অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া aswiki https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A4 MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter মাধ্যম বিশেষ বাৰ্তা সদস্য সদস্য বাৰ্তা ৱিকিপিডিয়া ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা চিত্ৰ চিত্ৰ বাৰ্তা মিডিয়াৱিকি মিডিয়াৱিকি আলোচনা সাঁচ সাঁচ বাৰ্তা সহায় সহায় বাৰ্তা শ্ৰেণী শ্ৰেণী বাৰ্তা ৱিকিচ'ৰা ৱিকিচ'ৰা আলোচনা MOS MOS talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 4035 626499 385104 2026-08-12T08:19:02Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626499 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |bgcolour = silver |name = জাহ্নৱী গোস্বামী |image = জাহ্নৱী গোস্বামী.jpg |caption = |birth_date = ১৯৭৬ |birth_place = [[কামপুৰ]], [[নগাঁও]], [[অসম]] |death_date = |death_place = |occupation = সক্ৰিয় সমাজকৰ্মী, The Assam Network of Positive People (ANP+)ৰ সভানেত্ৰী, Assam State AIDS Control Society (ASACS)ৰ সদস্য |years_active = ১৯৯৭-এতিয়ালৈকে |spouse = |website = }} '''জাহ্নৱী গোস্বামী''' [[এইচ.আই.ভি/এইড্‌ছ]]ৰ বিষয়ে সজাগতা সৃষ্টি কৰাত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈ অহা [[অসম|অসমৰ]] এগৰাকী সমাজকৰ্মী। নিজক [[এইচ.আই.ভি.]] সংক্ৰমিত বুলি ঘোষণা কৰা তেখেতেই [[উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]]ৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা<ref name="thakuria">[http://aidssupport.aarogya.com/hiv/living-with-hiv/172-a-positive-approach-towards-hiv.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140812171014/http://aidssupport.aarogya.com/hiv/living-with-hiv/172-a-positive-approach-towards-hiv.html|date=2014-08-12}}A Positive Approach Towards HIV, by Nava Thakuria,March 2005, Retrieved:15.09.2011</ref>। ১৯৯৬ চনতে নিজৰ দেহত এই ভাইৰাছ ধৰা পৰাৰ পিছত পোন্ধৰ বছৰ তেখেতে এখন [[এইচ.আই.ভি/এইড্‌ছ]]মুক্ত সমাজ গঢ়িবলৈ চেষ্টা চলাই আহিছে। ২০০২ চনত তেখেতে অসমৰ এইড্‌ছত আক্ৰান্ত লোকসকলৰ জীৱন-ধাৰণৰ মান উন্নত কৰিবলৈ "দা আচাম নেটৱৰ্ক অৱ পজিটিভ পিপল" গঠন কৰে। ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== জাহ্নৱী গোস্বামীয়ে ১৯৭৬ চনত [[নগাঁও]] জিলাৰ [[কামপুৰ]] নগৰত জন্মগ্ৰহণ কৰে। চাৰিগৰাকী ভাই-ভনীৰ তেখেত আছিল জ্যেষ্ঠ। সপ্তম শ্ৰেণীত পঢ়ি থাকোঁতেই তেখেতৰ পিতৃ বিয়োগ হয়। ১৯৯৪ চনত মাত্ৰ ১৮ বছত বয়সতে [[গুৱাহাটী]]ৰ পংকজ শৰ্মা নামৰ এজন ব্যৱসায়ীৰ লগত গোস্বমীৰ বিবাহ সম্পন্ন হয়। তেওঁলোকৰ সন্তান "কস্তুৰিকা" তিনিমহীয়া হওঁতে ১৯৯৫ চনত পংকজ শৰ্মাৰ আকস্মিক মৃত্যু ঘটে। তাৰ পিছত জাহ্নৱী গোস্বামীক শহুৰেকৰ পৰিয়ালে ঘৰৰ পৰা উলিয়াই পঠিয়ায় আৰু তেখেত শুদাহাতে [[নগাঁও|নগাঁৱ]]ৰ ঘৰলৈ ঘূৰি আহে<ref name=thakuria></ref>। ==এইড্‌ছৰ সৈতে যুঁজ== সঘনাই হোৱা ৰোগৰ বাবে জাহ্নৱী গোস্বামীক [[গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]]ত ভৰ্ত্তি কৰা হয়। তাত থাকোঁতেই তেখেতৰ দেহত [[এইচ.আই.ভি/এইড্‌ছ]] (AIDS-Acquired Immune Deficiency Syndrome) ধৰা পৰে। উল্লেখযোগ্য যে এই ৰোগৰ বীজাণু হৈছে [[এইচ.আই.ভি.]] (HIV-Human Immunodeficiency Virus) নামৰ এবিধ ভাইৰাছ। তেওঁৰ লগতে কণমানি কস্তুৰিকাৰো এই ৰোগ হোৱা বুলি চিকিৎসকে ঘোষণা কৰে। তেতিয়াহে স্পষ্ট হয় যে গোস্বামীৰ পতি এই ৰোগত ভুগি আছিল আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালবৰ্গ‍ই এই কথা গোস্বামীৰ পৰিয়ালৰ পৰা লুকুৱাই ৰাখিছিল<ref name="baruah">[http://www.globalhealth.org/publications/article.php3?id=1781] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110705204914/http://www.globalhealth.org/publications/article.php3?id=1781 |date=2011-07-05 }}Never Mind the Numbers: India's HIV/AIDS Crisis is Large Enough,By Smita Baruah,1 June 2008, Retrieved:15.09.2011</ref>। মৃত্যু আসন্ন বুলি জানিও গোস্বামীয়ে কামপুৰৰ ঘৰলৈ গৈ উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণৰ সংকল্প লয়। পৰিয়ালৰ অনুপ্ৰেৰণা আৰু কেইজনমান অধিবক্তাৰ সহযোগত তেখেতে "সংক্ৰামক ৰোগ চিকিৎসালয় কৰ্তৃপক্ষ"ৰ বিৰুদ্ধে [[উচ্চতম ন্যায়ালয়]]ত গোচৰ তৰে। চিকিৎসালয় তথা চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে উচ্চতম ন্যায়ালয়ত গোচৰ তৰা তেখেতেই আছিল প্ৰথম ব্যক্তি<ref name="datta">[http://eclecticmag.com/view_personalities.php?&per_id=56] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120223211736/http://eclecticmag.com/view_personalities.php?&per_id=56 |date=2012-02-23 }}Jahnabi Goswami,By Parinita Datta, Retrieved:15.09.2011</ref>। ১৯৯৭ চনত ন্যায়ালয়ে ৰায় দিয়ে যে [[এইড্‌ছ]] আক্ৰান্ত ৰোগীৰ চিকিৎসাৰ ক্ষেত্ৰত কোনো ভেদভাৱ থাকিব নোৱাৰে আৰু তেওঁলোককো সাধাৰণ ৰোগীৰ সমানেই সা-সুবিধা প্ৰধান কৰা হ’ব। এই সুখবৰৰ কিছুদিন পিছতেই ১৯৯৮ চনত কণমানি কস্তুৰিকাৰ মৃত্যু ঘটে। কন্যাৰ মৃত্যুৰ পিছত জাহ্নৱী গোস্বামীয়ে [[এইড্‌ছ|এইড্‌ছৰ]] বিৰুদ্ধে সজাগতা সৃষ্টিকে জীৱনৰ পণ হিছাপে লয়। ১৯৯৮ চনত তেখেতে নিজকে [[এইচ.আই.ভি.]] আক্ৰান্ত বুলি মুকলিভাৱে ঘোষণা কৰে<ref name=tha>[www.twnside.org.sg/title2/women/2006/TWR187p36.doc]Fighting the HIV stigma:Jahnavi's way, By Nava Thakuria,March 2006, Retrieved:15.09.2011</ref>। ==অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠান== জাহ্নৱী গোস্বামীয়ে ১৯৯৯ চনত [[গুৱাহাটী]]লৈ গৈ "[[অসম ৰাজ্যিক এইড্‌ছ নিয়ন্ত্ৰণ সমিতি]]"(Assam State AIDS Control Society, ASACS)ত যোগদান কৰে। কিন্তু তেখেতে মানুহৰ ঘৃণাৰ বাবে ঘৰ বিচাৰি পোৱাত অসুবিধা হৈছিল। কেইবছৰমান সমিতিয়ে যোগাৰ কৰি দিয়া কোঠালী এটাত থকাৰ পিছত অৱশেষত ২০০৩ চনত [[অসম চৰকাৰ|অসম চৰকাৰে]] তেখেতক এটা ঘৰ প্ৰদান কৰে। এনেধৰণৰ বৈষম্যৰ বাবেই তেখেতে ২০০৬ চনৰ [[অসম বিধানসভা]]ৰ নিৰ্বাচনত অৱতীৰ্ণ হোৱাৰ পৰা বিৰত থাকিবলগীয়া হয়<ref name=baruah></ref><ref name=tha></ref>। ২০০২ চনত [[অসম|অসমৰ]] আন [[এইচ.আই.ভি.]] সংক্ৰমিত ব্যক্তিসকলৰ সৈতে মিলি গোস্বামীয়ে "Assam Network of Positive People" (ANP+) গঠন কৰে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল এই ভাইৰাছত সংক্ৰমিত লোকৰ জীৱনৰ সক্ষমতা বৃদ্ধি কৰা আৰু তেওঁলোকক সমাজত উচিত স্থান দিয়া। তেওঁলোকে লগতে এটা পৰামৰ্শ কেন্দ্ৰ মুকলি কৰিছে য’ত দৰব-পাতিৰ সুবিধাৰ উপৰিও স্বাস্থ্য পৰীক্ষাৰো সুবিধা আছে<ref name=tha></ref>। ২০০৯ চনত তেখেত "Indian Network of Positive People" (INP+)ৰ সভানেত্ৰী নিৰ্বাচিত হয়। ১৯৯৭ চনত জন্মলাভ কৰা এই অনুষ্ঠানটোৱে সমাজৰ [[এইচ.আই.ভি/এইড্‌ছ]] সংক্ৰমিত ব্যক্তিৰ প্ৰতি ভয়, ঘৃণা, বৈষম্য দূৰ কৰিবলৈ অহৰহ প্ৰচেষ্টা চলাই আহিছে<ref name=datta></ref>। অসম ৰাজ্যিক [[এইড্‌ছ]] নিয়ন্ত্ৰণ সমিতিৰ এগৰাকী মূল সদস্যৰূপে তেখেতে চিকিৎসক, নাৰ্চ আৰু পেৰামেডিকেল কৰ্মীসকলক প্ৰশিক্ষণ প্ৰধান কৰে। ইয়াৰ উপৰিও তেখেতে সমগ্ৰ দেশজুৰি কথোপকথন, আলোচনা চক্ৰ, বক্তৃতা আদিত অংশ গ্ৰহণ কৰি [[এইচ.আই.ভি/এইড্‌ছ]] ওপৰত সজাগতা সৃষ্টি কৰাত অৰিহণা যোগাই আহিছে। তেখেতে নিয়মীয়াকৈ [[এইড্‌ছ|এইড্‌ছৰ]] একমাত্ৰ সাম্প্ৰতিক চিকিৎসা "[[এণ্টি ৰেট্ৰ’ভাইৰেল থেৰাপী]]"(Anti Retroviral therapy) গ্ৰহণ কৰি আহিছে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ সমাজকৰ্মী]] 2b4ftrx1cozka6bo3fj9vcbvcf92ff6 0 7430 626317 530554 2026-08-11T17:47:13Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626317 wikitext text/x-wiki {{Infobox Language |name=সংস্কৃত |nativename={{lang|sa|संस्कृतम्}} ''সংস্কৃতম্‌'' |pronunciation=sə̃skɹ̩t̪əm |region=বৃহত্তৰ ভাৰত |speakers= ভাৰতৰ ১৪,১৩৫ জন স্থানীয় ভাষাভাষী (২০০১)<ref name="Census">{{cite web|url=http://censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/Statement5.htm|title=Comparative speaker's strength of scheduled languages -1971, 1981, 1991 and 2001|work=Census of India, 2001|publisher=Office of the Registrar and Census Commissioner, India|accessdate=31 December 2009}}</ref> |familycolor=ভাৰত-ইউৰোপীয় |fam2=[[ইন্দো-ইৰানীয় ভাষাপৰিবাৰ|ইন্দো-ইৰানীয়]] |fam3=[[ইন্দো-ইৰানীয় ভাষাসমূহ|ইন্দো-আৰ্য]] |script=[[দেবনাগৰী]] (''কাৰ্যত''), বিভিন্ন [[ব্ৰাহ্মী লিপি|ব্ৰাহ্মী]]–[[ব্ৰাহ্মী লিপিপৰিবাৰ|ভিত্তিক]] লিপি, আৰু [[সংস্কৃতৰ ৰোমানীকৰণ|লেটিন বৰ্ণমালা]] |nation={{IND|India}} ([[উত্তৰাখণ্ড]])<br /> [[ভাৰতীয় ভাষা|ভাৰতৰ ২২টা চৰকাৰী ভাষাৰ]] অন্যতম |iso1=sa|iso2=san|iso3=san }} '''সংস্কৃত''' (সংস্কৃত: संस्कृतम् ''{{IAST|saṃskṛtam}}'', সঠিক নাম : संस्कृता वाक्, ''{{IAST|saṃskṛtā [[Vāc|vāk]]}}'', পৰবৰ্তীকালত প্ৰচলিত অন্য নাম: संस्कृतभाषा ''{{IAST|saṃskṛtabhāṣā}}'', "পৰিমাৰ্জিত ভাষা") হ’ল এটি ঐতিহাসিক [[ভাৰত-ইউৰোপীয় ভাষা পৰিয়াল|ভাৰত-ইউৰোপীয় ভাষা]] আৰু [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] আৰু [[বৌদ্ধ ধৰ্ম|বৌদ্ধ ধৰ্মৰ]] পবিত্ৰ দেৱভাষা।<ref group="note">[[:en:Buddhism|Buddhism]]: besides [[:en:Pali|Pali]], see [[:en:Buddhist Hybrid Sanskrit|Buddhist Hybrid Sanskrit]]</ref><ref>{{Cite web |title=Indian Constitution Art.344(1) & Art.345 |url=http://india.gov.in/govt/documents/english/7thSch-AppV_219-280.pdf |access-date=2007-10-04 |archivedate=2007-10-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071004031805/http://india.gov.in/govt/documents/english/7thSch-AppV_219-280.pdf |deadurl=no }}</ref>। == প্ৰাথমিক পাঠ == * [http://chitrapurmath.net/sanskrit/step-by-step.htm Sanskrit Self Study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080419034430/http://chitrapurmath.net/sanskrit/step-by-step.htm |date=2008-04-19 }} by Chitrapur Math * [http://sanskrit.farfromreal.com Discover Sanskrit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130505205735/http://sanskrit.farfromreal.com/ |date=2013-05-05 }} A concise study of the Sanskrit language * [http://sanskritdocuments.org/learning_tutorial_wikner/index.html A Practical Sanskrit Introductory by Charles Wikner]. * [http://sanskrit-lamp.org/ A Sanskrit Tutor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080908042854/http://sanskrit-lamp.org/ |date=2008-09-08 }} * [http://utexas.edu/cola/centers/lrc/eieol/vedol-0-X.html Ancient Sanskrit Online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090331222922/http://www.utexas.edu/cola/centers/lrc/eieol/vedol-0-X.html |date=2009-03-31 }} from the University of Texas at Austin == ব্যাকৰণ == * [http://warnemyr.com/skrgram/ An Analytical Cross Referenced Sanskrit Grammar] By Lennart Warnemyr. == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons cat|Sanskrit|সংস্কৃত}} {{InterWiki|code=sa|সংস্কৃত ভাষা}} * [http://samskrita-bharati.org/ Samskrita Bharati] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516030316/http://samskrita-bharati.org/ |date=2008-05-16 }} * [http://iit.edu/~laksvij/language/sanskrit.html Transliterator] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090929113026/http://iit.edu/~laksvij/language/sanskrit.html |date=2009-09-29 }} from [[romanized]] to [[Unicode]] Sanskrit * [http://sanskritvoice.com/ Sanskrit Voice: Learn, read and promote Sanskrit] * [http://baraha.com/ Sanskrit transliterator] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110610083656/http://www.baraha.com/ |date=2011-06-10 }} with font conversion to Latin and other Indian Languages * [http://freenet-homepage.de/prilop/sanskrit-alphabet.html Sanskrit Alphabet] in Devanagari, Gujarati, Bengali, and Thai scripts with an extensive list of Devanagari, Gujarati, and Bengali conjuncts * [http://pankajjain.bizland.com/IndicUniversity/Rutgers/SanskritStudies.htm Academic Courses on Sanskrit Around The World] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090104212755/http://pankajjain.bizland.com/IndicUniversity/Rutgers/SanskritStudies.htm |date=2009-01-04 }} == টোকা == <references group="note" /> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} {{ভাৰতৰ ভাষাসমূহ}} {{পৃথিৱীৰ প্ৰধান ভাষাসমূহ}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ভাষা]] [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ধ্ৰুপদী ভাষা]] ll61ie0cia71ei7dclupzogkbhsly2r 0 34900 626280 626131 2026-08-11T16:49:40Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 626280 wikitext text/x-wiki {{অসম্পূৰ্ণ তালিকা}} {| class="wikitable sortable" |- ! অসমীয়া নাম!! ইংৰাজী নাম!! বৈজ্ঞানিক নাম!! গোত্ৰ!! প্ৰকৃতি (Habit)!! চিত্ৰ |- | [[অগৰা]] || Common Cocklebur || ''Xanthium strumarium'' || Asteraceae || বৃক্ষ ||[[File: Xanthium strumarium L..jpg|thumb|100px]] |- |[[অমিতা]] || Papaya ||''Carica papaya'' || Carica || || [[File: Koeh-029.jpg|thumb|100px]] |- | [[আম]] || Mango || ''Mangifera indica'' || Mangifera || বৃক্ষ ||[[File:Green Mango Rezowan.JPG|thumb|100px]] |- | [[আলু]] || Potato || ''Solanum tuberosum'' ||Solanum || || [[File:Potato plants.jpg |thumb|100px]] |- | [[এজাৰ]] || Pride of India || ''Lagerstroemia speciosa'' || Lagerstroemia || বৃক্ষ || [[File:ejaarI IMG 1864.jpg |thumb|100px]] |- | [[কলমৌ]] || Water spinach || ''Ipomoea aquatica'' || Ipomoea || ||[[File:N Ipoa D1600.JPG|thumb|100px]] |- | [[কৰ্জা টেঙা]] || Indian currant ||''Carissa carandas''|| Carissa|| || [[File:Carissa carandas flowers.JPG |thumb|100px]] |- | [[চাল-কুঁৱৰী]] || Aloe vera || ''A. barbadensis Mill.'' || Aloe || ||[[File:Aloe_vera_flower_inset.png |thumb|100px]] |- |[[জেতুকা]] || Henna || ''Lawsonia inermis'' || Lythraceae || গুল্ম || [[File:Lawsonia inermis Blanco1.108-cropped.jpg |thumb|100px]] |- | [[তিল]] || Sesame || ''Sesamum indicum'' ||Sesamum || || [[File:Sesamum indicum 2.jpg |thumb|100px]] |- | [[দীঘলতী]] || || ''Litsea salicifolioa'' || Lauraceae || || [[File:dighloti.jpg |thumb|100px]] |- | [[নৰসিংহ (উদ্ভিদ)]] || Curry Tree || ''Murraya koenigii''|| Rutaceae || || [[File:Curry Trees.jpg|thumb|100px]] |- | [[পদিনা]] || Wild Mint || ''Mentha arvensis'' || Lamiaceae || ||[[File:mentha_arvensis_2005.08.28_09.49.00.jpg |thumb|100px]] |- |[[ভোট-জলকীয়া]] ||Bhut-Jolokia || ''Capsicum chinens'' || Solanaceae || ||[[File:Habanero chile - fruits (aka).jpg |thumb|100px]] |- | [[মাখিয়তী]] || || ''Flemingia Strobilifera'' ||Leguminosae (Fabaceae) || || [[File:মাখিয়তী.jpg|thumb|100px]] |- | [[লাটুমণি লতা]] || Indian Licorice || ''Abrus precatorius'' || Fabaceae ||লতাজাতীয় ||[[File:Abrus precatorius pods.jpg|thumb|100px]] |- | [[হাতী কেৰেলা]] || Gac || ''Momordica cochinchinensis'' || ||লতাজাতীয় ||[[File:Gac Fruit.jpg|thumb|100px]] |- | [[ভাত কেৰেলা]] || spiny gourd || ''Momordica dioica'' || ||লতাজাতীয় ||[[File:Erumapaval.JPG|thumb|100px]] |- | [[তগৰ]]|| Gardenia || ''Gardenia jasminoides'' || Rubiaceae ||গুল্ম ||[[File:Gardenia jasminoides Double-flowered s2.JPG|thumb|100px]] |- | [[ভেঁকুৰি তিতা]]|| The Tropical Soda Apple || ''Solanum viarum'' || Solanaceae || গুল্ম ||[[File:Solanum viarum fruit.jpg|thumb|100px]] |- | [[নিলাজী বন]]|| Touch Me Not || ''Mimosa pudica'' || Fabaceae || তৃণ ||[[File:Mimosa pudica 003.JPG|thumb|100px]] |- | [[বৰ মানিমুণি]]|| Asiatic Pennywort || ''Centella asiatica'' || Apiaceae || তৃণ ||[[File:Asiatic Pennywort.jpg|thumb|100px]] |- | [[বৰ টেঙেচি]] || Pink Woodsorrel || ''Oxalis corymbosa'' || Oxalidaceae || তৃণ ||[[File:Oxalis corymbosa 3.jpg|thumb|100px]] |- | [[মছন্দৰী]] || Bishp's Weed || ''Houttuynia cordata'' || Saururaceae || তৃণ ||[[File:Houttuynia cordata C.jpg|thumb|100px]] |- | [[শতমুল]] || Shatamull || ''Asparagus racemosus'' || Asparagaceae || গুল্ম ||[[File:Asparagus racemosus.JPG|thumb|100px]] |- | [[সৰু টেঙেচি]] || Creeping Woodsorrel || ''Oxalis corniculata'' || Oxalidaceae || তৃণ ||[[File:Oxalis corniculata 1.JPG|thumb|100px]] |- | [[সৰ্পগন্ধা]] || Sarpagandha || ''Rauvolfia serpentina'' || Apocynaceae || গুল্ম ||[[File:Rauwolfia serpentina(Flower).jpg|thumb|100px]] |- | [[অমাৰি]] || Indian Laurel ||'' Terminalia tomentosa''|| || বৃক্ষ ||[[File:Terminalia elliptica NP.JPG|thumb|100px]] |- | [[বেল]] || Wood Apple ||''Aegle marmelos''|| Rutaceae || ||[[File:Bael (Aegle marmelos) tree at Narendrapur W IMG 4116.jpg|thumb|100px]] |- | [[শিৰিষ]]|| Siris ||'' Albizia lebbeck''|| Fabaceae || বৃক্ষ ||[[File:Starr_080531-4752_Albizia_lebbeck.jpg |thumb|100px]] |- | [[চতিয়না]]|| Devil’s Tree||'' Alstonia scholaris''|| Apocynaceae || বৃক্ষ ||[[File:Alstonia scholaris.jpg|thumb|100px]] |- | [[কঁঠাল]]|| Jackfruit||'' Artocarpus heterophyllus''|| Moraceae || বৃক্ষ ||[[File:Artocarpus heterophyllus fruits at tree.jpg |thumb|100px]] |- | [[নিম]] || Neem||''Azadirachta indica ''|| Meliaceae || ||[[File:Neem (Azadirachta indica) in Hyderabad W IMG_6976.jpg |thumb|100px]] |- | [[ৰঙা কাঞ্চন]]|| Purple Bauhinia ||''Bauhinia purpurea ''|| Leguminosae || ||[[File:Bauhinia purpurea (Kaniar) in Hyderabad, AP W2 IMG 2574.jpg |thumb|100px]] |- |[[আমলখি]]||Amla||''Phyllanthus emblica''|| || বৃক্ষ ||[[File:Phyllanthus_officinalis.jpg|thumb|100px]] |- |[[আঁহত]]||Peepal||''Ficus religiosa''|||| বৃক্ষ ||[[File:Ficus religiosa Bo.jpg|thumb|100px]] |- |[[অৰ্জুন গছ]]||Arjun||''Terminalia arjuna''|||| বৃক্ষ ||[[File:Fruit I IMG 9577.jpg|thumb|100px]] |- |[[অশোক]]||True Ashok||''Saraca asoca''||||||[[File:Sita-Ashok (Saraca asoca) flowers in Kolkata W IMG 4146.jpg |thumb|100px]] |- |[[কাঠ শিলিখা]]||Indian Almond||''Terminalia catappa''||||||[[File:Terminalia_catappa_(fruit).jpg|thumb|100px]] |- |[[ভোমোৰা (বৃক্ষ)|ভোমোৰা]]||Belleric Myrobalan||''Terminalia bellirica''|||| বৃক্ষ ||[[File:Terminalia bellirica.jpg |thumb|100px]] |- |[[বেল]]||Wood Apple||''Aegle marmelos''||||||[[File:Bael (Aegle marmelos) tree at Narendrapur W IMG 4116.jpg|thumb|100px]] |- |[[বকুল]]||Maulsari||''Mimusops elengi''|||| বৃক্ষ ||[[File:Spanish_cherry.jpg|thumb|100px]] |- |[[বগৰী]]||Ber||''Ziziphus mauritiana''||||||[[File:Ziziphus mauritiana fruit 2.jpg|thumb|100px]] |- |[[বন কপাহী]]||Kydia||''Kydia calycina''|||| বৃক্ষ ||[[File:Kydia calycina - Ganeshgudi 03.JPG|thumb|100px]] |- |[[বটগছ]]||Banyan||''Ficus bengalensis''||||||[[File:Banyantree.jpg |thumb|100px]] |- |[[চন্দন]]||Sandalwood||''Santalum album''||||||[[File:Santalum_album_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-128.jpg |thumb|100px]] |- |[[ডালিম]]||Pomegranate||''Punica granatum''|||| গুল্ম||[[File:Afghan pomegranates.jpg |thumb|100px]] |- |[[দেৱদাৰু]]||Mast Tree||''Polyalthia longifolia''|||| ||[[File:Polyalthia_longifolia.jpg|thumb|100px]] |- |[[ধূনা]]||Black Dammer||''Canarium strictum''||||||[[File:Canarium harveyi, leaves, fruits.jpg|thumb|100px]] |- |[[ঘোঁৰা নিম]]||China Berry||''Melia azedarach''||||||[[File:Melia azedarach 02.JPG |thumb|100px]] |- |[[গমাৰি]]||Gamari||''Gmelina arborea''||||||[[File:Gmelina arborea 2.jpg|thumb|100px]] |- |[[যজ্ঞ ডিমৰু]]||Country Fig||''Ficus racemosa''||||||[[File:Ficus - racemosa.JPG|thumb|100px]] |- |[[জামুক]]||Jamun||''Syzygium cumini''||||||[[File:Syzygium cumini Bra30.png|thumb|100px]] |- |[[কদম]]||Kaim||''Mitragyna parviflora''||||||[[File:Kaim (Mitragyna parviflora)- Young tree W IMG 1229.jpg|thumb|100px]] |- |[[কফি]]||Robusta Coffee||''Coffea robusta''||||||[[File:Coffea canephora berries.JPG|thumb|100px]] |- |[[পানী অমৰা]]||Garuga||''Garuga pinnata''|||| বৃক্ষ ||[[File:Garuga pinnata (2498842435).jpg|thumb|100px]] |- |[[খেজুৰ]]||Khajur||''Phoenix sylvestris''||||||[[File:Wild Date Palm (Phoenix sylvestris) tree at Purbasthali W IMG 1494.jpg|thumb|100px]] |- |[[কৰৈ]]||White Siris||''Albizia procera''||||||[[File:Albizia julibrissin4.jpg|thumb|100px]] |- |[[কৃষ্ণচূড়া]]||Gulmohur||''Delonix regia''||||||[[File:Royal Poinciana.jpg|thumb|100px]] |- |[[মদাৰ]]||Indian Coral||''Erythrina indica''||||||[[File:Starr 050721-7264 Erythrina sandwicensis.jpg|thumb|100px]] |- |[[নাগচম্পা]]||Nag Champa||''Mesua ferrea''||||||[[File:MesuaFerrea_IronWood.jpg|thumb|100px]] |- |[[নগাটেঙা]]||Box myrtle||''Myrica esculenta''||||||[[File:Kafal.jpg |thumb|100px]] |- |[[নীলকণ্ঠ]]||Blue Jacaranda||''Jacaranda mimosifolia''||||||[[File:Jacaranda mimosifolia flowers and leaves.jpg|thumb|100px]] |- |[[নিম]]||Neem||''Azadirachta indica''||||||[[File:Neem (Azadirachta indica) in Hyderabad W IMG_6976.jpg|thumb|100px]] |- |[[ঔটেঙা]]||Elephant Apple||''Dillenia indica''||||||[[File:Leaves & Buds I IMG 8416.jpg|thumb|100px]] |- |[[পলাশ]]||Flame of the Forest||''Butea monosperma''||||||[[File:STS 001 Butea monosperma.jpg|thumb|100px]] |- |[[পমা]]||Indian Mahogany||''Toona ciliate|''|||||||[[File:Starr_020803-0078_Toona_ciliata.jpg|thumb|100px]] |- |[[শাল গছ]]||Sal||''Shorea robusta''|||| বৃক্ষ||[[File:Shorea robusta.jpg|thumb|100px]] |- |[[চেগুণ]]||Teak||''Tectona grandis''|||| বৃক্ষ||[[File:Starr_010304-0485_Tectona_grandis.jpg|thumb|100px]] |- |[[শেৱালি]]||Night Flowering Jasmine||''Nyctanthes arbortristis''||||||[[File:Flower & flower buds I IMG 2257.jpg|thumb|100px]] |- |[[শিমলু]]||Red Silk Cotton||''Bombax ceiba''|||| বৃক্ষ||[[File:Cotton tree at Tsing Yi Island.jpg|thumb|100px]] |- |[[শিৰিষ]]||Siris||''Albizia lebbeck''||||||[[File:Starr_080531-4752_Albizia_lebbeck.jpg|thumb|100px]] |- |[[শিশু গছ]]||Indian Rosewood||''Dalbergia sissoo''|||| বৃক্ষ||[[File:Dalbergia sissoo Bra24.png|thumb|100px]] |- |[[সোণাৰু]]||Indian Laburnum||''Cassia fistula''||||||[[File:konnamaram.JPG|thumb|100px]] |- |[[তাল]]||Toddy Palm||''Borassus flabellifer''||||||[[File:Borassus flabellifer.jpg|thumb|100px]] |- |[[তেঁতেলী]]||Tamarind||''Tamarindus indica''|||| বৃক্ষ||[[File:Tamarindus indica pods.JPG|thumb|100px]] |- |[[টকুনা]]||Indian Trumpet Tree||''Oroxylum Indicum''|||| বৃক্ষ||[[file:Oroxylum indicum W2 IMG 3171.jpg|thumb|100px]] |- |[[তিতা চঁপা]]||Champa||''Michelia champaca''|||| বৃক্ষ ||[[File:Michelia champaca Blanco1.191-cropped.jpg|thumb|100px]] |-[[অমৰা]]Amora||Spondias dulcis (syn. Spondias cytherea|||| বৃক্ষ ||[[File: ................|thumb|100px]] |- |[[বন জালুক]]||flat-top mille graines</br>Diamond flower||Hedyotis corymbosa|| Oldenlandia || তৃণ ||[[File:Oldenlandia corymbosa with flower.jpg|thumb|100px]] |- |[[লিহিৰি পতীয়া]]/[[সৰ্পজিভা]]||white flower snake-tongue grass||Oldenlandia ''diffusa''|| Oldenlandia || তৃণ ||[[File:Oldenlandia diffusa.jpg|thumb|100px]] |} ==<ref>a</ref>তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} *http://www.worldagroforestrycentre.org/resources/databases/agroforestree {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140323140817/http://www.worldagroforestrycentre.org/resources/databases/agroforestree |date=2014-03-23 }} *http://www.flowersofindia.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150621162654/http://www.flowersofindia.in/ |date=2015-06-21 }} *http://www.kew.org/plants-fungi/Aesculus-indica.htm [[শ্ৰেণী:উদ্ভিদবিজ্ঞান সম্পৰ্কীয় তালিকা আৰু প্ৰবন্ধ]] [[শ্ৰেণী:জীৱবিজ্ঞান‎]] [[শ্ৰেণী:অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা]] a2tkcioe6zkpxa62jfmsvze5za470r0 0 35498 626521 621516 2026-08-12T10:29:23Z Ananya Taye 28065 Removed unsourced claim. There is not a single Buranji reference mentioning Sukapha being born in Ghuguha. That temple was built by Shiva singha. Infact, if Sudanpha was truly raised by Dafla/Khilimie people, then Sudanpha has to be born somewhere in the hills of western Arunachal, not Habung. There were no Daflas in Habung. 626521 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = চুডাংফা | title = [[চাওফা]] | type = | image = | succession = [[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]] | reign = ১৩৯৭ – ১৪০৭ খ্ৰীষ্টাব্দ | reign-type = ৰাজকীয় শাসন | coronation =১৩৯৭ খ্ৰীষ্টাব্দ | cor-type =[[খেউন ৰৌণ মাই ক্ব]] | predecessor =[[ত্যাও খাম্‌টি]] | pre-type =পূৰ্বৰ শাসক | regent = | reg-type = | successor = [[চুজান্‌ফা]] | suc-type =পৰবৰ্তী শাসক | house=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]] | spouse =ছাও নাঙছেঙ | issue = | full name = ত্যাও-ফ্ৰ' চ্যু-ডাং-ফা | father = [[ত্যাও খাম্‌টি]] | mother =ঘূগু কুঁৱৰী | birth_date = | death_date = | death_place = | burial_date = | burial_place = | religion = [[আহোম ধৰ্ম]] |place of birth= [[হাবুং]] [[অসম]]|date of death=১৪০৯ খ্ৰীষ্টাব্দ|spouse-type=বৰ-কুঁৱৰী (নাঙ ফা)}} ''' '''চুডাংফা''' বা '''ত্যাও-ফ্ৰ' চ্যু-ডাং-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜇𑜡 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜓𑜂𑜫 𑜇𑜡}}, {{lang-en|Chaupha Siu-Dang-Pha}})[[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অষ্টমজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। তেওঁ [[অসম|অসম]]ত ১৩৯৭ চনৰ ১৪০৭ চনলৈকে ৰাজত্ব কৰিছিল।<ref name="assamtourism">{{cite web | url=http://www.assamtourism.org/history.php | title=History of Assam | publisher=assamtourism.org | accessdate=March 24, 2013}}</ref> তেওঁৰ পিতৃ আছিল [[ত্যাও খামটি]] আৰু মাতৃৰ নাম আছিল ঘূগু কুঁৱৰী। তেওঁৰ পত্নীৰ নাম আছিল ছাও নাঙছেঙ। তেওঁ [[শিৱসাগৰ]]ৰ [[দিহিং নদী|দিহিং নদীৰ]] ওচৰৰ চৰগুৱাত ৰাজধানী পাতিছিল। এওঁৰ দিনত ৰাজমাও আলি নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>"টাই সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা" (১৯৯৪ চন), ড লীলা গগৈ। বনলতা প্ৰকাশন। ISBN-81-7339-079-7। পৃষ্ঠা ২২৭</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== {{আহোম ৰাজবংশ}} ===জন্ম=== তেওঁৰ পিতৃ [[ত্যাও খাম্‌টি]]ৰ দুগৰাকী ৰাণী আছিল। ৰাজপাটত উঠিয়েই তেওঁ ভাতৃ [[চুতুফা]]ক হত্যা কৰাৰ প্ৰতিশোধত<ref>''অসম দেশৰ বুৰঞ্জী'' (১৯৮৭ চন), ড॰ লক্ষ্মী দেৱী, এল বি এছ পাব্লিকেশ্যন, পৃষ্ঠা ১৩৩</ref> [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আক্ৰমণ কৰে। তালৈ যাওঁতে তেওঁ বৰজনা কুঁৱৰীৰ হাতত শাসনভাৰ দি যায়।<ref name="adb" /> [[ত্যাও খামটি|ত্যাও খামটিৰ]] অনুপস্থিতিৰ সুযোগত বৰজনা কুঁৱৰীয়ে সেই সময়ত গৰ্ভৱতী অৱস্থাত থকা সৰুজনা কুঁৱৰী ঘূগু কুঁৱৰীক মিছা অপৰাধত দোষী সাব্যস্ত কৰি প্ৰাণদণ্ড দিয়ে।<ref name="adb" /><ref name="bharatar_buranji">''ভাৰতৰ বুৰঞ্জী'' (১৯৮৬ চন), এম.এল. কাথবৰুৱা, নীলমণি ফুকন, হৰি প্ৰসাদ দাস, দেৱকান্ত দত্তবৰুৱা, বৰুৱা এজেন্স, পৃষ্ঠা ৮৯, ৯০</ref> বুঢ়াগোঁহাই আৰু ডা-ডাঙৰীয়াসকলে বুদ্ধি কৰি ঘূগু কুঁৱৰীক ভূৰ সাজি নদীত উটাই দিয়ে। গৰ্ভৱতী অৱস্থাত অৱস্থাত ভুৰত উঠি অহা দেখি [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] [[হাবুং|হাবুঙ]] অঞ্চলৰ এগৰাকী মহিলাই তেওঁক নি নিজৰ ঘৰত ৰাখিছিল। তাতেই চুডাংফাৰ জন্ম হৈছিল। টাই আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জী অনুসৰি পাছলৈ তেওঁৰ ডাঙৰ দীঘল কৰোৱা ডফলা বা খিলীমি ( 𑜁𑜣 𑜎𑜣 𑜉𑜣) পৰিয়ালক মাতি ৰাজ পৰিয়ালত স্থান দিয়ে।<ref>"...𑜆𑜩𑜨 𑜎𑜤𑜀𑜫 𑜎𑜃𑜫 𑜁𑜣 𑜎𑜣 𑜉𑜣 𑜁𑜧𑜨 𑜋𑜪..." {{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/n52 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=49}}</ref> পাছলৈ লিখা অসমীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি বাহ্মণ পৰিয়াল এটাত প্ৰতিপালিত হোৱাৰ বাবে তেওঁক ''বামুণী কোঁৱৰ'' নামেৰেও জনা যায়।<ref name="সোণৰ অসম">{{cite book | title=সোণৰ অসম | publisher= শ্ৰী খগেন্দ্ৰনাৰায়ণ দত্তবৰুৱা; লয়াৰ্ছ বুক ষ্টল, পাণবজাৰ, গুৱাহাটী | author= ভূপেন্দ্ৰনাথ চৌধুৰী | authorlink= দশম অধ্যায়: চুডাংফা বা বামুণী কোঁৱৰ | year= ১৯৯৫ | location= গুৱাহাটী | pages= ৪৯, ৫০ পৃষ্ঠা}}</ref><ref name="Prakash2007">{{cite book|author=Col Ved Prakash|title=Encyclopaedia Of North-east India Vol# 1|url=http://books.google.com/books?id=Ic4UCdaxbHIC&pg=PA167|accessdate=24 March 2013|date=1 January 2007|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-269-0703-8|pages=167–}}</ref><ref name="adb">''অসম দেশৰ বুৰঞ্জী'' (১৯৮৭ চন), ড॰ লক্ষ্মী দেৱী, এল বি এছ পাব্লিকেশ্যন, পৃষ্ঠা ১৩৪-১৩৮</ref> পাছলৈ বৰকুঁৱৰীৰ অন্যায় কথাত হয়ভৰ দি থকা [[ত্যাও খাম্‌টি|ত্যাও খাম্‌টিক]] ডাঙৰীয়াসকলে ষড়যন্ত্ৰ কৰি হত্যা কৰায়।<ref name="adb" /><ref name="bharatar_buranji" /> ===আহোম পৰিয়াললৈ পুনৰ গমন=== [[ত্যাও খাম্‌টি]]ৰ মৃত্যুৰ পিছত আঠ বছৰ ধৰি আহোম ৰাজ সিংহাসন খালী হৈ আছিল। ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযুক্ত লোক বিচাৰি পোৱা নাছিল। এদিনাখন থাও চ্যেও-খেন নামৰ বিষয়া এজনে গৰু বিনিময় কৰিবলৈ যাওঁতে [[হাবুঙ]]ত তেওঁক লগ পায়।<ref name=":0" /> ৰাজচিহ্ন যুক্ত বা ডাঙৰ গোষ্ঠীৰ ল'ৰা থকাৰ সম্ভেদ পায় থাও চ্যেও-খেনে অনুসন্ধান কৰি [[ত্যাও খাম্‌টি]]ৰ সৰু কুঁৱৰী ঘুগুৰ সন্তান বুলি গম পায়।<ref name=":0">{{harvcol|বৰুৱা|১৯৩০|p=৪৯}}</ref><ref name="satsari">''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' (১৯৬৪ চন), সম্পাদক: সূৰ্য্যকুমাৰ ভূঞা, প্ৰকাশন বিভাগ, [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]], পৃষ্ঠা ৫১-৫৪</ref> সেই কথা আহি থাও-লুং আৰু ফ্ৰুং-মূঙ নামৰ বিষয়া দুজনক জনালে।<ref name=":0" /> তেওঁলোকে এখন মেল পাতি তেওঁক পৰিয়াললৈ ঘূৰাই অনাৰ সিদ্ধান্ত লয়।<ref name=":0" /> সেই মতে তেওঁলোকক মতাই আনি স্বৰ্গদেউ হোৱাৰ উপযুক্ত যেন দেখি তেওঁকেই লাকনি ৰুংকেও নামৰ বছৰত (১৩৯৭ খ্ৰীষ্টাব্দত) স্বৰ্গদেউ পাতে।<ref name=":0" /> স্বৰ্গদেউ হৈ তেওঁ ''ত্যাওফ্ৰচুডাং'' নাম লয়<ref name="satsari"/> আৰু চৰগুৱাত ৰাজধানী পতাৰ লগতে শিঙ্গৰি ঘৰত উঠি সোণৰ আৰু ৰূপৰ মোহৰ মাৰে।<ref name="adb"/> ==ৰাজত্বকাল== ===পাটকাই সন্ধি === [[File:Pangsau Pass.jpg|বৰ্তমানৰ পাটকাই পৰ্বত]] চুদাংফাই ৰজা হৈ [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] ৰাজধানী [[চৰাইদেউ জিলা|চৰাইদেউ]]ৰ পৰা [[টিপাম|তিপমীয়াসকলৰ]] বাসস্থানৰ অন্তৰ্ভুক্ত ঠাই চৰগুৱালৈ তুলি নিয়ে।<ref name=":0" /> তেওঁক লালন পালন কৰা বামুণ পৰিয়ালক নিজৰ লগত লৈ অনাৰ বাবে তিপমীয়া পৰিয়াল সকলে বিদ্ৰোহ কৰে।<ref name="adb" /> <ref name=":0" />এওঁৰ দিনৰ পৰাই [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰাজ্যত]] [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ প্ৰভাৱ বৃদ্ধি পায়।<ref name="Gogoi2006">{{cite book|author=Nitul Kumar Gogoi|title=Continuity And Change Among The Tai-Ahom|url=http://books.google.com/books?id=DrN5_kseuDcC&pg=PA64|accessdate=24 March 2013|date=1 January 2006|publisher=Concept Publishing Company|isbn=978-81-8069-281-9|pages=64–}}</ref> তাও ব্লাক-চেঙ নামৰ এজন তিপমীয়া পলাই গৈ [[মু'ঙ মাও]] ৰাজ্যৰ শাখা ৰাজ্য [[মু'ঙ কৌঙ]] ৰাজ্যৰ (বৰ্তমানৰ [[ছান ৰাজ্য]]ৰ এখন চহৰ) শাসক চাওলুং চ্যু-ৰেন-ফাৰ ওচৰত আশ্ৰয় লয়।<ref name=":0" /> খিলিমি বা [[ডফলা]] সকলে চুডাংফাক জনাই যে তিপমীয়া সকলে তেওঁক হত্যাৰ পাং পাতিছে।<ref name=":1" /> চুডাংফাই এই কথা গম পাই [[ডফলা|ডফলাসকলক]] এটা মহ মাৰি ভুজ দিয়ে।<ref name=":1" /> তেওঁ পাছত [[আহোম ধৰ্ম|আহোমসকলৰ ধৰ্মীয়]] নিয়ম মানি এটা বগা মহ বলি দি ভোজ পাতি তিপমীয়াসকলক নিমন্ত্ৰণ কৰে আৰু ৰাতি ভাত খাবলৈ বহোঁতেই মুখিয়াল তথা বলৱান ভালেকেইজনক হত্যা কৰায়।<ref name=":1">{{harvcol|বৰুৱা|১৯৩০|p=৫০}}</ref> তেওঁ এই ঘটনাৰ পাছতে তিপমীয়াগোঁহাইৰ জীয়ৰী চাও নাঙছেঙক বিয়া কৰোৱাই।<ref name=":1" /> ৰজাৰ কাৰেঙত ৰাতি ভোজন কৰাৰ সময়ত ত্যাওচুলাইক ৰাণী নাঙছেঙে অলপ চাই।<ref name=":1" /> উত্তৰ হিচাপে ত্যাওচুলাই ঘৰ পাই লিকচৌ হতুৱাই কুঁৱৰীলৈ বাখৰপতা আঙুঠি এটা দি পঠায়।<ref name="bharatar_buranji"/> লিকচৌৱে এই কথা চুডাংফাক কয়।<ref name="satsari"/> ত্যাওচুলাই এই কথা জানি ভয় খাই; তিপামৰ কোঁৱৰ আৰু টেমেৰা নামৰ এজন ব্যক্তিৰ সৈতে মিলি বিদ্ৰোহ কৰে।<ref name="adb"/><ref name="bharatar_buranji"/> ত্যাওচুলাই [[মু'ঙ কৌঙ]] ৰাজ্যৰ শাসক [[চাওলুং]] চ্যু-ৰেন-ফাৰ ওচৰত আশ্ৰয় লয় আৰু তেওঁক জনাই যে [[অসম|অসমৰ]] স্বৰ্গদেউ [[আহোম জনগোষ্ঠী|টাই-আহোম]] বংশৰ নহয়।<ref name=":1" /> এই কথা গম পাই চ্যু-ৰেন-ফাই তাচিনপাও বৰগোঁহাই নামৰ বিষয়া এজন [[অসম|অসমলৈ]] পথায়।<ref name=":1" /> সেই অনুসৰি তাচিনপাও বৰগোঁহাই নামি আহি [[টিপাম|টিপামৰ]] কুহিয়াৰবাৰীৰ ওচৰত চাউনী পাতে।<ref name=":1" /> খবৰ পাই চাওফা চুদাংফাই পাও-ৰিন নামৰ হাতীটোৰ পিঠিত উঠি কুহিৰবাৰীত তাচিনপাও বৰগোঁহাইক লগ কৰিবলৈ গ'ল।<ref name=":1" /> তাত যুঁজ হওঁতে চাওফা চুদাংফাই সামান্য আঘাত পাইছিল।<ref name=":1" /> পৰাস্ত হৈ তাচিনপাও বৰগোঁহাই পিছুৱাই গ’ল।<ref name=":2">Assam State Gazetteer page 132, Amlan Baruah, S. B. Roy Choudhury,a). Department of District GazetteersAssam State Gazette</ref> দুয়োপক্ষই '' ড'য় কাও-ৰেঙ'' পৰ্বতকে সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰি নং-জাঙ হ্ৰদৰ পাৰত কাই ছেঙ মু'ঙ পৰম্পৰা পালন কৰি কুকুৰা কাটি শপত খাই যে নিজৰ [[টাই জাতি|টাই জাতিৰ]] মাজত কাহিনীও যুদ্ধ নকৰে আৰু [[পাটকাই পৰ্বত|পাটকাই পৰ্বতক]] দুয়োখন [[মু'ঙ|মু'ঙ,]] [[অসম]] আৰু [[মু'ঙ কৌঙ]]ৰ সীমা হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।<ref name=":2" /> [[টাই-আহোম ভাষা]] অনুসৰি পাট মানে কটা আৰু কাই মানে কুকুৰা। তেতিয়াৰে পৰা এই পৰ্বতৰ নাম [[পাটকাই পৰ্বত|পাটকাই]] হয়।<ref name="adb" /><ref name="bharatar_buranji" /> ===কমতা ৰাজ্যৰ সৈতে মিত্ৰতা=== চাওলুং চ্যু-ৰেন-ফাৰ সৈতে চুডাংফাৰ মিত্ৰতা হোৱাত ত্যাওচুলাই কমতা ৰজাৰ কাষ চাপে। কমতেশ্বৰে ত্যাওচুলাইক এৰি দিবলৈ অমান্তি হোৱাত চুডাংফাই টা-ছান-বিং বুঢ়াগোহাঁই অধীনত এদল সৈন্যক [[কমতাপুৰ]] আক্ৰমণ কৰিবলৈ পঠায়।<ref name=":1" /> তেতিয়া কমতা ৰজাই যুদ্ধ নকৰি নিজ কন্যা ''ভাজনী''ক চুডাংফালৈ বিয়া দি মিত্ৰতা স্থাপন কৰে।<ref name="adb"/> এইগৰাকী ৰজাৰ দিনৰ পৰাই শিঙ্গৰি ঘৰত উঠি ৰাজ্যাভিষেক পতা প্ৰথা প্ৰচলিত হয়। তেওঁ নিজে এজন নিপুণ যোদ্ধা আৰু সেনানায়ক আছিল।<ref name="bharatar_buranji"/> ==মৃত্যু== দহ বছৰ ৰাজত্ব কৰাৰ পিছত ১৪০৭ খ্ৰীষ্টাব্দত চুডাংফাৰ পৰলোক হয়। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} == উৎস প্ৰসংগ== *{{cite book |last=বৰুৱা |first=গোলাপ চন্দ্ৰ|date=১৯৩০ |title=আহোম বুৰঞ্জী |chapter= চাওঁফা চুদাং|publisher= বেপ্টিষ্ট মিছন প্ৰেছ, কলকাতা|language=[[টাই আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী ভাষা]]}} [[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]] ijmeo7udc7ql5pj5ghwb7jlo1oxfyeh 626523 626521 2026-08-12T10:31:13Z Ananya Taye 28065 /* আহোম পৰিয়াললৈ পুনৰ গমন */ বুৰঞ্জীত বিষয়া বুলি নাই। সাধাৰণ বেপাৰী লোক বুলি‌ আছে। 626523 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = চুডাংফা | title = [[চাওফা]] | type = | image = | succession = [[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]] | reign = ১৩৯৭ – ১৪০৭ খ্ৰীষ্টাব্দ | reign-type = ৰাজকীয় শাসন | coronation =১৩৯৭ খ্ৰীষ্টাব্দ | cor-type =[[খেউন ৰৌণ মাই ক্ব]] | predecessor =[[ত্যাও খাম্‌টি]] | pre-type =পূৰ্বৰ শাসক | regent = | reg-type = | successor = [[চুজান্‌ফা]] | suc-type =পৰবৰ্তী শাসক | house=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]] | spouse =ছাও নাঙছেঙ | issue = | full name = ত্যাও-ফ্ৰ' চ্যু-ডাং-ফা | father = [[ত্যাও খাম্‌টি]] | mother =ঘূগু কুঁৱৰী | birth_date = | death_date = | death_place = | burial_date = | burial_place = | religion = [[আহোম ধৰ্ম]] |place of birth= [[হাবুং]] [[অসম]]|date of death=১৪০৯ খ্ৰীষ্টাব্দ|spouse-type=বৰ-কুঁৱৰী (নাঙ ফা)}} ''' '''চুডাংফা''' বা '''ত্যাও-ফ্ৰ' চ্যু-ডাং-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜇𑜡 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜓𑜂𑜫 𑜇𑜡}}, {{lang-en|Chaupha Siu-Dang-Pha}})[[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অষ্টমজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। তেওঁ [[অসম|অসম]]ত ১৩৯৭ চনৰ ১৪০৭ চনলৈকে ৰাজত্ব কৰিছিল।<ref name="assamtourism">{{cite web | url=http://www.assamtourism.org/history.php | title=History of Assam | publisher=assamtourism.org | accessdate=March 24, 2013}}</ref> তেওঁৰ পিতৃ আছিল [[ত্যাও খামটি]] আৰু মাতৃৰ নাম আছিল ঘূগু কুঁৱৰী। তেওঁৰ পত্নীৰ নাম আছিল ছাও নাঙছেঙ। তেওঁ [[শিৱসাগৰ]]ৰ [[দিহিং নদী|দিহিং নদীৰ]] ওচৰৰ চৰগুৱাত ৰাজধানী পাতিছিল। এওঁৰ দিনত ৰাজমাও আলি নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>"টাই সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা" (১৯৯৪ চন), ড লীলা গগৈ। বনলতা প্ৰকাশন। ISBN-81-7339-079-7। পৃষ্ঠা ২২৭</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== {{আহোম ৰাজবংশ}} ===জন্ম=== তেওঁৰ পিতৃ [[ত্যাও খাম্‌টি]]ৰ দুগৰাকী ৰাণী আছিল। ৰাজপাটত উঠিয়েই তেওঁ ভাতৃ [[চুতুফা]]ক হত্যা কৰাৰ প্ৰতিশোধত<ref>''অসম দেশৰ বুৰঞ্জী'' (১৯৮৭ চন), ড॰ লক্ষ্মী দেৱী, এল বি এছ পাব্লিকেশ্যন, পৃষ্ঠা ১৩৩</ref> [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আক্ৰমণ কৰে। তালৈ যাওঁতে তেওঁ বৰজনা কুঁৱৰীৰ হাতত শাসনভাৰ দি যায়।<ref name="adb" /> [[ত্যাও খামটি|ত্যাও খামটিৰ]] অনুপস্থিতিৰ সুযোগত বৰজনা কুঁৱৰীয়ে সেই সময়ত গৰ্ভৱতী অৱস্থাত থকা সৰুজনা কুঁৱৰী ঘূগু কুঁৱৰীক মিছা অপৰাধত দোষী সাব্যস্ত কৰি প্ৰাণদণ্ড দিয়ে।<ref name="adb" /><ref name="bharatar_buranji">''ভাৰতৰ বুৰঞ্জী'' (১৯৮৬ চন), এম.এল. কাথবৰুৱা, নীলমণি ফুকন, হৰি প্ৰসাদ দাস, দেৱকান্ত দত্তবৰুৱা, বৰুৱা এজেন্স, পৃষ্ঠা ৮৯, ৯০</ref> বুঢ়াগোঁহাই আৰু ডা-ডাঙৰীয়াসকলে বুদ্ধি কৰি ঘূগু কুঁৱৰীক ভূৰ সাজি নদীত উটাই দিয়ে। গৰ্ভৱতী অৱস্থাত অৱস্থাত ভুৰত উঠি অহা দেখি [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] [[হাবুং|হাবুঙ]] অঞ্চলৰ এগৰাকী মহিলাই তেওঁক নি নিজৰ ঘৰত ৰাখিছিল। তাতেই চুডাংফাৰ জন্ম হৈছিল। টাই আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জী অনুসৰি পাছলৈ তেওঁৰ ডাঙৰ দীঘল কৰোৱা ডফলা বা খিলীমি ( 𑜁𑜣 𑜎𑜣 𑜉𑜣) পৰিয়ালক মাতি ৰাজ পৰিয়ালত স্থান দিয়ে।<ref>"...𑜆𑜩𑜨 𑜎𑜤𑜀𑜫 𑜎𑜃𑜫 𑜁𑜣 𑜎𑜣 𑜉𑜣 𑜁𑜧𑜨 𑜋𑜪..." {{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/n52 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=49}}</ref> পাছলৈ লিখা অসমীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি বাহ্মণ পৰিয়াল এটাত প্ৰতিপালিত হোৱাৰ বাবে তেওঁক ''বামুণী কোঁৱৰ'' নামেৰেও জনা যায়।<ref name="সোণৰ অসম">{{cite book | title=সোণৰ অসম | publisher= শ্ৰী খগেন্দ্ৰনাৰায়ণ দত্তবৰুৱা; লয়াৰ্ছ বুক ষ্টল, পাণবজাৰ, গুৱাহাটী | author= ভূপেন্দ্ৰনাথ চৌধুৰী | authorlink= দশম অধ্যায়: চুডাংফা বা বামুণী কোঁৱৰ | year= ১৯৯৫ | location= গুৱাহাটী | pages= ৪৯, ৫০ পৃষ্ঠা}}</ref><ref name="Prakash2007">{{cite book|author=Col Ved Prakash|title=Encyclopaedia Of North-east India Vol# 1|url=http://books.google.com/books?id=Ic4UCdaxbHIC&pg=PA167|accessdate=24 March 2013|date=1 January 2007|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-269-0703-8|pages=167–}}</ref><ref name="adb">''অসম দেশৰ বুৰঞ্জী'' (১৯৮৭ চন), ড॰ লক্ষ্মী দেৱী, এল বি এছ পাব্লিকেশ্যন, পৃষ্ঠা ১৩৪-১৩৮</ref> পাছলৈ বৰকুঁৱৰীৰ অন্যায় কথাত হয়ভৰ দি থকা [[ত্যাও খাম্‌টি|ত্যাও খাম্‌টিক]] ডাঙৰীয়াসকলে ষড়যন্ত্ৰ কৰি হত্যা কৰায়।<ref name="adb" /><ref name="bharatar_buranji" /> ===আহোম পৰিয়াললৈ পুনৰ গমন=== [[ত্যাও খাম্‌টি]]ৰ মৃত্যুৰ পিছত আঠ বছৰ ধৰি আহোম ৰাজ সিংহাসন খালী হৈ আছিল। ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযুক্ত লোক বিচাৰি পোৱা নাছিল। এদিনাখন থাও চ্যেও-খেন নামৰ লোক এজনে গৰু বিনিময় কৰিবলৈ যাওঁতে [[হাবুঙ]]ত তেওঁক লগ পায়।<ref name=":0" /> ৰাজচিহ্ন যুক্ত বা ডাঙৰ গোষ্ঠীৰ ল'ৰা থকাৰ সম্ভেদ পায় থাও চ্যেও-খেনে অনুসন্ধান কৰি [[ত্যাও খাম্‌টি]]ৰ সৰু কুঁৱৰী ঘুগুৰ সন্তান বুলি গম পায়।<ref name=":0">{{harvcol|বৰুৱা|১৯৩০|p=৪৯}}</ref><ref name="satsari">''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' (১৯৬৪ চন), সম্পাদক: সূৰ্য্যকুমাৰ ভূঞা, প্ৰকাশন বিভাগ, [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]], পৃষ্ঠা ৫১-৫৪</ref> সেই কথা আহি থাও-লুং আৰু ফ্ৰুং-মূঙ নামৰ বিষয়া দুজনক জনালে।<ref name=":0" /> তেওঁলোকে এখন মেল পাতি তেওঁক পৰিয়াললৈ ঘূৰাই অনাৰ সিদ্ধান্ত লয়।<ref name=":0" /> সেই মতে তেওঁলোকক মতাই আনি স্বৰ্গদেউ হোৱাৰ উপযুক্ত যেন দেখি তেওঁকেই লাকনি ৰুংকেও নামৰ বছৰত (১৩৯৭ খ্ৰীষ্টাব্দত) স্বৰ্গদেউ পাতে।<ref name=":0" /> স্বৰ্গদেউ হৈ তেওঁ ''ত্যাওফ্ৰচুডাং'' নাম লয়<ref name="satsari"/> আৰু চৰগুৱাত ৰাজধানী পতাৰ লগতে শিঙ্গৰি ঘৰত উঠি সোণৰ আৰু ৰূপৰ মোহৰ মাৰে।<ref name="adb"/> ==ৰাজত্বকাল== ===পাটকাই সন্ধি === [[File:Pangsau Pass.jpg|বৰ্তমানৰ পাটকাই পৰ্বত]] চুদাংফাই ৰজা হৈ [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] ৰাজধানী [[চৰাইদেউ জিলা|চৰাইদেউ]]ৰ পৰা [[টিপাম|তিপমীয়াসকলৰ]] বাসস্থানৰ অন্তৰ্ভুক্ত ঠাই চৰগুৱালৈ তুলি নিয়ে।<ref name=":0" /> তেওঁক লালন পালন কৰা বামুণ পৰিয়ালক নিজৰ লগত লৈ অনাৰ বাবে তিপমীয়া পৰিয়াল সকলে বিদ্ৰোহ কৰে।<ref name="adb" /> <ref name=":0" />এওঁৰ দিনৰ পৰাই [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰাজ্যত]] [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ প্ৰভাৱ বৃদ্ধি পায়।<ref name="Gogoi2006">{{cite book|author=Nitul Kumar Gogoi|title=Continuity And Change Among The Tai-Ahom|url=http://books.google.com/books?id=DrN5_kseuDcC&pg=PA64|accessdate=24 March 2013|date=1 January 2006|publisher=Concept Publishing Company|isbn=978-81-8069-281-9|pages=64–}}</ref> তাও ব্লাক-চেঙ নামৰ এজন তিপমীয়া পলাই গৈ [[মু'ঙ মাও]] ৰাজ্যৰ শাখা ৰাজ্য [[মু'ঙ কৌঙ]] ৰাজ্যৰ (বৰ্তমানৰ [[ছান ৰাজ্য]]ৰ এখন চহৰ) শাসক চাওলুং চ্যু-ৰেন-ফাৰ ওচৰত আশ্ৰয় লয়।<ref name=":0" /> খিলিমি বা [[ডফলা]] সকলে চুডাংফাক জনাই যে তিপমীয়া সকলে তেওঁক হত্যাৰ পাং পাতিছে।<ref name=":1" /> চুডাংফাই এই কথা গম পাই [[ডফলা|ডফলাসকলক]] এটা মহ মাৰি ভুজ দিয়ে।<ref name=":1" /> তেওঁ পাছত [[আহোম ধৰ্ম|আহোমসকলৰ ধৰ্মীয়]] নিয়ম মানি এটা বগা মহ বলি দি ভোজ পাতি তিপমীয়াসকলক নিমন্ত্ৰণ কৰে আৰু ৰাতি ভাত খাবলৈ বহোঁতেই মুখিয়াল তথা বলৱান ভালেকেইজনক হত্যা কৰায়।<ref name=":1">{{harvcol|বৰুৱা|১৯৩০|p=৫০}}</ref> তেওঁ এই ঘটনাৰ পাছতে তিপমীয়াগোঁহাইৰ জীয়ৰী চাও নাঙছেঙক বিয়া কৰোৱাই।<ref name=":1" /> ৰজাৰ কাৰেঙত ৰাতি ভোজন কৰাৰ সময়ত ত্যাওচুলাইক ৰাণী নাঙছেঙে অলপ চাই।<ref name=":1" /> উত্তৰ হিচাপে ত্যাওচুলাই ঘৰ পাই লিকচৌ হতুৱাই কুঁৱৰীলৈ বাখৰপতা আঙুঠি এটা দি পঠায়।<ref name="bharatar_buranji"/> লিকচৌৱে এই কথা চুডাংফাক কয়।<ref name="satsari"/> ত্যাওচুলাই এই কথা জানি ভয় খাই; তিপামৰ কোঁৱৰ আৰু টেমেৰা নামৰ এজন ব্যক্তিৰ সৈতে মিলি বিদ্ৰোহ কৰে।<ref name="adb"/><ref name="bharatar_buranji"/> ত্যাওচুলাই [[মু'ঙ কৌঙ]] ৰাজ্যৰ শাসক [[চাওলুং]] চ্যু-ৰেন-ফাৰ ওচৰত আশ্ৰয় লয় আৰু তেওঁক জনাই যে [[অসম|অসমৰ]] স্বৰ্গদেউ [[আহোম জনগোষ্ঠী|টাই-আহোম]] বংশৰ নহয়।<ref name=":1" /> এই কথা গম পাই চ্যু-ৰেন-ফাই তাচিনপাও বৰগোঁহাই নামৰ বিষয়া এজন [[অসম|অসমলৈ]] পথায়।<ref name=":1" /> সেই অনুসৰি তাচিনপাও বৰগোঁহাই নামি আহি [[টিপাম|টিপামৰ]] কুহিয়াৰবাৰীৰ ওচৰত চাউনী পাতে।<ref name=":1" /> খবৰ পাই চাওফা চুদাংফাই পাও-ৰিন নামৰ হাতীটোৰ পিঠিত উঠি কুহিৰবাৰীত তাচিনপাও বৰগোঁহাইক লগ কৰিবলৈ গ'ল।<ref name=":1" /> তাত যুঁজ হওঁতে চাওফা চুদাংফাই সামান্য আঘাত পাইছিল।<ref name=":1" /> পৰাস্ত হৈ তাচিনপাও বৰগোঁহাই পিছুৱাই গ’ল।<ref name=":2">Assam State Gazetteer page 132, Amlan Baruah, S. B. Roy Choudhury,a). Department of District GazetteersAssam State Gazette</ref> দুয়োপক্ষই '' ড'য় কাও-ৰেঙ'' পৰ্বতকে সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰি নং-জাঙ হ্ৰদৰ পাৰত কাই ছেঙ মু'ঙ পৰম্পৰা পালন কৰি কুকুৰা কাটি শপত খাই যে নিজৰ [[টাই জাতি|টাই জাতিৰ]] মাজত কাহিনীও যুদ্ধ নকৰে আৰু [[পাটকাই পৰ্বত|পাটকাই পৰ্বতক]] দুয়োখন [[মু'ঙ|মু'ঙ,]] [[অসম]] আৰু [[মু'ঙ কৌঙ]]ৰ সীমা হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।<ref name=":2" /> [[টাই-আহোম ভাষা]] অনুসৰি পাট মানে কটা আৰু কাই মানে কুকুৰা। তেতিয়াৰে পৰা এই পৰ্বতৰ নাম [[পাটকাই পৰ্বত|পাটকাই]] হয়।<ref name="adb" /><ref name="bharatar_buranji" /> ===কমতা ৰাজ্যৰ সৈতে মিত্ৰতা=== চাওলুং চ্যু-ৰেন-ফাৰ সৈতে চুডাংফাৰ মিত্ৰতা হোৱাত ত্যাওচুলাই কমতা ৰজাৰ কাষ চাপে। কমতেশ্বৰে ত্যাওচুলাইক এৰি দিবলৈ অমান্তি হোৱাত চুডাংফাই টা-ছান-বিং বুঢ়াগোহাঁই অধীনত এদল সৈন্যক [[কমতাপুৰ]] আক্ৰমণ কৰিবলৈ পঠায়।<ref name=":1" /> তেতিয়া কমতা ৰজাই যুদ্ধ নকৰি নিজ কন্যা ''ভাজনী''ক চুডাংফালৈ বিয়া দি মিত্ৰতা স্থাপন কৰে।<ref name="adb"/> এইগৰাকী ৰজাৰ দিনৰ পৰাই শিঙ্গৰি ঘৰত উঠি ৰাজ্যাভিষেক পতা প্ৰথা প্ৰচলিত হয়। তেওঁ নিজে এজন নিপুণ যোদ্ধা আৰু সেনানায়ক আছিল।<ref name="bharatar_buranji"/> ==মৃত্যু== দহ বছৰ ৰাজত্ব কৰাৰ পিছত ১৪০৭ খ্ৰীষ্টাব্দত চুডাংফাৰ পৰলোক হয়। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} == উৎস প্ৰসংগ== *{{cite book |last=বৰুৱা |first=গোলাপ চন্দ্ৰ|date=১৯৩০ |title=আহোম বুৰঞ্জী |chapter= চাওঁফা চুদাং|publisher= বেপ্টিষ্ট মিছন প্ৰেছ, কলকাতা|language=[[টাই আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী ভাষা]]}} [[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]] 5pjck5selnz49aayxxpgpkqx8gyxl5w 626524 626523 2026-08-12T10:31:56Z Ananya Taye 28065 /* আহোম পৰিয়াললৈ পুনৰ গমন */ Unsourced claim 626524 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = চুডাংফা | title = [[চাওফা]] | type = | image = | succession = [[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]] | reign = ১৩৯৭ – ১৪০৭ খ্ৰীষ্টাব্দ | reign-type = ৰাজকীয় শাসন | coronation =১৩৯৭ খ্ৰীষ্টাব্দ | cor-type =[[খেউন ৰৌণ মাই ক্ব]] | predecessor =[[ত্যাও খাম্‌টি]] | pre-type =পূৰ্বৰ শাসক | regent = | reg-type = | successor = [[চুজান্‌ফা]] | suc-type =পৰবৰ্তী শাসক | house=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]] | spouse =ছাও নাঙছেঙ | issue = | full name = ত্যাও-ফ্ৰ' চ্যু-ডাং-ফা | father = [[ত্যাও খাম্‌টি]] | mother =ঘূগু কুঁৱৰী | birth_date = | death_date = | death_place = | burial_date = | burial_place = | religion = [[আহোম ধৰ্ম]] |place of birth= [[হাবুং]] [[অসম]]|date of death=১৪০৯ খ্ৰীষ্টাব্দ|spouse-type=বৰ-কুঁৱৰী (নাঙ ফা)}} ''' '''চুডাংফা''' বা '''ত্যাও-ফ্ৰ' চ্যু-ডাং-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜇𑜡 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜓𑜂𑜫 𑜇𑜡}}, {{lang-en|Chaupha Siu-Dang-Pha}})[[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অষ্টমজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। তেওঁ [[অসম|অসম]]ত ১৩৯৭ চনৰ ১৪০৭ চনলৈকে ৰাজত্ব কৰিছিল।<ref name="assamtourism">{{cite web | url=http://www.assamtourism.org/history.php | title=History of Assam | publisher=assamtourism.org | accessdate=March 24, 2013}}</ref> তেওঁৰ পিতৃ আছিল [[ত্যাও খামটি]] আৰু মাতৃৰ নাম আছিল ঘূগু কুঁৱৰী। তেওঁৰ পত্নীৰ নাম আছিল ছাও নাঙছেঙ। তেওঁ [[শিৱসাগৰ]]ৰ [[দিহিং নদী|দিহিং নদীৰ]] ওচৰৰ চৰগুৱাত ৰাজধানী পাতিছিল। এওঁৰ দিনত ৰাজমাও আলি নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>"টাই সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা" (১৯৯৪ চন), ড লীলা গগৈ। বনলতা প্ৰকাশন। ISBN-81-7339-079-7। পৃষ্ঠা ২২৭</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== {{আহোম ৰাজবংশ}} ===জন্ম=== তেওঁৰ পিতৃ [[ত্যাও খাম্‌টি]]ৰ দুগৰাকী ৰাণী আছিল। ৰাজপাটত উঠিয়েই তেওঁ ভাতৃ [[চুতুফা]]ক হত্যা কৰাৰ প্ৰতিশোধত<ref>''অসম দেশৰ বুৰঞ্জী'' (১৯৮৭ চন), ড॰ লক্ষ্মী দেৱী, এল বি এছ পাব্লিকেশ্যন, পৃষ্ঠা ১৩৩</ref> [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আক্ৰমণ কৰে। তালৈ যাওঁতে তেওঁ বৰজনা কুঁৱৰীৰ হাতত শাসনভাৰ দি যায়।<ref name="adb" /> [[ত্যাও খামটি|ত্যাও খামটিৰ]] অনুপস্থিতিৰ সুযোগত বৰজনা কুঁৱৰীয়ে সেই সময়ত গৰ্ভৱতী অৱস্থাত থকা সৰুজনা কুঁৱৰী ঘূগু কুঁৱৰীক মিছা অপৰাধত দোষী সাব্যস্ত কৰি প্ৰাণদণ্ড দিয়ে।<ref name="adb" /><ref name="bharatar_buranji">''ভাৰতৰ বুৰঞ্জী'' (১৯৮৬ চন), এম.এল. কাথবৰুৱা, নীলমণি ফুকন, হৰি প্ৰসাদ দাস, দেৱকান্ত দত্তবৰুৱা, বৰুৱা এজেন্স, পৃষ্ঠা ৮৯, ৯০</ref> বুঢ়াগোঁহাই আৰু ডা-ডাঙৰীয়াসকলে বুদ্ধি কৰি ঘূগু কুঁৱৰীক ভূৰ সাজি নদীত উটাই দিয়ে। গৰ্ভৱতী অৱস্থাত অৱস্থাত ভুৰত উঠি অহা দেখি [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] [[হাবুং|হাবুঙ]] অঞ্চলৰ এগৰাকী মহিলাই তেওঁক নি নিজৰ ঘৰত ৰাখিছিল। তাতেই চুডাংফাৰ জন্ম হৈছিল। টাই আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জী অনুসৰি পাছলৈ তেওঁৰ ডাঙৰ দীঘল কৰোৱা ডফলা বা খিলীমি ( 𑜁𑜣 𑜎𑜣 𑜉𑜣) পৰিয়ালক মাতি ৰাজ পৰিয়ালত স্থান দিয়ে।<ref>"...𑜆𑜩𑜨 𑜎𑜤𑜀𑜫 𑜎𑜃𑜫 𑜁𑜣 𑜎𑜣 𑜉𑜣 𑜁𑜧𑜨 𑜋𑜪..." {{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/n52 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=49}}</ref> পাছলৈ লিখা অসমীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি বাহ্মণ পৰিয়াল এটাত প্ৰতিপালিত হোৱাৰ বাবে তেওঁক ''বামুণী কোঁৱৰ'' নামেৰেও জনা যায়।<ref name="সোণৰ অসম">{{cite book | title=সোণৰ অসম | publisher= শ্ৰী খগেন্দ্ৰনাৰায়ণ দত্তবৰুৱা; লয়াৰ্ছ বুক ষ্টল, পাণবজাৰ, গুৱাহাটী | author= ভূপেন্দ্ৰনাথ চৌধুৰী | authorlink= দশম অধ্যায়: চুডাংফা বা বামুণী কোঁৱৰ | year= ১৯৯৫ | location= গুৱাহাটী | pages= ৪৯, ৫০ পৃষ্ঠা}}</ref><ref name="Prakash2007">{{cite book|author=Col Ved Prakash|title=Encyclopaedia Of North-east India Vol# 1|url=http://books.google.com/books?id=Ic4UCdaxbHIC&pg=PA167|accessdate=24 March 2013|date=1 January 2007|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-269-0703-8|pages=167–}}</ref><ref name="adb">''অসম দেশৰ বুৰঞ্জী'' (১৯৮৭ চন), ড॰ লক্ষ্মী দেৱী, এল বি এছ পাব্লিকেশ্যন, পৃষ্ঠা ১৩৪-১৩৮</ref> পাছলৈ বৰকুঁৱৰীৰ অন্যায় কথাত হয়ভৰ দি থকা [[ত্যাও খাম্‌টি|ত্যাও খাম্‌টিক]] ডাঙৰীয়াসকলে ষড়যন্ত্ৰ কৰি হত্যা কৰায়।<ref name="adb" /><ref name="bharatar_buranji" /> ===আহোম পৰিয়াললৈ পুনৰ গমন=== [[ত্যাও খাম্‌টি]]ৰ মৃত্যুৰ পিছত আঠ বছৰ ধৰি আহোম ৰাজ সিংহাসন খালী হৈ আছিল। ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযুক্ত লোক বিচাৰি পোৱা নাছিল। এদিনাখন থাও চ্যেও-খেন নামৰ লোক এজনে গৰু বিনিময় কৰিবলৈ যাওঁতে [[হাবুঙ]]ত তেওঁক লগ পায়।<ref name=":0" /> ৰাজচিহ্ন যুক্ত বা ডাঙৰ গোষ্ঠীৰ ল'ৰা থকাৰ সম্ভেদ পায় থাও চ্যেও-খেনে অনুসন্ধান কৰি [[ত্যাও খাম্‌টি]]ৰ সৰু কুঁৱৰী সন্তান বুলি গম পায়।<ref name=":0">{{harvcol|বৰুৱা|১৯৩০|p=৪৯}}</ref><ref name="satsari">''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' (১৯৬৪ চন), সম্পাদক: সূৰ্য্যকুমাৰ ভূঞা, প্ৰকাশন বিভাগ, [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]], পৃষ্ঠা ৫১-৫৪</ref> সেই কথা আহি থাও-লুং আৰু ফ্ৰুং-মূঙ নামৰ বিষয়া দুজনক জনালে।<ref name=":0" /> তেওঁলোকে এখন মেল পাতি তেওঁক পৰিয়াললৈ ঘূৰাই অনাৰ সিদ্ধান্ত লয়।<ref name=":0" /> সেই মতে তেওঁলোকক মতাই আনি স্বৰ্গদেউ হোৱাৰ উপযুক্ত যেন দেখি তেওঁকেই লাকনি ৰুংকেও নামৰ বছৰত (১৩৯৭ খ্ৰীষ্টাব্দত) স্বৰ্গদেউ পাতে।<ref name=":0" /> স্বৰ্গদেউ হৈ তেওঁ ''ত্যাওফ্ৰচুডাং'' নাম লয়<ref name="satsari"/> আৰু চৰগুৱাত ৰাজধানী পতাৰ লগতে শিঙ্গৰি ঘৰত উঠি সোণৰ আৰু ৰূপৰ মোহৰ মাৰে।<ref name="adb"/> ==ৰাজত্বকাল== ===পাটকাই সন্ধি === [[File:Pangsau Pass.jpg|বৰ্তমানৰ পাটকাই পৰ্বত]] চুদাংফাই ৰজা হৈ [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] ৰাজধানী [[চৰাইদেউ জিলা|চৰাইদেউ]]ৰ পৰা [[টিপাম|তিপমীয়াসকলৰ]] বাসস্থানৰ অন্তৰ্ভুক্ত ঠাই চৰগুৱালৈ তুলি নিয়ে।<ref name=":0" /> তেওঁক লালন পালন কৰা বামুণ পৰিয়ালক নিজৰ লগত লৈ অনাৰ বাবে তিপমীয়া পৰিয়াল সকলে বিদ্ৰোহ কৰে।<ref name="adb" /> <ref name=":0" />এওঁৰ দিনৰ পৰাই [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰাজ্যত]] [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ প্ৰভাৱ বৃদ্ধি পায়।<ref name="Gogoi2006">{{cite book|author=Nitul Kumar Gogoi|title=Continuity And Change Among The Tai-Ahom|url=http://books.google.com/books?id=DrN5_kseuDcC&pg=PA64|accessdate=24 March 2013|date=1 January 2006|publisher=Concept Publishing Company|isbn=978-81-8069-281-9|pages=64–}}</ref> তাও ব্লাক-চেঙ নামৰ এজন তিপমীয়া পলাই গৈ [[মু'ঙ মাও]] ৰাজ্যৰ শাখা ৰাজ্য [[মু'ঙ কৌঙ]] ৰাজ্যৰ (বৰ্তমানৰ [[ছান ৰাজ্য]]ৰ এখন চহৰ) শাসক চাওলুং চ্যু-ৰেন-ফাৰ ওচৰত আশ্ৰয় লয়।<ref name=":0" /> খিলিমি বা [[ডফলা]] সকলে চুডাংফাক জনাই যে তিপমীয়া সকলে তেওঁক হত্যাৰ পাং পাতিছে।<ref name=":1" /> চুডাংফাই এই কথা গম পাই [[ডফলা|ডফলাসকলক]] এটা মহ মাৰি ভুজ দিয়ে।<ref name=":1" /> তেওঁ পাছত [[আহোম ধৰ্ম|আহোমসকলৰ ধৰ্মীয়]] নিয়ম মানি এটা বগা মহ বলি দি ভোজ পাতি তিপমীয়াসকলক নিমন্ত্ৰণ কৰে আৰু ৰাতি ভাত খাবলৈ বহোঁতেই মুখিয়াল তথা বলৱান ভালেকেইজনক হত্যা কৰায়।<ref name=":1">{{harvcol|বৰুৱা|১৯৩০|p=৫০}}</ref> তেওঁ এই ঘটনাৰ পাছতে তিপমীয়াগোঁহাইৰ জীয়ৰী চাও নাঙছেঙক বিয়া কৰোৱাই।<ref name=":1" /> ৰজাৰ কাৰেঙত ৰাতি ভোজন কৰাৰ সময়ত ত্যাওচুলাইক ৰাণী নাঙছেঙে অলপ চাই।<ref name=":1" /> উত্তৰ হিচাপে ত্যাওচুলাই ঘৰ পাই লিকচৌ হতুৱাই কুঁৱৰীলৈ বাখৰপতা আঙুঠি এটা দি পঠায়।<ref name="bharatar_buranji"/> লিকচৌৱে এই কথা চুডাংফাক কয়।<ref name="satsari"/> ত্যাওচুলাই এই কথা জানি ভয় খাই; তিপামৰ কোঁৱৰ আৰু টেমেৰা নামৰ এজন ব্যক্তিৰ সৈতে মিলি বিদ্ৰোহ কৰে।<ref name="adb"/><ref name="bharatar_buranji"/> ত্যাওচুলাই [[মু'ঙ কৌঙ]] ৰাজ্যৰ শাসক [[চাওলুং]] চ্যু-ৰেন-ফাৰ ওচৰত আশ্ৰয় লয় আৰু তেওঁক জনাই যে [[অসম|অসমৰ]] স্বৰ্গদেউ [[আহোম জনগোষ্ঠী|টাই-আহোম]] বংশৰ নহয়।<ref name=":1" /> এই কথা গম পাই চ্যু-ৰেন-ফাই তাচিনপাও বৰগোঁহাই নামৰ বিষয়া এজন [[অসম|অসমলৈ]] পথায়।<ref name=":1" /> সেই অনুসৰি তাচিনপাও বৰগোঁহাই নামি আহি [[টিপাম|টিপামৰ]] কুহিয়াৰবাৰীৰ ওচৰত চাউনী পাতে।<ref name=":1" /> খবৰ পাই চাওফা চুদাংফাই পাও-ৰিন নামৰ হাতীটোৰ পিঠিত উঠি কুহিৰবাৰীত তাচিনপাও বৰগোঁহাইক লগ কৰিবলৈ গ'ল।<ref name=":1" /> তাত যুঁজ হওঁতে চাওফা চুদাংফাই সামান্য আঘাত পাইছিল।<ref name=":1" /> পৰাস্ত হৈ তাচিনপাও বৰগোঁহাই পিছুৱাই গ’ল।<ref name=":2">Assam State Gazetteer page 132, Amlan Baruah, S. B. Roy Choudhury,a). Department of District GazetteersAssam State Gazette</ref> দুয়োপক্ষই '' ড'য় কাও-ৰেঙ'' পৰ্বতকে সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰি নং-জাঙ হ্ৰদৰ পাৰত কাই ছেঙ মু'ঙ পৰম্পৰা পালন কৰি কুকুৰা কাটি শপত খাই যে নিজৰ [[টাই জাতি|টাই জাতিৰ]] মাজত কাহিনীও যুদ্ধ নকৰে আৰু [[পাটকাই পৰ্বত|পাটকাই পৰ্বতক]] দুয়োখন [[মু'ঙ|মু'ঙ,]] [[অসম]] আৰু [[মু'ঙ কৌঙ]]ৰ সীমা হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।<ref name=":2" /> [[টাই-আহোম ভাষা]] অনুসৰি পাট মানে কটা আৰু কাই মানে কুকুৰা। তেতিয়াৰে পৰা এই পৰ্বতৰ নাম [[পাটকাই পৰ্বত|পাটকাই]] হয়।<ref name="adb" /><ref name="bharatar_buranji" /> ===কমতা ৰাজ্যৰ সৈতে মিত্ৰতা=== চাওলুং চ্যু-ৰেন-ফাৰ সৈতে চুডাংফাৰ মিত্ৰতা হোৱাত ত্যাওচুলাই কমতা ৰজাৰ কাষ চাপে। কমতেশ্বৰে ত্যাওচুলাইক এৰি দিবলৈ অমান্তি হোৱাত চুডাংফাই টা-ছান-বিং বুঢ়াগোহাঁই অধীনত এদল সৈন্যক [[কমতাপুৰ]] আক্ৰমণ কৰিবলৈ পঠায়।<ref name=":1" /> তেতিয়া কমতা ৰজাই যুদ্ধ নকৰি নিজ কন্যা ''ভাজনী''ক চুডাংফালৈ বিয়া দি মিত্ৰতা স্থাপন কৰে।<ref name="adb"/> এইগৰাকী ৰজাৰ দিনৰ পৰাই শিঙ্গৰি ঘৰত উঠি ৰাজ্যাভিষেক পতা প্ৰথা প্ৰচলিত হয়। তেওঁ নিজে এজন নিপুণ যোদ্ধা আৰু সেনানায়ক আছিল।<ref name="bharatar_buranji"/> ==মৃত্যু== দহ বছৰ ৰাজত্ব কৰাৰ পিছত ১৪০৭ খ্ৰীষ্টাব্দত চুডাংফাৰ পৰলোক হয়। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} == উৎস প্ৰসংগ== *{{cite book |last=বৰুৱা |first=গোলাপ চন্দ্ৰ|date=১৯৩০ |title=আহোম বুৰঞ্জী |chapter= চাওঁফা চুদাং|publisher= বেপ্টিষ্ট মিছন প্ৰেছ, কলকাতা|language=[[টাই আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী ভাষা]]}} [[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]] ftxxt6h5cwpyai7iqk7ucpyiksf6m5v 626525 626524 2026-08-12T10:33:31Z Ananya Taye 28065 Removed unsourced Ghugu claim. None of the Buranjis mention this name. 626525 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = চুডাংফা | title = [[চাওফা]] | type = | image = | succession = [[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]] | reign = ১৩৯৭ – ১৪০৭ খ্ৰীষ্টাব্দ | reign-type = ৰাজকীয় শাসন | coronation =১৩৯৭ খ্ৰীষ্টাব্দ | cor-type =[[খেউন ৰৌণ মাই ক্ব]] | predecessor =[[ত্যাও খাম্‌টি]] | pre-type =পূৰ্বৰ শাসক | regent = | reg-type = | successor = [[চুজান্‌ফা]] | suc-type =পৰবৰ্তী শাসক | house=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]] | spouse =ছাও নাঙছেঙ | issue = | full name = ত্যাও-ফ্ৰ' চ্যু-ডাং-ফা | father = [[ত্যাও খাম্‌টি]] | mother = | birth_date = | death_date = | death_place = | burial_date = | burial_place = | religion = [[আহোম ধৰ্ম]] |place of birth= [[হাবুং]] [[অসম]]|date of death=১৪০৯ খ্ৰীষ্টাব্দ|spouse-type=বৰ-কুঁৱৰী (নাঙ ফা)}} ''' '''চুডাংফা''' বা '''ত্যাও-ফ্ৰ' চ্যু-ডাং-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜇𑜡 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜓𑜂𑜫 𑜇𑜡}}, {{lang-en|Chaupha Siu-Dang-Pha}})[[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অষ্টমজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। তেওঁ [[অসম|অসম]]ত ১৩৯৭ চনৰ ১৪০৭ চনলৈকে ৰাজত্ব কৰিছিল।<ref name="assamtourism">{{cite web | url=http://www.assamtourism.org/history.php | title=History of Assam | publisher=assamtourism.org | accessdate=March 24, 2013}}</ref> তেওঁৰ পিতৃ আছিল [[ত্যাও খামটি]]। তেওঁৰ পত্নীৰ নাম আছিল ছাও নাঙছেঙ। তেওঁ [[শিৱসাগৰ]]ৰ [[দিহিং নদী|দিহিং নদীৰ]] ওচৰৰ চৰগুৱাত ৰাজধানী পাতিছিল। এওঁৰ দিনত ৰাজমাও আলি নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>"টাই সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা" (১৯৯৪ চন), ড লীলা গগৈ। বনলতা প্ৰকাশন। ISBN-81-7339-079-7। পৃষ্ঠা ২২৭</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== {{আহোম ৰাজবংশ}} ===জন্ম=== তেওঁৰ পিতৃ [[ত্যাও খাম্‌টি]]ৰ দুগৰাকী ৰাণী আছিল। ৰাজপাটত উঠিয়েই তেওঁ ভাতৃ [[চুতুফা]]ক হত্যা কৰাৰ প্ৰতিশোধত<ref>''অসম দেশৰ বুৰঞ্জী'' (১৯৮৭ চন), ড॰ লক্ষ্মী দেৱী, এল বি এছ পাব্লিকেশ্যন, পৃষ্ঠা ১৩৩</ref> [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আক্ৰমণ কৰে। তালৈ যাওঁতে তেওঁ বৰজনা কুঁৱৰীৰ হাতত শাসনভাৰ দি যায়।<ref name="adb" /> [[ত্যাও খামটি|ত্যাও খামটিৰ]] অনুপস্থিতিৰ সুযোগত বৰজনা কুঁৱৰীয়ে সেই সময়ত গৰ্ভৱতী অৱস্থাত থকা সৰুজনা কুঁৱৰীক মিছা অপৰাধত দোষী সাব্যস্ত কৰি প্ৰাণদণ্ড দিয়ে।<ref name="adb" /><ref name="bharatar_buranji">''ভাৰতৰ বুৰঞ্জী'' (১৯৮৬ চন), এম.এল. কাথবৰুৱা, নীলমণি ফুকন, হৰি প্ৰসাদ দাস, দেৱকান্ত দত্তবৰুৱা, বৰুৱা এজেন্স, পৃষ্ঠা ৮৯, ৯০</ref> বুঢ়াগোঁহাই আৰু ডা-ডাঙৰীয়াসকলে বুদ্ধি কৰি‌ কুঁৱৰীক ভূৰ সাজি নদীত উটাই দিয়ে। গৰ্ভৱতী অৱস্থাত অৱস্থাত ভুৰত উঠি অহা দেখি [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] [[হাবুং|হাবুঙ]] অঞ্চলৰ এগৰাকী মহিলাই তেওঁক নি নিজৰ ঘৰত ৰাখিছিল। তাতেই চুডাংফাৰ জন্ম হৈছিল। টাই আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জী অনুসৰি পাছলৈ তেওঁৰ ডাঙৰ দীঘল কৰোৱা ডফলা বা খিলীমি ( 𑜁𑜣 𑜎𑜣 𑜉𑜣) পৰিয়ালক মাতি ৰাজ পৰিয়ালত স্থান দিয়ে।<ref>"...𑜆𑜩𑜨 𑜎𑜤𑜀𑜫 𑜎𑜃𑜫 𑜁𑜣 𑜎𑜣 𑜉𑜣 𑜁𑜧𑜨 𑜋𑜪..." {{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/n52 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=49}}</ref> পাছলৈ লিখা অসমীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি বাহ্মণ পৰিয়াল এটাত প্ৰতিপালিত হোৱাৰ বাবে তেওঁক ''বামুণী কোঁৱৰ'' নামেৰেও জনা যায়।<ref name="সোণৰ অসম">{{cite book | title=সোণৰ অসম | publisher= শ্ৰী খগেন্দ্ৰনাৰায়ণ দত্তবৰুৱা; লয়াৰ্ছ বুক ষ্টল, পাণবজাৰ, গুৱাহাটী | author= ভূপেন্দ্ৰনাথ চৌধুৰী | authorlink= দশম অধ্যায়: চুডাংফা বা বামুণী কোঁৱৰ | year= ১৯৯৫ | location= গুৱাহাটী | pages= ৪৯, ৫০ পৃষ্ঠা}}</ref><ref name="Prakash2007">{{cite book|author=Col Ved Prakash|title=Encyclopaedia Of North-east India Vol# 1|url=http://books.google.com/books?id=Ic4UCdaxbHIC&pg=PA167|accessdate=24 March 2013|date=1 January 2007|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-269-0703-8|pages=167–}}</ref><ref name="adb">''অসম দেশৰ বুৰঞ্জী'' (১৯৮৭ চন), ড॰ লক্ষ্মী দেৱী, এল বি এছ পাব্লিকেশ্যন, পৃষ্ঠা ১৩৪-১৩৮</ref> পাছলৈ বৰকুঁৱৰীৰ অন্যায় কথাত হয়ভৰ দি থকা [[ত্যাও খাম্‌টি|ত্যাও খাম্‌টিক]] ডাঙৰীয়াসকলে ষড়যন্ত্ৰ কৰি হত্যা কৰায়।<ref name="adb" /><ref name="bharatar_buranji" /> ===আহোম পৰিয়াললৈ পুনৰ গমন=== [[ত্যাও খাম্‌টি]]ৰ মৃত্যুৰ পিছত আঠ বছৰ ধৰি আহোম ৰাজ সিংহাসন খালী হৈ আছিল। ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযুক্ত লোক বিচাৰি পোৱা নাছিল। এদিনাখন থাও চ্যেও-খেন নামৰ লোক এজনে গৰু বিনিময় কৰিবলৈ যাওঁতে [[হাবুঙ]]ত তেওঁক লগ পায়।<ref name=":0" /> ৰাজচিহ্ন যুক্ত বা ডাঙৰ গোষ্ঠীৰ ল'ৰা থকাৰ সম্ভেদ পায় থাও চ্যেও-খেনে অনুসন্ধান কৰি [[ত্যাও খাম্‌টি]]ৰ সৰু কুঁৱৰী সন্তান বুলি গম পায়।<ref name=":0">{{harvcol|বৰুৱা|১৯৩০|p=৪৯}}</ref><ref name="satsari">''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' (১৯৬৪ চন), সম্পাদক: সূৰ্য্যকুমাৰ ভূঞা, প্ৰকাশন বিভাগ, [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]], পৃষ্ঠা ৫১-৫৪</ref> সেই কথা আহি থাও-লুং আৰু ফ্ৰুং-মূঙ নামৰ বিষয়া দুজনক জনালে।<ref name=":0" /> তেওঁলোকে এখন মেল পাতি তেওঁক পৰিয়াললৈ ঘূৰাই অনাৰ সিদ্ধান্ত লয়।<ref name=":0" /> সেই মতে তেওঁলোকক মতাই আনি স্বৰ্গদেউ হোৱাৰ উপযুক্ত যেন দেখি তেওঁকেই লাকনি ৰুংকেও নামৰ বছৰত (১৩৯৭ খ্ৰীষ্টাব্দত) স্বৰ্গদেউ পাতে।<ref name=":0" /> স্বৰ্গদেউ হৈ তেওঁ ''ত্যাওফ্ৰচুডাং'' নাম লয়<ref name="satsari"/> আৰু চৰগুৱাত ৰাজধানী পতাৰ লগতে শিঙ্গৰি ঘৰত উঠি সোণৰ আৰু ৰূপৰ মোহৰ মাৰে।<ref name="adb"/> ==ৰাজত্বকাল== ===পাটকাই সন্ধি === [[File:Pangsau Pass.jpg|বৰ্তমানৰ পাটকাই পৰ্বত]] চুদাংফাই ৰজা হৈ [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] ৰাজধানী [[চৰাইদেউ জিলা|চৰাইদেউ]]ৰ পৰা [[টিপাম|তিপমীয়াসকলৰ]] বাসস্থানৰ অন্তৰ্ভুক্ত ঠাই চৰগুৱালৈ তুলি নিয়ে।<ref name=":0" /> তেওঁক লালন পালন কৰা বামুণ পৰিয়ালক নিজৰ লগত লৈ অনাৰ বাবে তিপমীয়া পৰিয়াল সকলে বিদ্ৰোহ কৰে।<ref name="adb" /> <ref name=":0" />এওঁৰ দিনৰ পৰাই [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰাজ্যত]] [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ প্ৰভাৱ বৃদ্ধি পায়।<ref name="Gogoi2006">{{cite book|author=Nitul Kumar Gogoi|title=Continuity And Change Among The Tai-Ahom|url=http://books.google.com/books?id=DrN5_kseuDcC&pg=PA64|accessdate=24 March 2013|date=1 January 2006|publisher=Concept Publishing Company|isbn=978-81-8069-281-9|pages=64–}}</ref> তাও ব্লাক-চেঙ নামৰ এজন তিপমীয়া পলাই গৈ [[মু'ঙ মাও]] ৰাজ্যৰ শাখা ৰাজ্য [[মু'ঙ কৌঙ]] ৰাজ্যৰ (বৰ্তমানৰ [[ছান ৰাজ্য]]ৰ এখন চহৰ) শাসক চাওলুং চ্যু-ৰেন-ফাৰ ওচৰত আশ্ৰয় লয়।<ref name=":0" /> খিলিমি বা [[ডফলা]] সকলে চুডাংফাক জনাই যে তিপমীয়া সকলে তেওঁক হত্যাৰ পাং পাতিছে।<ref name=":1" /> চুডাংফাই এই কথা গম পাই [[ডফলা|ডফলাসকলক]] এটা মহ মাৰি ভুজ দিয়ে।<ref name=":1" /> তেওঁ পাছত [[আহোম ধৰ্ম|আহোমসকলৰ ধৰ্মীয়]] নিয়ম মানি এটা বগা মহ বলি দি ভোজ পাতি তিপমীয়াসকলক নিমন্ত্ৰণ কৰে আৰু ৰাতি ভাত খাবলৈ বহোঁতেই মুখিয়াল তথা বলৱান ভালেকেইজনক হত্যা কৰায়।<ref name=":1">{{harvcol|বৰুৱা|১৯৩০|p=৫০}}</ref> তেওঁ এই ঘটনাৰ পাছতে তিপমীয়াগোঁহাইৰ জীয়ৰী চাও নাঙছেঙক বিয়া কৰোৱাই।<ref name=":1" /> ৰজাৰ কাৰেঙত ৰাতি ভোজন কৰাৰ সময়ত ত্যাওচুলাইক ৰাণী নাঙছেঙে অলপ চাই।<ref name=":1" /> উত্তৰ হিচাপে ত্যাওচুলাই ঘৰ পাই লিকচৌ হতুৱাই কুঁৱৰীলৈ বাখৰপতা আঙুঠি এটা দি পঠায়।<ref name="bharatar_buranji"/> লিকচৌৱে এই কথা চুডাংফাক কয়।<ref name="satsari"/> ত্যাওচুলাই এই কথা জানি ভয় খাই; তিপামৰ কোঁৱৰ আৰু টেমেৰা নামৰ এজন ব্যক্তিৰ সৈতে মিলি বিদ্ৰোহ কৰে।<ref name="adb"/><ref name="bharatar_buranji"/> ত্যাওচুলাই [[মু'ঙ কৌঙ]] ৰাজ্যৰ শাসক [[চাওলুং]] চ্যু-ৰেন-ফাৰ ওচৰত আশ্ৰয় লয় আৰু তেওঁক জনাই যে [[অসম|অসমৰ]] স্বৰ্গদেউ [[আহোম জনগোষ্ঠী|টাই-আহোম]] বংশৰ নহয়।<ref name=":1" /> এই কথা গম পাই চ্যু-ৰেন-ফাই তাচিনপাও বৰগোঁহাই নামৰ বিষয়া এজন [[অসম|অসমলৈ]] পথায়।<ref name=":1" /> সেই অনুসৰি তাচিনপাও বৰগোঁহাই নামি আহি [[টিপাম|টিপামৰ]] কুহিয়াৰবাৰীৰ ওচৰত চাউনী পাতে।<ref name=":1" /> খবৰ পাই চাওফা চুদাংফাই পাও-ৰিন নামৰ হাতীটোৰ পিঠিত উঠি কুহিৰবাৰীত তাচিনপাও বৰগোঁহাইক লগ কৰিবলৈ গ'ল।<ref name=":1" /> তাত যুঁজ হওঁতে চাওফা চুদাংফাই সামান্য আঘাত পাইছিল।<ref name=":1" /> পৰাস্ত হৈ তাচিনপাও বৰগোঁহাই পিছুৱাই গ’ল।<ref name=":2">Assam State Gazetteer page 132, Amlan Baruah, S. B. Roy Choudhury,a). Department of District GazetteersAssam State Gazette</ref> দুয়োপক্ষই '' ড'য় কাও-ৰেঙ'' পৰ্বতকে সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰি নং-জাঙ হ্ৰদৰ পাৰত কাই ছেঙ মু'ঙ পৰম্পৰা পালন কৰি কুকুৰা কাটি শপত খাই যে নিজৰ [[টাই জাতি|টাই জাতিৰ]] মাজত কাহিনীও যুদ্ধ নকৰে আৰু [[পাটকাই পৰ্বত|পাটকাই পৰ্বতক]] দুয়োখন [[মু'ঙ|মু'ঙ,]] [[অসম]] আৰু [[মু'ঙ কৌঙ]]ৰ সীমা হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।<ref name=":2" /> [[টাই-আহোম ভাষা]] অনুসৰি পাট মানে কটা আৰু কাই মানে কুকুৰা। তেতিয়াৰে পৰা এই পৰ্বতৰ নাম [[পাটকাই পৰ্বত|পাটকাই]] হয়।<ref name="adb" /><ref name="bharatar_buranji" /> ===কমতা ৰাজ্যৰ সৈতে মিত্ৰতা=== চাওলুং চ্যু-ৰেন-ফাৰ সৈতে চুডাংফাৰ মিত্ৰতা হোৱাত ত্যাওচুলাই কমতা ৰজাৰ কাষ চাপে। কমতেশ্বৰে ত্যাওচুলাইক এৰি দিবলৈ অমান্তি হোৱাত চুডাংফাই টা-ছান-বিং বুঢ়াগোহাঁই অধীনত এদল সৈন্যক [[কমতাপুৰ]] আক্ৰমণ কৰিবলৈ পঠায়।<ref name=":1" /> তেতিয়া কমতা ৰজাই যুদ্ধ নকৰি নিজ কন্যা ''ভাজনী''ক চুডাংফালৈ বিয়া দি মিত্ৰতা স্থাপন কৰে।<ref name="adb"/> এইগৰাকী ৰজাৰ দিনৰ পৰাই শিঙ্গৰি ঘৰত উঠি ৰাজ্যাভিষেক পতা প্ৰথা প্ৰচলিত হয়। তেওঁ নিজে এজন নিপুণ যোদ্ধা আৰু সেনানায়ক আছিল।<ref name="bharatar_buranji"/> ==মৃত্যু== দহ বছৰ ৰাজত্ব কৰাৰ পিছত ১৪০৭ খ্ৰীষ্টাব্দত চুডাংফাৰ পৰলোক হয়। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} == উৎস প্ৰসংগ== *{{cite book |last=বৰুৱা |first=গোলাপ চন্দ্ৰ|date=১৯৩০ |title=আহোম বুৰঞ্জী |chapter= চাওঁফা চুদাং|publisher= বেপ্টিষ্ট মিছন প্ৰেছ, কলকাতা|language=[[টাই আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী ভাষা]]}} [[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]] 85nin72y6shbk570r6h29ljeyx8o5ox 626536 626525 2026-08-12T11:19:43Z Ananya Taye 28065 /* পাটকাই সন্ধি */ The source mentions descendants of Khilimie which points to the Daflas who were brought by Sudangpha along with him to the kingdom. 626536 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = চুডাংফা | title = [[চাওফা]] | type = | image = | succession = [[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]] | reign = ১৩৯৭ – ১৪০৭ খ্ৰীষ্টাব্দ | reign-type = ৰাজকীয় শাসন | coronation =১৩৯৭ খ্ৰীষ্টাব্দ | cor-type =[[খেউন ৰৌণ মাই ক্ব]] | predecessor =[[ত্যাও খাম্‌টি]] | pre-type =পূৰ্বৰ শাসক | regent = | reg-type = | successor = [[চুজান্‌ফা]] | suc-type =পৰবৰ্তী শাসক | house=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]] | spouse =ছাও নাঙছেঙ | issue = | full name = ত্যাও-ফ্ৰ' চ্যু-ডাং-ফা | father = [[ত্যাও খাম্‌টি]] | mother = | birth_date = | death_date = | death_place = | burial_date = | burial_place = | religion = [[আহোম ধৰ্ম]] |place of birth= [[হাবুং]] [[অসম]]|date of death=১৪০৯ খ্ৰীষ্টাব্দ|spouse-type=বৰ-কুঁৱৰী (নাঙ ফা)}} ''' '''চুডাংফা''' বা '''ত্যাও-ফ্ৰ' চ্যু-ডাং-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜇𑜡 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜓𑜂𑜫 𑜇𑜡}}, {{lang-en|Chaupha Siu-Dang-Pha}})[[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অষ্টমজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। তেওঁ [[অসম|অসম]]ত ১৩৯৭ চনৰ ১৪০৭ চনলৈকে ৰাজত্ব কৰিছিল।<ref name="assamtourism">{{cite web | url=http://www.assamtourism.org/history.php | title=History of Assam | publisher=assamtourism.org | accessdate=March 24, 2013}}</ref> তেওঁৰ পিতৃ আছিল [[ত্যাও খামটি]]। তেওঁৰ পত্নীৰ নাম আছিল ছাও নাঙছেঙ। তেওঁ [[শিৱসাগৰ]]ৰ [[দিহিং নদী|দিহিং নদীৰ]] ওচৰৰ চৰগুৱাত ৰাজধানী পাতিছিল। এওঁৰ দিনত ৰাজমাও আলি নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>"টাই সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা" (১৯৯৪ চন), ড লীলা গগৈ। বনলতা প্ৰকাশন। ISBN-81-7339-079-7। পৃষ্ঠা ২২৭</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== {{আহোম ৰাজবংশ}} ===জন্ম=== তেওঁৰ পিতৃ [[ত্যাও খাম্‌টি]]ৰ দুগৰাকী ৰাণী আছিল। ৰাজপাটত উঠিয়েই তেওঁ ভাতৃ [[চুতুফা]]ক হত্যা কৰাৰ প্ৰতিশোধত<ref>''অসম দেশৰ বুৰঞ্জী'' (১৯৮৭ চন), ড॰ লক্ষ্মী দেৱী, এল বি এছ পাব্লিকেশ্যন, পৃষ্ঠা ১৩৩</ref> [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আক্ৰমণ কৰে। তালৈ যাওঁতে তেওঁ বৰজনা কুঁৱৰীৰ হাতত শাসনভাৰ দি যায়।<ref name="adb" /> [[ত্যাও খামটি|ত্যাও খামটিৰ]] অনুপস্থিতিৰ সুযোগত বৰজনা কুঁৱৰীয়ে সেই সময়ত গৰ্ভৱতী অৱস্থাত থকা সৰুজনা কুঁৱৰীক মিছা অপৰাধত দোষী সাব্যস্ত কৰি প্ৰাণদণ্ড দিয়ে।<ref name="adb" /><ref name="bharatar_buranji">''ভাৰতৰ বুৰঞ্জী'' (১৯৮৬ চন), এম.এল. কাথবৰুৱা, নীলমণি ফুকন, হৰি প্ৰসাদ দাস, দেৱকান্ত দত্তবৰুৱা, বৰুৱা এজেন্স, পৃষ্ঠা ৮৯, ৯০</ref> বুঢ়াগোঁহাই আৰু ডা-ডাঙৰীয়াসকলে বুদ্ধি কৰি‌ কুঁৱৰীক ভূৰ সাজি নদীত উটাই দিয়ে। গৰ্ভৱতী অৱস্থাত অৱস্থাত ভুৰত উঠি অহা দেখি [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] [[হাবুং|হাবুঙ]] অঞ্চলৰ এগৰাকী মহিলাই তেওঁক নি নিজৰ ঘৰত ৰাখিছিল। তাতেই চুডাংফাৰ জন্ম হৈছিল। টাই আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জী অনুসৰি পাছলৈ তেওঁৰ ডাঙৰ দীঘল কৰোৱা ডফলা বা খিলীমি ( 𑜁𑜣 𑜎𑜣 𑜉𑜣) পৰিয়ালক মাতি ৰাজ পৰিয়ালত স্থান দিয়ে।<ref>"...𑜆𑜩𑜨 𑜎𑜤𑜀𑜫 𑜎𑜃𑜫 𑜁𑜣 𑜎𑜣 𑜉𑜣 𑜁𑜧𑜨 𑜋𑜪..." {{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/n52 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=49}}</ref> পাছলৈ লিখা অসমীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি বাহ্মণ পৰিয়াল এটাত প্ৰতিপালিত হোৱাৰ বাবে তেওঁক ''বামুণী কোঁৱৰ'' নামেৰেও জনা যায়।<ref name="সোণৰ অসম">{{cite book | title=সোণৰ অসম | publisher= শ্ৰী খগেন্দ্ৰনাৰায়ণ দত্তবৰুৱা; লয়াৰ্ছ বুক ষ্টল, পাণবজাৰ, গুৱাহাটী | author= ভূপেন্দ্ৰনাথ চৌধুৰী | authorlink= দশম অধ্যায়: চুডাংফা বা বামুণী কোঁৱৰ | year= ১৯৯৫ | location= গুৱাহাটী | pages= ৪৯, ৫০ পৃষ্ঠা}}</ref><ref name="Prakash2007">{{cite book|author=Col Ved Prakash|title=Encyclopaedia Of North-east India Vol# 1|url=http://books.google.com/books?id=Ic4UCdaxbHIC&pg=PA167|accessdate=24 March 2013|date=1 January 2007|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-269-0703-8|pages=167–}}</ref><ref name="adb">''অসম দেশৰ বুৰঞ্জী'' (১৯৮৭ চন), ড॰ লক্ষ্মী দেৱী, এল বি এছ পাব্লিকেশ্যন, পৃষ্ঠা ১৩৪-১৩৮</ref> পাছলৈ বৰকুঁৱৰীৰ অন্যায় কথাত হয়ভৰ দি থকা [[ত্যাও খাম্‌টি|ত্যাও খাম্‌টিক]] ডাঙৰীয়াসকলে ষড়যন্ত্ৰ কৰি হত্যা কৰায়।<ref name="adb" /><ref name="bharatar_buranji" /> ===আহোম পৰিয়াললৈ পুনৰ গমন=== [[ত্যাও খাম্‌টি]]ৰ মৃত্যুৰ পিছত আঠ বছৰ ধৰি আহোম ৰাজ সিংহাসন খালী হৈ আছিল। ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযুক্ত লোক বিচাৰি পোৱা নাছিল। এদিনাখন থাও চ্যেও-খেন নামৰ লোক এজনে গৰু বিনিময় কৰিবলৈ যাওঁতে [[হাবুঙ]]ত তেওঁক লগ পায়।<ref name=":0" /> ৰাজচিহ্ন যুক্ত বা ডাঙৰ গোষ্ঠীৰ ল'ৰা থকাৰ সম্ভেদ পায় থাও চ্যেও-খেনে অনুসন্ধান কৰি [[ত্যাও খাম্‌টি]]ৰ সৰু কুঁৱৰী সন্তান বুলি গম পায়।<ref name=":0">{{harvcol|বৰুৱা|১৯৩০|p=৪৯}}</ref><ref name="satsari">''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' (১৯৬৪ চন), সম্পাদক: সূৰ্য্যকুমাৰ ভূঞা, প্ৰকাশন বিভাগ, [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]], পৃষ্ঠা ৫১-৫৪</ref> সেই কথা আহি থাও-লুং আৰু ফ্ৰুং-মূঙ নামৰ বিষয়া দুজনক জনালে।<ref name=":0" /> তেওঁলোকে এখন মেল পাতি তেওঁক পৰিয়াললৈ ঘূৰাই অনাৰ সিদ্ধান্ত লয়।<ref name=":0" /> সেই মতে তেওঁলোকক মতাই আনি স্বৰ্গদেউ হোৱাৰ উপযুক্ত যেন দেখি তেওঁকেই লাকনি ৰুংকেও নামৰ বছৰত (১৩৯৭ খ্ৰীষ্টাব্দত) স্বৰ্গদেউ পাতে।<ref name=":0" /> স্বৰ্গদেউ হৈ তেওঁ ''ত্যাওফ্ৰচুডাং'' নাম লয়<ref name="satsari"/> আৰু চৰগুৱাত ৰাজধানী পতাৰ লগতে শিঙ্গৰি ঘৰত উঠি সোণৰ আৰু ৰূপৰ মোহৰ মাৰে।<ref name="adb"/> ==ৰাজত্বকাল== ===পাটকাই সন্ধি === [[File:Pangsau Pass.jpg|বৰ্তমানৰ পাটকাই পৰ্বত]] চুদাংফাই ৰজা হৈ [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] ৰাজধানী [[চৰাইদেউ জিলা|চৰাইদেউ]]ৰ পৰা [[টিপাম|তিপমীয়াসকলৰ]] বাসস্থানৰ অন্তৰ্ভুক্ত ঠাই চৰগুৱালৈ তুলি নিয়ে।<ref name=":0" /> তেওঁক লালন পালন কৰা বামুণ পৰিয়ালক নিজৰ লগত লৈ অনাৰ বাবে তিপমীয়া পৰিয়াল সকলে বিদ্ৰোহ কৰে।<ref name="adb" /> <ref name=":0" />এওঁৰ দিনৰ পৰাই [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰাজ্যত]] [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ প্ৰভাৱ বৃদ্ধি পায়।<ref name="Gogoi2006">{{cite book|author=Nitul Kumar Gogoi|title=Continuity And Change Among The Tai-Ahom|url=http://books.google.com/books?id=DrN5_kseuDcC&pg=PA64|accessdate=24 March 2013|date=1 January 2006|publisher=Concept Publishing Company|isbn=978-81-8069-281-9|pages=64–}}</ref> তাও ব্লাক-চেঙ নামৰ এজন তিপমীয়া পলাই গৈ [[মু'ঙ মাও]] ৰাজ্যৰ শাখা ৰাজ্য মু'ঙ কৌঙ ৰাজ্যৰ (বৰ্তমানৰ [[ছান ৰাজ্য]]ৰ এখন চহৰ) শাসক চাওলুং চ্যু-ৰেন-ফাৰ ওচৰত আশ্ৰয় লয়।<ref name=":0" /> চুকাফাৰ লগত অহা খিলিমি বা [[ডফলা]] সকলে চুডাংফাক জনাই যে তিপমীয়া সকলে তেওঁক হত্যাৰ পাং পাতিছে।<ref name=":1" /> চুডাংফাই এই কথা গম পাই এই [[ডফলা|ডফলাসকলক]] এটা মহ মাৰি ভুজ দিয়ে।<ref name=":1" /> তেওঁ পাছত [[আহোম ধৰ্ম|আহোমসকলৰ ধৰ্মীয়]] নিয়ম মানি এটা বগা মহ বলি দি ভোজ পাতি তিপমীয়াসকলক নিমন্ত্ৰণ কৰে আৰু ৰাতি ভাত খাবলৈ বহোঁতেই মুখিয়াল তথা বলৱান ভালেকেইজনক হত্যা কৰায়।<ref name=":1">{{harvcol|বৰুৱা|১৯৩০|p=৫০}}</ref> তেওঁ এই ঘটনাৰ পাছতে তিপমীয়াগোঁহাইৰ জীয়ৰী চাও নাঙছেঙক বিয়া কৰোৱাই।<ref name=":1" /> ৰজাৰ কাৰেঙত ৰাতি ভোজন কৰাৰ সময়ত ত্যাওচুলাইক ৰাণী নাঙছেঙে অলপ চাই।<ref name=":1" /> উত্তৰ হিচাপে ত্যাওচুলাই ঘৰ পাই লিকচৌ হতুৱাই কুঁৱৰীলৈ বাখৰপতা আঙুঠি এটা দি পঠায়।<ref name="bharatar_buranji"/> লিকচৌৱে এই কথা চুডাংফাক কয়।<ref name="satsari"/> ত্যাওচুলাই এই কথা জানি ভয় খাই; তিপামৰ কোঁৱৰ আৰু টেমেৰা নামৰ এজন ব্যক্তিৰ সৈতে মিলি বিদ্ৰোহ কৰে।<ref name="adb"/><ref name="bharatar_buranji"/> ত্যাওচুলাই [[মু'ঙ কৌঙ]] ৰাজ্যৰ শাসক [[চাওলুং]] চ্যু-ৰেন-ফাৰ ওচৰত আশ্ৰয় লয় আৰু তেওঁক জনাই যে [[অসম|অসমৰ]] স্বৰ্গদেউ [[আহোম জনগোষ্ঠী|টাই-আহোম]] বংশৰ নহয়।<ref name=":1" /> এই কথা গম পাই চ্যু-ৰেন-ফাই তাচিনপাও বৰগোঁহাই নামৰ বিষয়া এজন [[অসম|অসমলৈ]] পথায়।<ref name=":1" /> সেই অনুসৰি তাচিনপাও বৰগোঁহাই নামি আহি [[টিপাম|টিপামৰ]] কুহিয়াৰবাৰীৰ ওচৰত চাউনী পাতে।<ref name=":1" /> খবৰ পাই চাওফা চুদাংফাই পাও-ৰিন নামৰ হাতীটোৰ পিঠিত উঠি কুহিৰবাৰীত তাচিনপাও বৰগোঁহাইক লগ কৰিবলৈ গ'ল।<ref name=":1" /> তাত যুঁজ হওঁতে চাওফা চুদাংফাই সামান্য আঘাত পাইছিল।<ref name=":1" /> পৰাস্ত হৈ তাচিনপাও বৰগোঁহাই পিছুৱাই গ’ল।<ref name=":2">Assam State Gazetteer page 132, Amlan Baruah, S. B. Roy Choudhury,a). Department of District GazetteersAssam State Gazette</ref> দুয়োপক্ষই '' ড'য় কাও-ৰেঙ'' পৰ্বতকে সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰি নং-জাঙ হ্ৰদৰ পাৰত কাই ছেঙ মু'ঙ পৰম্পৰা পালন কৰি কুকুৰা কাটি শপত খাই যে নিজৰ [[টাই জাতি|টাই জাতিৰ]] মাজত কাহিনীও যুদ্ধ নকৰে আৰু [[পাটকাই পৰ্বত|পাটকাই পৰ্বতক]] দুয়োখন [[মু'ঙ|মু'ঙ,]] [[অসম]] আৰু [[মু'ঙ কৌঙ]]ৰ সীমা হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।<ref name=":2" /> [[টাই-আহোম ভাষা]] অনুসৰি পাট মানে কটা আৰু কাই মানে কুকুৰা। তেতিয়াৰে পৰা এই পৰ্বতৰ নাম [[পাটকাই পৰ্বত|পাটকাই]] হয়।<ref name="adb" /><ref name="bharatar_buranji" /> ===কমতা ৰাজ্যৰ সৈতে মিত্ৰতা=== চাওলুং চ্যু-ৰেন-ফাৰ সৈতে চুডাংফাৰ মিত্ৰতা হোৱাত ত্যাওচুলাই কমতা ৰজাৰ কাষ চাপে। কমতেশ্বৰে ত্যাওচুলাইক এৰি দিবলৈ অমান্তি হোৱাত চুডাংফাই টা-ছান-বিং বুঢ়াগোহাঁই অধীনত এদল সৈন্যক [[কমতাপুৰ]] আক্ৰমণ কৰিবলৈ পঠায়।<ref name=":1" /> তেতিয়া কমতা ৰজাই যুদ্ধ নকৰি নিজ কন্যা ''ভাজনী''ক চুডাংফালৈ বিয়া দি মিত্ৰতা স্থাপন কৰে।<ref name="adb"/> এইগৰাকী ৰজাৰ দিনৰ পৰাই শিঙ্গৰি ঘৰত উঠি ৰাজ্যাভিষেক পতা প্ৰথা প্ৰচলিত হয়। তেওঁ নিজে এজন নিপুণ যোদ্ধা আৰু সেনানায়ক আছিল।<ref name="bharatar_buranji"/> ==মৃত্যু== দহ বছৰ ৰাজত্ব কৰাৰ পিছত ১৪০৭ খ্ৰীষ্টাব্দত চুডাংফাৰ পৰলোক হয়। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} == উৎস প্ৰসংগ== *{{cite book |last=বৰুৱা |first=গোলাপ চন্দ্ৰ|date=১৯৩০ |title=আহোম বুৰঞ্জী |chapter= চাওঁফা চুদাং|publisher= বেপ্টিষ্ট মিছন প্ৰেছ, কলকাতা|language=[[টাই আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী ভাষা]]}} [[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]] 1njn7azqm1q9cen1vp4stvo0xfn99wv 626537 626536 2026-08-12T11:20:36Z Ananya Taye 28065 626537 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = চুডাংফা | title = [[চাওফা]] | type = | image = | succession = [[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]] | reign = ১৩৯৭ – ১৪০৭ খ্ৰীষ্টাব্দ | reign-type = ৰাজকীয় শাসন | coronation =১৩৯৭ খ্ৰীষ্টাব্দ | cor-type =[[খেউন ৰৌণ মাই ক্ব]] | predecessor =[[ত্যাও খাম্‌টি]] | pre-type =পূৰ্বৰ শাসক | regent = | reg-type = | successor = [[চুজান্‌ফা]] | suc-type =পৰবৰ্তী শাসক | house=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]] | spouse =ছাও নাঙছেঙ | issue = | full name = ত্যাও-ফ্ৰ' চ্যু-ডাং-ফা | father = [[ত্যাও খাম্‌টি]] | mother = | birth_date = | death_date = | death_place = | burial_date = | burial_place = | religion = [[আহোম ধৰ্ম]] |place of birth= [[হাবুং]] [[অসম]]|date of death=১৪০৯ খ্ৰীষ্টাব্দ|spouse-type=বৰ-কুঁৱৰী (নাঙ ফা)}} ''' '''চুডাংফা''' বা '''ত্যাও-ফ্ৰ' চ্যু-ডাং-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜇𑜡 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜓𑜂𑜫 𑜇𑜡}}, {{lang-en|Chaupha Siu-Dang-Pha}})[[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অষ্টমজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। তেওঁ [[অসম|অসম]]ত ১৩৯৭ চনৰ ১৪০৭ চনলৈকে ৰাজত্ব কৰিছিল।<ref name="assamtourism">{{cite web | url=http://www.assamtourism.org/history.php | title=History of Assam | publisher=assamtourism.org | accessdate=March 24, 2013}}</ref> তেওঁৰ পিতৃ আছিল [[ত্যাও খামটি]]। তেওঁৰ পত্নীৰ নাম আছিল ছাও নাঙছেঙ। তেওঁ [[শিৱসাগৰ]]ৰ [[দিহিং নদী|দিহিং নদীৰ]] ওচৰৰ চৰগুৱাত ৰাজধানী পাতিছিল। এওঁৰ দিনত ৰাজমাও আলি নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>"টাই সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা" (১৯৯৪ চন), ড লীলা গগৈ। বনলতা প্ৰকাশন। ISBN-81-7339-079-7। পৃষ্ঠা ২২৭</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== {{আহোম ৰাজবংশ}} ===জন্ম=== তেওঁৰ পিতৃ [[ত্যাও খাম্‌টি]]ৰ দুগৰাকী ৰাণী আছিল। ৰাজপাটত উঠিয়েই তেওঁ ভাতৃ [[চুতুফা]]ক হত্যা কৰাৰ প্ৰতিশোধত<ref>''অসম দেশৰ বুৰঞ্জী'' (১৯৮৭ চন), ড॰ লক্ষ্মী দেৱী, এল বি এছ পাব্লিকেশ্যন, পৃষ্ঠা ১৩৩</ref> [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আক্ৰমণ কৰে। তালৈ যাওঁতে তেওঁ বৰজনা কুঁৱৰীৰ হাতত শাসনভাৰ দি যায়।<ref name="adb" /> [[ত্যাও খামটি|ত্যাও খামটিৰ]] অনুপস্থিতিৰ সুযোগত বৰজনা কুঁৱৰীয়ে সেই সময়ত গৰ্ভৱতী অৱস্থাত থকা সৰুজনা কুঁৱৰীক মিছা অপৰাধত দোষী সাব্যস্ত কৰি প্ৰাণদণ্ড দিয়ে।<ref name="adb" /><ref name="bharatar_buranji">''ভাৰতৰ বুৰঞ্জী'' (১৯৮৬ চন), এম.এল. কাথবৰুৱা, নীলমণি ফুকন, হৰি প্ৰসাদ দাস, দেৱকান্ত দত্তবৰুৱা, বৰুৱা এজেন্স, পৃষ্ঠা ৮৯, ৯০</ref> বুঢ়াগোঁহাই আৰু ডা-ডাঙৰীয়াসকলে বুদ্ধি কৰি‌ কুঁৱৰীক ভূৰ সাজি নদীত উটাই দিয়ে। গৰ্ভৱতী অৱস্থাত অৱস্থাত ভুৰত উঠি অহা দেখি [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] [[হাবুং|হাবুঙ]] অঞ্চলৰ এগৰাকী মহিলাই তেওঁক নি নিজৰ ঘৰত ৰাখিছিল। তাতেই চুডাংফাৰ জন্ম হৈছিল। টাই আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জী অনুসৰি পাছলৈ তেওঁৰ ডাঙৰ দীঘল কৰোৱা ডফলা বা খিলীমি ( 𑜁𑜣 𑜎𑜣 𑜉𑜣) পৰিয়ালক মাতি ৰাজ পৰিয়ালত স্থান দিয়ে।<ref>"...𑜆𑜩𑜨 𑜎𑜤𑜀𑜫 𑜎𑜃𑜫 𑜁𑜣 𑜎𑜣 𑜉𑜣 𑜁𑜧𑜨 𑜋𑜪..." {{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/n52 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=49}}</ref> পাছলৈ লিখা অসমীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি বাহ্মণ পৰিয়াল এটাত প্ৰতিপালিত হোৱাৰ বাবে তেওঁক ''বামুণী কোঁৱৰ'' নামেৰেও জনা যায়।<ref name="সোণৰ অসম">{{cite book | title=সোণৰ অসম | publisher= শ্ৰী খগেন্দ্ৰনাৰায়ণ দত্তবৰুৱা; লয়াৰ্ছ বুক ষ্টল, পাণবজাৰ, গুৱাহাটী | author= ভূপেন্দ্ৰনাথ চৌধুৰী | authorlink= দশম অধ্যায়: চুডাংফা বা বামুণী কোঁৱৰ | year= ১৯৯৫ | location= গুৱাহাটী | pages= ৪৯, ৫০ পৃষ্ঠা}}</ref><ref name="Prakash2007">{{cite book|author=Col Ved Prakash|title=Encyclopaedia Of North-east India Vol# 1|url=http://books.google.com/books?id=Ic4UCdaxbHIC&pg=PA167|accessdate=24 March 2013|date=1 January 2007|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-269-0703-8|pages=167–}}</ref><ref name="adb">''অসম দেশৰ বুৰঞ্জী'' (১৯৮৭ চন), ড॰ লক্ষ্মী দেৱী, এল বি এছ পাব্লিকেশ্যন, পৃষ্ঠা ১৩৪-১৩৮</ref> পাছলৈ বৰকুঁৱৰীৰ অন্যায় কথাত হয়ভৰ দি থকা [[ত্যাও খাম্‌টি|ত্যাও খাম্‌টিক]] ডাঙৰীয়াসকলে ষড়যন্ত্ৰ কৰি হত্যা কৰায়।<ref name="adb" /><ref name="bharatar_buranji" /> ===আহোম পৰিয়াললৈ পুনৰ গমন=== [[ত্যাও খাম্‌টি]]ৰ মৃত্যুৰ পিছত আঠ বছৰ ধৰি আহোম ৰাজ সিংহাসন খালী হৈ আছিল। ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযুক্ত লোক বিচাৰি পোৱা নাছিল। এদিনাখন থাও চ্যেও-খেন নামৰ লোক এজনে গৰু বিনিময় কৰিবলৈ যাওঁতে [[হাবুঙ]]ত তেওঁক লগ পায়।<ref name=":0" /> ৰাজচিহ্ন যুক্ত বা ডাঙৰ গোষ্ঠীৰ ল'ৰা থকাৰ সম্ভেদ পায় থাও চ্যেও-খেনে অনুসন্ধান কৰি [[ত্যাও খাম্‌টি]]ৰ সৰু কুঁৱৰী সন্তান বুলি গম পায়।<ref name=":0">{{harvcol|বৰুৱা|১৯৩০|p=৪৯}}</ref><ref name="satsari">''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' (১৯৬৪ চন), সম্পাদক: সূৰ্য্যকুমাৰ ভূঞা, প্ৰকাশন বিভাগ, [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]], পৃষ্ঠা ৫১-৫৪</ref> সেই কথা আহি থাও-লুং আৰু ফ্ৰুং-মূঙ নামৰ বিষয়া দুজনক জনালে।<ref name=":0" /> তেওঁলোকে এখন মেল পাতি তেওঁক পৰিয়াললৈ ঘূৰাই অনাৰ সিদ্ধান্ত লয়।<ref name=":0" /> সেই মতে তেওঁলোকক মতাই আনি স্বৰ্গদেউ হোৱাৰ উপযুক্ত যেন দেখি তেওঁকেই লাকনি ৰুংকেও নামৰ বছৰত (১৩৯৭ খ্ৰীষ্টাব্দত) স্বৰ্গদেউ পাতে।<ref name=":0" /> স্বৰ্গদেউ হৈ তেওঁ ''ত্যাওফ্ৰচুডাং'' নাম লয়<ref name="satsari"/> আৰু চৰগুৱাত ৰাজধানী পতাৰ লগতে শিঙ্গৰি ঘৰত উঠি সোণৰ আৰু ৰূপৰ মোহৰ মাৰে।<ref name="adb"/> ==ৰাজত্বকাল== ===পাটকাই সন্ধি === [[File:Pangsau Pass.jpg|বৰ্তমানৰ পাটকাই পৰ্বত]] চুদাংফাই ৰজা হৈ [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] ৰাজধানী [[চৰাইদেউ জিলা|চৰাইদেউ]]ৰ পৰা [[টিপাম|তিপমীয়াসকলৰ]] বাসস্থানৰ অন্তৰ্ভুক্ত ঠাই চৰগুৱালৈ তুলি নিয়ে।<ref name=":0" /> তেওঁক লালন পালন কৰা বামুণ পৰিয়ালক নিজৰ লগত লৈ অনাৰ বাবে তিপমীয়া পৰিয়াল সকলে বিদ্ৰোহ কৰে।<ref name="adb" /> <ref name=":0" />এওঁৰ দিনৰ পৰাই [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰাজ্যত]] [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ প্ৰভাৱ বৃদ্ধি পায়।<ref name="Gogoi2006">{{cite book|author=Nitul Kumar Gogoi|title=Continuity And Change Among The Tai-Ahom|url=http://books.google.com/books?id=DrN5_kseuDcC&pg=PA64|accessdate=24 March 2013|date=1 January 2006|publisher=Concept Publishing Company|isbn=978-81-8069-281-9|pages=64–}}</ref> তাও ব্লাক-চেঙ নামৰ এজন তিপমীয়া পলাই গৈ [[মু'ঙ মাও]] ৰাজ্যৰ শাখা ৰাজ্য মু'ঙ কৌঙ ৰাজ্যৰ (বৰ্তমানৰ [[ছান ৰাজ্য]]ৰ এখন চহৰ) শাসক চাওলুং চ্যু-ৰেন-ফাৰ ওচৰত আশ্ৰয় লয়।<ref name=":0" /> চুকাফাৰ লগত অহা খিলিমি বা [[ডফলা]] সকলে চুডাংফাক জনাই যে তিপমীয়া সকলে তেওঁক হত্যাৰ পাং পাতিছে।<ref name=":1" /> চুডাংফাই এই কথা গম পাই এই [[ডফলা|ডফলাসকলক]] এটা মহ মাৰি ভুজ দিয়ে।<ref name=":1" /> তেওঁ পাছত [[আহোম ধৰ্ম|আহোমসকলৰ ধৰ্মীয়]] নিয়ম মানি এটা বগা মহ বলি দি ভোজ পাতি তিপমীয়াসকলক নিমন্ত্ৰণ কৰে আৰু ৰাতি ভাত খাবলৈ বহোঁতেই মুখিয়াল তথা বলৱান ভালেকেইজনক হত্যা কৰায়।<ref name=":1">{{harvcol|বৰুৱা|১৯৩০|p=৫০}}</ref> তেওঁ এই ঘটনাৰ পাছতে তিপমীয়াগোঁহাইৰ জীয়ৰী চাও নাঙছেঙক বিয়া কৰোৱাই।<ref name=":1" /> ৰজাৰ কাৰেঙত ৰাতি ভোজন কৰাৰ সময়ত ত্যাওচুলাইক ৰাণী নাঙছেঙে অলপ চাই।<ref name=":1" /> উত্তৰ হিচাপে ত্যাওচুলাই ঘৰ পাই লিকচৌ হতুৱাই কুঁৱৰীলৈ বাখৰপতা আঙুঠি এটা দি পঠায়।<ref name="bharatar_buranji"/> লিকচৌৱে এই কথা চুডাংফাক কয়।<ref name="satsari"/> ত্যাওচুলাই এই কথা জানি ভয় খাই; তিপামৰ কোঁৱৰ আৰু টেমেৰা নামৰ এজন ব্যক্তিৰ সৈতে মিলি বিদ্ৰোহ কৰে।<ref name="adb"/><ref name="bharatar_buranji"/> ত্যাওচুলাই মু'ঙ কৌঙ ৰাজ্যৰ শাসক [[চাওলুং]] চ্যু-ৰেন-ফাৰ ওচৰত আশ্ৰয় লয় আৰু তেওঁক জনাই যে [[অসম|অসমৰ]] স্বৰ্গদেউ [[আহোম জনগোষ্ঠী|টাই-আহোম]] বংশৰ নহয়।<ref name=":1" /> এই কথা গম পাই চ্যু-ৰেন-ফাই তাচিনপাও বৰগোঁহাই নামৰ বিষয়া এজন [[অসম|অসমলৈ]] পথায়।<ref name=":1" /> সেই অনুসৰি তাচিনপাও বৰগোঁহাই নামি আহি [[টিপাম|টিপামৰ]] কুহিয়াৰবাৰীৰ ওচৰত চাউনী পাতে।<ref name=":1" /> খবৰ পাই চাওফা চুদাংফাই পাও-ৰিন নামৰ হাতীটোৰ পিঠিত উঠি কুহিৰবাৰীত তাচিনপাও বৰগোঁহাইক লগ কৰিবলৈ গ'ল।<ref name=":1" /> তাত যুঁজ হওঁতে চাওফা চুদাংফাই সামান্য আঘাত পাইছিল।<ref name=":1" /> পৰাস্ত হৈ তাচিনপাও বৰগোঁহাই পিছুৱাই গ’ল।<ref name=":2">Assam State Gazetteer page 132, Amlan Baruah, S. B. Roy Choudhury,a). Department of District GazetteersAssam State Gazette</ref> দুয়োপক্ষই '' ড'য় কাও-ৰেঙ'' পৰ্বতকে সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰি নং-জাঙ হ্ৰদৰ পাৰত কাই ছেঙ মু'ঙ পৰম্পৰা পালন কৰি কুকুৰা কাটি শপত খাই যে নিজৰ [[টাই জাতি|টাই জাতিৰ]] মাজত কাহিনীও যুদ্ধ নকৰে আৰু [[পাটকাই পৰ্বত|পাটকাই পৰ্বতক]] দুয়োখন [[মু'ঙ|মু'ঙ,]] [[অসম]] আৰু [[মু'ঙ কৌঙ]]ৰ সীমা হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।<ref name=":2" /> [[টাই-আহোম ভাষা]] অনুসৰি পাট মানে কটা আৰু কাই মানে কুকুৰা। তেতিয়াৰে পৰা এই পৰ্বতৰ নাম [[পাটকাই পৰ্বত|পাটকাই]] হয়।<ref name="adb" /><ref name="bharatar_buranji" /> ===কমতা ৰাজ্যৰ সৈতে মিত্ৰতা=== চাওলুং চ্যু-ৰেন-ফাৰ সৈতে চুডাংফাৰ মিত্ৰতা হোৱাত ত্যাওচুলাই কমতা ৰজাৰ কাষ চাপে। কমতেশ্বৰে ত্যাওচুলাইক এৰি দিবলৈ অমান্তি হোৱাত চুডাংফাই টা-ছান-বিং বুঢ়াগোহাঁই অধীনত এদল সৈন্যক [[কমতাপুৰ]] আক্ৰমণ কৰিবলৈ পঠায়।<ref name=":1" /> তেতিয়া কমতা ৰজাই যুদ্ধ নকৰি নিজ কন্যা ''ভাজনী''ক চুডাংফালৈ বিয়া দি মিত্ৰতা স্থাপন কৰে।<ref name="adb"/> এইগৰাকী ৰজাৰ দিনৰ পৰাই শিঙ্গৰি ঘৰত উঠি ৰাজ্যাভিষেক পতা প্ৰথা প্ৰচলিত হয়। তেওঁ নিজে এজন নিপুণ যোদ্ধা আৰু সেনানায়ক আছিল।<ref name="bharatar_buranji"/> ==মৃত্যু== দহ বছৰ ৰাজত্ব কৰাৰ পিছত ১৪০৭ খ্ৰীষ্টাব্দত চুডাংফাৰ পৰলোক হয়। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} == উৎস প্ৰসংগ== *{{cite book |last=বৰুৱা |first=গোলাপ চন্দ্ৰ|date=১৯৩০ |title=আহোম বুৰঞ্জী |chapter= চাওঁফা চুদাং|publisher= বেপ্টিষ্ট মিছন প্ৰেছ, কলকাতা|language=[[টাই আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী ভাষা]]}} [[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]] fyhjjkush3feu0fno59nyu208h17yis 0 40377 626251 615915 2026-08-11T12:10:35Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626251 wikitext text/x-wiki {{Infobox lake | lake_name = কাস্পিয়ান সাগৰ | other_name = دریای کاسپین | image_lake = Caspian Sea from orbit.jpg | caption_lake = The Caspian Sea as captured by the [[Moderate-Resolution Imaging Spectroradiometer|MODIS]] on the orbiting [[Terra (satellite)|Terra satellite]], June 2003 | image_bathymetry = | caption_bathymetry = l | coords = {{Coord|41|40|N|50|40|E|type:waterbody_scale:5000000|display=inline,title}} | type = [[Endorheic]], Saline, Permanent, Natural | inflow = [[Volga River]], [[Ural River]], [[Kura River]], [[Terek River]] Historically: [[Amu Darya]] | outflow = [[Evaporation]] | catchment = {{convert|3626000|km2|sqmi|abbr=on}}<ref name="vanderLeeden"/> | basin_countries = [[Azerbaijan]], [[Iran]], [[Kazakhstan]], [[Russia]], [[Turkmenistan]] Historically also [[Uzbekistan]] | length = ১,০৩০ কিমি | width = ৪৩৫ কিমি | area = {{convert|371000|km2|sqmi|-2|abbr=on}} | depth = ২১১ মিটাৰ | max-depth = ১,০২৫ মিটাৰ | volume = {{convert|78200|km3|cumi|-2|abbr=on}} | residence_time = 250 years | shore = ৭,০০০ কিমি | elevation = -২৮ মিটাৰ | frozen = | islands = 26+ | islands_category = Islands of the Caspian Sea | cities = [[Baku]] (Azerbaijan), [[Rasht]] (Iran), [[Aktau]] (Kazakhstan), [[Makhachkala]] (Russia), [[Türkmenbaşy, Turkmenistan|Türkmenbaşy]] (Turkmenistan) (''see [[#Cities near the Caspian Sea|article]]'') | reference =<ref name="vanderLeeden">van der Leeden, Troise, and Todd, eds., ''The Water Encyclopedia''. Second Edition. Chelsea F.C., MI: Lewis Publishers, 1990, p. 196.</ref> }} '''কাস্পিয়ান সাগৰ''' ({{lang-rus|Каспи́йское мо́ре|Kaspiyskoye more|kɐˈspʲijskəjə ˈmorʲə}}, {{lang-az|Xəzər dənizi}}, {{lang-kk|Каспий теңізі ''Kaspiy teñizi''}}, {{lang-fa|دریای خزر ''Daryā-e Xazar' ,دریای کاسپین ''Daryā-e Kāspiyan''}}, {{lang-tk|Hazar deňizi}} '')কালিৰ ফালৰ পৰা বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ মাটিৰে আৱৰা সাগৰ (inland body of water), বা বহুতে গণ্য কৰাৰ দৰে বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ হ্ৰদ৷<ref name=web1>{{cite web|title=Caspian Sea – Background|url=http://www.caspianenvironment.org/newsite/Caspian-Background.htm|publisher=Caspian Environment Programme|accessdate=11 September 2012|year=2009}}</ref><ref>{{cite web | title =ESA: Observing the Earth – Earth from Space: The southern Caspian Sea |publisher = ESA.int| url = http://www.esa.int/esaEO/SEM5GYTLWFE_index_0.html|accessdate = 2007-05-25}}</ref> এই সাগৰৰ পৃষ্ঠকালি {{Convert|371000|km2|mi2|-2|abbr=on}} আৰু আয়তন {{Convert|78200|km3|mi3|-2|abbr=on}}৷<ref name="LakeNet">[http://www.worldlakes.org/lakedetails.asp?lakeid=8762 Lake Profile: Caspian Sea]. ''LakeNet''.</ref> এই সাগৰৰ পৰা পানী বাহিৰলৈ ওলাই যোৱাৰ বাট নাই (endorheic basin-no outflows)৷ কাস্পিয়ান সাগৰ ইউৰোপ আৰু এছিয়াৰ মাজত অৱস্থিত৷ <ref>{{cite web|title=Caspian Sea|url=http://www.sheppardsoftware.com/Asiaweb/factfile/Unique-facts-Asia4.htm}}</ref> এই সাগৰৰ উত্তৰ-পূবে কাজাখাস্তান , উত্তৰ-পশ্চিমে ৰাছিয়া, পশ্চিমে এজাৰবাইজান (Azerbaijan), দক্ষিণে ইৰাণ আৰু দক্ষিণ-পূবত তুৰ্কমেনিস্তান (Turkmenistan)৷ কাস্পিয়ান সাগৰ ক’কেছাছ পৰ্বতমালা (Caucasus Mountains) ৰ পূবে আৰু কেন্দ্ৰীয় এছিয়াৰ পশ্চিমে অৱস্থিত৷ এই সাগৰৰ উত্তৰৰ অংশ যাক কাস্পিয়ান অৱনমন (Caspian Depression) বুলি জনা যায়, পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ গভীৰ (the lowest points on Earth) অংশসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম৷ কাস্পিয়ান সাগৰৰ প্ৰাচীন অধিবাসীসকলে এই সাগৰৰ বৃহদাকাৰৰ বাবে ইয়াক হ্ৰদ বুলি নাভাৱি সাগৰ বুলি গণ্য কৰিছিল৷ এই সাগৰৰ লোণৰ মাত্ৰা প্ৰায় 1.2% (12 গ্ৰাম/লিটাৰ),যি প্ৰায়বোৰ সাগৰীয় পানীতকৈ এক তৃতীয়াংশহে লুণীয়া৷ ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist|colwidth=30em}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Caspian Sea}} {{Wiktionary}} * [http://www.iranchamber.com/geography/articles/names_of_caspian_sea.php Names of the Caspian Sea] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190910225221/http://www.iranchamber.com/geography/articles/names_of_caspian_sea.php |date=2019-09-10 }} * [http://www.parstimes.com/caspian/ Caspian Sea Region] * [http://www.caspianenvironment.org/ Caspian Environment Programme] ** [http://www.caspianenvironment.org/reports/Framework_Convention.zip Framework Convention for the Protection of the Marine Environment of the Caspian Sea] (2003) * [http://globalguerrillas.typepad.com/globalguerrillas/2004/07/long_term_gg_ta.html Target: Caspian Sea Oil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090828084055/http://globalguerrillas.typepad.com/globalguerrillas/2004/07/long_term_gg_ta.html |date=2009-08-28 }} John Robb, 2004 * [http://www.caspage.citg.tudelft.nl/project.html Dating Caspian sea level changes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110724171008/http://www.caspage.citg.tudelft.nl/project.html |date=2011-07-24 }} * [http://www.payvand.com/news/10/nov/1032.html Caspian Sea Is Dying] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200114224336/http://www.payvand.com/news/10/nov/1032.html |date=2020-01-14 }} [[শ্ৰেণী:সাগৰ]] [[শ্ৰেণী:হ্ৰদ]] tobkgx09bi93yllbbzig0oc1iy4rtzo 0 40380 626272 624094 2026-08-11T16:23:53Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626272 wikitext text/x-wiki {{Infobox World Heritage Site | WHS = বৃহৎ প্ৰবাল প্ৰাচীৰ | Image = [[File:Map of Great Barrier Reef Demis.png|center|250px|The Great Barrier Reef lies off the coast of Queensland]] | State = [[কুইন্সলেণ্ড]] | State Party = [[অষ্ট্ৰেলিয়া]] | Type = প্ৰকৃতিক | Criteria = vii, viii, ix, x | ID = 154 | Region = এছিয়া-পেচিফিক | Year = ১৯৮১ | Session = পঞ্চম | Link = http://whc.unesco.org/en/list/154 }} '''বৃহৎ প্ৰবাল প্ৰাচীৰ''' ({{Lang-en|Great Barrier Reef}}) হৈছে ২,৯০০ গাইগুটিয়া প্ৰবাল প্ৰাচীৰ আৰু ৯০০ দ্বীপেৰে গঠিত বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ প্ৰবাল প্ৰাচীৰৰ শৃংখল।<ref name = UNEP>{{cite web|author=UNEP World Conservation Monitoring Centre|year=1980|title=Protected Areas and World Heritage – Great Barrier Reef World Heritage Area|url=http://www.unep-wcmc.org/protected_areas/data/wh/gbrmp.html|publisher=[[Department of the Environment and Heritage]]|accessdate=14 March 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080511100752/http://www.unep-wcmc.org/protected_areas/data/wh/gbrmp.html|archivedate=11 May 2008|deadurl=no}}</ref><ref name = GBRWHV>{{cite web|title=The Great Barrier Reef World Heritage Values|url=http://www.environment.gov.au/heritage/places/world/great-barrier-reef/values.html |accessdate=3 September 2008}}</ref><ref>The [[Great Barrier Reef World Heritage Area]], which is 348,000&nbsp;km squared, has 2900 reefs. However, this does not include the reefs found in the [[Torres Strait]], which has an estimated area of 37,000&nbsp;km squared and with a possible 750 reefs and shoals. (Hopley, p. 1)</ref> এই শৃংখলটোৰ কালি প্ৰায় {{convert|344400|km2}}।<ref>{{cite web|author=Fodor's|title=Great Barrier Reef Travel Guide|url=http://www.fodors.com/miniguides/mgresults.cfm?destination=great_barrier@230&cur_section=ove|accessdate=8 August 2006}}</ref><ref name = 1975review>{{cite web|author=Department of the Environment and Heritage|title=Review of the Great Barrier Reef Marine Park Act 1975|url=http://www.deh.gov.au/coasts/publications/gbr-marine-park-act.html|accessdate=2 November 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061018005108/http://www.deh.gov.au/coasts/publications/gbr-marine-park-act.html|archivedate=18 October 2006|deadurl=yes}}</ref> এই সাগৰ অষ্ট্ৰেলিয়াৰ কুইনছলেণ্ডৰ প্ৰবাল সাগৰ (Coral Sea)-ত অৱস্থিত। বৃহৎ প্ৰবাল প্ৰাচীৰ মহাকাশৰ পৰাও দেখা পোৱা যায়। জীৱৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত ইয়েই বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ আকাৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.ga.gov.au/media/releases/2002/1013133456_20385.jsp |title=Great Barrier Reef: no buried treasure |author=Sarah Belfield |publisher=Geoscience Australia (Australian Government) |date=8 February 2002 |accessdate=11 June 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071001045912/http://www.ga.gov.au/media/releases/2002/1013133456_20385.jsp |archivedate=1 October 2007 |deadurl=no }}</ref> এই প্ৰবাল প্ৰাচীৰসমূহ লাখ লাখ প্ৰবাল পলিপ (coral polyps) নামৰ ক্ষুদ্ৰাকৃতিৰ জীৱই গঠন কৰিছে।<ref name=billions>{{cite news |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1590/is_1_57/ai_65370824 |author=Sharon Guynup |date=4 September 2000 |publisher=[[Science World (magazine)|Science World]] |title=Australia's Great Barrier Reef |accessdate=11 June 2007 |archivedate=30 August 2004 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040830014927/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m1590/is_1_57/ai_65370824 |deadurl=yes }}</ref> এই প্ৰাচীৰসমূহ জৈববৈচিত্ৰ্যৰ দিশৰ পৰা অতি চহকী। ১৯৮১ চনত এই প্ৰাচীৰসমুহক ৱৰ্ল্ড হেৰিটেজ ছাইটৰ মৰ্য্যদা প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="UNEP"/><ref name="GBRWHV"/> বিশ্বৰ প্ৰাকৃতিক আশ্চৰ্য্যসমূহৰ ভিতৰত ইয়ো অন্যতম।<ref>{{cite news|author=CNN|year=1997|title=The Seven Natural Wonders of the World|url=http://www.cnn.com/TRAVEL/DESTINATIONS/9711/natural.wonders/|accessdate=6 August 2006|deadurl=yes|archivedate=21 July 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060721011803/http://www.cnn.com/TRAVEL/DESTINATIONS/9711/natural.wonders/}}</ref><ref>{{cite web| author=National Trust Queensland| title=Queensland Icons| url=http://www.nationaltrustqld.org/qldicons.htm| accessdate=17 October 2006| archivedate=10 December 2006| archiveurl=https://web.archive.org/web/20061210082849/http://www.nationaltrustqld.org/qldicons.htm| deadurl=yes}}</ref> এই প্ৰবাল প্ৰাচীৰৰ এক বৃহৎ অংশ Great Barrier Reef Marine Park-ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আৰু সংৰক্ষিত। বৃহৎ প্ৰবাল প্ৰাচীৰসমুহে সন্মুখীন হোৱা ভাবুকি সমূহৰ ভিতৰত অত্যধিক মাছ ধৰা, পৰ্য্যটন, জলবায়ু পৰিবৰ্তন আদিয়ে প্ৰধান। ২০১২ চনত প্ৰকাশিত এক গৱেষণাৰ তথ্য অনুসৰি ১৯৮৫ চনৰ পৰা সেইসময়লৈ এই প্ৰাচীৰৰ কালি আধালৈ হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{cite news|last=Eilperin|first=Juliet|title=Great Barrier Reef has lost half its corals since 1985, new study says|url=http://www.washingtonpost.com/national/health-science/great-barrier-reef-has-lost-half-its-corals-since-1985-new-study-says/2012/10/01/c733025c-0bda-11e2-bb5e-492c0d30bff6_story.html?wprss=rss_social-nation-headlines&Post+generic=%3Ftid%3Dsm_twitter_washingtonpost|publisher=The Washington Post|accessdate=1 October 2012|date=1 October 2012}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist|30em}} *{{cite book|last = Hopley|url=http://books.google.com/?id=omr72hD6dvQC|first = David|author2= Smithers, Scott G.|author3= Parnell, Kevin E.|title = The geomorphology of the Great Barrier Reef: development, diversity, and change|year = 2007|publisher=Cambridge University Press|isbn = 0-521-85302-8}} ==লগতে চাওক== *{{Cite book |last=Bell |first=Peter |title=AIMS: The First Twenty-five Years |year=1998 |publisher=Australian Institute of Marine Science |location=Townsville |isbn=978-0-642-32212-8}} *{{Cite book |last = Bowen |first = James |author2=Bowen, Margarita |title = The Great Barrier Reef : history, science, heritage |year = 2002 |publisher=Cambridge : Cambridge University Press |isbn = 0-521-82430-3 }} *{{Cite journal |last=Done |first=T.J. |year=1982 |title=Patterns in the distribution of coral communities across the central Great Barrier Reef |url=https://archive.org/details/sim_coral-reefs_1982-10_1_2/page/95 |journal=Coral Reefs |volume=1 |issue=2 |pages=95–107 |doi=10.1007/BF00301691 }} *{{cite web|url=http://www.gbrmpa.gov.au/corp_site/info_services/publications/research_publications|title=Research Publications|publisher=[[Great Barrier Reef Marine Park Authority]]|access-date=2015-08-23|archivedate=2011-07-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110718153935/http://www.gbrmpa.gov.au/corp_site/info_services/publications/research_publications|deadurl=yes}} *{{Cite book|last=Hutchings|first=Pat|author2=Kingsford, Mike|author3= Hoegh-Guldberg, Ove|title=[[The Great Barrier Reef: Biology, Environment and Management]]|publisher=CSIRO Publishing|year=2008|isbn=978-0-643-09557-1}} *{{Cite book |last = Lucas |first = P.H.C. ''et al.'' |title = The outstanding universal value of the Great Barrier Reef World Heritage Area |year = 1997 |publisher=Great Barrier Reef Marine Park Authority |isbn = 0-642-23028-5 }} *{{Cite book |editor= Mather, P.; Bennett, I. |title = A Coral Reef Handbook: A Guide to the Geology, Flora and Fauna of the Great Barrier Reef |edition = 3rd |year = 1993 |publisher=Surrey Beatty & Sons Pty Ltd |location = Chipping North |isbn = 0-949324-47-7 }} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons-inline|Great Barrier Reef}} *{{cite web|url=http://adventure.howstuffworks.com/great-barrier-reef.htm|title=How the Great Barrier Reef Works|publisher=howstuffworks.com}} *{{Wikivoyage-inline|Great Barrier Reef}} *[http://environment.gov.au/heritage/places/world/great-barrier-reef/index.html World heritage listing for Great Barrier Reef] *[http://www.gbrmpa.gov.au/ Great Barrier Reef Marine Park Authority] *[http://www.reef.crc.org.au/ CRC Reef Research Centre] *{{cite web|url=http://www.nationalgeographic.com/earthpulse/reef/reef1_flash.html|title=Dive into the Great Barrier Reef|publisher=National Geographic}} *[http://www.abc.net.au/4corners/stories/2014/08/18/4067593.htm Battle for the Reef] - [[Four Corners (TV program)|Four Corners]] - [[Australian Broadcasting Corporation|ABC.au]] *[http://panique.com.au/trishansoz/barrier/great-barrier-reef.html The Great Barrier Reef - Queensland, Australia]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[শ্ৰেণী:ভূগোল]] [[শ্ৰেণী:বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] t0c6ood9ejc0l03emab8ijlulbo1nt9 0 44296 626264 452982 2026-08-11T14:42:10Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626264 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = Dhivehi | altname = Maldivian | nativename = {{lang|dv|ދިވެހި}}, ''{{Transliteration|dv|dhivehi}}'' | image = Dhivehiscript.svg | states = [[Maldives]]<br />[[Minicoy|Minicoy Island (Maliku)]] | ethnicity = [[Maldivians]] | speakers = 340,000 | date = 2012 | ref = e18 | refname = Maldivian | familycolor = Indo-European | ancestor4 = [[Gabulhi Thaana]] | fam2 = [[Indo-Iranian languages|Indo-Iranian]] | fam3 = [[Indo-Aryan languages|Indo-Aryan]] | fam4 = [[Indo-Aryan languages#Southern Zone|Southern Zone]] | fam5 = [[Indo-Aryan languages#Insular Indo-Aryan|Insular Indo-Aryan]] | script = [[Thaana]] <br /> [[Dhives Akuru]] until the 19th century <br /> | nation = {{MDV|Maldives}} | minority = | agency = [[Dhivehi Academy]] | iso1 = dv | iso2 = div | iso3 = div | glotto = dhiv1236 | glottorefname = Dhivehi | notice = IPA | pronunciation = [d̪iʋehi] | sign = Dhivehi Sign Language | imagecaption = "Dhivehi" written in the Thaana script | ietf = dv-MV | fam6 = [[Old Dhivehi]] }} '''দিভেহি ভাষা''' হ'ল [[মালদ্বীপ|মালদ্বীপৰ]] ৰাষ্ট্ৰীয় ভাষা।<ref name=":0">{{Cite thesis |last=B. D |first=Cain |title=Introduction |publisher=Cornell Univ. [Ithaca] |url=https://pure.mpg.de/pubman/faces/ViewItemFullPage.jsp?itemId=item_407629_4&view=EXPORT |journal=Dhivehi (Maldivian): A Synchronic and Diachronic Study |year=2000 |pages=1}}</ref> বৰ্তমান বিশ্বত এই ভাষা ব্যাবহাৰকাৰীৰ সংখ্যা প্ৰায় চাৰি লাখ। ইয়াৰে অধিকাংশই মালদ্বীপৰ মানুহ। মালদ্বীপ বাহিৰেও মালয়েচিয়া আৰু মিনিকয় দ্বীপকে ধৰি আন কিছুমান ঠাইত এই ভাষা কোৱা হয়। ==সম্প্ৰসাৰণ== সাধাৰণতে মালদ্বীপত দিভেহি ভাষীৰ সংখ্যা ৩ লাখ ৫০ হাজাৰতকৈ অধিক বুলি অনুমান কৰা হৈছে। দিভেহি ভাষাত মালদ্বীপৰ প্ৰায় সকলো লোকে কথা পাতে আৰু ই মালদ্বীপৰ একমাত্ৰ জাতীয় ভাষা। মালদ্বীপৰ বাহিৰেও ভাৰতৰ লক্ষদ্বীপ অঞ্চলৰ মিনিকোই দ্বীপকে ধৰি আন কিছুমান ঠাইত এই ভাষা কোৱা হয়৷ অনুমান কৰা হৈছে যে এই অঞ্চলত দিভেহি ভাষা কোৱা লোকৰ সংখ্যা প্ৰায় দহ হাজাৰ। ==আন ভাষাৰ সৈতে সম্পৰ্ক== মালদ্বীপৰ দিভেহি ভাষা শ্ৰীলংকাৰ [[সিংহল ভাষা]]ৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত ভাৰত-আৰ্য্য ভাষা৷ মালদ্বীপ ভাষাই ইউৰোপীয় উপনিবেশিকৰণৰ পূৰ্বৰ দক্ষিণৰ [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা]]ৰ লগতে দক্ষিণৰ ভাৰত-ইউৰোপীয় ভাষাকো প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। মালদ্বীপ আৰু সিংহলী একেলগে আধুনিক ভাৰত-আৰ্য ভাষাৰ ভিতৰত এটা উপগোট গঠন কৰে, যাক দ্বীপীয় ভাৰত-আৰ্য বোলা হয়। অৱশ্যে ইহঁত পাৰস্পৰিকভাৱে বুজিব পৰা বিধৰ নহয়।<ref>{{Cite news |last=Gair |first=James W. |year=2007 |title=The Dhivehi Language: A Descriptive and Historical Grammar of Dhivehi and Its Dialects. 2 vols |work=The Journal of the American Oriental Society |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_go2081/is_3_127/ai_n31523541/ |access-date=2024-12-09 |archivedate=2012-01-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120118214227/http://findarticles.com/p/articles/mi_go2081/is_3_127/ai_n31523541/ |deadurl=yes }}</ref> দিভেহি আৰু সিংহল ভাষা প্ৰাচীন আৰু মধ্যযুগীয় শ্ৰীলংকাৰ এলু প্ৰাকৃতৰ বংশধৰ। এই প্ৰাকৃতসমূহ প্ৰথমে বৈদিক সংস্কৃতৰ সৈতে জড়িত পুৰণি ভাৰত-আৰ্য স্থানীয়ভাষাৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছিল। পূৰ্বতে মালদ্বীপ ভাষাক সিংহল ভাষাৰ বংশধৰ বুলি ভবা হৈছিল যদিও ১৯৬৯ চনত সিংহলী ভাষাবিজ্ঞানী এম ডব্লিউ এছ ডি চিলভাই প্ৰথমবাৰৰ বাবে প্ৰস্তাৱ দিছিল যে মালদ্বীপৰ দিভেহি ভাষা আৰু সিংহল ভাষা এটা সাধাৰণ মাতৃভাষাৰ পৰা শাখা-প্ৰশাখা বিচ্ছিন্ন হৈছে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ভাষা]] dyubccjfy7pve2249db32mg4jhpdwag 0 47430 626267 549891 2026-08-11T15:00:24Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626267 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = নাদিয়া মুৰাদ<br>Nadia Murad | image = Nadia Murad in Washington - 2018 (42733243785) (cropped).jpg | alt = | caption = | birth_name = নাদিয়া মুৰাদ বাছি তাহা | birth_date = {{birth year and age|1993}} | birth_place = ক'জ', [[ইৰাক]] | other_names = | occupation = মানৱ অধিকাৰকৰ্মী | years_active = ২০১৪–বৰ্তমানলৈ | awards = শান্তিৰ [[নোবেল বঁটা]] (২০১৮) }} '''নাদিয়া মুৰাদ বাছি তাহা''' ({{lang-ku|'''نادیە موراد'''}}, {{lang-ar|'''نادية مراد'''}}; জন্ম : ১৯৯৩) [[ইৰাক]] দেশৰ এগৰাকী য়াযিদি কুৰ্দিছ মানৱ অধিকাৰকৰ্মী।<ref name="وكالة سكاي برس">{{cite news|title=نادية مراد حكاية ضحية ام خطة مخفية|url=http://www.skypressiq.net/10925-%D9%86%D8%A7%D8%AF%D9%8A%D8%A9%20%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%AF%20%D8%AD%D9%83%D8%A7%D9%8A%D8%A9%20%D8%B6%D8%AD%D9%8A%D8%A9%20%D8%A7%D9%85%20%D8%AE%D8%B7%D8%A9%20%D9%85%D8%AE%D9%81%D9%8A%D8%A9.html|work=وكالة سكاي برس|date=December 29, 2015|access-date=October 5, 2018|archivedate=December 26, 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226090918/http://www.skypressiq.net/10925-%D9%86%D8%A7%D8%AF%D9%8A%D8%A9%20%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%AF%20%D8%AD%D9%83%D8%A7%D9%8A%D8%A9%20%D8%B6%D8%AD%D9%8A%D8%A9%20%D8%A7%D9%85%20%D8%AE%D8%B7%D8%A9%20%D9%85%D8%AE%D9%81%D9%8A%D8%A9.html|deadurl=yes}}</ref><ref name=Yazda-Statement-2016>{{cite web|last1=Khudida|first1=Ahmed|url=http://www.yazda.org/a-statement-by-nadia-murad-and-yazdas-communication-team-on-nadia-and-yazda-visit-to-australia/|title=A Statement by Nadia Murad and Yazda`s Communication Team on Nadia and Yazda Visit to Australia|work=Yazda: A Global Yazidi Organization|date=18 August 2016|access-date=17 September 2016|archivedate=26 December 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226090953/http://www.yazda.org/a-statement-by-nadia-murad-and-yazdas-communication-team-on-nadia-and-yazda-visit-to-australia/|deadurl=yes}}</ref><ref name=Ekurd-Nobel-IraqNomination-2016>{{cite news|last1=Editorial Staff in Yazidis|title=Iraq nominates Islamic State Yazidi victim Nadia Murad for Nobel prize|url=http://ekurd.net/yazidi-nadia-murad-nobel-prize-2016-01-06|accessdate=22 September 2016|work=Ekurd Daily|date=6 January 2016|location=Baghdad|archivedate=26 December 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226090950/https://ekurd.net/yazidi-nadia-murad-nobel-prize-2016-01-06|deadurl=yes}}</ref><ref name=IntlBusinessTimes-NobelPeacePrize-2016>{{cite news|url=http://www.ibtimes.co.uk/yazidi-woman-nadia-murad-former-isis-sex-slave-could-win-next-nobel-peace-prize-1536877|title=Yazidi woman Nadia Murad: Former Isis sex slave could win next Nobel Peace Prize|last1=Mogul|first1=Priyanka|work=[[International Business Times]]|date=8 January 2016|access-date=17 September 2016}}</ref> তেওঁ ইছলামিক ষ্টেট অফ ইৰাক এণ্ড দা লেভেণ্টৰ দ্বাৰা অপহৰণ কৰি তিনি মাহৰ বাবে বন্দী অৱস্থাত আছিল।<ref name=Newsweek-Testimony-2016>{{cite news|last1=Westcott|first1=Lucy|title=ISIS sex slavery survivor on a mission to save Yazidi women and girls|url=http://www.newsweek.com/nadia-murad-isis-sex-slavery-yazidi-438421|accessdate=22 September 2016|work=[[Newsweek]]|date=19 March 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/news/2017/06/captive-isil-sheds-tears-return-iraq-170602013818265.html|title=Ex-captive of ISIL sheds tears on return to Iraq|publisher=Al Jazeera|date=2 June 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rudaw.net/mobile/english/kurdistan/010620173|date=1 June 2017|title=Overcome with grief, Nadia Murad, ISIS survivor, returns to hometown|publisher=Rudaw}}</ref> তেওঁক "যৌন নিৰ্যাতনক যুদ্ধৰ অস্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ বন্ধ কৰা অৱদান"ৰ প্ৰতি স্বীকৃতি জনাই [[ডেনিছ মুকৱেগে]]ৰ সৈতে যুটীয়া বাবে ২০১৮ চনৰ শান্তিৰ [[নোবেল বঁটা]] প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=https://old.nobelprize.org/pea-press.pdf?_ga=2.201315175.873660876.1538722964-1765660518.1538398809|title=Announcement|work=The [[Nobel Peace Prize]]|access-date=2018-10-05|archivedate=2018-10-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181005154231/https://old.nobelprize.org/pea-press.pdf?_ga=2.201315175.873660876.1538722964-1765660518.1538398809|deadurl=yes}}</ref> তেওঁ নাদিয়াছ ইনিচিয়েটিভ নামৰ এটি সংস্থা গঠন কৰে। এই সংস্থাটোৱে জিন'ছাইড, মাচ এট্ৰচাইটিছ আৰু মানৱ সৰবৰাহৰ ভুক্তভোগী শিশু আৰু মহিলাক শুশ্ৰূষা আৰু পুনৰবাসত সহায় কৰে।<ref name="FM">{{cite web |title=Nadia Murad |url=https://www.forbes.com/profile/nadia-murad/#62943655adc2 |publisher=Forbes |accessdate=5 October 2018}}</ref> <!-- ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ==কৰ্মজীৱন== --> ==বঁটা আৰু সন্মান== * ২০১৬: মানৱ সৰবৰাহৰ ভুক্তভোগী সকলৰ প্ৰতিষ্ঠাৰে জীয়াই থকাৰ [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ শুভইচ্ছাৰ দূত<ref name=UNTV-GoodwillAppointment-2016 /><ref name=UNODC-GoodwillAmbassador-PreEvent-2016>{{cite news|last1=Monasebian|first1=Simone|title=Nadia Murad Basee Taha to be appointed Goodwill Ambassador by United Nations Office on Drugs and Crime on 16th September|url=http://www.unodc.org/unodc/en/press/releases/2016/September/nadia-murad-basee-taha-to-be-appointed-goodwill-ambassador-by-united-nations-office-on-drugs-and-crime-on-16-september.html|accessdate=21 September 2016|work=[[United Nations Office on Drugs and Crime|United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC)]]|date=14 September 2016}}</ref> * ২০১৬: কাউন্সিল অফ ইউৰোপৰ দ্বাৰা মানৱ অধিকাৰৰ ভেকলাভ হাভেল বঁটা<ref>{{Cite web|url=http://assembly.coe.int/nw/xml/News/News-View-en.asp?newsid=6344&lang=2|title=Václav Havel Human Rights Prize 2016 awarded to Nadia Murad|last=|first=|date=|website=PACE News|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=2018-10-05}}</ref> * ২০১৬: লামিয়া আজি বাচেৰৰ সৈতে যুটীয়াভাবে শাখাৰ্ভ প্ৰাইজ ফৰ ফ্ৰিদম অফ থত<ref name=Sakharov-BeatrizBecerra-2016>{{cite news|title=Why I am nominating Nadia Murad for Sakharov Prize|url=http://beatrizbecerra.eu/2016/09/12/why-i-am-nominating-nadia-murad-for-sakharov-prize/|accessdate=8 October 2016|work=Beatriz Becerra|date=12 September 2016|archivedate=26 December 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226090958/https://beatrizbecerra.eu/2016/09/12/why-i-am-nominating-nadia-murad-for-sakharov-prize/|deadurl=yes}}</ref><ref name=EurActiv-Sakharov-2016>{{cite news|last1=Becerra Basterrechea|first1=Beatriz|title=Yazidi genocide victims deserve European Parliament prize|url=https://www.euractiv.com/section/global-europe/opinion/yazidi-genocide-victims-deserve-european-parliament-prize/|accessdate=8 October 2016|work=[[EurActiv]]|date=20 July 2016}}</ref><ref name=Sakharov-Reuters-2016>{{cite news|title=EU Parliament awards Sakharov prize to Yazidi women|url=https://www.reuters.com/article/us-eu-prize-idUSKCN12R14X?il=0|date=27 October 2016}}</ref> *২০১৮ : [[ডেনিছ মুকৱেগে]]ৰ সৈতে যুটীয়ভাৱে শান্তিৰ [[নোবেল বঁটা]]<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/10/05/world/nobel-peace-prize.html|title=Nobel Peace Prize Awarded to Denis Mukwege and Nadia Murad for Fighting Sexual Violence|last=Callimachi|first=Rukmini|date=2018-10-05|work=The New York Times|access-date=2018-10-05|last2=Gettleman|first2=Jeffrey|language=en|last3=Kulish|first3=Nicholas|last4=Mueller|first4=Benjamin}}</ref> ==তথ্য উৎস== {{reflist|<ref name="UNTV-GoodwillAppointment-2016">{{cite news|title=Appointment Ceremony of Ms. Nadia Murad Basee Taha As UNODC Goodwill Ambassador for the Dignity of Survivors of Human Trafficking on the Occasion of the International Day of Peace|url=http://webtv.un.org/meetings-events/watch/appointment-ceremony-of-ms.-nadia-murad-basee-taha-as-unodc-goodwill-ambassador-for-the-dignity-of-survivors-of-human-trafficking-on-the-occasion-of-the-international-day-of-peace/5128825128001#full-text|accessdate=21 September 2016|work=[[United Nations Television|United Nations Television (UNTV)]]|date=16 September 2016|format=Video|archivedate=26 December 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226090954/http://webtv.un.org/meetings-events/watch/appointment-ceremony-of-ms.-nadia-murad-basee-taha-as-unodc-goodwill-ambassador-for-the-dignity-of-survivors-of-human-trafficking-on-the-occasion-of-the-international-day-of-peace/5128825128001#full-text|deadurl=yes}}</ref>}} == বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Nadia Murad|নাদিয়া মুৰাদ}} *[https://nadiasinitiative.org নাদিয়াছ ইনিচিয়েটিভ] *{{Twitter|NadiaMuradBasee}} *[http://www.yazda.org Yazda.org] {{২০১৮ চনৰ ন'বেল বঁটা বিজয়ী}} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:শান্তিৰ ন'বেল বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:ইৰাকৰ ব্যক্তি]] fn4sqnjl37kijzsrm7i6n96f243402f 0 59495 626269 620870 2026-08-11T15:52:32Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626269 wikitext text/x-wiki {{about|মানৱ সমাজৰ এটা সৰু গোট}}{{পোখালি}}{{unreferenced}} [[চিত্ৰ:Baby Mother Grandmother and Great Grandmother.jpg|right|thumb|250px|চাৰি প্ৰজন্ম: নৱজাতক, [[মাতৃ|মাক]], আইতাক আৰু আজো আইতাক (বাঁওফালৰ পৰা সোঁফাললৈ)]] [[চিত্ৰ:Family by Edwina Sandys.JPG|thumb|মাতৃ-পিতৃ আৰু সন্তান [[জেনেভা|জেনেভাৰ]] ''পেলেস অফ নেচনছ'' ৰ বাগানত ''পৰিয়াল (Family)''ৰ ভাস্কৰ্য। ]] '''পৰিয়াল''' হৈছে সমাজৰ এটা সৰু গোট। [[পিতৃ]], [[মাতৃ]] আৰু তেওঁলোকৰ [[সন্তান]]-সন্ততিসকলক কেন্দ্ৰ কৰি পৰিয়াল গঠন হ'ব পাৰে, দ্বিতীয়তে একলগে বসবাস কৰা আত্মীয়-স্বজন সমবায়ে ই প্ৰসাৰিত পৰিয়ালো হ'ব পাৰে। তৃতীয় ধৰণৰ পৰিয়াল হল এক বৃহৎ সংসাৰ, য'ত অন্যান্য আত্মীয় আৰু ল'ৰাকণ্যাসকলৰ লগতে তেওঁলোকৰ অনাত্মীয়ও একেলগে থাকে। পৰিয়াল প্ৰায় সন্তানসহ বা সন্তানবিহীন এক বা একাধিক দম্পতীৰ সৰু সংসাৰলৈ গঠিত। পৰিয়ালৰ আৰ্থিক ভিত্তি আছে। এই ভিত্তিকে কেন্দ্ৰ কৰি আত্মীয়, সামাজিক সম্পৰ্ক আৰু প্ৰতিষ্ঠান গঢ়ি উঠে আৰু ঐক্যবদ্ধ কাৰ্মৰ মাধ্যমেৰে ৰূপায়িত হয়। পৰিয়ালৰ বিকাশে সন্ধানযোগ্য বংশগত সম্পৰ্ক সাধাৰণ জ্ঞাতি সম্পৰ্কতকৈ অগ্ৰাধিকাৰ পায়। এই শৃঙ্খলাৰ মাজেৰে সদস্যলকলে সমাজৰ আৰ্থিক আৰু সামাজিক উপ-প্ৰথাবোৰ গঢ়ি তোলে। বিশ্বৰ পৰিয়ালো তেজৰ সম্পৰ্ককেই কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠেছে। বিশ্বৰ যিকোন পৰিয়ালৰ অধিকাংশই স্বামী-স্ত্ৰী আৰু তেওঁকলৰ অবিবাহিত ল'ৰা-ছোৱালীক লৈয়ে গঠিত। [[স্বামী]] আৰু [[স্ত্ৰী]], অথবা বিবাহিত জীৱনত এই দুই অংশীদাৰৰ যিকোনো এজন সংসাৰৰ নিত্যনৈমিত্তিক কাম-কাজৰ চালক। পৰিয়াল প্ৰধানৰ দিশৰ পৰা বংশানুক্ৰমিক সদস্যসকলৰ মাজত [[ককা]], [[আইতা]], [[দেউতা]], [[মা]], স্ত্ৰী, [[ল'ৰা]], [[ছোৱালী]], ল'ৰাৰ স্ত্ৰী, [[নাতি]], নাতি বোৱাৰী আৰু নাতিনী আদি অন্তৰ্ভুক্ত। অনুৰূপভাবে, জ্ঞাতি সদস্যসকলৰ মাজত আছে [[দদাই]] আৰু [[খুৰী]], দদাইৰ ল'ৰা আৰু ছোৱালী, [[ভাই]] আৰু ভাইৰ স্ত্ৰী, ভাইৰ ল'ৰা-কণ্যা আৰু এই ধাৰাবাহিকতাৰ অন্যান্যসকল। বংশীয় আৰু জ্ঞাতিগত উভয় শ্ৰেণীতে পৰিয়াল প্ৰধানৰ সকলো সন্ধানযোগ্য [[পূৰ্ব-পুৰুষ]] আৰু উত্তৰপুৰুষ বিগত দিনৰ অব্যাহত সদস্যতা আৰু ঘনিষ্ঠতাৰ পাৰস্পৰিক অনুভৱৰ ভিত্তিত পৰিয়ালৰ সদস্য হোৱাৰ স্বীকৃতি লাভ কৰিব পাৰে। পিতৃতান্ত্ৰিক সমাজত নববিবাহিত [[দম্পতী|দম্পতীক]] স্বামীৰ ঘৰ আৰু সংসাৰত বসবাসৰ প্ৰথাৰ লগত সংযুক্ত কৰে। এই উপ-প্ৰথাসমূহ অনেক খণ্ডৰূপে প্ৰতিফলিত, যেনে [[ঘৰ]], [[চুবুৰী]] (ওচৰা ওচৰিকৈ থকা কেইবা ঘৰো লগ লাগি গঠিত প্ৰতিবেশ) আৰু [[সমাজ]] (ক্ষুদ্ৰ মানৱগোষ্ঠী যত সাধাৰণভাবে সামাজিক, আৰ্থিক আৰু ধৰ্মীয় সুবিধাদি লভ্য)। স্বামী-স্ত্ৰী দুজনৰ যিকোনো এজনে [[আত্মীয়|আত্মীয়সকলৰ]] দায়-দায়িত্ব বহন কৰে। বিশ্ব পৰিয়ালৰ লোকসকলৰ চিনা যায় একে খাদ্য বা পাকঘৰৰ অংশীদাৰ হিচাবে। এক বিবাহিত [[পুৰুষ]] আৰু [[নাৰী]] হৈছে সমাজক এক একক। তেওঁলোকৰ সংহতি, অভিন্ন স্বাৰ্থ আৰু কৰ্তব্য তেওঁলোকৰ যিকোনো এজনৰ অন্যবিধ সম্পৰ্কজাত দায় আৰু স্বাৰ্থতকৈ অধিক পূৰ্বাধিকাৰ পায়। তেওঁলোকৰ বংশধৰসকলৰ পাৰস্পৰিক স্বাৰ্থ যুক্ত আৰু বিবাদৰত। পৰিয়ালৰ সদস্যলকল এজনে আনজনৰ ওপৰ নিৰ্ভৰশীল আৰু [[সম্পদ]], [[শ্ৰম]] আৰু [[আবেগ]]-[[অনুভূতি|অনুভূতিত]] অংশগ্ৰহণৰ মাধ্যমদি জীৱনৰ সামাজিক, আৰ্থিক আৰু ৰাজনৈতিক দিশবোৰ পৰিচালনা কৰে। নিৰ্দিষ্ট বংশধাৰাত সাধাৰণতে এগৰাকী নাৰী অন্য [[বংশ|বংশৰ]] কোনো এজন পুৰুষৰ লগে বিবাহসূত্ৰে আবদ্ধ হয়। বিয়াৰ পিছত তেওঁ নিজেৰ দউতাকৰ ঘৰ ত্যাগ কৰি স্বামীৰ পৰিয়ালৰ সৈতে সংযুক্ত হয় আৰু [[সন্তান]] লাভ কৰে। শিশুটি পিতৃ-মাতৃ উভয়ৰ বংশানুগতিৰ অংশী হয়। উভয় দিশৰ পৰা পৰিজাত বলে পিতৃ-মাতৃৰ এই সন্তান মামাৰ ঘৰলৈ গৈ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক বজায় ৰাখে। পিতৃসম্পত্তিত অধিকাৰ আৰু প্ৰধানকৈ প্ৰথম সন্তানৰ জন্ম, ঘৰলৈ [[ধান]] অনা, ভাই-ভগ্নীৰ বিয়া আৰু প্ৰধান প্ৰধান নৈমিত্তিক [[উৎসৱ]]-[[অনুষ্ঠান]] উপলক্ষে পিতৃৰ গৃহলৈ আগমন আদিত বিবাহিত কন্যাৰ বংশ-পৰিচিতি অভিব্যক্ত হয়। == প্ৰকাৰভেদ == পৰিয়াল প্ৰধানকৈ ৬ প্ৰকাৰ। যেনে: # স্বামী-স্ত্ৰীৰ সংখ্যাৰ ভিত্তিত পৰিয়াল। # কৰ্তৃত্বৰ ভিত্তিত পৰিয়াল। # আকাৰৰ ভিত্তিত পৰিয়াল। # বংশ মৰ্যাদা আৰু সম্পত্তিৰ উত্তৰাধিকাৰৰ ভিত্তিত পৰিয়াল। # বিবাহোত্তৰ স্বামী -স্ত্ৰীৰ বসবাসৰ ভিত্তিত পৰিয়াল। # পাত্ৰ-পাত্ৰী নিৰ্বাচনৰ ভিত্তিত পৰিয়াল। == আৰু পঢ়ক == * Mattox, William R., Jr., [http://findarticles.com/p/articles/mi_m1053/is_n6_v19/ai_10713528/ "America's family time famine"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041121222722/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m1053/is_n6_v19/ai_10713528 |date=2004-11-21 }}, ''Children Today'', Nov–Dec, 1990 == বহিঃসংযোগ == * [http://www.oecd.org/social/family/database Family database, OECD], * [http://www.unh.edu/frl/ Family Research Laboratory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111126193730/http://www.unh.edu/frl/ |date=2011-11-26 }}, unh.edu * [https://web.archive.org/web/20081029051417/http://seres.fcs.ucr.ac.cr/index_archivos/Version%20inglesa%20Historical%20CharacterRev.pdf Family evolution and contemporary social transformations], seres.fcs.ucr.ac.cr (Estación de Economía Política) * [http://www.familyfacts.org Family Facts: Social Science Research on Family, Society & Religion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170303020744/http://www.familyfacts.org/ |date=2017-03-03 }} (a Heritage Foundation site). familyfacts.org * [http://www.familiesaustralia.org.au/ Families Australia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090613213043/http://www.familiesaustralia.org.au/ |date=2009-06-13 }} – independent peak not-for-profit organisation. familiesaustralia.org.au * [http://www.familyplatform.eu/ FAMILYPLATFORM] - A consortium of 12 organisations providing input into the European Union's Socio-Economic and Humanities Research Agenda on Family Research and Family Policies. * [http://www.unitedfamilies.org Unitedfamilies.org], International organisation * [http://www.un.org/esa/socdev/family UN.org], Families and Development * [http://www.vatican.va/roman_curia/pontifical_councils/family/documents/rc_pc_family_doc_20001109_de-facto-unions_en.html Family, marriage and "de facto" unions], Vatican.va == তথ্য সংগ্ৰহ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:পৰিয়াল|*]] fbao4x1mmz6xyy1977tdiud08d20dzh 0 61832 626263 603383 2026-08-11T14:34:08Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626263 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = তেৎছুকো কুৰ'য়ানাগি<br />Tetsuko Kuroyanagi | image = Tetsuko Kuroyanagi cropped 1 Tetsuko Kuroyanagi 201511.jpg | alt = Tetsuko Kuroyanagi | caption = | native_name = 黒柳 徹子 | native_name_lang = ja | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = {{Birth date and age|1933|8|9|mf=y}} | birth_place = টকিঅ' চহৰ, টকিঅ' প্ৰিফেকচাৰ, জাপান সাম্ৰাজ্য | occupation = অভিনেত্ৰী,<br /> ভয়ছ অভিনেত্ৰী,<br /> লেখিকা | years_active = ১৯৫৩-বৰ্তমান | father = মৰিটছুনা কুৰ'য়ানাগি | mother = চো কুৰ'য়ানাগি | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (DEATH date then BIRTH date) --> | death_place = | known_for = ''ইউনিচেফ''ৰ গুডৱিল এম্বাচাদৰ<br> ''টেটচুকুছ ৰূম'' নামৰ টিভি অনুষ্ঠানটোৰ সাক্ষাৎগ্ৰহণকাৰী,<br> ''[[ত'ত্ত'-চ্চান]]ৰ লেখিকা, | awards=''শিশুৰ গোলকীয় নেতৃত্ব'' বঁটা,<br>''অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ছেক্ৰেড ট্ৰেছাৰ'' বঁটা,<br> ইউনিচেফৰ পৰা ''স্মৰণীয় ফলক'' }} '''তেৎছুকো কুৰ'য়ানাগি''' ({{Nihongo|Tetsuko Kuroyanagi|黒柳 徹子|Kuroyanagi Tetsuko|জন্ম-৯ আগষ্ট ১৯৩৩<ref name="osuedu"/><ref name="famous japan">[http://www.cc.kyoto-su.ac.jp/information/famous/kuroyanagit2.html Kuroyanagi Tetsuko profile] {{dead link|date=July 2020|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}} from kyoto-su.ac.jp.</ref>}}) হৈছে এগৰাকী জাপানী অভিনেত্ৰী, ভয়ছ অভিনেত্ৰী, লেখিকা আৰু টাৰেণ্টো (tarento, জাপানী চেলিব্ৰিটি)৷ ইয়াৰ উপৰিও তেখেত "প্ৰকৃতিৰ বিশ্বজনীন পুঁজি"ৰ উপদেষ্টা, আৰু ইউনিচেফৰ গুডৱিল এম্বেচাদৰ৷<ref name="unicef1"/><ref name="nyt"/> সমাজহিতকৰ কৰ্মৰ বাবে তেখেত জনাজাত৷ আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ত খ্যাতি অৰ্জন কৰা অগ্ৰণী জাপানী চেলিব্ৰিটীসকলৰ ভিতৰত তেওঁৰ নামটোও সন্নিৱিষ্ট৷ <ref name="metro"/> ২০০৬ চনত ডনাল্ড ৰিচিয়ে তেওঁৰ গ্ৰন্থ "''Japanese Portraits: Pictures of Different People''"ত তেৎছুকো কুৰু'য়ানাগিক "জাপানৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় আৰু সন্মানীয় মহিলা" বুলি অভিহিত কৰে৷ <ref>[https://books.google.com/books?id=vG6tBYOC9l0C&pg=PA197&dq=Tetsuko+Kuroyanagi+-inauthor:%22Tetsuko+Kuroyanagi%22&sig=ACfU3U3j5NiD_eVMIxsUwSae6vIvTrtTnw#PPA197,M1 Japanese Portraits: Pictures of Different People] Book by [[Donald Richie]]. Limited preview at Google Books.</ref> ১৯৮১ চনত কুৰু'য়ানাগিয়ে লিখা শিশু-উপযোগী গ্ৰন্থ [[ত'ত্ত'-চ্চান]] প্ৰকাশ হয়৷ জনপ্ৰিয়তাৰ শীৰ্ষত আৰোহণ কৰা এইখন গ্ৰন্থ তেখেতৰ জীৱনৰ এক মাইলৰ খুঁটি হিচাপে বিবেচিত হয়৷ <ref name="time"/> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == তেৎছুকো কুৰ'য়ানাগিৰ জন্ম হৈছিল টকিঅ' চহৰত৷ বৰ্তমান টকিঅ'ৰ টকিঅ' প্ৰিফেকচাৰত৷ তেখেতৰ পিতৃ আছিল এজন বেহেলাবাদক আৰু কনচাৰ্ট পৰিচালক (concertmaster)৷<ref name="famous japan"/> ১৯৮১ চনৰ আত্মজীৱনীমূলক স্মৃতিচাৰণখনৰ মতে ত'ত্ত'-চ্চান আছিল তেৎছুকো কুৰ'য়ানাগিৰ ঘৰুৱা নাম৷ <ref name="famous japan"/> কুৰ'য়ানাগিয়ে পঢ়াশালীয়া শিক্ষাৰ বাবে ট'মে প্ৰাথমিক বিদ্যালয়লৈ (Tomoe Gakuen) গৈছিল৷ ==শিক্ষা== কুৰ'য়ানাগিয়ে টকিঅ' সংগীত বিদ্যালয়ত পঢ়িছিল৷ "অপেৰা" বিষয়টো তেখেতে মেজৰ হিচাপে বাছি লৈছিল, কাৰণ অপেৰা গায়িকা হোৱায়েই তেখেতৰ লক্ষ্য আছিল৷<ref name="metro">Walker, James [http://metropolis.co.jp/biginjapanarchive349/346/biginjapaninc.htm BIG IN JAPAN Tetsuko Kuroyanagi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080612050007/http://metropolis.co.jp/biginjapanarchive349/346/biginjapaninc.htm |date=2008-06-12 }} from ''[[Metropolis (free magazine)|Metropolis Magazine]]''</ref> স্নাতক ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰাৰ পাছত তেখেত অৱশ্যে অভিনয় আৰু দূৰদৰ্শনৰ মনোৰঞ্জনধৰ্মী জগতখনৰ প্ৰতিহে আগ্ৰহান্বিত হয়৷ তেখেতে টকিঅ' হ'চ' গেকিডানত যোগদান কৰে৷ পৰৱৰ্তীকালত, কুৰ'য়ানাগি হৈ পৰে "জাপান সম্প্ৰচাৰণ কৰ্পোৰেচন"ৰ (NHK) লগত চুক্তিবদ্ধ হোৱা প্ৰথমগৰাকী জাপানী অভিনেত্ৰী৷ <ref name="famous japan"/><ref name="metro"/> ==কৰ্মজীৱন== [[File:Tetsuko Kuroyanagi 1956.jpg|thumb|right|200px|জীৱনৰ আদিবয়সত কুৰ'য়ানাগি]] টিভি চিৰিজ "থাণ্ডাৰবাৰ্ডছ"ত লেডি পেনেলপ হিচাপে কণ্ঠ দান কৰাৰ পাছত,<ref>[http://news.mynavi.jp/news/2012/12/12/096/ 黒柳徹子が47年ぶりに『サンダーバード』声優へ「徹子の部屋と違うでしょ」] from mynavi.jp/news</ref>কুৰ'য়নাগিয়ে ১৯৭৫ চনৰ অপৰাহ্নৰ টেলিভিছন অনুষ্ঠান "টেটচুকুছ ৰূম"ৰ লগত জড়িত হৈ পৰে৷ এইটো আছিল জাপানী টেলিভিছনৰ প্ৰথমটো টক-শ্ব'৷ এইটো অনুষ্ঠানে তেখেতক খ্যাতি বঢ়ায়৷<ref name="famous japan"/><ref name="metro"/><ref name="gb"/> ব্যক্তিগত টেলিভিছন চেনেল "আছাহি"য়ে সম্প্ৰচাৰ কৰা এইটো অনুষ্ঠানত কুৰ'য়ানাগিয়ে টেলিভিছন, ক্ৰীড়া, ৰাজনীতিকে ধৰি একাধিক ক্ষেত্ৰৰ চেলিব্ৰিটিৰ লগত কথাবাৰ্তা পাতিছিল৷ <ref name="metro"/><ref name="gb">[https://books.google.com/books?id=GAOi2rWuRZwC&pg=PA40&dq=Tetsuko+Kuroyanagi+-inauthor:%22Tetsuko+Kuroyanagi%22&sig=ACfU3U3nEcDIfHlC02qmG0wgEc6IC2GKcA Gender, Language and Culture: A Study of Japanese Television Interview Discourse] Book by Lidia Tanaka. Limited preview at Google Books.</ref> "Tetsuko's Room" অনুষ্ঠানটো খুবেই সফল হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল আৰু জাপানত কুৰ'য়ানাগিক এক "চাঞ্চল্য" বুলি আখ্যায়িত কৰা হৈছিল৷ <ref name="time"/>পৰিসংখ্যাই কয় যে, কুৰি শতিকাৰ দশমটো দশকৰ আৰম্ভণিলৈকে কুৰ'য়ানাগিয়ে দুহাজাৰতকৈও অধিক জাপানী আৰু বিদেশী চেলিব্ৰেটিৰ সাক্ষাৎকাৰ লৈছিল৷<ref name="gb"/><ref>[http://www.fundinguniverse.com/company-histories/Asahi-National-Broadcasting-Company-Ltd-Company-History.html Asahi National Broadcasting Company, Ltd. - Company History<!-- Bot generated title -->]</ref> কোৱা হয় যে, সাক্ষাৎগ্ৰহণকাৰী হিচাপে কুৰ'য়ানাগিয়ে দেখুওৱা আন্তৰিকতা আৰু বাক্-দক্ষতাৰ বাবেই এই বিশেষ টিভি অনুষ্ঠানটো দীঘস্থায়ী হৈছিল৷ <ref name="osuedu">[https://web.archive.org/web/20051228090936/http://japan.osu.edu/p-12/lessons/1_JapansHeritage/tetsuko.pdf Famous People of Japan: Tetsuko KUROYANAGI] Teaching materials. Archive by Institute for Japanese Studies, at [[Ohio State University]].</ref><ref name="metro"/> উল্লেখযোগ্য যে "ৱৰ্ল্ড মিষ্ট্ৰিছ" নামৰ টেলিভিছনৰ কুইজ অনুষ্ঠানটোতো তেখেতেক সঘনাই দেখিবলৈ পোৱা যায়৷ <ref name="metro"/><ref name="jtimes">[http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/fb20001009a2.html Limp prose from an angel of mercy] from [[The Japan Times Online]].</ref> ===''ত'ত্ত'-চ্চান''ৰ লেখিকা হিচাপে=== ১৯৮১ চনটো কুৰ'য়ানাগিৰ বাবে এক টাৰ্ণিং পইণ্ট হিচাপে বিবেচিত হয়৷ এইটো বৰ্ষতেই তেখেতে শিশু-উপযোগী আত্মজীৱনীমূলক গ্ৰন্থ [[ত'ত্ত'-চ্চান]] (Totto-Chan: The Little Girl at the Window) প্ৰকাশ কৰে৷ এইখনি গ্ৰন্থত কুৰ'য়ানাগিয়ে তেওঁ অধ্যয়ন কৰি অহা ত'মে' গেকুএন প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ অপৰম্পৰাগত শিক্ষাব্যৱস্থা আৰু বিদ্যালয়খনৰ প্ৰধান শিক্ষক ছ'ছাকু ক'বায়াশ্বিৰ সবল নেতৃত্বৰ বিষয়ে লিখে৷ এইখনি গ্ৰন্থক তেখেতৰ শৈশৱ-স্মৰণ বুলি কোৱা হয়৷ প্ৰকাশৰ লগে-লগে এইখনি গ্ৰন্থ জাপানৰ ইতিহাসৰ ভিতৰতে বেষ্ট-চেলাৰ গ্ৰন্থ হিচাপে পৰিগণিত হয়৷<ref name="time">[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,921341-1,00.html Little Girl at the TV Window] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121024221234/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,921341-1,00.html |date=2012-10-24 }} from ''[[Time magazine]]''</ref> ১৯৮৪ চনত গ্ৰন্থখন ইংৰাজীলৈ অনূদিত হয়৷ অনুবাদক আছিল ড'ৰ'থি ব্ৰিটন৷ গ্ৰন্থখনৰ ইংৰাজী সংস্কৰণটো ৩০খনতকৈও অধিক দেশত প্ৰকাশিত হয়৷ <ref name="famous japan"/> == সমাজ-সেৱা == [[File:Koichiro Gemba and Tetsuko Kuroyanagi 20120705 1.jpg|thumb|400px|২০১২ চনৰ ৫ জুলাইত বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ত, কয়শ্বিৰো গেম্বাৰ সৈতে তেৎছুকো কুৰ'য়ানাগি]] সমাজসেৱামূলক কৰ্ম আৰু পুঁজি-সংগ্ৰহলৈ আগবঢ়োৱা উল্লেখযোগ্য অৱদানৰ বাবে কুৰ'য়ানাগিয়ে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় স্বীকৃতি লাভ কৰিছে৷ <ref name="metro"/> গ্ৰন্থ "ত'ত্ত'-চ্চান"ৰ মূল চৰিত্ৰটোৰ আধাৰত তেখেতে "ত'ত্ত সংস্থা" প্ৰতিষ্ঠা কৰে৷<ref name="famous japan"/><ref name="unicef1"/> এইটো সংস্থাই শ্ৰুতিশক্তিহীন অভিনয়শিল্পীক পেছাগতভাৱে প্ৰশিক্ষণ দিয়ে আৰু তাৰ বাবে তেওঁলোকে কুৰ'য়ানাগিৰ "থিয়েটাৰক শ্ৰুতিবিহীনজনলৈ লৈ অহা"ৰ দৰ্শনটো কাৰ্যকৰী কৰে৷ কুৰ'য়ানাগিৰ জনহিতকৰ কামক স্বীকৃতি জনাই ইউনিচেফে ১৯৮৪ চনত তেখেতক "গুডৱিল এম্বাচাদৰ" হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে৷ এইটো সন্মান লাভ কৰা তেখেত হৈছে এছিয়াৰ প্ৰথমগৰাকী ব্যক্তি৷ <ref name="unicef1"/> কুৰি শতিকাৰ '৮০ আৰু '৯০ৰ দশকৰ শেষৰফালে, তেখেতে সমাজসেৱাৰ বাবে এছিয়া আৰু আফ্ৰিকাৰ বহুকেইখন উন্নয়নশীল ৰাষ্ট্ৰ পৰিভ্ৰমণ কৰে৷ এইবোৰ ভ্ৰমণ-সূচীত তেখেতে দুৰ্যোগ আৰু যুদ্ধপীড়িত অনেক শিশুক সহায় কৰে আৰু দুখীয়া ৰাষ্ট্ৰত অনগ্ৰসৰ অৱস্থাত থকা শিশুৰ হকে সহায়ৰ হাত আগবঢ়াবলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত সজাগতা অভিযানৰ নেতৃত্ব দিয়ে৷ <ref name="osuedu"/><ref name="famous japan"/><ref name="jtimes"/>১৯৮৯ চনত তেখেতে এংগোলা দেশ ভ্ৰমণ কৰে৷ জাপানৰ পৰা এইখন দেশলৈ ভ্ৰমণলৈ যোৱা তেখেতেই আছিল প্ৰথমগৰাকী গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যক্তি (VIP)৷ এই ভ্ৰমণে জাপান আৰু এংগোলাৰ মাজত কূটনৈতিক সম্পৰ্কৰ সেঁতু গঢ়িলে৷ <ref>[http://www.mofa.go.jp/region/Africa/angola/index.html MOFA: Japan-Angola Relations<!-- Bot generated title -->]</ref> কুৰ'য়ানাগিয়ে তেওঁ জড়িত থকা ইউনিচেফৰ বিভিন্ন কাৰ্যসূচীৰ বাবে ২০ মিলিয়নতকৈও অধিক ধন সংগ্ৰহ কৰিছে৷ যি ধন সংগ্ৰহ কৰিবলৈ তেখেতে টেলিভিছনৰ অনুষ্ঠান নাইবা পুঁজি-সংগ্ৰহ অভিযানৰ সহায় লৈছে৷<ref name="unicef pdf">http://www.unicef.org/ar98/ar98eng3.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303205611/http://www.unicef.org/ar98/ar98eng3.pdf |date=2016-03-03 }}.</ref> বেষ্টচেলিং গ্ৰন্থ "ত'ত্ত'-চ্চান"ৰ জৰিয়তে লাভ কৰা ৰয়েল্টিৰ ধনো তেখেতে ইউনিচেফলৈ আগবঢ়াই আহিছে৷ <ref name="metro"/><ref name="unicef pdf"/> ইয়াৰ লগতে কুৰ'য়ানাগিয়ে ইউনিচেফৰ আন্তৰ্জাতিক কাৰ্যসূচী "Say Yes for Children" শীৰ্ষক অভিযানটোৰ লগত সংঘবদ্ধ হৈও কাম কৰিছে৷ <ref name="unicef1"/> ১৯৯৭ চনত, কুৰ'য়ানাগিয়ে "ত'ত্ত'-চ্চানৰ শিশু" নামৰ গ্ৰন্থখন প্ৰকাশ কৰে৷ ১৯৮৪ চনৰ পৰা ১৯৯৬ চনলৈকে ইউনিচেফৰ গুডৱিল এম্বাচাদৰ হৈ থকা কালছোৱাত তেখেতে অৰ্জন কৰা অভিজ্ঞতা আৰু উপলব্ধিৰ ভেটিত এইখনি গ্ৰন্থ লিখা হৈছে৷<ref name="metro"/><ref name="jtimes"/>"বিশ্ব বন্যপ্ৰাণী পুঁজি"ৰ জাপানী শাখাৰ তেখেত এগৰাকী অধ্যক্ষ৷ <ref name="zz">{{cite web | url=https://www.unicef.org/people/people_tetsuko_kuroyanagi.html#:~:text=Kuroyanagi%20is%20the%20director%20of,Goodwill%20Ambassador%20in%20February%201984. | title=Tetsuko Kuroyanagi-zz | publisher=UNICEF | accessdate=8 July 2020}}</ref> আমেৰিকাৰ "নেশ্যনেল থিয়েটাৰ অৱ দ্য ডিফ"ক কুৰ'য়ানাগিয়ে এতিয়ালৈকে দুবাৰ জাপানলৈ নিমন্ত্ৰিত কৰিছে৷<ref>National Theater of the Deaf (US): [http://www.ntd.org/ NTD moves to ASD in West Hartford, CT (2004)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191204171920/https://ntd.org/ |date=2019-12-04 }};</ref><ref>NTD/ASD press release: [http://www.prweb.com/releases/2004/2/prweb107456.htm NTD moves to ASD campus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160316164141/http://www.prweb.com/releases/2004/2/prweb107456.htm |date=2016-03-16 }}</ref> যাৰ লগত তেখেতে প্ৰতীকী ভাষা ব্যৱহাৰ কৰি অভিনয় কৰিছে৷<ref name="nyt">[https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE1DE173EF93AA1575BC0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all "Distinctions Blur as Deaf Actors Share a Stage,"] ''New York Times.'' August 29, 1988.</ref><ref>Kodansha International: [http://www.kodansha-intl.com/books/html/en/9784770020673.html about the author]; {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071024222015/http://www.kodansha-intl.com/books/html/en/9784770020673.html |date=2007-10-24 }} Sanger, David.</ref> ==স্বীকৃতি আৰু সন্মান== * ১৯৮১ চনত, জাপানৰ প্ৰধান মন্ত্ৰীয়ে তেখেতক বিশেষভাৱে সক্ষম লোকসকলৰ প্ৰতি আগবঢ়োৱা সেৱাৰ বাবে এটি বিশেষ বঁটা প্ৰদান কৰে৷ <ref name="unicef1"/> * ১৯৮৭ চনত, পুুঁজি-সংগ্ৰহ আৰু প্ৰচাৰকাৰ্যৰ বাবে ইউনিচেফৰ পৰা তেখেতে "UNICEF Child Survival Award" বঁটা লাভ কৰে৷ <ref name="unicef1"/> * ১৯৯৮ চনত, অনুন্নত শিশুৰ প্ৰতি আগবঢ়োৱা সমৰ্থনসূচক প্ৰচেষ্টাৰ বাবে হিৰোশ্বিমাৰ পৰা কুৰ'য়ানাগিয়ে "Johann Heinrich Pestalozzi Education Award" বঁটা লাভ কৰে৷ <ref name="unicef1"/> * ২০০০ চনৰ অক্টোবৰ মাহত, তেখেতে "শিশুৰ গোলকীয় নেতৃত্ব" বঁটা লাভ কৰে৷ ১৯৯০ চনত ইউনিচেফৰ "শিশু গ্ৰীষ্মকালীন সন্মিলন"ৰ দশমবাৰ্ষিকীত প্ৰতিষ্ঠিত হোৱা এই বঁটাটো লাভ কৰা তেখেতেই হৈছে প্ৰথমগৰাকী ব্যক্তি৷ <ref name="unicef1"/> * ১২ মে',২০০৩ চনৰ মে' মাহত, কুৰ'য়ানাগিয়ে "অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ছেক্ৰেড ট্ৰেছাৰ" বঁটাটি লাভ কৰে৷ দুই দশককাল বিশ্বৰ শিশুৰ বাবে আগবঢ়োৱা সমাজসেৱামূলক কৰ্মৰ বাবে তেখেতক এই স্বীকৃতি প্ৰদান কৰা হয়৷ <ref name="unicef1">UNICEF: [http://www.unicef.org/people/people_tetsuko_kuroyanagi.html Goodwill Ambassador Kuroyanagi]</ref><ref>[http://www.editions-harmattan.fr/index.asp?navig=catalogue&obj=article&no=8245 L'Harmattan web site (in French)], Order with gold rays and cross</ref><ref>[http://findarticles.com/p/articles/mi_m0XPQ/is_2000_Oct_23/ai_66682977 UNICEF to give award to actress Kuroyanagi for advocacy work] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050526065551/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0XPQ/is_2000_Oct_23/ai_66682977 |date=2005-05-26 }} Archived at Findarticles.com</ref> * ২০০৯ চনৰ ২০ মে'ত, গুডৱিল এম্বাচাদৰ হিচাপে আগবঢ়োৱা ২৫ বছৰীয়া নিষ্ঠাপূৰ্ণ সেৱাৰ বাবে কুৰ'য়ানাগিয়ে ইউনিচেফৰ পৰা "স্মৰণীয় ফলক" লাভ কৰে৷ <ref name="unicef1"/> * মিডিয়া আৰু টেলিভিছন মাধ্যমৰ লগত জড়িত হৈ, কুৰ'য়ানাগিয়ে "জাপানী সাংস্কৃতিক সম্প্ৰচাৰণ বঁটা" লাভ কৰে, যিটো জাপানী দূৰদৰ্শনৰ ক্ষেত্ৰত সৰ্বোচ্চ সন্মান৷ "জাপানৰ প্ৰিয় টেলিভিছন ব্যক্তিত্ব" হিচাপে, "Tetsuko’s Room" নামৰ অনুষ্ঠানটোৰ বাবে তেখেত এতিয়ালৈকে চৌধ্যবাৰ ভোটযোগে নিৰ্বাচিত হৈছে৷ <ref name="unicef1"/> ==চলচ্চিত্ৰপুঞ্জী== * ''থাণ্ডাৰবাৰ্ডছ'', (ভয়ছ অভিনেত্ৰী) (১৯৬৫-১৯৬৬) - লেডি পেনেলোপ ক্ৰেইটোন-ৱাৰ্ড (জাপানী ডাব) * ''জেক এণ্ড দ্য ৱিটছ'', (ভয়ছ অভিনেত্ৰী) (১৯৬৭)<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.jmdb.ne.jp/1967/cq000830.htm |access-date=2020-07-08 |archivedate=2014-03-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140302201452/http://www.jmdb.ne.jp/1967/cq000830.htm |deadurl=yes }}</ref> * ''ব্ৰেকিং অৱ ব্ৰাঞ্চেছ ইছ ফৰবিডেন'', (ভয়ছ অভিনেত্ৰী) (১৯৬৮)<ref name="jtnews">[http://www.jtnews.jp/cgi-bin_e/person.cgi?PERSON_NO=14336 Tetsuko Kuroyanagi - The cinema review of all(Database Only)<!-- Bot generated title -->]</ref> * ''ছামাৰ ছলজাৰ্ছ'', (১৯৭২)<ref>{{Cite web |title=Tetsuko Kuroyanagi - Trailer - Showtimes - Cast - Movies - The New York Times<!-- Bot generated title --> |url=https://movies.nytimes.com/person/933647/Tetsuko-Kuroyanagi/filmography |access-date=2020-07-08 |archivedate=2009-07-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090715142031/http://movies.nytimes.com/person/933647/Tetsuko-Kuroyanagi/filmography |deadurl=yes }}</ref> * ''এন নো নিক্কী'', (দ্য ডায়েৰী অৱ এন ফ্ৰেংক)ত শ্ৰীমতি পেট্ৰোনিলা ভেন ডান হিচাপে (ভয়ছ অভিনেত্ৰী) (১৯৯৫) * ''দ্য বুক অৱ দ্যা ডেড'', (ভয়ছ অভিনেত্ৰী) (২০০৫) ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Portal|Japan}} * {{Commons category-inline}} * [http://www.inv.co.jp/~tagawa/totto ত'ত্ত' চেনেলৰ আনুষ্ঠানিক মুখ্যপৃষ্ঠা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190905152429/http://www.inv.co.jp/~tagawa/totto/ |date=2019-09-05 }} * [http://www.tv-asahi.co.jp/tetsuko/ ''টেটছুকোচ ৰূম''ৰ আনুষ্ঠানিক মুখ্যপৃষ্ঠা] * {{IMDb name|id=0961243}} ==তথ্যসংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী: লেখক]] [[শ্ৰেণী: জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী: সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী: জাপানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জাপানী অভিনেত্ৰী]] r9305lim8mzcsp9mdeaxj4xvz9xl3tc 0 69653 626316 304659 2026-08-11T17:43:52Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626316 wikitext text/x-wiki {{infobox writer |name = শ্ৰীলাল শুক্লা |image = Shrilal Shukla 2017 stamp of India.jpg |caption= ভাৰতীয় ডাক টিকটত ২০১৭ চনত শ্ৰীলাল শুক্লা |birth_date = {{birth date|df=yes|1925|12|31}} |notableworks =''ৰাগ দৰবাৰী'', ''মকান'', ''চুনি ঘাটি কা সূৰজ'', ''পেহলা পড়াৱ'' |death_date = {{Death date and age|df=yes|2011|10|28|1925|12|31}} |death_place = লক্ষ্ণৌ, [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] |occupation = লেখক |signature = Signature of srilal shukla.jpg }} '''শ্ৰীলাল শুক্লা''' ({{Lang-en|Shrilal Shukla}}; জন্ম: ৩১ ডিচেম্বৰ, ১৯২৫ – ২৮ অক্টোবৰ, ২০১১<ref>{{cite web |url=http://www.jagranjosh.com/current-affairs/Noted-Hindi-Novelist-and-Satirist-Shrilal-Shukla-Passed-Away-1319886840-1 |title=Noted Hindi Novelist and Satirist Shrilal Shukla Passed Away |publisher=Jagranjosh.com |access-date=28 November 2011 |archivedate=14 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130914133633/http://www.jagranjosh.com/current-affairs/Noted-Hindi-Novelist-and-Satirist-Shrilal-Shukla-Passed-Away-1319886840-1 |deadurl=yes }}</ref>)) এজন হিন্দী ভাষাৰ লেখক, যাক তেওঁৰ ব্যংগ লেখাৰ বাবে জনা যায়। তেওঁ উত্তৰ প্ৰদেশ চৰকাৰৰ এজন পিচিএচ (প্ৰিন্সিপাল চিভিল চাৰ্ভিছ) বিষয়া ৰূপে কৰ্মৰত আছিল, পিছত তেওঁ আই এ এছ লাভ কৰে। তেওঁ ''ৰাগ দৰবাৰী'', ''মকান'', ''চুনি ঘাটি কা সূৰজ'', ''পেহলা পড়াৱ'' আৰু ''বিশ্ৰামপুৰ কা সন্ত'' আদিকে ধৰি প্ৰায় পঁচিশখন কিতাপ লিখিছে।<ref name=ICS>[http://www.icscareersonline.com/current_affairs.htm Vyas Samman 1999] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070310161040/http://www.icscareersonline.com/current_affairs.htm |date=10 March 2007 }}</ref> ''ৰাগ দৰবাৰী'' হ'ল তেওঁৰ বহুপঠিত আৰু আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় কিতাপ। কিতাপখন ইংৰাজী আৰু আন ১৫টা ভাৰতীয় ভাষালৈ অনূদিত হৈছে। এই কিতাপখনৰ কাহিনীৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নিৰ্মাণ কৰা এখন দূৰদৰ্শন ধাৰাবাহিক ১৯৮০ চনত কেইবামাহো ধৰি ৰাষ্ট্ৰীয় চেনেলত চলিছিল। ''হিন্দুস্তান'' আলোচনীত তেওঁ লিখা এখন ডিটেকটিভ্‌ উপন্যাস ধাৰাবাহিককৈ প্ৰকাশ হৈছিল। ২০১১ চনত, শুক্লাই ভাৰতৰ সৰ্বোচ্চ সাহিত্যিক সম্মান [[জ্ঞানপীঠ বঁটা]] লাভ কৰে। তেওঁ লাভ কৰা প্ৰথমটো মুখ্য বঁটা আছিল [[সাহিত্য অকাডেমি বঁটা]]। ১৯৬৯ চনত ''ৰাগ দৰবাৰী''ৰ বাবে তেওঁ এই বঁটা লাভ কৰিছিল। ১৯৯৯ চনত তেওঁ তেওঁৰ উপন্যাস ''বিশ্ৰামপুৰ কা সন্ত''ৰ বাবে ব্যাস পুৰস্কাৰ<ref name=ICS/><ref>{{cite news | url=https://www.tribuneindia.com/1999/99dec15/nation.htm#brief | title=Vyas Samman for Shreelal Shukla | newspaper=[[The Tribune (Chandigarh)|The Tribune]] | location=India | date=15 December 1999 | access-date=19 October 2018 }}</ref> আৰু ২০০৮ চনত ভাৰতীয় সাহিত্যলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে তেওঁক [[পদ্মভূষণ]] প্ৰদান কৰা হয়।<ref>[http://india.gov.in/myindia/padmabhushan_awards_list1.php Padma Bhushan Official listings] [[Govt. of India]] website.</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{ৰেফলিষ্ট}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সাহিত্যিক]] [[শ্ৰেণী:জ্ঞানপীঠ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:পদ্মভূষণ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:হিন্দী ভাষাৰ সাহিত্য অকাডেমি বঁটা বিজয়ী]] mi7xk5zcueaw7okk2hu0o1hicmgkquk 4 74927 626304 626126 2026-08-11T17:29:06Z Kandarpajit Kallol 6257 626304 wikitext text/x-wiki ==সাহিত্য অকাডেমি অনুবাদ বঁটা প্ৰাপ্ত অসমীয়া== {{div col|2}} *[[নৰেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] *[[বিমল ভাগৱতী]] *[[প্ৰভাত চন্দ্ৰ শৰ্মা]] *[[ৰাজেন শইকীয়া]] *[[হেমেশ্বৰ দিহিঙীয়া]] *[[পংকজ ঠাকুৰ]] *[[দীপিকা চক্ৰৱৰ্তী]] *[[বিপুল দেউৰী]] *[[সুৰেণ তালুকদাৰ]] *[[তপেশ্বৰ শৰ্মা]] *[[বাবুল তামুলী]] *[[পাৰ্থপ্ৰতিম হাজৰিকা]] *[[লক্ষজ্যোতি গগৈ সন্দিকৈ]] {{div col end}} ==সাহিত্য অকাডেমিৰ শিশু সাহিত্যিৰ বঁটা প্ৰাপ্ত অসমীয়া== *[[শ্বামীম নাছৰিণ মিলি]] *[[প্ৰতিমা নন্দী নাৰ্জাৰী]] *[[সুৰেন্দ্ৰ মোহন দাস]] ==সাহিত্য অকাডেমিৰ যুৱ পুৰস্কাৰ প্ৰাপ্ত অসমীয়া== {{div col|2}} *[[প্ৰতীম বৰুৱা]] *[[দ্বিজেন দাস]] *[[প্ৰদ্যুম্ন কুমাৰ গগৈ]] *[[মাইনাওশ্ৰী দৈমাৰী]] *[[নেইনা অধিকাৰী]] *[[সুপ্ৰকাশ ভূঞা]] {{div col end}} ==অসমৰ অন্য কিছু কবি-সাহিত্যিক== {{div col|2}} *[[কুশল দত্ত]] *[[নীলিমা ঠাকুৰীয়া হক]] *[[সমীন্দ্ৰ হুজুৰি]] *[[নিবেদন দাস পাটোৱাৰী]] *[[ৰুদ্ৰসিংহ মটক]] *[[অমিতাভ ৰঞ্জন কানু]] *[[উজ্জ্বল পাওগাম]] *[[কমল কুমাৰ মেধি]] *[[জয়জিৎ ডেকা]] *[[দীপক নাথ]] *[[ধ্ৰুৱকুমাৰ তালুকদাৰ]] *[[বৰ্ণালী বৰগোহাঁই]] *[[বিকাশজ্যোতি শইকীয়া]] *[[মুনীন বায়ন]] *[[মৃণাল আকাশ মেধি]] *[[যুগজ্যোতি দাস]] *[[ৰুবুল দাস]] *[[শোণিত বিজয় দাস]] *[[সৌৰভ শইকীয়া]] {{div col end}} ==সাহিত্য অকাডেমি বঁটা প্ৰাপ্ত অসমীয়া গ্ৰন্থ== {{div col|2}} *[[মঞ্চলেখা]] *[[মহাত্মাৰ পৰা ৰূপকোঁৱৰলৈ]] *[[বকুল বনৰ কবিতা]] *[[সোণালী জাহাজ]] *[[কবিতা (গ্ৰন্থ)]] (নীলমণি ফুকন) *[[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰচনা সম্ভাৰ]] *[[বেণুধৰ শৰ্মা (গ্ৰন্থ)]] (তীৰ্থনাথ শৰ্মা) *[[স্নেহ দেৱীৰ একুঁকি গল্প]] *[[শ‍ইচৰ পথাৰ মানুহ]] *[[মোৰো যে কিমান হেঁপাহ]] *[[অনেক মানুহ অনেক ঠাই আৰু নিৰ্জনতা]] *[[মানুহ অনুকূলে]] *[[চেনেহ জৰীৰ গাঁঠি]] *[[অসমীয়া ৰামায়ণী সাহিত্য: কথাবস্তুৰ আঁতিগুৰি]] *[[এই অনুৰাগী এই উদাস]] *[[ধূলিয়ৰি ভৰিৰ সাঁচ]] *[[আকাশৰ ছবি আৰু অন্যান্য গল্প]] *[[মেঘমালাৰ ভ্ৰমণ]] *[[মৰিয়াহোলা]] *[[চাণক্য (গ্ৰন্থ)]] (জয়শ্ৰী গোস্বামী মহন্ত) *[[ভুল সত্য]] *[[ড॰ প্ৰণৱজ্যোতি ডেকাৰ শ্ৰেষ্ঠ গল্প]] *[[কড়ি খেলাৰ সাধু]] {{div col end}} ==সাহিত্য অকাডেমি বঁটা প্ৰাপ্ত অসমীয়া গ্ৰন্থ (শিশু)== {{div col|2}} *[[সেউজীয়া ধৰণী]] *[[বিজ্ঞানৰ অনুপম জগত]] *[[সোনবালি বাগিচাৰ ভূত]] *[[মিলি, অমিয়া আৰু এখন নদী]] *[[ফচং]] *[[ডাঙৰ মানুহৰ সাধু]] *[[পোৱালমণি আৰু চিচিঙৰ দুঃসাহসিক অভিযান]] *[[বিপন্ন বিস্ময় খেল]] *[[মইনাহঁতৰ পদ্য]] {{div col end}} ==সাহিত্য অকাডেমি বঁটা প্ৰাপ্ত অসমীয়া গ্ৰন্থ (যুৱ)== {{div col|2}} *[[অনুশীলন]] *[[মাৰাংবুৰু আমাৰ পিতা]] *[[জহৰ-মহৰ]] *[[জঁটাধাৰী]] *[[সোধা নহ'ল তোক অ' বকুল]] *[[মৌ-মাখি সাম্ৰাজ্য]] *[[এইপিনে কি আছে?]] *[[মেঘ-ঘোঁৰা]] *[[ডেউকা কোবাই যায়]] *[[চকী আৰু অন্যান্য গল্প]] *[[মন মৰা তৰা]] *[[কুঁচিয়ানামা]] {{div col end}} ==আৰু চাওক== *[[অসমীয়া ভাষাত সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰা সাহিত্যিকসকল]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়াৰ অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধ]] s1u56e1yrfnllopzkr4sjaqko3m03sc 0 79977 626262 454981 2026-08-11T14:24:33Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626262 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = মালিক টুইনছ <!-- include middle initial, if not specified in birth_name --> | image = Endurance training for Mt Carstensz Pyramid.JPG | alt = | caption = তাছি আৰু নুংচি মালিক [[হিমালয়]]ৰ পাদদেশত ট্ৰেকিং কৰি থকা অৱস্থাত | birth_name = তাছি মালিক আৰু নুংচি মালিক | birth_date = ২১ জুন ১৯৯১ | birth_place = চোনিপত, হাৰিয়ানা, ভাৰত | death_date = | death_place = | other_names = | occupation = | known_for = সপ্তশৃঙ্গ আৰোহণ কৰা আৰু উত্তৰ আৰু দক্ষিণ মেৰুত উপস্থিত হৈ দুঃসাহসী গ্ৰেণ্ড শ্লেম আৰু থ্ৰী পোলচ চেলেঞ্জ সম্পূৰ্ণ কৰা প্ৰথম যমজ ভগ্নীৰ এটি যুটি। | website = {{url|https://www.twinclimbers.com}} }} '''তাছি আৰু নুংচি মালিক''' (জন্ম ২১ জুন ১৯৯১)<ref name="timesofindia.indiatimes.com">{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/dehradun/Up-Mt-Vinson-twin-girls-will-celebrate-as-if-boy-were-born/articleshow/45300921.cms|title=Up Mt Vinson, twin girls will celebrate as if boy were born - Times of India|work=indiatimes.com}}</ref> হৈছে সপ্তশৃঙ্গ আৰোহণ কৰা আৰু উত্তৰ আৰু দক্ষিণ মেৰুত উপস্থিত হৈ দুঃসাহসী গ্ৰেণ্ড শ্লেম আৰু থ্ৰী পোলচ চেলেঞ্জ সম্পূৰ্ণ কৰা প্ৰথম যমজ ভগ্নীৰ এটি যুটি। ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== মালিক যমজ কন্যা তাছি আৰু নুংচি ভাৰতৰ [[হাৰিয়ানা]] ৰাজ্যৰ বাসিন্দা।<ref>{{cite news | url=http://www.thehindu.com/news/international/south-asia/indian-sisters-become-first-twins-to-climb-everest/article4733688.ece | title=Indian sisters become first twins to climb Everest | work=[[The Hindu]] | date=21 May 2013 | access-date=24 May 2013}}</ref> তেওঁলোকৰ জন্ম হাৰিয়ানাৰ চোনিপত জিলাৰ এজন ভাৰতীয় সেনা বিষয়া কৰ্ণেল বীৰেন্দ্ৰ সিং মালিক আৰু তেওঁৰ পত্নী অঞ্জু থাপাৰ ঘৰত হৈছিল। কৰ্ণেল মালিকৰ ভাৰতীয় সেনাৰ পৰা অৱসৰৰ পিছত তেওঁলোকৰ পৰিয়ালে ডেৰাডুনত বসতি স্থাপন কৰে।<ref name=fpj>{{cite news | url=http://freepressjournal.in/first-twins-ever-to-climb-everest/ | title=FIRST TWINS EVER TO CLIMB EVEREST | work=Free Press Journal | date=21 May 2013 | access-date=24 May 2013 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20140610012052/http://freepressjournal.in/first-twins-ever-to-climb-everest/ | archive-date=10 June 2014 | df=dmy-all }}</ref> দুয়ো কন্যাই [[মধ্য প্ৰদেশ]], [[উত্তৰ প্ৰদেশ]], [[উত্তৰাখণ্ড]], [[তামিলনাডু]], [[কেৰালা]] আৰু [[মণিপুৰ]] ৰাজ্যৰ কেইবাখনো বিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰিব লগা হৈছিল, ইয়াৰাৰ ভিতৰত ওটাকামুণ্ডৰ ওচৰৰ লৰেন্স স্কুল অন্যতম। ২০১৩ চনত তেওঁলোকে ছিকিম মণিপাল বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা সাংবাদিকতা আৰু গণ সংযোগ বিভাগত স্নাতক ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে। তেওঁলোকে [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ ভাৰমণ্টৰ স্কুল অফ ইণ্টাৰনেচনেল ট্ৰেইনিংৰ পৰা শান্তি আৰু সংঘাত সমাধানৰ প্ৰমাণপত্ৰ লাভ কৰিছিল। ২০১৫ চনত যমজ ভগ্নীদ্বয়ে নিউজিলেণ্ডৰ ইনভাৰকাৰগিলৰ চাউদাৰ্ণ ইনষ্টিটিউট অফ টেকন'লজীৰ পৰা স্প'ৰ্ট এণ্ড এক্সাৰচাইজত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite web | url=http://www.allindoon.com/newsarticle/shownewsarticle/news/doon-bite-/4762-tashi-nungshi-malik-mt-everest | archive-url=https://web.archive.org/web/20130623011648/http://www.allindoon.com/newsarticle/shownewsarticle/news/doon-bite-/4762-tashi-nungshi-malik-mt-everest | url-status=dead | archive-date=23 June 2013 | title=TWINS ON MT EVEREST - TASHI & NUNGSHI MALIK FIRST TWINS TO SCALE EVEREST | access-date=7 June 2013 | df=dmy-all | archivedate=23 June 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130623011648/http://www.allindoon.com/newsarticle/shownewsarticle/news/doon-bite-/4762-tashi-nungshi-malik-mt-everest | deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web | url=http://dehradunweekly.blogspot.in/2013/03/dehradun-girls-tashi-and-nungshi-twin.html | title=Dehradun girls, Tashi and Nungshi 'Twin Sisters', to scale Mount Everest | date=7 March 2013 | access-date=7 June 2013}}</ref> ==পৰ্বতাৰোহণ== মালিক ভগ্নীদ্বয়ে ২০১০ চনত নেহৰু ইনষ্টিটিউট অৱ মাউণ্টেনিয়াৰিংত প্ৰশিক্ষণ লৈছিল।<ref name=fpj/> ২০১৩ চনৰ ১৯ মে' দেওবাৰে তেওঁলোকে মাউণ্ট এভাৰেষ্ট আৰোহণ কৰিছিল আৰু এনে সফলতা অৰ্জন কৰা প্ৰথমটি যমজ ভগ্নীৰ যুটি হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite news | url=http://ibnlive.in.com/news/indian-sisters-first-twins-to-climb-mount-everest/392901-3.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20130621092824/http://ibnlive.in.com/news/indian-sisters-first-twins-to-climb-mount-everest/392901-3.html | url-status=dead | archive-date=21 June 2013 | title=Indian sisters first twins to climb Mount Everest | work=[[CNN-IBN]] | date=21 May 2013 | access-date=24 May 2013 | archivedate=21 June 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130621092824/http://ibnlive.in.com/news/indian-sisters-first-twins-to-climb-mount-everest/392901-3.html | deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news | url=https://blogs.wsj.com/indiarealtime/2013/05/22/indian-woman-is-first-female-amputee-to-climb-everest/ | title=Indian Is First Female Amputee up Everest | work=WSJ | date=22 May 2013 | access-date=24 May 2013}}</ref> আৰোহণকালত তেওঁলোকৰ সৈতে চামিনা বেগে যোগদান কৰিছিল আৰু তেওঁলোকে শান্তিৰ প্ৰতীক হিচাপে এভাৰেষ্টৰ শৃংগত [[ভাৰত]] আৰু [[পাকিস্তান]]ৰ পতাকা একেলগে উৰুৱাই।<ref>{{cite news | url=http://tribune.com.pk/story/551757/for-the-record-woman-climber-makes-pakistan-proud/ | title=For the record: Woman climber makes Pakistan proud | work=The Express Tribune | date=20 May 2013 | access-date=24 May 2013}}</ref><ref>{{cite news | url=http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Everest+summiteers+set+slew+of+records+on+sunny+Sunday&NewsID=377096 | title=Everest summiteers set slew of records on sunny Sunday | work=The Himalayan Times | date=19 May 2013 | access-date=24 May 2013 | archivedate=23 September 2014 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20140923175645/http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Everest+summiteers+set+slew+of+records+on+sunny+Sunday&NewsID=377096 | deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news | url=http://www.jagranjosh.com/current-affairs/samina-baig-became-the-first-pakistani-woman-to-scale-mount-everest-1369024237-1 | title=Samina Baig Became the First Pakistani Woman to Scale Mount Everest | work=Dainik Jagran | date=20 May 2013 | access-date=24 May 2013 | archivedate=9 June 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130609015701/http://www.jagranjosh.com/current-affairs/samina-baig-became-the-first-pakistani-woman-to-scale-mount-everest-1369024237-1 | deadurl=yes }}</ref> যমজ কন্যা দুগৰাকীয়ে 'ক্লাইম্বথন ২০১৩'ত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ইয়াত তেওঁলোকে ২০১৩ চনৰ আগষ্টত ইণ্ডিয়ান মাউণ্টেনিয়াৰিং ফাউণ্ডেচনৰ দ্বাৰা পুঁজি যোগান ধৰা ২১০০০ ফুট উচ্চতাত এটা কুমাৰী শৃংগ আৰোহণ কৰিছিল। তেওঁলোক হৈছে সপ্তশৃংগ আৰোহণ কৰা, এক্সপ্ল'ৰাৰ গ্ৰেণ্ড শ্লেম সম্পূৰ্ণ কৰা প্ৰথম মহিলা যমজ যুটি আৰু তিনিটা মেৰুৰ প্ৰত্যাহ্বান সম্পূৰ্ণ কৰা আটাইতকৈ কম বয়সীয়া ব্যক্তি।<ref name="Records2015">{{cite book|author=Guinness World Records|title=Guinness World Records 2016|url=https://books.google.com/books?id=f896CgAAQBAJ&q=guinness+world+records+2016+tashi+nungshi+seven+summits&pg=PA195|date=10 September 2015|publisher=Guinness World Records|isbn=978-1-910561-03-4|page=195}}</ref> ২০১৪ চনৰ ১৬ ডিচেম্বৰত এণ্টাৰ্কটিকাত মাউণ্ট ভিনছন আৰোহণ কৰাৰ লগেলগে তেওঁলোক একেলগে ''সপ্তশৃংগ'' আৰোহণ কৰা বিশ্বৰ প্ৰথম যমজ সন্তান আৰু বাই-ভনী হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite news |last=Jaisinghani |first=Bella |title=Haryanvi twins hit record by conquering Seven Summits |publisher=[[Times of India]] |date=18 December 2014 |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/Haryanvi-twins-hit-record-by-conquering-Seven-Summits/articleshow/45555686.cms |access-date=23 April 2015 }}</ref><ref>{{cite news |last=Gusain |first=Raju |title=Dehradun twin sisters Tashi, Nungshi Malik first siblings to scale seven tallest peaks in 7 continents |publisher=[[India Today]] |date=18 December 2014 |url=http://indiatoday.intoday.in/story/dehradun-twin-sisters-tashi-nungshi-malik-first-siblings-to-scale-seven-tallest-peaks-in-7-continents/1/407494.html |access-date=23 April 2015 }}</ref> ২০১৩ চনৰ ১৯ মে'ত মাউণ্ট এভাৰেষ্ট আৰোহণ কৰাৰ পিছত তেওঁলোকে মাত্ৰ দুবছৰৰ ভিতৰত ১৫ জুলাই ২০১৫ তাৰিখে এক্সপ্ল'ৰাৰ গ্ৰেণ্ড শ্লেম সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref>{{cite news|first=Bella |last=Jaisinghani |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/Mountaineer-twins-first-to-conquer-both-Poles-on-skis/articleshow/47021397.cms |title=Mountaineer twins first to conquer both Poles on skis |publisher=[[Times of India]] |date=23 April 2015 |access-date=26 April 2015}}</ref> এক্সপ্ল'ৰাৰ গ্ৰেণ্ড শ্লেম সম্পূৰ্ণ কৰা তেওঁলোক প্ৰথম ভাৰতীয় আৰু দক্ষিণ এছিয়াৰ লোক।<ref>{{cite news |url=http://www.hindustantimes.com/india-news/indian-twins-complete-adventures-grand-slam-conquering-7-summits-2-poles/article1-1340333.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20150423145520/http://www.hindustantimes.com/india-news/indian-twins-complete-adventures-grand-slam-conquering-7-summits-2-poles/article1-1340333.aspx |url-status=dead |archive-date=23 April 2015 |title=Adventures Grand Slam: Indian twins conquer 7 summits, 2 poles |publisher=[[Hindustan Times]] |date=23 April 2013 |access-date=26 April 2015 |archivedate=25 August 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150825005923/http://www.hindustantimes.com/india-news/indian-twins-complete-adventures-grand-slam-conquering-7-summits-2-poles/article1-1340333.aspx |deadurl=yes }}</ref> ২০১৫ চনৰ ডিচেম্বৰত যমজ কন্যা দুগৰাকীয়ে আওৰাকি (মাউণ্ট কুক) নিউজিলেণ্ডৰ আটাইতকৈ ওখ শৃংগটো আৰোহণ কৰি এনে কৰা প্ৰথম মহিলা যমজ সন্তান হিচাপে পৰিগণিত হয়। <ref>{{Cite news|url=https://www.odt.co.nz/news/national/twins-peak-mt-cook-first|title=Twins peak: a Mt Cook first|first=Tracey|last=Roxburgh|date=7 December 2016|website=Otago Daily Times Online News}}</ref> ২০১৯ চনৰ ছেপ্টেম্বৰমাহত নুংচি আৰু তাছিয়ে বিশ্বৰ আটাইতকৈ কঠিন দৌৰত ভাৰতীয় 'খুকুৰি ৱাৰিয়ৰ্ছ'ৰ নেতৃত্ব দিছিল: ইকো-চেলেঞ্জ ফিজি যিয়ে ৩০খন দেশৰ দুঃসাহসিক খেলুৱৈৰ ৬৬টা দলক প্ৰকৃতিৰ শক্তিৰ বিৰুদ্ধে আৰু ইজনে সিজনৰ বিৰুদ্ধে ৬৭১ কিলোমিটাৰ দুৰ্গম ফিজিয়ান ভূ-দৃশ্য, সাগৰ, নদী, হ্ৰদ আৰু জংঘল অতিক্ৰম কৰিছিল। তেওঁলোক এই গোলকীয় দুঃসাহসিক দৌৰত অংশগ্ৰহণ কৰা প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ দক্ষিণ এছিয়ান ব্যক্তি।<ref>{{Cite web|title=Bear Grylls set to bring ''World''s Toughest Race'' to OTT world|url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/bear-grylls-set-to-bring-worlds-toughest-race-to-ott-world/1877333|access-date=2020-09-25|website=www.outlookindia.com/}}</ref><ref>{{Cite web|date=2019-08-01|title=Amazon Sets More Than 60 Teams to Compete on 'Eco-Challenge' Reboot From Mark Burnett, Bear Grylls|url=https://www.thewrap.com/eco-challenge-reboot-teams-amazon-mark-burnett-bear-grylls-worlds-toughest-race-fiji/|access-date=2020-09-25|website=TheWrap|language=en-US}}</ref> ==সপ্তশৃংগ আৰোহণৰ সবিশেষ<ref name="armadillomerino">{{Cite web| url=https://armadillomerino.com/blogs/champions/005-tashi-and-nungshi-malik-passionate-mountaineers-and-guinness-world-record-holders |title=Tashi and Nungshi Malik -seven-summits climbing details|website= www.armadillomerino.com |access-date=16 December 2021}}</ref>== {| class="wikitable sortable" ! নং. ! ফটো ! শৃংগ ! উচ্চতা ! পৰ্বতমালা ! মহাদেশ ! আৰোহণৰ তাৰিখ |- | ১ | [[File:Everest kalapatthar crop.jpg|100px]] | এভাৰেষ্ট শৃংগ | {{Convert|৮৮৪৮|m|ft|০|abbr=on}} | [[হিমালয়]] | এছিয়া | ১৯ মে', ২০১৩ |- | ২ | [[File:Aconcagua 13.JPG|100px]] | একনকাগুয়া | {{Convert|৬৯৬১|m|ft|০|abbr=on}} | এণ্ডিচ | দক্ষিণ আমেৰিকা | ২৯ জানুৱাৰী, ২০১৪ |- | ৩ | [[File:Mount McKinley.jpg|100px]] | ডেনালি | {{Convert|৬১৯৪|m|ft|০|abbr=on}} | আলাস্কা | উত্তৰ আমেৰিকা | ৪ জুন, ২০১৪ |- | ৪ | [[File:Mt. Kilimanjaro 12.2006.jpg|100px]] | কিলিমাঞ্জাৰো | {{Convert|৫৮৯৫|m|ft|০|abbr=on}} | ইষ্টাৰ্ণ ৰিফ্ট পৰ্বতমালা | আফ্ৰিকা | ১৫ জুলাই, ২০১৫ |- | ৫ | [[File:Эльбрус с перевала Гумбаши.JPG|100px]] | মাউণ্ট এলব্ৰাছ | {{Convert|৫৬৪২|m|ft|০|abbr=on}} | ককেছাছ পৰ্বতমালা | ইউৰোপ | ২২আগষ্ট, ২০১৩ |- | ৬ | [[File:Mount Vinson from NW at Vinson Plateau by Christian Stangl (flickr).jpg|100px]] | ভিনচন মেচিফ | {{Convert|৪৮৯২|m|ft|০|abbr=on}} | চেণ্টিনেল ৰেঞ্জ | এণ্টাৰ্কটিকা | ১৪ ডিচেম্বৰ, ২০১৪ |- | ৭ | [[File:Puncakjaya.jpg|100px]] | পুংকাক জয়া | {{Convert|৪৮৮৪|m|ft|০|abbr=on}} | ছুদিৰাম ৰেঞ্জ | অষ্ট্ৰেলিয়া | ১৯ মাৰ্চ, ২০১৪ |} ==পুৰস্কাৰ আৰু সন্মান== [[file:President, Shri Ram Nath Kovind presenting the Nari Shakti Puruskar for the year 2019 to Ms. Tashi Malik.jpg|thumb|150px|২০২০ চনত নাৰী শক্তি বঁটা গ্ৰহণ অনুষ্ঠানত তাছি মালিক]] *এছ.আই.টি., ইনভাৰকাৰগিল, এনজেডত স্নাতক আৰু ক্ৰীড়া আৰু ব্যায়াম অধ্যয়ন কৰিবলৈ প্ৰথম নিউজিলেণ্ড-ভাৰত ক্ৰীড়া বৃত্তি প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.sit.ac.nz/Home/About-Us/News/Articles/ID/189/SIT-represented-at-Kiwi-Indian-Hall-of-Fame-ceremony|title=SIT represented at Kiwi Indian Hall of Fame ceremony > Southern Institute of Technology, NZ|website=www.sit.ac.nz|access-date=28 November 2017}}</ref> *ছেপ্টেম্বৰ-অক্টোবৰ ২০১৫-ত ক্ৰীড়াক্ষেত্ৰত উদীয়মান মহিলা নেতৃবৃন্দৰ বাবে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ৰাজ্যিক বিভাগৰ 'গ্লোবেল স্পৰ্টছ মেণ্টৰিং প্ৰগ্ৰাম'ত অংশগ্ৰহণৰ সুবিধা লাভ।<ref>{{cite web|url=https://globalsportsmentoring.org/blog/sisters-nungshi-and-tashi-malik-are-inspiring-indian-girls-and-women-to-try-mountaineering/|title=Sisters Nungshi and Tashi Malik inspire Indian women to try mountaineering – Global Sports Mentoring|access-date=28 November 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.espn.com/espnw/culture/feature/article/17588419/sisters-nungshi-tashi-malik-inspiring-indian-girls-women-try-mountaineering|title=Sisters Nungshi and Tashi Malik are inspiring Indian girls and women to try mountaineering|date=19 September 2016|access-date=28 November 2017}}</ref> *২৯ আগষ্ট ২০১৬ ত ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতিৰ পৰা ভাৰতৰ সৰ্বোচ্চ দুঃসাহসিক সন্মান 'টেনজিং নৰ্গে ৰাষ্ট্ৰীয় দুঃসাহসিক বঁটা' ২০১৫ লাভ।<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/dehradun/Tashi-Nungshi-to-get-National-Adventure-Sports-Award/articleshow/53878587.cms|title=Tashi-Nungshi to get National Adventure Sports Award - Times of India|work=indiatimes.com}}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.tribuneindia.com/news/sport/mountaineer-harbhajan-gets-tenzing-norgay-award/287647.html | title=Mountaineer Harbhajan gets Tenzing Norgay award | access-date=2022-03-30 | archivedate=2016-09-02 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160902171220/http://www.tribuneindia.com/news/sport/mountaineer-harbhajan-gets-tenzing-norgay-award/287647.html | deadurl=yes }}</ref> *২০১৬ চনত তেওঁলোকক আইচলেণ্ডত লিফ এৰিকচন ইয়ং এক্সপ্ল'ৰাৰ বঁটা।<ref>{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/dehradun/everest-twins-bag-leif-erikson-explorer-award-in-iceland/story-uXS56KCiLjaezsrtrrZv8K.html|title='Everest twins' bag Leif Erikson Explorer Award in Iceland|date=29 October 2016}}</ref> *২০২০ চনত ভাৰত চৰকাৰৰ নাৰী শক্তি পুৰস্কাৰ। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰ্বতাৰোহী]] [[শ্ৰেণী:নাৰী শক্তি পুৰস্কাৰ বিজয়ী]] j5q6e4jb7q11p7b5fki0fltcmnnbpte 0 99152 626353 624716 2026-08-12T00:25:00Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626353 wikitext text/x-wiki '''এইচ আই ভি/এইডছ বা চেৰ'ফ'বিয়া ৰোগীৰ বিৰুদ্ধে বৈষম্য''' হ'ল এইচ আই ভি/এইডছ ৰোগীক লৈ(এইচ আই ভি/এইডছ ৰোগত আক্ৰান্ত পি এল এইচ আই ভি লোক) পক্ষপাতিত্ব কৰা, এই ৰোগত আক্ৰান্ত লোকক ভয় বা প্ৰত্যাখ্যান কৰা আৰু এওলোকৰ বিৰোদ্ধ কলংক জাপি দিয়া। এনে ৰোগৰ দ্বাৰা সহজে আক্ৰান্ত হোৱা সামাজিক তথা লৈঙ্গিক গোট যেনে এলজিবিটিকিউ+ সম্প্ৰদায়ৰ সদস্য, শিৰাত ড্ৰাগছ সেৱন কৰা, আৰু যৌনকৰ্মীসকল সাধাৰণতে এনে বৈষম্যৰ বলি হোৱা দেখা যায়। পি এল এইচ আই ভিৰ বিৰুদ্ধে সামাজিক কলংকৰ পৰিণতি যথেষ্ট ভয়াৱহ কিয়নো এইচআই ভি/এইডছৰ বৈষম্যই সমগ্ৰ বিশ্বতে এইচ আই ভি/এইডছ পৰীক্ষা আৰু যত্নৰ সুবিধা লাভ কৰাত সক্ৰিয়ভাৱে বাধাৰ সৃষ্টি কৰে।<ref>{{cite journal | vauthors = Mahajan AP, Sayles JN, Patel VA, Remien RH, Sawires SR, Ortiz DJ, Szekeres G, Coates TJ | display-authors = 6 | title = Stigma in the HIV/AIDS epidemic: a review of the literature and recommendations for the way forward | journal = AIDS | volume = 22 Suppl 2 | issue = Suppl 2 | pages = S67-79 | date = August 2008 | pmid = 18641472 | pmc = 2835402 | doi = 10.1097/01.aids.0000327438.13291.62 }}</ref> তদুপৰি এই নেতিবাচক অপযশ সমূহ চিকিৎসকৰ দ্বাৰা পালিত কু-সংস্কাৰৰ ৰূপত এলজিবিটিকিউ+ সম্প্ৰদায়ৰ সদস্যসকলৰ বিৰুদ্ধে বেছিকৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite journal | vauthors = Morris M, Cooper RL, Ramesh A, Tabatabai M, Arcury TA, Shinn M, Im W, Juarez P, Matthews-Juarez P | display-authors = 6 | title = Training to reduce LGBTQ-related bias among medical, nursing, and dental students and providers: a systematic review | journal = BMC Medical Education | volume = 19 | issue = 1 | pages = 325 | date = August 2019 | pmid = 31470837 | pmc = 6716913 | doi = 10.1186/s12909-019-1727-3 }}</ref> এই বৈষম্যই বিভিন্ন সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে, যেনে- ৰক্তদানৰ নিষেধাজ্ঞা, পূৰ্বৰ সন্মতি অবিহনে বাধ্যতামূলক এইচ আই ভি পৰীক্ষা, স্বাস্থ্যসেৱাৰ পৰিৱেশৰ ভিতৰত গোপনীয়তা উলংঘা, আৰু এইচ আই ভি ৰোগত আক্ৰান্ত ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে লক্ষ্য কৰি হিংসাৰ মনোভাৱ সৃষ্টি কৰা। বহু দেশত অক্ষমতা আইনৰ দ্বাৰা গৃহ নিৰ্মাণ, নিয়োগ, আৰু স্বাস্থ্য/সামাজিক সেৱাৰ সুবিধাৰ ক্ষেত্ৰত এইচ আই ভি/এইডছৰ বৈষম্যক নিষিদ্ধ কৰা হৈছে যদিও, বিশ্বজুৰি এইচ আই ভি পজিটিভ ব্যক্তিসকলে এতিয়াও কলংক আৰু নিৰ্যাতনৰ চিকাৰ হ'ব লগা হয়।<ref>{{Cite web|title=Civil Rights|url=https://www.hiv.gov/hiv-basics/living-well-with-hiv/your-legal-rights/civil-rights|date=2017-11-10|website=HIV.gov|language=en|access-date=2018-04-10}}</ref> সামগ্ৰিকভাৱে এইচ আই ভি/এইডছৰ ব্যাপক বৈষম্যই এইচ আই ভিৰ পৰামৰ্শ গ্ৰহণ আৰু পৰীক্ষাৰ বাবে সংকোচ, পৰিচয় সংকটৰ চিন্তা, বিচ্ছিন্নতা, নিসংগতা, আত্মসন্মান লাঘৱ হোৱাৰ ভয়, আৰু ৰোগ নিয়ন্ত্ৰণৰ প্ৰতি আগ্ৰহৰ অভাৱৰ সৃষ্টি কৰে।<ref>{{cite journal | vauthors = Parker R, Aggleton P | title = HIV and AIDS-related stigma and discrimination: a conceptual framework and implications for action | url = https://archive.org/details/sim_social-science-medicine_2003-07_57_1/page/13 | journal = Social Science & Medicine | volume = 57 | issue = 1 | pages = 13–24 | date = July 2003 | pmid = 12753813 | doi = 10.1016/S0277-9536(02)00304-0 }}</ref> ইয়াৰোপৰি এইচ আই ভিত আক্ৰান্ত ব্যক্তি বা এইচ আই ভি আক্ৰান্ত বুলি ধৰা লোকৰ বিৰুদ্ধে হিংসাত্মক কাৰ্য্যই ৰোগৰ অগ্ৰগতিৰ প্ৰতিক্ৰিয়াত চিকিৎসাৰ অগ্ৰগতি গুৰুতৰভাৱে প্ৰভাৱিত কৰিব পাৰে।<ref name=":04">{{Cite web|publisher=World Health Organization|date=2004|title=Violence Against Women and HIV/AIDS: Critical Intersections. Intimate Partner Violence and HIV/AIDS|url=https://www.who.int/hac/techguidance/pht/InfoBulletinIntimatePartnerViolenceFinal.pdf?ua=1}}</ref> ==এইচ আই ভি সম্পৰ্কীয় কলংক== বৈষম্য, অমানৱীয়তা আৰু কুসংস্কাৰৰ দ্বাৰা প্ৰায়ে সমাজত কলংকই স্থায়ীত্ব লাভ কৰে। এইচ আই ভি/এইডছ ৰোগ সম্পৰ্কিত কলংকক তলত দিয়া তিনিটা ভাগত ভাগ কৰা হৈছে: *''সক্ৰিয় এইডছ কলংক''—যিকোনো মাৰাত্মক আৰু সংক্ৰামক ৰোগৰ সৈতে জড়িত হোৱাৰ সম্ভাৱনাৰ প্ৰতি থকা ভয় আৰু আশংকাৰ প্ৰতিফলন। *''প্ৰতীকী এইডছ কলংক''—এই ৰোগৰ সৈতে জড়িত বুলি ধৰা সামাজিক গোট বা জীৱনশৈলীৰ প্ৰতি ঘৃণাৰ মনোভাৱ প্ৰকাশ কৰা।<ref name="Herek1999">{{cite journal| vauthors = Herek GM |year=1999|title=AIDS and stigma in the United States. [Special issue]|journal=American Behavioral Scientist|volume=42|issue=7}}</ref> *''সৌজন্যত এইডছ কলংক''—এইচ আই ভি/এইডছ বা এইচ আই ভি পজিটিভ লোক আৰু বিষয়টোৰ সৈতে জড়িত লোকক ঘৃণা কৰা।^{[[Discrimination against people with HIV/AIDS#cite note-Snyder-4|[4]]]} এইচ আই ভি/এইডছ ৰোগত আক্ৰান্ত লোকসকলৰো নিজৰ প্ৰতি আভ্যন্তৰীণ ঘৃণাৰ মনোভাৱ সৃষ্টি হ’ব পাৰে। আভ্যন্তৰীণ কলংক হ’ল যেতিয়া কোনো ব্যক্তিয়ে এইচ আই ভি সম্পৰ্কে নেতিবাচক ধাৰণা বা কু-সংস্কাৰক নিজৰ ক্ষেত্ৰত মান্যতা দিয়ে। ইয়াৰ ফলত সামাজিক ভাৱে লাজ বা বিচ্ছিন্নতাৰ অনুভৱ হ’ব পাৰে। আভ্যন্তৰীণ কলংকই এইচ আই ভি নিদান প্ৰকাশ পোৱাৰ ভয় বৃদ্ধি কৰিব পাৰে আৰু তাৰ পিছত এইচ আই ভি পজিটিভ অৱস্থাৰ বাবে বৈষম্য বা গ্ৰহণযোগ্যতাৰ অভাৱৰ ভয় বৃদ্ধি কৰিব পাৰে।<ref name=":2">{{Cite web|date=2020-10-22|title=Facts about HIV Stigma {{!}} HIV Basics {{!}} HIV/AIDS {{!}} CDC|url=https://www.cdc.gov/hiv/basics/hiv-stigma/index.html|access-date=2021-04-08|website=www.cdc.gov|language=en-us}}</ref> এইচ আই ভি সম্পৰ্কীয় কলংক আৰু তাৰ ফলত হোৱা বৈষম্যই এইচ আই ভি ৰোগত আক্ৰান্ত লোকসকলৰ মানসিক স্বাস্থ্যত নেতিবাচক প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে।<ref name=":2" /> এইচ আই ভি ৰোগত আক্ৰান্ত লোকৰ প্ৰতি সামাজিক ভাৱৱ ঘৃণাৰ মনোভাৱ অধিক। উপলব্ধ তথ্য থকা ৩৫ শতাংশ দেশত ইউএনএইডছৰ ৰিপৰ্ট অনুসৰি ৫০ শতাংশ লোকে এইচ আই ভি ৰোগীৰ প্ৰতি বৈষম্যমূলক মনোভাৱ থকা বুলি স্বীকাৰ কৰিছে।<ref>{{Cite web|date=2015-07-20|title=HIV Stigma and Discrimination|url=https://www.avert.org/professionals/hiv-social-issues/stigma-discrimination|access-date=2021-04-08|website=Avert|language=en|archivedate=2018-10-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181022232839/https://www.avert.org/professionals/hiv-social-issues/stigma-discrimination|deadurl=yes}}</ref><ref name=":13">https://www.unaids.org/sites/default/files/media_asset/WAD2015_report_en_part01.pdf {{Bare URL PDF|date=March 2022}}</ref> এইচ আই ভি ৰোগত আক্ৰান্ত লোকসকলৰ প্ৰতি কলংক আৰু বৈষম্যৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ আৰু প্ৰভাৱৰ প্ৰমাণ সংগ্ৰহৰ আহিলা হিচাপে এইচ আই ভি ৰোগীৰ কলংক সূচকাংক (পি এল এইচ আই ভি ষ্টিগমা সূচকাংক) বিদ্যমান। পিএলএইচআইভি ষ্টিগমা সূচকাংক ২০০৮ চনত জিএনপি+, আইচিডব্লিউ, ইউএনএইডছ আৰু আইপিপিএফে প্ৰস্তুত কৰিছিল আৰু ইয়াক ১০০খনতকৈও অধিক দেশত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=What is the People Living with HIV Stigma Index?|url=https://www.stigmaindex.org/about-the-stigma-index/what-is-the-people-living-with-hiv-stigma-index/|access-date=2021-04-08|website=People Living with HIV Stigma Index|language=en-GB|archive-date=2021-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417224122/https://www.stigmaindex.org/about-the-stigma-index/what-is-the-people-living-with-hiv-stigma-index/|url-status=dead|archivedate=2021-04-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210417224122/https://www.stigmaindex.org/about-the-stigma-index/what-is-the-people-living-with-hiv-stigma-index/|deadurl=yes}}</ref> পিএলএইচআইভি ষ্টিগমা সূচকাংকৰ ব্যক্তিগত দেশৰ প্ৰতিবেদন ২০১৬ চনৰ পৰা উপলব্ধ।<ref>{{Cite web|title=Country Reports|url=https://www.stigmaindex.org/country-reports/|access-date=2021-04-26|website=People Living with HIV Stigma Index|language=en-GB}}</ref> এইচ আই ভি ৰোগত আক্ৰান্ত লোকসকলে স্বাস্থ্যসেৱা, শিক্ষা, নিয়োগ আৰু আইন প্ৰয়োগকে ধৰি বহু খণ্ডত বৈষম্যৰ সন্মুখীন হয়।<ref name=":13" /> বৈষম্যই সেৱা অস্বীকাৰ, মূল জনসংখ্যাৰ বাবে সুলভ সেৱাৰ অভাৱ আৰু সেৱাৰ বাবে অপৰ্যাপ্ত ধন আৰু পৰিসৰৰ ৰূপ লয়।<ref name=":13" /> আভ্যন্তৰীণ কলংকৰ সৈতে সংগতি ৰাখি এইচ আই ভি/এইডছৰ কলংক আৰু বৈষম্যই পি এল এইচ আই ভিক প্ৰয়োজনীয় চিকিৎসা সেৱা লাভ কৰাত, আৰাম অনুভৱ কৰাত অধিক কঠিন কৰি তোলে।<ref>{{Cite web|last1=Mirza|first1=Shabab Ahmed|last2=Rooney|first2=Caitlin|date=2018-01-18|title=Discrimination Prevents LGBTQ People From Accessing Health Care|url=https://www.americanprogress.org/issues/lgbtq-rights/news/2018/01/18/445130/discrimination-prevents-lgbtq-people-accessing-health-care/|access-date=2021-04-08|website=Center for American Progress|language=en-US}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:এইচ আই ভি]] fz7ngsbtczakk248sfmjpi57bf5yyid 3 100490 626260 395312 2026-08-11T13:51:35Z Deepfriedokra 23353 Deepfriedokraয়ে পুনৰ্নিৰ্দেশ নেৰাকৈ পৃষ্ঠা [[সদস্য বাৰ্তা:Sonu Deka 2010]]ৰ পৰা [[সদস্য বাৰ্তা:Renamed user d57cc1d4458a4f5c907e92e17a61404c]]লৈ স্থানান্তৰ কৰিলে: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Sonu Deka 2010|Sonu Deka 2010]]" to "[[Special:CentralAuth/Renamed user d57cc1d4458a4f5c907e92e17a61404c|Renamed user d57cc1d4458a4f5c907e92e17a61404c]]" 395312 wikitext text/x-wiki {{tmbox | type = notice | image = [[চিত্ৰ:Assamese Jaapi.png|135px|left]] | imageright = [[চিত্ৰ:Wikipedia-logo-v2-as.svg|135px]] | style = border: 1px blue solid; | textstyle = | text = {{Center|<big>{{#if: {{{1}}} |'''নমস্কাৰ, {{#if: | {{{1}}} | {{BASEPAGENAME}} }}<br/>}}}} {{Center|'''[[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]]লৈ আপোনাক [[ৱিকিপিডিয়া:আদৰণি|আদৰণি জনাইছোঁ]]! '''</big><br/><br/> আপোনাৰ আগ্ৰহৰ বাবে ধন্যবাদ। আশা কৰোঁ আপুনি সদায় আমাৰ লগত জড়িত হৈ থাকিব। নৱাগত সকলৰ বাবে তলত দিয়া পৃষ্ঠাকেইখন অতি উপযোগী, অনুগ্ৰহ কৰি পৃষ্ঠাকেইখন এবাৰ চকু ফুৰাই চাই যেন। }}<br/> {{Center| '''ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনাৰ সহায়'''<br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:পৰিচয়|ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে অলপ]]</big><br/> <big> [[সহায়:সৰল সম্পাদনা|সম্পাদনাৰ থুলমুল আভাস]]</big><br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:সহায়িকা|ৱিকিপিডিয়া সম্পাদনাৰ বিষয়ে প্ৰয়োজনীয় আভাস]]</big><br/> <big> [[সহায়:নতুন প্ৰবন্ধ আৰম্ভ কৰক|প্ৰবন্ধ এটা কেনেকৈ আৰম্ভ কৰিব?]]</big><br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:সততে উদিত প্ৰশ্নসমূহ|সততে উদিত প্ৰশ্নসমূহ]] </big><br/> <br> '''ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনাৰ নিয়ম নীতি'''<br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:পাঁচটা স্তম্ভ|ৱিকিপিডিয়াৰ পঞ্চশীল নীতি]]</big><br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া কি নহয়|ৱিকিপিডিয়া কি নহয়]]</big><br/> }} <br/> '''ইয়াৰ উপৰিও ফে'চবুকত [https://www.facebook.com/groups/assamwikigroup/ {{Like|''Assamese Wikipedia Community''}}] বুলি আমাৰ এটা আলোচনা গোট আৰু [https://facebook.com/aswikipedia {{Like|''অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া''}}] নামৰ এটা পৃষ্ঠা আছে। ৱিকিপিডিয়ানসকলক লগ পাবলৈ আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে জানিবলৈ আপুনিও সেইবোৰৰ সদস্য হৈ ল'ব পাৰে। ''' আশা কৰোঁ ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা কৰি আৰু এজন [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়ান|ৱিকিপিডিয়ান]] হোৱাটো উপভোগ কৰিব। <div class="center">{{Wikipedia in Social Media}}</div> | small = / yes | smallimage = none / [[Image:Some image.svg|30px]] | smallimageright = none / [[Image:Some image.svg|30px]] | smalltext = আদৰণি }} — [[সদস্য:AdoroniBot|AdoroniBot]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AdoroniBot|বাৰ্তা]]) 13:14, 6 December 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- This welcome message is delivered by [[User:AdoroniBot|AdoroniBot]] on behalf of Assamese Wikimedia Community. --> a875p1ed5qn8uk6xm9q9chz9a9udp5n 0 101802 626328 429062 2026-08-11T17:58:47Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626328 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | image=File:Subhadra Joshi Lok Sabha portrait.gif | image_size= | caption = সুভদ্ৰা যোশীৰ স্থিৰচিত্ৰ | birth_name= সুভদ্ৰা দত্ত | birth_date= {{Birth date|df=yes|1919|3|23}} | alma_mater= মহাৰাজা গাৰ্লচ স্কুল, লেডী মেক্লেগান হাই স্কুল, কন্যা মহাবিদ্যালয়, ফৰ্মেন খ্ৰীষ্টান কলেজ | death_date= {{death date and age|df=y|2003|10|30|1919|3|23}} | birth_place=শিয়ালকোট, [[পঞ্জাব, ভাৰত|পঞ্জাৱ]], [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]<ref name=r1/> | death_place= [[দিল্লী]], [[ভাৰত]] }} '''সুভদ্ৰা যোশী''' ({{lang-en|Subhadra Joshi}}; ২৩ মাৰ্চ ১৯১৯ – ৩০ অক্টোবৰ ২০০৩; শিয়ালকোট, [[পঞ্জাব, ভাৰত|পঞ্জাৱ]]) এগৰাকী ভাৰতীয় স্বাধীনতা কৰ্মী, ৰাজনীতিবিদ আৰু ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ সাংসদ আছিল। তেওঁ ১৯৪২ চনৰ [[ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন|ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনত]] অংশগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু পিছত [[দিল্লী]] প্ৰদেশ কংগ্ৰেছ কমিটিৰ (ডিপিচিচি) সভাপতি হৈছিল।<ref name=hindu2011/> তেওঁ ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ অধীনৰ শিয়ালকোটৰ (বৰ্তমান পাকিস্তানত) বাসিন্দা।<ref name="pib.nic.in">[http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=71217 Press Information Bureau English Releases]. Pib.nic.in. Retrieved on 11 November 2018.</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== তেওঁ জয়পুৰৰ মহাৰাজা ছোৱালী বিদ্যালয়, লাহোৰৰ লেডী মেক্লেগান হাই স্কুল আৰু জলন্ধৰৰ কন্যা মহাবিদ্যালয়ত পঢ়িছিল। তেওঁ লাহোৰৰ ফৰ্মেন খ্ৰীষ্টান কলেজৰ পৰা ৰাজনীতি বিজ্ঞানত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল।<ref name=r1>[https://web.archive.org/web/20160303235813/http://seculardemocracy.in/yahoo_site_admin/assets/docs/profile2.298222135.jpg Subhadra Joshi (nee Datta) – A Brief Biographical Account]. Commemoration Volume. p. 30. seculardemocracy.in</ref> তেওঁৰ দেউতাক ভি.এন. দত্ত জয়পুৰৰ এজন আৰক্ষী বিষয়া আৰু তেওঁৰ সম্পৰ্কীয় ভাতৃ কৃষ্ণন গোপাল দত্ত [[পঞ্জাব, ভাৰত|পঞ্জাৱৰ]] এজন সক্ৰিয় কংগ্ৰেছী আছিল।<ref name=r1/> ==কৰ্মজীৱন== ===স্বাধীনতা আন্দোলনত ভূমিকা=== গান্ধীজীৰ আদৰ্শৰ দ্বাৰা আকৰ্ষিত হৈ সুভদ্ৰাই লাহোৰত পঢ়ি থাকোতে ৱাৰ্ধাত থকা গান্ধীজীৰ আশ্ৰমলৈ গৈছিল। এগৰাকী ছাত্ৰী হিচাপে তেওঁ ১৯৪২ চনত ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু [[অৰুণা আছফ আলি]]ৰ সৈতে কাম কৰিছিল।<ref>[http://www.jagranjosh.com/current-affairs/commemorative-postage-stamp-on-freedom-fighter-subhadra-joshi-released-by-pratibha-patil-1301314898-1 Commemorative Postage Stamp on Freedom Fighter Subhadra Joshi released by Pratibha Patil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220925144816/https://www.jagranjosh.com/current-affairs/commemorative-postage-stamp-on-freedom-fighter-subhadra-joshi-released-by-pratibha-patil-1301314898-1 |date=2022-09-25 }}. Jagranjosh.com (28 March 2011). Retrieved on 2018-11-11.</ref> এই সময়ছোৱাত, তেওঁ দিল্লীলৈ আহি তাত আত্মগোপন কৰে আৰু ''হামাৰা সংগ্ৰাম'' আলোচনী সম্পাদনা কৰে। এসময়ত আন্দোলনকাৰী হিচাপে তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল আৰু লাহোৰ মহিলা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰত সময় কটোৱাৰ পিছত, তেওঁ ঔদ্যোগিক শ্ৰমিকসকলৰ মাজত কাম কৰা আৰম্ভ কৰিছিল। বিভাজনৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত সংঘটিত সাম্প্ৰদায়িক দাঙ্গাৰ সময়ত তেওঁ ''শান্তি দল'' নামেৰে এটা স্বেচ্ছাসেৱক সংগঠন স্থাপনত সহায় কৰিছিল। সেই সমস্যাৰ সময়ত এই সংগঠনটো এক শক্তিশালী সাম্প্ৰদায়িক বিৰোধী শক্তি হৈ পৰিছিল। যোশীক পাৰ্টিৰ আহ্বায়কৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল।<ref name=":0" /> তেওঁ [[পাকিস্তান|পাকিস্তানৰপৰা]] উদ্ধাৰ হোৱা লোকসকলৰ পুনৰ্সংস্থাপনৰ ব্যাৱস্থা কৰিছিল। [[আনিছ কিডৱাই|আনিছ কিডৱাইয়ে]] তেওঁৰ ‘''ইন ফ্ৰীডমছ শ্বেড''’ নামৰ কিতাপখনত, তেওঁ আৰু সুভদ্ৰা যোশীয়ে মুছলমানসকলৰ বলপূৰ্বক স্থানান্তৰনক প্ৰতিৰোধ কৰা আৰু শান্তি বজাই ৰখাৰ চেষ্টা কৰিবলৈ বিভিন্ন সময়ত দিল্লীৰ চাৰিওফালৰ বিভিন্ন গাওঁলৈ যোৱাৰ বহুতো উদাহৰণ উল্লেখ কৰিছে।<ref name=":0">{{Cite book|title=In freedom's shade|author=Qidvāʼī, Anis|date=2011|publisher=New India Foundation|isbn=9780143416098|location=Bangalore|oclc=713787016}}</ref> তেওঁ ৰফী আহমেদ কিডৱাইৰো অতি ঘনিষ্ঠ আছিল আৰু ১৯৮৭ চনৰ ডিচেম্বৰত দিয়া এটা সাক্ষাৎকাৰত ৰাজনীতি ক্ষেত্ৰত আগবাঢ়ি যাবলৈ তেওঁক ৰফী চাহাবে কিদৰে উৎসাহিত কৰিছিল, এই কথা উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{Citation|last=Media Office, Jamia Millia Islamia|title=Subhadra Joshi (on Rafi Ahmad Kidwai) in conversation with Desraj Goyal (Jamia media)|date=2017-03-23|url=https://www.youtube.com/watch?v=Kcw06WTgc1E|access-date=2019-03-30}}</ref> ১৯৯৮ চনত সাগৰী ছাব্ৰাৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত যোশীয়ে বিভাজনৰ সময়ত সাম্প্ৰদায়িক সম্প্ৰীতি বজাই ৰাখিবলৈ তেওঁ কৰা কামৰ বিষয়ে কৈছিল।<ref name=":1" /> ===স্বাধীন ভাৰতত ভূমিকা=== সুভদ্ৰা যোশী এগৰাকী উৎসাহী ধৰ্মনিৰপেক্ষ মহিলা আছিল, যি ভাৰতত সাম্প্ৰদায়িক সম্প্ৰীতিৰ কাৰণে নিজৰ জীৱন উৎসৰ্গা কৰিছিল। ১৯৬১ চনত ''সাগৰ''ত ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ পিছৰ প্ৰথমটো ডাঙৰ গণ বিপ্লৱৰ সময়ত তেওঁ কেইবামাহো তাত অতিবাহিত কৰিছিল। পৰৱৰ্তী বছৰত তেওঁ এক উমৈহতীয়া সাম্প্ৰদায়িক বিৰোধী ৰাজনৈতিক মঞ্চ হিচাপে ‘''সম্প্ৰদায়িকতা বিৰোধী সমিতি''’ স্থাপন কৰে আৰু ১৯৬৮ চনত এই উদ্দেশ্যৰ সমৰ্থনত ‘''চেকুলাৰ ডেমক্ৰেচি''’ শীৰ্ষক আলোচনীখন মুকলি কৰে। ১৯৭১ চনত দেশত ধৰ্মনিৰপেক্ষতা আৰু সাম্প্ৰদায়িক সম্প্ৰীতি বজাই ৰাখিবৰ বাবে ‘''কৌমি একতা ট্ৰাষ্ট''’ স্থাপন কৰা হয়।<ref>[https://web.archive.org/web/20160303212726/http://seculardemocracy.in/yahoo_site_admin/assets/docs/profile4.298222414.jpg Subhadra Joshi (nee Datta) – A Brief Biographical Account]. Commemoration Volume. p. 32. seculardemocracy.in</ref> ===সাংসদ ৰূপে=== তেওঁ ১৯৫২ চনৰ পৰা ১৯৭৭ চনলৈ চাৰিটা কাৰ্যকালৰ বাবে সাংসদ আছিল। ১৯৫২ চনত কৰ্ণাল (হাৰিয়ানা), ১৯৫৭ চনত আম্বালা (হাৰিয়ানা), ১৯৬২ চনত বলৰামপুৰ (উত্তৰ প্ৰদেশ) আৰু ১৯৭১ চনত চান্দনী চক লোকসভা সমষ্টিৰপৰা তেওঁ নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.mapsofindia.com/parliamentaryconstituencies/delhi/chandni-chowk.html|title=Chandni Chowk Parliamentary Constituency Map, Election Results and Winning MP|website=www.mapsofindia.com|access-date=2019-03-30}}</ref> ১৯৬২ চনত বলৰামপুৰত [[অটল বিহাৰী বাজপেয়ী|অটল বিহাৰী বাজপেয়ীক]] পৰাস্ত কৰাৰ পিছত তেওঁ ১৯৬৭ চনৰ লোকসভা নিৰ্বাচনত একেখন আসনৰ বাবে প্ৰতিদ্বন্দিতা কৰি পৰাজিত হয়। ১৯৭১ চনত তেওঁ [[দিল্লী|দিল্লীৰ]] চান্দনী চকৰ পৰা লোকসভা নিৰ্বাচনত জয়ী হৈছিল; কিন্তু ১৯৭৭ চনত একেখন আসনৰ বাবে চিকন্দৰ বখ্‌তৰ হাতত পৰাজিত হৈছিল। তেওঁ [[পঞ্জাব, ভাৰত|পঞ্জাৱৰ]] প্ৰথমগৰাকী মহিলা সাংসদ আছিল; যি কৰ্ণালৰপৰা (তেতিয়াৰ পঞ্জাৱ) নিৰ্বাচনত জয়ী হৈছিল।<ref>{{Cite news|url=https://www.tribuneindia.com/news/punjab/not-fair-punjab/745368.html|title=NOT 'fair' Punjab|date=March 19, 2019|work=The Tribune|access-date=March 30, 2019}}{{Dead link|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ১৯৮৭ চনত দিয়া এক সাক্ষাৎকাৰত, তেওঁ যে কৰ্ণালৰপৰা নিৰ্বাচনত থিয় দিয়া উচিত, এই সিদ্ধান্ত কেনেকৈ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল, এই বিষয়ে কৈছিল।<ref>{{Citation|last=Media Office, Jamia Millia Islamia|title=Subhadra Joshi (on Rafi Ahmad Kidwai) in conversation with Desraj Goyal (Jamia media)|date=2017-03-23|url=https://www.youtube.com/watch?v=Kcw06WTgc1E&t=1057|access-date=2019-03-30}}</ref> ১৯৬২ চনৰ নিৰ্বাচনত তেওঁ বলৰামপুৰৰ সাংসদ [[অটল বিহাৰী বাজপেয়ী|অটল বিহাৰী বাজপেয়ীক]] পৰাস্ত কৰিছিল।<ref name=":1">{{Cite web|url=http://www.sacw.net/article11346.html|title=India: 1998 interview with Subhadra Joshi by Sagari Chhabra|last=Web|first=South Asia Citizens|date=2019-03-30|website=South Asia Citizens Web|language=en|access-date=2019-03-30}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thebetterindia.com/156481/subhadra-joshi-vajpayee-freedom-struggle-parliament/|title=An Ode to The Pioneering Woman Who Handed Vajpayee a Rare Poll Defeat!|date=2018-08-20|website=The Better India|language=en-US|access-date=2019-03-30}}</ref> সুভদ্ৰা যোশীয়ে বিশেষ বিবাহ আইন, বেংকৰ ৰাষ্ট্ৰীয়কৰণ, প্ৰাইভি পাৰ্চৰ বিলুপ্তি আৰু আলিগড় বিশ্ববিদ্যালয় সংশোধনী আইন গৃহীত কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান আগবঢ়াইছিল। ''স্বামীয়ে দ্বিতীয় বিবাহ কৰাৰ পিছত এগৰাকী মহিলাই মোকৰ্দমাত ধন খৰচ কৰিবলৈ হোৱা কষ্ট আঁতৰাবলৈ''<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.legallyindia.com/the-bench-and-the-bar/the-other-14-private-members-bills-passed-since-independence-20150424-5864|title=The other 14 private members' bills passed since Independence|last=Ganz|first=Kian|website=www.legallyindia.com|language=en-gb|access-date=2019-03-30}}</ref> তেওঁ ফৌজদাৰী প্ৰক্ৰিয়া সংশোধনী বিধেয়ক, ১৯৫৭ (বিল নং ৯০, ১৯ ডিচেম্বৰ, ১৯৫৭<ref>{{Cite book|title=Women in the Indian parliament : (a critical study of their role)|last=K.|first=Chopra, J.|date=1993|publisher=Mittal Publications|isbn=8170995132|location=New Delhi|oclc=636124745}}</ref>) উত্থাপন কৰিছিল। ১৯৬০ চনত এই বিলখন গৃহীত হৈছিল আৰু ই স্বাধীনতাৰ পিছত গৃহীত হোৱা মাত্ৰ ১৫ খন ব্যক্তিগত সদস্য বিধেয়কৰ ভিতৰত এখন আছিল।<ref name=":2" /> তেওঁৰ এই বৃহৎ সাফল্য ফৌজদাৰী প্ৰক্ৰিয়াৰ সংহিতা সংশোধন কৰাৰ এক সফল পদক্ষেপ আছিল, যি সাম্প্ৰদায়িক উত্তেজনা বা শত্ৰুতাৰ কাৰণে চলোৱা যিকোনো সংগঠিত প্ৰচাৰক এক জনা-শুনা অপৰাধ বুলি স্বীকৃত কৰিছিল।<ref name="pib.nic.in"/> [[ইন্দিৰা গান্ধী|ইন্দিৰা গান্ধীৰ]] স্বামী ফিৰোজ গান্ধীৰ সৈতে তেওঁৰ সম্পৰ্ক থকা বুলি অভিযোগ তোলা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?211174 |title=Mrs. G's String of Beaus |author=Sanjay Suri}}</ref> ১৯৬৩ চনৰ ২৯ মাৰ্চ তাৰিখে তেওঁ [[ভাৰত-চীন যুদ্ধ |ভাৰত-চীন যুদ্ধৰ]] পিছত ৰাষ্ট্ৰীয় সম্পদ সংগ্ৰহ কৰিবলৈ বেংকসমূহক ৰাষ্ট্ৰীয়কৰণ কৰাৰ বাবে [[লোকসভা]]ত এক প্ৰস্তাৱ উত্থাপন কৰে।<ref>{{Cite journal |date=23 August 1963 |title=Resolution Re : Nationalisation of Banks |url=https://eparlib.nic.in/handle/123456789/875360 |website=Lok Sabha Digital Library |last1=Dwivedi |first1=Mannoolal |last2=Kar |first2=Prabhat |last3=Kantamma |first3=T. Lakshmi |last4=Umanath |first4=R. |last5=Patel |first5=Purushottamdas Rachhoddas |last6=Saraf |first6=Sham Lal |last7=Wahid |first7=T. Abdul |last8=Gopalan |first8=Ayillath Kuttieri |last9=Goundar |first9=R. Muthu |last10=Azad |first10=Bhagwat Jha |last11=Bhagat |first11=Bali Ram |last12=Ranga |first12=Nayakulu G. |last13=Swarup |first13=Mohan |last14=Narain |first14=Sheo |last15=Kamath |first15=Hari Vishnu |last16=Gupta |first16=Indrajit |last17=Jadhav |first17=Madhavrao Laxmanrao |last18=Joshi |first18=Subhadra |last19=Lohia |first19=Ram Manohar |last20=Singh |first20=Yashpal |last21=Gupta |first21=Kashi Ram |last22=Misra |first22=Mahesh Dutta |last23=Rao |first23=Mosalikanti Thirumala |last24=Banerjee |first24=S. M. |last25=Warior |first25=K. Krishnan |last26=Rao |first26=S. V. Krishnamoorthy }}</ref><ref name=":02">{{Cite book |last=Austin |first=Granville |url=https://books.google.com/books?id=r42bAAAAMAAJ |title=Working a Democratic Constitution: The Indian Experience |publisher=Oxford University Press |year=1999 |isbn=0195648889 |pages=211 |language=en}}</ref> ১৯৬৩ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰত, ২৭টি সমৰ্থনৰ বিপৰীতে ১১৯টা বিৰোধী ভোট পোৱাৰ বাবে প্ৰস্তাৱটো গৃহীত নহ’ল।<ref>{{Cite journal |date=6 September 1963 |title=Resolution Re : Nationalisation of Banks-Contd. |url=https://eparlib.nic.in/handle/123456789/872756 |website=Lok Sabha Digital Library |last1=Azad |first1=Bhagwat Jha |last2=Kamath |first2=Hari Vishnu |last3=Pai |first3=Bapu Nath |last4=Joshi |first4=Subhadra |last5=Kar |first5=Prabhat |last6=Ranga |first6=Nayakulu G. |last7=Krishnamachari |first7=T. T. |last8=Banerjee |first8=S. M. |last9=Rao |first9=S. V. Krishnamoorthy |last10=Yadav |first10=Ram Sewak }}</ref> তেওঁক [[ৰাজীৱ গান্ধী]] ফাউণ্ডেচনে আগবঢ়োৱা ৰাজীৱ গান্ধী সদ্ভাৱনা বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref name=hindu2011/> ==মৃত্যু== ২০০৩ চনৰ ৩০ অক্টোবৰত দিল্লীৰ ৰাম মনোহৰ লোহিয়া চিকিৎসালয়ত ৮৪ বছৰ বয়সত দীৰ্ঘদিনীয়া অসুস্থতাৰ পিছত সুভদ্ৰা যোশীৰ মৃত্যু হয়।<ref name="hindu2011" /> তেওঁ নিঃসন্তান আছিল।<ref name=hindu2011>{{cite news |title=Subhadra Joshi dead |url=http://www.hindu.com/2003/10/31/stories/2003103101701300.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20031224123409/http://www.hindu.com/2003/10/31/stories/2003103101701300.htm |url-status=dead |archive-date=24 December 2003 |work=The Hindu |date=31 October 2003 |access-date=10 February 2024 |archivedate=24 December 2003 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20031224123409/http://www.hindu.com/2003/10/31/stories/2003103101701300.htm |deadurl=yes }}</ref> ২০১১ চনৰ ২৩ মাৰ্চত, তেওঁ জন্ম জয়ন্তীৰ দিনা, ডাক বিভাগৰ দ্বাৰা তেওঁৰ সন্মানত এটা স্মাৰক ডাকটিকট জাৰী কৰা হৈছিল।<ref>[http://mbstamps.blogspot.in/2011/03/subhadra-joshi.html MB's Stamps of India: Subhadra Joshi]. Mbstamps.blogspot.in (23 March 2011). Retrieved on 2018-11-11.</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{ৰেফলিষ্ট}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] o20brutjgez9zc9dlf1keznqu5cxhph 0 102221 626510 406890 2026-08-12T08:48:20Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626510 wikitext text/x-wiki {{Infobox Korean name |img=Korea-Busan-Beomeosa-04.jpg |imgwidth=200 |caption= ৰঙা ফিতাৰে সৈতে এটা বগা জেওগৰী |hangul=저고리 |hanja=赤古里 |rr=জেওগৰী |mr=chŏgori }} '''জেওগৰী'''({{lang-en| Jeogori/Tseogori}}) হ’ল [[হানবক]]ৰ ওপৰ অংশত পিন্ধা এবিধ পৰম্পৰাগত কোৰিয়ান কাপোৰ, যিটো পুৰুষ আৰু মহিলা উভয়ে পিন্ধি আহিছে।<ref name=":4">{{cite book |last1=Lee |first1=Samuel Songhoon |title=Hanbok: Timeless Fashion Tradition |date=17 December 2015 |publisher=Seoul Selection |isbn=9781624120565 |url=https://books.google.com/books?id=-F01CwAAQBAJ |access-date=2 February 2021}}</ref> পুৰুষে সাধাৰণতে বাজী বা পেণ্টৰ সৈতে জেওগৰি পিন্ধে; আনহাতে মহিলাসকলে [[চিমা]] বা স্কাৰ্টৰ সৈতে জেওগৰী পিন্ধে। এই কাপোৰে পিন্ধোতাজনৰ বাহু আৰু শৰীৰৰ ওপৰৰ অংশ আৱৰি ৰাখে।<ref name="EncyKorea">{{cite web |title=저고리 |script-title=ko:저고리 |trans-title=Jeogori |url=http://100.empas.com/dicsearch/pentry.html?s=K&i=241812&v=43 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120509190150/http://100.nate.com/dicsearch/pentry.html?s=K&i=241812&v=43 |archive-date=9 May 2012 |access-date=2008-09-29 |publisher=[[Empas]] / [[EncyKorea]] |language=Korean}}</ref><ref name="Doosan">{{cite web |title=저고리 |script-title=ko:저고리 |trans-title=Jeogori |url=http://www.doopedia.co.kr/doopedia/master/master.do?_method=view&MAS_IDX=101013000723220 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616150100/https://www.doopedia.co.kr/doopedia/master/master.do?_method=view&MAS_IDX=101013000723220 |archive-date=16 June 2022 |access-date=2013-10-15 |publisher=[[Doosan Encyclopedia]] |language=Korean}}</ref><ref name="Britannica">{{cite web |title=저고리 |script-title=ko:저고리 |trans-title=Jeogori |url=http://100.empas.com/dicsearch/pentry.html?s=B&i=183581&v=47 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120509190630/http://100.nate.com/dicsearch/pentry.html?s=B&i=183581&v=47 |archive-date=9 May 2012 |access-date=2008-09-29 |publisher=[[Empas]] / [[Britannica]] |language=Korean}}</ref> ==বুৎপত্তিবিজ্ঞান== জেওগৰী প্ৰাচীন কালৰে পৰা অৰ্থাৎ খৃ:পূ: ৫৭ চনৰ পৰা ৬৬৮ খৃ:লৈ তিনিখন দেশত বেলেগ বেলেগ নামেৰে পৰিধান কৰি আহিছে।<ref name=":0">{{Cite web |last=Song |first=Mikyung |title=Jeogori |url=https://folkency.nfm.go.kr/en/topic/detail/7162 |access-date=2022-06-16 |website=Encyclopedia of Korean Folk Culture |language=}}</ref> যদিও জেওগৰী শব্দটো কেতিয়াৰ পৰা এই কাপোৰক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ হৈছিল সেয়া জনা নাযায়; তথাপি ৰজা চুংনিয়েলৰ ৰাজত্বকালৰ আশে-পাশে ''গ’ৰিয়েও'' যুগৰ শেষৰ ফালে ইয়াৰ আবিৰ্ভাৱ হোৱা বুলি ধৰা হয়। জেওগৰীৰ কথা উল্লেখ কৰা প্ৰথমখন ঐতিহাসিক নথি ৰাণী ৱংগিয়ঙৰ “চেওনজেওনুই’’ত আছে, যিখন অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ অনুষ্ঠানত ৰাজপ্ৰসাদৰ পৰা কফিন কঢ়িয়াই নিয়াৰ বাবে কৰা হৈছিল। ১৪২০ চনত ''চেজং দ্য গ্ৰেট''ৰ দ্বিতীয় ৰাজত্বকালত লিখা নথিখনত ইয়াক ''জেকগৰি'' আৰু ''ডাঞ্জেঅকগৰি'' বুলি লিপিবদ্ধ কৰা আছে।<ref name=":0" /><ref name="EncyKorea" /> কিন্তু এই অভিধাটো কোৰিয়ান শব্দৰ হাঞ্জা লিপ্যন্তৰ নে মংগোলীয় ভাষাৰ প্ৰভাৱ, সেয়া স্পষ্ট নহয়। ''গ’ৰিয়েও'' যুগৰ আগতে এনে ওপৰত পিন্ধা কাপোৰক ''চিল্লা'' ভাষাত উইহ্(wihae) বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=太平御覽 : 四夷部二·東夷二 : 新羅 |url=https://ctext.org/text.pl?node=399588&if=en |access-date=2022-06-16 |website=ctext.org |language= |quote=禮襦曰尉解}}</ref> যিহেতু ''উইহাই'' চিল্লা ভাষাৰ লিপ্যন্তৰ আছিল, সেয়েহে ''উটি'' আৰু ''উচি''ৰ দৰে উপভাষাৰ ৰূপ এতিয়াও বৰ্তমানলৈকে আছে।<ref name="EncyKorea" /><ref name="Doosan" /><ref name="Britannica" /> ==গঠন== [[File:Hanbok scheme.svg|thumb|জেওগৰীৰ গঠন: ১) হ’জাং ২) গ’দি ৩) ক্কেউটডং (somae buri) ৪) ছ’মী ৫) গৰীয়াম ৬) ইউ ৭) ড’ৰিয়ন ৮ ১১)জিনদং ৯) গিল ১০) বীৰে ১২) গিট ১৩)দংজেওং]] জেওগৰী কাপোৰ পৰম্পৰাগতভাৱে চামৰা, উল, ৰেচম, শণ বা ৰেমিৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়।<ref name=":5">{{Cite book |last1=Levinson |first1=David |url=https://www.worldcat.org/oclc/49936055 |title=Encyclopedia of modern Asia |last2=Christensen |first2=Karen |date=2002 |publisher=Charles Scribner's Sons |isbn=0-684-80617-7 |editor-last=Levinson |editor-first=David |volume=2 |location=New York |pages=120–121 |oclc=49936055 |editor-last2=Christensen |editor-first2=Karen}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vam.ac.uk/articles/jogakbo-traditional-korean-patchwork|title=V&A · Jogakbo – traditional Korean patchwork|website=Victoria and Albert Museum|access-date=2019-05-10}}</ref><ref>{{Cite journal |last=박 |first=선희 |date=1998 |title=고대 한국의 복식 재료 : 가죽과 모직 |trans-title=The Clothing Material in Ancient Korea - leather and woolen fabrics - |url=https://academic.naver.com/article.naver?doc_id=36922390 |journal=Journal of the Korea Fashion & Costume Design Association |volume=53p |page=Types of leather and processed goods=83,82,20 Woolen Fabrics and processed goods=114,113,15 |doi= |issn=1226-1548 |via=KSI |orig-year=1998 |access-date=2024-02-22 |archivedate=2023-03-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230307225928/https://academic.naver.com/article.naver?doc_id=36922390 |deadurl=yes }}</ref> আধুনিক কালৰ কোৰিয়ান ডিজাইনাৰসকলে কেতিয়াবা আন আন সামগ্ৰী যেনে, জৰী আদিও ব্যৱহাৰ কৰে।.<ref name=":5" /><ref>{{Cite web|url=http://m.vam.ac.uk/item/O1305319/hanbok-ensemble-with-kim-young-jin/|title=Hanbok ensemble with black lace Yeonan Kim Clan jacket and cream skirt - Victoria & Albert Museum - Search the Collections|website=m.vam.ac.uk|access-date=2019-05-10}}</ref> কাপোৰ, ইয়াৰ চিলাই কৌশল আৰু আকৃতি অনুসৰি কেইবাবিধো জেওগৰী আছে।<ref name="Britannica" /><ref name=":0" /> জিওগৰীৰ মূল ৰূপটো হ'ল গিল, গিট, ডংজেওং, গ’ৰীয়াম আৰু হাতৰ আঁচলৰ ছ'মী: গিল হৈছে কাপোৰৰ সম্মুখ আৰু পিছফালৰ দুয়োটা ফালে থকা ডাঙৰ অংশ আৰু গিট হৈছে কলাৰটো, ট্ৰিম কৰা কাপোৰৰ বেণ্ড। দংজেওং হৈছে গিটৰ শেষৰ ফালে ৰখা এটা আঁতৰ কৰিব পৰা বগা কলাৰ আৰু সাধাৰণতে ইয়াক বৰ্গক্ষেত্ৰত ৰখা হয়। গ’ৰীয়াম হৈছে জেওগৰী বান্ধিবলৈ স্তনৰ অংশত সংলগ্ন কোটৰ ফিটা।<ref>{{cite web|url=http://english.kbs.co.kr/korea/culture/clothing/ink_clt.html|publisher=KBS World|archive-url=https://web.archive.org/web/20080317124313/http://english.kbs.co.kr/korea/culture/clothing/ink_clt.html|archive-date=2008-03-17|access-date=2013-10-17|title=Traditional clothing}}</ref> মহিলাৰ জেওগৰীত ক্কেউটডং হাতৰ আঁচলৰ শেষত বেলেগ ৰঙৰ পটী দিয়া থাকিব পাৰে। সময়ৰ লগে লগে জেওগৰীৰ ৰূপ সলনি হৈছে।<ref name="Britannica" /> == ইতিহাস == পূৰ্বে কোৰিয়াত তলৰ কাপোৰৰ ওপৰত জেওগৰী পিন্ধিছিল।<ref name=":5" /> জেওগৰীৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন চিত্ৰসমূহ গগুৰিয়েওৰ দেৱাল চিত্ৰত আছে।<ref name="저고리">{{cite web |last1=허 [Heo] |first1=윤희 [Yeonhee] |date=2011 |title=조선 여인 저고리 길이 300년간 2/3나 짧아져 |trans-title=The length of the Korean women's jeogori has shortened by 2/3 in 300 years. |url=http://news.chosun.com/site/data/html_dir/2011/06/27/2011062702249.html |access-date=6 September 2019 |website=조선닷컴 |language=ko}}</ref> হানবক জিওগৰীৰ মূল গঠনটোৰ লগত ইউৰেছিয়াৰ প্ৰাচীন যাযাবৰী লোকসকলৰ কাপোৰৰ সৈতে সাদৃশ্য আছে, কাৰণ প্ৰাচীন কোৰিয়ানসকলে চিথিয়ানসকলৰ সৈতে সাংস্কৃতিক আদান-প্ৰদানৰ কৰিছিল।<ref name=":3">{{Cite journal |last=김 [Kim] |first=문자 [Munja] |date=1984 |title=고대한국복식의 원류에 관한 연구 : 스키타이계 복식문화를 중심으로 |trans-title=A Study on the Origins of Ancient Korean Clothing: Focusing on Scythian Costume Culture |url=http://dspace.ewha.ac.kr/handle/2015.oak/194179 |access-date=6 February 2021 |website=EWHA Womans University Library}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Kim |first1=So-Hee |last2=Chae |first2=Keum-Seok |date=2018 |title=스키타이 복식 유형 및 형태에 관한 연구,고대 한국과의 관계를 중심으로 |trans-title=Scythai's clothing type and style focusing on the relationship with ancient Korea |url=https://www.koreascience.or.kr/article/JAKO201809538045583.pdf |journal=Journal of the Korea Fashion & Costume Design Association |volume=20 |issue=1 |pages=61–77 |doi=10.30751/kfcda.2018.20.1.61 |doi-access=free}}</ref> প্ৰাচীন জেওগ’ৰীৰ এটা সৰল ৰূপ আছিল, এটা কলাৰ, যিটো হাতৰ বাওঁফালে পাৰ হৈছিল, হাতৰ আঁচল সংকীৰ্ণ আৰু নিতম্ব পৰ্যন্ত দৈৰ্ঘ্যৰ আছিল; যিবোৰ ছিথিয়ান কাপোৰ-শৈলীত পোৱা বৈশিষ্ট্যৰ লগত একে আছিল।.<ref name=":3" /><ref>{{Cite journal|last=Chang|first=Youngsoo|date=2020-04-30|title=Empirical Review of the Scythian Origin Theory of Ancient Korean Costumes : Analysis of Commonalities and Differences Between Artifacts of the two Costume Types|url=http://dx.doi.org/10.7233/jksc.2020.70.2.188|journal=Journal of the Korean Society of Costume|volume=70|issue=2|pages=188–208|doi=10.7233/jksc.2020.70.2.188|s2cid=219652611 |issn=1229-6880}}</ref> কিছুমান প্ৰাচীন জিওগৰী বুকুৰ মাজৰডোখৰ কাফ্টানবোৰৰ দৰে বন্ধ আছিল৷<ref name=":4" /> সম্মুখফাল বন্ধ থকা এই ধৰণৰ জিওগ’ৰী গ’গৰীয় যুগত নিম্ন বৰ্গৰ মানুহে পিন্ধা বেছিকৈ পোৱা গৈছিল৷<ref>{{Cite journal|last=Shim|first=Hwa-jin|date=2001|title=An Analysis and Comparison of the Characteristics of Traditional Hanbok and Everyday(daily) Hanbok Focusing on the Basic Dress|url=http://www.koreascience.or.kr/article/JAKO200131559975950.page|journal=Journal of Fashion Business (패션비즈니스)|volume=5|issue=5|pages=77–86}}</ref> প্ৰথমাৱস্থাত জিওগ’ৰী সম্মুখৰ ফাল বন্ধ, পিছত বাওঁফালে খোলা আৰু শেষত সোঁফালে খোলা শৈলীত তৈয়াৰী৷<ref name=":4" /> ডিঙিৰ কলাৰৰ অংশ সোঁফালৰ পৰা বাওঁফাললৈ (অৰ্থাৎ বাওঁফালৰ বন্ধ) বাওঁফালৰ পৰা সোঁফাললৈ (অৰ্থাৎ সোঁফাল বন্ধ কৰা) সলনি হোৱাৰ লগতে বহল হাতৰ আঁচলৰ ব্যৱহাৰ, যিবোৰ বহুতো জেকেট আৰু কোটত পোৱা যায়, প্ৰাচীন চীনা প্ৰভাৱৰ বাবেই হৈছিল; জিওগ’ৰীৰ ওপৰত এই চীনা প্ৰভাৱ গগ’ৰীয়েও চিত্ৰত প্ৰতিফলিত হৈ আছে৷<ref>{{Cite book |last1=Yi |first1=Kyŏng-ja |url=https://www.worldcat.org/oclc/53475264 |title=Uri ot kwa changsin'gu : Han'guk chŏnt'ong poksik, kŭ wŏnhyŏng ŭi mihak kwa silche |last2=李 京子 |date=2003 |publisher=Yŏrhwadang |others=Na-yŏng Hong, Suk-hwan Chang, Mi-ryang Yi, 洪 那英., 張 淑煥., 李 美亮 |isbn=89-301-0048-1 |edition=Ch'op'an |location=Sŏul |script-title=ko:우리 옷 과 장신구 : 韓國 傳統 服飾, 그 原形 의 美學 과 實際 |oclc=53475264}}</ref><ref>{{Cite book|last=Yi|first=Kyŏng-ja|url=https://www.worldcat.org/oclc/62864892|title=Traditional Korean costume|date=2005|publisher=Global Oriental|others=Na-yŏng Hong, Suk-hwan Chang, Mi-ryang Yi|isbn=978-1-905246-04-5|location=Folkestone, Kent, UK|oclc=62864892}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.researchgate.net/publication/264137420 |title=A Study on the Development of Jeogori's Structure and Changes of its Form -Focused on the Era of the Three Kingdoms to United Shilla Era |date=January 2005 |author=Chae Keum-Seok |via=[[ResearchGate]]}}</ref><ref name="Doosan" /> জিওগ’ৰীৰ সোঁফালে বন্ধ কৰাটো ''ৰু''(চীনা জেকেট)ৰ বৈশিষ্ট্য৷<ref>{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/700141350|title=Costumes d'enfants : miroir des grands : Établissement public du musée des arts asiatiques Guimet, 20 octobre 2010-24 janvier 2011|date=2010|publisher=Réunion des musées nationaux|others=Aurélie Samuel, Musée Guimet|isbn=978-2-7118-5759-3|location=Paris|pages=68|oclc=700141350}}</ref> ১৬ শতিকাৰ পৰাই জেওগ’ৰী সোঁফাললৈ বন্ধ কৰাটো এটা ষ্টেণ্ডাৰ্ড শৈলীত পৰিণত হৈছে৷<ref name=":4" /> চিল্লাৰ শাসক শ্ৰেণীৰ জেওগ’ৰী চিল্লা বংশত চীনা ''টাং বংশ''ৰ ফেশ্বনৰ প্ৰভাৱৰ পৰা চিলাৰ মুয়েল কিম চুন-চু(৬৪৮ খ্ৰীষ্টাব্দ) প্ৰভাৱিত হৈছিল।<ref>{{Cite journal |last=Lee |first=Han-sang |date=2014 |title=신라 복식의 변천과 그 배경 |trans-title=Transformations of Costume in Silla through Time and Their Background |url=https://www.dbpia.co.kr/journal/articleDetail?nodeId=NODE02398119&language=ko_KR |journal=The Journal of the Research Institute for Silla Culture |volume=43 |pages=137–171}}</ref> ==আধুনিক শৈলী== সমসাময়িক কোৰিয়াত বিভিন্ন সামাজিক শ্ৰেণীৰ মাজৰ পৰা sumptuary laws উঠাই লোৱা হৈছিল আৰু উচ্চ শ্ৰেণীৰ বাবে সংৰক্ষিত ৰং, সজ্জা আৰু কাপোৰ সকলো শ্ৰেণীৰ বাবে মুকলি কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ফলত হানবক শৈলীত বৈচিত্ৰময় পৰম্পৰাগত ডিজাইন উপাদানৰ বৃদ্ধি হ’ল। কিন্তু কুৰি শতিকা আৰু একবিংশ শতিকাত কোৰিয়ান পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক বেছিভাগ মানুহেই প্ৰতিদিনে পিন্ধা দেখা নাযায়।<ref name=":5" /> হানবক বিশেষ অনুষ্ঠানৰ বাবে অধিক সংৰক্ষিত হৈ পৰিল, যেনে আনুষ্ঠানিক বা কইনাৰ সাজ-পোছাক, যিয়ে বৰ্তমানৰ সময়ক সোঁৱৰাই যায়।<ref name=":5" /> নিজৰ ''বাকদান'' উদযাপনৰ সময়ত মহিলাসকলে গোলাপী ৰঙৰ জেওগ’ৰী পিন্ধিব পাৰে।<ref name=":1">{{Cite web |title=Jacket |url=http://m.vam.ac.uk/item/O22583/jacket-lee-young-hee/ |access-date=May 9, 2019 |website=Victoria and Albert Museum}}</ref> বিয়াৰ পিছত মহিলাসকলে নীলা জেওগ’ৰী পিন্ধিব পাৰে।<ref name=":1" /> ইয়াৰ উপৰিও আধুনিক গঠনসমূহ সাধাৰণতে ঐতিহাসিক শৈলীতকৈ বেছি সুন্দৰ আৰু অধিক সৰল।<ref name=":5" /><ref name=":2">''Encyclopedia of Clothing and Fashion.'' Ed. Valerie Steele. Vol. 1. Detroit, MI:Charles Scribner's Sons, 2005. p82-85. Web.</ref> ​ ==চিত্ৰভাণ্ডাৰ== <gallery> File:Hanbok-female clothing-01.jpg|'''মহিলাৰ জিওগ’ৰী''' File:Girl's Blouse, Korea, mid-20th century, Honolulu Museum of Art, 13783.1a.jpg File:Korea-Seoul-Insadong-Festival parade in 2006-01.jpg File:Korea-History-1910-1920-Korean.mother.child-Carpenter.Collection.jpg File:Korean.music-Pansori-01.jpg </gallery> ==তথ্য সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বস্ত্ৰ]] 2n6yfozekfcw44qxqvc7kt3l6z3tb3z 0 106399 626395 532157 2026-08-12T04:58:32Z Kandarpajit Kallol 6257 /* বাহ্যিক সংযোগ */ 626395 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শন|image=Kalyani Priyadarshan.jpg|caption=২০১৭ চনত কল্যাণী|birth_name=কল্যাণী নাইৰ|birth_date={{Birth date and age|1993|04|05|df=y}}<ref name="KPFacts" />|birth_place=[[চেন্নাই|মাদ্ৰাজ]], [[তামিলনাডু]], ভাৰত|education=পাৰ্চন্স স্কুল অৱ ডিজাইন, [[নিউয়ৰ্ক মহানগৰ]] (বি. আৰ্ক)|occupation=অভিনেত্ৰী|years_active=২০১৭–বৰ্তমান|spouse=|relatives=[[প্ৰিয়দৰ্শন]] (পিতৃ)<br/>[[লিছী (অভিনেত্ৰী)|লিছী]] (মাতৃ)|website=}} '''কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শন''' ({{lang-en|Kalyani Priyadarshan}}; জন্ম: ৫ এপ্ৰিল ১৯৯৩) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী। তেওঁ মূলতঃ মালয়ালম ছবিত অভিনয় কৰে যদিও‌ ইতিমধ্যে কেইবাখনো তামিল আৰু তেলেগু ছবিত অভিনয় কৰিছে। কল্যাণীয়ে এটা "ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ" আৰু তিনিটা "দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা" লাভ কৰিছে৷<ref name="KPFacts">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/happy-birthday-kalyani-priyadarshan-interesting-facts-about-the-actress/etphotostory/90657649.cms|title=Happy Birthday, Kalyani Priyadarshan: Interesting Facts About The Actress|work=The Times of India|date=5 April 2022|accessdate=4 September 2022|archivedate=24 April 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240424061646/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/happy-birthday-kalyani-priyadarshan-interesting-facts-about-the-actress/etphotostory/90657649.cms}}</ref><ref name="indiatimes1">[https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/winners-65th-jio-filmfare-awards-south-2018/articleshow/64617904.cms Winners: 65th Jio Filmfare Awards (South) 2018] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180617071126/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/winners-65th-jio-filmfare-awards-south-2018/articleshow/64617904.cms|date=17 June 2018}}. Times of India (17 June 2018). Retrieved 14 August 2018.</ref> চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা প্ৰিয়দৰ্শন আৰু অভিনেত্ৰী লিছীৰ গৃহত জন্মগ্ৰহণ কৰা কল্যাণীয়ে সহকাৰী প্ৰডাকচন ডিজাইনাৰ হিচাপে নিজৰ কৰ্মজীৱনৰ আৰম্ভণি কৰিছিল। তেলেগু ছবি ''[[হেল্ল' (২০১৭ চলচ্চিত্ৰ)|হেল্ল']]'' (২০১৭)ত অভিনয়েৰে তেওঁ ছবিজগতত খোজ দিয়ে আৰু উক্ত ছবিখনৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ নৱাগতা অভিনেত্ৰী – দক্ষিণৰ বিভাগত ফিল্মফেয়াৰ বঁটা লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ''হিৰো'' (২০১৯)ৰ মাধ্যমেৰে তামিল ছবিজগতত আৰু ''বৰানে অৱশ্যামুণ্ড'' (২০২০)ৰ মাধ্যমেৰে মালয়ালম ছবিজগতত প্ৰৱেশ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত কল্যাণীয়ে ''চিত্ৰলাহৰী'' (২০১৯), ''মানাডু'' (২০২১), ''[[হৃদয়ম]]'' (২০২২), ''থাল্লুমালা'' (২০২২) আৰু ''ব্ৰ’ ডেডী'' (২০২২)কে ধৰি বহুকেইখন ছবিত অভিনয় কৰে। ইয়াৰে ভিতৰত ''ব্ৰ' ডেডী'' ছবিখনৰ বাবে তেওঁ "শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী – মালয়ালম বিভাগত সাইমা বঁটা" লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|date=5 July 2018|title=I thought I belonged behind the camera: Kalyani Priyadarshan|url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/i-thought-i-belonged-behind-the-camera-kalyani-priyadarshan-1.2945420|accessdate=22 November 2020|work=[[Mathrubhumi]]|language=en|archivedate=27 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210627053727/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/i-thought-i-belonged-behind-the-camera-kalyani-priyadarshan-1.2945420}}</ref><ref name="SIIMA1">{{Cite web|url=http://siima.in/2018/winners.html|title=SIIMA AWARDS 2018 winners|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180924201426/http://siima.in/2018/winners.html|archivedate=24 September 2018|work=South Indian International Movie Awards}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু পৰিয়াল == ১৯৯৩ চনৰ ৫ এপ্ৰিলত [[চেন্নাই]]ত<ref>{{cite news |author=ETimes |title=Here's how Actress Kalyani Priyadarshan is celebrating her birthday month! |newspaper=Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/heres-how-kalyani-priyadarshan-is-celebrating-her-birthday-month/articleshow/90984199.cms |access-date=21 April 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Keerthy Suresh wishes birthday girl Kalyani Priyadarshan with some unseen throwback pictures |date=5 April 2021 |publisher=Zoom TV |url=https://www.zoomtventertainment.com/tamil-cinema/article/pictures-inside-keerthy-suresh-wishes-birthday-girl-kalyani-priyadarshan-with-some-unseen-throwback-pictures/741272 |access-date=5 April 2022 |archive-date=9 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230209142656/https://www.zoomtventertainment.com/amp/tamil-cinema/article/pictures-inside-keerthy-suresh-wishes-birthday-girl-kalyani-priyadarshan-with-some-unseen-throwback-pictures/741272 |url-status=live}}</ref> ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা প্ৰিয়দৰ্শন আৰু অভিনেত্ৰী লিছীৰ গৃহত কল্যাণীয়ে মালয়ালী পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite news |last=Subramani |first=A. |title=Film director Priyadarshan – actor Lissy divorce formalities complete |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/Film-director-Priyadarshan-actor-Lissy-divorce-formalities-complete/articleshow/54361266.cms |access-date=10 January 2018 |work=The Times of India |date=16 September 2016 |archive-date=10 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180110234132/https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/Film-director-Priyadarshan-actor-Lissy-divorce-formalities-complete/articleshow/54361266.cms |url-status=live}}</ref> মাক-দেউতাকৰ দুটা সন্তানৰ ভিতৰত তেওঁ ডাঙৰ আৰু সিদ্ধাৰ্থ নামৰ এজন সৰু ভাইটি আছে।<ref>{{cite web |title=Priyadarshan's son and Kalyani's brother Siddharth gets married in Chennai; pics go viral |date=4 February 2023 |publisher=Pinkvilla |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/filmmaker-priyadarshans-son-and-kalyanis-brother-siddharth-gets-married-in-chennai-pics-go-viral-1208121?amp |access-date=8 February 2023 |archive-date=6 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230206231700/https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/filmmaker-priyadarshans-son-and-kalyanis-brother-siddharth-gets-married-in-chennai-pics-go-viral-1208121?amp |url-status=live |archivedate=6 February 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230206231700/https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/filmmaker-priyadarshans-son-and-kalyanis-brother-siddharth-gets-married-in-chennai-pics-go-viral-1208121?amp |deadurl=yes }}</ref> চেন্নাইৰ লেডী আন্দলত প্ৰাথমিক শিক্ষা সমাপ্ত কৰি পিছলৈ ছিংগাপুৰত অধ্যয়ন কৰাৰ লগতে তাৰ নাট্যগোট এটাতো কাম কৰিছিল।<ref>[http://ladyandalschool.com/ Lady Andal Venkatasubba Rao Matriculation Higher Secondary School - Official website] ''Lady Andal'' Retrieved 29 September 2023</ref> [[নিউয়ৰ্ক মহানগৰ|নিউয়ৰ্কৰ]] পাৰ্চন্স স্কুল অৱ ডিজাইনৰ পৰা স্থাপত্যৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite web |title=Design principles - Kalyani Priyadarshan |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/kalyani-priyadarshan-waiting-her-second-telugu-film-chitralahari-discusses-how-her-education-in-architecture-helps-her-acting-career/article26779686.ece/ |access-date=22 January 2023 |newspaper=The Hindu |date=9 April 2019 |archive-date=26 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230926021712/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/kalyani-priyadarshan-waiting-her-second-telugu-film-chitralahari-discusses-how-her-education-in-architecture-helps-her-acting-career/article26779686.ece/amp/ |url-status=live}}</ref> কল্যাণীয়ে ভাৰতলৈ উভতি অহাৰ পিছত পণ্ডিচেৰীৰ আদিশক্তি থিয়েটাৰত অভিনয় কৰ্মশালাত অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite web |title=As Adishakti turns 40, remembering Veenapani Chawla who rescued theatre from the spoken word and gave the body full play |url=https://indianexpress.com/article/express-sunday-eye/adishakti-turns-40-remembering-veenapani-chawla-rescued-theatre-from-spoken-word-gave-the-body-full-play-7849606/ |first=Dipanita |last=Nath |access-date=16 January 2023 |newspaper=The Indian Express |date=3 April 2022 |archive-date=17 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117021712/https://indianexpress.com/article/express-sunday-eye/adishakti-turns-40-remembering-veenapani-chawla-rescued-theatre-from-spoken-word-gave-the-body-full-play-7849606/ |url-status=live}}</ref> == কৰ্মজীৱন == === আত্মপ্ৰকাশ আৰু আৰম্ভণিৰ কাম (২০১৭–২০২০) === কল্যাণীয়ে ২০১৩ চনত হিন্দী ছবি ''কৃষ ৩'' (২০১৩)ত ছাবু চাইৰিলৰ অধীনত সহকাৰী প্ৰডাকচন ডিজাইনাৰ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ জীৱন আৰম্ভ কৰে। ২০১৬ চনত তেওঁ তামিল ছবি ''ইৰু মুগান'' (২০১৬)ত সহকাৰী কলা পৰিচালক হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name="KPFacts" /> কল্যাণীয়ে ২০১৭ চনৰ তেলেগু ছবি ''[[হেল্ল' (২০১৭ চলচ্চিত্ৰ)|হেল্ল'ৰ]]'' জৰিয়তে, অখিল অক্কিনেনীৰ সৈতে অভিনয়ত আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{cite news |url=http://www.thenewsminute.com/article/its-official-priyadarshan-and-lissys-daughter-kalyani-debut-akhil-akkineni-film-64912 |title=Kalyani Priyadarshan's debut movie with Akhil |work=The News Minute |accessdate=22 December 2017 |archive-date=15 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171215000432/http://www.thenewsminute.com/article/its-official-priyadarshan-and-lissys-daughter-kalyani-debut-akhil-akkineni-film-64912 |url-status=live}}</ref> ছবিখনে ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰিছিল যদিও বক্স অফিচত গড় হিচাপতকৈ কম উপাৰ্জনকাৰী ছবি হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/hello-review-five-reasons-to-watch-akhil-akkineni-starrer-hello-movie-review/articleshow/62196041.cms |title=Hello: Five reasons to watch Akhil Akkineni and Kalyani Priyadarshan starrer |work=Times of India |access-date=23 December 2017|archive-date=23 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171223065330/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/hello-review-five-reasons-to-watch-akhil-akkineni-starrer-hello-movie-review/articleshow/62196041.cms|url-status=live}}</ref> ''[[দ্য হিন্দু|দ্য হিন্দুৱে]]'' উল্লেখ কৰে যে, "ছবিখনত কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শনৰ অলপ দেৰিকৈ প্ৰৱেশ ঘটে যদিও ই অখিলৰ সৈতে ভাল ৰসায়নৰ পৰিপূৰক তথা এক প্ৰশংসনীয় আত্মপ্ৰকাশ।"<ref>{{Cite news |accessdate=22 December 2018 |title=Hello Movie Review: A race against time |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/hello-review-a-race-against-time/article22228695.ece/ |website=The Hindu |author=Srivathsan Nadadhur |date=22 December 2017|archive-date=15 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210715075638/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/hello-review-a-race-against-time/article22228695.ece/amp/|url-status=live}}</ref> ২০১৯ চনত কল্যাণীৰ তিনিটাকৈ ছবি মুক্তি লাভ কৰিছিল। প্ৰথমে তেওঁ ''চিত্ৰলাহৰী''ত সাই ধৰ্ম তেজৰ বিপৰীতে অভিনয় কৰিছিল। ছবিখনে ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰাৰ লগতে ব্যৱসায়িকভাৱেও সফল হয়।<ref>{{Cite news |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/kalyani-priyadarshan-waiting-her-second-telugu-film-chitralahari-discusses-how-her-education-in-architecture-helps-her-acting-career/article26779686.ece |title=Design principles |last=Dundoo |first=Sangeetha Devi |date=2019-04-09 |work=The Hindu|access-date=2019-05-18 |language=en-IN |issn=0971-751X|archive-date=13 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231113001718/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/kalyani-priyadarshan-waiting-her-second-telugu-film-chitralahari-discusses-how-her-education-in-architecture-helps-her-acting-career/article26779686.ece|url-status=live}}</ref> ''ফাৰ্ষ্টপোষ্টে'' উল্লেখ কৰে, "কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শনে এগৰাকী নিৰীহ ছোৱালীৰ চৰিত্ৰত ভাল অভিনয় কৰিছে; অৱশ্যে সাই ধৰ্ম তেজৰ সৈতে তেওঁৰ ৰোমান্টিক ট্ৰেকটো অতিমাত্ৰা যেন লাগে।"<ref>{{Cite web |date=2019-04-12 |title=Chitralahari movie review: Even Sai Dharam Tej's sincere performance can't save this dull drama |url=https://www.firstpost.com/entertainment/chitralahari-movie-review-even-sai-dharam-tejs-sincere-performance-cant-save-this-dull-drama-6437941.html|access-date=2020-09-11 |website=Firstpost|archive-date=19 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230919143040/https://www.firstpost.com/entertainment/chitralahari-movie-review-even-sai-dharam-tejs-sincere-performance-cant-save-this-dull-drama-6437941.html|url-status=live}}</ref> একে বছৰতে মুক্তিপ্ৰাপ্ত আন দুখন ছবি বক্স অফিচত বিফল হৈছিল। এখন শৰৱানন্দৰ বিপৰীতে অভিনীত ''ৰানাৰংগম'' আৰু আন এখন শিৱকাৰ্তিকেয়নৰ বিপৰীতে অভিনীত ছবি ''হিৰো''। ''হিৰো'' ছবিখনৰ মাধ্যমেৰে তেওঁ তামিল ছবিত অভিষেক ঘটায়।<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/entertainment/reviews/ranarangam-review-this-sudheer-varma-film-starring-sharwanand-is-gangster-drama-with-swag-and-little-else/article29100778.ece |title=Ranarangam review: A stylish battlefield |work=The Hindu |accessdate=17 August 2019 |last1=Dundoo |first1=Sangeetha Devi|archive-date=7 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210507060659/https://www.thehindu.com/entertainment/reviews/ranarangam-review-this-sudheer-varma-film-starring-sharwanand-is-gangster-drama-with-swag-and-little-else/article29100778.ece|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=22 December 2019 |title=Hero review: An-engaging-entertainer-for-families!! |url=https://www.sify.com/movies/hero-review-an-engaging-entertainer-for-families-review-tamil-tmujazajhjacc.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191220060557/https://www.sify.com/movies/hero-review-an-engaging-entertainer-for-families-review-tamil-tmujazajhjacc.html |archive-date=20 December 2019 |website=[[Sify]] |access-date=12 January 2020}}</ref> ২০২০ চনত দুলকৰ চলমানৰ বিপৰীতে ''বৰানে অৱশ্যামুণ্ড''ত অভিনয়েৰে তেওঁ মালয়ালম ছবিজগততো অভিষেক ঘটায়।<ref>{{Cite web |date=2020-02-06 |title=Varane Avashyamund: Five reasons why you should not miss Suresh Gopi, Shobana, Kalyani Priyadarshan and Dulquer Salmaan-starrer |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/varane-avashyamund-five-reasons-why-you-should-not-miss-suresh-gopi-shobana-kalyani-priyadarshan-and-dulquer-salmaan-starrer/photostory/73984796.cms|access-date=2021-07-17 |website=The Times of India |language=en|archive-date=18 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231018140104/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/varane-avashyamund-five-reasons-why-you-should-not-miss-suresh-gopi-shobana-kalyani-priyadarshan-and-dulquer-salmaan-starrer/photostory/73984796.cms|url-status=live}}</ref> ''দ্য নিউজ মিনিট''ত উল্লেখ কৰা হয় যে, "কল্যাণীয়ে খুব সুন্দৰকৈ যুৱতীগৰাকীৰ ভূমিকা পালন কৰে আৰু তেওঁ ছবিখনত মাক আৰু কন্যাৰ মাজৰ সম্পৰ্কটো অধিক গতানুগতিক কৰি তোলে।"<ref>{{cite news |title=Varane Avashyamund movie review: This multistarrer is pleasant but shallow |url=https://www.thenewsminute.com/flix/varane-avashyamund-review-multistarrer-pleasant-shallow-118189 |access-date=15 February 2020 |work=The News Minute |archive-date=29 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929153554/https://www.thenewsminute.com/amp/story/flix/varane-avashyamund-review-multistarrer-pleasant-shallow-118189 |url-status=live}}</ref> ইয়াৰ পিছত ''পুথম পুধু কালাই''ৰ এটা খণ্ডত উৰ্বশীৰ তৰুণী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title='Putham Pudhu Kaalai': Amazon Prime Video announces anthology of five Tamil short films |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2020/sep/30/putham-pudhu-kaalai-amazon-prime-video-announces-anthology-of-five-tamil-short-films-2203973.html |website=The New Indian Express |date=30 September 2020 |access-date=5 October 2020 |archive-date=3 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201103145457/https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2020/sep/30/putham-pudhu-kaalai-amazon-prime-video-announces-anthology-of-five-tamil-short-films-2203973.html |url-status=live}}</ref> ছবিখনৰ সন্দৰ্ভত ''এনডিটিভি ইণ্ডিয়া''ই লিখে, "কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শনে বৰ্তমান আৰু অতীতক এক নিৰৱচ্ছিন্ন প্ৰবাহত ধৰি ৰাখি ছবিখনত নিখুঁতভাৱে অভিনয় কৰিছে।"<ref>{{Cite web |title=Putham Pudhu Kaalai Review: Amazon Prime's Tamil Anthology Is Easy On The Mind And Eye |url=https://www.ndtv.com/entertainment/putham-pudhu-kaalai-review-amazon-primes-tamil-anthology-is-easy-on-the-mind-and-eye-2-5-stars-out-of-5-2310917|access-date=2021-02-06 |website=NDTV.com|archive-date=9 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109060752/https://www.ndtv.com/entertainment/putham-pudhu-kaalai-review-amazon-primes-tamil-anthology-is-easy-on-the-mind-and-eye-2-5-stars-out-of-5-2310917|url-status=live}}</ref> === কৰ্মজীৱনত প্ৰগতি তথা সাফল্য (২০২১–বৰ্তমান) === ২০২১ চনৰ প্ৰথমখন ছবিত কল্যানীয়ে চিলাম্বৰাছনৰ বিপৰীতে তামিল ছবি ''মানাডু''ত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=Rajendran |first=Sowmya |author-link=Sowmya Rajendran |date=29 December 2021 |title=Jai Bhim to Maanaadu: Best Tamil cinema of 2021 |url=https://www.thenewsminute.com/article/jai-bhim-maanaadu-best-tamil-cinema-2021-159279 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220102123929/https://www.thenewsminute.com/article/jai-bhim-maanaadu-best-tamil-cinema-2021-159279 |archive-date=2 January 2022 |access-date=1 March 2022 |website=[[The News Minute]]}}</ref> ছবিখনে সমালোচকৰ পৰা ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰাৰ লগতে বক্স অফিচতো সফল হয়।<ref>{{Cite news |date=26 November 2021 |title='Maanaadu' Box Office Day 1: Silambarasan starrer mints approx Rs 8 crore in TN |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/maanaadu-box-office-day-1-silambarasan-starrer-mints-approx-rs-7-crore-in-tn/articleshow/87928009.cms |url-status=live |access-date=1 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220301133033/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/maanaadu-box-office-day-1-silambarasan-starrer-mints-approx-rs-7-crore-in-tn/articleshow/87928009.cms |archive-date=1 March 2022}}</ref> ''হিন্দুস্তান টাইমছে'' লিখে, "কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শন এগৰাকী দক্ষ অভিনেত্ৰী আৰু খুব সীমিত সময়ৰ ভিতৰতে পৰ্দাত জিলিকি উঠে।"<ref>{{Cite web |last=Pudipeddi |first=Haricharan |date=25 November 2021 |title=Maanaadu movie review: Silambarasan TR's film is highly enjoyable, accessible time-loop thriller |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/maanaadu-movie-review-silambarasan-tr-s-film-is-highly-enjoyable-accessible-time-loop-thriller-101637840096414.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125141528/https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/maanaadu-movie-review-silambarasan-tr-s-film-is-highly-enjoyable-accessible-time-loop-thriller-101637840096414.html |archive-date=25 November 2021 |access-date=25 November 2021 |website=[[Hindustan Times]]}}</ref> একে বছৰতে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী ছবিখন আছিল প্ৰণৱ মোহনলালৰ বিপৰীতে অভিনীত মালয়ালম ছবি ''মাৰাক্কাৰ: লায়ন অৱ দ্য আৰৱিয়ান চী''। ছবিখনে সমালোচকৰ পৰা নেতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰিছিল আৰু বক্স অফিচতো বিফল হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Kalyani Priyadarshan looks regal in these pictures from 'Marakkar – Arabikkadalinte Simham' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/kalyani-priyadarshan-looks-regal-in-these-pictures-from-marakkar-arabikkadalinte-simham/articleshow/74615679.cms |access-date=15 March 2020 |work=The Times of India |date=13 March 2020 |archive-date=16 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200316113024/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/kalyani-priyadarshan-looks-regal-in-these-pictures-from-marakkar-arabikkadalinte-simham/articleshow/74615679.cms |url-status=live}}</ref> ২০২২ চনত কল্যাণীৰ কেৰিয়াৰৰ এক টাৰ্নিং পইণ্ট আছিল। তেওঁৰ তিনিওখন ছবি সফল হৈছিল আৰু আটাইকেইখনে ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰিছিল। তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে প্ৰণৱ মোহনলালৰ বিপৰীতে ''[[হৃদয়ম|হৃদয়মত]]'' অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite news |title=Pranav and Kalyani teaming up for Vineeth Sreenivasan's 'Hridayam' excites Mohanlal-Priyadarshan-Sreenivasan fans|access-date=13 December 2019 |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/pranav-and-kalyani-teaming-up-for-vineeth-sreenivasans-hridayam-excites-mohanlal-priyadarshan-sreenivasan-fans/articleshow/72346145.cms|archive-date=8 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191208070147/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/pranav-and-kalyani-teaming-up-for-vineeth-sreenivasans-hridayam-excites-mohanlal-priyadarshan-sreenivasan-fans/articleshow/72346145.cms|url-status=live}}</ref> ছবিখনে সমালোচকৰ প্ৰশংসাও লাভ কৰে আৰু বক্স অফিচতো সফল হয়। ''চিনেমা এক্সপ্ৰেছে'' কয় যে কল্যাণীয়ে ছবিখনত উপযুক্তভাৱে অভিনয় কৰিছে আৰু হৃদয়ম তেওঁৰ বাবে "সুবৰ্ণ সুযোগ"। ''মনোৰমা অনলাইনে'' উল্লেখ কৰে যে, "নিত্যাৰ চৰিত্ৰত কল্যাণী খাপ খাইছে আৰু প্ৰণৱৰ সৈতে তেওঁৰ ৰসায়ন ছবিখনৰ অন্যতম উচ্চ বিন্দু।"<ref>{{cite news |last=Shrijith |first=Sajin |title=Hridayam Movie Review: Vineeth Sreenivasan delivers two feel-good films for the price of one |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/review/2022/jan/21/hridayam-movie-reviewvineeth-sreenivasan-delivers-two-feel-good-films-for-the-price-of-one-29166.html|access-date=22 January 2022 |work=Cinema Express |date=21 January 2022|archive-date=22 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220122082704/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/review/2022/jan/21/hridayam-movie-reviewvineeth-sreenivasan-delivers-two-feel-good-films-for-the-price-of-one-29166.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |author=Tony |title='Hridayam' movie review: Youthful charm, romance make it a memorable watch |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-reviews/2022/01/21/hridayam-movie-review-vineeth-sreenivasan-pranav-mohanlal.html|access-date=21 January 2022 |work=Manorama Online |date=21 January 2022|archive-date=21 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220121172838/https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-reviews/2022/01/21/hridayam-movie-review-vineeth-sreenivasan-pranav-mohanlal.html|url-status=live}}</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁ পৃথ্বীৰাজ সুকুমাৰনৰ বিপৰীতে ''ব্ৰ’ ডেডী'' ছবিত অভিনয় কৰে, যিখন ছবি পোনপটীয়াকৈ ডিজনী+ হটষ্টাৰত মুক্তি পাইছিল।<ref>{{cite news |author=Express News Service |title=Prithviraj completes second directorial 'Bro Daddy' |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/sep/08/prithviraj-completessecond-directorialbro-daddy-2355636.html|access-date=29 October 2021 |work=[[The New Indian Express]] |date=8 September 2021|archive-date=6 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230206094732/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/sep/08/prithviraj-completessecond-directorialbro-daddy-2355636.html|url-status=live}}</ref> ''ইণ্ডিয়া টুডে'' কাকতখনে উল্লেখ কৰে, "এনাৰ চৰিত্ৰত কল্যাণী যেন এক প্ৰকাৰৰ বিস্ময়কৰ প্ৰকাশ। তেওঁ এগৰাকী স্বাভাৱিক অভিনেত্ৰী আৰু তেওঁৰ অভিব্যক্তি প্ৰতিটো পৰিস্থিতিৰ বাবে উপযুক্ত।"<ref>{{cite news |last=K. |first=Janani |title=Bro Daddy Movie Review: Mohanlal, Prithviraj's fun family drama is not Badhaai Ho, but better |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/bro-daddy-movie-review-mohanlal-prithviraj-fun-family-drama-is-full-of-life-1904564-2022-01-26 |access-date=26 January 2022 |work=[[India Today]] |date=26 January 2022 |archive-date=26 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220126070054/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/bro-daddy-movie-review-mohanlal-prithviraj-fun-family-drama-is-full-of-life-1904564-2022-01-26 |url-status=live}}</ref> বছৰৰ অন্তিমখন ছবি ''থাল্লুমালা''ত তেওঁ টভিনো থমাছৰ বিপৰীতে অভিনয় কৰিছিল। সমালোচকৰ পৰা ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰাৰ লগতে এতিয়ালৈকে সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালয়ালম ছবিসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হৈ পৰে।<ref>{{cite web |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2022/apr/12/tovino-thomas-khalid-rahmans-film-thallumaala-completed-30851.html |title=Tovino Thomas-Khalid Rahman's film Thallumaala completed |website=Cinema Express|date=12 April 2022 | access-date=11 August 2022| archive-date=11 August 2022| archive-url=https://web.archive.org/web/20220811005629/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2022/apr/12/tovino-thomas-khalid-rahmans-film-thallumaala-completed-30851.html| url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |title=Tovino Thomas' biggest hit turns out to be Thallumaala |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/tovino-thomas-biggest-hit-turns-out-to-be-thallumaala/articleshow/93607654.cms |access-date=2022-09-06 |website=The Times of India |date=17 August 2022 |language=en |archive-date=28 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220828170227/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/tovino-thomas-biggest-hit-turns-out-to-be-thallumaala/articleshow/93607654.cms |url-status=live}}</ref> ''দ্য উইকে'' উল্লেখ কৰে, "কল্যাণীৰ বিপাতু চৰিত্ৰটি হৈছে এটা শক্তিশালী চুৱেগী চৰিত্ৰ যিয়ে ছ'চিয়েল মিডিয়াত এক বিপুল পৰিমাণৰ ফ'ল'ৱাৰ থকা বুলি দাবী কৰে। পাতু কল্যাণীৰ হাতত নিৰাপদ।"<ref>{{cite web |url=https://www.theweek.in/review/movies/2022/08/12/thallumaala-review-tovino-thomas-kalyani-priyadarshan-shine-full-on-entertainer.html |title='Thallumaala' review: Tovino Thomas, Kalyani Priyadarshan shine in this full-on entertainer |website=The Week | access-date=13 August 2022 | archive-date=13 August 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220813174850/https://www.theweek.in/review/movies/2022/08/12/thallumaala-review-tovino-thomas-kalyani-priyadarshan-shine-full-on-entertainer.html | url-status=live}}</ref> ২০২৩ চনত কল্যাণী অভিনীত দুটাকৈ ছবিয়ে মুক্তি লাভ কৰিছিল। প্ৰথমে তেওঁ ''চেছাম মাইক-ইল ফাতিমা''ত ফুটবল কমেণ্টেটৰ হোৱাৰ আকাংক্ষা থকা এগৰাকী মুছলমান মহিলাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Sesham Mike-il Fathima teaser: Kalyani Priyadarshan promises a fresh, colorful and fun film |work=Indian Express |date=27 August 2023 |access-date=20 September 2023 |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/sesham-mike-il-fathima-teaser-kalyani-priyadarshan-promises-a-fresh-colorful-and-fun-film-8911371/lite/ |archive-date=1 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101043716/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/sesham-mike-il-fathima-teaser-kalyani-priyadarshan-promises-a-fresh-colorful-and-fun-film-8911371/lite/ |url-status=live}}</ref> ''[[দ্য হিন্দু]]''ৱে উল্লেখ কৰে, "কল্যাণীয়ে তেওঁৰ পৰ্দাত উপস্থিতিৰে আন্তৰিকতাপূৰ্ণ অভিনয় কৰিছে। ফাতিমাৰ চৰিত্ৰত তেওঁ সূক্ষ্মভাৱে অভিনয় কৰিছে যদিও কিছুমান দৃশ্যৰ গধুৰ সংলাপৰ বাবে তেওঁক বোজাই কৰা যেন লাগে, যাৰ ফলত তেওঁ অভিনেত্ৰী হিচাপে বাধাগ্ৰস্ত হৈছে।"<ref>{{Cite news |last=M |first=Athira |date=18 November 2023 |title='Sesham Mike-il Fathima' movie review: Kalyani Priyadarshan shines in this feel-good entertainer |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/kalyani-priyadarshan-shines-in-sesham-mike-il-fathima-directed-by-debutant-manu-c-kumar/article67546706.ece |access-date= |issn=0971-751X |archive-date=20 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231120101612/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/kalyani-priyadarshan-shines-in-sesham-mike-il-fathima-directed-by-debutant-manu-c-kumar/article67546706.ece |url-status=live }}</ref> ইয়াৰ পিছত মালায়ালম ছবি ''এণ্টনি''ত জ'জু জৰ্জৰ সৈতে এগৰাকী উগ্ৰ কলেজীয়া ছাত্ৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ''দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছে'' কয়, "কল্যাণীয়ে প্ৰথমাৰ্ধত কিছুমান চমকপ্ৰদ যুঁজৰ দৃশ্য পায়। কিন্তু, শেষৰ ফালে তেওঁৰ চৰিত্ৰৰ একমাত্ৰিক চিত্ৰণে সহায় নকৰে আৰু ই সংযোগ হেৰুৱাই পেলায়।"<ref>{{Cite news |title=Kalyani Priyadarshan gets a fresh haircut for her next film Antony |work=The Times of India |date=5 May 2023 |access-date=14 September 2023 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/kalyani-priyadarshan-gets-a-fresh-haircut-for-her-next-antony/articleshow/100012464.cms |archive-date=13 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230613181103/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/kalyani-priyadarshan-gets-a-fresh-haircut-for-her-next-antony/articleshow/100012464.cms |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last=Shrijith |first=Sajin |date=2 December 2023 |title='Antony' movie review: Overfamiliarity breeds fatigue |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2023/dec/02/antony-movie-review-overfamiliarity-breeds-fatigue-2637870.html |website=The New Indian Express |access-date=2 December 2023 |archive-date=2 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202062835/https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2023/dec/02/antony-movie-review-overfamiliarity-breeds-fatigue-2637870.html |url-status=live }}</ref> ২০২৪ চনৰ প্ৰথমখন ছবি ''বৰ্ষঙ্গলক্কু শেষম''ত কল্যাণীয়ে প্ৰণৱ মোহনলালৰ সৈতে পুনৰবাৰ অভিনয় কৰে।<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/varshangalkku-shesham-vineeth-sreenivasan-brings-together-an-ensemble-cast-for-his-next/article67075968.ece |title=Vineeth Sreenivasan brings together an ensemble cast for his next |newspaper=The Hindu |url-access=subscription |accessdate=10 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230713141855/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/varshangalkku-shesham-vineeth-sreenivasan-brings-together-an-ensemble-cast-for-his-next/article67075968.ece |archivedate=13 July 2023 |url-status=live}}</ref> ''হিন্দুস্তান টাইমছে'' উল্লেখ কৰিছিল যে কল্যাণীৰ কাম প্ৰায় নাছিলেই।<ref>{{Cite web |date=2024-04-12 |title=Varshangalkku Shesham Review: Vineeth Sreenivasan's tale of friendship is earnest but melodramatic |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/varshangalkku-shesham-review-vineeth-sreenivasan-s-tale-of-friendship-is-earnest-but-melodramatic-101712930244899.html |access-date=2024-04-14 |website=Hindustan Times |language=en |archive-date=13 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240413062526/https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/varshangalkku-shesham-review-vineeth-sreenivasan-s-tale-of-friendship-is-earnest-but-melodramatic-101712930244899.html |url-status=live }}</ref> কল্যাণীৰ আগন্তুক তামিল ছবিখনৰ নাম ''জিনি''।<ref>{{Cite news |title=Jayam Ravi's next titled Genie: Krithi Shetty, Kalyani Priyadarshan, and Wamiqa Gabbi roped in for the project |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/jayam-ravis-next-titled-genie-krithi-shetty-kalyani-priyadarshan-and-wamiqa-gabbi-roped-in-for-the-project-8761674/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230705164159/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/jayam-ravis-next-titled-genie-krithi-shetty-kalyani-priyadarshan-and-wamiqa-gabbi-roped-in-for-the-project-8761674/ |archive-date=5 July 2023 |access-date=9 January 2024 |newspaper=The Indian Express}}</ref> == সংবাদ মাধ্যমত == কল্যাণীক সৰ্বাধিক পাৰিশ্ৰমিক পোৱা মালয়ালম অভিনেত্ৰীসকলৰ ভিতৰত বিবেচনা কৰা হয়। কল্যাণীয়ে তেওঁৰ প্ৰথমখন ছবি হেল্ল’ৰ বাবে সমালোচকৰ পৰা প্ৰচুৰ প্ৰশংসা লাভ কৰে। তেওঁ ছবিখনক তেওঁৰ কেৰিয়াৰৰ "শ্ৰেষ্ঠ ছবি" বুলি অভিহিত কৰে।<ref name="Hello Kalyani">{{cite news |title=Kalyani Priyadarshan on why Hello is the best film that has happened to her career |url=https://www.firstpost.com/entertainment/kalyani-priyadarshan-on-why-hello-is-the-best-film-that-has-happened-to-her-career-4291265.html/amp |work=Firstpost |access-date=12 January 2019 |archive-date=18 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180718084133/https://www.firstpost.com/entertainment/kalyani-priyadarshan-on-why-hello-is-the-best-film-that-has-happened-to-her-career-4291265.html/amp |url-status=live}}</ref> ''১২৩তেলুগু''ৱে "হেল্ল" ছবিখনৰ বাবে তেওঁক ২০১৭ চনৰ "শীৰ্ষ অভিনেত্ৰীসকলৰ" তালিকাত স্থান দিছিল।<ref>{{cite news |title=2017 Recap: New talented actresses of the year |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/hyderabad-times-most-desirable-women-2017-take-a-bow-hotties/articleshow/63287457.cms |access-date=11 February 2021 |work=123telugu |date=30 December 2017 |language=en}}</ref> ''ৰেডিফ.কম''ৰ পৰা সুভাষ কে. ঝাই তেওঁৰ চলচ্চিত্ৰ জীৱনৰ বিষয়ে মতামত দিছিল: "কল্যাণী মালয়ালম ছবিজগতৰ এক উল্লেখযোগ্য নাম হৈ পৰিছে। ধুনীয়া আৰু অপৰিসীম মেধাৱী, তেওঁ নিজকে তেওঁৰ পিতৃ তথা ছবি পৰিচালক প্ৰিয়দৰ্শনৰ কন্যাতকৈ বহু বেছি বুলি প্ৰমাণ কৰিছে।"<ref>{{cite news |title=The biggest joy of Priyadarshan's life |url=https://m.rediff.com/movies/report/the-biggest-joy-of-priyadarshans-life/20240130.htm |work=Rediff.com |access-date=17 February 2024 |archive-date=31 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131084133/https://m.rediff.com/movies/report/the-biggest-joy-of-priyadarshans-life/20240130.htm |url-status=live}}</ref> [[কল্যাণ জুৱেলাৰ্ছ]] আৰু আজিঅ’ৰ দৰে কেইবাটাও ব্ৰেণ্ডৰ তেওঁ বিশিষ্ট চেলিব্ৰিটি এণ্ডৰছাৰ।<ref>{{cite news |title=Manju Warrier to Akkineni Nagarjuna: Kalyan jewellers sparkles with myriad regional stars |url=https://www.newindianexpress.com/business/2019/nov/03/manju-warrier-to-akkineni-nagarjuna-kalyan-jewellers-sparkles-with-myriad-regional-stars-2056301.html |work=The New Indian Express |access-date=12 May 2020 |archive-date=5 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191105164157/http://www.newindianexpress.com/business/2019/nov/03/manju-warrier-to-akkineni-nagarjuna-kalyan-jewellers-sparkles-with-myriad-regional-stars-2056301.html |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=On the campaign trail:Online fashion portal AJIO rings in Onam with a musical ode |url=https://www.thehindubusinessline.com/catalyst/on-the-campaign-trail-online-fashion-portal-ajio-rings-in-onam-with-a-musical-ode/article65801313.ece/ |work=The Hindu Business Line |access-date=12 June 2021 |archive-date=23 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220823112750/https://www.thehindubusinessline.com/catalyst/on-the-campaign-trail-online-fashion-portal-ajio-rings-in-onam-with-a-musical-ode/article65801313.ece/amp/ |url-status=live}}</ref> তেওঁ "ৰিটজ" আৰু "ইউ এণ্ড আই"কে ধৰি বিভিন্ন আলোচনীৰ [[কভাৰ মডেল]] হিচাপে কাম কৰি আহিছে।<ref>{{cite news |title=Sugar & Spice: Kalyani Priyadarshan |url=https://www.ritzmagazine.in/sugar-spice-kalyani-priyadarshan/ |work=Ritz Magazine |access-date=16 December 2021 |archive-date=17 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210717102300/https://www.ritzmagazine.in/sugar-spice-kalyani-priyadarshan/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=I thought I belonged behind the camera: Kalyani Priyadarshan |url=https://www.youandi.com/i-thought-i-belonged-behind-camera-kalyani-priyadarshan/ |work=You & I |access-date=16 July 2022 |archive-date=7 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007052615/https://www.youandi.com/i-thought-i-belonged-behind-camera-kalyani-priyadarshan/ |url-status=live}}</ref> ২০২০ চনত কল্যাণীয়ে [[দ্য টাইম্‌ছ অৱ ইণ্ডিয়া|কোচি টাইমছৰ মষ্ট ডিজায়াৰেবল উইমেন]]ৰ খিতাপ লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |title=Meet Kochi Times Most Desirable Woman 2020: Kalyani Priyadarshan |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/kochi-times-most-desirable-woman-2020-kalyani-priyadarshan/articleshow/83145295.cms |access-date=27 July 2021 |website=Times of India |language=en |last1=Soman |first1=Deepa |archive-date=17 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231217073500/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/kochi-times-most-desirable-woman-2020-kalyani-priyadarshan/articleshow/83145295.cms |url-status=live}}</ref> একে বছৰতে চেন্নাই টাইমছৰ মষ্ট ডিজায়াৰেবল উইমেনৰ তালিকাত ৮ম আৰু টাইমছ মষ্ট ডিজায়াৰেবল উইমেনৰ তালিকাত ৪১তম স্থান লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |title=Check Out The List of Chennai Times 30 Most Desirable Women 2020 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/chennai-times-30-most-desirable-women-2020/articleshow/83147467.cms |access-date=4 August 2021 |website=Times of India |language=en |archive-date=17 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231217073500/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/chennai-times-30-most-desirable-women-2020/articleshow/83147467.cms |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |title=Times Most Desirable Woman of 2020: Rhea Chakraborty – Living through a trial by fire, gracefully |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/the-times-most-desirable-woman-of-2020-rhea-chakraborty-living-through-a-trial-by-fire-gracefully/articleshow/83312150.cms |access-date=9 August 2021 |website=Times of India |language=en |archive-date=8 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210608013431/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/the-times-most-desirable-woman-of-2020-rhea-chakraborty-living-through-a-trial-by-fire-gracefully/articleshow/83312150.cms |url-status=live}}</ref> == চলচ্চিত্ৰপুঞ্জী == {{Pending films key}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | শিৰোনাম ! scope="col" | ভূমিকা ! scope="col" | ভাষা ! class="unsortable" scope="col" | টোকা ! class="unsortable" scope="col" | {{Abbr|তথ্য.|তথ্যসূত্ৰ}} |- | ২০১৭ ! scope="row" | ''[[হেল্ল' (২০১৭ চলচ্চিত্ৰ)|হেল্ল']]'' | প্ৰিয়া/জুন্নু | rowspan="3"|[[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]] | |<ref name="Hello Kalyani" /> |- | rowspan=3| ২০১৯ ! scope="row" |''[[চিত্ৰলাহৰী (চলচ্চিত্ৰ)|চিত্ৰলাহৰী]]'' | লাহৰী | |<ref>{{Cite web |url=https://www.thenewsminute.com/article/kalyani-priyadarshan-and-nivetha-pethuraj-star-sai-dharam-tej-s-chitralahari-92051 |work=The News Minute |title=Kalyani Priyadarshan and Nivetha Pethuraj to star in Sai Dharam Tej's 'Chitralahari' |date=22 November 2018 |access-date=18 May 2019 |archive-date=18 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190518035027/https://www.thenewsminute.com/article/kalyani-priyadarshan-and-nivetha-pethuraj-star-sai-dharam-tej-s-chitralahari-92051 |url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | ''ৰণৰংগম'' | গীতা | |<ref>{{cite news |last=R. |first=Manoj Kumar |title=Ranarangam actor Kalyani Priyadarshan: I love gangster movies |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/kalyani-priyadarshan-ranarangam-gangster-movies-working-with-father-priyadarshan-5901398/ |access-date=17 August 2019 |work=The Indian Express |date=14 August 2019 |archive-date=17 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817143829/https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/kalyani-priyadarshan-ranarangam-gangster-movies-working-with-father-priyadarshan-5901398/ |url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | ''হিৰো'' | মীৰা | [[তামিল ভাষা|তামিল]] | |<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/hero-actress-kalyani-priyadarshan-is-all-praise-for-sivakarthikeyan/articleshow/72966608.cms |title=Hero actress Kalyani Priyadarshan is all praise for co-star Sivakarthikeyan |work=The Times of India |access-date=12 October 2020 |archive-date=30 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230000612/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/hero-actress-kalyani-priyadarshan-is-all-praise-for-sivakarthikeyan/articleshow/72966608.cms |url-status=live}}</ref> |- | rowspan=2|২০২০ ! scope="row" |''বৰানে অৱশ্যমুণ্ড'' | নিকিতা "নিক্কি" | [[মালয়ালম ভাষা|মালায়ালম]] | |<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/anoop-sathyan-ropes-in-dulquer-and-kalyani-for-a-family-drama/articleshow/70922736.cms |title=Anoop Sathyan ropes in Dulquer and Kalyani for a family-drama |last=Sanjith Sidhardhan |date=1 September 2019 |work=[[The Times of India]] |access-date=1 January 2020 |archive-date=10 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200210102021/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/anoop-sathyan-ropes-in-dulquer-and-kalyani-for-a-family-drama/articleshow/70922736.cms |url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"|''পুথাম পুধু কালাই'' | যুৱতী লক্ষ্মী কৃষ্ণণ | rowspan="2" | তামিল | খণ্ড: "ইলামাই ইধো ইধো" |<ref>{{cite web |url=https://www.onlykollywood.com/kalyani-priyadarshan-talks-about-putham-pudhu-kaalai/ |title=Kalyani Priyadarshan talks about Putham Pudhu Kaalai |work=Only Kollywood |date=15 October 2020 |accessdate=15 November 2020 |archive-date=22 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201022231722/https://www.onlykollywood.com/kalyani-priyadarshan-talks-about-putham-pudhu-kaalai/ |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2"|২০২১ ! scope="row"|''মানাডু'' | সীতামহালক্ষ্মী | |<ref name="Maanaadu">{{Cite web |date=31 March 2019 |title=Kalyani Priyadarshan to be seen opposite Simbu in 'Maanaadu' |url=https://www.thenewsminute.com/article/kalyani-priyadarshan-be-seen-opposite-simbu-maanaadu-99242 |access-date=21 November 2020 |website=The News Minute |archive-date=31 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190331233423/https://www.thenewsminute.com/article/kalyani-priyadarshan-be-seen-opposite-simbu-maanaadu-99242 |url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |''মাৰাক্কাৰ: লায়ন অৱ দ্য আৰৱিয়ান চী'' | আইশ্বা | rowspan="7" |মালায়ালম | |<ref>{{cite news |last=Sidhardhan |first=Sanjith |title=Kalyani Priyadarshan and Keerthy Suresh join Mohanlal's Marakkar |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/kalyani-priyadarshan-and-keerthy-suresh-join-marakkar/articleshow/65947798.cms |access-date=15 June 2019 |work=The Times of India |date=25 September 2018 |archive-date=6 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210306095816/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/kalyani-priyadarshan-and-keerthy-suresh-join-marakkar/articleshow/65947798.cms |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="3" |২০২২ ! scope="row" |''[[হৃদয়ম]]'' | নিত্যা বালাগোপাল | |<ref name="Hridayam">{{cite news |last=Sidhardhan |first=Sanjith |title=Pranav Mohanlal and Kalyani Priyadarshan wrap up their portions of Hridayam in Chennai |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/pranav-mohanlal-and-kalyani-priyadarshan-wrap-up-their-portions-of-hridayam-in-chennai/articleshow/80906562.cms |access-date=18 February 2021 |work=The Times of India |date=14 February 2021 |archive-date=15 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210215162754/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/pranav-mohanlal-and-kalyani-priyadarshan-wrap-up-their-portions-of-hridayam-in-chennai/articleshow/80906562.cms |url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |''ব্ৰ' ডেডী'' | এনা কুৰিয়ান | |<ref name="BD">{{cite news |last=Palisetty |first=Ramya |title=Prithviraj Sukumaran announces his second directorial Bro Daddy with Mohanlal |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/prithviraj-sukumaran-announces-his-second-directorial-bro-daddy-with-mohanlal-1816663-2021-06-18 |access-date=15 July 2021 |work=India Today |date=18 June 2021 |archive-date=19 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210619201702/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/prithviraj-sukumaran-announces-his-second-directorial-bro-daddy-with-mohanlal-1816663-2021-06-18 |url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |''থাল্লুমালা'' | ফাতিমা বিৱী "বীপাতু" | |<ref>{{cite news |last1=Service |first1=Express News |title=Tovino and Kalyani to share screen in 'Thallumaala' |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/sep/14/tovino-kalyani-to-share-screen-in-thallumaala-2358258.html |access-date=27 October 2021 |work=The New Indian Express |date=14 October 2021 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027135828/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/sep/14/tovino-kalyani-to-share-screen-in-thallumaala-2358258.html |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2" |২০২৩ ! scope="row" | ''চেছাম মাইক-ইল ফাতিমা'' | ফাতিমা নূৰজাহান "পাতু"। | |<ref>{{Cite web |title=Kalyani Priyadarshan's film Sesham Mikeil Fathima commences filming |work=The New Indian Express |date=16 September 2022 |access-date=17 September 2022 |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2022/sep/15/kalyani-priyadarshans-sesham-mikeil-fathima-commences-filming-2498562.html |archive-date=29 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220929082434/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2022/sep/15/kalyani-priyadarshans-sesham-mikeil-fathima-commences-filming-2498562.html |url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | ''এণ্টনি'' | এন্ মাৰিয়া | |<ref>{{Cite web |title=Filming of Joju George, Kalyani Priyadarshan's Antony wraps up |work=Cinema Express |date=4 August 2023 |access-date=14 September 2023 |url=https://m.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/aug/27/filming-of-joju-george-kalyani-priyadarshans-antony-wraps-up-47020.amp |archive-date=15 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230915124638/https://m.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/aug/27/filming-of-joju-george-kalyani-priyadarshans-antony-wraps-up-47020.amp |url-status=live |archivedate=15 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230915124638/https://m.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/aug/27/filming-of-joju-george-kalyani-priyadarshans-antony-wraps-up-47020.amp |deadurl=yes }}</ref> |- | rowspan="3"|২০২৪ ! scope="row" | ''[[বৰ্ষঙ্গলক্কু শেষম]]'' | এন্নী | |<ref>{{Cite web |title=First schedule of Varshangalkku Shesham completed |work=The New Indian Express |access-date=27 November 2023 |date=21 November 2023 |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2023/Nov/21/first-schedule-of-varshangalkku-shesham-completed-2634683.html |archive-date=15 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231215202252/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2023/nov/21/first-schedule-of-varshangalkku-shesham-completed-2634683.amp |url-status=live}}</ref> |- | {{Pending film|italic=no| ''জিনি''}} | {{TBA}} | তামিল | চিত্ৰগ্ৰহণ |<ref>{{Cite web |title=Kalyani Priyadarshan is excited about being part of 'Genie' |work=The Times of India |access-date=22 September 2023 |date=6 July 2023 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/kalyani-priyadarshan-excited-about-being-part-of-genie/articleshow/101537388.cms?from=mdr |archive-date=8 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230708084059/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/kalyani-priyadarshan-excited-about-being-part-of-genie/articleshow/101537388.cms?from=mdr |url-status=live}}</ref> |- | {{Pending film|italic=no| ''ওদুম কুথিৰা চাদুম কুথিৰা''}} | {{TBA}} | মালয়ালম | চিত্ৰগ্ৰহণ |<ref>{{Cite web |title=Fahadh Faasil and Kalyani Priyadarshan’s ‘Odum Kuthira Chadum Kuthira’ goes on floors |work=The Hindu |access-date=28 May 2024 |date=29 April 2024 |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/fahadh-faasil-and-kalyani-priyadarshans-odum-kuthira-chadum-kuthira-goes-on-floors/article68120470.ece/ |archive-date=5 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240605084059/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/fahadh-faasil-and-kalyani-priyadarshans-odum-kuthira-chadum-kuthira-goes-on-floors/article68120470.ece/amp/ |url-status=live}}</ref> |} <!--Do not include future projects unless there is a reliable source that confirms filming has begun. See [[WP:CRYSTAL]]--> == বঁটা আৰু মনোনয়ন == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | পুৰস্কাৰ ! scope="col" | বিভাগ ! scope="col" | চলচ্চিত্ৰ ! scope="col" | ফলাফল ! class="unsortable" scope="col" | {{Abbr|তথ্য.|তথ্যসূত্ৰ(s)}} |- | rowspan="3"|২০১৮ | ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ | শ্ৰেষ্ঠ নৱাগতা অভিনেত্ৰী – দক্ষিণ | rowspan="3"|''[[হেল্ল' (২০১৭ চলচ্চিত্ৰ)|হেল্ল']]'' | {{won}} |<ref>{{Cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/winners-65th-jio-filmfare-awards-south-2018/articleshow/64617904.cms |title=Winners: 65th Jio Filmfare Awards (South) 2018 |website=The Times of India |date=17 June 2018 |access-date=18 November 2019 |archive-date=17 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180617071126/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/winners-65th-jio-filmfare-awards-south-2018/articleshow/64617904.cms |url-status=live}}</ref> |- | দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ নৱাগতা অভিনেত্ৰী – তেলেগু | {{won}} |<ref>{{Cite web |url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/siima-2018-sivakartikeyan-nivin-pauly-r-madhavan-hansika-motwani-win-big-on-day-1/story-QEaUgz81IrHcCSUt3gXcEJ.html |title=SIIMA 2018 Tamil and Malayalam Awards: Sivakartikeyan, Nivin Pauly, R Madhavan, Hansika Motwani win big |website=Hindustan Times |date=15 September 2018|access-date=19 January 2020|archive-date=1 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191001055646/https://www.hindustantimes.com/regional-movies/siima-2018-sivakartikeyan-nivin-pauly-r-madhavan-hansika-motwani-win-big-on-day-1/story-QEaUgz81IrHcCSUt3gXcEJ.html|url-status=live}}</ref> |- | জি তেলেগু অপ্সৰা বঁটা | বৰ্ষশ্ৰেষ্ঠ নৱাগতা নায়িকা | {{won}} |<ref>{{Cite news |title=At Zee Telugu Apsara Awards 2018, Kajal Aggarwal and Tamannaah win honours |work=Hindustan Times |url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/at-zee-telugu-apsara-awards-2018-kajal-aggarwal-and-tamannaah-win-honours/story-KijVPXjDwUTt4dTmuPVNmK.html |access-date=2020-11-15 |date=2018-04-09 |archive-date=1 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231001050532/https://www.hindustantimes.com/regional-movies/at-zee-telugu-apsara-awards-2018-kajal-aggarwal-and-tamannaah-win-honours/story-KijVPXjDwUTt4dTmuPVNmK_amp.html |url-status=live}}</ref> |- | 2022 | rowspan="2"|দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ নৱাগতা অভিনেত্ৰী – মালায়ালম | ''বৰানে অৱশ্যমুণ্ড'' | {{won}} |<ref>{{Cite news |date=12 September 2022 |title=SIIMA 2022: Kangana Ranaut, Arya, Tovino Thomas, Aishwarya Lekshmi win top acting honours |url=https://www.dnaindia.com/entertainment/photo-gallery-siima-2022-kangana-ranaut-arya-tovino-thomas-aishwarya-lekshmi-win-top-acting-honours-2984472/arya-2984474 |access-date=2 March 2022 |newspaper=Daily News and Analysis |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124063701/https://www.dnaindia.com/entertainment/photo-gallery-siima-2022-kangana-ranaut-arya-tovino-thomas-aishwarya-lekshmi-win-top-acting-honours-2984472/arya-2984474 |url-status=live}}</ref> |- | ২০২৩ | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী – মালয়ালম | ''ব্ৰ' ডেডী'' | {{won}} |<ref>{{Cite news |title=SIIMA 2023 winners: Ponniyin Selvan I, Nna Thaan Case Kodu, R Madhavan, Trisha, Tovino Thomas and Kalyani Priyadarshan win big |work=Hindustan Times |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/siima-awards-2023-day-2-r-madhavan-takes-home-award-for-best-debutant-director-kamal-haasan-best-actor-mani-ratnams-ponniyin-selvan-shines-8943416/lite/|access-date=2023-09-16|archive-date=28 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230928192620/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/siima-awards-2023-day-2-r-madhavan-takes-home-award-for-best-debutant-director-kamal-haasan-best-actor-mani-ratnams-ponniyin-selvan-shines-8943416/lite/|url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2"|২০২৪ | ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী – মালয়ালম | rowspan="2"|''চেছাম মাইক-ইল ফাতিমা'' | rowspan="2" {{Pending}} |<ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/nominations-for-filmfare-awards-malayalam-2024-are-out-67263.amp |title=Nominations for the 68th Filmfare Awards (Malayalam) 2024 |website=Filmfare |date=16 July 2024 |access-date=17 July 2024}}</ref> |- | দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী – মালয়ালম |<ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/art-entertainment/south-cinema/siima-2024-dasara-jailer-2018-lead-the-nominations-check-out-the-details-inside |title=SIIMA 2024: 'Dasara', 'Jailer', 'Kantara', '2018' lead the nominations - Check out the details inside |website=Outlook India |date=17 July 2024 |access-date=17 July 2024}}</ref> |} == তথ্য উৎস == {{ৰেফলিষ্ট}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{commons category|Kalyani Priyadarshan|কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শন}} * {{Instagram|kalyanipriyadarshan|কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শন}} * {{IMDb name|9219502}} {{DEFAULTSORT:কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শন}} [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:তেলেগু চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:তামিল চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] 5noh6wzhn7w54k0k9v28anvcep6hluz 626456 626395 2026-08-12T07:12:31Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 626456 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name=কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শন |image=Kalyani Priyadarshan.jpg |caption=২০১৭ চনত কল্যাণী |birth_name=কল্যাণী নাইৰ |birth_date={{Birth date and age|1993|04|05|df=y}}<ref name="KPFacts" /> |birth_place=[[চেন্নাই|মাদ্ৰাজ]], [[তামিলনাডু]], [[ভাৰত]] |education=পাৰ্চন্স স্কুল অৱ ডিজাইন, [[নিউয়ৰ্ক মহানগৰ]] (বি. আৰ্ক) |occupation=অভিনেত্ৰী |years_active=২০১৭–বৰ্তমান |spouse= |relatives=[[প্ৰিয়দৰ্শন]] (পিতৃ)<br/>[[লিচি] (মাতৃ) |website=}} '''কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শন''' ({{lang-en|Kalyani Priyadarshan}}; জন্ম: ৫ এপ্ৰিল ১৯৯৩) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী। তেওঁ মূলতঃ [[মালয়ালম]] ছবিত অভিনয় কৰে যদিও‌ ইতিমধ্যে কেইবাখনো [[তামিল]] আৰু [[তেলুগু]] ছবিত অভিনয় কৰিছে। কল্যাণীয়ে এটা "ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ" আৰু তিনিটা "দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা" লাভ কৰিছে৷<ref name="KPFacts">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/happy-birthday-kalyani-priyadarshan-interesting-facts-about-the-actress/etphotostory/90657649.cms|title=Happy Birthday, Kalyani Priyadarshan: Interesting Facts About The Actress|work=The Times of India|date=5 April 2022|accessdate=4 September 2022|archivedate=24 April 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240424061646/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/happy-birthday-kalyani-priyadarshan-interesting-facts-about-the-actress/etphotostory/90657649.cms}}</ref><ref name="indiatimes1">[https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/winners-65th-jio-filmfare-awards-south-2018/articleshow/64617904.cms Winners: 65th Jio Filmfare Awards (South) 2018] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180617071126/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/winners-65th-jio-filmfare-awards-south-2018/articleshow/64617904.cms|date=17 June 2018}}. Times of India (17 June 2018). Retrieved 14 August 2018.</ref> চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা প্ৰিয়দৰ্শন আৰু অভিনেত্ৰী লিছীৰ গৃহত জন্মগ্ৰহণ কৰা কল্যাণীয়ে সহকাৰী প্ৰডাকচন ডিজাইনাৰ হিচাপে নিজৰ কৰ্মজীৱনৰ আৰম্ভণি কৰিছিল। তেলেগু ছবি ''[[হেল্ল' (২০১৭ চলচ্চিত্ৰ)|হেল্ল']]'' (২০১৭)ত অভিনয়েৰে তেওঁ ছবিজগতত খোজ দিয়ে আৰু উক্ত ছবিখনৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ নৱাগতা অভিনেত্ৰী – দক্ষিণৰ বিভাগত ফিল্মফেয়াৰ বঁটা লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ''হিৰো'' (২০১৯)ৰ মাধ্যমেৰে তামিল ছবিজগতত আৰু ''বৰানে অৱশ্যামুণ্ড'' (২০২০)ৰ মাধ্যমেৰে মালয়ালম ছবিজগতত প্ৰৱেশ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত কল্যাণীয়ে ''চিত্ৰলাহৰী'' (২০১৯), ''মানাডু'' (২০২১), ''[[হৃদয়ম]]'' (২০২২), ''থাল্লুমালা'' (২০২২) আৰু ''ব্ৰ’ ডেডী'' (২০২২)কে ধৰি বহুকেইখন ছবিত অভিনয় কৰে। ইয়াৰে ভিতৰত ''ব্ৰ' ডেডী'' ছবিখনৰ বাবে তেওঁ "শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী – মালয়ালম বিভাগত সাইমা বঁটা" লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|date=5 July 2018|title=I thought I belonged behind the camera: Kalyani Priyadarshan|url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/i-thought-i-belonged-behind-the-camera-kalyani-priyadarshan-1.2945420|accessdate=22 November 2020|work=[[Mathrubhumi]]|language=en|archivedate=27 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210627053727/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/i-thought-i-belonged-behind-the-camera-kalyani-priyadarshan-1.2945420}}</ref><ref name="SIIMA1">{{Cite web|url=http://siima.in/2018/winners.html|title=SIIMA AWARDS 2018 winners|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180924201426/http://siima.in/2018/winners.html|archivedate=24 September 2018|work=South Indian International Movie Awards}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু পৰিয়াল == ১৯৯৩ চনৰ ৫ এপ্ৰিলত [[চেন্নাই]]ত<ref>{{cite news |author=ETimes |title=Here's how Actress Kalyani Priyadarshan is celebrating her birthday month! |newspaper=Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/heres-how-kalyani-priyadarshan-is-celebrating-her-birthday-month/articleshow/90984199.cms |access-date=21 April 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Keerthy Suresh wishes birthday girl Kalyani Priyadarshan with some unseen throwback pictures |date=5 April 2021 |publisher=Zoom TV |url=https://www.zoomtventertainment.com/tamil-cinema/article/pictures-inside-keerthy-suresh-wishes-birthday-girl-kalyani-priyadarshan-with-some-unseen-throwback-pictures/741272 |access-date=5 April 2022 |archive-date=9 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230209142656/https://www.zoomtventertainment.com/amp/tamil-cinema/article/pictures-inside-keerthy-suresh-wishes-birthday-girl-kalyani-priyadarshan-with-some-unseen-throwback-pictures/741272 |url-status=live}}</ref> ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা প্ৰিয়দৰ্শন আৰু অভিনেত্ৰী লিছীৰ গৃহত কল্যাণীয়ে মালয়ালী পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite news |last=Subramani |first=A. |title=Film director Priyadarshan – actor Lissy divorce formalities complete |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/Film-director-Priyadarshan-actor-Lissy-divorce-formalities-complete/articleshow/54361266.cms |access-date=10 January 2018 |work=The Times of India |date=16 September 2016 |archive-date=10 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180110234132/https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/Film-director-Priyadarshan-actor-Lissy-divorce-formalities-complete/articleshow/54361266.cms |url-status=live}}</ref> মাক-দেউতাকৰ দুটা সন্তানৰ ভিতৰত তেওঁ ডাঙৰ আৰু সিদ্ধাৰ্থ নামৰ এজন সৰু ভাইটি আছে।<ref>{{cite web |title=Priyadarshan's son and Kalyani's brother Siddharth gets married in Chennai; pics go viral |date=4 February 2023 |publisher=Pinkvilla |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/filmmaker-priyadarshans-son-and-kalyanis-brother-siddharth-gets-married-in-chennai-pics-go-viral-1208121?amp |access-date=8 February 2023 |archive-date=6 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230206231700/https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/filmmaker-priyadarshans-son-and-kalyanis-brother-siddharth-gets-married-in-chennai-pics-go-viral-1208121?amp |url-status=live |archivedate=6 February 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230206231700/https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/filmmaker-priyadarshans-son-and-kalyanis-brother-siddharth-gets-married-in-chennai-pics-go-viral-1208121?amp |deadurl=yes }}</ref> চেন্নাইৰ লেডী আন্দলত প্ৰাথমিক শিক্ষা সমাপ্ত কৰি পিছলৈ ছিংগাপুৰত অধ্যয়ন কৰাৰ লগতে তাৰ নাট্যগোট এটাতো কাম কৰিছিল।<ref>[http://ladyandalschool.com/ Lady Andal Venkatasubba Rao Matriculation Higher Secondary School - Official website] ''Lady Andal'' Retrieved 29 September 2023</ref> [[নিউয়ৰ্ক মহানগৰ|নিউয়ৰ্কৰ]] পাৰ্চন্স স্কুল অৱ ডিজাইনৰ পৰা স্থাপত্যৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite web |title=Design principles - Kalyani Priyadarshan |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/kalyani-priyadarshan-waiting-her-second-telugu-film-chitralahari-discusses-how-her-education-in-architecture-helps-her-acting-career/article26779686.ece/ |access-date=22 January 2023 |newspaper=The Hindu |date=9 April 2019 |archive-date=26 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230926021712/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/kalyani-priyadarshan-waiting-her-second-telugu-film-chitralahari-discusses-how-her-education-in-architecture-helps-her-acting-career/article26779686.ece/amp/ |url-status=live}}</ref> কল্যাণীয়ে ভাৰতলৈ উভতি অহাৰ পিছত পণ্ডিচেৰীৰ আদিশক্তি থিয়েটাৰত অভিনয় কৰ্মশালাত অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite web |title=As Adishakti turns 40, remembering Veenapani Chawla who rescued theatre from the spoken word and gave the body full play |url=https://indianexpress.com/article/express-sunday-eye/adishakti-turns-40-remembering-veenapani-chawla-rescued-theatre-from-spoken-word-gave-the-body-full-play-7849606/ |first=Dipanita |last=Nath |access-date=16 January 2023 |newspaper=The Indian Express |date=3 April 2022 |archive-date=17 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117021712/https://indianexpress.com/article/express-sunday-eye/adishakti-turns-40-remembering-veenapani-chawla-rescued-theatre-from-spoken-word-gave-the-body-full-play-7849606/ |url-status=live}}</ref> == কৰ্মজীৱন == === আত্মপ্ৰকাশ আৰু আৰম্ভণিৰ কাম (২০১৭–২০২০) === কল্যাণীয়ে ২০১৩ চনত হিন্দী ছবি ''কৃষ ৩'' (২০১৩)ত ছাবু চাইৰিলৰ অধীনত সহকাৰী প্ৰডাকচন ডিজাইনাৰ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ জীৱন আৰম্ভ কৰে। ২০১৬ চনত তেওঁ তামিল ছবি ''ইৰু মুগান'' (২০১৬)ত সহকাৰী কলা পৰিচালক হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name="KPFacts" /> কল্যাণীয়ে ২০১৭ চনৰ তেলেগু ছবি ''[[হেল্ল' (২০১৭ চলচ্চিত্ৰ)|হেল্ল'ৰ]]'' জৰিয়তে, অখিল অক্কিনেনীৰ সৈতে অভিনয়ত আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{cite news |url=http://www.thenewsminute.com/article/its-official-priyadarshan-and-lissys-daughter-kalyani-debut-akhil-akkineni-film-64912 |title=Kalyani Priyadarshan's debut movie with Akhil |work=The News Minute |accessdate=22 December 2017 |archive-date=15 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171215000432/http://www.thenewsminute.com/article/its-official-priyadarshan-and-lissys-daughter-kalyani-debut-akhil-akkineni-film-64912 |url-status=live}}</ref> ছবিখনে ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰিছিল যদিও বক্স অফিচত গড় হিচাপতকৈ কম উপাৰ্জনকাৰী ছবি হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/hello-review-five-reasons-to-watch-akhil-akkineni-starrer-hello-movie-review/articleshow/62196041.cms |title=Hello: Five reasons to watch Akhil Akkineni and Kalyani Priyadarshan starrer |work=Times of India |access-date=23 December 2017|archive-date=23 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171223065330/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/hello-review-five-reasons-to-watch-akhil-akkineni-starrer-hello-movie-review/articleshow/62196041.cms|url-status=live}}</ref> ''[[দ্য হিন্দু|দ্য হিন্দুৱে]]'' উল্লেখ কৰে যে, "ছবিখনত কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শনৰ অলপ দেৰিকৈ প্ৰৱেশ ঘটে যদিও ই অখিলৰ সৈতে ভাল ৰসায়নৰ পৰিপূৰক তথা এক প্ৰশংসনীয় আত্মপ্ৰকাশ।"<ref>{{Cite news |accessdate=22 December 2018 |title=Hello Movie Review: A race against time |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/hello-review-a-race-against-time/article22228695.ece/ |website=The Hindu |author=Srivathsan Nadadhur |date=22 December 2017|archive-date=15 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210715075638/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/hello-review-a-race-against-time/article22228695.ece/amp/|url-status=live}}</ref> ২০১৯ চনত কল্যাণীৰ তিনিটাকৈ ছবি মুক্তি লাভ কৰিছিল। প্ৰথমে তেওঁ ''চিত্ৰলাহৰী''ত সাই ধৰ্ম তেজৰ বিপৰীতে অভিনয় কৰিছিল। ছবিখনে ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰাৰ লগতে ব্যৱসায়িকভাৱেও সফল হয়।<ref>{{Cite news |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/kalyani-priyadarshan-waiting-her-second-telugu-film-chitralahari-discusses-how-her-education-in-architecture-helps-her-acting-career/article26779686.ece |title=Design principles |last=Dundoo |first=Sangeetha Devi |date=2019-04-09 |work=The Hindu|access-date=2019-05-18 |language=en-IN |issn=0971-751X|archive-date=13 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231113001718/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/kalyani-priyadarshan-waiting-her-second-telugu-film-chitralahari-discusses-how-her-education-in-architecture-helps-her-acting-career/article26779686.ece|url-status=live}}</ref> ''ফাৰ্ষ্টপোষ্টে'' উল্লেখ কৰে, "কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শনে এগৰাকী নিৰীহ ছোৱালীৰ চৰিত্ৰত ভাল অভিনয় কৰিছে; অৱশ্যে সাই ধৰ্ম তেজৰ সৈতে তেওঁৰ ৰোমান্টিক ট্ৰেকটো অতিমাত্ৰা যেন লাগে।"<ref>{{Cite web |date=2019-04-12 |title=Chitralahari movie review: Even Sai Dharam Tej's sincere performance can't save this dull drama |url=https://www.firstpost.com/entertainment/chitralahari-movie-review-even-sai-dharam-tejs-sincere-performance-cant-save-this-dull-drama-6437941.html|access-date=2020-09-11 |website=Firstpost|archive-date=19 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230919143040/https://www.firstpost.com/entertainment/chitralahari-movie-review-even-sai-dharam-tejs-sincere-performance-cant-save-this-dull-drama-6437941.html|url-status=live}}</ref> একে বছৰতে মুক্তিপ্ৰাপ্ত আন দুখন ছবি বক্স অফিচত বিফল হৈছিল। এখন শৰৱানন্দৰ বিপৰীতে অভিনীত ''ৰানাৰংগম'' আৰু আন এখন শিৱকাৰ্তিকেয়নৰ বিপৰীতে অভিনীত ছবি ''হিৰো''। ''হিৰো'' ছবিখনৰ মাধ্যমেৰে তেওঁ তামিল ছবিত অভিষেক ঘটায়।<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/entertainment/reviews/ranarangam-review-this-sudheer-varma-film-starring-sharwanand-is-gangster-drama-with-swag-and-little-else/article29100778.ece |title=Ranarangam review: A stylish battlefield |work=The Hindu |accessdate=17 August 2019 |last1=Dundoo |first1=Sangeetha Devi|archive-date=7 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210507060659/https://www.thehindu.com/entertainment/reviews/ranarangam-review-this-sudheer-varma-film-starring-sharwanand-is-gangster-drama-with-swag-and-little-else/article29100778.ece|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=22 December 2019 |title=Hero review: An-engaging-entertainer-for-families!! |url=https://www.sify.com/movies/hero-review-an-engaging-entertainer-for-families-review-tamil-tmujazajhjacc.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191220060557/https://www.sify.com/movies/hero-review-an-engaging-entertainer-for-families-review-tamil-tmujazajhjacc.html |archive-date=20 December 2019 |website=[[Sify]] |access-date=12 January 2020}}</ref> ২০২০ চনত দুলকৰ চলমানৰ বিপৰীতে ''বৰানে অৱশ্যামুণ্ড''ত অভিনয়েৰে তেওঁ মালয়ালম ছবিজগততো অভিষেক ঘটায়।<ref>{{Cite web |date=2020-02-06 |title=Varane Avashyamund: Five reasons why you should not miss Suresh Gopi, Shobana, Kalyani Priyadarshan and Dulquer Salmaan-starrer |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/varane-avashyamund-five-reasons-why-you-should-not-miss-suresh-gopi-shobana-kalyani-priyadarshan-and-dulquer-salmaan-starrer/photostory/73984796.cms|access-date=2021-07-17 |website=The Times of India |language=en|archive-date=18 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231018140104/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/varane-avashyamund-five-reasons-why-you-should-not-miss-suresh-gopi-shobana-kalyani-priyadarshan-and-dulquer-salmaan-starrer/photostory/73984796.cms|url-status=live}}</ref> ''দ্য নিউজ মিনিট''ত উল্লেখ কৰা হয় যে, "কল্যাণীয়ে খুব সুন্দৰকৈ যুৱতীগৰাকীৰ ভূমিকা পালন কৰে আৰু তেওঁ ছবিখনত মাক আৰু কন্যাৰ মাজৰ সম্পৰ্কটো অধিক গতানুগতিক কৰি তোলে।"<ref>{{cite news |title=Varane Avashyamund movie review: This multistarrer is pleasant but shallow |url=https://www.thenewsminute.com/flix/varane-avashyamund-review-multistarrer-pleasant-shallow-118189 |access-date=15 February 2020 |work=The News Minute |archive-date=29 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929153554/https://www.thenewsminute.com/amp/story/flix/varane-avashyamund-review-multistarrer-pleasant-shallow-118189 |url-status=live}}</ref> ইয়াৰ পিছত ''পুথম পুধু কালাই''ৰ এটা খণ্ডত উৰ্বশীৰ তৰুণী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title='Putham Pudhu Kaalai': Amazon Prime Video announces anthology of five Tamil short films |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2020/sep/30/putham-pudhu-kaalai-amazon-prime-video-announces-anthology-of-five-tamil-short-films-2203973.html |website=The New Indian Express |date=30 September 2020 |access-date=5 October 2020 |archive-date=3 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201103145457/https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2020/sep/30/putham-pudhu-kaalai-amazon-prime-video-announces-anthology-of-five-tamil-short-films-2203973.html |url-status=live}}</ref> ছবিখনৰ সন্দৰ্ভত ''এনডিটিভি ইণ্ডিয়া''ই লিখে, "কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শনে বৰ্তমান আৰু অতীতক এক নিৰৱচ্ছিন্ন প্ৰবাহত ধৰি ৰাখি ছবিখনত নিখুঁতভাৱে অভিনয় কৰিছে।"<ref>{{Cite web |title=Putham Pudhu Kaalai Review: Amazon Prime's Tamil Anthology Is Easy On The Mind And Eye |url=https://www.ndtv.com/entertainment/putham-pudhu-kaalai-review-amazon-primes-tamil-anthology-is-easy-on-the-mind-and-eye-2-5-stars-out-of-5-2310917|access-date=2021-02-06 |website=NDTV.com|archive-date=9 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109060752/https://www.ndtv.com/entertainment/putham-pudhu-kaalai-review-amazon-primes-tamil-anthology-is-easy-on-the-mind-and-eye-2-5-stars-out-of-5-2310917|url-status=live}}</ref> === কৰ্মজীৱনত প্ৰগতি তথা সাফল্য (২০২১–বৰ্তমান) === ২০২১ চনৰ প্ৰথমখন ছবিত কল্যানীয়ে চিলাম্বৰাছনৰ বিপৰীতে তামিল ছবি ''মানাডু''ত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=Rajendran |first=Sowmya |author-link=Sowmya Rajendran |date=29 December 2021 |title=Jai Bhim to Maanaadu: Best Tamil cinema of 2021 |url=https://www.thenewsminute.com/article/jai-bhim-maanaadu-best-tamil-cinema-2021-159279 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220102123929/https://www.thenewsminute.com/article/jai-bhim-maanaadu-best-tamil-cinema-2021-159279 |archive-date=2 January 2022 |access-date=1 March 2022 |website=[[The News Minute]]}}</ref> ছবিখনে সমালোচকৰ পৰা ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰাৰ লগতে বক্স অফিচতো সফল হয়।<ref>{{Cite news |date=26 November 2021 |title='Maanaadu' Box Office Day 1: Silambarasan starrer mints approx Rs 8 crore in TN |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/maanaadu-box-office-day-1-silambarasan-starrer-mints-approx-rs-7-crore-in-tn/articleshow/87928009.cms |url-status=live |access-date=1 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220301133033/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/maanaadu-box-office-day-1-silambarasan-starrer-mints-approx-rs-7-crore-in-tn/articleshow/87928009.cms |archive-date=1 March 2022}}</ref> ''হিন্দুস্তান টাইমছে'' লিখে, "কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শন এগৰাকী দক্ষ অভিনেত্ৰী আৰু খুব সীমিত সময়ৰ ভিতৰতে পৰ্দাত জিলিকি উঠে।"<ref>{{Cite web |last=Pudipeddi |first=Haricharan |date=25 November 2021 |title=Maanaadu movie review: Silambarasan TR's film is highly enjoyable, accessible time-loop thriller |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/maanaadu-movie-review-silambarasan-tr-s-film-is-highly-enjoyable-accessible-time-loop-thriller-101637840096414.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125141528/https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/maanaadu-movie-review-silambarasan-tr-s-film-is-highly-enjoyable-accessible-time-loop-thriller-101637840096414.html |archive-date=25 November 2021 |access-date=25 November 2021 |website=[[Hindustan Times]]}}</ref> একে বছৰতে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী ছবিখন আছিল প্ৰণৱ মোহনলালৰ বিপৰীতে অভিনীত মালয়ালম ছবি ''মাৰাক্কাৰ: লায়ন অৱ দ্য আৰৱিয়ান চী''। ছবিখনে সমালোচকৰ পৰা নেতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰিছিল আৰু বক্স অফিচতো বিফল হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Kalyani Priyadarshan looks regal in these pictures from 'Marakkar – Arabikkadalinte Simham' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/kalyani-priyadarshan-looks-regal-in-these-pictures-from-marakkar-arabikkadalinte-simham/articleshow/74615679.cms |access-date=15 March 2020 |work=The Times of India |date=13 March 2020 |archive-date=16 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200316113024/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/kalyani-priyadarshan-looks-regal-in-these-pictures-from-marakkar-arabikkadalinte-simham/articleshow/74615679.cms |url-status=live}}</ref> ২০২২ চনত কল্যাণীৰ কেৰিয়াৰৰ এক টাৰ্নিং পইণ্ট আছিল। তেওঁৰ তিনিওখন ছবি সফল হৈছিল আৰু আটাইকেইখনে ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰিছিল। তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে প্ৰণৱ মোহনলালৰ বিপৰীতে ''[[হৃদয়ম|হৃদয়মত]]'' অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite news |title=Pranav and Kalyani teaming up for Vineeth Sreenivasan's 'Hridayam' excites Mohanlal-Priyadarshan-Sreenivasan fans|access-date=13 December 2019 |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/pranav-and-kalyani-teaming-up-for-vineeth-sreenivasans-hridayam-excites-mohanlal-priyadarshan-sreenivasan-fans/articleshow/72346145.cms|archive-date=8 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191208070147/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/pranav-and-kalyani-teaming-up-for-vineeth-sreenivasans-hridayam-excites-mohanlal-priyadarshan-sreenivasan-fans/articleshow/72346145.cms|url-status=live}}</ref> ছবিখনে সমালোচকৰ প্ৰশংসাও লাভ কৰে আৰু বক্স অফিচতো সফল হয়। ''চিনেমা এক্সপ্ৰেছে'' কয় যে কল্যাণীয়ে ছবিখনত উপযুক্তভাৱে অভিনয় কৰিছে আৰু হৃদয়ম তেওঁৰ বাবে "সুবৰ্ণ সুযোগ"। ''মনোৰমা অনলাইনে'' উল্লেখ কৰে যে, "নিত্যাৰ চৰিত্ৰত কল্যাণী খাপ খাইছে আৰু প্ৰণৱৰ সৈতে তেওঁৰ ৰসায়ন ছবিখনৰ অন্যতম উচ্চ বিন্দু।"<ref>{{cite news |last=Shrijith |first=Sajin |title=Hridayam Movie Review: Vineeth Sreenivasan delivers two feel-good films for the price of one |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/review/2022/jan/21/hridayam-movie-reviewvineeth-sreenivasan-delivers-two-feel-good-films-for-the-price-of-one-29166.html|access-date=22 January 2022 |work=Cinema Express |date=21 January 2022|archive-date=22 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220122082704/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/review/2022/jan/21/hridayam-movie-reviewvineeth-sreenivasan-delivers-two-feel-good-films-for-the-price-of-one-29166.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |author=Tony |title='Hridayam' movie review: Youthful charm, romance make it a memorable watch |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-reviews/2022/01/21/hridayam-movie-review-vineeth-sreenivasan-pranav-mohanlal.html|access-date=21 January 2022 |work=Manorama Online |date=21 January 2022|archive-date=21 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220121172838/https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-reviews/2022/01/21/hridayam-movie-review-vineeth-sreenivasan-pranav-mohanlal.html|url-status=live}}</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁ পৃথ্বীৰাজ সুকুমাৰনৰ বিপৰীতে ''ব্ৰ’ ডেডী'' ছবিত অভিনয় কৰে, যিখন ছবি পোনপটীয়াকৈ ডিজনী+ হটষ্টাৰত মুক্তি পাইছিল।<ref>{{cite news |author=Express News Service |title=Prithviraj completes second directorial 'Bro Daddy' |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/sep/08/prithviraj-completessecond-directorialbro-daddy-2355636.html|access-date=29 October 2021 |work=[[The New Indian Express]] |date=8 September 2021|archive-date=6 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230206094732/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/sep/08/prithviraj-completessecond-directorialbro-daddy-2355636.html|url-status=live}}</ref> ''ইণ্ডিয়া টুডে'' কাকতখনে উল্লেখ কৰে, "এনাৰ চৰিত্ৰত কল্যাণী যেন এক প্ৰকাৰৰ বিস্ময়কৰ প্ৰকাশ। তেওঁ এগৰাকী স্বাভাৱিক অভিনেত্ৰী আৰু তেওঁৰ অভিব্যক্তি প্ৰতিটো পৰিস্থিতিৰ বাবে উপযুক্ত।"<ref>{{cite news |last=K. |first=Janani |title=Bro Daddy Movie Review: Mohanlal, Prithviraj's fun family drama is not Badhaai Ho, but better |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/bro-daddy-movie-review-mohanlal-prithviraj-fun-family-drama-is-full-of-life-1904564-2022-01-26 |access-date=26 January 2022 |work=[[India Today]] |date=26 January 2022 |archive-date=26 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220126070054/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/bro-daddy-movie-review-mohanlal-prithviraj-fun-family-drama-is-full-of-life-1904564-2022-01-26 |url-status=live}}</ref> বছৰৰ অন্তিমখন ছবি ''থাল্লুমালা''ত তেওঁ টভিনো থমাছৰ বিপৰীতে অভিনয় কৰিছিল। সমালোচকৰ পৰা ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰাৰ লগতে এতিয়ালৈকে সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালয়ালম ছবিসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হৈ পৰে।<ref>{{cite web |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2022/apr/12/tovino-thomas-khalid-rahmans-film-thallumaala-completed-30851.html |title=Tovino Thomas-Khalid Rahman's film Thallumaala completed |website=Cinema Express|date=12 April 2022 | access-date=11 August 2022| archive-date=11 August 2022| archive-url=https://web.archive.org/web/20220811005629/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2022/apr/12/tovino-thomas-khalid-rahmans-film-thallumaala-completed-30851.html| url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |title=Tovino Thomas' biggest hit turns out to be Thallumaala |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/tovino-thomas-biggest-hit-turns-out-to-be-thallumaala/articleshow/93607654.cms |access-date=2022-09-06 |website=The Times of India |date=17 August 2022 |language=en |archive-date=28 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220828170227/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/tovino-thomas-biggest-hit-turns-out-to-be-thallumaala/articleshow/93607654.cms |url-status=live}}</ref> ''দ্য উইকে'' উল্লেখ কৰে, "কল্যাণীৰ বিপাতু চৰিত্ৰটি হৈছে এটা শক্তিশালী চুৱেগী চৰিত্ৰ যিয়ে ছ'চিয়েল মিডিয়াত এক বিপুল পৰিমাণৰ ফ'ল'ৱাৰ থকা বুলি দাবী কৰে। পাতু কল্যাণীৰ হাতত নিৰাপদ।"<ref>{{cite web |url=https://www.theweek.in/review/movies/2022/08/12/thallumaala-review-tovino-thomas-kalyani-priyadarshan-shine-full-on-entertainer.html |title='Thallumaala' review: Tovino Thomas, Kalyani Priyadarshan shine in this full-on entertainer |website=The Week | access-date=13 August 2022 | archive-date=13 August 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220813174850/https://www.theweek.in/review/movies/2022/08/12/thallumaala-review-tovino-thomas-kalyani-priyadarshan-shine-full-on-entertainer.html | url-status=live}}</ref> ২০২৩ চনত কল্যাণী অভিনীত দুটাকৈ ছবিয়ে মুক্তি লাভ কৰিছিল। প্ৰথমে তেওঁ ''চেছাম মাইক-ইল ফাতিমা''ত ফুটবল কমেণ্টেটৰ হোৱাৰ আকাংক্ষা থকা এগৰাকী মুছলমান মহিলাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Sesham Mike-il Fathima teaser: Kalyani Priyadarshan promises a fresh, colorful and fun film |work=Indian Express |date=27 August 2023 |access-date=20 September 2023 |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/sesham-mike-il-fathima-teaser-kalyani-priyadarshan-promises-a-fresh-colorful-and-fun-film-8911371/lite/ |archive-date=1 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101043716/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/sesham-mike-il-fathima-teaser-kalyani-priyadarshan-promises-a-fresh-colorful-and-fun-film-8911371/lite/ |url-status=live}}</ref> ''[[দ্য হিন্দু]]''ৱে উল্লেখ কৰে, "কল্যাণীয়ে তেওঁৰ পৰ্দাত উপস্থিতিৰে আন্তৰিকতাপূৰ্ণ অভিনয় কৰিছে। ফাতিমাৰ চৰিত্ৰত তেওঁ সূক্ষ্মভাৱে অভিনয় কৰিছে যদিও কিছুমান দৃশ্যৰ গধুৰ সংলাপৰ বাবে তেওঁক বোজাই কৰা যেন লাগে, যাৰ ফলত তেওঁ অভিনেত্ৰী হিচাপে বাধাগ্ৰস্ত হৈছে।"<ref>{{Cite news |last=M |first=Athira |date=18 November 2023 |title='Sesham Mike-il Fathima' movie review: Kalyani Priyadarshan shines in this feel-good entertainer |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/kalyani-priyadarshan-shines-in-sesham-mike-il-fathima-directed-by-debutant-manu-c-kumar/article67546706.ece |access-date= |issn=0971-751X |archive-date=20 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231120101612/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/kalyani-priyadarshan-shines-in-sesham-mike-il-fathima-directed-by-debutant-manu-c-kumar/article67546706.ece |url-status=live }}</ref> ইয়াৰ পিছত মালায়ালম ছবি ''এণ্টনি''ত জ'জু জৰ্জৰ সৈতে এগৰাকী উগ্ৰ কলেজীয়া ছাত্ৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ''দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছে'' কয়, "কল্যাণীয়ে প্ৰথমাৰ্ধত কিছুমান চমকপ্ৰদ যুঁজৰ দৃশ্য পায়। কিন্তু, শেষৰ ফালে তেওঁৰ চৰিত্ৰৰ একমাত্ৰিক চিত্ৰণে সহায় নকৰে আৰু ই সংযোগ হেৰুৱাই পেলায়।"<ref>{{Cite news |title=Kalyani Priyadarshan gets a fresh haircut for her next film Antony |work=The Times of India |date=5 May 2023 |access-date=14 September 2023 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/kalyani-priyadarshan-gets-a-fresh-haircut-for-her-next-antony/articleshow/100012464.cms |archive-date=13 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230613181103/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/kalyani-priyadarshan-gets-a-fresh-haircut-for-her-next-antony/articleshow/100012464.cms |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last=Shrijith |first=Sajin |date=2 December 2023 |title='Antony' movie review: Overfamiliarity breeds fatigue |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2023/dec/02/antony-movie-review-overfamiliarity-breeds-fatigue-2637870.html |website=The New Indian Express |access-date=2 December 2023 |archive-date=2 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202062835/https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2023/dec/02/antony-movie-review-overfamiliarity-breeds-fatigue-2637870.html |url-status=live }}</ref> ২০২৪ চনৰ প্ৰথমখন ছবি ''বৰ্ষঙ্গলক্কু শেষম''ত কল্যাণীয়ে প্ৰণৱ মোহনলালৰ সৈতে পুনৰবাৰ অভিনয় কৰে।<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/varshangalkku-shesham-vineeth-sreenivasan-brings-together-an-ensemble-cast-for-his-next/article67075968.ece |title=Vineeth Sreenivasan brings together an ensemble cast for his next |newspaper=The Hindu |url-access=subscription |accessdate=10 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230713141855/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/varshangalkku-shesham-vineeth-sreenivasan-brings-together-an-ensemble-cast-for-his-next/article67075968.ece |archivedate=13 July 2023 |url-status=live}}</ref> ''হিন্দুস্তান টাইমছে'' উল্লেখ কৰিছিল যে কল্যাণীৰ কাম প্ৰায় নাছিলেই।<ref>{{Cite web |date=2024-04-12 |title=Varshangalkku Shesham Review: Vineeth Sreenivasan's tale of friendship is earnest but melodramatic |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/varshangalkku-shesham-review-vineeth-sreenivasan-s-tale-of-friendship-is-earnest-but-melodramatic-101712930244899.html |access-date=2024-04-14 |website=Hindustan Times |language=en |archive-date=13 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240413062526/https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/varshangalkku-shesham-review-vineeth-sreenivasan-s-tale-of-friendship-is-earnest-but-melodramatic-101712930244899.html |url-status=live }}</ref> কল্যাণীৰ আগন্তুক তামিল ছবিখনৰ নাম ''জিনি''।<ref>{{Cite news |title=Jayam Ravi's next titled Genie: Krithi Shetty, Kalyani Priyadarshan, and Wamiqa Gabbi roped in for the project |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/jayam-ravis-next-titled-genie-krithi-shetty-kalyani-priyadarshan-and-wamiqa-gabbi-roped-in-for-the-project-8761674/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230705164159/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/jayam-ravis-next-titled-genie-krithi-shetty-kalyani-priyadarshan-and-wamiqa-gabbi-roped-in-for-the-project-8761674/ |archive-date=5 July 2023 |access-date=9 January 2024 |newspaper=The Indian Express}}</ref> == সংবাদ মাধ্যমত == কল্যাণীক সৰ্বাধিক পাৰিশ্ৰমিক পোৱা মালয়ালম অভিনেত্ৰীসকলৰ ভিতৰত বিবেচনা কৰা হয়। কল্যাণীয়ে তেওঁৰ প্ৰথমখন ছবি হেল্ল’ৰ বাবে সমালোচকৰ পৰা প্ৰচুৰ প্ৰশংসা লাভ কৰে। তেওঁ ছবিখনক তেওঁৰ কেৰিয়াৰৰ "শ্ৰেষ্ঠ ছবি" বুলি অভিহিত কৰে।<ref name="Hello Kalyani">{{cite news |title=Kalyani Priyadarshan on why Hello is the best film that has happened to her career |url=https://www.firstpost.com/entertainment/kalyani-priyadarshan-on-why-hello-is-the-best-film-that-has-happened-to-her-career-4291265.html/amp |work=Firstpost |access-date=12 January 2019 |archive-date=18 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180718084133/https://www.firstpost.com/entertainment/kalyani-priyadarshan-on-why-hello-is-the-best-film-that-has-happened-to-her-career-4291265.html/amp |url-status=live}}</ref> ''১২৩তেলুগু''ৱে "হেল্ল" ছবিখনৰ বাবে তেওঁক ২০১৭ চনৰ "শীৰ্ষ অভিনেত্ৰীসকলৰ" তালিকাত স্থান দিছিল।<ref>{{cite news |title=2017 Recap: New talented actresses of the year |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/hyderabad-times-most-desirable-women-2017-take-a-bow-hotties/articleshow/63287457.cms |access-date=11 February 2021 |work=123telugu |date=30 December 2017 |language=en}}</ref> ''ৰেডিফ.কম''ৰ পৰা সুভাষ কে. ঝাই তেওঁৰ চলচ্চিত্ৰ জীৱনৰ বিষয়ে মতামত দিছিল: "কল্যাণী মালয়ালম ছবিজগতৰ এক উল্লেখযোগ্য নাম হৈ পৰিছে। ধুনীয়া আৰু অপৰিসীম মেধাৱী, তেওঁ নিজকে তেওঁৰ পিতৃ তথা ছবি পৰিচালক প্ৰিয়দৰ্শনৰ কন্যাতকৈ বহু বেছি বুলি প্ৰমাণ কৰিছে।"<ref>{{cite news |title=The biggest joy of Priyadarshan's life |url=https://m.rediff.com/movies/report/the-biggest-joy-of-priyadarshans-life/20240130.htm |work=Rediff.com |access-date=17 February 2024 |archive-date=31 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131084133/https://m.rediff.com/movies/report/the-biggest-joy-of-priyadarshans-life/20240130.htm |url-status=live}}</ref> [[কল্যাণ জুৱেলাৰ্ছ]] আৰু আজিঅ’ৰ দৰে কেইবাটাও ব্ৰেণ্ডৰ তেওঁ বিশিষ্ট চেলিব্ৰিটি এণ্ডৰছাৰ।<ref>{{cite news |title=Manju Warrier to Akkineni Nagarjuna: Kalyan jewellers sparkles with myriad regional stars |url=https://www.newindianexpress.com/business/2019/nov/03/manju-warrier-to-akkineni-nagarjuna-kalyan-jewellers-sparkles-with-myriad-regional-stars-2056301.html |work=The New Indian Express |access-date=12 May 2020 |archive-date=5 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191105164157/http://www.newindianexpress.com/business/2019/nov/03/manju-warrier-to-akkineni-nagarjuna-kalyan-jewellers-sparkles-with-myriad-regional-stars-2056301.html |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=On the campaign trail:Online fashion portal AJIO rings in Onam with a musical ode |url=https://www.thehindubusinessline.com/catalyst/on-the-campaign-trail-online-fashion-portal-ajio-rings-in-onam-with-a-musical-ode/article65801313.ece/ |work=The Hindu Business Line |access-date=12 June 2021 |archive-date=23 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220823112750/https://www.thehindubusinessline.com/catalyst/on-the-campaign-trail-online-fashion-portal-ajio-rings-in-onam-with-a-musical-ode/article65801313.ece/amp/ |url-status=live}}</ref> তেওঁ "ৰিটজ" আৰু "ইউ এণ্ড আই"কে ধৰি বিভিন্ন আলোচনীৰ [[কভাৰ মডেল]] হিচাপে কাম কৰি আহিছে।<ref>{{cite news |title=Sugar & Spice: Kalyani Priyadarshan |url=https://www.ritzmagazine.in/sugar-spice-kalyani-priyadarshan/ |work=Ritz Magazine |access-date=16 December 2021 |archive-date=17 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210717102300/https://www.ritzmagazine.in/sugar-spice-kalyani-priyadarshan/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=I thought I belonged behind the camera: Kalyani Priyadarshan |url=https://www.youandi.com/i-thought-i-belonged-behind-camera-kalyani-priyadarshan/ |work=You & I |access-date=16 July 2022 |archive-date=7 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007052615/https://www.youandi.com/i-thought-i-belonged-behind-camera-kalyani-priyadarshan/ |url-status=live}}</ref> ২০২০ চনত কল্যাণীয়ে [[দ্য টাইম্‌ছ অৱ ইণ্ডিয়া|কোচি টাইমছৰ মষ্ট ডিজায়াৰেবল উইমেন]]ৰ খিতাপ লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |title=Meet Kochi Times Most Desirable Woman 2020: Kalyani Priyadarshan |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/kochi-times-most-desirable-woman-2020-kalyani-priyadarshan/articleshow/83145295.cms |access-date=27 July 2021 |website=Times of India |language=en |last1=Soman |first1=Deepa |archive-date=17 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231217073500/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/kochi-times-most-desirable-woman-2020-kalyani-priyadarshan/articleshow/83145295.cms |url-status=live}}</ref> একে বছৰতে চেন্নাই টাইমছৰ মষ্ট ডিজায়াৰেবল উইমেনৰ তালিকাত ৮ম আৰু টাইমছ মষ্ট ডিজায়াৰেবল উইমেনৰ তালিকাত ৪১তম স্থান লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |title=Check Out The List of Chennai Times 30 Most Desirable Women 2020 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/chennai-times-30-most-desirable-women-2020/articleshow/83147467.cms |access-date=4 August 2021 |website=Times of India |language=en |archive-date=17 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231217073500/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/chennai-times-30-most-desirable-women-2020/articleshow/83147467.cms |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |title=Times Most Desirable Woman of 2020: Rhea Chakraborty – Living through a trial by fire, gracefully |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/the-times-most-desirable-woman-of-2020-rhea-chakraborty-living-through-a-trial-by-fire-gracefully/articleshow/83312150.cms |access-date=9 August 2021 |website=Times of India |language=en |archive-date=8 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210608013431/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/the-times-most-desirable-woman-of-2020-rhea-chakraborty-living-through-a-trial-by-fire-gracefully/articleshow/83312150.cms |url-status=live}}</ref> == চলচ্চিত্ৰপুঞ্জী == {{Pending films key}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | শিৰোনাম ! scope="col" | ভূমিকা ! scope="col" | ভাষা ! class="unsortable" scope="col" | টোকা ! class="unsortable" scope="col" | {{Abbr|তথ্য.|তথ্যসূত্ৰ}} |- | ২০১৭ ! scope="row" | ''[[হেল্ল' (২০১৭ চলচ্চিত্ৰ)|হেল্ল']]'' | প্ৰিয়া/জুন্নু | rowspan="3"|[[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]] | |<ref name="Hello Kalyani" /> |- | rowspan=3| ২০১৯ ! scope="row" |''[[চিত্ৰলাহৰী (চলচ্চিত্ৰ)|চিত্ৰলাহৰী]]'' | লাহৰী | |<ref>{{Cite web |url=https://www.thenewsminute.com/article/kalyani-priyadarshan-and-nivetha-pethuraj-star-sai-dharam-tej-s-chitralahari-92051 |work=The News Minute |title=Kalyani Priyadarshan and Nivetha Pethuraj to star in Sai Dharam Tej's 'Chitralahari' |date=22 November 2018 |access-date=18 May 2019 |archive-date=18 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190518035027/https://www.thenewsminute.com/article/kalyani-priyadarshan-and-nivetha-pethuraj-star-sai-dharam-tej-s-chitralahari-92051 |url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | ''ৰণৰংগম'' | গীতা | |<ref>{{cite news |last=R. |first=Manoj Kumar |title=Ranarangam actor Kalyani Priyadarshan: I love gangster movies |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/kalyani-priyadarshan-ranarangam-gangster-movies-working-with-father-priyadarshan-5901398/ |access-date=17 August 2019 |work=The Indian Express |date=14 August 2019 |archive-date=17 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817143829/https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/kalyani-priyadarshan-ranarangam-gangster-movies-working-with-father-priyadarshan-5901398/ |url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | ''হিৰো'' | মীৰা | [[তামিল ভাষা|তামিল]] | |<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/hero-actress-kalyani-priyadarshan-is-all-praise-for-sivakarthikeyan/articleshow/72966608.cms |title=Hero actress Kalyani Priyadarshan is all praise for co-star Sivakarthikeyan |work=The Times of India |access-date=12 October 2020 |archive-date=30 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230000612/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/hero-actress-kalyani-priyadarshan-is-all-praise-for-sivakarthikeyan/articleshow/72966608.cms |url-status=live}}</ref> |- | rowspan=2|২০২০ ! scope="row" |''বৰানে অৱশ্যমুণ্ড'' | নিকিতা "নিক্কি" | [[মালয়ালম ভাষা|মালায়ালম]] | |<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/anoop-sathyan-ropes-in-dulquer-and-kalyani-for-a-family-drama/articleshow/70922736.cms |title=Anoop Sathyan ropes in Dulquer and Kalyani for a family-drama |last=Sanjith Sidhardhan |date=1 September 2019 |work=[[The Times of India]] |access-date=1 January 2020 |archive-date=10 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200210102021/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/anoop-sathyan-ropes-in-dulquer-and-kalyani-for-a-family-drama/articleshow/70922736.cms |url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"|''পুথাম পুধু কালাই'' | যুৱতী লক্ষ্মী কৃষ্ণণ | rowspan="2" | তামিল | খণ্ড: "ইলামাই ইধো ইধো" |<ref>{{cite web |url=https://www.onlykollywood.com/kalyani-priyadarshan-talks-about-putham-pudhu-kaalai/ |title=Kalyani Priyadarshan talks about Putham Pudhu Kaalai |work=Only Kollywood |date=15 October 2020 |accessdate=15 November 2020 |archive-date=22 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201022231722/https://www.onlykollywood.com/kalyani-priyadarshan-talks-about-putham-pudhu-kaalai/ |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2"|২০২১ ! scope="row"|''মানাডু'' | সীতামহালক্ষ্মী | |<ref name="Maanaadu">{{Cite web |date=31 March 2019 |title=Kalyani Priyadarshan to be seen opposite Simbu in 'Maanaadu' |url=https://www.thenewsminute.com/article/kalyani-priyadarshan-be-seen-opposite-simbu-maanaadu-99242 |access-date=21 November 2020 |website=The News Minute |archive-date=31 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190331233423/https://www.thenewsminute.com/article/kalyani-priyadarshan-be-seen-opposite-simbu-maanaadu-99242 |url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |''মাৰাক্কাৰ: লায়ন অৱ দ্য আৰৱিয়ান চী'' | আইশ্বা | rowspan="7" |মালায়ালম | |<ref>{{cite news |last=Sidhardhan |first=Sanjith |title=Kalyani Priyadarshan and Keerthy Suresh join Mohanlal's Marakkar |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/kalyani-priyadarshan-and-keerthy-suresh-join-marakkar/articleshow/65947798.cms |access-date=15 June 2019 |work=The Times of India |date=25 September 2018 |archive-date=6 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210306095816/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/kalyani-priyadarshan-and-keerthy-suresh-join-marakkar/articleshow/65947798.cms |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="3" |২০২২ ! scope="row" |''[[হৃদয়ম]]'' | নিত্যা বালাগোপাল | |<ref name="Hridayam">{{cite news |last=Sidhardhan |first=Sanjith |title=Pranav Mohanlal and Kalyani Priyadarshan wrap up their portions of Hridayam in Chennai |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/pranav-mohanlal-and-kalyani-priyadarshan-wrap-up-their-portions-of-hridayam-in-chennai/articleshow/80906562.cms |access-date=18 February 2021 |work=The Times of India |date=14 February 2021 |archive-date=15 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210215162754/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/pranav-mohanlal-and-kalyani-priyadarshan-wrap-up-their-portions-of-hridayam-in-chennai/articleshow/80906562.cms |url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |''ব্ৰ' ডেডী'' | এনা কুৰিয়ান | |<ref name="BD">{{cite news |last=Palisetty |first=Ramya |title=Prithviraj Sukumaran announces his second directorial Bro Daddy with Mohanlal |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/prithviraj-sukumaran-announces-his-second-directorial-bro-daddy-with-mohanlal-1816663-2021-06-18 |access-date=15 July 2021 |work=India Today |date=18 June 2021 |archive-date=19 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210619201702/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/prithviraj-sukumaran-announces-his-second-directorial-bro-daddy-with-mohanlal-1816663-2021-06-18 |url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |''থাল্লুমালা'' | ফাতিমা বিৱী "বীপাতু" | |<ref>{{cite news |last1=Service |first1=Express News |title=Tovino and Kalyani to share screen in 'Thallumaala' |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/sep/14/tovino-kalyani-to-share-screen-in-thallumaala-2358258.html |access-date=27 October 2021 |work=The New Indian Express |date=14 October 2021 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027135828/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/sep/14/tovino-kalyani-to-share-screen-in-thallumaala-2358258.html |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2" |২০২৩ ! scope="row" | ''চেছাম মাইক-ইল ফাতিমা'' | ফাতিমা নূৰজাহান "পাতু"। | |<ref>{{Cite web |title=Kalyani Priyadarshan's film Sesham Mikeil Fathima commences filming |work=The New Indian Express |date=16 September 2022 |access-date=17 September 2022 |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2022/sep/15/kalyani-priyadarshans-sesham-mikeil-fathima-commences-filming-2498562.html |archive-date=29 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220929082434/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2022/sep/15/kalyani-priyadarshans-sesham-mikeil-fathima-commences-filming-2498562.html |url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | ''এণ্টনি'' | এন্ মাৰিয়া | |<ref>{{Cite web |title=Filming of Joju George, Kalyani Priyadarshan's Antony wraps up |work=Cinema Express |date=4 August 2023 |access-date=14 September 2023 |url=https://m.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/aug/27/filming-of-joju-george-kalyani-priyadarshans-antony-wraps-up-47020.amp |archive-date=15 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230915124638/https://m.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/aug/27/filming-of-joju-george-kalyani-priyadarshans-antony-wraps-up-47020.amp |url-status=live |archivedate=15 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230915124638/https://m.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/aug/27/filming-of-joju-george-kalyani-priyadarshans-antony-wraps-up-47020.amp |deadurl=yes }}</ref> |- | rowspan="3"|২০২৪ ! scope="row" | ''[[বৰ্ষঙ্গলক্কু শেষম]]'' | এন্নী | |<ref>{{Cite web |title=First schedule of Varshangalkku Shesham completed |work=The New Indian Express |access-date=27 November 2023 |date=21 November 2023 |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2023/Nov/21/first-schedule-of-varshangalkku-shesham-completed-2634683.html |archive-date=15 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231215202252/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2023/nov/21/first-schedule-of-varshangalkku-shesham-completed-2634683.amp |url-status=live}}</ref> |- | {{Pending film|italic=no| ''জিনি''}} | {{TBA}} | তামিল | চিত্ৰগ্ৰহণ |<ref>{{Cite web |title=Kalyani Priyadarshan is excited about being part of 'Genie' |work=The Times of India |access-date=22 September 2023 |date=6 July 2023 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/kalyani-priyadarshan-excited-about-being-part-of-genie/articleshow/101537388.cms?from=mdr |archive-date=8 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230708084059/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/kalyani-priyadarshan-excited-about-being-part-of-genie/articleshow/101537388.cms?from=mdr |url-status=live}}</ref> |- | {{Pending film|italic=no| ''ওদুম কুথিৰা চাদুম কুথিৰা''}} | {{TBA}} | মালয়ালম | চিত্ৰগ্ৰহণ |<ref>{{Cite web |title=Fahadh Faasil and Kalyani Priyadarshan’s ‘Odum Kuthira Chadum Kuthira’ goes on floors |work=The Hindu |access-date=28 May 2024 |date=29 April 2024 |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/fahadh-faasil-and-kalyani-priyadarshans-odum-kuthira-chadum-kuthira-goes-on-floors/article68120470.ece/ |archive-date=5 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240605084059/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/fahadh-faasil-and-kalyani-priyadarshans-odum-kuthira-chadum-kuthira-goes-on-floors/article68120470.ece/amp/ |url-status=live}}</ref> |} <!--Do not include future projects unless there is a reliable source that confirms filming has begun. See [[WP:CRYSTAL]]--> == বঁটা আৰু মনোনয়ন == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | পুৰস্কাৰ ! scope="col" | বিভাগ ! scope="col" | চলচ্চিত্ৰ ! scope="col" | ফলাফল ! class="unsortable" scope="col" | {{Abbr|তথ্য.|তথ্যসূত্ৰ(s)}} |- | rowspan="3"|২০১৮ | ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ | শ্ৰেষ্ঠ নৱাগতা অভিনেত্ৰী – দক্ষিণ | rowspan="3"|''[[হেল্ল' (২০১৭ চলচ্চিত্ৰ)|হেল্ল']]'' | {{won}} |<ref>{{Cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/winners-65th-jio-filmfare-awards-south-2018/articleshow/64617904.cms |title=Winners: 65th Jio Filmfare Awards (South) 2018 |website=The Times of India |date=17 June 2018 |access-date=18 November 2019 |archive-date=17 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180617071126/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/winners-65th-jio-filmfare-awards-south-2018/articleshow/64617904.cms |url-status=live}}</ref> |- | দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ নৱাগতা অভিনেত্ৰী – তেলেগু | {{won}} |<ref>{{Cite web |url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/siima-2018-sivakartikeyan-nivin-pauly-r-madhavan-hansika-motwani-win-big-on-day-1/story-QEaUgz81IrHcCSUt3gXcEJ.html |title=SIIMA 2018 Tamil and Malayalam Awards: Sivakartikeyan, Nivin Pauly, R Madhavan, Hansika Motwani win big |website=Hindustan Times |date=15 September 2018|access-date=19 January 2020|archive-date=1 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191001055646/https://www.hindustantimes.com/regional-movies/siima-2018-sivakartikeyan-nivin-pauly-r-madhavan-hansika-motwani-win-big-on-day-1/story-QEaUgz81IrHcCSUt3gXcEJ.html|url-status=live}}</ref> |- | জি তেলেগু অপ্সৰা বঁটা | বৰ্ষশ্ৰেষ্ঠ নৱাগতা নায়িকা | {{won}} |<ref>{{Cite news |title=At Zee Telugu Apsara Awards 2018, Kajal Aggarwal and Tamannaah win honours |work=Hindustan Times |url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/at-zee-telugu-apsara-awards-2018-kajal-aggarwal-and-tamannaah-win-honours/story-KijVPXjDwUTt4dTmuPVNmK.html |access-date=2020-11-15 |date=2018-04-09 |archive-date=1 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231001050532/https://www.hindustantimes.com/regional-movies/at-zee-telugu-apsara-awards-2018-kajal-aggarwal-and-tamannaah-win-honours/story-KijVPXjDwUTt4dTmuPVNmK_amp.html |url-status=live}}</ref> |- | 2022 | rowspan="2"|দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ নৱাগতা অভিনেত্ৰী – মালায়ালম | ''বৰানে অৱশ্যমুণ্ড'' | {{won}} |<ref>{{Cite news |date=12 September 2022 |title=SIIMA 2022: Kangana Ranaut, Arya, Tovino Thomas, Aishwarya Lekshmi win top acting honours |url=https://www.dnaindia.com/entertainment/photo-gallery-siima-2022-kangana-ranaut-arya-tovino-thomas-aishwarya-lekshmi-win-top-acting-honours-2984472/arya-2984474 |access-date=2 March 2022 |newspaper=Daily News and Analysis |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124063701/https://www.dnaindia.com/entertainment/photo-gallery-siima-2022-kangana-ranaut-arya-tovino-thomas-aishwarya-lekshmi-win-top-acting-honours-2984472/arya-2984474 |url-status=live}}</ref> |- | ২০২৩ | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী – মালয়ালম | ''ব্ৰ' ডেডী'' | {{won}} |<ref>{{Cite news |title=SIIMA 2023 winners: Ponniyin Selvan I, Nna Thaan Case Kodu, R Madhavan, Trisha, Tovino Thomas and Kalyani Priyadarshan win big |work=Hindustan Times |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/siima-awards-2023-day-2-r-madhavan-takes-home-award-for-best-debutant-director-kamal-haasan-best-actor-mani-ratnams-ponniyin-selvan-shines-8943416/lite/|access-date=2023-09-16|archive-date=28 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230928192620/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/siima-awards-2023-day-2-r-madhavan-takes-home-award-for-best-debutant-director-kamal-haasan-best-actor-mani-ratnams-ponniyin-selvan-shines-8943416/lite/|url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2"|২০২৪ | ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী – মালয়ালম | rowspan="2"|''চেছাম মাইক-ইল ফাতিমা'' | rowspan="2" {{Pending}} |<ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/nominations-for-filmfare-awards-malayalam-2024-are-out-67263.amp |title=Nominations for the 68th Filmfare Awards (Malayalam) 2024 |website=Filmfare |date=16 July 2024 |access-date=17 July 2024}}</ref> |- | দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী – মালয়ালম |<ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/art-entertainment/south-cinema/siima-2024-dasara-jailer-2018-lead-the-nominations-check-out-the-details-inside |title=SIIMA 2024: 'Dasara', 'Jailer', 'Kantara', '2018' lead the nominations - Check out the details inside |website=Outlook India |date=17 July 2024 |access-date=17 July 2024}}</ref> |} == তথ্য উৎস == {{ৰেফলিষ্ট}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{commons category|Kalyani Priyadarshan|কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শন}} * {{Instagram|kalyanipriyadarshan|কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শন}} * {{IMDb name|9219502}} {{DEFAULTSORT:কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শন}} [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:তেলেগু চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:তামিল চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] b94ffo0c9cuaqv90glrf9jjb981d4gi 626457 626456 2026-08-12T07:14:12Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 626457 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শন | image = Kalyani Priyadarshan.jpg | caption = ২০১৭ চনত কল্যাণী | birth_name = কল্যাণী নাইৰ | birth_date = {{Birth date and age|1993|04|05|df=y}}<ref name="KPFacts" /> | birth_place = [[চেন্নাই|মাদ্ৰাজ]], [[তামিলনাডু]], [[ভাৰত]] | education = পাৰ্চন্স স্কুল অৱ ডিজাইন, [[নিউয়ৰ্ক মহানগৰ]] (বি. আৰ্ক) | occupation = অভিনেত্ৰী | years_active = ২০১৭–বৰ্তমান | spouse = | relatives = [[প্ৰিয়দৰ্শন]] (পিতৃ)<br/>[[লিচি]] (মাতৃ) | website = }} '''কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শন''' ({{lang-en|Kalyani Priyadarshan}}; জন্ম: ৫ এপ্ৰিল ১৯৯৩) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী। তেওঁ মূলতঃ [[মালয়ালম]] ছবিত অভিনয় কৰে যদিও‌ ইতিমধ্যে কেইবাখনো [[তামিল]] আৰু [[তেলুগু]] ছবিত অভিনয় কৰিছে। কল্যাণীয়ে এটা "ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ" আৰু তিনিটা "দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা" লাভ কৰিছে৷<ref name="KPFacts">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/happy-birthday-kalyani-priyadarshan-interesting-facts-about-the-actress/etphotostory/90657649.cms|title=Happy Birthday, Kalyani Priyadarshan: Interesting Facts About The Actress|work=The Times of India|date=5 April 2022|accessdate=4 September 2022|archivedate=24 April 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240424061646/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/happy-birthday-kalyani-priyadarshan-interesting-facts-about-the-actress/etphotostory/90657649.cms}}</ref><ref name="indiatimes1">[https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/winners-65th-jio-filmfare-awards-south-2018/articleshow/64617904.cms Winners: 65th Jio Filmfare Awards (South) 2018] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180617071126/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/winners-65th-jio-filmfare-awards-south-2018/articleshow/64617904.cms|date=17 June 2018}}. Times of India (17 June 2018). Retrieved 14 August 2018.</ref> চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা প্ৰিয়দৰ্শন আৰু অভিনেত্ৰী লিছীৰ গৃহত জন্মগ্ৰহণ কৰা কল্যাণীয়ে সহকাৰী প্ৰডাকচন ডিজাইনাৰ হিচাপে নিজৰ কৰ্মজীৱনৰ আৰম্ভণি কৰিছিল। তেলেগু ছবি ''[[হেল্ল' (২০১৭ চলচ্চিত্ৰ)|হেল্ল']]'' (২০১৭)ত অভিনয়েৰে তেওঁ ছবিজগতত খোজ দিয়ে আৰু উক্ত ছবিখনৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ নৱাগতা অভিনেত্ৰী – দক্ষিণৰ বিভাগত ফিল্মফেয়াৰ বঁটা লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ''হিৰো'' (২০১৯)ৰ মাধ্যমেৰে তামিল ছবিজগতত আৰু ''বৰানে অৱশ্যামুণ্ড'' (২০২০)ৰ মাধ্যমেৰে মালয়ালম ছবিজগতত প্ৰৱেশ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত কল্যাণীয়ে ''চিত্ৰলাহৰী'' (২০১৯), ''মানাডু'' (২০২১), ''[[হৃদয়ম]]'' (২০২২), ''থাল্লুমালা'' (২০২২) আৰু ''ব্ৰ’ ডেডী'' (২০২২)কে ধৰি বহুকেইখন ছবিত অভিনয় কৰে। ইয়াৰে ভিতৰত ''ব্ৰ' ডেডী'' ছবিখনৰ বাবে তেওঁ "শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী – মালয়ালম বিভাগত সাইমা বঁটা" লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|date=5 July 2018|title=I thought I belonged behind the camera: Kalyani Priyadarshan|url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/i-thought-i-belonged-behind-the-camera-kalyani-priyadarshan-1.2945420|accessdate=22 November 2020|work=[[Mathrubhumi]]|language=en|archivedate=27 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210627053727/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/i-thought-i-belonged-behind-the-camera-kalyani-priyadarshan-1.2945420}}</ref><ref name="SIIMA1">{{Cite web|url=http://siima.in/2018/winners.html|title=SIIMA AWARDS 2018 winners|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180924201426/http://siima.in/2018/winners.html|archivedate=24 September 2018|work=South Indian International Movie Awards}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু পৰিয়াল == ১৯৯৩ চনৰ ৫ এপ্ৰিলত [[চেন্নাই]]ত<ref>{{cite news |author=ETimes |title=Here's how Actress Kalyani Priyadarshan is celebrating her birthday month! |newspaper=Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/heres-how-kalyani-priyadarshan-is-celebrating-her-birthday-month/articleshow/90984199.cms |access-date=21 April 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Keerthy Suresh wishes birthday girl Kalyani Priyadarshan with some unseen throwback pictures |date=5 April 2021 |publisher=Zoom TV |url=https://www.zoomtventertainment.com/tamil-cinema/article/pictures-inside-keerthy-suresh-wishes-birthday-girl-kalyani-priyadarshan-with-some-unseen-throwback-pictures/741272 |access-date=5 April 2022 |archive-date=9 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230209142656/https://www.zoomtventertainment.com/amp/tamil-cinema/article/pictures-inside-keerthy-suresh-wishes-birthday-girl-kalyani-priyadarshan-with-some-unseen-throwback-pictures/741272 |url-status=live}}</ref> ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা প্ৰিয়দৰ্শন আৰু অভিনেত্ৰী লিছীৰ গৃহত কল্যাণীয়ে মালয়ালী পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite news |last=Subramani |first=A. |title=Film director Priyadarshan – actor Lissy divorce formalities complete |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/Film-director-Priyadarshan-actor-Lissy-divorce-formalities-complete/articleshow/54361266.cms |access-date=10 January 2018 |work=The Times of India |date=16 September 2016 |archive-date=10 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180110234132/https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/Film-director-Priyadarshan-actor-Lissy-divorce-formalities-complete/articleshow/54361266.cms |url-status=live}}</ref> মাক-দেউতাকৰ দুটা সন্তানৰ ভিতৰত তেওঁ ডাঙৰ আৰু সিদ্ধাৰ্থ নামৰ এজন সৰু ভাইটি আছে।<ref>{{cite web |title=Priyadarshan's son and Kalyani's brother Siddharth gets married in Chennai; pics go viral |date=4 February 2023 |publisher=Pinkvilla |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/filmmaker-priyadarshans-son-and-kalyanis-brother-siddharth-gets-married-in-chennai-pics-go-viral-1208121?amp |access-date=8 February 2023 |archive-date=6 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230206231700/https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/filmmaker-priyadarshans-son-and-kalyanis-brother-siddharth-gets-married-in-chennai-pics-go-viral-1208121?amp |url-status=live |archivedate=6 February 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230206231700/https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/filmmaker-priyadarshans-son-and-kalyanis-brother-siddharth-gets-married-in-chennai-pics-go-viral-1208121?amp |deadurl=yes }}</ref> চেন্নাইৰ লেডী আন্দলত প্ৰাথমিক শিক্ষা সমাপ্ত কৰি পিছলৈ ছিংগাপুৰত অধ্যয়ন কৰাৰ লগতে তাৰ নাট্যগোট এটাতো কাম কৰিছিল।<ref>[http://ladyandalschool.com/ Lady Andal Venkatasubba Rao Matriculation Higher Secondary School - Official website] ''Lady Andal'' Retrieved 29 September 2023</ref> [[নিউয়ৰ্ক মহানগৰ|নিউয়ৰ্কৰ]] পাৰ্চন্স স্কুল অৱ ডিজাইনৰ পৰা স্থাপত্যৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite web |title=Design principles - Kalyani Priyadarshan |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/kalyani-priyadarshan-waiting-her-second-telugu-film-chitralahari-discusses-how-her-education-in-architecture-helps-her-acting-career/article26779686.ece/ |access-date=22 January 2023 |newspaper=The Hindu |date=9 April 2019 |archive-date=26 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230926021712/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/kalyani-priyadarshan-waiting-her-second-telugu-film-chitralahari-discusses-how-her-education-in-architecture-helps-her-acting-career/article26779686.ece/amp/ |url-status=live}}</ref> কল্যাণীয়ে ভাৰতলৈ উভতি অহাৰ পিছত পণ্ডিচেৰীৰ আদিশক্তি থিয়েটাৰত অভিনয় কৰ্মশালাত অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite web |title=As Adishakti turns 40, remembering Veenapani Chawla who rescued theatre from the spoken word and gave the body full play |url=https://indianexpress.com/article/express-sunday-eye/adishakti-turns-40-remembering-veenapani-chawla-rescued-theatre-from-spoken-word-gave-the-body-full-play-7849606/ |first=Dipanita |last=Nath |access-date=16 January 2023 |newspaper=The Indian Express |date=3 April 2022 |archive-date=17 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117021712/https://indianexpress.com/article/express-sunday-eye/adishakti-turns-40-remembering-veenapani-chawla-rescued-theatre-from-spoken-word-gave-the-body-full-play-7849606/ |url-status=live}}</ref> == কৰ্মজীৱন == === আত্মপ্ৰকাশ আৰু আৰম্ভণিৰ কাম (২০১৭–২০২০) === কল্যাণীয়ে ২০১৩ চনত হিন্দী ছবি ''কৃষ ৩'' (২০১৩)ত ছাবু চাইৰিলৰ অধীনত সহকাৰী প্ৰডাকচন ডিজাইনাৰ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ জীৱন আৰম্ভ কৰে। ২০১৬ চনত তেওঁ তামিল ছবি ''ইৰু মুগান'' (২০১৬)ত সহকাৰী কলা পৰিচালক হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name="KPFacts" /> কল্যাণীয়ে ২০১৭ চনৰ তেলেগু ছবি ''[[হেল্ল' (২০১৭ চলচ্চিত্ৰ)|হেল্ল'ৰ]]'' জৰিয়তে, অখিল অক্কিনেনীৰ সৈতে অভিনয়ত আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{cite news |url=http://www.thenewsminute.com/article/its-official-priyadarshan-and-lissys-daughter-kalyani-debut-akhil-akkineni-film-64912 |title=Kalyani Priyadarshan's debut movie with Akhil |work=The News Minute |accessdate=22 December 2017 |archive-date=15 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171215000432/http://www.thenewsminute.com/article/its-official-priyadarshan-and-lissys-daughter-kalyani-debut-akhil-akkineni-film-64912 |url-status=live}}</ref> ছবিখনে ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰিছিল যদিও বক্স অফিচত গড় হিচাপতকৈ কম উপাৰ্জনকাৰী ছবি হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/hello-review-five-reasons-to-watch-akhil-akkineni-starrer-hello-movie-review/articleshow/62196041.cms |title=Hello: Five reasons to watch Akhil Akkineni and Kalyani Priyadarshan starrer |work=Times of India |access-date=23 December 2017|archive-date=23 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171223065330/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/hello-review-five-reasons-to-watch-akhil-akkineni-starrer-hello-movie-review/articleshow/62196041.cms|url-status=live}}</ref> ''[[দ্য হিন্দু|দ্য হিন্দুৱে]]'' উল্লেখ কৰে যে, "ছবিখনত কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শনৰ অলপ দেৰিকৈ প্ৰৱেশ ঘটে যদিও ই অখিলৰ সৈতে ভাল ৰসায়নৰ পৰিপূৰক তথা এক প্ৰশংসনীয় আত্মপ্ৰকাশ।"<ref>{{Cite news |accessdate=22 December 2018 |title=Hello Movie Review: A race against time |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/hello-review-a-race-against-time/article22228695.ece/ |website=The Hindu |author=Srivathsan Nadadhur |date=22 December 2017|archive-date=15 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210715075638/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/hello-review-a-race-against-time/article22228695.ece/amp/|url-status=live}}</ref> ২০১৯ চনত কল্যাণীৰ তিনিটাকৈ ছবি মুক্তি লাভ কৰিছিল। প্ৰথমে তেওঁ ''চিত্ৰলাহৰী''ত সাই ধৰ্ম তেজৰ বিপৰীতে অভিনয় কৰিছিল। ছবিখনে ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰাৰ লগতে ব্যৱসায়িকভাৱেও সফল হয়।<ref>{{Cite news |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/kalyani-priyadarshan-waiting-her-second-telugu-film-chitralahari-discusses-how-her-education-in-architecture-helps-her-acting-career/article26779686.ece |title=Design principles |last=Dundoo |first=Sangeetha Devi |date=2019-04-09 |work=The Hindu|access-date=2019-05-18 |language=en-IN |issn=0971-751X|archive-date=13 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231113001718/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/kalyani-priyadarshan-waiting-her-second-telugu-film-chitralahari-discusses-how-her-education-in-architecture-helps-her-acting-career/article26779686.ece|url-status=live}}</ref> ''ফাৰ্ষ্টপোষ্টে'' উল্লেখ কৰে, "কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শনে এগৰাকী নিৰীহ ছোৱালীৰ চৰিত্ৰত ভাল অভিনয় কৰিছে; অৱশ্যে সাই ধৰ্ম তেজৰ সৈতে তেওঁৰ ৰোমান্টিক ট্ৰেকটো অতিমাত্ৰা যেন লাগে।"<ref>{{Cite web |date=2019-04-12 |title=Chitralahari movie review: Even Sai Dharam Tej's sincere performance can't save this dull drama |url=https://www.firstpost.com/entertainment/chitralahari-movie-review-even-sai-dharam-tejs-sincere-performance-cant-save-this-dull-drama-6437941.html|access-date=2020-09-11 |website=Firstpost|archive-date=19 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230919143040/https://www.firstpost.com/entertainment/chitralahari-movie-review-even-sai-dharam-tejs-sincere-performance-cant-save-this-dull-drama-6437941.html|url-status=live}}</ref> একে বছৰতে মুক্তিপ্ৰাপ্ত আন দুখন ছবি বক্স অফিচত বিফল হৈছিল। এখন শৰৱানন্দৰ বিপৰীতে অভিনীত ''ৰানাৰংগম'' আৰু আন এখন শিৱকাৰ্তিকেয়নৰ বিপৰীতে অভিনীত ছবি ''হিৰো''। ''হিৰো'' ছবিখনৰ মাধ্যমেৰে তেওঁ তামিল ছবিত অভিষেক ঘটায়।<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/entertainment/reviews/ranarangam-review-this-sudheer-varma-film-starring-sharwanand-is-gangster-drama-with-swag-and-little-else/article29100778.ece |title=Ranarangam review: A stylish battlefield |work=The Hindu |accessdate=17 August 2019 |last1=Dundoo |first1=Sangeetha Devi|archive-date=7 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210507060659/https://www.thehindu.com/entertainment/reviews/ranarangam-review-this-sudheer-varma-film-starring-sharwanand-is-gangster-drama-with-swag-and-little-else/article29100778.ece|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=22 December 2019 |title=Hero review: An-engaging-entertainer-for-families!! |url=https://www.sify.com/movies/hero-review-an-engaging-entertainer-for-families-review-tamil-tmujazajhjacc.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191220060557/https://www.sify.com/movies/hero-review-an-engaging-entertainer-for-families-review-tamil-tmujazajhjacc.html |archive-date=20 December 2019 |website=[[Sify]] |access-date=12 January 2020}}</ref> ২০২০ চনত দুলকৰ চলমানৰ বিপৰীতে ''বৰানে অৱশ্যামুণ্ড''ত অভিনয়েৰে তেওঁ মালয়ালম ছবিজগততো অভিষেক ঘটায়।<ref>{{Cite web |date=2020-02-06 |title=Varane Avashyamund: Five reasons why you should not miss Suresh Gopi, Shobana, Kalyani Priyadarshan and Dulquer Salmaan-starrer |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/varane-avashyamund-five-reasons-why-you-should-not-miss-suresh-gopi-shobana-kalyani-priyadarshan-and-dulquer-salmaan-starrer/photostory/73984796.cms|access-date=2021-07-17 |website=The Times of India |language=en|archive-date=18 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231018140104/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/varane-avashyamund-five-reasons-why-you-should-not-miss-suresh-gopi-shobana-kalyani-priyadarshan-and-dulquer-salmaan-starrer/photostory/73984796.cms|url-status=live}}</ref> ''দ্য নিউজ মিনিট''ত উল্লেখ কৰা হয় যে, "কল্যাণীয়ে খুব সুন্দৰকৈ যুৱতীগৰাকীৰ ভূমিকা পালন কৰে আৰু তেওঁ ছবিখনত মাক আৰু কন্যাৰ মাজৰ সম্পৰ্কটো অধিক গতানুগতিক কৰি তোলে।"<ref>{{cite news |title=Varane Avashyamund movie review: This multistarrer is pleasant but shallow |url=https://www.thenewsminute.com/flix/varane-avashyamund-review-multistarrer-pleasant-shallow-118189 |access-date=15 February 2020 |work=The News Minute |archive-date=29 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929153554/https://www.thenewsminute.com/amp/story/flix/varane-avashyamund-review-multistarrer-pleasant-shallow-118189 |url-status=live}}</ref> ইয়াৰ পিছত ''পুথম পুধু কালাই''ৰ এটা খণ্ডত উৰ্বশীৰ তৰুণী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title='Putham Pudhu Kaalai': Amazon Prime Video announces anthology of five Tamil short films |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2020/sep/30/putham-pudhu-kaalai-amazon-prime-video-announces-anthology-of-five-tamil-short-films-2203973.html |website=The New Indian Express |date=30 September 2020 |access-date=5 October 2020 |archive-date=3 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201103145457/https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2020/sep/30/putham-pudhu-kaalai-amazon-prime-video-announces-anthology-of-five-tamil-short-films-2203973.html |url-status=live}}</ref> ছবিখনৰ সন্দৰ্ভত ''এনডিটিভি ইণ্ডিয়া''ই লিখে, "কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শনে বৰ্তমান আৰু অতীতক এক নিৰৱচ্ছিন্ন প্ৰবাহত ধৰি ৰাখি ছবিখনত নিখুঁতভাৱে অভিনয় কৰিছে।"<ref>{{Cite web |title=Putham Pudhu Kaalai Review: Amazon Prime's Tamil Anthology Is Easy On The Mind And Eye |url=https://www.ndtv.com/entertainment/putham-pudhu-kaalai-review-amazon-primes-tamil-anthology-is-easy-on-the-mind-and-eye-2-5-stars-out-of-5-2310917|access-date=2021-02-06 |website=NDTV.com|archive-date=9 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109060752/https://www.ndtv.com/entertainment/putham-pudhu-kaalai-review-amazon-primes-tamil-anthology-is-easy-on-the-mind-and-eye-2-5-stars-out-of-5-2310917|url-status=live}}</ref> === কৰ্মজীৱনত প্ৰগতি তথা সাফল্য (২০২১–বৰ্তমান) === ২০২১ চনৰ প্ৰথমখন ছবিত কল্যানীয়ে চিলাম্বৰাছনৰ বিপৰীতে তামিল ছবি ''মানাডু''ত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=Rajendran |first=Sowmya |author-link=Sowmya Rajendran |date=29 December 2021 |title=Jai Bhim to Maanaadu: Best Tamil cinema of 2021 |url=https://www.thenewsminute.com/article/jai-bhim-maanaadu-best-tamil-cinema-2021-159279 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220102123929/https://www.thenewsminute.com/article/jai-bhim-maanaadu-best-tamil-cinema-2021-159279 |archive-date=2 January 2022 |access-date=1 March 2022 |website=[[The News Minute]]}}</ref> ছবিখনে সমালোচকৰ পৰা ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰাৰ লগতে বক্স অফিচতো সফল হয়।<ref>{{Cite news |date=26 November 2021 |title='Maanaadu' Box Office Day 1: Silambarasan starrer mints approx Rs 8 crore in TN |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/maanaadu-box-office-day-1-silambarasan-starrer-mints-approx-rs-7-crore-in-tn/articleshow/87928009.cms |url-status=live |access-date=1 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220301133033/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/maanaadu-box-office-day-1-silambarasan-starrer-mints-approx-rs-7-crore-in-tn/articleshow/87928009.cms |archive-date=1 March 2022}}</ref> ''হিন্দুস্তান টাইমছে'' লিখে, "কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শন এগৰাকী দক্ষ অভিনেত্ৰী আৰু খুব সীমিত সময়ৰ ভিতৰতে পৰ্দাত জিলিকি উঠে।"<ref>{{Cite web |last=Pudipeddi |first=Haricharan |date=25 November 2021 |title=Maanaadu movie review: Silambarasan TR's film is highly enjoyable, accessible time-loop thriller |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/maanaadu-movie-review-silambarasan-tr-s-film-is-highly-enjoyable-accessible-time-loop-thriller-101637840096414.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125141528/https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/maanaadu-movie-review-silambarasan-tr-s-film-is-highly-enjoyable-accessible-time-loop-thriller-101637840096414.html |archive-date=25 November 2021 |access-date=25 November 2021 |website=[[Hindustan Times]]}}</ref> একে বছৰতে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী ছবিখন আছিল প্ৰণৱ মোহনলালৰ বিপৰীতে অভিনীত মালয়ালম ছবি ''মাৰাক্কাৰ: লায়ন অৱ দ্য আৰৱিয়ান চী''। ছবিখনে সমালোচকৰ পৰা নেতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰিছিল আৰু বক্স অফিচতো বিফল হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Kalyani Priyadarshan looks regal in these pictures from 'Marakkar – Arabikkadalinte Simham' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/kalyani-priyadarshan-looks-regal-in-these-pictures-from-marakkar-arabikkadalinte-simham/articleshow/74615679.cms |access-date=15 March 2020 |work=The Times of India |date=13 March 2020 |archive-date=16 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200316113024/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/kalyani-priyadarshan-looks-regal-in-these-pictures-from-marakkar-arabikkadalinte-simham/articleshow/74615679.cms |url-status=live}}</ref> ২০২২ চনত কল্যাণীৰ কেৰিয়াৰৰ এক টাৰ্নিং পইণ্ট আছিল। তেওঁৰ তিনিওখন ছবি সফল হৈছিল আৰু আটাইকেইখনে ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰিছিল। তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে প্ৰণৱ মোহনলালৰ বিপৰীতে ''[[হৃদয়ম|হৃদয়মত]]'' অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite news |title=Pranav and Kalyani teaming up for Vineeth Sreenivasan's 'Hridayam' excites Mohanlal-Priyadarshan-Sreenivasan fans|access-date=13 December 2019 |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/pranav-and-kalyani-teaming-up-for-vineeth-sreenivasans-hridayam-excites-mohanlal-priyadarshan-sreenivasan-fans/articleshow/72346145.cms|archive-date=8 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191208070147/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/pranav-and-kalyani-teaming-up-for-vineeth-sreenivasans-hridayam-excites-mohanlal-priyadarshan-sreenivasan-fans/articleshow/72346145.cms|url-status=live}}</ref> ছবিখনে সমালোচকৰ প্ৰশংসাও লাভ কৰে আৰু বক্স অফিচতো সফল হয়। ''চিনেমা এক্সপ্ৰেছে'' কয় যে কল্যাণীয়ে ছবিখনত উপযুক্তভাৱে অভিনয় কৰিছে আৰু হৃদয়ম তেওঁৰ বাবে "সুবৰ্ণ সুযোগ"। ''মনোৰমা অনলাইনে'' উল্লেখ কৰে যে, "নিত্যাৰ চৰিত্ৰত কল্যাণী খাপ খাইছে আৰু প্ৰণৱৰ সৈতে তেওঁৰ ৰসায়ন ছবিখনৰ অন্যতম উচ্চ বিন্দু।"<ref>{{cite news |last=Shrijith |first=Sajin |title=Hridayam Movie Review: Vineeth Sreenivasan delivers two feel-good films for the price of one |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/review/2022/jan/21/hridayam-movie-reviewvineeth-sreenivasan-delivers-two-feel-good-films-for-the-price-of-one-29166.html|access-date=22 January 2022 |work=Cinema Express |date=21 January 2022|archive-date=22 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220122082704/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/review/2022/jan/21/hridayam-movie-reviewvineeth-sreenivasan-delivers-two-feel-good-films-for-the-price-of-one-29166.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |author=Tony |title='Hridayam' movie review: Youthful charm, romance make it a memorable watch |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-reviews/2022/01/21/hridayam-movie-review-vineeth-sreenivasan-pranav-mohanlal.html|access-date=21 January 2022 |work=Manorama Online |date=21 January 2022|archive-date=21 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220121172838/https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-reviews/2022/01/21/hridayam-movie-review-vineeth-sreenivasan-pranav-mohanlal.html|url-status=live}}</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁ পৃথ্বীৰাজ সুকুমাৰনৰ বিপৰীতে ''ব্ৰ’ ডেডী'' ছবিত অভিনয় কৰে, যিখন ছবি পোনপটীয়াকৈ ডিজনী+ হটষ্টাৰত মুক্তি পাইছিল।<ref>{{cite news |author=Express News Service |title=Prithviraj completes second directorial 'Bro Daddy' |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/sep/08/prithviraj-completessecond-directorialbro-daddy-2355636.html|access-date=29 October 2021 |work=[[The New Indian Express]] |date=8 September 2021|archive-date=6 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230206094732/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/sep/08/prithviraj-completessecond-directorialbro-daddy-2355636.html|url-status=live}}</ref> ''ইণ্ডিয়া টুডে'' কাকতখনে উল্লেখ কৰে, "এনাৰ চৰিত্ৰত কল্যাণী যেন এক প্ৰকাৰৰ বিস্ময়কৰ প্ৰকাশ। তেওঁ এগৰাকী স্বাভাৱিক অভিনেত্ৰী আৰু তেওঁৰ অভিব্যক্তি প্ৰতিটো পৰিস্থিতিৰ বাবে উপযুক্ত।"<ref>{{cite news |last=K. |first=Janani |title=Bro Daddy Movie Review: Mohanlal, Prithviraj's fun family drama is not Badhaai Ho, but better |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/bro-daddy-movie-review-mohanlal-prithviraj-fun-family-drama-is-full-of-life-1904564-2022-01-26 |access-date=26 January 2022 |work=[[India Today]] |date=26 January 2022 |archive-date=26 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220126070054/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/bro-daddy-movie-review-mohanlal-prithviraj-fun-family-drama-is-full-of-life-1904564-2022-01-26 |url-status=live}}</ref> বছৰৰ অন্তিমখন ছবি ''থাল্লুমালা''ত তেওঁ টভিনো থমাছৰ বিপৰীতে অভিনয় কৰিছিল। সমালোচকৰ পৰা ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰাৰ লগতে এতিয়ালৈকে সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালয়ালম ছবিসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হৈ পৰে।<ref>{{cite web |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2022/apr/12/tovino-thomas-khalid-rahmans-film-thallumaala-completed-30851.html |title=Tovino Thomas-Khalid Rahman's film Thallumaala completed |website=Cinema Express|date=12 April 2022 | access-date=11 August 2022| archive-date=11 August 2022| archive-url=https://web.archive.org/web/20220811005629/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2022/apr/12/tovino-thomas-khalid-rahmans-film-thallumaala-completed-30851.html| url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |title=Tovino Thomas' biggest hit turns out to be Thallumaala |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/tovino-thomas-biggest-hit-turns-out-to-be-thallumaala/articleshow/93607654.cms |access-date=2022-09-06 |website=The Times of India |date=17 August 2022 |language=en |archive-date=28 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220828170227/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/tovino-thomas-biggest-hit-turns-out-to-be-thallumaala/articleshow/93607654.cms |url-status=live}}</ref> ''দ্য উইকে'' উল্লেখ কৰে, "কল্যাণীৰ বিপাতু চৰিত্ৰটি হৈছে এটা শক্তিশালী চুৱেগী চৰিত্ৰ যিয়ে ছ'চিয়েল মিডিয়াত এক বিপুল পৰিমাণৰ ফ'ল'ৱাৰ থকা বুলি দাবী কৰে। পাতু কল্যাণীৰ হাতত নিৰাপদ।"<ref>{{cite web |url=https://www.theweek.in/review/movies/2022/08/12/thallumaala-review-tovino-thomas-kalyani-priyadarshan-shine-full-on-entertainer.html |title='Thallumaala' review: Tovino Thomas, Kalyani Priyadarshan shine in this full-on entertainer |website=The Week | access-date=13 August 2022 | archive-date=13 August 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220813174850/https://www.theweek.in/review/movies/2022/08/12/thallumaala-review-tovino-thomas-kalyani-priyadarshan-shine-full-on-entertainer.html | url-status=live}}</ref> ২০২৩ চনত কল্যাণী অভিনীত দুটাকৈ ছবিয়ে মুক্তি লাভ কৰিছিল। প্ৰথমে তেওঁ ''চেছাম মাইক-ইল ফাতিমা''ত ফুটবল কমেণ্টেটৰ হোৱাৰ আকাংক্ষা থকা এগৰাকী মুছলমান মহিলাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Sesham Mike-il Fathima teaser: Kalyani Priyadarshan promises a fresh, colorful and fun film |work=Indian Express |date=27 August 2023 |access-date=20 September 2023 |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/sesham-mike-il-fathima-teaser-kalyani-priyadarshan-promises-a-fresh-colorful-and-fun-film-8911371/lite/ |archive-date=1 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101043716/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/sesham-mike-il-fathima-teaser-kalyani-priyadarshan-promises-a-fresh-colorful-and-fun-film-8911371/lite/ |url-status=live}}</ref> ''[[দ্য হিন্দু]]''ৱে উল্লেখ কৰে, "কল্যাণীয়ে তেওঁৰ পৰ্দাত উপস্থিতিৰে আন্তৰিকতাপূৰ্ণ অভিনয় কৰিছে। ফাতিমাৰ চৰিত্ৰত তেওঁ সূক্ষ্মভাৱে অভিনয় কৰিছে যদিও কিছুমান দৃশ্যৰ গধুৰ সংলাপৰ বাবে তেওঁক বোজাই কৰা যেন লাগে, যাৰ ফলত তেওঁ অভিনেত্ৰী হিচাপে বাধাগ্ৰস্ত হৈছে।"<ref>{{Cite news |last=M |first=Athira |date=18 November 2023 |title='Sesham Mike-il Fathima' movie review: Kalyani Priyadarshan shines in this feel-good entertainer |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/kalyani-priyadarshan-shines-in-sesham-mike-il-fathima-directed-by-debutant-manu-c-kumar/article67546706.ece |access-date= |issn=0971-751X |archive-date=20 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231120101612/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/kalyani-priyadarshan-shines-in-sesham-mike-il-fathima-directed-by-debutant-manu-c-kumar/article67546706.ece |url-status=live }}</ref> ইয়াৰ পিছত মালায়ালম ছবি ''এণ্টনি''ত জ'জু জৰ্জৰ সৈতে এগৰাকী উগ্ৰ কলেজীয়া ছাত্ৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ''দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছে'' কয়, "কল্যাণীয়ে প্ৰথমাৰ্ধত কিছুমান চমকপ্ৰদ যুঁজৰ দৃশ্য পায়। কিন্তু, শেষৰ ফালে তেওঁৰ চৰিত্ৰৰ একমাত্ৰিক চিত্ৰণে সহায় নকৰে আৰু ই সংযোগ হেৰুৱাই পেলায়।"<ref>{{Cite news |title=Kalyani Priyadarshan gets a fresh haircut for her next film Antony |work=The Times of India |date=5 May 2023 |access-date=14 September 2023 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/kalyani-priyadarshan-gets-a-fresh-haircut-for-her-next-antony/articleshow/100012464.cms |archive-date=13 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230613181103/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/kalyani-priyadarshan-gets-a-fresh-haircut-for-her-next-antony/articleshow/100012464.cms |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last=Shrijith |first=Sajin |date=2 December 2023 |title='Antony' movie review: Overfamiliarity breeds fatigue |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2023/dec/02/antony-movie-review-overfamiliarity-breeds-fatigue-2637870.html |website=The New Indian Express |access-date=2 December 2023 |archive-date=2 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202062835/https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2023/dec/02/antony-movie-review-overfamiliarity-breeds-fatigue-2637870.html |url-status=live }}</ref> ২০২৪ চনৰ প্ৰথমখন ছবি ''বৰ্ষঙ্গলক্কু শেষম''ত কল্যাণীয়ে প্ৰণৱ মোহনলালৰ সৈতে পুনৰবাৰ অভিনয় কৰে।<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/varshangalkku-shesham-vineeth-sreenivasan-brings-together-an-ensemble-cast-for-his-next/article67075968.ece |title=Vineeth Sreenivasan brings together an ensemble cast for his next |newspaper=The Hindu |url-access=subscription |accessdate=10 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230713141855/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/varshangalkku-shesham-vineeth-sreenivasan-brings-together-an-ensemble-cast-for-his-next/article67075968.ece |archivedate=13 July 2023 |url-status=live}}</ref> ''হিন্দুস্তান টাইমছে'' উল্লেখ কৰিছিল যে কল্যাণীৰ কাম প্ৰায় নাছিলেই।<ref>{{Cite web |date=2024-04-12 |title=Varshangalkku Shesham Review: Vineeth Sreenivasan's tale of friendship is earnest but melodramatic |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/varshangalkku-shesham-review-vineeth-sreenivasan-s-tale-of-friendship-is-earnest-but-melodramatic-101712930244899.html |access-date=2024-04-14 |website=Hindustan Times |language=en |archive-date=13 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240413062526/https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/varshangalkku-shesham-review-vineeth-sreenivasan-s-tale-of-friendship-is-earnest-but-melodramatic-101712930244899.html |url-status=live }}</ref> কল্যাণীৰ আগন্তুক তামিল ছবিখনৰ নাম ''জিনি''।<ref>{{Cite news |title=Jayam Ravi's next titled Genie: Krithi Shetty, Kalyani Priyadarshan, and Wamiqa Gabbi roped in for the project |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/jayam-ravis-next-titled-genie-krithi-shetty-kalyani-priyadarshan-and-wamiqa-gabbi-roped-in-for-the-project-8761674/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230705164159/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/jayam-ravis-next-titled-genie-krithi-shetty-kalyani-priyadarshan-and-wamiqa-gabbi-roped-in-for-the-project-8761674/ |archive-date=5 July 2023 |access-date=9 January 2024 |newspaper=The Indian Express}}</ref> == সংবাদ মাধ্যমত == কল্যাণীক সৰ্বাধিক পাৰিশ্ৰমিক পোৱা মালয়ালম অভিনেত্ৰীসকলৰ ভিতৰত বিবেচনা কৰা হয়। কল্যাণীয়ে তেওঁৰ প্ৰথমখন ছবি হেল্ল’ৰ বাবে সমালোচকৰ পৰা প্ৰচুৰ প্ৰশংসা লাভ কৰে। তেওঁ ছবিখনক তেওঁৰ কেৰিয়াৰৰ "শ্ৰেষ্ঠ ছবি" বুলি অভিহিত কৰে।<ref name="Hello Kalyani">{{cite news |title=Kalyani Priyadarshan on why Hello is the best film that has happened to her career |url=https://www.firstpost.com/entertainment/kalyani-priyadarshan-on-why-hello-is-the-best-film-that-has-happened-to-her-career-4291265.html/amp |work=Firstpost |access-date=12 January 2019 |archive-date=18 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180718084133/https://www.firstpost.com/entertainment/kalyani-priyadarshan-on-why-hello-is-the-best-film-that-has-happened-to-her-career-4291265.html/amp |url-status=live}}</ref> ''১২৩তেলুগু''ৱে "হেল্ল" ছবিখনৰ বাবে তেওঁক ২০১৭ চনৰ "শীৰ্ষ অভিনেত্ৰীসকলৰ" তালিকাত স্থান দিছিল।<ref>{{cite news |title=2017 Recap: New talented actresses of the year |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/hyderabad-times-most-desirable-women-2017-take-a-bow-hotties/articleshow/63287457.cms |access-date=11 February 2021 |work=123telugu |date=30 December 2017 |language=en}}</ref> ''ৰেডিফ.কম''ৰ পৰা সুভাষ কে. ঝাই তেওঁৰ চলচ্চিত্ৰ জীৱনৰ বিষয়ে মতামত দিছিল: "কল্যাণী মালয়ালম ছবিজগতৰ এক উল্লেখযোগ্য নাম হৈ পৰিছে। ধুনীয়া আৰু অপৰিসীম মেধাৱী, তেওঁ নিজকে তেওঁৰ পিতৃ তথা ছবি পৰিচালক প্ৰিয়দৰ্শনৰ কন্যাতকৈ বহু বেছি বুলি প্ৰমাণ কৰিছে।"<ref>{{cite news |title=The biggest joy of Priyadarshan's life |url=https://m.rediff.com/movies/report/the-biggest-joy-of-priyadarshans-life/20240130.htm |work=Rediff.com |access-date=17 February 2024 |archive-date=31 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131084133/https://m.rediff.com/movies/report/the-biggest-joy-of-priyadarshans-life/20240130.htm |url-status=live}}</ref> [[কল্যাণ জুৱেলাৰ্ছ]] আৰু আজিঅ’ৰ দৰে কেইবাটাও ব্ৰেণ্ডৰ তেওঁ বিশিষ্ট চেলিব্ৰিটি এণ্ডৰছাৰ।<ref>{{cite news |title=Manju Warrier to Akkineni Nagarjuna: Kalyan jewellers sparkles with myriad regional stars |url=https://www.newindianexpress.com/business/2019/nov/03/manju-warrier-to-akkineni-nagarjuna-kalyan-jewellers-sparkles-with-myriad-regional-stars-2056301.html |work=The New Indian Express |access-date=12 May 2020 |archive-date=5 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191105164157/http://www.newindianexpress.com/business/2019/nov/03/manju-warrier-to-akkineni-nagarjuna-kalyan-jewellers-sparkles-with-myriad-regional-stars-2056301.html |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=On the campaign trail:Online fashion portal AJIO rings in Onam with a musical ode |url=https://www.thehindubusinessline.com/catalyst/on-the-campaign-trail-online-fashion-portal-ajio-rings-in-onam-with-a-musical-ode/article65801313.ece/ |work=The Hindu Business Line |access-date=12 June 2021 |archive-date=23 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220823112750/https://www.thehindubusinessline.com/catalyst/on-the-campaign-trail-online-fashion-portal-ajio-rings-in-onam-with-a-musical-ode/article65801313.ece/amp/ |url-status=live}}</ref> তেওঁ "ৰিটজ" আৰু "ইউ এণ্ড আই"কে ধৰি বিভিন্ন আলোচনীৰ [[কভাৰ মডেল]] হিচাপে কাম কৰি আহিছে।<ref>{{cite news |title=Sugar & Spice: Kalyani Priyadarshan |url=https://www.ritzmagazine.in/sugar-spice-kalyani-priyadarshan/ |work=Ritz Magazine |access-date=16 December 2021 |archive-date=17 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210717102300/https://www.ritzmagazine.in/sugar-spice-kalyani-priyadarshan/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=I thought I belonged behind the camera: Kalyani Priyadarshan |url=https://www.youandi.com/i-thought-i-belonged-behind-camera-kalyani-priyadarshan/ |work=You & I |access-date=16 July 2022 |archive-date=7 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007052615/https://www.youandi.com/i-thought-i-belonged-behind-camera-kalyani-priyadarshan/ |url-status=live}}</ref> ২০২০ চনত কল্যাণীয়ে [[দ্য টাইম্‌ছ অৱ ইণ্ডিয়া|কোচি টাইমছৰ মষ্ট ডিজায়াৰেবল উইমেন]]ৰ খিতাপ লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |title=Meet Kochi Times Most Desirable Woman 2020: Kalyani Priyadarshan |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/kochi-times-most-desirable-woman-2020-kalyani-priyadarshan/articleshow/83145295.cms |access-date=27 July 2021 |website=Times of India |language=en |last1=Soman |first1=Deepa |archive-date=17 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231217073500/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/kochi-times-most-desirable-woman-2020-kalyani-priyadarshan/articleshow/83145295.cms |url-status=live}}</ref> একে বছৰতে চেন্নাই টাইমছৰ মষ্ট ডিজায়াৰেবল উইমেনৰ তালিকাত ৮ম আৰু টাইমছ মষ্ট ডিজায়াৰেবল উইমেনৰ তালিকাত ৪১তম স্থান লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |title=Check Out The List of Chennai Times 30 Most Desirable Women 2020 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/chennai-times-30-most-desirable-women-2020/articleshow/83147467.cms |access-date=4 August 2021 |website=Times of India |language=en |archive-date=17 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231217073500/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/chennai-times-30-most-desirable-women-2020/articleshow/83147467.cms |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |title=Times Most Desirable Woman of 2020: Rhea Chakraborty – Living through a trial by fire, gracefully |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/the-times-most-desirable-woman-of-2020-rhea-chakraborty-living-through-a-trial-by-fire-gracefully/articleshow/83312150.cms |access-date=9 August 2021 |website=Times of India |language=en |archive-date=8 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210608013431/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/the-times-most-desirable-woman-of-2020-rhea-chakraborty-living-through-a-trial-by-fire-gracefully/articleshow/83312150.cms |url-status=live}}</ref> == চলচ্চিত্ৰপুঞ্জী == {{Pending films key}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | শিৰোনাম ! scope="col" | ভূমিকা ! scope="col" | ভাষা ! class="unsortable" scope="col" | টোকা ! class="unsortable" scope="col" | {{Abbr|তথ্য.