{{Cite web |title=Log in or sign up to view |url=https://www.facebook.com/login/ |access-date=2024-04-21 |website=www.facebook.com |language=en}}</ref> Friends of Bharathapuzha, a nature lovers' collective, is being formed with the objective of strengthening and protecting the Bharathapuzha. It is led by E.M. Sreedharan, veteran engineer popularly known as 'Metroman'.<ref>{{cite news | url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/metroman-to-turn-riverman/article28362067.ece | title='Metroman' E. Sreedharan to turn 'Riverman' to help protect Bharathapuzha | first=Abdul Latheef | last=Naha | date=10 July 2019 | newspaper=The Hindu | access-date=18 January 2020 }}</ref> ==সংৰক্ষণ== [[Environmentalists]] suggest the followings actions for saving the river.{{citation needed|date=August 2012}} * Controlled mining of the sand if not completely stopping it. Sand beds which got created in millions of years were completely removed within a few years of human greed and mismanagement. Creation of sand is a very slow process and is considered as the veins of the river. Although a total ban is impossible and impracticable, strict regulations needs to be put in place for sustainable mining of sand. Experts suggest that a portion of the revenue from sand mining has to be allocated for river management. * Strict regulations for hotels, hospitals and households on managing their waste. Regulation has to be put in place and enforced for managing waste generated by hospitals and hotels. * Planting trees like [[Banyan]], [[Jackfruit]], [[Teak]], or [[Mango]] can enhance the water table and the water quality as these trees can hold large amount of water in its roots and will slowly discharge it during summer. This method has found to be successful in many parts of the world in reviving rivers. * Planting and growing [[mangrove]]s wherever possible: Mangroves acts a barrier protecting the river banks from soil erosion. The ecosystem within the mangroves are varied and complex and help aquatic species to thrive in rivers. * Constructing [[check dam]]s: Check dams slow down the flow of the river where by recharging the ground water and increasing the water table. == উপনৈসমূহ== [[File:Bharathapuzha tributaries.jpg|thumb|Tributaries of river Bharathapuzha]] [[File:GKN Chamravattom Regulator Bridge DSC 0446.JPG|thumbnail|[[Chamravattom Regulator-cum-Bridge]] at [[Ponnani]], [[Malappuram district|Malappuram]], the largest Regulator-cum-bridge in the state, is built over the river Bharathappuzha]] Two main branches meet at Kuttipuram and flow to the Arabian Sea. Each in turn has several branches as shown in the diagram. List of the tributaries sorted in order from the mouth heading upstream. *[[Thuthapuzha]] **[[Kunthippuzha]] **[[Kanjirappuzha (Mannarkkad)|Kanjirappuzha]] **[[Ambankadavu]] **[[Thuppanadippuzha River|Thuppanadupuzha]] *[[Gayathripuzha]] **[[Mangalam River]] **[[Ayalurpuzha]] **[[Vandazhippuzha]] **[[Meenkarappuzha]] **[[Chulliyar]] *[[Kalpathipuzha]] **[[Korayar]] **[[Varattar]] **[[Walayar River|Walayar]] **[[Malampuzha River|Malampuzha]] *[[Kannadipuzha]] **[[Palar]] **[[Aliyar]] **[[Uppar]] ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} {{refbegin}} * {{Citation|surname1=Abraham |given1=Vinu |year=2004 |title=The way to the Maker |journal=The Week |url=http://www.the-week.com/24jul11/statescan_article4.htm |access-date=10 February 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050224004103/http://www.the-week.com/24jul11/statescan_article4.htm |archive-date=24 February 2005 }} . * {{Citation | surname1 = Newindpress | year = 2005 | title = Thousands offer Pithru Tharpanam | journal = The New Indian Express | url = http://www.newindpress.com/NewsItems.asp?ID=IER20050805045520&Topic=0&Title=Kerala&Page=R | access-date = 10 February 2006 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20070929092331/http://www.newindpress.com/NewsItems.asp?ID=IER20050805045520&Topic=0&Title=Kerala&Page=R | archive-date = 29 September 2007 }}. *{{cite web | title=Infobox facts | work=All Kerala River Protection Council| url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html | access-date=30 January 2006}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Bharathappuzha}} *[http://www.kudallur.com/ Kudallur Village] *[https://web.archive.org/web/20060901151355/http://nilafoundation.org/ Nila Foundation Organization] *[https://web.archive.org/web/20060224053833/http://www.frontlineonnet.com/fl2106/stories/20040326001904100.htm A Frontline article about the problems faced by Bharathapuzha] *[http://www.indiatogether.org/2005/jun/env-sandmine.htm An Indiatogether article on Sand Mining in Bharathapuzha] *[https://web.archive.org/web/20110524080034/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-06-02/edit-page/28161193_1_sand-mining-sand-mafia-river Bharata, To Kill a River] * https://www.youtube.com/watch?v=DGdKcAbPZ_c * https://www.youtube.com/watch?v=gEoV4xhJHBM * https://www.youtube.com/watch?v=R6eA7wahVDY * https://www.youtube.com/watch?v=07Dxuhs1zLU * https://www.youtube.com/watch?v=Tb-O2XpGTTE [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] [[শ্ৰেণী:নদী]] b2bgfp4bc05a26jl877zy6l7tbvo9u1 625813 625811 2026-08-10T08:14:14Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:কেৰালা]] using [[WP:HC|HotCat]] 625813 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in India}} {{Infobox river | name = Bharathapuzha | native_name = | native_name_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = View from Chamravattam Bridge - panoramio.jpg | image_size = | image_caption = Bharathappuzha at [[Triprangode]] near [[Thavanur]], [[Malappuram district|Malappuram]], [[India]] | map = Bharathapuzha map.PNG | map_size = | map_caption = Labelled map of Bharathappuzha | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = | mapframe = yes <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 209 | length_ref = <ref name="length">{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/Bharathapuzha-is-dry-much-ahead-of-summer/article14989576.ece|title=Bharathapuzha is dry much ahead of summer|newspaper=[[The Hindu]]|access-date=24 August 2018}}</ref> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|161|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Anamalai Hills]] | source1_location = [[Tamil Nadu]], [[India]] | source1_coordinates = {{coord|10|21|00|N|77|04|24|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|2461|m|abbr=on}} | mouth = [[Lakshadweep Sea]]<ref name="zoos">{{cite web | title = A CHECKLIST OF AVIFAUNA OF THE BHARATHAPUZHA RIVER BASIN, america | publisher = Zoo Outreach Organisation | url = http://www.zoosprint.org/ZooPrintJournal/2006/August/2350-2355.pdf | access-date = 2014-04-24 | archive-date = 3 June 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180603105218/http://www.zoosprint.org/ZooPrintJournal/2006/August/2350-2355.pdf | url-status = dead }}</ref> | mouth_location = [[Ponnani]], [[Kerala]] | mouth_coordinates = {{coord|10|47|12|N|75|54|39|E|region:IN|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 6186 | tributaries_left = [[Thuthapuzha]], [[Gayathripuzha]], [[Kalpathipuzha]], [[Kannadipuzha]], [[Tirur River]] | tributaries_right = | custom_label = Basin High Point | custom_data = Thanakku Malai (2513m) | extra = }} '''ভাৰতপুঝা ({{lang-en| Bharathappuzha}})''' যাক নীলা নদী বুলিও জনা যায়, <ref name="MM">{{Cite book|title=Malabar Manual|last=Logan|first=William|publisher=Government of Madras Presidency|year=1887|isbn=8120604466|location=Easthill, Calicut|pages=14|url=https://archive.org/stream/malabarmanual0000loga?ref=ol#page/14/mode/2up}}</ref> [[ভাৰত]]ৰ [[তামিলনাডু]] আৰু [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন নদী। ২০৯ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ এই নদীখন কেৰালাৰ মাজেৰে বৈ যোৱা নদীসমূহৰ ভিতৰত পেৰিয়াৰৰ পিছত দ্বিতীয় দীৰ্ঘতম নদী।<ref name="length" />ভাৰতপুঝা পালাক্কাড় গেপৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। পালাক্কাড় গেপ হৈছে পশ্চিমঘাটৰ কেৰালা অংশত থকা আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰাকৃতিক খোলা পথ।<ref name="krl">{{Cite web|url=https://www.welcomekeralaonline.com/article/introduction-river-nila|title=An Introduction to River Nila|access-date=6 May 2021|archive-date=25 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221225091833/https://www.welcomekeralaonline.com/article/introduction-river-nila|url-status=dead}}</ref> নীলা নদীয়ে কেৰালাৰ দক্ষিণ মালাবাৰ অঞ্চলৰ সংস্কৃতি আৰু জনজীৱন গঢ় দিয়াত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে। প্ৰাচীন লিপি আৰু নথিপত্ৰত এই নদীক পেৰাৰ নামেৰেও উল্লেখ কৰা হৈছে। ভাৰতপুঝা এখন আন্তঃৰাজ্যিক নদী আৰু কেৰালাৰ মালাপ্পুৰম আৰু পালাক্কাড় জিলাৰ লগতে কেৰালাৰ পালাক্কাড়–থ্ৰিছুৰ জিলা সীমান্তৰ কিছু অংশ আৰু তামিলনাডুৰ কইম্বাটোৰ আৰু তিৰুপ্পুৰ জিলাৰ জনসাধাৰণৰ বাবে ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জলসম্পদ তথা জীৱনধাৰাৰ আধাৰ। নদীখনৰ পাৰত উৰ্বৰ থ্ৰিছুৰ–পোন্নানি কোল জলাভূমি অৱস্থিত। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== [[File:Bridge -bharatappuzha -kuttippuram (1).jpg|thumbnail|[[Kuttippuram bridge]]]] The river originates in Tamil Nadu, Thirumoorthy Dam. Once it enters Kerala, it gets significance and has five names - Bharathappuzha, Ponnani River, Nila, Perar, and Kuttippuram River, of which the first name is more popular. The river meets the [[Lakshadweep Sea]] at an ''azhi'' ([[estuary]]), the southern part of which is known as [[Ponnani]] and northern part as [[Purathur|Padinjarekkara]]. Thus the river gets the name Ponnani River.<ref name="MM"/> After the construction of the famous [[Kuttippuram bridge]] over Bharathappuzha to connect [[Kozhikode]] with [[Kochi]], the name Kuttippuram River also became familiar. ==গতিপথ== [[File:Local fishermen in River.jpg|thumb|300px|Local fishermen in Bharathapuhza]] The headwaters of the main [[tributary]] of Bharathapuzha originates from various parts of the [[Western Ghats]] near the [[Anaimalai Hills|Anamailai]] hill ranges in [[Tamil Nadu]] as small rivulets, and flows westward through [[Palakkad Gap]], (also known as Palghat gap) across [[Palakkad district|Palakkad]] and [[Malappuram district|Malappuram]] districts of Kerala, with many tributaries joining it, including the [[Tirur River]]. For the first 40&nbsp; km or so, the Bharathappuzha follows an almost northerly course till [[Pollachi]] near [[Coimbatore]]. At [[Parli-I|Parli]], the [[Kannadipuzha]] and [[Kalpathipuzha River]] merge and flow as Bharathappuzha, following a westerly course until it empties into the [[Lakshadweep Sea]] at [[Ponnani]].<ref name="zoos" /> At Mayannur, Gayathripuzha merges with the river. The [[Thuthapuzha]] merges with the Nila at [[Pallippuram, Palakkad|Pallippuram]]. As the Thootha River is rich in water, after its merger, the Nila becomes thicker inflow. [[File:Nila Nadhi.jpg|thumb|right|300px|View of the river at [[Tirunavaya]]]] [[File:Fishing Harbour Ponnani 209.jpg|thumb|300px|Tirur River joins Bharathapuzha in Ponnani]] [[File:Railroad Bridge,Kerala,India2.jpg|thumb|right|300px|The Old Railway Bridge over Thutha River near its union with Bharathapuzha, built by the [[Great Britain|British]] in 1867 which goes into disuse with the construction of new bridges]] The river is not navigable along most of its course except the small stretch where it joins the sea. With a [[drainage basin|watershed]] of 6,186&nbsp;km², the Bharathapuzha basin is the largest among all the river basins in Kerala. A little more than two-thirds of this area (4400&nbsp;km²) is within Kerala and the remaining area (1786&nbsp;km²) is in Tamil Nadu. Though Bharathapuzha has a large basin, the water flow is relatively less compared to other long [[List of rivers of Kerala|rivers in Kerala]] because a large portion of the basin is located in the comparatively drier regions (Tamil Nadu and Palakkad Gap). The construction of a number of dams after [[Indian Independence Act 1947|independence]] has also reduced the river flow. In fact, in the summer months, there is almost no flow in most parts of the river. The Bharathapuzha is the lifeline of many cities and villages: Chittur-Thathamangalam (in Chittur, Bharathappuzha is known as "Sokanasini"; this name was given by Thunjathu Ramanujan Ezhuthachan), Kodumbu-Thiruvalathur, [[Palakkad]], Parli-Kottayi, Mankara-Perigottukurissi, Lakkidi-Thiruvilwamala, [[Killikkurussimangalam]], [[Ottappalam]], [[Shoranur]], [[Cheruthuruthy]], [[Chelakkara]], [[Pattambi]], [[Thrithala]], [[Thiruvegappura]], [[Kudallur]], [[Pallippuram, Palakkad|Pallipuram]] and [[Kumbidi]]. The village of [[Parudur]], including the town of Pallipuram, stands near the confluence of this river and the River Thootha or, simply, [[Thuthapuzha]]. Then it goes through [[Kuttipuram]], [[Tirunavaya]], [[Irimbiliyam]], [[Thavanur]], [[Triprangode]], and [[Ponnani]]. [[Thuthapuzha]] passes through Malappuram-Palakkad district border through Thootha, [[Elamkulam, Malappuram|Elamkulam]], and [[Pulamanthole]]. [[Tirur River]] goes through [[Athavanad]], [[Tirur]], [[Mangalam, Tirur|Mangalam]], [[Purathur]], [[Triprangode]], and [[Kingdom of Tanur|Vettom]]. ==জলসিঞ্চন প্ৰকল্প== [[File:Bharathapuzha River.png|thumb|right|300px|A view of the railway bridge over Bharathappuzha at [[Shoranur]]]] The Bharathappuzha is extensively dammed. There are 11 [[reservoir]]s along the course of the river, and two more are under construction. [[Malampuzha]] dam is the largest among the reservoirs built across Bharathapuzha and its tributaries. Other dams in the Bharathapuzha basin are [[Walayar Dam]], [[Mangalam Dam (dam)|Mangalam Dam]], [[Pothundi Dam]], Meenkara Dam, Chulliyar Dam, [[Thirumoorthy Dam|Thirumoorthy]], [[Aliyar]], Upper Aliyar, Chitturpuzha regulator and [[Kanjirapuzha Dam]]. Most of these reservoirs serve the purpose of irrigation only. A total area of 773&nbsp;km² is irrigated by these irrigation projects. One irrigation dam at Chittur in Attappadi Hills is under construction. The construction of these two dams will increase the area irrigated by another 542&nbsp;km². Another major project is the Regulator cum bridge at Thrithala built on the Velliyankallu bridge. The bridge connects the two villages [[Pallippuram, Palakkad|Pallippuram]] and [[Thrithala]]. The main objective of the regulator is the drinking water supply. The water supply projects towards Thrissur district has already started. The shutter height of the regulator is 5 meters, and it can contain a huge quantity of water. Also, the new bridge reduces the distance from [[Thrissur]] to [[Kozhikode]] by 11&nbsp; km. This project is the largest in Bharathappuzha in the last many decades. Fish species once thought to be almost extinct have come back remarkably due to the increased water level during summer. Special note is to be made on the species called 'Vaala' considered to be the king of fresh water fishes. Individual 'Vaala' weighing 5 to 10&nbsp;kg are now common. [[File:Velliyamkallu Regulator cum Bridge.JPG|thumb|left|300px|A view of the Velliyamkallu Regulator cum Bridge under construction]] [[File:Ponnani fishing.jpg|thumb|300px|Ponnani Fishing Harbour is at the mouth of the river.]] [[File:Nila Thitta.jpg|thumb|300px|The river empties to the Arabian Sea in Ponnani.]] ==সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য্য== Bharathappuzha is the lifeline of Kerala's cultural map. [[Kerala Kalamandalam]], which is a major center for learning Indian performing arts like [[Kathakali]], [[Koodiyattam]] and [[Ottamthullal]], is situated at Cheruthuruty on the banks of this river—in Thrissur district. The birthplace of famous Malayalam satire poet and founder of the Ottamthullal art form, [[Kunchan Nambiar]], is located at Killikkurissimangalam near Lakkidi, again on the banks of the Nila. '''Tholpavakoothu''' (around 65 temples are situated in the banks of river Nila) is a unique shadow puppet play mainly performed in the Bhadar Kali temple in the Malabar region. ''[[Azhvanchery Thamprakkal]]'', who were the titular head of all [[Nambudiri]] [[Brahmins]] of Kerala had their land in [[Palakkad]] and later [[Athavanad]]-[[Tirunavaya]] region, situated on the basin of the river Bharathappuzha. The [[Kerala School of Astronomy and Mathematics]] flourished between 14th and 16th centuries of [[Common Era]] in [[Tirur]]-[[Tirunavaya]]-[[Triprangode]] region on the bank of the river Bharathappuzha. Leading Malayalam writers who were born along its banks include [[Uroob]], [[Edasseri Govindan Nair]], [[Akkitham Achuthan Namboothiri]], [[M. T. Vasudevan Nair]], [[M. Govindan]], [[V. K. N.]], [[O. V. Vijayan]], [[Kuttikrishna Marar]], and [[M. Sukumaran]]. Late poet [[P. Kunhiraman Nair]], a native of North Malabar, drew literary inspiration from the scenic beauty of the landscape along the Bharatapuzha. [[Thunchaththu Ezhuthachan]] and [[Vallathol Narayana Menon]] were born at the banks of [[Tirur River]], which can be described as a tributary of the river Bharathappuzha. Many of the main members of the medieval [[Kerala School of Astronomy and Mathematics]], including [[Melpathur Narayana Bhattathiri]], were also born near Tirur River.[[Poonthanam Namboothiri]] and [[E. M. S. Namboodiripad]] was born near [[Perinthalmanna]], at the bank of Thootha river, which is another tributary of the river Bharathappuzha. There are a number of famous Hindu temples like [[Vilwadrinatha Temple|Thiruvilwamala]] Temple, [[Thirunavaya Temple|Thirunavaya]] [[Krishna|Navamukunda]] Temple,[[Vairankode Bhagavathy Temple]],<ref>{{Cite journal |last=Panikker |first=Meena J. |date=2020-07-14 |title=Katala vesa: On Revisiting the Hunter |url=http://dx.doi.org/10.21659/rupkatha.v12n4.04 |journal=Rupkatha Journal on Interdisciplinary Studies in Humanities |volume=12 |issue=4 |doi=10.21659/rupkatha.v12n4.04 |issn=0975-2935|doi-access=free }}</ref> Chamravattam AyyappaTemple and [[Panniyur Sri Varahamurthy Temple]] on the bank of Nila. [[Arabi Malayalam script]], also known as Ponnani script, was also born out on its bank. Legend says that those cremated on the banks of the Bharathappuzha achieve salvation. It is also one of the important places in the state where the sons pay homage to their late fathers by conducting a ''Pithru Tharpanam'' ritual on the ''Karkidaka Vavu'' day. Some of the famous persons cremated here include literary personalities like O V Vijayan and VKN. ==অৱক্ষয়== The river went through a series of challenges which saw its degradation that has reached a point of no return. The erratic, non-conservative attitude of people has resulted in much of its water becoming not potable. Until a few decades back, the river used to flow effortlessly during even intense summer. However, due to the [[sand mining]] in the last 30 years, the thick sand bed has been completely vanished and has then been replaced with [[grass]]es and [[shrub|bushes]] which has become an environmental catastrophe.{{citation needed|date=June 2016}} At the peak of the sand mining period in the mid 1990s at least 40–50 [[lorries]] carrying tonnes of pristine sands were a common sight at each 'kadavu' (entrance to the river) of the river. Considering the hundreds of 'kadavu' throughout its length, the amount of sand mined in these years is unimaginable. Today, with almost no sand in many parts of the river, people have started mining sand from underwater which has become a profitable business for many.{{citation needed|date=June 2016}} Significant changes in the climatic pattern also altered the flow pattern in the river. Studies reported that there is a significant dip in the total annual rainfall<ref name="rain">{{cite journal |last1=Raj |first1=P.P.Nikhil |last2=azeez |first2=P.A |title=Trend analysis of rainfall in Bharathapuzha River basin, Kerala, India |journal=International Journal of Climatology |date=2012 |volume=32 |issue=4 |pages=533–539 |doi=10.1002/joc.2283 |bibcode=2012IJCli..32..533N |s2cid=129660466 }}</ref> and significant increase in the annual temperature in the basin.<ref>{{cite journal |last1=Raj |first1=P.P.Nikhil |last2=Azeez |first2=P.A |title=Temperature rise in the Bharathapuzha river basin, southern India. |journal=Current Science |date=2011 |volume=101 |issue=4 |pages=492 |url=http://www.ias.ac.in/currsci}}</ref> ==প্ৰত্যাহ্বান== [[File:Evening sight of Bharathappuzha.jpg|300px|thumbnail|An evening near Bharathappuzha]] The river now faces significant challenges for its survival. It is predicted that the river may change its course due to the obstruction of the tall grasses and bushes that has grown in the river. [[Illegal sand mining]] mafias are very active and the nexus between the politicians, bureaucrats and these mafias make it extremely difficult to stop this. Organisations which were once very active have now gone on hibernation due to the threat posed by them. Environmentalists have predicted dire consequences and the untimely death of the river within the near future. The wastes from the hospitals and other sources pollute the water.{{citation needed|date=August 2012}} Social networking sites like Facebook have active groups with a purpose of saving the river named as Bharathappuzha Samrakhshana Samithi.<ref>{{Cite web |title=Log in or sign up to view |url=https://www.facebook.com/login/ |access-date=2024-04-21 |website=www.facebook.com |language=en}}</ref> Friends of Bharathapuzha, a nature lovers' collective, is being formed with the objective of strengthening and protecting the Bharathapuzha. It is led by E.M. Sreedharan, veteran engineer popularly known as 'Metroman'.<ref>{{cite news | url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/metroman-to-turn-riverman/article28362067.ece | title='Metroman' E. Sreedharan to turn 'Riverman' to help protect Bharathapuzha | first=Abdul Latheef | last=Naha | date=10 July 2019 | newspaper=The Hindu | access-date=18 January 2020 }}</ref> ==সংৰক্ষণ== [[Environmentalists]] suggest the followings actions for saving the river.{{citation needed|date=August 2012}} * Controlled mining of the sand if not completely stopping it. Sand beds which got created in millions of years were completely removed within a few years of human greed and mismanagement. Creation of sand is a very slow process and is considered as the veins of the river. Although a total ban is impossible and impracticable, strict regulations needs to be put in place for sustainable mining of sand. Experts suggest that a portion of the revenue from sand mining has to be allocated for river management. * Strict regulations for hotels, hospitals and households on managing their waste. Regulation has to be put in place and enforced for managing waste generated by hospitals and hotels. * Planting trees like [[Banyan]], [[Jackfruit]], [[Teak]], or [[Mango]] can enhance the water table and the water quality as these trees can hold large amount of water in its roots and will slowly discharge it during summer. This method has found to be successful in many parts of the world in reviving rivers. * Planting and growing [[mangrove]]s wherever possible: Mangroves acts a barrier protecting the river banks from soil erosion. The ecosystem within the mangroves are varied and complex and help aquatic species to thrive in rivers. * Constructing [[check dam]]s: Check dams slow down the flow of the river where by recharging the ground water and increasing the water table. == উপনৈসমূহ== [[File:Bharathapuzha tributaries.jpg|thumb|Tributaries of river Bharathapuzha]] [[File:GKN Chamravattom Regulator Bridge DSC 0446.JPG|thumbnail|[[Chamravattom Regulator-cum-Bridge]] at [[Ponnani]], [[Malappuram district|Malappuram]], the largest Regulator-cum-bridge in the state, is built over the river Bharathappuzha]] Two main branches meet at Kuttipuram and flow to the Arabian Sea. Each in turn has several branches as shown in the diagram. List of the tributaries sorted in order from the mouth heading upstream. *[[Thuthapuzha]] **[[Kunthippuzha]] **[[Kanjirappuzha (Mannarkkad)|Kanjirappuzha]] **[[Ambankadavu]] **[[Thuppanadippuzha River|Thuppanadupuzha]] *[[Gayathripuzha]] **[[Mangalam River]] **[[Ayalurpuzha]] **[[Vandazhippuzha]] **[[Meenkarappuzha]] **[[Chulliyar]] *[[Kalpathipuzha]] **[[Korayar]] **[[Varattar]] **[[Walayar River|Walayar]] **[[Malampuzha River|Malampuzha]] *[[Kannadipuzha]] **[[Palar]] **[[Aliyar]] **[[Uppar]] ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} {{refbegin}} * {{Citation|surname1=Abraham |given1=Vinu |year=2004 |title=The way to the Maker |journal=The Week |url=http://www.the-week.com/24jul11/statescan_article4.htm |access-date=10 February 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050224004103/http://www.the-week.com/24jul11/statescan_article4.htm |archive-date=24 February 2005 }} . * {{Citation | surname1 = Newindpress | year = 2005 | title = Thousands offer Pithru Tharpanam | journal = The New Indian Express | url = http://www.newindpress.com/NewsItems.asp?ID=IER20050805045520&Topic=0&Title=Kerala&Page=R | access-date = 10 February 2006 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20070929092331/http://www.newindpress.com/NewsItems.asp?ID=IER20050805045520&Topic=0&Title=Kerala&Page=R | archive-date = 29 September 2007 }}. *{{cite web | title=Infobox facts | work=All Kerala River Protection Council| url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html | access-date=30 January 2006}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Bharathappuzha}} *[http://www.kudallur.com/ Kudallur Village] *[https://web.archive.org/web/20060901151355/http://nilafoundation.org/ Nila Foundation Organization] *[https://web.archive.org/web/20060224053833/http://www.frontlineonnet.com/fl2106/stories/20040326001904100.htm A Frontline article about the problems faced by Bharathapuzha] *[http://www.indiatogether.org/2005/jun/env-sandmine.htm An Indiatogether article on Sand Mining in Bharathapuzha] *[https://web.archive.org/web/20110524080034/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-06-02/edit-page/28161193_1_sand-mining-sand-mafia-river Bharata, To Kill a River] * https://www.youtube.com/watch?v=DGdKcAbPZ_c * https://www.youtube.com/watch?v=gEoV4xhJHBM * https://www.youtube.com/watch?v=R6eA7wahVDY * https://www.youtube.com/watch?v=07Dxuhs1zLU * https://www.youtube.com/watch?v=Tb-O2XpGTTE [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] cvwlp8qxzrpn3gjreydh26xsjf7squh 0 138578 625815 2026-08-10T08:29:13Z Jyoti Chiring 34123 নতুন পৃষ্ঠা: {{Speciesbox | name = ৰ'টনৰ মুক্ত ঠেংযুক্ত বাদুলি | image = Otomops_wroughtoni.jpg | status = DD | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 19 November 2021">{{cite iucn |author=Prabhukhanolkar, R. |date=2016 |title=''Otomops wroughtoni'' |volume=2016 |article-number=e.T15646A22112971 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-2.RLTS.T15646A22112971.en |access-date=19 November 2021}}</ref> | genus = অট'... 625815 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = ৰ'টনৰ মুক্ত ঠেংযুক্ত বাদুলি | image = Otomops_wroughtoni.jpg | status = DD | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 19 November 2021">{{cite iucn |author=Prabhukhanolkar, R. |date=2016 |title=''Otomops wroughtoni'' |volume=2016 |article-number=e.T15646A22112971 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-2.RLTS.T15646A22112971.en |access-date=19 November 2021}}</ref> | genus = অট'মপছ | species = ৰ'টনি | authority = ([[Oldfield Thomas|Thomas]], 1913) | range_map = Range_Otomops wroughtoni.png }} '''ৰ'টনৰ মুক্ত ঠেংযুক্ত বাদুলি''' {{ lang-en|: Wroughton's free-tailed bat (''Otomops wroughtoni'')}} হৈছে পূৰ্বতে এই প্ৰজাতিটো কেৱল ভাৰতৰ পশ্চিমঘাট অঞ্চলতে সীমাবদ্ধ বুলি ধৰা হৈছিল। কিন্তু শেহতীয়াকৈ ইয়াক উত্তৰ-পূব ভাৰত আৰু কম্বোডিয়াৰ এটা দুৰ্গম অঞ্চলতো আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে।[2] ইয়াক তথ্যৰ অভাৱী প্ৰজাতি হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হয় কাৰণ ইহঁতৰ বাসস্থান, পৰিৱেশ বিজ্ঞান বা খাদ্য বিচাৰি পোৱাৰ পৰিসৰৰ বিষয়ে বহুত কমেইহে জনা যায়। ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} fr2z0qw24to6ondrqs2u7t05ll8fimk 2 138579 625832 2026-08-10T10:00:28Z Kandarpajit Kallol 6257 Created blank page 625832 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 625838 625832 2026-08-10T10:12:51Z Kandarpajit Kallol 6257 625838 wikitext text/x-wiki == শাক-পাচলি == {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] * [[মেথি শাক]] * [[কেঁচা কল]] * [[কেঁচা অমিতা]] * [[কেঁচা কঁঠাল]] {{Div col end}} 9q2gck1ez1swohodzjyw39zsldswfj3 625839 625838 2026-08-10T10:22:43Z Kandarpajit Kallol 6257 /* শাক-পাচলি */ 625839 wikitext text/x-wiki == শাক-পাচলি == {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] * [[মেথি শাক]] * [[কেঁচা কল]] * [[কেঁচা অমিতা]] * [[কেঁচা কঁঠাল]] {{Div col end}} == গছ-গছনি / ফল-মূল == {{Div col|4}} * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] {{Div col end}} j0n5gxjrjasra7nsviw1zeqo1wxdadi 625840 625839 2026-08-10T10:26:35Z Kandarpajit Kallol 6257 /* গছ-গছনি / ফল-মূল */ 625840 wikitext text/x-wiki == শাক-পাচলি == {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] * [[মেথি শাক]] * [[কেঁচা কল]] * [[কেঁচা অমিতা]] * [[কেঁচা কঁঠাল]] {{Div col end}} == গছ-গছনি / ফল-মূল == {{Div col|4}} * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} 9s8ixu1fy6d0rn3289p34gosi83mtqi 625841 625840 2026-08-10T10:32:06Z Kandarpajit Kallol 6257 /* গছ-গছনি / ফল-মূল */ 625841 wikitext text/x-wiki == শাক-পাচলি == {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] * [[মেথি শাক]] * [[কেঁচা কল]] * [[কেঁচা অমিতা]] * [[কেঁচা কঁঠাল]] {{Div col end}} == গছ-গছনি / ফল-মূল == {{Div col|4}} * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} == প্ৰাণী == {{Div col|4}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণ]] * [[বন গাহৰি]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]]/[[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] {{Div col end}} s5pmdfywgrtdi2d34xqui8yo4buctw7 625842 625841 2026-08-10T10:36:50Z Kandarpajit Kallol 6257 /* প্ৰাণী */ 625842 wikitext text/x-wiki == শাক-পাচলি == {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] * [[মেথি শাক]] * [[কেঁচা কল]] * [[কেঁচা অমিতা]] * [[কেঁচা কঁঠাল]] {{Div col end}} == গছ-গছনি / ফল-মূল == {{Div col|4}} * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} == প্ৰাণী == {{Div col|4}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণ]] * [[বন গাহৰি]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]]/[[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] {{Div col end}} ===স্তন্যপায়ী প্ৰাণী=== {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- ||[[সোণালী মেকুৰী]] ||[[:en:Asian Golden Cat|Asian Golden Cat]] ||'' Pardofelis temmincki '' ||[[File: Asian Golden cat.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ উকমূক ]] ||[[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed Mole]] ||'' Blarina brevicauda '' ||[[File: Blarina brevicauda.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ কেটেলাপহু ]] ||[[:en:Malayan porcupine|Himalayan Crestless Porcupine]] ||'' Hystrix brachyura'' ||[[File: Hystrix brachyura.JPG|thumb|100px]] |- |} n4nx7txuh5qatmvn3cps36637k11a0g 625843 625842 2026-08-10T10:38:49Z Kandarpajit Kallol 6257 /* স্তন্যপায়ী প্ৰাণী */ 625843 wikitext text/x-wiki == শাক-পাচলি == {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] * [[মেথি শাক]] * [[কেঁচা কল]] * [[কেঁচা অমিতা]] * [[কেঁচা কঁঠাল]] {{Div col end}} == গছ-গছনি / ফল-মূল == {{Div col|4}} * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} == প্ৰাণী == {{Div col|4}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণ]] * [[বন গাহৰি]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]]/[[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] {{Div col end}} ===স্তন্যপায়ী প্ৰাণী=== {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- ||[[সোণালী মেকুৰী]] ||[[:en:Asian Golden Cat|Asian Golden Cat]] ||'' Pardofelis temmincki '' ||[[File: Asian Golden cat.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ উকমূক ]] ||[[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed Mole]] ||'' Blarina brevicauda '' ||[[File: Blarina brevicauda.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ কেটেলাপহু ]] ||[[:en:Malayan porcupine|Himalayan Crestless Porcupine]] ||'' Hystrix brachyura'' ||[[File: Hystrix brachyura.JPG|thumb|100px]] |- |} ===আৰু চাওক=== *[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]] h96597c20e83qlzlf8k2i90hef161oq 625844 625843 2026-08-10T10:40:28Z Kandarpajit Kallol 6257 /* প্ৰাণী */ 625844 wikitext text/x-wiki == শাক-পাচলি == {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] * [[মেথি শাক]] * [[কেঁচা কল]] * [[কেঁচা অমিতা]] * [[কেঁচা কঁঠাল]] {{Div col end}} == গছ-গছনি / ফল-মূল == {{Div col|4}} * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} == প্ৰাণী == {{Div col|4}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণ]] * [[বন গাহৰি]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]]/[[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] {{Div col end}} ===স্তন্যপায়ী প্ৰাণী=== {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- ||[[সোণালী মেকুৰী]] ||[[:en:Asian Golden Cat|Asian Golden Cat]] ||'' Pardofelis temmincki '' ||[[File: Asian Golden cat.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ উকমূক ]] ||[[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed Mole]] ||'' Blarina brevicauda '' ||[[File: Blarina brevicauda.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ কেটেলাপহু ]] ||[[:en:Malayan porcupine|Himalayan Crestless Porcupine]] ||'' Hystrix brachyura'' ||[[File: Hystrix brachyura.JPG|thumb|100px]] |- |} ===আৰু চাওক=== *[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]] ==ব্যক্তি== *[[অসমীয়া ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য কবিসকলৰ তালিকা]] p0n7lo30jb6ug2yximyvaf6we5k3hw3 625845 625844 2026-08-10T10:42:13Z Kandarpajit Kallol 6257 625845 wikitext text/x-wiki == শাক-পাচলি == {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] * [[মেথি শাক]] * [[কেঁচা কল]] * [[কেঁচা অমিতা]] * [[কেঁচা কঁঠাল]] {{Div col end}} == গছ-গছনি / ফল-মূল == {{Div col|4}} * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} == প্ৰাণী == {{Div col|4}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণ]] * [[বন গাহৰি]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]]/[[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] {{Div col end}} ===স্তন্যপায়ী প্ৰাণী=== {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- ||[[সোণালী মেকুৰী]] ||[[:en:Asian Golden Cat|Asian Golden Cat]] ||'' Pardofelis temmincki '' ||[[File: Asian Golden cat.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ উকমূক ]] ||[[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed Mole]] ||'' Blarina brevicauda '' ||[[File: Blarina brevicauda.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ কেটেলাপহু ]] ||[[:en:Malayan porcupine|Himalayan Crestless Porcupine]] ||'' Hystrix brachyura'' ||[[File: Hystrix brachyura.JPG|thumb|100px]] |- |} ===আৰু চাওক=== *[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]] ==ব্যক্তি== *[[অসমীয়া ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য কবিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তিসকলৰ তালিকা]] 95sgwki2c4jrgjh8j88qe6bsqpkfpsx 625846 625845 2026-08-10T10:44:19Z Kandarpajit Kallol 6257 625846 wikitext text/x-wiki == শাক-পাচলি == {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] * [[মেথি শাক]] * [[কেঁচা কল]] * [[কেঁচা অমিতা]] * [[কেঁচা কঁঠাল]] {{Div col end}} == গছ-গছনি / ফল-মূল == {{Div col|4}} * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} == প্ৰাণী == {{Div col|4}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণ]] * [[বন গাহৰি]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]]/[[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] {{Div col end}} ===স্তন্যপায়ী প্ৰাণী=== {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- ||[[সোণালী মেকুৰী]] ||[[:en:Asian Golden Cat|Asian Golden Cat]] ||'' Pardofelis temmincki '' ||[[File: Asian Golden cat.