|তথ্যসূত্ৰ}} |- | ২০১৭ ! scope="row" | ''[[হেল্ল' (২০১৭ চলচ্চিত্ৰ)|হেল্ল']]'' | প্ৰিয়া/জুন্নু | rowspan="3"|[[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]] | |<ref name="Hello Kalyani" /> |- | rowspan=3| ২০১৯ ! scope="row" |''[[চিত্ৰলাহৰী (চলচ্চিত্ৰ)|চিত্ৰলাহৰী]]'' | লাহৰী | |<ref>{{Cite web |url=https://www.thenewsminute.com/article/kalyani-priyadarshan-and-nivetha-pethuraj-star-sai-dharam-tej-s-chitralahari-92051 |work=The News Minute |title=Kalyani Priyadarshan and Nivetha Pethuraj to star in Sai Dharam Tej's 'Chitralahari' |date=22 November 2018 |access-date=18 May 2019 |archive-date=18 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190518035027/https://www.thenewsminute.com/article/kalyani-priyadarshan-and-nivetha-pethuraj-star-sai-dharam-tej-s-chitralahari-92051 |url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | ''ৰণৰংগম'' | গীতা | |<ref>{{cite news |last=R. |first=Manoj Kumar |title=Ranarangam actor Kalyani Priyadarshan: I love gangster movies |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/kalyani-priyadarshan-ranarangam-gangster-movies-working-with-father-priyadarshan-5901398/ |access-date=17 August 2019 |work=The Indian Express |date=14 August 2019 |archive-date=17 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817143829/https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/kalyani-priyadarshan-ranarangam-gangster-movies-working-with-father-priyadarshan-5901398/ |url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | ''হিৰো'' | মীৰা | [[তামিল ভাষা|তামিল]] | |<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/hero-actress-kalyani-priyadarshan-is-all-praise-for-sivakarthikeyan/articleshow/72966608.cms |title=Hero actress Kalyani Priyadarshan is all praise for co-star Sivakarthikeyan |work=The Times of India |access-date=12 October 2020 |archive-date=30 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230000612/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/hero-actress-kalyani-priyadarshan-is-all-praise-for-sivakarthikeyan/articleshow/72966608.cms |url-status=live}}</ref> |- | rowspan=2|২০২০ ! scope="row" |''বৰানে অৱশ্যমুণ্ড'' | নিকিতা "নিক্কি" | [[মালয়ালম ভাষা|মালায়ালম]] | |<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/anoop-sathyan-ropes-in-dulquer-and-kalyani-for-a-family-drama/articleshow/70922736.cms |title=Anoop Sathyan ropes in Dulquer and Kalyani for a family-drama |last=Sanjith Sidhardhan |date=1 September 2019 |work=[[The Times of India]] |access-date=1 January 2020 |archive-date=10 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200210102021/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/anoop-sathyan-ropes-in-dulquer-and-kalyani-for-a-family-drama/articleshow/70922736.cms |url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"|''পুথাম পুধু কালাই'' | যুৱতী লক্ষ্মী কৃষ্ণণ | rowspan="2" | তামিল | খণ্ড: "ইলামাই ইধো ইধো" |<ref>{{cite web |url=https://www.onlykollywood.com/kalyani-priyadarshan-talks-about-putham-pudhu-kaalai/ |title=Kalyani Priyadarshan talks about Putham Pudhu Kaalai |work=Only Kollywood |date=15 October 2020 |accessdate=15 November 2020 |archive-date=22 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201022231722/https://www.onlykollywood.com/kalyani-priyadarshan-talks-about-putham-pudhu-kaalai/ |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2"|২০২১ ! scope="row"|''মানাডু'' | সীতামহালক্ষ্মী | |<ref name="Maanaadu">{{Cite web |date=31 March 2019 |title=Kalyani Priyadarshan to be seen opposite Simbu in 'Maanaadu' |url=https://www.thenewsminute.com/article/kalyani-priyadarshan-be-seen-opposite-simbu-maanaadu-99242 |access-date=21 November 2020 |website=The News Minute |archive-date=31 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190331233423/https://www.thenewsminute.com/article/kalyani-priyadarshan-be-seen-opposite-simbu-maanaadu-99242 |url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |''মাৰাক্কাৰ: লায়ন অৱ দ্য আৰৱিয়ান চী'' | আইশ্বা | rowspan="7" |মালায়ালম | |<ref>{{cite news |last=Sidhardhan |first=Sanjith |title=Kalyani Priyadarshan and Keerthy Suresh join Mohanlal's Marakkar |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/kalyani-priyadarshan-and-keerthy-suresh-join-marakkar/articleshow/65947798.cms |access-date=15 June 2019 |work=The Times of India |date=25 September 2018 |archive-date=6 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210306095816/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/kalyani-priyadarshan-and-keerthy-suresh-join-marakkar/articleshow/65947798.cms |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="3" |২০২২ ! scope="row" |''[[হৃদয়ম]]'' | নিত্যা বালাগোপাল | |<ref name="Hridayam">{{cite news |last=Sidhardhan |first=Sanjith |title=Pranav Mohanlal and Kalyani Priyadarshan wrap up their portions of Hridayam in Chennai |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/pranav-mohanlal-and-kalyani-priyadarshan-wrap-up-their-portions-of-hridayam-in-chennai/articleshow/80906562.cms |access-date=18 February 2021 |work=The Times of India |date=14 February 2021 |archive-date=15 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210215162754/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/pranav-mohanlal-and-kalyani-priyadarshan-wrap-up-their-portions-of-hridayam-in-chennai/articleshow/80906562.cms |url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |''ব্ৰ' ডেডী'' | এনা কুৰিয়ান | |<ref name="BD">{{cite news |last=Palisetty |first=Ramya |title=Prithviraj Sukumaran announces his second directorial Bro Daddy with Mohanlal |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/prithviraj-sukumaran-announces-his-second-directorial-bro-daddy-with-mohanlal-1816663-2021-06-18 |access-date=15 July 2021 |work=India Today |date=18 June 2021 |archive-date=19 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210619201702/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/prithviraj-sukumaran-announces-his-second-directorial-bro-daddy-with-mohanlal-1816663-2021-06-18 |url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |''থাল্লুমালা'' | ফাতিমা বিৱী "বীপাতু" | |<ref>{{cite news |last1=Service |first1=Express News |title=Tovino and Kalyani to share screen in 'Thallumaala' |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/sep/14/tovino-kalyani-to-share-screen-in-thallumaala-2358258.html |access-date=27 October 2021 |work=The New Indian Express |date=14 October 2021 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027135828/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/sep/14/tovino-kalyani-to-share-screen-in-thallumaala-2358258.html |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2" |২০২৩ ! scope="row" | ''চেছাম মাইক-ইল ফাতিমা'' | ফাতিমা নূৰজাহান "পাতু"। | |<ref>{{Cite web |title=Kalyani Priyadarshan's film Sesham Mikeil Fathima commences filming |work=The New Indian Express |date=16 September 2022 |access-date=17 September 2022 |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2022/sep/15/kalyani-priyadarshans-sesham-mikeil-fathima-commences-filming-2498562.html |archive-date=29 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220929082434/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2022/sep/15/kalyani-priyadarshans-sesham-mikeil-fathima-commences-filming-2498562.html |url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | ''এণ্টনি'' | এন্ মাৰিয়া | |<ref>{{Cite web |title=Filming of Joju George, Kalyani Priyadarshan's Antony wraps up |work=Cinema Express |date=4 August 2023 |access-date=14 September 2023 |url=https://m.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/aug/27/filming-of-joju-george-kalyani-priyadarshans-antony-wraps-up-47020.amp |archive-date=15 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230915124638/https://m.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/aug/27/filming-of-joju-george-kalyani-priyadarshans-antony-wraps-up-47020.amp |url-status=live |archivedate=15 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230915124638/https://m.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/aug/27/filming-of-joju-george-kalyani-priyadarshans-antony-wraps-up-47020.amp |deadurl=yes }}</ref> |- | rowspan="3"|২০২৪ ! scope="row" | ''[[বৰ্ষঙ্গলক্কু শেষম]]'' | এন্নী | |<ref>{{Cite web |title=First schedule of Varshangalkku Shesham completed |work=The New Indian Express |access-date=27 November 2023 |date=21 November 2023 |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2023/Nov/21/first-schedule-of-varshangalkku-shesham-completed-2634683.html |archive-date=15 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231215202252/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2023/nov/21/first-schedule-of-varshangalkku-shesham-completed-2634683.amp |url-status=live}}</ref> |- | {{Pending film|italic=no| ''জিনি''}} | {{TBA}} | তামিল | চিত্ৰগ্ৰহণ |<ref>{{Cite web |title=Kalyani Priyadarshan is excited about being part of 'Genie' |work=The Times of India |access-date=22 September 2023 |date=6 July 2023 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/kalyani-priyadarshan-excited-about-being-part-of-genie/articleshow/101537388.cms?from=mdr |archive-date=8 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230708084059/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/kalyani-priyadarshan-excited-about-being-part-of-genie/articleshow/101537388.cms?from=mdr |url-status=live}}</ref> |- | {{Pending film|italic=no| ''ওদুম কুথিৰা চাদুম কুথিৰা''}} | {{TBA}} | মালয়ালম | চিত্ৰগ্ৰহণ |<ref>{{Cite web |title=Fahadh Faasil and Kalyani Priyadarshan’s ‘Odum Kuthira Chadum Kuthira’ goes on floors |work=The Hindu |access-date=28 May 2024 |date=29 April 2024 |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/fahadh-faasil-and-kalyani-priyadarshans-odum-kuthira-chadum-kuthira-goes-on-floors/article68120470.ece/ |archive-date=5 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240605084059/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/fahadh-faasil-and-kalyani-priyadarshans-odum-kuthira-chadum-kuthira-goes-on-floors/article68120470.ece/amp/ |url-status=live}}</ref> |} <!--Do not include future projects unless there is a reliable source that confirms filming has begun. See [[WP:CRYSTAL]]--> == বঁটা আৰু মনোনয়ন == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | পুৰস্কাৰ ! scope="col" | বিভাগ ! scope="col" | চলচ্চিত্ৰ ! scope="col" | ফলাফল ! class="unsortable" scope="col" | {{Abbr|তথ্য.|তথ্যসূত্ৰ(s)}} |- | rowspan="3"|২০১৮ | ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ | শ্ৰেষ্ঠ নৱাগতা অভিনেত্ৰী – দক্ষিণ | rowspan="3"|''[[হেল্ল' (২০১৭ চলচ্চিত্ৰ)|হেল্ল']]'' | {{won}} |<ref>{{Cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/winners-65th-jio-filmfare-awards-south-2018/articleshow/64617904.cms |title=Winners: 65th Jio Filmfare Awards (South) 2018 |website=The Times of India |date=17 June 2018 |access-date=18 November 2019 |archive-date=17 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180617071126/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/winners-65th-jio-filmfare-awards-south-2018/articleshow/64617904.cms |url-status=live}}</ref> |- | দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ নৱাগতা অভিনেত্ৰী – তেলেগু | {{won}} |<ref>{{Cite web |url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/siima-2018-sivakartikeyan-nivin-pauly-r-madhavan-hansika-motwani-win-big-on-day-1/story-QEaUgz81IrHcCSUt3gXcEJ.html |title=SIIMA 2018 Tamil and Malayalam Awards: Sivakartikeyan, Nivin Pauly, R Madhavan, Hansika Motwani win big |website=Hindustan Times |date=15 September 2018|access-date=19 January 2020|archive-date=1 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191001055646/https://www.hindustantimes.com/regional-movies/siima-2018-sivakartikeyan-nivin-pauly-r-madhavan-hansika-motwani-win-big-on-day-1/story-QEaUgz81IrHcCSUt3gXcEJ.html|url-status=live}}</ref> |- | জি তেলেগু অপ্সৰা বঁটা | বৰ্ষশ্ৰেষ্ঠ নৱাগতা নায়িকা | {{won}} |<ref>{{Cite news |title=At Zee Telugu Apsara Awards 2018, Kajal Aggarwal and Tamannaah win honours |work=Hindustan Times |url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/at-zee-telugu-apsara-awards-2018-kajal-aggarwal-and-tamannaah-win-honours/story-KijVPXjDwUTt4dTmuPVNmK.html |access-date=2020-11-15 |date=2018-04-09 |archive-date=1 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231001050532/https://www.hindustantimes.com/regional-movies/at-zee-telugu-apsara-awards-2018-kajal-aggarwal-and-tamannaah-win-honours/story-KijVPXjDwUTt4dTmuPVNmK_amp.html |url-status=live}}</ref> |- | 2022 | rowspan="2"|দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ নৱাগতা অভিনেত্ৰী – মালায়ালম | ''বৰানে অৱশ্যমুণ্ড'' | {{won}} |<ref>{{Cite news |date=12 September 2022 |title=SIIMA 2022: Kangana Ranaut, Arya, Tovino Thomas, Aishwarya Lekshmi win top acting honours |url=https://www.dnaindia.com/entertainment/photo-gallery-siima-2022-kangana-ranaut-arya-tovino-thomas-aishwarya-lekshmi-win-top-acting-honours-2984472/arya-2984474 |access-date=2 March 2022 |newspaper=Daily News and Analysis |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124063701/https://www.dnaindia.com/entertainment/photo-gallery-siima-2022-kangana-ranaut-arya-tovino-thomas-aishwarya-lekshmi-win-top-acting-honours-2984472/arya-2984474 |url-status=live}}</ref> |- | ২০২৩ | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী – মালয়ালম | ''ব্ৰ' ডেডী'' | {{won}} |<ref>{{Cite news |title=SIIMA 2023 winners: Ponniyin Selvan I, Nna Thaan Case Kodu, R Madhavan, Trisha, Tovino Thomas and Kalyani Priyadarshan win big |work=Hindustan Times |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/siima-awards-2023-day-2-r-madhavan-takes-home-award-for-best-debutant-director-kamal-haasan-best-actor-mani-ratnams-ponniyin-selvan-shines-8943416/lite/|access-date=2023-09-16|archive-date=28 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230928192620/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/siima-awards-2023-day-2-r-madhavan-takes-home-award-for-best-debutant-director-kamal-haasan-best-actor-mani-ratnams-ponniyin-selvan-shines-8943416/lite/|url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2"|২০২৪ | ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী – মালয়ালম | rowspan="2"|''চেছাম মাইক-ইল ফাতিমা'' | rowspan="2" {{Pending}} |<ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/nominations-for-filmfare-awards-malayalam-2024-are-out-67263.amp |title=Nominations for the 68th Filmfare Awards (Malayalam) 2024 |website=Filmfare |date=16 July 2024 |access-date=17 July 2024}}</ref> |- | দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী – মালয়ালম |<ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/art-entertainment/south-cinema/siima-2024-dasara-jailer-2018-lead-the-nominations-check-out-the-details-inside |title=SIIMA 2024: 'Dasara', 'Jailer', 'Kantara', '2018' lead the nominations - Check out the details inside |website=Outlook India |date=17 July 2024 |access-date=17 July 2024}}</ref> |} == তথ্য উৎস == {{ৰেফলিষ্ট}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{commons category|Kalyani Priyadarshan|কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শন}} * {{Instagram|kalyanipriyadarshan|কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শন}} * {{IMDb name|9219502}} {{DEFAULTSORT:কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শন}} [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:তেলেগু চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:তামিল চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] l5cdgqqtgndm39xnxc4s2oavskzpmja 626459 626457 2026-08-12T07:15:06Z Kandarpajit Kallol 6257 626459 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শন | image = Kalyani Priyadarshan.jpg | caption = ২০১৭ চনত কল্যাণী | birth_name = কল্যাণী নাইৰ | birth_date = {{Birth date and age|1993|04|05|df=y}}<ref name="KPFacts" /> | birth_place = [[চেন্নাই|মাদ্ৰাজ]], [[তামিলনাডু]], [[ভাৰত]] | education = পাৰ্চন্স স্কুল অৱ ডিজাইন, [[নিউয়ৰ্ক মহানগৰ]] (বি. আৰ্ক) | occupation = অভিনেত্ৰী | years_active = ২০১৭–বৰ্তমান | spouse = | relatives = [[প্ৰিয়দৰ্শন]] (পিতৃ)<br/>[[লিচি]] (মাতৃ) | website = }} '''কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শন''' ({{lang-en|Kalyani Priyadarshan}}; জন্ম: ৫ এপ্ৰিল ১৯৯৩) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী। তেওঁ মূলতঃ [[মালয়ালম]] ছবিত অভিনয় কৰে যদিও‌ ইতিমধ্যে কেইবাখনো [[তামিল]] আৰু [[তেলুগু]] ছবিত অভিনয় কৰিছে। কল্যাণীয়ে এটা "ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ" আৰু তিনিটা "দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা" লাভ কৰিছে৷<ref name="KPFacts">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/happy-birthday-kalyani-priyadarshan-interesting-facts-about-the-actress/etphotostory/90657649.cms|title=Happy Birthday, Kalyani Priyadarshan: Interesting Facts About The Actress|work=The Times of India|date=5 April 2022|accessdate=4 September 2022|archivedate=24 April 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240424061646/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/happy-birthday-kalyani-priyadarshan-interesting-facts-about-the-actress/etphotostory/90657649.cms}}</ref><ref name="indiatimes1">[https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/winners-65th-jio-filmfare-awards-south-2018/articleshow/64617904.cms Winners: 65th Jio Filmfare Awards (South) 2018] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180617071126/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/winners-65th-jio-filmfare-awards-south-2018/articleshow/64617904.cms|date=17 June 2018}}. Times of India (17 June 2018). Retrieved 14 August 2018.</ref> চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা প্ৰিয়দৰ্শন আৰু অভিনেত্ৰী লিছীৰ গৃহত জন্মগ্ৰহণ কৰা কল্যাণীয়ে সহকাৰী প্ৰডাকচন ডিজাইনাৰ হিচাপে নিজৰ কৰ্মজীৱনৰ আৰম্ভণি কৰিছিল। তেলুগু ছবি ''[[হেল্ল' (২০১৭ চলচ্চিত্ৰ)|হেল্ল']]'' (২০১৭)ত অভিনয়েৰে তেওঁ ছবিজগতত খোজ দিয়ে আৰু উক্ত ছবিখনৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ নৱাগতা অভিনেত্ৰী – দক্ষিণৰ বিভাগত ফিল্মফেয়াৰ বঁটা লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ''হিৰো'' (২০১৯)ৰ মাধ্যমেৰে তামিল ছবিজগতত আৰু ''বৰানে অৱশ্যামুণ্ড'' (২০২০)ৰ মাধ্যমেৰে মালয়ালম ছবিজগতত প্ৰৱেশ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত কল্যাণীয়ে ''চিত্ৰলাহৰী'' (২০১৯), ''মানাডু'' (২০২১), ''[[হৃদয়ম]]'' (২০২২), ''থাল্লুমালা'' (২০২২) আৰু ''ব্ৰ’ ডেডী'' (২০২২)কে ধৰি বহুকেইখন ছবিত অভিনয় কৰে। ইয়াৰে ভিতৰত ''ব্ৰ' ডেডী'' ছবিখনৰ বাবে তেওঁ "শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী – মালয়ালম বিভাগত সাইমা বঁটা" লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|date=5 July 2018|title=I thought I belonged behind the camera: Kalyani Priyadarshan|url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/i-thought-i-belonged-behind-the-camera-kalyani-priyadarshan-1.2945420|accessdate=22 November 2020|work=[[Mathrubhumi]]|language=en|archivedate=27 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210627053727/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/i-thought-i-belonged-behind-the-camera-kalyani-priyadarshan-1.2945420}}</ref><ref name="SIIMA1">{{Cite web|url=http://siima.in/2018/winners.html|title=SIIMA AWARDS 2018 winners|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180924201426/http://siima.in/2018/winners.html|archivedate=24 September 2018|work=South Indian International Movie Awards}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু পৰিয়াল == ১৯৯৩ চনৰ ৫ এপ্ৰিলত [[চেন্নাই]]ত<ref>{{cite news |author=ETimes |title=Here's how Actress Kalyani Priyadarshan is celebrating her birthday month! |newspaper=Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/heres-how-kalyani-priyadarshan-is-celebrating-her-birthday-month/articleshow/90984199.cms |access-date=21 April 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Keerthy Suresh wishes birthday girl Kalyani Priyadarshan with some unseen throwback pictures |date=5 April 2021 |publisher=Zoom TV |url=https://www.zoomtventertainment.com/tamil-cinema/article/pictures-inside-keerthy-suresh-wishes-birthday-girl-kalyani-priyadarshan-with-some-unseen-throwback-pictures/741272 |access-date=5 April 2022 |archive-date=9 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230209142656/https://www.zoomtventertainment.com/amp/tamil-cinema/article/pictures-inside-keerthy-suresh-wishes-birthday-girl-kalyani-priyadarshan-with-some-unseen-throwback-pictures/741272 |url-status=live}}</ref> ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা প্ৰিয়দৰ্শন আৰু অভিনেত্ৰী লিছীৰ গৃহত কল্যাণীয়ে মালয়ালী পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite news |last=Subramani |first=A. |title=Film director Priyadarshan – actor Lissy divorce formalities complete |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/Film-director-Priyadarshan-actor-Lissy-divorce-formalities-complete/articleshow/54361266.cms |access-date=10 January 2018 |work=The Times of India |date=16 September 2016 |archive-date=10 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180110234132/https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/Film-director-Priyadarshan-actor-Lissy-divorce-formalities-complete/articleshow/54361266.cms |url-status=live}}</ref> মাক-দেউতাকৰ দুটা সন্তানৰ ভিতৰত তেওঁ ডাঙৰ আৰু সিদ্ধাৰ্থ নামৰ এজন সৰু ভাইটি আছে।<ref>{{cite web |title=Priyadarshan's son and Kalyani's brother Siddharth gets married in Chennai; pics go viral |date=4 February 2023 |publisher=Pinkvilla |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/filmmaker-priyadarshans-son-and-kalyanis-brother-siddharth-gets-married-in-chennai-pics-go-viral-1208121?amp |access-date=8 February 2023 |archive-date=6 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230206231700/https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/filmmaker-priyadarshans-son-and-kalyanis-brother-siddharth-gets-married-in-chennai-pics-go-viral-1208121?amp |url-status=live |archivedate=6 February 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230206231700/https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/filmmaker-priyadarshans-son-and-kalyanis-brother-siddharth-gets-married-in-chennai-pics-go-viral-1208121?amp |deadurl=yes }}</ref> চেন্নাইৰ লেডী আন্দলত প্ৰাথমিক শিক্ষা সমাপ্ত কৰি পিছলৈ ছিংগাপুৰত অধ্যয়ন কৰাৰ লগতে তাৰ নাট্যগোট এটাতো কাম কৰিছিল।<ref>[http://ladyandalschool.com/ Lady Andal Venkatasubba Rao Matriculation Higher Secondary School - Official website] ''Lady Andal'' Retrieved 29 September 2023</ref> [[নিউয়ৰ্ক মহানগৰ|নিউয়ৰ্কৰ]] পাৰ্চন্স স্কুল অৱ ডিজাইনৰ পৰা স্থাপত্যৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite web |title=Design principles - Kalyani Priyadarshan |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/kalyani-priyadarshan-waiting-her-second-telugu-film-chitralahari-discusses-how-her-education-in-architecture-helps-her-acting-career/article26779686.ece/ |access-date=22 January 2023 |newspaper=The Hindu |date=9 April 2019 |archive-date=26 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230926021712/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/kalyani-priyadarshan-waiting-her-second-telugu-film-chitralahari-discusses-how-her-education-in-architecture-helps-her-acting-career/article26779686.ece/amp/ |url-status=live}}</ref> কল্যাণীয়ে ভাৰতলৈ উভতি অহাৰ পিছত পণ্ডিচেৰীৰ আদিশক্তি থিয়েটাৰত অভিনয় কৰ্মশালাত অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite web |title=As Adishakti turns 40, remembering Veenapani Chawla who rescued theatre from the spoken word and gave the body full play |url=https://indianexpress.com/article/express-sunday-eye/adishakti-turns-40-remembering-veenapani-chawla-rescued-theatre-from-spoken-word-gave-the-body-full-play-7849606/ |first=Dipanita |last=Nath |access-date=16 January 2023 |newspaper=The Indian Express |date=3 April 2022 |archive-date=17 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117021712/https://indianexpress.com/article/express-sunday-eye/adishakti-turns-40-remembering-veenapani-chawla-rescued-theatre-from-spoken-word-gave-the-body-full-play-7849606/ |url-status=live}}</ref> == কৰ্মজীৱন == === আত্মপ্ৰকাশ আৰু আৰম্ভণিৰ কাম (২০১৭–২০২০) === কল্যাণীয়ে ২০১৩ চনত হিন্দী ছবি ''কৃষ ৩'' (২০১৩)ত ছাবু চাইৰিলৰ অধীনত সহকাৰী প্ৰডাকচন ডিজাইনাৰ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ জীৱন আৰম্ভ কৰে। ২০১৬ চনত তেওঁ তামিল ছবি ''ইৰু মুগান'' (২০১৬)ত সহকাৰী কলা পৰিচালক হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name="KPFacts" /> কল্যাণীয়ে ২০১৭ চনৰ তেলুগু ছবি ''[[হেল্ল' (২০১৭ চলচ্চিত্ৰ)|হেল্ল'ৰ]]'' জৰিয়তে, অখিল অক্কিনেনীৰ সৈতে অভিনয়ত আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{cite news |url=http://www.thenewsminute.com/article/its-official-priyadarshan-and-lissys-daughter-kalyani-debut-akhil-akkineni-film-64912 |title=Kalyani Priyadarshan's debut movie with Akhil |work=The News Minute |accessdate=22 December 2017 |archive-date=15 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171215000432/http://www.thenewsminute.com/article/its-official-priyadarshan-and-lissys-daughter-kalyani-debut-akhil-akkineni-film-64912 |url-status=live}}</ref> ছবিখনে ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰিছিল যদিও বক্স অফিচত গড় হিচাপতকৈ কম উপাৰ্জনকাৰী ছবি হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/hello-review-five-reasons-to-watch-akhil-akkineni-starrer-hello-movie-review/articleshow/62196041.cms |title=Hello: Five reasons to watch Akhil Akkineni and Kalyani Priyadarshan starrer |work=Times of India |access-date=23 December 2017|archive-date=23 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171223065330/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/hello-review-five-reasons-to-watch-akhil-akkineni-starrer-hello-movie-review/articleshow/62196041.cms|url-status=live}}</ref> ''[[দ্য হিন্দু|দ্য হিন্দুৱে]]'' উল্লেখ কৰে যে, "ছবিখনত কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শনৰ অলপ দেৰিকৈ প্ৰৱেশ ঘটে যদিও ই অখিলৰ সৈতে ভাল ৰসায়নৰ পৰিপূৰক তথা এক প্ৰশংসনীয় আত্মপ্ৰকাশ।"<ref>{{Cite news |accessdate=22 December 2018 |title=Hello Movie Review: A race against time |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/hello-review-a-race-against-time/article22228695.ece/ |website=The Hindu |author=Srivathsan Nadadhur |date=22 December 2017|archive-date=15 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210715075638/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/hello-review-a-race-against-time/article22228695.ece/amp/|url-status=live}}</ref> ২০১৯ চনত কল্যাণীৰ তিনিটাকৈ ছবি মুক্তি লাভ কৰিছিল। প্ৰথমে তেওঁ ''চিত্ৰলাহৰী''ত সাই ধৰ্ম তেজৰ বিপৰীতে অভিনয় কৰিছিল। ছবিখনে ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰাৰ লগতে ব্যৱসায়িকভাৱেও সফল হয়।<ref>{{Cite news |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/kalyani-priyadarshan-waiting-her-second-telugu-film-chitralahari-discusses-how-her-education-in-architecture-helps-her-acting-career/article26779686.ece |title=Design principles |last=Dundoo |first=Sangeetha Devi |date=2019-04-09 |work=The Hindu|access-date=2019-05-18 |language=en-IN |issn=0971-751X|archive-date=13 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231113001718/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/kalyani-priyadarshan-waiting-her-second-telugu-film-chitralahari-discusses-how-her-education-in-architecture-helps-her-acting-career/article26779686.ece|url-status=live}}</ref> ''ফাৰ্ষ্টপোষ্টে'' উল্লেখ কৰে, "কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শনে এগৰাকী নিৰীহ ছোৱালীৰ চৰিত্ৰত ভাল অভিনয় কৰিছে; অৱশ্যে সাই ধৰ্ম তেজৰ সৈতে তেওঁৰ ৰোমান্টিক ট্ৰেকটো অতিমাত্ৰা যেন লাগে।"<ref>{{Cite web |date=2019-04-12 |title=Chitralahari movie review: Even Sai Dharam Tej's sincere performance can't save this dull drama |url=https://www.firstpost.com/entertainment/chitralahari-movie-review-even-sai-dharam-tejs-sincere-performance-cant-save-this-dull-drama-6437941.html|access-date=2020-09-11 |website=Firstpost|archive-date=19 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230919143040/https://www.firstpost.com/entertainment/chitralahari-movie-review-even-sai-dharam-tejs-sincere-performance-cant-save-this-dull-drama-6437941.html|url-status=live}}</ref> একে বছৰতে মুক্তিপ্ৰাপ্ত আন দুখন ছবি বক্স অফিচত বিফল হৈছিল। এখন শৰৱানন্দৰ বিপৰীতে অভিনীত ''ৰানাৰংগম'' আৰু আন এখন শিৱকাৰ্তিকেয়নৰ বিপৰীতে অভিনীত ছবি ''হিৰো''। ''হিৰো'' ছবিখনৰ মাধ্যমেৰে তেওঁ তামিল ছবিত অভিষেক ঘটায়।<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/entertainment/reviews/ranarangam-review-this-sudheer-varma-film-starring-sharwanand-is-gangster-drama-with-swag-and-little-else/article29100778.ece |title=Ranarangam review: A stylish battlefield |work=The Hindu |accessdate=17 August 2019 |last1=Dundoo |first1=Sangeetha Devi|archive-date=7 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210507060659/https://www.thehindu.com/entertainment/reviews/ranarangam-review-this-sudheer-varma-film-starring-sharwanand-is-gangster-drama-with-swag-and-little-else/article29100778.ece|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=22 December 2019 |title=Hero review: An-engaging-entertainer-for-families!! |url=https://www.sify.com/movies/hero-review-an-engaging-entertainer-for-families-review-tamil-tmujazajhjacc.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191220060557/https://www.sify.com/movies/hero-review-an-engaging-entertainer-for-families-review-tamil-tmujazajhjacc.html |archive-date=20 December 2019 |website=[[Sify]] |access-date=12 January 2020}}</ref> ২০২০ চনত দুলকৰ চলমানৰ বিপৰীতে ''বৰানে অৱশ্যামুণ্ড''ত অভিনয়েৰে তেওঁ মালয়ালম ছবিজগততো অভিষেক ঘটায়।<ref>{{Cite web |date=2020-02-06 |title=Varane Avashyamund: Five reasons why you should not miss Suresh Gopi, Shobana, Kalyani Priyadarshan and Dulquer Salmaan-starrer |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/varane-avashyamund-five-reasons-why-you-should-not-miss-suresh-gopi-shobana-kalyani-priyadarshan-and-dulquer-salmaan-starrer/photostory/73984796.cms|access-date=2021-07-17 |website=The Times of India |language=en|archive-date=18 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231018140104/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/varane-avashyamund-five-reasons-why-you-should-not-miss-suresh-gopi-shobana-kalyani-priyadarshan-and-dulquer-salmaan-starrer/photostory/73984796.cms|url-status=live}}</ref> ''দ্য নিউজ মিনিট''ত উল্লেখ কৰা হয় যে, "কল্যাণীয়ে খুব সুন্দৰকৈ যুৱতীগৰাকীৰ ভূমিকা পালন কৰে আৰু তেওঁ ছবিখনত মাক আৰু কন্যাৰ মাজৰ সম্পৰ্কটো অধিক গতানুগতিক কৰি তোলে।"<ref>{{cite news |title=Varane Avashyamund movie review: This multistarrer is pleasant but shallow |url=https://www.thenewsminute.com/flix/varane-avashyamund-review-multistarrer-pleasant-shallow-118189 |access-date=15 February 2020 |work=The News Minute |archive-date=29 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929153554/https://www.thenewsminute.com/amp/story/flix/varane-avashyamund-review-multistarrer-pleasant-shallow-118189 |url-status=live}}</ref> ইয়াৰ পিছত ''পুথম পুধু কালাই''ৰ এটা খণ্ডত উৰ্বশীৰ তৰুণী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title='Putham Pudhu Kaalai': Amazon Prime Video announces anthology of five Tamil short films |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2020/sep/30/putham-pudhu-kaalai-amazon-prime-video-announces-anthology-of-five-tamil-short-films-2203973.html |website=The New Indian Express |date=30 September 2020 |access-date=5 October 2020 |archive-date=3 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201103145457/https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2020/sep/30/putham-pudhu-kaalai-amazon-prime-video-announces-anthology-of-five-tamil-short-films-2203973.html |url-status=live}}</ref> ছবিখনৰ সন্দৰ্ভত ''এনডিটিভি ইণ্ডিয়া''ই লিখে, "কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শনে বৰ্তমান আৰু অতীতক এক নিৰৱচ্ছিন্ন প্ৰবাহত ধৰি ৰাখি ছবিখনত নিখুঁতভাৱে অভিনয় কৰিছে।"<ref>{{Cite web |title=Putham Pudhu Kaalai Review: Amazon Prime's Tamil Anthology Is Easy On The Mind And Eye |url=https://www.ndtv.com/entertainment/putham-pudhu-kaalai-review-amazon-primes-tamil-anthology-is-easy-on-the-mind-and-eye-2-5-stars-out-of-5-2310917|access-date=2021-02-06 |website=NDTV.com|archive-date=9 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109060752/https://www.ndtv.com/entertainment/putham-pudhu-kaalai-review-amazon-primes-tamil-anthology-is-easy-on-the-mind-and-eye-2-5-stars-out-of-5-2310917|url-status=live}}</ref> === কৰ্মজীৱনত প্ৰগতি তথা সাফল্য (২০২১–বৰ্তমান) === ২০২১ চনৰ প্ৰথমখন ছবিত কল্যানীয়ে চিলাম্বৰাছনৰ বিপৰীতে তামিল ছবি ''মানাডু''ত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=Rajendran |first=Sowmya |author-link=Sowmya Rajendran |date=29 December 2021 |title=Jai Bhim to Maanaadu: Best Tamil cinema of 2021 |url=https://www.thenewsminute.com/article/jai-bhim-maanaadu-best-tamil-cinema-2021-159279 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220102123929/https://www.thenewsminute.com/article/jai-bhim-maanaadu-best-tamil-cinema-2021-159279 |archive-date=2 January 2022 |access-date=1 March 2022 |website=[[The News Minute]]}}</ref> ছবিখনে সমালোচকৰ পৰা ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰাৰ লগতে বক্স অফিচতো সফল হয়।<ref>{{Cite news |date=26 November 2021 |title='Maanaadu' Box Office Day 1: Silambarasan starrer mints approx Rs 8 crore in TN |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/maanaadu-box-office-day-1-silambarasan-starrer-mints-approx-rs-7-crore-in-tn/articleshow/87928009.cms |url-status=live |access-date=1 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220301133033/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/maanaadu-box-office-day-1-silambarasan-starrer-mints-approx-rs-7-crore-in-tn/articleshow/87928009.cms |archive-date=1 March 2022}}</ref> ''হিন্দুস্তান টাইমছে'' লিখে, "কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শন এগৰাকী দক্ষ অভিনেত্ৰী আৰু খুব সীমিত সময়ৰ ভিতৰতে পৰ্দাত জিলিকি উঠে।"<ref>{{Cite web |last=Pudipeddi |first=Haricharan |date=25 November 2021 |title=Maanaadu movie review: Silambarasan TR's film is highly enjoyable, accessible time-loop thriller |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/maanaadu-movie-review-silambarasan-tr-s-film-is-highly-enjoyable-accessible-time-loop-thriller-101637840096414.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125141528/https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/maanaadu-movie-review-silambarasan-tr-s-film-is-highly-enjoyable-accessible-time-loop-thriller-101637840096414.html |archive-date=25 November 2021 |access-date=25 November 2021 |website=[[Hindustan Times]]}}</ref> একে বছৰতে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী ছবিখন আছিল প্ৰণৱ মোহনলালৰ বিপৰীতে অভিনীত মালয়ালম ছবি ''মাৰাক্কাৰ: লায়ন অৱ দ্য আৰৱিয়ান চী''। ছবিখনে সমালোচকৰ পৰা নেতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰিছিল আৰু বক্স অফিচতো বিফল হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Kalyani Priyadarshan looks regal in these pictures from 'Marakkar – Arabikkadalinte Simham' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/kalyani-priyadarshan-looks-regal-in-these-pictures-from-marakkar-arabikkadalinte-simham/articleshow/74615679.cms |access-date=15 March 2020 |work=The Times of India |date=13 March 2020 |archive-date=16 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200316113024/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/kalyani-priyadarshan-looks-regal-in-these-pictures-from-marakkar-arabikkadalinte-simham/articleshow/74615679.cms |url-status=live}}</ref> ২০২২ চনত কল্যাণীৰ কেৰিয়াৰৰ এক টাৰ্নিং পইণ্ট আছিল। তেওঁৰ তিনিওখন ছবি সফল হৈছিল আৰু আটাইকেইখনে ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰিছিল। তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে প্ৰণৱ মোহনলালৰ বিপৰীতে ''[[হৃদয়ম|হৃদয়মত]]'' অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite news |title=Pranav and Kalyani teaming up for Vineeth Sreenivasan's 'Hridayam' excites Mohanlal-Priyadarshan-Sreenivasan fans|access-date=13 December 2019 |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/pranav-and-kalyani-teaming-up-for-vineeth-sreenivasans-hridayam-excites-mohanlal-priyadarshan-sreenivasan-fans/articleshow/72346145.cms|archive-date=8 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191208070147/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/pranav-and-kalyani-teaming-up-for-vineeth-sreenivasans-hridayam-excites-mohanlal-priyadarshan-sreenivasan-fans/articleshow/72346145.cms|url-status=live}}</ref> ছবিখনে সমালোচকৰ প্ৰশংসাও লাভ কৰে আৰু বক্স অফিচতো সফল হয়। ''চিনেমা এক্সপ্ৰেছে'' কয় যে কল্যাণীয়ে ছবিখনত উপযুক্তভাৱে অভিনয় কৰিছে আৰু হৃদয়ম তেওঁৰ বাবে "সুবৰ্ণ সুযোগ"। ''মনোৰমা অনলাইনে'' উল্লেখ কৰে যে, "নিত্যাৰ চৰিত্ৰত কল্যাণী খাপ খাইছে আৰু প্ৰণৱৰ সৈতে তেওঁৰ ৰসায়ন ছবিখনৰ অন্যতম উচ্চ বিন্দু।"<ref>{{cite news |last=Shrijith |first=Sajin |title=Hridayam Movie Review: Vineeth Sreenivasan delivers two feel-good films for the price of one |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/review/2022/jan/21/hridayam-movie-reviewvineeth-sreenivasan-delivers-two-feel-good-films-for-the-price-of-one-29166.html|access-date=22 January 2022 |work=Cinema Express |date=21 January 2022|archive-date=22 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220122082704/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/review/2022/jan/21/hridayam-movie-reviewvineeth-sreenivasan-delivers-two-feel-good-films-for-the-price-of-one-29166.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |author=Tony |title='Hridayam' movie review: Youthful charm, romance make it a memorable watch |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-reviews/2022/01/21/hridayam-movie-review-vineeth-sreenivasan-pranav-mohanlal.html|access-date=21 January 2022 |work=Manorama Online |date=21 January 2022|archive-date=21 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220121172838/https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-reviews/2022/01/21/hridayam-movie-review-vineeth-sreenivasan-pranav-mohanlal.html|url-status=live}}</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁ পৃথ্বীৰাজ সুকুমাৰনৰ বিপৰীতে ''ব্ৰ’ ডেডী'' ছবিত অভিনয় কৰে, যিখন ছবি পোনপটীয়াকৈ ডিজনী+ হটষ্টাৰত মুক্তি পাইছিল।<ref>{{cite news |author=Express News Service |title=Prithviraj completes second directorial 'Bro Daddy' |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/sep/08/prithviraj-completessecond-directorialbro-daddy-2355636.html|access-date=29 October 2021 |work=[[The New Indian Express]] |date=8 September 2021|archive-date=6 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230206094732/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/sep/08/prithviraj-completessecond-directorialbro-daddy-2355636.html|url-status=live}}</ref> ''ইণ্ডিয়া টুডে'' কাকতখনে উল্লেখ কৰে, "এনাৰ চৰিত্ৰত কল্যাণী যেন এক প্ৰকাৰৰ বিস্ময়কৰ প্ৰকাশ। তেওঁ এগৰাকী স্বাভাৱিক অভিনেত্ৰী আৰু তেওঁৰ অভিব্যক্তি প্ৰতিটো পৰিস্থিতিৰ বাবে উপযুক্ত।"<ref>{{cite news |last=K. |first=Janani |title=Bro Daddy Movie Review: Mohanlal, Prithviraj's fun family drama is not Badhaai Ho, but better |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/bro-daddy-movie-review-mohanlal-prithviraj-fun-family-drama-is-full-of-life-1904564-2022-01-26 |access-date=26 January 2022 |work=[[India Today]] |date=26 January 2022 |archive-date=26 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220126070054/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/bro-daddy-movie-review-mohanlal-prithviraj-fun-family-drama-is-full-of-life-1904564-2022-01-26 |url-status=live}}</ref> বছৰৰ অন্তিমখন ছবি ''থাল্লুমালা''ত তেওঁ টভিনো থমাছৰ বিপৰীতে অভিনয় কৰিছিল। সমালোচকৰ পৰা ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰাৰ লগতে এতিয়ালৈকে সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালয়ালম ছবিসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হৈ পৰে।<ref>{{cite web |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2022/apr/12/tovino-thomas-khalid-rahmans-film-thallumaala-completed-30851.html |title=Tovino Thomas-Khalid Rahman's film Thallumaala completed |website=Cinema Express|date=12 April 2022 | access-date=11 August 2022| archive-date=11 August 2022| archive-url=https://web.archive.org/web/20220811005629/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2022/apr/12/tovino-thomas-khalid-rahmans-film-thallumaala-completed-30851.html| url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |title=Tovino Thomas' biggest hit turns out to be Thallumaala |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/tovino-thomas-biggest-hit-turns-out-to-be-thallumaala/articleshow/93607654.cms |access-date=2022-09-06 |website=The Times of India |date=17 August 2022 |language=en |archive-date=28 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220828170227/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/tovino-thomas-biggest-hit-turns-out-to-be-thallumaala/articleshow/93607654.cms |url-status=live}}</ref> ''দ্য উইকে'' উল্লেখ কৰে, "কল্যাণীৰ বিপাতু চৰিত্ৰটি হৈছে এটা শক্তিশালী চুৱেগী চৰিত্ৰ যিয়ে ছ'চিয়েল মিডিয়াত এক বিপুল পৰিমাণৰ ফ'ল'ৱাৰ থকা বুলি দাবী কৰে। পাতু কল্যাণীৰ হাতত নিৰাপদ।"<ref>{{cite web |url=https://www.theweek.in/review/movies/2022/08/12/thallumaala-review-tovino-thomas-kalyani-priyadarshan-shine-full-on-entertainer.html |title='Thallumaala' review: Tovino Thomas, Kalyani Priyadarshan shine in this full-on entertainer |website=The Week | access-date=13 August 2022 | archive-date=13 August 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220813174850/https://www.theweek.in/review/movies/2022/08/12/thallumaala-review-tovino-thomas-kalyani-priyadarshan-shine-full-on-entertainer.html | url-status=live}}</ref> ২০২৩ চনত কল্যাণী অভিনীত দুটাকৈ ছবিয়ে মুক্তি লাভ কৰিছিল। প্ৰথমে তেওঁ ''চেছাম মাইক-ইল ফাতিমা''ত ফুটবল কমেণ্টেটৰ হোৱাৰ আকাংক্ষা থকা এগৰাকী মুছলমান মহিলাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Sesham Mike-il Fathima teaser: Kalyani Priyadarshan promises a fresh, colorful and fun film |work=Indian Express |date=27 August 2023 |access-date=20 September 2023 |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/sesham-mike-il-fathima-teaser-kalyani-priyadarshan-promises-a-fresh-colorful-and-fun-film-8911371/lite/ |archive-date=1 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101043716/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/sesham-mike-il-fathima-teaser-kalyani-priyadarshan-promises-a-fresh-colorful-and-fun-film-8911371/lite/ |url-status=live}}</ref> ''[[দ্য হিন্দু]]''ৱে উল্লেখ কৰে, "কল্যাণীয়ে তেওঁৰ পৰ্দাত উপস্থিতিৰে আন্তৰিকতাপূৰ্ণ অভিনয় কৰিছে। ফাতিমাৰ চৰিত্ৰত তেওঁ সূক্ষ্মভাৱে অভিনয় কৰিছে যদিও কিছুমান দৃশ্যৰ গধুৰ সংলাপৰ বাবে তেওঁক বোজাই কৰা যেন লাগে, যাৰ ফলত তেওঁ অভিনেত্ৰী হিচাপে বাধাগ্ৰস্ত হৈছে।"<ref>{{Cite news |last=M |first=Athira |date=18 November 2023 |title='Sesham Mike-il Fathima' movie review: Kalyani Priyadarshan shines in this feel-good entertainer |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/kalyani-priyadarshan-shines-in-sesham-mike-il-fathima-directed-by-debutant-manu-c-kumar/article67546706.ece |access-date= |issn=0971-751X |archive-date=20 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231120101612/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/kalyani-priyadarshan-shines-in-sesham-mike-il-fathima-directed-by-debutant-manu-c-kumar/article67546706.ece |url-status=live }}</ref> ইয়াৰ পিছত মালায়ালম ছবি ''এণ্টনি''ত জ'জু জৰ্জৰ সৈতে এগৰাকী উগ্ৰ কলেজীয়া ছাত্ৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ''দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছে'' কয়, "কল্যাণীয়ে প্ৰথমাৰ্ধত কিছুমান চমকপ্ৰদ যুঁজৰ দৃশ্য পায়। কিন্তু, শেষৰ ফালে তেওঁৰ চৰিত্ৰৰ একমাত্ৰিক চিত্ৰণে সহায় নকৰে আৰু ই সংযোগ হেৰুৱাই পেলায়।"<ref>{{Cite news |title=Kalyani Priyadarshan gets a fresh haircut for her next film Antony |work=The Times of India |date=5 May 2023 |access-date=14 September 2023 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/kalyani-priyadarshan-gets-a-fresh-haircut-for-her-next-antony/articleshow/100012464.cms |archive-date=13 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230613181103/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/kalyani-priyadarshan-gets-a-fresh-haircut-for-her-next-antony/articleshow/100012464.cms |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last=Shrijith |first=Sajin |date=2 December 2023 |title='Antony' movie review: Overfamiliarity breeds fatigue |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2023/dec/02/antony-movie-review-overfamiliarity-breeds-fatigue-2637870.html |website=The New Indian Express |access-date=2 December 2023 |archive-date=2 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202062835/https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2023/dec/02/antony-movie-review-overfamiliarity-breeds-fatigue-2637870.html |url-status=live }}</ref> ২০২৪ চনৰ প্ৰথমখন ছবি ''বৰ্ষঙ্গলক্কু শেষম''ত কল্যাণীয়ে প্ৰণৱ মোহনলালৰ সৈতে পুনৰবাৰ অভিনয় কৰে।<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/varshangalkku-shesham-vineeth-sreenivasan-brings-together-an-ensemble-cast-for-his-next/article67075968.ece |title=Vineeth Sreenivasan brings together an ensemble cast for his next |newspaper=The Hindu |url-access=subscription |accessdate=10 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230713141855/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/varshangalkku-shesham-vineeth-sreenivasan-brings-together-an-ensemble-cast-for-his-next/article67075968.ece |archivedate=13 July 2023 |url-status=live}}</ref> ''হিন্দুস্তান টাইমছে'' উল্লেখ কৰিছিল যে কল্যাণীৰ কাম প্ৰায় নাছিলেই।<ref>{{Cite web |date=2024-04-12 |title=Varshangalkku Shesham Review: Vineeth Sreenivasan's tale of friendship is earnest but melodramatic |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/varshangalkku-shesham-review-vineeth-sreenivasan-s-tale-of-friendship-is-earnest-but-melodramatic-101712930244899.html |access-date=2024-04-14 |website=Hindustan Times |language=en |archive-date=13 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240413062526/https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/varshangalkku-shesham-review-vineeth-sreenivasan-s-tale-of-friendship-is-earnest-but-melodramatic-101712930244899.html |url-status=live }}</ref> কল্যাণীৰ আগন্তুক তামিল ছবিখনৰ নাম ''জিনি''।<ref>{{Cite news |title=Jayam Ravi's next titled Genie: Krithi Shetty, Kalyani Priyadarshan, and Wamiqa Gabbi roped in for the project |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/jayam-ravis-next-titled-genie-krithi-shetty-kalyani-priyadarshan-and-wamiqa-gabbi-roped-in-for-the-project-8761674/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230705164159/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/jayam-ravis-next-titled-genie-krithi-shetty-kalyani-priyadarshan-and-wamiqa-gabbi-roped-in-for-the-project-8761674/ |archive-date=5 July 2023 |access-date=9 January 2024 |newspaper=The Indian Express}}</ref> == সংবাদ মাধ্যমত == কল্যাণীক সৰ্বাধিক পাৰিশ্ৰমিক পোৱা মালয়ালম অভিনেত্ৰীসকলৰ ভিতৰত বিবেচনা কৰা হয়। কল্যাণীয়ে তেওঁৰ প্ৰথমখন ছবি হেল্ল’ৰ বাবে সমালোচকৰ পৰা প্ৰচুৰ প্ৰশংসা লাভ কৰে। তেওঁ ছবিখনক তেওঁৰ কেৰিয়াৰৰ "শ্ৰেষ্ঠ ছবি" বুলি অভিহিত কৰে।<ref name="Hello Kalyani">{{cite news |title=Kalyani Priyadarshan on why Hello is the best film that has happened to her career |url=https://www.firstpost.com/entertainment/kalyani-priyadarshan-on-why-hello-is-the-best-film-that-has-happened-to-her-career-4291265.html/amp |work=Firstpost |access-date=12 January 2019 |archive-date=18 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180718084133/https://www.firstpost.com/entertainment/kalyani-priyadarshan-on-why-hello-is-the-best-film-that-has-happened-to-her-career-4291265.html/amp |url-status=live}}</ref> ''১২৩তেলুগু''ৱে "হেল্ল" ছবিখনৰ বাবে তেওঁক ২০১৭ চনৰ "শীৰ্ষ অভিনেত্ৰীসকলৰ" তালিকাত স্থান দিছিল।<ref>{{cite news |title=2017 Recap: New talented actresses of the year |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/hyderabad-times-most-desirable-women-2017-take-a-bow-hotties/articleshow/63287457.cms |access-date=11 February 2021 |work=123telugu |date=30 December 2017 |language=en}}</ref> ''ৰেডিফ.কম''ৰ পৰা সুভাষ কে. ঝাই তেওঁৰ চলচ্চিত্ৰ জীৱনৰ বিষয়ে মতামত দিছিল: "কল্যাণী মালয়ালম ছবিজগতৰ এক উল্লেখযোগ্য নাম হৈ পৰিছে। ধুনীয়া আৰু অপৰিসীম মেধাৱী, তেওঁ নিজকে তেওঁৰ পিতৃ তথা ছবি পৰিচালক প্ৰিয়দৰ্শনৰ কন্যাতকৈ বহু বেছি বুলি প্ৰমাণ কৰিছে।"<ref>{{cite news |title=The biggest joy of Priyadarshan's life |url=https://m.rediff.com/movies/report/the-biggest-joy-of-priyadarshans-life/20240130.htm |work=Rediff.com |access-date=17 February 2024 |archive-date=31 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131084133/https://m.rediff.com/movies/report/the-biggest-joy-of-priyadarshans-life/20240130.htm |url-status=live}}</ref> [[কল্যাণ জুৱেলাৰ্ছ]] আৰু আজিঅ’ৰ দৰে কেইবাটাও ব্ৰেণ্ডৰ তেওঁ বিশিষ্ট চেলিব্ৰিটি এণ্ডৰছাৰ।<ref>{{cite news |title=Manju Warrier to Akkineni Nagarjuna: Kalyan jewellers sparkles with myriad regional stars |url=https://www.newindianexpress.com/business/2019/nov/03/manju-warrier-to-akkineni-nagarjuna-kalyan-jewellers-sparkles-with-myriad-regional-stars-2056301.html |work=The New Indian Express |access-date=12 May 2020 |archive-date=5 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191105164157/http://www.newindianexpress.com/business/2019/nov/03/manju-warrier-to-akkineni-nagarjuna-kalyan-jewellers-sparkles-with-myriad-regional-stars-2056301.html |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=On the campaign trail:Online fashion portal AJIO rings in Onam with a musical ode |url=https://www.thehindubusinessline.com/catalyst/on-the-campaign-trail-online-fashion-portal-ajio-rings-in-onam-with-a-musical-ode/article65801313.ece/ |work=The Hindu Business Line |access-date=12 June 2021 |archive-date=23 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220823112750/https://www.thehindubusinessline.com/catalyst/on-the-campaign-trail-online-fashion-portal-ajio-rings-in-onam-with-a-musical-ode/article65801313.ece/amp/ |url-status=live}}</ref> তেওঁ "ৰিটজ" আৰু "ইউ এণ্ড আই"কে ধৰি বিভিন্ন আলোচনীৰ [[কভাৰ মডেল]] হিচাপে কাম কৰি আহিছে।<ref>{{cite news |title=Sugar & Spice: Kalyani Priyadarshan |url=https://www.ritzmagazine.in/sugar-spice-kalyani-priyadarshan/ |work=Ritz Magazine |access-date=16 December 2021 |archive-date=17 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210717102300/https://www.ritzmagazine.in/sugar-spice-kalyani-priyadarshan/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=I thought I belonged behind the camera: Kalyani Priyadarshan |url=https://www.youandi.com/i-thought-i-belonged-behind-camera-kalyani-priyadarshan/ |work=You & I |access-date=16 July 2022 |archive-date=7 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007052615/https://www.youandi.com/i-thought-i-belonged-behind-camera-kalyani-priyadarshan/ |url-status=live}}</ref> ২০২০ চনত কল্যাণীয়ে [[দ্য টাইম্‌ছ অৱ ইণ্ডিয়া|কোচি টাইমছৰ মষ্ট ডিজায়াৰেবল উইমেন]]ৰ খিতাপ লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |title=Meet Kochi Times Most Desirable Woman 2020: Kalyani Priyadarshan |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/kochi-times-most-desirable-woman-2020-kalyani-priyadarshan/articleshow/83145295.cms |access-date=27 July 2021 |website=Times of India |language=en |last1=Soman |first1=Deepa |archive-date=17 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231217073500/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/kochi-times-most-desirable-woman-2020-kalyani-priyadarshan/articleshow/83145295.cms |url-status=live}}</ref> একে বছৰতে চেন্নাই টাইমছৰ মষ্ট ডিজায়াৰেবল উইমেনৰ তালিকাত ৮ম আৰু টাইমছ মষ্ট ডিজায়াৰেবল উইমেনৰ তালিকাত ৪১তম স্থান লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |title=Check Out The List of Chennai Times 30 Most Desirable Women 2020 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/chennai-times-30-most-desirable-women-2020/articleshow/83147467.cms |access-date=4 August 2021 |website=Times of India |language=en |archive-date=17 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231217073500/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/chennai-times-30-most-desirable-women-2020/articleshow/83147467.cms |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |title=Times Most Desirable Woman of 2020: Rhea Chakraborty – Living through a trial by fire, gracefully |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/the-times-most-desirable-woman-of-2020-rhea-chakraborty-living-through-a-trial-by-fire-gracefully/articleshow/83312150.cms |access-date=9 August 2021 |website=Times of India |language=en |archive-date=8 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210608013431/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/the-times-most-desirable-woman-of-2020-rhea-chakraborty-living-through-a-trial-by-fire-gracefully/articleshow/83312150.cms |url-status=live}}</ref> == চলচ্চিত্ৰপুঞ্জী == {{Pending films key}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | শিৰোনাম ! scope="col" | ভূমিকা ! scope="col" | ভাষা ! class="unsortable" scope="col" | টোকা ! class="unsortable" scope="col" | {{Abbr|তথ্য.|তথ্যসূত্ৰ}} |- | ২০১৭ ! scope="row" | ''[[হেল্ল' (২০১৭ চলচ্চিত্ৰ)|হেল্ল']]'' | প্ৰিয়া/জুন্নু | rowspan="3"|[[তেলুগু ভাষা|তেলেগু]] | |<ref name="Hello Kalyani" /> |- | rowspan=3| ২০১৯ ! scope="row" |''[[চিত্ৰলাহৰী (চলচ্চিত্ৰ)|চিত্ৰলাহৰী]]'' | লাহৰী | |<ref>{{Cite web |url=https://www.thenewsminute.com/article/kalyani-priyadarshan-and-nivetha-pethuraj-star-sai-dharam-tej-s-chitralahari-92051 |work=The News Minute |title=Kalyani Priyadarshan and Nivetha Pethuraj to star in Sai Dharam Tej's 'Chitralahari' |date=22 November 2018 |access-date=18 May 2019 |archive-date=18 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190518035027/https://www.thenewsminute.com/article/kalyani-priyadarshan-and-nivetha-pethuraj-star-sai-dharam-tej-s-chitralahari-92051 |url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | ''ৰণৰংগম'' | গীতা | |<ref>{{cite news |last=R. |first=Manoj Kumar |title=Ranarangam actor Kalyani Priyadarshan: I love gangster movies |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/kalyani-priyadarshan-ranarangam-gangster-movies-working-with-father-priyadarshan-5901398/ |access-date=17 August 2019 |work=The Indian Express |date=14 August 2019 |archive-date=17 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817143829/https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/kalyani-priyadarshan-ranarangam-gangster-movies-working-with-father-priyadarshan-5901398/ |url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | ''হিৰো'' | মীৰা | [[তামিল ভাষা|তামিল]] | |<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/hero-actress-kalyani-priyadarshan-is-all-praise-for-sivakarthikeyan/articleshow/72966608.cms |title=Hero actress Kalyani Priyadarshan is all praise for co-star Sivakarthikeyan |work=The Times of India |access-date=12 October 2020 |archive-date=30 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230000612/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/hero-actress-kalyani-priyadarshan-is-all-praise-for-sivakarthikeyan/articleshow/72966608.cms |url-status=live}}</ref> |- | rowspan=2|২০২০ ! scope="row" |''বৰানে অৱশ্যমুণ্ড'' | নিকিতা "নিক্কি" | [[মালয়ালম ভাষা|মালায়ালম]] | |<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/anoop-sathyan-ropes-in-dulquer-and-kalyani-for-a-family-drama/articleshow/70922736.cms |title=Anoop Sathyan ropes in Dulquer and Kalyani for a family-drama |last=Sanjith Sidhardhan |date=1 September 2019 |work=[[The Times of India]] |access-date=1 January 2020 |archive-date=10 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200210102021/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/anoop-sathyan-ropes-in-dulquer-and-kalyani-for-a-family-drama/articleshow/70922736.cms |url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"|''পুথাম পুধু কালাই'' | যুৱতী লক্ষ্মী কৃষ্ণণ | rowspan="2" | তামিল | খণ্ড: "ইলামাই ইধো ইধো" |<ref>{{cite web |url=https://www.onlykollywood.com/kalyani-priyadarshan-talks-about-putham-pudhu-kaalai/ |title=Kalyani Priyadarshan talks about Putham Pudhu Kaalai |work=Only Kollywood |date=15 October 2020 |accessdate=15 November 2020 |archive-date=22 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201022231722/https://www.onlykollywood.com/kalyani-priyadarshan-talks-about-putham-pudhu-kaalai/ |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2"|২০২১ ! scope="row"|''মানাডু'' | সীতামহালক্ষ্মী | |<ref name="Maanaadu">{{Cite web |date=31 March 2019 |title=Kalyani Priyadarshan to be seen opposite Simbu in 'Maanaadu' |url=https://www.thenewsminute.com/article/kalyani-priyadarshan-be-seen-opposite-simbu-maanaadu-99242 |access-date=21 November 2020 |website=The News Minute |archive-date=31 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190331233423/https://www.thenewsminute.com/article/kalyani-priyadarshan-be-seen-opposite-simbu-maanaadu-99242 |url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |''মাৰাক্কাৰ: লায়ন অৱ দ্য আৰৱিয়ান চী'' | আইশ্বা | rowspan="7" |মালায়ালম | |<ref>{{cite news |last=Sidhardhan |first=Sanjith |title=Kalyani Priyadarshan and Keerthy Suresh join Mohanlal's Marakkar |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/kalyani-priyadarshan-and-keerthy-suresh-join-marakkar/articleshow/65947798.cms |access-date=15 June 2019 |work=The Times of India |date=25 September 2018 |archive-date=6 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210306095816/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/kalyani-priyadarshan-and-keerthy-suresh-join-marakkar/articleshow/65947798.cms |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="3" |২০২২ ! scope="row" |''[[হৃদয়ম]]'' | নিত্যা বালাগোপাল | |<ref name="Hridayam">{{cite news |last=Sidhardhan |first=Sanjith |title=Pranav Mohanlal and Kalyani Priyadarshan wrap up their portions of Hridayam in Chennai |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/pranav-mohanlal-and-kalyani-priyadarshan-wrap-up-their-portions-of-hridayam-in-chennai/articleshow/80906562.cms |access-date=18 February 2021 |work=The Times of India |date=14 February 2021 |archive-date=15 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210215162754/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/pranav-mohanlal-and-kalyani-priyadarshan-wrap-up-their-portions-of-hridayam-in-chennai/articleshow/80906562.cms |url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |''ব্ৰ' ডেডী'' | এনা কুৰিয়ান | |<ref name="BD">{{cite news |last=Palisetty |first=Ramya |title=Prithviraj Sukumaran announces his second directorial Bro Daddy with Mohanlal |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/prithviraj-sukumaran-announces-his-second-directorial-bro-daddy-with-mohanlal-1816663-2021-06-18 |access-date=15 July 2021 |work=India Today |date=18 June 2021 |archive-date=19 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210619201702/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/prithviraj-sukumaran-announces-his-second-directorial-bro-daddy-with-mohanlal-1816663-2021-06-18 |url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |''থাল্লুমালা'' | ফাতিমা বিৱী "বীপাতু" | |<ref>{{cite news |last1=Service |first1=Express News |title=Tovino and Kalyani to share screen in 'Thallumaala' |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/sep/14/tovino-kalyani-to-share-screen-in-thallumaala-2358258.html |access-date=27 October 2021 |work=The New Indian Express |date=14 October 2021 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027135828/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/sep/14/tovino-kalyani-to-share-screen-in-thallumaala-2358258.html |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2" |২০২৩ ! scope="row" | ''চেছাম মাইক-ইল ফাতিমা'' | ফাতিমা নূৰজাহান "পাতু"। | |<ref>{{Cite web |title=Kalyani Priyadarshan's film Sesham Mikeil Fathima commences filming |work=The New Indian Express |date=16 September 2022 |access-date=17 September 2022 |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2022/sep/15/kalyani-priyadarshans-sesham-mikeil-fathima-commences-filming-2498562.html |archive-date=29 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220929082434/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2022/sep/15/kalyani-priyadarshans-sesham-mikeil-fathima-commences-filming-2498562.html |url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | ''এণ্টনি'' | এন্ মাৰিয়া | |<ref>{{Cite web |title=Filming of Joju George, Kalyani Priyadarshan's Antony wraps up |work=Cinema Express |date=4 August 2023 |access-date=14 September 2023 |url=https://m.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/aug/27/filming-of-joju-george-kalyani-priyadarshans-antony-wraps-up-47020.amp |archive-date=15 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230915124638/https://m.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/aug/27/filming-of-joju-george-kalyani-priyadarshans-antony-wraps-up-47020.amp |url-status=live |archivedate=15 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230915124638/https://m.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/aug/27/filming-of-joju-george-kalyani-priyadarshans-antony-wraps-up-47020.amp |deadurl=yes }}</ref> |- | rowspan="3"|২০২৪ ! scope="row" | ''[[বৰ্ষঙ্গলক্কু শেষম]]'' | এন্নী | |<ref>{{Cite web |title=First schedule of Varshangalkku Shesham completed |work=The New Indian Express |access-date=27 November 2023 |date=21 November 2023 |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2023/Nov/21/first-schedule-of-varshangalkku-shesham-completed-2634683.html |archive-date=15 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231215202252/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2023/nov/21/first-schedule-of-varshangalkku-shesham-completed-2634683.amp |url-status=live}}</ref> |- | {{Pending film|italic=no| ''জিনি''}} | {{TBA}} | তামিল | চিত্ৰগ্ৰহণ |<ref>{{Cite web |title=Kalyani Priyadarshan is excited about being part of 'Genie' |work=The Times of India |access-date=22 September 2023 |date=6 July 2023 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/kalyani-priyadarshan-excited-about-being-part-of-genie/articleshow/101537388.cms?from=mdr |archive-date=8 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230708084059/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/kalyani-priyadarshan-excited-about-being-part-of-genie/articleshow/101537388.cms?from=mdr |url-status=live}}</ref> |- | {{Pending film|italic=no| ''ওদুম কুথিৰা চাদুম কুথিৰা''}} | {{TBA}} | মালয়ালম | চিত্ৰগ্ৰহণ |<ref>{{Cite web |title=Fahadh Faasil and Kalyani Priyadarshan’s ‘Odum Kuthira Chadum Kuthira’ goes on floors |work=The Hindu |access-date=28 May 2024 |date=29 April 2024 |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/fahadh-faasil-and-kalyani-priyadarshans-odum-kuthira-chadum-kuthira-goes-on-floors/article68120470.ece/ |archive-date=5 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240605084059/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/fahadh-faasil-and-kalyani-priyadarshans-odum-kuthira-chadum-kuthira-goes-on-floors/article68120470.ece/amp/ |url-status=live}}</ref> |} <!--Do not include future projects unless there is a reliable source that confirms filming has begun. See [[WP:CRYSTAL]]--> == বঁটা আৰু মনোনয়ন == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | পুৰস্কাৰ ! scope="col" | বিভাগ ! scope="col" | চলচ্চিত্ৰ ! scope="col" | ফলাফল ! class="unsortable" scope="col" | {{Abbr|তথ্য.|তথ্যসূত্ৰ(s)}} |- | rowspan="3"|২০১৮ | ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ | শ্ৰেষ্ঠ নৱাগতা অভিনেত্ৰী – দক্ষিণ | rowspan="3"|''[[হেল্ল' (২০১৭ চলচ্চিত্ৰ)|হেল্ল']]'' | {{won}} |<ref>{{Cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/winners-65th-jio-filmfare-awards-south-2018/articleshow/64617904.cms |title=Winners: 65th Jio Filmfare Awards (South) 2018 |website=The Times of India |date=17 June 2018 |access-date=18 November 2019 |archive-date=17 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180617071126/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/winners-65th-jio-filmfare-awards-south-2018/articleshow/64617904.cms |url-status=live}}</ref> |- | দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ নৱাগতা অভিনেত্ৰী – তেলেগু | {{won}} |<ref>{{Cite web |url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/siima-2018-sivakartikeyan-nivin-pauly-r-madhavan-hansika-motwani-win-big-on-day-1/story-QEaUgz81IrHcCSUt3gXcEJ.html |title=SIIMA 2018 Tamil and Malayalam Awards: Sivakartikeyan, Nivin Pauly, R Madhavan, Hansika Motwani win big |website=Hindustan Times |date=15 September 2018|access-date=19 January 2020|archive-date=1 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191001055646/https://www.hindustantimes.com/regional-movies/siima-2018-sivakartikeyan-nivin-pauly-r-madhavan-hansika-motwani-win-big-on-day-1/story-QEaUgz81IrHcCSUt3gXcEJ.html|url-status=live}}</ref> |- | জি তেলুগু অপ্সৰা বঁটা | বৰ্ষশ্ৰেষ্ঠ নৱাগতা নায়িকা | {{won}} |<ref>{{Cite news |title=At Zee Telugu Apsara Awards 2018, Kajal Aggarwal and Tamannaah win honours |work=Hindustan Times |url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/at-zee-telugu-apsara-awards-2018-kajal-aggarwal-and-tamannaah-win-honours/story-KijVPXjDwUTt4dTmuPVNmK.html |access-date=2020-11-15 |date=2018-04-09 |archive-date=1 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231001050532/https://www.hindustantimes.com/regional-movies/at-zee-telugu-apsara-awards-2018-kajal-aggarwal-and-tamannaah-win-honours/story-KijVPXjDwUTt4dTmuPVNmK_amp.html |url-status=live}}</ref> |- | 2022 | rowspan="2"|দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ নৱাগতা অভিনেত্ৰী – মালায়ালম | ''বৰানে অৱশ্যমুণ্ড'' | {{won}} |<ref>{{Cite news |date=12 September 2022 |title=SIIMA 2022: Kangana Ranaut, Arya, Tovino Thomas, Aishwarya Lekshmi win top acting honours |url=https://www.dnaindia.com/entertainment/photo-gallery-siima-2022-kangana-ranaut-arya-tovino-thomas-aishwarya-lekshmi-win-top-acting-honours-2984472/arya-2984474 |access-date=2 March 2022 |newspaper=Daily News and Analysis |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124063701/https://www.dnaindia.com/entertainment/photo-gallery-siima-2022-kangana-ranaut-arya-tovino-thomas-aishwarya-lekshmi-win-top-acting-honours-2984472/arya-2984474 |url-status=live}}</ref> |- | ২০২৩ | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী – মালয়ালম | ''ব্ৰ' ডেডী'' | {{won}} |<ref>{{Cite news |title=SIIMA 2023 winners: Ponniyin Selvan I, Nna Thaan Case Kodu, R Madhavan, Trisha, Tovino Thomas and Kalyani Priyadarshan win big |work=Hindustan Times |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/siima-awards-2023-day-2-r-madhavan-takes-home-award-for-best-debutant-director-kamal-haasan-best-actor-mani-ratnams-ponniyin-selvan-shines-8943416/lite/|access-date=2023-09-16|archive-date=28 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230928192620/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/siima-awards-2023-day-2-r-madhavan-takes-home-award-for-best-debutant-director-kamal-haasan-best-actor-mani-ratnams-ponniyin-selvan-shines-8943416/lite/|url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2"|২০২৪ | ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী – মালয়ালম | rowspan="2"|''চেছাম মাইক-ইল ফাতিমা'' | rowspan="2" {{Pending}} |<ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/nominations-for-filmfare-awards-malayalam-2024-are-out-67263.amp |title=Nominations for the 68th Filmfare Awards (Malayalam) 2024 |website=Filmfare |date=16 July 2024 |access-date=17 July 2024}}</ref> |- | দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী – মালয়ালম |<ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/art-entertainment/south-cinema/siima-2024-dasara-jailer-2018-lead-the-nominations-check-out-the-details-inside |title=SIIMA 2024: 'Dasara', 'Jailer', 'Kantara', '2018' lead the nominations - Check out the details inside |website=Outlook India |date=17 July 2024 |access-date=17 July 2024}}</ref> |} == তথ্য উৎস == {{ৰেফলিষ্ট}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{commons category|Kalyani Priyadarshan|কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শন}} * {{Instagram|kalyanipriyadarshan|কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শন}} * {{IMDb name|9219502}} {{DEFAULTSORT:কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শন}} [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:তেলুগু চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:তামিল চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] 1imms3p0186sxcmyffmiuelw17ukr07 0 108257 626331 437567 2026-08-11T19:00:49Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626331 wikitext text/x-wiki '''অনুতাই ৱাঘ''' (১৭ মাৰ্চ ১৯১০ – ১৯৯২)<ref name="Biography">{{Cite web |title=Biography of Anutai Wagh |url=http://ict.amritavidyalayampune.org/container/school_data/SANTSAI/news/15960_1.pdf |access-date=2024-10-13 |archivedate=2024-12-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241208041817/http://ict.amritavidyalayampune.org/container/school_data/SANTSAI/news/15960_1.pdf |deadurl=yes }}</ref> ভাৰতৰ প্ৰাক-বিদ্যালয় শিক্ষাৰ অন্যতম পথ প্ৰদৰ্শক আছিল। তেওঁ তাৰবাই মোডাকৰ পেছাদাৰী সহকৰ্মী আছিল<ref name="Patil1996">{{cite book|author=Jayant Patil|title=Agricultural and Rural Reconstruction: A Sustainable Approach|url=https://books.google.com/books?id=JW3N-JtJuaYC&pg=PA163|year=1996|publisher=Concept Publishing Company|isbn=978-81-7022-589-8|page=163}}</ref>। মোডাকৰ সৈতে তেওঁ এনে এটা কাৰ্যসূচীৰ পথ প্ৰদৰ্শক আছিল, যাৰ পাঠ্যক্ৰম থলুৱা আছিল, কম খৰচী পাঠদান সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ সামগ্ৰিক বিকাশৰ লক্ষ্য আছিল।<ref name="Pattnaik2004">{{cite book|author=Jyotsna Pattnaik|title=Childhood in South Asia: A Critical Look at Issues, Policies, And Programs|url=https://books.google.com/books?id=iQzw-pRcg4UC&pg=PA104|year=2004|publisher=IAP|isbn=978-1-59311-020-8|page=104}}</ref> এ ডি এন বাজপেয়ীয়ে তেওঁক "উচ্চ সমাজ সংস্কাৰক" বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref name="Bajpai1995">{{cite book|author=A. D. N. Bajpai|title=Emerging Trends in Indian Economy: Papers in Honour of Prof. Daya Shankar Nag|url=https://books.google.com/books?id=j930PO7zg3sC&pg=PA490|year=1995|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-7156-520-7|page=490}}</ref> ১৯৮৫ চনত [[জামনালাল বাজাজ বঁটা]] লাভ কৰিছিল<ref name="Jamnalal Bajaj Award">{{cite web|url=http://www.jamnalalbajajfoundation.org/awards/archives/1985/women-and-child-welfare/smt-anutai-vagh |title=Jamnalal Bajaj Award |publisher=Jamnalal Bajaj Foundation |date=2015 }}{{dead link|date=July 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>বুলি এটা অনুতাই ৱাঘৰ তথ্য-আত্মজীৱনী-ফ্ৰম দা হিল অফ কচবাদ(From the hill of Kosbad)ৰ পৰা জনা যায়। ==তথ্য সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:সমাজহিতৈষী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী]] [[শ্ৰেণী:কুৰি শতিকাৰ লোক]] pvbz08jzh05bsul5jpbo859qy07e8fw 0 108831 626259 612069 2026-08-11T13:47:29Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626259 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name =জন ডেনভাৰ | background = solo_singer |image=[[File:John Denver 1974.jpg|thumb|জন ডেনভাৰ,১৯৭৪ চনত]] | caption = | birth_name =হেনৰীজন ডয়চেনডৰ্ফ, জুনিয়ৰ | birth_date = {{birth date|df=yes|১৯৪৩|ডিচেম্বৰ|৩১}} | birth_place = ৰছৱেল, নিউ মেক্মিকো, [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] | death_date = {{death date|df=yes|১৯৯৭|ডিচেম্বৰ|১২}},৫৩ বছৰ | death_place = মনট্ৰি বে, কেলিফৰ্নিয়া, [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] | genre = {{hlist|লোকসংগীত|ফক ৰ'ক|পপ|পশ্চিমীয়া|কাণ্টি মিউজিক }} | occupation = গায়ক, গীতিকাৰ, সংগীত ৰেকৰ্ড প্ৰযোজক, অভিনেতা,গীতাৰিষ্ট্ | instrument = [[গীটাৰ]] | years_active = ১৯৬২-১৯৯৭ | spouse = {{unbulleted list|{{marriage|এনি মাৰ্টেল|1967|1982|reason=divorced}}|{{marriage|কেছাণ্ড্ৰা ডেলানী |1988|1993|reason=divorced}}}} }}'''হেনৰীজন ডয়চেনডৰ্ফ, জুনিয়ৰ({{lang_en| Henry John Deutschendorf Jr.}})''' (জন্ম ৩১ ডিচেম্বৰ, ১৯৪৩ – মৃত্যু ১২ অক্টোবৰ, ১৯৯৭)) পেছাদাৰীভাৱেজন ডেনভাৰ বুলি জনা যায়। জন ডেনভাৰ আছিল এজন [[আমেৰিকা]]ৰ গায়ক, গীতিকাৰ, অভিনেতা, কৰ্মী আৰু মানৱতাবাদী। তেওঁ ১৯৭০ ৰ দশকৰ পৰা একক গায়ক হিচাপে সৰ্বাধিক বাণিজ্যিক সফলতা অৰ্জন কৰিছিল। <ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://www.mademan.com/mm/10-best-selling-artists-70s.html |access-date=2024-10-30 |archivedate=2018-10-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181005131614/http://www.mademan.com/mm/10-best-selling-artists-70s.html |deadurl=yes }}</ref>ডেনভাৰে প্ৰায় ৩০০টা গান ৰেকৰ্ড আৰু মুকলি কৰিছিল, যাৰ ভিতৰত প্ৰায় ২০০টা তেওঁ নিজে লিখিছিল। তেওঁ সাধাৰণতে এটা ধ্বনিমূলক গীটাৰৰ সৈতে গীতবোৰ ৰেকৰ্ড আৰু প্ৰদৰ্শন কৰিছিল আৰু তেওঁৰ গীতত প্ৰকৃতিৰ প্ৰতি আকুলতা, চহৰীয়া জীৱনৰ প্ৰতি বিতৃষ্ণা তথা গ্ৰাম্য জীৱনৰ মধুৰ স্মৃতি সমূহ, সংগীতৰ প্ৰতি উৎসাহ আৰু মানৱ জীৱনৰ সম্পৰ্কৰ পৰীক্ষণৰ বিষয়বোৰ ফুটি উঠিছিল। জন ডেনভাৰৰ কেইটামান বিখ্যাত গীত হ'ল 'টেক মি হোম, কাণ্ট্ৰী ৰোডছ', 'পয়েম, প্ৰে এণ্ড প্ৰমিজ', 'এনি'চ চং','ৰকি মাউণ্টেইন হাই' 'কেলিপ্চো','থেংক গড আই এম এ কাউণ্ট্ৰী বয়' আৰু 'চানচাইন অন মাই চ্উলজাৰ' আদি। কলোৰাডো ৰাজ্যৰ আইনসভাই ২০০৭ চনত ইয়াৰ দুটা ৰাজ্যিক গানৰ এটা হিচাপে ডেনভাৰৰ "ৰকি মাউণ্টেইন হাই" গীতটো গ্ৰহণ কৰিছিল। ঠিক একেদৰে পশ্চিম ভাৰ্জিনিয়াই ২০১৪ চনত "টেক মি হোম, কাণ্ট্ৰী ৰোডছ"ৰ গীতটো গ্ৰহণ কৰিছিল। গীতটোত পশ্চিম ভাৰ্জিনিয়াৰ দৃশ্যপট আৰু ঐতিহ্যৰ এক কাব্যিক বৰ্ণনা আছে। টেক মি হোম, কাণ্ট্ৰী ৰোডচ", সাধাৰণতে "কাণ্ট্ৰী ৰোডচ" বুলিও বিখ্যাত। এই গীতটো বিল ডেনফ, টাফি নিভাৰ্ট আৰুজন ডেনভাৰে লিখা এটা গান। ১৯৭১ চনৰ ১২ এপ্ৰিলত ডেনভাৰে পৰিৱেশন কৰা একক হিচাপে ইয়াক মুকলি কৰা হয়, যি ১৯৭১ চনৰ ২৮ আগষ্টত সমাপ্ত হোৱা সপ্তাহটোৰ বাবে বিলবৰ্ডৰ ইউএছ হট ১০০ এককত দ্বিতীয় স্থানত আছিল। এজন উৎসাহী পাইলট, ডেনভাৰ ১৯৯৭ চনত শেহতীয়াকৈ ক্ৰয় কৰা পাতল বিমান এখন পৰিচালনা কৰোঁতে একক মৃত্যুৰ দুৰ্ঘটনাত ৫৩ বছৰ বয়সত নিহত হৈছিল। ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== [[File:John Denver "This Old Guitar" (1974) - Gibson archtop guitar (c.1910) - MIM PHX.jpg|thumb|214x214px| জন ডেনভাৰৰ'প্ৰথম গীটাৰ খন.<ref>{{Cite web |title=John Denver's First Guitar displayed at the Musical Instrument Museum in Phoenix Arizona |url=https://mim.org/ }}</ref>]] হেনৰীজন ডয়চেনডৰ্ফ জুনিয়ৰৰ জন্ম হৈছিল ১৯৪৩ চনৰ ৩১ ডিচেম্বৰত নিউ মেক্সিকোৰ ৰছৱেলত। মাকৰ নাম আছিল এৰ্মা লুইছ আৰু দেউতাকৰ নাম কেপ্টেইন হেনৰীজন ডয়চেনডৰ্ফ ছিনিয়ৰ। দেউতাক আমেৰিকাৰ সেনাবাহিনীত কৰ্মৰত আছিল। ১৯৯৪ চনত তেওঁৰ আত্মজীৱনী 'টেক মি হোম'ত ডেনভাৰে তেওঁৰ দেউতাকক এজন কঠোৰ ব্যক্তি বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল। সামৰিক পিতৃৰ সৈতে ডেনভাৰৰ পৰিয়াল প্ৰায়ে স্থানান্তৰিত হৈছিল আৰু সেয়েহে তেওঁ নিজৰ বয়সৰ ল'ৰা-ছোৱালীৰ সৈতে বন্ধুত্ব অৰ্জন কৰা আৰু মিলামিছা কৰিবলৈ অসুবিধা পাইছিল। ডেনভাৰ সৰুকালত এজন অন্তমুৰ্খী ব্যক্তিত্বৰ ল'ৰা আছিল।<ref>https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/7733036/John-Denver.html</ref>এৰিজোনাৰ টাক্সনৰ ডেভিছ-মান্থান বায়ু সেনা ঘাটিত অৱস্থিত এটা ঘৰ ডয়চেনডৰ্ফে ক্ৰয় কৰিছিল আৰু ১৯৫১ চনৰ পৰা ১৯৫৯ চনলৈ ডেনভাৰ তাত বাস কৰিছিল।<ref> https://www.recorder.pima.gov/RecorderHome</ref> ডেনভাৰ ছয়বছৰ পৰা ১৪ বছৰ বয়সলৈ টাক্সনত বাস কৰিছিল।<ref>https://archive.org/details/rivalswilliamgwi00quin</ref> এইখিনি সময়ত, ডেনভাৰে মেন্সফেল্ড জুনিয়ৰ হাই স্কুলত পঢ়া শুনা কৰিছিল আৰু দুবছৰৰ বাবে টাক্সন এৰিজোনা বয়জ কোৰাছৰ সদস্য হৈছিল। তেওঁ টাক্সনত থাকিবলৈ ভাল পাইছিল। কিন্তু তেওঁৰ দেউতাকক আলাবামাৰ মণ্টগোমাৰীৰ মেক্সৱেল এয়াৰ ফৰ্চ বেচলৈ চাকৰি বদলি কৰা হৈছিল। ফলত পৰিয়ালটো পিছত টেক্সাছৰ ফৰ্ট ৱৰ্থৰ কাৰ্চৱেল বায়ু সেনা ঘাটিলৈ স্থানান্তৰিত হয়। ইয়াতে ডেনভাৰে আৰ্লিংটন হাইটছ হাইস্কুলৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ডেনভাৰ ফৰ্ট ৱৰ্থত থাকিবলৈ ভাল নাপাইছিল আৰু তেওঁ হাইস্কুলৰ তৃতীয় বৰ্ষত পঢ়ি থকা অৱস্থাতে, তেওঁ পৰিয়ালৰ বন্ধুবৰ্গক লগ কৰিবলৈ আৰু লগতে নিজৰ সংগীতৰ কেৰিয়াৰ গঢ়িবলৈ মনস্থ কৰি তেওঁৰ দেউতাকৰ গাড়ীখন লৈ কেলিফৰ্ণিয়ালৈ গৈছিল। তেওঁৰ দেউতাকে তেওঁক ঘূৰাই আনিবলৈ বন্ধুৰ জেটত কেলিফৰ্ণিয়ালৈ উৰা মাৰিছিল। ফলত ডেনভাৰে দেউতাকৰ কথামতে অনিচ্ছা স্বত্বেও স্কুলীয়া শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ উভতি আহিছিল।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://findarticles.com/p/articles/mi_g1epc/is_bio/ai_2419200301 |access-date=2024-11-02 |archivedate=2008-09-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080917134955/http://findarticles.com/p/articles/mi_g1epc/is_bio/ai_2419200301 |deadurl=yes }}</ref> ==কৰ্মজীৱন== ১১ বছৰ বয়সত, ডেনভাৰে তেওঁৰ আইতাৰ পৰা এটা একোষ্টিক গীটাৰ লাভ কৰিছিল। <ref>https://johndenver.com/about/biography/</ref>কলেজত পঢ়ি থকাৰ সময়ছোৱাত তেওঁ স্থানীয় ক্লাবসমূহত ভাল প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ খেল শিকিছিল। ডেনভাৰে তেওঁৰ নাম সলনি কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয় যেতিয়া নিউ ক্ৰিষ্টি মিনষ্ট্ৰেলছৰ প্ৰতিষ্ঠাপক ৰেণ্ডি স্পাৰ্কছে পৰামৰ্শ অনুসৰি ডেনভাৰে তেওঁৰ নাম সলনি কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয় আৰু 'ডয়চেনডৰ্ফ'ৰ ঠাইতজন ডেনভাৰ কৰে।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://www.thenewchristyminstrels.com/ |access-date=2024-11-03 |archivedate=2020-08-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200805131822/https://www.thenewchristyminstrels.com/ |deadurl=yes }}</ref>ডেনভাৰে লুবকৰ টেক্সাছ টেক বিশ্ববিদ্যালয়ত স্থাপত্য বিদ্যা অধ্যয়ন কৰি থকা সময়ত "দ্য আলপাইন ট্ৰিঅ" নামৰ এটা লোক-সংগীত গোটত গান গাইছিল।<ref> https://www.notablebiographies.com/supp/Supplement-Ca-Fi/Denver-John.html</ref><ref>https://hdl.handle.net/2346%2F48702</ref> ডেনভাৰৰ এলবাম 'পোয়েমছ, প্ৰে এণ্ড প্ৰমিজেছ '(১৯৭১) আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত তেওঁৰ বাবে এক সফলতা আছিল। ১৯৭৩ চনত ডেনভাৰে তেওঁৰ নিজৰ [[বিবিচি টেলিভিছন]] শৃংখল 'দ্যজন ডেনভাৰ শ্ব'ত অভিনয় কৰে আৰু সাপ্তাহিক এই সংগীতৰ লগত জড়িত অনুষ্ঠানটো পৰিচালনা আৰু প্ৰযোজনা কৰিছিল ষ্টেনলী ডৰ্ফমেনে। ডেনভাৰৰ লাইভ কনচাৰ্ট[[ টেলিভিছন ]]বিশেষ 'এন ইভিনিং উইথজন ডেনভাৰ '(১৯৭৫) 'ডেনভাৰচ লাইভ কনচাৰ্ট স্পেচিয়েল'; 'এন ইভিনিং উইথজন ডেনভাৰ ১৯৭৪-১৯৭৫ 'চনত অসামান্য বিশেষ, কমেডি-ভেৰাইটি বা সংগীতৰ বাবে এমি বঁটা লাভ কৰিছিল। ১৯৭৪ আৰু ১৯৭৫ চনত, ডেনভাৰৰ চাৰিটা নম্বৰ ১ গানৰ এটা ষ্ট্ৰিং আছিল ("চানচাইন অন মাই শ্বল্ডাৰচ", "এনিছ চং", "থ্যাংক গড আই এম এ কাণ্ট্ৰী বয়", আৰু "আই এম ছৰি") আৰু তিনিটা নম্বৰ ১ এলবাম (জন ডেনভাৰচ গ্ৰেট্ৰেষ্ট হিটছ, বেক হোম এগেইন, আৰু ৱিণ্ডচং)। [[File:John Denver 1975.JPG|thumb|upright=1.1|ডেনভাৰৰ লাইভ কনচাৰ্ট টেলিভিছন বিশেষ ''এণ ইভিনিং উইথ জন ডেনভাৰ (১৯৭৫)'']] ==ব্যক্তিগত জীৱন== ১৯৬৭ চনত ডেনভাৰৰ প্ৰথম বিবাহ হৈছিল মিনেচ'টাৰ ছেইণ্ট পিটাৰৰ এনি মাৰ্টেলৰ সৈতে। প্ৰথমা পত্নী এনি মাৰ্টেল তেওঁৰ "এনিছ চং" গানটোৰ বিষয়বস্তু আছিল। এইটো তেওঁ কলোৰাডো স্কি লিফ্টত বহি ১০ মিনিটত ৰচনা কৰিছিল।<ref> https://www.nytimes.com/1997/10/14/arts/john-denver-53-who-sang-of-natural-love-and-love-of-nature-dies-in-a-plane-crash.html</ref> তেওঁলোকে ১৯৬৮ চনৰ পৰা ১৯৭১ চনলৈকে মিনেচ'টাৰ এডিনাত বসবাস কৰিছিল। এনি আৰু তেওঁৰ কিছু বন্ধুৰ সৈতে কেম্পিং ভ্ৰমণৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ "ৰকি মাউণ্টেইন হাই" সংগীত ৰচনা কৰিছিল। 'ৰকি মাউণ্টেইন হাই' সফলতাৰ পিছত ডেনভাৰে কলোৰাডোৰ এচপেনত এটা বাসস্থান ক্ৰয় কৰিছিল। তেওঁ মৃত্যুলৈকে এচপেনত বাস কৰিছিল।<ref>https://www.midtod.com/98autumn/denver.phtml</ref> ডেনভাৰে জাচাৰীজন নামেৰে এজন ল'ৰা আৰু এনা কেট নামৰ এজনী ছোৱালী তুলি লৈছিল।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://www.john-denver.org/default.asp?nc=1168&id=444 |access-date=2024-11-03 |archivedate=2007-10-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071007160645/http://www.john-denver.org/default.asp?nc=1168&id=444 |deadurl=yes }}</ref>ডেনভাৰ আৰু মাৰ্টেলৰ ১৯৮২ চনত বিবাহ বিচ্ছেদ হৈছিল। জন ডেনভাৰৰ' কাণ্ট্ৰী বয়' (২০১৩) নামৰ তথ্যচিত্ৰখনত দেখুওৱা ১৯৮৩ চনৰ এক সাক্ষাৎকাৰত ডেনভাৰে কৈছিল যে কেৰিয়াৰৰ দাবীয়ে তেওঁলোকক পৃথক কৰি তুলিছিল; মাৰ্টেলে কৈছিল যে ডেনভাৰৰ আকস্মিক সফলতাৰ সৈতে মোকাবিলা কৰিবলৈ তেওঁলোক বহুত সৰু আৰু অপৰিপক্ব আছিল। ডেনভাৰে দুবছৰীয়া প্ৰেমৰ পিছত ১৯৮৮ চনত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ অভিনেত্ৰী কেঁচান্দ্ৰা ডেলানিক বিয়া কৰায়। এচপেনত ডেনভাৰৰ ঘৰত বসতি স্থাপন কৰা দম্পতীহালৰ জেছি বেলে নামৰ এজনী ছোৱালী জন্ম হৈছিল। ডেনভাৰ আৰু ডেলানি ১৯৯১ চনত পৃথক হৈছিল আৰু ১৯৯৩ চনত বিবাহ বিচ্ছেদ হৈছিল। ===মানৱীয় প্ৰচেষ্টামূলক কাম কাজ=== পাছৰ জীৱনত ডেনভাৰে মানৱতাবাদী আৰু পৰিবেশ সমতুল্যতাৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব দিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল আৰু প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ প্ৰকল্পৰ ওপৰত কাম কৰিছিল। তেওঁ ৰিচাৰ্ড বাকমিনষ্টাৰ ফুলাৰ আৰু এমোৰি লভিন্সৰ দৰে পাৰিপাৰ্শ্বিক গৱেষকসকলৰ সৈতে তেওঁৰ বন্ধুত্ব আছিল আৰু ৰাজহুৱা অভিব্যক্তি প্ৰকাশ কৰি কৈছিল যে তেওঁ তেওঁলোকৰ পৰা পৰিবেশ বিষয়ক বহুত কথা শিকিছিল। ডেনভাৰে পৰিৱেশ গোট প্লাণ্ট-ইট ২০২০ (মূলতঃ প্লাণ্ট-ইট ২০০০) প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। তদুপৰি বিশ্বৰ ক্ষুধাৰ সমাধানৰ প্ৰতিও তেওঁ গভীৰ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছিল আৰু ১৯৮০ ৰ দশকত অনাহাৰৰ ফলত হোৱা দুখ-কষ্টৰ প্ৰত্যক্ষ সাক্ষী হ'বলৈ আৰু সমাধানৰ দিশত আফ্ৰিকাৰ নেতাসকলৰ সৈতে কাম কৰিবলৈ তেওঁৰ [[আফ্ৰিকা]] ভ্ৰমণ কৰিছিল। ১৯৭৯ চনত এচপেন ভেলী হস্পিটেলৰ ১.৭ নিযুত ডলাৰৰ মূলধন অভিযানৰ সময়ত, ডেনভাৰ আছিল সৰ্ববৃহৎ একক দাতা। ডেনভাৰে এচপেনৰ এখন বধিৰ স্কুলৰ বাবেও বৰঙণি আগবঢ়াইছিল।<ref>https://www.newspapers.com/image/493749518/</ref> ডেনভাৰ আছিল উৰণ প্ৰেমিক। সেয়ে ডেনভাৰ নাছাৰ (NASA)প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈছিল আৰু বাহিৰৰ মহাকাশত আমেৰিকাই কৰা কামৰ বাবে সমৰ্পিত হৈছিল। তেওঁ 'মহাকাশত নাগৰিক' কাৰ্যসূচী তৈয়াৰ কৰাৰ ক্ষেত্ৰতো সহায় কৰিছিল। ==মৃত্যু== ১৯৯৭ চনৰ ১২ অক্টোবৰৰ আবেলি ডেনভাৰৰ মৃত্যু হয়। তেওঁৰ পাতল ঘৰুৱা বিমানখন চালনা কৰি থাকোঁতেই, কেলিফৰ্ণিয়াৰ পেচিফিক গ্ৰোভৰ ওচৰৰ মণ্টেৰী উপসাগৰত পৰি দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত হয়। বিমানখনত তেওঁৱেই একমাত্ৰ আৰোহী আছিল।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://www.highbeam.com/doc/1P2-4413095.html |access-date=2024-11-04 |archivedate=2018-11-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181120091401/https://www.highbeam.com/doc/1P2-4413095.html |deadurl=yes }}</ref>এই দুৰ্ঘটনাৰ ফলতেই তেওঁৰ মৃত্যু হয়। ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী: মৃত ব্যক্তি]][[শ্ৰেণী:আমেৰিকান কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী: গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:অভিনেতা]] ivnzbgc940aq7qz1i3d132rww430esx 0 114742 626266 559335 2026-08-11T14:46:45Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626266 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = দেৱযানী খোব্ৰাগড়ে | image =Indian_Ambassador_to_the_Kingdom_of_Cambodia_Dr._Devyani_Khobragade.jpg | birth_date = {{birth date and age|1974|5|25|df=y}} | birth_place = [[তাৰাপুৰ, মহাৰাষ্ট্ৰ|তৰাপুৰ]], মহাৰাষ্ট্ৰ, ভাৰত | death_date = | death_place = | monuments = | nationality = ভাৰতীয় | other_names = | education = | alma_mater = | occupation = [[ভাৰতীয় বৈদেশিক সেৱা]] কেডাৰৰ [[অসামৰিক সেৱা|কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰী কৰ্মচাৰী]] | years_active = ১৯৯৯–বৰ্তমান | employer = [[ভাৰত চৰকাৰ]] | organization = [[বিদেশ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)]] | known_for = | notable_works = | style = | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | party = | movement = | opponents = | boards = | spouse = আকাশ সিং ৰাথুৰ | partner = | children = অময় সিং খোব্ৰাগড়ে, শ্বেৰ সিং খোব্ৰাগড়ে | parents = [[উত্তম খোব্ৰাগড়ে]] (পিতৃ) <ref name="Father meets Shinde">{{cite news|title=Father meets Shinde|publisher=Zee News|access-date=17 December 2013|url=http://zeenews.india.com/news/nation/father-of-indian-diplomat-devyani-khobragade-arrested-in-us-meets-shinde_897405.html}}</ref> | website = | footnotes = }} '''দেৱযানী খোব্ৰাগড়ে''' ({{lang-en|Devyani Khobragade}}) ভাৰতীয় বৈদেশিক সেৱাৰ কেডাৰৰ এগৰাকী কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰী চাকৰিয়াল বা কূটনীতিবিদ। আমেৰিকাৰ নিউয়ৰ্ক চহৰত ভাৰতীয় কনছুলত নিযুক্তি পোৱাৰ সময়ত ভিছা জালিয়াতিৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱাৰ পিছত বাতৰিৰ শিৰোনাম দখল কৰিছিল দেৱযানীয়ে। বৰ্তমান তেওঁ [[ভাৰতৰ দূতাবাস ফ্নম পেন]]ত কম্বোডিয়াত ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰদূত হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{Cite web|title=Welcome to Embassy of India, Phnom Penh, Cambodia|url=https://embindpp.gov.in/pages?id=mbk5e&subid=lejRe|access-date=2021-10-12|website=embindpp.gov.in|archivedate=2024-07-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240710114843/https://embindpp.gov.in/pages?id=mbk5e&subid=lejRe|deadurl=yes}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ১৯৭৪ চনৰ ২৫ মে'ত মহাৰাষ্ট্ৰৰ [[তাৰাপুৰ]]ত মহাৰাষ্ট্ৰৰ গাডচিৰোলিৰ বৌদ্ধ পৰিয়ালত খোব্ৰাগড়েৰ জন্ম হৈছিল।<ref name="devyani_wapo">{{cite news |url = https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/indias-devyani-khobragade-advocated-for-womens-rights-but-underpaid-her-nanny/2013/12/20/13e23688-69a2-11e3-8b5b-a77187b716a3_story.html |title = Who is Devyani Khobragade, the Indian diplomat at the center of the firestorm? |work = The Washington Post |last = Gowen |first= Annie |date= 20 December 2013 |access-date = 7 January 2014}}</ref><ref>{{cite news |url = http://www.ndtv.com/article/blog/blog-my-daughter-s-return-by-uttam-khobragade-470328 |title = My daughter's return |work = NDTV |last = Khobragade | first= Uttam | date= 13 January 2014 |access-date = 13 January 2014}}</ref> খোব্ৰাগড়েৰ পিতৃ [[উত্তম খোব্ৰাগড়ে]] ভাৰতীয় প্ৰশাসনিক সেৱাৰ এজন বিষয়া আছিল।<ref name="devyani_wapo"/> যদিও, তেওঁ একাধিক দুৰ্নীতি কেলেংকাৰীত জড়িত হৈ বিতৰ্কৰ সম্মুখীন হৈছিল।<ref name="dnaindia_2501449">{{Cite news|url=http://www.dnaindia.com/india/report-acb-books-bhujbal-son-for-land-fraud-2501449|title=ACB books Bhujbal son for land fraud {{!}} Latest News & Updates at Daily News & Analysis|date=2017-07-14|work=dna|access-date=2017-08-29|language=en-US}}</ref><ref name="indianexpress_4429273">{{Cite news|url=http://indianexpress.com/article/india/adarsh-scam-revoke-membership-of-22-flat-owners-cbi-tells-government-again-4429273/|title=Adarsh Scam: Revoke membership of 22 flat owners, CBI tells government again|date=2016-12-16|work=The Indian Express|access-date=2017-08-29|language=en-US}}</ref><ref name="indiatimes_58173494">{{Cite news|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/cover-story/sweltering-summer-just-got-worse/articleshow/58173494.cms|title=Sweltering summer just got worse - Mumbai Mirror -|work=Mumbai Mirror|access-date=2017-08-29}}</ref> দেৱযানী মুম্বাইৰ [[মাউণ্ট কাৰ্মেল হাইস্কুল]]ৰ পৰা শিক্ষা লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত [[কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হাস্পতাল]] আৰু [[ছেথ গৰ্ধণ্ডাছ সুন্দৰদাছ মেডিকেল কলেজ]]ৰ পৰা চিকিৎসা বিজ্ঞানত ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল।<ref name="devyani_toi">{{cite news | title = Who is Devyani Khobragade? | url = https://timesofindia.indiatimes.com/india/Who-is-Devyani-Khobragade/articleshow/27659238.cms| archive-url = https://web.archive.org/web/20131222051522/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-12-19/india/45376769_1_drug-addicts-devyani-khobragade-arrest| url-status = live| archive-date = 22 December 2013|date=19 December 2013 | work = [[The Times of India]] |access-date=27 December 2013}}</ref> == কৰ্মজীৱন == ১৯৯৯ চনত খোব্ৰাগড়ে ভাৰতীয় বৈদেশিক সেৱাত যোগদান কৰে। ২০১২ চনত তেওঁ নিউয়ৰ্কৰ ভাৰতৰ কনছুলেট জেনেৰেলত নিযুক্তি লাভ কৰে আৰু ২০১৩ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে তেওঁ ডেপুটি কনছুল জেনেৰেল হিচাপে কাৰ্যনাৰ্বাহ কৰে। ভাৰপ্ৰাপ্ত কনছুল জেনেৰেল হিচাপে তেওঁ ২০১৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহত নিউয়ৰ্কত থকা অষ্ট্ৰেলিয়াৰ কনছুলেট জেনেৰেলত ভাৰতত মহিলাৰ অধিকাৰ আৰু জনগাঁথনিৰ প্ৰভাৱৰ ওপৰত নিজৰ ব্যক্তিগত দৃষ্টিভংগী আগবঢ়ায়।<ref name="devyani_wapo" /> ২০১৪ চনৰ ২০ জানুৱাৰীত তেওঁক নতুন দিল্লীলৈ ডেভেলপমেণ্ট পাৰ্টনাৰশ্বিপ এডমিনিষ্ট্ৰেচন (ডিপিএ)ৰ সঞ্চালিকা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web |url = http://www.newyork.consulate.gov.au/nycg/2222013.html |title = Acting Consul General of India in New York, Dr Devyani Khobragade Holds Conversation on Women's Rights and the Influence of Demographics in India with New York Young Leaders' Program |website = Australian Consulate-General, New York |date= 30 April 2013 |access-date = 7 January 2014}}</ref> ২০১৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ে তেওঁক এই পদৰ পৰা আঁতৰাই "বাধ্যতামূলক অপেক্ষা"ত ৰাখে।<ref>{{cite news |url = http://indianexpress.com/article/india/india-others/devyani-likely-to-head-meas-overseas-projects-department/ |title = Devyani likely to head MEA's overseas projects department |website = Indian Express |last = Roy | first = Shubhajit | date= 20 January 2014 |access-date = 20 January 2014}}</ref> ২০১৫ চনৰ জুলাই মাহত তেওঁক পুনৰ নিযুক্তি দিয়া হয়। এইবাৰ তেওঁ কেৰালাৰ ৰাজ্য চৰকাৰ বিভাগত।<ref name="devyani_pti_2014-12-20">{{cite news |url = http://www.dnaindia.com/india/report-government-takes-disciplinary-administrative-action-against-indian-diplomat-devyani-khobragade-2045675 |title = Government takes disciplinary, administrative action against Indian diplomat Devyani Khobragade | publisher = Daily News and Analysis | work = Press Trust of India | date = 20 December 2014 | access-date = 22 July 2015 }}</ref><ref name="devyani_ians_2015-07-03">{{cite news |url = http://zeenews.india.com/news/india/devyani-khobragade-reinstated-as-director-in-mea_1623871.html |title = Devyani Khobragade reinstated as director in MEA | publisher = Zee News | work = Indo Asian News Service | date = 3 July 2015 | access-date = 22 July 2015 }}</ref><ref name="devyani_th_2015-07-03">{{cite news |url = http://www.thehindu.com/news/national/devyani-khobragade-reinstated-in-new-division/article7380020.ece |title = Khobragade reinstated in new division | author = Smriti Kak Ramachandran | work = The Hindu | date = 3 July 2015 | access-date = 22 July 2015 }}</ref> খোব্ৰাগড়ে ২০১২ চনত চেভেনিং ৰ'লছ ৰয়েছৰ বৃত্তিৰ বাবে নিৰ্বাচিত হয়।<ref name="devyani_fco">{{cite web | url = http://www.chevening.org/india/crisp/scholars_2012/devyani_khobragade | title = Devyani Khobragade, 2012 Rolls-Royce Scholar, Chevening Rolls-Royce Science and Innovation Leadership Programme | website = UK Government, Foreign and Commonwealth Office | year = 2012 | access-date = 7 January 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140306154435/http://www.chevening.org/india/crisp/scholars_2012/devyani_khobragade | archive-date = 6 March 2014 | url-status = dead }}</ref> ২০২০ চনৰ ২ অক্টোবৰত তেওঁক [[কম্বোডিয়াত ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰদূত]] হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite news |url = https://www.ndtv.com/india-news/devyani-khobragade-appointed-indias-next-ambassador-to-cambodia-2304071 |title = Devyani Khobragade Appointed India's Next Ambassador To Cambodia |website = NDTV |access-date = 17 Oct 2020}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == খোব্ৰাগড়ে ইটালীৰ [[ৰোমৰ লুইছ বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ গৱেষণা অধ্যাপক আকাশ সিং ৰাথোৰৰ সৈতে বিবাহ হৈছিল।<ref name="skeletons">{{cite web|title=More skeletons tumble out of Devyani Khobragade's cupboard|url=http://www.firstpost.com/world/more-skeletons-tumble-out-of-devyani-khobragades-cupboard-1301929.html|publisher=Firstpost.com|access-date=28 February 2014}}</ref> == বিতৰ্ক == [[আদৰ্শ হাউছিং ছ’চাইটিৰ কেলেংকাৰি]]ৰ বাবে পিতৃ উত্তম খোব্ৰাগড়ে সৈতে দেৱযানী খোব্ৰাগড়েৰ কাণ্ডৰ উপৰিও অনান্য কাৰণত তেওঁৰ নামে প্ৰায়েই বাতৰিৰ শিৰোনাম দখল কৰিছিল। == তথ্য সূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:কূটনীতিবিদ]] pmv62p7rrmf5dy5de0jeojo0i5phf0h 0 114959 626422 481211 2026-08-12T06:02:41Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626422 wikitext text/x-wiki '''চাকাৰেৰা''' ({{lang-en|Chacarera}}) আৰ্জেণ্টিনাৰ ছাণ্টিয়াগো ডেল এষ্টেৰোত উৎপত্তি হোৱা এক পৰম্পৰাগত নৃত্য আৰু সংগীত।<ref>{{cite web |url=http://www.digital-daydreams.com/enc/world/show_country.php?id=5 |title=World Music - Argentina |website=Digital-daydreams.com |access-date=2017-01-15 |archivedate=2016-03-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160325071535/http://www.digital-daydreams.com/enc/world/show_country.php?id=5 |deadurl=yes }}</ref> ই লোকসংগীতৰ এক ধাৰা, যিয়ে বহু আৰ্জেণ্টিনাৰ বাবে টেংগোৰ কচমোপলিটান চিত্ৰকল্পৰ গ্ৰাম্য সমকক্ষ হিচাপে কাম কৰে। সমসাময়িক সংগীতজ্ঞসকলে একক বাদ্যযন্ত্ৰবাদক হিচাপে বা কণ্ঠ, গীটাৰ, ভায়লিন আৰু বম্বো ড্ৰামৰ সৰু সৰু সমষ্টিত বজোৱা এটা নৃত্যৰ ধৰণ, চাকাৰেৰাক প্ৰায়ে দূৰৱৰ্তী ছাণ্টিয়াগো ডেল এষ্টেৰো প্ৰদেশত ইয়াৰ “উৎপত্তি” হোৱা বুলি স্বীকৃতি প্ৰদান কৰা হয়। ==চাকাৰেৰা সংগীত== চাকাৰেৰাৰ ৰেপাৰ্টৰীৰ বহুখিনি ১৯২০ চনৰ আন্দ্ৰেছ চাজাৰেটাৰ শ্বীট মিউজিকৰ পৰা তাৰ গতিপথ অনুমান কৰিব পাৰি (চাজাৰেটা ১৯৪৭[১৯১৬]), এই প্ৰবন্ধত বৰ্ণনা কৰা সমসাময়িক চাকাৰেৰা শৈলী ১৯৫০ চনৰ লোকগোট লছ হাৰ্মানোছ আবালছৰ (Ábalos ১৯৫২) ৰেকৰ্ডিঙৰ দ্বাৰা প্ৰামাণিক কৰা হৈছিল। আজি এই শৈলী সমগ্ৰ আৰ্জেণ্টিনাতে সৰ্বত্ৰ বিয়পি আছে, গুৰুত্বপূৰ্ণ ভিন্নতা ছাণ্টিয়াগো ডেল এষ্টেৰো আৰু চালটা প্ৰদেশত দেখা যায়। ==সুৰ আৰু সমন্বয়== সমসাময়িক চাকাৰেৰাসকলে সাধাৰণতে অষ্টক পৰিসৰৰ ভিতৰত অৱনমিত, সৰু-ম’ডৰ সুৰ ব্যৱহাৰ কৰে। টনিক আৰু প্ৰধান সংগীতৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আৰু মাজে মাজে আপেক্ষিক উচ্চতালৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ বাবে ইহঁত সুসমতাপূৰ্ণ নহয়। কিছুমান আধুনিক চাকাৰেৰা সংগীতজ্ঞই তেওঁলোকৰ ব্যৱস্থাত মেজৰ-চেভেনথ আৰু অন্যান্য পৰিৱৰ্তিত কৰ্ড ব্যৱহাৰ কৰে। ===তাল=== সমসাময়িক চাকাৰেৰা সংগীত ইয়াৰ অনন্য হেমিঅ’লা চিনকোপেচনতকৈ পৃথক। সুৰৰ ৰেখাবোৰ দ্বৈত লয়ত আৰম্ভ হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে আৰু পৰৱৰ্তী লয়ত গীটাৰ, পিয়ানো একেলগে আৰু ড্ৰামকে ধৰি সংগীত অংশৰ এটা ধ্ৰুৱকৰ সমন্বয় ব্যৱহাৰ কৰে, ক্ৰমে দ্বিতীয় বিন্দুযুক্ত চতুৰ্থাংশ আৰু তৃতীয় চতুৰ্থাংশ টোকাৰ উচ্চাৰণৰ সৈতে। ডাউনবিট সাধাৰণতে কেডেন্সলৈকে অনুৰণিত কৰা হয়, যিটো বৈশিষ্ট্য বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য “চাকাৰেৰা ট্ৰুংকা” শৈলীৰ ক্ষেত্ৰত, যিটো তৃতীয় বিটত কেডেন্স হয়। ===গাঁঠনি=== চাকাৰেৰাৰ এটা দ্বৈত ৰূপ থাকে। ক অংশটোৱে (৬ বা ৮টা বাৰ) পৰিচয় আৰু অন্তৰালত দুগুণ কাম কৰে। খ অংশটো (৮ বাৰ) পুনৰাবৃত্তিৰে সমাপ্ত কৰাৰ আগতে দুবাৰ ঘূৰি আহে। গোটেই ৰূপটো দুবাৰকৈ পুনৰাবৃত্তি হয়। ক খ ক খ ক খ খ ===চাকাৰেৰা কোৰিঅ'গ্ৰাফী=== চাকাৰেৰা চিলিৰ (জামা) কুৱেকা আৰু পেৰুৰ মেৰিনেৰা (ভেগা ১৯৪৪)কে ধৰি বহুতো আইবেৰ'-আমেৰিকান লোকনৃত্যৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা কনট্ৰাডেন্স-প্ৰভাৱিত সমদলীয় নৃত্য। পুৰুষ নৃত্যশিল্পীসকলে নিজৰ মহিলা সংগীৰ চাৰিওফালে ঘূৰি ফুৰে, ক অংশৰ সময়ত ভৰি ঠেলি (জাপাটেও) আৰু ৰুমাল জোকাৰি জোকাৰি লালায়িত কৰে আৰু চূড়ান্ত খ অংশত তেওঁলোকক “ক’ৰ’নেট” বা আলিংগন কৰে। [[File:Chacareras para los abuelos¡¡¡.JPG|thumb|ছাণ্টিয়াগো ডেল এষ্টেৰো প্ৰদেশৰ লা বাণ্ডাত স্কুলীয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে স্থানীয় বয়োজ্যেষ্ঠসকলৰ আগত চাকাৰেৰা প্ৰদৰ্শন কৰে। ]] ==ইতিহাস== সংগীতবিদ কাৰ্লোছ ভেগাৰ মতে (ভেগা ১৯৪৪) চাকাৰেৰা বেৰক কনট্ৰাডেন্স নৃত্যৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা আইবেৰ’-আমেৰিকান নৃত্যৰ এটা পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত। এই দাবী সঠিক হ’ব পাৰে যদিও ভেগাই নিজেই স্বীকাৰ কৰে যে, ৰেকৰ্ডিং উদ্যোগৰ আগমনৰ পূৰ্বে চাকাৰেৰা সম্পৰ্কে নথি-পত্ৰ বিশেষ পোৱা নগৈছিল। সংগীতৰ ধাৰা হিচাপে চাকাৰেৰাৰ প্ৰথম উল্লেখ বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ প্ৰকাশনত ছাণ্টিয়াগুৱেনান বেণ্ডৰ নেতা আন্দ্ৰেছ চাজাৰেটাৰ প্ৰকাশ পোৱাৰ লগে লগে এই নৃত্যৰ “উৎপত্তি”ক আধুনিক যুগৰ ভিতৰত স্থান দিয়াটো অধিক সঠিক হ’ব পাৰে। ===আৰ্জেণ্টিনাৰ সংগীত জাতীয়তাবাদ=== চাকাৰেৰাক আৰ্জেণ্টিনাৰ "নেটিভিজম"ৰ ফলস্বৰূপ, আৰ্জেণ্টিনাৰ বৰ্ধিত নগৰায়নৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত জাতীয়তাবাদী "বেক-টু-দ্য-ৰুটছ" আন্দোলন আৰু ৰোমাণ্টিক ইউৰোপীয় দৰ্শনৰ প্ৰভাৱ বুলি বুজিব পাৰি (ডেলানী ২০০২)। “স্থানীয়তাবাদ”ৰ সংগীতৰ প্ৰভাৱ বিশেষভাৱে চেণ্টিয়াগো ডেল এষ্টেৰোৰ গ্ৰাম্য প্ৰদেশত প্ৰবলভাৱে অনুভৱ কৰা হৈছিল, যিটো অঞ্চল “প্ৰামাণিক” আৰ্জেণ্টিনাৰ সংস্কৃতিৰ কুঁৱাৰ বসন্ত হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছিল (Rojas 1905)। আৰ্জেণ্টিনাৰ ব্যক্তি আৰু প্ৰতিষ্ঠান দুয়োটা নেটিভিষ্ট দৃষ্টিভংগীৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। ১৯১১ চনত ছাণ্টিয়াগুৱেনান বেণ্ডৰ নেতা আন্দ্ৰেছ চাজাৰেটাই দেশৰ প্ৰথম লোকসংগীতৰ “বেলেট” (Compañía de bailes nativos) প্ৰতিষ্ঠা কৰে (ভেগা ১৯৮১)। ইফালে ১৯১৭ চনত ইউনিভাৰ্চিটি ডি টুকুমানে পিয়ানোবাদক মেনুৱেল গোমেজ কেৰিলোক চেণ্টিয়াগোত নৃতাত্ত্বিক সংগীতবিজ্ঞানৰ গৱেষণা কৰিবলৈ নিযুক্তি দিয়ে (ভেনিয়াৰ্ড ১৯৯৯)। চাজাৰেটা আৰু কেৰিলোৰ প্ৰকাশনত প্ৰথমে চাকাৰেৰাক সংগীতৰ ধাৰা হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। দুয়োজন সংগীতজ্ঞই নিজৰ কিতাপ আৰু ৰেকৰ্ডিঙত “লোক” পৰম্পৰাৰ প্ৰতিলিপি কৰা বুলি দাবী কৰিলেও কিছুমান পণ্ডিতে নৃত্যৰ ৰূপ আৰু নৃত্য প্ৰদৰ্শন প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে তেওঁলোকক কৃতিত্ব দিয়ে(চাজাৰেটা ২০০৭)। ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://web.archive.org/web/20101021092619/http://www.folkguitar.com.ar/2010/10/chacarera.html Strum guitar for chacarera] (English) * [https://web.archive.org/web/20050309092755/http://www.elfolkloreargentino.com/danzas/chacarera.htm Argentine Folk] (Spanish) * [http://www.folkloredelnorte.com.ar/chacarera.htm Folk of the North] (Spanish) * [https://tango.info/work/genre.chacarera List of chacareras] * [http://www.aquifolklore.com.ar/English/echacarera.htm Structure of the dance] * [https://web.archive.org/web/20081217034043/http://www.inmuvega.gov.ar/ National Institute of Musicology "Carlos Vega"] ==তথ্য সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:লোক-নৃত্য]] [[শ্ৰেণী:আৰ্জেণ্টিনাৰ নৃত্য]] 8ovuv1cojmqzyiebxe2u4m5kxzty9y9 0 115531 626261 531338 2026-08-11T13:52:08Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626261 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = জামিলা আফগানী |native_name = |image = Jamila Afghani 2020 in Cologne -3294.jpg |image_size = |caption = ২০২০ চনত জামিলা |office = আফগান ৱমেনছ নেটৱৰ্ক |constituency = |majority = |term_start = |term_end = |birth_date = ১৯৭৬ |birth_place = কাবুল |known_for = |occupation = নাৰীবাদী আৰু সমাজকৰ্মী |residence = }} '''জামিলা আফগানী''' ({{lang-en|Jamila Afghani}}) (জন্ম-১৯৭৬ চনত কাবুলত)<ref>{{Cite book|title=Peacemakers in action : profiles in religious peacebuilding|last=Dubensky|first=Joyce S.|publisher=Tanenbaum Center for Interreligious Understanding|year=2007|isbn=978-1-107-15296-0|volume=II|location=New York|pages=250}}</ref>এগৰাকী [[নাৰীবাদী তত্ত্ব|নাৰীবাদী]] আৰু [[আফগানিস্তানৰ নাৰী|আফগানিস্তানৰ মহিলা]]ৰ অধিকাৰ আৰু শিক্ষা কৰ্মী। তেওঁ ''নূৰ এডুকেচনেল এণ্ড কেপাচিটি ডেভেলপমেণ্ট অৰ্গেনাইজেশ্যন''ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালিকা। তেওঁ আফগান মহিলা নেটৱৰ্ক (AWN) নামৰ সংস্থাটোৰ কাৰ্যবাহী সদস্যও। ২০২২ চনত জামিলা আফগানীক মানৱতাক জাগ্ৰত কৰাৰ বাবে সপ্তম বাৰ্ষিক অৰোৰা বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়। শিশু অৱস্থাত আফগানী [[পলিঅ' ৰোগ|পলিঅ'ত]] আক্ৰান্ত হৈছিল আৰু ৰোগৰ জটিলতাৰ বাবে খোজ কাঢ়িবলৈ কৃত্ৰিম সহায়ৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিবলগীয়া হয়।<ref name=":7">{{Cite web|url = http://n-peace.net/candidate/candidate-107|title = Jamila Afghani|access-date = 8 September 2015|website = N-Peace Awards|publisher = N-Peace Network|archive-date = 5 September 2013|archive-url = https://web.archive.org/web/20130905144618/http://n-peace.net/candidate/candidate-107|url-status = dead|archivedate = 5 September 2013|archiveurl = https://web.archive.org/web/20130905144618/http://n-peace.net/candidate/candidate-107|deadurl = yes}}</ref> চৈধ্য বছৰ বয়সত ছোভিয়েট যুদ্ধৰ সময়ত তেওঁৰ মূৰত গুলী লাগিছিল।<ref name=":7" /> আফগানীয়ে ১৯৯০ চনত আফগান গৃহযুদ্ধৰ সময়ত কাবুলৰ পৰা পলায়ন কৰি পেছৱাৰত বসতি স্থাপন কৰে।<ref name=":4">{{Cite journal|url = http://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&db=a9h&AN=17277778&site=ehost-live|title = Catalyst For Change: Jamila Afghani|last = Oates|first = Lauryn|date = 2005|journal = Herizons|access-date = 8 September 2015|volume = 18|page = 9|url-access=subscription }}</ref> আফগানীয়ে পেছৱাৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=":5">{{Cite journal|url = https://kb.osu.edu/dspace/bitstream/handle/1811/30223/Afghan%20Women%20Leaders%20Speak%20conference%20website%2011-17-05.pdf?sequence=5|title = Afghan Women Leaders Speak|date = November 2005|access-date = 8 September 2015|website = Mershon Center for International Security Studies|publisher = Ohio State University|hdl = 1811/30223|last1 = Mills|first1 = Margaret|last2 = Kitch|first2 = Sally|archivedate = 5 March 2016|archiveurl = https://web.archive.org/web/20160305011338/https://kb.osu.edu/dspace/bitstream/handle/1811/30223/Afghan%20Women%20Leaders%20Speak%20conference%20website%2011-17-05.pdf?sequence=5|deadurl = yes}}</ref> আফগানীৰ প্ৰথম কাম আছিল পাকিস্তানৰ আফগান শৰণাৰ্থী শিবিৰৰ সমাজকৰ্মী হিচাপে।<ref name=":3">{{Cite web|url = https://tanenbaum.org/peacemakers-in-action-network/meet-the-peacemakers/jamila-afghani/|title = Jamila Afghani|access-date = 7 September 2015|website = Tanenbaum's Peacemakers in Action|archive-date = 4 March 2016|archive-url = https://web.archive.org/web/20160304083407/https://tanenbaum.org/peacemakers-in-action-network/meet-the-peacemakers/jamila-afghani/|url-status = dead|archivedate = 4 March 2016|archiveurl = https://web.archive.org/web/20160304083407/https://tanenbaum.org/peacemakers-in-action-network/meet-the-peacemakers/jamila-afghani/|deadurl = yes}}</ref> তেওঁ শিবিৰসমূহৰ মহিলাসকলক [[কোৰআন]] শিক্ষাৰ জৰিয়তেও সাক্ষৰ হোৱাত সহায় কৰিছিল।<ref name=":3" /> আফগানীয়ে কয় যে মহিলাসকলে শিক্ষা লাভৰ ক্ষেত্ৰত অন্যতম ডাঙৰ বাধা হৈছে মহিলা শিক্ষকৰ অভাৱ।<ref name=":6">{{Cite book|title = Contested Terrain: Reflections with Afghan Women Leaders|last = Kitch|first = Sally L.|publisher = University of Illinois Press|year = 2014|isbn = 978-0252038709|pages = 26}}</ref> ২০০১ চনত আফগানীয়ে মহিলা আৰু শিশুৰ শিক্ষাৰ সুবিধাৰ বাবে NECDO প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref name=":5" /> এনইচিডিঅ'ই সাংকেতিক ভাষাও শিকায়, আৰু সংঘাত সমাধান আৰু লিংগ সমস্যাৰ বিষয়ে শিক্ষা দিয়ে।<ref name=":7" /> মহিলা আৰু কিশোৰীৰ ওচৰলৈ যোৱাৰ উদ্ভাৱনীমূলক উপায় সৃষ্টিৰ বাবে এনইচিডিঅ' পৰিচিত। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁলোকে কিশোৰীৰ বাবে এটা [[পুথিভঁৰাল]] সৃষ্টি কৰিছিল৷ কিন্তু তেওঁলোকে কিশোৰীক পুথিভঁৰালটোলৈ আনিবলৈ ল'ৰাক নিযুক্তি দিছিল৷ তেওঁলোকে অনা প্ৰতি পাঁচগৰাকী ছোৱালীৰ প্ৰতি ল'ৰাসকলক পুৰস্কাৰ প্ৰদান কৰিছিল।<ref name=":4" /> তেওঁৰ সংস্থাই ২২খন প্ৰদেশৰ প্ৰায় ৫০,০০০ মহিলাক সেৱা আগবঢ়ায়।<ref name=":8">{{Cite news|url = https://foreignpolicy.com/2015/06/03/how-to-promote-womens-rights-in-afghanistan-and-around-the-world/|title = How to Promote Women's Rights, in Afghanistan and Around the World|last = Weingarten|first = Elizabeth|date = 3 June 2015|work = Foreign Policy|access-date = 8 September 2015}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:আফগান মহিলা সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:নাৰীবাদী]] 7at5rfyx38unxpzqoma2y9o55etc3xe 0 123693 626250 626117 2026-08-11T12:06:40Z Debasishneog88 51126 /* অন্যান্য কীৰ্তি */ 626250 wikitext text/x-wiki {{ infobox writer | name = সীমান্ত ফুকন | image = অভিনেতা - পৰিচালক.jpg|thumb|Actor and Director]] | imagesize = | alt = | caption = | pseudonym = | birth_name = | birth_date = ৪ ডিচেম্বৰ,১৯৬৭ | birth_place = জালুকনিবাৰী [[তিতাবৰ]], [[যোৰহাট জিলা]] | death_date = | death_place = | occupation = অভিনেতা, পৰিচালক | nationality = [[ভাৰত|ভাৰতীয়]] | ethnicity = | citizenship = {{flagicon|India}} [[ভাৰত]] | language = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] | education = | alma_mater = | period = | genre = | subject = | movement = | notableworks = | spouse = গীতিকা ফুকন | partner = | children = হীয়াংগী ফুকন, মান্যতা ফুকন | relatives = প্ৰশান্ত ফুকন, জয়ন্ত ফুকন, দিগন্ত ফুকন (ভাতৃ), জোনা বৰুৱা ফুকন (ভগ্নী) | influences = | influenced = | awards = নাট্যশ্ৰী সন্মান-২০১০ </br>জীৱনজোৰা সংস্কৃতি সাধনা বঁটা-২০১১ </br>মায়া মিডিয়া বঁটা- ২০১৭ </br>দীপা গোস্বামী শিল্পী বঁটা - ২০১৮ </br>ৰাজ্যিক শিল্পী বঁটা-২০২১</br>হৰিপদ চেতিয়া ৰাজ্যিক বঁটা-২০২৩ | signature = | signature_alt = | website = }} '''সীমান্ত ফুকন''' অসমৰ এগৰাকী বিশিষ্ট নাট পৰিচালক,অভিনেতা আৰু নাট্য প্ৰশিক্ষক।<ref>{{cite web | url=https://www.etvbharat.com/as/!entertainment/kholang-burhi-play-based-on-the-thengal-kachari-folk-culture-performed-at-srimanta-sankaradeva-kalakshetra-assam-news-ass25063001083 | title=ঠেঙাল কছাৰী লোক সংস্কৃতিৰ আধাৰত ৰচিত নাটক "খোলাং বুঢ়ী" মঞ্চস্থ | publisher=https://www.etvbharat.com | work=ইটিভি ভাৰত এণ্টাৰটেনমেণ্ট টীম | date=30 June, 2025 | accessdate=18 July 2025}}</ref> বৰ্তমানলৈকে তেওঁ এশৰো অধিক নাটক পৰিচালনা কৰাৰ লগতে ভালেখিনি নাটকত অভিনয় কৰিছে।<ref>{{cite web | url=https://bengaluru.nsd.gov.in/news_and_insights_details/Poorvottar-Rashtriya-Natya-Samaroh---2022 | title=Poorvottar Rashtriya Natya Samaroh - 2022 | publisher=National School of Drama, Bengaluru Centre | work=Ministry of Culture, Government of India | date=12 July, 2022 | accessdate=18 July 2025}}</ref> ১৯৮৯ চনত গুৱাহাটী দূৰদৰ্শনৰ যোগেদি সম্প্ৰসাৰিত হোৱা ''বনকোঁৱৰ'' সীমান্ত ফুকনৰ দ্বাৰা পৰিচালিত প্ৰথমখন টেলিনাট। ১৯৯২ চনত ফুকন পৰিচালিত ''জ'কাৰ'' গুৱাহাটী দূৰদৰ্শন যোগে সম্প্ৰচাৰিত দ্বিতীয়খনি টেলিনাট।<ref name="দৈনিক জনমভূমি"/>১৯৯৬ চনত সীমান্ত ফুকনে গুৱাহাটী দূৰদৰ্শন বাবে পৰিচালনা কৰা প্ৰথম খনি শিশু এডভেঞ্চাৰ ধাৰাবাহিক হ'ল জিতু নীতুৰ অভিযান।[4] ==জন্ম আৰু বংশ পৰিচয়== ১৯৬৭ চনৰ ৪ ডিচেম্বৰত [[যোৰহাট জিলা|যোৰহাট জিলাৰ]] [[তিতাবৰ|তিতাবৰৰ]] জালুকণিবাৰীৰ এটি সংস্কৃতিবান পৰিয়ালত<ref>{{cite interview | title=Sense and Simplicity | date=7 January 2008 | accessdate=19 July 2025 | last=Phukan | first=Simanta | subjectlink=Sense and Simplicity | interviewer=Meenakshi Gautam | program=Melange, The Sentinel | city=Guwahati}}</ref> ফুকনে জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। পিতৃ পূষ্প ফুকন আৰু মাতৃ ননী ফুকন। ফুকনৰ পিতৃ পূষ্প ফুকন এগৰাকী প্ৰবীণ মঞ্চ অভিনেতা আছিল।<ref name="দৈনিক জনমভূমি">{{cite news | title=এগৰাকী প্ৰতিশ্ৰুতিসম্পন্ন যুৱ পৰিচালক | date=8 May, 1996 | agency=দৈনিক জনমভূমি | accessdate=18 July 2025 | author=ষ্টাফ ৰিপৰ্টাৰ | location=[[যোৰহাট]]}}</ref> ফুকনৰ জেষ্ঠ ভাতৃ প্ৰশান্ত ফুকন, জয়ন্ত ফুকন আৰু জেষ্ঠ ভগ্নী জোনা বৰুৱা ফুকনো মঞ্চশিল্প আৰু নাট্যকলাৰে জড়িত আছিল। সীমান্ত ফুকনৰ পত্নী গীতিকা ফুকন এগৰাকী অভিনেত্ৰী আৰু বৰ বিহুৱতী।ভিনিহিয়েক চিত্ৰশিল্পী [[ৰবীন বৰুৱা]]। ==শিক্ষা== [[যোৰহাট|যোৰহাটৰ]] ন-আলি ঢেকীয়াজুলিৰ তিতাৰাম বৰদলৈ উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা স্কুলীয়া শিক্ষা সাং কৰি ফুকনে নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয়ত কলেজীয়া শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। কলেজত পঢ়ি থকা সময়ত তেওঁ ১৯৮৫ চনৰপৰা ১৯৮৭ চনলৈ একেৰাহে তিনি বছৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা আৰু শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref name="দৈনিক জনমভূমি"/> ==কৰ্মজীৱন== ঘৰখনৰ সাংস্কৃতিক পৰিবেশে সৰুৰেপৰাই ফুকনক প্ৰভাৱিত কৰিছিল। শৈশৱত তেওঁ স্থানীয় [[ৰাসোৎসৱ|ৰাসত]] অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। লাহে লাহে পৌৰাণিক আৰু শিশু নাটত অংশ লৈ তেওঁ [[অসম|অসমৰ]] নাট্য জগতত প্ৰৱেশ কৰে। কলেজীয়া সময়খিনিত [[অসম নাট্য সন্মিলন]],[[অসম চৰকাৰ|অসম চৰকাৰৰ]] সাংস্কৃতিক সঞ্চালকালয় আৰু [[ৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য বিদ্যালয়]] (এন.এচ.ডি)ৰ অধীনত অনুষ্ঠিত বিভিন্ন নাট্য কৰ্মশালাত প্ৰশিক্ষণ গ্ৰহণ কৰিছিল।{{cn}} ফুকন পৰিচালিত বহুকেইখন নাটকে অসমৰ উপৰিও ৰাষ্ট্ৰীয় মঞ্চত প্ৰদৰ্শিত হৈ দৰ্শক-সমালোচকৰ প্ৰশংসা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে। ফুকনে [[ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ]]তো একাধিক নাটক সফলতাৰে পৰিচালনা কৰিছে। দূৰদৰ্শনৰ কেইবাখনো ধাৰাবাহিক, টেলিফিল্ম আৰু চুটি ছবি ফুকনে পৰিচালনা কৰিছে।<ref>{{cite web|url=https://www.somoloy.org/2021/10/sutichabirre.html|title=চুটি ছবিৰে দীঘল বাটত সীমান্ত ফুকন|publisher=https://www.somoloy.org|work=প্ৰভাত বৰদলৈ|date=10 November 2021|accessdate=18 July 2025}} 6.'Kholang Burhi': A riveting theatrical tribute to Assam's Thengal Kachari heritage Kholang Burhi play honours Assam’s Thengal Kachari heritage through dance and music. The production highlights indigenous culture and history with powerful performances and symbolism.https://www.indiatodayne.in/entertainment/story/kholang-burhi-a-riveting-theatrical-tribute-to-assams-thengal-kachari-heritage-1242386-2025-07-10?utm_source=itneweb_story_share</ref> ২০০৬ চনৰপৰা ফুকনে [[অসম|অসমৰ]] [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট জিলাৰ]] [[দেৰগাঁও]]স্থিত ''নৰ্থ ইষ্ট থিয়েটাৰ একাডেমী'' (নেটা) ৰ সঞ্চালক ৰূপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে। ==অন্যান্য কীৰ্তি== *১৯৮৪ চনৰ পৰা ১৯৯৫ চনলৈ সদৌ অসম একাংক নাট প্ৰতিযোগিতাত ২৫ বাৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা আৰু শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ সন্মান লাভ।<ref name="দৈনিক জনমভূমি"/> *১৯৯১ চনত [[মাদ্ৰাজ|মাদ্ৰাজত]] আৰু ১৯৯২ চনত [[নাগপুৰ|নাগপুৰত]] অনুষ্ঠিত সন্মিলিত স্কুল সন্থাৰ বাৰ্ষিক অধিবেশন আৰু সদৌ ভাৰত স্কুল মহোৎসৱত অংশগ্ৰহণ আৰু পুৰস্কাৰ লাভ।<ref name="দৈনিক জনমভূমি"/> *১৯৯৫ চনত ভাৰত চৰকাৰৰ মানৱ সম্পদ বিকাশ মন্ত্ৰালয়ৰ সাংস্কৃতিক বিভাগৰপৰা ''অসমৰ পৰম্পৰাগত নাট [[ভাওনা]]'' বিষয়ত গৱেষণাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় বৃত্তি লাভ।<ref name="দৈনিক জনমভূমি"/> *২০২৬ চনৰ ৮ আগষ্টত গুৱাহাটীৰ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰৰ শ্ৰীশ্ৰীমাধৱদেৱ আন্তৰ্জাতিক প্ৰেক্ষাগৃহত সীমান্ত ফুকনৰ নাট্যজীৱনক লৈ প্ৰকাশিত ‘সীমান্ত ফুকন—বৰ্ণময় নাট্যযাত্ৰাৰ বৰ্ণিল কথকতা’ শীৰ্ষক অভিনন্দন গ্ৰন্থখন উন্মোচন কৰা হয়। গ্ৰন্থখন নৰ্থ ইষ্ট থিয়েটাৰ একাডেমী, দেৰগাঁৱৰ ন-পুৰণি ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আৰু শুভাকাংক্ষীৰ উদ্যোগত প্ৰকাশিত হয়। গ্ৰন্থখনৰ সম্পাদক আছিল সাহিত্য অকাডেমী বঁটা প্ৰাপক সাহিত্যিক জয়ন্ত মাধৱ বৰা আৰু শিক্ষাবিদ ড° সুৰেন্দ্ৰ নাথ বড়া। গ্ৰন্থখনত সীমান্ত ফুকনৰ নাট্যজীৱন, নাট্যচিন্তা আৰু কৰ্মযাত্ৰাৰ লগতে তেওঁৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তিসকলৰ স্মৃতি, অভিজ্ঞতা আৰু মূল্যায়ন সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে। ==উল্লেখযোগ্য কৰ্মৰাজি== ;পৰিচালিত নাটক: {{div col|2}} *বনকোঁৱৰ *জ'কাৰ *নিমাতী কইনা *ৰূপালীম *লভিতা *কমলা কুঁৱৰীৰ সাধু *উলংগ ৰজা *ৰস *ৰং *ভ্ৰমৰংগ *এটা প্ৰেমৰ গল্প *এদিন হঠাৎ *সুৱাগপুৰৰ এনিশা *কনকলতা *কিয় *অন্ধৰাজ *টেটুন তামুলী *শিয়ালী পালেগৈ ৰতনপুৰ *মই টুনিয়ে টুন টুনালো *লটকন কিয় কৰ এনেখন *নবৌৰ বিয়া *Divorce *ভয় *টীমৱৰ্ক *সেউজীয়া গাড়ী *এজন ৰজা আছিল *ধনবৰ আৰু ৰতনী *নীলা চৰাই *বিষয় হ'ব প্ৰেম *চিকাৰ দ্য ফৰেজ *খোলাং বুঢ়ী *চন্দ্ৰপ্ৰভা:মুক্তিৰ এটি গান *তাই হেনো পাটমাদৈ {{div col end}} ;পৰিচালিত টিভি চিৰিয়েল, ভিডিঅ' ছবি, চুটি ছবি {{div col|2}} *জিতু নীতুৰ অভিযান (কাহিনী:[[ৰঞ্জু হাজৰিকা]], চিত্ৰনাট্য আৰু সংলাপ-অমূল্য কাকতি) *গোবৰধন চৰিত *জয়মতী *কমলা কুঁৱৰী *সেউজীয়া গাড়ী *অন্য আকাশ *পাপ *টিয়েৰ্চ অৱ ৰেইন আদি... {{div col end}} ==বঁটা আৰু সন্মান== # নাট্যশ্ৰী সন্মান-২০১০ # জীৱনজোৰা সংস্কৃতি সাধনা বঁটা-২০১১ # মায়া মিডিয়া বঁটা- ২০১৭ # দীপা গোস্বামী শিল্পী বঁটা - ২০১৮ # ৰাজ্যিক শিল্পী বঁটা-২০২১ # হৰিপদ চেতিয়া ৰাজ্যিক বঁটা-২০২৩ ==তথ্যসূত্ৰ== {{ৰেফলিষ্ট}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] aebdu93eeaz30ae185mwf9fqfzzed7t 0 126131 626351 576960 2026-08-12T00:16:40Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626351 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ঋষব শেট্টী </br> Rishab Shetty | image = Rishab Shetty in 2023.jpg | image_size = 250px | alt = | caption = ২০২৫ চনত ঋষব | birth_name = প্ৰশান্ত শেট্টী<ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/movies/do-you-know-the-real-name-of-kantara-fame-rishab-shetty-6166129.html|title = Do You Know The Real Name of Kantara Fame Rishab Shetty?|date = 18 October 2022}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1983|07|07|df=yes}} | birth_place = কেৰাড়ী, কৰ্ণাটক, ভাৰত<ref>{{Cite web|url = https://www.thenewsminute.com/article/supplying-water-cans-acting-bell-bottom-rishab-shetty-speaks-tnm-97097|title = From supplying water cans to acting in 'Bell Bottom': Rishab Shetty speaks to TNM|date = 21 February 2019|access-date = 26 December 2019|archive-date = 18 October 2022|archive-url = https://web.archive.org/web/20221018071829/https://www.thenewsminute.com/article/supplying-water-cans-acting-bell-bottom-rishab-shetty-speaks-tnm-97097|url-status = live}}</ref> | alma_mater = বিজয়া মহাবিদ্যালয়, বাংগালোৰ | occupation = {{hlist|অভিনয়-শিল্পী|চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক|চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক|চিত্ৰনাট্যলেখক}} | years_active = ২০০৬–বৰ্তমানলৈকে | known for = | spouse = {{marriage|প্ৰগতি শেট্টী|2017}} | parents = | mother = | father = | children = ২ | website = }} '''প্ৰশান্ত শ্বেট্টী''' ({{Lang-en|Prashanth Shetty}} ; জন্ম: ৭ জুলাই ১৯৮৩),<ref>{{Cite web|url = https://www.news18.com/news/movies/do-you-know-the-real-name-of-kantara-fame-rishab-shetty-6166129.html|title = Do You Know The Real Name of Kantara Fame Rishab Shetty?|date = 18 October 2022|access-date = 24 October 2022|archive-date = 22 October 2022|archive-url = https://web.archive.org/web/20221022040316/https://www.news18.com/news/movies/do-you-know-the-real-name-of-kantara-fame-rishab-shetty-6166129.html|url-status = live}}</ref> পেছাগতভাৱে '''ঋষব শেট্টী''' নামেৰে পৰিচিত৷ তেওঁ এজন ভাৰতীয় অভিনেতা, পৰিচালক আৰু চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক যি প্ৰধানকৈ [[কন্নড় ভাষা|কানাড়া]] ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগত কাম কৰে। শ্বেট্টীয়ে ''টুগলাক (২০১২)'' নামৰ ছবিখনৰ জৰিয়তে অভিনয়ত আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল । ইয়াৰ পিছত তেওঁ ''উলিদাভাৰু কাণ্ডান্তে (২০১৪)'' ছবিত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে আৰু ''ৰিকি (২০১৬)'' নামৰ ছবিখনৰ সৈতে পৰিচালনাত অভিষেক ঘটায়। তেওঁৰ পৰৱৰ্তী পৰিচালনা হৈছে ''কিৰিক পাৰ্টি (২০১৬)'' যিখনে ব্যৱসায়িকভাৱে সফলতা লাভ কৰে আৰু তেওঁক শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে [[ফিল্মফেয়াৰ বঁটা]], আৰু শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে চিআইএমএ বঁটা লাভ কৰে। তাৰ পিছত তেওঁ ''বেল বটম (২০১৯)'', ''গৰুড় গমনা বৃষভা বাহানা (২০২১)'' আৰু ''কান্তাৰা (২০২২)'' ছবিত অভিনয় কৰে৷ তেওঁৰ দ্বাৰা নিৰ্দেশিত, সহ-লিখিত আৰু অভিনীত অন্তিমখন ছবি হৈছে ''কান্তাৰা-এ লিজেণ্ড চেপটাৰ ওৱান'' যিখন ছবিয়ে ২ অক্টোবৰ ২০২৫ তাৰিখে মুক্তিলাভ কৰে৷ ছবিখন বৰ্তমান সময়ত ''সৰ্বকালৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী কানাড়া ছবি'',<ref>{{cite web | last=Kaur | first=Arshdeep | title=Kantara Chapter 1 Box Office Day 7: Rishab Shetty's movie earns ₹400+ cr, becomes 2nd highest-grossing Kannada film | website=mint | date=2025-10-08 | url=https://www.livemint.com/entertainment/kantara-chapter-1-box-office-day-7-rishab-shettys-movie-earns-rs-400-cr-becomes-2nd-highest-grossing-kannada-film-11759925439312.html | access-date=2025-10-11}}</ref>''২০২৫ চনৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী ভাৰতীয় ছবি'',<ref>{{Cite web |date=2025-10-11 |title=Kantara Chapter 1 box office collection day 10: Rishab Shetty's film is unstoppable, inches closer to ₹400 crore |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/kantara-chapter-1-box-office-collection-day-10-rishab-shettys-film-is-unstoppable-inches-closer-to-400-crore-101760193650034.html |access-date=2025-10-11 |website=[[Hindustan Times]] |language=en}}</ref> ''২০২৫ চনৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী কানাড়া ছবি''<ref>{{Cite web |date=2025-10-13 |title=Kantara Chapter 1 Box Office Collection Day 11: Rishab Shetty's Film Shoots Past Rs 400 Crore Mark, Beats Baahubali 1 In India|url=https://www.ndtv.com/entertainment/kantara-chapter-1-box-office-collection-day-11-rishab-shettys-film-shoots-past-rs-400-crore-mark-beats-baahubali-1-in-india-9443792/amp/1|access-date=2025-10-13|website=NDTV|language=en}}</ref> আৰু ইয়াৰ স্থান সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী ভাৰতীয় ছবিৰ তালিকাভুক্ত।<ref>{{Cite web |date=2025-10-13 |title=Rishab Shetty’s ‘Kantara: A Legend Chapter 1’ beats Prabhas’s ‘ Bahubali- The Beginning’ to become 12th biggest hit of Indian Cinema|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/box-office/rishab-shettys-kantara-a-legend-chapter-1-beats-prabhass-bahubali-the-beginning-to-become-12th-biggest-hit-of-indian-cinema/amp_articleshow/124517984.cms|access-date=2025-10-13|website=[[Hindustan Times]] |language=en}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৯৮৩ চনৰ ৭ জুলাইত কৰ্ণাটকৰ উডুপি জিলাৰ কুণ্ডাপুৰা তালুকৰ কেৰাড়ী গাঁৱত বুণ্ট পৰিয়ালত ঋষব শ্বেট্টীৰ জন্ম হয়।<ref name=":0">{{Cite web |date=21 February 2019 |title=From supplying water cans to acting in 'Bell Bottom': Rishab Shetty speaks to TNM |url=https://www.thenewsminute.com/article/supplying-water-cans-acting-bell-bottom-rishab-shetty-speaks-tnm-97097 |access-date=26 December 2019 |archive-date=18 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018071829/https://www.thenewsminute.com/article/supplying-water-cans-acting-bell-bottom-rishab-shetty-speaks-tnm-97097 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://frontline.thehindu.com/arts-and-culture/cinema/the-kantara-phenomenon-interview-rishab-shetty-i-believe-in-the-practice-and-i-have-portrayed-it/article66128111.ece/ | title=INTERVIEW &#124; Rishab Shetty: 'I believe in the practice and I have portrayed it' | date=17 November 2022 }}</ref><ref>{{cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/kantara-rishab-shetty-felicitated-by-sharjah-karnataka-sangha-and-uae-bunts-community/articleshow/95576795.cms | title=Kantara Rishab Shetty felicitated by Sharjah Karnataka Sangha and UAE Bunts community | newspaper=The Times of India | archive-date=2 August 2024 | access-date=2 August 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240802184248/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/kantara-rishab-shetty-felicitated-by-sharjah-karnataka-sangha-and-uae-bunts-community/amp_articleshow/95576795.cms | url-status=live }}</ref><ref>{{cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/rishab-and-pragathi-shettys-glitzy-bunt-wedding/articleshow/57086546.cms | title=Rishab and Pragathi Shetty's glitzy Bunt wedding | newspaper=The Times of India | archive-date=2 August 2024 | access-date=2 August 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240802184248/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/rishab-and-pragathi-shettys-glitzy-bunt-wedding/amp_articleshow/57086546.cms | url-status=live }}</ref> কুণ্ডাপুৰাত স্কুলীয়া শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি পিছলৈ [[বেংগালুৰু]]ৰ বিজয়া কলেজত যোগদান কৰি বি.কম অধ্যয়ন কৰে। বেংগালুৰুত অধ্যয়ন কৰি থাকোঁতে গৃহ চহৰত সক্ৰিয়ভাৱে [[যক্ষগণ]] নাট কৰি তেওঁ নাট্য যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁৰ কামৰ বাবে তেওঁক প্ৰশংসা কৰা হৈছিল আৰু এই নাটকসমূহৰ সফলতাই তেওঁক অভিনয়ক পেছা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=Shenoy |first=Sanjana |date=2022-11-07 |title=Kantara Actor-Director Rishab Shetty Says He Sold Water Bottles & Tea Powder To Make Ends Meet |url=https://curlytales.com/kantara-actor-director-rishab-shetty-says-he-sold-water-bottles-tea-powder-to-make-ends-meet/ |access-date=2022-11-15 |website=Curly Tales |language=en-US |archive-date=15 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115163525/https://curlytales.com/kantara-actor-director-rishab-shetty-says-he-sold-water-bottles-tea-powder-to-make-ends-meet/ |url-status=live }}</ref> ==কেৰিয়াৰ== স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পিছত শ্বেট্টীয়ে পানীৰ কেন্ বিক্ৰী, ৰিয়েল এষ্টেট বিক্ৰী, হোটেলত কাম কৰাৰ লগতে চিনেমাত চৰিত্ৰাভিনয়ৰ বাবেও চেষ্টা কৰি আছিল।<ref>{{cite news |title=Meet the 3 Shettys changing Kannada cinema |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/rakshit-rishab-and-raj-meet-the-three-shettys-changing-kannada-cinema/article38112176.ece |archive-date=24 October 2022 |access-date=24 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024181644/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/rakshit-rishab-and-raj-meet-the-three-shettys-changing-kannada-cinema/article38112176.ece |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/kantara-fame-rishab-shetty-on-his-struggle-in-the-kannada-industry-background-nahi-hai-chance-nahi-milega-article-95018411|title=Kantara fame Rishab Shetty on his struggle in the Kannada industry|date=21 Oct 2022|archive-date=21 October 2022|access-date=24 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221021174352/https://www.timesnownews.com/entertainment-news/kantara-fame-rishab-shetty-on-his-struggle-in-the-kannada-industry-background-nahi-hai-chance-nahi-milega-article-95018411|url-status=live}}</ref> তেনেবোৰ চাকৰি কৰি থকাৰ সময়তে তেওঁ বাংগালুৰুৰ চৰকাৰী চলচ্চিত্ৰ আৰু টিভি প্ৰতিষ্ঠানৰ পৰা চলচ্চিত্ৰ পৰিচালনাৰ ডিপ্লমা লাভ কৰে।<ref name="making">{{cite news|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/Making-Ricky/2016/01/16/article3229349.ece|title=Making Ricky|last1=Sharadhaa|first1=A|date=16 January 2016|access-date=29 January 2016|publisher=[[The Indian Express]]|archive-date=17 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160117164823/http://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/Making-Ricky/2016/01/16/article3229349.ece|url-status=dead|archivedate=17 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160117164823/http://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/Making-Ricky/2016/01/16/article3229349.ece|deadurl=yes}}</ref> তেওঁ ক্লেপ বয় হিচাপে, তাৰ পিছত স্পট বয় হিচাপে, তাৰ পিছত সহকাৰী পৰিচালক হিচাপে ছবি জগতত কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ইণ্ডাষ্ট্ৰীত কাম কৰি থাকোঁতে তেওঁ ৰক্ষিত শ্বেট্টীক লগ পাইছিল৷ পিছলৈ তেওঁলোকৰ বন্ধুত্ব হৈছিল। তেওঁৰ প্ৰথম গুৰুত্বপূৰ্ণ অভিনয় আছিল ''টুগলাক (২০১২)''।<ref>{{cite news | url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/rakshit-rishab-and-raj-meet-the-three-shettys-changing-kannada-cinema/article38112176.ece | title=Meet the 3 Shettys changing Kannada cinema | newspaper=The Hindu | date=4 January 2022 | last1=Rao | first1=Subha J. | archive-date=24 October 2022 | access-date=24 October 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221024181644/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/rakshit-rishab-and-raj-meet-the-three-shettys-changing-kannada-cinema/article38112176.ece | url-status=live }}</ref> পৱন কুমাৰৰ ''লুচিয়া'' ছবিখনত তেওঁ আৰক্ষী বিষয়াৰ সৰু চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল আৰু তাৰ পিছত ৰক্ষিত শ্বেট্টীৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত ''উলিদাভাৰু কন্দান্তে''ত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ২০১৬ চনত ৰক্ষিত শ্বেট্টী অভিনীত তেওঁৰ পৰিচালনাৰ প্ৰথম ছবি ''ৰিকি''য়ে বক্স অফিচত মজলীয়া সঁহাৰি লাভ কৰিছিল। সেই বছৰতে তেওঁ ''কিৰিক পাৰ্টি'' পৰিচালনা কৰিছিল, যিয়ে বক্স অফিচত হিট হৈছিল। ইয়াৰ পিছত শ্বেট্টীয়ে পৰিচালনা কৰিছিল ''চৰকাৰী হি. প্ৰা. ছালে'', কাছাৰাগোডু৷ ''Koduge: Ramanna Rai'' ''নামৰ ছবিখনে'' সমালোচকৰ প্ৰশংসা লাভ কৰা আৰু শ্ৰেষ্ঠ শিশু চলচ্চিত্ৰৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] লাভ কৰা ৰমন্না ৰায়। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ ''বেল বটম (২০১৯)'' ছবিত মুখ্য অভিনেতা হিচাপে অভিষেক ঘটায় যিয়ে সমাদৰ লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত ঋষব শ্বেট্টীৰ মুখ্য ভূমিকা আছিল ''গৰুড় গমনা বৃষভা বহানা'' (২০২১)৷ ঋষব শ্বেট্টী আৰু ইয়াৰ পৰিচালক ৰাজ বি শ্বেট্টীৰ অভিনয়ক সমালোচকসকলে বহুলভাৱে প্ৰশংসা কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2022-10-20 |title=If you liked Rishab Shetty in 'Kantara', watch his 7 best and highest-rated movies, per IMDb on ZEE5, Voot and more |url=https://www.gqindia.com/binge-watch/collection/liked-rishab-shettys-performance-kantara-7-highly-rated-films-kannada-actor-can-watch-zee5-voot/ |access-date=2022-11-15 |website=GQ India |language=en-IN |archive-date=15 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115180639/https://www.gqindia.com/binge-watch/collection/liked-rishab-shettys-performance-kantara-7-highly-rated-films-kannada-actor-can-watch-zee5-voot/ |url-status=live }}</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁ ''মিছন ইম্পচিবল'' আৰু ''হৰিকথে আল্লা গিৰিকাথে'' (দুয়োখন ছবি ২০২২ চনত) দুখন ছবিত অভিনয় কৰে৷ প্ৰথমখন ছবি তেওঁৰ [[তেলুগু ভাষা|তেলেগু]] ছবিৰ আত্মপ্ৰকাশ। শ্বেট্টীয়ে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী পৰিচালক [[কান্তাৰা]]ৰ বাবে হোম্বলে ফিল্মছৰ সৈতে সহযোগিতা কৰে য'ত তেওঁ মুখ্য অভিনেতাও আছিল।<ref>{{cite web | url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/kantara-box-office-collection-rishab-shetty-vikrant-rona-8219995/ | title=Kantara box office collection: Rishab Shetty's film overtakes Kiccha Sudeep's Vikrant Rona, is now third-highest grossing Kannada film ever | date=20 October 2022 | access-date=24 October 2022 | archive-date=20 October 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221020064328/https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/kantara-box-office-collection-rishab-shetty-vikrant-rona-8219995/ | url-status=live }}</ref> প্ৰথমতে ইয়াক কেৱল কানাড়া ভাষাতহে মুক্তি দিয়া হৈছিল আৰু পিছলৈ ইয়াক অন্য ভাষালৈ ডাব কৰা হৈছিল, যেতিয়া ছবিখনে সমালোচনাত্মক সফলতা লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/rishab-shettys-kantara-to-release-in-multiple-languages/articleshow/94659820.cms | title=Rishab Shetty's 'Kantara' to release in multiple languages - Times of India | website=[[The Times of India]] | date=5 October 2022 | archive-date=24 October 2022 | access-date=24 October 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221024181643/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/rishab-shettys-kantara-to-release-in-multiple-languages/articleshow/94659820.cms | url-status=live }}</ref> ''কান্তাৰা'' হৈছে বিশ্বৰ সৰ্বকালৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী কানাড়া ছবি। ২০২৩ চনৰ ৫৪ সংখ্যক আই এফ এফ আইত তেওঁ আই এফ এফ আইৰ বিশেষ জুৰী বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{cite news|url=https://pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=1980531|title=Winners at IFFI54|publisher=[[Press Information Bureau]]|date=29 November 2023|access-date=29 November 2023|archive-date=16 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231216134127/https://pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=1980531|url-status=live}}</ref> ২০২৫ বৰ্ষত ঋষব শেট্টীৰ পৰিচালনা, অভিনয় আৰু সহ-লিখনেৰে ''কান্তাৰা: এ লেজেণ্ড-ছেপটাৰ ওৱান-''এ মুক্তি লাভ কৰে৷ অক্টোবৰ মাহৰ ২ তাৰিখে মূল কানাড়া ভাষাৰ উপৰিও [[বলিউড|হিন্দী]], [[তামিল ভাষা|তামিল]], [[তেলুগু ভাষা|তেলেগু]], আৰু [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] ভাষাত ছবিখন মুক্তি দিয়া হয়৷ ২০২২ চনত নিৰ্মিত ছবিখনৰ প্ৰিকুৱেল হিচাপে বিবেচিত হোৱা ছবিখন কম সময়ৰ ভিতৰতে কেইবাটাও অভিলেখৰ গৰাকী হয়৷ দ্বিতীয় সোমবাৰলৈকে ছবিখনে ৬৫০ কোটিৰ সীমা অতিক্ৰম কৰাৰ খবৰ ওলাইছে।<ref>{{cite news|date=13 October 2025|title=Rishab Shetty shot Kantara Chapter 1 climax with ‘swollen leg, exhausted body’. See BTS pics|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/rishab-shetty-shot-kantara-chapter-1-climax-with-swollen-leg-exhausted-body-see-bts-pics-101760352641912.html|work=Hindustan Times|access-date=13 October 2025}}</ref> ছবিখন বৰ্তমান সময়ত ''সৰ্বকালৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী কানাড়া ছবি'', ''২০২৫ চনৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী ভাৰতীয় ছবি'',''২০২৫ চনৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী কানাড়া ছবি,'' আৰু ইয়াৰ স্থান সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী ভাৰতীয় ছবিৰ তালিকাভুক্ত। ==বঁটা আৰু মনোনয়ন== [[File:The Vice President of India, Shri M. Venkaiah Naidu confers Shri Rishabh Shetty Best Children's Film at the 66th National Film Awards ceremony, in New Delhi on December 23, 2019.jpg|thumb|২০১৯ চনৰ ২৩ ডিচেম্বৰত নতুন দিল্লীত অনুষ্ঠিত হোৱা ৬৬ সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠানত উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি এম ভেংকয়া নাইডুৱে ঋষব শ্বেট্টীক শ্ৰেষ্ঠ শিশু চলচ্চিত্ৰ সন্মান প্ৰদান কৰে৷]] [[File:The President Droupadi Murmu confers 'Medal Rajat' to the Director & Actor Shri Rishab Shetty for Best Actor in a Leading Role Kantara (Kannada) at the 70th National Film Awards on October 08, 2024.jpg|thumb|২০২৪ চনৰ ৮ অক্টোবৰত নতুন দিল্লীৰ বিজ্ঞান ভৱনত অনুষ্ঠিত ৭০ সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠানত পৰিচালক আৰু অভিনেতা ঋষব শ্বেট্টীক মুখ্য চৰিত্ৰত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা ''কান্তাৰা (কানাড়া)''ৰ বাবে ‘পদক ৰজত’ প্ৰদান কৰে]] {| class="wikitable" |+ !ছবি !বঁটা !শিতান !ফলাফল !তথ্যসূত্ৰ |- | rowspan="4" |কিৰিক পাৰ্টি |২০১৬ কৰ্ণাটক চলচ্চিত্ৰ বঁটা |শ্ৰেষ্ঠ পৰিয়াল মনোৰঞ্জনকাৰী |{{won}} |<ref>{{Cite web |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/karnataka-state-film-award-winners-for-2016/articleshow/58130032.cms |title=Karnataka State Film Award Winners for 2016 |work=The Times of India |date=11 April 2017 |access-date=30 June 2020 |archive-date=11 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201111191648/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/karnataka-state-film-award-winners-for-2016/articleshow/58130032.cms |url-status=live }}</ref> |- |৬৪সংখ্যক ফিল্মফেয়াৰ বঁটা-দক্ষিণ |শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক-কানাড়া |{{won}} |<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/filmfare-awards-kirik-party-is-the-big-winner-of-the-night/articleshow/59201196.cms|title=64th Filmfare Awards 2017 South: Kirik Party is the big winner of the night|work=The Times of India|date=19 June 2017|archive-date=12 August 2020|access-date=30 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200812080539/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/filmfare-awards-kirik-party-is-the-big-winner-of-the-night/articleshow/59201196.cms|url-status=live}}</ref> |- |দ্বিতীয় আইফা-উৎসৱম |শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক |{{nom}} |<ref>{{cite web |title=IIFA Utsavam 2017 (2016) Kannada Full Show, Nominees & Winners |url=http://updatebro.com/iifa-utsavam-full-show-kannada-winners/ |access-date=3 April 2017 |work=Updatebro.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20170328224355/http://updatebro.com/iifa-utsavam-full-show-kannada-winners/ |archive-date=28 March 2017 |url-status=dead |archivedate=28 March 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170328224355/http://updatebro.com/iifa-utsavam-full-show-kannada-winners/ |deadurl=yes }}</ref> |- |৬ষ্ঠ ছীমা বটা |শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক-কানাড়া |{{won}} |<ref>{{cite web|url=http://www.idlebrain.com/news/today/siima-2017awards-kannada.html|title=SIIMA 2017 Kannada winners list&nbsp;— idlebrain.com news|work=Idlebrain|access-date=30 June 2020|archive-date=12 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221012212222/https://www.idlebrain.com/news/today/siima-2017awards-kannada.html|url-status=live}}</ref> |- | rowspan="6" |চৰকাৰী হি প্ৰ শালে, কাছাৰগোডু, কোডুগে: ৰমন্না ৰায় |৬৬সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় ছবি বঁটা |শ্ৰেষ্ঠ শিশু ছবি |{{won}} |<ref name="66thaward">{{cite press release|title=66th National Film Awards|url=https://dff.gov.in/images/News/66th_NFA_Results.pdf|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=11 August 2019|df=dmy-all|archive-date=9 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190809152118/https://dff.gov.in/images/News/66th_NFA_Results.pdf|url-status=live}}</ref> |- | ২০১৮ কৰ্ণাটক চলচ্চিত্ৰ বঁটা |শ্ৰেষ্ঠ পৰিয়াল মনোৰঞ্জনকাৰী |{{won}} |<ref>{{Cite web|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/karnataka-state-film-awards-2018-raghavendra-rajkumar-and-meghana-raj-bag-top-honours-check-out-all-winners/articleshow/73186197.cms|title=KARNATAKA STATE FILM AWARDS 2018: RAGHAVENDRA RAJKUMAR AND MEGHANA RAJ BAG TOP HONOURS; CHECK OUT ALL WINNERS|date=10 January 2020|access-date=4 May 2020|website=bangalore mirror|archive-date=25 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200125091339/https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/karnataka-state-film-awards-2018-raghavendra-rajkumar-and-meghana-raj-bag-top-honours-check-out-all-winners/articleshow/73186197.cms|url-status=live}}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/movies/karnataka-state-film-awards-2018-raghavendra-rajkumar-and-meghana-raj-bag-top-honours-2453763.html|title=Karnataka State Film Awards 2018: Raghavendra Rajkumar and Meghana Raj Bag Top Honours|date=10 January 2020|access-date=4 May 2020|website=News18|archive-date=30 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200630123523/https://www.news18.com/amp/news/movies/karnataka-state-film-awards-2018-raghavendra-rajkumar-and-meghana-raj-bag-top-honours-2453763.html|url-status=live}}</ref> |- |rowspan=2|৬৬সংখ্যক ফিল্মফেয়াৰ বঁটা-দক্ষিণ |শ্ৰেষ্ঠ ছবি-কানাড়া |{{nom}} |rowspan=2|<ref>{{cite web|title=Nominations for the 66th Filmfare Awards (South) 2019|url=https://www.filmfare.com/features/nominations-for-the-66th-filmfare-awards-south-2019_-37931.html|website=Filmfare|date=13 December 2019|access-date=13 December 2019|archive-date=12 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191212141500/https://www.filmfare.com/features/nominations-for-the-66th-filmfare-awards-south-2019_-37931.html|url-status=live}}</ref><br /><ref>{{cite web|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/winners-of-the-66th-filmfare-awards-south-2019_-38163.html|title=Winners of the 66th Filmfare Awards (South) 2019|website=[[Filmfare]]|access-date=22 December 2019|archive-date=22 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191222020917/https://www.filmfare.com/news/bollywood/winners-of-the-66th-filmfare-awards-south-2019_-38163.html|url-status=live}}</ref> |- |শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক-কানাড়া |{{nom}} |- | rowspan="2" |৮ম ছীমা বটা |শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক-কানাড়া |{{nom}} | rowspan="2" |<ref>{{Cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/siima-awards-2019-heres-a-complete-list-of-nominees/articleshow/70287216.cms |title=SIIMA Awards 2019: Here's a complete list of nominees |work=The Times of India |date=19 July 2019 |access-date=30 June 2020 |archive-date=1 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183932/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/siima-awards-2019-heres-a-complete-list-of-nominees/articleshow/70287216.cms |url-status=live }}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/entertainment/south-gossip/article/siima-awards-2019-full-winners-list-vijay-deverakonda-keerthy-suresh-yash-win-big/470065|title=SIIMA Awards 2019 full winners list|website=Times Now|date=17 August 2019|access-date=19 January 2020|archive-date=12 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210112050142/https://www.timesnownews.com/entertainment/south-gossip/article/siima-awards-2019-full-winners-list-vijay-deverakonda-keerthy-suresh-yash-win-big/470065|url-status=live}}</ref> |- |শ্ৰেষ্ঠ ছবি-কানাড়া |{{nom}} |- |rowspan="2"|গৰুদ গমন বৃষভা বহান |১০ম ছীমা বঁটা |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা-কানাড়া |{{nom}} |<ref>{{cite web |title=SIIMA WINNER'S 2022 |url=https://siima.in/index.php/awards-2022/ |access-date=21 October 2022 |archive-date=2 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002000846/https://siima.in/index.php/awards-2022/ |url-status=live |archivedate=2 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221002000846/https://siima.in/index.php/awards-2022/ |deadurl=yes }}</ref> |- |৬৭সংখ্যক ফিল্মফেয়াৰ দক্ষিণ বঁটা |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা-কানাড়া |{{nom}} |<ref>{{cite web|url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-south-2022/kannada/nominations|title=67th Parle Filmfare Awards South 2022 with Kamar Film Factory|website=[[Filmfare]]|access-date=18 October 2022|archive-date=9 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221009173254/https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-south-2022/kannada/nominations|url-status=live}}</ref> |- | rowspan="8" |কান্তাৰা |৫৪সংখ্যক আইফা বঁটা |বিচাৰকৰ বিশেষ বঁটা-IFFI |{{won}} |<ref>{{cite news |date=29 November 2023 |title=Winners at IFFI54 |url=https://pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=1980531 |access-date=29 November 2023 |publisher=[[Press Information Bureau]] |archive-date=16 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231216134127/https://pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=1980531 |url-status=live }}</ref> |- | rowspan="2" |১১শ ছীমা বঁটা |শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক-কানাড়া |{{won}} | rowspan="2" |<ref>{{cite web |title=SIIMA WINNER'S 2023 |url=https://siima.in/index.php/awards-2022/ |access-date=21 October 2022 |archive-date=2 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002000846/https://siima.in/index.php/awards-2022/ |url-status=live |archivedate=2 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221002000846/https://siima.in/index.php/awards-2022/ |deadurl=yes }}</ref> |- | Best Actor (Critics) |{{won}} |- |rowspan="2"|৬৮সংখ্যক ফিল্মফেয়াৰ দক্ষিণ বঁটা |শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক-কানাড়া |{{nom}} | rowspan="2" |<ref>{{cite web|url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-south-2022/kannada/nominations|title=67th Parle Filmfare Awards South 2022 with Kamar Film Factory|website=[[Filmfare]]|access-date=18 October 2022|archive-date=9 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221009173254/https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-south-2022/kannada/nominations|url-status=live}}</ref> |- |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা-কানাড়া |{{won}} |- |rowspan="2" |৭০সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা |{{won}} |rowspan="2"|<ref>{{Cite web|last=Desk |first=DH Web |title=National Film Awards Live: Kannada cinema shines bright as KGF 2, Kantara bag wins, Rishab Shetty gets best actor prize |url=https://www.deccanherald.com/entertainment/national-film-awards-live-updates-entertainment-news-kantara-12th-fail-vikrant-massey-mammootty-rishab-shetty-3152662 |access-date=2024-08-16 |website=Deccan Herald |language=en}}</ref> |- | স্বাস্থ্যকৰ মনোৰঞ্জন প্ৰদান কৰা শ্ৰেষ্ঠ জনপ্ৰিয় ছবি | {{won}} |- |ছিলভাৰ লটাছ বঁটা |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা-কানাড়া |{{won}} |<ref name=":0" /> |- |} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category}} * {{IMDb name | 6142895 }} [[শ্ৰেণী:কন্নড় চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:কানাড়া ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অভিনয় শিল্পী]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক]] [[শ্ৰেণী:চিত্ৰনাট্য লেখক]] [[শ্ৰেণী:অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (ভাৰত) বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:তেলেগু চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] kt7j4hh2jqapbq3gdzlm45ru5933tyi 626352 626351 2026-08-12T00:16:42Z KiranBOT 45247 AMP-Tracking URLs ৰ পৰা আঁতৰোৱা হৈছে ([[:m:User:KiranBOT/AMP|বিশদ]]) ([[User talk:Usernamekiran|ভুল প'ৰিবেশ]]) v2.2.9s 626352 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ঋষব শেট্টী </br> Rishab Shetty | image = Rishab Shetty in 2023.jpg | image_size = 250px | alt = | caption = ২০২৫ চনত ঋষব | birth_name = প্ৰশান্ত শেট্টী<ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/movies/do-you-know-the-real-name-of-kantara-fame-rishab-shetty-6166129.html|title = Do You Know The Real Name of Kantara Fame Rishab Shetty?|date = 18 October 2022}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1983|07|07|df=yes}} | birth_place = কেৰাড়ী, কৰ্ণাটক, ভাৰত<ref>{{Cite web|url = https://www.thenewsminute.com/article/supplying-water-cans-acting-bell-bottom-rishab-shetty-speaks-tnm-97097|title = From supplying water cans to acting in 'Bell Bottom': Rishab Shetty speaks to TNM|date = 21 February 2019|access-date = 26 December 2019|archive-date = 18 October 2022|archive-url = https://web.archive.org/web/20221018071829/https://www.thenewsminute.com/article/supplying-water-cans-acting-bell-bottom-rishab-shetty-speaks-tnm-97097|url-status = live}}</ref> | alma_mater = বিজয়া মহাবিদ্যালয়, বাংগালোৰ | occupation = {{hlist|অভিনয়-শিল্পী|চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক|চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক|চিত্ৰনাট্যলেখক}} | years_active = ২০০৬–বৰ্তমানলৈকে | known for = | spouse = {{marriage|প্ৰগতি শেট্টী|2017}} | parents = | mother = | father = | children = ২ | website = }} '''প্ৰশান্ত শ্বেট্টী''' ({{Lang-en|Prashanth Shetty}} ; জন্ম: ৭ জুলাই ১৯৮৩),<ref>{{Cite web|url = https://www.news18.com/news/movies/do-you-know-the-real-name-of-kantara-fame-rishab-shetty-6166129.html|title = Do You Know The Real Name of Kantara Fame Rishab Shetty?|date = 18 October 2022|access-date = 24 October 2022|archive-date = 22 October 2022|archive-url = https://web.archive.org/web/20221022040316/https://www.news18.com/news/movies/do-you-know-the-real-name-of-kantara-fame-rishab-shetty-6166129.html|url-status = live}}</ref> পেছাগতভাৱে '''ঋষব শেট্টী''' নামেৰে পৰিচিত৷ তেওঁ এজন ভাৰতীয় অভিনেতা, পৰিচালক আৰু চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক যি প্ৰধানকৈ [[কন্নড় ভাষা|কানাড়া]] ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগত কাম কৰে। শ্বেট্টীয়ে ''টুগলাক (২০১২)'' নামৰ ছবিখনৰ জৰিয়তে অভিনয়ত আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল । ইয়াৰ পিছত তেওঁ ''উলিদাভাৰু কাণ্ডান্তে (২০১৪)'' ছবিত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে আৰু ''ৰিকি (২০১৬)'' নামৰ ছবিখনৰ সৈতে পৰিচালনাত অভিষেক ঘটায়। তেওঁৰ পৰৱৰ্তী পৰিচালনা হৈছে ''কিৰিক পাৰ্টি (২০১৬)'' যিখনে ব্যৱসায়িকভাৱে সফলতা লাভ কৰে আৰু তেওঁক শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে [[ফিল্মফেয়াৰ বঁটা]], আৰু শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে চিআইএমএ বঁটা লাভ কৰে। তাৰ পিছত তেওঁ ''বেল বটম (২০১৯)'', ''গৰুড় গমনা বৃষভা বাহানা (২০২১)'' আৰু ''কান্তাৰা (২০২২)'' ছবিত অভিনয় কৰে৷ তেওঁৰ দ্বাৰা নিৰ্দেশিত, সহ-লিখিত আৰু অভিনীত অন্তিমখন ছবি হৈছে ''কান্তাৰা-এ লিজেণ্ড চেপটাৰ ওৱান'' যিখন ছবিয়ে ২ অক্টোবৰ ২০২৫ তাৰিখে মুক্তিলাভ কৰে৷ ছবিখন বৰ্তমান সময়ত ''সৰ্বকালৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী কানাড়া ছবি'',<ref>{{cite web | last=Kaur | first=Arshdeep | title=Kantara Chapter 1 Box Office Day 7: Rishab Shetty's movie earns ₹400+ cr, becomes 2nd highest-grossing Kannada film | website=mint | date=2025-10-08 | url=https://www.livemint.com/entertainment/kantara-chapter-1-box-office-day-7-rishab-shettys-movie-earns-rs-400-cr-becomes-2nd-highest-grossing-kannada-film-11759925439312.html | access-date=2025-10-11}}</ref>''২০২৫ চনৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী ভাৰতীয় ছবি'',<ref>{{Cite web |date=2025-10-11 |title=Kantara Chapter 1 box office collection day 10: Rishab Shetty's film is unstoppable, inches closer to ₹400 crore |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/kantara-chapter-1-box-office-collection-day-10-rishab-shettys-film-is-unstoppable-inches-closer-to-400-crore-101760193650034.html |access-date=2025-10-11 |website=[[Hindustan Times]] |language=en}}</ref> ''২০২৫ চনৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী কানাড়া ছবি''<ref>{{Cite web |date=2025-10-13 |title=Kantara Chapter 1 Box Office Collection Day 11: Rishab Shetty's Film Shoots Past Rs 400 Crore Mark, Beats Baahubali 1 In India|url=https://www.ndtv.com/entertainment/kantara-chapter-1-box-office-collection-day-11-rishab-shettys-film-shoots-past-rs-400-crore-mark-beats-baahubali-1-in-india-9443792/amp/1|access-date=2025-10-13|website=NDTV|language=en}}</ref> আৰু ইয়াৰ স্থান সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী ভাৰতীয় ছবিৰ তালিকাভুক্ত।<ref>{{Cite web |date=2025-10-13 |title=Rishab Shetty’s ‘Kantara: A Legend Chapter 1’ beats Prabhas’s ‘ Bahubali- The Beginning’ to become 12th biggest hit of Indian Cinema|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/box-office/rishab-shettys-kantara-a-legend-chapter-1-beats-prabhass-bahubali-the-beginning-to-become-12th-biggest-hit-of-indian-cinema/articleshow/124517984.cms|access-date=2025-10-13|website=[[Hindustan Times]] |language=en}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৯৮৩ চনৰ ৭ জুলাইত কৰ্ণাটকৰ উডুপি জিলাৰ কুণ্ডাপুৰা তালুকৰ কেৰাড়ী গাঁৱত বুণ্ট পৰিয়ালত ঋষব শ্বেট্টীৰ জন্ম হয়।<ref name=":0">{{Cite web |date=21 February 2019 |title=From supplying water cans to acting in 'Bell Bottom': Rishab Shetty speaks to TNM |url=https://www.thenewsminute.com/article/supplying-water-cans-acting-bell-bottom-rishab-shetty-speaks-tnm-97097 |access-date=26 December 2019 |archive-date=18 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018071829/https://www.thenewsminute.com/article/supplying-water-cans-acting-bell-bottom-rishab-shetty-speaks-tnm-97097 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://frontline.thehindu.com/arts-and-culture/cinema/the-kantara-phenomenon-interview-rishab-shetty-i-believe-in-the-practice-and-i-have-portrayed-it/article66128111.ece/ | title=INTERVIEW &#124; Rishab Shetty: 'I believe in the practice and I have portrayed it' | date=17 November 2022 }}</ref><ref>{{cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/kantara-rishab-shetty-felicitated-by-sharjah-karnataka-sangha-and-uae-bunts-community/articleshow/95576795.cms | title=Kantara Rishab Shetty felicitated by Sharjah Karnataka Sangha and UAE Bunts community | newspaper=The Times of India | archive-date=2 August 2024 | access-date=2 August 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240802184248/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/kantara-rishab-shetty-felicitated-by-sharjah-karnataka-sangha-and-uae-bunts-community/amp_articleshow/95576795.cms | url-status=live }}</ref><ref>{{cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/rishab-and-pragathi-shettys-glitzy-bunt-wedding/articleshow/57086546.cms | title=Rishab and Pragathi Shetty's glitzy Bunt wedding | newspaper=The Times of India | archive-date=2 August 2024 | access-date=2 August 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240802184248/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/rishab-and-pragathi-shettys-glitzy-bunt-wedding/amp_articleshow/57086546.cms | url-status=live }}</ref> কুণ্ডাপুৰাত স্কুলীয়া শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি পিছলৈ [[বেংগালুৰু]]ৰ বিজয়া কলেজত যোগদান কৰি বি.কম অধ্যয়ন কৰে। বেংগালুৰুত অধ্যয়ন কৰি থাকোঁতে গৃহ চহৰত সক্ৰিয়ভাৱে [[যক্ষগণ]] নাট কৰি তেওঁ নাট্য যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁৰ কামৰ বাবে তেওঁক প্ৰশংসা কৰা হৈছিল আৰু এই নাটকসমূহৰ সফলতাই তেওঁক অভিনয়ক পেছা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=Shenoy |first=Sanjana |date=2022-11-07 |title=Kantara Actor-Director Rishab Shetty Says He Sold Water Bottles & Tea Powder To Make Ends Meet |url=https://curlytales.com/kantara-actor-director-rishab-shetty-says-he-sold-water-bottles-tea-powder-to-make-ends-meet/ |access-date=2022-11-15 |website=Curly Tales |language=en-US |archive-date=15 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115163525/https://curlytales.com/kantara-actor-director-rishab-shetty-says-he-sold-water-bottles-tea-powder-to-make-ends-meet/ |url-status=live }}</ref> ==কেৰিয়াৰ== স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পিছত শ্বেট্টীয়ে পানীৰ কেন্ বিক্ৰী, ৰিয়েল এষ্টেট বিক্ৰী, হোটেলত কাম কৰাৰ লগতে চিনেমাত চৰিত্ৰাভিনয়ৰ বাবেও চেষ্টা কৰি আছিল।<ref>{{cite news |title=Meet the 3 Shettys changing Kannada cinema |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/rakshit-rishab-and-raj-meet-the-three-shettys-changing-kannada-cinema/article38112176.ece |archive-date=24 October 2022 |access-date=24 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024181644/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/rakshit-rishab-and-raj-meet-the-three-shettys-changing-kannada-cinema/article38112176.ece |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/kantara-fame-rishab-shetty-on-his-struggle-in-the-kannada-industry-background-nahi-hai-chance-nahi-milega-article-95018411|title=Kantara fame Rishab Shetty on his struggle in the Kannada industry|date=21 Oct 2022|archive-date=21 October 2022|access-date=24 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221021174352/https://www.timesnownews.com/entertainment-news/kantara-fame-rishab-shetty-on-his-struggle-in-the-kannada-industry-background-nahi-hai-chance-nahi-milega-article-95018411|url-status=live}}</ref> তেনেবোৰ চাকৰি কৰি থকাৰ সময়তে তেওঁ বাংগালুৰুৰ চৰকাৰী চলচ্চিত্ৰ আৰু টিভি প্ৰতিষ্ঠানৰ পৰা চলচ্চিত্ৰ পৰিচালনাৰ ডিপ্লমা লাভ কৰে।<ref name="making">{{cite news|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/Making-Ricky/2016/01/16/article3229349.ece|title=Making Ricky|last1=Sharadhaa|first1=A|date=16 January 2016|access-date=29 January 2016|publisher=[[The Indian Express]]|archive-date=17 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160117164823/http://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/Making-Ricky/2016/01/16/article3229349.ece|url-status=dead|archivedate=17 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160117164823/http://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/Making-Ricky/2016/01/16/article3229349.ece|deadurl=yes}}</ref> তেওঁ ক্লেপ বয় হিচাপে, তাৰ পিছত স্পট বয় হিচাপে, তাৰ পিছত সহকাৰী পৰিচালক হিচাপে ছবি জগতত কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ইণ্ডাষ্ট্ৰীত কাম কৰি থাকোঁতে তেওঁ ৰক্ষিত শ্বেট্টীক লগ পাইছিল৷ পিছলৈ তেওঁলোকৰ বন্ধুত্ব হৈছিল। তেওঁৰ প্ৰথম গুৰুত্বপূৰ্ণ অভিনয় আছিল ''টুগলাক (২০১২)''।<ref>{{cite news | url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/rakshit-rishab-and-raj-meet-the-three-shettys-changing-kannada-cinema/article38112176.ece | title=Meet the 3 Shettys changing Kannada cinema | newspaper=The Hindu | date=4 January 2022 | last1=Rao | first1=Subha J. | archive-date=24 October 2022 | access-date=24 October 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221024181644/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/rakshit-rishab-and-raj-meet-the-three-shettys-changing-kannada-cinema/article38112176.ece | url-status=live }}</ref> পৱন কুমাৰৰ ''লুচিয়া'' ছবিখনত তেওঁ আৰক্ষী বিষয়াৰ সৰু চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল আৰু তাৰ পিছত ৰক্ষিত শ্বেট্টীৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত ''উলিদাভাৰু কন্দান্তে''ত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ২০১৬ চনত ৰক্ষিত শ্বেট্টী অভিনীত তেওঁৰ পৰিচালনাৰ প্ৰথম ছবি ''ৰিকি''য়ে বক্স অফিচত মজলীয়া সঁহাৰি লাভ কৰিছিল। সেই বছৰতে তেওঁ ''কিৰিক পাৰ্টি'' পৰিচালনা কৰিছিল, যিয়ে বক্স অফিচত হিট হৈছিল। ইয়াৰ পিছত শ্বেট্টীয়ে পৰিচালনা কৰিছিল ''চৰকাৰী হি. প্ৰা. ছালে'', কাছাৰাগোডু৷ ''Koduge: Ramanna Rai'' ''নামৰ ছবিখনে'' সমালোচকৰ প্ৰশংসা লাভ কৰা আৰু শ্ৰেষ্ঠ শিশু চলচ্চিত্ৰৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] লাভ কৰা ৰমন্না ৰায়। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ ''বেল বটম (২০১৯)'' ছবিত মুখ্য অভিনেতা হিচাপে অভিষেক ঘটায় যিয়ে সমাদৰ লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত ঋষব শ্বেট্টীৰ মুখ্য ভূমিকা আছিল ''গৰুড় গমনা বৃষভা বহানা'' (২০২১)৷ ঋষব শ্বেট্টী আৰু ইয়াৰ পৰিচালক ৰাজ বি শ্বেট্টীৰ অভিনয়ক সমালোচকসকলে বহুলভাৱে প্ৰশংসা কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2022-10-20 |title=If you liked Rishab Shetty in 'Kantara', watch his 7 best and highest-rated movies, per IMDb on ZEE5, Voot and more |url=https://www.gqindia.com/binge-watch/collection/liked-rishab-shettys-performance-kantara-7-highly-rated-films-kannada-actor-can-watch-zee5-voot/ |access-date=2022-11-15 |website=GQ India |language=en-IN |archive-date=15 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115180639/https://www.gqindia.com/binge-watch/collection/liked-rishab-shettys-performance-kantara-7-highly-rated-films-kannada-actor-can-watch-zee5-voot/ |url-status=live }}</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁ ''মিছন ইম্পচিবল'' আৰু ''হৰিকথে আল্লা গিৰিকাথে'' (দুয়োখন ছবি ২০২২ চনত) দুখন ছবিত অভিনয় কৰে৷ প্ৰথমখন ছবি তেওঁৰ [[তেলুগু ভাষা|তেলেগু]] ছবিৰ আত্মপ্ৰকাশ। শ্বেট্টীয়ে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী পৰিচালক [[কান্তাৰা]]ৰ বাবে হোম্বলে ফিল্মছৰ সৈতে সহযোগিতা কৰে য'ত তেওঁ মুখ্য অভিনেতাও আছিল।<ref>{{cite web | url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/kantara-box-office-collection-rishab-shetty-vikrant-rona-8219995/ | title=Kantara box office collection: Rishab Shetty's film overtakes Kiccha Sudeep's Vikrant Rona, is now third-highest grossing Kannada film ever | date=20 October 2022 | access-date=24 October 2022 | archive-date=20 October 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221020064328/https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/kantara-box-office-collection-rishab-shetty-vikrant-rona-8219995/ | url-status=live }}</ref> প্ৰথমতে ইয়াক কেৱল কানাড়া ভাষাতহে মুক্তি দিয়া হৈছিল আৰু পিছলৈ ইয়াক অন্য ভাষালৈ ডাব কৰা হৈছিল, যেতিয়া ছবিখনে সমালোচনাত্মক সফলতা লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/rishab-shettys-kantara-to-release-in-multiple-languages/articleshow/94659820.cms | title=Rishab Shetty's 'Kantara' to release in multiple languages - Times of India | website=[[The Times of India]] | date=5 October 2022 | archive-date=24 October 2022 | access-date=24 October 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221024181643/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/rishab-shettys-kantara-to-release-in-multiple-languages/articleshow/94659820.cms | url-status=live }}</ref> ''কান্তাৰা'' হৈছে বিশ্বৰ সৰ্বকালৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী কানাড়া ছবি। ২০২৩ চনৰ ৫৪ সংখ্যক আই এফ এফ আইত তেওঁ আই এফ এফ আইৰ বিশেষ জুৰী বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{cite news|url=https://pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=1980531|title=Winners at IFFI54|publisher=[[Press Information Bureau]]|date=29 November 2023|access-date=29 November 2023|archive-date=16 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231216134127/https://pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=1980531|url-status=live}}</ref> ২০২৫ বৰ্ষত ঋষব শেট্টীৰ পৰিচালনা, অভিনয় আৰু সহ-লিখনেৰে ''কান্তাৰা: এ লেজেণ্ড-ছেপটাৰ ওৱান-''এ মুক্তি লাভ কৰে৷ অক্টোবৰ মাহৰ ২ তাৰিখে মূল কানাড়া ভাষাৰ উপৰিও [[বলিউড|হিন্দী]], [[তামিল ভাষা|তামিল]], [[তেলুগু ভাষা|তেলেগু]], আৰু [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] ভাষাত ছবিখন মুক্তি দিয়া হয়৷ ২০২২ চনত নিৰ্মিত ছবিখনৰ প্ৰিকুৱেল হিচাপে বিবেচিত হোৱা ছবিখন কম সময়ৰ ভিতৰতে কেইবাটাও অভিলেখৰ গৰাকী হয়৷ দ্বিতীয় সোমবাৰলৈকে ছবিখনে ৬৫০ কোটিৰ সীমা অতিক্ৰম কৰাৰ খবৰ ওলাইছে।<ref>{{cite news|date=13 October 2025|title=Rishab Shetty shot Kantara Chapter 1 climax with ‘swollen leg, exhausted body’. See BTS pics|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/rishab-shetty-shot-kantara-chapter-1-climax-with-swollen-leg-exhausted-body-see-bts-pics-101760352641912.html|work=Hindustan Times|access-date=13 October 2025}}</ref> ছবিখন বৰ্তমান সময়ত ''সৰ্বকালৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী কানাড়া ছবি'', ''২০২৫ চনৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী ভাৰতীয় ছবি'',''২০২৫ চনৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী কানাড়া ছবি,'' আৰু ইয়াৰ স্থান সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী ভাৰতীয় ছবিৰ তালিকাভুক্ত। ==বঁটা আৰু মনোনয়ন== [[File:The Vice President of India, Shri M. Venkaiah Naidu confers Shri Rishabh Shetty Best Children's Film at the 66th National Film Awards ceremony, in New Delhi on December 23, 2019.jpg|thumb|২০১৯ চনৰ ২৩ ডিচেম্বৰত নতুন দিল্লীত অনুষ্ঠিত হোৱা ৬৬ সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠানত উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি এম ভেংকয়া নাইডুৱে ঋষব শ্বেট্টীক শ্ৰেষ্ঠ শিশু চলচ্চিত্ৰ সন্মান প্ৰদান কৰে৷]] [[File:The President Droupadi Murmu confers 'Medal Rajat' to the Director & Actor Shri Rishab Shetty for Best Actor in a Leading Role Kantara (Kannada) at the 70th National Film Awards on October 08, 2024.jpg|thumb|২০২৪ চনৰ ৮ অক্টোবৰত নতুন দিল্লীৰ বিজ্ঞান ভৱনত অনুষ্ঠিত ৭০ সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠানত পৰিচালক আৰু অভিনেতা ঋষব শ্বেট্টীক মুখ্য চৰিত্ৰত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা ''কান্তাৰা (কানাড়া)''ৰ বাবে ‘পদক ৰজত’ প্ৰদান কৰে]] {| class="wikitable" |+ !ছবি !বঁটা !শিতান !ফলাফল !তথ্যসূত্ৰ |- | rowspan="4" |কিৰিক পাৰ্টি |২০১৬ কৰ্ণাটক চলচ্চিত্ৰ বঁটা |শ্ৰেষ্ঠ পৰিয়াল মনোৰঞ্জনকাৰী |{{won}} |<ref>{{Cite web |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/karnataka-state-film-award-winners-for-2016/articleshow/58130032.cms |title=Karnataka State Film Award Winners for 2016 |work=The Times of India |date=11 April 2017 |access-date=30 June 2020 |archive-date=11 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201111191648/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/karnataka-state-film-award-winners-for-2016/articleshow/58130032.cms |url-status=live }}</ref> |- |৬৪সংখ্যক ফিল্মফেয়াৰ বঁটা-দক্ষিণ |শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক-কানাড়া |{{won}} |<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/filmfare-awards-kirik-party-is-the-big-winner-of-the-night/articleshow/59201196.cms|title=64th Filmfare Awards 2017 South: Kirik Party is the big winner of the night|work=The Times of India|date=19 June 2017|archive-date=12 August 2020|access-date=30 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200812080539/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/filmfare-awards-kirik-party-is-the-big-winner-of-the-night/articleshow/59201196.cms|url-status=live}}</ref> |- |দ্বিতীয় আইফা-উৎসৱম |শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক |{{nom}} |<ref>{{cite web |title=IIFA Utsavam 2017 (2016) Kannada Full Show, Nominees & Winners |url=http://updatebro.com/iifa-utsavam-full-show-kannada-winners/ |access-date=3 April 2017 |work=Updatebro.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20170328224355/http://updatebro.com/iifa-utsavam-full-show-kannada-winners/ |archive-date=28 March 2017 |url-status=dead |archivedate=28 March 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170328224355/http://updatebro.com/iifa-utsavam-full-show-kannada-winners/ |deadurl=yes }}</ref> |- |৬ষ্ঠ ছীমা বটা |শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক-কানাড়া |{{won}} |<ref>{{cite web|url=http://www.idlebrain.com/news/today/siima-2017awards-kannada.html|title=SIIMA 2017 Kannada winners list&nbsp;— idlebrain.com news|work=Idlebrain|access-date=30 June 2020|archive-date=12 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221012212222/https://www.idlebrain.com/news/today/siima-2017awards-kannada.html|url-status=live}}</ref> |- | rowspan="6" |চৰকাৰী হি প্ৰ শালে, কাছাৰগোডু, কোডুগে: ৰমন্না ৰায় |৬৬সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় ছবি বঁটা |শ্ৰেষ্ঠ শিশু ছবি |{{won}} |<ref name="66thaward">{{cite press release|title=66th National Film Awards|url=https://dff.gov.in/images/News/66th_NFA_Results.pdf|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=11 August 2019|df=dmy-all|archive-date=9 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190809152118/https://dff.gov.in/images/News/66th_NFA_Results.pdf|url-status=live}}</ref> |- | ২০১৮ কৰ্ণাটক চলচ্চিত্ৰ বঁটা |শ্ৰেষ্ঠ পৰিয়াল মনোৰঞ্জনকাৰী |{{won}} |<ref>{{Cite web|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/karnataka-state-film-awards-2018-raghavendra-rajkumar-and-meghana-raj-bag-top-honours-check-out-all-winners/articleshow/73186197.cms|title=KARNATAKA STATE FILM AWARDS 2018: RAGHAVENDRA RAJKUMAR AND MEGHANA RAJ BAG TOP HONOURS; CHECK OUT ALL WINNERS|date=10 January 2020|access-date=4 May 2020|website=bangalore mirror|archive-date=25 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200125091339/https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/karnataka-state-film-awards-2018-raghavendra-rajkumar-and-meghana-raj-bag-top-honours-check-out-all-winners/articleshow/73186197.cms|url-status=live}}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/movies/karnataka-state-film-awards-2018-raghavendra-rajkumar-and-meghana-raj-bag-top-honours-2453763.html|title=Karnataka State Film Awards 2018: Raghavendra Rajkumar and Meghana Raj Bag Top Honours|date=10 January 2020|access-date=4 May 2020|website=News18|archive-date=30 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200630123523/https://www.news18.com/amp/news/movies/karnataka-state-film-awards-2018-raghavendra-rajkumar-and-meghana-raj-bag-top-honours-2453763.html|url-status=live}}</ref> |- |rowspan=2|৬৬সংখ্যক ফিল্মফেয়াৰ বঁটা-দক্ষিণ |শ্ৰেষ্ঠ ছবি-কানাড়া |{{nom}} |rowspan=2|<ref>{{cite web|title=Nominations for the 66th Filmfare Awards (South) 2019|url=https://www.filmfare.com/features/nominations-for-the-66th-filmfare-awards-south-2019_-37931.html|website=Filmfare|date=13 December 2019|access-date=13 December 2019|archive-date=12 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191212141500/https://www.filmfare.com/features/nominations-for-the-66th-filmfare-awards-south-2019_-37931.html|url-status=live}}</ref><br /><ref>{{cite web|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/winners-of-the-66th-filmfare-awards-south-2019_-38163.html|title=Winners of the 66th Filmfare Awards (South) 2019|website=[[Filmfare]]|access-date=22 December 2019|archive-date=22 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191222020917/https://www.filmfare.com/news/bollywood/winners-of-the-66th-filmfare-awards-south-2019_-38163.html|url-status=live}}</ref> |- |শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক-কানাড়া |{{nom}} |- | rowspan="2" |৮ম ছীমা বটা |শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক-কানাড়া |{{nom}} | rowspan="2" |<ref>{{Cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/siima-awards-2019-heres-a-complete-list-of-nominees/articleshow/70287216.cms |title=SIIMA Awards 2019: Here's a complete list of nominees |work=The Times of India |date=19 July 2019 |access-date=30 June 2020 |archive-date=1 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183932/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/siima-awards-2019-heres-a-complete-list-of-nominees/articleshow/70287216.cms |url-status=live }}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/entertainment/south-gossip/article/siima-awards-2019-full-winners-list-vijay-deverakonda-keerthy-suresh-yash-win-big/470065|title=SIIMA Awards 2019 full winners list|website=Times Now|date=17 August 2019|access-date=19 January 2020|archive-date=12 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210112050142/https://www.timesnownews.com/entertainment/south-gossip/article/siima-awards-2019-full-winners-list-vijay-deverakonda-keerthy-suresh-yash-win-big/470065|url-status=live}}</ref> |- |শ্ৰেষ্ঠ ছবি-কানাড়া |{{nom}} |- |rowspan="2"|গৰুদ গমন বৃষভা বহান |১০ম ছীমা বঁটা |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা-কানাড়া |{{nom}} |<ref>{{cite web |title=SIIMA WINNER'S 2022 |url=https://siima.in/index.php/awards-2022/ |access-date=21 October 2022 |archive-date=2 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002000846/https://siima.in/index.php/awards-2022/ |url-status=live |archivedate=2 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221002000846/https://siima.in/index.php/awards-2022/ |deadurl=yes }}</ref> |- |৬৭সংখ্যক ফিল্মফেয়াৰ দক্ষিণ বঁটা |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা-কানাড়া |{{nom}} |<ref>{{cite web|url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-south-2022/kannada/nominations|title=67th Parle Filmfare Awards South 2022 with Kamar Film Factory|website=[[Filmfare]]|access-date=18 October 2022|archive-date=9 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221009173254/https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-south-2022/kannada/nominations|url-status=live}}</ref> |- | rowspan="8" |কান্তাৰা |৫৪সংখ্যক আইফা বঁটা |বিচাৰকৰ বিশেষ বঁটা-IFFI |{{won}} |<ref>{{cite news |date=29 November 2023 |title=Winners at IFFI54 |url=https://pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=1980531 |access-date=29 November 2023 |publisher=[[Press Information Bureau]] |archive-date=16 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231216134127/https://pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=1980531 |url-status=live }}</ref> |- | rowspan="2" |১১শ ছীমা বঁটা |শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক-কানাড়া |{{won}} | rowspan="2" |<ref>{{cite web |title=SIIMA WINNER'S 2023 |url=https://siima.in/index.php/awards-2022/ |access-date=21 October 2022 |archive-date=2 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002000846/https://siima.in/index.php/awards-2022/ |url-status=live |archivedate=2 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221002000846/https://siima.in/index.php/awards-2022/ |deadurl=yes }}</ref> |- | Best Actor (Critics) |{{won}} |- |rowspan="2"|৬৮সংখ্যক ফিল্মফেয়াৰ দক্ষিণ বঁটা |শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক-কানাড়া |{{nom}} | rowspan="2" |<ref>{{cite web|url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-south-2022/kannada/nominations|title=67th Parle Filmfare Awards South 2022 with Kamar Film Factory|website=[[Filmfare]]|access-date=18 October 2022|archive-date=9 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221009173254/https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-south-2022/kannada/nominations|url-status=live}}</ref> |- |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা-কানাড়া |{{won}} |- |rowspan="2" |৭০সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা |{{won}} |rowspan="2"|<ref>{{Cite web|last=Desk |first=DH Web |title=National Film Awards Live: Kannada cinema shines bright as KGF 2, Kantara bag wins, Rishab Shetty gets best actor prize |url=https://www.deccanherald.com/entertainment/national-film-awards-live-updates-entertainment-news-kantara-12th-fail-vikrant-massey-mammootty-rishab-shetty-3152662 |access-date=2024-08-16 |website=Deccan Herald |language=en}}</ref> |- | স্বাস্থ্যকৰ মনোৰঞ্জন প্ৰদান কৰা শ্ৰেষ্ঠ জনপ্ৰিয় ছবি | {{won}} |- |ছিলভাৰ লটাছ বঁটা |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা-কানাড়া |{{won}} |<ref name=":0" /> |- |} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category}} * {{IMDb name | 6142895 }} [[শ্ৰেণী:কন্নড় চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:কানাড়া ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অভিনয় শিল্পী]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক]] [[শ্ৰেণী:চিত্ৰনাট্য লেখক]] [[শ্ৰেণী:অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (ভাৰত) বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:তেলেগু চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] 4h1e7gr0dka8ouw8zoix16y7hf9dv4n 0 128928 626327 562327 2026-08-11T17:57:36Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626327 wikitext text/x-wiki {{short description|Indian revolutionary (1907–1931)}} {{Infobox person | name = সুখদেৱ থাপাৰ | image = Martyr Sukhdev Thapar.jpg | caption = ১৯২৯ চনত থাপাৰ | birth_date = {{birth date|df=yes|1907|05|15}} | birth_place = লুধিয়ানা, পাঞ্জাৱ প্ৰভিঞ্চ, বৃটিছ ভাৰত<br />(বৰ্তমানৰ পাঞ্জাৱ, [[ভাৰত]]) | death_date = {{death date and age|df=yes|1931|03|23|1907|05|15}} | death_place = কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ,লাহোৰ,পাঞ্জাৱ প্ৰভিঞ্চ,বৃটিছ ভাৰত<br />(বৰ্তমানৰ পাঞ্জাৱ, [[পাকিস্তান]]) | death_cause = ফাঁচি দি হত্যা | nationality = ভাৰতীয় | occupation = সশস্ত্ৰ বিপ্লৱী | organization = হিন্দুস্তান ছ’চিয়েলিষ্ট ৰিপাব্লিকান এছ’চিয়েচন <br/>নজোৱান ভাৰত সভা | known_for = স্বাধীনতা সংগ্ৰামত অৱদান | movement = [[ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলন ]] | website = }} '''সুখদেৱ থাপাৰ ({{lang_en|Sukhdev Thapar}})''' (১৯০৭ চনৰ ১৫ মে' – ১৯৩১ চনৰ ২৩ মাৰ্চ) ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ বাবে ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়া এজন ভাৰতীয় স্বাধীনতা সংগ্ৰামী। হিন্দুস্তান ছ'চিয়েলিষ্ট ৰিপাব্লিকান এছ'চিয়েচনৰ সদস্য হিচাপে ১৯৩১ চনৰ ২৩ মাৰ্চত শিৱৰাম ৰাজগুৰু আৰু ভগত সিঙৰ সৈতে ফাঁচি দিয়া হয়। [[File:Statues of Bhagat Singh, Rajguru and Sukhdev.jpg|thumb|210px|হুছেইনীৱালাৰ ওচৰত [[ভাৰত]]–[[পাকিস্তান]] সীমান্তত ভগত সিং, ৰাজগুৰু আৰু সুখদেৱৰ মূৰ্তি]] == সুখদেৱ থাপাৰৰ প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ১৯০৭ চনৰ ১৫ মে'ত ব্ৰিটিছ ৰাজত্বৰ সময়ত পঞ্জাৱৰ পুৰণি লুধিয়ানাৰ নাউঘৰা অঞ্চলত ৰামলাল থাপাৰ আৰু ৰালী দেৱীৰ ঘৰত সুখদেৱ থাপাৰৰ জন্ম হয়।<ref name=":100">{{Cite news|url=http://www.tribuneindia.com/2007/20070513/spectrum/main1.htm|title=Mark of a martyr – Sukhdev Thapar|date=13 May 2007|work=The Tribune India|access-date=26 May 2018|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071221213929/http://www.tribuneindia.com/2007/20070513/spectrum/main1.htm|archive-date=21 December 2007|df=dmy-all}}</ref> তেওঁ পাঞ্জাবী খাত্ৰী সম্প্ৰদায়ৰ আছিল আৰু পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁক ককাক লালা অচিন্ত্ৰামে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল।<ref name="Mande2005">{{cite book|author=Pramod Maruti Mande|title=Sacred offerings into the flames of freedom|url=https://books.google.com/books?id=ih1uAAAAMAAJ|year=2005|publisher=Vande Mataram Foundation|isbn=978-81-902774-0-2|page=251}}</ref> == বিপ্লৱী কাৰ্যকলাপ == === হিন্দুস্তান ছ’চিয়েলিষ্ট ৰিপাব্লিকান এছ’চিয়েচন === সুখদেৱ থাপাৰ হিন্দুস্তান ছ’চিয়েলিষ্ট ৰিপাব্লিকান এছ’চিয়েশ্যন আৰু নজোৱান ভাৰত সভাৰ সদস্য আছিল। তেওঁ পঞ্জাৱ আৰু উত্তৰ ভাৰতৰ অন্যান্য অঞ্চলতো বিপ্লৱী আন্দোলন আৰম্ভ কৰে। <ref name=":50">{{Cite news |date=15 May 2017 |title=Facts about martyr Sukhdev Thapar |work=[[India Today]] |url=https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/facts-about-sukhdev-thapar-977156-2017-05-15 |access-date=25 May 2018}}</ref> তেওঁ এইচ এছ আৰ এৰ পঞ্জাব ইউনিটৰ মুৰব্বী আছিল আৰু সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ১৯২৯ চনত কাৰাগাৰত অনশন কৰাকে ধৰি কেইবাটাও বিপ্লৱী অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল সুখদেৱে। লাহোৰ ষড়যন্ত্ৰ গোচৰত (১৯২৯–১৯৩০) আক্ৰমণৰ বাবে তেওঁ বেছিকৈ পৰিচিত। <ref name=":70">{{Cite news |date=23 Mar 2017 |title=Remembering the men who shook up the British Raj |work=[[The Economic Times]] |url=https://economictimes.indiatimes.com/slideshows/nation-world/remembering-the-men-who-shook-up-the-british-raj/sukhdev-thapar/slideshow/57792773.cms |access-date=25 May 2018}}</ref> ১৯২৮ চনৰ ১৭ ডিচেম্বৰত জ্যেষ্ঠ নেতা [[লালা লাজপত ৰায়]]ৰ ভয়ানক মৃত্যুৰ প্ৰতিশোধ ল’বলৈ ভগত সিং আৰু শিৱৰাম ৰাজগুৰুৱে সহকাৰী আৰক্ষী অধীক্ষক জন পি চণ্ডাৰছৰ হত্যাকাণ্ডৰ ভূমিকাৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত। <ref name=":50" /> ===লাহোৰ ষড়যন্ত্ৰৰ গোচৰ=== ১৯২৯ চনৰ লাহোৰ ষড়যন্ত্ৰ গোচৰৰ আনুষ্ঠানিকভাৱে "ক্ৰাউন বনাম সুখদেৱ আৰু অন্যান্য" শীৰ্ষক আছিল সুখদেৱ প্ৰধান সন্দেহযুক্ত। এই গোচৰৰ প্ৰথম তথ্য প্ৰতিৱেদন (এফ আই আৰ), জ্যেষ্ঠ আৰক্ষী অধীক্ষক হেমিল্টন হাৰ্ডিঙে বিশেষ দণ্ডাধীশ আৰ. ১৯২৯ চনৰ এপ্ৰিল মাহত পণ্ডিতে সুখদেৱক এক নম্বৰ অভিযুক্ত হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰিছিল। তেওঁক থাপাৰ খাত্ৰী ৰাম লালৰ পুত্ৰ স্বামী ওৰফে কিষাণ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। ১৯২৯ চনৰ ৮ এপ্ৰিলত নতুন দিল্লীৰ কেন্দ্ৰীয় বিধানসভা হলত হোৱা বোমা বিস্ফোৰণৰ পিছত সুখদেৱ আৰু তেওঁৰ সহযোগীসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰি দোষী সাব্যস্ত কৰা হয় আৰু মৃত্যুদণ্ডৰ শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{Cite journal |last=Singh |first=Bhagat |date=2021 |title='The Philosophy of the Bomb' (India, 1929) |url=http://dx.doi.org/10.5040/9781350302587.0012 |journal=Aesthetics and Politics in the Global South |doi=10.5040/9781350302587.0012|isbn=978-1-350-30258-7 |url-access=subscription }}</ref> ১৯৩১ চনৰ ২৩ মাৰ্চত থাপাৰ, [[ভগত সিং]] আৰু শিৱৰাম ৰাজগুৰুক লাহোৰ কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰত ফাঁচি দিয়া হয়। <ref name=":70" /> ছাটলেজ নদীৰ পাৰত গোপনে তেওঁলোকৰ মৃতদেহ দাহ কৰা হয়। [[File:Bhagat Singh's execution Lahore Tribune Front page.jpg|thumb|right|ফাঁচিৰ ঘোষণা কৰা দ্য ট্ৰিবিউনৰ প্ৰথম পৃষ্ঠা]] === ফাঁচিৰ প্ৰতিক্ৰিয়া === বিশেষকৈ [[কৰাচী]]ত [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ বাৰ্ষিক অধিৱেশনৰদিনা এই মৃত্যুদণ্ডৰ বিষয়ে বাতৰিত অতিশয় প্ৰচাৰিত হৈছিল। <ref>{{cite news |date=25 March 1931 |title=Indian executions stun the Congress |work=The New York Times |url=https://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=FA0B11F83F5E1B7A93C7AB1788D85F458385F9&scp=18&sq="Bhagat |access-date=2011-10-11 |df=dmy}}</ref> "নিউয়ৰ্ক টাইমছ"তো প্ৰকাশ পাইছিল। ৰক্ষণশীলসকলে ফাঁচিৰ মাত্ৰ কেইসপ্তাহমান আগতে স্বাক্ষৰিত গান্ধী-আৰউইন চুক্তিক ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যৰ কৰ্তৃত্ব দুৰ্বল বুলি গণ্য কৰিছিল। ব্ৰিটিছ আৰক্ষী বিষয়াক হত্যা কৰাৰ অপৰাধত দোষী সাব্যস্ত হোৱা তিনিজন লোকৰ মৃত্যুদণ্ড যদি ব্ৰিটিছ চৰকাৰ বা ভাৰতৰ ভাইচৰয়ে হ্ৰাস কৰিলেহেঁতেন তেন্তে সংসদত ইতিমধ্যে দুৰ্বল হৈ পৰা ব্ৰিটিছ চৰকাৰক সমালোচনা কৰাৰ সুযোগ কনজাৰ্ভেটিভসকলক আৰু অধিক সুযোগ দিলেহেঁতেন। == উত্তৰাধিকাৰী == [[File:National Martyrs Memorial Hussainiwala.jpg|thumb|সুখদেৱ, ভগত সিং আৰু ৰাজগুৰুৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় শ্বহীদ স্মাৰক। ]] ভগত সিং আৰু ৰাজগুৰুৰ সৈতে সুখদেৱক দাহ কৰা হুছেইনীৱালাত ৰাষ্ট্ৰীয় শ্বহীদ স্মৃতিসৌধ। তেওঁৰ স্মৃতিত ২৩ মাৰ্চত শ্বহীদ দিৱস পালন কৰা হয়। স্মৃতিসৌধত তেওঁক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনোৱা হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.jagranjosh.com/current-affairs/nation-paid-tributes-to-bhagat-singh-rajguru-sukhdev-on-their-86th-martyrdom-day-1490241956-1|title=Nation paid tributes to Bhagat Singh, Rajguru & Sukhdev on their 86th martyrdom day|date=23 March 2017|access-date=25 May 2018|archivedate=26 May 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180526191304/https://www.jagranjosh.com/current-affairs/nation-paid-tributes-to-bhagat-singh-rajguru-sukhdev-on-their-86th-martyrdom-day-1490241956-1|deadurl=yes}}</ref> দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এখন মহাবিদ্যালয় শ্বহীদ সুখদেৱ কলেজ অৱ বিজনেছ ষ্টাডিজৰ নাম সুখদেৱৰ স্মৃতিত ৰখা হৈছিল। ১৯৮৭ চনৰ আগষ্ট মাহত ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।<ref>{{Cite web|url=http://sscbs.du.ac.in/index.php/sscbs/shaheed-sukhdev|title=Shaheed Sukhdev|website=[[Shaheed Sukhdev College of Business Studies]]|access-date=25 May 2018|archivedate=25 May 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180525013142/http://sscbs.du.ac.in/index.php/sscbs/shaheed-sukhdev|deadurl=yes}}</ref> সুখদেৱৰ জন্মস্থান লুধিয়ানাত অমৰ শ্বহীদ সুখদেৱ থাপাৰ আন্তঃৰাজ্যিক বাছ টাৰ্মিনেলৰ মূল বাছ ষ্টেণ্ড। <ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/punjab/punjab-roadways-takes-city-bus-stand-s-charge-temporarily/story-12kSylOQ03n7dhwkIMJRRI.html|title=Punjab Roadways takes city bus stand's charge temporarily|date=24 Jan 2016|work=[[Hindustan Times]]|access-date=25 May 2018}}</ref> == তথ্যৰ উৎস == {{Reflist}} ==অধিক পঢ়ক== * {{cite book |title=Sukhdev: An Immortal Martyr of India |last=Hundal |first=Sandeep Singh |url=https://books.google.com/books?id=aJiPrgEACAAJ |year=2013 |publisher=Indraprastha Prakashan |location=Delhi |oclc=904267904}} *{{cite book |last=Noorani |first=Abdul Gafoor Abdul Majeed |title=The Trial of Bhagat Singh: Politics of Justice |publisher=Oxford University Press |year=2001 |orig-year=1996 |isbn=0195796675}} {{Commons category}} {{Indian Revolutionary Movement}} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বিপ্লৱী]] [[শ্ৰেণী:পঞ্জাব, ভাৰতৰ ব্যক্তি]] hy97fgbro25oqp0yzd7fj746p1v805f 0 129492 626458 565180 2026-08-12T07:14:12Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626458 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = চোকাপাৰা | settlement_type = গাঁও | pushpin_map = India Assam#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = অসমৰ ভিতৰত অৱস্থান | coordinates = {{coord|26|17|2|N|90|13|35|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} ভাৰত | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = অসম | subdivision_type2 = জিলা | subdivision_name2 = ধুবুৰী | unit_pref = Metric | population_total = 1148 | population_as_of = ২০০১ | demographics_type1 = ভাষা | demographics1_title1 = প্ৰধান ভাষা | demographics1_info1 = অসমীয়া | timezone1 = IST | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = পিন ক'ড | postal_code = 783351 | area_code_type = টেলিফোন ক'ড | area_code = 91-3667 | registration_plate = AS | blank1_name_sec1 = নিকটৱৰ্তী চহৰ | blank1_info_sec1 = বিলাসীপাৰা | blank2_name_sec1 = লোকসভা সমষ্টি | blank2_info_sec1 = ধুবুৰী | blank3_name_sec1 = বিধানসভা সমষ্টি | blank3_info_sec1 = বিলাসীপাৰা পূব<ref>[http://ceoassam.nic.in/eroll/Master/6/27/A027029.pdf 2011 Voter list of Chokapara, Bilasipara East 27] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120426072110/http://ceoassam.nic.in/eroll/Master/6/27/A027029.pdf |date=2012-04-26 }}</ref> }} [[File:Chokapara Village.JPG|thumb|চোকাপাৰা গাঁৱৰ দৃশ্য]] '''চোকাপাৰা''' অসমৰ [[ধুবুৰী জিলা]]ৰ [[বিলাসীপাৰা]] উপ-বিভাগৰ অন্তৰ্গত [[লক্ষীগঞ্জ]] গাঁও পঞ্চায়তৰ অধীনস্থ এখন গাঁও।<ref>{{cite web |url=http://www.drdadhubri.org/bl_gp_vill/vill_data1.asp?Block=BILASIPARA&GP=LAKHIGANJ&strID=117&Village=CHOKRAPARA |title=CHOKRAPARA Village of Dhubri District |publisher=Drdadhubri.org |date= |accessdate=2013-01-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120209121739/http://www.drdadhubri.org/bl_gp_vill/vill_data1.asp?Block=BILASIPARA&GP=LAKHIGANJ&strID=117&Village=CHOKRAPARA |archive-date=9 February 2012 |url-status=dead |df=dmy-all |archivedate=2012-02-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120209121739/http://www.drdadhubri.org/bl_gp_vill/vill_data1.asp?Block=BILASIPARA&GP=LAKHIGANJ&strID=117&Village=CHOKRAPARA |deadurl=yes }}</ref> এই গাঁওখন বিলাসীপাৰা চহৰৰ পৰা প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ উত্তৰে অৱস্থিত। পূৰ্বৰ গোৱালপাৰা জিলাৰ অন্যতম পুৰণি ৰাজহ গাঁও হিচাপে চোকাপাৰাৰ ঐতিহাসিক গুৰুত্ব আছে। ২০০১ চনৰ ভাৰতীয় জনগণনা অনুসৰি গাঁওখনৰ জনসংখ্যা আছিল ১,১৪৮ জন আৰু মুঠ ২৫৩টা পৰিয়াল আছিল। ইয়াৰ প্ৰায় ৫২% পুৰুষ আৰু ৪৮% মহিলা।<ref>[http://www.censusindia.gov.in/PopulationFinder/View_Village_Population.aspx?pcaid=958333&category=VILLAGE 2001 Summary Census data for Chokapara village]</ref><ref>http://www.voiceofbharat.org/Dhubri/view_results_detail.asp?ID=861&mVarTable={{dead link|date=August 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}[Sheet1]</ref> [[File:ricestraw.JPG|thumb|চোকাপাৰাত ধান খেৰ ৰখাৰ এক পৰম্পৰাগত পদ্ধতি]] [[File:whitegourd.JPG|thumb|চোকাপাৰাৰ এটা ঘৰৰ চাদত কিছুমান পূৰঠ বগা লাও]] [[File:batelnut.JPG|thumb|চোকাপাৰা গাঁৱৰ দৃশ্য, তামোল গছ]] [[File:betelleaves.JPG|thumb|চোকাপাৰা গাঁৱত এজন বৃদ্ধই পাণ বিক্ৰী কৰি থকা দৃশ্য]] ==ইতিহাস== ‘‘চোকাপাৰা’’ নামটোৰ উৎস সম্পৰ্কে এক জনপ্ৰিয় লোককথা প্ৰচলিত। স্থানীয় ভাষাত ‘চোকা’ মানে তীক্ষ্ণ বা সতৰ্ক আৰু ‘পাৰা’ মানে গাঁও। লোককথা অনুসৰি, প্ৰাচীন কালত গাঁওখন ঘন জংঘলেৰে আৱৃত আছিল আৰু সন্ধিয়া সময়ত ‘ডাইনী’ নামৰ অলৌকিক শক্তিৰ ভয়ত ওচৰৰ গাঁওবাসীয়ে এই অঞ্চললৈ অহাৰ সাহস নকৰে। এই সতৰ্কতা আৰু ভয়ৰ পৰাই গাঁওখনৰ নাম চোকাপাৰা হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ==মানুহ== চোকাপাৰা গাঁওখনত হিন্দু আৰু মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ মানুহ প্ৰায় সমান অনুপাতত বসবাস কৰে আৰু দীৰ্ঘদিন ধৰি সম্প্ৰীতিৰে একেলগে বাস কৰি আহিছে। হিন্দুসকল মূলত নাথ সম্প্ৰদায়ৰ আৰু জোগী হিচাপে পৰিচিত। মুছলমানসকলে ইছলাম ধৰ্মৰ ছুন্নী শাখা অনুসৰণ কৰে। পৰম্পৰাগতভাৱে গাঁওখনত ‘গাঁওবুঢ়া’ প্ৰথা চলি আহিছে, যিয়ে সৰু-মজলীয়া বিবাদ নিষ্পত্তি কৰে। ==ভাষা== চোকাপাৰাৰ লোকসকলে প্ৰধানকৈ গোৱালপাৰীয়া উপভাষাত কথা কয়, যি অসমীয়া ভাষাৰ এক উপভাষা। চৰকাৰী কাম-কাজ আৰু শিক্ষাৰ মাধ্যম হিচাপে অসমীয়া আৰু ইংৰাজী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ হয়। ==সংস্কৃতি== চোকাপাৰাৰ সংস্কৃতি সামগ্ৰিক অসমীয়া সংস্কৃতিৰ অংশ। ইয়াত হিন্দু, ইছলাম আৰু স্থানীয় লোক-সংস্কৃতিৰ সমন্বয় দেখা যায়। গামোচা, জাপি, শৰাই আদি সাংস্কৃতিক প্ৰতীকসমূহ গাঁওবাসীৰ দৈনন্দিন জীৱনৰ অংশ। তামোল-পান খোৱাৰ প্ৰচলন ইয়াৰ এটা বিশেষ সাংস্কৃতিক বৈশিষ্ট্য। ==অৰ্থনীতি== পৰম্পৰাগতভাৱে চোকাপাৰাৰ অৰ্থনীতি কৃষিনিৰ্ভৰ। ধান ইয়াৰ প্ৰধান শস্য। ইয়াৰ উপৰিও সৰিয়হ, পাট, তেলবীজ, শাক-পাচলি আদি খেতি কৰা হয়। বৰ্তমান নতুন প্ৰজন্মে ব্যৱসায়, শিক্ষা আৰু বিভিন্ন পেছাত আগ্ৰহ দেখুৱাইছে। আত্মসহায়ক গোটসমূহো গাঁওখনত সক্ৰিয়। ==শিক্ষা== শিক্ষাই চোকাপাৰা গাঁওখনত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান দখল কৰি আছে। গাঁওখনত ১৯৩৩ নং চোকাপাৰা নিম্ন বুনিয়াদী বিদ্যালয় (স্থাপিত ১৯৬২)<ref>{{cite web |url=http://www.schoolsworld.in/schools/showschool.php?school_id=18020426801 |title=1933 NO.CHOKAPARA LP SCHOOL |publisher=Schoolsworld.in |date= |accessdate=2013-01-01 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304060726/http://www.schoolsworld.in/schools/showschool.php?school_id=18020426801 |deadurl=yes }}</ref> আৰু এখন কন্যা উচ্চ বিদ্যালয় আছে। ইয়াৰ উপৰিও লাখিগঞ্জ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ো ইয়াত অৱস্থিত। বহু গাঁওবাসী শিক্ষক, চৰকাৰী কৰ্মচাৰী আৰু বিভিন্ন পেছাত নিযুক্ত। ==ক্ৰীড়া আৰু উৎসৱ== ভলীবল, ক্ৰিকেট, ফুটবল, বেডমিণ্টন আৰু কবাডী চোকাপাৰাৰ জনপ্ৰিয় ক্ৰীড়া। কেতিয়াবা গাঁওখনৰ কবাডী দল উপ-বিভাগত বিশেষ খ্যাতি লাভ কৰিছিল। বিহু, ঈদুল ফিতৰ, ঈদুল আজহা, দুৰ্গা পূজা আদি উৎসৱসমূহ ইয়াত সমান উৎসাহেৰে পালন কৰা হয়। ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[Category:ধুবুৰী জিলা]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]] ibzt2a4gglo7bqcfnw7ueq73c0zavr5 0 131524 626409 582613 2026-08-12T05:26:18Z ~2026-44274-89 51139 626409 wikitext text/x-wiki {{Infobox model | name = জৰ্জিনা ৰড্ৰিগেজ | image = Georgina Rodríguez in the Oval Office (54934212986) (cropped).jpg | caption = জৰ্জিনা ২০২৫ চনত | birth_name = জৰ্জিনা ৰড্ৰিগেজ হাৰ্নাণ্ডেজ | birth_date = {{birth date and age|1994|1|27|df=y}} | birth_place = বুৱেনছ আইৰেছ, আৰ্জেণ্টিনা | citizenship = {{hlist|আৰ্জেণ্টিনা|স্পেইন}} | occupation = {{hlist|ছ’চিয়েল মিডিয়া ব্যক্তিত্ব|মডেল|উদ্যোগী}} | partner = ক্ৰিষ্টিয়ানো ৰোনাল্ডো (২০১৬–2026) | children = ৩<ref>{{Cite web|url=https://www.uol.com.br/esporte/ultimas-noticias/2022/01/30/vai-casar-georgina-abre-o-jogo-sobre-relacao-com-cristiano-ronaldo.amp.htm|title=Cristiano Ronaldo: Georgina abre o jogo sobre relação|website=www.uol.com.br|date=30 January 2022|accessdate=22 November 2024}}</ref> | years active = ২০১৬–বৰ্তমান }} '''জৰ্জিনা ৰড্ৰিগেজ হাৰ্নাণ্ডেজ''' (জন্ম: ২৭ জানুৱাৰী ১৯৯৪) এগৰাকী [[আৰ্জেণ্টিনা]] আৰু [[স্পেনিছ]] ছ’চিয়েল মিডিয়া ব্যক্তিত্ব, মডেল আৰু উদ্যোগী। [[পৰ্তুগীজ]] ফুটবলাৰ [[ক্ৰিষ্টিয়ানো ৰোনাল্ডো]]ৰ সৈতে তেওঁৰ সম্পৰ্কৰ জৰিয়তে তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় খ্যাতি লাভ কৰে। সংবাদ মাধ্যমৰ ব্যাপক মনোযোগ আৰু সামাজিক মাধ্যমত সক্ৰিয় উপস্থিতিৰ ফলত তেওঁ ইনষ্টাগ্ৰামত বিশাল অনুগামী গঢ়ি তুলিছে। মডেলিঙৰ উপৰি তেওঁ ফেশ্বন আৰু জীৱন-শৈলী উদ্যোগৰ ক্ষেত্ৰতো সক্ৰিয়। ২০২২ চনত নেটফ্লিক্সত মুক্তিপ্ৰাপ্ত তথ্যচিত্ৰ ''আই এম জৰ্জিনা''ত তেওঁৰ ব্যক্তিগত আৰু পেছাদাৰী জীৱন প্ৰদৰ্শিত হয়। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ৰড্ৰিগেজৰ জন্ম আৰ্জেণ্টিনাৰ বুয়েনছ আইৰেছ, [[আৰ্জেণ্টিনা]]ত হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Georgina Rodríguez: Who is Cristiano Ronaldo's girlfriend? |url=https://www.bbc.com/news/world-60154138 |website=BBC News |access-date=21 June 2025 }}{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেওঁৰ পিতৃ আৰ্জেণ্টিনাৰ আৰু মাতৃ স্পেইনৰ আছিল।<ref>{{cite web |title=Georgina Rodríguez: The Life of the Woman Who Stole Ronaldo's Heart |url=https://www.marca.com/en/lifestyle/celebrities/2022/01/27/61f24f9fe2704eb96b8b45b0.html |website=Marca |access-date=21 June 2025}}</ref> তেওঁৰ পিতৃ জৰ্হে ৰড্ৰিগেজে ২০০৩ চনত স্পেইনত মাদক দ্ৰব্য সৰবৰাহৰ অপৰাধত দহ বছৰ কাৰাদণ্ড ভোগ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Varapalo para Georgina Rodríguez: desvelan que su padre pasó 10 años en prisión por narcotráfico |url=https://www.eleconomista.es/amp/9432910/Varapalo-para-Georgina-Rodriguez-desvelan-que-su-padre-paso-10-anos-en-prision-por-narcotrafico |website=El Economista |language=Spanish |date=10 May 2018}}</ref><ref>{{cite web |title=Patricia, hermana de Georgina: "Nosotras de pequeñas veíamos cómo nuestro padre preparaba los paquetes de droga" |url=https://www.telecinco.es/salvamedeluxe/patricia-hermana-georgina-rodriguez-padre-paquetes-droga_18_3275220197.html |website=Telecino |language=Spanish |date=30 January 2022}}</ref> আৰম্ভণিতে তেওঁৰ পৰিয়ালে পিতৃৰ আত্মীয়সকলৰ সৈতে বাস কৰিছিল। তেওঁৰ এগৰাকী সতিয়া ভগ্নী আৰু এগৰাকী সহোদৰ ভগ্নী আছে। ৰড্ৰিগেজ মাত্ৰ এবছৰীয়া হোৱাৰ পাছত তেওঁৰ মাতৃয়ে পুনৰ স্পেইনলৈ উভতি যাবলৈ সিদ্ধান্ত লয় আৰু পৰিয়ালটো উত্তৰ [[স্পেইন]]ৰ হুৱেস্কা প্ৰদেশৰ জাকা চহৰত স্থায়ীভাৱে বসতি স্থাপন কৰে।<ref>{{cite web |title=Where is Georgina Rodríguez from and what was her childhood like? |url=https://www.hellomagazine.com/celebrities/20220126131491/georgina-rodriguez-netflix-who-is-she-early-life-career/ |website=Hello Magazine |access-date=21 June 2025 }}{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ৰড্ৰিগেজে চাৰি বছৰ বয়সৰপৰা বেলেট নৃত্য অধ্যয়ন কৰিছিল, কিন্তু পৰিয়ালৰ আৰ্থিক অসুবিধাৰ বাবে তেওঁ সেই অধ্যয়ন ত্যাগ কৰিব লগা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Twins with Cristiano Ronaldo: Everything to know about I Am Georgina star, Georgina Rodríguez |url=https://www.mamamia.com.au/cristiano-ronaldo-georgina-rodriguez/ |website=Mamamia |date=9 February 2022}}</ref> ১৮ বছৰ বয়সত তেওঁ [[মাদ্ৰিদ]]লৈ গুচি যায়, য’ত তেওঁ দিনত খুচুৰা বিক্ৰীৰ কাম কৰিছিল আৰু সাপ্তাহিক ছুটিত এখনবাৰত কাম কৰি নিজৰ খৰচ বহন কৰিছিল।<ref>{{cite magazine |title=Georgina Rodríguez: Model, influencer, and now Netflix star |url=https://www.vanityfair.com/style/2022/01/georgina-rodriguez-netflix-documentary-cristiano-ronaldo |magazine=Vanity Fair |access-date=21 June 2025 }}{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> পাছত তেওঁ এখন গুচ্চি দোকানত বিক্ৰয় কৰ্মচাৰী হিচাপে চাকৰি লাভ কৰে, য’তেই তেওঁ পিছলৈ [[ক্ৰিষ্টিয়ানো ৰোনাল্ডো]]ৰ সৈতে সাক্ষাৎ কৰে। == কেৰিয়াৰ == খ্যাতি লাভ কৰাৰ পাছত ৰড্ৰিগেজে মডেল আৰু ইনফ্লুৱেন্সাৰ হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰ গঢ়ি তোলে আৰু Guess হিচাপে প্ৰচাৰ অভিযানত অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite magazine |last=Pina |first=Marina |date=1 June 2021 |title=Georgina Rodríguez se consuma como 'jaquesa': así ha evolucionado en cinco años |url=https://www.elmundo.es/loc/famosos/2021/06/02/60b4be65fdddff1c908b45b6.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230104193541/https://www.elmundo.es/loc/famosos/2021/06/02/60b4be65fdddff1c908b45b6.html |archive-date=4 January 2023 |access-date=5 January 2023 |magazine=La Otra Crónica |publisher=[[Unidad Editorial]] |language=Spanish}}</ref><ref>{{Cite news |last=Jiménez |first=Andrea |date=21 December 2022 |title=Georgina Rodríguez se sincera sobre la pérdida de su hijo: "Este año ha sido el más complicado de mi vida" |url=https://elpais.com/gente/2022-12-21/georgina-rodriguez-se-sincera-sobre-la-perdida-de-su-hijo-este-ano-ha-sido-el-mas-complicado-de-mi-vida.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230104101654/https://elpais.com/gente/2022-12-21/georgina-rodriguez-se-sincera-sobre-la-perdida-de-su-hijo-este-ano-ha-sido-el-mas-complicado-de-mi-vida.html |archive-date=4 January 2023 |access-date=6 January 2023 |newspaper=[[El País]] |language=Spanish}}</ref><ref>{{Cite news |last=Peláez |first=Raquel |date=20 January 2022 |title=Georgina Rodríguez: "Me siento igual de cómoda con el presidente de Ferrari que con un camarero. No soy clasista" |url=https://elpais.com/gente/2022-01-20/georgina-rodriguez-me-siento-igual-de-comoda-con-el-presidente-de-ferrari-que-con-un-camarero-no-soy-clasista.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230105035820/https://elpais.com/gente/2022-01-20/georgina-rodriguez-me-siento-igual-de-comoda-con-el-presidente-de-ferrari-que-con-un-camarero-no-soy-clasista.html |archive-date=5 January 2023 |access-date=6 January 2023 |newspaper=[[El País]] |language=Spanish}}</ref><ref>{{Cite magazine |author=Andrea M. Rosa del Pino |date=2022-11-26 |title=Georgina: la chica de Jaca deviene en diva insufrible |url=https://www.elmundo.es/loc/famosos/2022/11/26/6380bef3fdddfff8418b45a8.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230106115924/https://www.elmundo.es/loc/famosos/2022/11/26/6380bef3fdddfff8418b45a8.html |archive-date=6 January 2023 |access-date=6 January 2023 |magazine=La Otra Crónica |publisher=[[Unidad Editorial]] |language=Spanish}}</ref><ref>{{Cite magazine |date=11 December 2022 |title=Georgina explota contra el seleccionador de Portugal en defensa de Cristiano: "No se puede subestimar al mejor jugador del mundo" |url=https://www.elmundo.es/loc/celebrities/2022/12/11/63959aa0e4d4d8296b8b45d4.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221217022605/https://www.elmundo.es/loc/celebrities/2022/12/11/63959aa0e4d4d8296b8b45d4.html |archive-date=17 December 2022 |access-date=6 January 2023 |magazine=La Otra Crónica |publisher=[[Unidad Editorial]] |language=Spanish}}</ref> তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্কৰণৰ ''ভোগ'', ''হাৰ্পাৰচ বাজাৰ'' আৰু ''এলে''ৰ মুখপাত্ৰতো স্থান লাভ কৰিছে আৰু নিজৰ স্বতন্ত্ৰ শৈলী আৰু বৈশ্বিক জনপ্ৰিয়তাক উজ্জ্বল কৰা সম্পাদকীয়ত বিশেষভাৱে প্ৰকাশ পাইছে। [[File:Georgina Rodríguez (2019) 02.png|thumb|right|২০১৯ চনত টুইনছেট প্ৰচাৰ অভিযানৰ বাবে জৰ্জিনা]] ২০২৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত ৰড্ৰিগেজে পেৰিছ ফেশ্বন উইকৰ অনুষ্ঠিত ''ভেটমেণ্টছ'' মহিলাৰ শৰৎ/শীত ২০২৪/২০২৫ প্ৰদৰ্শনীত ৰানৱেত খোজ কাঢ়ে। তাত তেওঁ সাত নম্বৰ লিখা ৰঙা পোছাক পৰিধান কৰিছিল, যি ৰোনাল্ডোৱে মানচেষ্টাৰ ইউনাইটেড, ৰিয়েল মাদ্ৰিদ আৰু জুভেণ্টাছত খেলাৰ সময়ত পিন্ধা জাৰ্ছিৰ সৈতে সদৃশ আছিল।<ref name=":1">{{Cite web |title=Cristiano Ronaldo and Georgina Rodriguez's Relationship Timeline |url=https://people.com/sports/cristiano-ronaldo-georgina-rodriguez-relationship-timeline/ |access-date=2024-09-26 |website=Peoplemag |language=en}}</ref> মডেলিংৰ বাহিৰেও ৰড্ৰিগেজে প্ৰধান সৌন্দৰ্য ব্ৰেণ্ডসমূহৰ সৈতে সহযোগিতা কৰিছে, নিজাকৈ এথলিজাৰ পোছাকৰ শাৰী মুকলি কৰিছে আৰু নেটফ্লিক্সৰ তথ্য-ধাৰাবাহিক ''আই এড জৰ্জিনা''ত অভিনয় কৰিছে, য’ত তেওঁৰ জীৱন, কেৰিয়াৰ আৰু পৰিয়ালৰ অন্তৰঙ্গ দিশ দৰ্শকসকলৰ আগত উন্মোচিত কৰা হৈছে। তেওঁ নিজৰ সামাজিক মাধ্যমৰ মঞ্চ ব্যৱহাৰ কৰি বিভিন্ন দাতব্য কাৰ্যসূচীসমূহো সমৰ্থন কৰিছে, বিশেষকৈ শিশুসকলৰ স্বাস্থ্য আৰু শিক্ষাৰ সৈতে জড়িত কাৰ্যত। ==ব্যক্তিগত জীৱন== ৰড্ৰিগেজে ২০১৬ চনৰপৰা পৰ্তুগীজ ফুটবলাৰ [[ক্ৰিষ্টিয়ানো ৰোনাল্ডো]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কত আছে। তেওঁলোকে মাদ্ৰিদত থকা গুচিৰ এখন খুচুৰা দোকানত প্ৰথমে সাক্ষাৎ কৰে, য’ত তেওঁ বিক্ৰয় সহায়ক হিচাপে কৰ্মৰত আছিল।<ref>{{Cite magazine |author=Adrianna C. Freedman |title=Cristiano Ronaldo and Georgina Rodriguez's Relationship Timeline |language=en |url=https://people.com/sports/cristiano-ronaldo-georgina-rodriguez-relationship-timeline/ |access-date=2022-12-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221231012530/https://people.com/sports/cristiano-ronaldo-georgina-rodriguez-relationship-timeline/ |archive-date=31 December 2022 |url-status=live |website=[[People (magazine)|People]] |publisher=[[Dotdash Meredith]]}}</ref><ref>{{Cite magazine |author=Sayeedah Maryam |title=Who Is Cristiano Ronaldo's Girlfriend Georgina Rodríguez? |language=en |url=https://graziamagazine.com/me/articles/entertainment-georgina-rodriguez-cristiano-ronaldo-girlfriend/ |access-date=2022-12-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221231012529/https://graziamagazine.com/me/articles/entertainment-georgina-rodriguez-cristiano-ronaldo-girlfriend/ |archive-date=31 December 2022 |url-status=live |magazine=[[Grazia]] |publisher=[[Arnoldo Mondadori Editore]]}}</ref> ১১ আগষ্ট ২০২৫ তাৰিখে তেওঁ ইনষ্টাগ্ৰামযোগে তেওঁলোকৰ বাগদানৰ ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news |last1=Blanchet |first1=Brenton |last2=Clack |first2=Erin |date=11 August 2025 |title=Cristiano Ronaldo and Georgina Rodríguez Are Engaged After 8 Years of Dating — and She Has a Massive Ring to Prove It |url=https://www.msn.com/en-us/family-and-relationships/dating/cristiano-ronaldo-and-georgina-rodriguez-are-engaged-after-8-years-of-dating-and-she-has-a-massive-ring-to-prove-it/ar-AA1Kk4iW |access-date=11 August 2025 |work=People}}</ref> ৰড্ৰিগেজ আৰু ৰোনাল্ডোৰ প্ৰথম কন্যাসন্তান ২০১৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত জন্মগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.chicmagazine.com.mx/personajes/cristiano-ronaldo-georgina-rodriguez-historia-amor|title=Cristiano Ronaldo y Georgina Rodríguez: Así ha sido su gran historia de amor|date=5 February 2021|accessdate=22 November 2024|website=Chic Magazine|language=Spanish}}</ref> ২০২১ চনৰ অক্টোবৰ মাহত দম্পতীয়ে দ্বিতীয় গৰ্ভধাৰণৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.hola.com/actualidad/20211028305914/georgina-rodriguez-embarazada-hijo-cristiano-ronaldo/|title=Georgina Rodríguez está embarazada|date=28 October 2021|accessdate=22 November 2024|website=¡Hola!|language=Spanish}}</ref> ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহত ৰড্ৰিগেজে যমজ সন্তান (এজন পুত্ৰ আৰু এগৰাকী কন্যা) জন্ম দিয়ে, কিন্তু জন্মৰ সময়ত পুত্ৰশিশুটিৰ মৃত্যু ঘটে।<ref>{{Cite web |last=Heller |first=Corinne |title=Cristiano Ronaldo's Partner Georgina Rodriguez Shares Name of Twin Daughter After Son's Death |language=en |date=7 May 2022 |website=[[E! #E! Online|E! Online]] |publisher=[[NBCUniversal]] |url=https://www.eonline.com/ca/news/1330095/cristiano-ronaldos-partner-georgina-rodriguez-shares-name-of-twin-daughter-after-sons-death |archive-url=https://web.archive.org/web/20220509224023/https://www.eonline.com/ca/news/1330095/cristiano-ronaldos-partner-georgina-rodriguez-shares-name-of-twin-daughter-after-sons-death |archive-date=9 May 2022 |url-status=live}}</ref> ইনষ্টাগ্ৰামত প্ৰকাশিত এক যৌথ বিবৃতিত ৰোনাল্ডো আৰু ৰড্ৰিগেজে লিখিছিল, “আমাৰ গভীৰ দুখৰ সৈতে আমি ঘোষণা কৰিবলগীয়া হৈছে যে আমাৰ কেঁচুৱা ল’ৰাটোৰ মৃত্যু হৈছে। যিকোনো পিতৃ-মাতৃয়ে অনুভৱ কৰিব পৰা আটাইতকৈ ডাঙৰ কষ্টটোৱেই হৈছে এয়া”।<ref name=":1"/> ৰোনাল্ডোৰ আন তিনিজন সন্তান আছে—এজন পুত্ৰ (জন্ম: জুন ২০১০) আৰু যমজ সন্তান (জন্ম: জুন ২০১৭)। ৰড্ৰিগেজে তেওঁলোক সকলোকে নিজৰ সন্তান হিচাপে লালন-পালন কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.uol.com.br/esporte/ultimas-noticias/2022/01/21/georgina-fala-sobre-relacao-com-filhos-de-cr7-todos-me-chamam-de-mae.amp.htm|title=Cristiano Ronaldo: Georgina fala sobre relação com filhos do jogador|date=21 January 2022|accessdate=22 November 2024|website=www.uol.com.br}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{commons category}} [[শ্ৰেণী:আৰ্জেণ্টিনাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:স্পেইনৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ব্যৱসায়ী]] 3utbwfxa3kjkmzhmfr6aoijb1mciv98 0 132069 626519 580585 2026-08-12T10:05:13Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626519 wikitext text/x-wiki {{Short description|ক্ৰীড়া}} {{Infobox sport | name = টেনিকোইট | image = Ringtennis WM 2010 Spielszene DD.jpg | caption = ২০১০ চনৰ বিশ্ব চেম্পিয়নশ্বিপত টেনিকোইট (মহিলা ডাবলছ) | nickname = ৰিং টেনিছ, টেনিকুইট | contact = নহয় | team = একক, ডাবলছ, মিক্সড ডাবলছ | mgender = পুৰুষ আৰু মহিলা পৃথক প্ৰতিযোগিতা; মিশ্ৰিত ডাবলছ | category = ইনড’ৰ বা আউটড’ৰ ক্ৰীড়া | equipment = ৰবৰৰ আঙঠি | olympic = নহয় | paralympic = নহয় }} '''টেনিকোইট''' (ইংৰাজী: ''Tennikoit''), যাক '''ৰিং টেনিছ''' বা '''টেনিক’ইট''' বুলিও কোৱা হয়, টেনিছ শৈলীৰ ক’ৰ্টত খেলা এখন ক্ৰীড়া। এই খেলত দুজন বা চাৰিজন খেলুৱৈয়ে জালৰ ওপৰেৰে এটা বৃত্তাকাৰ ৰবৰৰ আঙঠি নিক্ষেপ কৰি খেলে। প্ৰতিজন খেলুৱৈয়ে বিপক্ষ দলে নিক্ষেপ কৰা আঙঠিটো মাটিত পৰাৰ আগতে ধৰি পুনৰ বিপক্ষৰ ক’ৰ্টলৈ নিক্ষেপ কৰিব লাগে। এই খেলবিধ ইনড’ৰ আৰু আউটড’ৰ দুয়োঠাই খেলা যায়। কেইবাটাও শাখাৰ অস্তিত্ব আছে। '''চিংগলছ''' হৈছে দুজন খেলুৱৈৰ খেল য’ত দুজন বিপক্ষ খেলুৱৈৰ প্ৰয়োজন হয়। '''ডাবলছ''' হৈছে চাৰিজনীয়া খেল য’ত দুটা দলে ইজনে সিজনৰ বিৰোধিতা কৰে আৰু প্ৰতিটো দলত দুজনকৈ খেলুৱৈ থাকে। '''মিক্সড ডাবলছ'''ত এজন পুৰুষ খেলুৱৈ আৰু এগৰাকী মহিলাই এটা দল গঠন কৰে।<ref name="kerala">{{cite web |url=http://keralatennikoit.com/history.php |title=History of Tennikoit |publisher=Kerala Tennikoit Association |access-date=25 April 2022 |archivedate=9 March 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220309085148/http://keralatennikoit.com/history.php |deadurl=yes }}</ref> ১৪খন দেশত এই খেলবিধ খেলা হয়।<ref name="hindu">{{cite web |last=Rao |first=G. Narasimha |date=12 February 2016 |title=Lack of government support hits tennikoit |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Visakhapatnam/lack-of-government-support-hits-tennikoit/article8226701.ece |website=The Hindu |access-date=29 March 2021}}</ref> [[জাৰ্মানী]], [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]], [[ব্ৰাজিল]], [[ভেনিজুৱেলা]], [[ভাৰত]], [[পাকিস্তান]] আৰু [[বাংলাদেশ]] আদি উপমহাদেশীয় দেশসমূহত ই বিশেষভাৱে জনপ্ৰিয়। == ইতিহাস == টেনিকোইটৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে স্পষ্ট তথ্য পোৱা নাযায়। কিছুমান সূত্ৰই ইয়াৰ উৎপত্তি জাৰ্মানীত হোৱা বুলি দাবী কৰিছে,<ref>{{cite web|url=http://keralatennikoit.com/history.php|title=History of Tennikoit|publisher=Kerala Tennikoit Association|access-date=30 December 2014|archivedate=30 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141230083123/http://keralatennikoit.com/history.php|deadurl=yes}}</ref> কিন্তু এই খেলৰ অধিক তাৎক্ষণিক পূৰ্বসূৰী হিচাপে [[ডেক টেনিছ]]ক ধৰা হয়। ডেক টেনিছ হৈছে এক শাৰীৰিক বিনোদনমূলক কাৰ্য্যকলাপ, যিটো ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ক্ৰুজ জাহাজসমূহত জনপ্ৰিয় আছিল। এই খেলত সাধাৰণতে ৰবৰ বা আন কোমল পদাৰ্থৰ আঙঠি ব্যৱহাৰ কৰি টেনিছ ক’ৰ্টৰ সৰু সংস্কৰণত খেলা হৈছিল।<ref>{{cite book|title=Ocean Liners: Crossing and Cruising the Seven Seas|publisher=Boyds Mills Press|year=2008|isbn=978-1-59078-552-2|page=44}}</ref> === দক্ষিণ আফ্ৰিকা === ১৯৪৭ চনৰপৰাই দক্ষিণ আফ্ৰিকাত ৰিংটেনিছ/টেনিকোইট খেলা হৈছিল আৰু ইয়াক এছ এ ৰিংটেনিছ ইউনিয়নে পৰিচালনা কৰে, আৰু বিশ্ব টেনিকোইট ফেডাৰেচনৰ সৈতে জড়িত হোৱাৰ বাবে গৌৰৱান্বিত ==নিয়মসমূহ== [[File:Ringtennis-WM 2006 Spielszene Herrendoppel 1.jpg|thumb|২০০৬ চনৰ টেনিকোইট (ৰিং-টেনিছ) মেচত পুৰুষৰ ডাবলছ]] খেল আৰম্ভ হয় যেতিয়া এজন খেলুৱৈয়ে নেটৰ ওপৰেৰে ওপৰলৈ ৰিংটো সেৱা আগবঢ়ায়, তিৰ্যকভাৱে বিপক্ষৰ ক’ৰ্টত সোমাই দিয়ে আৰু প্ৰতিপক্ষই ৰিংটো তেওঁলোকৰ ক’ৰ্টত অৱতৰণ কৰাৰ আগতেই ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰে, আৰু যদি কৰে তেন্তে পিছলৈ পেলাই দিয়ে। প্ৰতিজন খেলুৱৈয়ে একেৰাহে পাঁচটা চাৰ্ভিচ লয়, তেওঁলোকে এটা চাৰ্ভৰ বাবে পইণ্ট লাভ কৰিছে নে নাই সেইটো নিৰ্বিশেষে, আৰু তাৰ পিছত প্ৰতিপক্ষই পৰৱৰ্তী পাঁচটা টাৰ্ণৰ বাবে চাৰ্ভ কৰে। প্ৰতিজন ব্যক্তিয়ে (বা ডাবল) বিজয়ী ঘোষণা কৰিবলৈ ২১ পইণ্ট লাভ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে, কিন্তু বিজয়ীয়ে জয়ী হ’বলৈ প্ৰতিপক্ষৰ ওপৰত দুটা পইণ্টৰ অগ্ৰগতি বজাই ৰাখিব লাগিব। এখন খেলত ২১ পইণ্টৰ ৩টা ছেট থাকে; ২টা ছেটৰ বিজয়ীয়ে মেচখন জয় কৰে। অৱশ্যে প্ৰতিটো চেটত ৩০ মিনিটৰ সময়সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে। এইদৰে এটা চাৰ্ভাৰে নটা ৰেলীৰ ভিতৰত এটা পইণ্ট লাভ কৰিব লাগে; তেনে নকৰিলে তেতিয়া নিজৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বীজনৰ বাবে এটা পইণ্ট পোৱা যাব। খেলখন একক (প্ৰতিটো পক্ষত এজন খেলুৱৈ) বা ডাবলছ (প্ৰতিটো পক্ষত এযোৰ) খেলিব পাৰি। দোষৰ ভিতৰত ক'ইটে জালৰ খুঁটাত খুন্দা মৰা, ক'ৰ্ট সম্পূৰ্ণৰূপে এৰি যোৱা (যদিও শেষত ক'ৰ্টত অৱতৰণ কৰে) বা জালৰ মাজেৰে আঘাত কৰা বা পাৰ হোৱা, লগতে ক'ইটটো দোল খাই বা জোকাৰি যোৱা আদি অন্তৰ্ভুক্ত। ===আদালত আৰু সঁজুলি=== [[File:Ringtennis-Feld (international).gif|thumb|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰিং টেনিছ ক’ৰ্ট]] টেনিকোইট ঘৰৰ ভিতৰত বা বাহিৰত খেলিব পাৰি, যিকোনো পৃষ্ঠত য'ত ৰঙা বালি, মাটি, আৰু চিমেণ্ট অন্তৰ্ভুক্ত। একক বা ডাবল খেলা নিৰ্বিশেষে ক'ৰ্টৰ জোখ ১২.২ বাই ৫.৫ মিটাৰ আৰু ইয়াক কেন্দ্ৰ ৰেখাৰে ভাগ কৰা হয়। প্ৰতিটো খেলপথাৰ মণ্ডল ৫.২ বাই ২.৭৫ মিটাৰ। আদালতখনক আন এটা দিশত বিভক্ত কৰা জালৰ উচ্চতা ১.৮ মিটাৰ। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:পৰম্পৰাগত ক্ৰীড়া]] ip9xzx7khv5ajcczqqwvn7y8gq5tcof 0 132249 626433 582426 2026-08-12T06:26:13Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626433 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = চিণ্ডেৰেলা ছান্যু | image = Cindy Sanyu 02.jpg | caption = | birth_date = {{Birth date and age|1985|08|28}} | birth_place = [[কাম্পালা]], [[উগাণ্ডা]] | nationality = উগাণ্ডাৰ | occupation = সংগীতজ্ঞ | partner = মাৰিঅ’ ব্ৰুনেট্টি (২০০৭–২০১৬); কেন মুইইছা (২০১৭–২০১৮); অকুয়ো জোৱেল আটিকু প্ৰিন্স (২০২১–বৰ্তমান) | website = {{URL|http://www.cindysanyu.com/}} | module = {{Infobox musical artist | embed = yes | genre = {{flatlist| * ডান্সহল * পপ * আৰ এণ্ড বি * আফ্ৰবিট }} | label = ষ্টাৰ মেকাৰ লিমিটেড | years_active = ২০০৩–বৰ্তমান | associated_acts = * লিলিয়ান ম্বাবাজি * জেকী চাণ্ডিৰু * ব্লু*৩ }} }} '''চিণ্ডেৰেলা ছান্যু''' (ইংৰাজী: ''Cinderella Sanyu''; জন্ম: ২৮ আগষ্ট ১৯৮৫)<ref name=":0">{{Cite web |last=Platform |first=Ugmuziki Online Audio Streaming |date=2022-04-19 |title=Cindy Sanyu Biography, Her Music Profile, Age, Education, Husband, Real Name, Net Worth - ugmuziki.com |url=https://www.ugmuziki.com/artists/cindy-sanyu |access-date=2025-05-11 |website=Ugmuziki Online Audio Streaming Platform |language=en}}</ref> পেছাগতভাৱে '''চিণ্ডী''' বা '''চিণ্ডী ছান্যু''' নামেৰে পৰিচিত এগৰাকী উগাণ্ডাৰ সংগীতজ্ঞ।<ref name=musicuganda>{{cite web | title=Cindy speaks out | url=http://www.musicuganda.com/Cindy.html | accessdate=5 January 2015 | archive-date=6 October 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171006025137/http://www.musicuganda.com/Cindy.html | url-status=dead | archivedate=6 October 2017 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20171006025137/http://www.musicuganda.com/Cindy.html | deadurl=yes }}</ref> তেওঁ লিলিয়ান ম্বাবাজি আৰু জেকী চাণ্ডিৰুৰ সৈতে সংগীত গোট ''ব্লু*৩'' ৰ অন্যতম মূল সদস্য আছিল।<ref name=fienipalyrics>{{cite web | title=BLU*3 - AFRICAN MUSICIAN | url=https://fienipalyrics.appspot.com/node/1406 | accessdate=5 January 2015 }}{{Dead link|date=July 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেওঁ পি-স্কোৱাৰ, ৱাহু, বিনি মেন, নে-য়ো, টিৱা চেভেজ, ববি ৱাইন, শ্বেগি, চেমেলিয়ন, বেবে কুল, ডেভিডো, মিষ্টাৰ জি আৰু ৰেডিঅ’ এণ্ড ৱেজেলৰ সৈতে অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছে।<ref name="obs-erver">{{cite web | title=Cindy, Davido fire up Kigali | url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=32726:-cindy-davido-fire-up-kigali&catid=42:sizzling-entertainment&Itemid=74 | accessdate=5 January 2015}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== চিণ্ডেৰেলা ছান্যুৰ জন্ম ১৯৮৫ চনৰ ২৮ আগষ্টত উগাণ্ডাৰ কাম্পালাত হৈছিল,<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |title=Cindy Sanyu Biography, Profile, Facts, Life Story, About Cindy Sanyu |url=https://pearltunes.com/Cindy/biography |access-date=2025-05-11 |website=PearlTunes |language=en}}</ref><ref name=ewvision>{{cite web | title=I almost committed suicide – Cindy | url=http://www.newvision.co.ug/D/9/35/674151 | accessdate=5 January 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150707184501/http://www.newvision.co.ug/D/9/35/674151 | archive-date=7 July 2015 | url-status=dead }}</ref> কিন্তু তেওঁ এমবালে জিলাৰ বাসিন্দা।<ref>{{Cite web|url=https://bigeye.ug/ugandan-music-artistes-and-their-districts-of-origin/|title=Ugandan Music Artistes and Their Districts of Origin|last=Editorial|first=BigEye ug|date=2013-07-31|website=BigEye.UG|language=en-US|access-date=2019-03-08}}</ref> ==সংগীত== [[File:Cindy Sanyu.jpg|thumb|263x263px|২০১১ চনত অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰা চিণ্ডী ছান্যু]] চিণ্ডীয়ে ৬ বছৰ বয়সত ণ্টিণ্ডা নামৰ এখন সৰু চহৰত অৱস্থিত নিজৰ স্থানীয় গীৰ্জাত গান গাবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ১৬ বছৰ বয়সত তেওঁ "কেপিটেল ৰেডিঅ' অল ষ্টাৰছ টেলেণ্ট চাৰ্চ"ত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name=observer>{{cite web | title=Rated Next back for second season | url=http://observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=29575:rated-next-back-for-second-season&catid=42:sizzling-entertainment&Itemid=74 | accessdate=5 January 2015}}</ref> তেওঁ তৃতীয় স্থান লাভ কৰিছিল। তেওঁ প্ৰযোজক ষ্টিভ জিনৰ সৈতে কাম কৰিছিল, যিয়ে নিশ্চিত কৰিছিল যে তেওঁ "কোকা-কোলা পপ ষ্টাৰছ" প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰে, যাৰ ফলত ২০০৩ চনত ব্লু*৩ গঠন হৈছিল।<ref name="ewvision"/> ব্লু*৩ৰ সৈতে, চিণ্ডীয়ে সংগীতত সফলতা লাভ কৰিছিল আৰু ২০০৫ চনৰ কিসিমা সংগীত বঁটাত উগাণ্ডাৰপৰা শ্ৰেষ্ঠ শিল্পী/গোট আৰু শ্ৰেষ্ঠ সংগীত ভিডিঅ' লাভ কৰিছিল, ২০০৫ চনৰ পাৰ্ল অৱ আফ্ৰিকা সংগীত বঁটাত বছৰৰ ভিডিঅ' ("হিতাজি")<ref>PAM Awards: [https://web.archive.org/web/20070702053829/http://pamawards.com/pages/2005.php 2005 Winners & Nominees]</ref> আৰু ২০০৭ চনৰ পাৰ্ল অৱ আফ্ৰিকা সংগীত বঁটাত বছৰৰ ভিডিঅ' ("বাৰ্ন")<ref>Museke: [http://www.museke.com/node/1617 Pearl of Africa Music (PAM) awards 2007 winners - Uganda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304190544/http://www.museke.com/node/1617 |date=2016-03-04 }}</ref> লাভ কৰিছিল আৰু ২০০৫ চনৰ কোৰা বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ পূব আফ্ৰিকান গোটৰ বাবে মনোনীত হৈছিল,<ref>Kora Awards: [https://web.archive.org/web/20061113084534/http://www.koraawards.co.za/english/musicawards_finalists.asp Kora Awards 2005 nominees]</ref> ২০০৫ চনৰ তাঞ্জানিয়া সংগীত বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ পূব আফ্ৰিকান এলবাম (''হিতাজি'')<ref>[https://web.archive.org/web/20060515123130/http://www.kilitimetz.com/2005/awards/vote.html Tanzania Music Awards - Nominees 2005]</ref>, ২০০৬ চনৰ চেনেল অ' সংগীত ভিডিঅ' বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ পূব আফ্ৰিকান ভিডিঅ' ("ফ্ৰিস্কি")<ref>africa.bizcommunity.com: [http://africa.bizcommunity.com/Article/157/66/11163.html Channel O Award nominees released]</ref>, ২০০৯ চনৰ এমটিভি আফ্ৰিকা সংগীত বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ গোট আৰু শ্ৰেষ্ঠ পৰিৱেশক<ref>Museke: [http://www.museke.com/en/node/3989 MTV Africa Music Awards (MAMAs) 2009 nominees] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091014215232/http://www.museke.com/en/node/3989 |date=2009-10-14 }}</ref> আৰু ২০১০ চনৰ তাঞ্জানিয়া সংগীত বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ পূব আফ্ৰিকান গীত ('ৱেৰ ইউ আৰ', ৰেডিঅ' এণ্ড ৱেজেলৰ সৈতে) লাভ কৰিছিল। ২০০৮ চনত,<ref name="ourmusiq">{{cite web|url=http://ourmusiq.com/cinderella-sanyu-how-cindy-left-blu-3/1121/m.aspx|title=Cinderella Sanyu: How Cindy Left Blu 3|website=ourmusiq.com|accessdate=5 January 2015|archivedate=17 July 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190717053658/http://ourmusiq.com/cinderella-sanyu-how-cindy-left-blu-3/1121/m.aspx|deadurl=yes}}</ref> চিণ্ডীয়ে গোটটো এৰি একক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁৰ প্ৰথম একক এলবাম ''Ayokyayokya'' (২০০৯) পূব আফ্ৰিকাৰ সকলো চাৰ্টত শীৰ্ষস্থান দখল কৰিছিল, য’ত "Mbikooye", "Nawewe", "Ayokyayokya", আৰু "One and Only"ৰ দৰে হিট গীত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name=hip-ipo>{{cite web | title=2010 Review; Cindy Consolidated Her Achievements | url=http://www.hipipo.com/people/45/CINDY/bio/125/2010-Review--Cindy-Consolidated-Her-Achievements- | accessdate=5 January 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131125181813/http://www.hipipo.com/people/45/CINDY/bio/125/2010-Review--Cindy-Consolidated-Her-Achievements- | archive-date=25 November 2013 | url-status=dead | archivedate=25 November 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131125181813/http://www.hipipo.com/people/45/CINDY/bio/125/2010-Review--Cindy-Consolidated-Her-Achievements- | deadurl=yes }}</ref> তেওঁৰ আন বহুতো সফল গীত আছে, যেনে "Selekta।" ==অভিনয়== চিণ্ডীয়ে উগাণ্ডাৰ সংগীত নাটক ছবি ''বেলা''ত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। তেওঁৰ অভিনয়ে আফ্ৰিকা চলচ্চিত্ৰ একাডেমী বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ যুৱ অভিনেতা, [[নাইজেৰিয়া]] মনোৰঞ্জন বঁটাত আফ্ৰিকা লিড ৰ'ল ইন ফিল্ম (নন নাইজেৰিয়ান) আৰু উগাণ্ডা চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বাবে মনোনয়ন লাভ কৰে।<ref>{{cite news |title=Uganda film 'Bella' gets two major continental nods |url=https://edge.ug/2018/08/04/uganda-film-bella-gets-two-major-continental-nods/ |accessdate=10 December 2019 |agency=Edge |archive-date=10 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191210113339/http://edge.ug/2018/08/04/uganda-film-bella-gets-two-major-continental-nods/ |url-status=dead |archivedate=10 December 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191210113339/http://edge.ug/2018/08/04/uganda-film-bella-gets-two-major-continental-nods/ |deadurl=yes }}</ref> পিছলৈ তেওঁ ২০১৯ চনত মুক্তি পোৱা ''নৱেম্বৰ টিয়াৰ'' ছবিখনৰ কাম কৰে।<ref>{{cite news |last1=Yasmin |first1=Nila |title=Cindy Sanyu lands On Lead Role In 'November Tear' Movie |url=https://chimpreports.com/cindy-sanyu-lands-on-lead-role-in-november-tear-movie/ |accessdate=17 December 2019 |agency=Chimpreports}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == চিণ্ডেৰেলা ছান্যু মাৰিঅ’ ব্ৰুনেট্টীৰ সৈতে সম্পৰ্কত আছিল আৰু এই সম্পৰ্কৰ ফলত আমানী নামৰ এগৰাকী কন্যাৰ জন্ম হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.monitor.co.ug/artsculture/Heart-to-Heart/Mario-didn-t-want--marriage--so-I-left/691230-3109780-h1neyvz/index.html|title=Mario didn't want marriage, so I left|website=Daily Monitor|language=en|access-date=2019-03-08}}</ref> ২০২০ চনৰ মাৰ্চ মাহত কাম্পালাত তেওঁ অভিনেতা, প্ৰযোজক আৰু চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক জোৱেল অকুয়ো প্ৰিন্সৰ সৈতে বাগ্দান সম্পন্ন কৰে।<ref>{{cite news |last1=Nabanja |first1=Rashim |title=Singer Cindy gets engaged to movie star Joel Atiku |url=https://www.mywedding.co.ug/real-stories/202003/singer-cindy-gets-engaged-to-movie-star-joel-atiku.html |accessdate=18 March 2020 |agency=My Wedding |archive-date=17 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201017160618/https://www.mywedding.co.ug/real-stories/202003/singer-cindy-gets-engaged-to-movie-star-joel-atiku.html |url-status=dead |archivedate=17 October 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201017160618/https://www.mywedding.co.ug/real-stories/202003/singer-cindy-gets-engaged-to-movie-star-joel-atiku.html |deadurl=yes }}</ref> ২০২১ চনৰ ১১ ডিচেম্বৰত তেওঁ জোৱেল অকুয়ো প্ৰিন্সৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref>{{Cite web |title=I now only associate with wives - Cindy |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/122189 |access-date=2023-03-14 |website=New Vision |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Uganda Online - Cindy's wedding to Prynce Joel Atiku Okuyo |url=https://www.ugandaonline.net/111220210195_cindy_s_wedding_to_prynce_joel_atiku_okuyo |access-date=2023-03-14 |website=www.ugandaonline.net |archivedate=2023-03-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230327100049/https://www.ugandaonline.net/111220210195_cindy_s_wedding_to_prynce_joel_atiku_okuyo |deadurl=yes }}</ref> এই বিবাহৰপৰা তেওঁলোকৰ এটি সন্তান জন্ম হয়।<ref>{{Cite web |last=Mwarua |first=Douglas |date=2022-01-28 |title=Singer Cindy Sanyu, hubby blessed with their first child: 'We are overjoyed' |url=https://www.tuko.co.ke/entertainment/celebrities/441615-ugandan-singer-cindy-sanyu-husband-child-together/ |access-date=2023-03-14 |website=Tuko.co.ke - Kenya news. |language=en}}</ref> ==নেতৃত্বৰ ভূমিকা== ছিণ্ডীয়ে বৰ্তমান উগাণ্ডা মিউজিচিয়ানছ এছ'চিয়েচনৰ (ইউএমএ) ভাৰপ্ৰাপ্ত সভাপতি হিচাপে আছে ৱাইকি বেণ্ডাই তেওঁৰ উপ-সভাপতি হিচাপে পদত্যাগ কৰাৰ পাছত চিণ্ডীয়ে আগবাঢ়ি আহি ৰাষ্ট্ৰপতিৰ জোতা ভৰাই দিয়ে।<ref>{{cite news |last1=Ruby |first1=Josh |title=Former UMA president amazed by Cindy Sanyu's efforts |url=https://mbu.ug/2021/04/02/former-uma-president-amazed-by-cindy-sanyus-efforts/ |access-date=5 June 2021 |agency=Mbu |publisher=Mbu |date=2 April 2021}}</ref> ==বিতৰ্ক== কেন মুইছাৰ সৈতে চিণ্ডেৰেলা ছান্যুৰ সম্পৰ্ক আছিল। ব্লু*৩ এৰি যোৱাৰ লগে লগে তেওঁৰ সতীৰ্থ বেণ্ডৰ সদস্য জেকী চাণ্ডিৰু আৰু লিলিয়ান ম্বাবাজীয়ে দাবী কৰে যে তেওঁ যোৱাৰ কাৰণৰ বিষয়ে "তেওঁ স্পষ্টবাদী নাছিল।" <ref>{{Cite web|url=https://www.observer.ug/index.php?option=com_content&amp; view=article&amp; id=3721|title='Cindy was not candid'|last=joomlasupport|website=The Observer - Uganda|language=en-gb|access-date=2019-03-08}}</ref> চিণ্ডীয়ে তেওঁৰ হিট একক "মবিকোয়ে"ৰ সৈতে একক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰা আৰু "আয়োক্যয়োকিয়া", "আমাটিকা", "পাৰ্টি", "চেলেক্টা", "ণ্ডি মুকোডো", আৰু "ৰাণ এই চিটি"ৰ দৰে অধিক হিট গীত লিখে। == সংগীত তালিকা == === গীত === * ''ম্বিকোয়ে'' * ''আমাটেকা'' * ''ৱান এণ্ড অনলি'' * ''পাৰ্টি'' * ''টোটাল ছেটিছফেকশ্যন'' * ''নাৱেৱে'' * ''চেলেকটা'' * ''টেম্পো ৰিমিক্স'' * ''নদি মুকোডো'' * ''ছামোডাট'' * ''ডাট ডাট'' * ''ৰণ দিছ চিটি'' * ''ৱান বাই ৱান'' (স্কেলেছৰ সৈতে) * ''ডান্সহল'' (এডি কেঞ্জোৰ সৈতে) * ''অনিনা'' * ''ফেডেড'' * ''কপিক্যাট'' * ''বুম পাৰ্টি'' * ''স্ক্ৰীম'' (একে৪৭ মায়াঞ্জাৰ সৈতে) === এলবাম === * ''দ্য কিং হাৰচেল্ফ'', ২০১৯ * ''আয়োকয়োক্যা'', ২০০৯ == বঁটা আৰু স্বীকৃতি == * ২০০৯ চনত ডিভা বঁটাত বছৰৰ শ্ৰেষ্ঠ মহিলা শিল্পীৰ বঁটা লাভ কৰে।<ref name="newvi-sion">{{cite web|url=http://www.newvision.co.ug/D/9/34/704213|title=And the Diva of 2009 is... Cindy|website=newvision.co.ug|accessdate=5 January 2015|archive-url=https://archive.today/20150105204308/http://www.newvision.co.ug/D/9/34/704213|archive-date=5 January 2015|url-status=dead}}</ref> * ২০১০ চনত বাজ টিনিজ বঁটাত টিনিজ ডান্সহল শিল্পীৰ বঁটা লাভ কৰে।<ref name="google.com">{{Cite web|title=awards and recognitions for cindy Sanyu - Google Search|url=https://www.google.com/search?q=awards+and+recognitions+for+cindy+Sanyu|access-date=2021-05-26|website=www.google.com}}</ref> * ২০১০ চনত বাজ টিনিজ বঁটাত বছৰৰ শ্ৰেষ্ঠ মহিলা শিল্পীৰ বঁটা লাভ কৰে।<ref name="google.com"/> * ২০১৬ চনত আফ্ৰিমা বঁটাত পূব আফ্ৰিকাৰ শ্ৰেষ্ঠ মহিলা শিল্পীৰ বঁটা লাভ কৰে।<ref>https://twitter.com/blizzug/status/795372478373785600 Cindy Sanyu Afrima award winner best Female artiste East Africa 2016</ref> * ২০১৬ চনত বিংগৱা বঁটাত উগাণ্ডাৰ শ্ৰেষ্ঠ শিল্পীৰ বঁটা লাভ কৰে।<ref>https://twitter.com/Mdundomusic/status/694593397022146562 Artiste of the year Uganda</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Sanyu, Cinderella}} [[Category:1985 births]] [[Category:Living people]] [[Category:Ugandan musicians]] [[Category:Women singers]] [[শ্ৰেণী:উগাণ্ডা]] [[শ্ৰেণী:গায়িকা]] 6oeot2w0qvg88hf90t5g7jdjerkjn7l 0 132847 626505 594461 2026-08-12T08:26:47Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626505 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = জিনা ক’ল | honorific_suffix = {{post-nominals|country=NZL|MNZM|size=100%}} | image = Gina Cole MNZM (cropped).jpg | alt = | caption = ২০২৩ চনত ক’ল | birth_name = | birth_date = {{Birth year and age|1960}} | birth_place = | death_date = | death_place = | resting_place = | occupation = {{Hlist|লেখক|উকীল}} | education = {{plainlist}} *অকলেণ্ড ইউনিভাৰ্ছিটি (MCW, 2014) *মেছি ইউনিভাৰ্ছিটি (PhD, 2020) {{endplainlist}} | genre = থলুৱা কল্পবিজ্ঞান | notable_works = }} '''জিনা এনেট ক’ল''' MNZM (জন্ম ১৯৬০) [[নিউজিলেণ্ড]]ৰ এগৰাকী লেখিকা আৰু উকীল। তেওঁৰ লেখাসমূহ এগৰাকী কুইয়াৰ ফিজিয়ান মহিলা হিচাপে তেওঁৰ অভিজ্ঞতাৰপৰা অনুপ্ৰাণিত। তেওঁৰ চুটিগল্প সংকলন ''ব্লেক আইচ মেটাৰ'' এ ২০১৭ চনৰ অকহাম নিউজিলেণ্ড বুক এৱাৰ্ডছত শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম কল্পকাহিনী গ্ৰন্থৰ বঁটা লাভ কৰে। তেওঁৰ প্ৰথম উপন্যাস ''না ভিৰো'' ২০২২ চনৰ জুলাই মাহত প্ৰকাশ পায়। ==পটভূমি আৰু শিক্ষা== ক’লৰ জন্ম ১৯৬০ চনত হৈছিল।<ref name="Read NZ">{{cite web |title=Gina Cole |url=https://www.read-nz.org/writers-files/writer/cole-gina |website=Read NZ Te Pou Muramura |access-date=9 November 2023 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Black ice matter / Gina Cole |url=https://natlib.govt.nz/records/36879227 |website=National Library of New Zealand |access-date=3 August 2022}}</ref> তেওঁ ফিজিয়ান, স্কটিছ আৰু ৱেলছ বংশৰ।<ref name="RNZ 6 July">{{cite news |title=Pasifika Sci-fi fantasy writer Gina Cole |url=https://www.rnz.co.nz/national/programmes/ninetonoon/audio/2018848444/pasifika-sci-fi-fantasy-writer-gina-cole |access-date=1 August 2022 |work=Radio New Zealand |date=6 July 2022}}</ref> ১৯৬৩ চনৰপৰা ১৯৬৬ চনলৈকে তেওঁ আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালে ফেয়াৰৱেল স্পিটত বাস কৰিছিল, য’ত তেওঁৰ পিতৃ লাইটহাউচৰ ৰক্ষক আছিল।<ref>{{cite news |last1=Sparrow |first1=Brandon |title=Children of dunes |url=https://www.proquest.com/docview/274541198 |access-date=3 August 2022 |work=Nelson Mail |date=7 October 2006|id={{ProQuest|274541198}} }}</ref> ২০২২ চনৰ হিচাপত তেওঁ অকলেণ্ডত বাস কৰে।<ref name="RNZ 6 July"/> তেওঁ অকলেণ্ড ইউনিভাৰ্ছিটিত আইন অধ্যয়ন কৰে আৰু ১৯৯১ চনতবাৰত ভৰ্তি হয়। তেওঁ ২০১৮ চনলৈকে বেৰিষ্টাৰ হিচাপে প্ৰেকটিছ কৰিছিল, তাৰ পিছত লেখাৰ ওপৰত মনোনিৱেশ কৰিবলৈ নিজৰ প্ৰেকটিছ বন্ধ কৰে।<ref name="Read NZ"/><ref name="alumna">{{cite web |title=Law alumna scores inaugural writers' residency |url=https://www.auckland.ac.nz/en/news/2022/06/14/law-alumna-scores-inaugural-writers--residency.html |website=University of Auckland |access-date=2 August 2022 |date=14 June 2022}}</ref> ২০১৩ চনত ক’লে অকলেণ্ড ইউনিভাৰ্ছিটিৰপৰা সৃষ্টিশীল লেখাত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে,<ref name="alumna"/><ref>{{cite web |last1=Rodger |first1=Victor |title=Pacific Writing in New Zealand: The Niu Wave |url=https://www.anzliterature.com/feature/pacific-writing-new-zealand-niu-wave/ |website=Academy of New Zealand Literature |access-date=1 August 2022}}</ref> আৰু ২০২০ চনত মেছি ইউনিভাৰ্ছিটিৰপৰা থলুৱা কল্পবিজ্ঞান বিষয়ত সৃষ্টিশীল লেখাত পিএইচডি লাভ কৰে।<ref name="MK">{{cite news |title=Gina Cole: 2021 Established Pasifika Writers Residency |url=https://writerscentre.org.nz/gina-cole-2021-established-pasifika-residency/ |website=Michael King Writers Centre |date=23 March 2021 |access-date=1 August 2022 |author1=Tania |archivedate=3 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221003123851/https://writerscentre.org.nz/gina-cole-2021-established-pasifika-residency/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |title=My Doctoral Story: Gina Cole |url=https://www.massey.ac.nz/massey/expertise/phd-student-profiles/doctoral-my-story.cfm?studid=F%2B0ubV7bztI%3D |website=Massey University |access-date=2 August 2022}}</ref><ref>{{cite thesis |last=Cole |first=Gina |year=2020 |type=Doctoral thesis |title=Wayfinding Pasifikafuturism : an indigenous science fiction vision of the ocean in space |publisher=Massey Research Online, Massey University |hdl=10179/16334}}</ref> তেওঁ কৈছিল যে “এগৰাকী খিলঞ্জীয়া ফিজিয়ান কুইয়াৰ মহিলা লেখিকা হিচাপে মই অনুভৱ কৰোঁ যে আমি খিলঞ্জীয়া লোকসকলে নিজৰ কাহিনী নিজেই কোৱাটো অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ, যাতে আমি আমাৰ দৃষ্টিভংগী আৰু অভিজ্ঞতা আগবঢ়াব পাৰো।”<ref>{{cite news |last1=Lopesi |first1=Lana |title=How does creativity help strengthen Pacific wellbeing and identities? |url=https://www.stuff.co.nz/life-style/wellbeing/128780013/how-does-creativity-help-strengthen-pacific-wellbeing-and-identities |access-date=1 August 2022 |work=Stuff.co.nz |date=27 May 2022}}</ref> ২০১৪ চনত অকলেণ্ড প্ৰাইড ফেষ্টিভেলত ''এক্সপ্ৰেছ'' আলোচনীৰদ্বাৰা আয়োজিত লেখাৰ প্ৰতিযোগিতাত তেওঁৰ কবিতা “এয়াৰপ'ৰ্ট আউবাডে” ৰ বাবে তেওঁ বিজয়ী হয়।<ref name="Read NZ"/><ref>{{cite news |last1=Rumbles |first1=Andrew |title=Literary lesbian emerges victorious |url=https://natlib.govt.nz/records/33593956 |access-date=3 August 2022 |work=Express |date=26 February 2014}}</ref> ==লেখাৰ কেৰিয়াৰ== ২০১৭ চনত ক’লৰ চুটিগল্প সংকলন ''ব্লেক আইচ মেটাৰ'' এ অকহাম নিউজিলেণ্ড বুক এৱাৰ্ডছত শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম কল্পকাহিনী গ্ৰন্থৰ বঁটা লাভ কৰে।<ref name="RNZ 6 July"/><ref>{{cite news |title=Ockham NZ Book Awards: Catherine Chidgey, Victoria University Press the big winners |url=https://www.stuff.co.nz/entertainment/books/92597234/ockham-nz-book-awards-catherine-chidgey-victoria-university-press-the-big-winners |access-date=1 August 2022 |work=Stuff.co.nz |date=16 May 2017}}</ref> ''ষ্টাফ''ৰ এটা পৰ্যালোচনাত কোৱা হৈছিল যে এই সংকলনটো “যিকোনো হিচাপতে এটা ভাল কিতাপ হ’ব, কিন্তু প্ৰথম কিতাপ হিচাপে ই একেবাৰে অসাধাৰণ”; ই “সুৰৰ নিশ্চয়তা, শৈলী আৰু প্ৰকাশভংগীৰ স্পষ্টতা আৰু বিভিন্ন কণ্ঠ চম্ভালিব পৰা ক্ষমতা দেখুৱায়, যিটো বেছিভাগ অধিক অভিজ্ঞ লেখকৰ ঈৰ্ষাৰ বিষয় হ’ব পাৰে।”<ref>{{cite news |last1=Reid |first1=Nicholas |title=Review: Black Ice Matter, Gina Cole |url=https://www.stuff.co.nz/entertainment/books/84736033/review-black-ice-matter-gina-cole |access-date=1 August 2022 |work=Stuff.co.nz |date=28 September 2016}}</ref> তেওঁ থম কনৰয়ৰ সম্পাদনাত প্ৰকাশিত ''নিউ ৰাইটিং'' সংকলনত এটা ৰচনা প্ৰকাশ কৰিছিল,<ref>{{cite news |last1=Heritage |first1=Elizabeth |title=Book review: Home: New Writing edited by Thom Conroy |url=https://www.stuff.co.nz/entertainment/books/94894630/book-review-home-new-writing-edited-by-thom-conroy |access-date=1 August 2022 |work=Stuff.co.nz |date=23 July 2017}}</ref> আৰু উইটি ইহিমাইৰা আৰু টিনা মাকেৰেটিৰ সম্পাদনাত প্ৰকাশিত ''ব্লেক মাৰ্কছ অন দ্য হোৱাইট পেজ'' সংকলনত এটা চুটিগল্প প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{cite book |editor1-last=Ihimaera |editor1-first=Witi |editor2-last=Makereti |editor2-first=Tina |title=Black Marks on the White Page |date=2017 |publisher=Penguin Random House |location=Auckland, NZ |isbn=9780143770305}}</ref> ২০১৮ চনত তেওঁ আইঅ’ৱা ইউনিভাৰ্ছিটিৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় লেখা কাৰ্যসূচীত অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref name="Read NZ"/> ২০২১ চনত তেওঁ প্ৰতিষ্ঠিত পেচিফিকা লেখকসকলৰ বাবে ৰেচিডেন্সিৰ জৰিয়তে মাইকেল কিং ৰাইটাৰ্ছ চেণ্টাৰত ৰাইটাৰ-ইন-ৰেচিডেন্স হিচাপে কাম কৰিছিল,<ref name="MK"/> অকলেণ্ড ৰাইটাৰ্ছ ফেষ্টিভেলৰ প্ৰথম পেচিফিকা কিউৰেটৰ হৈছিল,<ref name="Read NZ"/> আৰু তেওঁৰ ৰচনা ''আউট হিয়াৰ: এণ্টলজি অৱ টাকাটাপুই এণ্ড এলজিবিটিকিউআইএ+ ৰাইটাৰ্ছ ফ্ৰম আওটেয়াৰ’য়া নিউজিলেণ্ড'' সংকলনত প্ৰকাশ পাইছিল, যাক ক্ৰীছ চে আৰু এমা বাৰ্নছ-এ সম্পাদনা কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Out Here: An Anthology of Takatapui and LGBTQIA+ Writers from Aotearoa New Zealand |url=https://www.vicbooks.co.nz/out-here |website=Vic Books |access-date=1 August 2022 |archivedate=5 March 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220305133023/https://www.vicbooks.co.nz/out-here |deadurl=yes }}</ref> ২০২২ চনৰ জুলাই মাহত ক’লৰ প্ৰথম উপন্যাস ''না ভিৰো'' প্ৰকাশ পায়। ই সুদূৰ ভৱিষ্যতত স্থাপিত আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় সংস্কৃতিৰ উপাদান থকা এখন কল্পবিজ্ঞান উপন্যাস।<ref name="RNZ 6 July"/> ২০২২ চনৰ ১৫ জুলাইৰ আগৰ সপ্তাহত ই নিউজিলেণ্ডত দ্বিতীয় সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা কল্পকাহিনী গ্ৰন্থ আছিল।<ref>{{cite news |last1=Braunias |first1=Steve |title=This week's best-selling books |url=https://www.newsroom.co.nz/this-weeks-best-selling-books-59 |access-date=2 August 2022 |work=Newsroom |date=15 July 2022}}</ref> ''নিউ জিলেণ্ড লিস্নাৰ''-ত প্ৰকাশিত এটা পৰ্যালোচনাই ইয়াক “অভিলাষী কিতাপ” আৰু “এক নতুন আৰু বিশেষভাৱে আকৰ্ষণীয় ধাৰাৰ আগভাগত থকা কিতাপ” বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল, যদিও কিছুমান দিশত কিতাপখন পঢ়িবলৈ কঠিন বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{cite news |last1=Cottrell |first1=Jack Remiel |title=Out of this world |work=New Zealand Listener |date=30 July 2022 |page=51}}</ref> ''লেণ্ডফল''-ত প্ৰকাশিত এটা পৰ্যালোচনাত কোৱা হৈছিল যে ''না ভিৰো'' হৈছে “এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু উপভোগ্য অগ্ৰণী কাহিনী যিয়ে এই ধাৰাটোলৈ এক অনন্য পেচিফিকা কণ্ঠ কঢ়িয়াই আনে আৰু ইয়াৰ আন্তঃনক্ষত্ৰীয় কাহিনীৰ জৰিয়তে প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় পৰম্পৰা আৰু প্ৰত্যাহ্বানসমূহ উদ্‌যাপন কৰে।”<ref>{{cite journal |last1=Blundell |first1=Sally |title=Plotting Pasifikafuturism |journal=Landfall Review Online |date=1 November 2022 |url=https://landfallreview.com/plotting-pasifikafuturism/ |access-date=9 November 2023}}</ref> ক’লে অষ্ট্ৰেলিয়াৰ সৈতে উদ্বোধনী আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰেচিডেন্সি লাভ কৰে, যি মাইকেল কিং ৰাইটাৰ্ছ চেণ্টাৰ আৰু ভাৰুনা, দ্য ৰাইটাৰ্ছ হাউছৰ মাজৰ অংশীদাৰিত্ব। এই বঁটাত ভাৰুনাত এমাহৰ ৰেচিডেন্সি আৰু ব্লু মাউণ্টেইনছ ৰাইটাৰ্ছ ফেষ্টিভেলত অংশগ্ৰহণ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite news |title=Exporting Cole |url=https://www.thebigidea.nz/stories/culture-is-on-the-budgetary-margins-breaking-down-creative-nzs-investment-approach |access-date=1 August 2022 |work=The Big Idea |date=2 June 2022}}</ref> ২০২২ চনত তেওঁৰ এটা গল্প ''ফাৰ্ষ্ট পিপলছ শ্বেয়াৰড ষ্ট’ৰীজ'' সংকলনত প্ৰকাশ পায় আৰু সেইম সেইম বাট ডিফাৰেণ্ট সাহিত্য উৎসৱত বাৰ্ষিক পিটাৰ ৱেলছ বক্তৃতা প্ৰদান কৰে।<ref name="Read NZ"/> ২০২৩ চনৰ নৱবৰ্ষ সন্মানত ক’লক সাহিত্যত সেৱাৰ বাবে নিউজিলেণ্ড অৰ্ডাৰ অৱ মেৰিটৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web |url=https://dpmc.govt.nz/publications/new-year-honours-list-2023 |title=New Year honours list 2023 |date=31 December 2022 |publisher=Department of the Prime Minister and Cabinet |access-date=31 December 2022}}</ref> ২০২৩ চনৰ জুন মাহত তেওঁ ফুলব্ৰাইট–ক্ৰিয়েটিভ নিউজিলেণ্ড পেচিফিক ৰাইটাৰ্ছ ৰেচিডেন্সি লাভ কৰে, যাৰ অধীনত হাৱাই ইউনিভাৰ্ছিটিৰ চেণ্টাৰ ফৰ পেচিফিক আইলেণ্ডছ ষ্টাডিজত তিনি মাহৰ ৰেচিডেন্সি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="Read NZ"/><ref>{{cite web |title=Gina Cole awarded 2023 Fulbright-Creative New Zealand Pacific Writer's Residency |url=https://creativenz.govt.nz/news-and-blog/2023/06/13/01/26/31/gina-cole-receives-2023-fulbright-creative-new-zealand-pacific-writers-residency |website=Creative New Zealand |access-date=9 November 2023 |language=en |date=13 June 2023}}</ref> তেওঁৰ ৰচনাসমূহ ''দ্য ৰ’টলেজ হেণ্ডবুক অৱ কোফিউচাৰিজমছ'', ''পেচিফিক আৰ্টছ আওটেয়াৰ’য়া'' আৰু ''এ কাইণ্ড অৱ শ্বেল্টাৰ ৱাকাৰুৰু-তাহা''-ত প্ৰকাশ পাইছে।<ref name="Read NZ"/> ==নিৰ্বাচিত ৰচনা== * ''ব্লেক আইচ মেটাৰ'' (হুইয়া পাব্লিছাৰ্ছ, ২০১৬) * ''না ভিৰো'' (হুইয়া পাব্লিছাৰ্ছ, ২০২২) ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://www.read-nz.org/writers-files/writer/cole-gina Profile] at Read NZ Te Pou Muramura *[https://www.newsroom.co.nz/short-story-sunset-on-mars-by-gina-cole Short story: Sunset on Mars, by Gina Cole] on Newsroom *[https://pantograph-punch.com/posts/Circling-Back Circling Back], article by Cole about her life on The Pantograph Punch, 8 July 2021 *[https://www.stuff.co.nz/entertainment/books/130266639/how-i-write-gina-cole "How I write: Gina Cole"], article for Stuff, 26 October 2022 [[শ্ৰেণী:নিউজিলেণ্ডৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:আইনবিদ]] [[শ্ৰেণী:লেখিকা]] njctnv4qxtid8mzh6e77fu4s9j35uy9 0 133000 626425 585747 2026-08-12T06:09:10Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626425 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = চালকা মিণ্ট স্নেইড | image = | caption = চালকা মিণ্ট স্নেইড | native_name = السالكة منت اسنيد | native_name_lang = mey | birth_date = প্ৰায় ১৯৫৮ বা ১৯৫৯ | death_date = {{Death date and given age|2020|02|14|61|df=yes}} | occupation = সাংবাদিক, অনাতাঁৰ ধাৰাভাষ্যকাৰ | employer = ৰেডিঅ' মৰিটানিয়া | known_for = 'উইমেনছ নেটৱৰ্ক অৱ জাৰ্নেলিষ্ট অৱ মৰিটানিয়া'ৰ সভাপতি | spouse = আহমেদো ঔল্ড আবদেল কাদেৰ }} '''চালকা মিণ্ট স্নেইড''' ([[ইংৰাজী]]: Salka Mint Sneid; প্ৰায় ১৯৫৮ বা ১৯৫৯ – ১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০) এগৰাকী মৰিটানিয়ান অনাতাঁৰ ধাৰাভাষ্যকাৰ আৰু সাংবাদিক আছিল। তেওঁ দুবাৰকৈ ''উইমেনছ নেটৱৰ্ক অৱ জাৰ্নেলিষ্ট অৱ মৰিটানিয়া''ৰ সভাপতি হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |date=24 February 2020 |title=Soirée d'hommage à feue Mme Salka Mint Sneid |url=https://ami.mr/fr/archives/81801 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115222643/https://ami.mr/fr/archives/81801 |archive-date=15 January 2025 |access-date=15 January 2025 |website=Agence Mauritanienne d'infomation |language=fr}}</ref> স্নেইড ''ৰেডিঅ' মৰিটানিয়া''ত কৰ্মৰত আছিল।<ref name=":1">{{Cite book |last=Beyrouk |first=Dahmane Ould |url=https://books.google.com/books?id=wDQoAQAAIAAJ&q=salka+mint+sneid |title=100 femmes de Mauritanie: portraits de femmes leaders |date=2008 |publisher=s.l. |pages=72 |language=fr}}</ref> ২০১২ চনত তেওঁ মুদ্ৰিত সংবাদ মাধ্যমৰ স্ব-নিয়ন্ত্ৰণ পৰিষদৰ সভাপতি নিৰ্বাচিত হয়। তেওঁ ''এল ইলহাম'' নামৰ এখন বাতৰি কাকতো প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref name=":1" /> ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ মহিলাৰ ৰাজনৈতিক অংশগ্ৰহণৰ বাবে কাম কৰা এক অধিবক্তা গোটৰ সদস্য আছিল।<ref name=":2">{{Cite web |title=Décès de la journaliste mauritanienne Mme Salka Mint Sneid |url=https://cridem.org/C_Info.php?article=732794 |access-date=2025-01-15 |website=C.R.I.D.E.M.}}</ref> সাংবাদিকতা ক্ষেত্ৰত তেওঁ মৰিটানিয়াত মহিলাৰ অংশগ্ৰহণ বৃদ্ধি কৰাৰ ক্ষেত্ৰতো উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰিছিল আৰু নতুন প্ৰজন্মৰ মহিলা সাংবাদিকসকলক উৎসাহিত কৰিছিল। স্নেইডে মৰিটানিয়াৰ স্বাস্থ্য আৰু সামাজিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ৰ সৈতে সংবাদ মাধ্যমৰ এক নিবিড় সম্পৰ্কৰ বাবে ওকালতি কৰিছিল। তেওঁ সংবাদ মাধ্যমৰ অংশীদাৰিত্বৰ জৰিয়তে পলিঅ' টিকাকৰণৰ বিষয়ে জনসজাগতা বৃদ্ধিৰ বাবে কাম কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2025-01-15 |title=Nouakchott : Le réseau des femmes journalistes organise une journée de sensibilisation sur la vaccination contre la poliomyélite – Agence mauritanienne d'information |url=https://ami.mr/fr/archives/16973 |access-date=2025-01-15 |website=Agence Mauritanienne d'infomation|archive-url=https://web.archive.org/web/20250115223513/https://ami.mr/fr/archives/16973 |archive-date=15 January 2025 }}</ref> তেওঁ মৰিটানিয়াত [[আৰবী]] ভাষাৰো এগৰাকী সমৰ্থক আছিল।<ref name=":0" /> ভাষা আৰু সংস্কৃতি সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰতো তেওঁ বিভিন্ন সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানত সক্ৰিয়ভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ২০২০ চনৰ ১৪ ফেব্ৰুৱাৰীত ৬১ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref name=":2" /> তেওঁৰ মৃত্যুৰ পূৰ্বে তেওঁৰ চিকিৎসাৰ খৰচ মৰিটানিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰপতি মহম্মদ ঔল্ড ঘাজুৱানীয়ে বহন কৰিছিল।<ref name=":0" /> তেওঁৰ সন্মানত এখন স্মৰণ সভাৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। মৰণোত্তৰভাৱে তেওঁক মৰিটানিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰীয় স্বীকৃতি পদকেৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Le ministre de la Culture décore des fonctionnaires et un nombre de créateurs {{!}} culture |url=https://culture.gov.mr/fr/node/501 |access-date=2025-01-15 |website=culture.gov.mr |archivedate=2025-02-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250223010708/https://culture.gov.mr/fr/node/501 |deadurl=yes }}</ref> তেওঁৰ স্বামী আছিল কবি তথা ৰাজনীতিবিদ আহমেদো ঔল্ড আবদেল কাদেৰ।<ref name=":2" /> তেওঁলোকৰ পৰিয়াল সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰত সক্ৰিয় বুলি জনা যায়। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:সাংবাদিক]] qnr3f6fb81qkylchxb3qae8ipvda9da 0 133322 626255 602153 2026-08-11T12:51:22Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626255 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ক্ৰিষ্টিনা ৰিচি | image = Christina Ricci at Los Angeles Comic Con 2024.jpg | caption = ২০২৪ চনত ৰিচি | birth_date = {{birth date and age|1980|2|12}}<ref>{{cite web|title=Famous birthdays for Feb. 12: Christina Ricci, Bill Russell|url= https://www.upi.com/Entertainment_News/2022/02/12/Famous-birthdays-for-Feb-12-Christina-Ricci-Bill-Russell/3961643991239/|access-date=June 25, 2023|website=UPI|language=en}}</ref> | birth_place = ছাণ্টা মনিকা, কেলিফৰ্ণিয়া, [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] | occupation = অভিনেত্ৰী, প্ৰযোজক | years_active = ১৯৯০–বৰ্তমান | spouse = {{plainlist| * {{marriage|জেমছ হিৰডিগেন|2013|2021|end=divorced}} * {{marriage|মাৰ্ক হেম্পটন|2021}} }} | children = ২ গৰাকী | signature = Christina Ricci signature.svg | signature_size = 100px | awards = }} '''ক্ৰিষ্টিনা ৰিচি''' ([[ইংৰাজী]]: Christina Ricci; জন্ম: ১২ ফেব্ৰুৱাৰী, ১৯৮০) এগৰাকী [[আমেৰিকা]]ন অভিনেত্ৰী। ডাৰ্ক এজ বা কিছু অস্বাভাৱিক চৰিত্ৰত কৰা অভিনয়ৰ বাবে পৰিচিত ৰিচিয়ে বেছিভাগেই স্বতন্ত্ৰ বা ইনডিপেণ্ডেণ্ট ছবিত কাম কৰে, যদিও তেওঁ অসংখ্য বক্স অফিচ হিট ছবিতো অভিনয় কৰিছে।<ref>{{cite web|access-date=June 25, 2023|title=Christina Ricci|website=The Numbers|url=https://www.the-numbers.com/person/120820401-Christina-Ricci|archivedate=June 25, 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230625234923/https://www.the-numbers.com/person/120820401-Christina-Ricci|deadurl=yes}}</ref> তেওঁ গোল্ডেন গ্ল’ব, স্ক্ৰীন এক্টৰ্ছ গিল্ড আৰু প্ৰাইমটাইম এমি বঁটাৰ মনোনয়ন লাভ কৰিছে। ৰিচিয়ে দহ বছৰ বয়সত ''মাৰ্মেইডছ'' (১৯৯০) ছবিৰ জৰিয়তে অভিনয় জীৱনৰ পাতনি মেলে। ইয়াৰ পিছতে ''দ্য এডামছ ফেমিলি'' (১৯৯১) আৰু ইয়াৰ ১৯৯৩ চনৰ ছিকুৱেলত ৱেনচডে এডামছৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি তেওঁ চৰ্চালৈ আহে। পৰৱৰ্তী সময়ত ''কেস্পাৰ'' আৰু ''নাও এণ্ড দেন'' (দুয়োখন ১৯৯৫ চনৰ) ছবিত অভিনয় কৰি তেওঁ কিশোৰ-কিশোৰীসকলৰ মাজত জনপ্ৰিয় হৈ পৰে।<ref>{{cite web|title=Christina Ricci: Beyond Wednesday|work=Dazed|url=http://www.dazeddigital.com/artsandculture/article/26596/1/christina-ricci-beyond-wednesday|date=September 22, 2015|access-date=September 19, 2018}}</ref> তেওঁৰ কৈশোৰৰ শেষৰফালে তেওঁ ''দ্য আইচ ষ্টৰ্ম'' (১৯৯৭), ''বাফেলো '৬৬'', ''দ্য অপজিট অফ চেক্স'', ''পেকাৰ'' (সকলোবোৰ ১৯৯৮ চনৰ), ''২০০ ছিগাৰেটছ'' আৰু ''শ্লীপি হালো'' (দুয়োখন ১৯৯৯ চনৰ) দৰে প্ৰাপ্তবয়স্ক কেন্দ্ৰিক প্ৰকল্পলৈ গতি কৰে। তেওঁৰ অন্যান্য উল্লেখযোগ্য ছবিসমূহৰ ভিতৰত আছে ''দ্য মেন হু ক্ৰাইড'' (২০০০), ''প্ৰ’জাক নেচন'' (২০০১), ''পাম্পকিন'' (২০০২), ''এনিথিং এলছ'', ''মন্সটাৰ'' (দুয়োখন ২০০৩ চনৰ), ''কাৰ্ছড'' (২০০৫), ''পেনেলোপি'', ''ব্লেক স্নেক মোন'' (দুয়োখন ২০০৬ চনৰ), ''স্পীড ৰেচাৰ'' (২০০৮), ''বেল আমি'' (২০১২) আৰু ''দ্য মেট্ৰিক্স ৰেচাৰেকচনছ'' (২০২১)। টেলিভিছনৰ ক্ষেত্ৰত ৰিচিয়ে ''এলী মেকবীল''ৰ অন্তিম ছিজনত (২০০২) লাইজা বাম্পৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল আৰু ২০০৬ চনত ''গ্ৰেজ এনাটমী''ত অতিথি চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি এমি বঁটাৰ মনোনয়ন লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ''পেন এম'' (২০১১–২০১২) ধাৰাবাহিকত অভিনয় কৰাৰ লগতে ''দ্য লিজি বৰ্ডেন ক্ৰনিকলছ'' (২০১৫) আৰু ''জেড° দ্য বিগিনিং অফ এভৰিথিং'' (২০১৭) ধাৰাবাহিক দুখন প্ৰযোজনা কৰাৰ লগতে অভিনয়ো কৰিছিল। তেওঁ ধাৰাবাহিক ''ৱেনচডে''ৰ (২০২২–বৰ্তমান) প্ৰথম আৰু দ্বিতীয় ছিজনত মেৰিলিন থৰ্নহিল হিচাপে অভিনয় কৰিছে। ২০২১ চনৰপৰা ৰিচিয়ে ''য়েল’জেকেটছ''ত মিষ্টি কুইগলীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি আহিছে, যাৰ বাবে তেওঁ প্ৰাইমটাইম এমি বঁটা আৰু গোল্ডেন গ্ল’ব বঁটাৰ মনোনয়ন লাভ কৰিছে। তেওঁ এনিমেটেড ধাৰাবাহিক ''বেটমেন: কেপড ক্ৰুচেডাৰ'' (২০২৪)-ত কেটৱমেন / চেলিনা কাইলৰ চৰিত্ৰত কণ্ঠদান কৰিছে। ২০১০ চনত ৰিচিয়ে ডোনাল্ড মাৰ্গুলিছৰ নাটক ''টাইম ষ্টেণ্ডছ ষ্টিল''ৰ জৰিয়তে ব্ৰডৱেত আত্মপ্ৰকাশ কৰে। তেওঁ 'ৰেপ, এবিউজ এণ্ড ইনচেষ্ট নেচনেল নেটৱৰ্ক'ৰ (RAINN) এগৰাকী ৰাষ্ট্ৰীয় মুখপাত্ৰ।<ref name="rain">{{Cite web|title=Christina Ricci Shines Light on Sexual Violence in Huffington Post|url=https://www.cbsnews.com/news/christina-ricci-shines-light-on-sexual-violence-in-huffington-post/|access-date=June 25, 2023|website=CBS News|date=September 11, 2009 |language=en}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == ৰিচিৰ জন্ম হৈছিল ১৯৮০ চনৰ ১২ ফেব্ৰুৱাৰীত কেলিফৰ্ণিয়াৰ ছাণ্টা মনিকাত। তেওঁ ছাৰা (পূৰ্বৰ নাম মাৰ্ডক) আৰু ৰাল্ফ ৰিচিৰ চাৰিজন সন্তানৰ ভিতৰত আটাইতকৈ সৰু আছিল। তেওঁৰ পিতৃৰ কেৰিয়াৰ বিভিন্ন আছিল, যাৰ ভিতৰত জিম শিক্ষক, অধিবক্তা, ড্ৰাগ কাউন্সেলৰ আৰু ''প্ৰাইমেল স্ক্ৰীম থেৰাপিষ্ট'' হিচাপে কাম কৰাৰ কথা উল্লেখযোগ্য।<ref name=telegraph>{{cite web| url=https://www.telegraph.co.uk |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk |archive-date=January 10, 2022 |url-access=subscription |url-status=live| title=The vamp is a lady |work=The Telegraph |date=April 28, 2007 |access-date=May 7, 2018}}{{cbignore}}</ref> ৰিচিয়ে তেওঁৰ পিতৃক এজন "বিফল কাল্ট লিডাৰ" বুলি অভিহিত কৰিছে।<ref>{{Cite web |date=2024-10-03 |title=Inside Christina Ricci's 'Chaotic' Upbringing With Cult Leader Dad: 'There Was Never Any Peace' |url=https://www.yahoo.com |access-date=2025-03-22 |website=Yahoo Entertainment |language=en-US}}</ref> তেওঁৰ মাতৃয়ে ১৯৬০-ৰ দশকত ফৰ্ড এজেন্সিৰ মডেল হিচাপে কাম কৰিছিল আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ৰিয়েল এষ্টেট এজেণ্ট হৈছিল। ৰিচিৰ ইটালীয়ান, আইৰিছ আৰু স্কটিছ বংশোদ্ভূত পূৰ্বপুৰুষ আছিল।<ref>{{cite web |title=The Minx Effect |url=http://www.christinaricci.info/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20031123103510/http://www.christinaricci.info |archive-date=November 23, 2003 |access-date=November 22, 2007 |archivedate=July 27, 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080727011340/http://www.christinaricci.info/ |deadurl=yes }}</ref> ৰিচিৰ পৰিয়ালটো নিউ জাৰ্ছীৰ মণ্টক্লেয়াৰলৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল, য’ত তেওঁ এজমণ্ট প্ৰাথমিক বিদ্যালয়, গ্লেনফিল্ড মিডল স্কুল, মণ্টক্লেয়াৰ হাইস্কুল আৰু মৰিষ্টাউন–বিয়েৰ্ড স্কুলত অধ্যয়ন কৰিছিল।<ref>[https://web.archive.org About Christina Ricci] "The family moved to Montclair, New Jersey, where she grew up attending Edgemont Elementary School, Glenfield Middle School, and Montclair High School as well as the Morristown-Beard School."</ref> পিছলৈ তেওঁ নিউয়ৰ্ক চহৰৰ প্ৰফেচনেল চিলড্ৰেনছ স্কুলত অধ্যয়ন কৰে।<ref>{{cite news |title=Christina Ricci: at age 8, she arrived to an audition with a black eye and freaked the casting director out. Fifteen years later, she's still keeping the surprises coming – Interview |first=Bard |last=Goldfarb |date=February 2004 |url=http://www.findarticles.com/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20050111085244/http://www.findarticles.com |url-status=dead |archive-date=January 11, 2005 |publisher=Find Articles |access-date=November 24, 2007 |archivedate=November 12, 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201112034636/https://findarticles.com/ |deadurl=yes }}</ref> ৰিচিৰ পিতৃ-মাতৃ তেওঁৰ কিশোৰ বয়সৰ আগতেই পৃথকে থাকিবলৈ লয়।<ref name=Peoplev69no19>{{cite magazine|url=https://people.com|title=Christina Ricci|magazine=People|volume=69|issue=19|first=Alexis|last=Chiu |date=May 19, 2008| access-date=March 24, 2015|archive-date=May 8, 2018|archive-url= https://web.archive.org/web/20180508054802/https://people.com|url-status=live}}</ref> বিভিন্ন সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ নিজৰ শৈশৱ, বিশেষকৈ পিতৃ-মাতৃৰ বিবাহ বিচ্ছেদ আৰু পিতৃৰ সৈতে থকা তেওঁৰ অশান্ত সম্পৰ্কৰ বিষয়ে মুকলিকৈ কৈছে।<ref name=Guardian>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com|title=Christina Ricci: 'I don't think anything I said was really dark'|first=Emma|last=Brockes|newspaper=The Guardian |date=November 11, 2021}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons}} * {{Instagram|riccigrams}} * {{IMDb name|207|ক্ৰিষ্টিনা ৰিচি}} [[শ্ৰেণী:আমেৰিকান অভিনয় শিল্পী]] 9zu848qjkzyz8qskzmg3bjgxec3hbby 0 133901 626528 589137 2026-08-12T10:37:54Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626528 wikitext text/x-wiki [[File:Winged Sun alchemical.jpg|thumb|upright=1.2|পানীৰে ভৰা এটা কবৰৰ ওপৰত উৰি থকা এটা ডেউকাযুক্ত সূৰ্য; ''ৰোজাৰী অৱ দ্য ফিল’চফাৰ্ছ''ৰ পৰা লোৱা এটা আলকেমিকেল প্ৰতীক]] '''ডেউকাযুক্ত সূৰ্য''' ([[ইংৰাজী]]: Winged sun) হৈছে এক সৌৰ প্ৰতীক যি প্ৰাচীন নিকট প্ৰাচ্যত (প্ৰাচীন [[মিচৰ]], মেচোপটেমিয়া, আনাতোলিয়া আৰু প্ৰাচীন [[পাৰস্য]]) ঐশ্বৰিকতা, ৰাজকীয়তা আৰু শক্তিৰ সৈতে জড়িত আছিল। ইলিৰিয়ান ধৰ্মৰ [[সূৰ্য দেৱতা]]কো ডেউকাযুক্ত [[সূৰ্য]] হিচাপে প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। == প্ৰাচীন মিচৰ == [[File:Ancient Egypt Wings.svg|thumb|upright=1.2|"থেবেছৰ ডেউকাযুক্ত সূৰ্য"]] প্ৰাচীন মিচৰত এই প্ৰতীকটো পুৰণি ৰাজ্যৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৬ শতিকা) সময়ৰ পৰা প্ৰমাণিত হৈছে। প্ৰায়ে ইয়াৰ দুয়োকাষে একোটাকৈ ইউৰিয়াছ (uraeus) বা ফেটী সাপ থাকে। === বেহদেতি === প্ৰাচীন মিচৰীয় ধৰ্মত 'বেহদেতি' প্ৰতীকটোৱে এডফুৰ হ'ৰাছক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল, যাক পিছলৈ ৰা-হোৰাখতিৰ সৈতে একাকাৰ কৰা হৈছিল। ইয়াক কেতিয়াবা পতাহৰ বলধ 'আপীচ'ৰ ডিঙিতো অংকন কৰা হয়। সময়ৰ লগে লগে মিচৰৰ সকলো গৌণ দেৱতাকে সূৰ্য দেৱতাৰ একো একোটা দিশ বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। "বেহদেতি" নামৰ অৰ্থ হ'ল বেহদেতৰ বাসিন্দা।<ref>{{Cite web|url=https://ancientegyptonline.co.uk/horusbehedet/|title=Horus of Behdet (Edfu) |website=Ancientegyptonline.co.uk|access-date=24 October 2021}}</ref> তেওঁ নীল নদীৰ অৱবাহিকাত থকা 'বেহদেত' নামৰ অঞ্চলটোৰ আকাশৰ দেৱতা আছিল।<ref name=":0">{{Cite book|last=Zahan|first=S.|title=Mishor (Egypt)|publisher=Aranyaman|year=2018|location=Kolkata, India|pages=101–102}}</ref> তেওঁৰ প্ৰতিচ্ছবি প্ৰথমবাৰৰ বাবে এখন ফণীৰ গাত ডেউকাযুক্ত সৌৰ পেনেল হিচাপে পোৱা গৈছিল। ফণীখনৰ সময় প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩০০০ চনৰ। এনে ডেউকাযুক্ত সৌৰ পেনেল পিছলৈ পঞ্চম বংশৰ ফৰাও চাহুৰেৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ ছবিতো পোৱা গৈছিল। বেহদেতিক ফৰাওৰ ৰক্ষক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁৰ ছবিৰ দুয়োকাষে ইউৰিয়াছ দেখা যায়, যিটো সাপৰ মূৰীয়া দেৱী ৱাদজেতৰ প্ৰতীক।<ref name=":0" /> তেওঁ নিজৰ দুখন ডেউকাৰে মিচৰৰ সূৰ্যৰ প্ৰচণ্ড তাপ প্ৰতিৰোধ কৰিছিল।<ref name=":0" /> <gallery> File:Cairo museum 8.jpg|কাইৰোৰ মিচৰীয় সংগ্ৰহালয়ত থকা দ্বাদশ বংশৰ আমেনেমহাট তৃতীয়ৰ পিৰামিডিয়ন File:Medinet Habu Ramses III. Tempelrelief 15.JPG|ৰামচেচ তৃতীয়ৰ মন্দিৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ চিলিংত থকা ডেউকাযুক্ত সূৰ্য File:Edfu Temple 9612.JPG|এডফুৰ মন্দিৰত ডেউকাযুক্ত সূৰ্যৰ ডিস্ক হিচাপে 'হেৰু-বেহদেতি' File:Kom Ombo 0345.JPG|কম ওম্বো মন্দিৰৰ ওপৰত ডেউকাযুক্ত সূৰ্য File:SFEC-DENDERA-2010-098.JPG|হাথৰ মন্দিৰত ডেউকাযুক্ত সূৰ্যৰ খোদিত শিল্প File:DenderaHathorTempleComplexQenaEgypt608-2007feb10PhotoByCsorfolyDaniel.JPG|ডেণ্ডেৰা হাথৰ মন্দিৰ কমপ্লেক্সত ডেউকাযুক্ত সূৰ্য </gallery> == মেচোপটেমিয়া == প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০০ চনৰ পৰা এই প্ৰতীকটো মেচোপটেমিয়াতো দেখা যায়। ই আচৰীয় শাসকসকলৰ খোদিত শিল্পত ৰাজকীয়তাৰ প্ৰতীক হিচাপে দেখা যায়, যাক লেটিন ভাষাত ''SOL SUUS'' (অৰ্থাৎ তেওঁৰ নিজৰ সত্তা, সূৰ্য অৰ্থাৎ "মহামান্য") বুলি লিখা হয়। == ইলিৰিয়া == ইলিৰিয়াত মহাকাশীয় উপাসনাৰ প্ৰাচীন নিদৰ্শন খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৬ষ্ঠ শতিকাৰ শ্বকোড্ৰা হ্ৰদৰ প্লেকসমূহে প্ৰদান কৰে। এই প্ৰতিখন প্লেকত আকাশ আৰু সূৰ্যৰ পবিত্ৰ উপস্থাপনৰ লগতে বিজুলী, জুই, পবিত্ৰ গছ আৰু চৰাইৰ (ঈগল) প্ৰতীকবাদ দেখা যায়। এই প্লেকবোৰত আকাশী দেৱতাৰ এক পৌৰাণিক চিত্ৰণ আছে: দুখন ডেউকা আৰু মুখমণ্ডল থকা এজন সজীৱ সূৰ্য দেৱতা, যিয়ে এক অগ্নিকুণ্ডত বিজুলী নিক্ষেপ কৰিছে।<ref>{{cite book|last=Brahaj|first=Jaho|title=Flamuri i Kombit Shqiptar: origjina, lashtësia|publisher=Enti Botues "Gjergj Fishta"|year=2007|isbn=9789994338849|pages=16–18}}</ref> == ইৰান == জৰথুষ্ট্ৰীয় একিমেনিড সাম্ৰাজ্যৰ পাৰস্যত, ডেউকাযুক্ত সূৰ্যৰ প্ৰতীকটো 'ফাৰাৱাহাৰ'ৰ (Faravahar) এক অংশ হৈ পৰিছিল, যিটো পাৰস্যৰ সংস্কৃতিত ঐশ্বৰিক শক্তি আৰু ৰাজকীয় গৌৰৱৰ প্ৰতীক আছিল। == যিহূদা == খ্ৰীষ্টপূৰ্ব অষ্টম শতিকাৰ পৰা যিহূদা ৰাজ্যৰ ৰাজপৰিয়ালৰ সৈতে জড়িত হিব্ৰু মোহৰবোৰত ডেউকাযুক্ত সৌৰ ডিস্ক দেখা যায়। ইয়াৰে বেছিভাগেই ৰজা হেজেকিয়াৰ ৰাজত্বকালৰ মোহৰ। সাধাৰণতে হেজেকিয়াৰ ৰাজকীয় মোহৰত দুখন তললৈ মুখ কৰা ডেউকা আৰু কেন্দ্ৰীয় সৌৰ ডিস্কৰ পৰা নিৰ্গত হোৱা ছয়টা ৰশ্মি থাকে। == গ্ৰীচ == ডেউকাযুক্ত সূৰ্যক পৰম্পৰাগতভাৱে হাৰমিছৰ দণ্ড 'কেডুচিয়াছ'ৰ (caduceus) মুণ্ড হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হয়। == আধুনিক ব্যৱহাৰ == ফ্ৰীমেচনৰী, ৰোচিক্ৰুচিয়ানবাদ, থিলেমা, থিয়চফী আৰু ইউনিটি চাৰ্চৰ দৰে বিভিন্ন গোটে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰিছে। ১৯১১ চনৰ সংস্কৰণৰ পৰা আৰম্ভ কৰি চাৰ্লছ টে’জ ৰাছেলৰ পাঠ্যপুথি ধাৰাবাহিক ''ষ্ট্ৰাডিজ ইন দ্য স্ক্ৰিপচাৰ্ছ''ৰ বেটুপাতত এই প্ৰতীকটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। === নিহিত ধৰ্মনিৰপেক্ষ ব্যৱহাৰ === [[File:Worthington Corporation (winged sun logo).svg|right|thumb|280px|ৱৰ্দিংটন কৰ্পোৰেচনৰ দ্বাৰা ব্যৱহৃত এটা ডেউকাযুক্ত সূৰ্যৰ ল'গ', যি পাম্প আৰু ঔদ্যোগিক যন্ত্ৰপাতিৰ এজন প্ৰাক্তন নিৰ্মাতা আছিল]] নৰ্থ আমেৰিকা ট্ৰেড ডাইৰেকটৰীৰ হেৰাল্ড্ৰীত এটা ডেউকাযুক্ত সূৰ্য ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|url=http://www.northamerica-trade.com/heraldic.htm|title=North America Order|website=Northamerica-trade.com|access-date=24 October 2021}}</ref> ক্ৰাইছলাৰ কৰ্পোৰেচন (Chrysler), মিনি (Mini), বেণ্টলী মটৰছ (Bentley Motors), লাগোণ্ডা (এষ্টন মাৰ্টিন) আৰু হাৰ্লে ডেভিদচনৰ দ্বাৰা উৎপাদিত যান-বাহনত এই প্ৰতীকটোৰ বিভিন্ন ৰূপ ট্ৰেডমাৰ্ক ল'গ' হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পৰাই আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ সামৰিক বিমানসমূহত ডেউকাৰ দৰে দুয়োকাষলৈ বিস্তৃত পটি থকা এটা বৃত্তৰ চিন (insignia) ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এয়া কেৱল এক কাকতলীয়া মিল নে ইয়াৰ আঁৰত কোনো প্ৰতীকী সাদৃশ্য আছে, সেয়া অজ্ঞাত। বৃত্তটোৰ ভিতৰত এটা পাঁচটা চুকীয়া তৰা অংকিত থাকে। ভিডিঅ' গেমত ইয়াৰ ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰত, এই প্ৰতীকটো চনিক দ্য হেজহগ (Sonic the Hedgehog) ফ্ৰেঞ্চাইজৰ এক সাধাৰণ চানেকি হৈ পৰিছে, যিটো বিশেষকৈ মূল চৰিত্ৰটো প্ৰদৰ্শন কৰা টাইটেল স্ক্ৰীণত দেখা যায়। ইয়াৰ উপৰিও চিভিলাইজেচন VI (Civilization VI)-ৰ ধৰ্মীয় মেকানিক্স আৰু অট্টালিকাসমূহৰ প্ৰতীক হিচাপে ইয়াৰ এক শৈল্পিক সংস্কৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। আনহাৰটেল (Undertale) আৰু ইয়াৰ সমান্তৰাল কাহিনী ডেল্টাৰুণ (Deltarune)-ত দেখা পোৱা এক ভৱিষ্যদ্বাণীমূলক প্ৰতীক 'ডেল্টা ৰুণ'ত ইয়াৰ এটা শৈল্পিক ৰূপ দেখা যায়। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == গ্ৰন্থপঞ্জী == {{refbegin}} * R. Mayer, ''Opificius, Die geflügelte Sonne, Himmels- und Regendarstellungen im Alten Vorderasien'', UF 16 (1984) 189-236. * D. Parayre, ''Carchemish entre Anatolie et Syrie à travers l'image du disque solaire ailé (ca. 1800-717 av. J.-C.)'', Hethitica 8 (1987) 319-360. * D. Parayre, ''Les cachets ouest-sémitiques à travers l'image du disque solaire ailé'', Syria 67 (1990) 269-314. {{refend}} == বহিঃসংযোগ == * {{commons category inline}} * [http://mobposters.com/index.php?item=1345453 টেল কালাফৰ কাপাৰা প্ৰসাদত দুটা ম'হ-মানুহৰ মাজত থকা গিলগামেছৰ ডেউকাযুক্ত সৌৰ ডিস্ক ধৰি থকা খোদিত শিল্প] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150607134044/http://mobposters.com/index.php?item=1345453 |date=2015-06-07 }} [[শ্ৰেণী:পৌৰাণিক প্ৰতীক]] [[শ্ৰেণী:সূৰ্য সম্পৰ্কীয় মিথ]] [[শ্ৰেণী:প্ৰাচীন মিচৰৰ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:প্ৰতীকবাদ]] go8a427wj2dh4u1iyleab46yafzv7gr 0 135325 626471 598608 2026-08-12T07:35:52Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626471 wikitext text/x-wiki '''ছাব্ৰিনা বাটলাৰ''' (জন্ম ১৯৭১) হৈছে মিচিচিপিৰ এগৰাকী মহিলা যিয়ে কিশোৰী অৱস্থাত নিজৰ ৯ মহীয়া পুত্ৰৰ হত্যা আৰু শিশু নিৰ্যাতনৰ অভিযোগত দোষী সাব্যস্ত হোৱাৰ পিছতো পুনৰ বিচাৰত অৱশেষত দোষমুক্ত হয়। ==পটভূমি== ইয়াৰ পূৰ্বে ছাব্ৰিনাই তেওঁলোকক নিৰ্যাতন চলোৱাৰ বাবে আন এটা শিশুৰ তত্ত্বাৱধান হেৰুৱাইছিল। তেওঁৰ প্ৰথম বিচাৰ বা পুনৰ বিচাৰৰ জুৰীকো এই বিষয়ে অৱগত কৰা নহ'ব।<ref name=":0">{{Cite web |title=S. Rept. 107-315 - THE INNOCENCE PROTECTION ACT OF 2002 |url=https://www.congress.gov/committee-report/107th-congress/senate-report/315/1 |access-date=2026-02-13 |website=www.congress.gov}}</ref> ==কেঁচুৱাৰ মৃত্যু== ১৯৮৯ চনৰ ১১ এপ্ৰিলত ১৮বছৰীয়া ছাব্ৰিনা বাটলাৰে নিজৰ ৯ মহীয়া পুত্ৰ ৱালটাৰ ডিন বাটলাৰক হঠাতে উশাহ বন্ধ হোৱাৰ পিছত ততাতৈয়াকৈ চিকিৎসালয়লৈ লৈ যায়। চিকিৎসকে ত্ৰিছ মিনিট ধৰি শিশুটিক পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ চেষ্টা কৰিছিল যদিও বিফল হৈছিল আৰু সেইদিনা ছাব্ৰিনাৰ কেঁচুৱাটোৰ মৃত্যু হৈছিল। ১৯৮৯ চনৰ ১২ এপ্ৰিলত পুত্ৰৰ মৃত্যুৰ পাছদিনা ছাব্ৰিনাক গ্ৰেপ্তাৰ কৰি কেপিটেল মাৰ্ডাৰৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰা হয়। তাইৰ পুনৰুজ্জীৱিতকৰণৰ চেষ্টা আৰু চিকিৎসালয়ৰ পুনৰুজ্জীৱিতকৰণৰ চেষ্টাৰ ফলত ঘাঁবোৰ ৰৈ গৈছিল।<ref name=":0" /> ছাব্ৰিনাই আৰক্ষীক বহুতো বিৰোধী বক্তব্য দিয়াৰ পাছত সন্দেহৰ সৃষ্টি কৰিছিল, য'ত অন্ততঃ এটা সংস্কৰণত তেওঁ স্বীকাৰ কৰিছিল যে তেওঁৰ পুত্ৰই কান্দি থকা কাৰণে তাৰ পেটত ঘোঁচা মাৰিছিল।<ref name=":0" /> ==পৰীক্ষণ== ১৯৯০ চনৰ ৮ মাৰ্চৰপৰা ছাব্ৰিনাৰ হত্যাৰ বিচাৰ আৰম্ভ হয়। বিচাৰত অভিযুক্তসকলে প্ৰমাণ কৰিব বিচাৰিছিল যে ছাব্ৰিনাই তেওঁৰ পুত্ৰৰ মৃত্যুৰ কাৰণ হোৱা পৰিঘটনাৰ বিষয়ে দিয়া বিৱৰণী মিছা আছিল আৰু তেওঁ ইচ্ছাকৃতভাৱে মাৰাত্মক আঘাত কৰিছিল।<ref name="Mississippi">{{cite news|title=Mississippi Victims of the State|accessdate=2011-06-04|url=http://www.victimsofthestate.org/MS/#Lowndes|archivedate=2012-04-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120426054829/http://www.victimsofthestate.org/MS/#Lowndes|deadurl=yes}}</ref> ছাব্ৰিনাই তেওঁৰ বিচাৰত সাক্ষ্য দিয়া নাছিল। ১৯৯০ চনত মূলধনী হত্যা আৰু শিশু নিৰ্যাতনৰ গোচৰত দোষী সাব্যস্ত হৈ মৃত্যুদণ্ডৰ শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়। ছাব্ৰিনা মিচিচিপিৰ মৃত্যুদণ্ডৰ একমাত্ৰ মহিলা হৈ পৰে।<ref name="Supreme Court" /> ==আপীল== দোষী সাব্যস্ত হোৱাৰ পিছত ছাব্ৰিনাই কেইবাটাও ভিত্তিত মিচিচিপিৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ত আবেদন জনায়। আদালতে ১৯৯২ চনৰ ২৬ আগষ্টত তেওঁৰ দোষী সাব্যস্ত হোৱা ৰায় উলটি দিয়ে।<ref name="Supreme Court">{{cite news|title=Supreme Court of Mississippi. Sabrina BUTLER v. STATE of Mississippi.|year=2010|accessdate=2010-06-04|url=http://cwcy.org/resources/184_attach_Butler%20v%20Mississippi%20(1992).pdf|archive-date=2012-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20120426054938/http://cwcy.org/resources/184_attach_Butler%20v%20Mississippi%20(1992).pdf|url-status=dead|archivedate=2012-04-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120426054938/http://cwcy.org/resources/184_attach_Butler%20v%20Mississippi%20(1992).pdf|deadurl=yes}}</ref> আদালতে কয় যে বিচাৰ বিভাগে এই কাণ্ডটো কোনো দুৰ্ঘটনা নহয় বুলি প্ৰমাণ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছে।<ref name="Sabrina">{{cite news|title=Sabrina Butler|publisher=Center of Wrongful Conviction on Youth|year=2009|accessdate=2011-06-04|url=http://cwcy.org/exonereesViewDetail.aspx?id=34|archive-date=2011-07-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20110704002413/http://www.cwcy.org/exonereesViewDetail.aspx?id=34|url-status=dead|archivedate=2011-07-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110704002413/http://www.cwcy.org/exonereesViewDetail.aspx?id=34|deadurl=yes}}</ref> ==পুনৰ বিচাৰ== ১৯৯৫ চনত ছাব্ৰিনা বাটলাৰৰ গোচৰ পুনৰ বিচাৰ হয়।<ref name="Sabrina Butler">{{cite news|title=Sabrina Butler.|publisher=Wrongly Convicted Database Record|accessdate=2011-06-04|url=http://forejustice.org/db/Butler--Sabrina.html|archive-date=2011-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20110609024213/http://forejustice.org/db/Butler--Sabrina.html|url-status=dead|archivedate=2011-06-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110609024213/http://forejustice.org/db/Butler--Sabrina.html|deadurl=yes}}</ref> এই সময়লৈকে আৰু অধিক প্ৰমাণ ওলাই আহিল যে ছাব্ৰিনাই হয়তো নিজৰ পুত্ৰক হত্যা কৰা নাই। বিচাৰত ছাব্ৰিনাৰ এজন চুবুৰীয়াই তেওঁৰ বক্তব্যৰ সমৰ্থন কৰা প্ৰমাণ আগবঢ়াইছিল: যে তেওঁৰ পুত্ৰৰ আঘাত চিপিআৰ প্ৰদানৰ বিফল প্ৰচেষ্টাৰ সময়ত হৈছিল।<ref name="Mississippi"/> ইয়াৰ উপৰি চিকিৎসা পৰীক্ষকে ৱালটাৰৰ মৃত্যুৰ কাৰণৰ বিষয়ে নিজৰ মতামত সলনি কৰিলে, যিটো এতিয়া তেওঁ বিশ্বাস কৰে যে বৃক্কৰ ৰোগৰ বাবেই হৈছে।<ref name="Sabrina Butler"/> জুৰীৰ ফৰপাৰ্ছনে ইংগিত দিছিল যে তেওঁলোক ছাব্ৰিনাৰ নিৰ্দোষতাৰ ওপৰত সম্পূৰ্ণৰূপে পতিয়ন যোৱা নাছিল, কিন্তু যুক্তিসংগত সন্দেহ আছিল।<ref name=":0" /> ছাব্ৰিনাৰ নিজৰ অধিবক্তাই উল্লেখ কৰিছে যে তেওঁ "সত্য কি নাজানে।" তেওঁৰ সহ-অধিবক্তাই ইংগিত দিছিল যে, উত্তম ক্ষেত্ৰত, গোচৰটোক নৃশংস হত্যা হিচাপে বিচাৰ কৰা উচিত আছিল।<ref name=":0" /> ১৯৯৫ চনৰ ১৭ ডিচেম্বৰত ছাব্ৰিনাক দোষমুক্ত কৰি জিম্মাৰপৰা মুকলি কৰি দিয়া হয়।<ref name="Sabrina" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:মৃত্যুুদণ্ডপ্ৰাপ্ত মহিলা]] 4b1tdt8idq50usgfmrulybzxogxwwwb 0 136351 626444 618023 2026-08-12T06:53:05Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626444 wikitext text/x-wiki '''চেণ্টাৰ ফৰ দ্য হিষ্ট্ৰী অৱ উইমেন ফিল’ছফাৰ্ছ এণ্ড চাইণ্টিষ্টছ''' (HWPS) হৈছে পাদেৰবৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এক আন্তঃশাখা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, যি ঐতিহাসিক মহিলা দৰ্শনবিদ আৰু বিজ্ঞানীসকলৰ কামৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে। এই কেন্দ্ৰটোৱে 'জাৰ্নেল অৱ দ্য হিষ্ট্ৰী অৱ উইমেন ফিল’ছফাৰ্ছ এণ্ড চাইণ্টিষ্টছ' প্ৰকাশৰ দায়িত্ব পালন কৰে।<ref>{{Cite web |last=Weinberg |first=Justin |date=2023-01-20 |title=New: Journal of the History of Women Philosophers and Scientists - Daily Nous |url=https://dailynous.com/2023/01/20/new-journal-of-the-history-of-women-philosophers-and-scientists/ |access-date=2023-12-11 |website=dailynous.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Journal of the History of Women Philosophers and Scientists |url=https://brill.com/view/journals/jhwp/jhwp-overview.xml |access-date=2023-12-11 |website=Brill |language=en}}</ref> কেন্দ্ৰটোৱে বছৰি 'এলিজাবেথ অৱ বোহেমিয়া' বঁটা প্ৰদান কৰে, যিটো দৰ্শনবিদ মহিলাসকলক সন্মান জনোৱাৰ বাবে ইউৰোপৰ প্ৰথমটো বঁটা।<ref>{{Cite web |title=Uni Paderborn verleiht Elisabeth-von-Böhmen-Preis |url=https://www.westfalen-blatt.de/owl/kreis-paderborn/paderborn/uni-paderborn-verleiht-elisabeth-von-bohmen-preis-2635848 |access-date=2023-12-11 |website=www.westfalen-blatt.de |language=de}}</ref><ref>{{Cite journal |date=2019 |title=Other Awards and Honors |url=https://www.jstor.org/stable/45222999 |journal=Proceedings and Addresses of the American Philosophical Association |volume=93 |pages=233–239 |jstor=45222999 |issn=0065-972X}}</ref><ref>{{Cite news |last=OWL Journal |title=Key Facts zum "Center for the History of Women Philosophers and Scientists" |work=OWL Journal |url=https://www.owl-journal.de/key-facts-zum-center-for-the-history-of-women-philosophers-and-scientists/}}</ref> ইউক্ৰেইনৰ দৰ্শনবিদ মহিলাসকলৰ অধ্যয়নৰ বাবে এই কেন্দ্ৰটোৱে আলেকজেণ্ডাৰ ভন হামবল্ড ফাউণ্ডেশ্যনৰপৰা এক বৃহৎ অনুদান লাভ কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=Uni Paderborn: Ukrainische Philosophin erforscht Umweltfolgen durch den Krieg in der Ukraine |url=https://www.westfalen-blatt.de/owl/kreis-paderborn/paderborn/universitaet-ukrainische-philosophin-karpenko-umweltfolgen-krieg-ukraine-2828378 |access-date=2023-12-11 |website=www.westfalen-blatt.de |language=de}}</ref> ইয়াৰ উপৰি ই মহিলা দৰ্শনবিদ আৰু বিজ্ঞানীসকলৰ ইতিহাসৰ ওপৰত কাম কৰি থকা গৱেষকসকলৰ বাবে এটা গৱেষণা নেটৱৰ্ক আৰু আলোচনা-চক্ৰ পৰিচালনা কৰে।<ref>{{Cite news |title=Neue Stimmen der Frauen in der Philosophie |work=MyScience |url=https://www.myscience.de/de/news/wire/neue_stimmen_der_frauen_in_der_philosophie-2022-uni-paderborn |access-date=11 December 2023}}</ref><ref>{{Cite web |last=Weinberg |first=Justin |date=2021-10-25 |title=A Network for Scholars Researching Women Philosophers in the History of Philosophy - Daily Nous |url=https://dailynous.com/2021/10/25/a-network-for-scholars-researching-women-philosophers-in-the-history-of-philosophy/,%20https://dailynous.com/2021/10/25/a-network-for-scholars-researching-women-philosophers-in-the-history-of-philosophy/ |access-date=2023-12-11 |website=dailynous.com |language=en-US}}</ref> == এনচাইক্লোপিডিয়া অৱ কনচাইজ কনচেপ্টছ বাই উইমেন ফিল’ছফাৰ্ছ == 'এনচাইক্লোপিডিয়া অৱ কনচাইজ কনচেপ্টছ বাই উইমেন ফিল’ছফাৰ্ছ' (ECC) হৈছে এক অনলাইন বিশ্বকোষ য’ত কেৱল দৰ্শনবিদ মহিলাসকলৰ কামৰ ধাৰণাসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ECC হৈছে চেণ্টাৰ ফৰ দ্য হিষ্ট্ৰী অৱ উইমেন ফিল’ছফাৰ্ছ এণ্ড চাইণ্টিষ্টছৰদ্বাৰা বিকশিত এক মুক্ত প্ৰৱেশাধিকাৰ (open access) ডাটাবেছ, যিটো ২০১৮ চনৰ ১৫ জুনত অনলাইনযোগে মুকলি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://historyofwomenphilosophers.org/ecc/|title=Encyclopedia of Concise Concepts by Women Philosophers - History Of Women Philosophers|website=historyofwomenphilosophers.org|access-date=2019-08-21}}</ref> প্ৰতিটো প্ৰৱেশ (entry) আন্তৰ্জাতিকভাৱে স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত গৱেষকৰদ্বাৰা লিখা হয় আৰু প্ৰকাশৰ পূৰ্বে বিশেষজ্ঞৰদ্বাৰা পৰ্যালোচনা কৰা হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.britishphenomenology.org.uk/call-for-articles-on-women-phenomenologists/|title=Call for Articles on Women Phenomenologists – BSP Online|date=September 14, 2022}}</ref> ইয়াত কোনো এগৰাকী দৰ্শনবিদ মহিলাই বিকশিত কৰা বা উল্লেখনীয়ভাৱে আগবঢ়াই নিয়া কোনো এটা দাৰ্শনিক ধাৰণাৰ চমু ব্যাখ্যাৰ লগতে অধিক গৱেষণাৰ বাবে প্ৰাথমিক আৰু গৌণ উৎসৰ তালিকা থাকে। ইয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰবন্ধসমূহ ডায়োটিমা অৱ মেণ্টিনিয়া, মাৰ্চি ওটিছ ওৱাৰেন আৰু জেন এডামছৰ দৰে চিন্তাবিদসকলৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত আছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.openculture.com/2018/06/the-encyclopedia-of-women-philosophers.html|title=The Encyclopedia of Women Philosophers: A New Web Site Presents the Contributions of Women Philosophers, from Ancient to Modern | Open Culture}}</ref> এই বিশ্বকোষখন পাদেৰবৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ডিজিটেল সংগ্ৰহৰ অংশ আৰু ইয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ আনুষ্ঠানিক শৈক্ষিক উৎস হিচাপে উপলব্ধ।<ref>{{Cite web|url=https://digital.ub.uni-paderborn.de/ecc/nav/classification/2980790|title=Digitale Sammlungen / The Encyclopedia of Concise Concepts by Women Philosophers|website=digital.ub.uni-paderborn.de|access-date=2019-08-21|archivedate=2019-08-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190819113321/https://digital.ub.uni-paderborn.de/ecc/nav/classification/2980790|deadurl=yes}}</ref> ইয়াক জাৰ্মান দৰ্শনবিদ ৰুথ হাগেনগ্ৰুবাৰ আৰু ক্লিভলেণ্ড ষ্টেট ইউনিভাৰ্চিটিৰ মেৰী এলেন ৱেইথে সৃষ্টি কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Encyclopedia of Concise Concepts by Women Philosophers |url=https://historyofwomenphilosophers.org/ecc/#hwps |website=History Of Women Philosophers And Scientists}}</ref> ডিজিটেল হিউমানিটিজ বা ডিজিটেল মানৱীয়তাৰ ক্ষেত্ৰত ব্যতিক্ৰমী কামৰ বাবে এই বিশ্বকোষখনে ২০১৮ চনত দাৰিয়াহ-ডিই ডিএইচ-বঁটা (সঁজুলি আৰু প্ৰকল্প শাখা) লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=PreisträgerInnen der DARIAH-DE DH-Award 2018 - DARIAH-DE |url=https://de.dariah.eu/preistr%C3%A4gerinnen-der-dariah-de-dh-award-2018 |access-date=2023-12-11 |website=de.dariah.eu |archivedate=2024-02-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240223134757/https://de.dariah.eu/preistr%C3%A4gerinnen-der-dariah-de-dh-award-2018 |deadurl=yes }}</ref> == এমিলী দু চাতেলেট: গৱেষণা আৰু পাণ্ডুলিপি সংস্কৰণ == এই কেন্দ্ৰটোৱে ওঠৰ শতিকাৰ দৰ্শনবিদ আৰু পদাৰ্থবিজ্ঞানী এমিলী দু চাতেলেটৰ কামৰ ওপৰত দীৰ্ঘদিন ধৰি গুৰুত্ব আৰোপ কৰি আহিছে। উদাহৰণস্বৰূপে, ২০০৬ চনত পটছডামত অনুষ্ঠিত এক বৃহৎ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলনৰ<ref>{{Cite news |title=Homepage: Die Aufklärerin |url=https://www.tagesspiegel.de/potsdam/landeshauptstadt/die-aufklarerin-7782661.html |access-date=2024-06-04 |work=Der Tagesspiegel Online |language=de-DE |issn=1865-2263}}</ref> ফলস্বৰূপে এখন সম্পাদিত গ্ৰন্থ প্ৰকাশ পাইছিল য’ত দু চাতেলেটক লাইবনিজ আৰু নিউটনৰ সৈতে সংযোগ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite journal |last=Gaukroger |first=Stephen |date=2012 |title=Ruth Hagengruber, ed., "Emilie du Châtelet between Newton and Leibniz." |url=https://journals.uvic.ca/index.php/pir/article/view/11450 |journal=Philosophy in Review |language=en |volume=32 |issue=4 |pages=273–274 |issn=1920-8936}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Arianrhod |first=Robyn |date=2016-12-01 |title=Émilie du Châtelet Between Leibniz and Newton edited by Ruth Hagengruber |url=https://doi.org/10.1007/s00283-016-9641-6 |journal=The Mathematical Intelligencer |language=en |volume=38 |issue=4 |pages=78–83 |doi=10.1007/s00283-016-9641-6 |issn=1866-7414|url-access=subscription }}</ref> ২০২০ চনৰপৰা কেন্দ্ৰটোৱে ৰাছিয়াৰ ছেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পুথিভঁৰালত সংৰক্ষিত দু চাতেলেটৰ পূৰ্বে অপ্ৰকাশিত পাণ্ডুলিপিসমূহৰ এটা মুক্ত ঐতিহাসিক-সমালোচনাত্মক অনলাইন সংস্কৰণ প্ৰকাশ কৰি আহিছে। দু চাতেলেটৰ পাণ্ডুলিপিৰ এয়া প্ৰথম সমালোচনাত্মক সংস্কৰণৰ লগতে প্ৰথম অনলাইন সংস্কৰণ।<ref>{{Cite web |title=First critical and digital edition of one of the most important female philosophers published |url=https://nachrichten.idw-online.de/2020/12/17/first-critical-and-digital-edition-of-one-of-the-most-important-female-philosophers-published |access-date=2023-12-11 |website=nachrichten.idw-online.de |language=de-DE |archivedate=2023-12-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231207213233/https://nachrichten.idw-online.de/2020/12/17/first-critical-and-digital-edition-of-one-of-the-most-important-female-philosophers-published |deadurl=yes }}</ref> এই সংস্কৰণটো জাৰ্মান ৰিচাৰ্ছ ফাউণ্ডেশ্যনৰদ্বাৰা পুঁজি যোগান ধৰা হৈছে আৰু এয়া ৰাছিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পুথিভঁৰালৰ সৈতে এক সহযোগিতামূলক কাম।<ref name="auto">{{Cite web |title=DFG - GEPRIS - Historisch-kritische digitale Edition der handschriftlichen Fassung von Émilie Du Châtelets Institutions de physique, Bibliothèque Nationale de France (BNF), Signatur: Français 12265 |url=https://gepris.dfg.de/gepris/projekt/435124693?context=projekt&task=showDetail&id=435124693& |access-date=2023-12-11 |website=gepris.dfg.de}}</ref> ২০২১ চনৰপৰা কেন্দ্ৰটোৱে পেৰিছৰ বিবলিঅ’থেক নেচনেল ডি ফ্ৰান্সত সংৰক্ষিত দু চাতেলেটৰ আন এক পাণ্ডুলিপিৰ সংগ্ৰহৰ মুক্ত অনলাইন ঐতিহাসিক-সমালোচনাত্মক সংস্কৰণ প্ৰকাশ কৰিছে। এই পাণ্ডুলিপিসমূহৰ ভিতৰত তেওঁৰ মুখ্য দাৰ্শনিক গ্ৰন্থ 'ইনষ্টিটিউচন ডি ফিজিক'ৰ প্ৰাৰম্ভিক খচৰাসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে।<ref name="auto"/> == এলিজাবেথ অৱ বোহেমিয়া বঁটা == এলিজাবেথ অৱ বোহেমিয়া (১৬১৮–১৬৮০) ৰ সন্মানত এই বঁটাৰ নামকৰণ কৰা হৈছে। দৰ্শনৰ ইতিহাসত নাৰী বিষয়ক গৱেষণাৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে এই বঁটা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। এই বঁটাত ৩৫০০ ইউৰো প্ৰদান কৰা হয় আৰু ইয়াৰ বাবে অনুদান আগবঢ়ায় উলৰিকে ডেটমাৰ্ছে।<ref>{{Cite web |last=Redaktion (JB) |date=2019-01-25 |title=Paderborn: Erster Preis zu Ehren einer Philosophin • Westfalen erleben |url=https://westfalium.de/2019/01/25/paderborn-erster-preis-zu-ehren-einer-philosophin/ |access-date=2024-04-12 |website=Westfalen erleben |language=de-DE }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-11-08 |title=Preis zu Ehren einer Philosophin |url=https://marktowl.de/content/artikel-blickpunkt?tx_news_pi1%5Baction%5D=detail&tx_news_pi1%5Bcontroller%5D=News&tx_news_pi1%5Bnews%5D=861&cHash=c2a798ac8990bc2cfa9ecb8219ef6c67 |access-date=2024-04-12 |website=marktowl.de |language=en-US}}</ref> এই বঁটা বিজয়ীসকলৰ ভিতৰত আছে লৰা অৰোৰা বেনিটেজ গ্ৰবেট (২০২৩), ছাৰা হাটন (২০২২), মিটিলি চেইক্সাছ দা চিলভা (২০২১), মেৰী এলেন ৱেইথ (২০১৯) আৰু লিছা শ্বেপিৰো (২০১৮)।<ref>{{Cite web |title=Erster Preis zu Ehren einer Philosophin: Prof. Dr. Ulrike Detmers stiftet Philosophinnen-Preis zum 400. Geburtstag von Elisabeth von Böhmen Herford an das Center for the History of Women Philosophers and Scientists der Universität Paderborn |url=https://www.dab-ev.org/de/news/2019/20190130_Erster-Preis-zu-Ehren-einer-Philosophin.php |access-date=2024-04-12 |website=www.dab-ev.org}}</ref> == ৰাজহুৱা শিক্ষা == ২০১৭ চনৰপৰা ২০১৯ চনলৈকে চেণ্টাৰ ফৰ দ্য হিষ্ট্ৰী অৱ উইমেন ফিল’ছফাৰ্ছ এণ্ড চাইণ্টিষ্টছে জাৰ্মানীৰ পাদেৰবৰ্ণত লিবোৰী চামাৰ স্কুলৰ আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Female philosophers in focus |url=https://marktowl.de/artikel-startseite?tx_news_pi1%5Baction%5D=detail&tx_news_pi1%5Bcontroller%5D=News&tx_news_pi1%5Bnews%5D=811&cHash=1d14939a1862e990b11394b79785e5a1 |access-date=2024-05-21 |website=marktowl.de |language=de-DE}}</ref> এই সন্মিলনসমূহ সৰ্বসাধাৰণৰ বাবে মুকলি আছিল আৰু ইয়াত বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ গৱেষকসকলে ভাষণ তথা মাষ্টাৰ ক্লাছ আগবঢ়াইছিল।<ref>{{Cite web |title=Libori Summer School commences second iteration |url=https://www.uni-paderborn.de/nachricht/87422 |access-date=2024-05-21 |website=marktowl.de |language=de-DE}}</ref> এই কেন্দ্ৰই অনলাইন শিক্ষণ ছেমিনাৰো পৰিচালনা কৰে। তেওঁলোকৰ মেছিভ অপেন অনলাইন কোৰ্ছ (MOOC) আগবঢ়োৱাৰ বাবে কেন্দ্ৰটোক 'ফেল’শ্বিপ ফৰ ইনোভেচন ইন ডিজিটেল ইউনিভাৰ্চিটি টিচিং' বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Philosophy goes MOOC|url=https://www.stifterverband.org/lehrfellows/2016/hagengruber |access-date=2024-05-21 |website=stifterverband.org |language=de-DE}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{official|https://historyofwomenphilosophers.org/}} [[শ্ৰেণী:নাৰী শিক্ষা]] [[শ্ৰেণী:মহিলা সংগঠন]] i4493ihrgl8txmgoia31mfnsdxqxbe7 0 136899 626249 612667 2026-08-11T12:02:06Z Oindrojalik Watch 49609 updated 626249 wikitext text/x-wiki [[File:Sadik kayem - july jagoron 01.jpg|thumb|২০২৫ সালে সোহরাওয়ার্দী উদ্যানে [[সাইমুম শিল্পীগোষ্ঠী|সাইমুম শিল্পীগোষ্ঠীর]] জুলাই জাগরণ অনুষ্ঠানে বক্তব্য দেওয়ার সময়]] '''মহম্মদ আবু ছাদিক''' ('''ছাদিক কায়েম''' নামেৰে বেছি পৰিচিত) এজন [[বাংলাদেশী]] ছাত্ৰ নেতা আৰু ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কেন্দ্ৰীয় ছাত্ৰ সংঘৰ বৰ্তমানৰ উপ-সভাপতি (ভিপি) । <ref>{{Cite web|language=bn|title=শিবির নেতা থেকে ডাকসুর ভিপি: আলোচনার কেন্দ্রবিন্দু সাদিক কায়েম|url=https://www.banglatribune.com/others/914721/%E0%A6%B6%E0%A6%BF%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B0-%E0%A6%A8%E0%A7%87%E0%A6%A4%E0%A6%BE-%E0%A6%A5%E0%A7%87%E0%A6%95%E0%A7%87-%E0%A6%A1%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A6%B8%E0%A7%81%E0%A6%B0-%E0%A6%AD%E0%A6%BF%E0%A6%AA%E0%A6%BF-%E0%A6%86%E0%A6%B2%E0%A7%8B%E0%A6%9A%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%81|accessdate=2025-09-13|work=বাংলা ট্রিবিউন}}</ref> ছাত্ৰ বিদ্ৰোহত তেওঁৰ ভূমিকা আৰু ক্ষেত্ৰ পৰ্যায়ত তেওঁৰ সমন্বয়ৰ বাবে তেওঁ চৰ্চালৈ আহে।<ref>{{Cite web|title=ঢাবি শিবিরের সভাপতি পরিচয় দেওয়া কে এই সাদিক কায়েম|url=https://www.kalerkantho.com/online/campus-online/2024/09/22/1427771|accessdate=2025-09-12|work=kalerkantho.com}}</ref> ২০২৩ চনৰ পৰা ২০২৪ চনলৈকে তেওঁ বাংলাদেশ ইছলামী ছাত্ৰ শিবিৰৰ [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়]] শাখাৰ সভাপতি হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল<ref>{{Cite web|title=ঢাবি শিবিরের সভাপতি পরিচয় দেওয়া কে এই সাদিক কায়েম|url=https://www.kalerkantho.com/online/campus-online/2024/09/22/1427771|accessdate=2025-09-12|work=kalerkantho.com}}</ref> সাদিক কায়েম ২০২৬ চনৰ ১৩ জুলাই পৰ্যন্ত বাংলাদেশ ইছলামী ছাত্ৰ শিবিৰৰ কেন্দ্ৰীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰিক্ৰমা সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|last=হাওলাদার|first=আসিফ|date=2024-09-22|language=bn|title=শিবিরের ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয় শাখার সভাপতি প্রকাশ্যে এলেন, নানা আলোচনা|url=https://www.prothomalo.com/bangladesh/ve5jntxhmp|accessdate=2025-09-10|work=প্রথম আলো}}</ref><ref>{{Cite web|last=নিউজ|first=সময়|language=bn|title=ডাকসুর ভিপি সাদিক কায়েম {{!}} শিক্ষা|url=https://www.somoynews.tv/news/2025-09-10/OMGtuACH|accessdate=2025-09-10|work=সময় টিভি}}</ref><ref>[https://businessinbangladesh.com.bd/ducsu-vp-sadiq-kayem-leaves-chhatra-shibir/ Shadik Kayem leaves Chhatra Shibir] | businessebangladesh.com |</ref> == ব্যক্তিগত আৰু শৈক্ষিক জীৱন == বাংলাদেশৰ [[চট্টগ্ৰাম|চট্টগাঁৱৰ]] সাতকনিয়া উপজিলাত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল ছাদিক কায়েমৰ।<ref>{{Cite web|language=bn|title=পরিচয় লুকানো ঢাবি শিবিরের সভাপতি কে এই সাদিক কায়েম?|url=https://dailyinqilab.com/motropolis/news/688276|accessdate=2025-09-09|work=দৈনিক ইনকিলাব}}</ref> তেওঁৰ পিতৃ খাগ্ৰাছৰী জিলাৰ এজন ব্যৱসায়ী আছিল আৰু তাতেই ছাদিক কায়েমে প্ৰাথমিক শিক্ষা আৰম্ভ কৰিছিল। খাগ্ৰাছৰীৰ বাইতুশ শৰফ জব্বাৰীয়া আদৰ্শ মাদ্ৰাছাত তেওঁৰ শৈক্ষিক জীৱন আৰম্ভ হৈছিল, য'ত তেওঁ ২০১৪ চনত নামভৰ্তি কৰে। পিছলৈ তেওঁ ২০১৬ চনত বাইতুশ শৰফ আদৰ্শ কামিল মাদ্ৰাছাৰ পৰা আলিম (উচ্চতৰ মাধ্যমিক) পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। ইয়াৰ পিছত তেওঁ [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়|ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] ৰাজনীতি বিজ্ঞান বিভাগত নামভৰ্তি কৰি স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref name="কালের কণ্ঠ">{{Cite web|title=ঢাবি শিবিরের সভাপতি পরিচয় দেওয়া কে এই সাদিক কায়েম|url=https://www.kalerkantho.com/online/campus-online/2024/09/22/1427771|accessdate=2025-09-08|work=কালের কণ্ঠ}}</ref><ref>{{Cite web|last=দেওয়ান|first=জয়ন্তী|date=2025-09-12|language=bn|title=পার্বত্য চট্টগ্রাম থেকে ডাকসুর ভিপি-জিএস|url=https://www.prothomalo.com/bangladesh/district/y21udbemc1|accessdate=2025-09-12|work=প্রথম আলো}}</ref> ২০২৬ চনৰ ১৩ মে’ত ডাকছুৰ নেতা, ছাত্ৰ আৰু তেৰশ ৰাষ্ট্ৰীয় সংসদৰ বিৰোধী দলৰ নেতা ডাঃ ছফিকুৰ ৰহমানৰ উপস্থিতিত ছাদিক কায়েমে ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কেন্দ্ৰীয় মছজিদত বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। তাৰ পিছত মূল অনুষ্ঠানটো ৰাজধানীৰ এটা অধিৱেশন কেন্দ্ৰত ত্ৰয়োদশ ৰাষ্ট্ৰীয় সংসদৰ আগত অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ মুখ্য উপদেষ্টা [[মুহাম্মদ ইউনুছ|ড°]] [[মুহাম্মদ ইউনুছ|মুহাম্মাদ ইউনুছৰ]] উপস্থিতিত অনুষ্ঠিত কৰাৰ কথা আছিল। তেওঁৰ পত্নী আনিকা ফাৰদিন ফৰায়েজী এজন এমবিবিএছ চিকিৎসক আৰু আইয়ুব আলী ফৰায়েজীৰ কন্যা, যি ৰিলায়েন্স গ্ৰুপৰ ভাইচ চেয়াৰমেন আৰু প্ৰৱাসীবাংলা প্ৰপাৰ্টিজ লিমিটেডৰ চেয়াৰমেন। == ৰাজনৈতিক কেৰিয়াৰ == ছাদিক কায়েম ২০১৩ চনত ছাত্ৰশিবিৰৰ ৰাজনীতিৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰিছিল। জুলাই গণঅভ্যুত্থানৰ পিছত, ২০২৪ চনৰ ২১ ছেপ্টেম্বৰত ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয় শাখা শিবিৰৰ সভাপতি হিচাপে তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে ৰাজহুৱাভাৱে সন্মুখলৈ আহে।<ref name="কালের কণ্ঠ">{{Cite web|title=ঢাবি শিবিরের সভাপতি পরিচয় দেওয়া কে এই সাদিক কায়েম|url=https://www.kalerkantho.com/online/campus-online/2024/09/22/1427771|accessdate=2025-09-08|work=কালের কণ্ঠ}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.kalerkantho.com/online/campus-online/2024/09/22/1427771 "ঢাবি শিবিরের সভাপতি পরিচয় দেওয়া কে এই সাদিক কায়েম"]। </cite></ref> কিন্তু ২০১৬ চনত ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ত যোগদান কৰাৰ আগতে তেওঁ চট্টগ্ৰামত ছাত্ৰ শিবিৰৰ আৱামি লীগ বিৰোধী আন্দোলনৰ সৈতে ৰাজহুৱাভাৱে জড়িত আছিল। ২০২৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহৰ পৰা বাংলাদেশ ইছলামী ছাত্ৰ শিবিৰৰ কেন্দ্ৰীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আহিছে <ref>{{Cite web|title=আলোচিত সাদিক কায়েমসহ শিবিরের সম্পাদক হলেন যারা|url=https://www.jagonews24.com/politics/news/995582|accessdate=2025-09-09|work=জাগোনিউজ}}</ref> ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ২০২৫–২০২৬ চনলৈকে কেন্দ্ৰীয় প্ৰকাশন সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। [[২০২৪ চনৰ অসহযোগ আন্দোলন|গণভবনৰ ঘেৰাওক]] ''ফাথে গণভবন'' ( {{আক্ষৰিক অনুবাদ|গণভবন বিজয়}}তেওঁ ইয়াক বুলি অভিহিত কৰি কলে,<ref>{{Cite web|title=Student leader Shadik Kayem on July 36|url=https://www.bhorerkagoj.com/jamat/739133|work=[[ভোরের কাগজ]]|date=২৩ সেপ্টেম্বর ২০২৪}}</ref><ref>{{Cite web|title=The Victory of 36th July Was a Result of Collective Contribution: Shadik Kayem|url=https://banglahour.com/article/7711|work=বাংলা আওয়ার|date=২৪ সেপ্টেম্বর ২০২৪}}</ref>{{Cquote|''[[মক্কা বিজয়|ফতহে মক্কা]]'', ''[[মুহাম্মাদ বখতিয়ার খলজি#বাংলা বিজয়|ফতহে বাঙ্গালা]]'', ''[[কনস্টান্টিনোপল বিজয়|ফতহে কুসতুনতিনিয়ার]]'' সিলসিলা ধরে আমরা পেয়েছি ''ফতহে গণভবন''- যেদিন গণভবন সত্যিই গণের ভবনে পরিণত হয়।|<ref>{{cite web|title=Student leader Shadik Kayem on July 36|url=https://www.bhorerkagoj.com/jamat/739133|website=[[ভোরের কাগজ]]|date=২৩ সেপ্টেম্বর ২০২৪}}</ref><ref>{{cite web|title=The Victory of 36th July Was a Result of Collective Contribution: Shadik Kayem|url=https://banglahour.com/article/7711|website=Bangla Hour|date=২৪ সেপ্টেম্বর ২০২৪}}</ref> }} শেহতীয়াকৈ ২০২৬ চনৰ ১ মে'ত ঢাকাৰ কাক্ৰাইলৰ আইডিইবিৰ কাউন্সিল হলত জামাত-ই-ইছলামীয়ে তেওঁক ঢাকা দক্ষিণ চহৰ নিগমৰ মেয়ৰৰ নিৰ্বাচনত 'মেয়ৰৰ প্ৰাৰ্থী' হিচাপে ঘোষণা কৰে। কিন্তু ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়াত ছাত্ৰশিবিৰে ভিন্নমত পোষণ কৰে। ডাকছুৰ (DUCSU) প্ৰাক্তন সাধাৰণ সম্পাদক (জিএছ) তথা সংগঠনটোৰ বৰ্তমানৰ কেন্দ্ৰীয় প্ৰচাৰ সম্পাদক এছ এম ফৰহাদে এক বিবৃতি প্ৰকাশ কৰি কয় যে, কোনো দায়িত্বশীল ব্যক্তিৰ পদত থকা অৱস্থাত অন্য কোনো [[ৰাজনৈতিক দল|ৰাজনৈতিক দলৰ]] প্ৰাৰ্থী হোৱাৰ কোনো সুযোগ নাই।<ref>{{Cite web|url=https://www.ittefaq.com.bd/786770/|title=জামায়াতের মেয়র প্রার্থী হিসেবে সাদিক কায়েমের নাম প্রচার, শিবির বললো সুযোগ নেই|publisher=[[দৈনিক ইত্তেফাক]]|date=১ মে ২০২৬|accessdate=২ মে ২০২৬}}</ref> === জুলাই মাহৰ অভ্যুত্থান === ২০২৪ চনৰ জুলাই–আগষ্ট অভ্যুত্থানৰ সময়ত ছাদিক কায়েমক ' ''ছলমান'' ' ছদ্মনামেৰে জনা গৈছিল। এই নামেৰে তেওঁ অভ্যুত্থানৰ ফ্ৰণ্টলাইন সংগঠকসকলক আশ্ৰয় প্ৰদান, বিচ্ছিন্ন নেতাসকলৰ সৈতে সমন্বয় সাধন, দৈনন্দিন কাৰ্যসূচীৰ পৰিকল্পনা আৰু ৰূপায়ণ, আৰু ন পইণ্টকে ধৰি সকলো আন্দোলনৰ বাতৰি [[গণমাধ্যম|সংবাদ মাধ্যমলৈ]] প্ৰেৰণ কৰাত জড়িত আছিল। ''ছলমান'' নামেৰেই তেওঁ আল জাজিৰাৰ সাংবাদিক জুলকাৰনাইন ছামিৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল ৷<ref>{{Cite web|title=ফেসবুকজুড়ে চলছে আলোচনার ঝড়, ঢাবি ছাত্রশিবিরের সভাপতি কে এই আবু সাদিক কায়েম|url=https://www.amadershomoy.com/education/article/123066/%E0%A6%AB%E0%A7%87%E0%A6%B8%E0%A6%AC%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%9C%E0%A7%81%E0%A7%9C%E0%A7%87-%E0%A6%9A%E0%A6%B2%E0%A6%9B%E0%A7%87-%E0%A6%86%E0%A6%B2%E0%A7%8B%E0%A6%9A%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%B0|accessdate=2025-09-12|work=amadershomoy.com}}</ref> === DUCSU নিৰ্বাচন ২০২৫ === ২০২৫ চনৰ DUCSU নিৰ্বাচনত তেওঁ সংযুক্ত ছাত্ৰ মিত্ৰজোঁটৰ পৰা উপ-সভাপতি পদৰ বাবে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰে। <ref>{{Cite web|title=ডাকসু নির্বাচনে ভোট দিলেন সাদিক কায়েম|url=https://www.ittefaq.com.bd/751055|accessdate=2025-09-09|work=ইত্তেফাক}}</ref> এই নিৰ্বাচনত ছাদিক কায়েমে বাংলাদেশ ইছলামী ছাত্ৰ শিবিৰৰ সমৰ্থিত সংযুক্ত ছাত্ৰ মিত্ৰজোঁটৰ পেনেলৰ উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি (ভিপি) প্ৰাৰ্থী হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰে। ৯ ছেপ্টেম্বৰত ভোটদানৰ পিছত পিছদিনা পুৱা প্ৰকাশিত ফলাফলত ১৪,০৪২ টা ভোট লাভ কৰি উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি (ভিপি) নিৰ্বাচিত হয়। জাতীয়তাবাদী ছাত্ৰ দলৰ সমৰ্থিত তেওঁৰ ঘনিষ্ঠ প্ৰতিদ্বন্দ্বী অবিদুল ৫,৭০৮ টা ভোট লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=সাদিক কায়েম ভিপি, ফরহাদ জিএস নির্বাচিত|url=https://mzamin.com/news.php?news=179394|accessdate=2025-09-10|work=মানবজমিন}}</ref><ref>{{Cite web|last=সরকার|first=শুভা জিনিয়া চৌধুরী,মো মাহফুজার রহমান|language=bn|title=ডাকসু নির্বাচন: ছাত্রশিবিরের সাদিক ভিপি, ফরহাদ জিএস, মহিউদ্দীন এজিএস নির্বাচিত|url=https://www.prothomalo.com/politics/rs5y3shujr|accessdate=2025-09-10|work=প্রথম আলো}}</ref> ছাদিক কায়েমে ১৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫ তাৰিখে আনুষ্ঠানিকভাৱে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে। ==== ফলাফল ==== {| class="wikitable sortable" !নাম ! অৱস্থান ! মুঠ ভোটাৰ ! ভোটাৰৰ ভোটদান ! ভোট লাভ ! ১০০% ! ফলাফল |- | ছাদিক কায়েম | উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি (ভিপি) | ৩৯৮৭৪ নম্বৰত | ৭৩.৪২ | ১৪০৪২ | ৪৭.৯৯|{{Won}} |} == সক্ৰিয়তাবাদ == ৰাজনীতিৰ সমান্তৰালকৈ ছাদিক কায়েম বিভিন্ন অৰাজনৈতিক সংগঠনৰ সৈতেও জড়িত আছিল। তেওঁ শিক্ষাৰ্থীৰ ওপৰত হোৱা নিৰ্যাতনৰ বিৰুদ্ধে কাম কৰা সংগঠন ‘ষ্টুডেণ্টছ এগেইনষ্ট ভায়োলেঞ্চ এভৰীৱেৰ’ (SAVE)-ৰ এজন উপদেষ্টা কৰ্মী আছিল। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ‘বাংলাদেশ ইউথ ইনিচিয়েটিভ’ৰ সাধাৰণ সম্পাদক আৰু ‘পাৰ্বত্য চট্টগ্ৰাম ছাত্ৰ সংসদ’ৰ সভাপতি হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰিছিল। পাহাৰীয়া জনসাধাৰণৰ জীৱন ধাৰণৰ মান উন্নয়নৰ লক্ষ্যৰে তেওঁ ‘হিল ছচাইটি’ নামৰ এটা সামাজিক তথা স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠন প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ডেকা শক্তিক অপৰাধমূলক কাৰ্যকলাপৰ পৰা আঁতৰাই ৰখাৰ উদ্দেশ্যে কাম কৰা সংগঠন ‘''ছেভ ইউথ - ষ্টুডেণ্ট এগেইনষ্ট ভায়োলেঞ্চ''’ত তেওঁ এজন ফেচিলিটেটৰ (সহায়তাকাৰী) হিচাপে কৰ্মৰত আছিল। তদুপৰি, তেওঁ ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সূৰ্যসেন হল ‘এচ’চিয়েশ্যন অৱ পলিটিকেল ছায়েন্স’ৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপেও দায়িত্ব নিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref name=":02">{{Cite web|date=২২ সেপ্টেম্বর ২০২৪|title=ঢাবি শিবিরের সভাপতি পরিচয় দেওয়া কে এই সাদিক কায়েম|url=https://www.kalerkantho.com/online/campus-online/2024/09/22/1427771|accessdate=2025-09-08|work=www.kalerkantho.com}}</ref> == সমালোচনা == ২০২৫ চনৰ ১ ডিচেম্বৰত ছাদিক কায়েমে অনলাইনত মিম প্ৰস্তুত কৰি মিছা তথা ভিত্তিহীন তথ্য প্ৰচাৰ (অপপ্ৰচাৰ), মহিলা নেত্ৰীসকলক চাইবাৰ বুলিং কৰা, অশ্লীল এআই (AI) এডিটিং আৰু শালীনতাহানিৰ ভাবুকি প্ৰদানৰ অভিযোগত ৯টা মিম সম্পৰ্কীয় ফেচবুক পেজ আৰু ৩টা ফেচবুক একাউণ্টৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তৰে।<ref>{{Cite web|title=এক ডজন ফেসবুক পেজ-আইডির বিরুদ্ধে ডিবিতে মামলা করলেন ভিপি সাদিক কায়েম|url=https://thedailycampus.com/student-movement-politics/229837|work=ডেইলি ক্যাম্পাস|accessdate=৯ ডিসেম্বর ২০২৫|language=bn}}</ref> তার মামলা করার বিষয়টি ফেসবুকে আলোচনা-সমালোচনার সৃষ্টি করে।<ref>{{Cite web|title=রাজনৈতিক মিম-সংস্কৃতি, জনমতের যুদ্ধক্ষেত্র|url=https://www.kalbela.com/opinion/others/247405|work=কালবেলা|accessdate=৯ ডিসেম্বর ২০২৫}}</ref> == আৰু চাওক == * বাংলাদেশ ইছলামিক ছাত্ৰ সন্থা * ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয় কেন্দ্ৰীয় ছাত্ৰ সন্থা * ২০২৫ চনৰ DUCSU নিৰ্বাচন == তথ্যসূত্ৰসমূহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগসমূহ == * [https://www.facebook.com/shadik.kayem/ ফেচবুকত ছাদিক কায়েম] * {{Commons category-inline}} । [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] ih2chm58tuvxid72j13175wi07buxp8 0 136941 626512 608749 2026-08-12T09:34:21Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626512 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = জৰ্জিয়া মেলোনি<br />Giorgia Meloni | image = Giorgia Meloni Official 2024 (cropped).jpg | caption = জৰ্জিতা মেলোনি, ২০২৪ | office = ইটালীৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | president = ছাৰ্জিঅ' মাট্টাৰেল্লা | term_start = ২২ অক্টোবৰ ২০২২ | deputy = {{ubl|এণ্টনিঅ' টাজানি|মেট্টে ছালভিনি}} | predecessor = মাৰিঅ' ড্ৰাগি | successor = | office2 = President of Brothers of Italy | term_start2 = ৮ মাৰ্চ ২০১৪ | term_end2 = | predecessor2 = ইগনাজিঅ লা ৰুছা | successor2 = | office3 = European Conservatives and Reformists Party-ৰ সভানেত্ৰী | term_start3 = ১ এপ্ৰিল ২০২০ | term_end3 = ১৪ জানুৱাৰি ২০২৫ | predecessor3 = জান জাহৰাদি | successor3 = মেটিউজ মোৰাৱকি | office4 = যুৱ মন্ত্ৰালয় | term_start4 = ৮ মে' ২০০৮ | term_end4 = ১৬ নৱেম্বৰ ২০১১ | prime_minister4 = ছিলভিঅ' বাৰলছকনি | predecessor4 = জিঅ'ভান্না মেলান্দ্ৰী | successor4 = এন্দ্ৰিয়া ৰিকাৰ্ডি | office5 = ছেম্বাৰ অৱ ডেপুটিছৰ সদস্যা | term_start5 = ২৮ এপ্ৰিল ২০০৬ | constituency5 = {{collapsible list |title = {{nobold|''See list''}} |[[Lazio 1 (Chamber of Deputies constituency)|Lazio 1]] (2006–2008) |[[Lazio 2 (Chamber of Deputies constituency)|Lazio 2]] (2008–2013) |[[Lombardy 3 (Chamber of Deputies constituency)|Lombardy 3]] (2013–2018) |[[Lazio 2 (Chamber of Deputies constituency)|Latina]] (2018–2022) |[[Abruzzo (Chamber of Deputies constituency)|L'Aquila]] (since 2022) }} | birth_date = {{birth date and age|1977|1|15|df=y}} | birth_place = [[ৰোম]], [[ইটালী]] | party = ব্ৰাডাৰছ্ অৱ ইটালী<br>(২০১২ চনৰ পৰা) | other_party = {{ubl|ইটালীৰ সামাজিক আন্দোলন (১৯৯২–১৯৯৫)|নেশ্যনেল এলায়েন্স<br>(১৯৯৫–২০০৯)|দ্য পিপল অৱ ফ্ৰিডম (২০০৯–২০১২)}} | partner = এন্ড্ৰিয়া জিয়ামব্ৰ'নো<br>(২০১৫–২০২৩) | children = ১ | relations = | relatives = | website = {{ubl|{{Official website|https://www.governo.it/it/il-presidente|name=Government website}}|{{Official website|https://www.giorgiameloni.it|name=Personal website}}}} | signature = Giorgia Meloni signature.svg }} '''জৰ্জিয়া মেলোনি''' ({{Lang-en|Giorgia Meloni}}; জন্ম: ১৫ জানুৱাৰী ১৯৭৭) এগৰাকী [[ইটালী]]ৰ ৰাজনীতিবিদ৷ তেওঁ ২০২২ চনৰ অক্টোবৰৰ পৰা ইটালীৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আহিছে। তেওঁ ২০০৬ চনৰ পৰা চেম্বাৰ অৱ ডেপুটিজৰ সদস্য হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে৷ ২০১৪ চনৰ পৰা [[সোঁপন্থী ৰাজনীতি|সোঁপন্থী]]ৰ পৰা উগ্ৰ সোঁপন্থী দল ব্ৰাদাৰ্ছ অৱ ইটালী (FdI)ৰ সভানেত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি অহা মেলোনি ২০২০ চনৰ পৰা ২০২৫ চনলৈকে ইউৰোপীয় কনজাৰ্ভেটিভ আৰু ৰিফৰ্মিষ্ট পাৰ্টিৰ সভানেত্ৰী আছিল।<ref>{{cite news |title=Meloni surpasses Berlusconi IV: hers is the second longest government. But the knots are growing |url=https://en.ilsole24ore.com/art/meloni-overtakes-berlusconi-iv-his-is-second-longest-government-but-knots-grow-AIThZLoC |newspaper=Il Sole 24 Ore newspaper |date=1 May 2026}}</ref> ১৯৯২ চনত মেলোনিয়ে ইটালীৰ [[ফেচিবাদ]]ৰ অনুগামীসকলে ১৯৪৬ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা নব্য ফেচিষ্ট ৰাজনৈতিক দল ইটালীৰ ছ’চিয়েল মুভমেণ্ট (MSI)ৰ যুৱ শাখা ইউথ ফ্ৰণ্টত যোগদান কৰে। পিছলৈ তেওঁ ১৯৯৫ চনত এম এছ আইৰ আইনী উত্তৰাধিকাৰী হোৱা আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় ৰক্ষণশীলতাৰ দিশে আগবাঢ়ি যোৱা উত্তৰ-ফেচিষ্ট দল নেশ্যনেল এলায়েন্স (এ এন)ৰ ছাত্ৰ আন্দোলন ষ্টুডেণ্ট একচনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় নেত্ৰী হয়। ১৯৯৮ চনৰ পৰা ২০০২ চনলৈকে [[ৰোম]] প্ৰদেশৰ কাউন্সিলাৰ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰাৰ পিছত তেওঁ 'এ এন'ৰ যুৱ শাখা ইউথ একচনৰ সভানেত্ৰী হয়। ২০০৮ চনত তেওঁ চতুৰ্থ বাৰ্লুস্কোনি চৰকাৰত যুৱ নীতিৰ মন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে, যিটো ভূমিকা তেওঁ ২০১১ চনলৈকে পালন কৰে। ২০১২ চনত তেওঁ এএনৰ আইনী উত্তৰাধিকাৰী এফডিআইৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক হয় আৰু ২০১৪ চনত ইয়াৰ সভানেত্ৰী হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। ২০১৪ চনৰ ইউৰোপীয় সংসদৰ নিৰ্বাচন আৰু ২০১৬ চনৰ ৰোম পৌৰসভাৰ নিৰ্বাচনত তেওঁ সফলতা লাভ কৰে। ২০১৮ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ পিছত সমগ্ৰ ১৮ সংখ্যক বিধায়িনী দলৰ সময়ছোৱাত বিৰোধী দলত তেওঁ এফ ডি আইৰ নেতৃত্ব দিছিল। বিশেষকৈ এফ ডি আই একমাত্ৰ বিৰোধী দল হিচাপে পৰিগণিত হোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় ঐক্য চৰকাৰ ড্ৰাঘী কেবিনেটৰ দ্বাৰা [[কৰ'নাভাইৰাছ ৰোগ ২০১৯|ক’ভিড-১৯ মহামাৰী]]ৰ পৰিচালনাৰ সময়ত এফ ডি আইৰ জনপ্ৰিয়তা বৃদ্ধি পাইছিল । দ্ৰাঘী চৰকাৰৰ পতনৰ পিছত ২০২২ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনত FdI জয়ী হয়। মেলোনি এগৰাকী ৰক্ষণশীল আৰু সোঁপন্থী জনপ্ৰিয়তাবাদী যি বিশ্ববাদৰ সমালোচকো। তেওঁ ইউথেনাচিয়া, সমলিংগ বিবাহ আৰু [[একে লিংগৰ অভিভাৱকত্ব|সমলিংগ অভিভাৱকত্ব]]ৰ বিৰোধিতা কৰি কয় যে নিউক্লিয়াৰ পৰিয়ালসমূহৰ নেতৃত্ব একান্তভাৱে পুৰুষ–মহিলাহে। মেলোনিয়ে অবৈধ অনুপ্ৰৱেশ বন্ধ কৰিবলৈ নৌসেনাৰ অৱৰোধক সমৰ্থন কৰিছিল (কিন্তু কেতিয়াও প্ৰণয়ন কৰা নাছিল) আৰু কিছুমান সমালোচকে তেওঁক বিদেশী ঘৃণা আৰু ইছলামোফ’বিক বুলি অভিহিত কৰিছে। [[নাটো]]ৰ সমৰ্থক মেলোনিয়ে [[ইউৰোপিয়ান ইউনিয়ন|ইউৰোপীয় সংঘ]] (ইউৰোপীয় ইউনিয়ন) সম্পৰ্কে ইউৰোপীয় সংশয়বাদী মতামত বজাই ৰাখে৷ মতামতক তেওঁ "ইউৰোৰিয়েলিষ্ট" বুলি বৰ্ণনা কৰে। ২০২২ চনত [[ইউক্ৰেইনৰ ওপৰত ৰাছিয়াৰ আক্ৰমণ|ৰাছিয়াই ইউক্ৰেইনক আক্ৰমণ]] কৰাৰ পূৰ্বে ৰাছিয়াৰ সৈতে সম্পৰ্ক উন্নত কৰাৰ পক্ষপাতী আছিল, যিটোক তেওঁ গৰিহণা দি ইউক্ৰেইনলৈ অস্ত্ৰ প্ৰেৰণ কৰি থাকিব বুলি প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল। ২০২৪ চনত ফৰ্বছে মেলোনীক বিশ্বৰ তৃতীয় শক্তিশালী মহিলা হিচাপে স্থান দিছিল আৰু [[টাইম (আলোচনী)|টাইম আলোচনী]]য়ে তেওঁক বিশ্বৰ আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী ব্যক্তিৰ ভিতৰত স্থান দিছিল, আনহাতে পলিটিকোৱে ২০২৫ চনত তেওঁক ইউৰোপৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী ব্যক্তি হিচাপে স্থান দিছিল। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ১৯৭৭ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত ইটালীৰ ৰোমত জৰ্জিয়া মেল'নিৰ জন্ম হৈছিল।<ref name="Pietromarchi 2022">{{cite news|last=Pietromarchi|first=Virginia|date=19 September 2022|title=Who is Italy's leadership hopeful Giorgia Meloni?|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/9/19/who-is-italys-leadership-hopeful-giorgia-meloni|access-date=21 September 2022|work=[[Al Jazeera English|Al Jazeera]]|archive-date=20 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220920090612/https://www.aljazeera.com/news/2022/9/19/who-is-italys-leadership-hopeful-giorgia-meloni|url-status=live}}</ref><ref name="Biography" /> তেওঁৰ পিতৃ ফ্ৰান্সেস্কো মেলোনি চাৰ্ডিনিয়াৰ এজন ৰেডিঅ' পৰিচালক নিনো মেলোনি আৰু লম্বাৰ্ডিৰ অভিনেত্ৰী জো ইনক্ৰ'চিৰ পুত্ৰ আছিল।<ref>{{cite web|url=https://espresso.repubblica.it/politica/2022/12/02/news/giorgia_meloni_famiglia_teatro-377146552/|title=Giorgia Meloni, il teatro nel sangue. Ecco chi erano i nonni della premier|access-date=20 May 2023|date=2 December 2022|work=[[la Repubblica]]|archive-date=17 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230517210745/https://espresso.repubblica.it/politica/2022/12/02/news/giorgia_meloni_famiglia_teatro-377146552/|url-status=live|archivedate=17 May 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230517210745/https://espresso.repubblica.it/politica/2022/12/02/news/giorgia_meloni_famiglia_teatro-377146552/|deadurl=yes}}</ref> মেলনীৰ মাতৃ আন্না পাৰাট’ৰে চিচিলিৰ। তেওঁৰ পিতৃ কৰ উপদেষ্টা আছিল আৰু কিছুমান ৰাজনৈতিক প্ৰফাইলৰ মতে কমিউনিষ্ট সহানুভূতি আছিল আৰু ইটালীৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টিক ভোট দিছিল৷ মাতৃ পিছলৈ [[উপন্যাস|ঔপন্যাসিক]] হৈছিল।<ref name="corriere.it">{{cite web|url=https://www.corriere.it/politica/22_ottobre_21/madre-meloni-io-scrittrice-romanzi-rosa-le-mie-figlie-2d1023b8-5142-11ed-ae37-402d6a32bf5d.shtml|title=Meloni's mother: "I, a writer of romance novels for my daughters"|date=21 October 2022|access-date=15 May 2023|archive-date=6 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230506124803/https://www.corriere.it/politica/22_ottobre_21/madre-meloni-io-scrittrice-romanzi-rosa-le-mie-figlie-2d1023b8-5142-11ed-ae37-402d6a32bf5d.shtml|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.politico.eu/article/how-giorgia-meloni-thinks-brothers-of-italy-election-salvini-mario-draghi-silvio-berlusconi/|title=How Giorgia Meloni thinks|date=23 September 2022|access-date=10 May 2023|archive-date=13 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230613045218/https://www.politico.eu/article/how-giorgia-meloni-thinks-brothers-of-italy-election-salvini-mario-draghi-silvio-berlusconi/|url-status=live}}</ref><ref name="trtworld.com">{{cite web|url=https://www.trtworld.com/magazine/how-fascist-is-the-party-of-giorgia-meloni-italy-s-pm-frontrunner-60141|title=How 'fascist' is the party of Giorgia Meloni, Italy's PM frontrunner?|access-date=10 May 2023|archive-date=10 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230510215229/https://www.trtworld.com/magazine/how-fascist-is-the-party-of-giorgia-meloni-italy-s-pm-frontrunner-60141|url-status=live}}</ref> ১৯৭৮ চনত তেওঁৰ এবছৰ বয়সত দেউতাকে পৰিয়ালটো পৰিত্যাগ কৰি কেনেৰী দ্বীপপুঞ্জলৈ গুচি যায় আৰু পুনৰ বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। মেলনীৰ পিতৃৰ দ্বিতীয় বিবাহৰ ফালৰপৰা চাৰিগৰাকী অৰ্ধ ভাই-ভনী আছে।<ref name="Dell'Arti & Spada 2014">{{cite news|last1=Dell'Arti|first1=Giorgio|last2=Spada|first2=Alberto|date=27 May 2014|title=Giorgia Meloni|language=it|work=[[Corriere della Sera]]|url=http://cinquantamila.corriere.it/storyTellerThread.php?threadId=MELONI+Giorgia|access-date=11 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20141105033643/http://cinquantamila.corriere.it/storyTellerThread.php?threadId=MELONI+Giorgia|archive-date=5 November 2014|archivedate=5 November 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141105033643/http://cinquantamila.corriere.it/storyTellerThread.php?threadId=MELONI+Giorgia|deadurl=yes}}</ref> সোতৰ বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত তেওঁক ড্ৰাগছ সৰবৰাহৰ গোচৰত দোষী সাব্যস্ত কৰা হয় আৰু [[স্পেইন]]ৰ কাৰাগাৰত ৯ বছৰৰ কাৰাদণ্ড বিহা হয়। তেওঁ শেষবাৰৰ বাবে ২০০৬ চনত মেলনীৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল, যেতিয়া মেলোনি চেম্বাৰ অৱ ডেপুটিজৰ উপ-সভানেত্ৰী হৈছিল।<ref>{{cite news|date=28 September 2022|title=Giorgia Meloni, il racconto della stampa spagnola sul padre (che la abbandonò da piccola): 'Fu condannato per traffico di droga'|trans-title=Giorgia Meloni, from the Spanish press about her father (who abandoned her as a child): 'He was convicted of drug trafficking'|language=it|work=[[Il Fatto Quotidiano]]|url=https://www.ilfattoquotidiano.it/2022/09/28/giorgia-meloni-il-racconto-della-stampa-spagnola-sul-padre-che-la-abbandono-da-piccola-fu-condannato-per-traffico-di-droga/6821134/|url-status=live|access-date=1 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221001152047/https://www.ilfattoquotidiano.it/2022/09/28/giorgia-meloni-il-racconto-della-stampa-spagnola-sul-padre-che-la-abbandono-da-piccola-fu-condannato-per-traffico-di-droga/6821134/|archive-date=1 October 2022}}</ref><ref>{{cite news|last=Pistilli|first=Clemente|date=29 September 2022|url=https://roma.repubblica.it/cronaca/2022/09/29/news/giorgia_meloni_narcotraffico_spagna-367863619/|title=Il padre di Giorgia Meloni fu condannato per narcotraffico, il racconto della stampa spagnola|trans-title=Giorgia Meloni's father was convicted of drug trafficking, the story from the Spanish press|work=[[La Repubblica]]|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20221001192003/https://roma.repubblica.it/cronaca/2022/09/29/news/giorgia_meloni_narcotraffico_spagna-367863619/|archive-date=1 October 2022|access-date=6 October 2022}}</ref> আইনী নথি-পত্ৰই ৰিয়েল এষ্টেট কোম্পানীসমূহৰ নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে পৰোক্ষ অৰ্থনৈতিক সম্পৰ্ক বুলি কথিত উন্মোচন কৰিছে, য'ত জিঅ'ৰ্জিয়া মেল'নিৰ মাতৃ প্ৰাক্তন পত্নী আন্না পাৰাট'ৰে বিভিন্ন সময়ত অংশীদাৰ আছিল।<ref>{{cite news|url=https://www.repubblica.it/politica/2023/05/20/news/anna_paratore_mamma_meloni_replica_inchiesta-401021935/|title="Non sono un'abile affarista immobiliare". Anna Paratore, la madre di Meloni, si difende|work=La Repubblica|date=20 May 2023|access-date=20 September 2023|archive-date=3 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231003203554/https://www.repubblica.it/politica/2023/05/20/news/anna_paratore_mamma_meloni_replica_inchiesta-401021935/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://infosannio.com/2023/05/19/linchiesta-di-domani-societa-spagnola-e-plusvalenza-le-bugie-della-madre-di-meloni/|title=l'inchiesta di "Domani": "Società spagnola e plusvalenza: le bugie della madre di Meloni"|date=19 May 2023|work=Infosannio from [[Domani (newspaper)|Domani]]|access-date=20 September 2023|archive-date=2 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231002170149/https://infosannio.com/2023/05/19/linchiesta-di-domani-societa-spagnola-e-plusvalenza-le-bugie-della-madre-di-meloni/|url-status=live}}</ref> ৰোমৰ শ্ৰমিক শ্ৰেণীৰ গাৰ্বাটেলা জিলাত মেলোনি ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল৷ তেওঁলোকে প্ৰথমে থকা ঘৰটো অগ্নিত জাহ যোৱাৰ পিছত আৰু দেউতাকে পৰিয়ালটো এৰি যোৱাৰ পাছত মেলোনি গাৰ্বাটেলালৈ আহিছিল৷ তেওঁৰ শৈশৱৰ সময়ছোৱাক তেওঁৰ পৰিয়ালে দৰিদ্ৰতাৰে পূৰ্ণ বুলি অভিহিত কৰিছে।<ref name="corriere.it"/> মেলোনিয়ে তেওঁৰ [[আত্মজীৱনী]]ত লিখিছে যে তেওঁৰ শৈশৱ আৰু পৰিয়ালৰ বিভাজনে তেওঁৰ ৰাজনৈতিক দৃষ্টিভংগীক প্ৰভাৱিত কৰিছিল।<ref name="trtworld.com"/><ref>{{cite web|url= https://www.repubblica.it/politica/2022/08/14/news/giorgia_meloni_la_storia_e_le_radici-359540378/|title= Investigation into M.|date= 13 August 2022|access-date= 10 May 2023|archive-date= 10 May 2023|archive-url= https://web.archive.org/web/20230510215227/https://www.repubblica.it/politica/2022/08/14/news/giorgia_meloni_la_storia_e_le_radici-359540378/|url-status= live}}</ref><ref name="Dell'Arti & Spada 2014" /><ref name="Brezar 2022">{{cite news|last=Brezar|first=Aleksandar|date=27 September 2022|title=Italy election: In Rome's progressive neighbourhood, Meloni's victory causes anger and concern|url=https://www.euronews.com/my-europe/2022/09/27/in-romes-progressive-neighbourhood-melonis-victory-causes-anger-and-concern|access-date=22 October 2022|publisher=[[Euronews]]|language=it|archive-date=27 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220927140413/https://www.euronews.com/my-europe/2022/09/27/in-romes-progressive-neighbourhood-melonis-victory-causes-anger-and-concern|url-status=live}}</ref> মেলোনিৰ এগৰাকী ভগ্নী আৰিয়ানা৷ তেওঁ ১৯৭৫ চনত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু ২০২৩ চনত দলটোৰ ৰাজনৈতিক সচিবালয়ৰ মুৰব্বী হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰিছিল। আৰিয়ানাই ফ্ৰান্সেস্কো ল'ল'ব্ৰিজিডাৰৰ সংগী হৈছিল<ref>{{cite news|last=Spagnoli|first=Sofia|date=27 September 2022|title=Arianna Meloni: chi è la sorella di Giorgia. 'Ti accompagnerò come Sam con Frodo'|trans-title=Arianna Meloni: who is Giorgia's sister. 'I'll accompany you like Sam with Frodo'|url=https://www.quotidiano.net/elezioni/arianna-meloni-sorella-giorgia-1.8120618|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220927112008/https://www.quotidiano.net/elezioni/arianna-meloni-sorella-giorgia-1.8120618|archive-date=27 September 2022|access-date=23 October 2022|work=[[Quotidiano Nazionale]]|language=it|archivedate=27 September 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220927112008/https://www.quotidiano.net/elezioni/arianna-meloni-sorella-giorgia-1.8120618|deadurl=yes}}</ref> যি ২০২২ চনৰ ২২ অক্টোবৰৰ পৰা কৃষি মন্ত্ৰী।<ref>{{cite web|date=23 October 2022|title=Cos'è il Ministero della Sovranità alimentare e cosa significa|trans-title=What is the Ministry of Food Sovereignty and what it means|url=https://quifinanza.it/economia/video/ministero-sovranita-alimentare-cosa-significa-francesco-lollobrigida/672881/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221023212235/https://quifinanza.it/economia/video/ministero-sovranita-alimentare-cosa-significa-francesco-lollobrigida/672881/|archive-date=23 October 2022|access-date=23 October 2022|website=QuiFinanza|language=it}}</ref> === শিক্ষা আৰু আৰম্ভণিৰ সময়ৰ ৰাজনৈতিক সান্নিধ্য === ১৯৯২ চনত ১৫ বছৰ বয়সত মেল'নীয়ে ১৯৯৫ চনত ভংগ হোৱা নব্য ফেচিষ্ট ৰাজনৈতিক দল ইটালীৰ সামাজিক আন্দোলন (MSI)ৰ যুৱ শাখা যুৱ ফ্ৰণ্টত যোগদান কৰে।<ref name="Pietromarchi 2022" /> এই সময়ছোৱাত তেওঁ ছাত্ৰ সমন্বয় Gli Antenati ('The Ancestors') প্ৰতিষ্ঠা কৰে, যিয়ে মন্ত্ৰী ৰোজা ৰুছ' Iervolino দ্বাৰা প্ৰচাৰিত ৰাজহুৱা শিক্ষা সংস্কাৰৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদত অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite web|last=Fontana|first=Simone|date=28 July 2022|title=Da dove arriva Giorgia Meloni, l'ultima fiamma della destra|trans-title=Where does Giorgia Meloni, the last flame of the right, come from|url=https://www.laregione.ch/estero/estero/1597310/da-dove-arriva-giorgia-meloni-l-ultima-fiamma-della-destra|access-date=21 September 2022|website=[[laRegione Ticino]]|language=it|archive-date=7 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220807111359/https://www.laregione.ch/estero/estero/1597310/da-dove-arriva-giorgia-meloni-l-ultima-fiamma-della-destra|url-status=live}}</ref> ১৯৯৬ চনত তেওঁ এম এছ আইৰ ৰাষ্ট্ৰীয়-ৰক্ষণশীল উত্তৰাধিকাৰী উত্তৰ-ফেচিষ্ট নেচনেল এলায়েন্স (এ এন)ৰ ছাত্ৰ আন্দোলন ষ্টুডেণ্ট একচনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় নেত্ৰী হয় আৰু ইটালীৰ শিক্ষা মন্ত্ৰালয়ে স্থাপন কৰা ষ্টুডেণ্ট এছ'চিয়েচনছ ফ'ৰামত এই আন্দোলনক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।<ref>{{cite web|date=10 August 2022|title='Woman, mother, Christian' guides Italian far-right to brink of power|url=https://www.euractiv.com/section/elections/news/woman-mother-christian-guides-italian-far-right-to-brink-of-power/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220822125300/https://www.euractiv.com/section/elections/news/woman-mother-christian-guides-italian-far-right-to-brink-of-power/|archive-date=22 August 2022|access-date=21 September 2022|website=[[Euractiv]]}}</ref> ১৯৯৮ চনত প্ৰাথমিক নিৰ্বাচনত জয়ী হোৱাৰ পিছত মেলোনি ৰোম প্ৰদেশৰ কাউন্সিলাৰ হিচাপে নিৰ্বাচিত হয় আৰু ২০০২ চনলৈকে এই পদত অধিষ্ঠিত হয়। ২০০০ চনত তেওঁ ৰাষ্ট্ৰীয় সঞ্চালিকা নিৰ্বাচিত হয় আৰু ২০০৪ চনত ইউথ একচন, এ এন যুৱ শাখাৰ প্ৰথম মহিলা সভানেত্ৰী হয়। এই বছৰবোৰত তেওঁ 'it:Piper Club'-ত ধাত্ৰী, ওৱেট্ৰেছ আৰু বাৰটেণ্ডাৰ হিচাপে কাম কৰে, যি ৰোমৰ অন্যতম বিখ্যাত নাইটক্লাব।<ref>{{cite news|orig-date=17 January 2013|title=Meloni, da barman a tata... a ministro: 'Ho fatto tutti i lavori e ne sono fiera'|trans-title=Meloni, from barman to nanny... to minister: 'I did all the jobs and I'm proud of it'|language=it|work=Blitz Quotidiano|url=https://www.blitzquotidiano.it/politica-italiana/meloni-barman-tata-ministro-ho-fatto-tutti-lavori-vado-fiera-1450587/|url-status=live|access-date=14 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20210422135929/https://www.blitzquotidiano.it/politica-italiana/meloni-barman-tata-ministro-ho-fatto-tutti-lavori-vado-fiera-1450587/|archive-date=22 April 2021|date=17 April 2020}}</ref><ref>{{cite news|last=Guerzoni|first=Monica|date=17 January 2013|title=Giorgia Meloni: 'Io militante ventenne e i Lego con la figlia di Fiorello'|trans-title=Giorgia Meloni: 'I'm a militant in my twenties and Lego with Fiorello's daughter'|language=it|work=[[Corriere della Sera]]|url=http://www.corriere.it/politica/13_gennaio_17/meloni-fiorello-politica-guerzoni_7ddfc190-607a-11e2-bd7d-debf946ea0b6.shtml|url-status=live|access-date=14 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20210331123122/https://www.corriere.it/politica/13_gennaio_17/meloni-fiorello-politica-guerzoni_7ddfc190-607a-11e2-bd7d-debf946ea0b6.shtml|archive-date=31 March 2021}}</ref> ১৯৯৬ চনত মেল'নিয়ে ইষ্টিটিউটো টেকনিকো প্ৰফেচনেল ডি ষ্টেটো আমেৰিগো ভেস্পুচি<ref name="money.it/che-scuola"/><ref name="amerigovespucci.edu.it/la-storia">{{cite web|title=La Storia|url=https://www.amerigovespucci.edu.it/la-scuola/la-storia/|website=L'Istituto Professionale di Stato per l'Enogastronomia e l'Ospitalità. Amerigo Vespucci|access-date=24 May 2023|language=it-IT|archive-date=24 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230524145422/https://www.amerigovespucci.edu.it/la-scuola/la-storia/|url-status=live|archivedate=24 May 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230524145422/https://www.amerigovespucci.edu.it/la-scuola/la-storia/|deadurl=yes}}</ref> ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="Biography">{{cite web|url=http://www.sitiarcheologici.palazzochigi.it/www.governo.it/novembre%202011/www.governo.it/Governo/Biografie/ministri/Meloni_Giorgia.html|title=Biografia del ministro Giorgia Meloni|trans-title=Biography of Minister Giorgia Meloni|language=it|publisher=[[Chigi Palace]]|date=November 2011|access-date=14 August 2022|archive-date=31 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210331122339/http://www.sitiarcheologici.palazzochigi.it/www.governo.it/novembre%202011/www.governo.it/Governo/Biografie/ministri/Meloni_Giorgia.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.comune.roma.it/web-resources/cms/documents/Meloni_2016_cvp.pdf|title=Curriculum Vitae di Giorgia Meloni|trans-title=Giorgia Meloni's Curriculum Vitae|language=it|publisher=[[Commune of Rome]]|date=16 September 2016|access-date=30 August 2022|archive-date=5 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220805090317/https://www.comune.roma.it/web-resources/cms/documents/Meloni_2016_cvp.pdf|url-status=live}}</ref> ২০০৬ চনত ইটালীৰ সংসদলৈ নিৰ্বাচিত হোৱাৰ পিছত তেওঁ নিজৰ 'বায়োডাটা'ত ঘোষণা কৰে যে তেওঁ ভাষাসমূহত হাইস্কুল ডিপ্লমা লাভ কৰিছিল আৰু চূড়ান্ত নম্বৰ ৬০/৬০ পাইছিল৷ ইয়াৰ লগতে তেওঁ "ডিপ্লমা ডি লিচিঅ' লিংগুইষ্টিকো; জিঅ'ৰ্নালিষ্টা" লাভ কৰিছিল<ref name="camera.it/leg">*{{cite web|title=MELONI Giorgia|url=https://www.camera.it/leg18/29?tipoAttivita=&tipoVisAtt=&tipoPersona=&shadow_deputato=302103&idLegislatura=18|website=XVIII Legislatura – Deputati e Organi – Scheda deputato|publisher=[[Chamber of Deputies (Italy)]]|access-date=24 May 2023|language=it}} *{{cite web|title=MELONI Giorgia|url=https://leg16.camera.it/29?shadow_deputato=302103&idpersona=302103|website=XVI Legislatura – Deputati e Organi Parlamentari – Scheda deputato|publisher=[[camera.it]]|access-date=24 May 2023|archive-date=9 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230409092148/https://leg16.camera.it/29?shadow_deputato=302103&idpersona=302103|url-status=live}} *{{cite web|title=MELONI Giorgia|url=https://leg15.camera.it/cartellecomuni/leg15/include/contenitore_dati.asp?deputato=d302103&Pagina=Deputati/Composizione/SchedeDeputati/SchedeDeputati.asp%3Fdeputato=d302103&Vis=1&Nominativo=MELONI%20Giorgia|website=XV legislatura – Deputati – La scheda personale|publisher=camera.it|access-date=24 May 2023|archive-date=6 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406221947/https://leg15.camera.it/cartellecomuni/leg15/include/contenitore_dati.asp?deputato=d302103&Pagina=Deputati%2FComposizione%2FSchedeDeputati%2FSchedeDeputati.asp%3Fdeputato%3Dd302103&Vis=1&Nominativo=MELONI%20Giorgia|url-status=live}}</ref> ইয়াৰ ফলত কিছু বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হয়, কিয়নো Istituto tecnico professionale di Stato Amerigo Vespucci<ref name="money.it/che-scuola"/><ref name="amerigovespucci.edu.it/la-storia"/> বিদেশী ভাষাৰ হাইস্কুল নাছিল আৰু ভাষাত কোনো ডিপ্লমা প্ৰদান কৰাৰ যোগ্যতা নাছিল৷ তাৰ পৰিৱৰ্তে, ই আছিল এটা হস্পিটেলিটি ইনষ্টিটিউট যিয়ে শিক্ষাৰ্থীয়ে বাছি লোৱা অধ্যয়নৰ পাঠ্যক্ৰমৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি চেফ, ওৱেটাৰ, এণ্টাৰটেইনাৰ, ট্যুৰ গাইড, হোষ্টেছ আদি চাকৰিৰ পদবীৰ বাবে পেছাদাৰী ডিপ্লমা প্ৰদান কৰাত বিশেষজ্ঞ আছিল। মেল'নীয়ে Istituto tecnico professionale di Stato Amerigo Vespucci ত কি অধ্যয়ন পাঠ্যক্ৰম নিৰ্বাচন কৰিছিল সেয়া জনা নাযায়।<ref name="amerigovespucci.edu.it/la-storia"/><ref name="money.it/che-scuola">{{cite web|last=Nuzzo|first=Alessandro|date=1 September 2022|title=Che scuola ha fatto Giorgia Meloni: cosa sappiamo sul curriculum della leader di FdI|trans-title=What school did Giorgia Meloni go to: what do we know about the curriculum of the FdI leader|url=https://www.money.it/che-scuola-ha-fatto-giorgia-meloni-cosa-sappiamo-curriculum-leader-fdi|access-date=21 September 2022|website=Money.it|language=it|archive-date=1 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220901205943/https://www.money.it/che-scuola-ha-fatto-giorgia-meloni-cosa-sappiamo-curriculum-leader-fdi|url-status=live}}</ref> মেলোনিয়ে উল্লেখ কৰে যে তেওঁ পঢ়া হস্পিটেলিটি ইনষ্টিটিউটটো বিদেশী ভাষাত ডিপ্লমা প্ৰদান কৰা চেণ্ট্ৰ’ ডি ফৰ্মেজিয়ন প্ৰফেচনেল আৰ্নেষ্টো নাথান হৈ পৰিছিল। অৱশ্যে প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰত ডিপ্লমা প্ৰদানৰ অনুমতি দিয়া হোৱা নাই। চেণ্ট্ৰ' ডি ফৰ্মেজিয়ন প্ৰফেচনেল আৰ্নেষ্টো নাথানে বিউটিচিয়ান আৰু কেশসজ্জাকাৰীসকলৰ বাবে অৰ্হতা প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite web|date=23 May 2023|url=https://www.comune.roma.it/web/it/scheda-servizi.page?contentId=INF60570|title=Centro di Formazione Professionale "Ernesto Nathan"|trans-title='Ernesto Nathan' Professional Training Center|language=it|website=Rome City Council|access-date=23 May 2023|archive-date=23 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230523132229/https://www.comune.roma.it/web/it/scheda-servizi.page?contentId=INF60570|url-status=live}}</ref> == স্বীকৃতি আৰু সন্মান == ২০২২ চনত বিখ্যাত ফৰ্বছে মেলোনিক ''বিশ্বৰ ১০০ গৰাকী শক্তিশালী মহিলা''ৰ তালিকাভুক্ত কৰে৷<ref>{{Cite news|date=6 December 2022|title=Ursula von der Leyen, Giorgia Meloni, Rihanna: chi sono le 100 donne più potenti del mondo|language=it-IT|trans-title=Ursula von der Leyen, Giorgia Meloni, Rihanna: who are the 100 most powerful women in the world|work=[[Forbes]] Italia|url=https://forbes.it/2022/12/06/classifica-100-donne-piu-potenti-del-mondo/|access-date=14 December 2022}}</ref>২০২৩ আৰু ২০২৪ চনত তেওঁক তৃতীয় স্থানত তালিকাভুক্ত কৰে৷<ref>{{Cite web| url=https://www.forbes.com/lists/power-women/|title=The World's Most Powerful Women 2023 |website=Forbes|date=5 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231205122317/https://www.forbes.com/lists/power-women/|archive-date=5 December 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Forbes World's Most Powerful Women – Ranked 2024 List |url=https://www.forbes.com/lists/power-women/ |access-date= |website=Forbes |language=en}}</ref> ২০২৪ চনত টাইম আলোচনীয়ে মেলোনিক ''বিশ্বৰ ১০০গৰাকী প্ৰভাৱশালী ব্যক্তি''ৰ তালিকাভুক্ত কৰে৷ <ref>{{Cite news|url=https://www.lastampa.it/politica/2024/04/17/news/time_meloni_tra_le_100_personalita_piu_influenti_del_pianeta-14233334/|title=Per la rivista Time, Meloni tra le 100 personalità più influenti del pianeta|trans-title=For Time magazine, Meloni among the 100 most influential personalities on the planet|date=17 April 2024|work=[[La Stampa]]|language=it}}</ref><ref>{{Cite magazine|url=https://time.com/6964998/giorgia-meloni/|title=Time 100: Giorgia Meloni|date=17 April 2024|last=Serhan|first=Yasmeen|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=20 May 2026|archivedate=19 April 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240419185059/https://time.com/6964998/giorgia-meloni/|deadurl=yes}}</ref> একেটা বৰ্ষতে মেলোনিয়ে আটলাণ্টিক পৰিষদৰ পৰা গ্লোবেল চিতিজেন বঁটা লাভ কৰে৷<ref>{{Cite news |last1=Ewing |first1=Jack |last2=Bubola |first2=Emma |date=23 September 2024 |title=Elon Musk Hails Italy's Leader at Awards Ceremony |url=https://www.nytimes.com/2024/09/23/business/elon-musk-giorgia-meloni.html |work=The New York Times}}</ref><ref>{{cite press release |title=Atlantic Council Global Citizen Awards to honor two European government leaders, an African president, and a South Korean entertainment pioneer |url=https://www.atlanticcouncil.org/news/press-releases/atlantic-council-global-citizen-awards-to-honor-two-european-government-leaders-an-african-president-and-a-south-korean-entertainment-pioneer/ |website=Atlantic Council |access-date=3 September 2024}}</ref> ''পলিটিকো ইউৰোপে'' তেওঁক ২০২৫ বৰ্ষৰ ইউৰোপৰ সবাতোকৈ শক্তিশালী ব্যক্তি হিচাপে বিবেচিত কৰে৷<ref>{{Cite news |title=Ranking the most influential people in Europe: Class of 2025 |url=https://www.politico.eu/politico-28-class-of-2025/ |access-date=11 December 2024 |work=Politico Europe}}</ref> === বৈদেশিক সন্মান=== * {{flag|Finland}}: গ্ৰেণ্ড ক্ৰছ অৱ দ্য অৰ্ডাৰ অৱ দ্য হোৱাইট ৰোজ অৱ ফিনলেণ্ড (২০২৩)<ref>{{Cite web|date=12 May 2023|title=Vuonna 2023 ulkomaalaisille annetut kunniamerkit – Utmärkelsetecken förlänade åt utlänningar 2023|url=https://ritarikunnat.fi/ritarikunnat/annetut-kunniamerkit/vuonna-2023-annetut-kunniamerkit-forlanade-utmarkelsetecken-2023/vuonna-2023-ulkomaalaisille-annetut-kunniamerkit-utmarkelsetecken-forlanade-at-utlanningar-2023/|access-date=28 April 2024|website=Ritarikunnat|language=fi}}</ref> * {{flag|Spain}}: ডেম গ্ৰেণ্ড ক্ৰছ অফ দ্য অৰ্ডাৰ অৱ ইছাবেলা দ্য কেথলিক (২০২৪)<ref>{{cite web|url=https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-2024-25837|title=Real Decreto 1264/2024, de 10 de diciembre, por el que se concede la Gran Cruz de la Orden de Isabel la Católica a determinadas personalidades de la República Italiana.|date=10 December 2024|access-date=12 December 2024|lang=es}}</ref> * {{flag|Ukraine}}:অৰ্ডাৰ অৱ লিবাৰ্টি (ইউক্ৰেইন)ৰ সদস্য (২০২৪)<ref>{{cite web |title=Volodymyr Zelensky awarded Giorgia Meloni the Order of Freedom |url=https://odessa-journal.com/volodymyr-zelensky-awarded-george-meloni-the-order-of-freedom |website=The Odessa Journal |access-date=12 July 2024 |archivedate=12 July 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240712185927/https://odessa-journal.com/volodymyr-zelensky-awarded-george-meloni-the-order-of-freedom |deadurl=yes }}</ref> === আন্তৰ্জাতিক সন্মান=== * {{flag|IOC}}: সোণ(অলিম্পিক অৰ্ডাৰ) (২০২৬)<ref>{{cite web |title=Il Cio conferisce il Collare dell'Ordine Olimpico alla premier Meloni |url=https://www.ansa.it/sito/notizie/sport/altrisport/2026/05/11/il-cio-conferisce-il-collare-dellordine-olimpico-alla-premier-meloni_5000354d-1e19-4e3f-823d-0d17e0f4bc5a.html |website=ANSA.it |access-date=11 May 2026}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:ইটালীৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মহিলা ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] 5ymz3xw5hgmdovfw0mmez032takn6zr 0 136980 626256 624192 2026-08-11T13:01:22Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626256 wikitext text/x-wiki {{Short description|Sasanian center of education in Iran}} {{Infobox university | name = গণ্ডিছাপুৰ একাডেমী | image = Ancient City of Gandhi Shapour 02.jpg | caption = গণ্ডিছাপুৰৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান | established = ২৪০–২৭০ খ্ৰীষ্টাব্দ | closed = | founder = শপুৰ প্ৰথম | type = | city = গণ্ডেছপুৰ | province = খোজেস্তান | country = [[ইৰাণ]] | campus = | notable_alumni = | affiliations = | website = }} '''গণ্ডিশাপুৰ একাডেমী বা জোণ্ডিশাপুৰ একাডেমী ({{lang-en|''Academy of Gondishapur'' or ''Academy of Jondishapur''}}) '''ক গণ্ডিশাপুৰ বিশ্ববিদ্যালয় বুলিও জনা যায়, ইৰাণৰ খোজেস্তানত ছাছানিদ যুগৰ একাডেমিক শিক্ষণ কেন্দ্ৰটো বহু পুৰণি। ১৭০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি এই ঐতিহাসিক বিশ্ববিদ্যালয়ত এখন চিকিৎসালয় আৰু এটা পুথিভঁৰালো আছিল। <ref>{{Cite journal |last1=Daneshfard |first1=Babak |last2=Naseri |first2=Mohsen |last3=Ghaffari |first3=Farzaneh |date=2022-08-16 |title=Medical education in the first university of the world, the Jundishapur Academy |journal=Journal of Family Medicine and Primary Care |volume=11 |issue=8 |pages=4267–4272 |doi=10.4103/jfmpc.jfmpc_2449_21 |doi-access=free |issn=2249-4863 |pmc=9638627 |pmid=36353031}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-01-15 |title=Academy of Gondi-Shapur |url=https://www.tanaffosjournal.ir/article_241225_9dfd14a004427f8b107a7d98042334ad.pdf }}</ref><ref>{{Cite web |title=Oldest Universities in the World: Education through History |url=https://cancanit.com/oldest-universities-in-the-world/ |access-date=2025-12-12 |website=CancanIT |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-05-02 |title=Academy of Gondi-Shapur |url=https://www.tanaffosjournal.ir/article_241225_9dfd14a004427f8b107a7d98042334ad.pdf }}</ref> ইতিহাসৰ বুকুত কেইবাবাৰো বাধা-বিঘিনি ঘটিলেও ঐতিহাসিক উৎসৰফালৰপৰা গণ্ডিশাপুৰৰ কাম-কাজবোৰক আটাইতকৈ পুৰণি জ্ঞাত বিশ্ববিদ্যালয় বুলি গণ্য কৰা হয়; কিন্তু মৰক্কোৰ আল-কাৰাৱিয়িন বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি অবিৰতভাৱে চলি থকা বিশ্ববিদ্যালয় হৈয়েই আছে। <ref>{{Cite web |last=Presstv |date=2025-05-30 |title=Discover Iran: Gondishapur, the site of world's first university and cradle of medical science |url=https://599046384.r.worldcdn.net/Detail/2025/05/30/748906/Discover-Iran-Gondishapur-the-site-of-world-s-first-university-and-cradle-of-medical-science |access-date=2025-12-12 |website=PressTV |language=En}}</ref><ref>{{Cite web |title=Medical education in the first university of the world, the Jundishapur Academy |url=https://www.researchgate.net/publication/363514241 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240924100205/https://www.researchgate.net/publication/363514241_Medical_education_in_the_first_university_of_the_world_the_Jundishapur_Academy |archive-date=2024-09-24 |access-date=2025-12-12 |website=ResearchGate |language=en |url-status=live }}</ref> প্ৰথম ছাছানী ৰজা শ্বাপুৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা গোন্দিশাপুৰে প্ৰথমে [[চিকিৎসা বিজ্ঞান]], [[দৰ্শন]], ধৰ্মতত্ত্ব আৰু [[বিজ্ঞান]]ৰ শিক্ষা আৰু প্ৰশিক্ষণ প্ৰদান কৰিছিল। চিকিৎসালয়খনৰ আধুনিক চিকিৎসাৰ ধাৰণা আৰু চিকিৎসা প্ৰশিক্ষণ দুয়োটাৰে কেন্দ্ৰ ইয়াতে বিকশিত হৈছিল; ইয়াৰ ফলত গণ্ডিশাপুৰে চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ ইতিহাসত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলায়। খ্ৰীষ্টীয় ষষ্ঠ আৰু সপ্তম শতিকাত একাডেমীৰ চিকিৎসালয়খন প্ৰাচীন বিশ্বৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠান আছিল। <ref>Vol 4, p396. {{ISBN|0-521-20093-8}}</ref> বিজ্ঞানৰ বিশিষ্ট ইতিহাসবিদ জৰ্জ চাৰ্টনে গণ্ডিশাপুৰক "সেই সময়ৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ বৌদ্ধিক কেন্দ্ৰ" বুলি অভিহিত কৰিছে। <ref>{{cite journal|url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/444875?journalCode=cer|title=The Meeting of East and West in Educational History|date=1961 |page=85|doi=10.1086/444875 |last1=Brickman |first1=William W. |journal=Comparative Education Review |volume=5 |issue=2 |url-access=subscription }}</ref> ১৯৫৫ চনত পাহলৱী বংশৰ সময়ত আহবাজ চহৰৰ সমীপত আহৱাজ জণ্ডিশাপুৰ চিকিৎসা বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা কৰি একাডেমীয়ে যুটীয়াকৈ দুখন প্ৰতিষ্ঠান লাভ কৰে। আশীৰ দশকত ইৰাণ–ইৰাক যুদ্ধৰ সময়ত মোস্তাফা চামৰানে বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ এটা অংশ নিজৰ কমাণ্ড বেছ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁৰ বীৰত্ব আৰু ত্যাগৰ সন্মানত আহৱাজ জুনিশাপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নাম সলনি কৰি আহবাজৰ শ্বাহিদ চমৰাণ বিশ্ববিদ্যালয় ৰখা হয়, আনহাতে মূল বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ প্ৰাচীন নাম গণ্ডিশাপুৰ অক্ষুণ্ণ থাকে। বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ মূল চৌহদটো এতিয়া প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান, আনহাতে ইয়াৰ আধুনিক ভৱনটোত একে নামেৰেই ইয়াৰ কাম অব্যাহত আছে। বৰ্তমান গণ্ডিছাপুৰ আৰু শ্বাহিদ চমৰাণ বিশ্ববিদ্যালয়ে তিনিটা কেম্পাছ, নখন বিদ্যালয়, ১৫খন মহাবিদ্যালয়, আৰু ৬৫খনতকৈও অধিক চিকিৎসালয় পৰিচালনা কৰে। ==ইতিহাস== [[File:دانشکده مهندسی کامپیوتر جندی شاپور.jpg|thumb|গোন্দিশাপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কম্পিউটাৰ ইঞ্জিনিয়াৰিং আৰু আই টি অধ্যাপনা কেন্দ্ৰ]] ৪৮৯ খ্ৰীষ্টাব্দত বাইজেণ্টাইন সম্ৰাট জিনোৰ আদেশত এডেছাত থকা পূব ছিৰিয়াৰ খ্ৰীষ্টান ধৰ্মতত্ত্ব আৰু বৈজ্ঞানিক কেন্দ্ৰটো বন্ধ কৰি দিয়া হয়। পিছলৈ এই কেন্দ্ৰটো তেতিয়াৰ পাৰ্চী শাসিত অঞ্চল এছিয়া মাইনৰৰ স্কুল অৱ নিচিবিছ লৈ স্থানান্তৰিত কৰি একত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{Cite web|url=http://www.ut.ac.ir/en/main-links/historical.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20110203013254/http://www.ut.ac.ir/en/main-links/historical.htm|url-status=dead|title=University of Tehran Overview/Historical Events|archive-date=February 3, 2011}}</ref> ইয়াত নেষ্টোৰিয়ান পণ্ডিতসকলে ৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত জাষ্টিনিয়ানে এথেন্সৰপৰা নিৰ্বাসিত কৰা হেলেনিষ্টিক দাৰ্শনিকসকলকে ধৰি এই কেন্দ্ৰটোত চিকিৎসা, জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান আৰু গণিতৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ অধ্যয়ন আৰু গৱেষণা কৰিছিল। <ref>Hill, Donald. ''Islamic Science and Engineering''. 1993. Edinburgh Univ. Press. {{ISBN|0-7486-0455-3}}, p.4</ref> কিন্তু প্ৰথম ছাছানিদ সম্ৰাট খোছৰাউ (৫৩১–৫৭৯)ৰ ৰাজত্বকালতেই (গ্ৰীক আৰু ৰোমানসকলৰ মাজত চ’ছৰ’ নামেৰে জনাজাত)গণ্ডেশাপুৰ চিকিৎসা আৰু শিক্ষাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে খ্যাতি লাভ কৰিছিল। প্ৰথম খোছৰাউৱে বাইজেণ্টাইন সাম্ৰাজ্যৰ ধৰ্মীয় নিৰ্যাতনৰপৰা পলায়ন কৰা বিভিন্ন গ্ৰীক দাৰ্শনিক আৰু চিৰিয়াক ভাষী নেষ্ট'ৰিয়ান খ্ৰীষ্টানসকলক আশ্ৰয় প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite book |title=History of Civilizations of Central Asia |publisher=UNESCO |year=2006 |isbn=978-9231032110 |pages=96}}</ref> আধুনিক [[ইৰাক]] আৰু ছিৰিয়া নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে ছাছানিডসকলে দীৰ্ঘদিন ধৰি ৰোমান আৰু বাইজেণ্টাইনৰ সৈতে যুদ্ধ কৰি আছিল; সেয়েহে শৰণাৰ্থীক আদৰি লোৱাটো তেওঁলোকৰ বাবে স্বাভাৱিক আছিল। [[File:Aboozar-Hospital.jpeg|thumb| গণ্ডিশাপুৰ চিকিৎসা বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে জড়িত আহৱাজৰ এখন চিকিৎসালয়। ]] প্ৰথম খোছৰৌৱে পূব দিশলৈ মনোযোগ দি চিকিৎসক বৰজয়ক ভাৰতীয় আৰু চীনা পণ্ডিতসকলক গুণ্ডেশাপুৰলৈ নিমন্ত্ৰণ কৰিবলৈ পঠিয়াইছিল। এই ভ্ৰমণকাৰীসকলে জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান, জ্যোতিষ, গণিত আৰু চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ ভাৰতীয় গ্ৰন্থৰ অনুবাদ কৰিছিল। চীনা বনৌষধি চিকিৎসা আৰু চীনা ধৰ্মৰ গ্ৰন্থ অনুবাদ কৰিছিল। কোৱা হয় যে বৰজয়ে নিজেই [[পঞ্চতন্ত্ৰ]] [[সংস্কৃত]]ৰপৰা [[পাৰ্চী]] ভাষালৈ ‘কলিল-উ-ডিমনা’ নামেৰে অনুবাদ কৰিছিল। সম্ৰাট প্ৰথম খোছৰাউৱে শৰণাৰ্থীসকলক গ্ৰীক আৰু ছিৰিয়াৰ গ্ৰন্থসমূহ [[মধ্য পাৰ্চী]]লৈ অনুবাদ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। তেওঁলোকে [[চিকিৎসা]], [[জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান]], [[দৰ্শন]], উপযোগী শিল্পকলাৰ বিভিন্ন গ্ৰন্থ অনুবাদ কৰিছিল। == বিশ্বৰ প্ৰথমটো সামুদ্ৰিক ৰোগৰ কেন্দ্ৰ == ছাছানিদ যুগত গুণ্ডিশাপুৰ একাডেমীৰ নাৱিকৰ ৰোগ আৰু তেওঁলোকৰ চিকিৎসা পদ্ধতিৰ তথ্য সংগ্ৰহৰ বাবে এটা বিশেষ বিভাগ আছিল। আচেমেনীড যুগৰ অন্বেষণমূলক নৌসেনাৰ অভিযানৰ সময়ত চিকিৎসকসকলে নাৱিকসকলক চিকিৎসা সেৱা আগবঢ়াবলৈ নাওখনৰ লগত গৈছিল। ==ইছলামৰ পিছত গণ্ডেছপুৰ == ৮৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত খলিফা আল-মামুনে বিখ্যাত ''হাউছ অৱ উইজদম''(জ্ঞানৰ ঘৰ)ক আৰু অধিক শক্তিশালী কৰে। তাতেই গণ্ডেশপুৰৰ পদ্ধতি গ্ৰহণ কৰা হৈছিল; আচলতে হাউচ অৱ উইজডমে গণ্ডেশাপুৰৰ পুৰণি একাডেমীত শিক্ষিতসকলক নিযুক্তি দিছিল। কিন্তু সেই সময়লৈকে আব্বাছিদ খিলাফতৰ বৌদ্ধিক কেন্দ্ৰ সম্পূৰ্ণৰূপে বাগদাদলৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল, কিয়নো পৰৱৰ্তী সাহিত্যত গণ্ডেশাপুৰৰ বিশ্ববিদ্যালয় বা চিকিৎসালয়ৰ কথা খুব কমেইহে উল্লেখ কৰা হৈছে। কেন্দ্ৰটোৰ গুৰুত্ব ক্ৰমান্বয়ে কমি আহিল। আল-মুকাদ্দাছিৰ "বেষ্ট ডিভিজনছ ফৰ নোলেজ অৱ দ্য ৰিজিঅ'নছ" (প্ৰায় ১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দ) নামৰ গ্ৰন্থখনত গণ্ডেছাপুৰক ধ্বংসাৱশেষত পৰি থকা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। <ref name="Lestrange">{{Lands of the Eastern Caliphate | page=238}}</ref> গণ্ডেশপুৰৰ চিকিৎসালয়ৰ শেষৰজন পৰিচিত মুৰব্বীৰ মৃত্যু হয় ৮৬৯ খ্ৰীষ্টাব্দত। <ref>{{Cite book|url=http://www.iranicaonline.org/articles/gondesapur|title=GONDĒŠĀPUR|work=Encyclopaedia Iranica|author1=Alireza Shapour Shahbazi|author-link=Alireza Shapour Shahbazi|author2=Lutz Richter-Bernburg|archive-date=2016-05-17|access-date=2019-09-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160517042427/http://www.iranicaonline.org/articles/gondesapur|url-status=live}}</ref> ==গণ্ডেশপুৰৰ বিখ্যাত চিকিৎসক== * বৰ্জুয়া। * বুখতিছু। * মাছাৱাইহ। * সৰাখসী। * ছাবুৰ ইবনে চাহল। * নাফী ইবনে আল-হাৰিছ। ==আধুনিক গণ্ডেছপুৰ== [[Image:Talat basari.jpg|thumb|তলাত বছাৰীক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। ইৰাণৰ যিকোনো বিশ্ববিদ্যালয়ত এই পদত উপনীত হোৱা প্ৰথমগৰাকী মহিলা আছিল তেওঁ। ]] পাহলৱী বংশৰ দিনত ১৯৫৫ চনত আহবাজ চহৰৰ সমীপত জোণ্ডিশাপুৰ বিশ্ববিদ্যালয় আৰু ইয়াৰ যমজ প্ৰতিষ্ঠান চিকিৎসা বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা কৰি গণ্ডিশাপুৰৰ উত্তৰাধিকাৰ অমৰ হৈ পৰে। আধুনিক চিকিৎসা বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয় জোণ্ডিশাপুৰৰ প্ৰতিষ্ঠাপক তথা প্ৰথম চ্যান্সেলৰ আছিল ড° মহম্মদ কাৰ (চাইৰাছ কাৰৰ পিতৃ); ইয়াৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল ইয়াৰ পূৰ্বৰ ছাছানিড যুগৰ নামেৰে। ইৰাণৰ এখন বিশ্ববিদ্যালয়ত উপাচাৰ্য হিচাপে নিযুক্তি পোৱা প্ৰথমগৰাকী মহিলা—ড° তালআত বাছাৰী—১৯৬০ চনৰ মাজভাগত এই পদত নিযুক্তি দিয়া হৈছিল; তাৰ পিছত ১৯৬৮ চনৰপৰা বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ আধুনিক চৌহদৰ ডিজাইন প্ৰখ্যাত স্থপতি কামৰাণ দিবাই কৰে। <ref>{{Cite web|url=http://www.artnet.com/investor-relations/products|title=artnet AG Products - Investor Relations|website=www.artnet.com|access-date=2020-04-14|archive-date=2009-01-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20090108214658/http://www.artnet.com/investor-relations/products|url-status=live}}</ref> ==চিত্ৰসমূহ== <gallery widths="159"> File:Ancient City of Gandhi Shapour 03.jpg File:Ancient City of Gandhi Shapour 04.jpg File:Ancient City of Gandhi Shapour 01.jpg File:IMG Gondishapur.jpg </gallery> ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== * ''The Cambridge History of Iran'', Vol 4, {{ISBN|0-521-20093-8}} * {{Cite book|last1=Baum|first1=Wilhelm|author-link1=Wilhelm Baum (historian)|last2=Winkler|first2=Dietmar W.|title=The Church of the East: A Concise History|year=2010|location=London-New York|publisher=Routledge-Curzon|isbn=9781134430192 |url=https://books.google.com/books?id=CnSCAgAAQBAJ}} *{{cite journal | last1 = Dols | first1 = Michael W. | year = 1987 | title = The Origins of the Islamic Hospital: Myth and Reality | url = https://archive.org/details/sim_bulletin-of-the-history-of-medicine_fall-1987_61_3/page/367 | journal = [[Bulletin of the History of Medicine]] | volume = 61 | issue = 3 | pages = 367–390 |doi = |jstor =44442098 |s2cid =40231576 | pmid = 3311248 }} * [[Richard Nelson Frye|Frye, Richard Nelson]]. ''The Golden Age of Persia'', Weidenfeld & Nicolson, 1993. * Hau, Friedrun R. "Gondeschapur: eine Medizinschule aus dem 6. Jahrhundert n. Chr.," [[Gesnerus]], XXXVI (1979), 98-115. * Piyrnia, Mansoureh. ''Salar Zanana Iran''. 1995. Maryland: Mehran Iran Publishing. *Hill, Donald. ''Islamic Science and Engineering''. 1993. Edinburgh Univ. Press. {{ISBN|0-7486-0455-3}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.iranchamber.com/culture/articles/medical_sciences_avesta.php Medicine in ancient Iran] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241207054047/https://www.iranchamber.com/culture/articles/medical_sciences_avesta.php |date=2024-12-07 }} * [https://web.archive.org/web/20060624060616/http://www.cua.ac.ir/about/history.htm Jondishapur according to Ahvaz University] * [https://web.archive.org/web/20060516185734/http://jazirehdanesh.com/find.php?a=19.397.568.fa Gundishapur according to jazirehdanesh(In Persian)] * [https://web.archive.org/web/20111228011338/http://himam.ajums.ac.ir/ imam khomeini hospital(Gundishapur medical center)] {{Authority control}} {{Coord|32|17|N|48|31|E|region:IR_type:city|display=title}} {{DEFAULTSORT:Academy Of Gundishapur}} [[শ্ৰেণী:ইৰান]] [[শ্ৰেণী:শিক্ষা]] [[শ্ৰেণী:অনুষ্ঠান প্ৰতিষ্ঠান]] tihq3jcpewhfhjwhfeenqzehpfnulg1 0 137759 626495 615841 2026-08-12T08:16:52Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626495 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Short description|মুক্ত আৰু মুক্ত-উৎস পৰিসংখ্যা প্ৰগ্ৰাম}} {{Infobox software | title = JASP | name = JASP | logo = JASP logo.svg | logo size = 150px | logo title = JASP-ৰ ল’গ’ | screenshot = JASP module selection.png | screenshot size = 250px | caption = JASP-ৰ আৰম্ভণি পৃষ্ঠা আৰু মডিউল নিৰ্বাচন | latest release version = {{wikidata|property|edit|reference|P348}} | latest release date = {{date and age|{{wikidata|qualifier|P348|P577}}}} | repo = https://github.com/jasp-stats/ | programming language = [[C++]], [[R (programming language)|R]], [[JavaScript]], [[QML]] | operating system = {{hlist|[[Linux]]|[[macOS]]|[[Microsoft Windows|Windows]]|[[ChromeOS]]}} | platform = [[x86-64]] | language count = ১৬ | genre = [[পৰিসংখ্যা]] | website = {{URL|https://jasp-stats.org/}} }} '''জাস্প '''({{lang-en|JASP}}) হৈছে [[পৰিসংখ্যা|পৰিসংখ্যা]] বিশ্লেষণৰ বাবে ব্যৱহৃত এক মুক্ত উৎস কম্পিউটাৰ ছফ্টৱেৰ। ইয়াক [[University of Amsterdam|আমষ্টাৰডাম বিশ্ববিদ্যালয়]]ত বিকাশ কৰা হৈছে। জাস্প সহজে ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা ধৰণে নিৰ্মাণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াৰ আন্তঃপৃষ্ঠ [[SPSS|এছ পি এছ এছ]] ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে চিনাকি যেন অনুভৱ হয়। ই পৰম্পৰাগত পৰিসংখ্যাগত পদ্ধতিৰ লগতে [[Bayesian statistics|বেইজীয়ান পৰিসংখ্যা]]ভিত্তিক বিশ্লেষণো সমৰ্থন কৰে। জাস্প সাধাৰণতে [[APA style|এ পি এ শৈলী]] অনুসৰি ফলাফলৰ তালিকা আৰু চিত্ৰ প্ৰস্তুত কৰে, যাৰ ফলত গৱেষণা প্ৰকাশৰ বাবে ফলাফল উপস্থাপন সহজ হয়। ইয়াত [[Open Science Framework|মুক্ত বিজ্ঞান]]-ৰ সৈতে সংযোগৰ সুবিধা আছে, যাৰ জৰিয়তে [[open science|মুক্ত বিজ্ঞান]]ক উৎসাহিত কৰা হয়। লগতে, বিশ্লেষণৰ ছেটিংসমূহ ফলাফলৰ সৈতে সংযুক্ত কৰি ৰাখাৰ বাবে ই পুনৰুৎপাদনযোগ্যতা বৃদ্ধি কৰে। জাস্পৰ বিকাশ বিভিন্ন পৃষ্ঠপোষক, কেইবাখনো বিশ্ববিদ্যালয় আৰু গৱেষণা তহবিলৰ আৰ্থিক সহায়ত চলি আছে।<ref name=":0">{{cite web |title=FAQ - JASP |url=https://jasp-stats.org/faq/#:~:text=JASP%20stands%20for |publisher=JASP |access-date=18 February 2022}}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Wagenmakers EJ, Love J, Marsman M, Jamil T, Ly A, Verhagen J, Selker R, Gronau QF, Dropmann D, Boutin B, Meerhoff F, Knight P, Raj A, van Kesteren EJ, van Doorn J, Šmíra M, Epskamp S, Etz A, Matzke D, de Jong T, van den Bergh D, Sarafoglou A, Steingroever H, Derks K, Rouder JN, Morey RD | display-authors = 6 | title = Bayesian inference for psychology. Part II: Example applications with JASP | journal = Psychonomic Bulletin & Review | volume = 25 | issue = 1 | pages = 58–76 | date = February 2018 | pmid = 28685272 | pmc = 5862926 | doi = 10.3758/s13423-017-1323-7 }}</ref><ref name="jasp-review">{{cite journal |vauthors=Love J, Selker R, Verhagen J, Marsman M, Gronau QF, Jamil T, Smira M, Epskamp S, Wil A, Ly A, Matzke D, Wagenmakers EJ, Morey MD, Rouder JN |year=2015 |title=Software to Sharpen Your Stats |url=http://www.psychologicalscience.org/index.php/publications/observer/2015/march-15/bayes-or-bust-with-new-softwares.html |journal=APS Observer |volume=28 |issue=3 |access-date=2026-07-04 |archivedate=2016-08-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160817143558/http://www.psychologicalscience.org/index.php/publications/observer/2015/march-15/bayes-or-bust-with-new-softwares.html |deadurl=yes }}</ref> == বৈশিষ্ট্য == জাস্পত বহুলভাৱে ব্যৱহৃত পৰিসংখ্যাগত বিশ্লেষণৰ সুবিধা আছে, যেনে বৰ্ণনামূলক পৰিসংখ্যা, টি টেষ্ট (t-test), এনোভা (ANOVA), [[সহ-সম্বন্ধ]] (Correlation), ৰিগ্ৰেচন (regression), ফেক্টৰ এনালিছিছ (factor analysis) আৰু বেইজীয়ান পৰিসংখ্যা (Bayesian analysis)।<ref>Van Doorn, J., Van Den Bergh, D., Böhm, U., Dablander, F., Derks, K., Draws, T., ... & Wagenmakers, E. J. (2021). The JASP guidelines for conducting and reporting a Bayesian analysis. Psychonomic bulletin & review, 28(3), 813-826.</ref> ইয়াৰ ফলাফলসমূহ ব্যৱহাৰকাৰীয়ে বিশ্লেষণ ছেটিং সলনি কৰাৰ লগে লগে স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে আপডেট হয়। == উদ্দেশ্য == জাস্পৰ এটা মূল উদ্দেশ্য হৈছে পৰিসংখ্যাগত বিশ্লেষণক সহজ, স্বচ্ছ আৰু পুনৰুৎপাদনযোগ্য কৰা। বিশেষকৈ মনোবিজ্ঞান, সমাজবিজ্ঞান, শিক্ষা, স্বাস্থ্যবিজ্ঞান আৰু অন্যান্য সামাজিক-বিজ্ঞান গৱেষণাত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ দেখা যায়। == লগতে চাওক == * [[SPSS]] * [[R (programming language)|R]] * [[Bayesian statistics|বেইজীয়ান পৰিসংখ্যা]] * [[Open science|মুক্ত বিজ্ঞান]] * [[Reproducibility|পুনৰুৎপাদনযোগ্যতা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{Official website|https://jasp-stats.org/}} * [https://github.com/jasp-stats/ JASP GitHub repository] [[শ্ৰেণী:পৰিসংখ্যা]] [[শ্ৰেণী:মুক্ত উৎস]] [[শ্ৰেণী:গণিত]] gpvoo1gazokz6ycbf2scqqcywo79dte 0 138055 626513 623663 2026-08-12T09:45:06Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626513 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = টম ৱেলিং | image = Tom Welling at Galaxy Con Richmond.jpg | caption = ২০২৬ চনত গেলেক্সী কন ৰিচমণ্ডত ৱেলিং | birth_name = থমাছ জোচেফ ৱেলিং | birth_date = {{birth date and age|1977|4|26}} | birth_place = পুটনাম ভেলী, [[নিউয়ৰ্ক]], [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] | occupation = মডেল, অভিনেতা, পৰিচালক | spouse = জেমি হোৱাইট (বি. ২০০২; বি.প. ২০১৫), জেছিকা ৰোজ লি (বি. ২০১৯) | partner = | children = ২ | years_active = ১৯৯৭–বৰ্তমান }} '''থমাছ জোচেফ ৱেলিং''' ({{lang-en|Thomas Joseph Welling}}, জন্ম: ২৬ এপ্ৰিল, ১৯৭৭)<ref name="Seventeen">{{Cite web |url=https://seventeen.com |title=Getting to Know: Tom Welling |last=Audrey Fine |date=September 26, 2006 |website=Seventeen |access-date=March 8, 2018 |archive-date=March 9, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180309053949/https://seventeen.com |url-status=live }}</ref> এগৰাকী [[আমেৰিকা]]ন অভিনেতা, পৰিচালক আৰু প্ৰযোজক। তেওঁ দ্য ডব্লিউবি (বৰ্তমান দ্য চিডব্লিউ) চেনেলৰ ছুপাৰহিৰো ড্ৰামা ধাৰাবাহিক ''স্মলভিল'' (২০০১–২০১১)ত ক্লাৰ্ক কেণ্টৰ চৰিত্ৰত কৰা অভিনয়ৰ বাবে সৰ্বাধিক পৰিচিত। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ফক্স চেনেলৰ ফেণ্টাছী কমেডী-ড্ৰামা ধাৰাবাহিক ''লুচিফাৰ'' (২০১৭–২০১৮)ৰ তৃতীয় ছিজনত লেফটেনেণ্ট মাৰ্কাছ পিয়েৰ্চ/কেইন হিচাপে সহ অভিনয় কৰিছিল। হাইস্কুলৰ এজন খেলুৱৈ ৱেলিঙে প্ৰথম অৱস্থাত নিৰ্মাণ কাৰ্যত কাম কৰিছিল আৰু ১৯৯৭ চনত তেওঁ এবেৰক্ৰম্বী এণ্ড ফিচ, ডিয়ৰ আৰু থমাছ বাৰবেৰী আদিকে ধৰি কেইবাটাও জনপ্ৰিয় ব্ৰেণ্ডৰ পুৰুষৰ পোছাকৰ মডেলিং আৰম্ভ কৰে। ২০০০ চনত তেওঁ দূৰদৰ্শন জগতলৈ আহে। ক্লাৰ্ক কেণ্টৰ চৰিত্ৰত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ কেইবাটাও বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈছে আৰু লাভো কৰিছে। ২০০১ চনত তেওঁ চিবিএছ চেনেলৰ লিগেল ড্ৰামা ধাৰাবাহিক ''জাজিং এমি''ৰ দ্বিতীয় ছিজনত ৰব "কেৰাটে ৰব" মেল্টজাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। তেওঁৰ চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত ''চিপাৰ বাই দ্য ডজন'' (২০০৩), ''চিপাৰ বাই দ্য ডজন ২'' (২০০৫), ''দ্য ফগ'' (২০০৫), ''ড্ৰাফট ডে'' (২০১৪), আৰু ''দ্য চয়েছ'' (২০১৬) অন্যতম। ২০২২ চনত তেওঁ ডাৰ্ক ফেণ্টাছী ধাৰাবাহিক ''দ্য ৱিনচেষ্টাৰ্ছ''ত চামুৱেল কেম্পবেলৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। তেওঁ কাৰ্যবাহী প্ৰযোজক আৰু পৰিচালক হিচাপে কেমেৰাৰ পিছৰ কামৰ লগতো জড়িত হৈ আহিছে। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ৱেলিঙৰ জন্ম হৈছিল পুটনাম ভেলী, নিউয়ৰ্কত।<ref name="TV Guide">{{Cite web |title=Tom Welling Biography |url=https://www.tvguide.com/celebrities/tom-welling/bio/177238 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131129055143/https://www.tvguide.com/celebrities/tom-welling/bio/177238/ |archive-date=November 29, 2013 |access-date=February 22, 2010 |website=TV Guide}}</ref><ref name="teenmag.com">{{Cite web |url=http://www.teenmag.com/celeb-stuff/getting-to-know/tom-welling |title=Interview with Smallville's Tom Welling |work=Teen Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20100111212801/http://www.teenmag.com/celeb-stuff/getting-to-know/tom-welling |archive-date=January 11, 2010 |access-date=March 4, 2010 |url-status=dead |archivedate=January 11, 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100111212801/http://www.teenmag.com/celeb-stuff/getting-to-know/tom-welling |deadurl=yes }}</ref> তেওঁৰ পৰিয়ালে সঘনাই বাসস্থান সলনি কৰিছিল, যাৰ বাবে তেওঁলোকে ৱিস্কনচিন, ডেলাৱেৰ আৰু মিছিগানত বসবাস কৰিছিল।