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ উকমূক ]] ||[[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed Mole]] ||'' Blarina brevicauda '' ||[[File: Blarina brevicauda.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ কেটেলাপহু ]] ||[[:en:Malayan porcupine|Himalayan Crestless Porcupine]] ||'' Hystrix brachyura'' ||[[File: Hystrix brachyura.JPG|thumb|100px]] |- |} ===আৰু চাওক=== *[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]] ==ব্যক্তি== *[[অসমীয়া ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য কবিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ৰাজ্যপালসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ কণ্ঠশিল্পীসকলৰ তালিকা]] tbnp7scgew2scd9o9sj7m1t5wzxn55a 625847 625846 2026-08-10T10:46:12Z Kandarpajit Kallol 6257 625847 wikitext text/x-wiki == শাক-পাচলি == {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] * [[মেথি শাক]] * [[কেঁচা কল]] * [[কেঁচা অমিতা]] * [[কেঁচা কঁঠাল]] {{Div col end}} == গছ-গছনি / ফল-মূল == {{Div col|4}} * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} == প্ৰাণী == {{Div col|4}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণ]] * [[বন গাহৰি]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]]/[[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] {{Div col end}} ===স্তন্যপায়ী প্ৰাণী=== {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- ||[[সোণালী মেকুৰী]] ||[[:en:Asian Golden Cat|Asian Golden Cat]] ||'' Pardofelis temmincki '' ||[[File: Asian Golden cat.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ উকমূক ]] ||[[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed Mole]] ||'' Blarina brevicauda '' ||[[File: Blarina brevicauda.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ কেটেলাপহু ]] ||[[:en:Malayan porcupine|Himalayan Crestless Porcupine]] ||'' Hystrix brachyura'' ||[[File: Hystrix brachyura.JPG|thumb|100px]] |- |} ===আৰু চাওক=== *[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]] ==ব্যক্তি== *[[অসমীয়া ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য কবিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ৰাজ্যপালসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ কণ্ঠশিল্পীসকলৰ তালিকা]] ==বাতৰি কাকত/আলোচনী== *[[জিজ্ঞাস]] d1k3mvky2tdy8rckdonti1tk9zutuls 625848 625847 2026-08-10T10:47:00Z Kandarpajit Kallol 6257 625848 wikitext text/x-wiki == শাক-পাচলি == {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] * [[মেথি শাক]] * [[কেঁচা কল]] * [[কেঁচা অমিতা]] * [[কেঁচা কঁঠাল]] {{Div col end}} == গছ-গছনি / ফল-মূল == {{Div col|4}} * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} == প্ৰাণী == {{Div col|4}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণ]] * [[বন গাহৰি]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]]/[[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] {{Div col end}} ===স্তন্যপায়ী প্ৰাণী=== {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- ||[[সোণালী মেকুৰী]] ||[[:en:Asian Golden Cat|Asian Golden Cat]] ||'' Pardofelis temmincki '' ||[[File: Asian Golden cat.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ উকমূক ]] ||[[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed Mole]] ||'' Blarina brevicauda '' ||[[File: Blarina brevicauda.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ কেটেলাপহু ]] ||[[:en:Malayan porcupine|Himalayan Crestless Porcupine]] ||'' Hystrix brachyura'' ||[[File: Hystrix brachyura.JPG|thumb|100px]] |- |} ===আৰু চাওক=== *[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]] ==ব্যক্তি== *[[অসমীয়া ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য কবিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ৰাজ্যপালসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ কণ্ঠশিল্পীসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া অভিনেতা অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] ==বাতৰি কাকত/আলোচনী== *[[জিজ্ঞাস]] c0iwa4nwqoba9uwzmk3c8b7htl1hkin 625849 625848 2026-08-10T10:52:16Z Kandarpajit Kallol 6257 /* বাতৰি কাকত/আলোচনী */ 625849 wikitext text/x-wiki == শাক-পাচলি == {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] * [[মেথি শাক]] * [[কেঁচা কল]] * [[কেঁচা অমিতা]] * [[কেঁচা কঁঠাল]] {{Div col end}} == গছ-গছনি / ফল-মূল == {{Div col|4}} * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} == প্ৰাণী == {{Div col|4}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণ]] * [[বন গাহৰি]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]]/[[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] {{Div col end}} ===স্তন্যপায়ী প্ৰাণী=== {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- ||[[সোণালী মেকুৰী]] ||[[:en:Asian Golden Cat|Asian Golden Cat]] ||'' Pardofelis temmincki '' ||[[File: Asian Golden cat.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ উকমূক ]] ||[[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed Mole]] ||'' Blarina brevicauda '' ||[[File: Blarina brevicauda.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ কেটেলাপহু ]] ||[[:en:Malayan porcupine|Himalayan Crestless Porcupine]] ||'' Hystrix brachyura'' ||[[File: Hystrix brachyura.JPG|thumb|100px]] |- |} ===আৰু চাওক=== *[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]] ==ব্যক্তি== *[[অসমীয়া ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য কবিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ৰাজ্যপালসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ কণ্ঠশিল্পীসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া অভিনেতা অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] ==বাতৰি কাকত/আলোচনী== *[[অসম আদিত্য]] *[[জিজ্ঞাস]] ==অসম সম্পৰ্কীয় সকলো তালিকা== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:অসম_সম্পৰ্কীয়_তালিকা অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা] isxjkpc24teduub7eh1qmafoc0tmtfx 625851 625849 2026-08-10T10:57:15Z Kandarpajit Kallol 6257 /* অসম সম্পৰ্কীয় সকলো তালিকা */ 625851 wikitext text/x-wiki == শাক-পাচলি == {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] * [[মেথি শাক]] * [[কেঁচা কল]] * [[কেঁচা অমিতা]] * [[কেঁচা কঁঠাল]] {{Div col end}} == গছ-গছনি / ফল-মূল == {{Div col|4}} * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} == প্ৰাণী == {{Div col|4}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণ]] * [[বন গাহৰি]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]]/[[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] {{Div col end}} ===স্তন্যপায়ী প্ৰাণী=== {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- ||[[সোণালী মেকুৰী]] ||[[:en:Asian Golden Cat|Asian Golden Cat]] ||'' Pardofelis temmincki '' ||[[File: Asian Golden cat.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ উকমূক ]] ||[[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed Mole]] ||'' Blarina brevicauda '' ||[[File: Blarina brevicauda.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ কেটেলাপহু ]] ||[[:en:Malayan porcupine|Himalayan Crestless Porcupine]] ||'' Hystrix brachyura'' ||[[File: Hystrix brachyura.JPG|thumb|100px]] |- |} ===আৰু চাওক=== *[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]] ==ব্যক্তি== *[[অসমীয়া ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য কবিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ৰাজ্যপালসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ কণ্ঠশিল্পীসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া অভিনেতা অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] ==বাতৰি কাকত/আলোচনী== *[[অসম আদিত্য]] *[[জিজ্ঞাস]] ==অসম সম্পৰ্কীয় সকলো তালিকা== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:অসম_সম্পৰ্কীয়_তালিকা অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা] ==আৰু চাওক== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] 3zi71d7u5c06fg07xdu2d4ve3tarrfn 625852 625851 2026-08-10T10:59:47Z Kandarpajit Kallol 6257 /* শাক-পাচলি */ 625852 wikitext text/x-wiki == শাক-পাচলি == {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] * [[মেথি শাক]] * [[কেঁচা কল]] * [[কেঁচা অমিতা]] * [[কেঁচা কঁঠাল]] {{Div col end}} ===আৰু চাওক=== *[[অসমৰ উদ্ভিদ (তালিকা)]] == গছ-গছনি / ফল-মূল == {{Div col|4}} * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} == প্ৰাণী == {{Div col|4}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণ]] * [[বন গাহৰি]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]]/[[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] {{Div col end}} ===স্তন্যপায়ী প্ৰাণী=== {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- ||[[সোণালী মেকুৰী]] ||[[:en:Asian Golden Cat|Asian Golden Cat]] ||'' Pardofelis temmincki '' ||[[File: Asian Golden cat.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ উকমূক ]] ||[[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed Mole]] ||'' Blarina brevicauda '' ||[[File: Blarina brevicauda.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ কেটেলাপহু ]] ||[[:en:Malayan porcupine|Himalayan Crestless Porcupine]] ||'' Hystrix brachyura'' ||[[File: Hystrix brachyura.JPG|thumb|100px]] |- |} ===আৰু চাওক=== *[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]] ==ব্যক্তি== *[[অসমীয়া ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য কবিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ৰাজ্যপালসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ কণ্ঠশিল্পীসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া অভিনেতা অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] ==বাতৰি কাকত/আলোচনী== *[[অসম আদিত্য]] *[[জিজ্ঞাস]] ==অসম সম্পৰ্কীয় সকলো তালিকা== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:অসম_সম্পৰ্কীয়_তালিকা অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা] ==আৰু চাওক== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] acead4bvz3qv0f5oy1nwpt8h17bd7cf 625853 625852 2026-08-10T11:01:19Z Kandarpajit Kallol 6257 625853 wikitext text/x-wiki ==উদ্ভিদ== *[[অসমৰ উদ্ভিদ (তালিকা)]] === শাক-পাচলি === {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] * [[মেথি শাক]] * [[কেঁচা কল]] * [[কেঁচা অমিতা]] * [[কেঁচা কঁঠাল]] {{Div col end}} === গছ-গছনি / ফল-মূল === {{Div col|4}} * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} == প্ৰাণী == {{Div col|4}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণ]] * [[বন গাহৰি]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]]/[[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] {{Div col end}} ===স্তন্যপায়ী প্ৰাণী=== {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- ||[[সোণালী মেকুৰী]] ||[[:en:Asian Golden Cat|Asian Golden Cat]] ||'' Pardofelis temmincki '' ||[[File: Asian Golden cat.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ উকমূক ]] ||[[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed Mole]] ||'' Blarina brevicauda '' ||[[File: Blarina brevicauda.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ কেটেলাপহু ]] ||[[:en:Malayan porcupine|Himalayan Crestless Porcupine]] ||'' Hystrix brachyura'' ||[[File: Hystrix brachyura.JPG|thumb|100px]] |- |} ===আৰু চাওক=== *[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]] ==ব্যক্তি== *[[অসমীয়া ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য কবিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ৰাজ্যপালসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ কণ্ঠশিল্পীসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া অভিনেতা অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] ==বাতৰি কাকত/আলোচনী== *[[অসম আদিত্য]] *[[জিজ্ঞাস]] ==অসম সম্পৰ্কীয় সকলো তালিকা== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:অসম_সম্পৰ্কীয়_তালিকা অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা] ==আৰু চাওক== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] koccx4xz84d657j7b09xkjkx1e2ltf7 625854 625853 2026-08-10T11:03:57Z Kandarpajit Kallol 6257 625854 wikitext text/x-wiki ==উদ্ভিদ== *[[অসমৰ উদ্ভিদ (তালিকা)]] === শাক-পাচলি === {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] * [[মেথি শাক]] * [[কেঁচা কল]] * [[কেঁচা অমিতা]] * [[কেঁচা কঁঠাল]] {{Div col end}} === গছ-গছনি / ফল-মূল === {{Div col|4}} * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} == প্ৰাণী == {{Div col|4}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণ]] * [[বন গাহৰি]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]]/[[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] * [[কুচিয়া]] * [[লাওডোগা সাপ]] {{Div col end}} ===স্তন্যপায়ী প্ৰাণী=== {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- ||[[সোণালী মেকুৰী]] ||[[:en:Asian Golden Cat|Asian Golden Cat]] ||'' Pardofelis temmincki '' ||[[File: Asian Golden cat.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ উকমূক ]] ||[[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed Mole]] ||'' Blarina brevicauda '' ||[[File: Blarina brevicauda.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ কেটেলাপহু ]] ||[[:en:Malayan porcupine|Himalayan Crestless Porcupine]] ||'' Hystrix brachyura'' ||[[File: Hystrix brachyura.JPG|thumb|100px]] |- |} ===আৰু চাওক=== *[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]] ==ব্যক্তি== *[[অসমীয়া ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য কবিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ৰাজ্যপালসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ কণ্ঠশিল্পীসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া অভিনেতা অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] ==বাতৰি কাকত/আলোচনী== *[[অসম আদিত্য]] *[[জিজ্ঞাস]] ==অসম সম্পৰ্কীয় সকলো তালিকা== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:অসম_সম্পৰ্কীয়_তালিকা অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা] ==আৰু চাওক== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] q5xuo3nluyh7v2xpq4ax79gyme7ehti 625855 625854 2026-08-10T11:04:30Z Kandarpajit Kallol 6257 625855 wikitext text/x-wiki ==উদ্ভিদ== *[[অসমৰ উদ্ভিদ (তালিকা)]] === শাক-পাচলি === {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] * [[মেথি শাক]] * [[কেঁচা কল]] * [[কেঁচা অমিতা]] * [[কেঁচা কঁঠাল]] {{Div col end}} === গছ-গছনি / ফল-মূল === {{Div col|4}} * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} == প্ৰাণী == {{Div col|3}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণ]] * [[বন গাহৰি]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]]/[[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] * [[কুচিয়া]] * [[লাওডোগা সাপ]] {{Div col end}} ===স্তন্যপায়ী প্ৰাণী=== {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- ||[[সোণালী মেকুৰী]] ||[[:en:Asian Golden Cat|Asian Golden Cat]] ||'' Pardofelis temmincki '' ||[[File: Asian Golden cat.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ উকমূক ]] ||[[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed Mole]] ||'' Blarina brevicauda '' ||[[File: Blarina brevicauda.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ কেটেলাপহু ]] ||[[:en:Malayan porcupine|Himalayan Crestless Porcupine]] ||'' Hystrix brachyura'' ||[[File: Hystrix brachyura.JPG|thumb|100px]] |- |} ===আৰু চাওক=== *[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]] ==ব্যক্তি== *[[অসমীয়া ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য কবিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ৰাজ্যপালসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ কণ্ঠশিল্পীসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া অভিনেতা অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] ==বাতৰি কাকত/আলোচনী== *[[অসম আদিত্য]] *[[জিজ্ঞাস]] ==অসম সম্পৰ্কীয় সকলো তালিকা== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:অসম_সম্পৰ্কীয়_তালিকা অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা] ==আৰু চাওক== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] ppvyf7yxdzprvy44b31u3jqf3h4nmll 625856 625855 2026-08-10T11:07:25Z Kandarpajit Kallol 6257 625856 wikitext text/x-wiki ==উদ্ভিদ== *[[অসমৰ উদ্ভিদ (তালিকা)]] === শাক-পাচলি === {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] * [[মেথি শাক]] * [[কেঁচা কল]] * [[কেঁচা অমিতা]] * [[কেঁচা কঁঠাল]] {{Div col end}} === গছ-গছনি / ফল-মূল === {{Div col|4}} * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} == প্ৰাণী == {{Div col|3}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণ]] * [[বন গাহৰি]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]]/[[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] * [[কুচিয়া]] * [[লাওডোগা সাপ]] {{Div col end}} ===স্তন্যপায়ী প্ৰাণী=== {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- ||[[সোণালী মেকুৰী]] ||[[:en:Asian Golden Cat|Asian Golden Cat]] ||'' Pardofelis temmincki '' ||[[File: Asian Golden cat.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ উকমূক ]] ||[[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed Mole]] ||'' Blarina brevicauda '' ||[[File: Blarina brevicauda.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ কেটেলাপহু ]] ||[[:en:Malayan porcupine|Himalayan Crestless Porcupine]] ||'' Hystrix brachyura'' ||[[File: Hystrix brachyura.JPG|thumb|100px]] |- |} ===আৰু চাওক=== *[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]] ==ব্যক্তি== *[[অসমীয়া ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য কবিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ৰাজ্যপালসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ কণ্ঠশিল্পীসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া অভিনেতা অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] ==বাতৰি কাকত/আলোচনী== *[[অসম আদিত্য]] *[[জিজ্ঞাস]] ==অসম সম্পৰ্কীয় সকলো তালিকা== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:অসম_সম্পৰ্কীয়_তালিকা অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা] ==পৃথিৱীৰ দেশসমূহ== *[[আৰ্মেনিয়া]] ==আৰু চাওক== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] huc0z9cfbgn7b1qzi92em6biudrwngc 625857 625856 2026-08-10T11:07:50Z Kandarpajit Kallol 6257 625857 wikitext text/x-wiki ==উদ্ভিদ== *[[অসমৰ উদ্ভিদ (তালিকা)]] === শাক-পাচলি === {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] * [[মেথি শাক]] * [[কেঁচা কল]] * [[কেঁচা অমিতা]] * [[কেঁচা কঁঠাল]] {{Div col end}} === গছ-গছনি / ফল-মূল === {{Div col|4}} * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} == প্ৰাণী == {{Div col|3}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণ]] * [[বন গাহৰি]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]]/[[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] * [[কুচিয়া]] * [[লাওডোগা সাপ]] {{Div col end}} ===স্তন্যপায়ী প্ৰাণী=== {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- ||[[সোণালী মেকুৰী]] ||[[:en:Asian Golden Cat|Asian Golden Cat]] ||'' Pardofelis temmincki '' ||[[File: Asian Golden cat.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ উকমূক ]] ||[[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed Mole]] ||'' Blarina brevicauda '' ||[[File: Blarina brevicauda.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ কেটেলাপহু ]] ||[[:en:Malayan porcupine|Himalayan Crestless Porcupine]] ||'' Hystrix brachyura'' ||[[File: Hystrix brachyura.JPG|thumb|100px]] |- |} ===আৰু চাওক=== *[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]] ==ব্যক্তি== *[[অসমীয়া ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য কবিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ৰাজ্যপালসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ কণ্ঠশিল্পীসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া অভিনেতা অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] ==বাতৰি কাকত/আলোচনী== *[[অসম আদিত্য]] *[[জিজ্ঞাস]] ==অসম সম্পৰ্কীয় সকলো তালিকা== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:অসম_সম্পৰ্কীয়_তালিকা অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা] ==পৃথিৱীৰ দেশসমূহ== *[[আৰ্মেনিয়া]] ==আৰু চাওক== *[[আৱিষ্কাৰ আৰু আৱিষ্কাৰক]] *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] apy8y4uwjsul19zl9b4ap0o5vlnuzha 625858 625857 2026-08-10T11:08:55Z Kandarpajit Kallol 6257 625858 wikitext text/x-wiki ==উদ্ভিদ== *[[অসমৰ উদ্ভিদ (তালিকা)]] === শাক-পাচলি === {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] * [[মেথি শাক]] * [[কেঁচা কল]] * [[কেঁচা অমিতা]] * [[কেঁচা কঁঠাল]] {{Div col end}} === গছ-গছনি / ফল-মূল === {{Div col|4}} * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} *[[ফলৰ তালিকা]] == প্ৰাণী == {{Div col|3}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণ]] * [[বন গাহৰি]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]]/[[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] * [[কুচিয়া]] * [[লাওডোগা সাপ]] {{Div col end}} ===স্তন্যপায়ী প্ৰাণী=== {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- ||[[সোণালী মেকুৰী]] ||[[:en:Asian Golden Cat|Asian Golden Cat]] ||'' Pardofelis temmincki '' ||[[File: Asian Golden cat.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ উকমূক ]] ||[[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed Mole]] ||'' Blarina brevicauda '' ||[[File: Blarina brevicauda.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ কেটেলাপহু ]] ||[[:en:Malayan porcupine|Himalayan Crestless Porcupine]] ||'' Hystrix brachyura'' ||[[File: Hystrix brachyura.JPG|thumb|100px]] |- |} ===আৰু চাওক=== *[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]] ==ব্যক্তি== *[[অসমীয়া ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য কবিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ৰাজ্যপালসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ কণ্ঠশিল্পীসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া অভিনেতা অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] ==বাতৰি কাকত/আলোচনী== *[[অসম আদিত্য]] *[[জিজ্ঞাস]] ==অসম সম্পৰ্কীয় সকলো তালিকা== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:অসম_সম্পৰ্কীয়_তালিকা অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা] ==পৃথিৱীৰ দেশসমূহ== *[[আৰ্মেনিয়া]] ==আৰু চাওক== *[[আৱিষ্কাৰ আৰু আৱিষ্কাৰক]] *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] lgb5f9i86kkbxm7va2bznbj988bsq34 625859 625858 2026-08-10T11:09:36Z Kandarpajit Kallol 6257 625859 wikitext text/x-wiki ==উদ্ভিদ== *[[অসমৰ উদ্ভিদ (তালিকা)]] *[[ফলৰ তালিকা]] === শাক-পাচলি === {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] * [[মেথি শাক]] * [[কেঁচা কল]] * [[কেঁচা অমিতা]] * [[কেঁচা কঁঠাল]] {{Div col end}} === গছ-গছনি / ফল-মূল === {{Div col|4}} * [[ডালিম]] * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} == প্ৰাণী == {{Div col|3}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণ]] * [[বন গাহৰি]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]]/[[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] * [[কুচিয়া]] * [[লাওডোগা সাপ]] {{Div col end}} ===স্তন্যপায়ী প্ৰাণী=== {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- ||[[সোণালী মেকুৰী]] ||[[:en:Asian Golden Cat|Asian Golden Cat]] ||'' Pardofelis temmincki '' ||[[File: Asian Golden cat.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ উকমূক ]] ||[[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed Mole]] ||'' Blarina brevicauda '' ||[[File: Blarina brevicauda.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ কেটেলাপহু ]] ||[[:en:Malayan porcupine|Himalayan Crestless Porcupine]] ||'' Hystrix brachyura'' ||[[File: Hystrix brachyura.JPG|thumb|100px]] |- |} ===আৰু চাওক=== *[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]] ==ব্যক্তি== *[[অসমীয়া ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য কবিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ৰাজ্যপালসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ কণ্ঠশিল্পীসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া অভিনেতা অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] ==বাতৰি কাকত/আলোচনী== *[[অসম আদিত্য]] *[[জিজ্ঞাস]] ==অসম সম্পৰ্কীয় সকলো তালিকা== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:অসম_সম্পৰ্কীয়_তালিকা অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা] ==পৃথিৱীৰ দেশসমূহ== *[[আৰ্মেনিয়া]] ==আৰু চাওক== *[[আৱিষ্কাৰ আৰু আৱিষ্কাৰক]] *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] fmu3rlspsjmro97suql5fl0imvojter 625860 625859 2026-08-10T11:13:35Z Kandarpajit Kallol 6257 625860 wikitext text/x-wiki ==উদ্ভিদ== *[[অসমৰ উদ্ভিদ (তালিকা)]] *[[ফলৰ তালিকা]] === শাক-পাচলি === {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] * [[মেথি শাক]] * [[কেঁচা কল]] * [[কেঁচা অমিতা]] * [[কেঁচা কঁঠাল]] {{Div col end}} === গছ-গছনি / ফল-মূল === {{Div col|4}} * [[ডালিম]] * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} == প্ৰাণী == {{Div col|3}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণ]] * [[বন গাহৰি]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]]/[[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] * [[কুচিয়া]] * [[লাওডোগা সাপ]] {{Div col end}} ===স্তন্যপায়ী প্ৰাণী=== {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- ||[[সোণালী মেকুৰী]] ||[[:en:Asian Golden Cat|Asian Golden Cat]] ||'' Pardofelis temmincki '' ||[[File: Asian Golden cat.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ উকমূক ]] ||[[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed Mole]] ||'' Blarina brevicauda '' ||[[File: Blarina brevicauda.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ কেটেলাপহু ]] ||[[:en:Malayan porcupine|Himalayan Crestless Porcupine]] ||'' Hystrix brachyura'' ||[[File: Hystrix brachyura.JPG|thumb|100px]] |- |} ===আৰু চাওক=== *[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]] ==ব্যক্তি== *[[অসমীয়া ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য কবিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ৰাজ্যপালসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ কণ্ঠশিল্পীসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া অভিনেতা অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] ==বাতৰি কাকত/আলোচনী== *[[অসম আদিত্য]] *[[জিজ্ঞাস]] ==অসম সম্পৰ্কীয় সকলো তালিকা== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:অসম_সম্পৰ্কীয়_তালিকা অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা] ==পৃথিৱীৰ দেশসমূহ== *[[আৰ্মেনিয়া]] ==আৰু চাওক== *[[আৱিষ্কাৰ আৰু আৱিষ্কাৰক]] *[[ভাষা সমূহৰ তালিকা]] *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] 669si3mbyohg1krtlasejsrn5cbw3ih 625861 625860 2026-08-10T11:13:56Z Kandarpajit Kallol 6257 625861 wikitext text/x-wiki ==উদ্ভিদ== *[[অসমৰ উদ্ভিদ (তালিকা)]] *[[ফলৰ তালিকা]] === শাক-পাচলি === {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] * [[মেথি শাক]] * [[কেঁচা কল]] * [[কেঁচা অমিতা]] * [[কেঁচা কঁঠাল]] {{Div col end}} === গছ-গছনি / ফল-মূল === {{Div col|4}} * [[ডালিম]] * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} == প্ৰাণী == {{Div col|3}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণ]] * [[বন গাহৰি]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]]/[[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] * [[কুচিয়া]] * [[লাওডোগা সাপ]] {{Div col end}} ===স্তন্যপায়ী প্ৰাণী=== {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- ||[[সোণালী মেকুৰী]] ||[[:en:Asian Golden Cat|Asian Golden Cat]] ||'' Pardofelis temmincki '' ||[[File: Asian Golden cat.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ উকমূক ]] ||[[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed Mole]] ||'' Blarina brevicauda '' ||[[File: Blarina brevicauda.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ কেটেলাপহু ]] ||[[:en:Malayan porcupine|Himalayan Crestless Porcupine]] ||'' Hystrix brachyura'' ||[[File: Hystrix brachyura.JPG|thumb|100px]] |- |} ===আৰু চাওক=== *[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]] ==ব্যক্তি== *[[অসমীয়া ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য কবিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ৰাজ্যপালসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ কণ্ঠশিল্পীসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া অভিনেতা অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] *[[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] ==বাতৰি কাকত/আলোচনী== *[[অসম আদিত্য]] *[[জিজ্ঞাস]] ==অসম সম্পৰ্কীয় সকলো তালিকা== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:অসম_সম্পৰ্কীয়_তালিকা অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা] ==পৃথিৱীৰ দেশসমূহ== *[[আৰ্মেনিয়া]] ==আৰু চাওক== *[[আৱিষ্কাৰ আৰু আৱিষ্কাৰক]] *[[ভাষা সমূহৰ তালিকা]] *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] 15sjvr5lv4hhcwysexp7libxi4xfav0 625862 625861 2026-08-10T11:16:49Z Kandarpajit Kallol 6257 /* ব্যক্তি, গ্ৰন্থ */ 625862 wikitext text/x-wiki ==উদ্ভিদ== *[[অসমৰ উদ্ভিদ (তালিকা)]] *[[ফলৰ তালিকা]] === শাক-পাচলি === {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] * [[মেথি শাক]] * [[কেঁচা কল]] * [[কেঁচা অমিতা]] * [[কেঁচা কঁঠাল]] {{Div col end}} === গছ-গছনি / ফল-মূল === {{Div col|4}} * [[ডালিম]] * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} == প্ৰাণী == {{Div col|3}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণ]] * [[বন গাহৰি]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]]/[[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] * [[কুচিয়া]] * [[লাওডোগা সাপ]] {{Div col end}} ===স্তন্যপায়ী প্ৰাণী=== {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- ||[[সোণালী মেকুৰী]] ||[[:en:Asian Golden Cat|Asian Golden Cat]] ||'' Pardofelis temmincki '' ||[[File: Asian Golden cat.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ উকমূক ]] ||[[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed Mole]] ||'' Blarina brevicauda '' ||[[File: Blarina brevicauda.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ কেটেলাপহু ]] ||[[:en:Malayan porcupine|Himalayan Crestless Porcupine]] ||'' Hystrix brachyura'' ||[[File: Hystrix brachyura.JPG|thumb|100px]] |- |} ===আৰু চাওক=== *[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]] ==ব্যক্তি, গ্ৰন্থ== *[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত থাকিবলগীয়া অসম সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|অসমীয়া সাহিত্যিক আৰু গ্ৰন্থৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য কবিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ৰাজ্যপালসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ কণ্ঠশিল্পীসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া অভিনেতা অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] *[[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] ==বাতৰি কাকত/আলোচনী== *[[অসম আদিত্য]] *[[জিজ্ঞাস]] ==অসম সম্পৰ্কীয় সকলো তালিকা== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:অসম_সম্পৰ্কীয়_তালিকা অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা] ==পৃথিৱীৰ দেশসমূহ== *[[আৰ্মেনিয়া]] ==আৰু চাওক== *[[আৱিষ্কাৰ আৰু আৱিষ্কাৰক]] *[[ভাষা সমূহৰ তালিকা]] *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] 4oswx707r2lwi7jwksu2hpvaca7usb7 625863 625862 2026-08-10T11:20:36Z Kandarpajit Kallol 6257 /* অসম সম্পৰ্কীয় সকলো তালিকা */ 625863 wikitext text/x-wiki ==উদ্ভিদ== *[[অসমৰ উদ্ভিদ (তালিকা)]] *[[ফলৰ তালিকা]] === শাক-পাচলি === {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] * [[মেথি শাক]] * [[কেঁচা কল]] * [[কেঁচা অমিতা]] * [[কেঁচা কঁঠাল]] {{Div col end}} === গছ-গছনি / ফল-মূল === {{Div col|4}} * [[ডালিম]] * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} == প্ৰাণী == {{Div col|3}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণ]] * [[বন গাহৰি]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]]/[[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] * [[কুচিয়া]] * [[লাওডোগা সাপ]] {{Div col end}} ===স্তন্যপায়ী প্ৰাণী=== {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- ||[[সোণালী মেকুৰী]] ||[[:en:Asian Golden Cat|Asian Golden Cat]] ||'' Pardofelis temmincki '' ||[[File: Asian Golden cat.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ উকমূক ]] ||[[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed Mole]] ||'' Blarina brevicauda '' ||[[File: Blarina brevicauda.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ কেটেলাপহু ]] ||[[:en:Malayan porcupine|Himalayan Crestless Porcupine]] ||'' Hystrix brachyura'' ||[[File: Hystrix brachyura.JPG|thumb|100px]] |- |} ===আৰু চাওক=== *[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]] ==ব্যক্তি, গ্ৰন্থ== *[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত থাকিবলগীয়া অসম সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|অসমীয়া সাহিত্যিক আৰু গ্ৰন্থৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য কবিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ৰাজ্যপালসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ কণ্ঠশিল্পীসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া অভিনেতা অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] *[[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] ==বাতৰি কাকত/আলোচনী== *[[অসম আদিত্য]] *[[জিজ্ঞাস]] ==অসম সম্পৰ্কীয় সকলো তালিকা== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:অসম_সম্পৰ্কীয়_তালিকা অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা] == ধুবুৰী জিলা == * [[খুদিমাৰী]] * [[গোলকগঞ্জ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[গৌৰাং]] * [[গৌৰীপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[ধুবুৰী বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা পশ্চিম বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা পূৱ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা বিধানসভা সমষ্টি]] * [[লক্ষীগঞ্জ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] * [[হালাকুৰা মহাবিদ্যালয়]] * [[১৯৩০ চনৰ ধুবুৰীৰ ভূমিকম্প]] ==পৃথিৱীৰ দেশসমূহ== *[[আৰ্মেনিয়া]] ==আৰু চাওক== *[[আৱিষ্কাৰ আৰু আৱিষ্কাৰক]] *[[ভাষা সমূহৰ তালিকা]] *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] ec3mjsl9imvxzcyoqfrl5wuv4jgcigt 625864 625863 2026-08-10T11:21:18Z Kandarpajit Kallol 6257 /* ধুবুৰী জিলা */ 625864 wikitext text/x-wiki ==উদ্ভিদ== *[[অসমৰ উদ্ভিদ (তালিকা)]] *[[ফলৰ তালিকা]] === শাক-পাচলি === {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] * [[মেথি শাক]] * [[কেঁচা কল]] * [[কেঁচা অমিতা]] * [[কেঁচা কঁঠাল]] {{Div col end}} === গছ-গছনি / ফল-মূল === {{Div col|4}} * [[ডালিম]] * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} == প্ৰাণী == {{Div col|3}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণ]] * [[বন গাহৰি]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]]/[[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] * [[কুচিয়া]] * [[লাওডোগা সাপ]] {{Div col end}} ===স্তন্যপায়ী প্ৰাণী=== {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- ||[[সোণালী মেকুৰী]] ||[[:en:Asian Golden Cat|Asian Golden Cat]] ||'' Pardofelis temmincki '' ||[[File: Asian Golden cat.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ উকমূক ]] ||[[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed Mole]] ||'' Blarina brevicauda '' ||[[File: Blarina brevicauda.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ কেটেলাপহু ]] ||[[:en:Malayan porcupine|Himalayan Crestless Porcupine]] ||'' Hystrix brachyura'' ||[[File: Hystrix brachyura.JPG|thumb|100px]] |- |} ===আৰু চাওক=== *[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]] ==ব্যক্তি, গ্ৰন্থ== *[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত থাকিবলগীয়া অসম সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|অসমীয়া সাহিত্যিক আৰু গ্ৰন্থৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য কবিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ৰাজ্যপালসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ কণ্ঠশিল্পীসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া অভিনেতা অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] *[[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] ==বাতৰি কাকত/আলোচনী== *[[অসম আদিত্য]] *[[জিজ্ঞাস]] ==অসম সম্পৰ্কীয় সকলো তালিকা== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:অসম_সম্পৰ্কীয়_তালিকা অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা] == ধুবুৰী জিলা == * [[খুদিমাৰী]] * [[গোলকগঞ্জ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[গৌৰাং]] * [[ধুবুৰী বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা পশ্চিম বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা পূৱ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[লক্ষীগঞ্জ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] * [[হালাকুৰা মহাবিদ্যালয়]] * [[১৯৩০ চনৰ ধুবুৰীৰ ভূমিকম্প]] ==পৃথিৱীৰ দেশসমূহ== *[[আৰ্মেনিয়া]] ==আৰু চাওক== *[[আৱিষ্কাৰ আৰু আৱিষ্কাৰক]] *[[ভাষা সমূহৰ তালিকা]] *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] qyaf4q2glvec955aa723iiao1kqssvz 625868 625864 2026-08-10T11:25:10Z Kandarpajit Kallol 6257 /* বাতৰি কাকত/আলোচনী */ 625868 wikitext text/x-wiki ==উদ্ভিদ== *[[অসমৰ উদ্ভিদ (তালিকা)]] *[[ফলৰ তালিকা]] === শাক-পাচলি === {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] * [[মেথি শাক]] * [[কেঁচা কল]] * [[কেঁচা অমিতা]] * [[কেঁচা কঁঠাল]] {{Div col end}} === গছ-গছনি / ফল-মূল === {{Div col|4}} * [[ডালিম]] * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} == প্ৰাণী == {{Div col|3}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণ]] * [[বন গাহৰি]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]]/[[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] * [[কুচিয়া]] * [[লাওডোগা সাপ]] {{Div col end}} ===স্তন্যপায়ী প্ৰাণী=== {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- ||[[সোণালী মেকুৰী]] ||[[:en:Asian Golden Cat|Asian Golden Cat]] ||'' Pardofelis temmincki '' ||[[File: Asian Golden cat.