<ref name="teenmag.com" /> ৱেলিঙে মিছিগানৰ ওকেমছত অৱস্থিত ওকেমছ হাইস্কুলত অধ্যয়ন কৰিছিল, য'ত তেওঁ প্ৰথম অৱস্থাত নাটক কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল, কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত খেলৰফালে মনোনিৱেশ কৰে। ৱেলিঙে বেছবল আৰু ছকাৰ খেলিছিল, কিন্তু তেওঁৰ আটাইতকৈ প্ৰিয় খেল আছিল বাস্কেটবল।<ref name="teenmag.com" /> চাৰিজন সন্তানৰ ভিতৰত ৱেলিং অন্যতম, তেওঁৰ ৰেবেঁকা আৰু জেমি নামৰ দুগৰাকী ডাঙৰ ভগ্নী<ref name="filmmonthly.com">{{Cite web |url=http://www.filmmonthly.com/Profiles/Articles/TWelling/TWellingCheaper.html |title=Paul Fischer Interviews Tom Welling |work=Filmmonthly.com |access-date=March 4, 2010 |archive-date=February 18, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100218011238/http://www.filmmonthly.com/Profiles/Articles/TWelling/TWellingCheaper.html |url-status=live }}</ref> আৰু মাৰ্ক ৱেলিং নামৰ এজন সৰু ভাইেক আছে, যিও এজন অভিনেতা।<ref name="TV Guide" /> == কৰ্মজীৱন == === প্ৰাৰম্ভিক কৰ্মজীৱন === মূলত এজন নিৰ্মাণ কৰ্মী হিচাপে কাম কৰা ৱেলিঙক ১৯৯৮ চনত নেনটাকেটৰ এটা পাৰ্টীত কাষ্টিং পৰিচালক জেনিফাৰ ষ্টাৰে আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। ষ্টাৰ তাত টমি হিলফিগাৰৰ এটা অভিযানৰ বাবে নতুন মুখৰ সন্ধানত আছিল আৰু তেৱেঁই ৱেলিঙক মডেলিং কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিছিল।<ref>{{Cite web|title=Breaking News - Bravo Reveals the 14 Finalists on 'Make Me a Supermodel,' Premiering on Thursday, January 10 at 10 PM ET/PT |website=TheFutonCritic.com|url=http://www.thefutoncritic.com/news.aspx?id=20080103bravo01|access-date=2020-07-09}}</ref> ২০০০ চনলৈকে ৱেলিঙে লুইছা মডেলিং এজেন্সীৰ হৈ মডেলিং কৰিছিল,<ref name="teenmag.com" /> যাৰ পিছত তেওঁ লছ এঞ্জেলছলৈ স্থানান্তৰিত হয়। তাত অভিনয় জীৱনৰ সন্ধান কৰাৰ লগতে তেওঁ টমি হিলফিগাৰ, এবেৰক্ৰম্বী এণ্ড ফিচ আৰু কেলভিন ক্লেইনৰ বাবে মডেলিং কৰে।<ref name="TV Guide" /> ২০০০ চনত ৱেলিঙে এঞ্জেলা ভিয়াৰ সংগীত ভিডিঅ' "পিকচাৰ পাৰফেক্ট"-ত অভিনয় কৰিছিল, য'ত তেওঁ ভিয়াৰ প্ৰেমিকৰ চৰিত্ৰ ৰূপায়িত কৰিছিল। ৱেলিঙে প্ৰকাশ কৰিছিল যে তেওঁ মডেলিং ভাল পোৱা নাছিল আৰু তেওঁ ইয়াত পাকৈত নাছিল কাৰণ এই কামটো সম্পূৰ্ণ বাহ্যিক দৃষ্টিভংগীৰ ওপৰত আধাৰিত আছিল। তেওঁ বিভিন্ন ধৰণৰ আৱেগ প্ৰকাশ কৰিবলৈ বিচৰা বাবেই অভিনয় ক্ষেত্ৰখন বাছি লৈছিল,<ref name="filmmonthly.com" /> কিন্তু তথাপি তেওঁ মাজে-সময়ে মডেলিং কৰে আৰু ২০০৮ চনৰ মে' মাহৰ ''ভোগ'' আলোচনীৰ তথাকথিত "ছুপাৰহিৰো ইছ্যু"-ত তেওঁ আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.theinsider.com/news/848277_Tom_Welling_In_Vogue_Magazine_Photoshoot |archive-url=https://archive.today/20100926165113/http://www.theinsider.com/news/848277_Tom_Welling_In_Vogue_Magazine_Photoshoot |url-status=dead |archive-date=September 26, 2010 |title=Tom Welling In Vogue Magazine Photoshoot |date=April 30, 2008 |work=The Insider |access-date=March 4, 2010 }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেওঁৰ প্ৰথম ডাঙৰ অভিনয় চৰিত্ৰ হিচাপে ৱেলিঙে ২০০১ চনত সম্প্ৰচাৰিত চিবিএছ চেনেলৰ লিগেল ড্ৰামা ধাৰাবাহিক ''জাজিং এমি''-ৰ দ্বিতীয় ছিজনত এগৰাকী কম বয়সীয়া প্ৰেমিক তথা কেৰাটে শিক্ষক ৰব "কেৰাটে ৰব" মেল্টজাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল, য'ত মূল চৰিত্ৰত আছিল এমি গ্ৰে ([[অমি ব্ৰেনমেন]])। ৱেলিঙক প্ৰথমতে তিনিটা খণ্ডৰ বাবেহে চুক্তিবদ্ধ কৰা হৈছিল, কিন্তু ইতিবাচক সঁহাৰি পোৱাৰ বাবে প্ৰযোজকসকলে তেওঁক আৰু তিনিটা খণ্ডৰ বাবে ৰাখি থৈছিল।<ref name="teenmag.com" /> ইয়াৰ উপৰি ইউপিএন চেনেলৰ বিজ্ঞান কল্পকাহিনীমূলক চিটকম ''স্পেচিয়েল ইউনিট ২''-ৰ পাইলট খণ্ডত ৱেলিঙৰ এটা সৰু চৰিত্ৰ আছিল আৰু তেওঁ ফক্স চেনেলৰ হ্ৰস্বম্যাদী চিটকম ''আনডিক্লেয়াৰ্ড''-ৰ পাইলট খণ্ডতো ভূমুকি মাৰিছিল।<ref name="teenmag.com" /> === ''স্মলভিল'' === [[File:Tom Welling 1.jpg|thumb|২০০৯ চনৰ কমিক-কনত ৱেলিং]] ক্লাৰ্ক কেণ্টৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিবলৈ এজন অভিনেতাৰ সন্ধানত দেশজুৰি চলোৱা এক অভিযানৰ শেষত ৱেলিঙক দ্য ডব্লিউবি চেনেলৰ ছুপাৰহিৰো ড্ৰামা ধাৰাবাহিক ''স্মলভিল''-ৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰা হয়। এটা কিশোৰ আলোচনীত দিয়া সাক্ষাৎকাৰত ৱেলিঙে এই চৰিত্ৰটোৰ অডিচন দিয়াৰ দিনটোৰ কথা সুঁৱৰি কৈছিল: "মই ৱাৰ্নাৰ ব্ৰাদাৰ্ছ ষ্টুডিঅ'ৰপৰা ঘূৰি অহাৰ পথত মেনেজাৰজনক অডিচনটো কেনেকুৱা হ'ল জনাবলৈ এটা গেছ ষ্টেচনত ৰৈ ফোন কৰিছিলোঁ। যেতিয়া তেওঁ ফোনটো ধৰিলে, তেওঁ ক'লে, 'তুমি এক ছেকেণ্ড ধৰি ৰাখিব পাৰিবা নেকি?' তাৰ পিছৰ মুহূৰ্ততে সিটো মূৰত প্ৰায় সাতজনমান মানুহে একেলগে চিঞৰি উঠিল, 'টম, তুমি চৰিত্ৰটো পাই গলা! '"<ref name="teenmag.com" /> ২০০১ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ইয়াৰ পাইলট খণ্ডটো সম্প্ৰচাৰিত হয় আৰু ৮.৪ নিযুত দৰ্শকৰ সৈতে ই দ্য ডব্লিউবি চেনেলৰ বাবে সৰ্বাধিক ৰেটিং লাভ কৰা প্ৰথম আত্মপ্ৰকাশকাৰী ধাৰাবাহিক হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{Cite web |url=http://tv.zap2it.com/tveditorial/tve_main/1,1002,271 |title=The WB Orders More 'Smallville' |date=October 24, 2001 |work=Zap2it |access-date=October 19, 2006}}{{dead link|date=April 2025|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> ৱেলিঙে ''টিভি গাইড''-ক জনাইছিল যে তেওঁ প্ৰথমতে দুবাৰকৈ এই মূল চৰিত্ৰটো প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল, কিন্তু চিত্ৰনাট্যখন পঢ়াৰ পিছত কামটো কৰিবলৈ সিদ্ধান্ত লয়। ক্ৰিষ্টোফাৰ ৰীভৰ দৰেই ক্লাৰ্ক কেণ্টৰ চৰিত্ৰত নিৰ্বাচিত হোৱাৰ পূৰ্বে তেওঁ ''ছুপাৰমেন''-ৰ কোনো অনুৰাগী নাছিল। আচলতে, তেওঁ কয় যে ইয়াৰ পিছতো তেওঁ ছুপাৰমেনৰ কমিকছ পঢ়া নাছিল: "মই সচেতনভাৱে সেই সামগ্ৰীসমূহৰপৰা আঁতৰি থকাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিলোঁ। আমি সেই সকলোবোৰৰ পূৰ্বৰ সময়ক লৈ কিবা এটা বেলেগ কৰি আছোঁ, মই নিবিচাৰোঁ যে সেইবোৰে মোৰ অভিনয়ত অৱচেতনভাৱেও প্ৰভাৱ পেলাওক।" <ref>{{Cite web |url=http://movies.about.com/cs/cheaperbythedozen/a/cbtdtw121003_2.htm |title=Tom Welling Interview&nbsp; – Cheaper by the Dozen Movie and Smallville |date=October 30, 2009 |work=Movies.about.com |access-date=March 4, 2010 |archive-date=March 30, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090330144718/http://movies.about.com/cs/cheaperbythedozen/a/cbtdtw121003_2.htm |url-status=live |archivedate=March 30, 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090330144718/http://movies.about.com/cs/cheaperbythedozen/a/cbtdtw121003_2.htm |deadurl=yes }}</ref> অৱশ্যে তেওঁ ইয়াৰ পূৰ্বে ছুপাৰমেনৰ চৰিত্ৰ কৰা দুজন অভিনেতাক লগ পোৱাৰ সুযোগ পাইছিল: ক্ৰিষ্টোফাৰ ৰীভ, যিয়ে দ্বিতীয় ছিজনৰ ১৭ নং খণ্ড "ৰোচেটা"-ত অভিনয় কৰিছিল, আৰু ডীন কেইন, যিয়ে সপ্তম ছিজনৰ ৪ নং খণ্ড "কিউৰ"-ত ভূমুকি মাৰিছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.kryptonsite.com/twyearbook1.htm |title=Tom Welling Interview from SV Yearbook |work=KryptonSite |access-date=March 4, 2010 |archive-date=November 30, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101130063523/http://www.kryptonsite.com/twyearbook1.htm |url-status=live }}</ref> ৱেলিঙক ''পিপল'' আলোচনীৰ "২০০১ চনৰ ব্ৰেকথ্ৰু ষ্টাৰ্ছ"-ৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল আৰু ক্লাৰ্ক কেণ্টৰ চৰিত্ৰৰ বাবে তেওঁ ২০০২ চনত "চয়েছ ব্ৰেকআউট ষ্টাৰ (মেল)" হিচাপে টিন চয়েছ বঁটা লাভ কৰে।<ref name="cw">{{Cite web |url=http://cwtv.com/shows/smallville/cast/tom-welling |title=Shows&nbsp; – Smallville&nbsp; – Cast&nbsp; – Tom Welling |website=The CW |archive-url=https://web.archive.org/web/20070121021326/http://www.cwtv.com/shows/smallville/cast/tom-welling |archive-date=January 21, 2007 |access-date=January 25, 2007 |url-status=dead}}</ref> তৃতীয় ছিজনৰ পিছত ''স্মলভিল মেগাজিন''-ক দিয়া এটা সাক্ষাৎকাৰত ৱেলিঙে কৈছিল যে যদি তেওঁ ধাৰাবাহিকখনত ক্লাৰ্ক কেণ্টৰ বাহিৰে আন কোনো চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিবলগীয়া হ'লহেঁতেন, তেন্তে তেওঁ লেক্স লুথৰৰ চৰিত্ৰটো বাছি ল'লেহেঁতেন; "লেক্স লুথৰ! মোৰ মূৰৰ চুলি খুৰাবলৈ মোৰ কোনো আপত্তি নাই—এজন অভিনেতা হিচাপে, নিজৰ চৰিত্ৰটোৰ সম্পূৰ্ণ বিপৰীত চৰিত্ৰ এটা কৰিবলৈ পোৱাটোৱেই ডাঙৰ কথা।" <ref>{{Cite web |url=http://www.supermantv.net/smallville/Tom_Wellingmagazine.htm |title=Tom Welling Interview |work=Supermantv.net |archive-url=https://web.archive.org/web/20041021232832/http://www.supermantv.net/smallville/Tom_Wellingmagazine.htm |archive-date=October 21, 2004 |access-date=April 16, 2010 |url-status=dead |archivedate=October 21, 2004 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20041021232832/http://www.supermantv.net/smallville/Tom_Wellingmagazine.htm |deadurl=yes }}</ref> ২০০৩ চনত ৱেলিঙে জনাইছিল যে ছুপাৰহিৰো চলচ্চিত্ৰ ''ছুপাৰমেন ৰিটাৰ্নছ'' (২০০৬)-ত ক্লাৰ্ক কেণ্ট/ছুপাৰমেনৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ সম্ভাৱনাক লৈ তেওঁ পৰিচালক ব্ৰেট ৰেটনাৰক লগ ধৰিছিল, কিন্তু ''স্মলভিল''-ৰ ব্যস্ত সময়সূচীৰ বাবে সেয়া সম্ভৱ হৈ নুঠিল।<ref>{{Cite web|url = https://www.superherohype.com/features/84121-tom-welling-on-smallville-superman-movie|title = Tom Welling on Smallville & Superman Movie|date = December 25, 2003|access-date = March 24, 2019|archive-date = March 24, 2019|archive-url = https://web.archive.org/web/20190324202412/https://www.superherohype.com/features/84121-tom-welling-on-smallville-superman-movie|url-status = live}}</ref> বিখ্যাত পোছাকযোৰত অভিনেতাজনক কেনেকুৱা দেখাব সেয়া চাবলৈ কমিক বুক আৰ্টিষ্ট এলেক্স ৰছে আনকি "মেন অৱ ষ্টীল" ৰূপত ৱেলিঙৰ দুখন স্কেচো তৈয়াৰ কৰিছিল।<ref name="superherohype.com">{{Cite web |url=http://superheterohype.com |title=Alex Ross Draws Tom Welling as Superman! |date=April 16, 2004 |publisher=Alex Ross Art |access-date=May 10, 2010 |archive-date=July 17, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100717012514/http://www.superherohype.com/features/articles/85243-exclusive-alex-ross-draws-tom-welling-as-superman |url-status=live }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০০৯ চনৰ আগষ্ট মাহত ৱেলিঙে ''স্মলভিল''-ৰ বাবে "চয়েছ টিভি এক্টৰ (একচন এডভেঞ্চাৰ)" হিচাপে আন এটা টিন চয়েছ বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |url=https://www.usatoday.com/life/people/2009-08-10-teen-choice-winners_N.htm?csp=34 |title=Teen Choice Awards winners |date=August 10, 2009 |access-date=March 4, 2010 |work=USA Today |archive-date=August 13, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090813070846/http://www.usatoday.com/life/people/2009-08-10-teen-choice-winners_N.htm?csp=34 |url-status=live }}</ref> ২০১৯ চনত চিডব্লিউ চেনেলৰ এৰ'ভাৰ্ছ ক্ৰছঅভাৰ ইভেণ্ট "ক্ৰাইছিছ অন ইনফিনাইট আৰ্থছ"-ৰ ''বেটৱমেন'' ধাৰাবাহিকৰ খণ্ডটোত ৱেলিঙে পুনৰ ক্লাৰ্ক কেণ্টৰ চৰিত্ৰটো ৰূপায়িত কৰে, য'ত তেওঁৰ সৈতে ''স্মলভিল''-ৰ সহ-অভিনেত্ৰী এৰিকা ডিউৰেন্সে লোইচ লেনৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref name="ck">{{cite web|url=https://tvline.com/2019/09/19/tom-welling-arrow-crossover-superman-smallville/|title=''Smallville''{{'}}s Tom Welling to Reprise Superman Role for Arrowverse 'Crisis on Infinite Earths' Crossover|work=TVLine|date=September 19, 2019|access-date=September 20, 2019}}</ref><ref name="Batwoman">{{cite magazine|last1=Agard|first1=Chancellor|title=New 'Crisis on Infinite Earths' photos reveal Kevin Conroy as Bruce Wayne|url=https://ew.com/tv/2019/11/19/batwoman-crisis-on-infinite-earths-photos/|magazine=Entertainment Weekly|date=November 19, 2019|access-date=November 20, 2019|archive-date=November 20, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191120045921/https://ew.com/tv/2019/11/19/batwoman-crisis-on-infinite-earths-photos/|url-status=live}}</ref> ৱেলিঙৰ এই প্ৰত্যাৱৰ্তনে তেওঁৰ চৰিত্ৰটোৰ কাহিনীৰ সামৰণি মাৰে, য'ত দেখুওৱা হৈছিল যে ক্লাৰ্কে নিজৰ শক্তি ত্যাগ কৰি এজন সাধাৰণ খেতিয়ক হিচাপে অৱসৰ লৈছে আৰু লোইচৰ সৈতে তেওঁৰ অন্ততঃ দুগৰাকী কন্যা সন্তান আছে। [[File:Tom Welling by Gage Skidmore.jpg|thumb|২০২৪ চনত ৱেলিং]] ২০২২ চনৰ ১৩ জুলাইত ৱেলিং আৰু ''স্মলভিল''-ৰ সহ-অভিনেতা মাইকেল ৰোজেনবামে 'টাকভিল' (Talkville) নামৰ এটা পডকাষ্ট আৰম্ভ কৰে, য'ত এই দুজন সহ-তাৰকাই ''স্মলভিল''-ৰ প্ৰতিটো খণ্ডৰ ওপৰত মন্তব্য আগবঢ়ায়।<ref>{{cite web |last1=Spangler |first1=Todd |title='Smallville' Rewatch Podcast With Show Stars Tom Welling, Michael Rosenbaum Gets Premiere Date (Podcast News Roundup) |url=https://variety.com/2022/digital/news/smallville-rewatch-podcast-tom-welling-michael-rosenbaum-1235310172/ |website=Variety |access-date=July 6, 2022 |date=July 6, 2022}}</ref><ref>{{Cite web |title=Talkville |url=https://podcasts.apple.com/us/podcast/talkville/id1628160941 |access-date=2022-06-30 |website=Apple Podcasts}}</ref> === ''লুচিফাৰ'' === ২০১৭ চনত ৱেলিঙে ফক্স চেনেলৰ ফেণ্টাছী কমেডী-ড্ৰামা ধাৰাবাহিক ''লুচিফাৰ''-ৰ তৃতীয় ছিজনত সহ-অভিনয়ৰ সুযোগ লাভ কৰি দীৰ্ঘদিনৰ মূৰত দূৰদৰ্শন জগতলৈ বহুল প্ৰত্যাশিত প্ৰত্যাৱৰ্তন কৰে। তেওঁ থানখনৰ আৰক্ষী লেফটেনেণ্ট মাৰ্কাছ পিয়েৰ্চৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল, যি আছিল অমৰ কেইন আৰু সেই ছিজনৰ মূল খলনায়ক।<ref>{{Cite web |url=https://variety.com/2017/tv/news/tom-welling-lucifer-fox-season-3-1202503702/ |title=Tom Welling Joins Cast of ''Lucifer'' for Season 3 |last=Birnbaum |first=Debra |date=July 22, 2017 |website=Variety |access-date=August 15, 2017 |archive-date=November 22, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191122065210/https://variety.com/2017/tv/news/tom-welling-lucifer-fox-season-3-1202503702/ |url-status=live }}</ref> হঠাৎ দূৰদৰ্শনলৈ ঘূৰি অহাৰ সিদ্ধান্তৰ কাৰণ সোধাত তেওঁ এণ্টাৰটেইনমেণ্ট উইকলিক জনাইছিল: 'তাৰ কিছুসময় পিছতেই মই মোৰ এজন অতি প্ৰিয় বন্ধু গ্ৰেগ বীকেনৰপৰা এটা ফোন কল পাইছিলোঁ, যি বহু বছৰ ধৰি ''স্মলভিল''-ৰ শ্বো-ৰানাৰ আছিল আৰু লুচিফাৰৰো কেইবাটাও খণ্ড পৰিচালনা কৰিছিল। তেওঁ ক'লে, "মই শুনিছোঁ লুচিফাৰ ধাৰাবাহিকখনৰ বাবে তোমাৰ নামো চৰ্চাত আছে। মই তোমাক জানো, মই এই শ্বোখনত কাম কৰিছোঁ, তুমি ইয়াৰ পৰিৱেশ ভাল পাবা, বেছি চিন্তা নকৰিবা।" ইয়াৰ পিছত মই ধাৰাবাহিকখনৰ প্ৰায় ছয়টা খণ্ড একেলগে চাই পেলালোঁ কাৰণ মই ধাৰাবাহিকখনৰ বিষয়ে জানিছিলোঁ যদিও তেওঁলোকে মোক কৈছিল, "আমি পৰামৰ্শ দিয়া এই ছয়টা খণ্ড এবাৰ চাই লোৱা, এইবোৰ আমাৰ প্ৰিয়।" মই সেই আটাইকেইটা খণ্ড চালোঁ আৰু বুধবাৰে ৰাতিপুৱা আমাৰ কথা-বতৰা এনেকুৱা আছিল যে "মই ১০টা খণ্ড কৰিব নিবিচাৰোঁ।" তেওঁলোকে ক'লে, "তুমি ১০টা কৰিবই লাগিব, ১০টা নহ'লে একোৱেই নহয়।" মই ক'লোঁ, "মই আৰু বেছি কৰিব বিচাৰোঁ, মই ১৫টা খণ্ড কৰিব বিচাৰোঁ।" সেইবাবে আমি ১৫টা খণ্ডৰ বাবে চুক্তিবদ্ধ হ'লোঁ কাৰণ মই ধাৰাবাহিকখন ইমানেই ভাল পাইছিলোঁ। ইয়াৰ অভিনয় শিল্পী আৰু কলা-কুশলীসকলক লগ পোৱাৰ পিছত গম পালোঁ যে তেওঁলোকৰ সৈতে কাম কৰি বৰ আমোদ পোৱা যায়। তেওঁলোকে আনন্দ কৰে, সময়মতে কাম শেষ কৰে, পেছাদাৰী যদিও নিজৰ কামটো উপভোগ কৰে। মই এই ধাৰাবাহিকখন ভাল পাওঁ, ই ধেমেলীয়া। ইয়াত কথাবোৰ অতিমাত্ৰা গুৰুত্বসহকাৰে লোৱা নহয়, কিন্তু তেওঁলোকে সৰু-সুৰা অপৰাধ আৰু নিজৰ সমস্যাবোৰ সমাধান কৰে। '<ref>{{cite magazine |last1=Abrams |first1=Natalie |title=Tom Welling reveals why he chose Lucifer to make his TV return |url=https://ew.com/tv/2017/10/02/lucifer-tom-welling-interview-season-3/ |magazine=Entertainment Weekly |access-date=22 July 2024}}</ref> === চলচ্চিত্ৰ === ২০০৩ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ৱেলিঙে পাৰিবাৰিক কমেডী চলচ্চিত্ৰ ''চিপাৰ বাই দ্য ডজন''-ৰ জৰিয়তে ছবি জগতত আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ষ্টীভ মাৰ্টিন আৰু বনি হাণ্ট অভিনীত এই ছবিখনত তেওঁ ১২টা সন্তান থকা বেকাৰ পৰিয়ালৰ ডাঙৰ পুত্ৰ তথা দ্বিতীয় সন্তান চাৰ্লি বেকাৰৰ চৰিত্ৰ ৰূপায়িত কৰিছিল। এই ছবিখন ক্লিফটন ৱেব আৰু মাইৰ্না লয় অভিনীত ১৯৫০ চনৰ একে নামৰ চলচ্চিত্ৰখনৰ ৰিমেক আছিল, যাৰ কাহিনীভাগ ফ্ৰেংক আৰু লিলিয়ান মোলাৰ গিলব্ৰেথৰ পৰিয়ালৰ ওপৰত আধাৰিত ১৯৪৮ চনৰ এখন গ্ৰন্থৰপৰা লোৱা হৈছিল। পাল ফিচাৰৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত ৱেলিঙে এই প্ৰকল্পটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হোৱাৰ কাৰণ উল্লেখ কৰি কৈছিল: "মই এই চলচ্চিত্ৰখন কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱাৰ প্ৰধান তিনিটা কাৰণ আছিল—প্ৰথমতে ষ্টীভ মাৰ্টিন, দ্বিতীয়তে ষ্টীভ মাৰ্টিন আৰু তৃতীয়তেও ষ্টীভ মাৰ্টিন। মোৰ বাবে এয়াই আছিল আটাইতকেই ডাঙৰ আকৰ্ষণ। তাৰ পিছত চিত্ৰনাট্যখন পঢ়ি মোৰ চাৰ্লি চৰিত্ৰটো বৰ ভাল লাগিল। তেওঁ যিবোৰ পৰিস্থিতিৰ মাজেৰে গতি কৰিছিল, সেয়া মই অনুভৱ কৰিব পাৰিছিলোঁ আৰু মই কেৱল ইয়াৰ এটা অংশ হ'বলৈ বিচাৰিছিলোঁ।" <ref name="filmmonthly.com" /> ৱেলিং সদায় মাৰ্টিনৰ এজন ডাঙৰ অনুৰাগী আছিল আৰু তেওঁৰ সৈতে কাম কৰি তেওঁ "অতিকৈ আনন্দিত" হৈছিল বুলি প্ৰকাশ কৰে।<ref name="filmmonthly.com" /> ২০০৫ চনত ৱেলিঙে জন কাৰ্পেণ্টাৰৰ ১৯৮০ চনৰ একে নামৰ চলচ্চিত্ৰখনৰ ৰিমেক হৰৰ ছবি ''দ্য ফগ''-ত নিক কেচেলৰ (প্ৰথম অৱস্থাত টম এটকিন্সৰদ্বাৰা ৰূপায়িত চৰিত্ৰ) চৰিত্ৰত সহ-অভিনয় কৰে।<ref>{{Cite web |author=Robert Falconer |date=April 17, 2005 |title=Exclusive Interview: Tom Welling |website=Cinemaspy.com |url=http://www.cinemaspy.com/spotlight/exclusive-interview-tom-welling-4761/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20131112094503/http://www.cinemaspy.com/spotlight/exclusive-interview-tom-welling-4761/ |archive-date=November 12, 2013 |access-date=September 10, 2012 |url-status=dead |archivedate=November 12, 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131112094503/http://www.cinemaspy.com/spotlight/exclusive-interview-tom-welling-4761/ |deadurl=yes }}</ref> যেতিয়া ''দ্য ফগ''-ৰ শ্বুটিঙৰ কাম চলি আছিল, তেতিয়াও ৱেলিঙে ''স্মলভিল''-ৰ চতুৰ্থ ছিজনৰ শেষৰ কেইটামান খণ্ডৰ কাম কৰি আছিল। একেটা বছৰতে তেওঁ ''চিপাৰ বাই দ্য ডজন ২''-ত পুনৰ চাৰ্লি বেকাৰৰ চৰিত্ৰটো ৰূপায়ণ কৰে। [[File:Tom welling 6.jpg|thumb|২০০৪ চনত ৱেলিং]] ২০১৩ চনত ৱেলিঙে লেখক ভিনচেণ্ট বুগলিঅ'চিৰ ''ৰিক্লেমিং হিষ্ট্ৰী: দ্য এচাচিনেশ্যন অৱ প্ৰেচিডেণ্ট জন এফ কেনেডী'' গ্ৰন্থৰ ওপৰত আধাৰিত ঐতিহাসিক ড্ৰামা ছবি ''পাৰ্কলেণ্ড''-ৰ এক তাৰকাভৰা দলৰ সৈতে অভিনয় কৰে। এই কাহিনীভাগ ১৯৬৩ চনৰ ২২ নৱেম্বৰত ৰাষ্ট্ৰপতি জন এফ কেনেডীক হত্যা কৰাৰদিনা ডলাছ, টেক্সাছৰ পাৰ্কলেণ্ড হস্পিতালত সংঘটিত হোৱা বিশৃংখল ঘটনাসমূহৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত আছিল।<ref>{{Cite web |url=https://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=99579 |title=Tom Welling Heads to Parkland |website=ComingSoon.net |date=January 31, 2013 |access-date=February 18, 2020 |archive-date=October 12, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131012003710/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=99579 |url-status=live |archivedate=October 12, 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131012003710/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=99579 |deadurl=yes }}</ref> ২০১৪ চনত ৱেলিঙে ইভান ৰাইটমেনৰ স্পৰ্টচ ড্ৰামা ছবি ''ড্ৰাফট ডে''-ত সহ-অভিনয় কৰে। ইয়াত তেওঁ এজন অভিজ্ঞ কোৱাৰ্টাৰবেকৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল যাৰ কৰ্মজীৱন এক দোমোজাত আছিল। === প্ৰযোজনা === ''স্মলভিল''-ৰ নৱম ছিজনৰ বাবে ৱেলিঙে সহ-কাৰ্যবাহী প্ৰযোজক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref name="cw" /> ২০১০ চনৰ শৰৎকালত ধাৰাবাহিকখনৰ দশম তথা অন্তিম ছিজনত তেওঁ ক্লাৰ্ক কেণ্টৰ চৰিত্ৰত পুনৰ অভিনয় কৰাৰ লগতে এজন পূৰ্ণকালীন কাৰ্যবাহী প্ৰযোজক হিচাপে দায়িত্ব লাভ কৰে, যি কথা ২০১০ চনৰ ২০ মে'ত চিডব্লিউ-ৰ এক প্ৰেছ বাৰ্তাত প্ৰকাশ কৰা হৈছিল।<ref name="autogenerated1">{{Cite web |url=http://blog.cwtv.com/2010/05/20/the-cw-announces-2010-2011-schedule/ |title=The CW Announces 2010–2011 Schedule |date=May 20, 2010 |work=CWtv.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20100619164210/http://blog.cwtv.com/2010/05/20/the-cw-announces-2010-2011-schedule/ |archive-date=June 19, 2010 |access-date=June 6, 2010 |url-status=dead}}</ref> সাংবাদিক কেট টৰগভনিকৰ গ্ৰন্থ 'চিয়াৰ: ইনচাইড দ্য ছিক্ৰেট ৱৰ্ল্ড অৱ কলেজ চিয়াৰলিডাৰ্চ'-ৰ ওপৰত আধাৰিত চিডব্লিউ চেনেলৰ কমেডী-ড্ৰামা ধাৰাবাহিক ''হেলকেটছ''-ৰ বাবেও ৱেলিঙে এগৰাকী কাৰ্যবাহী প্ৰযোজক হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref>{{Cite magazine|url=https://ew.com/article/2010/02/02/pilot-intel-cw-tom-welling-hellcats/|title=Pilot intel: CW orders Tom Welling-produced drama|last=Michael Ausiello|date=February 2, 2010|access-date=October 18, 2019|magazine=Entertainment Weekly|archive-date=October 18, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191018182415/https://ew.com/article/2010/02/02/pilot-intel-cw-tom-welling-hellcats/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.thefutoncritic.com/news.aspx?id=8512 |title=Hellcats (a.a.a. Cheer) (The CW) |date=February 2, 2010 |work=The Futon Critic}}</ref> ২০১০ চনৰ শৰৎকালৰপৰা ধাৰাবাহিকখন প্ৰথমবাৰৰ বাবে সম্প্ৰচাৰিত হৈছিল,<ref name="autogenerated1" /> কিন্তু ২০১১ চনৰ ১৭ মে'ত ইয়াক বাতিল কৰা হয়। ৱেলিঙৰ মতে, চিডব্লিউ চেনেলৰ মনোৰঞ্জন বিভাগৰ সভাপতি ডন অষ্ট্ৰফৰ সলনি মাৰ্ক পেডোৱিটজ হোৱাৰ বাবেই ধাৰাবাহিকখন বন্ধ কৰি দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.ibtimes.com/hellcats-coming-back-producer-tom-welling-reveals-cancelation-reason-2588890 |title='Hellcats' Is Coming Back, Producer Tom Welling Reveals Cancelation Reason |website=International Business Times |date=September 12, 2017 |access-date=September 13, 2017 |archive-date=September 13, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170913091625/http://www.ibtimes.com/hellcats-coming-back-producer-tom-welling-reveals-cancelation-reason-2588890 |url-status=live }}</ref> === পৰিচালনা === ২০০৬ চনত ''স্মলভিল''-ৰ খণ্ড "ফ্ৰেজাইল" (৫.১৮)-ৰ জৰিয়তে ৱেলিঙে পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ধাৰাবাহিকখনৰ "হাইড্ৰো" (৬.১০); ১৫০ তম খণ্ড "এপকেলিপ্স" (৭.১৮); "ইনজাষ্টিচ" (৮.২১); দুই ঘণ্টাৰ বিশেষ খণ্ড "এবসোলিউট জাষ্টিচ" (৯.১১)-ৰ দ্বিতীয় অংশ ("লেজেণ্ডছ"); আৰু ''স্মলভিল''-ৰ অন্তিম ছিজনৰ দুটা খণ্ড—"পেট্ৰিয়ট" (১০.০৯) আৰু "বুষ্টাৰ" (১০.১৮) পৰিচালনা কৰিছিল। == ব্যক্তিগত জীৱন == ২০০২ চনৰ ৫ জুলাইত ৱেলিঙে মাৰ্থাছ ভিনয়াৰ্ডত মডেল জেমি হোৱাইটৰ<ref name="TV Guide" /> সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। এই বিবাহত ৱেলিঙৰ বন্ধু তথা সেই সময়ৰ ''স্মলভিল''-ৰ সহ-অভিনেত্ৰী ক্ৰীষ্টিন ক্ৰুক আৰু সহ-অভিনেতা মাইকেল ৰোজেনবাম উপস্থিত আছিল।<ref name="NYTimes.com">{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/2002/07/12/nyregion/boldface-names-960624.html|title=Super Event for Superman |last1=Barron |first1=James |date=July 12, 2002 |access-date=April 19, 2010 |work=[[The New York Times]] |last2=Medina |first2=Jennifer |archive-date=June 3, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130603204202/http://www.nytimes.com/2002/07/12/nyregion/boldface-names-960624.html?pagewanted=1 |url-status=live }}</ref> ৱেলিং আৰু হোৱাইট ব্ৰিটিছ কলম্বিয়াৰ ভেনকুভাৰত বসবাস কৰিছিল,<ref name="filmmonthly.com" /> কিন্তু ২০১১ চনৰ মাৰ্চ মাহত লছ এঞ্জেলছলৈ ঘূৰি আহে। ২০১৩ চনৰ ১৭ অক্টোবৰত হোৱাইটে ৱেলিঙৰপৰা বিবাহ বিচ্ছেদৰ বাবে আবেদন কৰে। ২০১৫ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁলোকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ চূড়ান্ত হয়।<ref>{{Cite news |url=https://www.tmz.com/2015/11/22/tom-welling-divorce-final/ |title=Tom Welling Super Rich Divorce Settlement |date=November 22, 2015 |access-date=November 23, 2015 |work=TMZ|archive-date=November 22, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151122151443/http://www.tmz.com/2015/11/22/tom-welling-divorce-final/ |url-status=live }}</ref> ২০১৪ চনত ৱেলিঙে অশ্বাৰোহী আৰু চেডল ক্লাবৰ প্ৰতিষ্ঠাপক জেছিকা ৰোজ লিৰ সৈতে ডেটিং আৰম্ভ কৰে। ২০১৮ চনৰ এপ্ৰিল মাহত তেওঁলোকে নিজৰ এংগেজমেণ্টৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite web |url=https://people.com/tv/is-tom-welling-engaged/ |title=Is Smallville's Tom Welling Engaged to Girlfriend Jessica Rose Lee? |date=April 24, 2018 |website=People |access-date=December 13, 2018 |archive-date=December 23, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181223113945/https://people.com/tv/is-tom-welling-engaged/ |url-status=live }}</ref> দম্পতীহালৰ দুটা পুত্ৰ সন্তান আছে, যি ক্ৰমে ২০১৯ চনৰ জানুৱাৰী আৰু ২০২১ চনৰ জুন মাহত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>Her Instagram page</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.usmagazine.com/celebrity-moms/news/tom-wellings-fiancee-jessica-rose-lee-is-pregnant/ |title=Smallville Alum Tom Welling's Fiancee Jessica Rose Lee Is More Than Six Months Pregnant |date=November 5, 2018 |website=Us Weekly |access-date=December 13, 2018 |archive-date=December 15, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181215223022/https://www.usmagazine.com/celebrity-moms/news/tom-wellings-fiancee-jessica-rose-lee-is-pregnant/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|last=Murphy|first=Helen|title=Tom Welling and Fiancée Jessica Rose Lee Welcome First Child|url=https://people.com/parents/tom-welling-fiancee-jessica-rose-lee-welcome-first-child/|website=People|access-date=October 1, 2019|date=January 8, 2019|archive-date=April 23, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190423163716/https://people.com/parents/tom-welling-fiancee-jessica-rose-lee-welcome-first-child/|url-status=live}}</ref> ২০১৯ চনৰ ৩০ নৱেম্বৰত কেলিফৰ্ণিয়াৰ ছাণ্টা ইনেজৰ ছানষ্টোন ভিনয়াৰ্ডছ এণ্ড ৱাইনেৰীত ৱেলিং আৰু লিয়ে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref>{{cite web|last=Hautman|first=Nichola|title=Smallville's Tom Welling Marries Jessica Rose Lee After 5 Years Together|date=December 2, 2019|url=https://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/tom-welling-marries-jessica-rose-lee-after-5-years-together/|access-date=December 3, 2019|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203232325/https://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/tom-welling-marries-jessica-rose-lee-after-5-years-together/|url-status=live}}</ref> ৱেলিঙে তেওঁৰ আজৰি সময়ত গলফ খেলে।<ref>{{Cite web |url=http://www.zimbio.com/pictures/afxWREX5ve0/SAG+AFTRA+Foundation+7th+Annual+L+Golf+Classic/HPzD8u88NE5/Tom+Welling |title=Tom Welling in SAG-AFTRA Foundation 7th Annual L.A. Golf Classic Fundraiser |access-date=August 6, 2018 |archive-date=August 6, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180806210741/http://www.zimbio.com/pictures/afxWREX5ve0/SAG+AFTRA+Foundation+7th+Annual+L+Golf+Classic/HPzD8u88NE5/Tom+Welling |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.smallvilleph.com/2001/09/tom-welling/twmjcigolftournament4-1-12_kpjgolf3/ |title=Tom Welling in MJCI Golf Tournament (March 29, 2012) |access-date=August 6, 2018 |archive-date=August 6, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180806180923/http://www.smallvilleph.com/2001/09/tom-welling/twmjcigolftournament4-1-12_kpjgolf3/ |url-status=usurped |archivedate=August 6, 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180806180923/http://www.smallvilleph.com/2001/09/tom-welling/twmjcigolftournament4-1-12_kpjgolf3/ |deadurl=yes }}</ref> তেওঁ ''ৱাইএম'' আলোচনীত প্ৰকাশ কৰিছিল যে তেওঁ সাক্ষাৎকাৰ ভাল নাপায়; "মই কেৱল চেলিব্ৰিটী হোৱাৰ বাবেই চেলিব্ৰিটী হ'ব নিবিচাৰোঁ। মই কাম কৰিব বিচাৰোঁ আৰু তাৰ পিছত ঘৰলৈ গৈ ব্যক্তিগতভাৱে জীৱন কটাব বিচাৰোঁ।" <ref name="Spartanburg Herald-Journal">{{Cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=_hknAAAAIBAJ&pg=4719,3662840&dq=tom-welling&hl=en |title=Young Superman hates interviews |date=December 26, 2003 |work=Spartanburg Herald-Journal |access-date=April 22, 2010}}</ref> ৱেলিঙে এইটোও কৈছিল যে তেওঁ মডেলিং ভাল পোৱা নাছিল কাৰণ ই সন্তোষজনক নাছিল আৰু ই কোনো অভিব্যক্তি প্ৰকাশ কৰিব পৰা কাম নাছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.filmmonthly.com/Profiles/Articles/TWelling/TWellingCheaper.html |title=Paul Fischer Interviews Tom Welling |website=filmmonthly.com |access-date=February 21, 2010 |archive-date=February 18, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100218011238/http://www.filmmonthly.com/Profiles/Articles/TWelling/TWellingCheaper.html |url-status=live }}</ref> ২০২৫ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত সুৰাপান কৰি গাড়ী চলোৱাৰ বাবে ৱেলিঙক কেলিফৰ্ণিয়াৰ ৱাইৰেকাত গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল।<ref>[https://people.com/smallville-star-tom-welling-arrested-for-dui-report-8782080 Smallville Star Tom Welling Arrested for DUI: Report]</ref> ২০২৫ চনৰ ১৯ মে'ত তেওঁ দোষ স্বীকাৰ নকৰাৰ বাবে ডিইউআই অভিযোগ খাৰিজ কৰা হয়, যাৰ বিনিময়ত তেওঁ এক বছৰৰ বাবে পৰ্যবেক্ষণত থাকিবলগীয়া হয়, জৰিমনা হিচাপে ৬১৯ ডলাৰ আৰু ক্ষতিপূৰণ হিচাপে ১৫০ ডলাৰ পৰিশোধ কৰিবলগীয়া হয়<ref name=may2025plea>{{cite news|url=https://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/smallville-star-tom-welling-arrested-for-dui-report/|title=DUI Charges Against Tom Welling Dismissed, Pleads No Contest to Lesser Charge|first=Johnni|last=Mackie|publisher=Us Weekly|date=June 3, 2025|accessdate=June 28, 2025}}</ref> আৰু এটা ডিইউআই কাৰ্যসূচীত অংশগ্ৰহণ কৰিবলগীয়া হয়।<ref name=may2025plea /> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category}} *{{IMDb name|0919991}} *[https://www.facebook.com/TomWelling Verified Facebook Page] {{good article}} [[শ্ৰেণী:আমেৰিকান অভিনয় শিল্পী]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক]] [[শ্ৰেণী:মডেল]] dlbuy0g4mryzp3de34nbbu2r8g1gzz7 4 138085 626377 626233 2026-08-12T04:21:25Z Kandarpajit Kallol 6257 626377 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]] ===[[সদস্য:AjayDas|Ajay Das]]=== {{refbegin|2}} # [[কোচি]] # [[কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ]] # [[চীনা মাছ ধৰা জাল]] # [[শবৰীমালা মন্দিৰ]] # [[পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ]] # [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] # [[কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] # [[কুডিয়াট্টম]] # [[কেট্টুভাল্লাম]] # [[জটায়ু প্ৰকৃতি উদ্যান]] # [[কেৰালাৰ পৰ্যটন]] # [[চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] # [[কেৰালা নটনম]] # [[কালৰিপায়াট্টু]] # [[ডাফমুট্টু]] # [[ৰচম]] # [[কেৰালাৰ সংস্কৃতিত হাতী]] # [[ত্ৰিশূৰ পূৰম]] # [[কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়]] # [[আলাপ্পুয়া]] # [[ভেম্বনাদ হ্ৰদ]] # [[কেৰালাৰ দেৱাল চিত্ৰকলা]] # [[চেগুন সংগ্ৰহালয়]] # [[চৰ্দাৰ বল্লভভাই পেটেল আৰক্ষী সংগ্ৰহালয়]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কয়ৰ সংগ্ৰহালয়]] # [[তালপাতৰ পুথি সংগ্ৰহালয়, তিৰুৱনন্তপুৰম]] # [[ভাৰতীয় বাণিজ্য সংগ্ৰহালয়]] # [[কেৰালা ভূমি সংগ্ৰহালয়]] # [[কৃষ্ণপুৰম প্ৰাসাদ]] # [[হিল পেলেচ, কোচি]] # [[কুলাথুপুড়া অৰণ্য সংগ্ৰহালয়]] # [[কুম্ভীৰ পুনৰ্বাসন আৰু গৱেষণা কেন্দ্ৰ]] # [[পৰদেশী ইহুদী উপাসনাগৃহ]] # [[পদ্মনাভপুৰম প্ৰাসাদ]] # [[শাস্তামকোট্টা হ্ৰদ]] # [[নীলগিৰি]] # [[নীলগিৰি জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল]] # [[মুন্নাৰ]] # [[প্ৰাচীৰ দ্বীপ]] # [[কাঞ্জি (খাদ‍্য)]] # [[পোংগল (খাদ‍্য)]] # [[ভাইপিন]] # [[অগস্ত্য মালা]] # [[বাণাসুৰ পাহাৰ]] # [[কেৰালাৰ সংগীত]] {{refend}} ===[[সদস্য: Duhita Ragini Kalita|Duhita Ragini Kalita]]=== {{refbegin|2}} # [[চি এছ ৰাধাদেৱী]] # [[ভাইলোপিল্লী শ্ৰীধৰ মেনন]] # [[জি দেৱৰাজন]] # [[ডন পালাথাৰা]] # [[ভৰতন]] # [[ভদ্ৰন (পৰিচালক)]] # [[কে জি জৰ্জ]] # [[আদামিন্তে মকন আবু]] # [[আই ভি শশী]] # [[উস্তাদ হোটেল]] # [[ৱায়নাড় জিলা]] # [[পেৰিয়াৰ নদী]] # [[পম্বা নদী]] # [[এল২: এমপুৰান]] # [[মিন্নাল মুৰুলী]] # [[প্ৰেমম]] # [[মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম]] # [[কুম্বালাংগী নাইটছ]] # [[মায়ানদী]] # [[ক্লাছমেটছ (২০০৬ চনৰ চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বেংগালুৰু ডেজ]] # [[ট্ৰাফিক ( ২০১১ চনৰ চলচ্চিত্ৰ )]] # [[পথেমৰী]] # [[থুদৰম]] # [[চেলিম কুমাৰ]] # [[এন্নু নিন্তে মইদিন]] # [[কে. ভি. ডমিনিক]] # [[ভি. আৰ. প্ৰবোধচন্দ্ৰন নায়াৰ]] # [[শ্ৰীথা শিৱদাস]] # [[ৰম্যা নাম্বীচান]] {{refend}} ===[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]]=== {{refbegin|2}} # [[আৰাট্টুপুঝা পূৰম]] # [[ৰেৱতী পট্টথানম]] # [[কুট্টিপুঝা কৃষ্ণ পিল্লাই]] # [[লুচিফাৰ (২০১৯ চনৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ)]] # [[দক্ষিণ এছিয়ান আচাৰ]] # [[কলৰ চিপচ]] # [[পুলিচেৰী]] # [[খিচড়ী]] # [[কালান]] # [[ফ'ৰ্ট কোচি]] # [[দাইল]] # [[এদায়ুৰ জলকীয়া]] # [[মুণ্ডু]] # [[চেট্টীকুলংগৰা কুম্ভ ভৰণী]] # [[কুম্মাট্টিকলি]] # [[কোচি-মুজিৰিছ বিয়েনেল]] # [[কোচিন বন্দৰ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[ওচিৰাকালি]] # [[ইৰুপাথীয়েট্টম ওনাম]] # [[থিৰুভাথিৰা]] # [[নীলমপেৰুৰ পদয়নী]] # [[বুওন নাটাল]] # [[ভল্লা সাদ্যা]] # [[চেম্বাই সংগীত উৎসৱ]] # [[আনাউট্টি]] # [[ছাইন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[অনাপোট্টান]] # [[তাত্তামংগলম কুথিৰা ভেলা]] # [[অ'লান]] # [[থোৰান]] # [[পাৰ্ল মানে]] {{refend}} ===[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|Naruna Baruah]]=== {{refbegin|2}} # [[চুন্দন ভল্লাম]] # [[বালাৰামপুৰম]] # [[জিলা পৰ্যটন প্ৰসাৰ পৰিষদ (কেৰালা)]] # [[উইলিংডন দ্বীপ]] # [[সুবি সুৰেশ]] # [[চাভিট্টু নাদকম]] # [[থ্ৰিচূৰ]] # [[কোচিন শ্বিপয়াৰ্ড লিমিটেড]] # [[অৰুণ বোস]] # [[কুটিয়াাটুৰ আম]] # [[বদক্কেচিৰা]] # [[কাঞ্জিৰাপল্লী]] # [[তিৰুৰ পাণ]] # [[আট্টপ্পাদি থুৱৰা]] # [[আলাপ্পুজা সমুদ্ৰতট]] #[[কোল্লাম সমুদ্ৰতট]] #[[কোভালাম]] #[[চাভাক্কাড সমুদ্ৰতট]] #[[মুণ্ডাক্কাল সমুদতট]] #[[মাৰাৰী সমুদ্ৰতট]] #[[থ্ৰিচূৰ পুৰাম প্ৰদৰ্শনী]] #[[তিৰুমান্ধমকুন্নু পূৰাম]] #[[বৈৰাণকোডে ভেলা]] #[[আচাপ্পম]] #[[কদালুণ্ডী নদী]] #[[উপ্পালা নদী]] #[[ভাৰতপুঝা নদী]] #[[বেকাল]] #[[চলিয়াৰ নদী]] #[[চালাকুডী নদী]] #[[আচানকোভিল নদী]] #[[মুভাট্টুপুঝা]] {{refend}} ===[[সদস্য:যদুমণি|যদুমণি]]=== {{refbegin|2}} # [[আই এন এছ ভেণ্ডুৰুথি]] # [[দক্ষিণ নৌসেনাৰ কমাণ্ড]] # [[পল্লুৰুথী সাহায্য বন্দোবস্ত]] # [[মডেল অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, কোচি]] # [[যোগাযোগ আৰু ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন বিদ্যালয়, কোচি]] # [[অমৃতা হাস্পতাল, কোচি]] # [[চান্টা ক্ৰুজ কেথেড্ৰেল বেচিলিকা, কোচি]] # [[নেডুম্বাছেৰী]] # [[ইনফ'পাৰ্ক কোচি]] # [[এৰিছেৰী]] # [[পুথুৱাইপ]] # [[চাটনি]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কণ্টেইনাৰ ট্ৰেন্সশ্বিপমেণ্ট টাৰ্মিনেল, কোচি]] # [[কোচি পৌৰ নিগম]] # [[মুজিৰিছ]] # [[বৃহত্তৰ কোচিন উন্নয়ন কৰ্তৃপক্ষ]] # [[কোডুংগাল্লুৰ]] # [[আদিমালী]] # [[আদূৰ]] # [[পালঘাট জিলা]] # [[বদকুন্নাথন মন্দিৰ]] # [[পডণ্টিয়া কনগ্ৰেগেটা]] # [[মাখন]] # [[মালাবাৰ মাছৰ তৰকাৰী]] # [[দক্ষিণ ভাৰতীয় পৰঠা]] {{refend}} ===[[:m:User:JyotiPN|JyotiPN]]=== # [[নীলাকুইল]] # [[জৰ্জ জোচেফ কে]] ===[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]]=== {{refbegin|2}} # [[কাদালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[কেৰালা দিৱস]] # [[কান্নুৰ সমুদ্ৰ তীৰ]] # [[থোট্টাডা]] # [[কুমাৰাকম পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[পুকোড হ্ৰদ]] # [[কাবিনী নদী]] # [[মালাবাৰ ডাঙৰ-দাগযুক্ত চিভেট]] # [[মল্লপল্লী]] # [[উথ্ৰালিক্কাভু পূৰম]] # [[কাৰিভেলা]] # [[কাছাৰগোড শাৰী]] # [[বানাসুৰা লাফিংথ্ৰাছ]] # [[ক'লা-কমলা ৰঙৰ মাখি ধৰা ফ্লাইকেচাৰ]] # [[নীলা-পাখিৰ পেৰেকিট]] # [[ৰঙা পিঠিৰ ছানবাৰ্ড]] # [[ৰ'টনৰ মুক্ত ঠেংযুক্ত বাদুলি]] # [[মালাবাৰ কাঁইটীয়া ডৰমাউছ]] {{refend}} ===[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan Jyoti]]=== {{refbegin|2}} # [[আলেপ্পী সেউজীয়া ইলাচী]] # [[থোলপাভাকুথু]] # [[কম্বু (বাদ্য)]] # [[মাৰায়ুৰ গুড়]] {{refend}} ===[[সদস্য:কুমুদ ঘোষ|Kumud Ghosh]]=== {{refbegin|2}} # [[ৱাকেৰানা ফ্ৰাইনোডাৰ্মা]] # [[ইন্দিৰাণা]] # [[মাইক্ৰিক্সালাছ এড’নিছ]] # [[ইন্দিৰাণা ব্ৰাকিটাৰ্ছাছ]] # [[ইণ্ডোচিলভিৰানা ইণ্ডিকা]] # [[ৱায়ানাড বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]] # [[বিজয়লক্ষ্মী (কবি)]] # [[ইন্দিৰাণা বেডোমি]] # [[ইন্দিৰাণা চিৰাবাসী]] # [[নীলগিৰি কাঠনি পাৰ]] # [[বগাপেটীয়া কোকলোঙা]] # [[নীলগিৰি ফুলটোকা]] # [[মালাবাৰ কাঠ শালিকা]] # [[নীলগিৰি লেংগুৰ]] # [[নীলগিৰি তহৰ]] # [[মুগা জহামাল]] # [[নীলগিৰি মাৰ্টেন]] # [[সহ্যাদ্ৰিছ বন এন্দুৰ]] # [[এৰন বাউয়াৰৰ ঘৰ কেঁকোসাপ]] # [[মালাবাৰ বাঢ়ৈটোকা]] {{refend}} ===[[সদস্য:Sameer Kalita14|Sameer Kalita]]=== {{refbegin|2}} # [[মাট্টা চাউল]] # [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]] # [[ভোপাল]] # [[কেৰালাৰ বেকৱাটাৰ]] {{refend}} ===[[সদস্য:Ishanjyotibora|Ishanjyoti Bora]]=== {{refbegin|2}} # [[মাপ্পিলা সংগীত]] # [[ভাৰ্গৱী নিলয়ম]] # [[থম্পু (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[কুম্মাট্টি (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বানপ্ৰস্থম]] # [[কুট্টি শ্ৰাংক (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[য়ৱনিকা]] # [[এলিপ্পাথায়ম]] # [[কুডেভিডে]] {{refend}} ===[[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]]=== {{refbegin|2}} {{refend}} bjg6d8jpxhf3eppqchcvirmz9ni0t8h 626412 626377 2026-08-12T05:38:04Z Kandarpajit Kallol 6257 626412 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]] ===[[সদস্য:AjayDas|Ajay Das]]=== {{refbegin|2}} # [[কোচি]] # [[কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ]] # [[চীনা মাছ ধৰা জাল]] # [[শবৰীমালা মন্দিৰ]] # [[পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ]] # [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] # [[কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] # [[কুডিয়াট্টম]] # [[কেট্টুভাল্লাম]] # [[জটায়ু প্ৰকৃতি উদ্যান]] # [[কেৰালাৰ পৰ্যটন]] # [[চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] # [[কেৰালা নটনম]] # [[কালৰিপায়াট্টু]] # [[ডাফমুট্টু]] # [[ৰচম]] # [[কেৰালাৰ সংস্কৃতিত হাতী]] # [[ত্ৰিশূৰ পূৰম]] # [[কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়]] # [[আলাপ্পুয়া]] # [[ভেম্বনাদ হ্ৰদ]] # [[কেৰালাৰ দেৱাল চিত্ৰকলা]] # [[চেগুন সংগ্ৰহালয়]] # [[চৰ্দাৰ বল্লভভাই পেটেল আৰক্ষী সংগ্ৰহালয়]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কয়ৰ সংগ্ৰহালয়]] # [[তালপাতৰ পুথি সংগ্ৰহালয়, তিৰুৱনন্তপুৰম]] # [[ভাৰতীয় বাণিজ্য সংগ্ৰহালয়]] # [[কেৰালা ভূমি সংগ্ৰহালয়]] # [[কৃষ্ণপুৰম প্ৰাসাদ]] # [[হিল পেলেচ, কোচি]] # [[কুলাথুপুড়া অৰণ্য সংগ্ৰহালয়]] # [[কুম্ভীৰ পুনৰ্বাসন আৰু গৱেষণা কেন্দ্ৰ]] # [[পৰদেশী ইহুদী উপাসনাগৃহ]] # [[পদ্মনাভপুৰম প্ৰাসাদ]] # [[শাস্তামকোট্টা হ্ৰদ]] # [[নীলগিৰি]] # [[নীলগিৰি জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল]] # [[মুন্নাৰ]] # [[প্ৰাচীৰ দ্বীপ]] # [[কাঞ্জি (খাদ‍্য)]] # [[পোংগল (খাদ‍্য)]] # [[ভাইপিন]] # [[অগস্ত্য মালা]] # [[বাণাসুৰ পাহাৰ]] # [[কেৰালাৰ সংগীত]] {{refend}} ===[[সদস্য: Duhita Ragini Kalita|Duhita Ragini Kalita]]=== {{refbegin|2}} # [[চি এছ ৰাধাদেৱী]] # [[ভাইলোপিল্লী শ্ৰীধৰ মেনন]] # [[জি দেৱৰাজন]] # [[ডন পালাথাৰা]] # [[ভৰতন]] # [[ভদ্ৰন (পৰিচালক)]] # [[কে জি জৰ্জ]] # [[আদামিন্তে মকন আবু]] # [[আই ভি শশী]] # [[উস্তাদ হোটেল]] # [[ৱায়নাড় জিলা]] # [[পেৰিয়াৰ নদী]] # [[পম্বা নদী]] # [[এল২: এমপুৰান]] # [[মিন্নাল মুৰুলী]] # [[প্ৰেমম]] # [[মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম]] # [[কুম্বালাংগী নাইটছ]] # [[মায়ানদী]] # [[ক্লাছমেটছ (২০০৬ চনৰ চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বেংগালুৰু ডেজ]] # [[ট্ৰাফিক ( ২০১১ চনৰ চলচ্চিত্ৰ )]] # [[পথেমৰী]] # [[থুদৰম]] # [[চেলিম কুমাৰ]] # [[এন্নু নিন্তে মইদিন]] # [[কে. ভি. ডমিনিক]] # [[ভি. আৰ. প্ৰবোধচন্দ্ৰন নায়াৰ]] # [[শ্ৰীথা শিৱদাস]] # [[ৰম্যা নাম্বীচান]] {{refend}} ===[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]]=== {{refbegin|2}} # [[আৰাট্টুপুঝা পূৰম]] # [[ৰেৱতী পট্টথানম]] # [[কুট্টিপুঝা কৃষ্ণ পিল্লাই]] # [[লুচিফাৰ (২০১৯ চনৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ)]] # [[দক্ষিণ এছিয়ান আচাৰ]] # [[কলৰ চিপচ]] # [[পুলিচেৰী]] # [[খিচড়ী]] # [[কালান]] # [[ফ'ৰ্ট কোচি]] # [[দাইল]] # [[এদায়ুৰ জলকীয়া]] # [[মুণ্ডু]] # [[চেট্টীকুলংগৰা কুম্ভ ভৰণী]] # [[কুম্মাট্টিকলি]] # [[কোচি-মুজিৰিছ বিয়েনেল]] # [[কোচিন বন্দৰ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[ওচিৰাকালি]] # [[ইৰুপাথীয়েট্টম ওনাম]] # [[থিৰুভাথিৰা]] # [[নীলমপেৰুৰ পদয়নী]] # [[বুওন নাটাল]] # [[ভল্লা সাদ্যা]] # [[চেম্বাই সংগীত উৎসৱ]] # [[আনাউট্টি]] # [[ছাইন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[অনাপোট্টান]] # [[তাত্তামংগলম কুথিৰা ভেলা]] # [[অ'লান]] # [[থোৰান]] # [[পাৰ্ল মানে]] * [[পাজহাম প্ৰধমন]] {{refend}} ===[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|Naruna Baruah]]=== {{refbegin|2}} # [[চুন্দন ভল্লাম]] # [[বালাৰামপুৰম]] # [[জিলা পৰ্যটন প্ৰসাৰ পৰিষদ (কেৰালা)]] # [[উইলিংডন দ্বীপ]] # [[সুবি সুৰেশ]] # [[চাভিট্টু নাদকম]] # [[থ্ৰিচূৰ]] # [[কোচিন শ্বিপয়াৰ্ড লিমিটেড]] # [[অৰুণ বোস]] # [[কুটিয়াাটুৰ আম]] # [[বদক্কেচিৰা]] # [[কাঞ্জিৰাপল্লী]] # [[তিৰুৰ পাণ]] # [[আট্টপ্পাদি থুৱৰা]] # [[আলাপ্পুজা সমুদ্ৰতট]] #[[কোল্লাম সমুদ্ৰতট]] #[[কোভালাম]] #[[চাভাক্কাড সমুদ্ৰতট]] #[[মুণ্ডাক্কাল সমুদতট]] #[[মাৰাৰী সমুদ্ৰতট]] #[[থ্ৰিচূৰ পুৰাম প্ৰদৰ্শনী]] #[[তিৰুমান্ধমকুন্নু পূৰাম]] #[[বৈৰাণকোডে ভেলা]] #[[আচাপ্পম]] #[[কদালুণ্ডী নদী]] #[[উপ্পালা নদী]] #[[ভাৰতপুঝা নদী]] #[[বেকাল]] #[[চলিয়াৰ নদী]] #[[চালাকুডী নদী]] #[[আচানকোভিল নদী]] #[[মুভাট্টুপুঝা]] {{refend}} ===[[সদস্য:যদুমণি|যদুমণি]]=== {{refbegin|2}} # [[আই এন এছ ভেণ্ডুৰুথি]] # [[দক্ষিণ নৌসেনাৰ কমাণ্ড]] # [[পল্লুৰুথী সাহায্য বন্দোবস্ত]] # [[মডেল অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, কোচি]] # [[যোগাযোগ আৰু ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন বিদ্যালয়, কোচি]] # [[অমৃতা হাস্পতাল, কোচি]] # [[চান্টা ক্ৰুজ কেথেড্ৰেল বেচিলিকা, কোচি]] # [[নেডুম্বাছেৰী]] # [[ইনফ'পাৰ্ক কোচি]] # [[এৰিছেৰী]] # [[পুথুৱাইপ]] # [[চাটনি]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কণ্টেইনাৰ ট্ৰেন্সশ্বিপমেণ্ট টাৰ্মিনেল, কোচি]] # [[কোচি পৌৰ নিগম]] # [[মুজিৰিছ]] # [[বৃহত্তৰ কোচিন উন্নয়ন কৰ্তৃপক্ষ]] # [[কোডুংগাল্লুৰ]] # [[আদিমালী]] # [[আদূৰ]] # [[পালঘাট জিলা]] # [[বদকুন্নাথন মন্দিৰ]] # [[পডণ্টিয়া কনগ্ৰেগেটা]] # [[মাখন]] # [[মালাবাৰ মাছৰ তৰকাৰী]] # [[দক্ষিণ ভাৰতীয় পৰঠা]] {{refend}} ===[[:m:User:JyotiPN|JyotiPN]]=== # [[নীলাকুইল]] # [[জৰ্জ জোচেফ কে]] ===[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]]=== {{refbegin|2}} # [[কাদালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[কেৰালা দিৱস]] # [[কান্নুৰ সমুদ্ৰ তীৰ]] # [[থোট্টাডা]] # [[কুমাৰাকম পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[পুকোড হ্ৰদ]] # [[কাবিনী নদী]] # [[মালাবাৰ ডাঙৰ-দাগযুক্ত চিভেট]] # [[মল্লপল্লী]] # [[উথ্ৰালিক্কাভু পূৰম]] # [[কাৰিভেলা]] # [[কাছাৰগোড শাৰী]] # [[বানাসুৰা লাফিংথ্ৰাছ]] # [[ক'লা-কমলা ৰঙৰ মাখি ধৰা ফ্লাইকেচাৰ]] # [[নীলা-পাখিৰ পেৰেকিট]] # [[ৰঙা পিঠিৰ ছানবাৰ্ড]] # [[ৰ'টনৰ মুক্ত ঠেংযুক্ত বাদুলি]] # [[মালাবাৰ কাঁইটীয়া ডৰমাউছ]] {{refend}} ===[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan Jyoti]]=== {{refbegin|2}} # [[আলেপ্পী সেউজীয়া ইলাচী]] # [[থোলপাভাকুথু]] # [[কম্বু (বাদ্য)]] # [[মাৰায়ুৰ গুড়]] {{refend}} ===[[সদস্য:কুমুদ ঘোষ|Kumud Ghosh]]=== {{refbegin|2}} # [[ৱাকেৰানা ফ্ৰাইনোডাৰ্মা]] # [[ইন্দিৰাণা]] # [[মাইক্ৰিক্সালাছ এড’নিছ]] # [[ইন্দিৰাণা ব্ৰাকিটাৰ্ছাছ]] # [[ইণ্ডোচিলভিৰানা ইণ্ডিকা]] # [[ৱায়ানাড বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]] # [[বিজয়লক্ষ্মী (কবি)]] # [[ইন্দিৰাণা বেডোমি]] # [[ইন্দিৰাণা চিৰাবাসী]] # [[নীলগিৰি কাঠনি পাৰ]] # [[বগাপেটীয়া কোকলোঙা]] # [[নীলগিৰি ফুলটোকা]] # [[মালাবাৰ কাঠ শালিকা]] # [[নীলগিৰি লেংগুৰ]] # [[নীলগিৰি তহৰ]] # [[মুগা জহামাল]] # [[নীলগিৰি মাৰ্টেন]] # [[সহ্যাদ্ৰিছ বন এন্দুৰ]] # [[এৰন বাউয়াৰৰ ঘৰ কেঁকোসাপ]] # [[মালাবাৰ বাঢ়ৈটোকা]] {{refend}} ===[[সদস্য:Sameer Kalita14|Sameer Kalita]]=== {{refbegin|2}} # [[মাট্টা চাউল]] # [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]] # [[ভোপাল]] # [[কেৰালাৰ বেকৱাটাৰ]] {{refend}} ===[[সদস্য:Ishanjyotibora|Ishanjyoti Bora]]=== {{refbegin|2}} # [[মাপ্পিলা সংগীত]] # [[ভাৰ্গৱী নিলয়ম]] # [[থম্পু (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[কুম্মাট্টি (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বানপ্ৰস্থম]] # [[কুট্টি শ্ৰাংক (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[য়ৱনিকা]] # [[এলিপ্পাথায়ম]] # [[কুডেভিডে]] {{refend}} ===[[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]]=== {{refbegin|2}} {{refend}} nslifbskbjglu01h4sgklf139zhvo13 626413 626412 2026-08-12T05:38:21Z Kandarpajit Kallol 6257 626413 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]] ===[[সদস্য:AjayDas|Ajay Das]]=== {{refbegin|2}} # [[কোচি]] # [[কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ]] # [[চীনা মাছ ধৰা জাল]] # [[শবৰীমালা মন্দিৰ]] # [[পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ]] # [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] # [[কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] # [[কুডিয়াট্টম]] # [[কেট্টুভাল্লাম]] # [[জটায়ু প্ৰকৃতি উদ্যান]] # [[কেৰালাৰ পৰ্যটন]] # [[চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] # [[কেৰালা নটনম]] # [[কালৰিপায়াট্টু]] # [[ডাফমুট্টু]] # [[ৰচম]] # [[কেৰালাৰ সংস্কৃতিত হাতী]] # [[ত্ৰিশূৰ পূৰম]] # [[কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়]] # [[আলাপ্পুয়া]] # [[ভেম্বনাদ হ্ৰদ]] # [[কেৰালাৰ দেৱাল চিত্ৰকলা]] # [[চেগুন সংগ্ৰহালয়]] # [[চৰ্দাৰ বল্লভভাই পেটেল আৰক্ষী সংগ্ৰহালয়]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কয়ৰ সংগ্ৰহালয়]] # [[তালপাতৰ পুথি সংগ্ৰহালয়, তিৰুৱনন্তপুৰম]] # [[ভাৰতীয় বাণিজ্য সংগ্ৰহালয়]] # [[কেৰালা ভূমি সংগ্ৰহালয়]] # [[কৃষ্ণপুৰম প্ৰাসাদ]] # [[হিল পেলেচ, কোচি]] # [[কুলাথুপুড়া অৰণ্য সংগ্ৰহালয়]] # [[কুম্ভীৰ পুনৰ্বাসন আৰু গৱেষণা কেন্দ্ৰ]] # [[পৰদেশী ইহুদী উপাসনাগৃহ]] # [[পদ্মনাভপুৰম প্ৰাসাদ]] # [[শাস্তামকোট্টা হ্ৰদ]] # [[নীলগিৰি]] # [[নীলগিৰি জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল]] # [[মুন্নাৰ]] # [[প্ৰাচীৰ দ্বীপ]] # [[কাঞ্জি (খাদ‍্য)]] # [[পোংগল (খাদ‍্য)]] # [[ভাইপিন]] # [[অগস্ত্য মালা]] # [[বাণাসুৰ পাহাৰ]] # [[কেৰালাৰ সংগীত]] {{refend}} ===[[সদস্য: Duhita Ragini Kalita|Duhita Ragini Kalita]]=== {{refbegin|2}} # [[চি এছ ৰাধাদেৱী]] # [[ভাইলোপিল্লী শ্ৰীধৰ মেনন]] # [[জি দেৱৰাজন]] # [[ডন পালাথাৰা]] # [[ভৰতন]] # [[ভদ্ৰন (পৰিচালক)]] # [[কে জি জৰ্জ]] # [[আদামিন্তে মকন আবু]] # [[আই ভি শশী]] # [[উস্তাদ হোটেল]] # [[ৱায়নাড় জিলা]] # [[পেৰিয়াৰ নদী]] # [[পম্বা নদী]] # [[এল২: এমপুৰান]] # [[মিন্নাল মুৰুলী]] # [[প্ৰেমম]] # [[মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম]] # [[কুম্বালাংগী নাইটছ]] # [[মায়ানদী]] # [[ক্লাছমেটছ (২০০৬ চনৰ চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বেংগালুৰু ডেজ]] # [[ট্ৰাফিক ( ২০১১ চনৰ চলচ্চিত্ৰ )]] # [[পথেমৰী]] # [[থুদৰম]] # [[চেলিম কুমাৰ]] # [[এন্নু নিন্তে মইদিন]] # [[কে. ভি. ডমিনিক]] # [[ভি. আৰ. প্ৰবোধচন্দ্ৰন নায়াৰ]] # [[শ্ৰীথা শিৱদাস]] # [[ৰম্যা নাম্বীচান]] {{refend}} ===[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]]=== {{refbegin|2}} # [[আৰাট্টুপুঝা পূৰম]] # [[ৰেৱতী পট্টথানম]] # [[কুট্টিপুঝা কৃষ্ণ পিল্লাই]] # [[লুচিফাৰ (২০১৯ চনৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ)]] # [[দক্ষিণ এছিয়ান আচাৰ]] # [[কলৰ চিপচ]] # [[পুলিচেৰী]] # [[খিচড়ী]] # [[কালান]] # [[ফ'ৰ্ট কোচি]] # [[দাইল]] # [[এদায়ুৰ জলকীয়া]] # [[মুণ্ডু]] # [[চেট্টীকুলংগৰা কুম্ভ ভৰণী]] # [[কুম্মাট্টিকলি]] # [[কোচি-মুজিৰিছ বিয়েনেল]] # [[কোচিন বন্দৰ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[ওচিৰাকালি]] # [[ইৰুপাথীয়েট্টম ওনাম]] # [[থিৰুভাথিৰা]] # [[নীলমপেৰুৰ পদয়নী]] # [[বুওন নাটাল]] # [[ভল্লা সাদ্যা]] # [[চেম্বাই সংগীত উৎসৱ]] # [[আনাউট্টি]] # [[ছাইন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[অনাপোট্টান]] # [[তাত্তামংগলম কুথিৰা ভেলা]] # [[অ'লান]] # [[থোৰান]] # [[পাৰ্ল মানে]] # [[পাজহাম প্ৰধমন]] {{refend}} ===[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|Naruna Baruah]]=== {{refbegin|2}} # [[চুন্দন ভল্লাম]] # [[বালাৰামপুৰম]] # [[জিলা পৰ্যটন প্ৰসাৰ পৰিষদ (কেৰালা)]] # [[উইলিংডন দ্বীপ]] # [[সুবি সুৰেশ]] # [[চাভিট্টু নাদকম]] # [[থ্ৰিচূৰ]] # [[কোচিন শ্বিপয়াৰ্ড লিমিটেড]] # [[অৰুণ বোস]] # [[কুটিয়াাটুৰ আম]] # [[বদক্কেচিৰা]] # [[কাঞ্জিৰাপল্লী]] # [[তিৰুৰ পাণ]] # [[আট্টপ্পাদি থুৱৰা]] # [[আলাপ্পুজা সমুদ্ৰতট]] #[[কোল্লাম সমুদ্ৰতট]] #[[কোভালাম]] #[[চাভাক্কাড সমুদ্ৰতট]] #[[মুণ্ডাক্কাল সমুদতট]] #[[মাৰাৰী সমুদ্ৰতট]] #[[থ্ৰিচূৰ পুৰাম প্ৰদৰ্শনী]] #[[তিৰুমান্ধমকুন্নু পূৰাম]] #[[বৈৰাণকোডে ভেলা]] #[[আচাপ্পম]] #[[কদালুণ্ডী নদী]] #[[উপ্পালা নদী]] #[[ভাৰতপুঝা নদী]] #[[বেকাল]] #[[চলিয়াৰ নদী]] #[[চালাকুডী নদী]] #[[আচানকোভিল নদী]] #[[মুভাট্টুপুঝা]] {{refend}} ===[[সদস্য:যদুমণি|যদুমণি]]=== {{refbegin|2}} # [[আই এন এছ ভেণ্ডুৰুথি]] # [[দক্ষিণ নৌসেনাৰ কমাণ্ড]] # [[পল্লুৰুথী সাহায্য বন্দোবস্ত]] # [[মডেল অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, কোচি]] # [[যোগাযোগ আৰু ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন বিদ্যালয়, কোচি]] # [[অমৃতা হাস্পতাল, কোচি]] # [[চান্টা ক্ৰুজ কেথেড্ৰেল বেচিলিকা, কোচি]] # [[নেডুম্বাছেৰী]] # [[ইনফ'পাৰ্ক কোচি]] # [[এৰিছেৰী]] # [[পুথুৱাইপ]] # [[চাটনি]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কণ্টেইনাৰ ট্ৰেন্সশ্বিপমেণ্ট টাৰ্মিনেল, কোচি]] # [[কোচি পৌৰ নিগম]] # [[মুজিৰিছ]] # [[বৃহত্তৰ কোচিন উন্নয়ন কৰ্তৃপক্ষ]] # [[কোডুংগাল্লুৰ]] # [[আদিমালী]] # [[আদূৰ]] # [[পালঘাট জিলা]] # [[বদকুন্নাথন মন্দিৰ]] # [[পডণ্টিয়া কনগ্ৰেগেটা]] # [[মাখন]] # [[মালাবাৰ মাছৰ তৰকাৰী]] # [[দক্ষিণ ভাৰতীয় পৰঠা]] {{refend}} ===[[:m:User:JyotiPN|JyotiPN]]=== # [[নীলাকুইল]] # [[জৰ্জ জোচেফ কে]] ===[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]]=== {{refbegin|2}} # [[কাদালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[কেৰালা দিৱস]] # [[কান্নুৰ সমুদ্ৰ তীৰ]] # [[থোট্টাডা]] # [[কুমাৰাকম পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[পুকোড হ্ৰদ]] # [[কাবিনী নদী]] # [[মালাবাৰ ডাঙৰ-দাগযুক্ত চিভেট]] # [[মল্লপল্লী]] # [[উথ্ৰালিক্কাভু পূৰম]] # [[কাৰিভেলা]] # [[কাছাৰগোড শাৰী]] # [[বানাসুৰা লাফিংথ্ৰাছ]] # [[ক'লা-কমলা ৰঙৰ মাখি ধৰা ফ্লাইকেচাৰ]] # [[নীলা-পাখিৰ পেৰেকিট]] # [[ৰঙা পিঠিৰ ছানবাৰ্ড]] # [[ৰ'টনৰ মুক্ত ঠেংযুক্ত বাদুলি]] # [[মালাবাৰ কাঁইটীয়া ডৰমাউছ]] {{refend}} ===[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan Jyoti]]=== {{refbegin|2}} # [[আলেপ্পী সেউজীয়া ইলাচী]] # [[থোলপাভাকুথু]] # [[কম্বু (বাদ্য)]] # [[মাৰায়ুৰ গুড়]] {{refend}} ===[[সদস্য:কুমুদ ঘোষ|Kumud Ghosh]]=== {{refbegin|2}} # [[ৱাকেৰানা ফ্ৰাইনোডাৰ্মা]] # [[ইন্দিৰাণা]] # [[মাইক্ৰিক্সালাছ এড’নিছ]] # [[ইন্দিৰাণা ব্ৰাকিটাৰ্ছাছ]] # [[ইণ্ডোচিলভিৰানা ইণ্ডিকা]] # [[ৱায়ানাড বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]] # [[বিজয়লক্ষ্মী (কবি)]] # [[ইন্দিৰাণা বেডোমি]] # [[ইন্দিৰাণা চিৰাবাসী]] # [[নীলগিৰি কাঠনি পাৰ]] # [[বগাপেটীয়া কোকলোঙা]] # [[নীলগিৰি ফুলটোকা]] # [[মালাবাৰ কাঠ শালিকা]] # [[নীলগিৰি লেংগুৰ]] # [[নীলগিৰি তহৰ]] # [[মুগা জহামাল]] # [[নীলগিৰি মাৰ্টেন]] # [[সহ্যাদ্ৰিছ বন এন্দুৰ]] # [[এৰন বাউয়াৰৰ ঘৰ কেঁকোসাপ]] # [[মালাবাৰ বাঢ়ৈটোকা]] {{refend}} ===[[সদস্য:Sameer Kalita14|Sameer Kalita]]=== {{refbegin|2}} # [[মাট্টা চাউল]] # [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]] # [[ভোপাল]] # [[কেৰালাৰ বেকৱাটাৰ]] {{refend}} ===[[সদস্য:Ishanjyotibora|Ishanjyoti Bora]]=== {{refbegin|2}} # [[মাপ্পিলা সংগীত]] # [[ভাৰ্গৱী নিলয়ম]] # [[থম্পু (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[কুম্মাট্টি (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বানপ্ৰস্থম]] # [[কুট্টি শ্ৰাংক (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[য়ৱনিকা]] # [[এলিপ্পাথায়ম]] # [[কুডেভিডে]] {{refend}} ===[[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]]=== {{refbegin|2}} {{refend}} s5xv3om0dwxf01h4gv0w80ys5552bnq 626416 626413 2026-08-12T05:43:04Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* Naruna Baruah */ 626416 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]] ===[[সদস্য:AjayDas|Ajay Das]]=== {{refbegin|2}} # [[কোচি]] # [[কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ]] # [[চীনা মাছ ধৰা জাল]] # [[শবৰীমালা মন্দিৰ]] # [[পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ]] # [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] # [[কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] # [[কুডিয়াট্টম]] # [[কেট্টুভাল্লাম]] # [[জটায়ু প্ৰকৃতি উদ্যান]] # [[কেৰালাৰ পৰ্যটন]] # [[চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] # [[কেৰালা নটনম]] # [[কালৰিপায়াট্টু]] # [[ডাফমুট্টু]] # [[ৰচম]] # [[কেৰালাৰ সংস্কৃতিত হাতী]] # [[ত্ৰিশূৰ পূৰম]] # [[কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়]] # [[আলাপ্পুয়া]] # [[ভেম্বনাদ হ্ৰদ]] # [[কেৰালাৰ দেৱাল চিত্ৰকলা]] # [[চেগুন সংগ্ৰহালয়]] # [[চৰ্দাৰ বল্লভভাই পেটেল আৰক্ষী সংগ্ৰহালয়]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কয়ৰ সংগ্ৰহালয়]] # [[তালপাতৰ পুথি সংগ্ৰহালয়, তিৰুৱনন্তপুৰম]] # [[ভাৰতীয় বাণিজ্য সংগ্ৰহালয়]] # [[কেৰালা ভূমি সংগ্ৰহালয়]] # [[কৃষ্ণপুৰম প্ৰাসাদ]] # [[হিল পেলেচ, কোচি]] # [[কুলাথুপুড়া অৰণ্য সংগ্ৰহালয়]] # [[কুম্ভীৰ পুনৰ্বাসন আৰু গৱেষণা কেন্দ্ৰ]] # [[পৰদেশী ইহুদী উপাসনাগৃহ]] # [[পদ্মনাভপুৰম প্ৰাসাদ]] # [[শাস্তামকোট্টা হ্ৰদ]] # [[নীলগিৰি]] # [[নীলগিৰি জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল]] # [[মুন্নাৰ]] # [[প্ৰাচীৰ দ্বীপ]] # [[কাঞ্জি (খাদ‍্য)]] # [[পোংগল (খাদ‍্য)]] # [[ভাইপিন]] # [[অগস্ত্য মালা]] # [[বাণাসুৰ পাহাৰ]] # [[কেৰালাৰ সংগীত]] {{refend}} ===[[সদস্য: Duhita Ragini Kalita|Duhita Ragini Kalita]]=== {{refbegin|2}} # [[চি এছ ৰাধাদেৱী]] # [[ভাইলোপিল্লী শ্ৰীধৰ মেনন]] # [[জি দেৱৰাজন]] # [[ডন পালাথাৰা]] # [[ভৰতন]] # [[ভদ্ৰন (পৰিচালক)]] # [[কে জি জৰ্জ]] # [[আদামিন্তে মকন আবু]] # [[আই ভি শশী]] # [[উস্তাদ হোটেল]] # [[ৱায়নাড় জিলা]] # [[পেৰিয়াৰ নদী]] # [[পম্বা নদী]] # [[এল২: এমপুৰান]] # [[মিন্নাল মুৰুলী]] # [[প্ৰেমম]] # [[মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম]] # [[কুম্বালাংগী নাইটছ]] # [[মায়ানদী]] # [[ক্লাছমেটছ (২০০৬ চনৰ চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বেংগালুৰু ডেজ]] # [[ট্ৰাফিক ( ২০১১ চনৰ চলচ্চিত্ৰ )]] # [[পথেমৰী]] # [[থুদৰম]] # [[চেলিম কুমাৰ]] # [[এন্নু নিন্তে মইদিন]] # [[কে. ভি. ডমিনিক]] # [[ভি. আৰ. প্ৰবোধচন্দ্ৰন নায়াৰ]] # [[শ্ৰীথা শিৱদাস]] # [[ৰম্যা নাম্বীচান]] {{refend}} ===[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]]=== {{refbegin|2}} # [[আৰাট্টুপুঝা পূৰম]] # [[ৰেৱতী পট্টথানম]] # [[কুট্টিপুঝা কৃষ্ণ পিল্লাই]] # [[লুচিফাৰ (২০১৯ চনৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ)]] # [[দক্ষিণ এছিয়ান আচাৰ]] # [[কলৰ চিপচ]] # [[পুলিচেৰী]] # [[খিচড়ী]] # [[কালান]] # [[ফ'ৰ্ট কোচি]] # [[দাইল]] # [[এদায়ুৰ জলকীয়া]] # [[মুণ্ডু]] # [[চেট্টীকুলংগৰা কুম্ভ ভৰণী]] # [[কুম্মাট্টিকলি]] # [[কোচি-মুজিৰিছ বিয়েনেল]] # [[কোচিন বন্দৰ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[ওচিৰাকালি]] # [[ইৰুপাথীয়েট্টম ওনাম]] # [[থিৰুভাথিৰা]] # [[নীলমপেৰুৰ পদয়নী]] # [[বুওন নাটাল]] # [[ভল্লা সাদ্যা]] # [[চেম্বাই সংগীত উৎসৱ]] # [[আনাউট্টি]] # [[ছাইন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[অনাপোট্টান]] # [[তাত্তামংগলম কুথিৰা ভেলা]] # [[অ'লান]] # [[থোৰান]] # [[পাৰ্ল মানে]] # [[পাজহাম প্ৰধমন]] {{refend}} ===[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|Naruna Baruah]]=== {{refbegin|2}} # [[চুন্দন ভল্লাম]] # [[বালাৰামপুৰম]] # [[জিলা পৰ্যটন প্ৰসাৰ পৰিষদ (কেৰালা)]] # [[উইলিংডন দ্বীপ]] # [[সুবি সুৰেশ]] # [[চাভিট্টু নাদকম]] # [[থ্ৰিচূৰ]] # [[কোচিন শ্বিপয়াৰ্ড লিমিটেড]] # [[অৰুণ বোস]] # [[কুটিয়াাটুৰ আম]] # [[বদক্কেচিৰা]] # [[কাঞ্জিৰাপল্লী]] # [[তিৰুৰ পাণ]] # [[আট্টপ্পাদি থুৱৰা]] # [[আলাপ্পুজা সমুদ্ৰতট]] #[[কোল্লাম সমুদ্ৰতট]] #[[কোভালাম]] #[[চাভাক্কাড সমুদ্ৰতট]] #[[মুণ্ডাক্কাল সমুদতট]] #[[মাৰাৰী সমুদ্ৰতট]] #[[থ্ৰিচূৰ পুৰাম প্ৰদৰ্শনী]] #[[তিৰুমান্ধমকুন্নু পূৰাম]] #[[বৈৰাণকোডে ভেলা]] #[[আচাপ্পম]] #[[কদালুণ্ডী নদী]] #[[উপ্পালা নদী]] #[[ভাৰতপুঝা নদী]] #[[বেকাল]] #[[চলিয়াৰ নদী]] #[[চালাকুডী নদী]] #[[আচানকোভিল নদী]] #[[মুভাট্টুপুঝা]] #[[চন্দ্ৰগিৰি নদী]] {{refend}} ===[[সদস্য:যদুমণি|যদুমণি]]=== {{refbegin|2}} # [[আই এন এছ ভেণ্ডুৰুথি]] # [[দক্ষিণ নৌসেনাৰ কমাণ্ড]] # [[পল্লুৰুথী সাহায্য বন্দোবস্ত]] # [[মডেল অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, কোচি]] # [[যোগাযোগ আৰু ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন বিদ্যালয়, কোচি]] # [[অমৃতা হাস্পতাল, কোচি]] # [[চান্টা ক্ৰুজ কেথেড্ৰেল বেচিলিকা, কোচি]] # [[নেডুম্বাছেৰী]] # [[ইনফ'পাৰ্ক কোচি]] # [[এৰিছেৰী]] # [[পুথুৱাইপ]] # [[চাটনি]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কণ্টেইনাৰ ট্ৰেন্সশ্বিপমেণ্ট টাৰ্মিনেল, কোচি]] # [[কোচি পৌৰ নিগম]] # [[মুজিৰিছ]] # [[বৃহত্তৰ কোচিন উন্নয়ন কৰ্তৃপক্ষ]] # [[কোডুংগাল্লুৰ]] # [[আদিমালী]] # [[আদূৰ]] # [[পালঘাট জিলা]] # [[বদকুন্নাথন মন্দিৰ]] # [[পডণ্টিয়া কনগ্ৰেগেটা]] # [[মাখন]] # [[মালাবাৰ মাছৰ তৰকাৰী]] # [[দক্ষিণ ভাৰতীয় পৰঠা]] {{refend}} ===[[:m:User:JyotiPN|JyotiPN]]=== # [[নীলাকুইল]] # [[জৰ্জ জোচেফ কে]] ===[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]]=== {{refbegin|2}} # [[কাদালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[কেৰালা দিৱস]] # [[কান্নুৰ সমুদ্ৰ তীৰ]] # [[থোট্টাডা]] # [[কুমাৰাকম পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[পুকোড হ্ৰদ]] # [[কাবিনী নদী]] # [[মালাবাৰ ডাঙৰ-দাগযুক্ত চিভেট]] # [[মল্লপল্লী]] # [[উথ্ৰালিক্কাভু পূৰম]] # [[কাৰিভেলা]] # [[কাছাৰগোড শাৰী]] # [[বানাসুৰা লাফিংথ্ৰাছ]] # [[ক'লা-কমলা ৰঙৰ মাখি ধৰা ফ্লাইকেচাৰ]] # [[নীলা-পাখিৰ পেৰেকিট]] # [[ৰঙা পিঠিৰ ছানবাৰ্ড]] # [[ৰ'টনৰ মুক্ত ঠেংযুক্ত বাদুলি]] # [[মালাবাৰ কাঁইটীয়া ডৰমাউছ]] {{refend}} ===[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan Jyoti]]=== {{refbegin|2}} # [[আলেপ্পী সেউজীয়া ইলাচী]] # [[থোলপাভাকুথু]] # [[কম্বু (বাদ্য)]] # [[মাৰায়ুৰ গুড়]] {{refend}} ===[[সদস্য:কুমুদ ঘোষ|Kumud Ghosh]]=== {{refbegin|2}} # [[ৱাকেৰানা ফ্ৰাইনোডাৰ্মা]] # [[ইন্দিৰাণা]] # [[মাইক্ৰিক্সালাছ এড’নিছ]] # [[ইন্দিৰাণা ব্ৰাকিটাৰ্ছাছ]] # [[ইণ্ডোচিলভিৰানা ইণ্ডিকা]] # [[ৱায়ানাড বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]] # [[বিজয়লক্ষ্মী (কবি)]] # [[ইন্দিৰাণা বেডোমি]] # [[ইন্দিৰাণা চিৰাবাসী]] # [[নীলগিৰি কাঠনি পাৰ]] # [[বগাপেটীয়া কোকলোঙা]] # [[নীলগিৰি ফুলটোকা]] # [[মালাবাৰ কাঠ শালিকা]] # [[নীলগিৰি লেংগুৰ]] # [[নীলগিৰি তহৰ]] # [[মুগা জহামাল]] # [[নীলগিৰি মাৰ্টেন]] # [[সহ্যাদ্ৰিছ বন এন্দুৰ]] # [[এৰন বাউয়াৰৰ ঘৰ কেঁকোসাপ]] # [[মালাবাৰ বাঢ়ৈটোকা]] {{refend}} ===[[সদস্য:Sameer Kalita14|Sameer Kalita]]=== {{refbegin|2}} # [[মাট্টা চাউল]] # [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]] # [[ভোপাল]] # [[কেৰালাৰ বেকৱাটাৰ]] {{refend}} ===[[সদস্য:Ishanjyotibora|Ishanjyoti Bora]]=== {{refbegin|2}} # [[মাপ্পিলা সংগীত]] # [[ভাৰ্গৱী নিলয়ম]] # [[থম্পু (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[কুম্মাট্টি (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বানপ্ৰস্থম]] # [[কুট্টি শ্ৰাংক (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[য়ৱনিকা]] # [[এলিপ্পাথায়ম]] # [[কুডেভিডে]] {{refend}} ===[[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]]=== {{refbegin|2}} {{refend}} cuugocchkcnrau0sw4qug8c1qwdmhc4 626427 626416 2026-08-12T06:09:37Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* Naruna Baruah */ 626427 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]] ===[[সদস্য:AjayDas|Ajay Das]]=== {{refbegin|2}} # [[কোচি]] # [[কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ]] # [[চীনা মাছ ধৰা জাল]] # [[শবৰীমালা মন্দিৰ]] # [[পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ]] # [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] # [[কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] # [[কুডিয়াট্টম]] # [[কেট্টুভাল্লাম]] # [[জটায়ু প্ৰকৃতি উদ্যান]] # [[কেৰালাৰ পৰ্যটন]] # [[চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] # [[কেৰালা নটনম]] # [[কালৰিপায়াট্টু]] # [[ডাফমুট্টু]] # [[ৰচম]] # [[কেৰালাৰ সংস্কৃতিত হাতী]] # [[ত্ৰিশূৰ পূৰম]] # [[কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়]] # [[আলাপ্পুয়া]] # [[ভেম্বনাদ হ্ৰদ]] # [[কেৰালাৰ দেৱাল চিত্ৰকলা]] # [[চেগুন সংগ্ৰহালয়]] # [[চৰ্দাৰ বল্লভভাই পেটেল আৰক্ষী সংগ্ৰহালয়]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কয়ৰ সংগ্ৰহালয়]] # [[তালপাতৰ পুথি সংগ্ৰহালয়, তিৰুৱনন্তপুৰম]] # [[ভাৰতীয় বাণিজ্য সংগ্ৰহালয়]] # [[কেৰালা ভূমি সংগ্ৰহালয়]] # [[কৃষ্ণপুৰম প্ৰাসাদ]] # [[হিল পেলেচ, কোচি]] # [[কুলাথুপুড়া অৰণ্য সংগ্ৰহালয়]] # [[কুম্ভীৰ পুনৰ্বাসন আৰু গৱেষণা কেন্দ্ৰ]] # [[পৰদেশী ইহুদী উপাসনাগৃহ]] # [[পদ্মনাভপুৰম প্ৰাসাদ]] # [[শাস্তামকোট্টা হ্ৰদ]] # [[নীলগিৰি]] # [[নীলগিৰি জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল]] # [[মুন্নাৰ]] # [[প্ৰাচীৰ দ্বীপ]] # [[কাঞ্জি (খাদ‍্য)]] # [[পোংগল (খাদ‍্য)]] # [[ভাইপিন]] # [[অগস্ত্য মালা]] # [[বাণাসুৰ পাহাৰ]] # [[কেৰালাৰ সংগীত]] {{refend}} ===[[সদস্য: Duhita Ragini Kalita|Duhita Ragini Kalita]]=== {{refbegin|2}} # [[চি এছ ৰাধাদেৱী]] # [[ভাইলোপিল্লী শ্ৰীধৰ মেনন]] # [[জি দেৱৰাজন]] # [[ডন পালাথাৰা]] # [[ভৰতন]] # [[ভদ্ৰন (পৰিচালক)]] # [[কে জি জৰ্জ]] # [[আদামিন্তে মকন আবু]] # [[আই ভি শশী]] # [[উস্তাদ হোটেল]] # [[ৱায়নাড় জিলা]] # [[পেৰিয়াৰ নদী]] # [[পম্বা নদী]] # [[এল২: এমপুৰান]] # [[মিন্নাল মুৰুলী]] # [[প্ৰেমম]] # [[মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম]] # [[কুম্বালাংগী নাইটছ]] # [[মায়ানদী]] # [[ক্লাছমেটছ (২০০৬ চনৰ চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বেংগালুৰু ডেজ]] # [[ট্ৰাফিক ( ২০১১ চনৰ চলচ্চিত্ৰ )]] # [[পথেমৰী]] # [[থুদৰম]] # [[চেলিম কুমাৰ]] # [[এন্নু নিন্তে মইদিন]] # [[কে. ভি. ডমিনিক]] # [[ভি. আৰ. প্ৰবোধচন্দ্ৰন নায়াৰ]] # [[শ্ৰীথা শিৱদাস]] # [[ৰম্যা নাম্বীচান]] {{refend}} ===[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]]=== {{refbegin|2}} # [[আৰাট্টুপুঝা পূৰম]] # [[ৰেৱতী পট্টথানম]] # [[কুট্টিপুঝা কৃষ্ণ পিল্লাই]] # [[লুচিফাৰ (২০১৯ চনৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ)]] # [[দক্ষিণ এছিয়ান আচাৰ]] # [[কলৰ চিপচ]] # [[পুলিচেৰী]] # [[খিচড়ী]] # [[কালান]] # [[ফ'ৰ্ট কোচি]] # [[দাইল]] # [[এদায়ুৰ জলকীয়া]] # [[মুণ্ডু]] # [[চেট্টীকুলংগৰা কুম্ভ ভৰণী]] # [[কুম্মাট্টিকলি]] # [[কোচি-মুজিৰিছ বিয়েনেল]] # [[কোচিন বন্দৰ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[ওচিৰাকালি]] # [[ইৰুপাথীয়েট্টম ওনাম]] # [[থিৰুভাথিৰা]] # [[নীলমপেৰুৰ পদয়নী]] # [[বুওন নাটাল]] # [[ভল্লা সাদ্যা]] # [[চেম্বাই সংগীত উৎসৱ]] # [[আনাউট্টি]] # [[ছাইন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[অনাপোট্টান]] # [[তাত্তামংগলম কুথিৰা ভেলা]] # [[অ'লান]] # [[থোৰান]] # [[পাৰ্ল মানে]] # [[পাজহাম প্ৰধমন]] {{refend}} ===[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|Naruna Baruah]]=== {{refbegin|2}} # [[চুন্দন ভল্লাম]] # [[বালাৰামপুৰম]] # [[জিলা পৰ্যটন প্ৰসাৰ পৰিষদ (কেৰালা)]] # [[উইলিংডন দ্বীপ]] # [[সুবি সুৰেশ]] # [[চাভিট্টু নাদকম]] # [[থ্ৰিচূৰ]] # [[কোচিন শ্বিপয়াৰ্ড লিমিটেড]] # [[অৰুণ বোস]] # [[কুটিয়াাটুৰ আম]] # [[বদক্কেচিৰা]] # [[কাঞ্জিৰাপল্লী]] # [[তিৰুৰ পাণ]] # [[আট্টপ্পাদি থুৱৰা]] # [[আলাপ্পুজা সমুদ্ৰতট]] #[[কোল্লাম সমুদ্ৰতট]] #[[কোভালাম]] #[[চাভাক্কাড সমুদ্ৰতট]] #[[মুণ্ডাক্কাল সমুদতট]] #[[মাৰাৰী সমুদ্ৰতট]] #[[থ্ৰিচূৰ পুৰাম প্ৰদৰ্শনী]] #[[তিৰুমান্ধমকুন্নু পূৰাম]] #[[বৈৰাণকোডে ভেলা]] #[[আচাপ্পম]] #[[কদালুণ্ডী নদী]] #[[উপ্পালা নদী]] #[[ভাৰতপুঝা নদী]] #[[বেকাল]] #[[চলিয়াৰ নদী]] #[[চালাকুডী নদী]] #[[আচানকোভিল নদী]] #[[মুভাট্টুপুঝা]] #[[চন্দ্ৰগিৰি নদী]] #[[শ্বিৰিয়া নদী]] {{refend}} ===[[সদস্য:যদুমণি|যদুমণি]]=== {{refbegin|2}} # [[আই এন এছ ভেণ্ডুৰুথি]] # [[দক্ষিণ নৌসেনাৰ কমাণ্ড]] # [[পল্লুৰুথী সাহায্য বন্দোবস্ত]] # [[মডেল অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, কোচি]] # [[যোগাযোগ আৰু ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন বিদ্যালয়, কোচি]] # [[অমৃতা হাস্পতাল, কোচি]] # [[চান্টা ক্ৰুজ কেথেড্ৰেল বেচিলিকা, কোচি]] # [[নেডুম্বাছেৰী]] # [[ইনফ'পাৰ্ক কোচি]] # [[এৰিছেৰী]] # [[পুথুৱাইপ]] # [[চাটনি]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কণ্টেইনাৰ ট্ৰেন্সশ্বিপমেণ্ট টাৰ্মিনেল, কোচি]] # [[কোচি পৌৰ নিগম]] # [[মুজিৰিছ]] # [[বৃহত্তৰ কোচিন উন্নয়ন কৰ্তৃপক্ষ]] # [[কোডুংগাল্লুৰ]] # [[আদিমালী]] # [[আদূৰ]] # [[পালঘাট জিলা]] # [[বদকুন্নাথন মন্দিৰ]] # [[পডণ্টিয়া কনগ্ৰেগেটা]] # [[মাখন]] # [[মালাবাৰ মাছৰ তৰকাৰী]] # [[দক্ষিণ ভাৰতীয় পৰঠা]] {{refend}} ===[[:m:User:JyotiPN|JyotiPN]]=== # [[নীলাকুইল]] # [[জৰ্জ জোচেফ কে]] ===[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]]=== {{refbegin|2}} # [[কাদালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[কেৰালা দিৱস]] # [[কান্নুৰ সমুদ্ৰ তীৰ]] # [[থোট্টাডা]] # [[কুমাৰাকম পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[পুকোড হ্ৰদ]] # [[কাবিনী নদী]] # [[মালাবাৰ ডাঙৰ-দাগযুক্ত চিভেট]] # [[মল্লপল্লী]] # [[উথ্ৰালিক্কাভু পূৰম]] # [[কাৰিভেলা]] # [[কাছাৰগোড শাৰী]] # [[বানাসুৰা লাফিংথ্ৰাছ]] # [[ক'লা-কমলা ৰঙৰ মাখি ধৰা ফ্লাইকেচাৰ]] # [[নীলা-পাখিৰ পেৰেকিট]] # [[ৰঙা পিঠিৰ ছানবাৰ্ড]] # [[ৰ'টনৰ মুক্ত ঠেংযুক্ত বাদুলি]] # [[মালাবাৰ কাঁইটীয়া ডৰমাউছ]] {{refend}} ===[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan Jyoti]]=== {{refbegin|2}} # [[আলেপ্পী সেউজীয়া ইলাচী]] # [[থোলপাভাকুথু]] # [[কম্বু (বাদ্য)]] # [[মাৰায়ুৰ গুড়]] {{refend}} ===[[সদস্য:কুমুদ ঘোষ|Kumud Ghosh]]=== {{refbegin|2}} # [[ৱাকেৰানা ফ্ৰাইনোডাৰ্মা]] # [[ইন্দিৰাণা]] # [[মাইক্ৰিক্সালাছ এড’নিছ]] # [[ইন্দিৰাণা ব্ৰাকিটাৰ্ছাছ]] # [[ইণ্ডোচিলভিৰানা ইণ্ডিকা]] # [[ৱায়ানাড বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]] # [[বিজয়লক্ষ্মী (কবি)]] # [[ইন্দিৰাণা বেডোমি]] # [[ইন্দিৰাণা চিৰাবাসী]] # [[নীলগিৰি কাঠনি পাৰ]] # [[বগাপেটীয়া কোকলোঙা]] # [[নীলগিৰি ফুলটোকা]] # [[মালাবাৰ কাঠ শালিকা]] # [[নীলগিৰি লেংগুৰ]] # [[নীলগিৰি তহৰ]] # [[মুগা জহামাল]] # [[নীলগিৰি মাৰ্টেন]] # [[সহ্যাদ্ৰিছ বন এন্দুৰ]] # [[এৰন বাউয়াৰৰ ঘৰ কেঁকোসাপ]] # [[মালাবাৰ বাঢ়ৈটোকা]] {{refend}} ===[[সদস্য:Sameer Kalita14|Sameer Kalita]]=== {{refbegin|2}} # [[মাট্টা চাউল]] # [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]] # [[ভোপাল]] # [[কেৰালাৰ বেকৱাটাৰ]] {{refend}} ===[[সদস্য:Ishanjyotibora|Ishanjyoti Bora]]=== {{refbegin|2}} # [[মাপ্পিলা সংগীত]] # [[ভাৰ্গৱী নিলয়ম]] # [[থম্পু (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[কুম্মাট্টি (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বানপ্ৰস্থম]] # [[কুট্টি শ্ৰাংক (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[য়ৱনিকা]] # [[এলিপ্পাথায়ম]] # [[কুডেভিডে]] {{refend}} ===[[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]]=== {{refbegin|2}} {{refend}} cemtjukig25yio8e5r8t8xnfc5ptqze 626428 626427 2026-08-12T06:11:29Z Jyoti Chiring 34123 /* Jyoti Chiring */ 626428 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]] ===[[সদস্য:AjayDas|Ajay Das]]=== {{refbegin|2}} # [[কোচি]] # [[কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ]] # [[চীনা মাছ ধৰা জাল]] # [[শবৰীমালা মন্দিৰ]] # [[পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ]] # [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] # [[কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] # [[কুডিয়াট্টম]] # [[কেট্টুভাল্লাম]] # [[জটায়ু প্ৰকৃতি উদ্যান]] # [[কেৰালাৰ পৰ্যটন]] # [[চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] # [[কেৰালা নটনম]] # [[কালৰিপায়াট্টু]] # [[ডাফমুট্টু]] # [[ৰচম]] # [[কেৰালাৰ সংস্কৃতিত হাতী]] # [[ত্ৰিশূৰ পূৰম]] # [[কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়]] # [[আলাপ্পুয়া]] # [[ভেম্বনাদ হ্ৰদ]] # [[কেৰালাৰ দেৱাল চিত্ৰকলা]] # [[চেগুন সংগ্ৰহালয়]] # [[চৰ্দাৰ বল্লভভাই পেটেল আৰক্ষী সংগ্ৰহালয়]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কয়ৰ সংগ্ৰহালয়]] # [[তালপাতৰ পুথি সংগ্ৰহালয়, তিৰুৱনন্তপুৰম]] # [[ভাৰতীয় বাণিজ্য সংগ্ৰহালয়]] # [[কেৰালা ভূমি সংগ্ৰহালয়]] # [[কৃষ্ণপুৰম প্ৰাসাদ]] # [[হিল পেলেচ, কোচি]] # [[কুলাথুপুড়া অৰণ্য সংগ্ৰহালয়]] # [[কুম্ভীৰ পুনৰ্বাসন আৰু গৱেষণা কেন্দ্ৰ]] # [[পৰদেশী ইহুদী উপাসনাগৃহ]] # [[পদ্মনাভপুৰম প্ৰাসাদ]] # [[শাস্তামকোট্টা হ্ৰদ]] # [[নীলগিৰি]] # [[নীলগিৰি জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল]] # [[মুন্নাৰ]] # [[প্ৰাচীৰ দ্বীপ]] # [[কাঞ্জি (খাদ‍্য)]] # [[পোংগল (খাদ‍্য)]] # [[ভাইপিন]] # [[অগস্ত্য মালা]] # [[বাণাসুৰ পাহাৰ]] # [[কেৰালাৰ সংগীত]] {{refend}} ===[[সদস্য: Duhita Ragini Kalita|Duhita Ragini Kalita]]=== {{refbegin|2}} # [[চি এছ ৰাধাদেৱী]] # [[ভাইলোপিল্লী শ্ৰীধৰ মেনন]] # [[জি দেৱৰাজন]] # [[ডন পালাথাৰা]] # [[ভৰতন]] # [[ভদ্ৰন (পৰিচালক)]] # [[কে জি জৰ্জ]] # [[আদামিন্তে মকন আবু]] # [[আই ভি শশী]] # [[উস্তাদ হোটেল]] # [[ৱায়নাড় জিলা]] # [[পেৰিয়াৰ নদী]] # [[পম্বা নদী]] # [[এল২: এমপুৰান]] # [[মিন্নাল মুৰুলী]] # [[প্ৰেমম]] # [[মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম]] # [[কুম্বালাংগী নাইটছ]] # [[মায়ানদী]] # [[ক্লাছমেটছ (২০০৬ চনৰ চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বেংগালুৰু ডেজ]] # [[ট্ৰাফিক ( ২০১১ চনৰ চলচ্চিত্ৰ )]] # [[পথেমৰী]] # [[থুদৰম]] # [[চেলিম কুমাৰ]] # [[এন্নু নিন্তে মইদিন]] # [[কে. ভি. ডমিনিক]] # [[ভি. আৰ. প্ৰবোধচন্দ্ৰন নায়াৰ]] # [[শ্ৰীথা শিৱদাস]] # [[ৰম্যা নাম্বীচান]] {{refend}} ===[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]]=== {{refbegin|2}} # [[আৰাট্টুপুঝা পূৰম]] # [[ৰেৱতী পট্টথানম]] # [[কুট্টিপুঝা কৃষ্ণ পিল্লাই]] # [[লুচিফাৰ (২০১৯ চনৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ)]] # [[দক্ষিণ এছিয়ান আচাৰ]] # [[কলৰ চিপচ]] # [[পুলিচেৰী]] # [[খিচড়ী]] # [[কালান]] # [[ফ'ৰ্ট কোচি]] # [[দাইল]] # [[এদায়ুৰ জলকীয়া]] # [[মুণ্ডু]] # [[চেট্টীকুলংগৰা কুম্ভ ভৰণী]] # [[কুম্মাট্টিকলি]] # [[কোচি-মুজিৰিছ বিয়েনেল]] # [[কোচিন বন্দৰ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[ওচিৰাকালি]] # [[ইৰুপাথীয়েট্টম ওনাম]] # [[থিৰুভাথিৰা]] # [[নীলমপেৰুৰ পদয়নী]] # [[বুওন নাটাল]] # [[ভল্লা সাদ্যা]] # [[চেম্বাই সংগীত উৎসৱ]] # [[আনাউট্টি]] # [[ছাইন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[অনাপোট্টান]] # [[তাত্তামংগলম কুথিৰা ভেলা]] # [[অ'লান]] # [[থোৰান]] # [[পাৰ্ল মানে]] # [[পাজহাম প্ৰধমন]] {{refend}} ===[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|Naruna Baruah]]=== {{refbegin|2}} # [[চুন্দন ভল্লাম]] # [[বালাৰামপুৰম]] # [[জিলা পৰ্যটন প্ৰসাৰ পৰিষদ (কেৰালা)]] # [[উইলিংডন দ্বীপ]] # [[সুবি সুৰেশ]] # [[চাভিট্টু নাদকম]] # [[থ্ৰিচূৰ]] # [[কোচিন শ্বিপয়াৰ্ড লিমিটেড]] # [[অৰুণ বোস]] # [[কুটিয়াাটুৰ আম]] # [[বদক্কেচিৰা]] # [[কাঞ্জিৰাপল্লী]] # [[তিৰুৰ পাণ]] # [[আট্টপ্পাদি থুৱৰা]] # [[আলাপ্পুজা সমুদ্ৰতট]] #[[কোল্লাম সমুদ্ৰতট]] #[[কোভালাম]] #[[চাভাক্কাড সমুদ্ৰতট]] #[[মুণ্ডাক্কাল সমুদতট]] #[[মাৰাৰী সমুদ্ৰতট]] #[[থ্ৰিচূৰ পুৰাম প্ৰদৰ্শনী]] #[[তিৰুমান্ধমকুন্নু পূৰাম]] #[[বৈৰাণকোডে ভেলা]] #[[আচাপ্পম]] #[[কদালুণ্ডী নদী]] #[[উপ্পালা নদী]] #[[ভাৰতপুঝা নদী]] #[[বেকাল]] #[[চলিয়াৰ নদী]] #[[চালাকুডী নদী]] #[[আচানকোভিল নদী]] #[[মুভাট্টুপুঝা]] #[[চন্দ্ৰগিৰি নদী]] #[[শ্বিৰিয়া নদী]] {{refend}} ===[[সদস্য:যদুমণি|যদুমণি]]=== {{refbegin|2}} # [[আই এন এছ ভেণ্ডুৰুথি]] # [[দক্ষিণ নৌসেনাৰ কমাণ্ড]] # [[পল্লুৰুথী সাহায্য বন্দোবস্ত]] # [[মডেল অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, কোচি]] # [[যোগাযোগ আৰু ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন বিদ্যালয়, কোচি]] # [[অমৃতা হাস্পতাল, কোচি]] # [[চান্টা ক্ৰুজ কেথেড্ৰেল বেচিলিকা, কোচি]] # [[নেডুম্বাছেৰী]] # [[ইনফ'পাৰ্ক কোচি]] # [[এৰিছেৰী]] # [[পুথুৱাইপ]] # [[চাটনি]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কণ্টেইনাৰ ট্ৰেন্সশ্বিপমেণ্ট টাৰ্মিনেল, কোচি]] # [[কোচি পৌৰ নিগম]] # [[মুজিৰিছ]] # [[বৃহত্তৰ কোচিন উন্নয়ন কৰ্তৃপক্ষ]] # [[কোডুংগাল্লুৰ]] # [[আদিমালী]] # [[আদূৰ]] # [[পালঘাট জিলা]] # [[বদকুন্নাথন মন্দিৰ]] # [[পডণ্টিয়া কনগ্ৰেগেটা]] # [[মাখন]] # [[মালাবাৰ মাছৰ তৰকাৰী]] # [[দক্ষিণ ভাৰতীয় পৰঠা]] {{refend}} ===[[:m:User:JyotiPN|JyotiPN]]=== # [[নীলাকুইল]] # [[জৰ্জ জোচেফ কে]] ===[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]]=== {{refbegin|2}} # [[কাদালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[কেৰালা দিৱস]] # [[কান্নুৰ সমুদ্ৰ তীৰ]] # [[থোট্টাডা]] # [[কুমাৰাকম পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[পুকোড হ্ৰদ]] # [[কাবিনী নদী]] # [[মালাবাৰ ডাঙৰ-দাগযুক্ত চিভেট]] # [[মল্লপল্লী]] # [[উথ্ৰালিক্কাভু পূৰম]] # [[কাৰিভেলা]] # [[কাছাৰগোড শাৰী]] # [[বানাসুৰা লাফিংথ্ৰাছ]] # [[ক'লা-কমলা ৰঙৰ মাখি ধৰা ফ্লাইকেচাৰ]] # [[নীলা-পাখিৰ পেৰেকিট]] # [[ৰঙা পিঠিৰ ছানবাৰ্ড]] # [[ৰ'টনৰ মুক্ত ঠেংযুক্ত বাদুলি]] # [[মালাবাৰ কাঁইটীয়া ডৰমাউছ]] #[[ইণ্ড্ৰেলা এম্পুলা]] {{refend}} ===[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan Jyoti]]=== {{refbegin|2}} # [[আলেপ্পী সেউজীয়া ইলাচী]] # [[থোলপাভাকুথু]] # [[কম্বু (বাদ্য)]] # [[মাৰায়ুৰ গুড়]] {{refend}} ===[[সদস্য:কুমুদ ঘোষ|Kumud Ghosh]]=== {{refbegin|2}} # [[ৱাকেৰানা ফ্ৰাইনোডাৰ্মা]] # [[ইন্দিৰাণা]] # [[মাইক্ৰিক্সালাছ এড’নিছ]] # [[ইন্দিৰাণা ব্ৰাকিটাৰ্ছাছ]] # [[ইণ্ডোচিলভিৰানা ইণ্ডিকা]] # [[ৱায়ানাড বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]] # [[বিজয়লক্ষ্মী (কবি)]] # [[ইন্দিৰাণা বেডোমি]] # [[ইন্দিৰাণা চিৰাবাসী]] # [[নীলগিৰি কাঠনি পাৰ]] # [[বগাপেটীয়া কোকলোঙা]] # [[নীলগিৰি ফুলটোকা]] # [[মালাবাৰ কাঠ শালিকা]] # [[নীলগিৰি লেংগুৰ]] # [[নীলগিৰি তহৰ]] # [[মুগা জহামাল]] # [[নীলগিৰি মাৰ্টেন]] # [[সহ্যাদ্ৰিছ বন এন্দুৰ]] # [[এৰন বাউয়াৰৰ ঘৰ কেঁকোসাপ]] # [[মালাবাৰ বাঢ়ৈটোকা]] {{refend}} ===[[সদস্য:Sameer Kalita14|Sameer Kalita]]=== {{refbegin|2}} # [[মাট্টা চাউল]] # [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]] # [[ভোপাল]] # [[কেৰালাৰ বেকৱাটাৰ]] {{refend}} ===[[সদস্য:Ishanjyotibora|Ishanjyoti Bora]]=== {{refbegin|2}} # [[মাপ্পিলা সংগীত]] # [[ভাৰ্গৱী নিলয়ম]] # [[থম্পু (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[কুম্মাট্টি (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বানপ্ৰস্থম]] # [[কুট্টি শ্ৰাংক (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[য়ৱনিকা]] # [[এলিপ্পাথায়ম]] # [[কুডেভিডে]] {{refend}} ===[[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]]=== {{refbegin|2}} {{refend}} ly9pug5yrm68mzohe61omq2op5nerbz 626429 626428 2026-08-12T06:18:37Z Jyoti Chiring 34123 /* Jyoti Chiring */ 626429 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]] ===[[সদস্য:AjayDas|Ajay Das]]=== {{refbegin|2}} # [[কোচি]] # [[কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ]] # [[চীনা মাছ ধৰা জাল]] # [[শবৰীমালা মন্দিৰ]] # [[পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ]] # [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] # [[কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] # [[কুডিয়াট্টম]] # [[কেট্টুভাল্লাম]] # [[জটায়ু প্ৰকৃতি উদ্যান]] # [[কেৰালাৰ পৰ্যটন]] # [[চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] # [[কেৰালা নটনম]] # [[কালৰিপায়াট্টু]] # [[ডাফমুট্টু]] # [[ৰচম]] # [[কেৰালাৰ সংস্কৃতিত হাতী]] # [[ত্ৰিশূৰ পূৰম]] # [[কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়]] # [[আলাপ্পুয়া]] # [[ভেম্বনাদ হ্ৰদ]] # [[কেৰালাৰ দেৱাল চিত্ৰকলা]] # [[চেগুন সংগ্ৰহালয়]] # [[চৰ্দাৰ বল্লভভাই পেটেল আৰক্ষী সংগ্ৰহালয়]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কয়ৰ সংগ্ৰহালয়]] # [[তালপাতৰ পুথি সংগ্ৰহালয়, তিৰুৱনন্তপুৰম]] # [[ভাৰতীয় বাণিজ্য সংগ্ৰহালয়]] # [[কেৰালা ভূমি সংগ্ৰহালয়]] # [[কৃষ্ণপুৰম প্ৰাসাদ]] # [[হিল পেলেচ, কোচি]] # [[কুলাথুপুড়া অৰণ্য সংগ্ৰহালয়]] # [[কুম্ভীৰ পুনৰ্বাসন আৰু গৱেষণা কেন্দ্ৰ]] # [[পৰদেশী ইহুদী উপাসনাগৃহ]] # [[পদ্মনাভপুৰম প্ৰাসাদ]] # [[শাস্তামকোট্টা হ্ৰদ]] # [[নীলগিৰি]] # [[নীলগিৰি জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল]] # [[মুন্নাৰ]] # [[প্ৰাচীৰ দ্বীপ]] # [[কাঞ্জি (খাদ‍্য)]] # [[পোংগল (খাদ‍্য)]] # [[ভাইপিন]] # [[অগস্ত্য মালা]] # [[বাণাসুৰ পাহাৰ]] # [[কেৰালাৰ সংগীত]] {{refend}} ===[[সদস্য: Duhita Ragini Kalita|Duhita Ragini Kalita]]=== {{refbegin|2}} # [[চি এছ ৰাধাদেৱী]] # [[ভাইলোপিল্লী শ্ৰীধৰ মেনন]] # [[জি দেৱৰাজন]] # [[ডন পালাথাৰা]] # [[ভৰতন]] # [[ভদ্ৰন (পৰিচালক)]] # [[কে জি জৰ্জ]] # [[আদামিন্তে মকন আবু]] # [[আই ভি শশী]] # [[উস্তাদ হোটেল]] # [[ৱায়নাড় জিলা]] # [[পেৰিয়াৰ নদী]] # [[পম্বা নদী]] # [[এল২: এমপুৰান]] # [[মিন্নাল মুৰুলী]] # [[প্ৰেমম]] # [[মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম]] # [[কুম্বালাংগী নাইটছ]] # [[মায়ানদী]] # [[ক্লাছমেটছ (২০০৬ চনৰ চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বেংগালুৰু ডেজ]] # [[ট্ৰাফিক ( ২০১১ চনৰ চলচ্চিত্ৰ )]] # [[পথেমৰী]] # [[থুদৰম]] # [[চেলিম কুমাৰ]] # [[এন্নু নিন্তে মইদিন]] # [[কে. ভি. ডমিনিক]] # [[ভি. আৰ. প্ৰবোধচন্দ্ৰন নায়াৰ]] # [[শ্ৰীথা শিৱদাস]] # [[ৰম্যা নাম্বীচান]] {{refend}} ===[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]]=== {{refbegin|2}} # [[আৰাট্টুপুঝা পূৰম]] # [[ৰেৱতী পট্টথানম]] # [[কুট্টিপুঝা কৃষ্ণ পিল্লাই]] # [[লুচিফাৰ (২০১৯ চনৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ)]] # [[দক্ষিণ এছিয়ান আচাৰ]] # [[কলৰ চিপচ]] # [[পুলিচেৰী]] # [[খিচড়ী]] # [[কালান]] # [[ফ'ৰ্ট কোচি]] # [[দাইল]] # [[এদায়ুৰ জলকীয়া]] # [[মুণ্ডু]] # [[চেট্টীকুলংগৰা কুম্ভ ভৰণী]] # [[কুম্মাট্টিকলি]] # [[কোচি-মুজিৰিছ বিয়েনেল]] # [[কোচিন বন্দৰ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[ওচিৰাকালি]] # [[ইৰুপাথীয়েট্টম ওনাম]] # [[থিৰুভাথিৰা]] # [[নীলমপেৰুৰ পদয়নী]] # [[বুওন নাটাল]] # [[ভল্লা সাদ্যা]] # [[চেম্বাই সংগীত উৎসৱ]] # [[আনাউট্টি]] # [[ছাইন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[অনাপোট্টান]] # [[তাত্তামংগলম কুথিৰা ভেলা]] # [[অ'লান]] # [[থোৰান]] # [[পাৰ্ল মানে]] # [[পাজহাম প্ৰধমন]] {{refend}} ===[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|Naruna Baruah]]=== {{refbegin|2}} # [[চুন্দন ভল্লাম]] # [[বালাৰামপুৰম]] # [[জিলা পৰ্যটন প্ৰসাৰ পৰিষদ (কেৰালা)]] # [[উইলিংডন দ্বীপ]] # [[সুবি সুৰেশ]] # [[চাভিট্টু নাদকম]] # [[থ্ৰিচূৰ]] # [[কোচিন শ্বিপয়াৰ্ড লিমিটেড]] # [[অৰুণ বোস]] # [[কুটিয়াাটুৰ আম]] # [[বদক্কেচিৰা]] # [[কাঞ্জিৰাপল্লী]] # [[তিৰুৰ পাণ]] # [[আট্টপ্পাদি থুৱৰা]] # [[আলাপ্পুজা সমুদ্ৰতট]] #[[কোল্লাম সমুদ্ৰতট]] #[[কোভালাম]] #[[চাভাক্কাড সমুদ্ৰতট]] #[[মুণ্ডাক্কাল সমুদতট]] #[[মাৰাৰী সমুদ্ৰতট]] #[[থ্ৰিচূৰ পুৰাম প্ৰদৰ্শনী]] #[[তিৰুমান্ধমকুন্নু পূৰাম]] #[[বৈৰাণকোডে ভেলা]] #[[আচাপ্পম]] #[[কদালুণ্ডী নদী]] #[[উপ্পালা নদী]] #[[ভাৰতপুঝা নদী]] #[[বেকাল]] #[[চলিয়াৰ নদী]] #[[চালাকুডী নদী]] #[[আচানকোভিল নদী]] #[[মুভাট্টুপুঝা]] #[[চন্দ্ৰগিৰি নদী]] #[[শ্বিৰিয়া নদী]] {{refend}} ===[[সদস্য:যদুমণি|যদুমণি]]=== {{refbegin|2}} # [[আই এন এছ ভেণ্ডুৰুথি]] # [[দক্ষিণ নৌসেনাৰ কমাণ্ড]] # [[পল্লুৰুথী সাহায্য বন্দোবস্ত]] # [[মডেল অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, কোচি]] # [[যোগাযোগ আৰু ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন বিদ্যালয়, কোচি]] # [[অমৃতা হাস্পতাল, কোচি]] # [[চান্টা ক্ৰুজ কেথেড্ৰেল বেচিলিকা, কোচি]] # [[নেডুম্বাছেৰী]] # [[ইনফ'পাৰ্ক কোচি]] # [[এৰিছেৰী]] # [[পুথুৱাইপ]] # [[চাটনি]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কণ্টেইনাৰ ট্ৰেন্সশ্বিপমেণ্ট টাৰ্মিনেল, কোচি]] # [[কোচি পৌৰ নিগম]] # [[মুজিৰিছ]] # [[বৃহত্তৰ কোচিন উন্নয়ন কৰ্তৃপক্ষ]] # [[কোডুংগাল্লুৰ]] # [[আদিমালী]] # [[আদূৰ]] # [[পালঘাট জিলা]] # [[বদকুন্নাথন মন্দিৰ]] # [[পডণ্টিয়া কনগ্ৰেগেটা]] # [[মাখন]] # [[মালাবাৰ মাছৰ তৰকাৰী]] # [[দক্ষিণ ভাৰতীয় পৰঠা]] {{refend}} ===[[:m:User:JyotiPN|JyotiPN]]=== # [[নীলাকুইল]] # [[জৰ্জ জোচেফ কে]] ===[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]]=== {{refbegin|2}} # [[কাদালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[কেৰালা দিৱস]] # [[কান্নুৰ সমুদ্ৰ তীৰ]] # [[থোট্টাডা]] # [[কুমাৰাকম পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[পুকোড হ্ৰদ]] # [[কাবিনী নদী]] # [[মালাবাৰ ডাঙৰ-দাগযুক্ত চিভেট]] # [[মল্লপল্লী]] # [[উথ্ৰালিক্কাভু পূৰম]] # [[কাৰিভেলা]] # [[কাছাৰগোড শাৰী]] # [[বানাসুৰা লাফিংথ্ৰাছ]] # [[ক'লা-কমলা ৰঙৰ মাখি ধৰা ফ্লাইকেচাৰ]] # [[নীলা-পাখিৰ পেৰেকিট]] # [[ৰঙা পিঠিৰ ছানবাৰ্ড]] # [[ৰ'টনৰ মুক্ত ঠেংযুক্ত বাদুলি]] # [[মালাবাৰ কাঁইটীয়া ডৰমাউছ]] # [[জংঘলী আঁচযুক্ত কেৰ্কেটুৱা]] #[[ইণ্ড্ৰেলা এম্পুলা]] {{refend}} ===[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan Jyoti]]=== {{refbegin|2}} # [[আলেপ্পী সেউজীয়া ইলাচী]] # [[থোলপাভাকুথু]] # [[কম্বু (বাদ্য)]] # [[মাৰায়ুৰ গুড়]] {{refend}} ===[[সদস্য:কুমুদ ঘোষ|Kumud Ghosh]]=== {{refbegin|2}} # [[ৱাকেৰানা ফ্ৰাইনোডাৰ্মা]] # [[ইন্দিৰাণা]] # [[মাইক্ৰিক্সালাছ এড’নিছ]] # [[ইন্দিৰাণা ব্ৰাকিটাৰ্ছাছ]] # [[ইণ্ডোচিলভিৰানা ইণ্ডিকা]] # [[ৱায়ানাড বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]] # [[বিজয়লক্ষ্মী (কবি)]] # [[ইন্দিৰাণা বেডোমি]] # [[ইন্দিৰাণা চিৰাবাসী]] # [[নীলগিৰি কাঠনি পাৰ]] # [[বগাপেটীয়া কোকলোঙা]] # [[নীলগিৰি ফুলটোকা]] # [[মালাবাৰ কাঠ শালিকা]] # [[নীলগিৰি লেংগুৰ]] # [[নীলগিৰি তহৰ]] # [[মুগা জহামাল]] # [[নীলগিৰি মাৰ্টেন]] # [[সহ্যাদ্ৰিছ বন এন্দুৰ]] # [[এৰন বাউয়াৰৰ ঘৰ কেঁকোসাপ]] # [[মালাবাৰ বাঢ়ৈটোকা]] {{refend}} ===[[সদস্য:Sameer Kalita14|Sameer Kalita]]=== {{refbegin|2}} # [[মাট্টা চাউল]] # [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]] # [[ভোপাল]] # [[কেৰালাৰ বেকৱাটাৰ]] {{refend}} ===[[সদস্য:Ishanjyotibora|Ishanjyoti Bora]]=== {{refbegin|2}} # [[মাপ্পিলা সংগীত]] # [[ভাৰ্গৱী নিলয়ম]] # [[থম্পু (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[কুম্মাট্টি (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বানপ্ৰস্থম]] # [[কুট্টি শ্ৰাংক (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[য়ৱনিকা]] # [[এলিপ্পাথায়ম]] # [[কুডেভিডে]] {{refend}} ===[[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]]=== {{refbegin|2}} {{refend}} gs4fye4ah7v94uqvh7wh92bvlisnrh8 626454 626429 2026-08-12T07:09:14Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* Naruna Baruah */ 626454 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]] ===[[সদস্য:AjayDas|Ajay Das]]=== {{refbegin|2}} # [[কোচি]] # [[কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ]] # [[চীনা মাছ ধৰা জাল]] # [[শবৰীমালা মন্দিৰ]] # [[পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ]] # [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] # [[কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] # [[কুডিয়াট্টম]] # [[কেট্টুভাল্লাম]] # [[জটায়ু প্ৰকৃতি উদ্যান]] # [[কেৰালাৰ পৰ্যটন]] # [[চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] # [[কেৰালা নটনম]] # [[কালৰিপায়াট্টু]] # [[ডাফমুট্টু]] # [[ৰচম]] # [[কেৰালাৰ সংস্কৃতিত হাতী]] # [[ত্ৰিশূৰ পূৰম]] # [[কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়]] # [[আলাপ্পুয়া]] # [[ভেম্বনাদ হ্ৰদ]] # [[কেৰালাৰ দেৱাল চিত্ৰকলা]] # [[চেগুন সংগ্ৰহালয়]] # [[চৰ্দাৰ বল্লভভাই পেটেল আৰক্ষী সংগ্ৰহালয়]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কয়ৰ সংগ্ৰহালয়]] # [[তালপাতৰ পুথি সংগ্ৰহালয়, তিৰুৱনন্তপুৰম]] # [[ভাৰতীয় বাণিজ্য সংগ্ৰহালয়]] # [[কেৰালা ভূমি সংগ্ৰহালয়]] # [[কৃষ্ণপুৰম প্ৰাসাদ]] # [[হিল পেলেচ, কোচি]] # [[কুলাথুপুড়া অৰণ্য সংগ্ৰহালয়]] # [[কুম্ভীৰ পুনৰ্বাসন আৰু গৱেষণা কেন্দ্ৰ]] # [[পৰদেশী ইহুদী উপাসনাগৃহ]] # [[পদ্মনাভপুৰম প্ৰাসাদ]] # [[শাস্তামকোট্টা হ্ৰদ]] # [[নীলগিৰি]] # [[নীলগিৰি জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল]] # [[মুন্নাৰ]] # [[প্ৰাচীৰ দ্বীপ]] # [[কাঞ্জি (খাদ‍্য)]] # [[পোংগল (খাদ‍্য)]] # [[ভাইপিন]] # [[অগস্ত্য মালা]] # [[বাণাসুৰ পাহাৰ]] # [[কেৰালাৰ সংগীত]] {{refend}} ===[[সদস্য: Duhita Ragini Kalita|Duhita Ragini Kalita]]=== {{refbegin|2}} # [[চি এছ ৰাধাদেৱী]] # [[ভাইলোপিল্লী শ্ৰীধৰ মেনন]] # [[জি দেৱৰাজন]] # [[ডন পালাথাৰা]] # [[ভৰতন]] # [[ভদ্ৰন (পৰিচালক)]] # [[কে জি জৰ্জ]] # [[আদামিন্তে মকন আবু]] # [[আই ভি শশী]] # [[উস্তাদ হোটেল]] # [[ৱায়নাড় জিলা]] # [[পেৰিয়াৰ নদী]] # [[পম্বা নদী]] # [[এল২: এমপুৰান]] # [[মিন্নাল মুৰুলী]] # [[প্ৰেমম]] # [[মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম]] # [[কুম্বালাংগী নাইটছ]] # [[মায়ানদী]] # [[ক্লাছমেটছ (২০০৬ চনৰ চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বেংগালুৰু ডেজ]] # [[ট্ৰাফিক ( ২০১১ চনৰ চলচ্চিত্ৰ )]] # [[পথেমৰী]] # [[থুদৰম]] # [[চেলিম কুমাৰ]] # [[এন্নু নিন্তে মইদিন]] # [[কে. ভি. ডমিনিক]] # [[ভি. আৰ. প্ৰবোধচন্দ্ৰন নায়াৰ]] # [[শ্ৰীথা শিৱদাস]] # [[ৰম্যা নাম্বীচান]] {{refend}} ===[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]]=== {{refbegin|2}} # [[আৰাট্টুপুঝা পূৰম]] # [[ৰেৱতী পট্টথানম]] # [[কুট্টিপুঝা কৃষ্ণ পিল্লাই]] # [[লুচিফাৰ (২০১৯ চনৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ)]] # [[দক্ষিণ এছিয়ান আচাৰ]] # [[কলৰ চিপচ]] # [[পুলিচেৰী]] # [[খিচড়ী]] # [[কালান]] # [[ফ'ৰ্ট কোচি]] # [[দাইল]] # [[এদায়ুৰ জলকীয়া]] # [[মুণ্ডু]] # [[চেট্টীকুলংগৰা কুম্ভ ভৰণী]] # [[কুম্মাট্টিকলি]] # [[কোচি-মুজিৰিছ বিয়েনেল]] # [[কোচিন বন্দৰ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[ওচিৰাকালি]] # [[ইৰুপাথীয়েট্টম ওনাম]] # [[থিৰুভাথিৰা]] # [[নীলমপেৰুৰ পদয়নী]] # [[বুওন নাটাল]] # [[ভল্লা সাদ্যা]] # [[চেম্বাই সংগীত উৎসৱ]] # [[আনাউট্টি]] # [[ছাইন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[অনাপোট্টান]] # [[তাত্তামংগলম কুথিৰা ভেলা]] # [[অ'লান]] # [[থোৰান]] # [[পাৰ্ল মানে]] # [[পাজহাম প্ৰধমন]] {{refend}} ===[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|Naruna Baruah]]=== {{refbegin|2}} # [[চুন্দন ভল্লাম]] # [[বালাৰামপুৰম]] # [[জিলা পৰ্যটন প্ৰসাৰ পৰিষদ (কেৰালা)]] # [[উইলিংডন দ্বীপ]] # [[সুবি সুৰেশ]] # [[চাভিট্টু নাদকম]] # [[থ্ৰিচূৰ]] # [[কোচিন শ্বিপয়াৰ্ড লিমিটেড]] # [[অৰুণ বোস]] # [[কুটিয়াাটুৰ আম]] # [[বদক্কেচিৰা]] # [[কাঞ্জিৰাপল্লী]] # [[তিৰুৰ পাণ]] # [[আট্টপ্পাদি থুৱৰা]] # [[আলাপ্পুজা সমুদ্ৰতট]] #[[কোল্লাম সমুদ্ৰতট]] #[[কোভালাম]] #[[চাভাক্কাড সমুদ্ৰতট]] #[[মুণ্ডাক্কাল সমুদতট]] #[[মাৰাৰী সমুদ্ৰতট]] #[[থ্ৰিচূৰ পুৰাম প্ৰদৰ্শনী]] #[[তিৰুমান্ধমকুন্নু পূৰাম]] #[[বৈৰাণকোডে ভেলা]] #[[আচাপ্পম]] #[[কদালুণ্ডী নদী]] #[[উপ্পালা নদী]] #[[ভাৰতপুঝা নদী]] #[[বেকাল]] #[[চলিয়াৰ নদী]] #[[চালাকুডী নদী]] #[[আচানকোভিল নদী]] #[[মুভাট্টুপুঝা]] #[[চন্দ্ৰগিৰি নদী]] #[[শ্বিৰিয়া নদী]] #[[কৰামনা নদী]] {{refend}} ===[[সদস্য:যদুমণি|যদুমণি]]=== {{refbegin|2}} # [[আই এন এছ ভেণ্ডুৰুথি]] # [[দক্ষিণ নৌসেনাৰ কমাণ্ড]] # [[পল্লুৰুথী সাহায্য বন্দোবস্ত]] # [[মডেল অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, কোচি]] # [[যোগাযোগ আৰু ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন বিদ্যালয়, কোচি]] # [[অমৃতা হাস্পতাল, কোচি]] # [[চান্টা ক্ৰুজ কেথেড্ৰেল বেচিলিকা, কোচি]] # [[নেডুম্বাছেৰী]] # [[ইনফ'পাৰ্ক কোচি]] # [[এৰিছেৰী]] # [[পুথুৱাইপ]] # [[চাটনি]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কণ্টেইনাৰ ট্ৰেন্সশ্বিপমেণ্ট টাৰ্মিনেল, কোচি]] # [[কোচি পৌৰ নিগম]] # [[মুজিৰিছ]] # [[বৃহত্তৰ কোচিন উন্নয়ন কৰ্তৃপক্ষ]] # [[কোডুংগাল্লুৰ]] # [[আদিমালী]] # [[আদূৰ]] # [[পালঘাট জিলা]] # [[বদকুন্নাথন মন্দিৰ]] # [[পডণ্টিয়া কনগ্ৰেগেটা]] # [[মাখন]] # [[মালাবাৰ মাছৰ তৰকাৰী]] # [[দক্ষিণ ভাৰতীয় পৰঠা]] {{refend}} ===[[:m:User:JyotiPN|JyotiPN]]=== # [[নীলাকুইল]] # [[জৰ্জ জোচেফ কে]] ===[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]]=== {{refbegin|2}} # [[কাদালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[কেৰালা দিৱস]] # [[কান্নুৰ সমুদ্ৰ তীৰ]] # [[থোট্টাডা]] # [[কুমাৰাকম পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[পুকোড হ্ৰদ]] # [[কাবিনী নদী]] # [[মালাবাৰ ডাঙৰ-দাগযুক্ত চিভেট]] # [[মল্লপল্লী]] # [[উথ্ৰালিক্কাভু পূৰম]] # [[কাৰিভেলা]] # [[কাছাৰগোড শাৰী]] # [[বানাসুৰা লাফিংথ্ৰাছ]] # [[ক'লা-কমলা ৰঙৰ মাখি ধৰা ফ্লাইকেচাৰ]] # [[নীলা-পাখিৰ পেৰেকিট]] # [[ৰঙা পিঠিৰ ছানবাৰ্ড]] # [[ৰ'টনৰ মুক্ত ঠেংযুক্ত বাদুলি]] # [[মালাবাৰ কাঁইটীয়া ডৰমাউছ]] # [[জংঘলী আঁচযুক্ত কেৰ্কেটুৱা]] #[[ইণ্ড্ৰেলা এম্পুলা]] {{refend}} ===[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan Jyoti]]=== {{refbegin|2}} # [[আলেপ্পী সেউজীয়া ইলাচী]] # [[থোলপাভাকুথু]] # [[কম্বু (বাদ্য)]] # [[মাৰায়ুৰ গুড়]] {{refend}} ===[[সদস্য:কুমুদ ঘোষ|Kumud Ghosh]]=== {{refbegin|2}} # [[ৱাকেৰানা ফ্ৰাইনোডাৰ্মা]] # [[ইন্দিৰাণা]] # [[মাইক্ৰিক্সালাছ এড’নিছ]] # [[ইন্দিৰাণা ব্ৰাকিটাৰ্ছাছ]] # [[ইণ্ডোচিলভিৰানা ইণ্ডিকা]] # [[ৱায়ানাড বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]] # [[বিজয়লক্ষ্মী (কবি)]] # [[ইন্দিৰাণা বেডোমি]] # [[ইন্দিৰাণা চিৰাবাসী]] # [[নীলগিৰি কাঠনি পাৰ]] # [[বগাপেটীয়া কোকলোঙা]] # [[নীলগিৰি ফুলটোকা]] # [[মালাবাৰ কাঠ শালিকা]] # [[নীলগিৰি লেংগুৰ]] # [[নীলগিৰি তহৰ]] # [[মুগা জহামাল]] # [[নীলগিৰি মাৰ্টেন]] # [[সহ্যাদ্ৰিছ বন এন্দুৰ]] # [[এৰন বাউয়াৰৰ ঘৰ কেঁকোসাপ]] # [[মালাবাৰ বাঢ়ৈটোকা]] {{refend}} ===[[সদস্য:Sameer Kalita14|Sameer Kalita]]=== {{refbegin|2}} # [[মাট্টা চাউল]] # [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]] # [[ভোপাল]] # [[কেৰালাৰ বেকৱাটাৰ]] {{refend}} ===[[সদস্য:Ishanjyotibora|Ishanjyoti Bora]]=== {{refbegin|2}} # [[মাপ্পিলা সংগীত]] # [[ভাৰ্গৱী নিলয়ম]] # [[থম্পু (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[কুম্মাট্টি (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বানপ্ৰস্থম]] # [[কুট্টি শ্ৰাংক (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[য়ৱনিকা]] # [[এলিপ্পাথায়ম]] # [[কুডেভিডে]] {{refend}} ===[[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]]=== {{refbegin|2}} {{refend}} dd7vwevi8ajm91cgr7aqxkoqi8burg6 626467 626454 2026-08-12T07:24:49Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* Naruna Baruah */ 626467 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]] ===[[সদস্য:AjayDas|Ajay Das]]=== {{refbegin|2}} # [[কোচি]] # [[কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ]] # [[চীনা মাছ ধৰা জাল]] # [[শবৰীমালা মন্দিৰ]] # [[পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ]] # [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] # [[কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] # [[কুডিয়াট্টম]] # [[কেট্টুভাল্লাম]] # [[জটায়ু প্ৰকৃতি উদ্যান]] # [[কেৰালাৰ পৰ্যটন]] # [[চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] # [[কেৰালা নটনম]] # [[কালৰিপায়াট্টু]] # [[ডাফমুট্টু]] # [[ৰচম]] # [[কেৰালাৰ সংস্কৃতিত হাতী]] # [[ত্ৰিশূৰ পূৰম]] # [[কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়]] # [[আলাপ্পুয়া]] # [[ভেম্বনাদ হ্ৰদ]] # [[কেৰালাৰ দেৱাল চিত্ৰকলা]] # [[চেগুন সংগ্ৰহালয়]] # [[চৰ্দাৰ বল্লভভাই পেটেল আৰক্ষী সংগ্ৰহালয়]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কয়ৰ সংগ্ৰহালয়]] # [[তালপাতৰ পুথি সংগ্ৰহালয়, তিৰুৱনন্তপুৰম]] # [[ভাৰতীয় বাণিজ্য সংগ্ৰহালয়]] # [[কেৰালা ভূমি সংগ্ৰহালয়]] # [[কৃষ্ণপুৰম প্ৰাসাদ]] # [[হিল পেলেচ, কোচি]] # [[কুলাথুপুড়া অৰণ্য সংগ্ৰহালয়]] # [[কুম্ভীৰ পুনৰ্বাসন আৰু গৱেষণা কেন্দ্ৰ]] # [[পৰদেশী ইহুদী উপাসনাগৃহ]] # [[পদ্মনাভপুৰম প্ৰাসাদ]] # [[শাস্তামকোট্টা হ্ৰদ]] # [[নীলগিৰি]] # [[নীলগিৰি জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল]] # [[মুন্নাৰ]] # [[প্ৰাচীৰ দ্বীপ]] # [[কাঞ্জি (খাদ‍্য)]] # [[পোংগল (খাদ‍্য)]] # [[ভাইপিন]] # [[অগস্ত্য মালা]] # [[বাণাসুৰ পাহাৰ]] # [[কেৰালাৰ সংগীত]] {{refend}} ===[[সদস্য: Duhita Ragini Kalita|Duhita Ragini Kalita]]=== {{refbegin|2}} # [[চি এছ ৰাধাদেৱী]] # [[ভাইলোপিল্লী শ্ৰীধৰ মেনন]] # [[জি দেৱৰাজন]] # [[ডন পালাথাৰা]] # [[ভৰতন]] # [[ভদ্ৰন (পৰিচালক)]] # [[কে জি জৰ্জ]] # [[আদামিন্তে মকন আবু]] # [[আই ভি শশী]] # [[উস্তাদ হোটেল]] # [[ৱায়নাড় জিলা]] # [[পেৰিয়াৰ নদী]] # [[পম্বা নদী]] # [[এল২: এমপুৰান]] # [[মিন্নাল মুৰুলী]] # [[প্ৰেমম]] # [[মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম]] # [[কুম্বালাংগী নাইটছ]] # [[মায়ানদী]] # [[ক্লাছমেটছ (২০০৬ চনৰ চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বেংগালুৰু ডেজ]] # [[ট্ৰাফিক ( ২০১১ চনৰ চলচ্চিত্ৰ )]] # [[পথেমৰী]] # [[থুদৰম]] # [[চেলিম কুমাৰ]] # [[এন্নু নিন্তে মইদিন]] # [[কে. ভি. ডমিনিক]] # [[ভি. আৰ. প্ৰবোধচন্দ্ৰন নায়াৰ]] # [[শ্ৰীথা শিৱদাস]] # [[ৰম্যা নাম্বীচান]] {{refend}} ===[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]]=== {{refbegin|2}} # [[আৰাট্টুপুঝা পূৰম]] # [[ৰেৱতী পট্টথানম]] # [[কুট্টিপুঝা কৃষ্ণ পিল্লাই]] # [[লুচিফাৰ (২০১৯ চনৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ)]] # [[দক্ষিণ এছিয়ান আচাৰ]] # [[কলৰ চিপচ]] # [[পুলিচেৰী]] # [[খিচড়ী]] # [[কালান]] # [[ফ'ৰ্ট কোচি]] # [[দাইল]] # [[এদায়ুৰ জলকীয়া]] # [[মুণ্ডু]] # [[চেট্টীকুলংগৰা কুম্ভ ভৰণী]] # [[কুম্মাট্টিকলি]] # [[কোচি-মুজিৰিছ বিয়েনেল]] # [[কোচিন বন্দৰ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[ওচিৰাকালি]] # [[ইৰুপাথীয়েট্টম ওনাম]] # [[থিৰুভাথিৰা]] # [[নীলমপেৰুৰ পদয়নী]] # [[বুওন নাটাল]] # [[ভল্লা সাদ্যা]] # [[চেম্বাই সংগীত উৎসৱ]] # [[আনাউট্টি]] # [[ছাইন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[অনাপোট্টান]] # [[তাত্তামংগলম কুথিৰা ভেলা]] # [[অ'লান]] # [[থোৰান]] # [[পাৰ্ল মানে]] # [[পাজহাম প্ৰধমন]] {{refend}} ===[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|Naruna Baruah]]=== {{refbegin|2}} # [[চুন্দন ভল্লাম]] # [[বালাৰামপুৰম]] # [[জিলা পৰ্যটন প্ৰসাৰ পৰিষদ (কেৰালা)]] # [[উইলিংডন দ্বীপ]] # [[সুবি সুৰেশ]] # [[চাভিট্টু নাদকম]] # [[থ্ৰিচূৰ]] # [[কোচিন শ্বিপয়াৰ্ড লিমিটেড]] # [[অৰুণ বোস]] # [[কুটিয়াাটুৰ আম]] # [[বদক্কেচিৰা]] # [[কাঞ্জিৰাপল্লী]] # [[তিৰুৰ পাণ]] # [[আট্টপ্পাদি থুৱৰা]] # [[আলাপ্পুজা সমুদ্ৰতট]] #[[কোল্লাম সমুদ্ৰতট]] #[[কোভালাম]] #[[চাভাক্কাড সমুদ্ৰতট]] #[[মুণ্ডাক্কাল সমুদতট]] #[[মাৰাৰী সমুদ্ৰতট]] #[[থ্ৰিচূৰ পুৰাম প্ৰদৰ্শনী]] #[[তিৰুমান্ধমকুন্নু পূৰাম]] #[[বৈৰাণকোডে ভেলা]] #[[আচাপ্পম]] #[[কদালুণ্ডী নদী]] #[[উপ্পালা নদী]] #[[ভাৰতপুঝা নদী]] #[[বেকাল]] #[[চলিয়াৰ নদী]] #[[চালাকুডী নদী]] #[[আচানকোভিল নদী]] #[[মুভাট্টুপুঝা]] #[[চন্দ্ৰগিৰি নদী]] #[[শ্বিৰিয়া নদী]] #[[কৰামনা নদী]] #[[কুটিয়াদি]] {{refend}} ===[[সদস্য:যদুমণি|যদুমণি]]=== {{refbegin|2}} # [[আই এন এছ ভেণ্ডুৰুথি]] # [[দক্ষিণ নৌসেনাৰ কমাণ্ড]] # [[পল্লুৰুথী সাহায্য বন্দোবস্ত]] # [[মডেল অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, কোচি]] # [[যোগাযোগ আৰু ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন বিদ্যালয়, কোচি]] # [[অমৃতা হাস্পতাল, কোচি]] # [[চান্টা ক্ৰুজ কেথেড্ৰেল বেচিলিকা, কোচি]] # [[নেডুম্বাছেৰী]] # [[ইনফ'পাৰ্ক কোচি]] # [[এৰিছেৰী]] # [[পুথুৱাইপ]] # [[চাটনি]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কণ্টেইনাৰ ট্ৰেন্সশ্বিপমেণ্ট টাৰ্মিনেল, কোচি]] # [[কোচি পৌৰ নিগম]] # [[মুজিৰিছ]] # [[বৃহত্তৰ কোচিন উন্নয়ন কৰ্তৃপক্ষ]] # [[কোডুংগাল্লুৰ]] # [[আদিমালী]] # [[আদূৰ]] # [[পালঘাট জিলা]] # [[বদকুন্নাথন মন্দিৰ]] # [[পডণ্টিয়া কনগ্ৰেগেটা]] # [[মাখন]] # [[মালাবাৰ মাছৰ তৰকাৰী]] # [[দক্ষিণ ভাৰতীয় পৰঠা]] {{refend}} ===[[:m:User:JyotiPN|JyotiPN]]=== # [[নীলাকুইল]] # [[জৰ্জ জোচেফ কে]] ===[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]]=== {{refbegin|2}} # [[কাদালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[কেৰালা দিৱস]] # [[কান্নুৰ সমুদ্ৰ তীৰ]] # [[থোট্টাডা]] # [[কুমাৰাকম পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[পুকোড হ্ৰদ]] # [[কাবিনী নদী]] # [[মালাবাৰ ডাঙৰ-দাগযুক্ত চিভেট]] # [[মল্লপল্লী]] # [[উথ্ৰালিক্কাভু পূৰম]] # [[কাৰিভেলা]] # [[কাছাৰগোড শাৰী]] # [[বানাসুৰা লাফিংথ্ৰাছ]] # [[ক'লা-কমলা ৰঙৰ মাখি ধৰা ফ্লাইকেচাৰ]] # [[নীলা-পাখিৰ পেৰেকিট]] # [[ৰঙা পিঠিৰ ছানবাৰ্ড]] # [[ৰ'টনৰ মুক্ত ঠেংযুক্ত বাদুলি]] # [[মালাবাৰ কাঁইটীয়া ডৰমাউছ]] # [[জংঘলী আঁচযুক্ত কেৰ্কেটুৱা]] #[[ইণ্ড্ৰেলা এম্পুলা]] {{refend}} ===[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan Jyoti]]=== {{refbegin|2}} # [[আলেপ্পী সেউজীয়া ইলাচী]] # [[থোলপাভাকুথু]] # [[কম্বু (বাদ্য)]] # [[মাৰায়ুৰ গুড়]] {{refend}} ===[[সদস্য:কুমুদ ঘোষ|Kumud Ghosh]]=== {{refbegin|2}} # [[ৱাকেৰানা ফ্ৰাইনোডাৰ্মা]] # [[ইন্দিৰাণা]] # [[মাইক্ৰিক্সালাছ এড’নিছ]] # [[ইন্দিৰাণা ব্ৰাকিটাৰ্ছাছ]] # [[ইণ্ডোচিলভিৰানা ইণ্ডিকা]] # [[ৱায়ানাড বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]] # [[বিজয়লক্ষ্মী (কবি)]] # [[ইন্দিৰাণা বেডোমি]] # [[ইন্দিৰাণা চিৰাবাসী]] # [[নীলগিৰি কাঠনি পাৰ]] # [[বগাপেটীয়া কোকলোঙা]] # [[নীলগিৰি ফুলটোকা]] # [[মালাবাৰ কাঠ শালিকা]] # [[নীলগিৰি লেংগুৰ]] # [[নীলগিৰি তহৰ]] # [[মুগা জহামাল]] # [[নীলগিৰি মাৰ্টেন]] # [[সহ্যাদ্ৰিছ বন এন্দুৰ]] # [[এৰন বাউয়াৰৰ ঘৰ কেঁকোসাপ]] # [[মালাবাৰ বাঢ়ৈটোকা]] {{refend}} ===[[সদস্য:Sameer Kalita14|Sameer Kalita]]=== {{refbegin|2}} # [[মাট্টা চাউল]] # [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]] # [[ভোপাল]] # [[কেৰালাৰ বেকৱাটাৰ]] {{refend}} ===[[সদস্য:Ishanjyotibora|Ishanjyoti Bora]]=== {{refbegin|2}} # [[মাপ্পিলা সংগীত]] # [[ভাৰ্গৱী নিলয়ম]] # [[থম্পু (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[কুম্মাট্টি (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বানপ্ৰস্থম]] # [[কুট্টি শ্ৰাংক (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[য়ৱনিকা]] # [[এলিপ্পাথায়ম]] # [[কুডেভিডে]] {{refend}} ===[[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]]=== {{refbegin|2}} {{refend}} bp4394fkrnyj7z8rdvhwc0vd078q9hr 626470 626467 2026-08-12T07:31:47Z Kandarpajit Kallol 6257 626470 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]] ===[[সদস্য:AjayDas|Ajay Das]]=== {{refbegin|2}} # [[কোচি]] # [[কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ]] # [[চীনা মাছ ধৰা জাল]] # [[শবৰীমালা মন্দিৰ]] # [[পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ]] # [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] # [[কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] # [[কুডিয়াট্টম]] # [[কেট্টুভাল্লাম]] # [[জটায়ু প্ৰকৃতি উদ্যান]] # [[কেৰালাৰ পৰ্যটন]] # [[চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] # [[কেৰালা নটনম]] # [[কালৰিপায়াট্টু]] # [[ডাফমুট্টু]] # [[ৰচম]] # [[কেৰালাৰ সংস্কৃতিত হাতী]] # [[ত্ৰিশূৰ পূৰম]] # [[কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়]] # [[আলাপ্পুয়া]] # [[ভেম্বনাদ হ্ৰদ]] # [[কেৰালাৰ দেৱাল চিত্ৰকলা]] # [[চেগুন সংগ্ৰহালয়]] # [[চৰ্দাৰ বল্লভভাই পেটেল আৰক্ষী সংগ্ৰহালয়]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কয়ৰ সংগ্ৰহালয়]] # [[তালপাতৰ পুথি সংগ্ৰহালয়, তিৰুৱনন্তপুৰম]] # [[ভাৰতীয় বাণিজ্য সংগ্ৰহালয়]] # [[কেৰালা ভূমি সংগ্ৰহালয়]] # [[কৃষ্ণপুৰম প্ৰাসাদ]] # [[হিল পেলেচ, কোচি]] # [[কুলাথুপুড়া অৰণ্য সংগ্ৰহালয়]] # [[কুম্ভীৰ পুনৰ্বাসন আৰু গৱেষণা কেন্দ্ৰ]] # [[পৰদেশী ইহুদী উপাসনাগৃহ]] # [[পদ্মনাভপুৰম প্ৰাসাদ]] # [[শাস্তামকোট্টা হ্ৰদ]] # [[নীলগিৰি]] # [[নীলগিৰি জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল]] # [[মুন্নাৰ]] # [[প্ৰাচীৰ দ্বীপ]] # [[কাঞ্জি (খাদ‍্য)]] # [[পোংগল (খাদ‍্য)]] # [[ভাইপিন]] # [[অগস্ত্য মালা]] # [[বাণাসুৰ পাহাৰ]] # [[কেৰালাৰ সংগীত]] {{refend}} ===[[সদস্য: Duhita Ragini Kalita|Duhita Ragini Kalita]]=== {{refbegin|2}} # [[চি এছ ৰাধাদেৱী]] # [[ভাইলোপিল্লী শ্ৰীধৰ মেনন]] # [[জি দেৱৰাজন]] # [[ডন পালাথাৰা]] # [[ভৰতন]] # [[ভদ্ৰন (পৰিচালক)]] # [[কে জি জৰ্জ]] # [[আদামিন্তে মকন আবু]] # [[আই ভি শশী]] # [[উস্তাদ হোটেল]] # [[ৱায়নাড় জিলা]] # [[পেৰিয়াৰ নদী]] # [[পম্বা নদী]] # [[এল২: এমপুৰান]] # [[মিন্নাল মুৰুলী]] # [[প্ৰেমম]] # [[মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম]] # [[কুম্বালাংগী নাইটছ]] # [[মায়ানদী]] # [[ক্লাছমেটছ (২০০৬ চনৰ চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বেংগালুৰু ডেজ]] # [[ট্ৰাফিক ( ২০১১ চনৰ চলচ্চিত্ৰ )]] # [[পথেমৰী]] # [[থুদৰম]] # [[চেলিম কুমাৰ]] # [[এন্নু নিন্তে মইদিন]] # [[কে. ভি. ডমিনিক]] # [[ভি. আৰ. প্ৰবোধচন্দ্ৰন নায়াৰ]] # [[শ্ৰীথা শিৱদাস]] # [[ৰম্যা নাম্বীচান]] {{refend}} ===[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]]=== {{refbegin|2}} # [[আৰাট্টুপুঝা পূৰম]] # [[ৰেৱতী পট্টথানম]] # [[কুট্টিপুঝা কৃষ্ণ পিল্লাই]] # [[লুচিফাৰ (২০১৯ চনৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ)]] # [[দক্ষিণ এছিয়ান আচাৰ]] # [[কলৰ চিপচ]] # [[পুলিচেৰী]] # [[খিচড়ী]] # [[কালান]] # [[ফ'ৰ্ট কোচি]] # [[দাইল]] # [[এদায়ুৰ জলকীয়া]] # [[মুণ্ডু]] # [[চেট্টীকুলংগৰা কুম্ভ ভৰণী]] # [[কুম্মাট্টিকলি]] # [[কোচি-মুজিৰিছ বিয়েনেল]] # [[কোচিন বন্দৰ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[ওচিৰাকালি]] # [[ইৰুপাথীয়েট্টম ওনাম]] # [[থিৰুভাথিৰা]] # [[নীলমপেৰুৰ পদয়নী]] # [[বুওন নাটাল]] # [[ভল্লা সাদ্যা]] # [[চেম্বাই সংগীত উৎসৱ]] # [[আনাউট্টি]] # [[ছাইন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[অনাপোট্টান]] # [[তাত্তামংগলম কুথিৰা ভেলা]] # [[অ'লান]] # [[থোৰান]] # [[পাৰ্ল মানে]] # [[পাজহাম প্ৰধমন]] # [[লিচি]] {{refend}} ===[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|Naruna Baruah]]=== {{refbegin|2}} # [[চুন্দন ভল্লাম]] # [[বালাৰামপুৰম]] # [[জিলা পৰ্যটন প্ৰসাৰ পৰিষদ (কেৰালা)]] # [[উইলিংডন দ্বীপ]] # [[সুবি সুৰেশ]] # [[চাভিট্টু নাদকম]] # [[থ্ৰিচূৰ]] # [[কোচিন শ্বিপয়াৰ্ড লিমিটেড]] # [[অৰুণ বোস]] # [[কুটিয়াাটুৰ আম]] # [[বদক্কেচিৰা]] # [[কাঞ্জিৰাপল্লী]] # [[তিৰুৰ পাণ]] # [[আট্টপ্পাদি থুৱৰা]] # [[আলাপ্পুজা সমুদ্ৰতট]] #[[কোল্লাম সমুদ্ৰতট]] #[[কোভালাম]] #[[চাভাক্কাড সমুদ্ৰতট]] #[[মুণ্ডাক্কাল সমুদতট]] #[[মাৰাৰী সমুদ্ৰতট]] #[[থ্ৰিচূৰ পুৰাম প্ৰদৰ্শনী]] #[[তিৰুমান্ধমকুন্নু পূৰাম]] #[[বৈৰাণকোডে ভেলা]] #[[আচাপ্পম]] #[[কদালুণ্ডী নদী]] #[[উপ্পালা নদী]] #[[ভাৰতপুঝা নদী]] #[[বেকাল]] #[[চলিয়াৰ নদী]] #[[চালাকুডী নদী]] #[[আচানকোভিল নদী]] #[[মুভাট্টুপুঝা]] #[[চন্দ্ৰগিৰি নদী]] #[[শ্বিৰিয়া নদী]] #[[কৰামনা নদী]] #[[কুটিয়াদি]] {{refend}} ===[[সদস্য:যদুমণি|যদুমণি]]=== {{refbegin|2}} # [[আই এন এছ ভেণ্ডুৰুথি]] # [[দক্ষিণ নৌসেনাৰ কমাণ্ড]] # [[পল্লুৰুথী সাহায্য বন্দোবস্ত]] # [[মডেল অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, কোচি]] # [[যোগাযোগ আৰু ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন বিদ্যালয়, কোচি]] # [[অমৃতা হাস্পতাল, কোচি]] # [[চান্টা ক্ৰুজ কেথেড্ৰেল বেচিলিকা, কোচি]] # [[নেডুম্বাছেৰী]] # [[ইনফ'পাৰ্ক কোচি]] # [[এৰিছেৰী]] # [[পুথুৱাইপ]] # [[চাটনি]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কণ্টেইনাৰ ট্ৰেন্সশ্বিপমেণ্ট টাৰ্মিনেল, কোচি]] # [[কোচি পৌৰ নিগম]] # [[মুজিৰিছ]] # [[বৃহত্তৰ কোচিন উন্নয়ন কৰ্তৃপক্ষ]] # [[কোডুংগাল্লুৰ]] # [[আদিমালী]] # [[আদূৰ]] # [[পালঘাট জিলা]] # [[বদকুন্নাথন মন্দিৰ]] # [[পডণ্টিয়া কনগ্ৰেগেটা]] # [[মাখন]] # [[মালাবাৰ মাছৰ তৰকাৰী]] # [[দক্ষিণ ভাৰতীয় পৰঠা]] {{refend}} ===[[:m:User:JyotiPN|JyotiPN]]=== # [[নীলাকুইল]] # [[জৰ্জ জোচেফ কে]] ===[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]]=== {{refbegin|2}} # [[কাদালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[কেৰালা দিৱস]] # [[কান্নুৰ সমুদ্ৰ তীৰ]] # [[থোট্টাডা]] # [[কুমাৰাকম পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[পুকোড হ্ৰদ]] # [[কাবিনী নদী]] # [[মালাবাৰ ডাঙৰ-দাগযুক্ত চিভেট]] # [[মল্লপল্লী]] # [[উথ্ৰালিক্কাভু পূৰম]] # [[কাৰিভেলা]] # [[কাছাৰগোড শাৰী]] # [[বানাসুৰা লাফিংথ্ৰাছ]] # [[ক'লা-কমলা ৰঙৰ মাখি ধৰা ফ্লাইকেচাৰ]] # [[নীলা-পাখিৰ পেৰেকিট]] # [[ৰঙা পিঠিৰ ছানবাৰ্ড]] # [[ৰ'টনৰ মুক্ত ঠেংযুক্ত বাদুলি]] # [[মালাবাৰ কাঁইটীয়া ডৰমাউছ]] # [[জংঘলী আঁচযুক্ত কেৰ্কেটুৱা]] #[[ইণ্ড্ৰেলা এম্পুলা]] {{refend}} ===[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan Jyoti]]=== {{refbegin|2}} # [[আলেপ্পী সেউজীয়া ইলাচী]] # [[থোলপাভাকুথু]] # [[কম্বু (বাদ্য)]] # [[মাৰায়ুৰ গুড়]] {{refend}} ===[[সদস্য:কুমুদ ঘোষ|Kumud Ghosh]]=== {{refbegin|2}} # [[ৱাকেৰানা ফ্ৰাইনোডাৰ্মা]] # [[ইন্দিৰাণা]] # [[মাইক্ৰিক্সালাছ এড’নিছ]] # [[ইন্দিৰাণা ব্ৰাকিটাৰ্ছাছ]] # [[ইণ্ডোচিলভিৰানা ইণ্ডিকা]] # [[ৱায়ানাড বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]] # [[বিজয়লক্ষ্মী (কবি)]] # [[ইন্দিৰাণা বেডোমি]] # [[ইন্দিৰাণা চিৰাবাসী]] # [[নীলগিৰি কাঠনি পাৰ]] # [[বগাপেটীয়া কোকলোঙা]] # [[নীলগিৰি ফুলটোকা]] # [[মালাবাৰ কাঠ শালিকা]] # [[নীলগিৰি লেংগুৰ]] # [[নীলগিৰি তহৰ]] # [[মুগা জহামাল]] # [[নীলগিৰি মাৰ্টেন]] # [[সহ্যাদ্ৰিছ বন এন্দুৰ]] # [[এৰন বাউয়াৰৰ ঘৰ কেঁকোসাপ]] # [[মালাবাৰ বাঢ়ৈটোকা]] {{refend}} ===[[সদস্য:Sameer Kalita14|Sameer Kalita]]=== {{refbegin|2}} # [[মাট্টা চাউল]] # [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]] # [[ভোপাল]] # [[কেৰালাৰ বেকৱাটাৰ]] {{refend}} ===[[সদস্য:Ishanjyotibora|Ishanjyoti Bora]]=== {{refbegin|2}} # [[মাপ্পিলা সংগীত]] # [[ভাৰ্গৱী নিলয়ম]] # [[থম্পু (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[কুম্মাট্টি (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বানপ্ৰস্থম]] # [[কুট্টি শ্ৰাংক (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[য়ৱনিকা]] # [[এলিপ্পাথায়ম]] # [[কুডেভিডে]] {{refend}} ===[[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]]=== {{refbegin|2}} {{refend}} 5liu4xrhn4ijcwuyh2dhzt8s1ntpsxo 626481 626470 2026-08-12T07:44:54Z Kandarpajit Kallol 6257 626481 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]] ===[[সদস্য:AjayDas|Ajay Das]]=== {{refbegin|2}} # [[কোচি]] # [[কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ]] # [[চীনা মাছ ধৰা জাল]] # [[শবৰীমালা মন্দিৰ]] # [[পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ]] # [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] # [[কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] # [[কুডিয়াট্টম]] # [[কেট্টুভাল্লাম]] # [[জটায়ু প্ৰকৃতি উদ্যান]] # [[কেৰালাৰ পৰ্যটন]] # [[চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] # [[কেৰালা নটনম]] # [[কালৰিপায়াট্টু]] # [[ডাফমুট্টু]] # [[ৰচম]] # [[কেৰালাৰ সংস্কৃতিত হাতী]] # [[ত্ৰিশূৰ পূৰম]] # [[কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়]] # [[আলাপ্পুয়া]] # [[ভেম্বনাদ হ্ৰদ]] # [[কেৰালাৰ দেৱাল চিত্ৰকলা]] # [[চেগুন সংগ্ৰহালয়]] # [[চৰ্দাৰ বল্লভভাই পেটেল আৰক্ষী সংগ্ৰহালয়]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কয়ৰ সংগ্ৰহালয়]] # [[তালপাতৰ পুথি সংগ্ৰহালয়, তিৰুৱনন্তপুৰম]] # [[ভাৰতীয় বাণিজ্য সংগ্ৰহালয়]] # [[কেৰালা ভূমি সংগ্ৰহালয়]] # [[কৃষ্ণপুৰম প্ৰাসাদ]] # [[হিল পেলেচ, কোচি]] # [[কুলাথুপুড়া অৰণ্য সংগ্ৰহালয়]] # [[কুম্ভীৰ পুনৰ্বাসন আৰু গৱেষণা কেন্দ্ৰ]] # [[পৰদেশী ইহুদী উপাসনাগৃহ]] # [[পদ্মনাভপুৰম প্ৰাসাদ]] # [[শাস্তামকোট্টা হ্ৰদ]] # [[নীলগিৰি]] # [[নীলগিৰি জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল]] # [[মুন্নাৰ]] # [[প্ৰাচীৰ দ্বীপ]] # [[কাঞ্জি (খাদ‍্য)]] # [[পোংগল (খাদ‍্য)]] # [[ভাইপিন]] # [[অগস্ত্য মালা]] # [[বাণাসুৰ পাহাৰ]] # [[কেৰালাৰ সংগীত]] {{refend}} ===[[সদস্য: Duhita Ragini Kalita|Duhita Ragini Kalita]]=== {{refbegin|2}} # [[চি এছ ৰাধাদেৱী]] # [[ভাইলোপিল্লী শ্ৰীধৰ মেনন]] # [[জি দেৱৰাজন]] # [[ডন পালাথাৰা]] # [[ভৰতন]] # [[ভদ্ৰন (পৰিচালক)]] # [[কে জি জৰ্জ]] # [[আদামিন্তে মকন আবু]] # [[আই ভি শশী]] # [[উস্তাদ হোটেল]] # [[ৱায়নাড় জিলা]] # [[পেৰিয়াৰ নদী]] # [[পম্বা নদী]] # [[এল২: এমপুৰান]] # [[মিন্নাল মুৰুলী]] # [[প্ৰেমম]] # [[মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম]] # [[কুম্বালাংগী নাইটছ]] # [[মায়ানদী]] # [[ক্লাছমেটছ (২০০৬ চনৰ চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বেংগালুৰু ডেজ]] # [[ট্ৰাফিক ( ২০১১ চনৰ চলচ্চিত্ৰ )]] # [[পথেমৰী]] # [[থুদৰম]] # [[চেলিম কুমাৰ]] # [[এন্নু নিন্তে মইদিন]] # [[কে. ভি. ডমিনিক]] # [[ভি. আৰ. প্ৰবোধচন্দ্ৰন নায়াৰ]] # [[শ্ৰীথা শিৱদাস]] # [[ৰম্যা নাম্বীচান]] {{refend}} ===[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]]=== {{refbegin|2}} # [[আৰাট্টুপুঝা পূৰম]] # [[ৰেৱতী পট্টথানম]] # [[কুট্টিপুঝা কৃষ্ণ পিল্লাই]] # [[লুচিফাৰ (২০১৯ চনৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ)]] # [[দক্ষিণ এছিয়ান আচাৰ]] # [[কলৰ চিপচ]] # [[পুলিচেৰী]] # [[খিচড়ী]] # [[কালান]] # [[ফ'ৰ্ট কোচি]] # [[দাইল]] # [[এদায়ুৰ জলকীয়া]] # [[মুণ্ডু]] # [[চেট্টীকুলংগৰা কুম্ভ ভৰণী]] # [[কুম্মাট্টিকলি]] # [[কোচি-মুজিৰিছ বিয়েনেল]] # [[কোচিন বন্দৰ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[ওচিৰাকালি]] # [[ইৰুপাথীয়েট্টম ওনাম]] # [[থিৰুভাথিৰা]] # [[নীলমপেৰুৰ পদয়নী]] # [[বুওন নাটাল]] # [[ভল্লা সাদ্যা]] # [[চেম্বাই সংগীত উৎসৱ]] # [[আনাউট্টি]] # [[ছাইন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[অনাপোট্টান]] # [[তাত্তামংগলম কুথিৰা ভেলা]] # [[অ'লান]] # [[থোৰান]] # [[পাৰ্ল মানে]] # [[পাজহাম প্ৰধমন]] # [[লিচি]] # [[আন্না ৰাজন]] {{refend}} ===[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|Naruna Baruah]]=== {{refbegin|2}} # [[চুন্দন ভল্লাম]] # [[বালাৰামপুৰম]] # [[জিলা পৰ্যটন প্ৰসাৰ পৰিষদ (কেৰালা)]] # [[উইলিংডন দ্বীপ]] # [[সুবি সুৰেশ]] # [[চাভিট্টু নাদকম]] # [[থ্ৰিচূৰ]] # [[কোচিন শ্বিপয়াৰ্ড লিমিটেড]] # [[অৰুণ বোস]] # [[কুটিয়াাটুৰ আম]] # [[বদক্কেচিৰা]] # [[কাঞ্জিৰাপল্লী]] # [[তিৰুৰ পাণ]] # [[আট্টপ্পাদি থুৱৰা]] # [[আলাপ্পুজা সমুদ্ৰতট]] #[[কোল্লাম সমুদ্ৰতট]] #[[কোভালাম]] #[[চাভাক্কাড সমুদ্ৰতট]] #[[মুণ্ডাক্কাল সমুদতট]] #[[মাৰাৰী সমুদ্ৰতট]] #[[থ্ৰিচূৰ পুৰাম প্ৰদৰ্শনী]] #[[তিৰুমান্ধমকুন্নু পূৰাম]] #[[বৈৰাণকোডে ভেলা]] #[[আচাপ্পম]] #[[কদালুণ্ডী নদী]] #[[উপ্পালা নদী]] #[[ভাৰতপুঝা নদী]] #[[বেকাল]] #[[চলিয়াৰ নদী]] #[[চালাকুডী নদী]] #[[আচানকোভিল নদী]] #[[মুভাট্টুপুঝা]] #[[চন্দ্ৰগিৰি নদী]] #[[শ্বিৰিয়া নদী]] #[[কৰামনা নদী]] #[[কুটিয়াদি]] {{refend}} ===[[সদস্য:যদুমণি|যদুমণি]]=== {{refbegin|2}} # [[আই এন এছ ভেণ্ডুৰুথি]] # [[দক্ষিণ নৌসেনাৰ কমাণ্ড]] # [[পল্লুৰুথী সাহায্য বন্দোবস্ত]] # [[মডেল অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, কোচি]] # [[যোগাযোগ আৰু ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন বিদ্যালয়, কোচি]] # [[অমৃতা হাস্পতাল, কোচি]] # [[চান্টা ক্ৰুজ কেথেড্ৰেল বেচিলিকা, কোচি]] # [[নেডুম্বাছেৰী]] # [[ইনফ'পাৰ্ক কোচি]] # [[এৰিছেৰী]] # [[পুথুৱাইপ]] # [[চাটনি]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কণ্টেইনাৰ ট্ৰেন্সশ্বিপমেণ্ট টাৰ্মিনেল, কোচি]] # [[কোচি পৌৰ নিগম]] # [[মুজিৰিছ]] # [[বৃহত্তৰ কোচিন উন্নয়ন কৰ্তৃপক্ষ]] # [[কোডুংগাল্লুৰ]] # [[আদিমালী]] # [[আদূৰ]] # [[পালঘাট জিলা]] # [[বদকুন্নাথন মন্দিৰ]] # [[পডণ্টিয়া কনগ্ৰেগেটা]] # [[মাখন]] # [[মালাবাৰ মাছৰ তৰকাৰী]] # [[দক্ষিণ ভাৰতীয় পৰঠা]] {{refend}} ===[[:m:User:JyotiPN|JyotiPN]]=== # [[নীলাকুইল]] # [[জৰ্জ জোচেফ কে]] ===[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]]=== {{refbegin|2}} # [[কাদালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[কেৰালা দিৱস]] # [[কান্নুৰ সমুদ্ৰ তীৰ]] # [[থোট্টাডা]] # [[কুমাৰাকম পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[পুকোড হ্ৰদ]] # [[কাবিনী নদী]] # [[মালাবাৰ ডাঙৰ-দাগযুক্ত চিভেট]] # [[মল্লপল্লী]] # [[উথ্ৰালিক্কাভু পূৰম]] # [[কাৰিভেলা]] # [[কাছাৰগোড শাৰী]] # [[বানাসুৰা লাফিংথ্ৰাছ]] # [[ক'লা-কমলা ৰঙৰ মাখি ধৰা ফ্লাইকেচাৰ]] # [[নীলা-পাখিৰ পেৰেকিট]] # [[ৰঙা পিঠিৰ ছানবাৰ্ড]] # [[ৰ'টনৰ মুক্ত ঠেংযুক্ত বাদুলি]] # [[মালাবাৰ কাঁইটীয়া ডৰমাউছ]] # [[জংঘলী আঁচযুক্ত কেৰ্কেটুৱা]] #[[ইণ্ড্ৰেলা এম্পুলা]] {{refend}} ===[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan Jyoti]]=== {{refbegin|2}} # [[আলেপ্পী সেউজীয়া ইলাচী]] # [[থোলপাভাকুথু]] # [[কম্বু (বাদ্য)]] # [[মাৰায়ুৰ গুড়]] {{refend}} ===[[সদস্য:কুমুদ ঘোষ|Kumud Ghosh]]=== {{refbegin|2}} # [[ৱাকেৰানা ফ্ৰাইনোডাৰ্মা]] # [[ইন্দিৰাণা]] # [[মাইক্ৰিক্সালাছ এড’নিছ]] # [[ইন্দিৰাণা ব্ৰাকিটাৰ্ছাছ]] # [[ইণ্ডোচিলভিৰানা ইণ্ডিকা]] # [[ৱায়ানাড বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]] # [[বিজয়লক্ষ্মী (কবি)]] # [[ইন্দিৰাণা বেডোমি]] # [[ইন্দিৰাণা চিৰাবাসী]] # [[নীলগিৰি কাঠনি পাৰ]] # [[বগাপেটীয়া কোকলোঙা]] # [[নীলগিৰি ফুলটোকা]] # [[মালাবাৰ কাঠ শালিকা]] # [[নীলগিৰি লেংগুৰ]] # [[নীলগিৰি তহৰ]] # [[মুগা জহামাল]] # [[নীলগিৰি মাৰ্টেন]] # [[সহ্যাদ্ৰিছ বন এন্দুৰ]] # [[এৰন বাউয়াৰৰ ঘৰ কেঁকোসাপ]] # [[মালাবাৰ বাঢ়ৈটোকা]] {{refend}} ===[[সদস্য:Sameer Kalita14|Sameer Kalita]]=== {{refbegin|2}} # [[মাট্টা চাউল]] # [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]] # [[ভোপাল]] # [[কেৰালাৰ বেকৱাটাৰ]] {{refend}} ===[[সদস্য:Ishanjyotibora|Ishanjyoti Bora]]=== {{refbegin|2}} # [[মাপ্পিলা সংগীত]] # [[ভাৰ্গৱী নিলয়ম]] # [[থম্পু (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[কুম্মাট্টি (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বানপ্ৰস্থম]] # [[কুট্টি শ্ৰাংক (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[য়ৱনিকা]] # [[এলিপ্পাথায়ম]] # [[কুডেভিডে]] {{refend}} ===[[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]]=== {{refbegin|2}} {{refend}} atonjv88oopajuj3yzy4e42lqt9dizn 626490 626481 2026-08-12T07:58:31Z Kandarpajit Kallol 6257 626490 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]] ===[[সদস্য:AjayDas|Ajay Das]]=== {{refbegin|2}} # [[কোচি]] # [[কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ]] # [[চীনা মাছ ধৰা জাল]] # [[শবৰীমালা মন্দিৰ]] # [[পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ]] # [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] # [[কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] # [[কুডিয়াট্টম]] # [[কেট্টুভাল্লাম]] # [[জটায়ু প্ৰকৃতি উদ্যান]] # [[কেৰালাৰ পৰ্যটন]] # [[চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] # [[কেৰালা নটনম]] # [[কালৰিপায়াট্টু]] # [[ডাফমুট্টু]] # [[ৰচম]] # [[কেৰালাৰ সংস্কৃতিত হাতী]] # [[ত্ৰিশূৰ পূৰম]] # [[কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়]] # [[আলাপ্পুয়া]] # [[ভেম্বনাদ হ্ৰদ]] # [[কেৰালাৰ দেৱাল চিত্ৰকলা]] # [[চেগুন সংগ্ৰহালয়]] # [[চৰ্দাৰ বল্লভভাই পেটেল আৰক্ষী সংগ্ৰহালয়]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কয়ৰ সংগ্ৰহালয়]] # [[তালপাতৰ পুথি সংগ্ৰহালয়, তিৰুৱনন্তপুৰম]] # [[ভাৰতীয় বাণিজ্য সংগ্ৰহালয়]] # [[কেৰালা ভূমি সংগ্ৰহালয়]] # [[কৃষ্ণপুৰম প্ৰাসাদ]] # [[হিল পেলেচ, কোচি]] # [[কুলাথুপুড়া অৰণ্য সংগ্ৰহালয়]] # [[কুম্ভীৰ পুনৰ্বাসন আৰু গৱেষণা কেন্দ্ৰ]] # [[পৰদেশী ইহুদী উপাসনাগৃহ]] # [[পদ্মনাভপুৰম প্ৰাসাদ]] # [[শাস্তামকোট্টা হ্ৰদ]] # [[নীলগিৰি]] # [[নীলগিৰি জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল]] # [[মুন্নাৰ]] # [[প্ৰাচীৰ দ্বীপ]] # [[কাঞ্জি (খাদ‍্য)]] # [[পোংগল (খাদ‍্য)]] # [[ভাইপিন]] # [[অগস্ত্য মালা]] # [[বাণাসুৰ পাহাৰ]] # [[কেৰালাৰ সংগীত]] {{refend}} ===[[সদস্য: Duhita Ragini Kalita|Duhita Ragini Kalita]]=== {{refbegin|2}} # [[চি এছ ৰাধাদেৱী]] # [[ভাইলোপিল্লী শ্ৰীধৰ মেনন]] # [[জি দেৱৰাজন]] # [[ডন পালাথাৰা]] # [[ভৰতন]] # [[ভদ্ৰন (পৰিচালক)]] # [[কে জি জৰ্জ]] # [[আদামিন্তে মকন আবু]] # [[আই ভি শশী]] # [[উস্তাদ হোটেল]] # [[ৱায়নাড় জিলা]] # [[পেৰিয়াৰ নদী]] # [[পম্বা নদী]] # [[এল২: এমপুৰান]] # [[মিন্নাল মুৰুলী]] # [[প্ৰেমম]] # [[মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম]] # [[কুম্বালাংগী নাইটছ]] # [[মায়ানদী]] # [[ক্লাছমেটছ (২০০৬ চনৰ চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বেংগালুৰু ডেজ]] # [[ট্ৰাফিক ( ২০১১ চনৰ চলচ্চিত্ৰ )]] # [[পথেমৰী]] # [[থুদৰম]] # [[চেলিম কুমাৰ]] # [[এন্নু নিন্তে মইদিন]] # [[কে. ভি. ডমিনিক]] # [[ভি. আৰ. প্ৰবোধচন্দ্ৰন নায়াৰ]] # [[শ্ৰীথা শিৱদাস]] # [[ৰম্যা নাম্বীচান]] {{refend}} ===[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]]=== {{refbegin|2}} # [[আৰাট্টুপুঝা পূৰম]] # [[ৰেৱতী পট্টথানম]] # [[কুট্টিপুঝা কৃষ্ণ পিল্লাই]] # [[লুচিফাৰ (২০১৯ চনৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ)]] # [[দক্ষিণ এছিয়ান আচাৰ]] # [[কলৰ চিপচ]] # [[পুলিচেৰী]] # [[খিচড়ী]] # [[কালান]] # [[ফ'ৰ্ট কোচি]] # [[দাইল]] # [[এদায়ুৰ জলকীয়া]] # [[মুণ্ডু]] # [[চেট্টীকুলংগৰা কুম্ভ ভৰণী]] # [[কুম্মাট্টিকলি]] # [[কোচি-মুজিৰিছ বিয়েনেল]] # [[কোচিন বন্দৰ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[ওচিৰাকালি]] # [[ইৰুপাথীয়েট্টম ওনাম]] # [[থিৰুভাথিৰা]] # [[নীলমপেৰুৰ পদয়নী]] # [[বুওন নাটাল]] # [[ভল্লা সাদ্যা]] # [[চেম্বাই সংগীত উৎসৱ]] # [[আনাউট্টি]] # [[ছাইন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[অনাপোট্টান]] # [[তাত্তামংগলম কুথিৰা ভেলা]] # [[অ'লান]] # [[থোৰান]] # [[পাৰ্ল মানে]] # [[পাজহাম প্ৰধমন]] # [[লিচি]] # [[আন্না ৰাজন]] # [[আশা শৰৎ]] {{refend}} ===[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|Naruna Baruah]]=== {{refbegin|2}} # [[চুন্দন ভল্লাম]] # [[বালাৰামপুৰম]] # [[জিলা পৰ্যটন প্ৰসাৰ পৰিষদ (কেৰালা)]] # [[উইলিংডন দ্বীপ]] # [[সুবি সুৰেশ]] # [[চাভিট্টু নাদকম]] # [[থ্ৰিচূৰ]] # [[কোচিন শ্বিপয়াৰ্ড লিমিটেড]] # [[অৰুণ বোস]] # [[কুটিয়াাটুৰ আম]] # [[বদক্কেচিৰা]] # [[কাঞ্জিৰাপল্লী]] # [[তিৰুৰ পাণ]] # [[আট্টপ্পাদি থুৱৰা]] # [[আলাপ্পুজা সমুদ্ৰতট]] #[[কোল্লাম সমুদ্ৰতট]] #[[কোভালাম]] #[[চাভাক্কাড সমুদ্ৰতট]] #[[মুণ্ডাক্কাল সমুদতট]] #[[মাৰাৰী সমুদ্ৰতট]] #[[থ্ৰিচূৰ পুৰাম প্ৰদৰ্শনী]] #[[তিৰুমান্ধমকুন্নু পূৰাম]] #[[বৈৰাণকোডে ভেলা]] #[[আচাপ্পম]] #[[কদালুণ্ডী নদী]] #[[উপ্পালা নদী]] #[[ভাৰতপুঝা নদী]] #[[বেকাল]] #[[চলিয়াৰ নদী]] #[[চালাকুডী নদী]] #[[আচানকোভিল নদী]] #[[মুভাট্টুপুঝা]] #[[চন্দ্ৰগিৰি নদী]] #[[শ্বিৰিয়া নদী]] #[[কৰামনা নদী]] #[[কুটিয়াদি]] {{refend}} ===[[সদস্য:যদুমণি|যদুমণি]]=== {{refbegin|2}} # [[আই এন এছ ভেণ্ডুৰুথি]] # [[দক্ষিণ নৌসেনাৰ কমাণ্ড]] # [[পল্লুৰুথী সাহায্য বন্দোবস্ত]] # [[মডেল অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, কোচি]] # [[যোগাযোগ আৰু ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন বিদ্যালয়, কোচি]] # [[অমৃতা হাস্পতাল, কোচি]] # [[চান্টা ক্ৰুজ কেথেড্ৰেল বেচিলিকা, কোচি]] # [[নেডুম্বাছেৰী]] # [[ইনফ'পাৰ্ক কোচি]] # [[এৰিছেৰী]] # [[পুথুৱাইপ]] # [[চাটনি]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কণ্টেইনাৰ ট্ৰেন্সশ্বিপমেণ্ট টাৰ্মিনেল, কোচি]] # [[কোচি পৌৰ নিগম]] # [[মুজিৰিছ]] # [[বৃহত্তৰ কোচিন উন্নয়ন কৰ্তৃপক্ষ]] # [[কোডুংগাল্লুৰ]] # [[আদিমালী]] # [[আদূৰ]] # [[পালঘাট জিলা]] # [[বদকুন্নাথন মন্দিৰ]] # [[পডণ্টিয়া কনগ্ৰেগেটা]] # [[মাখন]] # [[মালাবাৰ মাছৰ তৰকাৰী]] # [[দক্ষিণ ভাৰতীয় পৰঠা]] {{refend}} ===[[:m:User:JyotiPN|JyotiPN]]=== # [[নীলাকুইল]] # [[জৰ্জ জোচেফ কে]] ===[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]]=== {{refbegin|2}} # [[কাদালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[কেৰালা দিৱস]] # [[কান্নুৰ সমুদ্ৰ তীৰ]] # [[থোট্টাডা]] # [[কুমাৰাকম পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[পুকোড হ্ৰদ]] # [[কাবিনী নদী]] # [[মালাবাৰ ডাঙৰ-দাগযুক্ত চিভেট]] # [[মল্লপল্লী]] # [[উথ্ৰালিক্কাভু পূৰম]] # [[কাৰিভেলা]] # [[কাছাৰগোড শাৰী]] # [[বানাসুৰা লাফিংথ্ৰাছ]] # [[ক'লা-কমলা ৰঙৰ মাখি ধৰা ফ্লাইকেচাৰ]] # [[নীলা-পাখিৰ পেৰেকিট]] # [[ৰঙা পিঠিৰ ছানবাৰ্ড]] # [[ৰ'টনৰ মুক্ত ঠেংযুক্ত বাদুলি]] # [[মালাবাৰ কাঁইটীয়া ডৰমাউছ]] # [[জংঘলী আঁচযুক্ত কেৰ্কেটুৱা]] #[[ইণ্ড্ৰেলা এম্পুলা]] {{refend}} ===[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan Jyoti]]=== {{refbegin|2}} # [[আলেপ্পী সেউজীয়া ইলাচী]] # [[থোলপাভাকুথু]] # [[কম্বু (বাদ্য)]] # [[মাৰায়ুৰ গুড়]] {{refend}} ===[[সদস্য:কুমুদ ঘোষ|Kumud Ghosh]]=== {{refbegin|2}} # [[ৱাকেৰানা ফ্ৰাইনোডাৰ্মা]] # [[ইন্দিৰাণা]] # [[মাইক্ৰিক্সালাছ এড’নিছ]] # [[ইন্দিৰাণা ব্ৰাকিটাৰ্ছাছ]] # [[ইণ্ডোচিলভিৰানা ইণ্ডিকা]] # [[ৱায়ানাড বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]] # [[বিজয়লক্ষ্মী (কবি)]] # [[ইন্দিৰাণা বেডোমি]] # [[ইন্দিৰাণা চিৰাবাসী]] # [[নীলগিৰি কাঠনি পাৰ]] # [[বগাপেটীয়া কোকলোঙা]] # [[নীলগিৰি ফুলটোকা]] # [[মালাবাৰ কাঠ শালিকা]] # [[নীলগিৰি লেংগুৰ]] # [[নীলগিৰি তহৰ]] # [[মুগা জহামাল]] # [[নীলগিৰি মাৰ্টেন]] # [[সহ্যাদ্ৰিছ বন এন্দুৰ]] # [[এৰন বাউয়াৰৰ ঘৰ কেঁকোসাপ]] # [[মালাবাৰ বাঢ়ৈটোকা]] {{refend}} ===[[সদস্য:Sameer Kalita14|Sameer Kalita]]=== {{refbegin|2}} # [[মাট্টা চাউল]] # [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]] # [[ভোপাল]] # [[কেৰালাৰ বেকৱাটাৰ]] {{refend}} ===[[সদস্য:Ishanjyotibora|Ishanjyoti Bora]]=== {{refbegin|2}} # [[মাপ্পিলা সংগীত]] # [[ভাৰ্গৱী নিলয়ম]] # [[থম্পু (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[কুম্মাট্টি (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বানপ্ৰস্থম]] # [[কুট্টি শ্ৰাংক (চলচ্চিত্ৰ)]] # [[য়ৱনিকা]] # [[এলিপ্পাথায়ম]] # [[কুডেভিডে]] {{refend}} ===[[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]]=== {{refbegin|2}} {{refend}} 7og2mr0w2wqinfc5v3eftukr6l08boa 0 138092 626378 619568 2026-08-12T04:32:41Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 626378 wikitext text/x-wiki {{Infobox military installation | name = আই এন এছ ভেণ্ডুৰুথি | native_name = | part_of = | location = [[উইলিংডন দ্বীপ]], কোচি, [[কেৰালা]], ভাৰত, ৬৮২০০৪ | image = INS Venduruthy celebrates its 79th Anniversary 02.jpg | caption = ২০২২ চনত ইয়াৰ ৭৯বছৰীয়া জয়ন্তীত | pushpin_map = | map_size = | map_alt = | map_caption = | coordinates = | type = | code = | owner = [[ভাৰতীয় নৌসেনা]] | controlled_by = [[ভাৰত চৰকাৰ]]। | built = ২৩ জুন ১৯৪৩ (কমিচন) | builder = | materials = | height = | in_use = ১৯৪৩–বৰ্তমান | demolished = | condition = | open_to_public = | garrison = | current_commander = [[Commodore (India)|Commodore]] ভি জেড জব | past_commanders = | occupants = [[দক্ষিণ নৌসেনাৰ কমাণ্ড]] | battles = | events = | image2 = | caption2 = }}[[ভাৰত]]ৰ [[কেৰেলা (ৰাজ্য)|কেৰালা]]ৰ [[উইলিংডন দ্বীপ]]ত অৱস্থিত ভাৰতীয় নৌসেনাৰ ঘাটি হৈছে '''আই এন এছ ভেণ্ডুৰুথী'''।<ref name="in-venduruthy">{{cite web|url=http://indiannavy.nic.in/INS_Venduruthy.html|title=INS Venduruthy|publisher=Indian Navy|access-date=2012-01-09}}</ref> ই [[দক্ষিণ নৌসেনাৰ কমাণ্ড]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে কাম কৰে। ই ভাৰতীয় নৌসেনাৰ সৰ্ববৃহৎ প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান। আই এন এছ গৰুডা হৈছে আই এন এছ ভেণ্ডুৰথীৰ ভিতৰত অৱস্থিত নৌসেনাৰ বিমান কেন্দ্ৰ। কমাণ্ডাৰ ভি জেড জব এই ঘাটিৰ কমাণ্ডিং অফিচাৰ। ই দক্ষিণ নৌসেনা কমাণ্ডৰ ভিতৰৰ সকলো প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠানক প্ৰশাসনিক সুবিধা প্ৰদান কৰে। == ইতিহাস == ১৯৩৬ চনত [[কোচি]] বন্দৰ নিৰ্মাণত সহায় কৰিবলৈ কোচি হ্ৰদৰপৰা উইলিংডন দ্বীপ পুনৰ উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল। [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]] আৰম্ভ হোৱাৰ মাত্ৰ দুদিন আগতে এই স্থানত এটা সৰু নৌসেনাৰ ইউনিট স্থাপন কৰা হৈছিল। যুদ্ধৰ সময়ত বন্দৰৰ ওচৰৰ প্ৰাথমিক বিমানবন্দৰটো ১৯৪১ চনত ৰয়েল এয়াৰ ফৰ্চলৈ হস্তান্তৰ কৰা হয়। ১৯৪৩ চনৰ ২৩ জুনত এই সুবিধাসমূহ ৰয়েল নেভিলৈ হস্তান্তৰ কৰা হয়। চলি থকা যুদ্ধৰ লগে লগে এই ঘাটিটো দ্ৰুতগতিত সম্প্ৰসাৰিত হৈ দক্ষিণ ভাৰতত ৰয়েল নেভিৰ মুখ্য কাৰ্যালয়লৈ পৰিণত হয়। ১৯৪৬ চনত যুদ্ধৰ অন্ত পৰাৰ পাছত ঘাটিটো নিৰ্জন হৈ ৰয়েল ইণ্ডিয়ান নেভিলৈ বদলি কৰা হয় যিয়ে প্ৰায় ২০ জন বিষয়া আৰু ১৩০ জন তালিকাভুক্ত লোকৰ সৰু প্ৰতিষ্ঠান এটা বজাই ৰাখিছিল। এই প্ৰতিষ্ঠানটোৰ নাম মূল ভেন্দুৰুথী দ্বীপৰ নামেৰে এইচ এম এছ চিংকৰাৰপৰা এইচ এম আই এছ ভেণ্ডুৰুথীলৈ সলনি কৰা হয়। ১৯৫০ চনৰ ২৬ [[জানুৱাৰী]]ত যেতিয়া ভাৰত গণৰাজ্যত পৰিণত হয়, তেতিয়া ইয়াৰ নাম সলনি কৰি আই এন এছ ভেণ্ডুৰথী কৰা হয়।<ref name="hindu-anniversary">{{cite news|url=http://www.hindu.com/2006/06/24/stories/2006062421530300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121026103146/http://www.hindu.com/2006/06/24/stories/2006062421530300.htm|url-status=dead|archive-date=26 October 2012|title=INS Venduruthy celebrates anniversary|date=24 June 2006|work=The Hindu|access-date=2012-01-09}}</ref> ভাৰত বিভাজনৰ পিছত নৌসেনাই তিনিটা ডাঙৰ প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান হেৰুৱাইছিল যিবোৰ পাকিস্তানৰ ডমিনিয়নত অৱস্থিত আছিল। এইবোৰৰ ঠাইত আই এন এছ ভেণ্ডুৰুথিক স্থান হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref name="mod-fromfile">{{cite web|url=http://mod.nic.in/samachar/dec15-02/html/ch13.htm|title=I.N.S. Venduruthy: Its Past and Present|publisher=Sainik Samachar, Ministry of Defence|date=20 December 1953|access-date=2012-01-09|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120207204637/http://mod.nic.in/samachar/dec15-02/html/ch13.htm|archive-date=7 February 2012}}</ref> == সুবিধাসমূহ == আই এন এছ ভেণ্ডুৰুথিত বৰ্তমান ছিমেনশ্বিপ স্কুল অনুষ্ঠিত হয়, য’ত [[ভাৰতীয় নৌসেনা]]ৰ কাৰ্যবাহী বিষয়া আৰু নাৱিক আৰু কেইবাটাও বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিদেশী নৌসেনাক প্ৰশিক্ষণ প্ৰদান কৰা হয়। এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে কোচিত ভিত্তি কৰি সেৱা, অসামৰিক কৰ্মী আৰু নৌসেনাৰ ইউনিটৰ লগতে নৌসেনাৰ এনচিচি ইউনিটৰ উপৰি এজিমালা, ৱেলিংটন, [[বেংগালুৰু]] আৰু [[লাক্ষাদ্বীপ|লক্ষদ্বীপ]] দ্বীপপুঞ্জৰ লজিষ্টিক প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰে।<ref>[http://www.defenceindia.com/20-jun-2k5/news27.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071224091305/http://www.defenceindia.com/20-jun-2k5/news27.html|date=24 December 2007}} ''Defence India'' for 20 June 2005</ref> ইয়াৰ উপৰি ইয়াত ডাইভিং স্কুল, নেভিগেচন এণ্ড ডাইৰেকচন (এনডি) স্কুল, এণ্টি-চাবমেৰিন ৱাৰফেয়াৰ (এএছডব্লিউ) স্কুল, চিগনেল স্কুল, চেণ্টাৰ ফৰ লিডাৰশ্বিপ এণ্ড বিহেভিয়াৰ ষ্টাডিজ (চিএলএবিএছ) আৰু এনআইইটিটিৰ আয়োজন কৰা হয়। '''<ref name="in-venduruthy2">{{cite web|url=http://indiannavy.nic.in/INS_Venduruthy.html|title=INS Venduruthy|publisher=Indian Navy|access-date=2012-01-09}}</ref>''' == তথ্যসূত্ৰ == ekhmcg8us1ro5hdzkkhhdzitbay16nj 626379 626378 2026-08-12T04:32:59Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:কেৰালা]] using [[WP:HC|HotCat]] 626379 wikitext text/x-wiki {{Infobox military installation | name = আই এন এছ ভেণ্ডুৰুথি | native_name = | part_of = | location = [[উইলিংডন দ্বীপ]], কোচি, [[কেৰালা]], ভাৰত, ৬৮২০০৪ | image = INS Venduruthy celebrates its 79th Anniversary 02.jpg | caption = ২০২২ চনত ইয়াৰ ৭৯বছৰীয়া জয়ন্তীত | pushpin_map = | map_size = | map_alt = | map_caption = | coordinates = | type = | code = | owner = [[ভাৰতীয় নৌসেনা]] | controlled_by = [[ভাৰত চৰকাৰ]]। | built = ২৩ জুন ১৯৪৩ (কমিচন) | builder = | materials = | height = | in_use = ১৯৪৩–বৰ্তমান | demolished = | condition = | open_to_public = | garrison = | current_commander = [[Commodore (India)|Commodore]] ভি জেড জব | past_commanders = | occupants = [[দক্ষিণ নৌসেনাৰ কমাণ্ড]] | battles = | events = | image2 = | caption2 = }}[[ভাৰত]]ৰ [[কেৰেলা (ৰাজ্য)|কেৰালা]]ৰ [[উইলিংডন দ্বীপ]]ত অৱস্থিত ভাৰতীয় নৌসেনাৰ ঘাটি হৈছে '''আই এন এছ ভেণ্ডুৰুথী'''।<ref name="in-venduruthy">{{cite web|url=http://indiannavy.nic.in/INS_Venduruthy.html|title=INS Venduruthy|publisher=Indian Navy|access-date=2012-01-09}}</ref> ই [[দক্ষিণ নৌসেনাৰ কমাণ্ড]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে কাম কৰে। ই ভাৰতীয় নৌসেনাৰ সৰ্ববৃহৎ প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান। আই এন এছ গৰুডা হৈছে আই এন এছ ভেণ্ডুৰথীৰ ভিতৰত অৱস্থিত নৌসেনাৰ বিমান কেন্দ্ৰ। কমাণ্ডাৰ ভি জেড জব এই ঘাটিৰ কমাণ্ডিং অফিচাৰ। ই দক্ষিণ নৌসেনা কমাণ্ডৰ ভিতৰৰ সকলো প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠানক প্ৰশাসনিক সুবিধা প্ৰদান কৰে। == ইতিহাস == ১৯৩৬ চনত [[কোচি]] বন্দৰ নিৰ্মাণত সহায় কৰিবলৈ কোচি হ্ৰদৰপৰা উইলিংডন দ্বীপ পুনৰ উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল। [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]] আৰম্ভ হোৱাৰ মাত্ৰ দুদিন আগতে এই স্থানত এটা সৰু নৌসেনাৰ ইউনিট স্থাপন কৰা হৈছিল। যুদ্ধৰ সময়ত বন্দৰৰ ওচৰৰ প্ৰাথমিক বিমানবন্দৰটো ১৯৪১ চনত ৰয়েল এয়াৰ ফৰ্চলৈ হস্তান্তৰ কৰা হয়। ১৯৪৩ চনৰ ২৩ জুনত এই সুবিধাসমূহ ৰয়েল নেভিলৈ হস্তান্তৰ কৰা হয়। চলি থকা যুদ্ধৰ লগে লগে এই ঘাটিটো দ্ৰুতগতিত সম্প্ৰসাৰিত হৈ দক্ষিণ ভাৰতত ৰয়েল নেভিৰ মুখ্য কাৰ্যালয়লৈ পৰিণত হয়। ১৯৪৬ চনত যুদ্ধৰ অন্ত পৰাৰ পাছত ঘাটিটো নিৰ্জন হৈ ৰয়েল ইণ্ডিয়ান নেভিলৈ বদলি কৰা হয় যিয়ে প্ৰায় ২০ জন বিষয়া আৰু ১৩০ জন তালিকাভুক্ত লোকৰ সৰু প্ৰতিষ্ঠান এটা বজাই ৰাখিছিল। এই প্ৰতিষ্ঠানটোৰ নাম মূল ভেন্দুৰুথী দ্বীপৰ নামেৰে এইচ এম এছ চিংকৰাৰপৰা এইচ এম আই এছ ভেণ্ডুৰুথীলৈ সলনি কৰা হয়। ১৯৫০ চনৰ ২৬ [[জানুৱাৰী]]ত যেতিয়া ভাৰত গণৰাজ্যত পৰিণত হয়, তেতিয়া ইয়াৰ নাম সলনি কৰি আই এন এছ ভেণ্ডুৰথী কৰা হয়।<ref name="hindu-anniversary">{{cite news|url=http://www.hindu.com/2006/06/24/stories/2006062421530300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121026103146/http://www.hindu.com/2006/06/24/stories/2006062421530300.htm|url-status=dead|archive-date=26 October 2012|title=INS Venduruthy celebrates anniversary|date=24 June 2006|work=The Hindu|access-date=2012-01-09}}</ref> ভাৰত বিভাজনৰ পিছত নৌসেনাই তিনিটা ডাঙৰ প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান হেৰুৱাইছিল যিবোৰ পাকিস্তানৰ ডমিনিয়নত অৱস্থিত আছিল। এইবোৰৰ ঠাইত আই এন এছ ভেণ্ডুৰুথিক স্থান হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref name="mod-fromfile">{{cite web|url=http://mod.nic.in/samachar/dec15-02/html/ch13.htm|title=I.N.S. Venduruthy: Its Past and Present|publisher=Sainik Samachar, Ministry of Defence|date=20 December 1953|access-date=2012-01-09|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120207204637/http://mod.nic.in/samachar/dec15-02/html/ch13.htm|archive-date=7 February 2012}}</ref> == সুবিধাসমূহ == আই এন এছ ভেণ্ডুৰুথিত বৰ্তমান ছিমেনশ্বিপ স্কুল অনুষ্ঠিত হয়, য’ত [[ভাৰতীয় নৌসেনা]]ৰ কাৰ্যবাহী বিষয়া আৰু নাৱিক আৰু কেইবাটাও বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিদেশী নৌসেনাক প্ৰশিক্ষণ প্ৰদান কৰা হয়। এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে কোচিত ভিত্তি কৰি সেৱা, অসামৰিক কৰ্মী আৰু নৌসেনাৰ ইউনিটৰ লগতে নৌসেনাৰ এনচিচি ইউনিটৰ উপৰি এজিমালা, ৱেলিংটন, [[বেংগালুৰু]] আৰু [[লাক্ষাদ্বীপ|লক্ষদ্বীপ]] দ্বীপপুঞ্জৰ লজিষ্টিক প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰে।<ref>[http://www.defenceindia.com/20-jun-2k5/news27.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071224091305/http://www.defenceindia.com/20-jun-2k5/news27.html|date=24 December 2007}} ''Defence India'' for 20 June 2005</ref> ইয়াৰ উপৰি ইয়াত ডাইভিং স্কুল, নেভিগেচন এণ্ড ডাইৰেকচন (এনডি) স্কুল, এণ্টি-চাবমেৰিন ৱাৰফেয়াৰ (এএছডব্লিউ) স্কুল, চিগনেল স্কুল, চেণ্টাৰ ফৰ লিডাৰশ্বিপ এণ্ড বিহেভিয়াৰ ষ্টাডিজ (চিএলএবিএছ) আৰু এনআইইটিটিৰ আয়োজন কৰা হয়। '''<ref name="in-venduruthy2">{{cite web|url=http://indiannavy.nic.in/INS_Venduruthy.html|title=INS Venduruthy|publisher=Indian Navy|access-date=2012-01-09}}</ref>''' == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] ghbkb792ogfcgpm61dxvn6t0g1ekizu 0 138106 626380 623728 2026-08-12T04:33:49Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:কেৰালা]] using [[WP:HC|HotCat]] 626380 wikitext text/x-wiki {{Short description|ভাৰতীয় নৌসেনাৰ কমাণ্ড}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{Use dmy dates|date=July 2023}} {{Infobox military unit | unit_name = '''ভাৰতীয় নৌসেনাৰ কমাণ্ড''' | image = File:Southern Naval Command (India).png | caption = দক্ষিণ নৌসেনাৰ কমাণ্ডৰ ক্ৰেষ্ট | dates = ১৯৭৭ | country = {{flag|India}} | branch = {{navy|India}} | type = [[Command (military formation)|কমাণ্ড]] | role = | size = | command_structure = | garrison = [[কোচি]], [[কেৰেলা]] | garrison_label = মুখ্য কাৰ্যালয় | nickname = | patron = | motto = | colors = | colors_label = | march = | mascot = | equipment = | equipment_label = | battles = | anniversaries = | decorations = | battle_honours = <!-- Commanders --> | commander1 = ভাইচ এডমিৰেল সমীৰ ছাক্সেনা, এভিএছএম, এন.এম | commander1_label = ফ্লেগ অফিচাৰ কমাণ্ডিং ইন চিফ | commander2 = ৰিয়াৰ এডমিৰেল প্ৰকাশ গোপালন | commander2_label = মুখ্য কৰ্মচাৰী | commander3 = | commander3_label = | notable_commanders = <!-- Insignia --> | identification_symbol = | identification_symbol_label = | identification_symbol_2 = | identification_symbol_2_label = }} ভাৰতীয় নৌসেনাৰ তিনিটা, কমাণ্ড পৰ্যায়ৰ গঠনৰ ভিতৰত দক্ষিণ নৌসেনাৰ আদেশ অন্যতম। দক্ষিণ নৌসেনাৰ কমাণ্ড ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ নৌসেনাৰ কমাণ্ড আৰু ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[কেৰেলা (ৰাজ্য)|কেৰেলা]]ৰ [[কোচি]]ত আই এন এছ ভেণ্ডুৰুথিত আছে। ই ভাৰতীয় নৌসেনাৰ ট্ৰেইনিং কমাণ্ড।<ref>{{cite web|title=The Training Command|url=https://www.indiannavy.nic.in/sites/default/themes/indiannavy/images/pdf/the-training-command.pdf}}</ref> এই কমাণ্ডৰ কমাণ্ড ভাইচ এডমিৰেল পদবীৰ এজন থ্ৰী ষ্টাৰ ফ্লেগ অফিচাৰে ফ্লেগ অফিচাৰ কমাণ্ডিং-ইন-চিফ চাউদাৰ্ণ কমাণ্ড (এফ অ’ চি-ইন-চি) উপাধিৰে থাকে। ভাইচ এডমিৰেল সমীৰ ছাক্সেনা, এভিএছএম, এনএম হৈছে বৰ্তমানৰ এফঅ'চি-ইন-চি এছএনচি, যিয়ে ২০২৩ চনৰ ৩১ ডিচেম্বৰত দায়িত্ব লয়।<ref>{{cite web|title=VICE ADMIRAL V SRINIVAS TAKES OVER AS THE FLAG OFFICER COMMANDING-IN-CHIEF, SOUTHERN NAVAL COMMAND, KOCHI|url=https://pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1991948|website=pib.gov.in|access-date=31 December 2023}}</ref> == ইতিহাস == ১৯৪৭ চনৰ ১৫ আগষ্টত ভাৰতৰ স্বাধীনতা আৰু বিভাজনৰ পিছত ৰয়েল ইণ্ডিয়ান নেভিৰ জাহাজ আৰু কৰ্মী ডমিনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়া আৰু ডমিনিয়ন অৱ পাকিস্তানৰ মাজত বিভক্ত হয়। জাহাজসমূহৰ বিভাজন হৈছিল ভাৰতলৈ যোৱা বহৰৰ দুই তৃতীয়াংশ, পাকিস্তানৰ এক তৃতীয়াংশৰ ভিত্তিত।<ref>Bhatia (1977), p. 28: "Consequent on the partition of the country on 15 August 1947, two thirds of the undivided fleet and associated assets came to India."</ref> দক্ষিণ উপকূলৰ তীৰবৰ্তী প্ৰতিষ্ঠানসমূহ এজন এজনীয়া তাৰকা পদৱীধাৰী ‘কমোডোৰ কোচিন’ (COMCHIN)-ৰ নেতৃত্বত আছিল। কমোডোৰ কোচিনে পোনপটীয়াকৈ নৌসেনা প্ৰধানলৈ (Chief of the Naval Staff) প্ৰতিৱেদন দাখিল কৰিছিল। ১৯৬৭ চনত, গোৱা অঞ্চলক কমোডোৰ কোচিনৰ অধীনত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ১৯৬৮ চনৰ ১ মাৰ্চত কমোডোৰ কোচিন পদৱীটোক ‘কমোডোৰ কমাণ্ডিং চাপৰ্টিনাল নেভেল এৰিয়া’ হিচাপে পুনৰ নামকৰণ কৰা হয়। )<ref>{{cite web|title=Reorganisation of Naval Commands|url=http://pibarchive.nic.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1968-JAN-APR-DEFENCE/PDF/DEF-1968-03-02_089.pdf|website=Press Information Bureau of India - Archive|date=2 March 1968|access-date=2 February 2020}}</ref> ১৯৭০ চনৰ আগষ্ট মাহত COMSOUTH-ৰ পদৱীটো দুটা তাৰকা থকা ৰিয়াৰ এডমিৰেল পদৱীলৈ উন্নীত কৰা হয় আৰু ইয়াক ‘ফ্লেগ অফিচাৰ কমাণ্ডিং চাপৰ্টিনাল নেভেল এৰিয়া’ হিচাপে পুনৰ নামকৰণ কৰা হয়।<ref name="Kamath_command">{{cite web|title=Admiral Kamath to Command Southern Naval Area|url=http://pibarchive.nic.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1970-JUNE-DEC-MIN-OF-DEFENCE/PDF/DEF-1970-08-08_071.pdf|website=Press Information Bureau of India - Archive|date=8 August 1970|access-date=3 February 2020}}</ref> এই পদৱীটো পিছলৈ, ১৯৭৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত, তিনিটা তাৰকা থকা ভাইচ এডমিৰেল পদৱীলৈ উন্নীত কৰা হয় আৰু ‘ফ্লেগ অফিচাৰ কমাণ্ডিং-ইন-চিফ চাপৰ্টিনাল নেভেল কমাণ্ড’ হিচাপে পুনৰ নামকৰণ কৰা হয়।<ref name="upgraded_command">{{cite web|title=New Naval Command - Southern Naval Area Upgraded|url=http://pibarchive.nic.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1977-AUG-DEC-MIN-OF-DEFENCE-PART-2/PDF/DEF-1977-10-26_145.pdf|website=Press Information Bureau of India - Archive|date=26 October 1977|access-date=5 February 2020}}</ref><ref>{{cite book|last1=Hiranandani|first1=G M|title=Transition to eminence : the Indian Navy 1976-1990|year=2005|publisher=Published by Principal Director of Administration, Integrated Headquarters, Ministry of Defence (Navy) in association with Lancer Publishers|isbn=9788170622666}}</ref> ১৯৮৬ চনৰ ১ জুলাইত চাপৰ্টিনাল নেভেল কমাণ্ডক ‘ট্ৰেনিং কমাণ্ড’ (প্ৰশিক্ষণ কমাণ্ড) হিচাপে গঢ়ি তোলা হয়। সকলোবোৰ প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান এই কমাণ্ডৰ অধীনলৈ অনা হয় আৰু ইয়াৰ লগতে প্ৰশিক্ষণ নীতি প্ৰস্তুত আৰু কাৰ্যকৰী কৰাৰ দায়িত্বও ইয়াক প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{cite book|title=Transition to eminence : the Indian Navy 1976-1990|year=2005|publisher=Published by Principal Director of Administration, Integrated Headquarters, Ministry of Defence (Navy) in association with Lancer Publishers|isbn=978-8170622666}}</ref> [[চিত্ৰ:Robin K. Dhowan visits Southern Naval Command, Kochi in 2015.jpg|thumb|232x232px|নৌসেনা প্ৰধান এডমিৰেল আৰ কে ধৱনে চাপৰ্টিনাল নেভেল কমাণ্ডত গাৰ্ড অৱ অনাৰ পৰিদৰ্শন কৰিছে। ]] == দায়িত্বৰ ক্ষেত্ৰ == [[চিত্ৰ:Presentation of Naval Colours by the President.jpg|left|thumb|১৯৮৪ চনত অধ্যক্ষ জেইল সিঙৰদ্বাৰা দক্ষিণ নৌ কমাণ্ডক 'প্ৰেচিডেণ্টছ কালাৰ বঁটা' (President's Colour Award) প্ৰদান কৰা উপলক্ষ্য্য্য্যে মুকলি কৰা ডাকটিকট।" ]] দক্ষিণ নৌ কমাণ্ডৰ মুৰব্বী হ’ল 'ফ্লেগ অফিচাৰ কমাণ্ডিং-ইন-চিফ'। দক্ষিণ নৌ কমাণ্ড হৈছে ভাৰতীয় নৌসেনাৰ প্ৰশিক্ষণ কমাণ্ড, যি বিষয়া আৰু নাৱিক উভয়ৰে প্ৰাথমিক পৰ্যায়ৰপৰা উন্নত পৰ্যায়লৈকে সকলো কৰ্মীৰ প্ৰশিক্ষণৰ বাবে দায়ী। গুজৰাটৰ জামনগৰৰপৰা মহাৰাষ্ট্ৰৰ লোনাভালা, গোৱা আৰু উৰিষ্যালৈকে ইয়াৰ সহযোগী গোটসমূহ বিয়পি আছে, কিন্তু বেছিভাগ প্ৰশিক্ষণ গোট কোচিত অৱস্থিত। ভাৰতীয় নৌসেনা একাডেমীও দক্ষিণ নৌ কমাণ্ডৰ অধীনত ৰখা হৈছে।<ref>{{cite web|title=SNC Authorities & Units {{!}} Indian Navy|url=https://www.indiannavy.nic.in/node/1437|website=www.indiannavy.nic.in}}</ref> কাভাৰাট্টী দ্বীপ হৈছে লক্ষদ্বীপৰ দক্ষিণ নৌ কমাণ্ডৰ মূল নৌঘাঁটি ‘আই.এন.এছ. দ্বীপৰক্ষক’ৰ বাসস্থান। == সামৰ্থ্যসমূহ == দক্ষিণ নৌসেনাৰ কমাণ্ডত এটা ফ্লেগ অফিচাৰ ছি ট্ৰেইনিং (FOST), ১ম ট্ৰেইনিং স্কোয়াড্ৰন (১টিএছ), প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান আৰু ঘাটি, আৰু স্থল বাহিনী আৰু জৰীপ জাহাজ থাকে। ইয়াত নৌসেনাৰ বিমান ষ্টেচন, আৰু জাহাজ মেৰামতিৰ য়াৰ্ড আছে।<ref>{{cite web|url=http://indiannavy.nic.in/content/organisation-southern-naval-command-kochi|title=Organisation of Southern Naval Command, Kochi|work=Indian Navy}}</ref> == সংস্থা == দক্ষিণ নৌসেনাৰ কমাণ্ড তলত দিয়া ধৰণে সংগঠিত হৈছে:<ref>{{Cite web|url=http://indiannavy.nic.in/content/organisation|title=Organisation: Hierarchical Setup|work=Indian Navy|access-date=2016-10-17}}</ref> {| class="wikitable" ! পদবী ! বৰ্তমানৰ ! তথ্যসূত্ৰ |- |ফ্লেগ অফিচাৰ কমাণ্ডিং ইন চিফ |ভাইচ এডমিৰেল সমীৰ ছাক্সেনা, এভিএছএম, এন.এম |<ref>{{cite web |title=VICE ADMIRAL SAMEER SAXENA, AVSM, NM TAKES OVER AS THE FLAG OFFICER COMMANDING-IN-CHIEF, SOUTHERN NAVAL COMMAND |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2184727 |website=pib.gov.in |access-date=31 October 2025}}</ref> |- |চিফ অৱ ষ্টাফ |ৰিয়াৰ এডমিৰেল উপল কুণ্ডু |<ref>{{cite web |title=Rear Admiral Upal Kundu assumes charge as Chief of Staff at Southern Naval Command |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/rear-admiral-upal-kundu-assumes-charge-as-chief-of-staff-at-southern-naval-command/article67724665.ece |website=The Hindu |access-date=12 January 2024 |language=en-IN |date=9 January 2024}}</ref> |- |ভাৰতীয় নৌসেনা একাডেমীৰ কমাণ্ডেণ্ট |ভাইচ এডমিৰেল মনীষ চাধা, এভিএছএম, ভিএছএম |<ref>{{cite web |title=Indian Naval Academy |url=https://x.com/IN_NavalAcademy/status/1951202462775574624 |website=x.com |access-date=1 August 2025}}</ref> |- |সমুদ্ৰ প্ৰশিক্ষণ ফ্লেগ অফিচাৰ |ৰিয়াৰ এডমিৰেল শ্ৰীনিবাস মাদ্দুলা |<ref>{{cite web |title=Southern Naval Command |url=https://x.com/IN_HQSNC/status/1829896148662047024 |website=x.com |access-date=7 September 2024}}</ref> |- |কমাণ্ডেণ্ট নৌ যুদ্ধ মহাবিদ্যালয়, গোৱা |ৰিয়াৰ এডমিৰেল অৰ্জুন দেৱ নাইৰ, ভি এছ এম |<ref>{{cite web |title=Rear Admiral Arjun Dev Nair takes charge as commandant of Naval War College in Goa |url=https://www.thestatesman.com/india/rear-admiral-arjun-dev-nair-takes-charge-as-commandant-of-naval-war-college-in-goa-1503242889.html |website=thestatesman.com |date=22 November 2023 |access-date=26 November 2023}}</ref> |- |এডমিৰেল অধীক্ষক য়াৰ্ড - কোচি |ৰিয়াৰ এডমিৰেল সঞ্জয় শৰ্মা |<ref>{{cite web |title=Rear Admiral Sanjay Sharma Took Over as Admiral Superintendent, Naval Ship Repair Yard (KOCHI) {{!}} Indian Navy |url=https://www.indiannavy.nic.in/content/rear-admiral-sanjay-sharma-took-over-admiral-superintendent-naval-ship-repair-yard-kochi |website=www.indiannavy.nic.in}}</ref> |- |চিফ ষ্টাফ অফিচাৰ (ট্ৰেনিং) |ৰিয়াৰ এডমিৰেল দীপক সিংঘাল |<ref>{{cite web |title=Southern Naval Command |url=https://x.com/IN_HQSNC/status/1979390691836072002 |website=x.com |access-date=18 October 2025 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |} == নৌসেনাৰ ঘাটি == [[File:1 TS Ships Presenting Colour Guard at Port Victoria, Seychelles.JPG|thumb|right|300px|১ম প্ৰশিক্ষণ স্কোয়াড্ৰনৰ জাহাজ]] দক্ষিণ নৌসেনাৰ কমাণ্ডৰ অধীনত থকা নৌসেনাৰ ঘাটিসমূহ তলত দিয়া ধৰণৰ<ref>{{Cite web|title=Organisation of Southern Naval Command, Kochi|url=http://indiannavy.nic.in/content/organisation-southern-naval-command-kochi#|work=Indian Navy|access-date=2015-12-29}}</ref> {| class="wikitable sortable" ! style="text-align:left; " | ভেঁটি ! চহৰ ! style="text-align:left; " | [[States and territories of India|ৰাজ্য]] ! ভূমিকা |- |আই এন এছ দ্বীপ্ৰাক্ষক |কাৱৰত্টী | rowspan="3" |[[লাক্ষাদ্বীপ|লক্ষদ্বীপ]] |লজিষ্টিক আৰু ৰক্ষণাবেক্ষণ সমৰ্থন |- |আই এন এছ মিনিকয়<ref>{{Cite news |url=http://economictimes.indiatimes.com/news/defence/southern-naval-command-chief-reviews-security-in-lakshadweep/articleshow/51363782.cms|title=Southern Naval command chief reviews security in Lakshadweep |newspaper=The Economic Times |access-date=2016-03-13}}</ref> |মিনিকয় |ফৰৱাৰ্ড অপাৰেটিং বেছ |- |আই এন এছ এণ্ড্ৰথ (নিৰ্মাণৰত) |এণ্ড্ৰথ |ফৰৱাৰ্ড অপাৰেটিং বেছ আৰু ৰাডাৰ ষ্টেচন |- |আই এন এছ গৰুড়া | rowspan="4" |[[কোচি]] | rowspan="4" |[[কেৰেলা (ৰাজ্য)|কেৰালা]] |নৌসেনাৰ বিমান ষ্টেচন |- |আই এন এইচ এছ সঞ্জীৱনী |নৌসেনাৰ চিকিৎসালয় |- |[[আই এন এছ ভেণ্ডুৰুথি]] |লজিষ্টিক আৰু প্ৰশাসনিক সমৰ্থন |- |আই এন এছ দ্ৰোনাচাৰ্য |নৌসেনাৰ অস্ত্ৰ প্ৰশিক্ষণ |- |আই এন এছ চিলকা | rowspan="2" |চিলকা | rowspan="2" |[[ওড়িশা]] |নৌসেনাৰ প্ৰশিক্ষণ |- |আই এন এইচ এছ নিভাৰিনি |নৌসেনাৰ চিকিৎসালয় |- |আই এন এছ মাণ্ডোভি |পানাজী |[[গোৱা]] |নৌসেনাৰ প্ৰশিক্ষণ |- |আই এন এছ হামলা |[[মুম্বাই]] | rowspan="3" |[[মহাৰাষ্ট্ৰ]] |সংযুক্ত অপাৰেচন প্ৰশিক্ষণ |- |আই এন এছ শিৱাজী | rowspan="2" |লোনাৱালা |কাৰিকৰী প্ৰশিক্ষণ |- |আই এন এইচ এছ কস্তুৰী |নৌসেনাৰ চিকিৎসালয় |- |আই এন এছ ভালছুৰা |জামনগৰ |[[গুজৰাট]] |বৈদ্যুতিক সঁজুলিৰ প্ৰশিক্ষণ |- |আই এন এছ ৰাজালী |আৰাক্কোনাম | rowspan="2" |[[তামিলনাডু]] |নৌসেনাৰ বিমান ঘাটি |- |আই এন এছ অগ্ৰণী |কইম্বাটুৰ |নেতৃত্বৰ প্ৰশিক্ষণ |- |আই এন এছ জামোৰিন |এঝিমালা |[[কেৰেলা (ৰাজ্য)|কেৰালা]] |ভাৰতীয় নৌসেনা একাডেমীলৈ লজিষ্টিক আৰু ৰক্ষণাবেক্ষণৰ সহায় |- |আই এন এছ সতবাহন |[[বিশাখাপট্টনম|বিশাখাপট্টন]] |[[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ|অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ]] |ছাবমেৰিন যুদ্ধ প্ৰশিক্ষণ |} == কমাণ্ডাৰৰ তালিকা == {|class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! scope="col" style="width: 20px; " | ক্ৰমিক নং ! scope="col" style="width: 500px; " | নাম ! scope="col" style="width: 150px; " | কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে ! scope="col" style="width: 150px; " | কাৰ্যালয় এৰিলে ! scope="col" style="width: 600px; " | টোকা ! scope="col" style="width: 20px; " | তথ্যসূত্ৰসমূহ |- | colspan="6" |ভাৰপ্ৰাপ্ত কমোডৰ কোচিন (COMCHIN) |- |১ |কমাণ্ডাৰ এম এইচ চেণ্ট এল নট ডি এছ অ’, অ’ বি ই |আগষ্ট ১৯৪৭ |মাৰ্চ ১৯৪৮ |পূৰ্বে ৰয়েল ইণ্ডিয়ান নেভি। ১৯৪৮ চনৰ ২৭ মাৰ্চত কৰ্চিকাত হোৱা বিমান দুৰ্ঘটনাত নিহত। |<ref>{{cite web|title=Death of Commodore Nott|url=http://pibarchive.nic.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1948-JAN-JUNE-DEFENCE/PDF/DEF-1948-04-03_190.pdf|website=Press Information Bureau of India - Archive|date=8 April 1948|access-date=31 January 2020}}</ref> |- |২ |কমোডৰ হেনৰী ব্ৰামহল এলিছন |মাৰ্চ ১৯৪৮ |জুলাই ১৯৫০ |ৰয়েল নেভিৰপৰা ছেকেণ্ড |<ref name="new_commodore_Cochin">{{cite web|title=A New Commodore For Cochin|url=http://pibarchive.nic.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1950-JAN-DEC-MIN-OF-DEFENCE/PDF/DEF-1950-07-13_213.pdf|website=Press Information Bureau of India - Archive|date=13 July 1950|access-date=31 January 2020}}</ref> |- |৩ |কমাণ্ডাৰ এৰিক জি মেকগ্ৰেগৰ ডি এছ অ’ |জুলাই ১৯৫০ |নৱেম্বৰ ১৯৫২ |ৰয়েল নেভিৰপৰা ছেকেণ্ড |<ref name="new_commodore_Cochin"/> |- |৪ |কমাণ্ডাৰ এ ডি এইচ জে ডি এছ অ’, ডি এছ চি |নৱেম্বৰ ১৯৫২ |জানুৱাৰী ১৯৫৪ |ৰয়েল নেভিৰপৰা ছেকেণ্ড |<ref>{{cite web|title=New Commodore For Cochin Naval Base|url=http://pibarchive.nic.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1952-JULY-DEC-MIN-OF-DEFENCE/PDF/DEF-1952-11-19_291.pdf|website=Press Information Bureau of India - Archive|date=19 November 1952|access-date=31 January 2020}}</ref> |- |৫ |কমোডৰ ভাস্কৰ সদাশিৱ সোমন |জানুৱাৰী ১৯৫৪ |অক্টোবৰ ১৯৫৬ |পিছলৈ নৌসেনাৰ মুৰব্বী |<ref>{{cite web|title=Commodore Soman to Take Over Bombay Command|url=http://pibarchive.nic.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1956-JULY-DEC-DEFENCE/PDF/DEF-1956-10-15_166.pdf|website=Press Information Bureau of India - Archive|date=15 October 1956|access-date=30 January 2020}}</ref> |- |৬ |কমোডৰ সদাশিৱ গণেশ কৰ্মৰকাৰ এম বি ই |১ মে ১৯৫৭ |এপ্ৰিল ১৯৬০ | |<ref>{{cite news |title=Part I-Section 4: Ministry of Defence (Navy Branch) |page=212 |date=31 August 1957 |url=https://egazette.nic.in/WriteReadData/1957/O-2125-1957-0035-96401.pdf|publisher=The Gazette of India}}</ref><ref>{{cite web|title=Changes in Senior Naval Appointments|url=http://pibarchive.nic.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1956-JULY-DEC-DEFENCE/PDF/DEF-1956-11-23_236.pdf|website=Press Information Bureau of India - Archive|date=23 November 1956|access-date=30 January 2020}}</ref> |- |৭ |[[Commodore (India)|কমোড'ৰ]] ৰেজিনাল্ড চেৰিং ডেভিড |এপ্ৰিল ১৯৬০ |জুন ১৯৬২ | |<ref>{{cite web|title=Senior Naval Officers to Meet|url=http://pibarchive.nic.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1961-JAN-DEC-DEFENCE/PDF/DEF-1961-04-29_205.pdf|website=Press Information Bureau of India - Archive|date=29 April 1961|access-date=1 February 2020}}</ref> |- |৮ |[[Commodore (India)|কমোডৰ]] [[G. S. Kapoor|জি. এছ. কাপুৰ]] |জুন ১৯৬২ |ডিচেম্বৰ ১৯৬৫ | |<ref>{{cite web |title=KERALA GOVERNOR PRAISES ARMED FORCES |url=https://archive.pib.gov.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1965-AUG-DECC-MIN-OF-DEFENCE/PDF/DEF-1965-12-03_415.pdf |website=archive.pib.gov.in |access-date=22 May 2025}}</ref> |- |৯ |কমোডৰ জে ডি মোডী |ডিচেম্বৰ ১৯৬৫ |জানুৱাৰী ১৯৬৮ | |<ref>{{cite web|title=Senior Naval Officers Meet|url=http://pibarchive.nic.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1966-JAN-JUNE-MIN-OF-DEFENCE/PDF/DEF-1966-05-10_232.pdf|website=Press Information Bureau of India - Archive|date=10 May 1966|access-date=1 February 2020}}</ref> |- |১০ |কমোডৰ ইন্দৰ সিং |জানুৱাৰী ১৯৬৮ |ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৬৮ | | |- | colspan="6" |কমাণ্ডাৰ কমাণ্ডিং দক্ষিণ নৌসেনা এলেকা (COMSOUTH) |- |১ |[[Commodore (India)|কমোডৰ ইন্দৰ সিং]] |মাৰ্চ ১৯৬৮ |নৱেম্বৰ ১৯৭০ | |<ref>{{cite web|title=Reorganisation of Naval Commands|url=http://pibarchive.nic.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1968-JAN-APR-DEFENCE/PDF/DEF-1968-03-02_089.pdf|website=Press Information Bureau of India - Archive|date=2 March 1968|access-date=2 February 2020}}</ref> |- | colspan="6" |দক্ষিণ নৌসেনা এলেকাৰ কমাণ্ডিং ফ্লেগ অফিচাৰ (FOCSOUTH) |- |১ |ৰিয়াৰ এডমিৰেল ভি.এ. কামাথ পিভিএছএম |নৱেম্বৰ ১৯৭০ |মাৰ্চ ১৯৭৩ | |<ref name="Kamath_command"/><ref>{{cite web|title=Rear-Admiral V. A. Kamath|url=http://pibarchive.nic.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1971-SEPT-DEC-MIN-OF-DEFENCE/PDF/DEF-1971-12-07_188.pdf|website=Press Information Bureau of India - Archive|date=7 December 1971|access-date=3 February 2020}}</ref> |- |২ |ৰিয়াৰ এডমিৰেল [[Elenjikal Chandy Kuruvila|এলেঞ্জিকাল চান্দী কুৰুভিলা]] পিভিএছএম, এভিএছএম |মাৰ্চ ১৯৭৩ |অক্টোবৰ ১৯৭৩ | |<ref>{{cite web|title=Admiral Krishnan To Head Cochin Shipyard|url=http://pibarchive.nic.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1973-JAN-MAY-MIN-OF-DEFENCE/PDF/DEF-1973-03-02_108.pdf|website=Press Information Bureau of India - Archive|date=2 March 1973|access-date=3 February 2020}}</ref> |- |3 |[[Rear admiral (India)|ৰিয়াৰ এডমিৰেল]] [[:en:S._H._Sarma|এছ.এইচ. শৰ্মা]] পিভিএছএম |অক্টোবৰ ১৯৭৩ |জানুৱাৰী ১৯৭৫ | |<ref>{{cite web|title=Rear Admiral Sarma to Head Southern Naval Command|url=http://pibarchive.nic.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1973-JUNE-DEC-MIN-OF-DEFENCE/PDF/DEF-1973-09-30_111.pdf|website=Press Information Bureau of India - Archive|date=30 September 1973|access-date=3 February 2020}}</ref> |- |৪ |ৰিয়াৰ এডমিৰেল ৰ'নাল্ড লিন্সডেল পেৰেইৰা এভিএছএম |জানুৱাৰী ১৯৭৫ |১৬ এপ্ৰিল ১৯৭৬ |পাছত নৌসেনাৰ মুখ্য কৰ্মচাৰী। |<ref>{{cite web|title=Admiral Pereira to Take Over Southern Naval Area|url=http://pibarchive.nic.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1975-JAN-DEC-MIN-OF-DEFENCE/PDF/DEF-1975-01-08_007.pdf|website=Press Information Bureau of India - Archive|date=8 January 1975|access-date=4 February 2020}}</ref><ref name="Barboza_takes">{{cite web|title=Admiral Barboza to Take Over Southern Naval Area|url=http://pibarchive.nic.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1976-JAN-DEC-MIN-OF-DEFENCE/PDF/DEF-1976-04-15_097.pdf|website=Press Information Bureau of India - Archive|date=15 April 1976|access-date=4 February 2020}}</ref> |- |৫ |ৰিয়াৰ এডমিৰেল ভি ই চি বাৰ্বোজা এভিএছএম* |১৬ এপ্ৰিল ১৯৭৬ |২৬ অক্টোবৰ ১৯৭৭ | |<ref name="Barboza_takes"/><ref name="upgraded_command"/> |- | colspan="6" |ফ্লেগ অফিচাৰ কমাণ্ডিং-ইন-চিফ দক্ষিণী নৌ কমাণ্ড (FOC-in-C SNC) |- |১ |ভাইচ এডমিৰেল ভি ই চি বাৰ্বোজা এভিএছএম* |২৬ অক্টোবৰ ১৯৭৭ |৩০ মাৰ্চ ১৯৭৯ | |<ref name="upgraded_command"/><ref>{{cite web|title=Defence Snippets|url=http://pibarchive.nic.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1979-JAN-MAY-MIN-OF-DEFENCE-PART-I/PDF/DEF-1979-04-09_152.pdf|website=Press Information Bureau of India - Archive|date=9 April 1979|access-date=5 February 2020}}</ref> |- |২ |ভাইচ এডমিৰেল অস্কাৰ ষ্টেনলি ড’ছন পিভিএছএম, এভিএছএম |৩০ মাৰ্চ ১৯৭৯ |২৬ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৮২ |পাছত নৌসেনাৰ মুখ্য কৰ্মচাৰী। |<ref>{{cite web|title=Vice Admiral OS Dawson PVSM AVSM, CNS Designate|url=http://pibarchive.nic.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1982-JAN-JUNE-MIN-OF-DEFENCE/PDF/DEF-1982-02-27_112.pdf|website=Press Information Bureau of India - Archive|date=27 February 1982|access-date=26 February 2020}}</ref> |- |৩ |ভাইচ এডমিৰেল ৰাধাকৃষ্ণ হৰিৰাম তাহিলীয়ানী এভিএছএম |২৬ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৮২ |৩০ মাৰ্চ ১৯৮৩ |পাছত নৌসেনাৰ মুখ্য কৰ্মচাৰী। |<ref>{{cite web|title=Admiral Tahiliani Takes Over Southern Naval Command|url=http://pibarchive.nic.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1982-JAN-JUNE-MIN-OF-DEFENCE/PDF/DEF-1982-02-24_104.pdf|website=Press Information Bureau of India - Archive|date=24 February 1982|access-date=26 February 2020}}</ref> |- |৪ |ভাইচ এডমিৰেল কে কে নায়াৰ এভিএছএম |৩০ মাৰ্চ ১৯৮৩ |২৮ নৱেম্বৰ ১৯৮৪ |পাছত নৌসেনাৰ উপ-প্ৰধান। |<ref>{{cite web|title=Admiral Nayyar Takes Over Southern Naval Command|url=http://pibarchive.nic.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1983-JAN-JUNE-MIN-OF-DEFENCE/PDF/DEF-1983-03-30_101.pdf|website=Press Information Bureau of India - Archive|date=30 March 1983|access-date=26 February 2020}}</ref> |- |৫ |ভাইচ এডমিৰেল জি এম হিৰণন্দনী পিভিএছএম, এভিএছএম, এন.এম |২৮ নৱেম্বৰ ১৯৮৪ |৩০ নৱেম্বৰ ১৯৮৭ |পাছত নৌসেনাৰ উপ-প্ৰধান। |<ref name="new_Vice_Chief_Navy"/> |- |৬ |ভাইচ এডমিৰেল লক্ষ্মীনাৰায়ণ ৰামদাস পিভিএছএম, এভিএছএম, ভিআৰচি, ভিএছএম |৩০ নৱেম্বৰ ১৯৮৭ |২৫ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৮৯ |পাছত নৌসেনাৰ মুখ্য কৰ্মচাৰী। |<ref name="new_Vice_Chief_Navy">{{cite web|title=New Vice Chief of Navy, Flag Officer Commanding-in-Chief, Southern Naval Command and Deputy Chief of Navy Announced|url=http://pibarchive.nic.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1987-JULY-DEC-DEFENCE-/PDF/DEF-1987-11-28_153.pdf|website=Press Information Bureau of India - Archive|date=28 November 1987|access-date=29 February 2020}}</ref><ref name="new_VCNS_FOC"/> |- |৭ |ভাইচ এডমিৰেল আৰ পি ছাহনি পিভিএছএম |২৫ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৮৯ |৩০ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৯০ | |<ref name="new_VCNS_FOC">{{cite web|title=New Vice Chief, FOC-in-C (East) and FOC-in-C (South) for Navy|url=http://pibarchive.nic.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1989-JAN-JUNE-DEFENCE-I/PDF/DEF-1989-02-20_065.pdf|website=Press Information Bureau of India - Archive|date=20 February 1989|access-date=29 February 2020}}</ref> |- |৮ |ভাইচ এডমিৰেল সুৰেন পি গভিল পিভিএছএম, এভিএছএম |১ অক্টোবৰ ১৯৯০ |৩০ ডিচেম্বৰ ১৯৯০ | |<ref>{{cite web|title=New Commander-in-Chief for Southern Naval Command|url=http://pibarchive.nic.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1990-JULY-DEC-DEFENCE-II/PDF/DEF-1990-10-01_099.pdf|website=Press Information Bureau of India - Archive|date=1 October 1990|access-date=29 February 2020}}</ref><ref>{{cite web|title=Vice Admiral Govil Retires|url=http://pibarchive.nic.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1992-JAN-DEC-DEFENCE/PDF/DEF-1992-10-30_256.pdf|website=Press Information Bureau of India - Archive|date=30 October 1992|access-date=8 February 2020}}</ref> |- |৯ |ভাইচ এডমিৰেল কে এছ জেড ৰাজু পিভিএছএম, এভিএছএম, এনএম |৩০ ডিচেম্বৰ ১৯৯০ |২৯ আগষ্ট ১৯৯২ | |<ref>{{cite web|title=New Vice Chief, Flag Officer Commanders-in-Chief and Deputy Chief for Indian Navy|url=http://pibarchive.nic.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1990-JULY-DEC-DEFENCE-II/PDF/DEF-1990-12-28_181.pdf|website=Press Information Bureau of India - Archive|date=28 December 1990|access-date=29 February 2020}}</ref> |- |১০ |ভাইচ এডমিৰেল এছ কে চান্দ পিভিএছএম, এভিএছএম |২৯ আগষ্ট ১৯৯২ |১৪ অক্টোবৰ ১৯৯৩ |পাছত নৌসেনাৰ উপ-প্ৰধান। |<ref>{{cite web|title=Vice Admiral SK Chand Takes Over Southern Naval Command|url=http://pibarchive.nic.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1992-JAN-DEC-DEFENCE/PDF/DEF-1992-08-29_193.pdf|website=Press Information Bureau of India - Archive|date=29 August 1992|access-date=29 February 2020}}</ref><ref>{{cite web|title=Vice Admiral Chand is New Vice Chief of Naval Staff|url=http://pibarchive.nic.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1993-JAN-DEC-DEFENCE/PDF/DEF-1993-10-14_256.pdf|website=Press Information Bureau of India - Archive|date=14 October 1993|access-date=29 February 2020}}</ref> |- |১১ |ভাইচ এডমিৰেল ইন্দৰজিত বেদী পিভিএছএম, এভিএছএম |১৭ অক্টোবৰ ১৯৯৩ |৩০ এপ্ৰিল ১৯৯৬ | |<ref>{{cite web|title=Vice Admiral Inderjit Bedi is New FOC-in-C, Southern Naval Command|url=http://pibarchive.nic.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1993-JAN-DEC-DEFENCE/PDF/DEF-1993-10-17_257.pdf|website=Press Information Bureau of India - Archive|date=17 October 1993|access-date=29 February 2020}}</ref><ref name="New_Tandon">{{cite web|title=New Commander-in-Chief Southern Naval Command|url=http://pibarchive.nic.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1996-JAN-JUNE-DEFENCE/PDF/DEF-1996-04-30_123.pdf|website=Press Information Bureau of India - Archive|date=30 April 1996|access-date=27 February 2020}}</ref> |- |১২ |ভাইচ এডমিৰেল এ.আৰ. টেণ্ডন এভিএছএম |৩০ এপ্ৰিল ১৯৯৬ |২৩ অক্টোবৰ ১৯৯৬ | |<ref name="New_Tandon"/> |- |১৩ |ভাইচ এডমিৰেল মাধবেন্দ্ৰ সিং এ ভি এছ এম, এন.এম |২৩ অক্টোবৰ ১৯৯৬ |৩১ মাৰ্চ ১৯৯৮ |পাছত নৌসেনাৰ মুখ্য কৰ্মচাৰী। |<ref>{{cite web|title=VICE ADMIRAL MADHVENDRA SINGH, VSM,AVSM,ADC TO BE NEXT CHIEF OF NAVAL STAFF|url=http://pibarchive.nic.in/archive/releases98/lyr2001/roct2001/29102001/r2910200110.html|website=Press Information Bureau of India - Archive|date=29 October 2001|access-date=13 February 2020}}</ref> |- |১৪ |ভাইচ এডমিৰেল সুশীল কুমাৰ পিভিএছএম, ইউৱাইএছএম, এভিএছএম, এনএম |৩১ মাৰ্চ ১৯৯৮ |30 December 1998 |পাছত নৌসেনাৰ মুখ্য কৰ্মচাৰী। |<ref name="top_appointments">{{cite web|title=Top Naval Appointments Announced by the Government|url=http://pibarchive.nic.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1998-JAN-JUNE-MIN-OF-DEFENCE/PDF/DEF-1998-02-26_056.pdf|website=Press Information Bureau of India - Archive|date=26 February 1998|access-date=8 February 2020}}</ref> |- |১৫ |ভাইচ এডমিৰেল আৰ এন গণেশ পিভিএছএম, এভিএছএম, এনএম |৮ মাৰ্চ ১৯৯৯ |মাৰ্চ ২০০১ | |<ref>{{cite web|title=Vice Admiral De Silva Takes Over as New DG Coast Guard |url=http://pibarchive.nic.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1999-JAN-DEC-MIN-OF-DEFENCE/PDF/DEF-1999-03-05_125.pdf|website=Press Information Bureau of India - Archive|date=5 March 1999|access-date=1 March 2020}}</ref> |- |১৬ |ভাইচ এডমিৰেল হৰিন্দৰ সিং পিভিএছএম, এভিএছএম |মাৰ্চ ২০০১ | মে’ ২০০২ | |<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Naval reshuffle on cards|url=https://www.tribuneindia.com/2000/20001010/nation.htm#3|work=The Tribune - Chandigarh |date=9 October 2000 |access-date=1 March 2020 }}</ref><ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Vice-admiral Harinder Singh seeks premature retirement|url=https://www.rediff.com/news/2002/mar/10navy.htm|work=Rediff.com |date=10 March 2002 |access-date=1 March 2020 }}</ref> |- |১৭ |ভাইচ এডমিৰেল মদনজিৎ সিং এভিএছএম |৩১ মে’ ২০০২ |১ অক্টোবৰ ২০০৩ | |<ref>{{cite web|title=Appointments of Flag Ranks in the Navy|url=http://pibarchive.nic.in/archive/releases98/lyr2003/rsep2003/21092003/r210920032.html|website=Press Information Bureau of India - Archive|date=21 September 2003|access-date=13 February 2020}}</ref> |- |১৮ |ভাইচ এডমিৰেল যশৱন্ত প্ৰসাদ পিভিএছএম, এভিএছএম, এন.এম |১৫ অক্টোবৰ ২০০৩ |১ আগষ্ট ২০০৪ | |<ref>{{cite web|title=Vice Admiral Yashwant Prasad, PVSM, AVSM, VSM|url=http://pibarchive.nic.in/archive/releases98/lyr2003/roct2003/15102003/r1510200314.html|website=Press Information Bureau of India - Archive|date=15 October 2003|access-date=13 February 2020}}</ref> |- |১৯ |ভাইচ এডমিৰেল এছ চি এছ বাংগাৰা পিভিএছএম, এভিএছএম |১ আগষ্ট ২০০৪ |৩১ জুলাই ২০০৬ | |<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Vice Admiral JS Bedi to head S Naval Command |url=https://www.hindustantimes.com/india/vice-admiral-js-bedi-to-head-s-naval-command/story-KSEeKN6gaOltkvywm9JjEL.html |work=Hindustan Times |date=28 July 2006 |access-date=10 February 2020 }}</ref> |- |২০ |ভাইচ এডমিৰেল জগজিৎ সিং বেদী পিভিএছএম, ইউৱাইএছএম, এভিএছএম, ভিএছএম |৩১ জুলাই ২০০৬ |২৮ জুলাই ২০০৭ | |<ref>{{cite web|title=Appointment|url=http://sainiksamachar.nic.in/englisharchives/2007/aug01-07/h16.htm|website=Sainik Samachar|date=August 2007|access-date=10 February 2020}}</ref> |- |২১ |ভাইচ এডমিৰেল সুনীল কুমাৰ ডামলে পিভিএছএম, এভিএছএম, এনএম, ভিএছএম |২৮ জুলাই ২০০৭ |৩১ আগষ্ট ২০০৯ | | |- |২২ |ভাইচ এডমিৰেল কে এন সুশীল পিভিএছএম, এভিএছএম, এনএম |১ ছেপ্টেম্বৰ ২০০৯ |৩১ মে’ ২০১২ | | |- |২৩ |ভাইচ এডমিৰেল সতীশ ছোনী পিভিএছএম, এএছএম, এনএম |৩১ মে’ ২০১২ |২০১৪ |পাছত [[Eastern Naval Command|পূব নৌ কমাণ্ডৰ]] FOC-in-C হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল | |- |২৪ |ভাইচ এডমিৰেল সুৰিন্দৰ পাল সিং চিমা পিভিএছএম, এভিএছএম, এন.এম |২০১৪ |২০১৫ |পাছত পশ্চিমীয় নৌ কমাণ্ডৰ FOC-in-C হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে |<ref>{{Cite web|url=http://indiannavy.nic.in/content/vadm-sps-cheema-takes-over-foc-cwest-0|title=VAdm SPS Cheema takes over as FOC-in-C(West) {{!}} Indian Navy|website=indiannavy.nic.in|language=en|access-date=2017-10-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=117823|title=Vice Admiral Sunil Lanba takes over from Vice Admiral SPS Cheema as the Commander-in-Chief of Southern Naval Command|website=pib.nic.in|access-date=2017-10-24}}</ref> |- |২৫ |ভাইচ এডমিৰেল সুনীল লানবা এভিএছএম |১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৬ |৩১ মে’ ২০১৬ |পাছত নৌ সেনাৰ মুখ্য সেনাধ্যক্ষ আৰু চিফ অৱ ষ্টাফ কমিটীৰ অধ্যক্ষ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে |<ref>{{Cite web|url=http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=135947|title=Vice Admiral Sunil Lanba Takes Over Western Naval Command|website=pib.nic.in|access-date=2017-10-24}}</ref> |- |২৬ |ভাইচ এডমিৰেল গিৰিশ লুথ্ৰা এভিএছএম, ভিএছএম |১ জুন ২০১৬ |২৯ মে’ ২০১৬ |পাছত পশ্চিমীয় নৌ কমাণ্ডৰ FOC-in-C হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে |<ref>{{Cite web|url=http://www.indiannavy.nic.in/content/vice-admiral-girish-luthra-takes-over-western-naval-command|title=Vice Admiral Girish Luthra takes over Western Naval Command {{!}} Indian Navy|website=www.indiannavy.nic.in|language=en|access-date=2017-10-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=145783|title=Vice Admiral Girish Luthra Takes Over Western Naval Command|website=pib.nic.in|access-date=2017-10-24}}</ref> |- |২৭ |ভাইচ এডমিৰেল এ আৰ কাৰ্ভে পিভিএছএম, এভিএছএম |২৯ মে’ ২০১৬ |৩০ জুলাই ২০১৮ | |<ref>{{cite tweet|user=indiannavy|number=1090817788447518720|date=2019-01-31|title=VAdm P Ajit Kumar PVSM, AVSM, VSM takes over as Flag Officer Commanding-in-Chief, Western Naval Command, the premier Command of #IndianNavy in an impressive ceremony at Mumbai. Returns where he has commanded two frontline Destroyers + stealth frigate & was Chief Staff Offr (Ops)}}</ref> |- |২৮ |ভাইচ এডমিৰেল অনিল কুমাৰ চাওলা পিভিএছএম, এভিএছএম, এনএম, ভিএছএম |৩০ জুলাই ২০১৮ |৩০ নৱেম্বৰ ২০২১ | | |- |২৯ |ভাইচ এডমিৰেল এম এ হাম্পিহোলি পিভিএছএম, এভিএছএম, এনএম |৩০ নৱেম্বৰ ২০২১ |৩১ ডিচেম্বৰ ২০২৩ | |<ref name="snc-chief">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/new-chief-for-southern-naval-command/article37759027.ece|title=New chief for Southern Naval Command|newspaper=The Hindu |date=29 November 2021 |publisher=The Hindo|access-date=2021-11-29}}</ref> |- |৩০ |ভাইচ এডমিৰেল ভেন্নাম শ্ৰীনিবাস এভিএছএম, এন.এম |১ জানুৱাৰী ২০২৪ |৩১ অক্টোবৰ ২০২৫ | |<ref>{{cite web | url=https://www.wionews.com/india-news/vice-admiral-dinesh-tripathi-to-be-the-new-vice-chief-of-naval-staff-666300 | title=Vice Admiral Dinesh Tripathi to be the new Vice Chief of Naval Staff | date=5 December 2023 }}</ref> |- |৩১ |ভাইচ এডমিৰেল সমীৰ ছাক্সেনা এভিএছএম, এন.এম |১ নৱেম্বৰ ২০২৫ |বৰ্তমান | |<ref>{{cite web |title=VICE ADMIRAL SAMEER SAXENA, AVSM, NM TAKES OVER AS THE FLAG OFFICER COMMANDING-IN-CHIEF, SOUTHERN NAVAL COMMAND |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2184727 |website=pib.gov.in |access-date=31 October 2025}}</ref> |} == লগতে চাওক == * [[:en:Western_Naval_Command|পশ্চিম নৌসেনাৰ কমাণ্ড]] * [[:en:Eastern_Naval_Command|পূব নৌসেনাৰ কমাণ্ড]] == তথ্যসূত্ৰসমূহ == [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] 7xapwzjsgdpg4ky3f7l2p7lltfn3w8m 0 138112 626511 623607 2026-08-12T09:29:49Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626511 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = জৰ্জ জোচেফ কে | image = George joseph.K DSC 0070.JPG | imagesize = | caption = | pseudonym = | birth_date = ১০ জুন, ১৯৫৫ | birth_place = কালুৰ, এৰনাকুলম জিলা, [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | death_date = | death_place = | occupation = গল্পকাৰ, ঔপন্যাসিক, কবি, সাংবাদিক | period = | genre = | subject = | spouse = লাভলি্‌ | children = দুজন | parents = | movement = | notableworks = {{ubl|''অনন্থৰাম সন্ধ্যায়েয়ী উষাআয়ী'' |''চেভিতাৰ্মা''| ''আভান মাৰনায়গ্যান'' |''স্বয়ম্বৰম'' |'' নীলাভুৰিয়ুন্নু'' | ''মাৰিয়াম্মা এন্না মাৰিমায়া'' | ''কুঞ্জুন্নি পুৰাঞ্জা য়েয়াতী ভাৰালিন্তি কথা'' | ''আলথাৰা ভিকানুন্দু''| ''থিৰাঞ্জেদুথা কথাকাল''}} | influences = | influenced = | awards = {{ubl|টি. পি. কিশোৰ এৱাৰ্ড | কে. এ. কডুংগালৰ এৱাৰ্ড| ললিতাঞ্জলি লিটাৰেৰী এৱাৰ্ড}} | signature = | website = }} '''জৰ্জ জোচেফ কে''' ({{lang-en|George Joseph K.}}, জন্ম:১৯৫৫), এগৰাকী ভাৰতীয় গল্পকাৰ, ঔপন্যাসিক, কবি আৰু সাংবাদিক, যি [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম ভাষাত]] লিখে। বৰ্তমানলৈ তেওঁৰ ৯ খন কিতাপ প্ৰকাশ হৈছে। কিতাপসমূহ হৈছে; ''অনন্থৰাম সন্ধ্যায়েয়ী উষাআয়ী'', ''চেভিতাৰ্মা'', ''স্বয়ম্বৰম'', '' নীলাভুৰিয়ুন্নু'', ''আভান মাৰনায়গ্যান'', ''মাৰিয়াম্মা এন্না মাৰিমায়া'', ''কুঞ্জুন্নি পুৰাঞ্জা য়েয়াতী ভাৰালিন্তি কথা'', ''আলথাৰা ভিকানুন্দু'' আৰু ''থিৰাঞ্জেদুথা কথাকাল''। কেৰালা সাহিত্যলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে জোচেফে টি. পি. কিশোৰ এৱাৰ্ড, কে. এ. কডুংগালৰ এৱাৰ্ড, ললিতাঞ্জলি লিটাৰেৰী এৱাৰ্ড আদি সন্মান লাভ কৰিছে। ==সংক্ষিপ্ত জীৱনী== ১৯৫৫ চনৰ ১০ জুনত [[ভাৰত|দক্ষিণ ভাৰতৰ]] [[কেৰালা|কেৰালা ৰাজ্যৰ]] এৰ্নাকুলাম জিলাৰ কালুৰত জৰ্জ জোচেফ কেৰ জন্ম হৈছিল।<ref name="Author Bio">{{Cite web |date=March 30, 2026 |title=Author Bio |url=https://dcbookstore.com/authors/george-joseph-k |access-date=March 30, 2026 |website=DC Books}}</ref> মংগলম পাব্লিকেচনত যোগদান কৰি সাংবাদিক হিচাপে তেওঁ নিজৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিছিল। ইয়াত দুবছৰ কাম কৰাৰ পিছত তেওঁ পেন বুকছত প্ৰকাশন পৰিচালক হিচাপে যোগদান কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত জোচেফে জননী অনলাইন আলোচনীত কনচালটেণ্ট এডিটৰ হিচাপে কাম কৰিবলৈ লয়।<ref name="About US - Janani">{{Cite web |date=February 1, 2021 |title=About US - Janani |url=https://jananyonline.com/about-us/ |access-date=2026-03-30 |website=Janani Online |language=en-US}}</ref> এই সময়ছোৱাতে তেওঁ সাহিত্য অকাডেমী আৰু কেৰেলা সাহিত্য অকাডেমীৰ সমিতিসমূহতো কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছে।<ref name="Author Bio" /> লেখক ৰূপে জৰ্জ জোচেফে কেইবাখনো গল্প সংকলন আৰু কাব্যগ্ৰন্থৰ<ref name="George Joseph Forgotten Writer">{{Cite web |title=George Joseph Forgotten Writer |url=https://www.manoramaonline.com/literature/interviews/george-joseph-forgotten-writer.html |access-date=2026-03-31 |website=ManoramaOnline}}</ref><ref name="Manorama Hortus - Art & Literature Festival Speaker Profile">{{Cite web |title=Manorama Hortus - Art & Literature Festival Speaker Profile |url=https://www.manoramahortus.com/ |access-date=2026-03-31 |website=www.manoramahortus.com}}</ref> উপৰিও ''মাৰিয়াম্মা এন্না মাৰিমায়া'' (এন ইল্যুউচন বাই নেইম মাৰিয়াম্মা) শীৰ্ষক এখন স্মৃতিকথা লিখি উলিয়াইছে আৰু বৰ্তমান ধাৰাবাহিক ৰূপত মালয়াল মনোৰমাত সাপ্তাহিকভাৱে তেওঁ তেওঁৰ স্মৃতিকথাৰ দ্বিতীয়খন গ্ৰন্থ ''Athmahathyamunanpu'' (চুইচাইড নোট) লিখি আছে।<ref name="George Joseph K Author Profile University of Calicut">{{Cite web |title=George Joseph K Author Profile University of Calicut |url=https://find.uoc.ac.in/Author/Home?author=George+Joseph%2CK. |access-date=March 30, 2026 |website=University of Calicut }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ডিচি বুকচে ২০২৫ চনত ''থিৰাঞ্জেদুথা কথাকাল'' (চিলেক্টেড ষ্ট ’ৰিজ) নামে জোচেফৰ চুটি গল্পসমূহৰ এটি সংকলন প্ৰকাশ কৰি উলিয়াইছে।<ref name="Thiranjedutha Kathakal DC Books">{{Cite web |date=March 30, 2026 |title=Thiranjedutha Kathakal DC Books |url=https://dcbookstore.com/books/thiranjedutha-kathakal-george-joseph-k |access-date=March 30, 2026 |website=DC Books}}</ref> মহাত্মা গান্ধী বিশ্ববিদ্যালয়ে তেওঁলোকৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পাঠ্যক্ৰমত জৰ্জ জোচেফ কেৰ উপন্যাস ''আভান মাৰনায়গ্যান''ক অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে।<ref name="KLF 2027 Kerala Literature Festival Speaker Profile">{{Cite web |title=KLF 2027 Kerala Literature Festival Speaker Profile |url=https://keralaliteraturefestival.com/speakerview/1157/George%2520Joseph%2520K |access-date=2026-03-31 |website=keralaliteraturefestival.com}}</ref> জৰ্জ জোচেফে লাভ কৰা সাহিত্যিক বঁটাৰ ভিতৰত প্ৰথমটো আছিল কে. এ. কডুংগালৰ বঁটা। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ টি. পি. কিশোৰ বঁটা লাভ কৰে।<ref name="George Joseph K Author Profile University of Calicut" /> ললিতাম্বিকা অন্তৰ্জনম সাহিত্যবেদীয়ে [[মালয়ালম]] সাহিত্যলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে জৰ্জ জোচেফক তেওঁলোকৰ প্ৰথমটো ললিতাঞ্জলি সাহিত্য বঁটা (ললিতাঞ্জলি লিটাৰেৰী এৱাৰ্ড) প্ৰদান কৰিছিল।<ref name="The ultimate value of Lalithambika Antharjanam's literature was the consciousness of freedom — K. Jayakumar">{{Cite web |date=March 31, 2026 |title=The ultimate value of Lalithambika Antharjanam's literature was the consciousness of freedom. — K. Jayakumar |url=https://www.keralasabdam.in/news/the-ultimate-value-of-the-literature-of-the-lalithambika-antharjana-was-the-sense-of-freedom.-k.-jayakumar/ |access-date=2026-03-31 |website=www.keralasabdam.in |language=en}}</ref><ref name="The first Lalithanjali Literary Award awarded to George Joseph and Ee Sandhya">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=X-J-JfL9iQ4 |title=The first Lalithanjali Literary Award awarded to George Joseph and Ee Sandhya |date=March 24, 2026 |last=Manorama News |access-date=2026-03-31 |via=YouTube}}</ref> জোচেফে সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰালয়ৰ জ্যেষ্ঠ ফেল’শ্বিপও লাভ কৰিছে। এই ফেল’শ্বিপৰ অংশ ৰূপে তেওঁ বিখ্যাত [[মালয়ালম]] লেখিকা চেতুৰ সাহিত্য সম্পৰ্কীয় গৱেষণা কৰিছিল। গৱেষণাৰ বিষয় আছিল; ''চেতুৰ ৰচনাত মহিলা আৰু মাটি।'' <ref name="Author Bio" /> মালয়ালম সাহিত্য মহলৰ এগৰাকী সক্ৰিয় লেখক আৰু সাংবাদিক ৰূপে জনাজাত জৰ্জ জোচেফৰ<ref name="Sahitya Akademi Kathasandhi">{{Cite web |title=Sahitya Akademi Kathasandhi |url=https://sahitya-akademi.gov.in/pdf/kathasandhi_7-3-17.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20251010045733/https://sahitya-akademi.gov.in/pdf/kathasandhi_7-3-17.pdf |archive-date=2025-10-10 |access-date=2026-03-31 |website=sahitya-akademi.gov.in}}</ref><ref name="George Joseph K pays homage to Joseph Vyttila and Victor Leenus">{{Cite web |date=January 10, 2024 |title=George Joseph K pays homage to Joseph Vyttila and Victor Leenus |url=https://www.mathrubhumi.com/literature/features/george-josephk-pays-homage-to-joseph-vyttila-victor-leenus-6432b5db |access-date=2026-03-31 |website=@mathrubhumi |language=en}}</ref><ref name="George Joseph K remembering writer Thomas Joseph">{{Cite web |title=George Joseph K remembering writer Thomas Joseph |url=https://www.manoramaonline.com/literature/literaryworld/2021/07/30/george-joseph-k-remembering-writer-thomas-joseph.html |access-date=2026-03-31 |website=‘അവന്റെ ഓർമകളുടെ വേദന ഒരു നീറ്റലായി മനസ്സിൽ നിറയുന്നു’ |language=ml}}</ref><ref name="Manorama Hortus Art & Literature Festival Nov 27–30, 2025">{{Cite web |title=Manorama Hortus Art & Literature Festival Nov 27–30, 2025 |url=https://www.manoramahortus.com/ |access-date=2026-03-31 |website=www.manoramahortus.com}}</ref> পত্নীৰ নাম লাভলী। বিবাহ সূত্ৰে জোচেফ দম্পতীৰ এজন পুত্ৰ আৰু এগৰাকী কন্যা সন্তানৰ পিতৃ-মাতৃ। পুত্ৰৰ নাম আপ্পু আৰু কন্যাৰ নাম হান্না।<ref name="Author Bio" /> ==নিৰ্বাচিত গ্ৰন্থপঞ্জী== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="width:70%" ! scope="col" style="width:27%" | শীৰ্ষক ! scope="col" style="width:10%" | বৰ্ষ ! scope="col" style="width:25%" | প্ৰকাশক ! scope="col" style="width:18%" | শৈলী |- | ''চেভিতাৰ্মা''<ref name="Chevittorma - Audiobook - George Joseph.K - ISBN 9789395334303 - Storytel International">{{Cite web |date=March 30, 2026 |title=Chevittorma - Audiobook - George Joseph.K - ISBN 9789395334303 - Storytel International |url=https://www.storytel.com/tv/books/chevittorma-2415259 |access-date=2026-03-30 |website=www.storytel.com |language=en}}</ref> || ১৯৮৫ || সাহিত্য প্ৰভাৰ্থকা কোপাৰটিভ চ’ছাইটী || উপন্যাস |- | ''অনন্থৰাম সন্ধ্যায়েয়ী উষাআয়ী''<ref name="Anantharam Sandhyayayi, Ushassayi">{{Cite web |last=K. |first=George Joseph |date=March 30, 2026 |title=Anantharam Sandhyayayi, Ushassayi |url=https://find.uoc.ac.in/Record/207261 |access-date=March 30, 2026 |website=University of Calicut}}</ref> || ১৯৯০ || ডিচি বুকচ্‌ || ঔপন্যাস |- | ''আভান মাৰনায়গ্যান''<ref name="Avan maranayogyan">{{Cite book |last=George Joseph K |url=https://opac.ssus.ac.in/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=142033&query_desc=su%253A%2522Stories%2520Malayalam%2520%2522%2520and%2520location%253ASTACKS%2520and%2520su-to%253ALiterature |title=Avan maranayogyan |date=2012 |publisher=Sahitya Pravarthaka Co-operative Society Ltd |isbn=978-81-7130-747-0 |location=Kottayam |publication-date=2012 |language=ml}}</ref> || ১৯৯৭ || সাহিত্য প্ৰভাৰ্থকা কোপাৰটিভ চ’ছাইটী || চুটি গল্প সংকলন |- | ''স্বয়ম্বৰম'' || ২০০৩ || ডিচি বুকচ্‌ || Novel |- | ''নীলাভুৰিয়ুন্নু'' || ২০০৬ || ডিচি বুকচ্‌ || Novel |- | ''মাৰিয়াম্মা এন্না মাৰিমায়া''<ref name="Mariyamma Enna Marimaya">{{Cite web |date=March 30, 2026 |title=Mariyamma Enna Marimaya |url=https://find.uoc.ac.in/Record/233344 |access-date=March 30, 2026 |website=University of Calicut Library Catalog}}</ref> || ২০১১ || ডিচি বুকচ্‌ || স্মৃতিকথা |- | ''কুঞ্জুন্নি পুৰাঞ্জা য়েয়াতী ভাৰালিন্তি কথা''<ref name="Kunjunni Paranja Yayathi Varalinte Katha">{{Cite web |title=Kunjunni Paranja Yayathi Varalinte Katha |url=https://find.uoc.ac.in/Record/232208 |access-date=March 30, 2026 |website=University of Calicut Library Catalog}}</ref> || ২০১২ || ডিচি বুকচ্‌ || চুটি গল্প সংকলন |- | ''আলথাৰা ভিকানুন্দু''<ref>{{Cite web |last=K. |first=George Joseph |date=March 30, 2026 |title=Althara Vilkkanundu |url=https://www.amazon.in/ALTHARA-VILKKANUNDU-%E0%B4%85%E0%B5%BE%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B4%B0-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B5%BD%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B5%81%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B5%8D-George/dp/9390118530 |access-date=March 30, 2026 |website=Amazon}}</ref> || ২০২১ || ল’গ’জ বুকচ্‌ || চুটি গল্প সংকলন |- | ''থিৰাঞ্জেদুথা কথাকাল''<ref name="Thiranjedutha Kathakal">{{Cite web |last=K. |first=George Joseph |date=March 30, 2026 |title=Thiranjedutha Kathakal |url=https://dcbookstore.com/books/thiranjedutha-kathakal-george-joseph-k |access-date=March 30, 2026 |website=DC Books}}</ref> || ২০২৫|| ডিচি বুকচ্‌ || চুটি গল্প সংকলন |} ==তথ্যসূত্ৰ== {{ৰেফলিষ্ট}} [[শ্ৰেণী:মালয়ালম ভাষাৰ কবি]] [[শ্ৰেণী:সাহিত্যিক]] [[শ্ৰেণী:ঔপন্যাসিক]] [[শ্ৰেণী:গল্পকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] rt9u6k4g7dv7jr0czdhj3vc98rg2kzg 0 138126 626363 621912 2026-08-12T04:02:41Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626363 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ | native_name = | image = Cochin International Airport Logo.png | image_size = 250 | image2 = Cochin international airport terminal.jpg | image2_size = 250 | caption2 = বিমানবন্দৰৰ মুখ্য ভৱন | IATA = COK | ICAO = VOCI | type = ৰাজহুৱা-ব্যক্তিগত অংশীদাৰিত্ব (PPP) | owner_oper = {{bulleted list| | কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ লিমিটেড (CIAL) {{small|(68.58%)}} | [[কেৰালা চৰকাৰ]] {{small|(32.42%)}}}} | area_served = [[কোচি]] | location = নেডুম্বাচেৰী, কোচি, [[কেৰালা]], ভাৰত | opened = {{start date and age|1999|05|25|df=yes}} | hub = | focus_city = [[এয়াৰ ইণ্ডিয়া]] | operating_base = {{ubl|class=nowrap | [[এয়াৰ ইণ্ডিয়া এক্সপ্ৰেছ]] | [[ইণ্ডিগো]]}} | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label = '''COK'''/VOCI | elevation_f = 30 | elevation_m = 9 | metric_elev = yes | coordinates = {{coord|10|09|12.00|N|76|23|17.39|E|type:airport|display=inline,title}} | website = {{URL|www.cial.aero}} | r1_number = 09/27 | r1_length_m = 3,445 | r1_length_f = 11,302 | r1_surface = এছফল্ট কংক্ৰিট | metric_rwy = yes | h1_number = H1 | h1_length_f = 63 | h1_length_m = 19 | h1_surface = এছফল্ট কংক্ৰিট | stat1_header = যাত্ৰীৰ সংখ্যা | stat1_data = 1,13,02,552 ({{increase}} 1.5%) | stat2_header = বিমান চলাচল | stat2_data = 71,722 ({{decrease}} 0.5%) | stat3_header = মালবাহী সামগ্ৰীৰ পৰিমাণ | stat3_data = 68,074.6 ({{increase}} 9.8%) | stat_year = এপ্ৰিল ২০২৫ – মাৰ্চ ২০২৬ <!--Do not change or remove the figures, these are strictly as per the sources mentioned below and changing them will cause conflicting with sources.--> | footnotes = উৎস: [[ভাৰতীয় বিমানবন্দৰ প্ৰাধিকৰণ]]<ref>{{cite report |title=Annexure III: Airport-wise Passenger Traffic Statistics for March 2026 |url=https://www.aai.aero/sites/default/files/traffic-news/Mar2k26Annex3.pdf |publisher=Airports Authority of India |date=April 2026 |access-date=17 July 2026 |archivedate=25 April 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260425035010/https://www.aai.aero/sites/default/files/traffic-news/Mar2k26Annex3.pdf |deadurl=unfit }}</ref><ref>{{cite report |title=Annexure II: Airport-wise Aircraft Movement Statistics for March 2026 |url=https://www.aai.aero/sites/default/files/traffic-news/Mar2k26Annex2.pdf |publisher=Airports Authority of India |date=April 2026 |access-date=17 July 2026 |archivedate=28 April 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260428091121/https://www.aai.aero/sites/default/files/traffic-news/Mar2k26Annex2.pdf |deadurl=unfit }}</ref><ref>{{cite report |title=Annexure IV: Airport-wise Freight Traffic Statistics for March 2026 |url=https://www.aai.aero/sites/default/files/traffic-news/Mar2k26Annex4.pdf |publisher=Airports Authority of India |date=April 2026 |access-date=17 July 2026 |archivedate=24 April 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260424120057/https://www.aai.aero/sites/default/files/traffic-news/Mar2k26Annex4.pdf |deadurl=unfit }}</ref> }} '''কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ ''' {{en|Cochin International Airport}} ভাৰতৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ [[কোচি]] চহৰ আৰু ইয়াৰ মহানগৰ অঞ্চলত অৱস্থিত। এই বিমানবন্দৰটোক কোচি আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ বুলিও জনা যায়। ইয়াৰ আই.এ.টি.এ. সংকেত হৈছে COK আৰু আই.চি.এ.অ’. সংকেত হৈছে VOCI। এই বিমান বন্দৰটো এৰ্ণাকুলাম জিলাৰ নেদুম্বাছেৰী নামৰ ঠাইত আছে। এই ঠাইখন চহৰৰ কেন্দ্ৰবিন্দুৰপৰা উত্তৰ-পূব দিশে প্ৰায় ২৫ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। ই কেৰালাৰ আটাইতকৈ ব্যস্ত আৰু আটাইতকৈ ডাঙৰ বিমানবন্দৰ। ২০২৪ চনৰ তথ্য অনুসৰি কেৰালাৰ মুঠ বিমান যাত্ৰীৰ ৬৩ শতাংশতকৈও অধিক যাত্ৰীয়ে এই বিমানবন্দৰটো ব্যৱহাৰ কৰে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় যাতায়াতৰ ক্ষেত্ৰত এইটো ভাৰতৰ পঞ্চম আটাইতকৈ ব্যস্ত বিমানবন্দৰ। <ref name="PAX">{{cite news|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2019/apr/08/crore-plus-transit-cial-in-2018-19-domestic-travellers-exceed-intl-1961513.html|title=Crore plus transit CIAL in 2018-19; domestic travellers exceed international|work=[[The New Indian Express]]|date=8 April 2019|access-date=5 March 2021|archive-date=6 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406185539/https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2019/apr/08/crore-plus-transit-cial-in-2018-19-domestic-travellers-exceed-intl-1961513.html|url-status=live}}</ref> সামগ্ৰিক যাতায়াতৰ হিচাপত ই সমগ্ৰ ভাৰতৰ ভিতৰত অষ্টম আটাইতকৈ ব্যস্ত বিমানবন্দৰ। <ref>{{cite news |url=https://www.livemint.com/news/india/september-will-be-a-watershed-moment-for-bengaluru-airport-kempegowda-international-airport-delhi-mumbai-aviation-11723540963726.html |title=Why September will be a watershed moment for Bengaluru airport |newspaper=[[Mint (newspaper)|Mint]] |date=13 August 2024 |access-date=13 August 2024}}</ref> ২০২৪-২৫ বিত্তীয় বৰ্ষত এই বিমানবন্দৰটোৱে ১১ নিযুততকৈও অধিক যাত্ৰী নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছিল। এই সময়ছোৱাত মুঠ ৬৭,৪৬৯খন বিমান চলাচল কৰিছিল।<ref name="PAX"/><ref name="AAI3">{{cite web|title=Annexure III – Passenger Data|url=https://www.aai.aero/sites/default/files/traffic-news/Mar2k25Annex3.pdf|website=aai.aero|access-date=26 April 2025}}</ref> ২০২৫ চনৰ তথ্য অনুসৰি, ২৫ টাতকৈও অধিক বিমান সংস্থাই এই বিমানবন্দৰৰপৰা সেৱা আগবঢ়াই আছে। এই সংস্থাসমূহে যাত্ৰীসকলক ৩০ টাতকৈও অধিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু ২৫ টাতকৈও অধিক ঘৰুৱা গন্তব্যস্থানলৈ লৈ যায়। বিমানবন্দৰটোত তিনিটা যাত্ৰী টাৰ্মিনেল, এটা কাৰ্গ’ টাৰ্মিনেল আৰু এটা ব্যাৱসায়িক টাৰ্মিনেল আছে। ইয়াৰ মুঠ মাটি-কালি ২,২৫,০০০ বৰ্গ মিটাৰ (২৪,২১,৮৮০ বৰ্গ ফুট)তকৈও অধিক। <ref name="T3">{{cite news|url=https://www.financialexpress.com/photos/business-gallery/768117/cochin-international-airport-t3-new-terminal-interior-images-kochi-kerala/11/|title=Cochin International Airport new T3: From solar power to world-class facilities, this Kerala airport is special|work=[[The Financial Express (India)|Financial Express]]|date=18 July 2017|access-date=9 December 2018|archive-date=7 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230407004254/https://www.financialexpress.com/photos/business-gallery/768117/cochin-international-airport-t3-new-terminal-interior-images-kochi-kerala/11/|url-status=live}}</ref> ২০১৫ চনত এটা সুকীয়া সৌৰ শক্তি প্ৰকল্প উদ্বোধন কৰাৰ পাছত এই বিমানবন্দৰটো বিশ্বৰ প্ৰথমটো সম্পূৰ্ণ সৌৰ চালিত বিমানবন্দৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়। <ref>{{cite news|url=http://www.livemint.com/Politics/nYRV0SGkot3GIOvQrqhBXL/Worlds-first-solarrun-airport-in-Kochi.html|title=Cochin International Airport set to become worlds's first fully solar-powered major airport|access-date=5 March 2021|work=LiveMint|date=18 August 2015|archive-date=22 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230322074258/https://www.livemint.com/Politics/nYRV0SGkot3GIOvQrqhBXL/Worlds-first-solarrun-airport-in-Kochi.html|url-status=live}}</ref><ref name="BBC">{{cite news |last=Menon |first=Supriya |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-34421419 |title=How is the world's first solar powered airport faring? - BBC News |publisher=Bbc.com |access-date=1 December 2016 |work=BBC News |date=9 October 2015 |archive-date=25 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230525214353/https://www.bbc.com/news/world-asia-india-34421419 |url-status=live }}</ref> এই ব্যাৱসায়িক দূৰদৰ্শিতাৰ বাবে বিমানবন্দৰটোৱে ২০১৮ চনত [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ সৰ্বোচ্চ পৰিৱেশ সন্মান ‘চেম্পিয়নছ অৱ দি আৰ্থ’ বঁটা লাভ কৰে। <ref name="UN">{{cite news|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2018/jul/26/cial-chosen-for-un-environmental-honour-1848990.html|title=CIAL chosen for UN environmental honour|newspaper=[[The New Indian Express]]|date=26 July 2018|access-date=26 July 2018|archive-date=7 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230407102227/https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2018/jul/26/cial-chosen-for-un-environmental-honour-1848990.html|url-status=live}}</ref> ভাৰতত ৰাজহুৱা-ব্যক্তিগত অংশীদাৰিত্ব (PPP) আৰ্হিৰ অধীনত বিকশিত কৰা য়েই প্ৰথমটো বিমানবন্দৰ। ইয়াৰ বাবে ৩২খন দেশৰ প্ৰায় ১০,০০০ প্ৰৱাসী ভাৰতীয়ই ধন আগবঢ়াইছিল। <ref name="LAR">{{cite news|url=https://irisholidays.com/keralatourism/airports-in-kerala/|title=Airports in Kerala-Helpful guide for tourists visiting Kerala|date=8 November 2019|access-date=9 November 2019|archive-date=7 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230407004250/https://irisholidays.com/keralatourism/airports-in-kerala/|url-status=live}}</ref> এয়াৰপৰ্ট কাউন্সিল ইণ্টাৰনেচনেলে ২০২০ চনত ইয়াক এছিয়া-পেচিফিক অঞ্চলৰ শ্ৰেষ্ঠ বিমানবন্দৰ (বছৰি ৫ ৰপৰা ১৫ নিযুত যাত্ৰীৰ শাখাত) হিচাপে পুৰস্কৃত কৰিছিল। <ref>{{cite web |title=2020 - Best Airport by Size and Region |url=https://aci.aero/customer-experience-asq/asq-awards-and-recognition/asq-awards/current-winner-2020/best-airport-by-size-and-region/ |website=ACI World |access-date=3 March 2021 |archive-date=1 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210301172701/https://aci.aero/customer-experience-asq/asq-awards-and-recognition/asq-awards/current-winner-2020/best-airport-by-size-and-region/ |url-status=live }}</ref> আগতে এই বিমানবন্দৰৰপৰা এয়াৰ ইণ্ডিয়াৰ বিমান [[লণ্ডন]]ৰ গেটৱিক আৰু হিথ্ৰ’ বিমানবন্দৰলৈ চলিছিল। কিন্তু ২০২৫ চনৰ অক্টোবৰ মাহৰপৰা এই বিমানসেৱা স্থগিত হৈ আছে। ব্ৰিটিছ এয়াৰৱেজৰ দৰে বিমান সংস্থাই কোচি-লণ্ডন পথত পুনৰ বিমান চলাচল আৰম্ভ কৰাৰ সম্ভাৱনা আছে বুলি জানিব পৰা গৈছে। অৱশ্যে এই সেৱা এতিয়াও বাস্তৱায়িত হোৱা নাই। <ref>{{cite web |title=Soon, British Airways To Launch Kochi Flights |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/soon-british-airways-to-launch-kochi-flights/articleshow/100317425.cms |website=The Times Of India |last= Narayanan K |first=Anantha |date=18 March 2023 |access-date=10 May 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Good News! British Airways To Start A Direct Flight Between London & Kochi Within Three Months |url=https://curlytales.com/good-news-british-airways-to-start-a-direct-flight-between-london-kochi-within-three-months/ |website=Curly Tales |last= Shaikh |first=Tooba |date=22 March 2023 |access-date=10 May 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=British Airways to Introduce Direct Flight Between London and Kochi |url=https://www.tusktravel.com/blog/british-airways-to-introduce-direct-flight-between-london-and-kochi/ |website=TuskTravel |date=22 March 2023 |access-date=10 May 2026}}</ref> ==ইতিহাস== কোচিন বিমানবন্দৰৰ আৰম্ভণি ১৯৩৬ চনত উইলিংডন দ্বীপত এটা এয়াৰষ্ট্ৰিপ হিচাপে হৈছিল। কোচিন বন্দৰৰ উন্নয়নৰ লগত জড়িত বিষয়াসকলক অনা-নিয়া কৰাৰ উদ্দেশ্যে কোচিন সাম্ৰাজ্যই এই এয়াৰষ্ট্ৰিপটো নিৰ্মাণ কৰিছিল। [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত ভাৰতীয় নৌসেনাই ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ এই এয়াৰষ্ট্ৰিপটোক এটা সামৰিক বিমানবন্দৰলৈ ৰূপান্তৰ কৰিবলৈ কোচিন সাম্ৰাজ্যই সেই সময়ৰ শাসক ব্ৰিটিছসকলক অনুমতি দিছিল। ৰয়েল নেভিয়ে ইয়াক দক্ষিণ ভাৰতত তেওঁলোকৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ৰ বাবে এক কৌশলগত স্থান হিচাপে বাছি লৈছিল। <ref>[http://mod.nic.in/samachar/dec15-02/html/ch13.htm] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120207204637/http://mod.nic.in/samachar/dec15-02/html/ch13.htm|date=7 February 2012}}</ref> লগতে ইয়াক এটা বিমান ঘাটি, লেণ্ডিং ক্ৰাফ্ট আৰু চিপ্লেন বেচ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। <ref>The origin of INS Venduruthy can be traced to 31 August 1939, when a small naval contingent was positioned in Kochi under Royal Indian Navy Captain L. Wadeson, who assumed the duties of Naval Officer-in-Charge, Cochin. http://www.hindu.com/2010/07/02/stories/2010070250590200.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110921052604/http://www.hindu.com/2010/07/02/stories/2010070250590200.htm |date=21 September 2011 }}</ref> এই সামৰিক ঘাটিত নৌসেনাৰ যুঁজাৰু বিমান ৰখা হৈছিল। জাপানী বিমান আক্ৰমণ প্ৰতিহত কৰাৰ উদ্দেশ্যে ইয়াক তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। <ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/2006/06/24/stories/2006062421530300.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20121026103146/http://www.hindu.com/2006/06/24/stories/2006062421530300.htm |url-status=dead |archive-date=26 October 2012 |title=Kerala / Kochi News : INS Venduruthy celebrates anniversary |date=24 June 2006 |access-date=8 January 2014 |work=[[The Hindu]] |location=Chennai, India}}</ref> দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ মাত্ৰ দুদিন আগতে এটা সৰু নৌসেনা গোট ইয়াত সক্ৰিয় হৈ পৰিছিল। ভাৰতে অধিৰাজ্য মৰ্যাদা লাভ কৰাৰ পাছত আৰু কোচিন সাম্ৰাজ্য ভাৰতৰ সৈতে চামিল হোৱাৰ পিছত, ভাৰতীয় নৌসেনাই ‘আই.এন.এছ. গৰুড়’ নামেৰে এই বিমানবন্দৰটো চলাইছিল। অৱশ্যে তেওঁলোকে অসামৰিক বিমানকো এই ঘাটি ব্যৱহাৰ কৰাৰ অনুমতি দিছিল। ১৯৮০ ৰ দশকৰ উপসাগৰীয় দেশসমূহৰ অৰ্থনৈতিক উত্থানে মধ্যপ্ৰাচ্যত কৰ্মৰত প্ৰৱাসীসকলৰ স্বাৰ্থত কোচিৰ সৈতে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংযোগ ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলাটো প্ৰয়োজনীয় কৰি তুলিছিল।<ref>{{cite web |url=http://cial.aero/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=51&linkId=51 |title=The Official Website of Cochin International Airport |publisher=Cial.aero |date=30 March 1994 |access-date=5 May 2014 |archive-date=11 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111011082542/http://cial.aero/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=51&linkId=51 |url-status=live }}</ref> ==নিৰ্মাণ== [[File:Periyarfromplane.jpg|thumb|অবতৰণ কৰা বিমানৰপৰা দেখা পোৱাকৈ এই বিমানবন্দৰটো পেৰিয়াৰ নদীৰ ঠিক কাষতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছে]] এই বিমানবন্দৰটোৰ মূল প্ৰস্তাৱত অনুমাণিক ব্যয় ১ বিলিয়ন টকা (১০ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰ) ধাৰ্য কৰা হৈছিল। লগতে ১৯৯৭ চনত ইয়াৰ কাম সম্পূৰ্ণ হ’ব বুলি আশা কৰা হৈছিল। ১৯৯৩ চনৰ মে’ মাহত ইয়াৰ বাবে অনুমোদন জনোৱা হৈছিল। বিদেশত কৰ্মৰত প্ৰৱাসী ভাৰতীয়সকলৰপৰা লাভ কৰা সুদমুক্ত ঋণ, ঔদ্যোগিক প্ৰতিষ্ঠান, ৰপ্তানিকাৰক আৰু সমবায় সমিতিসমূহৰপৰা পোৱা অনুদান তথা ৰাজ্য চৰকাৰৰ ঋণৰ ধনেৰে এই প্ৰকল্পৰ পুঁজি গঠনৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল। এই প্ৰকল্পটো ৰূপায়ণৰ বাবে ১৯৯৩ চনৰ জুলাই মাহত কেৰালাৰ তদানীন্তন মুখ্যমন্ত্ৰী কে. কৰুণাকৰণৰ অধ্যক্ষতাত ‘কোচিন ইণ্টাৰনেচনেল এয়াৰপৰ্ট চচাইটি’ নামৰ এটা সংস্থা পঞ্জীয়ন কৰা হৈছিল। পুঁজি সংগ্ৰহ সুচল কৰিবলৈ আৰু প্ৰশাসনিক সুবিধাৰ বাবে ১৯৯৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত ৯০০ নিযুত টকাৰ (৯.৩ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰ) অনুমোদিত মূলধনেৰে ‘কোচিন ইণ্টাৰনেচনেল এয়াৰপৰ্ট লিমিটেড’ (CIAL) নামৰ এখন পাব্লিক লিমিটেড কোম্পানী পঞ্জীয়ন কৰা হয়। <ref name="PIB Feature">{{cite web|publisher=Government of India, Press Information Bureau|url=http://pib.nic.in/feature/fe0599/f2205991.html|title=CIAL&nbsp; – A Novel Venture in Indian Civil Aviation|access-date=12 January 2011|archive-date=29 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829032306/http://pib.nic.in/feature/fe0599/f2205991.html|url-status=live}}</ref> ১৯৯৬ চনত ই. কে. নয়নাৰে CIAL প্ৰকল্পৰ অধ্যক্ষ হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। এই সময়ছোৱাত নিৰ্মাণ কাৰ্যই ক্ষিপ্ৰতা লাভ কৰে। নয়নাৰে নিশ্চিত কৰিছিল যাতে এই বিমানবন্দৰ প্ৰকল্পটোৱে ৰাজ্য চৰকাৰৰপৰা বিশেষ গুৰুত্ব লাভ কৰে আৰু তেওঁ CIAL ক পূৰ্ণ সমৰ্থন আগবঢ়াইছিল। ১৯৯৭ চনৰ ভিতৰত আপোচ-মীমাংসাৰ জৰিয়তে এক বৃহৎ পৰিমাণৰ মাটি CIAL ৰ দখললৈ অনা হয়। <ref name="cial.aero">{{cite news|title=About CIAL A Brief History|url=https://cial.aero/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=51&linkId=51|url-status=dead|archive-date=15 February 2020|access-date=30 July 2020|work=CIAL|date=30 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200215145046/http://cial.aero/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=51&linkId=51}}</ref> বিমানবন্দৰ নিৰ্মাণৰ বাবে মুঠ ৪৯১ হেক্টৰ (১,২১৩ একৰ) মাটি অধিগ্ৰহণ কৰা হৈছিল। <ref>{{cite web|publisher=CIAL|url=http://cial.aero/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=54&linkId=54|title=CIAL: Corporate Project Details|access-date=28 September 2015|archive-date=28 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150928161955/http://cial.aero/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=54&linkId=54|url-status=live}}</ref> এটা সংস্থাপন পেকেজৰ অধীনত প্ৰায় ২,৩০০ গৰাকী ভূমিৰ মালিকে ক্ষতিপূৰণ লাভ কৰে আৰু ৮৭২টা পৰিয়ালক পুনৰ সংস্থাপিত কৰা হয়। <ref name="CIAL">{{cite web|publisher=IIM Ahmedabad|url=http://www.iimahd.ernet.in/~graghu/CIAL.IIR.pdf|title=Governance Issues in Airport Development: Learnings From Cochin International Airport LTD|access-date=12 January 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614150605/http://www.iimahd.ernet.in/~graghu/CIAL.IIR.pdf|archive-date=14 June 2011}}</ref> এই কামৰ বাবে ডাঙৰ বিদ্যুৎ পৰিবাহী লাইন আৰু এটা জলসিঞ্চন খালৰ দিশ সলনি কৰিবলগীয়া হৈছিল। ১৯৯৯ চনৰ ২৫ মে’ত ভাৰতৰ তদানীন্তন ৰাষ্ট্ৰপতি [[কে আৰ নাৰায়ণন|কে. আৰ. নাৰায়ণে]] এই বিমানবন্দৰটো আনুষ্ঠানিকভাৱে উদ্বোধন কৰে। ইয়াৰ পিছত ১৯৯৯ চনৰ ১০ জুনৰপৰা প্ৰথমটো বাণিজ্যিক সেৱা আৰম্ভ হয়। ১৯৯৯ চনৰ ১ জুলাইত পুৰণি নৌসেনা বিমানবন্দৰৰ সকলো কাম-কাজ CIAL লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। <ref name="CIAL History">{{cite web |publisher=CIAL |url=http://cochin-airport.in/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=51&linkId=51 |title=A Brief History |access-date=12 January 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101215125022/http://cochin-airport.in/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=51&linkId=51 |archive-date=15 December 2010 |archivedate=15 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101215125022/http://cochin-airport.in/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=51&linkId=51 |deadurl=yes }}</ref> ===সম্প্ৰসাৰণ=== ====প্ৰথম পৰ্যায়==== উদ্বোধনৰ সময়ত এই বিমানবন্দৰটোৰ মজিয়াৰ মাটি-কালি আছিল ১৮,৫৮০ বৰ্গ মিটাৰ (২,০০,০০০ বৰ্গ ফুট)। CIAL এ ২০ বছৰত সম্প্ৰসাৰণৰ চাৰিটা পৰ্যায়ৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল। ইয়াৰে তৃতীয়টো পৰ্যায় ২০০৯ চনত সম্পূৰ্ণ হৈছিল। মূল বিমানবন্দৰৰ টাৰ্মিনেলটো একেলগে মাত্ৰ ১০০ গৰাকী যাত্ৰীক সেৱা আগবঢ়াব পৰাকৈ সজা হৈছিল। অৱশ্যে ২০০১ চনৰ ভিতৰত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় যাতায়াত যথেষ্ট বৃদ্ধি পোৱাত টাৰ্মিনেলটোৰ পুনৰ উন্নয়ন কৰাটো প্ৰয়োজনীয় হৈ পৰে। ২০০২ চনত এটা সুকীয়া ঘৰুৱা টাৰ্মিনেলৰ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হয়। ইয়াৰ ফলত সকলো ঘৰুৱা বিমান চলাচল সেই নতুন টাৰ্মিনেলটোলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ইয়াৰ লগে লগে মূল ভৱনটোত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় যাতায়াতৰ বাবে ব্যৱহৃত মজিয়াৰ মাটি-কালি বৃদ্ধি পায়। ====দ্বিতীয় পৰ্যায়==== {{Multiple image | align = right | direction = vertical | image1 = Cochin_International_Airport_Limited.jpg | width1 = 220 | alt1 = | caption1 = বিমানবন্দৰৰ মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ | image2 = | width2 = 220 | alt2 = | caption2 = CIAL Golf and Country Club | image3 = | width3 = 220 | alt3 = | caption3 = CIAL museum }} [[File:Tuskerairport.jpg|thumb| আগমন বিভাগত এটা প্ৰাণৱন্ত হাতীৰ মূৰ্তি]] এই বিমানবন্দৰৰপৰা চলাচল কৰা বিমান সংস্থাৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে CIAL-এ ঘৰুৱা বিমানসমূহৰ বাবে কেৱল ‘টাৰ্মিনেল ২’ নামৰ এটা সুকীয়া টাৰ্মিনেল নিৰ্মাণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ইয়াৰ ফলত পুৰণি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টাৰ্মিনেলটো ‘টাৰ্মিনেল ১’ লৈ ৰূপান্তৰিত হয়। ইয়াৰ লগে লগে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাম-কাজৰ বাবে মজিয়াৰ মাটি-কালি ৩৭,১৬১ বৰ্গ মিটাৰ (৪,০০,০০০ বৰ্গ ফুট) বৃদ্ধি পায়। ====তৃতীয় পৰ্যায়==== তৃতীয় পৰ্যায়ৰ কাম ২০০৭ চনত আৰম্ভ হৈছিল। ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল বাৰ্ষিক ৫ নিযুত যাত্ৰীৰ যাতায়াত সুচল কৰা। <ref>[http://www.indiainvites.com/oldisgold/tourism_newsletter/JAN07.htm Travel & Tourism Newsletter, hotels, airlines, destination&nbsp; – January 2007] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100331012013/http://www.indiainvites.com/oldisgold/tourism_newsletter/JAN07.htm |date=31 March 2010 }} {{cite web |url=http://www.indiainvites.com/oldisgold/tourism_newsletter/JAN07.htm |title=Phase 3 expansion |date=14 December 2010 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20120905012110/http://www.indiainvites.com/oldisgold/tourism_newsletter/JAN07.htm |archive-date=5 September 2012 |access-date=26 July 2026 |archivedate=10 April 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130410062358/http://www.indiainvites.com/oldisgold/tourism_newsletter/JAN07.htm |deadurl=yes }}</ref> এই পৰ্যায়ত এটা কেন্দ্ৰীয় ব্লক মুকলি কৰা হৈছিল। ই ঘৰুৱা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টাৰ্মিনেল দুটাক সংযোগ কৰিছিল। লগতে অধিক গেট, অপেক্ষা কৰা স্থান আৰু বজাৰ কৰা ঠাই বৃদ্ধি কৰিবলৈ এয়াৰচাইড (airside) অংশটো ডাঙৰ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ফলত নিৰ্মিত অঞ্চলৰ মাটি-কালি আৰু ২৯,৭০০ বৰ্গ মিটাৰ (৩,২০,০০০ বৰ্গ ফুট) বৃদ্ধি পায়। <ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/2008/10/22/stories/2008102260630300.htm |location=Chennai, India |title=New international departure terminal to be opened soon |date=22 October 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121108090509/http://www.hindu.com/2008/10/22/stories/2008102260630300.htm |archive-date=8 November 2012 |url-status=dead |work=[[The Hindu]] |access-date=6 November 2010 |archivedate=8 November 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121108090509/http://www.hindu.com/2008/10/22/stories/2008102260630300.htm |deadurl=yes }}</ref> আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আগমন আৰু প্ৰস্থান ব্লকৰ এয়াৰচাইড অংশটো একত্ৰিত কৰা হৈছিল। প্ৰাকৃতিক পোহৰ বেছিকৈ সোমাব পৰাকৈ তাত কাঁচৰ দেৱাল লগোৱা হৈছিল। ২০০৮ চনত ৰানৱেটো পুনৰ মেৰামতি কৰা হয়। <ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/2008/03/18/stories/2008031855111900.htm |location=Chennai, India |title=Flights to Kochi airport to be rescheduled |date=18 March 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081028195316/http://www.hindu.com/2008/03/18/stories/2008031855111900.htm |archive-date=28 October 2008 |url-status=dead |work=[[The Hindu]] |access-date=27 October 2010 |archivedate=28 October 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081028195316/http://www.hindu.com/2008/03/18/stories/2008031855111900.htm |deadurl=yes }}</ref> বিমান পাৰ্কিং স্থানৰ সংখ্যা ১৫খনৰপৰা ২৪খনলৈ বৃদ্ধি কৰা হৈছিল। ইয়াৰে তিনিখন কেৱল কাৰ্গ’ বিমানৰ বাবে আছিল। তৃতীয় পৰ্যায়ত কাৰ্গ’ ভিলেজৰ সম্প্ৰসাৰণ আৰু এম.আৰ.অ’. (MRO) প্ৰকল্পলৈ যোৱা দ্বিতীয়টো টেক্সিউৱেৰ (taxiway) কামো সম্পূৰ্ণ হয়। <ref>{{cite web |url=http://www.ciasl.in/Content/viewcontent.aspx?linkId=10&linkLvl1Id=8 |title=Capabilities |publisher=Cochin International Aviation Services |access-date=26 October 2017 |archive-date=26 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171026053947/http://www.ciasl.in/Content/viewcontent.aspx?linkId=10&linkLvl1Id=8 |url-status=live |archivedate=26 October 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171026053947/http://www.ciasl.in/Content/viewcontent.aspx?linkId=10&linkLvl1Id=8 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://cial.aero/contents/viewcontent.aspx?linkid=80 |title=About CIAL Overview |publisher=Cochin International Airport |access-date=26 October 2017 |archive-date=26 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171026054122/http://cial.aero/contents/viewcontent.aspx?linkid=80 |url-status=live }}</ref> ====চতুৰ্থ পৰ্যায়==== সম্প্ৰসাৰণৰ চতুৰ্থ পৰ্যায়টো মূলতঃ ঘৰুৱা টাৰ্মিনেলটো উন্নত কৰাৰ বাবে পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল। কিয়নো বিগত তিনিটা পৰ্যায়ত এই টাৰ্মিনেলটো স্পৰ্শ কৰা হোৱা নাছিল। <ref name="ReferenceA">{{cite news |url=http://www.hindu.com/2009/01/30/stories/2009013061440300.htm |location=Chennai, India |title=Rs. 100 crore for airport expansion |date=30 January 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121108073831/http://www.hindu.com/2009/01/30/stories/2009013061440300.htm |archive-date=8 November 2012 |url-status=dead |work=[[The Hindu]] |access-date=27 October 2010 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://aera.gov.in/airportdetail.php?loc=cochin |title=Airports Economic Regulatory Authority (AERA) - Airport Details |publisher=AERA |access-date=10 February 2012 |archive-date=14 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314214051/http://aera.gov.in/airportdetail.php?loc=cochin |url-status=live |archivedate=14 March 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120314214051/http://aera.gov.in/airportdetail.php?loc=cochin |deadurl=yes }}</ref> অৱশ্যে ২০১১ চনৰ মে’ মাহত নতুন ইউ.ডি.এফ. (UDF) চৰকাৰে ৰাজ্যৰ শাসনভাৰ গ্ৰহণ কৰাৰ পাছত এই সম্প্ৰসাৰণ আঁচনি সলনি কৰা হয়। সংশোধিত পৰিকল্পনা অনুসৰি, বৰ্তমানৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টাৰ্মিনেলটোক সম্পূৰ্ণৰূপে ঘৰুৱা টাৰ্মিনেললৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ পূৰ্বে ইয়াক ব্যাপকভাৱে মেৰামতি কৰা হ’ব। আনহাতে এটা নতুন অত্যাধুনিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টাৰ্মিনেল নিৰ্মাণ কৰা হ’ব। ২০১১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত পৰিচালন সঞ্চালকমণ্ডলীয়ে ঘোষণা কৰা নতুন পৰিকল্পনা অনুসৰি, বৰ্তমানৰ গাঁথনিৰ পূব দিশত নতুন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টাৰ্মিনেলটো নিৰ্মাণ কৰা হ’ব। এই নতুন টাৰ্মিনেলটোৰ নিৰ্মিত মাটি-কালি হ’ব ১,৪০,০০০ বৰ্গ মিটাৰ (১৫,০০,০০০ বৰ্গ ফুট)। ইয়াত বিভিন্ন স্তৰত (levels) প্ৰস্থান আৰু আগমনৰ সুকীয়া ব্যৱস্থা থাকিব। <ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/stateoftheart-terminal-at-cial-soon/article4206359.ece|title=State-of-the-art terminal at CIAL soon|work=The Hindu|access-date=22 February 2013|location=Chennai, India|date=16 December 2012|archive-date=21 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130121041600/http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/stateoftheart-terminal-at-cial-soon/article4206359.ece|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/cial-to-have-new-international-terminal-112121600169_1.html |title=CIAL to have new International terminal&nbsp; – Kochi&nbsp; – The Hindu |newspaper=business-standard.com |access-date=22 February 2013 |archive-date=18 June 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130618004429/http://www.business-standard.com/article/pti-stories/cial-to-have-new-international-terminal-112121600169_1.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.thehindubusinessline.com/news/states/new-terminal-at-cial-soon/article4206579.ece |title=New terminal at CIAL soon&nbsp; – Kochi&nbsp; – The Hindu Business Line |publisher=thehindubusinessline.com |access-date=22 February 2013 |archive-date=22 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140222062640/http://www.thehindubusinessline.com/news/states/new-terminal-at-cial-soon/article4206579.ece |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://ibnlive.in.com/news/cm-new-international-terminal-for-kochi-airport/187297-60-122.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110927214412/http://ibnlive.in.com/news/cm-new-international-terminal-for-kochi-airport/187297-60-122.html |url-status=dead |archive-date=27 September 2011 |title=CM: New international terminal for Kochi airport&nbsp; — National&nbsp; — news&nbsp; — Business Standard |publisher=Ibnlive.in.com |access-date=10 February 2012 |archivedate=27 September 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110927214412/http://ibnlive.in.com/news/cm-new-international-terminal-for-kochi-airport/187297-60-122.html |deadurl=yes }}</ref> কেৰালাৰ মন্দিৰ স্থাপত্যৰ আৰ্হিত নিৰ্মিত এই নতুন টাৰ্মিনেলটোত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মানদণ্ডৰ সকলো আধুনিক সুবিধা থাকিব। নিৰ্মাণ খণ্ডৰ অগ্ৰণী প্ৰতিষ্ঠান ‘লাৰ্ছেন এণ্ড টুব্ৰ’ (Larsen & Toubro)-ই এই প্ৰকল্পটো নিৰ্মাণ কৰি আছে আৰু ই ৩০ মাহৰ ভিতৰত সাজু হৈ উঠিব। এই দুটা স্তৰৰ টাৰ্মিনেলটোত ১১২টা চেক-ইন কাউণ্টাৰ, ইন-লাইন বেগৰ স্ক্ৰীনিং সুবিধা, ১০০টা ইমিগ্ৰেশ্যন কাউণ্টাৰ, প্ৰস্থান আৰু আগমন লাউঞ্জত ৩,৭১৬ বৰ্গ মিটাৰ (৪০,০০০ বৰ্গ ফুট) মাটি-কালিৰ ডিউটি-ফ্ৰী দোকান, ১৯টা বৰ্ডিং গেট, ১৫টা এৰ’ব্ৰীজ, ৬টা বেগৰ কনভেয়ৰ বেল্ট আৰু সম্পূৰ্ণ চালিযুক্ত গাড়ীৰপৰা উঠা-নমা কৰা স্থান থাকিব। <ref name="cial.press">{{cite web |url=http://cial.aero/Pressroom/newsdetails.aspx?news_id=314&news_status=F |title=CIAL |publisher=Cial.aero |date=1 February 2014 |access-date=5 May 2014 |archive-date=22 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140222011354/http://cial.aero/Pressroom/newsdetails.aspx?news_id=314&news_status=F |url-status=live }}</ref> বৰ্তমানৰ ঘৰুৱা টাৰ্মিনেলটোক এটা ‘এগজেকিউটিভ পেভিলিয়ন’ (Executive Pavilion) লৈ ৰূপান্তৰ কৰা হ’ব। ইয়াৰপৰা ভি.আই.পি. (VIP) আৰু ব্যক্তিগত চাৰ্টাৰ্ড বিমানসমূহ পৰিচালনা কৰা হ’ব। বৰ্তমানৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টাৰ্মিনেলটো ঘৰুৱা টাৰ্মিনেললৈ ৰূপান্তৰিত হ’লে তাত ৫টা এৰ’ব্ৰীজ আৰু ১০টা বৰ্ডিং গেটৰ উপৰি অধিক বিমান পাৰ্কিং স্থানৰ সুবিধা থাকিব। ==পৰিচালনা== কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ ৰাজহুৱা-ব্যক্তিগত অংশীদাৰিত্বৰ অধীনত নিৰ্মিত ভাৰতৰ প্ৰথমটো বিমানবন্দৰ। কেৰালা চৰকাৰে ১৯৯৪ চনত গঠন কৰা ‘কোচিন ইণ্টাৰনেচনেল এয়াৰপৰ্ট লিমিটেড’ (যিটো CIAL নামেৰে অধিক জনাজাত) নামৰ এখন পাব্লিক লিমিটেড কোম্পানী ইয়াৰ গৰাকী। এই প্ৰকল্পত কেৰালা চৰকাৰৰ ৩৩.৩৬ শতাংশ অংশীদাৰিত্ব আছে। ইয়াৰ ফলত চৰকাৰখন এই প্ৰকল্পৰ একক বৃহত্তম বিনিয়োগকাৰী হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। <ref name="Finace Report">{{cite web|publisher=Comptroller and Auditor General of India |url=http://www.cag.gov.in/MAAG/Kerala_Fin/kerfin08-09.pdf |title=Finance Accounts 2008–09, Govt of Kerala |access-date=14 January 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721162937/http://www.cag.gov.in/MAAG/Kerala_Fin/kerfin08-09.pdf |archive-date=21 July 2011 }}</ref> ভাৰত চৰকাৰৰ অধীনস্থ কোম্পানী যেনে [[এয়াৰ ইণ্ডিয়া]], বি.পি.চি.এল. (BPCL) আৰু এ.এ.আই. (AAI) ৰ ইয়াত ৮.৭৪ শতাংশ অংশীদাৰিত্ব আছে। আনহাতে আবুধাবিৰ লুলু গ্ৰুপ ইণ্টাৰনেচনেল, [[ওমান]]ৰ গাল্ফ গ্ৰুপ আৰু [[সংযুক্ত আৰৱ আমিৰাত]]ৰ মজিদ বুকাটাৰা ট্ৰেডিং আদি বিদেশী কোম্পানীসমূহৰ ৫.৪২ শতাংশ অংশীদাৰিত্ব আছে। ভাৰতীয় কোম্পানীসমূহৰ ইয়াত ৮.৫৭ শতাংশ অংশীদাৰিত্ব থকাৰ বিপৰীতে [[ফেডাৰেল বেংক]], [[ভাৰতীয় ষ্টেট বেংক]] আৰু [[কানাড়া বেংক]]ৰ দৰে তালিকাভুক্ত বাণিজ্যিক বেংকসমূহৰ ৫.৯১ শতাংশ অংশীদাৰিত্ব আছে। <ref name=autogenerated1>{{cite news |url=http://www.deccanchronicle.com/channels/cities/kochi/cochin-airport-go-initial-public-offering-470 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160209232838/http://www.deccanchronicle.com/channels/cities/kochi/cochin-airport-go-initial-public-offering-470 |url-status=dead |archive-date=9 February 2016 |title=Cochin airport to go for initial public offering |newspaper=Deccan Chronicle |access-date=5 May 2014 |archivedate=9 February 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160209232838/http://www.deccanchronicle.com/channels/cities/kochi/cochin-airport-go-initial-public-offering-470 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web|last=Nedumudy|first=Vinod|date=12 February 2018|title=M A Yusuffali bags 71 lakh more CIAL shares|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/120218/m-a-yusuffali-bags-71-lakh-more-cial-shares.html|access-date=20 August 2020|website=Deccan Chronicle|language=en|archive-date=12 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112021721/https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/120218/m-a-yusuffali-bags-71-lakh-more-cial-shares.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Tatas' Air India Takeover: New Stake in Cochin Airport |url=https://unlistedzone.com/windfall-gain-for-tatas-take-over-of-air-india-brings-a-stake-in-cochin-airport |access-date=9 June 2025 |website=unlistedzone.com}}</ref> অৱশিষ্ট ৩৮.০৩ শতাংশ অংশীদাৰিত্ব ২৯খন দেশৰ ১০,০০০ তকৈও অধিক ব্যক্তিগত বিনিয়োগকাৰীৰ হাতত আছে। এই বিনিয়োগকাৰীসকলৰ সৰহসংখ্যকেই প্ৰৱাসী ভাৰতীয়। <ref>{{cite web |publisher=CIAL |url=http://cochin-airport.in/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=55&linkId=55 |title=Investor Info |access-date=14 January 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101215124902/http://cochin-airport.in/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=55&linkId=55 |archive-date=15 December 2010 |archivedate=15 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101215124902/http://cochin-airport.in/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=55&linkId=55 |deadurl=yes }}</ref> কোম্পানীটোৱে ৰাজহুৱা শ্বেয়াৰ মুকলি কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছে। ঋণ পৰিশোধৰ অংশ হিচাপে হাডকো (HUDCO) ক ১০ নিযুত শ্বেয়াৰ প্ৰদান কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ ফলত কোম্পানীটোত হাডকোৰ ৩.৩৭ শতাংশ অংশীদাৰিত্ব হ’ব আৰু আন অংশীদাৰসকলৰ অংশীদাৰিত্ব কিছু পৰিমাণে হ্ৰাস পাব।<ref name=autogenerated1 /> কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰীগৰাকী পদবীবলত CIAL ৰ অধ্যক্ষ।<ref>{{Cite web |title=Cochin International Airport |url=https://www.cial.aero/Corporate |access-date=9 June 2025 |website=www.cial.aero}}</ref> ==টাৰ্মিনেলসমূহ== [[File:Kochi airport terminal 1.jpg|thumb|টাৰ্মিনেল ১]] কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰত তিনিটা প্ৰধান টাৰ্মিনেল আছে। ইয়াৰে দুটা ঘৰুৱা আৰু এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টাৰ্মিনেল। ইয়াৰ উপৰি ইয়াত এটা কাৰ্গ’ টাৰ্মিনেলো আছে। {{multiple image | align = right | direction = vertical | image1 = CIAL T1 Check In Counter.jpg | width1 = 220 | alt1 = | caption1 = টাৰ্মিনেল ১-ৰ চেক-ইন কাউণ্টাৰসমূহ | image2 = Check-In area CIAL.jpg | width2 = 220 | alt2 = | caption2 = পূৰ্বৰ টাৰ্মিনেল ২-ৰ চেক-ইন কাউণ্টাৰসমূহ | image3 = Cochin International Airport Terminal 3 departure area, 23 May 2017 (2).jpg | width3 = 220 | alt3 = | caption3 = টাৰ্মিনেল ৩-ৰ এয়াৰচাইড প্ৰস্থান বিভাগ | image4 = View of elephants inside Cochin International Airport.jpg | width4 = 220 | alt4 = | caption4 = টাৰ্মিনেল ৩-ৰ লেণ্ডচাইড প্ৰস্থান বিভাগৰ ভিতৰৰ দৃশ্য, য’ত বিখ্যাত [[ত্ৰিছূৰ পূৰম]] উৎসৱক প্ৰদৰ্শন কৰা মূৰ্তিসমূহ আছে | image5 = | width5 = 220 | alt5 = | caption5 = টেৰেচ লাউঞ্জ }} ===টাৰ্মিনেল ১ (ঘৰুৱা)=== নতুন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ‘টাৰ্মিনেল ৩’ লৈ কাম-কাজ স্থানান্তৰ কৰাৰ পূৰ্বে টাৰ্মিনেল ১টো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টাৰ্মিনেল আছিল। তাৰ পিছত এই টাৰ্মিনেলটোৰ ব্যাপক উন্নয়ন আৰু মেৰামতি কৰা হয়। ইয়াৰ ফলত ইয়াৰ যাত্ৰী নিয়ন্ত্ৰণ ক্ষমতা প্ৰতি ঘণ্টাত ৪,০০০ গৰাকী যাত্ৰীলৈ বৃদ্ধি পায়, যিটো পূৰ্বৰ ক্ষমতাতকৈ ৫ গুণ বেছি। মেৰামতি কৰা এই টাৰ্মিনেল ১টো ২০১৮ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰত যাত্ৰীসকলৰ বাবে মুকলি কৰা হয়। <ref name="T1">{{cite news |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2018/dec/06/ethnic-charm-awaits-travellers-at-airport-1907879.html |title=Ethnic charm awaits travellers at Cochin International Airport |work=[[The New Indian Express]] |date=16 December 2018 |access-date=9 December 2018 |archive-date=9 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181209123622/http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2018/dec/06/ethnic-charm-awaits-travellers-at-airport-1907879.html |url-status=live }}</ref> মুঠ ৫৫,৭৪২ বৰ্গ মিটাৰ (৬,০০,০০০ বৰ্গ ফুট) নিৰ্মিত মাটি-কালিৰে টাৰ্মিনেল ১ ত ৫৬টা চেক-ইন কাউণ্টাৰ, ৭টা এৰ’ব্ৰীজ আৰু একেলগে ১২খন বিমানৰপৰা বেগৰ স্থানান্তৰ কৰিব পৰা এটা কনভেয়ৰ বেল্ট ব্যৱস্থা আছে। ইয়াত ৬টা সংৰক্ষিত লাউঞ্জ, এটা কলা প্ৰদৰ্শনী অঞ্চল, এটা ফুড কোৰ্ট, এটা এগজেকিউটিভ লাউঞ্জ আৰু ৫৫,৭৪২ বৰ্গ মিটাৰ (৪০,০০০ বৰ্গ ফুট) মাটি-কালিৰ এটা বজাৰ কৰা ঠাই আছে। <ref name="T1" /> এই টাৰ্মিনেলটোত এটা সৌৰ কাৰপ’ৰ্ট (গাড়ী পাৰ্কিং চালি) সুবিধা আছে। ই ২.৪ মেগাৱাট<ref>{{Cite web|title=2.4 MWp, Solar Power Plant Kerala, India - Solar Rooftop Project|url=https://sterlingandwilsonre.com/businesses/project/Solar-Power-Plant-2.4-MWp-Kerala|access-date=16 November 2021|website=Sterling and Wilson Solar|language=en|archive-date=16 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211116103227/https://www.sterlingandwilsonre.com/businesses/project/Solar-Power-Plant-2.4-MWp-Kerala|url-status=live}}</ref> বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰিব পাৰে আৰু ইয়াত ১,৪০০খন গাড়ী ৰাখিব পাৰি। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টাৰ্মিনেল ৩ ৰ সৌৰ কাৰপ’ৰ্টটোৰ সৈতে মিলি ই ৫.১ মেগাৱাট বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰিব পাৰে, যিটো বিশ্বৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ কাৰপ’ৰ্ট।<ref name="Carport" /> ===টাৰ্মিনেল ২ (এগজেকিউটিভ)=== টাৰ্মিনেল ২ ৰ মাটি-কালি ১০,০০০ বৰ্গ মিটাৰ (১,১০,০০০ বৰ্গ ফুট)। আটাইতকৈ ব্যস্ত সময়ত ৪০০ গৰাকী পৰ্যন্ত যাত্ৰী নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পৰাকৈ ইয়াক সাজু কৰা হৈছে। ইয়াৰ প্ৰস্থান হলত ২৬টা ‘কিউট’ (CUTE) চালিত উমৈহতীয়া চেক-ইন কাউণ্টাৰ আছে। ইয়াৰে ভিতৰত ৬টা প্ৰিমিয়াম চেক-ইন কাউণ্টাৰ আৰু ৪টা স্বয়ংক্ৰিয় (self) চেক-ইন কাউণ্টাৰ অন্তৰ্ভুক্ত। ইয়াত ৬টা সুৰক্ষা গেট আৰু একেলগে ৪০০ গৰাকী যাত্ৰী বহিব পৰা এটা উমৈহতীয়া অপেক্ষা কক্ষ আছে। ইয়াত এটা পৰিয়াল লাউঞ্জ আৰু বিজনেছ ক্লাছৰ যাত্ৰীসকলৰ বাবে এটা প্ৰিমিয়াম লাউঞ্জ আছে। অপেক্ষা কৰা স্থানত এটা ফুড কোৰ্ট আছে আৰু প্ৰৱেশ লবীটোত এটা ৰেষ্টুৰেণ্ট চলি থাকে। ঘৰুৱা যাত্ৰীসকলৰ বাবে ৪টা ৰিম’ট গেটৰ সুবিধা উপলব্ধ আছে। আগমন হলত ২টি বেগৰ কেৰিলেচ (baggage carousels) আছে। <ref>{{cite web |url=http://cial.aero/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=86&linkId=86 |title=The Official Website of Cochin International Airport |publisher=Cial.aero |access-date=8 January 2014 |archive-date=8 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140208052101/http://cial.aero/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=86&linkId=86 |url-status=live }}</ref> এই ব্লকটোক ২০১৮ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰত এটা এগজেকিউটিভ টাৰ্মিনেললৈ ৰূপান্তৰ কৰা হয়। ===টাৰ্মিনেল ৩ (আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়)=== নতুন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টাৰ্মিনেল ৩টো ২০১৭ চনৰ মাৰ্চ মাহত যাত্ৰীসকলৰ বাবে মুকলি কৰা হৈছিল। এই টাৰ্মিনেলটোৰ মূল সজ্জা ‘ত্ৰিছূৰ পূৰম’ উৎসৱৰদ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত আৰু ইয়াক কেৰালাৰ পৰম্পৰাগত স্থাপত্যশৈলীৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। প্ৰস্থান বিভাগত পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকেৰে সজ্জিত ১৫টা প্ৰকৃত আকাৰৰ ফাইবাৰৰ হাতীয়ে যাত্ৰীসকলক আদৰণি জনায়। টাৰ্মিনেলটোত ৫টা প্ৰৱেশদ্বাৰ, ৮৪টা চেক-ইন কাউণ্টাৰ আৰু ৮০টা ইমিগ্ৰেশ্যন কাউণ্টাৰ আছে। ইয়াত ১০টা এস্কেলেটৰ (চলন্ত জখলা), ২১টা লিফট আৰু ৩টা চলন্ত খোজকঢ়া পথ (moving walkways) আছে। <ref name="CIALT3">{{cite news|url=http://cial.aero/userfiles/cialwebsite/T3-Details.pdf|title=Cochin International Airport - Terminal 3|work=CIAL|access-date=9 December 2018|archive-date=19 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180219160818/http://cial.aero/userfiles/cialwebsite/T3-Details.pdf|url-status=live}}</ref> এই টাৰ্মিনেলটোত ২.৭ মেগাৱাট বিদ্যুৎ উৎপাদন ক্ষমতা সম্পন্ন এটা সৌৰ কাৰপ’ৰ্ট সুবিধা আছে আৰু ইয়াত ১,৪০০খন গাড়ী পাৰ্কিং কৰিব পাৰি। ঘৰুৱা টাৰ্মিনেল ১ ৰ সৌৰ কাৰপ’ৰ্টটোৰ সৈতে মিলি ই ৫.১ মেগাৱাট মুঠ ক্ষমতা আৰু ২,৮০০খন গাড়ীৰ পাৰ্কিং সুবিধাৰে বিশ্বৰ বৃহত্তম সৌৰ কাৰপ’ৰ্ট হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। <ref name="Carport">{{cite news|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/090218/worlds-largest-carport-in-kochi.html|title=World's largest carport in Kochi|work=[[Deccan Chronicle]]|date=9 February 2018|access-date=9 December 2018|archive-date=9 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181209125333/https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/090218/worlds-largest-carport-in-kochi.html|url-status=live}}</ref> ১,৫০,০০০ বৰ্গ মিটাৰ (১৬,১৪,৫৮৭ বৰ্গ ফুট) তকৈও অধিক মুঠ মাটি-কালিৰ এই টাৰ্মিনেলটো চাৰিটা স্তৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ভূ-তলত (ground level) আগমন বিভাগ পৰিচালনা কৰা হয়। প্ৰায় ৪১,১৫৬ বৰ্গ মিটাৰ (৪,৪২,৯৯৯ বৰ্গ ফুট) মুঠ ভূ-কালিৰে ইয়াত ১০টা কাষ্টম কাউণ্টাৰ, তিনিটা বেংক কাউণ্টাৰ, যাত্ৰী আৰু সাধাৰণ ৰাইজৰ বাবে এটা শ্বপিং কমপ্লেক্স, এটা ভি.আই.পি. লাউঞ্জ, আগমন বিভাগৰ ডিউটি-ফ্ৰী দোকান আৰু এটা বেগৰ দাবী কৰা স্থান (baggage claim area) আছে।<ref name="CIALT3" /> দ্বিতীয় স্তৰটো (ভূ-তলৰপৰা ৫.৫ মিটাৰ ওপৰত) আগমন বিভাগৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াত ৩০টা ইমিগ্ৰেশ্যন কাউণ্টাৰ, ১০টা ই-টুৰিষ্ট ভিছা কাউণ্টাৰ, ৫টা স্বাস্থ্য পৰীক্ষা কাউণ্টাৰ আৰু দুটা চলন্ত খোজকঢ়া পথ আছে।<ref name="CIALT3" /> তৃতীয় স্তৰটো (ভূ-তলৰপৰা ১০.৫ মিটাৰ ওপৰত) প্ৰস্থান বিভাগ। ইয়াত ২০,৮৩৬ বৰ্গ মিটাৰ (২,২৪,২৭৭ বৰ্গ ফুট) ৰ এটা চেক-ইন এলেকা, মুঠ ৮৪টা কাউণ্টাৰ থকা তিনিটা চেক-ইন দ্বীপ (islands), ৪০টা ইমিগ্ৰেশ্যন কাউণ্টাৰ, ৮০০ বৰ্গ মিটাৰ (৮,৬১১ বৰ্গ ফুট) ৰ এখন প্ৰস্থান ডিউটি-ফ্ৰী দোকান, তিনিটা ভি.আই.পি. সংৰক্ষিত লাউঞ্জ, বিমান সংস্থাসমূহৰ কাৰ্যালয়, দুটা প্ৰাৰ্থনা কক্ষ আৰু এটা চলন্ত খোজকঢ়া পথ আছে। চতুৰ্থ স্তৰটো (ভূ-তলৰপৰা ১৫.৫ মিটাৰ ওপৰত) প্ৰস্থান বিভাগৰ সুৰক্ষা বেষ্টনী অঞ্চল। ৮,৬৭৪ বৰ্গ মিটাৰ (৯৩,৩৬৬ বৰ্গ ফুট) তকৈও অধিক মাটি-কালিৰ এই অংশত এটা ফুড কোৰ্ট, ৰেষ্টুৰেণ্ট, বিমান সংস্থাৰ তিনিটা এগজেকিউটিভ লাউঞ্জ, ধূম্ৰপান লাউঞ্জ, বাৰ আৰু বিশ্ৰাম লোৱা ঠাই আছে। <ref name="CIALT3" /> টাৰ্মিনেল ৩ মুকলি হোৱাৰ লগে লগে কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ [[দিল্লী]], [[মুম্বাই]] আৰু [[কলকাতা]]ৰ পিছতে বাণিজ্যিক কাম-কাজৰ বাবে ২,১৩,৬৭৭ বৰ্গ মিটাৰ (২৩,০০,০০০ বৰ্গ ফুট) তকৈও অধিক মুঠ নিৰ্মিত মাটি-কালিৰে ভাৰতৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম বিমানবন্দৰ হৈ পৰে। ===কাৰ্গ’ কেন্দ্ৰ=== কোচিন বিমানবন্দৰৰ পূব দিশত এটা সুকীয়া কাৰ্গ’ কেন্দ্ৰ আছে। ২০ হেক্টৰ (৫০ একৰ) মাটিত ১১,০০০ বৰ্গ মিটাৰ (১,২০,০০০ বৰ্গ ফুট) মুঠ মজিয়াৰ মাটি-কালিৰে এই কাৰ্গ’ কেন্দ্ৰটো ভাৰতৰ অন্যতম বৃহত্তম সুবিধা। ২০২৬ চনৰ ১ জানুৱাৰীত বিমানবন্দৰ প্ৰাংগনত এটা বৰ্ধিত কাৰ্গ’ গুডাম উদ্বোধন কৰা হয়। ইয়াৰ ফলত বাৰ্ষিক সামগ্ৰী পৰিবহণ ৭৫,০০০ টনৰপৰা ১,২৫,০০০ টনলৈ বৃদ্ধি পায়। <ref name=":0">{{Cite web |date=2025-12-30 |title=Cochin International Airport opens extended export cargo warehouse |url=https://www.thehindubusinessline.com/economy/logistics/cochin-international-airport-opens-extended-export-cargo-warehouse/article70452877.ece |access-date=2026-01-01 |website=BusinessLine |language=en}}</ref> কাৰ্গ’ ভিলেজত তিনিটা কমপ্লেক্স আছে: *ড্ৰাই কাৰ্গ’ কেন্দ্ৰ (CDC): ৪,৬০০ বৰ্গ মিটাৰ (৫০,০০০ বৰ্গ ফুট) মাটি-কালিৰ এই কেন্দ্ৰটোত আমদানি আৰু ৰপ্তানি দুয়োৰে বাবে সুকীয়া গুডাম আৰু এয়াৰ-কাষ্টম পৰিদৰ্শনৰ ব্যৱস্থা আছে। <ref name="Cargo1">{{Cite web|url=http://www.cochin-airport.in/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=26&linkId=26|archive-url=https://web.archive.org/web/20090701021515/http://www.cochin-airport.in/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=26&linkId=26|url-status=dead|title=Cargo facilities at Cochin Airport|archive-date=1 July 2009|access-date=20 December 2019|archivedate=1 July 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090701021515/http://www.cochin-airport.in/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=26&linkId=26|deadurl=yes}}</ref> *পেৰিশ্বেইবল কাৰ্গ’ কেন্দ্ৰ (CPC): ই সহজে নষ্ট হ’ব পৰা সামগ্ৰীৰ বাবে ভাৰতৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ শীতল সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰ। ইয়াৰ মজিয়াৰ মাটি-কালি প্ৰায় ২,০০০ বৰ্গ মিটাৰ (২২,০০০ বৰ্গ ফুট) আৰু ই প্ৰায় ২৫,০০০ টন কাৰ্গ’ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে। ২০০৮ চনত ৩৮০ নিযুত টকা ব্যয় কৰি CIAL, ভাৰত চৰকাৰৰ ‘এপেডা’ (APEDA) আৰু কেৰালা চৰকাৰে যৌথভাৱে ইয়াক মুকলি কৰিছিল। <ref>{{Cite web |last=Rana |first=Karvi |date=16 December 2023 |title=Cargo Service Center broadens operations in Kerala |url=https://www.logisticsinsider.in/csc-broadens-operations-in-kerala/ |access-date=19 March 2024 |website=Logistics Insider |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.freshplaza.com/news_detail.asp?id=37952 |title=Cochin Airport to have largest perishable cargo centre in India |publisher=Freshplaza.com |access-date=5 May 2014 |archive-date=25 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130525035143/http://www.freshplaza.com/news_detail.asp?id=37952 |url-status=live |archivedate=25 May 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130525035143/http://www.freshplaza.com/news_detail.asp?id=37952 |deadurl=yes }}</ref> *ট্ৰান্সশ্বিপমেণ্ট কাৰ্গ’ কমপ্লেক্স: ই ট্ৰান্সশ্বিপমেণ্ট কাৰ্গ’ৰ বাবে এটা সুকীয়া গুডাম। এই অঞ্চলৰ কাষ্টম গুডামসমূহৰ লগতে চেন্নাই, বেংগালুৰু, কইম্বাটুৰ আদি বিমানবন্দৰৰপৰা অহা আমদানি আৰু ৰপ্তানি কাৰ্গ’সমূহ এই কেন্দ্ৰত ৰপ্তানিৰ বাবে মজুত আৰু পৰিচালনা কৰা হয়। <ref name="Cargo1"/> *এই তিনিটা মূল কাৰ্গ’ কমপ্লেক্সক সমৰ্থন কৰিবলৈ অতিৰিক্ত সুবিধাসমূহৰ ভিতৰত আছে দুখন এক্স-ৰে মেচিন আৰু বিস্ফোৰক চিনাক্তকৰণ মেচিন, এটা সুকীয়া বিপদজ্জনক সামগ্ৰী কক্ষ, ২ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছৰপৰা ৮ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছৰ ভিতৰত থকা দুটা শীতলীকৰণ কক্ষ, এটা তেজস্ক্ৰিয় কাৰ্গ’ কক্ষ আৰু এটা উচ্চ মূল্যৱান সামগ্ৰীৰ কক্ষ। <ref name="Cargo1"/> ইয়াৰ উপৰি ব্যক্তিগত ঘৰুৱা লজিষ্টিক প্ৰতিষ্ঠান আৰু ভাৰতীয় ডাক সেৱাৰ বাবে এটা সুকীয়া ঘৰুৱা কাৰ্গ’ কমপ্লেক্স নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। <ref>{{Cite news |date=11 April 2023 |title=New cargo terminal at Cial to be inaugurated by September |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/new-cargo-terminal-at-cial-to-be-inaugurated-by-september/articleshow/99394483.cms |access-date=19 March 2024 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite news |title=Chief Minister to launch seven CIAL mega projects on October 2 |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/chief-minister-to-launch-seven-cial-mega-projects-on-october-2/article67344311.ece |work=The Hindu |issn=0971-751X |date=25 September 2023 |access-date=16 April 2024}}</ref> ===বিজনেছ জেট টাৰ্মিনেল=== CIAL ৰ মতে, বিজনেছ জেটৰ বাবে টাৰ্মিনেল থকা এইটো বৰ্তমান ভাৰতৰ মাত্ৰ চতুৰ্থটো বিমানবন্দৰ। এই টাৰ্মিনেলটোৱে চাৰ্টাৰ্ড আৰু ব্যক্তিগত জেটসমূহক বিশেষ সেৱা আগবঢ়াব বুলি আশা কৰা হৈছে। <ref>{{Cite news |date=15 March 2024 |title=Cial's business jet terminal handles 1k flights in 14 mnts |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/cochin-international-airports-business-jet-terminal-handles-1000-flights-in-just-14-months/articleshow/108507455.cms |access-date=19 March 2024 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> ====০৪৮৪ এৰ’ লাউঞ্জ==== কোচিন ইণ্টাৰনেচনেল এয়াৰপৰ্ট লিমিটেডে (CIAL) ২০২৪ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰত ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ এৰ’ লাউঞ্জ মুকলি কৰে। ৫০,০০০ বৰ্গ ফুট জুৰি থকা এই সুবিধাটোত অতিথি কক্ষ, ব’ৰ্ডৰুম, সন্মিলন কক্ষ, সহ-কৰ্মক্ষেত্ৰ (co-working spaces) আৰু যাত্ৰী তথা দৰ্শনাৰ্থী দুয়োৰে বাবে ব্যৱহাৰোপযোগী এটা লাউঞ্জকে ধৰি কেইবাটাও সুবিধা আছে। <ref>{{Cite web |title=Aero lounge at Kochi airport to be launched on September 1 |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/aero-lounge-at-kochi-airport-to-be-launched-on-september-1/article68575750.ece |access-date=29 August 2024 |website=thehindu.com|date=28 August 2024 }}</ref> ২০২৫ চনৰ ২৫ আৰু ২৬ আগষ্টত ইয়াত ‘কেৰালা এভিয়েশ্যন চামিট’ অনুষ্ঠিত হৈছিল। <ref>{{Cite news |title=Kerala Aviation Summit to be held at Cial on Aug 23 & 24 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/kerala-aviation-summit-to-be-held-at-cial-on-aug-23-24/articleshow/123417744.cms |access-date=21 August 2025 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> ==আন্তঃগাঁথনি== [[File:Cochin international airport terminal.jpg|thumb| টাৰ্মিনেলৰপৰা বিমানবন্দৰৰ বৰ্তমানৰ দৃশ্য]] ===এয়াৰ ট্ৰাফিক কণ্ট্ৰ’ল=== ইয়াৰ এয়াৰ ট্ৰাফিক কণ্ট্ৰ’ল (ATC) টাৱাৰটো ৬০ মিটাৰ (২০০ ফুট) ওখ। কোচিন ATC-য়ে ৭,৮০০ মিটাৰ (২৫,৫০০ ফুট) উচ্চতাতকৈ তলত থকা বিমানসমূহ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। এই বিমানবন্দৰটোত ডিষ্টেঞ্চ মেজাৰিং ইকুইপমেণ্ট (DME) যুক্ত দুটা ইনষ্ট্ৰুমেণ্ট লেণ্ডিং চিষ্টেম (ILS) আছে। ইয়াৰ সহায়ত প্ৰতিকূল বতৰতো ৰানৱেৰ দুয়োফালৰপৰা বিমানসমূহ অৱতৰণ কৰিব পাৰে। মেট্ৰ’ চহৰসমূহৰ বাহিৰে এনে সুবিধা থকা CIAL দেশৰ একমাত্ৰ বিমানবন্দৰ। <ref>{{cite news |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/110518/cochin-international-airport-ltd-installs-second-instrument-landing-sy.html |title=Cochin International Airport Ltd installs second Instrument Landing System |newspaper=[[Deccan Chronicle]] |date=11 May 2018 |access-date=4 July 2018 |archive-date=4 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180704064220/https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/110518/cochin-international-airport-ltd-installs-second-instrument-landing-sy.html |url-status=live }}</ref> এই ATC-য়ে ডপলাৰ VHF অম্নি ৰেঞ্জ ১ আৰু ২ ব্যৱহাৰ কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.cial.aero/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=6&linkid=97 |title=The Official Website of Cochin International Airport |publisher=Cial.aero |access-date=10 February 2012 |archive-date=25 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120425050142/http://www.cial.aero/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=6&linkid=97 |url-status=live |archivedate=25 April 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120425050142/http://www.cial.aero/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=6&linkid=97 |deadurl=yes }}</ref> ইয়াত শেহতীয়া ‘এয়াৰকন ২১০০’ (AIRCON 2100) এয়াৰ ট্ৰাফিক কণ্ট্ৰ’ল অটোমেচন চিষ্টেমৰ দৰে বৃহৎ পৰ্যায়ৰ আধুনিকীকৰণ ব্যৱস্থা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছে। <ref name="IBN 2013">{{cite news|url=http://ibnlive.in.com/news/new-radar-to-be-commissioned-at-kochi-airport-friday/421589-62-126.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130917014956/http://ibnlive.in.com/news/new-radar-to-be-commissioned-at-kochi-airport-friday/421589-62-126.html|url-status=dead|archive-date=17 September 2013|title=New radar to be commissioned at Kochi airport Friday|date=12 September 2013|publisher=IBN Live|agency=Press Trust of India|access-date=31 August 2014|archivedate=17 September 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130917014956/http://ibnlive.in.com/news/new-radar-to-be-commissioned-at-kochi-airport-friday/421589-62-126.html|deadurl=yes}}</ref> ===বিমানবন্দৰ নিৰীক্ষণ ৰাডাৰ=== ভাৰতীয় বিমানপত্তন প্ৰাধিকৰণে ইয়াত এটা উন্নত এয়াৰপৰ্ট চাৰ্ভিলেন্স ৰাডাৰ (ASR) আৰু এটা মনোপাল্চ চেকেণ্ডাৰী চাৰ্ভিলেন্স ৰাডাৰ (MSSR) স্থাপন কৰিছে। <ref>{{cite web |url=http://www.aai.aero/departments/southern_reg_main.jsp |title=Airports Authority of India |publisher=Aai.aero |date=30 January 2012 |access-date=10 February 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140624171120/http://www.aai.aero/departments/southern_reg_main.jsp |archive-date=24 June 2014 }}</ref><ref>{{cite news| url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/New-radar-for-Kochi-airport-in-6-months/articleshow/9842622.cms | archive-url=https://web.archive.org/web/20110907222822/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-09-03/kochi/30109700_1_cochin-airport-airport-runway-new-radar | url-status=live | archive-date=7 September 2011 | work=[[The Times of India]] | title=New radar for Kochi airport in 6 months | date=3 September 2011}}</ref> ইয়াৰ উপৰি ৰানৱে আৰু পাৰ্কিং স্থানত বিমানসমূহৰ সঠিক নিৰীক্ষণৰ বাবে এটা চাৰ্ফেচ মুভমেণ্ট ৰাডাৰ স্থাপন কৰা হৈছে।<ref>{{cite news | url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article2495816.ece | location=Chennai, India | work=The Hindu | title=CIAL to install radar at airport | date=29 September 2011 | access-date=5 October 2011 | archive-date=24 December 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131224105358/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article2495816.ece | url-status=live }}</ref> ===ৰানৱে=== [[File:Flights parked at the Cochin International Airport.jpg|thumb|বিমানবন্দৰৰ টাৰ্মিনেল ৩-ৰ এপ্ৰণ অঞ্চল, য’ত শ্ৰীলংকান এয়াৰলাইঞ্ছ, এমিৰেটছ, কাটাৰ এয়াৰৱেজ আৰু এয়াৰ ইণ্ডিয়াৰ বিমান দেখা গৈছে]] কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰত ৩,৪৪৫ মিটাৰ দীঘল ৰানৱে আছে। ইয়াৰ দিশ ২৭/০৯ আৰু ই ‘কোড ই’ (Code E) শ্ৰেণীৰ বিমান নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ সমান্তৰালভাৱে ৩,৪৪৫ মিটাৰ (১১,৩০২ ফুট) দৈৰ্ঘ্যৰ এটা পূৰ্ণ পৰ্যায়ৰ টেক্সিউৱে (taxiway) আছে। ১৬টা ষ্টেণ্ডযুক্ত ৮০৭ মিটাৰ × ১২৫ মিটাৰ (২,৬৪৮ ফুট × ৪১০ ফুট) আকাৰৰ এপ্ৰণটোত পাঁচখন ডাঙৰ আকাৰৰ (wide-bodied) আৰু আঠখন সৰু আকাৰৰ (narrow-bodied) বিমান ৰাখিব পাৰি। <ref>{{cite web |url=http://www.cial.aero/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=6&linkid=91 |title=The Official Website of Cochin International Airport |publisher=Cial.aero |access-date=10 February 2012 |archive-date=25 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120425050152/http://www.cial.aero/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=6&linkid=91 |url-status=live |archivedate=25 April 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120425050152/http://www.cial.aero/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=6&linkid=91 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.world-airport-codes.com/india/kochi-1556.html |title=Kochi Airport (COK) Details&nbsp; – India |publisher=World-airport-codes.com |access-date=10 February 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120217172058/http://www.world-airport-codes.com/india/kochi-1556.html |archive-date=17 February 2012 |archivedate=17 February 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120217172058/http://www.world-airport-codes.com/india/kochi-1556.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://theairdb.com/airport/COK.html |title=Kochi (COK) - Airport details |publisher=Theairdb.com |access-date=10 February 2012 |archive-date=4 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120104095606/http://www.theairdb.com/airport/COK.html |url-status=live }}</ref> এই ৰানৱেটো নেদুম্বাছেৰী, শ্ৰীমূলনগৰম আৰু কাঞ্জুৰ পঞ্চায়ত এলেকাত বিয়পি আছে। কোচিন বিমানবন্দৰত হেলিকপ্টাৰৰ বাবে এটা সুকীয়া হেলিপেড আছে। ইয়াক মূলতঃ এয়াৰ-টেক্সী সেৱাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বৰ্তমান এটা হেলি পৰ্ট নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা চলি আছে। <ref>{{Cite web|title=Heli taxi service launched at Kochi airport|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2010/oct/10/heli-taxi-service-launched-at-kochi-airport-193954.html|access-date=9 February 2022|website=The New Indian Express|date=16 May 2012 |archive-date=9 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220209141338/https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2010/oct/10/heli-taxi-service-launched-at-kochi-airport-193954.html|url-status=live}}</ref> ===এম.আৰ.অ’. হেংগাৰ=== CIAL-ৰ সম্পূৰ্ণ মালিকানাধীন সহায়ক কোম্পানী ‘কোচিন ইণ্টাৰনেচনেল এভিয়েশ্যন চাৰ্ভিচেছ লিমিটেড’ (CIASL)-এ কোচি বিমানবন্দৰত দুটা নেৰ’-বডী হেংগাৰ (Narrow Body Hangars) চলাই আছে। ২০২৬ চনৰ জুন মাহৰ ভিতৰত এটা নতুন বৃহৎ এম.আৰ.অ’. (MRO) প্ৰকল্প নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ সৈতে বিমানসমূহৰ বাবে ডাঙৰ চালিযুক্ত পাৰ্কিং স্থানৰ সুবিধাও থাকিব। <ref>{{Cite web |title=How Kochi airport's new ₹50 cr hangar will fit Boeing 737 & Airbus A320 at the same time? |url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2025/08/30/kochi-airport-hangar-boeing-airbus.html |access-date=31 August 2025 |website=www.onmanorama.com}}</ref> ===নৌসেনা এয়াৰ এনক্লেভ=== [[File:Naval Air Enclave at Cochin International Airport operationalised (1).jpg|thumb| বিমানবন্দৰত থকা নৌসেনা এয়াৰ এনক্লেভ]] ভাৰতীয় নৌসেনাই কোচিন ইণ্টাৰনেচনেল এয়াৰপৰ্ট লিমিটেড (CIAL) প্ৰাংগনত এটা নেভেল এয়াৰ এনক্লেভ স্থাপন কৰিছে। এই নেভেল এয়াৰ এনক্লেভটোত নৌসেনাৰ ডাঙৰ বিমানৰ বাবে এটা হেংগাৰ, এটা প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়, এটা ডিচবাৰ্চেল চেণ্টাৰ, দুখন বোয়িং শ্ৰেণীৰ বিমান (P-8I দূৰপাল্লাৰ সামুদ্ৰিক নিৰীক্ষণ বিমান) ৰাখিব পৰা এটা এপ্ৰণ আৰু এটা টেক্সি ট্ৰেক আছে। মুম্বাইৰ পিছতে কোচিন বিমানবন্দৰৰ এই নেভেল এয়াৰ এনক্লেভটো কোনো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ সৈতে সংলগ্ন নৌসেনাৰ দ্বিতীয়টো এনে সুবিধা। এনে প্ৰকল্পৰ বাবে নৌসেনাক মাটি হস্তান্তৰ কৰা য়েই প্ৰথমটো ৰাজহুৱা-ব্যক্তিগত অংশীদাৰিত্ব আৰ্হিৰ বিমানবন্দৰ। ২০১৩ চনত বিমানবন্দৰত থকা নৌসেনাৰ মালিকানাধীন ৪ হেক্টৰ (১০ একৰ) মাটিত ইয়াৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য আৰম্ভ হৈছিল। <ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/Aircraft-enclave-for-Navy-at-Cial/articleshow/19487512.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20130416082018/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-11/kochi/38462783_1_indian-navy-cochin-international-airport-limited-cial |url-status=live |archive-date=16 April 2013 |title=Aircraft enclave for Navy at Cial|work=[[The Times of India]]|date=11 April 2013}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/logistics/cial-to-have-naval-aircraft-enclave/article4602630.ece |title=CIAL to have Naval Aircraft Enclave &#124; Business Line |publisher=Thehindubusinessline.com |date=10 April 2013 |access-date=8 January 2014 |archive-date=12 April 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130412194456/http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/logistics/cial-to-have-naval-aircraft-enclave/article4602630.ece |url-status=live }}</ref> ===ভাৰতীয় উপকূলৰক্ষী বাহিনীৰ এয়াৰ এনক্লেভ=== উপকূলীয় বিমান নিৰীক্ষণ আৰু বিমান সম্পৰ্কীয় সাহায্য উন্নত কৰিবলৈ ভাৰতীয় উপকূলৰক্ষী বাহিনীয়ে CIAL-ত স্থান লৈছে। ‘আই.এন.এছ. গৰুড়’ প্ৰকল্পৰ পিছত কোচিত এইটো তেওঁলোকৰ দ্বিতীয়টো বিমান স্কোয়াড্ৰন হ’ব। এই সুবিধাটোত চেতক হেলিকপ্টাৰ স্কোয়াড্ৰন ৰাখিবলৈ দুটা হেংগাৰ আছে। ডৰ্নিয়াৰ স্কোয়াড্ৰন আৰু উন্নত পাতল হেলিকপ্টাৰসমূহো ইয়াতে ৰখা হ’ব বুলি আশা কৰা হৈছে। এই এয়াৰ এনক্লেভটোৰপৰা CIAL-ৰ ৰানৱেলৈ ৫০ মিটাৰ দীঘল এটা টেক্সি সংযোগ থাকিব। ইয়াত বিমানৰ হেংগাৰ, কাৰিকৰী এলেকা আৰু প্ৰশাসনিক ভৱন অন্তৰ্ভুক্ত থাকিব। <ref>{{cite web |author=Chacko Joseph |url=http://brutegorilla.blogspot.in/2010/01/foundation-stone-laying-of-indian-coast.html |title=Brute Gorilla: Foundation Stone Laying of Indian Coast Guard Air Enclave, Kochi |publisher=Brutegorilla.blogspot.in |date=9 January 2010 |access-date=1 December 2016 |archive-date=17 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161017024543/http://brutegorilla.blogspot.in/2010/01/foundation-stone-laying-of-indian-coast.html |url-status=live }}</ref> ==বিমান সংস্থা আৰু গন্তব্যস্থান== ===যাত্ৰী পৰিবহণ=== <!-- নতুন বিমানপথ সংযোজন বা কোনো বিমানপথৰ সমাপ্তিৰ তাৰিখ সংযোজন কৰাৰ সময়ত স্বতন্ত্ৰ তথ্যসূত্ৰ সংযোজন কৰিব লাগিব। লগতে নতুন গন্তব্যস্থান সংযোজন কৰিলে সংশ্লিষ্ট বিমানবন্দৰ আৰু বিমান সংস্থাৰ প্ৰবন্ধতো সেই তথ্য সংযোজন কৰিব লাগিব। তথ্যসূত্ৰবিহীন যিকোনো তথ্য অপসাৰণ কৰা হ'ব। নতুন বিমানপথ সংযোজনৰ ক্ষেত্ৰত নিশ্চিত আৰম্ভণিৰ তাৰিখ উল্লেখ কৰাটো বাধ্যতামূলক। --> {{Airport destination list |{{nowrap|[[Air Arabia]]}} | [[Abu Dhabi International Airport|আবু ধাবি]], [[Sharjah International Airport|শাৰজাহ]] <!-- --> |{{nowrap|[[Air India]]}} | [[Indira Gandhi International Airport|দিল্লী]], [[Chhatrapati Shivaji Maharaj International Airport|মুম্বাই]]<ref>{{cite news |title=Air India Kochi-Mumbai flight slightly veers off while landing, runway damage reported |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/air-india-kochi-mumbai-flight-slightly-veers-off-runway-while-landing/articleshow/122809146.cms |work=The Economic Times |date=21 July 2025 |access-date=6 August 2025}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[Air India Express]]}} | [[Abu Dhabi International Airport|আবু ধাবি]], [[Bahrain International Airport|বাহৰেইন]], [[Kempegowda International Airport|বেংগালুৰু]], [[Biju Patnaik Airport|ভুৱনেশ্বৰ]],<ref>{{cite web|last1=Velani |first1=Bhavya |url=https://aviationa2z.com/index.php/2024/11/24/air-india-express-add-new-routes-from-bhubaneshwar/|title=Air India Express to Add Three New Routes from Bhubaneshwar|work=aviationa2z|date=24 November 2024 |access-date=24 November 2024}}</ref> [[Hamad International Airport|দোহা]], [[Dubai International Airport|ডুবাই-আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়]], [[Rajiv Gandhi International Airport|হায়দৰাবাদ]], [[Kuwait International Airport|কুৱেইট নগৰ]], [[Muscat International Airport|মাস্কাট]], [[Pune Airport|পুণে]], [[Salalah International Airport|ছালালাহ]], [[Sharjah International Airport|শাৰজাহ]] <!-- --> |{{nowrap|[[AirAsia]]}} | [[Kuala Lumpur International Airport|কুৱালালামপুৰ-আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়]]<ref name="Malaysia-India Connectivity">{{cite web |title=AirAsia Further Increases Malaysia-India Connectivity|url=https://aviationweek.com/air-transport/airports-networks/airasia-further-increases-malaysia-india-connectivity|website=aviationweek|access-date=15 July 2026}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[Akasa Air]]}} | [[Zayed International Airport|আবু ধাবি]], [[Kempegowda International Airport|বেংগালুৰু]]<ref>{{cite web |title=Akasa Air to commence Kochi operations from Aug 13 |url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/akasa-air-to-commence-kochi-operations-from-aug-13-88fa1909 |website=mathrubhumi |date=24 July 2022 |access-date=30 August 2025}}</ref>, [[King Abdulaziz International Airport|জেদ্দাহ]],<ref>{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=Akasa Air Schedules Kochi – Jeddah May 2025 Launch |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250409-qpns25cokjed |website=aeroroutes.com |publisher=Aeroroutes |access-date=10 April 2025}}</ref> [[Navi Mumbai International Airport|নাভি মুম্বাই]],<ref name="QP6E-NMI">{{cite news |last=S |first=Naresh |title=IndiGo, Akasa Air to launch new flight routes from Navi Mumbai on December 25 |url=https://indianexpress.com/article/india/indigo-akasa-air-launch-new-flight-routes-from-navi-mumbai-date-10367157/ |publisher=The Indian Express |date=15 November 2025 |access-date=15 November 2025}}</ref> [[Chhatrapati Shivaji Maharaj International Airport|মুম্বাই]]<ref>{{cite web|title=Akasa Air Flight Network|url=https://www.akasaair.com/fly-with-akasa/flight-schedule|website=Akasa Air|access-date=15 June 2023}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[Alliance Air (India)|Alliance Air]]}} | [[Agatti Airport|আগাত্তি]], [[Kempegowda International Airport|বেংগালুৰু]], [[Salem Airport (India)|ছালেম]]<ref>{{cite news|last=Sivapriyan|first=E.T.B.|title=Salem Airport resumes operation with inaugural flight from Bengaluru|url=https://www.deccanherald.com/india/tamil-nadu/salem-airport-resumes-operation-with-inaugural-flight-from-bengaluru-2729001|work=Deccan Herald|date=16 October 2023|access-date=16 October 2023}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[Batik Air Malaysia]]}} | [[Kuala Lumpur International Airport|কুৱালালামপুৰ-আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়]]<ref>{{cite web|url=https://aeroroutes.com/eng/220609-od3q22in|title=Batik Air Malaysia 3Q 2022 India restorations|access-date=10 June 2022}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[Emirates (airline)|Emirates]]}} | [[Dubai International Airport|ডুবাই-আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়]]<ref>{{OAGWorldJuly2025Ref|title=Dubai, United Arab Emirates DXB|pages=345-351}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emirates.com/english/destinations/flights-to-kochi.aspx|title=Cochin|publisher=Emirates|access-date=1 February 2022}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[Etihad Airways]]}} | [[Abu Dhabi International Airport|আবু ধাবি]]<ref>{{OAGWorldAug2025Ref|title=Abu Dhabi, United Arab Emirates AUH|pages=14-16}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.etihad.com/en-in/destinations|title=Our network|publisher=Etihad Airways|access-date=1 February 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250721-eynw25|title=Etihad NW25 Operation Changes – 20JUL25|website=AeroRoutes|accessdate=6 August 2025}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[Flydubai]]}} | [[Dubai International Airport|ডুবাই-আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়]]<ref>{{cite web|url=https://www.flydubai.com/en/destinations/indian-subcontinent/india/kochi|title=Welcome to Kochi|publisher=Flydubai|access-date=1 February 2022}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|Fly91}} | [[Agatti Airport|আগাত্তি]]<ref>{{Cite web|url=https://traveltradejournal.com/fly91-launches-daily-kochi-agatti-flights-announces-expansion-to-seven-new-regional-stations/|title=FLY91 launches daily Kochi–Agatti flights|website=Travel Trade Journal|date=19 January 2026|accessdate=19 January 2026}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[Gulf Air]]}} | [[Bahrain International Airport|বাহৰেইন]]<ref>{{cite web|url=https://www.gulfair.com/flights/destination-guide/kochi|title=Kochi|publisher=Gulf Air|access-date=3 February 2022|archivedate=5 April 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230405155017/https://www.gulfair.com/flights/destination-guide/kochi|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.traveldailymedia.com/gulf-air-makes-new-changes-for-flights-to-india-for-summer-2025/|title=Gulf Air makes new changes for flights to India|work=Travel Daily Media|date=7 January 2025|accessdate=6 August 2025}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[IndiGo]]}} | [[Abu Dhabi International Airport|আবু ধাবি]], [[Agatti Airport|আগাত্তি]], [[Ahmedabad Airport|আহমেদাবাদ]], [[Kempegowda International Airport|বেংগালুৰু]], [[Chennai International Airport|চেন্নাই]], [[Indira Gandhi International Airport|দিল্লী]], [[Hamad International Airport|দোহা]], [[Dubai International Airport|ডুবাই-আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়]], [[Dabolim Airport|গোৱা-ডাবোলিম]], [[Rajiv Gandhi International Airport|হায়দৰাবাদ]], [[Kannur International Airport|কান্নুৰ]], [[Netaji Subhas Chandra Bose International Airport|কলকাতা]], [[Calicut International Airport|কোজিকোড]], [[Kuwait International Airport|কুৱেইট নগৰ]], [[Velana International Airport|মালে]], [[Navi Mumbai International Airport|নাভি মুম্বাই]], [[Chhatrapati Shivaji Maharaj International Airport|মুম্বাই]], [[Muscat International Airport|মাস্কাট]], [[Pune Airport|পুণে]], [[Ras Al Khaimah International Airport|ৰাছ আল খাইমাহ]], [[Thiruvananthapuram International Airport|তিৰুৱনন্তপুৰম]] <!-- --> <!-- --> |{{nowrap|[[Jazeera Airways]]}} | [[Kuwait International Airport|কুৱেইট নগৰ]]<ref>{{cite web|url=https://www.jazeeraairways.com/en-kw/flights-to-kochi|title=Cheap Flights to Kochi|publisher=[[Jazeera Airways]]|access-date=3 February 2022|archive-date=6 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406093429/https://www.jazeeraairways.com/en-kw/flights-to-kochi|url-status=live}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[Kuwait Airways]]}} | [[Kuwait International Airport|কুৱেইট নগৰ]]<ref>{{cite web|url=https://www.kuwaitairways.com/en/destinations/Pages/Indian-SubContinent.aspx|title=Indian Sub-continent Flights|publisher=[[Kuwait Airways]]|access-date=1 February 2022|archive-date=7 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307121356/https://www.kuwaitairways.com/en/destinations/Pages/Indian-SubContinent.aspx|url-status=live}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[Malaysia Airlines]]}} | [[Kuala Lumpur International Airport|কুৱালালামপুৰ-আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়]]<ref>{{cite news |title=Malaysia Airlines resumes services from CIAL |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/malaysia-airlines-resumes-services-from-cial/article66215422.ece |work=[[The Hindu]] |date=2 December 2022 |access-date=3 December 2022 |archive-date=31 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221231234114/https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/malaysia-airlines-resumes-services-from-cial/article66215422.ece |url-status=live }}</ref> <!-- --> |[[Maldivian (airline)|Maldivian]] | [[Velana International Airport|মালে]]<br>'''ঋতুভিত্তিক:''' [[Hanimaadhoo International Airport|হানিমাধু]] <!-- --> |{{nowrap|[[Oman Air]]}} | [[Muscat International Airport|মাস্কাট]]<ref>{{cite web|url=https://www.omanair.com/au/en/oman-air-destinations|title=Our Destinations|publisher=[[Oman Air]]|access-date=1 February 2022|archive-date=28 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230128132618/https://www.omanair.com/au/en/oman-air-destinations|url-status=live}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[Qatar Airways]]}} | [[Hamad International Airport|দোহা]]<ref>{{cite web|url=https://www.qatarairways.com/dapp/discovery/?origin=DOH&destination=COK|title=Kochi, India|publisher=[[Qatar Airways]]|access-date=3 February 2022|archive-date=5 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230405155005/https://www.qatarairways.com/dapp/discovery/?origin=DOH&destination=COK|url-status=live}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[Saudia]]}} | [[King Abdulaziz International Airport|জেদ্দাহ]],<ref>{{OAGWorldAug2025Ref|title=Jeddah, Saudi Arabia JED|pages=597-600}}</ref> [[King Khalid International Airport|ৰিয়াধ]]<ref>{{OAGWorldAug2025Ref|title=Riyadh, Saudi Arabia RUH|pages=1091-1094}}</ref><ref>{{Cite web|date=1 December 2021|title=Saudi Arabia's flight ban ends for travelers from India, Egypt, Patan|url=https://arab.news/j3ryq|access-date=9 February 2022|website=Arab News|language=en|archive-date=7 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230407163318/https://arab.news/j3ryq|url-status=live}}</ref> <!-- --> <!-- --> |{{nowrap|[[Singapore Airlines]]}} | [[Changi Airport|ছাংগি (ছিংগাপুৰ)]]<ref>{{OAGWorldAug2025Ref|title=Singapore, Singapore SIN|pages=1214-1219}}</ref><ref name=SIA>{{cite web|url=https://www.thehindubusinessline.com/economy/logistics/singapore-airlines-to-resume-operations-from-kochi-on-november-30/article37736394.ece|title=Singapore Airlines to resume operations from Kochi on November 30|date=28 November 2021|access-date=30 November 2021|archive-date=6 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406185546/https://www.thehindubusinessline.com/economy/logistics/singapore-airlines-to-resume-operations-from-kochi-on-november-30/article37736394.ece|url-status=live}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[SpiceJet]]}}<ref>{{cite web|url=https://corporate.spicejet.com/schedules.aspx|title=SpiceJet's Flight Schedule and Information|website=[[SpiceJet]]|access-date=14 July 2024}}</ref> | [[Chennai International Airport|চেন্নাই]],<ref>{{cite news |title=Kochi-bound Spicejet flight returns, makes emergency landing in Chennai |url=https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/kochi-bound-spicejet-flight-returns-makes-emergency-landing-in-chennai/article68964321.ece |work=The Hindu |date=9 December 2024 |access-date=6 August 2025}}</ref> [[Dubai International Airport|ডুবাই-আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়]]<ref>{{Cite web|url=https://aviationa2z.com/index.php/2025/01/30/top-20-busiest-routes-of-spicejet-airlines/|title=Top 20 Busiest Routes of SpiceJet Airlines|first=Kashyap|last=Velani|work=Aviation A2Z |date=30 January 2025|accessdate=6 August 2025}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[SriLankan Airlines]]}} | [[Bandaranaike International Airport|কলম্বো-বান্দাৰানায়েকে]]<ref>{{cite web|url=https://www.srilankan.com/en_uk/plan-and-book/flight-routes|title=Route Map|publisher=[[SriLankan Airlines]]|access-date=2 February 2022|archive-date=8 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230608121800/https://www.srilankan.com/en_uk/plan-and-book/flight-routes|url-status=live}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[Thai AirAsia]]}} | [[Don Mueang International Airport|ব্যাংকক-ডন মুয়াং]],<ref name="ReferenceB">{{OAGWorldAug2025Ref|title=Bangkok, Thailand BKK|pages=109-113}}</ref><ref>{{cite web|url=https://newsroom.airasia.com/news/airasia-resuming-flights-to-7-countries-on-18-routes-this-april-fly-easy-with-no-quarantine-needed|title=AirAsia Resumes Flights to Seven Countries on 18 Routes this April! Fly Easy with No Quarantine|date=14 March 2022|access-date=26 March 2022|archive-date=18 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221018065647/https://newsroom.airasia.com/news/airasia-resuming-flights-to-7-countries-on-18-routes-this-april-fly-easy-with-no-quarantine-needed|url-status=live}}</ref> [[Phuket International Airport|ফুকেট]]<ref>{{OAGWorldAug2025Ref|title=Phuket, Thailand HKT|pages=1033-1034}}</ref><ref>{{cite web|url=https://newsroom.airasia.com/news/airasia-further-enhances-phuket-to-india-connectivity-with-latest-route-to-kochi#gsc.tab=0|title=AirAsia further enhances Phuket to India connectivity with latest route to Kochi Visit the Queen of the Arabian Sea city from only 3,690 THB |date=20 January 2025}}</ref> <!-- --> |[[Thai Lion Air]] | [[Don Mueang International Airport|ব্যাংকক-ডন মুয়াং]]<ref name="ReferenceB"/><ref>{{cite web|title=Hello : Bangkok (Don Mueang) to Kochi|url=https://www.lionairthai.com/en/New-Route/Kochi|website=[[Thai Lion Air]]|access-date=5 March 2024|archive-date=5 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240305042119/https://www.lionairthai.com/en/New-Route/Kochi|url-status=dead|archivedate=5 March 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240305042119/https://www.lionairthai.com/en/New-Route/Kochi|deadurl=yes}}</ref> <!-- --> |[[VietJet Air]] | [[Tan Son Nhat International Airport|হো চি মিন চহৰ]]<ref>{{OAGWorldAug2025Ref|title=Ho Chi Minh City, Viet Nam SGN|pages=538-541}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230522-vjaug23cok|title=VietJet Air Expands India Network in August 2023|work=Aeroroutes|accessdate=22 May 2023|archive-date=22 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230522174249/https://www.aeroroutes.com/eng/230522-vjaug23cok|url-status=live}}</ref> <!-- --> }} ===মালবাহী পৰিবহণ=== তলত উল্লেখ কৰা মালবাহী বিমান সংস্থাসমূহে এই বিমানবন্দৰলৈ সেৱা আগবঢ়ায়ঃ {{div col |colwidth=18em}} * [[SpiceJet|স্পাইচএক্সপ্ৰেছ]] {{div col end}} ==পৰিসংখ‍্যা== ===বাৰ্ষিক যাতায়াত=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:right; width:400px" |+ বিত্তীয় বৰ্ষ অনুসৰি যাতায়াতৰ পৰিসংখ্যা |- ! style="width:100px"|বিত্তীয় বৰ্ষ ! style="width:100px"|যাত্ৰী ! style="width:100px"|পূৰ্বৱৰ্তী বৰ্ষৰ তুলনাত পৰিৱৰ্তন ! style="width:100px"|বিমান চলাচল ! style="width:100px"|মালবাহী পৰিমাণ (টন)<ref>মুঠ মালবাহী সামগ্ৰী (মাল, দ্ৰুত পাৰ্চেল আৰু ডাক)</ref> |- ! 2023-24 |10,365,655 || {{increase}}{{0}}17.6% || 67,469 || 59,974 |- ! 2022-23 |8,812,531 || {{increase}}{{0}}86.8% || 58,278 || 56,773 |- ! 2021-22 |4,717,777 || {{increase}}{{0}}91.9% || 22,929 || 55,484 |- ! 2020-21 |2,458,458 || {{decrease}}{{0}}74.5% || 24,912 || উপলব্ধ নহয় |- ! 2019-20 |9,624,334 || {{decrease}}{{0}}4.9% || 66,106 || উপলব্ধ নহয় |- ! 2018-19 |10,201,089 || {{increase}}{{0}}0.75% || 71,057 || উপলব্ধ নহয় |- ! 2017-18 |10,172,839 || {{increase}}{{0}}13.6% || 68,772 || 76,274 |- ! 2016-17 |8,955,441 || {{increase}}{{0}}16.4% || 61,688 || 81,485 |- ! 2015-16 |7,749,901 || {{increase}}{{0}}21.0% || 56,180 || 79,233 |- ! 2014-15 |6,411,711 || {{increase}}{{0}}19.0% || 52,793 || 64,935 |- ! 2013-14 |5,390,000 || {{increase}}{{0}}10.0% || 47,072 || 54,440 |} ===সৰ্বাধিক ব্যস্ত বিমানপথসমূহ=== {| class="wikitable sortable" |+ ২০২৬ চনৰ মে' মাহত কোচিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ দৈনিক সৰ্বাধিক ব্যস্ত ১০টা বিমানপথ (বিমানৰ অহা-যোৱা সংখ্যাৰ ভিত্তিত)<ref>{{Cite web |title=All scheduled direct (non-stop) flights from Kochi (COK) |url=https://www.flightsfrom.com/COK |access-date=9 May 2026 |website=[[Flightradar24]]}}</ref> |- style="background:lightgrey; " ! স্থান ! বিমানবন্দৰ ! style="width:80px; text-align:center; " | বিমানৰ<br>অহা-যোৱা ! বিমান সংস্থা |- |1 | [[Kempegowda International Airport|বেংগালুৰু]] | 13 | [[Air India Express]], [[Akasa Air]], [[Alliance Air (India)|Alliance Air]], [[IndiGo]] |- |2 | [[Chhatrapati Shivaji Maharaj International Airport|মুম্বাই-শিৱাজী]] | 13 | [[Air India]], [[Akasa Air]], [[IndiGo]] |- |3 | [[Indira Gandhi International Airport|দিল্লী]] | 10 | [[Air India]], [[IndiGo]] |- |4 | [[Zayed International Airport|আবু ধাবি]] | 9 | [[Air Arabia]], [[Air India Express]], [[Akasa Air]], [[Etihad Airways]], [[IndiGo]] |- |5 | [[Rajiv Gandhi International Airport|হায়দৰাবাদ]] | 7 | [[Air India Express]], [[IndiGo]] |- |6 | [[Chennai International Airport|চেন্নাই]] | 5 | [[IndiGo]], [[SpiceJet]] |- |7 | [[Dubai International Airport|ডুবাই]] | 4 | [[Air India Express]], [[Emirates (airline)|Emirates]], [[Flydubai]], [[IndiGo]], [[SpiceJet]] |- |8 | [[Agatti Airport|আগাত্তি]] | 3 | [[Alliance Air (India)|Alliance Air]], Fly91, [[IndiGo]] |- |9 | [[Muscat International Airport|মাস্কাট]] | 3 | [[Air India Express]], [[Akasa Air]], [[Oman Air]] |- |10 | [[Kuala Lumpur International Airport|কুৱালালামপুৰ]] | 4 | [[AirAsia]], [[Batik Air Malaysia]], [[Malaysia Airlines]] |} ==সুৰক্ষা আৰু নিৰাপত্তা== কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ ভাৰতৰ ১২টা প্ৰধান বিমানবন্দৰৰ ভিতৰত অন্যতম। ইয়াৰ নিৰাপত্তা আৰু সুৰক্ষাৰ দায়িত্ব ‘কেন্দ্ৰীয় ঔদ্যোগিক নিৰাপত্তা বাহিনী’ (CISF) ৰ জৰিয়তে ‘অসামৰিক বিমান পৰিবহণ নিৰাপত্তা ব্যুৰ’ই চম্ভালে। ইণ্ডিয়ান এয়াৰলাইঞ্ছৰ ৮১৪ নম্বৰ বিমান অপহৰণৰ ঘটনাৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰে বিমানবন্দৰসমূহৰ নিৰাপত্তা CISF-ৰ হাতত অৰ্পণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ইয়াৰ পিছত ২০০১ চনত CISF-ৰ সুৰক্ষা বেষ্টনীৰ অধীনলৈ অহা কোচিন আছিল দেশৰ তৃতীয়টো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু প্ৰথমটো ব্যক্তিগত বিমানবন্দৰ। CISF-ৰ পূৰ্বে ইয়াৰ নিৰাপত্তা কেৰালা আৰক্ষী আৰু কোচি আৰক্ষীৰ স্পেচিয়েল ব্ৰাঞ্চে পৰিচালনা কৰিছিল। বিমানবন্দৰ কোম্পানীটোৰ ‘এভিয়েশ্যন ছেফটি উইং’ (ASW)-এ নিৰাপত্তা ব্যৱস্থা আৰু সঁজুলিসমূহ পৰিদৰ্শন কৰে। ইয়াৰ উপৰি ASW অগ্নিনিৰ্বাপক আৰু জৰুৰীকালীন সেৱাৰ বাবেও দায়বদ্ধ। নিৰাপত্তা পৰিচালনাৰ প্ৰশিক্ষণ CIAL-ৰ ‘এভিয়েশ্যন একাডেমী’য়ে প্ৰদান কৰে। কোম্পানীটোৱে নিৰাপত্তা এজেণ্ট হিচাপে কৰ্মচাৰী নিযুক্তি দিয়ে। তেওঁলোকক বেগৰ স্ক্ৰীনিং ৰুম, প্ৰৱেশদ্বাৰ, সাধাৰণ কাৰ্গ’ এলেকা আৰু লাউঞ্জ এলেকাসমূহত নিয়োজিত কৰা হয়। বেগ থকা এলেকাসমূহত বিস্ফোৰক সামগ্ৰী পৰীক্ষা কৰিবলৈ CIAL ASW-ৱে সেনাৰদ্বাৰা প্ৰশিক্ষিত স্নিফাৰ কুকুৰ ব্যৱহাৰ কৰে। এনে সুবিধা থকা এইটোৱেই একমাত্ৰ ভাৰতীয় বিমানবন্দৰ।<ref>[http://www.passengerterminaltoday.com/news.php?NewsID=551 Passenger Terminal Today] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110715050629/http://www.passengerterminaltoday.com/news.php?NewsID=551 |date=15 July 2011 }} {{cite web |url=http://www.passengerterminaltoday.com/news.php?NewsID=551 |title=Sniffer dogs at airport |date=14 December 2010 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20110715050629/http://www.passengerterminaltoday.com/news.php?NewsID=551 |archive-date=15 July 2011 |access-date=26 July 2026 |archivedate=29 June 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160629230425/http://www.passengerterminaltoday.com/news.php?NewsID=551 |deadurl=yes }}</ref> CIAL-এ তিনিটা অত্যাধুনিক ‘আয়ন স্কেনিং ডিটেক্টৰ’ (ION scanning detectors) প্ৰৱৰ্তন কৰিছে। এই সঁজুলিয়ে অতি কম পৰিমাণৰ ( নেন’গ্ৰাম পৰ্যন্ত) বিস্ফোৰক সামগ্ৰীও চিনাক্ত কৰিব পাৰে।<ref>{{Cite web|title=CIAL introduces ION Scan|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2008/nov/23/cial-introduces-ion-scan-1713.html|access-date=9 February 2022|website=The New Indian Express|date=14 May 2012 |archive-date=9 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220209141338/https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2008/nov/23/cial-introduces-ion-scan-1713.html|url-status=live}}</ref> এই বিমানবন্দৰটো কোচি চিটি আৰক্ষীৰ প্ৰত্যক্ষ সুৰক্ষাৰ অধীনত আছে। টাৰ্মিনেলৰ বাহিৰত তেওঁলোকৰ এটা থানাও আছে। CISF-এ দুটা সশস্ত্ৰ স্কোয়াড্ৰন আৰু এটা বোমা চিনাক্তকৰণ তথা নিষ্ক্ৰিয়কৰণ দল সাজু কৰি ৰাখিছে। <ref>{{cite news |author=KERALA |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/bdds-to-enhance-security-at-cochin-airport/article3046163.ece |title=BDDS to enhance security at Cochin airport - KERALA |newspaper=The Hindu |access-date=1 December 2016 |archive-date=10 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200310094643/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/bdds-to-enhance-security-at-cochin-airport/article3046163.ece |url-status=live }}</ref> টাৰ্মিনেলৰপৰা ২৫০ মিটাৰ বাহিৰত CISF-ৰ এটা কমাণ্ড চেণ্টাৰ আছে। ইয়াত এটা চোৰাংচোৱা শাখা আৰু মবিলাইজেচন চেল আছে। বিমান কাষ্টম বিভাগে টাৰ্মিনেলত এটা মাদক দ্ৰব্য চিনাক্তকৰণ দল পৰিচালনা কৰে। CIAL ASW-ৱে এটা সম্পূৰ্ণ স্বয়ংক্ৰিয় ‘পেৰিমেটাৰ ইনট্ৰুচন ডিটেকচন চিষ্টেম’ (সীমা অতিক্ৰম চিনাক্তকৰণ ব্যৱস্থা) স্থাপনৰ কাম কৰি আছে। ইয়াত থকা চেন্সৰসমূহে যিকোনো ধৰণৰ অনধিকাৰ প্ৰৱেশ চিনাক্ত কৰিব আৰু নিৰাপত্তা বাহিনীক প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰিবলৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ সময় দিব। প্ৰতিবন্ধক, স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে কোঁচ খাই যোৱা বলাৰ্ড (bollards), নিৰীক্ষণ কেমেৰা, পাৰ্কিং গেট পৰিচালনা ব্যৱস্থা আৰু কৰ্মচাৰীৰ বাবে বায়’মেট্ৰিক পৰিচয়-পত্ৰৰ সৈতে এই ব্যৱস্থাৰ প্ৰথম পৰ্যায়টো কাৰ্যক্ষম হৈ উঠিছে। <ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/article82651.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20101013030250/http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/article82651.ece |archive-date=13 October 2010 |url-status=dead |location=Chennai, India |work=The Hindu |title=Enhanced security equipment at Cochin airport |date=19 January 2010 |access-date=29 October 2010 }}</ref> ইমিগ্ৰেশ্যন (প্ৰব্ৰজন) বিভাগটো কেৰালা আৰক্ষীয়ে চম্ভালে। তেওঁলোকক ‘ব্যুৰ’ অৱ ইমিগ্ৰেশ্যন’ৰদ্বাৰা প্ৰশিক্ষণ দিয়া হয়।<ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/article456494.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20160107155944/http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/article456494.ece |archive-date=7 January 2016 |url-status=dead |location=Chennai, India |work=The Hindu |first=S. Anil |last=Radhakrishnan |title=Airport facing lack of immigration officials |date=15 June 2010 |access-date=26 June 2013 }}</ref> বিমানবন্দৰ কোম্পানীটোৰ হাতত এটা উচ্চমানৰ ৰবটিক নিৰাপত্তা ব্যৱস্থাও আছে। ইয়াৰ সহায়ত দূৰৈৰপৰাই বিস্ফোৰক সঁজুলি নিষ্ক্ৰিয় কৰা, জুই নিৰ্বাপন কৰা আৰু অপহৰণৰ দৰে পৰিস্থিতি চম্ভালিব পাৰি। ২০১৪ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহৰপৰা এই ব্যৱস্থাটো কাৰ্যক্ষম হৈ আছে। এনে সুবিধা লাভ কৰা CIAL হৈছে দক্ষিণ ভাৰতৰ প্ৰথমটো বিমানবন্দৰ। ইয়াত কানাডাৰ ‘পেডচ’ লিমিটেড’ (Pedsco Ltd.)-এ নিৰ্মাণ কৰা সুৰক্ষা ৰবট আৰু আমেৰিকাৰ ‘নেবকো’ (Nabco)-ই নিৰ্মাণ কৰা ‘থ্ৰেট কণ্টেইনমেণ্ট ভেচেল’ (TCV) তথা অত্যাধুনিক বেগ কঢ়িওৱা বাহন অন্তৰ্ভুক্ত আছে। এই ব্যৱস্থাৰ মূল সঁজুলিটো হৈছে ৰবটে কঢ়িয়াই নিয়া এটা ‘থ্ৰেট কণ্টেইনমেণ্ট ভেচেল’ (TCV)। কেমিকেল, তেজস্ক্ৰিয় পদাৰ্থ আৰু বোমাসহ সন্দেহযুক্ত বেগে সৃষ্টি কৰিব পৰা ন্যূনতম ৮ কেজি টি.এন.টি. (TNT) বা সমপৰিমাণৰ বিস্ফোৰণ ই নিজৰ ভিতৰতে ধৰি ৰাখিব পাৰে। এই পাত্ৰটো পুনৰ ব্যৱহাৰযোগ্য, কিয়নো ই বাৰে বাৰে হোৱা বিস্ফোৰণ সহ্য কৰিব পাৰে। সন্দেহযুক্ত বেগৰ আকাৰ অনুসৰি TCV-ৰ আকাৰ সলনি কৰিব পাৰি। TCV-ৰ উপৰি এই প্ৰযুক্তিত এটা ‘ৰিম’ট ম’বাইল ইনভেষ্টিগেটৰ’ (RMI)-9WT অন্তৰ্ভুক্ত আছে। ই হ’ল খট‌খটী বগাব পৰা খোল খাব পৰা ট্ৰেকযুক্ত এটা বহুমুখী ছয়চকীয়া বাহন। স্থিৰ বাহুৰ সম্প্ৰসাৰক (fixed arm extenders) ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখন তলৰ অংশ তালাচী কৰা বা দুমহলীয়া খিৰিকীত প্ৰৱেশ কৰাৰ দৰে বিভিন্ন কামত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। <ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/robotic-security-for-kochi-airport/article6349289.ece |title=Robotic security for Kochi airport |newspaper=The Hindu |date=25 August 2014 |access-date=1 December 2016 |archive-date=1 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161201214440/http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/robotic-security-for-kochi-airport/article6349289.ece |url-status=live }}</ref> ==শিক্ষা আৰু প্ৰশিক্ষণ== ২০০৮ চনৰপৰা বিমান উদ্যোগত দক্ষ জনশক্তিৰ অভাৱ দূৰ কৰাৰ উদ্দেশ্যে এভিয়েশ্যন মেনেজমেণ্ট আৰু কাৰিকৰী ক্ষেত্ৰত উচ্চ শিক্ষা প্ৰদানৰ বাবে পদক্ষেপ লোৱা CIAL হ’ল প্ৰথমটো বিমানবন্দৰ। <ref>{{cite news |url=http://economictimes.indiatimes.com/News/News-By-Industry/Transportation/Cial-Academy-first-to-be-started-by-an-airport-in-India/articleshow/4246353.cms |work=The Times of India |title=CIAL academy |archive-url=https://web.archive.org/web/20180723152447/https://economictimes.indiatimes.com/News/News-By-Industry/Transportation/Cial-Academy-first-to-be-started-by-an-airport-in-India/articleshow/4246353.cms |archive-date=23 July 2018 |url-status=dead |date=9 March 2009 |access-date=18 October 2010 }}</ref> এভিয়েশ্যন শিক্ষাৰ দুখন স্কুল আৰম্ভ কৰিবলৈ CIAL-এ [[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]] (IGNOU) ৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰিছে। CIAL এভিয়েশ্যন একাডেমীয়ে চমুকালীন এভিয়েশ্যনমুখী বৃত্তিমুখী ডিপ্ল’মাৰ লগতে এভিয়েশ্যন আৰু এয়াৰপৰ্ট মেনেজমেণ্ট, অপাৰেচনচ, ইক’নমিক্স, ফাইনান্স আৰু হিউমেন ৰিচৰ্চচ বিষয়ত দুবছৰীয়া মেনেজমেণ্ট ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। এই একাডেমীখনে বিমানবন্দৰ পৰিচালনাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় কাৰিকৰী জনশক্তিৰো প্ৰশিক্ষণ দিয়ে। এয়াৰ ইণ্ডিয়া এক্সপ্ৰেছৰ সাময়িক ষ্টিৱাৰ্ড গ্ৰুমিং আৰু ট্ৰেইনিং চেণ্টাৰটো এই প্ৰকল্পতে অৱস্থিত। <ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/2009/03/11/stories/2009031161560300.htm |location=Chennai, India |title=Aviation academy: CIAL ties up with IGNOU |date=11 March 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121108112620/http://www.hindu.com/2009/03/11/stories/2009031161560300.htm |archive-date=8 November 2012 |url-status=dead |work=[[The Hindu]] |access-date=18 October 2010 }}</ref><ref>[http://www.ciasl.in/html/academy.htm Cochin International Aviation Services Ltd] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101023191343/http://www.ciasl.in/html/academy.htm |date=23 October 2010 }} {{cite web |url=http://www.ciasl.in/html/academy.htm |title=Cochin International Aviation Services Ltd |date=14 December 2010 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20090708082754/http://www.ciasl.in/html/academy.htm |archive-date=8 July 2009 |access-date=26 July 2026 |archivedate=18 April 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120418024241/http://www.ciasl.in/html/academy.htm |deadurl=yes }}</ref> এভিয়েশ্যন চিকিউৰিটি ট্ৰেইনিং ইনষ্টিটিউট – অসামৰিক বিমান পৰিবহণ নিৰাপত্তা ব্যুৰ’ৰদ্বাৰা পৰিকল্পিত ‘এভিয়েশ্যন চিকিউৰিটি ট্ৰেইনিং ইনষ্টিটিউট’ (ASTI)টো ২০১৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত উদ্বোধন কৰা হৈছে। এই প্ৰতিষ্ঠানটোত ২১টা এক্স-ৰে চিমুলেটৰ, এটা বিস্ফোৰক মডেল ৰুম, এল.চি.ডি. প্ৰজেক্টৰযুক্ত দুটা ক্লাচৰুম আৰু অন্যান্য প্ৰশিক্ষণ আন্তঃগাঁথনিৰ দৰে অত্যাধুনিক সুবিধা আছে। বিস্ফোৰক মডেল ৰুমত বিস্ফোৰণ ঘটাবলৈ ব্যৱহৃত বিভিন্ন ধৰণৰ চুইচ প্ৰণালী প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে। ইয়াৰ পুথিভঁৰালত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অসামৰিক বিমান পৰিবহণ সম্পৰ্কীয় চিডি (CD) উপলব্ধ আছে। কোচিত ASTI স্থাপন হোৱাৰ ফলত মঙলডুৰু, কোঝিকোড়, কইম্বাটুৰ, ত্ৰিচি, মাদুৰাই আৰু তিৰুৱনন্তপুৰম বিমানবন্দৰৰ কৰ্মচাৰী আৰু পৰিচালনা কৰ্মচাৰীসকলে ইয়াত প্ৰশিক্ষণ ল’ব পাৰিব। প্ৰস্তাৱিত কান্নুৰ আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰৰ কৰ্মচাৰীসকলকো ইয়াতে প্ৰশিক্ষণ দিয়াৰ সম্ভাৱনা আছে। <ref>{{cite news |last=Mampilli |first=Joseph |url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Aviation-Security-Training-Institute-to-be-Ready-Soon/2014/01/23/article2015033.ece |title=Aviation Security Training Institute to be Ready Soon |newspaper=The New Indian Express |date=23 January 2014 |access-date=5 May 2014 |archive-date=3 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140303101303/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Aviation-Security-Training-Institute-to-be-Ready-Soon/2014/01/23/article2015033.ece |url-status=dead |archivedate=3 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140303101303/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Aviation-Security-Training-Institute-to-be-Ready-Soon/2014/01/23/article2015033.ece |deadurl=yes }}</ref> ==স্থল পৰিবহণ== CIAL দক্ষিণ ভাৰতৰ অন্যতম প্ৰধান ঘাইপথ ৫৪৪ নম্বৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ (NH 544) আৰু কেৰালাৰ অন্যতম প্ৰধান ৰাজ্যিক ঘাইপথ মেইন চেণ্ট্ৰেল ৰোড (MC Road) ৰ মাজত অৱস্থিত। ক্ষিপ্ৰ যাতায়াত সুচল কৰিবলৈ পূৰ্বৰ ৪৯ নম্বৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ (বৰ্তমান NH 85-ৰ অংশ) পৰা MC ৰোডলৈ এখন এক্সপ্ৰেছৱেৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। <ref name="cochin-airport.in">{{Cite web|url=http://www.cochin-airport.in/tender/tenderdetails.aspx?tender_id=156|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201174157/http://www.cochin-airport.in/tender/tenderdetails.aspx?tender_id=156|url-status=dead|title=Expressway to the airport|archive-date=1 December 2021|access-date=20 December 2019|archivedate=1 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211201174157/http://www.cochin-airport.in/tender/tenderdetails.aspx?tender_id=156|deadurl=yes}}</ref> মূল ৰে’লপথটো বিমানবন্দৰৰপৰা মাত্ৰ প্ৰায় ৫০০ মিটাৰ আঁতৰত যদিও ওচৰৰ ৰে’ল ষ্টেচনটো হৈছে প্ৰায় ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত থকা অংগামালী। বিমানবন্দৰৰ ওচৰতে প্ৰায় ১৯ কোটি টকা ব্যয় সাপেক্ষে দুটা প্লেটফৰ্মযুক্ত এটা ৰে’ল ষ্টেচন নিৰ্মাণৰ প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে। এই প্লেটফৰ্ম দুটাৰ প্ৰতিটোতে ২৪টালৈকে ডবা (coaches) থকা ৰে’ল ৰখাব পৰা ক্ষমতা থাকিব। এই প্ৰস্তাৱিত ষ্টেচনটোৰপৰা যাত্ৰীসকলে ৰে’লৱে অভাৰ ব্ৰীজৰ তলেৰে যোৱা ১.৫ কিলোমিটাৰ দীঘল পথেৰে বিমানবন্দৰ পাবগৈ পাৰিব। কোচিন ইণ্টাৰনেচনেল এয়াৰপৰ্ট লিমিটেডে এই নতুন ৰে’ল ষ্টেচন আৰু বিমানবন্দৰৰ মাজত সংযোগ স্থাপন কৰিবলৈ বৈদ্যুতিক বাছ চলোৱাৰ বাবেও ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰিছে। ষ্টেচনটোৰ বাবে প্ৰস্তাৱিত নাম হৈছে ‘কোচিন এয়াৰপৰ্ট’। <ref>{{Cite news |title=New railway station near Cochin International Airport; project set for completion in one year |url=https://www.onmanorama.com/travel/travel-news/2025/02/18/new-railway-station-near-cochin-international-airport-details.html |work=[[Onmanorama]] |date=19 February 2025 |access-date=19 February 2025}}</ref> ভাৰতীয় ৰে’লৱেই ২০২৫ চনৰ অক্টোবৰ মাহত এই প্ৰকল্পটোৰ বাবে অভ্যন্তৰীণ অনুমোদন জনাইছে। <ref>{{Cite web |title=Centre gives nod for Cochin airport railway station |url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2025/10/29/cochin-airport-railway-station-approved.html |access-date=2025-10-30 |website=www.onmanorama.com}}</ref> ২০২৫ চনৰ ১৮ নৱেম্বৰত স্থান পৰিদৰ্শন কৰাৰ পাছত ২০২৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহৰপৰা ইয়াৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য আৰম্ভ কৰাৰ সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হৈছে। এই পৰিকল্পনাত এটা ষ্টেচন ভৱন, এখন ফুট অভাৰব্ৰীজ, এটা শীতাতপ নিয়ন্ত্ৰিত অপেক্ষা কক্ষ, এটা টিকট কাউণ্টাৰ আৰু দুটা লিফট নিৰ্মাণৰ কথা অন্তৰ্ভুক্ত আছে। এই প্ৰকল্পটো ‘পি.এম. গতি শক্তি’ৰ অধীনত নিৰ্মাণ কৰা হ’ব আৰু বন্দে ভাৰত সেৱাৰ বাবে ৬০০ মিটাৰ দীঘল প্লেটফৰ্মৰ পৰিকল্পনাও ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। <ref>{{Cite web |date=2025-11-19 |title=New Nedumbassery railway station gets green light; Construction to begin in December |url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/nedumbassery-railway-station-construction-to-begin-wei6wlve |access-date=2025-11-22 |website=@mathrubhumi |language=en}}</ref> কোচি মেট্ৰ’ ৰে’ল লিমিটেডে কোচি মেট্ৰ’ নেটৱৰ্কক বিমানবন্দৰলৈ সম্প্ৰসাৰণ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে। <ref>{{Cite web |title=Kochi Metro seeks Centre's help for underground passage to Kochi airport in phase 3 expansion |url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/centre-approached-for-funding-as-kochi-metro-plans-underground-link-to-airport-in-phase-3-expansion-01e04836 |access-date=2 July 2025 |website=Mathrubhumi |date=10 November 2024 |language=en}}</ref> KMRL-এ বৰ্তমান আলভা মেট্ৰ’ ষ্টেচনত বিমানবন্দৰটোক মেট্ৰ’ নেটৱৰ্কৰ সৈতে সংযোগ কৰা ফিডাৰ বাছ সেৱা আগবঢ়াই আছে। <ref>{{Cite news |date=10 January 2025 |title=Kochi's 'Metro Connect' feeder e-buses to be launched in a week |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/kochis-metro-connect-feeder-e-buses-to-be-launched-in-a-week/article69085528.ece |access-date=2 July 2025 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ===এয়াৰ-টেক্সী সেৱা=== কোচিন বিমানবন্দৰত যাত্ৰীসকলৰ বাবে কেৰালাৰ প্ৰধান ধৰ্মীয় স্থানসমূহৰ লগতে তিৰুৱনন্তপুৰম আৰু উত্তৰ কেৰালাৰ কোঝিকোড়ৰ দৰে চহৰসমূহলৈ যাব পৰাকৈ সুকীয়া এয়াৰ-টেক্সী সেৱা উপলব্ধ আছে। ‘ভাৰত এয়াৰৱেজ’ৰ সহযোগত ই শবৰীমালালৈ নিয়মীয়া এয়াৰ-টেক্সী সেৱা প্ৰদান কৰে। <ref>{{Cite web|title=Helicopter service launched for pilgrims in Kochi|url=http://www.dailyindia.com/show/401920.php|access-date=9 February 2022|website=www.dailyindia.com|archive-date=14 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314024837/http://www.dailyindia.com/show/401920.php|url-status=live|archivedate=14 March 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120314024837/http://www.dailyindia.com/show/401920.php|deadurl=yes}}</ref> ==CIAL এৰ’ট্ৰ’পলিচ== এই বিমানবন্দৰটোৰ ভৱিষ্যতৰ অন্যতম প্ৰধান প্ৰকল্প আছিল ‘চিয়াল এৰ’ট্ৰ’পলিচ’ (CIAL Aerotropolis) বা এয়াৰপৰ্ট চিটি। ইয়াৰ মুঠ মাটি-কালি ২০২ হেক্টৰ (৫০০ একৰ)। <ref>{{Cite web |date=3 March 2009 |title=The Hindu : Kerala News : Kochi airport presents 'Aerotropolis' roadmap |url=http://www.hindu.com/2009/02/28/stories/2009022858700300.htm |access-date=9 February 2022 |website= |archive-url=https://web.archive.org/web/20090303231619/http://www.hindu.com/2009/02/28/stories/2009022858700300.htm |archive-date=3 March 2009 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://cial.aero/Pressroom/eventDetails.aspx?eventId%3D66 |title=The Official Website of Cochin International Airport |access-date=25 December 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120106032146/http://cial.aero/Pressroom/eventDetails.aspx?eventId=66 |archive-date=6 January 2012 }} CIAL.AERO</ref> কোম্পানীটোৰ বিকাশৰ বাবে অতিৰিক্ত ৰাজহৰ উৎস নিশ্চিত কৰিবলৈ ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাপক ভি. জে. কুৰিয়েনে এই এৰ’ট্ৰ’পলিচৰ প্ৰস্তাৱ কৰিছিল। ইয়াৰ লক্ষ্য আছিল পৰ্যটন আৰু আনুষংগিক কাৰ্যকলাপৰ জৰিয়তে বিমানবন্দৰৰ যাতায়াত বৃদ্ধি কৰা। প্ৰথমতে নেদুম্বাছেৰী আৰু ইয়াৰ ওচৰ-পাজৰৰ গাঁৱসমূহত এই এৰ’ট্ৰ’পলিচৰ কাম আৰম্ভ হৈছিল। ইয়াক এখন স্বাৱলম্বী চহৰলৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ লক্ষ্য লোৱা হৈছিল, য’ত আৱাসিক অঞ্চলসহ বিমানবন্দৰটোৱেই হ’ব মূল কেন্দ্ৰবিন্দু। ২০০৭ চনত এই এৰ’ট্ৰ’পলিচৰ কাম আৰম্ভ হৈছিল। ২০২৩ চনৰ তথ্য অনুসৰি, ইয়াৰ বেছিভাগ কামেই সম্পূৰ্ণ হৈ উঠিছে। [[File:Solar Plant powering the Cochin International Airport.jpg|thumb|বিমানবন্দৰৰ সৌৰ শক্তি প্ৰকল্পৰ এটা অংশ]] ===উৎপাদন আৰু ব্যাৱসায়িক অঞ্চল=== এই মাষ্টাৰ প্লেন বা মহাপৰিকল্পনাত বিমান সম্পৰ্কীয় উদ্যোগসমূহৰ বাবে এটা বিশেষ অৰ্থনৈতিক অঞ্চল (SEZ) গঢ়ি তোলাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। ইয়াত বিশেষকৈ স্পেয়াৰ পাৰ্টচ (খুচুৰা যন্ত্ৰাংশ) আৰু অ’.ই.এম. (OEM) উৎপাদন গোট, এটা বিমান গৱেষণা আৰু উন্নয়ন কেন্দ্ৰ, কৰ্মশালা তথা সেৱা অঞ্চল থাকিব। ইয়াৰ উপৰি সুকীয়া এয়াৰলাইন চাপৰ্ট টেকন’লজী, ডিজাইন আৰু ডেভেলপমেণ্ট চেণ্টাৰ থকা এটা তথ্য প্ৰযুক্তি উদ্যানৰো (IT Park) প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে। কাৰ্গ’ ভিলেজত এটা সংহত লজিষ্টিক কেন্দ্ৰ আৰু কেন্দ্ৰীয় কণ্টেইনাৰ ফ্ৰেইট ষ্টেচনৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। <ref>{{Cite web|title=cochin-airport.in|url=http://www.cochin-airport.in/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=20&linkid=20|access-date=9 February 2022|website=www.cochin-airport.in|archive-date=12 August 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100812052238/http://www.cochin-airport.in/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=20&linkid=20|url-status=live|archivedate=12 August 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100812052238/http://www.cochin-airport.in/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=20&linkid=20|deadurl=yes}}</ref> ===চিয়াল সৌৰ শক্তি প্ৰকল্প=== [[File:Cochin International Airport Solar Power Plant DSC 0247.jpg|সৌৰ শক্তি প্ৰকল্প |thumb|right]] [[File:Cochin International Airport Gate.jpg|প্ৰৱেশদ্বাৰত থকা ফলক|thumb|right]] চিয়াল সৌৰ শক্তি প্ৰকল্প হৈছে CIAL-ৰদ্বাৰা নিৰ্মিত এটা ১৫ মেগাৱাট (MW) ক্ষমতা সম্পন্ন ফটোভল্টেক (PV) বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। এই প্ৰকল্পটো কাৰ্যক্ষম হোৱাৰ লগে লগে কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ বিশ্বৰ প্ৰথমটো সম্পূৰ্ণ সৌৰ চালিত বিমানবন্দৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়। <ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-34421419 |title=How is the world's first solar powered airport faring? |work=BBC News |date=9 October 2015 |access-date=24 April 2017 |archive-date=25 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230525214353/https://www.bbc.com/news/world-asia-india-34421419 |url-status=live }}</ref><ref name="sciAlertCochinAirport">{{cite web |url=http://www.sciencealert.com/india-establishes-world-s-first-100-percent-solar-powered-airport |title=India Establishes World's First 100 Percent Solar-Powered Airport |last=Crew |first=Bec |publisher=scienceAlert |date=20 August 2015 |access-date=24 April 2017 |work=report |archive-date=30 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170430033958/http://www.sciencealert.com/india-establishes-world-s-first-100-percent-solar-powered-airport |url-status=live }}</ref> এই প্ৰকল্পটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্গ’ কমপ্লেক্সৰ ওচৰৰ ১৮ হেক্টৰ (৪৫ একৰ) মাটিত বিস্তৃত হৈ আছে। ইয়াত ৪৬,১৫০টা সৌৰ পেনেল লগোৱা হৈছে আৰু জাৰ্মানীৰ ‘বছ’ (Bosch) কোম্পানীয়ে ইয়াক স্থাপন কৰিছিল। ই দৈনিক ৫০,০০০ ইউনিট বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰিব পাৰে। ইয়াত এটা ছুপাৰভাইজৰী কণ্ট্ৰ’ল এণ্ড ডাটা একুইজিচন চিষ্টেম (SCADA) আছে, যাৰ জৰিয়তে দূৰৈৰপৰাই নিৰীক্ষণ কৰিব পাৰি। এই প্ৰকল্পত ‘ৰেনেচোলা’ই নিৰ্মাণ কৰা ২৬৫ ৱাট-পীক (Wp) ক্ষমতা সম্পন্ন পি.ভি. মডিউল আৰু ‘এ.বি.বি. ইণ্ডিয়া’ই নিৰ্মাণ কৰা ১ মেগাৱাট ক্ষমতাৰ ইনভাৰ্টাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। <ref>{{cite news |url=http://www.thehindubusinessline.com/economy/logistics/kochi-airport-installs-12mw-solar-plant/article7535059.ece |title=Kochi airport installs 12MW solar plant |publisher=The Hindu business line |access-date=13 April 2016}}</ref> এই প্ৰকল্পটো ২০১৩ চনত মুকলি কৰা ১.১ মেগাৱাট ক্ষমতাৰ এটা সৌৰ প্ৰকল্পৰ সৈতে সংযোগ কৰা হৈছে। এয়া আছিল কেৰালাৰ প্ৰথমটো মেগাৱাট পৰ্যায়ৰ সৌৰ পি.ভি. চিষ্টেম। এই প্ৰকল্পটো ‘এমভি ফটোভল্টেক পাৱাৰ প্ৰাইভেট লিমিটেড’ৰদ্বাৰা স্থাপন কৰা হৈছিল। ইয়াত ২৫০ ৱাট-পীক ক্ষমতাৰ ৪,০০০টা মন’ক্ৰিষ্টেলিন মডিউল আৰু প্ৰতিটো ৩০ কিলোৱাট ক্ষমতাৰ ৩৩টা ষ্ট্ৰিং ইনভাৰ্টাৰ আছিল।<ref>{{cite news |url=http://cial.aero/Pressroom/newsdetails.aspx?news_id=358&news_status=A |title=CIAL all set to become the first solar powered airport in the country |access-date=13 August 2016 |archive-date=19 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151119235700/http://cial.aero/Pressroom/newsdetails.aspx?news_id=358&news_status=A |url-status=live }}</ref> সৌৰ শক্তি সম্প্ৰসাৰণৰ এক অভিলাষী পৰিকল্পনাৰ অংশ হিচাপে CIAL-এ ২ বছৰৰ ভিতৰত সৌৰ উৎপাদন দুগুণ কৰি ২৮.৮ মেগাৱাটলৈ বৃদ্ধি কৰিছে। ইয়াৰ বাবে তিনিটা ডাঙৰ প্ৰকল্প নিৰ্মাণাধীন হৈ আছে। প্ৰথমটো প্ৰকল্প বিমানবন্দৰৰ ওচৰৰ এখন ৩.৪ কিলোমিটাৰ দীঘল খালৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। দ্বিতীয়টো প্ৰকল্প ভাৰতৰ প্ৰথমটো সৌৰ কাৰপ’ৰ্ট চালিৰ ব্যৱহাৰৰ জৰিয়তে কৰা হৈছে। আনহাতে তৃতীয় প্ৰকল্পটোত বিমানবন্দৰৰ ওচৰৰ মুকলি স্থানত ভূ-তলৰ পেনেল ব্যৱহাৰ কৰা হ’ব। <ref>{{cite news |author=Times News Network |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/Cial-places-three-more-solar-bets/articleshow/53073929.cms |title=Cial places three more solar bets |newspaper=Times of India |date=6 July 2016 |access-date=24 April 2017 |archive-date=16 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160816003735/http://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/Cial-places-three-more-solar-bets/articleshow/53073929.cms |url-status=live }}</ref> ==দুৰ্ঘটনা আৰু অঘটনসমূহ== *১৯৯৮ চনৰ ৩০ জুলাইত অগাটিৰপৰা অহা ইণ্ডিয়ান এয়াৰলাইঞ্ছৰ ৫০৩ নম্বৰ বিমানখন (ডৰ্নিয়াৰ ড’ ২২৮) উৰণৰ পিছতে এটা ভৱিষ্যত খুন্দা খাই দুৰ্ঘটনাত পতিত হয়। এই ঘটনাত বিমানখনত থকা আটাইকেইগৰাকী যাত্ৰী আৰু ভৱিষ্যতৰ তিনিগৰাকী ব্যক্তিসহ মুঠ ৯জন লোক নিহত হয়। <ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident HAL/Dornier 228-201 VT-EJW Cochin Airport (COK)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19980730-0|url-status=live|access-date=17 June 2021|website=aviation-safety.net|publisher=[[Aviation Safety Network]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20050406190636/http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19980730-0|archive-date=6 April 2005}}</ref> *২০১০ চনৰ ২৫ এপ্ৰিলত ডুবাইৰপৰা অহা এমিৰেটছৰ ই.কে. ৫৩০ নম্বৰ বিমানখন (বোয়িং ৭৭৭-২০০) অৱতৰণৰ সময়ত এক তীব্ৰ জোকাৰণিৰ (turbulence) সন্মুখীন হয়। বিমানখনে এক ঘন ডাৱৰৰ (cumulonimbus cloud) মাজত প্ৰৱেশ কৰাৰ বাবে প্ৰায় ৬১ মিটাৰ (২০০ ফুট) তললৈ খহি পৰে। ইয়াৰ ফলত ২০গৰাকী যাত্ৰী আহত হয় আৰু বিমানখনৰ ভিতৰভাগৰ কিছু ক্ষতি হয়। ঘটনাৰ সময়ত বিমানখন কোচিত অৱতৰণ কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াত আছিল। বিমানখনত ৩৫০গৰাকী যাত্ৰী আৰু ১৪গৰাকী বিমান কৰ্মী আছিল। <ref>{{cite news |url=http://www.timesnow.tv/Emirates-pilot-couldnt-avoid-Cumulonimbus-cloud/articleshow/4343790.cms |title='Emirates pilot couldn't avoid Cumulonimbus cloud' |archive-url=https://web.archive.org/web/20100428081723/http://www.timesnow.tv/Emirates-pilot-couldnt-avoid-Cumulonimbus-cloud/articleshow/4343790.cms |archive-date=28 April 2010 |work=Times Now |date=25 April 2010 |access-date=15 April 2025 |archivedate=13 January 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170113133710/http://www.timesnow.tv/Emirates-pilot-couldnt-avoid-Cumulonimbus-cloud/articleshow/4343790.cms |deadurl=yes }}</ref> *২০১১ চনৰ ২৯ আগষ্টত বাহৰেইনৰপৰা অহা গাল্ফ এয়াৰৰ জি.এফ. ২৭০ নম্বৰ বিমানখন (এয়াৰবাছ এ৩২০) ১৩৭গৰাকী যাত্ৰীসহ পুৱা ৩:৫৫ বজাত অৱতৰণ কৰাৰ সময়ত ৰানৱেৰপৰা পিছলি যায়। সেই সময়ত হোৱা ধাৰাসাৰ বৰষুণৰ বাবেই এই দুৰ্ঘটনা হোৱা বুলি সন্দেহ কৰা হৈছে। বিমানখন ৰানৱেৰপৰা পিছলি গৈ প্ৰথমতে ইয়াৰ আগফালেৰে মাটিত খুন্দা খাইছিল। অৱতৰণৰ সময়ত বিমানখনৰ এটা ডেউকা ভাঙি যায় আৰু ইয়াৰ ফলত কেইবা ঘণ্টাও ধৰি বিমান চলাচল ব্যাহত হৈ পৰে। দুৰ্ঘটনাৰ পিছত আতংকিত হৈ যাত্ৰীসকলে জখলা অনাৰ আগতেই জৰুৰীকালীন প্ৰৱেশদ্বাৰেৰে জাঁপ দিবলৈ ধৰে। এই হেতা-ওপৰাৰ বাবে সাতজন লোক সামান্যভাৱে আৰু দুজন লোক গুৰুতৰভাৱে আহত হয়। <ref name="gulfa">{{Cite web|title=Kochi: Plane skids off the runway, 7 passengers injured|url=https://www.ndtv.com/india-news/kochi-plane-skids-off-the-runway-7-passengers-injured-465827|access-date=9 February 2022|website=NDTV.com|archive-date=9 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220209141340/https://www.ndtv.com/india-news/kochi-plane-skids-off-the-runway-7-passengers-injured-465827|url-status=live}}</ref> *২০১৭ চনৰ ৪ ছেপ্টেম্বৰত আবু ধাবিৰপৰা অহা এয়াৰ ইণ্ডিয়া এক্সপ্ৰেছৰ আই.এক্স. ৪৫২ নম্বৰ বিমানখন (বোয়িং ৭৩৭-৮০০) অৱতৰণৰ পিছত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টাৰ্মিনেল ৩লৈ গৈ থকা অৱস্থাত এটা নলাত আবদ্ধ হৈ পৰে। অৱশ্যে যাত্ৰী আৰু বিমান কৰ্মীসকলক সুৰক্ষিতভাৱে উলিয়াই অনা হয়। চালকগৰাকীয়ে সমান্তৰাল টেক্সিউৱেৰপৰা ভুল দিশত ঘূৰাৰ বাবেই এই ঘটনা সংঘটিত হয়। বিমানখন যিটো সংযোগকাৰী পথেৰে যাব লাগিছিল, তাৰপৰা প্ৰায় ৯০ মিটাৰ আগতেই চালকগৰাকীয়ে ভুলকৈ ঘূৰি দিছিল। <ref>{{cite news |url=http://indianexpress.com/article/india/air-india-express-aircraft-veers-off-taxiway-at-kochi-airport-all-passengers-safe-4829251/ |title=Air India Express aircraft veers off taxiway at Kochi airport, all passengers safe |newspaper=The Indian Express |date=7 November 2017 |access-date=19 November 2017 |archive-date=8 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171108201343/http://indianexpress.com/article/india/air-india-express-aircraft-veers-off-taxiway-at-kochi-airport-all-passengers-safe-4829251/ |url-status=live }}</ref> ===২০১৮ চনৰ কেৰালাৰ বানপানী=== ২০১৮ চনৰ কেৰালাৰ বানপানীৰ ফলত এই বিমানবন্দৰটো ১৪ আগষ্টৰপৰা ২৯ আগষ্টলৈ বন্ধ কৰি দিয়া হৈছিল। বিমানবন্দৰৰপৰা ৫০০ মিটাৰ দূৰেৰে বৈ যোৱা পেৰিয়াৰ নদীৰ পানী এই দিনকেইটাত ১,৪৩৩ মিলিমিটাৰ (৪.৭ ফুট) পৰ্যন্ত বৃদ্ধি পাইছিল। <ref>{{Cite news|url=https://www.thenewsminute.com/article/after-being-shut-15-days-kochi-airport-finally-reopens-87483|title=After being shut for 15 days due to floods, Kochi airport finally reopens|date=30 August 2018|work=The News Minute|access-date=31 August 2018|archive-date=24 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190124042850/https://www.thenewsminute.com/article/after-being-shut-15-days-kochi-airport-finally-reopens-87483|url-status=live}}</ref> অত্যধিক বানপানী আৰু প্ৰতিকূল বতৰৰ বাবে ৰানৱে আৰু অন্যান্য সুবিধাসমূহ অচল হৈ পৰিছিল। <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/kerala-floods-kochi-airport-to-remain-closed-till-august-26-afternoon/articleshow/65424706.cms|title=Kerala floods: Kochi airport to remain closed till August 26 afternoon|work=The Times of India|access-date=31 August 2018|archive-date=2 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180902020800/https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/kerala-floods-kochi-airport-to-remain-closed-till-august-26-afternoon/articleshow/65424706.cms|url-status=live}}</ref> কোচি অভিমুখে অহা বিমানসমূহৰ দিশ সলনি কৰি ৰাজ্যখনৰ অন্যান্য বিমানবন্দৰ যেনে তিৰুৱনন্তপুৰম আৰু ক’ঝিক’ডৰপৰা চলোৱা হৈছিল। <ref>{{Cite news|url=https://www.news18.com/news/india/kochi-airport-shut-till-saturday-flights-diverted-to-calicut-and-thiruvananthapuram-1845851.html|title=Kochi Airport Shut Till Saturday, Flights Diverted to Calicut and Thiruvananthapuram|work=News18|access-date=31 August 2018|archive-date=31 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180831072052/https://www.news18.com/news/india/kochi-airport-shut-till-saturday-flights-diverted-to-calicut-and-thiruvananthapuram-1845851.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/reschedule-kochi-flights-to-trivandrum-and-calicut-centre-tells-airlines/articleshow/65415144.cms|title=Reschedule Kochi flights to Trivandrum and Calicut, Centre tells airlines|work=The Times of India|access-date=31 August 2018|archive-date=16 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180916094338/https://timesofindia.indiatimes.com/india/reschedule-kochi-flights-to-trivandrum-and-calicut-centre-tells-airlines/articleshow/65415144.cms|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/kerala-floods-goair-indigo-to-operate-special-flights-to-and-from-trivandrum-airport/articleshow/65453579.cms|title=Kerala floods: GoAir, IndiGo to operate special flights to and from Trivandrum airport|work=The Times of India|access-date=31 August 2018|archive-date=22 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180822154252/https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/kerala-floods-goair-indigo-to-operate-special-flights-to-and-from-trivandrum-airport/articleshow/65453579.cms|url-status=live}}</ref> ২০১৮ চনৰ ২০ আগষ্টৰপৰা কাষৰীয়া চহৰ যেনে বেংগালুৰু, চেন্নাই আৰু কইম্বাটুৰলৈ সৰু বিমান চলাচলৰ বাবে কোচিত থকা নৌসেনাৰ বিমান ঘাটি ‘আই.এন.এছ. গৰুড়’ক অসামৰিক বিমানবন্দৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। <ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/kerala-to-get-much-needed-respite-kochi-naval-base-restarts-operations/articleshow/65468975.cms|title=Naval air base at Kochi opened up for commercial flights|last1=Chowdhury|first1=Anirban|date=21 August 2018|work=The Economic Times|access-date=31 August 2018|last2=Krishnakumar|first2=P. K.|archive-date=31 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180831072014/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/kerala-to-get-much-needed-respite-kochi-naval-base-restarts-operations/articleshow/65468975.cms|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/alliance-air-to-fly-atr-to-kochi-naval-airbase-from-monday-other-airlines-may-follow-suit/articleshow/65455186.cms|title=Alliance Air to fly ATR to Kochi naval airbase from Monday, other airlines may follow suit|work=The Times of India|access-date=31 August 2018|archive-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330045107/https://timesofindia.indiatimes.com/india/alliance-air-to-fly-atr-to-kochi-naval-airbase-from-monday-other-airlines-may-follow-suit/articleshow/65455186.cms|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.ndtv.com/india-news/alliance-air-to-operate-flights-from-kochi-naval-base-for-rescue-operations-in-flood-hit-kerala-1902664|title=Alliance Air To Operate Flights From Kochi Naval Base For Rescue Ops|work=NDTV.com|access-date=31 August 2018|archive-date=31 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180831071926/https://www.ndtv.com/india-news/alliance-air-to-operate-flights-from-kochi-naval-base-for-rescue-operations-in-flood-hit-kerala-1902664|url-status=live}}</ref> ইয়াৰ পিছত ২০১৮ চনৰ ২৯ আগষ্টৰ ভাৰতীয় মান সময় দুপৰীয়া ২:০০ বজাত বিমানবন্দৰটো পুনৰ মুকলি কৰা হয়। <ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/kochi-airport-reopens-after-15-days-of-closure/article24813784.ece|title=Kochi airport reopens after 15 days of closure|date=30 August 2018|work=The Hindu|access-date=31 August 2018|language=en-IN|issn=0971-751X|archive-date=10 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200210042632/https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/kochi-airport-reopens-after-15-days-of-closure/article24813784.ece|url-status=live}}</ref> বন্ধ থকাৰ এই সময়ছোৱাত বিমানবন্দৰটোৰ প্ৰায় ৩ বিলিয়ন টকা (৩১ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰ) লোকচান হৈছিল। <ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/kerala-floods-kochi-airport-suffers-estimated-loss-of-over-rs-220-crore/articleshow/65487028.cms|title=Kerala floods: Kochi airport suffers estimated loss of over Rs 220 crore|date=21 August 2018|work=The Economic Times|access-date=31 August 2018|archive-date=31 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180831072026/https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/kerala-floods-kochi-airport-suffers-estimated-loss-of-over-rs-220-crore/articleshow/65487028.cms|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thenewsminute.com/article/how-kochi-airport-reopened-14-days-after-floods-caused-rs-300-cr-worth-loss-87824|title=How Kochi airport reopened in 14 days after floods caused Rs 300 cr-worth loss|date=5 September 2018|work=The News Minute|access-date=22 September 2018|archive-date=4 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190204131932/https://www.thenewsminute.com/article/how-kochi-airport-reopened-14-days-after-floods-caused-rs-300-cr-worth-loss-87824|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/050918/cial-seeks-dutch-help-to-tackle-flood-at-the-airport.html|title=CIAL seeks Dutch help to tackle flood at the airport|date=5 September 2018|work=Deccan Chronicle|access-date=22 September 2018|language=en|archive-date=22 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180922065358/https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/050918/cial-seeks-dutch-help-to-tackle-flood-at-the-airport.html|url-status=live}}</ref> ===২০১৯ চনৰ কেৰালাৰ বানপানী=== ২০১৯ চনৰ কেৰালাৰ বানপানীৰ সময়তো ধাৰাসাৰ বৰষুণৰ বাবে ৰানৱেত পানী জমা হয়। ইয়াৰ ফলত ২০১৯ চনৰ ৮ আগষ্টৰপৰা ১১ আগষ্টৰ ভাৰতীয় মান সময় অনুসৰি দুপৰীয়া ১২:০০ বজালৈ বিমানবন্দৰৰ কাম-কাজ সাময়িকভাৱে স্থগিত ৰখা হৈছিল। <ref>{{Cite web|url=https://english.manoramaonline.com/news/kerala/2019/08/09/kerala-rain-flood-disaster-red-alert.html|title=Kerala rain live updates: Cochin airport resumes operations; Army reaches landslide-hit Nilambur|website=OnManorama|access-date=20 December 2019|archive-date=17 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191217073931/https://english.manoramaonline.com/news/kerala/2019/08/09/kerala-rain-flood-disaster-red-alert.html|url-status=live}}</ref> ==বঁটা আৰু সন্মান== ২০১৫ চনত কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰে বিশ্বৰ প্ৰথমটো সম্পূৰ্ণ সৌৰ চালিত বিমানবন্দৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈ এক বৃহৎ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় স্বীকৃতি লাভ কৰে। ২০১৭ চনত ই বিশ্বৰ প্ৰথমটো সৌৰ কাৰপ’ৰ্ট (ছালত সৌৰ পেনেল থকা পাৰ্কিং স্থান) ব্যৱহাৰ কৰা বিমানবন্দৰ হৈ পৰে। ২০১৬ চনত ‘এয়াৰ পেচেঞ্জাৰ্ছ এছ’চিয়েশ্যন অৱ ইণ্ডিয়া’ই ইয়াক "ভাৰতৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ অনা-মেট্ৰ’ বিমানবন্দৰ" হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰিছিল। <ref>{{cite news|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/300816/national-award-for-cochin-international-airport.html|title=National award for Cochin international airport|newspaper=[[Deccan Chronicle]]|date=30 August 2016|access-date=7 July 2017|archive-date=27 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161227235056/http://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/300816/national-award-for-cochin-international-airport.html|url-status=live}}</ref> শক্তি সংৰক্ষণ, উৎপাদনশীলতা আৰু আন্তঃগাঁথনিৰ বাবেও বিমানবন্দৰটোৱে বহুতো বঁটা লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://cial.aero/contents/viewcontent.aspx?linkId=174&linkLvl1Id=50|title=About CIAL|publisher=Cochin International Airport|access-date=7 June 2017|archive-date=28 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170628132034/http://cial.aero/contents/viewcontent.aspx?linkId=174&linkLvl1Id=50|url-status=live}}</ref> ২০১৮ চনৰ জুলাই মাহত এই বিমানবন্দৰটোক [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ সৰ্বোচ্চ পৰিৱেশ সন্মান ‘চেম্পিয়ন অৱ দি আৰ্থ’ বঁটাৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰা হয়। <ref name="UN" /> ==তথ‍্য উৎস== {{reflist}} ==বহিঃসংযোগ== {{Commons category}} * [[ভাৰতীয় বিমানবন্দৰ প্ৰাধিকৰণ]]প্ৰাধিকৰণ]]ৰ অধিকাৰিক ৱেবছাইটত [https://www.aai.aero/en/airports/cochin কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ] * [https://cial.aero কোচিন বিমানবন্দৰৰ অধিকাৰিক ৱেবছাইট] * এভিয়েশ্যন ছেফটি নেটৱৰ্কত [https://web.archive.org/web/20070929210619/http://aviation-safety.net/database/airport/airport.php?id=COK COK-ৰ দুৰ্ঘটনাৰ ইতিহাস] [[শ্ৰেণী:কোচি]] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ বিমানবন্দৰ]] t0wgo4adk1rzj545fokq9mg8mwsq1tj 0 138127 626540 620439 2026-08-12T11:56:26Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626540 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | image = Chilli pickle in a plate 2.jpg | caption = ভাৰতৰ জলকীয়াৰ আচাৰ | alternate_name = আচাৰ, খাট্টাই, পাচাদী, লনচা, উৰুগাই, আৱাকাই | name = দক্ষিণ এছিয়ান আচাৰ | region = [[ভাৰতীয় উপমহাদেশ]] | type = আচাৰ | course = অনুষংগিক খাদ্য | main_ingredient = ফল-মূল ([[আম]], [[বগৰী]]), [[শাক-পাচলি]], বা [[মাংস]] | minor_ingredient = তেল, [[জলকীয়া]] গুড়ি, মচলা, [[সৰিয়হ]], মৌৰী | country = [[ভাৰত]], [[বাংলাদেশ]], [[নেপাল]], [[পাকিস্তান]], [[শ্ৰীলংকা]], [[ম্যানমাৰ]] | variations = আকাৰ, আটচৰা }} '''দক্ষিণ এছিয়ান আচাৰ''' (অন্যান্য নামৰ ভিতৰত ''আচাৰ'' বুলিও জনাজাত) হৈছে বিভিন্ন ধৰণৰ শাক-পাচলি আৰু ফল-মূল নিমখ-পানী, ভিনেগাৰ, ভোজ্য তেল আৰু দক্ষিণ এছিয়ান মচলা ব্যৱহাৰ কৰি সংৰক্ষণ কৰা একপ্ৰকাৰৰ আচাৰ কৰা আৰু প্ৰায়ে অতি জ্বলা-মচলাযুক্ত অনুষংগিক [[খাদ্য]]। দক্ষিণ এছিয়াৰ বিভিন্ন অঞ্চলত ইয়াৰ বহুতো আঞ্চলিক ভিন্নতা দেখা যায় আৰু ই সমগ্ৰ অঞ্চলটোতে জনপ্ৰিয়। ১৪৯২ চনৰ কলম্বিয়ান বিনিময়ৰ ফলত ভাৰতলৈ [[জলকীয়া]] অহাৰ পাছৰেপৰা এই আচাৰে বহুতো মূল ব্যঞ্জনৰ সংগী হিচাপে স্থান পাই আহিছে। বৰ্তমান সময়ত আচাৰ ঘৰুৱাভাৱে প্ৰস্তুত কৰা এক প্ৰধান খাদ্যৰপৰা বিশ্বজুৰি ব্যাৱসায়িকভাৱে উৎপাদিত সামগ্ৰীলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছে। ইয়াৰ সমান্তৰালকৈ ই দক্ষিণ এছিয়াৰ সাংস্কৃতিক পৰিচয়ৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংগ হৈয়েই আছে আৰু আধুনিক ফিউজন ৰন্ধনশৈলীত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পাইছে। == পৰিভাষা == [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]] আৰু আন কেইবাটাও দক্ষিণ এছীয় ভাষাত আচাৰক ''আচাৰ'' বুলি জনা যায়।<ref name="theculturetrip"/> প্ৰাচীন [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] আৰু [[তামিল]] সাহিত্যত ''অৱলেহিকা, উপদংশম, সন্ধিতা'' আৰু ''অৱলেহ'' আদি শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref name="K.T. Achaya 2003">{{cite book |last=Achaya |first=K. T. |title=The Story of Our Food |year=2003 |publisher=Universities Press (India) Private |isbn= 978-81-7371-835-9 }}</ref> ''আচাৰ'' শব্দটো [[মোগল সাম্ৰাজ্য]]ৰ সময়ৰ [[ফাৰ্চী ভাষা|ফাৰ্চী]] মূলৰ শব্দ। অৱশ্যে, ভাৰতৰ আচাৰসমূহ [[মধ্যপ্ৰাচ্য]]ৰ ভিনেগাৰভিত্তিক আচাৰতকৈ একেবাৰে পৃথক।<ref name="Madani1993">{{cite book |last=Madani |first=Mohsen Saeidi |url=https://books.google.com/books?id=AqdJ7LlfVWUC&pg=PA153 |title=Impact of Hindu Culture on Muslims |publisher=M.D. Publications |year=1993 |isbn=978-81-85880-15-0 |pages=153– |quote=But in the Arab countries, Iran, and Afghanistan, grapes and palm are abundant, so vinegar is made out of them and the achaar in these countries is made by dipping onion, fruits etc. in vinegar. |access-date=2019-01-13 |archive-date=2023-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101225004/https://books.google.com/books?id=AqdJ7LlfVWUC&pg=PA153#v=onepage&q&f=false |url-status=live}}</ref> ফাৰ্চী ভাষাত ''আচাৰ'' শব্দৰ অৰ্থ হৈছে "নিমখ, ভিনেগাৰ, মৌ বা চেনিৰ চিৰাপত সংৰক্ষণ কৰি ৰখা গুড়ি কৰা বা নিমখ দিয়া মাংস, আচাৰ বা ফল-মূল।" <ref name="theculturetrip">{{cite web |url=https://theculturetrip.com/asia/india/articles/a-brief-history-of-the-humble-indian-pickle/ |title=A Brief History Of The Humble Indian Pickle |date=28 November 2016 |website=Culture Trip |access-date=1 January 2019 |archive-date=27 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201027150142/https://theculturetrip.com/asia/india/articles/a-brief-history-of-the-humble-indian-pickle/ |url-status=live |archivedate=27 October 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201027150142/https://theculturetrip.com/asia/india/articles/a-brief-history-of-the-humble-indian-pickle/ |deadurl=yes }}</ref> ১৮ শতিকাত গেঅৰ্গ এবাৰহাৰ্ড ৰুম্ফিয়াছে পৰামৰ্শ দিছিল যে ভাৰতীয় 'আচাৰ' শব্দটো [[আমেৰিকা]]ৰপৰা আহিছে,{{sfn|Davidson|2014|pp=2–3 "achar"}} বিশেষকৈ কেৰিবিয়ান অঞ্চলৰ আৰাৱাকান শব্দ<ref>{{cite web |title=Concept CHILI PEPPER: aji |url=https://clics.clld.org/parameters/919#1/26/11 |website=CLICS 3 |access-date=14 November 2025}}</ref> ''axi'' বা ''achi'' (অৰ্থাৎ "জলকীয়া")-ৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, যিহেতু আচাৰত জলকীয়া বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{sfn|Davidson|2014|pp=2–3 "achar"}} আনহাতে, ১৮৮৬ চনৰ এংলো-ইণ্ডিয়ান অভিধান ''হবছন-জবছন'' (Hobson-Jobson)-এ এই শব্দটো [[লেটিন]] শব্দ ''acetaria''-ৰপৰা নিষ্কাশিত হোৱা বুলি ইংগিত দিয়ে।{{sfn|Davidson|2014|pp=2–3 "achar"}} == ইতিহাস == === প্ৰাচীন আৰু মধ্যযুগীয় === [[আয়ুৰ্বেদ]] আৰু সংগম সাহিত্যৰ সময়ৰ প্ৰাচীন আচাৰৰ ৰেচিপিসমূহত বিভিন্নপ্ৰকাৰৰ আচাৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়, য’ত আটাইতকৈ পুৰণি [[আম]]ৰ আচাৰৰ উল্লেখো অন্তৰ্ভুক্ত আছে।<ref name="K.T. Achaya 2003"/> ৯১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত ত্ৰিবিক্ৰম ভট্টই লিখা এখন সংস্কৃত মহাকাব্য ''নলচম্পূ''-ত কেঁচা আম, [[জলকীয়া|কেঁচা জলকীয়া]], পিপলি (long pepper), কেঁচা [[ইলাচী]], নেমু, জৰা টেঙা, [[আমলখি]], [[অমৰা]], [[বেল]] আৰু কৰ্দিয়া ডিকোটোমা (fragrant manjack) আদিৰপৰা তৈয়াৰী আচাৰৰ বৰ্ণনা পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last=Kamat |first=Jyotsna K. |title=Social Life in Medieval Karnāṭaka |publisher=Abhinav Publications |location=New Delhi |year=1980 |page=7}}</ref> মধ্যযুগৰ প্ৰাৰম্ভিক সময়ৰ অসমীয়া তথা ভাৰতীয় ৰন্ধনশৈলীৰ পুথি যেনে— ''লোকো পকাৰ'' (১০২৫ খ্ৰীষ্টাব্দ), ''মানসোল্লাস'' (১১৩০ খ্ৰীষ্টাব্দ), ''পাকদৰ্পণ'' (১২০০ খ্ৰীষ্টাব্দ), ''সূূপ শাস্ত্ৰ'' (১৫০৮ খ্ৰীষ্টাব্দ) আৰু ''ক্ষেমেকুতূহল'' (১৫৪৯ খ্ৰীষ্টাব্দ)-ত আচাৰৰ এনে কিছুমান ৰেচিপিৰ উল্লেখ আছে যিবোৰত কেঁচা আম, কেঁচা জলকীয়া, পিপলি, [[নেমু]], কেঁচা হালধি, আম চূৰ্ণ (mango-ginger), [[আদা]], [[মূলা]], তিতা কেৰালা, তিয়ঁহ, [[পদুম|পদুমৰ ডিলা]] আৰু বাঁহৰ গাজ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। গুৰুলিঙ্গ দেশিকাৰদ্বাৰা ১৫৯৪ খ্ৰীষ্টাব্দত ৰচিত ধৰ্মীয় গ্ৰন্থ ''লিঙ্গপুৰাণ''ত পঞ্চাশতকৈও অধিকপ্ৰকাৰৰ আচাৰৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |author1=[[Mangarasa III]] |author2=Krishna Jois, S. N. |author3=Konantambigi, Madhukar |author4=Bhat, N. P. |author5=Modwel, Nerupama Y. |title=Culinary Traditions of Medieval Karnataka: The Soopa Shastra of Mangarasa III |year=2012 |publisher=Intangible Cultural Heritage Division, [[Indian National Trust for Art and Cultural Heritage]] and B.R. Pub. Corp. |isbn=978-93-5050-031-6}}</ref> ১৫०० খ্ৰীষ্টাব্দৰ ''নিমতনামা'' নামৰ ৰন্ধনশৈলীৰ পুথিখনত খাদ্যোপযোগী ফুলৰপৰা তৈয়াৰী অনন্য আচাৰৰো উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{cite web |last=Chatterjee |first=Priyadarshini |title=From night jasmine to banana blossoms: India's centuries-old love affair with edible flowers |date=13 July 2018 |url=https://scroll.in/magazine/881094/from-night-jasmine-to-banana-blossoms-indias-centuries-old-love-affair-with-edible-flowers |archive-url=https://web.archive.org/web/20220208162919/https://scroll.in/magazine/881094/from-night-jasmine-to-banana-blossoms-indias-centuries-old-love-affair-with-edible-flowers |archive-date=8 February 2022 }}</ref> === কলম্বিয়ান বিনিময় === কলম্বিয়ান বিনিময়ৰ পিছত (১৪৯২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ কোনো এক সময়ত), [[মোগল সাম্ৰাজ্য]]ৰ নিয়ন্ত্ৰণত থকা [[গুজৰাট]]ৰ পশ্চিম উপকূলৰ বন্দৰসমূহলৈ [[পৰ্তুগীজ]] ব্যৱসায়ীসকলে [[জলকীয়া]]ৰ আগমন ঘটাইছিল। তাৰ আগলৈকে, প্ৰাচীন আৰু মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় খাদ্যত জ্বলা সোৱাদৰ প্ৰধান উৎস আছিল তুলনামূলকভাৱে কম জ্বলা মচলা যেনে— জালুক, পিপলি আৰু ''Piper chaba'' (কেঁচা আৰু শুকান দুয়োটা ৰূপতে)।<ref name="K.T. Achaya 2003"/><ref name="Twilley Graber 2019 transcript">{{cite web |last1=Twilley |first1=Nicola |last2=Graber |first2=Nicola |last3=Iyer |first3=Raghavan |author3-link=Raghavan Iyer (chef) |last4=Collingham |first4=Lizzie |author4-link=Lizzie Collingham |title=Transcript: The Curry Chronicles |url=https://gastropod.com/transcript-the-curry-chronicles/ |website=Gastropod |access-date=6 October 2024 |date=9 April 2019}}</ref><ref name="Batsha 2020">{{Cite web |last=Batsha |first=Nishant |author-link=Nishant Batsha |date=25 June 2020 |title=Curry Before Columbus |url=https://contingentmagazine.org/2020/06/25/curry-before-columbus/ |access-date=15 December 2020 |website=Contingent |archive-date=17 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210517012336/https://contingentmagazine.org/2020/06/25/curry-before-columbus/ |url-status=live}}</ref> === এংলো-ইণ্ডিয়ানৰপৰা ব্ৰিটিছলৈ === [[File:Hannah Glasse's Paco-Lilla 1758.jpg|thumb|upright|হান্না গ্লাছৰ "পাকো-লিলা বা ইণ্ডিয়া পিকল"ৰ ৰেচিপি, ১৭৫৮]] [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]ৰ সময়ত এংলো-ইণ্ডিয়ানসকলে চাটনি আৰু আচাৰ বৰকৈ ভাল পাইছিল আৰু তেওঁলোকে বিভিন্নপ্ৰকাৰৰ আচাৰ প্ৰস্তুত কৰিছিল। আচাৰসমূহৰ বাবে বেঙেনা আৰু কেপ্চিকাম আদিক জলকীয়া, সৰিয়হ গুটি আৰু [[হালধি]]ৰ সৈতে মিহলাই এক তীব্ৰ সোৱাদ দিয়া হৈছিল; এইবোৰ সৰিয়হৰ তেল বা তিলৰ তেলত ৰন্ধা হৈছিল। কিছুমান ফল আচাৰ হিচাপে প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আম আৰু নেমুবোৰ নিমখ পানীত ডুবাই এটা পাত্ৰত থৈ ৰ’দত শুকুৱাই লোৱা হৈছিল। মিঠা চাটনিৰ বাবে, আমৰ দৰে ফলসমূহ চেনি, ভিনেগাৰ আৰু মচলাৰ সৈতে ৰন্ধা হৈছিল। আনহাতে, কেঁচা চাটনিত কেঁচা ধনীয়া পাত আৰু নাৰিকল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যাৰ সোৱাদ বঢ়াবলৈ জলকীয়া, তেতেলী আৰু চেনি যোগ কৰা হৈছিল; এইবোৰ প্ৰতিদিনে সতেজভাৱে প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।{{sfn|Brown|1998|pp=347–361}} ১৭ শতিকাত, [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ সময়ত, ভাৰত ভ্ৰমণলৈ অহা ব্ৰিটিছ পৰ্যটকসকলে বিভিন্ন ধৰণৰ চাটনি আৰু আচাৰ প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। নাবিকসকলে দেখিছিল যে এই সংৰক্ষিত আচাৰসমূহ তেওঁলোকৰ সামুদ্ৰিক আহাৰ— নিমখীয়া মাংস আৰু শুকান বিস্কুটৰ সৈতে খাবলৈ বৰ উপযোগী আছিল। ফলস্বৰূপে, ব্যক্তিগত পৰ্যটক বা ব্যৱসায়ীসকলে ব্ৰিটেইনলৈ বুজন পৰিমাণৰ আচাৰ লৈ গৈছিল, যিবোৰ অতি সোনকালেই ব্ৰিটিছ ৰান্ধনীসকলে অনুকৰণ কৰিবলৈ লয় আৰু ভাৰতীয় মূল আচাৰৰপৰা কিছু সালসলনি কৰি নতুন ৰূপ দিয়ে।{{sfn|Collingham|2006|pp=147–148}} তেনে এগৰাকী ৰান্ধনী হান্না গ্লাছে তেওঁৰ ১৭৫৮ চনৰ সংস্কৰণৰ পুথি ''The Art of Cookery Made Plain and Easy''-ত "পাকো-লিলা, বা ইণ্ডিয়া পিকল" কেনেকৈ তৈয়াৰ কৰিব লাগে তাৰ বৰ্ণনা দিছিল। তেওঁৰ ৰেচিপিত ৰান্ধনীজনক আদা, পিপলি আৰু নহৰুত নিমখ সানি ল’বলৈ আৰু সৰিয়হৰ গুটি তথা হালধিৰে ভিনেগাৰখিনিক মচলাযুক্ত কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল। তেওঁ পৰামৰ্শ দিছিল যে বন্ধাকবি, ফুলকবি, তিয়হ, তৰমুজ বা মাকৈ, আপেল, ফ্ৰেন্স বিন আৰু বগৰী আদি সকলো পাচলি আৰু ফল এই পদ্ধতিৰে আচাৰ বনাব পাৰি।<ref>{{cite book |last=Glasse |first=Hannah |author-link=Hannah Glasse |chapter=Paco-Lilla or India Pickle |title=[[The Art of Cookery Made Plain and Easy]] |edition=6th |publisher=Printed for the Author: and sold by A. Millar, in the Strand; and T. Trye, near Gray's Inn Gate, Holbourn |year=1758 |chapter-url=https://archive.org/details/bub_gb_xJdAAAAAIAAJ/page/n412 |page=377}}</ref> == আধুনিক যুগ == আধুনিক যুগৰ দক্ষিণ এছিয়াৰ দেশসমূহত, আচাৰৰ দৰে পৰম্পৰাগত খাদ্যসমূহে সাংস্কৃতিক পৰিচয় ধৰি ৰখাত আৰু ৰন্ধন ঐতিহ্যৰ সংৰক্ষণত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। বহু প্ৰজন্ম ধৰি ঘৰুৱা খাদ্যভাসৰ সৈতে আচাৰ ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত হৈ আছে আৰু দৈনিক আহাৰৰ বাবে ই এক অপৰিহাৰ্য অনুষংগ তথা পাৰ্শ্ব-ব্যঞ্জন (side dish) হিচাপে ব্যৱহৃত হৈ আহিছে। বিভিন্ন অঞ্চলৰ খাদ্যৰ সোৱাদ বৃদ্ধি কৰা আৰু ইয়াৰ পৰিপূৰক হিচাপে কাম কৰিব পৰা ক্ষমতাৰ বাবে আচাৰ আজিও অত্যন্ত আদৰণীয়।<ref>{{Cite journal |last1=Chakraborty|first1=Rakhi|last2=Roy|first2=Swarnendu|date=2018-05-01|title=Exploration of the diversity and associated health benefits of traditional pickles from the Himalayan and adjacent hilly regions of Indian subcontinent|journal=Journal of Food Science and Technology|language=en|volume=55|issue=5|pages=1599–1613|doi=10.1007/s13197-018-3080-7|issn=0975-8402|pmc=5897286|pmid=29666512}}</ref> দক্ষিণ এছিয়াৰ সমাজত, আচাৰ এক ঋতুভিত্তিক আৰু ঘৰুৱাভাৱে প্ৰস্তুত কৰা প্ৰয়োজনীয় সামগ্ৰীৰপৰা বৰ্তমান বহুলভাৱে উপলব্ধ এক বাণিজ্যিক সামগ্ৰীলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছে। যদিও বহু পৰিয়ালে আজিও তেল, নিমখ আৰু মচলা ব্যৱহাৰ কৰি পৰম্পৰাগত পদ্ধতিৰে আচাৰ প্ৰস্তুত কৰাৰ নিয়ম বজাই ৰাখিছে, তথাপি নগৰীকৰণ আৰু পৰিৱৰ্তিত জীৱন-শৈলীয়ে বজাৰত কিনিবলৈ পোৱা আচাৰৰ জনপ্ৰিয়তা বৃদ্ধিত অৰিহণা যোগাইছে।<ref>{{Cite book |last=Achaya |first=K. T. |title=A historical dictionary of Indian food |publisher=Delhi; New York : Oxford University Press |isbn= 978-0-19-564254-4 |url=http://archive.org|date=1998|others=Internet Archive}}</ref> বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদন আৰু বিতৰণৰ ফলত দক্ষিণ এছিয়াৰ আচাৰে বিশ্বৰ বজাৰত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে, বিশেষকৈ [[যুক্তৰাজ্য]], [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] আৰু [[মধ্যপ্ৰাচ্য]] আদি অঞ্চলত থকা দক্ষিণ এছিয়াৰ প্ৰবাসী বা প্ৰব্ৰজনকাৰী সম্প্ৰদায়সমূহৰ জৰিয়তে। এই সম্প্ৰসাৰণে খাদ্য বিনিময়ৰ এক বৃহৎ ঐতিহাসিক আৰ্হিক প্ৰতিফলিত কৰে, যিয়ে দৰ্শায় যে কেনেকৈ দক্ষিণ এছিয়াৰ আচাৰ প্ৰস্তুত কৰাৰ পদ্ধতিসমূহ পৰম্পৰাগত অঞ্চলসমূহৰ বাহিৰতো অভিযোজন আৰু পুনৰ ব্যাখ্যাৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref>{{Cite journal |last=Paralkar|first=Anil|date=April 2020|title=Trade, Exoticism and the English Appropriation of South Asian Pickles, c. 1600–1750|url=https://euppublishing.com|journal=Cultural History|volume=9|issue=1|pages=106–122|doi=10.3366/cult.2020.0211|issn=2045-290X|url-access=subscription}}</ref> একে সময়তে, আচাৰ স্থানীয় জ্ঞান আৰু ৰন্ধন পৰম্পৰাৰ সৈতে গভীৰভাৱে সাঙোৰ খাই আছে, য’ত ইয়াৰ প্ৰস্তুতকৰণ শৈলী আৰু ব্যৱহৃত উপাদানসমূহে আঞ্চলিক পৰিৱেশ আৰু সাংস্কৃতিক ৰীতিক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। বৰ্তমান আচাৰ বজাৰত সহজলভ্য হ’লেও, তথ্যই প্ৰমাণ কৰে যে ব্যক্তিগতভাৱে পৰম্পৰাগত পদ্ধতিৰে কৰা কিণ্বন (fermentation) প্ৰক্ৰিয়াই আচাৰক এক অনন্য আৰু স্বকীয় সোৱাদ প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite journal |last1=Flachs|first1=Andrew|last2=Orkin|first2=Joseph D.|date=2021-06-09|title=On pickles: biological and sociocultural links between fermented foods and the human gut microbiome|journal=Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine|language=en|volume=17|issue=1|page=39|doi=10.1186/s13002-021-00458-9|doi-access=free |issn=1746-4269|pmc=8188661|pmid=34107988}}</ref> পৰম্পৰাগত ব্যৱহাৰৰ উপৰি, আচাৰ বৰ্তমান আধুনিক আৰু ফিউজন খাদ্যশৈলীৰ সৈতে ক্ৰমান্বয়ে একত্ৰিত হ’বলৈ ধৰিছে। শ্বেফ (Chef) আৰু খাদ্য উদ্যোগীসকলে ইয়াৰ অনন্য সোৱাদক অপৰম্পৰাগত ৰূপত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে, যাৰ ফলত দক্ষিণ এছিয়াৰ আচাৰ বিশ্বৰ খাদ্য ধাৰাসমূহৰ সৈতে সংমিশ্ৰিত হৈছে। এই ধৰণৰ বিৱৰ্তনে আচাৰক এক সাংস্কৃতিক মূল উপাদান আৰু আধুনিক ৰন্ধনশৈলীৰ এক আকৰ্ষণীয় অংগ হিচাপে ইয়াৰ প্ৰাসংগিকতা ধৰি ৰখাত সহায় কৰিছে।<ref>{{Cite book |last=Sahni|first=Julie|url=http://archive.org|title=Classic Indian cooking|date=1980|publisher=New York : Morrow|others=Internet Archive|isbn=978-0-688-03721-5}}</gref> == ব্যাৱসায়িকীকৰণ == পৰম্পৰাগতভাৱে দক্ষিণ এছিয়াৰ আচাৰসমূহ ঘৰতে বৈয়ামত ভৰাই কিণ্বন (fermentation) প্ৰক্ৰিয়াৰে প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল, কিন্তু বৰ্তমান সময়ত পৰিয়ালসমূহে সাধাৰণতে বজাৰৰপৰা আচাৰ ক্ৰয় কৰা দেখা যায়। এই পৰিৱৰ্তন কেৱল ইয়াৰ সহজলভ্যতা আৰু সুবিধাৰ বাবেই হোৱা নাই, বৰঞ্চ ই আচাৰৰ সুৰক্ষাও নিশ্চিত কৰে; কিয়নো সঠিকভাৱে কৰা নহ’লে কিণ্বন প্ৰক্ৰিয়া বিপজ্জনক হ’ব পাৰে। কাৰখানাত উৎপাদিত আচাৰসমূহে খাদ্য সুৰক্ষা নিয়মাৱলী মানি চলিব লাগিব বাবে আৰু তাত কাৰখানা পৰিদৰ্শনৰ ব্যৱস্থা থকাৰ বাবে ইয়াৰ উৎপাদন সুৰক্ষিত আৰু ধাৰাবাহিক হয়। আচাৰসমূহ সাধাৰণতে কাঁচৰ বৈয়ামত চিল (seal) কৰি ৰখা হয় আৰু বৈয়ামৰপৰা উলিয়াই পোনপটীয়াকৈ খাব পৰা অৱস্থাত পোৱা যায়।<ref>{{Cite journal |last=Snyder |first=Abigail |last2=Fred Breidt |first2=Jr |last3=Andress |first3=Elizabeth L. |last4=Ingham |first4=Barbara H. |date=2020-07-01 |title=Manufacture of Traditionally Fermented Vegetable Products: Best Practice for Small Businesses and Retail Food Establishments |url=https://foodprotection.org |journal=Food Protection Trends |language=en |volume=40 |issue=4 |pages=251–263}}</ref> ঘৰুৱা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বজাৰৰ বাবে কেইবাটাও কোম্পানীয়ে পেকেটযুক্ত দক্ষিণ এছিয়াৰ আচাৰ উৎপাদন কৰে। ২০০১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা 'মাদাৰ্ছ ৰেচিপি' হৈছে দেশাই ফুডছৰ মালিকানাধীন এক ভাৰতীয় প্ৰস্তুতকাৰী প্ৰতিষ্ঠান। এই কোম্পানীটোৱে অন্যান্য সামগ্ৰীৰ লগতে ৩৬প্ৰকাৰৰ আচাৰ উৎপাদন কৰে আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত বিতৰণ কৰে। কোম্পানীটোৱে ইয়াৰ আটাইবোৰ সামগ্ৰী ভাৰততে উৎপাদন কৰে।<ref>{{Cite web |title=Mothers Recipe |url=https://mothersrecipe.com |access-date=2026-05-04 |website=Mothers Recipe |language=en}}</ref> ১৯৮১ চনত ছিকন্দৰ চুলতানৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা হোৱা আৰু বৰ্তমানো পৰিয়ালৰ মালিকানাধীন হৈ থকা পাকিস্তানৰ কোম্পানী শ্বান ফুডছে অন্যান্য সামগ্ৰীৰ লগতে ৬প্ৰকাৰৰ পেকেটযুক্ত আচাৰ উৎপাদন কৰে আৰু সেইবোৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বজাৰলৈ ৰপ্তানি কৰে। শ্বান ফুডছৰ সামগ্ৰীসমূহ 'হালাল' বুলি প্ৰমাণিত।<ref>{{Cite web |title=Shan Foods |url=https://shanfoods.com}}</ref> == উপাদানসমূহ == ভাৰতত প্ৰধানকৈ দুইপ্ৰকাৰৰ আচাৰ দেখিবলৈ পোৱা যায়: তিলৰ তেল বা সৰিয়হৰ তেল দি তৈয়াৰ কৰা আচাৰ, আৰু তেল নোহোৱাকৈ তৈয়াৰ কৰা আচাৰ। তেল অবিহনে তৈয়াৰ কৰা আচাৰসমূহত কেঁচা আম বা নেমুৰপৰা আৰ্দ্ৰতা (moisture) উলিয়াই একপ্ৰকাৰৰ লৱণযুক্ত পানী বা ব্ৰাইন তৈয়াৰ কৰিবলৈ নিমখ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰি নেমু বা জৰা টেঙাৰ ৰসৰ সৈতে নিমখ বা পৰম্পৰাগত 'গন্নে কা চিৰকা' বা [[কুঁহিয়াৰ]]ৰ ভিনেগাৰৰ সংমিশ্ৰণকো ব্ৰাইন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।<ref name="Madani1993"/> [[গুজৰাট]]ৰ দৰে কিছুমান অঞ্চলৰ আচাৰত [[গুৰ]]ক মুখ্য সংৰক্ষক (preserve) হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="Roy 2024">{{cite news |last=Roy |first=Nibedita |title=8 types of traditional Pickles from different parts of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/food-news/8-types-of-traditional-pickles-from-different-parts-of-india/articleshow/108161679.cms |work=[[The Times of India]] |date=3 March 2024}}</ref> ঘৰুৱা আচাৰসমূহ সাধাৰণতে গৰমকালি প্ৰস্তুত কৰা হয়। এইবোৰক সম্পূৰ্ণৰূপে তৈয়াৰ হ’বলৈ বা পৰিপক্ব হ’বলৈ প্ৰায় দুই সপ্তাহ পৰ্যন্ত ৰ’দত দিয়া হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.indiacurry.com/chutney/hotsunpickling.htm |title=Pickling in the hot sun |access-date=17 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140217210959/http://www.indiacurry.com/chutney/hotsunpickling.htm |archive-date=17 February 2014 |archivedate=17 February 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140217210959/http://www.indiacurry.com/chutney/hotsunpickling.htm |deadurl=yes }}</ref> আচাৰখিনি পৰিপক্ব হোৱাৰ সময়ত পৰম্পৰাগতভাৱে ইয়াক পাতল কাপোৰেৰে ঢাকি ৰখা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.sailusfood.com/2015/05/08/mango-pickle-recipe-avakai/ |title=Mango pickle recipe |date=8 May 2015 |access-date=18 September 2015 |archive-date=5 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905233312/http://www.sailusfood.com/2015/05/08/mango-pickle-recipe-avakai/ |url-status=live}}</ref> [[জলকীয়া]] হৈছে দক্ষিণ এছিয়াৰ আচাৰসমূহৰ এক স্বকীয় বা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ উপাদান।<ref name="Andrews2005">{{cite book |last=Andrews |first=Jean |url=https://books.google.com/books?id=_fUh4YXWPikC&pg=PA26 |title=The Peppers Cookbook: 200 Recipes from the Pepper Lady's Kitchen |publisher=[[University of North Texas Press]] |year=2005 |isbn=978-1-57441-193-5 |pages=26– |access-date=2019-01-13 |archive-date=2023-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101225005/https://books.google.com/books?id=_fUh4YXWPikC&pg=PA26#v=onepage&q&f=false |url-status=live}}</ref> <gallery class=center mode=nolines widths=190 heights=140> File:Indian-pickle.jpg|পদুমৰ ডিলা, নেমু, গাজৰ, কেঁচা আম আৰু কেঁচা জলকীয়াৰে প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰিত ভাৰতীয় আচাৰ File:Achar Gosht.JPG|'আচাৰী গোশত', আচাৰৰ মচলা আৰু সোৱাদেৰে ৰন্ধা মাংসৰ তৰকাৰী File:Preparation of red chilli Indian pickle (2).jpg|ৰঙা জলকীয়াৰ ভাৰতীয় আচাৰ প্ৰস্তুতকৰণ </gallery> == ৰাসায়নিক গঠন == দক্ষিণ এছিয়াৰ আচাৰৰ ৰাসায়নিক গঠন ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰভেদে ভিন্ন হোৱা দেখা যায়। দক্ষিণ এছিয়াৰ আচাৰৰ ৰাসায়নিক বৈশিষ্ট্য প্ৰধানকৈ মচলা আৰু পাচলিসমূহৰপৰা পোৱা উচ্চ আৰ্দ্ৰতাৰ জৈৱিক এচিড (organic acids), ছডিয়াম ক্ল’ৰাইড আৰু ফেনলিক যৌগৰদ্বাৰা নিৰ্ধাৰিত হয়। আটাইতকৈ সাধাৰণ জৈৱিক এচিডবিধ হৈছে লেক্টিক এচিড, যি সাধাৰণতে কিণ্বন প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে উৎপাদিত হয়। এই জৈৱিক এচিডসমূহে আচাৰৰ পিএইচ (pH) হ্ৰাস কৰে, যিটো হৈছে অণুজীৱজনিত খাদ্য নষ্ট হোৱা প্ৰক্ৰিয়া প্ৰতিৰোধ কৰাৰ এক প্ৰাথমিক কাৰ্যপদ্ধতি।<ref>{{Cite journal |last1=Behera |first1=Sudhanshu S. |last2=El Sheikha |first2=Aly Farag |last3=Hammami |first3=Riadh |last4=Kumar |first4=Awanish |date=2020-07-01 |title=Traditionally fermented pickles: How the microbial diversity associated with their nutritional and health benefits? |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S175646462030195X |journal=Journal of Functional Foods |volume=70 |article-number=103971 |doi=10.1016/j.jff.2020.103971 |issn=1756-4646|doi-access=free }}</ref> লেক্টিক এচিড বেক্টেৰিয়াই এই কিণ্বন প্ৰক্ৰিয়াত এক কেন্দ্ৰীয় ভূমিকা পালন কৰে। এই অণুজীৱসমূহে পাচলি আৰু ফল-মূলত থকা চেনিক লেক্টিক এচিডলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে, যাৰ ফলত অম্লকৰণ (acidification) প্ৰক্ৰিয়াটো ক্ষিপ্ৰ হয় আৰু খাদ্য সংৰক্ষণত সহায় কৰে। কিণ্বন প্ৰক্ৰিয়াৰ সময়ত উপস্থিত থকা লেক্টিক এচিড বেক্টেৰিয়াৰ নিৰ্দিষ্ট প্ৰকাৰসমূহ অঞ্চল আৰু প্ৰস্তুতকৰণ পদ্ধতি অনুসৰি ভিন্ন হয়। এই অণুজীৱৰ বৈচিত্ৰ্য বিভিন্নপ্ৰকাৰৰ আচাৰৰ স্বকীয় সোৱাদ আৰু স্বাস্থ্যকৰ গুণাগুণৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ জড়িত।<ref>{{Cite journal |last1=Banik |first1=Avijit |last2=Anjum |first2=Hasnain |last3=Habib |first3=Humayra |last4=Abony |first4=Maruf |last5=Begum |first5=Anowara |last6=Ahmed |first6=Zakaria |date=2023-06-01 |title=Characterization of lactic acid bacteria isolated from street pickles of Dhaka, Bangladesh |journal=Heliyon |volume=9 |issue=6 |article-number=e17508 |doi=10.1016/j.heliyon.2023.e17508 |doi-access=free |pmid=37416662 |pmc=10320110 |bibcode=2023Heliy...917508B |issn=2405-8440}}</ref> [[সৰিয়হ গুটি]], [[হালধি]], [[জলকীয়া]] গুড়ি, [[মেথি]] আৰু হিং আদি মচলাসমূহে দক্ষিণ এছিয়াৰ আচাৰৰ কিণ্বন প্ৰক্ৰিয়াত উল্লেখনীয় পৰিমাণে ফেনলিক যৌগ যোগান ধৰে। এই যৌগসমূহে সোৱাদ বঢ়োৱা উপাদান আৰু প্ৰাকৃতিক এণ্টিমাইক্ৰ’বিয়াল দুয়োটা ধৰণৰে কাৰ্য সম্পাদন কৰে। হালধিৰপৰা পোৱা কাৰকুমিন আৰু জলকীয়াৰপৰা পোৱা কেপচাইচিন আদি ফেনলিক উপাদানসমূহৰ এণ্টিঅক্সিডেণ্ট আৰু এণ্টিমাইক্ৰ’বিয়াল গুণ থকা বুলি প্ৰমাণিত হৈছে, যিয়ে অম্লীয় সংৰক্ষণ পৰিৱেশক অধিক শক্তিশালী কৰি তোলে।<ref name="ReferenceA">{{Cite journal |last1=Chakraborty |first1=Rakhi |last2=Roy |first2=Swarnendu |date=May 2018 |title=Exploration of the diversity and associated health benefits of traditional pickles from the Himalayan and adjacent hilly regions of Indian subcontinent |journal=Journal of Food Science and Technology |volume=55 |issue=5 |pages=1599–1613 |doi=10.1007/s13197-018-3080-7 |issn=0022-1155 |pmc=5897286 |pmid=29666512}}</ref> উত্তৰ আৰু পশ্চিম ভাৰতত প্ৰচলিত তেলযুক্ত আচাৰসমূহৰ ৰাসায়নিক বৈশিষ্ট্য কিছু পৃথক হয়, কাৰণ তেলৰ মাধ্যমে এক অমায়বীয় বা অবাত (anaerobic) পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰে যিয়ে বায়ুজীৱী (aerobic) বেক্টেৰিয়াৰদ্বাৰা খাদ্য নষ্ট হোৱাত বাধা দিয়ে। এই প্ৰস্তুতকৰণসমূহত সৰিয়হৰ তেল আৰু তিলৰ তেলে ক্ৰমে গ্লুকোচিনোলেট আৰু লিগনান প্ৰদান কৰে, যিয়ে চূড়ান্ত সামগ্ৰীটোৰ এণ্টিমাইক্ৰ’বিয়াল আৰু পুষ্টিগত গুণাগুণ বৃদ্ধি কৰে।<ref name="ReferenceA"/> == আঞ্চলিক ভিন্নতাসমূহ == === বাংলাদেশ === {{see also|বাংলাদেশী ৰন্ধনশৈলী}} বাঙালী সংস্কৃতিত আচাৰক ‘আচাৰ’ ([[বাংলা]]: আচাব় বা ‘আসাব়’) বুলি জনা যায়। ই [[বঙালী ৰন্ধনশৈলী|বাঙালী ৰন্ধনশৈলী]]ৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ, যিয়ে আহাৰৰ সোৱাদ বৃদ্ধি কৰে। বিভিন্ন ফল-মূল, পাচলি, আনকি মাছ বা মাংসক মচলা, তেল আৰু ভিনেগাৰ বা নেমুৰ ৰসৰ মিশ্ৰণত সংৰক্ষণ কৰি এই আচাৰ প্ৰস্তুত কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াটোত নিৰ্বাচিত উপাদানসমূহক সৰিয়হ গুটি, মেথি, ক’লা জিলা আৰু জলকীয়া গুৰি আদি মচলাৰ সংমিশ্ৰণৰ সৈতে মেৰিনেট কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত আচাৰখিনি বতাহ নোসোমোৱা (airtight) বৈয়ামত পৰিপক্ব হ’বলৈ থৈ দিয়া হয়, যাতে সময়ৰ লগে লগে ইয়াৰ আচল সোৱাদ ওলাই পৰে।<ref>{{cite web |url=https://www.localguidesconnect.com/t5/General-Discussion/Bangladeshi-Pickles-Scene-in-Short/td-p/2021506 |title=Bangladeshi Pickles Scene (In Short) |date=18 October 2019 |access-date=2 September 2023 |archive-date=1 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101225014/https://www.localguidesconnect.com/t5/General-Discussion/Bangladeshi-Pickles-Scene-in-Short/td-p/2021506 |url-status=live}}</ref> বাঙালী আচাৰৰ সোৱাদ টেঙা, জ্বলা আৰু কেতিয়াবা মিঠা হয়। এইবোৰ প্ৰায়ে ভাত, ৰুটী বা তৰকাৰীৰ সৈতে পাৰ্শ্ব-ব্যঞ্জন হিচাপে পৰিৱেশন কৰা হয়। জনপ্ৰিয় আচাৰসমূহৰ ভিতৰত আম, নেমু, মিশ্ৰিত পাচলি আৰু [[মাছ]]ৰ আচাৰ অন্তৰ্ভুক্ত। [[চিলেট]]ৰ সাতকৰা আচাৰ আৰু খুলনাৰ চুই ঝাল আচাৰ [[ভাৰত]] আৰু [[বাংলাদেশ]]ৰ বাহিৰতো অতি প্ৰসিদ্ধ।<ref>{{cite web |url=https://en.banglapedia.org/index.php/Food_Preservation |title=Food Preservation - Banglapedia |access-date=2 September 2023 |archive-date=2 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230902093011/https://en.banglapedia.org/index.php/Food_Preservation |url-status=live}}</ref> <gallery class=center mode=nolines widths=160 heights=160> File:আমেৰ আঁচাৰ.jpg|বাঙালী আমৰ আচাৰ প্ৰস্তুতকৰণ File:গুড় আম.jpg|আম আৰু খেজুৰ গুৰৰ আচাৰ </gallery> === ভাৰত === [[ভাৰত]]ৰ বিভিন্ন আঞ্চলিক ভিন্নতাসমূহৰ ভিতৰত— কাশ্মীৰত পদুমৰ ঠাৰিৰ আচাৰ প্ৰস্তুত কৰা হয়; [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]]ত গংগুৰা পাত (gongura leaves) ব্যৱহাৰ কৰা হয়; দক্ষিণ উপকূলীয় ৰাজ্য [[কেৰালা]]ত নহৰু আৰু নৰসিংহ পাতৰ সৈতে মিহলাই মিছা মাছৰ আচাৰ তৈয়াৰ কৰা হয়; [[অসম]]ত সৰিয়হ গুটি আৰু তেলৰ সৈতে বাঁহৰ গাজ কিণ্বন কৰি আচাৰ প্ৰস্তুত কৰা হয়; [[মহাৰাষ্ট্ৰ]]ত নেমুক হিং, সৰিয়হ গুটি আৰু [[হালধি]]ৰ সৈতে আচাৰ বনোৱা হয়; [[কৰ্ণাটক]]ত নহৰুৰ কোঁহ ব্যৱহাৰ কৰি আচাৰৰ মূল ভিত্তি তৈয়াৰ কৰা হয়; আৰু [[তামিলনাডু]]ত সৰিয়হ গুটি, ৰঙা জলকীয়া আৰু নৰসিংহ পাতৰ সৈতে বিলাহীৰ আচাৰ প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref name="Roy 2024"/> [[হাৰিয়ানা]]ৰ পানীপথ চহৰখনে ব্যাৱসায়িকভাৱে আচাৰ প্ৰস্তুত কৰে, বিশেষকৈ 'পাছৰঙা' আৰু 'সাতৰঙা' (অৰ্থাৎ পাঁচটা বা সাতটা ৰঙৰ, য’ত সমসংখ্যক পাচলি ব্যৱহাৰ কৰা হয়)। এই পাচলিসমূহ সৰিয়হৰ তেল আৰু গোট মচলাৰ সৈতে কেঁচা আম, [[বুট]], পদুমৰ ঠাৰি, [[কৰ্দৈ]] (karonda), [[আমলখি]] আৰু [[নেমু]] আদি উপাদান দি পৰিপক্ব কৰা হয়। ২০১৬ চনৰ তথ্য অনুসৰি, পানীপথে প্ৰতি বছৰে ৫০ কোটি টকাতকৈও অধিক মূল্যৰ আচাৰ উৎপাদন কৰিছিল, যিবোৰ স্থানীয় বজাৰত যোগান ধৰাৰ উপৰি [[যুক্তৰাজ্য]], [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] আৰু [[মধ্য প্ৰাচ্য]]লৈ ৰপ্তানি কৰা হৈছিল।<ref name="har13">{{cite web |url=http://www.tribuneindia.com/2004/20040327/windows/main1.htm |title=Our desi drive-ins |access-date=6 April 2017 |archive-date=1 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170301051639/http://www.tribuneindia.com/2004/20040327/windows/main1.htm |url-status=live}}</ref><ref name="har12">{{cite web |last1=Panipat |first1=Parveen Arora in |url=http://www.tribuneindia.com/news/sunday-special/perspective/spice-of-life-surrender-to-panipat-pickle/181599.html |title=Spice of life: Surrender to Panipat pickle! , The Tribune, June 2016 |work=Tribuneindia News Service |access-date=6 April 2017 |archive-date=6 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170406201536/http://www.tribuneindia.com/news/sunday-special/perspective/spice-of-life-surrender-to-panipat-pickle/181599.html |url-status=live |archivedate=6 April 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170406201536/http://www.tribuneindia.com/news/sunday-special/perspective/spice-of-life-surrender-to-panipat-pickle/181599.html |deadurl=yes }}</ref><ref name="har11">{{Cite web |url=http://www.livemint.com/Leisure/tzzAGvlSXLjpgizg4qV62M/The-road-to-Kashmir.html |title=The road to Kashmir through Haryana |work=mint |date=4 September 2009 |access-date=6 April 2017 |archive-date=6 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170406201509/http://www.livemint.com/Leisure/tzzAGvlSXLjpgizg4qV62M/The-road-to-Kashmir.html |url-status=live}}</ref> <gallery class=center mode=nolines widths=220 heights=150> File:Sweet pickle made out of mango, in West Bengal, India.jpg|মিঠা আৰু জ্বলা [[আম]]ৰ আচাৰ File:Mangopickle.jpg|ভাৰতীয় মচলাযুক্ত [[আমৰ আচাৰ]] File:Various kinds of pickles for sale at a shop in Dakshineswar, Kolkata, India.jpg|[[কলকাতা]]ৰ এখন দোকানত বিক্ৰীৰ বাবে ৰখা বিভিন্নপ্ৰকাৰৰ আচাৰ </gallery> === ম্যানমাৰ (বাৰ্মা) === বাৰ্মীজ ভাষাত আচাৰক ‘থানাত’ ({{Langx|my|သနပ်}}) বুলি জনা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত আমৰ আচাৰ ({{lang|my|သရက်သီးသနပ်}}) (''থায়েত থি থানাত'') আটাইতকৈ জনপ্ৰিয়। এই আচাৰখিনি কেঁচা, পকা বা শুকান আমক ভিনেগাৰ, চেনি, নিমখ, জলকীয়া গুড়ি, মচলা, নহৰু, কেঁচা জলকীয়া আৰু [[সৰিয়হ গুটি]]ৰ মিশ্ৰণত সংৰক্ষণ কৰি প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=သရက်သီးသနပ် (Spicy Green Mango Pickle) |url=https://www.foodmagazinemyanmar.com/contributors/%E1%80%9E%E1%80%9B%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%9E%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%94%E1%80%95%E1%80%B9-spicy-green-mango-pickle/ |access-date=11 July 2019 |website=Food Magazine Myanmar |language=my |archive-date=22 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191222110257/https://www.foodmagazinemyanmar.com/contributors/%E1%80%9E%E1%80%9B%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%9E%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%94%E1%80%95%E1%80%B9-spicy-green-mango-pickle/ |url-status=usurped |archivedate=22 December 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191222110257/https://www.foodmagazinemyanmar.com/contributors/%E1%80%9E%E1%80%9B%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%9E%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%94%E1%80%95%E1%80%B9-spicy-green-mango-pickle/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |title=သရက်သီးသနပ် (အခြောက်) (Spicy Dry Mango Pickle) |url=https://www.foodmagazinemyanmar.com/contributors/%E1%80%9E%E1%80%9B%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%9E%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%94%E1%80%95%E1%80%B9-%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%BB%E1%80%81%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%B9-spicy-dry-mango-pickle/ |access-date=2019-07-11 |website=Food Magazine Myanmar |language=my |archive-date=2019-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191220161205/https://www.foodmagazinemyanmar.com/contributors/%E1%80%9E%E1%80%9B%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%9E%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%94%E1%80%95%E1%80%B9-%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%BB%E1%80%81%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%B9-spicy-dry-mango-pickle/ |url-status=usurped |archivedate=2019-12-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191220161205/https://www.foodmagazinemyanmar.com/contributors/%E1%80%9E%E1%80%9B%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%9E%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%94%E1%80%95%E1%80%B9-%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%BB%E1%80%81%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%B9-spicy-dry-mango-pickle/ |deadurl=yes }}</ref> বাৰ্মীজ ৰন্ধনশৈলীত সাধাৰণতে তৰকাৰী আৰু [[বিৰিয়ানি]]ৰ সৈতে এক অপৰিহাৰ্য পাৰ্শ্ব-ব্যঞ্জন হিচাপে আমৰ আচাৰ পৰিৱেশন কৰা হয়।<ref>{{cite web |date=10 May 2016 |title=အလှူ မင်္ဂလာဆောင်တို့ရဲ့ ဇာတ်လိုက်ကျော် ဒံပေါက်|url=https://myfoodmyanmar.com/biryani-recipe/ |access-date=11 July 2019 |website=MyFood Myanmar |language=my |archive-date=11 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190711054657/https://myfoodmyanmar.com/biryani-recipe/ |url-status=live}}</ref> ই বাৰ্মীজ [[গাহৰিৰ মাংস]]ৰ তৰকাৰী ‘ৱেত থানাত হিন’ (''wet thanat hin'', {{lang|my|ဝက်သနပ်ဟင်း}}) ৰ এক প্ৰধান উপাদান, য’ত গাহৰিৰ চৰ্বিযুক্ত মাংসৰ (pork belly) সৈতে আচাৰ মিহলাই ৰন্ধা হয়।<ref>{{cite web |title=ဝက်သားဟင်း ၄ မျိုး |url=http://we.com.mm/detail/2631 |access-date=11 July 2019 |website=We Media |language=my |archive-date=11 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190711054655/http://we.com.mm/detail/2631 |archivedate=11 July 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190711054655/http://we.com.mm/detail/2631 |deadurl=yes }}</ref> === নেপাল === [[নেপাল]]ত সাধাৰণতে মুখ্য আহাৰ দাইল-ভাত-তৰকাৰী আৰু [[ম’ম’]]ৰ সৈতেও ‘আচাৰ’ ([[নেপালী]]: अचार) খোৱা হয়।<ref>{{cite web |last=Rai |first=Sikuma |title=The mother of all pickles |date=7 September 2018 |url=https://www.nepalitimes.com/banner/the-mother-of-all-pickles/ |access-date=24 February 2022 |archive-date=24 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224041115/https://www.nepalitimes.com/banner/the-mother-of-all-pickles/ |url-status=live}}</ref> নেপালৰ বহুতো আচাৰ উৎপাদনকাৰী কাৰখানা মহিলাৰ মালিকানাধীন বা মহিলাৰদ্বাৰা পৰিচালিত।<ref>{{cite news |title=Nepali pickle makers come into their own|url=https://kathmandupost.com/money/2015/03/14/nepali-pickle-makers-come-into-their-own |access-date=24 February 2022 |newspaper=[[The Kathmandu Post]] |language=English |archive-date=2022-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224041115/https://kathmandupost.com/money/2015/03/14/nepali-pickle-makers-come-into-their-own |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |title=Navaras: Pickles |url=http://ecs.com.np/features/navaras-pickles |access-date=24 February 2022 |website=ECS Nepal |language=en |archive-date=24 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224041118/http://ecs.com.np/features/navaras-pickles |url-status=live}}</ref> <gallery class=center mode=nolines widths=180 heights=180> File:Dalle Khursani And Fermented Bamboo Shoot Pickle.jpg|‘ডাল্লে খুৰ্ছানী’ (গোলাকাৰ জলকীয়া) আৰু ‘তামা’ (কিণ্বিত বাঁহৰ গাজ) ৰে তৈয়াৰী নেপালী আচাৰ File:Mula Ko Aachar.jpg|মূলা কো আচাৰ (মূলাৰ আচাৰ) File:Jhol_Momo.jpg|‘ঝোল ম’ম’’-ৰ বাবে আচাৰৰপৰা প্ৰস্তুত কৰা জোল বা চুপ </gallery> === পাকিস্তান === বৰ্তমানৰ [[পাকিস্তান]]ৰ সিন্ধু প্ৰদেশ ইয়াৰ ‘চিকাৰপুৰী’ আৰু ‘হায়দৰাবাদী আচাৰ’ৰ বাবে বিশেষভাৱে জনাজাত। এই দুয়োপ্ৰকাৰৰ আচাৰ পাকিস্তান আৰু বিদেশত বহুলভাৱে খোৱা হয়।<ref name="Daily Times 2017"/> বিশ্বাস কৰা হয় যে চিকাৰপুৰী আচাৰৰ উৎপত্তি ১৬০০ চনৰ মধ্যযুগীয় ভাৰতত হৈছিল।<ref name="Daily Times 2017">{{cite news |url=https://dailytimes.com.pk/114415/all-you-need-to-know-about-shikarpurs-pickle/ |title=All you need to know about Shikarpur's pickle |date=1 October 2017 |work=[[Daily Times (Pakistan)|Daily Times]] |access-date=13 January 2018 |archive-date=14 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180114021004/https://dailytimes.com.pk/114415/all-you-need-to-know-about-shikarpurs-pickle/ |url-status=live}}</ref> আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চিকাৰপুৰী আচাৰ হৈছে গাজৰ, ওলকবি (চালগোম), পিঁয়াজ, ফুলকবি, বুট, নহৰু, কেঁচা জলকীয়া, নেমু আৰু আমেৰে তৈয়াৰী এক মিশ্ৰিত আচাৰ।<ref name="Daily Times 2017"/> ইয়াৰ উপৰি আন এবিধ আচাৰ কৰ্দিয়া ডিকোটোমা (fragrant manjack) ফলৰপৰাও তৈয়াৰ কৰা হয়।<ref>{{cite journal |last1=Bachheti |first1=Archana |last2=Deepti |last3=Bachheti |first3=Rakesh Kumar |last4=Singh |first4=Anjita |last5=Zebeaman |first5=Meseret |last6=Hunde |first6=Yilma |last7=Husen |first7=Azamal |title=Bioactive constituents and health promoting compounds of underutilized fruits of the northern Himalayas of India: a review |journal=Food Production, Processing and Nutrition |date=2023 |volume=5 |issue=24 |article-number=24 |doi=10.1186/s43014-023-00140-5 |doi-access=free }}</ref> <gallery class=center mode=nolines widths=180 heights=180> File:Lasoora Pickle.JPG|‘লাচুৰা আচাৰ’, কৰ্দিয়া ডিকোটোমা (fragrant manjack) ফলৰপৰা প্ৰস্তুত কৰা আচাৰ </gallery> === শ্ৰীলংকা === [[শ্ৰীলংকা]]ত কেঁচা আদা, পিঁয়াজ আৰু জলকীয়া নিমখ সানি নহৰু, সৰিয়হ গুটি আৰু ভিনেগাৰেৰে সোৱাদযুক্ত কৰা হয়। ইয়াত অন্যান্য মচলা আৰু চেনিও যোগ কৰিব পাৰি। আচাৰ প্ৰস্তুত কৰিবলৈ পাচলিৰ উপৰি বিভিন্ন ফল যেনে— [[জলফাই|চিলন অলিভ]] (Ceylon olive) বা [[অমৰা|হগ প্লাম]] (hog plum) ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="Time Out 2018">{{cite web |title=In a pickle |url=https://www.timeout.com/sri-lanka/things-to-do/in-a-pickle |publisher=[[Time Out (magazine)|Time Out]] |access-date=14 November 2025 |date=25 May 2018}}</ref> === মধ্য প্ৰাচ্য === * ‘‘আম্বা’’ (Amba) হৈছে এবিধ মিঠা আমৰ আচাৰ, যিটো [[বম্বে]]ৰপৰা অহা ইৰাকী ইহুদী ব্যৱসায়ীসকলে [[বাগদাদ]]লৈ লৈ গৈছিল।<ref>{{cite news |last1=Monterescu |first1=Daniel |last2=Hart |first2=Joel |title=The Mango Sauce Connecting Indians, Israelis and Palestinians – and Taking High-end Restaurants by Storm |url=https://www.haaretz.com/food/2018-06-01/ty-article-magazine/.premium/the-delicious-sauce-connecting-indians-israelis-and-palestinians/0000017f-e8bb-dc91-a17f-fcbfbbbf0000 |access-date=28 April 2025 |work=[[Haaretz]] |date=1 June 2018}}</ref> ই কিছু পৰিমাণে মচলাযুক্ত আমৰ চাটনিৰ দৰে।<ref>{{cite web |last=Hazout |first=Tamar Lea |title=Amba, Pickled Mango Sauce |url=https://aish.com/amba-a-pickled-mango-sauce/ |website=aish.com |publisher=[[Aish HaTorah]] |access-date=30 July 2025}}</ref> ইয়াৰ ব্যৱহাৰ সমগ্ৰ [[মধ্য প্ৰাচ্য]]তে দেখিবলৈ পোৱা যায়।<ref name="First">{{cite news |last=Miri |first=Adhid |title=First Tango with Mango: Iraqi Amba |url=https://www.chaldeannews.com/2023-content/2023/11/1/first-tango-with-mango-iraqi-amba |access-date=30 July 2025 |work=Chaldean News |date=1 November 2023}}</ref> === আফ্ৰিকা === [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]], বটচোৱানা আৰু [[কেনিয়া]]ত ভাৰতীয় আচাৰক ‘আটচাৰ’ (atchar) বুলি কোৱা হয়। এইবোৰ প্ৰধানকৈ কেঁচা আমৰপৰা তৈয়াৰ কৰা হয় আৰু কেতিয়াবা ৰুটীৰ সৈতেও খোৱা হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.doc-developpement-durable.org/file/Conservation-Graines-Semences-Vegetaux-Legumes-Refrigeration/Pickled%20Vegetables.pdf|title=Pickled Vegetables|website=Practical Action - The Schumacher Centre for Technology and Development |access-date=11 July 2019 |archive-date=21 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191221125911/https://www.doc-developpement-durable.org/file/Conservation-Graines-Semences-Vegetaux-Legumes-Refrigeration/Pickled%20Vegetables.pdf }}</ref><ref>{{cite web |date=2011 |title=Pickled Vegetables |url=https://answers.practicalaction.org/our-resources/item/pickled-vegetables/ |access-date=29 November 2021 |website=Practical Action |archive-date=29 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211129182031/https://answers.practicalaction.org/our-resources/item/pickled-vegetables/ |url-status=live}}</ref> [[মৰিছাছ]] আৰু ৰেউনিয়নত ইয়াৰ এটা স্থানীয় সংস্কৰণক ফৰাচী ভাষাত ‘আচাৰ্ড ডি লেগুমছ’ বা মৰিচীয় ক্ৰেঅ’লত ‘জাচাৰ লেগিম’ বুলি কোৱা হয়। ই বন্ধাকবি, গাজৰ, ফ্ৰেন্স বিন, স্কোয়াচ (chayote), তাল গছৰ মজ্জা (palm heart) আৰু পিঁয়াজ আদি পাচলিসমূহৰ সংমিশ্ৰণেৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়। ইয়াক জিৰা, [[হালধি]], কেঁচা জলকীয়া, ৰঙা জলকীয়া, আদা, নহৰু, নিমখ আৰু ভিনেগাৰেৰে মচলাযুক্ত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Achard de légumes réunionnais |website=Cuisine AZ |date=26 July 2022 |url=https://www.cuisineaz.com/recettes/achard-de-legumes-reunionnais-112997.aspx |access-date=14 November 2025 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} == উৎসসমূহ == * {{cite book |last=Brown |first=Patricia |title=Anglo-Indian Food and Customs |date=24 February 1998 |publisher=[[Penguin Books]] India |isbn=0-14-027137-6}} * {{cite book |last=Collingham |first=Lizzie |author-link=Lizzie Collingham |title=Curry: A Tale of Cooks and Conquerors |date=2006 |orig-date=2005 ([[Chatto & Windus]]) |publisher=[[Vintage Books]] |location=London |isbn=978-0-099-43786-4}} * {{cite book |last=Davidson |first=Alan |author-link=Alan Davidson (food writer) |editor=Tom Jaine |title=[[The Oxford Companion to Food]] |edition=3rd |location=Oxford |publisher=[[Oxford University Press]] |year=2014 |isbn=978-0-19-967733-7}} * Paralkar, Anil. 2020. "Trade, Exoticism and the English Appropriation of South Asian Pickles, c. 1600–1750." ''Cultural History'' 9(1):106–122. doi:10.3366/cult.2020.0211. * Thierry, Anne; Baty, Céline; Marché, Laurent; Chuat, Victoria; Picard, Olivier; Lortal, Sylvie; and Valence, Florence. 2023. "Lactofermentation of Vegetables: An Ancient Method of Preservation Matching New Trends." ''Trends in Food Science & Technology'' 139:104112. doi:10.1016/j.tifs.2023.07.009. * Banik, Avijit; Anjum, Hasnain; Habib, Humayra; Abony, Maruf; Begum, Anowara; and Ahmed, Zakaria. 2023. "Characterization of Lactic Acid Bacteria Isolated from Street Pickles of Dhaka, Bangladesh." ''Heliyon'' 9(6):e17508. doi:10.1016/j.heliyon.2023.e17508. * Chakraborty, Rakhi, and Swarnendu Roy. 2018. "Exploration of the Diversity and Associated Health Benefits of Traditional Pickles from the Himalayan and Adjacent Hilly Regions of Indian Subcontinent." ''Journal of Food Science and Technology'' 55(5):1599–1613. doi:10.1007/s13197-018-3080-7. * Achaya, K. T. 1998. ''A Historical Dictionary of Indian Food.'' Oxford University Press. <nowiki>https://archive.org/details/historicaldictio0000acha</nowiki>. * Flachs, Andrew, and Joseph D. Orkin. 2021. "On Pickles: Biological and Sociocultural Links Between Fermented Foods and the Human Gut Microbiome." ''Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine'' 17(1):39. doi:10.1186/s13002-021-00458-9. * Behera, Sudhanshu S.; El Sheikha, Aly Farag; Hammami, Riadh; and Kumar, Awanish. 2020. "Traditionally Fermented Pickles: How the Microbial Diversity Associated with Their Nutritional and Health Benefits?" ''Journal of Functional Foods'' 70:103971. doi:10.1016/j.jff.2020.103971. * Sahni, Julie. 1980. ''Classic Indian Cooking.'' William Morrow. <nowiki>https://archive.org/details/classicindiancoo00sahn</nowiki>. == অধিক পঢ়ক == * {{cite journal |last=Paralkar |first=Anil |title=Trade, Exoticism and the English Appropriation of South Asian Pickles, c. 1600–1750 |journal=Cultural History |date=2020 |volume=9 |issue=1 |pages=106–122 |doi=10.3366/cult.2020.0211 |s2cid=216172922 |ref=none}} [[শ্ৰেণী:ৰন্ধনপ্ৰণালী]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:খাদ্য]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ৰন্ধনশৈলী]] [[শ্ৰেণী:ম্যানমাৰ]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰীলংকা]] [[শ্ৰেণী:নেপালৰ খাদ্য]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ এছিয়াৰ সংস্কৃতি]] 1c21qxnbo11agqsqb8v5nhyhqzxug95 0 138136 626381 619896 2026-08-12T04:35:13Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:কেৰালা]] using [[WP:HC|HotCat]] 626381 wikitext text/x-wiki পল্লুৰুথী সাহায্য বন্দোবস্তু (পল্লুৰুথী ৰিলীফ চেটেলমেণ্ট') হৈছে কোচিন আৱাৰা আইনৰ (কোচিন ভেগ্ৰেন্সি আইন)<ref name="AsthanaAli2004">{{cite book|author1=M. D. Asthana|author2=Sabir Ali|author3=Council for Social Development (India)|title=Urban poverty in India: issues and policies|url=https://books.google.com/books?id=EG5PAAAAMAAJ|access-date=8 April 2011|year=2004|publisher=Uppal Pub. House|isbn=978-81-7658-022-9|page=69}}</ref><ref name="(India)Menon1982">{{cite book|author1=Kerala (India)|author2=A. Sreedhara Menon|title=Kerala District Gazetteers: Arnakulam|url=https://books.google.com/books?id=pby1AAAAIAAJ|access-date=17 April 2011|year=1982|publisher=printed by the Superintendent of Govt. Presses}}</ref> অধীনত কেৰালাৰ এৰণাকুলম জিলাত অৱস্থিত এটা পুনৰসংস্থাপন আশ্ৰয়গৃহ, যিটো ১৯৪১ চনত কোচিনৰ মহাৰাজই অঘৰী-মাগনীসকলৰ বাবে আৰম্ভ কৰিছিল। বৰ্তমান ইয়াত মুখ্যতঃ মানসিকভাৱে অসুস্থ আৰু নিঃসহায় লোকসকলক চিকিৎসা আৰু প্ৰশিক্ষণ প্ৰদান কৰি সুস্থ কৰি তোলা হয় আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকক নিজ নিজ ঘৰলৈ ওভতাই পঠোৱাৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়। 'পিপলছ কাউন্সিল ফৰ চ’চিয়েল জাষ্টিছ' (PCSJ)<ref>http://www.bcfindia.org/Profile%2520of%2520P{{dead link|date=March 2018|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://kelsa.nic.in/accorg.htm|title=Accredited Organisations - KELSA|website=kelsa.nic.in}}</ref> (ভালাঞ্জামবালাম, দক্ষিণ কোচি)-ৰ সহযোগত কোচিন পৌৰ নিগমে ([[কেৰেলা (ৰাজ্য)|কেৰালা ৰাজ্য]], [[ভাৰত]]) ইয়াৰ পৰিচালনা কৰে। ০২/০২/২০১৯ তাৰিখৰ তথ্য অনুসৰি ইয়াত ১৪৮ গৰাকী আৱাসী আছে, যাৰ ভিতৰত ১২১ গৰাকী পুৰুষ আৰু ২৮ গৰাকী মহিলা। তেওঁলোক ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ লোক আৰু স্থানীয় আৰক্ষী তথা সমাজকৰ্মীসকলে তেওঁলোকক পি.আৰ.এছ.-লৈ (PRS) আনিছিল। ই কেৰালা ৰাজ্যৰ এৰণাকুলাম জিলাৰ পাল্লুৰুথী ভেলীত অৱস্থিত। ইয়াৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ ভিতৰত এজন অধীক্ষক, স্বাস্থ্য পৰিদৰ্শক, মানসিক ৰোগ সমাজকৰ্মী আৰু নাৰ্চ, এটেনডেণ্ট তথা যত্ন লওঁতাসকলৰ এটা দল অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। আশ্ৰয়গৃহটোৰ ভিতৰত আৱাসীসকলে যথেষ্ট স্বাধীনতা উপভোগ কৰে আৰু দৈনিক কাম-কাজতো অংশগ্ৰহণ কৰে। ইয়াত মূলতঃ প্ৰশিক্ষকসহ দুটা বৃত্তিমুখী প্ৰশিক্ষণ গোট আছে আৰু এই গোটে প্ৰস্তুত কৰা সামগ্ৰীসমূহৰ লাভৰ ধন সাধাৰণতে আৱাসীসকলক দিয়া হয়। ১৯৪১ চনত [[:en:Kingdom_of_Cochin|কোচিনৰ মহাৰাজ]]ই মাগনীয়াৰসকলৰ বাবে এটা শিৱিৰ বা আশ্ৰয়স্থল হিচাপে পি.আৰ.এছ. (PRS) আৰম্ভ কৰিছিল। যোৱা দশকত পি.আৰ.এছ.-ৰ সামগ্ৰিক কাৰ্যপ্ৰণালীত এক উল্লেখনীয় উন্নতি হৈছে আৰু স্থানীয় তথা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্প্ৰদায়ো ইয়াৰ বিভিন্ন কাৰ্যসূচীৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত হৈ পৰিছে। বহু আৱাসীৰ মানসিক পুনৰসংস্থাপন কৰাত আৰু তেওঁলোকক নিজ নিজ ঘৰলৈ ওভতাই পঠিয়াবলৈ পি.আৰ.এছ. সফল হৈছে।<ref name="Reporter2011">{{Citation|title=Journey home for relief centre inmates|year=2011|author=Staff Reporter|journal=The Hindu|issue=20 February}}</ref> এই আশ্ৰয়গৃহটোৰ উদ্দেশ্য আছিল নিঃসহায়, অঘৰী আৰু মাগনীসকলক আশ্ৰয় দিয়া, কিন্তু সময়ৰ লগে লগে কেৱল মানসিক ৰোগীসকলহে এই প্ৰতিষ্ঠানটোত থাকে আৰু বাকী আৱাসীসকলক হয় নিজৰ ঘৰলৈ নতুবা তেওঁলোকৰ নিজ ৰাজ্যলৈ পঠিয়াই দিয়া হয়। সেইবাবেই, এই প্ৰতিষ্ঠানটো এখন মানসিক ৰোগ চিকিৎসা আৰু পৰিচৰ্যা কেন্দ্ৰ হিচাপে জনাজাত হৈ পৰিছে। স্বেচ্ছাসেৱক আৰু চৰকাৰী বিষয়াসকলৰ সহযোগত মানসিক ৰোগীসকলক পুনৰ সংস্থাপিত কৰিবলৈ বিষয়াসকলে নিৰন্তৰ প্ৰচেষ্টা চলাই আছে। == তথ্যসূত্ৰসমূহ == <references /> == বাহ্যিক সংযোগসমূহ == * {{Official website|URL=www.prs-cochin.org}} [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] 18u3pxb2qqa2re3tmpfwur4a5shlw3h 626382 626381 2026-08-12T04:35:32Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 626382 wikitext text/x-wiki '''পল্লুৰুথী সাহায্য বন্দোবস্তু''' (পল্লুৰুথী ৰিলীফ চেটেলমেণ্ট') হৈছে কোচিন আৱাৰা আইনৰ (কোচিন ভেগ্ৰেন্সি আইন)<ref name="AsthanaAli2004">{{cite book|author1=M. D. Asthana|author2=Sabir Ali|author3=Council for Social Development (India)|title=Urban poverty in India: issues and policies|url=https://books.google.com/books?id=EG5PAAAAMAAJ|access-date=8 April 2011|year=2004|publisher=Uppal Pub. House|isbn=978-81-7658-022-9|page=69}}</ref><ref name="(India)Menon1982">{{cite book|author1=Kerala (India)|author2=A. Sreedhara Menon|title=Kerala District Gazetteers: Arnakulam|url=https://books.google.com/books?id=pby1AAAAIAAJ|access-date=17 April 2011|year=1982|publisher=printed by the Superintendent of Govt. Presses}}</ref> অধীনত কেৰালাৰ এৰণাকুলম জিলাত অৱস্থিত এটা পুনৰসংস্থাপন আশ্ৰয়গৃহ, যিটো ১৯৪১ চনত কোচিনৰ মহাৰাজই অঘৰী-মাগনীসকলৰ বাবে আৰম্ভ কৰিছিল। বৰ্তমান ইয়াত মুখ্যতঃ মানসিকভাৱে অসুস্থ আৰু নিঃসহায় লোকসকলক চিকিৎসা আৰু প্ৰশিক্ষণ প্ৰদান কৰি সুস্থ কৰি তোলা হয় আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকক নিজ নিজ ঘৰলৈ ওভতাই পঠোৱাৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়। 'পিপলছ কাউন্সিল ফৰ চ’চিয়েল জাষ্টিছ' (PCSJ)<ref>http://www.bcfindia.org/Profile%2520of%2520P{{dead link|date=March 2018|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://kelsa.nic.in/accorg.htm|title=Accredited Organisations - KELSA|website=kelsa.nic.in}}</ref> (ভালাঞ্জামবালাম, দক্ষিণ কোচি)-ৰ সহযোগত কোচিন পৌৰ নিগমে ([[কেৰেলা (ৰাজ্য)|কেৰালা ৰাজ্য]], [[ভাৰত]]) ইয়াৰ পৰিচালনা কৰে। ০২/০২/২০১৯ তাৰিখৰ তথ্য অনুসৰি ইয়াত ১৪৮ গৰাকী আৱাসী আছে, যাৰ ভিতৰত ১২১ গৰাকী পুৰুষ আৰু ২৮ গৰাকী মহিলা। তেওঁলোক ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ লোক আৰু স্থানীয় আৰক্ষী তথা সমাজকৰ্মীসকলে তেওঁলোকক পি.আৰ.এছ.-লৈ (PRS) আনিছিল। ই কেৰালা ৰাজ্যৰ এৰণাকুলাম জিলাৰ পাল্লুৰুথী ভেলীত অৱস্থিত। ইয়াৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ ভিতৰত এজন অধীক্ষক, স্বাস্থ্য পৰিদৰ্শক, মানসিক ৰোগ সমাজকৰ্মী আৰু নাৰ্চ, এটেনডেণ্ট তথা যত্ন লওঁতাসকলৰ এটা দল অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। আশ্ৰয়গৃহটোৰ ভিতৰত আৱাসীসকলে যথেষ্ট স্বাধীনতা উপভোগ কৰে আৰু দৈনিক কাম-কাজতো অংশগ্ৰহণ কৰে। ইয়াত মূলতঃ প্ৰশিক্ষকসহ দুটা বৃত্তিমুখী প্ৰশিক্ষণ গোট আছে আৰু এই গোটে প্ৰস্তুত কৰা সামগ্ৰীসমূহৰ লাভৰ ধন সাধাৰণতে আৱাসীসকলক দিয়া হয়। ১৯৪১ চনত [[:en:Kingdom_of_Cochin|কোচিনৰ মহাৰাজ]]ই মাগনীয়াৰসকলৰ বাবে এটা শিৱিৰ বা আশ্ৰয়স্থল হিচাপে পি.আৰ.এছ. (PRS) আৰম্ভ কৰিছিল। যোৱা দশকত পি.আৰ.এছ.-ৰ সামগ্ৰিক কাৰ্যপ্ৰণালীত এক উল্লেখনীয় উন্নতি হৈছে আৰু স্থানীয় তথা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্প্ৰদায়ো ইয়াৰ বিভিন্ন কাৰ্যসূচীৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত হৈ পৰিছে। বহু আৱাসীৰ মানসিক পুনৰসংস্থাপন কৰাত আৰু তেওঁলোকক নিজ নিজ ঘৰলৈ ওভতাই পঠিয়াবলৈ পি.আৰ.এছ. সফল হৈছে।<ref name="Reporter2011">{{Citation|title=Journey home for relief centre inmates|year=2011|author=Staff Reporter|journal=The Hindu|issue=20 February}}</ref> এই আশ্ৰয়গৃহটোৰ উদ্দেশ্য আছিল নিঃসহায়, অঘৰী আৰু মাগনীসকলক আশ্ৰয় দিয়া, কিন্তু সময়ৰ লগে লগে কেৱল মানসিক ৰোগীসকলহে এই প্ৰতিষ্ঠানটোত থাকে আৰু বাকী আৱাসীসকলক হয় নিজৰ ঘৰলৈ নতুবা তেওঁলোকৰ নিজ ৰাজ্যলৈ পঠিয়াই দিয়া হয়। সেইবাবেই, এই প্ৰতিষ্ঠানটো এখন মানসিক ৰোগ চিকিৎসা আৰু পৰিচৰ্যা কেন্দ্ৰ হিচাপে জনাজাত হৈ পৰিছে। স্বেচ্ছাসেৱক আৰু চৰকাৰী বিষয়াসকলৰ সহযোগত মানসিক ৰোগীসকলক পুনৰ সংস্থাপিত কৰিবলৈ বিষয়াসকলে নিৰন্তৰ প্ৰচেষ্টা চলাই আছে। == তথ্যসূত্ৰসমূহ == <references /> == বাহ্যিক সংযোগসমূহ == * {{Official website|URL=www.prs-cochin.org}} [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] e6oi8nqhqd3ick66m1xot77utgb9ecz 0 138137 626386 623888 2026-08-12T04:47:59Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 626386 wikitext text/x-wiki {{Infobox university |name=''''মডেল অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, কোচি'''' |image= |caption=কলেজৰ মূল প্ৰৱেশদ্বাৰ |motto="জ্ঞানভিত্তিক সমাজৰ সেৱাৰ বাবে এক উৎকৰ্ষ সাধনৰ প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে গঢ়ি উঠা।" |type=চৰকাৰী খৰচ-ভাগী [[প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান|কাৰিকৰী প্ৰতিষ্ঠান]] আৰু গৱেষণা কেন্দ্ৰ |established={{Start date and age|১৯৮৯|১০|০৯|df=yes|p=yes}} |affiliation={{Collapsible list |framestyle=border:none; padding:0; |title= |1= [[অল ইণ্ডিয়া কাউন্সিল ফৰ টেকনিকেল এডুকেচন]] (AICTE) |2= [[মানৱ সম্পদ উন্নয়ন প্ৰতিষ্ঠান]] (IHRD)}} |affiliations={{Collapsible list |framestyle=border:none; padding:0; |title=বিশ্ববিদ্যালয় (১৯৮৯ চনৰ পৰা) |1= [[এ পি জে আব্দুল কালাম প্ৰযুক্তিগত বিশ্ববিদ্যালয়]] (২০১৫ চনৰ পৰা) |2= [[কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়]] (১৯৮৯-২০১৫)}} |principal=ডা° মিনি |academic_staff=১২৫ |undergrad=২৪০০ |postgrad=১৫৬ |doctoral=২০ |image_name=Model Engineering College Kochi 10.JPG |city=[[কোচি]], |state=[[কেৰালা]] |country=[[ভাৰত]] |location= }} '''গৱৰ্ণমেণ্ট মডেল ইঞ্জিনিয়াৰিং কলেজ''' ([[ইংৰাজী]]: Model Engineering College) বা চমুকৈ ‘এম.