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ উকমূক ]] ||[[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed Mole]] ||'' Blarina brevicauda '' ||[[File: Blarina brevicauda.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ কেটেলাপহু ]] ||[[:en:Malayan porcupine|Himalayan Crestless Porcupine]] ||'' Hystrix brachyura'' ||[[File: Hystrix brachyura.JPG|thumb|100px]] |- |} ===আৰু চাওক=== *[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]] ==ব্যক্তি, গ্ৰন্থ== *[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত থাকিবলগীয়া অসম সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|অসমীয়া সাহিত্যিক আৰু গ্ৰন্থৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য কবিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ৰাজ্যপালসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ কণ্ঠশিল্পীসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া অভিনেতা অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] *[[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] == বাতৰি কাকত/আলোচনী == {{Div col|2}} * [[অসম আদিত্য]] * [[জিজ্ঞাস]] * [[দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ]] * [[দৈনিক পূৰ্বোদয়]] * [[প্ৰাতঃ খবৰ]] * [[সাময়িক প্ৰসঙ্গ]] * [[হিন্দুস্থান সমাচাৰ]] {{Div col end}} ==অসম সম্পৰ্কীয় সকলো তালিকা== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:অসম_সম্পৰ্কীয়_তালিকা অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা] == ধুবুৰী জিলা == * [[খুদিমাৰী]] * [[গোলকগঞ্জ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[গৌৰাং]] * [[ধুবুৰী বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা পশ্চিম বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা পূৱ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[লক্ষীগঞ্জ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] * [[হালাকুৰা মহাবিদ্যালয়]] * [[১৯৩০ চনৰ ধুবুৰীৰ ভূমিকম্প]] ==পৃথিৱীৰ দেশসমূহ== *[[আৰ্মেনিয়া]] ==আৰু চাওক== *[[আৱিষ্কাৰ আৰু আৱিষ্কাৰক]] *[[ভাষা সমূহৰ তালিকা]] *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] 8tkoefw2rjb8odrb18cek0009omdg18 625872 625868 2026-08-10T11:30:27Z Kandarpajit Kallol 6257 /* পৃথিৱীৰ দেশসমূহ */ 625872 wikitext text/x-wiki ==উদ্ভিদ== *[[অসমৰ উদ্ভিদ (তালিকা)]] *[[ফলৰ তালিকা]] === শাক-পাচলি === {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] * [[মেথি শাক]] * [[কেঁচা কল]] * [[কেঁচা অমিতা]] * [[কেঁচা কঁঠাল]] {{Div col end}} === গছ-গছনি / ফল-মূল === {{Div col|4}} * [[ডালিম]] * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} == প্ৰাণী == {{Div col|3}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণ]] * [[বন গাহৰি]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]]/[[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] * [[কুচিয়া]] * [[লাওডোগা সাপ]] {{Div col end}} ===স্তন্যপায়ী প্ৰাণী=== {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- ||[[সোণালী মেকুৰী]] ||[[:en:Asian Golden Cat|Asian Golden Cat]] ||'' Pardofelis temmincki '' ||[[File: Asian Golden cat.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ উকমূক ]] ||[[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed Mole]] ||'' Blarina brevicauda '' ||[[File: Blarina brevicauda.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ কেটেলাপহু ]] ||[[:en:Malayan porcupine|Himalayan Crestless Porcupine]] ||'' Hystrix brachyura'' ||[[File: Hystrix brachyura.JPG|thumb|100px]] |- |} ===আৰু চাওক=== *[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]] ==ব্যক্তি, গ্ৰন্থ== *[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত থাকিবলগীয়া অসম সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|অসমীয়া সাহিত্যিক আৰু গ্ৰন্থৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য কবিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ৰাজ্যপালসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ কণ্ঠশিল্পীসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া অভিনেতা অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] *[[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] == বাতৰি কাকত/আলোচনী == {{Div col|2}} * [[অসম আদিত্য]] * [[জিজ্ঞাস]] * [[দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ]] * [[দৈনিক পূৰ্বোদয়]] * [[প্ৰাতঃ খবৰ]] * [[সাময়িক প্ৰসঙ্গ]] * [[হিন্দুস্থান সমাচাৰ]] {{Div col end}} ==অসম সম্পৰ্কীয় সকলো তালিকা== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:অসম_সম্পৰ্কীয়_তালিকা অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা] == ধুবুৰী জিলা == * [[খুদিমাৰী]] * [[গোলকগঞ্জ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[গৌৰাং]] * [[ধুবুৰী বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা পশ্চিম বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা পূৱ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[লক্ষীগঞ্জ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] * [[হালাকুৰা মহাবিদ্যালয়]] * [[১৯৩০ চনৰ ধুবুৰীৰ ভূমিকম্প]] ==পৃথিৱীৰ দেশসমূহ== *[[আৰ্মেনিয়া]] ==অন্যান্য== * [[অৰ্কুট]] * [[ইউটিউব কিডচ্]] * [[ইটিভি নেটৱৰ্ক]] * [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] * [[কেটেলা পহু]] * [[গুগল এডচ্]] * [[গুগল চাট]] * [[গুগল প্লাচ]] * [[গুগল মীট]] * [[গুগল শ্বীট]] * [[গুগল শ্লাইডচ্]] * [[গুগল ৱালেট]] * [[চন্দা মাছ]] * [[ডেইলি হাণ্ট]] ==আৰু চাওক== *[[আৱিষ্কাৰ আৰু আৱিষ্কাৰক]] *[[ভাষা সমূহৰ তালিকা]] *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] 0y7zsxltsaoa84j79j9apfiaj9gzyp5 625873 625872 2026-08-10T11:31:17Z Kandarpajit Kallol 6257 625873 wikitext text/x-wiki ==উদ্ভিদ== *[[অসমৰ উদ্ভিদ (তালিকা)]] *[[ফলৰ তালিকা]] === শাক-পাচলি === {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] * [[মেথি শাক]] * [[কেঁচা কল]] * [[কেঁচা অমিতা]] * [[কেঁচা কঁঠাল]] {{Div col end}} === গছ-গছনি / ফল-মূল === {{Div col|4}} * [[ডালিম]] * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} == প্ৰাণী == {{Div col|3}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণ]] * [[বন গাহৰি]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]]/[[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] * [[কুঁচিয়া]] * [[ককিলা মাছ]] * [[বামী মাছ]] * [[ভাঙন মাছ]] * [[মোৱা মাছ]] * [[লাওডোগা সাপ]] {{Div col end}} ===স্তন্যপায়ী প্ৰাণী=== {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- ||[[সোণালী মেকুৰী]] ||[[:en:Asian Golden Cat|Asian Golden Cat]] ||'' Pardofelis temmincki '' ||[[File: Asian Golden cat.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ উকমূক ]] ||[[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed Mole]] ||'' Blarina brevicauda '' ||[[File: Blarina brevicauda.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ কেটেলাপহু ]] ||[[:en:Malayan porcupine|Himalayan Crestless Porcupine]] ||'' Hystrix brachyura'' ||[[File: Hystrix brachyura.JPG|thumb|100px]] |- |} ===আৰু চাওক=== *[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]] ==ব্যক্তি, গ্ৰন্থ== *[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত থাকিবলগীয়া অসম সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|অসমীয়া সাহিত্যিক আৰু গ্ৰন্থৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য কবিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ৰাজ্যপালসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ কণ্ঠশিল্পীসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া অভিনেতা অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] *[[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] == বাতৰি কাকত/আলোচনী == {{Div col|2}} * [[অসম আদিত্য]] * [[জিজ্ঞাস]] * [[দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ]] * [[দৈনিক পূৰ্বোদয়]] * [[প্ৰাতঃ খবৰ]] * [[সাময়িক প্ৰসঙ্গ]] * [[হিন্দুস্থান সমাচাৰ]] {{Div col end}} ==অসম সম্পৰ্কীয় সকলো তালিকা== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:অসম_সম্পৰ্কীয়_তালিকা অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা] == ধুবুৰী জিলা == * [[খুদিমাৰী]] * [[গোলকগঞ্জ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[গৌৰাং]] * [[ধুবুৰী বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা পশ্চিম বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা পূৱ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[লক্ষীগঞ্জ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] * [[হালাকুৰা মহাবিদ্যালয়]] * [[১৯৩০ চনৰ ধুবুৰীৰ ভূমিকম্প]] ==পৃথিৱীৰ দেশসমূহ== *[[আৰ্মেনিয়া]] ==অন্যান্য== * [[অৰ্কুট]] * [[ইউটিউব কিডচ্]] * [[ইটিভি নেটৱৰ্ক]] * [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] * [[কেটেলা পহু]] * [[গুগল এডচ্]] * [[গুগল চাট]] * [[গুগল প্লাচ]] * [[গুগল মীট]] * [[গুগল শ্বীট]] * [[গুগল শ্লাইডচ্]] * [[গুগল ৱালেট]] * [[চন্দা মাছ]] * [[ডেইলি হাণ্ট]] ==আৰু চাওক== *[[আৱিষ্কাৰ আৰু আৱিষ্কাৰক]] *[[ভাষা সমূহৰ তালিকা]] *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] 4wf7624mw5h76v86yomd17rpedl2bhm 625874 625873 2026-08-10T11:35:13Z Kandarpajit Kallol 6257 625874 wikitext text/x-wiki ==উদ্ভিদ== *[[অসমৰ উদ্ভিদ (তালিকা)]] *[[ফলৰ তালিকা]] === শাক-পাচলি === {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] * [[মেথি শাক]] * [[কেঁচা কল]] * [[কেঁচা অমিতা]] * [[কেঁচা কঁঠাল]] {{Div col end}} === গছ-গছনি / ফল-মূল === {{Div col|4}} * [[ডালিম]] * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} == প্ৰাণী == {{Div col|3}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণ]] * [[বন গাহৰি]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]]/[[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] * [[কুঁচিয়া]] * [[ককিলা মাছ]] * [[বামী মাছ]] * [[ভাঙন মাছ]] * [[মোৱা মাছ]] * [[লাওডোগা সাপ]] {{Div col end}} ===স্তন্যপায়ী প্ৰাণী=== {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- ||[[সোণালী মেকুৰী]] ||[[:en:Asian Golden Cat|Asian Golden Cat]] ||'' Pardofelis temmincki '' ||[[File: Asian Golden cat.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ উকমূক ]] ||[[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed Mole]] ||'' Blarina brevicauda '' ||[[File: Blarina brevicauda.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ কেটেলাপহু ]] ||[[:en:Malayan porcupine|Himalayan Crestless Porcupine]] ||'' Hystrix brachyura'' ||[[File: Hystrix brachyura.JPG|thumb|100px]] |- |} ===আৰু চাওক=== *[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]] ==ব্যক্তি, গ্ৰন্থ== *[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত থাকিবলগীয়া অসম সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|অসমীয়া সাহিত্যিক আৰু গ্ৰন্থৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য কবিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ৰাজ্যপালসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ কণ্ঠশিল্পীসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া অভিনেতা অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] *[[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] == বাতৰি কাকত/আলোচনী == {{Div col|2}} * [[অসম আদিত্য]] * [[জিজ্ঞাস]] * [[দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ]] * [[দৈনিক পূৰ্বোদয়]] * [[প্ৰাতঃ খবৰ]] * [[সাময়িক প্ৰসঙ্গ]] * [[হিন্দুস্থান সমাচাৰ]] {{Div col end}} ==অসম সম্পৰ্কীয় সকলো তালিকা== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:অসম_সম্পৰ্কীয়_তালিকা অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা] == ধুবুৰী জিলা == * [[খুদিমাৰী]] * [[গোলকগঞ্জ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[গৌৰাং]] * [[ধুবুৰী বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা পশ্চিম বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা পূৱ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[লক্ষীগঞ্জ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] * [[হালাকুৰা মহাবিদ্যালয়]] * [[১৯৩০ চনৰ ধুবুৰীৰ ভূমিকম্প]] ==পৃথিৱীৰ দেশসমূহ== *[[আৰ্মেনিয়া]] ==অন্যান্য== * [[অৰ্কুট]] * [[ইউটিউব কিডচ্]] * [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] * [[গুগল এডচ্]] * [[গুগল চাট]] * [[গুগল প্লাচ]] * [[গুগল মীট]] * [[গুগল শ্বীট]] * [[গুগল শ্লাইডচ্]] * [[গুগল ৱালেট]] ==আৰু চাওক== *[[আৱিষ্কাৰ আৰু আৱিষ্কাৰক]] *[[ভাষা সমূহৰ তালিকা]] *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] 7kb5c9gocak2t547267hbs2u0905blf 625875 625874 2026-08-10T11:36:54Z Kandarpajit Kallol 6257 /* বাতৰি কাকত/আলোচনী */ 625875 wikitext text/x-wiki ==উদ্ভিদ== *[[অসমৰ উদ্ভিদ (তালিকা)]] *[[ফলৰ তালিকা]] === শাক-পাচলি === {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] * [[মেথি শাক]] * [[কেঁচা কল]] * [[কেঁচা অমিতা]] * [[কেঁচা কঁঠাল]] {{Div col end}} === গছ-গছনি / ফল-মূল === {{Div col|4}} * [[ডালিম]] * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} == প্ৰাণী == {{Div col|3}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণ]] * [[বন গাহৰি]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]]/[[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] * [[কুঁচিয়া]] * [[ককিলা মাছ]] * [[বামী মাছ]] * [[ভাঙন মাছ]] * [[মোৱা মাছ]] * [[লাওডোগা সাপ]] {{Div col end}} ===স্তন্যপায়ী প্ৰাণী=== {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- ||[[সোণালী মেকুৰী]] ||[[:en:Asian Golden Cat|Asian Golden Cat]] ||'' Pardofelis temmincki '' ||[[File: Asian Golden cat.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ উকমূক ]] ||[[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed Mole]] ||'' Blarina brevicauda '' ||[[File: Blarina brevicauda.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ কেটেলাপহু ]] ||[[:en:Malayan porcupine|Himalayan Crestless Porcupine]] ||'' Hystrix brachyura'' ||[[File: Hystrix brachyura.JPG|thumb|100px]] |- |} ===আৰু চাওক=== *[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]] ==ব্যক্তি, গ্ৰন্থ== *[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত থাকিবলগীয়া অসম সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|অসমীয়া সাহিত্যিক আৰু গ্ৰন্থৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য কবিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ৰাজ্যপালসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ কণ্ঠশিল্পীসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া অভিনেতা অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] *[[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] == বাতৰি কাকত/আলোচনী == {{Div col|2}} * [[অসম আদিত্য]] * [[জিজ্ঞাস]] * [[দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ]] * [[দৈনিক পূৰ্বোদয়]] * [[প্ৰাতঃ খবৰ]] * [[সাময়িক প্ৰসঙ্গ]] {{Div col end}} ==সংবাদ মাধ্যম== {{Div col|3}} * [[হিন্দুস্থান সমাচাৰ]] * [[ডেইলি হাণ্ট]] * [[ইটিভি নেটৱৰ্ক]] {{Div col end}} ==অসম সম্পৰ্কীয় সকলো তালিকা== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:অসম_সম্পৰ্কীয়_তালিকা অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা] == ধুবুৰী জিলা == * [[খুদিমাৰী]] * [[গোলকগঞ্জ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[গৌৰাং]] * [[ধুবুৰী বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা পশ্চিম বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা পূৱ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[লক্ষীগঞ্জ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] * [[হালাকুৰা মহাবিদ্যালয়]] * [[১৯৩০ চনৰ ধুবুৰীৰ ভূমিকম্প]] ==পৃথিৱীৰ দেশসমূহ== *[[আৰ্মেনিয়া]] ==অন্যান্য== * [[অৰ্কুট]] * [[ইউটিউব কিডচ্]] * [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] * [[গুগল এডচ্]] * [[গুগল চাট]] * [[গুগল প্লাচ]] * [[গুগল মীট]] * [[গুগল শ্বীট]] * [[গুগল শ্লাইডচ্]] * [[গুগল ৱালেট]] ==আৰু চাওক== *[[আৱিষ্কাৰ আৰু আৱিষ্কাৰক]] *[[ভাষা সমূহৰ তালিকা]] *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] p8z2smqlyei74cwnqwjdotryqtkvf5f 625876 625875 2026-08-10T11:38:03Z Kandarpajit Kallol 6257 625876 wikitext text/x-wiki ==উদ্ভিদ== *[[অসমৰ উদ্ভিদ (তালিকা)]] *[[ফলৰ তালিকা]] === শাক-পাচলি === {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] * [[মেথি শাক]] * [[কেঁচা কল]] * [[কেঁচা অমিতা]] * [[কেঁচা কঁঠাল]] {{Div col end}} === গছ-গছনি / ফল-মূল === {{Div col|4}} * [[ডালিম]] * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} == প্ৰাণী == {{Div col|3}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণ]] * [[বন গাহৰি]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]]/[[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] * [[কুঁচিয়া]] * [[ককিলা মাছ]] * [[বামী মাছ]] * [[ভাঙন মাছ]] * [[মোৱা মাছ]] * [[লাওডোগা সাপ]] {{Div col end}} ===স্তন্যপায়ী প্ৰাণী=== {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- ||[[সোণালী মেকুৰী]] ||[[:en:Asian Golden Cat|Asian Golden Cat]] ||'' Pardofelis temmincki '' ||[[File: Asian Golden cat.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ উকমূক ]] ||[[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed Mole]] ||'' Blarina brevicauda '' ||[[File: Blarina brevicauda.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ কেটেলাপহু ]] ||[[:en:Malayan porcupine|Himalayan Crestless Porcupine]] ||'' Hystrix brachyura'' ||[[File: Hystrix brachyura.JPG|thumb|100px]] |- |} ===আৰু চাওক=== *[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]] ==ব্যক্তি, গ্ৰন্থ== *[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত থাকিবলগীয়া অসম সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|অসমীয়া সাহিত্যিক আৰু গ্ৰন্থৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য কবিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ৰাজ্যপালসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ কণ্ঠশিল্পীসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া অভিনেতা অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] *[[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] == গণ মাধ্যম == {{Div col|2}} * [[অসম আদিত্য]] * [[জিজ্ঞাস]] * [[দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ]] * [[দৈনিক পূৰ্বোদয়]] * [[প্ৰাতঃ খবৰ]] * [[সাময়িক প্ৰসঙ্গ]] * [[হিন্দুস্থান সমাচাৰ]] * [[ডেইলি হাণ্ট]] * [[ইটিভি নেটৱৰ্ক]] {{Div col end}} ==অসম সম্পৰ্কীয় সকলো তালিকা== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:অসম_সম্পৰ্কীয়_তালিকা অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা] == ধুবুৰী জিলা == * [[খুদিমাৰী]] * [[গোলকগঞ্জ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[গৌৰাং]] * [[ধুবুৰী বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা পশ্চিম বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা পূৱ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[লক্ষীগঞ্জ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] * [[হালাকুৰা মহাবিদ্যালয়]] * [[১৯৩০ চনৰ ধুবুৰীৰ ভূমিকম্প]] ==পৃথিৱীৰ দেশসমূহ== *[[আৰ্মেনিয়া]] ==অন্যান্য== * [[অৰ্কুট]] * [[ইউটিউব কিডচ্]] * [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] * [[গুগল এডচ্]] * [[গুগল চাট]] * [[গুগল প্লাচ]] * [[গুগল মীট]] * [[গুগল শ্বীট]] * [[গুগল শ্লাইডচ্]] * [[গুগল ৱালেট]] ==আৰু চাওক== *[[আৱিষ্কাৰ আৰু আৱিষ্কাৰক]] *[[ভাষা সমূহৰ তালিকা]] *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] d60qt0cr5mo6fz3c4bpr12p4xquotvj 625877 625876 2026-08-10T11:38:31Z Kandarpajit Kallol 6257 625877 wikitext text/x-wiki ==উদ্ভিদ== *[[অসমৰ উদ্ভিদ (তালিকা)]] *[[ফলৰ তালিকা]] === শাক-পাচলি === {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] * [[মেথি শাক]] * [[কেঁচা কল]] * [[কেঁচা অমিতা]] * [[কেঁচা কঁঠাল]] {{Div col end}} === গছ-গছনি / ফল-মূল === {{Div col|4}} * [[ডালিম]] * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} == প্ৰাণী == {{Div col|3}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণ]] * [[বন গাহৰি]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]]/[[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] * [[কুঁচিয়া]] * [[ককিলা মাছ]] * [[বামী মাছ]] * [[ভাঙন মাছ]] * [[মোৱা মাছ]] * [[চন্দা মাছ]] * [[লাওডোগা সাপ]] {{Div col end}} ===স্তন্যপায়ী প্ৰাণী=== {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- ||[[সোণালী মেকুৰী]] ||[[:en:Asian Golden Cat|Asian Golden Cat]] ||'' Pardofelis temmincki '' ||[[File: Asian Golden cat.