ই.চি.’ হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ [[কোচি]]ৰ থ্ৰিক্কাকাৰাত অৱস্থিত এটা চৰকাৰী ব্যয়-ভাগ-বটৰা সামৰ্থ্যৰে চলোৱা কাৰিকৰী শিক্ষা আৰু গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ১৯৮৯ চনত কেৰালা চৰকাৰৰ অধীনস্থ এক স্বায়ত্তশাসিত সংস্থা ‘ইনষ্টিটিউট অৱ হিউমেন ৰিচৰ্চ ডেভেলপমেণ্ট’ ৰদ্বাৰা ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ২০১৫ চনৰপৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটো ‘এ.পি.জে. আব্দুল কালাম টেকন’লজিকেল ইউনিভাৰ্চিটি’ ৰ সৈতে পৰিচালিত আৰু সংলগ্ন হৈ আছে। ২০১৫ চনৰ পূৰ্বে এম.ই.চি. ‘কোচিন ইউনিভাৰ্চিটি অৱ চাইন্স এণ্ড টেকন’লজী’ ৰ অধীনত আছিল। "অনুপ্ৰাণিত কৰা, উদ্ভাৱন কৰা, নিৰ্মাণ কৰা" আদৰ্শ বাক্যৰে ২০০১ চনৰপৰা প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ‘এক্সেল’ নামৰ এক বাৰ্ষিক ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তি আৰু ব্যৱস্থাপনা উৎসৱৰ আয়োজন কৰি আহিছে। প্ৰতিষ্ঠানটোৱে আগবঢ়োৱা সকলো ধৰণৰ বি.টেক. পাঠ্যক্ৰম ‘নেচনেল বোৰ্ড অৱ এক্ৰেডিটেচন’ ৰদ্বাৰা স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত। == ইতিহাস == ১৯৮৭ চনত কেৰালা চৰকাৰে স্থাপন কৰা স্বায়ত্তশাসিত কাৰিকৰী শৈক্ষিক গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান ইনষ্টিটিউট অৱ হিউমেন ৰিচ’ৰ্চ ডেভেলপমেণ্ট (আই এইচ আৰ ডি)ৰদ্বাৰা ১৯৮৯ চনত এম ই চি স্থাপন কৰা হয়। ১৯৯৪ চনত এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে বৰ্তমানৰ চৌহদলৈ স্থানান্তৰিত হয়। ২০১৫ চনৰপৰা ই এ পি জে আব্দুল কালাম প্ৰযুক্তিগত বিশ্ববিদ্যালয় (কে টি ইউ)ৰ সৈতে জড়িত।<ref>{{cite web|title=History|url=https://www.mec.ac.in/mec/history.php|website=Govt. Model Engineering College}}</ref><ref>{{Cite web|title=Govt. Model Engineering College, Thrikkakara|url=https://www.mec.ac.in/administrations|access-date=2025-04-26|website=www.mec.ac.in}}</ref> == কেম্পাছ == === সুবিধাসমূহ === * অতিৰিক্ত দক্ষতা আহৰণ কাৰ্য্যসূচী (ASAP) কেৰালা ডেলিভাৰী প্লেটফৰ্ম<ref name="fac">{{cite web|url=https://www.mec.ac.in/facilities|title=Facilities in MEC|access-date=12 February 2023}}</ref> * এম্ফিথিয়েটাৰ<ref name="fac" /> * বাস্কেটবল খেলপথাৰ<ref name="fac" /> * কেফেটেৰিয়া<ref name="fac" /> * কেন্দ্ৰীয় কম্পিউটিং কেন্দ্ৰ<ref name="fac" /> * কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল<ref name="fac" /> * কলেজ বাছ<ref name="fac" /> * পৰামৰ্শদাতা সুবিধা<ref name="fac" /> * [[ফুটবল]] খেলপথাৰ<ref name="fac" /> * জিমনেছিয়াম<ref name="fac" /> * পৰীক্ষাগাৰ আৰু কৰ্মশালা<ref name="fac" /> * মূল প্ৰেক্ষাগৃহ<ref name="fac" /> * পুৰুষৰ হোষ্টেল<ref name="fac" /> * মুকলি আকাশৰ তলত থিয়েটাৰ<ref name="fac" /> * প্লেচমেণ্ট চেল<ref name="fac" /> * [[ষ্টেট বেংক অৱ ইণ্ডিয়া]] [[এ টি এম|এটিএম]]<ref name="fac" /> * বিশ্ববিদ্যালয় গৱেষণা কেন্দ্ৰ<ref name="fac" /> * [[ৱাই-ফাই]]<ref name="fac" /> == সংগঠন আৰু প্ৰশাসন == === শাসন ​​ব্যৱস্থা === এম.ই.চি.-ৰ পৰিচালনা পৰিষদ ‘ইনষ্টিটিউট অৱ হিউমেন ৰিচৰ্চ ডেভেলপমেণ্ট’ ৰদ্বাৰা গঠন কৰা হয়।<ref name="admn">{{cite web|url=https://www.mec.ac.in/administrations|title=Administration|website=mec.ac.in|access-date=12 February 2023}}</ref> এই পৰিষদখনত শিক্ষাবিদ, উদ্যোগপতি, সৰ্বভাৰতীয় কাৰিকৰী শিক্ষা পৰিষদ, বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ, ভাৰতীয় প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠান, এ.পি.জে. আব্দুল কালাম টেকন’লজিকেল ইউনিভাৰ্চিটিৰ প্ৰতিনিধি, ৰাজ্যৰ উচ্চ শিক্ষা বিভাগৰ এজন চৰকাৰী মনোনীত ব্যক্তি, মহাবিদ্যালয়খনৰ অধ্যক্ষ আৰু কিছুসংখ্যক শিক্ষক-কৰ্মচাৰী অন্তৰ্ভুক্ত হৈ থাকে।<ref name="admn" /> === বিভাগসমূহ === এই প্ৰতিষ্ঠানটোত ছটা বিভাগ আছে। তেওঁলোক হৈছে: * কম্পিউটাৰ অভিযান্ত্ৰিক বিভাগ<ref name="mec">{{cite web|url=https://www.mec.ac.in/admissions|title=Admissions, Academic Programs, and Research facilities in Model Engineering College|access-date=12 February 2023|website=mec.ac.in}}</ref> * ইলেক্ট্ৰনিক্স আৰু যোগাযোগ অভিযান্ত্ৰিক বিভাগ<ref name="mec" /> * বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক্স অভিযান্ত্ৰিক বিভাগ<ref name="mec" /> * ইলেক্ট্ৰনিক্স আৰু জৈৱ চিকিৎসা অভিযান্ত্ৰিক বিভাগ<ref name="mec" /> * যান্ত্ৰিক অভিযান্ত্ৰিক বিভাগ<ref name="mec" /> * প্ৰয়োগ বিজ্ঞান বিভাগ<ref name="mec" /> == শৈক্ষিক দিশ == === স্নাতক কাৰ্যসূচী === এম.ই.চি. য়ে নিম্নলিখিত ৯টা পাঠ্যক্ৰমত বাৰ্ষিক ৬৬০ জন শিক্ষাৰ্থীৰ অনুমোদনপ্ৰাপ্ত নামভৰ্তিৰ আসনসহ চাৰিবছৰীয়া স্নাতক শৈক্ষিক ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে: * কম্পিউটাৰ ইঞ্জিনিয়াৰিং: ১৮০খন আসন<ref name="mec" /> * ইলেকট্ৰনিক্স এণ্ড কমিউনিকেচন ইঞ্জিনিয়াৰিং: ১২০খন আসন<ref name="mec" /> * কম্পিউটাৰ ইঞ্জিনিয়াৰিং (বিজনেছ চিষ্টেমছ): ৬০খন আসন<ref name="mec" /> * ইলেকট্ৰনিক্স ইঞ্জিনিয়াৰিং (ভি.এল.এছ.আই. ডিজাইন এণ্ড টেকন'লজী): ৬০খন আসন<ref name="mec" /> * ইলেকট্ৰিকেল এণ্ড ইলেকট্ৰনিক্স ইঞ্জিনিয়াৰিং: ৬০খন আসন<ref name="mec" /> * ইলেকট্ৰনিক্স এণ্ড বায়'মেডিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিং: ৬০খন আসন<ref name="mec" /> * মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিং: ৬০খন আসন<ref name="mec" /> * কৰ্মৰত পেছাদাৰীসকলৰ বাবে ইলেকট্ৰনিক্স এণ্ড কমিউনিকেচন ইঞ্জিনিয়াৰিং: ৩০খন আসন<ref name="mec" /> * কৰ্মৰত পেছাদাৰীসকলৰ বাবে ইলেকট্ৰিকেল এণ্ড ইলেকট্ৰনিক্স ইঞ্জিনিয়াৰিং: ৩০খন আসন<ref name="mec" /> যিসকল শিক্ষাৰ্থীয়ে এই প্ৰতিষ্ঠানৰপৰা এই শৈক্ষিক পাঠ্যক্ৰমসমূহ সফলতাৰে সম্পূৰ্ণ কৰিব, তেওঁলোকে শেষত এ.পি.জে. আব্দুল কালাম টেকন'লজিকেল ইউনিভাৰ্চিটিৰদ্বাৰা প্ৰদান কৰা বেচেলৰ অৱ টেকন'লজী (বি.টেক.) ডিগ্ৰী লাভ কৰিব।<ref name="mec" /> প্ৰতিষ্ঠানখনৰদ্বাৰা প্ৰদান কৰা সকলো বি.টেক. (B.Tech.) পাঠ্যক্ৰম নেচনেল ব'ৰ্ড অৱ এক্ৰেডিটেচন (NBA) ৰদ্বাৰা স্বীকৃত।<ref name="NBA">{{Cite web|date=2007-10-30|url=http://www.hindu.com/edu/2007/10/30/stories/2007103050010100.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20071031083838/http://www.hindu.com/edu/2007/10/30/stories/2007103050010100.htm|url-status=dead|archive-date=2007-10-31|work=[[The Hindu]]|title=India and the Washington Accord|access-date=2026-07-26|archivedate=2007-10-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071031083838/http://www.hindu.com/edu/2007/10/30/stories/2007103050010100.htm|deadurl=yes}}</ref> === স্নাতকোত্তৰ কাৰ্যসূচী === প্ৰতিষ্ঠানখনে নিম্নলিখিত চাৰিটা বিশেষীকৰণত বাৰ্ষিক ৭৮ জন শিক্ষাৰ্থীৰ<ref name="mec" /> অনুমোদনপ্ৰাপ্ত নামভৰ্তিৰ আসনসহ দুবছৰীয়া স্নাতকোত্তৰ শৈক্ষিক ডিগ্ৰীও প্ৰদান কৰে: * ভি.এল.এছ.আই. ডিজাইন এণ্ড এমবেডেড চিষ্টেমছ: ২৪খন আসন<ref name="mec" /> * ডাটা ছাইঞ্চ: ১৮খন আসন<ref name="mec" /> * এনাৰ্জী মেনেজমেণ্ট: ১৮খন আসন<ref name="mec" /> যিসকল শিক্ষাৰ্থীয়ে এই প্ৰতিষ্ঠানৰপৰা এই শৈক্ষিক পাঠ্যক্ৰমসমূহ সফলতাৰে সম্পূৰ্ণ কৰিব, তেওঁলোকে শেষত এ.পি.জে. আব্দুল কালাম টেকন'লজিকেল ইউনিভাৰ্চিটিৰদ্বাৰা প্ৰদান কৰা মাষ্টাৰ অৱ টেকন'লজী (M.Tech.) ডিগ্ৰী লাভ কৰিব। যিহেতু এইখন এখন চৰকাৰী মহাবিদ্যালয়, গতিকে নামভৰ্তিৰ বাবে গেট (GATE) স্ক'ৰ হৈছে অন্যতম মাপকাঠী।<ref name="mec" /> [[চিত্ৰ:Model Engineering College Kochi Top view 02.JPG|thumb|241x241px|মূল একাডেমিক ব্লক]] === নামভৰ্তি === তিষ্ঠানখনে আগবঢ়োৱা শৈক্ষিক পাঠ্যক্ৰমসমূহৰ নামভৰ্তি প্ৰক্ৰিয়া আৰু মাচুলৰ গাঁথনি ক্ৰমে এ.পি.জে. আব্দুল কালাম টেকন'লজিকেল ইউনিভাৰ্চিটি (KTU) আৰু ইনষ্টিটিউট অৱ হিউমেন ৰিচ'ৰ্ছেছ ডেভেলপমেণ্ট (IHRD) ৰদ্বাৰা নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়। কেৰালাৰ 'কমিশ্বনাৰ অৱ এণ্ট্ৰেন্স এক্জামিনেশ্যনছ' (CEE) ৰদ্বাৰা অনুষ্ঠিত 'KEAM প্ৰৱেশ পৰীক্ষা'ত আবেদনকাৰীসকলৰ প্ৰদৰ্শনৰ আধাৰত প্ৰস্তুত কৰা ৰেংক-তালিকাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি স্নাতক পাঠ্যক্ৰমসমূহত নামভৰ্তি কৰা হয়। প্ৰতিষ্ঠানখনে প্ৰদান কৰা পাঠ্যক্ৰমসমূহৰ মুঠ আসনৰ ১৫% অনাবাসী ভাৰতীয় (NRI)সকলৰ বাবে সংৰক্ষিত। প্ৰতিষ্ঠানখনে আগবঢ়োৱা স্নাতকোত্তৰ পাঠ্যক্ৰমসমূহত নামভৰ্তি 'ইণ্ডিয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন'লজী' (IITs)<ref name="gate">{{Cite web|url=http://gate.iitm.ac.in/|title=GATE Office, IITM}}</ref> সমূহে অনুষ্ঠিত কৰা 'গ্ৰেজুৱেট এপ্টাটিউড টেষ্ট ইন ইঞ্জিনিয়াৰিং' (GATE) ৰ ৰেংক-তালিকাৰ ওপৰত আধাৰিত। খালী থকা আসনসমূহ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ বাসিন্দাগ্ৰহণ, প্ৰাপ্ত নম্বৰৰ শতাংশ আৰু সংৰক্ষণৰ মাপকাঠিৰ আধাৰত পূৰণ কৰা হয়। [[চিত্ৰ:Murali Mohan dias FDP Linux.JPG|thumb|233x233px|এম ই চিত অল ইণ্ডিয়া কাউন্সিল ফৰ টেকনিকেল এডুকেচন (AICTE)ৰ পৃষ্ঠপোষকতাত অনুষদ বিকাশ কাৰ্যসূচী]] === গৱেষণা === ২০১০ চনত 'কোচিন ইউনিভাৰ্চিটি অৱ ছাইঞ্চ এণ্ড টেকন'লজী' (CUSAT) ৰদ্বাৰা 'ইলেকট্ৰনিক্স এণ্ড কমিউনিকেচন ইঞ্জিনিয়াৰিং' শাখাৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰা এম.ই.চি. (MEC) কেৰালাৰ প্ৰথমখন ইঞ্জিনিয়াৰিং মহাবিদ্যালয় আছিল। ২০১০ চনৰ গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰসমূহৰ ভিতৰত ডিজিটেল ইমেজ প্ৰচেচিং, চিগনেল প্ৰচেচিং আৰু অপটিকেল কমিউনিকেচন অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="mec" /> পৰৱৰ্তী সময়ত, এ.পি.জে. আব্দুল কালাম টেকন'লজিকেল ইউনিভাৰ্চিটি (KTU) এ মাইক্ৰ’ৱেভ ইঞ্জিনিয়াৰিং, বায়’মেডিকেল চিগনেল এণ্ড ইমেজ প্ৰচেচিং, ভি.এল.এছ.আই. এণ্ড এমবেডেড চিষ্টেমছ, ৰিলায়েবিলিটি ইঞ্জিনিয়াৰিং আদি বিভিন্ন বিশেষীকৰণলৈ এই গৱেষণা সম্প্ৰসাৰিত কৰে।<ref name="mec" /> [[চিত্ৰ:Robotics workshop at the Model Engineering College.jpg|thumb|239x239px|এম ই চিত ৰবটিক্স কৰ্মশালা]] ২০২২ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত, এ.পি.জে. আব্দুল কালাম টেকন'লজিকেল ইউনিভাৰ্চিটি (KTU) এ ঔদ্যোগিক সংযোগ (industrial linkages) ৰ সৈতে কম্পিউটাৰ ইঞ্জিনিয়াৰিং শাখাৰ<ref name="coe">{{cite news|author=<!--not stated-->|date=29 September 2022|title=APJ Abdul Kalam Technological University to establish three centres of excellence|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/apj-abdul-kalam-technological-university-to-establish-three-centres-of-excellence/article65950767.ece/|work=The Hindu|location=Thiruvananthapuram|access-date=12 February 2023}}</ref> নিম্নলিখিত ক্ষেত্ৰসমূহত উন্নত শিক্ষা আৰু গৱেষণাৰ বাবে এম.ই.চি. ত এটা 'চেণ্টাৰ অৱ এক্সেলেন্স' (CoE) স্থাপন কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়: * কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (AI) * মেচিন লাৰ্নিং (ML) * ৰ'বটিক্স * অটোমেচন<ref name="cs2">{{cite news|author=<!--not stated-->|date=21 December 2022|title=Model Engineering College to set up centre of excellence in AI, Robotics|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/model-engineering-college-to-set-up-centre-of-excellence-in-ai-robotics/article66288526.ece/|work=The Hindu|location=Kochi|access-date=12 February 2023}}</ref> প্ৰতিষ্ঠানখনৰ প্ৰায় ৬০,০০০ বৰ্গফুট স্থানত এই বিশ্ববিদ্যালয় গৱেষণা কেন্দ্ৰটো নিৰ্মাণ কৰা হ'ব।<ref name="cs2" /> == পৰম্পৰা আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ কাৰ্য্যকলাপ == প্ৰতিষ্ঠানটোৰ আগশাৰীৰ ছাত্ৰ সংগঠনটো হৈছে চেনেট, য’ত প্ৰতিটো ধাৰাৰপৰা নিৰ্বাচিত প্ৰতিনিধি থাকে। প্ৰতিষ্ঠানটোত কেইবাটাও ছাত্ৰ সংস্থা আছে, কাৰিকৰী আৰু অকাৰিকৰী দুয়োটা প্ৰকৃতিৰ। [[চিত্ৰ:Tedxmec excel 2013.JPG|thumb|TEDx MEC ৰদ্বাৰা পৰিচালিত এখন বৈঠক]] === কাৰিকৰী সংস্থাসমূহ === ইয়াৰ ভিতৰত 'ইন'ৱেশ্যন এণ্ড এণ্ট্ৰপ্ৰেনিঅ'ৰশ্বিপ ডেভেলপমেণ্ট চেল' অন্তৰ্ভুক্ত, যি হৈছে এম.ই.চি. ৰ 'টেকন'লজী বিজনেছ ইনক্যুবেটৰ'ৰ অধীনত পঞ্জীয়নভুক্ত এটা সম্পূৰ্ণ সক্ৰিয় ছাত্ৰ গোট। এই চেলটোৱে শিক্ষাৰ্থীসকলক তেওঁলোকৰ চিন্তাধাৰাসমূহ কাৰ্যকৰী কৰিবলৈ আৰু আগুৱাই নিবলৈ এটা মঞ্চ প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite web|url=http://iedc.mec.ac.in/|title=IEDCMEC|access-date=2026-07-26|archivedate=2025-10-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251008121634/http://iedc.mec.ac.in/|deadurl=yes}}</ref><ref name="A model college for entrepreneurs">{{Cite news|date=2013-04-10|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/a-model-college-for-entrepreneurs/article4599239.ece|title=A model college for entrepreneurs|work=The Hindu|last1=Krishnakumar|first1=G.}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/college-hosts-inspirational-series-for-pupils/articleshow/77512339.cms|title=College hosts inspirational series for students &#124; Kochi News - Times of India|website=[[The Times of India]]}}</ref> আই.ই.ই.ই. ষ্টুডেণ্টছ ব্ৰাঞ্চ, ইলেকট্ৰনিক্স এচ'ছিয়েচন (মিক্সড্ চিগনেলছ), ইলেক্ট্ৰিকেল মাইণ্ডছ ফোৰাম, এম.ই.চি. এচ'ছিয়েচন অৱ কম্পিউটাৰ ষ্টুডেণ্টছ, বায়'মেডিকেল এচ'ছিয়েচন, মডেল এমেচাৰ ৰেডিঅ' এচ'ছিয়েচন, ফছ এম.ই.চি., আই.ই.টি.ই. ষ্টুডেণ্টছ ব্ৰাঞ্চ, টেডএক্স এম.ই.চি., টপগিয়াৰ এম.ই.চি. (মেকানিকেল এচ'ছিয়েচন), চাইবৰ্গ নামৰ এটা ৰ'বটিক্স ক্লাৱ আৰু এন.এছ.ডি.চি. এম.ই.চি. হৈছে প্ৰতিষ্ঠানখনৰ আন কেইটামান ছাত্ৰ কাৰিকৰী সংগঠন।<ref name="twmh">{{Cite news|date=2012-05-29|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/workshop-to-test-skills-of-engineering-students/article3467645.ece|title=Workshop to test skills of engineering students|work=The Hindu}}</ref><ref name="twmk">{{Cite web|date=2012-05-29|url=http://www.kochivibe.com/%E2%80%98technical-workshop-marathon-2012%E2%80%99-begins-in-kochi/|title='Technical Workshop Marathon 2012' Begins in Kochi|work=KOCHIVIBE|access-date=2026-07-26|archivedate=2020-02-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200204123155/http://www.kochivibe.com/%E2%80%98technical-workshop-marathon-2012%E2%80%99-begins-in-kochi/|deadurl=yes}}</ref> এম.ই.চি. ত একাধিক কাৰিকৰী সম্প্ৰদায় আৰু ক্লাৱৰ শাখা আছে, যিবোৰে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক মূল কাৰিকৰী আৰু প্ৰাসংগিক বিষয়সমূহত জ্ঞান অৰ্জন কৰাত সহায় কৰিবলৈ অতি সক্ৰিয়ভাৱে কাম কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত আছে: * হেক ক্লাৱ এম.ই.চি. (Hack Club MEC): আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্প্ৰদায় 'হেক ক্লাৱ'ৰ এম.ই.চি. শাখা। * ডি.এছ.চি. এম.ই.চি. (DSC MEC): 'ডেভেলপাৰ ষ্টুডেণ্টছ ক্লাৱ' (গুগল) ৰ এম.ই.চি. শাখা। * টিংকাৰহাব এম.ই.চি. (Tinkerhub MEC): 'টিংকাৰহাব কেৰালা'ৰ এম.ই.চি. শাখা। === অকাৰিকৰী সংস্থা === ইয়াৰ ভিতৰত 'ইলুমিনাটি' (কুৱিজ ফ্ৰেটাৰনিটি)<ref name="Illuminati">{{Cite news|title=Keeping alive a precious memory|place=Kochi|date=2008-12-04|url=http://www.hindu.com/2008/12/04/stories/2008120460781100.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20081207045100/http://www.hindu.com/2008/12/04/stories/2008120460781100.htm|url-status=dead|work=[[The Hindu]]|archive-date=2008-12-07|access-date=2026-07-26|archivedate=2008-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081207045100/http://www.hindu.com/2008/12/04/stories/2008120460781100.htm|deadurl=yes}}</ref>, ডিবেট ক্লাৱ, 'দ্য বুক থিভছ' (সাহিত্য ক্লাৱ), 'ভাৰতনাম' (সংগীত ক্লাৱ), 'ভূমিমিত্ৰসেনা' (পৰিৱেশসংক্ৰান্তীয় ক্লাৱ) আৰু 'নেচনেল চাৰ্ভিছ স্কীম' (NSS) ৰ শাখাৰ লগতে আন বহুতো অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="NSS mec">{{Cite news|title=Students provide a shade for the needy|work=The Hindu|place=Kochi|date=2011-08-21|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/students-provide-a-shade-for-the-needy/article2378395.ece}}</ref><ref name="A model college for entrepreneurs" /> [[চিত্ৰ:Excel 2014 logo.png|thumb|এক্সেল ২০১৪ ৰ অফিচিয়েল ল’গ’]] === এক্সেল === 'এক্সেল' (Excel) হৈছে "ইনস্পায়াৰ, ইন'ভেট, ইঞ্জিনিয়াৰ" মূলমন্ত্ৰৰ অধীনত এম.ই.চি.ৰদ্বাৰা আয়োজিত বাৰ্ষিক ৰাষ্ট্ৰীয় কাৰিকৰী-প্ৰবন্ধকীয় মহোৎসৱ। এই অনুষ্ঠানটো তিনিদিন ধৰি অনুষ্ঠিত হয় আৰু মহাবিদ্যালয়খনৰ আই.ই.ই.ই. (IEEE) ষ্টুডেণ্টছ ব্ৰাঞ্চৰ সহযোগত পৰিচালনা কৰা হয়।<ref name="Excelmec.org">{{Cite web|title=About Excel|url=http://www.excelmec.org|access-date=2009-06-02}}</ref> ২০০১ চনত আৰম্ভ হোৱাৰপৰা প্ৰতি বছৰে এই মহোৎসৱভাগ আয়োজন কৰি অহা হৈছে। ২০০১ চনত আৰম্ভণিৰেপৰাই ই এক সৰ্বভাৰতীয় বাৰ্ষিক কাৰিকৰী মহোৎসৱ হিচাপে অনুষ্ঠিত হৈ আহিছে।<ref name="Excel 2007">{{Cite news|title=Excel 2012, 13th edition|place=Kochi|date=2008-01-30|url=http://www.hindu.com/2008/01/30/stories/2008013050430200.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080922091844/http://www.hindu.com/2008/01/30/stories/2008013050430200.htm|url-status=dead|work=[[The Hindu]]|archive-date=2008-09-22|access-date=2026-07-26|archivedate=2008-09-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080922091844/http://www.hindu.com/2008/01/30/stories/2008013050430200.htm|deadurl=yes}}</ref> === টেকন’প্ৰেনিউৰ === ই হৈছে এম.ই.চি. ৰ বাৰ্ষিক ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ উদ্যোগী আৰু প্ৰবন্ধকীয় সন্মিলন তথা 'আই.ই.ডি.চি. এম.ই.চি.' ৰ মূল কাৰ্যসূচী। 'টেকন’প্ৰেনিয়ৰ'ৰ প্ৰথম সংস্কৰণ 'টেকন’প্ৰেনিয়ৰ ২০০৬' এ মুম্বাইত অনুষ্ঠিত 'চি.আই.আই. নেচনেল চাবমিট'ত 'শ্ৰেষ্ঠ ই-নেট' (Best Yi-Net) অনুষ্ঠানৰ বঁটা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। 'টেকন’প্ৰেনিয়ৰ'ৰ ১৩তম সংস্কৰণ ২০২৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত অনুষ্ঠিত হ'ব। এই সন্মিলনে সমগ্ৰ দেশৰে ২০০০ ৰো অধিক প্ৰতিযোগীক আকৰ্ষণ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://technopreneurmec.in//|title=Technopreneur 2021 &#124; National E-Summit of MEC|access-date=2026-07-26|archivedate=2021-12-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211221024712/http://technopreneurmec.in/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2010/feb/19/calling-all-technopreneurs-132739.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602213757/https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2010/feb/19/calling-all-technopreneurs-132739.html|url-status=dead|archive-date=2 June 2021|title=Calling all technopreneurs|access-date=26 July 2026|archivedate=3 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210603031216/https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2010/feb/19/calling-all-technopreneurs-132739.html|deadurl=yes}}</ref> === কলা আৰু ক্ৰীড়া === কলেজ চিনেটে প্ৰতি বছৰে কলা আৰু ক্ৰীড়া মহোৎসৱসমূহ অনুষ্ঠিত কৰে। কলেজ চিনেটে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক ৪টা হাউছত বিভক্ত কৰে, যাৰ প্ৰত্যেকৰে এজন অধিনায়ক আৰু এজন সহ-অধিনায়ক থাকে। হাউছসমূহে বিভিন্ন প্ৰতিযোগিতাৰ মাধ্যমেৰে কলা, ক্ৰীড়া আৰু সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ ট্ৰফীৰ বাবে ইটোৱে সিটোৰ সৈতে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰে। কেৱল কলা আৰু ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাৰ বাবেহে এই হাউছসমূহ গঠন কৰা হয় আৰু মহোৎসৱৰ পিছতেই এইবোৰ ভাঙি দিয়া হয়। ইয়াৰ উপৰি এটা মহাবিদ্যালয় উদঘাটনী অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়। কলা আৰু ক্ৰীড়া মহোৎসৱসমূহ প্ৰতি বছৰে যুগ্ম ষাণ্মাসিকসমূহত অনুষ্ঠিত কৰা হয়। বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ কলা মহোৎসৱৰ নাম 'সৰগম' ৰখা হৈছিল, যিটো পিছলৈ 'লয়তৰংগ' লৈ সলনি কৰা হয়। বাৰ্ষিক ক্ৰীড়া মহোৎসৱৰ নাম 'চক্ৰব্যূহ'। এম.ই.চি. এ ধাৰাবাহিকভাৱে তৃতীয়বাৰৰ বাবে 'কোচিন ইউনিভাৰ্চিটি অৱ ছাইঞ্চ এণ্ড টেকন'লজী' ৰ আন্তঃ-মহাবিদ্যালয় কলা মহোৎসৱ 'সৰগম-২০১৩' (SARGAM-2013) ৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ চেম্পিয়নৰ খিতাপ অৰ্জন কৰিছিল।<ref>{{cite web|title=Sargam Results|url=http://www.sargamcusat.in/|access-date=1 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130531185649/http://www.sargamcusat.in/|archive-date=31 May 2013|url-status=dead}}</ref><ref name="Arts1">{{Cite web|date=2013-03-16|url=http://newindianexpress.com/cities/kochi/article1503782.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20130319112835/http://newindianexpress.com/cities/kochi/article1503782.ece|url-status=dead|archive-date=19 March 2013|title=Model Engineering College leads in 'Sargam'|work=The New Indian Express|access-date=2026-07-26|archivedate=2013-03-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130319112835/http://newindianexpress.com/cities/kochi/article1503782.ece|deadurl=yes}}</ref><ref name="Arts2">{{Cite web|date=2012-03-07|url=http://ibnlive.in.com/news/model-engineering-college-bags-trophy/236613-60-122.html|archive-url=https://archive.today/20130615171959/http://ibnlive.in.com/news/model-engineering-college-bags-trophy/236613-60-122.html|url-status=dead|archive-date=2013-06-15|title=Model Engineering College bags trophy|work=CNN IBN}}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Arts3">{{Cite news|date=2012-03-06|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/mec-champions-in-cusat-fete/article2965598.ece|title=MEC champions in Cusat fete|work=The Hindu}}</ref> == সংস্থাপন == [[ক’ভিড-১৯]] (COVID-19) অতিমাৰী সত্ত্বেও, ২০১৯-২০ বৰ্ষৰ এম.ই.চি.ৰ উত্তীৰ্ণ শিক্ষাৰ্থীসকলে ২০২০ চনত প্ৰায় ১০০% প্লেচমেণ্ট লাভ কৰে। ২০২০ চনত প্ৰতিষ্ঠানখনৰপৰা উত্তীৰ্ণ হোৱা ৩৬০ জন শিক্ষাৰ্থীৰ প্ৰায় সকলোৱেই এম.ই.চি. ৰদ্বাৰা অনুষ্ঠিত কেম্পাছ প্লেচমেণ্ট ড্ৰাইভত ৮০ টাতকৈও অধিক প্ৰতিষ্ঠানত নিযুক্তি লাভ কৰে। ২০২০ চনত কেম্পাছৰপৰা শিক্ষাৰ্থীসকলক নিযুক্তি দিয়া বহুজাতিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত [[এমাজন (কোম্পানী)|এমেজন]], [[মাইক্ৰ’চফ্ট উইণ্ডোজ|মাইক্ৰ’ছফ্ট]], ৰবাৰ্ট বচ, [[লিংকডইন]], চাৰ্ভিচনাও, আমাডিউছ আই টি গ্ৰুপ, ডেলইট, চিন'পচিছ, ফেক্টচেট, চাইপ্ৰেছ ছেমিকণ্ডাক্টৰ, অ'ৰাকল কৰ্প'ৰেচন আৰু ৰেডবাছ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। অতিমাৰীৰ সময়ছোৱাত সৰ্বোচ্চ পে’ পেকেজ আছিল প্ৰায় বাৰ্ষিক ৩০ লাখ টকা। প্ৰডাক্টভিত্তিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ বাবে গড় পে’ পেকেজ আছিল বাৰ্ষিক ৬.৬ লাখ টকা আৰু সেৱাভিত্তিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ বাবে বাৰ্ষিক ৪.৫ লাখ টকা।<ref name="pla">{{cite news|author=<!--not stated-->|date=3 September 2020|title=Despite pandemic, MEC sees near-100% placements|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/despite-pandemic-mec-sees-near-100-placements/article32518245.ece/|work=The Hindu|location=Kochi|access-date=12 February 2023}}</ref> == প্ৰাক্তন ছাত্ৰ-ছাত্ৰী == 'xMEC' (এক্স-এম.ই.চি.) হৈছে এম.ই.চি. (MEC) ৰ প্ৰাপ্তন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ আনুষ্ঠানিক নেটৱৰ্ক।<ref name="amn">{{cite news|author=<!--not stated-->|date=8 October 2021|title=Model Engineering College alumni association launches new scholarship|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/model-engineering-college-alumni-association-launches-new-scholarship/article36906755.ece/|work=The Hindu|location=Kochi|access-date=12 February 2023}}</ref><ref name="c19">{{cite news|author=G. Krishnakumar|date=28 August 2020|title=COVID-19 financial crisis takes a toll on college students' online learning|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/covid-19-financial-crisis-takes-a-toll-on-college-students-online-learning/article32467371.ece/|work=The Hindu|location=Kochi|access-date=12 February 2023}}</ref> == লগতে চাওক == * [[:en:A._P._J._Abdul_Kalam_Technological_University,_Thiruvananthapuram|এ পি জে আব্দুল কালাম প্ৰযুক্তিগত বিশ্ববিদ্যালয়]] * [[সৰ্ব ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি শিক্ষা পৰিষদ|অল ইণ্ডিয়া কাউন্সিল ফৰ টেকনিকেল এডুকেচন]] * [[:en:Cochin_University_of_Science_and_Technology|কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়]] * [[:en:Institute_of_Human_Resources_Development|মানৱ সম্পদ উন্নয়ন প্ৰতিষ্ঠান]] == তথ্যসূত্ৰসমূহ == [[শ্ৰেণী:কোচি]] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ শিক্ষানুষ্ঠান]] rkjevo4wu6aowwg2qcis6mt15y1vb2n 626387 626386 2026-08-12T04:48:19Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 626387 wikitext text/x-wiki {{Infobox university |name=''''মডেল অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, কোচি'''' |image= |caption=কলেজৰ মূল প্ৰৱেশদ্বাৰ |motto="জ্ঞানভিত্তিক সমাজৰ সেৱাৰ বাবে এক উৎকৰ্ষ সাধনৰ প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে গঢ়ি উঠা।" |type=চৰকাৰী খৰচ-ভাগী [[প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান|কাৰিকৰী প্ৰতিষ্ঠান]] আৰু গৱেষণা কেন্দ্ৰ |established={{Start date and age|১৯৮৯|১০|০৯|df=yes|p=yes}} |affiliation={{Collapsible list |framestyle=border:none; padding:0; |title= |1= [[অল ইণ্ডিয়া কাউন্সিল ফৰ টেকনিকেল এডুকেচন]] (AICTE) |2= [[মানৱ সম্পদ উন্নয়ন প্ৰতিষ্ঠান]] (IHRD)}} |affiliations={{Collapsible list |framestyle=border:none; padding:0; |title=বিশ্ববিদ্যালয় (১৯৮৯ চনৰ পৰা) |1= [[এ পি জে আব্দুল কালাম প্ৰযুক্তিগত বিশ্ববিদ্যালয়]] (২০১৫ চনৰ পৰা) |2= [[কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়]] (১৯৮৯-২০১৫)}} |principal=ডা° মিনি |academic_staff=১২৫ |undergrad=২৪০০ |postgrad=১৫৬ |doctoral=২০ |image_name=Model Engineering College Kochi 10.JPG |city=[[কোচি]] |state=[[কেৰালা]] |country=[[ভাৰত]] |location= }} '''গৱৰ্ণমেণ্ট মডেল ইঞ্জিনিয়াৰিং কলেজ''' ([[ইংৰাজী]]: Model Engineering College) বা চমুকৈ ‘এম.ই.চি.’ হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ [[কোচি]]ৰ থ্ৰিক্কাকাৰাত অৱস্থিত এটা চৰকাৰী ব্যয়-ভাগ-বটৰা সামৰ্থ্যৰে চলোৱা কাৰিকৰী শিক্ষা আৰু গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ১৯৮৯ চনত কেৰালা চৰকাৰৰ অধীনস্থ এক স্বায়ত্তশাসিত সংস্থা ‘ইনষ্টিটিউট অৱ হিউমেন ৰিচৰ্চ ডেভেলপমেণ্ট’ ৰদ্বাৰা ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ২০১৫ চনৰপৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটো ‘এ.পি.জে. আব্দুল কালাম টেকন’লজিকেল ইউনিভাৰ্চিটি’ ৰ সৈতে পৰিচালিত আৰু সংলগ্ন হৈ আছে। ২০১৫ চনৰ পূৰ্বে এম.ই.চি. ‘কোচিন ইউনিভাৰ্চিটি অৱ চাইন্স এণ্ড টেকন’লজী’ ৰ অধীনত আছিল। "অনুপ্ৰাণিত কৰা, উদ্ভাৱন কৰা, নিৰ্মাণ কৰা" আদৰ্শ বাক্যৰে ২০০১ চনৰপৰা প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ‘এক্সেল’ নামৰ এক বাৰ্ষিক ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তি আৰু ব্যৱস্থাপনা উৎসৱৰ আয়োজন কৰি আহিছে। প্ৰতিষ্ঠানটোৱে আগবঢ়োৱা সকলো ধৰণৰ বি.টেক. পাঠ্যক্ৰম ‘নেচনেল বোৰ্ড অৱ এক্ৰেডিটেচন’ ৰদ্বাৰা স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত। == ইতিহাস == ১৯৮৭ চনত কেৰালা চৰকাৰে স্থাপন কৰা স্বায়ত্তশাসিত কাৰিকৰী শৈক্ষিক গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান ইনষ্টিটিউট অৱ হিউমেন ৰিচ’ৰ্চ ডেভেলপমেণ্ট (আই এইচ আৰ ডি)ৰদ্বাৰা ১৯৮৯ চনত এম ই চি স্থাপন কৰা হয়। ১৯৯৪ চনত এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে বৰ্তমানৰ চৌহদলৈ স্থানান্তৰিত হয়। ২০১৫ চনৰপৰা ই এ পি জে আব্দুল কালাম প্ৰযুক্তিগত বিশ্ববিদ্যালয় (কে টি ইউ)ৰ সৈতে জড়িত।<ref>{{cite web|title=History|url=https://www.mec.ac.in/mec/history.php|website=Govt. Model Engineering College}}</ref><ref>{{Cite web|title=Govt. Model Engineering College, Thrikkakara|url=https://www.mec.ac.in/administrations|access-date=2025-04-26|website=www.mec.ac.in}}</ref> == কেম্পাছ == === সুবিধাসমূহ === * অতিৰিক্ত দক্ষতা আহৰণ কাৰ্য্যসূচী (ASAP) কেৰালা ডেলিভাৰী প্লেটফৰ্ম<ref name="fac">{{cite web|url=https://www.mec.ac.in/facilities|title=Facilities in MEC|access-date=12 February 2023}}</ref> * এম্ফিথিয়েটাৰ<ref name="fac" /> * বাস্কেটবল খেলপথাৰ<ref name="fac" /> * কেফেটেৰিয়া<ref name="fac" /> * কেন্দ্ৰীয় কম্পিউটিং কেন্দ্ৰ<ref name="fac" /> * কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল<ref name="fac" /> * কলেজ বাছ<ref name="fac" /> * পৰামৰ্শদাতা সুবিধা<ref name="fac" /> * [[ফুটবল]] খেলপথাৰ<ref name="fac" /> * জিমনেছিয়াম<ref name="fac" /> * পৰীক্ষাগাৰ আৰু কৰ্মশালা<ref name="fac" /> * মূল প্ৰেক্ষাগৃহ<ref name="fac" /> * পুৰুষৰ হোষ্টেল<ref name="fac" /> * মুকলি আকাশৰ তলত থিয়েটাৰ<ref name="fac" /> * প্লেচমেণ্ট চেল<ref name="fac" /> * [[ষ্টেট বেংক অৱ ইণ্ডিয়া]] [[এ টি এম|এটিএম]]<ref name="fac" /> * বিশ্ববিদ্যালয় গৱেষণা কেন্দ্ৰ<ref name="fac" /> * [[ৱাই-ফাই]]<ref name="fac" /> == সংগঠন আৰু প্ৰশাসন == === শাসন ​​ব্যৱস্থা === এম.ই.চি.-ৰ পৰিচালনা পৰিষদ ‘ইনষ্টিটিউট অৱ হিউমেন ৰিচৰ্চ ডেভেলপমেণ্ট’ ৰদ্বাৰা গঠন কৰা হয়।<ref name="admn">{{cite web|url=https://www.mec.ac.in/administrations|title=Administration|website=mec.ac.in|access-date=12 February 2023}}</ref> এই পৰিষদখনত শিক্ষাবিদ, উদ্যোগপতি, সৰ্বভাৰতীয় কাৰিকৰী শিক্ষা পৰিষদ, বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ, ভাৰতীয় প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠান, এ.পি.জে. আব্দুল কালাম টেকন’লজিকেল ইউনিভাৰ্চিটিৰ প্ৰতিনিধি, ৰাজ্যৰ উচ্চ শিক্ষা বিভাগৰ এজন চৰকাৰী মনোনীত ব্যক্তি, মহাবিদ্যালয়খনৰ অধ্যক্ষ আৰু কিছুসংখ্যক শিক্ষক-কৰ্মচাৰী অন্তৰ্ভুক্ত হৈ থাকে।<ref name="admn" /> === বিভাগসমূহ === এই প্ৰতিষ্ঠানটোত ছটা বিভাগ আছে। তেওঁলোক হৈছে: * কম্পিউটাৰ অভিযান্ত্ৰিক বিভাগ<ref name="mec">{{cite web|url=https://www.mec.ac.in/admissions|title=Admissions, Academic Programs, and Research facilities in Model Engineering College|access-date=12 February 2023|website=mec.ac.in}}</ref> * ইলেক্ট্ৰনিক্স আৰু যোগাযোগ অভিযান্ত্ৰিক বিভাগ<ref name="mec" /> * বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক্স অভিযান্ত্ৰিক বিভাগ<ref name="mec" /> * ইলেক্ট্ৰনিক্স আৰু জৈৱ চিকিৎসা অভিযান্ত্ৰিক বিভাগ<ref name="mec" /> * যান্ত্ৰিক অভিযান্ত্ৰিক বিভাগ<ref name="mec" /> * প্ৰয়োগ বিজ্ঞান বিভাগ<ref name="mec" /> == শৈক্ষিক দিশ == === স্নাতক কাৰ্যসূচী === এম.ই.চি. য়ে নিম্নলিখিত ৯টা পাঠ্যক্ৰমত বাৰ্ষিক ৬৬০ জন শিক্ষাৰ্থীৰ অনুমোদনপ্ৰাপ্ত নামভৰ্তিৰ আসনসহ চাৰিবছৰীয়া স্নাতক শৈক্ষিক ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে: * কম্পিউটাৰ ইঞ্জিনিয়াৰিং: ১৮০খন আসন<ref name="mec" /> * ইলেকট্ৰনিক্স এণ্ড কমিউনিকেচন ইঞ্জিনিয়াৰিং: ১২০খন আসন<ref name="mec" /> * কম্পিউটাৰ ইঞ্জিনিয়াৰিং (বিজনেছ চিষ্টেমছ): ৬০খন আসন<ref name="mec" /> * ইলেকট্ৰনিক্স ইঞ্জিনিয়াৰিং (ভি.এল.এছ.আই. ডিজাইন এণ্ড টেকন'লজী): ৬০খন আসন<ref name="mec" /> * ইলেকট্ৰিকেল এণ্ড ইলেকট্ৰনিক্স ইঞ্জিনিয়াৰিং: ৬০খন আসন<ref name="mec" /> * ইলেকট্ৰনিক্স এণ্ড বায়'মেডিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিং: ৬০খন আসন<ref name="mec" /> * মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিং: ৬০খন আসন<ref name="mec" /> * কৰ্মৰত পেছাদাৰীসকলৰ বাবে ইলেকট্ৰনিক্স এণ্ড কমিউনিকেচন ইঞ্জিনিয়াৰিং: ৩০খন আসন<ref name="mec" /> * কৰ্মৰত পেছাদাৰীসকলৰ বাবে ইলেকট্ৰিকেল এণ্ড ইলেকট্ৰনিক্স ইঞ্জিনিয়াৰিং: ৩০খন আসন<ref name="mec" /> যিসকল শিক্ষাৰ্থীয়ে এই প্ৰতিষ্ঠানৰপৰা এই শৈক্ষিক পাঠ্যক্ৰমসমূহ সফলতাৰে সম্পূৰ্ণ কৰিব, তেওঁলোকে শেষত এ.পি.জে. আব্দুল কালাম টেকন'লজিকেল ইউনিভাৰ্চিটিৰদ্বাৰা প্ৰদান কৰা বেচেলৰ অৱ টেকন'লজী (বি.টেক.) ডিগ্ৰী লাভ কৰিব।<ref name="mec" /> প্ৰতিষ্ঠানখনৰদ্বাৰা প্ৰদান কৰা সকলো বি.টেক. (B.Tech.) পাঠ্যক্ৰম নেচনেল ব'ৰ্ড অৱ এক্ৰেডিটেচন (NBA) ৰদ্বাৰা স্বীকৃত।<ref name="NBA">{{Cite web|date=2007-10-30|url=http://www.hindu.com/edu/2007/10/30/stories/2007103050010100.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20071031083838/http://www.hindu.com/edu/2007/10/30/stories/2007103050010100.htm|url-status=dead|archive-date=2007-10-31|work=[[The Hindu]]|title=India and the Washington Accord|access-date=2026-07-26|archivedate=2007-10-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071031083838/http://www.hindu.com/edu/2007/10/30/stories/2007103050010100.htm|deadurl=yes}}</ref> === স্নাতকোত্তৰ কাৰ্যসূচী === প্ৰতিষ্ঠানখনে নিম্নলিখিত চাৰিটা বিশেষীকৰণত বাৰ্ষিক ৭৮ জন শিক্ষাৰ্থীৰ<ref name="mec" /> অনুমোদনপ্ৰাপ্ত নামভৰ্তিৰ আসনসহ দুবছৰীয়া স্নাতকোত্তৰ শৈক্ষিক ডিগ্ৰীও প্ৰদান কৰে: * ভি.এল.এছ.আই. ডিজাইন এণ্ড এমবেডেড চিষ্টেমছ: ২৪খন আসন<ref name="mec" /> * ডাটা ছাইঞ্চ: ১৮খন আসন<ref name="mec" /> * এনাৰ্জী মেনেজমেণ্ট: ১৮খন আসন<ref name="mec" /> যিসকল শিক্ষাৰ্থীয়ে এই প্ৰতিষ্ঠানৰপৰা এই শৈক্ষিক পাঠ্যক্ৰমসমূহ সফলতাৰে সম্পূৰ্ণ কৰিব, তেওঁলোকে শেষত এ.পি.জে. আব্দুল কালাম টেকন'লজিকেল ইউনিভাৰ্চিটিৰদ্বাৰা প্ৰদান কৰা মাষ্টাৰ অৱ টেকন'লজী (M.Tech.) ডিগ্ৰী লাভ কৰিব। যিহেতু এইখন এখন চৰকাৰী মহাবিদ্যালয়, গতিকে নামভৰ্তিৰ বাবে গেট (GATE) স্ক'ৰ হৈছে অন্যতম মাপকাঠী।<ref name="mec" /> [[চিত্ৰ:Model Engineering College Kochi Top view 02.JPG|thumb|241x241px|মূল একাডেমিক ব্লক]] === নামভৰ্তি === তিষ্ঠানখনে আগবঢ়োৱা শৈক্ষিক পাঠ্যক্ৰমসমূহৰ নামভৰ্তি প্ৰক্ৰিয়া আৰু মাচুলৰ গাঁথনি ক্ৰমে এ.পি.জে. আব্দুল কালাম টেকন'লজিকেল ইউনিভাৰ্চিটি (KTU) আৰু ইনষ্টিটিউট অৱ হিউমেন ৰিচ'ৰ্ছেছ ডেভেলপমেণ্ট (IHRD) ৰদ্বাৰা নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়। কেৰালাৰ 'কমিশ্বনাৰ অৱ এণ্ট্ৰেন্স এক্জামিনেশ্যনছ' (CEE) ৰদ্বাৰা অনুষ্ঠিত 'KEAM প্ৰৱেশ পৰীক্ষা'ত আবেদনকাৰীসকলৰ প্ৰদৰ্শনৰ আধাৰত প্ৰস্তুত কৰা ৰেংক-তালিকাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি স্নাতক পাঠ্যক্ৰমসমূহত নামভৰ্তি কৰা হয়। প্ৰতিষ্ঠানখনে প্ৰদান কৰা পাঠ্যক্ৰমসমূহৰ মুঠ আসনৰ ১৫% অনাবাসী ভাৰতীয় (NRI)সকলৰ বাবে সংৰক্ষিত। প্ৰতিষ্ঠানখনে আগবঢ়োৱা স্নাতকোত্তৰ পাঠ্যক্ৰমসমূহত নামভৰ্তি 'ইণ্ডিয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন'লজী' (IITs)<ref name="gate">{{Cite web|url=http://gate.iitm.ac.in/|title=GATE Office, IITM}}</ref> সমূহে অনুষ্ঠিত কৰা 'গ্ৰেজুৱেট এপ্টাটিউড টেষ্ট ইন ইঞ্জিনিয়াৰিং' (GATE) ৰ ৰেংক-তালিকাৰ ওপৰত আধাৰিত। খালী থকা আসনসমূহ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ বাসিন্দাগ্ৰহণ, প্ৰাপ্ত নম্বৰৰ শতাংশ আৰু সংৰক্ষণৰ মাপকাঠিৰ আধাৰত পূৰণ কৰা হয়। [[চিত্ৰ:Murali Mohan dias FDP Linux.JPG|thumb|233x233px|এম ই চিত অল ইণ্ডিয়া কাউন্সিল ফৰ টেকনিকেল এডুকেচন (AICTE)ৰ পৃষ্ঠপোষকতাত অনুষদ বিকাশ কাৰ্যসূচী]] === গৱেষণা === ২০১০ চনত 'কোচিন ইউনিভাৰ্চিটি অৱ ছাইঞ্চ এণ্ড টেকন'লজী' (CUSAT) ৰদ্বাৰা 'ইলেকট্ৰনিক্স এণ্ড কমিউনিকেচন ইঞ্জিনিয়াৰিং' শাখাৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰা এম.ই.চি. (MEC) কেৰালাৰ প্ৰথমখন ইঞ্জিনিয়াৰিং মহাবিদ্যালয় আছিল। ২০১০ চনৰ গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰসমূহৰ ভিতৰত ডিজিটেল ইমেজ প্ৰচেচিং, চিগনেল প্ৰচেচিং আৰু অপটিকেল কমিউনিকেচন অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="mec" /> পৰৱৰ্তী সময়ত, এ.পি.জে. আব্দুল কালাম টেকন'লজিকেল ইউনিভাৰ্চিটি (KTU) এ মাইক্ৰ’ৱেভ ইঞ্জিনিয়াৰিং, বায়’মেডিকেল চিগনেল এণ্ড ইমেজ প্ৰচেচিং, ভি.এল.এছ.আই. এণ্ড এমবেডেড চিষ্টেমছ, ৰিলায়েবিলিটি ইঞ্জিনিয়াৰিং আদি বিভিন্ন বিশেষীকৰণলৈ এই গৱেষণা সম্প্ৰসাৰিত কৰে।<ref name="mec" /> [[চিত্ৰ:Robotics workshop at the Model Engineering College.jpg|thumb|239x239px|এম ই চিত ৰবটিক্স কৰ্মশালা]] ২০২২ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত, এ.পি.জে. আব্দুল কালাম টেকন'লজিকেল ইউনিভাৰ্চিটি (KTU) এ ঔদ্যোগিক সংযোগ (industrial linkages) ৰ সৈতে কম্পিউটাৰ ইঞ্জিনিয়াৰিং শাখাৰ<ref name="coe">{{cite news|author=<!--not stated-->|date=29 September 2022|title=APJ Abdul Kalam Technological University to establish three centres of excellence|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/apj-abdul-kalam-technological-university-to-establish-three-centres-of-excellence/article65950767.ece/|work=The Hindu|location=Thiruvananthapuram|access-date=12 February 2023}}</ref> নিম্নলিখিত ক্ষেত্ৰসমূহত উন্নত শিক্ষা আৰু গৱেষণাৰ বাবে এম.ই.চি. ত এটা 'চেণ্টাৰ অৱ এক্সেলেন্স' (CoE) স্থাপন কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়: * কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (AI) * মেচিন লাৰ্নিং (ML) * ৰ'বটিক্স * অটোমেচন<ref name="cs2">{{cite news|author=<!--not stated-->|date=21 December 2022|title=Model Engineering College to set up centre of excellence in AI, Robotics|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/model-engineering-college-to-set-up-centre-of-excellence-in-ai-robotics/article66288526.ece/|work=The Hindu|location=Kochi|access-date=12 February 2023}}</ref> প্ৰতিষ্ঠানখনৰ প্ৰায় ৬০,০০০ বৰ্গফুট স্থানত এই বিশ্ববিদ্যালয় গৱেষণা কেন্দ্ৰটো নিৰ্মাণ কৰা হ'ব।<ref name="cs2" /> == পৰম্পৰা আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ কাৰ্য্যকলাপ == প্ৰতিষ্ঠানটোৰ আগশাৰীৰ ছাত্ৰ সংগঠনটো হৈছে চেনেট, য’ত প্ৰতিটো ধাৰাৰপৰা নিৰ্বাচিত প্ৰতিনিধি থাকে। প্ৰতিষ্ঠানটোত কেইবাটাও ছাত্ৰ সংস্থা আছে, কাৰিকৰী আৰু অকাৰিকৰী দুয়োটা প্ৰকৃতিৰ। [[চিত্ৰ:Tedxmec excel 2013.JPG|thumb|TEDx MEC ৰদ্বাৰা পৰিচালিত এখন বৈঠক]] === কাৰিকৰী সংস্থাসমূহ === ইয়াৰ ভিতৰত 'ইন'ৱেশ্যন এণ্ড এণ্ট্ৰপ্ৰেনিঅ'ৰশ্বিপ ডেভেলপমেণ্ট চেল' অন্তৰ্ভুক্ত, যি হৈছে এম.ই.চি. ৰ 'টেকন'লজী বিজনেছ ইনক্যুবেটৰ'ৰ অধীনত পঞ্জীয়নভুক্ত এটা সম্পূৰ্ণ সক্ৰিয় ছাত্ৰ গোট। এই চেলটোৱে শিক্ষাৰ্থীসকলক তেওঁলোকৰ চিন্তাধাৰাসমূহ কাৰ্যকৰী কৰিবলৈ আৰু আগুৱাই নিবলৈ এটা মঞ্চ প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite web|url=http://iedc.mec.ac.in/|title=IEDCMEC|access-date=2026-07-26|archivedate=2025-10-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251008121634/http://iedc.mec.ac.in/|deadurl=yes}}</ref><ref name="A model college for entrepreneurs">{{Cite news|date=2013-04-10|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/a-model-college-for-entrepreneurs/article4599239.ece|title=A model college for entrepreneurs|work=The Hindu|last1=Krishnakumar|first1=G.}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/college-hosts-inspirational-series-for-pupils/articleshow/77512339.cms|title=College hosts inspirational series for students &#124; Kochi News - Times of India|website=[[The Times of India]]}}</ref> আই.ই.ই.ই. ষ্টুডেণ্টছ ব্ৰাঞ্চ, ইলেকট্ৰনিক্স এচ'ছিয়েচন (মিক্সড্ চিগনেলছ), ইলেক্ট্ৰিকেল মাইণ্ডছ ফোৰাম, এম.ই.চি. এচ'ছিয়েচন অৱ কম্পিউটাৰ ষ্টুডেণ্টছ, বায়'মেডিকেল এচ'ছিয়েচন, মডেল এমেচাৰ ৰেডিঅ' এচ'ছিয়েচন, ফছ এম.ই.চি., আই.ই.টি.ই. ষ্টুডেণ্টছ ব্ৰাঞ্চ, টেডএক্স এম.ই.চি., টপগিয়াৰ এম.ই.চি. (মেকানিকেল এচ'ছিয়েচন), চাইবৰ্গ নামৰ এটা ৰ'বটিক্স ক্লাৱ আৰু এন.এছ.ডি.চি. এম.ই.চি. হৈছে প্ৰতিষ্ঠানখনৰ আন কেইটামান ছাত্ৰ কাৰিকৰী সংগঠন।<ref name="twmh">{{Cite news|date=2012-05-29|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/workshop-to-test-skills-of-engineering-students/article3467645.ece|title=Workshop to test skills of engineering students|work=The Hindu}}</ref><ref name="twmk">{{Cite web|date=2012-05-29|url=http://www.kochivibe.com/%E2%80%98technical-workshop-marathon-2012%E2%80%99-begins-in-kochi/|title='Technical Workshop Marathon 2012' Begins in Kochi|work=KOCHIVIBE|access-date=2026-07-26|archivedate=2020-02-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200204123155/http://www.kochivibe.com/%E2%80%98technical-workshop-marathon-2012%E2%80%99-begins-in-kochi/|deadurl=yes}}</ref> এম.ই.চি. ত একাধিক কাৰিকৰী সম্প্ৰদায় আৰু ক্লাৱৰ শাখা আছে, যিবোৰে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক মূল কাৰিকৰী আৰু প্ৰাসংগিক বিষয়সমূহত জ্ঞান অৰ্জন কৰাত সহায় কৰিবলৈ অতি সক্ৰিয়ভাৱে কাম কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত আছে: * হেক ক্লাৱ এম.ই.চি. (Hack Club MEC): আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্প্ৰদায় 'হেক ক্লাৱ'ৰ এম.ই.চি. শাখা। * ডি.এছ.চি. এম.ই.চি. (DSC MEC): 'ডেভেলপাৰ ষ্টুডেণ্টছ ক্লাৱ' (গুগল) ৰ এম.ই.চি. শাখা। * টিংকাৰহাব এম.ই.চি. (Tinkerhub MEC): 'টিংকাৰহাব কেৰালা'ৰ এম.ই.চি. শাখা। === অকাৰিকৰী সংস্থা === ইয়াৰ ভিতৰত 'ইলুমিনাটি' (কুৱিজ ফ্ৰেটাৰনিটি)<ref name="Illuminati">{{Cite news|title=Keeping alive a precious memory|place=Kochi|date=2008-12-04|url=http://www.hindu.com/2008/12/04/stories/2008120460781100.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20081207045100/http://www.hindu.com/2008/12/04/stories/2008120460781100.htm|url-status=dead|work=[[The Hindu]]|archive-date=2008-12-07|access-date=2026-07-26|archivedate=2008-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081207045100/http://www.hindu.com/2008/12/04/stories/2008120460781100.htm|deadurl=yes}}</ref>, ডিবেট ক্লাৱ, 'দ্য বুক থিভছ' (সাহিত্য ক্লাৱ), 'ভাৰতনাম' (সংগীত ক্লাৱ), 'ভূমিমিত্ৰসেনা' (পৰিৱেশসংক্ৰান্তীয় ক্লাৱ) আৰু 'নেচনেল চাৰ্ভিছ স্কীম' (NSS) ৰ শাখাৰ লগতে আন বহুতো অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="NSS mec">{{Cite news|title=Students provide a shade for the needy|work=The Hindu|place=Kochi|date=2011-08-21|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/students-provide-a-shade-for-the-needy/article2378395.ece}}</ref><ref name="A model college for entrepreneurs" /> [[চিত্ৰ:Excel 2014 logo.png|thumb|এক্সেল ২০১৪ ৰ অফিচিয়েল ল’গ’]] === এক্সেল === 'এক্সেল' (Excel) হৈছে "ইনস্পায়াৰ, ইন'ভেট, ইঞ্জিনিয়াৰ" মূলমন্ত্ৰৰ অধীনত এম.ই.চি.ৰদ্বাৰা আয়োজিত বাৰ্ষিক ৰাষ্ট্ৰীয় কাৰিকৰী-প্ৰবন্ধকীয় মহোৎসৱ। এই অনুষ্ঠানটো তিনিদিন ধৰি অনুষ্ঠিত হয় আৰু মহাবিদ্যালয়খনৰ আই.ই.ই.ই. (IEEE) ষ্টুডেণ্টছ ব্ৰাঞ্চৰ সহযোগত পৰিচালনা কৰা হয়।<ref name="Excelmec.org">{{Cite web|title=About Excel|url=http://www.excelmec.org|access-date=2009-06-02}}</ref> ২০০১ চনত আৰম্ভ হোৱাৰপৰা প্ৰতি বছৰে এই মহোৎসৱভাগ আয়োজন কৰি অহা হৈছে। ২০০১ চনত আৰম্ভণিৰেপৰাই ই এক সৰ্বভাৰতীয় বাৰ্ষিক কাৰিকৰী মহোৎসৱ হিচাপে অনুষ্ঠিত হৈ আহিছে।<ref name="Excel 2007">{{Cite news|title=Excel 2012, 13th edition|place=Kochi|date=2008-01-30|url=http://www.hindu.com/2008/01/30/stories/2008013050430200.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080922091844/http://www.hindu.com/2008/01/30/stories/2008013050430200.htm|url-status=dead|work=[[The Hindu]]|archive-date=2008-09-22|access-date=2026-07-26|archivedate=2008-09-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080922091844/http://www.hindu.com/2008/01/30/stories/2008013050430200.htm|deadurl=yes}}</ref> === টেকন’প্ৰেনিউৰ === ই হৈছে এম.ই.চি. ৰ বাৰ্ষিক ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ উদ্যোগী আৰু প্ৰবন্ধকীয় সন্মিলন তথা 'আই.ই.ডি.চি. এম.ই.চি.' ৰ মূল কাৰ্যসূচী। 'টেকন’প্ৰেনিয়ৰ'ৰ প্ৰথম সংস্কৰণ 'টেকন’প্ৰেনিয়ৰ ২০০৬' এ মুম্বাইত অনুষ্ঠিত 'চি.আই.আই. নেচনেল চাবমিট'ত 'শ্ৰেষ্ঠ ই-নেট' (Best Yi-Net) অনুষ্ঠানৰ বঁটা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। 'টেকন’প্ৰেনিয়ৰ'ৰ ১৩তম সংস্কৰণ ২০২৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত অনুষ্ঠিত হ'ব। এই সন্মিলনে সমগ্ৰ দেশৰে ২০০০ ৰো অধিক প্ৰতিযোগীক আকৰ্ষণ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://technopreneurmec.in//|title=Technopreneur 2021 &#124; National E-Summit of MEC|access-date=2026-07-26|archivedate=2021-12-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211221024712/http://technopreneurmec.in/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2010/feb/19/calling-all-technopreneurs-132739.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602213757/https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2010/feb/19/calling-all-technopreneurs-132739.html|url-status=dead|archive-date=2 June 2021|title=Calling all technopreneurs|access-date=26 July 2026|archivedate=3 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210603031216/https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2010/feb/19/calling-all-technopreneurs-132739.html|deadurl=yes}}</ref> === কলা আৰু ক্ৰীড়া === কলেজ চিনেটে প্ৰতি বছৰে কলা আৰু ক্ৰীড়া মহোৎসৱসমূহ অনুষ্ঠিত কৰে। কলেজ চিনেটে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক ৪টা হাউছত বিভক্ত কৰে, যাৰ প্ৰত্যেকৰে এজন অধিনায়ক আৰু এজন সহ-অধিনায়ক থাকে। হাউছসমূহে বিভিন্ন প্ৰতিযোগিতাৰ মাধ্যমেৰে কলা, ক্ৰীড়া আৰু সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ ট্ৰফীৰ বাবে ইটোৱে সিটোৰ সৈতে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰে। কেৱল কলা আৰু ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাৰ বাবেহে এই হাউছসমূহ গঠন কৰা হয় আৰু মহোৎসৱৰ পিছতেই এইবোৰ ভাঙি দিয়া হয়। ইয়াৰ উপৰি এটা মহাবিদ্যালয় উদঘাটনী অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়। কলা আৰু ক্ৰীড়া মহোৎসৱসমূহ প্ৰতি বছৰে যুগ্ম ষাণ্মাসিকসমূহত অনুষ্ঠিত কৰা হয়। বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ কলা মহোৎসৱৰ নাম 'সৰগম' ৰখা হৈছিল, যিটো পিছলৈ 'লয়তৰংগ' লৈ সলনি কৰা হয়। বাৰ্ষিক ক্ৰীড়া মহোৎসৱৰ নাম 'চক্ৰব্যূহ'। এম.ই.চি. এ ধাৰাবাহিকভাৱে তৃতীয়বাৰৰ বাবে 'কোচিন ইউনিভাৰ্চিটি অৱ ছাইঞ্চ এণ্ড টেকন'লজী' ৰ আন্তঃ-মহাবিদ্যালয় কলা মহোৎসৱ 'সৰগম-২০১৩' (SARGAM-2013) ৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ চেম্পিয়নৰ খিতাপ অৰ্জন কৰিছিল।<ref>{{cite web|title=Sargam Results|url=http://www.sargamcusat.in/|access-date=1 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130531185649/http://www.sargamcusat.in/|archive-date=31 May 2013|url-status=dead}}</ref><ref name="Arts1">{{Cite web|date=2013-03-16|url=http://newindianexpress.com/cities/kochi/article1503782.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20130319112835/http://newindianexpress.com/cities/kochi/article1503782.ece|url-status=dead|archive-date=19 March 2013|title=Model Engineering College leads in 'Sargam'|work=The New Indian Express|access-date=2026-07-26|archivedate=2013-03-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130319112835/http://newindianexpress.com/cities/kochi/article1503782.ece|deadurl=yes}}</ref><ref name="Arts2">{{Cite web|date=2012-03-07|url=http://ibnlive.in.com/news/model-engineering-college-bags-trophy/236613-60-122.html|archive-url=https://archive.today/20130615171959/http://ibnlive.in.com/news/model-engineering-college-bags-trophy/236613-60-122.html|url-status=dead|archive-date=2013-06-15|title=Model Engineering College bags trophy|work=CNN IBN}}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Arts3">{{Cite news|date=2012-03-06|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/mec-champions-in-cusat-fete/article2965598.ece|title=MEC champions in Cusat fete|work=The Hindu}}</ref> == সংস্থাপন == [[ক’ভিড-১৯]] (COVID-19) অতিমাৰী সত্ত্বেও, ২০১৯-২০ বৰ্ষৰ এম.ই.চি.ৰ উত্তীৰ্ণ শিক্ষাৰ্থীসকলে ২০২০ চনত প্ৰায় ১০০% প্লেচমেণ্ট লাভ কৰে। ২০২০ চনত প্ৰতিষ্ঠানখনৰপৰা উত্তীৰ্ণ হোৱা ৩৬০ জন শিক্ষাৰ্থীৰ প্ৰায় সকলোৱেই এম.ই.চি. ৰদ্বাৰা অনুষ্ঠিত কেম্পাছ প্লেচমেণ্ট ড্ৰাইভত ৮০ টাতকৈও অধিক প্ৰতিষ্ঠানত নিযুক্তি লাভ কৰে। ২০২০ চনত কেম্পাছৰপৰা শিক্ষাৰ্থীসকলক নিযুক্তি দিয়া বহুজাতিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত [[এমাজন (কোম্পানী)|এমেজন]], [[মাইক্ৰ’চফ্ট উইণ্ডোজ|মাইক্ৰ’ছফ্ট]], ৰবাৰ্ট বচ, [[লিংকডইন]], চাৰ্ভিচনাও, আমাডিউছ আই টি গ্ৰুপ, ডেলইট, চিন'পচিছ, ফেক্টচেট, চাইপ্ৰেছ ছেমিকণ্ডাক্টৰ, অ'ৰাকল কৰ্প'ৰেচন আৰু ৰেডবাছ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। অতিমাৰীৰ সময়ছোৱাত সৰ্বোচ্চ পে’ পেকেজ আছিল প্ৰায় বাৰ্ষিক ৩০ লাখ টকা। প্ৰডাক্টভিত্তিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ বাবে গড় পে’ পেকেজ আছিল বাৰ্ষিক ৬.৬ লাখ টকা আৰু সেৱাভিত্তিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ বাবে বাৰ্ষিক ৪.৫ লাখ টকা।<ref name="pla">{{cite news|author=<!--not stated-->|date=3 September 2020|title=Despite pandemic, MEC sees near-100% placements|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/despite-pandemic-mec-sees-near-100-placements/article32518245.ece/|work=The Hindu|location=Kochi|access-date=12 February 2023}}</ref> == প্ৰাক্তন ছাত্ৰ-ছাত্ৰী == 'xMEC' (এক্স-এম.ই.চি.) হৈছে এম.ই.চি. (MEC) ৰ প্ৰাপ্তন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ আনুষ্ঠানিক নেটৱৰ্ক।<ref name="amn">{{cite news|author=<!--not stated-->|date=8 October 2021|title=Model Engineering College alumni association launches new scholarship|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/model-engineering-college-alumni-association-launches-new-scholarship/article36906755.ece/|work=The Hindu|location=Kochi|access-date=12 February 2023}}</ref><ref name="c19">{{cite news|author=G. Krishnakumar|date=28 August 2020|title=COVID-19 financial crisis takes a toll on college students' online learning|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/covid-19-financial-crisis-takes-a-toll-on-college-students-online-learning/article32467371.ece/|work=The Hindu|location=Kochi|access-date=12 February 2023}}</ref> == লগতে চাওক == * [[:en:A._P._J._Abdul_Kalam_Technological_University,_Thiruvananthapuram|এ পি জে আব্দুল কালাম প্ৰযুক্তিগত বিশ্ববিদ্যালয়]] * [[সৰ্ব ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি শিক্ষা পৰিষদ|অল ইণ্ডিয়া কাউন্সিল ফৰ টেকনিকেল এডুকেচন]] * [[:en:Cochin_University_of_Science_and_Technology|কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়]] * [[:en:Institute_of_Human_Resources_Development|মানৱ সম্পদ উন্নয়ন প্ৰতিষ্ঠান]] == তথ্যসূত্ৰসমূহ == [[শ্ৰেণী:কোচি]] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ শিক্ষানুষ্ঠান]] c3mn999a6h913xusmemls57eeu82a6l 0 138168 626383 621713 2026-08-12T04:43:04Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 626383 wikitext text/x-wiki {{About|কেৰালাৰ কোচিত থকা অমৃতা হাস্পতালৰ|একেটা প্ৰতিষ্ঠানৰদ্বাৰা পৰিচালিত দিল্লী এন.চি.আৰ.-ৰ ফৰিদাবাদত থকা অমৃতা হাস্পতালৰ বাবে|[[:en:Amrita_Hospital,_Faridabad|অমৃতা হাস্পতাল, ফৰিদাবাদ]]}} {{Infobox hospital|Name=অমৃতা হাস্পতাল <br> ''(അമൃത ആശുപത്രി)''|Org/Group=অমৃত বিশ্ব বিদ্যাপীথাম|Logo Size=<!-- optional -->|Image=Amrita_Hospital_Kochi.jpg|Caption=মূল ব্লক|map_type=|Location=কেৰেলা|Region=[[এডাপল্লী]], [[কোচি]]। |State=[[কেৰেলা]]|Country=ভাৰত|HealthCare=তৃতীয় পৰ্যায়ৰ|Funding=অলাভজনক|Type=ছুপাৰ-স্পেচিয়েলিটি|Affiliation=[[অমৃত বিশ্ব বিদ্যাপীঠম]]|Patron=[[মাতা অমৃতানন্দমায়]]। |Network=[[অমৃত বিশ্ব বিদ্যাপীঠম|অমৃত বিশ্ববিদ্যালয়]] ৰ অংশ। |Emergency=আছে|Beds=১৪৫০|Founded=১৯৯৮ চনৰ ১৭ মে’|Closed=<!-- optional -->|Website={{URL|http://www.amritahospitals.org/kochi/}}|Coordinates={{coord|10.0328|76.2930|type:edu|display=inline,title}}}} অমৃতা হাস্পতাল, যাক পূৰ্বে অমৃতা ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল চাইন্সেছ (AIMS) বুলি জনা গৈছিল, হৈছে ভাৰতৰ কোচিত অৱস্থিত এখন বহুমুখী চিকিৎসা সুবিধা প্ৰদানকাৰী টাৰ্চিয়াৰী কেয়াৰ হাস্পতাল। এই হাস্পতালখন অমৃতা বিশ্ব বিদ্যাপীঠমৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ সৈতে সংলগ্ন আৰু ১২৫ একৰ মাটিত বিস্তৃত ৩৩.৩ লাখ বৰ্গফুটতকৈও অধিক নিৰ্মিত এলেকাৰে ই ভাৰতৰ অন্যতম বৃহত্তম চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠান।<ref name=":0">{{cite web|title=About Amrita Hospital|url=http://www.amritahospitals.org/SubPages/About-Amrita-Hospital|access-date=30 January 2019}}</ref> ১,৪৫০খন বিছনাযুক্ত এই হাস্পতালখনে বছৰি প্ৰায় ৮,০০,০০০ বহিৰ্বিভাগীয় ৰোগী (outpatients) আৰু ৫০,০০০ অন্তৰ্বিভাগীয় ৰোগী (inpatients)-ক চিকিৎসা সেৱা প্ৰদান কৰে। মাতা অমৃতানন্দময়ীয়ে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই হাস্পতালখন ১৯৯৮ চনৰ ১৭ মে’ত তৎকালীন প্ৰধানমন্ত্ৰী অটল বিহাৰী বাজপেয়ীয়ে উদ্বোধন কৰিছিল। মাতা অমৃতানন্দময়ী মঠ হৈছে ইয়াৰ মূল মাতৃ-প্ৰতিষ্ঠান। এই কেম্পাছটোত অমৃতা বিশ্ব বিদ্যাপীঠমৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, দন্ত চিকিৎসা, নাৰ্চিং, স্বাস্থ্য বিজ্ঞান, ফাৰ্মাচী মহাবিদ্যালয় আৰু নেন’চাইন্সেছ এণ্ড মলিকিউলাৰ মেডিচিন শাখা অৱস্থিত।<ref name=":0" /> প্ৰেম নায়াৰ এই প্ৰতিষ্ঠানটোৰ মেডিকেল ডাইৰেক্টৰ (চিকিৎসা সঞ্চালক)। ড° গিৰীশ কুমাৰ কে.পি. অমৃতা স্কুল অৱ মেডিচিনৰ অধ্যক্ষ/ডীন। হাস্পতালখনে ইয়াৰ পৰীক্ষাগাৰসমূহৰ (laboratories) বাবে ‘নেচনেল এক্ৰেডিটেচন ব’ৰ্ড ফৰ টেষ্টিং এণ্ড কেলিব্ৰেচন লেবৰটৰীজ’ (NABL) আৰু সমগ্ৰ হাস্পতালখনৰ বাবে ‘নেচনেল এক্ৰেডিটেচন ব’ৰ্ড ফৰ হস্পিটেলছ এণ্ড হেল্থকেয়াৰ প্ৰভাইডাৰ্ছ’ (NABH)-ৰ স্বীকৃতি লাভ কৰিছে। ২০২২ চনত মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ বাৰ্ষিক NIRF ৰেঙ্কিং অনুসৰি অমৃতা স্কুল অৱ মেডিচিনে ভাৰতৰ অষ্টম শ্ৰেষ্ঠ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ স্থান লাভ কৰিছিল।<ref name="ranking">{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/aims-among-top-25-med-colleges/articleshow/68822414.cms|title=Ernakulam AIMS among top 25 medical colleges|newspaper=[[The Times of India]]|date=11 April 2019}}</ref> == সম্যক পৰিচয় == কোচীত থকা অমৃতা হাস্পতালত ৩১টা আধুনিক অস্ত্ৰোপচাৰ গৃহ, ২৭৫খন সুসজ্জিত নিবিড় পৰিচৰ্যা বিছনা, সম্পূৰ্ণ কম্পিউটাৰাইজড আৰু নেটৱৰ্কযুক্ত হস্পিটেল ইনফৰ্মেচন চিষ্টেম, এটা সম্পূৰ্ণ ডিজিটেল ৰেডিঅ'লজী বিভাগ, ২৪/৭ টেলেমেডিচিন সেৱা আৰু এটা ক্লিনিকেল পৰীক্ষাগাৰৰ সুবিধা আছে। চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়খনৰ লগতে এই স্বাস্থ্যসেৱা আন্তঃগাঁথনিৰ নিৰ্মিত এলেকা ৩৩.৩ লাখ বৰ্গফুট আৰু ই ১২৫ একৰ মাটিত বিস্তাৰিত হৈ আছে। অমৃতা বিশ্ববিদ্যালয় চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ত ৬৭০ গৰাকী শিক্ষক-শিক্ষয়িত্ৰী আৰু ৪,০০০ গৰাকী সহায়ক কৰ্মীৰ সহায়ত ১৭টা উৎকৃষ্টতা কেন্দ্ৰ আৰু ২৯টা বিশেষ বিভাগ আছে। দিল্লী ৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজধানী অঞ্চলত (NCR) সেৱা আগবঢ়োৱাৰ উদ্দেশ্যে ২০১৬ চনৰ ৯ মে’ত হাৰিয়ানাৰ ফৰিদাবাদত দ্বিতীয়খন অমৃতা হাস্পতালৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰা হৈছিল। ২,৪০০খন বিছনা আৰু ৮১টা বিশেষ বিভাগ থকা এই হাস্পতালখন ভাৰতৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ব্যক্তিগত হাস্পতাল। ২০২২ চনৰ ২৪ আগষ্টত ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে এই নতুন সুবিধাটো উদ্বোধন কৰে।<ref>{{Cite news|date=2023-04-08|title=Haryana CM Manohar Lal Khattar inaugurates C20 Summit on Integrated Holistic Health at Amrita Hospital in Faridabad|work=The Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chandigarh/haryana-cm-manohar-lal-khattar-inaugurates-c20-summit-on-integrated-holistic-health-at-amrita-hospital-in-faridabad/articleshow/99345652.cms?from=mdr|access-date=2023-06-10|issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|title=PM Modi inaugurates Amrita Hospital in Faridabad – Inauguration|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/pm-modi-inaugurates-amrita-hospital-in-faridabad/inauguration/slideshow/93750004.cms|access-date=2023-06-10|website=The Economic Times}}</ref> == গৱেষণা আৰু বিকাশ == === ঔষধ-প্ৰতিৰোধী ক্ৰকৰোগ ধ্বংস কৰিব পৰা নেনো-মেডিচিনৰ বিকাশ === ২০১২ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত AIMS-য়ে ঘোষণা কৰে যে ই লিউকেমিয়াৰ (তেজৰ কৰ্কট ৰোগ) ঔষধ-প্ৰতিৰোধী কৰ্কট কোষসমূহৰ চিকিৎসাৰ বাবে এটা নেনো-মেডিচিন প্ৰস্তুত কৰি উলিয়াইছে।<ref>{{cite web|title=AIMS develops new drug for leukaemia|url=http://newindianexpress.com/cities/kochi/article1301441.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20150721222604/http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/article1301441.ece|url-status=dead|archive-date=21 July 2015|access-date=18 October 2012|archivedate=21 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150721222604/http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/article1301441.ece|deadurl=yes}}</ref> == বঁটা == [[চিত্ৰ:Edappilly toll junction, Ernakulam.jpg|thumb|অমৃতা এডাপল্লী টোল জংচনৰ নাম বৰ্ড]] === ৰাষ্ট্ৰীয় স্বাস্থ্যসেৱা উৎকৃষ্টতা বঁটা ২০১৩ === ২০১৩ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ফ ফেডাৰেচন অৱ ইণ্ডিয়ান চেম্বাৰ্ছ অৱ কমাৰ্চ এণ্ড ইণ্ডাষ্ট্ৰীয়ে (FICCI) দেশৰ শ্ৰেষ্ঠ হাস্পতাল হিচাপে AIMS-ক ‘নেচনেল হেল্থকেয়াৰ এক্সেলেন্স এৱাৰ্ড ২০১৩’ প্ৰদান কৰে। "স্বাস্থ্যসেৱাৰ উন্নতি" আৰু ইয়াৰ দক্ষতাপূৰ্ণ তথা সময়োপযোগী সেৱাৰ দিশত হাস্পতালখনৰ অসামান্য অৱদানৰ স্বীকৃতিস্বৰূপে এই বঁটা আগবঢ়োৱা হয়।<ref name="newindianexpress.com">{{cite web|title=AIMS Receives 'Best Hospital' Award|url=http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/AIMS-Receives-Best-Hospital-Award/2013/12/10/article1937878.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20131218145004/http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/AIMS-Receives-Best-Hospital-Award/2013/12/10/article1937878.ece|url-status=dead|archive-date=18 December 2013|access-date=14 December 2013|archivedate=18 December 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131218145004/http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/AIMS-Receives-Best-Hospital-Award/2013/12/10/article1937878.ece|deadurl=yes}}</ref> === ৰাষ্ট্ৰীয় স্বাস্থ্যসেৱা উৎকৃষ্টতা বঁটা ২০১৬ === ২০১৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ফ ফেডাৰেচন অৱ ইণ্ডিয়ান চেম্বাৰ্ছ অৱ কমাৰ্চ এণ্ড ইণ্ডাষ্ট্ৰীয়ে (FICCI) AIMS-ক দুটাকৈ ‘নেচনেল হেল্থকেয়াৰ এক্সেলেন্স এৱাৰ্ড’ প্ৰদান কৰে। AIMS-য়ে ‘ৰোগীৰ সুৰক্ষা’ (Patient Safety) আৰু ‘চিকিৎসা প্ৰযুক্তিত উদ্ভাৱন’ (Innovation in Medical Technology) কেটেগৰীত এই বঁটা লাভ কৰে। জন্মগত হৃদৰোগৰ অস্ত্ৰোপচাৰত এটা ৩-ডি (3D) প্ৰিণ্টিং আৰ্হি প্ৰস্তুত কৰাৰ বাবে ড° মহেশ কাপ্পানাইলে ‘চিকিৎসা প্ৰযুক্তিত উদ্ভাৱন’ বঁটাটো গ্ৰহণ কৰে। আনহাতে, ৰোগীৰ সুৰক্ষা আৰু এণ্টিবায়োটিকৰ সঠিক প্ৰয়োগৰ (antibiotic stewardship) ক্ষেত্ৰত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে ড° সঞ্জীৱ সিঙে ‘ৰোগীৰ সুৰক্ষা’ বঁটাটো গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite news|last1=Nair|first1=Preetu|title=AIMS gets FICCI healthcare excellence award|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/AIMS-gets-FICCI-healthcare-excellence-award/articleshow/54366355.cms?|access-date=27 September 2016|agency=Times Of India}}</ref> == বিতৰ্ক == === মজুৰি বৃদ্ধিৰ দাবীত নাৰ্ছৰ ধৰ্মঘট === ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত দৰমহা বৃদ্ধিৰ দাবীত অমৃতা ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল চাইন্সেছ এণ্ড ৰিচাৰ্ছ চেণ্টাৰৰ নাৰ্ছসকলে হাস্পতাল কৰ্তৃপক্ষৰ বিৰুদ্ধে ধৰ্মঘট কাৰ্যসূচী ৰূপায়ণ কৰে। ই আছিল সমগ্ৰ কেৰালাজুৰি নাৰ্ছসকলে চলোৱা ধাৰাবাহিক প্ৰতিবাদৰ এক অংশ। ইউনাইটেড নাৰ্ছেছ এছ’চিয়েচনৰ (United Nurses' Association) নেতাসকলে হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীৰদ্বাৰা আক্ৰান্ত হোৱা বুলি দাবী কৰাৰ পাছত এই ধৰ্মঘটৰ আহ্বান জনোৱা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত, প্ৰতিবাদ ৰোধ কৰিবলৈ আৰক্ষীক মতা হয় আৰু তেওঁলোকে প্ৰতিবাদকাৰীসকলক ছত্ৰভঙ্গ কৰিবলৈ লাঠি চালনা কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.khaleejtimes.com/displayarticle.asp?xfile=data/international/2012/February/international_February49.xml&section=international&col=|title=Kerala nurses' strike over pay intensifies pay spreads in|publisher=Khaleejtimes.com|date=2012-02-02|access-date=2012-08-15}}</ref> কৰ্তৃপক্ষই দাবী কৰিছিল যে নাৰ্ছসকলে অনিৰ্দিষ্টকালীন ধৰ্মঘট অব্যাহত ৰাখিলেও হাস্পতালৰ সেৱাত কোনো প্ৰভাৱ নপৰে। তেওঁলোকে উল্লেখ কৰিছিল যে মাতা অমৃতানন্দময়ীৰ ভক্ত শতাধিক নাৰ্চিং স্নাতক হাস্পতালখনত ৰোগীক সেৱা আগবঢ়াবলৈ সাজু হৈ আছে।<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article2693744.ece|title=NATIONAL / KERALA : Nurses at Amrita on strike|newspaper=The Hindu|date=2011-12-07|access-date=2012-08-08|location=Chennai, India}}</ref>অৱশেষত, হাস্পতাল কৰ্তৃপক্ষ আৰু প্ৰতিবাদকাৰীসকলৰ মাজত এক বুজা-বুজিলৈ অহা হয়, য’ত প্ৰতিবাদকাৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে হাস্পতাল কৰ্তৃপক্ষই তৰা গোচৰসমূহ প্ৰত্যাহাৰ কৰিব আৰু তেওঁলোকৰ দৰমহা বৃদ্ধিৰ দাবীটো বিবেচনা কৰিব বুলি সন্মত হয়।<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/article2697619.ece|location=Chennai, India|work=The Hindu|title=Nurses' strike at Amrita continues|date=2011-12-08}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/article2912341.ece|title=Cities / Kochi : Nurses return to work at Kolenchery medical college|newspaper=The Hindu|date=2012-02-20|access-date=2012-08-08|location=Chennai, India}}</ref> === অবৈধ ড্ৰাগছৰ বিচাৰৰ অভিযোগ === ২০১২ চনৰ আগষ্ট মাহত ইণ্ডিয়াভিছন টেলিভিছন চেনেলে প্ৰকাশ কৰিছিল যে অমৃতা ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল ছায়েন্স এণ্ড ৰিচাৰ্চ চেণ্টাৰ আৰু কেৰালাৰ বহু চিকিৎসালয়ত বিনামূলীয়া চিকিৎসা শিবিৰৰ জৰিয়তে নিৰ্বাচিত ৰোগীৰ ওপৰত নতুন ঔষধ পৰীক্ষা কৰি আছে। কেৰালাৰ স্বাস্থ্য মন্ত্ৰী ভি এছ শিৱকুমাৰে এই ঘটনাৰ তদন্ত কৰা হ’ব বুলিও কয়। পৰৱৰ্তী সময়ত চিকিৎসালয়খনৰ বিৰুদ্ধে উত্থাপিত অভিযোগ মিছা বুলি প্ৰমাণিত হয়। === ৰূপান্তৰ চিকিৎসা === অভিযোগ অনুসৰি চিকিৎসালয়খনে এগৰাকী ট্ৰেন্স-মহিলাক কনভাৰ্চন থেৰাপী কৰিবলৈ বাধ্য কৰাইছিল, যিটো অবৈজ্ঞানিক আৰু ক্ষতিকাৰক পদ্ধতি ভাৰতত ৰাষ্ট্ৰীয় চিকিৎসা আয়োগে নিষিদ্ধ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=https://www.thenewsminute.com/kerala/trans-woman-allegedly-subjected-to-conversion-therapy-at-amrita-hospital-kerala-hc-intervenes|title=Trans woman allegedly subjected to conversion therapy at Amrita hospital, Kerala HC intervenes|website=The News Minute}}</ref> == লগতে চাওক == * [[:en:List_of_medical_colleges_in_India|ভাৰতৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ তালিকা]] * [[:en:Amrita_School_of_Medicine|অমৃতা স্কুল অৱ মেডিচিন]] * [[:en:Amrita_Hospital,_Faridabad|অমৃতা হাস্পতাল, ফৰিদাবাদ]] == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:চিকিৎসালয়]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] javh9gwrvdx6tf6vlkrz0fp41sgnno3 626384 626383 2026-08-12T04:43:27Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 626384 wikitext text/x-wiki {{About|কেৰালাৰ কোচিত থকা অমৃতা হাস্পতালৰ|একেটা প্ৰতিষ্ঠানৰদ্বাৰা পৰিচালিত দিল্লী এন.চি.আৰ.-ৰ ফৰিদাবাদত থকা অমৃতা হাস্পতালৰ বাবে|[[:en:Amrita_Hospital,_Faridabad|অমৃতা হাস্পতাল, ফৰিদাবাদ]]}} {{Infobox hospital|Name=অমৃতা হাস্পতাল <br> ''(അമൃത ആശുപത്രി)''|Org/Group=অমৃত বিশ্ব বিদ্যাপীথাম|Logo Size=<!-- optional -->|Image=Amrita_Hospital_Kochi.jpg|Caption=মূল ব্লক|map_type=|Location=কেৰেলা|Region=[[এডাপল্লী]], [[কোচি]]। |State=[[কেৰেলা]]|Country=ভাৰত|HealthCare=তৃতীয় পৰ্যায়ৰ|Funding=অলাভজনক|Type=ছুপাৰ-স্পেচিয়েলিটি|Affiliation=[[অমৃত বিশ্ব বিদ্যাপীঠম]]|Patron=[[মাতা অমৃতানন্দমায়]]। |Network=[[অমৃত বিশ্ব বিদ্যাপীঠম|অমৃত বিশ্ববিদ্যালয়]] ৰ অংশ। |Emergency=আছে|Beds=১৪৫০|Founded=১৯৯৮ চনৰ ১৭ মে’|Closed=<!-- optional -->|Website={{URL|http://www.amritahospitals.org/kochi/}}|Coordinates={{coord|10.0328|76.2930|type:edu|display=inline,title}}}} '''অমৃতা হাস্পতাল''', যাক পূৰ্বে অমৃতা ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল চাইন্সেছ (AIMS) বুলি জনা গৈছিল, হৈছে ভাৰতৰ কোচিত অৱস্থিত এখন বহুমুখী চিকিৎসা সুবিধা প্ৰদানকাৰী টাৰ্চিয়াৰী কেয়াৰ হাস্পতাল। এই হাস্পতালখন অমৃতা বিশ্ব বিদ্যাপীঠমৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ সৈতে সংলগ্ন আৰু ১২৫ একৰ মাটিত বিস্তৃত ৩৩.৩ লাখ বৰ্গফুটতকৈও অধিক নিৰ্মিত এলেকাৰে ই ভাৰতৰ অন্যতম বৃহত্তম চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠান।<ref name=":0">{{cite web|title=About Amrita Hospital|url=http://www.amritahospitals.org/SubPages/About-Amrita-Hospital|access-date=30 January 2019}}</ref> ১,৪৫০খন বিছনাযুক্ত এই হাস্পতালখনে বছৰি প্ৰায় ৮,০০,০০০ বহিৰ্বিভাগীয় ৰোগী (outpatients) আৰু ৫০,০০০ অন্তৰ্বিভাগীয় ৰোগী (inpatients)-ক চিকিৎসা সেৱা প্ৰদান কৰে। মাতা অমৃতানন্দময়ীয়ে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই হাস্পতালখন ১৯৯৮ চনৰ ১৭ মে’ত তৎকালীন প্ৰধানমন্ত্ৰী অটল বিহাৰী বাজপেয়ীয়ে উদ্বোধন কৰিছিল। মাতা অমৃতানন্দময়ী মঠ হৈছে ইয়াৰ মূল মাতৃ-প্ৰতিষ্ঠান। এই কেম্পাছটোত অমৃতা বিশ্ব বিদ্যাপীঠমৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, দন্ত চিকিৎসা, নাৰ্চিং, স্বাস্থ্য বিজ্ঞান, ফাৰ্মাচী মহাবিদ্যালয় আৰু নেন’চাইন্সেছ এণ্ড মলিকিউলাৰ মেডিচিন শাখা অৱস্থিত।<ref name=":0" /> প্ৰেম নায়াৰ এই প্ৰতিষ্ঠানটোৰ মেডিকেল ডাইৰেক্টৰ (চিকিৎসা সঞ্চালক)। ড° গিৰীশ কুমাৰ কে.পি. অমৃতা স্কুল অৱ মেডিচিনৰ অধ্যক্ষ/ডীন। হাস্পতালখনে ইয়াৰ পৰীক্ষাগাৰসমূহৰ (laboratories) বাবে ‘নেচনেল এক্ৰেডিটেচন ব’ৰ্ড ফৰ টেষ্টিং এণ্ড কেলিব্ৰেচন লেবৰটৰীজ’ (NABL) আৰু সমগ্ৰ হাস্পতালখনৰ বাবে ‘নেচনেল এক্ৰেডিটেচন ব’ৰ্ড ফৰ হস্পিটেলছ এণ্ড হেল্থকেয়াৰ প্ৰভাইডাৰ্ছ’ (NABH)-ৰ স্বীকৃতি লাভ কৰিছে। ২০২২ চনত মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ বাৰ্ষিক NIRF ৰেঙ্কিং অনুসৰি অমৃতা স্কুল অৱ মেডিচিনে ভাৰতৰ অষ্টম শ্ৰেষ্ঠ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ স্থান লাভ কৰিছিল।<ref name="ranking">{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/aims-among-top-25-med-colleges/articleshow/68822414.cms|title=Ernakulam AIMS among top 25 medical colleges|newspaper=[[The Times of India]]|date=11 April 2019}}</ref> == সম্যক পৰিচয় == কোচীত থকা অমৃতা হাস্পতালত ৩১টা আধুনিক অস্ত্ৰোপচাৰ গৃহ, ২৭৫খন সুসজ্জিত নিবিড় পৰিচৰ্যা বিছনা, সম্পূৰ্ণ কম্পিউটাৰাইজড আৰু নেটৱৰ্কযুক্ত হস্পিটেল ইনফৰ্মেচন চিষ্টেম, এটা সম্পূৰ্ণ ডিজিটেল ৰেডিঅ'লজী বিভাগ, ২৪/৭ টেলেমেডিচিন সেৱা আৰু এটা ক্লিনিকেল পৰীক্ষাগাৰৰ সুবিধা আছে। চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়খনৰ লগতে এই স্বাস্থ্যসেৱা আন্তঃগাঁথনিৰ নিৰ্মিত এলেকা ৩৩.৩ লাখ বৰ্গফুট আৰু ই ১২৫ একৰ মাটিত বিস্তাৰিত হৈ আছে। অমৃতা বিশ্ববিদ্যালয় চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ত ৬৭০ গৰাকী শিক্ষক-শিক্ষয়িত্ৰী আৰু ৪,০০০ গৰাকী সহায়ক কৰ্মীৰ সহায়ত ১৭টা উৎকৃষ্টতা কেন্দ্ৰ আৰু ২৯টা বিশেষ বিভাগ আছে। দিল্লী ৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজধানী অঞ্চলত (NCR) সেৱা আগবঢ়োৱাৰ উদ্দেশ্যে ২০১৬ চনৰ ৯ মে’ত হাৰিয়ানাৰ ফৰিদাবাদত দ্বিতীয়খন অমৃতা হাস্পতালৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰা হৈছিল। ২,৪০০খন বিছনা আৰু ৮১টা বিশেষ বিভাগ থকা এই হাস্পতালখন ভাৰতৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ব্যক্তিগত হাস্পতাল। ২০২২ চনৰ ২৪ আগষ্টত ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে এই নতুন সুবিধাটো উদ্বোধন কৰে।<ref>{{Cite news|date=2023-04-08|title=Haryana CM Manohar Lal Khattar inaugurates C20 Summit on Integrated Holistic Health at Amrita Hospital in Faridabad|work=The Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chandigarh/haryana-cm-manohar-lal-khattar-inaugurates-c20-summit-on-integrated-holistic-health-at-amrita-hospital-in-faridabad/articleshow/99345652.cms?from=mdr|access-date=2023-06-10|issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|title=PM Modi inaugurates Amrita Hospital in Faridabad – Inauguration|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/pm-modi-inaugurates-amrita-hospital-in-faridabad/inauguration/slideshow/93750004.cms|access-date=2023-06-10|website=The Economic Times}}</ref> == গৱেষণা আৰু বিকাশ == === ঔষধ-প্ৰতিৰোধী ক্ৰকৰোগ ধ্বংস কৰিব পৰা নেনো-মেডিচিনৰ বিকাশ === ২০১২ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত AIMS-য়ে ঘোষণা কৰে যে ই লিউকেমিয়াৰ (তেজৰ কৰ্কট ৰোগ) ঔষধ-প্ৰতিৰোধী কৰ্কট কোষসমূহৰ চিকিৎসাৰ বাবে এটা নেনো-মেডিচিন প্ৰস্তুত কৰি উলিয়াইছে।<ref>{{cite web|title=AIMS develops new drug for leukaemia|url=http://newindianexpress.com/cities/kochi/article1301441.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20150721222604/http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/article1301441.ece|url-status=dead|archive-date=21 July 2015|access-date=18 October 2012|archivedate=21 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150721222604/http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/article1301441.ece|deadurl=yes}}</ref> == বঁটা == [[চিত্ৰ:Edappilly toll junction, Ernakulam.jpg|thumb|অমৃতা এডাপল্লী টোল জংচনৰ নাম বৰ্ড]] === ৰাষ্ট্ৰীয় স্বাস্থ্যসেৱা উৎকৃষ্টতা বঁটা ২০১৩ === ২০১৩ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ফ ফেডাৰেচন অৱ ইণ্ডিয়ান চেম্বাৰ্ছ অৱ কমাৰ্চ এণ্ড ইণ্ডাষ্ট্ৰীয়ে (FICCI) দেশৰ শ্ৰেষ্ঠ হাস্পতাল হিচাপে AIMS-ক ‘নেচনেল হেল্থকেয়াৰ এক্সেলেন্স এৱাৰ্ড ২০১৩’ প্ৰদান কৰে। "স্বাস্থ্যসেৱাৰ উন্নতি" আৰু ইয়াৰ দক্ষতাপূৰ্ণ তথা সময়োপযোগী সেৱাৰ দিশত হাস্পতালখনৰ অসামান্য অৱদানৰ স্বীকৃতিস্বৰূপে এই বঁটা আগবঢ়োৱা হয়।<ref name="newindianexpress.com">{{cite web|title=AIMS Receives 'Best Hospital' Award|url=http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/AIMS-Receives-Best-Hospital-Award/2013/12/10/article1937878.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20131218145004/http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/AIMS-Receives-Best-Hospital-Award/2013/12/10/article1937878.ece|url-status=dead|archive-date=18 December 2013|access-date=14 December 2013|archivedate=18 December 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131218145004/http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/AIMS-Receives-Best-Hospital-Award/2013/12/10/article1937878.ece|deadurl=yes}}</ref> === ৰাষ্ট্ৰীয় স্বাস্থ্যসেৱা উৎকৃষ্টতা বঁটা ২০১৬ === ২০১৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ফ ফেডাৰেচন অৱ ইণ্ডিয়ান চেম্বাৰ্ছ অৱ কমাৰ্চ এণ্ড ইণ্ডাষ্ট্ৰীয়ে (FICCI) AIMS-ক দুটাকৈ ‘নেচনেল হেল্থকেয়াৰ এক্সেলেন্স এৱাৰ্ড’ প্ৰদান কৰে। AIMS-য়ে ‘ৰোগীৰ সুৰক্ষা’ (Patient Safety) আৰু ‘চিকিৎসা প্ৰযুক্তিত উদ্ভাৱন’ (Innovation in Medical Technology) কেটেগৰীত এই বঁটা লাভ কৰে। জন্মগত হৃদৰোগৰ অস্ত্ৰোপচাৰত এটা ৩-ডি (3D) প্ৰিণ্টিং আৰ্হি প্ৰস্তুত কৰাৰ বাবে ড° মহেশ কাপ্পানাইলে ‘চিকিৎসা প্ৰযুক্তিত উদ্ভাৱন’ বঁটাটো গ্ৰহণ কৰে। আনহাতে, ৰোগীৰ সুৰক্ষা আৰু এণ্টিবায়োটিকৰ সঠিক প্ৰয়োগৰ (antibiotic stewardship) ক্ষেত্ৰত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে ড° সঞ্জীৱ সিঙে ‘ৰোগীৰ সুৰক্ষা’ বঁটাটো গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite news|last1=Nair|first1=Preetu|title=AIMS gets FICCI healthcare excellence award|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/AIMS-gets-FICCI-healthcare-excellence-award/articleshow/54366355.cms?|access-date=27 September 2016|agency=Times Of India}}</ref> == বিতৰ্ক == === মজুৰি বৃদ্ধিৰ দাবীত নাৰ্ছৰ ধৰ্মঘট === ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত দৰমহা বৃদ্ধিৰ দাবীত অমৃতা ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল চাইন্সেছ এণ্ড ৰিচাৰ্ছ চেণ্টাৰৰ নাৰ্ছসকলে হাস্পতাল কৰ্তৃপক্ষৰ বিৰুদ্ধে ধৰ্মঘট কাৰ্যসূচী ৰূপায়ণ কৰে। ই আছিল সমগ্ৰ কেৰালাজুৰি নাৰ্ছসকলে চলোৱা ধাৰাবাহিক প্ৰতিবাদৰ এক অংশ। ইউনাইটেড নাৰ্ছেছ এছ’চিয়েচনৰ (United Nurses' Association) নেতাসকলে হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীৰদ্বাৰা আক্ৰান্ত হোৱা বুলি দাবী কৰাৰ পাছত এই ধৰ্মঘটৰ আহ্বান জনোৱা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত, প্ৰতিবাদ ৰোধ কৰিবলৈ আৰক্ষীক মতা হয় আৰু তেওঁলোকে প্ৰতিবাদকাৰীসকলক ছত্ৰভঙ্গ কৰিবলৈ লাঠি চালনা কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.khaleejtimes.com/displayarticle.asp?xfile=data/international/2012/February/international_February49.xml&section=international&col=|title=Kerala nurses' strike over pay intensifies pay spreads in|publisher=Khaleejtimes.com|date=2012-02-02|access-date=2012-08-15}}</ref> কৰ্তৃপক্ষই দাবী কৰিছিল যে নাৰ্ছসকলে অনিৰ্দিষ্টকালীন ধৰ্মঘট অব্যাহত ৰাখিলেও হাস্পতালৰ সেৱাত কোনো প্ৰভাৱ নপৰে। তেওঁলোকে উল্লেখ কৰিছিল যে মাতা অমৃতানন্দময়ীৰ ভক্ত শতাধিক নাৰ্চিং স্নাতক হাস্পতালখনত ৰোগীক সেৱা আগবঢ়াবলৈ সাজু হৈ আছে।<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article2693744.ece|title=NATIONAL / KERALA : Nurses at Amrita on strike|newspaper=The Hindu|date=2011-12-07|access-date=2012-08-08|location=Chennai, India}}</ref>অৱশেষত, হাস্পতাল কৰ্তৃপক্ষ আৰু প্ৰতিবাদকাৰীসকলৰ মাজত এক বুজা-বুজিলৈ অহা হয়, য’ত প্ৰতিবাদকাৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে হাস্পতাল কৰ্তৃপক্ষই তৰা গোচৰসমূহ প্ৰত্যাহাৰ কৰিব আৰু তেওঁলোকৰ দৰমহা বৃদ্ধিৰ দাবীটো বিবেচনা কৰিব বুলি সন্মত হয়।<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/article2697619.ece|location=Chennai, India|work=The Hindu|title=Nurses' strike at Amrita continues|date=2011-12-08}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/article2912341.ece|title=Cities / Kochi : Nurses return to work at Kolenchery medical college|newspaper=The Hindu|date=2012-02-20|access-date=2012-08-08|location=Chennai, India}}</ref> === অবৈধ ড্ৰাগছৰ বিচাৰৰ অভিযোগ === ২০১২ চনৰ আগষ্ট মাহত ইণ্ডিয়াভিছন টেলিভিছন চেনেলে প্ৰকাশ কৰিছিল যে অমৃতা ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল ছায়েন্স এণ্ড ৰিচাৰ্চ চেণ্টাৰ আৰু কেৰালাৰ বহু চিকিৎসালয়ত বিনামূলীয়া চিকিৎসা শিবিৰৰ জৰিয়তে নিৰ্বাচিত ৰোগীৰ ওপৰত নতুন ঔষধ পৰীক্ষা কৰি আছে। কেৰালাৰ স্বাস্থ্য মন্ত্ৰী ভি এছ শিৱকুমাৰে এই ঘটনাৰ তদন্ত কৰা হ’ব বুলিও কয়। পৰৱৰ্তী সময়ত চিকিৎসালয়খনৰ বিৰুদ্ধে উত্থাপিত অভিযোগ মিছা বুলি প্ৰমাণিত হয়। === ৰূপান্তৰ চিকিৎসা === অভিযোগ অনুসৰি চিকিৎসালয়খনে এগৰাকী ট্ৰেন্স-মহিলাক কনভাৰ্চন থেৰাপী কৰিবলৈ বাধ্য কৰাইছিল, যিটো অবৈজ্ঞানিক আৰু ক্ষতিকাৰক পদ্ধতি ভাৰতত ৰাষ্ট্ৰীয় চিকিৎসা আয়োগে নিষিদ্ধ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=https://www.thenewsminute.com/kerala/trans-woman-allegedly-subjected-to-conversion-therapy-at-amrita-hospital-kerala-hc-intervenes|title=Trans woman allegedly subjected to conversion therapy at Amrita hospital, Kerala HC intervenes|website=The News Minute}}</ref> == লগতে চাওক == * [[:en:List_of_medical_colleges_in_India|ভাৰতৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ তালিকা]] * [[:en:Amrita_School_of_Medicine|অমৃতা স্কুল অৱ মেডিচিন]] * [[:en:Amrita_Hospital,_Faridabad|অমৃতা হাস্পতাল, ফৰিদাবাদ]] == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:চিকিৎসালয়]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] boi6muc77m0selxrv9lywtdl4lzr2az 0 138198 626385 622204 2026-08-12T04:44:41Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 626385 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = নেডুম্বাছেৰী | native_name = | native_name_lang = ml | other_name = | nickname = | settlement_type = [[জনপিয়ল চহৰ]] | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Cochin International Airport Limited.jpg | photo2a = Kalady Sri Sankara Tower - കാലടി ആദിശങ്കര സ്തൂപം-1.JPG | photo3a = Nedumbassery Panchayat Office.JPG | spacing = 2 | space = 2 | position = center | color_border = white | color = white | size = 270 | foot_montage = ওপৰৰপৰা তললৈ: [[কোচিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]; [[আদি শংকৰ|আদি শংকৰ টাৱাৰ]]; নেডুম্বাছেৰী পঞ্চায়তৰ কাৰ্যালয় }} | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Angamaly, Kerala, India | coordinates = {{coord|10.1167|N|76.3500|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু ভূ-খণ্ড|ৰাজ্য]] | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | subdivision_type2 = [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] | subdivision_name2 = [[এৰ্নাকুলাম জিলা|এৰ্নাকুলাম]] | subdivision_type3 = [[তালুক]] | subdivision_name3 = [[আলু]] | subdivision_type4 = [[ব্লক পঞ্চায়ত]] | subdivision_name4 = [[উৰা]] | subdivision_type5 = [[গ্ৰাম পঞ্চায়ত]] | subdivision_name5 = নেডুম্বাছেৰী | subdivision_type6 = গাওঁ | subdivision_name6 = নেডুম্বাছেৰী | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = ৮ | population_total = ২৮৬০৭ | population_as_of = ২০০১ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam]], English | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 683585/683589 | area_code_type = Telephone code | area_code = 0484 | registration_plate = KL-63 | website = | footnotes = }} '''নেডুম্বাছেৰী''' ( IPA: [n̪eɖumbɐːeːɾi]) [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]]ৰ [[কোচি]] চহৰৰ উপকণ্ঠ অঞ্চল আৰু ইয়াত কোচিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ আছে। প্ৰশাসনৰ ক্ষেত্ৰত ই এৰ্নাকুলাম জিলাৰ আলুভা তালুকৰ নেডুম্বাছেৰী পঞ্চায়তৰ অন্তৰ্গত।<ref name="panchayatdetails">{{cite web|title=എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമ പഞ്ചായത്തുകളുടെ അടിസ്ഥാന വിവരങ്ങള്‍|url=https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1033|website=dop.lsgkerala.gov.in|publisher=Department of Panchayats, Government of Kerala|access-date=5 January 2025|date=24 June 2024|archive-date=24 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240624041740/https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1033|url-status=bot: unknown|archivedate=24 June 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240624041740/https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1033|deadurl=yes}}</ref> আংগামালি আৰু আলুভাৰ মাজত অৱস্থিত ইয়াত কোচিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ আছে।<ref>{{cite web|title=Nedumbassery Village Office|url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=10011001Nedumbasseryvillageoffice|website=village.kerala.gov.in|publisher=Revenue Department|access-date=5 January 2025}}</ref> == অৱস্থান == ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি নেডুম্বাছেৰীক লোকপিয়ল চহৰ (CT) হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে। ভাৰতৰ কেৰালাৰ এৰ্নাকুলাম জিলাৰ আলুভা তালুকৰ পৰক্কাদাভু ব্লক পঞ্চায়তৰ নেডুম্বাছেৰী গাঁও পঞ্চায়তৰ ভিতৰত অৱস্থিত। পঞ্চায়তখনত দুখন গাঁও আছে—নেডুম্বাছেৰী আৰু চেংগামানদ। নেডুম্বাছেৰী চালাকুডী লোকসভা সমষ্টি আৰু আলুভা বিধানসভা সমষ্টিৰ অংশ।<ref name="panchayatdetails" /> == ইতিহাস == নেদুম্বাছেৰী আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা ধাননি পথাৰবোৰ এসময়ত কেৰালাৰ মানুহৰ বাবে ধানৰ ভঁৰাল আছিল। ওচৰৰ পেৰিয়াৰ নদী আৰু ইয়াৰ ডালবোৰে প্ৰচুৰ শস্যৰে মাটি উৰ্বৰ কৰি তোলাৰ ফলত ধাননি পথাৰবোৰ উৰ্বৰ হৈ পৰে। ষাঠিৰ দশকত নেডুম্বাছেৰীত ধান খেতিৰ অধ্যয়ন চলোৱা জাপানী প্ৰতিনিধি দলটোৰ বাবে ভাৰত চৰকাৰে নেডুম্বাছেৰীৰ ধান খেতি অধ্যয়নৰ বাবে বাছনি কৰিছিল। জাপানী কৃষি বিজ্ঞানীজনে তেওঁলোকৰ গৱেষণাৰ বাবে নেডুম্বাছেৰীত থকা লোকসকলৰ খেতিৰ কৌশল বিতংভাৱে লিপিবদ্ধ কৰিছিল। নেডুম্বাছেৰী হৈছে জেকবইট ছিৰিয়ান বিচপ প্ৰয়াত 'গেৱাৰগিছ মৰ গ্ৰেগ'ৰিয়াছ, বি এ, ভায়ালিপাৰম্বিল পাইনাডাথ পৰিয়ালৰ(১৮৯৯–১৯৬৬) এল টি,<ref>[http://sor.cua.edu/Personage/Malankara/MGregoriusGVayaliparambil.html Mor Gregorius Gewargis Vayaliparambil (1899-1966)]</ref> এজন নেতা, কৃষিবিদ আৰু এজন শিক্ষাবিদৰ গৃহ চহৰ যিয়ে "হাইস্কুলৰপৰা এটা অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়লৈ" (১৯৬০ৰ দশক) পৰিচালনা কৰিছিল আৰু ১৯৩৯ চনত ভাৰতত এক নীৰৱ শৈক্ষিক বিপ্লৱ আৰম্ভ কৰিছিল প্ৰাক-স্বাধীন ব্ৰিটিছ ভাৰত। এইচ জি.মৰ গ্ৰেগৰিয়াছ ভায়ালিপাৰম্বিল আছিল কোথামংগলামৰ মৰ এথানচিয়াছ কলেজ এছ’চিয়েশ্যনৰ প্ৰথম অধ্যক্ষ। মোৰ ছাবৰ আৰু আফ্ৰথ জেকবইট ছিৰিয়ান অৰ্থডক্স কেথেড্ৰেলৰ স্থানসমূহ ৮২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু ইয়াৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল ৮২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত ভাৰতত উপস্থিত হোৱা দুজন ছিৰিয়ান অৰ্থডক্স বিচপৰ নামেৰে, মৰ ছাবৰ আৰু মোৰ আফ্ৰথ। ভাৰত ভ্ৰমণ কৰা এণ্টিয়কৰ পেট্ৰিয়াৰ্কসকলে ১৮৭৬ চনত এণ্টিয়কৰ এইচ এইচ.পেট্ৰিয়াৰ্ক ইগনেচিয়াছ পিটাৰ চতুৰ্থৰপৰা আৰম্ভ কৰি নেডুম্বাছেৰীৰ এই প্ৰাচীন কেথেড্ৰেলটো পৰিদৰ্শন কৰিছে যিহেতু সেইখন তেওঁৰ ঘৰুৱা প্যাৰিছ আছিল। এই গীৰ্জাটো আছিল জেকবইট ছিৰিয়ান চাৰ্চ অৱ ইণ্ডিয়াৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ কেন্দ্ৰ কাৰণ সকলো ভাৰতীয় বিচপ আৰু মধ্যপ্ৰাচ্য ছিৰিয়ান বিচপে নিয়মিতভাৱে ইয়ালৈ আহিছিল।{{citation needed|date=August 2017}} == শিক্ষা == ১৯৩৯ চনত নেডুম্বাছেৰীত জেকবইট ছিৰিয়ান বিচপ এইচ.ই. মোৰ গ্ৰেগৰিয়াছ ভায়ালিপাৰম্বিল (মোৰ এথানাচিয়াছ কলেজ এছ’চিয়েশ্যন, কোথামংগালমৰ প্ৰথম অধ্যক্ষও) আৰু ‘মৰ এথানচিয়াছ হাইস্কুল’ নামেৰে পৰিচিত আছিল। এই বিদ্যালয়খনে অংগমালি আৰু পেৰুম্বাভুৰকে ধৰি ওচৰৰ অঞ্চলৰ সকলো লোককে শিক্ষা প্ৰদান কৰিছিল। এই বিদ্যালয়খনে সকলো শ্ৰেণীৰ লোকক শিক্ষা প্ৰদান কৰি ভাৰতৰ বাবে বহু আই এ এছ বিষয়া আৰু শীৰ্ষ আমোলাৰ জন্ম দিছে। ১৯৪৯ চনত ম'ৰ গ্ৰেগ'ৰিয়াছ ভায়ালিপাৰম্বিল পাইনাডাথে নেডুম্বাছেৰীত এটা নতুন গীৰ্জা নিৰ্মাণ কৰে, যিটো তেওঁৰ স্কুলৰ বিপৰীতে ছেইণ্ট জৰ্জ জেকবইট চিৰিয়ান চাৰ্চ নামেৰে জনাজাত।{{citation needed|date=August 2017}} == অৰ্থনীতি == ১৯৬০ চনৰ শেষৰফালে ইয়াত জাপানী সহযোগিতা ব্যৱহাৰ কৰি নিৰ্মাণ কৰা এটা উৎপাদন ইউনিট আছিল যাৰ নাম আছিল ‘টোছিবা আনন্দ’ যিটো তেতিয়াৰপৰাই বন্ধ কৰি দিয়া হৈছিল। ইয়াত ‘কামকো’ (কেৰালা এগ্ৰ’ মেচিনেৰী কৰ্প’ৰেশ্যন লিমিটেড) নামৰ এটা চৰকাৰী গধুৰ কৃষি যন্ত্ৰ-পাতি উদ্যোগেও কাম কৰি আছে। কৃষি বিজ্ঞানীৰ জাপানী প্ৰতিনিধি দলে ১৯৬০ চনত ভাৰত চৰকাৰৰ সৈতে যৌথ উদ্যোগত নেডুম্বাছেৰীত ধান খেতিৰ অধ্যয়ন চলাইছিল। নেডুম্বাছেৰী ঐতিহাসিকভাৱে ধান খেতি আৰু বৃহৎ ধাননি পথাৰত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল - বিমানবন্দৰৰ ভূমি অধিগ্ৰহণৰ পূৰ্বে।<ref>{{Cite web|title=Ensuring Food Security through Group Farming in Paddy Cultivation|url=https://spb.kerala.gov.in/sites/default/files/inline-files/2.pdf|access-date=14 December 2024|website=Kerala State Planning Board {{!}} Government of Kerala}}</ref> নেডুম্বাছেৰীৰ কৰিয়াদত পঞ্চায়ত কাৰ্যালয় আৰু ডাকঘৰ আছে। === কোচিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ === {{Main|কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ}} নেডুম্বাছেৰী হৈছে কোচিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ স্থান, যিটো ভাৰতৰ প্ৰথমটো বিমানবন্দৰ পি ৩ উন্নয়ন পৰ্টফলিঅ’ৰপৰা নিৰ্মিত। ইয়াত বিমানবন্দৰৰ সৌৰ প্লাণ্টো আছে, যাৰ ফলত ই ভাৰত আৰু বিশ্বৰ প্ৰথমটো সম্পূৰ্ণ সৌৰশক্তিচালিত বিমানবন্দৰ। ইয়াৰ অৱস্থানৰ বাবে স্থানীয় জনসাধাৰণৰ মাজত এই বিমানবন্দৰটোক কথিতভাৱে নেডুম্বাছেৰী বিমানবন্দৰ বুলি কোৱা হয়। নেডুম্বাছেৰীৰ পূৰ্বৰ ভূগোলৰ ফলস্বৰূপে চৰকাৰী বিশেষ অনুমতি সাপেক্ষে বিশাল ধাননি পথাৰ ভৰাই সমগ্ৰ বিমানবন্দৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। তেতিয়াৰপৰাই এই বিমানবন্দৰটো কেৰালাক সেৱা আগবঢ়োৱা প্ৰধান বিমানবন্দৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে, যিয়ে নেডুম্বাছেৰী আৰু বৃহত্তৰ কোচিৰ অৰ্থনৈতিক বিকাশত মূল অৰিহণা যোগাইছে, যিহেতু প্ৰাৰম্ভিক অসামৰিক কাৰ্য্যকলাপসমূহ কোচিৰ পূব দিশত থকা আই এন এছ গৰুডা নৌসেনাৰ এনক্লেভৰপৰা স্থানান্তৰিত কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি ২০২৪ চনৰ হিচাপত ভাৰতৰ ভিতৰত যাত্ৰীৰ চলাচলৰ ক্ষেত্ৰত <ref>{{Cite web|title=Airports by Passenger Traffic - 2023-24|url=https://www.aai.aero/sites/default/files/traffic-news/Mar2k24Annex3.pdf|access-date=14 December 2024|website=Airports Authority of India {{!}} Government of India}}</ref> ই অষ্টম বৃহত্তম বিমানবন্দৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। ৫৪৪ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰপৰা বিমানবন্দৰলৈকে একচেটিয়াভাৱে এটা নতুন এপ্ৰ’চ ৰোড নিৰ্মাণ কৰা হৈছে আৰু ৰে’লৱে আণ্ডাৰপাছৰ ওপৰত এখন দলংৰে নতুন পথটোৰ কাষে কাষে নতুন হোটেল আৰু ব্যাৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠান আহি পৰিছে, যিটো নেডুম্বাছেৰীৰ এৰ’ট্ৰ’পলিছ ডিজাইন পৰিকল্পনাৰ সৈতে সংগতি ৰাখি নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। == তথ্যসূত্ৰ == <references /> == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category|নেডুম্বাছেৰী}} * [https://web.archive.org/web/20160304073307/http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/article211016.ece ভাৰতৰ নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত এন্টিয়কৰ পৰা আথানীলৈ (নেডুম্বাছেৰী)।] * [http://cial.aero কোচিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ, নেডুম্বাছেৰী, কেৰালা, ভাৰত] * [http://sor.cua.edu/ChMon/Ankamaly/NedumbasserySGeorge.html চেণ্ট জৰ্জ জেকবইট ছিৰিয়ান অৰ্থডক্স চাৰ্চ, নেডুম্বাছেৰী, কেৰালা, ভাৰত] * [http://sor.cua.edu/Personage/Malankara/MGregoriusGVayaliparambil.html] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] 7xx00765ez2vlhlegplb5qwiyjpmbve 0 138230 626388 621945 2026-08-12T04:49:56Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 626388 wikitext text/x-wiki {{Infobox prepared food | name = এৰিচেৰী | image = എരിശ്ശേരി.jpg | caption = এটা এৰিচেৰী প্ৰস্তুতি | alternate_name = মাথাংগা এৰিছেৰী | country = [[ভাৰত]] | region = [[কেৰেলা]] | type = [[তৰকাৰী]] | main_ingredient = [[যাম (শাক-পাচলি)|য়াম]] বা [[কলা ৰন্ধা|কেঁচা কল]], [[নাৰিকল]], [[ক'লা জলকীয়া|জলকীয়া]]। }} ''এৰিছেৰী''' ([[মালয়ালম]]: എരിശ്ശേരി [eɾiːʃːeɾi]), দক্ষিণ ভাৰতৰপৰা অহা এটা পৰম্পৰাগত [[কেৰেলা]]ৰ খাদ্য,<ref name="KeralaTourism">{{cite web|title=Erissery|url=https://www.keralatourism.org/kerala-food/erissery-recipe/119/|publisher=Department of Tourism, Government of Kerala|access-date=21 July 2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Erissery {{!}} Traditional Stew From Kerala {{!}} TasteAtlas|url=https://www.tasteatlas.com/erissery|access-date=2026-07-21|website=www.tasteatlas.com}}</ref> পিহি লোৱা নাৰিকল, মচলা আৰু মূল উপাদানসমূহৰ ভিতৰত কেঁচা কেৰেলা, হাতী ভৰিৰ ৰঙালাও বা কুমলীয়া ডালিম আদি। ই এটা ডাঠ, মৃদু চাইড ডিচ যিটোক কুট্টুকাৰী হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=What to Eat and Where to Eat in Thiruvananthapuram|url=https://www.incredibleindia.gov.in/en/kerala/thiruvananthapuram/what-to-eat-and-where-to-eat-in-thiruvananthapuram|archive-url=http://web.archive.org/web/20260517024500/https://www.incredibleindia.gov.in/en/kerala/thiruvananthapuram/what-to-eat-and-where-to-eat-in-thiruvananthapuram|archive-date=2026-05-17|access-date=2026-07-21|website=Incredible India|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=മൂവാറ്റുപുഴ|first=രവീന്ദ്രൻ|date=2025-09-17|title=മലയാളിയുടെ വിശപ്പകറ്റിയിരുന്ന കപ്പയും കാച്ചിലും; ചേന-എത്തയ്ക്കാ എരിശ്ശേരി പരീക്ഷിക്കാം|url=https://www.mathrubhumi.com/food/columns/chena-ethakka-erissery-kerala-recipe-03f1e878|access-date=2026-07-21|website=@mathrubhumi|language=en}}</ref> ই পৰম্পৰাগত কেৰেলাৰ সাদ্যাৰ এক অপৰিহাৰ্য উপাদান, উৎসৱৰ সময়ত পৰিৱেশন কৰা নিৰামিষভোজ।<ref name="IE-Sadya">{{cite news|title=The Back Burner: Recipes for Onasadhya at home: Part 3|url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/food-wine/the-back-burner-recipes-for-onasadhya-at-home-part-3-chena-erissery-kumbalanga-pulissery-6572375/|newspaper=The Indian Express|date=28 August 2020|access-date=21 July 2026}}</ref> == প্ৰস্তুতি == মুখ্য পাচলিবিধ—বা মুখ্য পাচলিৰ মিশ্ৰণটো থোপ-থোপকৈ (বা কিউব আকৃতিৰ টুকুৰাকৈ) কাটি লোৱা হয়। তাৰ পিছত তাত লেচেৰা মাহ বা ৰাজমাহ যোগ দি পানী, হালধিৰ গুৰি আৰু নিমখৰ সৈতে কোমল নোহোৱালৈকে সিজোৱা হয়।<ref name="OnManorama-Erissery">{{cite web|last=Sivadas|first=Suma|title=Mathanga Erissery|url=https://www.onmanorama.com/food/recipe/2022/08/22/pumpkin-erissery-onam-sadya.html|publisher=OnManorama|date=22 August 2022|access-date=21 July 2026}}</ref> তাৰ পিছত, সতেজকৈ কূৰি লোৱা নাৰিকল, নহৰু, জিৰা, ৰঙা জলকীয়াৰ গুৰি, হালধি আৰু গোলমৰিচৰ গুৰিৰে তৈয়াৰ কৰা এটা মিহি পেষ্ট সিজোৱা পাচলিখিনিত মিহলাই দিয়া হয়। মিশ্ৰণটো কম জুইত লাহে লাহে ফুটোৱা হয় যাতে মচলাৰ কেঁচা গোন্ধটো আঁতৰি যায় আৰু অতিৰিক্ত পানী নাথাকাকৈ এক ঘন ৰূপ লয়।<ref name="OnManorama-Erissery" /> এৰিছেৰীৰ মূল বিশেষত্ব হ’ল ইয়াৰ শেষৰ ফোৰণ (tempering)। নাৰিকল তেলত সৰিয়হ, শুকান ৰঙা জলকীয়া আৰু সতেজ কাৰিপাট্টাৰ সৈতে প্ৰচুৰ পৰিমাণে কূৰি লোৱা নাৰিকল ভাজি এই ফোৰণ দিয়া হয়। নাৰিকলখিনি গাঢ় সোণালী ৰং আৰু সুগন্ধি নোহোৱালৈকে ভাজি লৈ তৰকাৰীখনৰ ওপৰত ঢালি দিয়া হয়।<ref name="KeralaTourism" /><ref name="OnManorama-Erissery" /> == বৈশিষ্ট্য আৰু তাৰতম্য == কালান বা পুলিচেৰী ৰ দৰে দৈ ব্যৱহাৰ কৰা তৰকাৰীবোৰৰ বিপৰীতে, এৰিছেৰীয়ে ইয়াৰ ঘন ৰূপ আৰু সোৱাদ সম্পূৰ্ণৰূপে বটা আৰু ভজা নাৰিকলৰপৰা লাভ কৰে। ইয়াৰ মৃদু, ঈষৎ মিঠা সোৱাদৰ বাবে ই বিশেষভাৱে জনাজাত—বিশেষকৈ যেতিয়া ই ৰঙালাউৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়—যাক ওপৰত দিয়া ভজা নাৰিকলৰ সুগন্ধি আৰু বাদামী সোৱাদে এক সুন্দৰ বৈপৰীতত্য প্ৰদান কৰে। কেৰালাজুৰি জনপ্ৰিয় কিছুমানপ্ৰকাৰৰ ভিতৰত আছে: * মঠাংগা এৰিছেৰী: হালধীয়া ৰঙালাউৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়, প্ৰায়ে ৰঙা লেচেৰা মাহৰ সৈতে মিহলাই বনোৱা হয়। * কায়া এৰিছেৰী: কেঁচা কলৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়। * ছেনা এৰিছেৰী:থোপ-থোপকৈ কাটি লোৱা ওলকচুৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়। * মুৰিঙ্গা এৰিছেৰী:টুকুৰা কৰা ওলকচুৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়, কিন্তু তাত সজিনা পাত যোগ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Why muringayila erissery deserves a spot on your Onasadya|url=https://www.onmanorama.com/food/recipe/2025/09/04/moringa-leaves-erissery-recipe.html|access-date=2026-07-21|website=@onmanorama|language=en}}</ref> == পৰিৱেশন == এৰিছেৰী চাপৰিৰ অন্যান্য ব্যঞ্জনৰ সৈতে কলপাতৰ তলৰ অংশত ৰাখি ‘সাদ্যা’ৰ অংশ হিচাপে গৰমে গৰমে পৰিৱেশন কৰা হয়। ওণাম আৰু বিষু কে ধৰি কেৰালাৰ ডাঙৰ ডাঙৰ সাংস্কৃতিক উৎসৱসমূহত পৰিৱেশন কৰা সাদ্যাৰ ই এবিধ নিয়মীয়া উপাদান।<ref>{{Cite web|title=What to Eat and Where to Eat in Thiruvananthapuram|url=https://www.incredibleindia.gov.in/en/kerala/thiruvananthapuram/what-to-eat-and-where-to-eat-in-thiruvananthapuram|archive-url=http://web.archive.org/web/20260517024500/https://www.incredibleindia.gov.in/en/kerala/thiruvananthapuram/what-to-eat-and-where-to-eat-in-thiruvananthapuram|archive-date=2026-05-17|access-date=2026-07-21|website=Incredible India|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Try these four special dishes this Onam|url=https://www.onmanorama.com/food/recipe/2021/08/19/onam-special-dishes.html|access-date=2026-07-21|website=Try these four special dishes this Onam|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|title=Rice Puttu, Kadala Curry, Erissery: The Delicious Sadhya Dishes You Need to Relish this Onam|url=https://www.news18.com/news/buzz/rice-puttu-kadala-curry-erissery-the-delicious-sadhya-dishes-you-need-to-relish-this-onam-2834855.html|archive-url=http://web.archive.org/web/20250722135004/https://www.news18.com/news/buzz/rice-puttu-kadala-curry-erissery-the-delicious-sadhya-dishes-you-need-to-relish-this-onam-2834855.html|archive-date=2025-07-22|access-date=2026-07-21|work=News18|language=en-US}}</ref> == লগতে চাওক == * [[কেৰেলাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী]] * [[সাদ্যা]] * [[কালান]] * [[আভিয়ল]] == তথ্যসূত্ৰ == <references /> == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category|এৰিচেৰী}} iai4d0m1njjpbqbh0d4zuok043m2c3y 626389 626388 2026-08-12T04:50:13Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:কেৰালাৰ খাদ‍্য]] using [[WP:HC|HotCat]] 626389 wikitext text/x-wiki {{Infobox prepared food | name = এৰিচেৰী | image = എരിശ്ശേരി.jpg | caption = এটা এৰিচেৰী প্ৰস্তুতি | alternate_name = মাথাংগা এৰিছেৰী | country = [[ভাৰত]] | region = [[কেৰেলা]] | type = [[তৰকাৰী]] | main_ingredient = [[যাম (শাক-পাচলি)|য়াম]] বা [[কলা ৰন্ধা|কেঁচা কল]], [[নাৰিকল]], [[ক'লা জলকীয়া|জলকীয়া]]। }} ''এৰিছেৰী''' ([[মালয়ালম]]: എരിശ്ശേരി [eɾiːʃːeɾi]), দক্ষিণ ভাৰতৰপৰা অহা এটা পৰম্পৰাগত [[কেৰেলা]]ৰ খাদ্য,<ref name="KeralaTourism">{{cite web|title=Erissery|url=https://www.keralatourism.org/kerala-food/erissery-recipe/119/|publisher=Department of Tourism, Government of Kerala|access-date=21 July 2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Erissery {{!}} Traditional Stew From Kerala {{!}} TasteAtlas|url=https://www.tasteatlas.com/erissery|access-date=2026-07-21|website=www.tasteatlas.com}}</ref> পিহি লোৱা নাৰিকল, মচলা আৰু মূল উপাদানসমূহৰ ভিতৰত কেঁচা কেৰেলা, হাতী ভৰিৰ ৰঙালাও বা কুমলীয়া ডালিম আদি। ই এটা ডাঠ, মৃদু চাইড ডিচ যিটোক কুট্টুকাৰী হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=What to Eat and Where to Eat in Thiruvananthapuram|url=https://www.incredibleindia.gov.in/en/kerala/thiruvananthapuram/what-to-eat-and-where-to-eat-in-thiruvananthapuram|archive-url=http://web.archive.org/web/20260517024500/https://www.incredibleindia.gov.in/en/kerala/thiruvananthapuram/what-to-eat-and-where-to-eat-in-thiruvananthapuram|archive-date=2026-05-17|access-date=2026-07-21|website=Incredible India|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=മൂവാറ്റുപുഴ|first=രവീന്ദ്രൻ|date=2025-09-17|title=മലയാളിയുടെ വിശപ്പകറ്റിയിരുന്ന കപ്പയും കാച്ചിലും; ചേന-എത്തയ്ക്കാ എരിശ്ശേരി പരീക്ഷിക്കാം|url=https://www.mathrubhumi.com/food/columns/chena-ethakka-erissery-kerala-recipe-03f1e878|access-date=2026-07-21|website=@mathrubhumi|language=en}}</ref> ই পৰম্পৰাগত কেৰেলাৰ সাদ্যাৰ এক অপৰিহাৰ্য উপাদান, উৎসৱৰ সময়ত পৰিৱেশন কৰা নিৰামিষভোজ।<ref name="IE-Sadya">{{cite news|title=The Back Burner: Recipes for Onasadhya at home: Part 3|url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/food-wine/the-back-burner-recipes-for-onasadhya-at-home-part-3-chena-erissery-kumbalanga-pulissery-6572375/|newspaper=The Indian Express|date=28 August 2020|access-date=21 July 2026}}</ref> == প্ৰস্তুতি == মুখ্য পাচলিবিধ—বা মুখ্য পাচলিৰ মিশ্ৰণটো থোপ-থোপকৈ (বা কিউব আকৃতিৰ টুকুৰাকৈ) কাটি লোৱা হয়। তাৰ পিছত তাত লেচেৰা মাহ বা ৰাজমাহ যোগ দি পানী, হালধিৰ গুৰি আৰু নিমখৰ সৈতে কোমল নোহোৱালৈকে সিজোৱা হয়।<ref name="OnManorama-Erissery">{{cite web|last=Sivadas|first=Suma|title=Mathanga Erissery|url=https://www.onmanorama.com/food/recipe/2022/08/22/pumpkin-erissery-onam-sadya.html|publisher=OnManorama|date=22 August 2022|access-date=21 July 2026}}</ref> তাৰ পিছত, সতেজকৈ কূৰি লোৱা নাৰিকল, নহৰু, জিৰা, ৰঙা জলকীয়াৰ গুৰি, হালধি আৰু গোলমৰিচৰ গুৰিৰে তৈয়াৰ কৰা এটা মিহি পেষ্ট সিজোৱা পাচলিখিনিত মিহলাই দিয়া হয়। মিশ্ৰণটো কম জুইত লাহে লাহে ফুটোৱা হয় যাতে মচলাৰ কেঁচা গোন্ধটো আঁতৰি যায় আৰু অতিৰিক্ত পানী নাথাকাকৈ এক ঘন ৰূপ লয়।<ref name="OnManorama-Erissery" /> এৰিছেৰীৰ মূল বিশেষত্ব হ’ল ইয়াৰ শেষৰ ফোৰণ (tempering)। নাৰিকল তেলত সৰিয়হ, শুকান ৰঙা জলকীয়া আৰু সতেজ কাৰিপাট্টাৰ সৈতে প্ৰচুৰ পৰিমাণে কূৰি লোৱা নাৰিকল ভাজি এই ফোৰণ দিয়া হয়। নাৰিকলখিনি গাঢ় সোণালী ৰং আৰু সুগন্ধি নোহোৱালৈকে ভাজি লৈ তৰকাৰীখনৰ ওপৰত ঢালি দিয়া হয়।<ref name="KeralaTourism" /><ref name="OnManorama-Erissery" /> == বৈশিষ্ট্য আৰু তাৰতম্য == কালান বা পুলিচেৰী ৰ দৰে দৈ ব্যৱহাৰ কৰা তৰকাৰীবোৰৰ বিপৰীতে, এৰিছেৰীয়ে ইয়াৰ ঘন ৰূপ আৰু সোৱাদ সম্পূৰ্ণৰূপে বটা আৰু ভজা নাৰিকলৰপৰা লাভ কৰে। ইয়াৰ মৃদু, ঈষৎ মিঠা সোৱাদৰ বাবে ই বিশেষভাৱে জনাজাত—বিশেষকৈ যেতিয়া ই ৰঙালাউৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়—যাক ওপৰত দিয়া ভজা নাৰিকলৰ সুগন্ধি আৰু বাদামী সোৱাদে এক সুন্দৰ বৈপৰীতত্য প্ৰদান কৰে। কেৰালাজুৰি জনপ্ৰিয় কিছুমানপ্ৰকাৰৰ ভিতৰত আছে: * মঠাংগা এৰিছেৰী: হালধীয়া ৰঙালাউৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়, প্ৰায়ে ৰঙা লেচেৰা মাহৰ সৈতে মিহলাই বনোৱা হয়। * কায়া এৰিছেৰী: কেঁচা কলৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়। * ছেনা এৰিছেৰী:থোপ-থোপকৈ কাটি লোৱা ওলকচুৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়। * মুৰিঙ্গা এৰিছেৰী:টুকুৰা কৰা ওলকচুৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়, কিন্তু তাত সজিনা পাত যোগ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Why muringayila erissery deserves a spot on your Onasadya|url=https://www.onmanorama.com/food/recipe/2025/09/04/moringa-leaves-erissery-recipe.html|access-date=2026-07-21|website=@onmanorama|language=en}}</ref> == পৰিৱেশন == এৰিছেৰী চাপৰিৰ অন্যান্য ব্যঞ্জনৰ সৈতে কলপাতৰ তলৰ অংশত ৰাখি ‘সাদ্যা’ৰ অংশ হিচাপে গৰমে গৰমে পৰিৱেশন কৰা হয়। ওণাম আৰু বিষু কে ধৰি কেৰালাৰ ডাঙৰ ডাঙৰ সাংস্কৃতিক উৎসৱসমূহত পৰিৱেশন কৰা সাদ্যাৰ ই এবিধ নিয়মীয়া উপাদান।<ref>{{Cite web|title=What to Eat and Where to Eat in Thiruvananthapuram|url=https://www.incredibleindia.gov.in/en/kerala/thiruvananthapuram/what-to-eat-and-where-to-eat-in-thiruvananthapuram|archive-url=http://web.archive.org/web/20260517024500/https://www.incredibleindia.gov.in/en/kerala/thiruvananthapuram/what-to-eat-and-where-to-eat-in-thiruvananthapuram|archive-date=2026-05-17|access-date=2026-07-21|website=Incredible India|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Try these four special dishes this Onam|url=https://www.onmanorama.com/food/recipe/2021/08/19/onam-special-dishes.html|access-date=2026-07-21|website=Try these four special dishes this Onam|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|title=Rice Puttu, Kadala Curry, Erissery: The Delicious Sadhya Dishes You Need to Relish this Onam|url=https://www.news18.com/news/buzz/rice-puttu-kadala-curry-erissery-the-delicious-sadhya-dishes-you-need-to-relish-this-onam-2834855.html|archive-url=http://web.archive.org/web/20250722135004/https://www.news18.com/news/buzz/rice-puttu-kadala-curry-erissery-the-delicious-sadhya-dishes-you-need-to-relish-this-onam-2834855.html|archive-date=2025-07-22|access-date=2026-07-21|work=News18|language=en-US}}</ref> == লগতে চাওক == * [[কেৰেলাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী]] * [[সাদ্যা]] * [[কালান]] * [[আভিয়ল]] == তথ্যসূত্ৰ == <references /> == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category|এৰিচেৰী}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ খাদ‍্য]] qfbbyrlhob26e1ouv3gta511im8hje3 626390 626389 2026-08-12T04:50:26Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 626390 wikitext text/x-wiki {{Infobox prepared food | name = এৰিচেৰী | image = എരിശ്ശേരി.jpg | caption = এটা এৰিচেৰী প্ৰস্তুতি | alternate_name = মাথাংগা এৰিছেৰী | country = [[ভাৰত]] | region = [[কেৰেলা]] | type = [[তৰকাৰী]] | main_ingredient = [[যাম (শাক-পাচলি)|য়াম]] বা [[কলা ৰন্ধা|কেঁচা কল]], [[নাৰিকল]], [[ক'লা জলকীয়া|জলকীয়া]]। }} '''এৰিছেৰী''' ([[মালয়ালম]]: എരിശ്ശേരി [eɾiːʃːeɾi]), দক্ষিণ ভাৰতৰপৰা অহা এটা পৰম্পৰাগত [[কেৰেলা]]ৰ খাদ্য,<ref name="KeralaTourism">{{cite web|title=Erissery|url=https://www.keralatourism.org/kerala-food/erissery-recipe/119/|publisher=Department of Tourism, Government of Kerala|access-date=21 July 2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Erissery {{!}} Traditional Stew From Kerala {{!}} TasteAtlas|url=https://www.tasteatlas.com/erissery|access-date=2026-07-21|website=www.tasteatlas.com}}</ref> পিহি লোৱা নাৰিকল, মচলা আৰু মূল উপাদানসমূহৰ ভিতৰত কেঁচা কেৰেলা, হাতী ভৰিৰ ৰঙালাও বা কুমলীয়া ডালিম আদি। ই এটা ডাঠ, মৃদু চাইড ডিচ যিটোক কুট্টুকাৰী হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=What to Eat and Where to Eat in Thiruvananthapuram|url=https://www.incredibleindia.gov.in/en/kerala/thiruvananthapuram/what-to-eat-and-where-to-eat-in-thiruvananthapuram|archive-url=http://web.archive.org/web/20260517024500/https://www.incredibleindia.gov.in/en/kerala/thiruvananthapuram/what-to-eat-and-where-to-eat-in-thiruvananthapuram|archive-date=2026-05-17|access-date=2026-07-21|website=Incredible India|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=മൂവാറ്റുപുഴ|first=രവീന്ദ്രൻ|date=2025-09-17|title=മലയാളിയുടെ വിശപ്പകറ്റിയിരുന്ന കപ്പയും കാച്ചിലും; ചേന-എത്തയ്ക്കാ എരിശ്ശേരി പരീക്ഷിക്കാം|url=https://www.mathrubhumi.com/food/columns/chena-ethakka-erissery-kerala-recipe-03f1e878|access-date=2026-07-21|website=@mathrubhumi|language=en}}</ref> ই পৰম্পৰাগত কেৰেলাৰ সাদ্যাৰ এক অপৰিহাৰ্য উপাদান, উৎসৱৰ সময়ত পৰিৱেশন কৰা নিৰামিষভোজ।<ref name="IE-Sadya">{{cite news|title=The Back Burner: Recipes for Onasadhya at home: Part 3|url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/food-wine/the-back-burner-recipes-for-onasadhya-at-home-part-3-chena-erissery-kumbalanga-pulissery-6572375/|newspaper=The Indian Express|date=28 August 2020|access-date=21 July 2026}}</ref> == প্ৰস্তুতি == মুখ্য পাচলিবিধ—বা মুখ্য পাচলিৰ মিশ্ৰণটো থোপ-থোপকৈ (বা কিউব আকৃতিৰ টুকুৰাকৈ) কাটি লোৱা হয়। তাৰ পিছত তাত লেচেৰা মাহ বা ৰাজমাহ যোগ দি পানী, হালধিৰ গুৰি আৰু নিমখৰ সৈতে কোমল নোহোৱালৈকে সিজোৱা হয়।<ref name="OnManorama-Erissery">{{cite web|last=Sivadas|first=Suma|title=Mathanga Erissery|url=https://www.onmanorama.com/food/recipe/2022/08/22/pumpkin-erissery-onam-sadya.html|publisher=OnManorama|date=22 August 2022|access-date=21 July 2026}}</ref> তাৰ পিছত, সতেজকৈ কূৰি লোৱা নাৰিকল, নহৰু, জিৰা, ৰঙা জলকীয়াৰ গুৰি, হালধি আৰু গোলমৰিচৰ গুৰিৰে তৈয়াৰ কৰা এটা মিহি পেষ্ট সিজোৱা পাচলিখিনিত মিহলাই দিয়া হয়। মিশ্ৰণটো কম জুইত লাহে লাহে ফুটোৱা হয় যাতে মচলাৰ কেঁচা গোন্ধটো আঁতৰি যায় আৰু অতিৰিক্ত পানী নাথাকাকৈ এক ঘন ৰূপ লয়।<ref name="OnManorama-Erissery" /> এৰিছেৰীৰ মূল বিশেষত্ব হ’ল ইয়াৰ শেষৰ ফোৰণ (tempering)। নাৰিকল তেলত সৰিয়হ, শুকান ৰঙা জলকীয়া আৰু সতেজ কাৰিপাট্টাৰ সৈতে প্ৰচুৰ পৰিমাণে কূৰি লোৱা নাৰিকল ভাজি এই ফোৰণ দিয়া হয়। নাৰিকলখিনি গাঢ় সোণালী ৰং আৰু সুগন্ধি নোহোৱালৈকে ভাজি লৈ তৰকাৰীখনৰ ওপৰত ঢালি দিয়া হয়।<ref name="KeralaTourism" /><ref name="OnManorama-Erissery" /> == বৈশিষ্ট্য আৰু তাৰতম্য == কালান বা পুলিচেৰী ৰ দৰে দৈ ব্যৱহাৰ কৰা তৰকাৰীবোৰৰ বিপৰীতে, এৰিছেৰীয়ে ইয়াৰ ঘন ৰূপ আৰু সোৱাদ সম্পূৰ্ণৰূপে বটা আৰু ভজা নাৰিকলৰপৰা লাভ কৰে। ইয়াৰ মৃদু, ঈষৎ মিঠা সোৱাদৰ বাবে ই বিশেষভাৱে জনাজাত—বিশেষকৈ যেতিয়া ই ৰঙালাউৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়—যাক ওপৰত দিয়া ভজা নাৰিকলৰ সুগন্ধি আৰু বাদামী সোৱাদে এক সুন্দৰ বৈপৰীতত্য প্ৰদান কৰে। কেৰালাজুৰি জনপ্ৰিয় কিছুমানপ্ৰকাৰৰ ভিতৰত আছে: * মঠাংগা এৰিছেৰী: হালধীয়া ৰঙালাউৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়, প্ৰায়ে ৰঙা লেচেৰা মাহৰ সৈতে মিহলাই বনোৱা হয়। * কায়া এৰিছেৰী: কেঁচা কলৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়। * ছেনা এৰিছেৰী:থোপ-থোপকৈ কাটি লোৱা ওলকচুৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়। * মুৰিঙ্গা এৰিছেৰী:টুকুৰা কৰা ওলকচুৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়, কিন্তু তাত সজিনা পাত যোগ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Why muringayila erissery deserves a spot on your Onasadya|url=https://www.onmanorama.com/food/recipe/2025/09/04/moringa-leaves-erissery-recipe.html|access-date=2026-07-21|website=@onmanorama|language=en}}</ref> == পৰিৱেশন == এৰিছেৰী চাপৰিৰ অন্যান্য ব্যঞ্জনৰ সৈতে কলপাতৰ তলৰ অংশত ৰাখি ‘সাদ্যা’ৰ অংশ হিচাপে গৰমে গৰমে পৰিৱেশন কৰা হয়। ওণাম আৰু বিষু কে ধৰি কেৰালাৰ ডাঙৰ ডাঙৰ সাংস্কৃতিক উৎসৱসমূহত পৰিৱেশন কৰা সাদ্যাৰ ই এবিধ নিয়মীয়া উপাদান।<ref>{{Cite web|title=What to Eat and Where to Eat in Thiruvananthapuram|url=https://www.incredibleindia.gov.in/en/kerala/thiruvananthapuram/what-to-eat-and-where-to-eat-in-thiruvananthapuram|archive-url=http://web.archive.org/web/20260517024500/https://www.incredibleindia.gov.in/en/kerala/thiruvananthapuram/what-to-eat-and-where-to-eat-in-thiruvananthapuram|archive-date=2026-05-17|access-date=2026-07-21|website=Incredible India|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Try these four special dishes this Onam|url=https://www.onmanorama.com/food/recipe/2021/08/19/onam-special-dishes.html|access-date=2026-07-21|website=Try these four special dishes this Onam|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|title=Rice Puttu, Kadala Curry, Erissery: The Delicious Sadhya Dishes You Need to Relish this Onam|url=https://www.news18.com/news/buzz/rice-puttu-kadala-curry-erissery-the-delicious-sadhya-dishes-you-need-to-relish-this-onam-2834855.html|archive-url=http://web.archive.org/web/20250722135004/https://www.news18.com/news/buzz/rice-puttu-kadala-curry-erissery-the-delicious-sadhya-dishes-you-need-to-relish-this-onam-2834855.html|archive-date=2025-07-22|access-date=2026-07-21|work=News18|language=en-US}}</ref> == লগতে চাওক == * [[কেৰেলাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী]] * [[সাদ্যা]] * [[কালান]] * [[আভিয়ল]] == তথ্যসূত্ৰ == <references /> == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category|এৰিচেৰী}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ খাদ‍্য]] 6kt7z7apnix96b074q3imzmggdpxwjd 0 138237 626359 625247 2026-08-12T03:40:23Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626359 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala)|access-date = 2006-09-30|url-status = dead|archive-url = https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007|archivedate = 2007-09-30|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|deadurl = yes}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online">{{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival |work=Competition is restricted |date=2 December 2006 |access-date=31 July 2026 |archivedate=27 September 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070927024333/http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |deadurl=yes }}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন (FIPRESCI/Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু Netpac (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা, প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ বিভিন্ন ছবিগৃহত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ (পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> == উৎসৱৰ বঁটাসমূহ == * '''স্বৰ্ণ চকোৰম''' (The Golden Crow Pheasant Award): শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ১,০০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)ৰ নগদ ধন আৰু এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, যি ধন পৰিচালক আৰু প্ৰযোজকৰ মাজত সমানে ভগাই দিয়া হয়। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে নগদ ৩০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৬,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে নগদ ২০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৪,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''দৰ্শক বঁটা''' (Audience Prize): উৎসৱৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ দ্বাৰা ভোটদান কৰা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালকজনলৈ ৰজত চকোৰম আৰু নগদ ১০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ফি প্ৰেছ চি বঁটা''' (FIPRESCI Award): 'ফেডাৰেচন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি লা প্ৰেছ চিনেমাটোগ্ৰাফিক'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। * '''নেটপেক বঁটা''' (NETPAC Award): 'নেটৱৰ্ক ফৰ দি প্ৰমোচন অৱ এছিয়ান চিনেমা'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এছিয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। ২০০৭ চনত, উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহক পৃথকে পৃথকে প্ৰদান কৰিবলৈ FIPRESCI আৰু NETPAC বঁটা দুটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।{{cn|date=August 2025}} === শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম – বিজয়ীসকল === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ইংৰাজী নাম !! পৰিচালক !! দেশ !! প্ৰসংগ |- | 1999 || ''[[Flowers of Shanghai|হাই শ্বাঙ হুৱা]]'' || ''Flowers of Shanghai'' || [[Hou Hsiao-hsien|হাউ চিয়াও-চিয়েন]] || {{flag|Taiwan}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-1999/ |title=IFFK 1999 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220094140/http://iffk.in/iffk-1999/ |url-status=dead |archivedate=20 December 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161220094140/http://iffk.in/iffk-1999/ |deadurl=yes }}</ref>}} |- | 2000 || ''মায়োনিজ'' || || ইউন ইন-হো || {{flag|South Korea}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2000/ |title=IFFK 2000 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095325/http://iffk.in/iffk-2000/ |url-status=dead |archivedate=20 December 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161220095325/http://iffk.in/iffk-2000/ |deadurl=yes }}</ref>}} |- | 2001 || ''[[Ali Zaoua|আলী জৌৱা]]'' || || [[Nabil Ayouch|নাবিল আয়ুচ]] || {{flag|Morocco}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2001/ |title=IFFK 2001 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=12 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212112106/http://iffk.in/iffk-2001/ |url-status=dead |archivedate=12 December 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161212112106/http://iffk.in/iffk-2001/ |deadurl=yes }}</ref>}} |- | 2002 || ''[[The Orphan of Anyang|আনিয়াংদে গুৱেৰ]]'' || ''The Orphan of Anyang'' || [[Wang Chao (director)|ৱাং চাও]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2002/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124211021/http://iffk.in/iffk-2002/ |url-status=dead |archive-date=24 November 2016 |title=IFFK 2002 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=1 August 2026 |archivedate=24 November 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161124211021/http://iffk.in/iffk-2002/ |deadurl=yes }}</ref>}} |- | 2003 || ''[[Abouna (film)|আবুনা]]'' || ''Our Father'' || [[Mahamat Saleh Haroun|মহামত ছালেহ হাৰুন]] || {{flag|Chad}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=http://iffk.in/iffk-2003/|title=IFFK 2003 – 26th International Film Festival of Kerala|access-date=10 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095138/http://iffk.in/iffk-2003/|url-status=dead|archivedate=20 December 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161220095138/http://iffk.in/iffk-2003/|deadurl=yes}}</ref>}} |- | 2004 || ''ডিয়াছে ডে চান্তিয়াগো'' || ''Days of Santiago'' || [[Josué Méndez|জোছুৱে মেণ্ডেচ]] || {{flag|Peru}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2004/ |title=IFFK 2004 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095145/http://iffk.in/iffk-2004/ |url-status=dead |archivedate=20 December 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161220095145/http://iffk.in/iffk-2004/ |deadurl=yes }}</ref>}} |- | 2005 || ''শ্বেং চি জিয়ে'' || ''[[Stolen Life (2005 film)|ষ্টোলেন লাইফ]]'' || [[Li Shaohong|শ্বাওহং লি]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2005/ |title=IFFK 2005 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119235159/https://iffk.in/iffk-2005/ |url-status=dead |archivedate=19 January 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220119235159/https://iffk.in/iffk-2005/ |deadurl=yes }}</ref>}} |- | 2006 || ''মেলেগিন ডুছুছু'' || ''Angel's Fall'' || [[Semih Kaplanoğlu|ছেমিহ কাপলানোগ্লু]] || {{flag|Turkey}} || |- | 2006 || ''[[Forever Flows|নিৰন্তৰ]]'' || ''Forever Flows'' || [[Abu Sayeed (film director)|আবু ছায়ীদ]] || {{flag|Bangladesh}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2006/ |title=IFFK 2006 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100036/http://iffk.in/iffk-2006/ |url-status=dead |archivedate=20 December 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161220100036/http://iffk.in/iffk-2006/ |deadurl=yes }}</ref>}} |- | 2007 || ''[[XXY (film)|এক্সএক্সৱাই]]'' || || [[Lucía Puenzo|লুচিয়া পুৱেনজো]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref name="iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2007/ |title=IFFK 2007 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095332/http://iffk.in/iffk-2007/ |url-status=dead |archivedate=20 December 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161220095332/http://iffk.in/iffk-2007/ |deadurl=yes }}</ref>}} |- | 2007 || ''১০ + ৪'' || || [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="iffk.in"/>}} |- | 2008 || ''[[Parque via|পাৰ্কে ভিয়া]]'' || || [[Enrique Rivero|এনৰিকে ৰিভেৰো]] || {{flag|Mexico}} || |- | 2009 || ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' || ''About Elly'' || [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] || {{flag|Iran}} || |- | 2009 || ''জাৰ্মেল'' || ''Fishing Platform'' || ৰবি ভৰৱানী || {{flag|Indonesia}} || |- | 2010 || ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' || ''Portraits in a Sea of Lies'' || [[Carlos Gaviria|কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া]] || {{flag|Colombia}} || |- | 2011 || ''[[Los colores de la montaña|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' || ''The Colours of the Mountain'' || কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ || {{flag|Colombia}} || |- | 2012 || ''[[Sta. Niña|ষ্টা. নিনিয়া]]'' || || ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো || {{flag|Philippines}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2012/ |title=IFFK 2012 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027055247/https://iffk.in/iffk-2012/ |url-status=dead |archivedate=27 October 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211027055247/https://iffk.in/iffk-2012/ |deadurl=yes }}</ref>}} |- | 2013 || ''পাৰভিজ'' || || [[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2013/ |title=IFFK 2013 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100141/http://iffk.in/iffk-2013/ |url-status=dead |archivedate=20 December 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161220100141/http://iffk.in/iffk-2013/ |deadurl=yes }}</ref>}} |- || 2014 || ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' || || [[Diego Lerman|ডিয়েগো লেৰমেন]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2014/ |title=IFFK 2014 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202133612/http://iffk.in/iffk-2014/ |url-status=dead |archivedate=2 December 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161202133612/http://iffk.in/iffk-2014/ |deadurl=yes }}</ref>}} |- || 2015 || ''[[Ottaal|অট্টাল]]'' || ''The Trap'' || [[Jayaraj|জয়ৰাজ]] || {{flag|India}} || {{center|<ref>{{Cite web |title=Jayaraj's 'Ottaal' sweeps top honours |url=https://www.onmanorama.com/in-depth/iffk-2015/iffk-news/iffk-2015-ottaal-jayaraj-suvarna-chakoram-award-kerala-film-festival.html |access-date=2025-08-30 |website=OnManorama}}</ref>}} |- || 2016 || ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' || ''Clash'' || [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] || {{flag|Egypt}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/egyptian-movie-clash-wins-top-prize-at-kerala-film-fest-4430639/ | title=Egyptian movie "Clash" wins top prize at Kerala film fest | date=16 December 2016 }}</ref>}} |- || 2017 || ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' || ''Wajib'' || [[Annemarie Jacir|অ্যানমেৰী জাচিৰ]] || {{flag|Palestine}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://www.firstpost.com/entertainment/iffk-2017-newton-bags-netpac-and-fipresci-awards-golden-crow-pheasant-goes-to-wajib-4261033.html | title=IFFK 2017: Newton bags NETPAC and FIPRESCI awards; Golden Crow Pheasant goes to Wajib | date=16 December 2017 }}</ref>}} |- || 2018 || ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' || ''The Dark Room'' || [[Rouhollah Hejazi|ৰুহুল্লাহ হেজাজী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="http://iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/ |title = 26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021}}</ref>}} |- || 2019 || ''[[They Say Nothing Stays the Same|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' || ''They Say Nothing Stays the Same'' || [[Jō Odagiri|জো ওদাগিৰি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2020 || ''[[This Is Not a Burial, It's a Resurrection|দিচ ইজ নট এ বাৰিয়েল, ইটছ এ ৰিজাৰেক্ষণ]]'' || || [[Lemohang Jeremiah Mosese|লেমোহাং জেৰেমিয়া মোছেছে]] || {{flag|Lesotho}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2021 || ''[[Clara Sola|ক্লিয়াৰা ছলা]]'' || || [[Nathalie Álvarez Mesén|নাথালী আলভাৰেজ মেছেন]] || {{flag|Costa Rica}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2022 || ''[[Utama|উতমা]]'' || || আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি || {{flag|Bolivia}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2023 || ''আকু ৱা ছনজাই শিনাই'' || ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]'' || [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2024|| ''মালু'' || ''Malu''|| [[Pedro Freire|পেড্ৰো ফ্ৰেইৰে]] || {{flag|Brazil}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2025|| ''তাবি তো হিবি'' || ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]''|| শ্বো মিয়াকে || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |} == আইএফএফকে ২০২৫ == '''৩০তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2025''') ২০২৫ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ শ্বো মিয়াকে দ্বাৰা পৰিচালিত ''টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''আন্তেচ দেল কুৱেৰ্পো'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কাৰিনা পিয়াজ্জা, লুচিয়া ব্ৰাচেলিচ * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা (জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা) – মৌৰিতানিয়াৰ আব্দেৰহমানে চিছাকো * অভিনয়ৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – তিলত্তমা শোম * কাৰিকৰী উৎকৃষ্টতাৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''ব্লেক ৰেবিট, ৱাইট ৰেবিট'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ফাজিল ৰাজাকৰ ''মোহম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – গ্যোজডে কুৰালৰ ''চিনেমা জাজিৰে'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' আৰু উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ ''তন্তপ্পেৰু'' (തന്തപ്പേര്)<ref>{{cite web|url= https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece|title= IFFK 2025: Japanese film Two Seasons, Two Strangers wins Suvarna Chakoram|date= 19 December 2025|website= The Hindu|access-date= 28 December 2025|archive-date= 28 December 2025|archive-url= https://web.archive.org/web/20251228031807/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece}}</ref> * এফএফএছআই কে.আৰ. মোহনন ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * জুৰী বঁটা – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' * দৰ্শকৰ পচন্দৰ বঁটা (Audience Poll Award) – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' == আইএফএফকে ২০২৪ == '''২৯তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2024''')-ত কে. অ'. অখিলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু কেৰালাৰ প্ৰথম মালয়ালম অভিনেত্ৰী পি. কে. ৰোজিৰ চৰিত্ৰত অভিৰামী বসুৱে অভিনয় কৰা ''স্বপ্নায়নম'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনক ইয়াৰ 'চিগনেচাৰ ফিল্ম' (স্বাক্ষৰ চলচ্চিত্ৰ) হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনত এনিমেছনৰ জৰিয়তে মালয়ালম চিনেমাৰ বিকাশ আৰু ৰোজিৰ অৱদানক সন্মান জনোৱা হৈছে।<ref>{{cite web | title=International Film Festival of Kerala (IFFK) | website=IFFK | url=https://www.iffk.in/articledetview/MTU3NTk3NS43Mg== | access-date=24 May 2025 | archivedate=24 May 2025 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20250524020012/https://www.iffk.in/articledetview/MTU3NTk3NS43Mg== | deadurl=yes }}</ref> == আইএফএফকে ২০২৩ == '''২৮তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০২৩ চনৰ ৮-ৰ পৰা ১৫ ডিচেম্বৰলৈ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-12-08 |title=28th edition of international film fest kicks off in Kerala, CM hails ‘unwavering political content’ |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/curtains-go-up-for-28th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-on-friday/article67618742.ece |access-date=2025-08-28 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> এই উৎসৱৰ সামৰণি পৰে নিশাগন্ধি প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত এক ভব্য অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে, য'ত বিশিষ্ট অতিথি আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=IFFK 2023: Japanese Film Evil Does Not Exist Wins Suvarana Chakoram For Best Film |url=https://www.news18.com/movies/iffk-2023-japanese-film-evil-does-not-exist-wins-suvarana-chakoram-for-best-film-8706580.html |access-date=2025-08-28 |website=News18 |language=en}}</ref> পোলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ক্ৰিজষ্টফ জানুছিক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়, যি বঁটা প্ৰখ্যাত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা অদুৰ গোপালকৃষ্ণনে প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2023-12-16 |title=‘Darling kerala’ fest ends on a havana high |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Dec/16/darling-kerala-fest-ends-on-a-havana-high-2641926.html |access-date=2025-08-28 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা লাভ কৰে ৰ‌্যছুকে হামাগুচি পৰিচালিত জাপানী চলচ্চিত্ৰ ''ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট''-এ। পৰিচালকজনৰ হৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ য়োশিও কিতাগাৱাই এই বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2023-12-16 |title=Suvarna Chakoram for 'Evil Does Not Exist' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/suvarna-chakoram-for-evil-does-not-exist/articleshow/106035892.cms |access-date=2025-08-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> == আইএফএফকে ২০২২ == '''২৭তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2022''') ২০২২ চনৰ ৯-ৰ পৰা ১৬ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news |date=9 September 2022 |title=IFFK 2022 to be held from Dec. 9 to 16 |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2022-to-be-held-from-dec-9-to-16-entries/article65871816.ece}}</ref> হাংগেৰীৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা বেলা তাৰক কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰী ভি. এন. বাছাৱনে লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰে। আইএফএফকেৰ এই সংস্কৰণত এটা পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছিল, য'ত বিনা পালৰ পৰা দীপিকা সুচিলনে শৈল্পিক সঞ্চালক (artistic director) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. R. |date=2022-12-08 |title=27th edition of International Film Festival of Kerala kicks off in Thiruvananthapuram on December 9 |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/iffk-27th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-kicks-off-in-thiruvananthapuram-on-friday/article66238458.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি পৰিচালিত বলিভিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ ''উতমা''ক শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। টাইফুন পিৰচেলিমোগ্লুক তেওঁৰ ''কেৰ'' (Kerr) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ৰজত চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। == আইএফএফকে ২০২১ == [[File:Pinarayi Vijayan inaugurating 26th International Film Festival of Kerala.jpg|thumb|কেৰালাৰ ২৬তম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ উদ্বোধন কৰা অৱস্থাত পিনাকায়ী বিজয়ন]] '''২৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২২ চন shadowৰ ১৮-ৰ পৰা ২৫ মাৰ্চলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Kerala |first=26th International Film Festival of |title=26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021 |url=https://old.iffk.in/ |access-date=2022-03-19 |language=en-US |archivedate=2022-05-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220526115400/https://old.iffk.in/ |deadurl=yes }}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী পিনাকায়ী বিজয়নৰ দ্বাৰা উদ্বোধন কৰা হৈছিল। তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত কুৰ্দিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা লিছা কালানক ''স্পীৰিট অৱ চিনেমা'' বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=2022-03-14 |title=Spirit of Cinema award at IFFK |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/spirit-of-cinema-award-at-iffk/article65223914.ece |access-date=2022-03-19 |issn=0971-751X}}</ref> === বঁটাসমূহ === * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিপিন এটলীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ''মিউজিকেল চেয়াৰ'' == আইএফএফকে ২০২০ == '''২৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৫ মাৰ্চলৈ চাৰিটা পৰ্যায়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। পূৰ্বৰ সংস্কৰণসমূহৰ বিপৰীতে এইবাৰ ই চাৰিটা স্থানত অনুষ্ঠিত হৈছিল— তিৰুৱনন্তপুৰম, [[কোচি]], পালাক্কাড আৰু থালাছেৰী।<ref>{{Cite web |date=2021-02-10 |title=Curtains go up for the 25th edition of International Film Festival of Kerala |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/curtains-go-up-for-the-25th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-7183277/ |access-date=2023-01-04 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ফৰাচী 'নিউ ৱেভ' চলচ্চিত্ৰ আন্দোলনৰ অগ্ৰদূত জঁ-লুক গডাৰৰ হৈ প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]লৈ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2021-02-09 |title=25th edition of IFFK opens today |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/25th-edition-of-iffk-opens-today/article33795107.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৯ == '''২৪তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2019''') ২০১৯ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ আঠ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হৈছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চেৰহাট কাৰাআচলানৰ ''পাছড বাই চেন্সৰ''। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মিচৰৰ পৰিচালক খাইৰী বেশ্বাৰাই।<ref>{{Cite web |url=https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |title=24th IFFK – Jury |access-date=13 December 2019 |archive-date=13 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213145959/https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |url-status=dead |archivedate=13 December 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191213145959/https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |deadurl=yes }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ জো ওদাগিৰি পৰিচালিত ''আৰু চেন্দো নো হানাচি'' * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা – আৰ্জেণ্টিনাৰ ফাৰ্নাণ্ডো চোলানাছ * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা – লিযো জোচেপ পেলিছেৰীৰ জল্লিকাট্টু * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''পাকুৱেৰেট'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে অ্যালান ডেবাৰ্টন * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক শাখাত জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – জল্লিকাট্টু ছবিৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''নুৱেষ্ট্ৰাছ মাদ্ৰেছ'' ছবিৰ বাবে চেজাৰ ডিয়াজ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – বৰিছ লোজকিন পৰিচালিত ''কামিল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – সন্তোষ মাণ্ডুৰ পৰিচালিত ''পানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''ভেয়িলমাৰাংগল'' * নেটপেক বঁটা: মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ (বিশেষ উল্লেখ) – মধু চি নাৰায়ণনৰ ''কুম্বালাংগী নাইটছ'' * ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ কে.আৰ. মোহনন বঁটা – ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী''<ref>{{cite web|url= https://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|title= 24th International Festival of Kerala Awards|date= 13 December 2019|website= International Film Festival of Kerala|access-date= 13 December 2019|archive-date= 25 March 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200325101747/http://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|url-status= dead|archivedate= 25 March 2020|archiveurl= https://web.archive.org/web/20200325101747/http://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|deadurl= yes}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.mathrubhumi.com/movies-music/specials/iffk-2019/news/international-film-festival-kerala-iffk-2019-closing-awards-ceremony-best-movie-director-1.4359715|title= സുവര്‍ണചകോരം ദെ സേ നതിങ് സ്‌റ്റെയ്‌സ് ദ സെയിമിന്‌|date= 13 December 2019|website= Mathrubhumi|access-date= 13 December 2019}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৮ == ২৩তম আইএফএফকে ২০১৮ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ বিভিন্ন অংশত হোৱা ভয়াবহ বানপানীৰ বাবে এই সংস্কৰণটো প্ৰথমতে বাতিল কৰা হৈছিল। কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত সীমিত পৰিসৰত উৎসৱটো অনুষ্ঠিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল আছগৰ ফাৰহাদীৰ ''টোডোছ লো ছাবেন'' (Everybody Knows)। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল ইৰানী পৰিচালক মাজিদ মাজিদীয়ে।<ref>[http://iffk.in/ 23rd Film Festival of Kerala]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ইৰানৰ ৰুহুল্লাহ হেজাজী পৰিচালিত ''ওতাঘ-এ-তাৰিক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ই. মা. য়াউ.'' (Ee. Maa. Yau.) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ঘোৰে কো জলেবী খিলানে লে জা ৰিয়া হুঁ'' ছবিৰ বাবে অনামিকা হাক্সাৰ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – জাকাৰিয়া মহম্মদ পৰিচালিত ''ছুদানী ফ্ৰম নাইজেৰিয়া'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ লিযো জোচেপ পেলিছেৰী পৰিচালিত ''ই. মা. য়াউ.'' * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কে.আৰ. মোহনন বঁটা – অমিতাভ চেটাৰ্জীৰ ''মনোহৰ এণ্ড আই'' (Manohar and I) == আইএফএফকে ২০১৭ == ২২তম আইএফএফকে ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://iffk.in/iffk2017/ 22nd Film Festival of Kerala]{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – অ্যানমেৰী জাচিৰ পৰিচালিত ''ৱাজিব'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মালিলা: দি ফেয়াৰৱেল ফ্লাৱাৰ'' ছবিৰ বাবে আনুচা বুনিয়াৱাতানা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এদণ'' ছবিৰ বাবে সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''আই ষ্টীল হাইড টু স্মোক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''এদণ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''থণ্ডিমুথালুম দ্ৰিকসাখ্ৰীয়ুম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' == আইএফএফকে ২০১৬ == ২১তম আইএফএফকে ২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |title=21st Film Festival of Kerala |access-date=16 December 2018 |archive-date=16 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120613/http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |url-status=dead |archivedate=16 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181216120613/http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |deadurl=yes }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''টেৰেডুট'' ছবিৰ বাবে ইয়েচিম উচতাওগ্লু * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মেনহোল'' ছবিৰ বাবে বিধু ভিনচেণ্ট * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিধু ভিনচেণ্ট পৰিচালিত ''মেনহোল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – জেক জঘা পৰিচালিত ''আলমাচেনাডচ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ৰাজীৱ ৰবি পৰিচালিত ''কমতিপাডম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – মুস্তাফা কাৰা পৰিচালিত ''কোল্ড অৱ কালান্দাৰ'' == আইএফএফকে ২০১৫ == ২০তম আইএফএফকে ২০১৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''ৰেফুজিয়াডো'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ছামাৰ, কিয়োটো'' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দি ব্ৰাইট ডে'' ছবিৰ বাবে হাচাইন শ্বাহাবী * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত ''দে আৰ দি ডগছ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত ''চামাৰ, কিয়োটো''<ref>[http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 19th Film Festival of Kerala]</ref> == আইএফএফকে ২০১৪ == ১৯তম আইএফএফকে ২০১৪ চনৰ ৱে ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''ৰেফুজিয়াডো'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''চামাৰ, কিয়োটো'' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দি ব্ৰাইট ডে'' ছবিৰ বাবে হাচাইন শ্বাহাবী * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত ''দে আৰ দি ডগছ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত ''চামাৰ, কিয়োটো''<ref>{{Cite web |url=http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |title=19th Film Festival of Kerala |access-date=18 January 2015 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170722/http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০১৩ == ১৮তম আইএফএফকে ২০১৩ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা Strict১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ নেতা [[নেলছন মেণ্ডেলা]]ৰ প্ৰতি সন্মান জনাই অতিথি আৰু দৰ্শকে এক মিনিটৰ মৌন প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ পিছত এই উৎসৱ আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰখ্যাত অভিনেত্ৰী [[শাবানা আজমী]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। ৮৫ মিনিট দীঘল এটা 'চিংগল ছিকুৱেন্স'ত শ্বুট কৰা ইজৰাইলৰ চলচ্চিত্ৰ আমোছ গিতাইৰ ''অনা আৰবিয়া'' আছিল উৎসৱৰ উদ্বোধণী চলচ্চিত্ৰ। উৎসৱত 'প্ৰতিযোগিতা শাখা', 'ৱৰ্ল্ড চিনেমা', 'ইণ্ডো-জাৰ্মান কানেকচন', 'চামুৰাই চিনেমা', 'ৰেট্ৰ'স্পেক্টিভ' আৰু 'হোমেদ শাখা' আদি বিভিন্ন বিভাগৰ অধীনত ৬৪খন দেশৰ ২১১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাৰ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱৰ্ল্ড চিনেমা শাখাত ৭৯খন চলচ্চিত্ৰ আছিল। প্ৰখ্যাত জাপানী পৰিচালক কোন ইচিকাৱা আৰু কেনজি মিজোগুচিৰ ছবিক ধৰি সাতখন চলচ্চিত্ৰ লৈ চামুৰাই চিনেমা শাখা গঠিত হৈছিল। ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ শতবৰ্ষ উদযাপন উপলক্ষে "অৰিজিনেল গ্ল'ৰী: ১০০ ইয়াৰ্ছ অৱ ইণ্ডিয়ান চিনেমা" নামৰ এটা বিশেষ শাখা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াত [[সত্যজিৎ ৰায়]]ৰ ''চাৰুলতা'' আৰু [[মৃণাল সেন]]ৰ ''ভুবন সোম''ৰ দৰে ভাৰতীয় ক্লাছিক ছবি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰী পেনেলৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মেক্সিকোৰ অভিজ্ঞ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আৰ্টুৰো ৰিপষ্টেইনে, য'ত [[থাইলেণ্ড]]ৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আদিত্য আছাৰাট, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ পৰিচালক খালো মাতা বানে আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অভিনেত্ৰী গৌতমিও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। স্পেনিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা কাৰ্লোছ চাউৰাক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''পাৰভিজ'' (মাজিদ বাৰজেগাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এৰাটা'' (ইভান ভেছক'ভ') * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মেঘে ঢাকা তাৰা'' ছবিৰ বাবে কমলেশ্বৰ মুখোপাধ্যায় * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''১০১ চোদিয়াংগল'' (সিদ্ধাৰ্থ শিৱ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি – ''এৰাটা'' (ইভান ভেছক'ভ') * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''কন্যকা টকীজ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''চিআৰ নং: ৮৯'' == আইএফএফকে ২০১২ == ১৭তম আইএফএফকে ২০১২ চনৰ ৭-১৪ ডিচেম্বৰত [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://www.ptinews.com/news/3190203_17th-edition-of-IFFK-begins-tomorrow- "17th edition of IFFK begins tomorrow"]</ref> কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী উমেন চাণ্ডীয়ে ব্ৰিটিছ জাজ শিল্পী ছোৱেটো কিন্সৰ নেতৃত্বত গঠিত দল এটাই প্ৰস্তুত কৰা নতুন সংগীতৰ লাইভ অৰ্কেষ্ট্ৰাৰ সৈতে [[আলফ্ৰেড হিচকক]]ৰ নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ ''দ্য ৰিং'' (১৯২৭)-ৰ বিশেষ প্ৰদৰ্শনীৰে ইয়াক উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.business-standard.com/generalnews/news/iffk-inaugural-to-be-spectacular/87710/ "IFFK inaugural to be spectacular"]</ref> উৎসৱত ৫৪খন দেশৰ ১৯৮খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |title="IFFK: A show of women power and young blood" |access-date=14 December 2012 |archive-url=https://archive.today/20130129013959/http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |archive-date=29 January 2013 |url-status=dead }}</ref> প্ৰতিযোগিতা শাখাত দুখন মালয়ালম ছবি (টি. ভি. চন্দ্ৰনৰ ''ভূমিয়ুদে অৱকাশীকাল'' আৰু জয় মেথিউৰ ''শ্বাটাৰ'') আৰু দুখন অনা-মালয়ালম ভাৰতীয় ছবি (কমল কে. এম.ৰ 'আই.ডি' আৰু নীতিন কাক্কাৰৰ ''[[ফিল্মিস্তান]]'') সহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২-ত অতীত আৰু বৰ্তমানৰ প্ৰখ্যাত অভিনেতা তথা পৰিচালকসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospectives) আছিল। ইয়াত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা পল কক্সে (যিয়ে প্ৰতিযোগিতাৰ জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল), বুৰকিনা ফাচোৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ পিয়েৰ য়ামেওগো, ফৰাচী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা এলেন ৰেচনেইছ, জাপানী মাষ্টৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Akira Kurosawa|আকিৰা কুৰোচাৱা]], ব্ৰাজিলৰ অভিনেত্ৰী হেলেনা ইগনেজ, ব্ৰিটিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আলফ্ৰেড হিচকক আৰু মালয়ালম অভিনেতা সথ্যনৰ কৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/best-of-world-cinema/article4170669.ece "Best of world cinema"]</ref> উন্নত প্ৰেক্ষাগৃহৰ পৰিৱেশ আৰু হাই-টেক শব্দ আৰু দৃশ্য প্ৰণালীৰ জৰিয়তে প্ৰদান কৰা উন্নত দৰ্শন অভিজ্ঞতাৰ বাবে আইএফএফকে ২০১২ প্ৰশংসিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২ বিতৰ্কৰ পৰাও মুক্ত নাছিল। প্ৰখ্যাত লেখক [[Salman Rushdie|ছলমান ৰুশ্বডী]]ৰ মাষ্টাৰপিচ উপন্যাস ''[[Midnight's Children|মিডনাইটছ চিলড্ৰেন]]''ৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু [[দীপা মেহতা]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চিনেমাখনৰ পুনৰ প্ৰদৰ্শনৰ ওপৰত আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞাই ব্যাপক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনৰ এছিয়ান প্ৰিমিয়াৰ আইএফএফকেত হৈছিল। প্ৰিমিয়াৰৰ পিছত, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ নেতাসকলে কৈছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনে ভাৰতৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[ইন্দিৰা গান্ধী]] আৰু অন্যান্য নেতাসকলক নেতিবাচক ৰূপত চিত্ৰিত কৰিছে।<ref>{{cite web | title = Ban to Deepa Mehta's 'Midnight Children' | url = http://news.entecity.com/ban-to-deepa-mehtas-midnight-children/ | publisher = Entecity.com | date = 11 December 2012 | access-date = 11 December 2012}}</ref> এই অভিযোগৰ পিছত, উৎসৱত ছবিখনৰ পৰৱৰ্তী প্ৰদৰ্শনী বন্ধ কৰা হয়, যি কাৰ্যই তীব্ৰ সমালোচনাৰ মুখামুখি হৈছিল। আন এক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল যেতিয়া জয়ন কে. চেৰিয়ানৰ ''পাপিলিও বুদ্ধ'' ছবিখন কাৰ্যসূচীৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল, কাৰণ কেৰালা আৰক্ষীয়ে অভিযোগ কৰিছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনত [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ ওপৰত নেতিবাচক মন্তব্য আৰু [[দলিত]]সকলৰ প্ৰতি সহানুভুতি থকাৰ বাবে উৎসৱত ইয়াৰ নিৰন্তৰ অন্তৰ্ভুক্তিয়ে চহৰখনত ডাঙৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20121216065810/http://www.deccanchronicle.com/121214/news-current-affairs/article/papilio-buddha-screening-aborted-delegates-protest "Papilio buddha screening aborted, delegates protest"]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''ষ্টা. নিনিয়া'' (ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো) * জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''দ্য লাষ্ট ষ্টেপ'' - আলী মোছাফা (ইৰান) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ফিল্মিস্তান'' (নীতিন কাক্কাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ইভানছ ৱমেন'' ছবিৰ বাবে ফ্ৰান্সিস্কা ছিলভা * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''শ্বাটাৰ'' (জয় মেথিউ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''দি ৰিপেণ্টেণ্ট'' (মেৰজাক আলোৱাচে) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''ইত্ৰা মাথ্ৰম'' (কে. গোপীনাথ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''আই. ডি.'' (কে. ডি. কমল) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''ই আদুথা কালাথু'' (অৰুণ কুমাৰ অৰবিন্দ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''চাইল্ল্যম'' (মনোজ কনা) == আইএফএফকে ২০১১ == [[File:Iffk 2011 DSCN4617.JPG|thumb|150px|কৈৰালী প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত ১৬তম আইএফএফকে ২০১১-ৰ মূল স্থান]] [[File:Iffk2011 DSCN4599.jpg|thumb|200px|কালাভৱন প্ৰেক্ষাগৃহৰ প্ৰতিনিধি পাছ বিতৰণ কেন্দ্ৰত দৰ্শকৰ ভিৰ]] ১৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2011) ২০১১ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰৰ পৰা তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী উমেন চাণ্ডীয়ে বিশিষ্ট অভিনেত্ৰী [[জয়া বচ্চন]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2701725.ece "Kerala film festival begins"]</ref> উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চীনা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ঝাং য়িমৌ পৰিচালিত ''আণ্ডাৰ দি হথৰ্ণ ট্ৰী''। প্ৰখ্যাত পৰিচালক প্ৰিয়দৰ্শন জুৰীৰ অধ্যক্ষ আছিল। কে. জি. সন্তোষ এই উৎসৱৰ সম্পাদক আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালক আছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ পৰিচালিত ''লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া'' (The Colours of the Mountain) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এ ষ্টোনছ থ্ৰ'ন আৱে'' (চেবাষ্টিয়ান হিৰিয়াট) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ফ্লেমিংগো নং: ১৩'' ছবিৰ বাবে হামিদ ৰেজা আলিঘোলিয়ান * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''দ্য পেইণ্টিং লেছন'' (পাব্লা’ পেৰেলমেন) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''ফিউচাৰ লাষ্টছ ফৰেভাৰ'' (অজকান আলপাৰ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''এট দি এণ্ড অৱ ইট অল'' (অদিতি ৰায়) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) == আইএফএফকে ২০১০ == ১৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2010) ২০১০ চনৰ ১০–১৭ ডিচেম্বৰলৈ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে প্ৰখ্যাত ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী ৱাহিদা ৰহমানক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত জাৰ্মান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। [[অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত জুৰী এটাই তেওঁক এই বঁটাৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/15th-IFFK-begins/725121/ |title=15th IFFK begins |work=The Indian Express|date=2010-12-16 |access-date=2013-10-20}}</ref> উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল ''প্লীজ ডু নট ডিষ্টাৰ্ব''।<ref>{{cite web|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024063011/http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|url-status=dead|archive-date=24 October 2013|title=Inaugural film: 'Please Do Not Disturb'|work=The Indian Express|access-date=2 December 2010|archivedate=24 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131024063011/http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|deadurl=yes}}</ref> সমগ্ৰ ভাৰত আৰু বিদেশৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, শিল্পী আৰু চলচ্চিত্ৰ প্ৰেমীসহ প্ৰায় ৮০০০ প্ৰতিনিধিয়ে এই ৮ দিনীয়া উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। জুৰীৰ সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল জুলী ডেশ্ব, মেক্সিকান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা মাৰিয়া নোভাৰো, থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, [[জাপানী]] চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা য়াছুহিৰো হাৰিকী আৰু ভাৰতীয় চিত্ৰনাট্যকাৰ তথা ফটোগ্ৰাফাৰ সূনী তাৰাপোৰৱালা। উৎসৱত ৰেইনাৰ ৱাৰ্নাৰ ফাছবাইণ্ডাৰৰ এখন পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী শাখা আছিল আৰু ইয়াৰ লগতে ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অলিভিয়াৰ আছায়াছ, মাৰিয়া নোভাৰো আৰু অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুলৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ১৫তম আইএফএফকেত এছিয়া, লেটিন আমেৰিকা আৰু আফ্ৰিকাৰ চলচ্চিত্ৰসমূহক প্ৰাধান্য দি ৮৩খন দেশৰ মুঠ ২০৭খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, জুলী ডেশ্ব, মাৰিয়া নোভাৰো, জুলিয়ান লৰেঞ্জ আৰু বহুতো বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাৰ সৈতে বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ বিষয়ক আলোচনা সভা অনুষ্ঠিত হৈছিল। সামৰণি অনুষ্ঠানৰ মুখ্য অতিথি আছিল বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[মণি ৰত্নম]]।<ref name="Hindu17">{{cite news| url=http://thehindu.com | location=Chennai, India | newspaper=The Hindu | title='Portraits in a Sea of Lies' bags Golden Crow Pheasant Award at IFFK | date=22 November 2021 | accessdate=28 December 2024}}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া (কলম্বিয়া) পৰিচালিত ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' (Portraits in a Sea of Lies) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – বেলমা বাছ পৰিচালিত ''জেফিৰ'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দ্য লাষ্ট চামাৰ অৱ লা বয়িটা'' ছবিৰ বাবে জুলিয়া চলোমনফ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – ৰাজা আমাৰী পৰিচালিত ''ডৌৱাহা'' (Buried Secrets) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – লেনিন ৰাজেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''মকৰমঞ্জু'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – অনিৰ অনীৰ্বাণ পৰিচালিত ''আই এম—আফিয়া মেঘা অভিমন্যু ওমৰ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''ভীট্টিলেক্কুল্লা বাযি'' (The Way Home) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – বিপিন বিজয় পৰিচালিত ''চিত্ৰসূত্ৰম''<ref name=Hindu17 /> == আইএফএফকে ২০০৯ == ১৪তম আইএফএফকে ২০০৯ চনৰ ১১–১৮ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল: অধ্যক্ষ বাহমান গোবাদী (ইৰান), বালুফু বাকুপা কানয়িন্দা (কংগো), প্ৰসন্ন ভিথনাৰাগে (শ্ৰীলংকা), মমতা শংকৰ (ভাৰত) আৰু হালা খলিলী (মিচৰ)। === বঁটাসমূহ === প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বঁটাসমূহ তলত দিয়া ধৰণে প্ৰদান কৰা হৈছিল:<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |title=::IFFK 2009:: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=8 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100108191444/http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |url-status=dead |archivedate=2010-01-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100108191444/http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |deadurl=yes }}</ref> * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: [[ইৰান]]ৰ আছগৰ ফাৰহাদী পৰিচালিত ''দৰবাৰে ইলি'' (About Elly) আৰু [[ইণ্ডোনেছিয়া]]ৰ ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত ''জাৰ্মেল'' (Jermal / Fishing Platform)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''ট্ৰু নুন'' ছবিৰ বাবে নোচিৰ ছাইদোভ (তাজিকিস্তান)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): মাদোদা নচায়িয়ানা পৰিচালিত ''ইজুলু লামী'' (Izulu Lami / My Secret Sky)। * দৰ্শক বঁটাৰ বাবে ৰজত চকোৰম (১০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): নোচিৰ ছাইদোভ পৰিচালিত ''ঘিয়ামে ৰুজ/ট্ৰু নুন'' ([[তাজিকিস্তান]])। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): গাব্ৰিয়েলা ডেভিদ পৰিচালিত ''লা মস্কা এন লা চেনিছা'' (La Mosca en la Ceniza / A Fly in the Ashes) (আৰ্জেণ্টিনা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): যোশী মেথিউ পৰিচালিত ''পাথাম নিলায়িলে থীৱণ্ডি''। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত ''জাৰ্মেল'' (ইণ্ডোনেছিয়া)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''কেৰালা কেফে''; পৰিচালকসকল: শ্যামাপ্ৰসাদ, লাল জোচ, চাজী কৈলাস, বি উন্নিকৃষ্ণন, ৰেৱতী, আনৱাৰ ৰছিদ, পদ্ম কুমাৰ, [[অঞ্জলি মেনন]], উদয় অনন্তন, শংকৰ ৰামাকৃষ্ণন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা (প্ৰমাণপত্ৰ আৰু ৫০,০০০ টকাৰ নগদ ধন, [[মীৰা নায়াৰ]]ৰ দ্বাৰা প্ৰৱৰ্তিত): পৰেশ মোকাতী পৰিচালিত ''হৰিশ্চন্দ্ৰাচী ফেক্টৰী'' ([[মাৰাঠী]])। == আইএফএফকে ২০০৮ == '''১৩তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০০৮ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |date=2010-12-19 |access-date=2013-10-20 |archive-date=5 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090405212354/http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |url-status=dead |archivedate=2009-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090405212354/http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |deadurl=yes }}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যামন্ত্ৰী ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে উদ্বোধন কৰিছিল। আৰ্জেণ্টিনাৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ফাৰ্নাণ্ডো বিৰী আৰু প্ৰবীণ অভিনেত্ৰী কে. আৰ. বিজয়া মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল পেলেষ্টাইনৰ পৰিচালক ৰছিদ মাশ্বাৰাৱীৰ ''লায়লাজ বাৰ্থডে''। এই আঠ দিনীয়া উৎসৱত ৫৩খন দেশৰ ১৮২খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। দুখন মালয়ালম ছবিসহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite news | url=http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20081215104140/http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | url-status=dead | archive-date=15 December 2008 | location=Chennai, India | work=The Hindu | title=Curtain to go up on film fete | date=12 December 2008 | access-date=1 August 2026 | archivedate=15 December 2008 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20081215104140/http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | deadurl=yes }}</ref> লুচিয়া মুৰাটৰ (ব্ৰাজিল) নেতৃত্বত গঠিত জুৰীত চ মীৰা মখমলবাফ (ইৰান), চিতোৰা আলিয়েভা (ৰাছিয়া), এলেন জালাদু (ফ্ৰান্স) আৰু জব্বাৰ পেটেল (ভাৰত) অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল ক্ৰীছ ফুজিৱাৰা, বাৰবাৰা লৰে আৰু মনোজ বৰপূজাৰী। নেটপেক মনোনীত জুৰীসকল আছিল সুধীৰ মিশ্ৰ, ফ্ৰেডী ৱং আৰু মেক্স টেচিয়াৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=18 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218024520/http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |url-status=dead |archivedate=2008-12-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081218024520/http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |deadurl=yes }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ): এনৰিকে ৰিভেৰো পৰিচালিত ''পাৰ্কে ভিয়া'' (মেক্সিকো)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড'' ছবিৰ বাবে মেৰিয়ানা ৰণ্ডন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): হুছেইন কাৰাবে পৰিচালিত ''মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো'' (তুৰস্ক)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''ফিৰাক'' (পৰিচালক: [[নন্দিতা দাস]]) (হিন্দী)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''দ্য য়েল্ল’ হাউচ'' (পৰিচালক: আমোৰ হাক্কাৰ) (আলজেৰিয়া/ফ্ৰান্স)। * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা: ''মাচান'' (পৰিচালক: উবেৰ্টো পাচোলিনি, শ্ৰীলংকা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): ''পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড'' (পৰিচালক: মেৰিয়ানা ৰণ্ডন)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): ''মঞ্জাদিকুৰু'' (পৰিচালক: অঞ্জলি মেনন)। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ): ''মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো'' (পৰিচালক: হুছেইন কাৰাবে)। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): ''আদয়ালংগল'' (পৰিচালক: এম. জি. শশী)। * শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় নবাগত পৰিচালকৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা: ''মঞ্জাদিকুৰু'' ছবিৰ বাবে অঞ্জলি মেনন।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/award_2008.htm |title=:: IFFK 2008 :: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=12 February 2009 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead |archivedate=2009-02-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090212225457/http://iffk.keralafilm.com/award_2008.htm |deadurl=yes }}</ref> == আইএফএফকে ২০০৭ == ১২তম আইএফএফকে (IFFK 2007) ২০০৭ চনৰ ৬–১৪ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই উৎসৱ প্ৰখ্যাত অভিনেতা কামাল হাছান আৰু চিলিৰ পৰিচালক মিগেল লিটিনৰ দ্বাৰা মুকলি কৰা হৈছিল, য’ত এম. এ. বেবী সন্মানীয় অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। অন্যান্য উল্লেখযোগ্য অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ ভিতৰত আছিল কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আৰু অভিনেতা [[নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ]] আৰু মোহনলাল। মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বিকাশত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত ১২গৰাকী ব্যক্তিক সন্মানিত কৰা হৈছিল: প্ৰযোজক এম. অ'. জোচেফ, কে. এন. ৰবীন্দ্ৰনাথন নায়াৰ, আৰ. এছ. প্ৰভু, প্ৰাক্তন ফিল্ম আৰ্কাইভছৰ সঞ্চালক পি. কে. নায়াৰ, সংগীত পৰিচালক এম. এছ. বিশ্বনাথন আৰু এম. কে. অৰ্জুনন, কণ্ঠশিল্পী [[এছ. জানকী]], কলা নিৰ্দেশক এছ. কোন্ননাদ, অভিনেত্ৰী কেপিএচি ললিতা, কে. আৰ. বিজয়া, টি. আৰ. ওমানা, শান্তাদেৱী আৰু মেকআপ শিল্পী ভেলাপ্পন। তিৰুৱনন্তপুৰমৰ আঠটা ছবিগৃহ ক্ৰমে অজন্তা, নিউ থিয়েটাৰ, কালাভৱন, কৈৰালী, শ্ৰী, কৃপা, ধন্যা আৰু ৰম্যাত ৫৪খন দেশৰ ২৩১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref name="hindu.com">[https://web.archive.org/web/20071209114203/http://www.hindu.com/2007/12/06/stories/2007120659170300.htm The Hindu: Stage set for international film festival]</ref> ২০০৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ আৰু ২০০৭ চনৰ আগষ্ট মাহৰ ভিতৰত এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত বা সহ-প্ৰযোজিত চলচ্চিত্ৰসমূহৰ মাজৰ পৰা প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |title=cinemaofmalayalam.net: IFFK 2007 |access-date=10 December 2007 |archive-date=8 December 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071208001202/http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |url-status=dead }}</ref> জুৰী সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল ইৰানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা জাফৰ পানাহী, আফ্ৰিকান অভিনেত্ৰী তথা পৰিচালিকা নাকি চ্য চাভেনে, পোলেণ্ডৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ আগনিয়েস্কা হলেণ্ড, অভিনেতা তথা প্ৰযোজক নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ আৰু কিউবান ফিল্ম একাডেমীৰ সঞ্চালক ৰিগবাৰ্টো লোপেজ। সাংবাদিক শ্বিলা জনষ্টনে ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ নেতৃত্ব দিছিল, য’ত তুৰস্কৰ সমালোচক চ্যুনেইট চেবেনোয়ান আৰু তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা বৰলা আনন্দ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="hindu.com"/> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: লুচিয়া পুৱেনজো পৰিচালিত ''এক্সএক্সৱাই'' (XXY) আৰু মানিয়া আকবৰী পৰিচালিত ''১০+৪'' (10+4)।<ref>keralafilm.com-[http://iffk.keralafilm.com/ Official Festival Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071227062553/http://iffk.keralafilm.com/ |date=27 December 2007 }} retrieved on 16 December 2007</ref> * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''১০+৪'' ছবিৰ বাবে মানিয়া আকবৰী (ইৰান)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''এক্সএক্সৱাই'' ছবিৰ বাবে লুচিয়া পুৱেনজো (আৰ্জেণ্টিনা)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''ব্লীছ'' (Bliss) ছবিৰ বাবে আব্দুল্লাহ ওগুজ (তুৰস্ক)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: ''শ্লিপৱাকিং লেণ্ড''। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: ''অৰে কাদাল''। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''গেটিং হোম''। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''অৰে কাদাল''। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|International Film Festival of Kerala}} * [http://www.thehindu.com/system/topicRoot/IFFK_2010/ IFFK 2010 Full Coverage: The Hindu] * [http://dearcinema.com/section/festival-report/iffk08/ Reports from IFFK'08] * {{Official website|http://iffk.keralafilm.com}} * [http://keralaonline.com/commentary/iffk08_12829.html Reports of IFFK 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110807162924/http://keralaonline.com/commentary/iffk08_12829.html |date=2011-08-07 }} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ উৎসৱ]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] qnnoo34hobo9w54k1yzgz9us0p1yu3i 0 138298 626368 625475 2026-08-12T04:09:34Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626368 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয় | native_name = | image = [[চিত্ৰ:Cochin University of Science and Technology Logo.png|100px]] | motto = ''tejasvi nāvadhītamastu (Sanskrit)'' | motto_eng = May learning illumine us both<ref name="Motto"/> | established = {{start date and age|10 July 1971}} | type = [[ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়]] | chancellor = [[কেৰালাৰ ৰাজ্যপাল]]<ref>{{cite web | url=https://cusat.ac.in | title=Cochin University of Science and Technology }}</ref> | vice_chancellor = ড° এম. জুনেইদ বুশ্বিৰী ''(ভাৰপ্ৰাপ্ত)''<ref>{{cite web | url=https://cusat.ac.in | title=Cochin University of Science and Technology }}</ref> | head_label = উপ-আচাৰ্য | head = ৰোজি এম. জন<br />{{Small|(উচ্চ শিক্ষা মন্ত্ৰী)}}<ref>https://cusat.ac.in {{Bare URL inline|date=July 2026}}</ref> | undergrad = | postgrad = | address = ইউনিভাৰ্চিটি ৰোড, দক্ষিণ কালামাছেৰী | city = [[কোচি]] | state = [[কেৰালা]] | country = ভাৰত | coordinates = {{Coord|10.0443|N|76.3282|E|display=inline,title}} | campus = নগৰীয়া, {{cvt|180|acre}} | website = {{URL|www.cusat.ac.in}} | colours = {{color box|#c0ffff}} পাতল সেউজীয়া <br />{{color box|darkgray}} ধোঁৱাবৰণীয়া | affiliations = [[বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ]], [[ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যাংকন আৰু প্ৰত্যাপন পৰিষদ]], [[সৰ্বভাৰতীয় প্ৰযুক্তি শিক্ষা পৰিষদ]], ভাৰতীয় বিশ্ববিদ্যালয়সমূহৰ সংস্থা, কমন্‌ৱেল্থ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহৰ সংস্থা, ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰত্যাপন বোৰ্ড }} [[File:Administrative Block , Cusat.jpg|thumb|প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয় <ref>{{Cite web|url=http://cusat.ac.in|title=Cochin University of Science and Technology-Home Page|website=cusat.ac.in|access-date=25 September 2016}}</ref>|261x261px]] [[File:Cusat.jpg|thumb|কোচি চৌহদৰ (CUSAT) মূল প্ৰৱেশদ্বাৰ|259x259px]] '''কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়''' {{en| Cochin University of Science and Technology}} চমুকৈ '''CUSAT''' [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ [[কোচি]]ত অৱস্থিত এখন ৰাজ্য চৰকাৰৰ অধীনস্থ স্বায়ত্তশাসিত বিশ্ববিদ্যালয়। ইয়াক ১৯৭১ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ তিনিখন চৌহদ আছে। ইয়াৰে দুখন কোচিত ([[কালামাছেৰী]] আৰু [[এৰ্নাকুলাম]]) আৰু এখন কোচিৰপৰা প্ৰায় ৬৬ কিলোমিটাৰ দূৰত্বৰ [[আলাপুঝা]]ৰ কুত্তানাদত অৱস্থিত। [[কেৰালা বিধানসভা]]ৰ এক আইনৰ জৰিয়তে ১৯৭১ চনত এই বিশ্ববিদ্যালয়খন 'কোচিন বিশ্ববিদ্যালয়' হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ৰাজ্যখনত স্নাতকোত্তৰ শিক্ষাৰ বাবে চলোৱা এক আন্দোলনৰ ফলস্বৰূপে এই বিশ্ববিদ্যালয়খন গঠন হৈছিল। ১৯৮৬ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ইয়াক 'কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়' (CUSAT) নামকৰণ কৰা হয়। ইয়াৰ লক্ষ্য হ'ল [[ব্যাৱহাৰিক বিজ্ঞান]], প্ৰযুক্তি, উদ্যোগ, বাণিজ্য, ব্যৱস্থাপনা আৰু [[সমাজ বিজ্ঞান]]ৰ ক্ষেত্ৰত স্নাতক, স্নাতকোত্তৰ অধ্যয়ন আৰু উন্নত গৱেষণাৰ প্ৰসাৰ কৰা।<ref name="official">{{cite web|url=http://cusat.ac.in/|title=Cusat -overall|access-date=2008-06-23|archive-date=21 December 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081221031546/http://cusat.ac.in|url-status=dead|archivedate=2000-08-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20000815230700/http://www.cusat.ac.in/|deadurl=yes}}</ref> স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ দুয়োটা পাঠ্যক্ৰমতে নামভৰ্তি 'কমন এডমিছন টেষ্ট' (CAT) ৰ ওপৰত আধাৰিত। কিছুমান স্নাতকোত্তৰ পাঠ্যক্ৰমৰ বাবে 'ডিপাৰ্টমেণ্টেল এডমিছন টেষ্ট' (DAT) অনুষ্ঠিত কৰা হয়। ২০১৯ চনৰ তথ্য অনুসৰি, বিশ্ববিদ্যালয়খনত ২৯টা অধ্যয়ন আৰু গৱেষণা বিভাগ আছে। এই বিভাগসমূহে অভিযান্ত্ৰিকী, [[বিজ্ঞান]], [[প্ৰযুক্তি]], [[মানৱীয় বিজ্ঞান]], [[আইন]] আৰু [[ব্যৱস্থাপনা]]ৰ বহুতো শাখাত স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। বিশ্বৰ কেইবাখনো শিক্ষানুষ্ঠানৰ সৈতে বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ শৈক্ষিক সংযোগ আৰু বিনিময় কাৰ্যসূচী আছে।<ref>{{Cite news |date=2023-10-20 |title=Cusat to collaborate with global varsities for research and exchange programmes |url=https://thehindu.com |access-date=2025-04-26 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ২০১৮ চনত কোচিৰ জলাশয়ৰপৰা সংগ্ৰহ কৰা এটা নতুন এম্ফিপড্ প্ৰজাতিক বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ নামেৰে ''Victoriopisa cusatensis'' নামকৰণ কৰা হৈছিল।<ref name="auto">{{Cite web|url=http://marinespecies.org|title=WoRMS - World Register of Marine Species - Victoriopisa cusatensis Ph. Joseph, Abhishek Sharma, P.R. Jayachandran, 2018|website=marinespecies.org|language=en|access-date=2018-07-25}}</ref> বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ আদৰ্শ বাক্যটো হ'ল ''তেজস্বী নাৱধীতমস্তু''। এই বাক্যশাৰী [[বেদ]]ৰপৰা লোৱা হৈছে। ইয়াৰ অৰ্থ হ'ল "অৰ্জিত জ্ঞানে আমাক— শিক্ষক আৰু শিক্ষাৰ্থী দুয়োকে— মহিমান্বিত কৰক আৰু এই জ্ঞান সমগ্ৰ বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডত বিয়পি পৰক।" <ref name="Motto">{{cite news |url=https://cusat.ac.in| title=Vision and Mission | access-date=7 September 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://cusat.ac.in|title=The University: About CUSAT|access-date=26 September 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090619092942/https://cusat.ac.in|archive-date=19 June 2009|url-status=dead}}</ref>[[File:STUDENTS AMENITIES CENTRE FROM OUTSIDE.jpg|thumb|right|ছাত্ৰ সুবিধা কেন্দ্ৰ|259x259px]] == চৌহদসমূহ == বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ তিনিখন চৌহদ আছে। ইয়াৰে দুখন [[কোচি]]ত অৱস্থিত। আনখন [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ [[আলাপুঝা]] জিলাৰ কুত্তানাদৰ পুলিনকুন্নুত অৱস্থিত। এইখন কোচিৰপৰা প্ৰায় ৬৫ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে অৱস্থিত।<ref name=":0">{{Cite web |title=Campus Life |url=https://cusat.ac.in/campus-life |access-date=2025-04-26 |website=Cochin University of Science and Technology}}</ref> === মূল (ত্ৰিক্কাকৰা) চৌহদ === [[File:Guest House CUSAT.jpg|thumb|right|কালামাছেৰীৰ অতিথিশালা]] [[File:SEMINAR HALL OF UNIVERSITY.jpg|thumb|right|ছেমিনাৰ হল]] [[File:Students amenities centre from inside.jpg|thumb|right|ছাত্ৰ সুবিধা কেন্দ্ৰৰ ভিতৰৰ দৃশ্য। ]] মূল চৌহদখন দক্ষিণ [[কালামাছেৰী]]ৰ ৪৭ নম্বৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰপৰা ১.৫ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। এই ১৮০ একৰৰ চৌহদটোত স্কুল অব ইঞ্জিনিয়াৰিং (SOE চৌহদ), কুঞ্জলী মৰাক্কাৰ স্কুল অব মেৰিন ইঞ্জিনিয়াৰিং, স্কুল অব মেনেজমেণ্ট ষ্টাডিজ, বিভিন্ন বিজ্ঞান বিভাগ আৰু স্কুল অব লিগেল ষ্টাডিজ অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। === লেকচাইড চৌহদ === লেকচাইড চৌহদখন মূল চৌহদৰপৰা প্ৰায় ১২ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। এইখন কোচিন চহৰৰ ফাইন আৰ্টছ এভিনিউত নদীৰ মোহনাত অৱস্থিত। ইয়াত স্কুল অব মেৰিন চায়েঞ্চেছ, স্কুল অব ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল ফিচাৰিজ, শাৰীৰিক সাগৰ বিজ্ঞান বিভাগ, বায়ুমণ্ডলীয় বিজ্ঞান বিভাগ, ৰাসায়নিক সাগৰ বিজ্ঞান বিভাগ, সামুদ্ৰিক জীৱবিজ্ঞান, অণুজীৱবিজ্ঞান আৰু জৈৱ ৰসায়ন বিভাগ আৰু সামুদ্ৰিক ভূতত্ত্ব আৰু ভূ-পদাৰ্থ বিজ্ঞান বিভাগ আছে। স্কুল অব মেৰিন চায়েঞ্চেছৰ পুথিভঁৰালখন এছিয়াৰ অন্যতম বৃহৎ সামুদ্ৰিক বিজ্ঞান পুথিভঁৰাল। উপকূলীয় পানীৰ অধ্যয়নৰ বাবে এই বিদ্যালয়খনৰ এখন গৱেষণা জাহাজো আছে। ইয়াৰ উপৰি ভাৰতৰ ভিতৰৰ আৰু বাহিৰৰ অন্যান্য বিশ্ববিদ্যালয় তথা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ সৈতে ইয়াৰ শৈক্ষিক আদান-প্ৰদান আছে।<ref>{{Cite web|url=http://www.newsexperts.in/marine-science-niigata-university-co-operate-cusat/|title=Marine Science: Niigata University to Co-operate with Cusat|date=2 December 2017|website=News Experts|language=en-US|access-date=2019-02-21}}</ref> === পুলিনকুন্নু চৌহদ === আলাপুঝা জিলাৰ কুত্তানাদত অৱস্থিত পুলিনকুন্নু চৌহদখন মূল চৌহদৰপৰা ৬৫ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। এইখন কোচিন ইউনিভাৰ্চিটি কলেজ অব ইঞ্জিনিয়াৰিং, কুত্তানাদ (CUCEK) ৰ গৃহভূমি।<ref name=":0" /> == অনুষদসমূহ == CUSAT নটা অনুষদত বিভক্ত:<ref>{{Cite web |title=Cochin University of Science and Technology |url=https://cusat.ac.in |archive-url=https://web.archive.org/web/20250317193526/https://cusat.ac.in |archive-date=2025-03-17 |access-date=2025-04-26 |website=cusat.ac.in |language=en}}</ref> [[File:Sign Board In University showing different trades.jpg|thumb|right|বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ বিভিন্ন বিভাগসমূহ দৰ্শাই থকা এখন নিৰ্দেশক বোৰ্ড। ]] * [[বিজ্ঞান]] * [[প্ৰযুক্তি]] * [[অভিযান্ত্ৰিকী]] * [[পৰিৱেশ অধ্যয়ন]] * [[মানৱীয় বিজ্ঞান]] * [[আইন]] * [[সামুদ্ৰিক বিজ্ঞান]] * [[চিকিৎসা বিজ্ঞান]] আৰু প্ৰযুক্তি * [[সমাজ বিজ্ঞান]] === বিজ্ঞান অনুষদ === ==== পদাৰ্থ বিজ্ঞান বিভাগ ==== কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পদাৰ্থ বিজ্ঞান বিভাগটো ১৯৬৩ চনত কেৰালা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এৰ্নাকুলাম কেন্দ্ৰৰ পদাৰ্থ বিজ্ঞান বিভাগ হিচাপে অধ্যাপক কে. ভেংকটেশ্বৰলুৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। বৰ্তমান ই এক উৎকৃষ্টতাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। পৰীক্ষামূলক আৰু তত্ত্বীয় পদাৰ্থ বিজ্ঞান দুয়োটা ক্ষেত্ৰতে শিক্ষাদান আৰু গৱেষণালৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে ই ভাৰতৰ লগতে বিদেশতো সুপৰিচিত। ইয়াৰ গৱেষণাৰ মূল ক্ষেত্ৰসমূহৰ ভিতৰত নেনোবিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি, অপ্টোইলেক্ট্ৰনিক্স সঁজুলি, [[কুৱাণ্টাম কম্পিউটিং]], অৰ্ধপৰিবাহী সঁজুলি, সৌৰ কোষ, হ’ল’গ্ৰাফিক সামগ্ৰী, উচ্চ ঘনত্বৰ সংগ্ৰাহক বেটাৰী, জ্যোতিৰ্জীৱবিজ্ঞান আৰু কুৱাণ্টাম অপ্টিক্স অন্তৰ্ভুক্ত। এই গৱেষণাসমূহক [[বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ]], এআইচিটিই, [[আন্তঃবিশ্ববিদ্যালয় জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান আৰু জ্যোতিঃপদাৰ্থ বিজ্ঞান কেন্দ্ৰ]], [[বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিভাগ]], [[প্ৰতিৰক্ষা গৱেষণা আৰু উন্নয়ন সংগঠন]], চিএছআইআৰ, আইইউএচি, [[পৰমাণু শক্তি বিভাগ]] আৰু [[কেৰালা ৰাজ্যিক বিজ্ঞান, প্ৰযুক্তি আৰু পৰিৱেশ পৰিষদ]] আদি সংস্থাসমূহে পৃষ্ঠপোষকতা কৰে। বিভাগটোত ব্যাপক যান্ত্ৰিক সা-সুবিধা আছে, যিবোৰ নামমাত্ৰ মাচুলৰ বিনিময়ত বাহিৰৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবেও উপলব্ধ কৰা হয়। এই বিভাগটোৱে এম.এছ.চি (পদাৰ্থ বিজ্ঞান), এম.ফিল. (পদাৰ্থ বিজ্ঞান) আৰু পিএইচডি ডিগ্ৰীৰ বাবে স্নাতকোত্তৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। পদাৰ্থ বিজ্ঞান বিভাগে আইইউচিএএ সমল কেন্দ্ৰ (CUSAT) আৰু এডুমিথ্ৰা ইণ্টেলেকচুৱেল চাৰ্ভিচেছৰ সহযোগত পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ এক বিজ্ঞান সজাগতা কাৰ্যসূচী<ref>{{cite web|title=Physics - scope and awareness for school students|url=http://in.com/|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104170924/http://in.com|url-status=dead|archive-date=2012-11-04|access-date=2026-08-02|archivedate=2011-07-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110702204455/http://www.in.com/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news|title=Physics: Scope and Awareness|url=http://thehindu.com|newspaper=The Hindu|date=6 February 2010}}</ref> আৰু [[ৰাষ্ট্ৰীয় মহাকাশ অলিম্পিয়াড]]<ref>{{cite news|title=Cusat to host National Space Olympiad|url=http://thehindu.com|newspaper=The Hindu|date=18 January 2014}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://newindianexpress.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20141221113310/http://newindianexpress.com|url-status=dead|archive-date=21 December 2014|title=National Space Olympiad at CUSAT}}</ref><ref>{{cite web|title=National Space Olympiad 2014|url=http://mathrubhumi.com|access-date=30 October 2014|archive-date=30 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141030115654/http://mathrubhumi.com|url-status=dead}}</ref> পৰিচালনা কৰে। === প্ৰযুক্তি অনুষদ === ==== ইলেক্ট্ৰনিক্স বিভাগ ==== ইলেক্ট্ৰনিক্স বিভাগটো ১৯৭৫ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰসমূহৰ ভিতৰত মাইক্ৰ’ৱেভ ইলেক্ট্ৰনিক্স, [[মাইক্ৰ’প্ৰচেছৰ]], পানীৰ তলৰ শব্দবিজ্ঞান, মহাসাগৰীয় ইলেক্ট্ৰনিক্স, [[মাইক্ৰ’ৱেভ]] প্ৰসাৰণ এণ্টেনা, মাইক্ৰ’ৱেভ চিত্ৰ প্ৰক্ৰিয়াকৰণ, আৰ্হি চিনাক্তকৰণ, সংকেত প্ৰক্ৰিয়াকৰণত মাইক্ৰ’প্ৰচেছৰৰ প্ৰয়োগ আৰু প্ৰদৰ্শন সঁজুলি অন্তৰ্ভুক্ত। এই গৱেষণাসমূহক বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিভাগ, [[ইছৰো]], এআইচিটিই, ডিঅ’ই, ডিআৰডিঅ’, এমঅ’ডি আৰু ৰাজ্য চৰকাৰকে ধৰি বিভিন্ন বাহ্যিক সংস্থাই পৃষ্ঠপোষকতা কৰে। বিভাগটোৰ ডেলফ্ট প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয় ([[নেদাৰলেণ্ড]]), প’লাৰিজৱান কৰ্পোৰেচন ([[মালয়েছিয়া]]), কেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয় ([[যুক্তৰাজ্য]]) আৰু সৰে বিশ্ববিদ্যালয় (যুক্তৰাজ্য)ৰ সৈতে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সহযোগিতা আছে।<ref name="DOE CUSAT">{{cite news| url=http://cusat.ac.in/| title=Department of Electronics| access-date=5 January 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20120513215709/http://cusat.ac.in| archive-date=13 May 2012| url-status=dead| archivedate=15 August 2000| archiveurl=https://web.archive.org/web/20000815230700/http://www.cusat.ac.in/| deadurl=yes}}</ref> এই বিভাগটোৱে এম.এছ.চি (ইলেক্ট্ৰনিক্স) আৰু মাইক্ৰ’ৱেভ এণ্ড ৰাডাৰ ইলেক্ট্ৰনিক্স আৰু ডিজিটেল ইলেক্ট্ৰনিক্স বিষয়ত বিশেষীকৰণসহ এম.টেক (ইলেক্ট্ৰনিক্স) আৰু পিএইচডি ডিগ্ৰীৰ বাবে স্নাতকোত্তৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। বিভাগটোৱে দ্বিবৰ্ষীয় কাৰ্যসূচী হিচাপে দুখনকৈ ৰাষ্ট্ৰীয় আলোচনাচক্ৰ অনুষ্ঠিত কৰে: এণ্টেনা আৰু প্ৰসাৰণ সম্পৰ্কীয় ৰাষ্ট্ৰীয় আলোচনাচক্ৰ (APSYM),<ref name="APSYM">{{cite news | url=http://cusat.edu/ | title=APSYM-Antennas and propagation Symposium | access-date=5 January 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111103174648/http://cusat.edu | archive-date=3 November 2011 | url-status=dead | archivedate=5 January 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120105122300/http://cusat.edu/ | deadurl=yes }}</ref> আৰু মহাসাগৰীয় ইলেক্ট্ৰনিক্স সম্পৰ্কীয় আলোচনাচক্ৰ (SYMPOL)।<ref name="SYMPOL">{{cite news | url=http://cusat.ac.in/ | title=SYMPOL – International Symposium on Ocean Electronics | access-date=5 January 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100103093538/http://cusat.ac.in | archive-date=3 January 2010 | url-status=dead | archivedate=15 August 2000 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20000815230700/http://www.cusat.ac.in/ | deadurl=yes }}</ref> ==== ইনষ্ট্ৰুমেণ্টেচন বিভাগ ==== ইনষ্ট্ৰুমেণ্টেচন বিভাগটো ১৯৯৫ চনত ইউনিভাৰ্চিটি চাইন্স ইনষ্ট্ৰুমেণ্টেচন চেণ্টাৰ (USIC) ৰ এক সম্প্ৰসাৰিত ৰূপ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। এই কেন্দ্ৰটোৱে বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিভাগসমূহৰ লগতে বাহ্যিক সংস্থাসমূহক ডিজাইন আৰু ফেব্ৰিকেচন, গ্লাছ ব্লোয়িং আৰু কাঠমিস্ত্ৰীৰ কামকে ধৰি বিভিন্ন ইনষ্ট্ৰুমেণ্টেচন সেৱা আগবঢ়াই আহিছিল। এক শৈক্ষিক বিভাগ হিচাপে এতিয়া ইয়াৰ ইনষ্ট্ৰুমেণ্টেচন আৰু ব্যাৱহাৰিক পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত গৱেষণা কাৰ্যসূচী আছে। ইয়াক বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিভাগ, পৰমাণু শক্তি বিভাগ, বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ, সৰ্বভাৰতীয় প্ৰযুক্তি শিক্ষা পৰিষদ, কেৰালা ৰাজ্যিক বিজ্ঞান, প্ৰযুক্তি আৰু পৰিৱেশ পৰিষদ আৰু দ্য ৱৰ্ল্ড একাডেমী অৱ চায়েঞ্চেছ (TWAS) আদি বাহ্যিক পুঁজি যোগান ধৰা সংস্থাসমূহে পৃষ্ঠপোষকতা কৰে। ইয়াৰ উপৰি ই শিক্ষাদান, গৱেষণা, কেলিব্ৰেচন আৰু ঔদ্যোগিক প্ৰয়োগৰ বাবে পৰীক্ষামূলক ব্যৱস্থাৰ ডিজাইন আৰু ফেব্ৰিকেচনৰ বাবে পৰামৰ্শদাতা সেৱাও আগবঢ়ায়।<ref>{{cite web|url=http://cusat.ac.in/|title=Department Of Instrumentation, CUSAT|access-date=2026-08-02|archivedate=2000-08-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20000815230700/http://www.cusat.ac.in/|deadurl=yes}}</ref> বিভাগটোৱে ইনষ্ট্ৰুমেণ্টেচন টেকন’লজীত চাৰিবছৰীয়া বি.টেক (স্নাতক) পাঠ্যক্ৰম, ইনষ্ট্ৰুমেণ্টেচন টেকন’লজীত দুবছৰীয়া এম.টেক পাঠ্যক্ৰম আৰু ইনষ্ট্ৰুমেণ্টেচনত দুবছৰীয়া এম.এছ.চি পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়।<ref>{{cite web|url=http://cusat.ac.in/|date=4 December 2019|title=Academic programs at Department of Instrumentation|access-date=2 August 2026|archivedate=15 August 2000|archiveurl=https://web.archive.org/web/20000815230700/http://www.cusat.ac.in/|deadurl=yes}}</ref> ইনষ্ট্ৰুমেণ্টেচন বিভাগৰ অধ্যাপক কে এন মধুসূদননক ২০১৯ চনৰ ২৫ এপ্ৰিলত কেৰালাৰ ৰাজ্যপাল পি সদাশিৱমৰদ্বাৰা CUSAT ৰ উপাচাৰ্য (VC) হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://newindianexpress.com|date= 25 April 2019|title=K N Madhusoodhanan appointed Cusat VC}}</ref> ==== বহুযোগী বিজ্ঞান আৰু ৰবৰ প্ৰযুক্তি বিভাগ ==== ১৯৭১ চনত প্ৰতিষ্ঠিত বহুযোগী বিজ্ঞান আৰু ৰবৰ প্ৰযুক্তি বিভাগ (P.S. & R.T.) পলিমাৰ বিজ্ঞান আৰু অভিযান্ত্ৰিকীৰ শিক্ষা আৰু গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত এক অগ্ৰগামী বিভাগ। ভাৰতীয় ৰবৰ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ সহযোগত ১৯৭২ চনত ইয়াৰ বি.টেক পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ হৈছিল। ইয়াক নিউফিক, [[নেদাৰলেণ্ড]]), ভল্কছৱাগেন ফাউণ্ডেচন (জাৰ্মানী), [[মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰ্যালয়]], এআইচিটিই, [[প্ৰতিৰক্ষা গৱেষণা আৰু উন্নয়ন সংগঠন]], [[বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিভাগ]] আৰু [[বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ]] ধৰি বিভিন্ন সংস্থাই পুঁজি যোগান ধৰে। ==== জাহাজ প্ৰযুক্তি বিভাগ ==== জাহাজ প্ৰযুক্তি বিভাগটো ১৯৭৪ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ই ভাৰতত নৌ-স্থাপত্য (নেভেল আৰ্কিটেকচাৰ) শিক্ষাৰ অন্যতম অগ্ৰগামী বিভাগ। ইয়াত ১৯৭৫ চনত নেভেল আৰ্কিটেকচাৰ এণ্ড শ্বিপ বিল্ডিং বিষয়ত বি.টেক পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ হয়। এই নেভেল আৰ্কিটেকচাৰ কাৰ্যসূচীখন জাৰ্মানীৰ ৰষ্টক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সহযোগত চলোৱা হয়। ইয়াৰ স্নাতকসকলৰ জাহাজ নিৰ্মাণ উদ্যোগ, জাহাজ শ্ৰেণীবিভাজন সমাজসমূহ, গৱেষণা আৰু উন্নয়ন সংগঠন আৰু [[ভাৰতীয় নৌসেনা]]ত যথেষ্ট চাহিদা আছে। ভাৰত চৰকাৰৰ জাহাজ মন্ত্ৰ্যালয়ে এম.অ'.টি. প্ৰমাণ-পত্ৰ পৰীক্ষাৰ বাবে এই বি.টেক পাঠ্যক্ৰমক অনুমোদন জনাইছে। ইয়াৰ উপৰি ভাৰতীয় নৌসেনাই এই বিভাগটোক তেওঁলোকৰ বিষয়াসকলৰ উচ্চ শিক্ষাৰ এক কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি দিছে। বিভাগটোৱে ‘ছ’চাইটি অব নেভেল আৰ্কিটেকচাৰ ষ্টুডেণ্টছ’ নামৰ সংগঠনে ‘SHIPSTECHNIC’ নামৰ এখন বাৰ্ষিক কাৰিকৰী আলোচনী প্ৰকাশ কৰে। ==== আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ফটোনিক্স স্কুল ==== আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ফটোনিক্স স্কুল (ISP) ১৯৯৫ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ গৱেষণা কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত বিভিন্ন লেজাৰ ব্যৱস্থা আৰু লেজাৰ উপাদানৰ ডিজাইন আৰু ফেব্ৰিকেচন অন্তৰ্ভুক্ত। লগতে ফটোথাৰ্মেল, ফটোএকোষ্টিক আৰু আনুষংগিক কৌশল ব্যৱহাৰ কৰি বিভিন্ন সামগ্ৰীৰ অ-ৰৈখিক পৰিঘটনাৰ অনুসন্ধান, লেজাৰ-প্ৰেৰিত প্লাজমাৰ সময় আৰু স্থান-নিৰ্ধাৰিত অধ্যয়ন, ফাইবাৰ-অপ্টিক চেন্সৰৰ ডিজাইন আৰু বৈশিষ্ট্য নিৰূপণ, পলিমাৰ ফাইবাৰৰ ফেব্ৰিকেচন আৰু বৈশিষ্ট্য নিৰূপণ, [[ফটোনিক্স]] সামগ্ৰীৰ প্ৰস্তুতি আৰু অনুসন্ধান আৰু ফটোনিক্স তত্ত্বৰ অধ্যয়ন অন্তৰ্ভুক্ত। এই কাৰ্যসূচীবোৰক বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিভাগ, এআইচিটিই আৰু বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ (ভাৰত) আদি পুঁজি যোগান ধৰা সংস্থাই পৃষ্ঠপোষকতা কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://photonics.cusat.ac.in/|title=International School of Photonics CUSAT|website=International School of Photonics|language=en-US|access-date=2016-09-29}}</ref> বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগে ২০০২ চনৰ মাৰ্চ মাহত কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়ক "[[লেজাৰ]] আৰু অপ্টোইলেক্ট্ৰনিক্স বিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত উৎকৃষ্টতাৰ সম্ভাৱনা থকা বিশ্ববিদ্যালয়" হিচাপে চিহ্নিত কৰে। ইয়াৰ বাবে ৫ কোটি টকাৰ অনুদান প্ৰদান কৰা হয়। এই অনুদান ব্যৱহাৰ কৰি ‘চেণ্টাৰ অব এক্সিলেন্স ইন লেজাৰ্ছ এণ্ড অপ্টোইলেক্ট্ৰনিক্স চায়েঞ্চেছ’ (CELOS) প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। এই কেন্দ্ৰটো পিছলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ফটোনিক্স স্কুলৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হয়। এই বিভাগটোৱে এম.টেক (অপ্টো ইলেক্ট্ৰনিক্স এণ্ড লেজাৰ টেকন’লজী) আৰু পিএইচডি ডিগ্ৰীৰ বাবে স্নাতকোত্তৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। ==== কম্পিউটাৰ এপ্লিকেচন বিভাগ ==== কম্পিউটাৰ এপ্লিকেচন বিভাগ (DCA) ১৯৯৪ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ই বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ আৰু ভাৰত চৰকাৰৰ ইলেক্ট্ৰনিক্স আৰু তথ্য প্ৰযুক্তি বিভাগৰ বিত্তীয় সাহায্যৰে কম্পিউটাৰ এপ্লিকেচনৰ স্নাতকোত্তৰ (MCA) পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। ইয়াৰ গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰসমূহৰ ভিতৰত [[তথ্য সুৰক্ষা]], চিমুলেচন আৰু মডেলিং, ক্ৰিপ্টোগ্ৰাফী আৰু ক’ডিং তত্ত্ব, ভাষা কম্পিউটিং, এলগৰিথম, আৰ্হি চিনাক্তকৰণ, ৱেব মাইনিং, গ্ৰাফ তত্ত্বৰ প্ৰয়োগ, চিত্ৰ প্ৰক্ৰিয়াকৰণ, ডাটা মাইনিং, কম্পিউটাৰ নেটৱৰ্ক আৰু [[ছফ্টৱৰ ইঞ্জিনিয়াৰিং]] অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{Cite web|title=Department of Computer Application|url=http://dca.cusat.ac.in}}</ref> বিভাগটোৱে ২০১৬ চনৰপৰা চফ্ট কম্পিউটিং বিষয়ত বিশেষীকৰণসহ কম্পিউটাৰ বিজ্ঞানৰ এম.এছ.চি পাঠ্যক্ৰমো আগবঢ়াই আহিছে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক চফ্ট কম্পিউটিঙৰ তত্ত্বীয় আৰু ব্যাৱহাৰিক দুয়োটা ভেটিৰে প্ৰস্তুত কৰা। এই পাঠ্যক্ৰমত মেচিন লাৰ্নিং, নেচাৰেল লেংগুৱেজ প্ৰচেছিং, এআই, বিগ ডাটা এনালিটিক্স আদি বৰ্তমানৰ প্ৰযুক্তিসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ==== কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান বিভাগ ==== কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান বিভাগে (DCS) ইনফৰ্মেশ্যন চিষ্টেমছৰ শৈক্ষিক কাৰ্যসূচীৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে। ইয়াৰ উপৰি ইয়াত উচ্চ গতিৰ কম্পিউটিং, মানৱ-কম্পিউটাৰ মিথষ্ক্ৰিয়া, [[তথ্য সুৰক্ষা]], নেটৱৰ্কযুক্ত এম্বেডেড চিষ্টেম, প্ৰাকৃতিক ভাষা প্ৰক্ৰিয়াকৰণ (নেচাৰেল লেংগুৱেজ প্ৰচেছিং), [[ছফ্টৱৰ ইঞ্জিনিয়াৰিং]] আৰু অতি বৃহৎ পৰিসৰৰ সংহতি ([[VLSI]]) ৰ ওপৰত গৱেষণাও অন্তৰ্ভুক্ত আছে। এই বিভাগটোৱে বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কম্পিউটাৰ কেন্দ্ৰ আৰু CUSAT ইণ্ট্ৰানেট প্ৰতিষ্ঠা কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। এই বিভাগটোৱে এম.টেক (কম্পিউটাৰ এণ্ড ইনফৰ্মেশ্যন চাইন্স), MTech (Software Engineering) আৰু ডাটা চাইন্স আৰু আৰ্টিফিচিয়েল ইণ্টেলিজেন্স বিষয়ত বিশেষীকৰণসহ এম.টেক (কম্পিউটাৰ চাইন্স), এম.ছ‌ি কম্পিউটাৰ চাইন্স (আৰ্টিফিচিয়েল ইণ্টেলিজেন্স আৰু ডাটা চাইন্স) আৰু পিএইচডি (কম্পিউটাৰ চাইন্স / কম্পিউটাৰ ইঞ্জিনিয়াৰিং বা ইনফৰ্মেশ্যন চাইন্স) ডিগ্ৰীৰ বাবে স্নাতকোত্তৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। ইয়াৰ গৱেষণা পৰীক্ষাগাৰসমূহৰ ভিতৰত আছে: ১. আৰ্টিফিচিয়েল ইণ্টেলিজেন্স এণ্ড কম্পিউটাৰ ভিজন লেবৰেটৰী (AICV) ২. বায়’ইনফৰ্মেটিক্স লেবৰেটৰী (BI) ৩. চাইবাৰ ফিজিকেল চিষ্টেমছ লেবৰেটৰী (CPS) ৪. নেচাৰেল লেংগুৱেজ প্ৰচেছিং লেবৰেটৰী (NLP) ৫. ছফ্টৱৰ ইঞ্জিনিয়াৰিং লেবৰেটৰী (SEL) === অভিযান্ত্ৰিকী অনুষদ === ==== স্কুল অব ইঞ্জিনিয়াৰিং, ত্ৰিক্কাকৰা ==== [[কোচি]] আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা কৰ্মৰত অভিযন্তাসকলৰ বাবে অভিযান্ত্ৰিকীৰ প্ৰধান শাখাসমূহত (অসামৰিক, যান্ত্ৰিক, বৈদ্যুতিক আৰু ৰাসায়নিক অভিযান্ত্ৰিকী) অংশকালীন এম.টেক পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়াবলৈ ১৯৭৯ চনত স্কুল অব ইঞ্জিনিয়াৰিং প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ১৯৯৫ চনত এই বিদ্যালয়খনে অসামৰিক অভিযান্ত্ৰিকী, [[যান্ত্ৰিক অভিযান্ত্ৰিকী]], [[ইলেক্ট্ৰনিক্স আৰু যোগাযোগ অভিযান্ত্ৰিকী]], [[কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান আৰু অভিযান্ত্ৰিকী]] আৰু [[তথ্য প্ৰযুক্তি]] বিষয়ত বি.টেক পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰে। ১৯৯৬ চনত সুৰক্ষা আৰু অগ্নি অভিযান্ত্ৰিকী (ছেফটি এণ্ড ফায়াৰ ইঞ্জিনিয়াৰিং) আৰু ২০০৩ চনত বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক্স অভিযান্ত্ৰিকী যোগ কৰা হয়। ১৯৮১ চনত বিদ্যালয়খনত পিএইচডি কাৰ্যসূচী সংযোজন কৰা হয়। ২০১৯ চনৰ তথ্য অনুসৰি, এই বিদ্যালয়খনে ৫৩ গৰাকী পিএইচডি প্ৰস্তুত কৰি উলিয়াইছে আৰু ২৫০ জনতকৈও অধিক প্ৰাৰ্থীয়ে গৱেষক ছাত্ৰ হিচাপে নাম পঞ্জীয়ন কৰিছে। গৱেষণা কাৰ্যসূচীৰ বাবে বাহ্যিক পুঁজি বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিভাগ, কেন্দ্ৰীয় জল আয়োগ, [[ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংগঠন]], [[সৰ্বভাৰতীয় প্ৰযুক্তি শিক্ষা পৰিষদ]], ভাৰতীয় ক’য়ৰবোৰ্ড আৰু কেৰালা ৰাজ্যিক ক’য়ৰ নিগম আদি সংস্থাই যোগান ধৰে। এই বিদ্যালয়খনে আগবঢ়োৱা বি.টেক পাঠ্যক্ৰমসমূহ টায়াৰ-১ ব্যৱস্থাৰ অধীনত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰত্যাপন বোৰ্ড (NBA) ৰদ্বাৰা স্বীকৃত।<ref>{{Cite web|url=http://www.cusat.ac.in/view_news.php?id=1294|title=Cochin University of Science and Technology-News|website=cusat.ac.in|access-date=2016-09-28|archive-date=12 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812232930/http://www.cusat.ac.in/view_news.php?id=1294|url-status=dead|archivedate=2016-08-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160812232930/http://www.cusat.ac.in/view_news.php?id=1294|deadurl=yes}}</ref> ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰত্যাপন বোৰ্ড (NBA) হ’ল ৱাশ্বিংটন একৰ্ডৰ এক স্থায়ী অংশীদাৰ, যিয়ে বহুকেইখন দেশত অভিযান্ত্ৰিক স্নাতক ডিগ্ৰীৰ মানদণ্ড নিৰ্ধাৰণ কৰে।{{Citation needed|date=May 2021}} '''স্নাতক বি.টেক পাঠ্যক্ৰম''' (বন্ধনীত শিক্ষাৰ্থী গ্ৰহণৰ সংখ্যা দিয়া হৈছে)<ref name=":1">{{Cite web |title=Academic Admission CUSAT |url=https://admissions.cusat.ac.in/?tag=ug_course |archive-url=https://web.archive.org/web/20250406021538/https://admissions.cusat.ac.in/?tag=ug_course |archive-date=2025-04-06 |access-date=2025-04-26 |website=admissions.cusat.ac.in |language=en}}</ref> * অসামৰিক অভিযান্ত্ৰিকী (৯০) * কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান আৰু অভিযান্ত্ৰীকী (৯০) * বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক্স অভিযান্ত্ৰীকী (৬০) * ইলেক্ট্ৰনিক্স আৰু যোগাযোগ অভিযান্ত্ৰীকী (৯০) * তথ্য প্ৰযুক্তি (৯০) * যান্ত্ৰিক অভিযান্ত্ৰীকী (৯০) * সুৰক্ষা আৰু অগ্নি অভিযান্ত্ৰীকী (৬০) [[File:Software engineering block.jpg|thumb|259x259px|ছফ্টৱৰ ইঞ্জিনিয়াৰিং ব্লক]] '''স্নাতকোত্তৰ এম.টেক পাঠ্যক্ৰমসমূহ'''<ref>{{Cite web |title=Academic Admission CUSAT |url=https://admissions.cusat.ac.in/?tag=pgeng_course |archive-url=https://web.archive.org/web/20250401032640/https://admissions.cusat.ac.in/?tag=pgeng_course |archive-date=2025-04-01 |access-date=2025-04-26 |website=admissions.cusat.ac.in |language=en}}</ref> '''পূৰ্ণকালীন''' * তথ্য প্ৰযুক্তি (ছফ্টৱেৰ চিষ্টেমছ) (১৮) * কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান আৰু অভিযান্ত্ৰিকী (নেটৱৰ্কিং চিষ্টেমছ) (১৮) * অসামৰিক অভিযান্ত্ৰিকী (ভূ-কাৰিকৰী অভিযান্ত্ৰিকী) (১৮) * যান্ত্ৰিক অভিযান্ত্ৰিকী (তাপীয় অভিযান্ত্ৰিকী) (১৮) * ইলেক্ট্ৰনিক্স আৰু kama যোগাযোগ অভিযান্ত্ৰিকী (বেতাঁৰ প্ৰযুক্তি) (১৮) '''অংশকালীন''' * অসামৰিক অভিযান্ত্ৰিকী (১৮) * যান্ত্ৰিক অভিযান্ত্ৰিকী (১৮) * ৰাসায়নিক অভিযান্ত্ৰিকী (১৮) * বৈদ্যুতিক অভিযান্ত্ৰিকী (১৮) ওপৰত উল্লেখ কৰা সকলোবোৰ ক্ষেত্ৰতে '''পিএইচডি কাৰ্যসূচী''' উপলব্ধ আছে। ==== কুঞ্জলী মৰাক্কাৰ স্কুল অব মেৰিন ইঞ্জিনিয়াৰিং ==== [[Kunjali Marakkar School of Marine Engineering|কুঞ্জলী মৰাক্কাৰ স্কুল অব মেৰিন ইঞ্জিনিয়াৰিং]] প্ৰতিষ্ঠানে মেৰিন ইঞ্জিনিয়াৰিং বিষয়ত বি.টেক পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। এইখন এখন পূৰ্ণকালীন বাধ্যতামূলক আৱাসিক কাৰ্যসূচী। শিক্ষাৰ্থীসকলে ক্লাছৰ বাবে মাৰ্চেণ্ট নেভি কেডেটৰ পোছাক পিন্ধিব লাগে। কেডেটসকলৰ বাবে শাৰীৰিক প্ৰশিক্ষণ বাধ্যতামূলক।{{citation needed|date=November 2017}} মেৰিন ইঞ্জিনিয়াৰিং বি.টেক পাঠ্যক্ৰমৰ বাবে বছৰি আসনৰ সংখ্যা হ'ল ৮০ খন। ২০১৪ চনত মেৰিন ইঞ্জিনিয়াৰিং বিষয়ত এখন পূৰ্ণকালীন দুবছৰীয়া এম.টেক কাৰ্যসূচী (৮০ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰী) যোগ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|url=http://kmsme.cusat.ac.in/|title=Kunjali Marakkar School of Marine Engineering|website=kmsme.cusat.ac.in|access-date=2016-09-28}}</ref> এই বিদ্যালয়খনে [[জাহাজ পৰিবহণ সঞ্চালকালয়]]ৰদ্বাৰা পৰিচালিত প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাই থকা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ বাবে ইঞ্জিন ৰুম চিমুলেটৰৰ হ্ৰস্বম্যাদী পাঠ্যক্ৰমৰ সুবিধাও প্ৰদান কৰে। ==== কোচিন ইউনিভাৰ্চিটি কলেজ অব ইঞ্জিনিয়াৰিং, কুত্তানাদ ==== কোচিন ইউনিভাৰ্চিটি কলেজ অব ইঞ্জিনিয়াৰিং, কুত্তানাদ ১৯৯৯ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ই কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মালিকানাধীন। এইখন ত্ৰিক্কাকৰাৰ মূল চৌহদৰপৰা প্ৰায় ৭৫ কিলোমিটাৰ দূৰত [[কুত্তানাদ]]ৰ [[পুলিনকুন্নু]]ত এক ৪২ একৰৰ চৌহদত অৱস্থিত। এইখন এৰ্নাকুলাম জিলাৰ বাহিৰত থকা CUSAT ৰ একমাত্ৰ চৌহদ। ইয়াত আগবঢ়োৱা বি.টেক পাঠ্যক্ৰমসমূহ হ'ল:<ref name=":1"/> * [[কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান]] আৰু অভিযান্ত্ৰিকী * বৈদ্যুতিক আৰু [[ইলেক্ট্ৰনিক ইঞ্জিনিয়াৰিং | ইলেক্ট্ৰনিক্স অভিযান্ত্ৰিকী]] * ইলেক্ট্ৰনিক্স আৰু যোগাযোগ অভিযান্ত্ৰিকী * [[তথ্য প্ৰযুক্তি]] * [[যান্ত্ৰিক অভিযান্ত্ৰিকী]] * অসামৰিক অভিযান্ত্ৰিকী * কম্পিউটাৰ এপ্লিকেচন === পৰিৱেশ অধ্যয়ন অনুষদ === ==== পৰিৱেশ অধ্যয়ন স্কুল ==== পৰিৱেশ সুৰক্ষা আৰু বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে উৎসৰ্গিত এক উচ্চ শিক্ষাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে ১৯৮৩ চনত ‘স্কুল অব এনভাইৰনমেণ্টেল ষ্টাডিজ’ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। এই বিদ্যালয়খনক বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিভাগ আৰু বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগৰ অনুদানৰদ্বাৰা পুঁজি যোগান ধৰা হয়।{{Citation needed|date=May 2021}} পৰিৱেশ অধ্যয়ন স্কুলৰ সৈতে সংলগ্ন ‘নেচনেল চেণ্টাৰ ফৰ একুৱাটিক এনিমেল হেল্থ’ (NCAAH) এ এখন দুবছৰীয়া এম.টেক কাৰ্যসূচী পৰিচালনা কৰে। ইয়াক জৈৱ প্ৰযুক্তিবিদ্যাত মানৱ সম্পদ উন্নয়নৰ নেটৱৰ্ক কাৰ্যসূচীৰ অধীনত ভাৰত চৰকাৰৰ জৈৱ প্ৰযুক্তি বিভাগে পৃষ্ঠপোষকতা কৰে। পৰিৱেশ প্ৰযুক্তিত এম.এছ.চি পাঠ্যক্ৰম দুটা শাখাত আগবঢ়োৱা হয়: * শাখা ১: [[পৰিৱেশ অভিযান্ত্ৰিকী]] * শাখা ২: [[পৰিৱেশ জৈৱ প্ৰযুক্তিবিদ্যা]] ডক্টৰেট কাৰ্যসূচীসমূহ তলত উল্লেখ কৰা ক্ষেত্ৰসমূহত আগবঢ়োৱা হয়: পৰিৱেশ জীৱবিজ্ঞান, পৰিৱেশ ৰসায়ন বিজ্ঞান, পৰিৱেশ ফটোক্যটালাইছিছ আৰু চন’ফটোক্যটালাইছিছ, পৰিৱেশ অণুজীৱবিজ্ঞান, পৰিৱেশ ব্যৱস্থাপনা, পৰিৱেশ বিষবিজ্ঞান, পৰিৱেশ জৈৱ প্ৰযুক্তিবিদ্যা, পৰিৱেশ অভিযান্ত্ৰিকী আৰু দূৰ সংৱেদন। বিদ্যালয়খনে বিশ্ববিদ্যালয় আৰু মহাবিদ্যালয়ৰ শিক্ষকসকলৰ বাবে ইউজিচিৰ পৃষ্ঠপোষকতাত ৰিফ্ৰেচাৰ পাঠ্যক্ৰম পৰিচালনা কৰে। লগতে জলবায়ু সহনশীলতা, পৰিৱেশ সমীক্ষা, প্ৰদূষণ নিৰীক্ষণ, পানীৰ গুণাগুণ ব্যৱস্থাপনা, পানীৰ শোধন, একুৱাকলচাৰ ব্যৱস্থাৰ ৰোগ নিৰ্ণয় আৰু ব্যৱস্থাপনা, আৰু পৰিৱেশ প্ৰভাৱ মূল্যাংকনৰ বাবে পৰামৰ্শদাতা সেৱা আগবঢ়ায়। এই বিদ্যালয়খনে কোচি চহৰৰ [[কোচি মেট্ৰ’ | মেট্ৰ’ ৰেল প্ৰকল্প]]ৰ পৰিৱেশ প্ৰভাৱ মূল্যাংকন প্ৰক্ৰিয়াত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। === মানৱীয় বিজ্ঞান অনুষদ === ==== হিন্দী বিভাগ ==== ১৯৬৩ চনত প্ৰতিষ্ঠিত হিন্দী বিভাগটো বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ আটাইতকৈ পুৰণি বিভাগসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। ই প্ৰথমতে কেৰালা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অংশ আছিল কিন্তু ১৯৭১ চনত কোচিন বিশ্ববিদ্যালয়লৈ স্থানান্তৰিত হয়। ইউজিচিৰদ্বাৰা সমৰ্থিত হিন্দী বিষয়ত ‘ডিপাৰ্টমেণ্ট ৰিচাৰ্চ চাপৰ্ট’ (DRS) আৰু ‘ডিপাৰ্টমেণ্ট স্পেচিয়েল এচিষ্টেঞ্চ’ (DSA) কাৰ্যসূচী থকা দক্ষিণ ভাৰতৰ ই একমাত্ৰ বিভাগ।{{Citation needed|date=May 2021}} [[File:DEPARTMENT OF HINDI.jpg|thumb|right|হিন্দী বিভাগ]] বিভাগটোৰ গৱেষণাত প্ৰাচীন আৰু আধুনিক কবিতা, কল্পকাহিনী, নাটক আৰু থিয়েটাৰ অধ্যয়ন, সমালোচনা, ব্যাকৰণ, ভাষাবিজ্ঞান, ভাষা আৰু সাহিত্যৰ তুলনামূলক অধ্যয়ন, লোক-সাহিত্য, অনুবাদ আৰু কম্পিউটাৰ ভিত্তিক ভাষা শিক্ষাদান আদি ক্ষেত্ৰসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে।{{Citation needed|date=May 2021}} অধ্যয়ন আৰু গৱেষণাৰ কাৰ্যসূচীসমূহ: * এম.এ. হিন্দী ভাষা আৰু সাহিত্য * এম.ফিল. অনুবাদমূলক আৰু কাৰ্যবাহী হিন্দীত পি.জি. ডিপ্লমা * পিএইচডি * হিন্দীত কম্পিউটাৰ ভিত্তিক প্ৰশিক্ষণ আৰু শিক্ষাদানৰ হ্ৰস্বম্যাদী পাঠ্যক্ৰম ==== ইংৰাজী আৰু বিদেশী ভাষা বিভাগ ==== ইংৰাজী আৰু বিদেশী ভাষা বিভাগটো প্ৰথমতে ১৯৭৬ চনত বিদেশী ভাষা বিভাগ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। বিভাগটোৰ মূল গুৰুত্ব হ’ল ইংৰাজী, [[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]], [[জাৰ্মান ভাষা|জাৰ্মান]], [[ইটালীয় ভাষা|ইটালীয়]], [[জাপানী ভাষা|জাপানী]] আৰু [[ৰাছিয়ান ভাষা|ৰাছিয়ান]]কে ধৰি বিভিন্ন ভাষাৰ শিক্ষাদান। ২০১২ চনত [[ইংৰাজী ভাষা]] শিক্ষাদানৰ বিশেষ গুৰুত্বক সূচিত কৰিবলৈ বিভাগটোক ইংৰাজী আৰু বিদেশী ভাষা বিভাগ বুলি নামকৰণ কৰা হয়।{{Citation needed|date=May 2021}} === আইন অনুষদ === ==== আইনী অধ্যয়ন স্কুল ==== ‘স্কুল অব লিগেল ষ্টাডিজ’ প্ৰথমতে ১৯৬২ চনত কেৰালা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ স্নাতকোত্তৰ আইন বিভাগ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। এই বিভাগৰ প্ৰথম সভাপতি আছিল প্ৰয়াত ড° এ.টি. মাৰ্কোচ। তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় খ্যাতিসম্পন্ন এজন আইনবিদ আছিল, যি [[ভাৰতীয় আইন প্ৰতিষ্ঠান]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সঞ্চালক আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰশাসনিক ন্যায়াধিকৰণৰ উপ-ন্যায়াধীশ আছিল। বিদ্যালয়খনে [[মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰ্যালয়]]ৰ (MHRD) সহায়ত বিৰল কিতাপ আৰু আলোচনীৰে সমৃদ্ধ এক [[বৌদ্ধিক সম্পত্তিৰ অধিকাৰ]] ভঁৰাল ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰে। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এটা অংগ সংস্থা বিশ্ব বৌদ্ধিক সম্পত্তি সংগঠনে (WIPO) ইয়াৰ প্ৰধান প্ৰকাশনসমূহ এই ভঁৰাললৈ দান কৰিছে। মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰ্যালয়ে বৌদ্ধিক সম্পত্তি অধ্যয়নৰ বাবে এটা আসন মঞ্জুৰ কৰিছে। মানৱ অধিকাৰৰ ওপৰত আন্তঃশাখা গৱেষণাক উদগনি দিবলৈ বিদ্যালয়খনত প্ৰয়াত ন্যায়াধীশ ভি. আৰ. কৃষ্ণ আয়াৰৰ নামত এটা মানৱ অধিকাৰ আসন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে। বিদ্যালয়খনে ৩বছৰীয়া আইনৰ স্নাতক পাঠ্যক্ৰম, ৫বছৰীয়া বি.বি.এ. এলএল.বি. (অনাৰ্ছ) পাঠ্যক্ৰম, আৰু বি.কম. এলএল.বি (অনাৰ্ছ) পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়।<ref name=":1"/> === বৌদ্ধিক সম্পত্তিৰ অধিকাৰ অধ্যয়নৰ আন্তঃবিশ্ববিদ্যালয় কেন্দ্ৰ === ২০০৩ চনত কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আইনী অধ্যয়ন স্কুলত প্ৰতিষ্ঠা কৰা বৌদ্ধিক সম্পত্তিৰ অধিকাৰ (IPR) অধ্যয়ন কেন্দ্ৰটোক ২০০৯ চনত এটা আন্তঃবিশ্ববিদ্যালয় কেন্দ্ৰলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হয়। ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল বৌদ্ধিক সম্পত্তিৰ অধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত বহুমুখী শিক্ষাদান আৰু গৱেষণাক উদগনি দিয়া। এইটো কেৰালা চৰকাৰৰদ্বাৰা CUSAT ত প্ৰতিষ্ঠা কৰা এক স্বায়ত্তশাসিত কেন্দ্ৰ। কেৰালা আৰু ইয়াৰ বাহিৰৰ বিভিন্ন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষকসকলৰ মাজত পাৰস্পৰিক আদান-প্ৰদানৰ সুবিধাৰ বাবে ইয়াক এক গৱেষণা কেন্দ্ৰ আৰু সমল কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। এই কেন্দ্ৰটো কেৰালা চৰকাৰৰ শিক্ষা বিভাগৰদ্বাৰা পৰিকল্পিত আৰু ৰূপায়িত আন্তঃবিশ্ববিদ্যালয় কেন্দ্ৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।{{Citation needed|date=May 2021}} বৌদ্ধিক সম্পত্তিৰ অধিকাৰ অধ্যয়ন কেন্দ্ৰটো প্ৰথমতে আইন অনুষদৰ ডীন ড° কে.এন. চন্দ্ৰশেখৰন পিল্লাইক সঞ্চালক আৰু ড° এন.এছ. গোপালকৃষ্ণনক সমন্বয়ক হিচাপে লৈ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। এই কেন্দ্ৰটোক ভাৰত চৰকাৰৰ মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰ্যালয়েও সমৰ্থন কৰে, যিয়ে ২০০৩ চনত CUSAT ত বৌদ্ধিক সম্পত্তিৰ অধিকাৰৰ ওপৰত ইতিমধ্যে এখন আসন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে।{{Citation needed|date=May 2021}} আইন, অৰ্থনীতি, ৰাজনীতি বিজ্ঞান, ইতিহাস, বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি আদি বিভিন্ন শাখাৰ গৱেষকসকলক নীতিগত গৱেষণা হাতত ল’বলৈ উদগনি দিবলৈ কেন্দ্ৰটোৱে জলপানীৰ সৈতে বহুমুখী পিএইচডি কাৰ্যসূচী আগবঢ়ায়। ইয়াত বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত কেইবাজনো গৱেষক ছাত্ৰই কাম কৰি আছে। ভঁৰালটোত প্ৰাথমিক গৱেষণা সামগ্ৰীৰ উপলব্ধতাই গৱেষকসকলৰ বাবে বৌদ্ধিক সম্পত্তিৰ অধিকাৰৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত গৱেষণা পত্ৰ প্ৰকাশ কৰাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। এই কেন্দ্ৰটোৱে আইনী অধ্যয়ন স্কুলৰ সহযোগত স্কুলৰ এলএল.এম (LL.M) পাঠ্যক্ৰমৰ বাবে বৌদ্ধিক সম্পত্তিৰ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় পাঠ্যক্ৰমো আগবঢ়ায়।{{citation needed|date=November 2017}} IUCIPRS এখন পৰিচালনা পৰিষদৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়, যাৰ অধ্যক্ষ হ'ল কেৰালা চৰকাৰৰ মাননীয় শিক্ষা আৰু সংস্কৃতি মন্ত্ৰী। কেন্দ্ৰৰ প্ৰশাসনিক আৰু শৈক্ষিক কাৰ্যকলাপ পৰিচালনা কৰিবলৈ CUSAT ৰ উপাচাৰ্যৰ অধ্যক্ষতাত এখন কাৰ্যবাহী সমিতি আৰু এখন অনুষদ সমিতি আছে। ড° এম. ভাষী এই কেন্দ্ৰৰ সঞ্চালক।{{citation needed|date=November 2017}} === আগবঢ়োৱা পাঠ্যক্ৰমসমূহ === ১. এলএলএম (IPR) পিএইচডি সংহত (৫ বছৰীয়া) ২. এলএলএম (IP) পিএইচডি সংহত (৫ বছৰীয়া) ৩. এলএলএম (IPR, ১ বছৰীয়া) ৪. বিবিএ এলএলবি (৫ বছৰীয়া) ৫. বি.কম এলএলবি (৫ বছৰীয়া) === ডিডিইউ কৌশল কেন্দ্ৰ === ইউজিচিয়ে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ মাজত দক্ষতা বিকাশৰ গুৰুত্ব আৰু প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ কৰি ডিডিইউ কৌশল কেন্দ্ৰ (DDUKK) মুকলি কৰিছে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হ’ল সামূহিক মহাবিদ্যালয় আৰু বি.ভক পাঠ্যক্ৰমৰ ধাৰাবাহিকতা অক্ষুণ্ণ ৰাখি বৃত্তিমূলক শিক্ষাক প্ৰসাৰিত কৰা আৰু বৃহৎ পৰিসৰত কৰ্মসংস্থাপনৰ যোগ্য মানৱ সম্পদ সৃষ্টি কৰা। এইখন দেশৰ উচ্চ শিক্ষা খণ্ডত বৃত্তিমূলক শিক্ষাৰ অন্যতম অগ্ৰগামী প্ৰতিষ্ঠান। DDUKK CUSAT ৰ লক্ষ্য হৈছে শ্ৰেণীকোঠা কেন্দ্ৰিক আনুষ্ঠানিক শিক্ষা আৰু প্ৰশিক্ষণৰ সৈতে অংশীদাৰীসকলৰ অভিজ্ঞতাৰ আদান-প্ৰদান আৰু ব্যাৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠানসমূহত ইণ্টাৰ্নশ্বিপৰ সংমিশ্ৰণ ঘটাই মানসম্পন্ন বৃত্তিমূলক শিক্ষা প্ৰদান কৰা।<ref>{{cite news |title=Deen Dayal Kendra to Start Career-oriented Courses |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2015/dec/09/deen-dayal-kendra-to-start-career-oriented-courses-853559.html |access-date=10 September 2021 |work=The New Indian Express |date=December 9, 2015}}</ref><ref>{{cite news |last1=Online |first1=Mathrubhumi Education |title=Courses under DDUKK at CUSAT |url=https://english.mathrubhumi.com/education/news/news-updates/courses-under-ddukk-at-cusat-english-news-1.673796 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210905171424/https://english.mathrubhumi.com/education/news/news-updates/courses-under-ddukk-at-cusat-english-news-1.673796 |url-status=dead |archive-date=5 September 2021 |access-date=10 September 2021 |publisher=Mathrubhumu |date=Nov 16, 2015 }}</ref> ইয়াৰ মূল লক্ষ্য হ’ল একত্ৰিত জ্ঞান অৰ্জন আৰু মানৱীয় দক্ষতা বৃদ্ধিৰ জৰিয়তে কৰ্মসংস্থাপন লাভৰ যোগ্য যুৱক-যুৱতীৰ এক নতুন দল সৃষ্টি কৰা।<ref>{{cite news |title=With eye on job market, Cusat's DDUKK enters into tie-ups with Infopark, Kitco |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/with-eye-on-job-market-cusats-ddukk-enters-into-tieups-with-infopark-kitco/article7956859.ece |access-date=10 September 2021 |work=The Hindu |date=March 24, 2016}}</ref> DDUKK ৰ অধীনত আগবঢ়োৱা পাঠ্যক্ৰমসমূহৰ শিক্ষাদান আৰু প্ৰশিক্ষণ পদ্ধতি সেই অনুসৰিয়েই প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। DDUKK প্ৰথমতে ২০১৫ চনত ড° জাকাৰিয়া কে.এ (অধ্যাপক, স্কুল অব মেনেজমেণ্ট ষ্টাডিজ, CUSAT) ক প্ৰতিষ্ঠাপক সঞ্চালক হিচাপে লৈ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। আগবঢ়োৱা পাঠ্যক্ৰমসমূহ: ১. প্ৰযুক্তি আৰু ব্যৱস্থাপনা পৰামৰ্শদাতাত এম.ভক (M.Voc) ২. ম’বাইল ফোন এপ্লিকেচন ডেভেলপমেণ্টত এম.ভক (M.Voc) ৩. ব্যাৱসায়িক প্ৰক্ৰিয়া আৰু ডাটা এনালিটিক্সত বি.ভক (B.Voc) === সামুদ্ৰিক বিজ্ঞান অনুষদ === ==== ঔদ্যোগিক মীনপালন স্কুল ==== ঔদ্যোগিক মীনপালন বিভাগটো ১৯৭৬ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল আৰু ইয়াৰ শৈক্ষিক তথা বৈজ্ঞানিক সাফল্যৰ স্বীকৃতিস্বৰূপ ১৯৯৫ চনত ইয়াক এখন স্কুললৈ উন্নীত কৰা হয়। ইয়াৰ পাঁচটা বিভাগ আছে: * একুৱাকলচাৰ এণ্ড কেপচাৰ ফিশ্বাৰিজ * ফিশ্বিং টেকন’লজী * ফিশ্ব প্ৰচেছিং টেকন’লজী * ফিশ্বাৰিজ ইক’নমিক্স * ফিশ্বাৰিজ মেনেজমেণ্ট। ==== বায়ুমণ্ডলীয় বিজ্ঞান বিভাগ ==== [[File:ACARR CUSAT.jpg|thumb|326x326px|CUSAT ত অৱস্থিত এডভান্সড চেণ্টাৰ ফৰ এটমছফেৰিক ৰাডাৰ ৰিচাৰ্চ]] বায়ুমণ্ডলীয় বিজ্ঞান বিভাগটো বতৰ বিজ্ঞান/বায়ুমণ্ডলীয় বিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত শিক্ষাদান আৰু গৱেষণাৰ এক উৎকৃষ্টতাৰ কেন্দ্ৰ। এইটো কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ লেকচাইড চৌহদত অৱস্থিত। এই বিভাগটোক [[বৈজ্ঞানিক আৰু ঔদ্যোগিক গৱেষণা পৰিষদ]] (CSIR) ৰদ্বাৰা মৌচুমী সম্পৰ্কীয় পূৰ্বানুমানৰ বাবে মেচ’স্কেল মডেলিং সম্পৰ্কীয় ভাৰত চৰকাৰৰ নিউ মিলেনিয়াম ইণ্ডিয়ান টেকন’লজী লিডাৰশ্বিপ ইনিচিয়েটিভ (NMITLI) ৰ অন্যতম উৎকৃষ্টতাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছিল। ইয়াৰ সৈতে অন্য প্ৰধান কেন্দ্ৰসমূহ যেনে ভাৰতীয় প্ৰযুক্তিবিদ‍্যা প্ৰতিষ্ঠান, দিল্লী; ভাৰতীয় গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বতৰ বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠান, পুনে; [[ভাৰতীয় বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠান | ভাৰতীয় বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠান, বেংগালুৰু]]; [[টাটা মৌলিক গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]]; C-MMACS, বেংগালুৰু আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় এৰ’স্পেচ পৰীক্ষাগাৰ, বেংগালুৰু অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। বিভাগটোৱে এম.এছ.চি (বতৰ বিজ্ঞান) আৰু এম.টেক (বায়ুমণ্ডলীয় বিজ্ঞান) ডিগ্ৰীৰ বাবে স্নাতকোত্তৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। ==== ৰাসায়নিক সাগৰ বিজ্ঞান বিভাগ ==== ৰাসায়নিক সাগৰ বিজ্ঞান বিভাগে জলজ ব্যৱস্থাৰ ৰসায়ন বিজ্ঞানৰ শিক্ষাদান আৰু গৱেষণাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে। সামুদ্ৰিক বিজ্ঞানৰ বিভিন্ন শাখাত গৱেষণাৰ বাবে এইটো এটা মূল বিষয়। ==== সামুদ্ৰিক জীৱবিজ্ঞান, অণুজীৱবিজ্ঞান আৰু জৈৱ ৰসায়ন বিভাগ ==== সামুদ্ৰিক জীৱবিজ্ঞান, অণুজীৱবিজ্ঞান আৰু জৈৱ ৰসায়ন বিভাগটো দেশৰ সামুদ্ৰিক জীৱবিজ্ঞানৰ অন্যতম প্ৰধান শৈক্ষিক কেন্দ্ৰ। এইটো ১৯৩৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল আৰু লগে লগে এটা গৱেষণা কাৰ্যসূচী আৰম্ভ কৰা হৈছিল। এই বিভাগৰপৰা ১০০ জনতকৈও অধিক পিএইচডি ছাত্ৰই স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে। বিভাগটোৱে এম.এছ.চি (সামুদ্ৰিক জীৱবিজ্ঞান) আৰু এম.ফিল (জীৱ বিজ্ঞান) ডিগ্ৰীৰ বাবে স্নাতকোত্তৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। এই বিভাগৰ গৱেষকসকলে বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ নামেৰে এটা নতুন প্ৰজাতিক ''Victoriopisa cusatensis''<ref name="auto"/> নামকৰণ কৰিছে। ==== সামুদ্ৰিক ভূতত্ত্ব আৰু ভূ-পদাৰ্থ বিজ্ঞান বিভাগ ==== সামুদ্ৰিক ভূতত্ত্ব আৰু ভূ-পদাৰ্থ বিজ্ঞান বিভাগটো পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নমূলক বিষয়সমূহত ভূতত্ত্ব আৰু ভূ-পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ গুৰুত্বক স্বীকৃতি দিয়া দেশৰ প্ৰথমসমূহ বিভাগৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল। সামুদ্ৰিক ভূতত্ত্বত স্নাতকোত্তৰ পাঠ্যক্ৰম ১৯৭৬ চনত আৰম্ভ হৈছিল। বিভাগটোৱে এম.এছ.চি (সামুদ্ৰিক ভূ-পদাৰ্থ বিজ্ঞান) ডিগ্ৰীৰ বাবে স্নাতকোত্তৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। ==== ভৌতিক সাগৰ বিজ্ঞান বিভাগ ==== ভৌতিক সাগৰ বিজ্ঞান বিভাগটো কেৰালা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সামুদ্ৰিক জীৱবিজ্ঞান আৰু সাগৰ বিজ্ঞান বিভাগৰ এক সম্প্ৰসাৰিত ৰূপ আছিল। ১৯৬৫ চনত সাগৰ বিজ্ঞান বিষয়ত এটা স্নাতকোত্তৰ পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ হৈছিল, যিটো পিছলৈ কোচিন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভৌতিক সাগৰ বিজ্ঞান আৰু বতৰ বিজ্ঞান বিভাগলৈ (POMD) স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৯৯৬ চনত ভৌতিক সাগৰ বিজ্ঞান বিভাগটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। বিভাগটোৱে এম.এছ.চি. (সাগৰ বিজ্ঞান) আৰু এম.টেক. (মহাসাগৰীয় প্ৰযুক্তি) ডিগ্ৰীৰ বাবে স্নাতকোত্তৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। === চিকিৎসা বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি অনুষদ === ==== জৈৱ প্ৰযুক্তিবিদ্যা বিভাগ ==== ১৯৯১ চনত প্ৰতিষ্ঠিত জৈৱ প্ৰযুক্তিবিদ্যা বিভাগে অণুজীৱবিজ্ঞান, ভাইৰাছ বিজ্ঞান, অণুজীৱ পৰিৱেশ বিজ্ঞান, স্নায়ু জীৱবিজ্ঞান, কোষীয় আৰু আণৱিক জীৱবিজ্ঞান, চিকিৎসা জৈৱ ৰসায়ন, আনুবংশিক অভিযান্ত্ৰিকী, উদ্ভিদ জৈৱ প্ৰযুক্তিবিদ্যা, জৈৱ-বিদ্যুৎ-ৰাসায়নিক ব্যৱস্থা আৰু অণুজীৱ জিনীয় বিজ্ঞানৰ গৱেষণাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে। বিভাগটোৱে এম.এছ.চি. অণুজীৱবিজ্ঞান (২০১৮ চনত আৰম্ভ হোৱা), এম.এছ.চি. (জৈৱ প্ৰযুক্তিবিদ্যা), জৈৱ বিজ্ঞানত সংহত এম.এছ.চি. (২০২১ চনত আৰম্ভ হোৱা) আৰু জৈৱ প্ৰযুক্তিবিদ্যাত পিএইচডি ডিগ্ৰীৰ বাবে স্নাতকোত্তৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। বৰ্তমান অধ্যাপক (ড°) পাৰ্বতী এ.-য়ে বিভাগীয় মুৰব্বী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে। === সমাজ বিজ্ঞান অনুষদ === ==== ব্যাৱহাৰিক অৰ্থনীতি বিভাগ ==== ব্যাৱহাৰিক অৰ্থনীতি বিভাগে প্ৰযুক্তিৰ অৰ্থনীতি, অৰ্থমিতি (ইকোনমেট্ৰিক্স) আৰু ক্ৰিয়া গৱেষণা (অপাৰেচন ৰিচাৰ্চ) ৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে। [[কোচি]] চহৰত এখন উদ্যোগিক অঞ্চল আৰু এটা উপকূলীয় অঞ্চল আছে যিয়ে মীনপালনক সমৰ্থন কৰে। এই অঞ্চলৰ উদ্যোগ আৰু মীনপালনে পৰিৱেশ প্ৰদূষণত যথেষ্ট অৱদান যোগাইছে। গতিকে, বিভাগটোৱে উদ্যোগ আৰু মীন খণ্ডৰ প্ৰযুক্তিগত সমস্যা আৰু পৰিৱেশৰ অৰ্থনীতিৰ ওপৰত বিশেষ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰে। বিভাগটোৱে এম.এ. (ব্যাৱহাৰিক অৰ্থনীতি) ৰ লগতে এম.ফিল. আৰু পিএইচডি কাৰ্যসূচীৰ বাবে স্নাতকোত্তৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। ==== ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন স্কুল ==== ‘স্কুল অব মেনেজমেণ্ট ষ্টাডিজ’ (SMS) বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ আটাইতকৈ পুৰণি শৈক্ষিক গোটসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম আৰু দেশত প্ৰতিষ্ঠা কৰা প্ৰথম পাঁচখন ব্যৱস্থাপনা শিক্ষানুষ্ঠানৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল। ১৯৬৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত কেৰালা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এক অংশ হিচাপে এমিৰেটাছ অধ্যাপক এম. ভি. পাইলীৰ নেতৃত্বত আৰু ‘ফাৰ্টিলাইজাৰ্ছ এণ্ড কেমিকেলছ ট্ৰাভাংকোৰ’ৰ চৌহদত ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ১৯৭১ চনত ই কোচিন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অংশ হৈ পৰে, যিখন পিছলৈ কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয় নামেৰে জনাজাত হয়। এই বিদ্যালয়খনে শৈক্ষিক কাৰ্যকলাপৰ চাৰিটা ক্ষেত্ৰ অনুসৰণ কৰে: শিক্ষাদান, প্ৰশিক্ষণ, গৱেষণা আৰু পৰামৰ্শদাতা সেৱা। SMS-এ তলত উল্লেখ কৰা ডিগ্ৰীসমূহৰ বাবে স্নাতকোত্তৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়: এমবিএ (MBA), এম.ফিল. (বাণিজ্য) আৰু পিএইচডি। == ৰেংকিং== {{Infobox India university ranking | type = University <!----------International----------> | NIRF_U_2024 = 34 | THE_W_2024 = 1201-1500 | THES_A_2024 = 301-350 | NIRF_O_2024 = 51 }} ২০২৪ চনত ''টাইমছ হায়াৰ এডুকেশ্যন ৱৰ্ল্ড ইউনিভাৰ্চিটি ৰেংকিঙছ''-এ CUSAT-ক ১২০১-১৫০০ ৰ বেণ্ডত স্থান দিছিল আৰু এছিয়াত ৩০১-৩৫০ ৰ বেণ্ডত স্থান দিছিল। [[ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠানগত ৰেংকিং ফ্ৰেমৱৰ্ক]] (NIRF)-এ ২০২৪ চনত ভাৰতৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহৰ ভিতৰত ইয়াক ৩৪ তম আৰু সামগ্ৰিকভাৱে ৫১ তম স্থান প্ৰদান কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=2024 NIRF Ranking |url=https://www.nirfindia.org/nirfpdfcdn/2024/pdf/Report/IR2024_Report.pdf}}</ref> == কেন্দ্ৰসমূহ == === সমাজত বিজ্ঞান কেন্দ্ৰ === ১৯৯১ চনত কোচিন ৰিফাইনেৰীজ লিমিটেডৰ আংশিক বিত্তীয় সাহায্যৰে ‘চেণ্টাৰ ফৰ চাইন্স ইন ছ’চাইটি’ (C-SIS) প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। এই কেন্দ্ৰটোৰ উদ্দেশ্য হৈছে বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাক শিশুসকলৰ বাবে অধিক সুলভ কৰি তোলা। কেৰালা চৰকাৰে C-SIS-ক "শাস্ত্ৰপোষণ" (Sastraposini) কাৰ্যসূচীৰ অধীনত উচ্চতৰ মাধ্যমিকৰ বিজ্ঞান শিক্ষকসকলৰ এক প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ হিচাপে অনুমোদন জনাইছে। C-SIS-ৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি উদ্যানখনত [[ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংগঠন]] (ইছৰো) ৰদ্বাৰা দান কৰা এটা স্পেচ পেভিলিয়ন (মহাকাশ মণ্ডপ) আছে। ইয়াত তেওঁলোকৰ মহাকাশ ৰকেট আৰু চন্দ্ৰযান [[চন্দ্ৰযান-১]] ৰ আৰ্হিৰ লগতে [[শ্ৰীহৰিকোটা]]ৰপৰা ৰকেট উৎক্ষেপণৰ ভিডিঅ’ প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে উপগ্ৰহ উৎক্ষেপণ প্ৰক্ৰিয়াত গতিপথ নিৰীক্ষণ আৰু ত্ৰুটি সংশোধনৰ প্ৰদৰ্শন চাব পাৰে। এই উদ্যানখনত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ ভিত্তিক (IEEE) ইনষ্টিটিউট অৱ ইলেক্ট্ৰিকেল এণ্ড ইলেক্ট্ৰনিক্স ইঞ্জিনিয়াৰ্ছৰ এটা ইলেক্ট্ৰনিক্স প্ৰদৰ্শনী ‘ই-চাইণ্টিয়া’ (E–Scientia)-ও অন্তৰ্ভুক্ত আছে।{{citation needed|date=November 2017}} === অত্যাধুনিক পৰীক্ষণ আৰু ইনষ্ট্ৰুমেণ্টেচন কেন্দ্ৰ === ‘চফিষ্টিকেটেড টেষ্ট এণ্ড ইনষ্ট্ৰুমেণ্টেচন চেণ্টাৰ’ (STIC) হ’ল [[কেৰালা ৰাজ্যিক বিজ্ঞান, প্ৰযুক্তি আৰু পৰিৱেশ পৰিষদ]] (KSCSTE) আৰু কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয় (CUSAT) ৰ এক যুটীয়া প্ৰচেষ্টা।<ref>{{Cite web|url=http://www.sticindia.com|title=STIC India|website=sticindia.com|access-date=2016-09-30}}</ref> ইয়াৰ লক্ষ্যসমূহ হ’ল উদ্যোগ, শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান আৰু আৰ এণ্ড ডি প্ৰতিষ্ঠানৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলক বিশ্লেষণাত্মক পৰীক্ষণ, জোখ-মাখ আৰু কেলিব্ৰেচনৰ বাবে উন্নত যান্ত্ৰিক সুবিধা প্ৰদান কৰা; ৰাজ্যখনৰ উদ্যোগসমূহৰ বাবে প্ৰাসংগিক ক্ষেত্ৰত নতুন সঁজুলি বিকশিত কৰা; আৰু উদ্যোগ তথা শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহক এই সঁজুলিসমূহ পৰিচালনাৰ প্ৰশিক্ষণ দিয়া। === ৰাষ্ট্ৰীয় জলজ প্ৰাণী স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰ === ‘নেচনেল চেণ্টাৰ ফৰ একুৱাটিক এনিমেল হেল্থ’ (NCAAH) পূৰ্বতে ‘চেণ্টাৰ ফৰ ফিশ্ব ডিজিজ ডায়াগন’চিছ এণ্ড মেনেজমেণ্ট’ নামেৰে জনাজাত আছিল। এইটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ লেকচাইড চৌহদত অৱস্থিত। জলজ কৃষকসকলক মীনপালনৰ স্বাস্থ্য সুৰক্ষাত সহায় কৰিবলৈ ২০০০ চনত এই কেন্দ্ৰটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াত জীৱাণু বিজ্ঞান, ভাইৰাছ বিজ্ঞান, প্ৰাণী কলা কৰ্ষণ, ৰোগ প্ৰতিৰোধ বিজ্ঞান, জিন’মিক্স, প্ৰ’টিঅ’মিক্স, কিণ্বন আৰু জৈৱ বিশ্লেষণ (বায়’এছে) ৰ গৱেষণা পৰীক্ষাগাৰ আছে।<ref>{{Cite web|url=http://www.ncaah.org/|title=National Centre for Aquatic Animal Health NCAAH Kochi|website=ncaah.org|access-date=2016-09-30}}</ref> এই কেন্দ্ৰটোৱে ভাৰত চৰকাৰৰ জৈৱ প্ৰযুক্তি বিভাগৰদ্বাৰা পৃষ্ঠপোষকতা কৰা সামুদ্ৰিক জৈৱ প্ৰযুক্তিবিদ্যাত এটা এম.টেক পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। === সামাজিক বৰ্জন আৰু অন্তৰ্ভুক্তিমূলক নীতি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ === ‘চেণ্টাৰ ফৰ দি ষ্টাডি অব ছ’চিয়েল এক্সক্লুজন এণ্ড ইনক্লুচিভ পলিচি’ (CSSEIP) ২০০৯ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ই সামাজিক বৰ্জনৰ ওপৰত গৱেষণা চলায়, য’ত বিশেষকৈ ডিজিটেল বৰ্জন, বাসস্থান আৰু মৌলিক সা-সুবিধাৰপৰা বৰ্জন, বৰ্জনৰ আৰ্থ-সাংস্কৃতিক আৰু গাঁথনিগত নিৰ্ধাৰক, স্থানিক বৰ্জন আৰু বৰ্জনৰ জনগাঁথনিগত মাত্ৰাসমূহৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হয়। === মহিলা অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ === মহিলাসকলৰ সবলীকৰণৰ ক্ষমতা বৃদ্ধি কৰাৰ উদ্দেশ্যে বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগৰ বিত্তীয় সাহায্যৰে ২০১০ চনত ‘ৱিমেনছ ষ্টাডিজ চেণ্টাৰ’ (WSC) আৰম্ভ কৰা হৈছিল। তেতিয়াৰেপৰা কেন্দ্ৰটোৱে এই লক্ষ্যসমূহ অৰ্জনৰ বাবে অহোপুৰুষাৰ্থ কৰি আহিছে। কেন্দ্ৰটোৱে কেইবাখনো আলোচনাচক্ৰ আৰু সজাগতামূলক কাৰ্যসূচী পৰিচালনা কৰিছে।<ref>{{cite web |url=http://wsc.cusat.ac.in/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160910225840/http://wsc.cusat.ac.in/ |archive-date=10 September 2016 |title=women's studies centre Cochin University of Science and Technology}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/nuals-invites-applications-for-courses/article32279363.ece|title = NUALS invites applications for courses|newspaper = The Hindu|date = 5 August 2020}}</ref> === বৌদ্ধিক সম্পত্তিৰ অধিকাৰ অধ্যয়নৰ আন্তঃবিশ্ববিদ্যালয় কেন্দ্ৰ === বৌদ্ধিক সম্পত্তিৰ অধিকাৰ অধ্যয়নৰ আন্তঃবিশ্ববিদ্যালয় কেন্দ্ৰ (IUCIPRS) হ’ল কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভিতৰত [[কেৰালা চৰকাৰ]]ৰ উচ্চ শিক্ষা বিভাগৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা এটা স্বায়ত্তশাসিত প্ৰতিষ্ঠান। বৌদ্ধিক সম্পত্তিৰ অধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত বহুমুখী শিক্ষাদান আৰু গৱেষণাক উদগনি দিবলৈ ২০০৩ চনত ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। IUCIPRS-ৰ পৰিচালনা পৰিষদখন ১২ জন সদস্যৰে গঠিত, য’ত কেৰালা চৰকাৰৰ শিক্ষা আৰু সংস্কৃতি মন্ত্ৰী অধ্যক্ষ হিচাপে আৰু CUSAT-ৰ উপাচাৰ্য উপাধ্যক্ষ হিচাপে থাকে।<ref>{{Cite web|url=http://ciprs.cusat.ac.in|title=Inter University Centre for Intellectual Property Rights Studies: An Autonomous Centre at CUSAT|website=ciprs.cusat.ac.in|access-date=2016-09-30}}</ref> === অৰ্থনৈতিক নীতি আৰু বিশ্লেষণৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কেন্দ্ৰ === ১৯৯০ আৰু ২০০০-ৰ দশকত ব্যাৱহাৰিক অৰ্থনীতি বিভাগৰ নেতৃত্বত হোৱা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সহযোগিতাৰ ফলস্বৰূপে ‘ইণ্টাৰনেচনেল চেণ্টাৰ ফৰ ইক’নমিক পলিচি এণ্ড এনালিচিছ’ (ICEPA) গঢ়ি উঠিছিল। অৰ্থনৈতিক বিষয়সমূহৰ বিশ্লেষণ আৰু নীতিগত সিদ্ধান্তৰ বাবে নীতি-নিৰ্দেশনা প্ৰস্তুত কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিবলৈ ২০০৪ চনত ICEPA প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। এই কেন্দ্ৰটোৱে ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বেচৰকাৰী সংগঠনৰ (NGO) লগতে উদ্যোগ আৰু চৰকাৰসমূহৰ সৈতেও সহযোগিতা কৰে।{{citation needed|date=November 2017}} কেন্দ্ৰটোৱে [[বিশ্ব বেংক]], [[ইউৰোপীয় ইউনিয়ন]], ৰয়েল নেদাৰলেণ্ড দূতাবাস, নেদাৰলেণ্ডৰ ডেভেলপমেণ্ট ৰিচাৰ্চ ইনষ্টিটিউট, তিলবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়, ভাৰত চৰকাৰৰ কৃষি আৰু কৃষক কল্যাণ মন্ত্ৰ্যালয় আৰু বৃক্ষৰোপণ মন্ত্ৰ্যালয়, আৰু কেৰালা শ্বিপিং এণ্ড ইনলেণ্ড নেভিগেচন কৰ্পোৰেচন লিমিটেডৰ সৈতে জড়িত বিভিন্ন অধ্যয়ন সম্পন্ন কৰিছে। == ২০২৩ চনৰ টেক ফেষ্টৰ দুৰ্ঘটনা == CUSAT-ৰ হেঁচা-ঠেলাৰ ঘটনাটো ২০২৩ চনৰ ২৫ নৱেম্বৰত কেৰালাৰ কোচিত সংঘটিত হৈছিল। এই শোকাৱহ ঘটনাটো বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ বাৰ্ষিক কাৰিকৰী উৎসৱ 'ধিষ্ণা'ৰ সময়ত হৈছিল। কণ্ঠশিল্পী নিখিতা গান্ধীৰ সংগীতানুষ্ঠান চাবলৈ বহু মানুহে এখন মুকলি প্ৰেক্ষাগৃহত ভিৰ কৰিছিল। সেই সময়ত মানুহৰ মাজত হেঁচা-হেঁচিৰ সৃষ্টি হয়। ইয়াৰ ফলত চাৰিজন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ মৃত্যু হয়। এই দুৰ্ঘটনাত আন ৬৪ জন লোক আহত হয়। এই সংগীতানুষ্ঠানটো ৰিয়েলমি (Realme) ব্ৰেণ্ডৰ সহযোগত আয়োজন কৰা হৈছিল। হঠাৎ অহা বৰষুণৰ বাবে মানুহৰ মাজত হাহাকাৰ লাগে। প্ৰেক্ষাগৃহত কেৱল এটা প্ৰৱেশ আৰু প্ৰস্থানৰ দুৱাৰ আছিল। তাত সঠিক ভিৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ অভাৱ আছিল। কেৱল পাছ আৰু 'ধিষ্ণা' টি-চাৰ্ট থকা লোককহে ভিতৰলৈ যাবলৈ দিয়া হৈছিল। এই সকলোবোৰ কাৰণতে এই ভয়ংকৰ দুৰ্ঘটনাটো ঘটিছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-11-25 |title=Cochin University tech fest turns tragic; four students dead, over 60 injured in stampede |url=https://indiatimes.com |access-date=2024-03-09 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite news |date=2023-11-26 |title=Kerala: Four dead, dozens injured in stampede at Cochin University |url=https://indiatimes.com |access-date=2024-03-09 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ বিশ্ববিদ‍্যালয়]] pry880c6lys5b90zujym64xwb1xr2yt 0 138306 626350 626184 2026-08-11T22:09:31Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 8 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626350 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = আলাপ্পুয়া | native_name = | native_name_lang = ml | other_name = আল্লেপ্পী | settlement_type = উপনগৰ আৰু [[পৌৰসভা]]<ref name="auto">{{Cite web|url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2017-10/localbodies.pdf|title=Grama Panchayaths|website=lsgkerala.gov.in}}</ref> | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 300 | image_style = | perrow = 1/2/2/2 | image1 = Alappuzha Boat Beauty W.jpg{{!}}কেট্টুভাল্লাম | image2 = AC Road SH-11.JPG{{!}}এচি ৰোড এছএইচ-১১ | image3 = Alleppey beach.jpg{{!}}আলাপ্পুয়া নৈপৰীয়া অঞ্চল | image4 = Mullakkal Devi.jpg{{!}}মুল্লাক্কাল দেৱী | image5 = Alappuzha loves Wikimedia IMG 7655.JPG{{!}}নৌকা বিহাৰ কেন্দ্ৰ | image6 = Jain-temple-alleppey.jpg{{!}}আলাপ্পুয়াৰ জৈন মন্দিৰ | image7 = Our Lady of Mount Carmel Cathedral.jpg{{!}}আৱাৰ লেডী অৱ মাউণ্ট কাৰ্মেল কেথেড্ৰেল }} | image_alt = | image_caption = '''ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত ওপৰৰ বাঁওফালৰপৰা''': [[Kettuvallam|আলাপ্পুৱাৰ হাউচবোট]], আলাপ্পুয়া নৈপৰীয়া অঞ্চল, [[ভেম্বনাড হ্ৰদ]], মাউণ্ট কাৰ্মেল কেথেড্ৰেল, জৈন মন্দিৰ, মুল্লাক্কাল মন্দিৰ, ৰাজ্যিক ঘাইপথ ১১ (কেৰালা) | mapframe = yes | mapframe-zoom = 12 | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|9.49|N|76.33|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]] | subdivision_name1 = {{flagicon image|..Kerala Flag(INDIA).png}} [[কেৰালা]] | subdivision_type2 = [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] | subdivision_name2 = [[আলাপ্পুয়া জিলা]] | established_title = | established_date = {{start date and age|17|08|1957}} | founder = | named_for = | governing_body = আলাপ্পুয়া চহৰ | leader_title = পৌৰসভাৰ অধ্যক্ষ | leader_name = মলী জেকব [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 65.57 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 240,991 | population_as_of = 2011 | population_rank = ৬ষ্ঠ | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = <ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 |title=Table - 3 : Population, population in the age group 0-6 and literates by sex - Cities/Towns (in alphabetic order): 2001 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20040225054758/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 |archive-date=2004-02-25 |access-date=7 April 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.citypopulation.de/en/india/kerala/3211__alappuzha/ |title=Cities and Towns in Alappuzha (Kerala, India) - Population Statistics, Charts |website=www.citypopulation.de |access-date=7 April 2024}}</ref> | demographics_type1 = ভাষা | demographics1_title1 = চৰকাৰী | demographics1_info1 = [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]], ইংৰাজী<ref>{{Cite web|url=http://www.lawsofindia.org/pdf/kerala/1969/1969KERALA7.pdf|title=The Kerala Official Language (Legislation) Act, 1969|access-date=3 July 2022|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420030352/http://www.lawsofindia.org/pdf/kerala/1969/1969KERALA7.pdf|url-status=usurped}}</ref> | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|আইএছটি]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ডাক সূচকাংক নম্বৰ|পিন]] | postal_code = 688001 | area_code_type = দূৰভাষ ক’ড | area_code = 0477 | registration_plate = *[[List of RTO districts in India#KL-Kerala|KL]]-04 আলাপ্পুয়া, *KL-29 কায়ামকুলাম *KL-30 চেংগানুৰ *KL-31 মাভেলিক্কাৰা *KL-32 চেৰ্থালা *KL-66 কুত্তানাদ | blank1_name_sec1 = [[লিংগ অনুপাত]] | blank1_info_sec1 = ১০৭৯ [[পুৰুষ|♂]]/[[মহিলা|♀]] | website = {{URL|alappuzha.gov.in}} | footnotes = | official_name = | nickname = '''"পূবৰ ভেনিচ"''' }} [[File:Sun rise view Alleppey backwaters, Kerala 06.jpg|thumb|আলাপ্পুয়াৰ জলাশয়ত সূৰ্যোদয়ৰ দৃশ্য, কেৰালা]] '''আলাপ্পুয়া''' ({{lang-en|Alappuzha}}, {{IPA|ml|aːlɐpːuɻɐ|lang|Alappuzha.ogg}}) বা '''আল্লেপ্পী''' হ’ল [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণৰ ৰাজ্য [[কেৰালা]]ৰ [[লাক্ষাদ্বীপ সাগৰ]]ৰ পাৰত অৱস্থিত এখন পৌৰসভা আৰু চহৰ। এইখন [[আলাপ্পুয়া জিলা]]ৰ প্ৰশাসনিক সদৰ। এই চহৰখন ৰাজ্যৰ ৰাজধানী [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰপৰা প্ৰায় ১৩০ কিলোমিটাৰ উত্তৰে অৱস্থিত। ২০১১ চনৰ ভাৰতীয় লোকপিয়ল অনুসৰি আলাপ্পুৱাৰ জনসংখ্যা ২৪০,৯৯১ জন। ইয়াৰ জনসংখ্যাৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ৩,৬৭৫ জন। আলাপ্পুৱাৰ ইতিহাস [[সংগম সাহিত্য]]ৰ সময়ৰেপৰা পোৱা যায়। খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাতে প্লিমি দ্য এল্ডাৰ (Pliny the Elder)-এ ইয়াক ‘বাৰাকেচ’ (Baraces) বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=History {{!}} District Alappuzha, Government of Kerala {{!}} India |url=https://alappuzha.nic.in/en/history/#:~:text=History%20says%20Alappuzha%20had%20trade,per%20GO(P)%20No |access-date=2024-08-16 |language=en-US}}</ref> পিছলৈ ১৬ শতিকা আৰু ১৭ শতিকাত এই চহৰখন ওলন্দাজ (ডাচ) আৰু পৰ্তুগীজকে ধৰি বিভিন্ন ইউৰোপীয় শক্তিসমূহৰ সৈতে মচলাৰ বাণিজ্য কৰাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্ৰ হৈ পৰিছিল। ৰাজা কেশৱদাসৰ শাসনকালত ইয়াত এটা বন্দৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। লগতে সমগ্ৰ চহৰখনত পৰিবহণৰ বাবে খাল খন্দা হৈছিল। ইয়াৰ ফলত চহৰখনৰ দ্ৰুত উন্নয়ন হৈছিল। ১৮ শতিকাৰ শেষৰফালে এই অঞ্চলটো ব্ৰিটিছ শাসনৰ অধীনলৈ আহে। ইয়াৰ পিছতে বাণিজ্য আৰু সংস্কৃতিৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে ইয়াৰ মৰ্যাদা হ্ৰাস পায়।<ref>{{Cite web |title=History of Alappuzha |url=https://www.alappuzhaonline.in/city-guide/history-of-alappuzha |website=www.alappuzhaonline.in}}</ref> বৰ্তমান সময়ত আলাপ্পুয়া কেৰালাৰ এক প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী। এই চহৰখন ইয়াৰ জলপথ আৰু জলাশয় সমূহৰ বাবে বিখ্যাত। ইয়াক কেৰালাৰ টাৰ্ছিছ ভূমি বুলিও জনা যায়।<ref>{{cite web|title=History {{!}} District Alappuzha, Government of Kerala {{!}} India|url=https://alappuzha.nic.in/history/|access-date=2020-09-08|language=en-US}}</ref> [[ওনাম]] উৎসৱৰ সময়ত অনুষ্ঠিত হোৱা বাৰ্ষিক [[নেহৰু ট্ৰফী নৌকা খেল]]ৰ ই এক প্ৰধান প্ৰৱেশদ্বাৰ।<ref>"Nehru Trophy Boat Race.{{cite web|url=http://nehrutrophy.nic.in/new/home.html |title=The History of NTBR |access-date=2011-06-05 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718024917/http://nehrutrophy.nic.in/new/home.html |archive-date=18 July 2011 |df=dmy }}"</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mapsofindia.com/maps/india/tourist-centers.htm|title=Tourist Places in India, Best Places to Visit in India|website=Maps of India}}</ref> আলাপ্পুয়া ক’য়ৰ (coir - নাৰিকলৰ আঁহ) উৎপাদনৰো এক ডাঙৰ কেন্দ্ৰ। ইয়াত ক’য়ৰ উদ্যোগে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।<ref>"coir industry {{cite web|url=http://coirboard.gov.in/aboutcoir.htm |title= About Coir |access-date=2011-06-05 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110813201137/http://coirboard.gov.in/aboutcoir.htm |archive-date=13 August 2011 |df=dmy }}"</ref> == উৎপত্তি আৰু নামকৰণ == পূৰ্বৰ কোট্টায়ম আৰু কোল্লাম জিলাৰ অংশবিশেষ কাটি আনি ১৯৫৭ চনৰ ১৭ আগষ্টত আলাপ্পুয়া জিলা গঠন কৰা হৈছিল। আৰম্ভণিতে ইয়াৰ অধীনত সাতটা তালুক আছিল। সেইবোৰ হ'ল— চেৰ্থালা, আম্বালাপ্পুৱা, কুত্তানাদ, তিৰুভাল্লা, চেংগানুৰ, কাৰ্তিকাপল্লী আৰু মাভেলিক্কাৰা।<ref>{{cite web|url=http://www.alleppeyonline.com/|title=taluks in Alappuzha 1957|publisher=Alleppeyonline.com|access-date=2021-02-14|archive-date=18 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111118145124/http://www.alleppeyonline.com/|url-status=dead}}</ref> এই জিলাখনৰ উত্তৰে [[কোচি]] আৰু এৰ্নাকুলাম জিলাৰ কানায়ান্নুৰ তালুক অৱস্থিত। পূৰ্ব দিশত কোট্টায়ম জিলাৰ বাইকম, কোট্টায়ম আৰু চাংগানাচেশী তালুক আছে। লগতে পাথানামথিত্তা জিলাৰ তিৰুভাল্লা, কোঝেনচেৰী আৰু আদূৰ তালুক অৱস্থিত। ইয়াৰ দক্ষিণ দিশত কোল্লাম জিলাৰ কুন্নাথুৰ আৰু কৰুণাগাপল্লী তালুক আছে। পশ্চিম দিশত লাক্ষাদ্বীপ সাগৰ অৱস্থিত।<ref>{{cite web|url=http://www.alleppeyonline.com/|title=boundaries|publisher=Alleppeyonline.com|access-date=2021-02-14|archive-date=18 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111118145124/http://www.alleppeyonline.com/|url-status=dead}}</ref> বৰ্তমান আলাপ্পুয়া জিলাখন ছটা তালুকেৰে গঠিত। সেইবোৰ হ'ল— চেৰ্থালা, আম্বালাপ্পুৱা, কুত্তানাদ, কাৰ্তিকাপল্লী, চেংগানুৰ আৰু মাভেলিক্কাৰা।<ref>{{cite web|url=http://www.alleppeyonline.com/|title=taluks in Alappuzha|publisher=Alleppeyonline.com|access-date=2021-02-14|archive-date=18 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111118145124/http://www.alleppeyonline.com/|url-status=dead}}</ref> এই জিলাখনৰ মুঠ মাটি-কালি হ'ল ১৪১৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ।<ref>{{Cite web |title=Alappuzha district profile |url=https://alappuzha.nic.in/en/district-profile/}}</ref> == ইতিহাস == [[File:Stone bridge, Alleppey 1900.jpg|thumb|left|১৯০০ চনত শিলৰ দলং]] [[File:Alleppey canal.jpg|200px|thumb|বাণিজ্যিক খালৰ খোজকঢ়া পথ]] কেৰালাৰ ধানৰ ভঁৰাল বুলি জনাজাত কুত্তানাদ ইয়াৰ ধাননি পথাৰ, সৰু জুৰি আৰু সেউজীয়া নাৰিকল গছেৰে আবৃত খালসমূহৰ বাবে [[সংগম যুগ]]ৰ প্ৰাৰম্ভিক কালৰেপৰাই জনাজাত আছিল।<ref name="alappuzha">{{cite web|url=https://www.alappuzha.com/pages/kuttanad|title=Kuttanad|website=www.alappuzha.com}}</ref> ‘উন্নুনীলি সন্দেশম’ৰ দৰে সাহিত্যিক কৰ্মই এই জিলাৰ প্ৰাচীন কালৰ কিছু আভাস দিয়ে। ইয়াৰ উপৰি শিলৰ লিপি, মন্দিৰ আৰু গীৰ্জাত পোৱা ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন আৰু পাহাৰ কাটি নিৰ্মাণ কৰা গুহাসমূহৰ দৰে পুৰাতাত্ত্বিক সমলে আলাপ্পুয়া জিলাৰ ঐতিহাসিক গুৰুত্বক প্ৰমাণ কৰে। খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰেপৰাই এই জিলাত খ্ৰীষ্টধৰ্মৰ ভেটি গঢ়ি উঠিছিল। কক্কাংগলামত অৱস্থিত গীৰ্জাখন আছিল যীচু খ্ৰীষ্টৰ বাৰজন শিষ্যৰ অন্যতম চেইণ্ট থমাছৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত সাতখন গীৰ্জাৰ এখন।<ref name="Goswami">{{Cite news |last=Goswami |first=Arunansh B. |title=Saint Thomas the Apostle to Us Indians |url=https://timesofindia.indiatimes.com/blogs/weltanschauung/saint-thomas-the-apostle-to-us-indians/ |access-date=2025-02-27 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> সাধাৰণতে বিশ্বাস কৰা হয় যে তেওঁ ৫২ খ্ৰীষ্টাব্দত মুজিৰিছ বন্দৰৰ মালিয়ানকাৰাত (বৰ্তমান ক্ৰংগানুৰ বা কোডুংগালুৰ) অৱতৰণ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছতে তেওঁ [[দক্ষিণ ভাৰত]]ত খ্ৰীষ্টধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰিছিল।<ref name="Goswami"/> খ্ৰীষ্টীয় ৯ম ৰপৰা ১২ শতিকাৰ সময়ছোৱাত দ্বিতীয় চেৰা সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত এই জিলা ধৰ্ম আৰু সংস্কৃতিৰ ক্ষেত্ৰত বিকশিত হৈছিল। চেংগানুৰৰ এজন পণ্ডিত শক্তীভদ্ৰনে লিখা সংস্কৃত নাটক ‘আশ্চৰ্য চূড়ামণি’য়ে আমাক বহু প্ৰাসংগিক তথ্য জানিবলৈ দিয়ে। ইয়াৰ উপৰি আলাপ্পুয়া জিলাৰ মুহম্মাৰ ওচৰৰ মুক্কাল বট্টমত অৱস্থিত ভগৱান আয়্যাপ্পাৰ মন্দিৰটোক চিৰাপ্পনচিৰা বুলি কোৱা হয়। এইটো সেই কলাই আছিল য’ৰপৰা ভগৱান অয়্যাপ্পাই সমৰ কলা শিকিছিল। ভগৱান আয়্যাপ্পাৰ ওপৰত পি. উন্নী কৃষ্ণনে অলপতে প্ৰকাশ কৰা ‘শবৰীমলাই ৱা চৰণম চোল্লী ৱা’ নামৰ এটা এলবামৰ গীতসমূহত এই মন্দিৰৰ ইতিহাস বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াত মহিষী অসুৰক পৰাজিত কৰিবলৈ যোৱাৰ আগতে ভগৱান আয়্যাপ্পাৰ ইয়াত থকাৰ কথা উল্লেখ আছে।<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/music/%E2%80%98Swamiyae%E2%80%A6-Saranam-Aiyappa%E2%80%99/article15616424.ece|title='Swamiyae… Saranam Aiyappa'|first=S.|last=Shivpprasadh|newspaper=The Hindu |date=29 November 2012|via=thehindu.com}}</ref> ১৪৯৮ চনত [[কোঝিকোড়|কোঝিকোড় (কালিকট)]] ত অৱতৰণ কৰাৰ পিছৰেপৰা [[পৰ্তুগাল | পৰ্তুগীজসকলে]] আলাপ্পুৱাত এক প্ৰভাৱশালী ভূমিকা পালন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁলোকে কেথলিক ধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰিবলৈ লয় আৰু পূৰ্বৰেপৰা থকা খ্ৰীষ্টানসকলক কেথলিক ধৰ্মলৈ ধৰ্মান্তৰিত কৰে। এই সময়ছোৱাতে আৰ্থুংকালৰ চেণ্ট এণ্ড্ৰিউছ বেচিলিকা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web | url=http://arthunkal.bizhat.com/arthunkal_church_history.html | publisher=Arthunkal Church | title=Arthunkal Church history}}</ref> ১৭ শতিকাত পৰ্তুগীজ শক্তিৰ অৱনতি ঘটাৰ লগে লগে ওলন্দাজ (ডাচ)সকলে এই জিলাৰ সৰু সৰু ৰাজ্যসমূহত এক প্ৰধান স্থান লাভ কৰে। তেওঁলোকে ওলন্দাজ আৰু পুৰাক্কাড, কায়ামকুলাম আৰু কাৰাপ্পুৰমৰ ৰজাসকলৰ মাজত স্বাক্ষৰিত কেইবাখনো চুক্তিৰ ভিত্তিত ক’লা [[জালুক]] আৰু [[আদা]] জমা কৰিবলৈ বহুতো কাৰখানা আৰু গুদাম নিৰ্মাণ কৰিছিল। সময়ৰ লগে লগে তেওঁলোকে জিলাখনৰ ৰাজনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰিস্থিতিতো প্ৰৱেশ কৰে। সেই সময়ত আধুনিক [[ট্ৰাভাংকোৰ]]ৰ নিৰ্মাতা মহাৰাজ মাৰ্তণ্ড বৰ্মা (১৭MD–১৭৫৮)-ই সেই ৰাজ্যসমূহৰ ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতিত হস্তক্ষেপ কৰিছিল। ট্ৰাভাংকোৰৰ দেৱান ৰামায়্যন দালাৱা (মৃত্যু ১৭৫৬) মাভেলিক্কাৰাত বাস কৰিছিল। তাত মাৰ্তণ্ড বৰ্মাই তেওঁৰ বাবে এটা ৰাজপ্ৰাসাদ নিৰ্মাণ কৰি দিছিল। তেওঁৰ পত্নীৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰামায়্যনে মাভেলিক্কাৰাৰ এডাচেৰী পৰিয়ালৰ এগৰাকী নায়াৰ মহিলাৰ সৈতে বৈবাহিক সম্পৰ্ক স্থাপন কৰে (এই পৰিয়ালৰে এজন সদস্য পিজিএন উন্নীথান পিছলৈ ১৯৪৭ চনত ট্ৰাভাংকোৰৰ শেষ দেৱান হৈছিল)। ৰামায়্যনৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁৰ বংশধৰসকলে ট্ৰাভাংকুৰ এৰি [[তামিলনাডু]]ৰ পুডুক্কোট্টাইত বসতি স্থাপন কৰে। ৰাজ্যখনলৈ আগবঢ়োৱা সেৱাৰ স্বীকৃতিস্বৰূপ ট্ৰাভাংকোৰ চৰকাৰে তেওঁৰ নায়াৰ পত্নীক বিশেষ ভাট্টা আৰু উপহাৰ প্ৰদান কৰিছিল আৰু তেওঁৰ বংশধৰসকলক ‘দালাৱা’ সন্মানীয় উপাধি প্ৰদান কৰা হৈছিল। ১৯ শতিকাত জিলাখনে বহু ক্ষেত্ৰত উন্নতি লাভ কৰিছিল। কৰ্ণেল জৰ্জ মনৰোৰদ্বাৰা ন্যায়িক ব্যৱস্থাৰ পুনৰ্গঠনৰ সৈতে সংগতি ৰাখি ৰাজ্যখনত খোলা পাঁচখন অধীনস্থ আদালতৰ এখন মাভেলিক্কাৰাত আছিল। পূৰ্বৰ ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজ্যৰ প্ৰথমটো ডাকঘৰ আৰু প্ৰথমটো টেলিগ্ৰাফ কাৰ্যালয় এই জিলাতে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ১৮৫৯ চনত ক’য়ৰ দলিচা নিৰ্মাণ কৰা প্ৰথমটো কাৰখানা স্থাপন কৰা হয়। ১৮৯৪ চনত চহৰ উন্নয়ন সমিতি গঠন কৰা হয়। এই জিলাখনে দেশৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামতো গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ১৯৪৬ চনৰ পুন্নপ্ৰা আৰু ৱায়লাৰ বিদ্ৰোহে ট্ৰাভাংকুৰৰ দেৱান ছাৰ চি. পি. ৰামাস্বামী আয়াৰৰ বিৰুদ্ধে মানুহক একত্ৰিত কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত ৰামাস্বামী আয়াৰে ট্ৰাভাংকোৰৰ ৰাজনীতিৰপৰা বিদায় ল’বলগীয়া হয়। ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ পিছত ১৯৪৮ চনৰ ২৪ মাৰ্চত ট্ৰাভাংকোৰত এখন জনপ্ৰিয় মন্ত্ৰ্যালয় গঠন কৰা হয়। ১৯৪৯ চনৰ ১ জুলাইত ট্ৰাভাংকোৰ আৰু [[কোচি]] ৰাজ্য দুখন একত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=2016-06-30 |title=Princely states of Travancore and Cochin join the union post independence |url=https://www.thehindu.com/features/kids/Joining-hands/article14410304.ece |access-date=2025-02-27 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ১৯৫৬ চনৰ ৰাজ্য পুনৰ্গঠন আইনৰ অধীনত ১৯৫৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত কেৰালা ৰাজ্য গঠন নোহোৱালৈকে এই ব্যৱস্থা চলি আছিল। ১৯৫৭ চনৰ ১ আগষ্টত জিলাখনে এখন সুকীয়া প্ৰশাসনিক গোট হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |title=Alappuzha District formation |url=https://alappuzha.nic.in/en/history/}}</ref> === ৰাজা কেশৱদাস আৰু আলাপ্পুয়া === ১৮ শতিকাত ধৰ্ম ৰাজা কাৰ্তিক তিৰুনাল ৰামা বৰ্মাৰ শাসনকালত ট্ৰাভাংকুৰৰ দেৱান [[ৰাজা কেশৱদাস]] তেওঁৰ পৰিকল্পনাৰ দক্ষতা আৰু প্ৰশাসনিক বুদ্ধিৰ বাবে জনাজাত আছিল। তেওঁ আলাপ্পুৱা চহৰৰ উন্নয়নৰ মূল পৰিকল্পনাকাৰী আছিল।<ref>{{Cite web|title=Alappuzha: A detailed Study for PSC {{!}} PSC Arivukal|url=https://www.pscarivukal.com/2020/02/alappuzha.html|access-date=2021-07-20|website=www.pscarivukal.com}}</ref> তেওঁ আলাপ্পুয়াক এক উপযুক্ত স্থান হিচাপে বিচাৰি পাইছিল আৰু ট্ৰাভাংকোৰত এখন সুপৰিকল্পিত বন্দৰ চহৰৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য আৰম্ভ কৰিছিল। ভৌগোলিক আৰু সাগৰীয় কাৰণত আলাপ্পুয়া আটাইতকৈ উপযুক্ত আছিল। জলাশয়ৰপৰা বন্দৰলৈ সামগ্ৰী আনিবলৈ তেওঁ দুটা সমান্তৰাল খাল নিৰ্মাণ কৰিছিল। লগতে চুৰাট, মুম্বাই আৰু কচ্ছৰ ব্যৱসায়ীসকলক উদ্যোগ, বাণিজ্য আৰু কাৰ্গ’ কেন্দ্ৰ আৰম্ভ কৰিবলৈ আন্তঃগাঁথনিমূলক সুবিধা আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ সময়ছোৱাত আলাপ্পুয়াই অভূতপূৰ্ব উন্নতি লাভ কৰে আৰু ট্ৰাভাংকোৰৰ অৰ্থনৈতিক কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰে।<ref>{{cite book |last1=Kusuman |first1=Kakkaraveettil K. |title=A history of trade & commerce in Travancore: 1600 - 1805 |date=1987 |publisher=Mittal |location=Delhi |isbn=8170990262}}</ref> মূলত ক’য়ৰ দলিচা আৰু ক’য়ৰ সূতা ৰপ্তানি কৰাৰ বাবে ১৭৬২ চনত এই বন্দৰটো মুকলি কৰা হয়। কেশৱদাসে কলিকতা আৰু বোম্বাইৰ সৈতে বাণিজ্য কৰিবলৈ তিনিখন জাহাজ নিৰ্মাণ কৰিছিল। পূব দিশত উৎপাদিত সামগ্ৰী সংগ্ৰহ আৰু সংৰক্ষণ কৰিবলৈ আল্লেপ্পীয়ে এক সুবিধাজনক গুদামৰ ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://prd.kerala.gov.in/d_alappuzha.htm|title=Alappuzha - A brief history|access-date=23 April 2020|archive-date=30 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170930221743/http://prd.kerala.gov.in/d_alappuzha.htm|url-status=dead|archivedate=26 March 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150326124711/http://prd.kerala.gov.in/d_alappuzha.htm|deadurl=yes}}</ref> == ভূগোল == {{wide image|VembanadAlleppey.jpg|800px|[[ভেম্বনাড হ্ৰদ]]}} আলাপ্পুয়া {{Coord|9.54|N|76.40|E|}} ত অৱস্থিত।<ref>{{cite web|url=http://fallingrain.com |title=Maps, Weather, Videos, and Airports for Alappuzha, India |publisher=Fallingrain.com |access-date=2013-09-25}}</ref> ইয়াৰ গড় উচ্চতা হ'ল ১ মিটাৰ (৩ ফুট)।<ref>[http://mongabay.com elevation] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111116031902/http://mongabay.com |date=16 November 2011 }}</ref> আলাপ্পুয়া জিলাখনে ১৪১৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ মাটি-কালি আৱৰি আছে। ইয়াৰ কাষতে ২১৯৫ বৰ্গ কিলোমিটাৰ জুৰি [[ভেম্বনাড হ্ৰদ]] অৱস্থিত। জিলাখনৰ ৮০ কিলোমিটাৰ জোৰা উপকূলীয় অঞ্চলত লগ হোৱাৰ আগতে ছয়খন প্ৰধান নদী এই হ্ৰদটোত বিলীন হৈছে। আলাপ্পুয়া চহৰখনৰ মাজেৰে কেইবাটাও খাল পাৰ হৈ গৈছে, যিবোৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ৩ (ভাৰত)|৩ নম্বৰ ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ]]ৰ এক অংশ।<ref>{{cite web|url=https://thehouseboatkerala.com|title=Alleppey|website=thehouseboatkerala.com}}</ref> এই জিলাখন মূলত কেইবাটাও হ্ৰদ, নদী আৰু খালেৰে পৰিবেষ্টিত এক বালিচহীয়া অঞ্চল। জিলাখনৰ পূব অংশত থকা [[ভৰণীক্কাভু]] আৰু [[চেংগানুৰ]] ব্লকৰ মাজত সিঁচৰতি হৈ থকা কিছুমান সৰু পাহাৰৰ বাহিৰে ইয়াত কোনো ডাঙৰ পাহাৰ বা পৰ্বত নাই। এই জিলাত কোনো বনাঞ্চল নাই। আলাপ্পুয়াৰ পশ্চিম দিশত লাক্ষাদ্বীপ সাগৰ অৱস্থিত। চহৰখনত হ্ৰদ, সৰু সাগৰ (লগুন) আৰু [[মিঠা পানী]]ৰ নদীৰ এক নেটৱৰ্ক আছে। আলাপ্পুয়াৰ উপকূলীয় পানীৰ প্ৰাচুৰ্যৰ প্ৰমাণস্বৰূপ প্ৰতি বছৰে বৰ্ষাকালৰ পিছত উপকূলত প্ৰচুৰ পৰিমাণে মাছ আৰু [[চিংৰী মাছ | মিছামাছ]] জমা হয়। এই পৰিঘটনাটোক স্থানীয়ভাৱে ‘চাকৰা’ (Chakara) বুলি কোৱা হয়। বালিৰ ক্ষয়-বৃদ্ধিৰ এই বাৰ্ষিক প্ৰক্ৰিয়াটোৱে স্থানীয় অৰ্থনীতিলৈ বিশেষ অৱদান যোগায়। কেৰালাৰ ৰাইজৰ বাবে এই সময়ছোৱা এক উৎসৱৰ বতৰ। বাৰ্ষিক বানপানীয়ে এই অঞ্চলৰ মাটি আৰু পানী পুনৰ সজীৱ তথা পৰিষ্কাৰ কৰে। ইয়াৰ ফলত সাগৰত মিছামাছ, [[লবষ্টাৰ]], কাছ আৰু অন্যান্য সামুদ্ৰিক উদ্ভিদৰ প্ৰচুৰ বৃদ্ধি ঘটে। ইয়াৰ জলাশয় আৰু [[আৰ্দ্ৰভূমি]]সমূহে প্ৰতি বছৰে সুদূৰ অঞ্চলৰপৰা অহা হাজাৰ হাজাৰ পৰিভ্ৰমী হাঁহ, [[পানী কাউৰী]] আৰু অন্যান্য পক্ষীক আশ্ৰয় দিয়ে। এই অঞ্চলৰ এক প্ৰধান বৈশিষ্ট্য হ’ল ‘কেৰালাৰ ভঁৰাল’ বুলি পৰিচিত কুত্তানাদ অঞ্চল। [[কুত্তানাদ]]ক কেৰালাৰ ধানৰ পাত্ৰ বুলিও জনা যায় আৰু পৃথিৱীৰ যি কেইটা কমসংখ্যক ঠাইত সাগৰ পৃষ্ঠতকৈ তলত খেতি কৰা হয়, তাৰ ভিতৰত কুত্তানাদ অন্যতম।<ref name="keralatourism.org">{{Cite web |title=Kuttanad - the Rice Bowl of Kerala in Alappuzha |url=https://keralatourism.org |access-date=2025-03-11 |website=www.keralatourism.org |language=en}}</ref> ইয়াৰ ধাননি পথাৰসমূহ গড় সাগৰ পৃষ্ঠতকৈ প্ৰায় ০.৬ ৰপৰা ২ মিটাৰ তলত অৱস্থিত।<ref name="alappuzha"/> === জলবায়ু === সাগৰৰ নিকটৱৰ্তী হোৱাৰ বাবে আলাপ্পুয়াৰ জলবায়ু [[গ্ৰীষ্মকাল]]ত গৰম আৰু আৰ্দ্ৰ হয়। অৱশ্যে অক্টোবৰ আৰু নৱেম্বৰ মাহত জলবায়ু বেশ আৰামদায়ক আৰু শান্ত হৈ থাকে। ইয়াৰ গড় বাৰ্ষিক উষ্ণতা ২৭ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ। ৰাজ্যৰ অন্যান্য অংশৰ দৰেই এই জিলাখনেও দুটা ঋতুভিত্তিক [[মৌচুমী বায়ু]]ৰ সুফল লাভ কৰে। [[দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বায়ু]] আৰু উত্তৰ-পূব মৌচুমী বায়ু দুয়োটাৰে প্ৰভাৱ আলাপ্পুয়াাত পৰে বাবে ইয়াত দীঘলীয়া বৰ্ষাকাল দেখা যায়। দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বায়ুৱে জুনৰপৰা ছেপ্টেম্বৰ মাহলৈকে জলবায়ুত প্ৰভাৱ পেলায়। আনহাতে উত্তৰ-পূব মৌচুমী বায়ুৱে অক্টোবৰৰপৰা নৱেম্বৰ মাহলৈ বৰ্ষণ আনি দিয়ে। এই অঞ্চলৰ গড় বাৰ্ষিক বৰষুণৰ পৰিমাণ ২৭৬৩ মিলিমিটাৰ।<ref>{{cite web|url=https://mapsofindia.com|title=Annual Rainfall Map of India, Rainfall in India|website=Maps of India}}</ref> {{Weather box | location = আলাপ্পুয়া (১৯৯১–২০২০, চৰম সীমা ১৯৪৪–২০১২) | metric first = Y | single line = Y | Jan record high C = 36.7 | Feb record high C = 37.4 | Mar record high C = 37.9 | Apr record high C = 38.2 | May record high C = 36.7 | Jun record high C = 37.2 | Jul record high C = 34.0 | Aug record high C = 34.2 | Sep record high C = 34.8 | Oct record high C = 35.6 | Nov record high C = 35.4 | Dec record high C = 36.6 | year record high C = 38.2 | Jan record low C = 17.3 | Feb record low C = 18.7 | Mar record low C = 18.8 | Apr record low C = 19.2 | May record low C = 20.0 | Jun record low C = 19.5 | Jul record low C = 19.9 | Aug record low C = 19.4 | Sep record low C = 20.4 | Oct record low C = 19.3 | Nov record low C = 20.0 | Dec record low C = 17.8 | year record low C = 17.3 |Jan high C = 32.7 |Feb high C = 33.0 |Mar high C = 33.6 |Apr high C = 33.7 |May high C = 32.8 |Jun high C = 30.4 |Jul high C = 29.4 |Aug high C = 29.6 |Sep high C = 30.5 |Oct high C = 31.3 |Nov high C = 32.0 |Dec high C = 32.5 | year high C = 31.8 |Jan low C = 22.5 |Feb low C = 23.6 |Mar low C = 25.0 |Apr low C = 25.4 |May low C = 25.3 |Jun low C = 23.9 |Jul low C = 23.2 |Aug low C = 23.5 |Sep low C = 23.8 |Oct low C = 23.8 |Nov low C = 23.8 |Dec low C = 22.9 | year low C = 23.9 | rain colour = green | Jan rain mm = 16.3 | Feb rain mm = 42.1 | Mar rain mm = 62.7 | Apr rain mm = 131.7 | May rain mm = 274.1 | Jun rain mm = 592.0 | Jul rain mm = 485.9 | Aug rain mm = 349.8 | Sep rain mm = 296.5 | Oct rain mm = 357.4 | Nov rain mm = 175.8 | Dec rain mm = 48.2 | year rain mm = 2832.4 | Jan rain days = 1.0 | Feb rain days = 1.9 | Mar rain days = 3.3 | Apr rain days = 6.7 | May rain days = 11.6 | Jun rain days = 21.3 | Jul rain days = 21.4 | Aug rain days = 16.6 | Sep rain days = 13.8 | Oct rain days = 15.0 | Nov rain days = 8.5 | Dec rain days = 2.9 | year rain days = 123.9 |time day = 17:30 [[ভাৰতীয় মান সময়|আইএছটি]] | Jan humidity = 68 | Feb humidity = 70 | Mar humidity = 73 | Apr humidity = 74 | May humidity = 78 | Jun humidity = 86 | Jul humidity = 88 | Aug humidity = 87 | Sep humidity = 84 | Oct humidity = 81 | Nov humidity = 78 | Dec humidity = 71 |year humidity = 86 |source 1 = [[ভাৰত বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ]]<ref name=IMDnormals> {{cite web | archive-url = https://archive.org | archive-date = 8 April 2024 | url = https://imdpune.gov.in | title = Station: Alappuzha Climatological Table 1991–2020 | work = Climatological Normals 1991–2020 | publisher = India Meteorological Department | access-date = 7 July 2024}}</ref><ref> {{cite web | archive-url = https://archive.org | archive-date = 5 February 2020 | url = https://imdpune.gov.in | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = December 2016 | page = M105 | access-date = 19 February 2020}}</ref> }} == জনগাঁথনি == {{bar box |width=250px |barwidth=100px | title = আলাপ্পুয়া চহৰৰ ধৰ্ম (২০১১) | left1 = | right1 = শতাংশ | float = right | bars = {{bar percent|[[হিন্দু ধৰ্ম]]|darkorange|49.85}} {{bar percent|[[খ্ৰীষ্টধৰ্ম]]|blue|26.23}} {{bar percent|[[ইছলাম ধৰ্ম]]|green|23.62}} {{bar percent|অন্যান্য|black|0.30}} }} [[File:JainTempleAlappuzhaFrontPrd.jpg|thumb|250px|জৈন মন্দিৰ, আলাপ্পুয়া]] {{Historical populations |state=collapsed |align=right |1991 | 174666 |2001 | 239384 |2011 | 240991 |footnote = উৎস: * 1991-2011<ref>{{Cite web|url=https://www.citypopulation.de/en/india/kerala/3211__alappuzha/|title=Cities and towns in Alappuzha district|website=citypopulation.de}}</ref> }} ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি আলাপ্পুয়া পৌৰসভা আৰু ইয়াৰ বহিৰ্ভাগৰ মুঠ জনসংখ্যা আছিল ২৪০,৯৯১ জন। ইয়াৰে ১১৬,৪৩৯ জন পুৰুষ আৰু ১২৪,৫৫২ গৰাকী মহিলা আছিল। এই চহৰখন আলাপ্পুয়া পৌৰসভা আৰু পুন্নপ্ৰা তথা কালাৰকোড গাঁৱৰ বহিৰ্ভাগলৈকে বিস্তৃত হৈ আছে। ইয়াৰ মুঠ মাটি-কালি ৬৫.৫৭ বৰ্গ কিলোমিটাৰ আৰু জনসংখ্যাৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ৩,৬৭৫ জন। চহৰখনত ছয় বছৰৰ অনুৰ্ধৰ শিশুৰ সংখ্যা আছিল ২২,৩৬১ জন। আলাপ্পুয়া চহৰৰ [[সাক্ষৰতাৰ হাৰ]] হ’ল ৯৫.৮১%। চহৰখনত মুঠ সাক্ষৰ লোকৰ সংখ্যা ২০৯,২০১ জন, যাৰ ভিতৰত ১০১,৯২৭ জন পুৰুষ (৯৭.৩%) আৰু ১০৭,২৭৪ গৰাকী মহিলা (৯৪.ND%)। আলাপ্পুয়াত লিংগ অনুপাত আছিল ১০৭০।<ref>[https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/11379/download/14492/DDW32C-01%20MDDS.XLS Census India 2011]</ref> চহৰখনৰ জনসংখ্যাৰ বেছিভাগেই [[হিন্দু]], ইয়াৰ লগতে উল্লেখনীয়সংখ্যক [[খ্ৰীষ্টান]] আৰু [[মুছলমান]] লোকো আছে। আটাইতকৈ বেছিকৈ ব্যৱহৃত ভাষাটো হ’ল [[মালয়ালম ভাষা | মালয়ালম]]। অৱশ্যে বহু লোকে [[কোংকণী ভাষা | কোংকণী]] ভাষাও কয়। আলাপ্পুয়া চহৰৰ মালংকাৰা অৰ্থডক্স খ্ৰীষ্টানসকল মালংকাৰা অৰ্থডক্স চিৰিয়ান চাৰ্চৰ নিৰনম ধৰ্মপ্ৰান্তৰ অন্তৰ্ভুক্ত। বৰ্তমান চহৰখনৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জাখন হ’ল চেণ্ট থমাছ অৰ্থডক্স গীৰ্জা, আলাপ্পুয়া। এই গীৰ্জাখনে আলাপ্পুয়াত মাৰ গ্ৰেগৰিয়াছ কাৰুণ্য তীৰম নিৰ্দেশনা কেন্দ্ৰও পৰিচালনা কৰে।<ref>{{cite web |title=St. Thomas Church, Parish |url=https://alappuzhaorthodoxchurch.org/parish.html |website=Alappuzha Orthodox Church |access-date=31 January 2025}}</ref> ইয়াত ব্যৱহৃত মালয়ালম ভাষাৰ মানক উপভাষাটো হ’ল চেণ্ট্ৰেল ট্ৰাভাংকোৰ উপভাষা।<ref>{{cite web|url=http://www.jaimalayalam.com/maladialect.htm |title=dialect |publisher=Jaimalayalam.com |date= |access-date=2021-02-14}}</ref> কোংকণী হ’ল [[কোংকণ]] অঞ্চলত কোৱা এটা ভাষা। ১৬ শতিকা আৰু ১৮ শতিকাৰ পৰ্তুগীজ আৰু ওলন্দাজ আক্ৰমণৰ সময়ত বহুতো কোংকণী লোকে দক্ষিণ দিশলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তেওঁলোকে [[ট্ৰাভাংকোৰ]] ৰাজ্যৰ তুৰাভুৰ, চেৰ্থালা আৰু আলাপ্পুয়াৰ লগতে কেৰালাৰ অন্যান্য স্থান যেনে কোচি, কোডুংগালুৰ আৰু কোল্লামত আশ্ৰয় লৈছিল। এই লোকসকলৰ এক বুজনসংখ্যক আলাপ্পুয়াত নিগাজিকৈ থাকিবলৈ লয়।<ref>{{cite web |url=http://www.gosripuram.org.in/Community4.htm |title=migration of konkanis |publisher=Gosripuram.org.in |access-date=2013-09-25 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927053619/http://www.gosripuram.org.in/Community4.htm |archive-date=27 September 2013 |archivedate=2013-09-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130927053619/http://www.gosripuram.org.in/Community4.htm |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://gsbkonkani.net/OurHistory.htm |title=migration of konkanis |publisher=Gsbkonkani.net |access-date=2013-09-25 |archive-date=19 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110919072443/http://www.gsbkonkani.net/OurHistory.htm |url-status=dead |archivedate=2011-09-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110919072443/http://www.gsbkonkani.net/OurHistory.htm |deadurl=yes }}</ref><ref>[[Goud Saraswat Brahmin|"migration of konkanis]]</ref> == অৰ্থনীতি == [[File:Alleppey Boat houses.jpg|thumb|আলাপ্পুয়াত থকা নাওঘৰসমূহ]] এই জিলাখনৰ অৰ্থনীতি কৃষি আৰু সামুদ্ৰিক সামগ্ৰীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। ইয়াৰ কৃষি কাৰ্যসমূহ মূলত ‘কেৰালাৰ ধানৰ পাত্ৰ’ বুলি পৰিচিত কুত্তানাদ অঞ্চলক কেন্দ্ৰ কৰি আৱৰ্তিত হয়। যদিও এই জিলাখন উদ্যোগিকভাৱে পিছপৰা, তথাপি প্ৰাচীন কালৰেপৰাই ক’য়ৰ (coir - নাৰিকলৰ আঁহ) আৰু ক’য়ৰজাত সামগ্ৰী, সামুদ্ৰিক সামগ্ৰী, হস্ততাঁত, বিভিন্ন ধৰণৰ হস্তশিল্প আৰু তড়ী নিষ্কাশন (toddy tapping) আদি পৰম্পৰাগত উদ্যোগসমূহ ইয়াত সক্ৰিয় হৈ আছে। এই জিলাখনক কেৰালাৰ ক’য়ৰ উদ্যোগৰ পৰম্পৰাগত গৃহভূমি বুলি জনা যায়।<ref>{{cite web|url=https://www.scribd.com/document/56052689/Final-Body|title=Final Body|website=Scribd}}</ref> [[File:Coco Boat Allapphy Kerala.JPG|thumb|আলাপ্পুয়াত ব্যাপক পৰিমাণৰ জলাশয় আছে, এয়া পৰিবহণ আৰু পৰ্যটনৰ উদ্দেশ্যে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ]] কেঁচা সামগ্ৰীৰ সহজ উপলব্ধতা, নাৰিকলৰ কেঁচা বাকলি পচাবলৈ উপযুক্ত জলাশয় তথা খালৰ উপস্থিতি আৰু উন্নত পৰিবহণ ব্যৱস্থাই এই উদ্যোগৰ বিকাশৰ মূল কাৰণ। প্ৰাচীন কালৰেপৰাই আৰৱসকলে ক’য়ৰ সামগ্ৰীৰ ব্যৱসায় চলাই আহিছিল। ১৮৫৯ চনত জেমছ ডাৰাঘে প্ৰথমবাৰৰ বাবে ইয়াত দলিচা আৰু মেট তৈয়াৰ কৰাৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>"mats {{cite web |url=http://www.deputycollector.in/uploads/sub_sub_cont/1103151300189140KERALA%20ECONOMY.pdf |title=Archived copy |access-date=2011-06-06 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110409171842/http://www.deputycollector.in/uploads/sub_sub_cont/1103151300189140KERALA%20ECONOMY.pdf |archive-date=9 April 2011 |df=dmy |archivedate=2011-04-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110409171842/http://www.deputycollector.in/uploads/sub_sub_cont/1103151300189140KERALA%20ECONOMY.pdf |deadurl=yes }}"</ref> ১৯৫৫ চনত ক’য়ৰ উদ্যোগ আইনৰ অধীনত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে ‘ক’য়ৰবোৰ্ড’ প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref>{{cite web|url=https://www.scribd.com/doc/40081419/Coir-Board-today|title=coir board|access-date=8 September 2017|archive-date=19 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101119115131/http://www.scribd.com/doc/40081419/Coir-Board-today|url-status=dead}}</ref> কালাভুৰত এটা ক’য়ৰ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান কাৰ্যক্ষম হৈ আছে।<ref>"coir research {{cite web |url=http://www.ccriindia.org/Portal/web%20home%20page/CCRI%20frond%20icon%20file.htm |title=Central Coir Research Institute |access-date=2011-06-05 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110912002921/http://www.ccriindia.org/Portal/web%20home%20page/CCRI%20frond%20icon%20file.htm |archive-date=12 September 2011 |df=dmy |archivedate=2011-09-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110912002921/http://www.ccriindia.org/Portal/web%20home%20page/CCRI%20frond%20icon%20file.htm |deadurl=yes }}"</ref> ১৯৬৫ চনত আলাপ্পুয়াত ৰাষ্ট্ৰীয় ক’য়ৰ প্ৰশিক্ষণ আৰু আৰ্হি প্ৰস্তুতকৰণ কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হয়। আলাপ্পুয়া, কায়ামকুলাম, কোক্কোথামংগলাম, কোমালাপুৰম, মান্নানচেৰী, মুহম্মা আৰু ৱায়লাৰত উৎপাদিত সামগ্ৰীসমূহৰ ভিতৰত নাৰিকলৰ আঁহ বা ক’য়ৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ।<ref>{{cite web|url=https://www.scribd.com/doc/56052689/8/INDUSTRY-PROFILE |title=coir |publisher=Scribd.com |access-date=2013-09-25}}</ref> ক’য়ৰজাত সামগ্ৰীসমূহ চেৰ্থালা আৰু মান্নানচেৰী অঞ্চলত পোৱা যায়। আনহাতে আৰুকু্ট্টী আৰু কোডামথুৰুথত চূণৰ খোলা, চেংগানুৰত প্লাইউড, আৰুৰত কেলট্ৰন কণ্ট্ৰ’ল, মাভেলিক্কাৰাত পটাচিয়াম ক্ল’ৰাইড আৰু থানেৰমুক্তমত নাৰিকল তথা নাৰিকল তেল পোৱা যায়। এই চহৰসমূহত উৎপাদিত অন্যান্য গুৰুত্বপূৰ্ণ সামগ্ৰীসমূহ হ’ল— শুকান নাৰিকল (কোপ্ৰা), কাচ, দলিচা আৰু দিয়াচলাই।<ref>"coir mat {{cite web|url=http://coirboard.gov.in/dir_manufacturers_mats.htm |title=Resources|access-date=7 June 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110813201755/http://coirboard.gov.in/dir_manufacturers_mats.htm |archive-date=13 August 2011 |df=dmy }}"</ref> বৰ্তমান সময়ত পৰ্যটন খণ্ডই ৰাজহ সংগ্ৰহৰ এক অন্যতম প্ৰধান উৎস হিচাপে গা কৰি উঠিছে। এইটো মূলত ইয়াৰ নাওঘৰসমূহৰ বাবে সম্ভৱ হৈছে, যিয়ে পৰ্যটকসকলক চহৰখনৰ সুন্দৰ জলাশয়সমূহৰ দৃশ্য উপভোগ কৰাৰ সুবিধা দিয়ে। ইয়াৰ আন এটা কাৰণ হ’ল [[Munnar|মুন্নাৰ]], [[Varkala|ভাৰকলা]] আৰু [[Wayanad|ৱায়নাড]]ৰ দৰে অন্যান্য পৰ্যটনস্থলীসমূহৰ কাষতে এই ঠাইখন অৱস্থিত। কেৰালা পৰ্যটন বিভাগৰ পৰিসংখ্যা অনুসৰি ২০২০ আৰু ২০২১ চনৰ ভিতৰত আল্লেপ্পীত পৰ্যটকৰ আগমন ৭৪.৫৫% বৃদ্ধি পাইছিল। একে সময়তে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনৰ গড় বৃদ্ধিৰ হাৰ আছিল ৫১.০৯%।<ref>{{Cite web |last=Tourism |first=Kerala |title=Kerala Statistics – 2021 - Highlights |url=https://www.keralatourism.org/tourismstatistics/tourist_statistics_202120220530122636.pdf |access-date=12 January 2023 |website=Kerala Tourism: Official Website |language=English}}</ref> == জলাশয়ৰ ধান খেতি == [[Image:Kerala Kuttanad2.jpg|thumb|কুত্তানাদৰ ধাননি পথাৰ]] আলাপ্পুয়াৰ প্ৰধান জীৱিকা হ’ল কৃষি কাৰ্য। কেৰালাৰ ধানৰ পাত্ৰ বুলি জনাজাত কুত্তানাদ অঞ্চলটো আলাপ্পুয়াত অৱস্থিত।<ref name="keralatourism.org"/> ভেম্বনাড হ্ৰদৰপৰা মাটি উদ্ধাৰ কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াটো তিনিটা পৰ্যায়ত সম্পন্ন হৈছিল। প্ৰথম পৰ্যায়ত চৰকাৰৰফালৰপৰা কোনো বিত্তীয় সাহায্য অবিহনে ব্যক্তিগত উদ্যোগীসকলে এই কাম হাতত লৈছিল। ১৮৬৫ চনত ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজ্যৰদ্বাৰা জাৰি কৰা ‘পট্টম ঘোষণা’ই ১৮৬৫ ৰপৰা ১৮৯০ চনৰ ভিতৰত মাটি উদ্ধাৰৰ কাৰ্যসূচীক যথেষ্ট গতি প্ৰদান কৰিছিল। এই সময়ছোৱাত পথাৰৰপৰা পানী ওলাই পঠোৱাৰ কাম জলচক্ৰ ব্যৱহাৰ কৰি মানুহে নিজে কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত বৃহৎ পৰিমাণৰ মাটি উদ্ধাৰ কৰাত বাধা আহি পৰিছিল। এই সময়ছোৱাত মাত্ৰ প্ৰায় ২৫০ হেক্টৰ মাটিহে উদ্ধাৰ কৰা সম্ভৱ হৈছিল। এই সময়ছোৱাত উদ্ধাৰ কৰা ভেনাদু হ্ৰদ আৰু মাদাতিল হ্ৰদক ভেম্বনাড হ্ৰদৰপৰা উদ্ধাৰ কৰা প্ৰথমটো ‘কায়াল নিলম’ (হ্ৰদৰপৰা উদ্ধাৰ কৰা ভূমি) বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>{{cite news |author=M.S. Swaminathan, FRS |title=The Kuttanadu Below Sea Level Farming System, India |newspaper=FAO Website |date=May 2013 |page=8 |url=http://www.fao.org/fileadmin/templates/giahs_assets/Information_Resources_Annexes/Japan_Forum/Kuttanad_Below_Sea_Level_Farming_System.pdf |access-date=8 October 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150611175117/http://www.fao.org/fileadmin/templates/giahs_assets/Information_Resources_Annexes/Japan_Forum/Kuttanad_Below_Sea_Level_Farming_System.pdf |archive-date=11 June 2015 |archivedate=11 June 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150611175117/http://www.fao.org/fileadmin/templates/giahs_assets/Information_Resources_Annexes/Japan_Forum/Kuttanad_Below_Sea_Level_Farming_System.pdf |deadurl=yes }}</ref> হ্ৰদৰপৰা মাটি উদ্ধাৰ কৰা আৰু তাত খেতি কৰাৰ এই অগ্ৰগামী কাৰ্যসূচীখন পাল্লিথানম লুকা মাথায়ে আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{cite news |author=G S Unnikrishanan Nair |title=Kuttanad; Our Heritage Our wealth |newspaper=KERALA CALLING |date=September 2013 |pages=16–20 |url=http://www.kerala.gov.in/docs/publication/2013/kc/september_13/16.pdf |access-date=26 Sep 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927092458/http://www.kerala.gov.in/docs/publication/2013/kc/september_13/16.pdf |archive-date=27 September 2013 |archivedate=27 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130927092458/http://www.kerala.gov.in/docs/publication/2013/kc/september_13/16.pdf |deadurl=yes }}</ref> দ্বিতীয় পৰ্যায়টো ১৮৯০ চনৰপৰা ১৯০৩ চনলৈকে আছিল। ১৯২০ ৰপৰা ১৯৪০ চনৰ ভিতৰত ধানৰ মূল্য আশ্বাতীতভাৱে হ্ৰাস পোৱাৰ বাবে মাটি উদ্ধাৰৰ কাম মন্থৰ হৈ পৰিছিল। ইয়াৰ পিছত ১৯৪০ চনৰ আৰম্ভণিতে এই কামে পুনৰ গতি লাভ কৰে। এই সময়ছোৱাত কৃষি উৎপাদন বৃদ্ধি কৰাৰ উদ্দেশ্যে চৰকাৰে ‘অধিক খাদ্য উৎপাদন কৰক’ নামৰ এক অভিযান আৰম্ভ কৰে। চৰকাৰে নতুন মাটি উদ্ধাৰ কাৰ্যসূচীক উদগনি দিবলৈ বিভিন্ন সাহায্যও আগবঢ়াইছিল। ইলেকট্ৰিক মটৰৰ আৱিষ্কাৰে মাটি উদ্ধাৰৰ কাম পূৰ্বৰ তুলনাত বহু সহজ, সুলভ আৰু কম বিপদাশঙ্কা যুক্ত কৰি তুলিছিল। মাটি উদ্ধাৰৰ শেষৰ অংশ অৰ্থাৎ কিউ (Q), এছ (S) আৰু টি (T) ব্লক এই সময়ছোৱাতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|last=Studies Society|first=Thiruvananthapuram Economic|date=August 2017|title=Agricultural Development of Kerala From 1800 AD to 1980 AD: A Survey of Studies|url=http://keralaeconomy.com/admin/pdfs/A%20Survey%20of%20Studies.pdf|website=keralaeconomy.com}}</ref> === মুপ্পালম দলঙৰ পুনৰ নিৰ্মাণ === আলাপ্পুয়া চহৰৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰত অৱস্থিত ঐতিহাসিক মুপ্পালম বা ত্ৰিমুখী দলংখন এসময়ত পৰ্যটক আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বাবে এক প্ৰধান আকৰ্ষণ আছিল।<ref>{{Cite news |last=Viswam |first=Vishak |date=March 13, 2025 |title=Can Nalpalam fill the big shoes of Alappuzha's iconic Muppalam? |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2025/Mar/13/can-nalpalam-fill-the-big-shoes-of-alappuzhas-iconic-muppalam |work=The New Indian Express |pages=1}}</ref> বৰ্তমান এখন নতুন চাৰিলেনযুক্ত দলং নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ কৰা হৈছে, যাক স্থানীয়ভাৱে ‘নালপালম’ বুলি কোৱা হয়। এই দলংখনে চহৰখনৰ দুটা প্ৰধান খাল ক্ৰমে ভাদা খাল আৰু বাণিজ্যিক খালক সংযোগ কৰে। ই আলাপ্পুয়াৰ পথ নেটৱৰ্ক আৰু পৰিচয়ৰ এক অপৰিহাৰ্য অংশ হৈ আহিছে। এই দলংখন বিভিন্ন ভাৰতীয় ভাষা যেনে মালয়ালম, হিন্দী, তামিল, তেলুগু আৰু কানাড়া ভাষাৰ ১০০ তকৈও অধিক চলচ্চিত্ৰত প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে, যিয়ে ইয়াৰ চিনেমাটিক আকৰ্ষণক প্ৰমাণ কৰে। পূৰ্বৰ মুপ্পালম দলংখন ভাঙি তাৰ ঠাইত নতুন আৰু আধুনিক চাৰিলেনযুক্ত নালপালম দলংখন নিৰ্মাণৰ কাম কৰা হৈছে। কেৰালাৰ গড়কপ্তানী বিভাগৰ (PWD) নেতৃত্বত চলি থকা এই প্ৰকল্পটোৱে এই স্থানৰ সাংস্কৃতিক আৰু দৃশ্যগত গুৰুত্বক অক্ষুণ্ণ ৰখাৰ চেষ্টা কৰিছে। == পৰিবহণ == {{wide image|Pallathuruthi bridge pano small.jpg|1200px|align-cap=center| পাল্লাথুৰুথী দলং}} === পথ পৰিবহণ === ==== ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ==== পানভেল]]ক কন্যা কুমাৰীৰ সৈতে সংযোগ কৰা ৬৬ নম্বৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ এই চহৰৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। কম্মডী আৰু কালাৰকোডৰ মাজত চহৰৰ যান-জঁট হ্ৰাস কৰিবলৈ আলাপ্পুয়া বাইপাছ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ৬৬ নম্বৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথে আলাপ্পুয়া চহৰক মুম্বাই, উডুপি, মাংগালোৰ, কান্নুৰ, কোঝিকোড়, এৰ্নাকুলাম, কোল্লাম আৰু তিৰুৱনন্তপুৰম আদি প্ৰধান চহৰসমূহৰ সৈতে সংযোগ কৰে। উপকূলীয়-পাহাৰীয়া পৰ্যটন প্ৰকল্পৰ অংশ হিচাপে আলাপ্পুয়াক কোদাইকানালৰ সৈতে সংযোগ কৰাত সহায় কৰিবলৈ কেৰালাৰ ১১ নম্বৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথক ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথলৈ উন্নীত কৰাৰ এক পৰিকল্পনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/150809/nation-current-affairs/article/jawahar-thayankari-lifts-nehru-trophy|title=Jawahar Thayankari lifts Nehru trophy|newspaper=[[Deccan Chronicle]]|date=9 August 2015}}</ref> ==== ৰাজ্যিক ঘাইপথ ==== [[File:KSRTC Bus stand Alappuzha.jpg|thumb|250px|আলাপ্পুয়া কেএছআৰটিচি বাছ আস্থান]] [[File:AC Road SH-11.JPG|250px|thumb|১১ নম্বৰ ৰাজ্যিক ঘাইপথ]] আলাপ্পুয়া জিলাত আঠটা ৰাজ্যিক ঘাইপথ আছে। ইয়াৰে তিনিটা আলাপ্পুয়া চহৰৰপৰা আৰম্ভ হৈছে। ১১ নম্বৰ ৰাজ্যিক ঘাইপথ কালাৰকোডৰপৰা আৰম্ভ হৈ পেৰুন্নাত শেষ হয়। এই ঘাইপথটোক স্থানীয়ভাৱে এচি ৰোড (আলাপ্পুয়া-চাংগানাচেৰী পথ) বুলি জনা যায় আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ২৪.২ কিলোমিটাৰ। এইটো এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পথ যিয়ে আলাপ্পুয়া চহৰক কোট্টায়ম জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰে। ৪০ নম্বৰ ৰাজ্যিক ঘাইপথ হ’ল আলাপ্পুয়া জিলাৰ এক আন্তঃৰাজ্যিক ঘাইপথ, যিয়ে আলাপ্পুয়া চহৰক তামিলনাডুৰ [[মাদুৰাই]] চহৰৰ সৈতে সংযোগ কৰে। আলাপ্পুয়া জিলাৰ এইটোৱেই একমাত্ৰ আন্তঃৰাজ্যিক ঘাইপথ। ৬৬ নম্বৰ ৰাজ্যিক ঘাইপথ আলাপ্পুয়া চহৰৰপৰা আৰম্ভ হৈ থোপ্পুম্পডীত শেষ হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=maps&pageId=248|title=PWD Public Site|access-date=7 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20101201055331/http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=maps&pageId=248|archive-date=1 December 2010|url-status=dead|df=dmy-all|archivedate=1 December 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101201055331/http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=maps&pageId=248|deadurl=yes}}</ref> আলাপ্পুয়াত দুটা প্ৰধান বাছ টাৰ্মিনেল আছে। কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগমৰ (KSRTC) বাছ আস্থানটো (ৰাজ্যিক জল পৰিবহণ নিগমৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ৰ ওচৰত অৱস্থিত) চৰকাৰী বাছসমূহৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। আনহাতে বাঝিচেৰীৰ ওচৰত অৱস্থিত ভি কে সোমন মেম’ৰিয়েল পৌৰসভা বাছ আস্থানটো ব্যক্তিগত বাছ আৰু অন্যান্য ৰাজ্যলৈ চলি থকা চুক্তিভিত্তিক বাছ সেৱাসমূহৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। KSRTC বাছে আলাপ্পুয়াক বেংগালুৰু, মহীশূৰ, কোল্লুৰ, মাংগালোৰ, চেন্নাই, কইম্বাটুৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম আৰু তিৰুভাল্লা আদি স্থানৰ সৈতে সংযোগ কৰে। ইয়াৰ উপৰি SETC আৰু TNSTCয়ে চহৰখনলৈ দৈনিক কেইবাটাও বাছ সেৱা পৰিচালনা কৰে। কৰ্ণাটক ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগমেও আলাপ্পুয়াৰপৰা দৈনিক দুখন বাছ চলায় বুলি জানিব পৰা গৈছে। ৬৬ নম্বৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ কাষৰ ৱালাভানাড়ুত এটা নতুন কেএছআৰটিচি (KSRTC) ডিপো আৰু বাছ আস্থান নিৰ্মাণৰ কাম চলি আছে। এই প্ৰকল্পটোৰ উদ্দেশ্য হৈছে এই অঞ্চলৰ যোগাযোগ ব্যৱস্থা উন্নত কৰা আৰু পৰিবহণ আন্তঃগাঁথনি শক্তিশালী কৰা। === জল পৰিবহণ === জিলাখনত ব্যাপক পৰিমাণে থকা জলাশয় আৰু খালসমূহৰ বাবে জল পৰিবহণ ইয়াত অত্যন্ত জনপ্ৰিয়। ৩ নম্বৰ ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ আলাপ্পুয়াৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। চহৰখনত এটা ৰাজ্যিক জল পৰিবহণ বিভাগৰ ফেৰী ঘাট বা বোট জেটী KSRTC বাছ আস্থানৰ বিপৰীত দিশত অৱস্থিত। ইয়াৰপৰা কোট্টায়ম চহৰ আৰু অন্যান্য সৰু সৰু চহৰ তথা ঘাটসমূহলৈ ফেৰী সেৱা উপলব্ধ আছে। ফুৰিবলৈ অহা পৰ্যটকসকলৰ বাবে হাউচবোটৰ তুলনাত SWTD ফেৰী সেৱা এক সুলভ বিকল্প। [[File:The Public Transport Through Waters in Kerala.jpg|thumb|কেৰালাৰ জলাশয়সমূহত দীৰ্ঘ দূৰত্বৰ পৰিবহণৰ বাবে কেৰালা ৰাজ্যিক পৰিবহণ সংস্থাৰদ্বাৰা পৰিচালিত ৰাজহুৱা জল পৰিবহণ ব্যৱস্থা]] === ৰেল পৰিবহণ === আলাপ্পুয়া চহৰখন এৰ্নাকুলাম–কায়ামকুলাম উপকূলীয় ৰেলপথৰদ্বাৰা সংযোগ হৈ আছে। ই তিৰুৱনন্তপুৰম, কোল্লাম, কোচি, কইম্বাটুৰ, চেন্নাই, দিল্লী, বোকাৰো আৰু মুম্বাইৰ দৰে চহৰসমূহৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰে। আলাপ্পুয়া ৰেল ষ্টেচন চহৰৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰৰপৰা প্ৰায় ৪ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত।<ref>Trains from Alappuzha {{cite web |url=http://www.indiantrains.org/station-details/?code%3DALLP%26name%3DALLEPPEY |title=Indian Trains: Alleppey (ALLP) Railway Station Details |access-date=2011-06-07 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110906084048/http://www.indiantrains.org/station-details/?code=ALLP&name=ALLEPPEY |archive-date=6 September 2011 |df=dmy |archivedate=2011-09-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110906084048/http://www.indiantrains.org/station-details/?code=ALLP&name=ALLEPPEY |deadurl=yes }}</ref> আলাপ্পুয়াৰপৰা কান্নুৰ, চেন্নাই, ধানবাদ আৰু টাটানগৰ আদি চহৰসমূহলৈ মুঠ চাৰিখন ৰেল যাত্ৰা কৰে। চহৰখনত দিনটোৰ মাজে মাজে বহুতো লোকেল ৰেল চলাচল কৰে, যিবোৰে আলাপ্পুয়াক ওচৰ-পাজৰৰ চহৰসমূহৰ সৈতে সংযোগ কৰে। যিহেতু আলাপ্পুয়া এক প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী, সেয়েহে দিল্লী, চণ্ডীগড়, বেংগালুৰু, মাংগালোৰ, কোঝিকোড় আৰু অমৃতসৰৰ দৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰসমূহৰপৰা অহা ৰেলসমূহ এই ষ্টেচনৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়।<ref>[https://www.atdcalleppey.com/ ATDC – Alleppey Tourism Development Co-operative Society Ltd.], is the premier body in the district of Alleppey, Kerala for the promotion of tourism.</ref> === বিমান পৰিবহণ === চহৰখনৰপৰা উত্তৰ দিশে প্ৰায় ৭৮ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত [[Cochin International Airport|কোচিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমান বন্দৰ]] হ’ল আটাইতকৈ ওচৰৰ বিমান বন্দৰ। আনহাতে দক্ষিণ দিশে ১৫৯ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত [[তিৰুৱনন্তপুৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমান বন্দৰ]] হ’ল জিলাখনক অন্যান্য দেশৰ সৈতে সংযোগ কৰা আন এটা বিমান বন্দৰ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যটকসকলে আলাপ্পুয়াত উপস্থিত হ’বলৈ এই বিমান বন্দৰসমূহ ব্যৱহাৰ কৰে। ইয়াৰ ওচৰৰ আন দুটা বিমান বন্দৰ হ'ল কালিকট (২৩৬ কিলোমিটাৰ) আৰু কইম্বাটুৰ (২৫৪ কিলোমিটাৰ) বিমান বন্দৰ। চহৰখনত চৰকাৰী কাম-কাজৰ বাবে এটা হেলিপেড সংৰক্ষিত কৰি ৰখা হৈছে। == প্ৰশাসন আৰু ৰাজনীতি == {| class="wikitable" style="float:right; margin: 0 1em 0 0; " |- ! colspan="2"| আলাপ্পুয়া চহৰৰ বিষয়াসকল |- | জিলা উপায়ুক্ত | আলেকচ ভাৰ্গীছ IAS |- | পৌৰসভাৰ অধ্যক্ষ | মলী জেকব |- | আৰক্ষী অধীক্ষক (ভাৰত) আৰু জিলা আৰক্ষী প্ৰধান | এম পি মোহনচন্দ্ৰন IPS<ref>{{cite web|url=http://alappuzha.nic.in |title=Election 2009 - Alappuzha District, Kerala State, India - Observers |access-date=2012-04-22 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110807061530/http://alappuzha.nic.in |archive-date=7 August 2011}}</ref> |} [[File:Alappuzha loves Wikimedia IMG 7599.JPG|thumb|250px|আল্লেপ্পী বাৰ এছ’চিয়েশ্যন]] জিলাখনত দুটা প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা প্ৰচলিত আছে। সেই দুটা হ’ল— ৰাজহ আৰু স্থানীয় স্বায়ত্তশাসন। ৰাজহ ব্যৱস্থাৰ অধীনত জিলাখনক দুটা ৰাজহ বিভাগ, ছটা তালুক আৰু ৯১খন গাঁৱত বিভক্ত কৰা হৈছে। এই দুটা ৰাজহ বিভাগ হ’ল— ৪৭খন গাঁৱেৰে গঠিত চেৰ্থালা, আম্বালাপ্পুৱা আৰু কুত্তানাদ তালুকক সামৰি লোৱা আলাপ্পুয়া বিভাগ, আৰু ৪৪খন গাঁৱেৰে গঠিত কাৰ্তিকাপল্লী, চেংগানুৰ আৰু মাভেলিক্কাৰা তালুকক সামৰি লোৱা চেংগানুৰ বিভাগ। লোকপিয়লেৰ উদ্দেশ্যে চেৰ্থালা পৌৰসভাৰ অন্তৰ্ভুক্ত অংশসমূহৰ বাহিৰে আৰুৰ, আৰুকু্ট্টী, কোডামথুৰুথ, থানেৰমুক্তম উত্তৰ, থানেৰমুক্তম দক্ষিণ, ৱায়লাৰ পূব আৰু কোক্কোথামংগলাম গাঁৱক ১৯৮১ চনৰ লোকপিয়লত লোকপিয়ল চহৰ হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। স্থানীয় স্বায়ত্তশাসন-ব্যৱস্থাৰ অধীনত জিলাখনক পাঁচখন বিধিবদ্ধ চহৰ আৰু ৭১খন পঞ্চায়তৰে গঠিত উন্নয়ন ব্লকত বিভক্ত কৰা হৈছে। এটা উন্নয়ন ব্লকৰ এক্তিয়াৰৰ ভিতৰত লোকপিয়ল চহৰৰ অন্তৰ্গত এলেকাসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হয়।<ref>{{cite web|url=http://alappuzha.nic.in |title=Official Web Site of Alappuzha, Kerala, India |access-date=2011-06-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721162712/http://alappuzha.nic.in |archive-date=21 July 2011 |df=dmy }}</ref> ২০১১ চনৰ কেৰালা ৰাজ্যিক বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ সময়ত আলাপ্পুয়া জিলাত নটা বিধানসভা সমষ্টি আছিল। সেইবোৰ হ’ল— অৰুৰ, চেৰ্থালা, আলাপ্পুয়া, কুত্তানাদ, হৰিপাদ, কায়ামকুলাম, মাভেলিক্কাৰা আৰু চেংগানুৰ।<ref>{{cite web|author=Kerala Legislature |url=http://niyamasabha.org |title=Niyamsabha official site |publisher=Niyamasabha.org |date= |access-date=14 February 2021}}</ref> আলাপ্পুয়া বিধানসভা সমষ্টিটো আলাপ্পুয়া লোকসভা সমষ্টিৰ এক অংশ। জিলাখনৰ আনটো লোকসভা সমষ্টি হ’ল মাভেলিক্কাৰা।<ref>{{Cite web |url=http://eci.nic.in |title=constituency |access-date=9 June 2011 |archive-date=18 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718054105/http://eci.nic.in |url-status=dead }}</ref> {| border="1" |- ! colspan="4" | '''সংসদ প্ৰতিনিধিসকল''' |- ! নাম ! লোকসভা সমষ্টি ! বৰ্ষ ! ৰাজনৈতিক দল |- | পি. কে. বাসুদেৱন নায়াৰ | আলাপ্পুয়া | ১৯৬২–১৯৭৭ | ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (আম্বালাপ্পুয়া আসন হিচাপে) |- | আৰ. অচ্যুতন | মাভেলিক্কাৰা | ১৯৬২–১৯৬৭ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | জি. পি. মংগলাথুমডম | মাভেলিক্কাৰা | ১৯৬৭–১৯৭১ | সংযুক্ত ছচিয়েলিষ্ট পাৰ্টী |- | আৰ. বালকৃষ্ণ পিল্লাই | মাভেলিক্কাৰা | ১৯৭১–১৯৭৭ | কেৰালা কংগ্ৰেছ |- | বি. কে. নায়াৰ | মাভেলিক্কাৰা | ১৯৭৭–১৯৮০ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | সুশীলা গোপালন | আলাপ্পুয়া | ১৯৮০–১৯৮৪ | ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) |- | অধ্যাপক পি. জে. কুৰিয়েন | মাভেলিক্কাৰা | ১৯৮০–১৯৮৪, ১৯৮৯-১৯৯৮ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ৱাক্কম পুৰুষোত্তম | আলাপ্পুয়া | ১৯৮৪–১৯৯১ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | থাম্পান থমাছ | মাভেলিক্কাৰা | ১৯৮৪–১৯৮৯ | জনতা পাৰ্টী |- | টি. জে. আঞ্জলোচ | আলাপ্পুয়া | ১৯৯১–১৯৯৬ | ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) |- | ৰমেশ চেন্নিথালা | মাভেলিক্কাৰা | ১৯৯৯–২০০৪ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | চি. এছ. সুজাতা | মাভেলিক্কাৰা | ২০০৪–২০০৯ | ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) |- | ভি. এম. সুধীৰন | আলাপ্পুয়া | ১৯৭৭–১৯৮০, ১৯৯৬–২০০৪ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ড° কে. এছ. মনোজ | আলাপ্পুয়া | ২০০৪–২০০৯ | ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) |- | কে. চি. বেণুগোপাল | আলাপ্পuয়া | ২০০৯- ২০১৪ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | কোদিকুন্নিল সুৰেশ | মাভেলিক্কাৰা | ২০০৯–২০১৪ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | কে. চি. বেণুগোপাল | আলাপ্পuয়া | ২০০৯- ২০১৪ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | কোদিকুন্নিল সুৰেশ | মাভেলিক্কাৰা | ২০০৯–২০১৪ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | কে. চি. বেণুগোপাল | আলাপ্পুয়া | ২০১৪- ২০১৯ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | কোদিকুন্নিল সুৰেশ | মাভেলিক্কাৰা | ২০১৪–২০Ip | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | এ. এম. আৰিফ | আলাপ্পuয়া | ২০১৯–২০২৪ | ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) |- | কোদিকুন্নিল সুৰেশ | মাভেলিক্কাৰা | ২০১৯–২০২৪ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | কে. চি. বেণুগোপাল | আলাপ্পuয়া | ২০২৪- | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | কোদিকুন্নিল সুৰেশ | মাভেলিক্কাৰা | ২০২৪- | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |} == শিক্ষা == [[File:St. Joseph's College for Women Alappuzha.jpg|thumb|আলাপ্পুয়াৰ চেণ্ট জোচেফছ মহিলা মহাবিদ্যালয়]] [[File:Alappuzha Medical College.jpg|thumb|আলাপ্পুয়াৰ চৰকাৰী টি. ডি. চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] [[File:Leo XIII HSS, Alappuzha.jpg|thumb|আলাপ্পুয়াৰ ত্ৰয়োদশ লিঅ’ হায়াৰ চেকেণ্ডাৰী স্কুল]] সমগ্ৰ জিলাখনতে বিভিন্ন স্কুল, কম্পিউটাৰ প্ৰতিষ্ঠান আৰু কলেজ আছে। ইয়াত ৯খন প্ৰশিক্ষণ স্কুল আছে। লগতে ৪০৫খন নিম্ন প্ৰাথমিক স্কুল আছে। ইয়াত ১০৫খন হাইস্কুল আৰু ৮৭খন উচ্চতৰ মাধ্যমিক স্কুল আছে।<ref>"education in Alappuzha {{cite web |title=Official WEBSITE of Alappuzha, Kerala, India - Education Department |url=http://alappuzha.nic.in |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110807061328/http://alappuzha.nic.in |archive-date=7 August 2011 |access-date=2011-06-10 |df=dmy}}"</ref> ১৮১৬ চনত আলাপ্পুয়াত প্ৰথমখন স্কুল স্থাপন কৰা হৈছিল। এইখন আছিল চাৰ্চ মিছনেৰী ছ’চাইটি (CMS) স্কুল। ভাৰতৰ প্ৰথম চিএমএছ মিছনেৰী ৰেভাৰেণ্ড থমাছ নৰ্টনে এই স্কুলখন পাতিছিল। আলাপ্পুয়াৰ চিএছআই ক্ৰাইষ্ট চাৰ্চে এই স্কুলখন চলায়। ১৮৮৯ চনৰ ১ জুনত আলাপ্পুয়াত প্ৰথমখন উচ্চতৰ মাধ্যমিক স্কুল খোলা হৈছিল। এইখন আছিল ত্ৰয়োদশ লিঅ’ হায়াৰ চেকেণ্ডাৰী স্কুল। কোচিৰ পৰ্তুগীজ বিচপ জন গোমেচ পেৰীৰাই এইখন মুকলি কৰিছিল। আলাপ্পুয়াৰ প্ৰথম পলিটেকনিক কলেজখন আছিল কাৰ্মেল পলিটেকনিক কলেজ। ফাদাৰ গিলবাৰ্ট পালাকুনেলে এইখন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। চিএমআই ক্ৰমে ইয়াৰ পৰিচালনা কৰে। কাৰ্মেল এতিয়াও ৰাজ্যখনৰ শীৰ্ষ স্থানৰ পলিটেকনিক প্ৰতিষ্ঠান।<ref>"Leo 13 school {{cite web |url=http://alleppeydiocesanschools.org/ |title=Higher Secondary Schools |access-date=2011-06-10 |url-status=dead |archive-url=https://archive.org |archive-date=26 April 2012 |df=dmy |archivedate=2011-06-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110623123828/http://alleppeydiocesanschools.org/ |deadurl=yes }}"</ref> [[File:Cemp2.jpg|thumb|পুন্নপ্ৰাৰ কলেজ অব ইঞ্জিনিয়াৰিং এণ্ড মেনেজমেণ্ট]] আলাপ্পুয়াৰ কলেজসমূহে শিক্ষাৰ্থীসকলক স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়।<ref>"colleges in Alappuzha {{cite web |title=Official WEBSITE of Alappuzia, Kerala, India - Colleges of Alappuzha |url=http://alappuzha.nic.in |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110807061232/http://alappuzha.nic.in |archive-date=7 August 2011 |access-date=2011-06-10 |df=dmy}}"</ref> === প্ৰধান মহাবিদ্যালয় আৰু প্ৰতিষ্ঠানসমূহ === * ইউনিভাৰ্চিটি ইনষ্টিটিউট অব টেকন’লজী (UIT), আলাপ্পুয়া<ref>{{cite web|url=https://uitalleppey.org |title=University Institute of Technology (UIT), Alappuzha}}</ref> * চেৰ্থালা অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়<ref>{{cite web|url=http://cectl.ac.in |title=College of Engineering, Cherthala |publisher=Cectl.ac.in |access-date=25 September 2013}}</ref> * সনাতন ধৰ্ম কলেজ<ref>{{cite web|url=http://sdcollege.in|title=Welcome - Sanatana Dharma College|accessdate=26 February 2023}}</ref> * এছ. ডি. ৱি. কলা আৰু ব্যাৱহাৰিক বিজ্ঞান কলেজ<ref>{{cite web|url=http://sdvcollege.in|title=Welcome: S. D. V. College of Arts and Applied Science|accessdate=26 February 2023}}</ref> * শ্ৰী নাৰায়ণ কলেজ, চেৰ্থালা<ref>{{cite web|url=http://sncollegecherthala.in/|title=SN COLLEGE CHERTHALA|accessdate=26 February 2023|archive-date=22 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160222082800/http://sncollegecherthala.in|url-status=dead|archivedate=8 December 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221208121229/http://sncollegecherthala.in/|deadurl=yes}}</ref> * এন.শে‌ছ.এছ. কলেজ, চেৰ্থালা<ref>{{cite web |url=http://grotal.com/ |title=NSS Alappuzha |publisher=Grotal.com |access-date=25 September 2013 |archivedate=24 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130924054359/http://www.grotal.com/ |deadurl=yes }}</ref> * চৰকাৰী কলেজ, আম্বালাপ্পুৱা<ref>{{cite web|url=http://ambalapuzhagc.org|title=Government College, Ambalapuzha|accessdate=26 February 2023}}</ref> * পুন্নপ্ৰা অভিযান্ত্ৰিক আৰু ব্যৱস্থাপনা মহাবিদ্যালয়<ref>{{cite web|url=http://cempunnapra.org|title=CEM Punnapra|accessdate=26 February 2023}}</ref> * মাৰ গ্ৰেগৰিয়াছ কলেজ, পুন্নপ্ৰা<ref>{{cite web|url=http://margregoriospunnapra.org/|title=Mar Gregorios College|access-date=7 October 2018|archive-url=https://archive.org|archive-date=19 October 2015|url-status=dead|df=dmy-all|archivedate=19 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151019133501/http://margregoriospunnapra.org/|deadurl=yes}}</ref> * চেংগানুৰ অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়<ref>{{cite web|url=http://ceconline.edu |title=College of Engineering (Chengannur) |publisher=Ceconline.edu |access-date=25 September 2013}}</ref> * ব্যাৱহাৰিক বিজ্ঞান কলেজ, মাভেলিক্কাৰা<ref>{{cite web|url=http://kerala.gov.in|title=Profile of the College - College of Applied Sciences, Mavelikkara|accessdate=26 February 2023}}</ref> * কাৰ্মেল অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তি মহাবিদ্যালয়, আলাপ্পুয়া<ref>{{Cite web|url=https://carmelcet.in|title=Carmel College of Engineering and Technology|website=www.carmelcet.in}}</ref> * চৰকাৰী টি. ডি. চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, আলাপ্পুয়া<ref>{{Cite web|url=https://tdmcalappuzha.org|title=TD Medical College – Alappuzha}}</ref> * চেণ্ট জোচেফছ মহিলা মহাবিদ্যালয়, আলাপ্পুয়া<ref>{{Cite web |url=http://stjosephcollegeforwomen.com/ |title=SJCW |access-date=10 June 2011 |archive-date=9 January 2016 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead |archivedate=16 July 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110716143613/http://stjosephcollegeforwomen.com/ |deadurl=yes }}</ref> * চেণ্ট মাইকেলছ কলেজ, চেৰ্থালা<ref>SMC {{cite web |url=http://keralauniversity.edu/ |title=St. Michael's College, Cherthala |access-date=18 February 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527094214/http://keralauniversity.edu |archive-date=27 May 2010 |archivedate=11 June 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100611165005/http://www.keralauniversity.edu/ |deadurl=yes }}</ref> * টি. কে. মাধৱ মেম’ৰিয়েল কলেজ<ref>{{cite web |url=http://keralauniversity.edu/ |title=T.K. Madhava Memorial College, Nangiarkulangara |access-date=18 February 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110926212337/http://keralauniversity.edu |archive-date=26 September 2011 |df=dmy |archivedate=11 June 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100611165005/http://www.keralauniversity.edu/ |deadurl=yes }}</ref> * চেণ্ট অ্যালোইচিয়াছ কলেজ, এদাথুয়া<ref>{{cite web |url=http://aloysiuscollege.org/ |title=St Aloysius |publisher=Aloysiuscollege.org |access-date=25 September 2013 |archive-date=29 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130829023214/http://aloysiuscollege.org |url-status=dead |archivedate=29 August 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130829023214/http://www.aloysiuscollege.org/ |deadurl=yes }}</ref> * বিচপ মূৰ কলেজ, মাভেলিক্কাৰা * মিলাদ-ই-শ্বেৰিফ মেম’ৰিয়েল কলেজ, কায়ামকুলাম (MSM) * খ্ৰীষ্টান কলেজ, চেংগানুৰ == ধৰ্মীয় উপাসনাগাৰসমূহ == [[File:Ambalappuzha Temple.JPG|thumb|আম্বালাপ্পুৱা শ্ৰীকৃষ্ণ স্বামী মন্দিৰ]] [[File:Our Lady of Mount Carmel Cathedral.jpg|thumb|আলাপ্পুয়াৰ আৱাৰ লেডী অৱ মাউণ্ট কাৰ্মেল কেথেড্ৰেল]] [[File:St. Andrew's Forane Church of Arthunkal.jpg|thumb|আৰ্থুংকালৰ চেণ্ট এণ্ড্ৰিউছ বেচিলিকা]] === আলাপ্পুয়াৰ হিন্দু মন্দিৰসমূহ === * আম্বালাপ্পুৱা শ্ৰীকৃষ্ণ স্বামী মন্দিৰ * আনন্দেশ্বৰম মহাদেৱ মন্দিৰ * চাক্কুলাথুকাভু মন্দিৰ (ভাগৱতী মন্দিৰ) * চেট্টিকুলাংগাৰা দেৱী মন্দিৰ * চেংগানুৰ মহাদেৱ মন্দিৰ * হৰিপাদ শ্ৰী সুব্ৰহ্মণ্য স্বামী মন্দিৰ * কানিচুকুলাংগাৰা দেৱী মন্দিৰ * কান্দিয়ুৰ শ্ৰী মহাদেৱ মন্দিৰ, মাভেলিক্কাৰা * মন্নাৰাছালা মন্দিৰ * মুল্লাক্কাল ৰাজৰাজেশ্বৰী মন্দিৰ * পদনিলম পৰব্ৰহ্ম মন্দিৰ, নুৰানাদ * ত্ৰিপুলিয়ুৰ মহাৱিষ্ণু মন্দিৰ * থ্ৰিচিট্টাত মহাৱিষ্ণু মন্দিৰ * বলিয়াকুলাংগাৰা দেৱী মন্দিৰ, কাৰ্তিকাপল্লী === আলাপ্পুয়াৰ খ্ৰীষ্টান গীৰ্জাসমূহ === * আৱাৰ লেডী অৱ মাউণ্ট কাৰ্মেল কেথেড্ৰেল, আলাপ্পুয়া * চেণ্ট এণ্ড্ৰিউছ বেচিলিকা, আৰ্থুংকাল * চেণ্ট জৰ্জ ফ’ৰেন গীৰ্জা, এদাথুয়া * চেণ্ট মেৰী বেচিলিকা, চম্পাকুলাম (চম্পাকুলাম কাল্লুৰকাডু বেচিলিকা) * চেণ্ট থমাছ গীৰ্জা, থুম্পোলী (থুম্পোলী পল্লী) * চেণ্ট মেৰী ফ’ৰেন গীৰ্জা, পুলিনকুন্নু === আলাপ্পuয়াৰ ইছলামীয় মছজিদসমূহ === * মকাম মছজিদ, চিভিল ষ্টেচন ৱাৰ্ড, আলাপ্পুয়া।<ref name="sunni">{{Cite web |last=SUNNIVOICE |date=2021-12-31 |title=ആലപ്പുഴ: കനാൽ കരകളിലെ പൈതൃകക്കാഴ്ചകൾ |url=https://sunnivoice.net/%e0%b4%86%e0%b4%b2%e0%b4%aa%e0%b5%8d%e0%b4%aa%e0%b5%81%e0%b4%b4-%e0%b4%95%e0%b4%a8%e0%b4%be%e0%b5%bd-%e0%b4%95%e0%b4%b0%e0%b4%95%e0%b4%b3%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%86-%e0%b4%aa%e0%b5%88%e0%b4%a4/ |access-date=2024-06-27 |language=ml}}</ref> * সৌকাৰ মছজিদ, ১৮৫০ চনত নিৰ্মিত এটা মছজিদ।<ref name="News18">{{cite news |title=ആലപ്പുഴ പൈതൃകപദ്ധതിയിൽ മുഖംമിനുക്കി ' സൗക്കാർ മസ്ജിദ് ' |url=https://malayalam.news18.com/news/alappuzha/sawker-masjid-timeless-beacon-of-spiritual-heritage-in-alappuzha-local18-649587.html |work=News18 മലയാളം |date=14 January 2024 |language=ml }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ক্ৰীড়া == [[File:Nehru Trophy Boat Race 2012 7791.JPG|250px|thumb|নেহৰু ট্ৰফী নৌকা খেল আলাপ্পুয়াৰ ওচৰৰ পুন্নমদা হ্ৰদত অনুষ্ঠিত এক জনপ্ৰিয় খেল]] আলাপ্পুয়াত নেহৰু ট্ৰফী নৌকা খেল প্ৰতিযোগিতা অনুষ্ঠিত হয়। এই প্ৰতিযোগিতাখন চহৰখনৰ ওচৰৰ পুন্নমদা হ্ৰদত খেলা হয়।<ref>{{Cite web |title=The Nehru Trophy Boat Race |url=https://utsav.gov.in/view-event/nehru-trophy-boat-race#:~:text=The%20Nehru%20Trophy%20Boat%20Race%20is%20one,there%20is%20an%20interesting%20story%20behind%20it.}}</ref> ১৯৫২ চনত ভাৰতৰ প্ৰথম প্ৰধানমন্ত্ৰী জৱাহৰলাল নেহৰুৱে কেৰালা ভ্ৰমণ কৰিছিল। সেই সময়ত আল্লেপ্পীৰ ৰাইজে তেওঁলোকৰ সন্মানীয় অতিথিজনৰ বাবে এক বিশেষ মনোৰঞ্জনৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। ইয়াৰ বাবে তেওঁলোকে এক ঐতিহ্যবাহী নাও দৌৰ প্ৰতিযোগিতাৰ আয়োজন কৰিছিল। এই খেলখন দেখি নেহৰু অত্যন্ত উৎসাহিত হৈ পৰিছিল। তেওঁ নিৰাপত্তা বিষয়াসকলৰ বাধা নেওচি নিজেই ‘নডুভাগম চন্দন’ নামৰ এখন নাৱত জাঁপ দি উঠিছিল। নাৱত উঠি পোৱা এই আনন্দৰ বাবেই তেওঁ প্ৰতিযোগিতাৰ বিজয়ীক প্ৰদান কৰিবলৈ এটা ৰোলিং ট্ৰফী উপহাৰ দিছিল। এই নাও দৌৰৰ বাহিৰেও ক্ৰিকেট, ফুটবল, বাস্কেটবল আৰু নাও চলোৱা (ৰোয়িং) আদি এই চহৰৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় খেলসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। ২০১৫ চনত কেৰালা ক্ৰিকেট সন্থাই আলাপ্পুয়াত ‘কেচিএ ক্ৰিকেট ষ্টেডিয়াম’ উদ্বোধন কৰে। এইখন এখন এ-ক্লাছ শ্ৰেণীৰ ক্ৰিকেট ষ্টেডিয়াম।<ref>{{cite web|url=http://www.keralacricketassociation.com/Alappuzha-cg|title=SD College- KCA Cricket Ground- Alapuzha}}</ref> == প্ৰখ্যাত ব্যক্তিসকল == * থকাঝি শিৱশংকৰ পিল্লাই - ঔপন্যাসিক আৰু চুটিগল্প লেখক, ভাৰতৰ সৰ্বোচ্চ সাহিত্য বঁটা জ্ঞানপীঠ লাভ কৰিছিল। * ৱায়লাৰ ৰামবৰ্মা - মালয়ালম কবি আৰু চলচ্চিত্ৰ গীতিকাৰ * আৰাট্টুপুঝা ৱেলায়ুধ পণিক্কৰ - কেৰালাৰ সমাজ সংস্কাৰক * এম. কে. চানু – লেখক, সমালোচক আৰু সমাজকৰ্মী, মানৱ অধিকাৰৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাৰ এজন স্থায়ী সদস্য * ইৰায়িম্মান থাম্পী - কৰ্ণাটকী সংগীতজ্ঞ তথা কেৰালাৰ এজন সংগীত সুৰকাৰ * কাভালাম নাৰায়ণ পণিক্কৰ - পৰিচালক, কবি * এছ. ডি. শিবুলাল - ইনফ’চিচৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া আৰু পৰিচালন সঞ্চালক * নৱজ্যোতি শ্ৰী কৰুণাকৰ গুৰু - চন্থীগিৰি আশ্ৰমৰ প্ৰতিষ্ঠাপক * গণেশ পুথুৰ - লেখক, কেন্দ্ৰীয় সাহিত্য অকাডেমী বঁটা বিজয়ী * পি. এছ. কাৰ্তিকেন - এছ. এন. ট্ৰাষ্টৰ প্ৰাক্তন সম্পাদক, এছএনডিপী য়োগমৰ প্ৰাক্তন সঞ্চালক, বিধানসভাৰ প্ৰাক্তন সদস্য (অৰুৰ), দিনমণি দৈনিক কাকতৰ মুখ্য সম্পাদক * পি. নাৰায়ণ কুৰুপ - মালয়ালম কবি * জয় জে. কাইমাপৰম্বন - ইংৰাজী আৰু মালয়ালম লেখক * ইত্তী অচ্যুতন - হৰ্টাচ মালাবাৰিকাচ সংকলনৰ বাবে নৃ-চিকিৎসাসংক্ৰান্তীয় তথ্যৰ প্ৰধান যোগান ধৰোঁতা * এলিয়েন’ৰ চিনক্লেয়াৰ ৰ’ড - ব্ৰিটিছ মালী আৰু উদ্যান শস্যৰ ওপৰত লিখা লেখিকা * ৱি. পি. শিৱকুমাৰ - চুটিগল্প লেখক * ন্যায়াধীশ চি. টি. ৰৱিকুমাৰ - উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ। * এম. জি. শ্ৰীকুমাৰ - সংগীতজ্ঞ, গায়ক আৰু সংগীত পৰিচালক * ৱায়লাৰ শৰৎ চন্দ্ৰ বৰ্মা - কবি আৰু গীতিকাৰ * কাভালাম শ্ৰীকুমাৰ - শাস্ত্ৰীয় সংগীতজ্ঞ, নেপথ্য গায়ক, সুৰকাৰ * ৰাজীৱ আলুঙ্কাল - গীতিকাৰ, কবি আৰু বক্তা === ধৰ্ম === * কৰুণাকৰ গুৰু - চন্থীগিৰি আশ্ৰমৰ প্ৰতিষ্ঠাপক * পালাক্কাল থমা মালপান - কাৰ্মেলাইটছ অৱ মেৰী ইমাকুলেটৰ প্ৰতিষ্ঠাপক * মন্সিনিয়ৰ জোচেফ চি. পঞ্জীকাৰণ - মেডিকেল চিষ্টাৰ্ছ অৱ চেণ্ট জোচেফৰ প্ৰতিষ্ঠাপক * এণ্টনী থিয়’ড’ৰ - খ্ৰীষ্টান শিক্ষাবিদ, কবি, সমাজকৰ্মী * চেণ্ট কুৰিয়াকোচ ইলিয়াচ চাভাৰা - খ্ৰীষ্টান সন্ত === ৰাজনীতি === * এ. কে. এণ্টনী - ইউডিএফ মন্ত্ৰীসভাত কেৰালাৰ তিনিবাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰী, ভাৰতৰ প্ৰাক্তন প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰী * ৱি. এছ. অচ্যুতানন্দন - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মুখ্যমন্ত্ৰী আৰু ভাৰতৰ অন্যতম জ্যেষ্ঠ কমিউনিষ্ট ৰাজনীতিবিদ * ৰমেশ চেন্নিথালা - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন গৃহমন্ত্ৰী আৰু প্ৰাক্তন বিৰোধী দলপতি, হৰিপাদ সমষ্টিৰ বৰ্তমানৰ বিধানসভা সদস্য। * সুশীলা গোপালন - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন উদ্যোগ মন্ত্ৰী আৰু কমিউনিষ্ট নেত্ৰী * কে. আৰ. গৌৰী - কেৰালাৰ প্ৰথম এলডিএফ মন্ত্ৰীসভাৰ ৰাজহ মন্ত্ৰী, কেৰালাত ভূমি সংস্কাৰ আৰম্ভ কৰিছিল, কেৰালা ইউডিএফ মন্ত্ৰীসভাৰ কৃষি মন্ত্ৰী * ৱায়লাৰ ৰৱী - ইউডিএফ মন্ত্ৰীসভাত কেৰালাৰ প্ৰাক্তন গৃহমন্ত্ৰী, প্ৰাক্তন কেন্দ্ৰীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী ভাৰতীয় পৰিক্ৰমা আৰু সংসদীয় পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী * চি. কে. চন্দ্ৰপ্পন - কমিউনিষ্ট নেতা আৰু প্ৰাক্তন সাংসদ * এছ. ৰামচন্দ্ৰন পিল্লাই - ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) ৰ পলিটব্যুৰ’ সদস্য আৰু অল ইণ্ডিয়া কিষাণ সভাৰ সাধাৰণ সম্পাদক * জি. সুধাকৰন - ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) ৰ সদস্য আৰু কেৰালাৰ প্ৰাক্তন গড়কপ্তানী বিভাগৰ মন্ত্ৰী * পি. পৰমেশ্বৰন - ভাৰতীয় বিচাৰ কেন্দ্ৰৰ সঞ্চালক; দাৰ্শনিক === চিনেমা === * শ্ৰীকুমাৰন থাম্পী - মালয়ালম চিনেমাৰ গীতিকাৰ, পৰিচালক, প্ৰযোজক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ * জোমন টি. জন - ভাৰতীয় চিনেমেট’গ্ৰাফাৰ * ৰতীশ - মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা * কুঞ্চাকো - ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক আৰু পৰিচালক * নেডুমুদী বেণু - মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা। * ফাজিল - মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক * কুঞ্চাকো বোবান - মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা * ৰিয়াজ এম টি - মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা * ফাহাদ ফাচিল - মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা * জগন্নাথ বৰ্মা - কথাকলি শিল্পী, মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ আৰু ধাৰাবাহিকৰ অভিনেতা * অশোকন - মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা * ৰাজন পি. দেৱ – মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা আৰু নাট্য ব্যক্তিত্ব * এছ. এল. পুৰম সদানন্দ - মালয়ালম নাট্যকাৰ আৰু চলচ্চিত্ৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ * চেলংগাট গোপালকৃষ্ণন - লেখক আৰু চলচ্চিত্ৰ সমালোচক * ৰাধিকা - মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী * নৱোদয় অপ্পাচন - মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক আৰু ব্যৱসায়ী * জিজো পুন্নোচ - চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক * পদ্মৰাজন - চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক * নৰেন্দ্ৰ প্ৰসাদ - চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা, লেখক আৰু সমালোচক * কেপিএচি ললিতা - মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী * বীয়েৰ প্ৰসাদ - ভাৰতীয় মালয়ালম গীতিকাৰ আৰু কবি * মধু মুত্তোম - মণিচিত্ৰথাঝু, কাক্কোথিকাভিলে আপ্পুপ্পন থাদিকালৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ * সমন্থা ৰুথ প্ৰভু - অভিনেত্ৰী * নব্যা নায়াৰ - অভিনেত্ৰী * এম. জি. শ্ৰীকুমাৰ - নেপথ্য গায়ক * শ্বাহী কবিৰ - মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু লেখক === ক্ৰীড়া === * প্ৰশান্ত পৰমেশ্বৰন - কেৰালাৰ প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ক্ৰিকেটাৰ ([[ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগ]] আৰু ৰয়েল চেলেঞ্জাৰ্ছ বাংগালোৰৰ খেলুৱৈ) * চজী থমাছ - ক্ৰীড়াবিদ আৰু [[অৰ্জুন বঁটা]] প্ৰাপক * কে. উদয়কুমাৰ - ভাৰতীয় পুৰুষ ৰাষ্ট্ৰীয় ভলীবল দলৰ খেলুৱৈ, অৰ্জুন বঁটা প্ৰাপক == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বহিঃসংযোগ == {{Commons category|Alappuzha| আলাপ্পুয়া}} * {{Wikivoyage|Alappuzha| আলাপ্পুয়া}} * [https://web.archive.org/web/20100217035703/http://www.swtd.gov.in/ কেৰালা ৰাজ্যিক জল পৰিবহণ বিভাগৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট] * [http://alappuzha.nic.in/ আলাপ্পুয়া জিলাৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট] * [https://alteredgoal.com/https-alteredgoal-com-backwaters-of-alappuzha/ আলাপ্পুয়াৰ জলাশয়সমূহ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191219075158/https://alteredgoal.com/https-alteredgoal-com-backwaters-of-alappuzha/ |date=19 December 2019 }} * [https://www.keralatourism.org/article-venice-of-the-east.html পূবৰ ভেনিচ, আল্লেপ্পী] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211025135417/https://www.keralatourism.org/article-venice-of-the-east.html |date=25 October 2021 }} [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নগৰ মহানগৰ]] 9hu3ybdz6py6ef142dmil230aeu6w02 0 138321 626539 623718 2026-08-12T11:42:20Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626539 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = থুদৰম | image = | alt = | caption = থিয়েট্ৰিকেল ৰিলিজ পোষ্টাৰ | director = তৰুণ মূৰ্তি | screenplay = {{ubl|তৰুণ মূৰ্তি|কে. আৰ. সুনিল<ref name="Photographer K R Sunil on how his story became the script for Mohanlal-starrer 'Thudarum'">{{cite news |title=Photographer K R Sunil on how his story became the script for Mohanlal-starrer 'Thudarum' |url=https://thehindu.com |access-date=21 September 2025 |work=The Hindu |date=5 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250921110914/https://thehindu.com |archive-date=21 September 2025 }}</ref>}} | story = কে. আৰ. সুনিল | producer = এম. ৰঞ্জিত | starring = {{ubl|মোহনলাল|শোভনা|প্ৰকাশ বৰ্মা|বিন্দু পাপ্পু|ফাৰহান ফাচিল|টমাছ মেথিউ|অমৃতা বৰ্ষিণী}} | cinematography = চাজী কুমাৰ | editing = {{ubl|নিশাদ ইউছুফ|চাফিক ভি. বি.}} | music = জেকচ বেজয় | studio = ৰেচাপুত্ৰ ভিজুৱেল মিডিয়া | distributor = {{ubl|ৰেচাপুত্ৰ ৰিলিজ|আশীৰ্বাদ ৰিলিজ}} | released = {{Film date|2025|04|25|df=y|ref1=<ref>{{Cite web |date=7 April 2025 |title=Mohanlal's 'Thudarum' set for April 25 release |url=https://indiatimes.com |access-date=17 April 2025 |website=The Times of India}}</ref>}} | runtime = ১৬৬ মিনিট | country = [[ভাৰত]] | language = [[মালয়ালম]] | budget = {{estimation}} ২৮ কোটি টকা<ref name="as">{{Cite web |date=2025-06-02 |title=Thudarum Budget |trans-title=Thudarum Budget |url=https://indianexpress.com |access-date=2025-06-02 |website=The Indian Express }}</ref> | gross = {{estimation}} ২৩৪–২৩৫ কোটি টকা{{Efn|''Thudarum''{{'s}} reported worldwide grosses vary between ₹234 crore (''The Hindustan Times''<ref>{{Cite news |date=2025-09-03 |title=Lokah Chapter 1 worldwide box office collection day 6: Kalyani Priyadarshan beats Anushka Shetty, Keerthy Suresh|url=https://hindustantimes.com |access-date=2025-09-15 |newspaper=Huintellectual Times }}</ref>) – ₹235 crore (''The Financial Express''<ref>{{cite web |title=Saiyaara becomes 2nd biggest movie of 2025; THESE are top 10 highest-grossing films of the year |url=https://financialexpress.com |website=The Financial Express |access-date=24 June 2026 |date=26 July 2025}}</ref>)}} }} '''থুদৰম''' হৈছে ২০২৫ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত এক [[ভাৰতীয়]] [[মালয়ালম]] ভাষাৰ একচন থ্ৰিলাৰধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ। এই ছবিখন পৰিচালনা কৰিছে তৰুণ মূৰ্তিকিয়ে, আৰু তেওঁ কে আৰ সুনিলৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে ছবিখনৰ চিত্ৰনাট্য লিখিছে। ৰেজা পুত্ৰ ভিজুৱেল মিডিয়াৰ বেনাৰত ছবিখন প্ৰযোজনা কৰিছে এম ৰঞ্জিতে। ছবিখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত মোহনলাল আৰু শোভনাই অভিনয় কৰাৰ লগতে প্ৰকাশ বৰ্মা, বিনু পাপ্পু, ফাৰহান ফাচিল, থমাছ মেথিউ, অমৃতা বৰ্ষিণী, মণিৰামপিল্লা ৰাজু, ইৰশাদ আলী, আৰ্ষا চান্দিনী বৈজু, সংগীত প্ৰতাপ আৰু কৃষ্ণা প্ৰভাই সহযোগী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে। ২০২৫ চনৰ ২৫ এপ্ৰিলত প্ৰেক্ষাগৃহত মুক্তি পোৱা ''থুদৰম'' ছবিখনে সমালোচকৰপৰা ব্যাপক প্ৰশংসা লাভ কৰে। বিশেষকৈ মোহনলাল আৰু প্ৰকাশ বৰ্মাৰ অভিনয়, পৰিচালনা, চিত্ৰগ্ৰহণ, সম্পাদনা, সংগীত, কাহিনী আৰু চিত্ৰনাট্যই ভূয়সী প্ৰশংসা লাভ কৰে। ছবিখন এখন ব্লকবাষ্টাৰ ছবি হিচাপে পৰিগণিত হয়। এইখন ২০২৫ চনৰ আটাইতকৈ বেছি উপাৰ্জন কৰা তৃতীয়খন [[মালয়ালম]] ছবি আৰু সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। == কাহিনী == বেনজ নামেৰে পৰিচিত চন্মুঘম হৈছে এজন প্ৰাক্তন ষ্টাণ্টমেন। বৰ্তমান তেওঁ পেৰুনাডত পত্নী ললিতা আৰু সন্তানৰ সৈতে এজন টেক্সি চালক হিচাপে শান্তিপূৰ্ণ জীৱন-যাপন কৰিছে। তেওঁৰ এই শান্তিপূৰ্ণ জীৱন-যাত্ৰাত তেতিয়া বাধা আহে, যেতিয়া তেওঁৰ পুত্ৰ পাবি আৰু তাৰ বন্ধুসকলে তেওঁৰ মৰমৰ এম্বেচেডৰ গাড়ীখন ফুৰিবলৈ লৈ যায় আৰু গাড়ীখনৰ ক্ষতি কৰে। পাবিয়ে কৰা এই কামৰ বাবে তেওঁলোকৰ মাজত অলপ কাজিয়া হয় আৰু তাৰ পিছত বেনজে গাড়ীখন মেৰামতিৰ বাবে এজন মেকানিকৰ ওচৰত থৈ [[চেন্নাই]]লৈ গুচি যায়। তেওঁৰ অনুপস্থিতিত মেকানিকজনৰ সহকাৰীয়ে গাড়ীখন ড্ৰাগছ সৰবৰাহৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰে, যাৰ ফলত আৰক্ষীয়ে গাড়ীখন জব্দ কৰে। থানাত থকাৰ সময়ত বেনজক চাৰ্কল ইনস্পেক্টৰ জৰ্জ মাথান আৰু চাব-ইনস্পেক্টৰ বেনি কুৰিয়ানে জোৰকৈ এখন বিয়ালৈ গাড়ী চলাই লৈ যাবলৈ বাধ্য কৰে। সেই নিশাই পিছলৈ তেওঁলোকে বেনজক এটা মৃতদেহ এখন দুৰ্গম হাবিলৈ লৈ গৈ পেলাই দিবলৈ বাধ্য কৰে। তেওঁলোকে দাবী কৰে যে এয়া এজন সহকৰ্মীৰ পৰিয়ালৰ সৈতে জড়িত এক দুৰ্ঘটনাহে আছিল। এই ঘটনাত ব্যথিত হৈ বেনজ যেতিয়া ঘৰলৈ ঘূৰি আহে, তেতিয়া তেওঁ দেখে যে পাবি ঘৰত নাই। তাক বিচাৰি থকা অৱস্থাত তেওঁ নিজৰ গাড়ীত পাবিৰ এটা ৱালেট বিচাৰি পায়। তেতিয়াই তেওঁ অতি ভয়ানকভাৱে অনুভৱ কৰে যে যিটো মৃতদেহ তেওঁ পেলাই দিয়াত সহায় কৰিছিল, সেইটো আচলতে তেওঁৰ নিজৰে পুত্ৰ আছিল। পিছলৈ এটা ভূমিস্খলনৰ ফলত পাবিৰ মৃতদেহটো উদ্ধাৰ হয় আৰু আৰক্ষীয়ে বেনজক এই হত্যাকাণ্ডৰ বাবে ফান্দত পেলাবলৈ চেষ্টা কৰে। সত্য উদঘাটন কৰিবলৈ দৃঢ়পৰিকল্পনা কৰি বেনজে এই সমগ্ৰ ঘটনা গাপ দিয়াত জড়িত এজন পুলিচ কনিষ্টবলক অপহৰণ কৰে আৰু জানিব পাৰে যে জৰ্জেই এই অপৰাধৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল। এইটো পোহৰলৈ আহে যে পাবিৰ জৰ্জৰ কন্যা মেৰীৰ সৈতে এটা প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক আছিল আৰু জৰ্জে তথাকথিত "অনাৰ কিলিং" বা সন্মান ৰক্ষাৰ নামত তাক হত্যা কৰিছিল। পিছত মৃতদেহটো লুকুৱাবলৈ তেওঁ বেনজৰ গাড়ীখন ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আৰক্ষীৰ জিম্মাৰপৰা পলাই যোৱাৰ পাছত বেনজে বেনি আৰু জৰ্জৰ মুখা-মুখি হয় আৰু দুয়োকে হত্যা কৰে। চলচ্চিত্ৰখনৰ শেষৰফালে বেনজক আদালতলৈ লৈ যোৱা হয়, য'ত তেওঁ নিজৰ পুত্ৰৰ মৃত্যুত তেওঁ নিৰ্দোষী বুলি দাবী কৰে। আনহাতে মেৰীয়ে বেনজৰ পৰিয়ালৰ সৈতে শোক প্ৰকাশ কৰে। চলচ্চিত্ৰখনৰ সমাপ্তিৰ টোকাত ভাৰতত সংঘটিত হোৱা অনাৰ কিলিং বা সন্মান ৰক্ষাৰ বাবে কৰা হত্যাকাণ্ডৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ আৰু ইয়াৰ সম্পূৰ্ণ তথ্য পোহৰলৈ নহাৰ দিশটোৰ ওপৰত আলোকপাত কৰা হয়। == অভিনয় শিল্পী == * মোহনলাল - "বেনজ" চন্মুঘমৰ চৰিত্ৰত * শোভনা - ললিতা চন্মুঘম, বেনজৰ পত্নীৰ চৰিত্ৰত * প্ৰকাশ বৰ্মা - চাৰ্কল ইনস্পেক্টৰ / ডেপুটি ছুপাৰিনটেণ্ডেণ্ট অৱ পুলিচ জৰ্জ মাথান, মেৰীৰ দেউতাক (পেৰুনাড আৰক্ষী থানা) * বিন্দু পাপ্পু - চাব-ইনস্পেক্টৰ বেনি চি. কুৰিয়ান (পেৰুনাড আৰক্ষী থানা) * থমাছ মেথিউ - পাবি চন্মুঘম, বেনজৰ সতীয়া পুত্ৰ (কণ্ঠদান: চেবিন বেনচন) ** মাষ্টাৰ ৰুদ্ৰাক্ষ - সৰু কালৰ পাবিৰ চৰিত্ৰত * অমৃতা বৰ্ষিণী - পৱিত্ৰা চন্মুঘম, বেনজৰ জীয়ৰীৰ চৰিত্ৰত * ফাৰহান ফাচিল - কনিষ্টবল টি. কে. সুধীশ (পেৰুনাড আৰক্ষী থানা) * মণিৰামপিল্লা ৰাজু - কুট্টিচান, বেনজৰ বন্ধুৰ চৰিত্ৰত * ইৰশাদ - সাজি, বেনজৰ বন্ধুৰ চৰিত্ৰত * আৰ্ষা চান্দিনী বৈজু - মেৰী মাথান, জৰ্জৰ জীয়ৰী আৰু পাবিৰ প্ৰেমিকাৰ চৰিত্ৰত * সংগীত প্ৰতাপ - কিৰণ, পাবিৰ বন্ধুৰ চৰিত্ৰত * আবিন বিনো - মণিকন্দন চি. পি. / মণিৰাম * কৃষ্ণা প্ৰভা - সীমা, ললিতাৰ সৰু ভনীয়েকৰ চৰিত্ৰত * চাইজো আদিমালী - চিয়াচান, বেনজৰ খুলশালীয়েক * শোভি তিলকন - মণিৰামৰ দেউতাকৰ চৰিত্ৰত * ভাৰতীৰাজা - ষ্টাণ্ট মাষ্টাৰ পালানি স্বামীৰ চৰিত্ৰত * ইলাভৰাচু - ইলাভৰাচু, বেনজৰ বন্ধুৰ চৰিত্ৰত * ৰাণী চৰণ - মণিৰামৰ মাকৰ চৰিত্ৰত (কণ্ঠদান: স্মিনু চিজু) * শশাংকন মিয়ানাদ - অটো চালকৰ চৰিত্ৰত * জি. সুৰেশ কুমাৰ - বিচাৰক থমাছ কুৰিয়ানৰ চৰিত্ৰত * শ্ৰীজিৎ ৰবি - কোট্টায়ম কেম্পৰ আৰক্ষী বিষয়াৰ চৰিত্ৰত * নিল্জা কে বেবী - সুধীশৰ ভনীয়েকৰ চৰিত্ৰত * সন্তোষ কীঝাট্টুৰ - পথনমতিট্টাৰ আৰক্ষী অধীক্ষক মহম্মদ ইউছুফ (আই.পি.এছ.) * জয়চ জোচ - কোট্টায়ম কেম্পৰ আৰক্ষী বিষয়াৰ চৰিত্ৰত * জে পাল্লাচেৰী - হোষ্টেল ৱাৰ্ডেনৰ চৰিত্ৰত * ৰবি মাৰিয়া - তামিলনাডুৰ মন্ত্ৰীৰ চৰিত্ৰত * পি. চন্দ্ৰকুমাৰ - আয়াপ্পান তীৰ্থযাত্ৰীৰ চৰিত্ৰত * প্ৰদীপ চন্দ্ৰন - কনিষ্টবল সদানন্দৰ চৰিত্ৰত * ৰাজকুমাৰ ৰাজশেখৰন - আৰক্ষী বিষয়াৰ চৰিত্ৰত * শ্যামলাল - কনিষ্টবল শ্যামৰ চৰিত্ৰত * কৰুণা - সাজিৰ পত্নীৰ চৰিত্ৰত * চান্দিনী শশীকুমাৰ - এগৰাকী আৰক্ষী বিষয়াৰ চৰিত্ৰত * অৰ্জুন অশোকন - বিবাহৰ অতিথি (কেমিঅ' ভূমিকা) * নিশাদ ইউছুফ - পিকআপ ট্ৰাক চালক (কেমিঅ' ভূমিকা) * দিনেশ প্ৰভাকৰ - পিকআপ ভেনত থকা ব্যক্তি (কেমিঅ' ভূমিকা) * বিজয় সেতুপতি - অনবু, ললিতাৰ প্ৰথম স্বামী আৰু পাবিৰ জন্মদাতা পিতৃ (কেৱল ফটো আৰ্কাইভত) * কল্পনা - জৰ্জৰ প্ৰয়াত পত্নী আৰু মেৰীৰ প্ৰয়াত মাক (কেৱল ফটো আৰ্কাইভত) == প্ৰযোজনা == === বিকাশ === ২০২৪ চনৰ মাৰ্চ মাহৰ মাজভাগত মোহনলালে আনুষ্ঠানিকভাৱে এই চলচ্চিত্ৰখনৰ কথা ঘোষণা কৰিছিল, য'ত তৰুণ মূৰ্তিক পৰিচালক হিচাপে স্থায়ীকৰণ কৰা হৈছিল। মূৰ্তিয়ে কে. আৰ. সুনিলৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে ছবিখনৰ চিত্ৰনাট্য লিখিছিল আৰু ৰেচাপুত্ৰ ভিজুৱেল মিডিয়াৰ এম. ৰঞ্জিতে প্ৰযোজনাৰ দায়িত্ব লৈছিল। ২০২৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ছবিখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল। এটা সাক্ষাৎকাৰত মূৰ্তিয়ে প্ৰকাশ কৰে যে তেওঁৰ পূৰ্বৰ চলচ্চিত্ৰ ''চৌদি ভেল্লাক্কা'' (২০২২)-ৰ সফলতাৰ পিছত, ৰঞ্জিতে এটা নতুন প্ৰকল্পত একেলগে কাম কৰাৰ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰিছিল। মূৰ্তি আৰু সুনিলে প্ৰায় আঠ মাহ সময় ব্যয় কৰি চিত্ৰনাট্যখন তৈয়াৰ কৰি উলিয়াইছিল, যাক অৱশেষত প্ৰযোজনা গোষ্ঠীয়ে সেউজ সংকেত প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite news |last=Is |first=Gopika |date=20 March 2024 |title=We worked on the script for over eight months: Tharun Moorthy on his film with Mohanlal |url=https://indiatimes.com |access-date=22 November 2024 |work=The Times of India}}</ref> এই প্ৰকল্পটোৰ প্ৰাৰম্ভিক নাম আছিল ''এল৩৬০'', যিহেতু এইখন আছিল মোহনলালৰ ৩৬০সংখ্যক চলচ্চিত্ৰ।<ref>{{Cite news |date=18 March 2024 |title='L360': Mohanlal's next to be directed by Tharun Moorthy; film to begin shoot in April |url=https://thehindu.com |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20240318132125/https://thehindu.com |archive-date=18 March 2024 |access-date=23 November 2024 |work=The Hindu}}</ref> যদিও চিত্ৰনাট্য সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ সময়লৈকে দলটোৱে এটা নাম চূড়ান্ত কৰিছিল, তথাপি তেওঁলোকে নিৰ্মাণ কাৰ্য চলি থকাৰ সময়ত এটা অস্থায়ী নাম ব্যৱহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল।<ref name="antony-2024">{{Cite news |last=Antony |first=Seena |date=5 July 2024 |title=25 ദിവസത്തെ ഷൂട്ട് ബാക്കി, സിനിമയ്ക്ക് പേരിട്ടിട്ടുണ്ട്: തരുൺ മൂർത്തി അഭിമുഖം |url=https://manoramaonline.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241207022919/https://manoramaonline.com |archive-date=7 December 2024 |access-date=22 November 2024 |work=Manorama Online}}</ref><ref>{{Cite web |last=A. |first=Amina |date=6 July 2024 |title=വിന്റേജ് ലാലേട്ടനെ റീ ക്രിയേറ്റ് ചെയ്യാനല്ല, മുണ്ടുടുത്ത് വരുന്ന ഒരു പുതിയ ലാലേട്ടനെ ഉണ്ടാക്കാനാണ് ശ്രമം; തരുൺ മൂർത്തി അഭിമുഖം |url=https://thecue.in |access-date=22 November 2024 |publisher=The Cue |language=ml}}</ref> ''থুদৰম'' ছবিখনৰ মূল ধাৰণাটো সুনিলে প্ৰস্তুত কৰা এটা কাহিনীৰপৰা আহিছিল। সুনিল হৈছে এজন তথ্যচিত্ৰ ফটোগ্ৰাফাৰ, যিয়ে প্ৰায়ে নিজৰ কামৰ সমল বিচাৰি বিভিন্ন ঠাইলৈ ভ্ৰমণ কৰে। সুনিলে প্ৰকাশ কৰে যে তেনে এক যাত্ৰাৰ সময়ত এজন ব্যক্তি আৰু এটা দৃশ্যৰ মুখা-মুখি হোৱাৰ পিছতেই তেওঁ এই কাহিনীটো লিখিবলৈ অনুপ্ৰাণিত হৈছিল।<ref name="j-2024">{{Cite news |last=J. |first=Gowry Priya |date=1 December 2024 |title=വിന്‍റേജ് മോഹന്‍ലാല്‍ തിരിച്ചുവരുമ്പോള്‍ എന്തൊക്കെ പ്രതീക്ഷിക്കാം? 'തുടരും' തിരക്കഥാകൃത്തിന് പറയാനുള്ളത് |url=https://asianetnews.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241202063503/https://asianetnews.com |archive-date=2 December 2024 |access-date=2 December 2024 |work=Asianet News |language=ml}}</ref> ৰঞ্জিত আৰু সুনিলে এই প্ৰকল্পটো পৰিচালনা কৰিবলৈ মূৰ্তিৰ কাষ চাপিছিল, কাৰণ তেওঁলোকে বিশ্বাস কৰিছিল যে মূৰ্তিয়ে কাহিনীটোৰ "সূক্ষ্ম চৰিত্ৰসমূহ" আৰু "আৱেগিক গভীৰতা" সঠিকভাৱে ফুটাই তুলিব পাৰিব। মূৰ্তি এই প্ৰকল্পত জড়িত হোৱাৰ বহু আগতেই মোহনলালে এই ছবিখনৰ বাবে সন্মতি দিছিল, কাৰণ তেওঁ "বহু দিনৰ আগতেই" এই কাহিনীটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছিল। ইয়াৰ মাজতে ''থুদৰম'' ছবিখন মোহনলালৰ আন এটা আধৰুৱা প্ৰকল্প ''বেনজ্ ভাচু''ৰ সৈতে জড়িত থকা বুলি চৰ্চা চলিছিল, যিখন সুনিলৰ লিখনীৰে জি. প্ৰজিত পৰিচালক হিচাপে জড়িত থকাৰ কথা আছিল। অৱশ্যে মূৰ্তিয়ে স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে ''থুদৰম'' এক সম্পূৰ্ণ সুকীয়া প্ৰকল্প আছিল, যিটো প্ৰযোজনা দলটোৱে আগবঢ়োৱা এটা চৰিত্ৰ আৰু এক বিশেষ ঘটনাৰ ধাৰণাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নতুনকৈ গঢ়ি তোলা হৈছিল। পাঁচটা খচৰা প্ৰস্তুত কৰাৰ পাছত ছবিখনৰ চিত্ৰনাট্য সম্পূৰ্ণ হৈছিল।<ref name="j-2024" /> === অভিনয় শিল্পী বাছনি === মোহনলালে এই চলচ্চিত্ৰখনত চন্মুঘম নামৰ এজন টেক্সি চালকৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে। সুনিলে উল্লেখ কৰে যে প্ৰথম অৱস্থাত কোনো নিৰ্দিষ্ট অভিনেতাক মনত ৰাখি এই চৰিত্ৰটো সৃষ্টি কৰা হোৱা নাছিল যদিও কাহিনীভাগ আগবাঢ়ি যোৱাৰ লগে লগে তেওঁ এই চৰিত্ৰটোত মোহনলালকহে কল্পনা কৰিবলৈ লয়। তেওঁ মন্তব্য কৰে যে চন্মুঘম চৰিত্ৰটোৱে সত্যন অতিকাড আৰু কামালৰ চলচ্চিত্ৰসমূহৰ পুৰণি মোহনলালৰ চৰিত্ৰবোৰৰ সাৰমৰ্ম বহন কৰে।<ref name="j-2024" /> মূৰ্তিয়ে মোহনলালৰ চৰিত্ৰটোক মাটিত ভৰি থকা এজন সাধাৰণ মানুহৰ চৰিত্ৰ বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{Cite news |date=26 April 2024 |title=L360' director Tharun Moorthy: I instructed the cameraman to sustain the first shot without calling for a cut |url=https://indiatimes.com |access-date=22 November 2024 |work=The Times of India}}</ref> মূল মহিলা চৰিত্ৰ ললিতাৰ অভিনয়ৰ বাবে মূৰ্তিয়ে প্ৰথমতে জ্যোতিকাক লগ ধৰি কাহিনীটো শুনাইছিল।<ref>{{Cite web |date=24 April 2025 |title='Thudarum' trivia: Jyothika was first considered before Shobana for the Mohanlal starrer |url=https://indiatimes.com |website=The Times of India}}</ref> জ্যোতিকাই চিত্ৰনাট্যখন পছন্দ কৰি চলচ্চিত্ৰখনত কাম কৰিবলৈ সন্মত হৈছিল, কিন্তু দৃশ্যগ্ৰহণৰ সময়ত তেওঁৰ ব্যস্ততাৰ বাবে তেওঁৰ স্থানত পৰৱৰ্তী সময়ত শোভনাক বাছনি কৰা হয়। ইয়াৰ ফলত বিগত ১৫ বছৰৰ বিৰতিৰ পিছত মোহনলাল আৰু শোভনাৰ যুটিয়ে পুনৰ একেলগে কাম কৰাৰ সুযোগ পায়, যিসকলে পূৰ্বে বহুতো ছবিত একেলগে অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=23 April 2025 |title=Thudarum director Tharun Moorthy reveals why Jyotika turned down Mohanlal's film: 'She was excited but…' |url=https://hindustantimes.com}}</ref> পূৰ্বে ভোডাফোনৰ জনপ্ৰিয় জুজু বিজ্ঞাপনসমূহ পৰিচালনা কৰা এজন বিজ্ঞাপন নিৰ্মাতা প্ৰকাশ বৰ্মাক ছবিখনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ চৰিত্ৰত কাষ্টিং কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Radhakrishnan |first=Manjusha |date=2025-04-25 |title=Thudarum: Meet the ultimate villain in Mohanlal blockbuster |url=https://gulfnews.com |access-date=2025-04-30 |website=Gulf News }}</ref> আনহাতে অভিনয় শিল্পীসকলৰ বাকী থকা তালিকাখনত ফাৰহান ফাচিল, মণিৰামপিল্লা ৰাজু, বিন্দু পাপ্পু, নান্দু, ইৰশাদ আলী, আৰ্ষা চান্দিনী বৈজু, থমাছ মেথিউ, কৃষ্ণা প্ৰভা আৰু অৰবিন্দ অন্তৰ্ভুক্ত আছে।<ref>{{Cite web |date=2024-11-08 |title=Mohanlal's 'L360' gets official title 'Thudarum', featuring a long-awaited reunion with Shobana |url=https://mathrubhumi.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241110184809/https://mathrubhumi.com |archive-date=10 November 2024 |access-date=2025-04-27 |website=English.Mathrubhumi }}</ref> === দৃশ্যগ্ৰহণ === ২০২০ চনৰ ২২ এপ্ৰিলৰপৰা চলচ্চিত্ৰখনৰ মূল দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ হৈছিল আৰু একেদিনাই মোহনলাল তথা শোভনাই দৃশ্যগ্ৰহণত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |date=22 April 2024 |title=Pics: Mohanlal, Shobana reunite for his 360th film with director Tharun Moorthy |url=https://indiatoday.in |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203133250/https://indiatoday.in |archive-date=3 December 2024 |access-date=30 November 2024 |work=India Today}}</ref><ref>{{Cite news |date=22 April 2024 |title=Mohanlal, Shobana's 'L360' begins filming |url=https://thehindu.com |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20240422130746/https://thehindu.com |archive-date=22 April 2024 |access-date=23 November 2024 |work=The Hindu}}</ref> থোডুপুঝা আৰু ৰাণ্নী আছিল এই ছবিখনৰ প্ৰধান দৃশ্যগ্ৰহণস্থলী। প্ৰথম পৰ্যায়ৰ দৃশ্যগ্ৰহণ থোডুপুঝাৰ কালুৰ ইষ্টত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |last=മനോരമ ലേഖകൻ |date=22 April 2024 |title=ഷൺമുഖൻ എന്ന ടാക്സി ഡ്രൈവറായി മോഹൻലാൽ തൊടുപുഴയിൽ |url=https://manoramaonline.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203193154/https://manoramaonline.com |archive-date=3 December 2024 |access-date=1 December 2024 |work=Manorama Online |language=ml}}</ref> ৭০ দিন ধৰি দৃশ্যগ্ৰহণ কৰাৰ পাছত ৫ জুলাইত কাম সাময়িকভাৱে স্থগিত ৰখা হয়।<ref>{{Cite news |date=8 July 2024 |title=Watch: Mohanlal Gets Emotional On the Sets Of His Next With Tharun Moorthy |url=https://news18.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203080814/https://news18.com |archive-date=3 December 2024 |access-date=1 December 2024 |work=CNN-News18 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> মোহনলালে তেওঁৰ আন এখন ছবি ''এল২: এম্পুৰান'' (২০২৫)-ৰ কাম শেষ কৰাৰ পাছত এই ছবিখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ পুনৰ আৰম্ভ কৰাৰ কথা আছিল। সেই সময়ত ''থুদৰম'' ছবিখনৰ প্ৰায় ২০-২৫ দিনৰ কাম বাকী আছিল।<ref name="antony-2024" /> খবৰ অনুসৰি আগষ্ট মাহৰ প্ৰথম সপ্তাহৰপৰা ১০ দিনীয়া এক চুটি দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ হৈছিল আৰু সেই মাহৰে শেষৰফালে এই পৰ্যায়টো সমাপ্ত হয়।<ref>{{Cite web |last=Menon |first=Akhila |date=28 July 2024 |title=L360: Mohanlal to resume the shooting of Tharun Moorthy's film on this date? |url=https://ottplay.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241202133244/https://ottplay.com |archive-date=2 December 2024 |access-date=1 December 2024 |publisher=OTT Play}}</ref><ref>{{Cite web |last=Menon |first=Akhila |date=31 August 2024 |title=Mohanlal's L360: Second schedule is wrapped up; major update soon |url=https://ottplay.com |access-date=22 November 2024 |publisher=OTT Play}}</ref> দৃশ্যগ্ৰহণৰ সময়ত কিছুমান দৃশ্য সলনিও কৰা হৈছিল।<ref name="j-2024" /> অন্তিম পৰ্যায়ৰ কাম অক্টোবৰ মাহত চেন্নাইত আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰযোজক ৰঞ্জিতে উল্লেখ কৰিছিল যে গুৰুত্বপূৰ্ণ দৃশ্যসমূহ চেন্নাইত তিনি দিন ধৰি দৃশ্যগ্ৰহণ কৰাৰ পাছত ৱালায়াত এসপ্তাহ ধৰি দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল। তাৰ পিছত কম্বম আৰু থেনী অঞ্চলত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰি শেষত থোডুপুঝাত কাম সমাপ্ত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=12 October 2024 |title=L360 marks the return of Shobana; Mohanlal to play a taxi driver in Tharun's family action drama |url=https://mathrubhumi.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241202183506/https://mathrubhumi.com |archive-date=2 December 2024 |access-date=1 December 2024 |work=Mathrubhumi}}</ref> পৰিচালক মূৰ্তিয়ে লগতে কয় যে এই পৰ্যায়টোত ৰাণ্নী আৰু ভাগামনতো দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল। মোহনলালে চেন্নাইত দলটোৰ সৈতে যোগ দিছিল<ref>{{Cite news |date=11 October 2024 |title=Mohanlal joins the final schedule of 'L360' |url=https://indiatimes.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120014916/https://indiatimes.com |archive-date=20 November 2024 |access-date=23 November 2024 |work=The Times of India}}</ref> আৰু পিছলৈ তেওঁক থেনীত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰি থকা দেখা গৈছিল।<ref>{{Cite news |date=21 October 2024 |title=ആ ഫാനും അസോസിയേഷനും 1988 ല്‍; 36 വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്കിപ്പുറം ജയപാണ്ടിക്ക് ആഗ്രഹ സാഫല്യം |url=https://asianetnews.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241129190423/https://asianetnews.com |archive-date=29 November 2024 |access-date=22 November 2024 |work=Asianet News}}</ref> সৰ্বমুঠ ৯৯ দিনৰ দৃশ্যগ্ৰহণৰ অন্তত ২০২৪ চনৰ ১ নৱেম্বৰত থোডুপুঝাত ছবিখনৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য সম্পূৰ্ণৰূপে সমাপ্ত হয়।<ref>{{Cite news |date=4 November 2024 |title=It's a wrap for Mohanlal – Tharun Moorthy's 'L360' |url=https://indiatimes.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241202152159/https://indiatimes.com |archive-date=2 December 2024 |access-date=22 November 2024 |work=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 November 2024 |title=It's a wrap for Mohanlal – Shobana's 'L360', helmed by Tharun Moorthy |url=https://thehindu.com |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20241123150801/https://thehindu.com |archive-date=23 November 2024 |access-date=23 November 2024 |work=The Hindu}}</ref> সেই মাহৰে শেষৰফালে চলচ্চিত্ৰখনৰ অফিচিয়েল নাম ঘোষণা কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=8 November 2024 |title=Mohanlal's 'L360' gets official title 'Thudarum', featuring a long-awaited reunion with Shobana |url=https://mathrubhumi.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241110184809/https://mathrubhumi.com |archive-date=10 November 2024 |access-date=23 November 2024 |work=Mathrubhumi}}</ref> === উত্তৰ-প্ৰযোজনা === ২০২৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত মোহনলালে তেওঁৰ চৰিত্ৰটোৰ বাবে ডাবিং বা কণ্ঠদানৰ কাম সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref>{{Cite news |last=Panikker |first=Rohit |date=20 November 2024 |title=Mohanlal Wraps Up Dubbing For Tharun Moorthy's Thudarum |url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/malayalam/mohanlal-wraps-up-dubbing-for-tharun-moorthys-thudarum-article-115489484 |access-date=23 November 2024 |work=Times Now}}</ref> ছবিখনৰ মূল সম্পাদক নিশাদ ইউছুফৰ আকস্মিক মৃত্যুৰ পাছত চাফিক ভি. বি.-য়ে সম্পাদনাৰ বাকী থকা দায়িত্বভাৰ গ্ৰহণ কৰে, যাৰ ফলত চলচ্চিত্ৰখনত দুয়োকে যুটীয়াভাৱে সম্পাদনাৰ কৃতিত্ব (ক্ৰেডিট) প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=9 November 2024 |title=Mohanlal and Tharun's film titled 'Thudarum' |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2024/Nov/09/mohanlal-and-tharuns-film-titled-thudarum |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241130083213/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2024/Nov/09/mohanlal-and-tharuns-film-titled-thudarum |archive-date=30 November 2024 |access-date=23 November 2024 |work=The New Indian Express}}</ref> == সংগীত == চলচ্চিত্ৰখনৰ সংগীত আৰু পটভূমি সংগীত (বেচগ্ৰাউণ্ড স্কোৰ) নিৰ্মাণ কৰিছে জেকচ বেজয়ে।<ref>{{Cite web |date=29 April 2025 |title=Jakes Bejoy decodes 'Thudarum' soundscape |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2025/Apr/29/jakes-bejoy-decodes-thudarum-soundscape |access-date=29 April 2025 |website=The New Indian Express}}</ref> ২০২৫ চনৰ ২১ ফেব্ৰুৱাৰীত "কানমণিপূৱে" নামৰ ছবিখনৰ প্ৰথমটো একক গীত মুক্তি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |date=18 February 2025 |title=First single from Mohanlal-starrer Thudarum on the way, promo out |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Feb/18/first-single-from-mohanlal-starrer-thudarum-on-the-way-promo-out |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250225121053/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Feb/18/first-single-from-mohanlal-starrer-thudarum-on-the-way-promo-out |archive-date=25 February 2025 |access-date=18 February 2025 |website=Cinema Express}}</ref> ইয়াৰ পিছত ২০২৫ চনৰ ২১ মাৰ্চত "কাধা থুদৰম" নামৰ দ্বিতীয়টো একক গীত মুকলি কৰা হয়।<ref>{{Cite web |date=21 March 2025 |title='Kadha Thudarum' from Thudarum is a soothing melody |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Mar/21/kadha-thudarum-from-thudarum-is-a-soothing-melody |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250327190301/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Mar/21/kadha-thudarum-from-thudarum-is-a-soothing-melody |archive-date=27 March 2025 |access-date=21 March 2025 |website=Cinema Express}}</ref> অৱশ্যে ২০২৫ চনৰ ১১ এপ্ৰিলত চনী মিউজিক ইণ্ডিয়াৰ জৰিয়তে ছবিখনৰ সম্পূৰ্ণ চাউণ্ডট্ৰেক এলবামটো মুকলি কৰা হয়।<ref>{{Cite web |date=2025-04-11 |title=Thudarum (Original Motion Picture Soundtrack) |url=https://music.apple.com/in/album/thudarum-original-motion-picture-soundtrack-ep/1805114491 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250710151603/https://music.apple.com/in/album/thudarum-original-motion-picture-soundtrack-ep/1805114491 |archive-date=2025-07-10 |access-date=2025-07-10 |website=Apple Music}}</ref> == মুক্তি == === প্ৰেক্ষাগৃহত === প্ৰথম অৱস্থাত ''থুদৰম'' ছবিখন ২০২৫ চনৰ ৩০ জানুৱাৰীত প্ৰেক্ষাগৃহত মুক্তিৰ বাবে দিন ধাৰ্য কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |last=Santhosh |first=Vivek |date=29 November 2024 |title=Aashirvad Cinemas announces Mohanlal's upcoming release roster for 2025 |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2024/Nov/29/aashirvad-cinemas-announces-mohanlals-upcoming-release-roster-for-2025 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241202025421/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2024/Nov/29/aashirvad-cinemas-announces-mohanlals-upcoming-release-roster-for-2025 |archive-date=2 December 2024 |access-date=29 November 2024 |work=Cinema Express}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত এই তাৰিখ সলনি কৰি ২০২৫ চনৰ ২৫ এপ্ৰিল কৰা হয়।<ref>{{Cite web |last=Krishnan |first=Achu |date=2025-04-07 |title=Thudarum release date announced: Mohanlal and Shobana return in new crime drama |url=https://www.wionews.com/entertainment/thudarum-release-date-announced-mohanlal-and-shobana-return-in-new-crime-drama-8934301 |access-date=2025-05-11 |website=Wion }}</ref> ছবিখনত থকা তীব্ৰ ৰক্তাক্ত হিংসা, ভাবুকি, যৌন উৎপীড়ন আৰু ঘৰুৱা হিংসাৰ বাবে ইয়াক ইউ/এ ১৬+ (U/A 16+) প্ৰমাণ-পত্ৰ প্ৰদান কৰা হৈছিল। ছবিখনৰ তেলুগু ডাবিং সংস্কৰণটো একেটা নামেৰেই তাৰ পিছৰদিনা মুক্তি দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=4 May 2025 |title=Mohanlal-starrer Thudarum to release in Tamil as Thodarum, release date out |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/May/04/mohanlal-starrer-thudarum-to-release-in-tamil-as-thodarum-release-date-out |website=Cinema Express}}</ref> আনহাতে ''থোদৰম'' নামেৰে ইয়াৰ [[তামিল]] ডাবিং সংস্কৰণটো ২০২৫ চনৰ ৯ মে'ত মুক্তি লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2025-05-06 |title=Mohanlal's 'Thudarum' becomes 'Thodarum' for Tamil fans - In cinemas from May 9 |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2025/May/06/mohanlals-thudarum-becomes-thodarum-for-tamil-fans-in-cinemas-from-may-9 |access-date=2025-05-07 |website=The New Indian Express}}</ref> === গৃহ মাধ্যম === চলচ্চিত্ৰখনৰ ডিজিটেল ষ্ট্ৰীমিং স্বত্ব জিঅ'হটষ্টাৰে ক্ৰয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2025-04-26 |title=JioHotstar secures streaming rights for Mohanlal's 'Thudarum' |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2025/Apr/26/jiohotstar-secures-streaming-rights-for-mohanlals-thudarum |access-date=2025-05-20 |website=The New Indian Express}}</ref> ২০২৫ চনৰ ৩০ মে'ৰপৰা জিঅ'হটষ্টাৰত [[মালয়ালম]] ভাষাৰ লগতে [[তামিল]], [[হিন্দী]], [[তেলুগু]] আৰু [[কন্নড়]] ডাবিং সংস্কৰণত ছবিখনৰ ষ্ট্ৰীমিং আৰম্ভ হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=27 May 2025 |title=Thudarum OTT release: When and where to watch Mohanlal, Shobana's crime drama |url=https://www.indiatoday.in/entertainment/ott/story/thudarum-ott-release-jiohotstar-mohanlal-crime-drama-shobana-malayalam-film-2731188-2025-05-27 |access-date=27 May 2025 |website=India Today}}</ref> ছবিখনৰ ছেটেলাইট স্বত্ব এছিয়ানেট টিভিয়ে লাভ কৰিছিল আৰু [[ওনাম]] উৎসৱৰ উপলক্ষ্য্যে ২০২৫ চনৰ ৫ ছেপ্টেম্বৰত এই চলচ্চিত্ৰখনৰ দূৰদৰ্শনত প্ৰথম প্ৰদৰ্শন (টেলিভিছন প্ৰিমিয়াৰ) কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Asianet Onam Premiers Are Thudarum, Empuraan, Prince and Family, Bromance and Padakkalam|url=https://www.keralatv.in/asianet-onam-premier-films-list/ |publisher=Kerala TV|date=25 August 2025|access-date=26 August 2025}}</ref> == আদৰণি == === সমালোচকৰ প্ৰতিক্ৰিয়া === ''থুদৰম'' ছবিখনে সমালোচকসকলৰপৰা ইতিবাচক সমীক্ষা লাভ কৰিছে। দা ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছৰ আনন্দু সুৰেশে ছবিখনক ৫ তৰাৰ ভিতৰত ৪ তৰা প্ৰদান কৰি লিখিছে, "তৰুণ মূৰ্তিৰ পৰিচালনাত মোহনলাল আৰু শোভনা অভিনীত এই ছবিখন ভাৰতীয় প্ৰতিশোধমূলক থ্ৰিলাৰ চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ। ই ইয়াৰ সৃষ্টিশীল আৰু কাৰিকৰী কোনো দিশতে আপোচ কৰা নাই আৰু লগতে সুন্দৰ অভিনয় নিশ্চিত কৰিছে।" <ref>{{Cite web |last=Suresh |first=Anandu |date=25 April 2025 |title=Thudarum movie review: Mohanlal, Tharun Moorthy deliver a nearly flawless revenge thriller |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/thudarum-movie-review-mohanlal-delivers-a-nearly-flawless-revenge-thriller-9964517/ |access-date=27 April 2025 |website=The Indian Express}}</ref> ইষ্টাৰ্ণ আই-ৰ পূজা পিল্লাই লিখিছে যে, "মোহনলালে এক আন্ধাৰ আৰু আৱেগিক যাত্ৰাৰ জৰিয়তে নিজৰ পুৰণি ফৰ্মলৈ ঘূৰি আহিছে, যিয়ে দৰ্শকৰ হৃদয় জয় কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে।" <ref>{{Cite web |last=Pillai |first=Pooja |date=25 April 2025 |title='Thudarum' review round-up: Mohanlal returns to form in a dark, emotional ride that's winning hearts |url=https://www.easterneye.biz/thudarum-review-mohanlal-comeback/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250427015557/https://www.easterneye.biz/thudarum-review-mohanlal-comeback/ |archive-date=27 April 2025 |access-date=27 April 2025 |website=EasternEye}}</ref> দা হিন্দূৰ এছ আৰ প্ৰবীণে লিখিছে, "কিছু ত্ৰুটি থকাৰ পিছতো ''থুদৰম'' হৈছে সঠিক আৱেগিক স্পন্দন থকা এক সুন্দৰভাৱে নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰ।" <ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. R. |date=2025-04-25 |title='Thudarum' movie review: Mohanlal in top form in a fine film, with minor flaws |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/thudarum-moview-review-mohanlal-shobana-malayalam-cinema-tharun-moorthy/article69490633.ece |access-date=2025-05-14 |work=The Hindu |issn=0971-751X}}</ref> গাল্ফ নিউজৰ মঞ্জুষা ৰাধাকৃষ্ণনে ছবিখনক ৪.৫/৫ ৰেটিং দি লিখিছে, "কেৱল মোহনলালৰ সংযত আৰু উৎকৃষ্ট অভিনয়ৰ বাবেই নহয়, বৰঞ্চ ইয়াৰ ক্ৰুৰ আৰু ভয়ংকৰ খলনায়কৰ চৰিত্ৰসমূহৰ বাবেও ''থুদৰম'' এখন আকৰ্ষণীয় ছবি হিচাপে ফুটি উঠিছে।" <ref>{{Cite web |last=Radhakrishnan |first=Manjusha |date=2025-04-25 |title=Thudarum review: Mohanlal impresses in UAE first day first show with gripping thriller and monstrous villains |url=https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/thudarum-review-mohanlal-impresses-in-uae-first-day-first-show-with-gripping-thriller-and-monstrous-villains-1.500105653 |access-date=2025-05-14 |website=Gulf News }}</ref> ৰেডিফৰ অৰ্জুন মেননে ছবিখনক ৫ তৰাৰ ভিতৰত ৩.৫ তৰা প্ৰদান কৰি লিখিছে, "''থুদৰম'' হৈছে প্ৰাপ্তবয়স্কসকলৰ বাবে এখন মাষ্টাৰপিচ, চলচ্চিত্ৰৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অথচ আত্ম-সচেতন সৃষ্টি য'ত সকলোৰে বাবে কিবা নাহয় কিবা সমল আছে।" <ref>{{Cite web |last=Menon |first=Arjun |date=25 April 2025 |title=Thudarum Review: Mohanlal Scores Big Time |url=https://m.rediff.com/movies/review/thudarum-review/20250425.htm |access-date=27 April 2025 |website=Rediff}}</ref> হিন্দুস্তান টাইমছৰ লতা শ্ৰীনিবাসনে ছবিখনক ৩.5/৫ ৰেটিং দি লিখিছে, "পৰিচালক তথা অনুৰাগী তৰুণ মূৰ্তিৰ এই আকৰ্ষণীয় পৰিচালনাত এগৰাকী শীৰ্ষ ফৰ্মত থকা মোহনলালে চমকপ্ৰদ অভিনয় কৰিছে।" <ref>{{Cite web |last=Srinivasan |first=Latha |date=25 April 2025 |title=Thudarum movie review: A top-form Mohanlal shines in fan boy Tharun Moorthy's gripping directorial |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/thudarum-movie-review-a-top-form-mohanlal-shines-in-fan-boy-tharun-moorthys-gripping-directorial-101745582170234.html |access-date=27 April 2025 |website=Hindustan Times}}</ref> দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছৰ বিঘ্নেশ মধুৱে ৩.৫/৫ ৰেটিং দি লিখিছে, "কিছুমান সৰু সৰু ত্ৰুতিক বাদ দি, তৰুণ মূৰ্তিয়ে এই সুন্দৰভাৱে নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰখনৰ জৰিয়তে দৰ্শকক এক সঠিক সোৱাদ দিছে, য'ত আৱেগ আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ মুহূৰ্তসমূহৰ এক সঠিক মিশ্ৰণ ঘটিছে।" <ref>{{Cite web |last=Madhu |first=Vignesh |date=2025-04-26 |title=Thudarum Movie Review: Mohanlal returns to glorious form |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2025/Apr/26/thudarum-movie-review-mohanlal-returns-to-glorious-form |access-date=2025-05-14 |website=The New Indian Express }}</ref> অ'টিটি প্লে-ৰ সঞ্জীথ চিদ্ধাৰ্থনে ৪/৫ ৰেটিং দি উল্লেখ কৰিছে, "যেতিয়া এই মোহনলাল অভিনীত ছবিখনে ৰহস্যধৰ্মী থ্ৰিলাৰৰ দিশে গতি কৰে, তেতিয়া ইয়াক ধৰি ৰখাটো অসম্ভৱ হৈ পৰে। প্ৰকাশ বৰ্মা আৰু বিন্দু পাপ্পুৰ উৎকৃষ্ট কাষ্টিঙে চলচ্চিত্ৰখনক আৰু অধিক উচ্চ পৰ্যায়লৈ লৈ গৈছে।" <ref>{{Cite web |title=Thudarum movie review: Tharun Moorthy's crafty, gripping thriller lets Mohanlal revel in his 'complete actor' avatar |url=https://www.ottplay.com/review/thudarum-movie-review-tharun-moorthys-crafty-gripping-thriller-lets-mohanlal-revel-in-his-complete-actor-avatar/47a257dc33135 |access-date=2025-05-28 |website=ottplay.com}}</ref> দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াৰ আন্না মেথিউছে ৩/৫ ৰেটিং দি লিখিছে, "*Thudaram* ছবিখনৰ চিত্ৰনাট্য আৰু অভিনয়ত সূক্ষ্মতাৰ অভাৱ আছে।" <ref>{{Cite web |title=Thudarum Movie Review: Thudaram lacks nuance in script and acting |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/thudarum/amp_movie_review/120620943.cms |access-date=2025-05-23 |website=The Times of India}}</ref> দ্য উইক-ৰ চাজিন শ্ৰীজিতে ৩.৫/৫ ৰেটিং দি লিখিছে, "চলচ্চিত্ৰখনৰ আটাইতকৈ আন্ধাৰ মুহূৰ্তবোৰৰ মাজতো পৰিচালকে আমাক এক আদৰণীয় মানসিক মুক্তিৰ সোৱাদ দিবলৈ পাহৰি যোৱা নাই।" <ref>{{Cite web |title='Thudarum' review: Mohanlal delivers one of his most emotionally charged roles in director Tharun Moorthy's hat-trick outing- The Week |url=https://www.theweek.in/review/movies/2025/04/25/thudarum-review-mohanlal-delivers-one-of-his-most-emotionally-charged-roles-in-director-tharun-moorthys-hat-trick-outing.html |access-date=2025-05-23 |website=theweek.in}}</ref> ইণ্ডিয়া টুডেৰ সঞ্জয় পোনপ্পাই ছবিখনক ৩.৫/৫ ৰেটিং দি লিখিছে, "মোহনলালৰ এই ক্ৰাইম ড্ৰামাখন থ্ৰিল আৰু একচন পাঞ্চৰ এক সুন্দৰ মিশ্ৰণ।" <ref>{{Cite web |date=2025-04-25 |title=Thudarum review: Mohanlal's crime drama is good mix of thrills and punches |url=https://www.indiatoday.in/movies/reviews/story/thudarum-movie-review-mohanlal-crime-drama-is-good-mix-of-thrills-and-punches-2715107-2025-04-25 |access-date=2025-05-23 |website=India Today }}</ref> দ্য নিউজ মিনিট-ৰ ক্ৰিছে লিখিছে, "পৰম্পৰাগত নিয়মৰ মাজত থাকিও ''থুদৰম'' এখন সুনিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰ, য'ত প্ৰতিটো বিভাগে এক নিখুঁত কাম কৰিছে। চাজী কুমাৰৰ চিত্ৰগ্ৰহণ এই ছবিখনৰ বাবে বিশেষভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ, কিয়নো ছবিখনৰ এক ডাঙৰ অংশ অৰণ্যৰ গভীৰতাত চিত্ৰায়িত কৰা হৈছে।" <ref>{{Cite web |date=25 April 2025 |title=Thudarum review: Mohanlal-Shobana film is intriguing but sticks to formula |url=https://www.thenewsminute.com/flix/thudarum-review-mohanlal-shobana-film-is-intriguing-but-sticks-to-formula}}</ref> মিড-ডে-ৰ অতুল্যা নাম্বিয়াৰে লিখিছে, "শোভনাই ছবিখনলৈ এক শান্ত শক্তি আৰু গাম্ভীৰ্য কঢ়িয়াই আনিছে যি মোহনলালৰ শক্তিক প্ৰতিটো ফ্ৰেমতে সমানে টক্কৰ দিছে, আনহাতে প্ৰকাশ বৰ্মাই অভিনেতা হিচাপে এক বলিষ্ঠ আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে।" <ref>{{Cite web |date=26 April 2025 |title=Thudarum movie review: Mohanlal makes the rightful glorious comeback |url=https://www.mid-day.com/entertainment/regional-indian-cinema-news/article/thudarum-movie-review-malayalam-mohanlal-shobana-tharun-moorthy-23528065}}</ref> অনমনোৰমাৰ প্ৰিন্সি আলেকজেণ্ডাৰে লিখিছে, "''থুদৰম'' হৈছে পৰিচালক মূৰ্তিৰ তৰফৰপৰা অভিনেতাগৰাকীলৈ এক অনুৰাগী সুলভ উপহাৰ, যিটো কিছুমান সংলাপত স্পষ্ট হৈ পৰে য'ত মమ్ముত্তী আৰু ৰজনীকান্তৰ প্ৰসংগও উল্লেখ আছে।" <ref>{{Cite web |title='Thudarum' review: Tharun Moorthy delivers THE Mohanlal we all longed for |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-reviews/2025/04/25/thudarum-movie-review-tharun-moorthy-mohanlal-shobana-film-peak-performance.html |access-date=2025-05-28 |website=onmanorama.com}}</ref> === বক্স অফিচ === ''থুদৰম'' ছবিখনে মুক্তিৰ প্ৰথমদিনাই বিশ্বজুৰি ১৭.১৮ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰি এক সুন্দৰ আৰম্ভণি কৰিছিল, যাৰ ভিতৰত কেৰালাৰপৰা ৫.১০ কোটি টকা, ভাৰতৰ বাকী অংশৰপৰা ৯০ লাখ টকা আৰু বিদেশৰ বজাৰৰপৰা ১১.১৮ কোটি টকা লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |date=26 April 2025 |title=Thudarum Box Office Worldwide Day 1: Mohanlal's crime thriller off to a fantastic start, mints around Rs 16.65 crore |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/thudarum-box-office-worldwide-day-1-mohanlals-crime-thriller-off-to-a-fantastic-start-mints-around-rs-16-65-crores-1384608 |access-date=26 April 2025 |work=Pinkvilla}}</ref><ref>{{Cite web |title=Correction - #Thudarum Opening Day Gross: ₹17.18Cr |url=https://x.com/ForumReelz/status/1916443826715070482?t=MeGu4eqX1pd_nf_iZPmb-w&s=19 |website=x.com}}</ref> ছবিখনে মুক্তিৰ প্ৰথম তিনিদিনীয়া সপ্তাহান্তত বিশ্বজুৰি ৬৯.২৫ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰে<ref>{{Cite web |title='Lokah Chapter 1: Chandra' four-day weekend collections: Records phenomenal numbers and on track for becoming ₹200 crore grosser |url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2025/09/01/lokah-chapter-1-chandra-four-day-weekend-collections-records-phenomenal-numbers-and-on-track-for-becoming-200-crore-grosser.html |access-date=2026-05-17 |website=The Week }}</ref> এবং অতি দ্ৰুতগতিত ৫০ কোটি টকাৰ ক্লাবত প্ৰৱেশ কৰা দ্বিতীয়খন মালয়ালম ছবি হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{Cite news |date=29 April 2025 |title=Box Office: Fastest Malayalam movies to enter Rs 50 crore club worldwide; Thudarum takes 2nd spot |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/crore-club/box-office-fastest-malayalam-movies-to-enter-rs-50-crore-club-worldwide-thudarum-takes-2nd-spot-1384896 |access-date=29 April 2025 |work=Pinkvilla}}</ref> কমস্কোৰৰ গোলকীয় অপেনিং সপ্তাহান্তৰ তালিকাত (২৫–২৭ এপ্ৰিল) ছবিখনে ৭.৩ নিযুত ডলাৰতকৈ অধিক উপাৰ্জনেৰে অষ্টম স্থান লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Rankings |url=https://www.comscore.com/Insights/Rankings |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190919144937/https://www.comscore.com/Insights/Rankings |archive-date=19 September 2019 |access-date=30 April 2025 |website=Comscore, Inc.}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kaushal |first=Sweta |title='Thudarum' Among Global Top-Scoring Films: India Box Office Report |url=https://www.forbes.com/sites/swetakaushal/2025/04/28/indias-thudarum-among-global-top-scoring-films/ |access-date=2025-04-30 |website=Forbes }}</ref> প্ৰথম চাৰি দিনত ই বিশ্বজুৰি ৮২ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰে, যাৰ ভিতৰত কেৰালাৰপৰাই সংগ্ৰহ আছিল ২৭.২০ কোটি টকা।<ref name=":0">{{Cite web |date=2025-05-04 |title=Thudarum Worldwide Box Office 10 Days: Mohanlal starrer surpasses Aavesham and Aadujeevitham, grosses Rs 158 crore |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/thudarum-worldwide-box-office-10-days-mohanlal-starrer-surpasses-aavesham-and-aadujeevitham-grosses-rs-158-crore-1385883 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250505091806/https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/thudarum-worldwide-box-office-10-days-mohanlal-starrer-surpasses-aavesham-and-aadujeevitham-grosses-rs-158-crore-1385883 |archive-date=5 May 2025 |access-date=2025-05-04 |website=Pinkvilla }}</ref><ref>{{Cite web |date=28 April 2025 |title=Thudarum Kerala Box Office Day 4: Mohanlal starrer family drama registers BLOCKBUSTER Monday; grosses Rs 6.90 crore |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/thudarum-kerala-box-office-day-4-mohanlal-starrer-family-drama-registers-blockbuster-monday-grosses-rs-6-90-crore-1384897}}</ref> মুক্তিৰ ৫ দিনৰ ভিতৰত ছবিখনে বিশ্বজুৰি ৯৪.৫ কোটি টকা লাভ কৰে।<ref name=":0" /> ই ৬ দিনত ১০৫.৮৫ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰি এশ কোটি টকাৰ সীমা অতিক্ৰম কৰা দ্বিতীয় আটাইতকেই দ্ৰুতবেগী মালয়ালম ছবি হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name=":0" /><ref name="pinkvilla-apr30">{{Cite web |last=Dixit |first=Mohit |date=30 April 2025 |title=Thudarum Worldwide Box Office: Mohanlal's family drama zooms past Rs 100 crore mark in just 6 days |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/thudarum-worldwide-box-office-mohanlals-family-drama-zooms-past-rs-100-crore-mark-in-just-6-days-1385207 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250501023645/https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/thudarum-worldwide-box-office-mohanlals-family-drama-zooms-past-rs-100-crore-mark-in-just-6-days-1385207 |archive-date=1 May 2025 |access-date=1 May 2025 |website=Pinkvilla}}</ref> মুক্তিৰ দ্বিতীয় দেওবাৰলৈকে (১০ দিনত) ছবিখনে ১৫৮.৮৫ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰি ১৫০ কোটিতকৈ অধিক উপাৰ্জন কৰা ষষ্ঠখন মালয়ালম ছবি হিচাপে ইতিহাস সৃষ্টি কৰে।<ref name=":0" /><ref name="an04">{{Cite web |date=2025-05-04 |title='മുരുകനെ'യും വീഴ്ത്തി 'ബെന്‍സ്'! മലയാളത്തിലെ എക്കാലത്തെയും വലിയ ആറാമത്തെ ഹിറ്റ് ഇനി 'തുടരും' |trans-title=Thudarum beats Pulimurugan to become all time 6th hit in Malayalam crossed 150 crores |url=https://www.asianetnews.com/entertainment/box-office/thudarum-beats-pulimurugan-to-become-all-time-6th-hit-in-malayalam-crossed-150-crores-svqhhi |access-date=2025-05-04 |website=Asianet News}}</ref><ref name="tnie04">{{Cite web |date=2025-05-04 |title=Mohanlal-starrer Thudarum to release in Tamil as Thodarum, release date out |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/May/04/mohanlal-starrer-thudarum-to-release-in-tamil-as-thodarum-release-date-out |access-date=2025-05-04 |website=Cinema Express}}</ref> প্ৰেক্ষাগৃহত ১২ দিনীয়া প্ৰদৰ্শনৰ অন্তত ছবিখনে বিশ্বজুৰি ১৭৫.৬৯ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰে।<ref>{{Cite web |date=2025-05-08 |title=Mohanlal eyes Rs 500 crore worldwide with combined success of blockbusters Thudarum and L2 Empuraan |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/box-office-mohanlal-eyes-rs-500-crore-worldwide-with-combined-success-of-blockbusters-thudarum-and-l2-empuraan-1386672 |access-date=2025-05-08 |website=Pinkvilla}}</ref> ১৬সংখ্যক দিনা কেৰালাত ই প্ৰায় ৩.৮০ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰি মুঠ সংগ্ৰহ ৯০ কোটি টকালৈ বৃদ্ধি কৰে আৰু পূৰ্বৰ অভিলেখ ভংগ কৰি কেৰালা বক্স অফিচত সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী ছবি হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{Cite web |date=11 May 2025 |title=Top Highest Grossing Films in Kerala: Mohanlal starrer Thudarum tops surpassing 2018 |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/top-highest-grossing-films-in-kerala-mohanlal-starrer-thudarum-tops-surpassing-2018-1387084}}</ref> প্ৰদৰ্শনৰ ১৭ দিনত ছবিখনে বিশ্বজুৰি ২০০ কোটি টকাৰ গণ্ডী অতিক্ৰম কৰে।<ref>{{Cite web |title=Thudarum Worldwide Box Office: Mohanlal starrer STORMS PAST Rs 200 crore mark in just 17 days |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/thudarum-worldwide-box-office-mohanlal-starrer-storms-past-rs-200-crore-mark-in-just-17-days-1387141 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250512100117/https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/thudarum-worldwide-box-office-mohanlal-starrer-storms-past-rs-200-crore-mark-in-just-17-days-1387141 |archive-date=12 May 2025}}</ref> ই কেৰালাৰ স্থানীয় বক্স অফিচত ১০০ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰা প্ৰথমখন ছবি হিচাপে নিজৰ নাম পঞ্জীয়ন কৰে, যিটো মাৰ্ক ই ১৯ দিনত লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Thudarum box office collection day 19: Mohanlal film makes history by becoming 1st film to collect ₹100 crore in Kerala |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/thudarum-box-office-collection-day-19-mohanlal-film-makes-history-by-becoming-1st-film-to-collect-100-crore-in-kerala-101747202797643-amp.html |website=Hindustan Times}}</ref> ২৪ দিনত বিশ্বজুৰি ইয়াৰ মুঠ উপাৰ্জন আছিল ২২২ কোটি টকা<ref>{{Cite web |title=Thudarum Worldwide Box Office: Mohanlal's latest outing scores MASSIVE Rs 222 crore in 24 days |website=Pinkvilla |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/thudarum-worldwide-box-office-mohanlals-latest-outing-scores-massive-rs-222-crore-in-24-days-1388676 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250523072751/https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/thudarum-worldwide-box-office-mohanlals-latest-outing-scores-massive-rs-222-crore-in-24-days-1388676 |archive-date=23 May 2025}}</ref> আৰু ৩৪ দিনত ই সমগ্ৰ বিশ্বৰপৰা ২৩২ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰিবলৈ সক্ষম হয়।<ref name="mint">{{Cite news |title=Thudarum OTT release date: When and where to watch Malayalam blockbuster movie starring Mohanlal online |url=https://www.livemint.com/entertainment/thudarum-ott-release-date-when-and-where-to-watch-malayalam-b }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == বঁটা আৰু সন্মান == === মালয়ালম পুৰস্কাৰ ১২০১ === তথ্যসূত্ৰ:<ref>{{Cite web |date=2025-08-17 |title=ഒമ്പതാമത്‌ മലയാള പുരസ്കാരങ്ങൾ: മോഹൻലാലിനും സിബി മലയിലിനും അഭിലാഷ് മോഹനനും അവാര്‍ഡ്‌ |url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/news/malayalam-puraskaram-2025-winners-1.10839857 |access-date=2025-08-17 |website=Mathrubhumi}}</ref> * শ্ৰেষ্ঠ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ – তৰুণ মূৰ্তি, এম. ৰঞ্জিত * শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা – মোহনলাল * শ্ৰেষ্ঠ নৱাগত – প্ৰকাশ বৰ্মা * শ্ৰেষ্ঠ সম্পাদক – নিশাদ ইউছুফ (মৰণোত্তৰভাৱে) === মাজহাভিল এণ্টাৰটেইনমেণ্ট এৱাৰ্ডছ === তথ্যসূত্ৰ:<ref>{{Cite web |date=2025-08-18 |title=Mazhavil Entertainment Awards: Mohanlal wins Entertainer of the Year for 'Thudarum' |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2025/08/18/mazhavil-entertainment-awards-malayalam-cinema-star-studded-event.html |access-date=2025-08-20 |website=OnManorama}}</ref> * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ – এম. ৰঞ্জিত * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক – তৰুণ মূৰ্তি * এণ্টাৰটেইনাৰ অৱ দি ইয়াৰ (বৰ্ষটোৰ শ্ৰেষ্ঠ মনোৰঞ্জনকাৰী) – মোহনলাল * শ্ৰেষ্ঠ খলনায়ক – প্ৰকাশ বৰ্মা * শ্ৰেষ্ঠ ষ্টাণ্ট পৰিচালক – ষ্টাণ্ট ছিলভা * শ্ৰেষ্ঠ অন-স্ক্ৰীৰ যুটি – মোহনলাল, শোভনা * আপকামিং ষ্টাৰ (উদীয়মান তাৰকা) – বিন্দু পাপ্পু ==টোকা== {{Notelist}} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb title|31969600|Thudarum}} [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ]] g6bvecde4bq8amqpcyrg1pvvapneidp 0 138351 626449 625486 2026-08-12T07:05:05Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626449 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = চেলিম কুমাৰ | image = Salim kumar.jpg | caption = ২০১১ চনত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা গ্ৰহণ কৰাৰ সময়ত চেলিম কুমাৰ | birth_name = | birth_date = {{Birth date|df=yes|1969|10|10}} | birth_place = চিত্তাতুকাৰা, উত্তৰ পাৰাভুৰ, ইৰণাকুলাম জিলা, [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | death_date = {{Death date and age|df=yes|2026|06|06|1969|10|10}} | death_place = কচি, ইৰণাকুলাম, [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | occupation = {{hlist|অভিনেতা|পৰিচালক}} | years_active = ১৯৯৬–২০২৬ | spouse = সুনীতা | children = ২, চন্দু চেলিম কুমাৰকে ধৰি | awards = ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (২০১০)<br />কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা (২০০৫, ২০১০, ২০১৩, ২০১৬)<br />ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ (২০১১) }} '''চেলিম কুমাৰ''' (১০ অক্টোবৰ ১৯৬৯ – ৬ জুন ২০২৬) আছিল এজন [[ভাৰতীয় ]]অভিনেতা, পৰিচালক আৰু লেখক, যিয়ে প্ৰধানকৈ [[মালয়ালম ]] চলচ্চিত্ৰ জগতত কাম কৰিছিল। [[মালয়ালম ]] চিনেমাৰ ইতিহাসত অন্যতম বিশিষ্ট আৰু প্ৰভাৱশালী অভিনেতা হিচাপে পৰিগণিত কুমাৰে তিনি দশক জোৰা কেৰিয়াৰত ৩০০ৰো অধিক চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite news|title=Best Comedians of Mollywood|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/best-comedians-of-mollywood/photostory/49746858.cms|website=The Times of India}}</ref> ২০১০ চনত ''আদামিণ্টে মকান আবু'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনত আগবঢ়োৱা অনৱদ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/malayalam-actor-salim-kumar-national-award-winner-dies-at-56-1.500565850|title=Malayalam actor Salim Kumar, National Award winner, dies in Kochi|website=Gulf News|date=6 June 2026}}</ref> তেওঁ পৰিচালনা কৰা ''কাৰুথা জুথান'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনে ২০১৭ চনৰ শ্ৰেষ্ঠ কাহিনীৰ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ''অচ্ছানুৰংগতা ভিডু'' (২০০৫) ছবিৰ বাবে দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা আৰু ২০১৩ চনত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যিক টেলিভিছন বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite news | url=http://www.thehindu.com/news/national/article2032096.ece?homepage=true | location=Chennai, India | work=The Hindu | first=Priscilla | last=Jebaraj | title=South hogs limelight at 58th National Film Awards | date=19 May 2011 | access-date=19 May 2011 | archive-date=5 May 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140505172349/http://www.thehindu.com/news/national/article2032096.ece?homepage=true | url-status=live }}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == ১৯৬৯ চনৰ ১০ অক্টোবৰত উত্তৰ পাৰাভুৰৰ চিত্তাতুকাৰাত গংগাধৰণ আৰু কৌশল্যাৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ হিচাপে চেলিম কুমাৰৰ জন্ম হৈছিল। এজন নাস্তিক আৰু সমাজ সংস্কাৰক সহোদৰন আয়াপ্পনৰ অনুগামী তেওঁৰ পিতৃয়ে তেওঁৰ নাম 'চেলিম' ৰাখিছিল যাতে তেওঁ কোনো ধৰ্মৰ সৈতে জড়িত হৈ নপৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ স্কুল কৰ্তৃপক্ষৰ অনুৰোধত নামৰ শেষত "কুমাৰ" অংশটো যোগ কৰা হৈছিল।<ref name=":0">{{Cite web |title=Salim Kumar, National Award-Winning Malayalam Actor, Dies At 56 |url=https://timelinedaily.com |access-date=2026-06-07 |website=TimelineDaily |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2026-06-07 |title=The passing of Salim Kumar: Malayalam Cinema loses a legend |url=https://mathrubhumi.com |access-date=2026-06-07 |website=Mathrubhumi |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Praveen |first=M. P. |date=2026-06-07 |title=Versatile actor Salim Kumar passes away aged 57 |url=https://thehindu.com |access-date=2026-06-07 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> মালিয়ানকাৰাৰ এছ.এন.এম. কলেজত প্ৰি-ডিগ্ৰী পঢ়াৰ পূৰ্বে কুমাৰে চিত্তাতুকাৰাৰ চৰকাৰী এল.পি.এছ. আৰু উত্তৰ পাৰাভুৰৰ চৰকাৰী ল’ৰা উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰিছিল। অনুকৰণ কলাৰ প্ৰতি থকা দক্ষতা আৰু চলচ্চিত্ৰ জগতত কাম কৰাৰ ইচ্ছাৰ বাবেই চেলিম কুমাৰে ইৰণাকুলামৰ মহাৰাজছ কলেজত বি.এ. পাঠ্যক্ৰমত নামভৰ্তি কৰে আৰু তেওঁ ক্ৰমাগতভাৱে তিনিবাৰকৈ [[মহাত্মা গান্ধী]] বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মিমিক্ৰী খিতাপ জয় কৰিবলৈ সক্ষম হয়।<ref name=":0" /><ref>{{Cite news |last=Praveen |first=M. P. |date=2026-06-07 |title=Versatile actor Salim Kumar passes away aged 57 |url=https://thehindu.com |access-date=2026-06-07 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> তেওঁ কচিন সাগৰত যোগ দিয়াৰ আগতে কচিন কলাভৱনত নিজৰ মিমিক্ৰী কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ এছিয়ানেট টেলিভিছন চেনেলৰ কমেডী শ্ব’ ''কমিকোলা''ৰ এজন নিয়মীয়া প্ৰদৰ্শক আছিল।<ref>{{Cite web |last= |first= |title=National award-winning actor Salim Kumar passes away |url=https://keralakaumudi.com |access-date=2026-06-07 |website=Keralakaumudi Daily |language=en}}</ref> তেওঁ কচিৰ আৰতি থিয়েটাৰত চাৰি বছৰ ধৰি পেছাদাৰী নাটকতো অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Meet National Award winner Salim Kumar |url=https://rediff.com |access-date=2026-06-07 |website=Rediff |language=en}}</ref> == চলচ্চিত্ৰ কেৰিয়াৰ == মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতত প্ৰৱেশ কৰাৰ পূৰ্বে কুমাৰে এছিয়ানেটত সম্প্ৰচাৰিত ''কমিকোলা'' নামৰ এটা ধেমেলীয়া অনুষ্ঠানৰ সূত্ৰধাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল। চিদ্দিক শ্বামীৰৰ পৰিচালনাত ১৯৯৭ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত পাৰিবাৰিক ড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ ''ইষ্টমানু নুৰু পট্টম''ৰ জৰিয়তে তেওঁ [[মালয়ালম]] চিনামাত আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://livemint.com|title=Archives Top and Latest News|website=mint|access-date=25 June 2021|archive-date=28 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210628083531/https://livemint.com|url-status=live}}</ref> কেইবাখনো ছবিত সৰু-সুৰা চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ পাছত চিবি মালাইলে চেলিম কুমাৰক তেওঁৰ ''নী ভাৰুভোলাম'' নামৰ ছবিত এটা চৰিত্ৰৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল। কিন্তু তেওঁৰ অভিনয় সঠিক হোৱা নাই বুলি প্ৰডাকচন কণ্ট্ৰোলাৰে তেওঁক শ্বুটিং ছেটৰপৰা ঘূৰাই পঠিয়াইছিল। পিছত সেই চৰিত্ৰটো কৰিবলৈ ইন্দ্ৰন্সক লোৱা হয়।<ref>{{Cite web|title=Salim Kumar sent back saying he doesn't know how to act, screenwriter Kaloor Dennis shares his experience - The Post Reader|url=https://thepostreader.com/|access-date=2021-06-25|language=en-US|archive-date=25 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210625072006/https://thepostreader.com|url-status=live|archivedate=2021-06-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210623111853/https://thepostreader.com/|deadurl=yes}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ২০০০ চনত মুক্তি পোৱা ''সত্যমেৱ জয়তে'' ছবিখনত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ দৰ্শকৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। ''সত্যমেৱ জয়তে''ত তেওঁৰ অভিনয় দেখি আপ্লুত হৈ পৰিচালক ৰফী মেক্কাৰ্টিনে চেলিমক নিজৰ ''তেংকাচিপত্তনম'' ছবিত এটা চৰিত্ৰৰ প্ৰস্তাৱ দিয়ে, যিখন ছবি তেওঁৰ কেৰিয়াৰৰ বাবে এক ডাঙৰ টাৰ্নিং পইণ্ট আছিল। এইখন ২০০০ চনৰ আটাইতকৈ বেছি উপাৰ্জন কৰা ছবিসমূহৰ অন্যতম আছিল।<ref>{{Cite web|title='আইতিহাসি কৰ বিজ য়ത്തിന് ৰণ্ডু പതിറ്റാണ്ടുകൾ'; തെങ്കാശിപ്പട്ടണത്തിൻ്റെ വിജയ ഓർമ്മ പങ്കിട്ട് ലാൽ!|url=https://samayam.com|access-date=2021-06-25|website=://samayam.com|language=ml|archive-date=25 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210625070452/https://samayam.com|url-status=live}}</ref> ''ৱান মেন শ্ব'ৰ'' নামৰ ছবিখনত তেওঁ মানসিক চিকিৎসালয়ৰপৰা পলাই যোৱা এজন ৰোগীৰ এক স্মৰণীয় চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত দিলীপৰ সৈতে অভিনয় কৰি চেলিম কুমাৰে যথেষ্ট সফলতা লাভ কৰে। কিছুমান ছবিত এই যুটিৰ সৈতে হৰিশ্ৰী অশোকনো জড়িত হৈ পৰিছিল। ২০০১ চনৰ শ্লেপষ্টিক কমেডী ছবি ''ঈ পৰক্কুম থালিকা''ত তেওঁ ৰান্ধনী কোশীৰ চৰিত্ৰত আৰু ২০০২ চনৰ জনপ্ৰিয় কমেডী ছবি ''মীছা মাধৱন''ত অধিবক্তা মুকুন্দন উন্নীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=2016-04-06|title=When Dileep Joined hands With Them!!|url=https://filmibeat.com|access-date=2021-06-25|website=://filmibeat.com|language=en|archive-date=25 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210625073712/https://filmibeat.com|url-status=live}}</ref> ''মঝাথুল্লিক্কিলুক্কাম'' আৰু ''কুঞ্জিক্কোণান'' ছবিত কচিন হানিফাৰ সৈতে কৰা অভিনয়ৰ বাবেও তেওঁক স্মৰণ কৰা হয়। ''কল্যাণৰমন'' (২০০২) ছবিখনত চেলিম কুমাৰে প্যাৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল, যাক তেওঁৰ কেৰিয়াৰৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ কমেডী অভিনয় বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Salim Kumar and Sunny Leone's pic on FB gets flooded with trolls|url=https://mathrubhumi.com|access-date=2021-06-25|website=Mathrubhumi|language=en|archive-date=25 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210625081016/https://mathrubhumi.com|url-status=live}}</ref> ২০০২ চনৰ শ্লেপষ্টিক কমেডী ছবি ''বেম্বো বয়জ''ত কালাভৱন মণি, কচিন হানিফা আৰু হৰিশ্ৰী অশোকনৰ সৈতে তেওঁ অন্যতম মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। কুমাৰে সম্ভৱতঃ ২০০৩ চনত তেওঁৰ কেৰিয়াৰৰ আটাইতকৈ স্মৰণীয় কমেডী চৰিত্ৰসমূহত অভিনয় কৰিছিল। জনপ্ৰিয় ছবি ''চি.আই.ডি. মুছা''ত তেওঁ এজন মানসিক ৰোগীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি ''তিলাক্কাম''ত ওমানাকুত্তন, মোহনলালৰ সৈতে ''কিলিচুন্দন মাম্পাঝাম''ত উছমান আৰু মమ్ముত্তী অভিনীত ''পট্টালম''ত এছ. আই. গব্বৰ কেশৱনৰ চৰিত্ৰসমূহ আছিল অত্যন্ত স্মৰণীয়।<ref>{{Cite news|title=What makes Salim Kumar the face of Malayalam memes? - Times of India|url=https://indiatimes.com|access-date=2021-06-25|website=The Times of India|language=en|archive-date=2 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210702055523/https://indiatimes.com|url-status=live|last1=George |first1=Anjana }}</ref> ৰোমাণ্টিক-কমেডী ছবি ''পুলিভাল কল্যাণম''তহে চেলিম কুমাৰে তেওঁৰ কেৰিয়াৰৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত চৰিত্ৰটোত অভিনয় কৰিছিল। বেছিভাগ সমালোচকেই 'মনৱালণ' নামৰ এই চৰিত্ৰটোক চেলিম কুমাৰে অভিনয় কৰা শ্ৰেষ্ঠ কমেডী চৰিত্ৰ বুলি অভিহিত কৰে। মনৱালণৰ বিভিন্ন অভিব্যক্তি, যেনে তেওঁৰ অসহায় মুখমণ্ডল, লাজকুৰীয়া হাঁহি আৰু পাইপ খোৱা চহকী মানুহৰ দৰে কৰা অভিনয় শৈলীয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত কেৰালাৰ ট্ৰোল জগতত এক সুকীয়া স্থান লাভ কৰে আৰু মীমস সমূহত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ হ’বলৈ ধৰে।<ref>{{cite news | url=https://indiatimes.com | title=Five movie characters that trollers made iconic | newspaper=The Times of India | date=29 August 2018 }}</ref><ref>{{Cite news|title=Manavalan from 'Pulival Kalyanam' - Five movie characters that trollers made iconic|url=https://indiatimes.com|access-date=2020-09-15|website=The Times of India|archive-date=2 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210702055524/https://indiatimes.com|url-status=live}}</ref> জয়সূৰ্যৰ সৈতে চেলিম কুমাৰৰ আন এটা বিখ্যাত চৰিত্ৰ আছিল ''চথিক্কাথা চন্দু'' (২০০৪) ছবিৰ ডান্স মাষ্টাৰ বিক্ৰম। চেলিম কুমাৰে অভিনয় কৰা আন এক জনপ্ৰিয় চৰিত্ৰ দেখা গৈছিল ২০০৭ চনৰ মমুত্তীৰ ছবি ''মায়াবী''ত। তেওঁৰ 'কন্নন শ্ৰাংক/আচান' নামৰ চৰিত্ৰটো মালয়ালম মীমসসমূহত বহুলভাৱে ব্যৱহৃত হৈছে।<ref>{{Cite web|title='അവന് പരസ്യമായി ഗുരുപൂജ ചെയ്യണമെന്ന്' : 'ശിഷ്യന്റെ' പോസ്റ്റ് ഷെയര്‍ ചെയ്ത് 'ആശാന്‍'|url=https://asianetnews.com|access-date=2021-06-25|website=Asianet News Network Pvt Ltd|language=ml|archive-date=25 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210625084543/https://asianetnews.com|url-status=live}}</ref> গম্ভীৰ বা চৰিত্ৰ প্ৰধান অভিনয় কৰাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ থকা দক্ষতা ২০০৪ চনত পোহৰলৈ আহে, যেতিয়া কামালৰ ছবি ''পেৰুমঝাক্কালম''ত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ সমালোচকৰ উচ্চ প্ৰশংসা লাভ কৰে। অলপ ধেমেলীয়া হ’লেও চৰিত্ৰটো বাস্তৱসন্মত আছিল, যাৰ বাবে তেওঁ বিভিন্ন অভিনয় শৈলী প্ৰদৰ্শন কৰাৰ সুযোগ পাইছিল। লাল জোছৰ পৰিচালনাত মুক্তিপ্ৰাপ্ত ''অচ্ছানুৰংগতা ভিডু'' (২০০৫) ছবিত পিতৃৰ চৰিত্ৰত কৰা অভিনয় আছিল তেওঁৰ কেৰিয়াৰৰ এক ডাঙৰ ব্ৰেক, য’ত তেওঁ সাধাৰণতে কৰি অহা মূৰ্খ বা ধেমেলীয়া চৰিত্ৰৰ গণ্ডীৰপৰা ওলাই আহিবলৈ সক্ষম হৈছিল। == ব্যক্তিগত জীৱন == কুমাৰে ইৰণাকুলাম জিলাৰ উত্তৰ পাৰাভুৰত অৱস্থিত "লাফিং ভিলা" নামৰ এটা ঘৰত বাস কৰিছিল। তেওঁ আৰু তেওঁৰ পত্নী সুনীতাৰ চন্দু চেলিম কুমাৰ আৰু আৰোমল নামেৰে দুজন পুত্ৰ সন্তান আছে।<ref>{{cite web |url=http://mathrubhumi.com |title=സലിം കുമാറിനെ ചതിച്ചതാര്?, Interview - Mathrubhumi Movies |access-date=2013-12-15 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215014142/http://mathrubhumi.com |archive-date=15 December 2013 |df=dmy-all }}</ref> তেওঁ কেৰালাৰ ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ এজন সক্ৰিয় সদস্য আৰু দৃঢ় সমৰ্থক আছিল। তেওঁ ''ঈশ্বৰা ৱাঝাক্কিল্লেল্লো'' নামৰ এখন স্মৃতিগ্ৰন্থও ৰচনা কৰিছে। === মৃত্যু === ২০২৬ চনৰ ৬ জুনৰ পুৱা শাৰীৰিক অসুস্থতাৰ বাবে চেলিম কুমাৰক কচিৰ অমৃতা চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি কৰোৱা হয়।<ref>{{Cite web |last=ലേഖകൻ |first=മാധ്യമം |title=നടൻ സലിം കുമാർ ആശുപത്രിയിൽ; ഗുരുതരാവസ്ഥയിലെന്ന് റിപ്പോർട്ട് |url=https://www.madhyamam.com/entertainment/celebrities/actor-salim-kumar-hospitalized-1526194 |access-date=2026-06-06 |website=Madhyamam |language=ml}}</ref> তেওঁৰ স্বাস্থ্যৰ অৱস্থা ক্ৰমাৎ অৱনতি ঘটাৰ পিছত তেওঁক ভেণ্টিলেটৰ চাপৰ্টত ৰখা হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Staff |first=T. N. M. |date=2026-06-02 |title=Actor Salim Kumar on ventilator support at Kochi hospital |url=https://www.thenewsminute.com/kerala/actor-salim-kumar-on-ventilator-support-at-kochi-hospital |access-date=2026-06-06 |website=The News Minute |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2026-06-06 |title=Actor Salim Kumar hospitalised, on ventilator support in kerala |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/national-award-winning-malayalam-actor-salim-kumar-hospitalised-on-ventilator-support/article71068936.ece |access-date=2026-06-06 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> সেইদিনা নিশা ভাৰতীয় সময় অনুসৰি ১০:৪৩ বজাত চিকিৎসকে তেওঁক মৃত ঘোষণা কৰে।{{efn|কেৰালা কৌমুদী,<ref>{{Cite web |title=National award-winning actor Salim Kumar passes away |url=https://keralakaumudi.com/en/kerala/general/actor-salim-kumar-passes-away-1760032-amp |access-date=2026-06-06 |website=keralakaumudi.com }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> মনোৰমা অনলাইন,<ref>{{Cite web |title=ആ ചിരി ഇനി ഓർമ; സലിംകുമാറിന് വിട |url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/06/06/renowned-malayalam-actor-salim-kumar-passes-away.html |access-date=2026-06-06 |website=@manoramaonline}}</ref> মাতৃভূমি,<ref>{{Keep_alive|last=sajna |date=2026-06-06 |title=ചിരിയുടെ ആശാന് വിട; നടൻ സലിം കുമാർ അന്തരിച്ചു |url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/news/salim-kumar-passes-away-malayalam-actor-obituary-b5udnv0m |access-date=2026-06-06 |website=@mathrubhumi |language=en}}</ref> মনোৰমা নিউজ,<ref>{{Cite web |last=ലേഖകൻ |first=സ്വന്തം |date=2026-06-06 |title=സലിംകുമാറിന് ഹൃദയ സലാം; ചിരി ബാക്കിയാക്കി സലിയപ്പന്‍ മടങ്ങി |url=https://www.manoramanews.com/kerala/spotlight/2026/06/06/salim-kumar-death-biography.html |access-date=2026-06-06 |website=Manorama News}}</ref> এছিয়ানেট নিউজ,<ref>{{Cite web |title=malayalam actor Salim Kumar died പ്രശസ്ത മലയാളം ചലച്ചിത്ര താരം സലിം കുമാർ അന്തരിച്ചു {{!}} Malayalam Actor Salim Kumar Died {{!}} Asianet News Malayalam |url=https://www.asianetnews.com/kerala-news/malayalam-actor-salim-kumar-died-articleshow-grxg3y8 |access-date=2026-06-06 |website=www.asianetnews.com |language=ml}}</ref> চিনেমা এক্সপ্ৰেছ<ref>{{cite web |title=Salim Kumar passes away: Prithviraj, Dileep, Mammootty, Vinayan and more mourn veteran actor’s death |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2026/Jun/06/salim-kumar-passes-away-prithviraj-dileep-mammootty-vinayan-and-more-mourn-veteran-actors-death |website=Cinema Express |access-date=7 June 2026 |language=en |date=6 June 2026}}</ref>}} তেওঁৰ বাসগৃহত চৰকাৰী সন্মানেৰে অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰা হয়। তেওঁৰ শেষ ইচ্ছা অনুসৰি, কোনো ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতি নোহোৱাকৈ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰা হৈছিল। খবৰ অনুসৰি, চেলিম কুমাৰে চিতাভস্ম বিসৰ্জনকে ধৰি অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ পৰৱৰ্তী কোনো ধৰ্মীয় পৰম্পৰা পালন নকৰিবলৈ নিৰ্দেশ দি থৈ গৈছিল। ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ পতাকাৰে তেওঁৰ নশ্বৰ দেহ ঢাকি চিতালৈ লৈ যোৱা হয়। তেওঁৰ দুই পুত্ৰ চন্দু চেলিম কুমাৰ আৰু আৰোমলে চিতাত অগ্নিসংযোগ কৰে। এই শেষকৃত্য অনুষ্ঠানত মুখ্যমন্ত্ৰী ভি. ডি. সতীচন আৰু সৰ্বভাৰতীয় কংগ্ৰেছ কমিটিৰ সাধাৰণ সম্পাদক কে. চি. বেণুগোপালকে ধৰি কেইবাগৰাকীও ৰাজনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক ব্যক্তিত্ব তথা মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতৰ তেওঁৰ সতীৰ্থ আৰু বন্ধু-বৰ্গ উপস্থিত থাকে। == চলচ্চিত্ৰপঞ্জী == === মালয়ালম === ==== ১৯৯০-ৰ দশক ==== {| class="wikitable sortable" |- ! বছৰ ! চলচ্চিত্ৰৰ নাম ! চৰিত্ৰ ! class="unsortable" | মন্তব্য |- | ১৯৯১ || ''সন্দেশম'' || || কেমিঅ’ (নাম উল্লেখ কৰা হোৱা নাই) |- | ১৯৯৬ || ''ইষ্টমানু নুৰু পট্টম'' || ৰাধা কৃষ্ণন || |- | rowspan=10 | ১৯৯৭ || ''ইষ্টদানম'' || উন্নীকুত্তন || |- || ''মুনু কডিয়ুম মুন্নুৰু পাৱানুম'' || মাট্টানচেৰী মাথেন || |- || ''অঞ্চৰাকল্যাণম'' || গিৰীশন || |- || ''মান্নাদিয়াৰ পেন্নিনু চেনকোট্টা চেকান'' || কিঝি || |- || ''অডুক্কলা ৰহস্যম অংগাদী পাত্তু'' || || |- || ''নিউজপেপাৰ বয়'' || ভেংকিতী || |- || ''মাই ডিয়াৰ কুট্টিচাথান'' ||বাৰৰ গীটাৰিষ্ট || ১৯৯৭ চনত পুনৰ চিত্ৰগ্ৰহণ কৰা হয় |- || ''সুৱৰ্ণ সিংহাসনম'' || গোপালন || |- || ''পুথুম্বিয়াম পুৱালানমাৰুম'' || || |- || ''গুৰু শিষ্যন'' || || |- | rowspan=11 | ১৯৯৮ || ''মন্ত্ৰী কোচাম্মা'' || পংকজাক্ষণ || |- || ''চেনাপ্পাৰাম্বিলে আনাক্কাৰিয়াম'' || উথামন || |- || ''কুদুম্ব ৱাৰ্থাকল'' || কুঞ্জুমন ||<ref>He acted In Film</ref> |- || ''গ্ৰামপঞ্চায়থ'' || ভাস্কৰণ || |- || ''মাট্টুপেট্টি মাচান'' || মনোহৰণ || |- || ''মীনাক্ষী কল্যাণম'' || এডভোকেট শিৱন মুল্লাছেৰী || |- || ''মালাবাৰিল নিন্নোৰু মণিমাৰান'' || ষ্টেজ শ্ব’ || |- || ''মায়াজালম'' || এঝুপুন্না মাথাই || |- || ''মাংগল্য পল্লক্কু'' || ফালগুনন || |- || ''চেনাপ্পাৰাম্বিলে আনাক্কাৰিয়াম'' || উথামন || |- || ''সূৰ্যৱনম'' || থামৰাথোপ্পু || |- | rowspan=5 | ১৯৯৯ || ''অ’টো ব্ৰাদাৰ্ছ'' || || |- || ''মাই ডিয়াৰ কাৰাড়ী'' || কনিষ্টবল উজ্জ্বলন || |- || ''উদয়পুৰম চুলথান'' || চেলিম || |- || ''পট্টাভিষেকম'' || ইল্লীক্কুলাম কাট্টুমানাক্কাল অষ্টংগহৃদয়ম ব্ৰহ্মদত্তন মুছাদ || |- || ''টকিঅ’ নগৰাথিলে ৱিশেষংগল'' || কাদাপ্পুৰম পাৰায়ী || |- |} ==== ২০০০-ৰ দশক ==== {| class="wikitable sortable" |- ! বছৰ ! চলচ্চিত্ৰৰ নাম ! চৰিত্ৰ ! class="unsortable" | মন্তব্য |- | rowspan=9 | ২০০০ || ''কিন্নৰা থুম্বিকল'' || চাহ দোকানৰ মালিক || |- || ''মেৰা নাম জোকাৰ'' || || |- || ''ডাৰ্লিং ডাৰ্লিং'' || টেলিফোন বুথৰ মালিৰ || |- || ''নাদান পেন্নুম নাটু প্ৰমাণীয়ুম'' || শ্ব’ৰুম মেনেজাৰ || |- || ''বিনয়পূৰ্বম বিদ্যাধৰণ'' || জ্যোতিষী || |- || ''উন্নীমায়া'' || || |- || ''মেলেভাৰিয়াথে মালাখাকুট্টিকাল'' || ভাস্কৰণ || |- || ''সত্যমেৱ জয়তে'' || মাট্টানচেৰী মাম্মাথু || |- || ''তেংকাচিপত্তনম'' || মুথুৰামন || |- | rowspan=8 | ২০০১ || ''নাৰানাথু থামপুৰান'' || শিৱন || |- || ''ঈ পৰক্কুম থালিকা'' || কোশী || |- | ''ঈ নাডু ইন্নালে ৱাৰে'' || || |- || ''সুন্দৰ পুৰুষন'' || বালন || |- || ''ৱান মেন শ্ব’'' || ভাস্কৰণ || |- || ''নাৰিমন'' || কচু নাৰায়ণনৰ মেনেজাৰ || |- || ''ভৰ্থাৱুদ্যোগম'' || পুষ্পন || |- || ''সূত্ৰধাৰণ'' || লীলা কৃষ্ণন || |- | rowspan=13 | ২০০২ || ''কাক্কী নক্ষত্ৰম'' || || |- || ''ৱালকান্নডী'' || ৰাঘৱন || |- || ''মীছা মাধৱন'' || এডভোকেট মুকুন্দন উন্নী || |- || ''তাণ্ডৱম'' || বছিৰ || |- || ''প্ৰণয়মণিথুৱল'' || সুন্দৰণ || |- || ''পুণ্যম'' || || |- || ''মঝাথুল্লিক্কিলুক্কম'' || মায়ান্দী || |- || ''কাছিল্লাথেয়ুম জীৱিক্কাম'' || || |- || ''কুঞ্জিক্কোণান'' || চন্দ্ৰন || |- || ''বেম্বো বয়জ'' || চম্বা || |- || ''কল্যাণৰমন'' || প্যাৰী || |- || ''বসন্তমালিকা'' || কোমলন || |- || ''সাৱিত্ৰীযুদ্ধে অৰঞ্জণম'' || অলিম্পিয়ান ভূথম আপ্পাচন || |- | rowspan=13 | ২০০৩ || ''পত্তনথিল সুন্দৰণ'' || এডভোকেট ভুৱনচন্দ্ৰন || |- || ''ভেল্লিথিৰা'' || সুৰেন্দ্ৰন || |- || ''গ্ৰামোফোন'' || 'তবলা' ভাস্কৰণ || |- || ''চি.আই.ডি. মুছা'' || মানসিক ৰোগী || |- || ''তিলাক্কম'' || ওমানাকুত্তন || |- || ''কিলিচুন্দন মাম্পাঝাম'' || উছমান || |- || ''পট্টালম'' || এছ.আই. গব্বৰ কেশৱন || |- || ''স্বন্তম মালৱিকা'' || || |- || ''পুলিভাল কল্যাণম'' || মনৱালণ || |- || ''হৰিহৰণ পিল্লাই হেপ্পী আনু'' || সুন্দৰণ || |- || ''দা ফায়াৰ'' || || |- || ''এণ্টে ভিডু আপ্পুৱিন্তেয়ুম'' || গণেশন || |- || ''মলচৰম'' || ৱাইৰা মুথু || |- | rowspan=3 | ২০০৪ || ''য়ুথ ফেষ্টিভেল'' || ৱীৰাপাণ্ডী || |- || ''ৰসিকন'' || পৰমু || |- || ''চথিক্কাथा চন্দু'' || ডান্স মাষ্টাৰ বিক্ৰম || |- | rowspan=14 | ২০০৫ || ''পাণ্ডিপ্পাডা'' || উমাকন্দন || |- || ''তোম্মনুম মাক্কালুম'' || ৰাজাক্কান্নু || |- || ''তস্কৰৱীৰণ'' || সুগথন || |- || ''চৰকাৰ দাদা'' || কুমাৰণ || |- || ''মাণিক্যন'' || কুমাৰণ || |- || ''কৃত্যম'' || বাদশ্বা || |- || ''ইঝা'' || || |- || ''কল্যাণ কুৰিমাণম'' || || |- || ''ৰাপ্পাকাল'' || গোৱিন্দন || |- || ''নাৰন'' || ইডিমুত্তু ৰাজাপ্পন || |- || ''জুনিয়ৰ চিনিয়ৰ'' || চথ্যন || |- || ''আন্দাৱন'' || মায়িনকুত্তী || |- || ''ৰাজমাণিক্যম'' || দাসপ্পন || |- || ''উদয়নানু তাৰম'' || ৰফিক || |- | rowspan=15 | ২০০৬ || ''চান্ধুাপোত্তু'' || ৱাৰীদ || |- || ''অৰুৱন'' || বালন || |- || ''আনাচন্দম'' || আনা পাপ্পন মণিকন্দন || |- || ''নৰকাসুৰন'' || চিবিআই বিষয়া গোৱিন্দ || |- || ''বৃন্দাৱনম'' || || |- || ''লায়ন'' || পোট্টাকুঁজী চেল্লপ্পন || |- || ''তুৰুপ্পুগুলান'' || খাদৰ এণ্ড খাদৰ || |- || ''একান্তম'' || বেলাযুধন || |- || ''পুলিজনমম'' || || |- || ''অচ্ছানুৰংগতা ভিডু'' || চামুৱেল/প্ৰভাকৰণ || |- || ''পাচাকুথিৰা'' || চন্দ্ৰন || |- || ''প্ৰজাপতি'' || ফিল্ম ষ্টাৰ অভিলাষ || |- || ''চেচ'' || উন্নীকন্নন || |- || ''বাস্তৱম'' || ত্ৰিপ্পন নাম্বুথিৰী || |- || ''কাৰুথা পক্ষীকল'' || || |- | rowspan=20 | ২০০৭ || ''চংগাথিপূছা'' || ৰাজাপ্পন || |- || ''ইনস্পেক্টৰ গৰুড়'' || চাক্কাচম্পাৰাম্বিল লোনাপ্পন || |- || ''মায়াবী'' || কন্নন শ্ৰাংক || |- || ''হৰীন্দ্ৰন অৰু নিষ্কলংকন'' || ৰাজেন্দ্ৰন ৱাঝায়িলা || |- || ''ৰোমিঅ’'' || নাৰাণিমংগলাম নাৰায়ণন || |- || ''আয়ুৰ ৰেখা'' || পি.চি. ইছমাইল || |- || ''কেংগাৰু'' || 'কাৰেণ্ট' কুঞ্জাচন || |- || ''অনামিকা'' || || |- || ''মিছন ৯০ ডেইজ'' || অৰবিন্দন || |- || ''দা স্পীড ট্ৰেক'' || লালী || |- || ''আব্ৰাহাম এণ্ড লিংকন'' || কনিষ্টবল মাৰ্কোচ || |- || ''নগৰম'' || লালকুঁজী নানাপ্পন || |- || ''একান্তম'' || বেলাযুধন || |- || ''গোল'' || কুৰিয়াকোচ || |- || ''জুলাই ৪'' || শক্তিভেল || |- || ''হেল্ল’'' || চিদাম্বৰম || |- || ''আৰৱী কথা'' || কৰিম || |- || ''চকলেট'' || পাপ্পন || |- || ''কথা পৰায়ুম্বোল'' || কবি দাস ৱাডাক্কেমুৰী || |- || ''ফ্লেচ'' || || |- | rowspan=15 | ২০০৮ || ''টুৱেণ্টি:২০'' || ইন্দুচূড়ন আইপিএছ || |- || ''দে ইংগোত্তু নোক্কিয়ে'' || || |- || ''জুবিলী'' || || |- || ''শেক্সপীয়েৰ এম.এ. মালয়ালম '' || সুগুণন মুথুকুন্নম || |- || ''চাইকেল'' || ষ্টীফেন || |- || ''থাভালাম'' || সুন্দৰণ || |- || ''পাৰ্থন কন্দ পৰলোকম'' || কৰুণন || |- || ''গোপালপুৰাণম'' || ৰমণন || |- || ''মুল্লা'' || 'থোট্টি' শশী || |- || ''ৱান ৱে টিকেট'' || চাক্কাথ বীৰান || |- || ''অন্নন থাম্পী'' || ইনস্পেক্টৰ শ্যামলন || |- || ''মায়াবজাৰ'' || গোৱিন্দন আচাৰী || |- || ''সুলতান'' || সুন্দৰণ || |- || ''ক্ৰেজী গোপালন'' || লক্ষ্মণন || |- || ''ললিপপ'' || পুৰোহিত / এডভোকেট কুৰিয়াকোচ || |- | rowspan=18 | ২০০৯ || ''সানমনসুল্লাৱন অপ্পুকুত্তন'' || || |- || ''সমস্ত কেৰালাম পি.ও.'' || সুব্ৰহ্মণ্যম || |- || ''আয়িৰাথিল অৰুৱন'' || উছমান || |- || ''লাউডস্পীকাৰ'' || কেপি || |- || ''সময়ম'' || || |- || ''মালায়ালী'' || মোহনাকৃষ্ণন || |- || ''ডুপ্লিকেট'' || পেছাদাৰী হত্যাকাৰী ১ || |- || ''লাভ ইন ছিংগাপুৰ'' || শুক্কুৰ খান || |- || ''২ হৰিহৰ নগৰ'' || আয্যাপ্পন || |- || ''ঈ পত্তনথিল ভূথম'' || এছআই মাধৱন চন্দ্ৰপ্পিন্নী / পৰক্কুম মাধৱন || |- || ''মাকাণ্টে অচ্ছন'' || কৃষ্ণন কুট্টী || |- || ''ডিচেণ্ট পাৰ্টীজ'' || ৰফিক || |- || ''স্বন্তম লেখকন'' || চন্দ্ৰমোহন || |- || ''কপ্পাল মুথালালী'' || ওমানাকুত্তন || |- || ''এঞ্জেল জন'' || ৰাজন || |- || ''গুলুমাল-দা এস্কেপ'' || ভাই || |- || ''কেৰেলা কেফে'' || মণিকন্দন || |- || ''চাট্টাম্বিনাড়ু'' || মাক্ৰী গোপালন || |- |} ==== ২০১০-ৰ দশক ==== {| class="wikitable sortable" |- ! বছৰ!! চলচ্চিত্ৰৰ নাম!! চৰিত্ৰ!! class="unsortable" | মন্তব্য |- | rowspan=16 | ২০১০ || ''চিনিয়ৰ মেণ্ড্ৰেক'' || || |- || ''নিজাক'' || || |- || ''চেৰিয়া কাল্লানুম ৱালিয়া পুলিচুম'' || গোপালন || |- || ''পোক্কিৰি ৰাজা'' || ঔপন্যাসিক মনোহৰণ মংগলোদয়ন || |- || ''৩ চাৰ চৌ বীচ'' || চন্দ্ৰন মুথলালী || |- || ''অন্বৰ'' || আশ্ৰাফ || |- || ''স্বন্তম ভাৰ্যা জিন্দাবাদ'' || টি কে বিপিন কুমাৰ || |- || ''মাই বিগ ফাদাৰ'' || উন্নীকুত্তন || |- || ''ফোৰ ফ্ৰেণ্ডছ'' || কোচুচেফ || |- || ''মলাৰাবাদী আৰ্টছ ক্লাব'' || কাট্টাপ্পাৰাম শশী || |- || ''তস্কৰ লহালা'' || আয্যাপ্পন || |- || ''অৰিڈاথৰু পোষ্টমেন'' || চন্দ্ৰপ্পন || |- || ''কাৰ্যস্থান'' || কালিদাস || |- || ''বেষ্ট এক্টৰ'' || বাডিভাল প্ৰাঞ্চি || |- || ''আকাশযাত্ৰা'' || || |- || ''মেৰীಕ್ಕುন্দৰু কুঞ্জাডু'' || লোনাপ্পন || |- | rowspan=8 | ২০১১ || ''আদামিণ্টে মকান আবু'' || আবু || |- || ''ডাবলছ'' || ময্যাঝী || |- || ''অৰ্জুনন সাক্ষী'' || মেকানিক জেকচন || |- || ''মেকআপ মেন'' || লৰেঞ্চ || |- || ''ক্ৰীষ্টিয়ান ব্ৰাদাৰ্ছ'' || পুৰুষোত্তমন || |- || ''মাণিক্যকাল্লু'' || কুঞ্জুৰামন/থাম্পুৰান || |- || ''জনপ্ৰিয়ন'' || কান্নপ্পন কান্নাপী || |- || ''তেজা ভাই এণ্ড ফেমিলী'' || দিৱাকৰণ নায়াৰ || |- | rowspan=14 | ২০১২ || ''৯১৬'' || || |- || ''প্লেয়াৰ্ছ'' || || |- || ''পদ্মশ্ৰী ভাৰত ড° সৰোজ কুমাৰ'' || ৰফিক || |- || ''মাष्टाৰ্ছ'' || মণিচন || |- || ''অন্নুম ইন্নুম এন্নুম'' || লোপেজ || |- || ''ক Cobra'' || গোপালন || |- || ''অৰ্ডিনেৰী'' || আছান - বাছ মেকানিক || |- || ''ৱাধ্যাৰ'' || || |- || ''প্ৰভুৱিণ্টে মক্কাল'' || || |- || ''এঝাম সূৰ্যন'' || || |- || ''মিষ্টাৰ মৰুমকান'' || শংকৰণ উন্নী || |- || ''মঝাভিল্লিনাত্তম ৱাৰে'' || ৰান্ধনী || |- || ''অয়ালুম নজানুম থাম্মিল'' || থোমাচন || |- || ''১০১ ৱেডিংছ'' || খাদেৰ || |- | rowspan=9 | ২০১৩ || ''অভিয়ুম নজানুম'' || জোче || |- || ''পিগচমেন'' || || |- || ''লিচাম্মায়ুде ভিডু'' || চামুৱেল/প্ৰভাকৰণ || |- || ''ইমানুৱেল'' || সুকু || |- || ''মুনাম নল ন্যাৰাচ্ছা'' || || |- || ''কুঞ্জননথান্তে কড়া'' || || |- || ''নাডোড়িমন্নন'' || ৰবি || |- || ''কেকিউ'' || || |- || ''বাইচাইকেল থিভছ'' || বোচ প্ৰকাশ/বোচেত্তন || |- | rowspan=3 | ২০১৪ || ''মাই ডিয়াৰ মাম্মী'' || || |- || ''ভায়া ভায়া'' || কোৰা || |- || ''চেকেণ্ডছ'' || জীৱন || |- | rowspan=6 | ২০১৫ || ''কম্পাৰ্টমেণ্ট'' || || |- || ''فায়াৰমেন'' || নৰেন্দ্ৰন আচাৰী || |- || ''ৱালিয়া চিৰাকুল্লা পক্ষীকল'' || স্কুলৰ প্ৰধান শিক্ষক || |- || ''ইলাঞ্জিক্কাভু পি.ও.'' || || |- || ''فিমেল উন্নীকৃষ্ণন'' || থামৰাকুলাম ৰবিয়ান || |- || ''পাথেমাৰী'' || নাৰায়ণনৰ পিতৃ || |- | rowspan=3 | ২০১৬ || ''থোপ্পিল জোপ্পন'' || ফাদাৰ ইচাক বালামপৰাম্বিল || |- || ''মুনাম নাল ন্যায়াৰাঝচা'' || কৰুম্পন || |- || ''কাট্টাপ্পানাইলে হৃতিক ৰোশন'' || নক্সালপন্থী চন্দ্ৰন || |- | rowspan=8 | ২০১৭ || ''ৰামলীলা'' || সুমেশ ভেঞ্জাৰা || |- || ''কাৰুথা সূৰ্যন'' || || |- || ''হেল্ল’ ডুবাইক্কাৰণ'' || || |- || ''শ্ৰীলেক টমছ'' || চৌৰো আছান || |- || ''কাৰুথা জুথান'' || || |- || ''ভেলিপাদিন্তে পুস্তকম'' || প্ৰফেচৰ প্ৰেমৰাজ ইডিকাত্তুথাৰায়ী || |- || ''ক্লিণ্ট'' || || |- || ''চিপ্পী'' || || |- | rowspan=9 | ২০১৮ || ''মাংগল্যম তন্তুনানেনা'' || || |- || ''চালাক্কুডিকাৰণ চংগাথী'' || || |- || ''মোহনলাল'' || চয়তান জোче || |- || ''পঞ্চবৰ্ণতাত'' || এডভোকেট জিম্মী || |- || ''কুত্তনাদান মাৰপাপ্পা'' || ফিলিপোচ || |- || ''দৈবমে কাইথোজাম কে. কুমাৰ আকনম'' || কৰিমন্নুৰ গোপী || |- || ''শিকাৰী শম্ভু'' || এছআই জিম্মী || |- || ''কুয়েন'' || এডভোকেট মুকুন্দন || |- || ''সাখাৱিন্তে প্ৰিয়সাখী'' || || |- | rowspan=17 | ২০১৯ || ''ড্ৰাইভিং লাইচেঞ্চ'' || অগাষ্টি || |- || ''ভাৰ্কী'' || || |- || ''উল্টা'' || পত্তেলাৰ দোপান্না || |- || ''মুন্থিৰি মোঞ্চন: অৰু থাভালা পৰঞ্জা কথা'' || থাভালা || |- || ''এডাক্কাড বেটেলিয়ান ০৬'' || সন্তোষ || |- || ''গানগন্ধৰ্বন'' || ৰাজাজী || |- || ''ইট্টিমাণি: মেড ইন চাইনা'' || মাপ্ৰণম ভাৰ্কী || |- || ''এ ফৰ এপল'' || মহম্মদ || |- || ''শিবু'' || ড° থোমাচন || |- || ''ৰংগীলা'' || || |- || ''মাস্ক'' || চে গুৱেভাৰা ওৰফে জজ্ঞু বৰাপুঝা || |- || ''থামৰা'' || || |- || ''অৰু যমন্দন প্ৰেমকথা'' || পাঞ্চি || |- || ''ماধুৰা ৰাজা'' || মনোহৰণ মংগলোদয়ন ||<ref>{{cite news |last1=Kumar R |first1=Manoj |title=Madhura Raja movie review: Mammootty's wisecracks save the day |url=https://indianexpress.com |access-date=1 April 2024 |publisher=The Indian Express |date=13 April 2019}}</ref> |- || ''এন ইণ্টাৰনেশ্যনেল লোকেল ষ্টৰী'' || এমএলএ জোচেফ মনৱালণ || |- || ''অৰু অডাৰ লাভ'' || মনৱালণ || |- || ''অল্লু ৰামেন্দ্ৰন'' || এছআই চিণ্টো চাইমন || |- |} ==== ২০২০-ৰ দশক ==== {| class="wikitable sortable" |- ! বছৰ!! চলচ্চিত্ৰৰ নাম!! চৰিত্ৰ!! class="unsortable" | মন্তব্য |- | ২০২০ || ''ধামাকা'' || চিকিৎসক || |- | rowspan=5 | ২০২১ || ''মিউ'' || ওস্তাদ || |- | ''মালিক'' || মুছাক্কা || |- | ''সুমেশ এণ্ড ৰমেশ'' || ইন্দুকালাধৰণ || |- | ''ৱান'' || দাসপ্পন || |- | ''কেশু ঈ ৱীডিণ্টে নাধন'' || || কণ্ঠ ধাৰণ |- | rowspan=3 | ২০২২ || ''পড়া'' || জাষ্টিচ থাংকাপ্পন আচাৰী || |- | ''থাল্লুমালা'' || গায়ক || কেমিঅ’ ভূমিকা |- | ''মে হূঁ মুছা'' || এডভোকেট মনোহৰণ || |- | rowspan=4 | ২০২৩ || ''ভেল্লাৰি পট্টনম'' || কুঞ্জিকন্নন মাষ্টৰ ||<ref>{{Cite web |title=Soubin Shahir-Manju Warrier starrer Vellaripattanam gets a release date |url=https://cinemaexpress.com |access-date=2023-03-24 |website=Cinema Express |date=13 March 2023 |language=en}}</ref> |- | ''কাল্লানুম ভগৱতীযুম'' || ||<ref>{{Cite news |title=Vishnu Unnikrishnan starrer 'Kallanum Bhagavathiyum' gets a release date |work=The Times of India |url=https://indiatimes.com |access-date=2023-03-31 |issn=0971-8257}}</ref> |- | ''কেনকেমম'' || || |- | ''কীৰ্কন'' || কীৰ্কন ||<ref>{{Cite web |title=New poster of Kani Kusruthi starrer Kirkkan is out |url=https://cinemaexpress.com |access-date=2023-12-26 |website=Cinema Express |date=24 April 2023 |language=en}}</ref> |- | rowspan=7 | ২০২৪ || ''বাদল'' || ||<ref>{{Cite web |date=2024-03-26 |title=Badal Premiere Locked: Shwetha Menon's Political Thriller Will Release On THIS Date |url=https://news18.com |access-date=2024-03-29 |website=News18 |language=en }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | ''মালায়ালী ফ্ৰম ইণ্ডিয়া'' || হামছা ||<ref>{{Cite news |date=2023-12-25 |title=Nivin Pauly's film with Dijo Jose Antony titled 'Malayalee From India' |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://thehindu.com |access-date=2023-12-26 |issn=0971-751X}}</ref> |- | ''মাৰিভিল্লিন গোপুৰংগল'' || ||<ref>{{Cite web |date=2024-04-27 |title=Indrajith And Sarjano Khalid's Marivillin Gopurangal Set to Hit Theaters On This Date |url=https://news18.com |access-date=2024-04-28 |website=News18 |language=en }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | ''কুদুম্বশ্ৰীযুম কুঞ্জাড়ুম'' || ||<ref>{{Cite news |date=2024-05-26 |title=Dhyan Sreenivasan's comedy-drama 'Kudumbasthreeyum Kunjadum' gets a release date |url=https://indiatimes.com |access-date=2024-05-27 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> |- | ''পট্টাপকাল'' || ||<ref>{{Cite news |date=2024-05-06 |title='Pattapakal' release: Krishna Sankar starrer to release on THIS date |url=https://indiatimes.com |access-date=2024-06-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> |- | ''ইড়িয়ান চন্দু'' || বালন || <ref>{{cite web | url=https://manoramaonline.com | title=പ്രтиരോധത്തിന്റെ ഇടിക്കാഴ്ച്ച; 'ഇടിയൻ ചന്തു' റിവ്യു }}</ref> |- | ''পঞ্চায়ত জেটি'' || ৰাধা ৰমণন ||<ref>{{cite web | url=https://manoramaonline.com | title=കെട്ടുകാഴ്ചകളുടെ അമിതഭാരമില്ലാത്ത കൊച്ചു സിനിമ; സിനിമ; പഞ്ചായത്ത് ജെട്ടി റിവ്യു }}</ref> |- | ২০২৫ || ''ভা ভা ভা'' || এডভোকেট মুকুন্দন উন্নী || কেমিঅ’ ভূমিকা<ref>{{Cite web |title=‘Bha Bha Bha’ trailer: Mohanlal makes stylish entrance as Dileep attempts signature slapstick humour |url=https://onmanorama.com |access-date=2026-01-03 |website=Onmanorama |language=en}}</ref> |- | rowspan="5" | ২০২৬ || ''কূডোথ্ৰম'' || ||<ref>{{Cite web |date=2026-01-31 |title=Baiju Ezhupunna's Koodothram gets release date |url=https://cinemaexpress.com |access-date=2026-02-01 |website=Cinema Express |language=en}}</ref> |- |''খলিফা'' || || |- |''অৱৰাঞ্চন এণ্ড চন্স'' || || |- | ''টিকি টাকা'' || || |- | ''অট্টকোম্বন'' || || |} === অন্য ভাষা === {| class="wikitable sortable" style="text-align:left; " |- ! বছৰ!! চলচ্চিত্ৰৰ নাম!! চৰিত্ৰ!! ভাষা!! মন্তব্য |- |rowspan=3|২০১৩||''আপ্পাভিন মীছাই''||কোলাপ্পন||তামিল||মুক্তি লাভ নকৰা ছবি |- ||''নেদুঞ্চালাই''||মাট্টু শেখৰ||তামিল|| |- ||''মৰিয়ান''||থোমায়া||তামিল|| |- |২০১৪||''ঊংগা''||কুঞ্জা/ট্ৰেম্প||ওড়িয়া, হিন্দী|| দ্বিভাষিক চলচ্চিত্ৰ |- |২০১১||''মায়াবজাৰ''||অজ্ঞাত||বঙালী|| |- |} == পৰিচালক হিচাপে == {| class="wikitable sortable" style="text-align:left; " |- ! বছৰ!! চলচ্চিত্ৰৰ নাম!! চৰিত্ৰ!! ভাষা!! মন্তব্য |- |২০১৫||''কম্পাৰ্টমেণ্ট''||-|| rowspan="3" |মালয়ালম || rowspan="3" |পৰিচালক |- |২০১৭||''কাৰুথা জুথান''||- |- |২০১৮||''দৈবমে কাইথোজাম কে. কুমাৰ আকনম''||- |} == ডাবিং শিল্পী হিচাপে == * ''ওম শান্তি ওশানা'' - সূত্ৰধাৰ/কণ্ঠ ধাৰণ<ref>{{Cite news |date=2014-10-15 |title=Voice overs are in vogue in Mollywood |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/voice-overs-are-in-vogue-in-mollywood/articleshow/44821451.cms |access-date=2025-10-04 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> * ''ইউটোপিয়াইলে ৰাজাভু'' - কাউৰীৰ কণ্ঠ * ''আলমাৰা'' - আলমাৰীৰ কণ্ঠ * ''কেশু ঈ ৱীডিণ্টে নাধন'' - সূত্ৰধাৰ/কণ্ঠ ধাৰণ * ''মুকুন্দন উন্নী এছ’চিয়েটচ'' - মুকুন্দনৰ ককাকৰ কণ্ঠ == দূৰদৰ্শন == {| class="wikitable sortable" |- ! বছৰ!! অনুষ্ঠানৰ নাম!! ভূমিকা!! চেনেল!! class="unsortable"| মন্তব্য |- |২০১৫||''চিনেমা চিৰিমা''||নিজ চৰিত্ৰত||মঝাভ্যিল মনোৰমা|| |- |২০১৬||''কমেডী চাৰ্কাচ''||বিচাৰক||মঝাভ্যিল মনোৰমা|| |- |২০১৭–২০১৯||''কমেডী ষ্টাৰ্ছ চিজন ২''||নিয়মীয়া বিচাৰক||এছিয়ানেট|| |- |২০১৭||''কমেডী উৎসৱম''||নিজ চৰিত্ৰত||ফ্লাৱাৰ্ছ টিভি|| |- |২০১৮||''উৰ্বশী থিয়েটাৰ''||উপদেষ্টা ||跨এছিয়ানেট|| |- |২০১৮-২০১৯||''থকাৰপ্পান কমেডী''||উপদেষ্টা ||মঝাভ্যিল মনোৰমা|| |- |২০২০||''জন জাফৰ জনাৰ্দনন''||সূত্ৰধাৰ/কণ্ঠ ধাৰণ||সূৰ্য টিভি|| |- |২০২০–২০wrap২২||''কমেডী মাষ্টাৰ্ছ''||বিচাৰক||অমৃতা টিভি|| |- |২০২১–২০২২||''ষ্টাৰ মেজিক''||উপদেষ্টা ||ফ্লাৱাৰ্ছ টিভি|| |- |২০২৪||''চিৰি কথাকল''||সূত্ৰধাৰ ||কৌমুদী টিভি|| |- |} == বঁটা আৰু মনোনয়ন == {| class="wikitable sortable" |- ! বঁটা!! বছৰ!! বিভাগ!! চলচ্চিত্ৰ/অনুষ্ঠান!! ফলাফল |- | ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা || ২০১০ || শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা || ''আদামিণ্টে মকান আবু''<ref>{{Cite web|url=https://www.technoparktoday.com/salim-kumar-wins-best-actor-national-award/|title=Salim Kumar wins Best Actor National Award - TechnoparkToday.com - Techies News, Jobs, Events & Lifestyle!|date=19 May 2011 |access-date=25 June 2021|archive-date=25 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210625062238/https://www.technoparktoday.com/salim-kumar-wins-best-actor-national-award/|url-status=live}}</ref> || rowspan="12" {{Won}} |- | rowspan=4 | কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা || ২০০৫ || দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা || ''অচ্ছানুৰংগতা ভিডু'' |- || ২০১০ || শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা || ''আদামিণ্টে মকান আবু'' |- || ২০১৩ || শ্ৰেষ্ঠ কৌতুক অভিনেতা || ''অয়ালুম নজানুম থাম্মিল'' |- || ২০১৬ || শ্ৰেষ্ঠ কাহিনী || ''কাৰুথা জুথান'' |- | কেৰালা ৰাজ্যিক টেলিভিছন বঁটা || ২০১৩ || শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা || ''পৰেথাণ্টে পৰিভৱংগল'' |- | ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ || ২০১১ || শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (মালয়ালম ) || ''আদামিণ্টে মকান আবু''<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/tamil/news-interviews/The-59th-Idea-Filmfare-Awards-2011South/articleshow/14742576.cms|title=The 59th Idea Filmfare Awards 2011(South)|access-date=2012-07-08|work=The Times Of India|archive-date=5 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190405205144/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/tamil/news-interviews/The-59th-Idea-Filmfare-Awards-2011South/articleshow/14742576.cms|url-status=live}}</ref> |- | দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা || ২০১২ || বিশেষ জুৰী বঁটা || ''আদামিণ্টে মকান আবু'' |- | কেৰালা চলচ্চিত্ৰ সমালোচক সংস্থা বঁটা || ২০১০ || বিশেষ জুৰী বঁটা || ''আদামিণ্টে মকান আবু'' |- | rowspan=2 | এছিয়ানেট চলচ্চিত্ৰ বঁটা || ২০০৮ || শ্ৰেष्ठ কৌতুক অভিনেতা || ''অন্নন থাম্পী'' |- || ২০১১ || বিশেষ জুৰী বঁটা || ''আদামিণ্টে মকান আবু'' |- | ৱনিতা চলচ্চিত্ৰ বঁটা || ২০১১ || শ্ৰেষ্ঠ কৌতুক অভিনেতা || ''মেৰীಕ್ಕುন্দৰু কুঞ্জাডু'' |} === অন্যান্য বঁটাসমূহ === * ২০০৫: সত্যন বঁটা - ''অচ্ছানুৰংগতা ভিডু'' * ২০০৫: ভৰতন বঁটা - ''অচ্ছানুৰংগতা ভিডু'' * २०१০: শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ জয়হিন্দ টিভি চলচ্চিত্ৰ বঁটা - ''আদামিণ্টে মকান আবু'' * २०१০: অমৃতা টিভি-ফেফকা চলচ্চিত্ৰ বঁটাৰ বিশেষ জুৰী বঁটা - ''আদামিণ্টে মকান আবু'' * २०११: প্ৰেম নজিৰ বঁটা * २०१२: ইমাজিন ইণ্ডিয়া আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ বঁটা - ''আদামিণ্টে মকান আবু'' ==টোকা== {{Notelist}} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{{Commons category}} * {{IMDb name|1368581}} * [http://en.msidb.org/displayProfile.php?category=actors&artist=Salim%20Kumar&limit=206 Salim Kumar at MSI] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250417075621/https://en.msidb.org/displayProfile.php?category=actors&artist=Salim%20Kumar&limit=206 |date=2025-04-17 }} * [https://www.youtube.com/watch?v=ECIPlalG-aY Palavattam Hip-Hop single featuring Salim Kumar] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] gg0zjaiortv2d69zbekvuyqaf3kwiez 0 138375 626538 625250 2026-08-12T11:40:36Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626538 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday | holiday_name = থিৰুভাথিৰা | type = হিন্দু | image = Shiva Nataraja and Parvati, Thousand-Pillared Hall, Meenakshi Temple, Madurai.jpg | caption = মাদুৰাইৰ মিনাক্ষী মন্দিৰত [[শিৱ|ভগৱান শিৱ]]ৰ [[নটৰাজ]] আৰু [[পাৰ্বতী]]ৰ ৰূপ | observances = উপবাস, [[অভিষেক]], পূজা, [[ৰথযাত্ৰা]], থিৰুভাছাগম, থিৰুভাথিৰাকালী | observedby = [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দুসকল]] | longtype = ধৰ্মীয় | date = মাৰ্গাজী (Margazhi/Margali) | date2023 = ৬ জানুৱাৰী (শুক্ৰবাৰ); ২৭ ডিচেম্বৰ (বুধবাৰ)<ref>[https://www.drikpanchang.com/festivals/arudra-darshan/arudra-darshan-date-time.html?year=2023 Arudra Darshan]</ref> | significance = ভগৱান শিৱৰ ব্ৰহ্মাণ্ডীয় নৃত্য (Cosmic dance), জন্মদিন আৰু [[অৰ্ধনাৰীশ্বৰ]] ৰূপৰ উদ্‌যাপন | frequency = বাৰ্ষিক / দ্বিবৰ্ষিক | duration = ১০ দিন }} {{Hinduism}} '''থিৰুভাথিৰা''' ([[ইংৰাজী]]: Thiruvathira; বা '''থিৰুভাথিৰাই''' বা '''আৰুদ্ৰা দৰ্শনম''') হৈছে মূলতঃ ভাৰতৰ [[কেৰালা]] আৰু [[তামিলনাডু]] ৰাজ্যত পালন কৰা এটা [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] উৎসৱ।<ref>{{cite web|url=http://www.dinakaran.com/Aanmeegam_Detail.asp?Nid=3992&Cat=3|title=திருவாரூர் கோயிலில் திருவாதிரை திருவிழா – - Dinakaran|website=dinakaran.com|access-date=19 December 2013|archive-date=19 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219155434/http://dinakaran.com/Aanmeegam_Detail.asp?Nid=3992&Cat=3|url-status=dead|archivedate=19 December 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131219155434/http://dinakaran.com/Aanmeegam_Detail.asp?Nid=3992&Cat=3|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dailythanthi.com/2013-12-16-Spiritual-News--Happiness-gives-darshan-Arudra|title=Error -DailyThanthi|website=dailythanthi.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.drikpanchang.com/festivals/arudra-darshan/arudra-darshan-date-time.html|title=2018 Arudra Darshan Date and Time for Ujjain, Madhya Pradesh, India|first=Adarsh Mobile Applications|last=LLP|website=drikpanchang.com}}</ref> [[তামিল ভাষা]]ত 'থিৰুভাথিৰাই' (আৰুদ্ৰা) শব্দৰ অৰ্থ হৈছে "পৱিত্ৰ মহাতৰংগ", যিয়ে ভগৱান শিৱৰ ব্ৰহ্মাণ্ডীয় নৃত্যক (cosmic dance) প্ৰতিধ্বনিত কৰে। তামিলনাডুত এই উৎসৱৰ বিশেষ তাৎপৰ্য আছে চিদাম্বৰমৰ নটৰাজ মন্দিৰত, য'ত বাৰ্ষিক আৰুদ্ৰা দৰ্শনম অতি আড়ম্বৰপূৰ্ণভাৱে উদ্‌যাপন কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=http://captainnews.net/?p=14319|title=சிதம்பரம் நடராஜர் கோவிலில் ஆருத்ரா தரிசன திருவிழா – Captain News|website=captainnews.net|access-date=19 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131220001808/http://captainnews.net/?p=14319|archive-date=20 December 2013|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.festivalsofindia.co.in/tag/arudra-darisanam-in-chidambaram |title=Arudra Darisanam in Chidambaram |3=Festivals of India |access-date=2013-12-19 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131219155333/http://www.festivalsofindia.co.in/tag/arudra-darisanam-in-chidambaram |archive-date=19 December 2013 |archivedate=2013-12-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131219155333/http://www.festivalsofindia.co.in/tag/arudra-darisanam-in-chidambaram |deadurl=yes }}</ref> এই অনুষ্ঠানত ভগৱান শিৱৰ এক মূৰ্তমান ৰূপ নটৰাজৰ মহাজাগতিক নৃত্যক স্মৰণ কৰা হয়। কেৰালাত মালয়ালম কেলেণ্ডাৰৰ মকৰম (জানুৱাৰী–ফেব্ৰুৱাৰী) মাহত থিৰুভাথিৰা নক্ষত্ৰৰ অধীনত এই উৎসৱ পালন কৰা হয়। কোল্লাম জিলাৰ কদাক্কলত থকা মথিৰা পীঠিকা দেৱী মন্দিৰত এক উল্লেখযোগ্য উদ্‌যাপন দেখা যায়। ভক্তসকলে ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতি, উপবাস আৰু পৰম্পৰাগত ঘূৰণীয়া নৃত্য 'থিৰুভাথিৰাকালী' প্ৰদৰ্শনৰ জৰিয়তে ভগৱান শিৱক আৰাধনা কৰে। [[File:Ekambareswarar Temple Kanchipuram Natarajar.jpeg|thumb|220x200px|right|একাম্বৰেশ্বৰ মন্দিৰ (কাঞ্চীপুৰম)]] == চিদাম্বৰম (থিল্লা‌ই)ত আৰুদ্ৰা দৰ্শন == ভগৱান নটৰাজৰ সৈতে জড়িত পাঁচখন পৱিত্ৰ 'সভা' বা প্ৰেক্ষাগৃহত থিৰুভাথিৰা – আৰুদ্ৰা দৰ্শন উৎসৱ অতি ধুম-ধামেৰে উদ্‌যাপন কৰা হয়: # '''কনক সভা''' (সোণালী প্ৰেক্ষাগৃহ) – চিদাম্বৰম (থিল্ল‌ই), [[তামিলনাডু]]। # '''বেল্লি সভা''' (ৰূপালী প্ৰেক্ষাগৃহ) – মাদুৰাই, তামিলনাডু। # '''ৰত্ন সভা''' (ৰত্নৰ প্ৰেক্ষাগৃহ) – তিৰুভালাংকাডু, তামিলনাডু। # '''তাম্ৰ সভা''' (তাম্ৰ প্ৰেক্ষাগৃহ) – তিৰুনেলভেলী, তামিলনাডু। # '''চিত্ৰ সভা''' (চিত্ৰময় প্ৰেক্ষাগৃহ) – কুট্ৰালাম, তামিলনাডু। থিল্ল‌ই চিদাম্বৰমৰ নটৰাজ মন্দিৰত থিৰুভাথিৰা নক্ষত্ৰৰ সময়ত ১০ দিনীয়া উৎসৱ পালন কৰা হয়। দশমদিনাৰ অতি প্ৰত্যূষতে (প্ৰায় নিশা ৩:০০ বজাত) ৰাজা সভাত নটৰাজ আৰু শিৱকামীসুন্দৰী দেৱীৰ বাবে 'মহা অভিষেক' (পৱিত্ৰ স্নান) সম্পন্ন কৰা হয়। এই আড়ম্বৰপূৰ্ণ ৰীতিটো ৩-৪ ঘণ্টীয়া হয়। ইয়াৰ পিছত দেৱতাদ্বয়ক 'থিৰুভাভৰণম' (পৱিত্ৰ অলংকাৰ) পিন্ধোৱা হয় আৰু 'ৰহস্য পূজা' সম্পন্ন কৰা হয়। দুপৰীয়া 'পঞ্চ মূৰ্তি থিৰুভিথি উলা' (পাঁচগৰাকী দেৱ-দেৱীৰ শোভাযাত্ৰা) অনুষ্ঠিত হয়, যাৰ পিছতে আৰুদ্ৰা দৰ্শনম হয়; য'ত নটৰাজ আৰু শিৱকামীয়ে ভক্তসকলক শিৱৰ ব্ৰহ্মাণ্ডীয় নৃত্যৰ (আনন্দ তাণ্ডৱ) দৰ্শন কৰায় আৰু শেষত পুনৰ কনক সভালৈ প্ৰত্যাৱৰ্তন কৰে।<ref>{{cite web|last1=K|first1=Kandaswamy|title=Arudra Darisanam Schedule in Chidambaram|url=https://skanda-news.blogspot.com/2016/12/arudra-darisanam-date-chidambaram-schedule-thillai-thiruvathirai.html|website=Live Trend|publisher=K Kandaswamy|access-date=27 November 2017}}</ref> পৌৰাণিক কাহিনী অনুসৰি, [[শেষনাগ]] আৰু ঋষি ব্যাঘ্ৰপাদে শিৱৰ মহাজাগতিক নৃত্য দৰ্শনৰ বাবে চিদাম্বৰমৰ নটৰাজ মন্দিৰত গভীৰ তপস্যা কৰিছিল। শিৱই তেওঁলোকৰ ভক্তিত সন্তুষ্ট হৈ তেওঁলোকৰ মনস্কামনা পূৰণ কৰে আৰু 'আনন্দ তাণ্ডৱ' প্ৰদৰ্শন কৰে। লগতে, ভোমোৰাৰ আমনি নোহোৱাকৈ ফুল সংগ্ৰহ কৰিবলৈ ঋষি ব্যাঘ্ৰপাদক বাঘৰ দৰে ঠেং বৰদান দিছিল, যিয়ে ঋষিগৰাকীৰ অদম্য ভক্তি প্ৰকাশ কৰে।<ref>[https://www.timesnownews.com/spiritual/religion/article/arudra-darisanam-today-know-all-about-this-day-dedicated-to-lord-shiva/700691 Arudra Darisanam: Know all about this day dedicated to Lord Shiva]</ref> == উৎপত্তি == আৰুদ্ৰা দৰ্শন (থিৰুভাথিৰা) [[তামিল]] বৰ্ষৰ মাৰ্গাজী ([[ডিচেম্বৰ]]-[[জানুৱাৰী]]) মাহৰ [[পূৰ্ণিমা]] তিথিত উদ্‌যাপন কৰা হয়, যিটো বছৰৰ আটাইতকৈ দীঘল ৰাতিৰ সৈতে মিলি পৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.templenet.com/Tamilnadu/arudra.html|title=Arudra Darisanam|first=Kanniks|last=Kannikeswaran|website=templenet.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.livechennai.com/detailnews.asp?newsid=8148|title=Live Chennai: Arudra Darisanam at Natarajar Temple, Chidambaram – Commenced with Flag Hoisting, Arudra Darisanam at Natarajar Temple, Chidambaram, Flag Hoisting, Chidambaram, Natarajar Temple|last=J.Sampath|website=livechennai.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dinakaran.com/Aanmeegam_Detail.asp?Nid=1757&Cat=3|title=ஆடல் அரசனின் ஆருத்ரா தரிசனம் – - Dinakaran|website=dinakaran.com|access-date=19 December 2013|archive-date=19 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219171453/http://www.dinakaran.com/Aanmeegam_Detail.asp?Nid=1757&Cat=3|url-status=dead|archivedate=19 December 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131219171453/http://www.dinakaran.com/Aanmeegam_Detail.asp?Nid=1757&Cat=3|deadurl=yes}}</ref> শিলালিপিসহ ঐতিহাসিক প্ৰমাণসমূহে সূচায় যে এই উৎসৱ ১৫০০ বছৰতকৈও অধিক সময় ধৰি উদযাপিত হৈ আহিছে। তামিল পৰম্পৰাত শিৱক 'আথিৰায়ান' বুলিও স্তুতি কৰা হয়, যিটো নাম 'থিৰুভাথিৰা'ৰপৰা আহিছে ('থিৰু' অৰ্থাৎ পৱিত্ৰ আৰু 'আথিৰৈ' অৰ্থাৎ স্থিৰতা বা মহানতা)।<ref>{{cite web|url=http://dinamani.com|title=ஆடி மாதத்து ஆதிரை விழா|website=Dinamani|language=ta}}</ref><ref>{{cite web |url=http://saivanarpani.org/home/?p=302 |title=திருவாதிரைத் திருநாள் |3=Saivanarpani.org |access-date=2013-12-20 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131220052511/http://saivanarpani.org/home/?p=302 |archive-date=20 December 2013 |archivedate=2013-12-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131220052511/http://saivanarpani.org/home/?p=302 |deadurl=yes }}</ref> == তামিলনাডুত তাৎপৰ্য == তামিলনাডু, বিশেষকৈ কোংগুনাডু অঞ্চলত থিৰুভাথিৰা উৎসৱৰ গভীৰ সাংস্কৃতিক আৰু ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য আছে। বিবাহিত মহিলাসকলে থিৰুভাথিৰা উৎসৱৰ ৯ দিন আগৰ পৰা আৰম্ভ কৰি উৎসৱৰ দিনলৈকে চলি থকা 'থিৰুভেম্বাভাই নোনবু' নামৰ ১০ দিনীয়া এক উপবাস ব্ৰত পালন কৰে।<ref>[http://www.puthiyatamil.net/t42295-topic#axzz2nuLl0IAv] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131219064347/http://www.puthiyatamil.net/t42295-topic#axzz2nuLl0IAv|date=19 December 2013}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.panippulam.com/index.php?option=com_content&view=article&id=905:2010-12-11-13-44-16&catid=58:football&Itemid=386 |title=மார்கழி நோன்பு - திருவெம்பாவை விரதம் - திருவெம்பாவை, திருப்பாவை, திருபள்ளியெழுச்சி தோத்திரங்கள் இணைப்பு |access-date=2014-01-04 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140104204331/http://www.panippulam.com/index.php?option=com_content&view=article&id=905:2010-12-11-13-44-16&catid=58:football&Itemid=386 |archive-date=4 January 2014 |archivedate=2014-01-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140104204331/http://www.panippulam.com/index.php?option=com_content&view=article&id=905:2010-12-11-13-44-16&catid=58:football&Itemid=386 |deadurl=yes }}</ref> এই সময়ছোৱাত তেওঁলোকে একেবাৰে প্ৰত্যূষতে আহাৰ গ্ৰহণ কৰে আৰু তাৰ পিছত চন্দ্ৰোদয়লৈকে উপবাসে থাকি চন্দ্ৰ দৰ্শন কৰাৰ পিছতহে ব্ৰত ভাঙে। === খাদ্য পৰম্পৰা === থিৰুভাথিৰা উৎসৱৰ দিনা এক বিশেষ ভোজৰ আয়োজন কৰা হয়, য'ত প্ৰধানকৈ অন্তৰ্ভুক্ত থাকে: * '''থিৰুভাথিৰা কালি:''' [[চাউল]], [[গুড়]], [[মুগ দাইল]], [[নৰিকল]], [[ইলাচী]] আৰু [[ঘিউ]]ৰে তৈয়াৰী এবিধ মিঠা খাদ্য। * '''থিৰুভাথিৰা এজহু কাৰী কূট্টু:''' সাতবিধ পাচলিৰে তৈয়াৰী এবিধ আঞ্জা। সাধাৰণতে এই আঞ্জাত [[ৰঙালাউ]], [[কোমোৰা]], কাচকল, পথাৰৰ মাহ (field beans), [[মিঠা আলু]], [[কচু]], [[আলু]] আৰু [[বেঙেনা]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.dinaethal.com/%E0%AE%A4%E0%AE%BF%E0%AE%B0%E0%AF%81%E0%AE%B5%E0%AE%BE%E0%AE%A4%E0%AE%BF%E0%AE%B0%E0%AF%8 ৩-%E0%AE%95%E0%AE%B3%E0%AE%BF%E0%AE%A4%E0%AE%BF%E0%AE%B0%E0%AF%81%E0%AE%B5%E0%AE%BE%E0%AE%A4%E0%AE%BF%E0%AE%B0 |title=திருவாதிரை களி திருவாதிரை கூட்டு |3=Dinaethal |access-date=2013-12-19 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131220073455/http://www.dinaethal.com/%E0%AE%A4%E0%AE%BF%E0%AE%B0%E0%AF%81%E0%AE%B5%E0%AE%BE%E0%AE%A4%E0%AE%BF%E0%AE%B0%E0%AF%8৩-%E0%AE%95%E0%AE%B3%E0%AE%BF%E0%AE%A4%E0%AE%BF%E0%AE%B0%E0%AF%81%E0%AE%B5%E0%AE%BE%E0%AE%A4%E0%AE%BF%E0%AE%B0 |archive-date=20 December 2013 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === মন্দিৰৰ উদ্‌যাপন === তামিলনাডুৰ শিৱ মন্দিৰসমূহৰ মাজেৰে ভগৱান নটৰাজৰ (শিৱৰ নৃত্যৰত ৰূপ) বিশাল শোভাযাত্ৰা উলিওৱাটো এই উৎসৱৰ এক অন্যতম বৈশিষ্ট্য। চিদাম্বৰম নটৰাজ মন্দিৰত নিম্নলিখিত ধৰ্মীয় ৰীতিসমূহ পালন কৰা হয়: * '''নৱৰত্নম অভিষেক (Navaratnam Abhishekam):''' পূৰ্ণিমাৰ পূৰ্বসন্ধিয়া দেৱতাক পবিত্ৰ দ্ৰব্যৰে স্নান কৰোৱা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত [[হীৰা]], প্ৰবাল, [[মুকুতা]] আৰু মৰকত (পান্না) আদিকে ধৰি ৯ বিধ বহুমূলীয়া ৰত্ন ([[নৱৰত্ন]]) ব্যৱহাৰ কৰি কৰা এক বিৰল অভিষেকো অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web|url=http://www.dinakaran.com/Aanmeegam_Detail.asp?Nid=3995&Cat=3|title=ஆருத்ரா தரிசனம்: சிவ ஆலயங்களில் நடராஜபெருமானுக்கு சிறப்பு அபிஷேகங்கள்! – - Dinakaran|website=dinakaran.com|access-date=19 December 2013|archive-date=19 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219155322/http://dinakaran.com/Aanmeegam_Detail.asp?Nid=3995&Cat=3|url-status=dead|archivedate=19 December 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131219155322/http://dinakaran.com/Aanmeegam_Detail.asp?Nid=3995&Cat=3|deadurl=yes}}</ref> * '''ৰথোৎসৱম (Rathotsavam):''' পূৰ্ণিমাৰ দিনা নটৰাজ আৰু শিৱকামী (পাৰ্বতী) দেৱীৰ মূৰ্তি মন্দিৰৰ ৰথত তুলি শোভাযাত্ৰা কৰোৱা হয়। * '''ব্ৰহ্মাণ্ডীয় নৃত্যৰ পুনৰভিনয়:''' ইয়াত শিৱৰ 'আন্দ তাণ্ডৱ' (ব্ৰহ্মাণ্ডীয় নৃত্য) প্ৰতীকাত্মকভাৱে প্ৰদৰ্শন কৰা হয়, যাৰ ফলত এই পবিত্ৰ দৃশ্য প্ৰত্যক্ষ কৰিবলৈ হাজাৰ হাজাৰ ভক্তৰ সমাগম ঘটে। চিদাম্বৰম মন্দিৰ হৈছে আৰুদ্ৰা দৰ্শন উদ্‌যাপনৰ প্ৰধান কেন্দ্ৰবিন্দু, যিয়ে সৃষ্টি আৰু ধ্বংসৰ চক্ৰ নিয়ন্ত্ৰণ কৰা ব্ৰহ্মাণ্ডীয় নৰ্তক হিচাপে শিৱৰ ভূমিকাক প্ৰতিষ্ঠা কৰে। == কেৰালাত তাৎপৰ্য == [[File:Thiruvathirakkali.jpg|Thiruvathirakali|thumb|right|'থিৰুভাথিৰাকালী' নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰি থকা একাংশ মহিলা]] [[File:Thiruvathira Kali During Onam.jpg|thumb|250px|মহিলাসকলে পৰম্পৰাগতভাৱে থিৰুভাথিৰাকালী প্ৰদৰ্শন কৰিছে]] মালয়ালম কেলেণ্ডাৰত ভগৱান শিৱৰ নক্ষত্ৰৰ সৈতে জড়িত থিৰুভাথিৰা উৎসৱৰ [[কেৰালা]]ত গভীৰ সাংস্কৃতিক আৰু আধ্যাত্মিক গুৰুত্ব আছে। পৰম্পৰা অনুসৰি, এই বিশেষ দিনটোতে দেৱী [[পাৰ্বতী]]য়ে ভগৱান শিৱক নিজৰ অৰ্ধাংগিনী (সহধৰ্মিণী) হিচাপে লাভ কৰিছিল। এই উৎসৱে দাম্পত্য জীৱনৰ সম্প্ৰীতি আৰু ঐক্যক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে, যিটো ভগৱান শিৱৰ [[অৰ্ধনাৰীশ্বৰ]] (আধা শিৱ, আধা পাৰ্বতী) ৰূপত প্ৰতিফলিত হয়।<ref>{{Cite news|url=https://thehindu.com|title=Tubers are the veggies of choice to celebrate Thiruvathira|access-date=4 March 2020}}</ref> আন এক লোকবিশ্বাস অনুসৰি, এই উৎসৱটো প্ৰেমৰ দেৱতা [[কামদেৱ]]ৰ মৃত্যুৰ সৈতে জড়িত বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>{{cite book|last=Panikkar|first=T. K. Gopal|title=Malabar and its folk|publisher=G.A. Natesan|year=1900|url=https://archive.org|page=[https://archive.org/page/n121 103]|access-date=8 April 2010}}</ref> === ৰীতি-নীতি আৰু উদ্‌যাপন === কেৰালাত ওনাম আৰু বিষুৰ সমান্তৰালভাৱে থিৰুভাথিৰাও এটা ডাঙৰ উৎসৱ। মূলতঃ মহিলাসকলে পালন কৰা এই উৎসৱৰ প্ৰধান অংগসমূহ হ’ল: * '''উপবাস:''' বিবাহিত মহিলাসকলে স্বামী আৰু পৰিয়ালৰ মংগলৰ বাবে উৎসৱৰ ঠিক আগৰ দিনটোৰ (মকায়িৰম নক্ষত্ৰ) পৰা থিৰুভাথিৰা দিনালৈকে উপবাস পালন কৰে। আনহাতে অবিয়ৈ ছোৱালীসকলে এক আদৰ্শ জীৱনসংগী লাভৰ বাবে এই ব্ৰত ৰাখে। এগৰাকী ন-কইনাৰ বাবে বিবাহৰ পিছৰ প্ৰথম থিৰুভাথিৰা উৎসৱটোক 'পূথিৰুভাথিৰা' বুলি কোৱা হয়। [[File:Thiruvathira puzhukku 2.jpg|thumb|100x200px|right|থিৰুভাথিৰা পুঝুক্কু]] [[File:Thiruvathira ettangadi.jpg|thumb|300x140px|right|থিৰুভাথিৰা ইট্টাংগাড়ী]] * '''খাদ্যৰ নিয়ম:''' এই উপবাসৰ সময়ত চাউল বা ভাতজাতীয় খাদ্য গ্ৰহণ কৰা নহয়। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে খাদ্য তালিকাত সাধাৰণতে তলৰ উপাদানসমূহ থাকে: ** সিজোৱা ভঙা [[ঘেঁহু]]। ** '''থিৰুভাথিৰা পুঝুক্কু (Thiruvathira puzhukku):''' ই হৈছে বিভিন্ন আলু বা কন্দজাতীয় পাচলি ([[কচু]], [[কাঠ আলু]], চাইনিজ আলু, [[মিঠা আলু]]), দীঘল মাহ (long beans), কেঁচা কাচকল আৰু সতেজভাৱে বটা [[নৰিকল]] দি প্ৰস্তুত কৰা এবিধ বিশেষ ব্যঞ্জন। ** '''কূভা পায়েচম :''' আৰাৰুট পাউদাৰ, [[গুড়]] আৰু নৰিকলৰ গাখীৰেৰে তৈয়াৰী এবিধ মিঠা [[পায়স]]। === থিৰুভাথিৰাকালী নৃত্য === মহিলাসকলে দলীয়ভাৱে প্ৰদৰ্শন কৰা পৰম্পৰাগত নৃত্য 'থিৰুভাথিৰাকালী' (Thiruvathirakali) এই উদ্‌যাপনৰ এক কেন্দ্ৰীয় আকৰ্ষণ। 'থিৰুভাথিৰা পাত্তু' (দেৱী পাৰ্বতীৰ ভক্তি আৰু শিৱৰ মহিমা বৰ্ণনা কৰা লোকগীত) গাই গাই নৃত্যশিল্পীসকলে একোটা '[[নীলavilakku|নীলভিলক্কু]]' (পৰম্পৰাগত পিতলৰ চাকি)ৰ চাৰিওফালে ঘূৰণীয়া হৈ নৃত্য কৰে। এই নৃত্যত '[[লাস্য]]' অৰ্থাৎ সুকোমল আৰু সুন্দৰ নাৰীসুলভ অংগী-ভংগী প্ৰকাশ পায়।<ref>[https://thehindu.com Blend of rhythm and grace]</ref> এক নিৰ্দিষ্ট তালত হাত চাপৰি বজাই আৰু ঘূৰি ঘূৰি কৰা এই নৃত্যই দাম্পত্য সুখ আৰু প্ৰেমৰ অনুভূতিক প্ৰতিফলিত কৰে। ঐতিহাসিকভাৱে এই নৃত্য উৎসৱৰ সময়ত ঘৰৰ ভিতৰত প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল (যাৰ বাবে ইয়াক কাইকোত্তিকালী – "ঘৰৰ ভিতৰত হাত চাপৰি বজাই কৰা নৃত্য" বুলিও জনা গৈছিল)। ইয়াত অংশগ্ৰহণকাৰীসকলে পৰম্পৰাগত '[[মুণ্ডু]]' (কেৰালাৰ ধুতি) আৰু '[[নেৰিয়াথু]]' (উৰণি বা চাদৰ) পৰিধান কৰে আৰু চুলিত মালি বা বকুল ফুলৰ মালা গঁথে। থিৰুভাথিৰাকালী নৃত্যই আনন্দ, দাম্পত্য সমিলমিল আৰু অবিবাহিত ছোৱালীৰ আশা-আকাংক্ষাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। সেয়েহে ইয়াক প্ৰায়েই কেৰালাৰ '[[কাৰভা চৌথ]]' বুলিও অভিহিত কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=http://manoramaonline.com|title=Thiruvathira – Kerala's own version of Karva Chauth}}</ref> == থিৰুভাথিৰাকালীৰ সৈতে জড়িত বিশ্ব অভিলেখ == বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ থিৰুভাথিৰাকালী নৃত্য প্ৰদৰ্শন কাৰ্যসূচী কিটেক্স গ্ৰুপৰ এক কৰ্পোৰেট সামাজিক দায়িত্ব (CSR) পদক্ষেপ 'টুৱেণ্টি২০ কিঝাক্কাম্বালাম'ৰ দ্বাৰা চাভৰা সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ আৰু পাৰ্বনেন্দু থিৰুভাথিৰা স্কুলৰ সহযোগত আয়োজন কৰা হৈছিল। ২০১৭ চনৰ ১ মে'ত অনুষ্ঠিত এই অনুষ্ঠানত কেৰালা, ভাৰতৰ আন ২০খন ৰাজ্য আৰু এগৰাকী [[ৰাছিয়া]]ৰ নাগৰিকসহ মুঠ ৬,৫৮২ গৰাকী মহিলাই (বয়স ১০-৭৫ বছৰ) অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। প্ৰখ্যাত থিৰুভাথিৰাকালী প্ৰশিক্ষকৰ দ্বাৰা প্ৰশিক্ষণ প্ৰাপ্ত অংশগ্ৰহণকাৰীসকলে কিতেক্স গ্ৰুপে যোগান ধৰা পৰম্পৰাগত 'কাছাভু মুণ্ডু' আৰু 'নেৰিয়াথু' পৰিধান কৰি একেলগে ১৬ মিনিট ধৰি এই নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰে। [[গিনিছ ৱৰ্ল্ড ৰেকৰ্ডছ]]ৰ বিচাৰক ঋষি নাথে আনুষ্ঠানিকভাৱে এই সফলতাক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। === পূৰ্বৰ অভিলেখসমূহ === * '''২০১৫:''' ২০১৫ চনৰ ২ ফেব্ৰুৱাৰীত [[ত্ৰিশূৰ]]ৰ ইৰিনজালাকুডাত 'তনিমা' নামৰ সংগঠনটোৰ বেনাৰত জিতা বিনয়ৰ নেতৃত্বত ৫,২১১ গৰাকী মহিলাই অংশগ্ৰহণ কৰি এক বিশ্ব অভিলেখ গঢ়িছিল।<ref name="TheHindu2015">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/mega-dance-enters-guinness-records/article6850916.ece |title=Mega dance enters Guinness records |work=The Hindu |date=2015-02-03 |access-date=2015-12-30}}</ref> * '''২০১২:''' ২০১২ চনৰ ৯ নৱেম্বৰত মুম্বাই পুৰম ফাউণ্ডেচনে [[মহাৰাষ্ট্ৰ]]ৰ ডোম্বিভলীত এক কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰিছিল। ইয়াত [[মালয়ালম]], [[মাৰাঠী]], [[গুজৰাটী]], [[বঙালী|বাঙালী]], [[তামিল]], [[তেলুগু]] আৰু [[কন্নড়]] লোককে ধৰি বিভিন্ন ভাষিক আৰু ধৰ্মীয় পটভূমিৰ ২,৬৩৯ গৰাকী মহিলাই একেলগে নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/A-new-%E2%80%98thiruvathira-world-record-in-the-offing/2013/11/06/article1874775.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304220300/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/A-new-%E2%80%98thiruvathira-world-record-in-the-offing/2013/11/06/article1874775.ece|url-status=dead|archive-date=4 March 2016|title=A new 'thiruvathira' world record in the offing|access-date=5 August 2026|archivedate=4 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304220300/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/A-new-%E2%80%98thiruvathira-world-record-in-the-offing/2013/11/06/article1874775.ece|deadurl=yes}}</ref> * '''২০১৩:''' ২০১৩ চনৰ ১৪ ডিচেম্বৰত [[কোচি]]ত অনুষ্ঠিত এক অনুষ্ঠানত ৩,০০০ তকৈও অধিক অংশগ্ৰহণকাৰীয়ে থিৰুভাথিৰা উৎসৱৰ (১৮ ডিচেম্বৰ ২০১৩) পূৰ্বে পূৰ্বৰ অভিলেখ ভংগ কৰাৰ প্ৰয়াস কৰিছিল।<ref name="TheHindu2015" /><ref>{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/Thiruvathira-Dancers-Set-World-Record/2013/12/15/article1946539.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20131218155718/http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/Thiruvathira-Dancers-Set-World-Record/2013/12/15/article1946539.ece|url-status=dead|archive-date=18 December 2013|title=Thiruvathira Dancers Set World Record|access-date=5 August 2026|archivedate=18 December 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131218155718/http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/Thiruvathira-Dancers-Set-World-Record/2013/12/15/article1946539.ece|deadurl=yes}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ উৎসৱ]] [[শ্ৰেণী:তামিলনাডু]] [[শ্ৰেণী:হিন্দু ধৰ্মীয় প্ৰথা]] 36vlima161p3go3km1v9pfsh5sq6ub8 0 138377 626349 623460 2026-08-11T21:37:03Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626349 wikitext text/x-wiki {{Infobox museum | name = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কয়ৰ সংগ্ৰহালয় | native_name = | native_name_lang = | logo = | logo_upright = | logo_alt = | logo_caption = | image = Coir museum, Kalavoor 2023 03.jpg | image_upright = | alt = | caption = | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = | coordinates = {{coord|9.5632|76.3284|type:landmark_region:IN|display=inline,title}} | former_name = | established = {{start date and age|2014|05|27}} | dissolved = | location = কালাভূৰ, আলাপ্পুয়া জিলা, [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | type = ঔদ্যোগিক সংগ্ৰহালয় | accreditation = | key_holdings = | collections = [[কয়ৰ]] (নাৰিকলৰ আঁহ) সামগ্ৰী আৰু উৎপাদনৰ সঁজুলিসমূহ | collection_size = | visitors = | founder = | executive_director = | leader_type = | leader = | director = | president = | ceo = | chairperson = | curator = | architect = | historian = | owner = [[Coir Board of India|ভাৰতীয় কয়ৰ ব’ৰ্ড]] | public_transit = | parking = | network = | website = }} '''আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কয়ৰ সংগ্ৰহালয়''' ({{lang-en|International Coir Museum}}) [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যত অৱস্থিত এখন সংগ্ৰহালয়। এই সংগ্ৰহালয়টো [[আলাপ্পুয়া জিলা]]ৰ কালাভূৰত অৱস্থিত। ই ভাৰত চৰকাৰৰ এক সংবিধিবদ্ধ সংস্থা [[ভাৰতীয় কয়ৰ ব’ৰ্ড]]ৰ অধীনস্থ এখন সংগ্ৰহালয়। ২০২৫ চনলৈকে [[কয়ৰ]] অৰ্থাৎ নাৰিকলৰ আঁহৰ এইখন বিশ্বৰ প্ৰথম আৰু বৰ্তমানৰ একমাত্ৰ সংগ্ৰহালয়। == অৱলোকন == নাৰিকলৰ আঁহ বা কয়ৰ উদ্যোগটো কেৰালাৰ সামাজিক, সাংস্কৃতিক আৰু অৰ্থনৈতিক দিশসমূহৰ সৈতে ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত।<ref name="DTPC">{{cite web |title=International Coir Museum |url=https://dtpcalappuzha.com |website=DTPC Alappuzha |publisher=District Tourism Promothion Council, Alppuzha |language=en |access-date=2025-07-15 |archive-date=2025-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250125162944/https://dtpcalappuzha.com |url-status=live }}</ref> আলাপপ্লায়া জিলাত এই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কয়ৰ সংগ্ৰহালয়টো স্থাপন কৰাৰ মূল কাৰণ হ’ল এই অঞ্চলটোত বৃহৎ পৰিমাণে নাৰিকলৰ আঁহ, ইয়াৰপৰা তৈয়াৰী সামগ্ৰী আৰু ইয়াৰ উদ্যোগসমূহ কেন্দ্ৰীভূত হৈ আছে।<ref name="DTPC"/> বিশ্বৰ ভিতৰতে এইখন প্ৰথম আৰু বৰ্তমানৰ একমাত্ৰ কয়ৰ সংগ্ৰহালয়।<ref name="Himalayan Times">{{cite news |title=TOPICS Coir: The revolutionary fibre |url=https://thehimalayantimes.com |work=The Himalayan Times |date=15 August 2016 |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |title=Six offbeat museums in south India to add to your travel list |url=https://telegraphindia.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20250313014443/https://telegraphindia.com |archive-date=2025-03-13 |access-date=2025-07-15 |language=en }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ইতিহাস == এখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কয়ৰ সংগ্ৰহালয় স্থাপনৰ প্ৰস্তাৱ তদানীন্তন কয়ৰ ব’ৰ্ডৰ অধ্যক্ষ প্ৰফেচাৰ জি বালচন্দ্ৰনে আগবঢ়াইছিল।<ref name="Himalayan Times"/> ২০১২ চনৰ মে’ মাহত [[কোচি]]ত অনুষ্ঠিত ২০৮তম কয়ৰ ব’ৰ্ডৰ বৈঠকত এই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কয়ৰ সংগ্ৰহালয়টো আৰম্ভ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়।<ref name="Indian Express">{{cite news |last1=archive |first1=our online |title=International Coir Museum soon |url=https://newindianexpress.com |work=The New Indian Express |date=16 May 2012 |language=en}}</ref> ২০১৪ চনত, ভাৰতীয় কয়ৰ ব’ৰ্ড গঠনৰ হীৰক জয়ন্তী বৰ্ষত, ব’ৰ্ডে এই সংগ্ৰহালয়টো স্থাপন কৰে। ইয়াত কয়ৰ খণ্ডৰ ঐতিহাসিক পৰিঘটনা আৰু প্ৰযুক্তিগত অগ্ৰগতিৰ ক্ৰমবিকাশ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে। ২০১৪ চনৰ ২৭ মে’ত কেৰালাৰ তদানীন্তন মুখ্যমন্ত্ৰী উমেন চণ্ডীয়ে কালাভূৰৰ কয়ৰ ব’ৰ্ড কমপ্লেক্সত এই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয়টো উদ্বোধন কৰে।<ref name="Coirboard">{{cite web |title=International Coir Museum |url=http://coirboard.gov.in |publisher=[[Coir Board of India]]}}</ref> == উদ্দেশ্য == বিগত বছৰবোৰত ভাৰতৰ কয়ৰ উদ্যোগত হোৱা বৈপ্লৱিক উন্নয়নসমূহ জনসাধাৰণৰ সন্মুখত দাঙি ধৰাৰ উদ্দেশ্যেই এই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কয়ৰ সংগ্ৰহালয়টো স্থাপন কৰা হৈছিল।<ref name="Coirboard"/> == আকৰ্ষণসমূহ == [[File:Coir Artworks inside International Coir Museum Alappuzha 01 2.jpg|thumb|সংগ্ৰহালয়ৰ ভিতৰত নাৰিকলৰ আঁহেৰে নিৰ্মিত কলা-সামগ্ৰীসমূহ]] সংগ্ৰহালয়টোত নাৰিকলৰ আঁহ আৰু ইয়াৰ সামগ্ৰী উৎপাদনৰ পৰম্পৰাগত প্ৰক্ৰিয়া, প্ৰযুক্তিৰ বিকাশ, আঁহ নিষ্কাশন আৰু কয়ৰ খণ্ডত যান্ত্ৰিকীকৰণৰ সূচনা আদি প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে।<ref name="Coirboard"/> ইয়াত প্ৰদৰ্শিত কয়ৰ উদ্যোগৰ এটা চুটি তথ্যচিত্ৰই এই উদ্যোগৰ উৎপত্তি, বিকাশ আৰু গৱেষণা তথা উন্নয়নৰ জৰিয়তে হোৱা শেহতীয়া প্ৰগতিৰ বিষয়ে তথ্য প্ৰদান কৰে।<ref name="Coirboard"/> সংগ্ৰহালয়ৰ কাষতে এটা উপহাৰৰ দোকান আছে। ইয়াৰপৰা দৰ্শনাৰ্থীসকলে বিভিন্ন ধৰণৰ নাৰিকল আঁহৰ হস্তশিল্প, দলিচা আৰু অলংকাৰ ক্ৰয় কৰিব পাৰে।<ref name="Coirboard"/><ref>{{cite web |title=About International Coir Museum Alappuzha: International Coir Museum Photos, History & Significance |url=https://incredibleindia.gov.in |website=Incredible India |language=en }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == প্ৰৱেশ == সোমবাৰৰ সাপ্তাহিক বন্ধৰ দিনটোক বাদ দি প্ৰতিদিনে-ৰাতিপুৱা ৯.৩০ বজাৰপৰা আবেলি ৫.০০ বজালৈকে এই সংগ্ৰহালয়টো সৰ্বসাধাৰণৰ বাবে খোলা থাকে।<ref name="CCRI">{{cite web |title=International Coir Museum |url=https://ccriindia.org |publisher=Central Coir Research Institute}}</ref> সৰ্বসাধাৰণৰ বাবে প্ৰৱেশ মাছুল ধাৰ্য কৰা হৈছে।<ref name="CCRI"/> == অৱস্থিতি == এই সংগ্ৰহালয়টো আলাপ্পুয়া জিলাৰ কালাভূৰত অৱস্থিত। আটাইতকয়ে ওচৰৰ বাছ আস্থানটো হৈছে ৮ কিঃমিঃ দূৰত অৱস্থিত আলাপ্পুয়া বাছ আস্থান। নিকটৱৰ্তী ৰেল ষ্টেচনটো হ’ল কালাভূৰ ৰেল ষ্টেচন আৰু প্ৰধান ৰেল ষ্টেচনটো ১০ কিঃমিঃ দূৰত অৱস্থিত আলাপ্পুয়া ৰেল ষ্টেচন। আটাইতকয়ে ওচৰৰ বিমানবন্দৰটো হ’ল ৭৫ কিঃমিঃ দূৰত অৱস্থিত [[Cochin International Airport|কোচিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]।<ref name="DTPC"/> ==তথ্য সূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category|International Coir Museum, Alappuzha|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কয়ৰ সংগ্ৰহালয়}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ সংগ্ৰহালয়]] g5djacxe5dec7n7d5m48r3gy6m2jvue 0 138408 626346 626175 2026-08-11T21:13:03Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626346 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = আদিমালী | other_name = আদিমালী | native_name = | nickname = | settlement_type = নগৰ | image_skyline = Adimali Town.jpg | image_alt = | image_caption = আদিমালি চহৰৰ আকাশী দৃশ্য | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ভাৰতৰ মানচিত্ৰত কেৰেলা | coordinates = {{coord|10.0147600|N|76.956139|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|ৰাজ্য]] | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|জিলা]] | subdivision_name2 = [[ইদ্দুক্কী]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | parts_type = [[Taluks of Kerala|তালুক]] | parts = [[Devikulam taluk|দেৱীকুলাম]] | government_type = গ্ৰাম পঞ্চায়ত | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 271.5 | elevation_footnotes = | elevation_m = 650 | population_total = 40,484 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = <ref>{{Cite web|url=https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1034|title=ഇടുക്കി ജില്ലയുടെ അടിസ്ഥാന വിവരങ്ങള്‍ &#124; Deparyment of Panchayats|access-date=2026-08-05|archivedate=2025-11-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251121104305/https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1034|deadurl=yes}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], English | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 685561 | area_code_type = Telephone code | area_code = 04864 | registration_plate = [[List of RTO districts in India#KL.E2.80.94Kerala|KL]]-68 | blank4_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex ratio]] | blank4_info_sec1 = 1005 [[male|♂]]/[[female|♀]] | blank1_name_sec1 = Nearest towns | blank1_info_sec1 = [[Kothamangalam]], [[Kattappana]], [[Nedumkandam]] | blank2_name_sec1 = [[Lok Sabha]] constituency | blank2_info_sec1 = Idukki | blank3_name_sec1 = [[Vidhan Sabha]] constituency | blank3_info_sec1 = Devikulam | website = | footnotes = }}আদিমালী [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম [[কেৰেলা (ৰাজ্য)|কেৰালা]]ৰ ইডুক্কি জিলাৰ এখন চহৰ।<ref>{{cite web|url=http://in.maps.yahoo.com/#?lat=10.0147600&lon=76.9561390&z=4&plat=10.5174200&plon=78.9087400&pz=4&addr=Adimali,%20Idukki%20Township,%20Idukki,%20Kerala|title=Yahoo Maps India :Adimaly, Idukki Township, Idukki, Kerala|access-date=2009-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090114045657/http://in.maps.yahoo.com/|archive-date=14 January 2009|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.keralatourism.org/routes-locations/adimali/id/45|title=Adimali, Adimali Panchayat, Idukki District, Kerala, India|website=Kerala Tourism|language=en|access-date=2026-08-04}}</ref><ref>{{Cite web|author=FIRE AND RESCUE|url=https://fire.kerala.gov.in/en/adimali/|title=Adimali|date=2021-03-26|website=Kerala Fire and Rescue Services|language=en-GB|access-date=2026-08-04}}</ref> আদিমালী ৮৫ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথত অৱস্থিত, যাক কোচি-থোণ্ডি ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ বুলি জনা গৈছিল, পূৰ্বতে কোচি মাধুৰা ঘাইপথ (বা পুৰণি অলৱেই মুন্নাৰ পথ) নামেৰে জনাজাত, যিয়ে কোচি আৰু মাদুৰাই সংযোগ কৰে। ১৮৫ নং ঘাইপথটো আদিমালি সংযোগস্থলৰপৰা চেৰুথোনি, পাইনাভু সংযোগ কৰা নতুন ৮৫ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ সৈতে আৰম্ভ হৈ কেৰালা ৰাজ্যৰ কুমিলিৰ ওচৰৰ নতুন ১৮৩ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ সৈতে সংযোগস্থলত শেষ হয়। আদিমালীৰপৰা মুন্নাৰলৈ মাত্ৰ ২৭ কিলোমিটাৰ দূৰত, যিটো এটা বিখ্যাত পাহাৰীয়া ষ্টেচন।<ref name="kerala tourism">{{cite web|url=http://www.keralatourism.org/routes-locations/adimali/id/46|title=Kerala tourism|access-date=2013-10-10}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> জলপ্ৰপাত সীয়াপ্পাৰা, আদিমালি আৰু ৱালাৰা সমীপতে অৱস্থিত। জলকীয়া আৰু ক'ক' খেতি এই অঞ্চলৰ মূল কৃষি কাৰ্য্য।<ref>{{cite web|url=http://www.india9.com/i9show/-Kerala/Adimali/Adimali-33356.htm|title=Adimali|access-date=2009-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090107130333/http://www.india9.com/i9show/-Kerala/Adimali/Adimali-33356.htm|archive-date=7 January 2009|url-status=live}}</ref> ১৯৬৩ চনত আদিমালীৰপৰা প্ৰায় ১৫ কিলোমিটাৰ দক্ষিণ-পূবে পান্নিয়াৰ নদীৰ সিপাৰে ৰাজক্কাদলৈ যোৱাৰ পথত পনমুডী বান্ধ (২৯৪ মিটাৰ দৈৰ্ঘ্য) নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। থোপ্ৰামকুডী হৈছে নিকটতম চহৰ। আদিমালী মুন্নাৰৰ ওচৰত থকাৰ বাবে আৰু প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ বাবে জনাজাত। আদিমলীত পথ, চুপাৰ মাৰ্কেট, বজাৰ, শিক্ষানুষ্ঠান আৰু চিকিৎসালয়কে ধৰি প্ৰায় সকলো মৌলিক সুবিধা আছে।<ref name=":0">{{Cite web|title=Ponmudi Dam – KSEB Limited Dam Safety Organisation|url=https://dams.kseb.in/?p=144|access-date=2025-07-10|language=en-US|archive-date=25 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250325130620/https://dams.kseb.in/?p=144|url-status=bot: unknown|archivedate=2025-03-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250325130620/https://dams.kseb.in/?p=144|deadurl=yes}}</ref> আদিমলী অঞ্চলৰ পূৰ্বৰ নাম আছিল মন্নমকণ্ডম, কিয়নো নামটোৰপৰা বুজা যায় যে এসময়ত এই অঞ্চলত মান্নান জনগোষ্ঠীয়ে বসবাস কৰিছিল। আদিমালীত সামূহিকভাৱে মুথুৱন নামৰ আন আন জনজাতি গোটবোৰো বসবাস কৰি আছিল। ১৯৮০ চনৰ আগতে খেতিৰ অধীনত থকা প্ৰধান শস্য আছিল ধানৰ লগতে জলকীয়া আৰু ইলাচি। এতিয়া প্ৰায় ৯০ শতাংশ ধাননি পথাৰ অন্য কামৰ বাবে সংশোধন কৰা হৈছে যেনে আৱাসিক মাটি, ৰবৰ বাগিছা বা কলৰ পথাৰ।<ref>Manjusha, K. A. (2013). "A Study on the Muthuvan Tribe of Edamalakkudy Tribal Settlement in Idukki District." ''The Dawn Journal'', Vol. 2. Retrieved July 10, 2025, from https://docslib.org/doc/5982651/a-study-on-the-muthuvan-tribe-of-edamalakkudy-tribal-settlement-in-idukki-district</ref> == ইতিহাস == আদিমালী হৈছে কোচি আৰু মুন্নাৰৰ মাজত অৱস্থিত এক অপেক্ষাকৃতভাৱে নতুন চহৰ। বিংশ শতিকাৰ মধ্যভাগত যেতিয়া কেৰালা চৰকাৰে ওচৰ-পাজৰৰ জিলাসমূহৰপৰা ইয়াত বিপুলসংখ্যক লোকক বসতি স্থাপনৰ অনুমতি দিয়ে, তেতিয়াৰপৰাই এই স্থানটোৱে গুৰুত্ব লাভ কৰে। ইয়াৰে বেছিভাগ লোকেই কট্টায়াম, থোডুপুঝা, কোঠামংগলম আৰু মুভাট্টুপুঝা অঞ্চলৰপৰা প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। যিহেতু ই দুটা মুখ্য পথক সংযোগ কৰে আৰু মুন্নাৰলৈ যোৱাৰ পথত এক জনপ্ৰিয় বিশ্ৰামৰ স্থান, সেয়েহে আদিমালী লাহে লাহে আকাৰত ডাঙৰ হৈ পৰে। বৰ্তমান আদিমালী জিলাখনৰ এক প্ৰধান জনবসতিপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছে। কোচি আৰু মাদুৰাইক সংযোগ কৰা ৪৯ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথত আদিমালী অৱস্থিত। পাহাৰীয়া স্থান মুন্নাৰ আদিমালীৰপৰা প্ৰায় ৩০ কিঃমিঃ দূৰত। চিয্যাপাৰা আৰু ভালৰা জলপ্ৰপাত অডিয়মালিৰ পথত অৱস্থিত। জলকীয়া/জালুক হৈছে এই অঞ্চলৰ মূল খেতি। মুথিৰাপ্পুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা কাল্লাৰকুট্টি বান্ধ অডিয়মালিৰপৰা প্ৰায় ৯.৫ কিঃমিঃ দূৰত, পানীক্কানকুডিৰ পথত অৱস্থিত। নেৰিয়ামংগলম জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ অংশ হিচাপে ১৯৬১ চনত এই বান্ধটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। পান্নিয়াৰ নদীৰ ওপৰত নিৰ্মিত পনমুডি বান্ধটো ৰাজাক্কাডৰ পথত অডিয়মালিৰপৰা প্ৰায় ১৫ কিঃমিঃ দূৰত অৱস্থিত। ১৯৬৩ চনত নিৰ্মিত এই বান্ধটোৰ দৈৰ্ঘ্য ২৯৪ মিটাৰ। এই অঞ্চলৰ ওচৰৰ ঠাইবোৰ হ’ল কুথিৰায়াল্লা, পেটিমুডি আৰু মাংকুলাম। পেটিমুডি অঞ্চলটো তামিলনাডুৰ ওচৰত। আদিমালীয়ে দশক দশক ধৰি ওচৰৰ কেইবাখনো সৰু চহৰ যেনে কুঞ্জিথান্নি, আনাচাল, ৰাজাক্কাড, শান্থানপাৰা, ভেলাথুভাল, মুৰিক্কাস্ছেৰী, থোপ্ৰামকুডি, পানীক্কানকুডি, কাল্লাৰকুট্টি আদিৰ বাবে ব্যাৱসায়িক কেন্দ্ৰ হিচাপে কাম কৰিছিল। অৱশ্যে, উন্নত পথ আৰু অন্যান্য আন্তঃগাঁথনিৰ বিকাশৰ বাবে এই সৰু চহৰবোৰৰ অডিয়মালিৰ ওপৰত থকা নিৰ্ভৰশীলতা বছৰৰ পাছত বছৰ ধৰি হ্ৰাস পায় আৰু ইয়াৰে কেইখনমানে স্বাৱলম্বী ব্যাৱসায়িক চহৰ হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite web|title=History – Idukki District|url=https://idukki.nic.in/en/history/|publisher=Government of Kerala|access-date=2025-07-10|archive-date=15 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250615172320/https://idukki.nic.in/en/history/|url-status=bot: unknown}}</ref>[[File:Neriamangalam bridge.PNG|thumb|নেৰ্যমংগলম দলং]] [[File:Adimali - അടിമാലി.JPG|thumb|আদিমালি চহৰ]] [[File:Adimali_Govt._High_School.JPG|thumb|চৰকাৰী হাইস্কুল]] [[File:Cheeyappara Waterfalls (2).jpg|thumb|চেয়াপ্পাৰা]] == ভৌগোলিক অৱস্থান == আদিমালী কেৰালাৰ ইডুক্কি জিলাৰ এক অন্যতম মনোৰম ভৌগোলিক অঞ্চলত অৱস্থিত, যি বিভিন্ন ধৰণৰ পাহাৰ, সেউজ উপত্যকা আৰু প্ৰাকৃতিক জলপ্ৰপাতেৰে আৱৃত। পাহাৰীয়া ভূ-প্ৰকৃতি আৰু উৰ্বৰ মাটিৰ বাবে এই অঞ্চলটো বিশেষভাৱে মছলা খেতি, যেনে— জালুক আৰু ইলাচীৰ বিস্তাৰিত বাগিচাৰ বাবে অত্যন্ত জনাজাত। ইয়াৰ উপৰিও, অঞ্চলটোৰ নদী প্ৰণালীৰ উপযুক্ত ব্যৱহাৰৰ বাবে ইয়াত কাল্লাৰকুট্টি আৰু পনমুডিৰ দৰে কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ বান্ধ আৰু তাৰ সৈতে সংলগ্ন কৃত্রিম জলাশয় নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। এই বান্ধসমূহে কেৱল জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প আৰু জলসেচনতেই অৰিহণা যোগোৱা নাই, বৰঞ্চ অঞ্চলটোৰ ভৌগোলিক দৃশ্যপটক অধিক আকৰ্ষণীয় আৰু অপৰূপ কৰি তুলিছে। আদিমালী অঞ্চলটোৰ অন্য এক মূল ভৌগোলিক বৈশিষ্ট্য হৈছে ইয়াৰ ধাৰাবাহিক জলপ্ৰপাতসমূহ, যিয়ে সমগ্ৰ অঞ্চলটোক প্ৰাকৃতিকভাৱে চহকী কৰি তুলিছে।<ref>{{Cite web|title=District Handbook – Idukki|url=https://cdn.s3waas.gov.in/s3757b505cfd34c64c85ca5b5690ee5293/uploads/2018/03/2018032879.pdf|website=Government of India – S3WAAS|access-date=2025-07-10}}</ref> === চিয্যাপাৰা জলপ্ৰপাত === চিয্যাপাৰা জলপ্ৰপাত হৈছে কেৰালাৰ ইডুক্কি জিলাত কচি-মাদুগ্ৰাই সংযোগী ৪৯ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ কাষতে অৱস্থিত এক অত্যন্ত জনপ্ৰিয় আৰু মনোৰম প্ৰাকৃতিক জলপ্ৰপাত। প্ৰায় ১০০০ ফুট উচ্চতাৰ পৰা ১৩ টা বিশেষ শিলাখণ্ড বা পাহাৰীয়া স্তৰৰ ওপৰেৰে আছাৰ খাই তললৈ বৈ অহা এই জলপ্ৰপাতটোৰ দৃশ্য অতিশয় চমকপ্ৰদ। পাহাৰৰ ঘন সেউজীয়া বনাঞ্চলৰ মাজেৰে ধাৱমান এই জলপ্ৰপাতটো ঘাইপথৰ কাষৰ দলংখনৰ ঠিক সমীপতে অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে পৰ্যটকসকলে একেবাৰে কাষৰ পৰা আৰু তলৰ ভাগৰ পৰা ইয়াৰ জলৰাশি প্ৰত্যক্ষ কৰাৰ এক বিৰল সুযোগ লাভ কৰে। মুন্নাৰলৈ যোৱা পথত এটা মুখ্য বিশ্ৰামৰ স্থান হিচাপে বিবেচিত এই অঞ্চলটোত গা ধোৱা বা জলপ্ৰপাতৰ সতেজ পানীৰ আনন্দ ল'বলৈ এক নিৰ্ধাৰিত স্থানৰো ব্যৱস্থা আছে, যিয়ে দেশী-বিদেশী ভ্ৰমণকাৰীসকলক এক অপূৰ্ব আৰু পাহৰিব নোৱাৰা ভ্ৰমণৰ অভিজ্ঞতা প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web|title=Periyar Tiger Reserve, Thekkady|url=https://idukki.nic.in/en/tourist-place/periyar-tiger-reserve-thekkady/|website=District Idukki, Government of Kerala|access-date=2025-07-10}}</ref> === ভালৰা জলপ্ৰপাত === ভালৰা জলপ্ৰপাত হৈছে কেৰালাৰ ইডুক্কি জিলাত অৱস্থিত এক অত্যন্ত নান্দনিক আৰু আকৰ্ষণীয় প্ৰাকৃতিক জলপ্ৰপাত, যি বিখ্যাত চিয্যাপাৰা জলপ্ৰপাতৰ পৰা মাত্ৰ ১ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত, কচি-মাদুগ্ৰাই ৪৯ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ দিশত অৱস্থিত। বিখ্যাত পেৰিয়াৰ নদীৰ এটা উপনদীৰ পৰা সৃষ্টি হোৱা এই জলপ্ৰপাতটো প্ৰায় ২০০ ফুট উচ্চতাৰ পাহাৰীয়া টিঙৰ পৰা অতি থিয়ভাৱে এখন গভীৰ উপত্যকা বা খাদলৈ ধাৰাসাৰে নামি আহিছে। চাৰিওফালে ঘন, অপূৰ্ব সেউজীয়া বনাঞ্চল আৰু মনোৰম পাহাৰীয়া পৰিৱেশেৰে ঘেৰি থকা ভালৰা জলপ্ৰপাতে প্ৰকৃতিপ্ৰেমী আৰু আলোকচিত্ৰশিল্পীসকলৰ বাবে এক অপূৰ্ব নৈসৰ্গিক দৃশ্য উপহাৰ দিয়ে। বিশেষকৈ বাৰিষাকালত যেতিয়া পানীৰ প্ৰবাহ অতি প্ৰবল হৈ পৰে, তেতিয়া ইয়াৰ শব্দ আৰু গংগাজলৰ দৰে বগা শুভ্ৰ জলৰাশিয়ে পৰ্যটকসকলক মুগ্ধ কৰে, যি আদিমালী আৰু মুন্নাৰ ভ্ৰমণৰ পথত এক অন্যতম প্ৰধান আকৰ্ষণ হিচাপে বিবেচিত হৈ আহিছে। === আদিমালী জলপ্ৰপাত === আদিমালী জলপ্ৰপাত হৈছে কেৰালাৰ ইডুক্কি জিলাৰ আদিমালী চহৰৰ মূল কেন্দ্ৰৰ একেবাৰে সমীপতে অৱস্থিত এক অন্যতম অনন্য আৰু আকৰ্ষণীয় প্ৰাকৃতিক সুষমা। অন্য বহুতো জলপ্ৰপাতৰ দৰে ঘন বনাঞ্চল বা অতি দুৰ্গম পাহাৰীয়া অঞ্চললৈ নোযোৱাকৈয়ে চহৰখনৰ নামানুসৰি নামাকৰণ কৰা এই জলপ্ৰপাতটোলৈ চহৰৰ মূল পথৰ পৰাই অতি সহজে আৰু কম সময়ৰ ভিতৰতে যাব পাৰি। পাহাৰীয়া শিলৰ ওপৰেৰে স্বাভাৱিকভাৱে বৈ অহা এই শুভ্ৰ জলধাৰাই আদিমালী চহৰখনৰ ভৌগোলিক দৃশ্যপটক এক সুকীয়া নান্দনিক ৰূপ প্ৰদান কৰিছে, যাৰ বাবে ই স্থানীয় ৰাইজৰ উপৰিও মূল চহৰখনলৈ অহা পৰ্যটকসকলৰ বাবে এক প্ৰধান চিনাকি স্থান (landmark) আৰু বিশ্ৰামৰ আকৰ্ষণীয় কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰিছে। বিশেষকৈ বাৰিষাৰ সময়ছোৱাত যেতিয়া জলপ্ৰপাতটো পানীত উপচি পৰে, তেতিয়া ইয়াৰ নান্দনিক ৰূপে সমগ্ৰ চহৰখনৰ পৰিৱেশটোকে এক সতেজ আৰু শান্ত প্ৰাকৃতিক মাত্ৰা প্ৰদান কৰে। == জলবায়ু == আদিমালীৰ ভৌগোলিক অৱস্থিতি আৰু উচ্চতাৰ বাবে ইয়াত বছৰটোৰ সৰহভাগ সময়তে এক প্ৰশান্তিদায়ক তথা শীতল জলবায়ু বিৰাজ কৰে। পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ নিজস্ব বিশেষত্বৰ বাবেই ইয়াৰ পৰিৱেশ নথকা মনোগ্ৰাহী, যদিও ওচৰতে থকা বিখ্যাত শৈলচহৰ মুন্নাৰৰ তুলনাত ইয়াৰ ঠাণ্ডাৰ প্ৰকোৱ কিছু কম। আদিমালীৰ উত্তাপৰ মাত্ৰা সদায় সহনশীল অৱস্থাতে থাকে; ইয়াত তাপমাত্ৰা সাধাৰণতে ১৭°C ৰ পৰা ২৪°C ৰ ভিতৰতে সীমাবদ্ধ হৈ থাকে। জহকালতো তাপমাত্ৰা অতি কমেইহে ২৬°C ৰ ওপৰলৈ উঠে, আনহাতে শীতকালতো ই ১০°C ৰ তললৈ নামি নাযায়। বিশেষকৈ ডিচেম্বৰ আৰু জানুৱাৰী মাহ দুটাত অঞ্চলটোত ঠাণ্ডাৰ পৰিমাণ অন্যান্য মাহৰ তুলনাত অধিক বৃদ্ধি পায়, যিয়ে পৰ্যটক তথা স্থানীয় লোকসকলক এক সুকীয়া অভিজ্ঞতা প্ৰদান কৰে। কেৱল শীতলেই নহয়, আদিমালী ইয়াৰ প্ৰচুৰ বৃষ্টিপাতৰ বাবেও বিশেষভাৱে জনাজাত। সমগ্ৰ বছৰজুৰি ইয়াত কম-বেছি পৰিমাণে বৰষুণ হৈ থাকে যদিও জুনৰ পৰা চেপ্টেম্বৰ মাহলৈকে বলি থকা দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বতাহৰ সময়ছোৱাত ইয়াৰ বৰষুণৰ পৰিমাণ আটাইতকৈ বেছি হয়। কেতিয়াবা কোনো ধৰণৰ বিৰতি নোহোৱাকৈ একেৰাহে বহু ঘণ্টা বা আনকি কেইবাদিনো ধৰি হৈ থকা প্ৰবল বৰষুণৰ বাবে চহৰখনৰ স্বাভাৱিক যাতায়াত আৰু দৈনন্দিন জনজীৱন সম্পূৰ্ণৰূপে স্তব্ধ হৈ পৰে। এনে প্ৰত্যাহ্বান সত্ত্বেও, আদিমালীৰ নৈসৰ্গিক সৌন্দৰ্য, শান্ত সেউজীয়া বাতাবৰণ আৰু স্নিগ্ধ আবহাৱাৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈ বহু নতুন বাসিন্দাই স্থায়ীভাৱে বসবাস কৰাৰ উদ্দেশ্যে এই মনোৰম চহৰখনলৈ প্ৰব্ৰজন কৰা দেখা যায়।<ref>{{Cite web|title=Kerala Migration Survey 2023 (Preliminary Report)|url=https://iimad.org/publications/kerala-migration-survey-2023-preliminary-report/|website=IIMAD|publisher=International Institute of Migration and Development|access-date=2025-07-10}}</ref> == উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি == * মাইনা উমাইবান, [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] ভাষাৰ লেখিকা আৰু শিক্ষাবিদ<ref>{{cite news|title=മൈന പറക്കുകയാ‌ണ‌് ... പുതിയ ഉയരങ്ങൾ തേടി|url=https://www.deshabhimani.com/women/news-women-04-06-2019/803078|work=Deshabhimani|language=ml}}</ref> * বিনু আদিমালি, এগৰাকী ভাৰতীয় কমেডিয়ান আৰু অভিনেতা যিয়ে মূলতঃ মালয়ালম [[চলচ্চিত্ৰ]] উদ্যোগত কাম কৰে * [[কেৰেলা (ৰাজ্য)|কেৰালা]]ৰ হৈ খেলা [[ভাৰতীয়]] [[ক্ৰিকেট|ক্ৰিকেটা]]ৰ শচীন বেবী == ওচৰৰ ঠাইবোৰ == * [[:bn:মুন্নাৰ|মুন্নাৰ]] * কলাৰকুট্টি * ২০০ একৰ * ১০০০ একৰ * কম্বিলিকন্দম * পুল্লুকন্দম * পেৰাথ’ড * পনিকনকুডী * পলিভাছাল * ভেলাথুভাল * কননাথাদি * মুৰিকাচেৰী * কুম্পনপাৰা * মুনিয়াৰা * ৰজাক্কাদ * ৰাজকুমাৰী == তথ্যসূত্ৰ == <references />{{Commons category}} bblfan8wbeuhppbtog94s8843w421wl 626391 626346 2026-08-12T04:52:21Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 626391 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = আদিমালী | other_name = আদিমালী | native_name = | nickname = | settlement_type = নগৰ | image_skyline = Adimali Town.jpg | image_alt = | image_caption = আদিমালি চহৰৰ আকাশী দৃশ্য | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ভাৰতৰ মানচিত্ৰত কেৰেলা | coordinates = {{coord|10.0147600|N|76.956139|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|ৰাজ্য]] | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|জিলা]] | subdivision_name2 = [[ইদ্দুক্কী]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | parts_type = [[Taluks of Kerala|তালুক]] | parts = [[Devikulam taluk|দেৱীকুলাম]] | government_type = গ্ৰাম পঞ্চায়ত | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 271.5 | elevation_footnotes = | elevation_m = 650 | population_total = 40,484 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = <ref>{{Cite web|url=https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1034|title=ഇടുക്കി ജില്ലയുടെ അടിസ്ഥാന വിവരങ്ങള്‍ &#124; Deparyment of Panchayats|access-date=2026-08-05|archivedate=2025-11-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251121104305/https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1034|deadurl=yes}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], English | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 685561 | area_code_type = Telephone code | area_code = 04864 | registration_plate = [[List of RTO districts in India#KL.E2.80.94Kerala|KL]]-68 | blank4_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex ratio]] | blank4_info_sec1 = 1005 [[male|♂]]/[[female|♀]] | blank1_name_sec1 = Nearest towns | blank1_info_sec1 = [[Kothamangalam]], [[Kattappana]], [[Nedumkandam]] | blank2_name_sec1 = [[Lok Sabha]] constituency | blank2_info_sec1 = Idukki | blank3_name_sec1 = [[Vidhan Sabha]] constituency | blank3_info_sec1 = Devikulam | website = | footnotes = }} '''আদিমালী''' [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম [[কেৰেলা (ৰাজ্য)|কেৰালা]]ৰ ইডুক্কি জিলাৰ এখন চহৰ।<ref>{{cite web|url=http://in.maps.yahoo.com/#?lat=10.0147600&lon=76.9561390&z=4&plat=10.5174200&plon=78.9087400&pz=4&addr=Adimali,%20Idukki%20Township,%20Idukki,%20Kerala|title=Yahoo Maps India :Adimaly, Idukki Township, Idukki, Kerala|access-date=2009-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090114045657/http://in.maps.yahoo.com/|archive-date=14 January 2009|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.keralatourism.org/routes-locations/adimali/id/45|title=Adimali, Adimali Panchayat, Idukki District, Kerala, India|website=Kerala Tourism|language=en|access-date=2026-08-04}}</ref><ref>{{Cite web|author=FIRE AND RESCUE|url=https://fire.kerala.gov.in/en/adimali/|title=Adimali|date=2021-03-26|website=Kerala Fire and Rescue Services|language=en-GB|access-date=2026-08-04}}</ref> আদিমালী ৮৫ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথত অৱস্থিত, যাক কোচি-থোণ্ডি ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ বুলি জনা গৈছিল, পূৰ্বতে কোচি মাধুৰা ঘাইপথ (বা পুৰণি অলৱেই মুন্নাৰ পথ) নামেৰে জনাজাত, যিয়ে কোচি আৰু মাদুৰাই সংযোগ কৰে। ১৮৫ নং ঘাইপথটো আদিমালি সংযোগস্থলৰপৰা চেৰুথোনি, পাইনাভু সংযোগ কৰা নতুন ৮৫ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ সৈতে আৰম্ভ হৈ কেৰালা ৰাজ্যৰ কুমিলিৰ ওচৰৰ নতুন ১৮৩ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ সৈতে সংযোগস্থলত শেষ হয়। আদিমালীৰপৰা মুন্নাৰলৈ মাত্ৰ ২৭ কিলোমিটাৰ দূৰত, যিটো এটা বিখ্যাত পাহাৰীয়া ষ্টেচন।<ref name="kerala tourism">{{cite web|url=http://www.keralatourism.org/routes-locations/adimali/id/46|title=Kerala tourism|access-date=2013-10-10}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> জলপ্ৰপাত সীয়াপ্পাৰা, আদিমালি আৰু ৱালাৰা সমীপতে অৱস্থিত। জলকীয়া আৰু ক'ক' খেতি এই অঞ্চলৰ মূল কৃষি কাৰ্য্য।<ref>{{cite web|url=http://www.india9.com/i9show/-Kerala/Adimali/Adimali-33356.htm|title=Adimali|access-date=2009-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090107130333/http://www.india9.com/i9show/-Kerala/Adimali/Adimali-33356.htm|archive-date=7 January 2009|url-status=live}}</ref> ১৯৬৩ চনত আদিমালীৰপৰা প্ৰায় ১৫ কিলোমিটাৰ দক্ষিণ-পূবে পান্নিয়াৰ নদীৰ সিপাৰে ৰাজক্কাদলৈ যোৱাৰ পথত পনমুডী বান্ধ (২৯৪ মিটাৰ দৈৰ্ঘ্য) নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। থোপ্ৰামকুডী হৈছে নিকটতম চহৰ। আদিমালী মুন্নাৰৰ ওচৰত থকাৰ বাবে আৰু প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ বাবে জনাজাত। আদিমলীত পথ, চুপাৰ মাৰ্কেট, বজাৰ, শিক্ষানুষ্ঠান আৰু চিকিৎসালয়কে ধৰি প্ৰায় সকলো মৌলিক সুবিধা আছে।<ref name=":0">{{Cite web|title=Ponmudi Dam – KSEB Limited Dam Safety Organisation|url=https://dams.kseb.in/?p=144|access-date=2025-07-10|language=en-US|archive-date=25 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250325130620/https://dams.kseb.in/?p=144|url-status=bot: unknown|archivedate=2025-03-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250325130620/https://dams.kseb.in/?p=144|deadurl=yes}}</ref> আদিমলী অঞ্চলৰ পূৰ্বৰ নাম আছিল মন্নমকণ্ডম, কিয়নো নামটোৰপৰা বুজা যায় যে এসময়ত এই অঞ্চলত মান্নান জনগোষ্ঠীয়ে বসবাস কৰিছিল। আদিমালীত সামূহিকভাৱে মুথুৱন নামৰ আন আন জনজাতি গোটবোৰো বসবাস কৰি আছিল। ১৯৮০ চনৰ আগতে খেতিৰ অধীনত থকা প্ৰধান শস্য আছিল ধানৰ লগতে জলকীয়া আৰু ইলাচি। এতিয়া প্ৰায় ৯০ শতাংশ ধাননি পথাৰ অন্য কামৰ বাবে সংশোধন কৰা হৈছে যেনে আৱাসিক মাটি, ৰবৰ বাগিছা বা কলৰ পথাৰ।<ref>Manjusha, K. A. (2013). "A Study on the Muthuvan Tribe of Edamalakkudy Tribal Settlement in Idukki District." ''The Dawn Journal'', Vol. 2. Retrieved July 10, 2025, from https://docslib.org/doc/5982651/a-study-on-the-muthuvan-tribe-of-edamalakkudy-tribal-settlement-in-idukki-district</ref> == ইতিহাস == আদিমালী হৈছে কোচি আৰু মুন্নাৰৰ মাজত অৱস্থিত এক অপেক্ষাকৃতভাৱে নতুন চহৰ। বিংশ শতিকাৰ মধ্যভাগত যেতিয়া কেৰালা চৰকাৰে ওচৰ-পাজৰৰ জিলাসমূহৰপৰা ইয়াত বিপুলসংখ্যক লোকক বসতি স্থাপনৰ অনুমতি দিয়ে, তেতিয়াৰপৰাই এই স্থানটোৱে গুৰুত্ব লাভ কৰে। ইয়াৰে বেছিভাগ লোকেই কট্টায়াম, থোডুপুঝা, কোঠামংগলম আৰু মুভাট্টুপুঝা অঞ্চলৰপৰা প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। যিহেতু ই দুটা মুখ্য পথক সংযোগ কৰে আৰু মুন্নাৰলৈ যোৱাৰ পথত এক জনপ্ৰিয় বিশ্ৰামৰ স্থান, সেয়েহে আদিমালী লাহে লাহে আকাৰত ডাঙৰ হৈ পৰে। বৰ্তমান আদিমালী জিলাখনৰ এক প্ৰধান জনবসতিপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছে। কোচি আৰু মাদুৰাইক সংযোগ কৰা ৪৯ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথত আদিমালী অৱস্থিত। পাহাৰীয়া স্থান মুন্নাৰ আদিমালীৰপৰা প্ৰায় ৩০ কিঃমিঃ দূৰত। চিয্যাপাৰা আৰু ভালৰা জলপ্ৰপাত অডিয়মালিৰ পথত অৱস্থিত। জলকীয়া/জালুক হৈছে এই অঞ্চলৰ মূল খেতি। মুথিৰাপ্পুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা কাল্লাৰকুট্টি বান্ধ অডিয়মালিৰপৰা প্ৰায় ৯.৫ কিঃমিঃ দূৰত, পানীক্কানকুডিৰ পথত অৱস্থিত। নেৰিয়ামংগলম জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ অংশ হিচাপে ১৯৬১ চনত এই বান্ধটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। পান্নিয়াৰ নদীৰ ওপৰত নিৰ্মিত পনমুডি বান্ধটো ৰাজাক্কাডৰ পথত অডিয়মালিৰপৰা প্ৰায় ১৫ কিঃমিঃ দূৰত অৱস্থিত। ১৯৬৩ চনত নিৰ্মিত এই বান্ধটোৰ দৈৰ্ঘ্য ২৯৪ মিটাৰ। এই অঞ্চলৰ ওচৰৰ ঠাইবোৰ হ’ল কুথিৰায়াল্লা, পেটিমুডি আৰু মাংকুলাম। পেটিমুডি অঞ্চলটো তামিলনাডুৰ ওচৰত। আদিমালীয়ে দশক দশক ধৰি ওচৰৰ কেইবাখনো সৰু চহৰ যেনে কুঞ্জিথান্নি, আনাচাল, ৰাজাক্কাড, শান্থানপাৰা, ভেলাথুভাল, মুৰিক্কাস্ছেৰী, থোপ্ৰামকুডি, পানীক্কানকুডি, কাল্লাৰকুট্টি আদিৰ বাবে ব্যাৱসায়িক কেন্দ্ৰ হিচাপে কাম কৰিছিল। অৱশ্যে, উন্নত পথ আৰু অন্যান্য আন্তঃগাঁথনিৰ বিকাশৰ বাবে এই সৰু চহৰবোৰৰ অডিয়মালিৰ ওপৰত থকা নিৰ্ভৰশীলতা বছৰৰ পাছত বছৰ ধৰি হ্ৰাস পায় আৰু ইয়াৰে কেইখনমানে স্বাৱলম্বী ব্যাৱসায়িক চহৰ হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite web|title=History – Idukki District|url=https://idukki.nic.in/en/history/|publisher=Government of Kerala|access-date=2025-07-10|archive-date=15 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250615172320/https://idukki.nic.in/en/history/|url-status=bot: unknown}}</ref>[[File:Neriamangalam bridge.PNG|thumb|নেৰ্যমংগলম দলং]] [[File:Adimali - അടിമാലി.JPG|thumb|আদিমালি চহৰ]] [[File:Adimali_Govt._High_School.JPG|thumb|চৰকাৰী হাইস্কুল]] [[File:Cheeyappara Waterfalls (2).jpg|thumb|চেয়াপ্পাৰা]] == ভৌগোলিক অৱস্থান == আদিমালী কেৰালাৰ ইডুক্কি জিলাৰ এক অন্যতম মনোৰম ভৌগোলিক অঞ্চলত অৱস্থিত, যি বিভিন্ন ধৰণৰ পাহাৰ, সেউজ উপত্যকা আৰু প্ৰাকৃতিক জলপ্ৰপাতেৰে আৱৃত। পাহাৰীয়া ভূ-প্ৰকৃতি আৰু উৰ্বৰ মাটিৰ বাবে এই অঞ্চলটো বিশেষভাৱে মছলা খেতি, যেনে— জালুক আৰু ইলাচীৰ বিস্তাৰিত বাগিচাৰ বাবে অত্যন্ত জনাজাত। ইয়াৰ উপৰিও, অঞ্চলটোৰ নদী প্ৰণালীৰ উপযুক্ত ব্যৱহাৰৰ বাবে ইয়াত কাল্লাৰকুট্টি আৰু পনমুডিৰ দৰে কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ বান্ধ আৰু তাৰ সৈতে সংলগ্ন কৃত্রিম জলাশয় নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। এই বান্ধসমূহে কেৱল জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প আৰু জলসেচনতেই অৰিহণা যোগোৱা নাই, বৰঞ্চ অঞ্চলটোৰ ভৌগোলিক দৃশ্যপটক অধিক আকৰ্ষণীয় আৰু অপৰূপ কৰি তুলিছে। আদিমালী অঞ্চলটোৰ অন্য এক মূল ভৌগোলিক বৈশিষ্ট্য হৈছে ইয়াৰ ধাৰাবাহিক জলপ্ৰপাতসমূহ, যিয়ে সমগ্ৰ অঞ্চলটোক প্ৰাকৃতিকভাৱে চহকী কৰি তুলিছে।<ref>{{Cite web|title=District Handbook – Idukki|url=https://cdn.s3waas.gov.in/s3757b505cfd34c64c85ca5b5690ee5293/uploads/2018/03/2018032879.pdf|website=Government of India – S3WAAS|access-date=2025-07-10}}</ref> === চিয্যাপাৰা জলপ্ৰপাত === চিয্যাপাৰা জলপ্ৰপাত হৈছে কেৰালাৰ ইডুক্কি জিলাত কচি-মাদুগ্ৰাই সংযোগী ৪৯ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ কাষতে অৱস্থিত এক অত্যন্ত জনপ্ৰিয় আৰু মনোৰম প্ৰাকৃতিক জলপ্ৰপাত। প্ৰায় ১০০০ ফুট উচ্চতাৰ পৰা ১৩ টা বিশেষ শিলাখণ্ড বা পাহাৰীয়া স্তৰৰ ওপৰেৰে আছাৰ খাই তললৈ বৈ অহা এই জলপ্ৰপাতটোৰ দৃশ্য অতিশয় চমকপ্ৰদ। পাহাৰৰ ঘন সেউজীয়া বনাঞ্চলৰ মাজেৰে ধাৱমান এই জলপ্ৰপাতটো ঘাইপথৰ কাষৰ দলংখনৰ ঠিক সমীপতে অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে পৰ্যটকসকলে একেবাৰে কাষৰ পৰা আৰু তলৰ ভাগৰ পৰা ইয়াৰ জলৰাশি প্ৰত্যক্ষ কৰাৰ এক বিৰল সুযোগ লাভ কৰে। মুন্নাৰলৈ যোৱা পথত এটা মুখ্য বিশ্ৰামৰ স্থান হিচাপে বিবেচিত এই অঞ্চলটোত গা ধোৱা বা জলপ্ৰপাতৰ সতেজ পানীৰ আনন্দ ল'বলৈ এক নিৰ্ধাৰিত স্থানৰো ব্যৱস্থা আছে, যিয়ে দেশী-বিদেশী ভ্ৰমণকাৰীসকলক এক অপূৰ্ব আৰু পাহৰিব নোৱাৰা ভ্ৰমণৰ অভিজ্ঞতা প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web|title=Periyar Tiger Reserve, Thekkady|url=https://idukki.nic.in/en/tourist-place/periyar-tiger-reserve-thekkady/|website=District Idukki, Government of Kerala|access-date=2025-07-10}}</ref> === ভালৰা জলপ্ৰপাত === ভালৰা জলপ্ৰপাত হৈছে কেৰালাৰ ইডুক্কি জিলাত অৱস্থিত এক অত্যন্ত নান্দনিক আৰু আকৰ্ষণীয় প্ৰাকৃতিক জলপ্ৰপাত, যি বিখ্যাত চিয্যাপাৰা জলপ্ৰপাতৰ পৰা মাত্ৰ ১ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত, কচি-মাদুগ্ৰাই ৪৯ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ দিশত অৱস্থিত। বিখ্যাত পেৰিয়াৰ নদীৰ এটা উপনদীৰ পৰা সৃষ্টি হোৱা এই জলপ্ৰপাতটো প্ৰায় ২০০ ফুট উচ্চতাৰ পাহাৰীয়া টিঙৰ পৰা অতি থিয়ভাৱে এখন গভীৰ উপত্যকা বা খাদলৈ ধাৰাসাৰে নামি আহিছে। চাৰিওফালে ঘন, অপূৰ্ব সেউজীয়া বনাঞ্চল আৰু মনোৰম পাহাৰীয়া পৰিৱেশেৰে ঘেৰি থকা ভালৰা জলপ্ৰপাতে প্ৰকৃতিপ্ৰেমী আৰু আলোকচিত্ৰশিল্পীসকলৰ বাবে এক অপূৰ্ব নৈসৰ্গিক দৃশ্য উপহাৰ দিয়ে। বিশেষকৈ বাৰিষাকালত যেতিয়া পানীৰ প্ৰবাহ অতি প্ৰবল হৈ পৰে, তেতিয়া ইয়াৰ শব্দ আৰু গংগাজলৰ দৰে বগা শুভ্ৰ জলৰাশিয়ে পৰ্যটকসকলক মুগ্ধ কৰে, যি আদিমালী আৰু মুন্নাৰ ভ্ৰমণৰ পথত এক অন্যতম প্ৰধান আকৰ্ষণ হিচাপে বিবেচিত হৈ আহিছে। === আদিমালী জলপ্ৰপাত === আদিমালী জলপ্ৰপাত হৈছে কেৰালাৰ ইডুক্কি জিলাৰ আদিমালী চহৰৰ মূল কেন্দ্ৰৰ একেবাৰে সমীপতে অৱস্থিত এক অন্যতম অনন্য আৰু আকৰ্ষণীয় প্ৰাকৃতিক সুষমা। অন্য বহুতো জলপ্ৰপাতৰ দৰে ঘন বনাঞ্চল বা অতি দুৰ্গম পাহাৰীয়া অঞ্চললৈ নোযোৱাকৈয়ে চহৰখনৰ নামানুসৰি নামাকৰণ কৰা এই জলপ্ৰপাতটোলৈ চহৰৰ মূল পথৰ পৰাই অতি সহজে আৰু কম সময়ৰ ভিতৰতে যাব পাৰি। পাহাৰীয়া শিলৰ ওপৰেৰে স্বাভাৱিকভাৱে বৈ অহা এই শুভ্ৰ জলধাৰাই আদিমালী চহৰখনৰ ভৌগোলিক দৃশ্যপটক এক সুকীয়া নান্দনিক ৰূপ প্ৰদান কৰিছে, যাৰ বাবে ই স্থানীয় ৰাইজৰ উপৰিও মূল চহৰখনলৈ অহা পৰ্যটকসকলৰ বাবে এক প্ৰধান চিনাকি স্থান (landmark) আৰু বিশ্ৰামৰ আকৰ্ষণীয় কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰিছে। বিশেষকৈ বাৰিষাৰ সময়ছোৱাত যেতিয়া জলপ্ৰপাতটো পানীত উপচি পৰে, তেতিয়া ইয়াৰ নান্দনিক ৰূপে সমগ্ৰ চহৰখনৰ পৰিৱেশটোকে এক সতেজ আৰু শান্ত প্ৰাকৃতিক মাত্ৰা প্ৰদান কৰে। == জলবায়ু == আদিমালীৰ ভৌগোলিক অৱস্থিতি আৰু উচ্চতাৰ বাবে ইয়াত বছৰটোৰ সৰহভাগ সময়তে এক প্ৰশান্তিদায়ক তথা শীতল জলবায়ু বিৰাজ কৰে। পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ নিজস্ব বিশেষত্বৰ বাবেই ইয়াৰ পৰিৱেশ নথকা মনোগ্ৰাহী, যদিও ওচৰতে থকা বিখ্যাত শৈলচহৰ মুন্নাৰৰ তুলনাত ইয়াৰ ঠাণ্ডাৰ প্ৰকোৱ কিছু কম। আদিমালীৰ উত্তাপৰ মাত্ৰা সদায় সহনশীল অৱস্থাতে থাকে; ইয়াত তাপমাত্ৰা সাধাৰণতে ১৭°C ৰ পৰা ২৪°C ৰ ভিতৰতে সীমাবদ্ধ হৈ থাকে। জহকালতো তাপমাত্ৰা অতি কমেইহে ২৬°C ৰ ওপৰলৈ উঠে, আনহাতে শীতকালতো ই ১০°C ৰ তললৈ নামি নাযায়। বিশেষকৈ ডিচেম্বৰ আৰু জানুৱাৰী মাহ দুটাত অঞ্চলটোত ঠাণ্ডাৰ পৰিমাণ অন্যান্য মাহৰ তুলনাত অধিক বৃদ্ধি পায়, যিয়ে পৰ্যটক তথা স্থানীয় লোকসকলক এক সুকীয়া অভিজ্ঞতা প্ৰদান কৰে। কেৱল শীতলেই নহয়, আদিমালী ইয়াৰ প্ৰচুৰ বৃষ্টিপাতৰ বাবেও বিশেষভাৱে জনাজাত। সমগ্ৰ বছৰজুৰি ইয়াত কম-বেছি পৰিমাণে বৰষুণ হৈ থাকে যদিও জুনৰ পৰা চেপ্টেম্বৰ মাহলৈকে বলি থকা দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বতাহৰ সময়ছোৱাত ইয়াৰ বৰষুণৰ পৰিমাণ আটাইতকৈ বেছি হয়। কেতিয়াবা কোনো ধৰণৰ বিৰতি নোহোৱাকৈ একেৰাহে বহু ঘণ্টা বা আনকি কেইবাদিনো ধৰি হৈ থকা প্ৰবল বৰষুণৰ বাবে চহৰখনৰ স্বাভাৱিক যাতায়াত আৰু দৈনন্দিন জনজীৱন সম্পূৰ্ণৰূপে স্তব্ধ হৈ পৰে। এনে প্ৰত্যাহ্বান সত্ত্বেও, আদিমালীৰ নৈসৰ্গিক সৌন্দৰ্য, শান্ত সেউজীয়া বাতাবৰণ আৰু স্নিগ্ধ আবহাৱাৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈ বহু নতুন বাসিন্দাই স্থায়ীভাৱে বসবাস কৰাৰ উদ্দেশ্যে এই মনোৰম চহৰখনলৈ প্ৰব্ৰজন কৰা দেখা যায়।<ref>{{Cite web|title=Kerala Migration Survey 2023 (Preliminary Report)|url=https://iimad.org/publications/kerala-migration-survey-2023-preliminary-report/|website=IIMAD|publisher=International Institute of Migration and Development|access-date=2025-07-10}}</ref> == উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি == * মাইনা উমাইবান, [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] ভাষাৰ লেখিকা আৰু শিক্ষাবিদ<ref>{{cite news|title=മൈന പറക്കുകയാ‌ണ‌് ... പുതിയ ഉയരങ്ങൾ തേടി|url=https://www.deshabhimani.com/women/news-women-04-06-2019/803078|work=Deshabhimani|language=ml}}</ref> * বিনু আদিমালি, এগৰাকী ভাৰতীয় কমেডিয়ান আৰু অভিনেতা যিয়ে মূলতঃ মালয়ালম [[চলচ্চিত্ৰ]] উদ্যোগত কাম কৰে * [[কেৰেলা (ৰাজ্য)|কেৰালা]]ৰ হৈ খেলা [[ভাৰতীয়]] [[ক্ৰিকেট|ক্ৰিকেটা]]ৰ শচীন বেবী == ওচৰৰ ঠাইবোৰ == * [[:bn:মুন্নাৰ|মুন্নাৰ]] * কলাৰকুট্টি * ২০০ একৰ * ১০০০ একৰ * কম্বিলিকন্দম * পুল্লুকন্দম * পেৰাথ’ড * পনিকনকুডী * পলিভাছাল * ভেলাথুভাল * কননাথাদি * মুৰিকাচেৰী * কুম্পনপাৰা * মুনিয়াৰা * ৰজাক্কাদ * ৰাজকুমাৰী == তথ্যসূত্ৰ == <references />{{Commons category}} ezh1n0508amtj6z1vkmcw9rzhbilf0l 626392 626391 2026-08-12T04:52:54Z Kandarpajit Kallol 6257 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 626392 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = আদিমালী | other_name = আদিমালী | native_name = | nickname = | settlement_type = নগৰ | image_skyline = Adimali Town.jpg | image_alt = | image_caption = আদিমালি চহৰৰ আকাশী দৃশ্য | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ভাৰতৰ মানচিত্ৰত কেৰেলা | coordinates = {{coord|10.0147600|N|76.956139|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|ৰাজ্য]] | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|জিলা]] | subdivision_name2 = [[ইদ্দুক্কী]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | parts_type = [[Taluks of Kerala|তালুক]] | parts = [[Devikulam taluk|দেৱীকুলাম]] | government_type = গ্ৰাম পঞ্চায়ত | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 271.5 | elevation_footnotes = | elevation_m = 650 | population_total = 40,484 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = <ref>{{Cite web|url=https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1034|title=ഇടുക്കി ജില്ലയുടെ അടിസ്ഥാന വിവരങ്ങള്‍ &#124; Deparyment of Panchayats|access-date=2026-08-05|archivedate=2025-11-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251121104305/https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1034|deadurl=yes}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], English | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 685561 | area_code_type = Telephone code | area_code = 04864 | registration_plate = [[List of RTO districts in India#KL.E2.80.94Kerala|KL]]-68 | blank4_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex ratio]] | blank4_info_sec1 = 1005 [[male|♂]]/[[female|♀]] | blank1_name_sec1 = Nearest towns | blank1_info_sec1 = [[Kothamangalam]], [[Kattappana]], [[Nedumkandam]] | blank2_name_sec1 = [[Lok Sabha]] constituency | blank2_info_sec1 = Idukki | blank3_name_sec1 = [[Vidhan Sabha]] constituency | blank3_info_sec1 = Devikulam | website = | footnotes = }} '''আদিমালী''' [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম [[কেৰেলা (ৰাজ্য)|কেৰালা]]ৰ ইডুক্কি জিলাৰ এখন চহৰ।<ref>{{cite web|url=http://in.maps.yahoo.com/#?lat=10.0147600&lon=76.9561390&z=4&plat=10.5174200&plon=78.9087400&pz=4&addr=Adimali,%20Idukki%20Township,%20Idukki,%20Kerala|title=Yahoo Maps India :Adimaly, Idukki Township, Idukki, Kerala|access-date=2009-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090114045657/http://in.maps.yahoo.com/|archive-date=14 January 2009|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.keralatourism.org/routes-locations/adimali/id/45|title=Adimali, Adimali Panchayat, Idukki District, Kerala, India|website=Kerala Tourism|language=en|access-date=2026-08-04}}</ref><ref>{{Cite web|author=FIRE AND RESCUE|url=https://fire.kerala.gov.in/en/adimali/|title=Adimali|date=2021-03-26|website=Kerala Fire and Rescue Services|language=en-GB|access-date=2026-08-04}}</ref> আদিমালী ৮৫ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথত অৱস্থিত, যাক কোচি-থোণ্ডি ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ বুলি জনা গৈছিল, পূৰ্বতে কোচি মাধুৰা ঘাইপথ (বা পুৰণি অলৱেই মুন্নাৰ পথ) নামেৰে জনাজাত, যিয়ে কোচি আৰু মাদুৰাই সংযোগ কৰে। ১৮৫ নং ঘাইপথটো আদিমালি সংযোগস্থলৰপৰা চেৰুথোনি, পাইনাভু সংযোগ কৰা নতুন ৮৫ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ সৈতে আৰম্ভ হৈ কেৰালা ৰাজ্যৰ কুমিলিৰ ওচৰৰ নতুন ১৮৩ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ সৈতে সংযোগস্থলত শেষ হয়। আদিমালীৰপৰা মুন্নাৰলৈ মাত্ৰ ২৭ কিলোমিটাৰ দূৰত, যিটো এটা বিখ্যাত পাহাৰীয়া ষ্টেচন।<ref name="kerala tourism">{{cite web|url=http://www.keralatourism.org/routes-locations/adimali/id/46|title=Kerala tourism|access-date=2013-10-10}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> জলপ্ৰপাত সীয়াপ্পাৰা, আদিমালি আৰু ৱালাৰা সমীপতে অৱস্থিত। জলকীয়া আৰু ক'ক' খেতি এই অঞ্চলৰ মূল কৃষি কাৰ্য্য।<ref>{{cite web|url=http://www.india9.com/i9show/-Kerala/Adimali/Adimali-33356.htm|title=Adimali|access-date=2009-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090107130333/http://www.india9.com/i9show/-Kerala/Adimali/Adimali-33356.htm|archive-date=7 January 2009|url-status=live}}</ref> ১৯৬৩ চনত আদিমালীৰপৰা প্ৰায় ১৫ কিলোমিটাৰ দক্ষিণ-পূবে পান্নিয়াৰ নদীৰ সিপাৰে ৰাজক্কাদলৈ যোৱাৰ পথত পনমুডী বান্ধ (২৯৪ মিটাৰ দৈৰ্ঘ্য) নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। থোপ্ৰামকুডী হৈছে নিকটতম চহৰ। আদিমালী মুন্নাৰৰ ওচৰত থকাৰ বাবে আৰু প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ বাবে জনাজাত। আদিমলীত পথ, চুপাৰ মাৰ্কেট, বজাৰ, শিক্ষানুষ্ঠান আৰু চিকিৎসালয়কে ধৰি প্ৰায় সকলো মৌলিক সুবিধা আছে।<ref name=":0">{{Cite web|title=Ponmudi Dam – KSEB Limited Dam Safety Organisation|url=https://dams.kseb.in/?p=144|access-date=2025-07-10|language=en-US|archive-date=25 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250325130620/https://dams.kseb.in/?p=144|url-status=bot: unknown|archivedate=2025-03-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250325130620/https://dams.kseb.in/?p=144|deadurl=yes}}</ref> আদিমলী অঞ্চলৰ পূৰ্বৰ নাম আছিল মন্নমকণ্ডম, কিয়নো নামটোৰপৰা বুজা যায় যে এসময়ত এই অঞ্চলত মান্নান জনগোষ্ঠীয়ে বসবাস কৰিছিল। আদিমালীত সামূহিকভাৱে মুথুৱন নামৰ আন আন জনজাতি গোটবোৰো বসবাস কৰি আছিল। ১৯৮০ চনৰ আগতে খেতিৰ অধীনত থকা প্ৰধান শস্য আছিল ধানৰ লগতে জলকীয়া আৰু ইলাচি। এতিয়া প্ৰায় ৯০ শতাংশ ধাননি পথাৰ অন্য কামৰ বাবে সংশোধন কৰা হৈছে যেনে আৱাসিক মাটি, ৰবৰ বাগিছা বা কলৰ পথাৰ।<ref>Manjusha, K. A. (2013). "A Study on the Muthuvan Tribe of Edamalakkudy Tribal Settlement in Idukki District." ''The Dawn Journal'', Vol. 2. Retrieved July 10, 2025, from https://docslib.org/doc/5982651/a-study-on-the-muthuvan-tribe-of-edamalakkudy-tribal-settlement-in-idukki-district</ref> == ইতিহাস == আদিমালী হৈছে কোচি আৰু মুন্নাৰৰ মাজত অৱস্থিত এক অপেক্ষাকৃতভাৱে নতুন চহৰ। বিংশ শতিকাৰ মধ্যভাগত যেতিয়া কেৰালা চৰকাৰে ওচৰ-পাজৰৰ জিলাসমূহৰপৰা ইয়াত বিপুলসংখ্যক লোকক বসতি স্থাপনৰ অনুমতি দিয়ে, তেতিয়াৰপৰাই এই স্থানটোৱে গুৰুত্ব লাভ কৰে। ইয়াৰে বেছিভাগ লোকেই কট্টায়াম, থোডুপুঝা, কোঠামংগলম আৰু মুভাট্টুপুঝা অঞ্চলৰপৰা প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। যিহেতু ই দুটা মুখ্য পথক সংযোগ কৰে আৰু মুন্নাৰলৈ যোৱাৰ পথত এক জনপ্ৰিয় বিশ্ৰামৰ স্থান, সেয়েহে আদিমালী লাহে লাহে আকাৰত ডাঙৰ হৈ পৰে। বৰ্তমান আদিমালী জিলাখনৰ এক প্ৰধান জনবসতিপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছে। কোচি আৰু মাদুৰাইক সংযোগ কৰা ৪৯ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথত আদিমালী অৱস্থিত। পাহাৰীয়া স্থান মুন্নাৰ আদিমালীৰপৰা প্ৰায় ৩০ কিঃমিঃ দূৰত। চিয্যাপাৰা আৰু ভালৰা জলপ্ৰপাত অডিয়মালিৰ পথত অৱস্থিত। জলকীয়া/জালুক হৈছে এই অঞ্চলৰ মূল খেতি। মুথিৰাপ্পুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা কাল্লাৰকুট্টি বান্ধ অডিয়মালিৰপৰা প্ৰায় ৯.৫ কিঃমিঃ দূৰত, পানীক্কানকুডিৰ পথত অৱস্থিত। নেৰিয়ামংগলম জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ অংশ হিচাপে ১৯৬১ চনত এই বান্ধটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। পান্নিয়াৰ নদীৰ ওপৰত নিৰ্মিত পনমুডি বান্ধটো ৰাজাক্কাডৰ পথত অডিয়মালিৰপৰা প্ৰায় ১৫ কিঃমিঃ দূৰত অৱস্থিত। ১৯৬৩ চনত নিৰ্মিত এই বান্ধটোৰ দৈৰ্ঘ্য ২৯৪ মিটাৰ। এই অঞ্চলৰ ওচৰৰ ঠাইবোৰ হ’ল কুথিৰায়াল্লা, পেটিমুডি আৰু মাংকুলাম। পেটিমুডি অঞ্চলটো তামিলনাডুৰ ওচৰত। আদিমালীয়ে দশক দশক ধৰি ওচৰৰ কেইবাখনো সৰু চহৰ যেনে কুঞ্জিথান্নি, আনাচাল, ৰাজাক্কাড, শান্থানপাৰা, ভেলাথুভাল, মুৰিক্কাস্ছেৰী, থোপ্ৰামকুডি, পানীক্কানকুডি, কাল্লাৰকুট্টি আদিৰ বাবে ব্যাৱসায়িক কেন্দ্ৰ হিচাপে কাম কৰিছিল। অৱশ্যে, উন্নত পথ আৰু অন্যান্য আন্তঃগাঁথনিৰ বিকাশৰ বাবে এই সৰু চহৰবোৰৰ অডিয়মালিৰ ওপৰত থকা নিৰ্ভৰশীলতা বছৰৰ পাছত বছৰ ধৰি হ্ৰাস পায় আৰু ইয়াৰে কেইখনমানে স্বাৱলম্বী ব্যাৱসায়িক চহৰ হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite web|title=History – Idukki District|url=https://idukki.nic.in/en/history/|publisher=Government of Kerala|access-date=2025-07-10|archive-date=15 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250615172320/https://idukki.nic.in/en/history/|url-status=bot: unknown}}</ref>[[File:Neriamangalam bridge.PNG|thumb|নেৰ্যমংগলম দলং]] [[File:Adimali - അടിമാലി.JPG|thumb|আদিমালি চহৰ]] [[File:Adimali_Govt._High_School.JPG|thumb|চৰকাৰী হাইস্কুল]] [[File:Cheeyappara Waterfalls (2).jpg|thumb|চেয়াপ্পাৰা]] == ভৌগোলিক অৱস্থান == আদিমালী কেৰালাৰ ইডুক্কি জিলাৰ এক অন্যতম মনোৰম ভৌগোলিক অঞ্চলত অৱস্থিত, যি বিভিন্ন ধৰণৰ পাহাৰ, সেউজ উপত্যকা আৰু প্ৰাকৃতিক জলপ্ৰপাতেৰে আৱৃত। পাহাৰীয়া ভূ-প্ৰকৃতি আৰু উৰ্বৰ মাটিৰ বাবে এই অঞ্চলটো বিশেষভাৱে মচলা খেতি, যেনে— জালুক আৰু ইলাচীৰ বিস্তাৰিত বাগিছাৰ বাবে অত্যন্ত জনাজাত। ইয়াৰ উপৰি, অঞ্চলটোৰ নদী প্ৰণালীৰ উপযুক্ত ব্যৱহাৰৰ বাবে ইয়াত কাল্লাৰকুট্টি আৰু পনমুডিৰ দৰে কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ বান্ধ আৰু তাৰ সৈতে সংলগ্ন কৃত্ৰিম জলাশয় নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। এই বান্ধসমূহে কেৱল জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প আৰু জলসেচনতেই অৰিহণা যোগোৱা নাই, বৰঞ্চ অঞ্চলটোৰ ভৌগোলিক দৃশ্য-পটক অধিক আকৰ্ষণীয় আৰু অপৰূপ কৰি তুলিছে। আদিমালী অঞ্চলটোৰ অন্য এক মূল ভৌগোলিক বৈশিষ্ট্য হৈছে ইয়াৰ ধাৰাবাহিক জলপ্ৰপাতসমূহ, যিয়ে সমগ্ৰ অঞ্চলটোক প্ৰাকৃতিকভাৱে চহকী কৰি তুলিছে।<ref>{{Cite web|title=District Handbook – Idukki|url=https://cdn.s3waas.gov.in/s3757b505cfd34c64c85ca5b5690ee5293/uploads/2018/03/2018032879.pdf|website=Government of India – S3WAAS|access-date=2025-07-10}}</ref> === চিয্যাপাৰা জলপ্ৰপাত === চিয্যাপাৰা জলপ্ৰপাত হৈছে কেৰালাৰ ইডুক্কি জিলাত কচি-মাদুগ্ৰাই সংযোগী ৪৯ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ কাষতে অৱস্থিত এক অত্যন্ত জনপ্ৰিয় আৰু মনোৰম প্ৰাকৃতিক জলপ্ৰপাত। প্ৰায় ১০০০ ফুট উচ্চতাৰপৰা ১৩টা বিশেষ শিলাখণ্ড বা পাহাৰীয়া স্তৰৰ ওপৰেৰে আছাৰ খাই তললৈ বৈ অহা এই জলপ্ৰপাতটোৰ দৃশ্য অতিশয় চমকপ্ৰদ। পাহাৰৰ ঘন সেউজীয়া বনাঞ্চলৰ মাজেৰে ধাৱমান এই জলপ্ৰপাতটো ঘাইপথৰ কাষৰ দলংখনৰ ঠিক সমীপতে অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে পৰ্যটকসকলে একেবাৰে কাষৰপৰা আৰু তলৰ ভাগৰপৰা ইয়াৰ জলৰাশি প্ৰত্যক্ষ কৰাৰ এক বিৰল সুযোগ লাভ কৰে। মুন্নাৰলৈ যোৱা পথত এটা মুখ্য বিশ্ৰামৰ স্থান হিচাপে বিবেচিত এই অঞ্চলটোত গা-ধোৱা বা জলপ্ৰপাতৰ সতেজ পানীৰ আনন্দ ল'বলৈ এক নিৰ্ধাৰিত স্থানৰো ব্যৱস্থা আছে, যিয়ে দেশী-বিদেশী ভ্ৰমণকাৰীসকলক এক অপূৰ্ব আৰু পাহৰিব নোৱাৰা ভ্ৰমণৰ অভিজ্ঞতা প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web|title=Periyar Tiger Reserve, Thekkady|url=https://idukki.nic.in/en/tourist-place/periyar-tiger-reserve-thekkady/|website=District Idukki, Government of Kerala|access-date=2025-07-10}}</ref> === ভালৰা জলপ্ৰপাত === ভালৰা জলপ্ৰপাত হৈছে কেৰালাৰ ইডুক্কি জিলাত অৱস্থিত এক অত্যন্ত নান্দনিক আৰু আকৰ্ষণীয় প্ৰাকৃতিক জলপ্ৰপাত, যি বিখ্যাত চিয্যাপাৰা জলপ্ৰপাতৰপৰা মাত্ৰ ১ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত, কচি-মাদুগ্ৰাই ৪৯ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ দিশত অৱস্থিত। বিখ্যাত পেৰিয়াৰ নদীৰ এটা উপনদীৰপৰা সৃষ্টি হোৱা এই জলপ্ৰপাতটো প্ৰায় ২০০ ফুট উচ্চতাৰ পাহাৰীয়া টিঙৰপৰা অতি থিয়ভাৱে এখন গভীৰ উপত্যকা বা খাদলৈ ধাৰাসাৰে নামি আহিছে। চাৰিওফালে ঘন, অপূৰ্ব সেউজীয়া বনাঞ্চল আৰু মনোৰম পাহাৰীয়া পৰিৱেশেৰে ঘেৰি থকা ভালৰা জলপ্ৰপাতে প্ৰকৃতিপ্ৰেমী আৰু আলোকচিত্ৰশিল্পীসকলৰ বাবে এক অপূৰ্ব নৈসৰ্গিক দৃশ্য উপহাৰ দিয়ে। বিশেষকৈ বাৰিষাকালত যেতিয়া পানীৰ প্ৰৱাহ অতি প্ৰবল হৈ পৰে, তেতিয়া ইয়াৰ শব্দ আৰু গংগাজলৰ দৰে বগা শুভ্ৰ জলৰাশিয়ে পৰ্যটকসকলক মুগ্ধ কৰে, যি আদিমালী আৰু মুন্নাৰ ভ্ৰমণৰ পথত এক অন্যতম প্ৰধান আকৰ্ষণ হিচাপে বিবেচিত হৈ আহিছে। === আদিমালী জলপ্ৰপাত === আদিমালী জলপ্ৰপাত হৈছে কেৰালাৰ ইডুক্কি জিলাৰ আদিমালী চহৰৰ মূল কেন্দ্ৰৰ একেবাৰে সমীপতে অৱস্থিত এক অন্যতম অনন্য আৰু আকৰ্ষণীয় প্ৰাকৃতিক সুষমা। অন্য বহুতো জলপ্ৰপাতৰ দৰে ঘন বনাঞ্চল বা অতি দুৰ্গম পাহাৰীয়া অঞ্চললৈ নোযোৱাকৈয়ে চহৰখনৰ নামানুসৰি নামকৰণ কৰা এই জলপ্ৰপাতটোলৈ চহৰৰ মূল পথৰপৰাই অতি সহজে আৰু কম সময়ৰ ভিতৰতে যাব পাৰি। পাহাৰীয়া শিলৰ ওপৰেৰে স্বাভাৱিকভাৱে বৈ অহা এই শুভ্ৰ জলধাৰাই আদিমালী চহৰখনৰ ভৌগোলিক দৃশ্য-পটক এক সুকীয়া নান্দনিক ৰূপ প্ৰদান কৰিছে, যাৰ বাবে ই স্থানীয় ৰাইজৰ উপৰি মূল চহৰখনলৈ অহা পৰ্যটকসকলৰ বাবে এক প্ৰধান চিনাকি স্থান (landmark) আৰু বিশ্ৰামৰ আকৰ্ষণীয় কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰিছে। বিশেষকৈ বাৰিষাৰ সময়ছোৱাত যেতিয়া জলপ্ৰপাতটো পানীত উপচি পৰে, তেতিয়া ইয়াৰ নান্দনিক ৰূপে সমগ্ৰ চহৰখনৰ পৰিৱেশটোকে এক সতেজ আৰু শান্ত প্ৰাকৃতিক মাত্ৰা প্ৰদান কৰে। == জলবায়ু == আদিমালীৰ ভৌগোলিক অৱস্থিতি আৰু উচ্চতাৰ বাবে ইয়াত বছৰটোৰ সৰহভাগ সময়তে এক প্ৰশান্তিদায়ক তথা শীতল জলবায়ু বিৰাজ কৰে। পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ নিজা বিশেষত্বৰ বাবেই ইয়াৰ পৰিৱেশ নথকা মনোগ্ৰাহী, যদিও ওচৰতে থকা বিখ্যাত শৈলচহৰ মুন্নাৰৰ তুলনাত ইয়াৰ ঠাণ্ডাৰ প্ৰকোৱ কিছু কম। আদিমালীৰ উত্তাপৰ মাত্ৰা সদায় সহনশীল অৱস্থাতে থাকে; ইয়াত তাপমাত্ৰা সাধাৰণতে ১৭°C ৰপৰা ২৪°C ৰ ভিতৰতে সীমাবদ্ধ হৈ থাকে। জহকালতো তাপমাত্ৰা অতি কমেইহে ২৬°C ৰ ওপৰলৈ উঠে, আনহাতে শীতকালতো ই ১০°C ৰ তললৈ নামি নাযায়। বিশেষকৈ ডিচেম্বৰ আৰু জানুৱাৰী মাহ দুটাত অঞ্চলটোত ঠাণ্ডাৰ পৰিমাণ অন্যান্য মাহৰ তুলনাত অধিক বৃদ্ধি পায়, যিয়ে পৰ্যটক তথা স্থানীয় লোকসকলক এক সুকীয়া অভিজ্ঞতা প্ৰদান কৰে। কেৱল শীতলেই নহয়, আদিমালী ইয়াৰ প্ৰচুৰ বৃষ্টিপাতৰ বাবেও বিশেষভাৱে জনাজাত। সমগ্ৰ বছৰজুৰি ইয়াত কম-বেছি পৰিমাণে বৰষুণ হৈ থাকে যদিও জুনৰপৰা চেপ্টেম্বৰ মাহলৈকে বলি থকা দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বতাহৰ সময়ছোৱাত ইয়াৰ বৰষুণৰ পৰিমাণ আটাইতকৈ বেছি হয়। কেতিয়াবা কোনো ধৰণৰ বিৰতি নোহোৱাকৈ একেৰাহে বহু ঘণ্টা বা আনকি কেইবাদিনো ধৰি হৈ থকা প্ৰবল বৰষুণৰ বাবে চহৰখনৰ স্বাভাৱিক যাতায়াত আৰু দৈনন্দিন জনজীৱন সম্পূৰ্ণৰূপে স্তব্ধ হৈ পৰে। এনে প্ৰত্যাহ্বান সত্ত্বেও, আদিমালীৰ নৈসৰ্গিক সৌন্দৰ্য, শান্ত সেউজীয়া বাতাৱৰণ আৰু স্নিগ্ধ আৱহাৱাৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈ বহু নতুন বাসিন্দাই স্থায়ীভাৱে বসবাস কৰাৰ উদ্দেশ্যে এই মনোৰম চহৰখনলৈ প্ৰব্ৰজন কৰা দেখা যায়।<ref>{{Cite web|title=Kerala Migration Survey 2023 (Preliminary Report)|url=https://iimad.org/publications/kerala-migration-survey-2023-preliminary-report/|website=IIMAD|publisher=International Institute of Migration and Development|access-date=2025-07-10}}</ref> == উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি == * মাইনা উমাইবান, [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] ভাষাৰ লেখিকা আৰু শিক্ষাবিদ<ref>{{cite news|title=മൈന പറക്കുകയാ‌ണ‌് ... പുതിയ ഉയരങ്ങൾ തേടി|url=https://www.deshabhimani.com/women/news-women-04-06-2019/803078|work=Deshabhimani|language=ml}}</ref> * বিনু আদিমালি, এগৰাকী ভাৰতীয় কমেডিয়ান আৰু অভিনেতা যিয়ে মূলতঃ মালয়ালম [[চলচ্চিত্ৰ]] উদ্যোগত কাম কৰে * [[কেৰেলা (ৰাজ্য)|কেৰালা]]ৰ হৈ খেলা [[ভাৰতীয়]] [[ক্ৰিকেট|ক্ৰিকেটা]]ৰ শচীন বেবী == ওচৰৰ ঠাইবোৰ == * [[:bn:মুন্নাৰ|মুন্নাৰ]] * কলাৰকুট্টি * ২০০ একৰ * ১০০০ একৰ * কম্বিলিকন্দম * পুল্লুকন্দম * পেৰাথ’ড * পনিকনকুডী * পলিভাছাল * ভেলাথুভাল * কননাথাদি * মুৰিকাচেৰী * কুম্পনপাৰা * মুনিয়াৰা * ৰজাক্কাদ * ৰাজকুমাৰী == তথ্যসূত্ৰ == <references />{{Commons category}} [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] 9f9wab3z64ynwjfskcaaxwmuogfvgrb 0 138428 626347 625367 2026-08-11T21:17:41Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626347 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = আদূৰ | other_name = | settlement_type = পৌৰসভা | image_skyline = File:Gandhi Park,Adoor.jpg | image_alt = | image_caption = আদূৰৰ সেণ্ট্ৰেল জংচনত থকা গান্ধী পাৰ্ক | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ভাৰতৰ কেৰালাৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|9.20|N|76.76|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ৰাষ্ট্ৰ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|ৰাজ্য]] | subdivision_name1 = [[Kerala State|কেৰেলা]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|জিলা]] | subdivision_name2 = [[Pathanamthitta district|পাঠনামথিত্ত]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = [[পৌৰসভা]] | governing_body = | leader_title = Municipal chairperson | leader_name = | blank1_info_sec1 = Vice chairman | blank1_name_sec1 = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 20.82 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 29,171 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], [[English language|English]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 691 523 | blank2_info_sec2 = 96.31% | blank2_name_sec2 = [[Literacy]] | blank3_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex ratio]] | blank3_info_sec1 = 1132 [[female|♀]]/1000 [[male|♂]] | area_code_type = Telephone code | area_code = +91 4734-XXXXXX | registration_plate = KL-26 (Adoor Sub RTO) | website = {{URL|http://www.adoormunicipality.in/}} | footnotes = | official_name = }}আদূৰ ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ পত্তনমথিট্টা জিলাৰ এখন পৌৰসভা।<ref>{{Cite web|url=https://www.keralatourism.org/routes-locations/adoor--i-/id/61|title=Adoor (i), Pathanamthitta District, Kerala, India|website=Kerala Tourism|language=en|access-date=2026-08-04}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kudumbashree.org/sub-district/991070/12|title=Kudumbashree {{!}} About City in NULM - Adoor|website=www.kudumbashree.org|access-date=2026-08-04}}</ref> ই আদূৰ তালুক আৰু আদূৰ ৰাজহ সংমণ্ডলৰ সদৰ ঠাই। আদূৰ জিলা সদৰ পত্তনমথিট্টাৰপৰা ১৮ কিমি (১১.২ মাইল) দক্ষিণ-পশ্চিমত আৰু ৰাজ্যৰ ৰাজধানী তিৰুৱনন্তপুৰমৰপৰা ৯০ কিমি (৫৫.৯ মাইল) উত্তৰত অৱস্থিত। ২০১১ চনৰ ভাৰতীয় লোকপিয়ল অনুসৰি আদূৰৰ জনসংখ্যা আছিল ২৯,১৭১ গৰাকী।<ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/42526/download/46152/A-1_NO_OF_VILLAGES_TOWNS_HOUSEHOLDS_POPULATION_AND_AREA.xlsx|title=Number of villages, towns, households, population and area (India, states/UTs, districts and Sub-districts) - 2011}}</ref> == ব্যুৎপত্তি == মালয়ালম ভাষাত "আদূৰ" (Ad-oor) শব্দটো দুটা শব্দৰপৰা সৃষ্টি হৈছে: "Ad" যাৰ অৰ্থ "পৃথক" (adarnu) আৰু "oor" যাৰ অৰ্থ "ঠাই" বা "ভূমি।" সেয়েহে, মালয়ালম ভাষাত ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে "adarnu kittiya ooru", যাৰ অৰ্থ "পৃথক্কৰণৰ জৰিয়তে পোৱা ভূমি।" "Ad" শব্দটোক "Aadyan" (ആഢ്യൻ) বুলিও ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি, যাৰপৰা মালয়ালম ভাষাত "Aadyanmaarude Ooru" (ആഢ്യൻമാരുടെ ഊര്) অৰ্থাৎ "অভিজাত ব্যক্তিসকলৰ ভূমি" বুলি গণ্য কৰা হয়। == ইতিহাস == আদূৰৰ ইতিহাস কোল্লাম জিলাৰ ইতিহাসৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষভাৱে জড়িত। খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাত কোল্লাম জিলাৰ অধিকাংশ অঞ্চল দক্ষিণ ট্ৰাভাঙ্কোৰত সদৰ দফ্টৰ থকা 'আই' ৰাজবংশই শাসন কৰিছিল। জনা যায় যে আই ৰজাসকলৰ শাসনকালত আদূৰত এটা বৌদ্ধ বিহাৰ আছিল। আদূৰ তালুকৰ এনাডিমংগলম গাঁৱত নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ দোলমেনৰ দৰে কিছুমান মেগালিথিক স্মৃতিসৌধ আৱিষ্কৃত হৈছে।{{citation needed|date=February 2022}} আদূৰ এসময়ত ইলায়েদাথু ৰাজবংশ আৰু পণ্ডালম ৰাজবংশৰ অংশ আছিল। ১৭৪১ চনত ভেনাদৰ মহাৰাজ মাৰ্তণ্ডবৰ্মাই আদূৰক ট্ৰাভাঙ্কোৰ ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। ৰজা মাৰ্তণ্ডবৰ্মাই এবাৰ এট্টুভেটিল পিল্লাইৰ (ৰজা মাৰ্তণ্ডবৰ্মাক বন্দী কৰি তেওঁৰ সিংহাসন দখল কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা এটা ধনী পৰিয়াল) পৰা আত্মগোপন কৰিবলৈ আদূৰলৈ আহিছিল আৰু চিত্তুণ্ডায়িল পৰিয়ালৰপৰা সহায় বিচাৰিছিল, কিন্তু তেওঁলোকে সহায় কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে। ইয়াৰ পিছত আদূৰৰ নেল্লিমুত্তিল পৰিয়ালৰ ককাদেউতাই/আইতাই ৰজাক সহায় আৰু আশ্ৰয় প্ৰদান কৰে। পিছলৈ ৰজা হোৱাৰ পিছত, তেওঁ চিত্তুণ্ডায়িল পৰিয়ালৰপৰা প্ৰতিশোধ লয় আৰু নেল্লিমুত্তিল পৰিয়ালক সহায়-সম্পত্তি প্ৰদান কৰে। ধৰ্মৰাজৰ শাসনকালত এক উল্লেখযোগ্য ঘটনা আছিল টিপু চুলতানৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ, য’ত ট্ৰাভাঙ্কোৰে ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ সৈতে মিত্ৰতা কৰিছিল। ৰাণী গৌৰী পাৰ্বতী বায়ীৰ শাসনকালত, ১৮১২ খ্ৰীষ্টাব্দত পণ্ডালমক ট্ৰাভাঙ্কোৰ ৰাজ্যৰ সৈতে সংলগ্ন কৰা হয়। পৰাক্কোডত অৱস্থিত অনন্তৰামপুৰম বজাৰখন ট্ৰাভাঙ্কোৰ যুগৰ অন্যতম পুৰণি, ডাঙৰ আৰু ব্যস্ত বজাৰ হিচাপে জনাজাত। ১৯৪৭ চনত ভাৰতে স্বাধীনতা লাভ কৰাৰ পাছত ট্ৰাভাঙ্কোৰৰ মহাৰাজই ভাৰতীয় সংঘত যোগ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল, কিন্তু পিছলৈ মান্তি হ’বলগীয়া হয়। ১৯৪৯ চনৰ ১ জুলাইত ট্ৰাভাঙ্কোৰ আৰু ক'চিন ৰাজ্যসমূহ একত্ৰিত কৰা হয় আৰু ট্ৰাভাঙ্কোৰৰ মহাৰাজ ট্ৰাভাঙ্কোৰ-ক'চিন ৰাজ্যৰ 'ৰাজপ্ৰমুখ' হয়। ১৯৫৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত ট্ৰাভাঙ্কোৰ, ক'চিন আৰু মালাবাৰৰ পূৰ্বৰ অঞ্চলসমূহ একত্ৰিত কৰি কেৰালা ৰাজ্য গঠন কৰা হয়। তাৰ পিছত, ১৯৮২ চনৰ ১ নৱেম্বৰত এক সুকীয়া প্ৰশাসনিক গোট হিচাপে ১৩ নং নতুন জিলা পত্তনমথিট্টা জিলা গঠন নোহোৱালৈকেআদূৰ কোল্লাম জিলাৰ ভিতৰতে আছিল। নৱগঠিত আদূৰ তালুকত পূৰ্বৰ কোল্লাম আৰু আলাপ্পুঝা জিলাৰ কুন্নাথুৰ তালুকৰ ৯খন গাঁও আৰু মাভেলিক্কাৰা তালুকৰ ২খন গাঁও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ১৯৯০ চনৰ ১ এপ্ৰিলত আদূৰ পৌৰসভা অস্তিত্বলৈ আহে আৰু আদূৰ পৌৰসভাৰ অধীনৰ অঞ্চলটো বৰ্তমান আদূৰ টাউন নামেৰে জনাজাত। আদূৰ মধ্য ট্ৰাভাঙ্কোৰৰ অংশ আছিল আৰু কেতিয়াও প্ৰত্যক্ষভাৱে ব্ৰিটিছ শাসনৰ অধীনত নাছিল। আদূৰ ধনী হিন্দু পৰিয়াল আৰু উল্লেখযোগ্য চেণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টান পৰিয়াল দুয়োৰে এক মুখ্য চহৰ আছিল। ৰজা মাৰ্তণ্ডবৰ্মাই আদূৰ কেতিয়াও জয় বা দখল কৰা নাছিল। ১৮৮০ৰ দশকত ট্ৰাভাঙ্কোৰ শাসনকালত আদূৰ ধৰ্ম হাস্পতাল (বৰ্তমান আদূৰ সাধাৰণ হাস্পতাল নামেৰে জনাজাত) প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ১৯১৪ চনত আদূৰ প্ৰথমখন বিদ্যালয় মুকলি কৰা হয়: আদূৰ মালয়ালম স্কুল, যিখনে আজি 'আদূৰ চৰকাৰী ইউ.পি. স্কুল' হিচাপে জনাজাত।{{citation needed|date=February 2022}} ১৯৩৪ চনত মহাত্মা গান্ধীয়ে আদূৰ ভ্ৰমণ কৰে আৰু এটা ব্যক্তিগত বাছ আস্থানৰ ওচৰত অৱস্থিত বৰ্তমানৰ এছ.এন.ডি.পি. ভৱনৰ লাইট/আধাৰশিলা স্থাপন কৰে। এই সময়ছোৱাত খাদী আৰু চৰকাৰ বাৰ্তাই অধিক গুৰুত্ব লাভ কৰিছিল। ১৯৪০ৰ দশকত আদূৰত সাম্যবাদৰ উত্থান ঘটিবলৈ ধৰে। এছ.এন.ডি.পি. আৰু এন.এছ.এছ. দুয়োটাই আদূৰৰ বিকাশ আৰু উন্নয়নত যথেষ্ট অৱদান আগবঢ়াইছে।{{citation needed|date=February 2022}} == প্ৰশাসন == আদূৰ পত্তনমথিট্টা জিলাৰ অন্তৰ্গত আৰু ই পত্তনমথিট্টাৰ দুটা মুখ্য ৰাজহ সংমণ্ডলৰ অন্যতম। ১৯৮২ চনত পত্তনমথিট্টা জিলা গঠন হোৱাৰ পূৰ্বে আদূৰ কোল্লাম জিলাৰ অধীনত আছিল। আদূৰ বিধানসভা সমষ্টিটো নৱগঠিত পত্তনমথিট্টা লোকসভা সমষ্টিৰ অংশ, য’ৰ বৰ্তমানৰ সাংসদ হৈছে শ্ৰী এণ্ট’ এণ্টনী। আদূৰৰ বৰ্তমানৰ বিধায়ক হৈছে শ্ৰী চিত্তয়াম গোপকুমাৰ। === পৌৰসভাৰ ৱাৰ্ডসমূহ === আদূৰ পৌৰসভাৰ ২৮টা ৱাৰ্ডক লৈ আদূৰ টাউন গঠিত। {| class="wikitable" ! style="font-weight:bold; background-color:#9698ed; " | ৱাৰ্ড নং ! style="font-weight:bold; background-color:#9698ed; " | ৱাৰ্ডৰ নাম ! style="font-weight:bold; background-color:#9698ed; " | কাউন্সিলৰ ! style="font-weight:bold; background-color:#9698ed; " | দল |- | ১ |[[মিত্ৰপুৰম]] | চুচি জোচেফ |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | কংগ্ৰেছ]] |- | ২ | ই ভি ৱাৰ্ড | অনু বসন্তন |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | কংগ্ৰেছ]] |- | ৩ | পান্নিভিজা | অপসৰা সনাল |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | কংগ্ৰেছ]] |- | ৪ | চেলভেচন আৰ্মি | ৰাজনী ৰমেশ | [[ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী)|চিপিআই(এম)]] |- | ৫ | অসামৰিক ষ্টেচন | শশীকুমাৰ | [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | কংগ্ৰেছ]] |- | ৬ | জৱাহৰ | ডি.সাজী |[[ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি|চিপিআই]] |- | ৭ |[[আনন্দপল্লী]] | ৰাজী চেৰিয়ান |[[ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি|চিপিআই]] |- | ৮ | পোথ্ৰডু | শ্ৰীজা আৰ নাইৰ |[[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি|বিজেপি]] |- | ৯ | এম জি ৱাৰ্ড | ৰমেশকুমাৰ ভি |স্বাধীন |- | ১০ | ভগৎ সিং | বিন্দু কুমাৰী জি |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | কংগ্ৰেছ]] |- | | ১১ | পান্নিভিজা ইষ্ট | শশীকুমাৰ |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | কংগ্ৰেছ]] |- | ১২ | সংগমম | ৰীনা চেমুৱেল |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | কংগ্ৰেছ]] |- | | ১৩ | নেতাজী | গোপালন কে |[[ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী)|চিপিএম]] |- | ১৪ |[[পৰাকোডে|পাৰাকোডে]] | এম আলাভুদিন |স্বাধীন |- | ১৫ | পাৰাক্কোড ইষ্ট | অনুপ চন্দ্ৰশেখৰ |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | কংগ্ৰেছ]] |- | ১৬ | অনন্তৰমপুৰম | সুধা পদ্মকুমাৰ |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | কংগ্ৰেছ]] |- | ১৭ | পাৰাক্কোডে পশ্চিম | সিন্ধু থুলাসীধৰা কুৰুপ্পু |[[ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি|চিপিআই]] |- | ১৮ | টি বি ৱাৰ্ড | লালী সাজী |[[ইউনাইটেড ডেম'ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]] |- | ১৯ | কান্নামকোডু উত্তৰ | আজি পি ভাৰ্গেছ | [[বাওঁ গণতান্ত্ৰিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|এল ডি এফ]] |- | ২০ | আদোৰ চেণ্ট্ৰেল | Adv. এছ ছাজাহান |[[ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী)|চিপিআই(এম)]] |- | ২১ | কান্নামকোডু | দিব্য ৰেজী |[[ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী)|চিপিআই(এম)]] |- | ২২ | নেল্লীমুটিলপাদি | শ্ৰীলেক্ষ্মী বিনু |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | কংগ্ৰেছ]] |- | ২৩ | অয়্যাপানপাৰা | বীনা বাবু |স্বাধীন |- | ২৪ | টাউন ৱাৰ্ড | ৰনি পানামথুণ্ডিল |[[ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী)|চিপিআই(এম)]] |- | ২৫ |[[মুন্নালম|মুন্নালম]] | অনিতাদেৱী এ | স্বাধীন |- | ২৬ |[[মুন্নালম|প্ৰিয়দৰ্শিনী]] | সোভা থমাছ | স্বাধীন |- | ২৭ | হলিক্ৰছ | কে মহেশ কুমাৰ | [[বাওঁ গণতান্ত্ৰিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|এল ডি এফ]] |- | ২৮ | পুঠিয়াকাভিলচিৰা | জয়কৃষ্ণন এছ |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | কংগ্ৰেছ]] |} <ref>{{Cite web|url=http://www.adoormunicipality.in/council|title=കൌണ്‍സില്‍ {{!}} Adoor Municipality|website=www.adoormunicipality.in|access-date=2020-04-20|archive-date=26 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140826224553/http://www.adoormunicipality.in/council|url-status=dead|archivedate=2014-08-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140826224553/http://www.adoormunicipality.in/council|deadurl=yes}}</ref> ====আদূৰ ৰাজহ সংমণ্ডলাধীন মহকুমা==== আদূৰ মহকুমা দুখন পৌৰসভাৰ নগৰৰে গঠিত: আদূৰ আৰু পাণ্ডলাম। পাঠানমথিত্তা জিলাৰ একমাত্ৰ দুটা ৰাজহ বিভাগৰ ভিতৰত আদূৰ অন্যতম। আদূৰ ৰাজহ বিভাগত কোজেনচেৰী (পাথানামথিটা), [[কনি, কেৰালা|কন্নি]], আৰু আদূৰ মহকুমা অন্তৰ্ভুক্ত।{{clarify|reason=What are these things?|date=March 2019}} ৰাজহ বিভাগটো পূৰ্বতে কোলাম জিলাত আছিল। দক্ষিণ কেৰালাৰ ত্ৰিবেন্দ্ৰম আৰু কোচি নামৰ দুখন প্ৰধান চহৰৰ মাজত আদূৰ অৱস্থিত।<ref>{{cite web|title=Routes & Locations|website=keralatourism.com|url=http://www.keralatourism.org/routes-locations/adoor--i-/id/62|access-date=30 Apr 2018|archivedate=16 March 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180316023050/https://www.keralatourism.org/routes-locations/adoor--i-/id/62|deadurl=yes}}</ref> {| class="wikitable" style="font-size:95%; " ! ক্ৰঃ নং ||থালুক মুখ্য কাৰ্যালয় ||ৰাজহ বিভাগ |- |১ ||আদূৰ ||আদূৰ |- |২ ||[[কোজেনচেৰী]] ||আদূৰ |- |৩ ||[[কনি, কেৰালা|কন্নি]] ||আদূৰ |} === আদূৰ মহকুমা === ====আদূৰ থালুকৰ পৌৰসভা আৰু ব্লক পঞ্চায়ত==== আদূৰ চহৰত মুখ্য কাৰ্যালয় থকা আদূৰ মহকুমা দুখন পৌৰসভা আৰু দুখন ব্লক পঞ্চায়তেৰে গঠিত। পাণ্ডলাম ব্লক পঞ্চায়তত আদূৰ মহকুমাৰপৰা দুখন পঞ্চায়ত (থুমপামন, পাণ্ডালম থেকেকাৰা) অন্তৰ্ভুক্ত, বাকী কেইখন কোজেনচেৰী মহকুমাৰ অধীনত। {| class="wikitable" |- style="font-weight:bold; background-color:#9698ed; " ! ক্ৰঃ নং ! স্থানীয় সংস্থাৰ নাম ! পৌৰসভা/ব্লক পঞ্চায়ত ! মহকুমা ! ৰাজহ বিভাগ |- | ১ | আদূৰ |পৌৰসভা | আদূৰ | আদূৰ |- | ২ | পাণ্ডালম |পৌৰসভা | আদূৰ | আদূৰ |- |৩ |পৰক্কোড়ে |ব্লক পঞ্চায়ত |আদূৰ |আদূৰ |- |৪ |পাণ্ডালম |ব্লক পঞ্চায়ত |আদূৰ |আদূৰ |} ====আদূৰ মহকুমাৰ পঞ্চায়ত==== {| class="wikitable" style="font-size:95%; " ! ক্ৰঃ নং ||পঞ্চায়ত ||ৰাজহ বিভাগ ||থালুক ! গাঁও |- |১ ||[[কোডুমন]] ||আদূৰ ||আদূৰ |কোডুমন, আংগাডিকল |- |২ ||[[এজহামকুলাম]] ||আদূৰ||[[পাণ্ডালম|আদূৰ]] |এজহামকুলাম, এনাথু |- |৩ ||[[পল্লীক্কাল, আদূৰ|পল্লিকল]]||আদূৰ|| আদোৰ |পল্লিকাল, পেৰিংগাডু |- |৪ ||[[কদম্পনদ]] ||আদূৰ |আদূৰ |কদম্পনাদ |- |৫ ||[[এনাদিমংগলম]]||আদূৰ |আদূৰ |এনাদিমংগলম |- |৬ ||[[পাণ্ডালম থেকেকাৰ]]||আদূৰ |আদূৰ |পাণ্ডালম থেকেকাৰা |- |৭ ||[[থুমপামন]]||আদূৰ |আদূৰ |থুমপামন |- |৮ ||[[এৰাথু]]||আদূৰ |আদূৰ |এৰাথু |} <ref>{{Cite web|title=Subdivisions Taluks and Villages {{!}} Pathanamthitta District, Government of Kerala {{!}} India|url=https://pathanamthitta.nic.in/subdivisions-taluks-and-villages/|language=en-US|access-date=2020-05-22}}</ref> == জনগাঁথনি == {{Historical populations|align = left |১৯৫১| 13745 |১৯৯১| 26639 |২০০১| 28952 |২০১১| 29171 }} ২০১১ চনৰ ভাৰতীয় লোকপিয়লৰ আনুষ্ঠানিক তথ্য অনুসৰি, কেৰালাৰ পত্তনমথিট্টা জিলাত অৱস্থিত আদূৰ পৌৰসভা অঞ্চলটোৰ জনসংখ্যা আৰু জনগাঁথনিগত বৈশিষ্ট্যসমূহে অঞ্চলটোৰ সামাজিক আৰু শৈক্ষিক অগ্ৰগতিৰ এক সুন্দৰ ছবি দাঙি ধৰে। ২০১১ চনৰ তথ্য মতে আদূৰৰ সৰ্বমোট জনসংখ্যা আছিল ২৯,১৭১ গৰাকী, য’ত প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত জনবসতিৰ ঘনত্ব আছিল প্ৰায় ১,৪০১ গৰাকী ব্যক্তি (প্ৰতি বৰ্গ মাইলত প্ৰায় ৩,৬৩০ গৰাকী)। এই জনঘনত্বই স্পষ্টকৈ দেখুৱায় যে আদূৰ এখন সুসংগঠিত, অতি ঘনবসতিপূৰ্ণ তথা ক্ৰমান্বয়ে বিকাশমুখী এক সমৃদ্ধ পৌৰ এলেকা। লিংগভিত্তিক জনসংখ্যাৰ বিস্তাৰলৈ লক্ষ্য কৰিলে দেখা যায় যে মোট জনসংখ্যাৰ ভিতৰত পুৰুষৰ হাৰ আছিল ৪৭.১% আৰু মহিলাৰ হাৰ আছিল যথেষ্ট অধিক, অৰ্থাৎ ৫২.৯%। মহিলাৰ এনে উৰ্ধমুখী শতকৰা হাৰে কেৰালা ৰাজ্যখনৰ অনুকূল লিংগ অনুপাত আৰু সমাজত নাৰীৰ স্থান তথা উচ্চ জীৱন-ধাৰণৰ মানক সুন্দৰভাৱে প্ৰতিফলিত কৰে। সমগ্ৰ জনসংখ্যাৰ ভিতৰত ৬ বছৰৰ তলৰ শিশুৰ জনসংখ্যাৰ হাৰ আছিল ৮.২৭%, যিয়ে চহৰখনৰ সুস্থিৰ জনগাঁথনি আৰু উন্নত শিশু যত্ন তথা স্বাস্থ্য ব্যৱস্থাৰ ইংগিত দিয়ে। সামাজিক গঠন আৰু পিছপৰা সম্প্ৰদায়ৰ জনসংখ্যাৰ ক্ষেত্ৰত লক্ষ্য কৰিলে দেখা যায় যে আদূৰত অনুসূচিত জাতি সম্প্ৰদায়ৰ জনসংখ্যা আছিল মোঠ জনসংখ্যাৰ ১২.৪১% আৰু অনুসূচিত জনজাতি লোকসকলৰ সৰ্বমোঠ পৰিমাণ আছিল মাত্ৰ ০.১৩%। শিক্ষা আৰু সাক্ষৰতাৰ দিশৰপৰা আদূৰ পৌৰসভা অত্যন্ত উন্নত তথা অগ্ৰগামী অঞ্চল হিচাপে পৰিগণিত। ২০১১ চনৰ পৰিসংখ্যা অনুসৰি আদূৰৰ মোঠ সাক্ষৰতাৰ হাৰ আছিল ৯৬.৩১%, যিটো ৰাজ্যিক আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় দুয়োটা স্তৰৰ গড়তকৈ যথেষ্ট বেছি। পুৰুষ আৰু মহিলাৰ পৃথক সাক্ষৰতাৰ হাৰলৈ লক্ষ্য কৰিলে দেখা যায় যে পুৰুষৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ আছিল ৯৭.৪৯% আৰু মহিলাৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ আছিল ৯৫.২৭%। কেৰালা ৰাজ্যৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৯৪% আৰু সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষৰ গড় ৰাষ্ট্ৰীয় সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৭৪.০৪% ৰ তুলনাত আদূৰৰ ৯৬.৩১% সাক্ষৰতাৰ হাৰ সঁচাকৈয়ে এক ব্যতিক্ৰমী আৰু চমকপ্ৰদ সাফল্য। এনে প্ৰশংসনীয় লিংগ অনুপাত, নিয়ন্ত্ৰিত জনসংখ্যা আৰু উৎকৃষ্ট সাক্ষৰতাৰ হাৰে আদুৰক কেৰালা ৰাজ্যৰ ভিতৰতে এখন অন্যতম শৈক্ষিক, সাংস্কৃতিক আৰু সামাজিকভাৱে সুদৃঢ় আৰু সচেতন পৌৰ চহৰ হিচাপে স্বকীয় মৰ্যাদা প্ৰদান কৰিছে। ===ধৰ্ম=== {{Pie chart |thumb = right |caption = '''আদূৰৰ ধৰ্ম''' (২০১১) |label1 = [[কেৰালাৰ হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু ধৰ্ম]] |value1 = 53.97 |color1 = darkorange |label2 = [[কেৰেলাৰ খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]] |value2 = 36.55 |color2 = Blue |label3 = [[কেৰেন গিলান]]লাৰ ইছলাম|ইছলাম]] |value3 = 9.33 |color3 = Green |label4 = কোনোৱেই নাই |value4 = 0.1 |color4 = black |label5 = অন্যান্য |value5 = 0.04 |color5 = grey }}২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি হিন্দু সংখ্যাগৰিষ্ঠ আৰু ৫৪% জনসংখ্যাই এই ধৰ্ম পালন কৰে। খ্ৰীষ্টানসকলে এক উল্লেখযোগ্য সংখ্যালঘু গঠন কৰে, জনসংখ্যাৰ ৩৭%। জনসংখ্যাৰ ৯% মুছলমান। == চিকিৎসালয় আৰু দন্ত চিকিৎসালয় == [[চিত্ৰ:Adoor GH.jpg|thumb|জেনেৰেল হস্পিতাল, আদূৰ]] * চৰকাৰী জেনেৰেল চিকিৎসালয়, আদূৰ * জেনেৰেল হস্পিতাল, আদূৰ * লাইফলাইন ছুপাৰস্পেচিয়েলিটি হাস্পতাল আৰু প্ৰজনন ক্লিনিক, আদূৰ * মাউণ্ট জিয়ন মেডিকেল কলেজ হাস্পতাল, আদূৰ * হলিক্ৰছ হাস্পতাল, আদূৰ * মাৰিয়া হাস্পতাল, আদূৰ * মাউণ্ট চিনাই মেডিকেল চেণ্টাৰ, পৰন্থাল * চৰকাৰী পশু চিকিৎসালয়, আদূৰ * মোজেছ ডেন্টাল ক্লিনিক, আদূৰ * কিগি গ্ৰেচ ডেন্টাল চেণ্টাৰ,আদূৰ আদূৰত ৪০ কিলোমিটাৰ ব্যাসাৰ্ধ বা এঘণ্টাৰ যাত্ৰাৰ ওচৰত কমেও চাৰিখন চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আছে। বিখ্যাত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়সমূহৰ ভিতৰত আছে কন্নী চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় (২৮ কিলোমিটাৰ), পুষ্পাগিৰি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় (৩১ কিলোমিটাৰ), বিশ্বাসী চাৰ্চ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় চিকিৎসালয় (৩৭ কিলোমিটাৰ) আৰু মুথুটু চিকিৎসা কেন্দ্ৰ পাঠানমথিটা (১৮ কিলোমিটাৰ)। == উল্লেখযোগ্য স্থানসমূহ == [[চিত্ৰ:Parthasarathy Temple, Adoor.jpg|thumb|পাৰ্থসাৰথি মন্দিৰ, আদূৰ]] [[চিত্ৰ:Trichendamangalam Mahadevar Temple.jpg|left|thumb|262x262px|ত্ৰিচেন্দমংগলম মহাদেৱ মন্দিৰ]] আদূৰত মান্নাদী মন্দিৰকে ধৰি বহুতো পূজাস্থলী আছে।{{Citation needed|date=June 2019}} * শ্ৰী নাৰায়ণপুৰম মহাবিষ্ণু মন্দিৰ * মছজিদ আল মছজিদ, কেন্দ্ৰীয় - আদূৰ * গান্ধী চক্ৰ, আদূৰ * চেন্ট লুইচ চেন্ট থমাছ অৰ্থডক্স কেথেড্ৰেল, কানামকোড * চেন্ট লুইচ চেন্ট মেৰী অৰ্থডক্স চাৰ্চ | পবিত্ৰ মাৰ্থামেৰী তীৰ্থযাত্ৰী কেন্দ্ৰ, কাৰুৱত্ত - আদূৰ[[চিত্ৰ:Sreenarayanapuram Temple, Manakala.jpg|thumb]] == পৰিবহন == === পথ === আদূৰৰ নেল্লিমুত্তিলপাদি বাইপাছৰ শেষ মূৰ।আদূৰ এনে এটা প্ৰধান জংচন, যিয়ে ইয়াক এৰ্নাকুলাম, তিৰুৱনন্তপুৰম, কায়ামকুলম, পুনালুৰ, পত্তনমথিট্টা আৰু কোল্লামৰ সৈতে সংযোজিত কৰে। আদুৰত পৰিবহণৰ একমাত্ৰ মাধ্যম হৈছে পথ পৰিবহণ। আদূৰত দুটা বাছ আস্থান আছে। KSRTC বাছ আস্থানত দিনটোৰ ২৪ ঘণ্টাই বাছ সেৱা উপলব্ধ, য’ত দৈনিক আন্তঃৰাজ্যিক, আন্তঃজিলা আৰু চহৰৰ সংযোগৰ ব্যৱস্থা আছে। বাইপাছৰ ওচৰত থকা পৌৰসভাৰ বাছ আস্থানটোৰ পৰা সকলো ব্যক্তিগত বাছ চলাচল কৰে। [[চিত্ৰ:PSX 20200204 210430.jpg|thumb]] KSRTC-য়ে চুবুৰীয়া ৰাজ্য কৰ্ণাটক আৰু তামিলনাডুলৈও সেৱা আগবঢ়ায়। ইয়াত উপলব্ধ মুখ্য সেৱাসমূহৰ ভিতৰত আছে ছুপাৰ ডিলাক্স, ছুপাৰফাষ্ট আৰু ফাষ্ট পেছেঞ্জাৰ বাছ— যিবোৰ মাংগালোৰ, মণিপাল, মাৰ্তাণ্ডম, থালাক্কুলাম, চুলতান বাথেৰী, পেৰিক্কালুৰ, কান্নুৰ, উদয়গিৰি, কজিকোট, থ্ৰিচুৰ, এৰ্নাকুলাম আৰু তিৰুৱনন্তপুৰমলৈ চলাচল কৰে। অন্যান্য ডিপোৰ পৰা বেংগালুৰু, চুলিয়া, বাথেৰী, থেনকাছী, পৰৱৰ্তী সময়ত পঝানী আদি স্থানলৈও বাছ সেৱা উপলব্ধ। কৰ্ণাটক, তামিলনাডু আদিকে ধৰি বেংগালুৰু, চেন্নাই আৰু অন্যান্য গন্তব্যস্থানলৈ আদুৰৰ পৰা 'কোল্লাদা', 'কেৰালা লাইনছ' আৰু 'ৰুকমা'ৰ দৰে ব্যক্তিগত বাছ সেৱাৰ দৈনিক বাছ চলে। দক্ষিণ কেৰালাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হোৱাৰ বাবে আদূৰত যাতায়াত আৰু সামগ্ৰী পৰিবহণৰ বাবে সুন্দৰ ঘাইপথ আৰু আধুনিক পথ আছে। আদূৰৰ মাজেৰে এম.চি. ৰোড (SH1) পাৰ হৈ তিৰুৱনন্তপুৰমলৈ গৈছে আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ১৮৩এ (NH 183A) আদূৰৰ মাজেৰে পাৰ হৈ পত্তনমথিট্টা আৰু অন্যান্য প্ৰধান স্থানসমূহক সংযোগ কৰিছে। ট্ৰাভাঙ্কোৰ ৰাজবংশৰ শাসনকালত নিৰ্মাণ কৰা কাজাকুট্টমৰ পৰা আদূৰলৈ এম.চি. ৰোডক অলপতে সুৰক্ষিত পথৰ মৰ্যাদালৈ উন্নীত কৰা হয়। কেৰালাত নিৰ্মাণ কৰা এইটোৱেই প্ৰথম সুৰক্ষিত পথ প্ৰকল্প। আদূৰ বাইপাছ আদূৰৰ নেল্লিমুত্তিলপাদিৰ পৰা আৰম্ভ হৈ মুন্নালমৰ মাজেৰে গৈ আদূৰৰ কাৰুৱাট্টাত শেষ হয়। কায়ামকুলম-পুনালুৰ (SH8) পথটোও আদূৰৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে, যাৰ বাবে আদূৰ কায়ামকুলম আৰু পুনালুৰৰ ঠিক কেন্দ্ৰবিন্দুত পৰিণত হৈছে। কে.পি. ৰোডে আদূৰক চাৰুম্মুদ, পথানাপুৰমৰ দৰে বিভিন্ন স্থানৰ সৈতে সংযোগ কৰে। যান-জঁট পৰিহাৰ কৰিবলৈ মানুহে তিৰুৱনন্তপুৰমলৈ যাতায়াতৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৬৬ ব্যৱহাৰ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে বেছিভাগে আদুৰৰ এম.চি.-ৰোড ব্যৱহাৰ কৰে। ইয়াৰ বাবেই এম.চি.-ৰোড তিৰুৱনন্তপুৰমলৈ যোৱাৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় পথ হৈ পৰিছে। কোল্লামৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ১৮৩ আদুৰৰ মাজেৰে পাৰ হৈ তামিলনাডুৰ থেনীত শেষ হয়। আদূৰৰ ভিতৰত ৰিং ৰোড নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা চলি আছে। বৰ্তমান ১১০ কোটি টকাৰ আনাযাদী-কুডাল পথ আৰু ৪২ কোটি টকাৰ এঝামকুলম-কাইপাট্টোৰ-কোন্নি পথৰ সংস্কাৰ আৰু সম্প্ৰসাৰণৰ কাম প্ৰক্ৰিয়াধীন হৈ আছে। === বিমানবন্দৰ === [[চিত্ৰ:St.Thomas Malankara Syrian Orthodox Cathedral, Kadampanad, Adoor, Established - AD 325.jpg|thumb]] নিকটতম বিমানবন্দৰ তিৰুৱনন্তপুৰম-তিৰুবনন্তপুৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ যিটো ৯০ কিলোমিটাৰ (৫৬ মাইল) দূৰত। === ৰেলৱে === নিকটতম ৰেলৱে ষ্টেচনসমূহ হ'ল ২৫ কিলোমিটাৰ (১৬ মাইল) দূৰৈৰ কায়ামকুলাম জংচন ৰেলৱে ষ্টেচন, চেংগানুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন, কোট্টাৰাকাৰা ৰেলৱে ষ্টেচন (২১.৫ কিলোমিটাৰ)। আদুৰৰ বাবে এটা ৰেল ষ্টেচনৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল যদিও এই পৰিকল্পনা মাভেলিক্কাৰলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। আদুৰলৈ এটা ডাঙৰ জংচন ৰেলৱে ষ্টেচন অনাৰ কথা চিন্তা কৰা হৈছে। প্ৰস্তাৱিত ৰে'লৱে ষ্টেচনত ৰে'লৱে ফ্লাইঅভাৰ আৰু প্ৰায় আঠটা ট্ৰেক থাকিব আৰু ইয়াৰে আদূৰ হৈ কয়ামকুলাম-পুনালুৰ, আদূৰ হৈ চেংগানুৰ-তিৰুৱনন্তপুৰম লাইন থাকিব।<ref>Malayalam Manorama Issue-918 date:21-09-2016</ref> == শিক্ষা == # [[:en:College_of_Engineering,_Adoor|অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, আদুৰ]] # [[:en:Kendriya_Vidyalaya,_Adoor|কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয় আদূৰ]] == উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি == * [[:en:Adoor_Bhasi|আদূৰ ভাছি]], অভিনেতা * [[:en:Adoor_Bhavani|আদূৰ ভৱনী]], অভিনেত্ৰী * [[আদুৰ গোপালকৃষ্ণন|আদূৰ গোপালকৃষ্ণন]], পৰিচালক * বিশ্বৰ দ্ৰুততম কাৰ্টুনকাৰ [[:en:S._Jithesh|ড° জিতেশজী]] * [[গোবিন্দনকুট্টী]], অভিনেতা-এংকৰ * [[গৌৰী জি কিষাণ]], অভিনেত্ৰী * আদূৰ পংকজাম, অভিনেত্ৰী * আদূৰ প্ৰকাশ প্ৰাক্তন কন্নী বিধায়ক , কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী, উপস্থিত আটংগাল সাংসদ * ই ভি কৃষ্ণ পিল্লাই, সাহিত্যিক == তথ্যসূত্ৰ == <references /> == বাহ্যিক সংযোগ == * http://www.adoormunicipality.in/{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200319110746/http://www.adoormunicipality.in/ |date=19 March 2020 }} {{commons category-inline}} gf9hb2vy7p1r0fx338d9ytks9wr8g43 0 138450 626358 625464 2026-08-12T02:54:07Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626358 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Koodevide | image = | caption = | director = পি পদ্মৰাজন<ref name="cinemaofmalayalam" /><ref>{{cite web|url=http://cinemalayalam.net/articles/|title=The History of Malayalam Cinema|date=18 November 2006|access-date=2009-01-16|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090107042122/http://www.cinemalayalam.net/articles|archive-date=7 January 2009|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.keral.com/articles/New_thoughts_on_Films.htm|title=New Thoughts on Films :Koodevide? (1983)|access-date=2009-01-16}}{{dead link|date=December 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | story = বাসন্তী | producer = ৰাজন জোছেফ | screenplay = পি. পদ্মৰাজন | narrator = | starring = {{ubl|মমুট্টি|সুহাশিনী মনিৰত্নম|ৰশিন ৰহমান}} | music = জনছন | cinematography = শ্বাজী এ কৰুণ | editing = মধু কাইনাকাৰি | distributor = প্ৰকাশ মোভিটোন | released = {{Film date|1983|10|21|df=y}}<ref>{{cite web|url=http://www.prd.kerala.gov.in/1983.htm|title=List of Malayalam films released during the year 1983|publisher=PRD, Govt of Kerala|access-date=2009-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20090602043414/http://www.prd.kerala.gov.in/1983.htm|archive-date=2 June 2009|url-status=dead|df=dmy-all|archivedate=2009-06-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090602043414/http://www.prd.kerala.gov.in/1983.htm|deadurl=yes}}</ref> | runtime = ১৫০ মিনিট | country = ভাৰত | language = [[মালায়লম]] | budget = | gross = }} '''''কুডেভিডে?''''' ({{lang-en|Koodevide}}) হৈছে ১৯৮৩ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত, মালায়ালম ভাষাৰ এখন ড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ৷ পি. পদ্মৰাজনে ছবিখনৰ কাহিনী লিখাৰ লগতে পৰিচালনাও কৰে৷<ref>{{cite web|url=http://malayalasangeetham.info/mmdb/208.html|title=Koodevide (1983)|access-date=2009-01-16|archivedate=2011-10-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111004220847/http://malayalasangeetham.info/mmdb/208.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://ftvdb.bfi.org.uk/sift/title/257536|archive-url=https://web.archive.org/web/20121010211607/http://ftvdb.bfi.org.uk/sift/title/257536|url-status=dead|archive-date=2012-10-10|title=Film & TV Database > KOODEVIDE?|access-date=2009-01-16|archivedate=2012-10-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121010211607/http://ftvdb.bfi.org.uk/sift/title/257536|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite book|last1=Ashish Rajadhyaksha|last2=Paul Willemen|title=Encyclopaedia of Indian Cinema |publisher=British Film Institute:Produced in association with the National Film Archive of India|year=1994|pages=134, 156, 206|isbn= 978-0-85170-455-5|url=https://books.google.com/books?id=jOtkAAAAMAAJ&q=Koodevide}}</ref><ref>{{cite book|title=Cinema in India|publisher=National Film Development Corporation of India|year=1987|pages=23}}</ref><ref>{{cite book|last=Roy Armes|title=Third World Film Making and the West |publisher=University of California Press|year=1987|pages=122|isbn=978-0-520-05690-9}}</ref> মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে মম্মুট্টী, সুহাসিনী আৰু ৰহমানে। এই চলচ্চিত্ৰখন তামিল সাহিত্যিক বাসন্তীৰ উপন্যাস ''মুঙ্গিল পুক্কল''ৰ আধাৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। এই ছবিখনৰ জৰিয়তেই ৰহমানে চলচ্চিত্ৰ জগতত অভিনেতা হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। আনহাতে, সুহাসিনীয়েও এই ছবিৰ যোগেদি মালায়ালম চলচ্চিত্ৰত প্ৰথমবাৰৰ বাবে অভিনয় কৰে। <ref>{{Cite news |last=Swaminathan |first=G. |date=2020-07-02 |title=Print to celluloid: From 'Kalvanin Kadhali' and 'Mullum Malaram' to 'Ponniyin Selvan' |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/print-to-celluloid-from-kalvanin-kadhali-and-mullum-malaram-to-ponniyin-selvan/article31971471.ece |access-date=2023-02-08 |issn=0971-751X}}</ref>''কুডেভিডে?'' মুক্তিৰ পিছত উল্লেখযোগ্য বাণিজ্যিক সফলতা লাভ কৰে <ref name="indiainfo">{{cite web|url=http://movies.indiainfo.com/southern-spice/coming/rahman_0730.html|title=Rahman is back|date=30 July 2004|publisher=movies.indiainfo.com|access-date=2009-01-16|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090227102312/http://movies.indiainfo.com/southern-spice/coming/rahman_0730.html|archive-date=27 February 2009|df=dmy-all|archivedate=27 February 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090227102312/http://movies.indiainfo.com/southern-spice/coming/rahman_0730.html|deadurl=yes}}</ref><ref name="IndiaGlitz ">{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/26809.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070219060115/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/26809.html|url-status=dead|archive-date=19 February 2007|title=Rahman staging a comeback|date=13 November 2006|work=IndiaGlitz |access-date=2009-01-16}}</ref> আৰু ছবিখন পি. পদ্মৰাজনৰ পৰিচালক জীৱনৰ প্ৰথমখন বাণিজ্যিকভাৱে সফল চলচ্চিত্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2005/jan/13ss.htm|title=Rahman back in Malayalam|date=12 January 2005|work=Rediff.com|access-date=2009-01-16}}</ref> ==কাহিনী== এলিছ ঊটিস্থিত এখন আবাসিক বিদ্যালয়ত শিক্ষয়িত্ৰী হিচাপে কৰ্মৰত। সেই বিদ্যালয়তে সাংসদ জেভিয়াৰ পুথূৰণৰ উচ্ছৃংখল আৰু অবাধ্য পুত্ৰ ৰবি পুথূৰণে এলিছৰ শ্ৰেণীত নামভৰ্তি কৰে। এলিছে নিজৰ যত্ন, দিশ-নিৰ্দেশনা আৰু শিক্ষাৰ জৰিয়তে ৰবিক এজন শৃংখলাবদ্ধ আৰু মেধাৱী ছাত্ৰ হিচাপে গঢ়ি তোলে। <ref>{{cite book|last1=Bibekananda Ray|last2=Naveen Joshi|title=Conscience of the Race: India's Offbeat Cinema|publisher=India Ministry of Information and Broadcasting. Publications Division|year=2005|pages=113|isbn=978-81-230-1298-8}}</ref> কিন্তু এলিছ আৰু ৰবিৰ মাজৰ এই ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্কক লৈ এলিছৰ প্ৰেমিক কেপ্টেইন থমাছে তীব্ৰ ঈৰ্ষা অনুভৱ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ঈৰ্ষাৰ বশৱৰ্তী হৈ তেওঁ ভুলবশতঃ ৰবিক হত্যা কৰে আৰু পিছত নিজেই আৰক্ষীৰ ওচৰত আত্মসমৰ্পণ কৰে। এই ঘটনাই এলিছৰ জীৱন সম্পূৰ্ণৰূপে বিপৰ্যস্ত কৰি তোলে আৰু তেওঁ মানসিকভাৱে গভীৰ হতাশাৰ সন্মুখীন হয়।<ref>{{cite web|url=https://us.imdb.com/title/tt0248946/plotsummary|title=Plot summary for Koodevide?|publisher=IMDB|access-date=2009-01-16}}{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==বঁটা== ''কুডেভিডে''-এ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটাত তিনিটা আৰু কেৰালা চলচ্চিত্ৰ সমালোচক সন্থা বঁটাত ৮টা বঁটা লাভ কৰে৷ সেই বৰ্ষৰ ভাৰতীয় পেনোৰামালৈও ছবিখন নিৰ্বাচিত হয়৷<ref name="cinemaofmalayalam">{{cite web|url=http://www.cinemaofmalayalam.net/padmarajan.html |title=Padmarajan |website=cinemaofmalayalam.net |access-date=2009-01-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090116053042/http://www.cinemaofmalayalam.net/padmarajan.html |archive-date=16 January 2009 }}</ref> ;কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা<ref>{{cite web|url=http://www.prd.kerala.gov.in/stateawards2.htm|title=STATE FILM AWARDS 1969 - 2007 : 1983|publisher=Public Relations Department (PRD), Government of Kerala|access-date=2009-01-16|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303234213/http://www.prd.kerala.gov.in/stateawards2.htm|archive-date=3 March 2016|df=dmy-all}}</ref> জনপ্ৰিয় আবেদন আৰু নান্দনিক মূল্যবোধসম্পন্ন শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ</br> দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — ৰহমান</br> দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী — সুকুমাৰী ;কেৰালা চলচ্চিত্ৰ সমালোচক সন্থা বঁটা<ref>[https://www.keralafilmcritics.com/2020/10/film-critics-awards-complete-list-from.html "കേരള ഫിലിം ക്രിട്ടിക്‌സ് അവാര്‍ഡ് 1977 - 2012"]. Kerala Film Critics Association. Retrieved 25 January 2023.</ref> শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ</br> শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক — পি. পদ্মৰাজন</br> শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী — সুহাসিনী</br> শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য — পি. পদ্মৰাজন</br> শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰগ্ৰহণ — শাজি এন. কৰুণ</br> শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক — জনছন</br> শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ — অ' এন. ভি. কুৰূপ</br> শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী (মহিলা) — এছ. জানকী == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{IMDb title|248946}} [[শ্ৰেণী:মালায়ালাম ছবি]] l9ir73kwgnij33ncv16wxmi9rztybh4 0 138528 626270 625503 2026-08-11T16:09:31Z AjayDas 12623 পৃষ্ঠা [[তিৰুমান্ধমকুন্নু পূৰাম]]ৰ পৰা [[তিৰুমান্ধামকুন্নু পূৰম]]লৈ AjayDasয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে 625503 wikitext text/x-wiki {{Short description|Indian temple festival}} {{Infobox holiday |image = Thirumandhamkunnu Pooram.jpg |holiday_name =তিৰুমান্ধমকুন্নু পূৰাম |caption=তিৰুমান্ধমকুন্নু পূৰাম |official_name = তিৰুমান্ধমকুন্নু |observedby = মালয়ালী হিন্দুসকলে |date = মালয়ালম পঞ্জিকাৰ মীনম মাহৰ মৃগশীৰা নক্ষত্ৰ(২৫ মাৰ্চ, ২০২৬ - ৪ এপ্ৰিল, ২০২৬)<ref>{{Cite news |url=https://malayalam.nativeplanet.com/travel-guide/thirumandhamkunnu-temple-pooram-2024-from-march-17-details-inside-009339.html |title=Thirumandhamkunnu Temple Pooram 2024 From March 17 |date= 2023-12-11}}</ref> |observances = ''অট্টামথুল্লাল''<br/>''ইলাঞ্জিতৰা মেলাম''<br/>'' আতচবাজী'' |type = হিন্দু |longtype = হিন্দুসকলৰ মন্দিৰৰ উৎসৱ/মালাপ্পুৰম চহৰত ৰাজহুৱা বন্ধৰ দিন |significance = হিন্দূৰ মন্দিৰ উৎসৱ |date2015 ='''২৬ মাৰ্চ''' |date2016 ='''১৬ মাৰ্চ''' |date2017 ='''২ এপ্ৰিল'''<ref>{{cite web |url=http://www.edwardtoursindia.com/Festivel.aspx |title=Festival Calendar |access-date=6 October 2016 |archive-date=7 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161007040716/http://www.edwardtoursindia.com/Festivel.aspx |url-status=dead |archivedate=7 October 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161007040716/http://www.edwardtoursindia.com/Festivel.aspx |deadurl=yes }}</ref> }} '''তিৰুমান্ধামকুন্নু পূৰম ({{lang-en|Thirumandhamkunnu Pooram}}) ''' হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ মধ্য মালাবাৰৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ মন্দিৰ উৎসৱ। [[কেৰালা]]ৰ তিনিটা গুৰুত্বপূৰ্ণ ভগৱতী মন্দিৰৰ অন্যতম বুলি কোৱা হয়। আন দুটা হৈছে কোডুংগাল্লুৰ আৰু পানায়ানাৰকাভু। মন্দিৰত দৈনিক অনুষ্ঠিত পূজাত হাজাৰ হাজাৰ ভক্তৰ সমাগম হয়। বিখ্যাত মাঙ্গল্য পূজাতো হাজাৰ হাজাৰ যুৱতীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰে আৰু সুন্দৰ বৈবাহিক জীৱনৰ কামনা কৰে।<ref>{{Cite web |url=http://www.keralareligious.com/thirumandhamkunnu-pooram |title=Thirumandhamkunnu Pooram |access-date=24 January 2017 |archive-date=9 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170409213357/http://www.keralareligious.com/thirumandhamkunnu-pooram |url-status=dead |archivedate=9 April 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170409213357/http://www.keralareligious.com/thirumandhamkunnu-pooram |deadurl=yes }}</ref> ২০২৬ চনৰ পূৰম উৎসৱ ২৫ মাৰ্চৰপৰা আৰম্ভ হৈ ৪ এপ্ৰিলত সমাপ্ত হয় আৰু ইয়াত বৃহৎসংখ্যক লোকৰ অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |url=https://malayalam.nativeplanet.com/travel-guide/thirumandhamkunnu-temple-pooram-2024-from-march-17-details-inside-009339.html |title=Thirumandhamkunnu Temple Pooram 2024 From March 17 |date= 2023-12-11}}</ref> এই উৎসৱ মীনম মাহত (মাৰ্চ–এপ্ৰিল) মকয়িৰম নক্ষত্ৰৰপৰা আৰম্ভ হৈ ১১ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হয়। <ref>{{Cite web |url=https://kerala.gov.in/malappuram |title="Malappuram - Kerala Government" |access-date=24 January 2017 |archive-date=14 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200814233953/https://kerala.gov.in/malappuram |url-status=dead |archivedate=14 August 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200814233953/https://kerala.gov.in/malappuram |deadurl=yes }}</ref> কালিকট বিশ্ববিদ্যালয়ত সংৰক্ষিত তালপাতৰ নথি-পত্ৰত পোৱা তথ্য অনুসৰি, এই পূৰম উৎসৱৰ ইতিহাস ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ দশকসমূহলৈকে পিছুৱাই যায়। <ref>{{Cite web |url=http://thirumandhamkunnutemple.com/thirumandhamkunnu_festival_%20pooram.php |title=FESTIVALS}}</ref> ৰাজ্যখনৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰপৰা মানুহে পূজা-অৰ্চনা আৰু আশীৰ্বাদ লাভৰ উদ্দেশ্যে অংগাডিপুৰমলৈ আহিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref>{{Cite news |url=https://article.wn.com/view/2010/03/24/Thirumandhamkunnu_Pooram_begins/ |title=Thirumandhamkunnu Pooram begins |date= 2010-03-24}}</ref> ভগৱতীৰ মূৰ্তিটো শ্ৰদ্ধাৰে সজ্জিত হাতীৰ পিঠিত উঠাই গৰ্ভগৃহৰপৰা উলিয়াই অনা হয় আৰু ‘আৰাট্টু’ নামৰ পৱিত্ৰ স্নানৰ বাবে লৈ যোৱা হয়। এই শোভাযাত্ৰাত হাতী, নাগস্বৰম আৰু চেণ্ডামেলমৰ বাদ্যসংগীত থাকে। ‘আৰাট্টু’ ১০ দিন ধৰি চলি থাকে। দেৱীৰ এক মুহূৰ্ত চাবলৈ হাজাৰ হাজাৰ লোক পথৰ দুয়োকাষে শাৰী পাতি থিয় হয়। এই শোভাযাত্ৰাৰ জৰিয়তে ‘পূৰাপ্পুৰাপ্পাডু’ অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়।<ref>{{Cite news |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/Thirumandhamkunnu-Pooram-begins/article16006300.ece |title=Thirumandhamkunnu Pooram begins |date=24 March 2010|newspaper=The Hindu|access-date=13 July 2019}}</ref> এই উৎসৱৰ প্ৰধান অনুষ্ঠান হৈছে আৰাট্টু। দহ দিন ধৰি প্ৰতিদিনে পুৱা এবাৰ আৰু সন্ধিয়া এবাৰকৈ মুঠ ২০ বাৰ আৰাট্টু অনুষ্ঠিত হয় আৰু একাদশ দিনৰ সন্ধিয়া অন্তিম আৰাট্টু অনুষ্ঠিত হয়। দশম দিনৰ (৩ এপ্ৰিল) সন্ধিয়া পল্লিভেট্টা অনুষ্ঠিত হয়। পূৰমৰদিনা মাজনিশা পূৰম প্ৰাংগনত এক পৰম্পৰাগত সাক্ষাৎ অনুষ্ঠিত হয়। তাত প্ৰাক্তন ভাল্লুভানাডু ৰাজ্যৰ ৰজা ভাল্লুভাক্কোনাথিৰি আৰু পালকীত উঠি পূৰম প্ৰাংগনলৈ অহা পানা সম্প্ৰদায়ৰ মুৰব্বী মালায়ানকুট্টিৰ মাজত আনুষ্ঠানিক সাক্ষাৎ হয়। এই অনুষ্ঠানক ‘পানান্তে বাৰাভু’ বুলি কোৱা হয়। অতীতত জনজাতীয় মুৰব্বীগৰাকীয়ে ৰজাক আগবঢ়োৱা সহায় আৰু ধৰ্মীয় সম্প্ৰীতিৰ স্মৃতিচিহ্ন হিচাপে এই অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। দ্বাদশ দিনা পুৱাৰপৰা সন্ধিয়ালৈ চাভিট্টুকালি নামৰ লোকনৃত্য বা লোকশিল্প পৰিৱেশন কৰা হয়। উৎসৱৰ বিভিন্ন দিনত ওট্টমথুল্লাল, পাধকম, চাকিয়াৰ কুথু, নাঙ্গিয়াৰ কুথু, থায়াম্বাকা, মেলম আদি পৰিৱেশন কৰাৰ লগতে বিভিন্ন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়। উৎসৱৰ দিনকেইটাত মন্দিৰ চৌহদত পূথান নামৰ লোকশিল্পো পৰিৱেশন কৰা হয়।<ref>{{Cite magazine |date=2016-04-12 |title=Pooram at Thirumandhamkunnu Bhagavathy Kshethram |url=http://welcomekerala.in/events/12-22-apr-2016-pooram-thirumandhamkunnu-bhagavathy-kshethram-angadippuram-malappuram-dt |magazine=Welcome Kerala}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *[http://www.malappuram.net/html/touristattractions1.htm Malappuram] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ উৎসৱ]] 6nm3viw8jqjuf0jm2h64jqkg44e3n2z 626535 626270 2026-08-12T11:14:40Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626535 wikitext text/x-wiki {{Short description|Indian temple festival}} {{Infobox holiday |image = Thirumandhamkunnu Pooram.jpg |holiday_name =তিৰুমান্ধমকুন্নু পূৰাম |caption=তিৰুমান্ধমকুন্নু পূৰাম |official_name = তিৰুমান্ধমকুন্নু |observedby = মালয়ালী হিন্দুসকলে |date = মালয়ালম পঞ্জিকাৰ মীনম মাহৰ মৃগশীৰা নক্ষত্ৰ(২৫ মাৰ্চ, ২০২৬ - ৪ এপ্ৰিল, ২০২৬)<ref>{{Cite news |url=https://malayalam.nativeplanet.com/travel-guide/thirumandhamkunnu-temple-pooram-2024-from-march-17-details-inside-009339.html |title=Thirumandhamkunnu Temple Pooram 2024 From March 17 |date= 2023-12-11}}</ref> |observances = ''অট্টামথুল্লাল''<br/>''ইলাঞ্জিতৰা মেলাম''<br/>'' আতচবাজী'' |type = হিন্দু |longtype = হিন্দুসকলৰ মন্দিৰৰ উৎসৱ/মালাপ্পুৰম চহৰত ৰাজহুৱা বন্ধৰ দিন |significance = হিন্দূৰ মন্দিৰ উৎসৱ |date2015 ='''২৬ মাৰ্চ''' |date2016 ='''১৬ মাৰ্চ''' |date2017 ='''২ এপ্ৰিল'''<ref>{{cite web |url=http://www.edwardtoursindia.com/Festivel.aspx |title=Festival Calendar |access-date=6 October 2016 |archive-date=7 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161007040716/http://www.edwardtoursindia.com/Festivel.aspx |url-status=dead |archivedate=7 October 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161007040716/http://www.edwardtoursindia.com/Festivel.aspx |deadurl=yes }}</ref> }} '''তিৰুমান্ধামকুন্নু পূৰম ({{lang-en|Thirumandhamkunnu Pooram}}) ''' হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ মধ্য মালাবাৰৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ মন্দিৰ উৎসৱ। [[কেৰালা]]ৰ তিনিটা গুৰুত্বপূৰ্ণ ভগৱতী মন্দিৰৰ অন্যতম বুলি কোৱা হয়। আন দুটা হৈছে কোডুংগাল্লুৰ আৰু পানায়ানাৰকাভু। মন্দিৰত দৈনিক অনুষ্ঠিত পূজাত হাজাৰ হাজাৰ ভক্তৰ সমাগম হয়। বিখ্যাত মাঙ্গল্য পূজাতো হাজাৰ হাজাৰ যুৱতীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰে আৰু সুন্দৰ বৈবাহিক জীৱনৰ কামনা কৰে।<ref>{{Cite web |url=http://www.keralareligious.com/thirumandhamkunnu-pooram |title=Thirumandhamkunnu Pooram |access-date=24 January 2017 |archive-date=9 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170409213357/http://www.keralareligious.com/thirumandhamkunnu-pooram |url-status=dead |archivedate=9 April 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170409213357/http://www.keralareligious.com/thirumandhamkunnu-pooram |deadurl=yes }}</ref> ২০২৬ চনৰ পূৰম উৎসৱ ২৫ মাৰ্চৰপৰা আৰম্ভ হৈ ৪ এপ্ৰিলত সমাপ্ত হয় আৰু ইয়াত বৃহৎসংখ্যক লোকৰ অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |url=https://malayalam.nativeplanet.com/travel-guide/thirumandhamkunnu-temple-pooram-2024-from-march-17-details-inside-009339.html |title=Thirumandhamkunnu Temple Pooram 2024 From March 17 |date= 2023-12-11}}</ref> এই উৎসৱ মীনম মাহত (মাৰ্চ–এপ্ৰিল) মকয়িৰম নক্ষত্ৰৰপৰা আৰম্ভ হৈ ১১ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হয়। <ref>{{Cite web |url=https://kerala.gov.in/malappuram |title="Malappuram - Kerala Government" |access-date=24 January 2017 |archive-date=14 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200814233953/https://kerala.gov.in/malappuram |url-status=dead |archivedate=14 August 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200814233953/https://kerala.gov.in/malappuram |deadurl=yes }}</ref> কালিকট বিশ্ববিদ্যালয়ত সংৰক্ষিত তালপাতৰ নথি-পত্ৰত পোৱা তথ্য অনুসৰি, এই পূৰম উৎসৱৰ ইতিহাস ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ দশকসমূহলৈকে পিছুৱাই যায়। <ref>{{Cite web |url=http://thirumandhamkunnutemple.com/thirumandhamkunnu_festival_%20pooram.php |title=FESTIVALS |access-date=2026-08-08 |archivedate=2026-03-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260316150344/https://www.thirumandhamkunnutemple.com/thirumandhamkunnu_festival_%20pooram.php |deadurl=yes }}</ref> ৰাজ্যখনৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰপৰা মানুহে পূজা-অৰ্চনা আৰু আশীৰ্বাদ লাভৰ উদ্দেশ্যে অংগাডিপুৰমলৈ আহিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref>{{Cite news |url=https://article.wn.com/view/2010/03/24/Thirumandhamkunnu_Pooram_begins/ |title=Thirumandhamkunnu Pooram begins |date= 2010-03-24}}</ref> ভগৱতীৰ মূৰ্তিটো শ্ৰদ্ধাৰে সজ্জিত হাতীৰ পিঠিত উঠাই গৰ্ভগৃহৰপৰা উলিয়াই অনা হয় আৰু ‘আৰাট্টু’ নামৰ পৱিত্ৰ স্নানৰ বাবে লৈ যোৱা হয়। এই শোভাযাত্ৰাত হাতী, নাগস্বৰম আৰু চেণ্ডামেলমৰ বাদ্যসংগীত থাকে। ‘আৰাট্টু’ ১০ দিন ধৰি চলি থাকে। দেৱীৰ এক মুহূৰ্ত চাবলৈ হাজাৰ হাজাৰ লোক পথৰ দুয়োকাষে শাৰী পাতি থিয় হয়। এই শোভাযাত্ৰাৰ জৰিয়তে ‘পূৰাপ্পুৰাপ্পাডু’ অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়।<ref>{{Cite news |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/Thirumandhamkunnu-Pooram-begins/article16006300.ece |title=Thirumandhamkunnu Pooram begins |date=24 March 2010|newspaper=The Hindu|access-date=13 July 2019}}</ref> এই উৎসৱৰ প্ৰধান অনুষ্ঠান হৈছে আৰাট্টু। দহ দিন ধৰি প্ৰতিদিনে পুৱা এবাৰ আৰু সন্ধিয়া এবাৰকৈ মুঠ ২০ বাৰ আৰাট্টু অনুষ্ঠিত হয় আৰু একাদশ দিনৰ সন্ধিয়া অন্তিম আৰাট্টু অনুষ্ঠিত হয়। দশম দিনৰ (৩ এপ্ৰিল) সন্ধিয়া পল্লিভেট্টা অনুষ্ঠিত হয়। পূৰমৰদিনা মাজনিশা পূৰম প্ৰাংগনত এক পৰম্পৰাগত সাক্ষাৎ অনুষ্ঠিত হয়। তাত প্ৰাক্তন ভাল্লুভানাডু ৰাজ্যৰ ৰজা ভাল্লুভাক্কোনাথিৰি আৰু পালকীত উঠি পূৰম প্ৰাংগনলৈ অহা পানা সম্প্ৰদায়ৰ মুৰব্বী মালায়ানকুট্টিৰ মাজত আনুষ্ঠানিক সাক্ষাৎ হয়। এই অনুষ্ঠানক ‘পানান্তে বাৰাভু’ বুলি কোৱা হয়। অতীতত জনজাতীয় মুৰব্বীগৰাকীয়ে ৰজাক আগবঢ়োৱা সহায় আৰু ধৰ্মীয় সম্প্ৰীতিৰ স্মৃতিচিহ্ন হিচাপে এই অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। দ্বাদশ দিনা পুৱাৰপৰা সন্ধিয়ালৈ চাভিট্টুকালি নামৰ লোকনৃত্য বা লোকশিল্প পৰিৱেশন কৰা হয়। উৎসৱৰ বিভিন্ন দিনত ওট্টমথুল্লাল, পাধকম, চাকিয়াৰ কুথু, নাঙ্গিয়াৰ কুথু, থায়াম্বাকা, মেলম আদি পৰিৱেশন কৰাৰ লগতে বিভিন্ন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়। উৎসৱৰ দিনকেইটাত মন্দিৰ চৌহদত পূথান নামৰ লোকশিল্পো পৰিৱেশন কৰা হয়।<ref>{{Cite magazine |date=2016-04-12 |title=Pooram at Thirumandhamkunnu Bhagavathy Kshethram |url=http://welcomekerala.in/events/12-22-apr-2016-pooram-thirumandhamkunnu-bhagavathy-kshethram-angadippuram-malappuram-dt |magazine=Welcome Kerala}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *[http://www.malappuram.net/html/touristattractions1.htm Malappuram] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ উৎসৱ]] 5j25izljb75gdsb2ubfl8uxac26h132 0 138530 626393 625670 2026-08-12T04:54:13Z Kandarpajit Kallol 6257 626393 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = মাখন | image = Buttermilk-(right)-and-Milk-(left).jpg | caption = গাখীৰ (বাওঁফালে) আৰু কিণ্বিত ঘোলেৰে (fermented buttermilk) কৰা তুলনা (সোঁফালে), যিটো অধিক ডাঠ আৰু গ্লাচটোত স্পষ্ট অবশিষ্ট চিন ৰাখি যায়। | alternate_name = | country = | national_cuisine = | creator = | course = পানীয়। | served = শীতলীকৃত | main_ingredient = [[ক্ৰিম]] | variations = | calories = ৬২ | serving_size = ১০০ গ্ৰাম (মিলিলিটাৰ) | other = }} '''মাখন''' ([[ইংৰাজী]]: Buttermilk) হৈছে [[গাখীৰ]]ত লেক্টিক এছিড বেক্টেৰিয়া যোগ কৰি প্ৰস্তুত কৰা এবিধ কিণ্বিত দুগ্ধজাত পানীয়। পৰম্পৰাগতভাৱে, কিণ্ব কৰা ক্ৰীমৰ (লাৱণি) পৰা মাখন মন্থন কৰাৰ পাছত ৰৈ যোৱা প্ৰায় চৰ্বিমুক্ত গাখীৰৰ পৰা মাখন তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। মন্থন প্ৰক্ৰিয়াৰ পূৰ্বে আৰু চলি থকা সময়ত প্ৰাকৃতিক বেক্টেৰিয়াৰ দ্বাৰা ইয়াৰ কিণ্বন ঘটোৱা হৈছিল, যিয়ে মাখনখিনিক এক পাতল টেঙা সোৱাদ দিছিল আৰু বেয়া হৈ যোৱাৰ পৰা ৰক্ষা কৰিছিল। অৱশ্যে, উদ্যোগিক দেশসমূহত ৰেফ্ৰিজাৰেটৰৰ সুলভতাৰ বাবে, আজিকালি সেইবোৰ অঞ্চলত মাখন সাধাৰণতে কিণ্ব নকৰা বা "মিঠা" ক্ৰীমৰ পৰাহে প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref>The Food Programme, "Butter is Back", [[BBC Radio 4]] [https://www.bbc.co.uk/programmes/m002hbk7] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250822011351/https://www.bbc.co.uk/programmes/m002hbk7|date=2025-08-22}}</ref>গতিকে, বৰ্তমান সময়ৰ বেছিভাগ মাখনেই সতেজ, পাষ্টৰাইজড গাখীৰত বেক্টেৰিয়া যোগ কৰি বিশেষভাৱে প্ৰস্তুত কৰা হয় আৰু ই বিভিন্ন পৰিমাণৰ চৰ্বিযুক্ত ৰূপত উপলব্ধ।<ref name="ny1">{{cite news|title=Got Buttermilk?|url=https://www.nytimes.com/2009/04/26/magazine/26food-t-000.html|first=Christine|last=Muhlke|newspaper=New York Times|date=April 22, 2009|archive-date=May 16, 2021|access-date=February 24, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516011426/https://www.nytimes.com/2009/04/26/magazine/26food-t-000.html|url-status=live}}</ref> মাখন পানীয় হিচাপে খোৱাৰ উপৰিও ৰন্ধন কাৰ্যতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। উষ্ণ জলবায়ু থকা অঞ্চলবোৰত গাখীৰ ৰেফ্ৰিজাৰেটৰ নোহোৱাকৈ ৰাখিলে সোনকালে নষ্ট হয়, কিন্তু কিণ্বন প্ৰক্ৰিয়াই অধিক নষ্ট হোৱাত প্ৰতিৰোধ কৰাৰ বাবে এনে অঞ্চলত মাখন খোৱাৰ প্ৰচলন অতি প্ৰসংগপূৰ্ণ। ছ'ডা ব্ৰেড তৈয়াৰ কৰোঁতে, কিণ্বিত মাখনত থকা এছিডে বেকিং ছ'ডাৰ (ছ'ডিয়াম বাইকাৰ্বনেট) সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই-অক্সাইড সৃষ্টি কৰে। মাংস (বিশেষকৈ মুৰ্গী আৰু গাহৰিৰ মাংস) মচলাৰে কোমল কৰি ৰাখিবলৈ মাখন ব্যৱহাৰ কৰা হয়। == পৰম্পৰাগত মাখন == ৰেফ্ৰিজাৰেচন (শীতলীকৰণ) আৰু হ'ম'জিনাইজেচনৰ (সমৰূপীকৰণ) প্ৰচলনৰ আগতেই মাখনৰ উৎপত্তি হৈছিল; যেতিয়া সতেজ কেঁচা গাখীৰ কিছু সময় থৈ দিয়া হৈছিল যাতে ক্ৰীমখিনি উপৰিভাগত পৃথক হৈ উঠে। এই পৃথকীকৰণৰ সময়ছোৱাত, গাখীৰত প্ৰাকৃতিকভাৱে থকা লেক্টিক এছিড-উৎপাদনকাৰী বেক্টেৰিয়াই ইয়াৰ কিণ্বন ঘটায়, যিয়ে মাখন মন্থন প্ৰক্ৰিয়া সহজ কৰি তোলে; কাৰণ কম পি.এইচ. (pH) যুক্ত ক্ৰীমৰ পৰা চৰ্বিবোৰ সতেজ ক্ৰীমৰ তুলনাত সহজে গোট মাৰে। যিহেতু এই এছিডিক পৰিৱেশে ক্ষতিকাৰক অণুজীৱ বৃদ্ধি পোৱাত বাধা দিয়ে, সেয়ে ইয়াৰ সংৰক্ষণৰ সময়ো বৃদ্ধি পায়।<ref>{{cite web|last=Douma (Ed.)|first=Michael|title=Ripening to Ferment Milk Sugars to Lactic Acid|publisher=Webexhibits|date=June 14, 2007|url=http://www.webexhibits.org/butter/culturing.html|access-date=2008-12-31|archive-date=2019-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20190512232817/http://www.webexhibits.org/butter/culturing.html|url-status=live}}</ref> অৱশ্যে এই পৰম্পৰাগত পদ্ধতিটো কিণ্বন আৰু মন্থন প্ৰক্ৰিয়াৰ সময়ত, বিশেষকৈ চাফ-চিকুণতাৰ অভাৱ হ'লে আৰু ঠাণ্ডাত নাৰাখিলে সহজে নষ্ট হোৱাৰ সম্ভাৱনা থাকে। ৰেফ্ৰিজাৰেটৰৰ ব্যৱহাৰ আৰু অতি-পৰিষ্কাৰ দুগ্ধশালাত সতেজ গাখীৰৰ ব্যৱহাৰে এই সমস্যাবোৰ বহুলাংশে নাইকিয়া কৰিলে। দক্ষিণ এছিয়া, মধ্য প্ৰাচ্য আৰু ইউৰোপৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ বহুতো পৰিয়ালত পৰম্পৰাগত মাখন এতিয়াও প্ৰচলিত, কিন্তু অন্যান্য পশ্চিমীয়া দেশবোৰত ই বিৰল। আৰৱ সংস্কৃতিত, মাখন সাধাৰণতে অন্যান্য দুগ্ধজাত সামগ্ৰীৰ সৈতে অতি ঠাণ্ডা অৱস্থাত বিক্ৰী কৰা হয় আৰু ৰমজান মাহত ইফতাৰ আৰু চেহৰীৰ সময়ত প্ৰায়ে সেৱন কৰা হয়; আনহাতে ভাৰতীয় উপমহাদেশত ইয়াক পোৰা মাকৈৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হ'ব পাৰে।<ref name="Fankhause">{{cite web|last=Fankhause|first=David B.|title=Making Buttermilk|publisher=[[University of Cincinnati]] Clermont College|date=June 14, 2007|url=http://biology.clc.uc.edu/Fankhauser/Cheese/BUTTERMILK.HTM|access-date=August 21, 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070828061724/http://biology.clc.uc.edu/Fankhauser/Cheese/BUTTERMILK.HTM|archive-date=August 28, 2007}}</ref> == কৃটিমভাৱে কিণ্বিত মাখন == বাণিজ্যিকভাৱে উপলব্ধ 'কালচাৰ্ড মাখন' দৈৰ দৰেই প্ৰস্তুত কৰা হয়, য'ত পাষ্টৰাইজড আৰু হ'ম'জিনাইজড কৰা সতেজ গাখীৰত লেক্টোককাচ লেক্টিছ, লেক্টোবেচিলাছ বুলগাৰিকাছ, বা ষ্ট্ৰেপ্ট'ককাচ লেক্টিছ-ৰ বেক্টেৰিয়া প্ৰয়োগ কৰা হয়। এই বেক্টেৰিয়াবোৰে লেক্টিক এছিড উৎপন্ন কৰি গাখীৰখিনি টেঙা আৰু ডাঠ কৰি তোলে। ইয়াৰ উপৰিও, পৰম্পৰাগত মাখনৰ প্ৰাকৃতিক বেক্টেৰিয়াৰ ক্ৰিয়াক অনুকৰণ কৰি মাখনৰ দৰে গুণাগুণ বৃদ্ধি কৰিবলৈ লিউক’নষ্টক চাইট্ৰ’ভ’ৰাম যোগ কৰা হয়।<ref name="Fankhause2">{{cite web|last=Fankhause|first=David B.|title=Making Buttermilk|publisher=[[University of Cincinnati]] Clermont College|date=June 14, 2007|url=http://biology.clc.uc.edu/Fankhauser/Cheese/BUTTERMILK.HTM|access-date=August 21, 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070828061724/http://biology.clc.uc.edu/Fankhauser/Cheese/BUTTERMILK.HTM|archive-date=August 28, 2007}}</ref><ref name="sff">{{cite web|vauthors=Burggraaf W|title=Buttermilk|url=https://www.safefoodfactory.com/en/knowledge/38-buttermilk/|publisher=Safe Food Factory|access-date=25 August 2025|date=3 January 2017|archive-date=26 September 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250926013901/https://www.safefoodfactory.com/en/knowledge/38-buttermilk/|url-status=live}}</ref> লেক্টিক এছিড হৈছে গাখীৰৰ মুখ্য শৰ্কৰা 'লেক্ট'জ'ক বেক্টেৰিয়াই কিণ্বন কৰাৰ ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থ। বেক্টেৰিয়াই লেক্টিক এছিড প্ৰস্তুত কৰাৰ লগে লগে গাখীৰৰ পি.এইচ. (pH) হ্ৰাস পায় আৰু গাখীৰৰ প্ৰধান প্ৰ'টিন 'কেছিন' অধঃক্ষেপিত হয়; যাৰ ফলত গাখীৰখিনি গোট মাৰে বা ডাঠ হৈ পৰে। এই কাৰণে কালচাৰ্ড মাখন সাধাৰণ গাখীৰতকৈ অধিক ডাঠ হয়।<ref>{{cite web|title=Buttermilk|website=BBC Good Food|url=https://www.bbcgoodfood.com/glossary/buttermilk-glossary|access-date=16 March 2024|quote=This commercial product can be thought of as a gentler, thinner yogurt, with any buttery flavour likely added.|archive-date=16 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240316150404/https://www.bbcgoodfood.com/glossary/buttermilk-glossary|url-status=live}}</ref>যদিও পৰম্পৰাগত আৰু কালচাৰ্ড—উভয় ধৰণৰ মাখনতে লেক্টিক এছিড থাকে, কিন্তু পৰম্পৰাগত মাখন কালচাৰ্ড মাখনতকৈ পাতল।<ref name="Fankhause" /> === আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ === আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত ১৯২০-ৰ দশকত প্ৰথমবাৰৰ বাবে বাণিজ্যিকভাৱে কালচাৰ্ড মাখনৰ প্ৰচলন ঘটিছিল। প্ৰথম অৱস্থাত ই প্ৰব্ৰজনকাৰী সকলৰ মাজত জনপ্ৰিয় আছিল। ১৯৬০ চনত ইয়াৰ বাৰ্ষিক বিক্ৰী সৰ্বোচ্চ ৫১,৭০,০০,০০০ কিলোগ্ৰাম (১.১৪×১০⁹ পাউণ্ড) পাইছিলগৈ। তাৰ পাছৰ পৰা মাখনৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পাবলৈ ধৰে আৰু ২০১২ চনত বাৰ্ষিক বিক্ৰী সেই পৰিমাণৰ আধাৰো কম হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.slate.com/articles/life/food/2012/05/history_of_buttermilk_what_s_the_difference_between_cultured_buttermilk_and_traditional_buttermilk_.html|title=All Churned Around: How buttermilk lost its butter.|last=Anderson|first=L.V.|date=2012|website=Slate|access-date=March 3, 2017}}</ref>অৱশ্যে, ঘনীভূত মাখন আৰু শুকান মাখন খাদ্য উদ্যোগত এতিয়াও বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ হয়।<ref>{{cite journal|last=Hunziker|first=O F|author-link=Otto Frederick Hunziker|title=Utilization of Buttermilk in the form of Condensed and Dried Buttermilk|journal=Journal of Dairy Science|volume=6|issue=1|pages=1–12|publisher=American Dairy Science Association|date=January 1, 1923|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0022030223940579|access-date=2010-10-26|doi=10.3168/jds.S0022-0302(23)94057-9|doi-access=free|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230211075855/https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0022030223940579|archive-date=2023-02-11}}</ref>তৰল মাখন মূলতঃ বাণিজ্যিকভাৱে বেক কৰা সামগ্ৰী আৰু পনীৰ প্ৰস্তুত কৰাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite journal|url=https://www.journalofdairyscience.org/article/S0022-0302(06)72115-4/pdf|format=PDF|title=Compositional and Functional Properties of Buttermilk: A Comparison Between Sweet, Sour, and Whey Buttermilk|first1=I.|last1=Sodini|first2=P.|last2=Morin|first3=A.|last3=Olabi|first4=R.|last4=Jiménez-Flores|journal=Journal of Dairy Science|date=February 2006|volume=89|issue=2|pages=525–536|publisher=American Dairy Science Association|access-date=March 16, 2019|doi=10.3168/jds.s0022-0302(06)72115-4|pmid=16428621|doi-access=free|archive-date=April 11, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230411223722/https://www.journalofdairyscience.org/article/S0022-0302(06)72115-4/pdf|url-status=live}}</ref>মাখনৰ কঠিন অংশ আইচক্ৰীম প্ৰস্তুত কৰাত,<ref>{{cite news|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m3802/is_v431/ai_11910994|title=Dry buttermilk and nonfat dry milk price relationship|access-date=2008-06-28|date=August 1991|publisher=U.S. Dept. of Agriculture – Economic Research Service|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20081204111903/http://findarticles.com/p/articles/mi_m3802/is_v431/ai_11910994|archive-date=2008-12-04|archivedate=2008-12-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081204111903/http://findarticles.com/p/articles/mi_m3802/is_v431/ai_11910994|deadurl=yes}}</ref>লগতে 'বাটাৰমিল্ক পেনকেক' বনোৱাৰ বাবে পেনকেক মিশ্ৰণত যোগ কৰা হয়। গৃহিণীসকলে গুড়ি মাখন ব্যৱহাৰ কৰি বেক কৰা খাদ্য অধিক ফুলি উঠাত সহায় কৰিব পাৰে, চাটনি বা মেৰিনেডসমূহ পাতল নকৰাকৈ টেঙা সোৱাদ যোগ কৰিব পাৰে, আৰু ফল-মূল বা শাক-পাচলিৰ ওপৰত টপিং হিচাপেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে।<ref>{{Cite news|title=Buttermilk Powder Is a Superhero Ingredient of Summer|url=https://www.thekitchn.com/buttermilk-powder-uses-23048264|archive-url=https://web.archive.org/web/20250211013358/https://www.thekitchn.com/buttermilk-powder-uses-23048264|archive-date=2025-02-11|access-date=2025-06-29|work=Kitchn|language=en}}</ref>ইয়াৰ আন এক সুকীয়া ব্যৱহাৰ হৈছে কফিৰ ক্ৰীমাৰ হিচাপে, যিয়ে এক অনন্য টেঙা সোৱাদ প্ৰদান কৰে যিটো বহুতে উপভোগ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://coffeexplore.com/can-buttermilk-be-used-in-coffee/|title=Buttermilk In Coffee: Here's What Really Happens|first=Nick|last=Cho|date=August 7, 2025}}</ref> == পুষ্টি == {{nutritional value | name=গোটা মাখনৰ গাখীৰ | water=88 g | kcal=62 | protein=3.2 g | fat=3.3 g | carbs=4.9 g | sugars=4.9 g | calcium_mg=115 | iron_mg=0.03 | magnesium_mg=10 | phosphorus_mg=85 | potassium_mg=135 | sodium_mg=105 | zinc_mg=0.38 | manganese_mg=0.004 | vitC_mg=0 | thiamin_mg=0.047 | riboflavin_mg=0.172 | niacin_mg=0.09 | pantothenic_mg=0.38 | vitB6_mg=0.036 | folate_ug=5 | vitB12_ug=0.46 | note=[https://fdc.nal.usda.gov/food-details/172225/nutrients Link to Full Report from USDA Database] }} পৰম্পৰাগত মাখনত চৰ্বিৰ মাত্ৰা মাত্ৰ অলপহে থাকে – ০.৫ শতাংশতকৈও কম। গোটা গাখীৰেৰে তৈয়াৰী আধুনিক বাণিজ্যিকভাৱে উৎপাদিত মাখনত ৮৮% পানী, ৩% প্ৰটিন, ৩% চৰ্বি, আৰু ৫% কাৰ্বহাইড্ৰেট থাকে (তালিকা চাওক)। ১০০ গ্ৰাম (৩.৫ অ’জ) (১০০ মিলিলিটাৰ) ৰেফাৰেন্স পৰিমাণত গোটা মাখনে ৬২ কেলৰি খাদ্য শক্তি প্ৰদান কৰে, আৰু ই ভিটামিন বি১২ (১৯% ডিভি) আৰু ৰাইব’ফ্লেভিন (১৩% ডিভি, টেবুল)ৰ মধ্যমীয়া উৎস। {| class="wikitable" style="text-align:center;" !পুষ্টিৰ পৰিমান প্ৰতি ১০০ মিলি. !সম্পূৰ্ণ চৰ্বিযুক্ত মাখন<ref name="fdc-whole">{{cite web |title=Whole buttermilk |url=https://fdc.nal.usda.gov/food-details/172225/nutrients |publisher=FoodData Central, US Department of Agriculture |access-date=25 August 2025 |date=1 April 2019 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251223170124/https://fdc.nal.usda.gov/food-details/172225/nutrients |archive-date=2025-12-23 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> !কম চৰ্বিযুক্ত মাখন<ref name="fdc-low">{{cite web |title=Low-fat buttermilk |url=https://fdc.nal.usda.gov/food-details/2259792/nutrients |publisher=FoodData Central, US Department of Agriculture |access-date=25 August 2025 |date=28 April 2022 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251224194953/https://fdc.nal.usda.gov/food-details/2259792/nutrients |archive-date=2025-12-24 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> !চৰ্বিমুক্ত গাখীৰ<ref name="fdc-skim">{{cite web |title=Skim milk |url=https://fdc.nal.usda.gov/food-details/173432/nutrients |publisher=FoodData Central, US Department of Agriculture |access-date=25 August 2025 |date=1 April 2019 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260613141533/https://fdc.nal.usda.gov/food-details/173432/nutrients |archive-date=2026-06-13 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> !সম্পূৰ্ণ চৰ্বিযুক্ত গাখীৰ<ref name="fdc-milk">{{cite web |title=Whole milk |url=https://fdc.nal.usda.gov/food-details/746782/nutrients |publisher=FoodData Central, US Department of Agriculture |access-date=25 August 2025 |date=16 December 2019 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260603205501/https://fdc.nal.usda.gov/food-details/746782/nutrients |archive-date=2026-06-03 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |খাদ্য শক্তি |৬২ কেলৰি |৪৩ কেলৰি |৩৫ কেলৰি |৬১ কেলৰি |- |% মুঠ চৰ্বি |৩.৩ |১.১ |০.২ |৩.২ |- |% প্ৰটিন |৩.২ |৩.৫ |৩.৪ |৩.৩ |- |% চেনি |৪.৯ |৪.৮ |৪.৯ |৪.৬ |- |} == অম্লীকৃত মাখন == অম্লীকৃত মাখন বা এচিডুলেটেড মাখন হৈছে প্ৰাকৃতিক বা বাণিজ্যিক মাখনৰ অনুপস্থিতিত ঘৰুৱাভাৱে অতি সহজে প্ৰস্তুত কৰিব পৰা এবিধ কাৰ্যকৰী বিকল্প, যি মূলতঃ সতেজ গাখীৰৰ সৈতে খাদ্য-উপযোগী এছিডৰ মিশ্ৰণৰ দ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। সাধাৰণতে প্ৰায় ২০০ ৰ পৰা ২৫০ মিলিলিটাৰ গাখীৰত ১৫ মিলিলিটাৰ (প্ৰায় এচামুচ) পৰিষ্কাৰ বগা ভিনেগাৰ বা নেমুৰ ৰস মিহলাই প্ৰায় ১০ মিনিট সময় থৈ দিলে এছিডৰ ক্ৰিয়াৰ ফলত গাখীৰৰ পি.এইচ (pH) হ্ৰাস পায় আৰু গাখীৰখিনি লাহে লাহে ফাটি বা গোট মাৰি ডাঠ হৈ পৰে। যদিও যিকোনো পৰিমাণৰ চৰ্বিযুক্ত গাখীৰেৰে এই মাখন প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি, কিন্তু কেক, ছ'ডা ব্ৰেড বা অন্যান্য বেকিং সামগ্ৰীত সঠিক কোমলতা, সুন্দৰ টেক্সচাৰ আৰু সোৱাদ পাবলৈ সাধাৰণতে সম্পূৰ্ণ চৰ্বিযুক্ত গাখীৰ ব্যৱহাৰ কৰাটোকে অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া হয়; কাৰণ ইয়াৰ এছিডে বেকিং ছ'ডাৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই-অক্সাইড সৃষ্টি কৰে, যিয়ে বেক কৰা খাদ্যবোৰ ফুলি উঠাত সহায় কৰে।<ref>{{cite book|title=Collins English Dictionary|publisher=Harper Collins|year=1991|isbn=0-00-433286-5|language=en|page=12}}</ref><ref name="FDCh1P131">{{cite web|url=http://edocket.access.gpo.gov/cfr_2010/aprqtr/pdf/21cfr131.3.pdf|title=Title 21 – Food and Drugs: Chapter I, Part 131 Milk and Cream|access-date=2010-10-26|date=April 1, 2007|publisher=Electronic Code of Federal Regulations (e-CFR)}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Commons category}} gf0z72f0m6ig6wdg62u8k04buljg7on 626394 626393 2026-08-12T04:54:43Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:খাদ্য]] using [[WP:HC|HotCat]] 626394 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = মাখন | image = Buttermilk-(right)-and-Milk-(left).jpg | caption = গাখীৰ (বাওঁফালে) আৰু কিণ্বিত ঘোলেৰে (fermented buttermilk) কৰা তুলনা (সোঁফালে), যিটো অধিক ডাঠ আৰু গ্লাচটোত স্পষ্ট অবশিষ্ট চিন ৰাখি যায়। | alternate_name = | country = | national_cuisine = | creator = | course = পানীয়। | served = শীতলীকৃত | main_ingredient = [[ক্ৰিম]] | variations = | calories = ৬২ | serving_size = ১০০ গ্ৰাম (মিলিলিটাৰ) | other = }} '''মাখন''' ([[ইংৰাজী]]: Buttermilk) হৈছে [[গাখীৰ]]ত লেক্টিক এছিড বেক্টেৰিয়া যোগ কৰি প্ৰস্তুত কৰা এবিধ কিণ্বিত দুগ্ধজাত পানীয়। পৰম্পৰাগতভাৱে, কিণ্ব কৰা ক্ৰীমৰ (লাৱণি) পৰা মাখন মন্থন কৰাৰ পাছত ৰৈ যোৱা প্ৰায় চৰ্বিমুক্ত গাখীৰৰ পৰা মাখন তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। মন্থন প্ৰক্ৰিয়াৰ পূৰ্বে আৰু চলি থকা সময়ত প্ৰাকৃতিক বেক্টেৰিয়াৰ দ্বাৰা ইয়াৰ কিণ্বন ঘটোৱা হৈছিল, যিয়ে মাখনখিনিক এক পাতল টেঙা সোৱাদ দিছিল আৰু বেয়া হৈ যোৱাৰ পৰা ৰক্ষা কৰিছিল। অৱশ্যে, উদ্যোগিক দেশসমূহত ৰেফ্ৰিজাৰেটৰৰ সুলভতাৰ বাবে, আজিকালি সেইবোৰ অঞ্চলত মাখন সাধাৰণতে কিণ্ব নকৰা বা "মিঠা" ক্ৰীমৰ পৰাহে প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref>The Food Programme, "Butter is Back", [[BBC Radio 4]] [https://www.bbc.co.uk/programmes/m002hbk7] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250822011351/https://www.bbc.co.uk/programmes/m002hbk7|date=2025-08-22}}</ref>গতিকে, বৰ্তমান সময়ৰ বেছিভাগ মাখনেই সতেজ, পাষ্টৰাইজড গাখীৰত বেক্টেৰিয়া যোগ কৰি বিশেষভাৱে প্ৰস্তুত কৰা হয় আৰু ই বিভিন্ন পৰিমাণৰ চৰ্বিযুক্ত ৰূপত উপলব্ধ।<ref name="ny1">{{cite news|title=Got Buttermilk?|url=https://www.nytimes.com/2009/04/26/magazine/26food-t-000.html|first=Christine|last=Muhlke|newspaper=New York Times|date=April 22, 2009|archive-date=May 16, 2021|access-date=February 24, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516011426/https://www.nytimes.com/2009/04/26/magazine/26food-t-000.html|url-status=live}}</ref> মাখন পানীয় হিচাপে খোৱাৰ উপৰিও ৰন্ধন কাৰ্যতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। উষ্ণ জলবায়ু থকা অঞ্চলবোৰত গাখীৰ ৰেফ্ৰিজাৰেটৰ নোহোৱাকৈ ৰাখিলে সোনকালে নষ্ট হয়, কিন্তু কিণ্বন প্ৰক্ৰিয়াই অধিক নষ্ট হোৱাত প্ৰতিৰোধ কৰাৰ বাবে এনে অঞ্চলত মাখন খোৱাৰ প্ৰচলন অতি প্ৰসংগপূৰ্ণ। ছ'ডা ব্ৰেড তৈয়াৰ কৰোঁতে, কিণ্বিত মাখনত থকা এছিডে বেকিং ছ'ডাৰ (ছ'ডিয়াম বাইকাৰ্বনেট) সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই-অক্সাইড সৃষ্টি কৰে। মাংস (বিশেষকৈ মুৰ্গী আৰু গাহৰিৰ মাংস) মচলাৰে কোমল কৰি ৰাখিবলৈ মাখন ব্যৱহাৰ কৰা হয়। == পৰম্পৰাগত মাখন == ৰেফ্ৰিজাৰেচন (শীতলীকৰণ) আৰু হ'ম'জিনাইজেচনৰ (সমৰূপীকৰণ) প্ৰচলনৰ আগতেই মাখনৰ উৎপত্তি হৈছিল; যেতিয়া সতেজ কেঁচা গাখীৰ কিছু সময় থৈ দিয়া হৈছিল যাতে ক্ৰীমখিনি উপৰিভাগত পৃথক হৈ উঠে। এই পৃথকীকৰণৰ সময়ছোৱাত, গাখীৰত প্ৰাকৃতিকভাৱে থকা লেক্টিক এছিড-উৎপাদনকাৰী বেক্টেৰিয়াই ইয়াৰ কিণ্বন ঘটায়, যিয়ে মাখন মন্থন প্ৰক্ৰিয়া সহজ কৰি তোলে; কাৰণ কম পি.এইচ. (pH) যুক্ত ক্ৰীমৰ পৰা চৰ্বিবোৰ সতেজ ক্ৰীমৰ তুলনাত সহজে গোট মাৰে। যিহেতু এই এছিডিক পৰিৱেশে ক্ষতিকাৰক অণুজীৱ বৃদ্ধি পোৱাত বাধা দিয়ে, সেয়ে ইয়াৰ সংৰক্ষণৰ সময়ো বৃদ্ধি পায়।<ref>{{cite web|last=Douma (Ed.)|first=Michael|title=Ripening to Ferment Milk Sugars to Lactic Acid|publisher=Webexhibits|date=June 14, 2007|url=http://www.webexhibits.org/butter/culturing.html|access-date=2008-12-31|archive-date=2019-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20190512232817/http://www.webexhibits.org/butter/culturing.html|url-status=live}}</ref> অৱশ্যে এই পৰম্পৰাগত পদ্ধতিটো কিণ্বন আৰু মন্থন প্ৰক্ৰিয়াৰ সময়ত, বিশেষকৈ চাফ-চিকুণতাৰ অভাৱ হ'লে আৰু ঠাণ্ডাত নাৰাখিলে সহজে নষ্ট হোৱাৰ সম্ভাৱনা থাকে। ৰেফ্ৰিজাৰেটৰৰ ব্যৱহাৰ আৰু অতি-পৰিষ্কাৰ দুগ্ধশালাত সতেজ গাখীৰৰ ব্যৱহাৰে এই সমস্যাবোৰ বহুলাংশে নাইকিয়া কৰিলে। দক্ষিণ এছিয়া, মধ্য প্ৰাচ্য আৰু ইউৰোপৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ বহুতো পৰিয়ালত পৰম্পৰাগত মাখন এতিয়াও প্ৰচলিত, কিন্তু অন্যান্য পশ্চিমীয়া দেশবোৰত ই বিৰল। আৰৱ সংস্কৃতিত, মাখন সাধাৰণতে অন্যান্য দুগ্ধজাত সামগ্ৰীৰ সৈতে অতি ঠাণ্ডা অৱস্থাত বিক্ৰী কৰা হয় আৰু ৰমজান মাহত ইফতাৰ আৰু চেহৰীৰ সময়ত প্ৰায়ে সেৱন কৰা হয়; আনহাতে ভাৰতীয় উপমহাদেশত ইয়াক পোৰা মাকৈৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হ'ব পাৰে।<ref name="Fankhause">{{cite web|last=Fankhause|first=David B.|title=Making Buttermilk|publisher=[[University of Cincinnati]] Clermont College|date=June 14, 2007|url=http://biology.clc.uc.edu/Fankhauser/Cheese/BUTTERMILK.HTM|access-date=August 21, 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070828061724/http://biology.clc.uc.edu/Fankhauser/Cheese/BUTTERMILK.HTM|archive-date=August 28, 2007}}</ref> == কৃটিমভাৱে কিণ্বিত মাখন == বাণিজ্যিকভাৱে উপলব্ধ 'কালচাৰ্ড মাখন' দৈৰ দৰেই প্ৰস্তুত কৰা হয়, য'ত পাষ্টৰাইজড আৰু হ'ম'জিনাইজড কৰা সতেজ গাখীৰত লেক্টোককাচ লেক্টিছ, লেক্টোবেচিলাছ বুলগাৰিকাছ, বা ষ্ট্ৰেপ্ট'ককাচ লেক্টিছ-ৰ বেক্টেৰিয়া প্ৰয়োগ কৰা হয়। এই বেক্টেৰিয়াবোৰে লেক্টিক এছিড উৎপন্ন কৰি গাখীৰখিনি টেঙা আৰু ডাঠ কৰি তোলে। ইয়াৰ উপৰিও, পৰম্পৰাগত মাখনৰ প্ৰাকৃতিক বেক্টেৰিয়াৰ ক্ৰিয়াক অনুকৰণ কৰি মাখনৰ দৰে গুণাগুণ বৃদ্ধি কৰিবলৈ লিউক’নষ্টক চাইট্ৰ’ভ’ৰাম যোগ কৰা হয়।<ref name="Fankhause2">{{cite web|last=Fankhause|first=David B.|title=Making Buttermilk|publisher=[[University of Cincinnati]] Clermont College|date=June 14, 2007|url=http://biology.clc.uc.edu/Fankhauser/Cheese/BUTTERMILK.HTM|access-date=August 21, 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070828061724/http://biology.clc.uc.edu/Fankhauser/Cheese/BUTTERMILK.HTM|archive-date=August 28, 2007}}</ref><ref name="sff">{{cite web|vauthors=Burggraaf W|title=Buttermilk|url=https://www.safefoodfactory.com/en/knowledge/38-buttermilk/|publisher=Safe Food Factory|access-date=25 August 2025|date=3 January 2017|archive-date=26 September 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250926013901/https://www.safefoodfactory.com/en/knowledge/38-buttermilk/|url-status=live}}</ref> লেক্টিক এছিড হৈছে গাখীৰৰ মুখ্য শৰ্কৰা 'লেক্ট'জ'ক বেক্টেৰিয়াই কিণ্বন কৰাৰ ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থ। বেক্টেৰিয়াই লেক্টিক এছিড প্ৰস্তুত কৰাৰ লগে লগে গাখীৰৰ পি.এইচ. (pH) হ্ৰাস পায় আৰু গাখীৰৰ প্ৰধান প্ৰ'টিন 'কেছিন' অধঃক্ষেপিত হয়; যাৰ ফলত গাখীৰখিনি গোট মাৰে বা ডাঠ হৈ পৰে। এই কাৰণে কালচাৰ্ড মাখন সাধাৰণ গাখীৰতকৈ অধিক ডাঠ হয়।<ref>{{cite web|title=Buttermilk|website=BBC Good Food|url=https://www.bbcgoodfood.com/glossary/buttermilk-glossary|access-date=16 March 2024|quote=This commercial product can be thought of as a gentler, thinner yogurt, with any buttery flavour likely added.|archive-date=16 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240316150404/https://www.bbcgoodfood.com/glossary/buttermilk-glossary|url-status=live}}</ref>যদিও পৰম্পৰাগত আৰু কালচাৰ্ড—উভয় ধৰণৰ মাখনতে লেক্টিক এছিড থাকে, কিন্তু পৰম্পৰাগত মাখন কালচাৰ্ড মাখনতকৈ পাতল।<ref name="Fankhause" /> === আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ === আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত ১৯২০-ৰ দশকত প্ৰথমবাৰৰ বাবে বাণিজ্যিকভাৱে কালচাৰ্ড মাখনৰ প্ৰচলন ঘটিছিল। প্ৰথম অৱস্থাত ই প্ৰব্ৰজনকাৰী সকলৰ মাজত জনপ্ৰিয় আছিল। ১৯৬০ চনত ইয়াৰ বাৰ্ষিক বিক্ৰী সৰ্বোচ্চ ৫১,৭০,০০,০০০ কিলোগ্ৰাম (১.১৪×১০⁹ পাউণ্ড) পাইছিলগৈ। তাৰ পাছৰ পৰা মাখনৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পাবলৈ ধৰে আৰু ২০১২ চনত বাৰ্ষিক বিক্ৰী সেই পৰিমাণৰ আধাৰো কম হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.slate.com/articles/life/food/2012/05/history_of_buttermilk_what_s_the_difference_between_cultured_buttermilk_and_traditional_buttermilk_.html|title=All Churned Around: How buttermilk lost its butter.|last=Anderson|first=L.V.|date=2012|website=Slate|access-date=March 3, 2017}}</ref>অৱশ্যে, ঘনীভূত মাখন আৰু শুকান মাখন খাদ্য উদ্যোগত এতিয়াও বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ হয়।<ref>{{cite journal|last=Hunziker|first=O F|author-link=Otto Frederick Hunziker|title=Utilization of Buttermilk in the form of Condensed and Dried Buttermilk|journal=Journal of Dairy Science|volume=6|issue=1|pages=1–12|publisher=American Dairy Science Association|date=January 1, 1923|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0022030223940579|access-date=2010-10-26|doi=10.3168/jds.S0022-0302(23)94057-9|doi-access=free|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230211075855/https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0022030223940579|archive-date=2023-02-11}}</ref>তৰল মাখন মূলতঃ বাণিজ্যিকভাৱে বেক কৰা সামগ্ৰী আৰু পনীৰ প্ৰস্তুত কৰাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite journal|url=https://www.journalofdairyscience.org/article/S0022-0302(06)72115-4/pdf|format=PDF|title=Compositional and Functional Properties of Buttermilk: A Comparison Between Sweet, Sour, and Whey Buttermilk|first1=I.|last1=Sodini|first2=P.|last2=Morin|first3=A.|last3=Olabi|first4=R.|last4=Jiménez-Flores|journal=Journal of Dairy Science|date=February 2006|volume=89|issue=2|pages=525–536|publisher=American Dairy Science Association|access-date=March 16, 2019|doi=10.3168/jds.s0022-0302(06)72115-4|pmid=16428621|doi-access=free|archive-date=April 11, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230411223722/https://www.journalofdairyscience.org/article/S0022-0302(06)72115-4/pdf|url-status=live}}</ref>মাখনৰ কঠিন অংশ আইচক্ৰীম প্ৰস্তুত কৰাত,<ref>{{cite news|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m3802/is_v431/ai_11910994|title=Dry buttermilk and nonfat dry milk price relationship|access-date=2008-06-28|date=August 1991|publisher=U.S. Dept. of Agriculture – Economic Research Service|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20081204111903/http://findarticles.com/p/articles/mi_m3802/is_v431/ai_11910994|archive-date=2008-12-04|archivedate=2008-12-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081204111903/http://findarticles.com/p/articles/mi_m3802/is_v431/ai_11910994|deadurl=yes}}</ref>লগতে 'বাটাৰমিল্ক পেনকেক' বনোৱাৰ বাবে পেনকেক মিশ্ৰণত যোগ কৰা হয়। গৃহিণীসকলে গুড়ি মাখন ব্যৱহাৰ কৰি বেক কৰা খাদ্য অধিক ফুলি উঠাত সহায় কৰিব পাৰে, চাটনি বা মেৰিনেডসমূহ পাতল নকৰাকৈ টেঙা সোৱাদ যোগ কৰিব পাৰে, আৰু ফল-মূল বা শাক-পাচলিৰ ওপৰত টপিং হিচাপেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে।<ref>{{Cite news|title=Buttermilk Powder Is a Superhero Ingredient of Summer|url=https://www.thekitchn.com/buttermilk-powder-uses-23048264|archive-url=https://web.archive.org/web/20250211013358/https://www.thekitchn.com/buttermilk-powder-uses-23048264|archive-date=2025-02-11|access-date=2025-06-29|work=Kitchn|language=en}}</ref>ইয়াৰ আন এক সুকীয়া ব্যৱহাৰ হৈছে কফিৰ ক্ৰীমাৰ হিচাপে, যিয়ে এক অনন্য টেঙা সোৱাদ প্ৰদান কৰে যিটো বহুতে উপভোগ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://coffeexplore.com/can-buttermilk-be-used-in-coffee/|title=Buttermilk In Coffee: Here's What Really Happens|first=Nick|last=Cho|date=August 7, 2025}}</ref> == পুষ্টি == {{nutritional value | name=গোটা মাখনৰ গাখীৰ | water=88 g | kcal=62 | protein=3.2 g | fat=3.3 g | carbs=4.9 g | sugars=4.9 g | calcium_mg=115 | iron_mg=0.03 | magnesium_mg=10 | phosphorus_mg=85 | potassium_mg=135 | sodium_mg=105 | zinc_mg=0.38 | manganese_mg=0.004 | vitC_mg=0 | thiamin_mg=0.047 | riboflavin_mg=0.172 | niacin_mg=0.09 | pantothenic_mg=0.38 | vitB6_mg=0.036 | folate_ug=5 | vitB12_ug=0.46 | note=[https://fdc.nal.usda.gov/food-details/172225/nutrients Link to Full Report from USDA Database] }} পৰম্পৰাগত মাখনত চৰ্বিৰ মাত্ৰা মাত্ৰ অলপহে থাকে – ০.৫ শতাংশতকৈও কম। গোটা গাখীৰেৰে তৈয়াৰী আধুনিক বাণিজ্যিকভাৱে উৎপাদিত মাখনত ৮৮% পানী, ৩% প্ৰটিন, ৩% চৰ্বি, আৰু ৫% কাৰ্বহাইড্ৰেট থাকে (তালিকা চাওক)। ১০০ গ্ৰাম (৩.৫ অ’জ) (১০০ মিলিলিটাৰ) ৰেফাৰেন্স পৰিমাণত গোটা মাখনে ৬২ কেলৰি খাদ্য শক্তি প্ৰদান কৰে, আৰু ই ভিটামিন বি১২ (১৯% ডিভি) আৰু ৰাইব’ফ্লেভিন (১৩% ডিভি, টেবুল)ৰ মধ্যমীয়া উৎস। {| class="wikitable" style="text-align:center;" !পুষ্টিৰ পৰিমান প্ৰতি ১০০ মিলি. !সম্পূৰ্ণ চৰ্বিযুক্ত মাখন<ref name="fdc-whole">{{cite web |title=Whole buttermilk |url=https://fdc.nal.usda.gov/food-details/172225/nutrients |publisher=FoodData Central, US Department of Agriculture |access-date=25 August 2025 |date=1 April 2019 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251223170124/https://fdc.nal.usda.gov/food-details/172225/nutrients |archive-date=2025-12-23 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> !কম চৰ্বিযুক্ত মাখন<ref name="fdc-low">{{cite web |title=Low-fat buttermilk |url=https://fdc.nal.usda.gov/food-details/2259792/nutrients |publisher=FoodData Central, US Department of Agriculture |access-date=25 August 2025 |date=28 April 2022 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251224194953/https://fdc.nal.usda.gov/food-details/2259792/nutrients |archive-date=2025-12-24 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> !চৰ্বিমুক্ত গাখীৰ<ref name="fdc-skim">{{cite web |title=Skim milk |url=https://fdc.nal.usda.gov/food-details/173432/nutrients |publisher=FoodData Central, US Department of Agriculture |access-date=25 August 2025 |date=1 April 2019 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260613141533/https://fdc.nal.usda.gov/food-details/173432/nutrients |archive-date=2026-06-13 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> !সম্পূৰ্ণ চৰ্বিযুক্ত গাখীৰ<ref name="fdc-milk">{{cite web |title=Whole milk |url=https://fdc.nal.usda.gov/food-details/746782/nutrients |publisher=FoodData Central, US Department of Agriculture |access-date=25 August 2025 |date=16 December 2019 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260603205501/https://fdc.nal.usda.gov/food-details/746782/nutrients |archive-date=2026-06-03 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |খাদ্য শক্তি |৬২ কেলৰি |৪৩ কেলৰি |৩৫ কেলৰি |৬১ কেলৰি |- |% মুঠ চৰ্বি |৩.৩ |১.১ |০.২ |৩.২ |- |% প্ৰটিন |৩.২ |৩.৫ |৩.৪ |৩.৩ |- |% চেনি |৪.৯ |৪.৮ |৪.৯ |৪.৬ |- |} == অম্লীকৃত মাখন == অম্লীকৃত মাখন বা এচিডুলেটেড মাখন হৈছে প্ৰাকৃতিক বা বাণিজ্যিক মাখনৰ অনুপস্থিতিত ঘৰুৱাভাৱে অতি সহজে প্ৰস্তুত কৰিব পৰা এবিধ কাৰ্যকৰী বিকল্প, যি মূলতঃ সতেজ গাখীৰৰ সৈতে খাদ্য-উপযোগী এছিডৰ মিশ্ৰণৰ দ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। সাধাৰণতে প্ৰায় ২০০ ৰ পৰা ২৫০ মিলিলিটাৰ গাখীৰত ১৫ মিলিলিটাৰ (প্ৰায় এচামুচ) পৰিষ্কাৰ বগা ভিনেগাৰ বা নেমুৰ ৰস মিহলাই প্ৰায় ১০ মিনিট সময় থৈ দিলে এছিডৰ ক্ৰিয়াৰ ফলত গাখীৰৰ পি.এইচ (pH) হ্ৰাস পায় আৰু গাখীৰখিনি লাহে লাহে ফাটি বা গোট মাৰি ডাঠ হৈ পৰে। যদিও যিকোনো পৰিমাণৰ চৰ্বিযুক্ত গাখীৰেৰে এই মাখন প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি, কিন্তু কেক, ছ'ডা ব্ৰেড বা অন্যান্য বেকিং সামগ্ৰীত সঠিক কোমলতা, সুন্দৰ টেক্সচাৰ আৰু সোৱাদ পাবলৈ সাধাৰণতে সম্পূৰ্ণ চৰ্বিযুক্ত গাখীৰ ব্যৱহাৰ কৰাটোকে অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া হয়; কাৰণ ইয়াৰ এছিডে বেকিং ছ'ডাৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই-অক্সাইড সৃষ্টি কৰে, যিয়ে বেক কৰা খাদ্যবোৰ ফুলি উঠাত সহায় কৰে।<ref>{{cite book|title=Collins English Dictionary|publisher=Harper Collins|year=1991|isbn=0-00-433286-5|language=en|page=12}}</ref><ref name="FDCh1P131">{{cite web|url=http://edocket.access.gpo.gov/cfr_2010/aprqtr/pdf/21cfr131.3.pdf|title=Title 21 – Food and Drugs: Chapter I, Part 131 Milk and Cream|access-date=2010-10-26|date=April 1, 2007|publisher=Electronic Code of Federal Regulations (e-CFR)}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Commons category}} [[শ্ৰেণী:খাদ্য]] l55i4ipcfw8r1syszrbwpvb7uqfg9vh 0 138551 626268 625736 2026-08-11T15:11:23Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626268 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | image = Malabar_or_Blue-winged_parakeet_(Psittacula_columboides)_by_Shantanu_Kuveskar.jpg | image_caption = মাঙ্গাঁও, ৰায়গড়, মহাৰাষ্ট্ৰত পোৱা মতা নীলা-পাখিৰ পেৰেকিট চৰাই | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=BirdLife International |year=2024 |title=''Nicopsitta columboides'' |article-number=e.T22685489A264059486 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T22685489A264059486.en}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=6259 |title=''Psittacula columboides'' (Vigors, 1830) |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = চিটাকুলা | species = কলম্ব’ইডছ | authority = ([[Nicholas Aylward Vigors|Vigors]], 1830)<ref>Vigors, NA (1830) Notice on some new species of birds. Zoological Journal 5:273-275.</ref> }} '''নীলা-পাখিৰ পেৰেকিট''' {{lang-en|:blue-winged parakeet,(Psittacula columboides)}}, যাক মালাবাৰ পেৰেকিট বুলিও জনা যায়, দক্ষিণ ভাৰতৰ পশ্চিমঘাট অঞ্চলত স্থানীয়ভাৱে পোৱা এবিধ পেৰেকিট প্ৰজাতি। ইহঁত সৰু সৰু জাকত থাকে আৰু অৰণ্যৰ মুকলি ঠাইবোৰত তীব্ৰ বেগেৰে উৰি ফুৰে। উৰাৰ সময়ত ইহঁতে কৰা তীক্ষ্ণ চিঞৰ আন আন পেৰেকিট প্ৰজাতিৰ মাততকৈ পৃথক। ইহঁতৰ নেজ দীঘল আৰু নীলা ৰঙৰ, আৰু নেজৰ একেবাৰে আগটো হালধীয়া ৰঙৰ। ডেউকাবোৰ ক’লা, কিন্তু তাত নীলা ৰঙৰ আভা দেখা যায়। আনহাতে, মূৰ আৰু দেহৰ ৰং ম্লান ধূসৰ। সেয়ে নীলা নেজ, হালধীয়া নেজৰ আগ, আৰু নীলা আভাযুক্ত ক’লা ডেউকাৰ ৰঙে ধূসৰ মূৰ আৰু দেহৰ সৈতে স্পষ্ট পাৰ্থক্য সৃষ্টি কৰে।পূৰ্ণবয়স্ক মতা আৰু মাইকী পেৰেকিটক ইহঁতৰ ঠোঁটৰ ৰঙৰ পাৰ্থক্যৰ জৰিয়তে সহজেই চিনাক্ত কৰিব পাৰি। ==বিৱৰণ== নীলা-পাখিযুক্ত পেৰেকিটৰ দেহৰ ৰং নীলা-ধূসৰ আৰু নেজ দীঘল; নেজৰ আগটো হালধীয়া। মতা আৰু মাইকী দুয়োটাৰে ডিঙিত সম্পূৰ্ণ ক’লা বলয় বিদ্যমান । মতা চৰাইটোৰ ক’লা ডিঙিৰ বলয়ৰ তলৰ কাষত নীলা-সেউজীয়া ৰং থাকে। ইয়াৰ ওপৰৰ ঠোঁটটো ৰঙা আৰু আগটো বগা। আনহাতে, মাইকী চৰাইটোৰ ঠোঁট সম্পূৰ্ণ ক’লা আৰু ডিঙিত কেৱল ক’লা বলয়টোহে থাকে। মাইকী নীলা-পাখিৰ পেৰেকিট দেখাত মাইকী প্লাম-হেডেড পেৰেকিটৰ সৈতে মিল আছে। অৱশ্যে প্লাম-হেডেড পেৰেকিটৰ ডিঙিত থকা বহল হালধীয়া বলয়ৰ বাবে দুয়োটা প্ৰজাতিক সহজে পৃথক কৰিব পাৰি। এই চৰাইবোৰ জাক পাতি অৰণ্যৰ মাজেৰে চলাচল কৰে আৰু একেৰাহে “কীক-কীক-কীক” মাতেৰে তীক্ষ্ণ চিঞৰ মাৰে।<ref name=pcr>{{cite book|author1=Rasmussen PC |author2=JC Anderton |name-list-style=amp| year=2005| title=Birds of South Asia. The Ripley Guide. Volume 2|publisher=Smithsonian Institution and Lynx Edicions|place=Washington DC & Barcelona|page=220}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://archive.org/stream/faunaofbritishin03oate#page/255/mode/1up/|page=255|title=The Fauna of British India, including Ceylon and Burma. Birds. Volume 3.|author=Blanford, WT|year=1895 | publisher=Taylor and Francis|place=London}}</ref> নীলা-পাখিৰ পেৰেকিটে উত্তৰ-পূব মৌচুমী বায়ুৰ পিছত হোৱা শুষ্ক ঋতুত প্ৰজনন কৰে। জুন মাহত দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বায়ু অহাৰ আগতেই পোৱালিবোৰে উৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইহঁতে গছৰ গাত থকা ফোঁপোলা অংশ বা গছৰ খোৰেংত বাহ সাজে। বিশেষকৈ ওখ ''মেছুৱা ফেৰা'' গছত থকা ফোঁপোলা অংশত বাহ সজা দেখা যায়।<ref name=hbk/> পুৰণি কাঠঠোকৰা আৰু বাৰবেট চৰাইৰ বাহো ইহঁতে ব্যৱহাৰ কৰে। ইহঁতৰ প্ৰজনন ডিচেম্বৰ মাহত আৰম্ভ হয় আৰু ডিচেম্বৰ তথা জানুৱাৰী মাহত কণী পাৰে। সাধাৰণতে এটা বাহত ৪টা কণী থাকে আৰু প্ৰায় ২৩ দিনৰ পিছত কণীবোৰ ফুটে। আৰম্ভণিতে মাইকী চৰাইটোৱে কণী উমনি দিয়ে আৰু মতা চৰাইটোৱে খাদ্য যোগান ধৰে। পিছলৈ মতা চৰাইটোৱে কণী উমনি দিয়াৰ দায়িত্ব লয়। পোৱালিবোৰ প্ৰায় এমাহৰ ভিতৰত উৰিবলৈ সক্ষম হয় আৰু তাৰ পিছত বাহ এৰি যায়। কেতিয়াবা পোৱালিবোৰ ব্যৱসায়ৰ বাবে ধৰা হয়।<ref>{{cite journal|title=Foraging and breeding biology of the Malabar Parakeet Psittacula columboides in the Siruvani foothills, Tamil Nadu, India|author1=Gokula, V|author2=C Venkatraman|name-list-style=amp|year=2003|journal=Forktail|url=http://www.orientalbirdclub.org/publications/forktail/19pdfs/Gokula-Malabar.pdf|volume=13|pages=138–139|archive-url=https://web.archive.org/web/20081011021704/http://www.orientalbirdclub.org/publications/forktail/19pdfs/Gokula-Malabar.pdf|archive-date=2008-10-11}}</ref> কিছুমান নীলা-পাখিযুক্ত পেৰেকিটে ''লৰান্থাছ লংফ্ল’ৰাছ''উদ্ভিদৰ পাত খাই থকা খোৱা দোখা পোৱা যায়।<ref>{{cite journal|author=Apte S|title = Blue-winged Parakeet Psittacula columboides, Family Psittacidae, feeding on ''Loranthus'' leaves |year=2004 | volume = 101 | issue = 1 |page= 155| journal=J. Bombay Nat. Hist. Soc. |url=https://biodiversitylibrary.org/page/48568075}}</ref> এই প্ৰজাতিৰ আটাইতকৈ ঘনিষ্ঠ বৈশিষ্ঠ থকা জীৱিত প্ৰজাতিৰ পেৰেকিটে হৈছে লেয়াৰ্ডছ পেৰেকিট , যি শ্ৰীলংকাত স্থানীয় ভাবে বাস কৰা প্ৰজাতি।<ref>{{cite journal|doi=10.1016/j.ympev.2011.09.025|title=The evolution of the Indian Ocean parrots (Psittaciformes): Extinction, adaptive radiation and eustacy|author=Kundu S.|author2=C.G. Jones|author3=R.P. Prys-Jones|author4=J.J. Groombridge |name-list-style=amp|year=2012|journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=62 |issue=1|pages=296–305|pmid=22019932}}</ref> ==বিস্তৃতি== এই পেৰেকিট প্ৰজাতিটো পশ্চিমঘাটৰ প্ৰায় ১৯° উত্তৰ অক্ষাংশৰ দক্ষিণ অংশৰ পৰা (বোম্বাইৰ উত্তৰত অৱস্থিত কাছা অঞ্চল) কেৰালা পৰ্যন্ত বিস্তৃত।<ref name=hbk>{{cite book|author1=Ali S |author2=SD Ripley |name-list-style=amp|year=1981| title =Handbook of the Birds of India and Pakistan. Volume 3|edition=2nd| publisher=Oxford University Press|place=New Delhi|pages=185–187}}</ref> ইয়াৰ বিস্তৃতি পালনি আৰু নীলগিৰি পৰ্বতমালালৈকে প্ৰসাৰিত হৈছে।<ref>{{cite journal |author1=Srinivasan, U. |author2=Prashanth, N.S. |name-list-style=amp |year=2006 |title=Preferential routes of bird dispersal to the Western Ghats in India: An explanation for the avifaunal peculiarities of the Biligirirangan Hills |journal=Indian Birds |volume=2 |issue=4 |pages=114–119 |url=http://www.indianbirds.in/pdfs/Preferential%20routes%20of%20bird%20dispersal%20to%20the%20Western%20Ghats%20in%20India.pdf |access-date=2011-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818122536/http://indianbirds.in/pdfs/Preferential%20routes%20of%20bird%20dispersal%20to%20the%20Western%20Ghats%20in%20India.pdf |archive-date=2011-08-18 |archivedate=2011-08-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110818122536/http://indianbirds.in/pdfs/Preferential%20routes%20of%20bird%20dispersal%20to%20the%20Western%20Ghats%20in%20India.pdf |deadurl=yes }}</ref> ইয়াৰ উপৰি, পূবঘাটৰ সংলগ্ন অঞ্চল, যেনে বিলিগিৰিৰংগন পৰ্বতমালাতো এই প্ৰজাতিটো পোৱা যায়। ভাৰতৰ কোল্লি পাহাৰ অঞ্চলত ইয়াৰ বিস্তৃতি আৰু অধিক পূবলৈকে হোৱা সম্ভাৱনাৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal|author=Karthikeyan, S| title=Bird attracting trees and birds of Shevaroys and Kolli Hills |year=1996 |journal=Newsletter for Birdwatchers | volume=36| issue=3| url=https://archive.org/stream/NLBW36_3#page/n8/mode/1up|pages=49–51}}</ref> ==সংস্কৃতিত পেৰেকিট== এই প্ৰজাতিৰ পেৰেকিটৰ বাণিজ্য অতীতত কৰা হৈছিল, যদিও বৰ্তমান ভাৰতত ইয়াৰ বাণিজ্য অবৈধ। পোহনীয়া চৰাইৰ বাণিজ্যত ইয়াক “বাবাবুদান পেৰট” নামেৰে জনা গৈছিল। লগতে, ই অতি ভালদৰে কথা ক’ব পৰা চৰাই বুলি এক বিভ্ৰান্তিকৰ খ্যাতিও আছে। <ref name=hbk/> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} mk4bqkynxs7nk6t1foq33y540lr2lx0 0 138557 626252 625638 2026-08-11T12:12:55Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626252 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition (new) | name = কিট’নিউৰিয়া | image = Ketonuria.jpg | caption = Ketonuria using [[Bayer]] Ketostix | pronounce = | field = [[Endocrinology]] | synonyms = | symptoms = | complications = | onset = | duration = | types = | causes = | risks = | diagnosis = | differential = | prevention = | treatment = | medication = | prognosis = | frequency = | deaths = }} '''কিট’নিউৰিয়া''' হৈছে [[প্ৰস্ৰাৱ]]ত [[কিট’ন বডি]] থকা এক চিকিৎসাজনিত অৱস্থা। এনে পৰিস্থিতিত শৰীৰে শক্তিৰ বিকল্প উৎস ব্যৱহাৰ কৰাৰ ইংগিত হিচাপে অতিৰিক্ত কিট’ন উৎপন্ন কৰা দেখা যায়। উপবাসৰ সময়ত বা বেছিকৈ টাইপ ওৱান ডায়েবেটিছ মেলিটাছত ইয়াক দেখা যায়। গ্লুক’জৰ অভাৱৰ বাবে [[কিট’ন বডি]]ৰ উৎপাদন এক স্বাভাৱিক প্ৰতিক্ৰিয়া, যাৰ অৰ্থ হৈছে [[ফেটি এচিড]]ৰপৰা ইন্ধনৰ বিকল্প উৎস প্ৰদান কৰা। ==পেথ’ফিজিঅ’লজি== কিটন হৈছে [[ফেটি এচিড বিপাকীয় ক্ৰিয়া]]ৰ বিপাকীয় শেষ উৎপাদন। সুস্থ ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত [[যকৃত]]ত কিট’ন গঠন হয় আৰু সম্পূৰ্ণৰূপে বিপাকীয় ক্ৰিয়া হয় যাতে প্ৰস্ৰাৱত নগণ্য পৰিমাণহে দেখা দিয়ে। কিন্তু যেতিয়া কাৰ্বহাইড্ৰেট উপলভ্য নহয় বা শক্তিৰ উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰি তেতিয়া কাৰ্বহাইড্ৰেটৰ পৰিৱৰ্তে চৰ্বি প্ৰধান শৰীৰৰ ইন্ধন হৈ পৰে আৰু বিপাকীয় উপজাত হিচাপে অত্যধিক পৰিমাণৰ কিট’ন গঠন হয়। প্ৰস্ৰাৱত কিট’নৰ মাত্ৰা অধিক হ’লে শৰীৰে শক্তিৰ প্ৰধান উৎস হিচাপে চৰ্বি ব্যৱহাৰ কৰা বুলি সূচায়। শৰীৰত শক্তিৰ বাবে চৰ্বি জ্বলোৱাৰ সময়ত সাধাৰণতে প্ৰস্ৰাৱত দেখা দিয়া কিটন বডি হ’ল এচিট’এচিটেট আৰু বিটা-হাইড্ৰক্সিবুটাইৰিক এচিড। এচিটনও উৎপন্ন হয় আৰু হাওঁফাওঁৰ দ্বাৰা নিষ্কাশন হয়।<ref>{{Cite web |url=http://www.managedcaremag.com/supplements/0404_ketonetesting/MC0404_ketonetesting.pdf |title=Detection of Ketones and Monitoring of Diabetic Ketoacidosis-cov-7 |access-date=2010-03-20 |archive-date=2021-12-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211213163329/https://www.managedcaremag.com/supplements/0404_ketonetesting/MC0404_ketonetesting.pdf |url-status=dead |archivedate=2021-12-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211213163329/https://www.managedcaremag.com/supplements/0404_ketonetesting/MC0404_ketonetesting.pdf |deadurl=yes }}</ref> সাধাৰণতে প্ৰস্ৰাৱত ইতিবাচক ৰিডিং দিবলৈ লক্ষণীয় ঘনত্বৰ কিট’ন থাকিব নালাগে। গ্লুক’জৰ পৰীক্ষাৰ দৰেই এচিট’এচিটেটকো ডিপষ্টিক বা লেবৰ দ্বাৰা পৰীক্ষা কৰিব পাৰি। ইয়াৰ ফলাফল কম, মধ্যমীয়া বা বৃহৎ পৰিমাণৰ এচিট’এচিটেট বুলি কোৱা হৈছে। সামান্য পৰিমাণৰ এচিট’এচিটেটৰ মান ২০ মিলিগ্ৰাম/ডেচিলিটাৰৰ তলৰ; মধ্যমীয়া পৰিমাণৰ মান ৩০–৪০ মিলিগ্ৰাম/ডেচিলিটাৰ আৰু ৮০ মিলিগ্ৰাম/ডেচিলিটাৰ বা তাতকৈ অধিক পোৱাটো বৃহৎ পৰিমাণ বুলি কোৱা হয়। ২০১০ চনৰ এটা অধ্যয়নে স্বীকাৰ কৰিছে যে যদিও সাধাৰণ বিপাকীয় স্বাস্থ্যৰ সৈতে কিট’নিউৰিয়াৰ সম্পৰ্ক ভালদৰে বুজি উঠা হোৱা নাই, উপবাসৰ পিছত কেট'নিউৰিয়াৰ উপস্থিতি আৰু ইতিবাচক বিপাকীয় স্বাস্থ্যৰ মাজত ইতিবাচক সম্পৰ্ক আছে।<ref>{{cite journal | author = Nam-Seok J | date = December 2010 | title = Ketonuria after Fasting may be Related to the Metabolic Superiority | journal = J Korean Med Sci | volume = 25 | issue = 12| pages = 1771–1776 | doi = 10.3346/jkms.2010.25.12.1771 | pmc=2995232 | pmid=21165293|display-authors=etal}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ৰোগৰ চিহ্ন আৰু লক্ষণ]] [[শ্ৰেণী:ৰোগ]] eksjmu26ey58f1056m3j1kdxbfnof3k 0 138562 626265 626011 2026-08-11T14:45:15Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626265 wikitext text/x-wiki {{about|মালায়ালম ভাষাৰ অপৰাধমূলক থ্ৰিলাৰ চলচ্চিত্ৰ|হিন্দী ভাষাৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ|দৃশ্যম ২ (২০২২ চলচ্চিত্ৰ)}} {{Infobox film | name = দৃশ্যম ২ | image = Drishyam 2.jpg | caption = প্ৰচাৰমূলক পোষ্টাৰ | director = [[জীতু জোচেফ]] | writer = জীতু জোচেফ | producer = [[এণ্টনি পেৰুম্বাভুৰ]] | starring = [[মোহনলাল]]<br>[[মীনা (অভিনেত্ৰী)|মীনা]]<br>[[আনচিবা হাছান]]<br> [[এষ্টাৰ অনিল]]<br>[[চিদ্দিকি (অভিনেতা)|চিদ্দিকি]]<br>[[মুৰুলী গোপী]]<br>[[আশা শৰৎ]] | cinematography = [[সতীশ কুৰুপ]] | editing = ভি. এছ. বিনায়ক | music = [[অনিল জনচন]] | studio = [[আশীৰ্বাদ চিনেমাছ]] | distributor = [[আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ']] | released = {{Film date|df=y|2021|02|19}} | runtime = ১৫৩ মিনিট<ref>{{Cite web |title=Drishyam 2 (2021) |trans-title=দৃশ্যম ২ (২০২১) |url=https://www.bbfc.co.uk/release/drishyam-2-q29sbgvjdglvbjpwwc01mjkwmdc |access-date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=[[ব্ৰিটিছ ব'ৰ্ড অফ ফিল্ম ক্লাচিফিকেচন]] |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219211954/https://www.bbfc.co.uk/release/drishyam-2-q29sbgvjdglvbjpwwc01mjkwmdc |url-status=live }}</ref> | country = ভাৰত | language = মালায়ালম | budget = <!--Must cite a reliable published source with a reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb. no fan-sites.--> | gross = <!--Must cite a reliable published source with a reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb. no fan-sites.--> }} '''''দৃশ্যম ২: দ্য ৰিজাম্পচন<ref name=":1">{{Langx|mal|ദൃശ്യം|Drishyam|Visual}}</ref>''''' হৈছে ২০২১ চনৰ এখন ভাৰতীয় [[মালায়ালম]] ভাষাৰ অপৰাধমূলক থ্ৰিলাৰ [[চলচ্চিত্ৰ]]। ইয়াক জীতু জোচেফ ৰচনা আৰু পৰিচালনা কৰিছে। আশীৰ্বাদ চিনেমাছৰ বেনাৰত এণ্টনি পেৰুম্বাভুৰ ইয়াক প্ৰযোজনা কৰিছে। ২০১৩ চনৰ চলচ্চিত্ৰ ''[[দৃশ্যম]]''ৰ ছিকুৱেল আৰু [[দৃশ্যম (চলচ্চিত্ৰ শৃংখলা)|''দৃশ্যম'' চলচ্চিত্ৰ শৃংখলা]]ৰ দ্বিতীয়টো কিস্তি হিচাপে নিৰ্মিত এই চলচ্চিত্ৰখনত [[মোহনলাল]], [[মীনা (অভিনেত্ৰী)|মীনা]], আনচিবা হাছান, এষ্টাৰ অনিল, আশা শৰৎ, মুৰুলী গোপী আৰু চিদ্দিকি অভিনয় কৰিছে। [[কৰ'নাভাইৰাছ ৰোগ ২০১৯|ক'ভিড-১৯ মহামাৰী]]ৰ বাবে জীতু জোচেফে তেওঁৰ আন এখন চলচ্চিত্ৰ ''ৰাম''ৰ প্ৰযোজনা স্থগিত থকাৰ সময়তে ''দৃশ্যম ২''ৰ চিত্ৰনাট্য লিখি উলিয়াইছিল। মোহনলালৰ ৬০সংখ্যক জন্মদিনৰ লগত সংগতি ৰাখি ২০২০ চনৰ ২১ মে'ত প্ৰকল্পটো আনুষ্ঠানিকভাৱে ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref name=":0">{{Cite web|date=২১ মে' ২০২০|title=Drishyam 2: Mohanlal Announces Sequel to Jeethu Joseph Film on Birthday|trans-title=দৃশ্যম ২: মোহনলালে জন্মদিনত জীতু জোচেফৰ চলচ্চিত্ৰৰ ছিকুৱেল ঘোষণা কৰে|url=https://www.news18.com/news/movies/mohanlal-announces-drishyam-2-on-his-60th-birthday-2630303.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107173957/https://www.news18.com/news/movies/mohanlal-announces-drishyam-2-on-his-60th-birthday-2630303.html|archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১|access-date=৯ জুন ২০২০|website=নিউজ১৮}}</ref> কঠোৰ সুৰক্ষা বিধি মানি ২০২০ চনৰ ২১ ছেপ্টেম্বৰত ইয়াৰ মূল দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ হয় আৰু ২০২০ চনৰ ৬ নৱেম্বৰত সামৰণি পৰে। চলচ্চিত্ৰখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ ৪৬ দিন ধৰি মূলতঃ থডুপূজা আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে কৰা হৈছিল। ইয়াত প্ৰথমখন চলচ্চিত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা একেবোৰ স্থানকে বজাই ৰখা হৈছিল। অতিৰিক্ত দৃশ্যসমূহ [[কোচি]]ত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। [[অনিল জনচন]] সংগীত আৰু চলচ্চিত্ৰৰ আৱহ সংগীত ৰচনা কৰিছিল। আনহাতে চিনেমাটোগ্ৰাফী আৰু সম্পাদনাৰ দায়িত্ব ক্ৰমে [[সতীশ কুৰুপ]] আৰু ভি. এছ. বিনায়কে চম্ভালিছিল। প্ৰথমে ছবিঘৰত মুক্তি দিয়াৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল যদিও প্ৰযোজকসকলে পিছলৈ ষ্ট্ৰীমিং সেৱা আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ৰ জৰিয়তে চলচ্চিত্ৰখন মুক্তি দিয়াৰ সিদ্ধান্ত লয়। ২০২১ চনৰ ১৯ ফেব্ৰুৱাৰীত সমগ্ৰ বিশ্বজুৰি ''দৃশ্যম ২'' মুক্তি দিয়া হয়। ইয়াৰ পূৰ্বৱৰ্তী চলচ্চিত্ৰখনৰ দৰেই ই ব্যাপক সমালোচনাত্মক প্ৰশংসা লাভ কৰে। বিশেষকৈ ইয়াৰ কাহিনী আৰু অভিনয়, প্ৰধানকৈ মোহনলালৰ অভিনয়ৰ বাবে ই প্ৰশংসিত হয়। ইয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক ডাইৰেক্ট-টু-ভিডিঅ' প্ৰিমিয়াৰৰ কেইবাবছৰ পাছত, ২০২৬ চনৰ ১০ এপ্ৰিলত ছবিঘৰত ইয়াক পুনৰ মুক্তি দিয়াৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|date=২৬ মাৰ্চ ২০২৬|title=Five years after its OTT release, Mohanlal's Drishyam 2 is finally set to arrive in theatres|trans-title=অ'টিটিত মুক্তিৰ পাঁচ বছৰ পাছত মোহনলালৰ দৃশ্যম ২ অৱশেষত ছবিঘৰলৈ আহিবলৈ সাজু হৈছে|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2026/03/26/drishyam-2-malayalam-theatrical-release-confirmed-mohanlal-jeethu-joseph.html|access-date=৫ এপ্ৰিল ২০২৬|website=অনমনোৰমা|archive-date=২৬ এপ্ৰিল ২০২৬|archive-url=https://web.archive.org/web/20260426041058/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2026/03/26/drishyam-2-malayalam-theatrical-release-confirmed-mohanlal-jeethu-joseph.html|url-status=live}}</ref> ফ্ৰেঞ্চাইজিটোৰ তৃতীয়টো কিস্তি ''[[দৃশ্যম ৩]]'' ২০২৬ চনৰ ২১ মে'ত মুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{Cite news|date=২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫|title=Mohanlal confirms Drishyam 3, fans are 'super excited': One of the greatest stories ever|trans-title=মোহনলালে দৃশ্যম ৩ নিশ্চিত কৰে, অনুৰাগীসকল 'অতি উৎসাহিত': এতিয়ালৈকে সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ কাহিনীসমূহৰ মাজৰ এটা|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/mohanlal-confirms-drishyam-3-fans-are-super-excited-one-of-the-greatest-stories-ever-101740100764160.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20250221015325/https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/mohanlal-confirms-drishyam-3-fans-are-super-excited-one-of-the-greatest-stories-ever-101740100764160.html|archive-date=২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫|access-date=২৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫|work=হিন্দুস্তান টাইমছ|url-status=live}}</ref> == কাহিনীভাগ == {{Hatnote|চলচ্চিত্ৰখনৰ কাহিনীভাগ ইয়াৰ পূৰ্বৱৰ্তী চলচ্চিত্ৰৰ সৈতে সংযুক্ত। পূৰ্বৱৰ্তী চলচ্চিত্ৰখনৰ কাহিনীৰ বিষয়ে অধিক জানিবলৈ, [[দৃশ্যম#কাহিনীভাগ|দৃশ্যম]] চাওক। }}২০১৩ চনৰ ৪ আগষ্টৰ কাহিলিপুৱা, জোচেফ জৰ্জ নামৰ এজন লোকে নিজৰ ভিনিহিয়েকক হত্যা কৰি পলায়ন কৰে। নিৰ্মীয়মাণ আৰক্ষী থানা এখনৰ ওচৰত লুকাই থকা অৱস্থাত তেওঁ জৰ্জকুট্টিক সন্দেহজনকভাৱে গভীৰ নিশা চৌহদৰপৰা ওলাই অহা দেখা পায়। জোচেফে দেখা ঘটনাটো বুজি উঠাৰ আগতেই, পৰিয়ালৰ সৈতে পলাবলৈ চেষ্টা কৰোঁতে আৰক্ষীয়ে তেওঁক ধৰি গ্ৰেপ্তাৰ কৰে। ২০১৯ চনৰ ভিতৰত জৰ্জকুট্টি, ৰাণী, আঞ্জু আৰু অনুৱে যথেষ্ট আৰামদায়ক জীৱন কটাবলৈ লয়। জৰ্জকুট্টি এতিয়া এজন সফল ব্যৱসায়ী। তেওঁৰ এটা [[চলচ্চিত্ৰগৃহ]] আছে আৰু এদিন এখন চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজনা কৰাৰ সপোন দেখে। তথাপি [[দৃশ্যম|বৰুণৰ মৃত্যুৱে]] পৰিয়ালটোক অহৰহ খেদি ফুৰে। এই ঘটনাৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা তীব্ৰ মানসিক আঘাতৰ বাবে আঞ্জুৱে অহৰহ ভয় আৰু দুশ্চিন্তাত দিন কটায়। তাইৰ অতীতৰ বিষয়ে মাজে মাজে চহৰখনত উৰাবাতৰি বিয়পি পৰে। ইয়াৰ ফলত ৰাণী আৱেগিকভাৱে বিচলিত হয় আৰু জীয়েকক লৈ অধিক প্ৰতিৰক্ষামূলক হৈ পৰে। এই সময়ছোৱাত ৰাণীয়ে চুবুৰীয়া সৰিতাৰ সৈতে ঘনিষ্ঠতা গঢ়ি তোলে। তেওঁ প্ৰায়ে নিজৰ পৰিয়ালে সন্মুখীন হোৱা সংগ্ৰামৰ বিষয়ে সৰিতাৰ আগত প্ৰকাশ কৰে। ৰাণীয়ে নাজানে যে সৰিতা আৰু তাইৰ অত্যাচাৰী স্বামী চাবু আচলতে ছদ্মৱেশী আৰক্ষী বিষয়া। তেওঁলোকক পৰিয়ালটোৰ ওচৰত আৰক্ষী মহাপৰিদৰ্শক থমাছ বাষ্টিনে নিয়োগ কৰিছিল। থমাছ বাষ্টিনে গীতা প্ৰভাকৰৰ অনুৰোধত বৰুণৰ গোচৰটো পুনৰ মুকলি কৰিছিল। ইফালে জোচেফ জৰ্জে কাৰাদণ্ডৰ ম্যাদ সম্পূৰ্ণ কৰি কাৰাগাৰৰপৰা মুকলি হয়। নিজৰ বিচ্ছিন্ন পৰিয়ালৰ সৈতে পুনৰ সম্পৰ্ক স্থাপনৰ বাবে সংগ্ৰাম কৰি আৰু কামৰ সন্ধানত থকা অৱস্থাত, তেওঁ অৱশেষত জানিব পাৰে যে আৰক্ষীয়ে বৰুণৰ তদন্ত পুনৰ মুকলি কৰিছে। বছৰ বছৰ আগতে গ্ৰেপ্তাৰ হোৱা নিশাৰ ঘটনাটো হঠাতে মনত পৰি জোচেফে উপলব্ধি কৰে যে বৰুণ নিৰুদ্দেশ হোৱাৰ সময়ত জৰ্জকুট্টি নিৰ্মীয়মাণ আৰক্ষী থানাখনৰ ওচৰত আছিল। এই স্মৃতিৰ গুৰুত্ব বুজি তেওঁ পুৰস্কাৰৰ ধনৰ বাবে থমাছক দেখা ঘটনাটোৰ বিষয়ে অৱগত কৰে। থমাছে লগে লগে গীতা আৰু প্ৰভাকৰৰ সৈতে যোগাযোগ কৰে। ইয়াৰ পিছত সম্পূৰ্ণ হোৱা আৰক্ষী থানাখনৰ তলত খনন কাৰ্যৰ ব্যৱস্থা কৰে। সকলোকে আচৰিত কৰি অট্টালিকাটোৰ তলত পুতি থোৱা অৱস্থাত জঁকা উদ্ধাৰ হয়। জৰ্জকুট্টিয়ে ওচৰতে লগোৱা নিৰাপত্তা কেমেৰাৰ জৰিয়তে গোপনে আৰক্ষী থানাখনৰ ওপৰত নজৰ ৰাখিছিল। তেওঁ খনন কাৰ্য চলি থকাটো লক্ষ্য কৰে আৰু পৰিস্থিতি তেওঁৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাহিৰলৈ যোৱা বুলি উপলব্ধি কৰে। ইয়াৰ কিছুসময় পিছতেই তেওঁ কৰ্তৃপক্ষৰ ওচৰত আত্মসমৰ্পণ কৰে। থমাছে জৰ্জকুট্টি আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালক জেৰাৰ বাবে মাতে। তীব্ৰ জেৰাৰ পিছতো জৰ্জকুট্টি, ৰাণী, আঞ্জু আৰু অনুৱে বছৰ বছৰ আগতে দিয়া একেটা ভাষ্যতে দৃঢ় হৈ থাকে। কিন্তু তদন্তই এক নাটকীয় মোৰ লয় যেতিয়া আৰক্ষীয়ে এটা গোপনে ৰেকৰ্ড কৰা কথোপকথন লাভ কৰে। তাত ৰাণীয়ে সৰিতাৰ আগত বৰুণৰ মৃত্যুৰ সবিশেষ অজ্ঞাতসাৰে প্ৰকাশ কৰিছিল। আৰক্ষীয়ে লগতে আৱিষ্কাৰ কৰে যে পৰিয়ালটোৰ ওপৰত কেইবামাহো ধৰি নজৰ ৰখা হৈছিল। পত্নী আৰু জীয়ৰীহঁতৰ ওপৰত হেঁচা বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে, জৰ্জকুট্টিয়ে অৱশেষত নিজৰ পৰিয়ালক আইনী শাস্তিৰপৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ অপৰাধৰ দায়িত্ব স্বীকাৰ কৰে। আৰক্ষীয়ে অৱশেষত গোচৰটো সমাধান কৰা বুলি ভাবিলেও গীতা পতিয়ন নাযায় আৰু বৰুণৰ বাবে ন্যায় দাবী কৰি থাকে। বিষয়টো সোনকালেই আদালত পায়গৈ। তাত জৰ্জকুট্টিয়ে অপ্ৰত্যাশিতভাৱে নিজকে নিৰ্দোষী বুলি দাবী কৰে। তেওঁৰ অধিবক্তাই যুক্তি দিয়ে যে বিনয়চন্দ্ৰনৰ ৰচিত দৃশ্যম নামৰ এখন অপৰাধমূলক উপন্যাসৰ কাহিনী ব্যৱহাৰ কৰি আৰক্ষীয়ে সমগ্ৰ গোচৰটো সজাইছে। ইয়াৰপৰা প্ৰকাশ পায় যে জৰ্জকুট্টিয়ে নিজেই বছৰ বছৰ আগতে এখন সম্ভাৱ্য চলচ্চিত্ৰ প্ৰকল্পৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে লেখকজনক কাহিনীৰ ধাৰণাটো বৰ্ণনা কৰিছিল। একে সময়তে, ফৰেনছিক প্ৰতিৱেদনে আদালতৰ ভিতৰত হুলস্থূলৰ সৃষ্টি কৰে যেতিয়া ডি এন এ বিশ্লেষণে নিশ্চিত কৰে যে আৰক্ষী থানাৰপৰা উদ্ধাৰ হোৱা জঁকাটো বৰুণৰ নহয়। বিনয়চন্দ্ৰনে পিছত প্ৰকাশ কৰে যে জৰ্জকুট্টিয়ে এবাৰ তেওঁৰ প্ৰস্তাৱিত অপৰাধমূলক থ্ৰিলাৰখনৰ বাবে এক বিকল্প সমাপ্তি বৰ্ণনা কৰিছিল। সেই সংস্কৰণটোত নায়কজনে তেওঁৰ মূল প্ৰচেষ্টা ভৱিষ্যতে পোহৰলৈ আহিব পাৰে বুলি অনুমান কৰি, গোপনে একে বয়স আৰু গঠনৰ আন এটা অচিনাক্ত মৃতদেহ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰে। বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁ সাৱধানে জঁকাটো সংৰক্ষণ কৰে। লগতে আগন্তুক চলচ্চিত্ৰ প্ৰকল্পৰ চৰিত্ৰৰ বিষয়ে আলোচনা কৰাৰ অচিলাৰে জিলা চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ মৰ্গৰ এজন কৰ্মচাৰীৰ বিশ্বাস অৰ্জন কৰে। আৰক্ষী থানাৰপৰা উদ্ধাৰ হোৱা জঁকা ফৰেনছিক পৰীক্ষাৰ বাবে স্থানান্তৰ কৰা নিশাতেই, নায়কজনে ডি এন এ পৰীক্ষাই সত্য পোহৰলৈ অনাৰ আগতেই নিচেই মনে মনে মৃতদেহ সলনি কৰে। আৰক্ষীয়ে লাহে লাহে উপলব্ধি কৰে যে গোচৰটো পুনৰ মুকলি কৰাৰ বহু আগতেই জৰ্জকুট্টিয়ে প্ৰতিটো সম্ভাৱ্য ফলাফল অনুমান কৰিছিল। নিৰ্ণায়ক প্ৰমাণৰ সম্পূৰ্ণ অভাৱৰ বাবে আদালতে জৰ্জকুট্টিক জামিন প্ৰদান কৰে। লগতে আৰক্ষীক তেওঁ আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰ বিৰুদ্ধে পৰৱৰ্তী ব্যৱস্থা গ্ৰহণ বন্ধ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। পিছত বিনয়চন্দ্ৰনে গীতা আৰু প্ৰভাকৰৰ আগত মনে মনে প্ৰকাশ কৰে যে জৰ্জকুট্টিৰ "বিকল্প সমাপ্তি"ৰ শেষত এক পাক আছিল। নায়কজনে বেনামীভাৱে ভুক্তভোগীৰ পুতি থোৱা জঁকা তেওঁৰ শোকসন্তপ্ত পিতৃ-মাতৃক ঘূৰাই দিব যাতে তেওঁলোকে অৱশেষত তেওঁৰ শেষকৃত্য সম্পন্ন কৰিব পাৰে। একে সময়তে গীতা আৰু প্ৰভাকৰে বেনামীভাৱে বৰুণৰ জঁকা লাভ কৰে। বৰুণৰ জঁকা অৱশেষত বিসৰ্জন দিয়াৰ সময়ত থমাছে মনে মনে গীতা আৰু প্ৰভাকৰক জৰ্জকুট্টিৰ পাছ লোৱা এৰিবলৈ অনুৰোধ কৰে। তেওঁ স্বীকাৰ কৰে যে সমগ্ৰ তদন্তৰ সময়ছোৱাত জৰ্জকুট্টি সদায় এঢাপ আগত আছিল আৰু নিজৰ পৰিয়ালক ৰক্ষা কৰিবলৈ যিকোনো পৰ্যায়লৈ যাবলৈ সাজু আছিল। থমাছে উপলব্ধি কৰে যে, যদিও আৰক্ষীয়ে ভাবিছিল তেওঁলোকে অহৰহ জৰ্জকুট্টিৰ ওপৰত নজৰ ৰাখিছে, আচলতে জৰ্জকুট্টিয়েহে তেওঁলোকক লক্ষ্য কৰি আছিল। পৰৱৰ্তী পদক্ষেপ কি হ'ব সেয়া তেওঁ ধৈৰ্য্যৰে অনুমান কৰিছিল। গীতা আৰু প্ৰভাকৰে অৱশেষত সকাহ পোৱা আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে, জৰ্জকুট্টিয়ে দূৰৰপৰা চাই মনে মনে আঁতৰি যায়। তেওঁ ভৱিষ্যতে যিয়েই নাহক কিয় তাৰ বাবে অহৰহ সতৰ্ক হৈ জীয়াই থাকিবলৈ লয়। == অভিনয়শিল্পী == * [[মোহনলাল]] - জৰ্জকুট্টি, এজন চলচ্চিত্ৰগৃহৰ মালিক আৰু উচ্চাকাংক্ষী চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক * [[মীনা (অভিনেত্ৰী)|মীনা]] - ৰাণী জৰ্জ, জৰ্জকুট্টিৰ পত্নী * [[আনচিবা হাছান]] - আঞ্জু জৰ্জ, জৰ্জকুট্টি আৰু ৰাণীৰ ডাঙৰ জীয়ৰী; এগৰাকী [[পি টি এছ ডি]] ৰোগী * [[এষ্টাৰ অনিল]] - অনু জৰ্জ; জৰ্জকুট্টি আৰু ৰাণীৰ সৰু জীয়ৰী * [[আশা শৰৎ]] - গীতা প্ৰভাকৰ, প্ৰাক্তন [[আৰক্ষী মহাপৰিদৰ্শক]]; বৰুণৰ মাতৃ * [[চিদ্দিকি (অভিনেতা)|চিদ্দিকি]] - প্ৰভাকৰ, বৰুণৰ পিতৃ * [[মুৰুলী গোপী]] - [[আৰক্ষী মহাপৰিদৰ্শক|আই জি]] থমাছ বাষ্টিন [[ভাৰতীয় আৰক্ষী সেৱা|আই পি এছ]] * [[ছাইকুমাৰ (মালায়ালম অভিনেতা)|ছাইকুমাৰ]] - বিনয়চন্দ্ৰন, এজন চিত্ৰনাট্যকাৰ * [[কে. বি. গণেশ কুমাৰ]] - [[চাৰ্কল ইন্সপেক্টৰ|চি আই]] ফিলিপ মেথিউ * [[অঞ্জলি নায়াৰ (অভিনেত্ৰী, জন্ম ১৯৮৮)|অঞ্জলি নায়াৰ]] - সৰিতা, জৰ্জকুট্টিৰ চুবুৰীয়া; এগৰাকী ছদ্মৱেশী আৰক্ষী বিষয়া * সুমেশ চন্দ্ৰন - চাবু, সৰিতাৰ স্বামী; এজন ছদ্মৱেশী আৰক্ষী বিষয়া * অজিত কুথাট্টুকুলম - জোচেফ জৰ্জ, হত্যাৰ অপৰাধত দণ্ডিত এজন প্ৰাক্তন অপৰাধী * [[দীনেশ প্ৰভাকৰ]] - ৰাজন, চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ এজন নিৰাপত্তাৰক্ষী * [[এণ্টনি পেৰুম্বাভুৰ]] - [[উপ-পৰিদৰ্শক|এছ আই]] এণ্টনি * [[শান্তি মায়াদেৱী]] - [[অধিবক্তা]] ৰেণুকা, জৰ্জকুট্টিৰ অধিবক্তা * [[কোজিকোড় নাৰায়ণন নায়াৰ]] - চুলেইমান * [[অনীশ জি. মেনন]] - ৰাজেশ, ৰাণীৰ ভাতৃ * [[শোভা মোহন]] - ৰাণীৰ মাতৃ * [[কৃষ্ণা প্ৰভা]] - মেৰী, জোচেফৰ পত্নী * [[পাউলী ভলচন]] - জোচেফৰ মাতৃ * [[বোবন ছেমুৱেল]] - [[উপ-আৰক্ষী অধীক্ষক|ডি ৱাই এছ পি]] ৰঘুৰাম * [[কৃষ্ণা (মালায়ালম অভিনেতা)|কৃষ্ণা]] - ফৰেনছিক চাৰ্জন * [[জয় মেথিউ]] - [[চৰকাৰী অধিবক্তা]] জনাৰ্দনন * [[আদম আয়ুব]] - জিলা আদালতৰ ন্যায়াধীশ * মুৰুলী কান্নুৰ - [[আৰক্ষী সঞ্চালক প্ৰধান|ডি জি পি]] জয়কৃষ্ণন * [[মেলা ৰঘু]] - ৰেঘু * জয়শংকৰ - পাথ্ৰোজ * ৰঞ্জিনী জৰ্জ - ডা০ ৰঞ্জিনী, আঞ্জুৰ চিকিৎসক * ৰাজেশ পাৰভুৰ - [[তহছিলদাৰ]] * [[আৰফাজ আয়ুব]] - ফৰেনছিক সহায়ক}} == প্ৰযোজনা == === বিকাশ === জীতু জোচেফ আৰু মোহনলালে [[ভাৰতত ক'ভিড-১৯ তলাবন্ধ]]ৰ পূৰ্বে ''[[ৰাম (চলচ্চিত্ৰ)|ৰাম]]'' চলচ্চিত্ৰৰ দৃশ্যগ্ৰহণ কৰি আছিল। কিন্তু [[লণ্ডন]] আৰু [[কায়ৰো]]ৰ দৰে বিদেশী স্থানত কিছুমান দৃশ্যগ্ৰহণ কৰিবলগীয়া হোৱাৰ বাবে ছবিখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ বন্ধ হৈ পৰে। দৃশ্যগ্ৰহণ অব্যাহত ৰাখিবলৈ সময় লাগিব বুলি উপলব্ধি কৰি জীতুৱে তেওঁলোকৰ ২০১৩ চনৰ চলচ্চিত্ৰ ''[[দৃশ্যম]]''ৰ ছিকুৱেল ''দৃশ্যম ২''ৰ কাম আৰম্ভ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। এই বিষয়ে তেওঁ কিছুদিন ধৰি পৰিকল্পনা কৰি আছিল। ছবিখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ কেৱল [[কেৰালা]]তহে হ'ব বুলি জীতুৱে অনুভৱ কৰিছিল যে তলাবন্ধ শেষ হোৱাৰ পিছত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰিবলৈ এইখনেই আটাইতকৈ উপযুক্ত ছবি।<ref>{{Cite web |last=Balach |first=Logesh |date=২ জুলাই ২০২০ |title=Drishyam 2: Mohanlal's much-awaited thriller to go on floors in August |trans-title=দৃশ্যম ২: মোহনলালৰ বহু প্ৰত্যাশিত থ্ৰিলাৰ আগষ্টত দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ হ'ব |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-mohanlal-s-much-awaited-thriller-to-go-on-floors-in-august-1696157-2020-07-02 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174005/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-mohanlal-s-much-awaited-thriller-to-go-on-floors-in-august-1696157-2020-07-02 |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১ |access-date=৭ জুলাই ২০২০ |website=[[ইণ্ডিয়া টুডে']]}}</ref> ২০২০ চনৰ ২১ মে'ত মোহনলালে তেওঁৰ ৬০সংখ্যক জন্মদিনত ছবিখনৰ আনুষ্ঠানিক ঘোষণা কৰে। চৰকাৰে দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়াৰ লগে লগে ইয়াৰ কাম আৰম্ভ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=২১ মে' ২০২০ |title=Mohanlal announces 'Drishyam 2: The Resumption' on his 60th birthday |trans-title=মোহনলালে নিজৰ ৬০সংখ্যক জন্মদিনত 'দৃশ্যম ২: দ্য ৰিজাম্পচন' ঘোষণা কৰে |work=[[দ্য হিন্দু]] |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/mohanlal-announces-drishyam-2-the-resumption-on-his-60th-birthday/article31639620.ece |access-date=৯ জুন ২০২০ |archive-date=৯ জুন ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200609120546/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/mohanlal-announces-drishyam-2-the-resumption-on-his-60th-birthday/article31639620.ece |url-status=live }}</ref> মোহনলালে এক সাক্ষাৎকাৰত কয় যে তেওঁ চিত্ৰনাট্য পঢ়িছে আৰু তলাবন্ধৰ পিছত দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ হ'ব পাৰে।<ref>{{Cite web |last=ലേഖകൻ |first=സ്വന്തം |date=২১ মে' ২০২০ |title=ദൃശ്യം 2 വായിച്ചു; ത്രില്ലിങ് ആകും; രണ്ടാമൂഴത്തിലും പ്രതീക്ഷ: ലൈവായി ലാൽ |url=https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.amp.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107173933/https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.amp.html |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১ |access-date=২৭ মে' ২০২০ |website=[[মনোৰমা নিউজ]]}}</ref> ''দৃশ্যম'' প্ৰযোজনা কৰা [[এণ্টনি পেৰুম্বাভুৰ]] প্ৰযোজক হিচাপে উভতি আহে। জীতুৱে কয় যে ই পূৰ্বৱৰ্তী চলচ্চিত্ৰখনৰ পোনপটীয়া ধাৰাবাহিকতা আৰু ইয়াৰ বাবে তেওঁ মূল চৰিত্ৰসমূহক বজাই ৰখাৰ লগতে সহযোগী অভিনয়শিল্পীসকলৰ মাজত কিছু নতুন সংযোগো ঘটাইছে।<ref>{{Cite news |date=২২ মে' ২০২০ |title=Drishyam 2 announced Mohanlal and Jeethu Joseph to return |trans-title=দৃশ্যম ২ ঘোষণা কৰা হ'ল, মোহনলাল আৰু জীতু জোচেফ উভতি আহিব |work=[[দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2020/may/22/drishyam-2-announced-mohanlal-and-jeethu-joseph-to-return-2146352.html |url-status=live |access-date=৯ জুন ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008024557/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2020/may/22/drishyam-2-announced-mohanlal-and-jeethu-joseph-to-return-2146352.html |archive-date=৮ অক্টোবৰ ২০২০}}</ref> পৰিস্থিতিৰ পাকত জৰ্জকুট্টি আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালে এতিয়া এক সচ্ছল জীৱন-যাপন কৰে আৰু জৰ্জকুট্টিয়ে এটা চলচ্চিত্ৰগৃহ মুকলি কৰিছে। লগতে তেওঁ এখন চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজনা কৰাৰ পৰিকল্পনাও কৰিছে।<ref>{{Cite news |date=১৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam' both blessing and curse for me, says Director Jeethu Joseph |trans-title='দৃশ্যম' মোৰ বাবে আশীৰ্বাদ আৰু অভিশাপ দুয়োটাই, পৰিচালক জীতু জোচেফে কয় |work=[[দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |agency=[[প্ৰেছ ট্ৰাষ্ট অৱ ইণ্ডিয়া]] |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/feb/16/drishyam-both-blessing-and-curse-for-me-saysdirector-jeethu-joseph-2264892.html |access-date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210216155034/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/feb/16/drishyam-both-blessing-and-curse-for-me-saysdirector-jeethu-joseph-2264892.html |url-status=live }}</ref> === দৃশ্যগ্ৰহণ === ২০২০ চনৰ ২১ ছেপ্টেম্বৰত [[কোচি]]ত মূল দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ হয়।<ref>{{Cite web |date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |title=Mohanlal's Drishyam 2 goes on floor and netizens can't contain their excitement |trans-title=মোহনলালৰ দৃশ্যম ২-ৰ কাম আৰম্ভ আৰু নেটিজেনসকলে তেওঁলোকৰ উৎসাহ ধৰি ৰাখিব পৰা নাই |url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema/mohanlal-s-drishyam-2-goes-on-floor-and-netizens-can-t-contain-their-excitement-651028 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174010/https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema/mohanlal-s-drishyam-2-goes-on-floor-and-netizens-can-t-contain-their-excitement-651028 |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |website=[[ইণ্ডিয়া টিভি]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |title=In Pics: Mohanlal's Drishyam 2 Goes on the Floors |trans-title=চিত্ৰত: মোহনলালৰ দৃশ্যম ২-ৰ কাম আৰম্ভ |url=https://www.news18.com/news/movies/in-pics-mohanlals-drishyam-2-goes-on-the-floors-2894603.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107173958/https://www.news18.com/news/movies/in-pics-mohanlals-drishyam-2-goes-on-the-floors-2894603.html |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |website=[[নিউজ১৮]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |title='Drishyam 2' starts rolling, here's when Mohanlal will start shooting |trans-title='দৃশ্যম ২'-ৰ কাম আৰম্ভ, মোহনলালে কেতিয়া দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ কৰিব সেয়া ইয়াত দিয়া হৈছে |url=https://www.dnaindia.com/entertainment/report-drishyam-2-starts-rolling-here-s-when-mohanlal-will-start-shooting-2844229 |website=[[ডেইলি নিউজ এণ্ড এনালাইচিছ]] |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |archive-date=২৫ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925082925/https://www.dnaindia.com/entertainment/report-drishyam-2-starts-rolling-here-s-when-mohanlal-will-start-shooting-2844229 |url-status=live }}</ref> ক'ভিড-১৯ সংক্ৰমণ ৰোধৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত সুৰক্ষা সাৱধানতাসমূহ মানি ইয়াক পৰিচালনা কৰা হৈছিল। তাত ভিতৰুৱা দৃশ্যসমূহ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |last=Sidhardhan |first=Sanjith |date=২৫ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |title=Mohanlal joins the shoot of Drishyam 2 |trans-title=মোহনলালে দৃশ্যম ২-ৰ দৃশ্যগ্ৰহণত যোগদান কৰে |work=[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/mohanlal-joins-the-shoot-of-drishyam-2/articleshow/78312512.cms |url-status=live |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174000/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/mohanlal-joins-the-shoot-of-drishyam-2/articleshow/78312512.cms |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১}}</ref> কোচিৰ [[কাক্কানাড]]ত দৃশ্যগ্ৰহণ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref name=release /> দুসপ্তাহৰ পিছত ইয়াক [[থডুপূজা]]লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite news |last=Mathews |first=Anna |date=৫ অক্টোবৰ ২০২০ |title=Everyone on the Drishyam 2 sets said, we looked like we have aged in reverse: Ansiba Hassan |trans-title=দৃশ্যম ২-ৰ ছেটত সকলোৱে কৈছিল, আমাক বিপৰীত দিশত বয়স বঢ়া যেন লাগিছিল: আনচিবা হাছান |work=[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everyone-on-the-drishyam-2-sets-said-we-looked-like-we-have-aged-in-reverse-ansiba-hassan/articleshow/78496149.cms |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-date=১২ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112072905/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everyone-on-the-drishyam-2-sets-said-we-looked-like-we-have-aged-in-reverse-ansiba-hassan/articleshow/78496149.cms |url-status=live }}</ref> ''দৃশ্যম''ত জৰ্জকুট্টি আৰু পৰিয়ালৰ বাসগৃহ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা [[ভাঝিথালা]]ৰ একেটা ঘৰকে ''দৃশ্যম ২''ৰ স্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। জানিব পৰা মতে, ঘৰটোত ১৮ দিনীয়া দৃশ্যগ্ৰহণৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref name="mathrubhumi">{{Cite news |date=৭ অক্টোবৰ ২০২০ |title='Drishyam 2' starts rolling in Thodupuzha; Mohanlal shares pic with reel life family |trans-title=থডুপূজাত 'দৃশ্যম ২' আৰম্ভ; মোহনলালে ৰীল লাইফ পৰিয়ালৰ সৈতে ছবি শ্বেয়াৰ কৰে |work=[[মাতৃভূমি]] |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/-drishyam-2-starts-rolling-in-thodupuzha-mohanlal-shares-pic-with-reel-life-family-1.5111093 |url-status=live |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107173956/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/-drishyam-2-starts-rolling-in-thodupuzha-mohanlal-shares-pic-with-reel-life-family-1.5111093 |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১ |archivedate=2021-01-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210107173956/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/-drishyam-2-starts-rolling-in-thodupuzha-mohanlal-shares-pic-with-reel-life-family-1.5111093 |deadurl=yes }}</ref> জৰ্জকুট্টিৰ বৰ্তমানৰ সমৃদ্ধি প্ৰতিফলিত কৰিবলৈ ঘৰটোৰ সংস্কাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=৩০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |title='കൃഷി മെച്ചപ്പെട്ടു, കാർ പോർച്ച് വാർത്തു'; മോടി പിടിപ്പിച്ച് 'ജോർജൂട്ടിയുടെ' വീട് |language=ml |work=[[এছিয়ানেট নিউজ]] |url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/thodupuzha-house-ready-for-shoot-drishyam-2-qhggn5 |url-status=live |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174018/https://www.asianetnews.com/entertainment-news/thodupuzha-house-ready-for-shoot-drishyam-2-qhggn5 |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১}}</ref> থডুপূজাৰ আন কিছুমান ঘৰতো দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল। লগতে কাঞ্জাৰ আৰু [[আৰাকুলাম]]ৰ দৰে ওচৰৰ অঞ্চলতো দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref name=mathrubhumi /> ''দৃশ্যম''ৰ দৃশ্যগ্ৰহণ হোৱা [[কুদায়াথুৰ]]ৰ কাইপা কৱলাত এটা ছেট নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=১৮ অক্টোবৰ ২০২০ |title=Row over erupting 'Drishyam 2' film set at protected area; Dist collector intervenes |trans-title=সংৰক্ষিত এলেকাত নিৰ্মাণ হোৱা 'দৃশ্যম ২' চলচ্চিত্ৰৰ ছেটক লৈ বিতৰ্ক; জিলা উপায়ুক্তৰ হস্তক্ষেপ |work=[[মাতৃভূমি]] |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/row-over-erupting-drishyam-2-film-set-at-protected-area-dist-collector-intervenes-1.5139865 |url-status=live |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174001/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/row-over-erupting-drishyam-2-film-set-at-protected-area-dist-collector-intervenes-1.5139865 |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১ |archivedate=2021-01-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210107174001/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/row-over-erupting-drishyam-2-film-set-at-protected-area-dist-collector-intervenes-1.5139865 |deadurl=yes }}</ref> ঠাইখনত ৰাজাক্কাডু আৰক্ষী থানা, জৰ্জকুট্টিৰ কেবল টিভিৰ দোকান আৰু চাৰিওফালৰ দোকান-পোহাৰ তথা গাঁথনিকে ধৰি এটা সম্পূৰ্ণ পথ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ই আছিল অন্যতম মূল স্থান। ৰাজীৱ কোভিলাকাথু আছিল কলা নিৰ্দেশক। কাইপা কৱলাৰ অংশসমূহৰ পিছত ২০২০ চনৰ ৬ নৱেম্বৰত দৃশ্যগ্ৰহণৰ সামৰণি পৰে।<ref>{{Cite news |date=১০ নৱেম্বৰ ২০২০ |title=ജോർജുകുട്ടിയുടെ കേബിൾ കട ഇനി കൈപ്പയിലില്ല; ദൃശ്യം 2 സെറ്റ് പൊളിച്ചു; വിഡിയോ |language=ml |work=[[মনোৰমা অনলাইন]] |url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2020/11/10/drishyam-2-set-removing-video.html |url-status=live |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174003/https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2020/11/10/drishyam-2-set-removing-video.html |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১}}</ref> ৫৬ দিন চলিবলগীয়া সমগ্ৰ দৃশ্যগ্ৰহণ ৪৬ দিনতে সম্পূৰ্ণ হয়। পৰিচালককে ধৰি ছবিখনৰ কলা-কুশলীসকলে ক'ভিড-১৯ বিধি মানি চলিছেনে নাই সেয়া পৰ্যবেক্ষণ কৰিবলৈ এটা বিশেষ দল নিয়োগ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=৯ নৱেম্বৰ ২০২০ |title=വരുണിന്റെ കുഴിമാടവും പുതിയ പൊലീസ് സ്റ്റേഷനും; തൊടുപുഴയിലെ ദൃശ്യം 2 സെറ്റ് |language=ml |work=[[মনোৰমা নিউজ]] |url=https://www.manoramanews.com/news/entertainment/2020/11/09/malayalam-movie-dhrishyam-second-part-shooting-over.html |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-date=৯ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109081708/https://www.manoramanews.com/news/entertainment/2020/11/09/malayalam-movie-dhrishyam-second-part-shooting-over.html |url-status=live }}</ref> == সংগীত == গীত আৰু চলচ্চিত্ৰৰ আৱহ সংগীত [[অনিল জনচন]] ৰচনা কৰিছিল। আনহাতে গীতৰ কথা [[বিনায়ক শশীকুমাৰ]]ৰ। সংগীত এলবামটোত "অৰে পাকাল" শীৰ্ষক মাত্ৰ এটা গীত আছে যিটো জেনোবিয়া ছাফাৰে বাণীবদ্ধ কৰিছিল<ref>{{Cite web |title=The stuff of singing dreams |trans-title=গান গোৱাৰ সপোনৰ সামগ্ৰী |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/feb/20/the-stuff-of-singing-dreams-2266262.html |access-date=৭ জুলাই ২০২১ |website=[[দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=৯ জুলাই ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184810/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/feb/20/the-stuff-of-singing-dreams-2266262.html |url-status=live }}</ref> আৰু ইয়াক ২০২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীত চাইনা মিউজিকৰদ্বাৰা মুক্তি দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Bhasin |first=Shriya |date=১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 song Ore Pakal out: Mohanlal treats viewers with a melodious song from his upcoming thriller |trans-title=দৃশ্যম ২-ৰ গীত অৰে পাকাল মুকলি: মোহনলালে তেওঁৰ আগন্তুক থ্ৰিলাৰৰপৰা এটা সুমধুৰ গীতেৰে দৰ্শকক আপ্লুত কৰিলে |url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema/drishyam-2-song-ore-pakal-out-mohanlal-treats-viewers-with-a-melodious-song-from-his-upcoming-thriller-685429 |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=indiatvnews.com |archive-date=১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210217062217/https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema/drishyam-2-song-ore-pakal-out-mohanlal-treats-viewers-with-a-melodious-song-from-his-upcoming-thriller-685429 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=M |first=Athira |date=১৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Zonobia Safar is on a musical high |trans-title=জেনোবিয়া ছাফাৰ সংগীতৰ শীৰ্ষত আছে |work=[[দ্য হিন্দু]] |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/singer-zonobia-safar-on-her-big-break-with-drishyam-2/article33851043.ece |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |issn=0971-751X |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219142459/https://www.thehindu.com/entertainment/music/singer-zonobia-safar-on-her-big-break-with-drishyam-2/article33851043.ece |url-status=live }}</ref> {{track listing|headline=ট্ৰেক তালিকা|extra_column=কণ্ঠশিল্পী(সকল)|title1=অৰে পাকাল|music1=[[অনিল জনচন]]|extra1=জেনোবিয়া ছাফাৰ|length1=০৪:৩৩}} == বিপণন আৰু মুক্তি == পৰিচালক [[জীতু জোচেফ]] ২০২১ চনৰ ২২ জানুৱাৰীত [[মোহনলাল]]ৰ বিগ-বাজেটৰ চলচ্চিত্ৰ ''[[মাৰাক্কাৰ: লায়ন অৱ দ্য এৰেবিয়ান ছী]]''ৰ পূৰ্বেই ছবিখন ছবিঘৰত মুক্তি দিয়াৰ পৰিকল্পনাৰ কথা প্ৰকাশ কৰিছিল<ref>{{Cite news |title=Drishyam 2 to release ahead of Marakkar? |trans-title=মাৰাক্কাৰৰ আগতে দৃশ্যম ২ মুক্তি পাব নেকি? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/drishyam-2-to-release-ahead-of-marakkar/articleshow/76783008.cms |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]] |archive-date=৪ আগষ্ট ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200804120426/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/drishyam-2-to-release-ahead-of-marakkar/articleshow/76783008.cms |url-status=live }}</ref>। তেওঁ উল্লেখ কৰিছিল যে ছবিঘৰ পুনৰ মুকলি হ'লে দৰ্শকক ঘূৰাই অনাৰ ক্ষেত্ৰত ই এক "লিটমাছ টেষ্ট" হিচাপে কাম কৰিব।<ref name="release">{{Cite web |date=২৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |title='ദൃശ്യ' ത്തിൽ കഴിയാത്തതു 'ഒപ്പ' ത്തിൽ ചെയ്തു&nbsp; – ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ (നിർമാതാവ്) |url=https://www.canchannels.com/drishyam-2-news/ |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২০ |website=Canchannels.com |language=ml |archive-date=২৪ ডিচেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224112603/https://www.canchannels.com/drishyam-2-news/ |url-status=live |archivedate=2020-12-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201224112603/https://www.canchannels.com/drishyam-2-news/ |deadurl=yes }}</ref> অৱশ্যে কেৰালা ফিল্ম চেম্বাৰে ছবিঘৰ পুনৰ মুকলি নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। কাৰণ কৰ'নাভাইৰাছৰ বাবে হোৱা তলাবন্ধ আৰু মনোৰঞ্জন কৰৰপৰা সম্পূৰ্ণ ৰেহাইৰ পিছত ছবিঘৰৰ ব্যৱসায়ত প্ৰচণ্ড আঘাত পৰাত তেওঁলোকে চৰকাৰৰপৰা সাহায্য পেকেজ দাবী কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=৬ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Kerala Film Chamber decides against reopening of theatres |trans-title=কেৰালা ফিল্ম চেম্বাৰে ছবিঘৰ পুনৰ মুকলি নকৰাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/kerala-film-chamber-decides-against-reopening-of-theatres-7135447/ |access-date=৭ জুলাই ২০২১ |website=[[দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |archive-date=২৬ জানুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126033016/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/kerala-film-chamber-decides-against-reopening-of-theatres-7135447/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. r |date=৪ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Cinemas unlikely to open today |trans-title=আজি ছবিঘৰ মুকলি হোৱাৰ সম্ভাৱনা নাই |work=[[দ্য হিন্দু]] |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/cinemas-unlikely-to-open-today/article33494547.ece |access-date=৭ জুলাই ২০২১ |issn=0971-751X |archive-date=১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201120842/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/cinemas-unlikely-to-open-today/article33494547.ece |url-status=live }}</ref> ইয়াৰ ফলত ছবিঘৰত মুক্তি দিয়াৰ পৰিকল্পনাত ব্যাঘাত জন্মে আৰু দলটোৱে ছবিখন বিতৰণৰ বাবে ডিজিটেল ষ্ট্ৰীমিং প্লেটফৰ্ম [[আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ']] বাছনি কৰে।<ref>{{Cite news |date=২ জানুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam 2' to be released on Amazon Prime |trans-title=আমাজন প্ৰাইমত মুকলি হ'ব 'দৃশ্যম ২' |work=[[দ্য হিন্দু]] |agency=[[প্ৰেছ ট্ৰাষ্ট অৱ ইণ্ডিয়া]] |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/drishyam-2-to-be-released-on-amazon-prime/article33478967.ece |url-status=live |access-date=২ জানুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174021/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/drishyam-2-to-be-released-on-amazon-prime/article33478967.ece |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০২১}}</ref> [[নৱবৰ্ষৰ দিনা]] মুক্তি পোৱা এটা টিজাৰে নিশ্চিত কৰে যে ই [[আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ']]ত মুক্তি পাব।<ref>{{Cite web |date=২ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 teaser: Mohanlal refuses to let the cat out of the bag |trans-title=দৃশ্যম ২ টিজাৰ: মোহনলালে ৰহস্য ফাদিল কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/drishyam-2-teaser-mohanlal-refuses-to-let-the-cat-out-of-the-bag-7128000/ |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=[[দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |archive-date=২১ জানুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121161000/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/drishyam-2-teaser-mohanlal-refuses-to-let-the-cat-out-of-the-bag-7128000/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=২ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Mohanlal's Drishyam 2 opts for OTT, fans upset |trans-title=মোহনলালৰ দৃশ্যম ২-এ অ'টিটি বাছি ল'লে, অনুৰাগীসকল হতাশ |url=https://www.dtnext.in/news/cinema/mohanlals-drishyam-2-opts-for-ott-fans-upset |archive-url=https://web.archive.org/web/20210127122355/https://www.dtnext.in/News/Cinema/2021/01/02003023/1269330/Mohanlals-Drishyam-2-opts-for-OTT-fans-upset.vpf |url-status=live |archive-date=২৭ জানুৱাৰী ২০২১ |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=dtNext.in }}</ref><ref>{{Cite web |date=১ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2: Mohanlal's Malayalam Film To Release On Amazon Prime Video And See What Fans Have To Say About It |trans-title=দৃশ্যম ২: মোহনলালৰ মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ত মুক্তি পাব আৰু অনুৰাগীসকলে ইয়াৰ বিষয়ে কি কয় চাওক |url=https://www.zee5.com/zee5news/drishyam-2-mohanlals-malayalam-film-to-release-on-amazon-prime-video-and-see-what-fans-have-to-say-about-it |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=জি৫ নিউজ }}</ref> ছবিখনৰ আনুষ্ঠানিক ট্ৰেইলাৰ ২০২১ চনৰ ৮ ফেব্ৰুৱাৰীত উন্মোচন কৰাৰ কথা আছিল<ref>{{Cite web |date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 Trailer Leaked; Mohanlal Starrer To Release On February 19? |trans-title=দৃশ্যম ২ ট্ৰেইলাৰ ফাদিল; মোহনলাল অভিনীত ছবি ১৯ ফেব্ৰুৱাৰীত মুক্তি পাব নেকি? |url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2021/drishyam-2-trailer-leaked-mohanlal-starrer-to-release-on-february-19-309560.html |url-status=live |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=ফিল্মিবীট |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206095746/https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2021/drishyam-2-trailer-leaked-mohanlal-starrer-to-release-on-february-19-309560.html |archive-date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ }}</ref>, কিন্তু ৬ ফেব্ৰুৱাৰীত (ট্ৰেইলাৰ মুক্তিৰ দুদিন আগতে)<ref>{{Cite web |title=Hours after the leak, Mohanlal unveils Drishyam 2's trailer |trans-title=ফাদিল হোৱাৰ কেইঘণ্টামান পিছত মোহনলালে দৃশ্যম ২-ৰ ট্ৰেইলাৰ মুকলি কৰে |url=https://www.zoomtventertainment.com/malayalam-cinema/article/trailer-of-much-awaited-film-drishyam-2-out-now-megastar-mohanlals-crime-thriller-looks-promising/716847 |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=zoomtventertainment.com |date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206133250/https://www.zoomtventertainment.com/malayalam-cinema/article/trailer-of-much-awaited-film-drishyam-2-out-now-megastar-mohanlals-crime-thriller-looks-promising/716847 |url-status=live }}</ref> ট্ৰেইলাৰটো অনলাইনত ফাদিল হৈ পৰে। ইয়াৰ ফলত দলটোৱে একেদিনাই আনুষ্ঠানিকভাৱে ট্ৰেইলাৰটো মুকলি কৰিবলৈ বাধ্য হয়<ref>{{Cite web |date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 trailer: Ghost from the past comes to haunt Mohanlal |trans-title=দৃশ্যম ২ ট্ৰেইলাৰ: অতীতৰ ভূতে মোহনলালক খেদিবলৈ আহে |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/drishyam-2-trailer-the-ghost-from-the-past-comes-to-haunt-mohanlal-7177482/ |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=[[দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |archive-date=২৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210227153724/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/drishyam-2-trailer-the-ghost-from-the-past-comes-to-haunt-mohanlal-7177482/ |url-status=live }}</ref> আৰু লগতে ১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ মুক্তিৰ তাৰিখ হিচাপে ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite web |date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Watch: Mohanlal's 'Drishyam 2' trailer out, shows family haunted by past |trans-title=চাওক: মোহনলালৰ 'দৃশ্যম ২' ট্ৰেইলাৰ মুকলি, অতীতৰদ্বাৰা খেদা খোৱা পৰিয়ালটোক দেখুৱায় |url=https://www.thenewsminute.com/article/watch-mohanlal-s-drishyam-2-trailer-out-shows-family-haunted-past-142924 |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=[[দ্য নিউজ মিনিট]] |archive-date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206121240/https://www.thenewsminute.com/article/watch-mohanlal-s-drishyam-2-trailer-out-shows-family-haunted-past-142924 |url-status=live }}</ref> অৱশ্যে ''দৃশ্যম ২'' সমগ্ৰ বিশ্বজুৰি ১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১-ৰ মাজনিশা মুক্তি দিয়া হয়<ref>{{Cite web |date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=ദൃശ്യം 2 ട്രെയിലർ എത്തി: ചിത്രം ഫെബ്രുവരി 19ന് ആമസോൺ പ്രൈമിൽ... |url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2021/02/06/drishyam-2-release-date-confirmed-amazon-prime.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206111905/https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2021/02/06/drishyam-2-release-date-confirmed-amazon-prime.html |archive-date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |access-date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=[[মালায়াল মনৰমা]] |language=ml}}</ref> আৰু ইয়াক ২৪০খনতকৈও অধিক দেশত ষ্ট্ৰীমিং কৰিবলৈ উপলব্ধ কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=১ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Mohanlal-starrer ''Drishyam 2'' to premiere on Amazon Prime Video |trans-title=মোহনলাল অভিনীত ''দৃশ্যম ২'' আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ত প্ৰিমিয়াৰ হ'ব |work=[[আউতলুক ইণ্ডিয়া]] |agency=[[প্ৰেছ ট্ৰাষ্ট অৱ ইণ্ডিয়া]] |url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/mohanlalstarrer-drishyam-2-to-premiere-on-amazon-prime-video/2002654 |access-date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১ জানুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210101120442/https://www.outlookindia.com/newsscroll/mohanlalstarrer-drishyam-2-to-premiere-on-amazon-prime-video/2002654 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Parthiban |first=P. |date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Amazon Prime Video launches the highly-anticipated trailer of Drishyam 2; movie set to release on February 19 |trans-title=আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ই দৃশ্যম ২-ৰ বহু প্ৰত্যাশিত ট্ৰেইলাৰ মুকলি কৰে; ১৯ ফেব্ৰুৱাৰীত চলচ্চিত্ৰখন মুক্তি পাবলৈ সাজু |url=https://www.indulgexpress.com/entertainment/cinema/2021/feb/06/amazon-prime-video-launches-trailer-of-much-awaited-malayalam-thriller-drishyam-2-movie-to-be-relea-31508.html |access-date=২৩ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=[[ইনডালজ এক্সপ্ৰেছ]] |archive-date=২৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225073416/https://www.indulgexpress.com/entertainment/cinema/2021/feb/06/amazon-prime-video-launches-trailer-of-much-awaited-malayalam-thriller-drishyam-2-movie-to-be-relea-31508.html |url-status=live }}</ref> ''দৃশ্যম ২''ৰ পোনপটীয়া ডিজিটেল মুক্তিৰ পদক্ষেপে ছবিঘৰৰ মালিক আৰু বিতৰকসকলৰপৰা সমালোচনাৰ সন্মুখীন হয়। কেৰালা ফিল্ম এক্সিবিটৰ্ছ ফেডাৰেচনৰ সভাপতি লিবাৰ্টি বছিৰে মত প্ৰকাশ কৰে যে "মোহনলালৰ দৰে এজন বিশিষ্ট অভিনেতাই ইয়াক গ্ৰহণ কৰাটো এক স্বাৰ্থপৰ কাম" আৰু তেওঁৰ মতে যোৱা দশকৰ এখন আটাইতকৈ সফল চলচ্চিত্ৰৰ ছিকুৱেল হোৱাৰ বাবে ছবিখনে সহজেই "ছবিঘৰলৈ বৃহৎ দৰ্শক টানিব পাৰিলেহেঁতেন।" <ref>{{Cite web |date=২ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Mohanlal faces criticism for 'Drishyam 2' OTT release, much like Kamal did years ago |trans-title=বছৰ বছৰ আগতে কমলে কৰাৰ দৰেই মোহনলালো 'দৃশ্যম ২' অ'টিটি মুক্তিৰ বাবে সমালোচনাৰ সন্মুখীন হৈছে |url=https://www.thenewsminute.com/article/mohanlal-faces-criticism-drishyam-2-ott-release-much-kamal-did-years-ago-140719 |access-date=৭ জুলাই ২০২১ |website=[[দ্য নিউজ মিনিট]] |archive-date=৯ জুলাই ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709191938/https://www.thenewsminute.com/article/mohanlal-faces-criticism-drishyam-2-ott-release-much-kamal-did-years-ago-140719 |url-status=live }}</ref> কিন্তু চলচ্চিত্ৰ জগতৰ কেইবাজনো বাণিজ্য বিশ্লেষক আৰু সদস্যই সমৰ্থন কৰি কয় যে "ই [[এণ্টনি পেৰুম্বাভুৰ]]ৰ (চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক) আৰ্থিক সীমাবদ্ধতাৰ বাবেই হৈছে। তেওঁ ''মাৰাক্কাৰ: লায়ন অৱ দ্য এৰেবিয়ান ছী'' প্ৰদৰ্শনৰ বাবে ছবিঘৰৰ মালিকসকলৰপৰা আগধন লৈছিল, যিহেতু ই এখন বৃহৎ ছবি আৰু ছবিঘৰৰ অভিজ্ঞতাৰ বাবে নিৰ্মিত। কিন্তু তেওঁ ''দৃশ্যম ২''ৰ বাবে আগধন লোৱা নাছিল, যাৰ বাবে তেওঁ ডিজিটেল মুক্তিৰ বাবে সন্মত হৈছিল।" <ref>{{Cite web |last=Narayanan |first=Nirmal |date=২ জানুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 on OTT, Marakkar in theaters: How Mohanlal singlehandedly redefines Mollywood |trans-title=অ'টিটিত দৃশ্যম ২, ছবিঘৰত মাৰাক্কাৰ: মোহনলালে কেনেকৈ অকলেই মলীউডক পুনৰ সংজ্ঞায়িত কৰে |url=https://www.ibtimes.co.in/drishyam-2-ott-marakkar-theaters-how-mohanlal-singlehandedly-redefines-mollywood-831721 |access-date=৭ জুলাই ২০২১ |website=[[আই বি টাইমছ]] |archive-date=৯ জুলাই ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184953/https://www.ibtimes.co.in/drishyam-2-ott-marakkar-theaters-how-mohanlal-singlehandedly-redefines-mollywood-831721 |url-status=live }}</ref> ছবিখনৰ মুক্তিৰ পূৰ্বে অনুৰাগীসকলৰ সৈতে হোৱা এক অনলাইন মত বিনিময়ত মোহনলালে কয় যে ছবিঘৰত পুনৰ মুক্তি দিয়াৰ সম্ভাৱনা আছে।<ref>{{Cite web |last=Narayanan |first=Nirmal |date=১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Mohanlal's dream shatters as Film Chamber denies theatrical release of Drishyam 2 post-OTT premiere |trans-title=অ'টিটি প্ৰিমিয়াৰৰ পিছত ফিল্ম চেম্বাৰে দৃশ্যম ২ ছবিঘৰত মুক্তি দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাত মোহনলালৰ সপোন ভংগ হয় |url=https://www.ibtimes.co.in/mohanlals-dream-shatters-film-chamber-denies-theatrical-release-drishyam-2-post-ott-premiere-833287 |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=[[আই বি টাইমছ]] |archive-date=২৫ মাৰ্চ ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210325192656/https://www.ibtimes.co.in/mohanlals-dream-shatters-film-chamber-denies-theatrical-release-drishyam-2-post-ott-premiere-833287 |url-status=live }}</ref> কিন্তু কেৰালা ফিল্ম চেম্বাৰে দৃশ্যম ২ ছবিঘৰত মুক্তি দিয়াৰ বাবে প্ৰযোজকৰ অনুৰোধ নাকচ কৰে। তেওঁলোকে কয় যে অনলাইন প্লেটফৰ্মত মুক্তি পোৱাৰ কথা থকা এখন ছবি ছবিঘৰত মুক্তি দি তেওঁলোকে নীতি-নিৰ্দেশনা উলংঘা নকৰে।<ref>{{Cite web |date=১৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Will not permit theatrical release of 'Drishyam 2': Kerala Film Chamber |trans-title='দৃশ্যম ২' ছবিঘৰত মুক্তিৰ অনুমতি দিয়া নহ'ব: কেৰালা ফিল্ম চেম্বাৰ |url=https://www.thenewsminute.com/article/will-not-permit-theatrical-release-drishyam-2-kerala-film-chamber-143580 |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |website=[[দ্য নিউজ মিনিট]] |archive-date=১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210217115306/https://www.thenewsminute.com/article/will-not-permit-theatrical-release-drishyam-2-kerala-film-chamber-143580 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=১৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=No theatrical release for Drishyam 2: Film Chamber |trans-title=দৃশ্যম ২-ৰ বাবে ছবিঘৰত মুক্তি নাই: ফিল্ম চেম্বাৰ |work=[[দ্য হিন্দু]] |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/no-theatrical-release-for-drishyam-2-film-chamber/article33852611.ece |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১ |issn=0971-751X |archive-date=২২ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210422101505/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/no-theatrical-release-for-drishyam-2-film-chamber/article33852611.ece |url-status=live }}</ref> ডিজিটেল মুক্তিৰ পিছত ২০২১ চনৰ ১ জুলাইৰপৰা জিচিচি (GCC) দেশসমূহত ছবিখনে সীমিত পৰিসৰত ছবিঘৰত মুক্তি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |last= |first= |date=২২ জুন ২০২১ |title=Mohanlal's hit thriller 'Drishyam 2' to release in UAE cinemas |trans-title=মোহনলালৰ হিট থ্ৰিলাৰ 'দৃশ্যম ২' য়ু এ ই-ৰ ছবিঘৰত মুক্তি পাব |url=https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/mohanlals-hit-thriller-drishyam-2-to-release-in-uae-cinemas-1.80112395 |access-date=২২ জানুৱাৰী ২০২৫ |website=[[গাল্ফ নিউজ]] |archive-date=২৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240924060029/https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/mohanlals-hit-thriller-drishyam-2-to-release-in-uae-cinemas-1.80112395 |url-status=live }}</ref> == সঁহাৰি == === সমালোচনাত্মক প্ৰতিক্ৰিয়া === {{Rotten Tomatoes prose|score=88|count=8|average=7.5|ref=yes}} ''[[ডেইলি নিউজ এণ্ড এনালাইচিছ]]''ৰ ঐশ্বৰ্য বাসুদেৱনে ৫ৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা ৰেটিং দি লিখে, "''দৃশ্যম ২'' হৈছে এটা তদন্ত আৰু ইয়াৰদ্বাৰা ভাবুকিৰ সন্মুখীন হোৱা এটা পৰিয়ালৰ এক আকৰ্ষণীয় কাহিনী। ই এনে এক ছিকুৱেল যিখন আমাৰ প্ৰাপ্য বুলি আমি জনা নাছিলো আৰু ছবিখন চোৱা শেষ কৰাৰ পাছতো ই আপোনাক ঘণ্টাৰ পিছত ঘণ্টা ধৰি ভাবিবলৈ বাধ্য কৰাব।" <ref>{{Cite news |last=Vasudevan |first=Aishwarya |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam 2' Review: Mohanlal as Georgekutty proves 'visuals can be deceiving' yet again |trans-title='দৃশ্যম ২' পৰ্যালোচনা: জৰ্জকুট্টিৰ চৰিত্ৰত মোহনলালে প্ৰমাণ কৰিছে যে 'দৃশ্য প্ৰতাৰণামূলক হ'ব পাৰে' আকৌ এবাৰ |work=[[ডেইলি নিউজ এণ্ড এনালাইচিছ]] |url=https://www.dnaindia.com/movie-reviews/review-drishyam-2-review-mohanlal-as-georgekutty-meena-ansiba-hassan-esther-anil-movie-by-jeethu-joseph-proves-visuals-can-be-deceiving-yet-again-amazon-prime-video-2876263 |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219010748/https://www.dnaindia.com/movie-reviews/review-drishyam-2-review-mohanlal-as-georgekutty-meena-ansiba-hassan-esther-anil-movie-by-jeethu-joseph-proves-visuals-can-be-deceiving-yet-again-amazon-prime-video-2876263 |url-status=live }}</ref> ''[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]]''ৰ সঞ্জিথ সিদ্ধাৰ্থনে ৫ৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা ৰেটিং প্ৰদান কৰে আৰু কয়, "ছিকুৱেলৰ বাবে জীতুৰ চিত্ৰনাট্য আগৰ দৰেই নিখুঁত; ''দৃশ্যম''ৰ দৰেই... এই ছবিখন অতি নিপুণতাৰে নিৰ্মিত এক ছিকুৱেল যি দৰ্শকে উপভোগ কৰিবলৈ আৰু দলটোৱে গৌৰৱ কৰিবলৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।" তেওঁ মোহনলালৰ অভিনয়ৰো প্ৰশংসা কৰে।<ref>{{Cite news |last=Sidhardhan |first=Sanjith |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 Review: Mohanlal excels as Georgekutty again in this expertly crafted sequel |trans-title=দৃশ্যম ২ পৰ্যালোচনা: এই নিপুণতাৰে নিৰ্মিত ছিকুৱেলখনত মোহনলালে আকৌ এবাৰ জৰ্জকুট্টি হিচাপে উৎকৃষ্টতা প্ৰদৰ্শন কৰিছে |work=[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/web-series/reviews/malayalam/drishyam-2/ottmoviereview/80924802.cms |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218201148/https://timesofindia.indiatimes.com/web-series/reviews/malayalam/drishyam-2/ottmoviereview/80924802.cms |url-status=live}}</ref> ''[[হিন্দুস্তান টাইমছ]]''ৰ হৰিচৰণ পুডিপ্পেডিয়ে লিখে যে "''দৃশ্যম ২''ক এতিয়ালৈকে নিৰ্মিত শ্ৰেষ্ঠ ছিকুৱেলসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি ক'লে বঢ়াই কোৱা নহ'ব।" ই হৈছে "এক সম্পূৰ্ণ আকৰ্ষণীয় আৰু মনোৰঞ্জক ছিকুৱেল, যি ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰত বিৰল। উচ্চমানৰ লিখনী আৰু প্ৰচুৰ অপ্ৰত্যাশিত পাকেৰে সমৃদ্ধ এই ছিকুৱেলখনে এক সুন্দৰ প্ৰভাৱ পেলায় আৰু একেবাৰে শেষলৈকে দৰ্শকক বান্ধি ৰাখে। ''দৃশ্যম ২'' হৈছে ছাছপেন্স গঢ়ি তোলাৰ এক মাষ্টাৰক্লাছ আৰু ই প্ৰথম খণ্ডটোৰ দৰেই কাৰ্যকৰী, যদি তাতকৈ বেছি নহয়।" <ref>{{Cite news |last=Pudippedi |first=Haricharan |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 review: Mohanlal, Jeethu Joseph reunite for one of the best sequels ever |trans-title=দৃশ্যম ২ পৰ্যালোচনা: মোহনলাল, জীতু জোচেফ এতিয়ালৈকে নিৰ্মিত অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ ছিকুৱেলৰ বাবে পুনৰ একত্ৰিত হৈছে |work=[[হিন্দুস্তান টাইমছ]] |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/drishyam-2-review-mohanlal-jeethu-joseph-reunite-for-one-of-the-best-sequels-ever-101613707672069.html |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219042754/https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/drishyam-2-review-mohanlal-jeethu-joseph-reunite-for-one-of-the-best-sequels-ever-101613707672069.html |url-status=live}}</ref> ৫ৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা ৰেটিং দি ''[[দ্য নিউজ মিনিট]]''ৰ সৌম্য ৰাজেন্দ্ৰনে কয় যে এই "থ্ৰিলাৰখন এক সুন্দৰ ছিকুৱেল... লিখনীৰ শক্তিৰ প্ৰতি লক্ষ্য কৰিলে এনে লাগে যেন জীতুৰ মনত ''দৃশ্যম'' সদায় দুখন চলচ্চিত্ৰ হ'ব বুলি ভবা হৈছিল।" <ref>{{Cite news |last=Rajendran |first=Sowmya |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam 2' review: Jeethu-Mohanlal thriller is a superb sequel |trans-title='দৃশ্যম ২' পৰ্যালোচনা: জীতু-মোহনলালৰ থ্ৰিলাৰ এক সুন্দৰ ছিকুৱেল |work=[[দ্য নিউজ মিনিট]] |url=https://www.thenewsminute.com/article/drishyam-2-review-jeethu-mohanlal-thriller-superb-sequel-143734 |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219040923/https://www.thenewsminute.com/article/drishyam-2-review-jeethu-mohanlal-thriller-superb-sequel-143734 |url-status=live}}</ref> ৫ৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা ৰেটিং দি ''[[দ্য কুইণ্ট]]''ৰ সুৰেশ মেথিউৱে কয় যে "মোহনলালৰ আকৰ্ষণীয় থ্ৰিলাৰখন আকৌ এবাৰ বিজয়ী হৈছে... মূল ছবিখনৰ বিপৰীতে ''দৃশ্যম ২''-এ আপোনাক একেবাৰে আৰম্ভণিৰপৰাই বান্ধি ৰাখে... ''দৃশ্যম ২'' মূল ছবিখনৰ এক যোগ্য প্ৰতিদ্বন্দ্বী। ই আৰম্ভণিৰপৰাই আপোনাৰ মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰে আৰু ইয়াৰ আঢ়ৈ ঘণ্টাৰ সময়ছোৱাত আপোনাক মনোৰঞ্জন দিয়ে।" তেওঁ মোহনলালৰ অভিনয়ৰো প্ৰশংসা কৰে।<ref>{{Cite news |last=Mathew |first=Suresh |date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 Review: Mohanlal's Gripping Thriller Wins... Again |trans-title=দৃশ্যম ২ পৰ্যালোচনা: মোহনলালৰ আকৰ্ষণীয় থ্ৰিলাৰে জিকিলে... আকৌ এবাৰ |work=[[দ্য কুইণ্ট]] |url=https://www.thequint.com/entertainment/movie-reviews/drishyam-2-full-movie-review-starring-mohanlal-meena-muraly-gopi-director-jeethu-joseph#read-more |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218183353/https://www.thequint.com/entertainment/movie-reviews/drishyam-2-full-movie-review-starring-mohanlal-meena-muraly-gopi-director-jeethu-joseph#read-more |url-status=live}}</ref> ''[[ফাৰ্ষ্টপোষ্ট]]''ৰ আন্না এম. এম. ভেট্টিকাডে ইয়াক "প্ৰথমখন দৰ্শনীয় চলচ্চিত্ৰৰ এক আচৰিতভাৱে সন্তুষ্টিদায়ক ছিকুৱেল" বুলি অভিহিত কৰে... ''দৃশ্যম ২'' অতি চতুৰতাৰে ''দৃশ্যম''ৰ জগতখনলৈ মসৃণভাৱে ঘূৰি যায়... এতিয়া এনে লাগে যেন ২য় খণ্ডৰ অবিহনে ১ম খণ্ড অসম্পূৰ্ণ।" <ref>{{Cite news |last=Vetticad |first=Anna M. M. |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 movie review: Mohanlal is back in a surprisingly satisfying sequel to a spectacular first film |trans-title=দৃশ্যম ২ চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: প্ৰথমখন দৰ্শনীয় চলচ্চিত্ৰৰ এক আচৰিতভাৱে সন্তুষ্টিদায়ক ছিকুৱেলত মোহনলাল উভতি আহিছে |work=[[ফাৰ্ষ্টপোষ্ট]] |url=https://www.firstpost.com/entertainment/drishyam-2-movie-review-mohanlal-is-back-in-a-surprisingly-satisfying-sequel-to-a-spectacular-first-film-9322481.html |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219051957/https://www.firstpost.com/entertainment/drishyam-2-movie-review-mohanlal-is-back-in-a-surprisingly-satisfying-sequel-to-a-spectacular-first-film-9322481.html |url-status=live }}</ref> ''[[ইণ্ডিয়া টুডে']]''ৰ জানকী কে-ই ইয়াক "''দৃশ্যম''ৰ এক উপযুক্ত ছিকুৱেল" বুলি অভিহিত কৰে আৰু কয়, "এটা নিগাজি চিত্ৰনাট্যৰ ওপৰত কাম কৰিবলৈ জীতু জোচেফৰ পৰিচালনা আৰু শক্তি ছবিখনৰ সম্পদ... মোহনলালৰ অভিনয় সঁচাকৈয়ে দুৰ্দান্ত।" তেওঁ ৫ৰ ভিতৰত ৩.৫ তাৰকা ৰেটিং দিয়ে।<ref>{{Cite news |last=K. |first=Janani |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 Movie Review: Mohanlal's new film is a fitting sequel to Drishyam |trans-title=দৃশ্যম ২ চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: মোহনলালৰ নতুন চলচ্চিত্ৰখন দৃশ্যমৰ এক উপযুক্ত ছিকুৱেল |work=[[ইণ্ডিয়া টুডে']] |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-movie-review-mohanlal-s-new-film-is-a-fitting-sequel-to-drishyam-1770731-2021-02-19 |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218225029/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-movie-review-mohanlal-s-new-film-is-a-fitting-sequel-to-drishyam-1770731-2021-02-19 |url-status=live }}</ref> ''[[অনুপমা চোপ্ৰা|ফিল্ম কম্পেনিয়ন]]''ৰ ভৰদ্বাজ ৰংগনে ইয়াক "এক সুন্দৰ গাঁথনিৰে" সমৃদ্ধ এক "নিগাজি ছিকুৱেল যিয়ে উত্তেজনাৰ সলনি অস্তিত্ববাদক স্থান দিছে" বুলি অভিহিত কৰে। "১ম খণ্ডৰ দৰেই, ই পৰিচালকৰ ছবিতকৈ লেখকৰ ছবি বেছি।" তেওঁ লিখনীৰ প্ৰশংসা কৰি কয় – "ই হৈছে মৌলিক বৰ্ণনা, দৃশ্যৰ পিছত দৃশ্য" আৰু "ক্লাইমেক্সৰ অংশবোৰৰ সময়ত লিখনীয়ে ''দৃশ্যম''ৰ ১ম খণ্ড/২য় খণ্ডক একেটা কাহিনীৰ দুটা ভাগ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। ই এক চমৎকাৰ মেটা স্পৰ্শ... আমি ১ম খণ্ড/২য় খণ্ডক এখন একত্ৰিত জগত হিচাপে চালে ছবিখন শ্ৰেষ্ঠ ৰূপত ধৰা দিয়ে।" <ref>{{Cite web |last=Rangan |first=Baradwaj |date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Review Of Drishyam 2, On Amazon Prime Video: Mohanlal And Meena Return In Jeethu Joseph's Solid Sequel, Which Swaps Tension With Existentialism |trans-title=আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ত দৃশ্যম ২-ৰ পৰ্যালোচনা: জীতু জোচেফৰ নিগাজি ছিকুৱেলত মোহনলাল আৰু মীনাৰ প্ৰত্যাৱৰ্তন, যিয়ে উত্তেজনাৰ সলনি অস্তিত্ববাদক স্থান দিছে |url=https://www.filmcompanion.in/reviews/malayalam-review/drishyam-2-review-amazon-prime-mohanlal-and-meena-return-in-jeethu-josephs-solid-sequel-which-swaps-tension-with-existentialism-malayalam-movies-baradwaj-rangan/ |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=[[অনুপমা চোপ্ৰা|ফিল্ম কম্পেনিয়ন]]}}{{cbignore}}</ref> ''[[ডেক্কান হেৰাল্ড]]''ৰ টিনা ছাৰা অনিয়েনে ৫ৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা ৰেটিং দি ইয়াক "এক ৰোমাঞ্চকৰ, উপযুক্ত ছিকুৱেল" বুলি অভিহিত কৰে। তেওঁ কয় যে "''দৃশ্যম ২''-এ ছিকুৱেলসমূহত মূল ছবিৰ যাদু নাথাকে বুলি থকা ধাৰণাক নস্যাৎ কৰে... বহুত থ্ৰিলাৰে মূল কাহিনীক তীব্ৰতৰ কৰি দৰ্শকক আকৰ্ষণ কৰিবলৈ সক্ষম হোৱা নাই আৰু সেয়াই এই ছবিখনৰ বিশেষ গুণৰ নিৰ্ণায়ক প্ৰমাণ।" <ref>{{Cite news |last=Anien |first=Tina Sara |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam 2' movie review: A thrilling, befitting sequel |trans-title='দৃশ্যম ২' চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: এক ৰোমাঞ্চকৰ, উপযুক্ত ছিকুৱেল |work=[[ডেক্কান হেৰাল্ড]] |url=https://www.deccanherald.com/entertainment/drishyam-2-movie-review-a-thrilling-befitting-sequel-953072.html |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219133109/https://www.deccanherald.com/entertainment/drishyam-2-movie-review-a-thrilling-befitting-sequel-953072.html |url-status=live }}</ref> ''[[দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]]''ৰ সজিন শ্ৰীজিতেও ৫ৰ ভিতৰত ৪ ৰেটিং দি ইয়াক "এক সমৃদ্ধ, বহল আৰু বহুত উন্নত ছিকুৱেল... সফল ছিকুৱেল বিৰল আৰু তাতোকৈ বিৰল হৈছে এনে ছিকুৱেল যিয়ে মূল ছবিক অতিক্ৰম কৰে। ''দৃশ্যম ২'' তেনেকুৱা এখন ছবি।" <ref>{{Cite news |last=Shrijith |first=Sajin |date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam 2' movie Review: A richer, expansive, and far superior sequel |trans-title='দৃশ্যম ২' চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: এক সমৃদ্ধ, বহল আৰু বহুত উন্নত ছিকুৱেল |work=[[দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2021/feb/19/drishyam-2-movie-review-a-richer-expansive-and-far-superior-sequel-2266248.html |access-date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219180737/https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2021/feb/19/drishyam-2-movie-review-a-richer-expansive-and-far-superior-sequel-2266248.html |url-status=live }}</ref> ৫ৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা ৰেটিং দি ''[[চিফি]]''ৰ সমালোচকে কয়, "সদায় এনেকুৱা নহয় যে এখন ছিকুৱেলে অতি সফল-মূল ছবিখনৰ প্ৰতি থকা বৃহৎ প্ৰত্যাশা পূৰণ কৰে। ''দৃশ্যম ২''-এ সেয়া অতি সুন্দৰভাৱে কৰিছে... এক আকৰ্ষণীয় চিত্ৰনাট্যৰ সৈতে জীতু জোচেফে ছিকুৱেলখনক এক আকৰ্ষণীয় ৰূপত উপস্থাপন কৰিছে।" <ref>{{Cite web |last=Moviebuzz |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 review: Mohanlal, Jeethu Joseph combo does it again! |trans-title=দৃশ্যম ২ পৰ্যালোচনা: মোহনলাল, জীতু জোচেফৰ যুটীয়ে আকৌ এবাৰ কৰিলে! |url=https://www.sify.com/movies/drishyam-2-review-mohanlal-jeethu-joseph-combo-does-it-again-review-malayalam-vctgoBecedbjj.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219065843/https://www.sify.com/movies/drishyam-2-review-mohanlal-jeethu-joseph-combo-does-it-again-review-malayalam-vctgoBecedbjj.html |url-status=dead |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=[[চিফি]]}}</ref> ''[[ৰেডিফ.কম]]''ৰ যোগীন্দৰ টুটেজাই কয় যে "মোহনলালৰ এই ছাছপেন্স ড্ৰামাখন হয়তো আন এক আধুনিক কালৰ ক্লাছিক হিচাপে পৰিগণিত হ'ব... ই ''দৃশ্যম''ৰ এক প্ৰকৃত ছিকুৱেল আৰু আচলতে প্ৰথম অংশৰপৰা দ্বিতীয় অংশলৈ এক মসৃণ স্বাচ্ছন্দ্যৰে আগবঢ়া প্ৰথমখন ছাছপেন্স থ্ৰিলাৰ।" তেওঁ ৫ৰ ভিতৰত ৩.৫ ৰেটিং দিয়ে।<ref>{{Cite web |last=Tuteja |first=Joginder |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 review |trans-title=দৃশ্যম ২ পৰ্যালোচনা |url=https://www.rediff.com/movies/review/drishyam-2-review/20210219.htm |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |website=[[ৰেডিফ.কম]] |archive-date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210220082631/https://www.rediff.com/movies/review/drishyam-2-review/20210219.htm |url-status=live }}</ref> ''[[নিউজ১৮]]''ৰ গৌতম ভাস্কৰণে লিখে যে "মোহনলাল অধিক শক্তি আৰু আকৰ্ষণৰ সৈতে উভতি আহিছে... জৰ্জকুট্টি ভয় খাই পিছহুঁহকি যোৱা মানুহ নহয়, আৰু বাকী ছবিখন হৈছে কেনেকৈ তেওঁ আৰক্ষীক আভুৱা ভাঁৰে আৰু নিজৰ পৰিয়ালক ৰক্ষা কৰে তাৰ এক আকৰ্ষণীয় খেল। শেষৰ পাকটো সঁচাকৈয়ে সুন্দৰ।" তেওঁ ৫ৰ ভিতৰত ৩ তাৰকা ৰেটিং দিয়ে।<ref>{{Cite news |last=Bhaskaran |first=Gautaman |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 Movie Review: Mohanlal Returns with More Vigour and Charisma |trans-title=দৃশ্যম ২ চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: মোহনলাল অধিক শক্তি আৰু আকৰ্ষণৰ সৈতে উভতি আহিছে |work=[[নিউজ১৮]] |url=https://www.news18.com/news/movies/drishyam-2-moview-review-mohanlal-sparkles-but-this-sequel-is-not-as-gripping-as-first-one-3450320.html |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219030834/https://www.news18.com/news/movies/drishyam-2-moview-review-mohanlal-sparkles-but-this-sequel-is-not-as-gripping-as-first-one-3450320.html |url-status=live }}</ref> ''[[এছিয়ানেট নিউজ]]''ৰ বিপিন বিজয়নে ৫ৰ ভিতৰত ৪ ৰেটিং দিয়ে আৰু ইয়াক এক "নিখুঁত ছিকুৱেল" বুলি অভিহিত কৰে। তেওঁ কয় যে ই "জৰ্জকুট্টি অৰ্থাৎ মোহনলালৰ পাৰদৰ্শিতা আৰু জীতু জোচেফৰ চমৎকাৰ চিত্ৰনাট্যৰ বাবে চাবলগীয়া ছবি।" <ref>{{Cite news |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 movie review: Mohanlal, Jeethu Joseph deliver the perfect sequel |trans-title=দৃশ্যম ২ চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: মোহনলাল, জীতু জোচেফে নিখুঁত ছিকুৱেল উপহাৰ দিছে |work=[[এছিয়ানেট নিউজ]] |url=https://newsable.asianetnews.com/gallery/entertainment/drishyam-2-full-movie-review-mohanlal-meena-jeethu-joseph-asha-sharath-antony-perambavoor-vpn-qoqvkk#image1 |access-date=২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218221628/https://newsable.asianetnews.com/gallery/entertainment/drishyam-2-full-movie-review-mohanlal-meena-jeethu-joseph-asha-sharath-antony-perambavoor-vpn-qoqvkk#image1 |url-status=live }}</ref> ''[[এন ডি টি ভি]]''ৰ শৈবাল চেটাৰ্জীয়ে ৫ৰ ভিতৰত ২.৫ তাৰকা দি লিখে, "মোহনলাল আকৌ এবাৰ নিখুঁত... গাঁথনি আৰু লয়ৰ ক্ষেত্ৰত, লেখক-পৰিচালক জীতু জোচেফে মূল চলচ্চিত্ৰখনৰ গতিপথকে অনুসৰণ কৰিছে", কিন্তু তেওঁ অনুভৱ কৰে যে "লিখনীটোত আৰু অলপ জোৰ দিব পাৰিলেহেঁতেন।" <ref>{{Cite news |last=Chatterjee |first=Saibal |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 Review: Mohanlal's Film Is Disappointingly Tepid |trans-title=দৃশ্যম ২ পৰ্যালোচনা: মোহনলালৰ চলচ্চিত্ৰখন হতাশাজনকভাৱে দুৰ্বল |work=[[এন ডি টি ভি]] |url=https://www.ndtv.com/entertainment/drishyam-2-review-mohanlals-film-is-disappointingly-tepid-2-5-stars-out-of-5-2373769 |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219030825/https://www.ndtv.com/entertainment/drishyam-2-review-mohanlals-film-is-disappointingly-tepid-2-5-stars-out-of-5-2373769 |url-status=live }}</ref> ''[[দ্য হিন্দু]]''ৰ এছ. আৰ. প্ৰবীনে মত প্ৰকাশ কৰে, "''দৃশ্যম ২'' হয়তো এখন স্বতন্ত্ৰ চলচ্চিত্ৰ হিচাপে কাম নকৰিব পাৰে — যেনেকৈ বহুতো ছিকুৱেল কৰে — যিহেতু ই একেৰাহে প্ৰসংগৰ সৈতে প্ৰথমখন ছবিৰ ওপৰত সম্পূৰ্ণৰূপে নিৰ্ভৰশীল। কিন্তু ইয়াৰ নেতিবাচক দিশবোৰ থকাৰ পিছতো, ই ইয়াৰ বহু প্ৰশংসিত পূৰ্বৱৰ্তী ছবিখনৰ এক উপযুক্ত সংগী।" <ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. r. |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='Drishyam 2' movie review: A decent follow-up to a much celebrated film |trans-title='দৃশ্যম ২' চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: এখন বহু প্ৰশংসিত চলচ্চিত্ৰৰ এক সুন্দৰ ছিকুৱেল |work=[[দ্য হিন্দু]] |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/drishyam-2-movie-review-a-decent-follow-up-to-a-much-celebrated-film/article33877526.ece |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219134958/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/drishyam-2-movie-review-a-decent-follow-up-to-a-much-celebrated-film/article33877526.ece |url-status=live }}</ref> অৱশ্যে ''[[আই বি টাইমছ]]''ৰ নিৰ্মল নাৰায়ণে অনুভৱ কৰে যে ই "মূল ছবিখনৰ চিনেমাটিক নিৰ্মাণৰ মানদণ্ডৰ সৈতে মিল খোৱাত ব্যৰ্থ হৈছে... ছবিখনৰ প্ৰথম অৰ্ধাংশৰ মৌলিকতা আছিল, কিন্তু দ্বিতীয় অৰ্ধাংশ সম্পূৰ্ণ হতাশাজনক আছিল, কিয়নো ই চিন্তা কৰাৰ সামৰ্থ্যক প্ৰশ্ন কৰিছিল।" কিন্তু তেওঁ মোহনলালৰ অভিনয়ৰ প্ৰশংসা কৰে।<ref>{{Cite web |last=Narayanan |first=Nirmal |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Drishyam 2 movie review: Mohanlal's film lacks logic and is a half-baked television serial |trans-title=দৃশ্যম ২ চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা: মোহনলালৰ চলচ্চিত্ৰখনত যুক্তিৰ অভাৱ আৰু ই এখন আধৰুৱা টেলিভিছন ধাৰাবাহিক |url=https://www.ibtimes.co.in/drishyam-2-movie-review-mohanlals-film-lack-logic-half-baked-tv-serial-833366 |website=[[আই বি টাইমছ]] |access-date=২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219042324/https://www.ibtimes.co.in/drishyam-2-movie-review-mohanlals-film-lack-logic-half-baked-tv-serial-833366 |url-status=live }}</ref> === বক্স অফিচ === {{Empty section|date=মে' ২০২৬}} == ছিকুৱেল == {{Main|দৃশ্যম ৩}} ''দৃশ্যম ২'' মুক্তিৰ পিছত প্ৰযোজক এণ্টনি পেৰুম্বাভুৰে মন্তব্য কৰে যে শৃংখলাটোৰ তৃতীয়খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণৰ সম্ভাৱনা আছে। অৱশ্যে জীতুৱে এই কথা নিশ্চিত বা অস্বীকাৰ কৰা নাছিল। এণ্টনিয়ে লগতে কয় যে জীতুৱে ''দৃশ্যম ৩''ৰ বাবে সম্ভাৱ্য কাহিনীৰ ওপৰত গৱেষণা কৰি আছে আৰু মোহনলালৰ সৈতে আলোচনা হৈছে।<ref>{{Cite news |last=പ്രകാശ് |first=എം. ദിനു |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=ദൃശ്യം 3 ജീത്തുവിന്റെ മനസിലുണ്ട്: ആവേശത്തോടെ ആന്റണി; അഭിമുഖം |language=ml |work=[[মনোৰমা অনলাইন]] |url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2021/02/19/drishyam-3-antony-perumbavoor-response.html |access-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219091609/https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2021/02/19/drishyam-3-antony-perumbavoor-response.html |url-status=live }}</ref> ২০২১ চনৰ ২৩ ফেব্ৰুৱাৰীত জীতুৱে এক সংবাদ-মেলত কয় যে তেওঁ বৰ্তমান ''দৃশ্যম ৩''ৰ ক্লাইমেক্স নিৰ্ধাৰণ কৰিছে, কিন্তু চিত্ৰনাট্য আৰু প্ৰযোজনাৰ কাম বাস্তৱায়িত হ'বলৈ কমেও তিনি বছৰ সময় লাগিব পাৰে।<ref>{{Cite news |last=ജി. |first=ശ്രീജിത്ത് |date=২৩ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title='ദൃശ്യം മൂന്നിന്റെ ക്ലൈമാക്സ്‌ കയ്യിലുണ്ട്; മോഹൻലാലിനും ആന്റണി പെരുമ്പാവൂരിനും ഇഷ്ടമായി': ജീത്തു ജോസഫ് |language=ml |work=[[নিউজ১৮ মালায়ালম]] |url=https://malayalam.news18.com/news/film/climax-of-drishyam-3-ready-with-director-jeethu-joseph-aa-tv-srg-352037.html |access-date=২৩ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-date=২৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210228005404/https://malayalam.news18.com/news/film/climax-of-drishyam-3-ready-with-director-jeethu-joseph-aa-tv-srg-352037.html |url-status=live |archivedate=2021-02-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210228005404/https://malayalam.news18.com/news/film/climax-of-drishyam-3-ready-with-director-jeethu-joseph-aa-tv-srg-352037.html |deadurl=yes }}</ref> ২০২৫ চনৰ ২০ ফেব্ৰুৱাৰীত ''দৃশ্যম ৩'' আনুষ্ঠানিকভাৱে ঘোষণা কৰা হয়।<ref>{{Cite web |date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫ |title='Drishyam 3' officially announced: Mohanlal confirms third instalment of hit franchise |trans-title='দৃশ্যম ৩' আনুষ্ঠানিকভাৱে ঘোষণা: মোহনলালে হিট ফ্ৰেঞ্চাইজিৰ তৃতীয় কিস্তি নিশ্চিত কৰে |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/actor-mohanlal-confirms-drishyam-3-movie-1.10359521 |access-date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫ |website=English.Mathrubhumi |archive-date=২০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220124348/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/actor-mohanlal-confirms-drishyam-3-movie-1.10359521 |url-status=live }}</ref> দৃশ্যম ৩-এ ২০২৬ চনৰ ২১ মে'ত মুক্তি লাভ কৰে। == পুনৰ্নিৰ্মাণ == ছবিখন ২০২১ চনত [[কানাড়া চলচ্চিত্ৰ|কানাড়া]] ভাষাত ''[[দৃশ্যা ২]]'' আৰু [[তেলেগু চলচ্চিত্ৰ|তেলেগু]] ভাষাত ''[[দৄশ্যম ২]]'' হিচাপে পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু দুয়োখন মুক্তি পায়।<ref>{{Cite web |last=Features |first=C. E. |date=১৩ এপ্ৰিল ২০২১ |title=Ravichandran and P Vasu to team up for Kannada remake of Drishyam 2 |trans-title=দৃশ্যম ২-ৰ কানাড়া পুনৰ্নিৰ্মাণৰ বাবে ৰবিচন্দ্ৰন আৰু পি বাসুৱে লগ হ'ব |url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2021/Apr/13/ravichandran-and-p-vasu-to-team-up-for-kannada-remake-of-drishyam-2-23928.html |access-date=২৩ জানুৱাৰী ২০২৬ |website=Cinema Express |archive-date=২৭ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427051427/https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2021/apr/13/ravichandran-and-p-vasu-to-team-up-for-kannada-remake-of-drishyam-2-23928.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=২ মাৰ্চ ২০২১ |title=Drishyam 2 Telugu remake goes on floors with Venkatesh |trans-title=ভেংকটেশৰ সৈতে দৃশ্যম ২-ৰ তেলেগু পুনৰ্নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/drishyam-2-telugu-remake-goes-on-the-floors-with-venkatesh-7211295/ |access-date=২৩ জানুৱাৰী ২০২৬ |website=[[দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]] |archive-date=১১ জুন ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210611132419/https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/drishyam-2-telugu-remake-goes-on-the-floors-with-venkatesh-7211295/ |url-status=live }}</ref> হিন্দী পুনৰ্নিৰ্মাণ [[দৃশ্যম ২ (২০২২ চলচ্চিত্ৰ)|একে নামতে]] ২০২২ চনত মুক্তি পায়।<ref>{{Cite web |last= |first= |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ |title=Ajay Devgn to return with Tabu for Drishyam 2 in 2022; director Jeetu Joseph likely to direct Hindi remake : Bollywood News - Bollywood Hungama |trans-title=অজয় দেৱগণ ২০২২ চনত দৃশ্যম ২-ৰ বাবে তাবুৰ সৈতে উভতি আহিব; পৰিচালক জীতু জোচেফে হিন্দী পুনৰ্নিৰ্মাণ পৰিচালনা কৰাৰ সম্ভাৱনা : বলীউড নিউজ - বলীউড হাংগামা |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/ajay-devgn-return-tabu-drishyam-2-2022-director-jeetu-joseph-likely-direct-hindi-remake/ |access-date=২৩ জানুৱাৰী ২০২৬ |website=[[বলীউড হাংগামা]] |archive-date=২২ অক্টোবৰ ২০২২ |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022062506/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/ajay-devgn-return-tabu-drishyam-2-2022-director-jeetu-joseph-likely-direct-hindi-remake/ |url-status=live }}</ref> ২০২৬ চনত ''[[ধৰ্মযুদ্ধয় ২]]'' নামৰ এখন [[সিংহলা ভাষা|সিংহলা]] পুনৰ্নিৰ্মাণ মুক্তি পায়।<ref>{{Cite web |title='Drishyam' legend Mohanlal meets his Lankan counterpart |trans-title='দৃশ্যম' কিংবদন্তি মোহনলালে তেওঁৰ শ্ৰীলংকাৰ সতীৰ্থক লগ ধৰে |url=https://www.sundaytimes.lk/250706/magazine/drishyam-legend-mohanlal-meets-his-lankan-counterpart-603506.html |access-date=২৩ জানুৱাৰী ২০২৬ |website=Print Edition - The Sunday Times, Sri Lanka}}</ref> {| class="wikitable" ! বৰ্ষ ! শিৰোনাম ! ভাষা ! পৰিচালক ! অভিনয়শিল্পী |- | rowspan="2" |২০২১ |''[[দৄশ্যম ২]]'' |তেলেগু |[[জীতু জোচেফ]] |[[ভেংকটেশ (অভিনেতা)|ভেংকটেশ]], [[মীনা (অভিনেত্ৰী)|মীনা]], [[নধিয়া]], [[সম্পদ ৰাজ]] |- |''[[দৃশ্যা ২]]'' |কানাড়া |[[পি. বাসু]] |[[ৰবিচন্দ্ৰন (কানাড়া অভিনেতা)|ৰবিচন্দ্ৰন]], [[নৱ্যা নায়াৰ]], [[আশা শৰৎ]], [[প্ৰমোদ শেট্টী]] |- |২০২২ |[[দৃশ্যম ২ (২০২২ চলচ্চিত্ৰ)|''দৃশ্যম ২'']] |হিন্দী |[[অভিষেক পাঠক]] |[[অজয় দেৱগণ]], [[অক্ষয় খান্না]], [[তাবু (অভিনেত্ৰী)|তাবু]], [[শ্ৰিয়া সাৰণ]] |- |২০২৬ |''[[ধৰ্মযুদ্ধয় ২]]'' |সিংহলা |অৰুণা জয়বৰ্ধনা |[[বিমল জয়কোডী]], [[দিলহানী একানায়কে]], [[কুসুম ৰেণু]], [[অষাণ ডায়াছ]] |} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{Official website|https://drishyam2movie.com}} * {{IMDb title|tt12361178}} {{Navboxes|list={{আশীৰ্বাদ চিনেমাছ}} {{দৃশ্যম}} {{জীতু জোচেফ}}}} [[শ্ৰেণী:২০২১ চনৰ মালায়ালম ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০২১ চনৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০২১ চনৰ অপৰাধমূলক ড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:আশীৰ্বাদ চিনেমাছৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ৰ অৰিজিনেল চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:পৰিয়াল সম্পৰ্কীয় চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:জীতু জোচেফৰদ্বাৰা পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ক'ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে ছবিঘৰত মুক্তি নোপোৱা চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:কোচিত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ইদুক্কিত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:থডুপূজাত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ছিকুৱেল চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় থ্ৰিলাৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ শৃংখলাৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:অমীমাংসিত অপৰাধ সম্পৰ্কীয় কৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:অন্য ভাষাত পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মৃগীৰোগ সম্পৰ্কীয় চলচ্চিত্ৰ]] ge58j9qvuhikrylnqhv19ukc6t6mzvy 0 138565 626288 625762 2026-08-11T17:02:40Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 24 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626288 wikitext text/x-wiki {{short description|ভাৰতৰ কেৰালাৰ জিলা}} {{about|জিলাখন|ইয়াৰ সমনামৰ সদৰ ঠাই|মালাপ্পুৰম}}{{Infobox settlement | name = মালাপ্পুৰম জিলা | other_name = | settlement_type = [[কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Manjeri Town Calicut Road View.jpg | photo2a = Near Cherumb eco village.jpg | photo2b = Kerala Houseboat (191490747).jpeg | photo3a = Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg | photo3b = Nilambur teak forest 3740.JPG | photo4a = Chamravattam bridge kerala.jpg | spacing = 1 | color_border = black | color = white | size = 210 | foot_montage = '''ওপৰৰপৰা ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত:'''<br/>[[মাঞ্জিৰী]] চহৰ, [[পোন্নানি]]ৰ বিয়্যম বেকৱাটাৰ হ্ৰদ, [[নীলাম্বুৰ]]ৰ কনোলী প্লট, [[চাম্ৰাৱত্তোম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰীজ]], [[ৱল্লীকুন্নু]]ত [[কাদালুণ্ডি নদী]]ৰ মোহনা, [[কৰুৱাৰাকুণ্ডু]] }} | nickname = | image_map = India Kerala Malappuram district.svg | mapframe = yes | mapframe-point = none | map_caption = '''[[কেৰালা]]ত অৱস্থান''' | pushpin_map = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|11.03|N|76.05|E|region:IN-KL_type:adm3rd|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|ভাৰত}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]] | subdivision_name1 = {{seal|কেৰালা}} | established_title = জিলা গঠন | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | established_date = {{start date and age|df=yes|1969|06|16}} | seat_type = সদৰ ঠাই | seat = [[মালাপ্পুৰম]] | founder = [[কেৰালা চৰকাৰ]] | parts_type = [[ৰাজহ সংমণ্ডল|উপ-সংমণ্ডলসমূহ]] | parts_style = para | p1 = {{collapsible list|title=তালুকসমূহ (৭)| *[[এৰানাড তালুক|এৰানাড (মাঞ্জিৰী)]] *[[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] *[[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] *[[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] *[[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] *[[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] *[[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]]|}} | government_type = জিলা প্ৰশাসন | governing_body = | leader_title = জিলাৰ দায়িত্বপ্ৰাপ্ত মন্ত্ৰী | leader_name = [[পি. কে. বশীৰ]] | leader_title1 = [[জিলাধিপতি]] | leader_name1 = ড° বিনয় গোৱেল আইএএছ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = ৩৫৫৪ | area_rank = [[কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|৩য়]] | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_max_m = ২৫৯৪ | elevation_max_point = <!-- জোখৰ স্থান নিৰ্দেশ কৰিবলৈ --> [[মুকুৰ্থি]] | elevation_min_m = | elevation_min_point = <!-- জোখৰ স্থান নিৰ্দেশ কৰিবলৈ --> | population_total = ৪৪৯৪৯৯৮<ref name="mlpdemo_2018">{{Cite book|title=Annual Vital Statistics Report - 2018|trans-title=বাৰ্ষিক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিসংখ্যা প্ৰতিৱেদন - ২০১৮|publisher=অৰ্থনীতি আৰু পৰিসংখ্যা বিভাগ, কেৰালা চৰকাৰ|year=২০২০|location=থিৰুৱনন্তপুৰম|pages=৫৫|url=http://www.ecostat.kerala.gov.in/images/pdf/publications/Vital_Statistics/data/vital_statistics_2018.pdf|access-date=২৯ অক্টোবৰ ২০২০|archive-date=২৭ নৱেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201127040140/http://www.ecostat.kerala.gov.in/images/pdf/publications/Vital_Statistics/data/vital_statistics_2018.pdf|url-status=live|archivedate=2021-11-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211102023933/http://www.ecostat.kerala.gov.in/images/pdf/publications/Vital_Statistics/data/vital_statistics_2018.pdf}}</ref> | population_as_of = ২০১৮ | population_footnotes = | population_density_km2 = ১২৬৫ | population_rank = [[কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|১ম]] | population_demonym = | population_urban = ৪৪.১৮%<ref name="CensusMalappuram"/> | population_metro = ১৭২৯৫২২<ref name="CensusMalappuram"/> | demographics_type1 = জনগাঁথনি | demographics1_title1 = {{nobold|[[লিংগ অনুপাত]] (২০১১)}} | demographics1_info1 = ১০৯৮ [[মহিলা|♀]]/১০০০[[পুৰুষ|♂]]<ref name="CensusMalappuram"/> | leader_name2 = চৈত্ৰা তেৰেছা জন আইপিএছ | leader_title2 = [[আৰক্ষী অধীক্ষক (ভাৰত)|জিলা আৰক্ষী প্ৰধান]] | demographics1_title2 = {{nobold|[[ভাৰতত সাক্ষৰতা|সাক্ষৰতা]] (২০১১)}} | demographics1_info2 = ৯৩.৫৭%<ref name="CensusMalappuram"/> | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|আইএছটি]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = <!-- [[ডাক সূচকাংক নম্বৰ|পিন]] --> | postal_code = | iso_code = {{nobold|[[আইএছঅ' ৩১৬৬-২:আইএন|আইএন-কেএল]]}} | registration_plate = '''কেএল-১০''' [[মালাপ্পুৰম]], <br/> '''কেএল-৫৩''' [[পেৰিন্থলমান্না]], <br/> '''কেএল-৫৪''' [[পোন্নানি]], <br/> '''কেএল-৫৫''' [[তিৰুৰ]],<br/> '''কেএল-৬৫''' [[তিৰুৰংগাড়ী]], <br/> '''কেএল-৭১''' [[নীলাম্বুৰ]], <br/> '''কেএল-৮৪''' [[কোণ্ডোত্তী]] | website = {{URL|malappuram.nic.in}} | footnotes = | blank_info_sec1 = {{nowrap|{{increase}} ০.৭৪৯<ref name="unhdi-gdl">{{Cite web|url=https://niti.gov.in/planningcommission.gov.in/docs/plans/stateplan/sdr_pdf/shdr_kerala05.pdf|title=Kerala &#124; UNDP in India|trans-title=কেৰালা &#124; ভাৰতত ইউ এন ডি পি|website=niti.gov.in|access-date=২৫ মে' ২০২১|archive-date=২৫ মে' ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210525135510/https://niti.gov.in/planningcommission.gov.in/docs/plans/stateplan/sdr_pdf/shdr_kerala05.pdf|url-status=live}}</ref> ({{color|Green| উচ্চ}})}} · | blank_name_sec1 = [[মানৱ উন্নয়ন সূচকাংক|এইচডিআই]] {{nobold|(২০০৫)}} | parts = {{unbulleted list|[[পেৰিন্থলমান্না]]|[[তিৰুৰ]]|}} }} '''মালাপ্পুৰম জিলা''' ({{IPA|ml|mɐlɐpːurɐm|lang|Malappuram.ogg}}), [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ভাৰতীয় ৰাজ্য]] [[কেৰালা]]ৰ [[কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|১৪খন জিলা]]ৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref>{{Cite web |url=https://malappuram.nic.in/en/about-district/ |title=About Malappuram {{!}} Welcome to Malappuram {{!}} India |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ বিষয়ে {{!}} মালাপ্পুৰমলৈ স্বাগতম {{!}} ভাৰত |language=en-US |access-date=৮ আগষ্ট ২০২৬}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://malappuramdistrictpanchayath.kerala.gov.in/home/aboutMalappuram.htm |title=Malappuram District Panchayat |trans-title=মালাপ্পুৰম জিলা পঞ্চায়ত |website=malappuramdistrictpanchayath.kerala.gov.in |access-date=৮ আগষ্ট ২০২৬}}</ref> ইয়াৰ উপকূলীয় দৈৰ্ঘ্য {{convert|70|km|mi|abbr=on}}। কেৰালাৰ আটাইতকৈ জনবহুল জিলা হিচাপে মালাপ্পুৰমত ৰাজ্যখনৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ১৩% লোকে বাস কৰে। ১৯৬৯ চনৰ ১৬ জুনত প্ৰায় {{convert|3554|km2|sqmi|0|abbr=on}} মাটি-কালিৰে এই জিলাখন গঠন কৰা হৈছিল। মাটি-কালিৰফালৰপৰা এইখন কেৰালাৰ তৃতীয় বৃহত্তম জিলা। ইয়াৰ এফালে [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]] আৰু আনফালে [[আৰৱ সাগৰ]] অৱস্থিত। জিলাখন সাতখন তালুকত বিভক্ত: [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]], [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]], [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]], [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]], [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]], [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] আৰু [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]]। [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] ইয়াৰ আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহৃত ভাষা। ১৯৭০ আৰু ১৯৮০-ৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে উপসাগৰীয় উত্থানৰ সময়ত জিলাখনৰপৰা বিশেষকৈ পাৰস্য উপসাগৰীয় অঞ্চলৰ আৰৱ ৰাষ্ট্ৰসমূহলৈ ব্যাপক প্ৰব্ৰজন ঘটিছিল। এক বৃহৎসংখ্যক মালায়ালী প্ৰবাসী সম্প্ৰদায়ৰপৰা অহা প্ৰেৰিত ধনৰ ওপৰত ইয়াৰ অৰ্থনীতি বহু পৰিমাণে নিৰ্ভৰ কৰে।<ref>{{Cite news|last=Radhakrishnan|first=S. Anil|date=১৪ ডিচেম্বৰ ২০১৯|title=Engaging Kerala's non-resident diaspora|trans-title=কেৰালাৰ প্ৰবাসীসকলক জড়িত কৰা|work=দ্য হিন্দু|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/engaging-the-diaspora/article30307914.ece|access-date=৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০|issn=0971-751X|archive-date=১৪ জুন ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200614015308/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/engaging-the-diaspora/article30307914.ece|url-status=live}}</ref> মালাপ্পুৰম ভাৰতৰ প্ৰথমখন ই-সাক্ষৰ আৰু লগতে প্ৰথমখন চাইবাৰ সাক্ষৰ জিলা।<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Log-on-to-Indias-first-e-district/articleshow/818786.cms |website=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া |title=The first E-literate district of India |trans-title=ভাৰতৰ প্ৰথম ই-সাক্ষৰ জিলা |date=১৮ আগষ্ট ২০০৪ |access-date=৩ জুলাই ২০২০ |archive-date=২৬ জানুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126203012/https://timesofindia.indiatimes.com/india/log-on-to-indias-first-e-district/articleshow/818786.cms |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/malappuram-set-to-become-first-cyber-literate-district/article24352909.ece |website=দ্য হিন্দু |title=Malappuram set to become first cyber literate district |trans-title=মালাপ্পুৰম প্ৰথম চাইবাৰ সাক্ষৰ জিলা হ'বলৈ সাজু |date=৬ জুলাই ২০১৮ |access-date=৩ জুলাই ২০২০ |archive-date=১৪ অক্টোবৰ ২০২৩ |archive-url=https://web.archive.org/web/20231014142904/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/malappuram-set-to-become-first-cyber-literate-district/article24352909.ece |url-status=live |last1=Naha |first1=Abdul Latheef }}</ref> জিলাখনত চাৰিখন প্ৰধান নদী আছে, যেনে ভাৰতপ্পুঝা, চালিয়াৰ, কাদালুণ্ডিপ্পুঝা আৰু তিৰুৰ পুঝা। ইয়াৰ ভিতৰত প্ৰথম তিনিখন নদী কেৰালাৰ পাঁচখন দীৰ্ঘতম নদীৰ ভিতৰতো পৰে। মালাপ্পুৰম মহানগৰীয় অঞ্চল হৈছে কোচি, কালিকট আৰু ত্ৰিছূৰৰ পিছতে কেৰালাৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম নগৰীয়া অঞ্চল আৰু ১.৭ নিযুত জনসংখ্যাৰে ই ভাৰতৰ ২৫ তম বৃহত্তম মহানগৰীয় অঞ্চল।<ref name="census 2011">{{cite web |url=https://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2-vol2/data_files/kerala/Chapter_IV.pdf |website=censusindia.gov.in |title=The Malappuram Urban Agglomeration |trans-title=মালাপ্পুৰম মহানগৰীয় অঞ্চল |access-date=২৫ জুন ২০২০ |archive-date=২৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200924223843/https://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2-vol2/data_files/kerala/Chapter_IV.pdf |url-status=live }}</ref> ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি জিলাখনৰ ৪৪.২% লোকে নগৰ অঞ্চলত বাস কৰে। [[কালিকট বিশ্ববিদ্যালয়]]কে ধৰি ৰাজ্যখনৰ ৪খন বিশ্ববিদ্যালয় থকা মালাপ্পুৰম কেৰালাৰ উচ্চ শিক্ষাৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰ। জিলাখনত ২টা ৰাজহ সংমণ্ডল, ৭খন তালুক, ১২খন পৌৰসভা, ১৫টা ব্লক, ৯৪খন গ্ৰাম পঞ্চায়ত আৰু ১৬টা কেৰালা বিধানসভা সমষ্টি আছে।<ref name=":1">{{Cite web |title=India – Census of India 2011 – Kerala – Series 33 – Part XII A – District Census Handbook, Malappuram |trans-title=ভাৰত – ভাৰতৰ লোকপিয়ল ২০১১ – কেৰালা – ছিৰিজ ৩৩ – খণ্ড XII A – জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি, মালাপ্পুৰম |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/658 |access-date=৫ মে' ২০২৩ |website=censusindia.gov.in}}</ref><ref>{{Cite news |date=৯ জানুৱাৰী ২০২০ |title=Kerala: Malappuram tops list of world's fastest-growing urban areas |trans-title=কেৰালা: বিশ্বৰ দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা নগৰাঞ্চলৰ তালিকাত মালাপ্পুৰম শীৰ্ষত |work=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/malappuram-tops-list-of-worlds-fastest-growing-urban-areas/articleshow/73163346.cms |access-date=৫ মে' ২০২৩ |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Census Bureau of India |date=২০১১ |title=Basic Population Figures of India, States, Districts, Sub-District and Town (With Ward), 2011. |trans-title=ভাৰত, ৰাজ্য, জিলা, উপ-জিলা আৰু চহৰৰ (ৱাৰ্ডৰ সৈতে) মৌলিক জনসংখ্যাৰ তথ্য, ২০১১। |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/42560/download/46186/2011-IndiaStateDistSbDistTwnWrd-0000.xlsx |journal=[[ভাৰতৰ লোকপিয়ল]]}}</ref><ref>ভাৰত, ৰাজ্য, জিলা, উপ-জিলা আৰু চহৰৰ (ৱাৰ্ডৰ সৈতে) মৌলিক জনসংখ্যাৰ তথ্য, ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল। '''''[[ভাৰতৰ লোকপিয়ল ২০১১|ভাৰতৰ লোকপিয়ল]]''''' https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/42560/download/46186/2011-IndiaStateDistSbDistTwnWrd-0000.xlsx</ref> [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]ৰ সময়ত মালাপ্পুৰম বিদেশী আৰু ভাৰতীয় সৈন্যৰ সদৰ কাৰ্যালয় হৈ পৰিছিল। পিছলৈ ই ১৮৮৫ চনত গঠিত পূৰ্বৰ মালাপ্পুৰম স্পেচিয়েল ফ'ৰ্চ, যাক বৰ্তমান মালাবাৰ স্পেচিয়েল পুলিচ (এম.এচ.পি.) বুলি জনা যায়, তাৰো সদৰ কাৰ্যালয় হয়। এইটোৱেই ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ পুৰণি সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বেটেলিয়ন।<ref>{{cite book |last1=C.A. |first1=Innes |title=Madras District Gazetteers: Malabar and Anjengo |trans-title=মাদ্ৰাছ জিলা গেজেটিয়াৰ্ছ: মালাবাৰ আৰু আঞ্জেংগো |date=১৯০৮ |publisher=গৱৰ্ণমেণ্ট প্ৰেছ, মাদ্ৰাছ |page=371 |url=https://books.google.com/books?id=w806vgAACAAJ |access-date=৩০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |archive-date=২০ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210420020014/https://books.google.com/books?id=w806vgAACAAJ |url-status=live }}</ref><ref name="mal">{{Cite news|title=അമ്പതിന്റെ നിറവില്‍ മലപ്പുറം; മലപ്പുറത്തിന്റെ മാനവിക മഹാപൈതൃകം|url=https://www.mathrubhumi.com/malappuram/specials/50-years-of-malappuram/alamkode-leelakrishnan-writes-about-malappuram-1.3880292|last=Leelakrishnan|first=Alamkode|date=১৭ জুন ২০১৯|access-date=২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|work=মাতৃভূমি|archive-date=১২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212220928/https://www.mathrubhumi.com/malappuram/specials/50-years-of-malappuram/alamkode-leelakrishnan-writes-about-malappuram-1.3880292|url-status=live|archivedate=2021-05-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210507091729/https://www.mathrubhumi.com/malappuram/specials/50-years-of-malappuram/alamkode-leelakrishnan-writes-about-malappuram-1.3880292|deadurl=yes}}</ref> বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি ছেগুণ বাগিছাখন নীলাম্বুৰৰ চালিয়াৰ উপত্যকাৰ কনোলী প্লটত অৱস্থিত। ১৮৬১ চনত [[তিৰুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন|তিৰুৰ]]ৰপৰা চালিয়মলৈ ৰাজ্যৰ আটাইতকৈ পুৰণি ৰেলপথটো স্থাপন কৰা হৈছিল। ই [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]], পৰাপ্পানংগাড়ী আৰু ৱল্লীকুন্নুৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছিল।<ref name="mpm"/> একে বছৰতে তিৰুৰৰপৰা তিৰুনাবায়া হৈ কুট্টিপ্পুৰমলৈ ৰাজ্যৰ দ্বিতীয়টো ৰেলপথো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name="mpm"/> ঔপনিৱেশিক যুগত নিৰ্মাণ কৰা নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ ৰেলপথ ভাৰতৰ আটাইতকৈ চুটি আৰু মনোৰম চুটি গজ ৰেলপথসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। == নামৰ উৎপত্তি == [[File:Valamangalam Pulpetta (386717435).jpg|thumbnail|জিলাখনৰ এক সাধাৰণ পাহাৰীয়া দৃশ্য ([[পুলপট্টা]]ৰ ওচৰত)]] [[File:Chaliyar Edavanna (251932360).jpg|thumbnail|[[এদাৱান্না]]ত এটা [[চালিয়াৰ]] পাহাৰৰ কাষ]] মালাপ্পুৰম শব্দটোৰ অৰ্থ [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]]ত "পাহাৰৰ ওপৰত।" জিলাখনৰ প্ৰশাসনিক সদৰ [[মালাপ্পুৰম]]ৰ ভৌগোলিক অৱস্থানৰপৰা এই নামটোৰ উৎপত্তি হৈছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.nativeplanet.com/travel-guide/malappuram-the-hill-top-town-000626.html|title=Malappuram, The Hill Top Town|trans-title=মালাপ্পুৰম, পাহাৰৰ ওপৰৰ চহৰখন|date=৩০ জুন ২০১৪|website=nativeplanet.com|access-date=৪ জুলাই ২০২০|archive-date=৭ জুন ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200607002725/https://www.nativeplanet.com/travel-guide/malappuram-the-hill-top-town-000626.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.financialexpress.com/archive/cultural-counterpoint/1092461/|title=Cultural counterpoint|trans-title=সাংস্কৃতিক প্ৰতিকথা|date=২৪ মাৰ্চ ২০১৩|website=দ্য ফাইনেঞ্চিয়েল এক্সপ্ৰেছ|access-date=৪ জুলাই ২০২০|archive-date=৭ জুন ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200607002847/https://www.financialexpress.com/archive/cultural-counterpoint/1092461/|url-status=live}}</ref> জিলাখনৰ মধ্যভাগত কেইবাখনো ওখোৰা-মোখোৰা পাহাৰ আছে, যেনে [[আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ, মালাপ্পুৰম|আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ]], [[কডিকুঠীমালা|আম্মিনিক্কাদন পাহাৰ]], [[উৰাকাম পাহাৰ]], [[মানকাদা|চেৰিয়াম পাহাৰ]], [[অনক্কায়ম|পাণ্ডালুৰ পাহাৰ]] আৰু [[এদাৱান্না|চেক্কুন্নু পাহাৰ]]। এই সকলোবোৰ [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]]ৰপৰা দূৰত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web|url=https://www.nativeplanet.com/travel-guide/must-visit-camping-sites-in-malappuram-district-004762.html|title=Hilly areas of Malappuram|trans-title=মালাপ্পুৰমৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহ|date=৭ মে' ২০১৮|access-date=১১ অক্টোবৰ ২০২০|website=নেটিভ প্লেনেট|last=Akash Singh|archive-date=১৭ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201017165621/https://www.nativeplanet.com/travel-guide/must-visit-camping-sites-in-malappuram-district-004762.html|url-status=live}}</ref> নাৰিকল গছেৰে আৱৰা বালিচহীয়া উপকূলীয় সমভূমিখন সাধাৰণ পাহাৰীয়া প্ৰকৃতিৰ এক ব্যতিক্ৰম। == ইতিহাস == {{main|মালাপ্পুৰম জিলাৰ ইতিহাস}} [[File:TabulaPeutingerianaMuziris.jpg|thumb|[[টিউটিঞ্জাৰ টেবুল]]ত টিণ্ডিছ (টোণ্ডিছ) (টেম্পল অগাষ্টি আৰু লেকুছ মুজিৰিছৰ উত্তৰে)]] [[File:Periplous of the Erythraean Sea.svg|left|thumbnail|''[[পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান ছী]]''ৰ (১ম শতিকা) নাম, পথ আৰু অৱস্থানসমূহ]] জিলাখনৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰপৰা প্ৰাগঐতিহাসিক প্ৰতীক যেনে [[ডলমেন]], [[মেনহিৰ]] আৰু শিল কাটি নিৰ্মাণ কৰা গুহা আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে। শিল কাটি নিৰ্মাণ কৰা গুহা [[কুঝিমন্না গ্ৰামপঞ্চায়ত|পুলিয়াক্কোড়]], [[চেম্মাদ|থ্ৰিক্কুলম]], [[উৰাকাম]], [[মেলমুৰি]], [[পোনমালা]], [[ৱল্লীকুন্নু]] আৰু [[ৱেংগাৰা, মালাপ্পুৰম জিলা|ৱেংগাৰা]]ত পোৱা গৈছে।<ref name="mh">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title=History of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ ইতিহাস |access-date=১৭ এপ্ৰিল ২০২০ |archive-date=২৭ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191127005243/http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |url-status=live }}</ref> প্ৰাচীন সামুদ্ৰিক বন্দৰ [[টিণ্ডিছ]], যিটো সেই সময়ত [[প্ৰাচীন ৰোম]]ৰ সৈতে বাণিজ্যৰ এক কেন্দ্ৰ আছিল, ইয়াক মোটামুটিভাৱে [[পোন্নানি]], [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] আৰু [[কাদালুণ্ডি]]-[[ৱল্লীকুন্নু]]-[[চালিয়ম]]-[[বেপুৰ]] অঞ্চলৰ সৈতে চিহ্নিত কৰা হয়। মুজিৰিছৰ পিছতে টিণ্ডিছ চেৰা আৰু [[ৰোমান সাম্ৰাজ্য]]ৰ মাজত বাণিজ্যৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল।<ref>Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India, Yogesh Sharma, Primus Books 2010</ref> [[প্ৰাচীন প্লিনি]]ৰ (১ম শতিকা) মতে ''[[টিণ্ডিছ]]'' বন্দৰটো ''কেপ্ৰোবোটোছ''ৰ ([[চেৰা ৰাজবংশ]]) উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত অৱস্থিত আছিল।<ref name=":2">Gurukkal, R., & Whittaker, D. (2001). In search of Muziris. ''Journal of Roman Archaeology,'' ''14'', 334–350.</ref> ''[[টিণ্ডিছ]]'' বন্দৰৰ উত্তৰে থকা অঞ্চলটো [[সংগম যুগ]]ত [[এজিমালা]] ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।<ref name="odra">A. Shreedhara Menon, A Survey of Kerala History</ref> ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান ছী''ৰ মতে, ''[[লিমিৰিকে]]'' নামৰ অঞ্চলটো ''[[কান্নুৰ|নৌৰা]]'' আৰু ''[[টিণ্ডিছ]]''ৰপৰা আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে [[টলেমি]]য়ে কেৱল ''[[টিণ্ডিছ]]''কহে ''[[লিমিৰিকে]]''ৰ আৰম্ভণিৰ বিন্দু হিচাপে উল্লেখ কৰিছে। অঞ্চলটো সম্ভৱতঃ [[কন্যাকুমাৰী]]ত শেষ হৈছিল। সেয়েহে ই মোটামুটিভাৱে বৰ্তমানৰ [[মালাবাৰ উপকূল]]ৰ লগত মিলে। অঞ্চলটোৰ সৈতে ৰোমৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য প্ৰায় ৫০,০০০,০০০ [[চেষ্টাৰচেচ]] বুলি অনুমান কৰা হৈছিল।<ref>[[প্ৰাচীন প্লিনি]]ৰ মতে, ভাৰতৰপৰা অনা সামগ্ৰীবোৰ সাম্ৰাজ্যত মূল ক্ৰয় মূল্যৰ ১০০ গুণ বেছি দামত বিক্ৰী কৰা হৈছিল। [https://web.archive.org/web/20131106031753/http://www.cartage.org.lb/en/themes/BookLibrary/books/bibliographie/P/Plinyelder/elder/pliny-india.html] চাওক</ref> [[প্ৰাচীন প্লিনি]]য়ে উল্লেখ কৰিছিল যে ''[[লিমিৰিকে]]'' সাগৰীয় ডকাইতৰ কবলত পৰিছিল।<ref>Bostock, John (1855). "26 (Voyages to India)". Pliny the Elder, The Natural History. London: Taylor and Francis.</ref> কচমাছ ইণ্ডিকোপ্লেউষ্টেছয়ে উল্লেখ কৰিছে যে ''[[লিমিৰিকে]]'' জালুকৰ এক উৎস আছিল।<ref>Indicopleustes, Cosmas (1897). Christian Topography. 11. United Kingdom: The Tertullian Project. pp. 358–373.</ref><ref>Das, Santosh Kumar (2006). The Economic History of Ancient India. Genesis Publishing Pvt Ltd. p. 301.</ref> [[পালক্কাড ব্যৱধান]] থকাৰ বাবে [[সংগম যুগ]]ৰ (১ম–৪ৰ্থ শতিকা) পৰাই [[ভাৰতপ্পুঝা]] (পোন্নানি নদী) নদীৰ গুৰুত্ব আছিল। এই ব্যৱধানে অন্তৰ্দেশীয় পথেৰে [[মালাবাৰ উপকূল]]ক [[কৰমণ্ডল উপকূল]]ৰ সৈতে সংযোগ কৰিছিল।<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|trans-title=তামিলনাডুত ৰোমান সংযোগ|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=২৮ অক্টোবৰ ২০১১|newspaper=দ্য হিন্দু|date=২৮ জানুৱাৰী ২০০৭|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৩|archivedate=2013-09-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|deadurl=yes}}</ref> [[File:Kurumathur inscription.jpg|thumbnail|[[কুৰুমথুৰ শিলালিপি]] (৮৭১ খ্ৰীষ্টাব্দ)]] [[অৰীকোড়]]ৰ ওচৰত পোৱা [[কুৰুমথুৰ শিলালিপি]] ৮৭১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ।<ref name="Veluthat">Veluthat, Kesavan (1 June 2018). "History and historiography in constituting a region: The case of Kerala". ''Studies in People's History''. '''5''' (1): 13–31. [https://doi.org/10.1177/2348448918759852] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210913063330/https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/2348448918759852|date=13 September 2021}}</ref> ৯৩২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ [[প্ৰাচীন মালায়ালম]] ভাষাত লিখা তিনিখন শিলালিপি [[ত্ৰিপ্ৰানগোড়]] ([[তিৰুনাবায়া]]ৰ ওচৰত), [[কোট্টাক্কল]] আৰু [[চালিয়াৰ]]ত পোৱা গৈছিল। ইয়াত [[চেৰা ৰাজবংশ]]ৰ [[গোদা ৰৱি]]ৰ নাম উল্লেখ আছে।<ref name=":0">Narayanan, M. G. S. ''[https://books.google.com/books?id=0YDCngEACAAJ&q=Perumals+of+Kerala Perumals of Kerala: Brahmin Oligarchy and Ritual Monarchy Perumāḷs of Kerala] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210129082837/https://books.google.co.in/books?id=0YDCngEACAAJ&dq=Perumals%20of%20Kerala&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiH-dbD57HuAhXIbn0KHeY5BHkQ6AEwAXoECAYQAQ |date=29 January 2021 }}.'' Thrissur (Kerala): CosmoBooks, 2013. 438-42.</ref> [[ত্ৰিপ্ৰানগোড়]] শিলালিপিয়ে [[থাৱানুৰ]]ৰ চুক্তিৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰে।<ref name=":0"/> ১০ম শতিকাৰ প্ৰাচীন মালায়ালম ভাষাত লিখা কেইবাখনো শিলালিপি [[এদাপ্পাল]]ৰ ওচৰৰ [[সুকাপুৰম]]ত পোৱা গৈছে। এইটো কেৰালাৰ ৬৪খন প্ৰাচীন [[নম্বুডিৰি]] গাঁৱৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল। [[File:Aalthiyoor Nambi Illam.jpg|300px|left|thumbnail|[[তিৰুৰ]]ৰ ওচৰত থকা [[আলত্তিয়ুৰ, মালাপ্পুৰম|''আলথিয়ুৰ নাম্বি ইল্লম'']]]] [[এৰানাড]] আৰু [[ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|ৱল্লুৱানাড]] অঞ্চলৰ শাসকসকলৰ বৰ্ণনা ভাস্কৰ ৰৱি বৰ্মনৰ [[কোচিনৰ ইহুদী তাম্ৰপত্ৰ|ইহুদী তাম্ৰপত্ৰ]] (প্ৰায় ১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দ) আৰু বীৰ ৰাঘৱ চক্ৰৱৰ্তীৰ [[বীৰৰাঘৱ তাম্ৰপত্ৰ]]ত (প্ৰায় ১২২৫ খ্ৰীষ্টাব্দ) পোৱা যায়।<ref name="mh"/> কাষৰীয়া [[কোজিকোড়]]লৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ আগতে [[কালিকটৰ জামোৰিন]] মূলত [[এৰানাড]]ৰ [[কোণ্ডোত্তী]]ৰ অন্তৰ্গত [[নেদিয়িৰুপ্পু]]ৰ বাসিন্দা আছিল।<ref name="askh"/> এৰানাডক [[এৰাদী]] নামেৰে জনাজাত এটা [[সামন্তান]] গোত্ৰই শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক চুবুৰীয়া [[ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|ৱল্লুৱানাড]]ৰ [[এম. কে. ভেল্লোডি|ভেল্লোডি]] আৰু [[অট্টাপালম|নেদুংগানাড]]ৰ [[নেদুংগাড়ী]]সকলৰ সৈতে প্ৰায় একে আছিল।<ref name="askh"/> এৰানাডৰ শাসকসকলক ''এৰালপপাদ''/''এৰাদী'' উপাধিৰে জনা গৈছিল।<ref name="askh"/> [[এৰানাড]]ৰ শাসকজনেই ([[নেদিয়িৰুপ্পু]]ৰ ''এৰাদী'') কালিকট ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল আৰু [[কোজিকোড়]]ক [[মালাবাৰ উপকূল]]ৰ এক প্ৰধান বন্দৰ চহৰ হিচাপে গঢ়ি তুলিছিল।<ref name="askh"/> ইয়াৰ ঠিক পিছতেই, পৰাপ্পানাদ (পৰাপ্পানংগাড়ী) আৰু [[তান্নুৰ ৰাজ্য|ৱেত্তাট্টুনাডু]]ৰ ([[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]]) শাসকসকল জামোৰিনৰ তলতীয়া হৈ পৰে। [[পৰাপ্পানাদ]] ৰাজপৰিয়ালটো [[ত্ৰিবাংকুৰ ৰাজপৰিয়াল]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কীয় আছিল।<ref name="askh"/> তদুপৰি, [[ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|ৱল্লুৱানাড]] কোভিলাকমৰ (নীলাম্বুৰ, মাঞ্জিৰী, মালাপ্পুৰম, কোট্টাক্কল আৰু পোন্নানি) এক বৃহৎ অংশও জামোৰিনৰ তলতীয়া হৈছিল।<ref name="askh"/> [[File:South India in early 11th century AD.jpg|thumbnail|১১শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[দক্ষিণ ভাৰত]] (প্ৰায় ১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দ - মালাপ্পুৰম জিলাত ক্ষমতাৰ দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান অন্তৰ্ভুক্ত আছিল - ''এৰালা নাডু'' ([[এৰানাড]]) আৰু [[ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|ৱল্লুৱা নাডু]])]] পিছলৈ [[কোচিন ৰাজ্য]]ত পৰিণত হোৱা ''পেৰুম্বাদাপ্পু স্বৰূপম''ৰ আদিম সদৰ কাৰ্যালয় [[পোন্নানি তালুক]]ৰ অন্তৰ্গত [[পুথুপোন্নানি]]ৰপৰা ১০ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে অৱস্থিত ৱান্নেৰি, [[পেৰুম্বাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্বাদাপ্পু]]ৰ চিত্ৰকূটমত আছিল।<ref name="askh"/> যেতিয়া পেৰুম্বাদাপ্পু [[কালিকটৰ জামোৰিন]] ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে, তেতিয়া পেৰুম্বাদাপ্পুৰ শাসকসকল [[কোদুংগাল্লুৰ]]লৈ পলাই যায়। পিছলৈ তেওঁলোকে [[কোচি]]লৈ গৈ তাত [[কোচিন ৰাজ্য]] স্থাপন কৰে।<ref name="askh"/> ১২৫০–১৩০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভিতৰত প্ৰায় সমগ্ৰ জিলাখন জামোৰিনৰ শাসনৰ অধীনলৈ আহে।<ref name="askh"/><ref name="mh"/> মধ্যযুগীয় কেৰালাত বিশেষ ৰাজনৈতিক গুৰুত্ব থকা [[মামংকম উৎসৱ]] জিলাখনৰ [[ভাৰতপ্পুঝা]] নদীৰ উত্তৰ পাৰত অৱস্থিত [[তিৰুনাবায়া]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref name="askh"/> [[কুম্বিদি|পান্নিয়ুৰ]] আৰু [[সুকাপুৰম|চোৱাৰা]] (সুকাপুৰম) নামৰ [[নম্বুডিৰি]] গাঁও দুখনৰ নম্বুডিৰিসকলৰ মাজত থকা শত্ৰুতাৰো মধ্যযুগীয় কেৰালাত যথেষ্ট ৰাজনৈতিক গুৰুত্ব আছিল।<ref name="askh"/> [[কুম্বিদি|পান্নিয়ুৰ]] [[কুট্টিপ্পুৰম]] চহৰৰ বিপৰীতে অৱস্থিত, আনহাতে [[সুকাপুৰম]] [[এদাপ্পাল]]ত অৱস্থিত। পান্নিয়ুৰকুৰ আৰু চোভৰাকুৰৰ নম্বুডিৰিসকলৰ মাজত হোৱা তথাকথিত ''কুৰমৎচৰম''ত জামোৰিনসকলে হস্তক্ষেপ কৰিছিল। শেহতীয়া ঘটনাত, থিৰুমনাসেৰী নম্বুডিৰিয়ে ওচৰৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী গাঁওখন আক্ৰমণ কৰি জ্বলাই দিছিল। ৱল্লুৱানাডু আৰু [[পেৰুম্বাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্বাদাপ্পু]]ৰ শাসকসকলে চোভৰামক সহায় কৰিবলৈ আহে আৰু একেলগে পান্নিয়ুৰত আক্ৰমণ কৰে। দক্ষিণ আৰু পূবৰ চুবুৰীয়াসকলে থিৰুমনাসেৰী নাডু দখল কৰে। থিৰুমনাসেৰী নম্বুডিৰিয়ে জামোৰিনক সহায় বিচাৰি আবেদন জনায় আৰু সুৰক্ষাৰ বিনিময়ত [[ভাৰতপ্পুঝা]] নদীখন [[আৰৱ সাগৰ]]ত লগ লগা [[পোন্নানি]] বন্দৰটো জামোৰিনক দিবলৈ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে। থিৰুমনাসেৰী নম্বুডিৰি, কোজিকোড়ৰ কয়া আৰু [[তান্নুৰ ৰাজ্য|ৱেত্তাট্টুনাডু]]ৰ শাসকে জামোৰিনক সমৰ্থন কৰিছিল। এনে এটা সুযোগ বিচাৰি থকা জামোৰিনে আনন্দেৰে এই প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰিলে।<ref name="KrishnaIyer2"/> ৱল্লুৱানাডুৰ সামৰিক অভিযানত জামোৰিনে [[বেপুৰ]], [[চালিয়ম]], [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] আৰু [[কোদুংগাল্লুৰ]]ৰ মুছলমান মধ্যপ্ৰাচ্যৰ নাৱিকসকল আৰু কোজিকোড়ৰ কয়াৰপৰা স্পষ্ট সহায় লাভ কৰিছিল।<ref name="VVHaridas">V. V., Haridas. ''"King court and culture in medieval Kerala – The Zamorins of Calicut (AD 1200 to AD 1767)"''. [http://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/131929] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210913065714/https://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/131929|date=13 September 2021}} Unpublished PhD Thesis. Mangalore University</ref> পুৰস্কাৰ স্বৰূপে জামোৰিনে [[পোন্নানি]] বন্দৰটোক মধ্যপ্ৰাচ্যৰ নাৱিকসকলৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্যিক আৰু সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ কৰি তুলিছিল। কোজিকোড়ৰ মুছলমান ন্যায়াধীশে [[তিৰুনাবায়া]]ত আক্ৰমণ কৰিবলৈ চামোথিৰিক "ধন আৰু সামগ্ৰী"ৰ সকলো সহায় আগবঢ়োৱা যেন লাগে।<ref name="KrishnaIyer2">K. V. Krishna Iyer, ''Zamorins of Calicut: From the earliest times to AD 1806''. Calicut: Norman Printing Bureau, 1938.</ref> জামোৰিনে ৱল্লুৱানাডুলৈ নিজৰ জয়যাত্ৰা অব্যাহত ৰাখে আৰু [[কোট্টাক্কল]], [[মালাপ্পুৰম]], [[মাঞ্জিৰী]] আৰু [[নীলাম্বুৰ]] অঞ্চলসমূহ দখল কৰে। এনেদৰেই [[পেৰুম্বাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্বাদাপ্পু]] আৰু [[ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|ৱল্লুৱানাড]]ৰ এটা বৃহৎ অংশ জামোৰিনৰ শাসনৰ অধীনলৈ আহে। এইদৰে জামোৰিন মামংকমৰ ''ৰক্ষা পুৰুষ'' আৰু [[তিৰুনাবায়া]], চুবুৰীয়া [[ত্ৰিপ্ৰানগোড়]] আৰু [[পোন্নানি]]ৰ শাসক হৈ পৰে।<ref name="askh"/> [[File:Kottakkunnu, Malappuram municipality.jpg|left|thumbnail|[[কোট্টাকুন্নু]], [[মালাপ্পুৰম]]]] জামোৰিনৰ অধীনত জিলাখনৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলসমূহ মধ্যযুগীয় কেৰালাত বিদেশী সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ প্ৰধান কেন্দ্ৰ হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। জামোৰিনে তেওঁৰ বন্দৰসমূহৰ জৰিয়তে মচলাৰ ব্যৱসায়ৰ ওপৰত কৰ আৰোপ কৰি তেওঁৰ ৰাজহৰ এক বৃহৎ অংশ অৰ্জন কৰিছিল। জামোৰিন ৰাজ্যৰ প্ৰধান বন্দৰসমূহৰ ভিতৰত আছিল [[পৰাপ্পানংগাড়ী]], [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] আৰু [[পোন্নানি]]।<ref name="ReferenceB"/><ref name="Kunhali">Kunhali. V. "Calicut in History" Publication Division, University of Calicut (Kerala), 2004</ref> ১৬ শতিকাৰ ঐতিহাসিক গ্ৰন্থ ''তুহফাত উল মুজাহিদিন''ৰ মতে, জামোৰিনৰ শাসনকালত বাণিজ্যিক বসতিসমূহৰ ভিতৰত [[পৰাপ্পানংগাড়ী]] (''বৰবুৰনকদ''), [[তিৰুৰংগাড়ী]] (''তিৰুৱাৰনকদ''), [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] আৰু [[পোন্নানি]] (''ফুনান'') গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল।<ref name="Makhdoom"/> [[পোন্নানি]]ৰ ''থ্ৰিক্কাবিল কোভিলাকম'' জামোৰিনৰ বাবে দ্বিতীয় ঘৰ হিচাপে কাম কৰিছিল। পোন্নানিয়ে তেওঁৰ ৰাজ্যৰ নৌসেনা সদৰ হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name="ReferenceB">K. V. Krishna Iyer ''Zamorins of Calicut: From the Earliest Times to AD 1806''. Calicut: Norman Printing Bureau, 1938</ref> জামোৰিনৰ এজন স্থানীয় অধিনায়ক ''পাৰা নাম্বি''ৰ সদৰ আছিল [[মালাপ্পুৰম]]।<ref name="Malabar Manual Appendix">{{cite book |last1=Logan |first1=William |title=MALABAR MANUAL: With Commentary by VED from VICTORIA INSTITUTIONS |trans-title=মালাবাৰ মেনুৱেল: ভিক্টোৰিয়া ইনষ্টিটিউচনৰপৰা বেদৰ ধাৰাভাষ্যৰ সৈতে |publisher=VICTORIA INSTITUTIONS, Aaradhana, DEVERKOVIL 673508 |edition=Volume 2 |url=https://books.google.com/books?id=0TJFDwAAQBAJ&pg=PA1 |access-date=১২ জুলাই ২০২০ |archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210913063330/https://books.google.com/books?id=0TJFDwAAQBAJ&pg=PA1 |url-status=live }}</ref> জামোৰিনৰ অন্যান্য [[কোভিলাকম|''কোভিলাকম'']]সমূহৰ ভিতৰত আছিল [[কোট্টাক্কল]]ৰ ''কিঝাক্কে কোভিলাকম'', [[মাঞ্জিৰী]]ৰ ''মাঞ্জিৰী কোভিলাকম'',<ref name="MGS">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=n6CNHAAACAAJ&q=Perumals+of+Kerala|title=Perumals of Kerala: Political and Social Conditions of Kerala Under the Cēra Perumals of Makotai (c. 800 A.D.-1124 A.D.)|trans-title=কেৰালাৰ পেৰুমল: মাকোতাইৰ চেৰা পেৰুমলৰ অধীনত কেৰালাৰ ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক পৰিস্থিতি (প্ৰায় ৮০০ খ্ৰীষ্টাব্দ-১১২৪ খ্ৰীষ্টাব্দ)|last=Narayanan|first=M. G. S.|date=১৯৯৬|publisher=Xavier Press|access-date=১৬ নৱেম্বৰ ২০২০|archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913063330/https://books.google.com/books?id=n6CNHAAACAAJ&q=Perumals+of+Kerala|url-status=live}}</ref> আৰু [[নীলাম্বুৰ]]ৰ [[নীলাম্বুৰ ৰাজ্য|''নীলাম্বুৰ কোভিলাকম'']]। [[পৰাপ্পানংগাড়ী]]ৰ ''পৰাপ্পানাদ কোভিলাকম'' আৰু [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]]ৰ ''তান্নুৰ কোভিলাকম'' জামোৰিনৰ তলতীয়া ৰাজকীয় ঘৰ আছিল। অৱশ্যে [[অংগাদিপুৰম]]ৰ ওচৰৰ [[মানকাদা]]ত থকা ''মানকাদা কোভিলাকম'' আছিল [[ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|''ৱল্লুৱানাড ৰজা'']]সকলৰ শাসন পৰিয়ালৰ স্থান। কেৰালাৰ [[নম্বুডিৰি]] [[ব্ৰাহ্মণ]]সকলৰ সৰ্বোচ্চ মুৰব্বী [[আজৱাঞ্চেৰী থাম্প্ৰাক্কল]]ৰ সদৰ কাৰ্যালয় ''আজৱাঞ্চেৰী মানা'', [[তিৰুৰ তালুক]]ৰ [[কুট্টিপ্পুৰম]]ৰ ওচৰৰ [[আথৱানাড]]ত অৱস্থিত। নতুন জামোৰিনৰ ''অৰিয়িট্টু ৱাজচা'' (ৰাজ্যাভিষেক) অনুষ্ঠানত সাধাৰণতে ''আজৱাঞ্চেৰী থাম্প্ৰাক্কল'' আৰু [[তান্নুৰ ৰাজ্য]]ৰ [[কল্পকঞ্চেৰী]]ৰ প্ৰভু উপস্থিত আছিল।<ref name="MGS"/> প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগীয় সময়ত বিদেশী বাণিজ্যৰ একচেতীয়া অধিকাৰ [[আৰব]]সকলৰ হাতত আছিল।<ref name="MGS"/> ''[[পালক্কাড]] ৰজা''সকলৰ আদিম সদৰ কাৰ্যালয়ো [[আথৱানাড]]ত আছিল।<ref name="mnn">{{Cite book|title='Kerala Charitram|trans-title='কেৰালা চৰিত্ৰম|last=Shreedhara Menon|first=A|publisher=DC Books|year=২০০৭|isbn=9788126415885|location=কোট্টায়াম|page=200|url=https://keralabookstore.com/book/keralacharithram/11148/|access-date=২২ এপ্ৰিল ২০২০|archive-date=৯ জুলাই ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200709123203/https://keralabookstore.com/book/keralacharithram/11148/|url-status=live}}</ref> [[File:Map of Samoothiris kingdom.jpg|thumbnail|১৪৯৮ চনত জামোৰিনৰ সাম্ৰাজ্য]] [[File:Ponnani harbour 2.jpg|left|thumbnail|জামোৰিনৰ দ্বিতীয় বাসভৱন আছিল [[পোন্নানি]]ৰ ''থ্ৰিক্কাবিল কোভিলাকম''ত]] [[File:Caminho maritimo para a India.png|left|thumb|১৪৯৮ চনত [[ভাস্কো দা গামা]]ই [[কোজিকোড়]]লৈ অহা পথটো (ক'লা ৰেখা), যিটো [[ইউৰোপ]]ৰপৰা ভাৰতলৈ [[আৱিষ্কাৰৰ যুগ|সাগৰীয় পথৰ আৱিষ্কাৰ]] আছিল। ইয়াৰদ্বাৰা [[ভাৰতীয় উপমহামণ্ডল]]ত [[ঔপনিৱেশিক ভাৰত|ইউৰোপীয় উপনিৱেশবাদ]]ৰ পথ প্ৰশস্ত হৈছিল। সেই সময়ত [[কালিকট]]ৰ [[জামোৰিন]] পোন্নানিৰ ''থ্ৰিক্কাবিল কোভিলাকম''ত আছিল। ]] ১৪৯৭ চনত [[ভাস্কো দা গামা]]ৰ দলে [[পৰ্তুগাল]]ৰপৰা যাত্ৰা আৰম্ভ কৰি উত্তমাশা অন্তৰীপ পাৰ হৈ পূব আফ্ৰিকাৰ উপকূলেৰে আগবাঢ়িছিল। তাত তেওঁলোকে এজন স্থানীয় পথ-প্ৰদৰ্শকক লগ পায়, যিয়ে তেওঁলোকক [[ভাৰত মহাসাগৰ]] পাৰ হোৱাত সহায় কৰে। ১৪৯৮ চনৰ মে' মাহত তেওঁলোক [[কোজিকোড়|কালিকট]]ত উপস্থিত হয়।<ref>[[#refScammell|Scammell]], p. 13</ref> ভাস্কো দা গামা আৰু তেওঁৰ পৰ্তুগীজ নৌসেনা কালিকটত উপস্থিত হোৱাৰ সময়ত, কালিকটৰ জামোৰিন পোন্নানিত আছিল।<ref>E. G. Ravenstein, ed., ''A Journal of the First Voyage of Vasco da Gama, Delhi'', 1995, p. 50</ref> জামোৰিনে পৰ্তুগীজসকলক বাণিজ্যৰ সকলো সুবিধা প্ৰদান কৰিছিল।<ref name="mh"/> পিছে [[আৰব]]সকলৰ সম্পত্তিৰ ওপৰত পৰ্তুগীজসকলৰ প্ৰৰোচনাই জামোৰিন আৰু পৰ্তুগীজসকলৰ মাজত সংঘৰ্ষৰ সৃষ্টি কৰে। তদুপৰি, জামোৰিনৰ দ্বিতীয়খন সদৰ কাৰ্যালয় [[পোন্নানি]] পৰ্তুগীজসকলৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ লক্ষ্য আছিল।<ref name="mh"/> [[কালিকটৰ জামোৰিন]]ৰ অধীনস্থ [[তান্নুৰ ৰাজ্য]]ৰ শাসকে [[কোজিকোড়]]ৰ নিজৰ প্ৰভুৰ বিৰুদ্ধে গৈ পৰ্তুগীজসকলৰ লগ লৈছিল।<ref name="askh"/> ইয়াৰ ফলত, [[তান্নুৰ ৰাজ্য]] (''[[তিৰুৰ তালুক|ৱেত্তাট্টুনাডু]]'') ভাৰতৰ আটাইতকৈ পুৰণি পৰ্তুগীজ উপনিৱেশসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হৈ পৰে। [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]]ৰ শাসকেও [[কোচিন ৰাজ্য|কোচিন]]ৰ লগ দিছিল।<ref name="askh"/> ১৬ আৰু ১৭ শতিকাত কোচিনৰ ৰাজপৰিয়ালৰ বহু সদস্যক [[ৱেট্টম গ্ৰাম পঞ্চায়ত|ৱেট্টম]]ৰপৰা নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref name="askh"/> অৱশ্যে, [[কোচিনৰ যুদ্ধ (১৫০৪)]]ত ৰজাৰ অধীনত [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] বাহিনীয়ে কালিকটৰ জামোৰিনৰ হৈ যুঁজিছিল।<ref name="Logan">{{Cite book|title=Malabar Manual (Volume-I)|trans-title=মালাবাৰ মেনুৱেল (খণ্ড-I)|last=Logan|first=William|publisher=Asian Educational Services|year=২০১০|isbn=9788120604476|location=New Delhi|pages=631–666}}</ref> তথাপি, [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] অঞ্চলৰ [[মালাবাৰ মুছলমান|মাপ্পিলা]] ব্যৱসায়ীসকলৰ আনুগত্য [[কালিকটৰ জামোৰিন]]ৰ প্ৰতিয়েই আছিল।<ref name="Makhdoom">{{cite book | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=১৯৪২ | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | trans-title= তুহফাত-আল-মুজাহিদিন: আৰবী ভাষাত এখন ঐতিহাসিক গ্ৰন্থ | publisher=University of Madras | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage }}</ref> আধুনিক [[মালায়ালম সাহিত্য]]ৰ জনক হিচাপে পৰিচিত [[থুঞ্চাথু ইঝুথাচান]]ৰ জন্ম পৰ্তুগীজ যুগত [[তিৰুৰ]]ত (''[[তান্নুৰ ৰাজ্য|ৱেত্তাট্টুনাডু]]'') হৈছিল।<ref name="askh"/> ১৪শ আৰু ১৬শ শতিকাৰ মাজত বিকশিত হোৱা মধ্যযুগীয় [[জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান আৰু গণিতৰ কেৰালা বিদ্যালয়]]খনো মূলতঃ [[তান্নুৰ ৰাজ্য|''ৱেত্তাট্টুনাডু'']]তে ([[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ অঞ্চল]]) অৱস্থিত আছিল।<ref name="roy">{{cite journal |last=Roy |first=Ranjan |year=১৯৯০ |title=Discovery of the Series Formula for π by Leibniz, Gregory, and Nilakantha |trans-title=লাইবনিটজ, গ্ৰেগৰী আৰু নীলকণ্ঠৰদ্বাৰা π-ৰ শ্ৰেণী সূত্ৰৰ আৱিষ্কাৰ |journal=Mathematics Magazine |volume=63 |issue=5 |pages=291–306 |doi=10.2307/2690896 |jstor=2690896}}</ref><ref name="Pingree 1992 554–563">{{Citation |last=Pingree |first=David |author-link=David Pingree |title=Hellenophilia versus the History of Science |trans-title=হেলেনোফিলিয়া বনাম বিজ্ঞানৰ ইতিহাস |year=১৯৯২ |journal=Isis |volume=83 |issue=4 |pages=554–563 |jstor=234257 |doi=10.1086/356288 |quote=One example I can give you relates to the Indian Mādhava's demonstration, in about 1400 A.D., of the infinite power series of trigonometrical functions using geometrical and algebraic arguments. When this was first described in English by Charles Whish, in the 1830s, it was heralded as the Indians' discovery of the calculus. This claim and Mādhava's achievements were ignored by Western historians, presumably at first because they could not admit that an Indian discovered the calculus, but later because no one read anymore the ''Transactions of the Royal Asiatic Society'', in which Whish's article was published. The matter resurfaced in the 1950s, and now we have the Sanskrit texts properly edited, and we understand the clever way that Mādhava derived the series ''without'' the calculus, but many historians still find it impossible to conceive of the problem and its solution in terms of anything other than the calculus and proclaim that the calculus is what Mādhava found. In this case, the elegance and brilliance of Mādhava's mathematics are being distorted as they are buried under the current mathematical solution to a problem to which he discovered an alternate and powerful solution. |bibcode=1992Isis...83..554P|s2cid=68570164 }}</ref> ১৫০৭ চনত পৰ্তুগীজ ভাইচৰয় [[ফ্ৰান্সিস্কো ডি আলমেইদা]]ই পোন্নানিত আক্ৰমণ কৰে আৰু ১৫৮৫ চনত তাত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref name="mh"/> মচলাৰ ব্যৱসায়ৰ একচেতীয়া অধিকাৰৰ বাবে কোজিকোড়ৰ নৌসেনা প্ৰধান, যাক [[কুনহলি মাৰাক্কাৰ]] বুলি জনা গৈছিল আৰু পৰ্তুগীজসকলৰ মাজত হোৱা কেইবাখনো যুদ্ধৰ সাক্ষী এই জিলাখন। ভাৰতীয় উপকূলত প্ৰথম নৌসেনাৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলাৰ কৃতিত্ব কুনহলি মাৰাক্কাৰসকলক দিয়া হয়।<ref>{{cite web|title=Maritime Heritage – Join Indian Navy {{!}} Government of India|trans-title=সামুদ্ৰিক ঐতিহ্য - ভাৰতীয় নৌসেনাত যোগদান কৰক {{!}} ভাৰত চৰকাৰ|url=https://www.joinindiannavy.gov.in/en/about-us/maritime-heritage.html|website=joinindiannavy.gov.in|access-date=১০ মাৰ্চ ২০২০|archive-date=৩১ মাৰ্চ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200331151728/https://www.joinindiannavy.gov.in/en/about-us/maritime-heritage.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Singh |first=Arun Kumar |title=Give Indian Navy its due |trans-title=ভাৰতীয় নৌসেনাক তাৰ প্ৰাপ্য দিয়ক |url=https://www.asianage.com/opinion/columnists/110217/give-indian-navy-its-due.html |access-date=৬ মাৰ্চ ২০২০ |work=দ্য এছিয়ান এজ |date=১১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭ |archive-date=৮ মাৰ্চ ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308123207/https://www.asianage.com/opinion/columnists/110217/give-indian-navy-its-due.html |url-status=live }}</ref> ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ আটাইতকৈ পুৰণি পৰ্তুগীজ উপনিৱেশসমূহৰ ভিতৰত [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] চহৰখন অন্যতম আছিল। ১৫২৫ আৰু ১৫৭৩–৭৪ চনত পৰ্তুগীজসকলে ক্ৰমে [[পোন্নানি]] আৰু [[পৰাপ্পানংগাড়ী]] চহৰ দুখন জ্বলাই দিছিল।<ref name="ReferenceB" /> ১৬শ শতিকাত যেতিয়া কোচিন মালাবাৰ উপকূলৰ এক প্ৰধান শক্তিত পৰিণত হৈছিল, তেতিয়া [[কোচিন ৰাজ্য]]ৰ কেইজনমান ৰজাক সাধাৰণতে [[তান্নুৰ ৰাজ্য]]ৰ ৰাজপৰিয়ালৰপৰা বাছনি কৰা হৈছিল।<ref name="askh"/> ১৫৭১ চনত [[চালিয়ম]] দুৰ্গৰ যুদ্ধৰ জৰিয়তে পৰ্তুগীজসকলক [[তান্নুৰ ৰাজ্য]]ৰপৰা বহিষ্কাৰ কৰা হয়। [[চালিয়ম]] আছিল [[তান্নুৰ ৰাজ্য|ৱেত্তাট্টুনাডু]]ৰ উত্তৰ সীমান্ত। সেই যুদ্ধত জামোৰিনে [[পোন্নানি]], [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] আৰু [[পৰাপ্পানংগাড়ী]]ৰ [[মালাবাৰ মুছলমান|মাপ্পিলা]]সকলৰপৰা স্পষ্ট সহায় লাভ কৰিছিল। [[File:Ponnani harbour.jpg|left|thumbnail|400px|২০১২ চনত তোলা [[পোন্নানি]] বন্দৰৰ ছবি। পোন্নানি বন্দৰ আছিল [[তান্নুৰ ৰাজ্য]]ৰ একেবাৰে দক্ষিণ প্ৰান্ত। ]] [[File:From a map by Emanuel Bowen, 1744.jpg|thumb|এজন ইংৰাজ মানচিত্ৰ খোদাইকাৰী [[ইমানুৱেল বোৱেন]]ৰ মানচিত্ৰৰপৰা লোৱা [[দক্ষিণ ভাৰত]] (১৭৪৪)। মন কৰিবলগীয়া যে মানচিত্ৰখনত জামোৰিন ৰাজ্যৰ ভিতৰত কেৱল [[তান্নুৰ ৰাজ্য]]কহে এক সুকীয়া সীমাৰে দেখুৱা হৈছে। ]] ১৬শ শতিকাত পোন্নানিত [[জৈনুদ্দিন মখদুম ২য়]]য়ে (জন্ম প্ৰায় ১৫৩২) ৰচনা কৰা ''[[তুহফাত উল মুজাহিদিন]]'' কেৰালাৰ ইতিহাসৰ ওপৰত সম্পূৰ্ণৰূপে আধাৰিত প্ৰথমখন জ্ঞাত গ্ৰন্থ। এজন কেৰালাবাসীয়ে লিখা এইখন প্ৰথম গ্ৰন্থ। ই [[আৰবী ভাষা|আৰবী]] ভাষাত লিখা আৰু ইয়াত ১৪৯৮ চনৰপৰা ১৫৮৩ চনলৈকে [[মালাবাৰ উপকূল]]ত পৰ্তুগীজ উপনিৱেশ স্থাপনৰ প্ৰচেষ্টাৰ বিৰুদ্ধে কালিকটৰ জামোৰিনৰ লগতে [[কুনহলি মাৰাক্কাৰ]]ৰ নৌসেনাই কৰা প্ৰতিৰোধৰ তথ্য সন্নিৱিষ্ট আছে।<ref name="Noorani">AG Noorani {{cite web|url=http://www.frontlineonnet.com/fl2704/stories/20100226270407900.htm |title=Islam in Kerala |trans-title=কেৰালাত ইছলাম |access-date=৫ জানুৱাৰী ২০১৩ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121221021629/http://www.frontlineonnet.com/fl2704/stories/20100226270407900.htm |archive-date=২১ ডিচেম্বৰ ২০১২ }}</ref> ইয়াৰ প্ৰথম ছপা আৰু প্ৰকাশ [[লিছবন]]ত হৈছিল। এই সংস্কৰণৰ এটা প্ৰতিলিপি [[কায়ৰো]]ৰ [[আল-আজহাৰ বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ গ্ৰন্থাগাৰত সংৰক্ষিত কৰা হৈছে।<ref name="A. Sreedhara Menon 2011">A. Sreedhara Menon. ''Kerala History and its Makers''. D C Books (2011)</ref><ref name="frontline.in">[http://www.frontline.in/static/html/fl2704/stories/20100226270407900.htm A G Noorani. Islam in Kerala. Books]</ref><ref>Roland E. Miller. ''Mappila Muslim Culture'' SUNY Press, 2015</ref> ১৫৩২ চনত [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]]ৰ শাসকৰ সহায়ত [[চালিয়ম]]ত এটা গীৰ্জা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ লগতে অধিনায়কৰ বাবে এটা ঘৰ, সৈন্যৰ বাবে বেৰেক আৰু বাণিজ্যৰ বাবে ভঁৰাল ঘৰো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। জামোৰিনৰ সৈতে চুক্তি কৰা ডিয়েগো ডি পেৰেৰাক ২৫০ জনীয়া এটা সৈন্যদলৰ সৈতে এই নতুন দুৰ্গৰ অধিনায়কৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। আৰু মেনুৱেল ডি চুজাক ২২খন জাহাজৰ এটা দলৰ সৈতে সাগৰীয় পথেৰে ইয়াৰ নিৰাপত্তা নিশ্চিত কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছিল।<ref name="columbia.edu"/> জামোৰিনে নিজৰ ৰাজ্যত এই দুৰ্গটো নিৰ্মাণ কৰিবলৈ দিয়াৰ বাবে সোনকালেই অনুতাপ কৰে। তেওঁ [[পৰাপ্পানংগাড়ী]]ৰ শাসক কেৰামানলি (বোধহয় [[বেপুৰ]]ৰ ৰজা) আৰু পৰ্তুগীজসকলৰ সৈতে সম্পৰ্ক ছিন্ন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। আনকি তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধলৈকো যাবলৈ বিচাৰে (কিছুমান তথ্য অনুসৰি তান্নুৰৰ শাসকো তেওঁলোকৰ লগত আছিল <ref name="columbia.edu">{{Cite web |url=http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00generallinks/kerr/vol06chap01sect07.html |title=Vol06chap01sect07 |access-date=১ মে' ২০২১ |archive-date=২২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200222081409/http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00generallinks/kerr/vol06chap01sect07.html |url-status=live }}</ref>) যদিও সেয়া বিফল হয়।<ref name="Makhdoom"/> ১৫৭১ চনত [[তান্নুৰ ৰাজ্য#চালিয়ম দুৰ্গৰ যুদ্ধ|চালিয়ম দুৰ্গৰ যুদ্ধ]]ত জামোৰিনৰ বাহিনীৰ হাতত পৰ্তুগীজসকল পৰাজিত হয়।<ref>{{cite book |author=K. K. N. Kurup |year=১৯৯৭ |title=India's Naval Traditions: The Role of Kunhali Marakkars |trans-title=ভাৰতৰ নৌসেনা পৰম্পৰা: কুনহলি মাৰাক্কাৰসকলৰ ভূমিকা |url=https://books.google.com/books?id=HKmXcBCKEcAC&pg=PA51 |access-date=৯ আগষ্ট ২০১২ |publisher=Northern Book Centre |isbn=978-81-7211-083-3 |pages=37–38 |archive-date=২৭ মে' ২০১৩ |archive-url=https://web.archive.org/web/20130527084909/http://books.google.com/books?id=HKmXcBCKEcAC&pg=PA51 |url-status=live }}</ref> এফালে পৰ্তুগীজ আৰু আনফালে [[আৰব]] ব্যৱসায়ী, স্থানীয় [[চেকোৰ]] আৰু [[মালাবাৰ মুছলমান|মাপ্পিলা]] বাহিনীৰ সমৰ্থনপুষ্ট জামোৰিনৰ মাজত হোৱা অহৰহ যুদ্ধৰ ফলত অৱশেষত উপকূলীয় চহৰসমূহত বিদেশী বাণিজ্যৰ [[আৰব]] একচেটিয়া আধিপত্যৰ অৱসান ঘটে। পৰ্তুগীজৰ বিৰোধিতালৈ ভ্ৰূক্ষেপ নকৰি জামোৰিনে ১৬০৪ চনৰ ১১ নৱেম্বৰত ডাচ্চ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ সৈতে এক চুক্তিত আবদ্ধ হয়।<ref name="mh"/> ইয়াৰ পিছত ১৬০৮ চনত আন এখন চুক্তি হয়, যিয়ে পূৰ্বৰ চুক্তিখনক নিশ্চিত কৰে আৰু ডাচ্চসকলে পৰ্তুগীজসকলক বহিষ্কাৰ কৰাত জামোৰিনক সহায় কৰাৰ আশ্বাস দিয়ে।<ref name="mh"/> ডাচ্চসকলৰ একচেটিয়া আধিপত্য বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে পৰ্তুগীজ প্ৰভাৱো হ্ৰাস পাবলৈ ধৰে। ১৬শ শতিকাৰ অশান্তিৰ পিছত হোৱা সাংস্কৃতিক নৱ-জাগৰণৰ ফলস্বৰূপে [[থুঞ্চাথু ইঝুথাচান]] আৰু [[পুন্থানম নম্বুডিৰি]]ৰ দৰে কবিৰ জন্ম হয়। তেওঁলোকে বৰ্তমানৰ ৰূপলৈ [[মালায়ালম সাহিত্য]]ৰ বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তদুপৰি, মধ্যযুগীয় [[জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান আৰু গণিতৰ কেৰালা বিদ্যালয়]]ৰ সদস্য [[মেলপাথুৰ নাৰায়ণ ভট্টিথিৰী]]ৰো জন্ম হয়। ১৭শ শতিকাৰ মাজভাগলৈ, [[পোন্নানি]] আৰু [[কোজিকোড়]]ত ইংৰাজসকলৰ সৰু কাৰখানা দুটামানৰ বাহিৰে, কেৰালাৰ বন্দৰবোৰত বিদেশী বাণিজ্যৰ একচেতীয়া অধিকাৰ ডাচ্চসকলৰ হাতত আছিল।<ref name="mh"/> যদিও ১৬৫০ চনত [[উইলিয়াম কীলিং]]ৰ আগমনে এই অঞ্চলত ব্ৰিটিছ [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ একচেতীয়া অধিকাৰৰ সূচনা কৰিছিল, তথাপি তেওঁলোকে ১৭৯২ চনলৈকে আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিবলৈ সক্ষম হোৱা নাছিল।<ref name="mh"/> ১৮শ শতিকাত, ''প্ৰকৃততে'' [[মহীশূৰ ৰাজ্য]]ৰ শাসক [[হায়দৰ আলী]] আৰু [[টিপু চুলতান]]য়ে [[মালাবাৰ জিলা|উত্তৰ কেৰালা]]ৰ সকলো সৰু সামন্ত ৰাজ্যক একত্ৰিত কৰি [[মহীশূৰ ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল। ১৭৬৬ চনত অলপ সময়ৰ বাবে [[মাঞ্জিৰী]] চুলতান [[হায়দৰ আলী]]ৰ সদৰ কাৰ্যালয় আছিল।<ref name="1961_kkd">{{Cite book|title=District Census Handbook (2) – Kozhikode (1961)|trans-title=জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি (২) - কোজিকোড় (১৯৬১)|last=Devassy|first=M. K.|publisher=কেৰালা চৰকাৰ|year=১৯৬৫|location=এৰ্নাকুলাম|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5665/1/22059_1961_KOZ.pdf|access-date=১৯ ডিচেম্বৰ ২০২০|archive-date=২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210202005030/http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5665/1/22059_1961_KOZ.pdf|url-status=live}}</ref> যেতিয়া [[মহীশূৰ ৰাজ্য|মহীশূৰ]]ৰ চুলতান [[হায়দৰ আলী]]য়ে কালিকটত ''চামুথিৰি কোভিলাকম'' অৱৰোধ কৰিছিল (খ্ৰীষ্টীয় ১৮শ শতিকা), তেতিয়া জামোৰিনে তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসকলক পোন্নানিৰ ''থ্ৰিক্কাবিল কোভিলাকম''লৈ পঠিয়াই দিছিল।<ref>Panikkar. K.M. ''A History of Kerala (1498–1801)'' Coimbatore (1960) p. 64</ref> ১৭৯০ চনৰ ৭ আৰু ১২ ডিচেম্বৰৰ মাজত [[তৃতীয় এংলো-মহীশূৰ যুদ্ধ]]ৰ সময়ত [[তিৰুৰংগাড়ী]]ত ব্ৰিটিছ সৈন্য আৰু টিপু চুলতানৰ মাজত লানি নিছিগা সংঘৰ্ষ হৈছিল যাক [[তিৰুৰংগাড়ীৰ যুদ্ধ]] বুলি জনা যায়।<ref name=Naravane>{{Cite book |last=Naravane |first=M.S. |title=Battles of the Honorable East India Company |trans-title=সন্মানীয় ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ যুদ্ধসমূহ |publisher=A.P.H. Publishing Corporation |year=২০১৪ |isbn=9788131300343 |pages=176}}</ref> ১৭৯২ চনত তৃতীয় এংলো-মহীশূৰ যুদ্ধৰ জৰিয়তে ইংৰাজ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ হাতত টিপু চুলতান পৰাজিত হয় আৰু [[শ্ৰীৰংগপত্তনমৰ চুক্তি]] স্বাক্ষৰিত হয়। এই চুক্তি অনুসৰি বৰ্তমানৰ মালাপ্পুৰম জিলাকে ধৰি বেছিভাগ [[মালাবাৰ জিলা|মালাবাৰ অঞ্চল]] ইংৰাজ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। [[ত্ৰিবাংকুৰ]]ৰ [[কোয়ি থাম্পুৰান]]সকল [[পৰাপ্পানাদ]] ৰাজপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত। এই পৰিয়ালৰপৰাই সাধাৰণতে [[ত্ৰিবাংকুৰ]] পৰিয়ালৰ ৰাণীৰ স্বামীসকলক নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref name="1961_kkd"/> বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি ছেগুণ বাগিছা কনোলীৰ প্লট [[নীলাম্বুৰ]] চহৰৰপৰা মাত্ৰ {{cvt|2|km}} দূৰত অৱস্থিত। মালাবাৰৰ তেতিয়াৰ জিলাধিপতি [[হেনৰী ভেলেণ্টাইন কনোলী]]ৰ স্মৃতিত ইয়াৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news|title=Oldest teak plantation, Conolly's Plot, to reopen after maintenance|trans-title=আটাইতকৈ পুৰণি ছেগুণ বাগিছা, কনোলীৰ প্লট, মেৰামতিৰ পিছত পুনৰ মুকলি কৰা হ'ব|url=https://english.mathrubhumi.com/travel/travel-news/oldest-teak-plantation-conolly-s-plot-to-reopen-after-maintenance-kerala-nilambur-teak-plantations-1.1942105|date=১৬ মে' ২০১৭|access-date=১২ অক্টোবৰ ২০২০|work=মাতৃভূমি|archive-date=১২ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201012215336/https://english.mathrubhumi.com/travel/travel-news/oldest-teak-plantation-conolly-s-plot-to-reopen-after-maintenance-kerala-nilambur-teak-plantations-1.1942105|url-status=live}}</ref> ১৮৬১ চনৰ ১২ মাৰ্চত [[তিৰুৰ]]ৰপৰা [[চালিয়ম]]লৈ ৰাজ্যৰ প্ৰথমটো ৰেলপথ মুকলি কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ পুৰণি ৰেল ষ্টেচনটো [[তিৰুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন|তিৰুৰ]]ত অৱস্থিত।<ref name="ll">{{cite web |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/lifeline-of-malabar-turns-125/article4250472.ece |website=thehindu.com |title='Lifeline' of Malabar turns 125 |trans-title=মালাবাৰৰ 'জীৱন-ৰেখা'ৰ ১২৫ বছৰ পূৰ্ণ |date=২৯ ডিচেম্বৰ ২০১২ |access-date=১৯ ডিচেম্বৰ ২০২০ |archive-date=৩০ জানুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210130150107/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/lifeline-of-malabar-turns-125/article4250472.ece |url-status=live }}</ref><ref name="mpm">{{Cite news|title=ആ ചൂളംവിളി പിന്നെയും പിന്നെയും...|url=https://www.mathrubhumi.com/malappuram/specials/50-years-of-malappuram/kerala-first-railway-line-tirur-to-beypore-1.3880175|date=১৭ জুন ২০১৯|access-date=১৯ ডিচেম্বৰ ২০২০|work=মাতৃভূমি|archive-date=৩০ নৱেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201130082010/https://www.mathrubhumi.com/malappuram/specials/50-years-of-malappuram/kerala-first-railway-line-tirur-to-beypore-1.3880175|url-status=live|archivedate=2020-11-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201130082010/https://www.mathrubhumi.com/malappuram/specials/50-years-of-malappuram/kerala-first-railway-line-tirur-to-beypore-1.3880175|deadurl=yes}}</ref> [[File:Canoly hanging bridge nilambur.jpg|left|thumbnail|বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি [[ছেগুণ]] বাগিছা, [[নীলাম্বুৰ]]ৰ কনোলী প্লট]] ১৭৯২ আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত হোৱা বহুতো মাপ্পিলা বিদ্ৰোহৰ (কেৰালাত ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ) কেন্দ্ৰ আছিল এই জিলাখন। অনুমান কৰা হৈছে যে এই সময়ছোৱাত সৰু-বৰ প্ৰায় ৮৩০টা বিদ্ৰোহ সংঘটিত হৈছিল। ১৮৪১–১৯২১ চনৰ ভিতৰত কেৱল ব্ৰিটিছ বিষয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে ৮৬ টাতকৈও অধিক বিদ্ৰোহ হৈছিল।<ref>K. Madhavan, 'Malayalathile Mappila Lahala,' Mathrubhumi, 24 March 1923.</ref> ব্ৰিটিছ শাসনকালত [[দক্ষিণ মালাবাৰ]]ৰ এৰানাড, ৱল্লুৱানাড আৰু পোন্নানি উপ-জিলাসমূহত এই জিলাখন অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। [[মালাবাৰ স্পেচিয়েল পুলিচ]]ৰ সদৰ কাৰ্যালয় [[মালাপ্পুৰম]]ত আছিল। এম.এছ.পি. হৈছে ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ পুৰণি সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বেটেলিয়ন। ব্ৰিটিছসকলে নিজৰ সৈন্য ৰাখিবলৈ [[কাদালুণ্ডি নদী]]ৰ পাৰত মালাপ্পুৰম চহৰৰ ওপৰত হেগ [[বেৰেক]] স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |url=https://www.malappuramtourism.org/history.php |title=Malappuram British History |trans-title=মালাপ্পুৰম ব্ৰিটিছ ইতিহাস |access-date=১২ জুলাই ২০২০ |archive-date=১০ অক্টোবৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201010035952/https://www.malappuramtourism.org/history.php |url-status=live |archivedate=2020-10-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201010035952/https://www.malappuramtourism.org/history.php |deadurl=yes }}</ref> [[File:Codacal Tile Factory.jpg|thumbnail|কোডাক্কাল টাইল ফেক্টৰী [[তিৰুনাবায়া]]ৰ কোডাক্কালত কমনৱেলথ ট্ৰাষ্টৰদ্বাৰা পৰিচালিত হৈছিল। ১৮৮৭ চনত আৰম্ভ হোৱা কোডাক্কালৰ টাইল ফেক্টৰীটো ভাৰতৰ দ্বিতীয়টো টাইল-নিৰ্মাণ উদ্যোগ। প্ৰথমটো টাইল ফেক্টৰী আছিল [[ফেৰোক]]ত, যিটো সেই সময়ত [[এৰানাড তালুক]]ৰ অংশ আছিল। ]] ১৯২০ চনৰ ২৮ এপ্ৰিলত [[মাঞ্জিৰী]]ত অনুষ্ঠিত হোৱা [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ মালাবাৰ জিলা ৰাজনৈতিক সন্মিলনে [[ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]] আৰু [[মালাবাৰ জিলা|ব্ৰিটিছ মালাবাৰ]]ত জাতীয় আন্দোলনক শক্তিশালী কৰিছিল।<ref name="Manjericonference_1920">{{cite news |title=The 1920 political conference at Manjeri |trans-title=মাঞ্জিৰীৰ ১৯২০ চনৰ ৰাজনৈতিক সন্মিলন |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/290616/rare-letters-on-historic-meet-found-in-malappuram.html |access-date=১৮ জুলাই ২০২০ |work=ডেক্কান ক্ৰনিকল |date=২৯ জুন ২০১৬ |archive-date=১৮ জুলাই ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200718131229/https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/290616/rare-letters-on-historic-meet-found-in-malappuram.html |url-status=live }}</ref> সেই সন্মিলনে ঘোষণা কৰিছিল যে [[মণ্টাগু-চেমছফৰ্ড সংস্কাৰ]] [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাত সক্ষম নহয়। লগতে মালাবাৰত প্ৰচলিত প্ৰজাস্বত্ব ব্যৱস্থাৰ ফলত উদ্ভৱ হোৱা সমস্যা সমাধানৰ বাবে ভূমি সংস্কাৰৰ পোষকতা কৰিছিল। কিন্তু এই সিদ্ধান্তই কংগ্ৰেছৰ ভিতৰত থকা [[চুৰাট বিভাজন|চৰমপন্থী আৰু নৰমপন্থী]]সকলৰ মাজৰ ব্যৱধান বৃদ্ধি কৰিছিল। সন্মিলনৰ ফলত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ প্ৰতি মাটিগিৰিসকলৰ অসন্তুষ্টিৰ সৃষ্টি হৈছিল। ইয়াৰ ফলত মালাবাৰ জিলা কংগ্ৰেছ কমিটিৰ নেতৃত্ব শ্ৰমিক আৰু মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ সমৰ্থক চৰমপন্থীসকলৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ গৈছিল।<ref name="askh">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |title=A Survey of Kerala History |trans-title=কেৰালা ইতিহাসৰ এক জৰীপ |year=২০০৭ |publisher=ডি চি বুকছ |location=কোট্টায়াম |isbn=9788126415786 |edition=২০০৭ |url=https://dcbookstore.com/books/a-survey-of-kerala-history |access-date=২৬ জুলাই ২০২০ |archive-date=২৬ জুলাই ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726034742/https://dcbookstore.com/books/a-survey-of-kerala-history |url-status=live }}</ref> [[File:മലപ്പുറം ജില്ലയിൽ പൊന്നാനിയിലെ ഹാർബർ (1930-37).jpg|left|300px|thumbnail|১৯৩০-ৰ দশকৰ মাজভাগৰ [[পোন্নানি]] বন্দৰ]] [[File:Tirurangadi Hajur Kacheri.jpg|thumbnail|১৯২১ চনৰ বিদ্ৰোহত প্ৰাণ আহুতি দিয়া ব্ৰিটিছ সৈন্যৰ সমাধিসমূহ [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক]] কাৰ্যালয়ত]] বিদ্ৰোহসমূহৰ ভিতৰত শেষ আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল [[মালাবাৰ বিদ্ৰোহ]]। এই বিদ্ৰোহত [[পুক্কোত্তুৰৰ যুদ্ধ]]ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।<ref name="tottenham grf">Tottenham GRF (ed), The Mappila Rebellion 1921–22, Govt Press Madras 1922 P 71</ref><ref name="karim kk">Karim KK Muhammed Abdul, Variam Kunnath Kunjahammed Haji, Kalima Books, Kozhikkode 1992 (Malayalam)</ref> সৈন্য, আৰক্ষী আৰু ব্ৰিটিছ কৰ্তৃপক্ষ পলাই যোৱাৰ পাছত ১৯২১ চনৰ ২৮ আগষ্টৰ ভিতৰত [[এৰানাড]], [[ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|ৱল্লুৱানাড]], [[পোন্নানি]] আৰু [[কোজিকোড়]] তালুকৰ ২০০ খনৰো অধিক গাঁৱত স্বাধীনতা ঘোষণা কৰা হয়।<ref>''Malabar Desiyathayude Idapedalukal''. Dr. M. T. Ansari. DC Books</ref> অৱশ্যে স্বায়ত্তশাসন ঘোষণাৰ ছমাহ নৌহওঁতেই ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে এই ভূ-খণ্ড পুনৰুদ্ধাৰ কৰে আৰু ইয়াক [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। মালাবাৰ বিদ্ৰোহৰ পিছত [[ৱেগন ট্ৰেজেডী]] সংঘটিত হয় য'ত ১৯২১ চনৰ ২০ নৱেম্বৰত ৬৪ জন কয়দীৰ মৃত্যু হয়।<ref>Panikkar, K. N., ''Against Lord and State: Religion and Peasant Uprisings in Malabar 1836–1921''</ref> [[File:കരിപ്പുര്‍ വിമാനത്താവളം.jpg|left|thumbnail|[[কোণ্ডোত্তী তালুক]]ৰ [[কাৰিপুৰ]]ত অৱস্থিত [[কালিকট আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]]] [[ভাৰতীয় স্বাধীনতা আইন ১৯৪৭|১৯৪৭ চনত ভাৰতৰ স্বাধীনতা]]ৰ পিছত পূৰ্বৰ [[মাদ্ৰাছ প্ৰেচিডেন্সি]] [[মাদ্ৰাছ ৰাজ্য]]ত পৰিণত হয়। এৰানাড (মাঞ্জিৰী) আৰু ৱল্লুৱানাড (পেৰিন্থলমান্না) তালুকৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ সৈতে মালাপ্পুৰম ৰাজহ সংমণ্ডল আছিল পূৰ্বৰ [[মালাবাৰ জিলা]]ৰ পাঁচটা ৰাজহ সংমণ্ডলৰ ভিতৰত অন্যতম। মালাবাৰ জিলাৰ আন চাৰিটা ৰাজহ সংমণ্ডল আছিল [[থালাছেৰী]], [[কোজিকোড়]], [[পালক্কাড]] আৰু [[ফৰ্ট কোচিন]]।<ref name="Malabar">{{Cite book|title=1951 census handbook – Malabar district|trans-title=১৯৫১ চনৰ লোকপিয়ল হাতপুথি - মালাবাৰ জিলা|publisher=মাদ্ৰাছ চৰকাৰ|year=১৯৫৩|location=চেন্নাই|pages=1|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf|access-date=২৭ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০|archive-date=৮ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201008060411/http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf|url-status=live}}</ref> ১৯৫৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত ভাষাৰ ভিত্তিত [[কেৰালা]] ৰাজ্য গঠন কৰা হয়। গঠনৰ সময়ত মালাপ্পুৰম জিলাত চাৰিটা উপ-জিলা (এৰানাড, পেৰিন্থলমান্না, তিৰুৰ আৰু পোন্নানি), চাৰিখন চহৰ, চৈধ্যটা উন্নয়ন খণ্ড আৰু ৯৫খন [[গ্ৰাম পঞ্চায়ত]] আছিল।<ref name="c1971">{{Cite book|title=District Census Handbook – Malappuram (Part-C) – 1971|trans-title=জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি – মালাপ্পুৰম (খণ্ড-চি) – ১৯৭১|last=K. Narayanan|publisher=Directorate of Census Operations, Kerala|year=১৯৭২|location=থিৰুৱনন্তপুৰম|pages=3|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5714/1/51172_1971_MAL.pdf}}</ref> পিছলৈ তিৰুৰ তালুকক দ্বিখণ্ডিত কৰি তিৰুৰংগাড়ী তালুক গঠন কৰা হয়। এৰানাড তালুকক ত্ৰিখণ্ডিত কৰি নীলাম্বুৰ আৰু কোণ্ডোত্তী নামৰ দুখন তালুক গঠন কৰা হয়। কেৰালাৰ দ্বিতীয় পুৰণি বৰ্তমানৰ বিশ্ববিদ্যালয় [[কালিকট বিশ্ববিদ্যালয়]] ১৯৬৮ চনত [[তেনহিপালম]]ত আৰু ৰাজ্যৰ দ্বিতীয় পুৰণি বৰ্তমানৰ বিমানবন্দৰ [[কালিকট আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]] ১৯৮৮ চনত [[কাৰিপুৰ]]ত আৰম্ভ হয়।<ref>{{Cite news|title=Calicut airport turns 80|trans-title=কালিকট বিমানবন্দৰৰ ৮০ বছৰ পূৰ্ণ|url=https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/calicut-airport-turns-30/article23508804.ece|last=Special Currespondent|date=১২ এপ্ৰিল ২০১৮|access-date=৩১ মাৰ্চ ২০২১|work=দ্য হিন্দু|archive-date=৯ নৱেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109042642/https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/calicut-airport-turns-30/article23508804.ece|url-status=live}}</ref> ১৯৭০-ৰ দশকত [[পাৰস্য উপসাগৰীয় অঞ্চলৰ আৰৱ ৰাষ্ট্ৰসমূহ|পাৰস্য উপসাগৰীয় দেশসমূহ]]ৰ তেলৰ ভঁৰালসমূহ বাণিজ্যিক উত্তোলনৰ বাবে মুকলি কৰা হয় আৰু হাজাৰ হাজাৰ অদক্ষ শ্ৰমিকে উপসাগৰীয় অঞ্চললৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। তেওঁলোকে ঘৰলৈ পঠিওৱা ধনে গ্ৰাম্য অৰ্থনীতিক সহায় কৰে আৰু বিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে অঞ্চলটোৱে [[প্ৰথম বিশ্ব]]ৰ স্বাস্থ্যৰ মানদণ্ড আৰু প্ৰায় সৰ্বজনীন সাক্ষৰতা লাভ কৰে।<ref>{{cite magazine| url=http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2084273_2084272_2084259,00.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20110722004134/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2084273_2084272_2084259,00.html | url-status=dead | archive-date=22 July 2011 | magazine=Time | title=Summer Journey 2011 | date=21 July 2011}}</ref> ঐতিহাসিকভাৱে, মালাপ্পুৰম জিলা [[অষ্টবৈদ্য]] পৰম্পৰাৰ সংৰক্ষণৰ কেন্দ্ৰ আছিল। অষ্টবৈদ্য হৈছে আঠটা [[নম্বুডিৰি]] ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালৰ এটা গোট যাক পৰম্পৰাগতভাৱে [[আয়ুৰ্বেদ]]ৰ আঠটা শাখাৰ বিশাৰদ হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়। ইয়াৰ ভিতৰত '''পুলমন্থোলে মুছ''' পৰিয়ালে (পেৰিন্থলমান্নাৰ ওচৰৰ পুলমন্থোলে অঞ্চলৰ সৈতে জড়িত) শতিকা ধৰি বংশগত চিকিৎসা চৰ্চা আৰু [[সংস্কৃত]] পাণ্ডিত্যৰ এক অখণ্ড ধাৰা বজাই ৰাখিছে।<ref name="Sreedharan2002">{{cite book |last=Sreedharan |first=N |title=Ashtavaidya Tradition of Kerala |trans-title=কেৰালাৰ অষ্টবৈদ্য পৰম্পৰা |publisher=Publications Division, University of Calicut |year=২০০২}}</ref> কৰ্ণাটকী সংগীতজ্ঞ [[চেম্বাই বৈদ্যনাথ ভাগৱতৰ]]ৰ সৈতে থকা সম্পৰ্কৰ জৰিয়তে কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক ইতিহাসত পুলমন্থোলে বংশৰ ঐতিহাসিক গুৰুত্ব উল্লেখ কৰা হৈছে। ১৯৫২ চনত এটা পৰিৱেশনৰ সময়ত কণ্ঠস্বৰ হেৰুৱাৰ পিছত, চেম্বায়ে পুলমন্থোলে মুছ পৰিয়ালৰ অধীনত পৰম্পৰাগত আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসা গ্ৰহণ কৰিছিল। তাৰ পিছত তেওঁৰ সুস্থ হৈ উঠা আৰু মঞ্চলৈ উভতি অহাৰ কথা আঞ্চলিক জীৱনীসমূহত বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="ChembaiBio">{{cite book |last=Sarma |first=L. R. Viswanatha |title=Chembai Selvam |trans-title=চেম্বাই চেলভম |publisher=Amudha Nilayam Ltd |year=১৯৫৪ |location=মাদ্ৰাছ}}</ref> এই বংশৰ উত্তৰাধিকাৰ অঞ্চলটোৰ ধৰ্মীয় ইতিহাসতো অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে পুলমন্থোলেৰ '''শ্ৰী ৰুদ্ৰ ধন্বন্তৰি মন্দিৰ'''ৰ জৰিয়তে। থুতাপুঝা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এই ঐতিহাসিক মন্দিৰটো [[ৰুদ্ৰ]] আৰু [[ধন্বন্তৰি]] দুয়োৰে প্ৰতি উছৰ্গিত হোৱাৰ বাবে অনন্য। ই মালাবাৰ অঞ্চলৰ আধ্যাত্মিক পৰম্পৰা আৰু আয়ুৰ্বেদিক নিৰাময় কলাৰ মিলনৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰ হিচাপে কাম কৰে।<ref name="HeritagePortal">{{cite web |url=https://ayurvedathanal.com/sree-rudhra-dhanwanthari-temple |title=Sree Rudhra Dhanwanthari Temple Heritage |trans-title=শ্ৰী ৰুদ্ৰ ধন্বন্তৰি মন্দিৰৰ ঐতিহ্য |website=Ayurveda Thanal |access-date=১২ মে' ২০২৬ }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ভূগোল == [[File:Cherumb eco tourism village, Karuvarakundu India (3).JPG|left|thumb|alt=এখন গাঁও |[[কৰুৱাৰাকুণ্ডু]]ৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল]] [[File:Puthuponnani (2).JPG|thumb|alt=এখন সাগৰৰ পাৰ|[[পুথুপোন্নানি]] মুনাম্বম সাগৰৰ পাৰ]] উত্তৰ-পশ্চিমে [[কোজিকোড় জিলা]], উত্তৰ-পূবে [[ৱায়ানাড় জিলা]], পূবে [[নীলগিৰি পৰ্বতমালা|নীলগিৰি পাহাৰ]], দক্ষিণ-পূবে [[পালক্কাড জিলা]], দক্ষিণ-পশ্চিমে [[ত্ৰিছূৰ জিলা]] আৰু পশ্চিমে [[আৰৱ সাগৰ]]ৰদ্বাৰা পৰিবেষ্টিত মালাপ্পুৰমৰ মুঠ ভৌগোলিক মাটি-কালি হৈছে ৩৫৫৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। মাটি-কালিৰফালৰপৰা ৰাজ্যখনৰ ভিতৰত ইয়াৰ স্থান তৃতীয়। জিলাখন ৰাজ্যখনৰ মুঠ মাটি-কালিৰ ৯.১৫% অধিকাৰ কৰি আছে। ভৌগোলিক মানচিত্ৰত জিলাখন ৭৫° পূব – ৭৭° পূব দ্ৰাঘিমাংশ আৰু ১০° উত্তৰ – ১২° উত্তৰ অক্ষাংশত অৱস্থিত। কেৰালাৰ অন্যান্য প্ৰান্তৰ দৰেই মালাপ্পুৰমৰো পশ্চিমে [[আৰৱ সাগৰ]]ৰ সীমাত এক উপকূলীয় অঞ্চল (নিম্নভূমি), কেন্দ্ৰত মধ্যভূমি আৰু পূবে [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]]ৰ সীমাত এক পাহাৰীয়া অঞ্চল (উচ্চভূমি) আছে। অৱশ্যে কেৰালাৰ অন্যান্য জিলাৰ দৰে নহয়, মধ্যভূমিতো পাহাৰীয়া অঞ্চল বহুলভাৱে দেখা যায়। [[নীলাম্বুৰ]] তালুক আৰু [[উটি]] তালুকৰ সীমান্তত অৱস্থিত ২৫৫৪ মিটাৰ উচ্চতাৰ [[মুকুৰ্থি]] শৃংগ মালাপ্পুৰম জিলাৰ সৰ্বোচ্চ স্থান। ই [[দক্ষিণ ভাৰত]]ৰ পঞ্চম সৰ্বোচ্চ শৃংগ হোৱাৰ লগতে [[আনামুদি]] (২৬৯৬ মিটাৰ) আৰু [[মীছাপুলিমালা]]ৰ (২৬৫১ মিটাৰ) পিছত কেৰালাৰ তৃতীয় সৰ্বোচ্চ শৃংগ। ই [[ইদুক্কি জিলা]]ৰ বাহিৰে কেৰালাৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগ। মালাপ্পুৰম-[[পালক্কাড জিলা|পালক্কাড]]-[[নীলগিৰি জিলা|নীলগিৰি]] জিলাৰ সীমান্তৰ ওচৰত থকা ২৩৮৩ মিটাৰ উচ্চতাৰ [[অংগিন্দা শৃংগ]] হৈছে দ্বিতীয় সৰ্বোচ্চ শৃংগ। মালাপ্পুৰমৰ [[নীলাম্বুৰ]] তালুক, [[ৱায়ানাড় জিলা|ৱায়ানাড়]] আৰু [[কোজিকোড় জিলা]]ৰ [[থমৰছেৰী]] তালুকৰ সংযোগস্থলত অৱস্থিত ২৩৩৯ মিটাৰ উচ্চতাৰ [[ৱাৱুল মালা]] হৈছে জিলাখনৰ তৃতীয় সৰ্বোচ্চ স্থান। === সীমান্তৰ তালুকসমূহ === মালাপ্পুৰম জিলা ৫খন জিলাৰ নিম্নলিখিত ১২খন তালুকৰ সৈতে নিজৰ সীমা ভাগ কৰে। * ৱায়ানাড় জিলা: [[ব্যথিৰী]] তালুক। * কোজিকোড় জিলা: [[কোজিকোড়]] আৰু [[থমৰছেৰী]] তালুক। * নীলগিৰি জিলা: [[পাণ্ডালুৰ তালুক|পাণ্ডালুৰ]], [[গুডালুৰ, নীলগিৰি|গুডালুৰ]], [[উটি]] আৰু [[কুন্দাহ তালুক|কুন্দাহ]] তালুক। * পালক্কাড জিলা: [[পট্টাম্বি]], [[অট্টাপালম]] আৰু [[মান্নাৰকদ]] তালুক। * ত্ৰিছূৰ জিলা: [[চভক্কাদ]] আৰু [[কুন্নমকুলাম]] তালুক। === টপ'গ্ৰাফী === টপ'গ্ৰাফী, ভূ-বিজ্ঞান, মাটি, জলবায়ু আৰু প্ৰাকৃতিক উদ্ভিদৰ ভিত্তিত জিলাখনক ৫টা উপ-ক্ষুদ্ৰ অঞ্চলত ভাগ কৰা হৈছে: * মালাপ্পুৰম উপকূল * মালাপ্পুৰম তৰংগায়িত সমভূমি * চালিয়াৰ নদী অৱবাহিকা * নীলাম্বুৰ বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ * পেৰিন্থলমান্না তৰংগায়িত উচ্চভূমি। [[File:Chaliyar - Areekode Bridge.jpg|left|thumb|[[অৰীকোড়]]ত [[চালিয়াৰ]] নদীৰ অৱবাহিকা]] [[File:Map of Malappuram District (April 2021).svg|thumb|মালাপ্পুৰম জিলাৰ মানচিত্ৰ]] মালাপ্পুৰম উপকূল অঞ্চল উত্তৰৰ [[ৱল্লীকুন্নু]]ৰপৰা দক্ষিণৰ [[পেৰুম্বাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্বাদাপ্পু]]লৈকে সমগ্ৰ উপকূলীয় অঞ্চল জুৰি বিস্তৃত। ইয়াৰ উত্তৰে কোজিকোড় উপকূল, পূবে মালাপ্পুৰম তৰংগায়িত সমভূমি, দক্ষিণে ত্ৰিছূৰ উপকূল আৰু পশ্চিমে [[লাক্ষাদ্বীপ সাগৰ]] আছে। এই অঞ্চলটোৰ মাজেৰে চালিয়াৰ, কাদালুণ্ডি, ভাৰতপ্পুঝা, তিৰুৰপুঝা আদি প্ৰধান নদী, খাল আৰু বেকৱাটাৰসমূহ বৈ গৈছে। এই অঞ্চলটো নাৰিকল গছেৰে ভৰা। উপকূলীয় সমভূমিখন পশ্চিমৰফালে অতি ধীৰেৰে হেলনীয়া।<ref name="geographymalappuram">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title=Physical divisions of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ ভৌতিক বিভাজন |pages=21–22 |access-date=১৮ এপ্ৰিল ২০২০ |archive-date=২৭ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191127005243/http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |url-status=live }}</ref> [[পোন্নানি]], [[এদাপ্পাল]], [[তিৰুৰ]], [[ৱালাঞ্চেৰী]], [[কুট্টিপ্পুৰম]], [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]], [[তিৰুৰংগাড়ী]] আৰু [[পৰাপ্পানংগাড়ী]] আদি প্ৰধান চহৰসমূহ এই অঞ্চলতে অৱস্থিত। এই অঞ্চলৰ সৰ্বোচ্চ উচ্চতা তিৰুৰ তালুকৰ [[কল্পকঞ্চেৰী]] গাঁৱত (১০৪ মিটাৰ) অৱস্থিত।<ref name="geographymalappuram"/> উপকূলৰ সমান্তৰালভাৱে থকা মালাপ্পুৰম তৰংগায়িত সমভূমিৰ উত্তৰে [[নাদাপুৰম]]-[[মাভুৰ]] তৰংগায়িত সমভূমি, পূবে [[চালিয়াৰ]] নদীৰ অৱবাহিকা আৰু পেৰিন্থলমান্না তৰংগায়িত উচ্চভূমি, দক্ষিণে [[পট্টাম্বি]] তৰংগায়িত সমভূমি আৰু পশ্চিমে মালাপ্পুৰম উপকূল আছে। কন্নমংগলমৰ নেনমিনি পাহাৰ (৪৭৮ মিটাৰ) সৰ্বোচ্চ স্থান আৰু উত্তৰ অংশৰ [[ৱাজায়ুৰ]] (৯৫ মিটাৰ) এই অঞ্চলৰ সৰ্বনিম্ন স্থান। ইয়াত কেইবাখনো পাহাৰ আৰু ঢাল দেখা যায়।<ref name="geographymalappuram"/> [[File:Chekkunnu.jpg|thumb|[[এদাৱান্না]]ত চেক্কুন্নু পাহাৰ]] চালিয়াৰ নদী অৱবাহিকাৰ উত্তৰ আৰু পূবে নীলাম্বুৰ বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ, দক্ষিণে পেৰিন্থলমান্না তৰংগায়িত উচ্চভূমি আৰু পূবে মালাপ্পুৰম তৰংগায়িত সমভূমি অৱস্থিত। ই [[চালিয়াৰ]] নদীৰ মধ্যৱৰ্তী গতিপথত পৰে আৰু ইয়াত অকলশৰীয়া পাহাৰৰ ৰূপত ওখ-চাপৰ ঠাই আছে।<ref name="geographymalappuram"/> নীলাম্বুৰ বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ, যাক ঔপনিৱেশিক নথিত ''নীলাম্বুৰ উপত্যকা'' বুলিও উল্লেখ কৰা হৈছে, ইয়াৰ উত্তৰে কোজিকোড় বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ আৰু ৱায়ানাড় বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ, পূবে [[তামিলনাডু]], দক্ষিণে [[মান্নাৰকদ]]-পালক্কাড বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ আৰু পশ্চিমে চালিয়াৰ নদীৰ অৱবাহিকা অৱস্থিত। ই পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ এক অংশ। ইয়াত সাগৰপৃষ্ঠৰপৰা ১০০০ মিটাৰতকৈ অধিক উচ্চতাৰ কেইবাটাও শৃংগ দেখা যায়।<ref name="geographymalappuram"/> এই অঞ্চলৰ সৰ্বোচ্চ স্থান [[মুকুৰ্থি]]ত (২৫৯৪ মিটাৰ) অৱস্থিত, যিটো তামিলনাডুৰ সৈতে কেৰালাৰ সীমান্তত থকা [[কৰিম্পুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]]ৰ পূবে অৱস্থিত। সৰ্বনিম্ন স্থানটো [[মাম্পাদ]]ত (১১৫ মিটাৰ) অৱস্থিত।<ref name="geographymalappuram"/> নীলাম্বুৰৰ পাহাৰীয়া বনাঞ্চল অঞ্চলটো [[নীলগিৰি বায়'ছফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভ]]ৰ এক অংশ। পেৰিন্থলমান্না তৰংগায়িত উচ্চভূমিৰ উত্তৰে চালিয়াৰ নদীৰ অৱবাহিকা, পূবে মান্নাৰকদ-পালক্কাড বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ, দক্ষিণে [[পালক্কাড ব্যৱধান]] আৰু পশ্চিমে মালাপ্পুৰম তৰংগায়িত সমভূমি অৱস্থিত। ইয়াত কেইবাখনো সৰু সৰু অকলশৰীয়া পাহাৰ দেখা যায়। [[কডিকুঠীমালা]] তাৰ ভিতৰত অন্যতম। [[কাদালুণ্ডি নদী]] এই অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। এই অঞ্চলৰ সৰ্বোচ্চ উচ্চতা [[ৱাদাক্কংগাৰা, মাঞ্জিৰী|মাক্কাৰাপৰাম্বু]]ত ৬১০ মিটাৰ।<ref name="geographymalappuram"/> === উপকূলীয় ৰেখা === [[File:Light house in Ponnani.jpg|thumb|[[পোন্নানি]]ৰ [[লাইটহাউচ]]]] কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ ভিতৰত উপকূলৰ দৈৰ্ঘ্যৰফালৰপৰা মালাপ্পুৰমৰ স্থান পঞ্চম। ইয়াৰ উপকূলৰ দৈৰ্ঘ্য ৭০ কিলোমিটাৰ (ৰাজ্যখনৰ মুঠ উপকূলৰ ১১.৮৭%)।<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Coastline_2346.aspx |website=kerenvis.nic.in |title=The coastal area of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ উপকূলীয় অঞ্চল |access-date=৩০ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-date=২৩ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191123153736/http://www.kerenvis.nic.in/Database/Coastline_2346.aspx |url-status=live }}</ref> মালাপ্পুৰমৰ উপকূলীয় অঞ্চল তিনিখন পৌৰ চহৰ ক্ৰমে [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]], [[পোন্নানি]] আৰু [[পৰাপ্পানংগাড়ী]] আৰু আঠখন [[গ্ৰাম পঞ্চায়ত]] ক্ৰমে [[ৱল্লীকুন্নু]], [[তনলুৰ]], [[নিৰামৰুথুৰ]], [[ৱেট্টম গ্ৰাম পঞ্চায়ত|ৱেট্টম]], [[মংগলম, তিৰুৰ|মংগলম]], [[পুৰাথুৰ]], [[ভেলিয়াংকোদ]] আৰু [[পেৰুম্বাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্বাদাপ্পু]]ত অৱস্থিত। জিলাখনৰ পশ্চিম অংশত অৱস্থিত পোন্নানি, তান্নুৰ, পৰাপ্পানংগাড়ী আৰু [[পদিনজৰেকাৰা সাগৰৰ পাৰ]] প্ৰধান মৎস্য পালন কেন্দ্ৰ। জিলাখনৰ সাগৰৰ পাৰ সামুদ্ৰিক সম্পদেৰে ভৰ-পূৰ।<ref name="geographymalappuram" /> পূৰ্বতে আৰব ব্যৱসায়ীসকলৰ প্ৰিয় গন্তব্যস্থান হোৱাৰ উপৰি, পোন্নানি বহুতো [[মুছলমান]] আধ্যাত্মিক গুৰুসকলৰ বাবেও এক আকৰ্ষণীয় স্থান আছিল, যিসকলে ইয়াত [[ইছলাম ধৰ্ম]] প্ৰচাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। এই বন্দৰ চহৰখনক ''মালাবাৰৰ সৰু মক্কা'' আৰু ''[[সোণৰ ডিনাৰ|সোণৰ মুদ্ৰাৰ]] চহৰ'' বুলিও জনা যায়।<ref name="pkd">{{cite book | author=M. K. Devassy | year=১৯৬৫ | title=1961 Census Handbook- Palghat District | trans-title=১৯৬১ লোকপিয়ল হাতপুথি- পালঘাট জিলা | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala and The Union Territory of Laccadive, Minicoy, and Amindivi Islands | url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5667/1/51592_1961_PAL.pdf | access-date=১১ মাৰ্চ ২০২১ | archive-date=8 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210508155754/http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5667/1/51592_1961_PAL.pdf | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nativeplanet.com/travel-guide/the-mecca-of-malabar-ponnani-004132.html |website=nativeplanet.com |title=Ponnani, the Mecca of Malabar |trans-title=পোন্নানি, মালাবাৰৰ মক্কা |date=২৪ অক্টোবৰ ২০১৭ |access-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২০ |archive-date=১০ মে' ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510143226/https://www.nativeplanet.com/travel-guide/the-mecca-of-malabar-ponnani-004132.html |url-status=live }}</ref> ফেব্ৰুৱাৰী/এপ্ৰিল মাহত ইয়ালৈ হাজাৰ হাজাৰ পৰিভ্ৰমী চৰাই আহে। পোন্নানিৰ ওচৰতে থকা বিয়্যম কয়াল হৈছে জলক্ৰীড়াৰ সুবিধা থকা এক শান্ত, সেউজীয়াৰে আৱৰা জলপথ। [[কনোলী খাল]] [[পুথুপোন্নানি]]ত [[আৰৱ সাগৰ]]ৰ সৈতে লগ লাগে। উপকূলীয় চহৰ তান্নুৰ প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগীয় সময়ত ''ৱেত্তাট্টুনাড ৰাজ্য''ৰ ৰাজধানী আছিল আৰু ই [[কেৰালাদেশপুৰম মন্দিৰ]]ৰ বাবে জনাজাত। প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগীয় সময়ত পৰাপ্পানংগাড়ী [[পৰাপ্পানাদ]] ৰাজ্যৰ শাসক পৰিয়ালসমূহৰ বাসস্থান আছিল। ===নদীসমূহ=== [[File:View from Chamravattam Bridge - panoramio.jpg|thumbnail|[[ত্ৰিপ্ৰানগোড়]]ত [[ভাৰতপ্পুঝা]]]] [[File:Kadalundi river, Malappuram.jpg|thumb|[[মালাপ্পুৰম]]ত [[কাদালুণ্ডি নদী]]]] জিলাখনৰ মাজেৰে বৈ যোৱা প্ৰধান নদীসমূহ হ'ল [[চালিয়াৰ]], [[কাদালুণ্ডি নদী]], [[ভাৰতপ্পুঝা]] আৰু [[তিৰুৰ নদী]]। চালিয়াৰ নদীৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ১৬৮ কিলোমিটাৰ আৰু অৱবাহিকাৰ মাটি-কালি ২৮১৮ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। ই জিলাখনৰ [[নীলাম্বুৰ]], [[মাম্পাদ]], [[এদাৱান্না]], [[অৰীকোড়]] আৰু [[ৱাজাক্কদ]]ৰ মাজেৰে বৈ গৈ কোজিকোড়-মালাপ্পুৰম জিলাৰ সীমান্তৰে পাৰ হৈ [[চালিয়ম]]ত আৰৱ সাগৰত পৰে। [[নীলাম্বুৰ]] তালুকৰ উপত্যকাত চালিয়াৰ নদীৰ কেইবাখনো সৰু-বৰ উপনদী আছে।<ref name="geographymalappuram" /><ref name="river"/> চালিয়াৰ নদীৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ উপনদী [[কৰিম্পুঝা (মালাপ্পুৰম)|কৰিম্পুঝা]], ভাৰতপ্পুঝাৰ অন্যতম বৃহৎ উপনদী [[থুথাপুঝা]] আৰু কাদালুণ্ডি নদীৰ অন্যতম বৃহৎ উপনদী অলীপুঝাও জিলাখনৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। কাদালুণ্ডি নদী [[মেলট্টুৰ, কেৰালা|মেলট্টুৰ]], [[কীজাট্টুৰ]], [[পাণ্ডিক্কাড]], [[মাঞ্জিৰী]], [[মালাপ্পুৰম]], [[পানাক্কাদ]], [[পৰাপ্পুৰ]], [[ৱেংগাৰা, মালাপ্পুৰম জিলা|ৱেংগাৰা]], [[তিৰুৰংগাড়ী]], [[পৰাপ্পানংগাড়ী]], [[ৱল্লীকুন্নু]]ৰ মাজেৰে বৈ গৈ জিলাখনৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তৰ ৱল্লীকুন্নুৰ কাদালুণ্ডি নগৰমত আৰৱ সাগৰত পৰে। অলীপুঝা আৰু বেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত এই নদীখনৰ সৃষ্টি হৈছে। কাদালুণ্ডি নদী [[চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ পশ্চিম সীমান্তত থকা [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]]ৰপৰা ওলাই জিলাখনৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। [[কীজাট্টুৰ]]ত অলীপুঝা আৰু বেলিয়াৰ মিলি কাদালুণ্ডি নদীৰ সৃষ্টি হয়। কাদালুণ্ডি নদী [[এৰানাড]] আৰু [[ৱল্লুৱানাড ৰাজ্য|ৱল্লুৱানাড]] অঞ্চলৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ১৩০ কিলোমিটাৰ, অৱবাহিকাৰ এলেকা ১১১৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ আৰু মুঠ প্ৰৱাহ ২১৮৯ নিযুত ঘনফুট।<ref name="geographymalappuram" /><ref name="river"/> ভাৰতপ্পুঝাৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য ২০৯ কিলোমিটাৰ। ই ইয়াৰ উপনদী [[থুথাপুঝা]] নদী হিচাপে থুথা, [[এলামকুলাম, মালাপ্পুৰম|এলামকুলাম]], মালাপ্পুৰম-পালক্কাড জিলাৰ সীমান্তৰ [[পুলমন্থোলে]]ৰ মাজেৰে বৈ গৈ পল্লিপ্পুৰমত মূল নদীখনৰ সৈতে মিলিত হয়। তাৰ পিছত ই আকৌ কেইখনমান চুবুৰীয়া জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈ [[থিৰুবেগাৰাপ্পুৰা]]ৰপৰা [[কুট্টিপ্পুৰম]]ত জিলাখনত প্ৰৱেশ কৰে। তাৰ পিছত ই সম্পূৰ্ণৰূপে জিলাখনৰ মাজেৰেই বৈ যায়। ভাৰতপ্পুঝা [[পোন্নানি]]ত [[আৰৱ সাগৰ]]ত পৰে। [[তিৰুনাবায়া]], [[কুট্টিপ্পুৰম]], [[ত্ৰিপ্ৰানগোড়]], [[ইৰিম্বিলিয়ম]], [[থাৱানুৰ]] আৰু [[পোন্নানি]] ভাৰতপ্পুঝাৰ পাৰত অৱস্থিত কেইখনমান গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ।<ref name="geographymalappuram" /><ref name="river"/> তিৰুৰ নদীৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৮ কিলোমিটাৰ। ই পোন্নানিৰ ওচৰৰ [[পুৰাথুৰ|পদিনজৰেকাৰা]]ত ভাৰতপ্পুঝাৰ সৈতে মিলি যায়।<ref name="geographymalappuram" /><ref name="river"/> এই বৃহৎ নদীসমূহৰ উপৰি জিলাখনত পুৰাপ্পাৰাম্বা নদী নামৰ এখন সৰু নদী আছে, যাৰ দৈৰ্ঘ্য মাত্ৰ ৮ কিলোমিটাৰ। ই [[কনোলী খাল]]ৰ জৰিয়তে প্ৰধান নদীসমূহৰ সৈতে সংযুক্ত।<ref name="geographymalappuram" /><ref name="river">{{cite web |title=Rivers in Malappuram district |trans-title=মালাপ্পুৰম জিলাৰ নদীসমূহ |url=https://malappuram.nic.in/about-district/ |access-date=২৩ নৱেম্বৰ ২০১৯ |website=malappuram.nic.in |archive-date=১০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200210004256/https://malappuram.nic.in/about-district/ |url-status=live }}</ref> ওপৰত বৰ্ণনা কৰা প্ৰধান নদীসমূহৰ কেইবাখনো সৰু-বৰ উপনদী আৰু সুঁতিও জিলাখনৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। {{Panorama |image = Kadalundi Kadavu Bridge.jpg |height = 175 |alt = [[ৱল্লীকুন্নু]] মোহনাৰ ওচৰত [[কাদালুণ্ডি নদী]]ৰ এক বহল দৃশ্য |caption = [[ৱল্লীকুন্নু]] মোহনাৰ ওচৰত [[কাদালুণ্ডি নদী]]ৰ এক বহল দৃশ্য, য'ত ই [[আৰৱ সাগৰ]]ৰ সৈতে মিলিত হৈছে }} ইয়াত চাৰিটা মোহনা আছে – [[পুৰাথুৰ]]ত থকা ''পদিনজৰেকাৰা আঝিমুখম'', য'ত ভাৰতপ্পুঝা আৰু তিৰুৰ নদী লগ হৈ আৰৱ সাগৰত পৰে, [[পুথুপোন্নানি]] প্ৰমণ্টৰী য'ত কনোলী খাল সাগৰলৈ বৈ যায়, [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]]ত থকা ''পুৰাপ্পুঝা আঝিমুখম'' আৰু জিলাখনৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তৰ [[ৱল্লীকুন্নু]]ত থকা ''কাদালুণ্ডি নগৰম আঝিমুখম''।<ref name="geographymalappuram" /><ref name="river"/> বিয়্যম, ভেলিয়াংকোদ, মানুৰ আৰু কোডিন্থি আদি বেকৱাটাৰসমূহ উপকূলীয় তালুকসমূহত অৱস্থিত।<ref name="geographymalappuram" /><ref name="river"/> [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]ৰ সময়ত পোন্নানিৰপৰা [[তিৰুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন]]লৈ সামগ্ৰী পৰিবহণৰ বাবে পোন্নানি খাল নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। তলত [[তিৰুনাবায়া|কোডাক্কাল]]ৰ [[বাসেল মিছন]]ৰ কৰ্মচাৰীসকলে দিয়া পোন্নানি খালৰ এটি বৰ্ণনা দিয়া হ'ল।<ref>{{Cite web |url=http://www.ineszupanov.com/ |title=Website of Ines Zupanov |trans-title=ইনেছ জুপানভৰ ৱেবছাইট |access-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১ |archive-date=২৭ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427041408/http://www.ineszupanov.com/ |url-status=live }}</ref> {{cquote|''...বৰ্তমান এখন ষ্টিমশ্বিপ খালৰ মাজেৰে পোন্নানি আৰু তিৰুৰৰ মাজত চলাচল কৰে, য'ত পোন্নানিৰ বাবে আটাইতকৈ সুবিধাজনক ৰেলৱে ষ্টেচনটো পোৱা যায়। দূৰত্ব ১০ কিলোমিটাৰ হ'লেও টিকটৰ দাম মাত্ৰ ৪ অনা...''}} === <span class="anchor" id="Climate chart"></span>জলবায়ু === [[File:Monsoon Clouds - Manjeri and Pandalloor hill.jpg|left|thumbnail|[[মাঞ্জিৰী]]ৰ ওচৰৰ [[অনক্কায়ম|পাণ্ডালুৰ পাহাৰ]]ত [[মৌচুমী]] মেঘ]] [[File:Ottumpuram Beach.JPG|thumbnail|অট্টুম্পুৰম সাগৰৰ পাৰ, [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]]]] জিলাখনৰ তাপমাত্ৰা গোটেই বছৰ জুৰি প্ৰায় স্থিৰ থাকে। ইয়াৰ জলবায়ু ক্ৰান্তীয়। বেছিভাগ মাহতে ইয়াৰ প্ৰচুৰ বৰষুণ হয়, আনহাতে শুকান ঋতু চুটি হয়। কোপেন আৰু গেইগাৰৰ মতে, এই জলবায়ুক Am হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে। মালাপ্পুৰমৰ গড় বাৰ্ষিক তাপমাত্ৰা হ'ল ২৭.৩°C। বছৰটোত গড় বৰষুণৰ পৰিমাণ হৈছে {{convert|2952|mm|in}}। গ্ৰীষ্মকাল সাধাৰণতে মাৰ্চৰপৰা মে' মাহলৈকে থাকে; [[মৌচুমী]] জুনত আৰম্ভ হৈ ছেপ্টেম্বৰত শেষ হয়। মালাপ্পুৰমত দক্ষিণ-পশ্চিম আৰু উত্তৰ-পূব দুয়োটা মৌচুমী বতাহৰ প্ৰভাৱ পৰে। শীতকাল ডিচেম্বৰৰপৰা ফেব্ৰুৱাৰীলৈকে থাকে।<ref name="MSN">{{Cite web| url = http://weather.msn.com/monthly_averages.aspx| title = MSN Weather| trans-title = এম এছ এন বতৰ| access-date = ২৯ নৱেম্বৰ ২০১৯| archive-url = https://web.archive.org/web/20091009070528/http://weather.msn.com/monthly_averages.aspx| archive-date = ৯ অক্টোবৰ ২০০৯| url-status = dead| archivedate = 2009-10-09| archiveurl = https://web.archive.org/web/20091009070528/http://weather.msn.com/monthly_averages.aspx| deadurl = yes}}</ref> <div style="width:75%; "> {{Weather box | location = মালাপ্পুৰম | width = 90% <!-- Width parameter for wikitable, default width=90%. Leave blank for wikitable with no width defined. Set width=auto to fit the table in the next available space automatically. --> | metric first = yes | single line = yes | Jan high C = 32.0 | Feb high C = 32.9 | Mar high C = 34.0 | Apr high C = 33.8 | May high C = 32.7 | Jun high C = 29.3 | Jul high C = 28.1 | Aug high C = 28.7 | Sep high C = 29.7 | Oct high C = 30.3 | Nov high C = 31.1 | Dec high C = 31.4 | year high C = 34.0 | Jan low C = 21.8 | Feb low C = 22.8 | Mar low C = 24.4 | Apr low C = 25.4 | May low C = 25.1 | Jun low C = 23.5 | Jul low C = 22.8 | Aug low C = 23.3 | Sep low C = 23.3 | Oct low C = 23.4 | Nov low C = 23.1 | Dec low C = 21.9 | year low C = 21.8 | Jan precipitation mm = 1 | Feb precipitation mm = 9 | Mar precipitation mm = 16 | Apr precipitation mm = 101 | May precipitation mm = 253 | Jun precipitation mm = 666 | Jul precipitation mm = 830 | Aug precipitation mm = 398 | Sep precipitation mm = 233 | Oct precipitation mm = 281 | Nov precipitation mm = 140 | Dec precipitation mm = 24 | year precipitation mm = 2952 | source =<ref>{{cite web |url = https://en.climate-data.org/asia/india/kerala/malappuram-34234/ |website = en.climate-data.org |title = Climate of Malappuram |trans-title = মালাপ্পুৰমৰ জলবায়ু |access-date = ৩০ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-date = ১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১ |archive-url = https://web.archive.org/web/20210913063337/https://en.climate-data.org/asia/india/kerala/malappuram-34234/ |url-status = live }}</ref> | date = নৱেম্বৰ ২০১৯ }} </div> == উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী == {{multiple image|align=left|direction = vertical|caption_align=left | image1 = Nilambur Teak Garden.jpg |caption1= [[টিক মিউজিয়াম]]| image2 = Green Vallikkunnu.jpg|caption2= [[ৱল্লীকুন্নু]]ত [[মেংগ্ৰোভ]]| image3 = Beeyam Kayal River near Athani.jpg |caption3 = [[এদাপ্পাল]]ত [[ত্ৰিছূৰ কোল জলাহভূমি|পোন্নানি কোল জলাহভূমি]] }} জিলাখনত এক বৈচিত্ৰ্যমজ় বন্যপ্ৰাণী আৰু কেইবাখনো সৰু সৰু পাহাৰ, অৰণ্য, পশ্চিমৰফালে বৈ যোৱা নদী আৰু সুঁতি, [[কেৰালাৰ বেকৱাটাৰসমূহ|বেকৱাটাৰ]] আৰু [[ধান|ধান]], [[তামোল]], [[কাজু বাদাম]], [[জালুক|জালুক]], [[আদা]], [[দাইল]], [[নাৰিকল]], [[কল]], [[টেপিঅ'কা]], [[চাহ]] আৰু [[ৰবৰ]]ৰ বাগিছা আছে। কনোলীৰ প্লট, যিটো বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি [[ছেগুণ]] বাগিছা, সেয়া [[নীলাম্বুৰ]]ত অৱস্থিত। নীলাম্বুৰ [[টিক মিউজিয়াম]]ৰ বাবেও জনাজাত। নীলাম্বুৰ ছেগুণ বাগিছাৰ ওচৰত [[বাঁহ]] গছ বহুলভাৱে দেখা যায়। টিক মিউজিয়ামৰ সৈতে এটা জৈৱসম্পদ প্ৰাকৃতিক উদ্যান সংযুক্ত হৈ আছে। [[মাদ্ৰাছ প্ৰেচিডেন্সি]]ৰ পুৰণি প্ৰশাসনিক নথি-পত্ৰসমূহত উল্লেখ আছে যে পূৰ্বৰ [[মাদ্ৰাছ প্ৰেচিডেন্সি]]ত চৰকাৰৰ মালিকানাধীন আটাইতকৈ উল্লেখনীয় বাগিছাখন আছিল ১৮৪৪ চনত [[নীলাম্বুৰ]]ত ৰোপণ কৰা ছেগুণ বাগিছাখন।<ref name="Mbsp">{{cite book |url=https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf |title=The Madras Presidency (1881–1931) |trans-title=মাদ্ৰাছ প্ৰেচিডেন্সি (১৮৮১–১৯৩১) |last=Boag |first=GT |publisher=Government of Madras |location=Madras |year=১৯৩৩ |page=63 |access-date=9 June 2021 |archive-date=9 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210609102848/https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf |url-status=live |archivedate=9 June 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210609102848/https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf }}</ref> জিলাখনৰ ৩৫৫৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ মাটি-কালিৰ ভিতৰত ১০৩4 বৰ্গ কিলোমিটাৰ (২৯%) বনাঞ্চলেৰে আৱৰা। ই ঘন বা কম ঘন হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web |url=http://industry.kerala.gov.in/images/pdf/malappuram.pdf |website=industry.kerala.gov.in |title=Forest area of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ বনাঞ্চল |access-date=২১ এপ্ৰিল ২০২০ |archive-date=২৬ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210426034953/http://industry.kerala.gov.in/images/pdf/malappuram.pdf |url-status=live |archivedate=2021-04-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210426034953/http://industry.kerala.gov.in/images/pdf/malappuram.pdf |deadurl=yes }}</ref> জিলাখনৰ উত্তৰ-পূব অংশত ৭৫৮.৮৭ বৰ্গ কিলোমিটাৰৰ এক বিশাল বনাঞ্চল আছে। ইয়াৰে ৩২৫.৩৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আৰু বাকী অংশ ভেষ্টেড বনাঞ্চল। ইয়াৰে ৮০% [[নাতিশীতোষ্ণ পৰ্ণপাতী অৰণ্য|পৰ্ণপাতী]] আৰু বাকীবোৰ [[চিৰসেউজ অৰণ্য|চিৰসেউজ]]। বনাঞ্চলখন ঘাইকৈ নীলাম্বুৰ উপ-জিলাত কেন্দ্ৰীভূত হৈ আছে, যিয়ে পাহাৰীয়া জিলা [[ৱায়ানাড় জিলা|ৱায়ানাড়]], [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]] আৰু [[তামিলনাডু]]ৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ সৈতে ([[নীলগিৰি জিলা|নীলগিৰি]]) নিজৰ সীমা ভাগ কৰে। নীলাম্বুৰ বনাঞ্চলত [[ছেগুণ]], [[ডালবাৰ্জিয়া চিছু|চিচু]] আৰু [[মেহগনি]]ৰ দৰে গছ দেখা যায়। অৰণ্যত বাঁহৰ পাহাৰ বহুলভাৱে দেখা যায়। জিলাখনত অৱস্থিত কৰিম্পুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য ৰাজ্যখনৰ সৰ্ববৃহৎ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য।<ref>{{cite web |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/karimpuzha-sanctuary-comes-into-being/article31984618.ece |website=দ্য হিন্দু |title=The Karimpuzha Wildlife Sanctuary |trans-title=কৰিম্পুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য |access-date=৫ জুলাই ২০২০ |date=৩ জুলাই ২০২০ |archive-date=৫ জুলাই ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200705053212/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/karimpuzha-sanctuary-comes-into-being/article31984618.ece |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://touristinindia.com/new-amarambalam-wildlife-sanctuary/ |website=touristinindia.com |title=The largest wildlife sanctuary of Kerala |trans-title=কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য |date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৮ |access-date=৫ জুলাই ২০২০ |archive-date=৫ জুলাই ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200705054712/http://touristinindia.com/new-amarambalam-wildlife-sanctuary/ |url-status=live }}</ref> [[কৰিম্পুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]]ৰ এক অংশ [[নিউ অমৰাম্বলম সংৰক্ষিত বনাঞ্চল]]ত বিভিন্ন ধৰণৰ প্ৰাণী আছে। অৰণ্যত হাতী, হৰিণ, বাঘ, বান্দৰ, ভালুক, বনৰীয়া গাহৰি, শহাপহু, চৰাই আৰু সৰীসৃপ আদি বিভিন্ন ধৰণৰ প্ৰাণী পোৱা যায়। ইয়াৰপৰা মৌ, বনৌষধি আৰু মচলা আদি বনজ সামগ্ৰীও সংগ্ৰহ কৰা হয়। নীলাম্বুৰ উপত্যকাত নেদুমকায়ম বৰ্ষাৰণ্যও অৱস্থিত। বনাঞ্চলসমূহ দুটা সংমণ্ডলেৰে সুৰক্ষিত কৰা হয়- নীলাম্বুৰ উত্তৰ আৰু নীলাম্বুৰ দক্ষিণ। [[কেৰালা বন গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]]ৰ এটা উপ-কেন্দ্ৰ নীলাম্বুৰত আছে। জিলাখনৰ উপকূলীয় আৰু অন্তৰ্দেশীয় অঞ্চলসমূহত পোৱা গুৰুত্বপূৰ্ণ মাছৰ প্ৰকাৰসমূহৰ ভিতৰত আছে [[মিঠা পানীৰ মিছামাছ|মিছামাছ]], [[ভাৰতীয় অইল চাৰ্ডিন|অইল চাৰ্ডিন]], [[জেৰেছ চাবফাছিয়েটাছ|ছিলভাৰ বেলি]], [[হাংগৰ]], [[কাৱৈ মাছ|কেটফিছ]], [[মেকাৰেল]], [[স্কেট (মাছ)|স্কেট]], চেম্বা, চোল মাছ, [[ইণ্ডো-পেচিফিক কিং মেকাৰেল|ছীৰ মাছ]] আৰু [[ৰিবনফিছ]]।<ref name="geographymalappuram"/> নীলাম্বুৰ ছেগুণ হৈছে নিজা [[ভৌগোলিক স্বীকৃতি|জি আই]] টেগ পোৱা প্ৰথমটো বনজ সামগ্ৰী।<ref>{{Cite news|title=First for forest produce, GI tag for Nilambur teak|trans-title=বনজ সামগ্ৰীৰ বাবে প্ৰথমবাৰ, নীলাম্বুৰ ছেগুণৰ বাবে জি আই টেগ|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/first-for-forest-produce-gi-tag-for-nilambur-teak/articleshow/62320961.cms|last=T Ramavarman|date=১ জানুৱাৰী ২০১৮|access-date=৩০ অক্টোবৰ ২০২০|work=[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]]|archive-date=২৪ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201024042425/https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/first-for-forest-produce-gi-tag-for-nilambur-teak/articleshow/62320961.cms|url-status=live}}</ref> [[তিৰুৰ]]ত পোৱা এবিধ [[পাণ]], ''তিৰুৰ ভেট্টিলা''য়ো [[ভৌগোলিক স্বীকৃতি|জি আই]] টেগ লাভ কৰিছে।<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/tirur-vettila-obtains-gi-tag/article29214761.ece |website=দ্য হিন্দু |title=Tirur Vettila gets GI tag |trans-title=তিৰুৰ ভেট্টিলাই পালে জি আই টেগ |date=২১ আগষ্ট ২০১৯ |access-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২০ |archive-date=৭ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201107231046/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/tirur-vettila-obtains-gi-tag/article29214761.ece |url-status=live |last1=Muringatheri |first1=Mini }}</ref> জিলাখনৰ উপকূলীয় অঞ্চলত অৱস্থিত [[ৱল্লীকুন্নু]]ত প্ৰায় ৫০ একৰ মাটি জুৰি [[মেংগ্ৰোভ]] অৰণ্য দেখা যায়। অন্যান্য উপকূলীয় অঞ্চলসমূহতো [[মেংগ্ৰোভ]] বহুলভাৱে দেখা যায়। জিলাখনৰ [[ৱল্লীকুন্নু]] গ্ৰাম পঞ্চায়তত [[কাদালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য]] অৱস্থিত।