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ উকমূক ]] ||[[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed Mole]] ||'' Blarina brevicauda '' ||[[File: Blarina brevicauda.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ কেটেলাপহু ]] ||[[:en:Malayan porcupine|Himalayan Crestless Porcupine]] ||'' Hystrix brachyura'' ||[[File: Hystrix brachyura.JPG|thumb|100px]] |- |} ===আৰু চাওক=== *[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]] ==ব্যক্তি, গ্ৰন্থ== *[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত থাকিবলগীয়া অসম সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|অসমীয়া সাহিত্যিক আৰু গ্ৰন্থৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য কবিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ৰাজ্যপালসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ কণ্ঠশিল্পীসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া অভিনেতা অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] *[[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] == গণ মাধ্যম == {{Div col|2}} * [[অসম আদিত্য]] * [[জিজ্ঞাস]] * [[দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ]] * [[দৈনিক পূৰ্বোদয়]] * [[প্ৰাতঃ খবৰ]] * [[সাময়িক প্ৰসঙ্গ]] * [[হিন্দুস্থান সমাচাৰ]] * [[ডেইলি হাণ্ট]] * [[ইটিভি নেটৱৰ্ক]] {{Div col end}} ==অসম সম্পৰ্কীয় সকলো তালিকা== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:অসম_সম্পৰ্কীয়_তালিকা অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা] == ধুবুৰী জিলা == * [[খুদিমাৰী]] * [[গোলকগঞ্জ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[গৌৰাং]] * [[ধুবুৰী বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা পশ্চিম বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা পূৱ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[লক্ষীগঞ্জ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] * [[হালাকুৰা মহাবিদ্যালয়]] * [[১৯৩০ চনৰ ধুবুৰীৰ ভূমিকম্প]] ==পৃথিৱীৰ দেশসমূহ== *[[আৰ্মেনিয়া]] ==অন্যান্য== * [[অৰ্কুট]] * [[ইউটিউব কিডচ্]] * [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] * [[গুগল এডচ্]] * [[গুগল চাট]] * [[গুগল প্লাচ]] * [[গুগল মীট]] * [[গুগল শ্বীট]] * [[গুগল শ্লাইডচ্]] * [[গুগল ৱালেট]] ==আৰু চাওক== *[[আৱিষ্কাৰ আৰু আৱিষ্কাৰক]] *[[ভাষা সমূহৰ তালিকা]] *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] eq6aye485cq80l9ouyt30z5wyyim5qr 625878 625877 2026-08-10T11:39:37Z Kandarpajit Kallol 6257 /* ৱেবছাইট/এপ্ */ 625878 wikitext text/x-wiki ==উদ্ভিদ== *[[অসমৰ উদ্ভিদ (তালিকা)]] *[[ফলৰ তালিকা]] === শাক-পাচলি === {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] * [[মেথি শাক]] * [[কেঁচা কল]] * [[কেঁচা অমিতা]] * [[কেঁচা কঁঠাল]] {{Div col end}} === গছ-গছনি / ফল-মূল === {{Div col|4}} * [[ডালিম]] * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} == প্ৰাণী == {{Div col|3}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণ]] * [[বন গাহৰি]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]]/[[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] * [[কুঁচিয়া]] * [[ককিলা মাছ]] * [[বামী মাছ]] * [[ভাঙন মাছ]] * [[মোৱা মাছ]] * [[চন্দা মাছ]] * [[লাওডোগা সাপ]] {{Div col end}} ===স্তন্যপায়ী প্ৰাণী=== {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- ||[[সোণালী মেকুৰী]] ||[[:en:Asian Golden Cat|Asian Golden Cat]] ||'' Pardofelis temmincki '' ||[[File: Asian Golden cat.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ উকমূক ]] ||[[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed Mole]] ||'' Blarina brevicauda '' ||[[File: Blarina brevicauda.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ কেটেলাপহু ]] ||[[:en:Malayan porcupine|Himalayan Crestless Porcupine]] ||'' Hystrix brachyura'' ||[[File: Hystrix brachyura.JPG|thumb|100px]] |- |} ===আৰু চাওক=== *[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]] ==ব্যক্তি, গ্ৰন্থ== *[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত থাকিবলগীয়া অসম সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|অসমীয়া সাহিত্যিক আৰু গ্ৰন্থৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য কবিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ৰাজ্যপালসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ কণ্ঠশিল্পীসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া অভিনেতা অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] *[[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] == গণ মাধ্যম == {{Div col|2}} * [[অসম আদিত্য]] * [[জিজ্ঞাস]] * [[দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ]] * [[দৈনিক পূৰ্বোদয়]] * [[প্ৰাতঃ খবৰ]] * [[সাময়িক প্ৰসঙ্গ]] * [[হিন্দুস্থান সমাচাৰ]] * [[ডেইলি হাণ্ট]] * [[ইটিভি নেটৱৰ্ক]] {{Div col end}} ==অসম সম্পৰ্কীয় সকলো তালিকা== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:অসম_সম্পৰ্কীয়_তালিকা অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা] == ধুবুৰী জিলা == * [[খুদিমাৰী]] * [[গোলকগঞ্জ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[গৌৰাং]] * [[ধুবুৰী বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা পশ্চিম বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা পূৱ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[লক্ষীগঞ্জ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] * [[হালাকুৰা মহাবিদ্যালয়]] * [[১৯৩০ চনৰ ধুবুৰীৰ ভূমিকম্প]] ==পৃথিৱীৰ দেশসমূহ== *[[আৰ্মেনিয়া]] ==ৱেবছাইট/এপ্== {{Div col|3}} * [[অৰ্কুট]] * [[ইউটিউব কিডচ্]] * [[গুগল এডচ্]] * [[গুগল চাট]] * [[গুগল প্লাচ]] * [[গুগল মীট]] * [[গুগল শ্বীট]] * [[গুগল শ্লাইডচ্]] * [[গুগল ৱালেট]] {{Div col end}} ==আৰু চাওক== *[[আৱিষ্কাৰ আৰু আৱিষ্কাৰক]] *[[ভাষা সমূহৰ তালিকা]] *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] 0dth1eonzdpt3teoho15ic1a2gnfctw 625879 625878 2026-08-10T11:40:08Z Kandarpajit Kallol 6257 625879 wikitext text/x-wiki ==উদ্ভিদ== *[[অসমৰ উদ্ভিদ (তালিকা)]] *[[ফলৰ তালিকা]] === শাক-পাচলি === {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] * [[মেথি শাক]] * [[কেঁচা কল]] * [[কেঁচা অমিতা]] * [[কেঁচা কঁঠাল]] {{Div col end}} === গছ-গছনি / ফল-মূল === {{Div col|4}} * [[ডালিম]] * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} == প্ৰাণী == {{Div col|3}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণ]] * [[বন গাহৰি]] * [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]]/[[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] * [[কুঁচিয়া]] * [[ককিলা মাছ]] * [[বামী মাছ]] * [[ভাঙন মাছ]] * [[মোৱা মাছ]] * [[চন্দা মাছ]] * [[লাওডোগা সাপ]] {{Div col end}} ===স্তন্যপায়ী প্ৰাণী=== {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- ||[[সোণালী মেকুৰী]] ||[[:en:Asian Golden Cat|Asian Golden Cat]] ||'' Pardofelis temmincki '' ||[[File: Asian Golden cat.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ উকমূক ]] ||[[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed Mole]] ||'' Blarina brevicauda '' ||[[File: Blarina brevicauda.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ কেটেলাপহু ]] ||[[:en:Malayan porcupine|Himalayan Crestless Porcupine]] ||'' Hystrix brachyura'' ||[[File: Hystrix brachyura.JPG|thumb|100px]] |- |} ===আৰু চাওক=== *[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]] ==ব্যক্তি, গ্ৰন্থ== *[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত থাকিবলগীয়া অসম সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|অসমীয়া সাহিত্যিক আৰু গ্ৰন্থৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য কবিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ৰাজ্যপালসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ কণ্ঠশিল্পীসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া অভিনেতা অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] *[[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] == গণ মাধ্যম == {{Div col|2}} * [[অসম আদিত্য]] * [[জিজ্ঞাস]] * [[দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ]] * [[দৈনিক পূৰ্বোদয়]] * [[প্ৰাতঃ খবৰ]] * [[সাময়িক প্ৰসঙ্গ]] * [[হিন্দুস্থান সমাচাৰ]] * [[ডেইলি হাণ্ট]] * [[ইটিভি নেটৱৰ্ক]] {{Div col end}} ==অসম সম্পৰ্কীয় সকলো তালিকা== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:অসম_সম্পৰ্কীয়_তালিকা অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা] == ধুবুৰী জিলা == * [[খুদিমাৰী]] * [[গোলকগঞ্জ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[গৌৰাং]] * [[ধুবুৰী বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা পশ্চিম বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা পূৱ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[লক্ষীগঞ্জ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] * [[হালাকুৰা মহাবিদ্যালয়]] * [[১৯৩০ চনৰ ধুবুৰীৰ ভূমিকম্প]] ==পৃথিৱীৰ দেশসমূহ== *[[আৰ্মেনিয়া]] ==ৱেবছাইট/এপ্== {{Div col|3}} * [[অৰ্কুট]] * [[ইউটিউব কিডচ্]] * [[গুগল এডচ্]] * [[গুগল চাট]] * [[গুগল প্লাচ]] * [[গুগল মীট]] * [[গুগল শ্বীট]] * [[গুগল শ্লাইডচ্]] * [[গুগল ৱালেট]] {{Div col end}} ==আৰু চাওক== *[[আৱিষ্কাৰ আৰু আৱিষ্কাৰক]] *[[ভাষা সমূহৰ তালিকা]] *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] 7wfsfqx6m7ocmpeea8tm4c3g1pcqgcp 625882 625879 2026-08-10T11:41:04Z Kandarpajit Kallol 6257 /* প্ৰাণী */ 625882 wikitext text/x-wiki ==উদ্ভিদ== *[[অসমৰ উদ্ভিদ (তালিকা)]] *[[ফলৰ তালিকা]] === শাক-পাচলি === {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] * [[মেথি শাক]] * [[কেঁচা কল]] * [[কেঁচা অমিতা]] * [[কেঁচা কঁঠাল]] {{Div col end}} === গছ-গছনি / ফল-মূল === {{Div col|4}} * [[ডালিম]] * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} == প্ৰাণী == {{Div col|3}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণা পহু]] * [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] * [[বন গাহৰি]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]]/[[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] * [[কুঁচিয়া]] * [[ককিলা মাছ]] * [[বামী মাছ]] * [[ভাঙন মাছ]] * [[মোৱা মাছ]] * [[চন্দা মাছ]] * [[লাওডোগা সাপ]] {{Div col end}} ===স্তন্যপায়ী প্ৰাণী=== {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- ||[[সোণালী মেকুৰী]] ||[[:en:Asian Golden Cat|Asian Golden Cat]] ||'' Pardofelis temmincki '' ||[[File: Asian Golden cat.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ উকমূক ]] ||[[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed Mole]] ||'' Blarina brevicauda '' ||[[File: Blarina brevicauda.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ কেটেলাপহু ]] ||[[:en:Malayan porcupine|Himalayan Crestless Porcupine]] ||'' Hystrix brachyura'' ||[[File: Hystrix brachyura.JPG|thumb|100px]] |- |} ===আৰু চাওক=== *[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]] ==ব্যক্তি, গ্ৰন্থ== *[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত থাকিবলগীয়া অসম সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|অসমীয়া সাহিত্যিক আৰু গ্ৰন্থৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য কবিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ৰাজ্যপালসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ কণ্ঠশিল্পীসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া অভিনেতা অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] *[[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] == গণ মাধ্যম == {{Div col|2}} * [[অসম আদিত্য]] * [[জিজ্ঞাস]] * [[দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ]] * [[দৈনিক পূৰ্বোদয়]] * [[প্ৰাতঃ খবৰ]] * [[সাময়িক প্ৰসঙ্গ]] * [[হিন্দুস্থান সমাচাৰ]] * [[ডেইলি হাণ্ট]] * [[ইটিভি নেটৱৰ্ক]] {{Div col end}} ==অসম সম্পৰ্কীয় সকলো তালিকা== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:অসম_সম্পৰ্কীয়_তালিকা অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা] == ধুবুৰী জিলা == * [[খুদিমাৰী]] * [[গোলকগঞ্জ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[গৌৰাং]] * [[ধুবুৰী বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা পশ্চিম বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা পূৱ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[লক্ষীগঞ্জ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] * [[হালাকুৰা মহাবিদ্যালয়]] * [[১৯৩০ চনৰ ধুবুৰীৰ ভূমিকম্প]] ==পৃথিৱীৰ দেশসমূহ== *[[আৰ্মেনিয়া]] ==ৱেবছাইট/এপ্== {{Div col|3}} * [[অৰ্কুট]] * [[ইউটিউব কিডচ্]] * [[গুগল এডচ্]] * [[গুগল চাট]] * [[গুগল প্লাচ]] * [[গুগল মীট]] * [[গুগল শ্বীট]] * [[গুগল শ্লাইডচ্]] * [[গুগল ৱালেট]] {{Div col end}} ==আৰু চাওক== *[[আৱিষ্কাৰ আৰু আৱিষ্কাৰক]] *[[ভাষা সমূহৰ তালিকা]] *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] 37o4889unh5o1hbwhno3ytkde4a2fte 625884 625882 2026-08-10T11:42:23Z Kandarpajit Kallol 6257 625884 wikitext text/x-wiki ==উদ্ভিদ== *[[অসমৰ উদ্ভিদ (তালিকা)]] *[[ফলৰ তালিকা]] === শাক-পাচলি === {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] * [[মেথি শাক]] * [[কেঁচা কল]] * [[কেঁচা অমিতা]] * [[কেঁচা কঁঠাল]] {{Div col end}} === গছ-গছনি / ফল-মূল === {{Div col|4}} * [[ডালিম]] * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} == প্ৰাণী == {{Div col|3}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণা পহু]] * [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] * [[বন গাহৰি]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]]/[[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] * [[কুঁচিয়া]] * [[ককিলা মাছ]] * [[বামী মাছ]] * [[ভাঙন মাছ]] * [[মোৱা মাছ]] * [[চন্দা মাছ]] * [[লাওডোগা সাপ]] {{Div col end}} ===স্তন্যপায়ী প্ৰাণী=== {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- ||[[সোণালী মেকুৰী]] ||[[:en:Asian Golden Cat|Asian Golden Cat]] ||'' Pardofelis temmincki '' ||[[File: Asian Golden cat.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ উকমূক ]] ||[[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed Mole]] ||'' Blarina brevicauda '' ||[[File: Blarina brevicauda.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ কেটেলাপহু ]] ||[[:en:Malayan porcupine|Himalayan Crestless Porcupine]] ||'' Hystrix brachyura'' ||[[File: Hystrix brachyura.JPG|thumb|100px]] |- |} ===আৰু চাওক=== *[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]] ==ব্যক্তি, গ্ৰন্থ== *[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত থাকিবলগীয়া অসম সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|অসমীয়া সাহিত্যিক আৰু গ্ৰন্থৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য কবিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ৰাজ্যপালসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ কণ্ঠশিল্পীসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া অভিনেতা অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] *[[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] == গণ মাধ্যম == {{Div col|2}} * [[অসম আদিত্য]] * [[জিজ্ঞাস]] * [[দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ]] * [[দৈনিক পূৰ্বোদয়]] * [[প্ৰাতঃ খবৰ]] * [[সাময়িক প্ৰসঙ্গ]] * [[হিন্দুস্থান সমাচাৰ]] * [[ডেইলি হাণ্ট]] * [[ইটিভি নেটৱৰ্ক]] {{Div col end}} ==অসম সম্পৰ্কীয় সকলো তালিকা== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:অসম_সম্পৰ্কীয়_তালিকা অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা] === ধুবুৰী জিলা === * [[খুদিমাৰী]] * [[গোলকগঞ্জ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[গৌৰাং]] * [[ধুবুৰী বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা পশ্চিম বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা পূৱ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[লক্ষীগঞ্জ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] * [[হালাকুৰা মহাবিদ্যালয়]] * [[১৯৩০ চনৰ ধুবুৰীৰ ভূমিকম্প]] ==পৃথিৱীৰ দেশসমূহ== *[[আৰ্মেনিয়া]] ==ৱেবছাইট/এপ্== {{Div col|3}} * [[অৰ্কুট]] * [[ইউটিউব কিডচ্]] * [[গুগল এডচ্]] * [[গুগল চাট]] * [[গুগল প্লাচ]] * [[গুগল মীট]] * [[গুগল শ্বীট]] * [[গুগল শ্লাইডচ্]] * [[গুগল ৱালেট]] {{Div col end}} ==অন্যান্য== *[[আৱিষ্কাৰ আৰু আৱিষ্কাৰক]] *[[ভাষা সমূহৰ তালিকা]] *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] bjpj2zp5u9h07eism1g815bghdcvz44 625885 625884 2026-08-10T11:43:56Z Kandarpajit Kallol 6257 625885 wikitext text/x-wiki ==উদ্ভিদ== *[[অসমৰ উদ্ভিদ (তালিকা)]] *[[ফলৰ তালিকা]] === শাক-পাচলি === {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] * [[মেথি শাক]] * [[কেঁচা কল]] * [[কেঁচা অমিতা]] * [[কেঁচা কঁঠাল]] {{Div col end}} === গছ-গছনি / ফল-মূল === {{Div col|4}} * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} == প্ৰাণী == {{Div col|3}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণা পহু]] * [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] * [[বন গাহৰি]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]]/[[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] * [[কুঁচিয়া]] * [[ককিলা মাছ]] * [[বামী মাছ]] * [[ভাঙন মাছ]] * [[মোৱা মাছ]] * [[চন্দা মাছ]] * [[লাওডোগা সাপ]] {{Div col end}} ===স্তন্যপায়ী প্ৰাণী=== {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- ||[[সোণালী মেকুৰী]] ||[[:en:Asian Golden Cat|Asian Golden Cat]] ||'' Pardofelis temmincki '' ||[[File: Asian Golden cat.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ উকমূক ]] ||[[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed Mole]] ||'' Blarina brevicauda '' ||[[File: Blarina brevicauda.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ কেটেলাপহু ]] ||[[:en:Malayan porcupine|Himalayan Crestless Porcupine]] ||'' Hystrix brachyura'' ||[[File: Hystrix brachyura.JPG|thumb|100px]] |- |} ===আৰু চাওক=== *[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]] ==ব্যক্তি, গ্ৰন্থ== *[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত থাকিবলগীয়া অসম সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|অসমীয়া সাহিত্যিক আৰু গ্ৰন্থৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য কবিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ৰাজ্যপালসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ কণ্ঠশিল্পীসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া অভিনেতা অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] *[[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] == গণ মাধ্যম == {{Div col|2}} * [[অসম আদিত্য]] * [[জিজ্ঞাস]] * [[দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ]] * [[দৈনিক পূৰ্বোদয়]] * [[প্ৰাতঃ খবৰ]] * [[সাময়িক প্ৰসঙ্গ]] * [[হিন্দুস্থান সমাচাৰ]] * [[ডেইলি হাণ্ট]] * [[ইটিভি নেটৱৰ্ক]] {{Div col end}} ==অসম সম্পৰ্কীয় সকলো তালিকা== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:অসম_সম্পৰ্কীয়_তালিকা অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা] === ধুবুৰী জিলা === * [[খুদিমাৰী]] * [[গোলকগঞ্জ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[গৌৰাং]] * [[ধুবুৰী বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা পশ্চিম বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা পূৱ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[লক্ষীগঞ্জ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] * [[হালাকুৰা মহাবিদ্যালয়]] * [[১৯৩০ চনৰ ধুবুৰীৰ ভূমিকম্প]] ==পৃথিৱীৰ দেশসমূহ== *[[আৰ্মেনিয়া]] ==ৱেবছাইট/এপ্== {{Div col|3}} * [[অৰ্কুট]] * [[ইউটিউব কিডচ্]] * [[গুগল এডচ্]] * [[গুগল চাট]] * [[গুগল প্লাচ]] * [[গুগল মীট]] * [[গুগল শ্বীট]] * [[গুগল শ্লাইডচ্]] * [[গুগল ৱালেট]] {{Div col end}} ==অন্যান্য== *[[আৱিষ্কাৰ আৰু আৱিষ্কাৰক]] *[[ভাষা সমূহৰ তালিকা]] *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] 1ep451mrbiqasfs7ka3hr2t062hxqwc 625886 625885 2026-08-10T11:45:32Z Kandarpajit Kallol 6257 625886 wikitext text/x-wiki ==উদ্ভিদ== *[[অসমৰ উদ্ভিদ (তালিকা)]] *[[ফলৰ তালিকা]] === শাক-পাচলি === {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] * [[মেথি শাক]] * [[কেঁচা কল]] * [[কেঁচা অমিতা]] * [[কেঁচা কঁঠাল]] {{Div col end}} === গছ-গছনি / ফল-মূল === {{Div col|4}} * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} == প্ৰাণী == {{Div col|3}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণা পহু]] * [[বন গাহৰি]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]]/[[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] * [[কুঁচিয়া]] * [[ককিলা মাছ]] * [[বামী মাছ]] * [[ভাঙন মাছ]] * [[মোৱা মাছ]] * [[চন্দা মাছ]] * [[লাওডোগা সাপ]] {{Div col end}} ===স্তন্যপায়ী প্ৰাণী=== {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- ||* [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] ||[[:en:Asian Golden Cat|Asian Golden Cat]] ||'' Pardofelis temmincki '' ||[[File: Asian Golden cat.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ উকমূক ]] ||[[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed Mole]] ||'' Blarina brevicauda '' ||[[File: Blarina brevicauda.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ কেটেলাপহু ]] ||[[:en:Malayan porcupine|Himalayan Crestless Porcupine]] ||'' Hystrix brachyura'' ||[[File: Hystrix brachyura.JPG|thumb|100px]] |- |} ===আৰু চাওক=== *[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]] ==ব্যক্তি, গ্ৰন্থ== *[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত থাকিবলগীয়া অসম সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|অসমীয়া সাহিত্যিক আৰু গ্ৰন্থৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য কবিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ৰাজ্যপালসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ কণ্ঠশিল্পীসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া অভিনেতা অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] *[[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] == গণ মাধ্যম == {{Div col|2}} * [[অসম আদিত্য]] * [[জিজ্ঞাস]] * [[দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ]] * [[দৈনিক পূৰ্বোদয়]] * [[প্ৰাতঃ খবৰ]] * [[সাময়িক প্ৰসঙ্গ]] * [[হিন্দুস্থান সমাচাৰ]] * [[ডেইলি হাণ্ট]] * [[ইটিভি নেটৱৰ্ক]] {{Div col end}} ==অসম সম্পৰ্কীয় সকলো তালিকা== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:অসম_সম্পৰ্কীয়_তালিকা অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা] === ধুবুৰী জিলা === * [[খুদিমাৰী]] * [[গোলকগঞ্জ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[গৌৰাং]] * [[ধুবুৰী বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা পশ্চিম বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা পূৱ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[লক্ষীগঞ্জ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] * [[হালাকুৰা মহাবিদ্যালয়]] * [[১৯৩০ চনৰ ধুবুৰীৰ ভূমিকম্প]] ==পৃথিৱীৰ দেশসমূহ== *[[আৰ্মেনিয়া]] ==ৱেবছাইট/এপ্== {{Div col|3}} * [[অৰ্কুট]] * [[ইউটিউব কিডচ্]] * [[গুগল এডচ্]] * [[গুগল চাট]] * [[গুগল প্লাচ]] * [[গুগল মীট]] * [[গুগল শ্বীট]] * [[গুগল শ্লাইডচ্]] * [[গুগল ৱালেট]] {{Div col end}} ==অন্যান্য== *[[আৱিষ্কাৰ আৰু আৱিষ্কাৰক]] *[[ভাষা সমূহৰ তালিকা]] *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] asmjf4oo1ojf9m5eumy64sufpuzo7np 625887 625886 2026-08-10T11:45:58Z Kandarpajit Kallol 6257 625887 wikitext text/x-wiki ==উদ্ভিদ== *[[অসমৰ উদ্ভিদ (তালিকা)]] *[[ফলৰ তালিকা]] === শাক-পাচলি === {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] * [[মেথি শাক]] * [[কেঁচা কল]] * [[কেঁচা অমিতা]] * [[কেঁচা কঁঠাল]] {{Div col end}} === গছ-গছনি / ফল-মূল === {{Div col|4}} * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} == প্ৰাণী == {{Div col|3}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণা পহু]] * [[বন গাহৰি]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]]/[[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] * [[কুঁচিয়া]] * [[ককিলা মাছ]] * [[বামী মাছ]] * [[ভাঙন মাছ]] * [[মোৱা মাছ]] * [[চন্দা মাছ]] * [[লাওডোগা সাপ]] {{Div col end}} ===স্তন্যপায়ী প্ৰাণী=== {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- ||[[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] ||[[:en:Asian Golden Cat|Asian Golden Cat]] ||'' Pardofelis temmincki '' ||[[File: Asian Golden cat.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ উকমূক ]] ||[[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed Mole]] ||'' Blarina brevicauda '' ||[[File: Blarina brevicauda.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ কেটেলাপহু ]] ||[[:en:Malayan porcupine|Himalayan Crestless Porcupine]] ||'' Hystrix brachyura'' ||[[File: Hystrix brachyura.JPG|thumb|100px]] |- |} ===আৰু চাওক=== *[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]] ==ব্যক্তি, গ্ৰন্থ== *[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত থাকিবলগীয়া অসম সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|অসমীয়া সাহিত্যিক আৰু গ্ৰন্থৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য কবিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ৰাজ্যপালসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ কণ্ঠশিল্পীসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া অভিনেতা অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] *[[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] == গণ মাধ্যম == {{Div col|2}} * [[অসম আদিত্য]] * [[জিজ্ঞাস]] * [[দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ]] * [[দৈনিক পূৰ্বোদয়]] * [[প্ৰাতঃ খবৰ]] * [[সাময়িক প্ৰসঙ্গ]] * [[হিন্দুস্থান সমাচাৰ]] * [[ডেইলি হাণ্ট]] * [[ইটিভি নেটৱৰ্ক]] {{Div col end}} ==অসম সম্পৰ্কীয় সকলো তালিকা== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:অসম_সম্পৰ্কীয়_তালিকা অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা] === ধুবুৰী জিলা === * [[খুদিমাৰী]] * [[গোলকগঞ্জ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[গৌৰাং]] * [[ধুবুৰী বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা পশ্চিম বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা পূৱ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[লক্ষীগঞ্জ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] * [[হালাকুৰা মহাবিদ্যালয়]] * [[১৯৩০ চনৰ ধুবুৰীৰ ভূমিকম্প]] ==পৃথিৱীৰ দেশসমূহ== *[[আৰ্মেনিয়া]] ==ৱেবছাইট/এপ্== {{Div col|3}} * [[অৰ্কুট]] * [[ইউটিউব কিডচ্]] * [[গুগল এডচ্]] * [[গুগল চাট]] * [[গুগল প্লাচ]] * [[গুগল মীট]] * [[গুগল শ্বীট]] * [[গুগল শ্লাইডচ্]] * [[গুগল ৱালেট]] {{Div col end}} ==অন্যান্য== *[[আৱিষ্কাৰ আৰু আৱিষ্কাৰক]] *[[ভাষা সমূহৰ তালিকা]] *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] fafbc77kk4pp3wfekr4f9y80qessigk 625888 625887 2026-08-10T11:48:19Z Kandarpajit Kallol 6257 /* শাক-পাচলি */ 625888 wikitext text/x-wiki ==উদ্ভিদ== *[[অসমৰ উদ্ভিদ (তালিকা)]] *[[ফলৰ তালিকা]] === শাক-পাচলি === {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[কবি]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] {{Div col end}} === গছ-গছনি / ফল-মূল === {{Div col|4}} * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} == প্ৰাণী == {{Div col|3}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণা পহু]] * [[বন গাহৰি]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]]/[[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] * [[কুঁচিয়া]] * [[ককিলা মাছ]] * [[বামী মাছ]] * [[ভাঙন মাছ]] * [[মোৱা মাছ]] * [[চন্দা মাছ]] * [[লাওডোগা সাপ]] {{Div col end}} ===স্তন্যপায়ী প্ৰাণী=== {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- ||[[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] ||[[:en:Asian Golden Cat|Asian Golden Cat]] ||'' Pardofelis temmincki '' ||[[File: Asian Golden cat.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ উকমূক ]] ||[[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed Mole]] ||'' Blarina brevicauda '' ||[[File: Blarina brevicauda.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ কেটেলাপহু ]] ||[[:en:Malayan porcupine|Himalayan Crestless Porcupine]] ||'' Hystrix brachyura'' ||[[File: Hystrix brachyura.JPG|thumb|100px]] |- |} ===আৰু চাওক=== *[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]] ==ব্যক্তি, গ্ৰন্থ== *[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত থাকিবলগীয়া অসম সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|অসমীয়া সাহিত্যিক আৰু গ্ৰন্থৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য কবিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ৰাজ্যপালসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ কণ্ঠশিল্পীসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া অভিনেতা অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] *[[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] == গণ মাধ্যম == {{Div col|2}} * [[অসম আদিত্য]] * [[জিজ্ঞাস]] * [[দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ]] * [[দৈনিক পূৰ্বোদয়]] * [[প্ৰাতঃ খবৰ]] * [[সাময়িক প্ৰসঙ্গ]] * [[হিন্দুস্থান সমাচাৰ]] * [[ডেইলি হাণ্ট]] * [[ইটিভি নেটৱৰ্ক]] {{Div col end}} ==অসম সম্পৰ্কীয় সকলো তালিকা== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:অসম_সম্পৰ্কীয়_তালিকা অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা] === ধুবুৰী জিলা === * [[খুদিমাৰী]] * [[গোলকগঞ্জ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[গৌৰাং]] * [[ধুবুৰী বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা পশ্চিম বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা পূৱ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[লক্ষীগঞ্জ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] * [[হালাকুৰা মহাবিদ্যালয়]] * [[১৯৩০ চনৰ ধুবুৰীৰ ভূমিকম্প]] ==পৃথিৱীৰ দেশসমূহ== *[[আৰ্মেনিয়া]] ==ৱেবছাইট/এপ্== {{Div col|3}} * [[অৰ্কুট]] * [[ইউটিউব কিডচ্]] * [[গুগল এডচ্]] * [[গুগল চাট]] * [[গুগল প্লাচ]] * [[গুগল মীট]] * [[গুগল শ্বীট]] * [[গুগল শ্লাইডচ্]] * [[গুগল ৱালেট]] {{Div col end}} ==অন্যান্য== *[[আৱিষ্কাৰ আৰু আৱিষ্কাৰক]] *[[ভাষা সমূহৰ তালিকা]] *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] h542e9f5yq3r54pu26n96rkrakzstog 625889 625888 2026-08-10T11:48:39Z Kandarpajit Kallol 6257 625889 wikitext text/x-wiki ==উদ্ভিদ== *[[অসমৰ উদ্ভিদ (তালিকা)]] *[[ফলৰ তালিকা]] === শাক-পাচলি === {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] {{Div col end}} === গছ-গছনি / ফল-মূল === {{Div col|4}} * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} == প্ৰাণী == {{Div col|3}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণা পহু]] * [[বন গাহৰি]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]]/[[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] * [[কুঁচিয়া]] * [[ককিলা মাছ]] * [[বামী মাছ]] * [[ভাঙন মাছ]] * [[মোৱা মাছ]] * [[চন্দা মাছ]] * [[লাওডোগা সাপ]] {{Div col end}} ===স্তন্যপায়ী প্ৰাণী=== {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- ||[[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] ||[[:en:Asian Golden Cat|Asian Golden Cat]] ||'' Pardofelis temmincki '' ||[[File: Asian Golden cat.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ উকমূক ]] ||[[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed Mole]] ||'' Blarina brevicauda '' ||[[File: Blarina brevicauda.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ কেটেলাপহু ]] ||[[:en:Malayan porcupine|Himalayan Crestless Porcupine]] ||'' Hystrix brachyura'' ||[[File: Hystrix brachyura.JPG|thumb|100px]] |- |} ===আৰু চাওক=== *[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]] ==ব্যক্তি, গ্ৰন্থ== *[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত থাকিবলগীয়া অসম সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|অসমীয়া সাহিত্যিক আৰু গ্ৰন্থৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য কবিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ৰাজ্যপালসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ কণ্ঠশিল্পীসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া অভিনেতা অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] *[[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] == গণ মাধ্যম == {{Div col|2}} * [[অসম আদিত্য]] * [[জিজ্ঞাস]] * [[দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ]] * [[দৈনিক পূৰ্বোদয়]] * [[প্ৰাতঃ খবৰ]] * [[সাময়িক প্ৰসঙ্গ]] * [[হিন্দুস্থান সমাচাৰ]] * [[ডেইলি হাণ্ট]] * [[ইটিভি নেটৱৰ্ক]] {{Div col end}} ==অসম সম্পৰ্কীয় সকলো তালিকা== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:অসম_সম্পৰ্কীয়_তালিকা অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা] === ধুবুৰী জিলা === * [[খুদিমাৰী]] * [[গোলকগঞ্জ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[গৌৰাং]] * [[ধুবুৰী বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা পশ্চিম বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা পূৱ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[লক্ষীগঞ্জ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] * [[হালাকুৰা মহাবিদ্যালয়]] * [[১৯৩০ চনৰ ধুবুৰীৰ ভূমিকম্প]] ==পৃথিৱীৰ দেশসমূহ== *[[আৰ্মেনিয়া]] ==ৱেবছাইট/এপ্== {{Div col|3}} * [[অৰ্কুট]] * [[ইউটিউব কিডচ্]] * [[গুগল এডচ্]] * [[গুগল চাট]] * [[গুগল প্লাচ]] * [[গুগল মীট]] * [[গুগল শ্বীট]] * [[গুগল শ্লাইডচ্]] * [[গুগল ৱালেট]] {{Div col end}} ==অন্যান্য== *[[আৱিষ্কাৰ আৰু আৱিষ্কাৰক]] *[[ভাষা সমূহৰ তালিকা]] *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] 5g3l5foni9q2iyzx0e3y8qlu22yf6dh 625890 625889 2026-08-10T11:49:33Z Kandarpajit Kallol 6257 625890 wikitext text/x-wiki ==উদ্ভিদ== *[[অসমৰ উদ্ভিদ (তালিকা)]] *[[ফলৰ তালিকা]] === শাক-পাচলি === {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] {{Div col end}} === গছ-গছনি / ফল-মূল === {{Div col|4}} * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} == প্ৰাণী == {{Div col|3}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণা পহু]] * [[বন গাহৰি]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]]/[[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] * [[কুঁচিয়া]] * [[ককিলা মাছ]] * [[বামী মাছ]] * [[ভাঙন মাছ]] * [[মোৱা মাছ]] * [[চন্দা মাছ]] * [[লাওডোগা সাপ]] {{Div col end}} ===স্তন্যপায়ী প্ৰাণী=== {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- ||[[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] ||[[:en:Asian Golden Cat|Asian Golden Cat]] ||'' Pardofelis temmincki '' ||[[File: Asian Golden cat.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ উকমূক ]] ||[[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed Mole]] ||'' Blarina brevicauda '' ||[[File: Blarina brevicauda.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ কেটেলাপহু ]] ||[[:en:Malayan porcupine|Himalayan Crestless Porcupine]] ||'' Hystrix brachyura'' ||[[File: Hystrix brachyura.JPG|thumb|100px]] |- |} ===আৰু চাওক=== *[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]] ==ব্যক্তি, গ্ৰন্থ== *[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত থাকিবলগীয়া অসম সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|অসমীয়া সাহিত্যিক আৰু গ্ৰন্থৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য কবিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ৰাজ্যপালসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ কণ্ঠশিল্পীসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া অভিনেতা অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] *[[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] == গণ মাধ্যম == {{Div col|2}} * [[অসম আদিত্য]] * [[জিজ্ঞাস]] * [[দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ]] * [[দৈনিক পূৰ্বোদয়]] * [[প্ৰাতঃ খবৰ]] * [[সাময়িক প্ৰসঙ্গ]] * [[হিন্দুস্থান সমাচাৰ]] * [[ডেইলি হাণ্ট]] * [[ইটিভি নেটৱৰ্ক]] {{Div col end}} ==অসম সম্পৰ্কীয় সকলো তালিকা== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:অসম_সম্পৰ্কীয়_তালিকা অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা] === ধুবুৰী জিলা === * [[খুদিমাৰী]] * [[গোলকগঞ্জ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[গৌৰাং]] * [[ধুবুৰী বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা পশ্চিম বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা পূৱ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[লক্ষীগঞ্জ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] * [[হালাকুৰা মহাবিদ্যালয়]] * [[১৯৩০ চনৰ ধুবুৰীৰ ভূমিকম্প]] ==পৃথিৱীৰ দেশসমূহ== *[[আৰ্মেনিয়া]] ==ৱেবছাইট/এপ্== {{Div col|3}} * [[অৰ্কুট]] * [[ইউটিউব কিডচ্]] * [[গুগল এডচ্]] * [[গুগল চাট]] * [[গুগল প্লাচ]] * [[গুগল মীট]] * [[গুগল শ্বীট]] * [[গুগল শ্লাইডচ্]] * [[গুগল ৱালেট]] {{Div col end}} ==অন্যান্য== *[[আৱিষ্কাৰ আৰু আৱিষ্কাৰক]] *[[ভাষা সমূহৰ তালিকা]] *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] 23hyk1g0jrufl7py7lvf8r46eifahs1 625891 625890 2026-08-10T11:49:49Z Kandarpajit Kallol 6257 625891 wikitext text/x-wiki ==উদ্ভিদ== *[[অসমৰ উদ্ভিদ (তালিকা)]] *[[ফলৰ তালিকা]] === শাক-পাচলি === {{Div col|4}} * [[আলু]] * [[কচু]] * [[বিলাহী]] * [[বেঙেনা]] * [[ভেণ্ডি]] * [[গাজৰ]] * [[ফুলকবি]] * [[ওলকবি]] * [[ভোল]] * [[বীন]] * [[মটৰমাহ]] * [[লাই শাক]] {{Div col end}} === গছ-গছনি / ফল-মূল === {{Div col|4}} * [[জামু]] * [[শিৰীষ]] * [[চেগুন]] * [[হলং]] * [[চন্দন]] * [[নাগেশ্বৰ]] * [[ডালিম]] * [[তৰমুজ]] * [[মাটি কঁঠাল]] / [[আনাৰস]] * [[জামু]] * [[কাজু বাদাম]] * [[তেঁতেলী]] {{Div col end}} == প্ৰাণী == {{Div col|3}} * [[ছাগলী]] * [[গাধ]] * [[গঁড়]] * [[বাঘ]] * [[বান্দৰ]] * [[হৰিণা পহু]] * [[বন গাহৰি]] * [[কেঁকোৰা]] * [[ডলফিন]] * [[বগলী]] * [[কপৌ]] * [[ময়ূৰ]] / [[ম'ৰা চৰাই]] * [[হাঁহ]] * [[জিঞা]] * [[কুঁচিয়া]] * [[ককিলা মাছ]] * [[বামী মাছ]] * [[ভাঙন মাছ]] * [[মোৱা মাছ]] * [[চন্দা মাছ]] * [[লাওডোগা সাপ]] {{Div col end}} ===স্তন্যপায়ী প্ৰাণী=== {| class="sortable wikitable" width=80% |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম ! বৈজ্ঞানিক নাম ! চিত্ৰ |- ||[[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] ||[[:en:Asian Golden Cat|Asian Golden Cat]] ||'' Pardofelis temmincki '' ||[[File: Asian Golden cat.