<ref>{{cite web |title=Flora and fauna of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী |url=https://malappuram.nic.in/about-district/ |access-date=২৪ নৱেম্বৰ ২০১৯ |website=malappuram.nic.in |archive-date=১০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200210004256/https://malappuram.nic.in/about-district/ |url-status=live }}</ref> কাদালুণ্ডি-ৱল্লীকুন্নু সম্প্ৰদায় সংৰক্ষিত বনাঞ্চল হৈছে কেৰালাৰ প্ৰথমখন [[ভাৰতৰ সংৰক্ষিত অঞ্চল আৰু সম্প্ৰদায় সংৰক্ষিত অঞ্চলসমূহ|সম্প্ৰদায় সংৰক্ষিত বনাঞ্চল]]। ইয়াক এতিয়া এক পৰিৱেশ পৰ্যটন কেন্দ্ৰ হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছে।<ref name="Vallikkunnu">{{cite web |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.html |title=Kadalundi-Vallikkunnu community reserve |trans-title=কাদালুণ্ডি-ৱল্লীকুন্নু সম্প্ৰদায় সংৰক্ষিত বনাঞ্চল |website=onmanorama.com |date=৪ এপ্ৰিল ২০১৮ |access-date=২৫ জুলাই ২০২০ |archive-date=২৫ জুলাই ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200725065854/https://www.onmanorama.com/travel/getting-about-kerala/kozhikode/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.amp.html |url-status=live |archivedate=2020-07-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200725065854/https://www.onmanorama.com/travel/getting-about-kerala/kozhikode/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.amp.html |deadurl=yes }}</ref> ২০১০ চনত [[পুৰাথুৰ]]ৰ পদিনজৰেকাৰা মোহনাত এখন পক্ষী অভয়াৰণ্যৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite news |last1=Sudhi |first1=K. S. |title=Birds get 12 more havens in State |trans-title=ৰাজ্যখনত চৰাইবোৰে আৰু ১২খন আশ্ৰয়স্থলী পাব |url=https://www.thehindu.com/news/national/Birds-get-12-more-havens-in-State/article16567247.ece/ |access-date=৭ এপ্ৰিল ২০২১ |work=দ্য হিন্দু |date=১৫ মাৰ্চ ২০১০|archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210913063337/https://www.thehindu.com/news/national/Birds-get-12-more-havens-in-State/article16567247.ece/amp/ |url-status=live }}</ref> [[তিৰুনাবায়া]] পদুম খেতিৰ বাবে পৰিচিত।<ref>{{Cite news|title=Lotus fields of Tirunavaya|trans-title=তিৰুনাবায়াৰ পদুম পথাৰ|url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2018/09/03/lotus-farming-muslim-kerala-hindu.html|last=Anupama Mili|date=৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৮|access-date=২৬ জুলাই ২০২০|work=মালায়াল মনৰমা|archive-date=২৬ জুলাই ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726065643/https://www.onmanorama.com/news/kerala/2018/09/03/lotus-farming-muslim-kerala-hindu.html|url-status=live|archivedate=2020-07-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200726065643/https://www.onmanorama.com/news/kerala/2018/09/03/lotus-farming-muslim-kerala-hindu.html|deadurl=yes}}</ref> == প্ৰশাসন == {{Main|মালাপ্পুৰম জিলাৰ প্ৰশাসন}} [[File:Malappuram DownHill Aerial View.jpg|left|thumb|[[মালাপ্পুৰম]], জিলাখনৰ প্ৰশাসনিক সদৰ]] ===ৰাজহ প্ৰশাসন=== জিলা প্ৰশাসনৰ সদৰ, জিলাধিপতিৰ কাৰ্যালয় (ক্লেক্টৰেট) [[মালাপ্পুৰম]]ৰ আপহিলত অৱস্থিত। জিলা প্ৰশাসনৰ মুৰব্বী হ'ল [[জিলাধিপতি]]। সাধাৰণ বিষয়, ভূমি অধিগ্ৰহণ, ৰাজহ উদ্ধাৰ, ভূমি সংস্কাৰ আৰু নিৰ্বাচনৰ দায়িত্বত থকা পাঁচগৰাকী উপ-জিলাধিপতিয়ে তেওঁক সহায় কৰে। উপ-জিলাধিপতি (সাধাৰণ) পদমৰ্যাদাৰ অতিৰিক্ত জিলা দণ্ডাধীশে সকলো প্ৰশাসনিক কাম-কাজত জিলাধিপতিক সহায় আগবঢ়ায়।<ref>{{Cite web|url=https://malappuram.nic.in/collectrate/|title=Collectorate Malappuram|trans-title=মালাপ্পুৰম ক্লেক্টৰেট|access-date=৩ অক্টোবৰ ২০২০|website=মালাপ্পুৰম জিলাৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট|archive-date=২৫ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201025100613/https://malappuram.nic.in/collectrate/|url-status=live}}</ref> মালাপ্পুৰম ৰাজহ জিলাৰ দুটা সংমণ্ডল আছে - তিৰুৰ আৰু পেৰিন্থলমান্না। জিলাখন পুনৰ ১৩৮খন গাঁৱত বিভক্ত আৰু এইবোৰ লগ হৈ ৭খন উপ-জিলা (তালুক) গঠন কৰিছে।<ref>{{cite web |url = https://malappuram.nic.in/tehsil/ |website = malappuram.nic.in |title = Talukas in Malappuram district |trans-title = মালাপ্পুৰম জিলাৰ তালুকসমূহ |access-date = ২৩ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-date = ১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ |archive-url = https://web.archive.org/web/20200219085134/https://malappuram.nic.in/tehsil/ |url-status = live }}</ref><ref name="admn_mpm">{{cite web | title= Administrative divisions of Malappuram district | trans-title= মালাপ্পুৰম জিলাৰ প্ৰশাসনিক বিভাজন | url= https://malappuram.nic.in/administrative-setup/ | access-date= ২৩ নৱেম্বৰ ২০১৯ | website= malappuram.nic.in | archive-date= ২৪ আগষ্ট ২০১৯ | archive-url= https://web.archive.org/web/20190824213421/https://malappuram.nic.in/administrative-setup/ | url-status= live }}</ref> ==== ৰাজহ সংমণ্ডলসমূহ ==== জিলাখনত দুটা ৰাজহ সংমণ্ডল আছে: [[কেৰালাৰ ৰাজহ সংমণ্ডলসমূহৰ তালিকা|পেৰিন্থলমান্না]] আৰু [[কেৰালাৰ ৰাজহ সংমণ্ডলসমূহৰ তালিকা|তিৰুৰ]]। [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]], [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]], [[তিৰুৰংগাড়ী]] আৰু [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] উপ-জিলাসমূহ তিৰুৰ ৰাজহ সংমণ্ডলত অন্তৰ্ভুক্ত থকাৰ বিপৰীতে বাকী থকা [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]], [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] আৰু [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] মিলি পেৰিন্থলমান্না ৰাজহ সংমণ্ডল গঠন কৰে। ৰাজহ সংমণ্ডলৰ কাৰ্যালয়ৰ মুৰব্বী হ'ল এজন ৰাজহ সংমণ্ডল বিষয়া / [[উপ-জিলাধিপতি]] (RDO), যি ৰাজহ সংমণ্ডলৰ [[উপ-সংমণ্ডলীয় দণ্ডাধীশ]] হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। ৰাজহ সংমণ্ডলৰ কাৰ্যালয়সমূহ ক্ৰমে [[তিৰুৰ]] আৰু [[পেৰিন্থলমান্না]]ত অৱস্থিত। ====তালুকসমূহ==== এখন তালুক (উপ-জিলা) হ'ল জিলা এখনৰ ভিতৰৰ এক প্ৰশাসনিক বিভাজন। মালাপ্পুৰম জিলাত ৭খন তালুক আছে আৰু প্ৰতিখন তালুকৰ মুৰব্বী হ'ল এজন [[তহছিলদাৰ]], যি ভূমি ৰাজহ প্ৰশাসন আৰু কাৰ্যবাহী দণ্ডাধীশৰ কাৰ্যসমূহৰ বাবে দায়বদ্ধ। [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] হৈছে কেৰালাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ উপ-জিলা ([[তালুক]])। [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]], [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] আৰু [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] উপ-জিলাসমূহ উপকূলীয় অঞ্চলত অৱস্থিত। [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]], [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] আৰু [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] মধ্যভূমিত অৱস্থিত হোৱাৰ বিপৰীতে [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] উপ-জিলাখন উচ্চ ৰেঞ্জত অৱস্থিত। জিলা পৰ্যায়ৰ প্ৰশাসন পৰিচালনা কৰিবলৈ মালাপ্পুৰমত থকা অসামৰিক কেন্দ্ৰৰ উপৰি, [[তালুক]] পৰ্যায়ৰ প্ৰশাসনিক কাৰ্যকলাপ পৰিচালনা কৰিবলৈ [[মাঞ্জিৰী]], [[নীলাম্বুৰ]], [[পেৰিন্থলমান্না]], [[তিৰুৰংগাড়ী]], [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]], [[তিৰুৰ]], [[কুট্টিপ্পুৰম]] আৰু [[পোন্নানি]]ত মিনি-অসামৰিক কেন্দ্ৰ আছে।<ref>{{cite web | url=https://malappuram.nic.in/en/tehsil/#:~:text=For%20administrative%20purpose%20the%20district,office%20is%20headed%20by%20Tahsildar | title=Tehsils / Taluks &#124; Welcome to Malappuram &#124; India |trans-title=তহছিল / তালুকসমূহ &#124; মালাপ্পুৰমলৈ স্বাগতম &#124; ভাৰত}}</ref> [[File:Subdistricts of Malappuram (August 2020).svg|thumb|left|মালাপ্পুৰমৰ তালুকসমূহ]] {| align="left" class="toccolours" cellspacing="1" cellpadding="1" style="margin-right: .5em; margin-top: .4em; font-size: 90%" |- |- bgcolor="#cccccc" valign="top" ! উপ-জিলা<br/>(''তালুক'') ! মাটি-কালি<br/>(বৰ্গ কিলোমিটাৰত) ! মুঠ জনসংখ্যা<br/>(২০১১) ! গাঁৱৰ সংখ্যা ! নগৰীকৰণ<br/>(২০১১) |- | [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] || ২০০ || ৩৭৯,৭৯৮ || ১১ || ৫৭.৩৬% |- | [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] || ৪৪৮ || ৯২৮,৬৭২ || ৩০ || ৪৮.৭৩% |- | [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] || ২৯০* || ৬৩১,৯০৬ || ১৭ || ৯০.৪০% |- | [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] || ২৫৮* || ৪১০,৫৭৭ || ১২ || ৪৩.১০% |- | [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] || ৪৯১* || ৫৮১,৫১২ || ২৩ || ৩৭.৯৩% |- | [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] || ৫০৬ || ৬০৬,৩৯৬ || ২৪ || ২১.৭৩% |- | [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] || ১,৩৪৩ || ৫৭৪,০৫৯ || ২১ || ৮.০৮% |- | style="font-size: 80%" colspan=5 bgcolor="#cceeff" align="center"| উৎসসমূহ: [[ভাৰতৰ লোকপিয়ল ২০১১]],<ref name="demomalapuram">{{cite web |url= http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_B_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title= Taluk-wise demography of Malappuram |trans-title= মালাপ্পুৰমৰ তালুক ভিত্তিক জনগাঁথনি |access-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২০ |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |pages= 161–193 |archive-date=২৭ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-url= https://web.archive.org/web/20191127005248/http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_B_MALAPPURAM.pdf |url-status=live}}</ref> মালাপ্পুৰম জিলাৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট<ref name = Villages_Malappuram>{{cite web |title=Villages in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ গাঁওসমূহ |url = https://malappuram.nic.in/village-panchayats/ |website = malappuram.nic.in |access-date=২৫ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-date = ২৪ আগষ্ট ২০১৯ |archive-url = https://web.archive.org/web/20190824213539/https://malappuram.nic.in/village-panchayats/ |url-status = live }}</ref> |} ====ৰাজহ গাঁওসমূহ==== {{See also|মালাপ্পুৰম জিলাৰ গাঁওসমূহৰ তালিকা|মালাপ্পুৰম জিলাৰ দেশমসমূহৰ তালিকা (১৯৮১)}} [[ৰাজহ গাঁও|ৰাজহ গাঁও]]সমূহ তালুকৰ উপবিভাগ, আৰু এইবোৰ জিলাখনৰ ৰাজহ প্ৰশাসনৰ সৰ্বনিম্ন প্ৰতিষ্ঠান। প্ৰতিখন তালুকৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰত কেইবাখনো গাঁও থাকে। মালাপ্পুৰম জিলাত ১৩৮খন ৰাজহ গাঁও আছে। ভূমি ৰাজহ বিষয়ৰ বাবে ৰাজহ গাঁওসমূহক পুনৰ দেশমত ভাগ কৰা হৈছে। * [[মালাপ্পুৰম জিলাৰ গাঁওসমূহৰ তালিকা]] * [[মালাপ্পুৰম জিলাৰ দেশমসমূহৰ তালিকা (১৯৮১)|মালাপ্পুৰম জিলাৰ দেশমসমূহৰ তালিকা]] {{clear}} ===জিলা পৰিকল্পনা সমিতি=== মালাপ্পুৰমৰ [[ভাৰতত জিলা পৰিকল্পনা সমিতিসমূহ|জিলা পৰিকল্পনা সমিতি]]ত পৌৰসভাৰপৰা দুজন সদস্য, জিলা পঞ্চায়তৰপৰা ১০ জন সদস্য আৰু পঞ্চায়তৰদ্বাৰা মনোনীত এজন সদস্যৰ লগতে এজন অধ্যক্ষ আৰু এজন সচিব থাকে। অধ্যক্ষ পদটো জিলা পঞ্চায়তৰ পদেন মুৰব্বীৰ বাবে সংৰক্ষিত আৰু সচিব পদটো জিলাধিপতিৰ পদেন মুৰব্বীৰ বাবে সংৰক্ষিত।<ref>{{Cite web|url=http://sec.kerala.gov.in/index.php/Content/index/lsgd|title=District Planning Committee, Malappuram|trans-title=জিলা পৰিকল্পনা সমিতি, মালাপ্পুৰম|access-date=৭ নৱেম্বৰ ২০২০|website=SEC Kerala|archive-date=১৩ নৱেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201113145804/http://sec.kerala.gov.in/index.php/Content/index/lsgd|url-status=live}}</ref> === ন্যায়পালিকা === [[File:Perinthalmanna Munsif Court.png|thumbnail|[[পেৰিন্থলমান্না]]ৰ এটা আদালত চৌহদ। ]] জিলাখনৰ ন্যায়িক সদৰ কাৰ্যালয় [[মাঞ্জিৰী]]ত অৱস্থিত। মাঞ্জিৰী ন্যায়িক জিলাৰ অধীনত ২৪খন আদালতে কাম কৰে, যাৰ ভিতৰত আছে মাঞ্জিৰী, [[মালাপ্পুৰম]], [[তিৰুৰ]], [[পেৰিন্থলমান্না]], [[পৰাপ্পানংগাড়ী]], [[পোন্নানি]] আৰু [[নীলাম্বুৰ]]।<ref name="district_police">{{cite web |url=https://districts.ecourts.gov.in/malappuram |website=districts.ecourts.gov.in |title=Judicial administration of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ ন্যায়িক প্ৰশাসন |access-date=১৭ জুন ২০২০ |archive-date=১৭ জুন ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617045439/https://districts.ecourts.gov.in/malappuram |url-status=live}}</ref> ১৯৬৯ চনৰ ১৬ জুনত মালাপ্পুৰম জিলা প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ পিছত, ১৯৭০ চনৰ ২৫ মে'ত কোজিকোড়ত এখন জিলা আদালতে কাম আৰম্ভ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত ১৯৭৪ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীত আদালতখন মাঞ্জিৰী আদালত চৌহদলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। মাঞ্জিৰী ন্যায়িক জিলাৰ অন্তৰ্গত বৰ্তমান ২৪খন কৰ্মৰত আদালত জিলাখনৰ বিভিন্ন স্থানত বিস্তৃত হৈ আছে, যাৰ ভিতৰত আছে মাঞ্জিৰী, মালাপ্পুৰম, তিৰুৰ, [[পেৰিন্থলমান্না]], পৰাপ্পানংগাড়ী, পোন্নানি, তিৰুৰ আৰু নীলাম্বুৰ। মালাপ্পুৰমৰ ন্যায়িক সদৰ কাৰ্যালয় মাঞ্জিৰীত অৱস্থিত। জিলাখনত তিনিখন অতিৰিক্ত জিলা আৰু সত্ৰ আদালত, দুখন [[পৰিয়াল আদালত#ভাৰত|পৰিয়াল আদালত]] (এখন মালাপ্পুৰমত আৰু আনখন তিৰুৰত), লগতে দুখন মটৰ দুৰ্ঘটনা দাবী ন্যায়াধিকৰণ (এখন [[মাঞ্জিৰী]]ত আৰু আনখন তিৰুৰত) আছে। তদুপৰি দুখন উপ-আদালত আছে—এখন [[মাঞ্জিৰী]]ত আৰু আনখন [[তিৰুৰ]]ত। জিলাখনত দুখন মুনচিফ দণ্ডাধীশ আদালত আছে, এখন পোন্নানিত আৰু আনখন পেৰিন্থলমান্নাত। শেষত, মালাপ্পুৰম জিলাত নখন [[প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ন্যায়িক দণ্ডাধীশৰ আদালত]] কাৰ্যৰত আছে। === আৰক্ষী === মালাপ্পুৰম জিলা আৰক্ষী, যিটো [[কেৰালা আৰক্ষী]]ৰ এখন [[আৰক্ষী জিলা]], জিলাখনৰ ভিতৰত আইন প্ৰৱৰ্তন আৰু তদন্তৰ দায়িত্বত থাকে। জিলা আৰক্ষী কাৰ্যালয় [[মালাপ্পুৰম]]ত অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ মুৰব্বী হৈছে [[আৰক্ষী অধীক্ষক]] (SP) পদমৰ্যাদাৰ এজন '''জিলা আৰক্ষী প্ৰধান (DPC)'''। মালাপ্পুৰম জিলাত ছটা আৰক্ষী উপ-সংমণ্ডল আৰু ৩৬খন আৰক্ষী থানা আছে। এই আৰক্ষী উপ-সংমণ্ডলসমূহৰ সদৰ কাৰ্যালয় নিম্নলিখিত স্থানসমূহত অৱস্থিত: [[মালাপ্পুৰম]], [[কোণ্ডোত্তী]], [[পেৰিন্থলমান্না]], [[তিৰুৰ]], [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] আৰু [[নীলাম্বুৰ]]। প্ৰতিটো আৰক্ষী উপ-সংমণ্ডল এজন [[উপ-আৰক্ষী অধীক্ষক]] (DySP)ৰ অধীনত থাকে, আৰু প্ৰতিখন আৰক্ষী থানা [[আৰক্ষী পৰিদৰ্শক]] পদমৰ্যাদাৰ এজন [[থানাৰ ভাৰপ্ৰাপ্ত বিষয়া]]ৰ (SHO)দ্বাৰা পৰিচালিত হয়। মালাপ্পুৰম আৰক্ষী জিলাৰ লগতে পালক্কাড, ত্ৰিছূৰ চহৰ আৰু ত্ৰিছূৰ গ্ৰাম্য আৰক্ষী জিলাসমূহ [[ভাৰতৰ আৰক্ষীৰ পদমৰ্যাদা আৰু প্ৰতীকচিহ্নসমূহ#ৰাজ্যিক আৰক্ষী বাহিনীসমূহ আৰু তেওঁলোকৰ গাঁথনি|ত্ৰিছূৰ ৰেঞ্জ আৰক্ষী]]ৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত।<ref>{{Cite web|url=https://keralapolice.gov.in/page/ranges|title=Thrissur Range Police districts|trans-title=ত্ৰিছূৰ ৰেঞ্জ আৰক্ষী জিলাসমূহ|access-date=২ নৱেম্বৰ ২০২০|website=কেৰালা আৰক্ষী|archive-date=২৪ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201024123751/https://keralapolice.gov.in/page/ranges|url-status=live}}</ref> জিলা আৰক্ষী কাৰ্যালয়, জিলা বিশেষ শাখা, জিলা অপৰাধ ৰেকৰ্ড ব্যুৰো, জিলা 'চি' শাখা, নাৰ্কোটিক চেল, জিলা আৰক্ষী নিয়ন্ত্ৰণ কক্ষ, চাইবাৰ চেল, মহিলা চেল আৰু দূৰসংযোগ গোট [[মালাপ্পুৰম]]ত আছে। উপকূলীয় আৰক্ষী থানা [[পোন্নানি]]ত থকাৰ বিপৰীতে জিলা সশস্ত্ৰ সংৰক্ষিত শিবিৰ পদিনহাট্টিম্মুৰিত অৱস্থিত। মালাপ্পুৰম আৰক্ষীৰ যান-বাহন প্ৰৱৰ্তন গোটসমূহ মালাপ্পুৰম, মাঞ্জিৰী, [[কোণ্ডোত্তী]], পেৰিন্থলমান্না আৰু তিৰুৰত কেন্দ্ৰীভূত।<ref>{{cite web |url=https://malappuram.keralapolice.gov.in/wings/general-executive/district-police-office |website=malappuram.keralapolice.gov.in |title=Malappuram police |trans-title=মালাপ্পুৰম আৰক্ষী |access-date=১৭ জুন ২০২০ |archive-date=২৮ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200928184347/https://malappuram.keralapolice.gov.in/wings/general-executive/district-police-office |url-status=live}}</ref> [[কেৰালা আৰক্ষী]]ৰ অধীনস্থ এক সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বেটেলিয়ন [[মালাবাৰ স্পেচিয়েল পুলিচ]]ৰ (১৮৮৪ চনত গঠিত) সদৰ কাৰ্যালয় [[মালাপ্পুৰম]]ত অৱস্থিত। ই ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ পুৰণি সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বেটেলিয়ন।<ref name="district_police" /> ই জনতা নিয়ন্ত্ৰণ, অভ্যন্তৰীণ নিৰাপত্তা, দাঙ্গা নিয়ন্ত্ৰণ আৰু ভিআইপি নিৰাপত্তাত অসামৰিক আৰক্ষীক সহায় কৰে। প্ৰয়োজন অনুসৰি ইয়াক ৰাজ্যৰ বাহিৰতো মোতায়েন কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Malabar Special Police (MSP), Armed Police Battalions of Kerala |trans-title=মালাবাৰ স্পেচিয়েল পুলিচ (এমএছপি), কেৰালাৰ সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বেটেলিয়নসমূহ |url=https://keralapolice.gov.in/page/malabar-special-police |access-date=২ জানুৱাৰী ২০২৬ |website=keralapolice.gov.in |language=en}}</ref> == স্থানীয় চৰকাৰসমূহ == স্থানীয় স্ব-শাসন প্ৰতিষ্ঠানসমূহ দুটা শ্ৰেণীত বিভক্ত: নগৰীয়া স্থানীয় নিকায় আৰু পঞ্চায়ত (গ্ৰাম্য স্থানীয় নিকায়)। ===নগৰীয়া স্থানীয় নিকায়সমূহ=== জিলাখনত নগৰাঞ্চলসমূহ পৰিচালনাৰ বাবে ১২খন পৌৰসভা স্থাপন কৰা হৈছে ([[চহৰ#ভাৰত|বিধিগত চহৰসমূহ]])। প্ৰতিখন পৌৰসভাৰ নিজা নিৰ্বাচিত পৰিষদ আছে আৰু ই নিজৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ ভিতৰত স্থানীয় প্ৰশাসন, নগৰ পৰিকল্পনা আৰু প্ৰয়োজনীয় সেৱা প্ৰদানৰ বাবে দায়বদ্ধ। কাউন্সিলাৰসকলৰদ্বাৰা নিৰ্বাচিত এজন পৌৰপতি আৰু উপ-পৌৰপতিয়ে প্ৰতিখন পৌৰসভাৰ নেতৃত্ব দিয়ে। এই পৌৰসভাবোৰক ৫০৫টা ৱাৰ্ডত ভাগ কৰা হৈছে, যাৰ প্ৰতিটোৰপৰা পাঁচ বছৰৰ বাবে এজন কাউন্সিলাৰ নিৰ্বাচিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=১২ আগষ্ট ২০২৫ |title=Ward delimitation exercise in Kerala local bodies completed: State Delimitation Commission |trans-title=কেৰালাৰ স্থানীয় নিকায়সমূহত ৱাৰ্ড সীমা নিৰ্ধাৰণৰ কাম সম্পূৰ্ণ: ৰাজ্যিক সীমা নিৰ্ধাৰণ আয়োগ |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/ward-delimitation-exercise-in-kerala-local-bodies-completed-state-delimitation-commission/article69924380.ece |access-date=২২ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |work=দ্য হিন্দু |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://lsgkerala.gov.in/en/lbelection/electlbrpt/3/10/2015|title=Malappuram – municipalities and wards|trans-title=মালাপ্পুৰম – পৌৰসভা আৰু ৱাৰ্ডসমূহ|access-date=৩ অক্টোবৰ ২০২০|website=lsgkerala|archive-date=২৫ আগষ্ট ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210825132910/https://lsgkerala.gov.in/en/lbelection/electlbrpt/3/10/2015|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Press Release {{!}} Delimitation Commission |trans-title=প্ৰেছ বিজ্ঞপ্তি {{!}} সীমা নিৰ্ধাৰণ আয়োগ |url=https://delimitation.lsgkerala.gov.in/press_releases |archive-url=https://web.archive.org/web/20250910204304/https://delimitation.lsgkerala.gov.in/press_releases |archive-date=১০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫ |access-date=২২ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=delimitation.lsgkerala.gov.in}}</ref> {| align="left" class="toccolours" cellspacing="1" cellpadding="1" style="margin-right: .5em; margin-top: .4em; font-size: 90%" |- |- bgcolor="#cccccc" valign="top" ! ! পৌৰসভা<ref name="Malappuram_municipalities">{{cite web |title=Municipalities in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ পৌৰসভাসমূহ |url=https://malappuram.nic.in/public-utility-category/municipality/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200229232532/https://malappuram.nic.in/public-utility-category/municipality/ |archive-date=২৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ |access-date=১ ডিচেম্বৰ ২০১৯ |website=malappuram.nic.in}}</ref> ! ৱাৰ্ডসমূহ<ref>{{Cite web |title=Ward Mapping |trans-title=ৱাৰ্ড মেপিং |url=https://wardmap.ksmart.live/index.html |access-date=২২ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=wardmap.ksmart.live}}</ref> ! জনসংখ্যা<br />(২০১১)<ref>{{cite web|url=http://urbanaffairskerala.org/images/downloads/ulb_population2011.pdf|title=Population of urban bodies|trans-title=নগৰীয়া নিকায়সমূহৰ জনসংখ্যা|access-date=১৪ আগষ্ট ২০২০|website=Urban Affairs Kerala|archive-date=২৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924173424/http://urbanaffairskerala.org/images/downloads/ulb_population2011.pdf|url-status=live|archivedate=2020-09-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200924173424/http://urbanaffairskerala.org/images/downloads/ulb_population2011.pdf|deadurl=yes}}</ref> ! পৌৰপতি <ref>{{Cite news |date=২৬ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |title=UDF assumes power in 11 municipalities in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ ১১খন পৌৰসভাত ইউডিএফে ক্ষমতা গ্ৰহণ কৰিছে |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/udf-assumes-power-in-11-municipalities-in-malappuram/article70440784.ece |access-date=২৭ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |work=দ্য হিন্দু |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ! ৰাজনৈতিক <br />দল ! নিৰ্বাচন-পূৰ্ব<br/>মিত্ৰজোঁট |- | ১|| [[মাঞ্জিৰী]] || ৫৩ || ৯৭,১০২ || আব্দুল মজিদ ভি || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}}; " |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white; ">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ২|| [[পোন্নানি]] || ৫৩ || ৯০,৪৯১ || চি.ভি. সুধা|| style="background-color:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}; " |[[ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী)|<span style="color:white; ">চিপিআই(এম)</span>]] || {{legend2|{{party color|Left Democratic Front (Kerala)}}|[[লেফ্ট ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট|এলডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ৩|| [[পৰাপ্পানংগাড়ী]] || ৪৬ || ৭১,২৩৯ || সুবাইদা টিচাৰ || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}}; " |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white; ">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ৪|| [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] || ৪৫ || ৬৯,৫৩৪ || নাছলা বশীৰ || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}}; " |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white; ">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ৫|| [[মালাপ্পুৰম]] || ৪৫ || ৬৮,০৮৮ || ভি. ৰিনিশা || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}}; " |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white; ">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ৬|| [[কোণ্ডোত্তী]] || ৪১ || ৫৯,২৫৬ || ইউ.কে. মাম্মাথিচ্ছা || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}}; " |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white; ">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ৭|| [[তিৰুৰংগাড়ী]] || ৪০ || ৫৬,৬৩২ || হাবীবা বশীৰ || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}}; " |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white; ">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ৮|| [[তিৰুৰ]] || ৪০ || ৫৬,০৫৮ || ইব্ৰাহিম হাজী কীজাদথ || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}}; " |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white; ">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ৯|| [[পেৰিন্থলমান্না]] || ৩৭ || ৪৯,৭২৩ || ছুৰায়া ফাৰুক || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}}; " |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white; ">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ১০|| [[কোট্টাক্কল পৌৰসভা|কোট্টাক্কল]] || ৩৫ || ৪৮,৩৪২ || কে.কে. নাচাৰ || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}}; " |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white; ">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ১১|| [[নীলাম্বুৰ]] || ৩৬ || ৪৬,৩৪২ || পদ্মিনী গোপীনাথ || style="background-color:{{party color|Indian National Congress}}; " |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|<span style="color:white; ">আইএনচি</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- | ১২|| [[ৱালাঞ্চেৰী]] || ৩৪ || ৪৪,৪৩৭ || হাচিনা ভাট্টোলী || style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}}; " |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white; ">আইইউএমএল</span>]] || {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |} {{clear}} {{Largest cities | country = মালাপ্পুৰম জিলা, কেৰালা, ভাৰত | stat_ref = উৎস:<ref name="Malappuram_municipalities" /><ref name="No. of wards in Malappuram">{{cite web |title=No. of wards in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমত ৱাৰ্ডৰ সংখ্যা |url=https://lsgkerala.gov.in/electionupdates/deStatusLB.php?distID=10 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200219141043/http://lsgkerala.gov.in/electionupdates/deStatusLB.php?distID=10 |archive-date=১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ |access-date=২৪ জুন ২০২০ |website=lsgkerala.gov.in}}</ref> | list_by_pop = | div_name = | div_link = কেৰালাৰ তালুকসমূহৰ তালিকা{{!}}তালুক | city_1 = মাঞ্জিৰী | div_1 = এৰানাড তালুক{{!}}এৰানাড | pop_1 = ৯৭,১০২ | city_2 = পোন্নানি | div_2 = পোন্নানি তালুক{{!}}পোন্নানি | pop_2 = ৯০,৪৯১ | city_3 = পৰাপ্পানংগাড়ী | div_3 = তিৰুৰংগাড়ী তালুক{{!}}তিৰুৰংগাড়ী | pop_3 = ৭১,২৩৯ | city_4 = তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম{{!}}তান্নুৰ | div_4 = তিৰুৰ তালুক{{!}}তিৰুৰ | pop_4 = ৬৯,৫৩৪ | city_5 = মালাপ্পুৰম | div_5 = এৰানাড তালুক{{!}}এৰানাড | pop_5 = ৬৮,০৮৮ | city_6 = কোণ্ডোত্তী | div_6 = কোণ্ডোত্তী তালুক{{!}}কোণ্ডোত্তী | pop_6 = ৫৯,২৫৬ | city_7 = তিৰুৰংগাড়ী | div_7 = তিৰুৰংগাড়ী তালুক{{!}}তিৰুৰংগাড়ী | pop_7 = ৫৬,৬৩২ | city_8 = তিৰুৰ | div_8 = তিৰুৰ তালুক{{!}}তিৰুৰ | pop_8 = ৫৬,০৫৮ | city_9 = পেৰিন্থলমান্না | div_9 = পেৰিন্থলমান্না তালুক{{!}}পেৰিন্থলমান্না | pop_9 = ৪৯,৭২৩ | city_10 = কোট্টাক্কল | div_10 = তিৰুৰ তালুক{{!}}তিৰুৰ | pop_10 = ৪৮,৩৪২ | city_11 = নীলাম্বুৰ | div_11 = নীলাম্বুৰ তালুক{{!}}নীলাম্বুৰ | pop_11 = ৪৬,৩৪২ | city_12 = ৱালাঞ্চেৰী | div_12 = তিৰুৰ তালুক{{!}}তিৰুৰ | pop_12 = ৪৪,৪৩৭ }} ===গ্ৰাম্য প্ৰশাসন=== {{See also|মালাপ্পুৰম জিলাৰ গ্ৰাম পঞ্চায়তসমূহৰ তালিকা}} মালাপ্পুৰম জিলা পঞ্চায়তে মালাপ্পুৰম জিলাত গ্ৰাম্য প্ৰশাসনৰ শীৰ্ষ নিকায় হিচাপে কাম কৰে। জিলা পঞ্চায়তৰ ৩৩টা সংমণ্ডল আছে, প্ৰতিটো সংমণ্ডলৰপৰা এজনকৈ সদস্য নিৰ্বাচিত কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Malappuram District Panchayat Final Map |trans-title=মালাপ্পুৰম জিলা পঞ্চায়ত চূড়ান্ত মানচিত্ৰ |url=https://wardmap.ksmart.live/FinalN/FinalDP_Malappuram_Malappuram.html |access-date=২২ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=wardmap.ksmart.live}}</ref> পৌৰ এলেকা বাদ দি জিলাখনৰ সকলো গ্ৰাম পঞ্চায়ত জিলা পঞ্চায়তৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত। জিলা পঞ্চায়তৰ নেতৃত্ব দিয়ে সদস্যসকলৰদ্বাৰা নিৰ্বাচিত এজন সভাপতি আৰু এজন উপ-সভাপতিয়ে, আৰু ইয়াৰ পাঁচখন স্থায়ী সমিতি আছে - উন্নয়ন, স্বাস্থ্য আৰু শিক্ষা, গড়কাপ্তানি, কল্যাণ আৰু বিত্তীয়।<ref>{{Cite web |title=Malappuram District Panchayat |trans-title=মালাপ্পুৰম জিলা পঞ্চায়ত |url=http://malappuramdistrictpanchayath.kerala.gov.in/general/standingCommittee.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20220617094007/http://malappuramdistrictpanchayath.kerala.gov.in/general/standingCommittee.htm |archive-date=১৭ জুন ২০২২ |access-date=২৬ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=malappuramdistrictpanchayath.kerala.gov.in |archivedate=2022-06-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220617094007/http://malappuramdistrictpanchayath.kerala.gov.in/general/standingCommittee.htm |deadurl=yes }}</ref> খণ্ড পৰ্যায়ৰ প্ৰশাসনৰ বাবে, জিলাখনত ১৫খন [[খণ্ড পঞ্চায়ত]] আছে। এই খণ্ড পঞ্চায়তসমূহক পুনৰ ২৫০টা ৱাৰ্ডত ভাগ কৰা হৈছে, য'ত প্ৰতিটোৰপৰা এজনকৈ সদস্য নিৰ্বাচিত হয়। প্ৰতিখন খণ্ড পঞ্চায়তৰ নেতৃত্ব দিয়ে সদস্যসকলৰদ্বাৰা নিৰ্বাচিত এজন সভাপতি আৰু এজন উপ-সভাপতিয়ে। [[২০২৫ চনৰ কেৰালা স্থানীয় নিৰ্বাচন|২০২৫ চনৰ স্থানীয় নিৰ্বাচন]]ত, [[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]-এ ১৫খন খণ্ড পঞ্চায়তৰ ভিতৰত ১৪খন লাভ কৰাৰ বিপৰীতে, [[লেফ্ট ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট|এলডিএফ]]-এ এখন মাত্ৰ পোন্নানি খণ্ড পঞ্চায়ত লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |date=১৩ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |title=Kerala local body polls: UDF sweeps Malappuram |trans-title=কেৰালা স্থানীয় নিকায় নিৰ্বাচন: ইউডিএফে মালাপ্পুৰম দখল কৰিছে |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kerala-local-body-polls-udf-sweeps-malappuram/article70391788.ece |access-date=২৬ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |work=দ্য হিন্দু |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> গ্ৰাম্য জিলাখন ৯৪খন গ্ৰাম পঞ্চায়তত বিভক্ত, যিবোৰ ১৫টা খণ্ডৰ অন্তৰ্গত। এই খণ্ডসমূহ হ'ল অৰীকোড়, কালিকভ্যু, কোণ্ডোত্তী, [[কুট্টিপ্পুৰম খণ্ড পঞ্চায়ত|কুট্টিপ্পুৰম]], মালাপ্পুৰম, মানকাদা, নীলাম্বুৰ, পেৰিন্থলমান্না, পেৰুম্বাদাপ্পু, পোন্নানি, তান্নুৰ, তিৰুৰ, তিৰুৰংগাড়ী, ৱেংগাৰা আৰু ৱান্দুৰ।<ref>{{Cite web|url=https://malappuram.nic.in/panchayats/|title=Rural administration in Malappuram district|trans-title=মালাপ্পুৰম জিলাৰ গ্ৰাম্য প্ৰশাসন|access-date=২ আগষ্ট ২০২০|website=মালাপ্পুৰম জিলাৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট|archive-date=৯ আগষ্ট ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809110957/https://malappuram.nic.in/panchayats/|url-status=live}}</ref> এই খণ্ডসমূহ মিলি মালাপ্পুৰম জিলা পঞ্চায়ত গঠন কৰে, যিটো গ্ৰাম্য প্ৰশাসনৰ শীৰ্ষ জিলা নিকায়। জিলা পঞ্চায়তৰ ৩৩টা সংমণ্ডলৰ ভিতৰত [[২০২৫ চনৰ কেৰালা স্থানীয় নিৰ্বাচন|২০২৫ চনৰ নিৰ্বাচন]]ত ইউডিএফে আটাইকেইখন ৩৩খন আসনেই লাভ কৰে, আনহাতে এলডিএফে এখন আসনো লাভ নকৰে, যাৰ ফলত কোনো বিৰোধী নাথাকে।<ref>{{Cite web |title=Local Body Elections 2025 - TREND by State Election Commission Kerala |trans-title=স্থানীয় নিকায় নিৰ্বাচন ২০২৫ - ৰাজ্যিক নিৰ্বাচন আয়োগ কেৰালাৰ ট্ৰেণ্ড |url=https://trend.sec.kerala.gov.in/ |access-date=২২ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=trend.sec.kerala.gov.in}}</ref> মালাপ্পুৰম জিলা পঞ্চায়ত ৰাজ্যৰ সৰ্ববৃহৎ জিলা পঞ্চায়ত আৰু লগতে সৰ্ববৃহৎ স্থানীয় নিকায়। ৯৪খন গ্ৰাম পঞ্চায়তক পুনৰ ১০০১টা ৱাৰ্ডত ভাগ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |last=Daily |first=Keralakaumudi |title=Final notification out; 17337 more wards in Kerala; 1375 new wards |trans-title=চূড়ান্ত অধিসূচনা প্ৰকাশ; কেৰালাত আৰু ১৭৩৩৭টা ৱাৰ্ড; ১৩৭৫টা নতুন ৱাৰ্ড |url=https://keralakaumudi.com/en/news/news.php?id=1538360&u=final-notification-out-17337-more-wards-in-kerala-1375-new-wards |access-date=২২ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=Keralakaumudi Daily |language=en}}</ref> [[লোকপিয়ল নগৰ]]সমূহো (নগৰীয়া বৈশিষ্ট্য থকা সৰু চহৰ) গ্ৰাম পঞ্চায়তৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত আহে। ২০১৫ চনত [[অনমনগদ]], [[অনন্থভুৰ]], [[অৰাক্কুপৰাম্বু]], [[অৰিয়াল্লুৰ]], [[চেমব্ৰাচেৰী]], [[এলাঙ্কুৰ, মাঞ্জিৰী|এলাঙ্কুৰ]], [[কাৰিপুৰ]], কোট্টায়ি, কুৰুম্বলাংগোদ, [[মাৰুথা, ভাৰত|মাৰুথা]], [[পাং, মালাপ্পুৰম|পাং]], [[ভনিয়াম্বলম]] আৰু বেলিমুক্কু নামৰ নতুন গ্ৰাম পঞ্চায়ত গঠনৰ বাবে খচৰা অধিসূচনা প্ৰকাশ কৰা হৈছিল যদিও এইবোৰ এতিয়াও গঠন হোৱা নাই।<ref>{{Cite web|url=http://delimitation.lsgkerala.gov.in/mlp_notification|title=Draft notifications for new local bodies in Malappuram|trans-title=মালাপ্পুৰমত নতুন স্থানীয় নিকায়ৰ বাবে খচৰা অধিসূচনা|access-date=১০ অক্টোবৰ ২০২০|website=সীমা নিৰ্ধাৰণ আয়োগ, কেৰালা|publisher=কেৰালা চৰকাৰ|archive-date=২৫ জানুৱাৰী ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125145004/http://delimitation.lsgkerala.gov.in/mlp_notification|url-status=live}}</ref> এইবোৰ গঠন হ'লে জিলাখনত গ্ৰাম পঞ্চায়তৰ সংখ্যা ১০৬খন হ'ব। {| align="left" class="toccolours" cellspacing="1" cellpadding="1" style="margin-right: .5em; margin-top: .4em; font-size: 90%" |- |- bgcolor="#cccccc" valign="top" ! colspan="5" |মালাপ্পুৰম জিলাৰ গ্ৰাম পঞ্চায়তসমূহ [[Image:2020 Kerala Local body Elections - Malappuram District (Gram Panchayats and Municipalities).svg|center|250px]] |- style="background:#efefef; " ! '''গ্ৰাম পঞ্চায়ত''' | style="background: silver" |'''মাটি-কালি<br/>(বৰ্গ কিলোমিটাৰত)''' | style="background: silver" |'''জনসংখ্যা<br/>(২০১১)''' | style="background: silver" |'''ৱাৰ্ডসমূহ''' {{Small|(২০২৫)}}<ref name="DelimitationKerala2025"> ''Final Notification'', Delimitation Commission, Kerala. [https://wardmap.ksmart.live/index.html ৱাৰ্ড মেপ পোৰ্টেল – কেস্মাৰ্ট] আৰু [https://delimitation.lsgkerala.gov.in/ Delimitation – Local Self Government Department, Kerala]. </ref> | style="background: silver" |'''[[উপ-জিলা|তালুক]]''' |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''অৰীকোড় খণ্ড''' |- | [[অৰীকোড়]] || ১২.২১ || ৩১,৫৬৩ || ২০ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | [[চিক্কোদ]] || ২৩.৯৬ || ৩২,৮৬৭ || ২১ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[এদাৱান্না]] || ৫২.১০ || ৪৬,১২৮ || ২৪ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | [[কাভানুৰ]] || ৩১.৩০ || ৩৭,৯৭৭ || ২৩ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | [[কিজুপৰাম্বু]] || ১৪.৯৯ || ২২,০৬২ || ১৬ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | [[কুঝিমন্না গ্ৰামপঞ্চায়ত|কুঝিমন্না]] || ২২.০৫ || ৩৪,৪১৩ || ২১ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[পুলপট্টা]] || ৩০.১২ || ৪২,৬৮৩ || ২৪ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | [[উৰংগাট্টিৰী]] || ৭৬.০৯ || ৪০,৩১৮ || ২৪ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''কালিকভ্যু খণ্ড''' |- | [[অমৰাম্বলম]] || ৮৪.৬৪ || ৩৫,৯৭৫ || ২২ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[চোক্কাদ]] || ৭৬.০৮ || ৩২,২২৪ || ২০ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[এদাপ্পাট্টা]] || ২৫.৭৭ || ২২,৭২৯ || ১৭ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[কালিকভ্যু]] || ৯২.০০ || ৩৫,২১০ || ২২ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[কৰুলাই]] || ১৩১.৩১ || ২৩,২৭৭ || ১৭ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[কৰুৱাৰাকুণ্ডু]] || ৭৮.৬৯ || ৪১,৫৮৩ || ২৪ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[তুব্বুৰ]] || ৩১.৩৮ || ৪০,২৯৭ || ১৯ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''কোণ্ডোত্তী খণ্ড''' |- | [[চেলেম্ব্ৰা]] || ১৫.৯১ || ৩৪,১৪৯ || ২১ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[চেৰুকভ্যু]] || ১৬.৮৭ || ৩৬,৭৭৩ || ২২ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[মুথুভাল্লুৰ]] || ২১.৪৯ || ২৬,০২৮ || ১৮ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[পল্লীকল]] || ২৫.৯৬ || ৪৬,৯৬২ || ২৪ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[পুলিক্কল]] || ২৮.৭০ || ৪০,১৩৩ || ২৪ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[ৱাজায়ুৰ]] || ২১.১৯ || ৩০,২৬২ || ২০ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[ৱাজাক্কদ]] || ২৩.৮৯ || ৩৫,৭৭৪ || ২২ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''কুট্টিপ্পুৰম খণ্ড''' |- | [[আথৱানাড]] || ২৬.৭৭ || ৪১,১৮৭ || ২৪ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[এদায়ুৰ]] || ৩০.৪৩ || ৩৬,৪৯৮ || ২২ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[ইৰিম্বিলিয়ম]] || ২৪.০৬ || ৩০,৬৩৫ || ২০ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[কল্পকঞ্চেৰী]] || ১৬.২৫ || ৩৩,৭২১ || ২১ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[কুট্টিপ্পুৰম]] || ৩১.৩২ || ৪৭,০২৩ || ২৪ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[মৰাক্কাৰা]] || ২৭.০০ || ৪০, ৪০৪ || ২৪ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''মালাপ্পুৰম খণ্ড''' |- | [[অনক্কায়ম]] || ৪৫.২৩ || ৫০,৬৩৪ || ২৪ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | [[কোদুৰ, মালাপ্পুৰম|কোদুৰ]] || ১৮.৪২ || ৩৮,২৫৮ || ২৩ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[মৰায়ুৰ]] || ২৪.৫৭ || ২৫,২৬১ || ২১ || [[কোণ্ডোত্তী তালুক|কোণ্ডোত্তী]] |- | [[অটুক্কুংগল]] || ১৭.২৮ || ৩৯,১৩৯ || ২৩ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[পোনমালা]] || ২১.৬৫ || ৩৩,৯২২ || ২১ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[পুক্কোত্তুৰ]] || ২০.৬৩ || ২৮,০৭৭ || ২৩ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''মানকাদা খণ্ড''' |- | [[কোট্টিলাংগাড়ি]] || ২১.৫৪ || ৩৬,৬০২ || ২২ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[কুৰুৱা, মালাপ্পুৰম|কুৰুৱা]] || ৩৫.৭৭ || ৪৫,৩৫৪ || ২৪ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[ৱাদাক্কংগাৰা, মাঞ্জিৰী|মাক্কাৰাপৰাম্বু]] || ১১.১৭ || ১৮,৭০২ || ১৫ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[মানকাদা]] || ৩১.০০ || ৩২,৭৪৮ || ২১ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[মুৰকানাদ]] || ১৭.৬০ || ৩৬,৩২৪ || ২২ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[পূজাক্কট্টিৰী]] || ২২.৭২ || ২৯,৮৮৬ || ১৯ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''নীলাম্বুৰ খণ্ড''' |- | চালিয়াৰ || ১২৫.০০ || ২০,৮৩৪ || ১৬ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[চিংগাথৰা]] || ১২৯.৬৯ || ৩৬,২৬৯ || ২২ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[এদাক্কাৰা]] || ৫৮.০৯ || ২৮,১৬২ || ১৯ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[মুথেদাম]] || ৪৮.০০ || ৩৩,৯৬০ || ১৮ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[পথুকল]] || ৭৭.০০ || ২৯,৫৬১ || ১৯ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[ৱাজিক্কাদভু]] || ১১৪.০০ || ৪৭,৩২২ || ২৪ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''পেৰিন্থলমান্না খণ্ড''' |- | [[আলিপৰাম্বু]] || ৩৪.৩৭ || ৪১,৭২৫ || ২৪ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[অংগাদিপুৰম]] || ৩৮.৫০ || ৫৬,৪ ৫১ || ২৪ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[এলামকুলাম, মালাপ্পুৰম|এলামকুলাম]] || ২১.৩১ || ২৬,৪৫৬ || ১৮ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[কীজাট্টুৰ]] || ৪০.০০ || ৩৬,৩১৭ || ২২ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[মেলট্টুৰ, কেৰালা|মেলট্টুৰ]] || ২৭.২৪ || ২৭,২৫০ || ১৮ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[পুলমন্থোলে]] || ৩২.১৫ || ৩৭,৭৮৫ || ২৩ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[থাজেখোদ, মালাপ্পুৰম জিলা|থাজেখোদ]] || ৪৫.০২ || ৪১,৯৮২ || ২৪ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | [[ৱেট্টাট্টুৰ|ৱেট্টাট্টুৰ]] || ৩৫.৮৪ || ৩৭,৪৫৬ || ১৯ || [[পেৰিন্থলমান্না তালুক|পেৰিন্থলমান্না]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''পেৰুম্বাদাপ্পু খণ্ড''' |- | [[আলমকোদ, এদাপ্পাল|আলমকোদ]] || ২০.৫০ || ৩৩,৯১৮ || ২১ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | [[মাৰাঞ্চেৰী]] || ২০.৪৭ || ৩৫,০১১ || ২২ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | [[নন্নামুক্কু]] || ১৯.৩৫ || ২৮,৯৮৯ || ১৯ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | [[পেৰুম্বাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্বাদাপ্পু]] || ১৫.০২ || ২৯,৭৬৬ || ১৯ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | [[ভেলিয়াংকোদ]] || ১৫.১৫ || ৩২,৫৫৪ || ২১ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''পোন্নানি খণ্ড''' |- | [[এদাপ্পাল]] || ২৩.৭০ || ৩২,৫৫০ || ২১ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | [[কালাদি, মালাপ্পুৰম|কালাদি]] || ১৬.৪৮ || ২৫,৮৭২ || ১৮ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | [[থাৱানুৰ]] || ২৫.২৮ || ৩৪,৫০০ || ২১ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | [[ভট্টামকুলাম]] || ২০.৭৩ || ৩৬,১৪৭ || ২২ || [[পোন্নানি তালুক|পোন্নানি]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''তান্নুৰ খণ্ড''' |- | [[চেৰিয়ামুন্দম]] || ১১.৯৫ || ৩১,২১২ || ২০ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[নিৰামৰুথুৰ]] || ৯.২০ || ২৯,৮৪৬ || ১৯ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[ওঝুৰ]] || ১৫.৯২ || ৩৪,০১৬ || ২১ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[পেৰুমন্না-ক্লাৰি]] || ১১.৪৮ || ২৭,২৭৮ || ১৮ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[পোন্মুন্দম]] || ৯.১৬ || ২৫,৮৫৫ || ১৮ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[তনলুৰ]] || ১৫.১২ || ৪৭,৯৭৬ || ২৪ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[ভলাভন্নুৰ]] || ১৫.২৮ || ৩৩,১৫৯ || ২১ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''তিৰুৰ খণ্ড''' |- | [[মংগলম, তিৰুৰ|মংগলম]] || ১২.১৭ || ৩৩,৪৪২ || ২১ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[পুৰাথুৰ]] || ১৯.৫০ || ৩১,৯১৫ || ২০ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[থলক্কাদ]] || ১৬.৩০ || ৩৫,৮২০ || ২২ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[তিৰুনাবায়া]] || ১৯.৫৯ || ৪৫,৮৪৮ || ২৪ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[ত্ৰিপ্ৰানগোড়]] || ২০.৬৭ || ৪১,১৬৭ || ২৪ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | [[ৱেট্টম গ্ৰাম পঞ্চায়ত|ৱেট্টম]] || ১৩.৪৬ || ২৮,১০৪ || ২২ || [[তিৰুৰ তালুক|তিৰুৰ]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''তিৰুৰংগাড়ী খণ্ড''' |- | [[থলাপাৰা|মুন্নিয়ুৰ]] || ২২.৬৬ || ৫৫,৫৩৫ || ২৪ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[নন্নামব্ৰা]] || ১৮.৩৫ || ৪০,৫৪৩ || ২৪ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[পেৰুভল্লুৰ]] || ২১.১৯ || ৩৪,৯৪১ || ২১ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[তেনহিপালম]] || ১৭.৯৮ || ৩২,০৪৫ || ২০ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[ৱল্লীকুন্নু]] || ২৫.১৪ || ৪৮,০০৬ || ২৪ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''ৱেংগাৰা খণ্ড''' |- | [[আব্দু ৰহমান নগৰ]] || ১৪.৮৩ || ৪১,৯৯৩ || ২৪ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[এদাৰিকোদ]] || ১৫.৬৫ || ২৭,৩৫৬ || ১৮ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | কন্নমংগলম || ২৮.২৪ || ৪১,২৬০ || ২৪ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[উৰাকাম]] || ২১.৬৫ || ২৯,১৫৭ || ১৯ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[পৰাপ্পুৰ]] || ১৮.৫০ || ৩৬,২৭০ || ২২ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[থেন্নলা]] || ১০.০০ || ২৯,১৯০ || ১৯ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | [[ৱেংগাৰা, মালাপ্পুৰম জিলা|ৱেংগাৰা]] || ১৮.৬৬ || ৪৮,৬০০ || ২৪ || [[তিৰুৰংগাড়ী তালুক|তিৰুৰংগাড়ী]] |- | colspan=5 style="text-align: center; background-color: grey; color: white; " | '''ৱান্দূৰ খণ্ড''' |- | [[মাম্পাদ]] || ৮৪.৬৭ || ৩৭,২২১ || ২২ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[পাণ্ডিক্কাড]] || ৫৭.০১ || ৫৫,২১৩ || ২৪ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | [[পৰুৰ, মালাপ্পুৰম|পৰুৰ]] || ৩৫.৬০ || ৩৭,৬৩৬ || ১৯ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[থিৰুৱালি]] || ৩৩.৮৩ || ২৭,৭৩৪ || ১৯ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | [[ত্ৰিক্কালংগোদ]] || ৫৯.৯৯ || ৫২,০৯০ || ২৪ || [[এৰানাড তালুক|এৰানাড]] |- | [[ৱান্দুৰ]] || ৪৫.৪৫ || ৪৯,০১৩ || ২৪ || [[নীলাম্বুৰ তালুক|নীলাম্বুৰ]] |- | style="font-size: 80%" colspan=6 bgcolor="#cceeff" align="center"| উৎসসমূহ: [[ভাৰতৰ লোকপিয়ল ২০১১]],<ref name="demomalapuram" /> [[কেৰালা চৰকাৰ]]<ref name=Panchayat_Malappuram>{{cite web |title=Villages in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ গাঁওসমূহ |url=https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1030 |website=lsgkerala.gov.in |access-date=২ আগষ্ট ২০২০ |archive-date=২৫ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925053634/https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1030 |url-status=live |archivedate=2020-09-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200925053634/https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1030 |deadurl=yes }}</ref> |}{{clear}} ==ৰাজনীতি== === ৰাজ্যিক বিধানসভা === [[কেৰালা বিধানসভা]]ত মালাপ্পুৰমক প্ৰতিনিধিত্ব কৰাৰ বাবে জিলাখনত ১৬টা বিধানসভা সমষ্টি আছে। এইবোৰ ৩টা লোকসভা সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত। মালাপ্পুৰমত ৰাজ্যখনৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক বিধানসভা সমষ্টি আছে। ইয়াৰে [[এৰানাড (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|এৰানাড]], [[নীলাম্বুৰ (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|নীলাম্বুৰ]] আৰু [[ৱান্দূৰ (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|ৱান্দুৰ]] বিধানসভা সমষ্টি মিলি [[ৱায়ানাড় (লোকসভা সমষ্টি)]]ৰ এক অংশ গঠন কৰে, আনহাতে [[তিৰুৰংগাড়ী (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|তিৰুৰংগাড়ী]], [[তান্নুৰ (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|তান্নুৰ]], [[তিৰুৰ (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|তিৰুৰ]], [[কোট্টাক্কল (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|কোট্টাক্কল]], [[থাৱানুৰ (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|থাৱানুৰ]] আৰু [[পোন্নানি (ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টি)|পোন্নানি]] [[পোন্নানি (লোকসভা সমষ্টি)]]ত অন্তৰ্ভুক্ত। বাকী থকা সাতটা বিধানসভা সমষ্টি মিলি [[মালাপ্পুৰম (লোকসভা সমষ্টি)]] গঠন কৰে।<ref name="admn_mpm"/><ref>{{cite web |title=Niyamasabha constituencies of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ নিয়মাচভা সমষ্টিসমূহ |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/malappuram.html |website=ceo.kerala.gov.in |access-date=২৫ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-date=২০ আগষ্ট ২০১৯ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190820130501/http://www.ceo.kerala.gov.in/malappuram.html |url-status=live |archivedate=2019-08-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190820130501/http://www.ceo.kerala.gov.in/malappuram.html |deadurl=yes }}</ref> [[কেৰালা বিধানসভা]]ৰ ১৪০ জন সদস্যৰ ভিতৰত ১৬ জন জিলাখনৰপৰা নিৰ্বাচিত হয়।<ref>{{Cite web|url=http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/03-DELIMITATION/03-DELIMITED-LAC.pdf|title=Constituencies for Kerala Legislative Assembly – Districtwise|trans-title=কেৰালা বিধানসভাৰ বাবে সমষ্টিসমূহ – জিলাভিত্তিক|access-date=৭ নৱেম্বৰ ২০২০|website=CEO Kerala|archive-date=১২ অক্টোবৰ ২০১৯|archive-url=https://web.archive.org/web/20191012075808/http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/03-DELIMITATION/03-DELIMITED-LAC.pdf|url-status=live}}</ref> [[২০২৬ চনৰ কেৰালা বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬ চনৰ নিৰ্বাচন]]ত [[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফে]] জিলাখনৰ ১৬খন আসনৰ আটাইকেইখনতে জয়লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |last=Naha |first=Abdul Latheef |date=৪ মে' ২০২৬ |title=Kerala Assembly polls 2026: IUML anchors UDF’s comeback in Malabar region |trans-title=কেৰালা বিধানসভা নিৰ্বাচন ২০২৬: আইইউএমএলে মালাবাৰ অঞ্চলত ইউডিএফৰ প্ৰত্যাৱৰ্তনৰ নেতৃত্ব দিছে |url=https://www.thehindu.com/elections/kerala-assembly/kerala-assembly-polls-2026-iuml-anchors-udfs-comeback-in-malabar-region/article70938892.ece |access-date=৬ মে' ২০২৬ |work=দ্য হিন্দু |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> {{transcluded section|source=১৬ শ কেৰালা বিধানসভা}} {{#section:১৬ শ কেৰালা বিধানসভা|MLA Header}} {{#section:১৬ শ কেৰালা বিধানসভা|Malappuram district}} |} === সংসদীয় সমষ্টিসমূহ === মালাপ্পুৰম জিলাত দুটা লোকসভা সমষ্টি আছে: [[মালাপ্পুৰম লোকসভা সমষ্টি|মালাপ্পুৰম]] আৰু [[পোন্নানি লোকসভা সমষ্টি|পোন্নানি]]। জিলাখনত [[ৱায়ানাড় লোকসভা সমষ্টি]]ৰ এটা সৰু অংশও আছে।<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=২ মে' ২০২১ |title=Samadani wins Malappuram LS bypoll|trans-title=ছামদানীয়ে মালাপ্পুৰম লোকসভাৰ উপ-নিৰ্বাচনত জয়লাভ কৰিছে|work=দ্য হিন্দু |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/malappuram-ls-bypoll-samadani-wins/article34467551.ece |access-date=১৪ ডিচেম্বৰ ২০২৩ |issn=0971-751X}}</ref> [[ৰাজ্যসভা]]ত কেৰালাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা আৰু ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগৰ (IUML) অন্তৰ্গত এজন সাংসদ [[পি. ভি. আব্দুল ৱাহাব]] মালাপ্পুৰম জিলাৰ [[নীলাম্বুৰ]]ৰপৰা আহিছে।<ref>{{Cite news |date=১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫ |title=Disappointing for all sections alike, says Wahab |trans-title=সকলো শ্ৰেণীৰ বাবে একেদৰে হতাশাজনক, ৱাহাবে কয় |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/disappointing-for-all-sections-alike-says-wahab/article69169277.ece |access-date=৯ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |work=দ্য হিন্দু |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> {| class="toccolours" align="left" cellspacing="1" cellpadding="1" style="margin-right: .5em; margin-top: .4em; font-size: 90%" |- valign="top" bgcolor="#cccccc" ! সংসদীয় <br />সমষ্টি ! ৰাজনৈতিক <br />দল ! নিৰ্বাচন-পূৰ্ব <br />মিত্ৰজোঁট ! নিৰ্বাচিত <br /> প্ৰতিনিধি<ref>{{Cite web |title=Members - Kerala Legislature |trans-title=সদস্যসমূহ - কেৰালা বিধানসভা |url=http://www.niyamasabha.org/codes/lokhsabha_members.htm |access-date=৯ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=www.niyamasabha.org}}</ref> |- | [[ৱায়ানাড় (লোকসভা সমষ্টি)|ৱায়ানাড়]] (সৰু অংশ) | style="background-color:{{party color|Indian National Congress}}; " |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|<span style="color:white; ">আইএনচি</span>]] | {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} | [[প্ৰিয়ংকা গান্ধী]] |- | [[মালাপ্পুৰম (লোকসভা সমষ্টি)|মালাপ্পুৰম]] | style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}}; " |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white; ">আইইউএমএল</span>]] | {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} | [[ই. টি. মহম্মদ বশীৰ]] |- | [[পোন্নানি (লোকসভা সমষ্টি)|পোন্নানি]] (প্ৰধান অংশ) | style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}}; " |[[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|<span style="color:white; ">আইইউএমএল</span>]] | {{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} | [[এম. পি. আব্দুচামাদ ছামদানী]] |} {{clear}} == অৰ্থনীতি == ২০১৮–১৯ বিত্তীয় বৰ্ষত জিলাখনৰ [[মুঠ মূল্য সংযোগ|মুঠ জিলা মূল্য সংযোজন (GDVA)]] ৬৯৮.৩৭ বিলিয়ন টকা বুলি অনুমান কৰা হৈছে, আৰু পূৰ্বৰ বছৰৰ তুলনাত GDVA-ৰ বৃদ্ধি আছিল ১১.৩০%। ২০১৮–১৯ বৰ্ষলৈকে কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ ভিতৰত GDVA-ৰ ক্ষেত্ৰত [[এৰ্নাকুলাম জিলা|এৰ্নাকুলাম]] আৰু [[থিৰুৱনন্তপুৰম জিলা|থিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ পিছত জিলাখনৰ স্থান তৃতীয়।<ref name="GDVA_Malappuram">{{cite web |url=http://www.ecostat.kerala.gov.in/index.php/economy-state-mlp |website=ecostat.kerala.gov.in |title=Economy of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ অৰ্থনীতি |access-date=২০ জুন ২০২০ |archive-date=১ জুলাই ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200701171533/http://www.ecostat.kerala.gov.in/index.php/economy-state-mlp |url-status=live |archivedate=2020-07-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200701171533/http://www.ecostat.kerala.gov.in/index.php/economy-state-mlp |deadurl=yes }}</ref> ২০১৮–১৯ বৰ্ষত জিলাখনৰ [[মূল্য সংযোগ|শুদ্ধ জিলা মূল্য সংযোজন (NDVA)]] আছিল ৬৩১.৯০ বিলিয়ন টকা আৰু বাৰ্ষিক বৃদ্ধিৰ হাৰ আছিল ১১.৫৯%। বিত্তীয় বৰ্ষটোত জনমূৰি GDVA ১৫৪,৪৬৩ টকা হিচাপে গণনা কৰা হৈছে। GDVA-ৰ বৃদ্ধিৰ হাৰ আছিল ২০১৭–১৮ বৰ্ষত ১৮.১২%, ২০১৬–১৭ বৰ্ষত ৯.৪৯%, ২০১৫–১৬ বৰ্ষত ৭.৮৬%, ২০১৪–১৫ বৰ্ষত ৮.৮৩%, ২০১৩–১৪ বৰ্ষত ১৪.০৮% আৰু ২০১২–১৩ বৰ্ষত ৯.৭০%। ই এক জিগজেগ প্ৰৱণতা দেখুৱায়।<ref name="GDVA_Malappuram"/> মালাপ্পুৰমৰ অৰ্থনীতি প্ৰবাসীসকলৰ ওপৰত বহুলাংশে নিৰ্ভৰশীল। ৰাজ্যখনৰ ভিতৰত মালাপ্পুৰমত সৰ্বাধিক প্ৰবাসী আছে। [[কেৰালা চৰকাৰ]]ৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত ২০১৬ চনৰ অৰ্থনৈতিক পৰ্যালোচনা প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, জিলাখনৰ প্ৰতি ১০০ ঘৰৰ ভিতৰত ৫৪ ঘৰেই প্ৰবাসীৰ ঘৰ।<ref>{{cite web |url=http://spb.kerala.gov.in/EconomicReview2016/web/chapter06_03.php |website=spb.kerala.gov.in |title=Malappuram ranks first in the number of emigrants from Kerala |trans-title=কেৰালাৰপৰা প্ৰব্ৰজন কৰাসকলৰ সংখ্যাৰ ক্ষেত্ৰত মালাপ্পুৰম প্ৰথম স্থানত |access-date=৩ ডিচেম্বৰ ২০১৯ |archive-date=২১ নৱেম্বৰ ২০১৯ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191121020814/http://spb.kerala.gov.in/EconomicReview2016/web/chapter06_03.php |url-status=live |archivedate=2019-11-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191121020814/http://spb.kerala.gov.in/EconomicReview2016/web/chapter06_03.php |deadurl=yes }}</ref> তেওঁলোকৰ সৰহভাগেই [[মধ্যপ্ৰাচ্য]]ত কাম কৰে। জিলাখনৰ অৰ্থনীতিলৈ তেওঁলোকৰ অৱদান গুৰুত্বপূৰ্ণ। [[কেৰালা গ্ৰামীণ বেংক]]ৰ (কেজিবি) সদৰ কাৰ্যালয় মালাপ্পুৰমত অৱস্থিত।<ref>{{cite web |url=https://www.newindianexpress.com/business/2013/jul/15/kgb-to-expand-operations-in-all-panchayats-496821.html |website=দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ |title=KGB to expand operations in all Panchayats |trans-title=কেজিবি-য়ে সকলো পঞ্চায়ততে কাৰ্যকলাপ সম্প্ৰসাৰণ কৰিব |date=১৫ জুলাই ২০১৩ |access-date=২৫ জুন ২০২০ |archive-date=২৬ জুন ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200626211219/https://www.newindianexpress.com/business/2013/jul/15/KGB-to-expand-operations-in-all-Panchayats-496821.html |url-status=live}}</ref> [[File:KGB logo.png|250px|thumb|[[কেৰালা গ্ৰামীণ বেংক|কেজিবি]] হৈছে কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ আঞ্চলিক গ্ৰাম্য বেংকিং নেটৱৰ্ক]] === অৰ্থনৈতিক খনিজসমূহ === জিলাখনৰ মধ্যভূমিত [[লেতেৰাইট|লেতেৰাইট শিল]] বহুলভাৱে পোৱা যায়। [[অংগাদিপুৰম লেতেৰাইট]]-এ এটা [[ৰাষ্ট্ৰীয় ভৌগোলিক স্মাৰক|ৰাষ্ট্ৰীয় ভূ-ঐতিহ্য স্মাৰক]] হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।<ref name="gsi3">[http://naturalheritage.intach.org/wp-content/uploads/2016/09/Geoheritage-Monograph.pdf national geo-heritage of India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170111120428/http://naturalheritage.intach.org/wp-content/uploads/2016/09/Geoheritage-Monograph.pdf |date=11 January 2017 }}, [[কলা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ বাবে ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় ট্ৰাষ্ট|আইএনটিএচিএইচ]]</ref> জিলাখনৰ আটাইতকৈ বেছি দেখা পোৱা ভৌগোলিক গঠনটো হ'ল [[পেনিনচুলাৰ নেইছ|আৰ্কিয়ান নেইছ]]। অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব থকা জিলাখনত পোৱা খনিজসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হৈছে [[মেগনেটাইট|কোৱাৰ্টজ মেগনেটাইট]], যিটো [[পৰুৰ, মালাপ্পুৰম|পৰুৰ]]ত পোৱা যায়। [[নীলাম্বুৰ]], [[এদাৱান্না]] আৰু [[পাণ্ডিক্কাড]] অঞ্চলত কোৱাৰ্টজ নেইছ পোৱা যায়। গৰ্ণেলিফৰাছ কোৱাৰ্টজ [[মাঞ্জিৰী]] আৰু [[কোণ্ডোত্তী]] অঞ্চলত পোৱা যায়। [[চাৰ্নোকাইট|চাৰ্নোকাইট শিল]] নীলাম্বুৰ আৰু [[এদাৱান্না]]ত পোৱা যায়। মাঞ্জিৰীত সাধাৰণ লেতেৰাইট গাঁথনিৰ সৈতে [[প্লাজিঅক্লেছ]], [[ফেল্ডস্পাৰ]] আৰু [[পাইৰোক্সিন]] যুক্ত [[ডাইক (ভূ-তত্ত্ব)|ডাইক]] আছে। উন্নত মানৰ লোৰ আকৰিকৰ ভাণ্ডাৰ [[এৰানাড]] অঞ্চলৰপৰা পোৱা গৈছে। পোন্নানি আৰু কাদালুণ্ডিনগৰমৰ উপকূলীয় অঞ্চলসমূহৰপৰা চূণশিলৰ খোলাৰ ভাণ্ডাৰ পোৱা গৈছে। [[পোন্নানি]] আৰু [[ভেলিয়াংকোদ]]ৰ উপকূলীয় বালিত গধুৰ খনিজ পদাৰ্থ, [[ইলমেনাইট]] আৰু [[মনাজাইট]] অধিক পৰিমাণে থাকে। পোন্নানি আৰু পেৰিন্থলমান্না [[তালুক|তালুকসমূহ]]ৰপৰা [[কায়োলিনাইট]] পোৱা গৈছে। থেক্কুম্মুৰী গাঁৱৰপৰা [[বল মাটি|বল মাটিৰ]] ভাণ্ডাৰ পোৱা গৈছে। নীলাম্বুৰ উপ-জিলাৰ কিছু অংশ [[ৱায়ানাড়]]ৰ গোপন সোণৰ খনিৰ অন্তৰ্ভুক্ত। [[ৱায়ানাড় জিলা|ৱায়ানাড়]] আৰু [[অট্টাপ্পাদি]] উপত্যকাৰ কাষৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ লগতে [[নীলাম্বুৰ]] তালুক প্ৰাকৃতিক [[সোণ|সোণৰ]] খনিৰ বাবে জনাজাত। নীলাম্বুৰৰ [[চালিয়াৰ]] নদীৰ উপত্যকাত কৰা অন্বেষণত প্ৰতি ঘনমিটাৰত ০.১ গ্ৰাম সোণৰ সৈতে ২.৫ নিযুত ঘনমিটাৰ প্লেচাৰৰ ভাণ্ডাৰ পোৱা গৈছে।<ref name="geographymalappuram" /> জিলাখনৰ কিছুমান অংশ যেনে [[কোট্টাক্কল]], পৰাপ্পিল, [[উৰাকাম]] আৰু [[মেলমুৰি]]ৰপৰা [[বক্সাইট]] আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |url=http://industry.kerala.gov.in/images/pdf/malappuram.pdf |website=industry.kerala.gov.in |title=Minerals of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ খনিজসমূহ |page=35 |access-date=২১ এপ্ৰিল ২০২০ |archive-date=২৬ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210426034953/http://industry.kerala.gov.in/images/pdf/malappuram.pdf |url-status=live |archivedate=2021-04-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210426034953/http://industry.kerala.gov.in/images/pdf/malappuram.pdf |deadurl=yes }}</ref> [[কৰুৱাৰাকুণ্ডু]], যাৰ অৰ্থ হৈছে ''কমাৰৰ স্থান'', ইয়াৰ নামটো লো-আকৰিক কটা আৰু কমাৰৰ কামৰপৰা আহিছে।<ref>{{cite journal |year=২০০০ |title=Proceedings of the Indian History Congress |trans-title=ইণ্ডিয়ান হিষ্ট্ৰি কংগ্ৰেছৰ কাৰ্যৱৰণী |volume=60 |pages=1204 |oclc=1752882 }}</ref> ===উদ্যোগসমূহ=== [[File:Manjeri Town Calicut Road View.jpg|thumbnail|[[মাঞ্জিৰী]], [[মালাপ্পুৰম মহানগৰীয় অঞ্চল]]ৰ এখন চহৰ]] ১৮৮৭ চনত [[তিৰুনাবায়া]]ত স্থাপিত কোডাক্কাল টাইল ফেক্টৰী ভাৰতৰ দ্বিতীয়টো টাইল ফেক্টৰী আছিল। ভাৰতৰ প্ৰথমটো টাইল ফেক্টৰী আছিল [[ফেৰোক]]ত, যিটো তেতিয়া [[এৰানাড তালুক]]ৰ অংশ আছিল। ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি, এছএছআই/এমএমএছইৰ অধীনত পঞ্জীয়নভুক্ত ১০,৬২৯টা ঔদ্যোগিক গোট আছে, আৰু ইয়াৰে ৩৯৬টা গোট [[অনুসূচিত জাতিৰ তালিকা|অনুসূচিত জাতি]], ৮৩টা গোট [[আদিবাসী|অনুসূচিত জনজাতি]] আৰু বাকী গোটসমূহ সাধাৰণ শ্ৰেণীৰদ্বাৰা প্ৰচাৰিত। স্ব-নিয়োজন কাৰ্যসূচীৰ অধীনত প্ৰতি বছৰে প্ৰায় ১,০০০ লোকক সহায় আগবঢ়োৱা হয়। [[তেনহিপালম]]ৰ ওচৰৰ [[চেলেম্ব্ৰা|ক্কাকনচেৰী]]ত [[কেৰালা ঔদ্যোগিক আন্তঃগাঁথনি উন্নয়ন নিগম|কিনফ্ৰা]] (KINFRA) খাদ্য-প্ৰক্ৰিয়াকৰণ আৰু তথ্য প্ৰযুক্তিৰ [[ঔদ্যোগিক ক্ষেত্ৰ]] আছে,<ref>{{cite web | url=http://kinfra.org/departments/kinfra-techno-industrial-park-malappuram | website=kinfra.org | title=KINFRA Techno Industrial Park, Malappuram | trans-title=কিনফ্ৰা টেকন' ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল পাৰ্ক, মালাপ্পুৰম | access-date=২৭ নৱেম্বৰ ২০১৯ | archive-date=২২ নৱেম্বৰ ২০১৯ | archive-url=https://web.archive.org/web/20191122114925/http://kinfra.org/departments/kinfra-techno-industrial-park-malappuram | url-status=live }}</ref> [[মালাপ্পুৰম]]ত ক্ষুদ্ৰ আৰু মজলীয়া উদ্যোগৰ বাবে ইনকেল এছএমই পাৰ্ক (INKEL SME Park) আৰু [[মাঞ্জিৰী]]ৰ [[পয়ানাদ]]ত এটা ৰবৰ প্ৰকল্প আৰু ঔদ্যোগিক ক্ষেত্ৰ আছে। [[মালাপ্পুৰম]]ত ১৬৮ একৰ মাটি জুৰি থকা ইনকেল গ্ৰীণছত এটা ঔদ্যোগিক অঞ্চল 'এছএমই পাৰ্ক' আৰু এটা শৈক্ষিক অঞ্চল 'এডুচিটি' অন্তৰ্ভুক্ত আছে।<ref>{{Cite news|title=Kerala's INKEL to bring an invest of Rs 1000 crore|trans-title=কেৰালাৰ ইনকেলে ১০০০ কোটি টকাৰ বিনিয়োগ আনিব|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/economy/infrastructure/keralas-inkel-to-bring-an-invest-of-rs-1000-crore/articleshow/47541323.cms|date=৪ জুন ২০১৫|access-date=৬ অক্টোবৰ ২০২০|work=দ্য ইকনমিক টাইমছ|archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913065709/https://economictimes.indiatimes.com/news/economy/infrastructure/keralas-inkel-to-bring-an-invest-of-rs-1000-crore/articleshow/47541323.cms|url-status=live}}</ref> মালকোস্পিন (MALCOSPIN - Malappuram Spinning Mills Limited) ৰাজ্য চৰকাৰৰ অধীনত থকা জিলাখনৰ অন্যতম পুৰণি ঔদ্যোগিক প্ৰতিষ্ঠান। কাঠ সম্পৰ্কীয় উদ্যোগসমূহ [[কোট্টাক্কল]], [[এদাৱান্না]], [[ভনিয়াম্বলম]], [[কৰুলাই]], [[নীলাম্বুৰ]] আৰু [[মাম্পাদ]]ত সাধাৰণভাৱে দেখা যায়। যোৱা দশকবোৰলৈকে ছ'মিল, আচ-বাব নিৰ্মাতা আৰু কাঠৰ ব্যৱসায় জিলাখনৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যৱসায় আছিল। ইলেক্ট্ৰনিক্স, মোবাইল ফোন আৰু অন্যান্য গেজেটৰ বাবে [[তিৰুৰ]] এটা প্ৰধান আঞ্চলিক ব্যাৱসায়িক কেন্দ্ৰ। [[কৰ্মচাৰী ৰাজ্যিক বীমা]]ৰ শাখা কাৰ্যালয় মালাপ্পুৰমত আছে।<ref name="geographymalappuram" /> ৰাজহুৱা খণ্ডৰ অধীনত থকা অন্যান্য প্ৰধান ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰসমূহৰ ভিতৰত আছে [[কুট্টিপ্পুৰম]]ত [[কেৰালা ৰাজ্যিক ইলেক্ট্ৰনিক্স উন্নয়ন নিগম|কেলট্ৰন]] ইলেক্ট্ৰ' চিৰামিক্স (KELCERA),<ref>{{Cite web|url=http://www.keltronelcera.com/index.php/home.html|title=KELCERA|access-date=৩০ জানুৱাৰী ২০২১|website=keltronelcera|archive-date=৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210205010009/http://www.keltronelcera.com/index.php/home.html|url-status=live|archivedate=2021-02-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205010009/http://www.keltronelcera.com/index.php/home.html|deadurl=yes}}</ref> [[কুট্টিপ্পুৰম]]ত [[কেৰালা ৰাজ্যিক ইলেক্ট্ৰনিক্স উন্নয়ন নিগম|কেলট্ৰন]] টুল ৰুম, [[এদাৰিকোদ]]ত এদাৰিকোদ টেক্সটাইলছ, [[এদাপ্পাল]]ত [[কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগম|কেএছআৰটিচি]] বডি ৱৰ্কশপ, [[আথৱানাড]]ত মালকোটেস্ক (MALCOTEX - Malabar Co-operative Textiles Limited),<ref>{{Cite web|url=http://www.malcotex.co.in/|title=MALCOTEX|access-date=৩০ জানুৱাৰী ২০২১|website=malcotex|archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913065710/https://fonts.googleapis.com/css?family=Noto+Serif%3A400%2C400italic%2C700%7COpen+Sans%3A300%2C400%2C600%2C700|url-status=live|archivedate=2021-09-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210913065710/https://fonts.googleapis.com/css?family=Noto+Serif%3A400%2C400italic%2C700%7COpen+Sans%3A300%2C400%2C600%2C700|deadurl=yes}}</ref> আৰু [[আথৱানাড]]ত কেলটেক্স (KELTEX - Kerala Hi-Tech Textile Cooperative Limited)।<ref>{{Cite web|url=http://www.keltex.org/|title=KELTEX Athavanad|access-date=৩০ জানুৱাৰী ২০২১|website=keltex|archive-date=২৭ জানুৱাৰী ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127203929/http://www.keltex.org/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.msmedithrissur.gov.in/assets/uploads/downloadfile/Malappuram%202017-18.pdf |website=msmedithrissur.gov.in |title=Brief Industrial Profile of Malappuram District 2017–18 |trans-title=মালাপ্পুৰম জিলাৰ সংক্ষিপ্ত ঔদ্যোগিক ৰেখাচিত্ৰ ২০১৭–১৮ |access-date=১৩ জুলাই ২০২০ |archive-date=১৪ জুলাই ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200714131013/http://www.msmedithrissur.gov.in/assets/uploads/downloadfile/Malappuram%202017-18.pdf |url-status=live |archivedate=2020-07-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200714131013/http://www.msmedithrissur.gov.in/assets/uploads/downloadfile/Malappuram%202017-18.pdf |deadurl=yes }}</ref> কেৰালা ষ্টেট ডিটাৰজেণ্টছ এণ্ড কেমিকেলছ লিমিটেড আৰু কেৰালা ষ্টেট ৱুড ইণ্ডাষ্ট্ৰিজ লিমিটেডৰ সদৰ কাৰ্যালয় ক্ৰমে [[কুট্টিপ্পুৰম]] আৰু [[নীলাম্বুৰ]]ত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/company/kerala-state-detergents-and-chemicals-ltd-/U24243KL1976SGC002816|title=Kerala State Detergents and Chemicals Limited|trans-title=কেৰালা ষ্টেট ডিটাৰজেণ্টছ এণ্ড কেমিকেলছ লিমিটেড|access-date=২৯ জুলাই ২০২০|website=দ্য ইকনমিক টাইমছ|archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913063631/https://economictimes.indiatimes.com/company/kerala-state-detergents-and-chemicals-ltd/U24243KL1976SGC002816|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/company/kerala-state-wood-industries-ltd-/U36101KL1970SGC003411|title=Kerala State Wood Industries Ltd.|trans-title=কেৰালা ষ্টেট ৱুড ইণ্ডাষ্ট্ৰিজ লিমিটেড|access-date=২৯ জুলাই ২০২০|website=দ্য ইকনমিক টাইমছ|archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913063633/https://economictimes.indiatimes.com/company/kerala-state-wood-industries-ltd/U36101KL1970SGC003411|url-status=live}}</ref> বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ কেঁচুৱাৰ কাপোৰ নিৰ্মাতা ব্ৰেণ্ড, প'পিছ বেবি কেয়াৰ মূলতঃ মালাপ্পুৰমত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/pvt-firm-gives-out-free-clothes-to-newborns/articleshow/74998448.cms|title=Popees baby care|trans-title=প'পিছ বেবি কেয়াৰ|date=৬ এপ্ৰিল ২০২০|access-date=১৬ আগষ্ট ২০২০|website=টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া|last=TNN|archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913063642/https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/pvt-firm-gives-out-free-clothes-to-newborns/articleshow/74998448.cms|url-status=live}}</ref> === কৃষি === [[File:Kcaet.JPG|thumb|১৯৬৩ চনত স্থাপিত [[থাৱানুৰ]]ত থকা [[কেলাপ্পাজী কৃষি অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তি মহাবিদ্যালয়|কেচিএইটি]], ৰাজ্যখনৰ একমাত্ৰ কৃষি অভিযান্ত্ৰিক প্ৰতিষ্ঠান]] [[File:Agricultural Research Station, Anakkayam - 1.jpg|left|thumb|[[কৃষি গৱেষণা কেন্দ্ৰ, অনক্কায়ম]]]] [[File:Edappal malappuram(district) kerala infia.jpg|thumbnail|[[এদাপ্পাল]]ৰ এখন পথাৰ]] মালাপ্পুৰম উপকূলত ঘাইকৈ [[নাৰিকল]], পাম গছ আৰু ধান পোৱা যায়। তৰংগায়িত সমভূমিত [[কাজু বাদাম]], নাৰিকল আৰু [[টেপিঅ'কা]] দেখা যায়। [[ৰবৰ]], কাজু বাদাম, [[জালুক|জালুক]] আৰু নাৰিকল হৈছে চালিয়াৰ নদীৰ অৱবাহিকাত পোৱা গুৰুত্বপূৰ্ণ উদ্ভিদ। নীলাম্বুৰ উপত্যকাত বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ খেতি কৰা হয়। এই অঞ্চলত ঘাইকৈ [[ছেগুণ]] দেখা যায়। পেৰিন্থলমান্না তৰংগায়িত উচ্চভূমিত নাৰিকল, [[তাল গছ]], জালুক, ৰবৰ আৰু কাজু বাদাম আদি প্ৰজাতিৰ খেতি কৰা হয়। এই অঞ্চলটো [[কাদালুণ্ডি নদী]]ৰদ্বাৰা পানী যোগান ধৰা হয়। সাধাৰণ শস্যৰ উপৰি [[আম]], [[কঁঠাল]], [[কল]] আদিৰো খেতি কৰা হয়।<ref name="geographymalappuram"/> জিলাখনৰ সাধাৰণ পাহাৰীয়া প্ৰকৃতিয়ে ঢাপ খেতিক সমৰ্থন কৰে। [[ত্ৰিছূৰ কোল জলাহভূমি|ত্ৰিছূৰ-পোন্নানি কোল জলাহভূমি]]ৰ এটা অংশ জিলাখনৰ [[পোন্নানি তালুক]]ত অৱস্থিত, যিটো অতি উৎপাদনশীল ধান খেতিৰ বাবে অনুকূল। ২০১৬–১৭ চনৰ পৰিসংখ্যা অনুসৰি, মুঠ খেতি কৰা মাটি-কালি আছিল ২৩৭,৮৬০ হেক্টৰ, আনহাতে প্ৰকৃত খেতি কৰা মাটি-কালি আছিল ১৭৩,১৭৮ হেক্টৰ। জিলাখনৰ শস্যৰ ঘনত্ব ১৩৭ হেক্টৰ। ২০১৬–১৭ চনত আটাইতকৈ বেছি উৎপাদন হোৱা অগণিত শস্য আছিল টেপিঅ'কা (১৮৫,৮৮০ মেট্ৰিক টন), ইয়াৰ পিছত কল (৫৮,৫৬৪ মেট্ৰিক টন) আৰু ৰবৰ (৪০,০০০ মেট্ৰিক টন)। ২০১৬–১৭ চনত ৮৭৮ নিযুত নাৰিকল আৰু ১৯ নিযুত কঁঠাল উৎপাদন হৈছিল। অৱশ্যে, ভূমিৰ সৰ্বাধিক ব্যৱহাৰ নাৰিকল খেতিৰ বাবে (১০২,৮৩৬ হেক্টৰ) হৈছিল, ইয়াৰ পিছত ৰবৰ (৪২,৭৭০ হেক্টৰ) আৰু তামোল (১৮,৩৭৯ হেক্টৰ)।<ref>{{cite web |url=http://www.ecostat.kerala.gov.in/index.php/agri-state-mlp |website=ecostat.kerala.gov.in |title=Agriculture in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমত কৃষি |access-date=২০ জুন ২০২০ |archive-date=১ জুলাই ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200701171416/http://www.ecostat.kerala.gov.in/index.php/agri-state-mlp |url-status=live |archivedate=2020-07-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200701171416/http://www.ecostat.kerala.gov.in/index.php/agri-state-mlp |deadurl=yes }}</ref> [[অনক্কায়ম]]ত এটা [[কৃষি গৱেষণা কেন্দ্ৰ, অনক্কায়ম|কৃষি গৱেষণা কেন্দ্ৰ]] আছে। [[মুন্দেৰি (মালাপ্পুৰম)|মুন্দেৰি]]ত থকা ছিড গাৰ্ডেন কমপ্লেক্স (Seed Garden Complex) [[এছিয়া]]ৰ অন্যতম বৃহৎ পাম বুলি কোৱা হয়। ৰাজ্যিক বীজ পামসমূহ [[চোক্কাদ]], [[থাৱানুৰ]] আৰু [[অনক্কায়ম]]ত আছে। [[চিংগাথৰা]]ত এখন জিলা কৃষি পাম আৰু [[পৰাপ্পানংগাড়ী]]ত এখন নাৰিকল নাৰ্চাৰী আছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.fibkerala.gov.in/index.php?option=com_content&task=view&id=409&Itemid=156|title=Important farms in Malappuram|trans-title=মালাপ্পুৰমৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ পামসমূহ|access-date=২৮ আগষ্ট ২০২০|website=Farm Information Bureau, Kerala|archive-date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913063805/https://www.fibkerala.gov.in/index.php?option=com_content&task=view&id=409&Itemid=156|url-status=live}}</ref> [[থাৱানুৰ]]ত থকা [[কেলাপ্পাজী কৃষি অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তি মহাবিদ্যালয়|কেচিএইটি]] (KCAET) ৰাজ্যখনৰ একমাত্ৰ কৃষি অভিযান্ত্ৰিক প্ৰতিষ্ঠান।<ref name=kcaet>{{Cite web|url=http://www.kau.in/kcaet-tavanur|title=Kelappaji College of Agricultural Engineering & Technology, Tavanur &#124; Kerala Agricultural University|trans-title=কেলাপ্পাজী কৃষি অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তি মহাবিদ্যালয়, থাৱানুৰ &#124; কেৰালা কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়|website=kau.in|access-date=৩০ জুন ২০২০|archive-date=২ জুলাই ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200702012845/http://www.kau.in/kcaet-tavanur|url-status=live}}</ref> ==যাতায়াত== {{Main|মালাপ্পুৰম জিলাত যাতায়াত}} === পথ === [[File:Wandoor Town 2017.jpg|thumbnail|২০১৭ চনত [[ৱান্দুৰ]] চহৰ]] [[File:Muriyankanni bridge.jpg|thumbnail|[[পেৰিন্থলমান্না]]ৰ [[কৰিনকল্লাথনি]]ত মুৰিয়ানকন্নি দলং]] [[File:Edavannappara.1.jpg|left|thumbnail|[[এলামৰম]]ত [[চালিয়াৰ]] নদীৰ মাজেৰে এখন নাও সেৱা]] [[File:Bridge -bharatappuzha -kuttippuram (1).jpg|thumb|১৯৫৩ চনত নিৰ্মিত [[কুট্টিপ্পুৰম দলং]]]] মালাপ্পুৰম পথৰদ্বাৰা সুন্দৰভাৱে সংযুক্ত। জিলাখনত চাৰিটা [[কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগম|কেএছআৰটিচি]] (KSRTC) ষ্টেচন আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralartc.com/unit.html |website=keralartc.com |title=KSRTC stations of Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ কেএছআৰটিচি ষ্টেচনসমূহ |access-date=৬ জুলাই ২০২০ |archive-date=৪ জুন ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210604095619/https://www.keralartc.com/unit.html |url-status=live |archivedate=2021-06-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210604095619/https://www.keralartc.com/unit.html |deadurl=yes }}</ref> জিলাখনৰ মাজেৰে ২টা [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ|ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ]] পাৰ হৈ গৈছে- [[ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৬৬ (ভাৰত)|এনএইচ ৬৬]] (NH 66) আৰু [[ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৯৬৬ (ভাৰত)|এনএইচ ৯৬৬]] (NH 966)। এনএইচ ৬৬ [[ৰামনাত্তুকৰা]]ৰ জৰিয়তে জিলাখনত প্ৰৱেশ কৰে আৰু ই [[তিৰুৰংগাড়ী]], [[কক্কদ, মালাপ্পুৰম|কক্কদ]], [[কোট্টাক্কল]], [[ৱালাঞ্চেৰী]], [[কুট্টিপ্পুৰম]] আৰু [[পোন্নানি]]কে ধৰি চহৰ/নগৰসমূহক সংযোগ কৰে আৰু [[চভক্কাদ]]ৰ মাজেৰে জিলাখনৰ বাহিৰলৈ যায়। এনএইচ ৯৬৬ ৰ জৰিয়তে সংযুক্ত প্ৰধান চহৰ/নগৰসমূহৰ ভিতৰত আছে [[কোণ্ডোত্তী]] (কাৰিপুৰ বিমানবন্দৰ), [[মালাপ্পুৰম]] আৰু [[পেৰিন্থলমান্না]]। জিলাখনৰ [[কেৰালাৰ ৰাজ্যিক ঘাইপথসমূহৰ তালিকা|ৰাজ্যিক ঘাইপথসমূহ]] হ'ল [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ২৩ (কেৰালা)|এছএইচ ২৩]] (শৰ্নুৰ-পেৰিন্থলমান্না), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ২৮ (কেৰালা)|এছএইচ ২৮]] (মালাপ্পুৰম-ৱাজিক্কাদভু), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৩৪ (কেৰালা)|এছএইচ ৩৪]] (কুইলন্দি-এদাৱান্না), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৩৯ (কেৰালা)|এছএইচ ৩৯]] (পেৰুম্বিলাভু-নীলাম্বুৰ), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৫৩ (কেৰালা)|এছএইচ ৫৩]] (মুন্দুৰ-পেৰিন্থলমান্না), [[হিল হাইৱে (কেৰালা)|হিল হাইৱে]], [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৬০ (কেৰালা)|এছএইচ ৬০]] (অংগাদিপুৰম-চেৰুকাৰা), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৬২ (কেৰালা)|এছএইচ ৬২]] (গুৰুভায়ুৰ-পোন্নানি), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৬৫ (কেৰালা)|এছএইচ ৬৫]] (পৰাপ্পানংগাড়ী-অৰীকোড়), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৬৯ (কেৰালা)|এছএইচ ৬৯]] (ত্ৰিছূৰ-কুট্টিপ্পুৰম), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৭০ (কেৰালা)|এছএইচ ৭০]] (কৰুৱাৰাকুণ্ডু – মেলট্টুৰ), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৭১ (কেৰালা)|এছএইচ ৭১]] (তিৰুৰ-মাঞ্জিৰী), [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৭২ (কেৰালা)|এছএইচ ৭২]] (মালাপ্পুৰম – তিৰুৰংগাড়ী) আৰু [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৭৩ (কেৰালা)|এছএইচ ৭৩]] (ৱালাঞ্চেৰী-নীলাম্বুৰ)। জিলাখনত কেৰালা পিডব্লিউডিৰ (PWD)দ্বাৰা পৰিচালিত পথৰ দৈৰ্ঘ্য ২৬৮০ কিলোমিটাৰ। ইয়াৰে ২৩০৫ কিলোমিটাৰ জিলা পথ। বাকী থকা ৩৭৫ কিলোমিটাৰ ৰাজ্যিক ঘাইপথ।<ref>{{Cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/RoadNetworkKerala_2284.aspx |website=kerenvis.nic.in |title=Length of PWD Roads in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমত পিডব্লিউডি পথৰ দৈৰ্ঘ্য |access-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২০ |archive-date=৬ মাৰ্চ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200306070657/http://www.kerenvis.nic.in/Database/RoadNetworkKerala_2284.aspx |url-status=live }}</ref> ''নাদুকানি চুৰাম'' [[ঘাট পথ|ঘাট পথে]] মালাপ্পুৰমক [[নীলগিৰি জিলা|নীলগিৰি]]ৰ সৈতে সংযোগ কৰে।<ref name="Nadukani">{{Cite news|title=നാടുകാണിച്ചുരം വിളിക്കുന്നു, അപൂര്‍വകാഴ്ചകളുമായി|url=https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911|last=|date=২৫ জুন ২০১৯|access-date=১ মাৰ্চ ২০২১|work=মাতৃভূমি|archive-date=২৮ নৱেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201128011007/https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911|url-status=live}}</ref> নাদুকানি-পৰাপ্পানংগাড়ী পথে মালাপ্পুৰম জিলাৰ উপকূলীয় অঞ্চলটোক [[নীলাম্বুৰ]]ৰ ওচৰৰ [[তামিলনাডু]]ৰ [[নীলগিৰি জিলা]]ৰ সীমাত থকা একেবাৰে পূবৰ পাহাৰীয়া সীমান্ত ''নাদুকানি চুৰাম''ৰ সৈতে সংযোগ কৰে।<ref name="npr">{{cite news |url=https://www.manoramaonline.com/404.html |title=നാടുകാണി–പരപ്പനങ്ങാടി റോഡ് ടാറിങ് തുടങ്ങി; വീതികൂട്ടലും ഓടനിർമാണവും പിന്നീട് |date=১২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ |publisher=মনোৰমা অনলাইন |access-date=২৮ মাৰ্চ ২০২১ |archive-date=৪ জুন ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210604095618/https://www.manoramaonline.com/district-news/malappuram/2020/02/12/malappuram-tirurangadi-nadukani-parappanangadi-road-taring.amp.html |url-status=live }}</ref> [[পৰাপ্পানংগাড়ী]]ৰপৰা আৰম্ভ হৈ এই পথটো নাদুকানি [[ঘাট পথ|ঘাট পথ]]ত উপনীত হোৱাৰ আগতে আন প্ৰধান চহৰসমূহ যেনে [[তিৰুৰংগাড়ী]], [[মালাপ্পুৰম]], [[মাঞ্জিৰী]] আৰু [[নীলাম্বুৰ]]ৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়।<ref name="npr"/> অষ্টাদশ শতিকাত [[টিপু চুলতান]]ৰদ্বাৰা জিলাখনত প্ৰথম আধুনিক ধৰণৰ পথ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name="mpm"/> [[তিৰুৰ]]ৰপৰা [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]], [[পৰাপ্পানংগাড়ী]] আৰু [[ৱল্লীকুন্নু]] হৈ [[চালিয়ম]]লৈ যোৱা পথটো তেওঁ পৰিকল্পনা কৰিছিল।<ref name="mpm"/> টিপুৱে [[মালাপ্পুৰম]]ৰপৰা [[থমৰছেৰী]]লৈ, [[মালাপ্পুৰম]]ৰপৰা [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]]লৈ, [[ফেৰোক]]ৰপৰা [[তিৰুৰংগাড়ী]] হৈ [[কোট্টাক্কল]]লৈ আৰু [[কোট্টাক্কল]]ৰপৰা [[অংগাদিপুৰম]]লৈ যোৱা পথবোৰৰো পৰিকল্পনা কৰিছিল।<ref name="1961_kkd"/> {{Panorama | image = GKN Chamravattom Regulator Bridge DSC 0446.JPG | height = 175 | alt = [[চাম্ৰাৱত্তোম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰীজ]]ৰ এক বহল দৃশ্য | caption = [[চাম্ৰাৱত্তোম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰীজ]]ৰ এক বহল দৃশ্য }} === ৰেলৱে === [[File:Tirur Railway Station.jpg|thumb|[[তিৰুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন|তিৰুৰ]]ত থকা ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ পুৰণি ৰেলৱে ষ্টেচন। ১৮৬১ চনত [[তিৰুৰ]]ৰপৰা [[চালিয়ম]]লৈ ৰাজ্যৰ প্ৰথমটো ৰেলপথ স্থাপন কৰা হৈছিল]] [[File:Mankeri kunnu.jpg|thumbnail|[[কুট্টিপ্পুৰম]]ৰ ওচৰৰ [[ইৰিম্বিলিয়ম]]ৰ ''মানকেৰী কুন্নু''ত ৰেলৱে]] [[File:Angadipuram Railway station (2356310689).jpg|left|thumb|[[অংগাদিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচন]]য়ে [[মালাপ্পুৰম]], [[পেৰিন্থলমান্না]] চহৰসমূহক সেৱা আগবঢ়ায়]] জিলাখনৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যোৱা ৰেলপথৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য হৈছে ১৪২ কিলোমিটাৰ।<ref>{{cite web |url=http://industry.kerala.gov.in/images/pdf/malappuram.pdf |website=industry.kerala.gov.in |page=45 |title=Railway in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমত ৰেলৱে |access-date=২১ এপ্ৰিল ২০২০ |archive-date=২৬ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210426034953/http://industry.kerala.gov.in/images/pdf/malappuram.pdf |url-status=live |archivedate=2021-04-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210426034953/http://industry.kerala.gov.in/images/pdf/malappuram.pdf |deadurl=yes }}</ref> জিলাখনৰ ৰেলৱে [[পালক্কাড ৰেলৱে সংমণ্ডল]]ৰ অধীনত আহে, যিটো [[দক্ষিণ ৰেলৱে জ'ন]]ৰ অধীনৰ ছটা সংমণ্ডলৰ ভিতৰত এটা। কেৰালাৰ ৰেলৱেৰ ইতিহাস এই জিলাখনৰপৰাই আৰম্ভ হৈছিল। ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ পুৰণি ৰেলৱে ষ্টেচনটো হ'ল [[তিৰুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন|তিৰুৰ]]।<ref name="mpm"/> [[তান্নুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন|তান্নুৰ]], [[পৰাপ্পানংগাড়ী ৰেলৱে ষ্টেচন|পৰাপ্পানংগাড়ী]] আৰু [[ৱল্লীকুন্নু ৰেলৱে ষ্টেচন|ৱল্লীকুন্নু]]ৰ ষ্টেচনসমূহো [[তিৰুৰ]]ৰপৰা [[চালিয়ম]]লৈ স্থাপন কৰা ৰাজ্যৰ আটাইতকৈ পুৰণি ৰেলপথটোৰ অংশ।<ref name="mpm"/> ১৮৬১ চনৰ ১২ মাৰ্চত এই পথটো মুকলি কৰা হৈছিল।<ref name="ll"/> একে বছৰতে ইয়াক [[তিৰুৰ]]ৰপৰা [[তিৰুনাবায়া]] হৈ [[কুট্টিপ্পুৰম ৰেলৱে ষ্টেচন|কুট্টিপ্পুৰম]]লৈ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হৈছিল।<ref name="mpm"/> পিছলৈ, ১৮৬২ চনত ইয়াক কুট্টিপ্পুৰমৰপৰা [[পট্টাম্বি]]লৈ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হৈছিল আৰু একে বছৰতে পট্টাম্বিৰপৰা [[পোদানুৰ]]লৈ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হৈছিল।<ref name="mpm"/> বৰ্তমানৰ [[চেন্নাই]]-[[মাংগালোৰ]] ৰেলপথটো পিছলৈ এনেদৰে নিৰ্মিত [[বেপুৰ]] – [[পোদানুৰ]] পথটোৰ সম্প্ৰসাৰণ হিচাপে গঠন কৰা হৈছিল।<ref name="mpm"/> [[নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ ৰেলপথ]] [[ভাৰত]]ৰ আটাইতকৈ চুটি আৰু মনোৰম [[ব্ৰড গজ]] ৰেলপথসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref>{{cite web|url=http://nilamburnews.com/m_train.htm|title=The Nilambur news|trans-title=নীলাম্বুৰ নিউজ|publisher=কেৰালা পৰ্যটন|access-date=১৩ নৱেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20160920133828/http://nilamburnews.com/m_train.htm|archive-date=২০ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৬|url-status=dead|archivedate=2016-09-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160920133828/http://nilamburnews.com/m_train.htm|deadurl=yes}}</ref> ঔপনিৱেশিক যুগত ব্ৰিটিছসকলে ''নীলাম্বুৰ ছেগুণ''ৰ কুণ্ডাবোৰ [[কোজিকোড়]] হৈ [[যুক্তৰাজ্য]]লৈ পৰিবহণ কৰিবলৈ এই পথটো নিৰ্মাণ কৰিছিল। [[নীলাম্বুৰ–নাঞ্জানগুড় ৰেলপথ]] হৈছে এটা প্ৰস্তাৱিত ৰেলপথ, যিয়ে [[নীলাম্বুৰ]]ক [[ৱায়ানাড় জিলা|ৱায়ানাড়]], [[নীলগিৰি জিলা|নীলগিৰি]] আৰু [[মহীশূৰ জিলা|মহীশূৰ]] জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰিব।<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/Kerala-govt-inks-deal-on-joint-venture-with-railways/articleshow/53978367.cms |website=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া |title=Nilambur-Nanjandgud way to be realised |trans-title=নীলাম্বুৰ-নাঞ্জানগুড় পথ বাস্তৱায়িত হ'ব |date=২ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৬ |access-date=২৬ জুন ২০২০ |archive-date=২১ এপ্ৰিল ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210421161817/https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/Kerala-govt-inks-deal-on-joint-venture-with-railways/articleshow/53978367.cms |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news|title=Nilambur teak set to enter elite club of products with GI tag|trans-title=নীলাম্বুৰ ছেগুণ জি আই টেগযুক্ত সামগ্ৰীৰ অভিজাত গোটত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ সাজু|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/Nilambur-teak-set-to-enter-elite-club-of-products-with-GI-tag/article17280134.ece|last=Muringatheri|first=Mini|date=১০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭|access-date=২৪ জানুৱাৰী ২০২১|work=দ্য হিন্দু|archive-date=২৯ জানুৱাৰী ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210129101512/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/Nilambur-teak-set-to-enter-elite-club-of-products-with-GI-tag/article17280134.ece|url-status=live}}</ref> [[গুৰুভায়ুৰ]]-[[তিৰুনাবায়া]] ৰেলপথ আন এটা প্ৰস্তাৱিত প্ৰকল্প।<ref>{{Cite news|title=Guruvayur-Thirunavaya railway line project in focus again|trans-title=গুৰুভায়ুৰ-থিৰুনাবায়া ৰেলপথ প্ৰকল্প আকৌ কেন্দ্ৰবিন্দুত|url=https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/guruvayur-thirunavaya-railway-line-project-in-focus-again/article27473510.ece|last=Special Currepondent|date=৪ জুন ২০১৯|work=দ্য হিন্দু|access-date=১৯ মে' ২০২১|archive-date=১৯ মে' ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519071303/https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/guruvayur-thirunavaya-railway-line-project-in-focus-again/article27473510.ece|url-status=live}}</ref> ৰেল মন্ত্ৰ্যালয়ে ইয়াৰ ভিজন ২০২০-ত কোজিকোড়-মালাপ্পুৰম-অংগাদিপুৰম সংযোগ কৰা ৰেলপথটোক এক সামাজিকভাৱে বাঞ্ছনীয় ৰেলপথ হিচাপে অন্তৰআমি এবিষয়ে আপনাকে সাহায্য কৰতে পাৰব না কাৰণ আমি এক ভাষা মডেল মাত্ৰ আৰ এটা বুঝতে পাৰছি না। k62axr5oqn5qr72co17fc5uha1l8mlq 0 138577 626274 625956 2026-08-11T16:33:56Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626274 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in India}} {{Infobox river | name = ভাৰতপুঝা | native_name = | native_name_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = View from Chamravattam Bridge - panoramio.jpg | image_size = | image_caption = Bharathappuzha at [[Triprangode]] near [[Thavanur]], [[Malappuram district|Malappuram]], [[India]] | map = Bharathapuzha map.PNG | map_size = | map_caption = Labelled map of Bharathappuzha | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = | mapframe = yes <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 209 | length_ref = <ref name="length">{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/Bharathapuzha-is-dry-much-ahead-of-summer/article14989576.ece|title=Bharathapuzha is dry much ahead of summer|newspaper=[[The Hindu]]|access-date=24 August 2018}}</ref> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|161|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Anamalai Hills]] | source1_location = [[Tamil Nadu]], [[India]] | source1_coordinates = {{coord|10|21|00|N|77|04|24|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|2461|m|abbr=on}} | mouth = লাক্ষদ্বীপ সাগৰ <ref name="zoos">{{cite web | title = A CHECKLIST OF AVIFAUNA OF THE BHARATHAPUZHA RIVER BASIN, america | publisher = Zoo Outreach Organisation | url = http://www.zoosprint.org/ZooPrintJournal/2006/August/2350-2355.pdf | access-date = 2014-04-24 | archive-date = 3 June 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180603105218/http://www.zoosprint.org/ZooPrintJournal/2006/August/2350-2355.pdf | url-status = dead | archivedate = 2018-06-03 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20180603105218/http://www.zoosprint.org/ZooPrintJournal/2006/August/2350-2355.pdf | deadurl = yes }}</ref> | mouth_location = [[Ponnani]], [[Kerala]] | mouth_coordinates = {{coord|10|47|12|N|75|54|39|E|region:IN|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 6186 | tributaries_left = [[Thuthapuzha]], [[Gayathripuzha]], [[Kalpathipuzha]], [[Kannadipuzha]], [[Tirur River]] | tributaries_right = | custom_label = Basin High Point | custom_data = Thanakku Malai (2513m) | extra = }} '''ভাৰতপুঝা ({{lang-en| Bharathappuzha}})''' যাক নীলা নদী বুলিও জনা যায়, <ref name="MM">{{Cite book|title=Malabar Manual|last=Logan|first=William|publisher=Government of Madras Presidency|year=1887|isbn=8120604466|location=Easthill, Calicut|pages=14|url=https://archive.org/stream/malabarmanual0000loga?ref=ol#page/14/mode/2up}}</ref> [[ভাৰত]]ৰ [[তামিলনাডু]] আৰু [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন নদী। ২০৯ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ এই নদীখন কেৰালাৰ মাজেৰে বৈ যোৱা নদীসমূহৰ ভিতৰত পেৰিয়াৰৰ পিছত দ্বিতীয় দীৰ্ঘতম নদী।<ref>Testbook https://testbook.com [Solved] What is the other name of Bharathapuzha, the second longest </ref> ভাৰতপুঝা পালাক্কাঁড় গেপৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। পালাক্কাঁড় গেপ হৈছে পশ্চিমঘাটৰ কেৰালা অংশত থকা আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰাকৃতিক খোলা পথ।<ref name="krl">{{Cite web|url=https://www.welcomekeralaonline.com/article/introduction-river-nila|title=An Introduction to River Nila|access-date=6 May 2021|archive-date=25 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221225091833/https://www.welcomekeralaonline.com/article/introduction-river-nila|url-status=dead|archivedate=25 December 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221225091833/https://www.welcomekeralaonline.com/article/introduction-river-nila|deadurl=yes}}</ref> নীলা নদীয়ে কেৰালাৰ দক্ষিণ মালাবাৰ অঞ্চলৰ সংস্কৃতি আৰু জনজীৱন গঢ় দিয়াত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে। প্ৰাচীন লিপি আৰু নথি-পত্ৰত এই নদীক পেৰাৰ নামেৰেও উল্লেখ কৰা হৈছে। ভাৰতপুঝা এখন আন্তঃৰাজ্যিক নদী আৰু কেৰালাৰ মালাপ্পুৰম আৰু পালাক্কাঁড় জিলাৰ লগতে কেৰালাৰ পালাক্কাঁড়–থ্ৰিছুৰ জিলা সীমান্তৰ কিছু অংশ আৰু তামিলনাডুৰ কইম্বাটোৰ আৰু তিৰুপ্পুৰ জিলাৰ জনসাধাৰণৰ বাবে ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জলসম্পদ তথা জীৱনধাৰাৰ আধাৰ। নদীখনৰ পাৰত উৰ্বৰ থ্ৰিছুৰ–পোন্নানি কোল জলাভূমি অৱস্থিত। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== [[File:Bridge -bharatappuzha -kuttippuram (1).jpg|thumbnail|কুট্টিপ্পুৰম দলং ]] নদীখনৰ উৎপত্তি [[তামিলনাডু]]ৰ তিৰুমূৰ্তি বান্ধৰ ওচৰত। কেৰালাত প্ৰৱেশ কৰাৰ পাছত নদীখন গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ পৰে আৰু নদীখনৰ পাঁচটা নাম হৈছে ভাৰতপুঝা, পন্নানি নদী, নীলা, পেৰাৰ আৰু কুট্টিপুৰম নদী নামেৰে প্ৰচলিত। ইয়াৰে প্ৰথমটো নাম, অৰ্থাৎ ভাৰতপুঝা, সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয়। নদীখন এটা আঝি (মোহনা)ৰ জৰিয়তে লাক্ষাদ্বীপ সাগৰত মিলিত হয়। এই মোহনাৰ দক্ষিণ অংশ পন্নানি আৰু উত্তৰ অংশ পাদিঞ্জাৰেক্কাৰা নামেৰে জনাজাত। সেইবাবেই নদীখনক পন্নানি নদী বুলিও কোৱা হয়। <ref name="MM"/> ভাৰতপুঝাৰ ওপৰত বিখ্যাত কুট্টিপুৰম দলং নিৰ্মাণ কৰি কোজিকোড আৰু [[কোচি]]ক সংযোগ কৰাৰ পাছত কুট্টিপুৰম নদী নামটোও অধিক পৰিচিত হৈ পৰে। ==গতিপথ== [[File:Local fishermen in River.jpg|thumb|300px|ভাৰতপুঝাত স্থানীয় মাছমৰীয়া]] ভাৰতপুঝাৰ প্ৰধান উপনদীসমূহৰ উৎস তামিলনাডুৰ আনাইমালাই পাহাৰশ্ৰেণীৰ ওচৰৰ পশ্চিমঘাটৰ বিভিন্ন অঞ্চলত থকা সৰু সৰু জলধাৰাত। এই জলধাৰাসমূহ পশ্চিমমুখে বৈ পালাক্কাড গেপ (পালঘাট গেপ বুলিও জনাজাত) পাৰ হৈ [[কেৰালা]]ৰ পালাক্কাড আৰু মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ যায়। বাটত তিৰুৰ নদীকে ধৰি বহু উপনদী ইয়াত মিলিত হয়। প্ৰথম প্ৰায় ৪০ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত ভাৰতপুঝা প্ৰায় উত্তৰমুখে বৈ কইম্বাটোৰৰ ওচৰৰ পোল্লাচিলৈ যায়। পাৰ্লিত কন্নাডিপুঝা আৰু কালপাথিপুঝা নদী মিলিত হৈ ভাৰতপুঝা নদী গঠন কৰে। তাৰ পিছত নদীখন পশ্চিমমুখে বৈ পন্নানিত লাক্ষাদ্বীপ সাগৰত মিলিত হয়। মায়ান্নুৰত গায়ত্ৰীপুঝা ভাৰতপুঝাত মিলিত হয়। আনহাতে, পল্লিপুৰমত থুথাপুঝা নীলা বা ভাৰতপুঝাত মিলিত হয়। থুথা নদীত পানীৰ পৰিমাণ যথেষ্ট বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সৈতে মিলনৰ পিছত নীলা নদীৰ জলপ্ৰৱাহ অধিক শক্তিশালী হয়। [[File:Nila Nadhi.jpg|thumb|right|300px|তিৰুনাৱায়াত ভাৰতপুঝা নদীৰ দৃশ্য। ]] [[File:Fishing Harbour Ponnani 209.jpg|thumb|300px|পন্নানিত তিৰুৰ নদী ভাৰতপুঝাত মিলিত হয়। ]] [[File:Railroad Bridge,Kerala,India2.jpg|thumb|right|300px|থুথা নদী ভাৰতপুঝাত মিলিত হোৱা ঠাইৰ ওচৰৰ পুৰণি ৰে'ল দলংখন ১৮৬৭ চনত ব্ৰিটিছে নিৰ্মাণ কৰিছিল। নতুন দলং নিৰ্মাণৰ পিছত এই পুৰণি দলংখন অব্যৱহৃত হৈ পৰে। ]] নদীখনৰ অধিকাংশ অংশত নৌবাহন চলাচল সম্ভৱ নহয়; কেৱল সাগৰৰ সৈতে মিলিত হোৱাৰ ওচৰৰ সৰু অংশত নৌযান চলাচল কৰিব পাৰি। ভাৰতপুঝা নদীৰ জলগ্ৰহণ অঞ্চলৰ পৰিমাণ ৬,১৮৬ বৰ্গকিলোমিটাৰ, যিটো কেৰালাৰ সকলো নদী অৱবাহিকাৰ ভিতৰত সৰ্ববৃহৎ। ইয়াৰে দুই-তৃতীয়াংশতকৈ অলপ বেছি, অৰ্থাৎ প্ৰায় ৪,৪০০ বৰ্গকিলোমিটাৰ, [[কেৰালা]]ত আৰু বাকী ১,৭৮৬ বৰ্গকিলোমিটাৰ তামিলনাডুত অৱস্থিত। যদিও ভাৰতপুঝাৰ জলগ্ৰহণ অঞ্চল বৃহৎ, তথাপি কেৰালাৰ আন দীঘলীয়া নদীসমূহৰ তুলনাত ইয়াৰ জলপ্ৰৱাহ তুলনামূলকভাৱে কম। ইয়াৰ অন্যতম কাৰণ হৈছে অৱবাহিকাৰ বৃহৎ অংশ তুলনামূলকভাৱে শুকান অঞ্চল [[তামিলনাডু]] আৰু পালাক্কাড গেপত অৱস্থিত। ভাৰত স্বাধীন হোৱাৰ পিছত নিৰ্মাণ কৰা কেইবাটাও বান্ধেও নদীখনৰ জলপ্ৰৱাহ হ্ৰাস কৰিছে। গ্ৰীষ্মকালত নদীখনৰ অধিকাংশ অংশত প্ৰায় কোনো জলপ্ৰৱাহেই নাথাকে। ভাৰতপুঝা বহু চহৰ আৰু গাঁৱৰ জীৱনধাৰাৰ সৈতে গভীৰভাৱে জড়িত। ইয়াৰ পাৰৰ উল্লেখযোগ্য স্থানসমূহৰ ভিতৰত চিত্তূৰ-থাথামঙ্গলম, কোডুম্বু-তিৰুৱালাথুৰ, পালাক্কাড, পাৰ্লি-কোট্টায়ি, মাংকৰা-পেৰিগোট্টুকুৰিছি, লাক্কিডি-তিৰুৱিল্বামালা, কিলিক্কুৰুছিমঙ্গলম, অট্টাপ্পালম, শোৰানুৰ, চেৰুথুৰুথি, চেলাক্কাৰা, পাট্টাম্বি, থ্ৰিথালা, তিৰুৱেগাপ্পুৰা, কুডাল্লুৰ, পল্লিপুৰম আৰু কুম্বিডি উল্লেখযোগ্য। চিত্তূৰত ভাৰতপুঝাক “শোকনাশিনী” নামেৰেও জনা যায়। <ref>Kerala Tourism https://www.keralatourism.org Chittur Gurumadom - a memorial to Thunchathu Ezhuthachan, ... </ref>এই নামটো মালয়ালমৰ বিখ্যাত কবি থুঞ্চাথু ৰামানুজন এঝুথাচ্চনে দিছিল বুলি কোৱা হয়। <ref>Scribd https://www.scribd.com Bharathapuzha: Kerala's Lifeline River | PDF </ref>পাৰুদূৰ গাঁওখন, যাৰ ভিতৰত পল্লিপুৰম চহৰো আছে, ভাৰতপুঝা আৰু ''থুথা নদী (থুথাপুঝা)''ৰ সংগমস্থলীৰ ওচৰত অৱস্থিত। তাৰ পিছত নদীখন কুট্টিপুৰম, তিৰুুনাৱায়া, ইৰিম্বিলিয়াম, থাৱানুৰ, ত্ৰিপ্ৰাংগোডে আৰু পন্নানিৰ মাজেৰে বৈ যায়। থুথাপুঝা থুথা, এলামকুলম আৰু পুলামান্থোলৰ মাজেৰে বৈ মালাপ্পুৰম-পালাক্কাড জিলা সীমাৰ কাষেৰে আগবাঢ়ে। আনহাতে, তিৰুৰ নদী আথাৱানাড, তিৰুৰ, মঙ্গলম, পুৰাথুৰ, ত্ৰিপ্ৰাংগোডে আৰু ভেট্টমৰ মাজেৰে বৈ যায়। ==জলসিঞ্চন প্ৰকল্প== [[File:Bharathapuzha River.png|thumb|right|300px| শোৰানুৰত ভাৰতপ্পুঝাৰ ওপৰত ৰেল দলঙৰ দৃশ্য]] ভাৰতপুঝা নদীত ব্যাপকভাৱে বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। <ref>ScienceDirect.com https://www.sciencedirect.com Hydrological modeling for the Bharathapuzha River basin of ... </ref>নদীখনৰ গতিপথত ১১টা জলাধাৰ আছে আৰু আন দুটা জলাধাৰ নিৰ্মাণাধীন। ভাৰতপুঝা আৰু ইয়াৰ উপনৈসমূহৰ ওপৰত নিৰ্মিত জলাধাৰসমূহৰ ভিতৰত মালামপুঝা বান্ধ আটাইতকৈ ডাঙৰ। ভাৰতপুঝা অৱবাহিকাৰ আন বান্ধসমূহ হৈছে ৱালায়াৰ বান্ধ, মাংগালম বান্ধ, পোথুণ্ডী বান্ধ, মীনকাৰা বান্ধ, চুল্লিয়াৰ বান্ধ, থিৰুমূৰ্থী, আলিয়াৰ, আপাৰ আলিয়াৰ, চিত্তূৰপুঝা ৰেগুলেটৰ আৰু কাঞ্জিৰাপুঝা বান্ধ।<ref>DTPC palakkad https://www.dtpcpalakkad.com Kanjirapuzha Dam | Palakkad Tourist Places | Dams of Kerala </ref> এই জলাধাৰসমূহৰ অধিকাংশই কেৱল জলসিঞ্চনৰ উদ্দেশ্যে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই জলসিঞ্চন প্ৰকল্পসমূহৰ জৰিয়তে মুঠ ৭৭৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকাত জলসিঞ্চন কৰা হয়। আট্টাপাডী পাহাৰ অঞ্চলৰ চিত্তূৰত আন এটা জলসিঞ্চন বান্ধ নিৰ্মাণাধীন হৈ আছে। এই দুটা প্ৰকল্প সম্পূৰ্ণ হ’লে জলসিঞ্চনৰ অধীনলৈ আৰু ৫৪২ বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকা আহিব। আন এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰকল্প হৈছে ভেল্লিয়ানকাল্লু দলঙত নিৰ্মিত ত্ৰিথালা ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰিজ। <ref>OFFICIAL WEBSITE OF IRRIGATION DEPARTMENT KERALA | Irrigation-kerala https://www.irrigation.kerala.gov.in Chamravattom Regulator Cum Bridge - Irrigation-kerala </ref>এই দলঙে পাল্লিপুৰম আৰু ত্ৰিথালা নামৰ দুখন গাঁওক সংযোগ কৰিছে। ৰেগুলেটৰটোৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে খোৱাপানীৰ যোগান। ইতিমধ্যে ত্ৰিচূৰ জিলাৰ দিশলৈ পানী যোগানৰ প্ৰকল্প আৰম্ভ হৈছে। ৰেগুলেটৰটোৰ শ্বাটাৰৰ উচ্চতা ৫ মিটাৰ, যাৰ ফলত ইয়াত বৃহৎ পৰিমাণৰ পানী সংৰক্ষণ কৰিব পাৰি। নতুন দলংখনৰ ফলত [[ত্ৰিচূৰ]]ৰপৰা কোঝিকোডলৈ দূৰত্ব ১১ কিলোমিটাৰ হ্ৰাস পাইছে। বিগত কেইবাটাও দশকৰ ভিতৰত এই প্ৰকল্পটো ভাৰতপুঝা নদীৰ ওপৰত গ্ৰহণ কৰা অন্যতম বৃহৎ প্ৰকল্প। গ্ৰীষ্মকালত পানীৰ স্তৰ বৃদ্ধি পোৱাৰ ফলত এসময়ত প্ৰায় বিলুপ্তপ্ৰায় বুলি ভবা কিছুমান মাছৰ প্ৰজাতি পুনৰ উল্লেখযোগ্যভাৱে দেখা দিবলৈ ধৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত মিথাপানীৰ মাছৰ ৰজা বুলি গণ্য কৰা ‘ৱালা’ বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য। বৰ্তমান ৫ৰপৰা ১০ কিলোগ্ৰাম ওজনৰ ৱালা মাছ সাধাৰণভাৱে পোৱা যায়। [[File:Velliyamkallu Regulator cum Bridge.JPG|thumb|left|300px|নিৰ্মাণাধীন ভেল্লিয়ামকাল্লু ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰিজৰ এটা দৃশ্য। ]] [[File:Ponnani fishing.jpg|thumb|300px|নদীখনৰ মোহনাত পোন্নানি মাছমৰা বন্দৰ অৱস্থিত। ]] [[File:Nila Thitta.jpg|thumb|300px|নদীখন পোন্নানীৰ ওচৰত আৰব সাগৰত মিলিত হৈছে। ]] ==সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য্য== ভাৰতপুঝা কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক মানচিত্ৰৰ জীৱন-ৰেখা। ভাৰতীয় পৰিৱেশন কলা যেনে কথাকলি, কূডিয়াট্টম আৰু ওট্টানথুল্লাল শিকাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ কেৰালা কলামণ্ডলম এই নদীৰ পাৰত, থ্ৰিছুৰ জিলাৰ চেৰুথুৰুথিত অৱস্থিত। ওট্টানথুল্লাল কলাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু বিখ্যাত মালয়ালম ব্যংগ কবি কুঞ্চন নাম্বিয়াৰৰ<ref>Royal Residency Park https://www.royalresidencypark.com Kunjan Nambiar Birth Place - Thiruvilwamala </ref> জন্মস্থান লাক্কিডিৰ ওচৰৰ কিলিক্কুৰিছিমঙ্গলমতো এই নীলাৰ পাৰতেই অৱস্থিত। থোলপাভাকুথু <ref>Tholpavakoothu https://tholpavakoothu.in Tholpavakoothu </ref>হৈছে মালাবাৰ অঞ্চলৰ ভদ্ৰকালী মন্দিৰসমূহত প্ৰধানকৈ পৰিৱেশন কৰা এক অনন্য ছায়া-পুতলা নাট্য। নীলা নদীৰ পাৰত প্ৰায় ৬৫টা মন্দিৰ অৱস্থিত কেৰালাৰ সকলো নাম্বুদিৰি ব্ৰাহ্মণৰ নামমাত্ৰ মুৰব্বী আজভাঞ্চেৰী থামপ্ৰাক্কলসকলৰ পালাক্কাডত আৰু পিছলৈ নদীখনৰ অৱবাহিকাত অৱস্থিত আতাভানাড–তিৰুনাভায়া অঞ্চলত ভূমি আছিল। কেৰালা জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান আৰু গণিত বিদ্যালয় খ্ৰীষ্টীয় চতুৰ্দশৰপৰা ষোড়শ শতিকাৰ ভিতৰত ভাৰতপুঝা নদীৰ পাৰত থকা তিৰুৰ তিৰুনাভায়াত্ৰিপ্ৰাংগোড়ে অঞ্চলত বিকশিত হৈছিল। ভাৰতপুঝাৰ পাৰত জন্মগ্ৰহণ কৰা উল্লেখযোগ্য মালয়ালম সাহিত্যিকসকলৰ ভিতৰত উৰূব, এডাচ্ছেৰী গোবিন্দন নায়াৰ, আক্কিতম অচ্যুতন নাম্বূদিৰি, এম. টি. বাসুদেৱন নায়াৰ, এম. গোবিন্দন, ভি. কে. এন., ও. ভি. বিজয়ন, কুট্টিকৃষ্ণ মাৰাৰ আৰু এম. সুকুমাৰন অন্যতম। উত্তৰ মালাবাৰৰ কবি প্ৰয়াত পি. কুঞ্জিৰামন নায়াৰে<ref>thiruvilwamala.in https://www.thiruvilwamala.in P. Kunhiraman Nair - Thiruvilwamala </ref> ভাৰতপুঝাৰ কাষৰ প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰপৰা সাহিত্যিক প্ৰেৰণা লাভ কৰিছিল। তুনচাথ্তু এঝুথাচ্চন আৰু ভাল্লাথোল নাৰায়ণ মেনন ভাৰতপুঝা নদীৰ উপনদী হিচাপে বৰ্ণনা কৰিব পৰা তিৰুৰ নদীৰ পাৰত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। মধ্যযুগীয় কেৰালা জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান আৰু গণিত বিদ্যালয়ৰ বহুতো প্ৰধান সদস্য, ইয়াৰ ভিতৰত মেলপাথুৰ নাৰায়ণ ভট্টথিৰিও আছিল, তিৰুৰ নদীৰ ওচৰত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। পূন্থানম নাম্বূদিৰি আৰু ই. এম. এছ. নাম্বূদিৰিপাদ ভাৰতপুঝা নদীৰ আন এখন উপনদী থুথা নদীৰ পাৰত, পেৰিন্থালমান্নাৰ ওচৰত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। নীলা নদীৰ পাৰত বহুতো বিখ্যাত হিন্দু মন্দিৰ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত তিৰুভিলৱামালা মন্দিৰ, তিৰুনাভায়া নৱমুকুন্দ মন্দিৰ, বৈৰাণকোডে ভাগৱতী মন্দিৰ,<ref>{{Cite journal |last=Panikker |first=Meena J. |date=2020-07-14 |title=Katala vesa: On Revisiting the Hunter |url=http://dx.doi.org/10.21659/rupkatha.v12n4.04 |journal=Rupkatha Journal on Interdisciplinary Studies in Humanities |volume=12 |issue=4 |doi=10.21659/rupkatha.v12n4.04 |issn=0975-2935|doi-access=free }}</ref> চাম্ৰাৱট্টম অয়্যাপ্পা মন্দিৰ<ref>Wikimapia http://wikimapia.org Chamravattom Ayyappa Temple </ref> আৰু পন্নিয়ুৰ শ্ৰী বৰাহমূৰ্তি মন্দিৰ উল্লেখযোগ্য। আৰবি-মালয়ালম লিপি, যাক পন্নানি লিপি বুলিও জনা যায়, এই নদীৰ পাৰতেই বিকশিত হৈছিল। লোকবিশ্বাস অনুসৰি, ভাৰতপুঝাৰ পাৰত যিসকলৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰা হয়, তেওঁলোকে মোক্ষ লাভ কৰে। কাৰ্কিডাকা ভাৱুৰদিনা পুত্ৰসকলে প্ৰয়াত পিতৃসকলৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা নিবেদন কৰি পিতৃ তৰ্পণ সম্পন্ন কৰাৰ বাবে ভাৰতপুঝা কেৰালাৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান। ইয়াত দাহ কৰা বিখ্যাত ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত ও. ভি. বিজয়ন আৰু ''ভি. কে. এন.''ৰ দৰে সাহিত্যিকো অন্তৰ্ভুক্ত। ==অৱক্ষয়== নদীখনৰ ওপৰত ক্ৰমাগতভাৱে অহা বিভিন্ন প্ৰত্যাহ্বানৰ ফলত ইয়াৰ অৱক্ষয় এনে এক পৰ্যায়ত উপনীত হৈছে, যাক পুনৰ আগৰ অৱস্থালৈ ঘূৰাই নিয়া কঠিন হৈ পৰিছে। মানুহৰ অনিয়মীয়া আৰু সংৰক্ষণবিৰোধী মনোভাবৰ ফলত নদীখনৰ পানীৰ এক বৃহৎ অংশ পানযোগ্য হৈ থকা নাই। কেইটামান দশক আগলৈকে গ্ৰীষ্মকালত প্ৰচণ্ড গৰমৰ সময়তো নদীখনত অনায়াসে পানীৰ প্ৰৱাহ অব্যাহত আছিল। কিন্তু বিগত ৩০ বছৰত হোৱা বালিখননৰ ফলত নদীখনৰ ডাঠ বালিৰ তৰপ সম্পূৰ্ণৰূপে নোহোৱা হৈ গৈছে আৰু তাৰ ঠাইত ঘাঁহ আৰু জোপোহাই ঠাই লৈছে। ইয়াৰ ফলত এক ভয়ংকৰ পৰিৱেশগত বিপৰ্যয়ৰ সৃষ্টি হৈছে। ১৯৯০-ৰ দশকৰ মাজভাগত বালিখননৰ শীৰ্ষ সময়ছোৱাত নদীখনৰ প্ৰতিটো ‘কদভু’ (নদীলৈ প্ৰৱেশৰ স্থান)ত অন্ততঃ ৪০–৫০খন ল’ৰী পৰিষ্কাৰ আৰু উন্নত মানৰ বালি কঢ়িয়াই নিয়া সাধাৰণ দৃশ্য আছিল। নদীখনৰ সমগ্ৰ দৈৰ্ঘ্যত থকা শ শ ‘কদভু’ৰ কথা বিবেচনা কৰিলে সেই বছৰবোৰত কিমান পৰিমাণৰ বালি খনন কৰা হৈছিল সেয়া সহজেই অনুমান কৰিব নোৱাৰি। বৰ্তমান নদীখনৰ বহু অংশত প্ৰায় কোনো বালি অৱশিষ্ট নথকাৰ ফলত মানুহে পানীৰ তলৰপৰাও বালি খনন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে, যিটো বহু লোকৰ বাবে লাভজনক ব্যৱসায়ত পৰিণত হৈছে। জলবায়ুৰ ধৰণত হোৱা উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তনেও নদীখনৰ প্ৰৱাহৰ ধৰণ সলনি কৰিছে। অধ্যয়নসমূহত দেখা গৈছে যে নদী অৱবাহিকাখনত মুঠ বাৰ্ষিক বৰষুণৰ পৰিমাণ<ref name="rain">{{cite journal |last1=Raj |first1=P.P.Nikhil |last2=azeez |first2=P.A |title=Trend analysis of rainfall in Bharathapuzha River basin, Kerala, India |journal=International Journal of Climatology |date=2012 |volume=32 |issue=4 |pages=533–539 |doi=10.1002/joc.2283 |bibcode=2012IJCli..32..533N |s2cid=129660466 }}</ref> উল্লেখযোগ্যভাৱে হ্ৰাস পাইছে আৰু বাৰ্ষিক উষ্ণতা যথেষ্ট বৃদ্ধি পাইছে।<ref>{{cite journal |last1=Raj |first1=P.P.Nikhil |last2=Azeez |first2=P.A |title=Temperature rise in the Bharathapuzha river basin, southern India. |journal=Current Science |date=2011 |volume=101 |issue=4 |pages=492 |url=http://www.ias.ac.in/currsci}}</ref> ==প্ৰত্যাহ্বান== [[File:Evening sight of Bharathappuzha.jpg|300px|thumbnail| ভাৰতপুঝাৰ নদীৰ পাৰৰ এটি সন্ধিয়া। ]] নদীখন বৰ্তমান অস্তিত্ব ৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুতৰ প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হৈছে। নদীখনত গজি উঠা ওখ ঘাঁহ-বন আৰু জোপোহাই পানীৰ প্ৰৱাহত বাধাৰ সৃষ্টি কৰাৰ ফলত ভৱিষ্যতে নদীখনে নিজৰ গতিপথ সলনি কৰিব পাৰে বুলি আশংকা কৰা হৈছে। অবৈধ বালি খনন কৰা মাফিয়াসকল অতি সক্ৰিয় আৰু ৰাজনীতিক, আমোলা আৰু এই মাফিয়াসকলৰ মাজত থকা সংযোগৰ বাবে এই কাৰ্যকলাপ বন্ধ কৰাটো অত্যন্ত কঠিন হৈ পৰিছে। এসময়ত অতি সক্ৰিয় হৈ থকা বিভিন্ন সংগঠনো এই চক্ৰৰপৰা সৃষ্টি হোৱা ভাবুকিৰ বাবে এতিয়া নিষ্ক্ৰিয় হৈ পৰিছে। পৰিৱেশবিদসকলে ভৱিষ্যতে ইয়াৰ ভয়াবহ পৰিণতি হ’ব পাৰে আৰু অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে নদীখনৰ অকাল মৃত্যু ঘটিব পাৰে বুলি আশংকা প্ৰকাশ কৰিছে। চিকিৎসালয় আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰা ওলোৱা আৱৰ্জনাই নদীখনৰ পানী প্ৰদূষিত কৰিছে। ফেচবুকৰ দৰে সামাজিক যোগাযোগ মাধ্যমসমূহত নদীখন সংৰক্ষণৰ উদ্দেশ্যে ‘ভাৰতপুঝা সংৰক্ষণ সমিতি’ (Bharathappuzha Samrakhshana Samithi) নামৰ সক্ৰিয় গোট আছে। <ref>{{Cite web |title=Log in or sign up to view |url=https://www.facebook.com/login/ |access-date=2024-04-21 |website=www.facebook.com |language=en}}</ref> ''ফ্ৰেণ্ডছ অৱ ভাৰতপুঝা'' (Friends of Bharathapuzha) নামৰ প্ৰকৃতিপ্ৰেমীসকলৰ এটা সংগঠন গঠন কৰা হৈছে। সংগঠনটোৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে ভাৰতপুঝা নদীখনৰ সংৰক্ষণ, পুনৰুজ্জীৱন আৰু সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰা। ‘মেট্ৰ’মেন’ নামেৰে জনপ্ৰিয় প্ৰবীণ অভিযন্তা ই. এম. শ্ৰীধৰণে সংগঠনটোৰ নেতৃত্ব দিছে। <ref>{{cite news | url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/metroman-to-turn-riverman/article28362067.ece | title='Metroman' E. Sreedharan to turn 'Riverman' to help protect Bharathapuzha | first=Abdul Latheef | last=Naha | date=10 July 2019 | newspaper=The Hindu | access-date=18 January 2020 }}</ref> ==সংৰক্ষণ== পৰিৱেশবিদসকলে নদীখন সংৰক্ষণৰ বাবে তলত উল্লেখ কৰা পদক্ষেপসমূহ গ্ৰহণ কৰাৰ পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছে।<ref>RePEc: Research Papers in Economics https://ideas.repec.org Economic Incentives for the Conservation of Bharathapuzha ... </ref> *বালি খনন নিয়ন্ত্ৰণ: বালি খনন সম্পূৰ্ণৰূপে বন্ধ কৰিব নোৱাৰিলেও ইয়াক নিয়ন্ত্ৰণ কৰা উচিত। লাখ লাখ বছৰত সৃষ্টি হোৱা বালিৰ ভেটিসমূহ মানুহৰ লোভ আৰু অব্যৱস্থাপনাৰ ফলত মাত্ৰ কেইবছৰমানৰ ভিতৰতে সম্পূৰ্ণৰূপে আঁতৰাই পেলোৱা হৈছে। বালি সৃষ্টি হোৱাটো অতি লাহে লাহে হোৱা এক প্ৰক্ৰিয়া আৰু ইয়াক নদীৰ সিৰা-উপশিৰা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। যদিও সম্পূৰ্ণ নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰাটো কঠিন আৰু অবাস্তৱ, তথাপি বহনক্ষমভাৱে বালি খননৰ বাবে কঠোৰ নিয়ম প্ৰৱৰ্তন কৰা উচিত। বিশেষজ্ঞসকলে পৰামৰ্শ দিয়ে যে বালি খননৰপৰা লাভ কৰা ৰাজহৰ এটা অংশ নদী পৰিচালনা আৰু সংৰক্ষণৰ বাবে আবণ্টন কৰা উচিত। *আৱৰ্জনা ব্যৱস্থাপনাৰ ক্ষেত্ৰত কঠোৰ নিয়ম: হোটেল, চিকিৎসালয় আৰু গৃহস্থালিৰপৰা উৎপন্ন হোৱা আৱৰ্জনা সঠিকভাৱে পৰিচালনা কৰাৰ বাবে কঠোৰ নিয়ম প্ৰৱৰ্তন আৰু কাৰ্যকৰী কৰা উচিত। বিশেষকৈ চিকিৎসালয় আৰু হোটেলৰপৰা উৎপন্ন হোৱা আৱৰ্জনাৰ সঠিক ব্যৱস্থাপনা নিশ্চিত কৰিব লাগে। *গছ-গছনি ৰোপণ: বটগছ, কঁঠাল, চেগুন আৰু আমগছ আদি ৰোপণ কৰিলে ভূ-গৰ্ভস্থ জলস্তৰ আৰু পানীৰ গুণগত মান উন্নত কৰাত সহায় কৰিব পাৰে। এই গছসমূহে শিপাত যথেষ্ট পৰিমাণৰ পানী ধৰি ৰাখিব পাৰে আৰু গ্ৰীষ্মকালত লাহে লাহে সেই পানী এৰি দিয়ে। পৃথিৱীৰ বহু অঞ্চলত নদী পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ ক্ষেত্ৰত এই পদ্ধতি সফল হোৱা দেখা গৈছে। *মেনগ্ৰোভ ৰোপণ আৰু সংৰক্ষণ: সম্ভৱ হোৱা সকলো স্থানতে মেনগ্ৰোভ ৰোপণ আৰু বৃদ্ধি কৰা উচিত। মেনগ্ৰোভে নদীৰ পাৰক মাটিৰ খহনীয়াৰপৰা সুৰক্ষা প্ৰদান কৰা এক প্ৰাকৃতিক বাধা হিচাপে কাম কৰে। মেনগ্ৰোভৰ ভিতৰৰ পৰিৱেশতন্ত্ৰ বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ আৰু জটিল, আৰু ই নদীত জলজ প্ৰজাতিসমূহৰ বিকাশত সহায় কৰে। *চেক ডেম নিৰ্মাণ: চেক ডেম নিৰ্মাণ কৰিলে নদীৰ পানীৰ প্ৰৱাহৰ গতি হ্ৰাস পায়। ইয়াৰ ফলত ভূ-গৰ্ভস্থ পানীৰ পুনৰভৰণ হয় আৰু ভূ-গৰ্ভস্থ জলস্তৰ বৃদ্ধি পায়। == উপনৈসমূহ== [[File:Bharathapuzha tributaries.jpg|thumb|ভাৰতপুঝা নদীৰ উপনৈ ]] [[File:GKN Chamravattom Regulator Bridge DSC 0446.JPG|thumbnail|মালাপ্পুৰম জিলাৰ পন্নানিত অৱস্থিত চাম্ৰাৱট্টম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰীজ ৰাজ্যখনৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰীজ। এই দলংখন ভাৰতপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ]] দুখন প্ৰধান শাখানদী কুট্টিপুৰমত মিলিত হৈ তাৰ পিছত আৰব সাগৰত পৰিছে। এই দুয়োখন শাখানদীৰে আকৌ কেইবাখনো উপনদী আছে, যিবোৰ চিত্ৰত দেখুওৱা হৈছে। তলত নদীৰ মোহনাৰপৰা উজানলৈ ক্ৰম অনুসৰি উপনদীসমূহৰ তালিকা দিয়া হৈছে। *থুথাপুঝা ** কুন্তিপ্পুঝা ** কাঞ্জিৰাপ্পুঝা ** আম্বাংকদভু ** থুপ্পানাডুপুঝা *গায়ত্ৰীপুঝা ** মংগলম নদী ** আয়ালুৰপুঝা ** ভাণ্ডাজিপ্পূজা ** মীনকাৰপ্পুঝা ** চুলিয়াৰ * কল্পাথিপূজা ** কোৰায়াৰ ** বৰাত্তৰ ** ৱালায়াৰ ** মালমপূজা * কান্নাদিপুঝা ** পালাৰ ** আলিয়াৰ ** আপপাৰ ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Bharathappuzha}} *[http://www.kudallur.com/ Kudallur Village] *[https://web.archive.org/web/20060901151355/http://nilafoundation.org/ Nila Foundation Organization] *[https://web.archive.org/web/20060224053833/http://www.frontlineonnet.com/fl2106/stories/20040326001904100.htm A Frontline article about the problems faced by Bharathapuzha] *[http://www.indiatogether.org/2005/jun/env-sandmine.htm An Indiatogether article on Sand Mining in Bharathapuzha] *[https://web.archive.org/web/20110524080034/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-06-02/edit-page/28161193_1_sand-mining-sand-mafia-river Bharata, To Kill a River] * https://www.youtube.com/watch?v=DGdKcAbPZ_c * https://www.youtube.com/watch?v=gEoV4xhJHBM * https://www.youtube.com/watch?v=R6eA7wahVDY * https://www.youtube.com/watch?v=07Dxuhs1zLU * https://www.youtube.com/watch?v=Tb-O2XpGTTE * {{Citation|surname1=Abraham |given1=Vinu |year=2004 |title=The way to the Maker |journal=The Week |url=http://www.the-week.com/24jul11/statescan_article4.htm |access-date=10 February 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050224004103/http://www.the-week.com/24jul11/statescan_article4.htm |archive-date=24 February 2005 }} . * {{Citation | surname1 = Newindpress | year = 2005 | title = Thousands offer Pithru Tharpanam | journal = The New Indian Express | url = http://www.newindpress.com/NewsItems.asp?ID=IER20050805045520&Topic=0&Title=Kerala&Page=R | access-date = 10 February 2006 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20070929092331/http://www.newindpress.com/NewsItems.asp?ID=IER20050805045520&Topic=0&Title=Kerala&Page=R | archive-date = 29 September 2007 | archivedate = 29 September 2007 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070929092331/http://www.newindpress.com/NewsItems.asp?ID=IER20050805045520&Topic=0&Title=Kerala&Page=R }}. *{{cite web| title=Infobox facts| work=All Kerala River Protection Council| url=http://puzhakal0.tripod.com/river.html| access-date=30 January 2006| archivedate=16 July 2012| archiveurl=https://web.archive.org/web/20120716182531/http://puzhakal0.tripod.com/river.html| deadurl=yes}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] cixw5tc5z7t7xi1ja9bvr08mecspr7m 0 138578 626330 625952 2026-08-11T18:16:56Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626330 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = ৰ'টনৰ মুক্ত ঠেংযুক্ত বাদুলি | image = Otomops_wroughtoni.jpg | status = DD | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 19 November 2021">{{cite iucn |author=Prabhukhanolkar, R. |date=2016 |title=''Otomops wroughtoni'' |volume=2016 |article-number=e.T15646A22112971 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-2.RLTS.T15646A22112971.en |access-date=19 November 2021}}</ref> | genus = অট'মপছ | species = ৰ'টনি | authority = ([[Oldfield Thomas|Thomas]], 1913) | range_map = Range_Otomops wroughtoni.png }} '''ৰ'টনৰ মুক্ত ঠেংযুক্ত বাদুলি''' {{ lang-en|: Wroughton's free-tailed bat (''Otomops wroughtoni'')}} হৈছে পূৰ্বতে এই প্ৰজাতিটো কেৱল ভাৰতৰ পশ্চিমঘাট অঞ্চলতে সীমাবদ্ধ বুলি ধৰা হৈছিল। কিন্তু শেহতীয়াকৈ ইয়াক উত্তৰ-পূব ভাৰত আৰু কম্বোডিয়াৰ এটা দুৰ্গম অঞ্চলতো আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে।<ref name=w>{{cite journal|author1=Walston, J. |author2=Bates, PJJ |name-list-style=amp |year= 2001|title= The discovery of Wroughton's free-tailed bat Otomops wroughtoni (Chiroptera: Molossidae) in Cambodia| journal= Acta Chiropterologica|volume= 3|issue=2|pages= 249–252}}</ref> ইয়াক তথ্যৰ অভাৱী প্ৰজাতি হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হয় কাৰণ ইহঁতৰ বাসস্থান, পৰিৱেশ বিজ্ঞান বা খাদ্য বিচাৰি পোৱাৰ পৰিসৰৰ বিষয়ে বহুত কমেইহে জনা যায়। ==বিস্তৃতি== ভাৰতত এই প্ৰজাতিটো দক্ষিণ ভাৰতৰ কৰ্ণাটক ৰাজ্যৰ দুটা স্থান আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ মেঘালয়ত পোৱা যায়। কৰ্ণাটকত ইয়াক বেলগাঁও জিলাৰ কৃষ্ণপুৰ আৰু তালেৱাডিৰ মাজত অৱস্থিত বাৰাপেডে গুহাত পোৱা যায়। এই গুহাটো গোৱাৰ সীমান্তৰ ওচৰত থকা ভীমগড় বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ কাষত অৱস্থিত। বহু বছৰ ধৰি বাৰাপেডে গুহাই এই প্ৰজাতিটোৰ একমাত্ৰ জনাজাত বাসস্থান হিচাপে পৰিগণিত হৈ আহিছিল।<ref name=Thabah>{{cite journal |url=http://actazool.nhmus.hu/48/3/thabah.pdf |author1=Thabah, A. |author2=Bates, PJJ |name-list-style=amp |year=2002 |title=Recent record of ''Otomops wroughtoni'' (Thomas, 1913) (Chiroptera: Molossidae) from Meghalaya, North-east India |journal=Acta Zoologica Academiae Scientiarum Hungaricae |volume=48 |issue=3 |pages=251–253 |archive-date=21 July 2011 |access-date=16 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721112228/http://actazool.nhmus.hu/48/3/thabah.pdf |url-status=live }}</ref> ২০১২ চনৰ পৰা ২০১৫ চনলৈ বাৰাপেডে গুহাত এই প্ৰজাতিৰ গড়ে প্ৰায় ৮২টা বাদুলী পোৱা গৈছিল। <ref name="iucn status 19 November 2021" /> ২০০০ চনত এই প্ৰজাতিটোৰ কম্বোডিয়াতো উপস্থিতিৰ তথ্য পোৱা গৈছিল। মেঘালয়ত ২০০১ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এই প্ৰজাতিটো আৱিষ্কাৰ কৰা হয়। ইয়াক শ্বেলা কনফেডাৰেচিৰ অন্তৰ্গত নংৰাই গাঁৱৰ ওচৰৰ চিজু গুহাত পোৱা গৈছিল। এই স্থানটো পূৰ্বতে জনাজাত দুটা স্থানৰ প্ৰায় মাজভাগত অৱস্থিত।<ref name=Thabah/> ২০০১ চনত মেঘালয়ৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা এটা বাদুলিৰ খাদ্য সন্ধানৰ তথ্য পোৱা গৈছে।<ref name=Thabah/> তাৰ পিছৰ পৰা উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ মেঘালয়ৰ সেই স্থানত এই প্ৰজাতিটো দেখা পোৱা বা সংগ্ৰহ কৰাৰ কোনো তথ্য পোৱা হোৱা নাই। সেয়েহে জে.আৰ.বি. আলফ্ৰেডে ২০০৬ চনত কয় যে মেঘালয়ৰ পৰা এই প্ৰজাতিৰ বিতৰণৰ ৰেকৰ্ড নিশ্চিত আৰু প্ৰমাণীকৰণৰ প্ৰয়োজন।<ref name=Alfred>Alfred, J. R. B.; Ramakrishna and Pradhan, M. S. (2006). ''Validation of Threatened Mammals of India'' pp: 103–106. Zool. Surv. India, Kolkata {{ISBN|8181710851}}.</ref> আনহাতে, টোপাল আৰু ৰামকৃষ্ণ (১৯৮০), বেটছ (১৯৯২), মিষ্ট্ৰী আৰু পৰব (২০০১), আৰু ৰামক্ৰিনা আৰু প্ৰধানে (২০০৩) বিভিন্ন সময়ত এই প্ৰজাতিটোৰ কলনী দেখা পোৱা বা নমুনা সংগ্ৰহ কৰাৰ তথ্য প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref name=Ramakrishna>Ramakrishna, Pradhan, M. S. and Sanjay Thakur (2003). ''Status Survey of Endangered Species; Wroughton's Free-tailed Bat, Otomops wroughtoni'' pp. 1–16. Zool. Surv. India, Kolkata.</ref> উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ মেঘালয়ত এই প্ৰজাতিটোৰ বিস্তৃতিৰ বিষয়ে অধিক নিশ্চিতকৰণ আৰু প্ৰমাণীকৰণ নোহোৱালৈকে, ভাৰতত অট’মপছ ৰ’টনিৰ বিস্তৃতি কৰ্ণাটক ৰাজ্যৰ এটা নিশ্চিত স্থানৰ তথ্যতে সীমাবদ্ধ বুলি ধৰা উচিত।<ref name=Ruedi>{{cite journal |author=Manuel Ruedi, D. Khlur B. Mukhim, Oana Mirela Chachula, Thomas Arbenz and Adora Thabah |date=26 December 2014 |title=Discovery of new colonies of the rare Wroughton's Free-tailed Bat ''Otomops wroughtoni'' (Mammalia: Chiroptera: Molossidae) in Meghalaya, northeastern India |pages=6677–6682 |journal=Journal of Threatened Taxa |volume=6 |issue=14 |url=http://threatenedtaxa.org/ZooPrintJournal/2014/December/o416426xii146677-6682.html |doi=10.11609/jott.o4164.6677-82 |doi-access=free |archive-date=12 January 2015 |access-date=12 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150112133826/http://threatenedtaxa.org/ZooPrintJournal/2014/December/o416426xii146677-6682.html |url-status=dead |archivedate=12 January 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150112133826/http://threatenedtaxa.org/ZooPrintJournal/2014/December/o416426xii146677-6682.html |deadurl=yes }}</ref> ২০১৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত মেনুৱেল ৰুইডি আৰু তেওঁৰ সহকৰ্মীসকলে মেঘালয়ত এই প্ৰজাতিটোৰ তিনিটা নতুন আশ্ৰয়স্থান আৱিষ্কাৰ কৰে। তেওঁলোকে জনোৱা মতে, এই নতুন আশ্ৰয়স্থানকেইটাত প্ৰায় ১০০টা বাদুলী আছিল। ইয়াৰ ফলত এই প্ৰজাতিৰ পূৰ্বতে জনাজাত মুঠ জনসংখ্যাৰ আকাৰ প্ৰায় দুগুণ হয়। ==বাসস্থান== মল’চিডে পৰিয়ালৰ বাদুলীবোৰ সাধাৰণতে গুহা, ফোঁপোলা গছ আৰু মানুহে নিৰ্মাণ কৰা বিভিন্ন আশ্ৰয় স্থলত আশ্ৰয় লয়। ৰাইটনৰ ফ্ৰী-টেইল্ড বাদুলীৰ জনসংখ্যা বনাঞ্চলৰ ওচৰত অৱস্থিত বৃহৎ প্ৰাকৃতিক গুহাত পোৱা গৈছে। ==বিৱৰণ== ৰাইটনৰ ফ্ৰী-টেইল্ড বাদুলীৰ আগবাহুৰ দৈৰ্ঘ্য ৬৩–৬৭ মিলিমিটাৰ। মতা বাদুলীৰ ওজন প্ৰায় ৩৬ গ্ৰাম আৰু মাইকী বাদুলীৰ ওজন প্ৰায় ২৭ গ্ৰাম। এই প্ৰজাতিৰ বাদুলীৰ ডাঙৰ ডাঙৰ কাণ আগফাললৈ মুখ কৰা আৰু কপালৰ ওপৰেৰে থকা এটা পাতল পৰ্দাৰ দ্বাৰা দুয়োটা কাণ পৰস্পৰৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ থাকে। মুখমণ্ডলত নোম নাথাকে আৰু নাকৰ ফুটাৰ তলৰ অংশ ডাঙৰ আৰু স্পষ্ট। দেহৰ নোম চুটি আৰু মিহি, মখমলৰ দৰে। মূৰৰ ওপৰভাগ, পিঠি আৰু কঁকালৰ ওপৰৰ অংশৰ ৰং গাঢ় চহকী বাদামী। দেহৰ দুয়োকাষে কাষলতিৰ পৰা কঁকাললৈকে এটা পাতল বগা সীমা থাকে। আগবাহুৰ পৰ্দাতো বগা সীমা দেখা যায়। কান্ধ আৰু ডিঙিৰ পিছফাল পাতল ধূসৰ-বগা ৰঙৰ। দেহৰ তলফাল ম্লান বাদামী ৰঙৰ, কিন্তু ডিঙিত এটা স্পষ্ট ধূসৰ বলয় থাকে, যিটো থুতৰি আৰু বুকুৰ ওপৰৰ অংশলৈকে বিস্তৃত। মতা আৰু মাইকী দুয়োটাৰে ডিঙিত এটা সৰু কণ্ঠথলী থাকে। নেজটো সৰু আৰু ঠেক নেজ-পৰ্দাৰ মুক্ত প্ৰান্তৰ বহু দূৰলৈ ওলাই থাকে। এই বৈশিষ্ট্যটোৰ বাবেই মল’চিডে পৰিয়ালৰ বাদুলীবোৰক সাধাৰণতে “ফ্ৰী-টেইল্ড বাদুলী” বা "মুক্ত ঠেংযুক্ত বাদুলি" বুলি কোৱা হয়। ==পৰিৱেশতন্ত্ৰ== এই প্ৰজাতিটোৰ পৰিৱেশতন্ত্ৰৰ বিষয়ে অতি কম তথ্যহে জনা যায়। ইহঁত গোটেই বছৰ সক্ৰিয় হৈ থাকে বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ইহঁতৰ খাদ্যৰ বিষয়ে নিশ্চিত তথ্য নাই যদিও আন মল’চিডে পৰিয়ালৰ বাদুলীৰ দৰে ইহঁতে সম্ভৱতঃ পোক-পতংগ খায়। এই বাদুলীবোৰ নিশাচৰ। দিনৰ ভাগত ইহঁতে গুহাত মূৰ তললৈ কৰি ওলমি থাকে। ভাৰতত ইহঁত সাধাৰণতে ৫–৭টা বাদুলীৰ সৰু সৰু গোটত থাকে। গুহাৰ ছাদৰ ঠেক ফাঁক আৰু গভীৰ ফোঁপোলা অংশত ইহঁতে আশ্ৰয় লয়। মাইকী বাদুলীয়ে বছৰত এবাৰ পোৱালি জন্ম দিয়ে বুলি ধাৰণা কৰা হয় আৰু প্ৰতিবাৰতে সাধাৰণতে এটা পোৱালি জন্ম দিয়ে। ডিচেম্বৰ মাহত ভাৰতত সংগ্ৰহ কৰা এই প্ৰজাতিৰ কিছুমান নমুনাৰ সৈতে নৱজাত পোৱালি পোৱা গৈছিল, আনহাতে আন কিছুমান মাইকী বাদুলী তেতিয়া পোৱালি জন্ম দিয়াৰ আসন্ন সময় একেবাৰে ওচৰ চাপিছিল। ==ভাবুকি== দুটা নতুন আশ্ৰয়স্থান আৱিষ্কাৰ হোৱাৰ আগলৈকে এই প্ৰজাতিটোক বিশ্বৰ অতি সংকটাপন্ন ১৫টা বাদুলী প্ৰজাতিৰ ভিতৰত এটা বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। নতুন কলনীসমূহ আৱিষ্কাৰ হোৱাৰ পিছত গৱেষকসকলে আশা কৰিছে যে বৰ্তমান জনাজাত বিস্তৃতিৰ তুলনাত এই প্ৰজাতিটোৰ বিস্তৃতি হয়তো বহুগুণে অধিক হ’ব পাৰে। অৱশ্যে, এই প্ৰজাতিটো বাসস্থান ধ্বংস আৰু আশ্ৰয়স্থলত হোৱা ব্যাঘাতৰ প্ৰতি অত্যন্ত সংবেদনশীল। পশ্চিমঘাটৰ জনসংখ্যা খনন, কাঠ আহৰণ আৰু জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ অগ্ৰাসনৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈ থাকিব পাৰে। চূণশিল খননকাৰী আৰু কাঠ ব্যৱসায়ৰ ঠিকাদাৰসকলৰ কাৰ্যকলাপৰ ফলত ইহঁতৰ বাসস্থান ভাবুকিৰ সন্মুখীন হৈছে। কৰ্ণাটক চৰকাৰে প্ৰস্তাৱ কৰা এটা জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ বাবে ওচৰৰ মহাদেই নদীত বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হ’লে বাৰাপেডে গুহা পানীত ডুব যোৱাৰ সম্ভাৱনাও আছে। ==সংৰক্ষণৰ প্ৰচেষ্টা== এই প্ৰজাতিটোক ভাৰতৰ বন্যপ্ৰাণী (সংৰক্ষণ) আইনৰ অনুসূচী-Iত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ইয়াৰ ফলত প্ৰজাতিটোৱে আইনৰ অধীনত সৰ্বোচ্চ পৰ্যায়ৰ সুৰক্ষা লাভ কৰে। কম্বোডিয়াৰ বন্যপ্ৰাণী আইনতো এই প্ৰজাতিটোক সৰ্বোচ্চ পৰ্যায়ৰ সুৰক্ষা প্ৰদান কৰাৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছে। অৱশ্যে, এনে আইনী সুৰক্ষাই বাসস্থানত হোৱা ব্যাঘাত আৰু মানুহৰ বিভিন্ন কাৰ্যকলাপৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা পৰোক্ষ ভাবুকিৰ পৰা এই প্ৰজাতিটোক সম্পূৰ্ণৰূপে সুৰক্ষিত কৰিব নোৱাৰে। এই প্ৰজাতিটো থকা বুলি জনাজাত সকলো স্থানতে বাদুলীৰ নিয়মীয়া নিৰীক্ষণ কৰাটো অগ্ৰাধিকাৰৰ ভিত্তিত কৰা উচিত। ইয়াৰ পিছত বাসস্থানৰ উপযুক্ত ব্যৱস্থাপনা আৰু জনসচেতনতা কাৰ্যসূচী গ্ৰহণ কৰাটো প্ৰয়োজনীয়। পশ্চিমঘাটৰ ভীমগড় বনাঞ্চল, য’ৰ পৰা এই প্ৰজাতিৰ মূল জনসংখ্যাৰ বিষয়ে তথ্য পোৱা গৈছিল, সেই অঞ্চলটোক আঠ বছৰতকৈও অধিক পূৰ্বে ৰাষ্ট্ৰীয় সংৰক্ষিত অঞ্চল হিচাপে ঘোষণা কৰাৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছিল। কিন্তু স্থানীয় সংগঠনসমূহে বাৰে বাৰে চেষ্টা কৰাৰ পিছতো অঞ্চলটো এতিয়াও সংৰক্ষণৰ আওতালৈ অহা নাই।<ref>http://www.edgeofexistence.org {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111007132349/http://www.edgeofexistence.org/ |date=7 October 2011 }} › species_info</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} 1h3yh4gbrhjs6dmsglda3apafdpfb63 2 138579 626275 626245 2026-08-11T16:35:39Z Kandarpajit Kallol 6257 626275 wikitext text/x-wiki == উদ্ভিদ == {| class="wikitable sortable" |- ! অসমীয়া নাম !! ইংৰাজী/বৈজ্ঞানিক নাম |- | [[আলু]] || [[:en:Potato|Potato]] |- | [[কচু]] || [[:en:Taro|Taro]] |- | [[বিলাহী]] || [[:en:Tomato|Tomato]] |- | [[বেঙেনা]] || [[:en:Eggplant|Eggplant]] |- | [[ভেণ্ডি]] || [[:en:Okra|Okra]] |- | [[গাজৰ]] || [[:en:Carrot|Carrot]] |- | [[ফুলকবি]] || [[:en:Cauliflower|Cauliflower]] |- | [[ওলকবি]] || [[:en:Kohlrabi|Kohlrabi]] |- | [[ভোল]] || [[:en:Luffa aegyptiaca|Luffa aegyptiaca]] |- | [[বীন]] || [[:en:Common bean|Common bean]] |- | [[মটৰমাহ]] || [[:en:Pea|Pea]] |- | [[লাই শাক]] || [[:en:Brassica juncea|Brassica juncea]] |- | [[চন্দন]] || [[:en:Sandalwood|Sandalwood]] |- | [[চেগুণ]] || [[:en:Teak|Teak]] |- | [[হাতী কেৰেলা]] || [[:en:Momordica cochinchinensis|Momordica cochinchinensis]] |- | [[ভেঁকুৰি তিতা]] || [[:en:Solanum viarum|Solanum viarum]] |- | [[নিলাজী বন]] || [[:en:Mimosa pudica|Mimosa pudica]] |- | [[বৰ মানিমুণি]] || [[:en:Centella asiatica|Centella asiatica]] |- | [[বৰ টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis debilis|Oxalis debilis]] |- | [[মছন্দৰী]] || [[:en:Houttuynia cordata|Houttuynia cordata]] |- | [[শতমুল]] || [[:en:Asparagus racemosus|Asparagus racemosus]] |- | [[সৰু টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis corniculata|Oxalis corniculata]] |- | [[অমাৰি]] || [[:en:Terminalia elliptica|Terminalia elliptica]] |- | [[চতিয়না]] || [[:en:Alstonia scholaris|Alstonia scholaris]] |- | [[কাঠ শিলিখা]] || [[:en:Terminalia catappa|Terminalia catappa]] |- | [[বন কপাহী]] || [[:en:Kydia calycina|Kydia calycina]] |- | [[বটগছ]] || [[:en:Banyan|Banyan]] |- | [[ধূনা]] || [[:en:Canarium strictum|Canarium strictum]] |- | [[ঘোঁৰা নিম]] || [[:en:Chinaberry|Chinaberry]] |- | [[যজ্ঞ ডিমৰু]] || [[:en:Ficus racemosa|Ficus racemosa]] |- | [[কৰৈ]] || [[:en:Albizia procera|Albizia procera]] |- | [[নগাটেঙা]] || [[:en:Myrica esculenta|Myrica esculenta]] |- | [[পমা]] || [[:en:Toona ciliata|Toona ciliata]] |- | [[শিশু গছ]] || [[:en:Dalbergia sissoo|Dalbergia sissoo]] |- | [[তেঁতেলী]] || [[:en:Tamarind|Tamarind]] |- | [[টকুনা]] || [[:en:Oroxylum indicum|Oroxylum indicum]] |- | [[তিতাচঁপা]] || [[:en:Magnolia champaca|Magnolia champaca]] |- | [[বন জালুক]] || [[:en:Oldenlandia corymbosa|Oldenlandia corymbosa]] |- | [[লিহিৰি পতীয়া]] / [[সৰ্পজিভা]] || [[:en:Oldenlandia diffusa|Oldenlandia diffusa]] |- | [[ডালিম]] || [[:en:Pomegranate|Pomegranate]] |- | [[লতা বেল]] || [[:en:Passion fruit|Passion fruit]] |- | [[চপেটা]] / [[চিকু]] || [[:en:Manilkara zapota|Manilkara zapota]] |- | [[আটলাচ]] || [[:en:Annona squamosa|Annona squamosa]] |- | [[অনাৰস]] / [[মাটি-কঁঠাল]] || [[:en:Pineapple|Pineapple]] |- | [[কুজি থেকেৰা]] || [[:en:Garcinia cowa|Garcinia cowa]] |- | [[তৰমুজ]] || [[:en:Watermelon|Watermelon]] |- | [[জামু]] || [[:en:Syzygium cumini|Syzygium cumini]] |- | [[কাজু বাদাম]] || [[:en:Cashew|Cashew]] |} == প্ৰাণী == {| class="sortable wikitable" width="80%" |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম |- | [[ছাগলী]] || [[:en:Goat|Goat]] |- | [[গাধ]] || [[:en:Donkey|Donkey]] |- | [[গঁড়]] || [[:en:Rhinoceros|Rhinoceros]] |- | [[বাঘ]] || [[:en:Tiger|Tiger]] |- | [[বান্দৰ]] || [[:en:Monkey|Monkey]] |- | [[হৰিণা পহু]] || [[:en:Deer|Deer]] |- | [[বন গাহৰি]] || [[:en:Wild boar|Wild boar]] |- | [[কেঁকোৰা]] || [[:en:Crab|Crab]] |- | [[ডলফিন]] || [[:en:Dolphin|Dolphin]] |- | [[বগলী]] || [[:en:Egret|Egret]] |- | [[কপৌ]] || [[:en:Pigeon|Pigeon]] |- | [[ময়ূৰ]] / [[ম'ৰা চৰাই]] || [[:en:Peafowl|Peafowl]] |- | [[হাঁহ]] || [[:en:Duck|Duck]] |- | [[জিঞা]] || [[:en:Dragonfly|Dragonfly]] |- | [[লাওডোগা সাপ]] || [[:en:Common vine snake|Common vine snake]] |- | [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] || [[:en:Asian golden cat|Asian golden cat]] |- | [[উকমূক]] || [[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed bandicoot rat]] |- | [[কেটেলাপহু]] || [[:en:Malayan porcupine|Malayan porcupine]] |- | [[ককিলা মাছ|ককিলা]] || [[:en:Freshwater garfish|Freshwater garfish]] |- | [[কাজলি পাভ মাছ|কাজলি পাভ]] / [[বাঁহপাতী মাছ|বাঁহপাতী]] / [[কাজুলি মাছ|কাজুলি]] || [[:en:Ailia coila|Gangetic ailia]] |- | [[তোৰা মাছ|তোৰা]] / [[টোৰা মাছ|টোৰা]] || [[:en:Macrognathus aral|One-striped spiny eel]] |- | [[বটীয়া মাছ|বটীয়া]] || [[:en:Loach|Loach]] |- | [[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]] || [[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]] |- | [[ভাঙন মাছ|ভাঙন]] || [[:en:Labeo bata|Bata labeo]] |- | [[চেনীপুঠি মাছ|চেনীপুঠি]] || [[:en:Olive barb|Olive barb]] |- | [[নেৰীয়া মাছ|নেৰীয়া]] || [[:en:Clupisoma garua|Garua bachcha]] |- | [[নাদনী মাছ|নাদনী]] || [[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]] |- | [[মালি মাছ|মালি]] || [[:en:Labeo calbasu|Black rohu]] |- | [[চন্দা মাছ|চন্দা]] || [[:en:Chanda nama|Elongate glassy perchlet]] |- | [[মোৱা মাছ|মোৱা]] || [[:en:Amblypharyngodon mola|Mola / Indian carplet]] |- | [[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]] || [[:en:Notopterus notopterus|Featherback]] |- | [[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]] || [[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]] |- | [[বিগহেড মাছ|বিগহেড]] || [[:en:Bighead carp|Bighead carp]] |- | [[গ্ৰাছ কাৰ্প মাছ|গ্ৰাছ কাৰ্প]] || [[:en:Grass carp|Grass carp]] |- | [[কমন কাৰ্প মাছ|কমন কাৰ্প]] || [[:en:Common carp|Common carp]] |- | [[বামী মাছ|বামী]] || [[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]] |} ==ব্যক্তি, গ্ৰন্থ== *[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত থাকিবলগীয়া অসম সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|অসমীয়া সাহিত্যিক আৰু গ্ৰন্থৰ তালিকা]] == গণ মাধ্যম == * [[দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ]] ([[:en:The North East Times|The North East Times]]) * [[হিন্দুস্থান সমাচাৰ]] ([[:en:Hindusthan Samachar|Hindusthan Samachar]]) * [[ডেইলি হাণ্ট]] ([[:en:Dailyhunt|Dailyhunt]]) * [[ইটিভি নেটৱৰ্ক]] ([[:en:ETV Network|ETV Network]]) * [[অসম আদিত্য]] * [[জিজ্ঞাস]] * [[দৈনিক পূৰ্বোদয়]] * [[প্ৰাতঃ খবৰ]] * [[সাময়িক প্ৰসঙ্গ]] ==পৃথিৱীৰ উল্লেখযোগ্য দেশসমূহ== * [[আৰ্মেনিয়া]] ([[:en:Armenia|Armenia]]) * [[বেলজিয়াম]] ([[:en:Belgium|Belgium]]) * [[বুলগেৰিয়া]] ([[:en:Bulgaria|Bulgaria]]) * [[গ্ৰীচ]] ([[:en:Greece|Greece]]) * [[হাংগেৰী]] ([[:en:Hungary|Hungary]]) * [[ৰোমানিয়া]] ([[:en:Romania|Romania]]) * [[বুৰুণ্ডি]] ([[:en:Burundi|Burundi]]) * [[ঘানা]] ([[:en:Ghana|Ghana]]) * [[উগাণ্ডা]] ([[:en:Uganda|Uganda]]) * [[জিম্বাবৱে]] ([[:en:Zimbabwe|Zimbabwe]]) * [[কলম্বিয়া]] ([[:en:Colombia|Colombia]]) * [[উৰুগুৱে]] ([[:en:Uruguay|Uruguay]]) == ৱেবছাইট/এপ্ == * [[অৰ্কুট]] ([[:en:Orkut|Orkut]]) * [[ইউটিউব কিডচ্]] ([[:en:YouTube Kids|YouTube Kids]]) * [[গুগল এডচ্]] ([[:en:Google Ads|Google Ads]]) * [[গুগল চাট]] ([[:en:Google Chat|Google Chat]]) * [[গুগল প্লাচ]] ([[:en:Google+|Google+]]) * [[গুগল মীট]] ([[:en:Google Meet|Google Meet]]) * [[গুগল শ্বীট]] ([[:en:Google Sheets|Google Sheets]]) * [[গুগল শ্লাইডচ্]] ([[:en:Google Slides|Google Slides]]) * [[গুগল ৱালেট]] ([[:en:Google Wallet|Google Wallet]]) ==অন্যান্য== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] 7kie53l8j9y10wi4vf8l6sgr69fodej 626276 626275 2026-08-11T16:37:59Z Kandarpajit Kallol 6257 626276 wikitext text/x-wiki == উদ্ভিদ == {| class="wikitable sortable" |- ! অসমীয়া নাম !! ইংৰাজী/বৈজ্ঞানিক নাম |- | [[আলু]] || [[:en:Potato|Potato]] |- | [[কচু]] || [[:en:Taro|Taro]] |- | [[বিলাহী]] || [[:en:Tomato|Tomato]] |- | [[বেঙেনা]] || [[:en:Eggplant|Eggplant]] |- | [[ভেণ্ডি]] || [[:en:Okra|Okra]] |- | [[গাজৰ]] || [[:en:Carrot|Carrot]] |- | [[ফুলকবি]] || [[:en:Cauliflower|Cauliflower]] |- | [[ওলকবি]] || [[:en:Kohlrabi|Kohlrabi]] |- | [[ভোল]] || [[:en:Luffa aegyptiaca|Luffa aegyptiaca]] |- | [[বীন]] || [[:en:Common bean|Common bean]] |- | [[মটৰমাহ]] || [[:en:Pea|Pea]] |- | [[লাই শাক]] || [[:en:Brassica juncea|Brassica juncea]] |- | [[চন্দন]] || [[:en:Sandalwood|Sandalwood]] |- | [[চেগুণ]] || [[:en:Teak|Teak]] |- | [[ভেঁকুৰি তিতা]] || [[:en:Solanum viarum|Solanum viarum]] |- | [[বৰ মানিমুণি]] || [[:en:Centella asiatica|Centella asiatica]] |- | [[বৰ টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis debilis|Oxalis debilis]] |- | [[মছন্দৰী]] || [[:en:Houttuynia cordata|Houttuynia cordata]] |- | [[শতমুল]] || [[:en:Asparagus racemosus|Asparagus racemosus]] |- | [[সৰু টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis corniculata|Oxalis corniculata]] |- | [[অমাৰি]] || [[:en:Terminalia elliptica|Terminalia elliptica]] |- | [[চতিয়না]] || [[:en:Alstonia scholaris|Alstonia scholaris]] |- | [[কাঠ শিলিখা]] || [[:en:Terminalia catappa|Terminalia catappa]] |- | [[বন কপাহী]] || [[:en:Kydia calycina|Kydia calycina]] |- | [[বটগছ]] || [[:en:Banyan|Banyan]] |- | [[ধূনা]] || [[:en:Canarium strictum|Canarium strictum]] |- | [[ঘোঁৰা নিম]] || [[:en:Chinaberry|Chinaberry]] |- | [[যজ্ঞ ডিমৰু]] || [[:en:Ficus racemosa|Ficus racemosa]] |- | [[কৰৈ]] || [[:en:Albizia procera|Albizia procera]] |- | [[নগাটেঙা]] || [[:en:Myrica esculenta|Myrica esculenta]] |- | [[পমা]] || [[:en:Toona ciliata|Toona ciliata]] |- | [[শিশু গছ]] || [[:en:Dalbergia sissoo|Dalbergia sissoo]] |- | [[তেঁতেলী]] || [[:en:Tamarind|Tamarind]] |- | [[টকুনা]] || [[:en:Oroxylum indicum|Oroxylum indicum]] |- | [[তিতাচঁপা]] || [[:en:Magnolia champaca|Magnolia champaca]] |- | [[বন জালুক]] || [[:en:Oldenlandia corymbosa|Oldenlandia corymbosa]] |- | [[লিহিৰি পতীয়া]] / [[সৰ্পজিভা]] || [[:en:Oldenlandia diffusa|Oldenlandia diffusa]] |- | [[ডালিম]] || [[:en:Pomegranate|Pomegranate]] |- | [[লতা বেল]] || [[:en:Passion fruit|Passion fruit]] |- | [[চপেটা]] / [[চিকু]] || [[:en:Manilkara zapota|Manilkara zapota]] |- | [[আটলাচ]] || [[:en:Annona squamosa|Annona squamosa]] |- | [[অনাৰস]] / [[মাটি-কঁঠাল]] || [[:en:Pineapple|Pineapple]] |- | [[কুজি থেকেৰা]] || [[:en:Garcinia cowa|Garcinia cowa]] |- | [[তৰমুজ]] || [[:en:Watermelon|Watermelon]] |- | [[জামু]] || [[:en:Syzygium cumini|Syzygium cumini]] |- | [[কাজু বাদাম]] || [[:en:Cashew|Cashew]] |} == প্ৰাণী == {| class="sortable wikitable" width="80%" |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম |- | [[ছাগলী]] || [[:en:Goat|Goat]] |- | [[গাধ]] || [[:en:Donkey|Donkey]] |- | [[গঁড়]] || [[:en:Rhinoceros|Rhinoceros]] |- | [[বাঘ]] || [[:en:Tiger|Tiger]] |- | [[বান্দৰ]] || [[:en:Monkey|Monkey]] |- | [[হৰিণা পহু]] || [[:en:Deer|Deer]] |- | [[বন গাহৰি]] || [[:en:Wild boar|Wild boar]] |- | [[কেঁকোৰা]] || [[:en:Crab|Crab]] |- | [[ডলফিন]] || [[:en:Dolphin|Dolphin]] |- | [[বগলী]] || [[:en:Egret|Egret]] |- | [[কপৌ]] || [[:en:Pigeon|Pigeon]] |- | [[ময়ূৰ]] / [[ম'ৰা চৰাই]] || [[:en:Peafowl|Peafowl]] |- | [[হাঁহ]] || [[:en:Duck|Duck]] |- | [[জিঞা]] || [[:en:Dragonfly|Dragonfly]] |- | [[লাওডোগা সাপ]] || [[:en:Common vine snake|Common vine snake]] |- | [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] || [[:en:Asian golden cat|Asian golden cat]] |- | [[উকমূক]] || [[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed bandicoot rat]] |- | [[কেটেলাপহু]] || [[:en:Malayan porcupine|Malayan porcupine]] |- | [[ককিলা মাছ|ককিলা]] || [[:en:Freshwater garfish|Freshwater garfish]] |- | [[কাজলি পাভ মাছ|কাজলি পাভ]] / [[বাঁহপাতী মাছ|বাঁহপাতী]] / [[কাজুলি মাছ|কাজুলি]] || [[:en:Ailia coila|Gangetic ailia]] |- | [[তোৰা মাছ|তোৰা]] / [[টোৰা মাছ|টোৰা]] || [[:en:Macrognathus aral|One-striped spiny eel]] |- | [[বটীয়া মাছ|বটীয়া]] || [[:en:Loach|Loach]] |- | [[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]] || [[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]] |- | [[ভাঙন মাছ|ভাঙন]] || [[:en:Labeo bata|Bata labeo]] |- | [[চেনীপুঠি মাছ|চেনীপুঠি]] || [[:en:Olive barb|Olive barb]] |- | [[নেৰীয়া মাছ|নেৰীয়া]] || [[:en:Clupisoma garua|Garua bachcha]] |- | [[নাদনী মাছ|নাদনী]] || [[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]] |- | [[মালি মাছ|মালি]] || [[:en:Labeo calbasu|Black rohu]] |- | [[চন্দা মাছ|চন্দা]] || [[:en:Chanda nama|Elongate glassy perchlet]] |- | [[মোৱা মাছ|মোৱা]] || [[:en:Amblypharyngodon mola|Mola / Indian carplet]] |- | [[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]] || [[:en:Notopterus notopterus|Featherback]] |- | [[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]] || [[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]] |- | [[বিগহেড মাছ|বিগহেড]] || [[:en:Bighead carp|Bighead carp]] |- | [[গ্ৰাছ কাৰ্প মাছ|গ্ৰাছ কাৰ্প]] || [[:en:Grass carp|Grass carp]] |- | [[কমন কাৰ্প মাছ|কমন কাৰ্প]] || [[:en:Common carp|Common carp]] |- | [[বামী মাছ|বামী]] || [[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]] |} ==ব্যক্তি, গ্ৰন্থ== *[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত থাকিবলগীয়া অসম সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|অসমীয়া সাহিত্যিক আৰু গ্ৰন্থৰ তালিকা]] == গণ মাধ্যম == * [[দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ]] ([[:en:The North East Times|The North East Times]]) * [[হিন্দুস্থান সমাচাৰ]] ([[:en:Hindusthan Samachar|Hindusthan Samachar]]) * [[ডেইলি হাণ্ট]] ([[:en:Dailyhunt|Dailyhunt]]) * [[ইটিভি নেটৱৰ্ক]] ([[:en:ETV Network|ETV Network]]) * [[অসম আদিত্য]] * [[জিজ্ঞাস]] * [[দৈনিক পূৰ্বোদয়]] * [[প্ৰাতঃ খবৰ]] * [[সাময়িক প্ৰসঙ্গ]] ==পৃথিৱীৰ উল্লেখযোগ্য দেশসমূহ== * [[আৰ্মেনিয়া]] ([[:en:Armenia|Armenia]]) * [[বেলজিয়াম]] ([[:en:Belgium|Belgium]]) * [[বুলগেৰিয়া]] ([[:en:Bulgaria|Bulgaria]]) * [[গ্ৰীচ]] ([[:en:Greece|Greece]]) * [[হাংগেৰী]] ([[:en:Hungary|Hungary]]) * [[ৰোমানিয়া]] ([[:en:Romania|Romania]]) * [[বুৰুণ্ডি]] ([[:en:Burundi|Burundi]]) * [[ঘানা]] ([[:en:Ghana|Ghana]]) * [[উগাণ্ডা]] ([[:en:Uganda|Uganda]]) * [[জিম্বাবৱে]] ([[:en:Zimbabwe|Zimbabwe]]) * [[কলম্বিয়া]] ([[:en:Colombia|Colombia]]) * [[উৰুগুৱে]] ([[:en:Uruguay|Uruguay]]) == ৱেবছাইট/এপ্ == * [[অৰ্কুট]] ([[:en:Orkut|Orkut]]) * [[ইউটিউব কিডচ্]] ([[:en:YouTube Kids|YouTube Kids]]) * [[গুগল এডচ্]] ([[:en:Google Ads|Google Ads]]) * [[গুগল চাট]] ([[:en:Google Chat|Google Chat]]) * [[গুগল প্লাচ]] ([[:en:Google+|Google+]]) * [[গুগল মীট]] ([[:en:Google Meet|Google Meet]]) * [[গুগল শ্বীট]] ([[:en:Google Sheets|Google Sheets]]) * [[গুগল শ্লাইডচ্]] ([[:en:Google Slides|Google Slides]]) * [[গুগল ৱালেট]] ([[:en:Google Wallet|Google Wallet]]) ==অন্যান্য== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] 7273zujcxqv6blla6szrgpwhj7sa4dp 626279 626276 2026-08-11T16:44:18Z Kandarpajit Kallol 6257 626279 wikitext text/x-wiki == উদ্ভিদ == {| class="wikitable sortable" |- ! অসমীয়া নাম !! ইংৰাজী/বৈজ্ঞানিক নাম |- | [[আলু]] || [[:en:Potato|Potato]] |- | [[কচু]] || [[:en:Taro|Taro]] |- | [[বিলাহী]] || [[:en:Tomato|Tomato]] |- | [[বেঙেনা]] || [[:en:Eggplant|Eggplant]] |- | [[ভেণ্ডি]] || [[:en:Okra|Okra]] |- | [[গাজৰ]] || [[:en:Carrot|Carrot]] |- | [[ফুলকবি]] || [[:en:Cauliflower|Cauliflower]] |- | [[ওলকবি]] || [[:en:Kohlrabi|Kohlrabi]] |- | [[ভোল]] || [[:en:Luffa aegyptiaca|Luffa aegyptiaca]] |- | [[বীন]] || [[:en:Common bean|Common bean]] |- | [[মটৰমাহ]] || [[:en:Pea|Pea]] |- | [[লাই শাক]] || [[:en:Brassica juncea|Brassica juncea]] |- | [[চন্দন]] || [[:en:Sandalwood|Sandalwood]] |- | [[চেগুণ]] || [[:en:Teak|Teak]] |- | [[ভেঁকুৰি তিতা]] || [[:en:Solanum viarum|Solanum viarum]] |- | [[বৰ টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis debilis|Oxalis debilis]] |- | [[মছন্দৰী]] || [[:en:Houttuynia cordata|Houttuynia cordata]] |- | [[শতমুল]] || [[:en:Asparagus racemosus|Asparagus racemosus]] |- | [[সৰু টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis corniculata|Oxalis corniculata]] |- | [[অমাৰি]] || [[:en:Terminalia elliptica|Terminalia elliptica]] |- | [[চতিয়না]] || [[:en:Alstonia scholaris|Alstonia scholaris]] |- | [[কাঠ বাদাম]] || [[:en:Terminalia catappa|Terminalia catappa]] |- | [[বন কপাহী]] || [[:en:Kydia calycina|Kydia calycina]] |- | [[বটগছ]] || [[:en:Banyan|Banyan]] |- | [[ধূনা]] || [[:en:Canarium strictum|Canarium strictum]] |- | [[ঘোঁৰা নিম]] || [[:en:Chinaberry|Chinaberry]] |- | [[যজ্ঞ ডিমৰু]] || [[:en:Ficus racemosa|Ficus racemosa]] |- | [[কৰৈ]] || [[:en:Albizia procera|Albizia procera]] |- | [[নগাটেঙা]] || [[:en:Myrica esculenta|Myrica esculenta]] |- | [[পমা]] || [[:en:Toona ciliata|Toona ciliata]] |- | [[শিশু গছ]] || [[:en:Dalbergia sissoo|Dalbergia sissoo]] |- | [[তেঁতেলী]] || [[:en:Tamarind|Tamarind]] |- | [[টকুনা]] || [[:en:Oroxylum indicum|Oroxylum indicum]] |- | [[তিতাচঁপা]] || [[:en:Magnolia champaca|Magnolia champaca]] |- | [[বন জালুক]] || [[:en:Oldenlandia corymbosa|Oldenlandia corymbosa]] |- | [[লিহিৰি পতীয়া]] / [[সৰ্পজিভা]] || [[:en:Oldenlandia diffusa|Oldenlandia diffusa]] |- | [[ডালিম]] || [[:en:Pomegranate|Pomegranate]] |- | [[লতা বেল]] || [[:en:Passion fruit|Passion fruit]] |- | [[চপেটা]] / [[চিকু]] || [[:en:Manilkara zapota|Manilkara zapota]] |- | [[আটলাচ]] || [[:en:Annona squamosa|Annona squamosa]] |- | [[অনাৰস]] / [[মাটি-কঁঠাল]] || [[:en:Pineapple|Pineapple]] |- | [[কুজি থেকেৰা]] || [[:en:Garcinia cowa|Garcinia cowa]] |- | [[তৰমুজ]] || [[:en:Watermelon|Watermelon]] |- | [[জামু]] || [[:en:Syzygium cumini|Syzygium cumini]] |- | [[কাজু বাদাম]] || [[:en:Cashew|Cashew]] |} == প্ৰাণী == {| class="sortable wikitable" width="80%" |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম |- | [[ছাগলী]] || [[:en:Goat|Goat]] |- | [[গাধ]] || [[:en:Donkey|Donkey]] |- | [[গঁড়]] || [[:en:Rhinoceros|Rhinoceros]] |- | [[বাঘ]] || [[:en:Tiger|Tiger]] |- | [[বান্দৰ]] || [[:en:Monkey|Monkey]] |- | [[হৰিণা পহু]] || [[:en:Deer|Deer]] |- | [[বন গাহৰি]] || [[:en:Wild boar|Wild boar]] |- | [[কেঁকোৰা]] || [[:en:Crab|Crab]] |- | [[ডলফিন]] || [[:en:Dolphin|Dolphin]] |- | [[বগলী]] || [[:en:Egret|Egret]] |- | [[কপৌ]] || [[:en:Pigeon|Pigeon]] |- | [[ময়ূৰ]] / [[ম'ৰা চৰাই]] || [[:en:Peafowl|Peafowl]] |- | [[হাঁহ]] || [[:en:Duck|Duck]] |- | [[জিঞা]] || [[:en:Dragonfly|Dragonfly]] |- | [[লাওডোগা সাপ]] || [[:en:Common vine snake|Common vine snake]] |- | [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] || [[:en:Asian golden cat|Asian golden cat]] |- | [[উকমূক]] || [[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed bandicoot rat]] |- | [[কেটেলাপহু]] || [[:en:Malayan porcupine|Malayan porcupine]] |- | [[ককিলা মাছ|ককিলা]] || [[:en:Freshwater garfish|Freshwater garfish]] |- | [[কাজলি পাভ মাছ|কাজলি পাভ]] / [[বাঁহপাতী মাছ|বাঁহপাতী]] / [[কাজুলি মাছ|কাজুলি]] || [[:en:Ailia coila|Gangetic ailia]] |- | [[তোৰা মাছ|তোৰা]] / [[টোৰা মাছ|টোৰা]] || [[:en:Macrognathus aral|One-striped spiny eel]] |- | [[বটীয়া মাছ|বটীয়া]] || [[:en:Loach|Loach]] |- | [[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]] || [[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]] |- | [[ভাঙন মাছ|ভাঙন]] || [[:en:Labeo bata|Bata labeo]] |- | [[চেনীপুঠি মাছ|চেনীপুঠি]] || [[:en:Olive barb|Olive barb]] |- | [[নেৰীয়া মাছ|নেৰীয়া]] || [[:en:Clupisoma garua|Garua bachcha]] |- | [[নাদনী মাছ|নাদনী]] || [[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]] |- | [[মালি মাছ|মালি]] || [[:en:Labeo calbasu|Black rohu]] |- | [[চন্দা মাছ|চন্দা]] || [[:en:Chanda nama|Elongate glassy perchlet]] |- | [[মোৱা মাছ|মোৱা]] || [[:en:Amblypharyngodon mola|Mola / Indian carplet]] |- | [[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]] || [[:en:Notopterus notopterus|Featherback]] |- | [[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]] || [[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]] |- | [[বিগহেড মাছ|বিগহেড]] || [[:en:Bighead carp|Bighead carp]] |- | [[গ্ৰাছ কাৰ্প মাছ|গ্ৰাছ কাৰ্প]] || [[:en:Grass carp|Grass carp]] |- | [[কমন কাৰ্প মাছ|কমন কাৰ্প]] || [[:en:Common carp|Common carp]] |- | [[বামী মাছ|বামী]] || [[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]] |} ==ব্যক্তি, গ্ৰন্থ== *[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত থাকিবলগীয়া অসম সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|অসমীয়া সাহিত্যিক আৰু গ্ৰন্থৰ তালিকা]] == গণ মাধ্যম == * [[দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ]] ([[:en:The North East Times|The North East Times]]) * [[হিন্দুস্থান সমাচাৰ]] ([[:en:Hindusthan Samachar|Hindusthan Samachar]]) * [[ডেইলি হাণ্ট]] ([[:en:Dailyhunt|Dailyhunt]]) * [[ইটিভি নেটৱৰ্ক]] ([[:en:ETV Network|ETV Network]]) * [[অসম আদিত্য]] * [[জিজ্ঞাস]] * [[দৈনিক পূৰ্বোদয়]] * [[প্ৰাতঃ খবৰ]] * [[সাময়িক প্ৰসঙ্গ]] ==পৃথিৱীৰ উল্লেখযোগ্য দেশসমূহ== * [[আৰ্মেনিয়া]] ([[:en:Armenia|Armenia]]) * [[বেলজিয়াম]] ([[:en:Belgium|Belgium]]) * [[বুলগেৰিয়া]] ([[:en:Bulgaria|Bulgaria]]) * [[গ্ৰীচ]] ([[:en:Greece|Greece]]) * [[হাংগেৰী]] ([[:en:Hungary|Hungary]]) * [[ৰোমানিয়া]] ([[:en:Romania|Romania]]) * [[বুৰুণ্ডি]] ([[:en:Burundi|Burundi]]) * [[ঘানা]] ([[:en:Ghana|Ghana]]) * [[উগাণ্ডা]] ([[:en:Uganda|Uganda]]) * [[জিম্বাবৱে]] ([[:en:Zimbabwe|Zimbabwe]]) * [[কলম্বিয়া]] ([[:en:Colombia|Colombia]]) * [[উৰুগুৱে]] ([[:en:Uruguay|Uruguay]]) == ৱেবছাইট/এপ্ == * [[অৰ্কুট]] ([[:en:Orkut|Orkut]]) * [[ইউটিউব কিডচ্]] ([[:en:YouTube Kids|YouTube Kids]]) * [[গুগল এডচ্]] ([[:en:Google Ads|Google Ads]]) * [[গুগল চাট]] ([[:en:Google Chat|Google Chat]]) * [[গুগল প্লাচ]] ([[:en:Google+|Google+]]) * [[গুগল মীট]] ([[:en:Google Meet|Google Meet]]) * [[গুগল শ্বীট]] ([[:en:Google Sheets|Google Sheets]]) * [[গুগল শ্লাইডচ্]] ([[:en:Google Slides|Google Slides]]) * [[গুগল ৱালেট]] ([[:en:Google Wallet|Google Wallet]]) ==অন্যান্য== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] 2hjv5323gmp3nf3v9bk22rr01rcvips 626282 626279 2026-08-11T16:52:36Z Kandarpajit Kallol 6257 626282 wikitext text/x-wiki == উদ্ভিদ == {| class="wikitable sortable" |- ! অসমীয়া নাম !! ইংৰাজী/বৈজ্ঞানিক নাম |- | [[আলু]] || [[:en:Potato|Potato]] |- | [[কচু]] || [[:en:Taro|Taro]] |- | [[বিলাহী]] || [[:en:Tomato|Tomato]] |- | [[বেঙেনা]] || [[:en:Eggplant|Eggplant]] |- | [[ভেণ্ডি]] || [[:en:Okra|Okra]] |- | [[গাজৰ]] || [[:en:Carrot|Carrot]] |- | [[ফুলকবি]] || [[:en:Cauliflower|Cauliflower]] |- | [[ওলকবি]] || [[:en:Kohlrabi|Kohlrabi]] |- | [[ভোল]] || [[:en:Luffa aegyptiaca|Luffa aegyptiaca]] |- | [[বীন]] || [[:en:Common bean|Common bean]] |- | [[মটৰমাহ]] || [[:en:Pea|Pea]] |- | [[লাই শাক]] || [[:en:Brassica juncea|Brassica juncea]] |- | [[চন্দন]] || [[:en:Sandalwood|Sandalwood]] |- | [[চেগুণ]] || [[:en:Teak|Teak]] |- | [[ভেঁকুৰি তিতা]] || [[:en:Solanum viarum|Solanum viarum]] |- | [[বৰ টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis debilis|Oxalis debilis]] |- | [[মছন্দৰী]] || [[:en:Houttuynia cordata|Houttuynia cordata]] |- | [[শতমুল]] || [[:en:Asparagus racemosus|Asparagus racemosus]] |- | [[সৰু টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis corniculata|Oxalis corniculata]] |- | [[অমাৰি]] || [[:en:Terminalia elliptica|Terminalia elliptica]] |- | [[চতিয়না]] || [[:en:Alstonia scholaris|Alstonia scholaris]] |- | [[কাঠ বাদাম]] || [[:en:Terminalia catappa|Terminalia catappa]] |- | [[বন কপাহী]] || [[:en:Kydia calycina|Kydia calycina]] |- | [[বটগছ]] || [[:en:Banyan|Banyan]] |- | [[ধূনা]] || [[:en:Canarium strictum|Canarium strictum]] |- | [[ঘোঁৰা নিম]] || [[:en:Chinaberry|Chinaberry]] |- | [[যজ্ঞ ডিমৰু]] || [[:en:Ficus racemosa|Ficus racemosa]] |- | [[কৰৈ]] || [[:en:Albizia procera|Albizia procera]] |- | [[নগাটেঙা]] || [[:en:Myrica esculenta|Myrica esculenta]] |- | [[পমা]] || [[:en:Toona ciliata|Toona ciliata]] |- | [[শিশু গছ]] || [[:en:Dalbergia sissoo|Dalbergia sissoo]] |- | [[তেঁতেলী]] || [[:en:Tamarind|Tamarind]] |- | [[টকুনা]] || [[:en:Oroxylum indicum|Oroxylum indicum]] |- | [[বন জালুক]] || [[:en:Oldenlandia corymbosa|Oldenlandia corymbosa]] |- | [[লিহিৰি পতীয়া]] / [[সৰ্পজিভা]] || [[:en:Oldenlandia diffusa|Oldenlandia diffusa]] |- | [[ডালিম]] || [[:en:Pomegranate|Pomegranate]] |- | [[লতা বেল]] || [[:en:Passion fruit|Passion fruit]] |- | [[চপেটা]] / [[চিকু]] || [[:en:Manilkara zapota|Manilkara zapota]] |- | [[আটলাচ]] || [[:en:Annona squamosa|Annona squamosa]] |- | [[অনাৰস]] / [[মাটি-কঁঠাল]] || [[:en:Pineapple|Pineapple]] |- | [[কুজি থেকেৰা]] || [[:en:Garcinia cowa|Garcinia cowa]] |- | [[তৰমুজ]] || [[:en:Watermelon|Watermelon]] |- | [[জামু]] || [[:en:Syzygium cumini|Syzygium cumini]] |- | [[কাজু বাদাম]] || [[:en:Cashew|Cashew]] |} == প্ৰাণী == {| class="sortable wikitable" width="80%" |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম |- | [[ছাগলী]] || [[:en:Goat|Goat]] |- | [[গাধ]] || [[:en:Donkey|Donkey]] |- | [[গঁড়]] || [[:en:Rhinoceros|Rhinoceros]] |- | [[বাঘ]] || [[:en:Tiger|Tiger]] |- | [[বান্দৰ]] || [[:en:Monkey|Monkey]] |- | [[হৰিণা পহু]] || [[:en:Deer|Deer]] |- | [[বন গাহৰি]] || [[:en:Wild boar|Wild boar]] |- | [[কেঁকোৰা]] || [[:en:Crab|Crab]] |- | [[ডলফিন]] || [[:en:Dolphin|Dolphin]] |- | [[বগলী]] || [[:en:Egret|Egret]] |- | [[কপৌ]] || [[:en:Pigeon|Pigeon]] |- | [[ময়ূৰ]] / [[ম'ৰা চৰাই]] || [[:en:Peafowl|Peafowl]] |- | [[হাঁহ]] || [[:en:Duck|Duck]] |- | [[জিঞা]] || [[:en:Dragonfly|Dragonfly]] |- | [[লাওডোগা সাপ]] || [[:en:Common vine snake|Common vine snake]] |- | [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] || [[:en:Asian golden cat|Asian golden cat]] |- | [[উকমূক]] || [[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed bandicoot rat]] |- | [[কেটেলাপহু]] || [[:en:Malayan porcupine|Malayan porcupine]] |- | [[ককিলা মাছ|ককিলা]] || [[:en:Freshwater garfish|Freshwater garfish]] |- | [[কাজলি পাভ মাছ|কাজলি পাভ]] / [[বাঁহপাতী মাছ|বাঁহপাতী]] / [[কাজুলি মাছ|কাজুলি]] || [[:en:Ailia coila|Gangetic ailia]] |- | [[তোৰা মাছ|তোৰা]] / [[টোৰা মাছ|টোৰা]] || [[:en:Macrognathus aral|One-striped spiny eel]] |- | [[বটীয়া মাছ|বটীয়া]] || [[:en:Loach|Loach]] |- | [[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]] || [[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]] |- | [[ভাঙন মাছ|ভাঙন]] || [[:en:Labeo bata|Bata labeo]] |- | [[চেনীপুঠি মাছ|চেনীপুঠি]] || [[:en:Olive barb|Olive barb]] |- | [[নেৰীয়া মাছ|নেৰীয়া]] || [[:en:Clupisoma garua|Garua bachcha]] |- | [[নাদনী মাছ|নাদনী]] || [[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]] |- | [[মালি মাছ|মালি]] || [[:en:Labeo calbasu|Black rohu]] |- | [[চন্দা মাছ|চন্দা]] || [[:en:Chanda nama|Elongate glassy perchlet]] |- | [[মোৱা মাছ|মোৱা]] || [[:en:Amblypharyngodon mola|Mola / Indian carplet]] |- | [[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]] || [[:en:Notopterus notopterus|Featherback]] |- | [[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]] || [[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]] |- | [[বিগহেড মাছ|বিগহেড]] || [[:en:Bighead carp|Bighead carp]] |- | [[গ্ৰাছ কাৰ্প মাছ|গ্ৰাছ কাৰ্প]] || [[:en:Grass carp|Grass carp]] |- | [[কমন কাৰ্প মাছ|কমন কাৰ্প]] || [[:en:Common carp|Common carp]] |- | [[বামী মাছ|বামী]] || [[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]] |} ==ব্যক্তি, গ্ৰন্থ== *[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত থাকিবলগীয়া অসম সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|অসমীয়া সাহিত্যিক আৰু গ্ৰন্থৰ তালিকা]] == গণ মাধ্যম == * [[দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ]] ([[:en:The North East Times|The North East Times]]) * [[হিন্দুস্থান সমাচাৰ]] ([[:en:Hindusthan Samachar|Hindusthan Samachar]]) * [[ডেইলি হাণ্ট]] ([[:en:Dailyhunt|Dailyhunt]]) * [[ইটিভি নেটৱৰ্ক]] ([[:en:ETV Network|ETV Network]]) * [[অসম আদিত্য]] * [[জিজ্ঞাস]] * [[দৈনিক পূৰ্বোদয়]] * [[প্ৰাতঃ খবৰ]] * [[সাময়িক প্ৰসঙ্গ]] ==পৃথিৱীৰ উল্লেখযোগ্য দেশসমূহ== * [[আৰ্মেনিয়া]] ([[:en:Armenia|Armenia]]) * [[বেলজিয়াম]] ([[:en:Belgium|Belgium]]) * [[বুলগেৰিয়া]] ([[:en:Bulgaria|Bulgaria]]) * [[গ্ৰীচ]] ([[:en:Greece|Greece]]) * [[হাংগেৰী]] ([[:en:Hungary|Hungary]]) * [[ৰোমানিয়া]] ([[:en:Romania|Romania]]) * [[বুৰুণ্ডি]] ([[:en:Burundi|Burundi]]) * [[ঘানা]] ([[:en:Ghana|Ghana]]) * [[উগাণ্ডা]] ([[:en:Uganda|Uganda]]) * [[জিম্বাবৱে]] ([[:en:Zimbabwe|Zimbabwe]]) * [[কলম্বিয়া]] ([[:en:Colombia|Colombia]]) * [[উৰুগুৱে]] ([[:en:Uruguay|Uruguay]]) == ৱেবছাইট/এপ্ == * [[অৰ্কুট]] ([[:en:Orkut|Orkut]]) * [[ইউটিউব কিডচ্]] ([[:en:YouTube Kids|YouTube Kids]]) * [[গুগল এডচ্]] ([[:en:Google Ads|Google Ads]]) * [[গুগল চাট]] ([[:en:Google Chat|Google Chat]]) * [[গুগল প্লাচ]] ([[:en:Google+|Google+]]) * [[গুগল মীট]] ([[:en:Google Meet|Google Meet]]) * [[গুগল শ্বীট]] ([[:en:Google Sheets|Google Sheets]]) * [[গুগল শ্লাইডচ্]] ([[:en:Google Slides|Google Slides]]) * [[গুগল ৱালেট]] ([[:en:Google Wallet|Google Wallet]]) ==অন্যান্য== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] 2n6n8wlhd5ef5402qepbiodlmpt8vaz 626284 626282 2026-08-11T16:58:02Z Kandarpajit Kallol 6257 /* প্ৰাণী */ 626284 wikitext text/x-wiki == উদ্ভিদ == {| class="wikitable sortable" |- ! অসমীয়া নাম !! ইংৰাজী/বৈজ্ঞানিক নাম |- | [[আলু]] || [[:en:Potato|Potato]] |- | [[কচু]] || [[:en:Taro|Taro]] |- | [[বিলাহী]] || [[:en:Tomato|Tomato]] |- | [[বেঙেনা]] || [[:en:Eggplant|Eggplant]] |- | [[ভেণ্ডি]] || [[:en:Okra|Okra]] |- | [[গাজৰ]] || [[:en:Carrot|Carrot]] |- | [[ফুলকবি]] || [[:en:Cauliflower|Cauliflower]] |- | [[ওলকবি]] || [[:en:Kohlrabi|Kohlrabi]] |- | [[ভোল]] || [[:en:Luffa aegyptiaca|Luffa aegyptiaca]] |- | [[বীন]] || [[:en:Common bean|Common bean]] |- | [[মটৰমাহ]] || [[:en:Pea|Pea]] |- | [[লাই শাক]] || [[:en:Brassica juncea|Brassica juncea]] |- | [[চন্দন]] || [[:en:Sandalwood|Sandalwood]] |- | [[চেগুণ]] || [[:en:Teak|Teak]] |- | [[ভেঁকুৰি তিতা]] || [[:en:Solanum viarum|Solanum viarum]] |- | [[বৰ টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis debilis|Oxalis debilis]] |- | [[মছন্দৰী]] || [[:en:Houttuynia cordata|Houttuynia cordata]] |- | [[শতমুল]] || [[:en:Asparagus racemosus|Asparagus racemosus]] |- | [[সৰু টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis corniculata|Oxalis corniculata]] |- | [[অমাৰি]] || [[:en:Terminalia elliptica|Terminalia elliptica]] |- | [[চতিয়না]] || [[:en:Alstonia scholaris|Alstonia scholaris]] |- | [[কাঠ বাদাম]] || [[:en:Terminalia catappa|Terminalia catappa]] |- | [[বন কপাহী]] || [[:en:Kydia calycina|Kydia calycina]] |- | [[বটগছ]] || [[:en:Banyan|Banyan]] |- | [[ধূনা]] || [[:en:Canarium strictum|Canarium strictum]] |- | [[ঘোঁৰা নিম]] || [[:en:Chinaberry|Chinaberry]] |- | [[যজ্ঞ ডিমৰু]] || [[:en:Ficus racemosa|Ficus racemosa]] |- | [[কৰৈ]] || [[:en:Albizia procera|Albizia procera]] |- | [[নগাটেঙা]] || [[:en:Myrica esculenta|Myrica esculenta]] |- | [[পমা]] || [[:en:Toona ciliata|Toona ciliata]] |- | [[শিশু গছ]] || [[:en:Dalbergia sissoo|Dalbergia sissoo]] |- | [[তেঁতেলী]] || [[:en:Tamarind|Tamarind]] |- | [[টকুনা]] || [[:en:Oroxylum indicum|Oroxylum indicum]] |- | [[বন জালুক]] || [[:en:Oldenlandia corymbosa|Oldenlandia corymbosa]] |- | [[লিহিৰি পতীয়া]] / [[সৰ্পজিভা]] || [[:en:Oldenlandia diffusa|Oldenlandia diffusa]] |- | [[ডালিম]] || [[:en:Pomegranate|Pomegranate]] |- | [[লতা বেল]] || [[:en:Passion fruit|Passion fruit]] |- | [[চপেটা]] / [[চিকু]] || [[:en:Manilkara zapota|Manilkara zapota]] |- | [[আটলাচ]] || [[:en:Annona squamosa|Annona squamosa]] |- | [[অনাৰস]] / [[মাটি-কঁঠাল]] || [[:en:Pineapple|Pineapple]] |- | [[কুজি থেকেৰা]] || [[:en:Garcinia cowa|Garcinia cowa]] |- | [[তৰমুজ]] || [[:en:Watermelon|Watermelon]] |- | [[জামু]] || [[:en:Syzygium cumini|Syzygium cumini]] |- | [[কাজু বাদাম]] || [[:en:Cashew|Cashew]] |} == প্ৰাণী == {| class="sortable wikitable" width="80%" |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম |- | [[ছাগলী]] || [[:en:Goat|Goat]] |- | [[গাধ]] || [[:en:Donkey|Donkey]] |- | [[গঁড়]] || [[:en:Rhinoceros|Rhinoceros]] |- | [[বাঘ]] || [[:en:Tiger|Tiger]] |- | [[বান্দৰ]] || [[:en:Monkey|Monkey]] |- | [[হৰিণা পহু]] || [[:en:Deer|Deer]] |- | [[বন গাহৰি]] || [[:en:Wild boar|Wild boar]] |- | [[কেঁকোৰা]] || [[:en:Crab|Crab]] |- | [[ডলফিন]] || [[:en:Dolphin|Dolphin]] |- | [[বগলী]] || [[:en:Egret|Egret]] |- | [[কপৌ]] || [[:en:Dove|Dove]] |- | [[ময়ূৰ]] / [[ম'ৰা চৰাই]] || [[:en:Peafowl|Peafowl]] |- | [[হাঁহ]] || [[:en:Duck|Duck]] |- | [[জিঞা]] || [[:en:Dragonfly|Dragonfly]] |- | [[লাওডোগা সাপ]] || [[:en:Common vine snake|Common vine snake]] |- | [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] || [[:en:Asian golden cat|Asian golden cat]] |- | [[উকমূক]] || [[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed bandicoot rat]] |- | [[কেটেলাপহু]] || [[:en:Malayan porcupine|Malayan porcupine]] |- | [[ককিলা মাছ|ককিলা]] || [[:en:Freshwater garfish|Freshwater garfish]] |- | [[কাজলি পাভ মাছ|কাজলি পাভ]] / [[বাঁহপাতী মাছ|বাঁহপাতী]] / [[কাজুলি মাছ|কাজুলি]] || [[:en:Ailia coila|Gangetic ailia]] |- | [[তোৰা মাছ|তোৰা]] / [[টোৰা মাছ|টোৰা]] || [[:en:Macrognathus aral|One-striped spiny eel]] |- | [[বটীয়া মাছ|বটীয়া]] || [[:en:Loach|Loach]] |- | [[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]] || [[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]] |- | [[ভাঙন মাছ|ভাঙন]] || [[:en:Labeo bata|Bata labeo]] |- | [[নেৰীয়া মাছ|নেৰীয়া]] || [[:en:Clupisoma garua|Garua bachcha]] |- | [[নাদনী মাছ|নাদনী]] || [[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]] |- | [[মালি মাছ|মালি]] || [[:en:Labeo calbasu|Black rohu]] |- | [[চন্দা মাছ|চন্দা]] || [[:en:Chanda nama|Elongate glassy perchlet]] |- | [[মোৱা মাছ|মোৱা]] || [[:en:Amblypharyngodon mola|Mola / Indian carplet]] |- | [[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]] || [[:en:Notopterus notopterus|Featherback]] |- | [[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]] || [[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]] |- | [[বিগহেড মাছ|বিগহেড]] || [[:en:Bighead carp|Bighead carp]] |- | [[গ্ৰাছ কাৰ্প মাছ|গ্ৰাছ কাৰ্প]] || [[:en:Grass carp|Grass carp]] |- | [[কমন কাৰ্প মাছ|কমন কাৰ্প]] || [[:en:Common carp|Common carp]] |- | [[বামী মাছ|বামী]] || [[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]] |} ==ব্যক্তি, গ্ৰন্থ== *[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত থাকিবলগীয়া অসম সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|অসমীয়া সাহিত্যিক আৰু গ্ৰন্থৰ তালিকা]] == গণ মাধ্যম == * [[দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ]] ([[:en:The North East Times|The North East Times]]) * [[হিন্দুস্থান সমাচাৰ]] ([[:en:Hindusthan Samachar|Hindusthan Samachar]]) * [[ডেইলি হাণ্ট]] ([[:en:Dailyhunt|Dailyhunt]]) * [[ইটিভি নেটৱৰ্ক]] ([[:en:ETV Network|ETV Network]]) * [[অসম আদিত্য]] * [[জিজ্ঞাস]] * [[দৈনিক পূৰ্বোদয়]] * [[প্ৰাতঃ খবৰ]] * [[সাময়িক প্ৰসঙ্গ]] ==পৃথিৱীৰ উল্লেখযোগ্য দেশসমূহ== * [[আৰ্মেনিয়া]] ([[:en:Armenia|Armenia]]) * [[বেলজিয়াম]] ([[:en:Belgium|Belgium]]) * [[বুলগেৰিয়া]] ([[:en:Bulgaria|Bulgaria]]) * [[গ্ৰীচ]] ([[:en:Greece|Greece]]) * [[হাংগেৰী]] ([[:en:Hungary|Hungary]]) * [[ৰোমানিয়া]] ([[:en:Romania|Romania]]) * [[বুৰুণ্ডি]] ([[:en:Burundi|Burundi]]) * [[ঘানা]] ([[:en:Ghana|Ghana]]) * [[উগাণ্ডা]] ([[:en:Uganda|Uganda]]) * [[জিম্বাবৱে]] ([[:en:Zimbabwe|Zimbabwe]]) * [[কলম্বিয়া]] ([[:en:Colombia|Colombia]]) * [[উৰুগুৱে]] ([[:en:Uruguay|Uruguay]]) == ৱেবছাইট/এপ্ == * [[অৰ্কুট]] ([[:en:Orkut|Orkut]]) * [[ইউটিউব কিডচ্]] ([[:en:YouTube Kids|YouTube Kids]]) * [[গুগল এডচ্]] ([[:en:Google Ads|Google Ads]]) * [[গুগল চাট]] ([[:en:Google Chat|Google Chat]]) * [[গুগল প্লাচ]] ([[:en:Google+|Google+]]) * [[গুগল মীট]] ([[:en:Google Meet|Google Meet]]) * [[গুগল শ্বীট]] ([[:en:Google Sheets|Google Sheets]]) * [[গুগল শ্লাইডচ্]] ([[:en:Google Slides|Google Slides]]) * [[গুগল ৱালেট]] ([[:en:Google Wallet|Google Wallet]]) ==অন্যান্য== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] axwx1amd3ifjdnvc8tyqwh9bfgl9vs9 626287 626284 2026-08-11T17:00:26Z Kandarpajit Kallol 6257 626287 wikitext text/x-wiki == উদ্ভিদ == {| class="wikitable sortable" |- ! অসমীয়া নাম !! ইংৰাজী/বৈজ্ঞানিক নাম |- | [[আলু]] || [[:en:Potato|Potato]] |- | [[কচু]] || [[:en:Taro|Taro]] |- | [[বিলাহী]] || [[:en:Tomato|Tomato]] |- | [[বেঙেনা]] || [[:en:Eggplant|Eggplant]] |- | [[ভেণ্ডি]] || [[:en:Okra|Okra]] |- | [[গাজৰ]] || [[:en:Carrot|Carrot]] |- | [[ফুলকবি]] || [[:en:Cauliflower|Cauliflower]] |- | [[ওলকবি]] || [[:en:Kohlrabi|Kohlrabi]] |- | [[ভোল]] || [[:en:Luffa aegyptiaca|Luffa aegyptiaca]] |- | [[বীন]] || [[:en:Common bean|Common bean]] |- | [[মটৰমাহ]] || [[:en:Pea|Pea]] |- | [[লাই শাক]] || [[:en:Brassica juncea|Brassica juncea]] |- | [[চন্দন]] || [[:en:Sandalwood|Sandalwood]] |- | [[চেগুণ]] || [[:en:Teak|Teak]] |- | [[ভেঁকুৰি তিতা]] || [[:en:Solanum viarum|Solanum viarum]] |- | [[বৰ টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis debilis|Oxalis debilis]] |- | [[মছন্দৰী]] || [[:en:Houttuynia cordata|Houttuynia cordata]] |- | [[শতমুল]] || [[:en:Asparagus racemosus|Asparagus racemosus]] |- | [[সৰু টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis corniculata|Oxalis corniculata]] |- | [[অমাৰি]] || [[:en:Terminalia elliptica|Terminalia elliptica]] |- | [[চতিয়না]] || [[:en:Alstonia scholaris|Alstonia scholaris]] |- | [[কাঠ বাদাম]] || [[:en:Terminalia catappa|Terminalia catappa]] |- | [[বন কপাহী]] || [[:en:Kydia calycina|Kydia calycina]] |- | [[বটগছ]] || [[:en:Banyan|Banyan]] |- | [[ধূনা]] || [[:en:Canarium strictum|Canarium strictum]] |- | [[ঘোঁৰা নিম]] || [[:en:Chinaberry|Chinaberry]] |- | [[যজ্ঞ ডিমৰু]] || [[:en:Ficus racemosa|Ficus racemosa]] |- | [[কৰৈ]] || [[:en:Albizia procera|Albizia procera]] |- | [[নগাটেঙা]] || [[:en:Myrica esculenta|Myrica esculenta]] |- | [[পমা]] || [[:en:Toona ciliata|Toona ciliata]] |- | [[শিশু গছ]] || [[:en:Dalbergia sissoo|Dalbergia sissoo]] |- | [[তেঁতেলী]] || [[:en:Tamarind|Tamarind]] |- | [[টকুনা]] || [[:en:Oroxylum indicum|Oroxylum indicum]] |- | [[বন জালুক]] || [[:en:Oldenlandia corymbosa|Oldenlandia corymbosa]] |- | [[লিহিৰি পতীয়া]] / [[সৰ্পজিভা]] || [[:en:Oldenlandia diffusa|Oldenlandia diffusa]] |- | [[ডালিম]] || [[:en:Pomegranate|Pomegranate]] |- | [[লতা বেল]] || [[:en:Passion fruit|Passion fruit]] |- | [[চপেটা]] / [[চিকু]] || [[:en:Manilkara zapota|Manilkara zapota]] |- | [[আটলাচ]] || [[:en:Annona squamosa|Annona squamosa]] |- | [[অনাৰস]] / [[মাটি-কঁঠাল]] || [[:en:Pineapple|Pineapple]] |- | [[কুজি থেকেৰা]] || [[:en:Garcinia cowa|Garcinia cowa]] |- | [[তৰমুজ]] || [[:en:Watermelon|Watermelon]] |- | [[জামু]] || [[:en:Syzygium cumini|Syzygium cumini]] |- | [[কাজু বাদাম]] || [[:en:Cashew|Cashew]] |} == প্ৰাণী == {| class="sortable wikitable" width="80%" |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম |- | [[ছাগলী]] || [[:en:Goat|Goat]] |- | [[গাধ]] || [[:en:Donkey|Donkey]] |- | [[গঁড়]] || [[:en:Rhinoceros|Rhinoceros]] |- | [[বাঘ]] || [[:en:Tiger|Tiger]] |- | [[বান্দৰ]] || [[:en:Monkey|Monkey]] |- | [[হৰিণা পহু]] || [[:en:Deer|Deer]] |- | [[বন গাহৰি]] || [[:en:Wild boar|Wild boar]] |- | [[কেঁকোৰা]] || [[:en:Crab|Crab]] |- | [[ডলফিন]] || [[:en:Dolphin|Dolphin]] |- | [[বগলী]] || [[:en:Egret|Egret]] |- | [[ময়ূৰ]] / [[ম'ৰা চৰাই]] || [[:en:Peafowl|Peafowl]] |- | [[হাঁহ]] || [[:en:Duck|Duck]] |- | [[জিঞা]] || [[:en:Dragonfly|Dragonfly]] |- | [[লাওডোগা সাপ]] || [[:en:Common vine snake|Common vine snake]] |- | [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] || [[:en:Asian golden cat|Asian golden cat]] |- | [[উকমূক]] || [[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed bandicoot rat]] |- | [[কেটেলাপহু]] || [[:en:Malayan porcupine|Malayan porcupine]] |- | [[ককিলা মাছ|ককিলা]] || [[:en:Freshwater garfish|Freshwater garfish]] |- | [[কাজলি পাভ মাছ|কাজলি পাভ]] / [[বাঁহপাতী মাছ|বাঁহপাতী]] / [[কাজুলি মাছ|কাজুলি]] || [[:en:Ailia coila|Gangetic ailia]] |- | [[তোৰা মাছ|তোৰা]] / [[টোৰা মাছ|টোৰা]] || [[:en:Macrognathus aral|One-striped spiny eel]] |- | [[বটীয়া মাছ|বটীয়া]] || [[:en:Loach|Loach]] |- | [[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]] || [[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]] |- | [[ভাঙন মাছ|ভাঙন]] || [[:en:Labeo bata|Bata labeo]] |- | [[নেৰীয়া মাছ|নেৰীয়া]] || [[:en:Clupisoma garua|Garua bachcha]] |- | [[নাদনী মাছ|নাদনী]] || [[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]] |- | [[মালি মাছ|মালি]] || [[:en:Labeo calbasu|Black rohu]] |- | [[চন্দা মাছ|চন্দা]] || [[:en:Chanda nama|Elongate glassy perchlet]] |- | [[মোৱা মাছ|মোৱা]] || [[:en:Amblypharyngodon mola|Mola / Indian carplet]] |- | [[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]] || [[:en:Notopterus notopterus|Featherback]] |- | [[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]] || [[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]] |- | [[বিগহেড মাছ|বিগহেড]] || [[:en:Bighead carp|Bighead carp]] |- | [[গ্ৰাছ কাৰ্প মাছ|গ্ৰাছ কাৰ্প]] || [[:en:Grass carp|Grass carp]] |- | [[কমন কাৰ্প মাছ|কমন কাৰ্প]] || [[:en:Common carp|Common carp]] |- | [[বামী মাছ|বামী]] || [[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]] |} ==ব্যক্তি, গ্ৰন্থ== *[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত থাকিবলগীয়া অসম সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|অসমীয়া সাহিত্যিক আৰু গ্ৰন্থৰ তালিকা]] == গণ মাধ্যম == * [[দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ]] ([[:en:The North East Times|The North East Times]]) * [[হিন্দুস্থান সমাচাৰ]] ([[:en:Hindusthan Samachar|Hindusthan Samachar]]) * [[ডেইলি হাণ্ট]] ([[:en:Dailyhunt|Dailyhunt]]) * [[ইটিভি নেটৱৰ্ক]] ([[:en:ETV Network|ETV Network]]) * [[অসম আদিত্য]] * [[জিজ্ঞাস]] * [[দৈনিক পূৰ্বোদয়]] * [[প্ৰাতঃ খবৰ]] * [[সাময়িক প্ৰসঙ্গ]] ==পৃথিৱীৰ উল্লেখযোগ্য দেশসমূহ== * [[আৰ্মেনিয়া]] ([[:en:Armenia|Armenia]]) * [[বেলজিয়াম]] ([[:en:Belgium|Belgium]]) * [[বুলগেৰিয়া]] ([[:en:Bulgaria|Bulgaria]]) * [[গ্ৰীচ]] ([[:en:Greece|Greece]]) * [[হাংগেৰী]] ([[:en:Hungary|Hungary]]) * [[ৰোমানিয়া]] ([[:en:Romania|Romania]]) * [[বুৰুণ্ডি]] ([[:en:Burundi|Burundi]]) * [[ঘানা]] ([[:en:Ghana|Ghana]]) * [[উগাণ্ডা]] ([[:en:Uganda|Uganda]]) * [[জিম্বাবৱে]] ([[:en:Zimbabwe|Zimbabwe]]) * [[কলম্বিয়া]] ([[:en:Colombia|Colombia]]) * [[উৰুগুৱে]] ([[:en:Uruguay|Uruguay]]) == ৱেবছাইট/এপ্ == * [[অৰ্কুট]] ([[:en:Orkut|Orkut]]) * [[ইউটিউব কিডচ্]] ([[:en:YouTube Kids|YouTube Kids]]) * [[গুগল এডচ্]] ([[:en:Google Ads|Google Ads]]) * [[গুগল চাট]] ([[:en:Google Chat|Google Chat]]) * [[গুগল প্লাচ]] ([[:en:Google+|Google+]]) * [[গুগল মীট]] ([[:en:Google Meet|Google Meet]]) * [[গুগল শ্বীট]] ([[:en:Google Sheets|Google Sheets]]) * [[গুগল শ্লাইডচ্]] ([[:en:Google Slides|Google Slides]]) * [[গুগল ৱালেট]] ([[:en:Google Wallet|Google Wallet]]) ==অন্যান্য== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] nl05w18avpbuegc8phbmw1agh9auhhe 626289 626287 2026-08-11T17:03:33Z Kandarpajit Kallol 6257 626289 wikitext text/x-wiki == উদ্ভিদ == {| class="wikitable sortable" |- ! অসমীয়া নাম !! ইংৰাজী/বৈজ্ঞানিক নাম |- | [[আলু]] || [[:en:Potato|Potato]] |- | [[কচু]] || [[:en:Taro|Taro]] |- | [[বিলাহী]] || [[:en:Tomato|Tomato]] |- | [[বেঙেনা]] || [[:en:Eggplant|Eggplant]] |- | [[ভেণ্ডি]] || [[:en:Okra|Okra]] |- | [[গাজৰ]] || [[:en:Carrot|Carrot]] |- | [[ফুলকবি]] || [[:en:Cauliflower|Cauliflower]] |- | [[ওলকবি]] || [[:en:Kohlrabi|Kohlrabi]] |- | [[ভোল]] || [[:en:Luffa aegyptiaca|Luffa aegyptiaca]] |- | [[বীন]] || [[:en:Common bean|Common bean]] |- | [[মটৰমাহ]] || [[:en:Pea|Pea]] |- | [[লাই শাক]] || [[:en:Brassica juncea|Brassica juncea]] |- | [[চন্দন]] || [[:en:Sandalwood|Sandalwood]] |- | [[চেগুণ]] || [[:en:Teak|Teak]] |- | [[ভেঁকুৰি তিতা]] || [[:en:Solanum viarum|Solanum viarum]] |- | [[বৰ টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis debilis|Oxalis debilis]] |- | [[মছন্দৰী]] || [[:en:Houttuynia cordata|Houttuynia cordata]] |- | [[শতমুল]] || [[:en:Asparagus racemosus|Asparagus racemosus]] |- | [[সৰু টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis corniculata|Oxalis corniculata]] |- | [[অমাৰি]] || [[:en:Terminalia elliptica|Terminalia elliptica]] |- | [[চতিয়না]] || [[:en:Alstonia scholaris|Alstonia scholaris]] |- | [[কাঠ বাদাম]] || [[:en:Terminalia catappa|Terminalia catappa]] |- | [[বন কপাহী]] || [[:en:Kydia calycina|Kydia calycina]] |- | [[বটগছ]] || [[:en:Banyan|Banyan]] |- | [[ধূনা]] || [[:en:Canarium strictum|Canarium strictum]] |- | [[ঘোঁৰা নিম]] || [[:en:Chinaberry|Chinaberry]] |- | [[যজ্ঞ ডিমৰু]] || [[:en:Ficus racemosa|Ficus racemosa]] |- | [[কৰৈ]] || [[:en:Albizia procera|Albizia procera]] |- | [[নগাটেঙা]] || [[:en:Myrica esculenta|Myrica esculenta]] |- | [[পমা]] || [[:en:Toona ciliata|Toona ciliata]] |- | [[শিশু গছ]] || [[:en:Dalbergia sissoo|Dalbergia sissoo]] |- | [[তেঁতেলী]] || [[:en:Tamarind|Tamarind]] |- | [[টকুনা]] || [[:en:Oroxylum indicum|Oroxylum indicum]] |- | [[বন জালুক]] || [[:en:Oldenlandia corymbosa|Oldenlandia corymbosa]] |- | [[লিহিৰি পতীয়া]] / [[সৰ্পজিভা]] || [[:en:Oldenlandia diffusa|Oldenlandia diffusa]] |- | [[ডালিম]] || [[:en:Pomegranate|Pomegranate]] |- | [[লতা বেল]] || [[:en:Passion fruit|Passion fruit]] |- | [[চপেটা]] / [[চিকু]] || [[:en:Manilkara zapota|Manilkara zapota]] |- | [[আটলাচ]] || [[:en:Annona squamosa|Annona squamosa]] |- | [[অনাৰস]] / [[মাটি-কঁঠাল]] || [[:en:Pineapple|Pineapple]] |- | [[কুজি থেকেৰা]] || [[:en:Garcinia cowa|Garcinia cowa]] |- | [[তৰমুজ]] || [[:en:Watermelon|Watermelon]] |- | [[জামু]] || [[:en:Syzygium cumini|Syzygium cumini]] |- | [[কাজু বাদাম]] || [[:en:Cashew|Cashew]] |} == প্ৰাণী == {| class="sortable wikitable" width="80%" |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম |- | [[ছাগলী]] || [[:en:Goat|Goat]] |- | [[গাধ]] || [[:en:Donkey|Donkey]] |- | [[গঁড়]] || [[:en:Rhinoceros|Rhinoceros]] |- | [[বাঘ]] || [[:en:Tiger|Tiger]] |- | [[বান্দৰ]] || [[:en:Monkey|Monkey]] |- | [[হৰিণা পহু]] || [[:en:Deer|Deer]] |- | [[বন গাহৰি]] || [[:en:Wild boar|Wild boar]] |- | [[কেঁকোৰা]] || [[:en:Crab|Crab]] |- | [[ডলফিন]] || [[:en:Dolphin|Dolphin]] |- | [[বগলী]] || [[:en:Egret|Egret]] |- | [[ময়ূৰ]] / [[ম'ৰা চৰাই]] || [[:en:Peafowl|Peafowl]] |- | [[হাঁহ]] || [[:en:Duck|Duck]] |- | [[জিঞা]] || [[:en:Dragonfly|Dragonfly]] |- | [[লাওডোগা সাপ]] || [[:en:Common vine snake|Common vine snake]] |- | [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] || [[:en:Asian golden cat|Asian golden cat]] |- | [[উকমূক]] || [[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed bandicoot rat]] |- | [[কেটেলাপহু]] || [[:en:Malayan porcupine|Malayan porcupine]] |- | [[ককিলা মাছ|ককিলা]] || [[:en:Freshwater garfish|Freshwater garfish]] |- | [[কাজলি পাভ মাছ|কাজলি পাভ]] / [[বাঁহপাতী মাছ|বাঁহপাতী]] / [[কাজুলি মাছ|কাজুলি]] || [[:en:Ailia coila|Gangetic ailia]] |- | [[তোৰা মাছ|তোৰা]] / [[টোৰা মাছ|টোৰা]] || [[:en:Macrognathus aral|One-striped spiny eel]] |- | [[বটীয়া মাছ|বটীয়া]] || [[:en:Loach|Loach]] |- | [[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]] || [[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]] |- | [[ভাঙন মাছ|ভাঙন]] || [[:en:Labeo bata|Bata labeo]] |- | [[নাদনী মাছ|নাদনী]] || [[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]] |- | [[মালি মাছ|মালি]] || [[:en:Labeo calbasu|Black rohu]] |- | [[চন্দা মাছ|চন্দা]] || [[:en:Chanda nama|Elongate glassy perchlet]] |- | [[মোৱা মাছ|মোৱা]] || [[:en:Amblypharyngodon mola|Mola / Indian carplet]] |- | [[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]] || [[:en:Notopterus notopterus|Featherback]] |- | [[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]] || [[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]] |- | [[বিগহেড মাছ|বিগহেড]] || [[:en:Bighead carp|Bighead carp]] |- | [[গ্ৰাছ কাৰ্প মাছ|গ্ৰাছ কাৰ্প]] || [[:en:Grass carp|Grass carp]] |- | [[কমন কাৰ্প মাছ|কমন কাৰ্প]] || [[:en:Common carp|Common carp]] |- | [[বামী মাছ|বামী]] || [[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]] |} ==ব্যক্তি, গ্ৰন্থ== *[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত থাকিবলগীয়া অসম সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|অসমীয়া সাহিত্যিক আৰু গ্ৰন্থৰ তালিকা]] == গণ মাধ্যম == * [[দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ]] ([[:en:The North East Times|The North East Times]]) * [[হিন্দুস্থান সমাচাৰ]] ([[:en:Hindusthan Samachar|Hindusthan Samachar]]) * [[ডেইলি হাণ্ট]] ([[:en:Dailyhunt|Dailyhunt]]) * [[ইটিভি নেটৱৰ্ক]] ([[:en:ETV Network|ETV Network]]) * [[অসম আদিত্য]] * [[জিজ্ঞাস]] * [[দৈনিক পূৰ্বোদয়]] * [[প্ৰাতঃ খবৰ]] * [[সাময়িক প্ৰসঙ্গ]] ==পৃথিৱীৰ উল্লেখযোগ্য দেশসমূহ== * [[আৰ্মেনিয়া]] ([[:en:Armenia|Armenia]]) * [[বেলজিয়াম]] ([[:en:Belgium|Belgium]]) * [[বুলগেৰিয়া]] ([[:en:Bulgaria|Bulgaria]]) * [[গ্ৰীচ]] ([[:en:Greece|Greece]]) * [[হাংগেৰী]] ([[:en:Hungary|Hungary]]) * [[ৰোমানিয়া]] ([[:en:Romania|Romania]]) * [[বুৰুণ্ডি]] ([[:en:Burundi|Burundi]]) * [[ঘানা]] ([[:en:Ghana|Ghana]]) * [[উগাণ্ডা]] ([[:en:Uganda|Uganda]]) * [[জিম্বাবৱে]] ([[:en:Zimbabwe|Zimbabwe]]) * [[কলম্বিয়া]] ([[:en:Colombia|Colombia]]) * [[উৰুগুৱে]] ([[:en:Uruguay|Uruguay]]) == ৱেবছাইট/এপ্ == * [[অৰ্কুট]] ([[:en:Orkut|Orkut]]) * [[ইউটিউব কিডচ্]] ([[:en:YouTube Kids|YouTube Kids]]) * [[গুগল এডচ্]] ([[:en:Google Ads|Google Ads]]) * [[গুগল চাট]] ([[:en:Google Chat|Google Chat]]) * [[গুগল প্লাচ]] ([[:en:Google+|Google+]]) * [[গুগল মীট]] ([[:en:Google Meet|Google Meet]]) * [[গুগল শ্বীট]] ([[:en:Google Sheets|Google Sheets]]) * [[গুগল শ্লাইডচ্]] ([[:en:Google Slides|Google Slides]]) * [[গুগল ৱালেট]] ([[:en:Google Wallet|Google Wallet]]) ==অন্যান্য== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] esteq3ozw5awinlj3gwn8a5vcdfs3on 626293 626289 2026-08-11T17:07:14Z Kandarpajit Kallol 6257 /* প্ৰাণী */ 626293 wikitext text/x-wiki == উদ্ভিদ == {| class="wikitable sortable" |- ! অসমীয়া নাম !! ইংৰাজী/বৈজ্ঞানিক নাম |- | [[আলু]] || [[:en:Potato|Potato]] |- | [[কচু]] || [[:en:Taro|Taro]] |- | [[বিলাহী]] || [[:en:Tomato|Tomato]] |- | [[বেঙেনা]] || [[:en:Eggplant|Eggplant]] |- | [[ভেণ্ডি]] || [[:en:Okra|Okra]] |- | [[গাজৰ]] || [[:en:Carrot|Carrot]] |- | [[ফুলকবি]] || [[:en:Cauliflower|Cauliflower]] |- | [[ওলকবি]] || [[:en:Kohlrabi|Kohlrabi]] |- | [[ভোল]] || [[:en:Luffa aegyptiaca|Luffa aegyptiaca]] |- | [[বীন]] || [[:en:Common bean|Common bean]] |- | [[মটৰমাহ]] || [[:en:Pea|Pea]] |- | [[লাই শাক]] || [[:en:Brassica juncea|Brassica juncea]] |- | [[চন্দন]] || [[:en:Sandalwood|Sandalwood]] |- | [[চেগুণ]] || [[:en:Teak|Teak]] |- | [[ভেঁকুৰি তিতা]] || [[:en:Solanum viarum|Solanum viarum]] |- | [[বৰ টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis debilis|Oxalis debilis]] |- | [[মছন্দৰী]] || [[:en:Houttuynia cordata|Houttuynia cordata]] |- | [[শতমুল]] || [[:en:Asparagus racemosus|Asparagus racemosus]] |- | [[সৰু টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis corniculata|Oxalis corniculata]] |- | [[অমাৰি]] || [[:en:Terminalia elliptica|Terminalia elliptica]] |- | [[চতিয়না]] || [[:en:Alstonia scholaris|Alstonia scholaris]] |- | [[কাঠ বাদাম]] || [[:en:Terminalia catappa|Terminalia catappa]] |- | [[বন কপাহী]] || [[:en:Kydia calycina|Kydia calycina]] |- | [[বটগছ]] || [[:en:Banyan|Banyan]] |- | [[ধূনা]] || [[:en:Canarium strictum|Canarium strictum]] |- | [[ঘোঁৰা নিম]] || [[:en:Chinaberry|Chinaberry]] |- | [[যজ্ঞ ডিমৰু]] || [[:en:Ficus racemosa|Ficus racemosa]] |- | [[কৰৈ]] || [[:en:Albizia procera|Albizia procera]] |- | [[নগাটেঙা]] || [[:en:Myrica esculenta|Myrica esculenta]] |- | [[পমা]] || [[:en:Toona ciliata|Toona ciliata]] |- | [[শিশু গছ]] || [[:en:Dalbergia sissoo|Dalbergia sissoo]] |- | [[তেঁতেলী]] || [[:en:Tamarind|Tamarind]] |- | [[টকুনা]] || [[:en:Oroxylum indicum|Oroxylum indicum]] |- | [[বন জালুক]] || [[:en:Oldenlandia corymbosa|Oldenlandia corymbosa]] |- | [[লিহিৰি পতীয়া]] / [[সৰ্পজিভা]] || [[:en:Oldenlandia diffusa|Oldenlandia diffusa]] |- | [[ডালিম]] || [[:en:Pomegranate|Pomegranate]] |- | [[লতা বেল]] || [[:en:Passion fruit|Passion fruit]] |- | [[চপেটা]] / [[চিকু]] || [[:en:Manilkara zapota|Manilkara zapota]] |- | [[আটলাচ]] || [[:en:Annona squamosa|Annona squamosa]] |- | [[অনাৰস]] / [[মাটি-কঁঠাল]] || [[:en:Pineapple|Pineapple]] |- | [[কুজি থেকেৰা]] || [[:en:Garcinia cowa|Garcinia cowa]] |- | [[তৰমুজ]] || [[:en:Watermelon|Watermelon]] |- | [[জামু]] || [[:en:Syzygium cumini|Syzygium cumini]] |- | [[কাজু বাদাম]] || [[:en:Cashew|Cashew]] |} == প্ৰাণী == {| class="sortable wikitable" width="80%" |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম |- | [[ছাগলী]] || [[:en:Goat|Goat]] |- | [[গাধ]] || [[:en:Donkey|Donkey]] |- | [[গঁড়]] || [[:en:Rhinoceros|Rhinoceros]] |- | [[বাঘ]] || [[:en:Tiger|Tiger]] |- | [[বান্দৰ]] || [[:en:Monkey|Monkey]] |- | [[হৰিণা পহু]] || [[:en:Deer|Deer]] |- | [[বন গাহৰি]] || [[:en:Wild boar|Wild boar]] |- | [[কেঁকোৰা]] || [[:en:Crab|Crab]] |- | [[ডলফিন]] || [[:en:Dolphin|Dolphin]] |- | [[বগলী]] || [[:en:Egret|Egret]] |- | [[ময়ূৰ]] / [[ম'ৰা চৰাই]] || [[:en:Peafowl|Peafowl]] |- | [[হাঁহ]] || [[:en:Duck|Duck]] |- | [[জিঞা]] || [[:en:Dragonfly|Dragonfly]] |- | [[লাওডোগা সাপ]] || [[:en:Ahaetulla nasuta|Ahaetulla nasuta]] |- | [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] || [[:en:Asian golden cat|Asian golden cat]] |- | [[উকমূক]] || [[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed bandicoot rat]] |- | [[কেটেলাপহু]] || [[:en:Malayan porcupine|Malayan porcupine]] |- | [[ককিলা মাছ|ককিলা]] || [[:en:Freshwater garfish|Freshwater garfish]] |- | [[কাজলি পাভ মাছ|কাজলি পাভ]] / [[বাঁহপাতী মাছ|বাঁহপাতী]] / [[কাজুলি মাছ|কাজুলি]] || [[:en:Ailia coila|Gangetic ailia]] |- | [[তোৰা মাছ|তোৰা]] / [[টোৰা মাছ|টোৰা]] || [[:en:Macrognathus aral|One-striped spiny eel]] |- | [[বটীয়া মাছ|বটীয়া]] || [[:en:Loach|Loach]] |- | [[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]] || [[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]] |- | [[ভাঙন মাছ|ভাঙন]] || [[:en:Labeo bata|Bata labeo]] |- | [[নাদনী মাছ|নাদনী]] || [[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]] |- | [[মালি মাছ|মালি]] || [[:en:Labeo calbasu|Black rohu]] |- | [[চন্দা মাছ|চন্দা]] || [[:en:Chanda nama|Elongate glassy perchlet]] |- | [[মোৱা মাছ|মোৱা]] || [[:en:Amblypharyngodon mola|Mola / Indian carplet]] |- | [[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]] || [[:en:Notopterus notopterus|Featherback]] |- | [[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]] || [[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]] |- | [[বিগহেড মাছ|বিগহেড]] || [[:en:Bighead carp|Bighead carp]] |- | [[গ্ৰাছ কাৰ্প মাছ|গ্ৰাছ কাৰ্প]] || [[:en:Grass carp|Grass carp]] |- | [[কমন কাৰ্প মাছ|কমন কাৰ্প]] || [[:en:Common carp|Common carp]] |- | [[বামী মাছ|বামী]] || [[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]] |} ==ব্যক্তি, গ্ৰন্থ== *[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত থাকিবলগীয়া অসম সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|অসমীয়া সাহিত্যিক আৰু গ্ৰন্থৰ তালিকা]] == গণ মাধ্যম == * [[দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ]] ([[:en:The North East Times|The North East Times]]) * [[হিন্দুস্থান সমাচাৰ]] ([[:en:Hindusthan Samachar|Hindusthan Samachar]]) * [[ডেইলি হাণ্ট]] ([[:en:Dailyhunt|Dailyhunt]]) * [[ইটিভি নেটৱৰ্ক]] ([[:en:ETV Network|ETV Network]]) * [[অসম আদিত্য]] * [[জিজ্ঞাস]] * [[দৈনিক পূৰ্বোদয়]] * [[প্ৰাতঃ খবৰ]] * [[সাময়িক প্ৰসঙ্গ]] ==পৃথিৱীৰ উল্লেখযোগ্য দেশসমূহ== * [[আৰ্মেনিয়া]] ([[:en:Armenia|Armenia]]) * [[বেলজিয়াম]] ([[:en:Belgium|Belgium]]) * [[বুলগেৰিয়া]] ([[:en:Bulgaria|Bulgaria]]) * [[গ্ৰীচ]] ([[:en:Greece|Greece]]) * [[হাংগেৰী]] ([[:en:Hungary|Hungary]]) * [[ৰোমানিয়া]] ([[:en:Romania|Romania]]) * [[বুৰুণ্ডি]] ([[:en:Burundi|Burundi]]) * [[ঘানা]] ([[:en:Ghana|Ghana]]) * [[উগাণ্ডা]] ([[:en:Uganda|Uganda]]) * [[জিম্বাবৱে]] ([[:en:Zimbabwe|Zimbabwe]]) * [[কলম্বিয়া]] ([[:en:Colombia|Colombia]]) * [[উৰুগুৱে]] ([[:en:Uruguay|Uruguay]]) == ৱেবছাইট/এপ্ == * [[অৰ্কুট]] ([[:en:Orkut|Orkut]]) * [[ইউটিউব কিডচ্]] ([[:en:YouTube Kids|YouTube Kids]]) * [[গুগল এডচ্]] ([[:en:Google Ads|Google Ads]]) * [[গুগল চাট]] ([[:en:Google Chat|Google Chat]]) * [[গুগল প্লাচ]] ([[:en:Google+|Google+]]) * [[গুগল মীট]] ([[:en:Google Meet|Google Meet]]) * [[গুগল শ্বীট]] ([[:en:Google Sheets|Google Sheets]]) * [[গুগল শ্লাইডচ্]] ([[:en:Google Slides|Google Slides]]) * [[গুগল ৱালেট]] ([[:en:Google Wallet|Google Wallet]]) ==অন্যান্য== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] g9puzn2negma6iyo6z0xxo04ifz55ig 626295 626293 2026-08-11T17:14:37Z Kandarpajit Kallol 6257 /* ৱেবছাইট/এপ্ */ 626295 wikitext text/x-wiki == উদ্ভিদ == {| class="wikitable sortable" |- ! অসমীয়া নাম !! ইংৰাজী/বৈজ্ঞানিক নাম |- | [[আলু]] || [[:en:Potato|Potato]] |- | [[কচু]] || [[:en:Taro|Taro]] |- | [[বিলাহী]] || [[:en:Tomato|Tomato]] |- | [[বেঙেনা]] || [[:en:Eggplant|Eggplant]] |- | [[ভেণ্ডি]] || [[:en:Okra|Okra]] |- | [[গাজৰ]] || [[:en:Carrot|Carrot]] |- | [[ফুলকবি]] || [[:en:Cauliflower|Cauliflower]] |- | [[ওলকবি]] || [[:en:Kohlrabi|Kohlrabi]] |- | [[ভোল]] || [[:en:Luffa aegyptiaca|Luffa aegyptiaca]] |- | [[বীন]] || [[:en:Common bean|Common bean]] |- | [[মটৰমাহ]] || [[:en:Pea|Pea]] |- | [[লাই শাক]] || [[:en:Brassica juncea|Brassica juncea]] |- | [[চন্দন]] || [[:en:Sandalwood|Sandalwood]] |- | [[চেগুণ]] || [[:en:Teak|Teak]] |- | [[ভেঁকুৰি তিতা]] || [[:en:Solanum viarum|Solanum viarum]] |- | [[বৰ টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis debilis|Oxalis debilis]] |- | [[মছন্দৰী]] || [[:en:Houttuynia cordata|Houttuynia cordata]] |- | [[শতমুল]] || [[:en:Asparagus racemosus|Asparagus racemosus]] |- | [[সৰু টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis corniculata|Oxalis corniculata]] |- | [[অমাৰি]] || [[:en:Terminalia elliptica|Terminalia elliptica]] |- | [[চতিয়না]] || [[:en:Alstonia scholaris|Alstonia scholaris]] |- | [[কাঠ বাদাম]] || [[:en:Terminalia catappa|Terminalia catappa]] |- | [[বন কপাহী]] || [[:en:Kydia calycina|Kydia calycina]] |- | [[বটগছ]] || [[:en:Banyan|Banyan]] |- | [[ধূনা]] || [[:en:Canarium strictum|Canarium strictum]] |- | [[ঘোঁৰা নিম]] || [[:en:Chinaberry|Chinaberry]] |- | [[যজ্ঞ ডিমৰু]] || [[:en:Ficus racemosa|Ficus racemosa]] |- | [[কৰৈ]] || [[:en:Albizia procera|Albizia procera]] |- | [[নগাটেঙা]] || [[:en:Myrica esculenta|Myrica esculenta]] |- | [[পমা]] || [[:en:Toona ciliata|Toona ciliata]] |- | [[শিশু গছ]] || [[:en:Dalbergia sissoo|Dalbergia sissoo]] |- | [[তেঁতেলী]] || [[:en:Tamarind|Tamarind]] |- | [[টকুনা]] || [[:en:Oroxylum indicum|Oroxylum indicum]] |- | [[বন জালুক]] || [[:en:Oldenlandia corymbosa|Oldenlandia corymbosa]] |- | [[লিহিৰি পতীয়া]] / [[সৰ্পজিভা]] || [[:en:Oldenlandia diffusa|Oldenlandia diffusa]] |- | [[ডালিম]] || [[:en:Pomegranate|Pomegranate]] |- | [[লতা বেল]] || [[:en:Passion fruit|Passion fruit]] |- | [[চপেটা]] / [[চিকু]] || [[:en:Manilkara zapota|Manilkara zapota]] |- | [[আটলাচ]] || [[:en:Annona squamosa|Annona squamosa]] |- | [[অনাৰস]] / [[মাটি-কঁঠাল]] || [[:en:Pineapple|Pineapple]] |- | [[কুজি থেকেৰা]] || [[:en:Garcinia cowa|Garcinia cowa]] |- | [[তৰমুজ]] || [[:en:Watermelon|Watermelon]] |- | [[জামু]] || [[:en:Syzygium cumini|Syzygium cumini]] |- | [[কাজু বাদাম]] || [[:en:Cashew|Cashew]] |} == প্ৰাণী == {| class="sortable wikitable" width="80%" |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম |- | [[ছাগলী]] || [[:en:Goat|Goat]] |- | [[গাধ]] || [[:en:Donkey|Donkey]] |- | [[গঁড়]] || [[:en:Rhinoceros|Rhinoceros]] |- | [[বাঘ]] || [[:en:Tiger|Tiger]] |- | [[বান্দৰ]] || [[:en:Monkey|Monkey]] |- | [[হৰিণা পহু]] || [[:en:Deer|Deer]] |- | [[বন গাহৰি]] || [[:en:Wild boar|Wild boar]] |- | [[কেঁকোৰা]] || [[:en:Crab|Crab]] |- | [[ডলফিন]] || [[:en:Dolphin|Dolphin]] |- | [[বগলী]] || [[:en:Egret|Egret]] |- | [[ময়ূৰ]] / [[ম'ৰা চৰাই]] || [[:en:Peafowl|Peafowl]] |- | [[হাঁহ]] || [[:en:Duck|Duck]] |- | [[জিঞা]] || [[:en:Dragonfly|Dragonfly]] |- | [[লাওডোগা সাপ]] || [[:en:Ahaetulla nasuta|Ahaetulla nasuta]] |- | [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] || [[:en:Asian golden cat|Asian golden cat]] |- | [[উকমূক]] || [[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed bandicoot rat]] |- | [[কেটেলাপহু]] || [[:en:Malayan porcupine|Malayan porcupine]] |- | [[ককিলা মাছ|ককিলা]] || [[:en:Freshwater garfish|Freshwater garfish]] |- | [[কাজলি পাভ মাছ|কাজলি পাভ]] / [[বাঁহপাতী মাছ|বাঁহপাতী]] / [[কাজুলি মাছ|কাজুলি]] || [[:en:Ailia coila|Gangetic ailia]] |- | [[তোৰা মাছ|তোৰা]] / [[টোৰা মাছ|টোৰা]] || [[:en:Macrognathus aral|One-striped spiny eel]] |- | [[বটীয়া মাছ|বটীয়া]] || [[:en:Loach|Loach]] |- | [[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]] || [[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]] |- | [[ভাঙন মাছ|ভাঙন]] || [[:en:Labeo bata|Bata labeo]] |- | [[নাদনী মাছ|নাদনী]] || [[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]] |- | [[মালি মাছ|মালি]] || [[:en:Labeo calbasu|Black rohu]] |- | [[চন্দা মাছ|চন্দা]] || [[:en:Chanda nama|Elongate glassy perchlet]] |- | [[মোৱা মাছ|মোৱা]] || [[:en:Amblypharyngodon mola|Mola / Indian carplet]] |- | [[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]] || [[:en:Notopterus notopterus|Featherback]] |- | [[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]] || [[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]] |- | [[বিগহেড মাছ|বিগহেড]] || [[:en:Bighead carp|Bighead carp]] |- | [[গ্ৰাছ কাৰ্প মাছ|গ্ৰাছ কাৰ্প]] || [[:en:Grass carp|Grass carp]] |- | [[কমন কাৰ্প মাছ|কমন কাৰ্প]] || [[:en:Common carp|Common carp]] |- | [[বামী মাছ|বামী]] || [[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]] |} ==ব্যক্তি, গ্ৰন্থ== *[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত থাকিবলগীয়া অসম সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|অসমীয়া সাহিত্যিক আৰু গ্ৰন্থৰ তালিকা]] == গণ মাধ্যম == * [[দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ]] ([[:en:The North East Times|The North East Times]]) * [[হিন্দুস্থান সমাচাৰ]] ([[:en:Hindusthan Samachar|Hindusthan Samachar]]) * [[ডেইলি হাণ্ট]] ([[:en:Dailyhunt|Dailyhunt]]) * [[ইটিভি নেটৱৰ্ক]] ([[:en:ETV Network|ETV Network]]) * [[অসম আদিত্য]] * [[জিজ্ঞাস]] * [[দৈনিক পূৰ্বোদয়]] * [[প্ৰাতঃ খবৰ]] * [[সাময়িক প্ৰসঙ্গ]] ==পৃথিৱীৰ উল্লেখযোগ্য দেশসমূহ== * [[আৰ্মেনিয়া]] ([[:en:Armenia|Armenia]]) * [[বেলজিয়াম]] ([[:en:Belgium|Belgium]]) * [[বুলগেৰিয়া]] ([[:en:Bulgaria|Bulgaria]]) * [[গ্ৰীচ]] ([[:en:Greece|Greece]]) * [[হাংগেৰী]] ([[:en:Hungary|Hungary]]) * [[ৰোমানিয়া]] ([[:en:Romania|Romania]]) * [[বুৰুণ্ডি]] ([[:en:Burundi|Burundi]]) * [[ঘানা]] ([[:en:Ghana|Ghana]]) * [[উগাণ্ডা]] ([[:en:Uganda|Uganda]]) * [[জিম্বাবৱে]] ([[:en:Zimbabwe|Zimbabwe]]) * [[কলম্বিয়া]] ([[:en:Colombia|Colombia]]) * [[উৰুগুৱে]] ([[:en:Uruguay|Uruguay]]) == ৱেবছাইট/এপ্ == * [[অৰ্কুট]] ([[:en:Orkut|Orkut]]) * [[ইউটিউব কিডচ্]] ([[:en:YouTube Kids|YouTube Kids]]) * [[গুগল এডচ্]] ([[:en:Google Ads|Google Ads]]) * [[গুগল চাট]] ([[:en:Google Chat|Google Chat]]) * [[গুগল প্লাচ]] ([[:en:Google+|Google+]]) * [[গুগল মীট]] ([[:en:Google Meet|Google Meet]]) * [[গুগল শ্বীট]] ([[:en:Google Sheets|Google Sheets]]) * [[গুগল শ্লাইডচ্]] ([[:en:Google Slides|Google Slides]]) * [[গুগল ৱালেট]] ([[:en:Google Wallet|Google Wallet]]) ==ব্যক্তি== {{div col|3}} *[[নৰেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] *[[বিমল ভাগৱতী]] *[[প্ৰভাত চন্দ্ৰ শৰ্মা]] *[[ৰাজেন শইকীয়া]] *[[হেমেশ্বৰ দিহিঙীয়া]] *[[পংকজ ঠাকুৰ]] *[[দীপিকা চক্ৰৱৰ্তী]] *[[বিপুল দেউৰী]] *[[সুৰেণ তালুকদাৰ]] *[[তপেশ্বৰ শৰ্মা]] *[[বাবুল তামুলী]] *[[পাৰ্থপ্ৰতিম হাজৰিকা]] *[[লক্ষজ্যোতি গগৈ সন্দিকৈ]] *[[শ্বামীম নাছৰিণ মিলি]] *[[প্ৰতিমা নন্দী নাৰ্জাৰী]] *[[সুৰেন্দ্ৰ মোহন দাস]] *[[প্ৰতীম বৰুৱা]] *[[দ্বিজেন দাস]] *[[প্ৰদ্যুম্ন কুমাৰ গগৈ]] *[[মাইনাওশ্ৰী দৈমাৰী]] *[[নেইনা অধিকাৰী]] *[[সুপ্ৰকাশ ভূঞা]] *[[কুশল দত্ত]] *[[নীলিমা ঠাকুৰীয়া হক]] *[[সমীন্দ্ৰ হুজুৰি]] *[[নিবেদন দাস পাটোৱাৰী]] *[[ৰুদ্ৰসিংহ মটক]] *[[অমিতাভ ৰঞ্জন কানু]] *[[উজ্জ্বল পাওগাম]] *[[কমল কুমাৰ মেধি]] *[[জয়জিৎ ডেকা]] *[[দীপক নাথ]] *[[ধ্ৰুৱকুমাৰ তালুকদাৰ]] *[[বৰ্ণালী বৰগোহাঁই]] *[[বিকাশজ্যোতি শইকীয়া]] *[[মুনীন বায়ন]] *[[মৃণাল আকাশ মেধি]] *[[যুগজ্যোতি দাস]] *[[ৰুবুল দাস]] *[[শোণিত বিজয় দাস]] *[[সৌৰভ শইকীয়া]] {{div col end}} ==অন্যান্য== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] 8yohad92w6n0dmhcqevh6bg1q6qgigc 626296 626295 2026-08-11T17:15:34Z Kandarpajit Kallol 6257 626296 wikitext text/x-wiki == উদ্ভিদ == {| class="wikitable sortable" |- ! অসমীয়া নাম !! ইংৰাজী/বৈজ্ঞানিক নাম |- | [[আলু]] || [[:en:Potato|Potato]] |- | [[কচু]] || [[:en:Taro|Taro]] |- | [[বিলাহী]] || [[:en:Tomato|Tomato]] |- | [[বেঙেনা]] || [[:en:Eggplant|Eggplant]] |- | [[ভেণ্ডি]] || [[:en:Okra|Okra]] |- | [[গাজৰ]] || [[:en:Carrot|Carrot]] |- | [[ফুলকবি]] || [[:en:Cauliflower|Cauliflower]] |- | [[ওলকবি]] || [[:en:Kohlrabi|Kohlrabi]] |- | [[ভোল]] || [[:en:Luffa aegyptiaca|Luffa aegyptiaca]] |- | [[বীন]] || [[:en:Common bean|Common bean]] |- | [[মটৰমাহ]] || [[:en:Pea|Pea]] |- | [[লাই শাক]] || [[:en:Brassica juncea|Brassica juncea]] |- | [[চন্দন]] || [[:en:Sandalwood|Sandalwood]] |- | [[চেগুণ]] || [[:en:Teak|Teak]] |- | [[ভেঁকুৰি তিতা]] || [[:en:Solanum viarum|Solanum viarum]] |- | [[বৰ টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis debilis|Oxalis debilis]] |- | [[মছন্দৰী]] || [[:en:Houttuynia cordata|Houttuynia cordata]] |- | [[শতমুল]] || [[:en:Asparagus racemosus|Asparagus racemosus]] |- | [[সৰু টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis corniculata|Oxalis corniculata]] |- | [[অমাৰি]] || [[:en:Terminalia elliptica|Terminalia elliptica]] |- | [[চতিয়না]] || [[:en:Alstonia scholaris|Alstonia scholaris]] |- | [[কাঠ বাদাম]] || [[:en:Terminalia catappa|Terminalia catappa]] |- | [[বন কপাহী]] || [[:en:Kydia calycina|Kydia calycina]] |- | [[বটগছ]] || [[:en:Banyan|Banyan]] |- | [[ধূনা]] || [[:en:Canarium strictum|Canarium strictum]] |- | [[ঘোঁৰা নিম]] || [[:en:Chinaberry|Chinaberry]] |- | [[যজ্ঞ ডিমৰু]] || [[:en:Ficus racemosa|Ficus racemosa]] |- | [[কৰৈ]] || [[:en:Albizia procera|Albizia procera]] |- | [[নগাটেঙা]] || [[:en:Myrica esculenta|Myrica esculenta]] |- | [[পমা]] || [[:en:Toona ciliata|Toona ciliata]] |- | [[শিশু গছ]] || [[:en:Dalbergia sissoo|Dalbergia sissoo]] |- | [[তেঁতেলী]] || [[:en:Tamarind|Tamarind]] |- | [[টকুনা]] || [[:en:Oroxylum indicum|Oroxylum indicum]] |- | [[বন জালুক]] || [[:en:Oldenlandia corymbosa|Oldenlandia corymbosa]] |- | [[লিহিৰি পতীয়া]] / [[সৰ্পজিভা]] || [[:en:Oldenlandia diffusa|Oldenlandia diffusa]] |- | [[ডালিম]] || [[:en:Pomegranate|Pomegranate]] |- | [[লতা বেল]] || [[:en:Passion fruit|Passion fruit]] |- | [[চপেটা]] / [[চিকু]] || [[:en:Manilkara zapota|Manilkara zapota]] |- | [[আটলাচ]] || [[:en:Annona squamosa|Annona squamosa]] |- | [[অনাৰস]] / [[মাটি-কঁঠাল]] || [[:en:Pineapple|Pineapple]] |- | [[কুজি থেকেৰা]] || [[:en:Garcinia cowa|Garcinia cowa]] |- | [[তৰমুজ]] || [[:en:Watermelon|Watermelon]] |- | [[জামু]] || [[:en:Syzygium cumini|Syzygium cumini]] |- | [[কাজু বাদাম]] || [[:en:Cashew|Cashew]] |} == প্ৰাণী == {| class="sortable wikitable" width="80%" |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম |- | [[ছাগলী]] || [[:en:Goat|Goat]] |- | [[গাধ]] || [[:en:Donkey|Donkey]] |- | [[গঁড়]] || [[:en:Rhinoceros|Rhinoceros]] |- | [[বাঘ]] || [[:en:Tiger|Tiger]] |- | [[বান্দৰ]] || [[:en:Monkey|Monkey]] |- | [[হৰিণা পহু]] || [[:en:Deer|Deer]] |- | [[বন গাহৰি]] || [[:en:Wild boar|Wild boar]] |- | [[কেঁকোৰা]] || [[:en:Crab|Crab]] |- | [[ডলফিন]] || [[:en:Dolphin|Dolphin]] |- | [[বগলী]] || [[:en:Egret|Egret]] |- | [[ময়ূৰ]] / [[ম'ৰা চৰাই]] || [[:en:Peafowl|Peafowl]] |- | [[হাঁহ]] || [[:en:Duck|Duck]] |- | [[জিঞা]] || [[:en:Dragonfly|Dragonfly]] |- | [[লাওডোগা সাপ]] || [[:en:Ahaetulla nasuta|Ahaetulla nasuta]] |- | [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] || [[:en:Asian golden cat|Asian golden cat]] |- | [[উকমূক]] || [[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed bandicoot rat]] |- | [[কেটেলাপহু]] || [[:en:Malayan porcupine|Malayan porcupine]] |- | [[ককিলা মাছ|ককিলা]] || [[:en:Freshwater garfish|Freshwater garfish]] |- | [[কাজলি পাভ মাছ|কাজলি পাভ]] / [[বাঁহপাতী মাছ|বাঁহপাতী]] / [[কাজুলি মাছ|কাজুলি]] || [[:en:Ailia coila|Gangetic ailia]] |- | [[তোৰা মাছ|তোৰা]] / [[টোৰা মাছ|টোৰা]] || [[:en:Macrognathus aral|One-striped spiny eel]] |- | [[বটীয়া মাছ|বটীয়া]] || [[:en:Loach|Loach]] |- | [[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]] || [[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]] |- | [[ভাঙন মাছ|ভাঙন]] || [[:en:Labeo bata|Bata labeo]] |- | [[নাদনী মাছ|নাদনী]] || [[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]] |- | [[মালি মাছ|মালি]] || [[:en:Labeo calbasu|Black rohu]] |- | [[চন্দা মাছ|চন্দা]] || [[:en:Chanda nama|Elongate glassy perchlet]] |- | [[মোৱা মাছ|মোৱা]] || [[:en:Amblypharyngodon mola|Mola / Indian carplet]] |- | [[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]] || [[:en:Notopterus notopterus|Featherback]] |- | [[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]] || [[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]] |- | [[বিগহেড মাছ|বিগহেড]] || [[:en:Bighead carp|Bighead carp]] |- | [[গ্ৰাছ কাৰ্প মাছ|গ্ৰাছ কাৰ্প]] || [[:en:Grass carp|Grass carp]] |- | [[কমন কাৰ্প মাছ|কমন কাৰ্প]] || [[:en:Common carp|Common carp]] |- | [[বামী মাছ|বামী]] || [[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]] |} == গণ মাধ্যম == * [[দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ]] ([[:en:The North East Times|The North East Times]]) * [[হিন্দুস্থান সমাচাৰ]] ([[:en:Hindusthan Samachar|Hindusthan Samachar]]) * [[ডেইলি হাণ্ট]] ([[:en:Dailyhunt|Dailyhunt]]) * [[ইটিভি নেটৱৰ্ক]] ([[:en:ETV Network|ETV Network]]) * [[অসম আদিত্য]] * [[জিজ্ঞাস]] * [[দৈনিক পূৰ্বোদয়]] * [[প্ৰাতঃ খবৰ]] * [[সাময়িক প্ৰসঙ্গ]] ==পৃথিৱীৰ উল্লেখযোগ্য দেশসমূহ== * [[আৰ্মেনিয়া]] ([[:en:Armenia|Armenia]]) * [[বেলজিয়াম]] ([[:en:Belgium|Belgium]]) * [[বুলগেৰিয়া]] ([[:en:Bulgaria|Bulgaria]]) * [[গ্ৰীচ]] ([[:en:Greece|Greece]]) * [[হাংগেৰী]] ([[:en:Hungary|Hungary]]) * [[ৰোমানিয়া]] ([[:en:Romania|Romania]]) * [[বুৰুণ্ডি]] ([[:en:Burundi|Burundi]]) * [[ঘানা]] ([[:en:Ghana|Ghana]]) * [[উগাণ্ডা]] ([[:en:Uganda|Uganda]]) * [[জিম্বাবৱে]] ([[:en:Zimbabwe|Zimbabwe]]) * [[কলম্বিয়া]] ([[:en:Colombia|Colombia]]) * [[উৰুগুৱে]] ([[:en:Uruguay|Uruguay]]) == ৱেবছাইট/এপ্ == * [[অৰ্কুট]] ([[:en:Orkut|Orkut]]) * [[ইউটিউব কিডচ্]] ([[:en:YouTube Kids|YouTube Kids]]) * [[গুগল এডচ্]] ([[:en:Google Ads|Google Ads]]) * [[গুগল চাট]] ([[:en:Google Chat|Google Chat]]) * [[গুগল প্লাচ]] ([[:en:Google+|Google+]]) * [[গুগল মীট]] ([[:en:Google Meet|Google Meet]]) * [[গুগল শ্বীট]] ([[:en:Google Sheets|Google Sheets]]) * [[গুগল শ্লাইডচ্]] ([[:en:Google Slides|Google Slides]]) * [[গুগল ৱালেট]] ([[:en:Google Wallet|Google Wallet]]) ==ব্যক্তি== {{div col|3}} *[[নৰেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] *[[বিমল ভাগৱতী]] *[[প্ৰভাত চন্দ্ৰ শৰ্মা]] *[[ৰাজেন শইকীয়া]] *[[হেমেশ্বৰ দিহিঙীয়া]] *[[পংকজ ঠাকুৰ]] *[[দীপিকা চক্ৰৱৰ্তী]] *[[বিপুল দেউৰী]] *[[সুৰেণ তালুকদাৰ]] *[[তপেশ্বৰ শৰ্মা]] *[[বাবুল তামুলী]] *[[পাৰ্থপ্ৰতিম হাজৰিকা]] *[[লক্ষজ্যোতি গগৈ সন্দিকৈ]] *[[শ্বামীম নাছৰিণ মিলি]] *[[প্ৰতিমা নন্দী নাৰ্জাৰী]] *[[সুৰেন্দ্ৰ মোহন দাস]] *[[প্ৰতীম বৰুৱা]] *[[দ্বিজেন দাস]] *[[প্ৰদ্যুম্ন কুমাৰ গগৈ]] *[[মাইনাওশ্ৰী দৈমাৰী]] *[[নেইনা অধিকাৰী]] *[[সুপ্ৰকাশ ভূঞা]] *[[কুশল দত্ত]] *[[নীলিমা ঠাকুৰীয়া হক]] *[[সমীন্দ্ৰ হুজুৰি]] *[[নিবেদন দাস পাটোৱাৰী]] *[[ৰুদ্ৰসিংহ মটক]] *[[অমিতাভ ৰঞ্জন কানু]] *[[উজ্জ্বল পাওগাম]] *[[কমল কুমাৰ মেধি]] *[[জয়জিৎ ডেকা]] *[[দীপক নাথ]] *[[ধ্ৰুৱকুমাৰ তালুকদাৰ]] *[[বৰ্ণালী বৰগোহাঁই]] *[[বিকাশজ্যোতি শইকীয়া]] *[[মুনীন বায়ন]] *[[মৃণাল আকাশ মেধি]] *[[যুগজ্যোতি দাস]] *[[ৰুবুল দাস]] *[[শোণিত বিজয় দাস]] *[[সৌৰভ শইকীয়া]] {{div col end}} ==অন্যান্য== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] eadw0qfwhj0u7r1xv8zbuyeo932toso 626299 626296 2026-08-11T17:20:11Z Kandarpajit Kallol 6257 626299 wikitext text/x-wiki == উদ্ভিদ == {| class="wikitable sortable" |- ! অসমীয়া নাম !! ইংৰাজী/বৈজ্ঞানিক নাম |- | [[আলু]] || [[:en:Potato|Potato]] |- | [[কচু]] || [[:en:Taro|Taro]] |- | [[বিলাহী]] || [[:en:Tomato|Tomato]] |- | [[বেঙেনা]] || [[:en:Eggplant|Eggplant]] |- | [[ভেণ্ডি]] || [[:en:Okra|Okra]] |- | [[গাজৰ]] || [[:en:Carrot|Carrot]] |- | [[ফুলকবি]] || [[:en:Cauliflower|Cauliflower]] |- | [[ওলকবি]] || [[:en:Kohlrabi|Kohlrabi]] |- | [[ভোল]] || [[:en:Luffa aegyptiaca|Luffa aegyptiaca]] |- | [[বীন]] || [[:en:Common bean|Common bean]] |- | [[মটৰমাহ]] || [[:en:Pea|Pea]] |- | [[লাই শাক]] || [[:en:Brassica juncea|Brassica juncea]] |- | [[চন্দন]] || [[:en:Sandalwood|Sandalwood]] |- | [[চেগুণ]] || [[:en:Teak|Teak]] |- | [[ভেঁকুৰি তিতা]] || [[:en:Solanum viarum|Solanum viarum]] |- | [[বৰ টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis debilis|Oxalis debilis]] |- | [[মছন্দৰী]] || [[:en:Houttuynia cordata|Houttuynia cordata]] |- | [[শতমুল]] || [[:en:Asparagus racemosus|Asparagus racemosus]] |- | [[সৰু টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis corniculata|Oxalis corniculata]] |- | [[অমাৰি]] || [[:en:Terminalia elliptica|Terminalia elliptica]] |- | [[চতিয়না]] || [[:en:Alstonia scholaris|Alstonia scholaris]] |- | [[কাঠ বাদাম]] || [[:en:Terminalia catappa|Terminalia catappa]] |- | [[বন কপাহী]] || [[:en:Kydia calycina|Kydia calycina]] |- | [[বটগছ]] || [[:en:Banyan|Banyan]] |- | [[ধূনা]] || [[:en:Canarium strictum|Canarium strictum]] |- | [[ঘোঁৰা নিম]] || [[:en:Chinaberry|Chinaberry]] |- | [[যজ্ঞ ডিমৰু]] || [[:en:Ficus racemosa|Ficus racemosa]] |- | [[কৰৈ]] || [[:en:Albizia procera|Albizia procera]] |- | [[নগাটেঙা]] || [[:en:Myrica esculenta|Myrica esculenta]] |- | [[পমা]] || [[:en:Toona ciliata|Toona ciliata]] |- | [[শিশু গছ]] || [[:en:Dalbergia sissoo|Dalbergia sissoo]] |- | [[তেঁতেলী]] || [[:en:Tamarind|Tamarind]] |- | [[টকুনা]] || [[:en:Oroxylum indicum|Oroxylum indicum]] |- | [[বন জালুক]] || [[:en:Oldenlandia corymbosa|Oldenlandia corymbosa]] |- | [[লিহিৰি পতীয়া]] / [[সৰ্পজিভা]] || [[:en:Oldenlandia diffusa|Oldenlandia diffusa]] |- | [[ডালিম]] || [[:en:Pomegranate|Pomegranate]] |- | [[লতা বেল]] || [[:en:Passion fruit|Passion fruit]] |- | [[চপেটা]] / [[চিকু]] || [[:en:Manilkara zapota|Manilkara zapota]] |- | [[আটলাচ]] || [[:en:Annona squamosa|Annona squamosa]] |- | [[অনাৰস]] / [[মাটি-কঁঠাল]] || [[:en:Pineapple|Pineapple]] |- | [[কুজি থেকেৰা]] || [[:en:Garcinia cowa|Garcinia cowa]] |- | [[তৰমুজ]] || [[:en:Watermelon|Watermelon]] |- | [[জামু]] || [[:en:Syzygium cumini|Syzygium cumini]] |- | [[কাজু বাদাম]] || [[:en:Cashew|Cashew]] |} == প্ৰাণী == {| class="sortable wikitable" width="80%" |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম |- | [[ছাগলী]] || [[:en:Goat|Goat]] |- | [[গাধ]] || [[:en:Donkey|Donkey]] |- | [[গঁড়]] || [[:en:Rhinoceros|Rhinoceros]] |- | [[বাঘ]] || [[:en:Tiger|Tiger]] |- | [[বান্দৰ]] || [[:en:Monkey|Monkey]] |- | [[হৰিণা পহু]] || [[:en:Deer|Deer]] |- | [[বন গাহৰি]] || [[:en:Wild boar|Wild boar]] |- | [[কেঁকোৰা]] || [[:en:Crab|Crab]] |- | [[ডলফিন]] || [[:en:Dolphin|Dolphin]] |- | [[বগলী]] || [[:en:Egret|Egret]] |- | [[ময়ূৰ]] / [[ম'ৰা চৰাই]] || [[:en:Peafowl|Peafowl]] |- | [[হাঁহ]] || [[:en:Duck|Duck]] |- | [[জিঞা]] || [[:en:Dragonfly|Dragonfly]] |- | [[লাওডোগা সাপ]] || [[:en:Ahaetulla nasuta|Ahaetulla nasuta]] |- | [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] || [[:en:Asian golden cat|Asian golden cat]] |- | [[উকমূক]] || [[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed bandicoot rat]] |- | [[কেটেলাপহু]] || [[:en:Malayan porcupine|Malayan porcupine]] |- | [[ককিলা মাছ|ককিলা]] || [[:en:Freshwater garfish|Freshwater garfish]] |- | [[কাজলি পাভ মাছ|কাজলি পাভ]] / [[বাঁহপাতী মাছ|বাঁহপাতী]] / [[কাজুলি মাছ|কাজুলি]] || [[:en:Ailia coila|Gangetic ailia]] |- | [[তোৰা মাছ|তোৰা]] / [[টোৰা মাছ|টোৰা]] || [[:en:Macrognathus aral|One-striped spiny eel]] |- | [[বটীয়া মাছ|বটীয়া]] || [[:en:Loach|Loach]] |- | [[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]] || [[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]] |- | [[ভাঙন মাছ|ভাঙন]] || [[:en:Labeo bata|Bata labeo]] |- | [[নাদনী মাছ|নাদনী]] || [[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]] |- | [[মালি মাছ|মালি]] || [[:en:Labeo calbasu|Black rohu]] |- | [[চন্দা মাছ|চন্দা]] || [[:en:Chanda nama|Elongate glassy perchlet]] |- | [[মোৱা মাছ|মোৱা]] || [[:en:Amblypharyngodon mola|Mola / Indian carplet]] |- | [[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]] || [[:en:Notopterus notopterus|Featherback]] |- | [[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]] || [[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]] |- | [[বিগহেড মাছ|বিগহেড]] || [[:en:Bighead carp|Bighead carp]] |- | [[গ্ৰাছ কাৰ্প মাছ|গ্ৰাছ কাৰ্প]] || [[:en:Grass carp|Grass carp]] |- | [[কমন কাৰ্প মাছ|কমন কাৰ্প]] || [[:en:Common carp|Common carp]] |- | [[বামী মাছ|বামী]] || [[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]] |} == গণ মাধ্যম == * [[দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ]] ([[:en:The North East Times|The North East Times]]) * [[হিন্দুস্থান সমাচাৰ]] ([[:en:Hindusthan Samachar|Hindusthan Samachar]]) * [[ডেইলি হাণ্ট]] ([[:en:Dailyhunt|Dailyhunt]]) * [[ইটিভি নেটৱৰ্ক]] ([[:en:ETV Network|ETV Network]]) * [[অসম আদিত্য]] * [[জিজ্ঞাস]] * [[দৈনিক পূৰ্বোদয়]] * [[প্ৰাতঃ খবৰ]] * [[সাময়িক প্ৰসঙ্গ]] ==পৃথিৱীৰ উল্লেখযোগ্য দেশসমূহ== * [[আৰ্মেনিয়া]] ([[:en:Armenia|Armenia]]) * [[বেলজিয়াম]] ([[:en:Belgium|Belgium]]) * [[বুলগেৰিয়া]] ([[:en:Bulgaria|Bulgaria]]) * [[গ্ৰীচ]] ([[:en:Greece|Greece]]) * [[হাংগেৰী]] ([[:en:Hungary|Hungary]]) * [[ৰোমানিয়া]] ([[:en:Romania|Romania]]) * [[বুৰুণ্ডি]] ([[:en:Burundi|Burundi]]) * [[ঘানা]] ([[:en:Ghana|Ghana]]) * [[উগাণ্ডা]] ([[:en:Uganda|Uganda]]) * [[জিম্বাবৱে]] ([[:en:Zimbabwe|Zimbabwe]]) * [[কলম্বিয়া]] ([[:en:Colombia|Colombia]]) * [[উৰুগুৱে]] ([[:en:Uruguay|Uruguay]]) == ৱেবছাইট/এপ্ == * [[অৰ্কুট]] ([[:en:Orkut|Orkut]]) * [[ইউটিউব কিডচ্]] ([[:en:YouTube Kids|YouTube Kids]]) * [[গুগল এডচ্]] ([[:en:Google Ads|Google Ads]]) * [[গুগল চাট]] ([[:en:Google Chat|Google Chat]]) * [[গুগল প্লাচ]] ([[:en:Google+|Google+]]) * [[গুগল মীট]] ([[:en:Google Meet|Google Meet]]) * [[গুগল শ্বীট]] ([[:en:Google Sheets|Google Sheets]]) * [[গুগল শ্লাইডচ্]] ([[:en:Google Slides|Google Slides]]) * [[গুগল ৱালেট]] ([[:en:Google Wallet|Google Wallet]]) ==ব্যক্তি== {{div col|3}} *[[নৰেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] *[[বিমল ভাগৱতী]] *[[প্ৰভাত চন্দ্ৰ শৰ্মা]] *[[ৰাজেন শইকীয়া]] *[[হেমেশ্বৰ দিহিঙীয়া]] *[[পংকজ ঠাকুৰ]] *[[দীপিকা চক্ৰৱৰ্তী]] *[[বিপুল দেউৰী]] *[[সুৰেণ তালুকদাৰ]] *[[তপেশ্বৰ শৰ্মা]] *[[বাবুল তামুলী]] *[[পাৰ্থপ্ৰতিম হাজৰিকা]] *[[লক্ষজ্যোতি গগৈ সন্দিকৈ]] *[[শ্বামীম নাছৰিণ মিলি]] *[[প্ৰতিমা নন্দী নাৰ্জাৰী]] *[[সুৰেন্দ্ৰ মোহন দাস]] *[[প্ৰতীম বৰুৱা]] *[[দ্বিজেন দাস]] *[[প্ৰদ্যুম্ন কুমাৰ গগৈ]] *[[মাইনাওশ্ৰী দৈমাৰী]] *[[নেইনা অধিকাৰী]] *[[সুপ্ৰকাশ ভূঞা]] *[[কুশল দত্ত]] *[[নীলিমা ঠাকুৰীয়া হক]] *[[সমীন্দ্ৰ হুজুৰি]] *[[নিবেদন দাস পাটোৱাৰী]] *[[ৰুদ্ৰসিংহ মটক]] *[[অমিতাভ ৰঞ্জন কানু]] *[[উজ্জ্বল পাওগাম]] *[[কমল কুমাৰ মেধি]] *[[জয়জিৎ ডেকা]] *[[দীপক নাথ]] *[[ধ্ৰুৱকুমাৰ তালুকদাৰ]] *[[বৰ্ণালী বৰগোহাঁই]] *[[বিকাশজ্যোতি শইকীয়া]] *[[মুনীন বায়ন]] *[[মৃণাল আকাশ মেধি]] *[[যুগজ্যোতি দাস]] *[[ৰুবুল দাস]] *[[শোণিত বিজয় দাস]] *[[সৌৰভ শইকীয়া]] {{div col end}} ==গ্ৰন্থ== {{div col|3}} *[[মঞ্চলেখা]] *[[মহাত্মাৰ পৰা ৰূপকোঁৱৰলৈ]] *[[বকুল বনৰ কবিতা]] *[[সোণালী জাহাজ]] *[[কবিতা (গ্ৰন্থ)]] *[[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰচনা সম্ভাৰ]] *[[বেণুধৰ শৰ্মা (গ্ৰন্থ)]] *[[স্নেহ দেৱীৰ একুঁকি গল্প]] *[[শ‍ইচৰ পথাৰ মানুহ]] *[[মোৰো যে কিমান হেঁপাহ]] *[[অনেক মানুহ অনেক ঠাই আৰু নিৰ্জনতা]] *[[মানুহ অনুকূলে]] *[[চেনেহ জৰীৰ গাঁঠি]] *[[অসমীয়া ৰামায়ণী সাহিত্য: কথাবস্তুৰ আঁতিগুৰি]] *[[এই অনুৰাগী এই উদাস]] *[[ধূলিয়ৰি ভৰিৰ সাঁচ]] *[[আকাশৰ ছবি আৰু অন্যান্য গল্প]] *[[মেঘমালাৰ ভ্ৰমণ]] *[[মৰিয়াহোলা]] *[[চাণক্য (গ্ৰন্থ)]] *[[ভুল সত্য]] *[[ড॰ প্ৰণৱজ্যোতি ডেকাৰ শ্ৰেষ্ঠ গল্প]] *[[কড়ি খেলাৰ সাধু]] *[[সেউজীয়া ধৰণী]] *[[বিজ্ঞানৰ অনুপম জগত]] *[[সোনবালি বাগিচাৰ ভূত]] *[[মিলি, অমিয়া আৰু এখন নদী]] *[[ফচং]] *[[ডাঙৰ মানুহৰ সাধু]] *[[পোৱালমণি আৰু চিচিঙৰ দুঃসাহসিক অভিযান]] *[[বিপন্ন বিস্ময় খেল]] *[[মইনাহঁতৰ পদ্য]] *[[অনুশীলন]] *[[মাৰাংবুৰু আমাৰ পিতা]] *[[জহৰ-মহৰ]] *[[জঁটাধাৰী]] *[[সোধা নহ'ল তোক অ' বকুল]] *[[মৌ-মাখি সাম্ৰাজ্য]] *[[এইপিনে কি আছে?]] *[[মেঘ-ঘোঁৰা]] *[[ডেউকা কোবাই যায়]] *[[চকী আৰু অন্যান্য গল্প]] *[[মন মৰা তৰা]] *[[কুঁচিয়ানামা]] {{div col end}} ==অন্যান্য== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] ruwe5jj4xfuw0ejxz0qdbu04pbakusm 626300 626299 2026-08-11T17:22:38Z Kandarpajit Kallol 6257 /* গ্ৰন্থ */ 626300 wikitext text/x-wiki == উদ্ভিদ == {| class="wikitable sortable" |- ! অসমীয়া নাম !! ইংৰাজী/বৈজ্ঞানিক নাম |- | [[আলু]] || [[:en:Potato|Potato]] |- | [[কচু]] || [[:en:Taro|Taro]] |- | [[বিলাহী]] || [[:en:Tomato|Tomato]] |- | [[বেঙেনা]] || [[:en:Eggplant|Eggplant]] |- | [[ভেণ্ডি]] || [[:en:Okra|Okra]] |- | [[গাজৰ]] || [[:en:Carrot|Carrot]] |- | [[ফুলকবি]] || [[:en:Cauliflower|Cauliflower]] |- | [[ওলকবি]] || [[:en:Kohlrabi|Kohlrabi]] |- | [[ভোল]] || [[:en:Luffa aegyptiaca|Luffa aegyptiaca]] |- | [[বীন]] || [[:en:Common bean|Common bean]] |- | [[মটৰমাহ]] || [[:en:Pea|Pea]] |- | [[লাই শাক]] || [[:en:Brassica juncea|Brassica juncea]] |- | [[চন্দন]] || [[:en:Sandalwood|Sandalwood]] |- | [[চেগুণ]] || [[:en:Teak|Teak]] |- | [[ভেঁকুৰি তিতা]] || [[:en:Solanum viarum|Solanum viarum]] |- | [[বৰ টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis debilis|Oxalis debilis]] |- | [[মছন্দৰী]] || [[:en:Houttuynia cordata|Houttuynia cordata]] |- | [[শতমুল]] || [[:en:Asparagus racemosus|Asparagus racemosus]] |- | [[সৰু টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis corniculata|Oxalis corniculata]] |- | [[অমাৰি]] || [[:en:Terminalia elliptica|Terminalia elliptica]] |- | [[চতিয়না]] || [[:en:Alstonia scholaris|Alstonia scholaris]] |- | [[কাঠ বাদাম]] || [[:en:Terminalia catappa|Terminalia catappa]] |- | [[বন কপাহী]] || [[:en:Kydia calycina|Kydia calycina]] |- | [[বটগছ]] || [[:en:Banyan|Banyan]] |- | [[ধূনা]] || [[:en:Canarium strictum|Canarium strictum]] |- | [[ঘোঁৰা নিম]] || [[:en:Chinaberry|Chinaberry]] |- | [[যজ্ঞ ডিমৰু]] || [[:en:Ficus racemosa|Ficus racemosa]] |- | [[কৰৈ]] || [[:en:Albizia procera|Albizia procera]] |- | [[নগাটেঙা]] || [[:en:Myrica esculenta|Myrica esculenta]] |- | [[পমা]] || [[:en:Toona ciliata|Toona ciliata]] |- | [[শিশু গছ]] || [[:en:Dalbergia sissoo|Dalbergia sissoo]] |- | [[তেঁতেলী]] || [[:en:Tamarind|Tamarind]] |- | [[টকুনা]] || [[:en:Oroxylum indicum|Oroxylum indicum]] |- | [[বন জালুক]] || [[:en:Oldenlandia corymbosa|Oldenlandia corymbosa]] |- | [[লিহিৰি পতীয়া]] / [[সৰ্পজিভা]] || [[:en:Oldenlandia diffusa|Oldenlandia diffusa]] |- | [[ডালিম]] || [[:en:Pomegranate|Pomegranate]] |- | [[লতা বেল]] || [[:en:Passion fruit|Passion fruit]] |- | [[চপেটা]] / [[চিকু]] || [[:en:Manilkara zapota|Manilkara zapota]] |- | [[আটলাচ]] || [[:en:Annona squamosa|Annona squamosa]] |- | [[অনাৰস]] / [[মাটি-কঁঠাল]] || [[:en:Pineapple|Pineapple]] |- | [[কুজি থেকেৰা]] || [[:en:Garcinia cowa|Garcinia cowa]] |- | [[তৰমুজ]] || [[:en:Watermelon|Watermelon]] |- | [[জামু]] || [[:en:Syzygium cumini|Syzygium cumini]] |- | [[কাজু বাদাম]] || [[:en:Cashew|Cashew]] |} == প্ৰাণী == {| class="sortable wikitable" width="80%" |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম |- | [[ছাগলী]] || [[:en:Goat|Goat]] |- | [[গাধ]] || [[:en:Donkey|Donkey]] |- | [[গঁড়]] || [[:en:Rhinoceros|Rhinoceros]] |- | [[বাঘ]] || [[:en:Tiger|Tiger]] |- | [[বান্দৰ]] || [[:en:Monkey|Monkey]] |- | [[হৰিণা পহু]] || [[:en:Deer|Deer]] |- | [[বন গাহৰি]] || [[:en:Wild boar|Wild boar]] |- | [[কেঁকোৰা]] || [[:en:Crab|Crab]] |- | [[ডলফিন]] || [[:en:Dolphin|Dolphin]] |- | [[বগলী]] || [[:en:Egret|Egret]] |- | [[ময়ূৰ]] / [[ম'ৰা চৰাই]] || [[:en:Peafowl|Peafowl]] |- | [[হাঁহ]] || [[:en:Duck|Duck]] |- | [[জিঞা]] || [[:en:Dragonfly|Dragonfly]] |- | [[লাওডোগা সাপ]] || [[:en:Ahaetulla nasuta|Ahaetulla nasuta]] |- | [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] || [[:en:Asian golden cat|Asian golden cat]] |- | [[উকমূক]] || [[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed bandicoot rat]] |- | [[কেটেলাপহু]] || [[:en:Malayan porcupine|Malayan porcupine]] |- | [[ককিলা মাছ|ককিলা]] || [[:en:Freshwater garfish|Freshwater garfish]] |- | [[কাজলি পাভ মাছ|কাজলি পাভ]] / [[বাঁহপাতী মাছ|বাঁহপাতী]] / [[কাজুলি মাছ|কাজুলি]] || [[:en:Ailia coila|Gangetic ailia]] |- | [[তোৰা মাছ|তোৰা]] / [[টোৰা মাছ|টোৰা]] || [[:en:Macrognathus aral|One-striped spiny eel]] |- | [[বটীয়া মাছ|বটীয়া]] || [[:en:Loach|Loach]] |- | [[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]] || [[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]] |- | [[ভাঙন মাছ|ভাঙন]] || [[:en:Labeo bata|Bata labeo]] |- | [[নাদনী মাছ|নাদনী]] || [[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]] |- | [[মালি মাছ|মালি]] || [[:en:Labeo calbasu|Black rohu]] |- | [[চন্দা মাছ|চন্দা]] || [[:en:Chanda nama|Elongate glassy perchlet]] |- | [[মোৱা মাছ|মোৱা]] || [[:en:Amblypharyngodon mola|Mola / Indian carplet]] |- | [[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]] || [[:en:Notopterus notopterus|Featherback]] |- | [[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]] || [[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]] |- | [[বিগহেড মাছ|বিগহেড]] || [[:en:Bighead carp|Bighead carp]] |- | [[গ্ৰাছ কাৰ্প মাছ|গ্ৰাছ কাৰ্প]] || [[:en:Grass carp|Grass carp]] |- | [[কমন কাৰ্প মাছ|কমন কাৰ্প]] || [[:en:Common carp|Common carp]] |- | [[বামী মাছ|বামী]] || [[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]] |} == গণ মাধ্যম == * [[দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ]] ([[:en:The North East Times|The North East Times]]) * [[হিন্দুস্থান সমাচাৰ]] ([[:en:Hindusthan Samachar|Hindusthan Samachar]]) * [[ডেইলি হাণ্ট]] ([[:en:Dailyhunt|Dailyhunt]]) * [[ইটিভি নেটৱৰ্ক]] ([[:en:ETV Network|ETV Network]]) * [[অসম আদিত্য]] * [[জিজ্ঞাস]] * [[দৈনিক পূৰ্বোদয়]] * [[প্ৰাতঃ খবৰ]] * [[সাময়িক প্ৰসঙ্গ]] ==পৃথিৱীৰ উল্লেখযোগ্য দেশসমূহ== * [[আৰ্মেনিয়া]] ([[:en:Armenia|Armenia]]) * [[বেলজিয়াম]] ([[:en:Belgium|Belgium]]) * [[বুলগেৰিয়া]] ([[:en:Bulgaria|Bulgaria]]) * [[গ্ৰীচ]] ([[:en:Greece|Greece]]) * [[হাংগেৰী]] ([[:en:Hungary|Hungary]]) * [[ৰোমানিয়া]] ([[:en:Romania|Romania]]) * [[বুৰুণ্ডি]] ([[:en:Burundi|Burundi]]) * [[ঘানা]] ([[:en:Ghana|Ghana]]) * [[উগাণ্ডা]] ([[:en:Uganda|Uganda]]) * [[জিম্বাবৱে]] ([[:en:Zimbabwe|Zimbabwe]]) * [[কলম্বিয়া]] ([[:en:Colombia|Colombia]]) * [[উৰুগুৱে]] ([[:en:Uruguay|Uruguay]]) == ৱেবছাইট/এপ্ == * [[অৰ্কুট]] ([[:en:Orkut|Orkut]]) * [[ইউটিউব কিডচ্]] ([[:en:YouTube Kids|YouTube Kids]]) * [[গুগল এডচ্]] ([[:en:Google Ads|Google Ads]]) * [[গুগল চাট]] ([[:en:Google Chat|Google Chat]]) * [[গুগল প্লাচ]] ([[:en:Google+|Google+]]) * [[গুগল মীট]] ([[:en:Google Meet|Google Meet]]) * [[গুগল শ্বীট]] ([[:en:Google Sheets|Google Sheets]]) * [[গুগল শ্লাইডচ্]] ([[:en:Google Slides|Google Slides]]) * [[গুগল ৱালেট]] ([[:en:Google Wallet|Google Wallet]]) ==ব্যক্তি== {{div col|3}} *[[নৰেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] *[[বিমল ভাগৱতী]] *[[প্ৰভাত চন্দ্ৰ শৰ্মা]] *[[ৰাজেন শইকীয়া]] *[[হেমেশ্বৰ দিহিঙীয়া]] *[[পংকজ ঠাকুৰ]] *[[দীপিকা চক্ৰৱৰ্তী]] *[[বিপুল দেউৰী]] *[[সুৰেণ তালুকদাৰ]] *[[তপেশ্বৰ শৰ্মা]] *[[বাবুল তামুলী]] *[[পাৰ্থপ্ৰতিম হাজৰিকা]] *[[লক্ষজ্যোতি গগৈ সন্দিকৈ]] *[[শ্বামীম নাছৰিণ মিলি]] *[[প্ৰতিমা নন্দী নাৰ্জাৰী]] *[[সুৰেন্দ্ৰ মোহন দাস]] *[[প্ৰতীম বৰুৱা]] *[[দ্বিজেন দাস]] *[[প্ৰদ্যুম্ন কুমাৰ গগৈ]] *[[মাইনাওশ্ৰী দৈমাৰী]] *[[নেইনা অধিকাৰী]] *[[সুপ্ৰকাশ ভূঞা]] *[[কুশল দত্ত]] *[[নীলিমা ঠাকুৰীয়া হক]] *[[সমীন্দ্ৰ হুজুৰি]] *[[নিবেদন দাস পাটোৱাৰী]] *[[ৰুদ্ৰসিংহ মটক]] *[[অমিতাভ ৰঞ্জন কানু]] *[[উজ্জ্বল পাওগাম]] *[[কমল কুমাৰ মেধি]] *[[জয়জিৎ ডেকা]] *[[দীপক নাথ]] *[[ধ্ৰুৱকুমাৰ তালুকদাৰ]] *[[বৰ্ণালী বৰগোহাঁই]] *[[বিকাশজ্যোতি শইকীয়া]] *[[মুনীন বায়ন]] *[[মৃণাল আকাশ মেধি]] *[[যুগজ্যোতি দাস]] *[[ৰুবুল দাস]] *[[শোণিত বিজয় দাস]] *[[সৌৰভ শইকীয়া]] {{div col end}} ==গ্ৰন্থ== {{div col|3}} *[[মঞ্চলেখা]] *[[মহাত্মাৰ পৰা ৰূপকোঁৱৰলৈ]] *[[বকুল বনৰ কবিতা]] *[[সোণালী জাহাজ]] *[[কবিতা (গ্ৰন্থ)]] (নীলমণি ফুকন) *[[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰচনা সম্ভাৰ]] *[[বেণুধৰ শৰ্মা (গ্ৰন্থ)]] *[[স্নেহ দেৱীৰ একুঁকি গল্প]] *[[শ‍ইচৰ পথাৰ মানুহ]] *[[মোৰো যে কিমান হেঁপাহ]] *[[অনেক মানুহ অনেক ঠাই আৰু নিৰ্জনতা]] *[[মানুহ অনুকূলে]] *[[চেনেহ জৰীৰ গাঁঠি]] *[[অসমীয়া ৰামায়ণী সাহিত্য: কথাবস্তুৰ আঁতিগুৰি]] *[[এই অনুৰাগী এই উদাস]] *[[ধূলিয়ৰি ভৰিৰ সাঁচ]] *[[আকাশৰ ছবি আৰু অন্যান্য গল্প]] *[[মেঘমালাৰ ভ্ৰমণ]] *[[মৰিয়াহোলা]] *[[চাণক্য (গ্ৰন্থ)]] (জয়শ্ৰী গোস্বামী মহন্ত) *[[ভুল সত্য]] *[[ড॰ প্ৰণৱজ্যোতি ডেকাৰ শ্ৰেষ্ঠ গল্প]] *[[কড়ি খেলাৰ সাধু]] *[[সেউজীয়া ধৰণী]] *[[বিজ্ঞানৰ অনুপম জগত]] *[[সোনবালি বাগিচাৰ ভূত]] *[[মিলি, অমিয়া আৰু এখন নদী]] *[[ফচং]] *[[ডাঙৰ মানুহৰ সাধু]] *[[পোৱালমণি আৰু চিচিঙৰ দুঃসাহসিক অভিযান]] *[[বিপন্ন বিস্ময় খেল]] *[[মইনাহঁতৰ পদ্য]] *[[অনুশীলন]] *[[মাৰাংবুৰু আমাৰ পিতা]] *[[জহৰ-মহৰ]] *[[জঁটাধাৰী]] *[[সোধা নহ'ল তোক অ' বকুল]] *[[মৌ-মাখি সাম্ৰাজ্য]] *[[এইপিনে কি আছে?]] *[[মেঘ-ঘোঁৰা]] *[[ডেউকা কোবাই যায়]] *[[চকী আৰু অন্যান্য গল্প]] *[[মন মৰা তৰা]] *[[কুঁচিয়ানামা]] {{div col end}} ==অন্যান্য== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] stfmspchp34gf1qlq5hiz696uxebonu 626301 626300 2026-08-11T17:24:09Z Kandarpajit Kallol 6257 626301 wikitext text/x-wiki == উদ্ভিদ == {| class="wikitable sortable" |- ! অসমীয়া নাম !! ইংৰাজী/বৈজ্ঞানিক নাম |- | [[আলু]] || [[:en:Potato|Potato]] |- | [[কচু]] || [[:en:Taro|Taro]] |- | [[বিলাহী]] || [[:en:Tomato|Tomato]] |- | [[বেঙেনা]] || [[:en:Eggplant|Eggplant]] |- | [[ভেণ্ডি]] || [[:en:Okra|Okra]] |- | [[গাজৰ]] || [[:en:Carrot|Carrot]] |- | [[ফুলকবি]] || [[:en:Cauliflower|Cauliflower]] |- | [[ওলকবি]] || [[:en:Kohlrabi|Kohlrabi]] |- | [[ভোল]] || [[:en:Luffa aegyptiaca|Luffa aegyptiaca]] |- | [[বীন]] || [[:en:Common bean|Common bean]] |- | [[মটৰমাহ]] || [[:en:Pea|Pea]] |- | [[লাই শাক]] || [[:en:Brassica juncea|Brassica juncea]] |- | [[চন্দন]] || [[:en:Sandalwood|Sandalwood]] |- | [[চেগুণ]] || [[:en:Teak|Teak]] |- | [[ভেঁকুৰি তিতা]] || [[:en:Solanum viarum|Solanum viarum]] |- | [[বৰ টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis debilis|Oxalis debilis]] |- | [[মছন্দৰী]] || [[:en:Houttuynia cordata|Houttuynia cordata]] |- | [[শতমুল]] || [[:en:Asparagus racemosus|Asparagus racemosus]] |- | [[সৰু টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis corniculata|Oxalis corniculata]] |- | [[অমাৰি]] || [[:en:Terminalia elliptica|Terminalia elliptica]] |- | [[চতিয়না]] || [[:en:Alstonia scholaris|Alstonia scholaris]] |- | [[কাঠ বাদাম]] || [[:en:Terminalia catappa|Terminalia catappa]] |- | [[বন কপাহী]] || [[:en:Kydia calycina|Kydia calycina]] |- | [[বটগছ]] || [[:en:Banyan|Banyan]] |- | [[ধূনা]] || [[:en:Canarium strictum|Canarium strictum]] |- | [[ঘোঁৰা নিম]] || [[:en:Chinaberry|Chinaberry]] |- | [[যজ্ঞ ডিমৰু]] || [[:en:Ficus racemosa|Ficus racemosa]] |- | [[কৰৈ]] || [[:en:Albizia procera|Albizia procera]] |- | [[নগাটেঙা]] || [[:en:Myrica esculenta|Myrica esculenta]] |- | [[পমা]] || [[:en:Toona ciliata|Toona ciliata]] |- | [[শিশু গছ]] || [[:en:Dalbergia sissoo|Dalbergia sissoo]] |- | [[তেঁতেলী]] || [[:en:Tamarind|Tamarind]] |- | [[টকুনা]] || [[:en:Oroxylum indicum|Oroxylum indicum]] |- | [[বন জালুক]] || [[:en:Oldenlandia corymbosa|Oldenlandia corymbosa]] |- | [[লিহিৰি পতীয়া]] / [[সৰ্পজিভা]] || [[:en:Oldenlandia diffusa|Oldenlandia diffusa]] |- | [[ডালিম]] || [[:en:Pomegranate|Pomegranate]] |- | [[লতা বেল]] || [[:en:Passion fruit|Passion fruit]] |- | [[চপেটা]] / [[চিকু]] || [[:en:Manilkara zapota|Manilkara zapota]] |- | [[আটলাচ]] || [[:en:Annona squamosa|Annona squamosa]] |- | [[অনাৰস]] / [[মাটি-কঁঠাল]] || [[:en:Pineapple|Pineapple]] |- | [[কুজি থেকেৰা]] || [[:en:Garcinia cowa|Garcinia cowa]] |- | [[তৰমুজ]] || [[:en:Watermelon|Watermelon]] |- | [[জামু]] || [[:en:Syzygium cumini|Syzygium cumini]] |- | [[কাজু বাদাম]] || [[:en:Cashew|Cashew]] |} == প্ৰাণী == {| class="sortable wikitable" width="80%" |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম |- | [[ছাগলী]] || [[:en:Goat|Goat]] |- | [[গাধ]] || [[:en:Donkey|Donkey]] |- | [[গঁড়]] || [[:en:Rhinoceros|Rhinoceros]] |- | [[বাঘ]] || [[:en:Tiger|Tiger]] |- | [[বান্দৰ]] || [[:en:Monkey|Monkey]] |- | [[হৰিণা পহু]] || [[:en:Deer|Deer]] |- | [[বন গাহৰি]] || [[:en:Wild boar|Wild boar]] |- | [[কেঁকোৰা]] || [[:en:Crab|Crab]] |- | [[ডলফিন]] || [[:en:Dolphin|Dolphin]] |- | [[বগলী]] || [[:en:Egret|Egret]] |- | [[ময়ূৰ]] / [[ম'ৰা চৰাই]] || [[:en:Peafowl|Peafowl]] |- | [[হাঁহ]] || [[:en:Duck|Duck]] |- | [[জিঞা]] || [[:en:Dragonfly|Dragonfly]] |- | [[লাওডোগা সাপ]] || [[:en:Ahaetulla nasuta|Ahaetulla nasuta]] |- | [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] || [[:en:Asian golden cat|Asian golden cat]] |- | [[উকমূক]] || [[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed bandicoot rat]] |- | [[কেটেলাপহু]] || [[:en:Malayan porcupine|Malayan porcupine]] |- | [[ককিলা মাছ|ককিলা]] || [[:en:Freshwater garfish|Freshwater garfish]] |- | [[কাজলি পাভ মাছ|কাজলি পাভ]] / [[বাঁহপাতী মাছ|বাঁহপাতী]] / [[কাজুলি মাছ|কাজুলি]] || [[:en:Ailia coila|Gangetic ailia]] |- | [[তোৰা মাছ|তোৰা]] / [[টোৰা মাছ|টোৰা]] || [[:en:Macrognathus aral|One-striped spiny eel]] |- | [[বটীয়া মাছ|বটীয়া]] || [[:en:Loach|Loach]] |- | [[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]] || [[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]] |- | [[ভাঙন মাছ|ভাঙন]] || [[:en:Labeo bata|Bata labeo]] |- | [[নাদনী মাছ|নাদনী]] || [[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]] |- | [[মালি মাছ|মালি]] || [[:en:Labeo calbasu|Black rohu]] |- | [[চন্দা মাছ|চন্দা]] || [[:en:Chanda nama|Elongate glassy perchlet]] |- | [[মোৱা মাছ|মোৱা]] || [[:en:Amblypharyngodon mola|Mola / Indian carplet]] |- | [[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]] || [[:en:Notopterus notopterus|Featherback]] |- | [[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]] || [[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]] |- | [[বিগহেড মাছ|বিগহেড]] || [[:en:Bighead carp|Bighead carp]] |- | [[গ্ৰাছ কাৰ্প মাছ|গ্ৰাছ কাৰ্প]] || [[:en:Grass carp|Grass carp]] |- | [[কমন কাৰ্প মাছ|কমন কাৰ্প]] || [[:en:Common carp|Common carp]] |- | [[বামী মাছ|বামী]] || [[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]] |} == গণ মাধ্যম == * [[দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ]] ([[:en:The North East Times|The North East Times]]) * [[হিন্দুস্থান সমাচাৰ]] ([[:en:Hindusthan Samachar|Hindusthan Samachar]]) * [[ডেইলি হাণ্ট]] ([[:en:Dailyhunt|Dailyhunt]]) * [[ইটিভি নেটৱৰ্ক]] ([[:en:ETV Network|ETV Network]]) * [[অসম আদিত্য]] * [[জিজ্ঞাস]] * [[দৈনিক পূৰ্বোদয়]] * [[প্ৰাতঃ খবৰ]] * [[সাময়িক প্ৰসঙ্গ]] ==পৃথিৱীৰ উল্লেখযোগ্য দেশসমূহ== * [[আৰ্মেনিয়া]] ([[:en:Armenia|Armenia]]) * [[বেলজিয়াম]] ([[:en:Belgium|Belgium]]) * [[বুলগেৰিয়া]] ([[:en:Bulgaria|Bulgaria]]) * [[গ্ৰীচ]] ([[:en:Greece|Greece]]) * [[হাংগেৰী]] ([[:en:Hungary|Hungary]]) * [[ৰোমানিয়া]] ([[:en:Romania|Romania]]) * [[বুৰুণ্ডি]] ([[:en:Burundi|Burundi]]) * [[ঘানা]] ([[:en:Ghana|Ghana]]) * [[উগাণ্ডা]] ([[:en:Uganda|Uganda]]) * [[জিম্বাবৱে]] ([[:en:Zimbabwe|Zimbabwe]]) * [[কলম্বিয়া]] ([[:en:Colombia|Colombia]]) * [[উৰুগুৱে]] ([[:en:Uruguay|Uruguay]]) == ৱেবছাইট/এপ্ == * [[অৰ্কুট]] ([[:en:Orkut|Orkut]]) * [[ইউটিউব কিডচ্]] ([[:en:YouTube Kids|YouTube Kids]]) * [[গুগল এডচ্]] ([[:en:Google Ads|Google Ads]]) * [[গুগল চাট]] ([[:en:Google Chat|Google Chat]]) * [[গুগল প্লাচ]] ([[:en:Google+|Google+]]) * [[গুগল মীট]] ([[:en:Google Meet|Google Meet]]) * [[গুগল শ্বীট]] ([[:en:Google Sheets|Google Sheets]]) * [[গুগল শ্লাইডচ্]] ([[:en:Google Slides|Google Slides]]) * [[গুগল ৱালেট]] ([[:en:Google Wallet|Google Wallet]]) ==ব্যক্তি== {{div col|3}} *[[নৰেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] *[[বিমল ভাগৱতী]] *[[প্ৰভাত চন্দ্ৰ শৰ্মা]] *[[ৰাজেন শইকীয়া]] *[[হেমেশ্বৰ দিহিঙীয়া]] *[[পংকজ ঠাকুৰ]] *[[দীপিকা চক্ৰৱৰ্তী]] *[[বিপুল দেউৰী]] *[[সুৰেণ তালুকদাৰ]] *[[তপেশ্বৰ শৰ্মা]] *[[বাবুল তামুলী]] *[[পাৰ্থপ্ৰতিম হাজৰিকা]] *[[লক্ষজ্যোতি গগৈ সন্দিকৈ]] *[[শ্বামীম নাছৰিণ মিলি]] *[[প্ৰতিমা নন্দী নাৰ্জাৰী]] *[[সুৰেন্দ্ৰ মোহন দাস]] *[[প্ৰতীম বৰুৱা]] *[[দ্বিজেন দাস]] *[[প্ৰদ্যুম্ন কুমাৰ গগৈ]] *[[মাইনাওশ্ৰী দৈমাৰী]] *[[নেইনা অধিকাৰী]] *[[সুপ্ৰকাশ ভূঞা]] *[[কুশল দত্ত]] *[[নীলিমা ঠাকুৰীয়া হক]] *[[সমীন্দ্ৰ হুজুৰি]] *[[নিবেদন দাস পাটোৱাৰী]] *[[ৰুদ্ৰসিংহ মটক]] *[[অমিতাভ ৰঞ্জন কানু]] *[[উজ্জ্বল পাওগাম]] *[[কমল কুমাৰ মেধি]] *[[জয়জিৎ ডেকা]] *[[দীপক নাথ]] *[[ধ্ৰুৱকুমাৰ তালুকদাৰ]] *[[বৰ্ণালী বৰগোহাঁই]] *[[বিকাশজ্যোতি শইকীয়া]] *[[মুনীন বায়ন]] *[[মৃণাল আকাশ মেধি]] *[[যুগজ্যোতি দাস]] *[[ৰুবুল দাস]] *[[শোণিত বিজয় দাস]] *[[সৌৰভ শইকীয়া]] {{div col end}} ==গ্ৰন্থ== {{div col|3}} *[[মঞ্চলেখা]] *[[মহাত্মাৰ পৰা ৰূপকোঁৱৰলৈ]] *[[বকুল বনৰ কবিতা]] *[[সোণালী জাহাজ]] *[[কবিতা (গ্ৰন্থ)]] (নীলমণি ফুকন) *[[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰচনা সম্ভাৰ]] *[[বেণুধৰ শৰ্মা (গ্ৰন্থ)]] (তীৰ্থনাথ শৰ্মা) *[[স্নেহ দেৱীৰ একুঁকি গল্প]] *[[শ‍ইচৰ পথাৰ মানুহ]] *[[মোৰো যে কিমান হেঁপাহ]] *[[অনেক মানুহ অনেক ঠাই আৰু নিৰ্জনতা]] *[[মানুহ অনুকূলে]] *[[চেনেহ জৰীৰ গাঁঠি]] *[[অসমীয়া ৰামায়ণী সাহিত্য: কথাবস্তুৰ আঁতিগুৰি]] *[[এই অনুৰাগী এই উদাস]] *[[ধূলিয়ৰি ভৰিৰ সাঁচ]] *[[আকাশৰ ছবি আৰু অন্যান্য গল্প]] *[[মেঘমালাৰ ভ্ৰমণ]] *[[মৰিয়াহোলা]] *[[চাণক্য (গ্ৰন্থ)]] (জয়শ্ৰী গোস্বামী মহন্ত) *[[ভুল সত্য]] *[[ড॰ প্ৰণৱজ্যোতি ডেকাৰ শ্ৰেষ্ঠ গল্প]] *[[কড়ি খেলাৰ সাধু]] *[[সেউজীয়া ধৰণী]] *[[বিজ্ঞানৰ অনুপম জগত]] *[[সোনবালি বাগিচাৰ ভূত]] *[[মিলি, অমিয়া আৰু এখন নদী]] *[[ফচং]] *[[ডাঙৰ মানুহৰ সাধু]] *[[পোৱালমণি আৰু চিচিঙৰ দুঃসাহসিক অভিযান]] *[[বিপন্ন বিস্ময় খেল]] *[[মইনাহঁতৰ পদ্য]] *[[অনুশীলন]] *[[মাৰাংবুৰু আমাৰ পিতা]] *[[জহৰ-মহৰ]] *[[জঁটাধাৰী]] *[[সোধা নহ'ল তোক অ' বকুল]] *[[মৌ-মাখি সাম্ৰাজ্য]] *[[এইপিনে কি আছে?]] *[[মেঘ-ঘোঁৰা]] *[[ডেউকা কোবাই যায়]] *[[চকী আৰু অন্যান্য গল্প]] *[[মন মৰা তৰা]] *[[কুঁচিয়ানামা]] {{div col end}} ==অন্যান্য== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] cryplc1igg6pocwlf3n5c16z270evgw 626302 626301 2026-08-11T17:25:22Z Kandarpajit Kallol 6257 /* ব্যক্তি */ 626302 wikitext text/x-wiki == উদ্ভিদ == {| class="wikitable sortable" |- ! অসমীয়া নাম !! ইংৰাজী/বৈজ্ঞানিক নাম |- | [[আলু]] || [[:en:Potato|Potato]] |- | [[কচু]] || [[:en:Taro|Taro]] |- | [[বিলাহী]] || [[:en:Tomato|Tomato]] |- | [[বেঙেনা]] || [[:en:Eggplant|Eggplant]] |- | [[ভেণ্ডি]] || [[:en:Okra|Okra]] |- | [[গাজৰ]] || [[:en:Carrot|Carrot]] |- | [[ফুলকবি]] || [[:en:Cauliflower|Cauliflower]] |- | [[ওলকবি]] || [[:en:Kohlrabi|Kohlrabi]] |- | [[ভোল]] || [[:en:Luffa aegyptiaca|Luffa aegyptiaca]] |- | [[বীন]] || [[:en:Common bean|Common bean]] |- | [[মটৰমাহ]] || [[:en:Pea|Pea]] |- | [[লাই শাক]] || [[:en:Brassica juncea|Brassica juncea]] |- | [[চন্দন]] || [[:en:Sandalwood|Sandalwood]] |- | [[চেগুণ]] || [[:en:Teak|Teak]] |- | [[ভেঁকুৰি তিতা]] || [[:en:Solanum viarum|Solanum viarum]] |- | [[বৰ টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis debilis|Oxalis debilis]] |- | [[মছন্দৰী]] || [[:en:Houttuynia cordata|Houttuynia cordata]] |- | [[শতমুল]] || [[:en:Asparagus racemosus|Asparagus racemosus]] |- | [[সৰু টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis corniculata|Oxalis corniculata]] |- | [[অমাৰি]] || [[:en:Terminalia elliptica|Terminalia elliptica]] |- | [[চতিয়না]] || [[:en:Alstonia scholaris|Alstonia scholaris]] |- | [[কাঠ বাদাম]] || [[:en:Terminalia catappa|Terminalia catappa]] |- | [[বন কপাহী]] || [[:en:Kydia calycina|Kydia calycina]] |- | [[বটগছ]] || [[:en:Banyan|Banyan]] |- | [[ধূনা]] || [[:en:Canarium strictum|Canarium strictum]] |- | [[ঘোঁৰা নিম]] || [[:en:Chinaberry|Chinaberry]] |- | [[যজ্ঞ ডিমৰু]] || [[:en:Ficus racemosa|Ficus racemosa]] |- | [[কৰৈ]] || [[:en:Albizia procera|Albizia procera]] |- | [[নগাটেঙা]] || [[:en:Myrica esculenta|Myrica esculenta]] |- | [[পমা]] || [[:en:Toona ciliata|Toona ciliata]] |- | [[শিশু গছ]] || [[:en:Dalbergia sissoo|Dalbergia sissoo]] |- | [[তেঁতেলী]] || [[:en:Tamarind|Tamarind]] |- | [[টকুনা]] || [[:en:Oroxylum indicum|Oroxylum indicum]] |- | [[বন জালুক]] || [[:en:Oldenlandia corymbosa|Oldenlandia corymbosa]] |- | [[লিহিৰি পতীয়া]] / [[সৰ্পজিভা]] || [[:en:Oldenlandia diffusa|Oldenlandia diffusa]] |- | [[ডালিম]] || [[:en:Pomegranate|Pomegranate]] |- | [[লতা বেল]] || [[:en:Passion fruit|Passion fruit]] |- | [[চপেটা]] / [[চিকু]] || [[:en:Manilkara zapota|Manilkara zapota]] |- | [[আটলাচ]] || [[:en:Annona squamosa|Annona squamosa]] |- | [[অনাৰস]] / [[মাটি-কঁঠাল]] || [[:en:Pineapple|Pineapple]] |- | [[কুজি থেকেৰা]] || [[:en:Garcinia cowa|Garcinia cowa]] |- | [[তৰমুজ]] || [[:en:Watermelon|Watermelon]] |- | [[জামু]] || [[:en:Syzygium cumini|Syzygium cumini]] |- | [[কাজু বাদাম]] || [[:en:Cashew|Cashew]] |} == প্ৰাণী == {| class="sortable wikitable" width="80%" |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম |- | [[ছাগলী]] || [[:en:Goat|Goat]] |- | [[গাধ]] || [[:en:Donkey|Donkey]] |- | [[গঁড়]] || [[:en:Rhinoceros|Rhinoceros]] |- | [[বাঘ]] || [[:en:Tiger|Tiger]] |- | [[বান্দৰ]] || [[:en:Monkey|Monkey]] |- | [[হৰিণা পহু]] || [[:en:Deer|Deer]] |- | [[বন গাহৰি]] || [[:en:Wild boar|Wild boar]] |- | [[কেঁকোৰা]] || [[:en:Crab|Crab]] |- | [[ডলফিন]] || [[:en:Dolphin|Dolphin]] |- | [[বগলী]] || [[:en:Egret|Egret]] |- | [[ময়ূৰ]] / [[ম'ৰা চৰাই]] || [[:en:Peafowl|Peafowl]] |- | [[হাঁহ]] || [[:en:Duck|Duck]] |- | [[জিঞা]] || [[:en:Dragonfly|Dragonfly]] |- | [[লাওডোগা সাপ]] || [[:en:Ahaetulla nasuta|Ahaetulla nasuta]] |- | [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] || [[:en:Asian golden cat|Asian golden cat]] |- | [[উকমূক]] || [[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed bandicoot rat]] |- | [[কেটেলাপহু]] || [[:en:Malayan porcupine|Malayan porcupine]] |- | [[ককিলা মাছ|ককিলা]] || [[:en:Freshwater garfish|Freshwater garfish]] |- | [[কাজলি পাভ মাছ|কাজলি পাভ]] / [[বাঁহপাতী মাছ|বাঁহপাতী]] / [[কাজুলি মাছ|কাজুলি]] || [[:en:Ailia coila|Gangetic ailia]] |- | [[তোৰা মাছ|তোৰা]] / [[টোৰা মাছ|টোৰা]] || [[:en:Macrognathus aral|One-striped spiny eel]] |- | [[বটীয়া মাছ|বটীয়া]] || [[:en:Loach|Loach]] |- | [[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]] || [[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]] |- | [[ভাঙন মাছ|ভাঙন]] || [[:en:Labeo bata|Bata labeo]] |- | [[নাদনী মাছ|নাদনী]] || [[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]] |- | [[মালি মাছ|মালি]] || [[:en:Labeo calbasu|Black rohu]] |- | [[চন্দা মাছ|চন্দা]] || [[:en:Chanda nama|Elongate glassy perchlet]] |- | [[মোৱা মাছ|মোৱা]] || [[:en:Amblypharyngodon mola|Mola / Indian carplet]] |- | [[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]] || [[:en:Notopterus notopterus|Featherback]] |- | [[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]] || [[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]] |- | [[বিগহেড মাছ|বিগহেড]] || [[:en:Bighead carp|Bighead carp]] |- | [[গ্ৰাছ কাৰ্প মাছ|গ্ৰাছ কাৰ্প]] || [[:en:Grass carp|Grass carp]] |- | [[কমন কাৰ্প মাছ|কমন কাৰ্প]] || [[:en:Common carp|Common carp]] |- | [[বামী মাছ|বামী]] || [[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]] |} == গণ মাধ্যম == * [[দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ]] ([[:en:The North East Times|The North East Times]]) * [[হিন্দুস্থান সমাচাৰ]] ([[:en:Hindusthan Samachar|Hindusthan Samachar]]) * [[ডেইলি হাণ্ট]] ([[:en:Dailyhunt|Dailyhunt]]) * [[ইটিভি নেটৱৰ্ক]] ([[:en:ETV Network|ETV Network]]) * [[অসম আদিত্য]] * [[জিজ্ঞাস]] * [[দৈনিক পূৰ্বোদয়]] * [[প্ৰাতঃ খবৰ]] * [[সাময়িক প্ৰসঙ্গ]] ==পৃথিৱীৰ উল্লেখযোগ্য দেশসমূহ== * [[আৰ্মেনিয়া]] ([[:en:Armenia|Armenia]]) * [[বেলজিয়াম]] ([[:en:Belgium|Belgium]]) * [[বুলগেৰিয়া]] ([[:en:Bulgaria|Bulgaria]]) * [[গ্ৰীচ]] ([[:en:Greece|Greece]]) * [[হাংগেৰী]] ([[:en:Hungary|Hungary]]) * [[ৰোমানিয়া]] ([[:en:Romania|Romania]]) * [[বুৰুণ্ডি]] ([[:en:Burundi|Burundi]]) * [[ঘানা]] ([[:en:Ghana|Ghana]]) * [[উগাণ্ডা]] ([[:en:Uganda|Uganda]]) * [[জিম্বাবৱে]] ([[:en:Zimbabwe|Zimbabwe]]) * [[কলম্বিয়া]] ([[:en:Colombia|Colombia]]) * [[উৰুগুৱে]] ([[:en:Uruguay|Uruguay]]) == ৱেবছাইট/এপ্ == * [[অৰ্কুট]] ([[:en:Orkut|Orkut]]) * [[ইউটিউব কিডচ্]] ([[:en:YouTube Kids|YouTube Kids]]) * [[গুগল এডচ্]] ([[:en:Google Ads|Google Ads]]) * [[গুগল চাট]] ([[:en:Google Chat|Google Chat]]) * [[গুগল প্লাচ]] ([[:en:Google+|Google+]]) * [[গুগল মীট]] ([[:en:Google Meet|Google Meet]]) * [[গুগল শ্বীট]] ([[:en:Google Sheets|Google Sheets]]) * [[গুগল শ্লাইডচ্]] ([[:en:Google Slides|Google Slides]]) * [[গুগল ৱালেট]] ([[:en:Google Wallet|Google Wallet]]) ==ব্যক্তি== {{div col|2}} *[[নৰেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] *[[বিমল ভাগৱতী]] *[[প্ৰভাত চন্দ্ৰ শৰ্মা]] *[[ৰাজেন শইকীয়া]] *[[হেমেশ্বৰ দিহিঙীয়া]] *[[পংকজ ঠাকুৰ]] *[[দীপিকা চক্ৰৱৰ্তী]] *[[বিপুল দেউৰী]] *[[সুৰেণ তালুকদাৰ]] *[[তপেশ্বৰ শৰ্মা]] *[[বাবুল তামুলী]] *[[পাৰ্থপ্ৰতিম হাজৰিকা]] *[[লক্ষজ্যোতি গগৈ সন্দিকৈ]] *[[শ্বামীম নাছৰিণ মিলি]] *[[প্ৰতিমা নন্দী নাৰ্জাৰী]] *[[সুৰেন্দ্ৰ মোহন দাস]] *[[প্ৰতীম বৰুৱা]] *[[দ্বিজেন দাস]] *[[প্ৰদ্যুম্ন কুমাৰ গগৈ]] *[[মাইনাওশ্ৰী দৈমাৰী]] *[[নেইনা অধিকাৰী]] *[[সুপ্ৰকাশ ভূঞা]] *[[কুশল দত্ত]] *[[নীলিমা ঠাকুৰীয়া হক]] *[[সমীন্দ্ৰ হুজুৰি]] *[[নিবেদন দাস পাটোৱাৰী]] *[[ৰুদ্ৰসিংহ মটক]] *[[অমিতাভ ৰঞ্জন কানু]] *[[উজ্জ্বল পাওগাম]] *[[কমল কুমাৰ মেধি]] *[[জয়জিৎ ডেকা]] *[[দীপক নাথ]] *[[ধ্ৰুৱকুমাৰ তালুকদাৰ]] *[[বৰ্ণালী বৰগোহাঁই]] *[[বিকাশজ্যোতি শইকীয়া]] *[[মুনীন বায়ন]] *[[মৃণাল আকাশ মেধি]] *[[যুগজ্যোতি দাস]] *[[ৰুবুল দাস]] *[[শোণিত বিজয় দাস]] *[[সৌৰভ শইকীয়া]] {{div col end}} ==গ্ৰন্থ== {{div col|3}} *[[মঞ্চলেখা]] *[[মহাত্মাৰ পৰা ৰূপকোঁৱৰলৈ]] *[[বকুল বনৰ কবিতা]] *[[সোণালী জাহাজ]] *[[কবিতা (গ্ৰন্থ)]] (নীলমণি ফুকন) *[[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰচনা সম্ভাৰ]] *[[বেণুধৰ শৰ্মা (গ্ৰন্থ)]] (তীৰ্থনাথ শৰ্মা) *[[স্নেহ দেৱীৰ একুঁকি গল্প]] *[[শ‍ইচৰ পথাৰ মানুহ]] *[[মোৰো যে কিমান হেঁপাহ]] *[[অনেক মানুহ অনেক ঠাই আৰু নিৰ্জনতা]] *[[মানুহ অনুকূলে]] *[[চেনেহ জৰীৰ গাঁঠি]] *[[অসমীয়া ৰামায়ণী সাহিত্য: কথাবস্তুৰ আঁতিগুৰি]] *[[এই অনুৰাগী এই উদাস]] *[[ধূলিয়ৰি ভৰিৰ সাঁচ]] *[[আকাশৰ ছবি আৰু অন্যান্য গল্প]] *[[মেঘমালাৰ ভ্ৰমণ]] *[[মৰিয়াহোলা]] *[[চাণক্য (গ্ৰন্থ)]] (জয়শ্ৰী গোস্বামী মহন্ত) *[[ভুল সত্য]] *[[ড॰ প্ৰণৱজ্যোতি ডেকাৰ শ্ৰেষ্ঠ গল্প]] *[[কড়ি খেলাৰ সাধু]] *[[সেউজীয়া ধৰণী]] *[[বিজ্ঞানৰ অনুপম জগত]] *[[সোনবালি বাগিচাৰ ভূত]] *[[মিলি, অমিয়া আৰু এখন নদী]] *[[ফচং]] *[[ডাঙৰ মানুহৰ সাধু]] *[[পোৱালমণি আৰু চিচিঙৰ দুঃসাহসিক অভিযান]] *[[বিপন্ন বিস্ময় খেল]] *[[মইনাহঁতৰ পদ্য]] *[[অনুশীলন]] *[[মাৰাংবুৰু আমাৰ পিতা]] *[[জহৰ-মহৰ]] *[[জঁটাধাৰী]] *[[সোধা নহ'ল তোক অ' বকুল]] *[[মৌ-মাখি সাম্ৰাজ্য]] *[[এইপিনে কি আছে?]] *[[মেঘ-ঘোঁৰা]] *[[ডেউকা কোবাই যায়]] *[[চকী আৰু অন্যান্য গল্প]] *[[মন মৰা তৰা]] *[[কুঁচিয়ানামা]] {{div col end}} ==অন্যান্য== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] jccy1nxnaonm9ljio5jigunw40zz0mq 626303 626302 2026-08-11T17:25:49Z Kandarpajit Kallol 6257 /* গ্ৰন্থ */ 626303 wikitext text/x-wiki == উদ্ভিদ == {| class="wikitable sortable" |- ! অসমীয়া নাম !! ইংৰাজী/বৈজ্ঞানিক নাম |- | [[আলু]] || [[:en:Potato|Potato]] |- | [[কচু]] || [[:en:Taro|Taro]] |- | [[বিলাহী]] || [[:en:Tomato|Tomato]] |- | [[বেঙেনা]] || [[:en:Eggplant|Eggplant]] |- | [[ভেণ্ডি]] || [[:en:Okra|Okra]] |- | [[গাজৰ]] || [[:en:Carrot|Carrot]] |- | [[ফুলকবি]] || [[:en:Cauliflower|Cauliflower]] |- | [[ওলকবি]] || [[:en:Kohlrabi|Kohlrabi]] |- | [[ভোল]] || [[:en:Luffa aegyptiaca|Luffa aegyptiaca]] |- | [[বীন]] || [[:en:Common bean|Common bean]] |- | [[মটৰমাহ]] || [[:en:Pea|Pea]] |- | [[লাই শাক]] || [[:en:Brassica juncea|Brassica juncea]] |- | [[চন্দন]] || [[:en:Sandalwood|Sandalwood]] |- | [[চেগুণ]] || [[:en:Teak|Teak]] |- | [[ভেঁকুৰি তিতা]] || [[:en:Solanum viarum|Solanum viarum]] |- | [[বৰ টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis debilis|Oxalis debilis]] |- | [[মছন্দৰী]] || [[:en:Houttuynia cordata|Houttuynia cordata]] |- | [[শতমুল]] || [[:en:Asparagus racemosus|Asparagus racemosus]] |- | [[সৰু টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis corniculata|Oxalis corniculata]] |- | [[অমাৰি]] || [[:en:Terminalia elliptica|Terminalia elliptica]] |- | [[চতিয়না]] || [[:en:Alstonia scholaris|Alstonia scholaris]] |- | [[কাঠ বাদাম]] || [[:en:Terminalia catappa|Terminalia catappa]] |- | [[বন কপাহী]] || [[:en:Kydia calycina|Kydia calycina]] |- | [[বটগছ]] || [[:en:Banyan|Banyan]] |- | [[ধূনা]] || [[:en:Canarium strictum|Canarium strictum]] |- | [[ঘোঁৰা নিম]] || [[:en:Chinaberry|Chinaberry]] |- | [[যজ্ঞ ডিমৰু]] || [[:en:Ficus racemosa|Ficus racemosa]] |- | [[কৰৈ]] || [[:en:Albizia procera|Albizia procera]] |- | [[নগাটেঙা]] || [[:en:Myrica esculenta|Myrica esculenta]] |- | [[পমা]] || [[:en:Toona ciliata|Toona ciliata]] |- | [[শিশু গছ]] || [[:en:Dalbergia sissoo|Dalbergia sissoo]] |- | [[তেঁতেলী]] || [[:en:Tamarind|Tamarind]] |- | [[টকুনা]] || [[:en:Oroxylum indicum|Oroxylum indicum]] |- | [[বন জালুক]] || [[:en:Oldenlandia corymbosa|Oldenlandia corymbosa]] |- | [[লিহিৰি পতীয়া]] / [[সৰ্পজিভা]] || [[:en:Oldenlandia diffusa|Oldenlandia diffusa]] |- | [[ডালিম]] || [[:en:Pomegranate|Pomegranate]] |- | [[লতা বেল]] || [[:en:Passion fruit|Passion fruit]] |- | [[চপেটা]] / [[চিকু]] || [[:en:Manilkara zapota|Manilkara zapota]] |- | [[আটলাচ]] || [[:en:Annona squamosa|Annona squamosa]] |- | [[অনাৰস]] / [[মাটি-কঁঠাল]] || [[:en:Pineapple|Pineapple]] |- | [[কুজি থেকেৰা]] || [[:en:Garcinia cowa|Garcinia cowa]] |- | [[তৰমুজ]] || [[:en:Watermelon|Watermelon]] |- | [[জামু]] || [[:en:Syzygium cumini|Syzygium cumini]] |- | [[কাজু বাদাম]] || [[:en:Cashew|Cashew]] |} == প্ৰাণী == {| class="sortable wikitable" width="80%" |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম |- | [[ছাগলী]] || [[:en:Goat|Goat]] |- | [[গাধ]] || [[:en:Donkey|Donkey]] |- | [[গঁড়]] || [[:en:Rhinoceros|Rhinoceros]] |- | [[বাঘ]] || [[:en:Tiger|Tiger]] |- | [[বান্দৰ]] || [[:en:Monkey|Monkey]] |- | [[হৰিণা পহু]] || [[:en:Deer|Deer]] |- | [[বন গাহৰি]] || [[:en:Wild boar|Wild boar]] |- | [[কেঁকোৰা]] || [[:en:Crab|Crab]] |- | [[ডলফিন]] || [[:en:Dolphin|Dolphin]] |- | [[বগলী]] || [[:en:Egret|Egret]] |- | [[ময়ূৰ]] / [[ম'ৰা চৰাই]] || [[:en:Peafowl|Peafowl]] |- | [[হাঁহ]] || [[:en:Duck|Duck]] |- | [[জিঞা]] || [[:en:Dragonfly|Dragonfly]] |- | [[লাওডোগা সাপ]] || [[:en:Ahaetulla nasuta|Ahaetulla nasuta]] |- | [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] || [[:en:Asian golden cat|Asian golden cat]] |- | [[উকমূক]] || [[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed bandicoot rat]] |- | [[কেটেলাপহু]] || [[:en:Malayan porcupine|Malayan porcupine]] |- | [[ককিলা মাছ|ককিলা]] || [[:en:Freshwater garfish|Freshwater garfish]] |- | [[কাজলি পাভ মাছ|কাজলি পাভ]] / [[বাঁহপাতী মাছ|বাঁহপাতী]] / [[কাজুলি মাছ|কাজুলি]] || [[:en:Ailia coila|Gangetic ailia]] |- | [[তোৰা মাছ|তোৰা]] / [[টোৰা মাছ|টোৰা]] || [[:en:Macrognathus aral|One-striped spiny eel]] |- | [[বটীয়া মাছ|বটীয়া]] || [[:en:Loach|Loach]] |- | [[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]] || [[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]] |- | [[ভাঙন মাছ|ভাঙন]] || [[:en:Labeo bata|Bata labeo]] |- | [[নাদনী মাছ|নাদনী]] || [[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]] |- | [[মালি মাছ|মালি]] || [[:en:Labeo calbasu|Black rohu]] |- | [[চন্দা মাছ|চন্দা]] || [[:en:Chanda nama|Elongate glassy perchlet]] |- | [[মোৱা মাছ|মোৱা]] || [[:en:Amblypharyngodon mola|Mola / Indian carplet]] |- | [[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]] || [[:en:Notopterus notopterus|Featherback]] |- | [[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]] || [[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]] |- | [[বিগহেড মাছ|বিগহেড]] || [[:en:Bighead carp|Bighead carp]] |- | [[গ্ৰাছ কাৰ্প মাছ|গ্ৰাছ কাৰ্প]] || [[:en:Grass carp|Grass carp]] |- | [[কমন কাৰ্প মাছ|কমন কাৰ্প]] || [[:en:Common carp|Common carp]] |- | [[বামী মাছ|বামী]] || [[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]] |} == গণ মাধ্যম == * [[দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ]] ([[:en:The North East Times|The North East Times]]) * [[হিন্দুস্থান সমাচাৰ]] ([[:en:Hindusthan Samachar|Hindusthan Samachar]]) * [[ডেইলি হাণ্ট]] ([[:en:Dailyhunt|Dailyhunt]]) * [[ইটিভি নেটৱৰ্ক]] ([[:en:ETV Network|ETV Network]]) * [[অসম আদিত্য]] * [[জিজ্ঞাস]] * [[দৈনিক পূৰ্বোদয়]] * [[প্ৰাতঃ খবৰ]] * [[সাময়িক প্ৰসঙ্গ]] ==পৃথিৱীৰ উল্লেখযোগ্য দেশসমূহ== * [[আৰ্মেনিয়া]] ([[:en:Armenia|Armenia]]) * [[বেলজিয়াম]] ([[:en:Belgium|Belgium]]) * [[বুলগেৰিয়া]] ([[:en:Bulgaria|Bulgaria]]) * [[গ্ৰীচ]] ([[:en:Greece|Greece]]) * [[হাংগেৰী]] ([[:en:Hungary|Hungary]]) * [[ৰোমানিয়া]] ([[:en:Romania|Romania]]) * [[বুৰুণ্ডি]] ([[:en:Burundi|Burundi]]) * [[ঘানা]] ([[:en:Ghana|Ghana]]) * [[উগাণ্ডা]] ([[:en:Uganda|Uganda]]) * [[জিম্বাবৱে]] ([[:en:Zimbabwe|Zimbabwe]]) * [[কলম্বিয়া]] ([[:en:Colombia|Colombia]]) * [[উৰুগুৱে]] ([[:en:Uruguay|Uruguay]]) == ৱেবছাইট/এপ্ == * [[অৰ্কুট]] ([[:en:Orkut|Orkut]]) * [[ইউটিউব কিডচ্]] ([[:en:YouTube Kids|YouTube Kids]]) * [[গুগল এডচ্]] ([[:en:Google Ads|Google Ads]]) * [[গুগল চাট]] ([[:en:Google Chat|Google Chat]]) * [[গুগল প্লাচ]] ([[:en:Google+|Google+]]) * [[গুগল মীট]] ([[:en:Google Meet|Google Meet]]) * [[গুগল শ্বীট]] ([[:en:Google Sheets|Google Sheets]]) * [[গুগল শ্লাইডচ্]] ([[:en:Google Slides|Google Slides]]) * [[গুগল ৱালেট]] ([[:en:Google Wallet|Google Wallet]]) ==ব্যক্তি== {{div col|2}} *[[নৰেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] *[[বিমল ভাগৱতী]] *[[প্ৰভাত চন্দ্ৰ শৰ্মা]] *[[ৰাজেন শইকীয়া]] *[[হেমেশ্বৰ দিহিঙীয়া]] *[[পংকজ ঠাকুৰ]] *[[দীপিকা চক্ৰৱৰ্তী]] *[[বিপুল দেউৰী]] *[[সুৰেণ তালুকদাৰ]] *[[তপেশ্বৰ শৰ্মা]] *[[বাবুল তামুলী]] *[[পাৰ্থপ্ৰতিম হাজৰিকা]] *[[লক্ষজ্যোতি গগৈ সন্দিকৈ]] *[[শ্বামীম নাছৰিণ মিলি]] *[[প্ৰতিমা নন্দী নাৰ্জাৰী]] *[[সুৰেন্দ্ৰ মোহন দাস]] *[[প্ৰতীম বৰুৱা]] *[[দ্বিজেন দাস]] *[[প্ৰদ্যুম্ন কুমাৰ গগৈ]] *[[মাইনাওশ্ৰী দৈমাৰী]] *[[নেইনা অধিকাৰী]] *[[সুপ্ৰকাশ ভূঞা]] *[[কুশল দত্ত]] *[[নীলিমা ঠাকুৰীয়া হক]] *[[সমীন্দ্ৰ হুজুৰি]] *[[নিবেদন দাস পাটোৱাৰী]] *[[ৰুদ্ৰসিংহ মটক]] *[[অমিতাভ ৰঞ্জন কানু]] *[[উজ্জ্বল পাওগাম]] *[[কমল কুমাৰ মেধি]] *[[জয়জিৎ ডেকা]] *[[দীপক নাথ]] *[[ধ্ৰুৱকুমাৰ তালুকদাৰ]] *[[বৰ্ণালী বৰগোহাঁই]] *[[বিকাশজ্যোতি শইকীয়া]] *[[মুনীন বায়ন]] *[[মৃণাল আকাশ মেধি]] *[[যুগজ্যোতি দাস]] *[[ৰুবুল দাস]] *[[শোণিত বিজয় দাস]] *[[সৌৰভ শইকীয়া]] {{div col end}} ==গ্ৰন্থ== {{div col|2}} *[[মঞ্চলেখা]] *[[মহাত্মাৰ পৰা ৰূপকোঁৱৰলৈ]] *[[বকুল বনৰ কবিতা]] *[[সোণালী জাহাজ]] *[[কবিতা (গ্ৰন্থ)]] (নীলমণি ফুকন) *[[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰচনা সম্ভাৰ]] *[[বেণুধৰ শৰ্মা (গ্ৰন্থ)]] (তীৰ্থনাথ শৰ্মা) *[[স্নেহ দেৱীৰ একুঁকি গল্প]] *[[শ‍ইচৰ পথাৰ মানুহ]] *[[মোৰো যে কিমান হেঁপাহ]] *[[অনেক মানুহ অনেক ঠাই আৰু নিৰ্জনতা]] *[[মানুহ অনুকূলে]] *[[চেনেহ জৰীৰ গাঁঠি]] *[[অসমীয়া ৰামায়ণী সাহিত্য: কথাবস্তুৰ আঁতিগুৰি]] *[[এই অনুৰাগী এই উদাস]] *[[ধূলিয়ৰি ভৰিৰ সাঁচ]] *[[আকাশৰ ছবি আৰু অন্যান্য গল্প]] *[[মেঘমালাৰ ভ্ৰমণ]] *[[মৰিয়াহোলা]] *[[চাণক্য (গ্ৰন্থ)]] (জয়শ্ৰী গোস্বামী মহন্ত) *[[ভুল সত্য]] *[[ড॰ প্ৰণৱজ্যোতি ডেকাৰ শ্ৰেষ্ঠ গল্প]] *[[কড়ি খেলাৰ সাধু]] *[[সেউজীয়া ধৰণী]] *[[বিজ্ঞানৰ অনুপম জগত]] *[[সোনবালি বাগিচাৰ ভূত]] *[[মিলি, অমিয়া আৰু এখন নদী]] *[[ফচং]] *[[ডাঙৰ মানুহৰ সাধু]] *[[পোৱালমণি আৰু চিচিঙৰ দুঃসাহসিক অভিযান]] *[[বিপন্ন বিস্ময় খেল]] *[[মইনাহঁতৰ পদ্য]] *[[অনুশীলন]] *[[মাৰাংবুৰু আমাৰ পিতা]] *[[জহৰ-মহৰ]] *[[জঁটাধাৰী]] *[[সোধা নহ'ল তোক অ' বকুল]] *[[মৌ-মাখি সাম্ৰাজ্য]] *[[এইপিনে কি আছে?]] *[[মেঘ-ঘোঁৰা]] *[[ডেউকা কোবাই যায়]] *[[চকী আৰু অন্যান্য গল্প]] *[[মন মৰা তৰা]] *[[কুঁচিয়ানামা]] {{div col end}} ==অন্যান্য== *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ সকলো তালিকা] k7cy242be1tb3sq34vjp2427n6c14rd 626305 626303 2026-08-11T17:30:04Z Kandarpajit Kallol 6257 626305 wikitext text/x-wiki == উদ্ভিদ == {| class="wikitable sortable" |- ! অসমীয়া নাম !! ইংৰাজী/বৈজ্ঞানিক নাম |- | [[আলু]] || [[:en:Potato|Potato]] |- | [[কচু]] || [[:en:Taro|Taro]] |- | [[বিলাহী]] || [[:en:Tomato|Tomato]] |- | [[বেঙেনা]] || [[:en:Eggplant|Eggplant]] |- | [[ভেণ্ডি]] || [[:en:Okra|Okra]] |- | [[গাজৰ]] || [[:en:Carrot|Carrot]] |- | [[ফুলকবি]] || [[:en:Cauliflower|Cauliflower]] |- | [[ওলকবি]] || [[:en:Kohlrabi|Kohlrabi]] |- | [[ভোল]] || [[:en:Luffa aegyptiaca|Luffa aegyptiaca]] |- | [[বীন]] || [[:en:Common bean|Common bean]] |- | [[মটৰমাহ]] || [[:en:Pea|Pea]] |- | [[লাই শাক]] || [[:en:Brassica juncea|Brassica juncea]] |- | [[চন্দন]] || [[:en:Sandalwood|Sandalwood]] |- | [[চেগুণ]] || [[:en:Teak|Teak]] |- | [[ভেঁকুৰি তিতা]] || [[:en:Solanum viarum|Solanum viarum]] |- | [[বৰ টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis debilis|Oxalis debilis]] |- | [[মছন্দৰী]] || [[:en:Houttuynia cordata|Houttuynia cordata]] |- | [[শতমুল]] || [[:en:Asparagus racemosus|Asparagus racemosus]] |- | [[সৰু টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis corniculata|Oxalis corniculata]] |- | [[অমাৰি]] || [[:en:Terminalia elliptica|Terminalia elliptica]] |- | [[চতিয়না]] || [[:en:Alstonia scholaris|Alstonia scholaris]] |- | [[কাঠ বাদাম]] || [[:en:Terminalia catappa|Terminalia catappa]] |- | [[বন কপাহী]] || [[:en:Kydia calycina|Kydia calycina]] |- | [[বটগছ]] || [[:en:Banyan|Banyan]] |- | [[ধূনা]] || [[:en:Canarium strictum|Canarium strictum]] |- | [[ঘোঁৰা নিম]] || [[:en:Chinaberry|Chinaberry]] |- | [[যজ্ঞ ডিমৰু]] || [[:en:Ficus racemosa|Ficus racemosa]] |- | [[কৰৈ]] || [[:en:Albizia procera|Albizia procera]] |- | [[নগাটেঙা]] || [[:en:Myrica esculenta|Myrica esculenta]] |- | [[পমা]] || [[:en:Toona ciliata|Toona ciliata]] |- | [[শিশু গছ]] || [[:en:Dalbergia sissoo|Dalbergia sissoo]] |- | [[তেঁতেলী]] || [[:en:Tamarind|Tamarind]] |- | [[টকুনা]] || [[:en:Oroxylum indicum|Oroxylum indicum]] |- | [[বন জালুক]] || [[:en:Oldenlandia corymbosa|Oldenlandia corymbosa]] |- | [[লিহিৰি পতীয়া]] / [[সৰ্পজিভা]] || [[:en:Oldenlandia diffusa|Oldenlandia diffusa]] |- | [[ডালিম]] || [[:en:Pomegranate|Pomegranate]] |- | [[লতা বেল]] || [[:en:Passion fruit|Passion fruit]] |- | [[চপেটা]] / [[চিকু]] || [[:en:Manilkara zapota|Manilkara zapota]] |- | [[আটলাচ]] || [[:en:Annona squamosa|Annona squamosa]] |- | [[অনাৰস]] / [[মাটি-কঁঠাল]] || [[:en:Pineapple|Pineapple]] |- | [[কুজি থেকেৰা]] || [[:en:Garcinia cowa|Garcinia cowa]] |- | [[তৰমুজ]] || [[:en:Watermelon|Watermelon]] |- | [[জামু]] || [[:en:Syzygium cumini|Syzygium cumini]] |- | [[কাজু বাদাম]] || [[:en:Cashew|Cashew]] |} == প্ৰাণী == {| class="sortable wikitable" width="80%" |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম |- | [[ছাগলী]] || [[:en:Goat|Goat]] |- | [[গাধ]] || [[:en:Donkey|Donkey]] |- | [[গঁড়]] || [[:en:Rhinoceros|Rhinoceros]] |- | [[বাঘ]] || [[:en:Tiger|Tiger]] |- | [[বান্দৰ]] || [[:en:Monkey|Monkey]] |- | [[হৰিণা পহু]] || [[:en:Deer|Deer]] |- | [[বন গাহৰি]] || [[:en:Wild boar|Wild boar]] |- | [[কেঁকোৰা]] || [[:en:Crab|Crab]] |- | [[ডলফিন]] || [[:en:Dolphin|Dolphin]] |- | [[বগলী]] || [[:en:Egret|Egret]] |- | [[ময়ূৰ]] / [[ম'ৰা চৰাই]] || [[:en:Peafowl|Peafowl]] |- | [[হাঁহ]] || [[:en:Duck|Duck]] |- | [[জিঞা]] || [[:en:Dragonfly|Dragonfly]] |- | [[লাওডোগা সাপ]] || [[:en:Ahaetulla nasuta|Ahaetulla nasuta]] |- | [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] || [[:en:Asian golden cat|Asian golden cat]] |- | [[উকমূক]] || [[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed bandicoot rat]] |- | [[কেটেলাপহু]] || [[:en:Malayan porcupine|Malayan porcupine]] |- | [[ককিলা মাছ|ককিলা]] || [[:en:Freshwater garfish|Freshwater garfish]] |- | [[কাজলি পাভ মাছ|কাজলি পাভ]] / [[বাঁহপাতী মাছ|বাঁহপাতী]] / [[কাজুলি মাছ|কাজুলি]] || [[:en:Ailia coila|Gangetic ailia]] |- | [[তোৰা মাছ|তোৰা]] / [[টোৰা মাছ|টোৰা]] || [[:en:Macrognathus aral|One-striped spiny eel]] |- | [[বটীয়া মাছ|বটীয়া]] || [[:en:Loach|Loach]] |- | [[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]] || [[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]] |- | [[ভাঙন মাছ|ভাঙন]] || [[:en:Labeo bata|Bata labeo]] |- | [[নাদনী মাছ|নাদনী]] || [[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]] |- | [[মালি মাছ|মালি]] || [[:en:Labeo calbasu|Black rohu]] |- | [[চন্দা মাছ|চন্দা]] || [[:en:Chanda nama|Elongate glassy perchlet]] |- | [[মোৱা মাছ|মোৱা]] || [[:en:Amblypharyngodon mola|Mola / Indian carplet]] |- | [[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]] || [[:en:Notopterus notopterus|Featherback]] |- | [[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]] || [[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]] |- | [[বিগহেড মাছ|বিগহেড]] || [[:en:Bighead carp|Bighead carp]] |- | [[গ্ৰাছ কাৰ্প মাছ|গ্ৰাছ কাৰ্প]] || [[:en:Grass carp|Grass carp]] |- | [[কমন কাৰ্প মাছ|কমন কাৰ্প]] || [[:en:Common carp|Common carp]] |- | [[বামী মাছ|বামী]] || [[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]] |} == গণ মাধ্যম == * [[দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ]] ([[:en:The North East Times|The North East Times]]) * [[হিন্দুস্থান সমাচাৰ]] ([[:en:Hindusthan Samachar|Hindusthan Samachar]]) * [[ডেইলি হাণ্ট]] ([[:en:Dailyhunt|Dailyhunt]]) * [[ইটিভি নেটৱৰ্ক]] ([[:en:ETV Network|ETV Network]]) * [[অসম আদিত্য]] * [[জিজ্ঞাস]] * [[দৈনিক পূৰ্বোদয়]] * [[প্ৰাতঃ খবৰ]] * [[সাময়িক প্ৰসঙ্গ]] ==পৃথিৱীৰ উল্লেখযোগ্য দেশসমূহ== * [[আৰ্মেনিয়া]] ([[:en:Armenia|Armenia]]) * [[বেলজিয়াম]] ([[:en:Belgium|Belgium]]) * [[বুলগেৰিয়া]] ([[:en:Bulgaria|Bulgaria]]) * [[গ্ৰীচ]] ([[:en:Greece|Greece]]) * [[হাংগেৰী]] ([[:en:Hungary|Hungary]]) * [[ৰোমানিয়া]] ([[:en:Romania|Romania]]) * [[বুৰুণ্ডি]] ([[:en:Burundi|Burundi]]) * [[ঘানা]] ([[:en:Ghana|Ghana]]) * [[উগাণ্ডা]] ([[:en:Uganda|Uganda]]) * [[জিম্বাবৱে]] ([[:en:Zimbabwe|Zimbabwe]]) * [[কলম্বিয়া]] ([[:en:Colombia|Colombia]]) * [[উৰুগুৱে]] ([[:en:Uruguay|Uruguay]]) == ৱেবছাইট/এপ্ == * [[অৰ্কুট]] ([[:en:Orkut|Orkut]]) * [[ইউটিউব কিডচ্]] ([[:en:YouTube Kids|YouTube Kids]]) * [[গুগল এডচ্]] ([[:en:Google Ads|Google Ads]]) * [[গুগল চাট]] ([[:en:Google Chat|Google Chat]]) * [[গুগল প্লাচ]] ([[:en:Google+|Google+]]) * [[গুগল মীট]] ([[:en:Google Meet|Google Meet]]) * [[গুগল শ্বীট]] ([[:en:Google Sheets|Google Sheets]]) * [[গুগল শ্লাইডচ্]] ([[:en:Google Slides|Google Slides]]) * [[গুগল ৱালেট]] ([[:en:Google Wallet|Google Wallet]]) ==ব্যক্তি== {{div col|2}} *[[নৰেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] *[[বিমল ভাগৱতী]] *[[প্ৰভাত চন্দ্ৰ শৰ্মা]] *[[ৰাজেন শইকীয়া]] *[[হেমেশ্বৰ দিহিঙীয়া]] *[[পংকজ ঠাকুৰ]] *[[দীপিকা চক্ৰৱৰ্তী]] *[[বিপুল দেউৰী]] *[[সুৰেণ তালুকদাৰ]] *[[তপেশ্বৰ শৰ্মা]] *[[বাবুল তামুলী]] *[[পাৰ্থপ্ৰতিম হাজৰিকা]] *[[লক্ষজ্যোতি গগৈ সন্দিকৈ]] *[[শ্বামীম নাছৰিণ মিলি]] *[[প্ৰতিমা নন্দী নাৰ্জাৰী]] *[[সুৰেন্দ্ৰ মোহন দাস]] *[[প্ৰতীম বৰুৱা]] *[[দ্বিজেন দাস]] *[[প্ৰদ্যুম্ন কুমাৰ গগৈ]] *[[মাইনাওশ্ৰী দৈমাৰী]] *[[নেইনা অধিকাৰী]] *[[সুপ্ৰকাশ ভূঞা]] *[[কুশল দত্ত]] *[[নীলিমা ঠাকুৰীয়া হক]] *[[সমীন্দ্ৰ হুজুৰি]] *[[নিবেদন দাস পাটোৱাৰী]] *[[ৰুদ্ৰসিংহ মটক]] *[[অমিতাভ ৰঞ্জন কানু]] *[[উজ্জ্বল পাওগাম]] *[[কমল কুমাৰ মেধি]] *[[জয়জিৎ ডেকা]] *[[দীপক নাথ]] *[[ধ্ৰুৱকুমাৰ তালুকদাৰ]] *[[বৰ্ণালী বৰগোহাঁই]] *[[বিকাশজ্যোতি শইকীয়া]] *[[মুনীন বায়ন]] *[[মৃণাল আকাশ মেধি]] *[[যুগজ্যোতি দাস]] *[[ৰুবুল দাস]] *[[শোণিত বিজয় দাস]] *[[সৌৰভ শইকীয়া]] {{div col end}} ==গ্ৰন্থ== {{div col|2}} *[[মঞ্চলেখা]] *[[মহাত্মাৰ পৰা ৰূপকোঁৱৰলৈ]] *[[বকুল বনৰ কবিতা]] *[[সোণালী জাহাজ]] *[[কবিতা (গ্ৰন্থ)]] (নীলমণি ফুকন) *[[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰচনা সম্ভাৰ]] *[[বেণুধৰ শৰ্মা (গ্ৰন্থ)]] (তীৰ্থনাথ শৰ্মা) *[[স্নেহ দেৱীৰ একুঁকি গল্প]] *[[শ‍ইচৰ পথাৰ মানুহ]] *[[মোৰো যে কিমান হেঁপাহ]] *[[অনেক মানুহ অনেক ঠাই আৰু নিৰ্জনতা]] *[[মানুহ অনুকূলে]] *[[চেনেহ জৰীৰ গাঁঠি]] *[[অসমীয়া ৰামায়ণী সাহিত্য: কথাবস্তুৰ আঁতিগুৰি]] *[[এই অনুৰাগী এই উদাস]] *[[ধূলিয়ৰি ভৰিৰ সাঁচ]] *[[আকাশৰ ছবি আৰু অন্যান্য গল্প]] *[[মেঘমালাৰ ভ্ৰমণ]] *[[মৰিয়াহোলা]] *[[চাণক্য (গ্ৰন্থ)]] (জয়শ্ৰী গোস্বামী মহন্ত) *[[ভুল সত্য]] *[[ড॰ প্ৰণৱজ্যোতি ডেকাৰ শ্ৰেষ্ঠ গল্প]] *[[কড়ি খেলাৰ সাধু]] *[[সেউজীয়া ধৰণী]] *[[বিজ্ঞানৰ অনুপম জগত]] *[[সোনবালি বাগিচাৰ ভূত]] *[[মিলি, অমিয়া আৰু এখন নদী]] *[[ফচং]] *[[ডাঙৰ মানুহৰ সাধু]] *[[পোৱালমণি আৰু চিচিঙৰ দুঃসাহসিক অভিযান]] *[[বিপন্ন বিস্ময় খেল]] *[[মইনাহঁতৰ পদ্য]] *[[অনুশীলন]] *[[মাৰাংবুৰু আমাৰ পিতা]] *[[জহৰ-মহৰ]] *[[জঁটাধাৰী]] *[[সোধা নহ'ল তোক অ' বকুল]] *[[মৌ-মাখি সাম্ৰাজ্য]] *[[এইপিনে কি আছে?]] *[[মেঘ-ঘোঁৰা]] *[[ডেউকা কোবাই যায়]] *[[চকী আৰু অন্যান্য গল্প]] *[[মন মৰা তৰা]] *[[কুঁচিয়ানামা]] {{div col end}} 95td39v7nqzrnikhbq814jz6t61dw0l 626307 626305 2026-08-11T17:32:44Z Kandarpajit Kallol 6257 626307 wikitext text/x-wiki == উদ্ভিদ == {| class="wikitable sortable" |- ! অসমীয়া নাম !! ইংৰাজী/বৈজ্ঞানিক নাম |- | [[আলু]] || [[:en:Potato|Potato]] |- | [[কচু]] || [[:en:Taro|Taro]] |- | [[বিলাহী]] || [[:en:Tomato|Tomato]] |- | [[বেঙেনা]] || [[:en:Eggplant|Eggplant]] |- | [[ভেণ্ডি]] || [[:en:Okra|Okra]] |- | [[গাজৰ]] || [[:en:Carrot|Carrot]] |- | [[ফুলকবি]] || [[:en:Cauliflower|Cauliflower]] |- | [[ওলকবি]] || [[:en:Kohlrabi|Kohlrabi]] |- | [[ভোল]] || [[:en:Luffa aegyptiaca|Luffa aegyptiaca]] |- | [[বীন]] || [[:en:Common bean|Common bean]] |- | [[মটৰমাহ]] || [[:en:Pea|Pea]] |- | [[লাই শাক]] || [[:en:Brassica juncea|Brassica juncea]] |- | [[চন্দন]] || [[:en:Sandalwood|Sandalwood]] |- | [[চেগুণ]] || [[:en:Teak|Teak]] |- | [[ভেঁকুৰি তিতা]] || [[:en:Solanum viarum|Solanum viarum]] |- | [[বৰ টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis debilis|Oxalis debilis]] |- | [[মছন্দৰী]] || [[:en:Houttuynia cordata|Houttuynia cordata]] |- | [[শতমুল]] || [[:en:Asparagus racemosus|Asparagus racemosus]] |- | [[সৰু টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis corniculata|Oxalis corniculata]] |- | [[অমাৰি]] || [[:en:Terminalia elliptica|Terminalia elliptica]] |- | [[চতিয়না]] || [[:en:Alstonia scholaris|Alstonia scholaris]] |- | [[কাঠ বাদাম]] || [[:en:Terminalia catappa|Terminalia catappa]] |- | [[বন কপাহী]] || [[:en:Kydia calycina|Kydia calycina]] |- | [[বটগছ]] || [[:en:Banyan|Banyan]] |- | [[ধূনা]] || [[:en:Canarium strictum|Canarium strictum]] |- | [[ঘোঁৰা নিম]] || [[:en:Chinaberry|Chinaberry]] |- | [[যজ্ঞ ডিমৰু]] || [[:en:Ficus racemosa|Ficus racemosa]] |- | [[কৰৈ]] || [[:en:Albizia procera|Albizia procera]] |- | [[নগাটেঙা]] || [[:en:Myrica esculenta|Myrica esculenta]] |- | [[পমা]] || [[:en:Toona ciliata|Toona ciliata]] |- | [[শিশু গছ]] || [[:en:Dalbergia sissoo|Dalbergia sissoo]] |- | [[তেঁতেলী]] || [[:en:Tamarind|Tamarind]] |- | [[টকুনা]] || [[:en:Oroxylum indicum|Oroxylum indicum]] |- | [[বন জালুক]] || [[:en:Oldenlandia corymbosa|Oldenlandia corymbosa]] |- | [[লিহিৰি পতীয়া]] / [[সৰ্পজিভা]] || [[:en:Oldenlandia diffusa|Oldenlandia diffusa]] |- | [[ডালিম]] || [[:en:Pomegranate|Pomegranate]] |- | [[লতা বেল]] || [[:en:Passion fruit|Passion fruit]] |- | [[চপেটা]] / [[চিকু]] || [[:en:Manilkara zapota|Manilkara zapota]] |- | [[আটলাচ]] || [[:en:Annona squamosa|Annona squamosa]] |- | [[অনাৰস]] / [[মাটি-কঁঠাল]] || [[:en:Pineapple|Pineapple]] |- | [[কুজি থেকেৰা]] || [[:en:Garcinia cowa|Garcinia cowa]] |- | [[তৰমুজ]] || [[:en:Watermelon|Watermelon]] |- | [[জামু]] || [[:en:Syzygium cumini|Syzygium cumini]] |- | [[কাজু বাদাম]] || [[:en:Cashew|Cashew]] |} == প্ৰাণী == {| class="sortable wikitable" width="80%" |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম |- | [[ছাগলী]] || [[:en:Goat|Goat]] |- | [[গাধ]] || [[:en:Donkey|Donkey]] |- | [[গঁড়]] || [[:en:Rhinoceros|Rhinoceros]] |- | [[বাঘ]] || [[:en:Tiger|Tiger]] |- | [[বান্দৰ]] || [[:en:Monkey|Monkey]] |- | [[হৰিণা পহু]] || [[:en:Deer|Deer]] |- | [[বন গাহৰি]] || [[:en:Wild boar|Wild boar]] |- | [[কেঁকোৰা]] || [[:en:Crab|Crab]] |- | [[ডলফিন]] || [[:en:Dolphin|Dolphin]] |- | [[বগলী]] || [[:en:Egret|Egret]] |- | [[ময়ূৰ]] / [[ম'ৰা চৰাই]] || [[:en:Peafowl|Peafowl]] |- | [[হাঁহ]] || [[:en:Duck|Duck]] |- | [[জিঞা]] || [[:en:Dragonfly|Dragonfly]] |- | [[লাওডোগা সাপ]] || [[:en:Ahaetulla nasuta|Ahaetulla nasuta]] |- | [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] || [[:en:Asian golden cat|Asian golden cat]] |- | [[উকমূক]] || [[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed bandicoot rat]] |- | [[কেটেলাপহু]] || [[:en:Malayan porcupine|Malayan porcupine]] |- | [[ককিলা মাছ|ককিলা]] || [[:en:Freshwater garfish|Freshwater garfish]] |- | [[কাজলি পাভ মাছ|কাজলি পাভ]] / [[বাঁহপাতী মাছ|বাঁহপাতী]] / [[কাজুলি মাছ|কাজুলি]] || [[:en:Ailia coila|Gangetic ailia]] |- | [[তোৰা মাছ|তোৰা]] / [[টোৰা মাছ|টোৰা]] || [[:en:Macrognathus aral|One-striped spiny eel]] |- | [[বটীয়া মাছ|বটীয়া]] || [[:en:Loach|Loach]] |- | [[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]] || [[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]] |- | [[ভাঙন মাছ|ভাঙন]] || [[:en:Labeo bata|Bata labeo]] |- | [[নাদনী মাছ|নাদনী]] || [[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]] |- | [[মালি মাছ|মালি]] || [[:en:Labeo calbasu|Black rohu]] |- | [[চন্দা মাছ|চন্দা]] || [[:en:Chanda nama|Elongate glassy perchlet]] |- | [[মোৱা মাছ|মোৱা]] || [[:en:Amblypharyngodon mola|Mola / Indian carplet]] |- | [[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]] || [[:en:Notopterus notopterus|Featherback]] |- | [[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]] || [[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]] |- | [[বিগহেড মাছ|বিগহেড]] || [[:en:Bighead carp|Bighead carp]] |- | [[গ্ৰাছ কাৰ্প মাছ|গ্ৰাছ কাৰ্প]] || [[:en:Grass carp|Grass carp]] |- | [[কমন কাৰ্প মাছ|কমন কাৰ্প]] || [[:en:Common carp|Common carp]] |- | [[বামী মাছ|বামী]] || [[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]] |} ==পৃথিৱীৰ উল্লেখযোগ্য দেশসমূহ== * [[আৰ্মেনিয়া]] ([[:en:Armenia|Armenia]]) * [[বেলজিয়াম]] ([[:en:Belgium|Belgium]]) * [[বুলগেৰিয়া]] ([[:en:Bulgaria|Bulgaria]]) * [[গ্ৰীচ]] ([[:en:Greece|Greece]]) * [[হাংগেৰী]] ([[:en:Hungary|Hungary]]) * [[ৰোমানিয়া]] ([[:en:Romania|Romania]]) * [[বুৰুণ্ডি]] ([[:en:Burundi|Burundi]]) * [[ঘানা]] ([[:en:Ghana|Ghana]]) * [[উগাণ্ডা]] ([[:en:Uganda|Uganda]]) * [[জিম্বাবৱে]] ([[:en:Zimbabwe|Zimbabwe]]) * [[কলম্বিয়া]] ([[:en:Colombia|Colombia]]) * [[উৰুগুৱে]] ([[:en:Uruguay|Uruguay]]) == ৱেবছাইট/এপ্ == * [[অৰ্কুট]] ([[:en:Orkut|Orkut]]) * [[ইউটিউব কিডচ্]] ([[:en:YouTube Kids|YouTube Kids]]) * [[গুগল এডচ্]] ([[:en:Google Ads|Google Ads]]) * [[গুগল চাট]] ([[:en:Google Chat|Google Chat]]) * [[গুগল প্লাচ]] ([[:en:Google+|Google+]]) * [[গুগল মীট]] ([[:en:Google Meet|Google Meet]]) * [[গুগল শ্বীট]] ([[:en:Google Sheets|Google Sheets]]) * [[গুগল শ্লাইডচ্]] ([[:en:Google Slides|Google Slides]]) * [[গুগল ৱালেট]] ([[:en:Google Wallet|Google Wallet]]) == গণ মাধ্যম == * [[দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ]] ([[:en:The North East Times|The North East Times]]) * [[হিন্দুস্থান সমাচাৰ]] ([[:en:Hindusthan Samachar|Hindusthan Samachar]]) * [[ডেইলি হাণ্ট]] ([[:en:Dailyhunt|Dailyhunt]]) * [[ইটিভি নেটৱৰ্ক]] ([[:en:ETV Network|ETV Network]]) * [[অসম আদিত্য]] * [[জিজ্ঞাস]] * [[দৈনিক পূৰ্বোদয়]] * [[প্ৰাতঃ খবৰ]] * [[সাময়িক প্ৰসঙ্গ]] ==ব্যক্তি== {{div col|2}} *[[নৰেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] *[[বিমল ভাগৱতী]] *[[প্ৰভাত চন্দ্ৰ শৰ্মা]] *[[ৰাজেন শইকীয়া]] *[[হেমেশ্বৰ দিহিঙীয়া]] *[[পংকজ ঠাকুৰ]] *[[দীপিকা চক্ৰৱৰ্তী]] *[[বিপুল দেউৰী]] *[[সুৰেণ তালুকদাৰ]] *[[তপেশ্বৰ শৰ্মা]] *[[বাবুল তামুলী]] *[[পাৰ্থপ্ৰতিম হাজৰিকা]] *[[লক্ষজ্যোতি গগৈ সন্দিকৈ]] *[[শ্বামীম নাছৰিণ মিলি]] *[[প্ৰতিমা নন্দী নাৰ্জাৰী]] *[[সুৰেন্দ্ৰ মোহন দাস]] *[[প্ৰতীম বৰুৱা]] *[[দ্বিজেন দাস]] *[[প্ৰদ্যুম্ন কুমাৰ গগৈ]] *[[মাইনাওশ্ৰী দৈমাৰী]] *[[নেইনা অধিকাৰী]] *[[সুপ্ৰকাশ ভূঞা]] *[[কুশল দত্ত]] *[[নীলিমা ঠাকুৰীয়া হক]] *[[সমীন্দ্ৰ হুজুৰি]] *[[নিবেদন দাস পাটোৱাৰী]] *[[ৰুদ্ৰসিংহ মটক]] *[[অমিতাভ ৰঞ্জন কানু]] *[[উজ্জ্বল পাওগাম]] *[[কমল কুমাৰ মেধি]] *[[জয়জিৎ ডেকা]] *[[দীপক নাথ]] *[[ধ্ৰুৱকুমাৰ তালুকদাৰ]] *[[বৰ্ণালী বৰগোহাঁই]] *[[বিকাশজ্যোতি শইকীয়া]] *[[মুনীন বায়ন]] *[[মৃণাল আকাশ মেধি]] *[[যুগজ্যোতি দাস]] *[[ৰুবুল দাস]] *[[শোণিত বিজয় দাস]] *[[সৌৰভ শইকীয়া]] {{div col end}} ==গ্ৰন্থ== {{div col|2}} *[[মঞ্চলেখা]] *[[মহাত্মাৰ পৰা ৰূপকোঁৱৰলৈ]] *[[বকুল বনৰ কবিতা]] *[[সোণালী জাহাজ]] *[[কবিতা (গ্ৰন্থ)]] (নীলমণি ফুকন) *[[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰচনা সম্ভাৰ]] *[[বেণুধৰ শৰ্মা (গ্ৰন্থ)]] (তীৰ্থনাথ শৰ্মা) *[[স্নেহ দেৱীৰ একুঁকি গল্প]] *[[শ‍ইচৰ পথাৰ মানুহ]] *[[মোৰো যে কিমান হেঁপাহ]] *[[অনেক মানুহ অনেক ঠাই আৰু নিৰ্জনতা]] *[[মানুহ অনুকূলে]] *[[চেনেহ জৰীৰ গাঁঠি]] *[[অসমীয়া ৰামায়ণী সাহিত্য: কথাবস্তুৰ আঁতিগুৰি]] *[[এই অনুৰাগী এই উদাস]] *[[ধূলিয়ৰি ভৰিৰ সাঁচ]] *[[আকাশৰ ছবি আৰু অন্যান্য গল্প]] *[[মেঘমালাৰ ভ্ৰমণ]] *[[মৰিয়াহোলা]] *[[চাণক্য (গ্ৰন্থ)]] (জয়শ্ৰী গোস্বামী মহন্ত) *[[ভুল সত্য]] *[[ড॰ প্ৰণৱজ্যোতি ডেকাৰ শ্ৰেষ্ঠ গল্প]] *[[কড়ি খেলাৰ সাধু]] *[[সেউজীয়া ধৰণী]] *[[বিজ্ঞানৰ অনুপম জগত]] *[[সোনবালি বাগিচাৰ ভূত]] *[[মিলি, অমিয়া আৰু এখন নদী]] *[[ফচং]] *[[ডাঙৰ মানুহৰ সাধু]] *[[পোৱালমণি আৰু চিচিঙৰ দুঃসাহসিক অভিযান]] *[[বিপন্ন বিস্ময় খেল]] *[[মইনাহঁতৰ পদ্য]] *[[অনুশীলন]] *[[মাৰাংবুৰু আমাৰ পিতা]] *[[জহৰ-মহৰ]] *[[জঁটাধাৰী]] *[[সোধা নহ'ল তোক অ' বকুল]] *[[মৌ-মাখি সাম্ৰাজ্য]] *[[এইপিনে কি আছে?]] *[[মেঘ-ঘোঁৰা]] *[[ডেউকা কোবাই যায়]] *[[চকী আৰু অন্যান্য গল্প]] *[[মন মৰা তৰা]] *[[কুঁচিয়ানামা]] {{div col end}} jijib6vd13il67njbpzsj7etrm5az0t 626308 626307 2026-08-11T17:36:01Z Kandarpajit Kallol 6257 626308 wikitext text/x-wiki == উদ্ভিদ == {| class="wikitable sortable" |- ! অসমীয়া নাম !! ইংৰাজী/বৈজ্ঞানিক নাম |- | [[আলু]] || [[:en:Potato|Potato]] |- | [[কচু]] || [[:en:Taro|Taro]] |- | [[বিলাহী]] || [[:en:Tomato|Tomato]] |- | [[বেঙেনা]] || [[:en:Eggplant|Eggplant]] |- | [[ভেণ্ডি]] || [[:en:Okra|Okra]] |- | [[গাজৰ]] || [[:en:Carrot|Carrot]] |- | [[ফুলকবি]] || [[:en:Cauliflower|Cauliflower]] |- | [[ওলকবি]] || [[:en:Kohlrabi|Kohlrabi]] |- | [[ভোল]] || [[:en:Luffa aegyptiaca|Luffa aegyptiaca]] |- | [[বীন]] || [[:en:Common bean|Common bean]] |- | [[মটৰমাহ]] || [[:en:Pea|Pea]] |- | [[লাই শাক]] || [[:en:Brassica juncea|Brassica juncea]] |- | [[চন্দন]] || [[:en:Sandalwood|Sandalwood]] |- | [[চেগুণ]] || [[:en:Teak|Teak]] |- | [[ভেঁকুৰি তিতা]] || [[:en:Solanum viarum|Solanum viarum]] |- | [[বৰ টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis debilis|Oxalis debilis]] |- | [[মছন্দৰী]] || [[:en:Houttuynia cordata|Houttuynia cordata]] |- | [[শতমুল]] || [[:en:Asparagus racemosus|Asparagus racemosus]] |- | [[সৰু টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis corniculata|Oxalis corniculata]] |- | [[অমাৰি]] || [[:en:Terminalia elliptica|Terminalia elliptica]] |- | [[চতিয়না]] || [[:en:Alstonia scholaris|Alstonia scholaris]] |- | [[কাঠ বাদাম]] || [[:en:Terminalia catappa|Terminalia catappa]] |- | [[বন কপাহী]] || [[:en:Kydia calycina|Kydia calycina]] |- | [[বটগছ]] || [[:en:Banyan|Banyan]] |- | [[ধূনা]] || [[:en:Canarium strictum|Canarium strictum]] |- | [[ঘোঁৰা নিম]] || [[:en:Chinaberry|Chinaberry]] |- | [[যজ্ঞ ডিমৰু]] || [[:en:Ficus racemosa|Ficus racemosa]] |- | [[কৰৈ]] || [[:en:Albizia procera|Albizia procera]] |- | [[নগাটেঙা]] || [[:en:Myrica esculenta|Myrica esculenta]] |- | [[পমা]] || [[:en:Toona ciliata|Toona ciliata]] |- | [[শিশু গছ]] || [[:en:Dalbergia sissoo|Dalbergia sissoo]] |- | [[তেঁতেলী]] || [[:en:Tamarind|Tamarind]] |- | [[টকুনা]] || [[:en:Oroxylum indicum|Oroxylum indicum]] |- | [[বন জালুক]] || [[:en:Oldenlandia corymbosa|Oldenlandia corymbosa]] |- | [[লিহিৰি পতীয়া]] / [[সৰ্পজিভা]] || [[:en:Oldenlandia diffusa|Oldenlandia diffusa]] |- | [[ডালিম]] || [[:en:Pomegranate|Pomegranate]] |- | [[লতা বেল]] || [[:en:Passion fruit|Passion fruit]] |- | [[চপেটা]] / [[চিকু]] || [[:en:Manilkara zapota|Manilkara zapota]] |- | [[আটলাচ]] || [[:en:Annona squamosa|Annona squamosa]] |- | [[অনাৰস]] / [[মাটি-কঁঠাল]] || [[:en:Pineapple|Pineapple]] |- | [[কুজি থেকেৰা]] || [[:en:Garcinia cowa|Garcinia cowa]] |- | [[তৰমুজ]] || [[:en:Watermelon|Watermelon]] |- | [[জামু]] || [[:en:Syzygium cumini|Syzygium cumini]] |- | [[কাজু বাদাম]] || [[:en:Cashew|Cashew]] |} == প্ৰাণী == {| class="sortable wikitable" width="80%" |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম |- | [[ছাগলী]] || [[:en:Goat|Goat]] |- | [[গাধ]] || [[:en:Donkey|Donkey]] |- | [[গঁড়]] || [[:en:Rhinoceros|Rhinoceros]] |- | [[বাঘ]] || [[:en:Tiger|Tiger]] |- | [[বান্দৰ]] || [[:en:Monkey|Monkey]] |- | [[হৰিণা পহু]] || [[:en:Deer|Deer]] |- | [[বন গাহৰি]] || [[:en:Wild boar|Wild boar]] |- | [[কেঁকোৰা]] || [[:en:Crab|Crab]] |- | [[ডলফিন]] || [[:en:Dolphin|Dolphin]] |- | [[বগলী]] || [[:en:Egret|Egret]] |- | [[ময়ূৰ]] / [[ম'ৰা চৰাই]] || [[:en:Peafowl|Peafowl]] |- | [[হাঁহ]] || [[:en:Duck|Duck]] |- | [[জিঞা]] || [[:en:Dragonfly|Dragonfly]] |- | [[লাওডোগা সাপ]] || [[:en:Ahaetulla nasuta|Ahaetulla nasuta]] |- | [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] || [[:en:Asian golden cat|Asian golden cat]] |- | [[উকমূক]] || [[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed bandicoot rat]] |- | [[কেটেলাপহু]] || [[:en:Malayan porcupine|Malayan porcupine]] |- | [[ককিলা মাছ|ককিলা]] || [[:en:Freshwater garfish|Freshwater garfish]] |- | [[কাজলি পাভ মাছ|কাজলি পাভ]] / [[বাঁহপাতী মাছ|বাঁহপাতী]] / [[কাজুলি মাছ|কাজুলি]] || [[:en:Ailia coila|Gangetic ailia]] |- | [[তোৰা মাছ|তোৰা]] / [[টোৰা মাছ|টোৰা]] || [[:en:Macrognathus aral|One-striped spiny eel]] |- | [[বটীয়া মাছ|বটীয়া]] || [[:en:Loach|Loach]] |- | [[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]] || [[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]] |- | [[ভাঙন মাছ|ভাঙন]] || [[:en:Labeo bata|Bata labeo]] |- | [[নাদনী মাছ|নাদনী]] || [[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]] |- | [[মালি মাছ|মালি]] || [[:en:Labeo calbasu|Black rohu]] |- | [[চন্দা মাছ|চন্দা]] || [[:en:Chanda nama|Elongate glassy perchlet]] |- | [[মোৱা মাছ|মোৱা]] || [[:en:Amblypharyngodon mola|Mola / Indian carplet]] |- | [[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]] || [[:en:Notopterus notopterus|Featherback]] |- | [[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]] || [[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]] |- | [[বিগহেড মাছ|বিগহেড]] || [[:en:Bighead carp|Bighead carp]] |- | [[গ্ৰাছ কাৰ্প মাছ|গ্ৰাছ কাৰ্প]] || [[:en:Grass carp|Grass carp]] |- | [[কমন কাৰ্প মাছ|কমন কাৰ্প]] || [[:en:Common carp|Common carp]] |- | [[বামী মাছ|বামী]] || [[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]] |} ==পৃথিৱীৰ উল্লেখযোগ্য দেশসমূহ== * [[আৰ্মেনিয়া]] ([[:en:Armenia|Armenia]]) * [[বেলজিয়াম]] ([[:en:Belgium|Belgium]]) * [[বুলগেৰিয়া]] ([[:en:Bulgaria|Bulgaria]]) * [[গ্ৰীচ]] ([[:en:Greece|Greece]]) * [[হাংগেৰী]] ([[:en:Hungary|Hungary]]) * [[ৰোমানিয়া]] ([[:en:Romania|Romania]]) * [[বুৰুণ্ডি]] ([[:en:Burundi|Burundi]]) * [[ঘানা]] ([[:en:Ghana|Ghana]]) * [[উগাণ্ডা]] ([[:en:Uganda|Uganda]]) * [[জিম্বাবৱে]] ([[:en:Zimbabwe|Zimbabwe]]) * [[কলম্বিয়া]] ([[:en:Colombia|Colombia]]) * [[উৰুগুৱে]] ([[:en:Uruguay|Uruguay]]) == ৱেবছাইট/এপ্ == * [[অৰ্কুট]] ([[:en:Orkut|Orkut]]) * [[ইউটিউব কিডচ্]] ([[:en:YouTube Kids|YouTube Kids]]) * [[গুগল এডচ্]] ([[:en:Google Ads|Google Ads]]) * [[গুগল চাট]] ([[:en:Google Chat|Google Chat]]) * [[গুগল প্লাচ]] ([[:en:Google+|Google+]]) * [[গুগল মীট]] ([[:en:Google Meet|Google Meet]]) * [[গুগল শ্বীট]] ([[:en:Google Sheets|Google Sheets]]) * [[গুগল শ্লাইডচ্]] ([[:en:Google Slides|Google Slides]]) * [[গুগল ৱালেট]] ([[:en:Google Wallet|Google Wallet]]) == গণ মাধ্যম == * [[দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ]] ([[:en:The North East Times|The North East Times]]) * [[হিন্দুস্থান সমাচাৰ]] ([[:en:Hindusthan Samachar|Hindusthan Samachar]]) * [[ডেইলিহাণ্ট]] ([[:en:Dailyhunt|Dailyhunt]]) * [[ইটিভি নেটৱৰ্ক]] ([[:en:ETV Network|ETV Network]]) * [[অসম আদিত্য]] * [[জিজ্ঞাস]] * [[দৈনিক পূৰ্বোদয়]] * [[প্ৰাতঃ খবৰ]] * [[সাময়িক প্ৰসঙ্গ]] ==ব্যক্তি== {{div col|2}} *[[নৰেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] *[[বিমল ভাগৱতী]] *[[প্ৰভাত চন্দ্ৰ শৰ্মা]] *[[ৰাজেন শইকীয়া]] *[[হেমেশ্বৰ দিহিঙীয়া]] *[[পংকজ ঠাকুৰ]] *[[দীপিকা চক্ৰৱৰ্তী]] *[[বিপুল দেউৰী]] *[[সুৰেণ তালুকদাৰ]] *[[তপেশ্বৰ শৰ্মা]] *[[বাবুল তামুলী]] *[[পাৰ্থপ্ৰতিম হাজৰিকা]] *[[লক্ষজ্যোতি গগৈ সন্দিকৈ]] *[[শ্বামীম নাছৰিণ মিলি]] *[[প্ৰতিমা নন্দী নাৰ্জাৰী]] *[[সুৰেন্দ্ৰ মোহন দাস]] *[[প্ৰতীম বৰুৱা]] *[[দ্বিজেন দাস]] *[[প্ৰদ্যুম্ন কুমাৰ গগৈ]] *[[মাইনাওশ্ৰী দৈমাৰী]] *[[নেইনা অধিকাৰী]] *[[সুপ্ৰকাশ ভূঞা]] *[[কুশল দত্ত]] *[[নীলিমা ঠাকুৰীয়া হক]] *[[সমীন্দ্ৰ হুজুৰি]] *[[নিবেদন দাস পাটোৱাৰী]] *[[ৰুদ্ৰসিংহ মটক]] *[[অমিতাভ ৰঞ্জন কানু]] *[[উজ্জ্বল পাওগাম]] *[[কমল কুমাৰ মেধি]] *[[জয়জিৎ ডেকা]] *[[দীপক নাথ]] *[[ধ্ৰুৱকুমাৰ তালুকদাৰ]] *[[বৰ্ণালী বৰগোহাঁই]] *[[বিকাশজ্যোতি শইকীয়া]] *[[মুনীন বায়ন]] *[[মৃণাল আকাশ মেধি]] *[[যুগজ্যোতি দাস]] *[[ৰুবুল দাস]] *[[শোণিত বিজয় দাস]] *[[সৌৰভ শইকীয়া]] {{div col end}} ==গ্ৰন্থ== {{div col|2}} *[[মঞ্চলেখা]] *[[মহাত্মাৰ পৰা ৰূপকোঁৱৰলৈ]] *[[বকুল বনৰ কবিতা]] *[[সোণালী জাহাজ]] *[[কবিতা (গ্ৰন্থ)]] (নীলমণি ফুকন) *[[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰচনা সম্ভাৰ]] *[[বেণুধৰ শৰ্মা (গ্ৰন্থ)]] (তীৰ্থনাথ শৰ্মা) *[[স্নেহ দেৱীৰ একুঁকি গল্প]] *[[শ‍ইচৰ পথাৰ মানুহ]] *[[মোৰো যে কিমান হেঁপাহ]] *[[অনেক মানুহ অনেক ঠাই আৰু নিৰ্জনতা]] *[[মানুহ অনুকূলে]] *[[চেনেহ জৰীৰ গাঁঠি]] *[[অসমীয়া ৰামায়ণী সাহিত্য: কথাবস্তুৰ আঁতিগুৰি]] *[[এই অনুৰাগী এই উদাস]] *[[ধূলিয়ৰি ভৰিৰ সাঁচ]] *[[আকাশৰ ছবি আৰু অন্যান্য গল্প]] *[[মেঘমালাৰ ভ্ৰমণ]] *[[মৰিয়াহোলা]] *[[চাণক্য (গ্ৰন্থ)]] (জয়শ্ৰী গোস্বামী মহন্ত) *[[ভুল সত্য]] *[[ড॰ প্ৰণৱজ্যোতি ডেকাৰ শ্ৰেষ্ঠ গল্প]] *[[কড়ি খেলাৰ সাধু]] *[[সেউজীয়া ধৰণী]] *[[বিজ্ঞানৰ অনুপম জগত]] *[[সোনবালি বাগিচাৰ ভূত]] *[[মিলি, অমিয়া আৰু এখন নদী]] *[[ফচং]] *[[ডাঙৰ মানুহৰ সাধু]] *[[পোৱালমণি আৰু চিচিঙৰ দুঃসাহসিক অভিযান]] *[[বিপন্ন বিস্ময় খেল]] *[[মইনাহঁতৰ পদ্য]] *[[অনুশীলন]] *[[মাৰাংবুৰু আমাৰ পিতা]] *[[জহৰ-মহৰ]] *[[জঁটাধাৰী]] *[[সোধা নহ'ল তোক অ' বকুল]] *[[মৌ-মাখি সাম্ৰাজ্য]] *[[এইপিনে কি আছে?]] *[[মেঘ-ঘোঁৰা]] *[[ডেউকা কোবাই যায়]] *[[চকী আৰু অন্যান্য গল্প]] *[[মন মৰা তৰা]] *[[কুঁচিয়ানামা]] {{div col end}} d6x628wnf7k4q39k4vvrgc6ww5twocx 626315 626308 2026-08-11T17:40:40Z Kandarpajit Kallol 6257 /* গণ মাধ্যম */ 626315 wikitext text/x-wiki == উদ্ভিদ == {| class="wikitable sortable" |- ! অসমীয়া নাম !! ইংৰাজী/বৈজ্ঞানিক নাম |- | [[আলু]] || [[:en:Potato|Potato]] |- | [[কচু]] || [[:en:Taro|Taro]] |- | [[বিলাহী]] || [[:en:Tomato|Tomato]] |- | [[বেঙেনা]] || [[:en:Eggplant|Eggplant]] |- | [[ভেণ্ডি]] || [[:en:Okra|Okra]] |- | [[গাজৰ]] || [[:en:Carrot|Carrot]] |- | [[ফুলকবি]] || [[:en:Cauliflower|Cauliflower]] |- | [[ওলকবি]] || [[:en:Kohlrabi|Kohlrabi]] |- | [[ভোল]] || [[:en:Luffa aegyptiaca|Luffa aegyptiaca]] |- | [[বীন]] || [[:en:Common bean|Common bean]] |- | [[মটৰমাহ]] || [[:en:Pea|Pea]] |- | [[লাই শাক]] || [[:en:Brassica juncea|Brassica juncea]] |- | [[চন্দন]] || [[:en:Sandalwood|Sandalwood]] |- | [[চেগুণ]] || [[:en:Teak|Teak]] |- | [[ভেঁকুৰি তিতা]] || [[:en:Solanum viarum|Solanum viarum]] |- | [[বৰ টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis debilis|Oxalis debilis]] |- | [[মছন্দৰী]] || [[:en:Houttuynia cordata|Houttuynia cordata]] |- | [[শতমুল]] || [[:en:Asparagus racemosus|Asparagus racemosus]] |- | [[সৰু টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis corniculata|Oxalis corniculata]] |- | [[অমাৰি]] || [[:en:Terminalia elliptica|Terminalia elliptica]] |- | [[চতিয়না]] || [[:en:Alstonia scholaris|Alstonia scholaris]] |- | [[কাঠ বাদাম]] || [[:en:Terminalia catappa|Terminalia catappa]] |- | [[বন কপাহী]] || [[:en:Kydia calycina|Kydia calycina]] |- | [[বটগছ]] || [[:en:Banyan|Banyan]] |- | [[ধূনা]] || [[:en:Canarium strictum|Canarium strictum]] |- | [[ঘোঁৰা নিম]] || [[:en:Chinaberry|Chinaberry]] |- | [[যজ্ঞ ডিমৰু]] || [[:en:Ficus racemosa|Ficus racemosa]] |- | [[কৰৈ]] || [[:en:Albizia procera|Albizia procera]] |- | [[নগাটেঙা]] || [[:en:Myrica esculenta|Myrica esculenta]] |- | [[পমা]] || [[:en:Toona ciliata|Toona ciliata]] |- | [[শিশু গছ]] || [[:en:Dalbergia sissoo|Dalbergia sissoo]] |- | [[তেঁতেলী]] || [[:en:Tamarind|Tamarind]] |- | [[টকুনা]] || [[:en:Oroxylum indicum|Oroxylum indicum]] |- | [[বন জালুক]] || [[:en:Oldenlandia corymbosa|Oldenlandia corymbosa]] |- | [[লিহিৰি পতীয়া]] / [[সৰ্পজিভা]] || [[:en:Oldenlandia diffusa|Oldenlandia diffusa]] |- | [[ডালিম]] || [[:en:Pomegranate|Pomegranate]] |- | [[লতা বেল]] || [[:en:Passion fruit|Passion fruit]] |- | [[চপেটা]] / [[চিকু]] || [[:en:Manilkara zapota|Manilkara zapota]] |- | [[আটলাচ]] || [[:en:Annona squamosa|Annona squamosa]] |- | [[অনাৰস]] / [[মাটি-কঁঠাল]] || [[:en:Pineapple|Pineapple]] |- | [[কুজি থেকেৰা]] || [[:en:Garcinia cowa|Garcinia cowa]] |- | [[তৰমুজ]] || [[:en:Watermelon|Watermelon]] |- | [[জামু]] || [[:en:Syzygium cumini|Syzygium cumini]] |- | [[কাজু বাদাম]] || [[:en:Cashew|Cashew]] |} == প্ৰাণী == {| class="sortable wikitable" width="80%" |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম |- | [[ছাগলী]] || [[:en:Goat|Goat]] |- | [[গাধ]] || [[:en:Donkey|Donkey]] |- | [[গঁড়]] || [[:en:Rhinoceros|Rhinoceros]] |- | [[বাঘ]] || [[:en:Tiger|Tiger]] |- | [[বান্দৰ]] || [[:en:Monkey|Monkey]] |- | [[হৰিণা পহু]] || [[:en:Deer|Deer]] |- | [[বন গাহৰি]] || [[:en:Wild boar|Wild boar]] |- | [[কেঁকোৰা]] || [[:en:Crab|Crab]] |- | [[ডলফিন]] || [[:en:Dolphin|Dolphin]] |- | [[বগলী]] || [[:en:Egret|Egret]] |- | [[ময়ূৰ]] / [[ম'ৰা চৰাই]] || [[:en:Peafowl|Peafowl]] |- | [[হাঁহ]] || [[:en:Duck|Duck]] |- | [[জিঞা]] || [[:en:Dragonfly|Dragonfly]] |- | [[লাওডোগা সাপ]] || [[:en:Ahaetulla nasuta|Ahaetulla nasuta]] |- | [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] || [[:en:Asian golden cat|Asian golden cat]] |- | [[উকমূক]] || [[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed bandicoot rat]] |- | [[কেটেলাপহু]] || [[:en:Malayan porcupine|Malayan porcupine]] |- | [[ককিলা মাছ|ককিলা]] || [[:en:Freshwater garfish|Freshwater garfish]] |- | [[কাজলি পাভ মাছ|কাজলি পাভ]] / [[বাঁহপাতী মাছ|বাঁহপাতী]] / [[কাজুলি মাছ|কাজুলি]] || [[:en:Ailia coila|Gangetic ailia]] |- | [[তোৰা মাছ|তোৰা]] / [[টোৰা মাছ|টোৰা]] || [[:en:Macrognathus aral|One-striped spiny eel]] |- | [[বটীয়া মাছ|বটীয়া]] || [[:en:Loach|Loach]] |- | [[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]] || [[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]] |- | [[ভাঙন মাছ|ভাঙন]] || [[:en:Labeo bata|Bata labeo]] |- | [[নাদনী মাছ|নাদনী]] || [[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]] |- | [[মালি মাছ|মালি]] || [[:en:Labeo calbasu|Black rohu]] |- | [[চন্দা মাছ|চন্দা]] || [[:en:Chanda nama|Elongate glassy perchlet]] |- | [[মোৱা মাছ|মোৱা]] || [[:en:Amblypharyngodon mola|Mola / Indian carplet]] |- | [[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]] || [[:en:Notopterus notopterus|Featherback]] |- | [[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]] || [[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]] |- | [[বিগহেড মাছ|বিগহেড]] || [[:en:Bighead carp|Bighead carp]] |- | [[গ্ৰাছ কাৰ্প মাছ|গ্ৰাছ কাৰ্প]] || [[:en:Grass carp|Grass carp]] |- | [[কমন কাৰ্প মাছ|কমন কাৰ্প]] || [[:en:Common carp|Common carp]] |- | [[বামী মাছ|বামী]] || [[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]] |} ==পৃথিৱীৰ উল্লেখযোগ্য দেশসমূহ== * [[আৰ্মেনিয়া]] ([[:en:Armenia|Armenia]]) * [[বেলজিয়াম]] ([[:en:Belgium|Belgium]]) * [[বুলগেৰিয়া]] ([[:en:Bulgaria|Bulgaria]]) * [[গ্ৰীচ]] ([[:en:Greece|Greece]]) * [[হাংগেৰী]] ([[:en:Hungary|Hungary]]) * [[ৰোমানিয়া]] ([[:en:Romania|Romania]]) * [[বুৰুণ্ডি]] ([[:en:Burundi|Burundi]]) * [[ঘানা]] ([[:en:Ghana|Ghana]]) * [[উগাণ্ডা]] ([[:en:Uganda|Uganda]]) * [[জিম্বাবৱে]] ([[:en:Zimbabwe|Zimbabwe]]) * [[কলম্বিয়া]] ([[:en:Colombia|Colombia]]) * [[উৰুগুৱে]] ([[:en:Uruguay|Uruguay]]) == ৱেবছাইট/এপ্ == * [[অৰ্কুট]] ([[:en:Orkut|Orkut]]) * [[ইউটিউব কিডচ্]] ([[:en:YouTube Kids|YouTube Kids]]) * [[গুগল এডচ্]] ([[:en:Google Ads|Google Ads]]) * [[গুগল চাট]] ([[:en:Google Chat|Google Chat]]) * [[গুগল প্লাচ]] ([[:en:Google+|Google+]]) * [[গুগল মীট]] ([[:en:Google Meet|Google Meet]]) * [[গুগল শ্বীট]] ([[:en:Google Sheets|Google Sheets]]) * [[গুগল শ্লাইডচ্]] ([[:en:Google Slides|Google Slides]]) * [[গুগল ৱালেট]] ([[:en:Google Wallet|Google Wallet]]) == গণ মাধ্যম == * [[দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ]] ([[:en:The North East Times|The North East Times]]) * [[হিন্দুস্থান সমাচাৰ]] ([[:en:Hindusthan Samachar|Hindusthan Samachar]]) * [[ইটিভি নেটৱৰ্ক]] ([[:en:ETV Network|ETV Network]]) * [[অসম আদিত্য]] * [[জিজ্ঞাস]] * [[দৈনিক পূৰ্বোদয়]] * [[প্ৰাতঃ খবৰ]] * [[সাময়িক প্ৰসঙ্গ]] ==ব্যক্তি== {{div col|2}} *[[নৰেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] *[[বিমল ভাগৱতী]] *[[প্ৰভাত চন্দ্ৰ শৰ্মা]] *[[ৰাজেন শইকীয়া]] *[[হেমেশ্বৰ দিহিঙীয়া]] *[[পংকজ ঠাকুৰ]] *[[দীপিকা চক্ৰৱৰ্তী]] *[[বিপুল দেউৰী]] *[[সুৰেণ তালুকদাৰ]] *[[তপেশ্বৰ শৰ্মা]] *[[বাবুল তামুলী]] *[[পাৰ্থপ্ৰতিম হাজৰিকা]] *[[লক্ষজ্যোতি গগৈ সন্দিকৈ]] *[[শ্বামীম নাছৰিণ মিলি]] *[[প্ৰতিমা নন্দী নাৰ্জাৰী]] *[[সুৰেন্দ্ৰ মোহন দাস]] *[[প্ৰতীম বৰুৱা]] *[[দ্বিজেন দাস]] *[[প্ৰদ্যুম্ন কুমাৰ গগৈ]] *[[মাইনাওশ্ৰী দৈমাৰী]] *[[নেইনা অধিকাৰী]] *[[সুপ্ৰকাশ ভূঞা]] *[[কুশল দত্ত]] *[[নীলিমা ঠাকুৰীয়া হক]] *[[সমীন্দ্ৰ হুজুৰি]] *[[নিবেদন দাস পাটোৱাৰী]] *[[ৰুদ্ৰসিংহ মটক]] *[[অমিতাভ ৰঞ্জন কানু]] *[[উজ্জ্বল পাওগাম]] *[[কমল কুমাৰ মেধি]] *[[জয়জিৎ ডেকা]] *[[দীপক নাথ]] *[[ধ্ৰুৱকুমাৰ তালুকদাৰ]] *[[বৰ্ণালী বৰগোহাঁই]] *[[বিকাশজ্যোতি শইকীয়া]] *[[মুনীন বায়ন]] *[[মৃণাল আকাশ মেধি]] *[[যুগজ্যোতি দাস]] *[[ৰুবুল দাস]] *[[শোণিত বিজয় দাস]] *[[সৌৰভ শইকীয়া]] {{div col end}} ==গ্ৰন্থ== {{div col|2}} *[[মঞ্চলেখা]] *[[মহাত্মাৰ পৰা ৰূপকোঁৱৰলৈ]] *[[বকুল বনৰ কবিতা]] *[[সোণালী জাহাজ]] *[[কবিতা (গ্ৰন্থ)]] (নীলমণি ফুকন) *[[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰচনা সম্ভাৰ]] *[[বেণুধৰ শৰ্মা (গ্ৰন্থ)]] (তীৰ্থনাথ শৰ্মা) *[[স্নেহ দেৱীৰ একুঁকি গল্প]] *[[শ‍ইচৰ পথাৰ মানুহ]] *[[মোৰো যে কিমান হেঁপাহ]] *[[অনেক মানুহ অনেক ঠাই আৰু নিৰ্জনতা]] *[[মানুহ অনুকূলে]] *[[চেনেহ জৰীৰ গাঁঠি]] *[[অসমীয়া ৰামায়ণী সাহিত্য: কথাবস্তুৰ আঁতিগুৰি]] *[[এই অনুৰাগী এই উদাস]] *[[ধূলিয়ৰি ভৰিৰ সাঁচ]] *[[আকাশৰ ছবি আৰু অন্যান্য গল্প]] *[[মেঘমালাৰ ভ্ৰমণ]] *[[মৰিয়াহোলা]] *[[চাণক্য (গ্ৰন্থ)]] (জয়শ্ৰী গোস্বামী মহন্ত) *[[ভুল সত্য]] *[[ড॰ প্ৰণৱজ্যোতি ডেকাৰ শ্ৰেষ্ঠ গল্প]] *[[কড়ি খেলাৰ সাধু]] *[[সেউজীয়া ধৰণী]] *[[বিজ্ঞানৰ অনুপম জগত]] *[[সোনবালি বাগিচাৰ ভূত]] *[[মিলি, অমিয়া আৰু এখন নদী]] *[[ফচং]] *[[ডাঙৰ মানুহৰ সাধু]] *[[পোৱালমণি আৰু চিচিঙৰ দুঃসাহসিক অভিযান]] *[[বিপন্ন বিস্ময় খেল]] *[[মইনাহঁতৰ পদ্য]] *[[অনুশীলন]] *[[মাৰাংবুৰু আমাৰ পিতা]] *[[জহৰ-মহৰ]] *[[জঁটাধাৰী]] *[[সোধা নহ'ল তোক অ' বকুল]] *[[মৌ-মাখি সাম্ৰাজ্য]] *[[এইপিনে কি আছে?]] *[[মেঘ-ঘোঁৰা]] *[[ডেউকা কোবাই যায়]] *[[চকী আৰু অন্যান্য গল্প]] *[[মন মৰা তৰা]] *[[কুঁচিয়ানামা]] {{div col end}} t4vpe6pwwxju9kyo53gwt10n2qb8nsu 626492 626315 2026-08-12T08:10:07Z Kandarpajit Kallol 6257 /* গণ মাধ্যম */ 626492 wikitext text/x-wiki == উদ্ভিদ == {| class="wikitable sortable" |- ! অসমীয়া নাম !! ইংৰাজী/বৈজ্ঞানিক নাম |- | [[আলু]] || [[:en:Potato|Potato]] |- | [[কচু]] || [[:en:Taro|Taro]] |- | [[বিলাহী]] || [[:en:Tomato|Tomato]] |- | [[বেঙেনা]] || [[:en:Eggplant|Eggplant]] |- | [[ভেণ্ডি]] || [[:en:Okra|Okra]] |- | [[গাজৰ]] || [[:en:Carrot|Carrot]] |- | [[ফুলকবি]] || [[:en:Cauliflower|Cauliflower]] |- | [[ওলকবি]] || [[:en:Kohlrabi|Kohlrabi]] |- | [[ভোল]] || [[:en:Luffa aegyptiaca|Luffa aegyptiaca]] |- | [[বীন]] || [[:en:Common bean|Common bean]] |- | [[মটৰমাহ]] || [[:en:Pea|Pea]] |- | [[লাই শাক]] || [[:en:Brassica juncea|Brassica juncea]] |- | [[চন্দন]] || [[:en:Sandalwood|Sandalwood]] |- | [[চেগুণ]] || [[:en:Teak|Teak]] |- | [[ভেঁকুৰি তিতা]] || [[:en:Solanum viarum|Solanum viarum]] |- | [[বৰ টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis debilis|Oxalis debilis]] |- | [[মছন্দৰী]] || [[:en:Houttuynia cordata|Houttuynia cordata]] |- | [[শতমুল]] || [[:en:Asparagus racemosus|Asparagus racemosus]] |- | [[সৰু টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis corniculata|Oxalis corniculata]] |- | [[অমাৰি]] || [[:en:Terminalia elliptica|Terminalia elliptica]] |- | [[চতিয়না]] || [[:en:Alstonia scholaris|Alstonia scholaris]] |- | [[কাঠ বাদাম]] || [[:en:Terminalia catappa|Terminalia catappa]] |- | [[বন কপাহী]] || [[:en:Kydia calycina|Kydia calycina]] |- | [[বটগছ]] || [[:en:Banyan|Banyan]] |- | [[ধূনা]] || [[:en:Canarium strictum|Canarium strictum]] |- | [[ঘোঁৰা নিম]] || [[:en:Chinaberry|Chinaberry]] |- | [[যজ্ঞ ডিমৰু]] || [[:en:Ficus racemosa|Ficus racemosa]] |- | [[কৰৈ]] || [[:en:Albizia procera|Albizia procera]] |- | [[নগাটেঙা]] || [[:en:Myrica esculenta|Myrica esculenta]] |- | [[পমা]] || [[:en:Toona ciliata|Toona ciliata]] |- | [[শিশু গছ]] || [[:en:Dalbergia sissoo|Dalbergia sissoo]] |- | [[তেঁতেলী]] || [[:en:Tamarind|Tamarind]] |- | [[টকুনা]] || [[:en:Oroxylum indicum|Oroxylum indicum]] |- | [[বন জালুক]] || [[:en:Oldenlandia corymbosa|Oldenlandia corymbosa]] |- | [[লিহিৰি পতীয়া]] / [[সৰ্পজিভা]] || [[:en:Oldenlandia diffusa|Oldenlandia diffusa]] |- | [[ডালিম]] || [[:en:Pomegranate|Pomegranate]] |- | [[লতা বেল]] || [[:en:Passion fruit|Passion fruit]] |- | [[চপেটা]] / [[চিকু]] || [[:en:Manilkara zapota|Manilkara zapota]] |- | [[আটলাচ]] || [[:en:Annona squamosa|Annona squamosa]] |- | [[অনাৰস]] / [[মাটি-কঁঠাল]] || [[:en:Pineapple|Pineapple]] |- | [[কুজি থেকেৰা]] || [[:en:Garcinia cowa|Garcinia cowa]] |- | [[তৰমুজ]] || [[:en:Watermelon|Watermelon]] |- | [[জামু]] || [[:en:Syzygium cumini|Syzygium cumini]] |- | [[কাজু বাদাম]] || [[:en:Cashew|Cashew]] |} == প্ৰাণী == {| class="sortable wikitable" width="80%" |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম |- | [[ছাগলী]] || [[:en:Goat|Goat]] |- | [[গাধ]] || [[:en:Donkey|Donkey]] |- | [[গঁড়]] || [[:en:Rhinoceros|Rhinoceros]] |- | [[বাঘ]] || [[:en:Tiger|Tiger]] |- | [[বান্দৰ]] || [[:en:Monkey|Monkey]] |- | [[হৰিণা পহু]] || [[:en:Deer|Deer]] |- | [[বন গাহৰি]] || [[:en:Wild boar|Wild boar]] |- | [[কেঁকোৰা]] || [[:en:Crab|Crab]] |- | [[ডলফিন]] || [[:en:Dolphin|Dolphin]] |- | [[বগলী]] || [[:en:Egret|Egret]] |- | [[ময়ূৰ]] / [[ম'ৰা চৰাই]] || [[:en:Peafowl|Peafowl]] |- | [[হাঁহ]] || [[:en:Duck|Duck]] |- | [[জিঞা]] || [[:en:Dragonfly|Dragonfly]] |- | [[লাওডোগা সাপ]] || [[:en:Ahaetulla nasuta|Ahaetulla nasuta]] |- | [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] || [[:en:Asian golden cat|Asian golden cat]] |- | [[উকমূক]] || [[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed bandicoot rat]] |- | [[কেটেলাপহু]] || [[:en:Malayan porcupine|Malayan porcupine]] |- | [[ককিলা মাছ|ককিলা]] || [[:en:Freshwater garfish|Freshwater garfish]] |- | [[কাজলি পাভ মাছ|কাজলি পাভ]] / [[বাঁহপাতী মাছ|বাঁহপাতী]] / [[কাজুলি মাছ|কাজুলি]] || [[:en:Ailia coila|Gangetic ailia]] |- | [[তোৰা মাছ|তোৰা]] / [[টোৰা মাছ|টোৰা]] || [[:en:Macrognathus aral|One-striped spiny eel]] |- | [[বটীয়া মাছ|বটীয়া]] || [[:en:Loach|Loach]] |- | [[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]] || [[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]] |- | [[ভাঙন মাছ|ভাঙন]] || [[:en:Labeo bata|Bata labeo]] |- | [[নাদনী মাছ|নাদনী]] || [[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]] |- | [[মালি মাছ|মালি]] || [[:en:Labeo calbasu|Black rohu]] |- | [[চন্দা মাছ|চন্দা]] || [[:en:Chanda nama|Elongate glassy perchlet]] |- | [[মোৱা মাছ|মোৱা]] || [[:en:Amblypharyngodon mola|Mola / Indian carplet]] |- | [[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]] || [[:en:Notopterus notopterus|Featherback]] |- | [[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]] || [[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]] |- | [[বিগহেড মাছ|বিগহেড]] || [[:en:Bighead carp|Bighead carp]] |- | [[গ্ৰাছ কাৰ্প মাছ|গ্ৰাছ কাৰ্প]] || [[:en:Grass carp|Grass carp]] |- | [[কমন কাৰ্প মাছ|কমন কাৰ্প]] || [[:en:Common carp|Common carp]] |- | [[বামী মাছ|বামী]] || [[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]] |} ==পৃথিৱীৰ উল্লেখযোগ্য দেশসমূহ== * [[আৰ্মেনিয়া]] ([[:en:Armenia|Armenia]]) * [[বেলজিয়াম]] ([[:en:Belgium|Belgium]]) * [[বুলগেৰিয়া]] ([[:en:Bulgaria|Bulgaria]]) * [[গ্ৰীচ]] ([[:en:Greece|Greece]]) * [[হাংগেৰী]] ([[:en:Hungary|Hungary]]) * [[ৰোমানিয়া]] ([[:en:Romania|Romania]]) * [[বুৰুণ্ডি]] ([[:en:Burundi|Burundi]]) * [[ঘানা]] ([[:en:Ghana|Ghana]]) * [[উগাণ্ডা]] ([[:en:Uganda|Uganda]]) * [[জিম্বাবৱে]] ([[:en:Zimbabwe|Zimbabwe]]) * [[কলম্বিয়া]] ([[:en:Colombia|Colombia]]) * [[উৰুগুৱে]] ([[:en:Uruguay|Uruguay]]) == ৱেবছাইট/এপ্ == * [[অৰ্কুট]] ([[:en:Orkut|Orkut]]) * [[ইউটিউব কিডচ্]] ([[:en:YouTube Kids|YouTube Kids]]) * [[গুগল এডচ্]] ([[:en:Google Ads|Google Ads]]) * [[গুগল চাট]] ([[:en:Google Chat|Google Chat]]) * [[গুগল প্লাচ]] ([[:en:Google+|Google+]]) * [[গুগল মীট]] ([[:en:Google Meet|Google Meet]]) * [[গুগল শ্বীট]] ([[:en:Google Sheets|Google Sheets]]) * [[গুগল শ্লাইডচ্]] ([[:en:Google Slides|Google Slides]]) * [[গুগল ৱালেট]] ([[:en:Google Wallet|Google Wallet]]) == গণ মাধ্যম == * [[দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ]] ([[:en:The North East Times|The North East Times]]) * [[হিন্দুস্থান সমাচাৰ]] ([[:en:Hindusthan Samachar|Hindusthan Samachar]]) * [[ইটিভি নেটৱৰ্ক]] ([[:en:ETV Network|ETV Network]]) ==ব্যক্তি== {{div col|2}} *[[নৰেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] *[[বিমল ভাগৱতী]] *[[প্ৰভাত চন্দ্ৰ শৰ্মা]] *[[ৰাজেন শইকীয়া]] *[[হেমেশ্বৰ দিহিঙীয়া]] *[[পংকজ ঠাকুৰ]] *[[দীপিকা চক্ৰৱৰ্তী]] *[[বিপুল দেউৰী]] *[[সুৰেণ তালুকদাৰ]] *[[তপেশ্বৰ শৰ্মা]] *[[বাবুল তামুলী]] *[[পাৰ্থপ্ৰতিম হাজৰিকা]] *[[লক্ষজ্যোতি গগৈ সন্দিকৈ]] *[[শ্বামীম নাছৰিণ মিলি]] *[[প্ৰতিমা নন্দী নাৰ্জাৰী]] *[[সুৰেন্দ্ৰ মোহন দাস]] *[[প্ৰতীম বৰুৱা]] *[[দ্বিজেন দাস]] *[[প্ৰদ্যুম্ন কুমাৰ গগৈ]] *[[মাইনাওশ্ৰী দৈমাৰী]] *[[নেইনা অধিকাৰী]] *[[সুপ্ৰকাশ ভূঞা]] *[[কুশল দত্ত]] *[[নীলিমা ঠাকুৰীয়া হক]] *[[সমীন্দ্ৰ হুজুৰি]] *[[নিবেদন দাস পাটোৱাৰী]] *[[ৰুদ্ৰসিংহ মটক]] *[[অমিতাভ ৰঞ্জন কানু]] *[[উজ্জ্বল পাওগাম]] *[[কমল কুমাৰ মেধি]] *[[জয়জিৎ ডেকা]] *[[দীপক নাথ]] *[[ধ্ৰুৱকুমাৰ তালুকদাৰ]] *[[বৰ্ণালী বৰগোহাঁই]] *[[বিকাশজ্যোতি শইকীয়া]] *[[মুনীন বায়ন]] *[[মৃণাল আকাশ মেধি]] *[[যুগজ্যোতি দাস]] *[[ৰুবুল দাস]] *[[শোণিত বিজয় দাস]] *[[সৌৰভ শইকীয়া]] {{div col end}} ==গ্ৰন্থ== {{div col|2}} *[[মঞ্চলেখা]] *[[মহাত্মাৰ পৰা ৰূপকোঁৱৰলৈ]] *[[বকুল বনৰ কবিতা]] *[[সোণালী জাহাজ]] *[[কবিতা (গ্ৰন্থ)]] (নীলমণি ফুকন) *[[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰচনা সম্ভাৰ]] *[[বেণুধৰ শৰ্মা (গ্ৰন্থ)]] (তীৰ্থনাথ শৰ্মা) *[[স্নেহ দেৱীৰ একুঁকি গল্প]] *[[শ‍ইচৰ পথাৰ মানুহ]] *[[মোৰো যে কিমান হেঁপাহ]] *[[অনেক মানুহ অনেক ঠাই আৰু নিৰ্জনতা]] *[[মানুহ অনুকূলে]] *[[চেনেহ জৰীৰ গাঁঠি]] *[[অসমীয়া ৰামায়ণী সাহিত্য: কথাবস্তুৰ আঁতিগুৰি]] *[[এই অনুৰাগী এই উদাস]] *[[ধূলিয়ৰি ভৰিৰ সাঁচ]] *[[আকাশৰ ছবি আৰু অন্যান্য গল্প]] *[[মেঘমালাৰ ভ্ৰমণ]] *[[মৰিয়াহোলা]] *[[চাণক্য (গ্ৰন্থ)]] (জয়শ্ৰী গোস্বামী মহন্ত) *[[ভুল সত্য]] *[[ড॰ প্ৰণৱজ্যোতি ডেকাৰ শ্ৰেষ্ঠ গল্প]] *[[কড়ি খেলাৰ সাধু]] *[[সেউজীয়া ধৰণী]] *[[বিজ্ঞানৰ অনুপম জগত]] *[[সোনবালি বাগিচাৰ ভূত]] *[[মিলি, অমিয়া আৰু এখন নদী]] *[[ফচং]] *[[ডাঙৰ মানুহৰ সাধু]] *[[পোৱালমণি আৰু চিচিঙৰ দুঃসাহসিক অভিযান]] *[[বিপন্ন বিস্ময় খেল]] *[[মইনাহঁতৰ পদ্য]] *[[অনুশীলন]] *[[মাৰাংবুৰু আমাৰ পিতা]] *[[জহৰ-মহৰ]] *[[জঁটাধাৰী]] *[[সোধা নহ'ল তোক অ' বকুল]] *[[মৌ-মাখি সাম্ৰাজ্য]] *[[এইপিনে কি আছে?]] *[[মেঘ-ঘোঁৰা]] *[[ডেউকা কোবাই যায়]] *[[চকী আৰু অন্যান্য গল্প]] *[[মন মৰা তৰা]] *[[কুঁচিয়ানামা]] {{div col end}} cky67evrm03qjzj63xqm2jhygrhorb7 626493 626492 2026-08-12T08:14:39Z Kandarpajit Kallol 6257 626493 wikitext text/x-wiki == উদ্ভিদ == {| class="wikitable sortable" |- ! অসমীয়া নাম !! ইংৰাজী/বৈজ্ঞানিক নাম |- | [[আলু]] || [[:en:Potato|Potato]] |- | [[কচু]] || [[:en:Taro|Taro]] |- | [[বিলাহী]] || [[:en:Tomato|Tomato]] |- | [[বেঙেনা]] || [[:en:Eggplant|Eggplant]] |- | [[ভেণ্ডি]] || [[:en:Okra|Okra]] |- | [[গাজৰ]] || [[:en:Carrot|Carrot]] |- | [[ফুলকবি]] || [[:en:Cauliflower|Cauliflower]] |- | [[ওলকবি]] || [[:en:Kohlrabi|Kohlrabi]] |- | [[ভোল]] || [[:en:Luffa aegyptiaca|Luffa aegyptiaca]] |- | [[বীন]] || [[:en:Common bean|Common bean]] |- | [[মটৰমাহ]] || [[:en:Pea|Pea]] |- | [[লাই শাক]] || [[:en:Brassica juncea|Brassica juncea]] |- | [[চন্দন]] || [[:en:Sandalwood|Sandalwood]] |- | [[চেগুণ]] || [[:en:Teak|Teak]] |- | [[ভেঁকুৰি তিতা]] || [[:en:Solanum viarum|Solanum viarum]] |- | [[বৰ টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis debilis|Oxalis debilis]] |- | [[মছন্দৰী]] || [[:en:Houttuynia cordata|Houttuynia cordata]] |- | [[শতমুল]] || [[:en:Asparagus racemosus|Asparagus racemosus]] |- | [[সৰু টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis corniculata|Oxalis corniculata]] |- | [[অমাৰি]] || [[:en:Terminalia elliptica|Terminalia elliptica]] |- | [[চতিয়না]] || [[:en:Alstonia scholaris|Alstonia scholaris]] |- | [[কাঠ বাদাম]] || [[:en:Terminalia catappa|Terminalia catappa]] |- | [[বন কপাহী]] || [[:en:Kydia calycina|Kydia calycina]] |- | [[বটগছ]] || [[:en:Banyan|Banyan]] |- | [[ধূনা]] || [[:en:Canarium strictum|Canarium strictum]] |- | [[ঘোঁৰা নিম]] || [[:en:Chinaberry|Chinaberry]] |- | [[যজ্ঞ ডিমৰু]] || [[:en:Ficus racemosa|Ficus racemosa]] |- | [[কৰৈ]] || [[:en:Albizia procera|Albizia procera]] |- | [[নগাটেঙা]] || [[:en:Myrica esculenta|Myrica esculenta]] |- | [[পমা]] || [[:en:Toona ciliata|Toona ciliata]] |- | [[শিশু গছ]] || [[:en:Dalbergia sissoo|Dalbergia sissoo]] |- | [[তেঁতেলী]] || [[:en:Tamarind|Tamarind]] |- | [[টকুনা]] || [[:en:Oroxylum indicum|Oroxylum indicum]] |- | [[বন জালুক]] || [[:en:Oldenlandia corymbosa|Oldenlandia corymbosa]] |- | [[লিহিৰি পতীয়া]] / [[সৰ্পজিভা]] || [[:en:Oldenlandia diffusa|Oldenlandia diffusa]] |- | [[ডালিম]] || [[:en:Pomegranate|Pomegranate]] |- | [[লতা বেল]] || [[:en:Passion fruit|Passion fruit]] |- | [[চপেটা]] / [[চিকু]] || [[:en:Manilkara zapota|Manilkara zapota]] |- | [[আটলাচ]] || [[:en:Annona squamosa|Annona squamosa]] |- | [[অনাৰস]] / [[মাটি-কঁঠাল]] || [[:en:Pineapple|Pineapple]] |- | [[কুজি থেকেৰা]] || [[:en:Garcinia cowa|Garcinia cowa]] |- | [[তৰমুজ]] || [[:en:Watermelon|Watermelon]] |- | [[জামু]] || [[:en:Syzygium cumini|Syzygium cumini]] |- | [[কাজু বাদাম]] || [[:en:Cashew|Cashew]] |} == প্ৰাণী == {| class="sortable wikitable" width="80%" |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম |- | [[ছাগলী]] || [[:en:Goat|Goat]] |- | [[গাধ]] || [[:en:Donkey|Donkey]] |- | [[গঁড়]] || [[:en:Rhinoceros|Rhinoceros]] |- | [[বাঘ]] || [[:en:Tiger|Tiger]] |- | [[বান্দৰ]] || [[:en:Monkey|Monkey]] |- | [[হৰিণা পহু]] || [[:en:Deer|Deer]] |- | [[বন গাহৰি]] || [[:en:Wild boar|Wild boar]] |- | [[কেঁকোৰা]] || [[:en:Crab|Crab]] |- | [[ডলফিন]] || [[:en:Dolphin|Dolphin]] |- | [[বগলী]] || [[:en:Egret|Egret]] |- | [[ময়ূৰ]] / [[ম'ৰা চৰাই]] || [[:en:Peafowl|Peafowl]] |- | [[হাঁহ]] || [[:en:Duck|Duck]] |- | [[জিঞা]] || [[:en:Dragonfly|Dragonfly]] |- | [[লাওডোগা সাপ]] || [[:en:Ahaetulla nasuta|Ahaetulla nasuta]] |- | [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] || [[:en:Asian golden cat|Asian golden cat]] |- | [[উকমূক]] || [[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed bandicoot rat]] |- | [[কেটেলাপহু]] || [[:en:Malayan porcupine|Malayan porcupine]] |- | [[ককিলা মাছ|ককিলা]] || [[:en:Freshwater garfish|Freshwater garfish]] |- | [[কাজলি পাভ মাছ|কাজলি পাভ]] / [[বাঁহপাতী মাছ|বাঁহপাতী]] / [[কাজুলি মাছ|কাজুলি]] || [[:en:Ailia coila|Gangetic ailia]] |- | [[তোৰা মাছ|তোৰা]] / [[টোৰা মাছ|টোৰা]] || [[:en:Macrognathus aral|One-striped spiny eel]] |- | [[বটীয়া মাছ|বটীয়া]] || [[:en:Loach|Loach]] |- | [[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]] || [[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]] |- | [[ভাঙন মাছ|ভাঙন]] || [[:en:Labeo bata|Bata labeo]] |- | [[নাদনী মাছ|নাদনী]] || [[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]] |- | [[মালি মাছ|মালি]] || [[:en:Labeo calbasu|Black rohu]] |- | [[চন্দা মাছ|চন্দা]] || [[:en:Chanda nama|Elongate glassy perchlet]] |- | [[মোৱা মাছ|মোৱা]] || [[:en:Amblypharyngodon mola|Mola / Indian carplet]] |- | [[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]] || [[:en:Notopterus notopterus|Featherback]] |- | [[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]] || [[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]] |- | [[বিগহেড মাছ|বিগহেড]] || [[:en:Bighead carp|Bighead carp]] |- | [[গ্ৰাছ কাৰ্প মাছ|গ্ৰাছ কাৰ্প]] || [[:en:Grass carp|Grass carp]] |- | [[কমন কাৰ্প মাছ|কমন কাৰ্প]] || [[:en:Common carp|Common carp]] |- | [[বামী মাছ|বামী]] || [[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]] |} ==পৃথিৱীৰ উল্লেখযোগ্য দেশসমূহ== * [[আৰ্মেনিয়া]] ([[:en:Armenia|Armenia]]) * [[বেলজিয়াম]] ([[:en:Belgium|Belgium]]) * [[বুলগেৰিয়া]] ([[:en:Bulgaria|Bulgaria]]) * [[গ্ৰীচ]] ([[:en:Greece|Greece]]) * [[হাংগেৰী]] ([[:en:Hungary|Hungary]]) * [[ৰোমানিয়া]] ([[:en:Romania|Romania]]) * [[বুৰুণ্ডি]] ([[:en:Burundi|Burundi]]) * [[ঘানা]] ([[:en:Ghana|Ghana]]) * [[উগাণ্ডা]] ([[:en:Uganda|Uganda]]) * [[জিম্বাবৱে]] ([[:en:Zimbabwe|Zimbabwe]]) * [[কলম্বিয়া]] ([[:en:Colombia|Colombia]]) * [[উৰুগুৱে]] ([[:en:Uruguay|Uruguay]]) == ৱেবছাইট/এপ্ == * [[অৰ্কুট]] ([[:en:Orkut|Orkut]]) * [[ইউটিউব কিডচ্]] ([[:en:YouTube Kids|YouTube Kids]]) * [[গুগল এডচ্]] ([[:en:Google Ads|Google Ads]]) * [[গুগল চাট]] ([[:en:Google Chat|Google Chat]]) * [[গুগল প্লাচ]] ([[:en:Google+|Google+]]) * [[গুগল মীট]] ([[:en:Google Meet|Google Meet]]) * [[গুগল শ্বীট]] ([[:en:Google Sheets|Google Sheets]]) * [[গুগল শ্লাইডচ্]] ([[:en:Google Slides|Google Slides]]) * [[গুগল ৱালেট]] ([[:en:Google Wallet|Google Wallet]]) * [[হিন্দুস্থান সমাচাৰ]] ([[:en:Hindusthan Samachar|Hindusthan Samachar]]) ==ব্যক্তি== {{div col|2}} *[[নৰেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] *[[বিমল ভাগৱতী]] *[[প্ৰভাত চন্দ্ৰ শৰ্মা]] *[[ৰাজেন শইকীয়া]] *[[হেমেশ্বৰ দিহিঙীয়া]] *[[পংকজ ঠাকুৰ]] *[[দীপিকা চক্ৰৱৰ্তী]] *[[বিপুল দেউৰী]] *[[সুৰেণ তালুকদাৰ]] *[[তপেশ্বৰ শৰ্মা]] *[[বাবুল তামুলী]] *[[পাৰ্থপ্ৰতিম হাজৰিকা]] *[[লক্ষজ্যোতি গগৈ সন্দিকৈ]] *[[শ্বামীম নাছৰিণ মিলি]] *[[প্ৰতিমা নন্দী নাৰ্জাৰী]] *[[সুৰেন্দ্ৰ মোহন দাস]] *[[প্ৰতীম বৰুৱা]] *[[দ্বিজেন দাস]] *[[প্ৰদ্যুম্ন কুমাৰ গগৈ]] *[[মাইনাওশ্ৰী দৈমাৰী]] *[[নেইনা অধিকাৰী]] *[[সুপ্ৰকাশ ভূঞা]] *[[কুশল দত্ত]] *[[নীলিমা ঠাকুৰীয়া হক]] *[[সমীন্দ্ৰ হুজুৰি]] *[[নিবেদন দাস পাটোৱাৰী]] *[[ৰুদ্ৰসিংহ মটক]] *[[অমিতাভ ৰঞ্জন কানু]] *[[উজ্জ্বল পাওগাম]] *[[কমল কুমাৰ মেধি]] *[[জয়জিৎ ডেকা]] *[[দীপক নাথ]] *[[ধ্ৰুৱকুমাৰ তালুকদাৰ]] *[[বৰ্ণালী বৰগোহাঁই]] *[[বিকাশজ্যোতি শইকীয়া]] *[[মুনীন বায়ন]] *[[মৃণাল আকাশ মেধি]] *[[যুগজ্যোতি দাস]] *[[ৰুবুল দাস]] *[[শোণিত বিজয় দাস]] *[[সৌৰভ শইকীয়া]] {{div col end}} ==গ্ৰন্থ== {{div col|2}} *[[মঞ্চলেখা]] *[[মহাত্মাৰ পৰা ৰূপকোঁৱৰলৈ]] *[[বকুল বনৰ কবিতা]] *[[সোণালী জাহাজ]] *[[কবিতা (গ্ৰন্থ)]] (নীলমণি ফুকন) *[[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰচনা সম্ভাৰ]] *[[বেণুধৰ শৰ্মা (গ্ৰন্থ)]] (তীৰ্থনাথ শৰ্মা) *[[স্নেহ দেৱীৰ একুঁকি গল্প]] *[[শ‍ইচৰ পথাৰ মানুহ]] *[[মোৰো যে কিমান হেঁপাহ]] *[[অনেক মানুহ অনেক ঠাই আৰু নিৰ্জনতা]] *[[মানুহ অনুকূলে]] *[[চেনেহ জৰীৰ গাঁঠি]] *[[অসমীয়া ৰামায়ণী সাহিত্য: কথাবস্তুৰ আঁতিগুৰি]] *[[এই অনুৰাগী এই উদাস]] *[[ধূলিয়ৰি ভৰিৰ সাঁচ]] *[[আকাশৰ ছবি আৰু অন্যান্য গল্প]] *[[মেঘমালাৰ ভ্ৰমণ]] *[[মৰিয়াহোলা]] *[[চাণক্য (গ্ৰন্থ)]] (জয়শ্ৰী গোস্বামী মহন্ত) *[[ভুল সত্য]] *[[ড॰ প্ৰণৱজ্যোতি ডেকাৰ শ্ৰেষ্ঠ গল্প]] *[[কড়ি খেলাৰ সাধু]] *[[সেউজীয়া ধৰণী]] *[[বিজ্ঞানৰ অনুপম জগত]] *[[সোনবালি বাগিচাৰ ভূত]] *[[মিলি, অমিয়া আৰু এখন নদী]] *[[ফচং]] *[[ডাঙৰ মানুহৰ সাধু]] *[[পোৱালমণি আৰু চিচিঙৰ দুঃসাহসিক অভিযান]] *[[বিপন্ন বিস্ময় খেল]] *[[মইনাহঁতৰ পদ্য]] *[[অনুশীলন]] *[[মাৰাংবুৰু আমাৰ পিতা]] *[[জহৰ-মহৰ]] *[[জঁটাধাৰী]] *[[সোধা নহ'ল তোক অ' বকুল]] *[[মৌ-মাখি সাম্ৰাজ্য]] *[[এইপিনে কি আছে?]] *[[মেঘ-ঘোঁৰা]] *[[ডেউকা কোবাই যায়]] *[[চকী আৰু অন্যান্য গল্প]] *[[মন মৰা তৰা]] *[[কুঁচিয়ানামা]] {{div col end}} rwjxd95o4mlkbdfi9tzddoritsgfmg8 626494 626493 2026-08-12T08:14:56Z Kandarpajit Kallol 6257 626494 wikitext text/x-wiki == উদ্ভিদ == {| class="wikitable sortable" |- ! অসমীয়া নাম !! ইংৰাজী/বৈজ্ঞানিক নাম |- | [[আলু]] || [[:en:Potato|Potato]] |- | [[কচু]] || [[:en:Taro|Taro]] |- | [[বিলাহী]] || [[:en:Tomato|Tomato]] |- | [[বেঙেনা]] || [[:en:Eggplant|Eggplant]] |- | [[ভেণ্ডি]] || [[:en:Okra|Okra]] |- | [[গাজৰ]] || [[:en:Carrot|Carrot]] |- | [[ফুলকবি]] || [[:en:Cauliflower|Cauliflower]] |- | [[ওলকবি]] || [[:en:Kohlrabi|Kohlrabi]] |- | [[ভোল]] || [[:en:Luffa aegyptiaca|Luffa aegyptiaca]] |- | [[বীন]] || [[:en:Common bean|Common bean]] |- | [[মটৰমাহ]] || [[:en:Pea|Pea]] |- | [[লাই শাক]] || [[:en:Brassica juncea|Brassica juncea]] |- | [[চন্দন]] || [[:en:Sandalwood|Sandalwood]] |- | [[চেগুণ]] || [[:en:Teak|Teak]] |- | [[ভেঁকুৰি তিতা]] || [[:en:Solanum viarum|Solanum viarum]] |- | [[বৰ টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis debilis|Oxalis debilis]] |- | [[মছন্দৰী]] || [[:en:Houttuynia cordata|Houttuynia cordata]] |- | [[শতমুল]] || [[:en:Asparagus racemosus|Asparagus racemosus]] |- | [[সৰু টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis corniculata|Oxalis corniculata]] |- | [[অমাৰি]] || [[:en:Terminalia elliptica|Terminalia elliptica]] |- | [[চতিয়না]] || [[:en:Alstonia scholaris|Alstonia scholaris]] |- | [[কাঠ বাদাম]] || [[:en:Terminalia catappa|Terminalia catappa]] |- | [[বন কপাহী]] || [[:en:Kydia calycina|Kydia calycina]] |- | [[বটগছ]] || [[:en:Banyan|Banyan]] |- | [[ধূনা]] || [[:en:Canarium strictum|Canarium strictum]] |- | [[ঘোঁৰা নিম]] || [[:en:Chinaberry|Chinaberry]] |- | [[যজ্ঞ ডিমৰু]] || [[:en:Ficus racemosa|Ficus racemosa]] |- | [[কৰৈ]] || [[:en:Albizia procera|Albizia procera]] |- | [[নগাটেঙা]] || [[:en:Myrica esculenta|Myrica esculenta]] |- | [[পমা]] || [[:en:Toona ciliata|Toona ciliata]] |- | [[শিশু গছ]] || [[:en:Dalbergia sissoo|Dalbergia sissoo]] |- | [[তেঁতেলী]] || [[:en:Tamarind|Tamarind]] |- | [[টকুনা]] || [[:en:Oroxylum indicum|Oroxylum indicum]] |- | [[বন জালুক]] || [[:en:Oldenlandia corymbosa|Oldenlandia corymbosa]] |- | [[লিহিৰি পতীয়া]] / [[সৰ্পজিভা]] || [[:en:Oldenlandia diffusa|Oldenlandia diffusa]] |- | [[ডালিম]] || [[:en:Pomegranate|Pomegranate]] |- | [[লতা বেল]] || [[:en:Passion fruit|Passion fruit]] |- | [[চপেটা]] / [[চিকু]] || [[:en:Manilkara zapota|Manilkara zapota]] |- | [[আটলাচ]] || [[:en:Annona squamosa|Annona squamosa]] |- | [[অনাৰস]] / [[মাটি-কঁঠাল]] || [[:en:Pineapple|Pineapple]] |- | [[কুজি থেকেৰা]] || [[:en:Garcinia cowa|Garcinia cowa]] |- | [[তৰমুজ]] || [[:en:Watermelon|Watermelon]] |- | [[জামু]] || [[:en:Syzygium cumini|Syzygium cumini]] |- | [[কাজু বাদাম]] || [[:en:Cashew|Cashew]] |} == প্ৰাণী == {| class="sortable wikitable" width="80%" |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম |- | [[ছাগলী]] || [[:en:Goat|Goat]] |- | [[গাধ]] || [[:en:Donkey|Donkey]] |- | [[গঁড়]] || [[:en:Rhinoceros|Rhinoceros]] |- | [[বাঘ]] || [[:en:Tiger|Tiger]] |- | [[বান্দৰ]] || [[:en:Monkey|Monkey]] |- | [[হৰিণা পহু]] || [[:en:Deer|Deer]] |- | [[বন গাহৰি]] || [[:en:Wild boar|Wild boar]] |- | [[কেঁকোৰা]] || [[:en:Crab|Crab]] |- | [[ডলফিন]] || [[:en:Dolphin|Dolphin]] |- | [[বগলী]] || [[:en:Egret|Egret]] |- | [[ময়ূৰ]] / [[ম'ৰা চৰাই]] || [[:en:Peafowl|Peafowl]] |- | [[হাঁহ]] || [[:en:Duck|Duck]] |- | [[জিঞা]] || [[:en:Dragonfly|Dragonfly]] |- | [[লাওডোগা সাপ]] || [[:en:Ahaetulla nasuta|Ahaetulla nasuta]] |- | [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] || [[:en:Asian golden cat|Asian golden cat]] |- | [[উকমূক]] || [[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed bandicoot rat]] |- | [[কেটেলাপহু]] || [[:en:Malayan porcupine|Malayan porcupine]] |- | [[ককিলা মাছ|ককিলা]] || [[:en:Freshwater garfish|Freshwater garfish]] |- | [[কাজলি পাভ মাছ|কাজলি পাভ]] / [[বাঁহপাতী মাছ|বাঁহপাতী]] / [[কাজুলি মাছ|কাজুলি]] || [[:en:Ailia coila|Gangetic ailia]] |- | [[তোৰা মাছ|তোৰা]] / [[টোৰা মাছ|টোৰা]] || [[:en:Macrognathus aral|One-striped spiny eel]] |- | [[বটীয়া মাছ|বটীয়া]] || [[:en:Loach|Loach]] |- | [[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]] || [[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]] |- | [[ভাঙন মাছ|ভাঙন]] || [[:en:Labeo bata|Bata labeo]] |- | [[নাদনী মাছ|নাদনী]] || [[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]] |- | [[মালি মাছ|মালি]] || [[:en:Labeo calbasu|Black rohu]] |- | [[চন্দা মাছ|চন্দা]] || [[:en:Chanda nama|Elongate glassy perchlet]] |- | [[মোৱা মাছ|মোৱা]] || [[:en:Amblypharyngodon mola|Mola / Indian carplet]] |- | [[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]] || [[:en:Notopterus notopterus|Featherback]] |- | [[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]] || [[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]] |- | [[বিগহেড মাছ|বিগহেড]] || [[:en:Bighead carp|Bighead carp]] |- | [[গ্ৰাছ কাৰ্প মাছ|গ্ৰাছ কাৰ্প]] || [[:en:Grass carp|Grass carp]] |- | [[কমন কাৰ্প মাছ|কমন কাৰ্প]] || [[:en:Common carp|Common carp]] |- | [[বামী মাছ|বামী]] || [[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]] |} ==পৃথিৱীৰ উল্লেখযোগ্য দেশসমূহ== * [[আৰ্মেনিয়া]] ([[:en:Armenia|Armenia]]) * [[বেলজিয়াম]] ([[:en:Belgium|Belgium]]) * [[বুলগেৰিয়া]] ([[:en:Bulgaria|Bulgaria]]) * [[গ্ৰীচ]] ([[:en:Greece|Greece]]) * [[হাংগেৰী]] ([[:en:Hungary|Hungary]]) * [[ৰোমানিয়া]] ([[:en:Romania|Romania]]) * [[বুৰুণ্ডি]] ([[:en:Burundi|Burundi]]) * [[ঘানা]] ([[:en:Ghana|Ghana]]) * [[উগাণ্ডা]] ([[:en:Uganda|Uganda]]) * [[জিম্বাবৱে]] ([[:en:Zimbabwe|Zimbabwe]]) * [[কলম্বিয়া]] ([[:en:Colombia|Colombia]]) * [[উৰুগুৱে]] ([[:en:Uruguay|Uruguay]]) == ৱেবছাইট/এপ্ == * [[অৰ্কুট]] ([[:en:Orkut|Orkut]]) * [[ইউটিউব কিডচ্]] ([[:en:YouTube Kids|YouTube Kids]]) * [[গুগল এডচ্]] ([[:en:Google Ads|Google Ads]]) * [[গুগল চাট]] ([[:en:Google Chat|Google Chat]]) * [[গুগল প্লাচ]] ([[:en:Google+|Google+]]) * [[গুগল মীট]] ([[:en:Google Meet|Google Meet]]) * [[গুগল শ্বীট]] ([[:en:Google Sheets|Google Sheets]]) * [[গুগল শ্লাইডচ্]] ([[:en:Google Slides|Google Slides]]) * [[গুগল ৱালেট]] ([[:en:Google Wallet|Google Wallet]]) * [[হিন্দুস্থান সমাচাৰ]] ([[:en:Hindusthan Samachar|Hindusthan Samachar]]) ==ব্যক্তি== {{div col|2}} *[[নৰেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] *[[বিমল ভাগৱতী]] *[[প্ৰভাত চন্দ্ৰ শৰ্মা]] *[[ৰাজেন শইকীয়া]] *[[হেমেশ্বৰ দিহিঙীয়া]] *[[পংকজ ঠাকুৰ]] *[[দীপিকা চক্ৰৱৰ্তী]] *[[বিপুল দেউৰী]] *[[সুৰেণ তালুকদাৰ]] *[[তপেশ্বৰ শৰ্মা]] *[[বাবুল তামুলী]] *[[পাৰ্থপ্ৰতিম হাজৰিকা]] *[[লক্ষজ্যোতি গগৈ সন্দিকৈ]] *[[শ্বামীম নাছৰিণ মিলি]] *[[প্ৰতিমা নন্দী নাৰ্জাৰী]] *[[সুৰেন্দ্ৰ মোহন দাস]] *[[প্ৰতীম বৰুৱা]] *[[দ্বিজেন দাস]] *[[প্ৰদ্যুম্ন কুমাৰ গগৈ]] *[[মাইনাওশ্ৰী দৈমাৰী]] *[[নেইনা অধিকাৰী]] *[[সুপ্ৰকাশ ভূঞা]] *[[কুশল দত্ত]] *[[নীলিমা ঠাকুৰীয়া হক]] *[[সমীন্দ্ৰ হুজুৰি]] *[[নিবেদন দাস পাটোৱাৰী]] *[[ৰুদ্ৰসিংহ মটক]] *[[অমিতাভ ৰঞ্জন কানু]] *[[উজ্জ্বল পাওগাম]] *[[কমল কুমাৰ মেধি]] *[[জয়জিৎ ডেকা]] *[[দীপক নাথ]] *[[ধ্ৰুৱকুমাৰ তালুকদাৰ]] *[[বৰ্ণালী বৰগোহাঁই]] *[[বিকাশজ্যোতি শইকীয়া]] *[[মুনীন বায়ন]] *[[মৃণাল আকাশ মেধি]] *[[যুগজ্যোতি দাস]] *[[ৰুবুল দাস]] *[[শোণিত বিজয় দাস]] *[[সৌৰভ শইকীয়া]] {{div col end}} ==গ্ৰন্থ== {{div col|2}} *[[মঞ্চলেখা]] *[[মহাত্মাৰ পৰা ৰূপকোঁৱৰলৈ]] *[[বকুল বনৰ কবিতা]] *[[সোণালী জাহাজ]] *[[কবিতা (গ্ৰন্থ)]] (নীলমণি ফুকন) *[[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰচনা সম্ভাৰ]] *[[বেণুধৰ শৰ্মা (গ্ৰন্থ)]] (তীৰ্থনাথ শৰ্মা) *[[স্নেহ দেৱীৰ একুঁকি গল্প]] *[[শ‍ইচৰ পথাৰ মানুহ]] *[[মোৰো যে কিমান হেঁপাহ]] *[[অনেক মানুহ অনেক ঠাই আৰু নিৰ্জনতা]] *[[মানুহ অনুকূলে]] *[[চেনেহ জৰীৰ গাঁঠি]] *[[অসমীয়া ৰামায়ণী সাহিত্য: কথাবস্তুৰ আঁতিগুৰি]] *[[এই অনুৰাগী এই উদাস]] *[[ধূলিয়ৰি ভৰিৰ সাঁচ]] *[[আকাশৰ ছবি আৰু অন্যান্য গল্প]] *[[মেঘমালাৰ ভ্ৰমণ]] *[[মৰিয়াহোলা]] *[[চাণক্য (গ্ৰন্থ)]] (জয়শ্ৰী গোস্বামী মহন্ত) *[[ভুল সত্য]] *[[ড॰ প্ৰণৱজ্যোতি ডেকাৰ শ্ৰেষ্ঠ গল্প]] *[[কড়ি খেলাৰ সাধু]] *[[সেউজীয়া ধৰণী]] *[[বিজ্ঞানৰ অনুপম জগত]] *[[সোনবালি বাগিচাৰ ভূত]] *[[মিলি, অমিয়া আৰু এখন নদী]] *[[ফচং]] *[[ডাঙৰ মানুহৰ সাধু]] *[[পোৱালমণি আৰু চিচিঙৰ দুঃসাহসিক অভিযান]] *[[বিপন্ন বিস্ময় খেল]] *[[মইনাহঁতৰ পদ্য]] *[[অনুশীলন]] *[[মাৰাংবুৰু আমাৰ পিতা]] *[[জহৰ-মহৰ]] *[[জঁটাধাৰী]] *[[সোধা নহ'ল তোক অ' বকুল]] *[[মৌ-মাখি সাম্ৰাজ্য]] *[[এইপিনে কি আছে?]] *[[মেঘ-ঘোঁৰা]] *[[ডেউকা কোবাই যায়]] *[[চকী আৰু অন্যান্য গল্প]] *[[মন মৰা তৰা]] *[[কুঁচিয়ানামা]] {{div col end}} qc9z0z9r4oy1pi8kr3mhwyq3w4jumwe 626504 626494 2026-08-12T08:24:54Z Kandarpajit Kallol 6257 626504 wikitext text/x-wiki == উদ্ভিদ == {| class="wikitable sortable" |- ! অসমীয়া নাম !! ইংৰাজী/বৈজ্ঞানিক নাম |- | [[আলু]] || [[:en:Potato|Potato]] |- | [[কচু]] || [[:en:Taro|Taro]] |- | [[বিলাহী]] || [[:en:Tomato|Tomato]] |- | [[বেঙেনা]] || [[:en:Eggplant|Eggplant]] |- | [[ভেণ্ডি]] || [[:en:Okra|Okra]] |- | [[গাজৰ]] || [[:en:Carrot|Carrot]] |- | [[ফুলকবি]] || [[:en:Cauliflower|Cauliflower]] |- | [[ওলকবি]] || [[:en:Kohlrabi|Kohlrabi]] |- | [[ভোল]] || [[:en:Luffa aegyptiaca|Luffa aegyptiaca]] |- | [[বীন]] || [[:en:Common bean|Common bean]] |- | [[মটৰমাহ]] || [[:en:Pea|Pea]] |- | [[লাই শাক]] || [[:en:Brassica juncea|Brassica juncea]] |- | [[চন্দন]] || [[:en:Sandalwood|Sandalwood]] |- | [[চেগুণ]] || [[:en:Teak|Teak]] |- | [[ভেঁকুৰি তিতা]] || [[:en:Solanum viarum|Solanum viarum]] |- | [[বৰ টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis debilis|Oxalis debilis]] |- | [[মছন্দৰী]] || [[:en:Houttuynia cordata|Houttuynia cordata]] |- | [[শতমুল]] || [[:en:Asparagus racemosus|Asparagus racemosus]] |- | [[সৰু টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis corniculata|Oxalis corniculata]] |- | [[অমাৰি]] || [[:en:Terminalia elliptica|Terminalia elliptica]] |- | [[চতিয়না]] || [[:en:Alstonia scholaris|Alstonia scholaris]] |- | [[কাঠ বাদাম]] || [[:en:Terminalia catappa|Terminalia catappa]] |- | [[বন কপাহী]] || [[:en:Kydia calycina|Kydia calycina]] |- | [[বটগছ]] || [[:en:Banyan|Banyan]] |- | [[ধূনা]] || [[:en:Canarium strictum|Canarium strictum]] |- | [[ঘোঁৰা নিম]] || [[:en:Chinaberry|Chinaberry]] |- | [[যজ্ঞ ডিমৰু]] || [[:en:Ficus racemosa|Ficus racemosa]] |- | [[কৰৈ]] || [[:en:Albizia procera|Albizia procera]] |- | [[নগাটেঙা]] || [[:en:Myrica esculenta|Myrica esculenta]] |- | [[পমা]] || [[:en:Toona ciliata|Toona ciliata]] |- | [[শিশু গছ]] || [[:en:Dalbergia sissoo|Dalbergia sissoo]] |- | [[তেঁতেলী]] || [[:en:Tamarind|Tamarind]] |- | [[টকুনা]] || [[:en:Oroxylum indicum|Oroxylum indicum]] |- | [[বন জালুক]] || [[:en:Oldenlandia corymbosa|Oldenlandia corymbosa]] |- | [[লিহিৰি পতীয়া]] / [[সৰ্পজিভা]] || [[:en:Oldenlandia diffusa|Oldenlandia diffusa]] |- | [[ডালিম]] || [[:en:Pomegranate|Pomegranate]] |- | [[লতা বেল]] || [[:en:Passion fruit|Passion fruit]] |- | [[চপেটা]] / [[চিকু]] || [[:en:Manilkara zapota|Manilkara zapota]] |- | [[আটলাচ]] || [[:en:Annona squamosa|Annona squamosa]] |- | [[অনাৰস]] / [[মাটি-কঁঠাল]] || [[:en:Pineapple|Pineapple]] |- | [[কুজি থেকেৰা]] || [[:en:Garcinia cowa|Garcinia cowa]] |- | [[তৰমুজ]] || [[:en:Watermelon|Watermelon]] |- | [[জামু]] || [[:en:Syzygium cumini|Syzygium cumini]] |- | [[কাজু বাদাম]] || [[:en:Cashew|Cashew]] |} == প্ৰাণী == {| class="sortable wikitable" width="80%" |- ! অসমীয়া নাম ! ইংৰাজী নাম |- | [[ছাগলী]] || [[:en:Goat|Goat]] |- | [[গাধ]] || [[:en:Donkey|Donkey]] |- | [[গঁড়]] || [[:en:Rhinoceros|Rhinoceros]] |- | [[বাঘ]] || [[:en:Tiger|Tiger]] |- | [[বান্দৰ]] || [[:en:Monkey|Monkey]] |- | [[হৰিণা পহু]] || [[:en:Deer|Deer]] |- | [[বন গাহৰি]] || [[:en:Wild boar|Wild boar]] |- | [[কেঁকোৰা]] || [[:en:Crab|Crab]] |- | [[ডলফিন]] || [[:en:Dolphin|Dolphin]] |- | [[বগলী]] || [[:en:Egret|Egret]] |- | [[ময়ূৰ]] / [[ম'ৰা চৰাই]] || [[:en:Peafowl|Peafowl]] |- | [[হাঁহ]] || [[:en:Duck|Duck]] |- | [[জিঞা]] || [[:en:Dragonfly|Dragonfly]] |- | [[লাওডোগা সাপ]] || [[:en:Ahaetulla nasuta|Ahaetulla nasuta]] |- | [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] || [[:en:Asian golden cat|Asian golden cat]] |- | [[উকমূক]] || [[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed bandicoot rat]] |- | [[কেটেলাপহু]] || [[:en:Malayan porcupine|Malayan porcupine]] |- | [[ককিলা মাছ|ককিলা]] || [[:en:Freshwater garfish|Freshwater garfish]] |- | [[কাজলি পাভ মাছ|কাজলি পাভ]] / [[বাঁহপাতী মাছ|বাঁহপাতী]] / [[কাজুলি মাছ|কাজুলি]] || [[:en:Ailia coila|Gangetic ailia]] |- | [[তোৰা মাছ|তোৰা]] / [[টোৰা মাছ|টোৰা]] || [[:en:Macrognathus aral|One-striped spiny eel]] |- | [[বটীয়া মাছ|বটীয়া]] || [[:en:Loach|Loach]] |- | [[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]] || [[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]] |- | [[ভাঙন মাছ|ভাঙন]] || [[:en:Labeo bata|Bata labeo]] |- | [[নাদনী মাছ|নাদনী]] || [[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]] |- | [[মালি মাছ|মালি]] || [[:en:Labeo calbasu|Black rohu]] |- | [[চন্দা মাছ|চন্দা]] || [[:en:Chanda nama|Elongate glassy perchlet]] |- | [[মোৱা মাছ|মোৱা]] || [[:en:Amblypharyngodon mola|Mola / Indian carplet]] |- | [[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]] || [[:en:Notopterus notopterus|Featherback]] |- | [[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]] || [[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]] |- | [[বিগহেড মাছ|বিগহেড]] || [[:en:Bighead carp|Bighead carp]] |- | [[গ্ৰাছ কাৰ্প মাছ|গ্ৰাছ কাৰ্প]] || [[:en:Grass carp|Grass carp]] |- | [[কমন কাৰ্প মাছ|কমন কাৰ্প]] || [[:en:Common carp|Common carp]] |- | [[বামী মাছ|বামী]] || [[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]] |} ==পৃথিৱীৰ উল্লেখযোগ্য দেশসমূহ== * [[আৰ্মেনিয়া]] ([[:en:Armenia|Armenia]]) * [[বেলজিয়াম]] ([[:en:Belgium|Belgium]]) * [[বুলগেৰিয়া]] ([[:en:Bulgaria|Bulgaria]]) * [[গ্ৰীচ]] ([[:en:Greece|Greece]]) * [[হাংগেৰী]] ([[:en:Hungary|Hungary]]) * [[ৰোমানিয়া]] ([[:en:Romania|Romania]]) * [[বুৰুণ্ডি]] ([[:en:Burundi|Burundi]]) * [[ঘানা]] ([[:en:Ghana|Ghana]]) * [[উগাণ্ডা]] ([[:en:Uganda|Uganda]]) * [[জিম্বাবৱে]] ([[:en:Zimbabwe|Zimbabwe]]) * [[কলম্বিয়া]] ([[:en:Colombia|Colombia]]) * [[উৰুগুৱে]] ([[:en:Uruguay|Uruguay]]) == ৱেবছাইট/এপ্ == * [[অৰ্কুট]] ([[:en:Orkut|Orkut]]) * [[ইউটিউব কিডচ্]] ([[:en:YouTube Kids|YouTube Kids]]) * [[গুগল এডচ্]] ([[:en:Google Ads|Google Ads]]) * [[গুগল চাট]] ([[:en:Google Chat|Google Chat]]) * [[গুগল প্লাচ]] ([[:en:Google+|Google+]]) * [[গুগল মীট]] ([[:en:Google Meet|Google Meet]]) * [[গুগল শ্বীট]] ([[:en:Google Sheets|Google Sheets]]) * [[গুগল শ্লাইডচ্]] ([[:en:Google Slides|Google Slides]]) * [[গুগল ৱালেট]] ([[:en:Google Wallet|Google Wallet]]) ==ব্যক্তি== {{div col|2}} *[[নৰেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] *[[বিমল ভাগৱতী]] *[[প্ৰভাত চন্দ্ৰ শৰ্মা]] *[[ৰাজেন শইকীয়া]] *[[হেমেশ্বৰ দিহিঙীয়া]] *[[পংকজ ঠাকুৰ]] *[[দীপিকা চক্ৰৱৰ্তী]] *[[বিপুল দেউৰী]] *[[সুৰেণ তালুকদাৰ]] *[[তপেশ্বৰ শৰ্মা]] *[[বাবুল তামুলী]] *[[পাৰ্থপ্ৰতিম হাজৰিকা]] *[[লক্ষজ্যোতি গগৈ সন্দিকৈ]] *[[শ্বামীম নাছৰিণ মিলি]] *[[প্ৰতিমা নন্দী নাৰ্জাৰী]] *[[সুৰেন্দ্ৰ মোহন দাস]] *[[প্ৰতীম বৰুৱা]] *[[দ্বিজেন দাস]] *[[প্ৰদ্যুম্ন কুমাৰ গগৈ]] *[[মাইনাওশ্ৰী দৈমাৰী]] *[[নেইনা অধিকাৰী]] *[[সুপ্ৰকাশ ভূঞা]] *[[কুশল দত্ত]] *[[নীলিমা ঠাকুৰীয়া হক]] *[[সমীন্দ্ৰ হুজুৰি]] *[[নিবেদন দাস পাটোৱাৰী]] *[[ৰুদ্ৰসিংহ মটক]] *[[অমিতাভ ৰঞ্জন কানু]] *[[উজ্জ্বল পাওগাম]] *[[কমল কুমাৰ মেধি]] *[[জয়জিৎ ডেকা]] *[[দীপক নাথ]] *[[ধ্ৰুৱকুমাৰ তালুকদাৰ]] *[[বৰ্ণালী বৰগোহাঁই]] *[[বিকাশজ্যোতি শইকীয়া]] *[[মুনীন বায়ন]] *[[মৃণাল আকাশ মেধি]] *[[যুগজ্যোতি দাস]] *[[ৰুবুল দাস]] *[[শোণিত বিজয় দাস]] *[[সৌৰভ শইকীয়া]] {{div col end}} ==গ্ৰন্থ== {{div col|2}} *[[মঞ্চলেখা]] *[[মহাত্মাৰ পৰা ৰূপকোঁৱৰলৈ]] *[[বকুল বনৰ কবিতা]] *[[সোণালী জাহাজ]] *[[কবিতা (গ্ৰন্থ)]] (নীলমণি ফুকন) *[[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰচনা সম্ভাৰ]] *[[বেণুধৰ শৰ্মা (গ্ৰন্থ)]] (তীৰ্থনাথ শৰ্মা) *[[স্নেহ দেৱীৰ একুঁকি গল্প]] *[[শ‍ইচৰ পথাৰ মানুহ]] *[[মোৰো যে কিমান হেঁপাহ]] *[[অনেক মানুহ অনেক ঠাই আৰু নিৰ্জনতা]] *[[মানুহ অনুকূলে]] *[[চেনেহ জৰীৰ গাঁঠি]] *[[অসমীয়া ৰামায়ণী সাহিত্য: কথাবস্তুৰ আঁতিগুৰি]] *[[এই অনুৰাগী এই উদাস]] *[[ধূলিয়ৰি ভৰিৰ সাঁচ]] *[[আকাশৰ ছবি আৰু অন্যান্য গল্প]] *[[মেঘমালাৰ ভ্ৰমণ]] *[[মৰিয়াহোলা]] *[[চাণক্য (গ্ৰন্থ)]] (জয়শ্ৰী গোস্বামী মহন্ত) *[[ভুল সত্য]] *[[ড॰ প্ৰণৱজ্যোতি ডেকাৰ শ্ৰেষ্ঠ গল্প]] *[[কড়ি খেলাৰ সাধু]] *[[সেউজীয়া ধৰণী]] *[[বিজ্ঞানৰ অনুপম জগত]] *[[সোনবালি বাগিচাৰ ভূত]] *[[মিলি, অমিয়া আৰু এখন নদী]] *[[ফচং]] *[[ডাঙৰ মানুহৰ সাধু]] *[[পোৱালমণি আৰু চিচিঙৰ দুঃসাহসিক অভিযান]] *[[বিপন্ন বিস্ময় খেল]] *[[মইনাহঁতৰ পদ্য]] *[[অনুশীলন]] *[[মাৰাংবুৰু আমাৰ পিতা]] *[[জহৰ-মহৰ]] *[[জঁটাধাৰী]] *[[সোধা নহ'ল তোক অ' বকুল]] *[[মৌ-মাখি সাম্ৰাজ্য]] *[[এইপিনে কি আছে?]] *[[মেঘ-ঘোঁৰা]] *[[ডেউকা কোবাই যায়]] *[[চকী আৰু অন্যান্য গল্প]] *[[মন মৰা তৰা]] *[[কুঁচিয়ানামা]] {{div col end}} sv468xm2ppksq4xgceafaikf24nctqe 0 138582 626254 625938 2026-08-11T12:42:51Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 5 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626254 wikitext text/x-wiki {{Infobox temple | name = কোট্টানকুলংগাৰা দেৱী মন্দিৰ | image = Kottankulangara Sri Bhagavathy Temple.JPG | alt = | caption = | pushpin_map = | pushpin_caption = কেৰালাৰ কোল্লাম জিলাৰ চাভাৰাত থকা কোট্টানকুলংগাৰা দেৱী মন্দিৰ | coordinates = {{coord|8.97958|N|76.53512|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}} <ref>{{Cite web|url=http://kottankulangaratemple.org/how-to-reach/|title=How to reach – Kottankulangara Temple|access-date=21 June 2017|archive-date=29 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230629141322/http://kottankulangaratemple.org/how-to-reach/|url-status=dead|archivedate=29 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230629141322/http://kottankulangaratemple.org/how-to-reach/|deadurl=yes}}</ref> | other_names = | proper_name = | country = {{flag|India}} | state = [[কেৰালা]] | district = [[কোল্লাম জিলা|কোল্লাম]] | location = চাভাৰা | elevation_m = 31.65 | deity = [[ভগৱতী]] বা আদি শক্তি | direction_posture = | pushakarani = | vimanam = | poets = | prathyaksham = | festival = চমায়াভিলাক্কু | architecture = | temple_quantity = এটা | monument_quantity = | inscriptions = | creator = | website = http://kottankulangaratemple.org }} [[File:KottankulangaraTemple.JPG|thumb|200px|মন্দিৰৰ সন্মুখৰ ভাগ]][[File:Kottankulangara Temple.JPG|thumb|200px|মন্দিৰত প্ৰৱেশ কৰা ভক্তসকল]] '''কোট্টানকুলংগাৰা দেৱী মন্দিৰ''' {{en|Kottankulangara Devi Temple}} [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ চাভাৰা গাঁৱত অৱস্থিত এখন পৰম্পৰাগত [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] মন্দিৰ। এই পবিত্ৰ স্থানখন শক্তিৰ অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱী দুৰ্গা [[ভগৱতী]] বা আদি শক্তিলৈ উচৰ্গিত।<ref>{{Cite web |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/2018/chamayavilakku/786 |title=Kottankulangara Chamayavilakku - a festival for men as ladies {{!}} Kerala Unique Festivals |website=Kerala Tourism |language=en |access-date=2026-07-28}}</ref><ref>[https://kottankulangaratemple.org/ ... Kottankulangara Devi Temple]</ref><ref>[https://www.thehindu.com/news/national/kerala/after-two-years-chamayavilakku-shines-bright-again/article65256820.ece ... Chamayavilakku ...]</ref><ref>[https://www.ndtv.com/south/this-kerala-temple-has-got-hundreds-of-men-dressed-up-as-women-in-a-popular-ritual-1828909 ... "Kottankulangara Chamayavilakku" ...]</ref> == প্ৰাচীন ইতিহাস == যি ঠাইত বৰ্তমান মন্দিৰটো অৱস্থিত, সেই ঠাইখন এসময়ত এখন ঘন অৰণ্যৰ অংশ আছিল। ই গছ-গছনি আৰু লতাৰে আবৃত এক শান্ত এলেকা আছিল। এই ভূমিখণ্ডৰ উত্তৰ-পশ্চিম কোণত 'ভূতকুলাম' নামৰ এটা সৰু গভীৰ পুখুৰী আছিল। স্থানীয় লোকসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে সেই পুখুৰীটো বিষাক্ত সাপৰ বাসস্থান আছিল। ইয়াৰ পূব দিশত আন এখন বিশাল গভীৰ পুখুৰী আছিল। বৰষুণৰ দিনত তাৰ পৰা এটি জুৰি বৈ আহিছিল। এই জুৰিটোৱে আশে-পাশে থকা অঞ্চলটোক অতি উৰ্বৰ আৰু খেতিৰ উপযোগী কৰি তুলিছিল। যিহেতু এই ঠাইখন ঘাঁহ আৰু পবিত্ৰ পানীৰে ভৰি আছিল, সেয়েহে ওচৰ-চুবুৰীয়া অঞ্চলৰ গৰখীয়া ল'ৰাবোৰে নিজৰ গৰু-ম'হ লৈ তাত সমবেত হৈছিল।<ref name="Temple History">{{cite web|title=Temple History|url=http://kottankulangaratemple.org/history-of-temple/|publisher=Kottankulangara Temple|access-date=16 August 2013|archive-date=18 September 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130918190928/http://kottankulangaratemple.org/history-of-temple/|url-status=dead|archivedate=18 September 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130918190928/http://kottankulangaratemple.org/history-of-temple/|deadurl=yes}}</ref> === লোককথা বা কিংবদন্তি === প্ৰচলিত লোককথা অনুসৰি, এদিন এদল গৰখীয়াই এই ঠাইৰ পৰা এটা নৰিকল পালে। তেওঁলোকে ভূতকুলামৰ দক্ষিণ অংশত এটা আচৰিত শিল দেখিবলৈ পালে। যেতিয়া তেওঁলোকে নৰিকলটোৰ বাকলি গুচাবলৈ সেই শিলটোৰ ওপৰত জোৰেৰে আছাৰ মাৰিলে, তেতিয়া তেওঁলোকে দেখিলে যে শিলটোৰ পৰা তেজৰ টোপাল ওলাইছে। তেওঁলোকে এই আচৰিত ঘটনাটো গাঁৱৰ জ্যেষ্ঠসকলক জনালে। জ্যোতিষীয়ে গণনা কৰি ক'লে যে সেই শিলটোত অলৌকিক ঐশ্বৰিক শক্তি আছে। গতিকে তাত এটা মন্দিৰ সাজি লগে লগে পূজা আৰম্ভ কৰিব লাগে। জ্যেষ্ঠ আৰু গৰখীয়াসকলে খুঁটি, গছৰ পাত আৰু নৰিকল গছৰ কোমল পাতেৰে এটা অস্থায়ী মন্দিৰ সাজিলে। পুৰণি কালত পৰম্পৰা আছিল যে কুদুম্বা মন্দিৰসমূহত সৰু সৰু ছোৱালীবোৰে ফুলৰ মালা গাঁথিছিল আৰু পূজাৰ চাকি জ্বলাইছিল। এই পৰম্পৰাক সন্মান জনাই গৰখীয়া ল'ৰাবোৰে ছোৱালীৰ দৰে পোছাক বা স্ত্ৰী-ৰূপ ধাৰণ কৰি মন্দিৰত পূজা অৰ্চনা কৰিবলৈ ল'লে। নৰিকলৰ শাহৰ পৰা তৈয়াৰী গাখীৰ গৰম কৰি ঔষধি তেল উলিওৱা হৈছিল আৰু তাৰ কঠিন অৱশিষ্ট অংশ (কোট্টান) দেৱীৰ চৰণত নৈবেদ্য হিচাপে আগবঢ়োৱা হৈছিল। ইয়াৰ পৰাই মন্দিৰটোৰ নাম কোট্টানকুলংগাৰা হয়।<ref name="Temple History"/><ref>{{cite web|url=http://www.galva108.org/deities.html#5|title=Sri Bhagavati-Devi: Goddess of Crossdressing|access-date=16 August 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130827022633/http://galva108.org/deities.html#5|archive-date=27 August 2013|archivedate=27 August 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130827022633/http://galva108.org/deities.html#5|deadurl=yes}}</ref> == উৎসৱসমূহ == === চমায়াভিলাক্কু === [[কোট্টানকুলংগাৰা উৎসৱ]] বা কোট্টানকুলংগাৰা চমায়াভিলাক্কু হৈছে মন্দিৰৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত বাৰ্ষিক উৎসৱ। এই উৎসৱত সমগ্ৰ ৰাজ্যৰ লগতে বৰ্তমান বহিঃৰাজ্যৰ পৰাও পুৰুষসকলে মহিলাৰ দৰে সুন্দৰ সাজ-পোছাক পিন্ধি মন্দিৰলৈ আহে। এই স্ত্ৰী-ৰূপ ধাৰণ কৰাটো এক পুৰণি ধৰ্মীয় পৰম্পৰা। ৰাতি তেওঁলোকে পৰম্পৰাগত চাকি হাতত লৈ বাদ্য-যন্ত্ৰৰ সংগতত সমদল কৰি মন্দিৰ পৰিক্ৰমা কৰে। দেৱীৰ আশীৰ্বাদ ল'বলৈ হাজাৰ হাজাৰ ভক্তই ইয়ালৈ ঢাপলি মেলে।<ref>{{cite web|title=Temple Festival|url=http://kottankulangaratemple.org/festival/|publisher=Kottankulangara Temple|access-date=16 August 2013|archive-date=18 September 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130918200428/http://kottankulangaratemple.org/festival/|url-status=dead|archivedate=18 September 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130918200428/http://kottankulangaratemple.org/festival/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ndtv.com/article/south/kerala-temple-where-the-lady-with-the-lamp-is-a-man-346568|title=Kerala temple: Where the lady with the lamp is a man|publisher=NDTV|access-date=16 August 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.keralatourism.org/festivalwiki/?q=node/294|title=Kottankulangara Chamayavilakku|publisher=Kerala Festival Wiki|access-date=16 August 2013|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304113545/http://www.keralatourism.org/festivalwiki/?q=node/294|url-status=dead|archivedate=4 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304113545/http://www.keralatourism.org/festivalwiki/?q=node/294|deadurl=yes}}</ref> === কুৰুথোলা ৰভা === মন্দিৰৰ উৎপত্তি আৰু লোককথা চিৰস্মৰণীয় কৰি ৰাখিবলৈ প্ৰতি বছৰে গছৰ পাতেৰে এটা প্ৰাচীন মন্দিৰৰ আৰ্হি সজা হয়। দেৱীৰ যাত্ৰাৰ সময়ত ভক্তসকলে কুঞ্জালুম্মুডুৰ পৰা আৰাত্তুকাডাভুলৈ দীঘলীয়া শাৰী পাতি থিয় হয়। এই আধ্যাত্মিক শোভাযাত্ৰা দৰ্শন কৰি ভক্তসকলে অপাৰ মানসিক আনন্দ লাভ কৰে। তেওঁলোকে বিশ্বাস কৰে যে এই পবিত্ৰ দৃশ্যই তেওঁলোকক জীৱনৰ অজান বিপদ আৰু দুখ-কষ্টৰ পৰা পৰিত্ৰাণ পাবলৈ সহায় কৰিব। === জীৱথা এঝুন্নালাথু === জীৱথা এঝুন্নালাথু অনুষ্ঠান ঘাইকৈ কেৰালাৰ দেৱী মন্দিৰসমূহত পালন কৰা হয়। পৰম্পৰাগত পোছাক পিন্ধি আৰু কঁকালত তথা মূৰত গামোচা টানকৈ বান্ধি শিল্পীসকলে কান্ধত 'জীৱথা' (দেৱীৰ আসন বা বিগ্ৰহ) কঢ়িয়াই নিয়ে। তেওঁলোকে ইয়াৰ সৈতে এক বিশেষ ছন্দময় নৃত্য পৰিৱেশন কৰে। বিশ্বাস কৰা হয় যে এই উৎসৱত দেৱীয়ে নিজেই তেওঁৰ ভক্তসকলৰ ঘৰলৈ যায় আৰু ভক্তসকলে দেৱীৰ আশীৰ্বাদ ল'বলৈ নৈবেদ্য আগবঢ়ায়। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বহিঃসংযোগ == {{Commons category|Kottankulangara Devi Temple|কোট্টানকুলংগাৰা দেৱী মন্দিৰ}} * [https://web.archive.org/web/20180420131721/http://kottankulangaradevi.org/ কোট্টানকুলংগাৰা দেৱী মন্দিৰৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট] * [http://kottankulangaratemple.org/ কোট্টানকুলংগাৰা মন্দিৰ পৰিচালনা ৱেবছাইট] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা পৰ্যটন]] [[শ্ৰেণী:এলজিবিটি]] 7fp1plgmmngzb11l0t6o8hjepdyndsg 0 138590 626273 625969 2026-08-11T16:24:10Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626273 wikitext text/x-wiki {{Short description|Town in Kasargod District, Kerala, India}} {{Infobox settlement | name = বেকাল | native_name = | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = চহৰ | image_skyline = Bekal.jpg | image_alt = | image_caption = বেকাল দুৰ্গ | nickname = | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = কেৰালা, ভাৰতত অৱস্থান | coordinates = {{coord|12.4204|N|75.0231|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_type2 = জিলা | subdivision_type3 = তালুক | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | subdivision_name2 = কাছাৰগোড | subdivision_name3 = হোসদুৰ্গ তালুক | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = পঞ্চায়তী ৰাজ (ভাৰত) | governing_body = পল্লিকাৰা পঞ্চায়ত, উদমা পঞ্চায়ত | leader_title = উপ-আৰক্ষী অধীক্ষক | leader_name = চি.কে. সুনীল কুমাৰ <ref>{{Cite web |url=https://www.marunadanmalayalee.com/downloads/list.pdf |title=Kerala Police - List of Police officers to the cadres of DySP/ACP}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 671318, 671319 | area_code = 04672 | area_code_type = Telephone code | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | registration_plate = KL-60 | blank1_name_sec1 = Nearest city | blank1_info_sec1 = Kanhangad | blank2_name_sec1 = [[Assembly constituency]] | blank2_info_sec1 = [[Udma (State Assembly constituency)|Udma]] | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], English | blank3_name_sec1 = [[Lok Sabha]] constituency | blank3_info_sec1 = [[Kasaragod (Lok Sabha constituency)|Kasaragod]] | website = | footnotes = }} '''বেকাল ({{lang-en|Bekal}})''' [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ পশ্চিম উপকূলৰ কাছাৰগোড জিলাৰ এখন সৰু চহৰ। <ref>{{cite web|url=http://www.keralatourism.org/destination/destination.php?id=199042196|title=Bekal|publisher=keralatourism.org|access-date=20 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120922162742/http://www.keralatourism.org/destination/destination.php?id=199042196|archive-date=22 September 2012|url-status=dead|df=dmy-all|archivedate=22 September 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120922162742/http://www.keralatourism.org/destination/destination.php?id=199042196|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.keralatourism.org/bekal |title=Bekal, Kasaragod, Kerala, India |website=Kerala Tourism - Bekal |language=en |access-date=2026-08-06}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.incredibleindia.gov.in/en/kerala/bekal |title=Explore Bekal: Best Tourist Places, Sightseeing & Top Attractions |website=Incredible India |language=en |access-date=2026-08-06}}</ref> ==অৱস্থিতি== বেকাল [[কেৰালা]]ৰ কাসাৰাগোড চহৰৰপৰা ১৪ কিলোমিটাৰ (৮.৭ মাইল) দক্ষিণে আৰু কনহানগড় চহৰৰপৰা ১২ কিলোমিটাৰ (৭.৫ মাইল) উত্তৰে, ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৫৭ৰ কাষত অৱস্থিত এখন চহৰ। বেকালৰ অন্যতম প্ৰধান আকৰ্ষণ হৈছে বেকাল দুৰ্গ।<ref>Kerala Tourism https://www.keralatourism.org Bekal Fort - largest and best preserved forts in Kerala </ref> সাগৰৰ পাৰৰ কাষতে অৱস্থিত এই দুৰ্গটো কেৰালা ৰাজ্যৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ দুৰ্গ। বিশাল চাবিৰ ফুটাৰ দৰে আকৃতিৰ ঐতিহাসিক বেকাল দুৰ্গৰ ওখ পৰ্যবেক্ষণ স্তম্ভসমূহৰপৰা [[আৰব সাগৰ]]ৰ মনোৰম দৃশ্য দেখা যায়। কেইবা শতিকা পূৰ্বে এই স্তম্ভসমূহত বৃহৎ কামান স্থাপন কৰা হৈছিল। কেৰালা চৰকাৰে বেকালৰ সৈতে কোল্লামৰ অষ্টমুদি, কুমাৰাকোম, পুন্নামাদা আৰু বিখ্যাত পৰাভুৰৰ বেকৱাটাৰ অঞ্চলসমূহক সংযোগ কৰি ছীপ্লেন সেৱা আৰম্ভ কৰাৰ এক পৰিকল্পনা পৰ্যালোচনা কৰি আছে। উত্তৰ কেৰালাত অৱস্থিত বেকালক ভ্ৰমণ-গাইড প্ৰকাশক ''লনলি প্লেনেট'' (Lonely Planet)এ নিৰ্বাচন কৰা বিশ্বৰ শীৰ্ষ দহটা ভ্ৰমণ গন্তব্যস্থানৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে স্থান দিছিল। <ref>[http://travel.manoramaonline.com/travel/travel-news/2017/07/12/kerala-lonely-planet-must-see-places-asia-2017.html Lonely Planet Top Ten Destinations Asia]</ref>স্থানীয় পথসমূহৰ জৰিয়তে ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৬৬ (NH 66)-ৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰিব পাৰি। এই ঘাইপথে উত্তৰ দিশত মাংগালুৰু আৰু দক্ষিণ দিশত কেলিকটৰ সৈতে বেকালক সংযোগ কৰিছে। বেকালৰ নিকটতম ৰে'ল ষ্টেচন হৈছে কনহানগড় ৰে'ল ষ্টেচন, যিটো মাংগালুৰু–পালাক্কাড ৰে'লপথত অৱস্থিত। বেকালৰপৰা বিমানযোগে যাতায়াতৰ বাবে নিকটৱৰ্তী বিমানবন্দৰসমূহ হৈছে মাংগালুৰু বিমানবন্দৰ, কেলিকট আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ আৰু কান্নুৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ। ==যাতায়াত== কেৰালা ৰাজ্যিক ঘাইপথে বেকালক উত্তৰ দিশত কাসাৰাগোড আৰু দক্ষিণ দিশত কনহানগড়ৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে। বেকালৰ নিকটৱৰ্তী ৰে'ল ষ্টেচনসমূহ হৈছে বেকাল ফ'ৰ্ট ৰে'ল ষ্টেচন, কোটিকুলাম ৰে'ল ষ্টেচন আৰু কনহানগড় ৰে'ল ষ্টেচন। এই আটাইকেইটা ষ্টেচন মাংগালুৰু–পালাক্কাড ৰে'লপথত অৱস্থিত। বেকালৰপৰা বিমানযোগে যাতায়াতৰ বাবে নিকটৱৰ্তী বিমানবন্দৰসমূহ হৈছে মাংগালুৰু বিমানবন্দৰ, কান্নুৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ আৰু কেলিকট আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Bekal}} {{Wikivoyage}} * [http://kasargod.nic.in/ Official Website of the District Administration] * {{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20000816220937/http://www.bekal.org/ Official Website of the Bekal Resorts Development Corporation Ltd (BRDC)]}} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নগৰ মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:কেৰালাত পৰ্যটন]] dxa2vcm2sydo2xiomzui0o1mhkfdi7u 0 138591 626257 625985 2026-08-11T13:21:26Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626257 wikitext text/x-wiki {{short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river | name = চলিয়াৰ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Chaliyar River at Nilambur.jpg | image_size = | image_caption = A view of Chaliyar at [[Nilambur]], [[Malappuram district|Malappuram]], India | map = Chaliyar map.PNG | map_size = | map_caption = Labelled map of Chaliyar | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = India | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]], [[Tamil Nadu]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Wayanad district|Wayanad]], [[Malappuram district|Malappuram]], [[Kozhikode district|Kozhikode]] | subdivision_type5 = City | subdivision_name5 = [[Pothukal]], [[Chungathara]], [[Nilambur]], [[Mampad]], [[Edavanna]], [[Kavanoor]], [[Perakamanna, Areekode|Perakamanna]], [[Areekode]],<br /> [[Kizhuparamba]], [[Elamaram]], [[cheekode]], [[Vazhakkad]], [[Vazhayur]], [[Cheruvadi]],<br /> [[Mavoor]], [[Peruvayal]], [[Perumanna]], Aakode, [[Feroke]],<br /> [[Chaliyam]]. <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|169|km|mi|abbr=on}}<ref name="shodhganga"/> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Elambaleri Hills]] | source1_location = [[Western Ghats]], [[Wayanad district|Wayanad]], [[India]] | source1_coordinates = | source1_elevation = | mouth =লক্ষদ্বীপ সাগৰ <ref name="shodhganga"/> | mouth_location = [[Chaliyam]], [[Kerala]], [[India]] | mouth_coordinates = {{coord|11.16|75.80|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|2933|km2|abbr=on}} | tributaries_left = [[Iruvazhinjipuzha]], [[Cherupuzha (Mavoor)|Cherupuzha]], [[Engappuzha]] | tributaries_right = [[Cherupuzha (Mavoor)|Cherupuzha]] [[Nilambur]] | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''চলিয়াৰ নদী ({{lang-en|Chaliyar River}})''' হৈছে [[কেৰালা]], [[ভাৰত]]ৰ চতুৰ্থ দীঘলীয়া নদী। ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ১৬৯ কিলোমিটাৰ। চলিয়াৰ নদীখনক চুলিকা নদী, নীলাম্বুৰ নদী বা সাগৰৰ ওচৰত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে বেইপোৰ নদী বুলিও কোৱা হয়। ইয়াৰ উপনৈসমূহ মালাপ্পুৰম আৰু কোজিকোড় দুয়োখন জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। নীলাম্বুৰ অঞ্চলত নদীখনৰ পাৰৰ অঞ্চল সোণৰ খনিৰ বাবেও পৰিচিত।<ref>{{Cite web|url=http://dmg.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=55&Itemid=61|title=Mineral Deposits in Kerala}}</ref> চালিয়াৰ নদীৰ নীলাম্বুৰ উপত্যকাত কৰা অনুসন্ধানত প্ৰায় ২৫ লাখ ঘনমিটাৰ প্লেচাৰ (নদীৰ পলসত জমা হোৱা খনিজ)ৰ মজুত পোৱা গৈছে, য’ত প্ৰতি ঘনমিটাৰত প্ৰায় ০.১ গ্ৰাম সোণ থকাৰ অনুমান কৰা হৈছে। <ref name="geographymalappuram">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website= censusindia.gov.in |title=Physical divisions of Malappuram |pages = 21–22}}</ref> নদীখনৰ উৎপত্তি নীলগিৰি পৰ্বতমালাৰ ইলাম্বালেড়ি পাহাৰত। এই অঞ্চলটো নীলগিৰি জিলাৰ (উটি অঞ্চল) অন্তৰ্গত আৰু ৱায়ানাড–মালাপ্পুৰম জিলা সীমান্তৰ ওচৰত অৱস্থিত। চলিয়াৰ নদীখন মূলতঃ পূৰ্বৰ এৰানাড অঞ্চল (বৰ্তমানৰ মালাপ্পুৰম জিলা)ৰ মাজেৰে বৈ গৈ বেইপোৰ বন্দৰত [[আৰব সাগৰ]]ত মিলিত হয়। নদীখনৰ মোহনাটো চালিয়াম বন্দৰৰ বিপৰীতে অৱস্থিত। ==নাম== [[File:Chaliyar - Areekode Bridge.jpg|thumbnail|আৰিকোডত চলিয়াৰ নদী। ]] এই নদীখনৰ তিনিটা নাম আছে। সেইকেইটা হ'ল চলিয়াৰ, নীলাম্বুৰ আৰু বেপোৰ। ইয়াৰ ভিতৰত চলিয়াৰ নামটোৱেই সৰ্বাধিক প্ৰচলিত। নদীখন গৈ লাক্ষাদ্বীপ সাগৰত মিলিত হৈছে।<ref name="shodhganga">{{cite web |url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/5850/14/14_chapter%206.pdf |title=Evolution of Chaliyar River Drainage Basin Insights from Tectonic Geomorphology |publisher=Cochin University of Science and Technology |pages=220|access-date=2014-03-25 }}</ref> চলিয়াৰ নামটো এখন ঠাই আৰু এটা গ্ৰাম পঞ্চায়তৰ নামো। এই ঠাইখন নীলাম্বুৰ তালুকত, নীলাম্বুৰ পৌৰসভাৰ ওচৰত অৱস্থিত। ইয়াতে কন’লিৰ প্লট (Conolly's Plot) অৱস্থিত, যাক বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি মানৱসৃষ্ট চেগুন বাগিছা হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>{{cite web |title = Villages in Malappuram |url = https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1030 |website = lsgkerala.gov.in |access-date = 2026-08-10 |archivedate = 2020-09-25 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20200925053634/https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1030 |deadurl = yes }}</ref> ==গতিপথ== [[File:Chaliyar Edavanna (251932360).jpg|thumbnail|এদাভান্নাত চলিয়াৰ নদী ]] চলিয়াৰ নদীৰ উৎপত্তি পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ অন্তৰ্গত [[নীলগিৰি পৰ্বতমালা]]ৰ ইলম্বালেৰি পাহাৰশ্ৰেণীত।<ref name="shodhganga2">{{cite web |url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/5850/8/08_chapter%201.pdf |title=Evolution of Chaliyar River Drainage Basin Insights from Tectonic Geomorphology |publisher=Cochin University of Science and Technology |pages=8–11|access-date=2014-03-25 }}</ref> এই অঞ্চলটো ৱায়ানাড আৰু মালাপ্পুৰম জিলাৰ সীমান্তৰ ওচৰত অৱস্থিত। নদীখনৰ সিংহভাগ পথ মালাপ্পুৰম জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। ইয়াৰ পিছত প্ৰায় ১৭ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত নদীখনে মালাপ্পুৰম আৰু কোজিকোড জিলাৰ মাজত প্ৰাকৃতিক সীমাৰেখা হিচাপে কাম কৰে। তাৰ পিছত নদীখন কোজিকোড চহৰত প্ৰৱেশ কৰে আৰু প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ পথ অতিক্ৰম কৰাৰ পাছত বেপোৰত লাক্ষাদ্বীপ সাগৰত মিলিত হয়। চলিয়াৰ নদীৰ জলনিষ্কাশন ব্যৱস্থাৰ অন্তৰ্গত ছটা প্ৰধান জলধাৰা হৈছে—চলিয়াৰপুঝা, পুন্নাপুঝা, কাঞ্জিৰাপুঝা, কৰিমপুঝা, ইৰুৱাহ্নিপুঝা আৰু থোট্টুমুক্কামপুঝা। ইয়াৰ উপৰি কুৰুমানপুঝা, পাণ্ডিপুঝা, মাৰাডিপুঝা, কুথিৰাপুঝা আৰু কৰাক্কোডুপুঝা আদি কেইবাখনো গুৰুত্বপূৰ্ণ উপনদী আছে। এই নদী আৰু উপনদীসমূহৰ অধিকাংশৰে উৎপত্তি পূব দিশৰ নীলগিৰি পাহাৰ আৰু উত্তৰ দিশৰ ৱায়ানাড পাহাৰীয়া অঞ্চলত। পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ অহাৰ সময়ত এই জলধাৰাসমূহে বহুতো খৰস্ৰোত আৰু জলপ্ৰপাত সৃষ্টি কৰিছে।<ref name="shodhganga2" /> == উপনৈসমূহ== *চেৰুপূজা (মাভূৰ) ** এংগাপ্পূজা ** ইৰুথুলিপ্পূজা ** কাদুংগামপুঝা * ইৰুভানজিপ্পূজা ** পুলিংগাপ্পূজা ** চলিপপুঝা। এই নদীৰ ওপৰত থুছাৰাগিৰি জলপ্ৰপাত অৱস্থিত। ** মুথাপ্পানপুঝা * থোট্টুমুক্কাম্পূজা * কুথিৰাপ্পুঝা ** কোট্টপ্পুঝা * কুৰুৱনপুঝা * কাঞ্জিৰাপ্পুঝা * কৰিমপূজা ** চেৰুপূজা (কৰুলাই) ** পুন্নপ্পুঝা বা পাণ্ডিয়াৰ *** মৰুথাপ্পুঝা বা কলাক্কানপূজা **** কৰক্কোদন পূজা * পাণ্ডিপ্পুঝা * নীৰপ্পুঝা * বদপুৰমপুঝা ইয়াৰ উপৰি নীলিথোড়, পুংকুড়ি, ভাদাচ্ছেৰী, এডাভান্না, কুণ্ডুথোড় আৰু মাম্পাড অঞ্চলৰপৰা অহা কেইবাটাও সৰু জলধাৰাও চালিয়াৰ নদীত মিলিত হৈছে। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Chaliyar River}} *[https://web.archive.org/web/20110626083354/http://www.mynilambur.com/2011/01/mayladi-bridge-and-chaliyar-river.html Chaliyar River and Mayladi Bridge Nilambur] *[https://web.archive.org/web/20051228123834/http://www.deccanherald.com/deccanherald/aug252005/national1439152005824.asp News report about the River after the pulp factory was closed.] *[https://web.archive.org/web/20061022234848/http://deccanherald.com/deccanherald/aug262005/national2030522005825.asp Life returns to Chaliyar river] *[https://web.archive.org/web/20080401133802/http://www.keralaphotos.com/scriptfn/index.php/category_id/114/parent_id/3/photo_id/404/countdisplay/12/start/0.htm Adyanpara waterfalls] *{{cite web | title=Infobox facts | work=All Kerala River Protection Council | url=http://puzhakal0.tripod.com/river.html | access-date=27 August 2005 | archivedate=16 July 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120716182531/http://puzhakal0.tripod.com/river.html | deadurl=yes }} *[https://web.archive.org/web/20070929201113/http://www.riverindia.in/index.php?sitesig=RI&page=RI_021_CHALIYAR The River Chaliyar, by M. P. Chandran] *[http://puzhakal0.tripod.com/river.html About the Rivers of Kerala] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716182531/http://puzhakal0.tripod.com/river.html |date=2012-07-16 }} *[[K A Rahman]]{{full citation needed|date=November 2012}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] nooxm3xs3xfzvs5h6s8vpvmmcmpax15 0 138593 626258 626037 2026-08-11T13:25:01Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626258 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river | name = চালাকুডী নদী | native_name = {{native name|ml|ചാലക്കുടി പുഴ}} | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Chalakudy River bank on a summer sunrise.jpg | image_size = 250 | image_caption = গ্ৰীষ্মকালীন সূৰ্য্য উদয়ৰ সময়ত চালাকুডী নদীৰ পাৰ | map = Chalakudy_River_Basin_Map.jpg | map_size = | map_caption = Chalakudy River Basin Map | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = City | subdivision_name5 = Chalakudy town <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|145.5|km|mi|abbr=on}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|52|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Anamalai Hills]] | source1_location = Kerala/Tamil Nadu Border, [[India]] | source1_coordinates = {{coord|10.3666|N|77.125|E|format=dms|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1250|m|abbr=on}} | mouth =পেৰিয়াৰ নদী | mouth_location = Puthanvelikkara, Kerala, [[India]] | mouth_coordinates = {{coord|10.162224|N|76.26558|E|format=dms|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|1704|km2|abbr=on}} | tributaries_left = | tributaries_right = Karappara River, Kuriarkutty Aar, Peruvarippallam Aar, Thunacadavu Aar, Sholayar River | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''চালাকুডী নদী বা চালাকুডী পুঝা ({{lang-en|Chalakudy River''' or '''Chalakudy Puzha}}) ''' কেৰালা, ভাৰতৰ পঞ্চম দীঘল নদী। এই নদীখন কেৰালাৰ থ্ৰিছুৰ, পালাক্কাড আৰু এৰ্ণাকুলাম জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। নদীখনৰ মুঠ জলনিৰ্গমন (drainage) অঞ্চল ১,৭০৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। ইয়াৰে ১,৪০৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ [[কেৰালা]]ত আৰু বাকী অংশ [[তামিলনাডু]]ত অৱস্থিত। নদীখনৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য ১৪৫.৫ কিলোমিটাৰ। <ref>Tropical Institute of Ecological Sciences (TIES) https://www.ties.org.in PDF MY RIVER MY LIFE </ref>ভূ-তাত্ত্বিক দৃষ্টিকোণৰপৰা চালাকুড়ি নদীখন পেৰিয়াৰ নদীৰ এখন উপনদী। কিন্তু ব্যাৱহাৰিকভাৱে কেৰালা চৰকাৰ আৰু অন্যান্য সংস্থাই ইয়াক এখন স্বতন্ত্ৰ নদী হিচাপে গণ্য কৰে। নদীখনৰ নাম চালাকুডী চহৰৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে, কিয়নো নদীখন চালাকুডী চহৰৰ কাষেৰে বৈ গৈছে আৰু এই চহৰখন নদীখনৰ গতিপথৰ কাষৰ অন্যতম প্ৰধান জনবসতি। সীমিতসংখ্যক উদ্যোগ আৰু নদীখনৰ আশে-পাশে আৱৰ্জনা নিষ্কাশনৰ পৰিমাণ তুলনামূলকভাৱে কম হোৱাৰ বাবে চালাকুডী নদীক কেৰালা তথা ভাৰতৰ অন্যতম কম প্ৰদূষিত আৰু প্ৰাকৃতিকভাৱে সংৰক্ষিত নদী বুলি গণ্য কৰা হয়। ২০১৮ চনৰ কেৰালা বানপানীৰ সময়ত চালাকুডী নদী আৰু ইয়াৰ অৱবাহিকা অঞ্চলসমূহ ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ বেছি ক্ষতিগ্ৰস্ত নদী অঞ্চলসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল।<ref>{{cite web |url=http://dyuthi.cusat.ac.in/xmlui/bitstream/handle/purl/98/Dyuthi-T0237.pdf |title=Studies on the nature and chemistry of sediments and water of Periyar and Chalakudy Rivers, Kerala, India by Maya K. |access-date=2005-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170705052926/https://dyuthi.cusat.ac.in/xmlui/bitstream/handle/purl/98/Dyuthi-T0237.pdf |archive-date=5 July 2017 |url-status=dead }}</ref> ==উৎপত্তি== যদিও চালাকুডী নদীৰ উৎপত্তি [[তামিলনাডু]]ৰ আনামালাই অঞ্চলত,<ref>Springer Nature Link https://link.springer.com Implication of drainage basin parameters of a tropical river ... </ref> প্ৰকৃততে ই কেৰালাৰ পৰাম্বিকুলাম, কুৰিয়াৰকুট্টি, শোলায়াৰ, কাৰাপাৰা আৰু আনাকায়াম অঞ্চলৰপৰা উৎপত্তি হোৱা কেইবাখনো প্ৰধান উপনৈৰ সমষ্টিৰে গঠিত। ==নদীৰ পাৰৰ গছ-গছনি== [[File:The Manjakoori (Sun Catfish) from the Chalakudy River, Kerala.jpg|thumb|left|ছান কেটফিছ, যাক মাঞ্জাকুৰী (Horabagrus brachysoma) নামেৰেও জনা যায়। এই মাছ চালাকুডী নদীত ব্যাপকভাৱে পোৱা যায়। ]] চালাকুডী নদী [[কেৰালা]]ৰ অতি কমসংখ্যক নদীৰ ভিতৰত অন্যতম, য’ত এতিয়াও যথেষ্ট পৰিমাণে নদীপাৰীয় উদ্ভিদজগতৰ (riparian vegetation) অৱশেষ সংৰক্ষিত হৈ আছে। এই নদীৰ বাবে অন্যতম প্ৰধান ভাবুকি হৈছে জলাধাৰ নিৰ্মাণৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা জলমগ্নতা।<ref>Amitha Bachan K.H. and Devika M.A. 2020. Impact of Dams on Riparian Vegetation: A case study in the Chalakkudy River, Western Ghats, India. Journal of Aquatic Biology & Fisheries (8) 7-13. http://keralamarinelife.in/Journals/Vol8-S/2-Bachan&Devika.pdf</ref> লক্ষ্ণৌস্থিত ''নেচনেল ব্যুৰো অৱ ফিছ জেনেটিক ৰিছৰ্ছ'' (National Bureau of Fish Genetic Resources)ৰ বাৰ্ষিক প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা মতে, চালাকুডী নদী সম্ভৱতঃ ভাৰতৰ মাছৰ বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষেত্ৰত আটাইতকৈ সমৃদ্ধ নদীসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। চালাকুডী নদীৰ দাঁতিকাষৰীয়া অৰণ্যৰ অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে পেৰিঙ্গালকুথৰপৰা তললৈ ১০.৫ কিলোমিটাৰ পৰ্যন্ত নদীৰ দুয়োপাৰে ১০ মিটাৰতকৈ অধিক প্ৰস্থৰ ঘন নদীৰ কাষত উদ্ভিদ আৱৰণ আছে। ইয়াৰ মুঠ ক্ষেত্ৰফল প্ৰায় ৫৮.৫ হেক্টৰ। ইয়াৰে ২৬.৪ হেক্টৰ ভাঝাচাল অঞ্চলত অৱস্থিত। এই অঞ্চলৰ ভিতৰত নদীৰ কাষত অৰণ্যৰে ঘনভাৱে আবৃত তিনিটা বৃহৎ দ্বীপো আছে। এই অঞ্চলৰ নদী কাষৰ অৰণ্যত সাধাৰণ নদীপৰীয়া উদ্ভিদৰ লগতে চিৰসেউজ আৰু অৰ্ধ-চিৰসেউজ উদ্ভিদৰ প্ৰজাতিও পোৱা যায়।<ref>{{cite web |url=http://www.hindu.com/2004/09/07/stories/2004090708430400.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20040927072600/http://www.hindu.com/2004/09/07/stories/2004090708430400.htm |url-status=dead |archive-date=2004-09-27 |work=[[The Hindu]] |title=Riparian vegetation under threat |date=2004-09-07 |access-date=2012-08-02 |archivedate=2004-09-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040927072600/http://www.hindu.com/2004/09/07/stories/2004090708430400.htm |deadurl=yes }}</ref> অধ্যয়ন কৰা অঞ্চলটোত চিনাক্ত কৰা মুঠ ৩১৯বিধ ফুলধৰা উদ্ভিদৰ প্ৰজাতিৰ ভিতৰত ২৪টা পশ্চিমঘাটৰ স্থানীয় প্ৰজাতি আৰু ১০টা বিৰল তথা বিপন্ন প্ৰজাতি আছে। এই সমৃদ্ধ উদ্ভিদ আৰু মাছৰ বৈচিত্ৰ্যই চালাকুড়ি নদীৰ পৰিৱেশগত আৰু জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যগত গুৰুত্ব বিশেষভাৱে প্ৰকাশ কৰে। ==জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য== [[File:Chalakudy River anticipating the monsoons.jpg|thumb|বৰ্ষাকালৰ আগমনৰ অপেক্ষাত চালাকুডী নদী ]] চালাকুডী নদী ইয়াৰ সমৃদ্ধ জলজ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ বাবে বিশেষভাৱে পৰিচিত। [[কেৰালা]]ত পোৱা মুঠ ১৫২টা মিথাপানীৰ মাছৰ প্ৰজাতিৰ ভিতৰত প্ৰায় ৯৮টা প্ৰজাতি চালাকুডী নদীত পোৱা যায়। <ref name=Ajithkumar1999>Ajithkumar, C.R., K.R. Devi, and K.R. Thomas (1999). ''Fish fauna, abundance and distribution in Chalakudy river system, Kerala.'' Journal of the Bombay Natural.</ref> ইয়াৰে ৩৫টা প্ৰজাতি পশ্চিমঘাটৰ স্থানীয় প্ৰজাতি। আনহাতে, ৩১টা প্ৰজাতি বিভিন্ন পৰ্যায়ত বিপন্ন অৱস্থাত আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১১টা প্ৰজাতি সংকটাপন্ন, ১৬টা বিপন্ন আৰু ৪টা অতি সংকটাপন্ন হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হৈছে। এই মাছৰ প্ৰজাতিসমূহৰ অস্তিত্বৰ প্ৰতি বিভিন্ন মানৱসৃষ্ট কাৰকে ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছে। একুৰিয়াম মাছৰ ব্যৱসায়ৰ বাবে অনিয়ন্ত্ৰিতভাৱে মাছ সংগ্ৰহ, অত্যধিক মাছ ধৰা, জলদূষণ, নদীত বান্ধ নিৰ্মাণ আৰু বহিৰাগত মাছৰ প্ৰজাতিৰ প্ৰৱেশ ইয়াৰ প্ৰধান কাৰণসমূহৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য। লক্ষ্ণৌস্থিত ''নেচনেল ব্যুৰো অৱ ফিছ জেনেটিক ৰিছৰ্ছ'' (National Bureau of Fish Genetic Resources) ৰ এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, নদীখনৰ দুয়োপাৰে থকা ঘন উদ্ভিদ আৰু সমৃদ্ধ জলজ পৰিৱেশৰ বাবে চালাকুডী নদী ভাৰতৰ মাছৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষেত্ৰত অন্যতম সমৃদ্ধ নদী হিচাপে পৰিগণিত হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.thehindu.com/life-and-style/travel/article2656330.ece |title=The seven faces of a river |work=The Hindu |access-date=2011-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120129015638/http://www.thehindu.com/life-and-style/travel/article2656330.ece |archive-date=29 January 2012 |url-status=dead }}</ref> নদীখনত পোৱা মাছৰ প্ৰজাতিৰ ভিতৰত ''চাইপ্ৰিনিডে'' প্ৰজাতিৰ আটাইতকৈ অধিক বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ। ইয়াৰ পিছত ''বাগ্ৰিডে'' প্ৰজাতিৰ কেটফিছ আৰু ''হিলষ্ট্ৰিম লোচ''ৰ প্ৰজাতিসমূহৰ স্থান। <ref>{{FishBase | genus = Horabagrus | species = nigricollaris | month = September | year = 2016}}</ref><ref>{{FishBase | genus = Sahyadria | species = chalakkudiensis | month = September | year = 2016}}</ref> চালাকুডী নদীৰ উল্লেখযোগ্য স্থানীয় মাছৰ ভিতৰত ''হোৰাবাগ্ৰাছ নিগ্ৰিকোলাৰিছ'' (Horabagrus nigricollaris) আৰু ''সহ্যাড্ৰিয়া চালাক্কুডিয়েন্সিছ ''(Sahyadria chalakkudiensis) অন্যতম। এই দুয়োটা প্ৰজাতি চালাকুডী নদীৰ সৈতে বিশেষভাৱে জড়িত আৰু নদীখনৰ অনন্য জলজ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ গুৰুত্ব প্ৰকাশ কৰে। ==জলপ্ৰপাত== [[File:The View of the sunrise over the Chalakudy River from Vettilapara Bridge.jpg|thumb| ভেটিলাপাৰা দলঙৰপৰা চলিকুডী নদীৰ ওপৰত সূৰ্য্য উদয়ৰ দৃশ্য]] চালাকুডী নদীৰ ওপৰত অৱস্থিত বিখ্যাত আথিৰাপ্পিল্লী জলপ্ৰপাত আৰু ভাঝাচাল জলপ্ৰপাত এই নদীখনৰ উল্লেখযোগ্য প্ৰাকৃতিক আকৰ্ষণ। <ref>Kerala Tourism https://www.keralatourism.org Athirappilly and Vazhachal Waterfalls, Thrissur | Sholayar Forest </ref>চালাকুডী নদীৰ ওপৰত শোলায়াৰ জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প<ref>Kerala State Electricity Board Limited https://dams.kseb.in SHOLAYAR DAM </ref> আৰু পেৰিঙ্গালকুথু জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প স্থাপন কৰা হৈছে। আনহাতে, জলসিঞ্চনৰ উদ্দেশ্যে এই নদীৰ ওপৰত থুম্বুৰমূঝি বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। চালাকুডী নদী এৰ্ণাকুলাম জিলাৰ নৰ্থ পাৰাভুৰৰ মাঞ্জালিৰ ওচৰৰ এলেংথিকাৰাত পেৰিয়াৰ নদীৰ সৈতে মিলিত হয়। ইয়াৰ পিছত নদীখন কোডুংগাল্লুৰ বেকৱাটাৰছ-ৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ অৱশেষত আজিকোডত [[আৰব সাগৰ]]ত মিলিত হয়। চালাকুডী নদীৰ চাৰিটা প্ৰধান উপনদীৰ ভিতৰত অন্যতম পৰাম্বিকুলাম নদীৰ ওপৰত পৰাম্বিকুলাম বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। <ref>{{cite web |url=http://puzhakal0.tripod.com/river.html |title=About the Rivers of Kerala |access-date=2006-11-02 |archivedate=2012-07-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120716182531/http://puzhakal0.tripod.com/river.html |deadurl=yes }}</ref> ==২০১৮ চনৰ কেৰালাৰ বানপানী== যদিও চৰকাৰীভাৱে ২০১৮ চনৰ ১৬ আগষ্টত বান পৰিস্থিতি আটাইতকৈ ভয়াবহ হৈছিল,<ref>International Recovery Platform https://recovery.preventionweb.net Kerala Flood 2018 : The Disaster of The Century | IRP </ref> তথাপি ২০১৮ চনৰ ১৫ আগষ্টৰ পুৱতি নিশাৰপৰাই অস্বাভাৱিকভাৱে অধিক বৰষুণৰ ফলত চালাকুডী নদীৰ পাৰসমূহত বানপানী আৰম্ভ হৈছিল। নদীখনৰ ওচৰৰ সকলো সুঁতি, নিম্নভূমি আৰু কৃষিভূমি ইতিমধ্যে পানীৰ তলত বুৰ গৈছিল। <ref>The New Indian Express https://www.newindianexpress.com Memories of 2018 flood haunt Chalakudy residents </ref>শতিকাজুৰি নদীখনৰ স্বাভাৱিক গতিপথত সৃষ্টি হোৱা বেঁকা-বেঁকি অংশসমূহো বানপানীৰ প্ৰবল সোঁতে পুনৰ সলনি কৰি পেলাইছিল। নদীখনৰপৰা প্ৰায় ৫ কিলোমিটাৰৰ ভিতৰত থকা সকলো চহৰ আৰু গাঁও বানপানীত বুৰ গৈছিল; কেৱল অলপ ওখ পাহাৰৰ শিখৰসমূহ পানীৰপৰা ৰক্ষা পৰিছিল। প্ৰায় এটা শতিকাৰ ভিতৰত চালাকুড়িত সংঘটিত হোৱা এইটোৱেই আছিল আটাইতকৈ ভয়াবহ বান। ভাৰত চৰকাৰে এই বানপানীক স্তৰ-৩ৰ দুৰ্যোগ, অৰ্থাৎ “অতি ভয়াবহ প্ৰকৃতিৰ দুৰ্যোগ” হিচাপে ঘোষণা কৰিছিল। ১৯২৪ চনত সংঘটিত ''৯৯ৰ মহাবান'' পিছত কেৰালাত সংঘটিত হোৱা এইটোৱেই আছিল আটাইতকৈ ভয়াবহ বানপানী। ==বানপানীৰ পিছত== [[File:Chalakudy river after the floods in 2018.jpg|thumb|২০১৮ চনত বানপানীৰ পিছত নদীৰ পাৰ। ]] বানপানীৰ পিছৰ পৰিস্থিতি অতি ভয়াবহ আছিল। এই বানপানীয়ে পাহাৰীয়া অঞ্চলৰপৰা নদীৰ মোহনালৈকে চালাকুড়ি নদীৰ সমগ্ৰ গতিপথৰ ৰূপ-ৰেখাই সলনি কৰি পেলাইছিল। বানৰ প্ৰবল সোঁতৰ ফলত নদীৰ পাৰৰ বিস্তীৰ্ণ অঞ্চল খহি পৰিছিল আৰু নতুন নতুন নদীপাৰ সৃষ্টি হৈছিল। নদীৰ গতিপথৰ কাষত থকা বৃহৎ বৃহৎ গছ-গছনি উভালি গৈ নদীৰ সোঁতত উটি আহি বিভিন্ন ঠাইত, বিশেষকৈ দলংসমূহৰ ওচৰত, জমা হৈছিল। পানীৰ প্ৰচণ্ড সোঁতৰ ফলত বহু পথ-দলং কেইছেণ্টিমিটাৰ পৰ্যন্ত স্থানচ্যুত হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ভেট্টিলাপাৰা দলং উল্লেখযোগ্য। বানপানীৰ ফলত নদীখনৰ জলজ প্ৰাণীসমূহো যথেষ্ট ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল। বহু স্থানীয় মাছৰ প্ৰজাতি নিজৰ প্ৰাকৃতিক বাসস্থানৰপৰা আঁতৰি যাবলৈ বাধ্য হৈছিল। পৰিস্থিতি অধিক জটিল হৈ পৰিছিল, কাৰণ ওচৰৰ মাছ পোহা পামসমূহৰপৰা বিভিন্ন বিদেশী মাছৰ প্ৰজাতি নদীখনৰ জল-ব্যৱস্থাত প্ৰৱেশ কৰিছিল। সেই পামসমূহত শ শ প্ৰজাতিৰ একুৰিয়ামৰ মাছ পালন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত এৰাপাইমা, এৰোৱানা, পিৰানহা, এলিগেটৰ গাৰ, ফ্লাৱাৰহৰ্ণ চিক্লিড আৰু ৰেড-বেলিড পাকু আদি উল্লেখযোগ্য। <ref>{{cite web |url=https://english.mathrubhumi.com/news/offbeat/invasive-fishes-aplenty-in-rivers-pose-threat-to-local-fish-breeds-flood-1.3103847 |title=Invasive Fishes in Kerala |access-date=2020-03-07 |archive-date=29 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201029234051/https://english.mathrubhumi.com/news/offbeat/invasive-fishes-aplenty-in-rivers-pose-threat-to-local-fish-breeds-flood-1.3103847 |url-status=dead }}</ref> বানপানীৰ পিছত চালাকুড়ি নদীৰপৰা ৬৫ কিলোগ্ৰাম ওজনৰ এটা এৰাপাইমা মাছ ধৰা পৰিছিল। এই মাছটো স্থানীয় এখন পামত পৰ্যটকৰ আকৰ্ষণ হিচাপে পালন কৰা হৈছিল। কেৰালাত পোৱা আক্ৰমণাত্মক বিদেশী মিঠা পানীৰ মাছৰ ভিতৰত এইটোৱেই আটাইতকৈ ডাঙৰ মাছ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। <ref>{{cite web |url=https://india.mongabay.com/2019/08/enormous-alien-fish-spotted-in-keralas-rivers-after-the-2018-floods |title=Arapaima Fish in Kerala |date=16 August 2019 |access-date=2020-03-07 }}</ref> ==Panorama== [[File:The panoramic view of the monsoon clouds over the Chalakudy River.jpg|center|thumb|800px|The panoramic view of the monsoon clouds over the Chalakudy River]] ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Chalakudy River}} *{{cite web | title=Infobox facts | work=All Kerala River Protection Council | url=http://puzhakal0.tripod.com/river.html | access-date=30 January 2006 | archivedate=16 July 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120716182531/http://puzhakal0.tripod.com/river.html | deadurl=yes }} *[https://web.archive.org/web/20070927230737/http://krpcds.org/report/sunny%20george.pdf Study of rivers in Kerala] *[https://web.archive.org/web/20081015183333/http://www.chalakudyriver.org/ Chalakudy River Protection Forum] *[https://web.archive.org/web/20080117214641/http://www.salimalifoundation.org/cpss.html Chalakudy Puzha Samrakshana Samithi] [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] o5jzi35rtscyg6c74oa6wf7qufsvg2r 626426 626258 2026-08-12T06:09:13Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626426 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river | name = চালাকুডী নদী | native_name = {{native name|ml|ചാലക്കുടി പുഴ}} | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Chalakudy River bank on a summer sunrise.jpg | image_size = 250 | image_caption = গ্ৰীষ্মকালীন সূৰ্য্য উদয়ৰ সময়ত চালাকুডী নদীৰ পাৰ | map = Chalakudy_River_Basin_Map.jpg | map_size = | map_caption = Chalakudy River Basin Map | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = City | subdivision_name5 = Chalakudy town <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|145.5|km|mi|abbr=on}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|52|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Anamalai Hills]] | source1_location = Kerala/Tamil Nadu Border, [[India]] | source1_coordinates = {{coord|10.3666|N|77.125|E|format=dms|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1250|m|abbr=on}} | mouth =পেৰিয়াৰ নদী | mouth_location = Puthanvelikkara, Kerala, [[India]] | mouth_coordinates = {{coord|10.162224|N|76.26558|E|format=dms|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|1704|km2|abbr=on}} | tributaries_left = | tributaries_right = Karappara River, Kuriarkutty Aar, Peruvarippallam Aar, Thunacadavu Aar, Sholayar River | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''চালাকুডী নদী বা চালাকুডী পুঝা ({{lang-en|Chalakudy River''' or '''Chalakudy Puzha}}) ''' কেৰালা, ভাৰতৰ পঞ্চম দীঘল নদী। এই নদীখন কেৰালাৰ থ্ৰিছুৰ, পালাক্কাড আৰু এৰ্ণাকুলাম জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। নদীখনৰ মুঠ জলনিৰ্গমন (drainage) অঞ্চল ১,৭০৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। ইয়াৰে ১,৪০৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ [[কেৰালা]]ত আৰু বাকী অংশ [[তামিলনাডু]]ত অৱস্থিত। নদীখনৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য ১৪৫.৫ কিলোমিটাৰ। <ref>Tropical Institute of Ecological Sciences (TIES) https://www.ties.org.in PDF MY RIVER MY LIFE </ref>ভূ-তাত্ত্বিক দৃষ্টিকোণৰপৰা চালাকুড়ি নদীখন পেৰিয়াৰ নদীৰ এখন উপনদী। কিন্তু ব্যাৱহাৰিকভাৱে কেৰালা চৰকাৰ আৰু অন্যান্য সংস্থাই ইয়াক এখন স্বতন্ত্ৰ নদী হিচাপে গণ্য কৰে। নদীখনৰ নাম চালাকুডী চহৰৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে, কিয়নো নদীখন চালাকুডী চহৰৰ কাষেৰে বৈ গৈছে আৰু এই চহৰখন নদীখনৰ গতিপথৰ কাষৰ অন্যতম প্ৰধান জনবসতি। সীমিতসংখ্যক উদ্যোগ আৰু নদীখনৰ আশে-পাশে আৱৰ্জনা নিষ্কাশনৰ পৰিমাণ তুলনামূলকভাৱে কম হোৱাৰ বাবে চালাকুডী নদীক কেৰালা তথা ভাৰতৰ অন্যতম কম প্ৰদূষিত আৰু প্ৰাকৃতিকভাৱে সংৰক্ষিত নদী বুলি গণ্য কৰা হয়। ২০১৮ চনৰ কেৰালা বানপানীৰ সময়ত চালাকুডী নদী আৰু ইয়াৰ অৱবাহিকা অঞ্চলসমূহ ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ বেছি ক্ষতিগ্ৰস্ত নদী অঞ্চলসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল।<ref>{{cite web |url=http://dyuthi.cusat.ac.in/xmlui/bitstream/handle/purl/98/Dyuthi-T0237.pdf |title=Studies on the nature and chemistry of sediments and water of Periyar and Chalakudy Rivers, Kerala, India by Maya K. |access-date=2005-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170705052926/https://dyuthi.cusat.ac.in/xmlui/bitstream/handle/purl/98/Dyuthi-T0237.pdf |archive-date=5 July 2017 |url-status=dead |archivedate=2017-07-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170705052926/https://dyuthi.cusat.ac.in/xmlui/bitstream/handle/purl/98/Dyuthi-T0237.pdf |deadurl=yes }}</ref> ==উৎপত্তি== যদিও চালাকুডী নদীৰ উৎপত্তি [[তামিলনাডু]]ৰ আনামালাই অঞ্চলত,<ref>Springer Nature Link https://link.springer.com Implication of drainage basin parameters of a tropical river ... </ref> প্ৰকৃততে ই কেৰালাৰ পৰাম্বিকুলাম, কুৰিয়াৰকুট্টি, শোলায়াৰ, কাৰাপাৰা আৰু আনাকায়াম অঞ্চলৰপৰা উৎপত্তি হোৱা কেইবাখনো প্ৰধান উপনৈৰ সমষ্টিৰে গঠিত। ==নদীৰ পাৰৰ গছ-গছনি== [[File:The Manjakoori (Sun Catfish) from the Chalakudy River, Kerala.jpg|thumb|left|ছান কেটফিছ, যাক মাঞ্জাকুৰী (Horabagrus brachysoma) নামেৰেও জনা যায়। এই মাছ চালাকুডী নদীত ব্যাপকভাৱে পোৱা যায়। ]] চালাকুডী নদী [[কেৰালা]]ৰ অতি কমসংখ্যক নদীৰ ভিতৰত অন্যতম, য’ত এতিয়াও যথেষ্ট পৰিমাণে নদীপাৰীয় উদ্ভিদজগতৰ (riparian vegetation) অৱশেষ সংৰক্ষিত হৈ আছে। এই নদীৰ বাবে অন্যতম প্ৰধান ভাবুকি হৈছে জলাধাৰ নিৰ্মাণৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা জলমগ্নতা।<ref>Amitha Bachan K.H. and Devika M.A. 2020. Impact of Dams on Riparian Vegetation: A case study in the Chalakkudy River, Western Ghats, India. Journal of Aquatic Biology & Fisheries (8) 7-13. http://keralamarinelife.in/Journals/Vol8-S/2-Bachan&Devika.pdf</ref> লক্ষ্ণৌস্থিত ''নেচনেল ব্যুৰো অৱ ফিছ জেনেটিক ৰিছৰ্ছ'' (National Bureau of Fish Genetic Resources)ৰ বাৰ্ষিক প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা মতে, চালাকুডী নদী সম্ভৱতঃ ভাৰতৰ মাছৰ বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষেত্ৰত আটাইতকৈ সমৃদ্ধ নদীসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। চালাকুডী নদীৰ দাঁতিকাষৰীয়া অৰণ্যৰ অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে পেৰিঙ্গালকুথৰপৰা তললৈ ১০.৫ কিলোমিটাৰ পৰ্যন্ত নদীৰ দুয়োপাৰে ১০ মিটাৰতকৈ অধিক প্ৰস্থৰ ঘন নদীৰ কাষত উদ্ভিদ আৱৰণ আছে। ইয়াৰ মুঠ ক্ষেত্ৰফল প্ৰায় ৫৮.৫ হেক্টৰ। ইয়াৰে ২৬.৪ হেক্টৰ ভাঝাচাল অঞ্চলত অৱস্থিত। এই অঞ্চলৰ ভিতৰত নদীৰ কাষত অৰণ্যৰে ঘনভাৱে আবৃত তিনিটা বৃহৎ দ্বীপো আছে। এই অঞ্চলৰ নদী কাষৰ অৰণ্যত সাধাৰণ নদীপৰীয়া উদ্ভিদৰ লগতে চিৰসেউজ আৰু অৰ্ধ-চিৰসেউজ উদ্ভিদৰ প্ৰজাতিও পোৱা যায়।<ref>{{cite web |url=http://www.hindu.com/2004/09/07/stories/2004090708430400.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20040927072600/http://www.hindu.com/2004/09/07/stories/2004090708430400.htm |url-status=dead |archive-date=2004-09-27 |work=[[The Hindu]] |title=Riparian vegetation under threat |date=2004-09-07 |access-date=2012-08-02 |archivedate=2004-09-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040927072600/http://www.hindu.com/2004/09/07/stories/2004090708430400.htm |deadurl=yes }}</ref> অধ্যয়ন কৰা অঞ্চলটোত চিনাক্ত কৰা মুঠ ৩১৯বিধ ফুলধৰা উদ্ভিদৰ প্ৰজাতিৰ ভিতৰত ২৪টা পশ্চিমঘাটৰ স্থানীয় প্ৰজাতি আৰু ১০টা বিৰল তথা বিপন্ন প্ৰজাতি আছে। এই সমৃদ্ধ উদ্ভিদ আৰু মাছৰ বৈচিত্ৰ্যই চালাকুড়ি নদীৰ পৰিৱেশগত আৰু জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যগত গুৰুত্ব বিশেষভাৱে প্ৰকাশ কৰে। ==জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য== [[File:Chalakudy River anticipating the monsoons.jpg|thumb|বৰ্ষাকালৰ আগমনৰ অপেক্ষাত চালাকুডী নদী ]] চালাকুডী নদী ইয়াৰ সমৃদ্ধ জলজ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ বাবে বিশেষভাৱে পৰিচিত। [[কেৰালা]]ত পোৱা মুঠ ১৫২টা মিথাপানীৰ মাছৰ প্ৰজাতিৰ ভিতৰত প্ৰায় ৯৮টা প্ৰজাতি চালাকুডী নদীত পোৱা যায়। <ref name=Ajithkumar1999>Ajithkumar, C.R., K.R. Devi, and K.R. Thomas (1999). ''Fish fauna, abundance and distribution in Chalakudy river system, Kerala.'' Journal of the Bombay Natural.</ref> ইয়াৰে ৩৫টা প্ৰজাতি পশ্চিমঘাটৰ স্থানীয় প্ৰজাতি। আনহাতে, ৩১টা প্ৰজাতি বিভিন্ন পৰ্যায়ত বিপন্ন অৱস্থাত আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১১টা প্ৰজাতি সংকটাপন্ন, ১৬টা বিপন্ন আৰু ৪টা অতি সংকটাপন্ন হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হৈছে। এই মাছৰ প্ৰজাতিসমূহৰ অস্তিত্বৰ প্ৰতি বিভিন্ন মানৱসৃষ্ট কাৰকে ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছে। একুৰিয়াম মাছৰ ব্যৱসায়ৰ বাবে অনিয়ন্ত্ৰিতভাৱে মাছ সংগ্ৰহ, অত্যধিক মাছ ধৰা, জলদূষণ, নদীত বান্ধ নিৰ্মাণ আৰু বহিৰাগত মাছৰ প্ৰজাতিৰ প্ৰৱেশ ইয়াৰ প্ৰধান কাৰণসমূহৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য। লক্ষ্ণৌস্থিত ''নেচনেল ব্যুৰো অৱ ফিছ জেনেটিক ৰিছৰ্ছ'' (National Bureau of Fish Genetic Resources) ৰ এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, নদীখনৰ দুয়োপাৰে থকা ঘন উদ্ভিদ আৰু সমৃদ্ধ জলজ পৰিৱেশৰ বাবে চালাকুডী নদী ভাৰতৰ মাছৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষেত্ৰত অন্যতম সমৃদ্ধ নদী হিচাপে পৰিগণিত হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.thehindu.com/life-and-style/travel/article2656330.ece |title=The seven faces of a river |work=The Hindu |access-date=2011-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120129015638/http://www.thehindu.com/life-and-style/travel/article2656330.ece |archive-date=29 January 2012 |url-status=dead }}</ref> নদীখনত পোৱা মাছৰ প্ৰজাতিৰ ভিতৰত ''চাইপ্ৰিনিডে'' প্ৰজাতিৰ আটাইতকৈ অধিক বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ। ইয়াৰ পিছত ''বাগ্ৰিডে'' প্ৰজাতিৰ কেটফিছ আৰু ''হিলষ্ট্ৰিম লোচ''ৰ প্ৰজাতিসমূহৰ স্থান। <ref>{{FishBase | genus = Horabagrus | species = nigricollaris | month = September | year = 2016}}</ref><ref>{{FishBase | genus = Sahyadria | species = chalakkudiensis | month = September | year = 2016}}</ref> চালাকুডী নদীৰ উল্লেখযোগ্য স্থানীয় মাছৰ ভিতৰত ''হোৰাবাগ্ৰাছ নিগ্ৰিকোলাৰিছ'' (Horabagrus nigricollaris) আৰু ''সহ্যাড্ৰিয়া চালাক্কুডিয়েন্সিছ ''(Sahyadria chalakkudiensis) অন্যতম। এই দুয়োটা প্ৰজাতি চালাকুডী নদীৰ সৈতে বিশেষভাৱে জড়িত আৰু নদীখনৰ অনন্য জলজ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ গুৰুত্ব প্ৰকাশ কৰে। ==জলপ্ৰপাত== [[File:The View of the sunrise over the Chalakudy River from Vettilapara Bridge.jpg|thumb| ভেটিলাপাৰা দলঙৰপৰা চলিকুডী নদীৰ ওপৰত সূৰ্য্য উদয়ৰ দৃশ্য]] চালাকুডী নদীৰ ওপৰত অৱস্থিত বিখ্যাত আথিৰাপ্পিল্লী জলপ্ৰপাত আৰু ভাঝাচাল জলপ্ৰপাত এই নদীখনৰ উল্লেখযোগ্য প্ৰাকৃতিক আকৰ্ষণ। <ref>Kerala Tourism https://www.keralatourism.org Athirappilly and Vazhachal Waterfalls, Thrissur | Sholayar Forest </ref>চালাকুডী নদীৰ ওপৰত শোলায়াৰ জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প<ref>Kerala State Electricity Board Limited https://dams.kseb.in SHOLAYAR DAM </ref> আৰু পেৰিঙ্গালকুথু জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প স্থাপন কৰা হৈছে। আনহাতে, জলসিঞ্চনৰ উদ্দেশ্যে এই নদীৰ ওপৰত থুম্বুৰমূঝি বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। চালাকুডী নদী এৰ্ণাকুলাম জিলাৰ নৰ্থ পাৰাভুৰৰ মাঞ্জালিৰ ওচৰৰ এলেংথিকাৰাত পেৰিয়াৰ নদীৰ সৈতে মিলিত হয়। ইয়াৰ পিছত নদীখন কোডুংগাল্লুৰ বেকৱাটাৰছ-ৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ অৱশেষত আজিকোডত [[আৰব সাগৰ]]ত মিলিত হয়। চালাকুডী নদীৰ চাৰিটা প্ৰধান উপনদীৰ ভিতৰত অন্যতম পৰাম্বিকুলাম নদীৰ ওপৰত পৰাম্বিকুলাম বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। <ref>{{cite web |url=http://puzhakal0.tripod.com/river.html |title=About the Rivers of Kerala |access-date=2006-11-02 |archivedate=2012-07-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120716182531/http://puzhakal0.tripod.com/river.html |deadurl=yes }}</ref> ==২০১৮ চনৰ কেৰালাৰ বানপানী== যদিও চৰকাৰীভাৱে ২০১৮ চনৰ ১৬ আগষ্টত বান পৰিস্থিতি আটাইতকৈ ভয়াবহ হৈছিল,<ref>International Recovery Platform https://recovery.preventionweb.net Kerala Flood 2018 : The Disaster of The Century | IRP </ref> তথাপি ২০১৮ চনৰ ১৫ আগষ্টৰ পুৱতি নিশাৰপৰাই অস্বাভাৱিকভাৱে অধিক বৰষুণৰ ফলত চালাকুডী নদীৰ পাৰসমূহত বানপানী আৰম্ভ হৈছিল। নদীখনৰ ওচৰৰ সকলো সুঁতি, নিম্নভূমি আৰু কৃষিভূমি ইতিমধ্যে পানীৰ তলত বুৰ গৈছিল। <ref>The New Indian Express https://www.newindianexpress.com Memories of 2018 flood haunt Chalakudy residents </ref>শতিকাজুৰি নদীখনৰ স্বাভাৱিক গতিপথত সৃষ্টি হোৱা বেঁকা-বেঁকি অংশসমূহো বানপানীৰ প্ৰবল সোঁতে পুনৰ সলনি কৰি পেলাইছিল। নদীখনৰপৰা প্ৰায় ৫ কিলোমিটাৰৰ ভিতৰত থকা সকলো চহৰ আৰু গাঁও বানপানীত বুৰ গৈছিল; কেৱল অলপ ওখ পাহাৰৰ শিখৰসমূহ পানীৰপৰা ৰক্ষা পৰিছিল। প্ৰায় এটা শতিকাৰ ভিতৰত চালাকুড়িত সংঘটিত হোৱা এইটোৱেই আছিল আটাইতকৈ ভয়াবহ বান। ভাৰত চৰকাৰে এই বানপানীক স্তৰ-৩ৰ দুৰ্যোগ, অৰ্থাৎ “অতি ভয়াবহ প্ৰকৃতিৰ দুৰ্যোগ” হিচাপে ঘোষণা কৰিছিল। ১৯২৪ চনত সংঘটিত ''৯৯ৰ মহাবান'' পিছত কেৰালাত সংঘটিত হোৱা এইটোৱেই আছিল আটাইতকৈ ভয়াবহ বানপানী। ==বানপানীৰ পিছত== [[File:Chalakudy river after the floods in 2018.jpg|thumb|২০১৮ চনত বানপানীৰ পিছত নদীৰ পাৰ। ]] বানপানীৰ পিছৰ পৰিস্থিতি অতি ভয়াবহ আছিল। এই বানপানীয়ে পাহাৰীয়া অঞ্চলৰপৰা নদীৰ মোহনালৈকে চালাকুড়ি নদীৰ সমগ্ৰ গতিপথৰ ৰূপ-ৰেখাই সলনি কৰি পেলাইছিল। বানৰ প্ৰবল সোঁতৰ ফলত নদীৰ পাৰৰ বিস্তীৰ্ণ অঞ্চল খহি পৰিছিল আৰু নতুন নতুন নদীপাৰ সৃষ্টি হৈছিল। নদীৰ গতিপথৰ কাষত থকা বৃহৎ বৃহৎ গছ-গছনি উভালি গৈ নদীৰ সোঁতত উটি আহি বিভিন্ন ঠাইত, বিশেষকৈ দলংসমূহৰ ওচৰত, জমা হৈছিল। পানীৰ প্ৰচণ্ড সোঁতৰ ফলত বহু পথ-দলং কেইছেণ্টিমিটাৰ পৰ্যন্ত স্থানচ্যুত হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ভেট্টিলাপাৰা দলং উল্লেখযোগ্য। বানপানীৰ ফলত নদীখনৰ জলজ প্ৰাণীসমূহো যথেষ্ট ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল। বহু স্থানীয় মাছৰ প্ৰজাতি নিজৰ প্ৰাকৃতিক বাসস্থানৰপৰা আঁতৰি যাবলৈ বাধ্য হৈছিল। পৰিস্থিতি অধিক জটিল হৈ পৰিছিল, কাৰণ ওচৰৰ মাছ পোহা পামসমূহৰপৰা বিভিন্ন বিদেশী মাছৰ প্ৰজাতি নদীখনৰ জল-ব্যৱস্থাত প্ৰৱেশ কৰিছিল। সেই পামসমূহত শ শ প্ৰজাতিৰ একুৰিয়ামৰ মাছ পালন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত এৰাপাইমা, এৰোৱানা, পিৰানহা, এলিগেটৰ গাৰ, ফ্লাৱাৰহৰ্ণ চিক্লিড আৰু ৰেড-বেলিড পাকু আদি উল্লেখযোগ্য। <ref>{{cite web |url=https://english.mathrubhumi.com/news/offbeat/invasive-fishes-aplenty-in-rivers-pose-threat-to-local-fish-breeds-flood-1.3103847 |title=Invasive Fishes in Kerala |access-date=2020-03-07 |archive-date=29 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201029234051/https://english.mathrubhumi.com/news/offbeat/invasive-fishes-aplenty-in-rivers-pose-threat-to-local-fish-breeds-flood-1.3103847 |url-status=dead }}</ref> বানপানীৰ পিছত চালাকুড়ি নদীৰপৰা ৬৫ কিলোগ্ৰাম ওজনৰ এটা এৰাপাইমা মাছ ধৰা পৰিছিল। এই মাছটো স্থানীয় এখন পামত পৰ্যটকৰ আকৰ্ষণ হিচাপে পালন কৰা হৈছিল। কেৰালাত পোৱা আক্ৰমণাত্মক বিদেশী মিঠা পানীৰ মাছৰ ভিতৰত এইটোৱেই আটাইতকৈ ডাঙৰ মাছ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। <ref>{{cite web |url=https://india.mongabay.com/2019/08/enormous-alien-fish-spotted-in-keralas-rivers-after-the-2018-floods |title=Arapaima Fish in Kerala |date=16 August 2019 |access-date=2020-03-07 }}</ref> ==Panorama== [[File:The panoramic view of the monsoon clouds over the Chalakudy River.jpg|center|thumb|800px|The panoramic view of the monsoon clouds over the Chalakudy River]] ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Chalakudy River}} *{{cite web | title=Infobox facts | work=All Kerala River Protection Council | url=http://puzhakal0.tripod.com/river.html | access-date=30 January 2006 | archivedate=16 July 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120716182531/http://puzhakal0.tripod.com/river.html | deadurl=yes }} *[https://web.archive.org/web/20070927230737/http://krpcds.org/report/sunny%20george.pdf Study of rivers in Kerala] *[https://web.archive.org/web/20081015183333/http://www.chalakudyriver.org/ Chalakudy River Protection Forum] *[https://web.archive.org/web/20080117214641/http://www.salimalifoundation.org/cpss.html Chalakudy Puzha Samrakshana Samithi] [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] hio77llw5bde8ic7lklp1ngg5cj5rm5 0 138594 626253 625995 2026-08-11T12:22:20Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626253 wikitext text/x-wiki {{Infobox music genre | name = কুথু | image = MET DP363734.jpg | image_size = 250 | caption = কুথুৰ সাজ-পোছাক, অনুমাণিক ১৭০০–১৭৫০ | stylistic_origins = প্ৰাচীন তামিল সংগীত, তামিলনাডুৰ নৃত্য শৈলী | cultural_origins = তামিলকাম | derivatives = তেৰুকুট্টু, কাট্টাইকুট্টু }} '''কুথু''' {{en|Koothu}} বা '''থেৰুকুথু''' এক প্ৰাচীন তামিল শিল্পকলা। ইয়াত শিল্পীসকলে নৃত্য আৰু সংগীতৰ মাধ্যমেৰে মহাকাব্য তথা লোককথাৰ দৃশ্যসমূহ ৰূপায়ণ কৰে। এইটো গল্প কোৱাৰ এক কলা মাধ্যম, যাৰ উৎপত্তি প্ৰাচীন তামিলকামত হৈছিল। ই মনোৰঞ্জনৰ মাধ্যম হোৱাৰ লগতে মানুহক ধৰ্ম আৰু ইতিহাসৰ শিক্ষা দিয়াৰো এটা আহিলা আছিল। ইয়াৰ বিভিন্ন ৰূপ আছে, যেনে তেৰুকুট্টু আৰু কাট্টাইকুট্টু। == বিৱৰণ == কুথু এবিধ প্ৰাচীন তামিল শিল্পকলা। ই একপ্ৰকাৰৰ ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় নাটক। ইয়াত শিল্পীসকলে নৃত্য আৰু সংগীতৰ সহায়ত মহাকাব্য আৰু লোককথাৰ দৃশ্যসমূহ অভিনয় কৰি দেখুৱায়। ইয়াত নাট্য প্ৰদৰ্শনৰ সৈতে ধাৰাবিৱৰণী আৰু গায়নো অন্তৰ্ভুক্ত থাকে।<ref>{{cite book|title=Images of the Body in India: South Asian and European Perspectives on Rituals and Performativity|year=2012|isbn=978-1-13670-392-8|publisher=[[Taylor & Francis]]|editor1=Axel Michaels|editor2=Christoph Wulf|url=https://books.google.com/books?id=ui2pAgAAQBAJ&q=koothu|access-date=16 July 2024|archive-date=16 July 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240716140334/https://www.google.co.in/books/edition/Images_of_the_Body_in_India/ui2pAgAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=koothu|url-status=live}}</ref> ''[[শিলপ্পাটিকাৰম]]''ৰ দৰে [[সংগম সাহিত্য]]ত এই শিল্পকলাৰ বিতং বিৱৰণ পোৱা যায়।<ref name="Vijay">{{cite book|title=Historical Dictionary of the Tamils|author=Vijaya Ramaswamy|year=2017|isbn=978-1-538-10686-0|publisher=[[Rowman & Littlefield]]|page=357}}</ref> ইয়াৰ কাহিনীসমূহ [[ৰামায়ণ]], [[মহাভাৰত]], পৌৰাণিক কথা আৰু লোককথাৰ দৰে হিন্দু মহাকাব্যৰপৰা লোৱা হয়। মনোৰঞ্জনৰ উপৰি কুথুৱে গ্ৰাম্য অঞ্চলৰ লোকসকলক ধৰ্ম আৰু ইতিহাসৰ শিক্ষা দিয়াৰ এক মাধ্যম হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite web|url=http://tamilnadu.com/arts/therukoothu.html|title=Therukoothu|work=Tamilnadu.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130619060246/http://tamilnadu.com/arts/therukoothu.html|archive-date=19 June 2013|access-date=10 August 2026|archivedate=19 June 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130619060246/http://tamilnadu.com/arts/therukoothu.html|deadurl=yes}}</ref> == প্ৰকাৰভেদ == কুথু প্ৰধানকৈ তেৰুকুট্টু আৰু কাট্টাইকুট্টু নামৰ শিল্পকলাৰে গঠিত। তেৰুকুট্টু বুলিলে শোভাযাত্ৰাত কৰা ভ্ৰাম্যমাণ প্ৰদৰ্শনক বুজায়। আনহাতে কাট্টাইকুট্টুৱে এক নিৰ্দিষ্ট স্থানত প্ৰায়ে গোটেই নিশা কৰা আখ্যানমূলক প্ৰদৰ্শনক বুজায়।<ref>{{cite web|title=Therukoothu: The People's Art|url=http://www.maduraimessenger.org/printed-version/2010/april/therukoothu-the-people-s-art/|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140116191807/http://www.maduraimessenger.org/printed-version/2010/april/therukoothu-the-people-s-art/|archive-date=16 January 2014|access-date=11 December 2010|work=Times of Madurai}}</ref><ref name="The Hindu">{{cite web |last=Mangai |first=A. |date=26 March 2025 |title=How a koothu performance proved to be a social leveller |url=https://www.thehindu.com/entertainment/theatre/how-a-koothu-performance-proved-to-be-a-social-leveller/article69376224.ece |access-date=13 June 2025 |work=[[The Hindu]] |issn=0971-751X |archive-date=28 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250528161018/https://www.thehindu.com/entertainment/theatre/how-a-koothu-performance-proved-to-be-a-social-leveller/article69376224.ece |url-status=live }}</ref> সাধাৰণতে কুথু মানে এটা প্ৰদৰ্শন। ইয়াক আন আন নিৰ্দিষ্ট শিল্পকলা বুজাবলৈ নামৰ অংশ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত নাট্টু কুথু, কুৰাভাই কুথু আৰু ভাল্লি কুথু অন্যতম। এইসমূহে তামিল দেশৰ বিভিন্ন লোকৰ অৱস্থা আৰু সংস্কৃতিৰ দৃশ্যসমূহ চিত্ৰিত কৰে। সময়া কুথুৱে ধৰ্মীয় বিষয়সমূহ প্ৰদৰ্শন কৰে। আনহাতে পোৰকালা কুথু, পেই কুথু আৰু থুনাংগাই কুথুৱে দেশৰ যুদ্ধ কলা আৰু যুদ্ধৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে। আন কিছুমান ৰূপৰ ভিতৰত [[চাক্যাৰ কুথু]] আৰু ওট্টান কুথু অন্যতম, যি এক জনজাতীয় ধৰ্মীয় নৃত্য শৈলী।<ref>{{cite web|url=http://www.mapsofindia.com/tamilnadu/music-and-dance/theru-koothu.html|title=Theru Koothu|archive-url=https://web.archive.org/web/20110622055107/http://www.mapsofindia.com/tamilnadu/music-and-dance/theru-koothu.html |archive-date=22 June 2011}}</ref><ref name="Ottan">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=s8vfAAAAMAAJ|page=226-227|title=Folk Dance Traditions of India|author=Shovana Narayan|publisher=Shubhi Publication|year=2004|isbn=978-81-87226-93-2 |access-date=16 July 2024|archive-date=16 July 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240716140333/https://books.google.co.in/books?redir_esc=y&id=s8vfAAAAMAAJ|url-status=live}}</ref> এডাল সূতাৰে চলোৱা একপ্ৰকাৰৰ পুতলা নাচ [[বোম্মালাট্টম]]কো থল পাভাই কুথু (চামৰাৰ পুতলাৰ নৃত্য) বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite web|url=https://frontline.thehindu.com/arts-and-culture/shadow-play/article4705618.ece|title=Shadow play|date=15 May 2013|access-date=1 June 2024|work=[[Frontline (magazine)|Frontline]]|archive-date=22 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240422134246/https://frontline.thehindu.com/arts-and-culture/shadow-play/article4705618.ece|url-status=live}}</ref> == প্ৰদৰ্শন == [[File:Aritharam.JPG|thumb|কুথু প্ৰদৰ্শনকাৰী|upright=0.5]] প্ৰদৰ্শনকাৰীসকলক "কুথাৰ" বুলি কোৱা হয়।<ref name="Vijay"/> তেওঁলোকে কাঠৰ তৈয়াৰী ধুনীয়া শিৰোনাম, ঘূৰণীয়া স্কাৰ্ট থকা বিশেষ সাজ-পোছাক, গধুৰ জুনুকাৰ দৰে অলংকাৰ পিন্ধে। ইয়াৰ লগতে মুখমণ্ডলত গভীৰভাৱে ৰং আৰু মেক-আপ লগায়।<ref name="Koothu">{{cite book|title=Masks and Performance with Everyday Materials|first1=Gita|last1=Wolf|first2=V.|last2=Geetha|first3=Anushka|last3=Ravishankar|year=2003|isbn=978-8-18621-147-2|publisher=Tara Publishing|page=37-38|url=https://books.google.com/books?id=c4XWU6kr1_UC&pg=PA37|access-date=16 July 2024|archive-date=16 July 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240716140337/https://www.google.co.in/books/edition/Masks_and_Performance_with_Everyday_Mate/c4XWU6kr1_UC?hl=en&gbpv=1&pg=PA37|url-status=live}}</ref> পৰম্পৰাগতভাৱে প্ৰদৰ্শনকাৰীসকল মূলতঃ পুৰুষ আছিল যদিও আধুনিক যুগত মহিলাসকলকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |last=Srinivasaraghavan |first=N. C. |date=7 October 2021 |title=Women take centre stage at Kattaikkuttu Sangam |url=https://www.thehindu.com/entertainment/theatre/women-take-centre-stage-at-kattaikkuttu-sangam/article]] | work=[[The Hindu]] |issn=0971-751X}}</ref> এই কলা একপ্ৰকাৰৰ বাটৰ নাট। ইয়াক উৎসৱৰ সময়ত মুকলি ৰাজহুৱা স্থান যেনে মন্দিৰ বা গাঁৱৰ চকত প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ই সাধাৰণতে [[মৰিআম্মা]] বা [[দ্ৰৌপদী]]ৰ দৰে হিন্দু দেৱীৰ নামত উৎসৰ্গিত হয়। এই নৃত্যৰ সৈতে পৰম্পৰাগত বাদ্যযন্ত্ৰৰ সংগীত থাকে। প্ৰদৰ্শনৰ সময়ত পিছপিনে থকা এজন 'কাট্টিয়াকাৰণ' বা সূত্ৰধাৰে কাহিনীটো বৰ্ণনা কৰে।<ref name="Koothu" /> শিল্পীসকলে প্ৰায়ে এজন নাট্টুৱনাৰ (শিক্ষক) তত্ত্বাৱধানত 'কুথু পট্টৰাই' (নাট্য কৰ্মশালা)ত প্ৰশিক্ষণ লয়।<ref>{{cite web|url=https://frontline.thehindu.com/other/obituary/article25437297.ece|title=Remembered realities|date=8 November 2018|access-date=1 June 2025|work=[[Frontline (magazine)|Frontline]]}}</ref> == চৰ্চাৰ ক্ষেত্ৰসমূহ == কুথু হৈছে এক শিল্পকলা। ইয়াৰ চৰ্চা [[সংগম যুগ]]ৰপৰাই [[তামিলনাডু]]ত চলি আহিছে।<ref name="Vijay"/><ref>{{cite book|title=Indian Etiquette: A Glimpse Into India's Culture|author=Niraalee Shah|year=2021|isbn=978-1-63886-554-4|page=132|publisher=[[Notion Press]]}}</ref> একবিংশ শতিকাত কুথু-পি-পট্টৰাইৰ দৰে নাট্য গোষ্ঠীয়ে এই শিল্পকলা প্ৰদৰ্শন কৰি আহিছে।<ref>{{cite web |last=Santhanam |first=Kausalya |date=21 September 2005 |title=Master of avant-garde theatre |url=http://hindu.com/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081202034312/http://hindu.com |archive-date=2 December 2008 |access-date=1 February 2009 |work=[[The Hindu]] |archivedate=15 July 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140715161245/http://hindu.com/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |title=Koothu-P-Pattarai |date=21 September 2005 |url=http://india9.com |access-date=1 February 2009 |work=India9 |archive-date=18 November 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091118173200/http://india9.com |url-status=live }}</ref> শিল্পীসকলক প্ৰশিক্ষণ দিবৰ বাবে কাট্টাইকুথু গুৰুকুলমৰ দৰে সুকীয়া বিদ্যালয় আৰু বিভিন্ন প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচীও স্থাপন কৰা হৈছে।<ref name="The Hindu"/><ref>{{cite web|url=https://thehindu.com|title=Koothu comes to town|date=18 May 2016|access-date=1 June 2025|work=[[The Hindu]]|archive-date=2 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240102092745/https://thehindu.com|url-status=live}}</ref> ২০২০ চনৰ আৰম্ভণিতে, ক’ৰোনা অতিমাৰীৰ বাবে হোৱা [[ক’ভিড-১৯ লকডাউন]] তলাবন্ধৰ বাবে এই শিল্পকলাৰ চৰ্চা হ্ৰাস পাইছিল আৰু শিল্পীসকলে জীৱিকা উপাৰ্জনৰ বাবে সংগ্ৰাম কৰিবলগীয়া হৈছিল।<ref>{{cite web |last=Shekar |first=Anjana |date=18 June 2020 |title=Traditional folk artists across Tamil Nadu hit hard during lockdown |url=https://thenewsminute.com |access-date=13 June 2025| work=The News Minute }}</ref> তামিলনাডুৰ উপৰি, যেতিয়া তামিল লোকসকলে [[শ্ৰী লংকা]] আৰু ফিজিৰ দৰে বিভিন্ন দেশলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিলে, তেতিয়া এই শিল্পকলাও সেইবোৰ অঞ্চললৈ সম্প্ৰসাৰিত হ’ল।<ref>{{cite report|url=https://saarcculture.org|title=Diasporic Monograph|date=February 2016|page=181|work=[[SAARC]]|access-date=1 June 2025|archive-date=8 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231108082331/https://saarcculture.org|url-status=live}}</ref><ref name="Fiji">{{cite news|url=https://fijisun.com.fj|title=Hindus In Navua Mark End Of Pooja|date=28 July 2015|access-date=1 June 2025|work=[[Fiji Sun]]|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127141438/https://fijisun.com.fj|url-status=live}}</ref> ফিজিত ইয়াক "তিৰিকুটু" বুলি কোৱা হয় আৰু মন্দিৰৰ উৎসৱসমূহৰ সময়ত পুৰুষসকলে ইয়াক প্ৰদৰ্শন কৰে।<ref name="Fiji"/><ref>{{cite news|url=https://fijitimes.com.fj|title=Devotees prepare for prayer ceremony|date=26 May 2015|access-date=1 June 2025|work=[[Fiji Times]]}}</ref> == লগতে চাওক == * [[কুডিয়াট্টম]] * [[কথাকলি]] * [[যক্ষগান]] * [[দপ্পন কুথু]] == প্ৰসংগসমূহ == {{reflist}} == বহিঃসংযোগ == * [http://therukoothu.org Therukoothu.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130405193649/http://therukoothu.org/ |date=5 April 2013 }} * [https://www.youtube.com/watch?v=kUJPioz_lMk থেৰুকুথু সম্পৰ্কীয় তথ্যচিত্ৰ], বংগোপসাগৰ কাৰ্যসূচী আন্তঃচৰকাৰী সংস্থা [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] dnfyzfv4y53xj0eptj5wr649sqfkglr 0 138596 626345 626173 2026-08-11T20:53:29Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626345 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in India}} {{Infobox river | name = আচানকোভিল নদী | native_name = {{native name|ml|അച്ചന്‍കോവിലാറ്}} | other_name = Achankovil aar | etymology = | image = Achankovil river.jpg | image_size = 320px | image_caption = | image_alt = | map = | map_size = | map_caption = | map_alt = | subdivision_type1 = [[Country]] | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = [[Indian state|State]] | subdivision_name2 = [[Kerala]] | subdivision_type3 = [[Districts]] | subdivision_name3 = [[Kollam]], [[Pathanamthitta]], [[Alappuzha]] | subdivision_type4 = [[Cities]] | subdivision_name4 = [[Konni, Pathanamthitta]], [[Pandalam]], [[Mavelikkara]], | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- BASIN --> | source1_location = [[Pasukidamettu River|Pasukidamettu]], [[Rishimala River|Rishimalai]] and Ramakkalteri rivers originating from Devarmalai of [[Western Ghats]] | source1_coordinates = | source1_elevation = {{cvt|700|m|ft}} | mouth_location = [[Veeyapuram]] | mouth_coordinates = {{coord|9|19|0|N|76|28|0|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = | altitude_difference = | progression = | river_system = | basin_size = {{Convert|1484|km2|mi2|abbr=on}} | basin_landmarks = [[Thazhoor Bhagavathy Kshetram]], Thrippara Shiva temple, Valamchuzhy Devi Kshetram, Pandalam Valiyakoickal Sastha temple, Pandalam palace,(Mattom mahadeva temple), Pandalam Mahadeva temple, Kandiyoor Mahadeva temple, [[Chettikulangara Devi temple]], [[Venmani]] Sargakavu temple, Konni Muringa Mangalam Mahadeva temple | basin_population = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{Convert|128|km|mi|abbr=on}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- FEATURES --> | tributaries_left = | tributaries_right = | waterbodies = | waterfalls = | bridges = Kaippattor bridge, Pandalam bridge, Vettiyar bridge, Parakkadavu Bridge, Pulakadavu bridge, Chamakkavu pedestrian bridge, Kollakadu bridge, Valiyaperumpuzha bridge, Prayikkara bridge, Pottamelkkadavu bridge, Konni Bridge | ports = | custom_label = | custom_data = | extra = | mouth = পাম্বা নদী | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_relief = 1 | pushpin_caption = Location of the mouth in Kerala }} '''অচানকোভিল নদী ({{lang-en|Achankovil River}}) ''' হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ মাজেদি বৈ যোৱা ১২৮ কিলোমিটাৰ (৮০ মাইল) দীঘল এখন পশ্চিমমুখী প্ৰৱাহিত নদী। এই নদীখন কেৰালাৰ কোল্লাম, পাথানামথিট্টা আৰু আলাপ্পুঝা জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। নদীখনে আলাপ্পুঝা আৰু পাথানামথিট্টা জিলাৰ উচ্চ কুট্টানাড (Upper Kuttanad) অঞ্চলৰ বিস্তীৰ্ণ উৰ্বৰ সমভূমিৰ পানী নিষ্কাশন কৰে। ইয়াৰ উপৰি, নদীখনৰ গতিপথৰ কাষত থকা কোন্নি, পাথানামথিট্টা, পাণ্ডালাম আৰু মাভেলিক্কাৰা আদি বহুতো নগৰীয়া বসতিকো ই পানী আৰু অন্যান্য প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ যোগান ধৰে।<ref>{{Cite news|last=Kuttoor|first=Radhakrishnan|date=2014-08-04|title=Flood situation grim in Upper Kuttanad|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/flood-situation-grim-in-upper-kuttanad/article6279499.ece|access-date=2021-10-24|issn=0971-751X}}</ref> ==গতিপথ== অচনকোভিল নদীৰ উৎপত্তি পশ্চিমঘাটৰ কোন্নি সংৰক্ষিত বনাঞ্চলত অৱস্থিত দেৱৰ মালা শৃংগত। ঋষিমালা, পশুকিডামেট্টু আৰু ৰামাক্কালথেৰী নদী এই নদীখনৰ প্ৰধান উপনদী।<ref>{{Cite web|title=Achencoil|url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Achencoil_1846.aspx|access-date=2021-05-19|website=www.kerenvis.nic.in}}</ref> উৎপত্তিস্থলৰপৰা অচনকোভিল নদীখন দক্ষিণ-পশ্চিম দিশে বৈ আহি অচনকোভিল গাঁৱৰ ওচৰত কোল্লাম জিলাত প্ৰৱেশ কৰে। তাৰ পিছত নদীখনে গতিপথ সলনি কৰি উত্তৰ-পশ্চিম দিশে বৈ কোল্লাম জিলাৰ মাজেৰে প্ৰায় ২০ কিলোমিটাৰ অতিক্ৰম কৰে আৰু পুনৰ পাথানামথিট্টা জিলাৰ কাল্লেলিৰ ওচৰত প্ৰৱেশ কৰে। ইয়াৰ পিছত নদীখন কোন্নি, কুম্বাঝা, মাইলাপ্ৰা, কোন্নিথাঝাম, ভেট্টুৰ, পাথানামথিট্টা, প্ৰামাদম আৰু ভাল্লিকোডে আদি পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ আপাৰ কুট্টানাডত প্ৰৱেশ কৰে। তাৰ পিছত ই কৈপট্টুৰ, নাৰিয়াপুৰম, থুম্বামন, ভেনমনি, কুলানাডা, পাণ্ডালম, এদাপ্পন (নুৰানাড), ভেট্টিয়াৰ, কোল্লাক্কাদাভু আৰু চেৰিয়ানাড আদি ঠাইৰ মাজেৰে বৈ যায়। মাভেলিক্কাৰাত উপনীত হোৱাৰ পিছত নদীখনে উত্তৰ দিশলৈ তীব্ৰভাৱে গতিপথ সলনি কৰে। তাৰ পিছত চেন্নিথালা, পাল্লিপ্পাড আৰু পৈপ্পাডৰ মাজেৰে বৈ গৈ অৱশেষত ভিয়াপুৰমত পাম্বা নদীৰ সৈতে মিলিত হয়। পাম্বা, অচনকোভিল আৰু মণিমালা নদী মিলি পিছত দুটা শাখাত বিভক্ত হয়। ইয়াৰে এটা শাখা থোট্টাপল্লীৰ ওচৰত আৰব সাগৰত মিলিত হয় আৰু আনটো শাখা কাইনাকাৰীৰ ওচৰত ভেম্বানাড হ্ৰদত পৰে।<ref>{{Cite web|last=ഭാസ്‌കര്‍|first=സാജു|title=എഴുന്നൂറ് സ്ത്രീകള്‍ ഒരു പുഴയുടെ ജീവന്‍ തിരിച്ചെടുത്ത കഥ|url=https://www.mathrubhumi.com/environment/clean-earth/kuttamperoor-river-rejuvenation-1.1925575|access-date=2021-05-19|website=Mathrubhumi|language=en|archive-date=19 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519191306/https://www.mathrubhumi.com/environment/clean-earth/kuttamperoor-river-rejuvenation-1.1925575|url-status=dead}}</ref> পাথানামথিট্টা চহৰ, যিখন পাথানামথিট্টা জিলাৰ প্ৰশাসনিক সদৰ, এই নদীৰ পাৰত অৱস্থিত। চহৰখনৰ নামো নদীৰ সৈতে জড়িত। মালয়ালমৰ ‘Pathanam’ আৰু ‘Thitta’ শব্দ দুটাৰপৰা Pathanamthitta নামটো আহিছে, যাৰ অৰ্থ হৈছে “নদীৰ পাৰত থকা ঘৰসমূহ”। == আচেনকোভিল গাঁও আৰু সংৰক্ষিত বনাঞ্চল == এই নদীখনৰ জলগ্ৰহণ অঞ্চল হিচাপে সামৰি লোৱা বিস্তৃত বনাঞ্চলটোক আচানকোভিল সংৰক্ষিত বনাঞ্চল (Achenkovil Reserve Forest) বুলি কোৱা হয়। এই সংৰক্ষিত বনাঞ্চল অগস্ত্যমালা জৈৱ-মণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল (Agasthyamala Biosphere Reserve)-ৰ অন্তৰ্গত।<ref>{{Cite journal|last=Mathew|first=Jose|date=2013-12-01|title=Morpho-ecotypes of endemic flowering plants from Achankovil Shear Zone in Agasthyamalai Biosphere Reserve, Western Ghats, Kerala|url=https://www.researchgate.net/publication/280569439|journal=Annals of Plant Sciences|volume=2|pages=514–519}}</ref> নদীখনৰ উজনি অংশৰ পাৰৰ অঞ্চলত অৱস্থিত এখন সৰু গাঁও হৈছে আচানকোভিল গাঁও। এই গাঁওখন শাবৰীমালা তীৰ্থস্থানৰ সৈতে জড়িত কিংবদন্তি আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ তীৰ্থকেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিচিত। ইয়াৰ উপৰি, আচানকোভিল গাঁওখন কেৰালাৰ কোল্লাম জিলা আৰু তামিলনাডুৰ তেনকাছি জিলাৰ মাজৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ আন্তঃৰাজ্যিক সীমান্ত অঞ্চল হিচাপেও পৰিগণিত।<ref>{{Cite web|date=2018-03-17|title=Walk on the wild side!|url=https://www.deccanchronicle.com/lifestyle/travel/170318/walk-on-the-wild-side.html|access-date=2021-10-24|website=Deccan Chronicle|language=en}}</ref> == আচানকোভিল সাস্থ মন্দিৰ == [[File:അച്ചൻകോവിൽ ശാസ്താക്ഷേത്രം.jpg|thumb|আচানকোভিল মন্দিৰ। ]] আচানকোভিল সাস্থ মন্দিৰ, যাক ধৰ্মসাস্থ মন্দিৰ বুলিও কোৱা হয়। এই মন্দিৰটো কেৰালাত ভগৱান অয়্যাপ্পাৰ নামত উৎসৰ্গিত পাঁচটা প্ৰধান মন্দিৰৰ অন্যতম। এই মন্দিৰত ভগৱান অয়্যাপ্পাক গৃহস্থাশ্ৰমত থকা গৃহস্থ ব্যক্তি হিচাপে উপস্থাপন কৰা হৈছে। অৰ্থাৎ, ইয়াত তেওঁ বিবাহিত জীৱন-যাপন কৰা ৰূপত পূজিত হয়। মন্দিৰৰ বিগ্ৰহত অয়্যাপ্পাৰ সৈতে তেওঁৰ দুই পত্নী পূৰ্ণা আৰু পুষ্কলাকো দেখুওৱা হৈছে। প্ৰচলিত বিশ্বাস অনুসৰি, মন্দিৰৰ মূল বিগ্ৰহটো পৰশুৰাম মুনিয়ে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{Cite news|date=2021-02-14|title=Forest road to be opened to traffic|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/forest-road-to-be-opened-to-traffic/article33836597.ece|access-date=2021-10-24|issn=0971-751X}}</ref> আচানকোভিল সাস্থ মন্দিৰ সাপৰ বিষৰ চিকিৎসাৰ সৈতে জড়িত বিশ্বাসৰ বাবে বিশেষভাৱে বিখ্যাত। মন্দিৰত থকা অয়্যাপ্পাৰ বিগ্ৰহৰ বাঁওহাতত সদায় ‘চন্দন’ (চন্দন কাঠৰ পেষ্ট) আৰু ‘তীৰ্থ’ (পৱিত্ৰ জল) ৰখা হয়।<ref>{{Cite web|date=September 13, 2014|title=This Kollam temple offers unique cure for snakebites|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/this-kollam-temple-offers-unique-cure-for-snakebites/articleshow/42393746.cms|access-date=2021-10-24|website=The Times of India|language=en}}</ref> ভক্তসকলৰ মাজত বিশ্বাস আছে যে এই চন্দন আৰু তীৰ্থৰ ঔষধি গুণ আছে আৰু সাপৰ কামোৰৰ বিষ নিৰাময়ত ই সহায় কৰে। মন্দিৰ চৌহদত অয়্যাপ্পাৰ কিংবদন্তিৰ সৈতে জড়িত আন দেৱ-দেৱীৰ বিগ্ৰহো আছে। ইয়াৰ উৎসৱ আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানসমূহত তামিল সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ গভীৰ প্ৰভাৱ দেখা যায়। শাবৰীমালা তীৰ্থযাত্ৰাৰ সময়তো বহু ভক্তই আচানকোভিল সাস্থ মন্দিৰলৈ আহি প্ৰাৰ্থনা আৰু পূজা আগবঢ়ায়। প্ৰচলিত বিশ্বাস অনুসৰি, এই মন্দিৰৰ মূল বিগ্ৰহো ঋষি পৰশুৰামৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত। অয়্যাপ্পা বা সাস্থৰ বিগ্ৰহৰ দুয়োকাষে তেওঁৰ সহধৰ্মিণী পূৰ্ণা আৰু পুষ্কলাৰ বিগ্ৰহ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে। মন্দিৰটোৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ বাৰ্ষিক উৎসৱ মালয়ালম পঞ্জিকাৰ ধনু মাহৰ প্ৰথম দিনৰপৰা দশম দিনলৈ উদ্‌যাপন কৰা হয়। সাধাৰণতে এই সময়ছোৱা ডিচেম্বৰ–জানুৱাৰী মাহৰ ভিতৰত পৰে। ==আচানকোভিল শ্বিয়াৰ জ’ন== ভূতত্ত্বত আচানকোভিল শ্বিয়াৰ জ’ন (Achankovil Shear Zone) হৈছে প্ৰ’টেৰ’জ’ইক যুগৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূত্বকীয় বিচ্ছিন্নতা। ই দক্ষিণৰ কেৰালা খণ্ডালাইট বেল্ট (Kerala Khondalite Belt—KKB), অৰ্থাৎ ত্ৰিবান্দ্ৰম ব্লক, আৰু উত্তৰৰ চাৰ্ন’কাইট (Charnockite) শিলাখণ্ড, অৰ্থাৎ মাদুৰাই ব্লকৰ মাজত সীমাৰেখা হিচাপে অৱস্থিত।<ref>{{Cite web|title=Fig. 1. Geology of south India (modi? ed after Santosh and Sajeev,...|url=https://www.researchgate.net/figure/Geology-of-south-India-modi-ed-after-Santosh-and-Sajeev-2006-Santosh-et-al-2009_fig1_280826493|access-date=2021-10-24|website=ResearchGate|language=en}}</ref> আচানকোভিল নদী এই ভূ-গাঁথনিগত উপত্যকাৰ মাজেৰে বৈ গৈছে।<ref>{{Cite web|title=Figure 1. a, A general map showing location of Achankovil Shear Zone...|url=https://www.researchgate.net/figure/a-A-general-map-showing-location-of-Achankovil-Shear-Zone-ASZ-b-Simplified-geology_fig1_282295892|access-date=2021-10-24|website=ResearchGate|language=en}}</ref> কিছুমান ভূ-তত্ত্ববিদৰ মতে, এই শ্বিয়াৰ জ’নটো ভাৰত আৰু মাদাগাস্কাৰৰ মাজত অতীতৰ স্থল-সংযোগৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূ-তাত্ত্বিক প্ৰমাণ বহন কৰে। সেই সময়ত দুয়োটা ভূ-খণ্ড গণ্ডোৱানালেণ্ড নামৰ বৃহৎ প্ৰাচীন মহাদেশৰ অংশ আছিল।<ref>{{Cite journal|last1=Praharaj|first1=P.|last2=S|first2=R.|date=2018-12-01|title=The Achankovil Shear Zone, Southern India: {{as written|I|t's [sic]}} Extension into Madagascar|journal=AGU Fall Meeting Abstracts|url=https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2018AGUFM.T33C0420P|volume=2018|pages=T33C–0420|bibcode=2018AGUFM.T33C0420P}}</ref> এই শ্বিয়াৰ জ’নত সংৰক্ষিত ভূ-তাত্ত্বিক চিহ্নসমূহে সেই প্ৰাচীন ভূ-খণ্ডসমূহৰ পাৰস্পৰিক সংযোগ আৰু পিছলৈ হোৱা বিচ্ছিন্নতাৰ বিষয়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য প্ৰদান কৰে। [[File:Achenkovil River Near Konni, December 2007.jpg|thumb|কাইপাটুৰৰ ওচৰৰ আচানকোভিল নদী]] == আকৰ্ষণৰ কাৰণ == এই নদীখনৰ এক বিশেষ বৈশিষ্ট্য হ’ল ইয়াৰ গতিপথৰ কাষে কাষে বহুতো প্ৰাচীন মন্দিৰ অৱস্থিত। ইয়াৰপৰা বুজিব পাৰি যে প্ৰাচীন কালৰপৰাই মানুহে নদী অৱবাহিকাখনৰ উৰ্বৰতা আৰু সমৃদ্ধি উপলব্ধি কৰিছিল। সেয়েহে তেওঁলোকে এই অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰিবলৈ পছন্দ কৰিছিল, যাতে উৰ্বৰ মাটিত বিভিন্ন শস্যৰ খেতি কৰিব পাৰে। <gallery> File:Thazhoor View 1.jpg|অচনকোভিল নদীৰ পাৰত অৱস্থিত তাঝূৰ ভগৱতী ক্ষেত্ৰম মন্দিৰ, তাঝূৰ দলঙৰপৰা দেখা দৃশ্য। File:ThripparaTempleEntranceView 1.jpg|অচনকোভিল নদীৰ পাৰত অৱস্থিত ত্ৰিপ্পাৰা শিৱ ক্ষেত্ৰমলৈ প্ৰৱেশদ্বাৰ। </gallery> * কেৰিংগালিচাল জলভূমি পাণ্ডালম পৌৰসভা, নুৰানাড আৰু পালামেল পঞ্চায়তৰ বিস্তৃত অঞ্চলজুৰি অৱস্থিত। উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীজগতৰ বৈচিত্ৰ্যৰ বাবে বিখ্যাত এই জলাভূমি অচনকোভিল নদীৰ পাৰত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web|title=KLSO News Updates 2015|url=https://www.wwfindia.org/?16461/KLSO-News-Updates-2015|access-date=2021-10-24|website=www.wwfindia.org|language=en}}</ref> *অচনকোভিল নদীৰ অৱবাহিকাত মধ্যযুগত বৌদ্ধ বসতি সক্ৰিয়ভাৱে গঢ় লৈ উঠিছিল। বৰ্তমান ভেনমনিৰ ওচৰত থকা চামাক্কাভু শাৰংগাকাভু দেৱী মন্দিৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ যদিও অতীতত ই এটা বৌদ্ধ উপাসনাস্থলী আছিল। পিছলৈ ইয়াক প্ৰথমে [[বিষ্ণু]] মন্দিৰলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হয়, যিটো তেতিয়া শাৰংগ-কাভু নামেৰে পৰিচিত আছিল, আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ই দেৱী মন্দিৰলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। ইয়াত অনুষ্ঠিত বাৰ্ষিক ৰথোৎসৱ আৰু অন্যান্য পৰম্পৰাসমূহ কেৰালাৰ প্ৰাচীন বৌদ্ধ পৰম্পৰা ''কেট্টু কাজ্চা''ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ধৰা হয়, যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত [[হিন্দু]] ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ সৈতে একীভূত হৈছিল। মাভেলিক্কাৰাৰ ওচৰত উদ্ধাৰ হোৱা কৰুমাডিক্কুট্টনৰ মূৰ্তি আৰু অন্যান্য বৌদ্ধ অৱশেষেও এই অঞ্চলত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ ঐতিহাসিক উপস্থিতিৰ প্ৰমাণ অধিক শক্তিশালী কৰে।<ref>{{Cite web|title=Mavelikkara's tourism charms are unknown|url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2018/09/26/mavelikkara-tourism-charms-are-unknown.html|access-date=2021-10-24|website=OnManorama|archivedate=2021-10-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211024054208/https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2018/09/26/mavelikkara-tourism-charms-are-unknown.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Local History of Mavelikkara|url=https://shodhgangotri.inflibnet.ac.in/bitstream/123456789/773/2/02_synopsis.pdf|journal=[[University of Kerala]]}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *কুম্ভাভুৰুট্টি জলপ্ৰপাত কেৰালাৰ কোল্লাম জিলাত অৱস্থিত আৰু ই অচনকোভিল নদীৰ উজনি গতিপথত পৰে। == তথ্যৰ উৎস == {{commons category}} <references/> ===বাহ্যিক সংযোগ === * [http://www.asishinside.com/2017/12/trip-to-achankovil-malayalam-travelouge.html A trip to achankovil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171227124535/http://www.asishinside.com/2017/12/trip-to-achankovil-malayalam-travelouge.html |date=27 December 2017 }} [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] [[শ্ৰেণী:কেৰালাত পৰ্যটন]] 0zzsrf0fm7fq23he5wzkn19f2e585af 0 138598 626294 626232 2026-08-11T17:10:26Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 10 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626294 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = মুভাট্টুপুঝা | native_name = | settlement_type = পৌৰসভা<ref name="lsgkerala.gov.in">{{Cite web |title=Grama Panchayaths |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2017-10/localbodies.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20180417130137/http://lsgkerala.gov.in:80/system/files/2017-10/localbodies.pdf |archive-date=2018-04-17}}</ref> | image_skyline = Muvattupuzha Old and New Bridges.jpg | image_alt = | image_caption = মুভাট্টুপুঝা পুৰণি আৰু নতুন দলং | pushpin_label_position = left | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in [[Kerala]]##Location in India | coordinates = {{coord|9.99051|N|76.57891|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | subdivision_type2 = জিলা | subdivision_name2 = এৰ্নাকুলাম জিলা | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = দ্বিতীয় শ্ৰেণীৰ পৌৰসভা | governing_body = | leader_title = Municipal Chairman | leader_name = P P Eldhose | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 13.18 | elevation_footnotes = | elevation_m = 15 | population_total = 30,397 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], [[English language|English]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 686661(Kacherithazham), 686673(Velloorkunnam), 686662, 63, 64, 65, 66, 67, 68, 69, 70, 71 (Adivad), 72, 682316, 682308 | area_code_type = Telephone code | area_code = 0485 | registration_plate = KL-17 | blank1_name_sec1 = Nearest city | blank1_info_sec1 = [[Kochi]] | blank2_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex ratio]] | blank2_info_sec1 = 1023 [[male|♂]]/[[female|♀]] | blank3_name_sec1 = [[Legislative assembly]] constituency | blank3_info_sec1 = Muvattupuzha | blank4_name_sec1 = [[Lok Sabha]] constituency | blank4_info_sec1 = [[Idukki (Lok Sabha constituency)|Idukki]] | blank1_name_sec2 = [[Climate of India|Climate]] | blank1_info_sec2 = [[Climatic regions of India|Tropical monsoon]] <small>([[Köppen climate classification|Köppen]])</small> | blank2_name_sec2 = Avg. summer temperature | blank2_info_sec2 = {{convert|32.5|°C|°F}} | blank3_name_sec2 = Avg. winter temperature | blank3_info_sec2 = {{convert|20|°C|°F}} | website = {{URL|https://muvattupuzhamunicipality.lsgkerala.gov.in/en}} }} [[File:Muvattupuzha River.JPG|thumb|right|300px|মুভাট্টুপুঝা নদী ]] [[File:Moovattupuzha (2).jpg|thumb|300px| কানাডাৰ টৰণ্টোত এখন দেৱালত লিখা মুভাট্টুপুঝা নাম]] [[File:Muvattupuzha_Town_DSC02663.JPG|thumb|300px|মুভাট্টুপুঝা টাউন (কাচেৰিথাঝাম) ]] [[File:Anchal post.jpg|thumb|300px|[[Anchal Post]] with spelling Moovattupuzha]] [[File:Anchal post 2.jpg|thumb|300px|[[Anchal Post]] with spelling Muvattupuzha]] [[File:Muvattupuzha Town DSC02679.JPG|right|300px|thumb|নেহেৰু পাৰ্কত নেহেৰুৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি]] '''মুভাট্টুপুঝা ({{lang-en|Muvattupuzha}})''' [[কেৰালা]]ৰ এৰ্নাকুলাম জিলাৰ এখন পৌৰসভা।<ref name="lsgkerala.gov.in" /> ই [[ভাৰত]]ৰ কেৰালা ৰাজ্যত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web |url=https://ernakulam.nic.in/en/department/muvattupuzha-taluk/ |title=Muvattupuzha Taluk {{!}} Ernakulam District Website {{!}} India |language=en-US |access-date=2026-08-09}}</ref><ref>{{Cite web |author=Tripoto |url=https://www.tripoto.com/muvattupuzha |title=Muvattupuzha Travel Guide 2026: Best of Muvattupuzha Tourism |website=Tripoto |language=en |access-date=2026-08-09}}</ref> জিলা সদৰ থ্ৰিক্কাকাৰাৰপৰা মুভাট্টুপুঝা প্ৰায় ৩৫ কিলোমিটাৰ (২১.৭ মাইল) পূবে আৰু ৰাজ্যৰ ৰাজধানী [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰপৰা প্ৰায় ২০৪ কিলোমিটাৰ (১২৬.৮ মাইল) উত্তৰে অৱস্থিত। ২০১১ চনৰ ভাৰতীয় লোকপিয়ল অনুসৰি, মুভাট্টুপুঝাৰ মুঠ জনসংখ্যা ৩০,৩৯৭ জন। ইয়াৰে ১৫,০১০ জন পুৰুষ আৰু ১৫,৩৮৭ জন মহিলা। জনবসতিৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত প্ৰায় ২,৩০৬ জন। মুভাট্টুপুঝাৰ দক্ষিণে কোট্টায়ম জিলা আৰু পূবে ইডুক্কি জিলা অৱস্থিত। চহৰখন এম চি ৰোড (মেইন চেণ্ট্ৰেল ৰোড) আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৪৯-ৰ সংযোগস্থলত অৱস্থিত। এৰ্নাকুলামৰপৰা ইয়াৰ দূৰত্ব প্ৰায় ২৮ কিলোমিটাৰ। ইয়াৰ উপৰি, মুভাট্টুপুঝা থোডুপুঝাৰপৰা ২০ কিলোমিটাৰ, কুথাট্টুকুলামৰপৰা ১৭ কিলোমিটাৰ আৰু আৰাকুঝাৰপৰা ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত।<ref>{{cite news |title=Location of Muvattupuzha <!--|url= |access-date=30 July 2026-->}}</ref> ==নামৰ উৎপত্তি== মুভাট্টুপুঝা নামটো চহৰখনৰ মাজেৰে বৈ যোৱা মুভাট্টুপুঝা নদীৰ নামৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে। ‘মুভাট্টুপুঝা’ নামটো তিনিটা মালয়ালম শব্দৰ সংমিশ্ৰণৰপৰা গঠিত—‘মূন্নু’ (Moonnu) অৰ্থাৎ ''তিনি'', আৰু(Aaru) অৰ্থাৎ ''নদী'' আৰু ‘পুঝা’ (Puzha) অৰ্থাৎ ''নদী''। ‘আৰু’ আৰু ‘পুঝা’ এই দুয়োটা শব্দৰ অৰ্থ নদী যদিও কেৰালাৰ বিভিন্ন অঞ্চলত ইয়াৰ ব্যৱহাৰত কিছু পাৰ্থক্য আছে। দক্ষিণ কেৰালাত ‘আৰু’ শব্দটো অধিক প্ৰচলিত, আনহাতে উত্তৰ কেৰালাত ‘পুঝা’ শব্দটো বেছিকৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কোঠায়াৰ, কালিয়াৰ আৰু থোডুপুঝায়াৰ—এই তিনিখন নদী একেলগে মিলি মুভাট্টুপুঝা নদীৰ সৃষ্টি কৰিছে। এই তিনিখন নদীৰ সংগমস্থলক মালয়ালম ভাষাত ''ত্ৰিবেণী সংগমম'' বুলি কোৱা হয়। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে ‘তিনিখন নদীৰ মিলনস্থল’।<ref>{{cite web |title=Etymology of Muvattupuzha |url=https://placenameswallah.com/muvattupuzha-ker/ |access-date=30 July 2026 |website=Place Names Wallah}}</ref> ইংৰাজী ভাষাত নামটোৰ “Muvattupuzha” আৰু “Moovattupuzha” এই দুয়োটা বানানেই ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। স্থানীয়ভাৱে অৱশ্যে এই নামটো কেতিয়াবা “মুভাটুঝা ” বুলি উচ্চাৰণ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Muvattupuzha – Place Name Origin |url=https://placenameswallah.com/muvattupuzha-ker/ |access-date=30 July 2026 |website=Place Names Wallah}}</ref> ==ইতিহাস== মুভাট্টুপুঝা অঞ্চলটো এসময়ত ভাদক্কুমকুৰ ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। পিছলৈ এই অঞ্চলটো ত্ৰাৱণকোৰ ৰাজ্যই নিজৰ ৰাজ্যৰ সৈতে সংযুক্ত কৰে। ঐতিহাসিক তথ্য-পাতি অনুসৰি, বৰ্তমানৰ মুভাট্টুপুঝা অঞ্চলৰ কিছু ভূমি প্ৰাচীন কালত এদাপ্পল্লী স্বৰূপমৰ অধীনত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত এই ভূমিসমূহ স্থানীয় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালসমূহৰ, যিসকলক ‘মানা’ বুলি কোৱা হয়, হাতলৈ হস্তান্তৰ কৰা হৈছিল। <ref>{{cite news |title=History of Muvattupuzha <!--|url= |access-date=30 July 2026-->}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.muvattupuzha.com/religion.htm |title=Send mail to webmaster |access-date=9 May 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081002045621/http://www.muvattupuzha.com/religion.htm |archive-date=2 October 2008 |url-status=dead |archivedate=2 October 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081002045621/http://www.muvattupuzha.com/religion.htm |deadurl=yes }}</ref> ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ পিছত, ১৯৪৯ চনৰপৰা ১৯৫৬ চনলৈ মুভাট্টুপুঝা ত্ৰাৱণকোৰ-কোচিন ৰাজ্যৰ কোট্টায়ম জিলাৰ অন্তৰ্গত আছিল। <ref>{{cite book|title=Manorama Year Book|year=2006|publisher=[[Malayala Manorama]]|editor=K. M. Mathew|editor-link=K. M. Mathew|page=116}}</ref> ১৯৫৬ চনত কেৰালা ৰাজ্য গঠন হোৱাৰ পিছতো মুভাট্টুপুঝা কোট্টায়ম জিলাৰ অংশ হৈয়ে থাকে। ১৯৫৮ চনৰ ১ এপ্ৰিলত এৰ্ণাকুলাম জিলা গঠন কৰাৰ পাছত মুভাট্টুপুঝা নতুনকৈ গঠিত জিলাখনৰ অন্তৰ্গত হয়।<ref>{{Cite web| url=http://ernakulam.nic.in/history.htm |title=History of Ernakulam |access-date=23 May 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071115160050/http://ernakulam.nic.in/history.htm |archive-date=15 November 2007 |url-status=dead}}</ref> প্ৰথম অৱস্থাত মুভাট্টুপুঝা এখন গাঁও সংঘ হিচাপে পৰিচালিত হৈছিল। চৰকাৰে মনোনীত কৰা তিনিজন সদস্যৰে গঠিত এখন পৰিষদে গাঁও সংঘটোৰ প্ৰশাসন চলাইছিল। ভি. পি. গোবিন্দন নায়াৰ আছিল গাঁও সংঘৰ প্ৰথম সভাপতি। ১৯৫৩ চনত মুভাট্টুপুঝাক পঞ্চায়ত হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়। নিৰ্বাচিত পঞ্চায়ত সমিতিৰ প্ৰথম সভাপতি আছিল কুন্নাপ্পিল্লিল ভাৰ্কি বৈদ্যন। ১৯৫৮ চনত মুভাট্টুপুঝাই পৌৰসভাৰ মৰ্যাদা লাভ কৰে। এন. পৰমেশ্বৰন নায়াৰ পৌৰসভাৰ প্ৰথম পৌৰাধ্যক্ষ হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। মুভাট্টুপুঝাই আছিল এনে প্ৰথমখন পৌৰসভা, য’ত সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টিয়ে ক্ষমতা দখল কৰিছিল। <ref>{{cite news |title=Municipal history of Muvattupuzha <!--|url= |access-date=30 July 2026-->}}</ref> মুভাট্টুপুঝা বিধানসভা সমষ্টিৰপৰা প্ৰথমগৰাকী নিৰ্বাচিত বিধানসভাৰ সদস্য (MLA) আছিল এন. পি. ভাৰ্গিজ। তেওঁ কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ প্ৰাৰ্থী মঞ্জুনাথ প্ৰভুক পৰাস্ত কৰি নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.kerala.gov.in/docs/election_reportage/assembly_election/1951.pdf |title=Elections to the Travancore-Cochin legislative assembly-1951 and to the Madras assembly constituencies in the Malabar area |access-date=2014-06-13 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130717134731/http://kerala.gov.in/docs/election_reportage/assembly_election/1951.pdf |archive-date=17 July 2013 |archivedate=2013-07-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130717134731/http://kerala.gov.in/docs/election_reportage/assembly_election/1951.pdf |deadurl=yes }}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত কেৰালা কংগ্ৰেছৰ প্ৰতিষ্ঠাপক কে. এম. জৰ্জে মুভাট্টুপুঝা বিধানসভা সমষ্টিক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। মুভাট্টুপুঝা লোকসভা সমষ্টিক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা প্ৰথমগৰাকী সাংসদ (MP) আছিল জৰ্জ থমাছ কোট্টুকাপ্পল্লী। আনহাতে, মুভাট্টুপুঝা ব্লক পঞ্চায়তৰ প্ৰথমগৰাকী সভাপতি আছিল শ্যায়ছন পি. মাংগুঝা। তেওঁ ১৯৯৫ চনত আৰাকুঝা ডিভিজনৰপৰা নিৰ্বাচিত হৈ ব্লক পঞ্চায়তৰ সভাপতিৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite news |title=Political history of Muvattupuzha <!--|url= |access-date=30 July 2026-->}}</ref> ভাৰতলৈ [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]]] প্ৰচাৰ কৰিবলৈ অহা বুলি বিশ্বাস কৰা প্ৰেৰণাদূত ছেইণ্ট থমাছে এই অঞ্চলটো ভ্ৰমণ কৰিছিল বুলি জনশ্ৰুতি আছে। আৰাকুঝাৰ মাৰ্থ মাৰিয়াম ছিৰো-মালাবাৰ কেথলিক গীৰ্জাৰ লিখিত ইতিহাস এক হাজাৰ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি। সেইবাবে ই কেৰালাৰ অন্যতম প্ৰাচীন ছিৰিয়ান গীৰ্জা হিচাপে পৰিচিত। গীৰ্জাখন ইয়াৰ মনোমোহা চিত্ৰকলা আৰু ভাস্কৰ্যৰ বাবেও বিশেষভাৱে জনাজাত।<ref>{{Cite web |url=http://nasrani.net/2007/01/16/ancient-stone-crosses-of-kerala-saint-thomas-cross-nazraney-sthambams-persian-crosses/ |title=Ancient Churches, Stone Crosses of Kerala- Saint Thomas Cross, Nazraney Sthambams and other Persian Crosses |date=15 January 2007}}</ref><ref>{{cite web|url=http://arakuzhachurch.org|title=arakuzhachurch.org|website=arakuzhachurch.org}}</ref> মুভাট্টুপুঝা অঞ্চলটো অতীতত ‘আৰাকুঝা পাকুথি’ নামেৰেও পৰিচিত আছিল। মালয়ালম ভাষাৰ এই নামটোৰ অৰ্থ হৈছে ''আৰাকুঝাৰ আধা অংশ''। ==জনগাঁথনি== ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি, মুভাট্টুপুঝাৰ মুঠ জনসংখ্যা আছিল ৩০,৩৯৭ জন। ইয়াৰে ১৫,০১০ জন পুৰুষ আৰু ১৫,৩৮৭ জন মহিলা। মুভাট্টুপুঝা পৌৰসভাৰ মুঠ মাটি-কালি ১৩.১৮ বৰ্গ কিলোমিটাৰ (১,৩১,৮০,০০০ বৰ্গমিটাৰ)। সেই সময়ত পৌৰসভা এলেকাত মুঠ ৭,৪১৪টা পৰিয়াল বাস কৰিছিল। it.<ref>{{cite book |title=District Census Handbook, Ernakulam |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |location=Thiruvananthapuram |page=254,255 |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3208_PART_B_ERNAKULAM.pdf |access-date=14 July 2020}}</ref> ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি, মুভাট্টুপুঝাত ০–৬ বছৰ বয়সৰ শিশুৰ সংখ্যা আছিল ২,৯৪৫ জন, যি মুঠ জনসংখ্যাৰ ৯.৬৯ শতাংশ। চহৰখনৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ আছিল ৯৬.১১ শতাংশ, যি কেৰালা ৰাজ্যৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৯৪.০০ শতাংশতকৈ অধিক। পুৰুষৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ আছিল ৯৭.২০ শতাংশ, আনহাতে মহিলাৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ আছিল ৯৫.০৭ শতাংশ।<ref>{{cite web |title=Census of India 2011 – Muvattupuzha |url=https://censusindia.gov.in/ |access-date=30 July 2026 |publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India}}</ref> ==ধৰ্ম== {{bar box|title=মুভাট্টুপুঝা পৌৰসভাৰ ধৰ্মসমূহ(২০১১) <ref name="census2011">{{cite web |title = Population by Religious Community |publisher = Census of India |url = http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01.html |access-date = 28 March 2018 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150913045700/http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01.html |archive-date = 13 September 2015 }}</ref> |titlebar=#ddd|left1=Religion|right1=Percent(%)|float=left|bars={{bar percent|[[হিন্দু]]|Orange|39.91}}{{bar percent|[[ইছলাম]]|Green|38.82}}{{bar percent|খ্ৰীষ্ট্ৰান|Dodgerblue|21.1}}{{bar percent|উল্লেশ নথকা|Grey|0.14}}{{bar percent|অন্যান্য|Black|0.03}}}} এই অঞ্চলটোত হিন্দু, ছিৰিয়ান খ্ৰীষ্টান আৰু মাপ্পিলা মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ লোক বসবাস কৰে। চহৰখনৰ কেন্দ্ৰস্থলত থকা কাভুমপাডি ৰোড অঞ্চলত কেৰালা আইয়াৰ (তামিল ব্ৰাহ্মণ) পৰিয়ালৰ যথেষ্টসংখ্যক লোক বাস কৰে। এই অঞ্চলটোত থকা উল্লেখযোগ্য অগ্ৰহাৰামসমূহৰ ভিতৰত ই অন্যতম। ইয়াৰ উপৰি, অঞ্চলটোত তুলনামূলকভাৱে সৰু এটা কোংকণী সম্প্ৰদায়ো বসবাস কৰে। তালুকখনৰ জনসংখ্যাৰ অধিকাংশই হিন্দু। ইয়াত নায়াৰ, এঝাভা, নাম্বুদিৰি আৰু পুলায়া আদি বিভিন্ন হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ লোকো আছে। <ref>{{cite news |title=Communities of Muvattupuzha <!--|url= |access-date=30 July 2026-->}}</ref> মুভাট্টুপুঝাৰ ছিৰিয়ান খ্ৰীষ্টানসকলৰ ভিতৰত সংখ্যাগৰিষ্ঠ লোক ছিৰো-মালাবাৰ কেথলিক আৰু জেকবাইট সম্প্ৰদায়ৰ। ইয়াৰ উপৰি অঞ্চলটোত মালাংকাৰা অৰ্থডক্স ছিৰিয়ান গীৰ্জা, ছিৰো-মালাংকাৰা কেথলিক, মাৰ থোমা ছিৰিয়ান গীৰ্জা আৰু পেণ্টেকোষ্টাল সম্প্ৰদায়ৰ লোকো আছে। মুভাট্টুপুঝা মালাংকাৰা জেকবাইট ছিৰিয়ান অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ মুভাট্টুপুঝা ডায়চিছৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ৰ স্থান। একেদৰে, কান্দানাড ইষ্ট ডায়চিছৰ মালাংকাৰা অৰ্থডক্স ছিৰিয়ান গীৰ্জাৰো ইয়াত আসন আছে। মুভাট্টুপুঝাত এটা সৰু লেটিন কেথলিক সম্প্ৰদায়ও আছে। এই সম্প্ৰদায়ৰ গীৰ্জাখন ১৯২৫ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল আৰু ই ভাঝাপ্পিল্লীত অৱস্থিত। <ref>{{Cite web|url=http://vijayapuramdiocese.org/profiles/christ-the-king-church-muvattupuzha/|title=Christ The King Church, Muvattupuzha – Vijayapuram Diocese}}</ref> এই অঞ্চলটোৰ মুছলমান জনসংখ্যাৰ অধিকাংশই মাপ্পিলা সম্প্ৰদায়ৰ অন্তৰ্গত। কোঠামঙ্গলম–মুভাট্টুপুঝা অঞ্চল মালয়ালি মুছলমানসকলৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিচিত। জিলাখনৰ পূব অংশৰ প্ৰথম মছজিদ বুলি গণ্য কৰা পেৰুমাট্টম জুমা মছজিদ মুভাট্টুপুঝা তালুকত অৱস্থিত। স্থানীয় জনশ্ৰুতি অনুসৰি, এই মছজিদটো ষোড়শ শতিকাৰ ‘ভালিয়ুপ্পাপ্পা’ নামৰ এগৰাকী চুফী সাধকে নিৰ্মাণ কৰিছিল। মছজিদৰ চৌহদৰ ভিতৰতে তেওঁৰ দৰগাহ (সমাধি) অৱস্থিত। <ref>{{cite news |title=Perumattam Juma Masjid <!--|url= |access-date=30 July 2026-->}}</ref> == ভূগোল ==<!---should probably be moved down---> মুভাট্টুপুঝা চহৰ আৰু ইয়াৰ পশ্চিম অংশ মূলতঃ সমতল ভূমি। এই অঞ্চলৰ সংস্কৃতি এৰ্ণাকুলামৰ সৈতে যথেষ্ট মিল আছে। ইয়াৰ বিপৰীতে, পূব অংশ মূলতঃ উচ্চভূমি অঞ্চল।<ref>{{cite web |url=http://www.ekm.kerala.gov.in/physio.htm |title=The Official Website of Ernakulam District |access-date=2010-10-23 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101110223159/http://www.ekm.kerala.gov.in/physio.htm |archive-date=10 November 2010 |archivedate=2010-11-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101110223159/http://www.ekm.kerala.gov.in/physio.htm |deadurl=yes }}</ref> থোডুপুঝা, মুভাট্টুপুঝা আৰু কোঠামঙ্গলম অঞ্চলক ভাদক্কুমকুৰ ৰাজ্যৰ উপ-পাহাৰীয়া অঞ্চল <ref>{{Cite web|url=http://deepika.epapr.in/c/3897647|title=Clipping of deepikanewspaper - Deepika Kochi|website=deepika.epapr.in}}</ref> বা ‘কীঝমালানাড’ (Keezhmalanad) বুলি কোৱা হৈছিল। <ref>{{Cite web|url=https://www.southdreamz.com/tourism/thodupuzha/|archive-url=https://web.archive.org/web/20111208053407/http://www.southdreamz.com/tourism/thodupuzha/|url-status=usurped|archive-date=8 December 2011|title=Thodupuzha, Kerela, IN|website=South Indian Cinema Magazine}}</ref> ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে এই অঞ্চলসমূহৰ মাটি থোডুপুঝা আৰু মুভাট্টুপুঝা নদীৰ বানপানীৰ ফলত কঢ়িয়াই অনা পলস জমা হৈ গঠিত হোৱা উৰ্বৰ ভূমি আছিল। মুভাট্টুপুঝা আৰু ইয়াৰ ওচৰৰ অঞ্চলসমূহ তুলনামূলকভাৱে কম পাহাৰীয়া আৰু অধিক উৰ্বৰ। ইয়াৰ উচ্চতাও কম। অঞ্চলটোৰ পাহাৰীয়া অংশটো মূলতঃ কাডালিক্কাড–মীনকুন্নাম–পাম্পাকুডা বক্ৰাকাৰ অঞ্চলত বিস্তৃত। মুভাট্টুপুঝা চহৰখন সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ গড় উচ্চতাৰপৰা প্ৰায় ২০ মিটাৰ (৬৬ ফুট) ওপৰত অৱস্থিত। থোডুপুঝা আৰু পালাই চহৰক প্ৰায়ে উপ-পাহাৰীয়া অঞ্চল বা নিম্ন-পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ অংশ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। এই অঞ্চলসমূহ পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ পাদদেশত অৱস্থিত। অঞ্চল দুটা ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৮ (পুনালুৰ–মুভাট্টুপুঝা পথ)ৰদ্বাৰা সংযুক্ত, আৰু এই পথটোৱে মুভাট্টুপুঝাত আন কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ পথৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰিছে। মুভাট্টুপুঝা চহৰত মুঠ নটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পথ আহি মিলিত হৈছে, যাৰ ফলত চহৰখনৰ সৈতে বিভিন্ন দিশৰ অঞ্চলসমূহৰ সুসংযোগ স্থাপন হৈছে। <ref>{{cite news |title=Road network around Muvattupuzha <!--|url= |access-date=30 July 2026-->}}</ref> ===মুভাট্টুপূজা নদী=== মুভাট্টুপুঝা নদী ইডুক্কি উচ্চভূমিৰপৰা উৎপত্তি হৈ মুভাট্টুপুঝাৰ মাজেৰে বৈ গৈ কোট্টায়াম জিলাত প্ৰৱেশ কৰিছে। নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ১২১ কিলোমিটাৰ (৭৫ মাইল)। এই অঞ্চলৰ পানীৰ মুখ্য উৎস হৈছে থোডুপুঝা নদী। ইডুক্কি জিলাৰপৰা উৎপত্তি হোৱা এই নদীয়ে বছৰজুৰি অঞ্চলটোলৈ পানীৰ যোগান অব্যাহত ৰাখে। ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ খিলান বান্ধ হিচাপে পৰিচিত ইডুক্কি বান্ধৰপৰা নিৰ্গত পানীয়েও মুভাট্টুপুঝা নদীৰ জলপ্ৰৱাহত সহায় কৰে। ইডুক্কি বান্ধটো মূলতঃ জলবিদ্যুৎ উৎপাদনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। <ref>{{cite news |title=Water resources of Muvattupuzha <!--|url= |access-date=30 July 2026-->}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.zonkerala.com/tourism/Idukki-6/|title=Idukki Tourist Places - Munnar, Thekkady, Peerumedu, Marayoor, Kumali, Idukki Arch Dam|website=www.zonkerala.com}}</ref> ===মুভাট্টুপুঝা দলং=== ১৯১৪ চনত ব্ৰিটিছ অভিযন্তা ডব্লিউ এইচ এমাল্ডৰ তত্ত্বাৱধানত মুভাট্টুপুঝাত এছিয়াৰ প্ৰথমটো কংক্ৰিটৰ দলং নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name="moovattupuzha.com">{{cite web|url=http://moovattupuzha.com/Article.html|title=Article about Muvattupuzha|website=moovattupuzha.com|access-date=2026-08-11|archivedate=2021-04-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410120124/http://moovattupuzha.com/Article.html|deadurl=yes}}</ref> কথিত আছে যে দলংখন উদ্বোধনৰ সময়ত ইয়াৰ শক্তি আৰু স্থায়িত্বৰ প্ৰতি আনসকলক আশ্বস্তু কৰিবলৈ এমাল্ড আৰু তেওঁৰ পত্নীয়ে দলংখনৰ তলত এখন নাৱত বহি আছিল, আনহাতে ১৫টা হাতী দলংখনৰ ওপৰেৰে পাৰ হৈ গৈছিল।<ref name="moovattupuzha.com" />এই দলংখনে নেহৰু পাৰ্ক আৰু কাচেৰিথাঝামক সংযোগ কৰে। ইয়াৰ পূৰ্বে মুভাট্টুপুঝা নদীৰ ওপৰত থকা এখন কাঠৰ দলঙে মুভাট্টুপুঝা আৰু এৰ্ণাকুলামৰ মাজত ষ্টীম বাছ চলাচলৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিছিল। পূৰ্বৰ কোচি ৰাজ্যৰ সীমা মামালা আৰু থিৰুৱাংকুলামৰ ওচৰৰ চুংগামত অৱস্থিত আছিল। ১৯৭০ চনৰ শেষৰ ফাললৈকে যান-বাহন চলাচলৰ বাবে পুৰণি কংক্ৰিটৰ দলংখন ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। দলংখনৰ দুয়োফালে যান-বাহন আৰক্ষীৰ চকী আছিল আৰু তেওঁলোকে একমুখী যান-বাহন চলাচল নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছিল। ১৯৭০ৰ দশকত এখন নতুন দলং নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৯৭০ৰ দশকৰ শেষৰফালে যান-বাহন চলাচল নতুন, অধিক বহল আৰু দুমুখীয়া দলংখনলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। <ref>{{cite news |title=History of bridges in Muvattupuzha <!--|url= |access-date=30 July 2026-->}}</ref> ==ৰাজনীতি== মুভাট্টুপুঝা কেৰালা ৰাজ্যৰ ১৪০টা বিধানসভা সমষ্টিৰ ভিতৰত অন্যতম। মুভাট্টুপুঝা বিধানসভা সমষ্টি ইডুক্কি লোকসভা সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত। বৰ্তমান ইডুক্কি লোকসভা সমষ্টিৰ সাংসদ হৈছে ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ ডিন কুৰিয়াকোছ। মুভাট্টুপুঝাত সক্ৰিয় প্ৰধান ৰাজনৈতিক দলসমূহৰ ভিতৰত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ, কেৰালা কংগ্ৰেছ (এম), ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী) চিপি আই এম, ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (CPI), ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ আৰু ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি (BJP) উল্লেখযোগ্য। ২০২৬ চনলৈকে কেৰালা বিধানসভাত মুভাট্টুপুঝা বিধানসভা সমষ্টিক ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ মেথিউ কুঝালনাডনে প্ৰতিনিধিত্ব কৰি আছে। <ref>{{cite news |title=Muvattupuzha Assembly Constituency <!--|url= |access-date=30 July 2026-->}}</ref> প্ৰশাসনিকভাৱে মুভাট্টুপুঝা এখন পৌৰসভা। ২০২০ চনৰপৰা পৌৰসভাৰ নেতৃত্বত আছিল ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ, য’ত পি.পি.এলড’জে পৌৰসভাৰ অধ্যক্ষ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। <ref>{{cite news |title=Muvattupuzha Municipality <!--|url= |access-date=30 July 2026-->}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://lsgkerala.gov.in/en/lbelection/electdmemberdet/2015/195|title=Local Self Government Department {{!}} Local Self Government Department|website=lsgkerala.gov.in|access-date=2019-08-14}}</ref> মুভাট্টুপুঝাৰ সৈতে জড়িত উল্লেখযোগ্য ৰাজনৈতিক ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী তথা কেৰালা কংগ্ৰেছৰ প্ৰতিষ্ঠাপক কে. এম. জৰ্জ অন্যতম। আন এগৰাকী উল্লেখযোগ্য নেতা হৈছে প্ৰাক্তন সাংসদ আৰু বিধায়ক পি. পি. এস্থোজ। এই অঞ্চলৰ আন ৰাজনৈতিক নেতাসকলৰ ভিতৰত মেথিউ কুঝালনাডন,জনী নেল্লুৰ, প্ৰাক্তন সাংসদ ফ্ৰান্সিছ জৰ্জ আৰু প্ৰাক্তন বিধায়ক তথা CPI(M)-ৰ এৰ্ণাকুলাম জিলা সম্পাদক গোপী কোট্টামুৰিক্কাল উল্লেখযোগ্য। <ref>{{cite news |title=Political leaders from Muvattupuzha <!--|url= |access-date=30 July 2026-->}}</ref> ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিসকল== * '''মধু নীলকণ্ঠন''', ভাৰতীয় চিনেমাট’গ্ৰাফাৰ বঁটা-বিজয়ী। *'''কে. এম. জৰ্জ''', এগৰাকী জ্যেষ্ঠ ৰাজনীতিবিদ আৰু প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী। তেওঁ কেৰালা কংগ্ৰেছ দলৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু মুভাট্টুপুঝাৰ প্ৰাক্তন বিধায়ক আছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ ফ্ৰান্সিছ জৰ্জ ইডুক্কিৰ প্ৰাক্তন সাংসদ। *'''জনী নেল্লুৰ ''', এগৰাকী জ্যেষ্ঠ ৰাজনীতিবিদ। তেওঁ ১৯৯১ চনৰপৰা ২০০৬ চনলৈ মুভাট্টুপুঝাৰ বিধায়ক আছিল। তেওঁ কেৰালা কংগ্ৰেছ (জেকব)-ৰ অধ্যক্ষ আছিল। বৰ্তমান তেওঁ কেৰালা কংগ্ৰেছ (এম)-ৰ জোছেফ গোটত আছে। *''' ফ্ৰান্সিছ জৰ্জ ''', কেৰালা কংগ্ৰেছৰ এগৰাকী নেতা আৰু বৰ্তমান কোট্টায়ামৰ সাংসদ। তেওঁ পূৰ্বে ইডুক্কিৰ সাংসদ হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। তেওঁ কে. এম. জৰ্জৰ পুত্ৰ। *''' জীথু জোছেফ''', বঁটা-বিজয়ী ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ। *''' ভগত মানুৱেল''', ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা। *'''বিশাখ নায়াৰ''', ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা। *'''অনুপ কান্নান''', ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু প্ৰযোজক। *'''কালাভৱন আবি ''',ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা। *'''শ্বেন নিগম''', ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা। *'''মেথিউ কুঝালনাডন''', মুভাট্টুপুঝাৰ ভাৰতীয় বিধায়ক। *''[[অৰুণ বোস]]''', ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক। ==উপাসনাৰ স্থানসমূহ== [[File:Centalmahallujamaath2.jpg|thumb|265 px|কেন্দ্ৰীয় মহাল্লু জামা মছজিদ]] মুভাট্টুপুঝা অঞ্চলত বিভিন্ন ধৰ্ম আৰু সম্প্ৰদায়ৰ বহুতো গুৰুত্বপূৰ্ণ উপাসনাস্থল আছে। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্যসমূহ হ’ল— *চেণ্ট্ৰেল মহল্লু জামা মছজিদ — মুভাট্টুপুঝাৰ এটা প্ৰধান মছজিদ।<ref>{{cite web |url=http://www.cmjmasjid.org/about.php |title=ABOUT US: Central Mahallu Jama-ath, Muvattupuzha, Kerala, India &#124; Masjids in India |access-date=25 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140325222554/http://www.cmjmasjid.org/about.php |archive-date=25 March 2014 |url-status=dead |archivedate=25 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140325222554/http://www.cmjmasjid.org/about.php |deadurl=yes }}</ref> *মাৰ্থ মৰিয়ম ছিৰো-মালাবাৰ কেথলিক ফ’ৰেন গীৰ্জা — আৰাকুঝাত অৱস্থিত ছিৰো-মালাবাৰ কেথলিক সম্প্ৰদায়ৰ এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ গীৰ্জা। *ছেইণ্ট জৰ্জ গীৰ্জা, কাটামাট্টম — কাটামাট্টমত অৱস্থিত এখন ঐতিহাসিক গীৰ্জা।<ref>{{cite web|url=http://www.smcim.org/church/arakuzha/article/391|title=Database Error|website=www.smcim.org|access-date=27 July 2012|archive-date=15 April 2013|archive-url=https://archive.today/20130415200906/http://www.smcim.org/church/arakuzha/article/391|url-status=dead|archivedate=26 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220126153036/http://www.smcim.org/church/arakuzha/article/391|deadurl=yes}}</ref> মুভাট্টুপুঝা আৰু কোঠামঙ্গলম তালুকত শাফিঈ ফিকহ অনুসৰণ কৰা মাপ্পিলা মুছলমানসকল সংখ্যাগৰিষ্ঠ। এই অঞ্চলৰ ইছলাম ধৰ্মাৱলম্বী লোকসকলৰ অন্যতম প্ৰধান উপাসনাস্থল হৈছে কাভুমকাৰা বজাৰত অৱস্থিত চেণ্ট্ৰেল মহল্লু জামা'আথ। ই অঞ্চলটোৰ মুছলমান সমাজৰ ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক জীৱনত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ==শৈক্ষিক সংস্থাসমূহ== মুভাট্টুপুঝা আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলত কেইবাখনো উচ্চশিক্ষা আৰু কাৰিকৰী শিক্ষানুষ্ঠান আছে। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্যসমূহ হ’ল— *নিৰ্মলা কলেজ, মুভাট্টুপুঝা *নিৰ্মলা কলেজ অৱ ফাৰ্মাচী, মুভাট্টুপুঝা *স্কুল অৱ আৰ্কিটেকচাৰ, মুকাম্বিকা টেকনিকেল কেম্পাছ, ইট্টাপ্পিল্লি, মান্নাথুৰ পি.অ’.<ref>{{Cite web|title=SOAMTC:About School of Architecture|url=http://www.soamtc.org/|website=www.soamtc.org}}</ref><ref>{{Cite web|last=Arakkal|first=Naveen Anto|date=16 February 2017|title=English: School of architecture mookambika technical campus|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:School_of_architecture_mookambika_technical_campus.jpg|via=Wikimedia Commons}}</ref> *মুকাম্বিকা কলেজ অৱ ফাৰ্মাচী, ইট্টাপ্পিল্লি, মান্নাথুৰ পি.অ’.<ref>{{Cite web|title=Mookambika college of pharmaceutical sciences and research|url=http://mookambikacpsr.com/|website=mookambikacpsr.com}}</ref> *ইলাহিয়া কলেজ অৱ ইঞ্জিনিয়াৰিং এণ্ড টেকন’লজি<ref>{{Cite web|title=Ilahia College of Engineering and Technology:home|url=http://www.icet.ac.in/home|website=www.icet.ac.in}}</ref> *ভাৰত ওপেন স্কুল, পি. অ’. জংচন, মুভাট্টুপুঝা *ভাৰত এডুকেচন — মুভাট্টুপুঝাত অৱস্থিত NIOS, IGNOU আৰু SGOUৰ অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ। ইয়াৰ পিন ক’ড ৬৮৬৬৬১। ==পৰিবহণ ব্যৱস্থা== কে এল-১৭(KL-17) হৈছে চহৰখনকে ধৰি মুভাট্টুপূজা তালুকৰ বাবে আৰ টি অ’ ক’ড। সাধাৰণতে কম দূৰত্বৰ বাবে অটোৰিক্সা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। টেক্সিৰ ব্যৱস্থাও আছে। নেডুম্বাছেৰীত থকা কোচিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰটো মুভাট্টুপুঝা চহৰৰপৰা ২৯ কিল'মিটাৰ আঁতৰত আছে। মুভাট্টুপুঝা [[কেৰালা]]ৰ প্ৰধান চহৰসমূহৰ সৈতে পথ পৰিবহণৰ সৈতে সুসংযুক্ত হৈ আছে। এই চহৰখন কোচিৰ পূব প্ৰান্তৰ (কক্কানাডৰ ওচৰৰ পৰা) থোডুপুঝা আৰু ভান্নাপুৰমলৈ বিস্তৃত মধ্যভূমি অঞ্চলত অৱস্থিত। মুভাট্টুপুঝাৰ পথ যোগাযোগ ব্যৱস্থা যথেষ্ট উন্নত। বৰ্তমান মুভাট্টুপুঝাত কোনো ৰে’ল ষ্টেচন নাই। অৱশ্যে, প্ৰস্তাৱিত শাবৰি ৰে’লপথে অঞ্চলটোৰ ৰে’ল যোগাযোগ ব্যৱস্থা উন্নত কৰাৰ সম্ভাৱনা আছে। <ref>{{cite news |title=Transportation in Muvattupuzha <!--|url= |access-date=30 July 2026-->}}</ref> মুভাট্টুপুঝা চহৰৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যোৱা কেইবাটাও ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু ৰাজ্যিক ঘাইপথৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সংযোগস্থল। মুঠ নটা ঘাইপথ আৰু প্ৰধান পথ মুভাট্টুপুঝাত মিলিত হৈছে। সেইসমূহৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্যসমূহ হ’ল— *NH 85 (পূৰ্বৰ NH 49):- [[কোচি]]ৰপৰা মুন্নাৰৰ মাজেৰে ধনুষ্কোডিলৈ যোৱা ঘাইপথ। * MC Road :- অংগামালিৰ দিশে যোৱা এই পথে মুভাট্টুপুঝাক কেৰালাৰ উত্তৰ অংশৰ থ্ৰিচুৰ, পালাক্কাড আৰু কোঝিকোড আদি চহৰৰ সৈতে সংযোগ কৰে। * MC Road:- তিৰুৱনন্তপুৰমৰ দিশে যোৱা এই পথে মধ্য ট্ৰাভাঙ্কোৰৰ কোট্টায়ম, চাংগানাচেৰী আদি গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। * পুনালুৰ–মুভাট্টুপুঝা (PM) Road:-পশ্চিমঘাটৰ পাদদেশীয় নিম্ন পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ থোডুপুঝা, পালা আৰু পনকুন্নম আদি চহৰৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। *মুভাট্টুপুঝা–ভাইকোম–আলাপ্পুঝা ঘাইপথ:-পিৰাভোম, পেৰুৱা আৰু থালায়োলাপাৰাম্বু হৈ আলাপ্পুঝাৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰে। *মুভাট্টুপুঝা–থেনি SH 43 :-চালিক্কাডাভু, ৰাণ্ডাট্টিনকাৰা, কাল্লুৰক্কাড আৰু উদুম্বান্নুৰৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যোৱা ৰাজ্যিক ঘাইপথ। * পালাৰিভাট্টম–থেক্কাডি SH 41:- কক্কানাড, পট্টিমাট্টম, মুভাট্টুপুঝা, পাণ্ডাপ্পিল্লী, অৰিক্কুঝা, থোডুপুঝা, মূলামাট্টম আৰু ভাগামনৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। *মুভাট্টুপুঝা–কালিয়াৰ পথ :- কক্কাডাচেৰী, পোথানিক্কাড, পাইংগোট্টুৰ আৰু ভান্নাপুৰমৰ মাজেৰে কালিয়াৰৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰে। *পৰিবহণৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হিচাপে মুভাট্টুপুঝাৰ গুৰুত্ব বৃদ্ধিৰ ফলত সাম্প্ৰতিক বছৰসমূহত Uber আৰু Ola Cabs-ৰ দৰে জনপ্ৰিয় পৰিবহণ সেৱাও ইয়াত উপলব্ধ হৈছে। ==অৰ্থনীতি== মুভাট্টুপুঝা তালুকৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলত মধ্যভূমি আৰু উচ্চভূমি—দুয়ো ধৰণৰ ভূ-প্ৰকৃতি দেখা যায়। এই অঞ্চলৰ প্ৰধান অৰ্থনৈতিক কাৰ্যকলাপ হৈছে কৃষিকাৰ্য আৰু ক্ষুদ্ৰ উদ্যোগ। ঐতিহাসিকভাৱে মুভাট্টুপুঝা অঞ্চলটো ত্ৰাৱণকোৰ ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। তিৰুৱনকুলমৰ ওচৰৰ মামালাত থকা সীমা-নিয়ন্ত্ৰণ চকীয়ে এসময়ত কোচি আৰু মুভাট্টুপুঝাৰ মাজৰ যাতায়াত আৰু যোগাযোগত বাধাৰ সৃষ্টি কৰিছিল। ১৯৭০ৰ দশকৰ মাজভাগলৈকে মুভাট্টুপুঝা এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়লত মুভাট্টুপুঝা আৰু কোঠামঙ্গলম তালুকৰ কিছু অংশ সামৰি গঠিত এটা পৃথক নগৰীয়া সমষ্টি চিনাক্ত কৰা হৈছিল। <ref>{{cite news |title=Economy and history of Muvattupuzha <!--|url= |access-date=30 July 2026-->}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/kerala/Final_Kerala_Paper_1_Pdf.pdf |title=Census data |date=2011 |website=www.censusindia.gov.in }}</ref> ==আন্তঃগাঁথনি== মুভাট্টুপুঝা অংগমলী আৰু কোট্টায়মৰ মাজত মেইন চেণ্ট্ৰেল ৰোডৰ ওপৰত অৱস্থিত। কেৰালাৰ প্ৰথম আৰু দ্বিতীয় দীৰ্ঘতম ৰাজ্যিক ঘাইপথ মেইন চেণ্ট্ৰেল ৰোড (আংগামালি–তিৰুৱনন্তপুৰম / SH-01), যাৰ দৈৰ্ঘ্য ২৪০ কিলোমিটাৰ (১৫০ মাইল), আৰু মেইন ইষ্টাৰ্ন হাইৱে (মুভাট্টুপুঝা–পুনালুৰ / SH-08), যাৰ দৈৰ্ঘ্য ১৫৪ কিলোমিটাৰ (৯৬ মাইল) এই দুয়োটা ঘাইপথ মুভাট্টুপুঝাত পৰস্পৰৰ সৈতে সংযুক্ত হৈছে। মুভাট্টুপূজা–থেনি ঘাইপথ (SH 43) চলিক্কাডাভু দলঙৰপৰা আৰম্ভ হৈ ৰাণ্ডাটিনকাৰা, কোটা, উডুম্বানুৰ, কট্টাপ্পানা, নেদুমকাণ্ডাম আৰু কুম্বুমৰ মাজেৰে গৈ চুবুৰীয়া ৰাজ্য তামিলনাডুৰ মাদুৰাইলৈ যোৱা চুটি পথ থেনিত শেষ হৈছে।<ref>{{cite web |url=http://www.metrovaartha.com/2009/01/09150145/MUVATTUPUZHATHENIROAD.html |title=മൂവാറ്റുപുഴ തേനി ഹൈവേ നിര്‍മാണം പുരോഗമിക്കുന്നു |access-date=2010-02-24 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110714082856/http://www.metrovaartha.com/2009/01/09150145/MUVATTUPUZHATHENIROAD.html |archive-date=14 July 2011 |archivedate=2011-07-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110714082856/http://www.metrovaartha.com/2009/01/09150145/MUVATTUPUZHATHENIROAD.html |deadurl=yes }}</ref> ৪৯ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ কদাথীৰপৰা মুৰিকল্লুৰ প্ৰস্তাৱিত নতুন দলংখনেৰে থোডুপূজা পথ আৰু এম চি ৰোডলৈ বাইপাছৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। <ref>http://www.mathrubhumi.com/localnews/story.php?id=151874&v_id=73{{dead link|date=February 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===উপনগৰসমূহ=== কিঝাক্কেকাৰা আৰু ৰাণ্ডাট্টিনকাৰা, যাক ৰাণ্ডাৰকাৰা বা ৰাণ্ডাৰ বুলিও জনা যায়, মুভাট্টুপুঝা চহৰৰ পূবফালে মুভাট্টুপুঝা নদীৰ পাৰতে অৱস্থিত। চহৰৰপৰা প্ৰায় ৯ কিলোমিটাৰ (৫.৬ মাইল) দক্ষিণলৈ গ’লে ভূ-ভাগ ক্ৰমে ৪০–৬০ মিটাৰ (১৩০–২০০ ফুট) সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা উচ্চতাত থকা পাহাৰীয়া অঞ্চললৈ পৰিণত হয়। এই উচ্চভূমি অঞ্চলটোৱে কোট্টায়ম আৰু পিৰাভমলৈ যোৱা পথসমূহ অতিক্ৰম কৰিছে। এই অঞ্চলৰ অধিকাংশ উচ্চভূমি ৰবৰ বাগিছাৰে আৱৃত। <ref>{{cite news |title=Geography of Muvattupuzha <!--|url= |access-date=30 July 2026-->}}</ref><ref>{{cite web|title=Wikimapia - Let's describe the whole world!|url=http://wikimapia.org/#lat=9.9642857&lon=76.5966797&z=13&l=0&m=t|website=wikimapia.org}}</ref> মুভাট্টুপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা পুৰণি মুভাট্টুপুঝা দলংখন এছিয়াৰ প্ৰথমখন কংক্ৰিটৰ দলং আছিল আৰু ১৯১৪ চনত ইয়াৰ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হৈছিল।<ref name="Metrovaartha">{{cite web|title=മൂവാറ്റുപുഴ പാലത്തിന്‌ 95|url=http://www.metrovaartha.com/2008/12/31142059/muvattupuzha-bridge.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110714082630/http://www.metrovaartha.com/2008/12/31142059/muvattupuzha-bridge.html|archive-date=14 July 2011|access-date=2010-02-24|archivedate=2011-07-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110714082630/http://www.metrovaartha.com/2008/12/31142059/muvattupuzha-bridge.html|deadurl=yes}}</ref> ই নেহৰু পাৰ্ক আৰু কাচেৰিথাঝাম অঞ্চলৰ মাজত সংযোগ স্থাপন কৰে। কাষৰীয়া পঞ্চায়তসমূহত মূলতঃ কৃষিকাৰ্য আৰু ক্ষুদ্ৰ তথা মজলীয়া পৰিসৰৰ উদ্যোগ গঢ় লৈ উঠিছে। আনাৰস আৰু ৰবৰ ইয়াত উৎপাদিত প্ৰধান কৃষিজাত সামগ্ৰী। এই অঞ্চলৰ মুখ্য উদ্যোগসমূহৰ ভিতৰত জুইশলা উদ্যোগ, প্লাইউড কাৰখানা, কাঠফলা কল, কাগজ, প্লাষ্টিক আৰু কাঠৰ কাৰ্টন উৎপাদন উল্লেখযোগ্য। কিনফ্ৰা (KINFRA)ৰ নেল্লাড ক্ষুদ্ৰ উদ্যোগ উদ্যান মুভাট্টুপুঝাৰপৰা SH 41-ৰে প্ৰায় ৯ কিলোমিটাৰ (৫.৬ মাইল) দূৰত অৱস্থিত। <ref>{{cite news|date=2007-11-13|title=Kinfra park at Nellad fully occupied|work=[[The Hindu]]|location=Chennai, India|url=http://www.hindu.com/2007/11/13/stories/2007111351131700.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071116042335/http://www.hindu.com/2007/11/13/stories/2007111351131700.htm|archive-date=2007-11-16|access-date=2026-08-11|archivedate=2007-11-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071116042335/http://www.hindu.com/2007/11/13/stories/2007111351131700.htm|deadurl=yes}}</ref> {| style="margin:0; " |+'''কাষৰীয়া চহৰ আৰু নগৰ''' | {{Geographic Location |title = '''মুভাট্টুপুঝাৰপৰা গন্তব্যস্থান ''' |Northwest = পট্টিমাটম |North = পেৰুম্বাভুৰ |Northeast = কোথামংগলম, কেৰেলা |West = কলেনচেৰী |Centre = মুভাট্টুপুঝা |East = কাল্লুৰকাড,পোথানিকড |Southwest = পিৰাভম |South = কুঠাট্টুকুলাম |Southeast = থোদুপুঝা }} |} ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Muvattupuzha}} {{wikivoyage|Muvattupuzha}} *[http://www.muvattupuzhamunicipality.in Official Government page for Muvattupuzha in Malayalam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120718231122/http://www.muvattupuzhamunicipality.in/ |date=2012-07-18 }} *[https://web.archive.org/web/20040821032043/http://www.mapsofindia.org/kerala/Eurnakulam.html Map of Eurnakulam in Kerala] *[https://web.archive.org/web/20110207140758/http://rubberparkindia.com/ Airapuram Rubber Park Farmers Action Council] *[https://web.archive.org/web/20191013043120/https://keralapanchayatelection2020.keralas.info/ Remaining Date for Muvattupuzha Municipality Election 2020] *{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20050417112838/http://www.keralapwd.net/pwd/public/sh.jsp Kerala PWD]}} *[http://in.maps.yahoo.com/ Statehighways in Yahoo Maps] *[[List of State Highways in Kerala|State Highway list]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ অঞ্চলসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নগৰ মহানগৰ]] shugxqvcmgqu27bgz0ne3r6r4qk39wi 0 138605 626348 626202 2026-08-11T21:33:46Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626348 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain |name = আনামুডি |other_name = |photo = AnaimudiPeak DSC 4834.jpg |photo_caption = নাইকোল্লি মালা পাহাৰৰপৰা দেখা আনামুডি শৃংগ |pushpin_map = Kerala#India |map_caption = কেৰালাত আনামুডি শৃংগৰ অৱস্থান |location = ভাৰতৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ [[এৰ্নাকুলাম জিলা]] আৰু [[ইডুক্কি জিলা]]<ref name="soimap">{{cite map|title=Web Map Service|url=http://surveykshan.gov.in|publisher=Survey of India|access-date=11 December 2017|archive-url =https://web.archive.org/web/20190501105041/http://surveykshan.gov.in|archive-date=1 May 2019|url-status =dead}}</ref> |pushpin_label_position = right |elevation_m = 2695 |elevation_ref = <ref name="Kerala">{{cite web|url=https://keralatourism.org|title=Anamudi|publisher=Kerala Tourism|access-date= 2014-11-26}}</ref> |prominence_m = 2479 |prominence_ref = <ref name="peaklist"/> |isolation_km = 2090 |isolation_ref = <ref name="peaklist"/> |listing = ভাৰতীয় ৰাজ্যৰ উচ্চতম বিন্দুসমূহ <br/>সৰ্ব্বোচ্চ শৃংগ |translation = হাতীৰ মূৰ<ref>{{cite book|title=Environment and Life|author=R. P. Chandola|year=1994|publisher=Bhartiya Prakashan Sansthan|page=207}}</ref> |language = [[মালায়ালম ভাষা]] |range = [[আনামালাই পাহাৰ]], [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]] |coordinates = {{coord|10.16923|N|77.06066|E|type:mountain_region:IN_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} |topo_map = |coordinates_ref = |type = চ্যুতি-স্তূপ পৰ্বত |age = নিঅ’প্ৰটেৰ’জ’ইক যুগ (৮০৪-৫০৯ নিযুত বছৰ পূৰ্বে) |orogeny = পেন-আফ্ৰিকান (মজাম্বিক) |geology = মুন্নাৰ গ্ৰেনাইট |easiest_route = খোজ কাঢ়ি যোৱা পথ |range_coordinates = }} '''আনামুডি''' {{en|Anamudi}} ভাৰতৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ এক পৰ্বত। ই [[এৰ্নাকুলাম জিলা]] আৰু [[ইডুক্কি জিলা]]ত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web |url=https://keralatourism.org |title=Anamudi peak, Munnar, Idukki, Kerala, India |website=Kerala Tourism - Munnar |language=en |access-date=2026-07-30}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://tripoto.com |title=Anamudi: View Images, Timing and Reviews |website=Tripoto |language=en |access-date=2026-07-30}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://indianexpress.com |title=Did you know? Kerala’s highest peak ‘Anamudi’ is home to the endangered Nilgiri tahr |date=2026-02-19 |website=The Indian Express |language=en |access-date=2026-07-30}}</ref> মালায়ালম ভাষাত এই নামৰ অৰ্থ হৈছে "হাতীৰ মূৰ।" এই শৃংগটোৰ উচ্চতা ২৬৯৫ মিটাৰ। ই [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]]ৰ আটাইতকৈ ওখ শৃংগ। সমগ্ৰ [[দক্ষিণ ভাৰত]]ৰ ভিতৰতো এইটোৱে উচ্চতম শৃংগ। == ভূগোল == আনামুডিৰ উচ্চতা ২৬৯৫ মিটাৰ।<ref name="Kerala"/> এইটো দক্ষিণ ভাৰতৰ আটাইতকৈ ওখ শৃংগ। ইয়াক দক্ষিণ ভাৰতৰ [[এভাৰেষ্ট]] বুলিও কোৱা হয়।<ref>{{cite news|url=https://newindianexpress.com|title= Up the "'''Everest of the South India'''"|newspaper=[[The New Indian Express]]|date=25 July 2017|access-date=25 January 2018}}</ref> ই ভাৰতৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বেছি ভৌগোলিকভাৱে বিচ্ছিন্ন শৃংগ। [[হিমালয়]]ৰ দক্ষিণ দিশে থকা এইটোৱে আটাইতকৈ ওখ স্থান।<ref>{{cite web|url=http://peakbagger.com|title=World Peaks with 300 km of Isolation|publisher=Peakbagger|access-date=12 November 2017}}</ref> আনামুডিৰ ভূ-প্ৰকৃতিৰ উচ্চতা ২৪৭৯ মিটাৰ। ইয়াৰ মূল সংযোগ স্থানখন ২০০০ কিলোমিটাৰতকৈও দূৰত অৱস্থিত। এই স্থান [[দিল্লী]]ৰ পশ্চিমফালে থকা [[হাৰিয়ানা]] ৰাজ্যত পৰে।<ref name="peaklist">{{cite web|url=http://peaklist.org|title=Southern India Mountain Ultra-Prominence|publisher=Peaklist|access-date=14 December 2009}}</ref> এই পৰ্বতটো বৰ থিয় নহয়। ই এটা চ্যুতি-স্তূপ পৰ্বত। পৰ্বতটোৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ ফালৰ ঢালবোৰ সমান। কিন্তু পূব আৰু পশ্চিম ফালবোৰ বহুত থিয়। সেইবাবে ইয়াৰ শিলৰ দেৱালবোৰ বগোৱা টান।<ref>{{cite book|last=Hoiberg|first=Dale|author2=Ramchandani, Indu|title=Students' Britannica India, Volumes 1-5|editor=Dale Hoiberg|publisher=Popular Prakashan|year=2000|page=[https://google.com 63]|isbn=0-85229-760-2|url=https://google.com}}</ref> এই শৃংগটো [[মুন্নাৰ]]ৰপৰা ১৩ কিলোমিটাৰ দূৰত আছে। ই কেৰালাৰ [[পেৰিয়াৰ নদী]]ৰ কাষত অৱস্থিত। এই ঠাইটুকুৰা [[ইৰাভিকুলাম ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ দক্ষিণ ভাগত পৰে। ইয়াতেই ইলাচি পাহাৰ, আনামালানি পাহাৰ আৰু পালানি পাহাৰ একেলগ হৈছে।<ref>{{cite report|url=http://cusat.ac.in/|title=Studies on the nature and chemistry of sediments and water of Periyar and Chalakudy Rivers, Kerala|author=Maya K|access-date=1 March 2005|archive-url=https://archive.org|archive-date=5 July 2017|url-status=dead|archivedate=15 August 2000|archiveurl=https://web.archive.org/web/20000815230700/http://www.cusat.ac.in/|deadurl=yes}}</ref> == ভূতত্ত্ব == [[File:Eravikulam National Park, Munnar - panoramio (9).jpg|thumb|left|দক্ষিণ-পূব দিশৰপৰা দেখা আনামুডি পৰ্বত]] আনামুডি এটা ডাঙৰ টেকটনিক অঞ্চলৰ ভিতৰত অৱস্থিত। এই অঞ্চলটো নিঅ’প্ৰটেৰ’জ’ইক যুগৰ এটা গতিশীল অংশ। ইয়াক দক্ষিণ গ্ৰেনুলাট ভূ-খণ্ড বা পাণ্ড্যন ম’বাইল বেল্ট বুলি কোৱা হয়। ইয়াত পুৰণি আৰ্কিয়ান যুগৰ শিলাখণ্ড পোৱা যায়। এই শিলাবোৰ পেন-আফ্ৰিকান পৰ্বত গঠনৰ সময়ত মাটিত পোত খাই গৈছিল। ই মজাম্বিক বেল্টৰ এটা অংশ আছিল। প্ৰায় ৮০০-৫০০ নিযুত বছৰ পুত খাই থকাৰ পিছত এতিয়া এই শিলাবোৰ ওপৰলৈ ওলাই পৰিছে। মাটিৰ তলৰপৰা হোৱা জোকাৰণিৰ বাবে এইবোৰ সাগৰ পৃষ্ঠৰ বহু ওপৰলৈ উঠি আহিল। এতিয়া ইয়াক মুন্নাৰ গ্ৰেনাইট বুলি জনা যায়।<ref>{{cite journal|last1=Brandt|first1=Sönke|last2=Raith|first2=Michael M.|last3=Schenk|first3=Volker|last4=Sengupta|first4=Pulak|last5=Srikantappa|first5=C.|last6=Gerdes|first6=Axel|title=Crustal evolution of the Southern Granulite Terrane, south India: New geochronological and geochemical data for felsic orthogneisses and granites|journal=Precambrian Research|date=31 January 2014|volume=246|pages=91–122|doi=10.1016/j.precamres.2014.01.007}}</ref> == জলবায়ু == এই অঞ্চলৰ জলবায়ু উপ-উষ্ণমণ্ডলীয় উচ্চভূমিপ্ৰকাৰৰ। পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ আন ঘাঁহনিবোৰৰ দৰে ইয়াৰ উপত্যকাতো শোলা অৰণ্য পোৱা যায়।<ref name="Climate-Data.org">{{cite web|title=Climate: Munnar: Climate graph, Temperature graph, Climate table|url=http://climate-data.org|publisher=Climate-Data.org|access-date=2013-08-28}}</ref> {{Weather box|width=auto |location= মুন্নাৰ{{efn|[[মুন্নাৰ]] চহৰখন আনামুডিৰপৰা ১৫ কিলোমিটাৰ দূৰত আছে। ই ১৪৬১ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত। }} |metric first= yes |single line= yes |Jan high C=22.4 |Feb high C=23.7 |Mar high C=25.3 |Apr high C=25.6 |May high C=25.6 |Jun high C=23.7 |Jul high C=22.4 |Aug high C=22.8 |Sep high C=23.2 |Oct high C=22.7 |Nov high C=21.8 |Dec high C=21.9 |Jan mean C=17.6 |Feb mean C=18.7 |Mar mean C=20.2 |Apr mean C=21 |May mean C=21.4 |Jun mean C=20.3 |Jul mean C=19.3 |Aug mean C=19.5 |Sep mean C=19.6 |Oct mean C=19.2 |Nov mean C=18.3 |Dec mean C=17.7 |Jan low C=12.9 |Feb low C=13.7 |Mar low C=15.1 |Apr low C=16.5 |May low C=17.3 |Jun low C=16.9 |Jul low C=16.3 |Aug low C=16.3 |Sep low C=16 |Oct low C=15.7 |Nov low C=14.8 |Dec low C=13.5 |precipitation colour=green |Jan precipitation mm=18 |Feb precipitation mm=29 |Mar precipitation mm=47 |Apr precipitation mm=129 |May precipitation mm=189 |Jun precipitation mm=420 |Jul precipitation mm=583 |Aug precipitation mm=364 |Sep precipitation mm=210 |Oct precipitation mm=253 |Nov precipitation mm=164 |Dec precipitation mm=64 |Jan rain days= 2 |Feb rain days= 2 |Mar rain days= 3 |Apr rain days= 6 |May rain days= 8 |Jun rain days= 9 |Jul rain days= 10 |Aug rain days= 9 |Sep rain days= 10 |Oct rain days= 12 |Nov rain days= 8 |Dec rain days= 5 |Jan sun= 248 |Feb sun= 232 |Mar sun= 248 |Apr sun= 240 |May sun= 217 |Jun sun= 120 |Jul sun= 124 |Aug sun= 124 |Sep sun= 150 |Oct sun= 155 |Nov sun= 180 |Dec sun= 217 |source=''Climate-Data.org'' and ''Weather2Travel''<ref name="Climate-Data.org"/><ref>{{cite web|title=Munnar Climate and Weather Averages, Kerala|url=http://www.weather2travel.com/climate-guides/india/kerala/munnar.php|publisher=Weather2Travel|access-date=28 August 2013}}</ref> |date=January 2024}} {{notelist}} == উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী কূল == আনামুডি আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা [[ইৰাভিকুলাম ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] [[নীলগিৰি তহৰ]]ৰ প্ৰধান বাসস্থান। ইয়াত বৰ্তমান আটাইতকৈ বেছিসংখ্যক নীলগিৰি তহৰ পোৱা যায়। ইয়াৰ উপৰি ইয়াত এছিয়াৰ হাতী, [[মেঠোন]], [[ঢেঁকীয়াপতীয়া বাঘ]] আৰু [[নীলগিৰি মাৰ্টেন]] আদি বন্যপ্ৰাণী পোৱা যায়।<ref>{{cite web|url=http://www.keralaaffairs.com/anamudi-peak-eravikulam-national-park/|title=Anamudi peak|access-date=26 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20190503065412/http://www.keralaaffairs.com/anamudi-peak-eravikulam-national-park/|archive-date=3 May 2019|url-status=dead|archivedate=3 May 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190503065412/http://www.keralaaffairs.com/anamudi-peak-eravikulam-national-park/|deadurl=yes}}</ref> এই অঞ্চলটো বহুতো উভচৰ প্ৰাণীৰো আশ্ৰয়স্থল। ইয়াৰে ভিতৰত থলুৱা ভেকুলী 'ৰাওৰচেছটেছ ৰেছপ্লেনডেন্স' কেৱল এই অঞ্চলতে পোৱা যায়।<ref>{{cite web|url=http://eravikulam.org/significance/|archive-url=https://web.archive.org/web/20141003190027/http://eravikulam.org/significance/|url-status=dead|archive-date=3 October 2014|title=Significance of Eravikulam National Park|publisher=Eravikulam National Park|access-date=26 November 2014|archivedate=3 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141003190027/http://eravikulam.org/significance/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/New-species-of-frog-found-in-Eravikulam-National-Park/article16298734.ece|title=New species of frog found in Eravikulam National Park|date=5 May 2010|newspaper=[[The Hindu]]|access-date=12 July 2019}}</ref> আনামুডিৰ একেবাৰে ওপৰভাগত চুটি চুটি জোপোহা উদ্ভিদ পোৱা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত কুৰুণা ডেনচিফোলিয়া, উইণ্টাৰগ্ৰীন, এনফেলিচ, ইম্পেটিয়েনচ আৰু এৰিঅ'কেউলন আদি প্ৰধান।<ref>{{cite web|url=http://www.eravikulam.org/managementplan.htm|title=Eravikulam National Park Management Plan|publisher=[[Eravikulam National Park]]|access-date=14 December 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100404152119/http://www.eravikulam.org/managementplan.htm|archive-date=4 April 2010}}</ref> == লগতে চাওক == * [[ইৰাভিকুলাম ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] * [[মুন্নাৰ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} == বহিঃসংযোগ == {{commons category|Anamudi|আনামুডি}} [[শ্ৰেণী:পৰ্বতমালা]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা পৰ্যটন]] e0u6ms96t4jlkpbre3lo1dl52dxm40v 0 138608 626354 626219 2026-08-12T01:37:34Z Jyoti Chiring 34123 626354 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = জংঘলী আঁচযুক্ত কেৰ্কেটুৱা<ref name="Thorington">{{cite book|last1=Thorington|first1=R.W. Jr.|last2=Hoffmann|first2=R.S.|year=2005|pages=754–818|editor1-last=Wilson|editor1-first=D.E.|editor2-last=Reeder|editor2-first=D.M|url=http://www.bucknell.edu/msw3|chapter=Family Sciuridae|chapter-url=https://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?id=12400001|title=Mammal Species of the World: a taxonomic and geographic reference|edition=3rd|publisher=The Johns Hopkins University Press|isbn=0-8018-8221-4|oclc=26158608}}</ref> | image = Jungle satriped palm squirrel.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=Molur, S. |author2=Nameer, P.O. |date=2016 |title=''Funambulus tristriatus'' |volume=2016 |article-number=e.T8704A22259512 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-2.RLTS.T8704A22259512.en |access-date=12 November 2021}}</ref> | genus = Funambulus | parent = Funambulus (Funambulus) | species = tristriatus | authority = ([[George Robert Waterhouse|Waterhouse]], 1837) | subdivision_ranks = Subspecies | subdivision = * ''F. t. tristriatus'' * ''F. t. numarius'' | synonyms = | audio = Jungle palm squirrel1.oga }} __NOTOC__ '''জংঘলী আঁচযুক্ত কেৰ্কেটুৱা''',{{lang-en|: '''jungle palm squirrel''', '''jungle striped squirrel''', or '''Western Ghats squirrel''' ('''Funambulus tristriatus''')}}, হৈছে স্কিউৰিডে পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত এটা স্তন্যপায়ী নিগনি-জাতীয় প্ৰাণী। ইহঁতক জংঘলী তাল-কেৰ্কেটুৱা,বা পশ্চিমঘাটৰ কেৰ্কেটুৱা আদি নামেৰেও জনা যায়। এই প্ৰজাতিটো কেৱল ভাৰততহে স্বাভাৱিকভাৱে পোৱা যায়, অৰ্থাৎ ই ভাৰতৰ ইটা স্থানীয় প্ৰজাতি। ==বাসস্থান== ইয়াৰ প্ৰাকৃতিক বাসস্থান হৈছে উপ-উষ্ণমণ্ডলীয় বা ক্ৰান্তীয় শুষ্ক অৰণ্য। অৱশ্যে এই কেৰ্কেটুৱাই বাসস্থানৰ পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে কিছু পৰিমাণে খাপ খাব পাৰে। সেইবাবে পশ্চিমঘাটৰ চাহ বাগিচাসমূহতো ইয়াক সাধাৰণতে দেখা যায়। এই প্ৰজাতিটো ভাৰতীয় উপদ্বীপৰ পশ্চিম উপকূলৰ ওখ গছ থকা অৰণ্য অঞ্চলত সীমাবদ্ধ। এনে অৰণ্য অঞ্চলত সাধাৰণতে কোকো, আম, আঙুৰ আৰু চপোটা আদি গছ-গছনি পোৱা যায়। এই শস্যসমূহৰ ক্ষতি কৰাৰ বাবে জংঘলী তাল-কেৰ্কেটুৱাক কেতিয়াবা কৃষিৰ কীট বা ক্ষতিকাৰক প্ৰাণী হিচাপেও গণ্য কৰা হয়। ==লিংগ অনুপাত== এই প্ৰজাতিটোৰ মতা আৰু মাইকী কেৰ্কেটুৱাৰ সংখ্যা সমান নহয়। বিশেষ সমিক্ষাৰ পৰা পোৱা তথ্য অনুসৰি, মতা কেৰ্কেটুৱাৰ সংখ্যা মাইকী কেৰ্কেটুৱাতকৈ তুলনামূলকভাৱে বেছি।এই অসমান লিংগ অনুপাতৰ সম্ভাব্য কাৰণসমূহৰ ভিতৰত জীয়াই থকাৰ হাৰ, মৃত্যুৰ হাৰ, স্থানান্তৰ আৰু চিকাৰীৰ চাপৰ পাৰ্থক্য উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1007/BF03186070|title=Population of the Western Ghats squirrel, Funambulus tristriatus Waterhouse in South India|year=1984|last1=Bhat|first1=S Keshava|last2=Mathew|first2=D. N.|journal=Proceedings: Animal Sciences|volume=93|issue=2|pages=131–139|s2cid=129529974}}</ref> যদি মতা আৰু মাইকী কেৰ্কেটুৱাৰ মাজত খাদ্যৰ সন্ধান, উপযুক্ত আশ্ৰয়স্থলৰ সন্ধান বা পৰিৱেশৰ সৈতে খাপ খোৱাৰ ক্ষমতাৰ পাৰ্থক্য থাকে,তেতিয়া এটা লিংগৰ সদস্য আনটোৰ তুলনাত অধিক সময় জীয়াই থাকিব পাৰে। স্থানান্তৰ অৰ্থাৎ নতুন বাসস্থান বা খাদ্যৰ সন্ধানত মাইকী কেৰ্কেটুৱাই মতা কেৰ্কেটুৱাৰ সমানে বিচৰণ কৰিব নোৱাৰাৰ ফলত লিংগৰ তাৰতম্য হবপাৰে। প্ৰাকৃতিক চিকাৰী যেনে ডাঙৰ চৰাই বা অন্যান্য চিকাৰী প্ৰাণীৰ আক্ৰমণে লিংগ অনুপাতৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে। ==গেলেৰী== <gallery> Funambulus tristriatus 57438927.jpg|দক্ষিণ ভাৰতৰ কেৰালাত Funambulus tristriatus 57438901.jpg|দক্ষিণ ভাৰতৰ কেৰালাত File:Jungle palm squirrel (Funambulus tristriatus) Kerala.jpg|দক্ষিণ ভাৰতৰ কেৰালাত </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} cqw7drcuqfh08lmmvyk9dlrzr0j0ncp 0 138609 626355 626220 2026-08-12T02:26:53Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626355 wikitext text/x-wiki [[File:Kalampattu.jpg|thumb|কালামপাট্টু]] '''কালামপাট্টু''' {{en|Kalampattu}} ভাৰতৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ এটা পৰম্পৰাগত পৰিৱেশ্য কলা।<ref name=KFMAD>{{cite web|url=http://www.ekeralatourism.com/kerala-folk-music-dance/kalampattu-folk.html|title=Kerala Folk Music and Dance|work=eKerala Tourism|accessdate=2010-12-14}}</ref> এই অনুষ্ঠানটো এটা ধৰ্মীয় উছৰ্গা হিচাপে কৰা হয়। পাট্টু কুৰুপ নামৰ এটা পৰম্পৰাগত সমাজে এই কামৰ দায়িত্ব লয়। [[ভদ্ৰকালী]], [[আয়াপ্পান]] আৰু [[ভেট্টাক্কোৰুমাকান]] আদি দেৱ-দেৱীৰ আশীৰ্বাদ পাবলৈ এই পূজা কৰা হয়। কুৰুপসকলে গান গায় আৰু মজিয়াত এটা ছবি বা 'কালাম' আঁকে। এই ছবিখন আঁকিবলৈ পাঁচটা ৰং ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name=KFMAD /> সাধাৰণতে [[নাম্বুডিৰি]] সমাজৰ এজন পুৰোহিতে কালামৰ চাৰিওফালে বিশেষ নিয়মেৰে ঘূৰে। ইয়াক কালা প্ৰদক্ষিণম বোলা হয়। ইয়াৰ পিছত তেওঁলোকে [[নাৰিকল]] ভাঙি উছৰ্গা কৰে আৰু শেষত কালাম মচি অনুষ্ঠানটো সামৰণি মাৰে। == পটভূমি == "কালাম" শব্দৰ অৰ্থ হৈছে ধান খেতিৰ কঠীয়া তলী। সেইবাবেই এজন লোকসংস্কৃতি বিশেষজ্ঞ শশীধৰণ ক্লাৰীয়ে কৈছে যে কালামপাট্টু কলাবিধ খেতিৰ উৰ্বৰতাৰ সৈতে জড়িত।<ref>{{cite web|title=More colour to the ancient art of Kalampattu|website=[[দ্য হিন্দু]]|url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/more-colour-to-kalampattu/article33132608.ece|date=November 19, 2020 |author=Sreevalsan Thiyyadi}}</ref> == অনুষ্ঠানৰ ভাগসমূহ == * পাট্টু কুৰায়িদাল (অনুষ্ঠানৰ আনুষ্ঠানিক আৰম্ভণি):<ref name="auto">{{cite web|archive-url=https://archive.today/20130629142806/http://kalampattu.com/details.php|url=http://kalampattu.com/details.php|title=Kalampattu|archive-date=2013-06-29|url-status=dead}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> কুৰুপজনে পূজা কৰাজনৰ সন্মতি লৈ অনুষ্ঠানটো আৰম্ভ কৰে। প্ৰথমে তেওঁলোকে মঞ্চ বা মণ্ডপ সজায়। কেতিয়াবা একেটা মণ্ডপতে বহু দিন ধৰি এই পূজা চলে। তেনে অৱস্থাত পূজা শেষ হ’লেহে সজোৱা বস্তুবোৰ খোলি দিয়া হয়। উদাহৰণস্বৰূপ, নিলাম্বুৰ পাট্টু অনুষ্ঠানটো ৪১ দিন ধৰি চলে। * কালাম পূজা:<ref name="auto"/> মণ্ডপ সজোৱাৰ পিছত ভগৱানৰ পূজা কৰা হয়। সেইদিনাৰ শেষৰ ভাগতহে এই পূজা শেষ হয়। কালাম মচি পেলোৱাৰ ঠিক আগমুহূৰ্তত পূজা শেষ কৰা হয়। সেই সময়খিনিত ভগৱান মণ্ডপত হাজিৰ থাকে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। পূজাৰ সময়ত কুৰুপজনে কিছুমান ভক্তি গীত গায়। * সন্ধ্যা ভেলা:<ref name="auto"/> এইটো সন্ধিয়া আৰতিৰ পিছত কৰা এক অনুষ্ঠান। পূজা কৰাজনৰ বাজেট অনুসৰি কেলি, থায়ামপাকা আৰু খুশালপাট্টু আদি বাদ্য বজোৱা হয়। (কেৰালাৰ আদুৰ, মালামেক্কাৰা আৰু পাথানামথিট্ট অঞ্চলত এই পৰম্পৰাগত মন্দিৰসমূহ আছে। ) * মুল্লাক্কা পাট্টু:<ref name="auto"/> সন্ধিয়াৰ সময়ত কুৰুপজনে কালাম বা ছবিখন তৈয়াৰ কৰে। তেওঁ ভগৱাৰ পৰম্পৰাগত ছবিখন পাঁচটা ৰঙেৰে আঁকে। এই ৰং কেইটা হৈছে বগা, হালধীয়া, ক’লা, সেউজীয়া আৰু ৰঙা। ছবিখন সাজু হ’লে এটা শোভাযাত্ৰা কৰি ভগৱানক আদৰি অনা হয়। পুঁজি অনুসৰি এই শোভাযাত্ৰাত হাতী আৰু বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ আদিও অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব পাৰি। চেলাক্কাৰা অঞ্চলৰ কল্লাত হৰিদাস কুৰুপ এই কলাৰ এজন অতি বিখ্যাত শিল্পী। * কালা প্ৰদক্ষিণম:<ref name="auto"/> পুৰোহিতে বিভিন্ন খোজ আৰু তালেৰে কালামৰ চাৰিওফালে ঘূৰে। এই সময়ত ঢোল, কাহ, শিঙা আৰু বাঁহী আদি বাদ্যযন্ত্ৰ বজোৱা হয়। শেষৰ ভাগত মাৰাৰ নামৰ বাদ্যকৰজনে পুৰোহিতজনৰ খোজৰ তালে তালে ঢোল বজায়। এই গোটেই ভাগটো পুৰোহিতে নিজেই পৰিচালনা কৰে। * নাৰিকল ভঙা: দেৱীৰ পূজাৰ বাহিৰে আন দেৱতাৰ কালামপাট্টুত এইটো এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ নিয়ম। ইয়াত ৩ টাৰপৰা ১২০০৮টা পৰ্যন্ত নাৰিকল ভঙা হয়। পুৰোহিতে কালাম মচি থকাৰ সময়তে এই নাৰিকলবোৰ ভাঙে। ভেট্টাক্কোৰুমাকান পূজাত পুৰোহিতে ১২০০৮টা নাৰিকল ভাঙে। কাট্টাকামপালৰ মণিকন্দন কল্লাত এই কামৰ বাবে বিখ্যাত। মালামেক্কাৰাৰ মুল্লুথাৰা দেৱী মন্দিৰত কল্লাত শৈলীৰ ২৯প্ৰকাৰৰ নাগকালাম বা সাৰ্পিল কালাম আঁকা হয়। বৰ্তমানৰ প্ৰজন্মৰ ভিতৰত কল্লাত কুৰুপ পৰিয়ালৰ তেৱেঁই একমাত্ৰ ব্যক্তি আছিল যিয়ে এই সকলোবোৰ কালাম আঁকিব জানিছিল। তেওঁ নিজৰ গুৰু কল্লাত ৰাভুন্নী কুৰুপৰপৰা এই শিক্ষা লৈছিল। === কালামেঝুথুপাট্টু === কালামেঝুথুপাট্টু<ref>{{cite web |title=Kalampattu |url=http://kalampattu.com/english.php |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20130629142455/http://kalampattu.com/english.php |archive-date=2013-06-29 |website=kalampattu.com }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> মালামেক্কাৰাৰ মুল্লুথাৰা দেৱী মন্দিৰৰ এটা পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় পৰিৱেশ্য কলা। এয়া এক উছৰ্গা হিচাপে কৰা হয়। কল্লাত কুৰুপ সমাজে এই অনুষ্ঠানটো পৰিচালনা কৰে। কালামপাট্টু অনুষ্ঠানৰ সৈতে কিছুমান ধৰ্মীয় নৃত্য জড়িত হৈ থাকে। ভদ্ৰকালী, আয়েপ্পান, ভেট্টাক্কোৰুমাকান আৰু নাগ দেৱতাৰ আশীৰ্বাদৰ বাবে এই পূজা কৰা হয়। পূজাৰ প্ৰাৰম্ভিক কামবোৰ শেষ হোৱাৰ পিছত কুৰুপজনে মাটিত পাঁচটা ৰঙেৰে ছবি আঁকে। তাৰ পিছত সন্ধিয়াৰ বাদ্য বজোৱা হয়। পুঁজি অনুসৰি কেলি আৰু থায়ামপাকা আদি অনুষ্ঠান কৰা হয়। ছবিখন সাজু হ’লে এটা ডাঙৰ শোভাযাত্ৰা কৰি ভগৱানক আদৰা হয়। ইয়াৰ পিছত পুৰোহিতে ধৰ্মীয় নৃত্য কৰে আৰু কালামৰ চাৰিওফালে ঘূৰে। এই নৃত্য শেষ হ’লে ব্ৰাহ্মণ পুৰোহিতে কালামৰ পূজা কৰে। শেষত পুৰোহিতে আৰতি কৰে, নাৰিকল ভাঙে আৰু কালামখন মচি অনুষ্ঠানটোৰ সামৰণি মাৰে। === কালাম ইঝুথুম পাত্তুম === বহু শতিকা ধৰি আৰাক্কুলংগাৰা ভগৱতী মন্দিৰত কালাম ইঝুথুম পাত্তুম নামৰ এক পৰম্পৰাগত বাৰ্ষিক উৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈ আহিছে। প্ৰতি বছৰে মালায়ালম বৰ্ষপঞ্জীৰ ষষ্ঠ মাহৰ প্ৰথমদিনাৰপৰা এই উৎসৱ আৰম্ভ হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=GevXetl8qQ0|title=Kalamezhuthum Pattu Pooja of 17 Jan 2020|via=www.youtube.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=RZixKDvihKE|title=Kalam Pattu at Arakkulangara Temple on Jan 2020|via=www.youtube.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=WgCW0vjSf24|title=WWW . Mulluthara Devi Temple.Com (Kalam Merzuthum pattum @ Mulluthara devi temple|via=www.youtube.com}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} == বহিঃসংযোগ == {{commons category|Kalampattu|কালামপাট্টু}} *{{cite web|url=http://www.webindia123.com/kerala/arts/ritualart1.htm|title=webindia123.com - Ritual arts of kerala-kalam = kalampattu|accessdate=2010-12-14}} *[http://www.Mulluthara Devi Temple.com]{{Dead link|date=February 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] 90ajy41ji0fv8o194x4v48rrsjfn1n8 0 138611 626278 626230 2026-08-11T16:42:59Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626278 wikitext text/x-wiki [[File:വേലകളി.jpg|thumb|চিৰাক্কাদাভু শ্ৰী মহাদেৱ মন্দিৰত হোৱা এটা ভেলাকালি প্ৰদৰ্শন। ]] '''ভেলাকালি''' {{en|Velakali}} ভাৰতৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ নায়াৰ সমাজৰ এক পৰম্পৰাগত যুদ্ধ নৃত্য। ইয়াক সাধাৰণতে কেৰালাৰ মন্দিৰ উৎসৱসমূহৰ সময়ত প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। এই নৃত্যৰ সময়ত উজ্জ্বল সাজ-পোছাক পিন্ধা নৰ্তকসকলে হাতত তৰোৱাল আৰু ঢাল লৈ [[পাণ্ডৱ]] আৰু [[কৌৰৱ]]ৰ মাজৰ যুদ্ধৰ দৃশ্য ৰূপায়ণ কৰে।<ref>{{cite book|last=Gupta|first=Shobhna|title=Dances Of India|year=2002|publisher=Har Anand Publications|location=New Delhi|page=62|url=https://google.com|isbn=9788124108666}}</ref> == পৌৰাণিক কাহিনী == ভেলাকালিৰ উৎপত্তি আৰু ইতিহাসক লৈ বহুতো পৌৰাণিক কাহিনী আছে। তেনে এটা কাহিনী অনুসৰি [[নাৰদ]] মুনিয়ে [[শ্ৰীকৃষ্ণ]] আৰু তেওঁৰ সখিসকলক [[কালিন্দী নদী]]ৰ পাৰত এক নকল যুদ্ধ কৰা দেখিছিল। তেওঁলোকে পদুম ফুলৰ ঠাৰি আৰু পাতবোৰক তৰোৱাল আৰু ঢাল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। নাৰদে তেতিয়া বিল্লুমংগলম মুনীক এই নকল যুদ্ধৰ খেলখনক শ্ৰীকৃষ্ণৰ বাবে এটা ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান ৰূপে গঢ়ি তুলিবলৈ অনুৰোধ কৰে। বিল্লুমংগলমে ইয়াৰ পিছত [[আম্বালাপুঝা]]ৰ ৰজাক যুৱকসকলক এই নৃত্য শিকাবলৈ অনুৰোধ জনায়। সেইবাবে ৰজাই তেওঁৰ সেনা প্ৰধান মাথুৰ পনিকৰ আৰু বেল্লুৰ কুৰুপক ভেলাকালি প্ৰদৰ্শনকাৰীৰ এটা দল তৈয়াৰ কৰিবলৈ কয়। যিহেতু নৰ্তকসকল আচলতে যোদ্ধা আছিল, গতিকে এই নৃত্যৰ সৈতে [[কালৰিপায়াট্টু]] নামৰ যুদ্ধ কলাৰ বহু মিল আছে।<ref name="thehindu">{{cite news|title=In step with the times|url=https://thehindu.com|access-date=22 December 2019|first=Saraswathy|last=Nagarajan|newspaper=The Hindu|date=27 December 2012}}</ref> এইদৰে চেম্পাকাছেৰী (বৰ্তমানৰ আম্বালাপুঝা) নামৰ সৰু ৰাজ্যখনত ভেলাকালিৰ জন্ম হৈছিল। আজিও [[আম্বালাপুঝা শ্ৰী কৃষ্ণ মন্দিৰ]]ৰ পূৰম উৎসৱত এই নৃত্য নিয়মিতভাৱে কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত আম্বালাপুঝা অঞ্চলটো [[ট্ৰাভাংকোৰ]] ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয়। তেতিয়াৰেপৰা [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ [[পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ]]ৰ বাৰ্ষিক [[পড়য়নি]] উৎসৱৰ আৰম্ভণিতে ভেলাকালি প্ৰদৰ্শন কৰাটো এটা নিয়ম হৈ পৰিল।<ref>{{Cite book|last=Menon|first=A. Sreedhara|url=https://google.com|title=A Survey of Kerala History|date=2007|publisher=D C Books|isbn=978-8-12641-578-6|pages=354|language=en}}</ref><ref name="hindu">{{cite news|title=Reviving a temple tradition|url=http://hindu.com/|archive-url=https://web.archive.org/web/20110419232125/http://hindu.com|url-status=dead|archive-date=19 April 2011|access-date=28 December 2012|newspaper=[[The Hindu]]|date=15 April 2011|archivedate=15 July 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140715161245/http://hindu.com/|deadurl=yes}}</ref> == প্ৰদৰ্শন == ভেলাকালি প্ৰদৰ্শনৰ সময়ত পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰৰ পূব দুৱাৰত পাণ্ডৱসকলক বুজাবলৈ ডাঙৰ মূৰ্তি স্থাপন কৰা হয়। আম্বালাপুঝাত এই নৃত্য আম্বালাপুঝা ৰাজপৰিয়ালৰ মন্ত্ৰী মাথুৰ পনিকৰৰ তত্ত্বাৱধানত পৰিচালনা কৰা হয়।<ref name="books.google">{{cite book|last=Menon|first=A Sreedhara|title=Cultural heritage of Kerala|year=2008|publisher=D C Books|location=Kottayam|page=120|url=https://google.com|isbn=9788126419036}}</ref> ভেলাকালিৰ নৰ্তকসকলে কৌৰৱৰ ৰূপ লয়। এই নৃত্যই বংশধৰসকলৰ মাজৰ যুদ্ধখনক বুজায়। নৰ্তকসকলে [[যুধিষ্ঠিৰ]]ৰ মূৰ্তিটোৰ ওচৰ পালেই স্তব্ধ হয় আৰু পিছ হুহকি আহে। এই প্ৰদৰ্শনৰদ্বাৰা অধৰ্মৰ ওপৰত [[ধৰ্ম]]ৰ জয় আৰু বনবাসৰ সময়ত কৌৰৱৰ ওপৰত [[ভীম]]ৰ জয়ৰ কথা দেখুওৱা হয়।<ref>{{cite news|title=Martial artistry|url=http://thehindu.com|access-date=28 December 2012|newspaper=The Hindu|date=31 March 2012}}</ref> কম বয়সীয়া শিল্পীসকল সন্মুখত থাকে আৰু জ্যেষ্ঠসকল পিছফালে থাকে। একেবাৰে শেষৰ শাৰীত পতাকা লোৱা লোকসকল থাকে। কেতিয়াবা শিল্পীসকলৰ সৈতে পুৰণি কালৰ যুদ্ধত ব্যৱহাৰ কৰা গৰু বা ম’হৰ দৰে কৃত্ৰিম প্ৰাণীও অনা হয়। এজন বিশেষজ্ঞ আল্ফ হিল্টবেইটেলৰ মতে মধ্য ট্ৰাভাংকুৰৰ ভেলাকালি প্ৰদৰ্শনসমূহ [[মহাভাৰত]]ৰ যুদ্ধতকৈ পুৰণি কালৰ কোনো ঐতিহাসিক যুদ্ধৰহে পুনৰ অভিনয়। এই অনুষ্ঠানটো [[পড়য়নি]] নামৰ আন এক ধৰ্মীয় নিয়মৰ সৈতে জড়িত। কেৱল পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰৰ প্ৰদৰ্শনটোহে মহাভাৰতৰ ভাই-ককাইৰ যুদ্ধৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>{{cite book|last=Hiltebeitel|first=Alf|author-link=Alf Hiltebeitel|title=The Cult of Draupadi, Volume 2: On Hindu Ritual and the Goddess|year=1991|publisher=University of Chicago Press|location=Chicago|page=179|url=https://google.com|isbn=9780226340470}}</ref> == সাজ-পোছাক == [[File:Vazhappally arattu velakali.jpg|thumb|[[বাঝাপ্পাল্লি]] [[আৰাট্টু]] উৎসৱৰ সময়ত ভেলাকালি]] ভেলাকালি কেৱল পুৰুষসকলেহে প্ৰদৰ্শন কৰে। শিল্পীসকলে পৰম্পৰাগত কাপোৰ আৰু মধ্যযুগীয় নাইৰ সৈন্যৰ দৰে ৰঙীন ৰঙا টুপী পিন্ধে। তেওঁলোকে বুকুত মণিৰ মালা পিন্ধে। তেওঁলোকৰ হাতত ৰঙীন ঢাল আৰু দীঘল লাখুটি বা তৰোৱাল থাকে। তেওঁলোকে পাঞ্চবাদ্যম বজোৱা বাদ্যকৰসকলৰ তালে তালে নাচে আৰু তৰোৱাল খেলৰ সুন্দৰ কৌশল দেখুৱায়।<ref name="thehindu" /><ref name="hindu" /><ref>{{cite book|last=Devi|first=Ragini|title=Dance Dialects Of India|year=1972|publisher=Motilal Banarsidass|location=Delhi|page=199|url=https://google.com|isbn=9788120806740}}</ref> == সংগীত == ভেলাকালি নৃত্যৰ বাবে [[পঞ্চবাদ্যম]] সংগত কৰা হয়। ইয়াত মাদ্দালম, থাভিল, [[ইলাতালম]], কম্বু আৰু কুঝাল আদি বাদ্য ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই সংগীতত কোনো গীত বা ভাষা নাথাকে। শিল্পীসকলে কেৱল বাদ্যযন্ত্ৰৰ তালে তালে খোজ চলায়। বেছিভাগ নৃত্য শৈলীৰ দৰে ভেলাকালিত কোনো ভাৱ বা মুখৰ প্ৰকাশৰ স্থান নাই। ইয়াত কেৱল তালৰ ওপৰতহে গুৰুত্ব দিয়া হয়। ভেলাকালিত পিডিচাকালি, পাদাকালি আৰু ভেলা ওট্টাম আদি কেইবাটাও বিশেষ খোজ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="thehindu" /><ref name="hindu" /> == সাম্প্ৰতিক ধাৰা == ভেলাকালি কৰিবলৈ শিল্পীসকলৰ যথেষ্ট শাৰীৰিক প্ৰশিক্ষণ আৰু অস্ত্ৰ চালনাৰ জ্ঞান থকাটো প্ৰয়োজন।<ref>{{cite book|last=Menon|first=A Sreedhara|title=A Survey Of Kerala History|year=2008|publisher=DC Books|location=Kottayam|page=354|url=https://google.com&dq=velakali&pg=PA354|isbn=9788126415786}}</ref> শিক্ষা আৰু চাকৰিৰ সুযোগ বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে আজিকালি যুৱকসকলে এই নৃত্য কমকৈ শিকা হৈছে। ইয়াৰ ফলত এই কলা লাহে লাহে ক’মি আহিছিল। কিন্তু অলপতে মোহনানকুঞ্জু পনিকৰৰ প্ৰচেষ্টাৰ বাবে ই পুনৰ জনপ্ৰিয় হৈ উঠিছে। প্ৰায় ৪০ বছৰৰ বিৰতিৰ পিছত ২০১১ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমৰ শ্ৰী পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰত এই নৃত্য পুনৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref name="thehindu" /> == লগতে চাওক == * [[কথাকলি]] * [[কালৰিপায়াট্টু]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} == বহিঃসংযোগ == {{commons category|Velakali|ভেলাকালি}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] 2x0l3o67xgxxgog1g193grui4lc1ypm 0 138615 626271 2026-08-11T16:09:31Z AjayDas 12623 পৃষ্ঠা [[তিৰুমান্ধমকুন্নু পূৰাম]]ৰ পৰা [[তিৰুমান্ধামকুন্নু পূৰম]]লৈ AjayDasয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে 626271 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[তিৰুমান্ধামকুন্নু পূৰম]] cip3c5unyvjiwp4j7vhni4wmoisgwho 0 138616 626277 2026-08-11T16:40:42Z Kandarpajit Kallol 6257 [[বৰ-মানিমুনি]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 626277 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[বৰ-মানিমুনি]] 2af8d94novv6vp08b0hjdlzmqjenx73 0 138617 626281 2026-08-11T16:50:21Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 626281 wikitext text/x-wiki {{short description|River in India}} {{Infobox river | name = চন্দ্ৰগিৰি নদী | native_name = | other_name = পেৰুম্পুঝা / পয়াশুনী | etymology = [[Chandragupta Maurya]]<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/bekal/rivers-kasaragod.php|title=Kasaragod Rivers|publisher=www.keralatourism.org|access-date=2021-01-23}}</ref> <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Chandragiri River.jpg | image_size = | image_caption = A view of the Chandragiri river from Kanathur, [[Kasaragod]] | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]], [[Karnataka]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Kasaragod district|Kasaragod]], [[Dakshina Kannada]], [[Kodagu]] | subdivision_type5 = Cities | subdivision_name5 = [[Sullia]], [[Jalsoor]], [[Chengala]], [[Chemnad]], [[Kasaragod]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 105 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Kadamakal Reserve Forest, [[Karnataka]] | source1_location = [[Kodagu|Kodagu District]], [[India]] | source1_coordinates = 12.45495°N, 75.67224°E | source1_elevation = 1290m | mouth = [[Arabian Sea]] | mouth_location = Near [[Thalangara]], [[Kasaragod]], India | mouth_coordinates = {{coord|12.4737|74.9845|format=dms|type:river_region:IN|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = [[Kudumbur River]] | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''চন্দ্ৰগিৰি নদী ({{lang-en|Chandragiri River}}) ''', কৰ্ণাটকত পয়স্বিনী নদী আৰু কেৰালাত পেৰুমপুঝা নামেৰেও পৰিচিত। <ref name="Jayashanker2001">{{cite book|author=S. Jayashanker|title=Temples of Kasaragod District|url=https://books.google.com/books?id=WnLXAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=2001|publisher=Controller of Publications|page=4}}</ref><ref name="Nair1986">{{cite book|author=Adoor K. K. Ramachandran Nair|title=Kerala State Gazetteer|url=https://books.google.com/books?id=LXVuAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=1986|publisher=State Editor, Kerala Gazetteers|page=9}}</ref><ref name="namboothiri">{{cite web |title=Namboothiri Rulers (Naaduvaazhikal) |url=https://www.namboothiri.com/articles/naaduvaazhikal.htm |website=www.namboothiri.com |access-date=12 July 2021}}</ref> ই ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ কাছৰগোড় জিলাৰ আটাইতকৈ দীঘল নদী। এই নদীখন চেম্নাডৰ এক ঐতিহাসিক সম্পদ হিচাপে পৰিগণিত। নদীখনৰ নাম মৌৰ্য সম্ৰাট চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/2922_PART_A_DCHB_KODAGU.pdf|title=District Census Handbook - Kodagu District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA%20KANNADA.pdf|title=District Census Handbook - Dakshina Kannada District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_A_KASARAGOD.pdf|title=District Census Handbook - Kasaragod District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Kerala|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref> নদীখন কৰ্ণাটকৰ ক’ডাগু জিলাৰ পশ্চিমঘাটত অৱস্থিত তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰপৰা উৎপত্তি হৈছে। ই সুলিয়া, জলচূৰ, পাৰাপ্পা, আদূৰ, চেংগালা, কাছৰগোড় আৰু চেম্নাড আদি ঠাইৰ মাজেৰে বৈ গৈ অৱশেষত আৰব সাগৰত মিলিত হয়। সুলিয়া তালুকত নদীখন ঘৰুৱা কাম-কাজ আৰু কৃষিকাৰ্যৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জলৰ উৎস। চেম্নাডক ''চন্দ্ৰগিৰিৰ দেশ'' (Land of Chandragiri) বুলি গণ্য কৰা হয়। ==ইতিহাস == The Chandragiri or Perumpuzha River is considered the traditional boundary between the [[Tulu Nadu]] and [[Malayalam]] regions of [[Kerala]]. In 16th-century Portuguese geographies, the Chandragiri River is called the "Rio Cangerecora", and identified as the boundary between the "province of Canará" ([[Kannada]]-speaking coastal south [[Karnataka]], vassal of "Bisnaga", [[Vijayanagara Empire]]) and the independent kingdoms of "Malabar" ([[Kerala]]).<ref>[[João de Barros]] (1552) ''Decadas da Asia'', Dec. I, Bk.9, ch.1, p.296</ref><ref>[[Duarte Barbosa]] (c.1518) ''Book of Duarte Barbosa'', 1918 trans., v.1, p.196</ref> The 17th-century [[Chandragiri Fort, Kerala|Chandragiri Fort]] is located on the river. ==গতিপথ== The Chandragiri River originates from the northern slopes of the [[Talakaveri Wildlife Sanctuary|Greater Talacauvery National Park]] in the [[Western Ghats]] at the [[Kodagu district]], [[Karnataka]]. Initially the river flows through the [[Malenadu]] region of [[Karnataka]] passing the [[Pushpagiri Wildlife Sanctuary]] and flowing through several hilly towns in [[Kodagu district|Kodagu]] and [[Dakshina Kannada]] like [[Adyar, Karnataka|Adyadka]], Biliyar, Parivarkana, Paladka, [[Sullia]], Pilikodi and [[Kanyana]]. Chandragiri then enters [[Kerala]] and flows through several hilly towns in the eastern part of the [[Kasaragod district]] – Panjikkal, Kottyadi, [[Adhur]], Poovadka, Kottamkuzhy, Bethurpuzha, Kundamkuzhy, [[Kolathur (Kasaragod)|Kolathur]], [[Muliyar]] and Bovikanam. At Bovikanam its major tributary, [[Kudumbur River]] merges with Perumpuzha. Then the river enters into the [[Malabar coast|Malabar plains]] where it flows through [[Thekkil]], [[Chengala]], [[Chattanchal]], [[Perumbala]], [[Chemnad]] and [[Kasaragod]]. The Chandragiri River empties into the [[Arabian Sea]] at [[Thalangara]] in [[Kasaragod|Kasaragod town]]. == Ecology == The Chandragiri River basin supports diverse ecosystems typical of the Western Ghats, including tropical wet evergreen forests in the upper reaches and [[riparian zone]]s with moist deciduous species downstream.<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-types |title=Forest Types in Kerala |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> The river originates within the Talakaveri Wildlife Sanctuary, a key biodiversity area with endemic flora like the evergreen ''[[Hopea ponga]]'' and fauna including the lion-tailed macaque, Malabar giant squirrel, and over 250 bird species such as the Malabar whistling thrush.<ref>{{cite web |url=https://aranya.karnataka.gov.in/english/protected-areas/Pages/Talakaveri-Wildlife-Sanctuary.aspx |title=Talakaveri Wildlife Sanctuary |publisher=Department of Forest, Government of Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> Downstream, it borders the Brahmagiri Wildlife Sanctuary in Kerala, habitat for [[Asian elephants]], [[Bengal tigers]], and amphibians like the [[Malabar gliding frog]] in riverine wetlands.<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/brahmagiri-wildlife-sanctuary |title=Brahmagiri Wildlife Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> Aquatic biodiversity includes native fish such as the [[Tor khudree|Deccan mahseer]] and [[Lepidopygopsis|hill trout]], vital for local fisheries.<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Rivers_1830.aspx |title=Rivers of Kerala - Aquatic Biodiversity |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-01}}</ref> Conservation initiatives by the [[Kerala Forest Department]] emphasize riparian afforestation and eco-development to address deforestation and erosion risks from high monsoon flows (average annual rainfall ~3,500&nbsp; mm in the basin).<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> ==উপনৈসমূহ == The Chandragiri River receives numerous tributaries originating in the Western Ghats of Kodagu and flowing into Kasaragod. The table below lists all major and minor tributaries documented in official government records. {| class="wikitable sortable" ! Tributary!! Length (km)!! Origin!! Confluence!! Ref |- | [[Kudumbur River]] || 48 || Brahmagiri Hills, Kodagu || Left bank at Bovikanam (east of Chattanchal) || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Kuppam River]] || 22 || Talakaveri Wildlife Sanctuary, Kodagu || Near Chemnad, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Shiriya River || 28 || Western Ghats near Shiriya, Kasaragod || Near Thalangara estuary || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Koodlu Hole]] || 18 || Pattighat Reserve Forest, Kodagu || Near Koodlu village, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Poonkoth Hole || 12 || Sampaje Range, Dakshina Kannada || Near Poonkoth, Sullia taluk || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Kanyana Hole]] || 15 || Pushpagiri Wildlife Sanctuary || Near Kanyana, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Kalnad Hole]] || ~10 || Kalnad village hills, Kasaragod || Near Kalnad, Hosdurg taluk || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Peruvanje Hole]] || ~8 || Peruvanje Reserve Forest, Sullia || Near Peruvanje, Kasaragod border || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Adyanadka Nullah || ~6 || Adyanadka village, Kasaragod || Near Adyanadka, left bank || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Chalingal Nullah || ~5 || Chalingal hills, Hosdurg || Near Chalingal, right bank || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |} The Kudumbur River is the longest and most significant tributary, contributing approximately 25% of the Chandragiri's total discharge during peak monsoon.<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> Smaller nullahs and seasonal streams are numerous but not individually mapped in official records. ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} {{commons category|Chandragiri River}} fzgkv5o4w57cdb2ymcu19d1q0rhlw5d 626283 626281 2026-08-11T16:56:16Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 626283 wikitext text/x-wiki {{short description|River in India}} {{Infobox river | name = চন্দ্ৰগিৰি নদী | native_name = | other_name = পেৰুম্পুঝা / পয়াশুনী | etymology = [[Chandragupta Maurya]]<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/bekal/rivers-kasaragod.php|title=Kasaragod Rivers|publisher=www.keralatourism.org|access-date=2021-01-23}}</ref> <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Chandragiri River.jpg | image_size = | image_caption = A view of the Chandragiri river from Kanathur, [[Kasaragod]] | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]], [[Karnataka]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Kasaragod district|Kasaragod]], [[Dakshina Kannada]], [[Kodagu]] | subdivision_type5 = Cities | subdivision_name5 = [[Sullia]], [[Jalsoor]], [[Chengala]], [[Chemnad]], [[Kasaragod]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 105 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Kadamakal Reserve Forest, [[Karnataka]] | source1_location = [[Kodagu|Kodagu District]], [[India]] | source1_coordinates = 12.45495°N, 75.67224°E | source1_elevation = 1290m | mouth = [[Arabian Sea]] | mouth_location = Near [[Thalangara]], [[Kasaragod]], India | mouth_coordinates = {{coord|12.4737|74.9845|format=dms|type:river_region:IN|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = [[Kudumbur River]] | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''চন্দ্ৰগিৰি নদী ({{lang-en|Chandragiri River}}) ''', কৰ্ণাটকত পয়স্বিনী নদী আৰু কেৰালাত পেৰুমপুঝা নামেৰেও পৰিচিত। <ref name="Jayashanker2001">{{cite book|author=S. Jayashanker|title=Temples of Kasaragod District|url=https://books.google.com/books?id=WnLXAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=2001|publisher=Controller of Publications|page=4}}</ref><ref name="Nair1986">{{cite book|author=Adoor K. K. Ramachandran Nair|title=Kerala State Gazetteer|url=https://books.google.com/books?id=LXVuAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=1986|publisher=State Editor, Kerala Gazetteers|page=9}}</ref><ref name="namboothiri">{{cite web |title=Namboothiri Rulers (Naaduvaazhikal) |url=https://www.namboothiri.com/articles/naaduvaazhikal.htm |website=www.namboothiri.com |access-date=12 July 2021}}</ref> ই ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ কাছৰগোড় জিলাৰ আটাইতকৈ দীঘল নদী। এই নদীখন চেম্নাডৰ এক ঐতিহাসিক সম্পদ হিচাপে পৰিগণিত। নদীখনৰ নাম মৌৰ্য সম্ৰাট চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/2922_PART_A_DCHB_KODAGU.pdf|title=District Census Handbook - Kodagu District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA%20KANNADA.pdf|title=District Census Handbook - Dakshina Kannada District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_A_KASARAGOD.pdf|title=District Census Handbook - Kasaragod District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Kerala|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref> নদীখন কৰ্ণাটকৰ ক’ডাগু জিলাৰ পশ্চিমঘাটত অৱস্থিত তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰপৰা উৎপত্তি হৈছে। ই সুলিয়া, জলচূৰ, পাৰাপ্পা, আদূৰ, চেংগালা, কাছৰগোড় আৰু চেম্নাড আদি ঠাইৰ মাজেৰে বৈ গৈ অৱশেষত আৰব সাগৰত মিলিত হয়। সুলিয়া তালুকত নদীখন ঘৰুৱা কাম-কাজ আৰু কৃষিকাৰ্যৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জলৰ উৎস। চেম্নাডক ''চন্দ্ৰগিৰিৰ দেশ'' (Land of Chandragiri) বুলি গণ্য কৰা হয়। ==ইতিহাস == চন্দ্ৰগিৰি বা পেৰুমপুঝা নদীক পৰম্পৰাগতভাৱে তুলুনাডু আৰু কেৰালাৰ মালয়ালমভাষী অঞ্চলৰ মাজৰ প্ৰাকৃতিক সীমা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ষোড়শ শতিকাত পৰ্তুগীজসকলে প্ৰস্তুত কৰা ভূগোলসমূহত চন্দ্ৰগিৰি নদীখনক ''ৰিঅ' কেংগেৰেকোৰা'' নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছিল। সেই সময়ত নদীখন “কানাৰা” প্ৰদেশ আৰু “মালাবাৰ”ৰ স্বাধীন ৰাজ্যসমূহৰ মাজৰ সীমাৰেখা হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছিল। “কানাৰা” বুলিলে বৰ্তমানৰ কৰ্ণাটকৰ দক্ষিণ উপকূলীয় কন্নড়ভাষী অঞ্চলক বুজোৱা হৈছিল, যি তেতিয়া বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ অধীনস্থ আছিল। আনহাতে, “মালাবাৰ” নামেৰে তেতিয়াৰ কেৰালাৰ অঞ্চলসমূহক বুজোৱা হৈছিল।<ref>[[Duarte Barbosa]] (c.1518) ''Book of Duarte Barbosa'', 1918 trans., v.1, p.196</ref> এইদৰে চন্দ্ৰগিৰি নদীখনে ঐতিহাসিকভাৱে কেৰালাৰ মালয়ালমভাষী অঞ্চল আৰু কৰ্ণাটকৰ তুলু-কন্নড়ভাষী অঞ্চলৰ মাজত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক আৰু ভৌগোলিক সীমাৰ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। ==গতিপথ== The Chandragiri River originates from the northern slopes of the [[Talakaveri Wildlife Sanctuary|Greater Talacauvery National Park]] in the [[Western Ghats]] at the [[Kodagu district]], [[Karnataka]]. Initially the river flows through the [[Malenadu]] region of [[Karnataka]] passing the [[Pushpagiri Wildlife Sanctuary]] and flowing through several hilly towns in [[Kodagu district|Kodagu]] and [[Dakshina Kannada]] like [[Adyar, Karnataka|Adyadka]], Biliyar, Parivarkana, Paladka, [[Sullia]], Pilikodi and [[Kanyana]]. Chandragiri then enters [[Kerala]] and flows through several hilly towns in the eastern part of the [[Kasaragod district]] – Panjikkal, Kottyadi, [[Adhur]], Poovadka, Kottamkuzhy, Bethurpuzha, Kundamkuzhy, [[Kolathur (Kasaragod)|Kolathur]], [[Muliyar]] and Bovikanam. At Bovikanam its major tributary, [[Kudumbur River]] merges with Perumpuzha. Then the river enters into the [[Malabar coast|Malabar plains]] where it flows through [[Thekkil]], [[Chengala]], [[Chattanchal]], [[Perumbala]], [[Chemnad]] and [[Kasaragod]]. The Chandragiri River empties into the [[Arabian Sea]] at [[Thalangara]] in [[Kasaragod|Kasaragod town]]. == Ecology == The Chandragiri River basin supports diverse ecosystems typical of the Western Ghats, including tropical wet evergreen forests in the upper reaches and [[riparian zone]]s with moist deciduous species downstream.<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-types |title=Forest Types in Kerala |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> The river originates within the Talakaveri Wildlife Sanctuary, a key biodiversity area with endemic flora like the evergreen ''[[Hopea ponga]]'' and fauna including the lion-tailed macaque, Malabar giant squirrel, and over 250 bird species such as the Malabar whistling thrush.<ref>{{cite web |url=https://aranya.karnataka.gov.in/english/protected-areas/Pages/Talakaveri-Wildlife-Sanctuary.aspx |title=Talakaveri Wildlife Sanctuary |publisher=Department of Forest, Government of Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> Downstream, it borders the Brahmagiri Wildlife Sanctuary in Kerala, habitat for [[Asian elephants]], [[Bengal tigers]], and amphibians like the [[Malabar gliding frog]] in riverine wetlands.<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/brahmagiri-wildlife-sanctuary |title=Brahmagiri Wildlife Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> Aquatic biodiversity includes native fish such as the [[Tor khudree|Deccan mahseer]] and [[Lepidopygopsis|hill trout]], vital for local fisheries.<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Rivers_1830.aspx |title=Rivers of Kerala - Aquatic Biodiversity |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-01}}</ref> Conservation initiatives by the [[Kerala Forest Department]] emphasize riparian afforestation and eco-development to address deforestation and erosion risks from high monsoon flows (average annual rainfall ~3,500&nbsp; mm in the basin).<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> ==উপনৈসমূহ == The Chandragiri River receives numerous tributaries originating in the Western Ghats of Kodagu and flowing into Kasaragod. The table below lists all major and minor tributaries documented in official government records. {| class="wikitable sortable" ! Tributary!! Length (km)!! Origin!! Confluence!! Ref |- | [[Kudumbur River]] || 48 || Brahmagiri Hills, Kodagu || Left bank at Bovikanam (east of Chattanchal) || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Kuppam River]] || 22 || Talakaveri Wildlife Sanctuary, Kodagu || Near Chemnad, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Shiriya River || 28 || Western Ghats near Shiriya, Kasaragod || Near Thalangara estuary || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Koodlu Hole]] || 18 || Pattighat Reserve Forest, Kodagu || Near Koodlu village, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Poonkoth Hole || 12 || Sampaje Range, Dakshina Kannada || Near Poonkoth, Sullia taluk || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Kanyana Hole]] || 15 || Pushpagiri Wildlife Sanctuary || Near Kanyana, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Kalnad Hole]] || ~10 || Kalnad village hills, Kasaragod || Near Kalnad, Hosdurg taluk || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Peruvanje Hole]] || ~8 || Peruvanje Reserve Forest, Sullia || Near Peruvanje, Kasaragod border || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Adyanadka Nullah || ~6 || Adyanadka village, Kasaragod || Near Adyanadka, left bank || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Chalingal Nullah || ~5 || Chalingal hills, Hosdurg || Near Chalingal, right bank || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |} The Kudumbur River is the longest and most significant tributary, contributing approximately 25% of the Chandragiri's total discharge during peak monsoon.<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> Smaller nullahs and seasonal streams are numerous but not individually mapped in official records. ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} {{commons category|Chandragiri River}} n98n11prj0s0llhxlimkbqv30wmvazt 626285 626283 2026-08-11T16:58:55Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* ইতিহাস */ 626285 wikitext text/x-wiki {{short description|River in India}} {{Infobox river | name = চন্দ্ৰগিৰি নদী | native_name = | other_name = পেৰুম্পুঝা / পয়াশুনী | etymology = [[Chandragupta Maurya]]<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/bekal/rivers-kasaragod.php|title=Kasaragod Rivers|publisher=www.keralatourism.org|access-date=2021-01-23}}</ref> <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Chandragiri River.jpg | image_size = | image_caption = A view of the Chandragiri river from Kanathur, [[Kasaragod]] | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]], [[Karnataka]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Kasaragod district|Kasaragod]], [[Dakshina Kannada]], [[Kodagu]] | subdivision_type5 = Cities | subdivision_name5 = [[Sullia]], [[Jalsoor]], [[Chengala]], [[Chemnad]], [[Kasaragod]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 105 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Kadamakal Reserve Forest, [[Karnataka]] | source1_location = [[Kodagu|Kodagu District]], [[India]] | source1_coordinates = 12.45495°N, 75.67224°E | source1_elevation = 1290m | mouth = [[Arabian Sea]] | mouth_location = Near [[Thalangara]], [[Kasaragod]], India | mouth_coordinates = {{coord|12.4737|74.9845|format=dms|type:river_region:IN|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = [[Kudumbur River]] | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''চন্দ্ৰগিৰি নদী ({{lang-en|Chandragiri River}}) ''', কৰ্ণাটকত পয়স্বিনী নদী আৰু কেৰালাত পেৰুমপুঝা নামেৰেও পৰিচিত। <ref name="Jayashanker2001">{{cite book|author=S. Jayashanker|title=Temples of Kasaragod District|url=https://books.google.com/books?id=WnLXAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=2001|publisher=Controller of Publications|page=4}}</ref><ref name="Nair1986">{{cite book|author=Adoor K. K. Ramachandran Nair|title=Kerala State Gazetteer|url=https://books.google.com/books?id=LXVuAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=1986|publisher=State Editor, Kerala Gazetteers|page=9}}</ref><ref name="namboothiri">{{cite web |title=Namboothiri Rulers (Naaduvaazhikal) |url=https://www.namboothiri.com/articles/naaduvaazhikal.htm |website=www.namboothiri.com |access-date=12 July 2021}}</ref> ই ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ কাছৰগোড় জিলাৰ আটাইতকৈ দীঘল নদী। এই নদীখন চেম্নাডৰ এক ঐতিহাসিক সম্পদ হিচাপে পৰিগণিত। নদীখনৰ নাম মৌৰ্য সম্ৰাট চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/2922_PART_A_DCHB_KODAGU.pdf|title=District Census Handbook - Kodagu District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA%20KANNADA.pdf|title=District Census Handbook - Dakshina Kannada District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_A_KASARAGOD.pdf|title=District Census Handbook - Kasaragod District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Kerala|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref> নদীখন কৰ্ণাটকৰ ক’ডাগু জিলাৰ পশ্চিমঘাটত অৱস্থিত তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰপৰা উৎপত্তি হৈছে। ই সুলিয়া, জলচূৰ, পাৰাপ্পা, আদূৰ, চেংগালা, কাছৰগোড় আৰু চেম্নাড আদি ঠাইৰ মাজেৰে বৈ গৈ অৱশেষত আৰব সাগৰত মিলিত হয়। সুলিয়া তালুকত নদীখন ঘৰুৱা কাম-কাজ আৰু কৃষিকাৰ্যৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জলৰ উৎস। চেম্নাডক ''চন্দ্ৰগিৰিৰ দেশ'' (Land of Chandragiri) বুলি গণ্য কৰা হয়। ==ইতিহাস == চন্দ্ৰগিৰি বা পেৰুমপুঝা নদীক পৰম্পৰাগতভাৱে তুলুনাডু আৰু কেৰালাৰ মালয়ালমভাষী অঞ্চলৰ মাজৰ প্ৰাকৃতিক সীমা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ষোড়শ শতিকাত পৰ্তুগীজসকলে প্ৰস্তুত কৰা ভূগোলসমূহত চন্দ্ৰগিৰি নদীখনক ''ৰিঅ' কেংগেৰেকোৰা'' নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছিল। সেই সময়ত নদীখন “কানাৰা” প্ৰদেশ আৰু “মালাবাৰ”ৰ স্বাধীন ৰাজ্যসমূহৰ মাজৰ সীমাৰেখা হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছিল। “কানাৰা” বুলিলে বৰ্তমানৰ কৰ্ণাটকৰ দক্ষিণ উপকূলীয় কন্নড়ভাষী অঞ্চলক বুজোৱা হৈছিল, যি তেতিয়া বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ অধীনস্থ আছিল। আনহাতে, “মালাবাৰ” নামেৰে তেতিয়াৰ কেৰালাৰ অঞ্চলসমূহক বুজোৱা হৈছিল।<ref>[[João de Barros]] (1552) ''Decadas da Asia'', Dec. I, Bk.9, ch.1, p.296</ref> <ref>[[Duarte Barbosa]] (c.1518) ''Book of Duarte Barbosa'', 1918 trans., v.1, p.196</ref> এইদৰে চন্দ্ৰগিৰি নদীখনে ঐতিহাসিকভাৱে কেৰালাৰ মালয়ালমভাষী অঞ্চল আৰু কৰ্ণাটকৰ তুলু-কন্নড়ভাষী অঞ্চলৰ মাজত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক আৰু ভৌগোলিক সীমাৰ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। ==গতিপথ== The Chandragiri River originates from the northern slopes of the [[Talakaveri Wildlife Sanctuary|Greater Talacauvery National Park]] in the [[Western Ghats]] at the [[Kodagu district]], [[Karnataka]]. Initially the river flows through the [[Malenadu]] region of [[Karnataka]] passing the [[Pushpagiri Wildlife Sanctuary]] and flowing through several hilly towns in [[Kodagu district|Kodagu]] and [[Dakshina Kannada]] like [[Adyar, Karnataka|Adyadka]], Biliyar, Parivarkana, Paladka, [[Sullia]], Pilikodi and [[Kanyana]]. Chandragiri then enters [[Kerala]] and flows through several hilly towns in the eastern part of the [[Kasaragod district]] – Panjikkal, Kottyadi, [[Adhur]], Poovadka, Kottamkuzhy, Bethurpuzha, Kundamkuzhy, [[Kolathur (Kasaragod)|Kolathur]], [[Muliyar]] and Bovikanam. At Bovikanam its major tributary, [[Kudumbur River]] merges with Perumpuzha. Then the river enters into the [[Malabar coast|Malabar plains]] where it flows through [[Thekkil]], [[Chengala]], [[Chattanchal]], [[Perumbala]], [[Chemnad]] and [[Kasaragod]]. The Chandragiri River empties into the [[Arabian Sea]] at [[Thalangara]] in [[Kasaragod|Kasaragod town]]. == Ecology == The Chandragiri River basin supports diverse ecosystems typical of the Western Ghats, including tropical wet evergreen forests in the upper reaches and [[riparian zone]]s with moist deciduous species downstream.<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-types |title=Forest Types in Kerala |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> The river originates within the Talakaveri Wildlife Sanctuary, a key biodiversity area with endemic flora like the evergreen ''[[Hopea ponga]]'' and fauna including the lion-tailed macaque, Malabar giant squirrel, and over 250 bird species such as the Malabar whistling thrush.<ref>{{cite web |url=https://aranya.karnataka.gov.in/english/protected-areas/Pages/Talakaveri-Wildlife-Sanctuary.aspx |title=Talakaveri Wildlife Sanctuary |publisher=Department of Forest, Government of Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> Downstream, it borders the Brahmagiri Wildlife Sanctuary in Kerala, habitat for [[Asian elephants]], [[Bengal tigers]], and amphibians like the [[Malabar gliding frog]] in riverine wetlands.<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/brahmagiri-wildlife-sanctuary |title=Brahmagiri Wildlife Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> Aquatic biodiversity includes native fish such as the [[Tor khudree|Deccan mahseer]] and [[Lepidopygopsis|hill trout]], vital for local fisheries.<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Rivers_1830.aspx |title=Rivers of Kerala - Aquatic Biodiversity |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-01}}</ref> Conservation initiatives by the [[Kerala Forest Department]] emphasize riparian afforestation and eco-development to address deforestation and erosion risks from high monsoon flows (average annual rainfall ~3,500&nbsp; mm in the basin).<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> ==উপনৈসমূহ == The Chandragiri River receives numerous tributaries originating in the Western Ghats of Kodagu and flowing into Kasaragod. The table below lists all major and minor tributaries documented in official government records. {| class="wikitable sortable" ! Tributary!! Length (km)!! Origin!! Confluence!! Ref |- | [[Kudumbur River]] || 48 || Brahmagiri Hills, Kodagu || Left bank at Bovikanam (east of Chattanchal) || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Kuppam River]] || 22 || Talakaveri Wildlife Sanctuary, Kodagu || Near Chemnad, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Shiriya River || 28 || Western Ghats near Shiriya, Kasaragod || Near Thalangara estuary || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Koodlu Hole]] || 18 || Pattighat Reserve Forest, Kodagu || Near Koodlu village, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Poonkoth Hole || 12 || Sampaje Range, Dakshina Kannada || Near Poonkoth, Sullia taluk || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Kanyana Hole]] || 15 || Pushpagiri Wildlife Sanctuary || Near Kanyana, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Kalnad Hole]] || ~10 || Kalnad village hills, Kasaragod || Near Kalnad, Hosdurg taluk || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Peruvanje Hole]] || ~8 || Peruvanje Reserve Forest, Sullia || Near Peruvanje, Kasaragod border || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Adyanadka Nullah || ~6 || Adyanadka village, Kasaragod || Near Adyanadka, left bank || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Chalingal Nullah || ~5 || Chalingal hills, Hosdurg || Near Chalingal, right bank || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |} The Kudumbur River is the longest and most significant tributary, contributing approximately 25% of the Chandragiri's total discharge during peak monsoon.<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> Smaller nullahs and seasonal streams are numerous but not individually mapped in official records. ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} {{commons category|Chandragiri River}} 0n29f0m536kcta336ggrna3sb0ovj4h 626290 626285 2026-08-11T17:05:43Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 626290 wikitext text/x-wiki {{short description|River in India}} {{Infobox river | name = চন্দ্ৰগিৰি নদী | native_name = | other_name = পেৰুম্পুঝা / পয়াশুনী | etymology = [[Chandragupta Maurya]]<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/bekal/rivers-kasaragod.php|title=Kasaragod Rivers|publisher=www.keralatourism.org|access-date=2021-01-23}}</ref> <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Chandragiri River.jpg | image_size = | image_caption = A view of the Chandragiri river from Kanathur, [[Kasaragod]] | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]], [[Karnataka]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Kasaragod district|Kasaragod]], [[Dakshina Kannada]], [[Kodagu]] | subdivision_type5 = Cities | subdivision_name5 = [[Sullia]], [[Jalsoor]], [[Chengala]], [[Chemnad]], [[Kasaragod]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 105 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Kadamakal Reserve Forest, [[Karnataka]] | source1_location = [[Kodagu|Kodagu District]], [[India]] | source1_coordinates = 12.45495°N, 75.67224°E | source1_elevation = 1290m | mouth = [[Arabian Sea]] | mouth_location = Near [[Thalangara]], [[Kasaragod]], India | mouth_coordinates = {{coord|12.4737|74.9845|format=dms|type:river_region:IN|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = [[Kudumbur River]] | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''চন্দ্ৰগিৰি নদী ({{lang-en|Chandragiri River}}) ''', কৰ্ণাটকত পয়স্বিনী নদী আৰু কেৰালাত পেৰুমপুঝা নামেৰেও পৰিচিত। <ref name="Jayashanker2001">{{cite book|author=S. Jayashanker|title=Temples of Kasaragod District|url=https://books.google.com/books?id=WnLXAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=2001|publisher=Controller of Publications|page=4}}</ref><ref name="Nair1986">{{cite book|author=Adoor K. K. Ramachandran Nair|title=Kerala State Gazetteer|url=https://books.google.com/books?id=LXVuAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=1986|publisher=State Editor, Kerala Gazetteers|page=9}}</ref><ref name="namboothiri">{{cite web |title=Namboothiri Rulers (Naaduvaazhikal) |url=https://www.namboothiri.com/articles/naaduvaazhikal.htm |website=www.namboothiri.com |access-date=12 July 2021}}</ref> ই ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ কাছৰগোড় জিলাৰ আটাইতকৈ দীঘল নদী। এই নদীখন চেম্নাডৰ এক ঐতিহাসিক সম্পদ হিচাপে পৰিগণিত। নদীখনৰ নাম মৌৰ্য সম্ৰাট চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/2922_PART_A_DCHB_KODAGU.pdf|title=District Census Handbook - Kodagu District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA%20KANNADA.pdf|title=District Census Handbook - Dakshina Kannada District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_A_KASARAGOD.pdf|title=District Census Handbook - Kasaragod District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Kerala|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref> নদীখন কৰ্ণাটকৰ ক’ডাগু জিলাৰ পশ্চিমঘাটত অৱস্থিত তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰপৰা উৎপত্তি হৈছে। ই সুলিয়া, জলচূৰ, পাৰাপ্পা, আদূৰ, চেংগালা, কাছৰগোড় আৰু চেম্নাড আদি ঠাইৰ মাজেৰে বৈ গৈ অৱশেষত আৰব সাগৰত মিলিত হয়। সুলিয়া তালুকত নদীখন ঘৰুৱা কাম-কাজ আৰু কৃষিকাৰ্যৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জলৰ উৎস। চেম্নাডক ''চন্দ্ৰগিৰিৰ দেশ'' (Land of Chandragiri) বুলি গণ্য কৰা হয়। ==ইতিহাস == চন্দ্ৰগিৰি বা পেৰুমপুঝা নদীক পৰম্পৰাগতভাৱে তুলুনাডু আৰু কেৰালাৰ মালয়ালমভাষী অঞ্চলৰ মাজৰ প্ৰাকৃতিক সীমা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ষোড়শ শতিকাত পৰ্তুগীজসকলে প্ৰস্তুত কৰা ভূগোলসমূহত চন্দ্ৰগিৰি নদীখনক ''ৰিঅ' কেংগেৰেকোৰা'' নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছিল। সেই সময়ত নদীখন “কানাৰা” প্ৰদেশ আৰু “মালাবাৰ”ৰ স্বাধীন ৰাজ্যসমূহৰ মাজৰ সীমাৰেখা হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছিল। “কানাৰা” বুলিলে বৰ্তমানৰ কৰ্ণাটকৰ দক্ষিণ উপকূলীয় কন্নড়ভাষী অঞ্চলক বুজোৱা হৈছিল, যি তেতিয়া বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ অধীনস্থ আছিল। আনহাতে, “মালাবাৰ” নামেৰে তেতিয়াৰ কেৰালাৰ অঞ্চলসমূহক বুজোৱা হৈছিল।<ref>[[João de Barros]] (1552) ''Decadas da Asia'', Dec. I, Bk.9, ch.1, p.296</ref> <ref>[[Duarte Barbosa]] (c.1518) ''Book of Duarte Barbosa'', 1918 trans., v.1, p.196</ref> এইদৰে চন্দ্ৰগিৰি নদীখনে ঐতিহাসিকভাৱে কেৰালাৰ মালয়ালমভাষী অঞ্চল আৰু কৰ্ণাটকৰ তুলু-কন্নড়ভাষী অঞ্চলৰ মাজত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক আৰু ভৌগোলিক সীমাৰ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। ==গতিপথ== চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ উৎপত্তি [[কৰ্ণাটক]]ৰ কোডাগু জিলাত, পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ গ্ৰেটাৰ তালাকাবেৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ উত্তৰ ঢালত। উৎপত্তিস্থলৰপৰা নদীখন প্ৰথমে কৰ্ণাটকৰ মালেনাডু অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যায়। এই পথে ই পুষ্পগিৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ মাজেৰে পাৰ হৈ কোডাগু আৰু দক্ষিণ কানাড়া জিলাৰ কেইবাটাও পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু জনবসতি অতিক্ৰম কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত আদ্যাডকা, বিলিয়াৰ, পাৰিৱাৰকানা, পালাডকা, সুলিয়া, পিলিকোডি আৰু কান্যানা উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ পাছত চন্দ্ৰগিৰি নদী কেৰালাত প্ৰৱেশ কৰি কাছাৰগোড জিলাৰ পূব অংশৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ মাজেৰে বৈ যায়। এই অংশত পাঞ্জিক্কাল, কোট্টিয়াডি, আধুৰ, পুৱাডকা, কোট্টামকুঝি, বেথুৰপুঝা, কুণ্ডামকুঝি, কোলাথুৰ, মুলিয়াৰ আৰু ব'ভিকানাম আদি অঞ্চল নদীখনৰ গতিপথত অৱস্থিত। ব'ভিকানামত ইয়াৰ প্ৰধান উপনৈ কুদুম্বুৰ নদী চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ সৈতে মিলিত হয়। তাৰ পাছত নদীখন মালাবাৰ সমভূমিত প্ৰৱেশ কৰি থেক্কিল, চেংগালা, চাট্টাঞ্চাল, পেৰুম্বালা, চেমনাড আৰু কাছাৰগোডৰ মাজেৰে বৈ যায়। অৱশেষত চন্দ্ৰগিৰি নদী কাছাৰগোড চহৰৰ থালাংগাৰাত [[আৰব সাগৰ]]ত মিলিত হয়। == Ecology == The Chandragiri River basin supports diverse ecosystems typical of the Western Ghats, including tropical wet evergreen forests in the upper reaches and [[riparian zone]]s with moist deciduous species downstream.<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-types |title=Forest Types in Kerala |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> The river originates within the Talakaveri Wildlife Sanctuary, a key biodiversity area with endemic flora like the evergreen ''[[Hopea ponga]]'' and fauna including the lion-tailed macaque, Malabar giant squirrel, and over 250 bird species such as the Malabar whistling thrush.<ref>{{cite web |url=https://aranya.karnataka.gov.in/english/protected-areas/Pages/Talakaveri-Wildlife-Sanctuary.aspx |title=Talakaveri Wildlife Sanctuary |publisher=Department of Forest, Government of Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> Downstream, it borders the Brahmagiri Wildlife Sanctuary in Kerala, habitat for [[Asian elephants]], [[Bengal tigers]], and amphibians like the [[Malabar gliding frog]] in riverine wetlands.<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/brahmagiri-wildlife-sanctuary |title=Brahmagiri Wildlife Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> Aquatic biodiversity includes native fish such as the [[Tor khudree|Deccan mahseer]] and [[Lepidopygopsis|hill trout]], vital for local fisheries.<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Rivers_1830.aspx |title=Rivers of Kerala - Aquatic Biodiversity |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-01}}</ref> Conservation initiatives by the [[Kerala Forest Department]] emphasize riparian afforestation and eco-development to address deforestation and erosion risks from high monsoon flows (average annual rainfall ~3,500&nbsp; mm in the basin).<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> ==উপনৈসমূহ == The Chandragiri River receives numerous tributaries originating in the Western Ghats of Kodagu and flowing into Kasaragod. The table below lists all major and minor tributaries documented in official government records. {| class="wikitable sortable" ! Tributary!! Length (km)!! Origin!! Confluence!! Ref |- | [[Kudumbur River]] || 48 || Brahmagiri Hills, Kodagu || Left bank at Bovikanam (east of Chattanchal) || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Kuppam River]] || 22 || Talakaveri Wildlife Sanctuary, Kodagu || Near Chemnad, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Shiriya River || 28 || Western Ghats near Shiriya, Kasaragod || Near Thalangara estuary || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Koodlu Hole]] || 18 || Pattighat Reserve Forest, Kodagu || Near Koodlu village, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Poonkoth Hole || 12 || Sampaje Range, Dakshina Kannada || Near Poonkoth, Sullia taluk || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Kanyana Hole]] || 15 || Pushpagiri Wildlife Sanctuary || Near Kanyana, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Kalnad Hole]] || ~10 || Kalnad village hills, Kasaragod || Near Kalnad, Hosdurg taluk || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Peruvanje Hole]] || ~8 || Peruvanje Reserve Forest, Sullia || Near Peruvanje, Kasaragod border || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Adyanadka Nullah || ~6 || Adyanadka village, Kasaragod || Near Adyanadka, left bank || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Chalingal Nullah || ~5 || Chalingal hills, Hosdurg || Near Chalingal, right bank || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |} The Kudumbur River is the longest and most significant tributary, contributing approximately 25% of the Chandragiri's total discharge during peak monsoon.<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> Smaller nullahs and seasonal streams are numerous but not individually mapped in official records. ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} {{commons category|Chandragiri River}} dcpofyfpk2p57z4zktlzjthut11x1x0 626291 626290 2026-08-11T17:06:09Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:নদী]] using [[WP:HC|HotCat]] 626291 wikitext text/x-wiki {{short description|River in India}} {{Infobox river | name = চন্দ্ৰগিৰি নদী | native_name = | other_name = পেৰুম্পুঝা / পয়াশুনী | etymology = [[Chandragupta Maurya]]<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/bekal/rivers-kasaragod.php|title=Kasaragod Rivers|publisher=www.keralatourism.org|access-date=2021-01-23}}</ref> <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Chandragiri River.jpg | image_size = | image_caption = A view of the Chandragiri river from Kanathur, [[Kasaragod]] | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]], [[Karnataka]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Kasaragod district|Kasaragod]], [[Dakshina Kannada]], [[Kodagu]] | subdivision_type5 = Cities | subdivision_name5 = [[Sullia]], [[Jalsoor]], [[Chengala]], [[Chemnad]], [[Kasaragod]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 105 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Kadamakal Reserve Forest, [[Karnataka]] | source1_location = [[Kodagu|Kodagu District]], [[India]] | source1_coordinates = 12.45495°N, 75.67224°E | source1_elevation = 1290m | mouth = [[Arabian Sea]] | mouth_location = Near [[Thalangara]], [[Kasaragod]], India | mouth_coordinates = {{coord|12.4737|74.9845|format=dms|type:river_region:IN|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = [[Kudumbur River]] | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''চন্দ্ৰগিৰি নদী ({{lang-en|Chandragiri River}}) ''', কৰ্ণাটকত পয়স্বিনী নদী আৰু কেৰালাত পেৰুমপুঝা নামেৰেও পৰিচিত। <ref name="Jayashanker2001">{{cite book|author=S. Jayashanker|title=Temples of Kasaragod District|url=https://books.google.com/books?id=WnLXAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=2001|publisher=Controller of Publications|page=4}}</ref><ref name="Nair1986">{{cite book|author=Adoor K. K. Ramachandran Nair|title=Kerala State Gazetteer|url=https://books.google.com/books?id=LXVuAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=1986|publisher=State Editor, Kerala Gazetteers|page=9}}</ref><ref name="namboothiri">{{cite web |title=Namboothiri Rulers (Naaduvaazhikal) |url=https://www.namboothiri.com/articles/naaduvaazhikal.htm |website=www.namboothiri.com |access-date=12 July 2021}}</ref> ই ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ কাছৰগোড় জিলাৰ আটাইতকৈ দীঘল নদী। এই নদীখন চেম্নাডৰ এক ঐতিহাসিক সম্পদ হিচাপে পৰিগণিত। নদীখনৰ নাম মৌৰ্য সম্ৰাট চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/2922_PART_A_DCHB_KODAGU.pdf|title=District Census Handbook - Kodagu District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA%20KANNADA.pdf|title=District Census Handbook - Dakshina Kannada District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_A_KASARAGOD.pdf|title=District Census Handbook - Kasaragod District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Kerala|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref> নদীখন কৰ্ণাটকৰ ক’ডাগু জিলাৰ পশ্চিমঘাটত অৱস্থিত তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰপৰা উৎপত্তি হৈছে। ই সুলিয়া, জলচূৰ, পাৰাপ্পা, আদূৰ, চেংগালা, কাছৰগোড় আৰু চেম্নাড আদি ঠাইৰ মাজেৰে বৈ গৈ অৱশেষত আৰব সাগৰত মিলিত হয়। সুলিয়া তালুকত নদীখন ঘৰুৱা কাম-কাজ আৰু কৃষিকাৰ্যৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জলৰ উৎস। চেম্নাডক ''চন্দ্ৰগিৰিৰ দেশ'' (Land of Chandragiri) বুলি গণ্য কৰা হয়। ==ইতিহাস == চন্দ্ৰগিৰি বা পেৰুমপুঝা নদীক পৰম্পৰাগতভাৱে তুলুনাডু আৰু কেৰালাৰ মালয়ালমভাষী অঞ্চলৰ মাজৰ প্ৰাকৃতিক সীমা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ষোড়শ শতিকাত পৰ্তুগীজসকলে প্ৰস্তুত কৰা ভূগোলসমূহত চন্দ্ৰগিৰি নদীখনক ''ৰিঅ' কেংগেৰেকোৰা'' নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছিল। সেই সময়ত নদীখন “কানাৰা” প্ৰদেশ আৰু “মালাবাৰ”ৰ স্বাধীন ৰাজ্যসমূহৰ মাজৰ সীমাৰেখা হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছিল। “কানাৰা” বুলিলে বৰ্তমানৰ কৰ্ণাটকৰ দক্ষিণ উপকূলীয় কন্নড়ভাষী অঞ্চলক বুজোৱা হৈছিল, যি তেতিয়া বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ অধীনস্থ আছিল। আনহাতে, “মালাবাৰ” নামেৰে তেতিয়াৰ কেৰালাৰ অঞ্চলসমূহক বুজোৱা হৈছিল।<ref>[[João de Barros]] (1552) ''Decadas da Asia'', Dec. I, Bk.9, ch.1, p.296</ref> <ref>[[Duarte Barbosa]] (c.1518) ''Book of Duarte Barbosa'', 1918 trans., v.1, p.196</ref> এইদৰে চন্দ্ৰগিৰি নদীখনে ঐতিহাসিকভাৱে কেৰালাৰ মালয়ালমভাষী অঞ্চল আৰু কৰ্ণাটকৰ তুলু-কন্নড়ভাষী অঞ্চলৰ মাজত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক আৰু ভৌগোলিক সীমাৰ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। ==গতিপথ== চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ উৎপত্তি [[কৰ্ণাটক]]ৰ কোডাগু জিলাত, পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ গ্ৰেটাৰ তালাকাবেৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ উত্তৰ ঢালত। উৎপত্তিস্থলৰপৰা নদীখন প্ৰথমে কৰ্ণাটকৰ মালেনাডু অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যায়। এই পথে ই পুষ্পগিৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ মাজেৰে পাৰ হৈ কোডাগু আৰু দক্ষিণ কানাড়া জিলাৰ কেইবাটাও পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু জনবসতি অতিক্ৰম কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত আদ্যাডকা, বিলিয়াৰ, পাৰিৱাৰকানা, পালাডকা, সুলিয়া, পিলিকোডি আৰু কান্যানা উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ পাছত চন্দ্ৰগিৰি নদী কেৰালাত প্ৰৱেশ কৰি কাছাৰগোড জিলাৰ পূব অংশৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ মাজেৰে বৈ যায়। এই অংশত পাঞ্জিক্কাল, কোট্টিয়াডি, আধুৰ, পুৱাডকা, কোট্টামকুঝি, বেথুৰপুঝা, কুণ্ডামকুঝি, কোলাথুৰ, মুলিয়াৰ আৰু ব'ভিকানাম আদি অঞ্চল নদীখনৰ গতিপথত অৱস্থিত। ব'ভিকানামত ইয়াৰ প্ৰধান উপনৈ কুদুম্বুৰ নদী চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ সৈতে মিলিত হয়। তাৰ পাছত নদীখন মালাবাৰ সমভূমিত প্ৰৱেশ কৰি থেক্কিল, চেংগালা, চাট্টাঞ্চাল, পেৰুম্বালা, চেমনাড আৰু কাছাৰগোডৰ মাজেৰে বৈ যায়। অৱশেষত চন্দ্ৰগিৰি নদী কাছাৰগোড চহৰৰ থালাংগাৰাত [[আৰব সাগৰ]]ত মিলিত হয়। == Ecology == The Chandragiri River basin supports diverse ecosystems typical of the Western Ghats, including tropical wet evergreen forests in the upper reaches and [[riparian zone]]s with moist deciduous species downstream.<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-types |title=Forest Types in Kerala |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> The river originates within the Talakaveri Wildlife Sanctuary, a key biodiversity area with endemic flora like the evergreen ''[[Hopea ponga]]'' and fauna including the lion-tailed macaque, Malabar giant squirrel, and over 250 bird species such as the Malabar whistling thrush.<ref>{{cite web |url=https://aranya.karnataka.gov.in/english/protected-areas/Pages/Talakaveri-Wildlife-Sanctuary.aspx |title=Talakaveri Wildlife Sanctuary |publisher=Department of Forest, Government of Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> Downstream, it borders the Brahmagiri Wildlife Sanctuary in Kerala, habitat for [[Asian elephants]], [[Bengal tigers]], and amphibians like the [[Malabar gliding frog]] in riverine wetlands.<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/brahmagiri-wildlife-sanctuary |title=Brahmagiri Wildlife Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> Aquatic biodiversity includes native fish such as the [[Tor khudree|Deccan mahseer]] and [[Lepidopygopsis|hill trout]], vital for local fisheries.<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Rivers_1830.aspx |title=Rivers of Kerala - Aquatic Biodiversity |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-01}}</ref> Conservation initiatives by the [[Kerala Forest Department]] emphasize riparian afforestation and eco-development to address deforestation and erosion risks from high monsoon flows (average annual rainfall ~3,500&nbsp; mm in the basin).<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> ==উপনৈসমূহ == The Chandragiri River receives numerous tributaries originating in the Western Ghats of Kodagu and flowing into Kasaragod. The table below lists all major and minor tributaries documented in official government records. {| class="wikitable sortable" ! Tributary!! Length (km)!! Origin!! Confluence!! Ref |- | [[Kudumbur River]] || 48 || Brahmagiri Hills, Kodagu || Left bank at Bovikanam (east of Chattanchal) || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Kuppam River]] || 22 || Talakaveri Wildlife Sanctuary, Kodagu || Near Chemnad, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Shiriya River || 28 || Western Ghats near Shiriya, Kasaragod || Near Thalangara estuary || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Koodlu Hole]] || 18 || Pattighat Reserve Forest, Kodagu || Near Koodlu village, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Poonkoth Hole || 12 || Sampaje Range, Dakshina Kannada || Near Poonkoth, Sullia taluk || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Kanyana Hole]] || 15 || Pushpagiri Wildlife Sanctuary || Near Kanyana, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Kalnad Hole]] || ~10 || Kalnad village hills, Kasaragod || Near Kalnad, Hosdurg taluk || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Peruvanje Hole]] || ~8 || Peruvanje Reserve Forest, Sullia || Near Peruvanje, Kasaragod border || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Adyanadka Nullah || ~6 || Adyanadka village, Kasaragod || Near Adyanadka, left bank || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Chalingal Nullah || ~5 || Chalingal hills, Hosdurg || Near Chalingal, right bank || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |} The Kudumbur River is the longest and most significant tributary, contributing approximately 25% of the Chandragiri's total discharge during peak monsoon.<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> Smaller nullahs and seasonal streams are numerous but not individually mapped in official records. ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} {{commons category|Chandragiri River}} [[শ্ৰেণী:নদী]] 5sb26yg4vs0azedh6016nc003qgdrxy 626292 626291 2026-08-11T17:06:37Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:ভাৰতৰ নদী]] using [[WP:HC|HotCat]] 626292 wikitext text/x-wiki {{short description|River in India}} {{Infobox river | name = চন্দ্ৰগিৰি নদী | native_name = | other_name = পেৰুম্পুঝা / পয়াশুনী | etymology = [[Chandragupta Maurya]]<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/bekal/rivers-kasaragod.php|title=Kasaragod Rivers|publisher=www.keralatourism.org|access-date=2021-01-23}}</ref> <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Chandragiri River.jpg | image_size = | image_caption = A view of the Chandragiri river from Kanathur, [[Kasaragod]] | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]], [[Karnataka]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Kasaragod district|Kasaragod]], [[Dakshina Kannada]], [[Kodagu]] | subdivision_type5 = Cities | subdivision_name5 = [[Sullia]], [[Jalsoor]], [[Chengala]], [[Chemnad]], [[Kasaragod]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 105 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Kadamakal Reserve Forest, [[Karnataka]] | source1_location = [[Kodagu|Kodagu District]], [[India]] | source1_coordinates = 12.45495°N, 75.67224°E | source1_elevation = 1290m | mouth = [[Arabian Sea]] | mouth_location = Near [[Thalangara]], [[Kasaragod]], India | mouth_coordinates = {{coord|12.4737|74.9845|format=dms|type:river_region:IN|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = [[Kudumbur River]] | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''চন্দ্ৰগিৰি নদী ({{lang-en|Chandragiri River}}) ''', কৰ্ণাটকত পয়স্বিনী নদী আৰু কেৰালাত পেৰুমপুঝা নামেৰেও পৰিচিত। <ref name="Jayashanker2001">{{cite book|author=S. Jayashanker|title=Temples of Kasaragod District|url=https://books.google.com/books?id=WnLXAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=2001|publisher=Controller of Publications|page=4}}</ref><ref name="Nair1986">{{cite book|author=Adoor K. K. Ramachandran Nair|title=Kerala State Gazetteer|url=https://books.google.com/books?id=LXVuAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=1986|publisher=State Editor, Kerala Gazetteers|page=9}}</ref><ref name="namboothiri">{{cite web |title=Namboothiri Rulers (Naaduvaazhikal) |url=https://www.namboothiri.com/articles/naaduvaazhikal.htm |website=www.namboothiri.com |access-date=12 July 2021}}</ref> ই ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ কাছৰগোড় জিলাৰ আটাইতকৈ দীঘল নদী। এই নদীখন চেম্নাডৰ এক ঐতিহাসিক সম্পদ হিচাপে পৰিগণিত। নদীখনৰ নাম মৌৰ্য সম্ৰাট চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/2922_PART_A_DCHB_KODAGU.pdf|title=District Census Handbook - Kodagu District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA%20KANNADA.pdf|title=District Census Handbook - Dakshina Kannada District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_A_KASARAGOD.pdf|title=District Census Handbook - Kasaragod District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Kerala|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref> নদীখন কৰ্ণাটকৰ ক’ডাগু জিলাৰ পশ্চিমঘাটত অৱস্থিত তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰপৰা উৎপত্তি হৈছে। ই সুলিয়া, জলচূৰ, পাৰাপ্পা, আদূৰ, চেংগালা, কাছৰগোড় আৰু চেম্নাড আদি ঠাইৰ মাজেৰে বৈ গৈ অৱশেষত আৰব সাগৰত মিলিত হয়। সুলিয়া তালুকত নদীখন ঘৰুৱা কাম-কাজ আৰু কৃষিকাৰ্যৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জলৰ উৎস। চেম্নাডক ''চন্দ্ৰগিৰিৰ দেশ'' (Land of Chandragiri) বুলি গণ্য কৰা হয়। ==ইতিহাস == চন্দ্ৰগিৰি বা পেৰুমপুঝা নদীক পৰম্পৰাগতভাৱে তুলুনাডু আৰু কেৰালাৰ মালয়ালমভাষী অঞ্চলৰ মাজৰ প্ৰাকৃতিক সীমা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ষোড়শ শতিকাত পৰ্তুগীজসকলে প্ৰস্তুত কৰা ভূগোলসমূহত চন্দ্ৰগিৰি নদীখনক ''ৰিঅ' কেংগেৰেকোৰা'' নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছিল। সেই সময়ত নদীখন “কানাৰা” প্ৰদেশ আৰু “মালাবাৰ”ৰ স্বাধীন ৰাজ্যসমূহৰ মাজৰ সীমাৰেখা হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছিল। “কানাৰা” বুলিলে বৰ্তমানৰ কৰ্ণাটকৰ দক্ষিণ উপকূলীয় কন্নড়ভাষী অঞ্চলক বুজোৱা হৈছিল, যি তেতিয়া বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ অধীনস্থ আছিল। আনহাতে, “মালাবাৰ” নামেৰে তেতিয়াৰ কেৰালাৰ অঞ্চলসমূহক বুজোৱা হৈছিল।<ref>[[João de Barros]] (1552) ''Decadas da Asia'', Dec. I, Bk.9, ch.1, p.296</ref> <ref>[[Duarte Barbosa]] (c.1518) ''Book of Duarte Barbosa'', 1918 trans., v.1, p.196</ref> এইদৰে চন্দ্ৰগিৰি নদীখনে ঐতিহাসিকভাৱে কেৰালাৰ মালয়ালমভাষী অঞ্চল আৰু কৰ্ণাটকৰ তুলু-কন্নড়ভাষী অঞ্চলৰ মাজত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক আৰু ভৌগোলিক সীমাৰ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। ==গতিপথ== চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ উৎপত্তি [[কৰ্ণাটক]]ৰ কোডাগু জিলাত, পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ গ্ৰেটাৰ তালাকাবেৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ উত্তৰ ঢালত। উৎপত্তিস্থলৰপৰা নদীখন প্ৰথমে কৰ্ণাটকৰ মালেনাডু অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যায়। এই পথে ই পুষ্পগিৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ মাজেৰে পাৰ হৈ কোডাগু আৰু দক্ষিণ কানাড়া জিলাৰ কেইবাটাও পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু জনবসতি অতিক্ৰম কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত আদ্যাডকা, বিলিয়াৰ, পাৰিৱাৰকানা, পালাডকা, সুলিয়া, পিলিকোডি আৰু কান্যানা উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ পাছত চন্দ্ৰগিৰি নদী কেৰালাত প্ৰৱেশ কৰি কাছাৰগোড জিলাৰ পূব অংশৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ মাজেৰে বৈ যায়। এই অংশত পাঞ্জিক্কাল, কোট্টিয়াডি, আধুৰ, পুৱাডকা, কোট্টামকুঝি, বেথুৰপুঝা, কুণ্ডামকুঝি, কোলাথুৰ, মুলিয়াৰ আৰু ব'ভিকানাম আদি অঞ্চল নদীখনৰ গতিপথত অৱস্থিত। ব'ভিকানামত ইয়াৰ প্ৰধান উপনৈ কুদুম্বুৰ নদী চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ সৈতে মিলিত হয়। তাৰ পাছত নদীখন মালাবাৰ সমভূমিত প্ৰৱেশ কৰি থেক্কিল, চেংগালা, চাট্টাঞ্চাল, পেৰুম্বালা, চেমনাড আৰু কাছাৰগোডৰ মাজেৰে বৈ যায়। অৱশেষত চন্দ্ৰগিৰি নদী কাছাৰগোড চহৰৰ থালাংগাৰাত [[আৰব সাগৰ]]ত মিলিত হয়। == Ecology == The Chandragiri River basin supports diverse ecosystems typical of the Western Ghats, including tropical wet evergreen forests in the upper reaches and [[riparian zone]]s with moist deciduous species downstream.<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-types |title=Forest Types in Kerala |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> The river originates within the Talakaveri Wildlife Sanctuary, a key biodiversity area with endemic flora like the evergreen ''[[Hopea ponga]]'' and fauna including the lion-tailed macaque, Malabar giant squirrel, and over 250 bird species such as the Malabar whistling thrush.<ref>{{cite web |url=https://aranya.karnataka.gov.in/english/protected-areas/Pages/Talakaveri-Wildlife-Sanctuary.aspx |title=Talakaveri Wildlife Sanctuary |publisher=Department of Forest, Government of Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> Downstream, it borders the Brahmagiri Wildlife Sanctuary in Kerala, habitat for [[Asian elephants]], [[Bengal tigers]], and amphibians like the [[Malabar gliding frog]] in riverine wetlands.<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/brahmagiri-wildlife-sanctuary |title=Brahmagiri Wildlife Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> Aquatic biodiversity includes native fish such as the [[Tor khudree|Deccan mahseer]] and [[Lepidopygopsis|hill trout]], vital for local fisheries.<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Rivers_1830.aspx |title=Rivers of Kerala - Aquatic Biodiversity |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-01}}</ref> Conservation initiatives by the [[Kerala Forest Department]] emphasize riparian afforestation and eco-development to address deforestation and erosion risks from high monsoon flows (average annual rainfall ~3,500&nbsp; mm in the basin).<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> ==উপনৈসমূহ == The Chandragiri River receives numerous tributaries originating in the Western Ghats of Kodagu and flowing into Kasaragod. The table below lists all major and minor tributaries documented in official government records. {| class="wikitable sortable" ! Tributary!! Length (km)!! Origin!! Confluence!! Ref |- | [[Kudumbur River]] || 48 || Brahmagiri Hills, Kodagu || Left bank at Bovikanam (east of Chattanchal) || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Kuppam River]] || 22 || Talakaveri Wildlife Sanctuary, Kodagu || Near Chemnad, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Shiriya River || 28 || Western Ghats near Shiriya, Kasaragod || Near Thalangara estuary || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Koodlu Hole]] || 18 || Pattighat Reserve Forest, Kodagu || Near Koodlu village, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Poonkoth Hole || 12 || Sampaje Range, Dakshina Kannada || Near Poonkoth, Sullia taluk || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Kanyana Hole]] || 15 || Pushpagiri Wildlife Sanctuary || Near Kanyana, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Kalnad Hole]] || ~10 || Kalnad village hills, Kasaragod || Near Kalnad, Hosdurg taluk || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Peruvanje Hole]] || ~8 || Peruvanje Reserve Forest, Sullia || Near Peruvanje, Kasaragod border || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Adyanadka Nullah || ~6 || Adyanadka village, Kasaragod || Near Adyanadka, left bank || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Chalingal Nullah || ~5 || Chalingal hills, Hosdurg || Near Chalingal, right bank || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |} The Kudumbur River is the longest and most significant tributary, contributing approximately 25% of the Chandragiri's total discharge during peak monsoon.<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> Smaller nullahs and seasonal streams are numerous but not individually mapped in official records. ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} {{commons category|Chandragiri River}} [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] rpjju4sxjql8idok49boi104sso35wa 626297 626292 2026-08-11T17:16:54Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 626297 wikitext text/x-wiki {{short description|River in India}} {{Infobox river | name = চন্দ্ৰগিৰি নদী | native_name = | other_name = পেৰুম্পুঝা / পয়াশুনী | etymology = [[Chandragupta Maurya]]<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/bekal/rivers-kasaragod.php|title=Kasaragod Rivers|publisher=www.keralatourism.org|access-date=2021-01-23}}</ref> <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Chandragiri River.jpg | image_size = | image_caption = A view of the Chandragiri river from Kanathur, [[Kasaragod]] | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]], [[Karnataka]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Kasaragod district|Kasaragod]], [[Dakshina Kannada]], [[Kodagu]] | subdivision_type5 = Cities | subdivision_name5 = [[Sullia]], [[Jalsoor]], [[Chengala]], [[Chemnad]], [[Kasaragod]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 105 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Kadamakal Reserve Forest, [[Karnataka]] | source1_location = [[Kodagu|Kodagu District]], [[India]] | source1_coordinates = 12.45495°N, 75.67224°E | source1_elevation = 1290m | mouth = [[Arabian Sea]] | mouth_location = Near [[Thalangara]], [[Kasaragod]], India | mouth_coordinates = {{coord|12.4737|74.9845|format=dms|type:river_region:IN|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = [[Kudumbur River]] | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''চন্দ্ৰগিৰি নদী ({{lang-en|Chandragiri River}}) ''', কৰ্ণাটকত পয়স্বিনী নদী আৰু কেৰালাত পেৰুমপুঝা নামেৰেও পৰিচিত। <ref name="Jayashanker2001">{{cite book|author=S. Jayashanker|title=Temples of Kasaragod District|url=https://books.google.com/books?id=WnLXAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=2001|publisher=Controller of Publications|page=4}}</ref><ref name="Nair1986">{{cite book|author=Adoor K. K. Ramachandran Nair|title=Kerala State Gazetteer|url=https://books.google.com/books?id=LXVuAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=1986|publisher=State Editor, Kerala Gazetteers|page=9}}</ref><ref name="namboothiri">{{cite web |title=Namboothiri Rulers (Naaduvaazhikal) |url=https://www.namboothiri.com/articles/naaduvaazhikal.htm |website=www.namboothiri.com |access-date=12 July 2021}}</ref> ই ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ কাছৰগোড় জিলাৰ আটাইতকৈ দীঘল নদী। এই নদীখন চেম্নাডৰ এক ঐতিহাসিক সম্পদ হিচাপে পৰিগণিত। নদীখনৰ নাম মৌৰ্য সম্ৰাট চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/2922_PART_A_DCHB_KODAGU.pdf|title=District Census Handbook - Kodagu District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA%20KANNADA.pdf|title=District Census Handbook - Dakshina Kannada District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_A_KASARAGOD.pdf|title=District Census Handbook - Kasaragod District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Kerala|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref> নদীখন কৰ্ণাটকৰ ক’ডাগু জিলাৰ পশ্চিমঘাটত অৱস্থিত তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰপৰা উৎপত্তি হৈছে। ই সুলিয়া, জলচূৰ, পাৰাপ্পা, আদূৰ, চেংগালা, কাছৰগোড় আৰু চেম্নাড আদি ঠাইৰ মাজেৰে বৈ গৈ অৱশেষত আৰব সাগৰত মিলিত হয়। সুলিয়া তালুকত নদীখন ঘৰুৱা কাম-কাজ আৰু কৃষিকাৰ্যৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জলৰ উৎস। চেম্নাডক ''চন্দ্ৰগিৰিৰ দেশ'' (Land of Chandragiri) বুলি গণ্য কৰা হয়। ==ইতিহাস == চন্দ্ৰগিৰি বা পেৰুমপুঝা নদীক পৰম্পৰাগতভাৱে তুলুনাডু আৰু কেৰালাৰ মালয়ালমভাষী অঞ্চলৰ মাজৰ প্ৰাকৃতিক সীমা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ষোড়শ শতিকাত পৰ্তুগীজসকলে প্ৰস্তুত কৰা ভূগোলসমূহত চন্দ্ৰগিৰি নদীখনক ''ৰিঅ' কেংগেৰেকোৰা'' নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছিল। সেই সময়ত নদীখন “কানাৰা” প্ৰদেশ আৰু “মালাবাৰ”ৰ স্বাধীন ৰাজ্যসমূহৰ মাজৰ সীমাৰেখা হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছিল। “কানাৰা” বুলিলে বৰ্তমানৰ কৰ্ণাটকৰ দক্ষিণ উপকূলীয় কন্নড়ভাষী অঞ্চলক বুজোৱা হৈছিল, যি তেতিয়া বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ অধীনস্থ আছিল। আনহাতে, “মালাবাৰ” নামেৰে তেতিয়াৰ কেৰালাৰ অঞ্চলসমূহক বুজোৱা হৈছিল।<ref>[[João de Barros]] (1552) ''Decadas da Asia'', Dec. I, Bk.9, ch.1, p.296</ref> <ref>[[Duarte Barbosa]] (c.1518) ''Book of Duarte Barbosa'', 1918 trans., v.1, p.196</ref> এইদৰে চন্দ্ৰগিৰি নদীখনে ঐতিহাসিকভাৱে কেৰালাৰ মালয়ালমভাষী অঞ্চল আৰু কৰ্ণাটকৰ তুলু-কন্নড়ভাষী অঞ্চলৰ মাজত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক আৰু ভৌগোলিক সীমাৰ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। ==গতিপথ== চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ উৎপত্তি [[কৰ্ণাটক]]ৰ কোডাগু জিলাত, পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ গ্ৰেটাৰ তালাকাবেৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ উত্তৰ ঢালত। উৎপত্তিস্থলৰপৰা নদীখন প্ৰথমে কৰ্ণাটকৰ মালেনাডু অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যায়। এই পথে ই পুষ্পগিৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ মাজেৰে পাৰ হৈ কোডাগু আৰু দক্ষিণ কানাড়া জিলাৰ কেইবাটাও পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু জনবসতি অতিক্ৰম কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত আদ্যাডকা, বিলিয়াৰ, পাৰিৱাৰকানা, পালাডকা, সুলিয়া, পিলিকোডি আৰু কান্যানা উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ পাছত চন্দ্ৰগিৰি নদী কেৰালাত প্ৰৱেশ কৰি কাছাৰগোড জিলাৰ পূব অংশৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ মাজেৰে বৈ যায়। এই অংশত পাঞ্জিক্কাল, কোট্টিয়াডি, আধুৰ, পুৱাডকা, কোট্টামকুঝি, বেথুৰপুঝা, কুণ্ডামকুঝি, কোলাথুৰ, মুলিয়াৰ আৰু ব'ভিকানাম আদি অঞ্চল নদীখনৰ গতিপথত অৱস্থিত। ব'ভিকানামত ইয়াৰ প্ৰধান উপনৈ কুদুম্বুৰ নদী চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ সৈতে মিলিত হয়। তাৰ পাছত নদীখন মালাবাৰ সমভূমিত প্ৰৱেশ কৰি থেক্কিল, চেংগালা, চাট্টাঞ্চাল, পেৰুম্বালা, চেমনাড আৰু কাছাৰগোডৰ মাজেৰে বৈ যায়। অৱশেষত চন্দ্ৰগিৰি নদী কাছাৰগোড চহৰৰ থালাংগাৰাত [[আৰব সাগৰ]]ত মিলিত হয়। ==পৰিৱেশতন্ত্ৰ== চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ অৱবাহিকাত পশ্চিমঘাটৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ বিভিন্ন পৰিৱেশতন্ত্ৰ দেখা যায়। নদীখনৰ উজনি অংশত ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ৰ চিৰসেউজীয়া বনাঞ্চল আৰু নামনি অংশত আৰ্দ্ৰ পৰ্ণপাতী উদ্ভিদেৰে সমৃদ্ধ নদীপাৰৰ অঞ্চল বিস্তৃত হৈ আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-types |title=Forest Types in Kerala |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> নদীখন তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ ভিতৰত উৎপত্তি লাভ কৰিছে। এই অভয়াৰণ্যখন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য অঞ্চল আৰু ইয়াত স্থানীয়ভাৱে পোৱা বহু উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী প্ৰজাতি আছে। ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য উদ্ভিদৰ ভিতৰত চিৰসেউজীয়া Hopea ponga অন্যতম। ইয়াত সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ, মালাবাৰ দৈত্যাকাৰ কেৰ্কেটুৱা আৰু ২৫০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ চৰাই পোৱা যায়। মালাবাৰ হুইছলিং থ্ৰাছ ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য চৰাই প্ৰজাতিসমূহৰ অন্যতম।<ref>{{cite web |url=https://aranya.karnataka.gov.in/english/protected-areas/Pages/Talakaveri-Wildlife-Sanctuary.aspx |title=Talakaveri Wildlife Sanctuary |publisher=Department of Forest, Government of Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> নদীখনৰ নামনি অংশত কেৰালাৰ ব্ৰহ্মগিৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ ঘটে। এই অঞ্চল এছীয় হাতী আৰু বংগ বাঘৰ দৰে বৃহৎ স্তন্যপায়ী প্ৰাণীৰ বাসস্থান। নদীপাৰৰ জলাভূমিত মালাবাৰ গ্লাইডিং ফ্ৰগকে ধৰি বিভিন্ন উভচৰ প্ৰাণীও পোৱা যায়।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/brahmagiri-wildlife-sanctuary |title=Brahmagiri Wildlife Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ জলজ পৰিৱেশতন্ত্ৰতো যথেষ্ট জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য দেখা যায়। ইয়াত ডেকান মহছীৰ (Tor khudree) আৰু হিল ট্ৰাউট (Lepidopygopsis গণৰ অন্তৰ্গত) আদি স্থানীয় মাছ পোৱা যায়। এই মাছসমূহে স্থানীয় মৎস্যজীৱিকা আৰু মৎস্যসম্পদৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Rivers_1830.aspx |title=Rivers of Kerala - Aquatic Biodiversity |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-01}}</ref> চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ অৱবাহিকাত বছৰি গড়ে প্ৰায় ৩,৫০০ মিলিমিটাৰ বৰষুণ হয়। বিশেষকৈ বাৰিষাকালত অধিক পৰিমাণৰ পানী প্ৰৱাহিত হোৱাৰ ফলত মাটিৰ খহনীয়া আৰু বনাঞ্চল ধ্বংসৰ আশংকা বৃদ্ধি পায়। এই সমস্যা মোকাবিলা কৰিবলৈ কেৰালা বন বিভাগে নদীপাৰৰ উদ্ভিদ ৰোপণ আৰু পৰিৱেশ-উন্নয়নমূলক কাৰ্যসূচীৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> ==উপনৈসমূহ == The Chandragiri River receives numerous tributaries originating in the Western Ghats of Kodagu and flowing into Kasaragod. The table below lists all major and minor tributaries documented in official government records. {| class="wikitable sortable" ! Tributary!! Length (km)!! Origin!! Confluence!! Ref |- | [[Kudumbur River]] || 48 || Brahmagiri Hills, Kodagu || Left bank at Bovikanam (east of Chattanchal) || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Kuppam River]] || 22 || Talakaveri Wildlife Sanctuary, Kodagu || Near Chemnad, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Shiriya River || 28 || Western Ghats near Shiriya, Kasaragod || Near Thalangara estuary || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Koodlu Hole]] || 18 || Pattighat Reserve Forest, Kodagu || Near Koodlu village, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Poonkoth Hole || 12 || Sampaje Range, Dakshina Kannada || Near Poonkoth, Sullia taluk || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Kanyana Hole]] || 15 || Pushpagiri Wildlife Sanctuary || Near Kanyana, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Kalnad Hole]] || ~10 || Kalnad village hills, Kasaragod || Near Kalnad, Hosdurg taluk || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Peruvanje Hole]] || ~8 || Peruvanje Reserve Forest, Sullia || Near Peruvanje, Kasaragod border || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Adyanadka Nullah || ~6 || Adyanadka village, Kasaragod || Near Adyanadka, left bank || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Chalingal Nullah || ~5 || Chalingal hills, Hosdurg || Near Chalingal, right bank || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |} The Kudumbur River is the longest and most significant tributary, contributing approximately 25% of the Chandragiri's total discharge during peak monsoon.<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> Smaller nullahs and seasonal streams are numerous but not individually mapped in official records. ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} {{commons category|Chandragiri River}} [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] ho0lxzdlschcfll2hhm8x1sydijyrv3 626298 626297 2026-08-11T17:17:32Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* পৰিৱেশতন্ত্ৰ */ 626298 wikitext text/x-wiki {{short description|River in India}} {{Infobox river | name = চন্দ্ৰগিৰি নদী | native_name = | other_name = পেৰুম্পুঝা / পয়াশুনী | etymology = [[Chandragupta Maurya]]<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/bekal/rivers-kasaragod.php|title=Kasaragod Rivers|publisher=www.keralatourism.org|access-date=2021-01-23}}</ref> <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Chandragiri River.jpg | image_size = | image_caption = A view of the Chandragiri river from Kanathur, [[Kasaragod]] | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]], [[Karnataka]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Kasaragod district|Kasaragod]], [[Dakshina Kannada]], [[Kodagu]] | subdivision_type5 = Cities | subdivision_name5 = [[Sullia]], [[Jalsoor]], [[Chengala]], [[Chemnad]], [[Kasaragod]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 105 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Kadamakal Reserve Forest, [[Karnataka]] | source1_location = [[Kodagu|Kodagu District]], [[India]] | source1_coordinates = 12.45495°N, 75.67224°E | source1_elevation = 1290m | mouth = [[Arabian Sea]] | mouth_location = Near [[Thalangara]], [[Kasaragod]], India | mouth_coordinates = {{coord|12.4737|74.9845|format=dms|type:river_region:IN|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = [[Kudumbur River]] | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''চন্দ্ৰগিৰি নদী ({{lang-en|Chandragiri River}}) ''', কৰ্ণাটকত পয়স্বিনী নদী আৰু কেৰালাত পেৰুমপুঝা নামেৰেও পৰিচিত। <ref name="Jayashanker2001">{{cite book|author=S. Jayashanker|title=Temples of Kasaragod District|url=https://books.google.com/books?id=WnLXAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=2001|publisher=Controller of Publications|page=4}}</ref><ref name="Nair1986">{{cite book|author=Adoor K. K. Ramachandran Nair|title=Kerala State Gazetteer|url=https://books.google.com/books?id=LXVuAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=1986|publisher=State Editor, Kerala Gazetteers|page=9}}</ref><ref name="namboothiri">{{cite web |title=Namboothiri Rulers (Naaduvaazhikal) |url=https://www.namboothiri.com/articles/naaduvaazhikal.htm |website=www.namboothiri.com |access-date=12 July 2021}}</ref> ই ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ কাছৰগোড় জিলাৰ আটাইতকৈ দীঘল নদী। এই নদীখন চেম্নাডৰ এক ঐতিহাসিক সম্পদ হিচাপে পৰিগণিত। নদীখনৰ নাম মৌৰ্য সম্ৰাট চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/2922_PART_A_DCHB_KODAGU.pdf|title=District Census Handbook - Kodagu District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA%20KANNADA.pdf|title=District Census Handbook - Dakshina Kannada District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_A_KASARAGOD.pdf|title=District Census Handbook - Kasaragod District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Kerala|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref> নদীখন কৰ্ণাটকৰ ক’ডাগু জিলাৰ পশ্চিমঘাটত অৱস্থিত তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰপৰা উৎপত্তি হৈছে। ই সুলিয়া, জলচূৰ, পাৰাপ্পা, আদূৰ, চেংগালা, কাছৰগোড় আৰু চেম্নাড আদি ঠাইৰ মাজেৰে বৈ গৈ অৱশেষত আৰব সাগৰত মিলিত হয়। সুলিয়া তালুকত নদীখন ঘৰুৱা কাম-কাজ আৰু কৃষিকাৰ্যৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জলৰ উৎস। চেম্নাডক ''চন্দ্ৰগিৰিৰ দেশ'' (Land of Chandragiri) বুলি গণ্য কৰা হয়। ==ইতিহাস == চন্দ্ৰগিৰি বা পেৰুমপুঝা নদীক পৰম্পৰাগতভাৱে তুলুনাডু আৰু কেৰালাৰ মালয়ালমভাষী অঞ্চলৰ মাজৰ প্ৰাকৃতিক সীমা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ষোড়শ শতিকাত পৰ্তুগীজসকলে প্ৰস্তুত কৰা ভূগোলসমূহত চন্দ্ৰগিৰি নদীখনক ''ৰিঅ' কেংগেৰেকোৰা'' নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছিল। সেই সময়ত নদীখন “কানাৰা” প্ৰদেশ আৰু “মালাবাৰ”ৰ স্বাধীন ৰাজ্যসমূহৰ মাজৰ সীমাৰেখা হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছিল। “কানাৰা” বুলিলে বৰ্তমানৰ কৰ্ণাটকৰ দক্ষিণ উপকূলীয় কন্নড়ভাষী অঞ্চলক বুজোৱা হৈছিল, যি তেতিয়া বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ অধীনস্থ আছিল। আনহাতে, “মালাবাৰ” নামেৰে তেতিয়াৰ কেৰালাৰ অঞ্চলসমূহক বুজোৱা হৈছিল।<ref>[[João de Barros]] (1552) ''Decadas da Asia'', Dec. I, Bk.9, ch.1, p.296</ref> <ref>[[Duarte Barbosa]] (c.1518) ''Book of Duarte Barbosa'', 1918 trans., v.1, p.196</ref> এইদৰে চন্দ্ৰগিৰি নদীখনে ঐতিহাসিকভাৱে কেৰালাৰ মালয়ালমভাষী অঞ্চল আৰু কৰ্ণাটকৰ তুলু-কন্নড়ভাষী অঞ্চলৰ মাজত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক আৰু ভৌগোলিক সীমাৰ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। ==গতিপথ== চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ উৎপত্তি [[কৰ্ণাটক]]ৰ কোডাগু জিলাত, পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ গ্ৰেটাৰ তালাকাবেৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ উত্তৰ ঢালত। উৎপত্তিস্থলৰপৰা নদীখন প্ৰথমে কৰ্ণাটকৰ মালেনাডু অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যায়। এই পথে ই পুষ্পগিৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ মাজেৰে পাৰ হৈ কোডাগু আৰু দক্ষিণ কানাড়া জিলাৰ কেইবাটাও পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু জনবসতি অতিক্ৰম কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত আদ্যাডকা, বিলিয়াৰ, পাৰিৱাৰকানা, পালাডকা, সুলিয়া, পিলিকোডি আৰু কান্যানা উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ পাছত চন্দ্ৰগিৰি নদী কেৰালাত প্ৰৱেশ কৰি কাছাৰগোড জিলাৰ পূব অংশৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ মাজেৰে বৈ যায়। এই অংশত পাঞ্জিক্কাল, কোট্টিয়াডি, আধুৰ, পুৱাডকা, কোট্টামকুঝি, বেথুৰপুঝা, কুণ্ডামকুঝি, কোলাথুৰ, মুলিয়াৰ আৰু ব'ভিকানাম আদি অঞ্চল নদীখনৰ গতিপথত অৱস্থিত। ব'ভিকানামত ইয়াৰ প্ৰধান উপনৈ কুদুম্বুৰ নদী চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ সৈতে মিলিত হয়। তাৰ পাছত নদীখন মালাবাৰ সমভূমিত প্ৰৱেশ কৰি থেক্কিল, চেংগালা, চাট্টাঞ্চাল, পেৰুম্বালা, চেমনাড আৰু কাছাৰগোডৰ মাজেৰে বৈ যায়। অৱশেষত চন্দ্ৰগিৰি নদী কাছাৰগোড চহৰৰ থালাংগাৰাত [[আৰব সাগৰ]]ত মিলিত হয়। ==পৰিৱেশতন্ত্ৰ== চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ অৱবাহিকাত পশ্চিমঘাটৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ বিভিন্ন পৰিৱেশতন্ত্ৰ দেখা যায়। নদীখনৰ উজনি অংশত ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ৰ চিৰসেউজীয়া বনাঞ্চল আৰু নামনি অংশত আৰ্দ্ৰ পৰ্ণপাতী উদ্ভিদেৰে সমৃদ্ধ নদীপাৰৰ অঞ্চল বিস্তৃত হৈ আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-types |title=Forest Types in Kerala |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> নদীখন তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ ভিতৰত উৎপত্তি লাভ কৰিছে। এই অভয়াৰণ্যখন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য অঞ্চল আৰু ইয়াত স্থানীয়ভাৱে পোৱা বহু উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী প্ৰজাতি আছে। ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য উদ্ভিদৰ ভিতৰত চিৰসেউজীয়া Hopea ponga অন্যতম। ইয়াত সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ, মালাবাৰ দৈত্যাকাৰ কেৰ্কেটুৱা আৰু ২৫০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ চৰাই পোৱা যায়। মালাবাৰ হুইছলিং থ্ৰাছ ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য চৰাই প্ৰজাতিসমূহৰ অন্যতম।<ref>{{cite web |url=https://aranya.karnataka.gov.in/english/protected-areas/Pages/Talakaveri-Wildlife-Sanctuary.aspx |title=Talakaveri Wildlife Sanctuary |publisher=Department of Forest, Government of Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> নদীখনৰ নামনি অংশত কেৰালাৰ ব্ৰহ্মগিৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ ঘটে। এই অঞ্চল এছীয়াৰ হাতী আৰু বংগ বাঘৰ দৰে বৃহৎ স্তন্যপায়ী প্ৰাণীৰ বাসস্থান। নদীপাৰৰ জলাভূমিত মালাবাৰ গ্লাইডিং ফ্ৰগকে ধৰি বিভিন্ন উভচৰ প্ৰাণীও পোৱা যায়।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/brahmagiri-wildlife-sanctuary |title=Brahmagiri Wildlife Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ জলজ পৰিৱেশতন্ত্ৰতো যথেষ্ট জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য দেখা যায়। ইয়াত ডেকান মহছীৰ (Tor khudree) আৰু হিল ট্ৰাউট (Lepidopygopsis গণৰ অন্তৰ্গত) আদি স্থানীয় মাছ পোৱা যায়। এই মাছসমূহে স্থানীয় মৎস্যজীৱিকা আৰু মৎস্যসম্পদৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Rivers_1830.aspx |title=Rivers of Kerala - Aquatic Biodiversity |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-01}}</ref> চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ অৱবাহিকাত বছৰি গড়ে প্ৰায় ৩,৫০০ মিলিমিটাৰ বৰষুণ হয়। বিশেষকৈ বাৰিষাকালত অধিক পৰিমাণৰ পানী প্ৰৱাহিত হোৱাৰ ফলত মাটিৰ খহনীয়া আৰু বনাঞ্চল ধ্বংসৰ আশংকা বৃদ্ধি পায়। এই সমস্যা মোকাবিলা কৰিবলৈ কেৰালা বন বিভাগে নদীপাৰৰ উদ্ভিদ ৰোপণ আৰু পৰিৱেশ-উন্নয়নমূলক কাৰ্যসূচীৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> ==উপনৈসমূহ == The Chandragiri River receives numerous tributaries originating in the Western Ghats of Kodagu and flowing into Kasaragod. The table below lists all major and minor tributaries documented in official government records. {| class="wikitable sortable" ! Tributary!! Length (km)!! Origin!! Confluence!! Ref |- | [[Kudumbur River]] || 48 || Brahmagiri Hills, Kodagu || Left bank at Bovikanam (east of Chattanchal) || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Kuppam River]] || 22 || Talakaveri Wildlife Sanctuary, Kodagu || Near Chemnad, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Shiriya River || 28 || Western Ghats near Shiriya, Kasaragod || Near Thalangara estuary || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Koodlu Hole]] || 18 || Pattighat Reserve Forest, Kodagu || Near Koodlu village, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Poonkoth Hole || 12 || Sampaje Range, Dakshina Kannada || Near Poonkoth, Sullia taluk || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Kanyana Hole]] || 15 || Pushpagiri Wildlife Sanctuary || Near Kanyana, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Kalnad Hole]] || ~10 || Kalnad village hills, Kasaragod || Near Kalnad, Hosdurg taluk || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Peruvanje Hole]] || ~8 || Peruvanje Reserve Forest, Sullia || Near Peruvanje, Kasaragod border || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Adyanadka Nullah || ~6 || Adyanadka village, Kasaragod || Near Adyanadka, left bank || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Chalingal Nullah || ~5 || Chalingal hills, Hosdurg || Near Chalingal, right bank || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |} The Kudumbur River is the longest and most significant tributary, contributing approximately 25% of the Chandragiri's total discharge during peak monsoon.<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> Smaller nullahs and seasonal streams are numerous but not individually mapped in official records. ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} {{commons category|Chandragiri River}} [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] aof4laes7mdvu2txyzaeq26yh734yb8 626306 626298 2026-08-11T17:32:10Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* পৰিৱেশতন্ত্ৰ */ 626306 wikitext text/x-wiki {{short description|River in India}} {{Infobox river | name = চন্দ্ৰগিৰি নদী | native_name = | other_name = পেৰুম্পুঝা / পয়াশুনী | etymology = [[Chandragupta Maurya]]<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/bekal/rivers-kasaragod.php|title=Kasaragod Rivers|publisher=www.keralatourism.org|access-date=2021-01-23}}</ref> <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Chandragiri River.jpg | image_size = | image_caption = A view of the Chandragiri river from Kanathur, [[Kasaragod]] | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]], [[Karnataka]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Kasaragod district|Kasaragod]], [[Dakshina Kannada]], [[Kodagu]] | subdivision_type5 = Cities | subdivision_name5 = [[Sullia]], [[Jalsoor]], [[Chengala]], [[Chemnad]], [[Kasaragod]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 105 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Kadamakal Reserve Forest, [[Karnataka]] | source1_location = [[Kodagu|Kodagu District]], [[India]] | source1_coordinates = 12.45495°N, 75.67224°E | source1_elevation = 1290m | mouth = [[Arabian Sea]] | mouth_location = Near [[Thalangara]], [[Kasaragod]], India | mouth_coordinates = {{coord|12.4737|74.9845|format=dms|type:river_region:IN|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = [[Kudumbur River]] | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''চন্দ্ৰগিৰি নদী ({{lang-en|Chandragiri River}}) ''', কৰ্ণাটকত পয়স্বিনী নদী আৰু কেৰালাত পেৰুমপুঝা নামেৰেও পৰিচিত। <ref name="Jayashanker2001">{{cite book|author=S. Jayashanker|title=Temples of Kasaragod District|url=https://books.google.com/books?id=WnLXAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=2001|publisher=Controller of Publications|page=4}}</ref><ref name="Nair1986">{{cite book|author=Adoor K. K. Ramachandran Nair|title=Kerala State Gazetteer|url=https://books.google.com/books?id=LXVuAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=1986|publisher=State Editor, Kerala Gazetteers|page=9}}</ref><ref name="namboothiri">{{cite web |title=Namboothiri Rulers (Naaduvaazhikal) |url=https://www.namboothiri.com/articles/naaduvaazhikal.htm |website=www.namboothiri.com |access-date=12 July 2021}}</ref> ই ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ কাছৰগোড় জিলাৰ আটাইতকৈ দীঘল নদী। এই নদীখন চেম্নাডৰ এক ঐতিহাসিক সম্পদ হিচাপে পৰিগণিত। নদীখনৰ নাম মৌৰ্য সম্ৰাট চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/2922_PART_A_DCHB_KODAGU.pdf|title=District Census Handbook - Kodagu District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA%20KANNADA.pdf|title=District Census Handbook - Dakshina Kannada District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_A_KASARAGOD.pdf|title=District Census Handbook - Kasaragod District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Kerala|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref> নদীখন কৰ্ণাটকৰ ক’ডাগু জিলাৰ পশ্চিমঘাটত অৱস্থিত তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰপৰা উৎপত্তি হৈছে। ই সুলিয়া, জলচূৰ, পাৰাপ্পা, আদূৰ, চেংগালা, কাছৰগোড় আৰু চেম্নাড আদি ঠাইৰ মাজেৰে বৈ গৈ অৱশেষত আৰব সাগৰত মিলিত হয়। সুলিয়া তালুকত নদীখন ঘৰুৱা কাম-কাজ আৰু কৃষিকাৰ্যৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জলৰ উৎস। চেম্নাডক ''চন্দ্ৰগিৰিৰ দেশ'' (Land of Chandragiri) বুলি গণ্য কৰা হয়। ==ইতিহাস == চন্দ্ৰগিৰি বা পেৰুমপুঝা নদীক পৰম্পৰাগতভাৱে তুলুনাডু আৰু কেৰালাৰ মালয়ালমভাষী অঞ্চলৰ মাজৰ প্ৰাকৃতিক সীমা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ষোড়শ শতিকাত পৰ্তুগীজসকলে প্ৰস্তুত কৰা ভূগোলসমূহত চন্দ্ৰগিৰি নদীখনক ''ৰিঅ' কেংগেৰেকোৰা'' নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছিল। সেই সময়ত নদীখন “কানাৰা” প্ৰদেশ আৰু “মালাবাৰ”ৰ স্বাধীন ৰাজ্যসমূহৰ মাজৰ সীমাৰেখা হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছিল। “কানাৰা” বুলিলে বৰ্তমানৰ কৰ্ণাটকৰ দক্ষিণ উপকূলীয় কন্নড়ভাষী অঞ্চলক বুজোৱা হৈছিল, যি তেতিয়া বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ অধীনস্থ আছিল। আনহাতে, “মালাবাৰ” নামেৰে তেতিয়াৰ কেৰালাৰ অঞ্চলসমূহক বুজোৱা হৈছিল।<ref>[[João de Barros]] (1552) ''Decadas da Asia'', Dec. I, Bk.9, ch.1, p.296</ref> <ref>[[Duarte Barbosa]] (c.1518) ''Book of Duarte Barbosa'', 1918 trans., v.1, p.196</ref> এইদৰে চন্দ্ৰগিৰি নদীখনে ঐতিহাসিকভাৱে কেৰালাৰ মালয়ালমভাষী অঞ্চল আৰু কৰ্ণাটকৰ তুলু-কন্নড়ভাষী অঞ্চলৰ মাজত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক আৰু ভৌগোলিক সীমাৰ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। ==গতিপথ== চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ উৎপত্তি [[কৰ্ণাটক]]ৰ কোডাগু জিলাত, পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ গ্ৰেটাৰ তালাকাবেৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ উত্তৰ ঢালত। উৎপত্তিস্থলৰপৰা নদীখন প্ৰথমে কৰ্ণাটকৰ মালেনাডু অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যায়। এই পথে ই পুষ্পগিৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ মাজেৰে পাৰ হৈ কোডাগু আৰু দক্ষিণ কানাড়া জিলাৰ কেইবাটাও পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু জনবসতি অতিক্ৰম কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত আদ্যাডকা, বিলিয়াৰ, পাৰিৱাৰকানা, পালাডকা, সুলিয়া, পিলিকোডি আৰু কান্যানা উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ পাছত চন্দ্ৰগিৰি নদী কেৰালাত প্ৰৱেশ কৰি কাছাৰগোড জিলাৰ পূব অংশৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ মাজেৰে বৈ যায়। এই অংশত পাঞ্জিক্কাল, কোট্টিয়াডি, আধুৰ, পুৱাডকা, কোট্টামকুঝি, বেথুৰপুঝা, কুণ্ডামকুঝি, কোলাথুৰ, মুলিয়াৰ আৰু ব'ভিকানাম আদি অঞ্চল নদীখনৰ গতিপথত অৱস্থিত। ব'ভিকানামত ইয়াৰ প্ৰধান উপনৈ কুদুম্বুৰ নদী চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ সৈতে মিলিত হয়। তাৰ পাছত নদীখন মালাবাৰ সমভূমিত প্ৰৱেশ কৰি থেক্কিল, চেংগালা, চাট্টাঞ্চাল, পেৰুম্বালা, চেমনাড আৰু কাছাৰগোডৰ মাজেৰে বৈ যায়। অৱশেষত চন্দ্ৰগিৰি নদী কাছাৰগোড চহৰৰ থালাংগাৰাত [[আৰব সাগৰ]]ত মিলিত হয়। ==পৰিৱেশতন্ত্ৰ== চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ অৱবাহিকাত পশ্চিমঘাটৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ বিভিন্ন পৰিৱেশতন্ত্ৰ দেখা যায়। নদীখনৰ উজনি অংশত ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ৰ চিৰসেউজীয়া বনাঞ্চল আৰু নামনি অংশত আৰ্দ্ৰ পৰ্ণপাতী উদ্ভিদেৰে সমৃদ্ধ নদীপাৰৰ অঞ্চল বিস্তৃত হৈ আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-types |title=Forest Types in Kerala |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> নদীখন তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ ভিতৰত উৎপত্তি লাভ কৰিছে। এই অভয়াৰণ্যখন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য অঞ্চল আৰু ইয়াত স্থানীয়ভাৱে পোৱা বহু উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী প্ৰজাতি আছে। ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য উদ্ভিদৰ ভিতৰত চিৰসেউজীয়া ''হোপিয়া পংগা'' (Hopea ponga) অন্যতম। ইয়াত সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ, মালাবাৰ দৈত্যাকাৰ কেৰ্কেটুৱা আৰু ২৫০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ চৰাই পোৱা যায়। মালাবাৰ হুইছলিং থ্ৰাছ ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য চৰাই প্ৰজাতিসমূহৰ অন্যতম।<ref>{{cite web |url=https://aranya.karnataka.gov.in/english/protected-areas/Pages/Talakaveri-Wildlife-Sanctuary.aspx |title=Talakaveri Wildlife Sanctuary |publisher=Department of Forest, Government of Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> নদীখনৰ নামনি অংশত কেৰালাৰ ব্ৰহ্মগিৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ ঘটে। এই অঞ্চল এছীয়াৰ হাতী আৰু বংগ বাঘৰ দৰে বৃহৎ স্তন্যপায়ী প্ৰাণীৰ বাসস্থান। নদীপাৰৰ জলভূমিত মালাবাৰ গ্লাইডিং ফ্ৰগকে ধৰি বিভিন্ন উভচৰ প্ৰাণীও পোৱা যায়।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/brahmagiri-wildlife-sanctuary |title=Brahmagiri Wildlife Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ জলজ পৰিৱেশতন্ত্ৰতো যথেষ্ট জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য দেখা যায়। ইয়াত ডেকান মহছীৰ (Tor khudree) আৰু হিল ট্ৰাউট (Lepidopygopsis গণৰ অন্তৰ্গত) আদি স্থানীয় মাছ পোৱা যায়। এই মাছসমূহে স্থানীয় মৎস্যজীৱিকা আৰু মৎস্যসম্পদৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Rivers_1830.aspx |title=Rivers of Kerala - Aquatic Biodiversity |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-01}}</ref> চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ অৱবাহিকাত বছৰি গড়ে প্ৰায় ৩,৫০০ মিলিমিটাৰ বৰষুণ হয়। বিশেষকৈ বাৰিষাকালত অধিক পৰিমাণৰ পানী প্ৰৱাহিত হোৱাৰ ফলত মাটিৰ খহনীয়া আৰু বনাঞ্চল ধ্বংসৰ আশংকা বৃদ্ধি পায়। এই সমস্যা মোকাবিলা কৰিবলৈ কেৰালা বন বিভাগে নদীপাৰৰ উদ্ভিদ ৰোপণ আৰু পৰিৱেশ-উন্নয়নমূলক কাৰ্যসূচীৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> ==উপনৈসমূহ == The Chandragiri River receives numerous tributaries originating in the Western Ghats of Kodagu and flowing into Kasaragod. The table below lists all major and minor tributaries documented in official government records. {| class="wikitable sortable" ! Tributary!! Length (km)!! Origin!! Confluence!! Ref |- | [[Kudumbur River]] || 48 || Brahmagiri Hills, Kodagu || Left bank at Bovikanam (east of Chattanchal) || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Kuppam River]] || 22 || Talakaveri Wildlife Sanctuary, Kodagu || Near Chemnad, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Shiriya River || 28 || Western Ghats near Shiriya, Kasaragod || Near Thalangara estuary || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Koodlu Hole]] || 18 || Pattighat Reserve Forest, Kodagu || Near Koodlu village, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Poonkoth Hole || 12 || Sampaje Range, Dakshina Kannada || Near Poonkoth, Sullia taluk || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Kanyana Hole]] || 15 || Pushpagiri Wildlife Sanctuary || Near Kanyana, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Kalnad Hole]] || ~10 || Kalnad village hills, Kasaragod || Near Kalnad, Hosdurg taluk || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Peruvanje Hole]] || ~8 || Peruvanje Reserve Forest, Sullia || Near Peruvanje, Kasaragod border || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Adyanadka Nullah || ~6 || Adyanadka village, Kasaragod || Near Adyanadka, left bank || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Chalingal Nullah || ~5 || Chalingal hills, Hosdurg || Near Chalingal, right bank || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |} The Kudumbur River is the longest and most significant tributary, contributing approximately 25% of the Chandragiri's total discharge during peak monsoon.<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> Smaller nullahs and seasonal streams are numerous but not individually mapped in official records. ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} {{commons category|Chandragiri River}} [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] footqicvzizo2kz3yauirs2cjhju5fw 626310 626306 2026-08-11T17:38:30Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* পৰিৱেশতন্ত্ৰ */ 626310 wikitext text/x-wiki {{short description|River in India}} {{Infobox river | name = চন্দ্ৰগিৰি নদী | native_name = | other_name = পেৰুম্পুঝা / পয়াশুনী | etymology = [[Chandragupta Maurya]]<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/bekal/rivers-kasaragod.php|title=Kasaragod Rivers|publisher=www.keralatourism.org|access-date=2021-01-23}}</ref> <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Chandragiri River.jpg | image_size = | image_caption = A view of the Chandragiri river from Kanathur, [[Kasaragod]] | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]], [[Karnataka]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Kasaragod district|Kasaragod]], [[Dakshina Kannada]], [[Kodagu]] | subdivision_type5 = Cities | subdivision_name5 = [[Sullia]], [[Jalsoor]], [[Chengala]], [[Chemnad]], [[Kasaragod]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 105 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Kadamakal Reserve Forest, [[Karnataka]] | source1_location = [[Kodagu|Kodagu District]], [[India]] | source1_coordinates = 12.45495°N, 75.67224°E | source1_elevation = 1290m | mouth = [[Arabian Sea]] | mouth_location = Near [[Thalangara]], [[Kasaragod]], India | mouth_coordinates = {{coord|12.4737|74.9845|format=dms|type:river_region:IN|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = [[Kudumbur River]] | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''চন্দ্ৰগিৰি নদী ({{lang-en|Chandragiri River}}) ''', কৰ্ণাটকত পয়স্বিনী নদী আৰু কেৰালাত পেৰুমপুঝা নামেৰেও পৰিচিত। <ref name="Jayashanker2001">{{cite book|author=S. Jayashanker|title=Temples of Kasaragod District|url=https://books.google.com/books?id=WnLXAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=2001|publisher=Controller of Publications|page=4}}</ref><ref name="Nair1986">{{cite book|author=Adoor K. K. Ramachandran Nair|title=Kerala State Gazetteer|url=https://books.google.com/books?id=LXVuAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=1986|publisher=State Editor, Kerala Gazetteers|page=9}}</ref><ref name="namboothiri">{{cite web |title=Namboothiri Rulers (Naaduvaazhikal) |url=https://www.namboothiri.com/articles/naaduvaazhikal.htm |website=www.namboothiri.com |access-date=12 July 2021}}</ref> ই ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ কাছৰগোড় জিলাৰ আটাইতকৈ দীঘল নদী। এই নদীখন চেম্নাডৰ এক ঐতিহাসিক সম্পদ হিচাপে পৰিগণিত। নদীখনৰ নাম মৌৰ্য সম্ৰাট চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/2922_PART_A_DCHB_KODAGU.pdf|title=District Census Handbook - Kodagu District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA%20KANNADA.pdf|title=District Census Handbook - Dakshina Kannada District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_A_KASARAGOD.pdf|title=District Census Handbook - Kasaragod District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Kerala|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref> নদীখন কৰ্ণাটকৰ ক’ডাগু জিলাৰ পশ্চিমঘাটত অৱস্থিত তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰপৰা উৎপত্তি হৈছে। ই সুলিয়া, জলচূৰ, পাৰাপ্পা, আদূৰ, চেংগালা, কাছৰগোড় আৰু চেম্নাড আদি ঠাইৰ মাজেৰে বৈ গৈ অৱশেষত আৰব সাগৰত মিলিত হয়। সুলিয়া তালুকত নদীখন ঘৰুৱা কাম-কাজ আৰু কৃষিকাৰ্যৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জলৰ উৎস। চেম্নাডক ''চন্দ্ৰগিৰিৰ দেশ'' (Land of Chandragiri) বুলি গণ্য কৰা হয়। ==ইতিহাস == চন্দ্ৰগিৰি বা পেৰুমপুঝা নদীক পৰম্পৰাগতভাৱে তুলুনাডু আৰু কেৰালাৰ মালয়ালমভাষী অঞ্চলৰ মাজৰ প্ৰাকৃতিক সীমা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ষোড়শ শতিকাত পৰ্তুগীজসকলে প্ৰস্তুত কৰা ভূগোলসমূহত চন্দ্ৰগিৰি নদীখনক ''ৰিঅ' কেংগেৰেকোৰা'' নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছিল। সেই সময়ত নদীখন “কানাৰা” প্ৰদেশ আৰু “মালাবাৰ”ৰ স্বাধীন ৰাজ্যসমূহৰ মাজৰ সীমাৰেখা হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছিল। “কানাৰা” বুলিলে বৰ্তমানৰ কৰ্ণাটকৰ দক্ষিণ উপকূলীয় কন্নড়ভাষী অঞ্চলক বুজোৱা হৈছিল, যি তেতিয়া বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ অধীনস্থ আছিল। আনহাতে, “মালাবাৰ” নামেৰে তেতিয়াৰ কেৰালাৰ অঞ্চলসমূহক বুজোৱা হৈছিল।<ref>[[João de Barros]] (1552) ''Decadas da Asia'', Dec. I, Bk.9, ch.1, p.296</ref> <ref>[[Duarte Barbosa]] (c.1518) ''Book of Duarte Barbosa'', 1918 trans., v.1, p.196</ref> এইদৰে চন্দ্ৰগিৰি নদীখনে ঐতিহাসিকভাৱে কেৰালাৰ মালয়ালমভাষী অঞ্চল আৰু কৰ্ণাটকৰ তুলু-কন্নড়ভাষী অঞ্চলৰ মাজত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক আৰু ভৌগোলিক সীমাৰ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। ==গতিপথ== চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ উৎপত্তি [[কৰ্ণাটক]]ৰ কোডাগু জিলাত, পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ গ্ৰেটাৰ তালাকাবেৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ উত্তৰ ঢালত। উৎপত্তিস্থলৰপৰা নদীখন প্ৰথমে কৰ্ণাটকৰ মালেনাডু অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যায়। এই পথে ই পুষ্পগিৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ মাজেৰে পাৰ হৈ কোডাগু আৰু দক্ষিণ কানাড়া জিলাৰ কেইবাটাও পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু জনবসতি অতিক্ৰম কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত আদ্যাডকা, বিলিয়াৰ, পাৰিৱাৰকানা, পালাডকা, সুলিয়া, পিলিকোডি আৰু কান্যানা উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ পাছত চন্দ্ৰগিৰি নদী কেৰালাত প্ৰৱেশ কৰি কাছাৰগোড জিলাৰ পূব অংশৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ মাজেৰে বৈ যায়। এই অংশত পাঞ্জিক্কাল, কোট্টিয়াডি, আধুৰ, পুৱাডকা, কোট্টামকুঝি, বেথুৰপুঝা, কুণ্ডামকুঝি, কোলাথুৰ, মুলিয়াৰ আৰু ব'ভিকানাম আদি অঞ্চল নদীখনৰ গতিপথত অৱস্থিত। ব'ভিকানামত ইয়াৰ প্ৰধান উপনৈ কুদুম্বুৰ নদী চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ সৈতে মিলিত হয়। তাৰ পাছত নদীখন মালাবাৰ সমভূমিত প্ৰৱেশ কৰি থেক্কিল, চেংগালা, চাট্টাঞ্চাল, পেৰুম্বালা, চেমনাড আৰু কাছাৰগোডৰ মাজেৰে বৈ যায়। অৱশেষত চন্দ্ৰগিৰি নদী কাছাৰগোড চহৰৰ থালাংগাৰাত [[আৰব সাগৰ]]ত মিলিত হয়। ==পৰিৱেশতন্ত্ৰ== চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ অৱবাহিকাত পশ্চিমঘাটৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ বিভিন্ন পৰিৱেশতন্ত্ৰ দেখা যায়। নদীখনৰ উজনি অংশত ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ৰ চিৰসেউজীয়া বনাঞ্চল আৰু নামনি অংশত আৰ্দ্ৰ পৰ্ণপাতী উদ্ভিদেৰে সমৃদ্ধ নদীপাৰৰ অঞ্চল বিস্তৃত হৈ আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-types |title=Forest Types in Kerala |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> নদীখন তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ ভিতৰত উৎপত্তি লাভ কৰিছে। এই অভয়াৰণ্যখন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য অঞ্চল আৰু ইয়াত স্থানীয়ভাৱে পোৱা বহু উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী প্ৰজাতি আছে। ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য উদ্ভিদৰ ভিতৰত চিৰসেউজীয়া ''হোপিয়া পংগা'' (Hopea ponga) অন্যতম। ইয়াত সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ, মালাবাৰ দৈত্যাকাৰ কেৰ্কেটুৱা আৰু ২৫০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ চৰাই পোৱা যায়। মালাবাৰ হুইছলিং থ্ৰাছ ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য চৰাই প্ৰজাতিসমূহৰ অন্যতম।<ref>{{cite web |url=https://aranya.karnataka.gov.in/english/protected-areas/Pages/Talakaveri-Wildlife-Sanctuary.aspx |title=Talakaveri Wildlife Sanctuary |publisher=Department of Forest, Government of Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> নদীখনৰ নামনি অংশত কেৰালাৰ ব্ৰহ্মগিৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ ঘটে। এই অঞ্চল এছীয়াৰ হাতী আৰু বংগ বাঘৰ দৰে বৃহৎ স্তন্যপায়ী প্ৰাণীৰ বাসস্থান। নদীপাৰৰ জলাহভূমিত মালাবাৰ উৰণীয়া ভেকুলী(Malabar Gliding Frog) ধৰি বিভিন্ন উভচৰ প্ৰাণীও পোৱা যায়।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/brahmagiri-wildlife-sanctuary |title=Brahmagiri Wildlife Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ জলজ পৰিৱেশতন্ত্ৰতো যথেষ্ট জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য দেখা যায়। ইয়াত ডেকান মহছীৰ (Tor khudree) আৰু হিল ট্ৰাউট (Lepidopygopsis গণৰ অন্তৰ্গত) আদি স্থানীয় মাছ পোৱা যায়। এই মাছসমূহে স্থানীয় মৎস্যজীৱিকা আৰু মৎস্যসম্পদৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Rivers_1830.aspx |title=Rivers of Kerala - Aquatic Biodiversity |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-01}}</ref> চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ অৱবাহিকাত বছৰি গড়ে প্ৰায় ৩,৫০০ মিলিমিটাৰ বৰষুণ হয়। বিশেষকৈ বাৰিষাকালত অধিক পৰিমাণৰ পানী প্ৰৱাহিত হোৱাৰ ফলত মাটিৰ খহনীয়া আৰু বনাঞ্চল ধ্বংসৰ আশংকা বৃদ্ধি পায়। এই সমস্যা মোকাবিলা কৰিবলৈ কেৰালা বন বিভাগে নদীপাৰৰ উদ্ভিদ ৰোপণ আৰু পৰিৱেশ-উন্নয়নমূলক কাৰ্যসূচীৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> ==উপনৈসমূহ == The Chandragiri River receives numerous tributaries originating in the Western Ghats of Kodagu and flowing into Kasaragod. The table below lists all major and minor tributaries documented in official government records. {| class="wikitable sortable" ! Tributary!! Length (km)!! Origin!! Confluence!! Ref |- | [[Kudumbur River]] || 48 || Brahmagiri Hills, Kodagu || Left bank at Bovikanam (east of Chattanchal) || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Kuppam River]] || 22 || Talakaveri Wildlife Sanctuary, Kodagu || Near Chemnad, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Shiriya River || 28 || Western Ghats near Shiriya, Kasaragod || Near Thalangara estuary || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Koodlu Hole]] || 18 || Pattighat Reserve Forest, Kodagu || Near Koodlu village, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Poonkoth Hole || 12 || Sampaje Range, Dakshina Kannada || Near Poonkoth, Sullia taluk || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Kanyana Hole]] || 15 || Pushpagiri Wildlife Sanctuary || Near Kanyana, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Kalnad Hole]] || ~10 || Kalnad village hills, Kasaragod || Near Kalnad, Hosdurg taluk || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Peruvanje Hole]] || ~8 || Peruvanje Reserve Forest, Sullia || Near Peruvanje, Kasaragod border || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Adyanadka Nullah || ~6 || Adyanadka village, Kasaragod || Near Adyanadka, left bank || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Chalingal Nullah || ~5 || Chalingal hills, Hosdurg || Near Chalingal, right bank || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |} The Kudumbur River is the longest and most significant tributary, contributing approximately 25% of the Chandragiri's total discharge during peak monsoon.<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> Smaller nullahs and seasonal streams are numerous but not individually mapped in official records. ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} {{commons category|Chandragiri River}} [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] oz72zfa83ceem04r6cq1b0p4cd2zajv 626314 626310 2026-08-11T17:40:03Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* পৰিৱেশতন্ত্ৰ */ 626314 wikitext text/x-wiki {{short description|River in India}} {{Infobox river | name = চন্দ্ৰগিৰি নদী | native_name = | other_name = পেৰুম্পুঝা / পয়াশুনী | etymology = [[Chandragupta Maurya]]<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/bekal/rivers-kasaragod.php|title=Kasaragod Rivers|publisher=www.keralatourism.org|access-date=2021-01-23}}</ref> <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Chandragiri River.jpg | image_size = | image_caption = A view of the Chandragiri river from Kanathur, [[Kasaragod]] | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]], [[Karnataka]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Kasaragod district|Kasaragod]], [[Dakshina Kannada]], [[Kodagu]] | subdivision_type5 = Cities | subdivision_name5 = [[Sullia]], [[Jalsoor]], [[Chengala]], [[Chemnad]], [[Kasaragod]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 105 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Kadamakal Reserve Forest, [[Karnataka]] | source1_location = [[Kodagu|Kodagu District]], [[India]] | source1_coordinates = 12.45495°N, 75.67224°E | source1_elevation = 1290m | mouth = [[Arabian Sea]] | mouth_location = Near [[Thalangara]], [[Kasaragod]], India | mouth_coordinates = {{coord|12.4737|74.9845|format=dms|type:river_region:IN|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = [[Kudumbur River]] | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''চন্দ্ৰগিৰি নদী ({{lang-en|Chandragiri River}}) ''', কৰ্ণাটকত পয়স্বিনী নদী আৰু কেৰালাত পেৰুমপুঝা নামেৰেও পৰিচিত। <ref name="Jayashanker2001">{{cite book|author=S. Jayashanker|title=Temples of Kasaragod District|url=https://books.google.com/books?id=WnLXAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=2001|publisher=Controller of Publications|page=4}}</ref><ref name="Nair1986">{{cite book|author=Adoor K. K. Ramachandran Nair|title=Kerala State Gazetteer|url=https://books.google.com/books?id=LXVuAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=1986|publisher=State Editor, Kerala Gazetteers|page=9}}</ref><ref name="namboothiri">{{cite web |title=Namboothiri Rulers (Naaduvaazhikal) |url=https://www.namboothiri.com/articles/naaduvaazhikal.htm |website=www.namboothiri.com |access-date=12 July 2021}}</ref> ই ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ কাছৰগোড় জিলাৰ আটাইতকৈ দীঘল নদী। এই নদীখন চেম্নাডৰ এক ঐতিহাসিক সম্পদ হিচাপে পৰিগণিত। নদীখনৰ নাম মৌৰ্য সম্ৰাট চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/2922_PART_A_DCHB_KODAGU.pdf|title=District Census Handbook - Kodagu District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA%20KANNADA.pdf|title=District Census Handbook - Dakshina Kannada District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_A_KASARAGOD.pdf|title=District Census Handbook - Kasaragod District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Kerala|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref> নদীখন কৰ্ণাটকৰ ক’ডাগু জিলাৰ পশ্চিমঘাটত অৱস্থিত তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰপৰা উৎপত্তি হৈছে। ই সুলিয়া, জলচূৰ, পাৰাপ্পা, আদূৰ, চেংগালা, কাছৰগোড় আৰু চেম্নাড আদি ঠাইৰ মাজেৰে বৈ গৈ অৱশেষত আৰব সাগৰত মিলিত হয়। সুলিয়া তালুকত নদীখন ঘৰুৱা কাম-কাজ আৰু কৃষিকাৰ্যৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জলৰ উৎস। চেম্নাডক ''চন্দ্ৰগিৰিৰ দেশ'' (Land of Chandragiri) বুলি গণ্য কৰা হয়। ==ইতিহাস == চন্দ্ৰগিৰি বা পেৰুমপুঝা নদীক পৰম্পৰাগতভাৱে তুলুনাডু আৰু কেৰালাৰ মালয়ালমভাষী অঞ্চলৰ মাজৰ প্ৰাকৃতিক সীমা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ষোড়শ শতিকাত পৰ্তুগীজসকলে প্ৰস্তুত কৰা ভূগোলসমূহত চন্দ্ৰগিৰি নদীখনক ''ৰিঅ' কেংগেৰেকোৰা'' নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছিল। সেই সময়ত নদীখন “কানাৰা” প্ৰদেশ আৰু “মালাবাৰ”ৰ স্বাধীন ৰাজ্যসমূহৰ মাজৰ সীমাৰেখা হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছিল। “কানাৰা” বুলিলে বৰ্তমানৰ কৰ্ণাটকৰ দক্ষিণ উপকূলীয় কন্নড়ভাষী অঞ্চলক বুজোৱা হৈছিল, যি তেতিয়া বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ অধীনস্থ আছিল। আনহাতে, “মালাবাৰ” নামেৰে তেতিয়াৰ কেৰালাৰ অঞ্চলসমূহক বুজোৱা হৈছিল।<ref>[[João de Barros]] (1552) ''Decadas da Asia'', Dec. I, Bk.9, ch.1, p.296</ref> <ref>[[Duarte Barbosa]] (c.1518) ''Book of Duarte Barbosa'', 1918 trans., v.1, p.196</ref> এইদৰে চন্দ্ৰগিৰি নদীখনে ঐতিহাসিকভাৱে কেৰালাৰ মালয়ালমভাষী অঞ্চল আৰু কৰ্ণাটকৰ তুলু-কন্নড়ভাষী অঞ্চলৰ মাজত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক আৰু ভৌগোলিক সীমাৰ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। ==গতিপথ== চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ উৎপত্তি [[কৰ্ণাটক]]ৰ কোডাগু জিলাত, পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ গ্ৰেটাৰ তালাকাবেৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ উত্তৰ ঢালত। উৎপত্তিস্থলৰপৰা নদীখন প্ৰথমে কৰ্ণাটকৰ মালেনাডু অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যায়। এই পথে ই পুষ্পগিৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ মাজেৰে পাৰ হৈ কোডাগু আৰু দক্ষিণ কানাড়া জিলাৰ কেইবাটাও পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু জনবসতি অতিক্ৰম কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত আদ্যাডকা, বিলিয়াৰ, পাৰিৱাৰকানা, পালাডকা, সুলিয়া, পিলিকোডি আৰু কান্যানা উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ পাছত চন্দ্ৰগিৰি নদী কেৰালাত প্ৰৱেশ কৰি কাছাৰগোড জিলাৰ পূব অংশৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ মাজেৰে বৈ যায়। এই অংশত পাঞ্জিক্কাল, কোট্টিয়াডি, আধুৰ, পুৱাডকা, কোট্টামকুঝি, বেথুৰপুঝা, কুণ্ডামকুঝি, কোলাথুৰ, মুলিয়াৰ আৰু ব'ভিকানাম আদি অঞ্চল নদীখনৰ গতিপথত অৱস্থিত। ব'ভিকানামত ইয়াৰ প্ৰধান উপনৈ কুদুম্বুৰ নদী চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ সৈতে মিলিত হয়। তাৰ পাছত নদীখন মালাবাৰ সমভূমিত প্ৰৱেশ কৰি থেক্কিল, চেংগালা, চাট্টাঞ্চাল, পেৰুম্বালা, চেমনাড আৰু কাছাৰগোডৰ মাজেৰে বৈ যায়। অৱশেষত চন্দ্ৰগিৰি নদী কাছাৰগোড চহৰৰ থালাংগাৰাত [[আৰব সাগৰ]]ত মিলিত হয়। ==পৰিৱেশতন্ত্ৰ== চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ অৱবাহিকাত পশ্চিমঘাটৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ বিভিন্ন পৰিৱেশতন্ত্ৰ দেখা যায়। নদীখনৰ উজনি অংশত ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ৰ চিৰসেউজীয়া বনাঞ্চল আৰু নামনি অংশত আৰ্দ্ৰ পৰ্ণপাতী উদ্ভিদেৰে সমৃদ্ধ নদীপাৰৰ অঞ্চল বিস্তৃত হৈ আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-types |title=Forest Types in Kerala |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> নদীখন তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ ভিতৰত উৎপত্তি লাভ কৰিছে। এই অভয়াৰণ্যখন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য অঞ্চল আৰু ইয়াত স্থানীয়ভাৱে পোৱা বহু উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী প্ৰজাতি আছে। ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য উদ্ভিদৰ ভিতৰত চিৰসেউজীয়া ''হোপিয়া পংগা'' (Hopea ponga) অন্যতম। ইয়াত [[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]], মালাবাৰ দৈত্যাকাৰ কেৰ্কেটুৱা আৰু ২৫০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ চৰাই পোৱা যায়। মালাবাৰ হুইছলিং থ্ৰাছ ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য চৰাই প্ৰজাতিসমূহৰ অন্যতম।<ref>{{cite web |url=https://aranya.karnataka.gov.in/english/protected-areas/Pages/Talakaveri-Wildlife-Sanctuary.aspx |title=Talakaveri Wildlife Sanctuary |publisher=Department of Forest, Government of Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> নদীখনৰ নামনি অংশত কেৰালাৰ ব্ৰহ্মগিৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ ঘটে। এই অঞ্চল এছীয়াৰ হাতী আৰু বংগ বাঘৰ দৰে বৃহৎ স্তন্যপায়ী প্ৰাণীৰ বাসস্থান। নদীপাৰৰ জলাহভূমিত মালাবাৰ উৰণীয়া ভেকুলী(Malabar Gliding Frog) ধৰি বিভিন্ন উভচৰ প্ৰাণীও পোৱা যায়।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/brahmagiri-wildlife-sanctuary |title=Brahmagiri Wildlife Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ জলজ পৰিৱেশতন্ত্ৰতো যথেষ্ট জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য দেখা যায়। ইয়াত ডেকান মহছীৰ (Tor khudree) আৰু হিল ট্ৰাউট (Lepidopygopsis গণৰ অন্তৰ্গত) আদি স্থানীয় মাছ পোৱা যায়। এই মাছসমূহে স্থানীয় মৎস্যজীৱিকা আৰু মৎস্যসম্পদৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Rivers_1830.aspx |title=Rivers of Kerala - Aquatic Biodiversity |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-01}}</ref> চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ অৱবাহিকাত বছৰি গড়ে প্ৰায় ৩,৫০০ মিলিমিটাৰ বৰষুণ হয়। বিশেষকৈ বাৰিষাকালত অধিক পৰিমাণৰ পানী প্ৰৱাহিত হোৱাৰ ফলত মাটিৰ খহনীয়া আৰু বনাঞ্চল ধ্বংসৰ আশংকা বৃদ্ধি পায়। এই সমস্যা মোকাবিলা কৰিবলৈ কেৰালা বন বিভাগে নদীপাৰৰ উদ্ভিদ ৰোপণ আৰু পৰিৱেশ-উন্নয়নমূলক কাৰ্যসূচীৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> ==উপনৈসমূহ == The Chandragiri River receives numerous tributaries originating in the Western Ghats of Kodagu and flowing into Kasaragod. The table below lists all major and minor tributaries documented in official government records. {| class="wikitable sortable" ! Tributary!! Length (km)!! Origin!! Confluence!! Ref |- | [[Kudumbur River]] || 48 || Brahmagiri Hills, Kodagu || Left bank at Bovikanam (east of Chattanchal) || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Kuppam River]] || 22 || Talakaveri Wildlife Sanctuary, Kodagu || Near Chemnad, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Shiriya River || 28 || Western Ghats near Shiriya, Kasaragod || Near Thalangara estuary || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Koodlu Hole]] || 18 || Pattighat Reserve Forest, Kodagu || Near Koodlu village, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Poonkoth Hole || 12 || Sampaje Range, Dakshina Kannada || Near Poonkoth, Sullia taluk || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Kanyana Hole]] || 15 || Pushpagiri Wildlife Sanctuary || Near Kanyana, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Kalnad Hole]] || ~10 || Kalnad village hills, Kasaragod || Near Kalnad, Hosdurg taluk || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Peruvanje Hole]] || ~8 || Peruvanje Reserve Forest, Sullia || Near Peruvanje, Kasaragod border || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Adyanadka Nullah || ~6 || Adyanadka village, Kasaragod || Near Adyanadka, left bank || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Chalingal Nullah || ~5 || Chalingal hills, Hosdurg || Near Chalingal, right bank || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |} The Kudumbur River is the longest and most significant tributary, contributing approximately 25% of the Chandragiri's total discharge during peak monsoon.<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> Smaller nullahs and seasonal streams are numerous but not individually mapped in official records. ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} {{commons category|Chandragiri River}} [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] jjnoc12741zbchgt947dmbfzn4ila0f 626322 626314 2026-08-11T17:49:29Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* উপনৈসমূহ */ 626322 wikitext text/x-wiki {{short description|River in India}} {{Infobox river | name = চন্দ্ৰগিৰি নদী | native_name = | other_name = পেৰুম্পুঝা / পয়াশুনী | etymology = [[Chandragupta Maurya]]<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/bekal/rivers-kasaragod.php|title=Kasaragod Rivers|publisher=www.keralatourism.org|access-date=2021-01-23}}</ref> <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Chandragiri River.jpg | image_size = | image_caption = A view of the Chandragiri river from Kanathur, [[Kasaragod]] | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]], [[Karnataka]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Kasaragod district|Kasaragod]], [[Dakshina Kannada]], [[Kodagu]] | subdivision_type5 = Cities | subdivision_name5 = [[Sullia]], [[Jalsoor]], [[Chengala]], [[Chemnad]], [[Kasaragod]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 105 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Kadamakal Reserve Forest, [[Karnataka]] | source1_location = [[Kodagu|Kodagu District]], [[India]] | source1_coordinates = 12.45495°N, 75.67224°E | source1_elevation = 1290m | mouth = [[Arabian Sea]] | mouth_location = Near [[Thalangara]], [[Kasaragod]], India | mouth_coordinates = {{coord|12.4737|74.9845|format=dms|type:river_region:IN|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = [[Kudumbur River]] | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''চন্দ্ৰগিৰি নদী ({{lang-en|Chandragiri River}}) ''', কৰ্ণাটকত পয়স্বিনী নদী আৰু কেৰালাত পেৰুমপুঝা নামেৰেও পৰিচিত। <ref name="Jayashanker2001">{{cite book|author=S. Jayashanker|title=Temples of Kasaragod District|url=https://books.google.com/books?id=WnLXAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=2001|publisher=Controller of Publications|page=4}}</ref><ref name="Nair1986">{{cite book|author=Adoor K. K. Ramachandran Nair|title=Kerala State Gazetteer|url=https://books.google.com/books?id=LXVuAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=1986|publisher=State Editor, Kerala Gazetteers|page=9}}</ref><ref name="namboothiri">{{cite web |title=Namboothiri Rulers (Naaduvaazhikal) |url=https://www.namboothiri.com/articles/naaduvaazhikal.htm |website=www.namboothiri.com |access-date=12 July 2021}}</ref> ই ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ কাছৰগোড় জিলাৰ আটাইতকৈ দীঘল নদী। এই নদীখন চেম্নাডৰ এক ঐতিহাসিক সম্পদ হিচাপে পৰিগণিত। নদীখনৰ নাম মৌৰ্য সম্ৰাট চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/2922_PART_A_DCHB_KODAGU.pdf|title=District Census Handbook - Kodagu District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA%20KANNADA.pdf|title=District Census Handbook - Dakshina Kannada District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_A_KASARAGOD.pdf|title=District Census Handbook - Kasaragod District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Kerala|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref> নদীখন কৰ্ণাটকৰ ক’ডাগু জিলাৰ পশ্চিমঘাটত অৱস্থিত তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰপৰা উৎপত্তি হৈছে। ই সুলিয়া, জলচূৰ, পাৰাপ্পা, আদূৰ, চেংগালা, কাছৰগোড় আৰু চেম্নাড আদি ঠাইৰ মাজেৰে বৈ গৈ অৱশেষত আৰব সাগৰত মিলিত হয়। সুলিয়া তালুকত নদীখন ঘৰুৱা কাম-কাজ আৰু কৃষিকাৰ্যৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জলৰ উৎস। চেম্নাডক ''চন্দ্ৰগিৰিৰ দেশ'' (Land of Chandragiri) বুলি গণ্য কৰা হয়। ==ইতিহাস == চন্দ্ৰগিৰি বা পেৰুমপুঝা নদীক পৰম্পৰাগতভাৱে তুলুনাডু আৰু কেৰালাৰ মালয়ালমভাষী অঞ্চলৰ মাজৰ প্ৰাকৃতিক সীমা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ষোড়শ শতিকাত পৰ্তুগীজসকলে প্ৰস্তুত কৰা ভূগোলসমূহত চন্দ্ৰগিৰি নদীখনক ''ৰিঅ' কেংগেৰেকোৰা'' নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছিল। সেই সময়ত নদীখন “কানাৰা” প্ৰদেশ আৰু “মালাবাৰ”ৰ স্বাধীন ৰাজ্যসমূহৰ মাজৰ সীমাৰেখা হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছিল। “কানাৰা” বুলিলে বৰ্তমানৰ কৰ্ণাটকৰ দক্ষিণ উপকূলীয় কন্নড়ভাষী অঞ্চলক বুজোৱা হৈছিল, যি তেতিয়া বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ অধীনস্থ আছিল। আনহাতে, “মালাবাৰ” নামেৰে তেতিয়াৰ কেৰালাৰ অঞ্চলসমূহক বুজোৱা হৈছিল।<ref>[[João de Barros]] (1552) ''Decadas da Asia'', Dec. I, Bk.9, ch.1, p.296</ref> <ref>[[Duarte Barbosa]] (c.1518) ''Book of Duarte Barbosa'', 1918 trans., v.1, p.196</ref> এইদৰে চন্দ্ৰগিৰি নদীখনে ঐতিহাসিকভাৱে কেৰালাৰ মালয়ালমভাষী অঞ্চল আৰু কৰ্ণাটকৰ তুলু-কন্নড়ভাষী অঞ্চলৰ মাজত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক আৰু ভৌগোলিক সীমাৰ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। ==গতিপথ== চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ উৎপত্তি [[কৰ্ণাটক]]ৰ কোডাগু জিলাত, পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ গ্ৰেটাৰ তালাকাবেৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ উত্তৰ ঢালত। উৎপত্তিস্থলৰপৰা নদীখন প্ৰথমে কৰ্ণাটকৰ মালেনাডু অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যায়। এই পথে ই পুষ্পগিৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ মাজেৰে পাৰ হৈ কোডাগু আৰু দক্ষিণ কানাড়া জিলাৰ কেইবাটাও পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু জনবসতি অতিক্ৰম কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত আদ্যাডকা, বিলিয়াৰ, পাৰিৱাৰকানা, পালাডকা, সুলিয়া, পিলিকোডি আৰু কান্যানা উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ পাছত চন্দ্ৰগিৰি নদী কেৰালাত প্ৰৱেশ কৰি কাছাৰগোড জিলাৰ পূব অংশৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ মাজেৰে বৈ যায়। এই অংশত পাঞ্জিক্কাল, কোট্টিয়াডি, আধুৰ, পুৱাডকা, কোট্টামকুঝি, বেথুৰপুঝা, কুণ্ডামকুঝি, কোলাথুৰ, মুলিয়াৰ আৰু ব'ভিকানাম আদি অঞ্চল নদীখনৰ গতিপথত অৱস্থিত। ব'ভিকানামত ইয়াৰ প্ৰধান উপনৈ কুদুম্বুৰ নদী চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ সৈতে মিলিত হয়। তাৰ পাছত নদীখন মালাবাৰ সমভূমিত প্ৰৱেশ কৰি থেক্কিল, চেংগালা, চাট্টাঞ্চাল, পেৰুম্বালা, চেমনাড আৰু কাছাৰগোডৰ মাজেৰে বৈ যায়। অৱশেষত চন্দ্ৰগিৰি নদী কাছাৰগোড চহৰৰ থালাংগাৰাত [[আৰব সাগৰ]]ত মিলিত হয়। ==পৰিৱেশতন্ত্ৰ== চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ অৱবাহিকাত পশ্চিমঘাটৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ বিভিন্ন পৰিৱেশতন্ত্ৰ দেখা যায়। নদীখনৰ উজনি অংশত ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ৰ চিৰসেউজীয়া বনাঞ্চল আৰু নামনি অংশত আৰ্দ্ৰ পৰ্ণপাতী উদ্ভিদেৰে সমৃদ্ধ নদীপাৰৰ অঞ্চল বিস্তৃত হৈ আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-types |title=Forest Types in Kerala |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> নদীখন তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ ভিতৰত উৎপত্তি লাভ কৰিছে। এই অভয়াৰণ্যখন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য অঞ্চল আৰু ইয়াত স্থানীয়ভাৱে পোৱা বহু উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী প্ৰজাতি আছে। ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য উদ্ভিদৰ ভিতৰত চিৰসেউজীয়া ''হোপিয়া পংগা'' (Hopea ponga) অন্যতম। ইয়াত [[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]], মালাবাৰ দৈত্যাকাৰ কেৰ্কেটুৱা আৰু ২৫০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ চৰাই পোৱা যায়। মালাবাৰ হুইছলিং থ্ৰাছ ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য চৰাই প্ৰজাতিসমূহৰ অন্যতম।<ref>{{cite web |url=https://aranya.karnataka.gov.in/english/protected-areas/Pages/Talakaveri-Wildlife-Sanctuary.aspx |title=Talakaveri Wildlife Sanctuary |publisher=Department of Forest, Government of Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> নদীখনৰ নামনি অংশত কেৰালাৰ ব্ৰহ্মগিৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ ঘটে। এই অঞ্চল এছীয়াৰ হাতী আৰু বংগ বাঘৰ দৰে বৃহৎ স্তন্যপায়ী প্ৰাণীৰ বাসস্থান। নদীপাৰৰ জলাহভূমিত মালাবাৰ উৰণীয়া ভেকুলী(Malabar Gliding Frog) ধৰি বিভিন্ন উভচৰ প্ৰাণীও পোৱা যায়।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/brahmagiri-wildlife-sanctuary |title=Brahmagiri Wildlife Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ জলজ পৰিৱেশতন্ত্ৰতো যথেষ্ট জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য দেখা যায়। ইয়াত ডেকান মহছীৰ (Tor khudree) আৰু হিল ট্ৰাউট (Lepidopygopsis গণৰ অন্তৰ্গত) আদি স্থানীয় মাছ পোৱা যায়। এই মাছসমূহে স্থানীয় মৎস্যজীৱিকা আৰু মৎস্যসম্পদৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Rivers_1830.aspx |title=Rivers of Kerala - Aquatic Biodiversity |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-01}}</ref> চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ অৱবাহিকাত বছৰি গড়ে প্ৰায় ৩,৫০০ মিলিমিটাৰ বৰষুণ হয়। বিশেষকৈ বাৰিষাকালত অধিক পৰিমাণৰ পানী প্ৰৱাহিত হোৱাৰ ফলত মাটিৰ খহনীয়া আৰু বনাঞ্চল ধ্বংসৰ আশংকা বৃদ্ধি পায়। এই সমস্যা মোকাবিলা কৰিবলৈ কেৰালা বন বিভাগে নদীপাৰৰ উদ্ভিদ ৰোপণ আৰু পৰিৱেশ-উন্নয়নমূলক কাৰ্যসূচীৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> ==উপনৈসমূহ == চন্দ্ৰগিৰি নদীয়ে ক’ডাগুৰ পশ্চিমঘাটৰ পৰা উৎপত্তি হৈ কাছাৰগোড জিলাৰ মাজেৰে বৈ বহুতো উপনৈ লাভ কৰে। তলৰ তালিকাখনত চৰকাৰী নথিপত্ৰত উল্লেখিত চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ সকলো প্ৰধান আৰু সৰু উপনৈৰ তালিকা দিয়া হৈছে। {| class="wikitable sortable" ! উপনৈ!! দৈৰ্ঘ্য (কিলোমিটাৰ) !! উৎপত্তি!!সংগম !! তথ্যৰ উৎস |- | কুডুম্বুৰ নদী || ৪৮ || ব্ৰহ্মগিৰি পাহাৰ, কোদাগু || Left bank at Bovikanam (east of Chattanchal) || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Kuppam River]] || 22 || Talakaveri Wildlife Sanctuary, Kodagu || Near Chemnad, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Shiriya River || 28 || Western Ghats near Shiriya, Kasaragod || Near Thalangara estuary || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Koodlu Hole]] || 18 || Pattighat Reserve Forest, Kodagu || Near Koodlu village, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Poonkoth Hole || 12 || Sampaje Range, Dakshina Kannada || Near Poonkoth, Sullia taluk || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Kanyana Hole]] || 15 || Pushpagiri Wildlife Sanctuary || Near Kanyana, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Kalnad Hole]] || ~10 || Kalnad village hills, Kasaragod || Near Kalnad, Hosdurg taluk || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[Peruvanje Hole]] || ~8 || Peruvanje Reserve Forest, Sullia || Near Peruvanje, Kasaragod border || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Adyanadka Nullah || ~6 || Adyanadka village, Kasaragod || Near Adyanadka, left bank || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | Chalingal Nullah || ~5 || Chalingal hills, Hosdurg || Near Chalingal, right bank || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |} The Kudumbur River is the longest and most significant tributary, contributing approximately 25% of the Chandragiri's total discharge during peak monsoon.<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> Smaller nullahs and seasonal streams are numerous but not individually mapped in official records. ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} {{commons category|Chandragiri River}} [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] bh2ofkmwllnap3alopo8wy87m5aqjw6 626325 626322 2026-08-11T17:54:46Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* উপনৈসমূহ */ 626325 wikitext text/x-wiki {{short description|River in India}} {{Infobox river | name = চন্দ্ৰগিৰি নদী | native_name = | other_name = পেৰুম্পুঝা / পয়াশুনী | etymology = [[Chandragupta Maurya]]<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/bekal/rivers-kasaragod.php|title=Kasaragod Rivers|publisher=www.keralatourism.org|access-date=2021-01-23}}</ref> <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Chandragiri River.jpg | image_size = | image_caption = A view of the Chandragiri river from Kanathur, [[Kasaragod]] | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]], [[Karnataka]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Kasaragod district|Kasaragod]], [[Dakshina Kannada]], [[Kodagu]] | subdivision_type5 = Cities | subdivision_name5 = [[Sullia]], [[Jalsoor]], [[Chengala]], [[Chemnad]], [[Kasaragod]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 105 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Kadamakal Reserve Forest, [[Karnataka]] | source1_location = [[Kodagu|Kodagu District]], [[India]] | source1_coordinates = 12.45495°N, 75.67224°E | source1_elevation = 1290m | mouth = [[Arabian Sea]] | mouth_location = Near [[Thalangara]], [[Kasaragod]], India | mouth_coordinates = {{coord|12.4737|74.9845|format=dms|type:river_region:IN|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = [[Kudumbur River]] | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''চন্দ্ৰগিৰি নদী ({{lang-en|Chandragiri River}}) ''', কৰ্ণাটকত পয়স্বিনী নদী আৰু কেৰালাত পেৰুমপুঝা নামেৰেও পৰিচিত। <ref name="Jayashanker2001">{{cite book|author=S. Jayashanker|title=Temples of Kasaragod District|url=https://books.google.com/books?id=WnLXAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=2001|publisher=Controller of Publications|page=4}}</ref><ref name="Nair1986">{{cite book|author=Adoor K. K. Ramachandran Nair|title=Kerala State Gazetteer|url=https://books.google.com/books?id=LXVuAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=1986|publisher=State Editor, Kerala Gazetteers|page=9}}</ref><ref name="namboothiri">{{cite web |title=Namboothiri Rulers (Naaduvaazhikal) |url=https://www.namboothiri.com/articles/naaduvaazhikal.htm |website=www.namboothiri.com |access-date=12 July 2021}}</ref> ই ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ কাছৰগোড় জিলাৰ আটাইতকৈ দীঘল নদী। এই নদীখন চেম্নাডৰ এক ঐতিহাসিক সম্পদ হিচাপে পৰিগণিত। নদীখনৰ নাম মৌৰ্য সম্ৰাট চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/2922_PART_A_DCHB_KODAGU.pdf|title=District Census Handbook - Kodagu District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA%20KANNADA.pdf|title=District Census Handbook - Dakshina Kannada District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_A_KASARAGOD.pdf|title=District Census Handbook - Kasaragod District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Kerala|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref> নদীখন কৰ্ণাটকৰ ক’ডাগু জিলাৰ পশ্চিমঘাটত অৱস্থিত তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰপৰা উৎপত্তি হৈছে। ই সুলিয়া, জলচূৰ, পাৰাপ্পা, আদূৰ, চেংগালা, কাছৰগোড় আৰু চেম্নাড আদি ঠাইৰ মাজেৰে বৈ গৈ অৱশেষত আৰব সাগৰত মিলিত হয়। সুলিয়া তালুকত নদীখন ঘৰুৱা কাম-কাজ আৰু কৃষিকাৰ্যৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জলৰ উৎস। চেম্নাডক ''চন্দ্ৰগিৰিৰ দেশ'' (Land of Chandragiri) বুলি গণ্য কৰা হয়। ==ইতিহাস == চন্দ্ৰগিৰি বা পেৰুমপুঝা নদীক পৰম্পৰাগতভাৱে তুলুনাডু আৰু কেৰালাৰ মালয়ালমভাষী অঞ্চলৰ মাজৰ প্ৰাকৃতিক সীমা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ষোড়শ শতিকাত পৰ্তুগীজসকলে প্ৰস্তুত কৰা ভূগোলসমূহত চন্দ্ৰগিৰি নদীখনক ''ৰিঅ' কেংগেৰেকোৰা'' নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছিল। সেই সময়ত নদীখন “কানাৰা” প্ৰদেশ আৰু “মালাবাৰ”ৰ স্বাধীন ৰাজ্যসমূহৰ মাজৰ সীমাৰেখা হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছিল। “কানাৰা” বুলিলে বৰ্তমানৰ কৰ্ণাটকৰ দক্ষিণ উপকূলীয় কন্নড়ভাষী অঞ্চলক বুজোৱা হৈছিল, যি তেতিয়া বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ অধীনস্থ আছিল। আনহাতে, “মালাবাৰ” নামেৰে তেতিয়াৰ কেৰালাৰ অঞ্চলসমূহক বুজোৱা হৈছিল।<ref>[[João de Barros]] (1552) ''Decadas da Asia'', Dec. I, Bk.9, ch.1, p.296</ref> <ref>[[Duarte Barbosa]] (c.1518) ''Book of Duarte Barbosa'', 1918 trans., v.1, p.196</ref> এইদৰে চন্দ্ৰগিৰি নদীখনে ঐতিহাসিকভাৱে কেৰালাৰ মালয়ালমভাষী অঞ্চল আৰু কৰ্ণাটকৰ তুলু-কন্নড়ভাষী অঞ্চলৰ মাজত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক আৰু ভৌগোলিক সীমাৰ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। ==গতিপথ== চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ উৎপত্তি [[কৰ্ণাটক]]ৰ কোডাগু জিলাত, পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ গ্ৰেটাৰ তালাকাবেৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ উত্তৰ ঢালত। উৎপত্তিস্থলৰপৰা নদীখন প্ৰথমে কৰ্ণাটকৰ মালেনাডু অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যায়। এই পথে ই পুষ্পগিৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ মাজেৰে পাৰ হৈ কোডাগু আৰু দক্ষিণ কানাড়া জিলাৰ কেইবাটাও পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু জনবসতি অতিক্ৰম কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত আদ্যাডকা, বিলিয়াৰ, পাৰিৱাৰকানা, পালাডকা, সুলিয়া, পিলিকোডি আৰু কান্যানা উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ পাছত চন্দ্ৰগিৰি নদী কেৰালাত প্ৰৱেশ কৰি কাছাৰগোড জিলাৰ পূব অংশৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ মাজেৰে বৈ যায়। এই অংশত পাঞ্জিক্কাল, কোট্টিয়াডি, আধুৰ, পুৱাডকা, কোট্টামকুঝি, বেথুৰপুঝা, কুণ্ডামকুঝি, কোলাথুৰ, মুলিয়াৰ আৰু ব'ভিকানাম আদি অঞ্চল নদীখনৰ গতিপথত অৱস্থিত। ব'ভিকানামত ইয়াৰ প্ৰধান উপনৈ কুদুম্বুৰ নদী চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ সৈতে মিলিত হয়। তাৰ পাছত নদীখন মালাবাৰ সমভূমিত প্ৰৱেশ কৰি থেক্কিল, চেংগালা, চাট্টাঞ্চাল, পেৰুম্বালা, চেমনাড আৰু কাছাৰগোডৰ মাজেৰে বৈ যায়। অৱশেষত চন্দ্ৰগিৰি নদী কাছাৰগোড চহৰৰ থালাংগাৰাত [[আৰব সাগৰ]]ত মিলিত হয়। ==পৰিৱেশতন্ত্ৰ== চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ অৱবাহিকাত পশ্চিমঘাটৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ বিভিন্ন পৰিৱেশতন্ত্ৰ দেখা যায়। নদীখনৰ উজনি অংশত ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ৰ চিৰসেউজীয়া বনাঞ্চল আৰু নামনি অংশত আৰ্দ্ৰ পৰ্ণপাতী উদ্ভিদেৰে সমৃদ্ধ নদীপাৰৰ অঞ্চল বিস্তৃত হৈ আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-types |title=Forest Types in Kerala |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> নদীখন তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ ভিতৰত উৎপত্তি লাভ কৰিছে। এই অভয়াৰণ্যখন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য অঞ্চল আৰু ইয়াত স্থানীয়ভাৱে পোৱা বহু উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী প্ৰজাতি আছে। ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য উদ্ভিদৰ ভিতৰত চিৰসেউজীয়া ''হোপিয়া পংগা'' (Hopea ponga) অন্যতম। ইয়াত [[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]], মালাবাৰ দৈত্যাকাৰ কেৰ্কেটুৱা আৰু ২৫০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ চৰাই পোৱা যায়। মালাবাৰ হুইছলিং থ্ৰাছ ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য চৰাই প্ৰজাতিসমূহৰ অন্যতম।<ref>{{cite web |url=https://aranya.karnataka.gov.in/english/protected-areas/Pages/Talakaveri-Wildlife-Sanctuary.aspx |title=Talakaveri Wildlife Sanctuary |publisher=Department of Forest, Government of Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> নদীখনৰ নামনি অংশত কেৰালাৰ ব্ৰহ্মগিৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ ঘটে। এই অঞ্চল এছীয়াৰ হাতী আৰু বংগ বাঘৰ দৰে বৃহৎ স্তন্যপায়ী প্ৰাণীৰ বাসস্থান। নদীপাৰৰ জলাহভূমিত মালাবাৰ উৰণীয়া ভেকুলী(Malabar Gliding Frog) ধৰি বিভিন্ন উভচৰ প্ৰাণীও পোৱা যায়।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/brahmagiri-wildlife-sanctuary |title=Brahmagiri Wildlife Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ জলজ পৰিৱেশতন্ত্ৰতো যথেষ্ট জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য দেখা যায়। ইয়াত ডেকান মহছীৰ (Tor khudree) আৰু হিল ট্ৰাউট (Lepidopygopsis গণৰ অন্তৰ্গত) আদি স্থানীয় মাছ পোৱা যায়। এই মাছসমূহে স্থানীয় মৎস্যজীৱিকা আৰু মৎস্যসম্পদৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Rivers_1830.aspx |title=Rivers of Kerala - Aquatic Biodiversity |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-01}}</ref> চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ অৱবাহিকাত বছৰি গড়ে প্ৰায় ৩,৫০০ মিলিমিটাৰ বৰষুণ হয়। বিশেষকৈ বাৰিষাকালত অধিক পৰিমাণৰ পানী প্ৰৱাহিত হোৱাৰ ফলত মাটিৰ খহনীয়া আৰু বনাঞ্চল ধ্বংসৰ আশংকা বৃদ্ধি পায়। এই সমস্যা মোকাবিলা কৰিবলৈ কেৰালা বন বিভাগে নদীপাৰৰ উদ্ভিদ ৰোপণ আৰু পৰিৱেশ-উন্নয়নমূলক কাৰ্যসূচীৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> ==উপনৈসমূহ == চন্দ্ৰগিৰি নদীয়ে ক’ডাগুৰ পশ্চিমঘাটৰ পৰা উৎপত্তি হৈ কাছাৰগোড জিলাৰ মাজেৰে বৈ বহুতো উপনৈ লাভ কৰে। তলৰ তালিকাখনত চৰকাৰী নথিপত্ৰত উল্লেখিত চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ সকলো প্ৰধান আৰু সৰু উপনৈৰ তালিকা দিয়া হৈছে। {| class="wikitable sortable" ! উপনৈ!! দৈৰ্ঘ্য (কিলোমিটাৰ) !! উৎপত্তি!!সংগম !! তথ্যৰ উৎস |- | কুডুম্বুৰ নদী || ৪৮ || ব্ৰহ্মগিৰি পাহাৰ, কোদাগু || Left bank at Bovikanam (east of Chattanchal) || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- |কুপ্পাম নদী || ২২ || Talakaveri Wildlife Sanctuary, Kodagu || Near Chemnad, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | শ্বিৰিয়া নদী || 28 || Western Ghats near Shiriya, Kasaragod || Near Thalangara estuary || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | কুডলু হোল || 18 || Pattighat Reserve Forest, Kodagu || Near Koodlu village, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- |পুনকোঠ হোল || 12 || Sampaje Range, Dakshina Kannada || Near Poonkoth, Sullia taluk || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | পুনকোঠ হোল || 15 || Pushpagiri Wildlife Sanctuary || Near Kanyana, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | কলনাদ হোল || ~10 || Kalnad village hills, Kasaragod || Near Kalnad, Hosdurg taluk || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | পেৰুভাঞ্জে হোল || ~8 || Peruvanje Reserve Forest, Sullia || Near Peruvanje, Kasaragod border || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | আদ্যনাদকা নুল্লাহ || ~6 || Adyanadka village, Kasaragod || Near Adyanadka, left bank || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | চলিংগল নুল্লাহ || ~5 || Chalingal hills, Hosdurg || Near Chalingal, right bank || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |} The Kudumbur River is the longest and most significant tributary, contributing approximately 25% of the Chandragiri's total discharge during peak monsoon.<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> Smaller nullahs and seasonal streams are numerous but not individually mapped in official records. ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} {{commons category|Chandragiri River}} [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] een6unxz4dbs2aulzw95kk6703htar9 626326 626325 2026-08-11T17:57:05Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* উপনৈসমূহ */ 626326 wikitext text/x-wiki {{short description|River in India}} {{Infobox river | name = চন্দ্ৰগিৰি নদী | native_name = | other_name = পেৰুম্পুঝা / পয়াশুনী | etymology = [[Chandragupta Maurya]]<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/bekal/rivers-kasaragod.php|title=Kasaragod Rivers|publisher=www.keralatourism.org|access-date=2021-01-23}}</ref> <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Chandragiri River.jpg | image_size = | image_caption = A view of the Chandragiri river from Kanathur, [[Kasaragod]] | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]], [[Karnataka]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Kasaragod district|Kasaragod]], [[Dakshina Kannada]], [[Kodagu]] | subdivision_type5 = Cities | subdivision_name5 = [[Sullia]], [[Jalsoor]], [[Chengala]], [[Chemnad]], [[Kasaragod]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 105 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Kadamakal Reserve Forest, [[Karnataka]] | source1_location = [[Kodagu|Kodagu District]], [[India]] | source1_coordinates = 12.45495°N, 75.67224°E | source1_elevation = 1290m | mouth = [[Arabian Sea]] | mouth_location = Near [[Thalangara]], [[Kasaragod]], India | mouth_coordinates = {{coord|12.4737|74.9845|format=dms|type:river_region:IN|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = [[Kudumbur River]] | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''চন্দ্ৰগিৰি নদী ({{lang-en|Chandragiri River}}) ''', কৰ্ণাটকত পয়স্বিনী নদী আৰু কেৰালাত পেৰুমপুঝা নামেৰেও পৰিচিত। <ref name="Jayashanker2001">{{cite book|author=S. Jayashanker|title=Temples of Kasaragod District|url=https://books.google.com/books?id=WnLXAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=2001|publisher=Controller of Publications|page=4}}</ref><ref name="Nair1986">{{cite book|author=Adoor K. K. Ramachandran Nair|title=Kerala State Gazetteer|url=https://books.google.com/books?id=LXVuAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=1986|publisher=State Editor, Kerala Gazetteers|page=9}}</ref><ref name="namboothiri">{{cite web |title=Namboothiri Rulers (Naaduvaazhikal) |url=https://www.namboothiri.com/articles/naaduvaazhikal.htm |website=www.namboothiri.com |access-date=12 July 2021}}</ref> ই ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ কাছৰগোড় জিলাৰ আটাইতকৈ দীঘল নদী। এই নদীখন চেম্নাডৰ এক ঐতিহাসিক সম্পদ হিচাপে পৰিগণিত। নদীখনৰ নাম মৌৰ্য সম্ৰাট চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/2922_PART_A_DCHB_KODAGU.pdf|title=District Census Handbook - Kodagu District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA%20KANNADA.pdf|title=District Census Handbook - Dakshina Kannada District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_A_KASARAGOD.pdf|title=District Census Handbook - Kasaragod District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Kerala|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref> নদীখন কৰ্ণাটকৰ ক’ডাগু জিলাৰ পশ্চিমঘাটত অৱস্থিত তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰপৰা উৎপত্তি হৈছে। ই সুলিয়া, জলচূৰ, পাৰাপ্পা, আদূৰ, চেংগালা, কাছৰগোড় আৰু চেম্নাড আদি ঠাইৰ মাজেৰে বৈ গৈ অৱশেষত আৰব সাগৰত মিলিত হয়। সুলিয়া তালুকত নদীখন ঘৰুৱা কাম-কাজ আৰু কৃষিকাৰ্যৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জলৰ উৎস। চেম্নাডক ''চন্দ্ৰগিৰিৰ দেশ'' (Land of Chandragiri) বুলি গণ্য কৰা হয়। ==ইতিহাস == চন্দ্ৰগিৰি বা পেৰুমপুঝা নদীক পৰম্পৰাগতভাৱে তুলুনাডু আৰু কেৰালাৰ মালয়ালমভাষী অঞ্চলৰ মাজৰ প্ৰাকৃতিক সীমা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ষোড়শ শতিকাত পৰ্তুগীজসকলে প্ৰস্তুত কৰা ভূগোলসমূহত চন্দ্ৰগিৰি নদীখনক ''ৰিঅ' কেংগেৰেকোৰা'' নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছিল। সেই সময়ত নদীখন “কানাৰা” প্ৰদেশ আৰু “মালাবাৰ”ৰ স্বাধীন ৰাজ্যসমূহৰ মাজৰ সীমাৰেখা হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছিল। “কানাৰা” বুলিলে বৰ্তমানৰ কৰ্ণাটকৰ দক্ষিণ উপকূলীয় কন্নড়ভাষী অঞ্চলক বুজোৱা হৈছিল, যি তেতিয়া বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ অধীনস্থ আছিল। আনহাতে, “মালাবাৰ” নামেৰে তেতিয়াৰ কেৰালাৰ অঞ্চলসমূহক বুজোৱা হৈছিল।<ref>[[João de Barros]] (1552) ''Decadas da Asia'', Dec. I, Bk.9, ch.1, p.296</ref> <ref>[[Duarte Barbosa]] (c.1518) ''Book of Duarte Barbosa'', 1918 trans., v.1, p.196</ref> এইদৰে চন্দ্ৰগিৰি নদীখনে ঐতিহাসিকভাৱে কেৰালাৰ মালয়ালমভাষী অঞ্চল আৰু কৰ্ণাটকৰ তুলু-কন্নড়ভাষী অঞ্চলৰ মাজত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক আৰু ভৌগোলিক সীমাৰ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। ==গতিপথ== চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ উৎপত্তি [[কৰ্ণাটক]]ৰ কোডাগু জিলাত, পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ গ্ৰেটাৰ তালাকাবেৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ উত্তৰ ঢালত। উৎপত্তিস্থলৰপৰা নদীখন প্ৰথমে কৰ্ণাটকৰ মালেনাডু অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যায়। এই পথে ই পুষ্পগিৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ মাজেৰে পাৰ হৈ কোডাগু আৰু দক্ষিণ কানাড়া জিলাৰ কেইবাটাও পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু জনবসতি অতিক্ৰম কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত আদ্যাডকা, বিলিয়াৰ, পাৰিৱাৰকানা, পালাডকা, সুলিয়া, পিলিকোডি আৰু কান্যানা উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ পাছত চন্দ্ৰগিৰি নদী কেৰালাত প্ৰৱেশ কৰি কাছাৰগোড জিলাৰ পূব অংশৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ মাজেৰে বৈ যায়। এই অংশত পাঞ্জিক্কাল, কোট্টিয়াডি, আধুৰ, পুৱাডকা, কোট্টামকুঝি, বেথুৰপুঝা, কুণ্ডামকুঝি, কোলাথুৰ, মুলিয়াৰ আৰু ব'ভিকানাম আদি অঞ্চল নদীখনৰ গতিপথত অৱস্থিত। ব'ভিকানামত ইয়াৰ প্ৰধান উপনৈ কুদুম্বুৰ নদী চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ সৈতে মিলিত হয়। তাৰ পাছত নদীখন মালাবাৰ সমভূমিত প্ৰৱেশ কৰি থেক্কিল, চেংগালা, চাট্টাঞ্চাল, পেৰুম্বালা, চেমনাড আৰু কাছাৰগোডৰ মাজেৰে বৈ যায়। অৱশেষত চন্দ্ৰগিৰি নদী কাছাৰগোড চহৰৰ থালাংগাৰাত [[আৰব সাগৰ]]ত মিলিত হয়। ==পৰিৱেশতন্ত্ৰ== চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ অৱবাহিকাত পশ্চিমঘাটৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ বিভিন্ন পৰিৱেশতন্ত্ৰ দেখা যায়। নদীখনৰ উজনি অংশত ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ৰ চিৰসেউজীয়া বনাঞ্চল আৰু নামনি অংশত আৰ্দ্ৰ পৰ্ণপাতী উদ্ভিদেৰে সমৃদ্ধ নদীপাৰৰ অঞ্চল বিস্তৃত হৈ আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-types |title=Forest Types in Kerala |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> নদীখন তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ ভিতৰত উৎপত্তি লাভ কৰিছে। এই অভয়াৰণ্যখন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য অঞ্চল আৰু ইয়াত স্থানীয়ভাৱে পোৱা বহু উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী প্ৰজাতি আছে। ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য উদ্ভিদৰ ভিতৰত চিৰসেউজীয়া ''হোপিয়া পংগা'' (Hopea ponga) অন্যতম। ইয়াত [[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]], মালাবাৰ দৈত্যাকাৰ কেৰ্কেটুৱা আৰু ২৫০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ চৰাই পোৱা যায়। মালাবাৰ হুইছলিং থ্ৰাছ ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য চৰাই প্ৰজাতিসমূহৰ অন্যতম।<ref>{{cite web |url=https://aranya.karnataka.gov.in/english/protected-areas/Pages/Talakaveri-Wildlife-Sanctuary.aspx |title=Talakaveri Wildlife Sanctuary |publisher=Department of Forest, Government of Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> নদীখনৰ নামনি অংশত কেৰালাৰ ব্ৰহ্মগিৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ ঘটে। এই অঞ্চল এছীয়াৰ হাতী আৰু বংগ বাঘৰ দৰে বৃহৎ স্তন্যপায়ী প্ৰাণীৰ বাসস্থান। নদীপাৰৰ জলাহভূমিত মালাবাৰ উৰণীয়া ভেকুলী(Malabar Gliding Frog) ধৰি বিভিন্ন উভচৰ প্ৰাণীও পোৱা যায়।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/brahmagiri-wildlife-sanctuary |title=Brahmagiri Wildlife Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ জলজ পৰিৱেশতন্ত্ৰতো যথেষ্ট জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য দেখা যায়। ইয়াত ডেকান মহছীৰ (Tor khudree) আৰু হিল ট্ৰাউট (Lepidopygopsis গণৰ অন্তৰ্গত) আদি স্থানীয় মাছ পোৱা যায়। এই মাছসমূহে স্থানীয় মৎস্যজীৱিকা আৰু মৎস্যসম্পদৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Rivers_1830.aspx |title=Rivers of Kerala - Aquatic Biodiversity |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-01}}</ref> চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ অৱবাহিকাত বছৰি গড়ে প্ৰায় ৩,৫০০ মিলিমিটাৰ বৰষুণ হয়। বিশেষকৈ বাৰিষাকালত অধিক পৰিমাণৰ পানী প্ৰৱাহিত হোৱাৰ ফলত মাটিৰ খহনীয়া আৰু বনাঞ্চল ধ্বংসৰ আশংকা বৃদ্ধি পায়। এই সমস্যা মোকাবিলা কৰিবলৈ কেৰালা বন বিভাগে নদীপাৰৰ উদ্ভিদ ৰোপণ আৰু পৰিৱেশ-উন্নয়নমূলক কাৰ্যসূচীৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> ==উপনৈসমূহ == চন্দ্ৰগিৰি নদীয়ে ক’ডাগুৰ পশ্চিমঘাটৰ পৰা উৎপত্তি হৈ কাছাৰগোড জিলাৰ মাজেৰে বৈ বহুতো উপনৈ লাভ কৰে। তলৰ তালিকাখনত চৰকাৰী নথিপত্ৰত উল্লেখিত চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ সকলো প্ৰধান আৰু সৰু উপনৈৰ তালিকা দিয়া হৈছে। {| class="wikitable sortable" ! উপনৈ!! দৈৰ্ঘ্য (কিলোমিটাৰ) !! উৎপত্তি!!সংগম !! তথ্যৰ উৎস |- | কুডুম্বুৰ নদী || ৪৮ || ব্ৰহ্মগিৰি পাহাৰ, কোদাগু || Left bank at Bovikanam (east of Chattanchal) || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- |কুপ্পাম নদী || ২২ || তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য, কোদাগু ||চেমনাদৰ ওচৰত, কাছাৰগোড || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | শ্বিৰিয়া নদী || 28 || Western Ghats near Shiriya, Kasaragod || Near Thalangara estuary || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | কুডলু হোল || 18 || Pattighat Reserve Forest, Kodagu || Near Koodlu village, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- |পুনকোঠ হোল || 12 || Sampaje Range, Dakshina Kannada || Near Poonkoth, Sullia taluk || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | পুনকোঠ হোল || 15 || Pushpagiri Wildlife Sanctuary || Near Kanyana, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | কলনাদ হোল || ~10 || Kalnad village hills, Kasaragod || Near Kalnad, Hosdurg taluk || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | পেৰুভাঞ্জে হোল || ~8 || Peruvanje Reserve Forest, Sullia || Near Peruvanje, Kasaragod border || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | আদ্যনাদকা নুল্লাহ || ~6 || Adyanadka village, Kasaragod || Near Adyanadka, left bank || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | চলিংগল নুল্লাহ || ~5 || Chalingal hills, Hosdurg || Near Chalingal, right bank || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |} The Kudumbur River is the longest and most significant tributary, contributing approximately 25% of the Chandragiri's total discharge during peak monsoon.<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> Smaller nullahs and seasonal streams are numerous but not individually mapped in official records. ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} {{commons category|Chandragiri River}} [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] mms27mqxwp77jfwi444j1szy6cuvnis 626329 626326 2026-08-11T18:04:40Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* উপনৈসমূহ */ 626329 wikitext text/x-wiki {{short description|River in India}} {{Infobox river | name = চন্দ্ৰগিৰি নদী | native_name = | other_name = পেৰুম্পুঝা / পয়াশুনী | etymology = [[Chandragupta Maurya]]<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/bekal/rivers-kasaragod.php|title=Kasaragod Rivers|publisher=www.keralatourism.org|access-date=2021-01-23}}</ref> <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Chandragiri River.jpg | image_size = | image_caption = A view of the Chandragiri river from Kanathur, [[Kasaragod]] | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]], [[Karnataka]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Kasaragod district|Kasaragod]], [[Dakshina Kannada]], [[Kodagu]] | subdivision_type5 = Cities | subdivision_name5 = [[Sullia]], [[Jalsoor]], [[Chengala]], [[Chemnad]], [[Kasaragod]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 105 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Kadamakal Reserve Forest, [[Karnataka]] | source1_location = [[Kodagu|Kodagu District]], [[India]] | source1_coordinates = 12.45495°N, 75.67224°E | source1_elevation = 1290m | mouth = [[Arabian Sea]] | mouth_location = Near [[Thalangara]], [[Kasaragod]], India | mouth_coordinates = {{coord|12.4737|74.9845|format=dms|type:river_region:IN|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = [[Kudumbur River]] | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''চন্দ্ৰগিৰি নদী ({{lang-en|Chandragiri River}}) ''', কৰ্ণাটকত পয়স্বিনী নদী আৰু কেৰালাত পেৰুমপুঝা নামেৰেও পৰিচিত। <ref name="Jayashanker2001">{{cite book|author=S. Jayashanker|title=Temples of Kasaragod District|url=https://books.google.com/books?id=WnLXAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=2001|publisher=Controller of Publications|page=4}}</ref><ref name="Nair1986">{{cite book|author=Adoor K. K. Ramachandran Nair|title=Kerala State Gazetteer|url=https://books.google.com/books?id=LXVuAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=1986|publisher=State Editor, Kerala Gazetteers|page=9}}</ref><ref name="namboothiri">{{cite web |title=Namboothiri Rulers (Naaduvaazhikal) |url=https://www.namboothiri.com/articles/naaduvaazhikal.htm |website=www.namboothiri.com |access-date=12 July 2021}}</ref> ই ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ কাছৰগোড় জিলাৰ আটাইতকৈ দীঘল নদী। এই নদীখন চেম্নাডৰ এক ঐতিহাসিক সম্পদ হিচাপে পৰিগণিত। নদীখনৰ নাম মৌৰ্য সম্ৰাট চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/2922_PART_A_DCHB_KODAGU.pdf|title=District Census Handbook - Kodagu District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA%20KANNADA.pdf|title=District Census Handbook - Dakshina Kannada District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_A_KASARAGOD.pdf|title=District Census Handbook - Kasaragod District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Kerala|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref> নদীখন কৰ্ণাটকৰ ক’ডাগু জিলাৰ পশ্চিমঘাটত অৱস্থিত তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰপৰা উৎপত্তি হৈছে। ই সুলিয়া, জলচূৰ, পাৰাপ্পা, আদূৰ, চেংগালা, কাছৰগোড় আৰু চেম্নাড আদি ঠাইৰ মাজেৰে বৈ গৈ অৱশেষত আৰব সাগৰত মিলিত হয়। সুলিয়া তালুকত নদীখন ঘৰুৱা কাম-কাজ আৰু কৃষিকাৰ্যৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জলৰ উৎস। চেম্নাডক ''চন্দ্ৰগিৰিৰ দেশ'' (Land of Chandragiri) বুলি গণ্য কৰা হয়। ==ইতিহাস == চন্দ্ৰগিৰি বা পেৰুমপুঝা নদীক পৰম্পৰাগতভাৱে তুলুনাডু আৰু কেৰালাৰ মালয়ালমভাষী অঞ্চলৰ মাজৰ প্ৰাকৃতিক সীমা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ষোড়শ শতিকাত পৰ্তুগীজসকলে প্ৰস্তুত কৰা ভূগোলসমূহত চন্দ্ৰগিৰি নদীখনক ''ৰিঅ' কেংগেৰেকোৰা'' নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছিল। সেই সময়ত নদীখন “কানাৰা” প্ৰদেশ আৰু “মালাবাৰ”ৰ স্বাধীন ৰাজ্যসমূহৰ মাজৰ সীমাৰেখা হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছিল। “কানাৰা” বুলিলে বৰ্তমানৰ কৰ্ণাটকৰ দক্ষিণ উপকূলীয় কন্নড়ভাষী অঞ্চলক বুজোৱা হৈছিল, যি তেতিয়া বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ অধীনস্থ আছিল। আনহাতে, “মালাবাৰ” নামেৰে তেতিয়াৰ কেৰালাৰ অঞ্চলসমূহক বুজোৱা হৈছিল।<ref>[[João de Barros]] (1552) ''Decadas da Asia'', Dec. I, Bk.9, ch.1, p.296</ref> <ref>[[Duarte Barbosa]] (c.1518) ''Book of Duarte Barbosa'', 1918 trans., v.1, p.196</ref> এইদৰে চন্দ্ৰগিৰি নদীখনে ঐতিহাসিকভাৱে কেৰালাৰ মালয়ালমভাষী অঞ্চল আৰু কৰ্ণাটকৰ তুলু-কন্নড়ভাষী অঞ্চলৰ মাজত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক আৰু ভৌগোলিক সীমাৰ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। ==গতিপথ== চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ উৎপত্তি [[কৰ্ণাটক]]ৰ কোডাগু জিলাত, পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ গ্ৰেটাৰ তালাকাবেৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ উত্তৰ ঢালত। উৎপত্তিস্থলৰপৰা নদীখন প্ৰথমে কৰ্ণাটকৰ মালেনাডু অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যায়। এই পথে ই পুষ্পগিৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ মাজেৰে পাৰ হৈ কোডাগু আৰু দক্ষিণ কানাড়া জিলাৰ কেইবাটাও পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু জনবসতি অতিক্ৰম কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত আদ্যাডকা, বিলিয়াৰ, পাৰিৱাৰকানা, পালাডকা, সুলিয়া, পিলিকোডি আৰু কান্যানা উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ পাছত চন্দ্ৰগিৰি নদী কেৰালাত প্ৰৱেশ কৰি কাছাৰগোড জিলাৰ পূব অংশৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ মাজেৰে বৈ যায়। এই অংশত পাঞ্জিক্কাল, কোট্টিয়াডি, আধুৰ, পুৱাডকা, কোট্টামকুঝি, বেথুৰপুঝা, কুণ্ডামকুঝি, কোলাথুৰ, মুলিয়াৰ আৰু ব'ভিকানাম আদি অঞ্চল নদীখনৰ গতিপথত অৱস্থিত। ব'ভিকানামত ইয়াৰ প্ৰধান উপনৈ কুদুম্বুৰ নদী চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ সৈতে মিলিত হয়। তাৰ পাছত নদীখন মালাবাৰ সমভূমিত প্ৰৱেশ কৰি থেক্কিল, চেংগালা, চাট্টাঞ্চাল, পেৰুম্বালা, চেমনাড আৰু কাছাৰগোডৰ মাজেৰে বৈ যায়। অৱশেষত চন্দ্ৰগিৰি নদী কাছাৰগোড চহৰৰ থালাংগাৰাত [[আৰব সাগৰ]]ত মিলিত হয়। ==পৰিৱেশতন্ত্ৰ== চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ অৱবাহিকাত পশ্চিমঘাটৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ বিভিন্ন পৰিৱেশতন্ত্ৰ দেখা যায়। নদীখনৰ উজনি অংশত ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ৰ চিৰসেউজীয়া বনাঞ্চল আৰু নামনি অংশত আৰ্দ্ৰ পৰ্ণপাতী উদ্ভিদেৰে সমৃদ্ধ নদীপাৰৰ অঞ্চল বিস্তৃত হৈ আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-types |title=Forest Types in Kerala |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> নদীখন তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ ভিতৰত উৎপত্তি লাভ কৰিছে। এই অভয়াৰণ্যখন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য অঞ্চল আৰু ইয়াত স্থানীয়ভাৱে পোৱা বহু উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী প্ৰজাতি আছে। ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য উদ্ভিদৰ ভিতৰত চিৰসেউজীয়া ''হোপিয়া পংগা'' (Hopea ponga) অন্যতম। ইয়াত [[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]], মালাবাৰ দৈত্যাকাৰ কেৰ্কেটুৱা আৰু ২৫০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ চৰাই পোৱা যায়। মালাবাৰ হুইছলিং থ্ৰাছ ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য চৰাই প্ৰজাতিসমূহৰ অন্যতম।<ref>{{cite web |url=https://aranya.karnataka.gov.in/english/protected-areas/Pages/Talakaveri-Wildlife-Sanctuary.aspx |title=Talakaveri Wildlife Sanctuary |publisher=Department of Forest, Government of Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> নদীখনৰ নামনি অংশত কেৰালাৰ ব্ৰহ্মগিৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ ঘটে। এই অঞ্চল এছীয়াৰ হাতী আৰু বংগ বাঘৰ দৰে বৃহৎ স্তন্যপায়ী প্ৰাণীৰ বাসস্থান। নদীপাৰৰ জলাহভূমিত মালাবাৰ উৰণীয়া ভেকুলী(Malabar Gliding Frog) ধৰি বিভিন্ন উভচৰ প্ৰাণীও পোৱা যায়।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/brahmagiri-wildlife-sanctuary |title=Brahmagiri Wildlife Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ জলজ পৰিৱেশতন্ত্ৰতো যথেষ্ট জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য দেখা যায়। ইয়াত ডেকান মহছীৰ (Tor khudree) আৰু হিল ট্ৰাউট (Lepidopygopsis গণৰ অন্তৰ্গত) আদি স্থানীয় মাছ পোৱা যায়। এই মাছসমূহে স্থানীয় মৎস্যজীৱিকা আৰু মৎস্যসম্পদৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Rivers_1830.aspx |title=Rivers of Kerala - Aquatic Biodiversity |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-01}}</ref> চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ অৱবাহিকাত বছৰি গড়ে প্ৰায় ৩,৫০০ মিলিমিটাৰ বৰষুণ হয়। বিশেষকৈ বাৰিষাকালত অধিক পৰিমাণৰ পানী প্ৰৱাহিত হোৱাৰ ফলত মাটিৰ খহনীয়া আৰু বনাঞ্চল ধ্বংসৰ আশংকা বৃদ্ধি পায়। এই সমস্যা মোকাবিলা কৰিবলৈ কেৰালা বন বিভাগে নদীপাৰৰ উদ্ভিদ ৰোপণ আৰু পৰিৱেশ-উন্নয়নমূলক কাৰ্যসূচীৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> ==উপনৈসমূহ == চন্দ্ৰগিৰি নদীয়ে ক’ডাগুৰ পশ্চিমঘাটৰ পৰা উৎপত্তি হৈ কাছাৰগোড জিলাৰ মাজেৰে বৈ বহুতো উপনৈ লাভ কৰে। তলৰ তালিকাখনত চৰকাৰী নথিপত্ৰত উল্লেখিত চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ সকলো প্ৰধান আৰু সৰু উপনৈৰ তালিকা দিয়া হৈছে। {| class="wikitable sortable" ! উপনৈ!! দৈৰ্ঘ্য (কিলোমিটাৰ) !! উৎপত্তি!!সংগম !! তথ্যৰ উৎস |- | কুডুম্বুৰ নদী || ৪৮ || ব্ৰহ্মগিৰি পাহাৰ, কোদাগু || Left bank at Bovikanam (east of Chattanchal) || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- |কুপ্পাম নদী || ২২ || তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য, কোদাগু ||চেমনাদৰ ওচৰত, কাছাৰগোড || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | শ্বিৰিয়া নদী || 28 || Western Ghats near Shiriya, Kasaragod || Near Thalangara estuary || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | কুডলু হোল || 18 || Pattighat Reserve Forest, Kodagu || Near Koodlu village, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- |পুনকোঠ হোল || 12 || Sampaje Range, Dakshina Kannada || Near Poonkoth, Sullia taluk || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | পুনকোঠ হোল || 15 || Pushpagiri Wildlife Sanctuary || Near Kanyana, Kasaragod || <ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | কলনাদ হোল || ~10 || Kalnad village hills, Kasaragod || Near Kalnad, Hosdurg taluk || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | পেৰুভাঞ্জে হোল || ~8 || Peruvanje Reserve Forest, Sullia || Near Peruvanje, Kasaragod border || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | আদ্যনাদকা নুল্লাহ || ~6 || Adyanadka village, Kasaragod || Near Adyanadka, left bank || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | চলিংগল নুল্লাহ || ~5 || Chalingal hills, Hosdurg || Near Chalingal, right bank || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |} কুদুম্বুৰ নদী হৈছে চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ আটাইতকৈ দীঘল আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ উপনদী। বাৰিষাৰ শীৰ্ষ সময়ত ই চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ মুঠ জলপ্ৰবাহৰ প্ৰায় ২৫% যোগান ধৰে। <ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date}}</ref> সৰু সৰু নলা আৰু ঋতুভিত্তিক জলধাৰা এই নদী অৱবাহিকাত বহুতো আছে, যদিও চৰকাৰী নথিপত্ৰত সেইবোৰ পৃথকভাৱে মানচিত্ৰত দেখুওৱা হোৱা নাই। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} {{commons category|Chandragiri River}} [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] hrne2a0bmfv45qek6fnumd7nbx7dh8r 626397 626329 2026-08-12T05:10:35Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* উপনৈসমূহ */ 626397 wikitext text/x-wiki {{short description|River in India}} {{Infobox river | name = চন্দ্ৰগিৰি নদী | native_name = | other_name = পেৰুম্পুঝা / পয়াশুনী | etymology = [[Chandragupta Maurya]]<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/bekal/rivers-kasaragod.php|title=Kasaragod Rivers|publisher=www.keralatourism.org|access-date=2021-01-23}}</ref> <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Chandragiri River.jpg | image_size = | image_caption = A view of the Chandragiri river from Kanathur, [[Kasaragod]] | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]], [[Karnataka]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Kasaragod district|Kasaragod]], [[Dakshina Kannada]], [[Kodagu]] | subdivision_type5 = Cities | subdivision_name5 = [[Sullia]], [[Jalsoor]], [[Chengala]], [[Chemnad]], [[Kasaragod]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 105 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Kadamakal Reserve Forest, [[Karnataka]] | source1_location = [[Kodagu|Kodagu District]], [[India]] | source1_coordinates = 12.45495°N, 75.67224°E | source1_elevation = 1290m | mouth = [[Arabian Sea]] | mouth_location = Near [[Thalangara]], [[Kasaragod]], India | mouth_coordinates = {{coord|12.4737|74.9845|format=dms|type:river_region:IN|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = [[Kudumbur River]] | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''চন্দ্ৰগিৰি নদী ({{lang-en|Chandragiri River}}) ''', কৰ্ণাটকত পয়স্বিনী নদী আৰু কেৰালাত পেৰুমপুঝা নামেৰেও পৰিচিত। <ref name="Jayashanker2001">{{cite book|author=S. Jayashanker|title=Temples of Kasaragod District|url=https://books.google.com/books?id=WnLXAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=2001|publisher=Controller of Publications|page=4}}</ref><ref name="Nair1986">{{cite book|author=Adoor K. K. Ramachandran Nair|title=Kerala State Gazetteer|url=https://books.google.com/books?id=LXVuAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=1986|publisher=State Editor, Kerala Gazetteers|page=9}}</ref><ref name="namboothiri">{{cite web |title=Namboothiri Rulers (Naaduvaazhikal) |url=https://www.namboothiri.com/articles/naaduvaazhikal.htm |website=www.namboothiri.com |access-date=12 July 2021}}</ref> ই ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ কাছৰগোড় জিলাৰ আটাইতকৈ দীঘল নদী। এই নদীখন চেম্নাডৰ এক ঐতিহাসিক সম্পদ হিচাপে পৰিগণিত। নদীখনৰ নাম মৌৰ্য সম্ৰাট চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/2922_PART_A_DCHB_KODAGU.pdf|title=District Census Handbook - Kodagu District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA%20KANNADA.pdf|title=District Census Handbook - Dakshina Kannada District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_A_KASARAGOD.pdf|title=District Census Handbook - Kasaragod District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Kerala|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref> নদীখন কৰ্ণাটকৰ ক’ডাগু জিলাৰ পশ্চিমঘাটত অৱস্থিত তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰপৰা উৎপত্তি হৈছে। ই সুলিয়া, জলচূৰ, পাৰাপ্পা, আদূৰ, চেংগালা, কাছৰগোড় আৰু চেম্নাড আদি ঠাইৰ মাজেৰে বৈ গৈ অৱশেষত আৰব সাগৰত মিলিত হয়। সুলিয়া তালুকত নদীখন ঘৰুৱা কাম-কাজ আৰু কৃষিকাৰ্যৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জলৰ উৎস। চেম্নাডক ''চন্দ্ৰগিৰিৰ দেশ'' (Land of Chandragiri) বুলি গণ্য কৰা হয়। ==ইতিহাস == চন্দ্ৰগিৰি বা পেৰুমপুঝা নদীক পৰম্পৰাগতভাৱে তুলুনাডু আৰু কেৰালাৰ মালয়ালমভাষী অঞ্চলৰ মাজৰ প্ৰাকৃতিক সীমা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ষোড়শ শতিকাত পৰ্তুগীজসকলে প্ৰস্তুত কৰা ভূগোলসমূহত চন্দ্ৰগিৰি নদীখনক ''ৰিঅ' কেংগেৰেকোৰা'' নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছিল। সেই সময়ত নদীখন “কানাৰা” প্ৰদেশ আৰু “মালাবাৰ”ৰ স্বাধীন ৰাজ্যসমূহৰ মাজৰ সীমাৰেখা হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছিল। “কানাৰা” বুলিলে বৰ্তমানৰ কৰ্ণাটকৰ দক্ষিণ উপকূলীয় কন্নড়ভাষী অঞ্চলক বুজোৱা হৈছিল, যি তেতিয়া বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ অধীনস্থ আছিল। আনহাতে, “মালাবাৰ” নামেৰে তেতিয়াৰ কেৰালাৰ অঞ্চলসমূহক বুজোৱা হৈছিল।<ref>[[João de Barros]] (1552) ''Decadas da Asia'', Dec. I, Bk.9, ch.1, p.296</ref> <ref>[[Duarte Barbosa]] (c.1518) ''Book of Duarte Barbosa'', 1918 trans., v.1, p.196</ref> এইদৰে চন্দ্ৰগিৰি নদীখনে ঐতিহাসিকভাৱে কেৰালাৰ মালয়ালমভাষী অঞ্চল আৰু কৰ্ণাটকৰ তুলু-কন্নড়ভাষী অঞ্চলৰ মাজত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক আৰু ভৌগোলিক সীমাৰ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। ==গতিপথ== চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ উৎপত্তি [[কৰ্ণাটক]]ৰ কোডাগু জিলাত, পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ গ্ৰেটাৰ তালাকাবেৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ উত্তৰ ঢালত। উৎপত্তিস্থলৰপৰা নদীখন প্ৰথমে কৰ্ণাটকৰ মালেনাডু অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যায়। এই পথে ই পুষ্পগিৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ মাজেৰে পাৰ হৈ কোডাগু আৰু দক্ষিণ কানাড়া জিলাৰ কেইবাটাও পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু জনবসতি অতিক্ৰম কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত আদ্যাডকা, বিলিয়াৰ, পাৰিৱাৰকানা, পালাডকা, সুলিয়া, পিলিকোডি আৰু কান্যানা উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ পাছত চন্দ্ৰগিৰি নদী কেৰালাত প্ৰৱেশ কৰি কাছাৰগোড জিলাৰ পূব অংশৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ মাজেৰে বৈ যায়। এই অংশত পাঞ্জিক্কাল, কোট্টিয়াডি, আধুৰ, পুৱাডকা, কোট্টামকুঝি, বেথুৰপুঝা, কুণ্ডামকুঝি, কোলাথুৰ, মুলিয়াৰ আৰু ব'ভিকানাম আদি অঞ্চল নদীখনৰ গতিপথত অৱস্থিত। ব'ভিকানামত ইয়াৰ প্ৰধান উপনৈ কুদুম্বুৰ নদী চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ সৈতে মিলিত হয়। তাৰ পাছত নদীখন মালাবাৰ সমভূমিত প্ৰৱেশ কৰি থেক্কিল, চেংগালা, চাট্টাঞ্চাল, পেৰুম্বালা, চেমনাড আৰু কাছাৰগোডৰ মাজেৰে বৈ যায়। অৱশেষত চন্দ্ৰগিৰি নদী কাছাৰগোড চহৰৰ থালাংগাৰাত [[আৰব সাগৰ]]ত মিলিত হয়। ==পৰিৱেশতন্ত্ৰ== চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ অৱবাহিকাত পশ্চিমঘাটৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ বিভিন্ন পৰিৱেশতন্ত্ৰ দেখা যায়। নদীখনৰ উজনি অংশত ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ৰ চিৰসেউজীয়া বনাঞ্চল আৰু নামনি অংশত আৰ্দ্ৰ পৰ্ণপাতী উদ্ভিদেৰে সমৃদ্ধ নদীপাৰৰ অঞ্চল বিস্তৃত হৈ আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-types |title=Forest Types in Kerala |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> নদীখন তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ ভিতৰত উৎপত্তি লাভ কৰিছে। এই অভয়াৰণ্যখন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য অঞ্চল আৰু ইয়াত স্থানীয়ভাৱে পোৱা বহু উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী প্ৰজাতি আছে। ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য উদ্ভিদৰ ভিতৰত চিৰসেউজীয়া ''হোপিয়া পংগা'' (Hopea ponga) অন্যতম। ইয়াত [[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]], মালাবাৰ দৈত্যাকাৰ কেৰ্কেটুৱা আৰু ২৫০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ চৰাই পোৱা যায়। মালাবাৰ হুইছলিং থ্ৰাছ ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য চৰাই প্ৰজাতিসমূহৰ অন্যতম।<ref>{{cite web |url=https://aranya.karnataka.gov.in/english/protected-areas/Pages/Talakaveri-Wildlife-Sanctuary.aspx |title=Talakaveri Wildlife Sanctuary |publisher=Department of Forest, Government of Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> নদীখনৰ নামনি অংশত কেৰালাৰ ব্ৰহ্মগিৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ ঘটে। এই অঞ্চল এছীয়াৰ হাতী আৰু বংগ বাঘৰ দৰে বৃহৎ স্তন্যপায়ী প্ৰাণীৰ বাসস্থান। নদীপাৰৰ জলাহভূমিত মালাবাৰ উৰণীয়া ভেকুলী(Malabar Gliding Frog) ধৰি বিভিন্ন উভচৰ প্ৰাণীও পোৱা যায়।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/brahmagiri-wildlife-sanctuary |title=Brahmagiri Wildlife Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ জলজ পৰিৱেশতন্ত্ৰতো যথেষ্ট জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য দেখা যায়। ইয়াত ডেকান মহছীৰ (Tor khudree) আৰু হিল ট্ৰাউট (Lepidopygopsis গণৰ অন্তৰ্গত) আদি স্থানীয় মাছ পোৱা যায়। এই মাছসমূহে স্থানীয় মৎস্যজীৱিকা আৰু মৎস্যসম্পদৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Rivers_1830.aspx |title=Rivers of Kerala - Aquatic Biodiversity |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-01}}</ref> চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ অৱবাহিকাত বছৰি গড়ে প্ৰায় ৩,৫০০ মিলিমিটাৰ বৰষুণ হয়। বিশেষকৈ বাৰিষাকালত অধিক পৰিমাণৰ পানী প্ৰৱাহিত হোৱাৰ ফলত মাটিৰ খহনীয়া আৰু বনাঞ্চল ধ্বংসৰ আশংকা বৃদ্ধি পায়। এই সমস্যা মোকাবিলা কৰিবলৈ কেৰালা বন বিভাগে নদীপাৰৰ উদ্ভিদ ৰোপণ আৰু পৰিৱেশ-উন্নয়নমূলক কাৰ্যসূচীৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> ==উপনৈসমূহ == চন্দ্ৰগিৰি নদীয়ে ক’ডাগুৰ পশ্চিমঘাটৰ পৰা উৎপত্তি হৈ কাছাৰগোড জিলাৰ মাজেৰে বৈ বহুতো উপনৈ লাভ কৰে। তলৰ তালিকাখনত চৰকাৰী নথিপত্ৰত উল্লেখিত চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ সকলো প্ৰধান আৰু সৰু উপনৈৰ তালিকা দিয়া হৈছে। {| class="wikitable sortable" ! উপনৈ!! দৈৰ্ঘ্য (কিলোমিটাৰ) !! উৎপত্তি!!সংগম !! তথ্যৰ উৎস |- | কুডুম্বুৰ নদী || ৪৮ || ব্ৰহ্মগিৰি পাহাৰ, কোদাগু || Left bank at Bovikanam (east of Chattanchal) || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- |কুপ্পাম নদী || ২২ || তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য, কোদাগু ||চেমনাদৰ ওচৰত, কাছাৰগোড || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | শ্বিৰিয়া নদী || ২৮ ||কাছাৰগোডৰ শিৰিয়াৰ ওচৰৰ পশ্চিম ঘাট পৰ্বত || থালাংগাৰা মোহনাটোৰ ওচৰত || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | কুডলু হোল || ১৮ ||পাট্টিঘাট সংৰক্ষিত বনাঞ্চল, কোদাগু ||কুডলু গাঁৱৰ ওচৰত, কাছাৰগোড || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- |পুনকোঠ হোল || ১২ ||সম্পাজে ৰেঞ্জ, দক্ষিণ কানাড়া ||পুনকোথৰ ওচৰত, চুলিয়া তালুক || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | পুনকোঠ হোল || ১৫|| পুষ্পগিৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য || কন্যানাৰ ওচৰত ,কাছাৰগোড || <ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | কলনাদ হোল || ~10 || কলনাদ গাঁৱৰ পাহাৰ, কাছাৰগোড || কলনাদৰ ওচৰত,হোছদুৰ্গ তালুক || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | পেৰুভাঞ্জে হোল || ~8 || Peruvanje Reserve Forest, Sullia || Near Peruvanje, Kasaragod border || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | আদ্যনাদকা নুল্লাহ || ~6 || Adyanadka village, Kasaragod || Near Adyanadka, left bank || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | চলিংগল নুল্লাহ || ~5 || Chalingal hills, Hosdurg || Near Chalingal, right bank || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |} কুদুম্বুৰ নদী হৈছে চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ আটাইতকৈ দীঘল আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ উপনদী। বাৰিষাৰ শীৰ্ষ সময়ত ই চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ মুঠ জলপ্ৰবাহৰ প্ৰায় ২৫% যোগান ধৰে। <ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date}}</ref> সৰু সৰু নলা আৰু ঋতুভিত্তিক জলধাৰা এই নদী অৱবাহিকাত বহুতো আছে, যদিও চৰকাৰী নথিপত্ৰত সেইবোৰ পৃথকভাৱে মানচিত্ৰত দেখুওৱা হোৱা নাই। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} {{commons category|Chandragiri River}} [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] 9fxjz2gei6eto8019tq5eiy9dtt6st4 626398 626397 2026-08-12T05:11:46Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* উপনৈসমূহ */ 626398 wikitext text/x-wiki {{short description|River in India}} {{Infobox river | name = চন্দ্ৰগিৰি নদী | native_name = | other_name = পেৰুম্পুঝা / পয়াশুনী | etymology = [[Chandragupta Maurya]]<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/bekal/rivers-kasaragod.php|title=Kasaragod Rivers|publisher=www.keralatourism.org|access-date=2021-01-23}}</ref> <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Chandragiri River.jpg | image_size = | image_caption = A view of the Chandragiri river from Kanathur, [[Kasaragod]] | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]], [[Karnataka]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Kasaragod district|Kasaragod]], [[Dakshina Kannada]], [[Kodagu]] | subdivision_type5 = Cities | subdivision_name5 = [[Sullia]], [[Jalsoor]], [[Chengala]], [[Chemnad]], [[Kasaragod]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 105 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Kadamakal Reserve Forest, [[Karnataka]] | source1_location = [[Kodagu|Kodagu District]], [[India]] | source1_coordinates = 12.45495°N, 75.67224°E | source1_elevation = 1290m | mouth = [[Arabian Sea]] | mouth_location = Near [[Thalangara]], [[Kasaragod]], India | mouth_coordinates = {{coord|12.4737|74.9845|format=dms|type:river_region:IN|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = [[Kudumbur River]] | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''চন্দ্ৰগিৰি নদী ({{lang-en|Chandragiri River}}) ''', কৰ্ণাটকত পয়স্বিনী নদী আৰু কেৰালাত পেৰুমপুঝা নামেৰেও পৰিচিত। <ref name="Jayashanker2001">{{cite book|author=S. Jayashanker|title=Temples of Kasaragod District|url=https://books.google.com/books?id=WnLXAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=2001|publisher=Controller of Publications|page=4}}</ref><ref name="Nair1986">{{cite book|author=Adoor K. K. Ramachandran Nair|title=Kerala State Gazetteer|url=https://books.google.com/books?id=LXVuAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=1986|publisher=State Editor, Kerala Gazetteers|page=9}}</ref><ref name="namboothiri">{{cite web |title=Namboothiri Rulers (Naaduvaazhikal) |url=https://www.namboothiri.com/articles/naaduvaazhikal.htm |website=www.namboothiri.com |access-date=12 July 2021}}</ref> ই ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ কাছৰগোড় জিলাৰ আটাইতকৈ দীঘল নদী। এই নদীখন চেম্নাডৰ এক ঐতিহাসিক সম্পদ হিচাপে পৰিগণিত। নদীখনৰ নাম মৌৰ্য সম্ৰাট চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/2922_PART_A_DCHB_KODAGU.pdf|title=District Census Handbook - Kodagu District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA%20KANNADA.pdf|title=District Census Handbook - Dakshina Kannada District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_A_KASARAGOD.pdf|title=District Census Handbook - Kasaragod District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Kerala|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref> নদীখন কৰ্ণাটকৰ ক’ডাগু জিলাৰ পশ্চিমঘাটত অৱস্থিত তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰপৰা উৎপত্তি হৈছে। ই সুলিয়া, জলচূৰ, পাৰাপ্পা, আদূৰ, চেংগালা, কাছৰগোড় আৰু চেম্নাড আদি ঠাইৰ মাজেৰে বৈ গৈ অৱশেষত আৰব সাগৰত মিলিত হয়। সুলিয়া তালুকত নদীখন ঘৰুৱা কাম-কাজ আৰু কৃষিকাৰ্যৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জলৰ উৎস। চেম্নাডক ''চন্দ্ৰগিৰিৰ দেশ'' (Land of Chandragiri) বুলি গণ্য কৰা হয়। ==ইতিহাস == চন্দ্ৰগিৰি বা পেৰুমপুঝা নদীক পৰম্পৰাগতভাৱে তুলুনাডু আৰু কেৰালাৰ মালয়ালমভাষী অঞ্চলৰ মাজৰ প্ৰাকৃতিক সীমা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ষোড়শ শতিকাত পৰ্তুগীজসকলে প্ৰস্তুত কৰা ভূগোলসমূহত চন্দ্ৰগিৰি নদীখনক ''ৰিঅ' কেংগেৰেকোৰা'' নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছিল। সেই সময়ত নদীখন “কানাৰা” প্ৰদেশ আৰু “মালাবাৰ”ৰ স্বাধীন ৰাজ্যসমূহৰ মাজৰ সীমাৰেখা হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছিল। “কানাৰা” বুলিলে বৰ্তমানৰ কৰ্ণাটকৰ দক্ষিণ উপকূলীয় কন্নড়ভাষী অঞ্চলক বুজোৱা হৈছিল, যি তেতিয়া বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ অধীনস্থ আছিল। আনহাতে, “মালাবাৰ” নামেৰে তেতিয়াৰ কেৰালাৰ অঞ্চলসমূহক বুজোৱা হৈছিল।<ref>[[João de Barros]] (1552) ''Decadas da Asia'', Dec. I, Bk.9, ch.1, p.296</ref> <ref>[[Duarte Barbosa]] (c.1518) ''Book of Duarte Barbosa'', 1918 trans., v.1, p.196</ref> এইদৰে চন্দ্ৰগিৰি নদীখনে ঐতিহাসিকভাৱে কেৰালাৰ মালয়ালমভাষী অঞ্চল আৰু কৰ্ণাটকৰ তুলু-কন্নড়ভাষী অঞ্চলৰ মাজত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক আৰু ভৌগোলিক সীমাৰ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। ==গতিপথ== চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ উৎপত্তি [[কৰ্ণাটক]]ৰ কোডাগু জিলাত, পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ গ্ৰেটাৰ তালাকাবেৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ উত্তৰ ঢালত। উৎপত্তিস্থলৰপৰা নদীখন প্ৰথমে কৰ্ণাটকৰ মালেনাডু অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যায়। এই পথে ই পুষ্পগিৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ মাজেৰে পাৰ হৈ কোডাগু আৰু দক্ষিণ কানাড়া জিলাৰ কেইবাটাও পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু জনবসতি অতিক্ৰম কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত আদ্যাডকা, বিলিয়াৰ, পাৰিৱাৰকানা, পালাডকা, সুলিয়া, পিলিকোডি আৰু কান্যানা উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ পাছত চন্দ্ৰগিৰি নদী কেৰালাত প্ৰৱেশ কৰি কাছাৰগোড জিলাৰ পূব অংশৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ মাজেৰে বৈ যায়। এই অংশত পাঞ্জিক্কাল, কোট্টিয়াডি, আধুৰ, পুৱাডকা, কোট্টামকুঝি, বেথুৰপুঝা, কুণ্ডামকুঝি, কোলাথুৰ, মুলিয়াৰ আৰু ব'ভিকানাম আদি অঞ্চল নদীখনৰ গতিপথত অৱস্থিত। ব'ভিকানামত ইয়াৰ প্ৰধান উপনৈ কুদুম্বুৰ নদী চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ সৈতে মিলিত হয়। তাৰ পাছত নদীখন মালাবাৰ সমভূমিত প্ৰৱেশ কৰি থেক্কিল, চেংগালা, চাট্টাঞ্চাল, পেৰুম্বালা, চেমনাড আৰু কাছাৰগোডৰ মাজেৰে বৈ যায়। অৱশেষত চন্দ্ৰগিৰি নদী কাছাৰগোড চহৰৰ থালাংগাৰাত [[আৰব সাগৰ]]ত মিলিত হয়। ==পৰিৱেশতন্ত্ৰ== চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ অৱবাহিকাত পশ্চিমঘাটৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ বিভিন্ন পৰিৱেশতন্ত্ৰ দেখা যায়। নদীখনৰ উজনি অংশত ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ৰ চিৰসেউজীয়া বনাঞ্চল আৰু নামনি অংশত আৰ্দ্ৰ পৰ্ণপাতী উদ্ভিদেৰে সমৃদ্ধ নদীপাৰৰ অঞ্চল বিস্তৃত হৈ আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-types |title=Forest Types in Kerala |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> নদীখন তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ ভিতৰত উৎপত্তি লাভ কৰিছে। এই অভয়াৰণ্যখন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য অঞ্চল আৰু ইয়াত স্থানীয়ভাৱে পোৱা বহু উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী প্ৰজাতি আছে। ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য উদ্ভিদৰ ভিতৰত চিৰসেউজীয়া ''হোপিয়া পংগা'' (Hopea ponga) অন্যতম। ইয়াত [[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]], মালাবাৰ দৈত্যাকাৰ কেৰ্কেটুৱা আৰু ২৫০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ চৰাই পোৱা যায়। মালাবাৰ হুইছলিং থ্ৰাছ ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য চৰাই প্ৰজাতিসমূহৰ অন্যতম।<ref>{{cite web |url=https://aranya.karnataka.gov.in/english/protected-areas/Pages/Talakaveri-Wildlife-Sanctuary.aspx |title=Talakaveri Wildlife Sanctuary |publisher=Department of Forest, Government of Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> নদীখনৰ নামনি অংশত কেৰালাৰ ব্ৰহ্মগিৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ ঘটে। এই অঞ্চল এছীয়াৰ হাতী আৰু বংগ বাঘৰ দৰে বৃহৎ স্তন্যপায়ী প্ৰাণীৰ বাসস্থান। নদীপাৰৰ জলাহভূমিত মালাবাৰ উৰণীয়া ভেকুলী(Malabar Gliding Frog) ধৰি বিভিন্ন উভচৰ প্ৰাণীও পোৱা যায়।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/brahmagiri-wildlife-sanctuary |title=Brahmagiri Wildlife Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ জলজ পৰিৱেশতন্ত্ৰতো যথেষ্ট জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য দেখা যায়। ইয়াত ডেকান মহছীৰ (Tor khudree) আৰু হিল ট্ৰাউট (Lepidopygopsis গণৰ অন্তৰ্গত) আদি স্থানীয় মাছ পোৱা যায়। এই মাছসমূহে স্থানীয় মৎস্যজীৱিকা আৰু মৎস্যসম্পদৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Rivers_1830.aspx |title=Rivers of Kerala - Aquatic Biodiversity |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-01}}</ref> চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ অৱবাহিকাত বছৰি গড়ে প্ৰায় ৩,৫০০ মিলিমিটাৰ বৰষুণ হয়। বিশেষকৈ বাৰিষাকালত অধিক পৰিমাণৰ পানী প্ৰৱাহিত হোৱাৰ ফলত মাটিৰ খহনীয়া আৰু বনাঞ্চল ধ্বংসৰ আশংকা বৃদ্ধি পায়। এই সমস্যা মোকাবিলা কৰিবলৈ কেৰালা বন বিভাগে নদীপাৰৰ উদ্ভিদ ৰোপণ আৰু পৰিৱেশ-উন্নয়নমূলক কাৰ্যসূচীৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> ==উপনৈসমূহ == চন্দ্ৰগিৰি নদীয়ে ক’ডাগুৰ পশ্চিমঘাটৰ পৰা উৎপত্তি হৈ কাছাৰগোড জিলাৰ মাজেৰে বৈ বহুতো উপনৈ লাভ কৰে। তলৰ তালিকাখনত চৰকাৰী নথিপত্ৰত উল্লেখিত চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ সকলো প্ৰধান আৰু সৰু উপনৈৰ তালিকা দিয়া হৈছে। {| class="wikitable sortable" ! উপনৈ!! দৈৰ্ঘ্য (কিলোমিটাৰ) !! উৎপত্তি!!সংগম !! তথ্যৰ উৎস |- | কুডুম্বুৰ নদী || ৪৮ || ব্ৰহ্মগিৰি পাহাৰ, কোদাগু || Left bank at Bovikanam (east of Chattanchal) || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- |কুপ্পাম নদী || ২২ || তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য, কোদাগু ||চেমনাদৰ ওচৰত, কাছাৰগোড || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | শ্বিৰিয়া নদী || ২৮ ||কাছাৰগোডৰ শিৰিয়াৰ ওচৰৰ পশ্চিম ঘাট পৰ্বত || থালাংগাৰা মোহনাটোৰ ওচৰত || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | কুডলু হোল || ১৮ ||পাট্টিঘাট সংৰক্ষিত বনাঞ্চল, কোদাগু ||কুডলু গাঁৱৰ ওচৰত, কাছাৰগোড || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- |পুনকোঠ হোল || ১২ ||সম্পাজে ৰেঞ্জ, দক্ষিণ কানাড়া ||পুনকোথৰ ওচৰত, চুলিয়া তালুক || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | পুনকোঠ হোল || ১৫|| পুষ্পগিৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য || কন্যানাৰ ওচৰত ,কাছাৰগোড || <ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | কলনাদ হোল || ~১০|| কলনাদ গাঁৱৰ পাহাৰ, কাছাৰগোড || কলনাদৰ ওচৰত,হোছদুৰ্গ তালুক || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | পেৰুভাঞ্জে হোল || ~৮|| Peruvanje Reserve Forest, Sullia || Near Peruvanje, Kasaragod border || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | আদ্যনাদকা নুল্লাহ || ~৬|| Adyanadka village, Kasaragod || Near Adyanadka, left bank || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | চলিংগল নুল্লাহ || ~৫|| চলিংগল পাহাৰ, হোছদুৰ্গ || Near Chalingal, right bank || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |} কুদুম্বুৰ নদী হৈছে চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ আটাইতকৈ দীঘল আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ উপনদী। বাৰিষাৰ শীৰ্ষ সময়ত ই চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ মুঠ জলপ্ৰবাহৰ প্ৰায় ২৫% যোগান ধৰে। <ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date}}</ref> সৰু সৰু নলা আৰু ঋতুভিত্তিক জলধাৰা এই নদী অৱবাহিকাত বহুতো আছে, যদিও চৰকাৰী নথিপত্ৰত সেইবোৰ পৃথকভাৱে মানচিত্ৰত দেখুওৱা হোৱা নাই। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} {{commons category|Chandragiri River}} [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] ie99clxdbu9jcdykv54se8jqq7v5mbw 626402 626398 2026-08-12T05:23:08Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* উপনৈসমূহ */ 626402 wikitext text/x-wiki {{short description|River in India}} {{Infobox river | name = চন্দ্ৰগিৰি নদী | native_name = | other_name = পেৰুম্পুঝা / পয়াশুনী | etymology = [[Chandragupta Maurya]]<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/bekal/rivers-kasaragod.php|title=Kasaragod Rivers|publisher=www.keralatourism.org|access-date=2021-01-23}}</ref> <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Chandragiri River.jpg | image_size = | image_caption = A view of the Chandragiri river from Kanathur, [[Kasaragod]] | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]], [[Karnataka]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Kasaragod district|Kasaragod]], [[Dakshina Kannada]], [[Kodagu]] | subdivision_type5 = Cities | subdivision_name5 = [[Sullia]], [[Jalsoor]], [[Chengala]], [[Chemnad]], [[Kasaragod]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 105 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Kadamakal Reserve Forest, [[Karnataka]] | source1_location = [[Kodagu|Kodagu District]], [[India]] | source1_coordinates = 12.45495°N, 75.67224°E | source1_elevation = 1290m | mouth = [[Arabian Sea]] | mouth_location = Near [[Thalangara]], [[Kasaragod]], India | mouth_coordinates = {{coord|12.4737|74.9845|format=dms|type:river_region:IN|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = [[Kudumbur River]] | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''চন্দ্ৰগিৰি নদী ({{lang-en|Chandragiri River}}) ''', কৰ্ণাটকত পয়স্বিনী নদী আৰু কেৰালাত পেৰুমপুঝা নামেৰেও পৰিচিত। <ref name="Jayashanker2001">{{cite book|author=S. Jayashanker|title=Temples of Kasaragod District|url=https://books.google.com/books?id=WnLXAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=2001|publisher=Controller of Publications|page=4}}</ref><ref name="Nair1986">{{cite book|author=Adoor K. K. Ramachandran Nair|title=Kerala State Gazetteer|url=https://books.google.com/books?id=LXVuAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=1986|publisher=State Editor, Kerala Gazetteers|page=9}}</ref><ref name="namboothiri">{{cite web |title=Namboothiri Rulers (Naaduvaazhikal) |url=https://www.namboothiri.com/articles/naaduvaazhikal.htm |website=www.namboothiri.com |access-date=12 July 2021}}</ref> ই ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ কাছৰগোড় জিলাৰ আটাইতকৈ দীঘল নদী। এই নদীখন চেম্নাডৰ এক ঐতিহাসিক সম্পদ হিচাপে পৰিগণিত। নদীখনৰ নাম মৌৰ্য সম্ৰাট চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/2922_PART_A_DCHB_KODAGU.pdf|title=District Census Handbook - Kodagu District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA%20KANNADA.pdf|title=District Census Handbook - Dakshina Kannada District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_A_KASARAGOD.pdf|title=District Census Handbook - Kasaragod District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Kerala|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref> নদীখন কৰ্ণাটকৰ ক’ডাগু জিলাৰ পশ্চিমঘাটত অৱস্থিত তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰপৰা উৎপত্তি হৈছে। ই সুলিয়া, জলচূৰ, পাৰাপ্পা, আদূৰ, চেংগালা, কাছৰগোড় আৰু চেম্নাড আদি ঠাইৰ মাজেৰে বৈ গৈ অৱশেষত আৰব সাগৰত মিলিত হয়। সুলিয়া তালুকত নদীখন ঘৰুৱা কাম-কাজ আৰু কৃষিকাৰ্যৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জলৰ উৎস। চেম্নাডক ''চন্দ্ৰগিৰিৰ দেশ'' (Land of Chandragiri) বুলি গণ্য কৰা হয়। ==ইতিহাস == চন্দ্ৰগিৰি বা পেৰুমপুঝা নদীক পৰম্পৰাগতভাৱে তুলুনাডু আৰু কেৰালাৰ মালয়ালমভাষী অঞ্চলৰ মাজৰ প্ৰাকৃতিক সীমা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ষোড়শ শতিকাত পৰ্তুগীজসকলে প্ৰস্তুত কৰা ভূগোলসমূহত চন্দ্ৰগিৰি নদীখনক ''ৰিঅ' কেংগেৰেকোৰা'' নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছিল। সেই সময়ত নদীখন “কানাৰা” প্ৰদেশ আৰু “মালাবাৰ”ৰ স্বাধীন ৰাজ্যসমূহৰ মাজৰ সীমাৰেখা হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছিল। “কানাৰা” বুলিলে বৰ্তমানৰ কৰ্ণাটকৰ দক্ষিণ উপকূলীয় কন্নড়ভাষী অঞ্চলক বুজোৱা হৈছিল, যি তেতিয়া বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ অধীনস্থ আছিল। আনহাতে, “মালাবাৰ” নামেৰে তেতিয়াৰ কেৰালাৰ অঞ্চলসমূহক বুজোৱা হৈছিল।<ref>[[João de Barros]] (1552) ''Decadas da Asia'', Dec. I, Bk.9, ch.1, p.296</ref> <ref>[[Duarte Barbosa]] (c.1518) ''Book of Duarte Barbosa'', 1918 trans., v.1, p.196</ref> এইদৰে চন্দ্ৰগিৰি নদীখনে ঐতিহাসিকভাৱে কেৰালাৰ মালয়ালমভাষী অঞ্চল আৰু কৰ্ণাটকৰ তুলু-কন্নড়ভাষী অঞ্চলৰ মাজত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক আৰু ভৌগোলিক সীমাৰ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। ==গতিপথ== চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ উৎপত্তি [[কৰ্ণাটক]]ৰ কোডাগু জিলাত, পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ গ্ৰেটাৰ তালাকাবেৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ উত্তৰ ঢালত। উৎপত্তিস্থলৰপৰা নদীখন প্ৰথমে কৰ্ণাটকৰ মালেনাডু অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যায়। এই পথে ই পুষ্পগিৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ মাজেৰে পাৰ হৈ কোডাগু আৰু দক্ষিণ কানাড়া জিলাৰ কেইবাটাও পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু জনবসতি অতিক্ৰম কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত আদ্যাডকা, বিলিয়াৰ, পাৰিৱাৰকানা, পালাডকা, সুলিয়া, পিলিকোডি আৰু কান্যানা উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ পাছত চন্দ্ৰগিৰি নদী কেৰালাত প্ৰৱেশ কৰি কাছাৰগোড জিলাৰ পূব অংশৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ মাজেৰে বৈ যায়। এই অংশত পাঞ্জিক্কাল, কোট্টিয়াডি, আধুৰ, পুৱাডকা, কোট্টামকুঝি, বেথুৰপুঝা, কুণ্ডামকুঝি, কোলাথুৰ, মুলিয়াৰ আৰু ব'ভিকানাম আদি অঞ্চল নদীখনৰ গতিপথত অৱস্থিত। ব'ভিকানামত ইয়াৰ প্ৰধান উপনৈ কুদুম্বুৰ নদী চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ সৈতে মিলিত হয়। তাৰ পাছত নদীখন মালাবাৰ সমভূমিত প্ৰৱেশ কৰি থেক্কিল, চেংগালা, চাট্টাঞ্চাল, পেৰুম্বালা, চেমনাড আৰু কাছাৰগোডৰ মাজেৰে বৈ যায়। অৱশেষত চন্দ্ৰগিৰি নদী কাছাৰগোড চহৰৰ থালাংগাৰাত [[আৰব সাগৰ]]ত মিলিত হয়। ==পৰিৱেশতন্ত্ৰ== চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ অৱবাহিকাত পশ্চিমঘাটৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ বিভিন্ন পৰিৱেশতন্ত্ৰ দেখা যায়। নদীখনৰ উজনি অংশত ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ৰ চিৰসেউজীয়া বনাঞ্চল আৰু নামনি অংশত আৰ্দ্ৰ পৰ্ণপাতী উদ্ভিদেৰে সমৃদ্ধ নদীপাৰৰ অঞ্চল বিস্তৃত হৈ আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-types |title=Forest Types in Kerala |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> নদীখন তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ ভিতৰত উৎপত্তি লাভ কৰিছে। এই অভয়াৰণ্যখন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য অঞ্চল আৰু ইয়াত স্থানীয়ভাৱে পোৱা বহু উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী প্ৰজাতি আছে। ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য উদ্ভিদৰ ভিতৰত চিৰসেউজীয়া ''হোপিয়া পংগা'' (Hopea ponga) অন্যতম। ইয়াত [[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]], মালাবাৰ দৈত্যাকাৰ কেৰ্কেটুৱা আৰু ২৫০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ চৰাই পোৱা যায়। মালাবাৰ হুইছলিং থ্ৰাছ ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য চৰাই প্ৰজাতিসমূহৰ অন্যতম।<ref>{{cite web |url=https://aranya.karnataka.gov.in/english/protected-areas/Pages/Talakaveri-Wildlife-Sanctuary.aspx |title=Talakaveri Wildlife Sanctuary |publisher=Department of Forest, Government of Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> নদীখনৰ নামনি অংশত কেৰালাৰ ব্ৰহ্মগিৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ ঘটে। এই অঞ্চল এছীয়াৰ হাতী আৰু বংগ বাঘৰ দৰে বৃহৎ স্তন্যপায়ী প্ৰাণীৰ বাসস্থান। নদীপাৰৰ জলাহভূমিত মালাবাৰ উৰণীয়া ভেকুলী(Malabar Gliding Frog) ধৰি বিভিন্ন উভচৰ প্ৰাণীও পোৱা যায়।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/brahmagiri-wildlife-sanctuary |title=Brahmagiri Wildlife Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ জলজ পৰিৱেশতন্ত্ৰতো যথেষ্ট জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য দেখা যায়। ইয়াত ডেকান মহছীৰ (Tor khudree) আৰু হিল ট্ৰাউট (Lepidopygopsis গণৰ অন্তৰ্গত) আদি স্থানীয় মাছ পোৱা যায়। এই মাছসমূহে স্থানীয় মৎস্যজীৱিকা আৰু মৎস্যসম্পদৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Rivers_1830.aspx |title=Rivers of Kerala - Aquatic Biodiversity |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-01}}</ref> চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ অৱবাহিকাত বছৰি গড়ে প্ৰায় ৩,৫০০ মিলিমিটাৰ বৰষুণ হয়। বিশেষকৈ বাৰিষাকালত অধিক পৰিমাণৰ পানী প্ৰৱাহিত হোৱাৰ ফলত মাটিৰ খহনীয়া আৰু বনাঞ্চল ধ্বংসৰ আশংকা বৃদ্ধি পায়। এই সমস্যা মোকাবিলা কৰিবলৈ কেৰালা বন বিভাগে নদীপাৰৰ উদ্ভিদ ৰোপণ আৰু পৰিৱেশ-উন্নয়নমূলক কাৰ্যসূচীৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> ==উপনৈসমূহ == চন্দ্ৰগিৰি নদীয়ে ক’ডাগুৰ পশ্চিমঘাটৰ পৰা উৎপত্তি হৈ কাছাৰগোড জিলাৰ মাজেৰে বৈ বহুতো উপনৈ লাভ কৰে। তলৰ তালিকাখনত চৰকাৰী নথিপত্ৰত উল্লেখিত চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ সকলো প্ৰধান আৰু সৰু উপনৈৰ তালিকা দিয়া হৈছে। {| class="wikitable sortable" ! উপনৈ!! দৈৰ্ঘ্য (কিলোমিটাৰ) !! উৎপত্তি!!সংগম !! তথ্যৰ উৎস |- | কুডুম্বুৰ নদী || ৪৮ || ব্ৰহ্মগিৰি পাহাৰ, কোদাগু || Left bank at Bovikanam (east of Chattanchal) || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- |কুপ্পাম নদী || ২২ || তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য, কোদাগু ||চেমনাদৰ ওচৰত, কাছাৰগোড || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | শ্বিৰিয়া নদী || ২৮ ||কাছাৰগোডৰ শিৰিয়াৰ ওচৰৰ পশ্চিম ঘাট পৰ্বত || থালাংগাৰা মোহনাটোৰ ওচৰত || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | কুডলু হোল || ১৮ ||পাট্টিঘাট সংৰক্ষিত বনাঞ্চল, কোদাগু ||কুডলু গাঁৱৰ ওচৰত, কাছাৰগোড || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- |পুনকোঠ হোল || ১২ ||সম্পাজে ৰেঞ্জ, দক্ষিণ কানাড়া ||পুনকোথৰ ওচৰত, চুলিয়া তালুক || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | পুনকোঠ হোল || ১৫|| পুষ্পগিৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য || কন্যানাৰ ওচৰত ,কাছাৰগোড || <ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | কলনাদ হোল || ~১০|| কলনাদ গাঁৱৰ পাহাৰ, কাছাৰগোড || কলনাদৰ ওচৰত,হোছদুৰ্গ তালুক || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | পেৰুভাঞ্জে হোল || ~৮||পেৰুভাঞ্জে সংৰক্ষিত বনাঞ্চল, চুলিয়া||পেৰুভাঞ্জেৰ ওচৰত, কাছাৰগোড সীমান্ত || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | আদ্যনাদকা নুল্লাহ || ~৬|| আদ্যনাদকা গাঁও, কাছাৰগোড || আদ্যনাদকাৰ ওচৰত ,বাওঁফালৰ পাৰ || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | চলিংগল নুল্লাহ || ~৫|| চলিংগল পাহাৰ, হোছদুৰ্গ ||চলিংগলৰ ওচৰত, সোঁফালৰ পাৰ (Right bank) || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |} কুদুম্বুৰ নদী হৈছে চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ আটাইতকৈ দীঘল আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ উপনদী। বাৰিষাৰ শীৰ্ষ সময়ত ই চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ মুঠ জলপ্ৰবাহৰ প্ৰায় ২৫% যোগান ধৰে। <ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date}}</ref> সৰু সৰু নলা আৰু ঋতুভিত্তিক জলধাৰা এই নদী অৱবাহিকাত বহুতো আছে, যদিও চৰকাৰী নথিপত্ৰত সেইবোৰ পৃথকভাৱে মানচিত্ৰত দেখুওৱা হোৱা নাই। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} {{commons category|Chandragiri River}} [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] epg8b0pspgg87bukgg8hlzep03rkmnn 626414 626402 2026-08-12T05:38:41Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 626414 wikitext text/x-wiki {{short description|River in India}} {{Infobox river | name = চন্দ্ৰগিৰি নদী | native_name = | other_name = পেৰুম্পুঝা / পয়াশুনী | etymology = [[Chandragupta Maurya]]<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/bekal/rivers-kasaragod.php|title=Kasaragod Rivers|publisher=www.keralatourism.org|access-date=2021-01-23}}</ref> <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Chandragiri River.jpg | image_size = | image_caption = A view of the Chandragiri river from Kanathur, [[Kasaragod]] | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]], [[Karnataka]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Kasaragod district|Kasaragod]], [[Dakshina Kannada]], [[Kodagu]] | subdivision_type5 = Cities | subdivision_name5 = [[Sullia]], [[Jalsoor]], [[Chengala]], [[Chemnad]], [[Kasaragod]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 105 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Kadamakal Reserve Forest, [[Karnataka]] | source1_location = [[Kodagu|Kodagu District]], [[India]] | source1_coordinates = 12.45495°N, 75.67224°E | source1_elevation = 1290m | mouth = [[Arabian Sea]] | mouth_location = Near [[Thalangara]], [[Kasaragod]], India | mouth_coordinates = {{coord|12.4737|74.9845|format=dms|type:river_region:IN|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = [[Kudumbur River]] | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''চন্দ্ৰগিৰি নদী ({{lang-en|Chandragiri River}}) ''', কৰ্ণাটকত পয়স্বিনী নদী আৰু কেৰালাত পেৰুমপুঝা নামেৰেও পৰিচিত। <ref name="Jayashanker2001">{{cite book|author=S. Jayashanker|title=Temples of Kasaragod District|url=https://books.google.com/books?id=WnLXAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=2001|publisher=Controller of Publications|page=4}}</ref><ref name="Nair1986">{{cite book|author=Adoor K. K. Ramachandran Nair|title=Kerala State Gazetteer|url=https://books.google.com/books?id=LXVuAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=1986|publisher=State Editor, Kerala Gazetteers|page=9}}</ref><ref name="namboothiri">{{cite web |title=Namboothiri Rulers (Naaduvaazhikal) |url=https://www.namboothiri.com/articles/naaduvaazhikal.htm |website=www.namboothiri.com |access-date=12 July 2021}}</ref> ই ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ কাছৰগোড় জিলাৰ আটাইতকৈ দীঘল নদী। এই নদীখন চেম্নাডৰ এক ঐতিহাসিক সম্পদ হিচাপে পৰিগণিত। নদীখনৰ নাম মৌৰ্য সম্ৰাট চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/2922_PART_A_DCHB_KODAGU.pdf|title=District Census Handbook - Kodagu District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA%20KANNADA.pdf|title=District Census Handbook - Dakshina Kannada District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_A_KASARAGOD.pdf|title=District Census Handbook - Kasaragod District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Kerala|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref> নদীখন কৰ্ণাটকৰ ক’ডাগু জিলাৰ পশ্চিমঘাটত অৱস্থিত তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰপৰা উৎপত্তি হৈছে। ই সুলিয়া, জলচূৰ, পাৰাপ্পা, আদূৰ, চেংগালা, কাছৰগোড় আৰু চেম্নাড আদি ঠাইৰ মাজেৰে বৈ গৈ অৱশেষত আৰব সাগৰত মিলিত হয়। সুলিয়া তালুকত নদীখন ঘৰুৱা কাম-কাজ আৰু কৃষিকাৰ্যৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জলৰ উৎস। চেম্নাডক ''চন্দ্ৰগিৰিৰ দেশ'' (Land of Chandragiri) বুলি গণ্য কৰা হয়। ==ইতিহাস == চন্দ্ৰগিৰি বা পেৰুমপুঝা নদীক পৰম্পৰাগতভাৱে তুলুনাডু আৰু কেৰালাৰ মালয়ালমভাষী অঞ্চলৰ মাজৰ প্ৰাকৃতিক সীমা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ষোড়শ শতিকাত পৰ্তুগীজসকলে প্ৰস্তুত কৰা ভূগোলসমূহত চন্দ্ৰগিৰি নদীখনক ''ৰিঅ' কেংগেৰেকোৰা'' নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছিল। সেই সময়ত নদীখন “কানাৰা” প্ৰদেশ আৰু “মালাবাৰ”ৰ স্বাধীন ৰাজ্যসমূহৰ মাজৰ সীমাৰেখা হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছিল। “কানাৰা” বুলিলে বৰ্তমানৰ কৰ্ণাটকৰ দক্ষিণ উপকূলীয় কন্নড়ভাষী অঞ্চলক বুজোৱা হৈছিল, যি তেতিয়া বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ অধীনস্থ আছিল। আনহাতে, “মালাবাৰ” নামেৰে তেতিয়াৰ কেৰালাৰ অঞ্চলসমূহক বুজোৱা হৈছিল।<ref>[[João de Barros]] (1552) ''Decadas da Asia'', Dec. I, Bk.9, ch.1, p.296</ref> <ref>[[Duarte Barbosa]] (c.1518) ''Book of Duarte Barbosa'', 1918 trans., v.1, p.196</ref> এইদৰে চন্দ্ৰগিৰি নদীখনে ঐতিহাসিকভাৱে কেৰালাৰ মালয়ালমভাষী অঞ্চল আৰু কৰ্ণাটকৰ তুলু-কন্নড়ভাষী অঞ্চলৰ মাজত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক আৰু ভৌগোলিক সীমাৰ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। ==গতিপথ== চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ উৎপত্তি [[কৰ্ণাটক]]ৰ কোডাগু জিলাত, পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ গ্ৰেটাৰ তালাকাবেৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ উত্তৰ ঢালত। উৎপত্তিস্থলৰপৰা নদীখন প্ৰথমে কৰ্ণাটকৰ মালেনাডু অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যায়। এই পথে ই পুষ্পগিৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ মাজেৰে পাৰ হৈ কোডাগু আৰু দক্ষিণ কানাড়া জিলাৰ কেইবাটাও পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু জনবসতি অতিক্ৰম কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত আদ্যাডকা, বিলিয়াৰ, পাৰিৱাৰকানা, পালাডকা, সুলিয়া, পিলিকোডি আৰু কান্যানা উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ পাছত চন্দ্ৰগিৰি নদী কেৰালাত প্ৰৱেশ কৰি কাছাৰগোড জিলাৰ পূব অংশৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ মাজেৰে বৈ যায়। এই অংশত পাঞ্জিক্কাল, কোট্টিয়াডি, আধুৰ, পুৱাডকা, কোট্টামকুঝি, বেথুৰপুঝা, কুণ্ডামকুঝি, কোলাথুৰ, মুলিয়াৰ আৰু ব'ভিকানাম আদি অঞ্চল নদীখনৰ গতিপথত অৱস্থিত। ব'ভিকানামত ইয়াৰ প্ৰধান উপনৈ কুদুম্বুৰ নদী চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ সৈতে মিলিত হয়। তাৰ পাছত নদীখন মালাবাৰ সমভূমিত প্ৰৱেশ কৰি থেক্কিল, চেংগালা, চাট্টাঞ্চাল, পেৰুম্বালা, চেমনাড আৰু কাছাৰগোডৰ মাজেৰে বৈ যায়। অৱশেষত চন্দ্ৰগিৰি নদী কাছাৰগোড চহৰৰ থালাংগাৰাত [[আৰব সাগৰ]]ত মিলিত হয়। ==পৰিৱেশতন্ত্ৰ== চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ অৱবাহিকাত পশ্চিমঘাটৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ বিভিন্ন পৰিৱেশতন্ত্ৰ দেখা যায়। নদীখনৰ উজনি অংশত ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ৰ চিৰসেউজীয়া বনাঞ্চল আৰু নামনি অংশত আৰ্দ্ৰ পৰ্ণপাতী উদ্ভিদেৰে সমৃদ্ধ নদীপাৰৰ অঞ্চল বিস্তৃত হৈ আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-types |title=Forest Types in Kerala |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> নদীখন তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ ভিতৰত উৎপত্তি লাভ কৰিছে। এই অভয়াৰণ্যখন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য অঞ্চল আৰু ইয়াত স্থানীয়ভাৱে পোৱা বহু উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী প্ৰজাতি আছে। ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য উদ্ভিদৰ ভিতৰত চিৰসেউজীয়া ''হোপিয়া পংগা'' (Hopea ponga) অন্যতম। ইয়াত [[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]], মালাবাৰ দৈত্যাকাৰ কেৰ্কেটুৱা আৰু ২৫০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ চৰাই পোৱা যায়। মালাবাৰ হুইছলিং থ্ৰাছ ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য চৰাই প্ৰজাতিসমূহৰ অন্যতম।<ref>{{cite web |url=https://aranya.karnataka.gov.in/english/protected-areas/Pages/Talakaveri-Wildlife-Sanctuary.aspx |title=Talakaveri Wildlife Sanctuary |publisher=Department of Forest, Government of Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> নদীখনৰ নামনি অংশত কেৰালাৰ ব্ৰহ্মগিৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ ঘটে। এই অঞ্চল এছীয়াৰ হাতী আৰু বংগ বাঘৰ দৰে বৃহৎ স্তন্যপায়ী প্ৰাণীৰ বাসস্থান। নদীপাৰৰ জলাহভূমিত মালাবাৰ উৰণীয়া ভেকুলী(Malabar Gliding Frog) ধৰি বিভিন্ন উভচৰ প্ৰাণীও পোৱা যায়।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/brahmagiri-wildlife-sanctuary |title=Brahmagiri Wildlife Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ জলজ পৰিৱেশতন্ত্ৰতো যথেষ্ট জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য দেখা যায়। ইয়াত ডেকান মহছীৰ (Tor khudree) আৰু হিল ট্ৰাউট (Lepidopygopsis গণৰ অন্তৰ্গত) আদি স্থানীয় মাছ পোৱা যায়। এই মাছসমূহে স্থানীয় মৎস্যজীৱিকা আৰু মৎস্যসম্পদৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Rivers_1830.aspx |title=Rivers of Kerala - Aquatic Biodiversity |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-01}}</ref> চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ অৱবাহিকাত বছৰি গড়ে প্ৰায় ৩,৫০০ মিলিমিটাৰ বৰষুণ হয়। বিশেষকৈ বাৰিষাকালত অধিক পৰিমাণৰ পানী প্ৰৱাহিত হোৱাৰ ফলত মাটিৰ খহনীয়া আৰু বনাঞ্চল ধ্বংসৰ আশংকা বৃদ্ধি পায়। এই সমস্যা মোকাবিলা কৰিবলৈ কেৰালা বন বিভাগে নদীপাৰৰ উদ্ভিদ ৰোপণ আৰু পৰিৱেশ-উন্নয়নমূলক কাৰ্যসূচীৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> ==উপনৈসমূহ == চন্দ্ৰগিৰি নদীয়ে ক’ডাগুৰ পশ্চিমঘাটৰপৰা উৎপত্তি হৈ কাছাৰগোড জিলাৰ মাজেৰে বৈ বহুতো উপনৈ লাভ কৰে। তলৰ তালিকাখনত চৰকাৰী নথি-পত্ৰত উল্লিখিত চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ সকলো প্ৰধান আৰু সৰু উপনৈৰ তালিকা দিয়া হৈছে। {| class="wikitable sortable" ! উপনৈ!! দৈৰ্ঘ্য (কিলোমিটাৰ)!! উৎপত্তি!! সংগম!! তথ্যৰ উৎস |- | কুডুম্বুৰ নদী || ৪৮ || ব্ৰহ্মগিৰি পাহাৰ, কোদাগু || Left bank at Bovikanam (east of Chattanchal) || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- |কুপ্পাম নদী || ২২ || তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য, কোদাগু ||চেমনাদৰ ওচৰত, কাছাৰগোড || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | শ্বিৰিয়া নদী || ২৮ ||কাছাৰগোডৰ শিৰিয়াৰ ওচৰৰ পশ্চিম ঘাট পৰ্বত || থালাংগাৰা মোহনাটোৰ ওচৰত || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | কুডলু হোল || ১৮ ||পাট্টিঘাট সংৰক্ষিত বনাঞ্চল, কোদাগু ||কুডলু গাঁৱৰ ওচৰত, কাছাৰগোড || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- |পুনকোঠ হোল || ১২ ||সম্পাজে ৰেঞ্জ, দক্ষিণ কানাড়া ||পুনকোথৰ ওচৰত, চুলিয়া তালুক || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | পুনকোঠ হোল || ১৫|| পুষ্পগিৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য || কন্যানাৰ ওচৰত,কাছাৰগোড || <ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | কলনাদ হোল || ~১০|| কলনাদ গাঁৱৰ পাহাৰ, কাছাৰগোড || কলনাদৰ ওচৰত,হোছদুৰ্গ তালুক || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | পেৰুভাঞ্জে হোল || ~৮||পেৰুভাঞ্জে সংৰক্ষিত বনাঞ্চল, চুলিয়া||পেৰুভাঞ্জেৰ ওচৰত, কাছাৰগোড সীমান্ত || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | আদ্যনাদকা নুল্লাহ || ~৬|| আদ্যনাদকা গাঁও, কাছাৰগোড || আদ্যনাদকাৰ ওচৰত, বাঁওফালৰ পাৰ || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | চলিংগল নুল্লাহ || ~৫|| চলিংগল পাহাৰ, হোছদুৰ্গ ||চলিংগলৰ ওচৰত, সোঁফালৰ পাৰ (Right bank) || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |} কুদুম্বুৰ নদী হৈছে চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ আটাইতকৈ দীঘল আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ উপনদী। বাৰিষাৰ শীৰ্ষ সময়ত ই চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ মুঠ জলপ্ৰৱাহৰ প্ৰায় ২৫% যোগান ধৰে। <ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date}}</ref> সৰু সৰু নলা আৰু ঋতুভিত্তিক জলধাৰা এই নদী অৱবাহিকাত বহুতো আছে, যদিও চৰকাৰী নথি-পত্ৰত সেইবোৰ পৃথকভাৱে মানচিত্ৰত দেখুওৱা হোৱা নাই। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} {{commons category|Chandragiri River}} [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] o2px2i4uvrjxxbmmy9tnl5x2p1i69qz 626415 626414 2026-08-12T05:40:37Z নৰুনা বৰুৱা 44897 626415 wikitext text/x-wiki {{short description|River in India}} {{Infobox river | name = চন্দ্ৰগিৰি নদী | native_name = | other_name = পেৰুম্পুঝা / পয়াশুনী | etymology = [[Chandragupta Maurya]]<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/bekal/rivers-kasaragod.php|title=Kasaragod Rivers|publisher=www.keralatourism.org|access-date=2021-01-23}}</ref> <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Chandragiri River.jpg | image_size = | image_caption = A view of the Chandragiri river from Kanathur, [[Kasaragod]] | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Kerala]], [[Karnataka]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Kasaragod district|Kasaragod]], [[Dakshina Kannada]], [[Kodagu]] | subdivision_type5 = Cities | subdivision_name5 = [[Sullia]], [[Jalsoor]], [[Chengala]], [[Chemnad]], [[Kasaragod]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 105 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Kadamakal Reserve Forest, [[Karnataka]] | source1_location = [[Kodagu|Kodagu District]], [[India]] | source1_coordinates = 12.45495°N, 75.67224°E | source1_elevation = 1290m | mouth = [[আৰৱ সাগৰ]] | mouth_location = Near [[Thalangara]], [[Kasaragod]], India | mouth_coordinates = {{coord|12.4737|74.9845|format=dms|type:river_region:IN|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = [[Kudumbur River]] | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''চন্দ্ৰগিৰি নদী ({{lang-en|Chandragiri River}}) ''', [[কৰ্ণাটক]]ত পয়স্বিনী নদী আৰু [[কেৰালা]]ত পেৰুমপুঝা নামেৰেও পৰিচিত। <ref name="Jayashanker2001">{{cite book|author=S. Jayashanker|title=Temples of Kasaragod District|url=https://books.google.com/books?id=WnLXAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=2001|publisher=Controller of Publications|page=4}}</ref><ref name="Nair1986">{{cite book|author=Adoor K. K. Ramachandran Nair|title=Kerala State Gazetteer|url=https://books.google.com/books?id=LXVuAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=1986|publisher=State Editor, Kerala Gazetteers|page=9}}</ref><ref name="namboothiri">{{cite web |title=Namboothiri Rulers (Naaduvaazhikal) |url=https://www.namboothiri.com/articles/naaduvaazhikal.htm |website=www.namboothiri.com |access-date=12 July 2021}}</ref> ই [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ কাছৰগোড় জিলাৰ আটাইতকৈ দীঘল নদী। এই নদীখন চেম্নাডৰ এক ঐতিহাসিক সম্পদ হিচাপে পৰিগণিত। নদীখনৰ নাম মৌৰ্য সম্ৰাট [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/2922_PART_A_DCHB_KODAGU.pdf|title=District Census Handbook - Kodagu District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA%20KANNADA.pdf|title=District Census Handbook - Dakshina Kannada District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_A_KASARAGOD.pdf|title=District Census Handbook - Kasaragod District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Kerala|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref> নদীখন কৰ্ণাটকৰ ক’ডাগু জিলাৰ পশ্চিমঘাটত অৱস্থিত তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰপৰা উৎপত্তি হৈছে। ই সুলিয়া, জলচূৰ, পাৰাপ্পা, আদূৰ, চেংগালা, কাছৰগোড় আৰু চেম্নাড আদি ঠাইৰ মাজেৰে বৈ গৈ অৱশেষত আৰব সাগৰত মিলিত হয়। সুলিয়া তালুকত নদীখন ঘৰুৱা কাম-কাজ আৰু কৃষিকাৰ্যৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জলৰ উৎস। চেম্নাডক ''চন্দ্ৰগিৰিৰ দেশ'' (Land of Chandragiri) বুলি গণ্য কৰা হয়। ==ইতিহাস == চন্দ্ৰগিৰি বা পেৰুমপুঝা নদীক পৰম্পৰাগতভাৱে তুলুনাডু আৰু কেৰালাৰ মালয়ালমভাষী অঞ্চলৰ মাজৰ প্ৰাকৃতিক সীমা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ষোড়শ শতিকাত পৰ্তুগীজসকলে প্ৰস্তুত কৰা ভূগোলসমূহত চন্দ্ৰগিৰি নদীখনক ''ৰিঅ' কেংগেৰেকোৰা'' নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছিল। সেই সময়ত নদীখন “কানাৰা” প্ৰদেশ আৰু “মালাবাৰ”ৰ স্বাধীন ৰাজ্যসমূহৰ মাজৰ সীমাৰেখা হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছিল। “কানাৰা” বুলিলে বৰ্তমানৰ কৰ্ণাটকৰ দক্ষিণ উপকূলীয় কন্নড়ভাষী অঞ্চলক বুজোৱা হৈছিল, যি তেতিয়া বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ অধীনস্থ আছিল। আনহাতে, “মালাবাৰ” নামেৰে তেতিয়াৰ কেৰালাৰ অঞ্চলসমূহক বুজোৱা হৈছিল।<ref>[[João de Barros]] (1552) ''Decadas da Asia'', Dec. I, Bk.9, ch.1, p.296</ref> <ref>[[Duarte Barbosa]] (c.1518) ''Book of Duarte Barbosa'', 1918 trans., v.1, p.196</ref> এইদৰে চন্দ্ৰগিৰি নদীখনে ঐতিহাসিকভাৱে কেৰালাৰ মালয়ালমভাষী অঞ্চল আৰু কৰ্ণাটকৰ তুলু-কন্নড়ভাষী অঞ্চলৰ মাজত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক আৰু ভৌগোলিক সীমাৰ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। ==গতিপথ== চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ উৎপত্তি [[কৰ্ণাটক]]ৰ কোডাগু জিলাত, পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ গ্ৰেটাৰ তালাকাবেৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ উত্তৰ ঢালত। উৎপত্তিস্থলৰপৰা নদীখন প্ৰথমে কৰ্ণাটকৰ মালেনাডু অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যায়। এই পথে ই পুষ্পগিৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ মাজেৰে পাৰ হৈ কোডাগু আৰু দক্ষিণ কানাড়া জিলাৰ কেইবাটাও পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু জনবসতি অতিক্ৰম কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত আদ্যাডকা, বিলিয়াৰ, পাৰিৱাৰকানা, পালাডকা, সুলিয়া, পিলিকোডি আৰু কান্যানা উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ পাছত চন্দ্ৰগিৰি নদী কেৰালাত প্ৰৱেশ কৰি কাছাৰগোড জিলাৰ পূব অংশৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ মাজেৰে বৈ যায়। এই অংশত পাঞ্জিক্কাল, কোট্টিয়াডি, আধুৰ, পুৱাডকা, কোট্টামকুঝি, বেথুৰপুঝা, কুণ্ডামকুঝি, কোলাথুৰ, মুলিয়াৰ আৰু ব'ভিকানাম আদি অঞ্চল নদীখনৰ গতিপথত অৱস্থিত। ব'ভিকানামত ইয়াৰ প্ৰধান উপনৈ কুদুম্বুৰ নদী চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ সৈতে মিলিত হয়। তাৰ পাছত নদীখন মালাবাৰ সমভূমিত প্ৰৱেশ কৰি থেক্কিল, চেংগালা, চাট্টাঞ্চাল, পেৰুম্বালা, চেমনাড আৰু কাছাৰগোডৰ মাজেৰে বৈ যায়। অৱশেষত চন্দ্ৰগিৰি নদী কাছাৰগোড চহৰৰ থালাংগাৰাত [[আৰব সাগৰ]]ত মিলিত হয়। ==পৰিৱেশতন্ত্ৰ== চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ অৱবাহিকাত পশ্চিমঘাটৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ বিভিন্ন পৰিৱেশতন্ত্ৰ দেখা যায়। নদীখনৰ উজনি অংশত ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ৰ চিৰসেউজীয়া বনাঞ্চল আৰু নামনি অংশত আৰ্দ্ৰ পৰ্ণপাতী উদ্ভিদেৰে সমৃদ্ধ নদীপাৰৰ অঞ্চল বিস্তৃত হৈ আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-types |title=Forest Types in Kerala |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> নদীখন তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ ভিতৰত উৎপত্তি লাভ কৰিছে। এই অভয়াৰণ্যখন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য অঞ্চল আৰু ইয়াত স্থানীয়ভাৱে পোৱা বহু উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী প্ৰজাতি আছে। ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য উদ্ভিদৰ ভিতৰত চিৰসেউজীয়া ''হোপিয়া পংগা'' (Hopea ponga) অন্যতম। ইয়াত [[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]], মালাবাৰ দৈত্যাকাৰ কেৰ্কেটুৱা আৰু ২৫০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ চৰাই পোৱা যায়। মালাবাৰ হুইছলিং থ্ৰাছ ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য চৰাই প্ৰজাতিসমূহৰ অন্যতম।<ref>{{cite web |url=https://aranya.karnataka.gov.in/english/protected-areas/Pages/Talakaveri-Wildlife-Sanctuary.aspx |title=Talakaveri Wildlife Sanctuary |publisher=Department of Forest, Government of Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> নদীখনৰ নামনি অংশত কেৰালাৰ ব্ৰহ্মগিৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ ঘটে। এই অঞ্চল এছীয়াৰ হাতী আৰু বংগ বাঘৰ দৰে বৃহৎ স্তন্যপায়ী প্ৰাণীৰ বাসস্থান। নদীপাৰৰ জলাহভূমিত মালাবাৰ উৰণীয়া ভেকুলী(Malabar Gliding Frog) ধৰি বিভিন্ন উভচৰ প্ৰাণীও পোৱা যায়।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/brahmagiri-wildlife-sanctuary |title=Brahmagiri Wildlife Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ জলজ পৰিৱেশতন্ত্ৰতো যথেষ্ট জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য দেখা যায়। ইয়াত ডেকান মহছীৰ (Tor khudree) আৰু হিল ট্ৰাউট (Lepidopygopsis গণৰ অন্তৰ্গত) আদি স্থানীয় মাছ পোৱা যায়। এই মাছসমূহে স্থানীয় মৎস্যজীৱিকা আৰু মৎস্যসম্পদৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Rivers_1830.aspx |title=Rivers of Kerala - Aquatic Biodiversity |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-01}}</ref> চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ অৱবাহিকাত বছৰি গড়ে প্ৰায় ৩,৫০০ মিলিমিটাৰ বৰষুণ হয়। বিশেষকৈ বাৰিষাকালত অধিক পৰিমাণৰ পানী প্ৰৱাহিত হোৱাৰ ফলত মাটিৰ খহনীয়া আৰু বনাঞ্চল ধ্বংসৰ আশংকা বৃদ্ধি পায়। এই সমস্যা মোকাবিলা কৰিবলৈ কেৰালা বন বিভাগে নদীপাৰৰ উদ্ভিদ ৰোপণ আৰু পৰিৱেশ-উন্নয়নমূলক কাৰ্যসূচীৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> ==উপনৈসমূহ == চন্দ্ৰগিৰি নদীয়ে ক’ডাগুৰ পশ্চিমঘাটৰপৰা উৎপত্তি হৈ কাছাৰগোড জিলাৰ মাজেৰে বৈ বহুতো উপনৈ লাভ কৰে। তলৰ তালিকাখনত চৰকাৰী নথি-পত্ৰত উল্লিখিত চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ সকলো প্ৰধান আৰু সৰু উপনৈৰ তালিকা দিয়া হৈছে। {| class="wikitable sortable" ! উপনৈ!! দৈৰ্ঘ্য (কিলোমিটাৰ)!! উৎপত্তি!! সংগম!! তথ্যৰ উৎস |- | কুডুম্বুৰ নদী || ৪৮ || ব্ৰহ্মগিৰি পাহাৰ, কোদাগু || Left bank at Bovikanam (east of Chattanchal) || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- |কুপ্পাম নদী || ২২ || তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য, কোদাগু ||চেমনাদৰ ওচৰত, কাছাৰগোড || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | শ্বিৰিয়া নদী || ২৮ ||কাছাৰগোডৰ শিৰিয়াৰ ওচৰৰ পশ্চিম ঘাট পৰ্বত || থালাংগাৰা মোহনাটোৰ ওচৰত || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | কুডলু হোল || ১৮ ||পাট্টিঘাট সংৰক্ষিত বনাঞ্চল, কোদাগু ||কুডলু গাঁৱৰ ওচৰত, কাছাৰগোড || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- |পুনকোঠ হোল || ১২ ||সম্পাজে ৰেঞ্জ, দক্ষিণ কানাড়া ||পুনকোথৰ ওচৰত, চুলিয়া তালুক || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | পুনকোঠ হোল || ১৫|| পুষ্পগিৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য || কন্যানাৰ ওচৰত,কাছাৰগোড || <ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | কলনাদ হোল || ~১০|| কলনাদ গাঁৱৰ পাহাৰ, কাছাৰগোড || কলনাদৰ ওচৰত,হোছদুৰ্গ তালুক || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | পেৰুভাঞ্জে হোল || ~৮||পেৰুভাঞ্জে সংৰক্ষিত বনাঞ্চল, চুলিয়া||পেৰুভাঞ্জেৰ ওচৰত, কাছাৰগোড সীমান্ত || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | আদ্যনাদকা নুল্লাহ || ~৬|| আদ্যনাদকা গাঁও, কাছাৰগোড || আদ্যনাদকাৰ ওচৰত, বাঁওফালৰ পাৰ || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | চলিংগল নুল্লাহ || ~৫|| চলিংগল পাহাৰ, হোছদুৰ্গ ||চলিংগলৰ ওচৰত, সোঁফালৰ পাৰ (Right bank) || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> |} কুদুম্বুৰ নদী হৈছে চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ আটাইতকৈ দীঘল আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ উপনদী। বাৰিষাৰ শীৰ্ষ সময়ত ই চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ মুঠ জলপ্ৰৱাহৰ প্ৰায় ২৫% যোগান ধৰে। <ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date}}</ref> সৰু সৰু নলা আৰু ঋতুভিত্তিক জলধাৰা এই নদী অৱবাহিকাত বহুতো আছে, যদিও চৰকাৰী নথি-পত্ৰত সেইবোৰ পৃথকভাৱে মানচিত্ৰত দেখুওৱা হোৱা নাই। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} {{commons category|Chandragiri River}} [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] tpvtvotga4qlkpdodi7yry10fqtgkt4 0 138618 626286 2026-08-11T16:59:04Z Kandarpajit Kallol 6257 [[চেনীপুঠি]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 626286 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[চেনীপুঠি]] mrtadbltzcqmso33a12utbmfo2udqu7 0 138619 626309 2026-08-11T17:37:46Z Kandarpajit Kallol 6257 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox software | name = ডেইলিহাণ্ট | title = | logo = | logo_size = 250px | logo alt = | screenshot = | screenshot_size = | caption = | author = বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তা | developer = ডেইলিহাণ্ট | released = {{Start date and age|2010|09|28|df=yes}} | ver layout = stacked | latest release version = {{Multiple releases | branch1 = এণ্ড্ৰইড | version1... 626309 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | name = ডেইলিহাণ্ট | title = | logo = | logo_size = 250px | logo alt = | screenshot = | screenshot_size = | caption = | author = বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তা | developer = ডেইলিহাণ্ট | released = {{Start date and age|2010|09|28|df=yes}} | ver layout = stacked | latest release version = {{Multiple releases | branch1 = এণ্ড্ৰইড | version1 = 16.2.7 | date1 = {{start date and age|2020|08|06|df=yes}} | branch2 = আইঅ’এছ (iOS) | version2 = 10.0.0 | date2 = {{Start date and age|2020|08|05|df=yes}} }} | programming language = | operating system = {{plainlist| *[[এণ্ড্ৰইড (অপাৰেটিং চিষ্টেম)|এণ্ড্ৰইড]] *[[আইঅ’এছ|আইঅ’এছ (iOS)]]}} | platform = | language count = ১৪ | size = {{plainlist| *৬৯.৫ [[মেগাবাইট|MB]] (আইঅ’এছ) *১৪.৩০ [[মেগাবাইট|MB]] (এণ্ড্ৰইড)}} | language = {{hlist|[[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]|[[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]|[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]|[[বাংলা ভাষা|বাংলা]]|[[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]]|[[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]]|[[কন্নড় ভাষা|কন্নড়]]|[[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]]|[[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]]|[[ওডিয়া ভাষা|ওডিয়া]]|[[পঞ্জাবী ভাষা|পঞ্জাবী]]|[[তামিল ভাষা|তামিল]]|[[তেলুগু ভাষা|তেলুগু]]|[[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]]}} | genre = {{plainlist| *[[বাতৰি]] *[[সমল (মিডিয়া)|সমল]]}} | license = [[ফ্ৰীৱেৰ]] | website = {{URL|www.dailyhunt.com}} }} '''ডেইলিহাণ্ট''' ([[ইংৰাজী]]: Dailyhunt; পূৰ্বৰ নাম '''নিউজহাণ্ট''') হৈছে ভাৰতৰ [[বাংগালোৰ]]স্থিত এটা ভাৰতীয় [[সমল (মিডিয়া)|সমল]] আৰু [[বাতৰি সংগ্ৰাহক]] [[এপ্লিকেচন ছফ্টৱেৰ]]। এই এপ্লিকেচনে বিভিন্ন সমল প্ৰকাশকৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰি ১৪টা ভাৰতীয় আঞ্চলিক ভাষাত স্থানীয় বাতৰি আৰু সমল যোগান ধৰে।<ref name=DH>{{Cite news|url=https://www.businessinsider.in/sports/news/dailyhunt-app-founders-confirm-ipl-2020-associate-sponsorship/articleshow/78169667.cms|title=EXCLUSIVE: Dailyhunt founders confirm IPL 2020 associate sponsorship — promise new release for Josh ahead of India's biggest cricket tournament|website=[[Business Insider]]|accessdate=June 8, 2023}}</ref> বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তা (ভাৰ্চু) আৰু সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক উমাং বেদিয়ে ডেইলিহাণ্ট পৰিচালনা কৰে।<ref name=DH/> == ইতিহাস == প্ৰথম অৱস্থাত 'নিউজহাণ্ট' নামেৰে পৰিচিত এই এপ্লিকেচনটো ২০০৯ চনত নোকিয়াৰ দুজন প্ৰাক্তন কৰ্মচাৰী উমেশ কুলকাৰ্ণী আৰু চন্দ্ৰশেখৰ ছোহনীয়ে এটা চিম্বিয়ান (Symbian) এপ্‌ হিচাপে তৈয়াৰ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ২০১১ চনত নিউজহাণ্ট এণ্ড্ৰইড প্লেটফৰ্মত উপলব্ধ হয়। সেই সময়তে 'ভাৰ্চ' (VerSe) কোম্পানীৰ প্ৰতিষ্ঠাপক বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তাই এই এপ্লিকেচনটো ক্ৰয় কৰে। বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তাই ২০০৭ চনত 'ভাৰ্চ'ক এটা ভেলু-এডেড চাৰ্ভিচ (VAS) কোম্পানী হিচাপে আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.techinasia.com/dailyhunt-newshunt-news-app-india|title=Tech in Asia - Connecting Asia's startup ecosystem|website=www.techinasia.com}}</ref> ২০১১ চনত তেওঁ উমেশ আৰু চন্দ্ৰশেখৰৰ পৰা নিউজহাণ্ট ক্ৰয় কৰে। উমেশে চি.টি.অ’ (CTO) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে আৰু স্মাৰ্টফোনৰ যুগত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তনসমূহ তদাৰক কৰিবলৈ কোম্পানীতে থাকি যায়। ২০১৫ চনত বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তাই নিউজহাণ্টৰ নাম সলাই 'ডেইলিহাণ্ট' ৰাখে। ২০১৮ চনৰ আৰম্ভণিতে তেওঁ উমাং বেদিক ডেইলিহাণ্টৰ সভাপতি হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। ২০২০ চনত উমাং বেদিক সহ-প্ৰতিষ্ঠাপকৰ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰা হয়। == পুঁজি সংগ্ৰহ == ২০১৪ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ডেইলিহাণ্টে (তেতিয়াৰ নিউজহাণ্ট) ছিকুৱা কেপিটেল ইণ্ডিয়াৰ পৰা ১ বিলিয়ন টকাৰ (প্ৰায় ১২ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰ) 'চিৰিজ বি' (Series B) পুঁজি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/buzz/newshunt-raises-inr-100-cr-sequoia-capital-existing-investors|title=NewsHunt Raises INR 100 Cr From Sequoia Capital & Its Existing Investors|date=September 22, 2014}}</ref> ২০১৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত ফেলকন কেপিটেলৰ নেতৃত্বত ৪০ নিযুত ডলাৰৰ 'চিৰিজ চি' পুঁজি সংগ্ৰহ সম্পন্ন হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/Companies/VsFXjJqkB3eTV5pjjrMMhJ/DailyHunt-in-talks-with-investors-to-raise-40-million.html|title=DailyHunt in talks with investors to raise $40 million|first=Sayan|last=Chakraborty|date=October 10, 2016|website=Livemint}}</ref> ২০১৬ চনৰ অক্টোবৰত কোম্পানীটোৱে [[বাইটডান্স]]ৰ (ByteDance) পৰা ২৫ নিযুত ডলাৰৰ 'চিৰিজ ডি' পুঁজি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/flash-feed/dailyhunt-25mn|title=News And Ebooks App DailyHunt Secures $25 Mn Funding|date=October 15, 2016}}</ref> ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত ফেলকন এজ কেপিটেলৰ পৰা ৬.৩৯ নিযুত ডলাৰৰ 'চিৰিজ ই' পুঁজি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/buzz/dailyhunt-secures-6-39-mn-in-series-e-from-falcon-edge|title=Dailyhunt Secures $6.39 Mn In Series E From Falcon Edge|date=September 3, 2018}}</ref> ইয়াৰ উপৰি ২০১৯ চনৰ আগষ্টত ষ্টোনব্ৰিজ কেপিটেলৰ পৰা ৩ নিযুত ডলাৰৰ 'চিৰিজ এফ' পুঁজি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/buzz/dailyhunt-secures-40-mn-funding-from-existing-investors-others|title=Dailyhunt Secures Nearly $25 Mn Funding In Ongoing Series F Round|date=August 8, 2019}}</ref> ডেইলিহাণ্টৰ অন্যান্য বিনিয়োগকাৰীসকলৰ ভিতৰত মেট্ৰিক্স পাৰ্টনাৰ্ছ ইণ্ডিয়া, ওমিদ্যাৰ নেটৱৰ্ক, গোল্ডমেন ছেক্স আৰু ছফিনা অন্যতম। == ব্যৱসায়িক অংশীদাৰিত্ব == ২০২১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ডেইলিহাণ্টে এই ভাৰতীয় ছচিয়েল এপত ‘টুইটাৰ মমেণ্টছ’ (Twitter Moments) আনিবলৈ টুইটাৰৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰে। সাম্প্ৰতিক বাতৰি আৰু অন্যান্য ঘটনাৱলী প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ ডেইলিহাণ্ট এপত এতিয়া "Twitter Moments India" নামৰ এটা সুকীয়া টেব আছে।<ref>{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2021/01/17/twitter-moments-dailyhunt-india/|title=Twitter is bringing Moments to Indian social app Dailyhunt|first=Manish|last=Singh|date=January 18, 2021|website=[[TechCrunch]]|accessdate=June 8, 2023}}</ref> ২০২১ চনৰ জানুৱাৰীত ডেইলিহাণ্টে এপটোত কপিল খাণ্ডেলৱালৰ সৈতে জনপ্ৰিয় শ্ব’ 'QuoteUnquote'ৰ দ্বিতীয় সংস্কৰণৰ প্ৰিমিয়াৰ ঘোষণা কৰে। ডেইলিহাণ্ট এপত মুকলি কৰা এয়া আছিল প্ৰথমটো পডকাষ্ট।<ref>{{Cite web|title=QuoteUnquote with KK (Kapil Khandelwal) Season 2 premiers as the first podcast on Dailyhunt|url=https://www.afaqs.com/companies/quoteunquote-with-kk-kapil-khandelwal-season-2-premiers-as-the-first-podcast-on-dailyhunt|access-date=2021-07-02|website=afaqs!}}</ref> ২০২০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ডেইলিহাণ্টে ড্ৰিম ১১ আইপিএল ২০২০ (IPL 2020) ৰ বাবে ষ্টাৰ স্পৰ্টছৰ সৈতে সহযোগী স্পনছৰ (Associate Sponsor) হিচাপে চুক্তিবদ্ধ হৈছিল।<ref>{{Cite web|date=September 10, 2020|title=Star India signs Dailyhunt as Associate Sponsor for IPL 2020|url=https://bestmediainfo.com/2020/09/star-india-signs-dailyhunt-as-associate-sponsor-for-ipl-2020/|access-date=2021-07-02|website=www.bestmediaifo.com}}</ref> ২০২০ চনৰ মে' মাহত স্ন্যাপডিলে (Snapdeal) মাৰ্কেটপ্লেচত নতুন সমল যোগ কৰিবলৈ ডেইলিহাণ্টৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰে। ২০১৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ডিস্কভাৰী কমিউনিকেশ্বনছ ইণ্ডিয়াই চুটি সমল প্ৰদৰ্শনৰ বাবে ডেইলিহাণ্টৰ সৈতে বহুবছৰীয়া চুক্তিত আৱদ্ধ হয়। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{Official website|https://www.dailyhunt.com/}} {{Media of India}} [[শ্ৰেণী:ম’বাইল এপ্লিকেচন]] [[শ্ৰেণী:বাতৰি সংগ্ৰাহক]] gfbodqxlrmvfirsocmsiovvjhxqeipk 626311 626309 2026-08-11T17:38:40Z Kandarpajit Kallol 6257 626311 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | name = ডেইলিহাণ্ট | title = | logo = | logo_size = 250px | logo alt = | screenshot = | screenshot_size = | caption = | author = বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তা | developer = ডেইলিহাণ্ট | released = {{Start date and age|2010|09|28|df=yes}} | ver layout = stacked | latest release version = {{Multiple releases | branch1 = এণ্ড্ৰইড | version1 = 16.2.7 | date1 = {{start date and age|2020|08|06|df=yes}} | branch2 = আইঅ’এছ (iOS) | version2 = 10.0.0 | date2 = {{Start date and age|2020|08|05|df=yes}} }} | programming language = | operating system = {{plainlist| *[[এণ্ড্ৰইড (অপাৰেটিং চিষ্টেম)|এণ্ড্ৰইড]] *[[আইঅ’এছ|আইঅ’এছ (iOS)]]}} | platform = | language count = ১৪ | size = {{plainlist| *৬৯.৫ [[মেগাবাইট|MB]] (আইঅ’এছ) *১৪.৩০ [[মেগাবাইট|MB]] (এণ্ড্ৰইড)}} | language = {{hlist|[[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]|[[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]|[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]|[[বাংলা ভাষা|বাংলা]]|[[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]]|[[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]]|[[কন্নড় ভাষা|কন্নড়]]|[[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]]|[[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]]|[[ওডিয়া ভাষা|ওডিয়া]]|[[পঞ্জাবী ভাষা|পঞ্জাবী]]|[[তামিল ভাষা|তামিল]]|[[তেলুগু ভাষা|তেলুগু]]|[[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]]}} | genre = {{plainlist| *[[বাতৰি]] *[[সমল (মিডিয়া)|সমল]]}} | license = [[ফ্ৰীৱেৰ]] | website = {{URL|www.dailyhunt.com}} }} '''ডেইলিহাণ্ট''' ([[ইংৰাজী]]: Dailyhunt; পূৰ্বৰ নাম '''নিউজহাণ্ট''') হৈছে ভাৰতৰ [[বাংগালোৰ]]স্থিত এটা ভাৰতীয় [[সমল (মিডিয়া)|সমল]] আৰু [[বাতৰি সংগ্ৰাহক]] [[এপ্লিকেচন ছফ্টৱেৰ]]। এই এপ্লিকেচনে বিভিন্ন সমল প্ৰকাশকৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰি ১৪টা ভাৰতীয় আঞ্চলিক ভাষাত স্থানীয় বাতৰি আৰু সমল যোগান ধৰে।<ref name=DH>{{Cite news|url=https://www.businessinsider.in/sports/news/dailyhunt-app-founders-confirm-ipl-2020-associate-sponsorship/articleshow/78169667.cms|title=EXCLUSIVE: Dailyhunt founders confirm IPL 2020 associate sponsorship — promise new release for Josh ahead of India's biggest cricket tournament|website=[[Business Insider]]|accessdate=June 8, 2023}}</ref> বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তা (ভাৰ্চু) আৰু সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক উমাং বেদিয়ে ডেইলিহাণ্ট পৰিচালনা কৰে।<ref name=DH/> == ইতিহাস == প্ৰথম অৱস্থাত 'নিউজহাণ্ট' নামেৰে পৰিচিত এই এপ্লিকেচনটো ২০০৯ চনত নোকিয়াৰ দুজন প্ৰাক্তন কৰ্মচাৰী উমেশ কুলকাৰ্ণী আৰু চন্দ্ৰশেখৰ ছোহনীয়ে এটা চিম্বিয়ান (Symbian) এপ্‌ হিচাপে তৈয়াৰ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ২০১১ চনত নিউজহাণ্ট এণ্ড্ৰইড প্লেটফৰ্মত উপলব্ধ হয়। সেই সময়তে 'ভাৰ্চ' (VerSe) কোম্পানীৰ প্ৰতিষ্ঠাপক বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তাই এই এপ্লিকেচনটো ক্ৰয় কৰে। বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তাই ২০০৭ চনত 'ভাৰ্চ'ক এটা ভেলু-এডেড চাৰ্ভিচ (VAS) কোম্পানী হিচাপে আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.techinasia.com/dailyhunt-newshunt-news-app-india|title=Tech in Asia - Connecting Asia's startup ecosystem|website=www.techinasia.com}}</ref> ২০১১ চনত তেওঁ উমেশ আৰু চন্দ্ৰশেখৰৰ পৰা নিউজহাণ্ট ক্ৰয় কৰে। উমেশে চি.টি.অ’ (CTO) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে আৰু স্মাৰ্টফোনৰ যুগত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তনসমূহ তদাৰক কৰিবলৈ কোম্পানীতে থাকি যায়। ২০১৫ চনত বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তাই নিউজহাণ্টৰ নাম সলাই 'ডেইলিহাণ্ট' ৰাখে। ২০১৮ চনৰ আৰম্ভণিতে তেওঁ উমাং বেদিক ডেইলিহাণ্টৰ সভাপতি হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। ২০২০ চনত উমাং বেদিক সহ-প্ৰতিষ্ঠাপকৰ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰা হয়। == পুঁজি সংগ্ৰহ == ২০১৪ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ডেইলিহাণ্টে (তেতিয়াৰ নিউজহাণ্ট) ছিকুৱা কেপিটেল ইণ্ডিয়াৰ পৰা ১ বিলিয়ন টকাৰ (প্ৰায় ১২ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰ) 'চিৰিজ বি' (Series B) পুঁজি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/buzz/newshunt-raises-inr-100-cr-sequoia-capital-existing-investors|title=NewsHunt Raises INR 100 Cr From Sequoia Capital & Its Existing Investors|date=September 22, 2014}}</ref> ২০১৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত ফেলকন কেপিটেলৰ নেতৃত্বত ৪০ নিযুত ডলাৰৰ 'চিৰিজ চি' পুঁজি সংগ্ৰহ সম্পন্ন হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/Companies/VsFXjJqkB3eTV5pjjrMMhJ/DailyHunt-in-talks-with-investors-to-raise-40-million.html|title=DailyHunt in talks with investors to raise $40 million|first=Sayan|last=Chakraborty|date=October 10, 2016|website=Livemint}}</ref> ২০১৬ চনৰ অক্টোবৰত কোম্পানীটোৱে [[বাইটডান্স]]ৰ (ByteDance) পৰা ২৫ নিযুত ডলাৰৰ 'চিৰিজ ডি' পুঁজি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/flash-feed/dailyhunt-25mn|title=News And Ebooks App DailyHunt Secures $25 Mn Funding|date=October 15, 2016}}</ref> ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত ফেলকন এজ কেপিটেলৰ পৰা ৬.৩৯ নিযুত ডলাৰৰ 'চিৰিজ ই' পুঁজি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/buzz/dailyhunt-secures-6-39-mn-in-series-e-from-falcon-edge|title=Dailyhunt Secures $6.39 Mn In Series E From Falcon Edge|date=September 3, 2018}}</ref> ইয়াৰ উপৰি ২০১৯ চনৰ আগষ্টত ষ্টোনব্ৰিজ কেপিটেলৰ পৰা ৩ নিযুত ডলাৰৰ 'চিৰিজ এফ' পুঁজি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/buzz/dailyhunt-secures-40-mn-funding-from-existing-investors-others|title=Dailyhunt Secures Nearly $25 Mn Funding In Ongoing Series F Round|date=August 8, 2019}}</ref> ডেইলিহাণ্টৰ অন্যান্য বিনিয়োগকাৰীসকলৰ ভিতৰত মেট্ৰিক্স পাৰ্টনাৰ্ছ ইণ্ডিয়া, ওমিদ্যাৰ নেটৱৰ্ক, গোল্ডমেন ছেক্স আৰু ছফিনা অন্যতম। == ব্যৱসায়িক অংশীদাৰিত্ব == ২০২১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ডেইলিহাণ্টে এই ভাৰতীয় ছচিয়েল এপত ‘টুইটাৰ মমেণ্টছ’ (Twitter Moments) আনিবলৈ টুইটাৰৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰে। সাম্প্ৰতিক বাতৰি আৰু অন্যান্য ঘটনাৱলী প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ ডেইলিহাণ্ট এপত এতিয়া "Twitter Moments India" নামৰ এটা সুকীয়া টেব আছে।<ref>{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2021/01/17/twitter-moments-dailyhunt-india/|title=Twitter is bringing Moments to Indian social app Dailyhunt|first=Manish|last=Singh|date=January 18, 2021|website=[[TechCrunch]]|accessdate=June 8, 2023}}</ref> ২০২১ চনৰ জানুৱাৰীত ডেইলিহাণ্টে এপটোত কপিল খাণ্ডেলৱালৰ সৈতে জনপ্ৰিয় শ্ব’ 'QuoteUnquote'ৰ দ্বিতীয় সংস্কৰণৰ প্ৰিমিয়াৰ ঘোষণা কৰে। ডেইলিহাণ্ট এপত মুকলি কৰা এয়া আছিল প্ৰথমটো পডকাষ্ট।<ref>{{Cite web|title=QuoteUnquote with KK (Kapil Khandelwal) Season 2 premiers as the first podcast on Dailyhunt|url=https://www.afaqs.com/companies/quoteunquote-with-kk-kapil-khandelwal-season-2-premiers-as-the-first-podcast-on-dailyhunt|access-date=2021-07-02|website=afaqs!}}</ref> ২০২০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ডেইলিহাণ্টে ড্ৰিম ১১ আইপিএল ২০২০ (IPL 2020) ৰ বাবে ষ্টাৰ স্পৰ্টছৰ সৈতে সহযোগী স্পনছৰ (Associate Sponsor) হিচাপে চুক্তিবদ্ধ হৈছিল।<ref>{{Cite web|date=September 10, 2020|title=Star India signs Dailyhunt as Associate Sponsor for IPL 2020|url=https://bestmediainfo.com/2020/09/star-india-signs-dailyhunt-as-associate-sponsor-for-ipl-2020/|access-date=2021-07-02|website=www.bestmediaifo.com}}</ref> ২০২০ চনৰ মে' মাহত স্ন্যাপডিলে (Snapdeal) মাৰ্কেটপ্লেচত নতুন সমল যোগ কৰিবলৈ ডেইলিহাণ্টৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰে। ২০১৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ডিস্কভাৰী কমিউনিকেশ্বনছ ইণ্ডিয়াই চুটি সমল প্ৰদৰ্শনৰ বাবে ডেইলিহাণ্টৰ সৈতে বহুবছৰীয়া চুক্তিত আৱদ্ধ হয়। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{Official website|https://www.dailyhunt.com/}} o5a7q6lsujnsgcwsc3v05de1bzbirlw 626312 626311 2026-08-11T17:39:12Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:এপ্]] using [[WP:HC|HotCat]] 626312 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | name = ডেইলিহাণ্ট | title = | logo = | logo_size = 250px | logo alt = | screenshot = | screenshot_size = | caption = | author = বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তা | developer = ডেইলিহাণ্ট | released = {{Start date and age|2010|09|28|df=yes}} | ver layout = stacked | latest release version = {{Multiple releases | branch1 = এণ্ড্ৰইড | version1 = 16.2.7 | date1 = {{start date and age|2020|08|06|df=yes}} | branch2 = আইঅ’এছ (iOS) | version2 = 10.0.0 | date2 = {{Start date and age|2020|08|05|df=yes}} }} | programming language = | operating system = {{plainlist| *[[এণ্ড্ৰইড (অপাৰেটিং চিষ্টেম)|এণ্ড্ৰইড]] *[[আইঅ’এছ|আইঅ’এছ (iOS)]]}} | platform = | language count = ১৪ | size = {{plainlist| *৬৯.৫ [[মেগাবাইট|MB]] (আইঅ’এছ) *১৪.৩০ [[মেগাবাইট|MB]] (এণ্ড্ৰইড)}} | language = {{hlist|[[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]|[[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]|[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]|[[বাংলা ভাষা|বাংলা]]|[[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]]|[[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]]|[[কন্নড় ভাষা|কন্নড়]]|[[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]]|[[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]]|[[ওডিয়া ভাষা|ওডিয়া]]|[[পঞ্জাবী ভাষা|পঞ্জাবী]]|[[তামিল ভাষা|তামিল]]|[[তেলুগু ভাষা|তেলুগু]]|[[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]]}} | genre = {{plainlist| *[[বাতৰি]] *[[সমল (মিডিয়া)|সমল]]}} | license = [[ফ্ৰীৱেৰ]] | website = {{URL|www.dailyhunt.com}} }} '''ডেইলিহাণ্ট''' ([[ইংৰাজী]]: Dailyhunt; পূৰ্বৰ নাম '''নিউজহাণ্ট''') হৈছে ভাৰতৰ [[বাংগালোৰ]]স্থিত এটা ভাৰতীয় [[সমল (মিডিয়া)|সমল]] আৰু [[বাতৰি সংগ্ৰাহক]] [[এপ্লিকেচন ছফ্টৱেৰ]]। এই এপ্লিকেচনে বিভিন্ন সমল প্ৰকাশকৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰি ১৪টা ভাৰতীয় আঞ্চলিক ভাষাত স্থানীয় বাতৰি আৰু সমল যোগান ধৰে।