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ উকমূক ]] ||[[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed Mole]] ||'' Blarina brevicauda '' ||[[File: Blarina brevicauda.jpg|thumb|100px]] |- ||[[ কেটেলাপহু ]] ||[[:en:Malayan porcupine|Himalayan Crestless Porcupine]] ||'' Hystrix brachyura'' ||[[File: Hystrix brachyura.JPG|thumb|100px]] |- |} ===আৰু চাওক=== *[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]] ==ব্যক্তি, গ্ৰন্থ== *[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত থাকিবলগীয়া অসম সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|অসমীয়া সাহিত্যিক আৰু গ্ৰন্থৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য কবিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তিসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া ৰাজ্যপালসকলৰ তালিকা]] *[[অসমৰ কণ্ঠশিল্পীসকলৰ তালিকা]] *[[অসমীয়া অভিনেতা অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] *[[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰীসকলৰ তালিকা]] == গণ মাধ্যম == {{Div col|2}} * [[অসম আদিত্য]] * [[জিজ্ঞাস]] * [[দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ]] * [[দৈনিক পূৰ্বোদয়]] * [[প্ৰাতঃ খবৰ]] * [[সাময়িক প্ৰসঙ্গ]] * [[হিন্দুস্থান সমাচাৰ]] * [[ডেইলি হাণ্ট]] * [[ইটিভি নেটৱৰ্ক]] {{Div col end}} ==অসম সম্পৰ্কীয় সকলো তালিকা== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:অসম_সম্পৰ্কীয়_তালিকা অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা] === ধুবুৰী জিলা === * [[খুদিমাৰী]] * [[গোলকগঞ্জ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[গৌৰাং]] * [[ধুবুৰী বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা পশ্চিম বিধানসভা সমষ্টি]] * [[বিলাসীপাৰা পূৱ বিধানসভা সমষ্টি]] * [[লক্ষীগঞ্জ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] * [[হালাকুৰা মহাবিদ্যালয়]] * [[১৯৩০ চনৰ ধুবুৰীৰ ভূমিকম্প]] ==পৃথিৱীৰ দেশসমূহ== *[[আৰ্মেনিয়া]] ==ৱেবছাইট/এপ্== {{Div col|3}} * [[অৰ্কুট]] * [[ইউটিউব কিডচ্]] * [[গুগল এডচ্]] * [[গুগল চাট]] * [[গুগল প্লাচ]] * [[গুগল মীট]] * [[গুগল শ্বীট]] * [[গুগল শ্লাইডচ্]] * [[গুগল ৱালেট]] {{Div col end}} ==অন্যান্য== *[[আৱিষ্কাৰ আৰু আৱিষ্কাৰক]] *[[ভাষা সমূহৰ তালিকা]] *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] 1y1mc5d2gat7sx57nar8faw3to0mx6r 0 138580 625865 2026-08-10T11:23:39Z AjayDas 12623 নতুন পৃষ্ঠা: [[File:Vidushaka-Mani Madhava Chakyar.jpg|চাক্যাৰ কুথু পৰিৱেশন কৰি থকা অৱস্থাত গুৰু পদ্মশ্ৰী মণি মাধৱ চাক্যাৰ|thumb|right]] '''চাক্যাৰ কুথু''' ({{lang-en|Chakyar Koothu}}) [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ এবিধ পৰম্পৰাগত প্ৰদৰ্শনকাৰী কলা।... 625865 wikitext text/x-wiki [[File:Vidushaka-Mani Madhava Chakyar.jpg|চাক্যাৰ কুথু পৰিৱেশন কৰি থকা অৱস্থাত গুৰু পদ্মশ্ৰী মণি মাধৱ চাক্যাৰ|thumb|right]] '''চাক্যাৰ কুথু''' ({{lang-en|Chakyar Koothu}}) [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ এবিধ পৰম্পৰাগত প্ৰদৰ্শনকাৰী কলা। ই মূলত এবিধ একক অভিনয় বা একক নাট্য যত অভিনেতাগৰাকীয়ে বিভিন্ন [[হিন্দু মহাকাব্য|হিন্দু ধৰ্মগ্ৰন্থ]] (যেনে— ''[[ৰামায়ণ]]'' আৰু ''[[মহাভাৰত]]'') আৰু পুৰাণৰ আখ্যানসমূহ বৰ্ণনা কৰে।<ref>{{cite web |title=Koothu - a socio-religious art performed in the Koothambalam |url=https://www.keralatourism.org/artforms/koothu-performing-art/6/ |access-date=2026-08-05 |website=Kerala Department of Tourism }}</ref> কেতিয়াবা এই কলাক বৰ্তমান যুগৰ 'ষ্টেণ্ড-আপ কমেডী'ৰ এক পৰম্পৰাগত ৰূপ বুলিও গণ্য কৰা হয়। কিয়নো ইয়াত সমসাময়িক সামাজিক-ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতিক লৈ ধেমেলীয়া ব্যংগ কৰা হয় আৰু দৰ্শককো হাঁহি-ধেমালিৰ মাজলৈ টানি অনা হয়।<ref>{{cite web |title=Chakyar Koothu to be staged at Thamaramkulangara |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2011/May/03/chakyar-koothu-to-be-staged-at-thamaramkulangara-250009.html |access-date=2024-06-28 |website=newindianexpress.com }}</ref> == পৰিৱেশন শৈলী == "কুথু" শব্দৰ অৰ্থ হৈছে নৃত্য। পিছে এই বাদ্য-নৃত্যত অংগ সঞ্চালন বা কোৰিঅ'গ্ৰাফী অতি কম থাকে। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে মুখৰ অভিব্যক্তি বা ভাব-ভংগীৰ ওপৰতহে আটাইতকৈ বেছি গুৰুত্ব দিয়া হয়। এই কলা 'কুথাম্বালম' নামৰ এক বিশেষ নাট্যশালাত পৰিৱেশন কৰা হয়। এই নাট্যশালাসমূহ কেৰালাৰ হিন্দু মন্দিৰৰ ভিতৰত বিশেষভাৱে [[কুডিয়াট্টম]] আৰু চাক্যাৰ কুথু প্ৰদৰ্শনৰ বাবে সজা হয়। সাধাৰণতে মন্দিৰৰ উৎসৱ-পাৰ্বনৰ সময়ত চাক্যাৰ সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে আম্বালাবাসী নাম্বিয়াৰসকলৰ সংগতত এই অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰে। ই এজন কথক বা বাখ্যাকাৰৰ দ্বাৰা পৰিৱেশিত এক একক অনুষ্ঠান। অভিনেতাগৰাকীয়ে মূৰত এটা বিশেষ টুপী বা শিৰস্ত্ৰাণ পিন্ধে আৰু মুখত ক'লা গোঁফ আঁকি লয়। তেওঁৰ সমগ্ৰ দেহত চন্দনৰ প্ৰলেপ আৰু ৰঙা ফুট দিয়া থাকে। মূৰৰ টুপীটো দেখিবলৈ এটা সাপৰ ফেটৰ দৰে হয়। ইয়াৰ দ্বাৰা হাজাৰটা মূৰ থকা সৰ্পৰাজ অনন্তৰ আখ্যান বৰ্ণনাক প্ৰতীকি ৰূপত বুজোৱা হয়। চাক্যাৰ শিল্পীগৰাকীয়ে সংস্কৃত সাহিত্যৰ "চম্পু প্ৰবন্ধ" শৈলীৰ আধাৰত কাহিনী কয়। এই শৈলীত গদ্য আৰু পদ্যৰ (শ্লোক) এক সুন্দৰ সংমিশ্ৰণ থাকে। তেওঁ প্ৰথমে মন্দিৰৰ আৰাধ্য দেৱতাৰ চৰণত প্ৰাৰ্থনা জনায়। তাৰ পিছত তেওঁ সংস্কৃতৰ শ্লোক এটা আবৃত্তি কৰে আৰু তাক মালয়ালম ভাষাত বুজাই দিয়ে। এই বাখ্যাৰ মাজতে তেওঁ অতি চতুৰতাৰে ধেমেলীয়া ব্যংগ ব্যৱহাৰ কৰি চলিত সমাজ ব্যৱস্থা আৰু স্থানীয় পৰিস্থিতিৰ সৈতে তুলনা কৰে। পৰম্পৰাগতভাৱে এই কলা কেৱল চাক্যাৰ সম্প্ৰদায়ৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। অনুষ্ঠানটোত সহযোগী বাদ্য হিচাপে 'মিঝাভু' নামৰ এটা ডাঙৰ ঢোল আৰু এযোৰ [[ইলাতালম]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই কলা একে ধৰণৰ আন এবিধ শিল্প 'নাংগিয়াৰ কুথু'ৰ পৰা কিছু সুকীয়া। নাংগিয়াৰ কুথু কেৱল নাম্বিয়াৰ জাতিৰ মহিলাসকলেহে (যাক নাংগিয়াৰাম্মা বোলা হয়) পৰিৱেশন কৰে আৰু ই এক অত্যন্ত উচ্চ খাপৰ পৰিশোধিত নাট্য কলা। == মণি মাধৱ চাক্যাৰ == চাক্যাৰ কুথু মূলত কেৱল হিন্দু মন্দিৰৰ কুথাম্বালমসমূহৰ ভিতৰতহে প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। পিছে নাট্যাচাৰ্য (নাট্যশৈলীৰ এজন মহান শিক্ষক আৰু সাধক) [[পদ্মশ্ৰী]] মণি মাধৱ চাক্যাৰে এই কলাক মন্দিৰৰ চাৰিবেৰৰ পৰা বাহিৰলৈ উলিয়াই আনি সাধাৰণ জনতাৰ মাজলৈ লৈ গৈছিল। তেওঁ আছিল অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ' আৰু দূৰদৰ্শনত চাক্যাৰ কুথু পৰিৱেশন কৰা প্ৰথমগৰাকী শিল্পী। বহুতে তেওঁক আধুনিক যুগৰ আটাইতকৈ মহান চাক্যাৰ কুথু আৰু কুডিয়াট্টম শিল্পী বুলি গণ্য কৰে। লোকমুখত প্ৰচলিত এটা কাহিনী অনুসৰি তেওঁৰ গুৰু ৰাম বৰ্মা পৰীক্ষিত থাম্পুৰানে 'প্ৰহ্লাদচৰিত' নামৰ এখন সংস্কৃত চম্পু প্ৰবন্ধ লিখিছিল। তেওঁ কেইবাজনো জ্যেষ্ঠ শিল্পীক এইখন অধ্যয়ন কৰি মঞ্চস্থ কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল। কিন্তু জ্যেষ্ঠ শিল্পীসকলে ই অতি কঠিন বুলি এৰি দিছিল। তাৰ পিছত যুৱ মণি মাধৱ চাক্যাৰে এই প্ৰত্যাহ্বান গ্ৰহণ কৰে। তেওঁ মাত্ৰ এটা ৰাতিৰ ভিতৰতে এই প্ৰবন্ধৰ এটা অংশ মুখস্থ কৰিলে আৰু পাছদিনা কচিন ৰাজ্যৰ ৰাজধানী ত্ৰিপুনিথুৰাত সফলতাৰে পৰিৱেশন কৰিলে। এই ঘটনাই তেওঁৰ সংস্কৃত ভাষা আৰু ধ্রুপদী কলাৰ ওপৰত থকা গভীৰ পাণ্ডিত্য প্ৰমাণ কৰিলে। ইয়াৰ কেইমাহমানৰ পিছত তেওঁ একেখন মঞ্চতে সমগ্ৰ 'প্ৰহ্লাদচৰিত' প্ৰবন্ধটো অভিনয় কৰি দেখুৱাইছিল। বিংশ শতিকাৰ এই শিল্প ধাৰাৰ আন দুজন অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ শিল্পী আছিল প্ৰয়াত আম্মান নুৰ মাধৱ চাক্যাৰ আৰু পাইনকুলাম ৰামন চাক্যাৰ। == লগতে চাওক == * [[কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] * [[কথাকলি]] * [[কুডিয়াট্টম]] * [[মোহিনীয়াট্টম]] * [[পঞ্চবাদ্যম]] == তথ্যসূত্ৰ == {{commons category|Chakyar Koothu|}} {{reflist}} == বহিঃসংযোগ == * [https://web.archive.org/web/20070604231338/http://www.artkerala.com/art-forms/classical-dances/chakyar-koothu চাক্যাৰ কুথুৰ চমু আভাস] 1ih3ism6qvv2ednhdzs0meqfw207q1w 625866 625865 2026-08-10T11:24:28Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 625866 wikitext text/x-wiki [[File:Vidushaka-Mani Madhava Chakyar.jpg|চাক্যাৰ কুথু পৰিৱেশন কৰি থকা অৱস্থাত গুৰু পদ্মশ্ৰী মণি মাধৱ চাক্যাৰ|thumb|right]] '''চাক্যাৰ কুথু''' ({{lang-en|Chakyar Koothu}}) [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ এবিধ পৰম্পৰাগত প্ৰদৰ্শনকাৰী কলা। ই মূলত এবিধ একক অভিনয় বা একক নাট্য যত অভিনেতাগৰাকীয়ে বিভিন্ন [[হিন্দু মহাকাব্য|হিন্দু ধৰ্মগ্ৰন্থ]] (যেনে— ''[[ৰামায়ণ]]'' আৰু ''[[মহাভাৰত]]'') আৰু পুৰাণৰ আখ্যানসমূহ বৰ্ণনা কৰে।<ref>{{cite web |title=Koothu - a socio-religious art performed in the Koothambalam |url=https://www.keralatourism.org/artforms/koothu-performing-art/6/ |access-date=2026-08-05 |website=Kerala Department of Tourism }}</ref> কেতিয়াবা এই কলাক বৰ্তমান যুগৰ 'ষ্টেণ্ড-আপ কমেডী'ৰ এক পৰম্পৰাগত ৰূপ বুলিও গণ্য কৰা হয়। কিয়নো ইয়াত সমসাময়িক সামাজিক-ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতিক লৈ ধেমেলীয়া ব্যংগ কৰা হয় আৰু দৰ্শককো হাঁহি-ধেমালিৰ মাজলৈ টানি অনা হয়।<ref>{{cite web |title=Chakyar Koothu to be staged at Thamaramkulangara |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2011/May/03/chakyar-koothu-to-be-staged-at-thamaramkulangara-250009.html |access-date=2024-06-28 |website=newindianexpress.com }}</ref> == পৰিৱেশন শৈলী == "কুথু" শব্দৰ অৰ্থ হৈছে নৃত্য। পিছে এই বাদ্য-নৃত্যত অংগ সঞ্চালন বা কোৰিঅ'গ্ৰাফী অতি কম থাকে। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে মুখৰ অভিব্যক্তি বা ভাব-ভংগীৰ ওপৰতহে আটাইতকৈ বেছি গুৰুত্ব দিয়া হয়। এই কলা 'কুথাম্বালম' নামৰ এক বিশেষ নাট্যশালাত পৰিৱেশন কৰা হয়। এই নাট্যশালাসমূহ কেৰালাৰ হিন্দু মন্দিৰৰ ভিতৰত বিশেষভাৱে [[কুডিয়াট্টম]] আৰু চাক্যাৰ কুথু প্ৰদৰ্শনৰ বাবে সজা হয়। সাধাৰণতে মন্দিৰৰ উৎসৱ-পাৰ্বণৰ সময়ত চাক্যাৰ সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে আম্বালাবাসী নাম্বিয়াৰসকলৰ সংগতত এই অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰে। ই এজন কথক বা ব্যাখ্যাকাৰৰদ্বাৰা পৰিৱেশিত এক একক অনুষ্ঠান। অভিনেতাগৰাকীয়ে মূৰত এটা বিশেষ টুপী বা শিৰস্ত্ৰাণ পিন্ধে আৰু মুখত ক'লা গোঁফ আঁকি লয়। তেওঁৰ সমগ্ৰ দেহত চন্দনৰ প্ৰলেপ আৰু ৰঙা ফুট দিয়া থাকে। মূৰৰ টুপীটো দেখিবলৈ এটা সাপৰ ফেটৰ দৰে হয়। ইয়াৰদ্বাৰা হাজাৰটা মূৰ থকা সৰ্পৰাজ অনন্তৰ আখ্যান বৰ্ণনাক প্ৰতীকি ৰূপত বুজোৱা হয়। চাক্যাৰ শিল্পীগৰাকীয়ে সংস্কৃত সাহিত্যৰ "চম্পু প্ৰবন্ধ" শৈলীৰ আধাৰত কাহিনী কয়। এই শৈলীত গদ্য আৰু পদ্যৰ (শ্লোক) এক সুন্দৰ সংমিশ্ৰণ থাকে। তেওঁ প্ৰথমে মন্দিৰৰ আৰাধ্য দেৱতাৰ চৰণত প্ৰাৰ্থনা জনায়। তাৰ পিছত তেওঁ সংস্কৃতৰ শ্লোক এটা আবৃত্তি কৰে আৰু তাক মালয়ালম ভাষাত বুজাই দিয়ে। এই ব্যাখ্যাৰ মাজতে তেওঁ অতি চতুৰতাৰে ধেমেলীয়া ব্যংগ ব্যৱহাৰ কৰি চলিত সমাজ-ব্যৱস্থা আৰু স্থানীয় পৰিস্থিতিৰ সৈতে তুলনা কৰে। পৰম্পৰাগতভাৱে এই কলা কেৱল চাক্যাৰ সম্প্ৰদায়ৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। অনুষ্ঠানটোত সহযোগী বাদ্য হিচাপে 'মিঝাভু' নামৰ এটা ডাঙৰ ঢোল আৰু এযোৰ [[ইলাতালম]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই কলা একে ধৰণৰ আন এবিধ শিল্প 'নাংগিয়াৰ কুথু'ৰপৰা কিছু সুকীয়া। নাংগিয়াৰ কুথু কেৱল নাম্বিয়াৰ জাতিৰ মহিলাসকলেহে (যাক নাংগিয়াৰাম্মা বোলা হয়) পৰিৱেশন কৰে আৰু ই এক অত্যন্ত উচ্চ খাপৰ পৰিশোধিত নাট্য কলা। == মণি মাধৱ চাক্যাৰ == চাক্যাৰ কুথু মূলত কেৱল হিন্দু মন্দিৰৰ কুথাম্বালমসমূহৰ ভিতৰতহে প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। পিছে নাট্যাচাৰ্য (নাট্যশৈলীৰ এজন মহান শিক্ষক আৰু সাধক) [[পদ্মশ্ৰী]] মণি মাধৱ চাক্যাৰে এই কলাক মন্দিৰৰ চাৰিবেৰৰপৰা বাহিৰলৈ উলিয়াই আনি সাধাৰণ জনতাৰ মাজলৈ লৈ গৈছিল। তেওঁ আছিল অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ' আৰু দূৰদৰ্শনত চাক্যাৰ কুথু পৰিৱেশন কৰা প্ৰথমগৰাকী শিল্পী। বহুতে তেওঁক আধুনিক যুগৰ আটাইতকৈ মহান চাক্যাৰ কুথু আৰু কুডিয়াট্টম শিল্পী বুলি গণ্য কৰে। লোকমুখত প্ৰচলিত এটা কাহিনী অনুসৰি তেওঁৰ গুৰু ৰাম বৰ্মা পৰীক্ষিত থাম্পুৰানে 'প্ৰহ্লাদচৰিত' নামৰ এখন সংস্কৃত চম্পু প্ৰবন্ধ লিখিছিল। তেওঁ কেইবাজনো জ্যেষ্ঠ শিল্পীক এইখন অধ্যয়ন কৰি মঞ্চস্থ কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল। কিন্তু জ্যেষ্ঠ শিল্পীসকলে ই অতি কঠিন বুলি এৰি দিছিল। তাৰ পিছত যুৱ মণি মাধৱ চাক্যাৰে এই প্ৰত্যাহ্বান গ্ৰহণ কৰে। তেওঁ মাত্ৰ এটা ৰাতিৰ ভিতৰতে এই প্ৰবন্ধৰ এটা অংশ মুখস্থ কৰিলে আৰু পাছদিনা কচিন ৰাজ্যৰ ৰাজধানী ত্ৰিপুনিথুৰাত সফলতাৰে পৰিৱেশন কৰিলে। এই ঘটনাই তেওঁৰ সংস্কৃত ভাষা আৰু ধ্ৰুপদী কলাৰ ওপৰত থকা গভীৰ পাণ্ডিত্য প্ৰমাণ কৰিলে। ইয়াৰ কেইমাহমানৰ পিছত তেওঁ একেখন মঞ্চতে সমগ্ৰ 'প্ৰহ্লাদচৰিত' প্ৰবন্ধটো অভিনয় কৰি দেখুৱাইছিল। বিংশ শতিকাৰ এই শিল্প ধাৰাৰ আন দুজন অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ শিল্পী আছিল প্ৰয়াত আম্মান নুৰ মাধৱ চাক্যাৰ আৰু পাইনকুলাম ৰামন চাক্যাৰ। == লগতে চাওক == * [[কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] * [[কথাকলি]] * [[কুডিয়াট্টম]] * [[মোহিনীয়াট্টম]] * [[পঞ্চবাদ্যম]] == তথ্যসূত্ৰ == {{commons category|Chakyar Koothu|}} {{reflist}} == বহিঃসংযোগ == * [https://web.archive.org/web/20070604231338/http://www.artkerala.com/art-forms/classical-dances/chakyar-koothu চাক্যাৰ কুথুৰ চমু আভাস] nnl3iu5q4owjhwi8yc2pc7b5r81g6vn 625867 625866 2026-08-10T11:24:56Z AjayDas 12623 added [[Category:কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] using [[WP:HC|HotCat]] 625867 wikitext text/x-wiki [[File:Vidushaka-Mani Madhava Chakyar.jpg|চাক্যাৰ কুথু পৰিৱেশন কৰি থকা অৱস্থাত গুৰু পদ্মশ্ৰী মণি মাধৱ চাক্যাৰ|thumb|right]] '''চাক্যাৰ কুথু''' ({{lang-en|Chakyar Koothu}}) [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ এবিধ পৰম্পৰাগত প্ৰদৰ্শনকাৰী কলা। ই মূলত এবিধ একক অভিনয় বা একক নাট্য যত অভিনেতাগৰাকীয়ে বিভিন্ন [[হিন্দু মহাকাব্য|হিন্দু ধৰ্মগ্ৰন্থ]] (যেনে— ''[[ৰামায়ণ]]'' আৰু ''[[মহাভাৰত]]'') আৰু পুৰাণৰ আখ্যানসমূহ বৰ্ণনা কৰে।<ref>{{cite web |title=Koothu - a socio-religious art performed in the Koothambalam |url=https://www.keralatourism.org/artforms/koothu-performing-art/6/ |access-date=2026-08-05 |website=Kerala Department of Tourism }}</ref> কেতিয়াবা এই কলাক বৰ্তমান যুগৰ 'ষ্টেণ্ড-আপ কমেডী'ৰ এক পৰম্পৰাগত ৰূপ বুলিও গণ্য কৰা হয়। কিয়নো ইয়াত সমসাময়িক সামাজিক-ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতিক লৈ ধেমেলীয়া ব্যংগ কৰা হয় আৰু দৰ্শককো হাঁহি-ধেমালিৰ মাজলৈ টানি অনা হয়।<ref>{{cite web |title=Chakyar Koothu to be staged at Thamaramkulangara |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2011/May/03/chakyar-koothu-to-be-staged-at-thamaramkulangara-250009.html |access-date=2024-06-28 |website=newindianexpress.com }}</ref> == পৰিৱেশন শৈলী == "কুথু" শব্দৰ অৰ্থ হৈছে নৃত্য। পিছে এই বাদ্য-নৃত্যত অংগ সঞ্চালন বা কোৰিঅ'গ্ৰাফী অতি কম থাকে। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে মুখৰ অভিব্যক্তি বা ভাব-ভংগীৰ ওপৰতহে আটাইতকৈ বেছি গুৰুত্ব দিয়া হয়। এই কলা 'কুথাম্বালম' নামৰ এক বিশেষ নাট্যশালাত পৰিৱেশন কৰা হয়। এই নাট্যশালাসমূহ কেৰালাৰ হিন্দু মন্দিৰৰ ভিতৰত বিশেষভাৱে [[কুডিয়াট্টম]] আৰু চাক্যাৰ কুথু প্ৰদৰ্শনৰ বাবে সজা হয়। সাধাৰণতে মন্দিৰৰ উৎসৱ-পাৰ্বণৰ সময়ত চাক্যাৰ সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে আম্বালাবাসী নাম্বিয়াৰসকলৰ সংগতত এই অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰে। ই এজন কথক বা ব্যাখ্যাকাৰৰদ্বাৰা পৰিৱেশিত এক একক অনুষ্ঠান। অভিনেতাগৰাকীয়ে মূৰত এটা বিশেষ টুপী বা শিৰস্ত্ৰাণ পিন্ধে আৰু মুখত ক'লা গোঁফ আঁকি লয়। তেওঁৰ সমগ্ৰ দেহত চন্দনৰ প্ৰলেপ আৰু ৰঙা ফুট দিয়া থাকে। মূৰৰ টুপীটো দেখিবলৈ এটা সাপৰ ফেটৰ দৰে হয়। ইয়াৰদ্বাৰা হাজাৰটা মূৰ থকা সৰ্পৰাজ অনন্তৰ আখ্যান বৰ্ণনাক প্ৰতীকি ৰূপত বুজোৱা হয়। চাক্যাৰ শিল্পীগৰাকীয়ে সংস্কৃত সাহিত্যৰ "চম্পু প্ৰবন্ধ" শৈলীৰ আধাৰত কাহিনী কয়। এই শৈলীত গদ্য আৰু পদ্যৰ (শ্লোক) এক সুন্দৰ সংমিশ্ৰণ থাকে। তেওঁ প্ৰথমে মন্দিৰৰ আৰাধ্য দেৱতাৰ চৰণত প্ৰাৰ্থনা জনায়। তাৰ পিছত তেওঁ সংস্কৃতৰ শ্লোক এটা আবৃত্তি কৰে আৰু তাক মালয়ালম ভাষাত বুজাই দিয়ে। এই ব্যাখ্যাৰ মাজতে তেওঁ অতি চতুৰতাৰে ধেমেলীয়া ব্যংগ ব্যৱহাৰ কৰি চলিত সমাজ-ব্যৱস্থা আৰু স্থানীয় পৰিস্থিতিৰ সৈতে তুলনা কৰে। পৰম্পৰাগতভাৱে এই কলা কেৱল চাক্যাৰ সম্প্ৰদায়ৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। অনুষ্ঠানটোত সহযোগী বাদ্য হিচাপে 'মিঝাভু' নামৰ এটা ডাঙৰ ঢোল আৰু এযোৰ [[ইলাতালম]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই কলা একে ধৰণৰ আন এবিধ শিল্প 'নাংগিয়াৰ কুথু'ৰপৰা কিছু সুকীয়া। নাংগিয়াৰ কুথু কেৱল নাম্বিয়াৰ জাতিৰ মহিলাসকলেহে (যাক নাংগিয়াৰাম্মা বোলা হয়) পৰিৱেশন কৰে আৰু ই এক অত্যন্ত উচ্চ খাপৰ পৰিশোধিত নাট্য কলা। == মণি মাধৱ চাক্যাৰ == চাক্যাৰ কুথু মূলত কেৱল হিন্দু মন্দিৰৰ কুথাম্বালমসমূহৰ ভিতৰতহে প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। পিছে নাট্যাচাৰ্য (নাট্যশৈলীৰ এজন মহান শিক্ষক আৰু সাধক) [[পদ্মশ্ৰী]] মণি মাধৱ চাক্যাৰে এই কলাক মন্দিৰৰ চাৰিবেৰৰপৰা বাহিৰলৈ উলিয়াই আনি সাধাৰণ জনতাৰ মাজলৈ লৈ গৈছিল। তেওঁ আছিল অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ' আৰু দূৰদৰ্শনত চাক্যাৰ কুথু পৰিৱেশন কৰা প্ৰথমগৰাকী শিল্পী। বহুতে তেওঁক আধুনিক যুগৰ আটাইতকৈ মহান চাক্যাৰ কুথু আৰু কুডিয়াট্টম শিল্পী বুলি গণ্য কৰে। লোকমুখত প্ৰচলিত এটা কাহিনী অনুসৰি তেওঁৰ গুৰু ৰাম বৰ্মা পৰীক্ষিত থাম্পুৰানে 'প্ৰহ্লাদচৰিত' নামৰ এখন সংস্কৃত চম্পু প্ৰবন্ধ লিখিছিল। তেওঁ কেইবাজনো জ্যেষ্ঠ শিল্পীক এইখন অধ্যয়ন কৰি মঞ্চস্থ কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল। কিন্তু জ্যেষ্ঠ শিল্পীসকলে ই অতি কঠিন বুলি এৰি দিছিল। তাৰ পিছত যুৱ মণি মাধৱ চাক্যাৰে এই প্ৰত্যাহ্বান গ্ৰহণ কৰে। তেওঁ মাত্ৰ এটা ৰাতিৰ ভিতৰতে এই প্ৰবন্ধৰ এটা অংশ মুখস্থ কৰিলে আৰু পাছদিনা কচিন ৰাজ্যৰ ৰাজধানী ত্ৰিপুনিথুৰাত সফলতাৰে পৰিৱেশন কৰিলে। এই ঘটনাই তেওঁৰ সংস্কৃত ভাষা আৰু ধ্ৰুপদী কলাৰ ওপৰত থকা গভীৰ পাণ্ডিত্য প্ৰমাণ কৰিলে। ইয়াৰ কেইমাহমানৰ পিছত তেওঁ একেখন মঞ্চতে সমগ্ৰ 'প্ৰহ্লাদচৰিত' প্ৰবন্ধটো অভিনয় কৰি দেখুৱাইছিল। বিংশ শতিকাৰ এই শিল্প ধাৰাৰ আন দুজন অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ শিল্পী আছিল প্ৰয়াত আম্মান নুৰ মাধৱ চাক্যাৰ আৰু পাইনকুলাম ৰামন চাক্যাৰ। == লগতে চাওক == * [[কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] * [[কথাকলি]] * [[কুডিয়াট্টম]] * [[মোহিনীয়াট্টম]] * [[পঞ্চবাদ্যম]] == তথ্যসূত্ৰ == {{commons category|Chakyar Koothu|}} {{reflist}} == বহিঃসংযোগ == * [https://web.archive.org/web/20070604231338/http://www.artkerala.com/art-forms/classical-dances/chakyar-koothu চাক্যাৰ কুথুৰ চমু আভাস] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] pjoijxai46w2wx8zy2gfifbogoo82y2 0 138581 625869 2026-08-10T11:25:29Z AjayDas 12623 [[চাক্যাৰ কুথু]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 625869 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[চাক্যাৰ কুথু]] eb0akw6luhc88g1l9pgee3iyqvl49ae