<ref name=DH>{{Cite news|url=https://www.businessinsider.in/sports/news/dailyhunt-app-founders-confirm-ipl-2020-associate-sponsorship/articleshow/78169667.cms|title=EXCLUSIVE: Dailyhunt founders confirm IPL 2020 associate sponsorship — promise new release for Josh ahead of India's biggest cricket tournament|website=[[Business Insider]]|accessdate=June 8, 2023}}</ref> বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তা (ভাৰ্চু) আৰু সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক উমাং বেদিয়ে ডেইলিহাণ্ট পৰিচালনা কৰে।<ref name=DH/> == ইতিহাস == প্ৰথম অৱস্থাত 'নিউজহাণ্ট' নামেৰে পৰিচিত এই এপ্লিকেচনটো ২০০৯ চনত নোকিয়াৰ দুজন প্ৰাক্তন কৰ্মচাৰী উমেশ কুলকাৰ্ণী আৰু চন্দ্ৰশেখৰ ছোহনীয়ে এটা চিম্বিয়ান (Symbian) এপ্‌ হিচাপে তৈয়াৰ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ২০১১ চনত নিউজহাণ্ট এণ্ড্ৰইড প্লেটফৰ্মত উপলব্ধ হয়। সেই সময়তে 'ভাৰ্চ' (VerSe) কোম্পানীৰ প্ৰতিষ্ঠাপক বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তাই এই এপ্লিকেচনটো ক্ৰয় কৰে। বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তাই ২০০৭ চনত 'ভাৰ্চ'ক এটা ভেলু-এডেড চাৰ্ভিচ (VAS) কোম্পানী হিচাপে আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.techinasia.com/dailyhunt-newshunt-news-app-india|title=Tech in Asia - Connecting Asia's startup ecosystem|website=www.techinasia.com}}</ref> ২০১১ চনত তেওঁ উমেশ আৰু চন্দ্ৰশেখৰৰ পৰা নিউজহাণ্ট ক্ৰয় কৰে। উমেশে চি.টি.অ’ (CTO) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে আৰু স্মাৰ্টফোনৰ যুগত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তনসমূহ তদাৰক কৰিবলৈ কোম্পানীতে থাকি যায়। ২০১৫ চনত বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তাই নিউজহাণ্টৰ নাম সলাই 'ডেইলিহাণ্ট' ৰাখে। ২০১৮ চনৰ আৰম্ভণিতে তেওঁ উমাং বেদিক ডেইলিহাণ্টৰ সভাপতি হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। ২০২০ চনত উমাং বেদিক সহ-প্ৰতিষ্ঠাপকৰ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰা হয়। == পুঁজি সংগ্ৰহ == ২০১৪ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ডেইলিহাণ্টে (তেতিয়াৰ নিউজহাণ্ট) ছিকুৱা কেপিটেল ইণ্ডিয়াৰ পৰা ১ বিলিয়ন টকাৰ (প্ৰায় ১২ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰ) 'চিৰিজ বি' (Series B) পুঁজি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/buzz/newshunt-raises-inr-100-cr-sequoia-capital-existing-investors|title=NewsHunt Raises INR 100 Cr From Sequoia Capital & Its Existing Investors|date=September 22, 2014}}</ref> ২০১৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত ফেলকন কেপিটেলৰ নেতৃত্বত ৪০ নিযুত ডলাৰৰ 'চিৰিজ চি' পুঁজি সংগ্ৰহ সম্পন্ন হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/Companies/VsFXjJqkB3eTV5pjjrMMhJ/DailyHunt-in-talks-with-investors-to-raise-40-million.html|title=DailyHunt in talks with investors to raise $40 million|first=Sayan|last=Chakraborty|date=October 10, 2016|website=Livemint}}</ref> ২০১৬ চনৰ অক্টোবৰত কোম্পানীটোৱে [[বাইটডান্স]]ৰ (ByteDance) পৰা ২৫ নিযুত ডলাৰৰ 'চিৰিজ ডি' পুঁজি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/flash-feed/dailyhunt-25mn|title=News And Ebooks App DailyHunt Secures $25 Mn Funding|date=October 15, 2016}}</ref> ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত ফেলকন এজ কেপিটেলৰ পৰা ৬.৩৯ নিযুত ডলাৰৰ 'চিৰিজ ই' পুঁজি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/buzz/dailyhunt-secures-6-39-mn-in-series-e-from-falcon-edge|title=Dailyhunt Secures $6.39 Mn In Series E From Falcon Edge|date=September 3, 2018}}</ref> ইয়াৰ উপৰি ২০১৯ চনৰ আগষ্টত ষ্টোনব্ৰিজ কেপিটেলৰ পৰা ৩ নিযুত ডলাৰৰ 'চিৰিজ এফ' পুঁজি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/buzz/dailyhunt-secures-40-mn-funding-from-existing-investors-others|title=Dailyhunt Secures Nearly $25 Mn Funding In Ongoing Series F Round|date=August 8, 2019}}</ref> ডেইলিহাণ্টৰ অন্যান্য বিনিয়োগকাৰীসকলৰ ভিতৰত মেট্ৰিক্স পাৰ্টনাৰ্ছ ইণ্ডিয়া, ওমিদ্যাৰ নেটৱৰ্ক, গোল্ডমেন ছেক্স আৰু ছফিনা অন্যতম। == ব্যৱসায়িক অংশীদাৰিত্ব == ২০২১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ডেইলিহাণ্টে এই ভাৰতীয় ছচিয়েল এপত ‘টুইটাৰ মমেণ্টছ’ (Twitter Moments) আনিবলৈ টুইটাৰৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰে। সাম্প্ৰতিক বাতৰি আৰু অন্যান্য ঘটনাৱলী প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ ডেইলিহাণ্ট এপত এতিয়া "Twitter Moments India" নামৰ এটা সুকীয়া টেব আছে।<ref>{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2021/01/17/twitter-moments-dailyhunt-india/|title=Twitter is bringing Moments to Indian social app Dailyhunt|first=Manish|last=Singh|date=January 18, 2021|website=[[TechCrunch]]|accessdate=June 8, 2023}}</ref> ২০২১ চনৰ জানুৱাৰীত ডেইলিহাণ্টে এপটোত কপিল খাণ্ডেলৱালৰ সৈতে জনপ্ৰিয় শ্ব’ 'QuoteUnquote'ৰ দ্বিতীয় সংস্কৰণৰ প্ৰিমিয়াৰ ঘোষণা কৰে। ডেইলিহাণ্ট এপত মুকলি কৰা এয়া আছিল প্ৰথমটো পডকাষ্ট।<ref>{{Cite web|title=QuoteUnquote with KK (Kapil Khandelwal) Season 2 premiers as the first podcast on Dailyhunt|url=https://www.afaqs.com/companies/quoteunquote-with-kk-kapil-khandelwal-season-2-premiers-as-the-first-podcast-on-dailyhunt|access-date=2021-07-02|website=afaqs!}}</ref> ২০২০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ডেইলিহাণ্টে ড্ৰিম ১১ আইপিএল ২০২০ (IPL 2020) ৰ বাবে ষ্টাৰ স্পৰ্টছৰ সৈতে সহযোগী স্পনছৰ (Associate Sponsor) হিচাপে চুক্তিবদ্ধ হৈছিল।<ref>{{Cite web|date=September 10, 2020|title=Star India signs Dailyhunt as Associate Sponsor for IPL 2020|url=https://bestmediainfo.com/2020/09/star-india-signs-dailyhunt-as-associate-sponsor-for-ipl-2020/|access-date=2021-07-02|website=www.bestmediaifo.com}}</ref> ২০২০ চনৰ মে' মাহত স্ন্যাপডিলে (Snapdeal) মাৰ্কেটপ্লেচত নতুন সমল যোগ কৰিবলৈ ডেইলিহাণ্টৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰে। ২০১৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ডিস্কভাৰী কমিউনিকেশ্বনছ ইণ্ডিয়াই চুটি সমল প্ৰদৰ্শনৰ বাবে ডেইলিহাণ্টৰ সৈতে বহুবছৰীয়া চুক্তিত আৱদ্ধ হয়। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{Official website|https://www.dailyhunt.com/}} [[শ্ৰেণী:এপ্]] 6y5akxmoyxcdkfftgt3b6nekdyjjk16 626313 626312 2026-08-11T17:39:49Z Kandarpajit Kallol 6257 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 626313 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | name = ডেইলিহাণ্ট | title = | logo = | logo_size = 250px | logo alt = | screenshot = | screenshot_size = | caption = | author = বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তা | developer = ডেইলিহাণ্ট | released = {{Start date and age|2010|09|28|df=yes}} | ver layout = stacked | latest release version = {{Multiple releases | branch1 = এণ্ড্ৰইড | version1 = 16.2.7 | date1 = {{start date and age|2020|08|06|df=yes}} | branch2 = আইঅ’এছ (iOS) | version2 = 10.0.0 | date2 = {{Start date and age|2020|08|05|df=yes}} }} | programming language = | operating system = {{plainlist| *[[এণ্ড্ৰইড (অপাৰেটিং চিষ্টেম)|এণ্ড্ৰইড]] *[[আইঅ’এছ|আইঅ’এছ (iOS)]]}} | platform = | language count = ১৪ | size = {{plainlist| *৬৯.৫ [[মেগাবাইট|MB]] (আইঅ’এছ) *১৪.৩০ [[মেগাবাইট|MB]] (এণ্ড্ৰইড)}} | language = {{hlist|[[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]|[[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]|[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]|[[বাংলা ভাষা|বাংলা]]|[[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]]|[[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]]|[[কন্নড় ভাষা|কন্নড়]]|[[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]]|[[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]]|[[ওডিয়া ভাষা|ওডিয়া]]|[[পঞ্জাবী ভাষা|পঞ্জাবী]]|[[তামিল ভাষা|তামিল]]|[[তেলুগু ভাষা|তেলুগু]]|[[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]]}} | genre = {{plainlist| *[[বাতৰি]] *[[সমল (মিডিয়া)|সমল]]}} | license = [[ফ্ৰীৱেৰ]] | website = {{URL|www.dailyhunt.com}} }} '''ডেইলিহাণ্ট''' ([[ইংৰাজী]]: Dailyhunt; পূৰ্বৰ নাম '''নিউজহাণ্ট''') হৈছে ভাৰতৰ [[বাংগালোৰ]]স্থিত এটা ভাৰতীয় [[সমল (মিডিয়া)|সমল]] আৰু [[বাতৰি সংগ্ৰাহক]] [[এপ্লিকেচন ছফ্টৱেৰ]]। এই এপ্লিকেচনে বিভিন্ন সমল প্ৰকাশকৰপৰা সংগ্ৰহ কৰি ১৪টা ভাৰতীয় আঞ্চলিক ভাষাত স্থানীয় বাতৰি আৰু সমল যোগান ধৰে।<ref name=DH>{{Cite news|url=https://www.businessinsider.in/sports/news/dailyhunt-app-founders-confirm-ipl-2020-associate-sponsorship/articleshow/78169667.cms|title=EXCLUSIVE: Dailyhunt founders confirm IPL 2020 associate sponsorship — promise new release for Josh ahead of India's biggest cricket tournament|website=[[Business Insider]]|accessdate=June 8, 2023}}</ref> বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তা (ভাৰ্চু) আৰু সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক উমাং বেদীয়ে ডেইলিহাণ্ট পৰিচালনা কৰে।<ref name=DH/> == ইতিহাস == প্ৰথম অৱস্থাত 'নিউজহাণ্ট' নামেৰে পৰিচিত এই এপ্লিকেচনটো ২০০৯ চনত নোকিয়াৰ দুজন প্ৰাক্তন কৰ্মচাৰী উমেশ কুলকাৰ্ণী আৰু চন্দ্ৰশেখৰ ছোহনীয়ে এটা চিম্বিয়ান (Symbian) এপ্‌ হিচাপে তৈয়াৰ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ২০১১ চনত নিউজহাণ্ট এণ্ড্ৰইড প্লেটফৰ্মত উপলব্ধ হয়। সেই সময়তে 'ভাৰ্চ' (VerSe) কোম্পানীৰ প্ৰতিষ্ঠাপক বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তাই এই এপ্লিকেচনটো ক্ৰয় কৰে। বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তাই ২০০৭ চনত 'ভাৰ্চ'ক এটা ভেলু-এডেড চাৰ্ভিচ (VAS) কোম্পানী হিচাপে আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.techinasia.com/dailyhunt-newshunt-news-app-india|title=Tech in Asia - Connecting Asia's startup ecosystem|website=www.techinasia.com}}</ref> ২০১১ চনত তেওঁ উমেশ আৰু চন্দ্ৰশেখৰৰপৰা নিউজহাণ্ট ক্ৰয় কৰে। উমেশে চি.টি.অ’ (CTO) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে আৰু স্মাৰ্টফোনৰ যুগত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তনসমূহ তদাৰক কৰিবলৈ কোম্পানীতে থাকি যায়। ২০১৫ চনত বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তাই নিউজহাণ্টৰ নাম সলাই 'ডেইলিহাণ্ট' ৰাখে। ২০১৮ চনৰ আৰম্ভণিতে তেওঁ উমাং বেদীক ডেইলিহাণ্টৰ সভাপতি হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। ২০২০ চনত উমাং বেদীক সহ-প্ৰতিষ্ঠাপকৰ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰা হয়। == পুঁজি সংগ্ৰহ == ২০১৪ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ডেইলিহাণ্টে (তেতিয়াৰ নিউজহাণ্ট) ছিকুৱা কেপিটেল ইণ্ডিয়াৰপৰা ১ বিলিয়ন টকাৰ (প্ৰায় ১২ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰ) 'চিৰিজ বি' (Series B) পুঁজি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/buzz/newshunt-raises-inr-100-cr-sequoia-capital-existing-investors|title=NewsHunt Raises INR 100 Cr From Sequoia Capital & Its Existing Investors|date=September 22, 2014}}</ref> ২০১৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত ফেলকন কেপিটেলৰ নেতৃত্বত ৪০ নিযুত ডলাৰৰ 'চিৰিজ চি' পুঁজি সংগ্ৰহ সম্পন্ন হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/Companies/VsFXjJqkB3eTV5pjjrMMhJ/DailyHunt-in-talks-with-investors-to-raise-40-million.html|title=DailyHunt in talks with investors to raise $40 million|first=Sayan|last=Chakraborty|date=October 10, 2016|website=Livemint}}</ref> ২০১৬ চনৰ অক্টোবৰত কোম্পানীটোৱে [[বাইটডান্স]]ৰ (ByteDance) পৰা ২৫ নিযুত ডলাৰৰ 'চিৰিজ ডি' পুঁজি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/flash-feed/dailyhunt-25mn|title=News And Ebooks App DailyHunt Secures $25 Mn Funding|date=October 15, 2016}}</ref> ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত ফেলকন এজ কেপিটেলৰপৰা ৬.৩৯ নিযুত ডলাৰৰ 'চিৰিজ ই' পুঁজি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/buzz/dailyhunt-secures-6-39-mn-in-series-e-from-falcon-edge|title=Dailyhunt Secures $6.39 Mn In Series E From Falcon Edge|date=September 3, 2018}}</ref> ইয়াৰ উপৰি ২০১৯ চনৰ আগষ্টত ষ্টোনব্ৰিজ কেপিটেলৰপৰা ৩ নিযুত ডলাৰৰ 'চিৰিজ এফ' পুঁজি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/buzz/dailyhunt-secures-40-mn-funding-from-existing-investors-others|title=Dailyhunt Secures Nearly $25 Mn Funding In Ongoing Series F Round|date=August 8, 2019}}</ref> ডেইলিহাণ্টৰ অন্যান্য বিনিয়োগকাৰীসকলৰ ভিতৰত মেট্ৰিক্স পাৰ্টনাৰ্ছ ইণ্ডিয়া, ওমিদ্যাৰ নেটৱৰ্ক, গোল্ডমেন ছেক্স আৰু ছফিনা অন্যতম। == ব্যাৱসায়িক অংশীদাৰিত্ব == ২০২১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ডেইলিহাণ্টে এই ভাৰতীয় ছচিয়েল এপত ‘টুইটাৰ মমেণ্টছ’ (Twitter Moments) আনিবলৈ টুইটাৰৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰে। সাম্প্ৰতিক বাতৰি আৰু অন্যান্য ঘটনাৱলী প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ ডেইলিহাণ্ট এপত এতিয়া "Twitter Moments India" নামৰ এটা সুকীয়া টেব আছে।<ref>{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2021/01/17/twitter-moments-dailyhunt-india/|title=Twitter is bringing Moments to Indian social app Dailyhunt|first=Manish|last=Singh|date=January 18, 2021|website=[[TechCrunch]]|accessdate=June 8, 2023}}</ref> ২০২১ চনৰ জানুৱাৰীত ডেইলিহাণ্টে এপটোত কপিল খাণ্ডেলৱালৰ সৈতে জনপ্ৰিয় শ্ব’ 'QuoteUnquote'ৰ দ্বিতীয় সংস্কৰণৰ প্ৰিমিয়াৰ ঘোষণা কৰে। ডেইলিহাণ্ট এপত মুকলি কৰা এয়া আছিল প্ৰথমটো পডকাষ্ট।<ref>{{Cite web|title=QuoteUnquote with KK (Kapil Khandelwal) Season 2 premiers as the first podcast on Dailyhunt|url=https://www.afaqs.com/companies/quoteunquote-with-kk-kapil-khandelwal-season-2-premiers-as-the-first-podcast-on-dailyhunt|access-date=2021-07-02|website=afaqs!}}</ref> ২০২০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ডেইলিহাণ্টে ড্ৰিম ১১ আইপিএল ২০২০ (IPL 2020) ৰ বাবে ষ্টাৰ স্পৰ্টছৰ সৈতে সহযোগী স্পনছৰ (Associate Sponsor) হিচাপে চুক্তিবদ্ধ হৈছিল।<ref>{{Cite web|date=September 10, 2020|title=Star India signs Dailyhunt as Associate Sponsor for IPL 2020|url=https://bestmediainfo.com/2020/09/star-india-signs-dailyhunt-as-associate-sponsor-for-ipl-2020/|access-date=2021-07-02|website=www.bestmediaifo.com}}</ref> ২০২০ চনৰ মে' মাহত স্ন্যাপডিলে (Snapdeal) মাৰ্কেটপ্লেচত নতুন সমল যোগ কৰিবলৈ ডেইলিহাণ্টৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰে। ২০১৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ডিস্কভাৰী কমিউনিকেশ্বনছ ইণ্ডিয়াই চুটি সমল প্ৰদৰ্শনৰ বাবে ডেইলিহাণ্টৰ সৈতে বহুবছৰীয়া চুক্তিত আবদ্ধ হয়। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{Official website|https://www.dailyhunt.com/}} [[শ্ৰেণী:ম'বাইল এপ্লিকেচন]] [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] tc5phpn6o5ryj54wjid1l8dxnal12pb 626318 626313 2026-08-11T17:47:16Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 626318 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | name = ডেইলিহাণ্ট | title = | logo = | logo_size = 250px | logo alt = | screenshot = | screenshot_size = | caption = | author = বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তা | developer = ডেইলিহাণ্ট | released = {{Start date and age|2010|09|28|df=yes}} | ver layout = stacked | latest release version = | programming language = | operating system = {{plainlist| *[[এণ্ড্ৰইড]] *আইঅ’এছ (iOS)}} | platform = | language count = [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]],‌ [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[বাংলা ভাষা|বাংলা]], [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]], [[কন্নড় ভাষা|কন্নড়]], [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]], [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]], [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]], [[পঞ্জাবী ভাষা|পঞ্জাবী]], [[তামিল ভাষা|তামিল]], [[তেলুগু ভাষা|তেলুগু]], [[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]] — ১৪ | size = {{plainlist| *৬৯.৫ মেগাবাইট (আইঅ’এছ) *১৪.৩০ মেগাবাইট (এণ্ড্ৰইড)}} | genre = {{plainlist| *বাতৰি *সমল}} | license = ফ্ৰীৱেৰ | website = {{URL|www.dailyhunt.com}} }} '''ডেইলিহাণ্ট''' ([[ইংৰাজী]]: Dailyhunt; পূৰ্বৰ নাম '''নিউজহাণ্ট''') হৈছে ভাৰতৰ [[বাংগালোৰ]]স্থিত এটা ভাৰতীয় সমল আৰু বাতৰি সংগ্ৰাহক [[এপ্লিকেচন ছফ্টৱেৰ]]। এই এপ্লিকেচনে বিভিন্ন সমল প্ৰকাশকৰপৰা সংগ্ৰহ কৰি ১৪টা ভাৰতীয় আঞ্চলিক ভাষাত স্থানীয় বাতৰি আৰু সমল যোগান ধৰে।<ref name=DH>{{Cite news|url=https://www.businessinsider.in/sports/news/dailyhunt-app-founders-confirm-ipl-2020-associate-sponsorship/articleshow/78169667.cms|title=EXCLUSIVE: Dailyhunt founders confirm IPL 2020 associate sponsorship — promise new release for Josh ahead of India's biggest cricket tournament|website=[[Business Insider]]|accessdate=June 8, 2023}}</ref> বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তা (ভাৰ্চু) আৰু সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক উমাং বেদীয়ে ডেইলিহাণ্ট পৰিচালনা কৰে।<ref name=DH/> == ইতিহাস == প্ৰথম অৱস্থাত 'নিউজহাণ্ট' নামেৰে পৰিচিত এই এপ্লিকেচনটো ২০০৯ চনত নোকিয়াৰ দুজন প্ৰাক্তন কৰ্মচাৰী উমেশ কুলকাৰ্ণী আৰু চন্দ্ৰশেখৰ ছোহনীয়ে এটা চিম্বিয়ান (Symbian) এপ্‌ হিচাপে তৈয়াৰ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ২০১১ চনত নিউজহাণ্ট এণ্ড্ৰইড প্লেটফৰ্মত উপলব্ধ হয়। সেই সময়তে 'ভাৰ্চ' (VerSe) কোম্পানীৰ প্ৰতিষ্ঠাপক বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তাই এই এপ্লিকেচনটো ক্ৰয় কৰে। বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তাই ২০০৭ চনত 'ভাৰ্চ'ক এটা ভেলু-এডেড চাৰ্ভিচ (VAS) কোম্পানী হিচাপে আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.techinasia.com/dailyhunt-newshunt-news-app-india|title=Tech in Asia - Connecting Asia's startup ecosystem|website=www.techinasia.com}}</ref> ২০১১ চনত তেওঁ উমেশ আৰু চন্দ্ৰশেখৰৰপৰা নিউজহাণ্ট ক্ৰয় কৰে। উমেশে চি.টি.অ’ (CTO) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে আৰু স্মাৰ্টফোনৰ যুগত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তনসমূহ তদাৰক কৰিবলৈ কোম্পানীতে থাকি যায়। ২০১৫ চনত বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তাই নিউজহাণ্টৰ নাম সলাই 'ডেইলিহাণ্ট' ৰাখে। ২০১৮ চনৰ আৰম্ভণিতে তেওঁ উমাং বেদীক ডেইলিহাণ্টৰ সভাপতি হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। ২০২০ চনত উমাং বেদীক সহ-প্ৰতিষ্ঠাপকৰ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰা হয়। == পুঁজি সংগ্ৰহ == ২০১৪ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ডেইলিহাণ্টে (তেতিয়াৰ নিউজহাণ্ট) ছিকুৱা কেপিটেল ইণ্ডিয়াৰপৰা ১ বিলিয়ন টকাৰ (প্ৰায় ১২ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰ) 'চিৰিজ বি' (Series B) পুঁজি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/buzz/newshunt-raises-inr-100-cr-sequoia-capital-existing-investors|title=NewsHunt Raises INR 100 Cr From Sequoia Capital & Its Existing Investors|date=September 22, 2014}}</ref> ২০১৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত ফেলকন কেপিটেলৰ নেতৃত্বত ৪০ নিযুত ডলাৰৰ 'চিৰিজ চি' পুঁজি সংগ্ৰহ সম্পন্ন হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/Companies/VsFXjJqkB3eTV5pjjrMMhJ/DailyHunt-in-talks-with-investors-to-raise-40-million.html|title=DailyHunt in talks with investors to raise $40 million|first=Sayan|last=Chakraborty|date=October 10, 2016|website=Livemint}}</ref> ২০১৬ চনৰ অক্টোবৰত কোম্পানীটোৱে [[বাইটডান্স]]ৰ (ByteDance) পৰা ২৫ নিযুত ডলাৰৰ 'চিৰিজ ডি' পুঁজি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/flash-feed/dailyhunt-25mn|title=News And Ebooks App DailyHunt Secures $25 Mn Funding|date=October 15, 2016}}</ref> ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত ফেলকন এজ কেপিটেলৰপৰা ৬.৩৯ নিযুত ডলাৰৰ 'চিৰিজ ই' পুঁজি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/buzz/dailyhunt-secures-6-39-mn-in-series-e-from-falcon-edge|title=Dailyhunt Secures $6.39 Mn In Series E From Falcon Edge|date=September 3, 2018}}</ref> ইয়াৰ উপৰি ২০১৯ চনৰ আগষ্টত ষ্টোনব্ৰিজ কেপিটেলৰপৰা ৩ নিযুত ডলাৰৰ 'চিৰিজ এফ' পুঁজি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/buzz/dailyhunt-secures-40-mn-funding-from-existing-investors-others|title=Dailyhunt Secures Nearly $25 Mn Funding In Ongoing Series F Round|date=August 8, 2019}}</ref> ডেইলিহাণ্টৰ অন্যান্য বিনিয়োগকাৰীসকলৰ ভিতৰত মেট্ৰিক্স পাৰ্টনাৰ্ছ ইণ্ডিয়া, ওমিদ্যাৰ নেটৱৰ্ক, গোল্ডমেন ছেক্স আৰু ছফিনা অন্যতম। == ব্যাৱসায়িক অংশীদাৰিত্ব == ২০২১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ডেইলিহাণ্টে এই ভাৰতীয় ছচিয়েল এপত ‘টুইটাৰ মমেণ্টছ’ (Twitter Moments) আনিবলৈ টুইটাৰৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰে। সাম্প্ৰতিক বাতৰি আৰু অন্যান্য ঘটনাৱলী প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ ডেইলিহাণ্ট এপত এতিয়া "Twitter Moments India" নামৰ এটা সুকীয়া টেব আছে।<ref>{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2021/01/17/twitter-moments-dailyhunt-india/|title=Twitter is bringing Moments to Indian social app Dailyhunt|first=Manish|last=Singh|date=January 18, 2021|website=[[TechCrunch]]|accessdate=June 8, 2023}}</ref> ২০২১ চনৰ জানুৱাৰীত ডেইলিহাণ্টে এপটোত কপিল খাণ্ডেলৱালৰ সৈতে জনপ্ৰিয় শ্ব’ 'QuoteUnquote'ৰ দ্বিতীয় সংস্কৰণৰ প্ৰিমিয়াৰ ঘোষণা কৰে। ডেইলিহাণ্ট এপত মুকলি কৰা এয়া আছিল প্ৰথমটো পডকাষ্ট।<ref>{{Cite web|title=QuoteUnquote with KK (Kapil Khandelwal) Season 2 premiers as the first podcast on Dailyhunt|url=https://www.afaqs.com/companies/quoteunquote-with-kk-kapil-khandelwal-season-2-premiers-as-the-first-podcast-on-dailyhunt|access-date=2021-07-02|website=afaqs!}}</ref> ২০২০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ডেইলিহাণ্টে ড্ৰিম ১১ আইপিএল ২০২০ (IPL 2020) ৰ বাবে ষ্টাৰ স্পৰ্টছৰ সৈতে সহযোগী স্পনছৰ (Associate Sponsor) হিচাপে চুক্তিবদ্ধ হৈছিল।<ref>{{Cite web|date=September 10, 2020|title=Star India signs Dailyhunt as Associate Sponsor for IPL 2020|url=https://bestmediainfo.com/2020/09/star-india-signs-dailyhunt-as-associate-sponsor-for-ipl-2020/|access-date=2021-07-02|website=www.bestmediaifo.com}}</ref> ২০২০ চনৰ মে' মাহত স্ন্যাপডিলে (Snapdeal) মাৰ্কেটপ্লেচত নতুন সমল যোগ কৰিবলৈ ডেইলিহাণ্টৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰে। ২০১৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ডিস্কভাৰী কমিউনিকেশ্বনছ ইণ্ডিয়াই চুটি সমল প্ৰদৰ্শনৰ বাবে ডেইলিহাণ্টৰ সৈতে বহুবছৰীয়া চুক্তিত আবদ্ধ হয়। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{Official website|https://www.dailyhunt.com/}} [[শ্ৰেণী:ম'বাইল এপ্লিকেচন]] [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] jehn6g2brkanoehrupokxbvbg68eyjz 626319 626318 2026-08-11T17:47:40Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 626319 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | name = ডেইলিহাণ্ট | title = | logo = | logo_size = 250px | logo alt = | screenshot = | screenshot_size = | caption = | author = বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তা | developer = ডেইলিহাণ্ট | released = {{Start date and age|2010|09|28|df=yes}} | ver layout = stacked | latest release version = | programming language = | operating system = {{plainlist| *[[এণ্ড্ৰইড]] *আইঅ’এছ (iOS)}} | platform = | language count = [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]],‌ [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[বাংলা ভাষা|বাংলা]], [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]], [[কন্নড় ভাষা|কন্নড়]], [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]], [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]], [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]], [[পঞ্জাবী ভাষা|পঞ্জাবী]], [[তামিল ভাষা|তামিল]], [[তেলুগু ভাষা|তেলুগু]], [[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]] — ১৪ | size = {{plainlist| *৬৯.৫ মেগাবাইট (আইঅ’এছ) *১৪.৩০ মেগাবাইট (এণ্ড্ৰইড)}} | genre = {{plainlist| *বাতৰি *সমল}} | license = ফ্ৰীৱেৰ | website = {{URL|www.dailyhunt.com}} }} '''ডেইলিহাণ্ট''' ([[ইংৰাজী]]: Dailyhunt; পূৰ্বৰ নাম '''নিউজহাণ্ট''') হৈছে ভাৰতৰ [[বাংগালোৰ]]স্থিত এটা ভাৰতীয় সমল আৰু বাতৰি সংগ্ৰাহক [[এপ্লিকেচন ছফ্টৱেৰ]]। এই এপ্লিকেচনে বিভিন্ন সমল প্ৰকাশকৰপৰা সংগ্ৰহ কৰি ১৪টা ভাৰতীয় আঞ্চলিক ভাষাত স্থানীয় বাতৰি আৰু সমল যোগান ধৰে।<ref name=DH>{{Cite news|url=https://www.businessinsider.in/sports/news/dailyhunt-app-founders-confirm-ipl-2020-associate-sponsorship/articleshow/78169667.cms|title=EXCLUSIVE: Dailyhunt founders confirm IPL 2020 associate sponsorship — promise new release for Josh ahead of India's biggest cricket tournament|website=[[Business Insider]]|accessdate=June 8, 2023}}</ref> বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তা (ভাৰ্চু) আৰু সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক উমাং বেদীয়ে ডেইলিহাণ্ট পৰিচালনা কৰে।<ref name=DH/> == ইতিহাস == প্ৰথম অৱস্থাত 'নিউজহাণ্ট' নামেৰে পৰিচিত এই এপ্লিকেচনটো ২০০৯ চনত নোকিয়াৰ দুজন প্ৰাক্তন কৰ্মচাৰী উমেশ কুলকাৰ্ণী আৰু চন্দ্ৰশেখৰ ছোহনীয়ে এটা চিম্বিয়ান (Symbian) এপ্‌ হিচাপে তৈয়াৰ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ২০১১ চনত নিউজহাণ্ট এণ্ড্ৰইড প্লেটফৰ্মত উপলব্ধ হয়। সেই সময়তে 'ভাৰ্চ' (VerSe) কোম্পানীৰ প্ৰতিষ্ঠাপক বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তাই এই এপ্লিকেচনটো ক্ৰয় কৰে। বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তাই ২০০৭ চনত 'ভাৰ্চ'ক এটা ভেলু-এডেড চাৰ্ভিচ (VAS) কোম্পানী হিচাপে আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.techinasia.com/dailyhunt-newshunt-news-app-india|title=Tech in Asia - Connecting Asia's startup ecosystem|website=www.techinasia.com}}</ref> ২০১১ চনত তেওঁ উমেশ আৰু চন্দ্ৰশেখৰৰপৰা নিউজহাণ্ট ক্ৰয় কৰে। উমেশে চি.টি.অ’ (CTO) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে আৰু স্মাৰ্টফোনৰ যুগত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তনসমূহ তদাৰক কৰিবলৈ কোম্পানীতে থাকি যায়। ২০১৫ চনত বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তাই নিউজহাণ্টৰ নাম সলাই 'ডেইলিহাণ্ট' ৰাখে। ২০১৮ চনৰ আৰম্ভণিতে তেওঁ উমাং বেদীক ডেইলিহাণ্টৰ সভাপতি হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। ২০২০ চনত উমাং বেদীক সহ-প্ৰতিষ্ঠাপকৰ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰা হয়। == পুঁজি সংগ্ৰহ == ২০১৪ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ডেইলিহাণ্টে (তেতিয়াৰ নিউজহাণ্ট) ছিকুৱা কেপিটেল ইণ্ডিয়াৰপৰা ১ বিলিয়ন টকাৰ (প্ৰায় ১২ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰ) 'চিৰিজ বি' (Series B) পুঁজি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/buzz/newshunt-raises-inr-100-cr-sequoia-capital-existing-investors|title=NewsHunt Raises INR 100 Cr From Sequoia Capital & Its Existing Investors|date=September 22, 2014}}</ref> ২০১৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত ফেলকন কেপিটেলৰ নেতৃত্বত ৪০ নিযুত ডলাৰৰ 'চিৰিজ চি' পুঁজি সংগ্ৰহ সম্পন্ন হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/Companies/VsFXjJqkB3eTV5pjjrMMhJ/DailyHunt-in-talks-with-investors-to-raise-40-million.html|title=DailyHunt in talks with investors to raise $40 million|first=Sayan|last=Chakraborty|date=October 10, 2016|website=Livemint}}</ref> ২০১৬ চনৰ অক্টোবৰত কোম্পানীটোৱে [[বাইটডান্স]]ৰ (ByteDance) পৰা ২৫ নিযুত ডলাৰৰ 'চিৰিজ ডি' পুঁজি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/flash-feed/dailyhunt-25mn|title=News And Ebooks App DailyHunt Secures $25 Mn Funding|date=October 15, 2016}}</ref> ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত ফেলকন এজ কেপিটেলৰপৰা ৬.৩৯ নিযুত ডলাৰৰ 'চিৰিজ ই' পুঁজি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/buzz/dailyhunt-secures-6-39-mn-in-series-e-from-falcon-edge|title=Dailyhunt Secures $6.39 Mn In Series E From Falcon Edge|date=September 3, 2018}}</ref> ইয়াৰ উপৰি ২০১৯ চনৰ আগষ্টত ষ্টোনব্ৰিজ কেপিটেলৰপৰা ৩ নিযুত ডলাৰৰ 'চিৰিজ এফ' পুঁজি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/buzz/dailyhunt-secures-40-mn-funding-from-existing-investors-others|title=Dailyhunt Secures Nearly $25 Mn Funding In Ongoing Series F Round|date=August 8, 2019}}</ref> ডেইলিহাণ্টৰ অন্যান্য বিনিয়োগকাৰীসকলৰ ভিতৰত মেট্ৰিক্স পাৰ্টনাৰ্ছ ইণ্ডিয়া, ওমিদ্যাৰ নেটৱৰ্ক, গোল্ডমেন ছেক্স আৰু ছফিনা অন্যতম। == ব্যাৱসায়িক অংশীদাৰিত্ব == ২০২১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ডেইলিহাণ্টে এই ভাৰতীয় ছচিয়েল এপত ‘টুইটাৰ মমেণ্টছ’ (Twitter Moments) আনিবলৈ টুইটাৰৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰে। সাম্প্ৰতিক বাতৰি আৰু অন্যান্য ঘটনাৱলী প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ ডেইলিহাণ্ট এপত এতিয়া "Twitter Moments India" নামৰ এটা সুকীয়া টেব আছে।<ref>{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2021/01/17/twitter-moments-dailyhunt-india/|title=Twitter is bringing Moments to Indian social app Dailyhunt|first=Manish|last=Singh|date=January 18, 2021|website=[[TechCrunch]]|accessdate=June 8, 2023}}</ref> ২০২১ চনৰ জানুৱাৰীত ডেইলিহাণ্টে এপটোত কপিল খাণ্ডেলৱালৰ সৈতে জনপ্ৰিয় শ্ব’ 'QuoteUnquote'ৰ দ্বিতীয় সংস্কৰণৰ প্ৰিমিয়াৰ ঘোষণা কৰে। ডেইলিহাণ্ট এপত মুকলি কৰা এয়া আছিল প্ৰথমটো পডকাষ্ট।<ref>{{Cite web|title=QuoteUnquote with KK (Kapil Khandelwal) Season 2 premiers as the first podcast on Dailyhunt|url=https://www.afaqs.com/companies/quoteunquote-with-kk-kapil-khandelwal-season-2-premiers-as-the-first-podcast-on-dailyhunt|access-date=2021-07-02|website=afaqs!}}</ref> ২০২০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ডেইলিহাণ্টে ড্ৰিম ১১ আইপিএল ২০২০ (IPL 2020) ৰ বাবে ষ্টাৰ স্পৰ্টছৰ সৈতে সহযোগী স্পনছৰ (Associate Sponsor) হিচাপে চুক্তিবদ্ধ হৈছিল।<ref>{{Cite web|date=September 10, 2020|title=Star India signs Dailyhunt as Associate Sponsor for IPL 2020|url=https://bestmediainfo.com/2020/09/star-india-signs-dailyhunt-as-associate-sponsor-for-ipl-2020/|access-date=2021-07-02|website=www.bestmediaifo.com}}</ref> ২০২০ চনৰ মে' মাহত স্ন্যাপডিলে (Snapdeal) মাৰ্কেটপ্লেচত নতুন সমল যোগ কৰিবলৈ ডেইলিহাণ্টৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰে। ২০১৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ডিস্কভাৰী কমিউনিকেশ্বনছ ইণ্ডিয়াই চুটি সমল প্ৰদৰ্শনৰ বাবে ডেইলিহাণ্টৰ সৈতে বহুবছৰীয়া চুক্তিত আবদ্ধ হয়। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{Official website|https://www.dailyhunt.com/}} [[শ্ৰেণী:ম'বাইল এপ্লিকেচন]] [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] jmclol0tnqdanq054e9igocnzv7fr5z 626320 626319 2026-08-11T17:48:43Z Kandarpajit Kallol 6257 /* পুঁজি সংগ্ৰহ */ 626320 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | name = ডেইলিহাণ্ট | title = | logo = | logo_size = 250px | logo alt = | screenshot = | screenshot_size = | caption = | author = বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তা | developer = ডেইলিহাণ্ট | released = {{Start date and age|2010|09|28|df=yes}} | ver layout = stacked | latest release version = | programming language = | operating system = {{plainlist| *[[এণ্ড্ৰইড]] *আইঅ’এছ (iOS)}} | platform = | language count = [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]],‌ [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[বাংলা ভাষা|বাংলা]], [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]], [[কন্নড় ভাষা|কন্নড়]], [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]], [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]], [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]], [[পঞ্জাবী ভাষা|পঞ্জাবী]], [[তামিল ভাষা|তামিল]], [[তেলুগু ভাষা|তেলুগু]], [[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]] — ১৪ | size = {{plainlist| *৬৯.৫ মেগাবাইট (আইঅ’এছ) *১৪.৩০ মেগাবাইট (এণ্ড্ৰইড)}} | genre = {{plainlist| *বাতৰি *সমল}} | license = ফ্ৰীৱেৰ | website = {{URL|www.dailyhunt.com}} }} '''ডেইলিহাণ্ট''' ([[ইংৰাজী]]: Dailyhunt; পূৰ্বৰ নাম '''নিউজহাণ্ট''') হৈছে ভাৰতৰ [[বাংগালোৰ]]স্থিত এটা ভাৰতীয় সমল আৰু বাতৰি সংগ্ৰাহক [[এপ্লিকেচন ছফ্টৱেৰ]]। এই এপ্লিকেচনে বিভিন্ন সমল প্ৰকাশকৰপৰা সংগ্ৰহ কৰি ১৪টা ভাৰতীয় আঞ্চলিক ভাষাত স্থানীয় বাতৰি আৰু সমল যোগান ধৰে।<ref name=DH>{{Cite news|url=https://www.businessinsider.in/sports/news/dailyhunt-app-founders-confirm-ipl-2020-associate-sponsorship/articleshow/78169667.cms|title=EXCLUSIVE: Dailyhunt founders confirm IPL 2020 associate sponsorship — promise new release for Josh ahead of India's biggest cricket tournament|website=[[Business Insider]]|accessdate=June 8, 2023}}</ref> বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তা (ভাৰ্চু) আৰু সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক উমাং বেদীয়ে ডেইলিহাণ্ট পৰিচালনা কৰে।<ref name=DH/> == ইতিহাস == প্ৰথম অৱস্থাত 'নিউজহাণ্ট' নামেৰে পৰিচিত এই এপ্লিকেচনটো ২০০৯ চনত নোকিয়াৰ দুজন প্ৰাক্তন কৰ্মচাৰী উমেশ কুলকাৰ্ণী আৰু চন্দ্ৰশেখৰ ছোহনীয়ে এটা চিম্বিয়ান (Symbian) এপ্‌ হিচাপে তৈয়াৰ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ২০১১ চনত নিউজহাণ্ট এণ্ড্ৰইড প্লেটফৰ্মত উপলব্ধ হয়। সেই সময়তে 'ভাৰ্চ' (VerSe) কোম্পানীৰ প্ৰতিষ্ঠাপক বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তাই এই এপ্লিকেচনটো ক্ৰয় কৰে। বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তাই ২০০৭ চনত 'ভাৰ্চ'ক এটা ভেলু-এডেড চাৰ্ভিচ (VAS) কোম্পানী হিচাপে আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.techinasia.com/dailyhunt-newshunt-news-app-india|title=Tech in Asia - Connecting Asia's startup ecosystem|website=www.techinasia.com}}</ref> ২০১১ চনত তেওঁ উমেশ আৰু চন্দ্ৰশেখৰৰপৰা নিউজহাণ্ট ক্ৰয় কৰে। উমেশে চি.টি.অ’ (CTO) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে আৰু স্মাৰ্টফোনৰ যুগত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তনসমূহ তদাৰক কৰিবলৈ কোম্পানীতে থাকি যায়। ২০১৫ চনত বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তাই নিউজহাণ্টৰ নাম সলাই 'ডেইলিহাণ্ট' ৰাখে। ২০১৮ চনৰ আৰম্ভণিতে তেওঁ উমাং বেদীক ডেইলিহাণ্টৰ সভাপতি হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। ২০২০ চনত উমাং বেদীক সহ-প্ৰতিষ্ঠাপকৰ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰা হয়। == পুঁজি সংগ্ৰহ == ২০১৪ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ডেইলিহাণ্টে (তেতিয়াৰ নিউজহাণ্ট) ছিকুৱা কেপিটেল ইণ্ডিয়াৰপৰা ১ বিলিয়ন টকাৰ (প্ৰায় ১২ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰ) ''চিৰিজ বি'' পুঁজি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/buzz/newshunt-raises-inr-100-cr-sequoia-capital-existing-investors|title=NewsHunt Raises INR 100 Cr From Sequoia Capital & Its Existing Investors|date=September 22, 2014}}</ref> ২০১৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত ফেলকন কেপিটেলৰ নেতৃত্বত ৪০ নিযুত ডলাৰৰ 'চিৰিজ চি' পুঁজি সংগ্ৰহ সম্পন্ন হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/Companies/VsFXjJqkB3eTV5pjjrMMhJ/DailyHunt-in-talks-with-investors-to-raise-40-million.html|title=DailyHunt in talks with investors to raise $40 million|first=Sayan|last=Chakraborty|date=October 10, 2016|website=Livemint}}</ref> ২০১৬ চনৰ অক্টোবৰত কোম্পানীটোৱে বাইটডান্সৰ পৰা ২৫ নিযুত ডলাৰৰ 'চিৰিজ ডি' পুঁজি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/flash-feed/dailyhunt-25mn|title=News And Ebooks App DailyHunt Secures $25 Mn Funding|date=October 15, 2016}}</ref> ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত ফেলকন এজ কেপিটেলৰপৰা ৬.৩৯ নিযুত ডলাৰৰ 'চিৰিজ ই' পুঁজি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/buzz/dailyhunt-secures-6-39-mn-in-series-e-from-falcon-edge|title=Dailyhunt Secures $6.39 Mn In Series E From Falcon Edge|date=September 3, 2018}}</ref> ইয়াৰ উপৰি ২০১৯ চনৰ আগষ্টত ষ্টোনব্ৰিজ কেপিটেলৰপৰা ৩ নিযুত ডলাৰৰ 'চিৰিজ এফ' পুঁজি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/buzz/dailyhunt-secures-40-mn-funding-from-existing-investors-others|title=Dailyhunt Secures Nearly $25 Mn Funding In Ongoing Series F Round|date=August 8, 2019}}</ref> ডেইলিহাণ্টৰ অন্যান্য বিনিয়োগকাৰীসকলৰ ভিতৰত মেট্ৰিক্স পাৰ্টনাৰ্ছ ইণ্ডিয়া, ওমিদ্যাৰ নেটৱৰ্ক, গোল্ডমেন ছেক্স আৰু ছফিনা অন্যতম। == ব্যাৱসায়িক অংশীদাৰিত্ব == ২০২১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ডেইলিহাণ্টে এই ভাৰতীয় ছচিয়েল এপত ‘টুইটাৰ মমেণ্টছ’ (Twitter Moments) আনিবলৈ টুইটাৰৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰে। সাম্প্ৰতিক বাতৰি আৰু অন্যান্য ঘটনাৱলী প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ ডেইলিহাণ্ট এপত এতিয়া "Twitter Moments India" নামৰ এটা সুকীয়া টেব আছে।<ref>{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2021/01/17/twitter-moments-dailyhunt-india/|title=Twitter is bringing Moments to Indian social app Dailyhunt|first=Manish|last=Singh|date=January 18, 2021|website=[[TechCrunch]]|accessdate=June 8, 2023}}</ref> ২০২১ চনৰ জানুৱাৰীত ডেইলিহাণ্টে এপটোত কপিল খাণ্ডেলৱালৰ সৈতে জনপ্ৰিয় শ্ব’ 'QuoteUnquote'ৰ দ্বিতীয় সংস্কৰণৰ প্ৰিমিয়াৰ ঘোষণা কৰে। ডেইলিহাণ্ট এপত মুকলি কৰা এয়া আছিল প্ৰথমটো পডকাষ্ট।<ref>{{Cite web|title=QuoteUnquote with KK (Kapil Khandelwal) Season 2 premiers as the first podcast on Dailyhunt|url=https://www.afaqs.com/companies/quoteunquote-with-kk-kapil-khandelwal-season-2-premiers-as-the-first-podcast-on-dailyhunt|access-date=2021-07-02|website=afaqs!}}</ref> ২০২০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ডেইলিহাণ্টে ড্ৰিম ১১ আইপিএল ২০২০ (IPL 2020) ৰ বাবে ষ্টাৰ স্পৰ্টছৰ সৈতে সহযোগী স্পনছৰ (Associate Sponsor) হিচাপে চুক্তিবদ্ধ হৈছিল।<ref>{{Cite web|date=September 10, 2020|title=Star India signs Dailyhunt as Associate Sponsor for IPL 2020|url=https://bestmediainfo.com/2020/09/star-india-signs-dailyhunt-as-associate-sponsor-for-ipl-2020/|access-date=2021-07-02|website=www.bestmediaifo.com}}</ref> ২০২০ চনৰ মে' মাহত স্ন্যাপডিলে (Snapdeal) মাৰ্কেটপ্লেচত নতুন সমল যোগ কৰিবলৈ ডেইলিহাণ্টৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰে। ২০১৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ডিস্কভাৰী কমিউনিকেশ্বনছ ইণ্ডিয়াই চুটি সমল প্ৰদৰ্শনৰ বাবে ডেইলিহাণ্টৰ সৈতে বহুবছৰীয়া চুক্তিত আবদ্ধ হয়। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{Official website|https://www.dailyhunt.com/}} [[শ্ৰেণী:ম'বাইল এপ্লিকেচন]] [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] 1uc3j65j2lp7pbc7fnhatuv1sgi75q7 626321 626320 2026-08-11T17:48:58Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 626321 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | name = ডেইলিহাণ্ট | title = | logo = | logo_size = 250px | logo alt = | screenshot = | screenshot_size = | caption = | author = বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তা | developer = ডেইলিহাণ্ট | released = {{Start date and age|2010|09|28|df=yes}} | ver layout = stacked | latest release version = | programming language = | operating system = {{plainlist| *[[এণ্ড্ৰইড]] *আইঅ’এছ (iOS)}} | platform = | language count = [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]],‌ [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[বাংলা ভাষা|বাংলা]], [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]], [[কন্নড় ভাষা|কন্নড়]], [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]], [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]], [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]], [[পঞ্জাবী ভাষা|পঞ্জাবী]], [[তামিল ভাষা|তামিল]], [[তেলুগু ভাষা|তেলুগু]], [[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]] — ১৪ | size = {{plainlist| *৬৯.৫ মেগাবাইট (আইঅ’এছ) *১৪.৩০ মেগাবাইট (এণ্ড্ৰইড)}} | genre = {{plainlist| *বাতৰি *সমল}} | license = ফ্ৰীৱেৰ | website = {{URL|www.dailyhunt.com}} }} '''ডেইলিহাণ্ট''' ([[ইংৰাজী]]: Dailyhunt; পূৰ্বৰ নাম '''নিউজহাণ্ট''') হৈছে ভাৰতৰ [[বাংগালোৰ]]স্থিত এটা ভাৰতীয় সমল আৰু বাতৰি সংগ্ৰাহক এপ্লিকেচন ছফ্টৱেৰ। এই এপ্লিকেচনে বিভিন্ন সমল প্ৰকাশকৰপৰা সংগ্ৰহ কৰি ১৪টা ভাৰতীয় আঞ্চলিক ভাষাত স্থানীয় বাতৰি আৰু সমল যোগান ধৰে।<ref name=DH>{{Cite news|url=https://www.businessinsider.in/sports/news/dailyhunt-app-founders-confirm-ipl-2020-associate-sponsorship/articleshow/78169667.cms|title=EXCLUSIVE: Dailyhunt founders confirm IPL 2020 associate sponsorship — promise new release for Josh ahead of India's biggest cricket tournament|website=[[Business Insider]]|accessdate=June 8, 2023}}</ref> বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তা (ভাৰ্চু) আৰু সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক উমাং বেদীয়ে ডেইলিহাণ্ট পৰিচালনা কৰে।<ref name=DH/> == ইতিহাস == প্ৰথম অৱস্থাত 'নিউজহাণ্ট' নামেৰে পৰিচিত এই এপ্লিকেচনটো ২০০৯ চনত নোকিয়াৰ দুজন প্ৰাক্তন কৰ্মচাৰী উমেশ কুলকাৰ্ণী আৰু চন্দ্ৰশেখৰ ছোহনীয়ে এটা চিম্বিয়ান (Symbian) এপ্‌ হিচাপে তৈয়াৰ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ২০১১ চনত নিউজহাণ্ট এণ্ড্ৰইড প্লেটফৰ্মত উপলব্ধ হয়। সেই সময়তে 'ভাৰ্চ' (VerSe) কোম্পানীৰ প্ৰতিষ্ঠাপক বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তাই এই এপ্লিকেচনটো ক্ৰয় কৰে। বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তাই ২০০৭ চনত 'ভাৰ্চ'ক এটা ভেলু-এডেড চাৰ্ভিচ (VAS) কোম্পানী হিচাপে আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.techinasia.com/dailyhunt-newshunt-news-app-india|title=Tech in Asia - Connecting Asia's startup ecosystem|website=www.techinasia.com}}</ref> ২০১১ চনত তেওঁ উমেশ আৰু চন্দ্ৰশেখৰৰপৰা নিউজহাণ্ট ক্ৰয় কৰে। উমেশে চি.টি.অ’ (CTO) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে আৰু স্মাৰ্টফোনৰ যুগত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তনসমূহ তদাৰক কৰিবলৈ কোম্পানীতে থাকি যায়। ২০১৫ চনত বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তাই নিউজহাণ্টৰ নাম সলাই 'ডেইলিহাণ্ট' ৰাখে। ২০১৮ চনৰ আৰম্ভণিতে তেওঁ উমাং বেদীক ডেইলিহাণ্টৰ সভাপতি হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। ২০২০ চনত উমাং বেদীক সহ-প্ৰতিষ্ঠাপকৰ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰা হয়। == পুঁজি সংগ্ৰহ == ২০১৪ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ডেইলিহাণ্টে (তেতিয়াৰ নিউজহাণ্ট) ছিকুৱা কেপিটেল ইণ্ডিয়াৰপৰা ১ বিলিয়ন টকাৰ (প্ৰায় ১২ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰ) ''চিৰিজ বি'' পুঁজি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/buzz/newshunt-raises-inr-100-cr-sequoia-capital-existing-investors|title=NewsHunt Raises INR 100 Cr From Sequoia Capital & Its Existing Investors|date=September 22, 2014}}</ref> ২০১৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত ফেলকন কেপিটেলৰ নেতৃত্বত ৪০ নিযুত ডলাৰৰ 'চিৰিজ চি' পুঁজি সংগ্ৰহ সম্পন্ন হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/Companies/VsFXjJqkB3eTV5pjjrMMhJ/DailyHunt-in-talks-with-investors-to-raise-40-million.html|title=DailyHunt in talks with investors to raise $40 million|first=Sayan|last=Chakraborty|date=October 10, 2016|website=Livemint}}</ref> ২০১৬ চনৰ অক্টোবৰত কোম্পানীটোৱে বাইটডান্সৰ পৰা ২৫ নিযুত ডলাৰৰ 'চিৰিজ ডি' পুঁজি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/flash-feed/dailyhunt-25mn|title=News And Ebooks App DailyHunt Secures $25 Mn Funding|date=October 15, 2016}}</ref> ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত ফেলকন এজ কেপিটেলৰপৰা ৬.৩৯ নিযুত ডলাৰৰ 'চিৰিজ ই' পুঁজি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/buzz/dailyhunt-secures-6-39-mn-in-series-e-from-falcon-edge|title=Dailyhunt Secures $6.39 Mn In Series E From Falcon Edge|date=September 3, 2018}}</ref> ইয়াৰ উপৰি ২০১৯ চনৰ আগষ্টত ষ্টোনব্ৰিজ কেপিটেলৰপৰা ৩ নিযুত ডলাৰৰ 'চিৰিজ এফ' পুঁজি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/buzz/dailyhunt-secures-40-mn-funding-from-existing-investors-others|title=Dailyhunt Secures Nearly $25 Mn Funding In Ongoing Series F Round|date=August 8, 2019}}</ref> ডেইলিহাণ্টৰ অন্যান্য বিনিয়োগকাৰীসকলৰ ভিতৰত মেট্ৰিক্স পাৰ্টনাৰ্ছ ইণ্ডিয়া, ওমিদ্যাৰ নেটৱৰ্ক, গোল্ডমেন ছেক্স আৰু ছফিনা অন্যতম। == ব্যাৱসায়িক অংশীদাৰিত্ব == ২০২১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ডেইলিহাণ্টে এই ভাৰতীয় ছচিয়েল এপত ‘টুইটাৰ মমেণ্টছ’ (Twitter Moments) আনিবলৈ টুইটাৰৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰে। সাম্প্ৰতিক বাতৰি আৰু অন্যান্য ঘটনাৱলী প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ ডেইলিহাণ্ট এপত এতিয়া "Twitter Moments India" নামৰ এটা সুকীয়া টেব আছে।<ref>{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2021/01/17/twitter-moments-dailyhunt-india/|title=Twitter is bringing Moments to Indian social app Dailyhunt|first=Manish|last=Singh|date=January 18, 2021|website=[[TechCrunch]]|accessdate=June 8, 2023}}</ref> ২০২১ চনৰ জানুৱাৰীত ডেইলিহাণ্টে এপটোত কপিল খাণ্ডেলৱালৰ সৈতে জনপ্ৰিয় শ্ব’ 'QuoteUnquote'ৰ দ্বিতীয় সংস্কৰণৰ প্ৰিমিয়াৰ ঘোষণা কৰে। ডেইলিহাণ্ট এপত মুকলি কৰা এয়া আছিল প্ৰথমটো পডকাষ্ট।<ref>{{Cite web|title=QuoteUnquote with KK (Kapil Khandelwal) Season 2 premiers as the first podcast on Dailyhunt|url=https://www.afaqs.com/companies/quoteunquote-with-kk-kapil-khandelwal-season-2-premiers-as-the-first-podcast-on-dailyhunt|access-date=2021-07-02|website=afaqs!}}</ref> ২০২০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ডেইলিহাণ্টে ড্ৰিম ১১ আইপিএল ২০২০ (IPL 2020) ৰ বাবে ষ্টাৰ স্পৰ্টছৰ সৈতে সহযোগী স্পনছৰ (Associate Sponsor) হিচাপে চুক্তিবদ্ধ হৈছিল।<ref>{{Cite web|date=September 10, 2020|title=Star India signs Dailyhunt as Associate Sponsor for IPL 2020|url=https://bestmediainfo.com/2020/09/star-india-signs-dailyhunt-as-associate-sponsor-for-ipl-2020/|access-date=2021-07-02|website=www.bestmediaifo.com}}</ref> ২০২০ চনৰ মে' মাহত স্ন্যাপডিলে (Snapdeal) মাৰ্কেটপ্লেচত নতুন সমল যোগ কৰিবলৈ ডেইলিহাণ্টৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰে। ২০১৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ডিস্কভাৰী কমিউনিকেশ্বনছ ইণ্ডিয়াই চুটি সমল প্ৰদৰ্শনৰ বাবে ডেইলিহাণ্টৰ সৈতে বহুবছৰীয়া চুক্তিত আবদ্ধ হয়। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{Official website|https://www.dailyhunt.com/}} [[শ্ৰেণী:ম'বাইল এপ্লিকেচন]] [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] q99qzxsm02yywqg67hqp3qrj6i1j0qf 626323 626321 2026-08-11T17:50:18Z Kandarpajit Kallol 6257 626323 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | name = ডেইলিহাণ্ট | title = | logo = | logo_size = 250px | logo alt = | screenshot = | screenshot_size = | caption = | author = বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তা | developer = ডেইলিহাণ্ট | released = {{Start date and age|2010|09|28|df=yes}} | ver layout = stacked | latest release version = | programming language = | operating system = {{plainlist| *[[এণ্ড্ৰইড]] *আইঅ’এছ (iOS)}} | platform = | language count = [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]],‌ [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[বাংলা ভাষা|বাংলা]], [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]], [[কন্নড় ভাষা|কন্নড়]], [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]], [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]], [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]], [[পঞ্জাবী ভাষা|পঞ্জাবী]], [[তামিল ভাষা|তামিল]], [[তেলুগু ভাষা|তেলুগু]], [[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]] — ১৪ | size = {{plainlist| *৬৯.৫ মেগাবাইট (আইঅ’এছ) *১৪.৩০ মেগাবাইট (এণ্ড্ৰইড)}} | genre = {{plainlist| *বাতৰি *সমল}} | license = ফ্ৰীৱেৰ | website = {{URL|www.dailyhunt.com}} }} '''ডেইলিহাণ্ট''' ([[ইংৰাজী]]: Dailyhunt; পূৰ্বৰ নাম '''নিউজহাণ্ট''') হৈছে ভাৰতৰ [[বাংগালোৰ]]স্থিত এটা ভাৰতীয় সমল আৰু বাতৰি সংগ্ৰাহক এপ্লিকেচন ছফ্টৱেৰ। এই এপ্লিকেচনে বিভিন্ন সমল প্ৰকাশকৰপৰা সংগ্ৰহ কৰি ১৪টা ভাৰতীয় আঞ্চলিক ভাষাত স্থানীয় বাতৰি আৰু সমল যোগান ধৰে।<ref name=DH>{{Cite news|url=https://www.businessinsider.in/sports/news/dailyhunt-app-founders-confirm-ipl-2020-associate-sponsorship/articleshow/78169667.cms|title=EXCLUSIVE: Dailyhunt founders confirm IPL 2020 associate sponsorship — promise new release for Josh ahead of India's biggest cricket tournament|website=[[Business Insider]]|accessdate=June 8, 2023}}</ref> বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তা (ভাৰ্চু) আৰু সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক উমাং বেদীয়ে ডেইলিহাণ্ট পৰিচালনা কৰে।<ref name=DH/> == ইতিহাস == প্ৰথম অৱস্থাত 'নিউজহাণ্ট' নামেৰে পৰিচিত এই এপ্লিকেচনটো ২০০৯ চনত নোকিয়াৰ দুজন প্ৰাক্তন কৰ্মচাৰী উমেশ কুলকাৰ্ণী আৰু চন্দ্ৰশেখৰ ছোহনীয়ে এটা চিম্বিয়ান (Symbian) এপ্‌ হিচাপে তৈয়াৰ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ২০১১ চনত নিউজহাণ্ট এণ্ড্ৰইড প্লেটফৰ্মত উপলব্ধ হয়। সেই সময়তে 'ভাৰ্চ' (VerSe) কোম্পানীৰ প্ৰতিষ্ঠাপক বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তাই এই এপ্লিকেচনটো ক্ৰয় কৰে। বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তাই ২০০৭ চনত 'ভাৰ্চ'ক এটা ভেলু-এডেড চাৰ্ভিচ (VAS) কোম্পানী হিচাপে আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.techinasia.com/dailyhunt-newshunt-news-app-india|title=Tech in Asia - Connecting Asia's startup ecosystem|website=www.techinasia.com}}</ref> ২০১১ চনত তেওঁ উমেশ আৰু চন্দ্ৰশেখৰৰপৰা নিউজহাণ্ট ক্ৰয় কৰে। উমেশে চি.টি.অ’ (CTO) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে আৰু স্মাৰ্টফোনৰ যুগত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তনসমূহ তদাৰক কৰিবলৈ কোম্পানীতে থাকি যায়। ২০১৫ চনত বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তাই নিউজহাণ্টৰ নাম সলাই 'ডেইলিহাণ্ট' ৰাখে। ২০১৮ চনৰ আৰম্ভণিতে তেওঁ উমাং বেদীক ডেইলিহাণ্টৰ সভাপতি হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। ২০২০ চনত উমাং বেদীক সহ-প্ৰতিষ্ঠাপকৰ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰা হয়। == পুঁজি সংগ্ৰহ == ২০১৪ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ডেইলিহাণ্টে (তেতিয়াৰ নিউজহাণ্ট) ছিকুৱা কেপিটেল ইণ্ডিয়াৰপৰা ১ বিলিয়ন টকাৰ (প্ৰায় ১২ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰ) ''চিৰিজ বি'' পুঁজি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/buzz/newshunt-raises-inr-100-cr-sequoia-capital-existing-investors|title=NewsHunt Raises INR 100 Cr From Sequoia Capital & Its Existing Investors|date=September 22, 2014}}</ref> ২০১৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত ফেলকন কেপিটেলৰ নেতৃত্বত ৪০ নিযুত ডলাৰৰ 'চিৰিজ চি' পুঁজি সংগ্ৰহ সম্পন্ন হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/Companies/VsFXjJqkB3eTV5pjjrMMhJ/DailyHunt-in-talks-with-investors-to-raise-40-million.html|title=DailyHunt in talks with investors to raise $40 million|first=Sayan|last=Chakraborty|date=October 10, 2016|website=Livemint}}</ref> ২০১৬ চনৰ অক্টোবৰত কোম্পানীটোৱে বাইটডান্সৰ পৰা ২৫ নিযুত ডলাৰৰ 'চিৰিজ ডি' পুঁজি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/flash-feed/dailyhunt-25mn|title=News And Ebooks App DailyHunt Secures $25 Mn Funding|date=October 15, 2016}}</ref> ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত ফেলকন এজ কেপিটেলৰপৰা ৬.৩৯ নিযুত ডলাৰৰ 'চিৰিজ ই' পুঁজি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/buzz/dailyhunt-secures-6-39-mn-in-series-e-from-falcon-edge|title=Dailyhunt Secures $6.39 Mn In Series E From Falcon Edge|date=September 3, 2018}}</ref> ইয়াৰ উপৰি ২০১৯ চনৰ আগষ্টত ষ্টোনব্ৰিজ কেপিটেলৰপৰা ৩ নিযুত ডলাৰৰ 'চিৰিজ এফ' পুঁজি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/buzz/dailyhunt-secures-40-mn-funding-from-existing-investors-others|title=Dailyhunt Secures Nearly $25 Mn Funding In Ongoing Series F Round|date=August 8, 2019}}</ref> ডেইলিহাণ্টৰ অন্যান্য বিনিয়োগকাৰীসকলৰ ভিতৰত মেট্ৰিক্স পাৰ্টনাৰ্ছ ইণ্ডিয়া, ওমিদ্যাৰ নেটৱৰ্ক, গোল্ডমেন ছেক্স আৰু ছফিনা অন্যতম। == ব্যাৱসায়িক অংশীদাৰিত্ব == ২০২১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ডেইলিহাণ্টে এই ভাৰতীয় ছচিয়েল এপত ''টুইটাৰ মমেণ্টছ'' আনিবলৈ টুইটাৰৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰে। সাম্প্ৰতিক বাতৰি আৰু অন্যান্য ঘটনাৱলী প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ ডেইলিহাণ্ট এপত এতিয়া "Twitter Moments India" নামৰ এটা সুকীয়া টেব আছে।<ref>{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2021/01/17/twitter-moments-dailyhunt-india/|title=Twitter is bringing Moments to Indian social app Dailyhunt|first=Manish|last=Singh|date=January 18, 2021|website=[[TechCrunch]]|accessdate=June 8, 2023}}</ref> ২০২১ চনৰ জানুৱাৰীত ডেইলিহাণ্টে এপটোত কপিল খাণ্ডেলৱালৰ সৈতে জনপ্ৰিয় শ্ব’ ''QuoteUnquote''ৰ দ্বিতীয় সংস্কৰণৰ প্ৰিমিয়াৰ ঘোষণা কৰে। ডেইলিহাণ্ট এপত মুকলি কৰা এয়া আছিল প্ৰথমটো পডকাষ্ট।<ref>{{Cite web|title=QuoteUnquote with KK (Kapil Khandelwal) Season 2 premiers as the first podcast on Dailyhunt|url=https://www.afaqs.com/companies/quoteunquote-with-kk-kapil-khandelwal-season-2-premiers-as-the-first-podcast-on-dailyhunt|access-date=2021-07-02|website=afaqs!}}</ref> ২০২০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ডেইলিহাণ্টে ড্ৰিম ১১ আইপিএল ২০২০-ৰ বাবে ষ্টাৰ স্পৰ্টছৰ সৈতে সহযোগী স্পনছৰ হিচাপে চুক্তিবদ্ধ হৈছিল।<ref>{{Cite web|date=September 10, 2020|title=Star India signs Dailyhunt as Associate Sponsor for IPL 2020|url=https://bestmediainfo.com/2020/09/star-india-signs-dailyhunt-as-associate-sponsor-for-ipl-2020/|access-date=2021-07-02|website=www.bestmediaifo.com}}</ref> ২০২০ চনৰ মে' মাহত স্নেপডিলে মাৰ্কেটপ্লেচত নতুন সমল যোগ কৰিবলৈ ডেইলিহাণ্টৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰে। ২০১৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ডিস্কভাৰী কমিউনিকেশ্বনছ ইণ্ডিয়াই চুটি সমল প্ৰদৰ্শনৰ বাবে ডেইলিহাণ্টৰ সৈতে বহুবছৰীয়া চুক্তিত আবদ্ধ হয়। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{Official website|https://www.dailyhunt.com/}} [[শ্ৰেণী:ম'বাইল এপ্লিকেচন]] [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] lwiszidu0z5vv80h0p6musw09pnraii 626324 626323 2026-08-11T17:50:44Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 626324 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | name = ডেইলিহাণ্ট | title = | logo = | logo_size = 250px | logo alt = | screenshot = | screenshot_size = | caption = | author = বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তা | developer = ডেইলিহাণ্ট | released = {{Start date and age|2010|09|28|df=yes}} | ver layout = stacked | latest release version = | programming language = | operating system = {{plainlist| *[[এণ্ড্ৰইড]] *আইঅ’এছ (iOS)}} | platform = | language count = [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]],‌ [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[বাংলা ভাষা|বাংলা]], [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]], [[কন্নড় ভাষা|কন্নড়]], [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]], [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]], [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]], [[পঞ্জাবী ভাষা|পঞ্জাবী]], [[তামিল ভাষা|তামিল]], [[তেলুগু ভাষা|তেলুগু]], [[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]] — ১৪ | size = {{plainlist| *৬৯.৫ মেগাবাইট (আইঅ’এছ) *১৪.৩০ মেগাবাইট (এণ্ড্ৰইড)}} | genre = {{plainlist| *বাতৰি *সমল}} | license = ফ্ৰীৱেৰ | website = {{URL|www.dailyhunt.com}} }} '''ডেইলিহাণ্ট''' ([[ইংৰাজী]]: Dailyhunt; পূৰ্বৰ নাম '''নিউজহাণ্ট''') হৈছে ভাৰতৰ [[বাংগালোৰ]]স্থিত এটা ভাৰতীয় সমল আৰু বাতৰি সংগ্ৰাহক এপ্লিকেচন ছফ্টৱেৰ। এই এপ্লিকেচনে বিভিন্ন সমল প্ৰকাশকৰপৰা সংগ্ৰহ কৰি ১৪টা ভাৰতীয় আঞ্চলিক ভাষাত স্থানীয় বাতৰি আৰু সমল যোগান ধৰে।<ref name=DH>{{Cite news|url=https://www.businessinsider.in/sports/news/dailyhunt-app-founders-confirm-ipl-2020-associate-sponsorship/articleshow/78169667.cms|title=EXCLUSIVE: Dailyhunt founders confirm IPL 2020 associate sponsorship — promise new release for Josh ahead of India's biggest cricket tournament|website=[[Business Insider]]|accessdate=June 8, 2023}}</ref> বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তা (ভাৰ্চু) আৰু সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক উমং বেদীয়ে ডেইলিহাণ্ট পৰিচালনা কৰে।<ref name=DH/> == ইতিহাস == প্ৰথম অৱস্থাত 'নিউজহাণ্ট' নামেৰে পৰিচিত এই এপ্লিকেচনটো ২০০৯ চনত নোকিয়াৰ দুজন প্ৰাক্তন কৰ্মচাৰী উমেশ কুলকাৰ্ণী আৰু চন্দ্ৰশেখৰ ছোহনীয়ে এটা চিম্বিয়ান (Symbian) এপ্‌ হিচাপে তৈয়াৰ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ২০১১ চনত নিউজহাণ্ট এণ্ড্ৰইড প্লেটফৰ্মত উপলব্ধ হয়। সেই সময়তে 'ভাৰ্চ' (VerSe) কোম্পানীৰ প্ৰতিষ্ঠাপক বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তাই এই এপ্লিকেচনটো ক্ৰয় কৰে। বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তাই ২০০৭ চনত 'ভাৰ্চ'ক এটা ভেলু-এডেড চাৰ্ভিচ (VAS) কোম্পানী হিচাপে আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.techinasia.com/dailyhunt-newshunt-news-app-india|title=Tech in Asia - Connecting Asia's startup ecosystem|website=www.techinasia.com}}</ref> ২০১১ চনত তেওঁ উমেশ আৰু চন্দ্ৰশেখৰৰপৰা নিউজহাণ্ট ক্ৰয় কৰে। উমেশে চি.টি.অ’ (CTO) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে আৰু স্মাৰ্টফোনৰ যুগত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তনসমূহ তদাৰক কৰিবলৈ কোম্পানীতে থাকি যায়। ২০১৫ চনত বীৰেন্দ্ৰ গুপ্তাই নিউজহাণ্টৰ নাম সলাই 'ডেইলিহাণ্ট' ৰাখে। ২০১৮ চনৰ আৰম্ভণিতে তেওঁ উমাং বেদীক ডেইলিহাণ্টৰ সভাপতি হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। ২০২০ চনত উমাং বেদীক সহ-প্ৰতিষ্ঠাপকৰ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰা হয়। == পুঁজি সংগ্ৰহ == ২০১৪ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ডেইলিহাণ্টে (তেতিয়াৰ নিউজহাণ্ট) ছিকুৱা কেপিটেল ইণ্ডিয়াৰপৰা ১ বিলিয়ন টকাৰ (প্ৰায় ১২ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰ) ''চিৰিজ বি'' পুঁজি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/buzz/newshunt-raises-inr-100-cr-sequoia-capital-existing-investors|title=NewsHunt Raises INR 100 Cr From Sequoia Capital & Its Existing Investors|date=September 22, 2014}}</ref> ২০১৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত ফেলকন কেপিটেলৰ নেতৃত্বত ৪০ নিযুত ডলাৰৰ 'চিৰিজ চি' পুঁজি সংগ্ৰহ সম্পন্ন হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/Companies/VsFXjJqkB3eTV5pjjrMMhJ/DailyHunt-in-talks-with-investors-to-raise-40-million.html|title=DailyHunt in talks with investors to raise $40 million|first=Sayan|last=Chakraborty|date=October 10, 2016|website=Livemint}}</ref> ২০১৬ চনৰ অক্টোবৰত কোম্পানীটোৱে বাইটডান্সৰ পৰা ২৫ নিযুত ডলাৰৰ 'চিৰিজ ডি' পুঁজি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/flash-feed/dailyhunt-25mn|title=News And Ebooks App DailyHunt Secures $25 Mn Funding|date=October 15, 2016}}</ref> ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত ফেলকন এজ কেপিটেলৰপৰা ৬.৩৯ নিযুত ডলাৰৰ 'চিৰিজ ই' পুঁজি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/buzz/dailyhunt-secures-6-39-mn-in-series-e-from-falcon-edge|title=Dailyhunt Secures $6.39 Mn In Series E From Falcon Edge|date=September 3, 2018}}</ref> ইয়াৰ উপৰি ২০১৯ চনৰ আগষ্টত ষ্টোনব্ৰিজ কেপিটেলৰপৰা ৩ নিযুত ডলাৰৰ 'চিৰিজ এফ' পুঁজি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/buzz/dailyhunt-secures-40-mn-funding-from-existing-investors-others|title=Dailyhunt Secures Nearly $25 Mn Funding In Ongoing Series F Round|date=August 8, 2019}}</ref> ডেইলিহাণ্টৰ অন্যান্য বিনিয়োগকাৰীসকলৰ ভিতৰত মেট্ৰিক্স পাৰ্টনাৰ্ছ ইণ্ডিয়া, ওমিদ্যাৰ নেটৱৰ্ক, গোল্ডমেন ছেক্স আৰু ছফিনা অন্যতম। == ব্যাৱসায়িক অংশীদাৰিত্ব == ২০২১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ডেইলিহাণ্টে এই ভাৰতীয় ছচিয়েল এপত ''টুইটাৰ মমেণ্টছ'' আনিবলৈ টুইটাৰৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰে। সাম্প্ৰতিক বাতৰি আৰু অন্যান্য ঘটনাৱলী প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ ডেইলিহাণ্ট এপত এতিয়া "Twitter Moments India" নামৰ এটা সুকীয়া টেব আছে।<ref>{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2021/01/17/twitter-moments-dailyhunt-india/|title=Twitter is bringing Moments to Indian social app Dailyhunt|first=Manish|last=Singh|date=January 18, 2021|website=[[TechCrunch]]|accessdate=June 8, 2023}}</ref> ২০২১ চনৰ জানুৱাৰীত ডেইলিহাণ্টে এপটোত কপিল খাণ্ডেলৱালৰ সৈতে জনপ্ৰিয় শ্ব’ ''QuoteUnquote''ৰ দ্বিতীয় সংস্কৰণৰ প্ৰিমিয়াৰ ঘোষণা কৰে। ডেইলিহাণ্ট এপত মুকলি কৰা এয়া আছিল প্ৰথমটো পডকাষ্ট।<ref>{{Cite web|title=QuoteUnquote with KK (Kapil Khandelwal) Season 2 premiers as the first podcast on Dailyhunt|url=https://www.afaqs.com/companies/quoteunquote-with-kk-kapil-khandelwal-season-2-premiers-as-the-first-podcast-on-dailyhunt|access-date=2021-07-02|website=afaqs!}}</ref> ২০২০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ডেইলিহাণ্টে ড্ৰিম ১১ আইপিএল ২০২০-ৰ বাবে ষ্টাৰ স্পৰ্টছৰ সৈতে সহযোগী স্পনছৰ হিচাপে চুক্তিবদ্ধ হৈছিল।<ref>{{Cite web|date=September 10, 2020|title=Star India signs Dailyhunt as Associate Sponsor for IPL 2020|url=https://bestmediainfo.com/2020/09/star-india-signs-dailyhunt-as-associate-sponsor-for-ipl-2020/|access-date=2021-07-02|website=www.bestmediaifo.com}}</ref> ২০২০ চনৰ মে' মাহত স্নেপডিলে মাৰ্কেটপ্লেচত নতুন সমল যোগ কৰিবলৈ ডেইলিহাণ্টৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰে। ২০১৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ডিস্কভাৰী কমিউনিকেশ্বনছ ইণ্ডিয়াই চুটি সমল প্ৰদৰ্শনৰ বাবে ডেইলিহাণ্টৰ সৈতে বহুবছৰীয়া চুক্তিত আবদ্ধ হয়। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{Official website|https://www.dailyhunt.com/}} [[শ্ৰেণী:ম'বাইল এপ্লিকেচন]] [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] 8l2qg87hf0pesaxuirx1ouxjrzl5qka 0 138620 626332 2026-08-11T20:00:22Z MS Sakib 25393 নতুন পৃষ্ঠা: {{Short description|কেৰালাৰ চহৰ, ভাৰত}} {{Infobox settlement | name = কন্নুৰ | official_name = | other_name = ''কান্নানোৰ'' | settlement_type = [[চহৰ]] | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 280 | image_style = | perrow = 1/2/2/2/1 | caption_align = center | image1 = Kannur Skyli... 626332 wikitext text/x-wiki {{Short description|কেৰালাৰ চহৰ, ভাৰত}} {{Infobox settlement | name = কন্নুৰ | official_name = | other_name = ''কান্নানোৰ'' | settlement_type = [[চহৰ]] | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 280 | image_style = | perrow = 1/2/2/2/1 | caption_align = center | image1 = Kannur Skyline 3.jpg | caption1 = কন্নুৰৰ আকাশৰেখা | image2 = IMG-20180224-WA0033.jpg | caption2 = [[কন্নুৰ সাগৰীয় তীৰ|পয়্যাম্বলম সাগৰীয় তীৰ]] | image3 = Kial intergrated terminal.jpg | caption3 = [[কন্নুৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]] | image4 = ഗാന്ധി സെർക്കിൾ,കാൽടെക്സ്.jpg | caption4 = গান্ধী চাৰ্কোল | image5 = Kuppm-bridge.jpg | caption5 = [[কুপ্পম নদী|কুপ্পম দলং]] | image6 = Kannur-Fort-22.jpg | caption6 = [[ছেইণ্ট এঞ্জেলো দুৰ্গ]] | image7 = Peralassery Sri Subrahmanya Temple pond, Kannur (18).jpg | caption7 = [[পেৰালাস্সেশ্ৰী|পেৰালাস্সেশ্ৰী পুখুৰী]] | image8 = Ezhimala beach.JPG | caption8 = [[এঝিমালা (পাহাৰ, কন্নুৰ)|এঝিমালা পাহাৰ]] }} | nickname = তাঁত আৰু কিংবদন্তিৰ ভূমি{{force singular}} | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = কন্নুৰ (কেৰালা) | coordinates = {{coord|11|52|28.2|N|75|22|13.4|E|display=inline,title}}[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Kannur&params=11_52_28.2_N_75_22_13.4_E_type:city(232486)_region:IN-KL] | subdivision_type = [[দেশ]] | subdivision_name = {{flag|ভাৰত}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চল|ৰাজ্য]] | subdivision_type2 = [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | subdivision_name2 = [[কন্নুৰ জিলা|কন্নুৰ]] <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | parts_type = [[কেৰালাৰ তালুকসমূহৰ তালিকা|তালুক]] | parts = [[কন্নুৰ তালুক|কন্নুৰ]] | government_type = [[পৌৰ নিগম|পৌৰ নিগম]] | governing_body = [[কন্নুৰ পৌৰ নিগম]] | leader_title = [[মেয়ৰ]] | leader_name = পি. ইন্দিৰা ([[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|আইএনচি]])<ref name="thehindu.com">https://www.thehindu.com/news/national/kerala/congress-finalises-p-indira-as-mayor-nominee-in-kannur-corporation/article70411393.ece</ref> | leader_title1 = উপ মেয়ৰ | leader_name1 = কে. পি. তাহিৰ ([[আইইউএমএল]])<ref name="thehindu.com"/> | leader_title2 = [[বিধানসভাৰ সদস্য|বিধায়ক]]সকল | leader_name2 = [[টি. অ. মোহনন]] ([[কন্নুৰ (বিধানসভা সমষ্টি)|কন্নুৰ]]) আৰু [[কে. ভি. সুমেশ]] ([[অঝিকোড় (বিধানসভা সমষ্টি)|অঝিকোড়]]) | leader_title3 = [[সংসদ সদস্য (ভাৰত)|সাংসদ]] | leader_name3 = [[কে. সুধাকৰণ]] (আইএনচি) | leader_title4 = [[আৰক্ষী আয়ুক্ত (ভাৰত)|আৰক্ষী আয়ুক্ত]] | leader_name4 = বি. ভি. বিজয়া ভাৰত ৰেড্ডি আইপিএছ | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref name="Census2011cities"/><ref name="kudumbashree.org">http://www.kudumbashree.org {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090423012120/http://www.kudumbashree.org/ |date=২৩ এপ্ৰিল ২০০৯ }} › উপ-জিলা</ref> | area_total_km2 = ৭৮.৩৫ | area_metro_km2 = ১০০৩ | area_rank = ৫ | elevation_footnotes = | elevation_m = ৩৮.৭৮ | population_total = ২৩২,৪৮৬ | population_as_of = ২০১১ | population_footnotes = <ref name="Census2011cities"/><ref name="kudumbashree.org" /> | population_metro = ২,৪৬৫,০০০ | population_density_km2 = auto | population_rank = ৬ | population_metro_footnotes = <ref name="auto">কন্নুৰ মহানগৰীয় নগৰ অঞ্চলৰ জনসংখ্যা ২০১১-২০২১ লোকপিয়ল</ref><ref>{{cite web |url=https://www.macrotrends.net/global-metrics/cities/21295/kannur/population |title=Kannur, India Metro Area Population (1950-2025) |trans-title=কন্নুৰ, ভাৰতৰ মেট্ৰো এৰিয়াৰ জনসংখ্যা (১৯৫০-২০২৫)}}</ref> | population_demonym = {{UBL| ''কন্নুৰকাৰন'' (পুৰুষ) | ''কন্নুৰকাৰী'' (মহিলা) | ''কন্নুৰকাৰ'' (বহুবচন) }} | demographics_type1 = [[ভাষা]]সমূহ | demographics1_title1 = চৰকাৰী | demographics1_info1 = [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]], ইংৰাজী | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|আইএছটি]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = [[ডাক সূচাংক সংখ্যা|পিন]] | postal_code = ৬৭০০০১ | area_code = +৯১৪৯৭xxxxxxx | area_code_type = [[দূৰভাষ]] ক'ড | iso_code = [[আইএছঅ ৩১৬৬-২:আইএন|আইএন-কেএল]] | registration_plate = [[ভাৰতৰ আৰটিও জিলাসমূহৰ তালিকা#KL.E2.80.94Kerala|কেএল]]-১৩ | blank4_name_sec1 = [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]] | blank4_info_sec1 = [[কন্নুৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]] | blank_name_sec1 = [[মানৱ লিংগ অনুপাত|লিংগ অনুপাত]] | blank_info_sec1 = ১০০০:১০৯০ [[পুৰুষ|♂]]/[[মহিলা|♀]] | blank1_name_sec1 = [[সাক্ষৰতাৰ হাৰ]] | blank1_info_sec1 = ৯৬.২৩% | blank2_name_sec1 = [[লোকসভা]] সমষ্টি | blank2_info_sec1 = [[কন্নুৰ (লোকসভা সমষ্টি)|কন্নুৰ]] | blank3_name_sec1 = [[নিয়মসভা]] সমষ্টিসমূহ | blank3_info_sec1 = [[কন্নুৰ (বিধানসভা সমষ্টি)|কন্নুৰ]] আৰু [[অঝিকোড় (বিধানসভা সমষ্টি)|অঝিকোড়]] | website = {{URL|www.kannur.nic.in}} {{URL|kannurcorporation.lsgkerala.gov.in}} | footnotes = }} '''কন্নুৰ''' ({{IPA|ml|kɐɳːuːr|lang|Kannur_R1.ogg}}), পূৰ্বতে ইংৰাজীত '''কান্নানোৰ''' বুলি জনা গৈছিল, ভাৰতৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ এখন চহৰ আৰু [[পৌৰ নিগম (ভাৰত)|পৌৰ নিগম]]।<ref>{{Cite web |url=https://www.incredibleindia.gov.in/en/kerala/kannur |title=Kannur |trans-title=কন্নুৰ |website=ইনক্ৰেডিবল ইণ্ডিয়া |language=en |access-date=৭ আগষ্ট ২০২৬}}</ref><ref>{{Cite web |author=আন্না জোছ |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2026/Aug/06/kerala-village-mourns-hero-rajesh-who-died-saving-stranger-in-kannur-floods |title=Kerala village mourns hero Rajesh, who died saving stranger in Kannur floods |trans-title=কন্নুৰৰ বানপানীৰ সময়ত অচিনাকি ব্যক্তিক ৰক্ষা কৰিবলৈ গৈ প্ৰাণ হেৰুওৱা বীৰ ৰাজেশক সুঁৱৰিছে কেৰালাৰ গাঁৱে |date=৬ আগষ্ট ২০২৬ |website=দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ |language=en |access-date=৭ আগষ্ট ২০২৬}}</ref> ই [[কন্নুৰ জিলা]]ৰ প্ৰশাসনিক সদৰ। ই প্ৰধান বন্দৰ চহৰ তথা বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ [[কোচি]]ৰ পৰা {{convert|274|km}} উত্তৰত আৰু আন এখন প্ৰধান বন্দৰ চহৰ [[মাংগালুৰু]]ৰ পৰা {{convert|137|km}} দক্ষিণত অৱস্থিত। ই কেৰালাৰ পঞ্চম বৃহত্তম চহৰ। [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ভাৰতত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক শাসনৰ]] সময়ত কন্নুৰ [[মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সি]]ৰ অন্তৰ্গত [[মলাবাৰ জিলা]]ৰ অংশ আছিল আৰু তেতিয়া এই চহৰখন কান্নানোৰ বুলি জনা গৈছিল। কন্নুৰ কেৰালাৰ পঞ্চম বৃহত্তম নগৰীয় অঞ্চল।<ref name="EB1911">{{cite EB1911 |wstitle=Cannanore|volume=5|page=184}}</ref> ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি, চহৰখনৰ মূল ভূখণ্ড পৰিচালনা কৰা স্থানীয় নিকায় [[কন্নুৰ পৌৰ নিগম]]ৰ জনসংখ্যা আছিল ২৩২,৪৮৬ জন।<ref name="Census2011cities"/><ref>{{Cite journal|last=KNR_DEC-Newsletter|date=ডিচেম্বৰ ২০১৮|title=Kannur Municipal Corporation|trans-title=কন্নুৰ পৌৰ নিগম|url=http://kannurcorporation.lsgkerala.gov.in/sites/default/files/newsletters/KNR_DEC-Newsletter.pdf|journal=কন্নুৰ মিউনিচিপাল কৰ্পোৰেচন নিউজলেটাৰ|archive-date=১৯ মে' ২০১৭|access-date=৩০ জানুৱাৰী ২০১৯|archive-url=https://web.archive.org/web/20170519182435/http://kannurcorporation.lsgkerala.gov.in/sites/default/files/newsletters/KNR_DEC-Newsletter.pdf|url-status=dead}}</ref> কন্নুৰ [[কোলাথুনাডু]]ৰ সদৰ আছিল। ই [[কালিকটৰ জামোৰিন]], [[কোচিন ৰাজ্য]] আৰু [[কুইলন ৰাজ্য]]ৰ সমান্তৰালভাৱে [[মলাবাৰ উপকূল]]ৰ চাৰিখন আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজবংশৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল। মধ্যযুগৰ শেষৰ ফালে [[অৰাক্কাল ৰাজ্য]]ৰ কন্নুৰ চহৰ আৰু [[লাক্ষাদ্বীপ]]ৰ ওপৰত অধিকাৰ আছিল।<ref>{{cite book|author=উইলিয়াম লোগান |year=২০০৬|title=Malabar Manual|trans-title=মলাবাৰ মেনুৱেল|publisher=মাতৃভূমি বুকছ|location=কালিকট|isbn=978-81-8264-046-7}}</ref> ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সাম্ৰাজ্যৰ ১৮৬৫ চনৰ মাদ্ৰাজ আইন ১০ৰ (নগৰ উন্নয়ন আইন ১৮৫০-ৰ সংশোধনী) অধীনত ১৮৬৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত কন্নুৰ [[পৌৰসভা]] গঠন কৰা হয়।<ref name="Towns Act">{{cite web |url=http://www.lawmin.nic.in/chronology.doc |title=CHRONOLOGICAL LIST OF CENTRAL ACTS (Updated up to 17-10-2014) |trans-title=কেন্দ্ৰীয় আইনসমূহৰ কালানুক্ৰমিক তালিকা |website=Lawmin.nic.in |access-date=৭ আগষ্ট ২০১৬ |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০১৮ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180107091128/http://lawmin.nic.in/chronology.doc |url-status=dead }}<br>- {{cite book |last=লুইচ মেকআইভাৰ |first=জি. ষ্টোকছ |title=Imperial Census of 1881 Operations and Results in the Presidency of Madras |trans-title=মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সিত ১৮৮১ চনৰ ইম্পেৰিয়েল চেন্সাছ অপাৰেশ্যন আৰু ফলাফল |date=১৮৮৩ |publisher=ই.কীজ এট দ্য গভৰ্ণমেণ্ট প্ৰেছ |location=মাদ্ৰাজ |page=৪৪৪ |volume=২ |url=https://books.google.com/books?id=b_YIAAAAQAAJ |access-date=৫ ডিচেম্বৰ ২০২০ |via=গুগল বুকছ }}<br>- {{cite book |title=Madras District Gazetteers, Statistical Appendix For Malabar District. |trans-title=মাদ্ৰাজ জিলা গেজেটিয়াৰ, মলাবাৰ জিলাৰ পৰিসংখ্যা পৰিশিষ্ট। |date=১৯১৫ |publisher=দ্য ছুপাৰিণ্টেণ্ডেণ্ট, চৰকাৰী প্ৰেছ |location=মাদ্ৰাজ |page=২০ |volume=২ |url=https://books.google.com/books?id=aUEwnQEACAAJ |access-date=২ ডিচেম্বৰ ২০২০ |via=গুগল বুকছ }}<br>- {{cite book |author=হেনৰী ফ্ৰাউড |title=Imperial Gazetteer of India |trans-title=ইম্পেৰিয়েল গেজেটিয়াৰ অৱ ইণ্ডিয়া |date=১৯০৮–১৯০৯ |publisher=ক্লেৰেণ্ডন প্ৰেছ |location=অক্সফৰ্ড |edition=নতুন |url=https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/ |access-date=২ ডিচেম্বৰ ২০২০ }}</ref> ইয়াৰ লগতে [[তলশ্যেৰী]], [[কোজিকোড়ে]], [[পলক্কড়]] আৰু [[ফৰ্ট কোচি]] পৌৰসভাও গঠিত হৈছিল, যিবোৰ ৰাজ্যখনৰ প্ৰথম আধুনিক পৌৰসভাত পৰিণত হয়। ২০১৫ চনত ইয়াক [[পৌৰ নিগম (ভাৰত)|পৌৰ নিগম]]লৈ উন্নীত কৰা হয়। [[কন্নুৰ কেণ্টনমেণ্ট]] কেৰালাৰ একমাত্ৰ [[কেণ্টনমেণ্ট]] ব’ৰ্ড।<ref>{{cite news |title=Kannur cantonment polls today |trans-title=আজি কন্নুৰ কেণ্টনমেণ্টৰ নিৰ্বাচন |date=১১ জানুৱাৰী ২০১৫ |access-date=২৮ মে' ২০২১ |work=দ্য হিন্দু|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kannur-cantonment-polls-today/article6776994.ece}}</ref> [[এঝিমালা]]ত থকা [[ভাৰতীয় নৌ সেনা একাডেমী]] এছিয়াৰ সৰ্ববৃহৎ আৰু বিশ্বৰ তৃতীয় বৃহত্তম নৌ সেনা একাডেমী।<ref>{{cite news |title=Navy-Training Academy - proposed Expansion |trans-title=নৌসেনা প্ৰশিক্ষণ একাডেমী - প্ৰস্তাৱিত সম্প্ৰসাৰণ |url=https://www.deccanherald.com/content/627521/navy-training-academy-proposed-expansion.html |work=ডেক্কান হেৰাল্ড |date=১১ আগষ্ট ২০১৭ }}<br>- {{cite news |title=Asia's largest naval academy opened |trans-title=এছিয়াৰ সৰ্ববৃহৎ নৌসেনা একাডেমী মুকলি কৰা হ'ল |url=http://www.arabnews.com/node/319812 |work=আৰব নিউজ |date=১০ জানুৱাৰী ২০০৯ }}<br>- {{Cite web|url=https://www.facebook.com/IndianNavy/videos/train-as-you-will-fight-for-you-will-fight-as-you-shall-train-a-glimpse-into-the/390383354649864/|title=Indian Navy on Facebook Watch|trans-title=ফেচবুক ৱাচত ভাৰতীয় নৌসেনা|website=ফেচবুক}}</ref>{{Primary source inline|date=ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৪}} [[মুজাপ্পিলাংগড় সাগৰীয় তীৰ]] এছিয়াৰ আটাইতকৈ দীঘল ড্ৰাইভ-ইন তীৰ আৰু ই এখন [[বিবিচি]] ''টপ গিয়াৰ'' প্ৰবন্ধত গাড়ী চলাবলৈ বিশ্বৰ শ্ৰেষ্ঠ ছখন তীৰৰ ভিতৰত স্থান পাইছিল।<ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.com/autos/story/20160617-the-worlds-best-beaches-for-driving|title=The best beaches for driving|trans-title=গাড়ী চলাবলৈ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ বিলসমূহ|last=গিবচন|first=ডেভিদ কে|website=টপ গিয়াৰ|access-date=২৬ জুন ২০১৬}}<br>- {{cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/lifestyle/viral-and-trending/240616/muzhappilangad-wins-bbc-favour.html|title=Muzhappilangad wins BBC favour|trans-title=মুজাপ্পিলাংগড়ে পালে বিবিচিৰ সমৰ্থন|date=২৪ জুন ২০১৬|website=দ্য ডেক্কান ক্ৰনিকল}}</ref> [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ শাসনৰ]] সময়ত কন্নুৰৰ প্ৰধান গুৰুত্ব [[তলশ্যেৰী ৰন্ধনশৈলী|তলশ্যেৰী জালুক]] উৎপাদনত আছিল। == ইতিহাস == {{Main|কন্নুৰৰ ইতিহাস}} {{See also|কোলাথুনাডু}} [[File:Periplous of the Erythraean Sea.svg|left|thumbnail|''[[পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান ছী]]''ৰ নাম, পথ আৰু অৱস্থান (প্ৰথম শতিকা)]] [[File:Kannur Lighthouse.jpg|left|thumbnail|[[কন্নুৰ বাতিঘৰ]]]] [[File:Payyambalam Beach Back Water.jpg|left|thumbnail|পয়্যাম্বলম সাগৰীয় তীৰ]] [[File:Minister Kuruppu's Arabic letter to da Gama (1524).jpg|left|thumb|[[কোলাথিৰি|কোলাথিৰি ৰজাৰ]] (কন্নুৰৰ শাসক) মন্ত্ৰী কুৰুপ্পুৰ [[ভাস্কো দা গামা]]লৈ লিখা [[আৰবী]] পত্ৰ (১৫২৪)|235x235px]] ===প্ৰাগঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন যুগ=== এই অঞ্চলত মানুহৰ বসতিৰ প্ৰাচীনতম প্ৰমাণ হিচাপে নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ শিল কাটি বনোৱা গুহা আৰু মেগালিথিক সমাধিৰ স্থান পোৱা গৈছে। [[টেলিপৰাম্বা]]-কন্নুৰ-[[তলশ্যেৰী]] অঞ্চলত প্ৰচুৰ পৰিমাণে শিল কাটি বনোৱা গুহা, [[ডলমেন]], সমাধি বৃত্ত আৰু [[মেনহিৰ]] পোৱা যায়, যিবোৰ সকলো মেগালিথ। প্ৰথমৰ পৰা পঞ্চম শতিকাৰ [[সংগম যুগ]]ত কন্নুৰ জিলা [[এঝিমালা]]ক কেন্দ্ৰ কৰি থকা এখন শক্তিশালী ৰাজ্যৰ পীঠস্থান আছিল। প্ৰাচীন বন্দৰ ''নৌৰা'', যাক ''[[পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান ছী]]''ত [[মুজিৰিছ]]ৰ উত্তৰে থকা বন্দৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে, তাক কন্নুৰ বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Ente_Kannur">{{cite book|author=মেনন, এ. শ্ৰীধৰ |title=A Survey of Kerala History|trans-title=কেৰালা ইতিহাসৰ এক জৰীপ|url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C|year=২০০৭|publisher=ডিচি বুকছ|isbn=9788126415786|via=গুগল বুকছ}}</ref> প্ৰথম শতিকাৰ [[প্লিনি দ্য এল্ডাৰ]]ৰ মতে ''[[টিন্ডিছ]]'' বন্দৰ ''কেপ্ৰোবটোছ''ৰ ([[চেৰা ৰাজবংশ]]) উত্তৰ-পশ্চিম সীমাত অৱস্থিত আছিল।<ref name=":2">{{cite journal|author1=গুৰুক্কল, আৰ.|author2=হুইটেকাৰ, ডি. |year=২০০১|title=In search of Muziris|trans-title=মুজিৰিছৰ সন্ধানত|journal=জাৰ্নেল অৱ ৰোমান আৰ্কিঅ'লজি|volume=১৪ |number=১৪|pages=৩৩৪–৩৫০|doi=10.1017/S1047759400019978 |s2cid=164778915 }}</ref> ''টিন্ডিছ'' বন্দৰৰ উত্তৰে থকা অঞ্চলটো [[সংগম যুগ]]ত [[এঝিমালা]] ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।<ref>{{cite book|author=এ. শ্ৰীধৰ মেনন|title=A Survey of Kerala History|trans-title=কেৰালা ইতিহাসৰ এক জৰীপ}}</ref> ''[[পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান ছী]]''ৰ মতে, ''নৌৰা'' আৰু ''[[টিন্ডিছ]]''ৰ পৰা ''[[লিমিৰিকে]]'' নামৰ অঞ্চলটো আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে [[টলেমী]]য়ে কেৱল ''[[টিন্ডিছ]]''ক ''[[লিমিৰিকে]]''ৰ আৰম্ভণি বুলি উল্লেখ কৰিছে। এই অঞ্চলটো সম্ভৱতঃ [[কন্যাকুমাৰী]]ত শেষ হৈছিল; গতিকে ই বৰ্তমানৰ [[মলাবাৰ উপকূল]]ৰ সৈতে প্ৰায় মিলি যায়। এই অঞ্চলটোৰ সৈতে [[ৰোম]]ৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য প্ৰায় ৫০,০০০,০০০ [[চেষ্টাৰচেছ]] বুলি অনুমান কৰা হৈছিল।<ref>[[প্লিনি দ্য এল্ডাৰ]]ৰ মতে, ভাৰতৰ পৰা অনা সামগ্ৰী সাম্ৰাজ্যত মূল ক্ৰয় মূল্যৰ ১০০ গুণ বেছি দামত বিক্ৰী কৰা হৈছিল। চাওক [https://web.archive.org/web/20131106031753/http://www.cartage.org.lb/en/themes/BookLibrary/books/bibliographie/P/Plinyelder/elder/pliny-india.html]</ref> [[প্লিনি দ্য এল্ডাৰ]]ৰ মতে ''[[লিমিৰিকে]]''ত জলদস্যুৰ উপদ্ৰৱ আছিল।<ref>বষ্টক, জন (১৮৫৫)। "২৬ (ভাৰতলৈ ভ্ৰমণ)"। প্লিনি দ্য এল্ডাৰ, দ্য নেচাৰেল হিষ্ট্ৰি। লণ্ডন: টেইলৰ এণ্ড ফ্ৰান্সিছ।</ref> [[কছমাছ ইণ্ডিক'প্লিউষ্টেছ]]য়ে উল্লেখ কৰিছে যে ''[[লিমিৰিকে]]'' জালুকৰ এক প্ৰধান উৎস আছিল।<ref>ইণ্ডিক'প্লিউষ্টেছ, কছমাছ (১৮৯৭)। খ্ৰীষ্টান টোপোগ্ৰাফী। ১১। যুক্তৰাজ্য: দ্য টাৰ্টুলিয়ান প্ৰজেক্ট। পৃষ্ঠা ৩৫৮–৩৭৩।</ref><ref>দাস, সন্তোষ কুমাৰ (২০০৬)। দ্য ইকনমিক হিষ্ট্ৰি অৱ এনচিয়েন্ট ইণ্ডিয়া। জেনেছিছ পাব্লিছিং প্ৰাইভেট লিমিটেড। পৃষ্ঠা ৩০১।</ref> [[এঝিমালা]] ৰাজ্যৰ দুটা ''নাডু''ৰ ওপৰত কৰ্তৃত্ব আছিল – উপকূলীয় ''পূঝিনাডু'' আৰু পাহাৰীয়া পূব অংশৰ ''কৰ্কনাডু''। [[সংগম সাহিত্য]]ৰ গ্ৰন্থসমূহৰ মতে, ''পূঝিনাডু''ত [[মাংগালুৰু]] আৰু [[কোজিকোড়ে]]ৰ মাজৰ বেছিভাগ উপকূলীয় অঞ্চল অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="Census_Handbook">{{Cite book|title=District Census Handbook, Kasaragod (2011)|trans-title=জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি, কাছাৰগোড় (২০১১)|publisher=ডাইৰেক্টৰেট অৱ চেন্সাছ অপাৰেচন, কেৰালা|location=তিৰুৱনন্তপুৰম|pages=৯|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_B_KASARAGOD.pdf}}</ref> ''কৰ্কনাডু''ত [[ৱায়ানাড়]]-[[গুডালুৰ, নীলগিৰি|গুডালুৰ]] পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু [[কড়াগু]]ৰ (কুৰ্গ) কিছু অংশ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="wnd">{{cite book | author = ভাৰত চৰকাৰ | year=২০১৪–২০১৫ | title= District Census Handbook – Wayanad (Part-B) 2011 |trans-title= জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি – ৱায়ানাড় (অংশ-খ) ২০১১ | publisher=ডাইৰেক্টৰেট অৱ চেন্সাছ অপাৰেচন, কেৰালা | url= https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3203_PART_B_WAYANAD.pdf }}</ref> কোৱা হয় যে [[সংগম সাহিত্য|সংগম গ্ৰন্থ]] অনুসৰি, পঞ্চম শতিকাত যুদ্ধত মৃত্যুদণ্ডৰ ঠিক আগতে যেতিয়া [[চেৰা ৰাজবংশ|চেৰা]]সকলৰ হাতত পৰাজিত হৈছিল, তেতিয়া [[এঝিমালা]] ৰাজবংশৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত শাসক নান্নানে [[ৱায়ানাড়]] পাহাৰত আশ্ৰয় লৈছিল।<ref name="wnd"/> ===প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগ=== [[মলাবাৰ মুছলমান|কেৰালা মুছলমান]] পৰম্পৰা অনুসৰি, কন্নুৰ আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া [[মাডায়ি]] আৰু [[ধৰ্মডম]] [[ভাৰতীয় উপমহাদেশ]]ৰ [[ভাৰতত ইছলাম|আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদসমূহ]]ৰ ভিতৰত তিনিটাৰ স্থান আছিল। [[চেৰামন পেৰুমালসকলৰ কিংবদন্তি]] অনুসৰি, ৬২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত কোডুংগালোৰত প্ৰথমখন ভাৰতীয় মছজিদ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এইটো [[চেৰা ৰাজবংশ]]ৰ শেষ শাসকৰ (চেৰামন পেৰুমাল) নিৰ্দেশত হৈছিল, যি [[ধৰ্মডম]]ৰ পৰা [[মক্কা]]লৈ গৈছিল আৰু [[মহম্মদ]]ৰ (প্ৰায় ৫৭০–৬৩২) জীৱিত কালতেই [[ইছলাম]] ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite book |author=জনাথন গ'ল্ডষ্টেইন |title=The Jews of China |trans-title=চীনৰ ইহুদীসকল |publisher=এম. ই. শ্বেৰ্প |year=১৯৯৯|isbn=9780765601049 |url=https://books.google.com/books?id=8Z6DlzyT2vwC |page=১২৩}}</ref><ref name="SimpsonKresse2008">{{cite book |author1=এডৱাৰ্ড চিম্পচন|author2=কাই ক্ৰেছে|title=Struggling with History: Islam and Cosmopolitanism in the Western Indian Ocean|trans-title=ইতিহাসৰ সৈতে সংগ্ৰাম: পশ্চিম ভাৰত মহাসাগৰত ইছলাম আৰু বিশ্বজনীনতা|url=https://books.google.com/books?id=w0qHKA7zEaEC&pg=PA333|access-date=২৪ জুলাই ২০১২ |year=২০০৮|publisher=কলম্বিয়া ইউনিভাৰ্ছিটি প্ৰেছ|isbn=978-0-231-70024-5|pages=৩৩৩}}</ref><ref name="Kupferschmidt1987">{{cite book|author=উৰি এম. কুপফাৰচমিড|title=The Supreme Muslim Council: Islam Under the British Mandate for Palestine|trans-title=সৰ্বোচ্চ মুছলমান পৰিষদ: পেলেষ্টাইনৰ বাবে ব্ৰিটিছ মেণ্ডেটৰ অধীনত ইছলাম|url=https://books.google.com/books?id=ChEVAAAAIAAJ&pg=PA458|access-date=২৫ জুলাই ২০১২|year=১৯৮৭|publisher=ব্ৰিল|isbn=978-90-04-07929-8|pages=৪৫৮–৪৫৯}}</ref><ref name="Raṇṭattāṇi2007">{{cite book|author=হুছেইন ৰনতট্টানি|title=Mappila Muslims: A Study on Society and Anti Colonial Struggles |trans-title=মপ্পিলা মুছলমান: সমাজ আৰু উপনিৱেশ বিৰোধী সংগ্ৰামৰ ওপৰত এক অধ্যয়ন |url=https://books.google.com/books?id=xlb5BrabQd8C&pg=PA179|access-date=২৫ জুলাই ২০১২|year=২০০৭|publisher=আডাৰ বুকছ|isbn=978-81-903887-8-8|pages=১৭৯–}}</ref> ''কিচ্ছা শ্বাকৰৱতী ফাৰ্মাদ''ৰ মতে, [[কোডুংগালোৰ]], [[কোল্লাম]], [[মাডায়ি]], [[বাৰ্কুৰ]], [[মাংগালুৰু]], [[কাছাৰগোড়]], কন্নুৰ, [[ধৰ্মডম]], [[কোয়িলণ্ডি|পান্থালয়নি]], আৰু [[চালিয়াম]]ৰ [[মছজিদ]]সমূহ [[মালিক দিনাৰ]]ৰ সময়ত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু এইবোৰ [[ভাৰতীয় উপমহাদেশ]]ৰ আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদসমূহৰ ভিতৰত পৰে।<ref>প্ৰেঞ্জ, চেবাষ্টিয়ান আৰ. ''মনচুন ইছলাম: ট্ৰেড এণ্ড ফেইথ অন দ্য মেডিভেল মলাবাৰ কোষ্ট।'' কেমব্ৰিজ ইউনিভাৰ্ছিটি প্ৰেছ, ২০১৮। ৯৮।</ref> বিশ্বাস কৰা হয় যে [[মালিক দিনাৰ]]ৰ মৃত্যু [[কাছাৰগোড়]] চহৰৰ [[থালাংগাৰা]]ত হৈছিল।<ref name="ch">পৃষ্ঠা ৫৮, কালচাৰেল হেৰিটেজ অৱ [[কেৰালা]]: এন ইন্ট্ৰডাকশ্যন, এ. শ্ৰীধৰ মেনন, ইষ্ট-ৱেষ্ট পাব্লিকেশ্যনছ, ১৯৭৮</ref> [[File:Mappila Bay Fishing Harbour3.jpg|left|thumbnail|[[আয়িক্কাৰা]]ত [[মপ্পিলা উপসাগৰ]] বন্দৰ। এফালে [[ছেইণ্ট এঞ্জেলো দুৰ্গ]] (১৫০৫ চনত নিৰ্মিত) আৰু আনফালে [[অৰাক্কাল ৰাজ্য|অৰাক্কাল ৰাজপ্ৰসাদ]] আছে।]] প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগীয় কালত এঝিমালা ৰাজ্যৰ পিছত [[মুশিকা ৰাজবংশ]]ৰ শাসন আছিল, যিটো সম্ভৱতঃ [[টুলু নাডু]]ৰ পৰা [[টুলুৱা ব্ৰাহ্মণ]]সকলৰ প্ৰব্ৰজনৰ বাবে হৈছিল। একাদশ শতিকাত [[অথুলা]]ই লিখা ''[[মুশিকা-বংশ]] মহাকাব্য''ই সেই সময়লৈকে [[মুশিকা ৰাজ্য|মুশিকা ৰাজপৰিয়াল]]ৰ লিপিবদ্ধ অতীতৰ ওপৰত আলোকপাত কৰে।<ref name="Kola Swaroopam"/> ভাৰতীয় নৃতত্ত্ববিদ [[এ. আয়াপ্পন|আয়িনাপল্লী আয়াপ্পন]]ৰ মতে [[টুলু নাডু]]ৰ [[বুণ্ট (সম্প্ৰদায়)|বুণ্ট সম্প্ৰদায়]]ৰ এক শক্তিশালী আৰু যুঁজাৰু ফৈদক ''কোলা বাৰী'' বুলি কোৱা হৈছিল আৰু কোলাথুনাডুৰ কোলাথিৰি ৰজা এই ফৈদৰ বংশধৰ আছিল।<ref name="Aiyappan">{{cite book |last1=আয়িনাপল্লী |first1=আয়াপ্পন |title=The Personality of Kerala |trans-title=কেৰালাৰ ব্যক্তিত্ব |date=১৯৮২ |publisher=প্ৰকাশন বিভাগ, [[কেৰালা বিশ্ববিদ্যালয়]] |page=১৬২ |url=https://books.google.com/books?id=SXFuAAAAMAAJ |access-date=২৭ জুলাই ২০১৮ |quote=A very powerful and warlike section of the Bants of Tulunad was known as Kola bari. It is reasonable to suggest that the Kola dynasty was part of the Kola lineages of Tulunad.}}</ref> [[মুশিকা ৰাজবংশ]]ৰ বংশধৰ [[কোলাথুনাডু]] ৰাজ্যৰ ক্ষমতাৰ শীৰ্ষ সময়ত ইয়াৰ সীমা উত্তৰে [[নেত্ৰাৱতী নদী]]ৰ ([[মাংগালুৰু]]) পৰা<ref name="Kola Swaroopam">{{cite book |last1=শ্ৰীধৰ মেনন |first1=এ. |title=''Kerala Charitram'' |trans-title=''কেৰালা চৰিত্ৰম'' |year=২০০৭ |publisher=ডিচি বুকছ |location=কোট্টায়াম |isbn=978-8126415885 |edition=২০০৭ |page=১৭৫ |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82 |access-date=১৯ জুলাই ২০২০}}</ref> দক্ষিণত [[কোৰাপুঝা]]লৈকে ([[কোজিকোড়ে]]) বিস্তৃত আছিল। ইয়াৰ পশ্চিম সীমাত [[আৰব সাগৰ]] আৰু পূব সীমাত [[কড়াগু]] পাহাৰ আছিল, লগতে [[আৰব সাগৰ]]ৰ বিচ্ছিন্ন দ্বীপ [[লাক্ষাদ্বীপ]]ও ইয়াৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="Census_Handbook"/> কন্নুৰৰ সমীপৱৰ্তী [[এঝিমালা]]ত ১০৭৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এটি [[প্ৰাচীন মালায়ালম]] শিলালিপি পোৱা গৈছে ([[ৰামনতলি শিলালিপি]]), য'ত [[মাংগালুৰু]]ৰ [[আলুপা ৰাজবংশ]]ৰ ৰজা কুণ্ডা আলুপাৰ উল্লেখ আছে।<ref>নাৰায়ণন, এম. জি. এছ. ''পেৰুমালছ অৱ কেৰালা''। ত্ৰিশুৰ (কেৰালা): কছম'বুকছ, ২০১৩। ৪৮৩।</ref> কন্নুৰৰ [[মাডায়ি পল্লী|মাডায়ি মছজিদ]]ৰ ভিতৰত থকা এখন তামৰ ফলিত [[আৰবী]] শিলালিপি অনুসৰি ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠা বৰ্ষ হৈছে ১১২৮ খ্ৰীষ্টাব্দ।<ref name="Madayi">{{cite book | author = চাৰ্লছ আলেকজেণ্ডাৰ ইনেছ | year=১৯০৮ | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) |trans-title= মাদ্ৰাজ জিলা গেজেটিয়াৰ মলাবাৰ (খণ্ড-১) | publisher=মাদ্ৰাজ চৰকাৰী প্ৰেছ |pages=৪২৩–৪২৪ | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up }}</ref> ভ্ৰমণ সম্পৰ্কীয় গ্ৰন্থত (''[[ইল মিলিয়নে]]'') [[মাৰ্কো প’ল’]]ৱে ১২৯০-ৰ দশকৰ মাজভাগত এই অঞ্চললৈ কৰা ভ্ৰমণৰ বৰ্ণনা দিছে। আন ভ্ৰমণকাৰীসকলৰ ভিতৰত বৌদ্ধ তীৰ্থযাত্ৰী [[ফাহিয়ান]] আৰু [[তাঞ্জিয়াৰছ]]ৰ লেখক তথা ইতিহাসবিদ [[ইবন বটুতা]] উল্লেখযোগ্য। মধ্যযুগৰ শেষৰ ফালে আভ্যন্তৰীণ মতানৈক্যৰ ফলত [[কোলাথুনাডু]] ১০ খন স্বাধীন ৰাজ্যত বিভক্ত হৈ পৰে, যেনে [[কড়থানাডু]] ([[বটাকৰ]]), [[ধৰ্মডম|ৰণ্ডাতাৰা]] বা পোয়ানাড ([[ধৰ্মডম]]), [[কোট্টায়াম ৰাজ্য|কোট্টায়াম]] ([[তলশ্যেৰী]]), [[নীলেশ্বৰম]], ইৰুৱাজিনাডু ([[পানুৰ (পৌৰসভা)|পানুৰ]]), [[কুৰুমব্ৰনাড]] ইত্যাদি, যিবোৰৰ শাসন সুকীয়া ৰাজকীয় নেতাসকলৰ হাতত আছিল।<ref name="Logan">{{Cite book|title=Malabar Manual (Volume-I)|trans-title=মলাবাৰ মেনুৱেল (খণ্ড-১)|last=লোগান|first=উইলিয়াম|publisher=এছিয়ান এডুকেশ্যনেল চাৰ্ভিচেছ|year=২০১০|isbn=9788120604476|location=নতুন দিল্লী|pages=৬৩১–৬৬৬}}</ref> প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগত [[কোলাথিৰি]] সাম্ৰাজ্যৰ একেবাৰে উত্তৰ অংশত থকা [[নীলেশ্বৰম]] ৰাজবংশ কোলাথুনাডু আৰু [[কালিকট]]ৰ [[জামোৰিন]] দুয়োৰে আত্মীয় আছিল।<ref name="Neeleswaram fete">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/neeleswaram-fete-to-showcase-its-heritage/article2645520.ece | title=Neeleswaram fete to showcase its heritage |trans-title=নীলেশ্বৰম উৎসৱে ইয়াৰ ঐতিহ্য প্ৰদৰ্শন কৰিব | website=দ্য হিন্দু | date=২১ নৱেম্বৰ ২০১১ | access-date=২৪ নৱেম্বৰ ২০১৬ }}</ref> দ্বাদশ শতিকাত কন্নুৰ এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্য কেন্দ্ৰ আছিল আৰু [[পাৰস্য]] আৰু [[আৰব]]ৰ সৈতে ইয়াৰ সক্ৰিয় ব্যৱসায়িক সম্পৰ্ক আছিল। মধ্যযুগীয় কেৰালা উপকূলত অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক দিশত [[কোজিকোড়ে]] বন্দৰে সৰ্বোচ্চ স্থান দখল কৰিছিল। আনহাতে কন্নুৰ, [[কোল্লাম]], আৰু [[কোচি]] বাণিজ্যিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ দ্বিতীয় শ্ৰেণীৰ বন্দৰ আছিল য'ত পৃথিৱীৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ পৰা ব্যৱসায়ীসকল একত্ৰিত হৈছিল।<ref name="Malekandathil">''দ্য পৰ্তুগীজ, ইণ্ডিয়ান অ'ছেন এণ্ড ইউৰোপিয়ান ব্ৰীজহেডছ ১৫০০–১৮০০''। প্ৰফেছৰ কে. এছ. মেথিউৰ সন্মানত ফেষ্টশ্ৰীফ্ট (২০০১)। সম্পাদনা: পিয়াছ মালেকাণ্ডাথীল আৰু টি. জামাল মহম্মদ। ফাণ্ডাকোৱা অৰিয়েন্তে। ইনষ্টিটিউট ফৰ ৰিচাৰ্চ ইন ছচিয়েল চাইন্সেছ এণ্ড হিউমেনিটিজ অৱ মেছাৰ (কেৰালা)</ref> ===ইউৰোপীয় প্ৰভাৱৰ যুগ=== ১৮৮৭ চনলৈকে কন্নুৰ ভাৰতৰ পশ্চিম উপকূলত [[প্ৰেচিডেন্সি সেনাবাহিনী|ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ সামৰিক]] সদৰ আছিল।<ref name="EB1911"/> আধুনিক চহৰখন কন্নুৰ টাউন বুলি পৰিচিত। কন্নুৰ জিলা আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহ বেছিভাগেই বিখ্যাত [[কোলাথিৰি ৰজাসকল]]ৰ দ্বাৰা শাসিত আছিল। যেতিয়া কেৰালা ৰাজ্য গঠন হৈছিল, তেতিয়া জিলাখনে কন্নুৰ নাম লৈছিল কাৰণ প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়সমূহ ইয়াতেই স্থাপন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে কন্নুৰ [[মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সি]]ৰ [[মলাবাৰ জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত [[চিৰক্কল, কন্নুৰ|চিৰক্কল]] [[তালুক]]ৰ সদৰ আছিল। [[কোম্পানীৰ শাসন (ভাৰত)|কোম্পানী শাসনৰ]] সময়ত [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ে মাদ্ৰাজ আৰু কোচিনক তেওঁলোকৰ প্ৰধান কেন্দ্ৰ হিচাপে অগ্ৰাধিকাৰ দিছিল আৰু তাৰ ফলত কন্নুৰে নিজৰ পুৰণি গৌৰৱ হেৰুৱাবলৈ আৰম্ভ কৰে। কন্নুৰৰ মানুহে আজিও তেওঁলোকৰ হেৰুৱা গৌৰৱ ঘূৰাই পোৱাৰ অপেক্ষাত আছে আৰু তেওঁলোকে অনুভৱ কৰে যে ৰাজ্যিক প্ৰশাসন ৰাজ্যখনৰ একেবাৰে বিপৰীত দিশত থকাৰ বাবে তেওঁলোকক অৱহেলা কৰা হৈছে। কন্নুৰৰ মূল চহৰখনৰ এটা অংশ কেৰালাৰ একমাত্ৰ মুছলমান ৰাজপৰিয়াল অৰাক্কালৰ অধীনত আছিল আৰু এই অঞ্চলটো এতিয়াও চহৰ বুলি জনা যায়। পৰ্তুগীজ আৱিষ্কাৰক [[ভাস্কো দা গামা]] ১৪৯৮ চনত [[আৱিষ্কাৰৰ যুগ]]ত [[কপ্পাড়]] [[কোজিকোড়ে]]ত উপস্থিত হৈছিল আৰু এনেদৰে ইউৰোপৰ পৰা দক্ষিণ এছিয়ালৈ এক পোনপটীয়া সাগৰীয় পথ মুকলি কৰিছিল।<ref>ডিচি বুকছ, কোট্টায়াম (২০০৭), এ. শ্ৰীধৰ মেনন, এ চাৰ্ভে অৱ কেৰালা হিষ্ট্ৰি</ref> ১৫০১ চনত [[পেড্ৰো আলভাৰেছ কব্ৰাল]]ৰ দ্বাৰা ইয়াত এটা পৰ্তুগীজ কাৰখানা স্থাপন কৰা হয় আৰু ১৫০২ চনত দা গামাই ৰজাৰ সৈতে চুক্তি কৰে।<ref name="EB1911"/> কন্নুৰৰ [[ছেইণ্ট এঞ্জেলো দুৰ্গ]] ১৫০৫ চনত ভাৰতৰ প্ৰথম পৰ্তুগীজ ভাইচৰয় ডম [[ফ্ৰাঞ্চিস্কো ডে আলমেইডা]]ৰ দ্বাৰা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ডাচসকলে ১৬৬৩ চনত পৰ্তুগীজসকলৰ পৰা এই দুৰ্গটো দখল কৰে। তেওঁলোকে দুৰ্গটো আধুনিকীকৰণ কৰে আৰু হলেণ্ডিয়া, জিলাণ্ডিয়া, আৰু ফ্ৰিজলেণ্ডিয়া নামৰ বুৰুজ নিৰ্মাণ কৰে যিবোৰ বৰ্তমানৰ গাঁথনিটোৰ প্ৰধান আকৰ্ষণ। মূল পৰ্তুগীজ দুৰ্গটো পিছলৈ ভাঙি পেলোৱা হয়। আমষ্টাৰডামৰ [[ৰিক্সমিউজিয়াম]]ত এই দুৰ্গ আৰু ইয়াৰ পিছফালে থকা মাছমৰীয়াৰ ঘাটৰ এখন চিত্ৰ দেখিবলৈ পোৱা যায়। ডাচসকলে ১৭৭২ চনত অৰাক্কালৰ ৰজা আলি ৰজাৰ হাতত এই দুৰ্গটো বিক্ৰী কৰিছিল। সপ্তদশ শতিকাত, কন্নুৰ কেৰালাৰ একমাত্ৰ [[মুছলমান]] চুলতানী ৰাজ্য [[অৰাক্কাল]]ৰ ৰাজধানী আছিল। তেওঁলোকে কন্নুৰ চহৰৰ উপৰিও [[লাক্ষাদ্বীপ]] শাসন কৰিছিল।<ref name=anathapuri>{{Cite web|url=http://www.ananthapuri.com/kerala-history.asp?page=muslim|archive-url=https://web.archive.org/web/20120605222957/http://ananthapuri.com/kerala-history.asp?page=muslim|url-status=dead|title=Arakkal royal family|trans-title=অৰাক্কাল ৰাজপৰিয়াল|archive-date=৫ জুন ২০১২}}</ref> [[অৰাক্কাল ৰাজ্য]] আৰু [[চিৰক্কল ৰজা|চিৰক্কল ৰাজ্য]] কন্নুৰ চহৰক কেন্দ্ৰ কৰি থকা দুখন সামন্ত ৰাজ্য আছিল। কন্নুৰৰ ওচৰৰ [[ধৰ্মডম]] দ্বীপটো [[তলশ্যেৰী]]ৰ সৈতে ১৭৩৪ চনতেই [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ক গতাই দিয়া হৈছিল। মধ্যযুগৰ শেষৰ ফালে [[কোলাথিৰি|''কোলাট্টু ৰজা'']], [[কোট্টায়াম ৰাজ্য|''কোট্টায়াম ৰজা'']], ''[[মান্নানাৰ]]''<ref>{{cite book|last=পি.জে ৰাজেন্দ্ৰন|title=Kshethravinjanakosam|trans-title=ক্ষেত্ৰবিজ্ঞানকোশম|year=২০০০|publisher= ডি.চি.বুকছ পাব্লিছিং, গুগল বুকছ|page=১০৩|isbn=9788126402540}}</ref> আৰু [[অৰাক্কাল ৰাজ্য|''অৰাক্কাল বিবি'']] সকলোৱেই এই অঞ্চলসমূহৰ ওপৰত দাবী জনাইছিল। [[হস্তান্তৰকৰণ]]ৰ পিছত ব্ৰিটিছে ইয়াত কাৰখানা আৰু ইংৰাজ বসতি স্থাপন কৰে।<ref name="Eng_cession">{{cite book | author = চাৰ্লছ আলেকজেণ্ডাৰ ইনেছ | year=১৯০৮ | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) |trans-title= মাদ্ৰাজ জিলা গেজেটিয়াৰ মলাবাৰ (খণ্ড-১) |page=৪৫১ | publisher=মাদ্ৰাজ চৰকাৰী প্ৰেছ | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up }}</ref><ref name="Logan"/> তাৰ পিছত ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে ১৭৯০ চনত [[কান্নানোৰ দখল|কন্নুৰ দুৰ্গ দখল কৰে]] আৰু ইয়াক [[মলাবাৰ উপকূল]]ত তেওঁলোকৰ অন্যতম প্ৰধান সামৰিক কেন্দ্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক শাসনৰ]] সময়ত, কন্নুৰ [[মাদ্ৰাজ]] প্ৰদেশৰ [[মলাবাৰ জিলা|মলাবাৰ]] জিলাৰ অন্তৰ্গত আছিল। ১৭৬১ চনত ব্ৰিটিছে [[মাহে, ভাৰত|মাহে]] দখল কৰে আৰু এই বসতিটো [[কড়থানাডু]]ৰ শাসকক গতাই দিয়া হয়।<ref name="Mahé"/> ১৭৬৩ চনৰ পেৰিছ চুক্তিৰ আধাৰত ব্ৰিটিছে মাহেক ফৰাচীসকলৰ হাতলৈ ঘূৰাই দিয়ে।<ref name="Mahé"/> ১৭৭৯ চনত এংলো-ফ্ৰেঞ্চ যুদ্ধ আৰম্ভ হয়, যাৰ ফলত ফৰাচীসকলে [[মাহে, ভাৰত|মাহে]] হেৰুৱায়।<ref name="Mahé"/> ১৭৮৩ চনত ব্ৰিটিছে ভাৰতত ফৰাচীসকলৰ বসতিসমূহ ঘূৰাই দিবলৈ সন্মত হয় আৰু ১৭৮৫ চনত [[মাহে, ভাৰত|মাহে]] ফৰাচীসকলৰ হাতলৈ হস্তান্তৰ কৰা হয়।<ref name="Mahé">{{cite web|url=http://mahe.gov.in/mws/leftmenupages/history.html|title=History of Mahé|trans-title=মাহেৰ ইতিহাস|access-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২১|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131230232052/http://mahe.gov.in/mws/leftmenupages/history.html|archive-date=৩০ ডিচেম্বৰ ২০১৩}}</ref> প্ৰথমাৱস্থাত ব্ৰিটিছসকলে তেওঁলোকৰ শাসনৰ বিৰুদ্ধে স্থানীয় প্ৰতিৰোধৰ সন্মুখীন হ'বলগীয়া হৈছিল। ইয়াৰ নেতৃত্ব দিছিল [[পাজাশী ৰজা|কেৰালা বাৰ্মা পাজাশী ৰজাই]], যিয়ে [[তলশ্যেৰী]]-[[ৱায়ানাড়]] অঞ্চলত ব্যাপক জনপ্ৰিয় সমৰ্থন লাভ কৰিছিল।<ref name="Ente_Kannur"/> কোট্টায়াম প্ৰদেশৰ শাসক [[পাজাশী ৰজা]]ই ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বিৰুদ্ধে চলোৱা গেৰিলা যুদ্ধই কন্নুৰৰ ইতিহাসত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাইছিল। বিংশ শতিকাৰ প্ৰথম দশকবোৰত কেৰালাৰ আৰ্থ-সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক খণ্ডত হোৱা পৰিৱৰ্তনবোৰে কমিউনিষ্ট পাৰ্টীৰ বিকাশৰ বাবে অনুকূল পৰিৱেশৰ সৃষ্টি কৰিছিল। ১৯০৬ চনত খ্ৰীষ্টান মিছনাৰীসকলৰ দ্বাৰা আৰম্ভ কৰা আৰু পিছলৈ চৰকাৰৰ দ্বাৰা আগুৱাই নিয়া ইংৰাজী শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, শৰীৰৰ ওপৰৰ অংশ ঢাকিবলৈ কাপোৰ পিন্ধাৰ বাবে হোৱা বিদ্ৰোহ, ১৮৮৮ চনত অৰুৱিপ্পুৰমত মূৰ্তি স্থাপন, ১৮৯১ চনৰ মালায়ালী মেম’ৰিয়েল, ১৯০৩ চনত এছএনডিপি যোগমৰ প্ৰতিষ্ঠা, বিভিন্ন কাৰ্যকলাপ আৰু সংগ্ৰাম আদি কাৰকবোৰে কম সময়ৰ ভিতৰতে কেৰালা সমাজৰ পৰিৱৰ্তন ত্বৰান্বিত কৰাত সহায় কৰিছিল। এই আন্দোলনবোৰ শেষত গৈ [[ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলন]]ৰ সৈতে মিলি গৈছিল। অতি সোনকালেই সমাজবাদ আৰু [[ছোভিয়েট বিপ্লৱ]]ৰ ধাৰণাসমূহ কেৰালাত আহি পৰে। এনে ধাৰণাসমূহ [[স্বদেশাভিমানী ৰামকৃষ্ণ পিল্লাই]], [[সহোদৰন আয়াপ্পন]], [[পি. কেশৱদেৱ]] আৰু অন্যান্যসকলৰ ৰচনাৰ জৰিয়তে কেৰালাত প্ৰচাৰিত হয়। ১৯৩০-ৰ দশকৰ আৰম্ভণিলৈ কিছুমান আন গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিঘটনাও সংঘটিত হৈছিল। তাৰ ভিতৰত ট্ৰাভাঙ্কোৰত নিৱৰ্তনা আন্দোলন আছিল অন্যতম। ই আছিল চৰকাৰত অংশগ্ৰহণৰ বাবে অস্পৃশ্য আৰু দুৰ্বল শ্ৰেণী হিচাপে এতিয়ালৈকে দমন কৰি ৰখা মানুহৰ দাবী। ইয়াৰ ফলত চৰকাৰত আনুপাতিক প্ৰতিনিধিত্ব আৰু চাকৰিত সংৰক্ষণৰ দৰে সংগ্ৰামসমূহ আগবাঢ়ি আহিল। ই নিপীড়িত জনসাধাৰণৰ মাজত নতুন উৎসাহ জগাই তুলিলে।<ref>{{cite web|url=http://www.keralatourism.org/destination/destination.php?id=100|title=Pazhassi Raja Museum and Art Gallery, Kozhikode – Kerala Tourism|trans-title=পাজাশী ৰজা সংগ্ৰহালয় আৰু চিত্ৰশালা, কোজিকোড়ে – কেৰালা পৰ্যটন|access-date=৫ এপ্ৰিল ২০১৫|archive-url=https://web.archive.org/web/20131115215308/http://www.keralatourism.org/destination/destination.php?id=100|archive-date=১৫ নৱেম্বৰ ২০১৩|url-status=dead}}</ref><gallery mode="packed" widths="175"> File:Cannonore fort & Bay'; a watercolor by John Johnston, c.1795-1801.jpg|[[:File:Cannonore fort & Bay'; a watercolor by John Johnston, c.1795-1801.jpg|কান্নানোৰ দুৰ্গ আৰু উপসাগৰ; জন জনষ্টনৰ দ্বাৰা অংকিত জলৰংগ, প্ৰায় ১৭৯৫-১৮০১]] File:City of Cannanore, 1572.jpg|১৫৭২ চনত অঁকা কন্নুৰৰ এখন চিত্ৰ, [[জৰ্জ ব্ৰাউন]] আৰু [[ফ্ৰান্স হোগেনবাৰ্গ]]ৰ এটলাছ ''চিভিটেটছ অৰ্বিছ টেৰাৰাম'', খণ্ড ১-ৰ পৰা </gallery> == ভূগোল == {{See also|কন্নুৰৰ পৰ্যটনস্থলীসমূহ}} [[File:Vpra floating park boat walking path.jpg|thumbnail|[[মাডায়ি]]ৰ সমীপৱৰ্তী ভায়ালাপ্ৰা হ্ৰদ]] [[File:Muzhappilangad Drive-in Beach 2.jpg|left|thumbnail|[[মুজাপ্পিলাংগড় সাগৰীয় তীৰ]], এছিয়াৰ আটাইতকৈ দীঘল ড্ৰাইভ-ইন তীৰ, কন্নুৰত অৱস্থিত]]কন্নুৰৰ উচ্চতা হৈছে সাগৰ পৃষ্ঠৰ পৰা {{convert|1.02|m|feet|disp=or}}। ই [[লাক্ষাদ্বীপ সাগৰ]]ৰ উপকূলত অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ উপকূলীয় অঞ্চলটো বালিৰে ভৰা। চহৰখনত এখন {{convert|8|km|mile|1}} দীঘল সাগৰৰ পাৰ আৰু [[পয়্যাম্বলম]]ত এখন {{convert|3|km|mile|1}} দীঘল সাগৰীয় তীৰ আছে। কন্নুৰ [[কোজিকোড়ে]]ৰ উত্তৰে, [[কাছাৰগোড়]] আৰু [[মাংগালুৰু]]ৰ দক্ষিণে, [[কড়াগু জিলা|কড়াগু]] আৰু [[ৱায়ানাড় জিলা|ৱায়ানাড়]]ৰ [[পশ্চিমঘাট]] অঞ্চলৰ পশ্চিমে আৰু [[লাক্ষাদ্বীপ সাগৰ]]ৰ পূবে অৱস্থিত। [[আয়িক্কাৰা]]ত [[মপ্পিলা উপসাগৰ]] বন্দৰ আছে। ইয়াৰ এফালে [[ছেইণ্ট এঞ্জেলো দুৰ্গ]] (১৫০৫ চনত নিৰ্মিত) আৰু আনফালে [[অৰাক্কাল ৰাজ্য|অৰাক্কাল ৰাজপ্ৰসাদ]] আছে। এছিয়াৰ আটাইতকৈ দীঘল ড্ৰাইভ-ইন তীৰ [[মুজাপ্পিলাংগড় সাগৰীয় তীৰ]] কন্নুৰত অৱস্থিত। ভায়ালাপ্ৰা হ্ৰদ [[মাডায়ি]]ৰ সমীপত অৱস্থিত। === জলবায়ু === কন্নুৰত অতিশয় আৰ্দ্ৰ [[গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় মৌচুমী জলবায়ু]] ([[কোপেন জলবায়ু শ্ৰেণীবিভাজন]]ৰ অধীনত ''Am'') বিৰাজ কৰে। এপ্ৰিল আৰু মে' মাহত গড় সৰ্বোচ্চ উষ্ণতা প্ৰায় {{convert|35|C}} হয়। ডিচেম্বৰ আৰু জানুৱাৰীত উষ্ণতা মজলীয়া ধৰণৰ থাকে: প্ৰায় {{convert|24|C|F|1|disp=or}}। [[মলাবাৰ উপকূল]]ৰ আন অঞ্চলবোৰৰ দৰেই, এই চহৰখনতো [[দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বতাহ]]ৰ ফলত প্ৰচুৰ বৰষুণ হয়। বাৰ্ষিক গড় বৰষুণৰ পৰিমাণ হৈছে {{convert|3438|mm|in|0|disp=or}}, যাৰ প্ৰায় ৬৮ শতাংশ গ্ৰীষ্মকালত হয়।<ref name="KannurClimate">[http://www.calicutnet.com/yourtown/kannur/Climate.htm Climate: Kannur (Cannanore)] CalicutNet.com</ref>{{Weather box | width = auto | location = কন্নুৰ (১৯৯১–২০২০, চৰম মান ১৯৭৮–বৰ্তমানলৈ) | metric first = Yes | single line = Yes | temperature colour = | Jan record high C = ৩৬.৮ | Feb record high C = ৩৯.০ | Mar record high C = ৩৯.১ | Apr record high C = ৩৯.২ | May record high C = ৩৯.১ | Jun record high C = ৩৬.৮ | Jul record high C = ৩৩.৯ | Aug record high C = ৩৩.৬ | Sep record high C = ৩৪.২ | Oct record high C = ৩৫.৭ | Nov record high C = ৩৭.০ | Dec record high C = ৩৬.৮ | year record high C = ৩৯.২ | Jan high C = ৩৩.৬ | Feb high C = ৩৪.৩ | Mar high C = ৩৪.৯ | Apr high C = ৩৫.০ | May high C = ৩৪.০ | Jun high C = ৩০.৬ | Jul high C = ২৯.৫ | Aug high C = ২৯.৮ | Sep high C = ৩০.৮ | Oct high C = ৩১.৬ | Nov high C = ৩২.৮ | Dec high C = ৩৩.৩ | year high C = ৩২.৫ | Jan low C = ২১.৯ | Feb low C = ২২.৯ | Mar low C = ২৪.৭ | Apr low C = ২৫.৯ | May low C = ২৫.৬ | Jun low C = ২৩.৯ | Jul low C = ২৩.৩ | Aug low C = ২৩.৪ | Sep low C = ২৩.৭ | Oct low C = ২৩.৭ | Nov low C = ২৩.৬ | Dec low C = ২২.৪ | year low C = ২৩.৭ | Jan record low C = ১৬.৪ | Feb record low C = ১৭.৮ | Mar record low C = ১৯.০ | Apr record low C = ২১.৭ | May record low C = ২০.০ | Jun record low C = ২০.৬ | Jul record low C = ২০.৪ | Aug record low C = ২০.৭ | Sep record low C = ২০.৯ | Oct record low C = ১৯.৪ | Nov record low C = ১৭.৮ | Dec record low C = ১৬.১ | year record low C = ১৬.১ | rain colour = green | Jan rain mm = ০.৫ | Feb rain mm = ০.৭ | Mar rain mm = ১৫.৮ | Apr rain mm = ৫৪.২ | May rain mm = ২২১.৫ | Jun rain mm = ৯৪৬.৩ | Jul rain mm = ৮৭৭.২ | Aug rain mm = ৫৪১.৪ | Sep rain mm = ২৭০.৯ | Oct rain mm = ৩০০.৪ | Nov rain mm = ১০৯.০ | Dec rain mm = ২৭.০ | Jan rain days = ০.১ | Feb rain days = ০.১ | Mar rain days = ০.৬ | Apr rain days = ২.৯ | May rain days = ৭.৮ | Jun rain days = ২৩.৫ | Jul rain days = ২৬.২ | Aug rain days = ২১.৭ | Sep rain days = ১২.৩ | Oct rain days = ১১.৯ | Nov rain days = ৪.৯ | Dec rain days = ১.১ | time day = ১৭:৩০ [[ভাৰতীয় মান সময়|আইএছটি]] | Jan humidity = ৬৩ | Feb humidity = ৬৪ | Mar humidity = ৬৫ | Apr humidity = ৬৬ | May humidity = ৭১ | Jun humidity = ৮৪ | Jul humidity = ৮৭ | Aug humidity = ৮৫ | Sep humidity = ৮১ | Oct humidity = ৭৯ | Nov humidity = ৭৪ | Dec humidity = ৬৬ | year humidity = ৭৪ | source 1 = [[ভাৰতীয় বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ]]<ref>{{cite web | url = https://imdpune.gov.in/library/public/Climatological%20Tables%201991-2020.pdf | title = Climatological Tables of Observatories in India 1991-2020 | trans-title = ভাৰতৰ মানৱ নিৰীক্ষণ কেন্দ্ৰসমূহৰ জলবায়ু সম্পৰ্কীয় তালিকা ১৯৯১-২০২০ | publisher = [[ভাৰতীয় বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ]] | access-date = ৮ এপ্ৰিল ২০২৪ }}</ref><ref name=IMDnormals> {{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archive-date = ৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ | url = https://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Cannanore Climatological Table 1981–2010 | trans-title = কেন্দ্ৰ: কান্নানোৰ জলবায়ু সম্পৰ্কীয় তালিকা ১৯৮১-২০১০ | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = ভাৰতীয় বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ | date = জানুৱাৰী ২০১৫ | pages = ১৬৭–১৬৮ | access-date = ২৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archive-date = ৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ | url = https://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | trans-title = ভাৰতীয় কেন্দ্ৰসমূহৰ বাবে উষ্ণতা আৰু বৰষুণৰ চৰম মান (২০১২ লৈকে) | publisher = ভাৰতীয় বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ | date = ডিচেম্বৰ ২০১৬ | page = M106 | access-date = ২৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০}}</ref> }} == নাগৰিক প্ৰশাসন == [[File:Kannur Skyline 3.jpg|thumbnail|কন্নুৰ চহৰৰ আকাশৰেখা]] ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সাম্ৰাজ্যৰ ১৮৬৫ চনৰ মাদ্ৰাজ আইন ১০ৰ (নগৰ উন্নয়ন আইন ১৮৫০-ৰ সংশোধনী)<ref name="Towns Act"/> অধীনত ১৮৬৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত কন্নুৰ পৌৰসভা গঠন কৰা হয়। ইয়াৰ লগতে [[তলশ্যেৰী]], [[কোজিকোড়ে]], [[পলক্কড়]], আৰু [[ফৰ্ট কোচি]] পৌৰসভাও গঠিত হৈছিল, যিবোৰ ৰাজ্যখনৰ প্ৰথম আধুনিক পৌৰসভাত পৰিণত হয়। ২০১৫ চনত ইয়াক [[কেৰালাৰ চহৰ আৰু নগৰসমূহৰ তালিকা|পৌৰ নিগম]]লৈ উন্নীত কৰা হয়।<ref name="kmc">{{Cite news|last=Special Currespondent|date=১৪ জানুৱাৰী ২০১৫|title=Kannur to be City Corporation|trans-title=কন্নুৰ হ'ব পৌৰ নিগম|work=দ্য হিন্দু|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kannur-to-be-city-corporation/article6789317.ece|access-date=৬ মাৰ্চ ২০২১}}</ref> চহৰখনৰ প্ৰশাসন [[কন্নুৰ পৌৰ নিগম]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হয়, যাৰ মুৰব্বী হৈছে এজন মেয়ৰ। নিগমটো মেয়ৰ আৰু পৰিষদৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হয় আৰু কন্নুৰ চহৰৰ ৭৮.৩৫ বৰ্গ কিমি এলেকাজুৰি থকা প্ৰায় ২৩২,৪৮৬ জনসংখ্যাক নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।<ref>{{Cite web |title=Home {{!}} കണ്ണൂര്‍ നഗരസഭ |trans-title=মুখ্যপৃষ্ঠা |url=https://kannurcorporation.lsgkerala.gov.in/en |archive-url=https://web.archive.org/web/20250415014349/https://kannurcorporation.lsgkerala.gov.in/en |archive-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৫ |access-date=৩০ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=kannurcorporation.lsgkerala.gov.in |language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Provisional Population Totals, Census of India 2011|trans-title=অস্থায়ী জনসংখ্যাৰ সৰ্বমুঠ পৰিমাণ, ভাৰতৰ লোকপিয়ল ২০১১|url=http://urbanaffairskerala.org/images/downloads/ulb_population2011.pdf|work=Population of the urban local bodies in Kerala (2011)|publisher=কেৰালা চৰকাৰ|access-date=৪ ডিচেম্বৰ ২০২০|archive-date=২৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924173424/http://urbanaffairskerala.org/images/downloads/ulb_population2011.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="Corporation councillors">{{cite web|title=Kannur Corporation, Councillors|trans-title=কন্নুৰ পৌৰ নিগম, পাৰিষদসকল|url=https://lsgkerala.gov.in/en/lbelection/electdmemberdet/2020/1259|access-date=৬ মাৰ্চ ২০২০|publisher=স্থানীয় স্ব-শাসন বিভাগ, কেৰালা}}</ref> প্ৰশাসনিক সুবিধাৰ বাবে চহৰখনক ৫৫ টা ৱাৰ্ডত ভাগ কৰা হৈছে, য'ৰ পৰা নিগম পৰিষদৰ সদস্যসকলক পাঁচ বছৰৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰা হয়। [[কন্নুৰ পৌৰ নিগম]]ক ছটা মণ্ডলত ভাগ কৰা হৈছে: কন্নুৰ টাউন, [[পল্লিকুন্নু]], [[পুঝাথী]], [[এডক্কাড]], [[কন্নুৰ পূব|এলায়াভুৰ]], আৰু [[চেলোৰা]]।<ref name="kmc" /> {| class="wikitable" style="float:center; text-align:center; margin:0 0 0 1em;" |- !colspan="2"|কন্নুৰ পৌৰ নিগম |- |[[মেয়ৰ]] |এডভকেট পি ইন্দিৰা ([[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|আইএনচি]])<ref>{{Cite news |date=২৬ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |title=P. Indira assumes office as Kannur Mayor; K.P. Tahir elected deputy mayor |trans-title=পি. ইন্দিৰাই কন্নুৰৰ মেয়ৰ হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে; কে. পি. তাহিৰ উপ মেয়ৰ হিচাপে নিৰ্বাচিত |url=https://www.thehindu.com/incoming/p-indira-assumes-office-as-kannur-mayor-kp-tahir-elected-deputy-mayor/article70440538.ece |access-date=৩০ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |work=দ্য হিন্দু |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> |- |[[উপ মেয়ৰ]] |কে. পি. তাহিৰ ([[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|আইইউএমএল]])<ref>{{Cite news |date=২৭ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |title=Congress's P Indira sworn in as Kannur mayor |trans-title=কংগ্ৰেছৰ পি ইন্দিৰাই কন্নুৰৰ মেয়ৰ হিচাপে শপত গ্ৰহণ কৰে |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/congresss-p-indira-sworn-in-as-kannur-mayor/articleshow/126194846.cms |access-date=৩০ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |work=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া |issn=0971-8257}}</ref> |- |[[পৌৰ আয়ুক্ত (ভাৰত)|নিগম সচিব]] |নাই |} ৰাজ্য গঠনৰ পিছত কন্নুৰ নিগম হৈছে কেৰালাৰ পঞ্চমখন পৌৰ নিগম। ২০১৫ চনত স্থাপিত হোৱা কন্নুৰ নিগমৰ প্ৰথম মেয়ৰ আছিল ই. পি. লতা।<ref>{{Cite news|last=PTI|date=১৮ নৱেম্বৰ ২০১৫|title=CPI(M) rides to power in five of six corporations in Kerala|trans-title=কেৰালাৰ ছখন নিগমৰ ভিতৰত পাঁচখনতে চিপিআই(এম) ক্ষমতালৈ আহে|work=দ্য ইকনমিক টাইমছ|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/cpim-rides-to-power-in-five-of-six-corporations-in-kerala/articleshow/49831638.cms|access-date=৬ মাৰ্চ ২০২১}}</ref> কন্নুৰ নিগমত দুটা বিধানসভা সমষ্টি আছে – [[কন্নুৰ (বিধানসভা সমষ্টি)|কন্নুৰ]] আৰু [[অঝিকোড় (বিধানসভা সমষ্টি)|অঝিকোড়]] – এই দুয়োটা [[কন্নুৰ (লোকসভা সমষ্টি)|কন্নুৰ]] সংসদীয় সমষ্টিৰ অংশ। ===কন্নুৰ পৌৰ নিগম নিৰ্বাচন ২০২০=== {|class="sortable wikitable" |+[[২০২০ কেৰালা স্থানীয় নিকায় নিৰ্বাচন|কন্নুৰ পৌৰ নিগম নিৰ্বাচন ২০২০]]<ref>{{Cite web|title=Kannur Corporation election 2020|trans-title=কন্নুৰ পৌৰ নিগম নিৰ্বাচন ২০২০|url=http://trend.kerala.gov.in/views/index.php|access-date=৬ মাৰ্চ ২০২১|website=lbtrend|archive-date=৯ মাৰ্চ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210309203519/http://trend.kerala.gov.in/views/index.php|url-status=dead}}</ref> |- !ক্ৰমিক নং !! দলৰ নাম !! দলৰ প্ৰতীক !! পাৰিষদৰ সংখ্যা |- | ০১ || [[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]] ||[[File:UDF logo.png|50px]]|| ৩৪ |- | ০২ || [[লেফট ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|এলডিএফ]] ||[[File:Left Democratic Front (Kerala) Logo.svg|50px]] || ১৯ |- | ০৩ || [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী|বিজেপি]] ||[[File:BJP election symbol.svg -783x768.png|50px]] || ০১ |- | ০৪ || নিৰ্দলীয় || [[File:No flag.svg|75px]] || ০১ |- |} ===কন্নুৰ পৌৰ নিগম নিৰ্বাচন ২০১৫=== {|class="sortable wikitable" |+[[২০১৫ কেৰালা স্থানীয় নিকায় নিৰ্বাচন|কন্নুৰ পৌৰ নিগম নিৰ্বাচন ২০১৫]]<ref>{{Cite web|title=Kannur Corporation election 2015|trans-title=কন্নুৰ পৌৰ নিগম নিৰ্বাচন ২০১৫|url=http://117.239.77.93/lbtrend/lbtrend2015/views/index.php|access-date=৬ মাৰ্চ ২০২১|website=lbtrend|archive-date=১৩ ডিচেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201213154651/http://117.239.77.93/lbtrend/lbtrend2015/views/index.php|url-status=dead}}</ref> |- !ক্ৰমিক নং !! দলৰ নাম !! দলৰ প্ৰতীক !! পাৰিষদৰ সংখ্যা |- | ০১ || [[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]] ||[[File:UDF logo.png|50px]]|| ২৭ |- | ০২ || [[লেফট ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|এলডিএফ]] ||[[File:Left Democratic Front (Kerala) Logo.svg|50px]] || ২৭ |- | ০৩ || নিৰ্দলীয় || [[File:No flag.svg|75px]] || ০১ |} ===আইন-শৃংখলা=== [[কন্নুৰ চিটী পুলিচ]] এজন [[আৰক্ষী আয়ুক্ত (ভাৰত)|আৰক্ষী আয়ুক্ত]]ৰ (যি এজন [[ভাৰতীয় আৰক্ষী সেৱা|আইপিএছ]] বিষয়া) অধীনত পৰিচালিত হয়। কন্নুৰ চিটী পুলিচক তিনিটা আৰক্ষী উপ-সংমণ্ডলত ভাগ কৰা হৈছে; কন্নুৰ, তলশ্যেৰী আৰু কুথুপৰাম্বা। প্ৰতিটোৰ দায়িত্বত এজন [[সহকাৰী আৰক্ষী আয়ুক্ত]] (এচি) থাকে। কন্নুৰ চিটী পুলিচৰ অধীনত ২৪ খন আৰক্ষী থানা আছে।<ref>{{Cite web |last=InfoTech |first=S. R. V. |title=History of Kannur City Police |trans-title=কন্নুৰ চিটী পুলিচৰ ইতিহাস |url=https://kannurcity.keralapolice.gov.in/history-of-kannur-city-police |access-date=৩০ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=kannurcity.keralapolice.gov.in |language=ml}}</ref> নিয়মীয়া আইন-শৃংখলা ৰক্ষা কৰাৰ উপৰিও, চহৰখনৰ আৰক্ষী বাহিনীত ট্ৰেফিক আৰক্ষী, বম্ব স্কোৱাড, ডগ স্কোৱাড, ফিংগাৰপ্ৰিন্ট ব্যুৰো, মহিলা কোষ, কিশোৰ শাখা, নাৰ্কোটিক্স কোষ, দাঙ্গা নিয়ন্ত্ৰণ বাহিনী, সশস্ত্ৰ সংৰক্ষিত শিবিৰ, জিলা অপৰাধ ৰেকৰ্ড ব্যুৰো আৰু এখন মহিলা থানা অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="KCP">{{cite web|title=Kannur City Police|trans-title=কন্নুৰ চিটী পুলিচ|url=https://kannur.keralapolice.gov.in/kannur-police/history/kannur-police-history|access-date=২৮ মে' ২০২১|publisher=কন্নুৰ চিটী পুলিচ|archive-date=১৬ মে' ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516033606/https://kannur.keralapolice.gov.in/kannur-police/history/kannur-police-history|url-status=dead}}</ref> ==জনগাঁথনি== {{Pie chart | thumb = right | caption = '''কন্নুৰ চহৰৰ ধৰ্মসমূহ''' (২০১১)<br /><br />{{small|'''উৎস: '''কন্নুৰ চহৰৰ লোকপিয়ল ২০১১ তথ্য}} | value1 = 56.3 | label1 = [[হিন্দু ধৰ্ম]] | color1 = darkorange | value2 = 37.9 | label2 = [[ইছলাম]] | color2 = green | value3 = 5.0 | label3 = [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]] | color3 = dodgerblue | value4 = 0.8 | label4 = অন্যান্য | color4 = grey }} ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি,<ref>{{Cite book|title=District Census Handbook – Kannur (2011) – Part XII-B|trans-title=জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি – কন্নুৰ (২০১১) – অংশ দ্বাদশ-খ|publisher=ডাইৰেক্টৰেট অৱ চেন্সাছ অপাৰেচন কেৰালা|year=২০১৪–২০১৫|location=তিৰুৱনন্তপুৰম|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3202_PART_B_KANNUR.pdf}}</ref> কন্নুৰ চহৰৰ জনসংখ্যা {{formatnum:232486}}।<ref name="Census2011cities">{{cite web|title=Provisional Population Totals, Census of India 2011|trans-title=অস্থায়ী জনসংখ্যাৰ সৰ্বমুঠ পৰিমাণ, ভাৰতৰ লোকপিয়ল ২০১১|url=http://urbanaffairskerala.org/images/downloads/ulb_population2011.pdf|work=Population of the urban local bodies in Kerala (2011)|publisher=কেৰালা চৰকাৰ|access-date=৪ ডিচেম্বৰ ২০২০|archive-date=২৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924173424/http://urbanaffairskerala.org/images/downloads/ulb_population2011.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="kmc"/><ref name="kudumbashree.org"/><ref name="auto"/> পুৰুষৰ সংখ্যা মুঠ জনসংখ্যাৰ ৪৬.২% আৰু মহিলাৰ সংখ্যা ৫৩.৮%। কন্নুৰৰ গড় সাক্ষৰতা হাৰ ৯৬.২৩%, যিটো ৰাষ্ট্ৰীয় গড় ৭৪.০৪% তকৈ বেছি। পুৰুষৰ সাক্ষৰতা হাৰ ৯৮% আৰু মহিলাৰ সাক্ষৰতা হাৰ ৯৪%। কন্নুৰত ১২% জনসংখ্যা ছবছৰৰ তলৰ। কন্নুৰৰ [[এংলো-ইণ্ডিয়ান]] সম্প্ৰদায় মূলতঃ বাৰ্ণাচেৰীৰ [[কন্নুৰ কেণ্টনমেণ্ট]] আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া থিলেৰী, নং ৩ বজাৰ আৰু কেম্প বজাৰ অঞ্চলত বাস কৰে। প্ৰশাসনিক আৰু স্থানীয় ভাষা হিচাপে [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। e0a3t3ygojtna80kn7xter28rcggt8n 626333 626332 2026-08-11T20:01:41Z MS Sakib 25393 626333 wikitext text/x-wiki {{Short description|কেৰালাৰ চহৰ, ভাৰত}} {{Infobox settlement | name = কন্নুৰ | official_name = | other_name = ''কান্নানোৰ'' | settlement_type = [[চহৰ]] | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 280 | image_style = | perrow = 1/2/2/2/1 | caption_align = center | image1 = Kannur Skyline 3.jpg | caption1 = কন্নুৰৰ আকাশৰেখা | image2 = IMG-20180224-WA0033.jpg | caption2 = [[কন্নুৰ সাগৰীয় তীৰ|পয়্যাম্বলম সাগৰীয় তীৰ]] | image3 = Kial intergrated terminal.jpg | caption3 = [[কন্নুৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]] | image4 = ഗാന്ധി സെർക്കിൾ,കാൽടെക്സ്.jpg | caption4 = গান্ধী চাৰ্কোল | image5 = Kuppm-bridge.jpg | caption5 = [[কুপ্পম নদী|কুপ্পম দলং]] | image6 = Kannur-Fort-22.jpg | caption6 = [[ছেইণ্ট এঞ্জেলো দুৰ্গ]] | image7 = Peralassery Sri Subrahmanya Temple pond, Kannur (18).jpg | caption7 = [[পেৰালাস্সেশ্ৰী|পেৰালাস্সেশ্ৰী পুখুৰী]] | image8 = Ezhimala beach.JPG | caption8 = [[এঝিমালা (পাহাৰ, কন্নুৰ)|এঝিমালা পাহাৰ]] }} | nickname = তাঁত আৰু কিংবদন্তিৰ ভূমি{{force singular}} | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = কন্নুৰ (কেৰালা) | coordinates = {{coord|11|52|28.2|N|75|22|13.4|E|display=inline,title}}[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Kannur&params=11_52_28.2_N_75_22_13.4_E_type:city(232486)_region:IN-KL] | subdivision_type = [[দেশ]] | subdivision_name = {{flag|ভাৰত}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চল|ৰাজ্য]] | subdivision_type2 = [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | subdivision_name2 = [[কন্নুৰ জিলা|কন্নুৰ]] <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | parts_type = [[কেৰালাৰ তালুকসমূহৰ তালিকা|তালুক]] | parts = [[কন্নুৰ তালুক|কন্নুৰ]] | government_type = [[পৌৰ নিগম|পৌৰ নিগম]] | governing_body = [[কন্নুৰ পৌৰ নিগম]] | leader_title = [[মেয়ৰ]] | leader_name = পি. ইন্দিৰা ([[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|আইএনচি]])<ref name="thehindu.com">https://www.thehindu.com/news/national/kerala/congress-finalises-p-indira-as-mayor-nominee-in-kannur-corporation/article70411393.ece</ref> | leader_title1 = উপ মেয়ৰ | leader_name1 = কে. পি. তাহিৰ ([[আইইউএমএল]])<ref name="thehindu.com"/> | leader_title2 = [[বিধানসভাৰ সদস্য|বিধায়ক]]সকল | leader_name2 = [[টি. অ. মোহনন]] ([[কন্নুৰ (বিধানসভা সমষ্টি)|কন্নুৰ]]) আৰু [[কে. ভি. সুমেশ]] ([[অঝিকোড় (বিধানসভা সমষ্টি)|অঝিকোড়]]) | leader_title3 = [[সংসদ সদস্য (ভাৰত)|সাংসদ]] | leader_name3 = [[কে. সুধাকৰণ]] (আইএনচি) | leader_title4 = [[আৰক্ষী আয়ুক্ত (ভাৰত)|আৰক্ষী আয়ুক্ত]] | leader_name4 = বি. ভি. বিজয়া ভাৰত ৰেড্ডি আইপিএছ | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref name="Census2011cities"/><ref name="kudumbashree.org">http://www.kudumbashree.org {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090423012120/http://www.kudumbashree.org/ |date=২৩ এপ্ৰিল ২০০৯ }} › উপ-জিলা</ref> | area_total_km2 = ৭৮.৩৫ | area_metro_km2 = ১০০৩ | area_rank = ৫ | elevation_footnotes = | elevation_m = ৩৮.৭৮ | population_total = ২৩২,৪৮৬ | population_as_of = ২০১১ | population_footnotes = <ref name="Census2011cities"/><ref name="kudumbashree.org" /> | population_metro = ২,৪৬৫,০০০ | population_density_km2 = auto | population_rank = ৬ | population_metro_footnotes = <ref name="auto">কন্নুৰ মহানগৰীয় নগৰ অঞ্চলৰ জনসংখ্যা ২০১১-২০২১ লোকপিয়ল</ref><ref>{{cite web |url=https://www.macrotrends.net/global-metrics/cities/21295/kannur/population |title=Kannur, India Metro Area Population (1950-2025) |trans-title=কন্নুৰ, ভাৰতৰ মেট্ৰো এৰিয়াৰ জনসংখ্যা (১৯৫০-২০২৫)}}</ref> | population_demonym = {{UBL| ''কন্নুৰকাৰন'' (পুৰুষ) | ''কন্নুৰকাৰী'' (মহিলা) | ''কন্নুৰকাৰ'' (বহুবচন) }} | demographics_type1 = [[ভাষা]]সমূহ | demographics1_title1 = চৰকাৰী | demographics1_info1 = [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]], ইংৰাজী | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|আইএছটি]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = [[ডাক সূচাংক সংখ্যা|পিন]] | postal_code = ৬৭০০০১ | area_code = +৯১৪৯৭xxxxxxx | area_code_type = [[দূৰভাষ]] ক'ড | iso_code = [[আইএছঅ ৩১৬৬-২:আইএন|আইএন-কেএল]] | registration_plate = [[ভাৰতৰ আৰটিও জিলাসমূহৰ তালিকা#KL.E2.80.94Kerala|কেএল]]-১৩ | blank4_name_sec1 = [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]] | blank4_info_sec1 = [[কন্নুৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]] | blank_name_sec1 = [[মানৱ লিংগ অনুপাত|লিংগ অনুপাত]] | blank_info_sec1 = ১০০০:১০৯০ [[পুৰুষ|♂]]/[[মহিলা|♀]] | blank1_name_sec1 = [[সাক্ষৰতাৰ হাৰ]] | blank1_info_sec1 = ৯৬.২৩% | blank2_name_sec1 = [[লোকসভা]] সমষ্টি | blank2_info_sec1 = [[কন্নুৰ (লোকসভা সমষ্টি)|কন্নুৰ]] | blank3_name_sec1 = [[নিয়মসভা]] সমষ্টিসমূহ | blank3_info_sec1 = [[কন্নুৰ (বিধানসভা সমষ্টি)|কন্নুৰ]] আৰু [[অঝিকোড় (বিধানসভা সমষ্টি)|অঝিকোড়]] | website = {{URL|www.kannur.nic.in}} {{URL|kannurcorporation.lsgkerala.gov.in}} | footnotes = }} '''কন্নুৰ''' ({{IPA|ml|kɐɳːuːr|lang|Kannur_R1.ogg}}), পূৰ্বতে ইংৰাজীত '''কান্নানোৰ''' বুলি জনা গৈছিল, ভাৰতৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ এখন চহৰ আৰু [[পৌৰ নিগম (ভাৰত)|পৌৰ নিগম]]।<ref>{{Cite web |url=https://www.incredibleindia.gov.in/en/kerala/kannur |title=Kannur |trans-title=কন্নুৰ |website=ইনক্ৰেডিবল ইণ্ডিয়া |language=en |access-date=৭ আগষ্ট ২০২৬}}</ref><ref>{{Cite web |author=আন্না জোছ |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2026/Aug/06/kerala-village-mourns-hero-rajesh-who-died-saving-stranger-in-kannur-floods |title=Kerala village mourns hero Rajesh, who died saving stranger in Kannur floods |trans-title=কন্নুৰৰ বানপানীৰ সময়ত অচিনাকি ব্যক্তিক ৰক্ষা কৰিবলৈ গৈ প্ৰাণ হেৰুওৱা বীৰ ৰাজেশক সুঁৱৰিছে কেৰালাৰ গাঁৱে |date=৬ আগষ্ট ২০২৬ |website=দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ |language=en |access-date=৭ আগষ্ট ২০২৬}}</ref> ই [[কন্নুৰ জিলা]]ৰ প্ৰশাসনিক সদৰ। ই প্ৰধান বন্দৰ চহৰ তথা বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ [[কোচি]]ৰ পৰা {{convert|274|km}} উত্তৰত আৰু আন এখন প্ৰধান বন্দৰ চহৰ [[মাংগালুৰু]]ৰ পৰা {{convert|137|km}} দক্ষিণত অৱস্থিত। ই কেৰালাৰ পঞ্চম বৃহত্তম চহৰ। [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ভাৰতত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক শাসনৰ]] সময়ত কন্নুৰ [[মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সি]]ৰ অন্তৰ্গত [[মলাবাৰ জিলা]]ৰ অংশ আছিল আৰু তেতিয়া এই চহৰখন কান্নানোৰ বুলি জনা গৈছিল। কন্নুৰ কেৰালাৰ পঞ্চম বৃহত্তম নগৰীয় অঞ্চল।<ref name="EB1911">{{cite EB1911 |wstitle=Cannanore|volume=5|page=184}}</ref> ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি, চহৰখনৰ মূল ভূখণ্ড পৰিচালনা কৰা স্থানীয় নিকায় [[কন্নুৰ পৌৰ নিগম]]ৰ জনসংখ্যা আছিল ২৩২,৪৮৬ জন।<ref name="Census2011cities"/><ref>{{Cite journal|last=KNR_DEC-Newsletter|date=ডিচেম্বৰ ২০১৮|title=Kannur Municipal Corporation|trans-title=কন্নুৰ পৌৰ নিগম|url=http://kannurcorporation.lsgkerala.gov.in/sites/default/files/newsletters/KNR_DEC-Newsletter.pdf|journal=কন্নুৰ মিউনিচিপাল কৰ্পোৰেচন নিউজলেটাৰ|archive-date=১৯ মে' ২০১৭|access-date=৩০ জানুৱাৰী ২০১৯|archive-url=https://web.archive.org/web/20170519182435/http://kannurcorporation.lsgkerala.gov.in/sites/default/files/newsletters/KNR_DEC-Newsletter.pdf|url-status=dead}}</ref> কন্নুৰ [[কোলাথুনাডু]]ৰ সদৰ আছিল। ই [[কালিকটৰ জামোৰিন]], [[কোচিন ৰাজ্য]] আৰু [[কুইলন ৰাজ্য]]ৰ সমান্তৰালভাৱে [[মলাবাৰ উপকূল]]ৰ চাৰিখন আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজবংশৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল। মধ্যযুগৰ শেষৰ ফালে [[অৰাক্কাল ৰাজ্য]]ৰ কন্নুৰ চহৰ আৰু [[লাক্ষাদ্বীপ]]ৰ ওপৰত অধিকাৰ আছিল।<ref>{{cite book|author=উইলিয়াম লোগান |year=২০০৬|title=Malabar Manual|trans-title=মলাবাৰ মেনুৱেল|publisher=মাতৃভূমি বুকছ|location=কালিকট|isbn=978-81-8264-046-7}}</ref> ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সাম্ৰাজ্যৰ ১৮৬৫ চনৰ মাদ্ৰাজ আইন ১০ৰ (নগৰ উন্নয়ন আইন ১৮৫০-ৰ সংশোধনী) অধীনত ১৮৬৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত কন্নুৰ [[পৌৰসভা]] গঠন কৰা হয়।<ref name="Towns Act">{{cite web |url=http://www.lawmin.nic.in/chronology.doc |title=CHRONOLOGICAL LIST OF CENTRAL ACTS (Updated up to 17-10-2014) |trans-title=কেন্দ্ৰীয় আইনসমূহৰ কালানুক্ৰমিক তালিকা |website=Lawmin.nic.in |access-date=৭ আগষ্ট ২০১৬ |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০১৮ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180107091128/http://lawmin.nic.in/chronology.doc |url-status=dead }}<br>- {{cite book |last=লুইচ মেকআইভাৰ |first=জি. ষ্টোকছ |title=Imperial Census of 1881 Operations and Results in the Presidency of Madras |trans-title=মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সিত ১৮৮১ চনৰ ইম্পেৰিয়েল চেন্সাছ অপাৰেশ্যন আৰু ফলাফল |date=১৮৮৩ |publisher=ই.কীজ এট দ্য গভৰ্ণমেণ্ট প্ৰেছ |location=মাদ্ৰাজ |page=৪৪৪ |volume=২ |url=https://books.google.com/books?id=b_YIAAAAQAAJ |access-date=৫ ডিচেম্বৰ ২০২০ |via=গুগল বুকছ }}<br>- {{cite book |title=Madras District Gazetteers, Statistical Appendix For Malabar District. |trans-title=মাদ্ৰাজ জিলা গেজেটিয়াৰ, মলাবাৰ জিলাৰ পৰিসংখ্যা পৰিশিষ্ট। |date=১৯১৫ |publisher=দ্য ছুপাৰিণ্টেণ্ডেণ্ট, চৰকাৰী প্ৰেছ |location=মাদ্ৰাজ |page=২০ |volume=২ |url=https://books.google.com/books?id=aUEwnQEACAAJ |access-date=২ ডিচেম্বৰ ২০২০ |via=গুগল বুকছ }}<br>- {{cite book |author=হেনৰী ফ্ৰাউড |title=Imperial Gazetteer of India |trans-title=ইম্পেৰিয়েল গেজেটিয়াৰ অৱ ইণ্ডিয়া |date=১৯০৮–১৯০৯ |publisher=ক্লেৰেণ্ডন প্ৰেছ |location=অক্সফৰ্ড |edition=নতুন |url=https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/ |access-date=২ ডিচেম্বৰ ২০২০ }}</ref> ইয়াৰ লগতে [[তলশ্যেৰী]], [[কোজিকোড়ে]], [[পলক্কড়]] আৰু [[ফৰ্ট কোচি]] পৌৰসভাও গঠিত হৈছিল, যিবোৰ ৰাজ্যখনৰ প্ৰথম আধুনিক পৌৰসভাত পৰিণত হয়। ২০১৫ চনত ইয়াক [[পৌৰ নিগম (ভাৰত)|পৌৰ নিগম]]লৈ উন্নীত কৰা হয়। [[কন্নুৰ কেণ্টনমেণ্ট]] কেৰালাৰ একমাত্ৰ [[কেণ্টনমেণ্ট]] ব’ৰ্ড।<ref>{{cite news |title=Kannur cantonment polls today |trans-title=আজি কন্নুৰ কেণ্টনমেণ্টৰ নিৰ্বাচন |date=১১ জানুৱাৰী ২০১৫ |access-date=২৮ মে' ২০২১ |work=দ্য হিন্দু|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kannur-cantonment-polls-today/article6776994.ece}}</ref> [[এঝিমালা]]ত থকা [[ভাৰতীয় নৌ সেনা একাডেমী]] এছিয়াৰ সৰ্ববৃহৎ আৰু বিশ্বৰ তৃতীয় বৃহত্তম নৌ সেনা একাডেমী।<ref>{{cite news |title=Navy-Training Academy - proposed Expansion |trans-title=নৌসেনা প্ৰশিক্ষণ একাডেমী - প্ৰস্তাৱিত সম্প্ৰসাৰণ |url=https://www.deccanherald.com/content/627521/navy-training-academy-proposed-expansion.html |work=ডেক্কান হেৰাল্ড |date=১১ আগষ্ট ২০১৭ }}<br>- {{cite news |title=Asia's largest naval academy opened |trans-title=এছিয়াৰ সৰ্ববৃহৎ নৌসেনা একাডেমী মুকলি কৰা হ'ল |url=http://www.arabnews.com/node/319812 |work=আৰব নিউজ |date=১০ জানুৱাৰী ২০০৯ }}<br>- {{Cite web|url=https://www.facebook.com/IndianNavy/videos/train-as-you-will-fight-for-you-will-fight-as-you-shall-train-a-glimpse-into-the/390383354649864/|title=Indian Navy on Facebook Watch|trans-title=ফেচবুক ৱাচত ভাৰতীয় নৌসেনা|website=ফেচবুক}}</ref>{{Primary source inline|date=ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৪}} [[মুজাপ্পিলাংগড় সাগৰীয় তীৰ]] এছিয়াৰ আটাইতকৈ দীঘল ড্ৰাইভ-ইন তীৰ আৰু ই এখন [[বিবিচি]] ''টপ গিয়াৰ'' প্ৰবন্ধত গাড়ী চলাবলৈ বিশ্বৰ শ্ৰেষ্ঠ ছখন তীৰৰ ভিতৰত স্থান পাইছিল।<ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.com/autos/story/20160617-the-worlds-best-beaches-for-driving|title=The best beaches for driving|trans-title=গাড়ী চলাবলৈ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ বিলসমূহ|last=গিবচন|first=ডেভিদ কে|website=টপ গিয়াৰ|access-date=২৬ জুন ২০১৬}}<br>- {{cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/lifestyle/viral-and-trending/240616/muzhappilangad-wins-bbc-favour.html|title=Muzhappilangad wins BBC favour|trans-title=মুজাপ্পিলাংগড়ে পালে বিবিচিৰ সমৰ্থন|date=২৪ জুন ২০১৬|website=দ্য ডেক্কান ক্ৰনিকল}}</ref> [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ শাসনৰ]] সময়ত কন্নুৰৰ প্ৰধান গুৰুত্ব [[তলশ্যেৰী ৰন্ধনশৈলী|তলশ্যেৰী জালুক]] উৎপাদনত আছিল। == ইতিহাস == {{Main|কন্নুৰৰ ইতিহাস}} {{See also|কোলাথুনাডু}} [[File:Periplous of the Erythraean Sea.svg|left|thumbnail|''[[পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান ছী]]''ৰ নাম, পথ আৰু অৱস্থান (প্ৰথম শতিকা)]] [[File:Kannur Lighthouse.jpg|left|thumbnail|[[কন্নুৰ বাতিঘৰ]]]] [[File:Payyambalam Beach Back Water.jpg|left|thumbnail|পয়্যাম্বলম সাগৰীয় তীৰ]] [[File:Minister Kuruppu's Arabic letter to da Gama (1524).jpg|left|thumb|[[কোলাথিৰি|কোলাথিৰি ৰজাৰ]] (কন্নুৰৰ শাসক) মন্ত্ৰী কুৰুপ্পুৰ [[ভাস্কো দা গামা]]লৈ লিখা [[আৰবী]] পত্ৰ (১৫২৪)|235x235px]] ===প্ৰাগঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন যুগ=== এই অঞ্চলত মানুহৰ বসতিৰ প্ৰাচীনতম প্ৰমাণ হিচাপে নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ শিল কাটি বনোৱা গুহা আৰু মেগালিথিক সমাধিৰ স্থান পোৱা গৈছে। [[টেলিপৰাম্বা]]-কন্নুৰ-[[তলশ্যেৰী]] অঞ্চলত প্ৰচুৰ পৰিমাণে শিল কাটি বনোৱা গুহা, [[ডলমেন]], সমাধি বৃত্ত আৰু [[মেনহিৰ]] পোৱা যায়, যিবোৰ সকলো মেগালিথ। প্ৰথমৰ পৰা পঞ্চম শতিকাৰ [[সংগম যুগ]]ত কন্নুৰ জিলা [[এঝিমালা]]ক কেন্দ্ৰ কৰি থকা এখন শক্তিশালী ৰাজ্যৰ পীঠস্থান আছিল। প্ৰাচীন বন্দৰ ''নৌৰা'', যাক ''[[পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান ছী]]''ত [[মুজিৰিছ]]ৰ উত্তৰে থকা বন্দৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে, তাক কন্নুৰ বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Ente_Kannur">{{cite book|author=মেনন, এ. শ্ৰীধৰ |title=A Survey of Kerala History|trans-title=কেৰালা ইতিহাসৰ এক জৰীপ|url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C|year=২০০৭|publisher=ডিচি বুকছ|isbn=9788126415786|via=গুগল বুকছ}}</ref> প্ৰথম শতিকাৰ [[প্লিনি দ্য এল্ডাৰ]]ৰ মতে ''[[টিন্ডিছ]]'' বন্দৰ ''কেপ্ৰোবটোছ''ৰ ([[চেৰা ৰাজবংশ]]) উত্তৰ-পশ্চিম সীমাত অৱস্থিত আছিল।<ref name=":2">{{cite journal|author1=গুৰুক্কল, আৰ.|author2=হুইটেকাৰ, ডি. |year=২০০১|title=In search of Muziris|trans-title=মুজিৰিছৰ সন্ধানত|journal=জাৰ্নেল অৱ ৰোমান আৰ্কিঅ'লজি|volume=১৪ |number=১৪|pages=৩৩৪–৩৫০|doi=10.1017/S1047759400019978 |s2cid=164778915 }}</ref> ''টিন্ডিছ'' বন্দৰৰ উত্তৰে থকা অঞ্চলটো [[সংগম যুগ]]ত [[এঝিমালা]] ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।<ref>{{cite book|author=এ. শ্ৰীধৰ মেনন|title=A Survey of Kerala History|trans-title=কেৰালা ইতিহাসৰ এক জৰীপ}}</ref> ''[[পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান ছী]]''ৰ মতে, ''নৌৰা'' আৰু ''[[টিন্ডিছ]]''ৰ পৰা ''[[লিমিৰিকে]]'' নামৰ অঞ্চলটো আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে [[টলেমী]]য়ে কেৱল ''[[টিন্ডিছ]]''ক ''[[লিমিৰিকে]]''ৰ আৰম্ভণি বুলি উল্লেখ কৰিছে। এই অঞ্চলটো সম্ভৱতঃ [[কন্যাকুমাৰী]]ত শেষ হৈছিল; গতিকে ই বৰ্তমানৰ [[মলাবাৰ উপকূল]]ৰ সৈতে প্ৰায় মিলি যায়। এই অঞ্চলটোৰ সৈতে [[ৰোম]]ৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য প্ৰায় ৫০,০০০,০০০ [[চেষ্টাৰচেছ]] বুলি অনুমান কৰা হৈছিল।<ref>[[প্লিনি দ্য এল্ডাৰ]]ৰ মতে, ভাৰতৰ পৰা অনা সামগ্ৰী সাম্ৰাজ্যত মূল ক্ৰয় মূল্যৰ ১০০ গুণ বেছি দামত বিক্ৰী কৰা হৈছিল। চাওক [https://web.archive.org/web/20131106031753/http://www.cartage.org.lb/en/themes/BookLibrary/books/bibliographie/P/Plinyelder/elder/pliny-india.html]</ref> [[প্লিনি দ্য এল্ডাৰ]]ৰ মতে ''[[লিমিৰিকে]]''ত জলদস্যুৰ উপদ্ৰৱ আছিল।<ref>বষ্টক, জন (১৮৫৫)। "২৬ (ভাৰতলৈ ভ্ৰমণ)"। প্লিনি দ্য এল্ডাৰ, দ্য নেচাৰেল হিষ্ট্ৰি। লণ্ডন: টেইলৰ এণ্ড ফ্ৰান্সিছ।</ref> [[কছমাছ ইণ্ডিক'প্লিউষ্টেছ]]য়ে উল্লেখ কৰিছে যে ''[[লিমিৰিকে]]'' জালুকৰ এক প্ৰধান উৎস আছিল।<ref>ইণ্ডিক'প্লিউষ্টেছ, কছমাছ (১৮৯৭)। খ্ৰীষ্টান টোপোগ্ৰাফী। ১১। যুক্তৰাজ্য: দ্য টাৰ্টুলিয়ান প্ৰজেক্ট। পৃষ্ঠা ৩৫৮–৩৭৩।</ref><ref>দাস, সন্তোষ কুমাৰ (২০০৬)। দ্য ইকনমিক হিষ্ট্ৰি অৱ এনচিয়েন্ট ইণ্ডিয়া। জেনেছিছ পাব্লিছিং প্ৰাইভেট লিমিটেড। পৃষ্ঠা ৩০১।</ref> [[এঝিমালা]] ৰাজ্যৰ দুটা ''নাডু''ৰ ওপৰত কৰ্তৃত্ব আছিল – উপকূলীয় ''পূঝিনাডু'' আৰু পাহাৰীয়া পূব অংশৰ ''কৰ্কনাডু''। [[সংগম সাহিত্য]]ৰ গ্ৰন্থসমূহৰ মতে, ''পূঝিনাডু''ত [[মাংগালুৰু]] আৰু [[কোজিকোড়ে]]ৰ মাজৰ বেছিভাগ উপকূলীয় অঞ্চল অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="Census_Handbook">{{Cite book|title=District Census Handbook, Kasaragod (2011)|trans-title=জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি, কাছাৰগোড় (২০১১)|publisher=ডাইৰেক্টৰেট অৱ চেন্সাছ অপাৰেচন, কেৰালা|location=তিৰুৱনন্তপুৰম|pages=৯|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_B_KASARAGOD.pdf}}</ref> ''কৰ্কনাডু''ত [[ৱায়ানাড়]]-[[গুডালুৰ, নীলগিৰি|গুডালুৰ]] পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু [[কড়াগু]]ৰ (কুৰ্গ) কিছু অংশ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="wnd">{{cite book | author = ভাৰত চৰকাৰ | year=২০১৪–২০১৫ | title= District Census Handbook – Wayanad (Part-B) 2011 |trans-title= জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি – ৱায়ানাড় (অংশ-খ) ২০১১ | publisher=ডাইৰেক্টৰেট অৱ চেন্সাছ অপাৰেচন, কেৰালা | url= https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3203_PART_B_WAYANAD.pdf }}</ref> কোৱা হয় যে [[সংগম সাহিত্য|সংগম গ্ৰন্থ]] অনুসৰি, পঞ্চম শতিকাত যুদ্ধত মৃত্যুদণ্ডৰ ঠিক আগতে যেতিয়া [[চেৰা ৰাজবংশ|চেৰা]]সকলৰ হাতত পৰাজিত হৈছিল, তেতিয়া [[এঝিমালা]] ৰাজবংশৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত শাসক নান্নানে [[ৱায়ানাড়]] পাহাৰত আশ্ৰয় লৈছিল।<ref name="wnd"/> ===প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগ=== [[মলাবাৰ মুছলমান|কেৰালা মুছলমান]] পৰম্পৰা অনুসৰি, কন্নুৰ আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া [[মাডায়ি]] আৰু [[ধৰ্মডম]] [[ভাৰতীয় উপমহাদেশ]]ৰ [[ভাৰতত ইছলাম|আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদসমূহ]]ৰ ভিতৰত তিনিটাৰ স্থান আছিল। [[চেৰামন পেৰুমালসকলৰ কিংবদন্তি]] অনুসৰি, ৬২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত কোডুংগালোৰত প্ৰথমখন ভাৰতীয় মছজিদ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এইটো [[চেৰা ৰাজবংশ]]ৰ শেষ শাসকৰ (চেৰামন পেৰুমাল) নিৰ্দেশত হৈছিল, যি [[ধৰ্মডম]]ৰ পৰা [[মক্কা]]লৈ গৈছিল আৰু [[মহম্মদ]]ৰ (প্ৰায় ৫৭০–৬৩২) জীৱিত কালতেই [[ইছলাম]] ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite book |author=জনাথন গ'ল্ডষ্টেইন |title=The Jews of China |trans-title=চীনৰ ইহুদীসকল |publisher=এম. ই. শ্বেৰ্প |year=১৯৯৯|isbn=9780765601049 |url=https://books.google.com/books?id=8Z6DlzyT2vwC |page=১২৩}}</ref><ref name="SimpsonKresse2008">{{cite book |author1=এডৱাৰ্ড চিম্পচন|author2=কাই ক্ৰেছে|title=Struggling with History: Islam and Cosmopolitanism in the Western Indian Ocean|trans-title=ইতিহাসৰ সৈতে সংগ্ৰাম: পশ্চিম ভাৰত মহাসাগৰত ইছলাম আৰু বিশ্বজনীনতা|url=https://books.google.com/books?id=w0qHKA7zEaEC&pg=PA333|access-date=২৪ জুলাই ২০১২ |year=২০০৮|publisher=কলম্বিয়া ইউনিভাৰ্ছিটি প্ৰেছ|isbn=978-0-231-70024-5|pages=৩৩৩}}</ref><ref name="Kupferschmidt1987">{{cite book|author=উৰি এম. কুপফাৰচমিড|title=The Supreme Muslim Council: Islam Under the British Mandate for Palestine|trans-title=সৰ্বোচ্চ মুছলমান পৰিষদ: পেলেষ্টাইনৰ বাবে ব্ৰিটিছ মেণ্ডেটৰ অধীনত ইছলাম|url=https://books.google.com/books?id=ChEVAAAAIAAJ&pg=PA458|access-date=২৫ জুলাই ২০১২|year=১৯৮৭|publisher=ব্ৰিল|isbn=978-90-04-07929-8|pages=৪৫৮–৪৫৯}}</ref><ref name="Raṇṭattāṇi2007">{{cite book|author=হুছেইন ৰনতট্টানি|title=Mappila Muslims: A Study on Society and Anti Colonial Struggles |trans-title=মপ্পিলা মুছলমান: সমাজ আৰু উপনিৱেশ বিৰোধী সংগ্ৰামৰ ওপৰত এক অধ্যয়ন |url=https://books.google.com/books?id=xlb5BrabQd8C&pg=PA179|access-date=২৫ জুলাই ২০১২|year=২০০৭|publisher=আডাৰ বুকছ|isbn=978-81-903887-8-8|pages=১৭৯–}}</ref> ''কিচ্ছা শ্বাকৰৱতী ফাৰ্মাদ''ৰ মতে, [[কোডুংগালোৰ]], [[কোল্লাম]], [[মাডায়ি]], [[বাৰ্কুৰ]], [[মাংগালুৰু]], [[কাছাৰগোড়]], কন্নুৰ, [[ধৰ্মডম]], [[কোয়িলণ্ডি|পান্থালয়নি]], আৰু [[চালিয়াম]]ৰ [[মছজিদ]]সমূহ [[মালিক দিনাৰ]]ৰ সময়ত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু এইবোৰ [[ভাৰতীয় উপমহাদেশ]]ৰ আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদসমূহৰ ভিতৰত পৰে।<ref>প্ৰেঞ্জ, চেবাষ্টিয়ান আৰ. ''মনচুন ইছলাম: ট্ৰেড এণ্ড ফেইথ অন দ্য মেডিভেল মলাবাৰ কোষ্ট।'' কেমব্ৰিজ ইউনিভাৰ্ছিটি প্ৰেছ, ২০১৮। ৯৮।</ref> বিশ্বাস কৰা হয় যে [[মালিক দিনাৰ]]ৰ মৃত্যু [[কাছাৰগোড়]] চহৰৰ [[থালাংগাৰা]]ত হৈছিল।<ref name="ch">পৃষ্ঠা ৫৮, কালচাৰেল হেৰিটেজ অৱ [[কেৰালা]]: এন ইন্ট্ৰডাকশ্যন, এ. শ্ৰীধৰ মেনন, ইষ্ট-ৱেষ্ট পাব্লিকেশ্যনছ, ১৯৭৮</ref> [[File:Mappila Bay Fishing Harbour3.jpg|left|thumbnail|[[আয়িক্কাৰা]]ত [[মপ্পিলা উপসাগৰ]] বন্দৰ। এফালে [[ছেইণ্ট এঞ্জেলো দুৰ্গ]] (১৫০৫ চনত নিৰ্মিত) আৰু আনফালে [[অৰাক্কাল ৰাজ্য|অৰাক্কাল ৰাজপ্ৰসাদ]] আছে।]] প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগীয় কালত এঝিমালা ৰাজ্যৰ পিছত [[মুশিকা ৰাজবংশ]]ৰ শাসন আছিল, যিটো সম্ভৱতঃ [[টুলু নাডু]]ৰ পৰা [[টুলুৱা ব্ৰাহ্মণ]]সকলৰ প্ৰব্ৰজনৰ বাবে হৈছিল। একাদশ শতিকাত [[অথুলা]]ই লিখা ''[[মুশিকা-বংশ]] মহাকাব্য''ই সেই সময়লৈকে [[মুশিকা ৰাজ্য|মুশিকা ৰাজপৰিয়াল]]ৰ লিপিবদ্ধ অতীতৰ ওপৰত আলোকপাত কৰে।<ref name="Kola Swaroopam"/> ভাৰতীয় নৃতত্ত্ববিদ [[এ. আয়াপ্পন|আয়িনাপল্লী আয়াপ্পন]]ৰ মতে [[টুলু নাডু]]ৰ [[বুণ্ট (সম্প্ৰদায়)|বুণ্ট সম্প্ৰদায়]]ৰ এক শক্তিশালী আৰু যুঁজাৰু ফৈদক ''কোলা বাৰী'' বুলি কোৱা হৈছিল আৰু কোলাথুনাডুৰ কোলাথিৰি ৰজা এই ফৈদৰ বংশধৰ আছিল।<ref name="Aiyappan">{{cite book |last1=আয়িনাপল্লী |first1=আয়াপ্পন |title=The Personality of Kerala |trans-title=কেৰালাৰ ব্যক্তিত্ব |date=১৯৮২ |publisher=প্ৰকাশন বিভাগ, [[কেৰালা বিশ্ববিদ্যালয়]] |page=১৬২ |url=https://books.google.com/books?id=SXFuAAAAMAAJ |access-date=২৭ জুলাই ২০১৮ |quote=A very powerful and warlike section of the Bants of Tulunad was known as Kola bari. It is reasonable to suggest that the Kola dynasty was part of the Kola lineages of Tulunad.}}</ref> [[মুশিকা ৰাজবংশ]]ৰ বংশধৰ [[কোলাথুনাডু]] ৰাজ্যৰ ক্ষমতাৰ শীৰ্ষ সময়ত ইয়াৰ সীমা উত্তৰে [[নেত্ৰাৱতী নদী]]ৰ ([[মাংগালুৰু]]) পৰা<ref name="Kola Swaroopam">{{cite book |last1=শ্ৰীধৰ মেনন |first1=এ. |title=''Kerala Charitram'' |trans-title=''কেৰালা চৰিত্ৰম'' |year=২০০৭ |publisher=ডিচি বুকছ |location=কোট্টায়াম |isbn=978-8126415885 |edition=২০০৭ |page=১৭৫ |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82 |access-date=১৯ জুলাই ২০২০}}</ref> দক্ষিণত [[কোৰাপুঝা]]লৈকে ([[কোজিকোড়ে]]) বিস্তৃত আছিল। ইয়াৰ পশ্চিম সীমাত [[আৰব সাগৰ]] আৰু পূব সীমাত [[কড়াগু]] পাহাৰ আছিল, লগতে [[আৰব সাগৰ]]ৰ বিচ্ছিন্ন দ্বীপ [[লাক্ষাদ্বীপ]]ও ইয়াৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="Census_Handbook"/> কন্নুৰৰ সমীপৱৰ্তী [[এঝিমালা]]ত ১০৭৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এটি [[প্ৰাচীন মালায়ালম]] শিলালিপি পোৱা গৈছে ([[ৰামনতলি শিলালিপি]]), য'ত [[মাংগালুৰু]]ৰ [[আলুপা ৰাজবংশ]]ৰ ৰজা কুণ্ডা আলুপাৰ উল্লেখ আছে।<ref>নাৰায়ণন, এম. জি. এছ. ''পেৰুমালছ অৱ কেৰালা''। ত্ৰিশুৰ (কেৰালা): কছম'বুকছ, ২০১৩। ৪৮৩।</ref> কন্নুৰৰ [[মাডায়ি পল্লী|মাডায়ি মছজিদ]]ৰ ভিতৰত থকা এখন তামৰ ফলিত [[আৰবী]] শিলালিপি অনুসৰি ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠা বৰ্ষ হৈছে ১১২৮ খ্ৰীষ্টাব্দ।<ref name="Madayi">{{cite book | author = চাৰ্লছ আলেকজেণ্ডাৰ ইনেছ | year=১৯০৮ | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) |trans-title= মাদ্ৰাজ জিলা গেজেটিয়াৰ মলাবাৰ (খণ্ড-১) | publisher=মাদ্ৰাজ চৰকাৰী প্ৰেছ |pages=৪২৩–৪২৪ | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up }}</ref> ভ্ৰমণ সম্পৰ্কীয় গ্ৰন্থত (''[[ইল মিলিয়নে]]'') [[মাৰ্কো প’ল’]]ৱে ১২৯০-ৰ দশকৰ মাজভাগত এই অঞ্চললৈ কৰা ভ্ৰমণৰ বৰ্ণনা দিছে। আন ভ্ৰমণকাৰীসকলৰ ভিতৰত বৌদ্ধ তীৰ্থযাত্ৰী [[ফাহিয়ান]] আৰু [[তাঞ্জিয়াৰছ]]ৰ লেখক তথা ইতিহাসবিদ [[ইবন বটুতা]] উল্লেখযোগ্য। মধ্যযুগৰ শেষৰ ফালে আভ্যন্তৰীণ মতানৈক্যৰ ফলত [[কোলাথুনাডু]] ১০ খন স্বাধীন ৰাজ্যত বিভক্ত হৈ পৰে, যেনে [[কড়থানাডু]] ([[বটাকৰ]]), [[ধৰ্মডম|ৰণ্ডাতাৰা]] বা পোয়ানাড ([[ধৰ্মডম]]), [[কোট্টায়াম ৰাজ্য|কোট্টায়াম]] ([[তলশ্যেৰী]]), [[নীলেশ্বৰম]], ইৰুৱাজিনাডু ([[পানুৰ (পৌৰসভা)|পানুৰ]]), [[কুৰুমব্ৰনাড]] ইত্যাদি, যিবোৰৰ শাসন সুকীয়া ৰাজকীয় নেতাসকলৰ হাতত আছিল।<ref name="Logan">{{Cite book|title=Malabar Manual (Volume-I)|trans-title=মলাবাৰ মেনুৱেল (খণ্ড-১)|last=লোগান|first=উইলিয়াম|publisher=এছিয়ান এডুকেশ্যনেল চাৰ্ভিচেছ|year=২০১০|isbn=9788120604476|location=নতুন দিল্লী|pages=৬৩১–৬৬৬}}</ref> প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগত [[কোলাথিৰি]] সাম্ৰাজ্যৰ একেবাৰে উত্তৰ অংশত থকা [[নীলেশ্বৰম]] ৰাজবংশ কোলাথুনাডু আৰু [[কালিকট]]ৰ [[জামোৰিন]] দুয়োৰে আত্মীয় আছিল।<ref name="Neeleswaram fete">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/neeleswaram-fete-to-showcase-its-heritage/article2645520.ece | title=Neeleswaram fete to showcase its heritage |trans-title=নীলেশ্বৰম উৎসৱে ইয়াৰ ঐতিহ্য প্ৰদৰ্শন কৰিব | website=দ্য হিন্দু | date=২১ নৱেম্বৰ ২০১১ | access-date=২৪ নৱেম্বৰ ২০১৬ }}</ref> দ্বাদশ শতিকাত কন্নুৰ এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্য কেন্দ্ৰ আছিল আৰু [[পাৰস্য]] আৰু [[আৰব]]ৰ সৈতে ইয়াৰ সক্ৰিয় ব্যৱসায়িক সম্পৰ্ক আছিল। মধ্যযুগীয় কেৰালা উপকূলত অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক দিশত [[কোজিকোড়ে]] বন্দৰে সৰ্বোচ্চ স্থান দখল কৰিছিল। আনহাতে কন্নুৰ, [[কোল্লাম]], আৰু [[কোচি]] বাণিজ্যিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ দ্বিতীয় শ্ৰেণীৰ বন্দৰ আছিল য'ত পৃথিৱীৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ পৰা ব্যৱসায়ীসকল একত্ৰিত হৈছিল।<ref name="Malekandathil">''দ্য পৰ্তুগীজ, ইণ্ডিয়ান অ'ছেন এণ্ড ইউৰোপিয়ান ব্ৰীজহেডছ ১৫০০–১৮০০''। প্ৰফেছৰ কে. এছ. মেথিউৰ সন্মানত ফেষ্টশ্ৰীফ্ট (২০০১)। সম্পাদনা: পিয়াছ মালেকাণ্ডাথীল আৰু টি. জামাল মহম্মদ। ফাণ্ডাকোৱা অৰিয়েন্তে। ইনষ্টিটিউট ফৰ ৰিচাৰ্চ ইন ছচিয়েল চাইন্সেছ এণ্ড হিউমেনিটিজ অৱ মেছাৰ (কেৰালা)</ref> ===ইউৰোপীয় প্ৰভাৱৰ যুগ=== ১৮৮৭ চনলৈকে কন্নুৰ ভাৰতৰ পশ্চিম উপকূলত [[প্ৰেচিডেন্সি সেনাবাহিনী|ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ সামৰিক]] সদৰ আছিল।<ref name="EB1911"/> আধুনিক চহৰখন কন্নুৰ টাউন বুলি পৰিচিত। কন্নুৰ জিলা আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহ বেছিভাগেই বিখ্যাত [[কোলাথিৰি ৰজাসকল]]ৰ দ্বাৰা শাসিত আছিল। যেতিয়া কেৰালা ৰাজ্য গঠন হৈছিল, তেতিয়া জিলাখনে কন্নুৰ নাম লৈছিল কাৰণ প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়সমূহ ইয়াতেই স্থাপন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে কন্নুৰ [[মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সি]]ৰ [[মলাবাৰ জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত [[চিৰক্কল, কন্নুৰ|চিৰক্কল]] [[তালুক]]ৰ সদৰ আছিল। [[কোম্পানীৰ শাসন (ভাৰত)|কোম্পানী শাসনৰ]] সময়ত [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ে মাদ্ৰাজ আৰু কোচিনক তেওঁলোকৰ প্ৰধান কেন্দ্ৰ হিচাপে অগ্ৰাধিকাৰ দিছিল আৰু তাৰ ফলত কন্নুৰে নিজৰ পুৰণি গৌৰৱ হেৰুৱাবলৈ আৰম্ভ কৰে। কন্নুৰৰ মানুহে আজিও তেওঁলোকৰ হেৰুৱা গৌৰৱ ঘূৰাই পোৱাৰ অপেক্ষাত আছে আৰু তেওঁলোকে অনুভৱ কৰে যে ৰাজ্যিক প্ৰশাসন ৰাজ্যখনৰ একেবাৰে বিপৰীত দিশত থকাৰ বাবে তেওঁলোকক অৱহেলা কৰা হৈছে। কন্নুৰৰ মূল চহৰখনৰ এটা অংশ কেৰালাৰ একমাত্ৰ মুছলমান ৰাজপৰিয়াল অৰাক্কালৰ অধীনত আছিল আৰু এই অঞ্চলটো এতিয়াও চহৰ বুলি জনা যায়। পৰ্তুগীজ আৱিষ্কাৰক [[ভাস্কো দা গামা]] ১৪৯৮ চনত [[আৱিষ্কাৰৰ যুগ]]ত [[কপ্পাড়]] [[কোজিকোড়ে]]ত উপস্থিত হৈছিল আৰু এনেদৰে ইউৰোপৰ পৰা দক্ষিণ এছিয়ালৈ এক পোনপটীয়া সাগৰীয় পথ মুকলি কৰিছিল।<ref>ডিচি বুকছ, কোট্টায়াম (২০০৭), এ. শ্ৰীধৰ মেনন, এ চাৰ্ভে অৱ কেৰালা হিষ্ট্ৰি</ref> ১৫০১ চনত [[পেড্ৰো আলভাৰেছ কব্ৰাল]]ৰ দ্বাৰা ইয়াত এটা পৰ্তুগীজ কাৰখানা স্থাপন কৰা হয় আৰু ১৫০২ চনত দা গামাই ৰজাৰ সৈতে চুক্তি কৰে।<ref name="EB1911"/> কন্নুৰৰ [[ছেইণ্ট এঞ্জেলো দুৰ্গ]] ১৫০৫ চনত ভাৰতৰ প্ৰথম পৰ্তুগীজ ভাইচৰয় ডম [[ফ্ৰাঞ্চিস্কো ডে আলমেইডা]]ৰ দ্বাৰা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ডাচসকলে ১৬৬৩ চনত পৰ্তুগীজসকলৰ পৰা এই দুৰ্গটো দখল কৰে। তেওঁলোকে দুৰ্গটো আধুনিকীকৰণ কৰে আৰু হলেণ্ডিয়া, জিলাণ্ডিয়া, আৰু ফ্ৰিজলেণ্ডিয়া নামৰ বুৰুজ নিৰ্মাণ কৰে যিবোৰ বৰ্তমানৰ গাঁথনিটোৰ প্ৰধান আকৰ্ষণ। মূল পৰ্তুগীজ দুৰ্গটো পিছলৈ ভাঙি পেলোৱা হয়। আমষ্টাৰডামৰ [[ৰিক্সমিউজিয়াম]]ত এই দুৰ্গ আৰু ইয়াৰ পিছফালে থকা মাছমৰীয়াৰ ঘাটৰ এখন চিত্ৰ দেখিবলৈ পোৱা যায়। ডাচসকলে ১৭৭২ চনত অৰাক্কালৰ ৰজা আলি ৰজাৰ হাতত এই দুৰ্গটো বিক্ৰী কৰিছিল। সপ্তদশ শতিকাত, কন্নুৰ কেৰালাৰ একমাত্ৰ [[মুছলমান]] চুলতানী ৰাজ্য [[অৰাক্কাল]]ৰ ৰাজধানী আছিল। তেওঁলোকে কন্নুৰ চহৰৰ উপৰিও [[লাক্ষাদ্বীপ]] শাসন কৰিছিল।<ref name=anathapuri>{{Cite web|url=http://www.ananthapuri.com/kerala-history.asp?page=muslim|archive-url=https://web.archive.org/web/20120605222957/http://ananthapuri.com/kerala-history.asp?page=muslim|url-status=dead|title=Arakkal royal family|trans-title=অৰাক্কাল ৰাজপৰিয়াল|archive-date=৫ জুন ২০১২}}</ref> [[অৰাক্কাল ৰাজ্য]] আৰু [[চিৰক্কল ৰজা|চিৰক্কল ৰাজ্য]] কন্নুৰ চহৰক কেন্দ্ৰ কৰি থকা দুখন সামন্ত ৰাজ্য আছিল। কন্নুৰৰ ওচৰৰ [[ধৰ্মডম]] দ্বীপটো [[তলশ্যেৰী]]ৰ সৈতে ১৭৩৪ চনতেই [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ক গতাই দিয়া হৈছিল। মধ্যযুগৰ শেষৰ ফালে [[কোলাথিৰি|''কোলাট্টু ৰজা'']], [[কোট্টায়াম ৰাজ্য|''কোট্টায়াম ৰজা'']], ''[[মান্নানাৰ]]''<ref>{{cite book|last=পি.জে ৰাজেন্দ্ৰন|title=Kshethravinjanakosam|trans-title=ক্ষেত্ৰবিজ্ঞানকোশম|year=২০০০|publisher= ডি.চি.বুকছ পাব্লিছিং, গুগল বুকছ|page=১০৩|isbn=9788126402540}}</ref> আৰু [[অৰাক্কাল ৰাজ্য|''অৰাক্কাল বিবি'']] সকলোৱেই এই অঞ্চলসমূহৰ ওপৰত দাবী জনাইছিল। [[হস্তান্তৰকৰণ]]ৰ পিছত ব্ৰিটিছে ইয়াত কাৰখানা আৰু ইংৰাজ বসতি স্থাপন কৰে।<ref name="Eng_cession">{{cite book | author = চাৰ্লছ আলেকজেণ্ডাৰ ইনেছ | year=১৯০৮ | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) |trans-title= মাদ্ৰাজ জিলা গেজেটিয়াৰ মলাবাৰ (খণ্ড-১) |page=৪৫১ | publisher=মাদ্ৰাজ চৰকাৰী প্ৰেছ | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up }}</ref><ref name="Logan"/> তাৰ পিছত ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে ১৭৯০ চনত [[কান্নানোৰ দখল|কন্নুৰ দুৰ্গ দখল কৰে]] আৰু ইয়াক [[মলাবাৰ উপকূল]]ত তেওঁলোকৰ অন্যতম প্ৰধান সামৰিক কেন্দ্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক শাসনৰ]] সময়ত, কন্নুৰ [[মাদ্ৰাজ]] প্ৰদেশৰ [[মলাবাৰ জিলা|মলাবাৰ]] জিলাৰ অন্তৰ্গত আছিল। ১৭৬১ চনত ব্ৰিটিছে [[মাহে, ভাৰত|মাহে]] দখল কৰে আৰু এই বসতিটো [[কড়থানাডু]]ৰ শাসকক গতাই দিয়া হয়।<ref name="Mahé"/> ১৭৬৩ চনৰ পেৰিছ চুক্তিৰ আধাৰত ব্ৰিটিছে মাহেক ফৰাচীসকলৰ হাতলৈ ঘূৰাই দিয়ে।<ref name="Mahé"/> ১৭৭৯ চনত এংলো-ফ্ৰেঞ্চ যুদ্ধ আৰম্ভ হয়, যাৰ ফলত ফৰাচীসকলে [[মাহে, ভাৰত|মাহে]] হেৰুৱায়।<ref name="Mahé"/> ১৭৮৩ চনত ব্ৰিটিছে ভাৰতত ফৰাচীসকলৰ বসতিসমূহ ঘূৰাই দিবলৈ সন্মত হয় আৰু ১৭৮৫ চনত [[মাহে, ভাৰত|মাহে]] ফৰাচীসকলৰ হাতলৈ হস্তান্তৰ কৰা হয়।<ref name="Mahé">{{cite web|url=http://mahe.gov.in/mws/leftmenupages/history.html|title=History of Mahé|trans-title=মাহেৰ ইতিহাস|access-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২১|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131230232052/http://mahe.gov.in/mws/leftmenupages/history.html|archive-date=৩০ ডিচেম্বৰ ২০১৩}}</ref> প্ৰথমাৱস্থাত ব্ৰিটিছসকলে তেওঁলোকৰ শাসনৰ বিৰুদ্ধে স্থানীয় প্ৰতিৰোধৰ সন্মুখীন হ'বলগীয়া হৈছিল। ইয়াৰ নেতৃত্ব দিছিল [[পাজাশী ৰজা|কেৰালা বাৰ্মা পাজাশী ৰজাই]], যিয়ে [[তলশ্যেৰী]]-[[ৱায়ানাড়]] অঞ্চলত ব্যাপক জনপ্ৰিয় সমৰ্থন লাভ কৰিছিল।<ref name="Ente_Kannur"/> কোট্টায়াম প্ৰদেশৰ শাসক [[পাজাশী ৰজা]]ই ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বিৰুদ্ধে চলোৱা গেৰিলা যুদ্ধই কন্নুৰৰ ইতিহাসত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাইছিল। বিংশ শতিকাৰ প্ৰথম দশকবোৰত কেৰালাৰ আৰ্থ-সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক খণ্ডত হোৱা পৰিৱৰ্তনবোৰে কমিউনিষ্ট পাৰ্টীৰ বিকাশৰ বাবে অনুকূল পৰিৱেশৰ সৃষ্টি কৰিছিল। ১৯০৬ চনত খ্ৰীষ্টান মিছনাৰীসকলৰ দ্বাৰা আৰম্ভ কৰা আৰু পিছলৈ চৰকাৰৰ দ্বাৰা আগুৱাই নিয়া ইংৰাজী শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, শৰীৰৰ ওপৰৰ অংশ ঢাকিবলৈ কাপোৰ পিন্ধাৰ বাবে হোৱা বিদ্ৰোহ, ১৮৮৮ চনত অৰুৱিপ্পুৰমত মূৰ্তি স্থাপন, ১৮৯১ চনৰ মালায়ালী মেম’ৰিয়েল, ১৯০৩ চনত এছএনডিপি যোগমৰ প্ৰতিষ্ঠা, বিভিন্ন কাৰ্যকলাপ আৰু সংগ্ৰাম আদি কাৰকবোৰে কম সময়ৰ ভিতৰতে কেৰালা সমাজৰ পৰিৱৰ্তন ত্বৰান্বিত কৰাত সহায় কৰিছিল। এই আন্দোলনবোৰ শেষত গৈ [[ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলন]]ৰ সৈতে মিলি গৈছিল। অতি সোনকালেই সমাজবাদ আৰু [[ছোভিয়েট বিপ্লৱ]]ৰ ধাৰণাসমূহ কেৰালাত আহি পৰে। এনে ধাৰণাসমূহ [[স্বদেশাভিমানী ৰামকৃষ্ণ পিল্লাই]], [[সহোদৰন আয়াপ্পন]], [[পি. কেশৱদেৱ]] আৰু অন্যান্যসকলৰ ৰচনাৰ জৰিয়তে কেৰালাত প্ৰচাৰিত হয়। ১৯৩০-ৰ দশকৰ আৰম্ভণিলৈ কিছুমান আন গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিঘটনাও সংঘটিত হৈছিল। তাৰ ভিতৰত ট্ৰাভাঙ্কোৰত নিৱৰ্তনা আন্দোলন আছিল অন্যতম। ই আছিল চৰকাৰত অংশগ্ৰহণৰ বাবে অস্পৃশ্য আৰু দুৰ্বল শ্ৰেণী হিচাপে এতিয়ালৈকে দমন কৰি ৰখা মানুহৰ দাবী। ইয়াৰ ফলত চৰকাৰত আনুপাতিক প্ৰতিনিধিত্ব আৰু চাকৰিত সংৰক্ষণৰ দৰে সংগ্ৰামসমূহ আগবাঢ়ি আহিল। ই নিপীড়িত জনসাধাৰণৰ মাজত নতুন উৎসাহ জগাই তুলিলে।<ref>{{cite web|url=http://www.keralatourism.org/destination/destination.php?id=100|title=Pazhassi Raja Museum and Art Gallery, Kozhikode – Kerala Tourism|trans-title=পাজাশী ৰজা সংগ্ৰহালয় আৰু চিত্ৰশালা, কোজিকোড়ে – কেৰালা পৰ্যটন|access-date=৫ এপ্ৰিল ২০১৫|archive-url=https://web.archive.org/web/20131115215308/http://www.keralatourism.org/destination/destination.php?id=100|archive-date=১৫ নৱেম্বৰ ২০১৩|url-status=dead}}</ref><gallery mode="packed" widths="175"> File:Cannonore fort & Bay'; a watercolor by John Johnston, c.1795-1801.jpg|[[:File:Cannonore fort & Bay'; a watercolor by John Johnston, c.1795-1801.jpg|কান্নানোৰ দুৰ্গ আৰু উপসাগৰ; জন জনষ্টনৰ দ্বাৰা অংকিত জলৰংগ, প্ৰায় ১৭৯৫-১৮০১]] File:City of Cannanore, 1572.jpg|১৫৭২ চনত অঁকা কন্নুৰৰ এখন চিত্ৰ, [[জৰ্জ ব্ৰাউন]] আৰু [[ফ্ৰান্স হোগেনবাৰ্গ]]ৰ এটলাছ ''চিভিটেটছ অৰ্বিছ টেৰাৰাম'', খণ্ড ১-ৰ পৰা </gallery> == ভূগোল == {{See also|কন্নুৰৰ পৰ্যটনস্থলীসমূহ}} [[File:Vpra floating park boat walking path.jpg|thumbnail|[[মাডায়ি]]ৰ সমীপৱৰ্তী ভায়ালাপ্ৰা হ্ৰদ]] [[File:Muzhappilangad Drive-in Beach 2.jpg|left|thumbnail|[[মুজাপ্পিলাংগড় সাগৰীয় তীৰ]], এছিয়াৰ আটাইতকৈ দীঘল ড্ৰাইভ-ইন তীৰ, কন্নুৰত অৱস্থিত]]কন্নুৰৰ উচ্চতা হৈছে সাগৰ পৃষ্ঠৰ পৰা {{convert|1.02|m|feet|disp=or}}। ই [[লাক্ষাদ্বীপ সাগৰ]]ৰ উপকূলত অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ উপকূলীয় অঞ্চলটো বালিৰে ভৰা। চহৰখনত এখন {{convert|8|km|mile|1}} দীঘল সাগৰৰ পাৰ আৰু [[পয়্যাম্বলম]]ত এখন {{convert|3|km|mile|1}} দীঘল সাগৰীয় তীৰ আছে। কন্নুৰ [[কোজিকোড়ে]]ৰ উত্তৰে, [[কাছাৰগোড়]] আৰু [[মাংগালুৰু]]ৰ দক্ষিণে, [[কড়াগু জিলা|কড়াগু]] আৰু [[ৱায়ানাড় জিলা|ৱায়ানাড়]]ৰ [[পশ্চিমঘাট]] অঞ্চলৰ পশ্চিমে আৰু [[লাক্ষাদ্বীপ সাগৰ]]ৰ পূবে অৱস্থিত। [[আয়িক্কাৰা]]ত [[মপ্পিলা উপসাগৰ]] বন্দৰ আছে। ইয়াৰ এফালে [[ছেইণ্ট এঞ্জেলো দুৰ্গ]] (১৫০৫ চনত নিৰ্মিত) আৰু আনফালে [[অৰাক্কাল ৰাজ্য|অৰাক্কাল ৰাজপ্ৰসাদ]] আছে। এছিয়াৰ আটাইতকৈ দীঘল ড্ৰাইভ-ইন তীৰ [[মুজাপ্পিলাংগড় সাগৰীয় তীৰ]] কন্নুৰত অৱস্থিত। ভায়ালাপ্ৰা হ্ৰদ [[মাডায়ি]]ৰ সমীপত অৱস্থিত। === জলবায়ু === কন্নুৰত অতিশয় আৰ্দ্ৰ [[গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় মৌচুমী জলবায়ু]] ([[কোপেন জলবায়ু শ্ৰেণীবিভাজন]]ৰ অধীনত ''Am'') বিৰাজ কৰে। এপ্ৰিল আৰু মে' মাহত গড় সৰ্বোচ্চ উষ্ণতা প্ৰায় {{convert|35|C}} হয়। ডিচেম্বৰ আৰু জানুৱাৰীত উষ্ণতা মজলীয়া ধৰণৰ থাকে: প্ৰায় {{convert|24|C|F|1|disp=or}}। [[মলাবাৰ উপকূল]]ৰ আন অঞ্চলবোৰৰ দৰেই, এই চহৰখনতো [[দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বতাহ]]ৰ ফলত প্ৰচুৰ বৰষুণ হয়। বাৰ্ষিক গড় বৰষুণৰ পৰিমাণ হৈছে {{convert|3438|mm|in|0|disp=or}}, যাৰ প্ৰায় ৬৮ শতাংশ গ্ৰীষ্মকালত হয়।<ref name="KannurClimate">[http://www.calicutnet.com/yourtown/kannur/Climate.htm Climate: Kannur (Cannanore)] CalicutNet.com</ref>{{Weather box | width = auto | location = কন্নুৰ (১৯৯১–২০২০, চৰম মান ১৯৭৮–বৰ্তমানলৈ) | metric first = Yes | single line = Yes | temperature colour = | Jan record high C = ৩৬.৮ | Feb record high C = ৩৯.০ | Mar record high C = ৩৯.১ | Apr record high C = ৩৯.২ | May record high C = ৩৯.১ | Jun record high C = ৩৬.৮ | Jul record high C = ৩৩.৯ | Aug record high C = ৩৩.৬ | Sep record high C = ৩৪.২ | Oct record high C = ৩৫.৭ | Nov record high C = ৩৭.০ | Dec record high C = ৩৬.৮ | year record high C = ৩৯.২ | Jan high C = ৩৩.৬ | Feb high C = ৩৪.৩ | Mar high C = ৩৪.৯ | Apr high C = ৩৫.০ | May high C = ৩৪.০ | Jun high C = ৩০.৬ | Jul high C = ২৯.৫ | Aug high C = ২৯.৮ | Sep high C = ৩০.৮ | Oct high C = ৩১.৬ | Nov high C = ৩২.৮ | Dec high C = ৩৩.৩ | year high C = ৩২.৫ | Jan low C = ২১.৯ | Feb low C = ২২.৯ | Mar low C = ২৪.৭ | Apr low C = ২৫.৯ | May low C = ২৫.৬ | Jun low C = ২৩.৯ | Jul low C = ২৩.৩ | Aug low C = ২৩.৪ | Sep low C = ২৩.৭ | Oct low C = ২৩.৭ | Nov low C = ২৩.৬ | Dec low C = ২২.৪ | year low C = ২৩.৭ | Jan record low C = ১৬.৪ | Feb record low C = ১৭.৮ | Mar record low C = ১৯.০ | Apr record low C = ২১.৭ | May record low C = ২০.০ | Jun record low C = ২০.৬ | Jul record low C = ২০.৪ | Aug record low C = ২০.৭ | Sep record low C = ২০.৯ | Oct record low C = ১৯.৪ | Nov record low C = ১৭.৮ | Dec record low C = ১৬.১ | year record low C = ১৬.১ | rain colour = green | Jan rain mm = ০.৫ | Feb rain mm = ০.৭ | Mar rain mm = ১৫.৮ | Apr rain mm = ৫৪.২ | May rain mm = ২২১.৫ | Jun rain mm = ৯৪৬.৩ | Jul rain mm = ৮৭৭.২ | Aug rain mm = ৫৪১.৪ | Sep rain mm = ২৭০.৯ | Oct rain mm = ৩০০.৪ | Nov rain mm = ১০৯.০ | Dec rain mm = ২৭.০ | Jan rain days = ০.১ | Feb rain days = ০.১ | Mar rain days = ০.৬ | Apr rain days = ২.৯ | May rain days = ৭.৮ | Jun rain days = ২৩.৫ | Jul rain days = ২৬.২ | Aug rain days = ২১.৭ | Sep rain days = ১২.৩ | Oct rain days = ১১.৯ | Nov rain days = ৪.৯ | Dec rain days = ১.১ | time day = ১৭:৩০ [[ভাৰতীয় মান সময়|আইএছটি]] | Jan humidity = ৬৩ | Feb humidity = ৬৪ | Mar humidity = ৬৫ | Apr humidity = ৬৬ | May humidity = ৭১ | Jun humidity = ৮৪ | Jul humidity = ৮৭ | Aug humidity = ৮৫ | Sep humidity = ৮১ | Oct humidity = ৭৯ | Nov humidity = ৭৪ | Dec humidity = ৬৬ | year humidity = ৭৪ | source 1 = [[ভাৰতীয় বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ]]<ref>{{cite web | url = https://imdpune.gov.in/library/public/Climatological%20Tables%201991-2020.pdf | title = Climatological Tables of Observatories in India 1991-2020 | trans-title = ভাৰতৰ মানৱ নিৰীক্ষণ কেন্দ্ৰসমূহৰ জলবায়ু সম্পৰ্কীয় তালিকা ১৯৯১-২০২০ | publisher = [[ভাৰতীয় বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ]] | access-date = ৮ এপ্ৰিল ২০২৪ }}</ref><ref name=IMDnormals> {{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archive-date = ৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ | url = https://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Cannanore Climatological Table 1981–2010 | trans-title = কেন্দ্ৰ: কান্নানোৰ জলবায়ু সম্পৰ্কীয় তালিকা ১৯৮১-২০১০ | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = ভাৰতীয় বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ | date = জানুৱাৰী ২০১৫ | pages = ১৬৭–১৬৮ | access-date = ২৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archive-date = ৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ | url = https://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | trans-title = ভাৰতীয় কেন্দ্ৰসমূহৰ বাবে উষ্ণতা আৰু বৰষুণৰ চৰম মান (২০১২ লৈকে) | publisher = ভাৰতীয় বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ | date = ডিচেম্বৰ ২০১৬ | page = M106 | access-date = ২৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০}}</ref> }} == নাগৰিক প্ৰশাসন == [[File:Kannur Skyline 3.jpg|thumbnail|কন্নুৰ চহৰৰ আকাশৰেখা]] ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সাম্ৰাজ্যৰ ১৮৬৫ চনৰ মাদ্ৰাজ আইন ১০ৰ (নগৰ উন্নয়ন আইন ১৮৫০-ৰ সংশোধনী)<ref name="Towns Act"/> অধীনত ১৮৬৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত কন্নুৰ পৌৰসভা গঠন কৰা হয়। ইয়াৰ লগতে [[তলশ্যেৰী]], [[কোজিকোড়ে]], [[পলক্কড়]], আৰু [[ফৰ্ট কোচি]] পৌৰসভাও গঠিত হৈছিল, যিবোৰ ৰাজ্যখনৰ প্ৰথম আধুনিক পৌৰসভাত পৰিণত হয়। ২০১৫ চনত ইয়াক [[কেৰালাৰ চহৰ আৰু নগৰসমূহৰ তালিকা|পৌৰ নিগম]]লৈ উন্নীত কৰা হয়।<ref name="kmc">{{Cite news|last=Special Currespondent|date=১৪ জানুৱাৰী ২০১৫|title=Kannur to be City Corporation|trans-title=কন্নুৰ হ'ব পৌৰ নিগম|work=দ্য হিন্দু|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kannur-to-be-city-corporation/article6789317.ece|access-date=৬ মাৰ্চ ২০২১}}</ref> চহৰখনৰ প্ৰশাসন [[কন্নুৰ পৌৰ নিগম]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হয়, যাৰ মুৰব্বী হৈছে এজন মেয়ৰ। নিগমটো মেয়ৰ আৰু পৰিষদৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হয় আৰু কন্নুৰ চহৰৰ ৭৮.৩৫ বৰ্গ কিমি এলেকাজুৰি থকা প্ৰায় ২৩২,৪৮৬ জনসংখ্যাক নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।<ref>{{Cite web |title=Home {{!}} കണ്ണൂര്‍ നഗരസഭ |trans-title=মুখ্যপৃষ্ঠা |url=https://kannurcorporation.lsgkerala.gov.in/en |archive-url=https://web.archive.org/web/20250415014349/https://kannurcorporation.lsgkerala.gov.in/en |archive-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৫ |access-date=৩০ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=kannurcorporation.lsgkerala.gov.in |language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Provisional Population Totals, Census of India 2011|trans-title=অস্থায়ী জনসংখ্যাৰ সৰ্বমুঠ পৰিমাণ, ভাৰতৰ লোকপিয়ল ২০১১|url=http://urbanaffairskerala.org/images/downloads/ulb_population2011.pdf|work=Population of the urban local bodies in Kerala (2011)|publisher=কেৰালা চৰকাৰ|access-date=৪ ডিচেম্বৰ ২০২০|archive-date=২৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924173424/http://urbanaffairskerala.org/images/downloads/ulb_population2011.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="Corporation councillors">{{cite web|title=Kannur Corporation, Councillors|trans-title=কন্নুৰ পৌৰ নিগম, পাৰিষদসকল|url=https://lsgkerala.gov.in/en/lbelection/electdmemberdet/2020/1259|access-date=৬ মাৰ্চ ২০২০|publisher=স্থানীয় স্ব-শাসন বিভাগ, কেৰালা}}</ref> প্ৰশাসনিক সুবিধাৰ বাবে চহৰখনক ৫৫ টা ৱাৰ্ডত ভাগ কৰা হৈছে, য'ৰ পৰা নিগম পৰিষদৰ সদস্যসকলক পাঁচ বছৰৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰা হয়। [[কন্নুৰ পৌৰ নিগম]]ক ছটা মণ্ডলত ভাগ কৰা হৈছে: কন্নুৰ টাউন, [[পল্লিকুন্নু]], [[পুঝাথী]], [[এডক্কাড]], [[কন্নুৰ পূব|এলায়াভুৰ]], আৰু [[চেলোৰা]]।<ref name="kmc" /> {| class="wikitable" style="float:center; text-align:center; margin:0 0 0 1em;" |- !colspan="2"|কন্নুৰ পৌৰ নিগম |- |[[মেয়ৰ]] |এডভকেট পি ইন্দিৰা ([[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|আইএনচি]])<ref>{{Cite news |date=২৬ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |title=P. Indira assumes office as Kannur Mayor; K.P. Tahir elected deputy mayor |trans-title=পি. ইন্দিৰাই কন্নুৰৰ মেয়ৰ হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে; কে. পি. তাহিৰ উপ মেয়ৰ হিচাপে নিৰ্বাচিত |url=https://www.thehindu.com/incoming/p-indira-assumes-office-as-kannur-mayor-kp-tahir-elected-deputy-mayor/article70440538.ece |access-date=৩০ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |work=দ্য হিন্দু |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> |- |[[উপ মেয়ৰ]] |কে. পি. তাহিৰ ([[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|আইইউএমএল]])<ref>{{Cite news |date=২৭ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |title=Congress's P Indira sworn in as Kannur mayor |trans-title=কংগ্ৰেছৰ পি ইন্দিৰাই কন্নুৰৰ মেয়ৰ হিচাপে শপত গ্ৰহণ কৰে |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/congresss-p-indira-sworn-in-as-kannur-mayor/articleshow/126194846.cms |access-date=৩০ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |work=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া |issn=0971-8257}}</ref> |- |[[পৌৰ আয়ুক্ত (ভাৰত)|নিগম সচিব]] |নাই |} ৰাজ্য গঠনৰ পিছত কন্নুৰ নিগম হৈছে কেৰালাৰ পঞ্চমখন পৌৰ নিগম। ২০১৫ চনত স্থাপিত হোৱা কন্নুৰ নিগমৰ প্ৰথম মেয়ৰ আছিল ই. পি. লতা।<ref>{{Cite news|last=PTI|date=১৮ নৱেম্বৰ ২০১৫|title=CPI(M) rides to power in five of six corporations in Kerala|trans-title=কেৰালাৰ ছখন নিগমৰ ভিতৰত পাঁচখনতে চিপিআই(এম) ক্ষমতালৈ আহে|work=দ্য ইকনমিক টাইমছ|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/cpim-rides-to-power-in-five-of-six-corporations-in-kerala/articleshow/49831638.cms|access-date=৬ মাৰ্চ ২০২১}}</ref> কন্নুৰ নিগমত দুটা বিধানসভা সমষ্টি আছে – [[কন্নুৰ (বিধানসভা সমষ্টি)|কন্নুৰ]] আৰু [[অঝিকোড় (বিধানসভা সমষ্টি)|অঝিকোড়]] – এই দুয়োটা [[কন্নুৰ (লোকসভা সমষ্টি)|কন্নুৰ]] সংসদীয় সমষ্টিৰ অংশ। ===কন্নুৰ পৌৰ নিগম নিৰ্বাচন ২০২০=== {|class="sortable wikitable" |+[[২০২০ কেৰালা স্থানীয় নিকায় নিৰ্বাচন|কন্নুৰ পৌৰ নিগম নিৰ্বাচন ২০২০]]<ref>{{Cite web|title=Kannur Corporation election 2020|trans-title=কন্নুৰ পৌৰ নিগম নিৰ্বাচন ২০২০|url=http://trend.kerala.gov.in/views/index.php|access-date=৬ মাৰ্চ ২০২১|website=lbtrend|archive-date=৯ মাৰ্চ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210309203519/http://trend.kerala.gov.in/views/index.php|url-status=dead}}</ref> |- !ক্ৰমিক নং !! দলৰ নাম !! দলৰ প্ৰতীক !! পাৰিষদৰ সংখ্যা |- | ০১ || [[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]] ||[[File:UDF logo.png|50px]]|| ৩৪ |- | ০২ || [[লেফট ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|এলডিএফ]] ||[[File:Left Democratic Front (Kerala) Logo.svg|50px]] || ১৯ |- | ০৩ || [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী|বিজেপি]] ||[[File:BJP election symbol.svg -783x768.png|50px]] || ০১ |- | ০৪ || নিৰ্দলীয় || [[File:No flag.svg|75px]] || ০১ |- |} ===কন্নুৰ পৌৰ নিগম নিৰ্বাচন ২০১৫=== {|class="sortable wikitable" |+[[২০১৫ কেৰালা স্থানীয় নিকায় নিৰ্বাচন|কন্নুৰ পৌৰ নিগম নিৰ্বাচন ২০১৫]]<ref>{{Cite web|title=Kannur Corporation election 2015|trans-title=কন্নুৰ পৌৰ নিগম নিৰ্বাচন ২০১৫|url=http://117.239.77.93/lbtrend/lbtrend2015/views/index.php|access-date=৬ মাৰ্চ ২০২১|website=lbtrend|archive-date=১৩ ডিচেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201213154651/http://117.239.77.93/lbtrend/lbtrend2015/views/index.php|url-status=dead}}</ref> |- !ক্ৰমিক নং !! দলৰ নাম !! দলৰ প্ৰতীক !! পাৰিষদৰ সংখ্যা |- | ০১ || [[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]] ||[[File:UDF logo.png|50px]]|| ২৭ |- | ০২ || [[লেফট ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|এলডিএফ]] ||[[File:Left Democratic Front (Kerala) Logo.svg|50px]] || ২৭ |- | ০৩ || নিৰ্দলীয় || [[File:No flag.svg|75px]] || ০১ |} ===আইন-শৃংখলা=== [[কন্নুৰ চিটী পুলিচ]] এজন [[আৰক্ষী আয়ুক্ত (ভাৰত)|আৰক্ষী আয়ুক্ত]]ৰ (যি এজন [[ভাৰতীয় আৰক্ষী সেৱা|আইপিএছ]] বিষয়া) অধীনত পৰিচালিত হয়। কন্নুৰ চিটী পুলিচক তিনিটা আৰক্ষী উপ-সংমণ্ডলত ভাগ কৰা হৈছে; কন্নুৰ, তলশ্যেৰী আৰু কুথুপৰাম্বা। প্ৰতিটোৰ দায়িত্বত এজন [[সহকাৰী আৰক্ষী আয়ুক্ত]] (এচি) থাকে। কন্নুৰ চিটী পুলিচৰ অধীনত ২৪ খন আৰক্ষী থানা আছে।<ref>{{Cite web |last=InfoTech |first=S. R. V. |title=History of Kannur City Police |trans-title=কন্নুৰ চিটী পুলিচৰ ইতিহাস |url=https://kannurcity.keralapolice.gov.in/history-of-kannur-city-police |access-date=৩০ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=kannurcity.keralapolice.gov.in |language=ml}}</ref> নিয়মীয়া আইন-শৃংখলা ৰক্ষা কৰাৰ উপৰিও, চহৰখনৰ আৰক্ষী বাহিনীত ট্ৰেফিক আৰক্ষী, বম্ব স্কোৱাড, ডগ স্কোৱাড, ফিংগাৰপ্ৰিন্ট ব্যুৰো, মহিলা কোষ, কিশোৰ শাখা, নাৰ্কোটিক্স কোষ, দাঙ্গা নিয়ন্ত্ৰণ বাহিনী, সশস্ত্ৰ সংৰক্ষিত শিবিৰ, জিলা অপৰাধ ৰেকৰ্ড ব্যুৰো আৰু এখন মহিলা থানা অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="KCP">{{cite web|title=Kannur City Police|trans-title=কন্নুৰ চিটী পুলিচ|url=https://kannur.keralapolice.gov.in/kannur-police/history/kannur-police-history|access-date=২৮ মে' ২০২১|publisher=কন্নুৰ চিটী পুলিচ|archive-date=১৬ মে' ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516033606/https://kannur.keralapolice.gov.in/kannur-police/history/kannur-police-history|url-status=dead}}</ref> ==জনগাঁথনি== {{Pie chart | thumb = right | caption = '''কন্নুৰ চহৰৰ ধৰ্মসমূহ''' (২০১১)<br /><br />{{small|'''উৎস: '''কন্নুৰ চহৰৰ লোকপিয়ল ২০১১ তথ্য}} | value1 = 56.3 | label1 = [[হিন্দু ধৰ্ম]] | color1 = darkorange | value2 = 37.9 | label2 = [[ইছলাম]] | color2 = green | value3 = 5.0 | label3 = [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]] | color3 = dodgerblue | value4 = 0.8 | label4 = অন্যান্য | color4 = grey }} ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি,<ref>{{Cite book|title=District Census Handbook – Kannur (2011) – Part XII-B|trans-title=জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি – কন্নুৰ (২০১১) – অংশ দ্বাদশ-খ|publisher=ডাইৰেক্টৰেট অৱ চেন্সাছ অপাৰেচন কেৰালা|year=২০১৪–২০১৫|location=তিৰুৱনন্তপুৰম|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3202_PART_B_KANNUR.pdf}}</ref> কন্নুৰ চহৰৰ জনসংখ্যা {{formatnum:232486}}।<ref name="Census2011cities">{{cite web|title=Provisional Population Totals, Census of India 2011|trans-title=অস্থায়ী জনসংখ্যাৰ সৰ্বমুঠ পৰিমাণ, ভাৰতৰ লোকপিয়ল ২০১১|url=http://urbanaffairskerala.org/images/downloads/ulb_population2011.pdf|work=Population of the urban local bodies in Kerala (2011)|publisher=কেৰালা চৰকাৰ|access-date=৪ ডিচেম্বৰ ২০২০|archive-date=২৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924173424/http://urbanaffairskerala.org/images/downloads/ulb_population2011.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="kmc"/><ref name="kudumbashree.org"/><ref name="auto"/> পুৰুষৰ সংখ্যা মুঠ জনসংখ্যাৰ ৪৬.২% আৰু মহিলাৰ সংখ্যা ৫৩.৮%। কন্নুৰৰ গড় সাক্ষৰতা হাৰ ৯৬.২৩%, যিটো ৰাষ্ট্ৰীয় গড় ৭৪.০৪% তকৈ বেছি। পুৰুষৰ সাক্ষৰতা হাৰ ৯৮% আৰু মহিলাৰ সাক্ষৰতা হাৰ ৯৪%। কন্নুৰত ১২% জনসংখ্যা ছবছৰৰ তলৰ। কন্নুৰৰ [[এংলো-ইণ্ডিয়ান]] সম্প্ৰদায় মূলতঃ বাৰ্ণাচেৰীৰ [[কন্নুৰ কেণ্টনমেণ্ট]] আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া থিলেৰী, নং ৩ বজাৰ আৰু কেম্প বজাৰ অঞ্চলত বাস কৰে। প্ৰশাসনিক আৰু স্থানীয় ভাষা হিচাপে [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। == শিক্ষা == {{See also|কন্নুৰ জিলাৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ তালিকা}} [[File:Kannur University.JPG|left|thumbnail|[[কন্নুৰ বিশ্ববিদ্যালয়]]]] [[File:Government College of Engineering, Kannur.jpg|thumbnail|[[চৰকাৰী অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, কন্নুৰ]]ৰ মূল ভৱন ]] [[File:Academy pic.jpg|thumbnail|কন্নুৰৰ [[এঝিমালা]]ত থকা [[ভাৰতীয় নৌ সেনা একাডেমী]] এছিয়াৰ সৰ্ববৃহৎ নৌ সেনা একাডেমী]] [[File:Pariyaramknr.png|left|thumbnail|[[চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, কন্নুৰ]]]] [[ভাৰতীয় নৌ সেনা একাডেমী]] কন্নুৰৰ [[এঝিমালা]]ত অৱস্থিত। ২৫০০ একৰৰ বিশাল চৌহদত ইয়াত নৌ সেনা কেডেটসকলক প্ৰশিক্ষণ দিয়া হয়। কন্নুৰ জিলাত কন্নুৰ, কেলট্ৰন নগৰ, পায়্যানুৰ, এঝিমালা, আৰু তলশ্যেৰী, পেৰিঙ্গোমক ধৰি পাঁচখন [[কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়]] আছে। ১৯৯৬ চনৰ [[কেৰালা বিধানসভা]]ৰ ২২ নং আইনৰ জৰিয়তে [[কন্নুৰ বিশ্ববিদ্যালয়]] প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে ১৯৯৫ চনৰ ৯ নৱেম্বৰত কেৰালাৰ ৰাজ্যপালৰ এক অধ্যাদেশৰ জৰিয়তে "মলাবাৰ বিশ্ববিদ্যালয়" নামেৰে এই বিশ্ববিদ্যালয়খন স্থাপিত হৈছিল। ১৯৯৬ চনৰ ২ মাৰ্চত [[কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]] [[এ. কে. এণ্টনী]]য়ে বিশ্ববিদ্যালয়খন উদ্বোধন কৰিছিল। কন্নুৰ বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৯৬ৰ উদ্দেশ্য আছিল কেৰালা ৰাজ্যত এখন শিক্ষাদান কৰা, আৱাসিক আৰু সংযুক্ত বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰা। ইয়াৰ জৰিয়তে [[কাছাৰগোড় জিলা|কাছাৰগোড়]] আৰু [[কন্নুৰ জিলা|কন্নুৰ]] ৰাজহ জিলাসমূহৰ লগতে [[ৱায়ানাড়]] জিলাৰ [[মানন্তৱাড়ী]] তালুকত উচ্চ শিক্ষাৰ বিকাশ কৰিব বিচৰা হৈছিল। [[কন্নুৰ বিশ্ববিদ্যালয়]] এখন বহুমুখী চৌহদৰ বিশ্ববিদ্যালয়। ১৮৬২ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা কন্নুৰৰ প্ৰথমখন মহাবিদ্যালয় [[চৰকাৰী ব্ৰেনেন মহাবিদ্যালয়]]ত ২৫০০-তকৈ অধিক ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক শিক্ষা প্ৰদান কৰা হয়। উত্তৰ কেৰালাত অভিযান্ত্ৰিক শিক্ষা প্ৰদানৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে ১৯৮৬ চনত [[আন্থুৰ|ধৰ্মশালা, কন্নুৰ]]ৰ সমীপত [[চৰকাৰী অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, কন্নুৰ]] প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।<ref name="GCEK">{{cite web|url=http://gcek.ac.in|title=Welcome|trans-title=স্বাগতম|author=প্ৰশাসক|access-date=৫ এপ্ৰিল ২০১৫}}</ref> কাৰিকৰী শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত উচ্চ শিক্ষা প্ৰদান কৰা এই মহাবিদ্যালয়খন ৰাজ্যখনৰ শীৰ্ষ দহখন অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ৰ ভিতৰত অন্যতম। কন্নুৰ চহৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহৰ সেৱাৰ বাবে ১৯৯৩ চনত [[পৰিয়াৰম]]ত [[চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, কন্নুৰ]] প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ত্ৰয়োদশ [[ৰাষ্ট্ৰীয় ফেশ্বন প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]] (এনআইএফটি) চৌহদটো কন্নুৰ চহৰৰ পৰা {{cvt|16|km}} উত্তৰে [[ধৰ্মশালা, কন্নুৰ]]ত অৱস্থিত। == সংবাদ মাধ্যম == [[File:Albert einstein statue.JPG|thumbnail|কন্নুৰৰ বিজ্ঞান উদ্যানত থকা এলবাৰ্ট আইনষ্টাইনৰ মূৰ্তি]] কন্নুৰত বহুতো স্থানীয় কেবুল দূৰদৰ্শন চেনেল উপলব্ধ। আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় কেবুল চেনেলসমূহ হৈছে চিটী চেনেল, চিটী গ'ল্ড, চিটী জুক, নেটৱৰ্ক চেনেলছ, জীল নেটৱৰ্ক, কন্নুৰ ভিছন, ৱৰ্ল্ড ভিছন, ৱৰ্ল্ডভিছন মিউজিক, চক্কৰাক্কল, গ্ৰামিকা চেনেল কুথুপৰাম্বা আৰু কন্নুৰৱান। কন্নুৰত ১০১.৫ মেগাহাৰ্টজত [[অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ']] সম্প্ৰচাৰ কৰা হয়। কন্নুৰৰ ব্যক্তিগত এফএম ৰেডিঅ' ষ্টেচনসমূহৰ ভিতৰত আছে: [[ৰেডিঅ' মেংগো]] ৯১.৯ ([[মালায়ালম মনোৰমা|মালায়ালম মনোৰমা কোম্পানী লিমিটেড]]), [[ক্লাব এফএম ৯৪.৩]] ([[মাতৃভূমি|মাতৃভূমি প্ৰিণ্টিং এণ্ড পাব্লিছিং কোম্পানী লিমিটেড]]), [[ৰেড এফএম (ভাৰত)|ৰেড এফএম]] ৯৩.৫ ([[ছান টিভি নেটৱৰ্ক|ছান নেটৱৰ্ক]]) আৰু [[বেষ্ট এফএম ৯৫|বেষ্ট এফএম]] ৯৫.০ (এছিয়ানেট কমিউনিকেশ্বনছ লিমিটেড)। কন্নুৰৰ পৰা কেইবাখনো বাতৰি কাকত প্ৰকাশিত হয়। ইয়াৰ ভিতৰত ''[[মালায়ালম মনোৰমা]]'', ''[[মাতৃভূমি]]'', ''[[মাধ্যমম]]'', ''[[দেশাভিমানী]]'', ''[[দীপিকা (বাতৰি কাকত)|দীপিকা]]'', ''[[দীপিকা (বাতৰি কাকত)#ৰাষ্ট্ৰ দীপিকা|ৰাষ্ট্ৰ দীপিকা]]'', ''[[চন্দ্ৰিকা (মালায়ালম বাতৰি কাকত)|চন্দ্ৰিকা]]'', ''[[কেৰালা কৌমুদী]]'', ''[[মংগলম]]'', ''[[জন্মভূমি]]'', ''বীক্ষণম'', ''[[তেজছ]]'', ''[[চিৰাজ ডেইলী|চিৰাজ]]'', ''[[সুপ্ৰভাতম]]'', ''[[জনযুগম]]'' আৰু ''[[দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]]'' আদি উল্লেখযোগ্য। == ৰন্ধনশৈলী == {{See also|তলশ্যেৰী ৰন্ধনশৈলী}} {{Multiple image | align = centre | direction = horizontal | width = 150 | header_align = left/right/center | footer_align = left/right/center | header_background = | footer_background = | image1 = Pathiri.jpg | caption1 = চাউলৰ গুড়িৰে তৈয়াৰী এক প্ৰকাৰৰ পিঠা ''[[পাথিৰি]]'' কন্নুৰৰ এবিধ সাধাৰণ পুৱাৰ আহাৰ | image2 = KallummakkayaNirachath.jpg | caption2 = ''কল্লুম্মাক্কায়া নিৰচথু'' বা ''অৰিক্কডুক্কা'' (চাউল ভৰোৱা শামুক) | caption3 = ''[[ৰায়তা]]''ৰ সৈতে তলশ্যেৰী ''বিৰিয়ানী'' | image4 = Calicut Halwa.jpg | caption4 = কন্নুৰ আৰু [[তলশ্যেৰী]]ত হালৱা জনপ্ৰিয় }} কন্নুৰৰ ৰন্ধনশৈলীয়ে ইয়াৰ সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্যক প্ৰতিফলিত কৰে। ই [[মলাবাৰ বিৰিয়ানী]]ৰ বাবে বিখ্যাত। মিঠাইবিধৰ গঠনৰ বাবে ইউৰোপীয়সকলে ছুইট মিট বুলি কোৱা [[হালৱা#ভাৰত|হালৱা]]ৰ বাবেও এই চহৰখন বিখ্যাত। আন এক বিশেষত্ব হৈছে [[কলৰ চিপছ#ভাৰত|কলৰ চিপছ]], যিবোৰ মচমচীয়া আৰু পাতলকৈ বনোৱা হয়। অন্যান্য জনপ্ৰিয় ব্যঞ্জনসমূহৰ ভিতৰত সাগৰীয় খাদ্যৰ প্ৰস্তুতি ([[খাদ্য হিচাপে মিছামাছ|মিছামাছ]], [[শামুক]], [[খাদ্য হিচাপে মেকাৰেল|মেকাৰেল]]) অন্তৰ্ভুক্ত। নিৰামিষ আহাৰৰ ভিতৰত [[সদ্যা]] অন্তৰ্ভুক্ত। কন্নুৰৰ ৰন্ধনশৈলী পৰম্পৰাগত [[কেৰালা]], [[ইৰানৰ ৰন্ধনশৈলী|পাৰ্চী]], [[য়েমেনৰ ৰন্ধনশৈলী|য়েমেনী]] আৰু [[আৰৱ]] খাদ্য সংস্কৃতিৰ এক মিশ্ৰণ।<ref name="MC">{{Cite news|title=Straight from the Malabar Coast|trans-title=মলাবাৰ উপকূলৰ পৰা পোনে পোনে|url=https://www.thehindu.com/life-and-style/food/straight-from-the-malabar-coast/article27942808.ece|last=সভনানী|first=ধৰা ভোৰা|date=১৪ জুন ২০১৯|access-date=২৬ জানুৱাৰী ২০২১|work=দ্য হিন্দু}}</ref> খাদ্য সংস্কৃতিৰ এই সংগম বেছিভাগ ব্যঞ্জনৰ প্ৰস্তুতিতেই দেখিবলৈ পোৱা যায়।<ref name="MC" /> ''কল্লুম্মাক্কায়া'' ([[শামুক]])ৰ [[আঞ্জা]], ''ইৰাচি পুট্টু'' (''ইৰাচি'' মানে মাংস), ''পৰোটা'' (কোমল চেপেটা ৰুটী),<ref name="MC" /> ''[[পাথিৰি]]'' (এবিধ চাউলৰ পিঠা)<ref name="MC" /> আৰু [[ঘিউ ভাত|''ঘিউ'' ভাত]] আদি অন্যান্য কিছুমান বিশেষত্ব। মছলাৰ ব্যৱহাৰ কন্নুৰৰ ৰন্ধনশৈলীৰ এক প্ৰধান বৈশিষ্ট্য। ইয়াত প্ৰচুৰ পৰিমাণে [[জালুক]], [[ইলাচী]] আৰু [[লং]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কেৰালাৰ ''[[বিৰিয়ানী]]''ৰ সংস্কৰণটো, যাক [[মালায়ালম]] ভাষাত ''কুঝি মাণ্ডি'' বুলি জনা যায়, ই আন এবিধ জনপ্ৰিয় ব্যঞ্জন। ইয়াৰ ওপৰত [[য়েমেন]]ৰ প্ৰভাৱ আছে। ইয়াত [[তলশ্যেৰী বিৰিয়ানী|তলশ্যেৰী ''বিৰিয়ানী'']] আৰু কন্নুৰ ''বিৰিয়ানী''ৰ<ref>{{Cite web|date=২৩ জুন ২০১৭|title=Thalassery Chicken Biriyani|trans-title=তলশ্যেৰী চিকেন বিৰিয়ানী|url=https://www.thetakeiteasychef.com/thalassery-chicken-biriyani-recipe|access-date=১৩ মে' ২০২১|website=দ্য টেক ইট ইজি চেফ|language=en-GB}}</ref> দৰে বিভিন্ন ধৰণৰ ''বিৰিয়ানী'' প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref name="MC" /> জলপানসমূহৰ ভিতৰত ''[[উন্নককায়া|উন্নক্কায়া]]'' (কাজু, [[কিশমিশ]] আৰু চেনীৰ মিশ্ৰণ দি বনোৱা সিজোৱা পকা কলৰ প্ৰলেপক গভীৰভাৱে ভজা হয়),<ref name="MC_2">{{Cite news|title=Flavours unlimited from the Malabar coast|trans-title=মলাবাৰ উপকূলৰ পৰা অগণন সোৱাদ|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/Food/flavours-unlimited-from-the-malabar-coast/article6170291.ece|last=কুৰিয়েন|first=চিজো|date=২ জুলাই ২০১৪|access-date=২৬ জানুৱাৰী ২০২১|work=দ্য হিন্দু}}</ref> ''[[পঝম পোৰি|পঝম নিৰচথু]]'' (ৰুকি থোৱা [[নাৰিকল]], [[গুড়]] বা চেনীৰে ভৰোৱা পকা কল),<ref name="MC_2" /> [[খাদ্য হিচাপে কণী|কণী]]ৰে নিৰ্মিত ''[[ফিঅছ ডি ওভছ|মুত্তামালা]]'',<ref name="MC" /> ''চাট্টি পাথিৰি'' (আটাৰে তৈয়াৰী এবিধ মিঠাই যিটো স্তৰযুক্ত আৰু ভিতৰত মিশ্ৰণ ভৰোৱা বেক কৰা চাপাতিৰ দৰে হয়), ''অৰিক্কডুক্কা'',<ref>{{Cite web|date=৩০ জুন ২০২০|title=Arikkadukka – Spicy Stuffed Mussels|trans-title=অৰিক্কডুক্কা – মছলাযুক্ত শামুক|url=https://www.facesplacesandplates.com/arikkadukka-spicy-stuffed-mussels/|access-date=১৩ মে' ২০২১|website=ফেচেছ প্লেচেছ এণ্ড প্লেটছ|language=en-US}}</ref> আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="MC" /> == পৰিবহণ == {{Main|কন্নুৰ জিলাত পৰিবহণ}} [[File:Fishing boats from Mattool Azheekkal.jpg|left|thumbnail|[[মাটুল]] অঝিক্কলত মাছমৰীয়া নাও]] [[File:Ptb kannur.jpg|thumb|[[কন্নুৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ে কন্নুৰ চহৰলৈ সেৱা আগবঢ়ায়]] কন্নুৰৰ পৰা [[মাংগালুৰু]], [[বাংগালোৰ]], [[মহীশূৰ]], [[কড়াগু]] আৰু [[কোচি]]লৈ এক সুন্দৰ পথ যোগাযোগ ব্যৱস্থা আছে। ইয়াৰ [[কন্নুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন|ৰেলৱে ষ্টেচন]]টোও ভাৰতৰ সকলো প্ৰান্তৰ সৈতে সু-সংযোজিত হৈ আছে। চহৰখনৰ পৰা প্ৰায় ২৬ কিমি দূৰত অৱস্থিত কন্নুৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰটোৱে ২০১৮ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰৰ পৰা কাম-কাজ আৰম্ভ কৰে। ই ৰাজ্যখনৰ চতুৰ্থটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ। ওচৰৰ আন বিমানবন্দৰসমূহ [[কালিকট আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|কালিকট]], [[মহীশূৰ]] আৰু [[মাংগালুৰু বিমানবন্দৰ|মাংগালুৰু]]ত অৱস্থিত। কন্নুৰ [[কোজিকোড়ে]] আৰু [[মাংগালুৰু]]ৰ মাজৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ১৭ (ভাৰত)|ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৬৬]] বা এনএইচ ৬৬ (পূৰ্বৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ১৭)-ত অৱস্থিত। এই ঘাইপথটো চাৰিলেনযুক্ত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ বহল কৰা প্ৰকল্পৰ অধীনত কন্নুৰ চহৰৰ বাবে এটা বাইপাছৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছে। কন্নুৰ-কুৰ্গ-মহীশূৰ ঘাইপথৰ জৰিয়তে কন্নুৰ কৰ্ণাটকৰ [[কড়াগু]], [[মহীশূৰ]] আৰু [[বাংগালোৰ]]ৰ সৈতে সংযোজিত। ২০১৭ চনত এই ঘাইপথটোক ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথলৈ উন্নীত কৰা হৈছিল। [[File:Kannur Railway Station, Kerala.jpg|thumb|[[কন্নুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন]]]] [[কন্নুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন]] {{rwd|পলক্কড়}}ৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ অধীনস্থ [[দক্ষিণ ৰেলৱে মণ্ডল]]ৰ অন্যতম প্ৰধান ষ্টেচন। [[তিৰুৱনন্তপুৰম ৰাজধানী এক্সপ্ৰেছ]] আৰু {{rws|কোচুভেলী}} [[কোচুভেলী-লোকমান্য তিলক গৰিব ৰথ|গৰিব ৰথ]]কে ধৰি সকলো ৰেল কন্নুৰত ৰয়। ছখন দৈনিক ৰেল আৰু প্ৰায় ১৫ খন সাপ্তাহিক বা দ্বি-সাপ্তাহিক ৰেলে কন্নুৰক ৰাজধানী [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ সৈতে সংযোগ কৰে। কন্নুৰ ৰেলযোগে [[মাংগালুৰু]] আৰু [[কোজিকোড়ে]]ৰ সৈতে সু-সংযোজিত।<ref>{{cite web|title=Mangalore to Kannur (Cannanore) – Trains|trans-title=মাংগালুৰুৰ পৰা কন্নুৰলৈ (কান্নানোৰ) – ৰেলসমূহ|url=https://indiarailinfo.com/search/maq-mangaluru-central-mangalore-to-can-kannur-main-cannanore-/1470/0/1243|access-date=১২ নৱেম্বৰ ২০১৭|publisher=ইণ্ডিয়া ৰেল ইনফো}}</ref><ref>{{cite web|title=Kannur (Cannanore) to Kozhikode – Trains|trans-title=কন্নুৰৰ (কান্নানোৰ) পৰা কোজিকোড়েলৈ – ৰেলসমূহ|url=https://indiarailinfo.com/search/can-kannur-main-cannanore-to-clt-kozhikode-main-calicut-/1243/0/1242|access-date=১২ নৱেম্বৰ ২০১৭|publisher=ইণ্ডিয়া ৰেল ইনফো}}</ref> [[কন্নুৰ দক্ষিণ]] ৰেলৱে ষ্টেচন আৰু [[এডক্কাড]] ৰেলৱে ষ্টেচন কন্নুৰ নিগমৰ সীমাৰ ভিতৰত অৱস্থিত। চিৰক্কল ৰেলৱে ষ্টেচন চহৰখনৰ উত্তৰ দিশত অৱস্থিত। এই তিনিখন ষ্টেচনত কেৱল যাত্ৰীবাহী ৰেলহে ৰয়। [[মাট্টাননূৰ]]ত থকা [[কন্নুৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]] ২০১৮ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰত উদ্বোধন কৰা হৈছিল। ই কেৰালাৰ চতুৰ্থটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ। বিমানবন্দৰটোত {{convert|4000|m||abbr=}} ৰানৱে (ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ দীঘল) আৰু অত্যাধুনিক যাত্ৰী টাৰ্মিনেলৰ লগতে অন্যান্য সা-সুবিধাসমূহ আছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/business-economy/real-estate/article/kerala-gets-its-4th-international-airport-at-kannur-10-point-cheat-sheet/296082|title=Kerala gets its 4th international airport at Kannur: 10-point cheat-sheet|trans-title=কেৰালাই পালে ইয়াৰ চতুৰ্থটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ কন্নুৰত: ১০-দফীয়া পৰামৰ্শ|website=timesnownews.com|date=৮ অক্টোবৰ ২০১৮ }}</ref> ই এক বিস্তৃত পথ যোগাযোগ ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে সু-সংযোজিত আৰু ইয়াৰ বাবে এটা ৰেলপথৰ প্ৰস্তাৱো আগবঢ়োৱা হৈছে। ২০১৬–১৭ চনৰ কেন্দ্ৰীয় ৰেলৱে বাজেটত, অতিৰিক্ত বাজেট সম্পদৰ (ইবিআৰ) অধীনত ইয়াৰ বাবে {{INRConvert|4|b}} আবণ্টন দিয়া হৈছিল। ৰেলপথটোৰ বাবে খৰচ হ'বলগীয়া এই ধনৰ এটা অংশ ৰাজ্য চৰকাৰে বহন কৰিব। == উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিসকল == <!-- কেৱল তেতিয়াহে এই অংশত এজন ব্যক্তিক যোগ কৰিব যদিহে তেওঁৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াত ইতিমধ্যে প্ৰবন্ধ আছে আৰু তেওঁ কন্নুৰ জিলাৰ আন ঠাইৰ পৰা নহয়, বৰঞ্চ খোদ কন্নুৰ চহৰৰ পৰা হয় --> === সাহিত্য === * [[সুকুমাৰ অঝিকোড়]] * [[ওয়্যাৰথু চান্দু মেনন]] * [[চেৰুচ্ছেৰী নাম্বুথিৰী]] * [[এন. প্ৰভাকৰণ]] * [[টি. পদ্মনাভন]] * [[টি. কে. ডি. মুজাপ্পিলাংগড়]] === ক্ৰীড়া === * [[মানুৱেল ফ্ৰেডেৰিক]] * [[জিমি জৰ্জ]] * [[ভি. পি. সত্যন]] * [[ডেনছন দেৱদাস]] * [[চি. কে. বিনীত]] * [[চাহল আব্দুল চমাড]] * [[টিণ্টু লুকা]] * [[চুন্দাংগাপোয়িল ৰিজৱান]] * [[সুধা শ্বাহ]] === ৰাজনীতিবিদ === * [[এম. ভি. ৰাঘৱন]] * [[পিনাৰায়ি বিজয়ন]] * [[কে. কৰুণাকৰণ]] * [[ই. কে. নয়নাৰ]] * [[কে. কে. শৈলজা]] * [[পি. জয়ৰাজন]] * [[ই. আহমেদ]] * [[এম. ভি. গোবিন্দন]] * [[কদিয়েৰী বালাকৃষ্ণন]] * [[জন ব্ৰিটাছ]] * [[ই. পি. জয়ৰাজন]] * [[কদন্নপ্পল্লী ৰামচন্দ্ৰন]] * [[এ. এন. ছমছীৰ]] * [[কে. সুধাকৰণ]] * [[এম. ভি. জয়ৰাজন]] * [[জেমছ মেথিউ]] * [[টি. ভি. ৰাজেশ]] * [[এম. ভি. নিকেশ কুমাৰ]] === অভিনেতা-অভিনত্ৰী === * [[শ্ৰীনিবাসন]] * [[এম. এন. নাম্বিয়াৰ]] * [[মালবিকা মোহনন]] * [[অনশ্বৰা ৰাজন]] * [[সম্বৃতা সুনীল]] * [[মমতা মোহনদাস]] * [[বিনীত]] * [[বিনীত কুমাৰ]] * [[দীপক পৰম্বোল]] * [[সনুশা]] * [[সনুপ সন্তোষ]] * [[নিখিলা বিমল]] * [[নিবেথা থমাছ]] * [[শ্ৰীকলা শশীধৰন]] * [[স্নেহা পালিযেৰী]] * [[অঞ্জু অৰবিন্দ]] * [[আত্মীয়া ৰাজন]] * [[শ্ৰুতি লক্ষ্মী]] * [[পাৰ্বতী নাম্বিয়াৰ]] * [[গণপতি এছ পোডুৱাল]] * [[মেডোনা চেবাষ্টিয়ান]] * [[ছানা খান]] * [[সন্তোষ কীঝাট্টুৰ]] * [[শামনা কাছিম]] === চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা === * [[বিজয় নাম্বিয়াৰ]] * [[চেলিম আহমেদ]] * [[বিনীত শ্ৰীনিবাসন]] * [[ধ্যান শ্ৰীনিবাসন]] === সংগীত (সুৰকাৰ) === * [[কাইথাপ্ৰম দামোদৰন নাম্বুথিৰী]] * [[কন্নুৰ ৰাজন]] * [[দীপক দেৱ]] * [[ইফতি]] * [[শ্বান ৰহমান]] * [[সুশিন শ্যাম]] * [[ছায়ানোৰা ফিলিপ]] === সংগীত (নেপথ্য গায়ক) === * [[বিনীত শ্ৰীনিবাসন]] * [[শ্বান ৰহমান]] * [[সুশিন শ্যাম]] * [[ছায়ানোৰা ফিলিপ]] * [[অৰুণ আলাত]] === চিত্ৰগ্ৰহণকাৰী === * [[কে. ইউ. মোহনন]] <!-- কেৱল তেতিয়াহে এই অংশত এজন ব্যক্তিক যোগ কৰিব যদিহে তেওঁৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াত ইতিমধ্যে প্ৰবন্ধ আছে আৰু তেওঁ কন্নুৰ জিলাৰ আন ঠাইৰ পৰা নহয়, বৰঞ্চ খোদ কন্নুৰৰ পৰা হয় --> == লগতে চাওক == *[[কন্নুৰ উত্তৰ]] *[[কন্নুৰ পূব]] *[[কন্নুৰ জিলাৰ উপাসনা স্থলীসমূহ]] *[[জিডিপি অনুসৰি ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ চহৰসমূহ]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category|Kannur}} * [https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Kannur&params=11_52_28.2_N_75_22_13.4_E_type:city(232486)_region:IN-KL জিঅ'হেক – কন্নুৰ] * [https://web.archive.org/web/20190517095943/https://kannur.gov.in/ চৰকাৰী ৱেবছাইট] (আৰ্কাইভ কৰা) * [https://web.archive.org/web/20090427072410/http://kannur.nic.in/ চৰকাৰী ৱেবছাইট] (বিকল্প ৱেবছাইট; আৰ্কাইভ কৰা) {{Navboxes |title = কন্নুৰ সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধসমূহ |list = {{কন্নুৰ |state=expanded}} {{কেৰালা}} {{মলাবাৰ}} {{উত্তৰ মলাবাৰ}} {{কন্নুৰ জিলা}} {{কেৰালাৰ পৌৰসভাসমূহ}} {{ভাৰতৰ নিযুতৰো অধিক জনসংখ্যাৰ চহৰসমূহ}} }} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:কন্নুৰ| ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ মহানগৰসমূহ]] [[শ্ৰেণী:প্ৰাক্তন পৰ্তুগীজ উপনিবেশসমূহ]] [[শ্ৰেণী:কন্নুৰ জিলাৰ চহৰ আৰু নগৰসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ জনবসতিপূৰ্ণ উপকূলীয় স্থানসমূহ]] qxfaa3jfbovvshuadp1d7rre5ky94gf 626336 626333 2026-08-11T20:23:21Z MS Sakib 25393 626336 wikitext text/x-wiki {{Short description|কেৰালাৰ চহৰ, ভাৰত}} {{Infobox settlement | name = কন্নুৰ | official_name = | other_name = ''কান্নানোৰ'' | settlement_type = [[চহৰ]] | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 280 | image_style = | perrow = 1/2/2/2/1 | caption_align = center | image1 = Kannur Skyline 3.jpg | caption1 = কন্নুৰৰ আকাশৰেখা | image2 = IMG-20180224-WA0033.jpg | caption2 = [[কন্নুৰ সাগৰীয় তীৰ|পয়্যাম্বলম সাগৰীয় তীৰ]] | image3 = Kial intergrated terminal.jpg | caption3 = [[কন্নুৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]] | image4 = ഗാന്ധി സെർക്കിൾ,കാൽടെക്സ്.jpg | caption4 = গান্ধী চাৰ্কোল | image5 = Kuppm-bridge.jpg | caption5 = [[কুপ্পম নদী|কুপ্পম দলং]] | image6 = Kannur-Fort-22.jpg | caption6 = [[ছেইণ্ট এঞ্জেলো দুৰ্গ]] | image7 = Peralassery Sri Subrahmanya Temple pond, Kannur (18).jpg | caption7 = [[পেৰালাস্সেশ্ৰী|পেৰালাস্সেশ্ৰী পুখুৰী]] | image8 = Ezhimala beach.JPG | caption8 = [[এঝিমালা (পাহাৰ, কন্নুৰ)|এঝিমালা পাহাৰ]] }} | nickname = তাঁত আৰু কিংবদন্তিৰ ভূমি{{force singular}} | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = কন্নুৰ (কেৰালা) | coordinates = {{coord|11|52|28.2|N|75|22|13.4|E|display=inline,title}}[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Kannur&params=11_52_28.2_N_75_22_13.4_E_type:city(232486)_region:IN-KL] | subdivision_type = [[দেশ]] | subdivision_name = {{flag|ভাৰত}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চল|ৰাজ্য]] | subdivision_type2 = [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | subdivision_name2 = [[কন্নুৰ জিলা|কন্নুৰ]] <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | parts_type = [[কেৰালাৰ তালুকসমূহৰ তালিকা|তালুক]] | parts = [[কন্নুৰ তালুক|কন্নুৰ]] | government_type = [[পৌৰ নিগম|পৌৰ নিগম]] | governing_body = [[কন্নুৰ পৌৰ নিগম]] | leader_title = [[মেয়ৰ]] | leader_name = পি. ইন্দিৰা ([[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|আইএনচি]])<ref name="thehindu.com">https://www.thehindu.com/news/national/kerala/congress-finalises-p-indira-as-mayor-nominee-in-kannur-corporation/article70411393.ece</ref> | leader_title1 = উপ মেয়ৰ | leader_name1 = কে. পি. তাহিৰ ([[আইইউএমএল]])<ref name="thehindu.com"/> | leader_title2 = [[বিধানসভাৰ সদস্য|বিধায়ক]]সকল | leader_name2 = [[টি. অ. মোহনন]] ([[কন্নুৰ (বিধানসভা সমষ্টি)|কন্নুৰ]]) আৰু [[কে. ভি. সুমেশ]] ([[অঝিকোড় (বিধানসভা সমষ্টি)|অঝিকোড়]]) | leader_title3 = [[সংসদ সদস্য (ভাৰত)|সাংসদ]] | leader_name3 = [[কে. সুধাকৰণ]] (আইএনচি) | leader_title4 = [[আৰক্ষী আয়ুক্ত (ভাৰত)|আৰক্ষী আয়ুক্ত]] | leader_name4 = বি. ভি. বিজয়া ভাৰত ৰেড্ডি আইপিএছ | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref name="Census2011cities"/><ref name="kudumbashree.org">http://www.kudumbashree.org {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090423012120/http://www.kudumbashree.org/ |date=২৩ এপ্ৰিল ২০০৯ }} › উপ-জিলা</ref> | area_total_km2 = ৭৮.৩৫ | area_metro_km2 = ১০০৩ | area_rank = ৫ | elevation_footnotes = | elevation_m = ৩৮.৭৮ | population_total = ২৩২,৪৮৬ | population_as_of = ২০১১ | population_footnotes = <ref name="Census2011cities"/><ref name="kudumbashree.org" /> | population_metro = ২,৪৬৫,০০০ | population_density_km2 = auto | population_rank = ৬ | population_metro_footnotes = <ref name="auto">কন্নুৰ মহানগৰীয় নগৰ অঞ্চলৰ জনসংখ্যা ২০১১-২০২১ লোকপিয়ল</ref><ref>{{cite web |url=https://www.macrotrends.net/global-metrics/cities/21295/kannur/population |title=Kannur, India Metro Area Population (1950-2025) |trans-title=কন্নুৰ, ভাৰতৰ মেট্ৰো এৰিয়াৰ জনসংখ্যা (১৯৫০-২০২৫)}}</ref> | population_demonym = {{UBL| ''কন্নুৰকাৰন'' (পুৰুষ) | ''কন্নুৰকাৰী'' (মহিলা) | ''কন্নুৰকাৰ'' (বহুবচন) }} | demographics_type1 = [[ভাষা]]সমূহ | demographics1_title1 = চৰকাৰী | demographics1_info1 = [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]], ইংৰাজী | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|আইএছটি]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = [[ডাক সূচাংক সংখ্যা|পিন]] | postal_code = ৬৭০০০১ | area_code = +৯১৪৯৭xxxxxxx | area_code_type = [[দূৰভাষ]] ক'ড | iso_code = [[আইএছঅ ৩১৬৬-২:আইএন|আইএন-কেএল]] | registration_plate = [[ভাৰতৰ আৰটিও জিলাসমূহৰ তালিকা#KL.E2.80.94Kerala|কেএল]]-১৩ | blank4_name_sec1 = [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]] | blank4_info_sec1 = [[কন্নুৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]] | blank_name_sec1 = [[মানৱ লিংগ অনুপাত|লিংগ অনুপাত]] | blank_info_sec1 = ১০০০:১০৯০ [[পুৰুষ|♂]]/[[মহিলা|♀]] | blank1_name_sec1 = [[সাক্ষৰতাৰ হাৰ]] | blank1_info_sec1 = ৯৬.২৩% | blank2_name_sec1 = [[লোকসভা]] সমষ্টি | blank2_info_sec1 = [[কন্নুৰ (লোকসভা সমষ্টি)|কন্নুৰ]] | blank3_name_sec1 = [[নিয়মসভা]] সমষ্টিসমূহ | blank3_info_sec1 = [[কন্নুৰ (বিধানসভা সমষ্টি)|কন্নুৰ]] আৰু [[অঝিকোড় (বিধানসভা সমষ্টি)|অঝিকোড়]] | website = {{URL|www.kannur.nic.in}} {{URL|kannurcorporation.lsgkerala.gov.in}} | footnotes = }} '''কন্নুৰ''' ({{IPA|ml|kɐɳːuːr|lang|Kannur_R1.ogg}}), পূৰ্বতে ইংৰাজীত '''কান্নানোৰ''' বুলি জনা গৈছিল, ভাৰতৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ এখন চহৰ আৰু [[পৌৰ নিগম (ভাৰত)|পৌৰ নিগম]]।<ref>{{Cite web |url=https://www.incredibleindia.gov.in/en/kerala/kannur |title=Kannur |trans-title=কন্নুৰ |website=ইনক্ৰেডিবল ইণ্ডিয়া |language=en |access-date=৭ আগষ্ট ২০২৬}}</ref><ref>{{Cite web |author=আন্না জোছ |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2026/Aug/06/kerala-village-mourns-hero-rajesh-who-died-saving-stranger-in-kannur-floods |title=Kerala village mourns hero Rajesh, who died saving stranger in Kannur floods |trans-title=কন্নুৰৰ বানপানীৰ সময়ত অচিনাকি ব্যক্তিক ৰক্ষা কৰিবলৈ গৈ প্ৰাণ হেৰুওৱা বীৰ ৰাজেশক সুঁৱৰিছে কেৰালাৰ গাঁৱে |date=৬ আগষ্ট ২০২৬ |website=দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ |language=en |access-date=৭ আগষ্ট ২০২৬}}</ref> ই [[কন্নুৰ জিলা]]ৰ প্ৰশাসনিক সদৰ। ই প্ৰধান বন্দৰ চহৰ তথা বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ [[কোচি]]ৰ পৰা {{convert|274|km}} উত্তৰত আৰু আন এখন প্ৰধান বন্দৰ চহৰ [[মাংগালুৰু]]ৰ পৰা {{convert|137|km}} দক্ষিণত অৱস্থিত। ই কেৰালাৰ পঞ্চম বৃহত্তম চহৰ। [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ভাৰতত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক শাসনৰ]] সময়ত কন্নুৰ মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সিৰ অন্তৰ্গত [[মলাবাৰ জিলা]]ৰ অংশ আছিল আৰু তেতিয়া এই চহৰখন কান্নানোৰ বুলি জনা গৈছিল। কন্নুৰ কেৰালাৰ পঞ্চম বৃহত্তম নগৰীয় অঞ্চল।<ref name="EB1911">{{cite EB1911 |wstitle=Cannanore|volume=5|page=184}}</ref> ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি, চহৰখনৰ মূল ভূখণ্ড পৰিচালনা কৰা স্থানীয় নিকায় কন্নুৰ পৌৰ নিগমৰ জনসংখ্যা আছিল ২৩২,৪৮৬ জন।<ref name="Census2011cities"/><ref>{{Cite journal|last=KNR_DEC-Newsletter|date=ডিচেম্বৰ ২০১৮|title=Kannur Municipal Corporation|trans-title=কন্নুৰ পৌৰ নিগম|url=http://kannurcorporation.lsgkerala.gov.in/sites/default/files/newsletters/KNR_DEC-Newsletter.pdf|journal=কন্নুৰ মিউনিচিপাল কৰ্পোৰেচন নিউজলেটাৰ|archive-date=১৯ মে' ২০১৭|access-date=৩০ জানুৱাৰী ২০১৯|archive-url=https://web.archive.org/web/20170519182435/http://kannurcorporation.lsgkerala.gov.in/sites/default/files/newsletters/KNR_DEC-Newsletter.pdf|url-status=dead}}</ref> কন্নুৰ কোলাথুনাডুৰ সদৰ আছিল। ই কালিকটৰ জামোৰিন, [[কোচিন ৰাজ্য]] আৰু কুইলন ৰাজ্যৰ সমান্তৰালভাৱে [[মলাবাৰ উপকূল]]ৰ চাৰিখন আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজবংশৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল। মধ্যযুগৰ শেষৰ ফালে অৰাক্কাল ৰাজ্যৰ কন্নুৰ চহৰ আৰু [[লাক্ষাদ্বীপ]]ৰ ওপৰত অধিকাৰ আছিল।<ref>{{cite book|author=উইলিয়াম লোগান |year=২০০৬|title=Malabar Manual|trans-title=মলাবাৰ মেনুৱেল|publisher=মাতৃভূমি বুকছ|location=কালিকট|isbn=978-81-8264-046-7}}</ref> ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সাম্ৰাজ্যৰ ১৮৬৫ চনৰ মাদ্ৰাজ আইন ১০ৰ (নগৰ উন্নয়ন আইন ১৮৫০-ৰ সংশোধনী) অধীনত ১৮৬৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত কন্নুৰ [[পৌৰসভা]] গঠন কৰা হয়।<ref name="Towns Act">{{cite web |url=http://www.lawmin.nic.in/chronology.doc |title=CHRONOLOGICAL LIST OF CENTRAL ACTS (Updated up to 17-10-2014) |trans-title=কেন্দ্ৰীয় আইনসমূহৰ কালানুক্ৰমিক তালিকা |website=Lawmin.nic.in |access-date=৭ আগষ্ট ২০১৬ |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০১৮ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180107091128/http://lawmin.nic.in/chronology.doc |url-status=dead }}<br>- {{cite book |last=লুইচ মেকআইভাৰ |first=জি. ষ্টোকছ |title=Imperial Census of 1881 Operations and Results in the Presidency of Madras |trans-title=মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সিত ১৮৮১ চনৰ ইম্পেৰিয়েল চেন্সাছ অপাৰেশ্যন আৰু ফলাফল |date=১৮৮৩ |publisher=ই.কীজ এট দ্য গভৰ্ণমেণ্ট প্ৰেছ |location=মাদ্ৰাজ |page=৪৪৪ |volume=২ |url=https://books.google.com/books?id=b_YIAAAAQAAJ |access-date=৫ ডিচেম্বৰ ২০২০ |via=গুগল বুকছ }}<br>- {{cite book |title=Madras District Gazetteers, Statistical Appendix For Malabar District. |trans-title=মাদ্ৰাজ জিলা গেজেটিয়াৰ, মলাবাৰ জিলাৰ পৰিসংখ্যা পৰিশিষ্ট। |date=১৯১৫ |publisher=দ্য ছুপাৰিণ্টেণ্ডেণ্ট, চৰকাৰী প্ৰেছ |location=মাদ্ৰাজ |page=২০ |volume=২ |url=https://books.google.com/books?id=aUEwnQEACAAJ |access-date=২ ডিচেম্বৰ ২০২০ |via=গুগল বুকছ }}<br>- {{cite book |author=হেনৰী ফ্ৰাউড |title=Imperial Gazetteer of India |trans-title=ইম্পেৰিয়েল গেজেটিয়াৰ অৱ ইণ্ডিয়া |date=১৯০৮–১৯০৯ |publisher=ক্লেৰেণ্ডন প্ৰেছ |location=অক্সফৰ্ড |edition=নতুন |url=https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/ |access-date=২ ডিচেম্বৰ ২০২০ }}</ref> ইয়াৰ লগতে তলশ্যেৰী, [[কোজিকোড়ে]], পলক্কড় আৰু ফৰ্ট কোচি পৌৰসভাও গঠিত হৈছিল, যিবোৰ ৰাজ্যখনৰ প্ৰথম আধুনিক পৌৰসভাত পৰিণত হয়। ২০১৫ চনত ইয়াক [[পৌৰ নিগম (ভাৰত)|পৌৰ নিগম]]লৈ উন্নীত কৰা হয়। কন্নুৰ কেণ্টনমেণ্ট কেৰালাৰ একমাত্ৰ কেণ্টনমেণ্ট ব’ৰ্ড।<ref>{{cite news |title=Kannur cantonment polls today |trans-title=আজি কন্নুৰ কেণ্টনমেণ্টৰ নিৰ্বাচন |date=১১ জানুৱাৰী ২০১৫ |access-date=২৮ মে' ২০২১ |work=দ্য হিন্দু|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kannur-cantonment-polls-today/article6776994.ece}}</ref> [[এঝিমালা]]ত থকা ভাৰতীয় নৌ সেনা একাডেমী এছিয়াৰ সৰ্ববৃহৎ আৰু বিশ্বৰ তৃতীয় বৃহত্তম নৌ সেনা একাডেমী।<ref>{{cite news |title=Navy-Training Academy - proposed Expansion |trans-title=নৌসেনা প্ৰশিক্ষণ একাডেমী - প্ৰস্তাৱিত সম্প্ৰসাৰণ |url=https://www.deccanherald.com/content/627521/navy-training-academy-proposed-expansion.html |work=ডেক্কান হেৰাল্ড |date=১১ আগষ্ট ২০১৭ }}<br>- {{cite news |title=Asia's largest naval academy opened |trans-title=এছিয়াৰ সৰ্ববৃহৎ নৌসেনা একাডেমী মুকলি কৰা হ'ল |url=http://www.arabnews.com/node/319812 |work=আৰব নিউজ |date=১০ জানুৱাৰী ২০০৯ }}<br>- {{Cite web|url=https://www.facebook.com/IndianNavy/videos/train-as-you-will-fight-for-you-will-fight-as-you-shall-train-a-glimpse-into-the/390383354649864/|title=Indian Navy on Facebook Watch|trans-title=ফেচবুক ৱাচত ভাৰতীয় নৌসেনা|website=ফেচবুক}}</ref>{{Primary source inline|date=ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৪}} মুজাপ্পিলাংগড় সাগৰীয় তীৰ এছিয়াৰ আটাইতকৈ দীঘল ড্ৰাইভ-ইন তীৰ আৰু ই এখন বিবিচি ''টপ গিয়াৰ'' প্ৰবন্ধত গাড়ী চলাবলৈ বিশ্বৰ শ্ৰেষ্ঠ ছখন তীৰৰ ভিতৰত স্থান পাইছিল।<ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.com/autos/story/20160617-the-worlds-best-beaches-for-driving|title=The best beaches for driving|trans-title=গাড়ী চলাবলৈ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ বিলসমূহ|last=গিবচন|first=ডেভিদ কে|website=টপ গিয়াৰ|access-date=২৬ জুন ২০১৬}}<br>- {{cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/lifestyle/viral-and-trending/240616/muzhappilangad-wins-bbc-favour.html|title=Muzhappilangad wins BBC favour|trans-title=মুজাপ্পিলাংগড়ে পালে বিবিচিৰ সমৰ্থন|date=২৪ জুন ২০১৬|website=দ্য ডেক্কান ক্ৰনিকল}}</ref> [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ শাসনৰ]] সময়ত কন্নুৰৰ প্ৰধান গুৰুত্ব তলশ্যেৰী জালুক উৎপাদনত আছিল। == ইতিহাস == {{Main|কন্নুৰৰ ইতিহাস}} {{See also|কোলাথুনাডু}} [[File:Periplous of the Erythraean Sea.svg|left|thumbnail|''[[পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান ছী]]''ৰ নাম, পথ আৰু অৱস্থান (প্ৰথম শতিকা)]] [[File:Kannur Lighthouse.jpg|left|thumbnail|[[কন্নুৰ বাতিঘৰ]]]] [[File:Payyambalam Beach Back Water.jpg|left|thumbnail|পয়্যাম্বলম সাগৰীয় তীৰ]] [[File:Minister Kuruppu's Arabic letter to da Gama (1524).jpg|left|thumb|[[কোলাথিৰি|কোলাথিৰি ৰজাৰ]] (কন্নুৰৰ শাসক) মন্ত্ৰী কুৰুপ্পুৰ [[ভাস্কো দা গামা]]লৈ লিখা [[আৰবী]] পত্ৰ (১৫২৪)|235x235px]] ===প্ৰাগঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন যুগ=== এই অঞ্চলত মানুহৰ বসতিৰ প্ৰাচীনতম প্ৰমাণ হিচাপে নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ শিল কাটি বনোৱা গুহা আৰু মেগালিথিক সমাধিৰ স্থান পোৱা গৈছে। টেলিপৰাম্বা-কন্নুৰ-তলশ্যেৰী অঞ্চলত প্ৰচুৰ পৰিমাণে শিল কাটি বনোৱা গুহা, [[ডলমেন]], সমাধি বৃত্ত আৰু [[মেনহিৰ]] পোৱা যায়, যিবোৰ সকলো মেগালিথ। প্ৰথমৰ পৰা পঞ্চম শতিকাৰ [[সংগম যুগ]]ত কন্নুৰ জিলা [[এঝিমালা]]ক কেন্দ্ৰ কৰি থকা এখন শক্তিশালী ৰাজ্যৰ পীঠস্থান আছিল। প্ৰাচীন বন্দৰ ''নৌৰা'', যাক ''[[পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান ছী]]''ত [[মুজিৰিছ]]ৰ উত্তৰে থকা বন্দৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে, তাক কন্নুৰ বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Ente_Kannur">{{cite book|author=মেনন, এ. শ্ৰীধৰ |title=A Survey of Kerala History|trans-title=কেৰালা ইতিহাসৰ এক জৰীপ|url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C|year=২০০৭|publisher=ডিচি বুকছ|isbn=9788126415786|via=গুগল বুকছ}}</ref> প্ৰথম শতিকাৰ [[প্লিনি দ্য এল্ডাৰ]]ৰ মতে ''[[টিন্ডিছ]]'' বন্দৰ ''কেপ্ৰোবটোছ''ৰ ([[চেৰা ৰাজবংশ]]) উত্তৰ-পশ্চিম সীমাত অৱস্থিত আছিল।<ref name=":2">{{cite journal|author1=গুৰুক্কল, আৰ.|author2=হুইটেকাৰ, ডি. |year=২০০১|title=In search of Muziris|trans-title=মুজিৰিছৰ সন্ধানত|journal=জাৰ্নেল অৱ ৰোমান আৰ্কিঅ'লজি|volume=১৪ |number=১৪|pages=৩৩৪–৩৫০|doi=10.1017/S1047759400019978 |s2cid=164778915 }}</ref> ''টিন্ডিছ'' বন্দৰৰ উত্তৰে থকা অঞ্চলটো [[সংগম যুগ]]ত [[এঝিমালা]] ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।<ref>{{cite book|author=এ. শ্ৰীধৰ মেনন|title=A Survey of Kerala History|trans-title=কেৰালা ইতিহাসৰ এক জৰীপ}}</ref> ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান ছী''ৰ মতে, ''নৌৰা'' আৰু ''টিন্ডিছ''ৰ পৰা ''লিমিৰিকে'' নামৰ অঞ্চলটো আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে [[টলেমী]]য়ে কেৱল ''টিন্ডিছ''ক ''লিমিৰিকে''ৰ আৰম্ভণি বুলি উল্লেখ কৰিছে। এই অঞ্চলটো সম্ভৱতঃ [[কন্যাকুমাৰী]]ত শেষ হৈছিল; গতিকে ই বৰ্তমানৰ [[মলাবাৰ উপকূল]]ৰ সৈতে প্ৰায় মিলি যায়। এই অঞ্চলটোৰ সৈতে [[ৰোম]]ৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য প্ৰায় ৫০,০০০,০০০ চেষ্টাৰচেছ বুলি অনুমান কৰা হৈছিল।<ref>[[প্লিনি দ্য এল্ডাৰ]]ৰ মতে, ভাৰতৰ পৰা অনা সামগ্ৰী সাম্ৰাজ্যত মূল ক্ৰয় মূল্যৰ ১০০ গুণ বেছি দামত বিক্ৰী কৰা হৈছিল। চাওক [https://web.archive.org/web/20131106031753/http://www.cartage.org.lb/en/themes/BookLibrary/books/bibliographie/P/Plinyelder/elder/pliny-india.html]</ref> [[প্লিনি দ্য এল্ডাৰ]]ৰ মতে ''লিমিৰিকে''ত জলদস্যুৰ উপদ্ৰৱ আছিল।<ref>বষ্টক, জন (১৮৫৫)। "২৬ (ভাৰতলৈ ভ্ৰমণ)"। প্লিনি দ্য এল্ডাৰ, দ্য নেচাৰেল হিষ্ট্ৰি। লণ্ডন: টেইলৰ এণ্ড ফ্ৰান্সিছ।</ref> কছমাছ ইণ্ডিক'প্লিউষ্টেছয়ে উল্লেখ কৰিছে যে ''লিমিৰিকে'' জালুকৰ এক প্ৰধান উৎস আছিল।<ref>ইণ্ডিক'প্লিউষ্টেছ, কছমাছ (১৮৯৭)। খ্ৰীষ্টান টোপোগ্ৰাফী। ১১। যুক্তৰাজ্য: দ্য টাৰ্টুলিয়ান প্ৰজেক্ট। পৃষ্ঠা ৩৫৮–৩৭৩।</ref><ref>দাস, সন্তোষ কুমাৰ (২০০৬)। দ্য ইকনমিক হিষ্ট্ৰি অৱ এনচিয়েন্ট ইণ্ডিয়া। জেনেছিছ পাব্লিছিং প্ৰাইভেট লিমিটেড। পৃষ্ঠা ৩০১।</ref> [[এঝিমালা]] ৰাজ্যৰ দুটা ''নাডু''ৰ ওপৰত কৰ্তৃত্ব আছিল – উপকূলীয় ''পূঝিনাডু'' আৰু পাহাৰীয়া পূব অংশৰ ''কৰ্কনাডু''। সংগম সাহিত্যৰ গ্ৰন্থসমূহৰ মতে, ''পূঝিনাডু''ত [[মাংগালুৰু]] আৰু [[কোজিকোড়ে]]ৰ মাজৰ বেছিভাগ উপকূলীয় অঞ্চল অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="Census_Handbook">{{Cite book|title=District Census Handbook, Kasaragod (2011)|trans-title=জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি, কাছাৰগোড় (২০১১)|publisher=ডাইৰেক্টৰেট অৱ চেন্সাছ অপাৰেচন, কেৰালা|location=তিৰুৱনন্তপুৰম|pages=৯|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_B_KASARAGOD.pdf}}</ref> ''কৰ্কনাডু''ত [[ৱায়ানাড়]]-গুডালুৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু [[কড়াগু]]ৰ (কুৰ্গ) কিছু অংশ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="wnd">{{cite book | author = ভাৰত চৰকাৰ | year=২০১৪–২০১৫ | title= District Census Handbook – Wayanad (Part-B) 2011 |trans-title= জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি – ৱায়ানাড় (অংশ-খ) ২০১১ | publisher=ডাইৰেক্টৰেট অৱ চেন্সাছ অপাৰেচন, কেৰালা | url= https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3203_PART_B_WAYANAD.pdf }}</ref> কোৱা হয় যে [[সংগম সাহিত্য|সংগম গ্ৰন্থ]] অনুসৰি, পঞ্চম শতিকাত যুদ্ধত মৃত্যুদণ্ডৰ ঠিক আগতে যেতিয়া [[চেৰা ৰাজবংশ|চেৰা]]সকলৰ হাতত পৰাজিত হৈছিল, তেতিয়া এঝিমালা ৰাজবংশৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত শাসক নান্নানে [[ৱায়ানাড়]] পাহাৰত আশ্ৰয় লৈছিল।<ref name="wnd"/> ===প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগ=== কেৰালা মুছলমান পৰম্পৰা অনুসৰি, কন্নুৰ আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া মাডায়ি আৰু ধৰ্মডম [[ভাৰতীয় উপমহাদেশ]]ৰ আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদসমূহৰ ভিতৰত তিনিটাৰ স্থান আছিল। চেৰামন পেৰুমালসকলৰ কিংবদন্তি অনুসৰি, ৬২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত কোডুংগালোৰত প্ৰথমখন ভাৰতীয় মছজিদ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এইটো [[চেৰা ৰাজবংশ]]ৰ শেষ শাসকৰ (চেৰামন পেৰুমাল) নিৰ্দেশত হৈছিল, যি [[ধৰ্মডম]]ৰ পৰা [[মক্কা]]লৈ গৈছিল আৰু [[মহম্মদ]]ৰ (প্ৰায় ৫৭০–৬৩২) জীৱিত কালতেই [[ইছলাম]] ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite book |author=জনাথন গ'ল্ডষ্টেইন |title=The Jews of China |trans-title=চীনৰ ইহুদীসকল |publisher=এম. ই. শ্বেৰ্প |year=১৯৯৯|isbn=9780765601049 |url=https://books.google.com/books?id=8Z6DlzyT2vwC |page=১২৩}}</ref><ref name="SimpsonKresse2008">{{cite book |author1=এডৱাৰ্ড চিম্পচন|author2=কাই ক্ৰেছে|title=Struggling with History: Islam and Cosmopolitanism in the Western Indian Ocean|trans-title=ইতিহাসৰ সৈতে সংগ্ৰাম: পশ্চিম ভাৰত মহাসাগৰত ইছলাম আৰু বিশ্বজনীনতা|url=https://books.google.com/books?id=w0qHKA7zEaEC&pg=PA333|access-date=২৪ জুলাই ২০১২ |year=২০০৮|publisher=কলম্বিয়া ইউনিভাৰ্ছিটি প্ৰেছ|isbn=978-0-231-70024-5|pages=৩৩৩}}</ref><ref name="Kupferschmidt1987">{{cite book|author=উৰি এম. কুপফাৰচমিড|title=The Supreme Muslim Council: Islam Under the British Mandate for Palestine|trans-title=সৰ্বোচ্চ মুছলমান পৰিষদ: পেলেষ্টাইনৰ বাবে ব্ৰিটিছ মেণ্ডেটৰ অধীনত ইছলাম|url=https://books.google.com/books?id=ChEVAAAAIAAJ&pg=PA458|access-date=২৫ জুলাই ২০১২|year=১৯৮৭|publisher=ব্ৰিল|isbn=978-90-04-07929-8|pages=৪৫৮–৪৫৯}}</ref><ref name="Raṇṭattāṇi2007">{{cite book|author=হুছেইন ৰনতট্টানি|title=Mappila Muslims: A Study on Society and Anti Colonial Struggles |trans-title=মপ্পিলা মুছলমান: সমাজ আৰু উপনিৱেশ বিৰোধী সংগ্ৰামৰ ওপৰত এক অধ্যয়ন |url=https://books.google.com/books?id=xlb5BrabQd8C&pg=PA179|access-date=২৫ জুলাই ২০১২|year=২০০৭|publisher=আডাৰ বুকছ|isbn=978-81-903887-8-8|pages=১৭৯–}}</ref> ''কিচ্ছা শ্বাকৰৱতী ফাৰ্মাদ''ৰ মতে, কোডুংগালোৰ, [[কোল্লম|কোল্লাম]], [[মাডায়ি]], [[বাৰ্কুৰ]], [[মাংগালুৰু]], [[কাছাৰগোড়]], কন্নুৰ, [[ধৰ্মডম]], [[কোয়িলণ্ডি|পান্থালয়নি]], আৰু [[চালিয়াম]]ৰ [[মছজিদ]]সমূহ মালিক দিনাৰৰ সময়ত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু এইবোৰ [[ভাৰতীয় উপমহাদেশ]]ৰ আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদসমূহৰ ভিতৰত পৰে।<ref>প্ৰেঞ্জ, চেবাষ্টিয়ান আৰ. ''মনচুন ইছলাম: ট্ৰেড এণ্ড ফেইথ অন দ্য মেডিভেল মলাবাৰ কোষ্ট।'' কেমব্ৰিজ ইউনিভাৰ্ছিটি প্ৰেছ, ২০১৮। ৯৮।</ref> বিশ্বাস কৰা হয় যে [[মালিক দিনাৰ]]ৰ মৃত্যু [[কাছাৰগোড়]] চহৰৰ [[থালাংগাৰা]]ত হৈছিল।<ref name="ch">পৃষ্ঠা ৫৮, কালচাৰেল হেৰিটেজ অৱ [[কেৰালা]]: এন ইন্ট্ৰডাকশ্যন, এ. শ্ৰীধৰ মেনন, ইষ্ট-ৱেষ্ট পাব্লিকেশ্যনছ, ১৯৭৮</ref> [[File:Mappila Bay Fishing Harbour3.jpg|left|thumbnail|[[আয়িক্কাৰা]]ত [[মপ্পিলা উপসাগৰ]] বন্দৰ। এফালে [[ছেইণ্ট এঞ্জেলো দুৰ্গ]] (১৫০৫ চনত নিৰ্মিত) আৰু আনফালে [[অৰাক্কাল ৰাজ্য|অৰাক্কাল ৰাজপ্ৰসাদ]] আছে।]] প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগীয় কালত এঝিমালা ৰাজ্যৰ পিছত মুশিকা ৰাজবংশৰ শাসন আছিল, যিটো সম্ভৱতঃ [[টুলু নাডু]]ৰ পৰা [[টুলুৱা ব্ৰাহ্মণ]]সকলৰ প্ৰব্ৰজনৰ বাবে হৈছিল। একাদশ শতিকাত [[অথুলা]]ই লিখা ''[[মুশিকা-বংশ]] মহাকাব্য''ই সেই সময়লৈকে [[মুশিকা ৰাজ্য|মুশিকা ৰাজপৰিয়াল]]ৰ লিপিবদ্ধ অতীতৰ ওপৰত আলোকপাত কৰে।<ref name="Kola Swaroopam"/> ভাৰতীয় নৃতত্ত্ববিদ আয়িনাপল্লী আয়াপ্পনৰ মতে [[টুলু নাডু]]ৰ বুণ্ট সম্প্ৰদায়ৰ এক শক্তিশালী আৰু যুঁজাৰু ফৈদক ''কোলা বাৰী'' বুলি কোৱা হৈছিল আৰু কোলাথুনাডুৰ কোলাথিৰি ৰজা এই ফৈদৰ বংশধৰ আছিল।<ref name="Aiyappan">{{cite book |last1=আয়িনাপল্লী |first1=আয়াপ্পন |title=The Personality of Kerala |trans-title=কেৰালাৰ ব্যক্তিত্ব |date=১৯৮২ |publisher=প্ৰকাশন বিভাগ, [[কেৰালা বিশ্ববিদ্যালয়]] |page=১৬২ |url=https://books.google.com/books?id=SXFuAAAAMAAJ |access-date=২৭ জুলাই ২০১৮ |quote=A very powerful and warlike section of the Bants of Tulunad was known as Kola bari. It is reasonable to suggest that the Kola dynasty was part of the Kola lineages of Tulunad.}}</ref> মুশিকা ৰাজবংশৰ বংশধৰ [[কোলাথুনাডু]] ৰাজ্যৰ ক্ষমতাৰ শীৰ্ষ সময়ত ইয়াৰ সীমা উত্তৰে [[নেত্ৰাৱতী নদী]]ৰ ([[মাংগালুৰু]]) পৰা<ref name="Kola Swaroopam">{{cite book |last1=শ্ৰীধৰ মেনন |first1=এ. |title=''Kerala Charitram'' |trans-title=''কেৰালা চৰিত্ৰম'' |year=২০০৭ |publisher=ডিচি বুকছ |location=কোট্টায়াম |isbn=978-8126415885 |edition=২০০৭ |page=১৭৫ |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82 |access-date=১৯ জুলাই ২০২০}}</ref> দক্ষিণত [[কোৰাপুঝা]]লৈকে ([[কোজিকোড়ে]]) বিস্তৃত আছিল। ইয়াৰ পশ্চিম সীমাত [[আৰব সাগৰ]] আৰু পূব সীমাত [[কড়াগু]] পাহাৰ আছিল, লগতে [[আৰব সাগৰ]]ৰ বিচ্ছিন্ন দ্বীপ [[লাক্ষাদ্বীপ]]ও ইয়াৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="Census_Handbook"/> কন্নুৰৰ সমীপৱৰ্তী এঝিমালাত ১০৭৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এটি প্ৰাচীন মালায়ালম শিলালিপি পোৱা গৈছে (ৰামনতলি শিলালিপি), য'ত [[মাংগালুৰু]]ৰ আলুপা ৰাজবংশৰ ৰজা কুণ্ডা আলুপাৰ উল্লেখ আছে।<ref>নাৰায়ণন, এম. জি. এছ. ''পেৰুমালছ অৱ কেৰালা''। ত্ৰিশুৰ (কেৰালা): কছম'বুকছ, ২০১৩। ৪৮৩।</ref> কন্নুৰৰ মাডায়ি মছজিদৰ ভিতৰত থকা এখন তামৰ ফলিত [[আৰবী]] শিলালিপি অনুসৰি ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠা বৰ্ষ হৈছে ১১২৮ খ্ৰীষ্টাব্দ।<ref name="Madayi">{{cite book | author = চাৰ্লছ আলেকজেণ্ডাৰ ইনেছ | year=১৯০৮ | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) |trans-title= মাদ্ৰাজ জিলা গেজেটিয়াৰ মলাবাৰ (খণ্ড-১) | publisher=মাদ্ৰাজ চৰকাৰী প্ৰেছ |pages=৪২৩–৪২৪ | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up }}</ref> ভ্ৰমণ সম্পৰ্কীয় গ্ৰন্থত (''ইল মিলিয়নে'') [[মাৰ্ক’ প’ল’|মাৰ্কো প’ল’]]ৱে ১২৯০-ৰ দশকৰ মাজভাগত এই অঞ্চললৈ কৰা ভ্ৰমণৰ বৰ্ণনা দিছে। আন ভ্ৰমণকাৰীসকলৰ ভিতৰত বৌদ্ধ তীৰ্থযাত্ৰী [[ফাহিয়ান]] আৰু [[তাঞ্জিয়াৰছ]]ৰ লেখক তথা ইতিহাসবিদ [[ইবন বটুতা]] উল্লেখযোগ্য। মধ্যযুগৰ শেষৰ ফালে আভ্যন্তৰীণ মতানৈক্যৰ ফলত [[কোলাথুনাডু]] ১০ খন স্বাধীন ৰাজ্যত বিভক্ত হৈ পৰে, যেনে [[কড়থানাডু]] (বটাকৰ), [[ধৰ্মডম|ৰণ্ডাতাৰা]] বা পোয়ানাড ([[ধৰ্মডম]]), [[কোট্টায়াম ৰাজ্য|কোট্টায়াম]] (তলশ্যেৰী), [[নীলেশ্বৰম]], ইৰুৱাজিনাডু ([[পানুৰ (পৌৰসভা)|পানুৰ]]), কুৰুমব্ৰনাড ইত্যাদি, যিবোৰৰ শাসন সুকীয়া ৰাজকীয় নেতাসকলৰ হাতত আছিল।<ref name="Logan">{{Cite book|title=Malabar Manual (Volume-I)|trans-title=মলাবাৰ মেনুৱেল (খণ্ড-১)|last=লোগান|first=উইলিয়াম|publisher=এছিয়ান এডুকেশ্যনেল চাৰ্ভিচেছ|year=২০১০|isbn=9788120604476|location=নতুন দিল্লী|pages=৬৩১–৬৬৬}}</ref> প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগত [[কোলাথিৰি]] সাম্ৰাজ্যৰ একেবাৰে উত্তৰ অংশত থকা [[নীলেশ্বৰম]] ৰাজবংশ কোলাথুনাডু আৰু [[কালিকট]]ৰ [[জামোৰিন]] দুয়োৰে আত্মীয় আছিল।<ref name="Neeleswaram fete">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/neeleswaram-fete-to-showcase-its-heritage/article2645520.ece | title=Neeleswaram fete to showcase its heritage |trans-title=নীলেশ্বৰম উৎসৱে ইয়াৰ ঐতিহ্য প্ৰদৰ্শন কৰিব | website=দ্য হিন্দু | date=২১ নৱেম্বৰ ২০১১ | access-date=২৪ নৱেম্বৰ ২০১৬ }}</ref> দ্বাদশ শতিকাত কন্নুৰ এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্য কেন্দ্ৰ আছিল আৰু [[পাৰস্য]] আৰু [[আৰব]]ৰ সৈতে ইয়াৰ সক্ৰিয় ব্যৱসায়িক সম্পৰ্ক আছিল। মধ্যযুগীয় কেৰালা উপকূলত অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক দিশত [[কোজিকোড়ে]] বন্দৰে সৰ্বোচ্চ স্থান দখল কৰিছিল। আনহাতে কন্নুৰ, [[কোল্লাম]], আৰু [[কোচি]] বাণিজ্যিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ দ্বিতীয় শ্ৰেণীৰ বন্দৰ আছিল য'ত পৃথিৱীৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ পৰা ব্যৱসায়ীসকল একত্ৰিত হৈছিল।<ref name="Malekandathil">''দ্য পৰ্তুগীজ, ইণ্ডিয়ান অ'ছেন এণ্ড ইউৰোপিয়ান ব্ৰীজহেডছ ১৫০০–১৮০০''। প্ৰফেছৰ কে. এছ. মেথিউৰ সন্মানত ফেষ্টশ্ৰীফ্ট (২০০১)। সম্পাদনা: পিয়াছ মালেকাণ্ডাথীল আৰু টি. জামাল মহম্মদ। ফাণ্ডাকোৱা অৰিয়েন্তে। ইনষ্টিটিউট ফৰ ৰিচাৰ্চ ইন ছচিয়েল চাইন্সেছ এণ্ড হিউমেনিটিজ অৱ মেছাৰ (কেৰালা)</ref> ===ইউৰোপীয় প্ৰভাৱৰ যুগ=== ১৮৮৭ চনলৈকে কন্নুৰ ভাৰতৰ পশ্চিম উপকূলত ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ সামৰিক সদৰ আছিল।<ref name="EB1911"/> আধুনিক চহৰখন কন্নুৰ টাউন বুলি পৰিচিত। কন্নুৰ জিলা আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহ বেছিভাগেই বিখ্যাত কোলাথিৰি ৰজাসকলৰ দ্বাৰা শাসিত আছিল। যেতিয়া কেৰালা ৰাজ্য গঠন হৈছিল, তেতিয়া জিলাখনে কন্নুৰ নাম লৈছিল কাৰণ প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়সমূহ ইয়াতেই স্থাপন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে কন্নুৰ [[মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সি]]ৰ [[মলাবাৰ জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত চিৰক্কল [[তালুক]]ৰ সদৰ আছিল। কোম্পানী শাসনৰ সময়ত [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ে মাদ্ৰাজ আৰু কোচিনক তেওঁলোকৰ প্ৰধান কেন্দ্ৰ হিচাপে অগ্ৰাধিকাৰ দিছিল আৰু তাৰ ফলত কন্নুৰে নিজৰ পুৰণি গৌৰৱ হেৰুৱাবলৈ আৰম্ভ কৰে। কন্নুৰৰ মানুহে আজিও তেওঁলোকৰ হেৰুৱা গৌৰৱ ঘূৰাই পোৱাৰ অপেক্ষাত আছে আৰু তেওঁলোকে অনুভৱ কৰে যে ৰাজ্যিক প্ৰশাসন ৰাজ্যখনৰ একেবাৰে বিপৰীত দিশত থকাৰ বাবে তেওঁলোকক অৱহেলা কৰা হৈছে। কন্নুৰৰ মূল চহৰখনৰ এটা অংশ কেৰালাৰ একমাত্ৰ মুছলমান ৰাজপৰিয়াল অৰাক্কালৰ অধীনত আছিল আৰু এই অঞ্চলটো এতিয়াও চহৰ বুলি জনা যায়। পৰ্তুগীজ আৱিষ্কাৰক [[ভাস্কো দা গামা]] ১৪৯৮ চনত আৱিষ্কাৰৰ যুগত কপ্পাড় [[কোজিকোড়ে]]ত উপস্থিত হৈছিল আৰু এনেদৰে ইউৰোপৰ পৰা দক্ষিণ এছিয়ালৈ এক পোনপটীয়া সাগৰীয় পথ মুকলি কৰিছিল।<ref>ডিচি বুকছ, কোট্টায়াম (২০০৭), এ. শ্ৰীধৰ মেনন, এ চাৰ্ভে অৱ কেৰালা হিষ্ট্ৰি</ref> ১৫০১ চনত পেড্ৰো আলভাৰেছ কব্ৰালৰ দ্বাৰা ইয়াত এটা পৰ্তুগীজ কাৰখানা স্থাপন কৰা হয় আৰু ১৫০২ চনত দা গামাই ৰজাৰ সৈতে চুক্তি কৰে।<ref name="EB1911"/> কন্নুৰৰ ছেইণ্ট এঞ্জেলো দুৰ্গ ১৫০৫ চনত ভাৰতৰ প্ৰথম পৰ্তুগীজ ভাইচৰয় ডম ফ্ৰাঞ্চিস্কো ডে আলমেইডাৰ দ্বাৰা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ডাচসকলে ১৬৬৩ চনত পৰ্তুগীজসকলৰ পৰা এই দুৰ্গটো দখল কৰে। তেওঁলোকে দুৰ্গটো আধুনিকীকৰণ কৰে আৰু হলেণ্ডিয়া, জিলাণ্ডিয়া, আৰু ফ্ৰিজলেণ্ডিয়া নামৰ বুৰুজ নিৰ্মাণ কৰে যিবোৰ বৰ্তমানৰ গাঁথনিটোৰ প্ৰধান আকৰ্ষণ। মূল পৰ্তুগীজ দুৰ্গটো পিছলৈ ভাঙি পেলোৱা হয়। আমষ্টাৰডামৰ ৰিক্সমিউজিয়ামত এই দুৰ্গ আৰু ইয়াৰ পিছফালে থকা মাছমৰীয়াৰ ঘাটৰ এখন চিত্ৰ দেখিবলৈ পোৱা যায়। ডাচসকলে ১৭৭২ চনত অৰাক্কালৰ ৰজা আলি ৰজাৰ হাতত এই দুৰ্গটো বিক্ৰী কৰিছিল। সপ্তদশ শতিকাত, কন্নুৰ কেৰালাৰ একমাত্ৰ [[মুছলমান]] চুলতানী ৰাজ্য অৰাক্কালৰ ৰাজধানী আছিল। তেওঁলোকে কন্নুৰ চহৰৰ উপৰিও [[লাক্ষাদ্বীপ]] শাসন কৰিছিল।<ref name=anathapuri>{{Cite web|url=http://www.ananthapuri.com/kerala-history.asp?page=muslim|archive-url=https://web.archive.org/web/20120605222957/http://ananthapuri.com/kerala-history.asp?page=muslim|url-status=dead|title=Arakkal royal family|trans-title=অৰাক্কাল ৰাজপৰিয়াল|archive-date=৫ জুন ২০১২}}</ref> অৰাক্কাল ৰাজ্য আৰু চিৰক্কল ৰাজ্য কন্নুৰ চহৰক কেন্দ্ৰ কৰি থকা দুখন সামন্ত ৰাজ্য আছিল। কন্নুৰৰ ওচৰৰ ধৰ্মডম দ্বীপটো তলশ্যেৰীৰ সৈতে ১৭৩৪ চনতেই [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ক গতাই দিয়া হৈছিল। মধ্যযুগৰ শেষৰ ফালে ''কোলাট্টু ৰজা'', ''কোট্টায়াম ৰজা'', ''[[মান্নানাৰ]]''<ref>{{cite book|last=পি.জে ৰাজেন্দ্ৰন|title=Kshethravinjanakosam|trans-title=ক্ষেত্ৰবিজ্ঞানকোশম|year=২০০০|publisher= ডি.চি.বুকছ পাব্লিছিং, গুগল বুকছ|page=১০৩|isbn=9788126402540}}</ref> আৰু ''অৰাক্কাল বিবি'' সকলোৱেই এই অঞ্চলসমূহৰ ওপৰত দাবী জনাইছিল। হস্তান্তৰকৰণৰ পিছত ব্ৰিটিছে ইয়াত কাৰখানা আৰু ইংৰাজ বসতি স্থাপন কৰে।<ref name="Eng_cession">{{cite book | author = চাৰ্লছ আলেকজেণ্ডাৰ ইনেছ | year=১৯০৮ | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) |trans-title= মাদ্ৰাজ জিলা গেজেটিয়াৰ মলাবাৰ (খণ্ড-১) |page=৪৫১ | publisher=মাদ্ৰাজ চৰকাৰী প্ৰেছ | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up }}</ref><ref name="Logan"/> তাৰ পিছত ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে ১৭৯০ চনত কন্নুৰ দুৰ্গ দখল কৰে আৰু ইয়াক মলাবাৰ উপকূলত তেওঁলোকৰ অন্যতম প্ৰধান সামৰিক কেন্দ্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক শাসনৰ]] সময়ত, কন্নুৰ [[মাদ্ৰাজ]] প্ৰদেশৰ [[মলাবাৰ জিলা|মলাবাৰ]] জিলাৰ অন্তৰ্গত আছিল। ১৭৬১ চনত ব্ৰিটিছে [[মাহে, ভাৰত|মাহে]] দখল কৰে আৰু এই বসতিটো [[কড়থানাডু]]ৰ শাসকক গতাই দিয়া হয়।<ref name="Mahé"/> ১৭৬৩ চনৰ পেৰিছ চুক্তিৰ আধাৰত ব্ৰিটিছে মাহেক ফৰাচীসকলৰ হাতলৈ ঘূৰাই দিয়ে।<ref name="Mahé"/> ১৭৭৯ চনত এংলো-ফ্ৰেঞ্চ যুদ্ধ আৰম্ভ হয়, যাৰ ফলত ফৰাচীসকলে [[মাহে, ভাৰত|মাহে]] হেৰুৱায়।<ref name="Mahé"/> ১৭৮৩ চনত ব্ৰিটিছে ভাৰতত ফৰাচীসকলৰ বসতিসমূহ ঘূৰাই দিবলৈ সন্মত হয় আৰু ১৭৮৫ চনত [[মাহে, ভাৰত|মাহে]] ফৰাচীসকলৰ হাতলৈ হস্তান্তৰ কৰা হয়।<ref name="Mahé">{{cite web|url=http://mahe.gov.in/mws/leftmenupages/history.html|title=History of Mahé|trans-title=মাহেৰ ইতিহাস|access-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২১|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131230232052/http://mahe.gov.in/mws/leftmenupages/history.html|archive-date=৩০ ডিচেম্বৰ ২০১৩}}</ref> প্ৰথমাৱস্থাত ব্ৰিটিছসকলে তেওঁলোকৰ শাসনৰ বিৰুদ্ধে স্থানীয় প্ৰতিৰোধৰ সন্মুখীন হ'বলগীয়া হৈছিল। ইয়াৰ নেতৃত্ব দিছিল কেৰালা বাৰ্মা পাজাশী ৰজাই, যিয়ে তলশ্যেৰী-ৱায়ানাড় অঞ্চলত ব্যাপক জনপ্ৰিয় সমৰ্থন লাভ কৰিছিল।<ref name="Ente_Kannur"/> কোট্টায়াম প্ৰদেশৰ শাসক পাজাশী ৰজাই ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বিৰুদ্ধে চলোৱা গেৰিলা যুদ্ধই কন্নুৰৰ ইতিহাসত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাইছিল। বিংশ শতিকাৰ প্ৰথম দশকবোৰত কেৰালাৰ আৰ্থ-সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক খণ্ডত হোৱা পৰিৱৰ্তনবোৰে কমিউনিষ্ট পাৰ্টীৰ বিকাশৰ বাবে অনুকূল পৰিৱেশৰ সৃষ্টি কৰিছিল। ১৯০৬ চনত খ্ৰীষ্টান মিছনাৰীসকলৰ দ্বাৰা আৰম্ভ কৰা আৰু পিছলৈ চৰকাৰৰ দ্বাৰা আগুৱাই নিয়া ইংৰাজী শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, শৰীৰৰ ওপৰৰ অংশ ঢাকিবলৈ কাপোৰ পিন্ধাৰ বাবে হোৱা বিদ্ৰোহ, ১৮৮৮ চনত অৰুৱিপ্পুৰমত মূৰ্তি স্থাপন, ১৮৯১ চনৰ মালায়ালী মেম’ৰিয়েল, ১৯০৩ চনত এছএনডিপি যোগমৰ প্ৰতিষ্ঠা, বিভিন্ন কাৰ্যকলাপ আৰু সংগ্ৰাম আদি কাৰকবোৰে কম সময়ৰ ভিতৰতে কেৰালা সমাজৰ পৰিৱৰ্তন ত্বৰান্বিত কৰাত সহায় কৰিছিল। এই আন্দোলনবোৰ শেষত গৈ [[ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলন]]ৰ সৈতে মিলি গৈছিল। অতি সোনকালেই সমাজবাদ আৰু [[ছোভিয়েট বিপ্লৱ]]ৰ ধাৰণাসমূহ কেৰালাত আহি পৰে। এনে ধাৰণাসমূহ স্বদেশাভিমানী ৰামকৃষ্ণ পিল্লাই, সহোদৰন আয়াপ্পন, পি. কেশৱদেৱ আৰু অন্যান্যসকলৰ ৰচনাৰ জৰিয়তে কেৰালাত প্ৰচাৰিত হয়। ১৯৩০-ৰ দশকৰ আৰম্ভণিলৈ কিছুমান আন গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিঘটনাও সংঘটিত হৈছিল। তাৰ ভিতৰত ট্ৰাভাঙ্কোৰত নিৱৰ্তনা আন্দোলন আছিল অন্যতম। ই আছিল চৰকাৰত অংশগ্ৰহণৰ বাবে অস্পৃশ্য আৰু দুৰ্বল শ্ৰেণী হিচাপে এতিয়ালৈকে দমন কৰি ৰখা মানুহৰ দাবী। ইয়াৰ ফলত চৰকাৰত আনুপাতিক প্ৰতিনিধিত্ব আৰু চাকৰিত সংৰক্ষণৰ দৰে সংগ্ৰামসমূহ আগবাঢ়ি আহিল। ই নিপীড়িত জনসাধাৰণৰ মাজত নতুন উৎসাহ জগাই তুলিলে।<ref>{{cite web|url=http://www.keralatourism.org/destination/destination.php?id=100|title=Pazhassi Raja Museum and Art Gallery, Kozhikode – Kerala Tourism|trans-title=পাজাশী ৰজা সংগ্ৰহালয় আৰু চিত্ৰশালা, কোজিকোড়ে – কেৰালা পৰ্যটন|access-date=৫ এপ্ৰিল ২০১৫|archive-url=https://web.archive.org/web/20131115215308/http://www.keralatourism.org/destination/destination.php?id=100|archive-date=১৫ নৱেম্বৰ ২০১৩|url-status=dead}}</ref><gallery mode="packed" widths="175"> File:Cannonore fort & Bay'; a watercolor by John Johnston, c.1795-1801.jpg|[[:File:Cannonore fort & Bay'; a watercolor by John Johnston, c.1795-1801.jpg|কান্নানোৰ দুৰ্গ আৰু উপসাগৰ; জন জনষ্টনৰ দ্বাৰা অংকিত জলৰংগ, প্ৰায় ১৭৯৫-১৮০১]] File:City of Cannanore, 1572.jpg|১৫৭২ চনত অঁকা কন্নুৰৰ এখন চিত্ৰ, [[জৰ্জ ব্ৰাউন]] আৰু [[ফ্ৰান্স হোগেনবাৰ্গ]]ৰ এটলাছ ''চিভিটেটছ অৰ্বিছ টেৰাৰাম'', খণ্ড ১-ৰ পৰা </gallery> == ভূগোল == {{See also|কন্নুৰৰ পৰ্যটনস্থলীসমূহ}} [[File:Vpra floating park boat walking path.jpg|thumbnail|[[মাডায়ি]]ৰ সমীপৱৰ্তী ভায়ালাপ্ৰা হ্ৰদ]] [[File:Muzhappilangad Drive-in Beach 2.jpg|left|thumbnail|[[মুজাপ্পিলাংগড় সাগৰীয় তীৰ]], এছিয়াৰ আটাইতকৈ দীঘল ড্ৰাইভ-ইন তীৰ, কন্নুৰত অৱস্থিত]]কন্নুৰৰ উচ্চতা হৈছে সাগৰ পৃষ্ঠৰ পৰা {{convert|1.02|m|feet|disp=or}}। ই [[লাক্ষাদ্বীপ সাগৰ]]ৰ উপকূলত অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ উপকূলীয় অঞ্চলটো বালিৰে ভৰা। চহৰখনত এখন {{convert|8|km|mile|1}} দীঘল সাগৰৰ পাৰ আৰু [[পয়্যাম্বলম]]ত এখন {{convert|3|km|mile|1}} দীঘল সাগৰীয় তীৰ আছে। কন্নুৰ [[কোজিকোড়ে]]ৰ উত্তৰে, [[কাছাৰগোড়]] আৰু [[মাংগালুৰু]]ৰ দক্ষিণে, [[কড়াগু জিলা|কড়াগু]] আৰু [[ৱায়ানাড় জিলা|ৱায়ানাড়]]ৰ [[পশ্চিমঘাট]] অঞ্চলৰ পশ্চিমে আৰু [[লাক্ষাদ্বীপ সাগৰ]]ৰ পূবে অৱস্থিত। [[আয়িক্কাৰা]]ত [[মপ্পিলা উপসাগৰ]] বন্দৰ আছে। ইয়াৰ এফালে [[ছেইণ্ট এঞ্জেলো দুৰ্গ]] (১৫০৫ চনত নিৰ্মিত) আৰু আনফালে [[অৰাক্কাল ৰাজ্য|অৰাক্কাল ৰাজপ্ৰসাদ]] আছে। এছিয়াৰ আটাইতকৈ দীঘল ড্ৰাইভ-ইন তীৰ মুজাপ্পিলাংগড় সাগৰীয় তীৰ কন্নুৰত অৱস্থিত। ভায়ালাপ্ৰা হ্ৰদ [[মাডায়ি]]ৰ সমীপত অৱস্থিত। === জলবায়ু === কন্নুৰত অতিশয় আৰ্দ্ৰ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় মৌচুমী জলবায়ু (কোপেন জলবায়ু শ্ৰেণীবিভাজনৰ অধীনত ''Am'') বিৰাজ কৰে। এপ্ৰিল আৰু মে' মাহত গড় সৰ্বোচ্চ উষ্ণতা প্ৰায় {{convert|35|C}} হয়। ডিচেম্বৰ আৰু জানুৱাৰীত উষ্ণতা মজলীয়া ধৰণৰ থাকে: প্ৰায় {{convert|24|C|F|1|disp=or}}। [[মলাবাৰ উপকূল]]ৰ আন অঞ্চলবোৰৰ দৰেই, এই চহৰখনতো [[দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বতাহ]]ৰ ফলত প্ৰচুৰ বৰষুণ হয়। বাৰ্ষিক গড় বৰষুণৰ পৰিমাণ হৈছে {{convert|3438|mm|in|0|disp=or}}, যাৰ প্ৰায় ৬৮ শতাংশ গ্ৰীষ্মকালত হয়।<ref name="KannurClimate">[http://www.calicutnet.com/yourtown/kannur/Climate.htm Climate: Kannur (Cannanore)] CalicutNet.com</ref>{{Weather box | width = auto | location = কন্নুৰ (১৯৯১–২০২০, চৰম মান ১৯৭৮–বৰ্তমানলৈ) | metric first = Yes | single line = Yes | temperature colour = | Jan record high C = ৩৬.৮ | Feb record high C = ৩৯.০ | Mar record high C = ৩৯.১ | Apr record high C = ৩৯.২ | May record high C = ৩৯.১ | Jun record high C = ৩৬.৮ | Jul record high C = ৩৩.৯ | Aug record high C = ৩৩.৬ | Sep record high C = ৩৪.২ | Oct record high C = ৩৫.৭ | Nov record high C = ৩৭.০ | Dec record high C = ৩৬.৮ | year record high C = ৩৯.২ | Jan high C = ৩৩.৬ | Feb high C = ৩৪.৩ | Mar high C = ৩৪.৯ | Apr high C = ৩৫.০ | May high C = ৩৪.০ | Jun high C = ৩০.৬ | Jul high C = ২৯.৫ | Aug high C = ২৯.৮ | Sep high C = ৩০.৮ | Oct high C = ৩১.৬ | Nov high C = ৩২.৮ | Dec high C = ৩৩.৩ | year high C = ৩২.৫ | Jan low C = ২১.৯ | Feb low C = ২২.৯ | Mar low C = ২৪.৭ | Apr low C = ২৫.৯ | May low C = ২৫.৬ | Jun low C = ২৩.৯ | Jul low C = ২৩.৩ | Aug low C = ২৩.৪ | Sep low C = ২৩.৭ | Oct low C = ২৩.৭ | Nov low C = ২৩.৬ | Dec low C = ২২.৪ | year low C = ২৩.৭ | Jan record low C = ১৬.৪ | Feb record low C = ১৭.৮ | Mar record low C = ১৯.০ | Apr record low C = ২১.৭ | May record low C = ২০.০ | Jun record low C = ২০.৬ | Jul record low C = ২০.৪ | Aug record low C = ২০.৭ | Sep record low C = ২০.৯ | Oct record low C = ১৯.৪ | Nov record low C = ১৭.৮ | Dec record low C = ১৬.১ | year record low C = ১৬.১ | rain colour = green | Jan rain mm = ০.৫ | Feb rain mm = ০.৭ | Mar rain mm = ১৫.৮ | Apr rain mm = ৫৪.২ | May rain mm = ২২১.৫ | Jun rain mm = ৯৪৬.৩ | Jul rain mm = ৮৭৭.২ | Aug rain mm = ৫৪১.৪ | Sep rain mm = ২৭০.৯ | Oct rain mm = ৩০০.৪ | Nov rain mm = ১০৯.০ | Dec rain mm = ২৭.০ | Jan rain days = ০.১ | Feb rain days = ০.১ | Mar rain days = ০.৬ | Apr rain days = ২.৯ | May rain days = ৭.৮ | Jun rain days = ২৩.৫ | Jul rain days = ২৬.২ | Aug rain days = ২১.৭ | Sep rain days = ১২.৩ | Oct rain days = ১১.৯ | Nov rain days = ৪.৯ | Dec rain days = ১.১ | time day = ১৭:৩০ [[ভাৰতীয় মান সময়|আইএছটি]] | Jan humidity = ৬৩ | Feb humidity = ৬৪ | Mar humidity = ৬৫ | Apr humidity = ৬৬ | May humidity = ৭১ | Jun humidity = ৮৪ | Jul humidity = ৮৭ | Aug humidity = ৮৫ | Sep humidity = ৮১ | Oct humidity = ৭৯ | Nov humidity = ৭৪ | Dec humidity = ৬৬ | year humidity = ৭৪ | source 1 = [[ভাৰতীয় বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ]]<ref>{{cite web | url = https://imdpune.gov.in/library/public/Climatological%20Tables%201991-2020.pdf | title = Climatological Tables of Observatories in India 1991-2020 | trans-title = ভাৰতৰ মানৱ নিৰীক্ষণ কেন্দ্ৰসমূহৰ জলবায়ু সম্পৰ্কীয় তালিকা ১৯৯১-২০২০ | publisher = [[ভাৰতীয় বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ]] | access-date = ৮ এপ্ৰিল ২০২৪ }}</ref><ref name=IMDnormals> {{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archive-date = ৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ | url = https://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Cannanore Climatological Table 1981–2010 | trans-title = কেন্দ্ৰ: কান্নানোৰ জলবায়ু সম্পৰ্কীয় তালিকা ১৯৮১-২০১০ | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = ভাৰতীয় বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ | date = জানুৱাৰী ২০১৫ | pages = ১৬৭–১৬৮ | access-date = ২৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archive-date = ৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ | url = https://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | trans-title = ভাৰতীয় কেন্দ্ৰসমূহৰ বাবে উষ্ণতা আৰু বৰষুণৰ চৰম মান (২০১২ লৈকে) | publisher = ভাৰতীয় বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ | date = ডিচেম্বৰ ২০১৬ | page = M106 | access-date = ২৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০}}</ref> }} == নাগৰিক প্ৰশাসন == [[File:Kannur Skyline 3.jpg|thumbnail|কন্নুৰ চহৰৰ আকাশৰেখা]] ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সাম্ৰাজ্যৰ ১৮৬৫ চনৰ মাদ্ৰাজ আইন ১০ৰ (নগৰ উন্নয়ন আইন ১৮৫০-ৰ সংশোধনী)<ref name="Towns Act"/> অধীনত ১৮৬৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত কন্নুৰ পৌৰসভা গঠন কৰা হয়। ইয়াৰ লগতে [[তলশ্যেৰী]], [[কোজিকোড়ে]], [[পলক্কড়]], আৰু [[ফৰ্ট কোচি]] পৌৰসভাও গঠিত হৈছিল, যিবোৰ ৰাজ্যখনৰ প্ৰথম আধুনিক পৌৰসভাত পৰিণত হয়। ২০১৫ চনত ইয়াক [[কেৰালাৰ চহৰ আৰু নগৰসমূহৰ তালিকা|পৌৰ নিগম]]লৈ উন্নীত কৰা হয়।<ref name="kmc">{{Cite news|last=Special Currespondent|date=১৪ জানুৱাৰী ২০১৫|title=Kannur to be City Corporation|trans-title=কন্নুৰ হ'ব পৌৰ নিগম|work=দ্য হিন্দু|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kannur-to-be-city-corporation/article6789317.ece|access-date=৬ মাৰ্চ ২০২১}}</ref> চহৰখনৰ প্ৰশাসন কন্নুৰ পৌৰ নিগমৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হয়, যাৰ মুৰব্বী হৈছে এজন মেয়ৰ। নিগমটো মেয়ৰ আৰু পৰিষদৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হয় আৰু কন্নুৰ চহৰৰ ৭৮.৩৫ বৰ্গ কিমি এলেকাজুৰি থকা প্ৰায় ২৩২,৪৮৬ জনসংখ্যাক নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।<ref>{{Cite web |title=Home {{!}} കണ്ണൂര്‍ നഗരസഭ |trans-title=মুখ্যপৃষ্ঠা |url=https://kannurcorporation.lsgkerala.gov.in/en |archive-url=https://web.archive.org/web/20250415014349/https://kannurcorporation.lsgkerala.gov.in/en |archive-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৫ |access-date=৩০ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=kannurcorporation.lsgkerala.gov.in |language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Provisional Population Totals, Census of India 2011|trans-title=অস্থায়ী জনসংখ্যাৰ সৰ্বমুঠ পৰিমাণ, ভাৰতৰ লোকপিয়ল ২০১১|url=http://urbanaffairskerala.org/images/downloads/ulb_population2011.pdf|work=Population of the urban local bodies in Kerala (2011)|publisher=কেৰালা চৰকাৰ|access-date=৪ ডিচেম্বৰ ২০২০|archive-date=২৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924173424/http://urbanaffairskerala.org/images/downloads/ulb_population2011.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="Corporation councillors">{{cite web|title=Kannur Corporation, Councillors|trans-title=কন্নুৰ পৌৰ নিগম, পাৰিষদসকল|url=https://lsgkerala.gov.in/en/lbelection/electdmemberdet/2020/1259|access-date=৬ মাৰ্চ ২০২০|publisher=স্থানীয় স্ব-শাসন বিভাগ, কেৰালা}}</ref> প্ৰশাসনিক সুবিধাৰ বাবে চহৰখনক ৫৫ টা ৱাৰ্ডত ভাগ কৰা হৈছে, য'ৰ পৰা নিগম পৰিষদৰ সদস্যসকলক পাঁচ বছৰৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰা হয়। [[কন্নুৰ পৌৰ নিগম]]ক ছটা মণ্ডলত ভাগ কৰা হৈছে: কন্নুৰ টাউন, [[পল্লিকুন্নু]], [[পুঝাথী]], [[এডক্কাড]], [[কন্নুৰ পূব|এলায়াভুৰ]], আৰু [[চেলোৰা]]।<ref name="kmc" /> {| class="wikitable" style="float:center; text-align:center; margin:0 0 0 1em;" |- !colspan="2"|কন্নুৰ পৌৰ নিগম |- |[[মেয়ৰ]] |এডভকেট পি ইন্দিৰা ([[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|আইএনচি]])<ref>{{Cite news |date=২৬ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |title=P. Indira assumes office as Kannur Mayor; K.P. Tahir elected deputy mayor |trans-title=পি. ইন্দিৰাই কন্নুৰৰ মেয়ৰ হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে; কে. পি. তাহিৰ উপ মেয়ৰ হিচাপে নিৰ্বাচিত |url=https://www.thehindu.com/incoming/p-indira-assumes-office-as-kannur-mayor-kp-tahir-elected-deputy-mayor/article70440538.ece |access-date=৩০ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |work=দ্য হিন্দু |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> |- |[[উপ মেয়ৰ]] |কে. পি. তাহিৰ ([[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|আইইউএমএল]])<ref>{{Cite news |date=২৭ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |title=Congress's P Indira sworn in as Kannur mayor |trans-title=কংগ্ৰেছৰ পি ইন্দিৰাই কন্নুৰৰ মেয়ৰ হিচাপে শপত গ্ৰহণ কৰে |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/congresss-p-indira-sworn-in-as-kannur-mayor/articleshow/126194846.cms |access-date=৩০ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |work=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া |issn=0971-8257}}</ref> |- |[[পৌৰ আয়ুক্ত (ভাৰত)|নিগম সচিব]] |নাই |} ৰাজ্য গঠনৰ পিছত কন্নুৰ নিগম হৈছে কেৰালাৰ পঞ্চমখন পৌৰ নিগম। ২০১৫ চনত স্থাপিত হোৱা কন্নুৰ নিগমৰ প্ৰথম মেয়ৰ আছিল ই. পি. লতা।<ref>{{Cite news|last=PTI|date=১৮ নৱেম্বৰ ২০১৫|title=CPI(M) rides to power in five of six corporations in Kerala|trans-title=কেৰালাৰ ছখন নিগমৰ ভিতৰত পাঁচখনতে চিপিআই(এম) ক্ষমতালৈ আহে|work=দ্য ইকনমিক টাইমছ|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/cpim-rides-to-power-in-five-of-six-corporations-in-kerala/articleshow/49831638.cms|access-date=৬ মাৰ্চ ২০২১}}</ref> কন্নুৰ নিগমত দুটা বিধানসভা সমষ্টি আছে; [[কন্নুৰ (বিধানসভা সমষ্টি)|কন্নুৰ]] আৰু [[অঝিকোড় (বিধানসভা সমষ্টি)|অঝিকোড়]] এই দুয়োটা [[কন্নুৰ (লোকসভা সমষ্টি)|কন্নুৰ]] সংসদীয় সমষ্টিৰ অংশ। ===কন্নুৰ পৌৰ নিগম নিৰ্বাচন ২০২০=== {|class="sortable wikitable" |+কন্নুৰ পৌৰ নিগম নিৰ্বাচন ২০২০<ref>{{Cite web|title=Kannur Corporation election 2020|trans-title=কন্নুৰ পৌৰ নিগম নিৰ্বাচন ২০২০|url=http://trend.kerala.gov.in/views/index.php|access-date=৬ মাৰ্চ ২০২১|website=lbtrend|archive-date=৯ মাৰ্চ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210309203519/http://trend.kerala.gov.in/views/index.php|url-status=dead}}</ref> |- !ক্ৰমিক নং !! দলৰ নাম !! দলৰ প্ৰতীক !! পাৰিষদৰ সংখ্যা |- | ০১ || [[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]] ||[[File:UDF logo.png|50px]]|| ৩৪ |- | ০২ || [[লেফট ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|এলডিএফ]] ||[[File:Left Democratic Front (Kerala) Logo.svg|50px]] || ১৯ |- | ০৩ || [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী|বিজেপি]] ||[[File:BJP election symbol.svg -783x768.png|50px]] || ০১ |- | ০৪ || নিৰ্দলীয় || [[File:No flag.svg|75px]] || ০১ |- |} ===কন্নুৰ পৌৰ নিগম নিৰ্বাচন ২০১৫=== {|class="sortable wikitable" |+কন্নুৰ পৌৰ নিগম নিৰ্বাচন ২০১৫<ref>{{Cite web|title=Kannur Corporation election 2015|trans-title=কন্নুৰ পৌৰ নিগম নিৰ্বাচন ২০১৫|url=http://117.239.77.93/lbtrend/lbtrend2015/views/index.php|access-date=৬ মাৰ্চ ২০২১|website=lbtrend|archive-date=১৩ ডিচেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201213154651/http://117.239.77.93/lbtrend/lbtrend2015/views/index.php|url-status=dead}}</ref> |- !ক্ৰমিক নং !! দলৰ নাম !! দলৰ প্ৰতীক !! পাৰিষদৰ সংখ্যা |- | ০১ || [[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]] ||[[File:UDF logo.png|50px]]|| ২৭ |- | ০২ || [[লেফট ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|এলডিএফ]] ||[[File:Left Democratic Front (Kerala) Logo.svg|50px]] || ২৭ |- | ০৩ || নিৰ্দলীয় || [[File:No flag.svg|75px]] || ০১ |} ===আইন-শৃংখলা=== [[কন্নুৰ চিটী পুলিচ]] এজন [[আৰক্ষী আয়ুক্ত (ভাৰত)|আৰক্ষী আয়ুক্ত]]ৰ (যি এজন [[ভাৰতীয় আৰক্ষী সেৱা|আইপিএছ]] বিষয়া) অধীনত পৰিচালিত হয়। কন্নুৰ চিটী পুলিচক তিনিটা আৰক্ষী উপ-সংমণ্ডলত ভাগ কৰা হৈছে; কন্নুৰ, তলশ্যেৰী আৰু কুথুপৰাম্বা। প্ৰতিটোৰ দায়িত্বত এজন সহকাৰী আৰক্ষী আয়ুক্ত (এচি) থাকে। কন্নুৰ চিটী পুলিচৰ অধীনত ২৪ খন আৰক্ষী থানা আছে।<ref>{{Cite web |last=InfoTech |first=S. R. V. |title=History of Kannur City Police |trans-title=কন্নুৰ চিটী পুলিচৰ ইতিহাস |url=https://kannurcity.keralapolice.gov.in/history-of-kannur-city-police |access-date=৩০ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=kannurcity.keralapolice.gov.in |language=ml}}</ref> নিয়মীয়া আইন-শৃংখলা ৰক্ষা কৰাৰ উপৰিও, চহৰখনৰ আৰক্ষী বাহিনীত ট্ৰেফিক আৰক্ষী, বম্ব স্কোৱাড, ডগ স্কোৱাড, ফিংগাৰপ্ৰিন্ট ব্যুৰো, মহিলা কোষ, কিশোৰ শাখা, নাৰ্কোটিক্স কোষ, দাঙ্গা নিয়ন্ত্ৰণ বাহিনী, সশস্ত্ৰ সংৰক্ষিত শিবিৰ, জিলা অপৰাধ ৰেকৰ্ড ব্যুৰো আৰু এখন মহিলা থানা অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="KCP">{{cite web|title=Kannur City Police|trans-title=কন্নুৰ চিটী পুলিচ|url=https://kannur.keralapolice.gov.in/kannur-police/history/kannur-police-history|access-date=২৮ মে' ২০২১|publisher=কন্নুৰ চিটী পুলিচ|archive-date=১৬ মে' ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516033606/https://kannur.keralapolice.gov.in/kannur-police/history/kannur-police-history|url-status=dead}}</ref> ==জনগাঁথনি== {{Pie chart | thumb = right | caption = '''কন্নুৰ চহৰৰ ধৰ্মসমূহ''' (২০১১)<br /><br />{{small|'''উৎস: '''কন্নুৰ চহৰৰ লোকপিয়ল ২০১১ তথ্য}} | value1 = 56.3 | label1 = [[হিন্দু ধৰ্ম]] | color1 = darkorange | value2 = 37.9 | label2 = [[ইছলাম]] | color2 = green | value3 = 5.0 | label3 = [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]] | color3 = dodgerblue | value4 = 0.8 | label4 = অন্যান্য | color4 = grey }} ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি,<ref>{{Cite book|title=District Census Handbook – Kannur (2011) – Part XII-B|trans-title=জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি – কন্নুৰ (২০১১) – অংশ দ্বাদশ-খ|publisher=ডাইৰেক্টৰেট অৱ চেন্সাছ অপাৰেচন কেৰালা|year=২০১৪–২০১৫|location=তিৰুৱনন্তপুৰম|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3202_PART_B_KANNUR.pdf}}</ref> কন্নুৰ চহৰৰ জনসংখ্যা {{formatnum:232486}}।<ref name="Census2011cities">{{cite web|title=Provisional Population Totals, Census of India 2011|trans-title=অস্থায়ী জনসংখ্যাৰ সৰ্বমুঠ পৰিমাণ, ভাৰতৰ লোকপিয়ল ২০১১|url=http://urbanaffairskerala.org/images/downloads/ulb_population2011.pdf|work=Population of the urban local bodies in Kerala (2011)|publisher=কেৰালা চৰকাৰ|access-date=৪ ডিচেম্বৰ ২০২০|archive-date=২৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924173424/http://urbanaffairskerala.org/images/downloads/ulb_population2011.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="kmc"/><ref name="kudumbashree.org"/><ref name="auto"/> পুৰুষৰ সংখ্যা মুঠ জনসংখ্যাৰ ৪৬.২% আৰু মহিলাৰ সংখ্যা ৫৩.৮%। কন্নুৰৰ গড় সাক্ষৰতা হাৰ ৯৬.২৩%, যিটো ৰাষ্ট্ৰীয় গড় ৭৪.০৪% তকৈ বেছি। পুৰুষৰ সাক্ষৰতা হাৰ ৯৮% আৰু মহিলাৰ সাক্ষৰতা হাৰ ৯৪%। কন্নুৰত ১২% জনসংখ্যা ছবছৰৰ তলৰ। কন্নুৰৰ [[এংলো-ইণ্ডিয়ান]] সম্প্ৰদায় মূলতঃ বাৰ্ণাচেৰীৰ [[কন্নুৰ কেণ্টনমেণ্ট]] আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া থিলেৰী, নং ৩ বজাৰ আৰু কেম্প বজাৰ অঞ্চলত বাস কৰে। প্ৰশাসনিক আৰু স্থানীয় ভাষা হিচাপে [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। == শিক্ষা == [[File:Kannur University.JPG|left|thumbnail|[[কন্নুৰ বিশ্ববিদ্যালয়]]]] [[File:Government College of Engineering, Kannur.jpg|thumbnail|[[চৰকাৰী অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, কন্নুৰ]]ৰ মূল ভৱন ]] [[File:Academy pic.jpg|thumbnail|কন্নুৰৰ [[এঝিমালা]]ত থকা [[ভাৰতীয় নৌ সেনা একাডেমী]] এছিয়াৰ সৰ্ববৃহৎ নৌ সেনা একাডেমী]] [[File:Pariyaramknr.png|left|thumbnail|চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, কন্নুৰ]] ভাৰতীয় নৌ সেনা একাডেমী কন্নুৰৰ [[এঝিমালা]]ত অৱস্থিত। ২৫০০ একৰৰ বিশাল চৌহদত ইয়াত নৌ সেনা কেডেটসকলক প্ৰশিক্ষণ দিয়া হয়। কন্নুৰ জিলাত কন্নুৰ, কেলট্ৰন নগৰ, পায়্যানুৰ, এঝিমালা, আৰু তলশ্যেৰী, পেৰিঙ্গোমক ধৰি পাঁচখন [[কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়]] আছে। ১৯৯৬ চনৰ [[কেৰালা বিধানসভা]]ৰ ২২ নং আইনৰ জৰিয়তে [[কন্নুৰ বিশ্ববিদ্যালয়]] প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে ১৯৯৫ চনৰ ৯ নৱেম্বৰত কেৰালাৰ ৰাজ্যপালৰ এক অধ্যাদেশৰ জৰিয়তে "মলাবাৰ বিশ্ববিদ্যালয়" নামেৰে এই বিশ্ববিদ্যালয়খন স্থাপিত হৈছিল। ১৯৯৬ চনৰ ২ মাৰ্চত কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী এ. কে. এণ্টনীয়ে বিশ্ববিদ্যালয়খন উদ্বোধন কৰিছিল। কন্নুৰ বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৯৬ৰ উদ্দেশ্য আছিল কেৰালা ৰাজ্যত এখন শিক্ষাদান কৰা, আৱাসিক আৰু সংযুক্ত বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰা। ইয়াৰ জৰিয়তে [[কাছাৰগোড় জিলা|কাছাৰগোড়]] আৰু [[কন্নুৰ জিলা|কন্নুৰ]] ৰাজহ জিলাসমূহৰ লগতে [[ৱায়ানাড়]] জিলাৰ মানন্তৱাড়ী তালুকত উচ্চ শিক্ষাৰ বিকাশ কৰিব বিচৰা হৈছিল। [[কন্নুৰ বিশ্ববিদ্যালয়]] এখন বহুমুখী চৌহদৰ বিশ্ববিদ্যালয়। ১৮৬২ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা কন্নুৰৰ প্ৰথমখন মহাবিদ্যালয় চৰকাৰী ব্ৰেনেন মহাবিদ্যালয়ত ২৫০০-তকৈ অধিক ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক শিক্ষা প্ৰদান কৰা হয়। উত্তৰ কেৰালাত অভিযান্ত্ৰিক শিক্ষা প্ৰদানৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে ১৯৮৬ চনত [[আন্থুৰ|ধৰ্মশালা, কন্নুৰ]]ৰ সমীপত চৰকাৰী অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, কন্নুৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।<ref name="GCEK">{{cite web|url=http://gcek.ac.in|title=Welcome|trans-title=স্বাগতম|author=প্ৰশাসক|access-date=৫ এপ্ৰিল ২০১৫}}</ref> কাৰিকৰী শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত উচ্চ শিক্ষা প্ৰদান কৰা এই মহাবিদ্যালয়খন ৰাজ্যখনৰ শীৰ্ষ দহখন অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ৰ ভিতৰত অন্যতম। কন্নুৰ চহৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহৰ সেৱাৰ বাবে ১৯৯৩ চনত [[পৰিয়াৰম]]ত চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, কন্নুৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ত্ৰয়োদশ ৰাষ্ট্ৰীয় ফেশ্বন প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান (এনআইএফটি) চৌহদটো কন্নুৰ চহৰৰ পৰা {{cvt|16|km}} উত্তৰে ধৰ্মশালা, কন্নুৰত অৱস্থিত। == সংবাদ মাধ্যম == [[File:Albert einstein statue.JPG|thumbnail|কন্নুৰৰ বিজ্ঞান উদ্যানত থকা এলবাৰ্ট আইনষ্টাইনৰ মূৰ্তি]] কন্নুৰত বহুতো স্থানীয় কেবুল দূৰদৰ্শন চেনেল উপলব্ধ। আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় কেবুল চেনেলসমূহ হৈছে চিটী চেনেল, চিটী গ'ল্ড, চিটী জুক, নেটৱৰ্ক চেনেলছ, জীল নেটৱৰ্ক, কন্নুৰ ভিছন, ৱৰ্ল্ড ভিছন, ৱৰ্ল্ডভিছন মিউজিক, চক্কৰাক্কল, গ্ৰামিকা চেনেল কুথুপৰাম্বা আৰু কন্নুৰৱান। কন্নুৰত ১০১.৫ মেগাহাৰ্টজত [[অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ']] সম্প্ৰচাৰ কৰা হয়। কন্নুৰৰ ব্যক্তিগত এফএম ৰেডিঅ' ষ্টেচনসমূহৰ ভিতৰত আছে: [[ৰেডিঅ' মেংগো]] ৯১.৯ (মালায়ালম মনোৰমা কোম্পানী লিমিটেড), [[ক্লাব এফএম ৯৪.৩]] (মাতৃভূমি প্ৰিণ্টিং এণ্ড পাব্লিছিং কোম্পানী লিমিটেড), [[ৰেড এফএম (ভাৰত)|ৰেড এফএম]] ৯৩.৫ ([[ছান টিভি নেটৱৰ্ক|ছান নেটৱৰ্ক]]) আৰু [[বেষ্ট এফএম ৯৫|বেষ্ট এফএম]] ৯৫.০ (এছিয়ানেট কমিউনিকেশ্বনছ লিমিটেড)। কন্নুৰৰ পৰা কেইবাখনো বাতৰি কাকত প্ৰকাশিত হয়। ইয়াৰ ভিতৰত ''[[মালায়ালম মনোৰমা]]'', ''[[মাতৃভূমি]]'', ''[[মাধ্যমম]]'', ''[[দেশাভিমানী]]'', ''[[দীপিকা (বাতৰি কাকত)|দীপিকা]]'', ''[[দীপিকা (বাতৰি কাকত)#ৰাষ্ট্ৰ দীপিকা|ৰাষ্ট্ৰ দীপিকা]]'', ''[[চন্দ্ৰিকা (মালায়ালম বাতৰি কাকত)|চন্দ্ৰিকা]]'', ''[[কেৰালা কৌমুদী]]'', ''[[মংগলম]]'', ''[[জন্মভূমি]]'', ''বীক্ষণম'', ''[[তেজছ]]'', ''[[চিৰাজ ডেইলী|চিৰাজ]]'', ''[[সুপ্ৰভাতম]]'', ''[[জনযুগম]]'' আৰু ''[[দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]]'' আদি উল্লেখযোগ্য। == ৰন্ধনশৈলী == {{See also|তলশ্যেৰী ৰন্ধনশৈলী}} {{Multiple image | align = centre | direction = horizontal | width = 150 | header_align = left/right/center | footer_align = left/right/center | header_background = | footer_background = | image1 = Pathiri.jpg | caption1 = চাউলৰ গুড়িৰে তৈয়াৰী এক প্ৰকাৰৰ পিঠা ''[[পাথিৰি]]'' কন্নুৰৰ এবিধ সাধাৰণ পুৱাৰ আহাৰ | image2 = KallummakkayaNirachath.jpg | caption2 = ''কল্লুম্মাক্কায়া নিৰচথু'' বা ''অৰিক্কডুক্কা'' (চাউল ভৰোৱা শামুক) | caption3 = ''[[ৰায়তা]]''ৰ সৈতে তলশ্যেৰী ''বিৰিয়ানী'' | image4 = Calicut Halwa.jpg | caption4 = কন্নুৰ আৰু [[তলশ্যেৰী]]ত হালৱা জনপ্ৰিয় }} কন্নুৰৰ ৰন্ধনশৈলীয়ে ইয়াৰ সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্যক প্ৰতিফলিত কৰে। ই [[মলাবাৰ বিৰিয়ানী]]ৰ বাবে বিখ্যাত। মিঠাইবিধৰ গঠনৰ বাবে ইউৰোপীয়সকলে ছুইট মিট বুলি কোৱা [[হালৱা#ভাৰত|হালৱা]]ৰ বাবেও এই চহৰখন বিখ্যাত। আন এক বিশেষত্ব হৈছে [[কলৰ চিপছ#ভাৰত|কলৰ চিপছ]], যিবোৰ মচমচীয়া আৰু পাতলকৈ বনোৱা হয়। অন্যান্য জনপ্ৰিয় ব্যঞ্জনসমূহৰ ভিতৰত সাগৰীয় খাদ্যৰ প্ৰস্তুতি ([[খাদ্য হিচাপে মিছামাছ|মিছামাছ]], [[শামুক]], [[খাদ্য হিচাপে মেকাৰেল|মেকাৰেল]]) অন্তৰ্ভুক্ত। নিৰামিষ আহাৰৰ ভিতৰত [[সদ্যা]] অন্তৰ্ভুক্ত। কন্নুৰৰ ৰন্ধনশৈলী পৰম্পৰাগত [[কেৰালা]], [[ইৰানৰ ৰন্ধনশৈলী|পাৰ্চী]], [[য়েমেন|য়েমেনী]] আৰু [[আৰৱ]] খাদ্য সংস্কৃতিৰ এক মিশ্ৰণ।<ref name="MC">{{Cite news|title=Straight from the Malabar Coast|trans-title=মলাবাৰ উপকূলৰ পৰা পোনে পোনে|url=https://www.thehindu.com/life-and-style/food/straight-from-the-malabar-coast/article27942808.ece|last=সভনানী|first=ধৰা ভোৰা|date=১৪ জুন ২০১৯|access-date=২৬ জানুৱাৰী ২০২১|work=দ্য হিন্দু}}</ref> খাদ্য সংস্কৃতিৰ এই সংগম বেছিভাগ ব্যঞ্জনৰ প্ৰস্তুতিতেই দেখিবলৈ পোৱা যায়।<ref name="MC" /> ''কল্লুম্মাক্কায়া'' ([[শামুক]])ৰ [[আঞ্জা]], ''ইৰাচি পুট্টু'' (''ইৰাচি'' মানে মাংস), ''পৰোটা'' (কোমল চেপেটা ৰুটী),<ref name="MC" /> ''[[পাথিৰি]]'' (এবিধ চাউলৰ পিঠা)<ref name="MC" /> আৰু ''ঘিউ'' ভাত আদি অন্যান্য কিছুমান বিশেষত্ব। মছলাৰ ব্যৱহাৰ কন্নুৰৰ ৰন্ধনশৈলীৰ এক প্ৰধান বৈশিষ্ট্য। ইয়াত প্ৰচুৰ পৰিমাণে [[জালুক]], [[ইলাচী]] আৰু [[লং]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কেৰালাৰ ''[[বিৰিয়ানী]]''ৰ সংস্কৰণটো, যাক [[মালায়ালম]] ভাষাত ''কুঝি মাণ্ডি'' বুলি জনা যায়, ই আন এবিধ জনপ্ৰিয় ব্যঞ্জন। ইয়াৰ ওপৰত [[য়েমেন]]ৰ প্ৰভাৱ আছে। ইয়াত তলশ্যেৰী ''বিৰিয়ানী'' আৰু কন্নুৰ ''বিৰিয়ানী''ৰ<ref>{{Cite web|date=২৩ জুন ২০১৭|title=Thalassery Chicken Biriyani|trans-title=তলশ্যেৰী চিকেন বিৰিয়ানী|url=https://www.thetakeiteasychef.com/thalassery-chicken-biriyani-recipe|access-date=১৩ মে' ২০২১|website=দ্য টেক ইট ইজি চেফ|language=en-GB}}</ref> দৰে বিভিন্ন ধৰণৰ ''বিৰিয়ানী'' প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref name="MC" /> জলপানসমূহৰ ভিতৰত ''[[উন্নককায়া|উন্নক্কায়া]]'' (কাজু, [[কিশমিশ]] আৰু চেনীৰ মিশ্ৰণ দি বনোৱা সিজোৱা পকা কলৰ প্ৰলেপক গভীৰভাৱে ভজা হয়),<ref name="MC_2">{{Cite news|title=Flavours unlimited from the Malabar coast|trans-title=মলাবাৰ উপকূলৰ পৰা অগণন সোৱাদ|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/Food/flavours-unlimited-from-the-malabar-coast/article6170291.ece|last=কুৰিয়েন|first=চিজো|date=২ জুলাই ২০১৪|access-date=২৬ জানুৱাৰী ২০২১|work=দ্য হিন্দু}}</ref> ''[[পঝম পোৰি|পঝম নিৰচথু]]'' (ৰুকি থোৱা [[নাৰিকল]], [[গুড়]] বা চেনীৰে ভৰোৱা পকা কল),<ref name="MC_2" /> [[খাদ্য হিচাপে কণী|কণী]]ৰে নিৰ্মিত ''[[ফিঅছ ডি ওভছ|মুত্তামালা]]'',<ref name="MC" /> ''চাট্টি পাথিৰি'' (আটাৰে তৈয়াৰী এবিধ মিঠাই যিটো স্তৰযুক্ত আৰু ভিতৰত মিশ্ৰণ ভৰোৱা বেক কৰা চাপাতিৰ দৰে হয়), ''অৰিক্কডুক্কা'',<ref>{{Cite web|date=৩০ জুন ২০২০|title=Arikkadukka – Spicy Stuffed Mussels|trans-title=অৰিক্কডুক্কা – মছলাযুক্ত শামুক|url=https://www.facesplacesandplates.com/arikkadukka-spicy-stuffed-mussels/|access-date=১৩ মে' ২০২১|website=ফেচেছ প্লেচেছ এণ্ড প্লেটছ|language=en-US}}</ref> আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="MC" /> == পৰিবহণ == {{Main|কন্নুৰ জিলাত পৰিবহণ}} [[File:Fishing boats from Mattool Azheekkal.jpg|left|thumbnail|[[মাটুল]] অঝিক্কলত মাছমৰীয়া নাও]] [[File:Ptb kannur.jpg|thumb|[[কন্নুৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ে কন্নুৰ চহৰলৈ সেৱা আগবঢ়ায়]] কন্নুৰৰ পৰা [[মাংগালুৰু]], [[বাংগালোৰ]], [[মহীশূৰ]], [[কড়াগু]] আৰু [[কোচি]]লৈ এক সুন্দৰ পথ যোগাযোগ ব্যৱস্থা আছে। ইয়াৰ ৰেলৱে ষ্টেচনটোও ভাৰতৰ সকলো প্ৰান্তৰ সৈতে সু-সংযোজিত হৈ আছে। চহৰখনৰ পৰা প্ৰায় ২৬ কিমি দূৰত অৱস্থিত কন্নুৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰটোৱে ২০১৮ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰৰ পৰা কাম-কাজ আৰম্ভ কৰে। ই ৰাজ্যখনৰ চতুৰ্থটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ। ওচৰৰ আন বিমানবন্দৰসমূহ [[কালিকট আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|কালিকট]], [[মহীশূৰ]] আৰু [[মাংগালুৰু বিমানবন্দৰ|মাংগালুৰু]]ত অৱস্থিত। কন্নুৰ [[কোজিকোড়ে]] আৰু [[মাংগালুৰু]]ৰ মাজৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ১৭ (ভাৰত)|ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৬৬]] বা এনএইচ ৬৬ (পূৰ্বৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ১৭)-ত অৱস্থিত। এই ঘাইপথটো চাৰিলেনযুক্ত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ বহল কৰা প্ৰকল্পৰ অধীনত কন্নুৰ চহৰৰ বাবে এটা বাইপাছৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছে। কন্নুৰ-কুৰ্গ-মহীশূৰ ঘাইপথৰ জৰিয়তে কন্নুৰ কৰ্ণাটকৰ [[কড়াগু]], [[মহীশূৰ]] আৰু [[বাংগালোৰ]]ৰ সৈতে সংযোজিত। ২০১৭ চনত এই ঘাইপথটোক ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথলৈ উন্নীত কৰা হৈছিল। [[File:Kannur Railway Station, Kerala.jpg|thumb|[[কন্নুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন]]]] কন্নুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন {{rwd|পলক্কড়}}ৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ অধীনস্থ দক্ষিণ ৰেলৱে মণ্ডলৰ অন্যতম প্ৰধান ষ্টেচন। তিৰুৱনন্তপুৰম ৰাজধানী এক্সপ্ৰেছ আৰু {{rws|কোচুভেলী}} [[কোচুভেলী-লোকমান্য তিলক গৰিব ৰথ|গৰিব ৰথ]]কে ধৰি সকলো ৰেল কন্নুৰত ৰয়। ছখন দৈনিক ৰেল আৰু প্ৰায় ১৫ খন সাপ্তাহিক বা দ্বি-সাপ্তাহিক ৰেলে কন্নুৰক ৰাজধানী [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ সৈতে সংযোগ কৰে। কন্নুৰ ৰেলযোগে [[মাংগালুৰু]] আৰু [[কোজিকোড়ে]]ৰ সৈতে সু-সংযোজিত।<ref>{{cite web|title=Mangalore to Kannur (Cannanore) – Trains|trans-title=মাংগালুৰুৰ পৰা কন্নুৰলৈ (কান্নানোৰ) – ৰেলসমূহ|url=https://indiarailinfo.com/search/maq-mangaluru-central-mangalore-to-can-kannur-main-cannanore-/1470/0/1243|access-date=১২ নৱেম্বৰ ২০১৭|publisher=ইণ্ডিয়া ৰেল ইনফো}}</ref><ref>{{cite web|title=Kannur (Cannanore) to Kozhikode – Trains|trans-title=কন্নুৰৰ (কান্নানোৰ) পৰা কোজিকোড়েলৈ – ৰেলসমূহ|url=https://indiarailinfo.com/search/can-kannur-main-cannanore-to-clt-kozhikode-main-calicut-/1243/0/1242|access-date=১২ নৱেম্বৰ ২০১৭|publisher=ইণ্ডিয়া ৰেল ইনফো}}</ref> [[কন্নুৰ দক্ষিণ]] ৰেলৱে ষ্টেচন আৰু [[এডক্কাড]] ৰেলৱে ষ্টেচন কন্নুৰ নিগমৰ সীমাৰ ভিতৰত অৱস্থিত। চিৰক্কল ৰেলৱে ষ্টেচন চহৰখনৰ উত্তৰ দিশত অৱস্থিত। এই তিনিখন ষ্টেচনত কেৱল যাত্ৰীবাহী ৰেলহে ৰয়। মাট্টাননূৰত থকা কন্নুৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ ২০১৮ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰত উদ্বোধন কৰা হৈছিল। ই কেৰালাৰ চতুৰ্থটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ। বিমানবন্দৰটোত ৰানৱে (ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ দীঘল) আৰু অত্যাধুনিক যাত্ৰী টাৰ্মিনেলৰ লগতে অন্যান্য সা-সুবিধাসমূহ আছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/business-economy/real-estate/article/kerala-gets-its-4th-international-airport-at-kannur-10-point-cheat-sheet/296082|title=Kerala gets its 4th international airport at Kannur: 10-point cheat-sheet|trans-title=কেৰালাই পালে ইয়াৰ চতুৰ্থটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ কন্নুৰত: ১০-দফীয়া পৰামৰ্শ|website=timesnownews.com|date=৮ অক্টোবৰ ২০১৮ }}</ref> ই এক বিস্তৃত পথ যোগাযোগ ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে সু-সংযোজিত আৰু ইয়াৰ বাবে এটা ৰেলপথৰ প্ৰস্তাৱো আগবঢ়োৱা হৈছে। ২০১৬–১৭ চনৰ কেন্দ্ৰীয় ৰেলৱে বাজেটত, অতিৰিক্ত বাজেট সম্পদৰ (ইবিআৰ) অধীনত ইয়াৰ বাবে {{INRConvert|4|b}} আবণ্টন দিয়া হৈছিল। ৰেলপথটোৰ বাবে খৰচ হ'বলগীয়া এই ধনৰ এটা অংশ ৰাজ্য চৰকাৰে বহন কৰিব। == উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিসকল == <!-- কেৱল তেতিয়াহে এই অংশত এজন ব্যক্তিক যোগ কৰিব যদিহে তেওঁৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াত ইতিমধ্যে প্ৰবন্ধ আছে আৰু তেওঁ কন্নুৰ জিলাৰ আন ঠাইৰ পৰা নহয়, বৰঞ্চ খোদ কন্নুৰ চহৰৰ পৰা হয় --> === সাহিত্য === * [[সুকুমাৰ অঝিকোড়]] * [[ওয়্যাৰথু চান্দু মেনন]] * [[চেৰুচ্ছেৰী নাম্বুথিৰী]] * [[এন. প্ৰভাকৰণ]] * [[টি. পদ্মনাভন]] * [[টি. কে. ডি. মুজাপ্পিলাংগড়]] === ক্ৰীড়া === * [[মানুৱেল ফ্ৰেডেৰিক]] * [[জিমি জৰ্জ]] * [[ভি. পি. সত্যন]] * [[ডেনছন দেৱদাস]] * [[চি. কে. বিনীত]] * [[চাহল আব্দুল চমাড]] * [[টিণ্টু লুকা]] * [[চুন্দাংগাপোয়িল ৰিজৱান]] * [[সুধা শ্বাহ]] === ৰাজনীতিবিদ === * [[এম. ভি. ৰাঘৱন]] * [[পিনাৰায়ি বিজয়ন]] * [[কে. কৰুণাকৰণ]] * [[ই. কে. নয়নাৰ]] * [[কে. কে. শৈলজা]] * [[পি. জয়ৰাজন]] * [[ই. আহমেদ]] * [[এম. ভি. গোবিন্দন]] * [[কদিয়েৰী বালাকৃষ্ণন]] * [[জন ব্ৰিটাছ]] * [[ই. পি. জয়ৰাজন]] * [[কদন্নপ্পল্লী ৰামচন্দ্ৰন]] * [[এ. এন. ছমছীৰ]] * [[কে. সুধাকৰণ]] * [[এম. ভি. জয়ৰাজন]] * [[জেমছ মেথিউ]] * [[টি. ভি. ৰাজেশ]] * [[এম. ভি. নিকেশ কুমাৰ]] === অভিনেতা-অভিনত্ৰী === * [[শ্ৰীনিবাসন]] * [[এম. এন. নাম্বিয়াৰ]] * [[মালবিকা মোহনন]] * [[অনশ্বৰা ৰাজন]] * [[সম্বৃতা সুনীল]] * [[মমতা মোহনদাস]] * [[বিনীত]] * [[বিনীত কুমাৰ]] * [[দীপক পৰম্বোল]] * [[সনুশা]] * [[সনুপ সন্তোষ]] * [[নিখিলা বিমল]] * [[নিবেথা থমাছ]] * [[শ্ৰীকলা শশীধৰন]] * [[স্নেহা পালিযেৰী]] * [[অঞ্জু অৰবিন্দ]] * [[আত্মীয়া ৰাজন]] * [[শ্ৰুতি লক্ষ্মী]] * [[পাৰ্বতী নাম্বিয়াৰ]] * [[গণপতি এছ পোডুৱাল]] * [[মেডোনা চেবাষ্টিয়ান]] * [[ছানা খান]] * [[সন্তোষ কীঝাট্টুৰ]] * [[শামনা কাছিম]] === চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা === * [[বিজয় নাম্বিয়াৰ]] * [[চেলিম আহমেদ]] * [[বিনীত শ্ৰীনিবাসন]] * [[ধ্যান শ্ৰীনিবাসন]] === সংগীত (সুৰকাৰ) === * [[কাইথাপ্ৰম দামোদৰন নাম্বুথিৰী]] * [[কন্নুৰ ৰাজন]] * [[দীপক দেৱ]] * [[ইফতি]] * [[শ্বান ৰহমান]] * [[সুশিন শ্যাম]] * [[ছায়ানোৰা ফিলিপ]] === সংগীত (নেপথ্য গায়ক) === * [[বিনীত শ্ৰীনিবাসন]] * [[শ্বান ৰহমান]] * [[সুশিন শ্যাম]] * [[ছায়ানোৰা ফিলিপ]] * [[অৰুণ আলাত]] === চিত্ৰগ্ৰহণকাৰী === * [[কে. ইউ. মোহনন]] <!-- কেৱল তেতিয়াহে এই অংশত এজন ব্যক্তিক যোগ কৰিব যদিহে তেওঁৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াত ইতিমধ্যে প্ৰবন্ধ আছে আৰু তেওঁ কন্নুৰ জিলাৰ আন ঠাইৰ পৰা নহয়, বৰঞ্চ খোদ কন্নুৰৰ পৰা হয় --> == লগতে চাওক == *[[কন্নুৰ উত্তৰ]] *[[কন্নুৰ পূব]] *[[কন্নুৰ জিলাৰ উপাসনা স্থলীসমূহ]] *[[জিডিপি অনুসৰি ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ চহৰসমূহ]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category|Kannur}} * [https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Kannur&params=11_52_28.2_N_75_22_13.4_E_type:city(232486)_region:IN-KL জিঅ'হেক – কন্নুৰ] * [https://web.archive.org/web/20190517095943/https://kannur.gov.in/ চৰকাৰী ৱেবছাইট] (আৰ্কাইভ কৰা) * [https://web.archive.org/web/20090427072410/http://kannur.nic.in/ চৰকাৰী ৱেবছাইট] (বিকল্প ৱেবছাইট; আৰ্কাইভ কৰা) {{Navboxes |title = কন্নুৰ সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধসমূহ |list = {{কন্নুৰ |state=expanded}} {{কেৰালা}} {{মলাবাৰ}} {{উত্তৰ মলাবাৰ}} {{কন্নুৰ জিলা}} {{কেৰালাৰ পৌৰসভাসমূহ}} {{ভাৰতৰ নিযুতৰো অধিক জনসংখ্যাৰ চহৰসমূহ}} }} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:কন্নুৰ| ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ মহানগৰসমূহ]] [[শ্ৰেণী:প্ৰাক্তন পৰ্তুগীজ উপনিবেশসমূহ]] [[শ্ৰেণী:কন্নুৰ জিলাৰ চহৰ আৰু নগৰসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ জনবসতিপূৰ্ণ উপকূলীয় স্থানসমূহ]] io1c60at82bhy5tg6rnjwjz5n4z4zfw 626339 626336 2026-08-11T20:31:38Z MS Sakib 25393 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 626339 wikitext text/x-wiki {{Short description|কেৰালাৰ চহৰ, ভাৰত}} {{Infobox settlement | name = কন্নুৰ | official_name = | other_name = ''কান্নানোৰ'' | settlement_type = [[চহৰ]] | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 280 | image_style = | perrow = 1/2/2/2/1 | caption_align = center | image1 = Kannur Skyline 3.jpg | caption1 = কন্নুৰৰ আকাশৰেখা | image2 = IMG-20180224-WA0033.jpg | caption2 = [[কন্নুৰ সাগৰীয় তীৰ|পয়্যাম্বলম সাগৰীয় তীৰ]] | image3 = Kial intergrated terminal.jpg | caption3 = [[কন্নুৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]] | image4 = ഗാന്ധി സെർക്കിൾ,കാൽടെക്സ്.jpg | caption4 = গান্ধী চাৰ্কোল | image5 = Kuppm-bridge.jpg | caption5 = [[কুপ্পম নদী|কুপ্পম দলং]] | image6 = Kannur-Fort-22.jpg | caption6 = [[ছেইণ্ট এঞ্জেলো দুৰ্গ]] | image7 = Peralassery Sri Subrahmanya Temple pond, Kannur (18).jpg | caption7 = [[পেৰালাস্সেশ্ৰী|পেৰালাস্সেশ্ৰী পুখুৰী]] | image8 = Ezhimala beach.JPG | caption8 = [[এঝিমালা (পাহাৰ, কন্নুৰ)|এঝিমালা পাহাৰ]] }} | nickname = তাঁত আৰু কিংবদন্তিৰ ভূমি{{force singular}} | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = কন্নুৰ (কেৰালা) | coordinates = {{coord|11|52|28.2|N|75|22|13.4|E|display=inline,title}}[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Kannur&params=11_52_28.2_N_75_22_13.4_E_type:city(232486)_region:IN-KL] | subdivision_type = [[দেশ]] | subdivision_name = {{flag|ভাৰত}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চল|ৰাজ্য]] | subdivision_type2 = [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | subdivision_name2 = [[কন্নুৰ জিলা|কন্নুৰ]] <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | parts_type = [[কেৰালাৰ তালুকসমূহৰ তালিকা|তালুক]] | parts = [[কন্নুৰ তালুক|কন্নুৰ]] | government_type = [[পৌৰ নিগম|পৌৰ নিগম]] | governing_body = [[কন্নুৰ পৌৰ নিগম]] | leader_title = [[মেয়ৰ]] | leader_name = পি. ইন্দিৰা ([[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|আইএনচি]])<ref name="thehindu.com">https://www.thehindu.com/news/national/kerala/congress-finalises-p-indira-as-mayor-nominee-in-kannur-corporation/article70411393.ece</ref> | leader_title1 = উপ মেয়ৰ | leader_name1 = কে. পি. তাহিৰ ([[আইইউএমএল]])<ref name="thehindu.com"/> | leader_title2 = [[বিধানসভাৰ সদস্য|বিধায়ক]]সকল | leader_name2 = [[টি. অ. মোহনন]] ([[কন্নুৰ (বিধানসভা সমষ্টি)|কন্নুৰ]]) আৰু [[কে. ভি. সুমেশ]] ([[অঝিকোড় (বিধানসভা সমষ্টি)|অঝিকোড়]]) | leader_title3 = [[সংসদ সদস্য (ভাৰত)|সাংসদ]] | leader_name3 = [[কে. সুধাকৰণ]] (আইএনচি) | leader_title4 = [[আৰক্ষী আয়ুক্ত (ভাৰত)|আৰক্ষী আয়ুক্ত]] | leader_name4 = বি. ভি. বিজয়া ভাৰত ৰেড্ডি আইপিএছ | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref name="Census2011cities"/><ref name="kudumbashree.org">http://www.kudumbashree.org {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090423012120/http://www.kudumbashree.org/ |date=২৩ এপ্ৰিল ২০০৯ }} › উপ-জিলা</ref> | area_total_km2 = ৭৮.৩৫ | area_metro_km2 = ১০০৩ | area_rank = ৫ | elevation_footnotes = | elevation_m = ৩৮.৭৮ | population_total = ২৩২,৪৮৬ | population_as_of = ২০১১ | population_footnotes = <ref name="Census2011cities"/><ref name="kudumbashree.org" /> | population_metro = ২,৪৬৫,০০০ | population_density_km2 = auto | population_rank = ৬ | population_metro_footnotes = <ref name="auto">কন্নুৰ মহানগৰীয় নগৰ অঞ্চলৰ জনসংখ্যা ২০১১-২০২১ লোকপিয়ল</ref><ref>{{cite web |url=https://www.macrotrends.net/global-metrics/cities/21295/kannur/population |title=Kannur, India Metro Area Population (1950-2025) |trans-title=কন্নুৰ, ভাৰতৰ মেট্ৰো এৰিয়াৰ জনসংখ্যা (১৯৫০-২০২৫)}}</ref> | population_demonym = {{UBL| ''কন্নুৰকাৰণ'' (পুৰুষ) | ''কন্নুৰকাৰী'' (মহিলা) | ''কন্নুৰকাৰ'' (বহুবচন) }} | demographics_type1 = [[ভাষা]]সমূহ | demographics1_title1 = চৰকাৰী | demographics1_info1 = [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]], ইংৰাজী | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|আইএছটি]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = [[ডাক সূচাংক সংখ্যা|পিন]] | postal_code = ৬৭০০০১ | area_code = +৯১৪৯৭xxxxxxx | area_code_type = [[দূৰভাষ]] ক'ড | iso_code = [[আইএছঅ ৩১৬৬-২:আইএন|আইএন-কেএল]] | registration_plate = [[ভাৰতৰ আৰটিও জিলাসমূহৰ তালিকা#KL.E2.80.94Kerala|কেএল]]-১৩ | blank4_name_sec1 = [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]] | blank4_info_sec1 = [[কন্নুৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]] | blank_name_sec1 = [[মানৱ লিংগ অনুপাত|লিংগ অনুপাত]] | blank_info_sec1 = ১০০০:১০৯০ [[পুৰুষ|♂]]/[[মহিলা|♀]] | blank1_name_sec1 = [[সাক্ষৰতাৰ হাৰ]] | blank1_info_sec1 = ৯৬.২৩% | blank2_name_sec1 = [[লোকসভা]] সমষ্টি | blank2_info_sec1 = [[কন্নুৰ (লোকসভা সমষ্টি)|কন্নুৰ]] | blank3_name_sec1 = [[নিয়মসভা]] সমষ্টিসমূহ | blank3_info_sec1 = [[কন্নুৰ (বিধানসভা সমষ্টি)|কন্নুৰ]] আৰু [[অঝিকোড় (বিধানসভা সমষ্টি)|অঝিকোড়]] | website = {{URL|www.kannur.nic.in}} {{URL|kannurcorporation.lsgkerala.gov.in}} | footnotes = }} '''কন্নুৰ''' ({{IPA|ml|kɐɳːuːr|lang|Kannur_R1.ogg}}), পূৰ্বতে ইংৰাজীত '''কান্নানোৰ''' বুলি জনা গৈছিল, ভাৰতৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ এখন চহৰ আৰু [[পৌৰ নিগম (ভাৰত)|পৌৰ নিগম]]।<ref>{{Cite web |url=https://www.incredibleindia.gov.in/en/kerala/kannur |title=Kannur |trans-title=কন্নুৰ |website=ইনক্ৰেডিবল ইণ্ডিয়া |language=en |access-date=৭ আগষ্ট ২০২৬}}</ref><ref>{{Cite web |author=আন্না জোছ |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2026/Aug/06/kerala-village-mourns-hero-rajesh-who-died-saving-stranger-in-kannur-floods |title=Kerala village mourns hero Rajesh, who died saving stranger in Kannur floods |trans-title=কন্নুৰৰ বানপানীৰ সময়ত অচিনাকি ব্যক্তিক ৰক্ষা কৰিবলৈ গৈ প্ৰাণ হেৰুওৱা বীৰ ৰাজেশক সুঁৱৰিছে কেৰালাৰ গাঁৱে |date=৬ আগষ্ট ২০২৬ |website=দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ |language=en |access-date=৭ আগষ্ট ২০২৬}}</ref> ই [[কন্নুৰ জিলা]]ৰ প্ৰশাসনিক সদৰ। ই প্ৰধান বন্দৰ চহৰ তথা বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ [[কোচি]]ৰপৰা {{convert|274|km}} উত্তৰত আৰু আন এখন প্ৰধান বন্দৰ চহৰ [[মাংগালুৰু]]ৰপৰা {{convert|137|km}} দক্ষিণত অৱস্থিত। ই কেৰালাৰ পঞ্চম বৃহত্তম চহৰ। [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ভাৰতত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক শাসনৰ]] সময়ত কন্নুৰ মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সিৰ অন্তৰ্গত [[মলাবাৰ জিলা]]ৰ অংশ আছিল আৰু তেতিয়া এই চহৰখন কান্নানোৰ বুলি জনা গৈছিল। কন্নুৰ কেৰালাৰ পঞ্চম বৃহত্তম নগৰীয় অঞ্চল।<ref name="EB1911">{{cite EB1911 |wstitle=Cannanore|volume=5|page=184}}</ref> ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি, চহৰখনৰ মূল ভূ-খণ্ড পৰিচালনা কৰা স্থানীয় নিকায় কন্নুৰ পৌৰ নিগমৰ জনসংখ্যা আছিল ২৩২,৪৮৬ জন।<ref name="Census2011cities"/><ref>{{Cite journal|last=KNR_DEC-Newsletter|date=ডিচেম্বৰ ২০১৮|title=Kannur Municipal Corporation|trans-title=কন্নুৰ পৌৰ নিগম|url=http://kannurcorporation.lsgkerala.gov.in/sites/default/files/newsletters/KNR_DEC-Newsletter.pdf|journal=কন্নুৰ মিউনিচিপাল কৰ্পোৰেচন নিউজলেটাৰ|archive-date=১৯ মে' ২০১৭|access-date=৩০ জানুৱাৰী ২০১৯|archive-url=https://web.archive.org/web/20170519182435/http://kannurcorporation.lsgkerala.gov.in/sites/default/files/newsletters/KNR_DEC-Newsletter.pdf|url-status=dead}}</ref> কন্নুৰ কোলাথুনাডুৰ সদৰ আছিল। ই কালিকটৰ জামোৰিন, [[কোচিন ৰাজ্য]] আৰু কুইলন ৰাজ্যৰ সমান্তৰালভাৱে [[মলাবাৰ উপকূল]]ৰ চাৰিখন আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজবংশৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল। মধ্যযুগৰ শেষৰফালে অৰাক্কাল ৰাজ্যৰ কন্নুৰ চহৰ আৰু [[লাক্ষাদ্বীপ]]ৰ ওপৰত অধিকাৰ আছিল।<ref>{{cite book|author=উইলিয়াম লোগান |year=২০০৬|title=Malabar Manual|trans-title=মলাবাৰ মেনুৱেল|publisher=মাতৃভূমি বুকছ|location=কালিকট|isbn=978-81-8264-046-7}}</ref> ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সাম্ৰাজ্যৰ ১৮৬৫ চনৰ মাদ্ৰাজ আইন ১০ৰ (নগৰ উন্নয়ন আইন ১৮৫০-ৰ সংশোধনী) অধীনত ১৮৬৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত কন্নুৰ [[পৌৰসভা]] গঠন কৰা হয়।<ref name="Towns Act">{{cite web |url=http://www.lawmin.nic.in/chronology.doc |title=CHRONOLOGICAL LIST OF CENTRAL ACTS (Updated up to 17-10-2014) |trans-title=কেন্দ্ৰীয় আইনসমূহৰ কালানুক্ৰমিক তালিকা |website=Lawmin.nic.in |access-date=৭ আগষ্ট ২০১৬ |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০১৮ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180107091128/http://lawmin.nic.in/chronology.doc |url-status=dead }}<br>- {{cite book |last=লুইচ মেকআইভাৰ |first=জি. ষ্টোকছ |title=Imperial Census of 1881 Operations and Results in the Presidency of Madras |trans-title=মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সিত ১৮৮১ চনৰ ইম্পেৰিয়েল চেন্সাছ অপাৰেশ্যন আৰু ফলাফল |date=১৮৮৩ |publisher=ই.কীজ এট দ্য গভৰ্ণমেণ্ট প্ৰেছ |location=মাদ্ৰাজ |page=৪৪৪ |volume=২ |url=https://books.google.com/books?id=b_YIAAAAQAAJ |access-date=৫ ডিচেম্বৰ ২০২০ |via=গুগল বুকছ }}<br>- {{cite book |title=Madras District Gazetteers, Statistical Appendix For Malabar District. |trans-title=মাদ্ৰাজ জিলা গেজেটিয়াৰ, মলাবাৰ জিলাৰ পৰিসংখ্যা পৰিশিষ্ট। |date=১৯১৫ |publisher=দ্য ছুপাৰিণ্টেণ্ডেণ্ট, চৰকাৰী প্ৰেছ |location=মাদ্ৰাজ |page=২০ |volume=২ |url=https://books.google.com/books?id=aUEwnQEACAAJ |access-date=২ ডিচেম্বৰ ২০২০ |via=গুগল বুকছ }}<br>- {{cite book |author=হেনৰী ফ্ৰাউড |title=Imperial Gazetteer of India |trans-title=ইম্পেৰিয়েল গেজেটিয়াৰ অৱ ইণ্ডিয়া |date=১৯০৮–১৯০৯ |publisher=ক্লেৰেণ্ডন প্ৰেছ |location=অক্সফৰ্ড |edition=নতুন |url=https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/ |access-date=২ ডিচেম্বৰ ২০২০ }}</ref> ইয়াৰ লগতে তলশ্যেৰী, [[কোজিকোড়ে]], পলক্কড় আৰু ফৰ্ট কোচি পৌৰসভাও গঠিত হৈছিল, যিবোৰ ৰাজ্যখনৰ প্ৰথম আধুনিক পৌৰসভাত পৰিণত হয়। ২০১৫ চনত ইয়াক [[পৌৰ নিগম (ভাৰত)|পৌৰ নিগম]]লৈ উন্নীত কৰা হয়। কন্নুৰ কেণ্টনমেণ্ট কেৰালাৰ একমাত্ৰ কেণ্টনমেণ্ট ব’ৰ্ড।<ref>{{cite news |title=Kannur cantonment polls today |trans-title=আজি কন্নুৰ কেণ্টনমেণ্টৰ নিৰ্বাচন |date=১১ জানুৱাৰী ২০১৫ |access-date=২৮ মে' ২০২১ |work=দ্য হিন্দু|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kannur-cantonment-polls-today/article6776994.ece}}</ref> [[এঝিমালা]]ত থকা ভাৰতীয় নৌ সেনা একাডেমী এছিয়াৰ সৰ্ববৃহৎ আৰু বিশ্বৰ তৃতীয় বৃহত্তম নৌ সেনা একাডেমী।<ref>{{cite news |title=Navy-Training Academy - proposed Expansion |trans-title=নৌসেনা প্ৰশিক্ষণ একাডেমী - প্ৰস্তাৱিত সম্প্ৰসাৰণ |url=https://www.deccanherald.com/content/627521/navy-training-academy-proposed-expansion.html |work=ডেক্কান হেৰাল্ড |date=১১ আগষ্ট ২০১৭ }}<br>- {{cite news |title=Asia's largest naval academy opened |trans-title=এছিয়াৰ সৰ্ববৃহৎ নৌসেনা একাডেমী মুকলি কৰা হ'ল |url=http://www.arabnews.com/node/319812 |work=আৰব নিউজ |date=১০ জানুৱাৰী ২০০৯ }}<br>- {{Cite web|url=https://www.facebook.com/IndianNavy/videos/train-as-you-will-fight-for-you-will-fight-as-you-shall-train-a-glimpse-into-the/390383354649864/|title=Indian Navy on Facebook Watch|trans-title=ফেচবুক ৱাচত ভাৰতীয় নৌসেনা|website=ফেচবুক}}</ref>{{Primary source inline|date=ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৪}} মুজাপ্পিলাংগড় সাগৰীয় তীৰ এছিয়াৰ আটাইতকৈ দীঘল ড্ৰাইভ-ইন তীৰ আৰু ই এখন বিবিচি ''টপ গিয়াৰ'' প্ৰবন্ধত গাড়ী চলাবলৈ বিশ্বৰ শ্ৰেষ্ঠ ছখন তীৰৰ ভিতৰত স্থান পাইছিল।<ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.com/autos/story/20160617-the-worlds-best-beaches-for-driving|title=The best beaches for driving|trans-title=গাড়ী চলাবলৈ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ বিলসমূহ|last=গিবচন|first=ডেভিদ কে|website=টপ গিয়াৰ|access-date=২৬ জুন ২০১৬}}<br>- {{cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/lifestyle/viral-and-trending/240616/muzhappilangad-wins-bbc-favour.html|title=Muzhappilangad wins BBC favour|trans-title=মুজাপ্পিলাংগড়ে পালে বিবিচিৰ সমৰ্থন|date=২৪ জুন ২০১৬|website=দ্য ডেক্কান ক্ৰনিকল}}</ref> [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ শাসনৰ]] সময়ত কন্নুৰৰ প্ৰধান গুৰুত্ব তলশ্যেৰী জালুক উৎপাদনত আছিল। == ইতিহাস == {{Main|কন্নুৰৰ ইতিহাস}} {{See also|কোলাথুনাডু}} [[File:Periplous of the Erythraean Sea.svg|left|thumbnail|''[[পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান ছী]]''ৰ নাম, পথ আৰু অৱস্থান (প্ৰথম শতিকা)]] [[File:Kannur Lighthouse.jpg|left|thumbnail|[[কন্নুৰ বাতিঘৰ]]]] [[File:Payyambalam Beach Back Water.jpg|left|thumbnail|পয়্যাম্বলম সাগৰীয় তীৰ]] [[File:Minister Kuruppu's Arabic letter to da Gama (1524).jpg|left|thumb|[[কোলাথিৰি|কোলাথিৰি ৰজাৰ]] (কন্নুৰৰ শাসক) মন্ত্ৰী কুৰুপ্পুৰ [[ভাস্কো দা গামা]]লৈ লিখা [[আৰবী]] পত্ৰ (১৫২৪)|235x235px]] ===প্ৰাগঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন যুগ=== এই অঞ্চলত মানুহৰ বসতিৰ প্ৰাচীনতম প্ৰমাণ হিচাপে নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ শিল কাটি বনোৱা গুহা আৰু মেগালিথিক সমাধিৰ স্থান পোৱা গৈছে। টেলিপৰাম্বা-কন্নুৰ-তলশ্যেৰী অঞ্চলত প্ৰচুৰ পৰিমাণে শিল কাটি বনোৱা গুহা, [[ডলমেন]], সমাধি বৃত্ত আৰু [[মেনহিৰ]] পোৱা যায়, যিবোৰ সকলো মেগালিথ। প্ৰথমৰপৰা পঞ্চম শতিকাৰ [[সংগম যুগ]]ত কন্নুৰ জিলা [[এঝিমালা]]ক কেন্দ্ৰ কৰি থকা এখন শক্তিশালী ৰাজ্যৰ পীঠস্থান আছিল। প্ৰাচীন বন্দৰ ''নৌৰা'', যাক ''[[পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান ছী]]''ত [[মুজিৰিছ]]ৰ উত্তৰে থকা বন্দৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে, তাক কন্নুৰ বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Ente_Kannur">{{cite book|author=মেনন, এ. শ্ৰীধৰ |title=A Survey of Kerala History|trans-title=কেৰালা ইতিহাসৰ এক জৰীপ|url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C|year=২০০৭|publisher=ডিচি বুকছ|isbn=9788126415786|via=গুগল বুকছ}}</ref> প্ৰথম শতিকাৰ [[প্লিনি দ্য এল্ডাৰ]]ৰ মতে ''[[টিণ্ডিছ]]'' বন্দৰ ''কেপ্ৰোবটোছ''ৰ ([[চেৰা ৰাজবংশ]]) উত্তৰ-পশ্চিম সীমাত অৱস্থিত আছিল।<ref name=":2">{{cite journal|author1=গুৰুক্কল, আৰ.|author2=হুইটেকাৰ, ডি. |year=২০০১|title=In search of Muziris|trans-title=মুজিৰিছৰ সন্ধানত|journal=জাৰ্নেল অৱ ৰোমান আৰ্কিঅ'লজি|volume=১৪ |number=১৪|pages=৩৩৪–৩৫০|doi=10.1017/S1047759400019978 |s2cid=164778915 }}</ref> ''টিণ্ডিছ'' বন্দৰৰ উত্তৰে থকা অঞ্চলটো [[সংগম যুগ]]ত [[এঝিমালা]] ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।<ref>{{cite book|author=এ. শ্ৰীধৰ মেনন|title=A Survey of Kerala History|trans-title=কেৰালা ইতিহাসৰ এক জৰীপ}}</ref> ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান ছী''ৰ মতে, ''নৌৰা'' আৰু ''টিণ্ডিছ''ৰপৰা ''লিমিৰিকে'' নামৰ অঞ্চলটো আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে [[টলেমী]]য়ে কেৱল ''টিণ্ডিছ''ক ''লিমিৰিকে''ৰ আৰম্ভণি বুলি উল্লেখ কৰিছে। এই অঞ্চলটো সম্ভৱতঃ [[কন্যাকুমাৰী]]ত শেষ হৈছিল; গতিকে ই বৰ্তমানৰ [[মলাবাৰ উপকূল]]ৰ সৈতে প্ৰায় মিলি যায়। এই অঞ্চলটোৰ সৈতে [[ৰোম]]ৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য প্ৰায় ৫০,০০০,০০০ চেষ্টাৰচেছ বুলি অনুমান কৰা হৈছিল।<ref>[[প্লিনি দ্য এল্ডাৰ]]ৰ মতে, ভাৰতৰপৰা অনা সামগ্ৰী সাম্ৰাজ্যত মূল ক্ৰয় মূল্যৰ ১০০ গুণ বেছি দামত বিক্ৰী কৰা হৈছিল। চাওক [https://web.archive.org/web/20131106031753/http://www.cartage.org.lb/en/themes/BookLibrary/books/bibliographie/P/Plinyelder/elder/pliny-india.html]</ref> [[প্লিনি দ্য এল্ডাৰ]]ৰ মতে ''লিমিৰিকে''ত জলদস্যুৰ উপদ্ৰৱ আছিল।<ref>বষ্টক, জন (১৮৫৫)। "২৬ (ভাৰতলৈ ভ্ৰমণ)।" প্লিনি দ্য এল্ডাৰ, দ্য নেচাৰেল হিষ্ট্ৰি। লণ্ডন: টেইলৰ এণ্ড ফ্ৰান্সিছ।</ref> কছমাছ ইণ্ডিক'প্লিউষ্টেছয়ে উল্লেখ কৰিছে যে ''লিমিৰিকে'' জালুকৰ এক প্ৰধান উৎস আছিল।<ref>ইণ্ডিক'প্লিউষ্টেছ, কছমাছ (১৮৯৭)। খ্ৰীষ্টান টোপোগ্ৰাফী। ১১। যুক্তৰাজ্য: দ্য টাৰ্টুলিয়ান প্ৰজেক্ট। পৃষ্ঠা ৩৫৮–৩৭৩।</ref><ref>দাস, সন্তোষ কুমাৰ (২০০৬)। দ্য ইকনমিক হিষ্ট্ৰি অৱ এনচিয়েণ্ট ইণ্ডিয়া। জেনেছিছ পাব্লিছিং প্ৰাইভেট লিমিটেড। পৃষ্ঠা ৩০১।</ref> [[এঝিমালা]] ৰাজ্যৰ দুটা ''নাডু''ৰ ওপৰত কৰ্তৃত্ব আছিল – উপকূলীয় ''পূঝিনাডু'' আৰু পাহাৰীয়া পূব অংশৰ ''কৰ্কনাডু''। সংগম সাহিত্যৰ গ্ৰন্থসমূহৰ মতে, ''পূঝিনাডু''ত [[মাংগালুৰু]] আৰু [[কোজিকোড়ে]]ৰ মাজৰ বেছিভাগ উপকূলীয় অঞ্চল অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="Census_Handbook">{{Cite book|title=District Census Handbook, Kasaragod (2011)|trans-title=জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি, কাছাৰগোড় (২০১১)|publisher=ডাইৰেক্টৰেট অৱ চেন্সাছ অপাৰেচন, কেৰালা|location=তিৰুৱনন্তপুৰম|pages=৯|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_B_KASARAGOD.pdf}}</ref> ''কৰ্কনাডু''ত [[ৱায়ানাড়]]-গুডালুৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু [[কড়াগু]]ৰ (কুৰ্গ) কিছু অংশ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="wnd">{{cite book | author = ভাৰত চৰকাৰ | year=২০১৪–২০১৫ | title= District Census Handbook – Wayanad (Part-B) 2011 |trans-title= জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি – ৱায়ানাড় (অংশ-খ) ২০১১ | publisher=ডাইৰেক্টৰেট অৱ চেন্সাছ অপাৰেচন, কেৰালা | url= https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3203_PART_B_WAYANAD.pdf }}</ref> কোৱা হয় যে [[সংগম সাহিত্য|সংগম গ্ৰন্থ]] অনুসৰি, পঞ্চম শতিকাত যুদ্ধত মৃত্যুদণ্ডৰ ঠিক আগতে যেতিয়া [[চেৰা ৰাজবংশ|চেৰা]]সকলৰ হাতত পৰাজিত হৈছিল, তেতিয়া এঝিমালা ৰাজবংশৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত শাসক নান্নানে [[ৱায়ানাড়]] পাহাৰত আশ্ৰয় লৈছিল।<ref name="wnd"/> ===প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগ=== কেৰালা মুছলমান পৰম্পৰা অনুসৰি, কন্নুৰ আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া মাডায়ি আৰু ধৰ্মডম [[ভাৰতীয় উপমহাদেশ]]ৰ আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদসমূহৰ ভিতৰত তিনিটাৰ স্থান আছিল। চেৰামন পেৰুমালসকলৰ কিংবদন্তি অনুসৰি, ৬২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত কোডুংগালোৰত প্ৰথমখন ভাৰতীয় মছজিদ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এইটো [[চেৰা ৰাজবংশ]]ৰ শেষ শাসকৰ (চেৰামন পেৰুমাল) নিৰ্দেশত হৈছিল, যি [[ধৰ্মডম]]ৰপৰা [[মক্কা]]লৈ গৈছিল আৰু [[মহম্মদ]]ৰ (প্ৰায় ৫৭০–৬৩২) জীৱিত কালতেই [[ইছলাম]] ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite book |author=জনাথন গ'ল্ডষ্টেইন |title=The Jews of China |trans-title=চীনৰ ইহুদীসকল |publisher=এম. ই. শ্বেৰ্প |year=১৯৯৯|isbn=9780765601049 |url=https://books.google.com/books?id=8Z6DlzyT2vwC |page=১২৩}}</ref><ref name="SimpsonKresse2008">{{cite book |author1=এডৱাৰ্ড চিম্পচন|author2=কাই ক্ৰেছে|title=Struggling with History: Islam and Cosmopolitanism in the Western Indian Ocean|trans-title=ইতিহাসৰ সৈতে সংগ্ৰাম: পশ্চিম ভাৰত মহাসাগৰত ইছলাম আৰু বিশ্বজনীনতা|url=https://books.google.com/books?id=w0qHKA7zEaEC&pg=PA333|access-date=২৪ জুলাই ২০১২ |year=২০০৮|publisher=কলম্বিয়া ইউনিভাৰ্ছিটি প্ৰেছ|isbn=978-0-231-70024-5|pages=৩৩৩}}</ref><ref name="Kupferschmidt1987">{{cite book|author=উৰি এম. কুপফাৰচমিড|title=The Supreme Muslim Council: Islam Under the British Mandate for Palestine|trans-title=সৰ্বোচ্চ মুছলমান পৰিষদ: পেলেষ্টাইনৰ বাবে ব্ৰিটিছ মেণ্ডেটৰ অধীনত ইছলাম|url=https://books.google.com/books?id=ChEVAAAAIAAJ&pg=PA458|access-date=২৫ জুলাই ২০১২|year=১৯৮৭|publisher=ব্ৰিল|isbn=978-90-04-07929-8|pages=৪৫৮–৪৫৯}}</ref><ref name="Raṇṭattāṇi2007">{{cite book|author=হুছেইন ৰনতট্টানি|title=Mappila Muslims: A Study on Society and Anti Colonial Struggles |trans-title=মপ্পিলা মুছলমান: সমাজ আৰু উপনিৱেশ বিৰোধী সংগ্ৰামৰ ওপৰত এক অধ্যয়ন |url=https://books.google.com/books?id=xlb5BrabQd8C&pg=PA179|access-date=২৫ জুলাই ২০১২|year=২০০৭|publisher=আডাৰ বুকছ|isbn=978-81-903887-8-8|pages=১৭৯–}}</ref> ''কিচ্ছা শ্বাকৰৱতী ফাৰ্মাদ''ৰ মতে, কোডুংগালোৰ, [[কোল্লম|কোল্লাম]], [[মাডায়ি]], [[বাৰ্কুৰ]], [[মাংগালুৰু]], [[কাছাৰগোড়]], কন্নুৰ, [[ধৰ্মডম]], [[কোয়িলণ্ডি|পান্থালয়নি]], আৰু [[চালিয়াম]]ৰ [[মছজিদ]]সমূহ মালিকদিনাৰৰ সময়ত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু এইবোৰ [[ভাৰতীয় উপমহাদেশ]]ৰ আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদসমূহৰ ভিতৰত পৰে।<ref>প্ৰেঞ্জ, চেবাষ্টিয়ান আৰ. ''মনচুন ইছলাম: ট্ৰেড এণ্ড ফেইথ অন দ্য মেডিভেল মলাবাৰ কোষ্ট। '' কেমব্ৰিজ ইউনিভাৰ্ছিটি প্ৰেছ, ২০১৮। ৯৮।</ref> বিশ্বাস কৰা হয় যে [[মালিকদিনাৰ]]ৰ মৃত্যু [[কাছাৰগোড়]] চহৰৰ [[থালাংগাৰা]]ত হৈছিল।<ref name="ch">পৃষ্ঠা ৫৮, কালচাৰেল হেৰিটেজ অৱ [[কেৰালা]]: এন ইণ্ট্ৰডাকশ্যন, এ. শ্ৰীধৰ মেনন, ইষ্ট-ৱেষ্ট পাব্লিকেশ্যনছ, ১৯৭৮</ref> [[File:Mappila Bay Fishing Harbour3.jpg|left|thumbnail|[[আয়িক্কাৰা]]ত [[মপ্পিলা উপসাগৰ]] বন্দৰ। এফালে [[ছেইণ্ট এঞ্জেলো দুৰ্গ]] (১৫০৫ চনত নিৰ্মিত) আৰু আনফালে [[অৰাক্কাল ৰাজ্য|অৰাক্কাল ৰাজপ্ৰাসাদ]] আছে। ]] প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগীয় কালত এঝিমালা ৰাজ্যৰ পিছত মুশিকা ৰাজবংশৰ শাসন আছিল, যিটো সম্ভৱতঃ [[টুলু নাডু]]ৰপৰা [[টুলুৱা ব্ৰাহ্মণ]]সকলৰ প্ৰব্ৰজনৰ বাবে হৈছিল। একাদশ শতিকাত [[অথুলা]]ই লিখা ''[[মুশিকা-বংশ]] মহাকাব্য''ই সেই সময়লৈকে [[মুশিকা ৰাজ্য|মুশিকা ৰাজপৰিয়াল]]ৰ লিপিবদ্ধ অতীতৰ ওপৰত আলোকপাত কৰে।<ref name="Kola Swaroopam"/> ভাৰতীয় নৃতত্ত্ববিদ আয়িনাপল্লী আয়াপ্পনৰ মতে [[টুলু নাডু]]ৰ বুণ্ট সম্প্ৰদায়ৰ এক শক্তিশালী আৰু যুঁজাৰু ফৈদক ''কোলা বাৰী'' বুলি কোৱা হৈছিল আৰু কোলাথুনাডুৰ কোলাথিৰি ৰজা এই ফৈদৰ বংশধৰ আছিল।<ref name="Aiyappan">{{cite book |last1=আয়িনাপল্লী |first1=আয়াপ্পন |title=The Personality of Kerala |trans-title=কেৰালাৰ ব্যক্তিত্ব |date=১৯৮২ |publisher=প্ৰকাশন বিভাগ, [[কেৰালা বিশ্ববিদ্যালয়]] |page=১৬২ |url=https://books.google.com/books?id=SXFuAAAAMAAJ |access-date=২৭ জুলাই ২০১৮ |quote=A very powerful and warlike section of the Bants of Tulunad was known as Kola bari. It is reasonable to suggest that the Kola dynasty was part of the Kola lineages of Tulunad.}}</ref> মুশিকা ৰাজবংশৰ বংশধৰ [[কোলাথুনাডু]] ৰাজ্যৰ ক্ষমতাৰ শীৰ্ষ সময়ত ইয়াৰ সীমা উত্তৰে [[নেত্ৰাৱতী নদী]]ৰ ([[মাংগালুৰু]]) পৰা<ref name="Kola Swaroopam">{{cite book |last1=শ্ৰীধৰ মেনন |first1=এ. |title=''Kerala Charitram'' |trans-title=''কেৰালা চৰিত্ৰম'' |year=২০০৭ |publisher=ডিচি বুকছ |location=কোট্টায়াম |isbn=978-8126415885 |edition=২০০৭ |page=১৭৫ |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82 |access-date=১৯ জুলাই ২০২০}}</ref> দক্ষিণত [[কোৰাপুঝা]]লৈকে ([[কোজিকোড়ে]]) বিস্তৃত আছিল। ইয়াৰ পশ্চিম সীমাত [[আৰব সাগৰ]] আৰু পূব সীমাত [[কড়াগু]] পাহাৰ আছিল, লগতে [[আৰব সাগৰ]]ৰ বিচ্ছিন্ন দ্বীপ [[লাক্ষাদ্বীপ]]ও ইয়াৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="Census_Handbook"/> কন্নুৰৰ সমীপৱৰ্তী এঝিমালাত ১০৭৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এটি প্ৰাচীন মালায়ালম শিলালিপি পোৱা গৈছে (ৰামনতলি শিলালিপি), য'ত [[মাংগালুৰু]]ৰ আলুপা ৰাজবংশৰ ৰজা কুণ্ডা আলুপাৰ উল্লেখ আছে।<ref>নাৰায়ণন, এম. জি. এছ. ''পেৰুমালছ অৱ কেৰালা''। ত্ৰিছুৰ (কেৰালা): কছম'বুকছ, ২০১৩। ৪৮৩।</ref> কন্নুৰৰ মাডায়ি মছজিদৰ ভিতৰত থকা এখন তামৰ ফলিত [[আৰবী]] শিলালিপি অনুসৰি ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠা বৰ্ষ হৈছে ১১২৮ খ্ৰীষ্টাব্দ।<ref name="Madayi">{{cite book | author = চাৰ্লছ আলেকজেণ্ডাৰ ইনেছ | year=১৯০৮ | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) |trans-title= মাদ্ৰাজ জিলা গেজেটিয়াৰ মলাবাৰ (খণ্ড-১) | publisher=মাদ্ৰাজ চৰকাৰী প্ৰেছ |pages=৪২৩–৪২৪ | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up }}</ref> ভ্ৰমণ সম্পৰ্কীয় গ্ৰন্থত (''ইল মিলিয়নে'') [[মাৰ্ক’ প’ল’|মাৰ্কো প’ল’]]ৱে ১২৯০-ৰ দশকৰ মাজভাগত এই অঞ্চললৈ কৰা ভ্ৰমণৰ বৰ্ণনা দিছে। আন ভ্ৰমণকাৰীসকলৰ ভিতৰত বৌদ্ধ তীৰ্থযাত্ৰী [[ফাহিয়ান]] আৰু [[তাঞ্জিয়াৰছ]]ৰ লেখক তথা ইতিহাসবিদ [[ইবন বটুতা]] উল্লেখযোগ্য। মধ্যযুগৰ শেষৰফালে অভ্যন্তৰীণ মতানৈক্যৰ ফলত [[কোলাথুনাডু]] ১০খন স্বাধীন ৰাজ্যত বিভক্ত হৈ পৰে, যেনে [[কড়থানাডু]] (বটাকৰ), [[ধৰ্মডম|ৰণ্ডাতাৰা]] বা পোয়ানাড ([[ধৰ্মডম]]), [[কোট্টায়াম ৰাজ্য|কোট্টায়াম]] (তলশ্যেৰী), [[নীলেশ্বৰম]], ইৰুৱাজিনাডু ([[পানুৰ (পৌৰসভা)|পানুৰ]]), কুৰুমব্ৰনাড ইত্যাদি, যিবোৰৰ শাসন সুকীয়া ৰাজকীয় নেতাসকলৰ হাতত আছিল।<ref name="Logan">{{Cite book|title=Malabar Manual (Volume-I)|trans-title=মলাবাৰ মেনুৱেল (খণ্ড-১)|last=লোগান|first=উইলিয়াম|publisher=এছিয়ান এডুকেশ্যনেল চাৰ্ভিচেছ|year=২০১০|isbn=9788120604476|location=নতুন দিল্লী|pages=৬৩১–৬৬৬}}</ref> প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগত [[কোলাথিৰি]] সাম্ৰাজ্যৰ একেবাৰে উত্তৰ অংশত থকা [[নীলেশ্বৰম]] ৰাজবংশ কোলাথুনাডু আৰু [[কালিকট]]ৰ [[জামোৰিন]] দুয়োৰে আত্মীয় আছিল।<ref name="Neeleswaram fete">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/neeleswaram-fete-to-showcase-its-heritage/article2645520.ece | title=Neeleswaram fete to showcase its heritage |trans-title=নীলেশ্বৰম উৎসৱে ইয়াৰ ঐতিহ্য প্ৰদৰ্শন কৰিব | website=দ্য হিন্দু | date=২১ নৱেম্বৰ ২০১১ | access-date=২৪ নৱেম্বৰ ২০১৬ }}</ref> দ্বাদশ শতিকাত কন্নুৰ এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্য কেন্দ্ৰ আছিল আৰু [[পাৰস্য]] আৰু [[আৰব]]ৰ সৈতে ইয়াৰ সক্ৰিয় ব্যাৱসায়িক সম্পৰ্ক আছিল। মধ্যযুগীয় কেৰালা উপকূলত অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক দিশত [[কোজিকোড়ে]] বন্দৰে সৰ্বোচ্চ স্থান দখল কৰিছিল। আনহাতে কন্নুৰ, [[কোল্লাম]], আৰু [[কোচি]] বাণিজ্যিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ দ্বিতীয় শ্ৰেণীৰ বন্দৰ আছিল য'ত পৃথিৱীৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰপৰা ব্যৱসায়ীসকল একত্ৰিত হৈছিল।<ref name="Malekandathil">''দ্য পৰ্তুগীজ, ইণ্ডিয়ান অ'ছেন এণ্ড ইউৰোপিয়ান ব্ৰীজহেডছ ১৫০০–১৮০০''। প্ৰফেছৰ কে. এছ. মেথিউৰ সন্মানত ফেষ্টশ্ৰীফ্ট (২০০১)। সম্পাদনা: পিয়াছ মালেকাণ্ডাথীল আৰু টি. জামাল মহম্মদ। ফাণ্ডাকোৱা অৰিয়েন্তে। ইনষ্টিটিউট ফৰ ৰিচাৰ্চ ইন ছচিয়েল চাইন্সেছ এণ্ড হিউমেনিটিজ অৱ মেছাৰ (কেৰালা)</ref> ===ইউৰোপীয় প্ৰভাৱৰ যুগ=== ১৮৮৭ চনলৈকে কন্নুৰ ভাৰতৰ পশ্চিম উপকূলত ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ সামৰিক সদৰ আছিল।<ref name="EB1911"/> আধুনিক চহৰখন কন্নুৰ টাউন বুলি পৰিচিত। কন্নুৰ জিলা আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহ বেছিভাগেই বিখ্যাত কোলাথিৰি ৰজাসকলৰদ্বাৰা শাসিত আছিল। যেতিয়া কেৰালা ৰাজ্য গঠন হৈছিল, তেতিয়া জিলাখনে কন্নুৰ নাম লৈছিল কাৰণ প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়সমূহ ইয়াতেই স্থাপন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে কন্নুৰ [[মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সি]]ৰ [[মলাবাৰ জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত চিৰক্কল [[তালুক]]ৰ সদৰ আছিল। কোম্পানী শাসনৰ সময়ত [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ে মাদ্ৰাজ আৰু কোচিনক তেওঁলোকৰ প্ৰধান কেন্দ্ৰ হিচাপে অগ্ৰাধিকাৰ দিছিল আৰু তাৰ ফলত কন্নুৰে নিজৰ পুৰণি গৌৰৱ হেৰুৱাবলৈ আৰম্ভ কৰে। কন্নুৰৰ মানুহে আজিও তেওঁলোকৰ হেৰুৱা গৌৰৱ ঘূৰাই পোৱাৰ অপেক্ষাত আছে আৰু তেওঁলোকে অনুভৱ কৰে যে ৰাজ্যিক প্ৰশাসন ৰাজ্যখনৰ একেবাৰে বিপৰীত দিশত থকাৰ বাবে তেওঁলোকক অৱহেলা কৰা হৈছে। কন্নুৰৰ মূল চহৰখনৰ এটা অংশ কেৰালাৰ একমাত্ৰ মুছলমান ৰাজপৰিয়াল অৰাক্কালৰ অধীনত আছিল আৰু এই অঞ্চলটো এতিয়াও চহৰ বুলি জনা যায়। পৰ্তুগীজ আৱিষ্কাৰক [[ভাস্কো দা গামা]] ১৪৯৮ চনত আৱিষ্কাৰৰ যুগত কপ্পাড় [[কোজিকোড়ে]]ত উপস্থিত হৈছিল আৰু এনেদৰে ইউৰোপৰপৰা দক্ষিণ এছিয়ালৈ এক পোনপটীয়া সাগৰীয় পথ মুকলি কৰিছিল।<ref>ডিচি বুকছ, কোট্টায়াম (২০০৭), এ. শ্ৰীধৰ মেনন, এ চাৰ্ভে অৱ কেৰালা হিষ্ট্ৰি</ref> ১৫০১ চনত পেড্ৰো আলভাৰেছ কব্ৰালৰদ্বাৰা ইয়াত এটা পৰ্তুগীজ কাৰখানা স্থাপন কৰা হয় আৰু ১৫০২ চনত দা গামাই ৰজাৰ সৈতে চুক্তি কৰে।<ref name="EB1911"/> কন্নুৰৰ ছেইণ্ট এঞ্জেলো দুৰ্গ ১৫০৫ চনত ভাৰতৰ প্ৰথম পৰ্তুগীজ ভাইচৰয় ডম ফ্ৰাঞ্চিস্কো ডে আলমেইডাৰদ্বাৰা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ডাচসকলে ১৬৬৩ চনত পৰ্তুগীজসকলৰপৰা এই দুৰ্গটো দখল কৰে। তেওঁলোকে দুৰ্গটো আধুনিকীকৰণ কৰে আৰু হলেণ্ডিয়া, জিলাণ্ডিয়া, আৰু ফ্ৰিজলেণ্ডিয়া নামৰ বুৰুজ নিৰ্মাণ কৰে যিবোৰ বৰ্তমানৰ গাঁথনিটোৰ প্ৰধান আকৰ্ষণ। মূল পৰ্তুগীজ দুৰ্গটো পিছলৈ ভাঙি পেলোৱা হয়। আমষ্টাৰডামৰ ৰিক্সমিউজিয়ামত এই দুৰ্গ আৰু ইয়াৰ পিছফালে থকা মাছমৰীয়াৰ ঘাটৰ এখন চিত্ৰ দেখিবলৈ পোৱা যায়। ডাচসকলে ১৭৭২ চনত অৰাক্কালৰ ৰজা আলি ৰজাৰ হাতত এই দুৰ্গটো বিক্ৰী কৰিছিল। সপ্তদশ শতিকাত, কন্নুৰ কেৰালাৰ একমাত্ৰ [[মুছলমান]] চুলতানী ৰাজ্য অৰাক্কালৰ ৰাজধানী আছিল। তেওঁলোকে কন্নুৰ চহৰৰ উপৰি [[লাক্ষাদ্বীপ]] শাসন কৰিছিল।<ref name=anathapuri>{{Cite web|url=http://www.ananthapuri.com/kerala-history.asp?page=muslim|archive-url=https://web.archive.org/web/20120605222957/http://ananthapuri.com/kerala-history.asp?page=muslim|url-status=dead|title=Arakkal royal family|trans-title=অৰাক্কাল ৰাজপৰিয়াল|archive-date=৫ জুন ২০১২}}</ref> অৰাক্কাল ৰাজ্য আৰু চিৰক্কল ৰাজ্য কন্নুৰ চহৰক কেন্দ্ৰ কৰি থকা দুখন সামন্ত ৰাজ্য আছিল। কন্নুৰৰ ওচৰৰ ধৰ্মডম দ্বীপটো তলশ্যেৰীৰ সৈতে ১৭৩৪ চনতেই [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ক গতাই দিয়া হৈছিল। মধ্যযুগৰ শেষৰফালে ''কোলাট্টু ৰজা'', ''কোট্টায়াম ৰজা'', ''[[মান্নানাৰ]]''<ref>{{cite book|last=পি.জে ৰাজেন্দ্ৰন|title=Kshethravinjanakosam|trans-title=ক্ষেত্ৰবিজ্ঞানকোশম|year=২০০০|publisher= ডি.চি.বুকছ পাব্লিছিং, গুগল বুকছ|page=১০৩|isbn=9788126402540}}</ref> আৰু ''অৰাক্কাল বিবি'' সকলোৱেই এই অঞ্চলসমূহৰ ওপৰত দাবী জনাইছিল। হস্তান্তৰকৰণৰ পিছত ব্ৰিটিছে ইয়াত কাৰখানা আৰু ইংৰাজ বসতি স্থাপন কৰে।<ref name="Eng_cession">{{cite book | author = চাৰ্লছ আলেকজেণ্ডাৰ ইনেছ | year=১৯০৮ | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) |trans-title= মাদ্ৰাজ জিলা গেজেটিয়াৰ মলাবাৰ (খণ্ড-১) |page=৪৫১ | publisher=মাদ্ৰাজ চৰকাৰী প্ৰেছ | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up }}</ref><ref name="Logan"/> তাৰ পিছত ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে ১৭৯০ চনত কন্নুৰ দুৰ্গ দখল কৰে আৰু ইয়াক মলাবাৰ উপকূলত তেওঁলোকৰ অন্যতম প্ৰধান সামৰিক কেন্দ্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক শাসনৰ]] সময়ত, কন্নুৰ [[মাদ্ৰাজ]] প্ৰদেশৰ [[মলাবাৰ জিলা|মলাবাৰ]] জিলাৰ অন্তৰ্গত আছিল। ১৭৬১ চনত ব্ৰিটিছে [[মাহে, ভাৰত|মাহে]] দখল কৰে আৰু এই বসতিটো [[কড়থানাডু]]ৰ শাসকক গতাই দিয়া হয়।<ref name="Mahé"/> ১৭৬৩ চনৰ পেৰিছ চুক্তিৰ আধাৰত ব্ৰিটিছে মাহেক ফৰাচীসকলৰ হাতলৈ ঘূৰাই দিয়ে।<ref name="Mahé"/> ১৭৭৯ চনত এংলো-ফ্ৰেঞ্চ যুদ্ধ আৰম্ভ হয়, যাৰ ফলত ফৰাচীসকলে [[মাহে, ভাৰত|মাহে]] হেৰুৱায়।<ref name="Mahé"/> ১৭৮৩ চনত ব্ৰিটিছে ভাৰতত ফৰাচীসকলৰ বসতিসমূহ ঘূৰাই দিবলৈ সন্মত হয় আৰু ১৭৮৫ চনত [[মাহে, ভাৰত|মাহে]] ফৰাচীসকলৰ হাতলৈ হস্তান্তৰ কৰা হয়।<ref name="Mahé">{{cite web|url=http://mahe.gov.in/mws/leftmenupages/history.html|title=History of Mahé|trans-title=মাহেৰ ইতিহাস|access-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২১|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131230232052/http://mahe.gov.in/mws/leftmenupages/history.html|archive-date=৩০ ডিচেম্বৰ ২০১৩}}</ref> প্ৰথমাৱস্থাত ব্ৰিটিছসকলে তেওঁলোকৰ শাসনৰ বিৰুদ্ধে স্থানীয় প্ৰতিৰোধৰ সন্মুখীন হ'বলগীয়া হৈছিল। ইয়াৰ নেতৃত্ব দিছিল কেৰালা বাৰ্মা পাজাশী ৰজাই, যিয়ে তলশ্যেৰী-ৱায়ানাড় অঞ্চলত ব্যাপক জনপ্ৰিয় সমৰ্থন লাভ কৰিছিল।<ref name="Ente_Kannur"/> কোট্টায়াম প্ৰদেশৰ শাসক পাজাশী ৰজাই ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বিৰুদ্ধে চলোৱা গেৰিলা যুদ্ধই কন্নুৰৰ ইতিহাসত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাইছিল। বিংশ শতিকাৰ প্ৰথম দশকবোৰত কেৰালাৰ আৰ্থ-সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক খণ্ডত হোৱা পৰিৱৰ্তনবোৰে কমিউনিষ্ট পাৰ্টীৰ বিকাশৰ বাবে অনুকূল পৰিৱেশৰ সৃষ্টি কৰিছিল। ১৯০৬ চনত খ্ৰীষ্টান মিছনাৰীসকলৰদ্বাৰা আৰম্ভ কৰা আৰু পিছলৈ চৰকাৰৰদ্বাৰা আগুৱাই নিয়া ইংৰাজী শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, শৰীৰৰ ওপৰৰ অংশ ঢাকিবলৈ কাপোৰ পিন্ধাৰ বাবে হোৱা বিদ্ৰোহ, ১৮৮৮ চনত অৰুৱিপ্পুৰমত মূৰ্তি স্থাপন, ১৮৯১ চনৰ মালায়ালী মেম’ৰিয়েল, ১৯০৩ চনত এছএনডিপি যোগমৰ প্ৰতিষ্ঠা, বিভিন্ন কাৰ্যকলাপ আৰু সংগ্ৰাম আদি কাৰকবোৰে কম সময়ৰ ভিতৰতে কেৰালা সমাজৰ পৰিৱৰ্তন ত্বৰান্বিত কৰাত সহায় কৰিছিল। এই আন্দোলনবোৰ শেষত গৈ [[ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলন]]ৰ সৈতে মিলি গৈছিল। অতি সোনকালেই সমাজবাদ আৰু [[ছোভিয়েট বিপ্লৱ]]ৰ ধাৰণাসমূহ কেৰালাত আহি পৰে। এনে ধাৰণাসমূহ স্বদেশাভিমানী ৰামকৃষ্ণ পিল্লাই, সহোদৰন আয়াপ্পন, পি. কেশৱদেৱ আৰু অন্যান্যসকলৰ ৰচনাৰ জৰিয়তে কেৰালাত প্ৰচাৰিত হয়। ১৯৩০-ৰ দশকৰ আৰম্ভণিলৈ কিছুমান আন গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিঘটনাও সংঘটিত হৈছিল। তাৰ ভিতৰত ট্ৰাভাঙ্কোৰত নিৱৰ্তনা আন্দোলন আছিল অন্যতম। ই আছিল চৰকাৰত অংশগ্ৰহণৰ বাবে অস্পৃশ্য আৰু দুৰ্বল শ্ৰেণী হিচাপে এতিয়ালৈকে দমন কৰি ৰখা মানুহৰ দাবী। ইয়াৰ ফলত চৰকাৰত আনুপাতিক প্ৰতিনিধিত্ব আৰু চাকৰিত সংৰক্ষণৰ দৰে সংগ্ৰামসমূহ আগবাঢ়ি আহিল। ই নিপীড়িত জনসাধাৰণৰ মাজত নতুন উৎসাহ জগাই তুলিলে।<ref>{{cite web|url=http://www.keralatourism.org/destination/destination.php?id=100|title=Pazhassi Raja Museum and Art Gallery, Kozhikode – Kerala Tourism|trans-title=পাজাশী ৰজা সংগ্ৰহালয় আৰু চিত্ৰশালা, কোজিকোড়ে – কেৰালা পৰ্যটন|access-date=৫ এপ্ৰিল ২০১৫|archive-url=https://web.archive.org/web/20131115215308/http://www.keralatourism.org/destination/destination.php?id=100|archive-date=১৫ নৱেম্বৰ ২০১৩|url-status=dead}}</ref><gallery mode="packed" widths="175"> File:Cannonore fort & Bay'; a watercolor by John Johnston, c.1795-1801.jpg|[[:File:Cannonore fort & Bay'; a watercolor by John Johnston, c.1795-1801.jpg|কান্নানোৰ দুৰ্গ আৰু উপসাগৰ; জন জনষ্টনৰদ্বাৰা অংকিত জলৰংগ, প্ৰায় ১৭৯৫-১৮০১]] File:City of Cannanore, 1572.jpg|১৫৭২ চনত অঁকা কন্নুৰৰ এখন চিত্ৰ, [[জৰ্জ ব্ৰাউন]] আৰু [[ফ্ৰান্স হোগেনবাৰ্গ]]ৰ এটলাছ ''চিভিটেটছ অৰ্বিছ টেৰাৰাম'', খণ্ড ১-ৰ পৰা </gallery> == ভূগোল == {{See also|কন্নুৰৰ পৰ্যটনস্থলীসমূহ}} [[File:Vpra floating park boat walking path.jpg|thumbnail|[[মাডায়ি]]ৰ সমীপৱৰ্তী ভায়ালাপ্ৰা হ্ৰদ]] [[File:Muzhappilangad Drive-in Beach 2.jpg|left|thumbnail|[[মুজাপ্পিলাংগড় সাগৰীয় তীৰ]], এছিয়াৰ আটাইতকৈ দীঘল ড্ৰাইভ-ইন তীৰ, কন্নুৰত অৱস্থিত]]কন্নুৰৰ উচ্চতা হৈছে সাগৰ পৃষ্ঠৰপৰা {{convert|1.02|m|feet|disp=or}}। ই [[লাক্ষাদ্বীপ সাগৰ]]ৰ উপকূলত অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ উপকূলীয় অঞ্চলটো বালিৰে ভৰা। চহৰখনত এখন {{convert|8|km|mile|1}} দীঘল সাগৰৰ পাৰ আৰু [[পয়্যাম্বলম]]ত এখন {{convert|3|km|mile|1}} দীঘল সাগৰীয় তীৰ আছে। কন্নুৰ [[কোজিকোড়ে]]ৰ উত্তৰে, [[কাছাৰগোড়]] আৰু [[মাংগালুৰু]]ৰ দক্ষিণে, [[কড়াগু জিলা|কড়াগু]] আৰু [[ৱায়ানাড় জিলা|ৱায়ানাড়]]ৰ [[পশ্চিমঘাট]] অঞ্চলৰ পশ্চিমে আৰু [[লাক্ষাদ্বীপ সাগৰ]]ৰ পূবে অৱস্থিত। [[আয়িক্কাৰা]]ত [[মপ্পিলা উপসাগৰ]] বন্দৰ আছে। ইয়াৰ এফালে [[ছেইণ্ট এঞ্জেলো দুৰ্গ]] (১৫০৫ চনত নিৰ্মিত) আৰু আনফালে [[অৰাক্কাল ৰাজ্য|অৰাক্কাল ৰাজপ্ৰাসাদ]] আছে। এছিয়াৰ আটাইতকৈ দীঘল ড্ৰাইভ-ইন তীৰ মুজাপ্পিলাংগড় সাগৰীয় তীৰ কন্নুৰত অৱস্থিত। ভায়ালাপ্ৰা হ্ৰদ [[মাডায়ি]]ৰ সমীপত অৱস্থিত। === জলবায়ু === কন্নুৰত অতিশয় আৰ্দ্ৰ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় মৌচুমী জলবায়ু (কোপেন জলবায়ু শ্ৰেণীবিভাজনৰ অধীনত ''Am'') বিৰাজ কৰে। এপ্ৰিল আৰু মে' মাহত গড় সৰ্বোচ্চ উষ্ণতা প্ৰায় {{convert|35|C}} হয়। ডিচেম্বৰ আৰু জানুৱাৰীত উষ্ণতা মজলীয়া ধৰণৰ থাকে: প্ৰায় {{convert|24|C|F|1|disp=or}}। [[মলাবাৰ উপকূল]]ৰ আন অঞ্চলবোৰৰ দৰেই, এই চহৰখনতো [[দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বতাহ]]ৰ ফলত প্ৰচুৰ বৰষুণ হয়। বাৰ্ষিক গড় বৰষুণৰ পৰিমাণ হৈছে {{convert|3438|mm|in|0|disp=or}}, যাৰ প্ৰায় ৬৮ শতাংশ গ্ৰীষ্মকালত হয়।<ref name="KannurClimate">[http://www.calicutnet.com/yourtown/kannur/Climate.htm Climate: Kannur (Cannanore)] CalicutNet.com</ref>{{Weather box | width = auto | location = কন্নুৰ (১৯৯১–২০২০, চৰম মান ১৯৭৮–বৰ্তমানলৈ) | metric first = Yes | single line = Yes | temperature colour = | Jan record high C = ৩৬.৮ | Feb record high C = ৩৯.০ | Mar record high C = ৩৯.১ | Apr record high C = ৩৯.২ | May record high C = ৩৯.১ | Jun record high C = ৩৬.৮ | Jul record high C = ৩৩.৯ | Aug record high C = ৩৩.৬ | Sep record high C = ৩৪.২ | Oct record high C = ৩৫.৭ | Nov record high C = ৩৭.০ | Dec record high C = ৩৬.৮ | year record high C = ৩৯.২ | Jan high C = ৩৩.৬ | Feb high C = ৩৪.৩ | Mar high C = ৩৪.৯ | Apr high C = ৩৫.০ | May high C = ৩৪.০ | Jun high C = ৩০.৬ | Jul high C = ২৯.৫ | Aug high C = ২৯.৮ | Sep high C = ৩০.৮ | Oct high C = ৩১.৬ | Nov high C = ৩২.৮ | Dec high C = ৩৩.৩ | year high C = ৩২.৫ | Jan low C = ২১.৯ | Feb low C = ২২.৯ | Mar low C = ২৪.৭ | Apr low C = ২৫.৯ | May low C = ২৫.৬ | Jun low C = ২৩.৯ | Jul low C = ২৩.৩ | Aug low C = ২৩.৪ | Sep low C = ২৩.৭ | Oct low C = ২৩.৭ | Nov low C = ২৩.৬ | Dec low C = ২২.৪ | year low C = ২৩.৭ | Jan record low C = ১৬.৪ | Feb record low C = ১৭.৮ | Mar record low C = ১৯.০ | Apr record low C = ২১.৭ | May record low C = ২০.০ | Jun record low C = ২০.৬ | Jul record low C = ২০.৪ | Aug record low C = ২০.৭ | Sep record low C = ২০.৯ | Oct record low C = ১৯.৪ | Nov record low C = ১৭.৮ | Dec record low C = ১৬.১ | year record low C = ১৬.১ | rain colour = green | Jan rain mm = ০.৫ | Feb rain mm = ০.৭ | Mar rain mm = ১৫.৮ | Apr rain mm = ৫৪.২ | May rain mm = ২২১.৫ | Jun rain mm = ৯৪৬.৩ | Jul rain mm = ৮৭৭.২ | Aug rain mm = ৫৪১.৪ | Sep rain mm = ২৭০.৯ | Oct rain mm = ৩০০.৪ | Nov rain mm = ১০৯.০ | Dec rain mm = ২৭.০ | Jan rain days = ০.১ | Feb rain days = ০.১ | Mar rain days = ০.৬ | Apr rain days = ২.৯ | May rain days = ৭.৮ | Jun rain days = ২৩.৫ | Jul rain days = ২৬.২ | Aug rain days = ২১.৭ | Sep rain days = ১২.৩ | Oct rain days = ১১.৯ | Nov rain days = ৪.৯ | Dec rain days = ১.১ | time day = ১৭:৩০ [[ভাৰতীয় মান সময়|আইএছটি]] | Jan humidity = ৬৩ | Feb humidity = ৬৪ | Mar humidity = ৬৫ | Apr humidity = ৬৬ | May humidity = ৭১ | Jun humidity = ৮৪ | Jul humidity = ৮৭ | Aug humidity = ৮৫ | Sep humidity = ৮১ | Oct humidity = ৭৯ | Nov humidity = ৭৪ | Dec humidity = ৬৬ | year humidity = ৭৪ | source 1 = [[ভাৰতীয় বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ]]<ref>{{cite web | url = https://imdpune.gov.in/library/public/Climatological%20Tables%201991-2020.pdf | title = Climatological Tables of Observatories in India 1991-2020 | trans-title = ভাৰতৰ মানৱ নিৰীক্ষণ কেন্দ্ৰসমূহৰ জলবায়ু সম্পৰ্কীয় তালিকা ১৯৯১-২০২০ | publisher = [[ভাৰতীয় বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ]] | access-date = ৮ এপ্ৰিল ২০২৪ }}</ref><ref name=IMDnormals> {{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archive-date = ৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ | url = https://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Cannanore Climatological Table 1981–2010 | trans-title = কেন্দ্ৰ: কান্নানোৰ জলবায়ু সম্পৰ্কীয় তালিকা ১৯৮১-২০১০ | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = ভাৰতীয় বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ | date = জানুৱাৰী ২০১৫ | pages = ১৬৭–১৬৮ | access-date = ২৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archive-date = ৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ | url = https://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | trans-title = ভাৰতীয় কেন্দ্ৰসমূহৰ বাবে উষ্ণতা আৰু বৰষুণৰ চৰম মান (২০১২ লৈকে) | publisher = ভাৰতীয় বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ | date = ডিচেম্বৰ ২০১৬ | page = M106 | access-date = ২৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০}}</ref> }} == নাগৰিক প্ৰশাসন == [[File:Kannur Skyline 3.jpg|thumbnail|কন্নুৰ চহৰৰ আকাশৰেখা]] ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সাম্ৰাজ্যৰ ১৮৬৫ চনৰ মাদ্ৰাজ আইন ১০ৰ (নগৰ উন্নয়ন আইন ১৮৫০-ৰ সংশোধনী)<ref name="Towns Act"/> অধীনত ১৮৬৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত কন্নুৰ পৌৰসভা গঠন কৰা হয়। ইয়াৰ লগতে [[তলশ্যেৰী]], [[কোজিকোড়ে]], [[পলক্কড়]], আৰু [[ফৰ্ট কোচি]] পৌৰসভাও গঠিত হৈছিল, যিবোৰ ৰাজ্যখনৰ প্ৰথম আধুনিক পৌৰসভাত পৰিণত হয়। ২০১৫ চনত ইয়াক [[কেৰালাৰ চহৰ আৰু নগৰসমূহৰ তালিকা|পৌৰ নিগম]]লৈ উন্নীত কৰা হয়।<ref name="kmc">{{Cite news|last=Special Currespondent|date=১৪ জানুৱাৰী ২০১৫|title=Kannur to be City Corporation|trans-title=কন্নুৰ হ'ব পৌৰ নিগম|work=দ্য হিন্দু|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kannur-to-be-city-corporation/article6789317.ece|access-date=৬ মাৰ্চ ২০২১}}</ref> চহৰখনৰ প্ৰশাসন কন্নুৰ পৌৰ নিগমৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়, যাৰ মুৰব্বী হৈছে এজন মেয়ৰ। নিগমটো মেয়ৰ আৰু পৰিষদৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয় আৰু কন্নুৰ চহৰৰ ৭৮.৩৫ বৰ্গ কিমি এলেকাজুৰি থকা প্ৰায় ২৩২,৪৮৬ জনসংখ্যাক নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।<ref>{{Cite web |title=Home {{!}} കണ്ണൂര്‍ നഗരസഭ |trans-title=মুখ্যপৃষ্ঠা |url=https://kannurcorporation.lsgkerala.gov.in/en |archive-url=https://web.archive.org/web/20250415014349/https://kannurcorporation.lsgkerala.gov.in/en |archive-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৫ |access-date=৩০ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=kannurcorporation.lsgkerala.gov.in |language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Provisional Population Totals, Census of India 2011|trans-title=অস্থায়ী জনসংখ্যাৰ সৰ্বমুঠ পৰিমাণ, ভাৰতৰ লোকপিয়ল ২০১১|url=http://urbanaffairskerala.org/images/downloads/ulb_population2011.pdf|work=Population of the urban local bodies in Kerala (2011)|publisher=কেৰালা চৰকাৰ|access-date=৪ ডিচেম্বৰ ২০২০|archive-date=২৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924173424/http://urbanaffairskerala.org/images/downloads/ulb_population2011.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="Corporation councillors">{{cite web|title=Kannur Corporation, Councillors|trans-title=কন্নুৰ পৌৰ নিগম, পাৰিষদসকল|url=https://lsgkerala.gov.in/en/lbelection/electdmemberdet/2020/1259|access-date=৬ মাৰ্চ ২০২০|publisher=স্থানীয় স্ব-শাসন বিভাগ, কেৰালা}}</ref> প্ৰশাসনিক সুবিধাৰ বাবে চহৰখনক ৫৫টা ৱাৰ্ডত ভাগ কৰা হৈছে, য'ৰপৰা নিগম পৰিষদৰ সদস্যসকলক পাঁচ বছৰৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰা হয়। [[কন্নুৰ পৌৰ নিগম]]ক ছটা মণ্ডলত ভাগ কৰা হৈছে: কন্নুৰ টাউন, [[পল্লিকুন্নু]], [[পুঝাথী]], [[এডক্কাড]], [[কন্নুৰ পূব|এলায়াভুৰ]], আৰু [[চেলোৰা]]।<ref name="kmc" /> {| class="wikitable" style="float:center; text-align:center; margin:0 0 0 1em; " |- ! colspan="2"|কন্নুৰ পৌৰ নিগম |- |[[মেয়ৰ]] |এডভকেট পি ইন্দিৰা ([[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|আইএনচি]])<ref>{{Cite news |date=২৬ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |title=P. Indira assumes office as Kannur Mayor; K.P. Tahir elected deputy mayor |trans-title=পি. ইন্দিৰাই কন্নুৰৰ মেয়ৰ হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে; কে. পি. তাহিৰ উপ মেয়ৰ হিচাপে নিৰ্বাচিত |url=https://www.thehindu.com/incoming/p-indira-assumes-office-as-kannur-mayor-kp-tahir-elected-deputy-mayor/article70440538.ece |access-date=৩০ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |work=দ্য হিন্দু |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> |- |[[উপ মেয়ৰ]] |কে. পি. তাহিৰ ([[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|আইইউএমএল]])<ref>{{Cite news |date=২৭ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |title=Congress's P Indira sworn in as Kannur mayor |trans-title=কংগ্ৰেছৰ পি ইন্দিৰাই কন্নুৰৰ মেয়ৰ হিচাপে শপত গ্ৰহণ কৰে |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/congresss-p-indira-sworn-in-as-kannur-mayor/articleshow/126194846.cms |access-date=৩০ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |work=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া |issn=0971-8257}}</ref> |- |[[পৌৰ আয়ুক্ত (ভাৰত)|নিগম সচিব]] |নাই |} ৰাজ্য গঠনৰ পিছত কন্নুৰ নিগম হৈছে কেৰালাৰ পঞ্চমখন পৌৰ নিগম। ২০১৫ চনত স্থাপিত হোৱা কন্নুৰ নিগমৰ প্ৰথম মেয়ৰ আছিল ই. পি. লতা।<ref>{{Cite news|last=PTI|date=১৮ নৱেম্বৰ ২০১৫|title=CPI(M) rides to power in five of six corporations in Kerala|trans-title=কেৰালাৰ ছখন নিগমৰ ভিতৰত পাঁচখনতে চিপিআই(এম) ক্ষমতালৈ আহে|work=দ্য ইকনমিক টাইমছ|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/cpim-rides-to-power-in-five-of-six-corporations-in-kerala/articleshow/49831638.cms|access-date=৬ মাৰ্চ ২০২১}}</ref> কন্নুৰ নিগমত দুটা বিধানসভা সমষ্টি আছে; [[কন্নুৰ (বিধানসভা সমষ্টি)|কন্নুৰ]] আৰু [[অঝিকোড় (বিধানসভা সমষ্টি)|অঝিকোড়]] এই দুয়োটা [[কন্নুৰ (লোকসভা সমষ্টি)|কন্নুৰ]] সংসদীয় সমষ্টিৰ অংশ। ===কন্নুৰ পৌৰ নিগম নিৰ্বাচন ২০২০=== {|class="sortable wikitable" |+কন্নুৰ পৌৰ নিগম নিৰ্বাচন ২০২০<ref>{{Cite web|title=Kannur Corporation election 2020|trans-title=কন্নুৰ পৌৰ নিগম নিৰ্বাচন ২০২০|url=http://trend.kerala.gov.in/views/index.php|access-date=৬ মাৰ্চ ২০২১|website=lbtrend|archive-date=৯ মাৰ্চ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210309203519/http://trend.kerala.gov.in/views/index.php|url-status=dead}}</ref> |- ! ক্ৰমিক নং!! দলৰ নাম!! দলৰ প্ৰতীক!! পাৰিষদৰ সংখ্যা |- | ০১ || [[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]] ||[[File:UDF logo.png|50px]]|| ৩৪ |- | ০২ || [[লেফট ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|এলডিএফ]] ||[[File:Left Democratic Front (Kerala) Logo.svg|50px]] || ১৯ |- | ০৩ || [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী|বিজেপি]] ||[[File:BJP election symbol.svg -783x768.png|50px]] || ০১ |- | ০৪ || নিৰ্দলীয় || [[File:No flag.svg|75px]] || ০১ |- |} ===কন্নুৰ পৌৰ নিগম নিৰ্বাচন ২০১৫=== {|class="sortable wikitable" |+কন্নুৰ পৌৰ নিগম নিৰ্বাচন ২০১৫<ref>{{Cite web|title=Kannur Corporation election 2015|trans-title=কন্নুৰ পৌৰ নিগম নিৰ্বাচন ২০১৫|url=http://117.239.77.93/lbtrend/lbtrend2015/views/index.php|access-date=৬ মাৰ্চ ২০২১|website=lbtrend|archive-date=১৩ ডিচেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201213154651/http://117.239.77.93/lbtrend/lbtrend2015/views/index.php|url-status=dead}}</ref> |- ! ক্ৰমিক নং!! দলৰ নাম!! দলৰ প্ৰতীক!! পাৰিষদৰ সংখ্যা |- | ০১ || [[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]] ||[[File:UDF logo.png|50px]]|| ২৭ |- | ০২ || [[লেফট ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|এলডিএফ]] ||[[File:Left Democratic Front (Kerala) Logo.svg|50px]] || ২৭ |- | ০৩ || নিৰ্দলীয় || [[File:No flag.svg|75px]] || ০১ |} ===আইন-শৃংখলা=== [[কন্নুৰ চিটী পুলিচ]] এজন [[আৰক্ষী আয়ুক্ত (ভাৰত)|আৰক্ষী আয়ুক্ত]]ৰ (যি এজন [[ভাৰতীয় আৰক্ষী সেৱা|আইপিএছ]] বিষয়া) অধীনত পৰিচালিত হয়। কন্নুৰ চিটী পুলিচক তিনিটা আৰক্ষী উপ-সংমণ্ডলত ভাগ কৰা হৈছে; কন্নুৰ, তলশ্যেৰী আৰু কুথুপৰাম্বা। প্ৰতিটোৰ দায়িত্বত এজন সহকাৰী আৰক্ষী আয়ুক্ত (এচি) থাকে। কন্নুৰ চিটী পুলিচৰ অধীনত ২৪খন আৰক্ষী থানা আছে।<ref>{{Cite web |last=InfoTech |first=S. R. V. |title=History of Kannur City Police |trans-title=কন্নুৰ চিটী পুলিচৰ ইতিহাস |url=https://kannurcity.keralapolice.gov.in/history-of-kannur-city-police |access-date=৩০ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=kannurcity.keralapolice.gov.in |language=ml}}</ref> নিয়মীয়া আইন-শৃংখলা ৰক্ষা কৰাৰ উপৰি, চহৰখনৰ আৰক্ষী বাহিনীত ট্ৰেফিক আৰক্ষী, বম্ব স্কোৱাড, ডগ স্কোৱাড, ফিংগাৰপ্ৰিণ্ট ব্যুৰো, মহিলা কোষ, কিশোৰ শাখা, নাৰ্কোটিক্স কোষ, দাঙ্গা নিয়ন্ত্ৰণ বাহিনী, সশস্ত্ৰ সংৰক্ষিত শিবিৰ, জিলা অপৰাধ ৰেকৰ্ড ব্যুৰো আৰু এখন মহিলা থানা অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="KCP">{{cite web|title=Kannur City Police|trans-title=কন্নুৰ চিটী পুলিচ|url=https://kannur.keralapolice.gov.in/kannur-police/history/kannur-police-history|access-date=২৮ মে' ২০২১|publisher=কন্নুৰ চিটী পুলিচ|archive-date=১৬ মে' ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516033606/https://kannur.keralapolice.gov.in/kannur-police/history/kannur-police-history|url-status=dead}}</ref> ==জনগাঁথনি== {{Pie chart | thumb = right | caption = '''কন্নুৰ চহৰৰ ধৰ্মসমূহ''' (২০১১)<br /><br />{{small|'''উৎস: '''কন্নুৰ চহৰৰ লোকপিয়ল ২০১১ তথ্য}} | value1 = 56.3 | label1 = [[হিন্দু ধৰ্ম]] | color1 = darkorange | value2 = 37.9 | label2 = [[ইছলাম]] | color2 = green | value3 = 5.0 | label3 = [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]] | color3 = dodgerblue | value4 = 0.8 | label4 = অন্যান্য | color4 = grey }} ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি,<ref>{{Cite book|title=District Census Handbook – Kannur (2011) – Part XII-B|trans-title=জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি – কন্নুৰ (২০১১) – অংশ দ্বাদশ-খ|publisher=ডাইৰেক্টৰেট অৱ চেন্সাছ অপাৰেচন কেৰালা|year=২০১৪–২০১৫|location=তিৰুৱনন্তপুৰম|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3202_PART_B_KANNUR.pdf}}</ref> কন্নুৰ চহৰৰ জনসংখ্যা {{formatnum:232486}}।<ref name="Census2011cities">{{cite web|title=Provisional Population Totals, Census of India 2011|trans-title=অস্থায়ী জনসংখ্যাৰ সৰ্বমুঠ পৰিমাণ, ভাৰতৰ লোকপিয়ল ২০১১|url=http://urbanaffairskerala.org/images/downloads/ulb_population2011.pdf|work=Population of the urban local bodies in Kerala (2011)|publisher=কেৰালা চৰকাৰ|access-date=৪ ডিচেম্বৰ ২০২০|archive-date=২৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924173424/http://urbanaffairskerala.org/images/downloads/ulb_population2011.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="kmc"/><ref name="kudumbashree.org"/><ref name="auto"/> পুৰুষৰ সংখ্যা মুঠ জনসংখ্যাৰ ৪৬.২% আৰু মহিলাৰ সংখ্যা ৫৩.৮%। কন্নুৰৰ গড় সাক্ষৰতা হাৰ ৯৬.২৩%, যিটো ৰাষ্ট্ৰীয় গড় ৭৪.০৪% তকৈ বেছি। পুৰুষৰ সাক্ষৰতা হাৰ ৯৮% আৰু মহিলাৰ সাক্ষৰতা হাৰ ৯৪%। কন্নুৰত ১২% জনসংখ্যা ছবছৰৰ তলৰ। কন্নুৰৰ [[এংলো-ইণ্ডিয়ান]] সম্প্ৰদায় মূলতঃ বাৰ্ণাচেৰীৰ [[কন্নুৰ কেণ্টনমেণ্ট]] আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া থিলেৰী, নং ৩ বজাৰ আৰু কেম্প বজাৰ অঞ্চলত বাস কৰে। প্ৰশাসনিক আৰু স্থানীয় ভাষা হিচাপে [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। == শিক্ষা == [[File:Kannur University.JPG|left|thumbnail|[[কন্নুৰ বিশ্ববিদ্যালয়]]]] [[File:Government College of Engineering, Kannur.jpg|thumbnail|[[চৰকাৰী অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, কন্নুৰ]]ৰ মূল ভৱন ]] [[File:Academy pic.jpg|thumbnail|কন্নুৰৰ [[এঝিমালা]]ত থকা [[ভাৰতীয় নৌ সেনা একাডেমী]] এছিয়াৰ সৰ্ববৃহৎ নৌ সেনা একাডেমী]] [[File:Pariyaramknr.png|left|thumbnail|চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, কন্নুৰ]] ভাৰতীয় নৌ সেনা একাডেমী কন্নুৰৰ [[এঝিমালা]]ত অৱস্থিত। ২৫০০ একৰৰ বিশাল চৌহদত ইয়াত নৌ সেনা কেডেটসকলক প্ৰশিক্ষণ দিয়া হয়। কন্নুৰ জিলাত কন্নুৰ, কেলট্ৰন নগৰ, পায়্যানুৰ, এঝিমালা, আৰু তলশ্যেৰী, পেৰিঙ্গোমক ধৰি পাঁচখন [[কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়]] আছে। ১৯৯৬ চনৰ [[কেৰালা বিধানসভা]]ৰ ২২ নং আইনৰ জৰিয়তে [[কন্নুৰ বিশ্ববিদ্যালয়]] প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে ১৯৯৫ চনৰ ৯ নৱেম্বৰত কেৰালাৰ ৰাজ্যপালৰ এক অধ্যাদেশৰ জৰিয়তে "মলাবাৰ বিশ্ববিদ্যালয়" নামেৰে এই বিশ্ববিদ্যালয়খন স্থাপিত হৈছিল। ১৯৯৬ চনৰ ২ মাৰ্চত কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী এ. কে. এণ্টনীয়ে বিশ্ববিদ্যালয়খন উদ্বোধন কৰিছিল। কন্নুৰ বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৯৬ৰ উদ্দেশ্য আছিল কেৰালা ৰাজ্যত এখন শিক্ষাদান কৰা, আৱাসিক আৰু সংযুক্ত বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰা। ইয়াৰ জৰিয়তে [[কাছাৰগোড় জিলা|কাছাৰগোড়]] আৰু [[কন্নুৰ জিলা|কন্নুৰ]] ৰাজহ জিলাসমূহৰ লগতে [[ৱায়ানাড়]] জিলাৰ মানন্তৱাড়ী তালুকত উচ্চ শিক্ষাৰ বিকাশ কৰিব বিচৰা হৈছিল। [[কন্নুৰ বিশ্ববিদ্যালয়]] এখন বহুমুখী চৌহদৰ বিশ্ববিদ্যালয়। ১৮৬২ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা কন্নুৰৰ প্ৰথমখন মহাবিদ্যালয় চৰকাৰী ব্ৰেনেন মহাবিদ্যালয়ত ২৫০০-তকৈ অধিক ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক শিক্ষা প্ৰদান কৰা হয়। উত্তৰ কেৰালাত অভিযান্ত্ৰিক শিক্ষা প্ৰদানৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে ১৯৮৬ চনত [[আন্থুৰ|ধৰ্মশালা, কন্নুৰ]]ৰ সমীপত চৰকাৰী অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, কন্নুৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।<ref name="GCEK">{{cite web|url=http://gcek.ac.in|title=Welcome|trans-title=স্বাগতম|author=প্ৰশাসক|access-date=৫ এপ্ৰিল ২০১৫}}</ref> কাৰিকৰী শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত উচ্চ শিক্ষা প্ৰদান কৰা এই মহাবিদ্যালয়খন ৰাজ্যখনৰ শীৰ্ষ দহখন অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ৰ ভিতৰত অন্যতম। কন্নুৰ চহৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহৰ সেৱাৰ বাবে ১৯৯৩ চনত [[পৰিয়াৰম]]ত চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, কন্নুৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ত্ৰয়োদশ ৰাষ্ট্ৰীয় ফেশ্বন প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান (এনআইএফটি) চৌহদটো কন্নুৰ চহৰৰপৰা {{cvt|16|km}} উত্তৰে ধৰ্মশালা, কন্নুৰত অৱস্থিত। == সংবাদ মাধ্যম == [[File:Albert einstein statue.JPG|thumbnail|কন্নুৰৰ বিজ্ঞান উদ্যানত থকা এলবাৰ্ট আইনষ্টাইনৰ মূৰ্তি]] কন্নুৰত বহুতো স্থানীয় কেবুল দূৰদৰ্শন চেনেল উপলব্ধ। আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় কেবুল চেনেলসমূহ হৈছে চিটী চেনেল, চিটী গ'ল্ড, চিটী জুক, নেটৱৰ্ক চেনেলছ, জীল নেটৱৰ্ক, কন্নুৰ ভিছন, ৱৰ্ল্ড ভিছন, ৱৰ্ল্ডভিছন মিউজিক, চক্কৰাক্কল, গ্ৰামিকা চেনেল কুথুপৰাম্বা আৰু কন্নুৰৱান। কন্নুৰত ১০১.৫ মেগাহাৰ্টজত [[অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ']] সম্প্ৰচাৰ কৰা হয়। কন্নুৰৰ ব্যক্তিগত এফএম ৰেডিঅ' ষ্টেচনসমূহৰ ভিতৰত আছে: [[ৰেডিঅ' মেংগো]] ৯১.৯ (মালায়ালম মনোৰমা কোম্পানী লিমিটেড), [[ক্লাব এফএম ৯৪.৩]] (মাতৃভূমি প্ৰিণ্টিং এণ্ড পাব্লিছিং কোম্পানী লিমিটেড), [[ৰেড এফএম (ভাৰত)|ৰেড এফএম]] ৯৩.৫ ([[ছান টিভি নেটৱৰ্ক|ছান নেটৱৰ্ক]]) আৰু [[বেষ্ট এফএম ৯৫|বেষ্ট এফএম]] ৯৫.০ (এছিয়ানেট কমিউনিকেশ্বনছ লিমিটেড)। কন্নুৰৰপৰা কেইবাখনো বাতৰি কাকত প্ৰকাশিত হয়। ইয়াৰ ভিতৰত ''[[মালায়ালম মনোৰমা]]'', ''[[মাতৃভূমি]]'', ''[[মাধ্যমম]]'', ''[[দেশাভিমানী]]'', ''[[দীপিকা (বাতৰি কাকত)|দীপিকা]]'', ''[[দীপিকা (বাতৰি কাকত)#ৰাষ্ট্ৰ দীপিকা|ৰাষ্ট্ৰ দীপিকা]]'', ''[[চন্দ্ৰিকা (মালায়ালম বাতৰি কাকত)|চন্দ্ৰিকা]]'', ''[[কেৰালা কৌমুদী]]'', ''[[মংগলম]]'', ''[[জন্মভূমি]]'', ''বীক্ষণম'', ''[[তেজছ]]'', ''[[চিৰাজ ডেইলী|চিৰাজ]]'', ''[[সুপ্ৰভাতম]]'', ''[[জনযুগম]]'' আৰু ''[[দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]]'' আদি উল্লেখযোগ্য। == ৰন্ধনশৈলী == {{See also|তলশ্যেৰী ৰন্ধনশৈলী}} {{Multiple image | align = centre | direction = horizontal | width = 150 | header_align = left/right/center | footer_align = left/right/center | header_background = | footer_background = | image1 = Pathiri.jpg | caption1 = চাউলৰ গুড়িৰে তৈয়াৰী একপ্ৰকাৰৰ পিঠা ''[[পাথিৰি]]'' কন্নুৰৰ এবিধ সাধাৰণ পুৱাৰ আহাৰ | image2 = KallummakkayaNirachath.jpg | caption2 = ''কল্লুম্মাক্কায়া নিৰচথু'' বা ''অৰিক্কডুক্কা'' (চাউল ভৰোৱা শামুক) | caption3 = ''[[ৰায়তা]]''ৰ সৈতে তলশ্যেৰী ''বিৰিয়ানী'' | image4 = Calicut Halwa.jpg | caption4 = কন্নুৰ আৰু [[তলশ্যেৰী]]ত হালৱা জনপ্ৰিয় }} কন্নুৰৰ ৰন্ধনশৈলীয়ে ইয়াৰ সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্যক প্ৰতিফলিত কৰে। ই [[মলাবাৰ বিৰিয়ানী]]ৰ বাবে বিখ্যাত। মিঠাইবিধৰ গঠনৰ বাবে ইউৰোপীয়সকলে ছুইট মিট বুলি কোৱা [[হালৱা#ভাৰত|হালৱা]]ৰ বাবেও এই চহৰখন বিখ্যাত। আন এক বিশেষত্ব হৈছে [[কলৰ চিপছ#ভাৰত|কলৰ চিপছ]], যিবোৰ মচমচীয়া আৰু পাতলকৈ বনোৱা হয়। অন্যান্য জনপ্ৰিয় ব্যঞ্জনসমূহৰ ভিতৰত সাগৰীয় খাদ্যৰ প্ৰস্তুতি ([[খাদ্য হিচাপে মিছামাছ|মিছামাছ]], [[শামুক]], [[খাদ্য হিচাপে মেকাৰেল|মেকাৰেল]]) অন্তৰ্ভুক্ত। নিৰামিষ আহাৰৰ ভিতৰত [[সদ্যা]] অন্তৰ্ভুক্ত। কন্নুৰৰ ৰন্ধনশৈলী পৰম্পৰাগত [[কেৰালা]], [[ইৰানৰ ৰন্ধনশৈলী|পাৰ্চী]], [[য়েমেন|য়েমেনী]] আৰু [[আৰৱ]] খাদ্য-সংস্কৃতিৰ এক মিশ্ৰণ।<ref name="MC">{{Cite news|title=Straight from the Malabar Coast|trans-title=মলাবাৰ উপকূলৰপৰা পোনে পোনে|url=https://www.thehindu.com/life-and-style/food/straight-from-the-malabar-coast/article27942808.ece|last=সভনানী|first=ধৰা ভোৰা|date=১৪ জুন ২০১৯|access-date=২৬ জানুৱাৰী ২০২১|work=দ্য হিন্দু}}</ref> খাদ্য-সংস্কৃতিৰ এই সংগম বেছিভাগ ব্যঞ্জনৰ প্ৰস্তুতিতেই দেখিবলৈ পোৱা যায়।<ref name="MC" /> ''কল্লুম্মাক্কায়া'' ([[শামুক]])ৰ [[আঞ্জা]], ''ইৰাচি পুট্টু'' (''ইৰাচি'' মানে মাংস), ''পৰোটা'' (কোমল চেপেটা ৰুটী),<ref name="MC" /> ''[[পাথিৰি]]'' (এবিধ চাউলৰ পিঠা)<ref name="MC" /> আৰু ''ঘিউ'' ভাত আদি অন্যান্য কিছুমান বিশেষত্ব। মচলাৰ ব্যৱহাৰ কন্নুৰৰ ৰন্ধনশৈলীৰ এক প্ৰধান বৈশিষ্ট্য। ইয়াত প্ৰচুৰ পৰিমাণে [[জালুক]], [[ইলাচী]] আৰু [[লং]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কেৰালাৰ ''[[বিৰিয়ানী]]''ৰ সংস্কৰণটো, যাক [[মালায়ালম]] ভাষাত ''কুঝি মাণ্ডি'' বুলি জনা যায়, ই আন এবিধ জনপ্ৰিয় ব্যঞ্জন। ইয়াৰ ওপৰত [[য়েমেন]]ৰ প্ৰভাৱ আছে। ইয়াত তলশ্যেৰী ''বিৰিয়ানী'' আৰু কন্নুৰ ''বিৰিয়ানী''ৰ<ref>{{Cite web|date=২৩ জুন ২০১৭|title=Thalassery Chicken Biriyani|trans-title=তলশ্যেৰী চিকেন বিৰিয়ানী|url=https://www.thetakeiteasychef.com/thalassery-chicken-biriyani-recipe|access-date=১৩ মে' ২০২১|website=দ্য টেক ইট ইজি চেফ|language=en-GB}}</ref> দৰে বিভিন্ন ধৰণৰ ''বিৰিয়ানী'' প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref name="MC" /> জলপানসমূহৰ ভিতৰত ''[[উন্নককায়া|উন্নক্কায়া]]'' (কাজু, [[কিশমিশ]] আৰু চেনিৰ মিশ্ৰণ দি বনোৱা সিজোৱা পকা কলৰ প্ৰলেপক গভীৰভাৱে ভজা হয়),<ref name="MC_2">{{Cite news|title=Flavours unlimited from the Malabar coast|trans-title=মলাবাৰ উপকূলৰপৰা অগণন সোৱাদ|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/Food/flavours-unlimited-from-the-malabar-coast/article6170291.ece|last=কুৰিয়েন|first=চিজো|date=২ জুলাই ২০১৪|access-date=২৬ জানুৱাৰী ২০২১|work=দ্য হিন্দু}}</ref> ''[[পঝম পোৰি|পঝম নিৰচথু]]'' (ৰুকি থোৱা [[নাৰিকল]], [[গুড়]] বা চেনিৰে ভৰোৱা পকা কল),<ref name="MC_2" /> [[খাদ্য হিচাপে কণী|কণী]]ৰে নিৰ্মিত ''[[ফিঅছ ডি ওভছ|মুত্তামালা]]'',<ref name="MC" /> ''চাট্টি পাথিৰি'' (আটাৰে তৈয়াৰী এবিধ মিঠাই যিটো স্তৰযুক্ত আৰু ভিতৰত মিশ্ৰণ ভৰোৱা বেক কৰা চাপাতিৰ দৰে হয়), ''অৰিক্কডুক্কা'',<ref>{{Cite web|date=৩০ জুন ২০২০|title=Arikkadukka – Spicy Stuffed Mussels|trans-title=অৰিক্কডুক্কা – মচলাযুক্ত শামুক|url=https://www.facesplacesandplates.com/arikkadukka-spicy-stuffed-mussels/|access-date=১৩ মে' ২০২১|website=ফেচেছ প্লেচেছ এণ্ড প্লেটছ|language=en-US}}</ref> আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="MC" /> == পৰিবহণ == {{Main|কন্নুৰ জিলাত পৰিবহণ}} [[File:Fishing boats from Mattool Azheekkal.jpg|left|thumbnail|[[মাটুল]] অঝিক্কলত মাছমৰীয়া নাও]] [[File:Ptb kannur.jpg|thumb|[[কন্নুৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ে কন্নুৰ চহৰলৈ সেৱা আগবঢ়ায়]] কন্নুৰৰপৰা [[মাংগালুৰু]], [[বাংগালোৰ]], [[মহীশূৰ]], [[কড়াগু]] আৰু [[কোচি]]লৈ এক সুন্দৰ পথ যোগাযোগ ব্যৱস্থা আছে। ইয়াৰ ৰেলৱে ষ্টেচনটোও ভাৰতৰ সকলো প্ৰান্তৰ সৈতে সু-সংযোজিত হৈ আছে। চহৰখনৰপৰা প্ৰায় ২৬ কিমি দূৰত অৱস্থিত কন্নুৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰটোৱে ২০১৮ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰৰপৰা কাম-কাজ আৰম্ভ কৰে। ই ৰাজ্যখনৰ চতুৰ্থটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ। ওচৰৰ আন বিমানবন্দৰসমূহ [[কালিকট আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|কালিকট]], [[মহীশূৰ]] আৰু [[মাংগালুৰু বিমানবন্দৰ|মাংগালুৰু]]ত অৱস্থিত। কন্নুৰ [[কোজিকোড়ে]] আৰু [[মাংগালুৰু]]ৰ মাজৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ১৭ (ভাৰত)|ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৬৬]] বা এনএইচ ৬৬ (পূৰ্বৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ১৭)-ত অৱস্থিত। এই ঘাইপথটো চাৰিলেনযুক্ত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ বহল কৰা প্ৰকল্পৰ অধীনত কন্নুৰ চহৰৰ বাবে এটা বাইপাছৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছে। কন্নুৰ-কুৰ্গ-মহীশূৰ ঘাইপথৰ জৰিয়তে কন্নুৰ কৰ্ণাটকৰ [[কড়াগু]], [[মহীশূৰ]] আৰু [[বাংগালোৰ]]ৰ সৈতে সংযোজিত। ২০১৭ চনত এই ঘাইপথটোক ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথলৈ উন্নীত কৰা হৈছিল। [[File:Kannur Railway Station, Kerala.jpg|thumb|[[কন্নুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন]]]] কন্নুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন {{rwd|পলক্কড়}}ৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ অধীনস্থ দক্ষিণ ৰেলৱে মণ্ডলৰ অন্যতম প্ৰধান ষ্টেচন। তিৰুৱনন্তপুৰম ৰাজধানী এক্সপ্ৰেছ আৰু {{rws|কোচুভেলী}} [[কোচুভেলী-লোকমান্য তিলক গৰীব ৰথ|গৰীব ৰথ]]কে ধৰি সকলো ৰেল কন্নুৰত ৰয়। ছখন দৈনিক ৰেল আৰু প্ৰায় ১৫খন সাপ্তাহিক বা দ্বি-সাপ্তাহিক ৰেলে কন্নুৰক ৰাজধানী [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ সৈতে সংযোগ কৰে। কন্নুৰ ৰেলযোগে [[মাংগালুৰু]] আৰু [[কোজিকোড়ে]]ৰ সৈতে সু-সংযোজিত।<ref>{{cite web|title=Mangalore to Kannur (Cannanore) – Trains|trans-title=মাংগালুৰুৰপৰা কন্নুৰলৈ (কান্নানোৰ) – ৰেলসমূহ|url=https://indiarailinfo.com/search/maq-mangaluru-central-mangalore-to-can-kannur-main-cannanore-/1470/0/1243|access-date=১২ নৱেম্বৰ ২০১৭|publisher=ইণ্ডিয়া ৰেল ইনফো}}</ref><ref>{{cite web|title=Kannur (Cannanore) to Kozhikode – Trains|trans-title=কন্নুৰৰ (কান্নানোৰ) পৰা কোজিকোড়েলৈ – ৰেলসমূহ|url=https://indiarailinfo.com/search/can-kannur-main-cannanore-to-clt-kozhikode-main-calicut-/1243/0/1242|access-date=১২ নৱেম্বৰ ২০১৭|publisher=ইণ্ডিয়া ৰেল ইনফো}}</ref> [[কন্নুৰ দক্ষিণ]] ৰেলৱে ষ্টেচন আৰু [[এডক্কাড]] ৰেলৱে ষ্টেচন কন্নুৰ নিগমৰ সীমাৰ ভিতৰত অৱস্থিত। চিৰক্কল ৰেলৱে ষ্টেচন চহৰখনৰ উত্তৰ দিশত অৱস্থিত। এই তিনিখন ষ্টেচনত কেৱল যাত্ৰীবাহী ৰেলহে ৰয়। মাট্টাননূৰত থকা কন্নুৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ ২০১৮ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰত উদ্বোধন কৰা হৈছিল। ই কেৰালাৰ চতুৰ্থটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ। বিমানবন্দৰটোত ৰানৱে (ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ দীঘল) আৰু অত্যাধুনিক যাত্ৰী টাৰ্মিনেলৰ লগতে অন্যান্য সা-সুবিধাসমূহ আছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/business-economy/real-estate/article/kerala-gets-its-4th-international-airport-at-kannur-10-point-cheat-sheet/296082|title=Kerala gets its 4th international airport at Kannur: 10-point cheat-sheet|trans-title=কেৰালাই পালে ইয়াৰ চতুৰ্থটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ কন্নুৰত: ১০-দফীয়া পৰামৰ্শ|website=timesnownews.com|date=৮ অক্টোবৰ ২০১৮ }}</ref> ই এক বিস্তৃত পথ যোগাযোগ ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে সু-সংযোজিত আৰু ইয়াৰ বাবে এটা ৰেলপথৰ প্ৰস্তাৱো আগবঢ়োৱা হৈছে। ২০১৬–১৭ চনৰ কেন্দ্ৰীয় ৰেলৱে বাজেটত, অতিৰিক্ত বাজেট সম্পদৰ (ইবিআৰ) অধীনত ইয়াৰ বাবে {{INRConvert|4|b}} আবণ্টন দিয়া হৈছিল। ৰেলপথটোৰ বাবে খৰচ হ'বলগীয়া এই ধনৰ এটা অংশ ৰাজ্য চৰকাৰে বহন কৰিব। == উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিসকল == <!-- কেৱল তেতিয়াহে এই অংশত এজন ব্যক্তিক যোগ কৰিব যদিহে তেওঁৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াত ইতিমধ্যে প্ৰবন্ধ আছে আৰু তেওঁ কন্নুৰ জিলাৰ আন ঠাইৰপৰা নহয়, বৰঞ্চ খোদ কন্নুৰ চহৰৰপৰা হয় --> === সাহিত্য === * [[সুকুমাৰ অঝিকোড়]] * [[ওয়্যাৰথু চান্দু মেনন]] * [[চেৰুচ্ছেৰী নাম্বুথিৰী]] * [[এন. প্ৰভাকৰণ]] * [[টি. পদ্মনাভন]] * [[টি. কে. ডি. মুজাপ্পিলাংগড়]] === ক্ৰীড়া === * [[মানুৱেল ফ্ৰেডেৰিক]] * [[জিমি জৰ্জ]] * [[ভি. পি. সত্যন]] * [[ডেনছন দেৱদাস]] * [[চি. কে. বিনীত]] * [[চাহল আব্দুল চমাড]] * [[টিণ্টু লুকা]] * [[চুন্দাংগাপোয়িল ৰিজৱান]] * [[সুধা শ্বাহ]] === ৰাজনীতিবিদ === * [[এম. ভি. ৰাঘৱন]] * [[পিনাৰায়ি বিজয়ন]] * [[কে. কৰুণাকৰণ]] * [[ই. কে. নয়নাৰ]] * [[কে. কে. শৈলজা]] * [[পি. জয়ৰাজন]] * [[ই. আহমেদ]] * [[এম. ভি. গোবিন্দন]] * [[কদিয়েৰী বালাকৃষ্ণন]] * [[জন ব্ৰিটাছ]] * [[ই. পি. জয়ৰাজন]] * [[কদন্নপ্পল্লী ৰামচন্দ্ৰন]] * [[এ. এন. ছমছীৰ]] * [[কে. সুধাকৰণ]] * [[এম. ভি. জয়ৰাজন]] * [[জেমছ মেথিউ]] * [[টি. ভি. ৰাজেশ]] * [[এম. ভি. নিকেশ কুমাৰ]] === অভিনেতা-অভিনত্ৰী === * [[শ্ৰীনিবাসন]] * [[এম. এন. নাম্বিয়াৰ]] * [[মালবিকা মোহনন]] * [[অনশ্বৰা ৰাজন]] * [[সম্বৃতা সুনীল]] * [[মমতা মোহনদাস]] * [[বিনীত]] * [[বিনীত কুমাৰ]] * [[দীপক পৰম্বোল]] * [[সনুশা]] * [[সনুপ সন্তোষ]] * [[নিখিলা বিমল]] * [[নিবেথা থমাছ]] * [[শ্ৰীকলা শশীধৰণ]] * [[স্নেহা পালিযেৰী]] * [[অঞ্জু অৰবিন্দ]] * [[আত্মীয়া ৰাজন]] * [[শ্ৰুতি লক্ষ্মী]] * [[পাৰ্বতী নাম্বিয়াৰ]] * [[গণপতি এছ পোডুৱাল]] * [[মেডোনা চেবাষ্টিয়ান]] * [[ছানা খান]] * [[সন্তোষ কীঝাট্টুৰ]] * [[শামনা কাছিম]] === চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা === * [[বিজয় নাম্বিয়াৰ]] * [[চেলিম আহমেদ]] * [[বিনীত শ্ৰীনিবাসন]] * [[ধ্যান শ্ৰীনিবাসন]] === সংগীত (সুৰকাৰ) === * [[কাইথাপ্ৰম দামোদৰন নাম্বুথিৰী]] * [[কন্নুৰ ৰাজন]] * [[দীপক দেৱ]] * [[ইফতি]] * [[শ্বান ৰহমান]] * [[সুশিন শ্যাম]] * [[ছায়ানোৰা ফিলিপ]] === সংগীত (নেপথ্য গায়ক) === * [[বিনীত শ্ৰীনিবাসন]] * [[শ্বান ৰহমান]] * [[সুশিন শ্যাম]] * [[ছায়ানোৰা ফিলিপ]] * [[অৰুণ আলাত]] === চিত্ৰগ্ৰহণকাৰী === * [[কে. ইউ. মোহনন]] <!-- কেৱল তেতিয়াহে এই অংশত এজন ব্যক্তিক যোগ কৰিব যদিহে তেওঁৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াত ইতিমধ্যে প্ৰবন্ধ আছে আৰু তেওঁ কন্নুৰ জিলাৰ আন ঠাইৰপৰা নহয়, বৰঞ্চ খোদ কন্নুৰৰপৰা হয় --> == লগতে চাওক == *[[কন্নুৰ উত্তৰ]] *[[কন্নুৰ পূব]] *[[কন্নুৰ জিলাৰ উপাসনা স্থলীসমূহ]] *[[জিডিপি অনুসৰি ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ চহৰসমূহ]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category|Kannur}} * [https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Kannur&params=11_52_28.2_N_75_22_13.4_E_type:city(232486)_region:IN-KL জিঅ'হেক – কন্নুৰ] * [https://web.archive.org/web/20190517095943/https://kannur.gov.in/ চৰকাৰী ৱেবছাইট] (আৰ্কাইভ কৰা) * [https://web.archive.org/web/20090427072410/http://kannur.nic.in/ চৰকাৰী ৱেবছাইট] (বিকল্প ৱেবছাইট; আৰ্কাইভ কৰা) {{Navboxes |title = কন্নুৰ সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধসমূহ |list = {{কন্নুৰ |state=expanded}} {{কেৰালা}} {{মলাবাৰ}} {{উত্তৰ মলাবাৰ}} {{কন্নুৰ জিলা}} {{কেৰালাৰ পৌৰসভাসমূহ}} {{ভাৰতৰ নিযুতৰো অধিক জনসংখ্যাৰ চহৰসমূহ}} }} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:কন্নুৰ| ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ মহানগৰসমূহ]] [[শ্ৰেণী:প্ৰাক্তন পৰ্তুগীজ উপনিৱেশসমূহ]] [[শ্ৰেণী:কন্নুৰ জিলাৰ চহৰ আৰু নগৰসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ জনবসতিপূৰ্ণ উপকূলীয় স্থানসমূহ]] 4fw61hcw5ow25jkz6fq2m2y0u5nj8iy 626341 626339 2026-08-11T20:32:53Z MS Sakib 25393 /* সংবাদ মাধ্যম */ 626341 wikitext text/x-wiki {{Short description|কেৰালাৰ চহৰ, ভাৰত}} {{Infobox settlement | name = কন্নুৰ | official_name = | other_name = ''কান্নানোৰ'' | settlement_type = [[চহৰ]] | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 280 | image_style = | perrow = 1/2/2/2/1 | caption_align = center | image1 = Kannur Skyline 3.jpg | caption1 = কন্নুৰৰ আকাশৰেখা | image2 = IMG-20180224-WA0033.jpg | caption2 = [[কন্নুৰ সাগৰীয় তীৰ|পয়্যাম্বলম সাগৰীয় তীৰ]] | image3 = Kial intergrated terminal.jpg | caption3 = [[কন্নুৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]] | image4 = ഗാന്ധി സെർക്കിൾ,കാൽടെക്സ്.jpg | caption4 = গান্ধী চাৰ্কোল | image5 = Kuppm-bridge.jpg | caption5 = [[কুপ্পম নদী|কুপ্পম দলং]] | image6 = Kannur-Fort-22.jpg | caption6 = [[ছেইণ্ট এঞ্জেলো দুৰ্গ]] | image7 = Peralassery Sri Subrahmanya Temple pond, Kannur (18).jpg | caption7 = [[পেৰালাস্সেশ্ৰী|পেৰালাস্সেশ্ৰী পুখুৰী]] | image8 = Ezhimala beach.JPG | caption8 = [[এঝিমালা (পাহাৰ, কন্নুৰ)|এঝিমালা পাহাৰ]] }} | nickname = তাঁত আৰু কিংবদন্তিৰ ভূমি{{force singular}} | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = কন্নুৰ (কেৰালা) | coordinates = {{coord|11|52|28.2|N|75|22|13.4|E|display=inline,title}}[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Kannur&params=11_52_28.2_N_75_22_13.4_E_type:city(232486)_region:IN-KL] | subdivision_type = [[দেশ]] | subdivision_name = {{flag|ভাৰত}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চল|ৰাজ্য]] | subdivision_type2 = [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | subdivision_name2 = [[কন্নুৰ জিলা|কন্নুৰ]] <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | parts_type = [[কেৰালাৰ তালুকসমূহৰ তালিকা|তালুক]] | parts = [[কন্নুৰ তালুক|কন্নুৰ]] | government_type = [[পৌৰ নিগম|পৌৰ নিগম]] | governing_body = [[কন্নুৰ পৌৰ নিগম]] | leader_title = [[মেয়ৰ]] | leader_name = পি. ইন্দিৰা ([[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|আইএনচি]])<ref name="thehindu.com">https://www.thehindu.com/news/national/kerala/congress-finalises-p-indira-as-mayor-nominee-in-kannur-corporation/article70411393.ece</ref> | leader_title1 = উপ মেয়ৰ | leader_name1 = কে. পি. তাহিৰ ([[আইইউএমএল]])<ref name="thehindu.com"/> | leader_title2 = [[বিধানসভাৰ সদস্য|বিধায়ক]]সকল | leader_name2 = [[টি. অ. মোহনন]] ([[কন্নুৰ (বিধানসভা সমষ্টি)|কন্নুৰ]]) আৰু [[কে. ভি. সুমেশ]] ([[অঝিকোড় (বিধানসভা সমষ্টি)|অঝিকোড়]]) | leader_title3 = [[সংসদ সদস্য (ভাৰত)|সাংসদ]] | leader_name3 = [[কে. সুধাকৰণ]] (আইএনচি) | leader_title4 = [[আৰক্ষী আয়ুক্ত (ভাৰত)|আৰক্ষী আয়ুক্ত]] | leader_name4 = বি. ভি. বিজয়া ভাৰত ৰেড্ডি আইপিএছ | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref name="Census2011cities"/><ref name="kudumbashree.org">http://www.kudumbashree.org {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090423012120/http://www.kudumbashree.org/ |date=২৩ এপ্ৰিল ২০০৯ }} › উপ-জিলা</ref> | area_total_km2 = ৭৮.৩৫ | area_metro_km2 = ১০০৩ | area_rank = ৫ | elevation_footnotes = | elevation_m = ৩৮.৭৮ | population_total = ২৩২,৪৮৬ | population_as_of = ২০১১ | population_footnotes = <ref name="Census2011cities"/><ref name="kudumbashree.org" /> | population_metro = ২,৪৬৫,০০০ | population_density_km2 = auto | population_rank = ৬ | population_metro_footnotes = <ref name="auto">কন্নুৰ মহানগৰীয় নগৰ অঞ্চলৰ জনসংখ্যা ২০১১-২০২১ লোকপিয়ল</ref><ref>{{cite web |url=https://www.macrotrends.net/global-metrics/cities/21295/kannur/population |title=Kannur, India Metro Area Population (1950-2025) |trans-title=কন্নুৰ, ভাৰতৰ মেট্ৰো এৰিয়াৰ জনসংখ্যা (১৯৫০-২০২৫)}}</ref> | population_demonym = {{UBL| ''কন্নুৰকাৰণ'' (পুৰুষ) | ''কন্নুৰকাৰী'' (মহিলা) | ''কন্নুৰকাৰ'' (বহুবচন) }} | demographics_type1 = [[ভাষা]]সমূহ | demographics1_title1 = চৰকাৰী | demographics1_info1 = [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]], ইংৰাজী | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|আইএছটি]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = [[ডাক সূচাংক সংখ্যা|পিন]] | postal_code = ৬৭০০০১ | area_code = +৯১৪৯৭xxxxxxx | area_code_type = [[দূৰভাষ]] ক'ড | iso_code = [[আইএছঅ ৩১৬৬-২:আইএন|আইএন-কেএল]] | registration_plate = [[ভাৰতৰ আৰটিও জিলাসমূহৰ তালিকা#KL.E2.80.94Kerala|কেএল]]-১৩ | blank4_name_sec1 = [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]] | blank4_info_sec1 = [[কন্নুৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]] | blank_name_sec1 = [[মানৱ লিংগ অনুপাত|লিংগ অনুপাত]] | blank_info_sec1 = ১০০০:১০৯০ [[পুৰুষ|♂]]/[[মহিলা|♀]] | blank1_name_sec1 = [[সাক্ষৰতাৰ হাৰ]] | blank1_info_sec1 = ৯৬.২৩% | blank2_name_sec1 = [[লোকসভা]] সমষ্টি | blank2_info_sec1 = [[কন্নুৰ (লোকসভা সমষ্টি)|কন্নুৰ]] | blank3_name_sec1 = [[নিয়মসভা]] সমষ্টিসমূহ | blank3_info_sec1 = [[কন্নুৰ (বিধানসভা সমষ্টি)|কন্নুৰ]] আৰু [[অঝিকোড় (বিধানসভা সমষ্টি)|অঝিকোড়]] | website = {{URL|www.kannur.nic.in}} {{URL|kannurcorporation.lsgkerala.gov.in}} | footnotes = }} '''কন্নুৰ''' ({{IPA|ml|kɐɳːuːr|lang|Kannur_R1.ogg}}), পূৰ্বতে ইংৰাজীত '''কান্নানোৰ''' বুলি জনা গৈছিল, ভাৰতৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ এখন চহৰ আৰু [[পৌৰ নিগম (ভাৰত)|পৌৰ নিগম]]।<ref>{{Cite web |url=https://www.incredibleindia.gov.in/en/kerala/kannur |title=Kannur |trans-title=কন্নুৰ |website=ইনক্ৰেডিবল ইণ্ডিয়া |language=en |access-date=৭ আগষ্ট ২০২৬}}</ref><ref>{{Cite web |author=আন্না জোছ |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2026/Aug/06/kerala-village-mourns-hero-rajesh-who-died-saving-stranger-in-kannur-floods |title=Kerala village mourns hero Rajesh, who died saving stranger in Kannur floods |trans-title=কন্নুৰৰ বানপানীৰ সময়ত অচিনাকি ব্যক্তিক ৰক্ষা কৰিবলৈ গৈ প্ৰাণ হেৰুওৱা বীৰ ৰাজেশক সুঁৱৰিছে কেৰালাৰ গাঁৱে |date=৬ আগষ্ট ২০২৬ |website=দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ |language=en |access-date=৭ আগষ্ট ২০২৬}}</ref> ই [[কন্নুৰ জিলা]]ৰ প্ৰশাসনিক সদৰ। ই প্ৰধান বন্দৰ চহৰ তথা বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ [[কোচি]]ৰপৰা {{convert|274|km}} উত্তৰত আৰু আন এখন প্ৰধান বন্দৰ চহৰ [[মাংগালুৰু]]ৰপৰা {{convert|137|km}} দক্ষিণত অৱস্থিত। ই কেৰালাৰ পঞ্চম বৃহত্তম চহৰ। [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ভাৰতত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক শাসনৰ]] সময়ত কন্নুৰ মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সিৰ অন্তৰ্গত [[মলাবাৰ জিলা]]ৰ অংশ আছিল আৰু তেতিয়া এই চহৰখন কান্নানোৰ বুলি জনা গৈছিল। কন্নুৰ কেৰালাৰ পঞ্চম বৃহত্তম নগৰীয় অঞ্চল।<ref name="EB1911">{{cite EB1911 |wstitle=Cannanore|volume=5|page=184}}</ref> ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি, চহৰখনৰ মূল ভূ-খণ্ড পৰিচালনা কৰা স্থানীয় নিকায় কন্নুৰ পৌৰ নিগমৰ জনসংখ্যা আছিল ২৩২,৪৮৬ জন।<ref name="Census2011cities"/><ref>{{Cite journal|last=KNR_DEC-Newsletter|date=ডিচেম্বৰ ২০১৮|title=Kannur Municipal Corporation|trans-title=কন্নুৰ পৌৰ নিগম|url=http://kannurcorporation.lsgkerala.gov.in/sites/default/files/newsletters/KNR_DEC-Newsletter.pdf|journal=কন্নুৰ মিউনিচিপাল কৰ্পোৰেচন নিউজলেটাৰ|archive-date=১৯ মে' ২০১৭|access-date=৩০ জানুৱাৰী ২০১৯|archive-url=https://web.archive.org/web/20170519182435/http://kannurcorporation.lsgkerala.gov.in/sites/default/files/newsletters/KNR_DEC-Newsletter.pdf|url-status=dead}}</ref> কন্নুৰ কোলাথুনাডুৰ সদৰ আছিল। ই কালিকটৰ জামোৰিন, [[কোচিন ৰাজ্য]] আৰু কুইলন ৰাজ্যৰ সমান্তৰালভাৱে [[মলাবাৰ উপকূল]]ৰ চাৰিখন আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজবংশৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল। মধ্যযুগৰ শেষৰফালে অৰাক্কাল ৰাজ্যৰ কন্নুৰ চহৰ আৰু [[লাক্ষাদ্বীপ]]ৰ ওপৰত অধিকাৰ আছিল।<ref>{{cite book|author=উইলিয়াম লোগান |year=২০০৬|title=Malabar Manual|trans-title=মলাবাৰ মেনুৱেল|publisher=মাতৃভূমি বুকছ|location=কালিকট|isbn=978-81-8264-046-7}}</ref> ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সাম্ৰাজ্যৰ ১৮৬৫ চনৰ মাদ্ৰাজ আইন ১০ৰ (নগৰ উন্নয়ন আইন ১৮৫০-ৰ সংশোধনী) অধীনত ১৮৬৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত কন্নুৰ [[পৌৰসভা]] গঠন কৰা হয়।<ref name="Towns Act">{{cite web |url=http://www.lawmin.nic.in/chronology.doc |title=CHRONOLOGICAL LIST OF CENTRAL ACTS (Updated up to 17-10-2014) |trans-title=কেন্দ্ৰীয় আইনসমূহৰ কালানুক্ৰমিক তালিকা |website=Lawmin.nic.in |access-date=৭ আগষ্ট ২০১৬ |archive-date=৭ জানুৱাৰী ২০১৮ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180107091128/http://lawmin.nic.in/chronology.doc |url-status=dead }}<br>- {{cite book |last=লুইচ মেকআইভাৰ |first=জি. ষ্টোকছ |title=Imperial Census of 1881 Operations and Results in the Presidency of Madras |trans-title=মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সিত ১৮৮১ চনৰ ইম্পেৰিয়েল চেন্সাছ অপাৰেশ্যন আৰু ফলাফল |date=১৮৮৩ |publisher=ই.কীজ এট দ্য গভৰ্ণমেণ্ট প্ৰেছ |location=মাদ্ৰাজ |page=৪৪৪ |volume=২ |url=https://books.google.com/books?id=b_YIAAAAQAAJ |access-date=৫ ডিচেম্বৰ ২০২০ |via=গুগল বুকছ }}<br>- {{cite book |title=Madras District Gazetteers, Statistical Appendix For Malabar District. |trans-title=মাদ্ৰাজ জিলা গেজেটিয়াৰ, মলাবাৰ জিলাৰ পৰিসংখ্যা পৰিশিষ্ট। |date=১৯১৫ |publisher=দ্য ছুপাৰিণ্টেণ্ডেণ্ট, চৰকাৰী প্ৰেছ |location=মাদ্ৰাজ |page=২০ |volume=২ |url=https://books.google.com/books?id=aUEwnQEACAAJ |access-date=২ ডিচেম্বৰ ২০২০ |via=গুগল বুকছ }}<br>- {{cite book |author=হেনৰী ফ্ৰাউড |title=Imperial Gazetteer of India |trans-title=ইম্পেৰিয়েল গেজেটিয়াৰ অৱ ইণ্ডিয়া |date=১৯০৮–১৯০৯ |publisher=ক্লেৰেণ্ডন প্ৰেছ |location=অক্সফৰ্ড |edition=নতুন |url=https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/ |access-date=২ ডিচেম্বৰ ২০২০ }}</ref> ইয়াৰ লগতে তলশ্যেৰী, [[কোজিকোড়ে]], পলক্কড় আৰু ফৰ্ট কোচি পৌৰসভাও গঠিত হৈছিল, যিবোৰ ৰাজ্যখনৰ প্ৰথম আধুনিক পৌৰসভাত পৰিণত হয়। ২০১৫ চনত ইয়াক [[পৌৰ নিগম (ভাৰত)|পৌৰ নিগম]]লৈ উন্নীত কৰা হয়। কন্নুৰ কেণ্টনমেণ্ট কেৰালাৰ একমাত্ৰ কেণ্টনমেণ্ট ব’ৰ্ড।<ref>{{cite news |title=Kannur cantonment polls today |trans-title=আজি কন্নুৰ কেণ্টনমেণ্টৰ নিৰ্বাচন |date=১১ জানুৱাৰী ২০১৫ |access-date=২৮ মে' ২০২১ |work=দ্য হিন্দু|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kannur-cantonment-polls-today/article6776994.ece}}</ref> [[এঝিমালা]]ত থকা ভাৰতীয় নৌ সেনা একাডেমী এছিয়াৰ সৰ্ববৃহৎ আৰু বিশ্বৰ তৃতীয় বৃহত্তম নৌ সেনা একাডেমী।<ref>{{cite news |title=Navy-Training Academy - proposed Expansion |trans-title=নৌসেনা প্ৰশিক্ষণ একাডেমী - প্ৰস্তাৱিত সম্প্ৰসাৰণ |url=https://www.deccanherald.com/content/627521/navy-training-academy-proposed-expansion.html |work=ডেক্কান হেৰাল্ড |date=১১ আগষ্ট ২০১৭ }}<br>- {{cite news |title=Asia's largest naval academy opened |trans-title=এছিয়াৰ সৰ্ববৃহৎ নৌসেনা একাডেমী মুকলি কৰা হ'ল |url=http://www.arabnews.com/node/319812 |work=আৰব নিউজ |date=১০ জানুৱাৰী ২০০৯ }}<br>- {{Cite web|url=https://www.facebook.com/IndianNavy/videos/train-as-you-will-fight-for-you-will-fight-as-you-shall-train-a-glimpse-into-the/390383354649864/|title=Indian Navy on Facebook Watch|trans-title=ফেচবুক ৱাচত ভাৰতীয় নৌসেনা|website=ফেচবুক}}</ref>{{Primary source inline|date=ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৪}} মুজাপ্পিলাংগড় সাগৰীয় তীৰ এছিয়াৰ আটাইতকৈ দীঘল ড্ৰাইভ-ইন তীৰ আৰু ই এখন বিবিচি ''টপ গিয়াৰ'' প্ৰবন্ধত গাড়ী চলাবলৈ বিশ্বৰ শ্ৰেষ্ঠ ছখন তীৰৰ ভিতৰত স্থান পাইছিল।<ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.com/autos/story/20160617-the-worlds-best-beaches-for-driving|title=The best beaches for driving|trans-title=গাড়ী চলাবলৈ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ বিলসমূহ|last=গিবচন|first=ডেভিদ কে|website=টপ গিয়াৰ|access-date=২৬ জুন ২০১৬}}<br>- {{cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/lifestyle/viral-and-trending/240616/muzhappilangad-wins-bbc-favour.html|title=Muzhappilangad wins BBC favour|trans-title=মুজাপ্পিলাংগড়ে পালে বিবিচিৰ সমৰ্থন|date=২৪ জুন ২০১৬|website=দ্য ডেক্কান ক্ৰনিকল}}</ref> [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ শাসনৰ]] সময়ত কন্নুৰৰ প্ৰধান গুৰুত্ব তলশ্যেৰী জালুক উৎপাদনত আছিল। == ইতিহাস == {{Main|কন্নুৰৰ ইতিহাস}} {{See also|কোলাথুনাডু}} [[File:Periplous of the Erythraean Sea.svg|left|thumbnail|''[[পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান ছী]]''ৰ নাম, পথ আৰু অৱস্থান (প্ৰথম শতিকা)]] [[File:Kannur Lighthouse.jpg|left|thumbnail|[[কন্নুৰ বাতিঘৰ]]]] [[File:Payyambalam Beach Back Water.jpg|left|thumbnail|পয়্যাম্বলম সাগৰীয় তীৰ]] [[File:Minister Kuruppu's Arabic letter to da Gama (1524).jpg|left|thumb|[[কোলাথিৰি|কোলাথিৰি ৰজাৰ]] (কন্নুৰৰ শাসক) মন্ত্ৰী কুৰুপ্পুৰ [[ভাস্কো দা গামা]]লৈ লিখা [[আৰবী]] পত্ৰ (১৫২৪)|235x235px]] ===প্ৰাগঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন যুগ=== এই অঞ্চলত মানুহৰ বসতিৰ প্ৰাচীনতম প্ৰমাণ হিচাপে নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ শিল কাটি বনোৱা গুহা আৰু মেগালিথিক সমাধিৰ স্থান পোৱা গৈছে। টেলিপৰাম্বা-কন্নুৰ-তলশ্যেৰী অঞ্চলত প্ৰচুৰ পৰিমাণে শিল কাটি বনোৱা গুহা, [[ডলমেন]], সমাধি বৃত্ত আৰু [[মেনহিৰ]] পোৱা যায়, যিবোৰ সকলো মেগালিথ। প্ৰথমৰপৰা পঞ্চম শতিকাৰ [[সংগম যুগ]]ত কন্নুৰ জিলা [[এঝিমালা]]ক কেন্দ্ৰ কৰি থকা এখন শক্তিশালী ৰাজ্যৰ পীঠস্থান আছিল। প্ৰাচীন বন্দৰ ''নৌৰা'', যাক ''[[পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান ছী]]''ত [[মুজিৰিছ]]ৰ উত্তৰে থকা বন্দৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে, তাক কন্নুৰ বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Ente_Kannur">{{cite book|author=মেনন, এ. শ্ৰীধৰ |title=A Survey of Kerala History|trans-title=কেৰালা ইতিহাসৰ এক জৰীপ|url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C|year=২০০৭|publisher=ডিচি বুকছ|isbn=9788126415786|via=গুগল বুকছ}}</ref> প্ৰথম শতিকাৰ [[প্লিনি দ্য এল্ডাৰ]]ৰ মতে ''[[টিণ্ডিছ]]'' বন্দৰ ''কেপ্ৰোবটোছ''ৰ ([[চেৰা ৰাজবংশ]]) উত্তৰ-পশ্চিম সীমাত অৱস্থিত আছিল।<ref name=":2">{{cite journal|author1=গুৰুক্কল, আৰ.|author2=হুইটেকাৰ, ডি. |year=২০০১|title=In search of Muziris|trans-title=মুজিৰিছৰ সন্ধানত|journal=জাৰ্নেল অৱ ৰোমান আৰ্কিঅ'লজি|volume=১৪ |number=১৪|pages=৩৩৪–৩৫০|doi=10.1017/S1047759400019978 |s2cid=164778915 }}</ref> ''টিণ্ডিছ'' বন্দৰৰ উত্তৰে থকা অঞ্চলটো [[সংগম যুগ]]ত [[এঝিমালা]] ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।<ref>{{cite book|author=এ. শ্ৰীধৰ মেনন|title=A Survey of Kerala History|trans-title=কেৰালা ইতিহাসৰ এক জৰীপ}}</ref> ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান ছী''ৰ মতে, ''নৌৰা'' আৰু ''টিণ্ডিছ''ৰপৰা ''লিমিৰিকে'' নামৰ অঞ্চলটো আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে [[টলেমী]]য়ে কেৱল ''টিণ্ডিছ''ক ''লিমিৰিকে''ৰ আৰম্ভণি বুলি উল্লেখ কৰিছে। এই অঞ্চলটো সম্ভৱতঃ [[কন্যাকুমাৰী]]ত শেষ হৈছিল; গতিকে ই বৰ্তমানৰ [[মলাবাৰ উপকূল]]ৰ সৈতে প্ৰায় মিলি যায়। এই অঞ্চলটোৰ সৈতে [[ৰোম]]ৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য প্ৰায় ৫০,০০০,০০০ চেষ্টাৰচেছ বুলি অনুমান কৰা হৈছিল।<ref>[[প্লিনি দ্য এল্ডাৰ]]ৰ মতে, ভাৰতৰপৰা অনা সামগ্ৰী সাম্ৰাজ্যত মূল ক্ৰয় মূল্যৰ ১০০ গুণ বেছি দামত বিক্ৰী কৰা হৈছিল। চাওক [https://web.archive.org/web/20131106031753/http://www.cartage.org.lb/en/themes/BookLibrary/books/bibliographie/P/Plinyelder/elder/pliny-india.html]</ref> [[প্লিনি দ্য এল্ডাৰ]]ৰ মতে ''লিমিৰিকে''ত জলদস্যুৰ উপদ্ৰৱ আছিল।<ref>বষ্টক, জন (১৮৫৫)। "২৬ (ভাৰতলৈ ভ্ৰমণ)।" প্লিনি দ্য এল্ডাৰ, দ্য নেচাৰেল হিষ্ট্ৰি। লণ্ডন: টেইলৰ এণ্ড ফ্ৰান্সিছ।</ref> কছমাছ ইণ্ডিক'প্লিউষ্টেছয়ে উল্লেখ কৰিছে যে ''লিমিৰিকে'' জালুকৰ এক প্ৰধান উৎস আছিল।<ref>ইণ্ডিক'প্লিউষ্টেছ, কছমাছ (১৮৯৭)। খ্ৰীষ্টান টোপোগ্ৰাফী। ১১। যুক্তৰাজ্য: দ্য টাৰ্টুলিয়ান প্ৰজেক্ট। পৃষ্ঠা ৩৫৮–৩৭৩।</ref><ref>দাস, সন্তোষ কুমাৰ (২০০৬)। দ্য ইকনমিক হিষ্ট্ৰি অৱ এনচিয়েণ্ট ইণ্ডিয়া। জেনেছিছ পাব্লিছিং প্ৰাইভেট লিমিটেড। পৃষ্ঠা ৩০১।</ref> [[এঝিমালা]] ৰাজ্যৰ দুটা ''নাডু''ৰ ওপৰত কৰ্তৃত্ব আছিল – উপকূলীয় ''পূঝিনাডু'' আৰু পাহাৰীয়া পূব অংশৰ ''কৰ্কনাডু''। সংগম সাহিত্যৰ গ্ৰন্থসমূহৰ মতে, ''পূঝিনাডু''ত [[মাংগালুৰু]] আৰু [[কোজিকোড়ে]]ৰ মাজৰ বেছিভাগ উপকূলীয় অঞ্চল অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="Census_Handbook">{{Cite book|title=District Census Handbook, Kasaragod (2011)|trans-title=জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি, কাছাৰগোড় (২০১১)|publisher=ডাইৰেক্টৰেট অৱ চেন্সাছ অপাৰেচন, কেৰালা|location=তিৰুৱনন্তপুৰম|pages=৯|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_B_KASARAGOD.pdf}}</ref> ''কৰ্কনাডু''ত [[ৱায়ানাড়]]-গুডালুৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু [[কড়াগু]]ৰ (কুৰ্গ) কিছু অংশ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="wnd">{{cite book | author = ভাৰত চৰকাৰ | year=২০১৪–২০১৫ | title= District Census Handbook – Wayanad (Part-B) 2011 |trans-title= জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি – ৱায়ানাড় (অংশ-খ) ২০১১ | publisher=ডাইৰেক্টৰেট অৱ চেন্সাছ অপাৰেচন, কেৰালা | url= https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3203_PART_B_WAYANAD.pdf }}</ref> কোৱা হয় যে [[সংগম সাহিত্য|সংগম গ্ৰন্থ]] অনুসৰি, পঞ্চম শতিকাত যুদ্ধত মৃত্যুদণ্ডৰ ঠিক আগতে যেতিয়া [[চেৰা ৰাজবংশ|চেৰা]]সকলৰ হাতত পৰাজিত হৈছিল, তেতিয়া এঝিমালা ৰাজবংশৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত শাসক নান্নানে [[ৱায়ানাড়]] পাহাৰত আশ্ৰয় লৈছিল।<ref name="wnd"/> ===প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগ=== কেৰালা মুছলমান পৰম্পৰা অনুসৰি, কন্নুৰ আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া মাডায়ি আৰু ধৰ্মডম [[ভাৰতীয় উপমহাদেশ]]ৰ আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদসমূহৰ ভিতৰত তিনিটাৰ স্থান আছিল। চেৰামন পেৰুমালসকলৰ কিংবদন্তি অনুসৰি, ৬২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত কোডুংগালোৰত প্ৰথমখন ভাৰতীয় মছজিদ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এইটো [[চেৰা ৰাজবংশ]]ৰ শেষ শাসকৰ (চেৰামন পেৰুমাল) নিৰ্দেশত হৈছিল, যি [[ধৰ্মডম]]ৰপৰা [[মক্কা]]লৈ গৈছিল আৰু [[মহম্মদ]]ৰ (প্ৰায় ৫৭০–৬৩২) জীৱিত কালতেই [[ইছলাম]] ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite book |author=জনাথন গ'ল্ডষ্টেইন |title=The Jews of China |trans-title=চীনৰ ইহুদীসকল |publisher=এম. ই. শ্বেৰ্প |year=১৯৯৯|isbn=9780765601049 |url=https://books.google.com/books?id=8Z6DlzyT2vwC |page=১২৩}}</ref><ref name="SimpsonKresse2008">{{cite book |author1=এডৱাৰ্ড চিম্পচন|author2=কাই ক্ৰেছে|title=Struggling with History: Islam and Cosmopolitanism in the Western Indian Ocean|trans-title=ইতিহাসৰ সৈতে সংগ্ৰাম: পশ্চিম ভাৰত মহাসাগৰত ইছলাম আৰু বিশ্বজনীনতা|url=https://books.google.com/books?id=w0qHKA7zEaEC&pg=PA333|access-date=২৪ জুলাই ২০১২ |year=২০০৮|publisher=কলম্বিয়া ইউনিভাৰ্ছিটি প্ৰেছ|isbn=978-0-231-70024-5|pages=৩৩৩}}</ref><ref name="Kupferschmidt1987">{{cite book|author=উৰি এম. কুপফাৰচমিড|title=The Supreme Muslim Council: Islam Under the British Mandate for Palestine|trans-title=সৰ্বোচ্চ মুছলমান পৰিষদ: পেলেষ্টাইনৰ বাবে ব্ৰিটিছ মেণ্ডেটৰ অধীনত ইছলাম|url=https://books.google.com/books?id=ChEVAAAAIAAJ&pg=PA458|access-date=২৫ জুলাই ২০১২|year=১৯৮৭|publisher=ব্ৰিল|isbn=978-90-04-07929-8|pages=৪৫৮–৪৫৯}}</ref><ref name="Raṇṭattāṇi2007">{{cite book|author=হুছেইন ৰনতট্টানি|title=Mappila Muslims: A Study on Society and Anti Colonial Struggles |trans-title=মপ্পিলা মুছলমান: সমাজ আৰু উপনিৱেশ বিৰোধী সংগ্ৰামৰ ওপৰত এক অধ্যয়ন |url=https://books.google.com/books?id=xlb5BrabQd8C&pg=PA179|access-date=২৫ জুলাই ২০১২|year=২০০৭|publisher=আডাৰ বুকছ|isbn=978-81-903887-8-8|pages=১৭৯–}}</ref> ''কিচ্ছা শ্বাকৰৱতী ফাৰ্মাদ''ৰ মতে, কোডুংগালোৰ, [[কোল্লম|কোল্লাম]], [[মাডায়ি]], [[বাৰ্কুৰ]], [[মাংগালুৰু]], [[কাছাৰগোড়]], কন্নুৰ, [[ধৰ্মডম]], [[কোয়িলণ্ডি|পান্থালয়নি]], আৰু [[চালিয়াম]]ৰ [[মছজিদ]]সমূহ মালিকদিনাৰৰ সময়ত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু এইবোৰ [[ভাৰতীয় উপমহাদেশ]]ৰ আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদসমূহৰ ভিতৰত পৰে।<ref>প্ৰেঞ্জ, চেবাষ্টিয়ান আৰ. ''মনচুন ইছলাম: ট্ৰেড এণ্ড ফেইথ অন দ্য মেডিভেল মলাবাৰ কোষ্ট। '' কেমব্ৰিজ ইউনিভাৰ্ছিটি প্ৰেছ, ২০১৮। ৯৮।</ref> বিশ্বাস কৰা হয় যে [[মালিকদিনাৰ]]ৰ মৃত্যু [[কাছাৰগোড়]] চহৰৰ [[থালাংগাৰা]]ত হৈছিল।<ref name="ch">পৃষ্ঠা ৫৮, কালচাৰেল হেৰিটেজ অৱ [[কেৰালা]]: এন ইণ্ট্ৰডাকশ্যন, এ. শ্ৰীধৰ মেনন, ইষ্ট-ৱেষ্ট পাব্লিকেশ্যনছ, ১৯৭৮</ref> [[File:Mappila Bay Fishing Harbour3.jpg|left|thumbnail|[[আয়িক্কাৰা]]ত [[মপ্পিলা উপসাগৰ]] বন্দৰ। এফালে [[ছেইণ্ট এঞ্জেলো দুৰ্গ]] (১৫০৫ চনত নিৰ্মিত) আৰু আনফালে [[অৰাক্কাল ৰাজ্য|অৰাক্কাল ৰাজপ্ৰাসাদ]] আছে। ]] প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগীয় কালত এঝিমালা ৰাজ্যৰ পিছত মুশিকা ৰাজবংশৰ শাসন আছিল, যিটো সম্ভৱতঃ [[টুলু নাডু]]ৰপৰা [[টুলুৱা ব্ৰাহ্মণ]]সকলৰ প্ৰব্ৰজনৰ বাবে হৈছিল। একাদশ শতিকাত [[অথুলা]]ই লিখা ''[[মুশিকা-বংশ]] মহাকাব্য''ই সেই সময়লৈকে [[মুশিকা ৰাজ্য|মুশিকা ৰাজপৰিয়াল]]ৰ লিপিবদ্ধ অতীতৰ ওপৰত আলোকপাত কৰে।<ref name="Kola Swaroopam"/> ভাৰতীয় নৃতত্ত্ববিদ আয়িনাপল্লী আয়াপ্পনৰ মতে [[টুলু নাডু]]ৰ বুণ্ট সম্প্ৰদায়ৰ এক শক্তিশালী আৰু যুঁজাৰু ফৈদক ''কোলা বাৰী'' বুলি কোৱা হৈছিল আৰু কোলাথুনাডুৰ কোলাথিৰি ৰজা এই ফৈদৰ বংশধৰ আছিল।<ref name="Aiyappan">{{cite book |last1=আয়িনাপল্লী |first1=আয়াপ্পন |title=The Personality of Kerala |trans-title=কেৰালাৰ ব্যক্তিত্ব |date=১৯৮২ |publisher=প্ৰকাশন বিভাগ, [[কেৰালা বিশ্ববিদ্যালয়]] |page=১৬২ |url=https://books.google.com/books?id=SXFuAAAAMAAJ |access-date=২৭ জুলাই ২০১৮ |quote=A very powerful and warlike section of the Bants of Tulunad was known as Kola bari. It is reasonable to suggest that the Kola dynasty was part of the Kola lineages of Tulunad.}}</ref> মুশিকা ৰাজবংশৰ বংশধৰ [[কোলাথুনাডু]] ৰাজ্যৰ ক্ষমতাৰ শীৰ্ষ সময়ত ইয়াৰ সীমা উত্তৰে [[নেত্ৰাৱতী নদী]]ৰ ([[মাংগালুৰু]]) পৰা<ref name="Kola Swaroopam">{{cite book |last1=শ্ৰীধৰ মেনন |first1=এ. |title=''Kerala Charitram'' |trans-title=''কেৰালা চৰিত্ৰম'' |year=২০০৭ |publisher=ডিচি বুকছ |location=কোট্টায়াম |isbn=978-8126415885 |edition=২০০৭ |page=১৭৫ |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82 |access-date=১৯ জুলাই ২০২০}}</ref> দক্ষিণত [[কোৰাপুঝা]]লৈকে ([[কোজিকোড়ে]]) বিস্তৃত আছিল। ইয়াৰ পশ্চিম সীমাত [[আৰব সাগৰ]] আৰু পূব সীমাত [[কড়াগু]] পাহাৰ আছিল, লগতে [[আৰব সাগৰ]]ৰ বিচ্ছিন্ন দ্বীপ [[লাক্ষাদ্বীপ]]ও ইয়াৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="Census_Handbook"/> কন্নুৰৰ সমীপৱৰ্তী এঝিমালাত ১০৭৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এটি প্ৰাচীন মালায়ালম শিলালিপি পোৱা গৈছে (ৰামনতলি শিলালিপি), য'ত [[মাংগালুৰু]]ৰ আলুপা ৰাজবংশৰ ৰজা কুণ্ডা আলুপাৰ উল্লেখ আছে।<ref>নাৰায়ণন, এম. জি. এছ. ''পেৰুমালছ অৱ কেৰালা''। ত্ৰিছুৰ (কেৰালা): কছম'বুকছ, ২০১৩। ৪৮৩।</ref> কন্নুৰৰ মাডায়ি মছজিদৰ ভিতৰত থকা এখন তামৰ ফলিত [[আৰবী]] শিলালিপি অনুসৰি ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠা বৰ্ষ হৈছে ১১২৮ খ্ৰীষ্টাব্দ।<ref name="Madayi">{{cite book | author = চাৰ্লছ আলেকজেণ্ডাৰ ইনেছ | year=১৯০৮ | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) |trans-title= মাদ্ৰাজ জিলা গেজেটিয়াৰ মলাবাৰ (খণ্ড-১) | publisher=মাদ্ৰাজ চৰকাৰী প্ৰেছ |pages=৪২৩–৪২৪ | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up }}</ref> ভ্ৰমণ সম্পৰ্কীয় গ্ৰন্থত (''ইল মিলিয়নে'') [[মাৰ্ক’ প’ল’|মাৰ্কো প’ল’]]ৱে ১২৯০-ৰ দশকৰ মাজভাগত এই অঞ্চললৈ কৰা ভ্ৰমণৰ বৰ্ণনা দিছে। আন ভ্ৰমণকাৰীসকলৰ ভিতৰত বৌদ্ধ তীৰ্থযাত্ৰী [[ফাহিয়ান]] আৰু [[তাঞ্জিয়াৰছ]]ৰ লেখক তথা ইতিহাসবিদ [[ইবন বটুতা]] উল্লেখযোগ্য। মধ্যযুগৰ শেষৰফালে অভ্যন্তৰীণ মতানৈক্যৰ ফলত [[কোলাথুনাডু]] ১০খন স্বাধীন ৰাজ্যত বিভক্ত হৈ পৰে, যেনে [[কড়থানাডু]] (বটাকৰ), [[ধৰ্মডম|ৰণ্ডাতাৰা]] বা পোয়ানাড ([[ধৰ্মডম]]), [[কোট্টায়াম ৰাজ্য|কোট্টায়াম]] (তলশ্যেৰী), [[নীলেশ্বৰম]], ইৰুৱাজিনাডু ([[পানুৰ (পৌৰসভা)|পানুৰ]]), কুৰুমব্ৰনাড ইত্যাদি, যিবোৰৰ শাসন সুকীয়া ৰাজকীয় নেতাসকলৰ হাতত আছিল।<ref name="Logan">{{Cite book|title=Malabar Manual (Volume-I)|trans-title=মলাবাৰ মেনুৱেল (খণ্ড-১)|last=লোগান|first=উইলিয়াম|publisher=এছিয়ান এডুকেশ্যনেল চাৰ্ভিচেছ|year=২০১০|isbn=9788120604476|location=নতুন দিল্লী|pages=৬৩১–৬৬৬}}</ref> প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগত [[কোলাথিৰি]] সাম্ৰাজ্যৰ একেবাৰে উত্তৰ অংশত থকা [[নীলেশ্বৰম]] ৰাজবংশ কোলাথুনাডু আৰু [[কালিকট]]ৰ [[জামোৰিন]] দুয়োৰে আত্মীয় আছিল।<ref name="Neeleswaram fete">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/neeleswaram-fete-to-showcase-its-heritage/article2645520.ece | title=Neeleswaram fete to showcase its heritage |trans-title=নীলেশ্বৰম উৎসৱে ইয়াৰ ঐতিহ্য প্ৰদৰ্শন কৰিব | website=দ্য হিন্দু | date=২১ নৱেম্বৰ ২০১১ | access-date=২৪ নৱেম্বৰ ২০১৬ }}</ref> দ্বাদশ শতিকাত কন্নুৰ এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্য কেন্দ্ৰ আছিল আৰু [[পাৰস্য]] আৰু [[আৰব]]ৰ সৈতে ইয়াৰ সক্ৰিয় ব্যাৱসায়িক সম্পৰ্ক আছিল। মধ্যযুগীয় কেৰালা উপকূলত অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক দিশত [[কোজিকোড়ে]] বন্দৰে সৰ্বোচ্চ স্থান দখল কৰিছিল। আনহাতে কন্নুৰ, [[কোল্লাম]], আৰু [[কোচি]] বাণিজ্যিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ দ্বিতীয় শ্ৰেণীৰ বন্দৰ আছিল য'ত পৃথিৱীৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰপৰা ব্যৱসায়ীসকল একত্ৰিত হৈছিল।<ref name="Malekandathil">''দ্য পৰ্তুগীজ, ইণ্ডিয়ান অ'ছেন এণ্ড ইউৰোপিয়ান ব্ৰীজহেডছ ১৫০০–১৮০০''। প্ৰফেছৰ কে. এছ. মেথিউৰ সন্মানত ফেষ্টশ্ৰীফ্ট (২০০১)। সম্পাদনা: পিয়াছ মালেকাণ্ডাথীল আৰু টি. জামাল মহম্মদ। ফাণ্ডাকোৱা অৰিয়েন্তে। ইনষ্টিটিউট ফৰ ৰিচাৰ্চ ইন ছচিয়েল চাইন্সেছ এণ্ড হিউমেনিটিজ অৱ মেছাৰ (কেৰালা)</ref> ===ইউৰোপীয় প্ৰভাৱৰ যুগ=== ১৮৮৭ চনলৈকে কন্নুৰ ভাৰতৰ পশ্চিম উপকূলত ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ সামৰিক সদৰ আছিল।<ref name="EB1911"/> আধুনিক চহৰখন কন্নুৰ টাউন বুলি পৰিচিত। কন্নুৰ জিলা আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহ বেছিভাগেই বিখ্যাত কোলাথিৰি ৰজাসকলৰদ্বাৰা শাসিত আছিল। যেতিয়া কেৰালা ৰাজ্য গঠন হৈছিল, তেতিয়া জিলাখনে কন্নুৰ নাম লৈছিল কাৰণ প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়সমূহ ইয়াতেই স্থাপন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে কন্নুৰ [[মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সি]]ৰ [[মলাবাৰ জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত চিৰক্কল [[তালুক]]ৰ সদৰ আছিল। কোম্পানী শাসনৰ সময়ত [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ে মাদ্ৰাজ আৰু কোচিনক তেওঁলোকৰ প্ৰধান কেন্দ্ৰ হিচাপে অগ্ৰাধিকাৰ দিছিল আৰু তাৰ ফলত কন্নুৰে নিজৰ পুৰণি গৌৰৱ হেৰুৱাবলৈ আৰম্ভ কৰে। কন্নুৰৰ মানুহে আজিও তেওঁলোকৰ হেৰুৱা গৌৰৱ ঘূৰাই পোৱাৰ অপেক্ষাত আছে আৰু তেওঁলোকে অনুভৱ কৰে যে ৰাজ্যিক প্ৰশাসন ৰাজ্যখনৰ একেবাৰে বিপৰীত দিশত থকাৰ বাবে তেওঁলোকক অৱহেলা কৰা হৈছে। কন্নুৰৰ মূল চহৰখনৰ এটা অংশ কেৰালাৰ একমাত্ৰ মুছলমান ৰাজপৰিয়াল অৰাক্কালৰ অধীনত আছিল আৰু এই অঞ্চলটো এতিয়াও চহৰ বুলি জনা যায়। পৰ্তুগীজ আৱিষ্কাৰক [[ভাস্কো দা গামা]] ১৪৯৮ চনত আৱিষ্কাৰৰ যুগত কপ্পাড় [[কোজিকোড়ে]]ত উপস্থিত হৈছিল আৰু এনেদৰে ইউৰোপৰপৰা দক্ষিণ এছিয়ালৈ এক পোনপটীয়া সাগৰীয় পথ মুকলি কৰিছিল।<ref>ডিচি বুকছ, কোট্টায়াম (২০০৭), এ. শ্ৰীধৰ মেনন, এ চাৰ্ভে অৱ কেৰালা হিষ্ট্ৰি</ref> ১৫০১ চনত পেড্ৰো আলভাৰেছ কব্ৰালৰদ্বাৰা ইয়াত এটা পৰ্তুগীজ কাৰখানা স্থাপন কৰা হয় আৰু ১৫০২ চনত দা গামাই ৰজাৰ সৈতে চুক্তি কৰে।<ref name="EB1911"/> কন্নুৰৰ ছেইণ্ট এঞ্জেলো দুৰ্গ ১৫০৫ চনত ভাৰতৰ প্ৰথম পৰ্তুগীজ ভাইচৰয় ডম ফ্ৰাঞ্চিস্কো ডে আলমেইডাৰদ্বাৰা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ডাচসকলে ১৬৬৩ চনত পৰ্তুগীজসকলৰপৰা এই দুৰ্গটো দখল কৰে। তেওঁলোকে দুৰ্গটো আধুনিকীকৰণ কৰে আৰু হলেণ্ডিয়া, জিলাণ্ডিয়া, আৰু ফ্ৰিজলেণ্ডিয়া নামৰ বুৰুজ নিৰ্মাণ কৰে যিবোৰ বৰ্তমানৰ গাঁথনিটোৰ প্ৰধান আকৰ্ষণ। মূল পৰ্তুগীজ দুৰ্গটো পিছলৈ ভাঙি পেলোৱা হয়। আমষ্টাৰডামৰ ৰিক্সমিউজিয়ামত এই দুৰ্গ আৰু ইয়াৰ পিছফালে থকা মাছমৰীয়াৰ ঘাটৰ এখন চিত্ৰ দেখিবলৈ পোৱা যায়। ডাচসকলে ১৭৭২ চনত অৰাক্কালৰ ৰজা আলি ৰজাৰ হাতত এই দুৰ্গটো বিক্ৰী কৰিছিল। সপ্তদশ শতিকাত, কন্নুৰ কেৰালাৰ একমাত্ৰ [[মুছলমান]] চুলতানী ৰাজ্য অৰাক্কালৰ ৰাজধানী আছিল। তেওঁলোকে কন্নুৰ চহৰৰ উপৰি [[লাক্ষাদ্বীপ]] শাসন কৰিছিল।<ref name=anathapuri>{{Cite web|url=http://www.ananthapuri.com/kerala-history.asp?page=muslim|archive-url=https://web.archive.org/web/20120605222957/http://ananthapuri.com/kerala-history.asp?page=muslim|url-status=dead|title=Arakkal royal family|trans-title=অৰাক্কাল ৰাজপৰিয়াল|archive-date=৫ জুন ২০১২}}</ref> অৰাক্কাল ৰাজ্য আৰু চিৰক্কল ৰাজ্য কন্নুৰ চহৰক কেন্দ্ৰ কৰি থকা দুখন সামন্ত ৰাজ্য আছিল। কন্নুৰৰ ওচৰৰ ধৰ্মডম দ্বীপটো তলশ্যেৰীৰ সৈতে ১৭৩৪ চনতেই [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ক গতাই দিয়া হৈছিল। মধ্যযুগৰ শেষৰফালে ''কোলাট্টু ৰজা'', ''কোট্টায়াম ৰজা'', ''[[মান্নানাৰ]]''<ref>{{cite book|last=পি.জে ৰাজেন্দ্ৰন|title=Kshethravinjanakosam|trans-title=ক্ষেত্ৰবিজ্ঞানকোশম|year=২০০০|publisher= ডি.চি.বুকছ পাব্লিছিং, গুগল বুকছ|page=১০৩|isbn=9788126402540}}</ref> আৰু ''অৰাক্কাল বিবি'' সকলোৱেই এই অঞ্চলসমূহৰ ওপৰত দাবী জনাইছিল। হস্তান্তৰকৰণৰ পিছত ব্ৰিটিছে ইয়াত কাৰখানা আৰু ইংৰাজ বসতি স্থাপন কৰে।<ref name="Eng_cession">{{cite book | author = চাৰ্লছ আলেকজেণ্ডাৰ ইনেছ | year=১৯০৮ | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) |trans-title= মাদ্ৰাজ জিলা গেজেটিয়াৰ মলাবাৰ (খণ্ড-১) |page=৪৫১ | publisher=মাদ্ৰাজ চৰকাৰী প্ৰেছ | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up }}</ref><ref name="Logan"/> তাৰ পিছত ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে ১৭৯০ চনত কন্নুৰ দুৰ্গ দখল কৰে আৰু ইয়াক মলাবাৰ উপকূলত তেওঁলোকৰ অন্যতম প্ৰধান সামৰিক কেন্দ্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক শাসনৰ]] সময়ত, কন্নুৰ [[মাদ্ৰাজ]] প্ৰদেশৰ [[মলাবাৰ জিলা|মলাবাৰ]] জিলাৰ অন্তৰ্গত আছিল। ১৭৬১ চনত ব্ৰিটিছে [[মাহে, ভাৰত|মাহে]] দখল কৰে আৰু এই বসতিটো [[কড়থানাডু]]ৰ শাসকক গতাই দিয়া হয়।<ref name="Mahé"/> ১৭৬৩ চনৰ পেৰিছ চুক্তিৰ আধাৰত ব্ৰিটিছে মাহেক ফৰাচীসকলৰ হাতলৈ ঘূৰাই দিয়ে।<ref name="Mahé"/> ১৭৭৯ চনত এংলো-ফ্ৰেঞ্চ যুদ্ধ আৰম্ভ হয়, যাৰ ফলত ফৰাচীসকলে [[মাহে, ভাৰত|মাহে]] হেৰুৱায়।<ref name="Mahé"/> ১৭৮৩ চনত ব্ৰিটিছে ভাৰতত ফৰাচীসকলৰ বসতিসমূহ ঘূৰাই দিবলৈ সন্মত হয় আৰু ১৭৮৫ চনত [[মাহে, ভাৰত|মাহে]] ফৰাচীসকলৰ হাতলৈ হস্তান্তৰ কৰা হয়।<ref name="Mahé">{{cite web|url=http://mahe.gov.in/mws/leftmenupages/history.html|title=History of Mahé|trans-title=মাহেৰ ইতিহাস|access-date=১৯ এপ্ৰিল ২০২১|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131230232052/http://mahe.gov.in/mws/leftmenupages/history.html|archive-date=৩০ ডিচেম্বৰ ২০১৩}}</ref> প্ৰথমাৱস্থাত ব্ৰিটিছসকলে তেওঁলোকৰ শাসনৰ বিৰুদ্ধে স্থানীয় প্ৰতিৰোধৰ সন্মুখীন হ'বলগীয়া হৈছিল। ইয়াৰ নেতৃত্ব দিছিল কেৰালা বাৰ্মা পাজাশী ৰজাই, যিয়ে তলশ্যেৰী-ৱায়ানাড় অঞ্চলত ব্যাপক জনপ্ৰিয় সমৰ্থন লাভ কৰিছিল।<ref name="Ente_Kannur"/> কোট্টায়াম প্ৰদেশৰ শাসক পাজাশী ৰজাই ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বিৰুদ্ধে চলোৱা গেৰিলা যুদ্ধই কন্নুৰৰ ইতিহাসত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাইছিল। বিংশ শতিকাৰ প্ৰথম দশকবোৰত কেৰালাৰ আৰ্থ-সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক খণ্ডত হোৱা পৰিৱৰ্তনবোৰে কমিউনিষ্ট পাৰ্টীৰ বিকাশৰ বাবে অনুকূল পৰিৱেশৰ সৃষ্টি কৰিছিল। ১৯০৬ চনত খ্ৰীষ্টান মিছনাৰীসকলৰদ্বাৰা আৰম্ভ কৰা আৰু পিছলৈ চৰকাৰৰদ্বাৰা আগুৱাই নিয়া ইংৰাজী শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, শৰীৰৰ ওপৰৰ অংশ ঢাকিবলৈ কাপোৰ পিন্ধাৰ বাবে হোৱা বিদ্ৰোহ, ১৮৮৮ চনত অৰুৱিপ্পুৰমত মূৰ্তি স্থাপন, ১৮৯১ চনৰ মালায়ালী মেম’ৰিয়েল, ১৯০৩ চনত এছএনডিপি যোগমৰ প্ৰতিষ্ঠা, বিভিন্ন কাৰ্যকলাপ আৰু সংগ্ৰাম আদি কাৰকবোৰে কম সময়ৰ ভিতৰতে কেৰালা সমাজৰ পৰিৱৰ্তন ত্বৰান্বিত কৰাত সহায় কৰিছিল। এই আন্দোলনবোৰ শেষত গৈ [[ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলন]]ৰ সৈতে মিলি গৈছিল। অতি সোনকালেই সমাজবাদ আৰু [[ছোভিয়েট বিপ্লৱ]]ৰ ধাৰণাসমূহ কেৰালাত আহি পৰে। এনে ধাৰণাসমূহ স্বদেশাভিমানী ৰামকৃষ্ণ পিল্লাই, সহোদৰন আয়াপ্পন, পি. কেশৱদেৱ আৰু অন্যান্যসকলৰ ৰচনাৰ জৰিয়তে কেৰালাত প্ৰচাৰিত হয়। ১৯৩০-ৰ দশকৰ আৰম্ভণিলৈ কিছুমান আন গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিঘটনাও সংঘটিত হৈছিল। তাৰ ভিতৰত ট্ৰাভাঙ্কোৰত নিৱৰ্তনা আন্দোলন আছিল অন্যতম। ই আছিল চৰকাৰত অংশগ্ৰহণৰ বাবে অস্পৃশ্য আৰু দুৰ্বল শ্ৰেণী হিচাপে এতিয়ালৈকে দমন কৰি ৰখা মানুহৰ দাবী। ইয়াৰ ফলত চৰকাৰত আনুপাতিক প্ৰতিনিধিত্ব আৰু চাকৰিত সংৰক্ষণৰ দৰে সংগ্ৰামসমূহ আগবাঢ়ি আহিল। ই নিপীড়িত জনসাধাৰণৰ মাজত নতুন উৎসাহ জগাই তুলিলে।<ref>{{cite web|url=http://www.keralatourism.org/destination/destination.php?id=100|title=Pazhassi Raja Museum and Art Gallery, Kozhikode – Kerala Tourism|trans-title=পাজাশী ৰজা সংগ্ৰহালয় আৰু চিত্ৰশালা, কোজিকোড়ে – কেৰালা পৰ্যটন|access-date=৫ এপ্ৰিল ২০১৫|archive-url=https://web.archive.org/web/20131115215308/http://www.keralatourism.org/destination/destination.php?id=100|archive-date=১৫ নৱেম্বৰ ২০১৩|url-status=dead}}</ref><gallery mode="packed" widths="175"> File:Cannonore fort & Bay'; a watercolor by John Johnston, c.1795-1801.jpg|[[:File:Cannonore fort & Bay'; a watercolor by John Johnston, c.1795-1801.jpg|কান্নানোৰ দুৰ্গ আৰু উপসাগৰ; জন জনষ্টনৰদ্বাৰা অংকিত জলৰংগ, প্ৰায় ১৭৯৫-১৮০১]] File:City of Cannanore, 1572.jpg|১৫৭২ চনত অঁকা কন্নুৰৰ এখন চিত্ৰ, [[জৰ্জ ব্ৰাউন]] আৰু [[ফ্ৰান্স হোগেনবাৰ্গ]]ৰ এটলাছ ''চিভিটেটছ অৰ্বিছ টেৰাৰাম'', খণ্ড ১-ৰ পৰা </gallery> == ভূগোল == {{See also|কন্নুৰৰ পৰ্যটনস্থলীসমূহ}} [[File:Vpra floating park boat walking path.jpg|thumbnail|[[মাডায়ি]]ৰ সমীপৱৰ্তী ভায়ালাপ্ৰা হ্ৰদ]] [[File:Muzhappilangad Drive-in Beach 2.jpg|left|thumbnail|[[মুজাপ্পিলাংগড় সাগৰীয় তীৰ]], এছিয়াৰ আটাইতকৈ দীঘল ড্ৰাইভ-ইন তীৰ, কন্নুৰত অৱস্থিত]]কন্নুৰৰ উচ্চতা হৈছে সাগৰ পৃষ্ঠৰপৰা {{convert|1.02|m|feet|disp=or}}। ই [[লাক্ষাদ্বীপ সাগৰ]]ৰ উপকূলত অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ উপকূলীয় অঞ্চলটো বালিৰে ভৰা। চহৰখনত এখন {{convert|8|km|mile|1}} দীঘল সাগৰৰ পাৰ আৰু [[পয়্যাম্বলম]]ত এখন {{convert|3|km|mile|1}} দীঘল সাগৰীয় তীৰ আছে। কন্নুৰ [[কোজিকোড়ে]]ৰ উত্তৰে, [[কাছাৰগোড়]] আৰু [[মাংগালুৰু]]ৰ দক্ষিণে, [[কড়াগু জিলা|কড়াগু]] আৰু [[ৱায়ানাড় জিলা|ৱায়ানাড়]]ৰ [[পশ্চিমঘাট]] অঞ্চলৰ পশ্চিমে আৰু [[লাক্ষাদ্বীপ সাগৰ]]ৰ পূবে অৱস্থিত। [[আয়িক্কাৰা]]ত [[মপ্পিলা উপসাগৰ]] বন্দৰ আছে। ইয়াৰ এফালে [[ছেইণ্ট এঞ্জেলো দুৰ্গ]] (১৫০৫ চনত নিৰ্মিত) আৰু আনফালে [[অৰাক্কাল ৰাজ্য|অৰাক্কাল ৰাজপ্ৰাসাদ]] আছে। এছিয়াৰ আটাইতকৈ দীঘল ড্ৰাইভ-ইন তীৰ মুজাপ্পিলাংগড় সাগৰীয় তীৰ কন্নুৰত অৱস্থিত। ভায়ালাপ্ৰা হ্ৰদ [[মাডায়ি]]ৰ সমীপত অৱস্থিত। === জলবায়ু === কন্নুৰত অতিশয় আৰ্দ্ৰ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় মৌচুমী জলবায়ু (কোপেন জলবায়ু শ্ৰেণীবিভাজনৰ অধীনত ''Am'') বিৰাজ কৰে। এপ্ৰিল আৰু মে' মাহত গড় সৰ্বোচ্চ উষ্ণতা প্ৰায় {{convert|35|C}} হয়। ডিচেম্বৰ আৰু জানুৱাৰীত উষ্ণতা মজলীয়া ধৰণৰ থাকে: প্ৰায় {{convert|24|C|F|1|disp=or}}। [[মলাবাৰ উপকূল]]ৰ আন অঞ্চলবোৰৰ দৰেই, এই চহৰখনতো [[দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বতাহ]]ৰ ফলত প্ৰচুৰ বৰষুণ হয়। বাৰ্ষিক গড় বৰষুণৰ পৰিমাণ হৈছে {{convert|3438|mm|in|0|disp=or}}, যাৰ প্ৰায় ৬৮ শতাংশ গ্ৰীষ্মকালত হয়।<ref name="KannurClimate">[http://www.calicutnet.com/yourtown/kannur/Climate.htm Climate: Kannur (Cannanore)] CalicutNet.com</ref>{{Weather box | width = auto | location = কন্নুৰ (১৯৯১–২০২০, চৰম মান ১৯৭৮–বৰ্তমানলৈ) | metric first = Yes | single line = Yes | temperature colour = | Jan record high C = ৩৬.৮ | Feb record high C = ৩৯.০ | Mar record high C = ৩৯.১ | Apr record high C = ৩৯.২ | May record high C = ৩৯.১ | Jun record high C = ৩৬.৮ | Jul record high C = ৩৩.৯ | Aug record high C = ৩৩.৬ | Sep record high C = ৩৪.২ | Oct record high C = ৩৫.৭ | Nov record high C = ৩৭.০ | Dec record high C = ৩৬.৮ | year record high C = ৩৯.২ | Jan high C = ৩৩.৬ | Feb high C = ৩৪.৩ | Mar high C = ৩৪.৯ | Apr high C = ৩৫.০ | May high C = ৩৪.০ | Jun high C = ৩০.৬ | Jul high C = ২৯.৫ | Aug high C = ২৯.৮ | Sep high C = ৩০.৮ | Oct high C = ৩১.৬ | Nov high C = ৩২.৮ | Dec high C = ৩৩.৩ | year high C = ৩২.৫ | Jan low C = ২১.৯ | Feb low C = ২২.৯ | Mar low C = ২৪.৭ | Apr low C = ২৫.৯ | May low C = ২৫.৬ | Jun low C = ২৩.৯ | Jul low C = ২৩.৩ | Aug low C = ২৩.৪ | Sep low C = ২৩.৭ | Oct low C = ২৩.৭ | Nov low C = ২৩.৬ | Dec low C = ২২.৪ | year low C = ২৩.৭ | Jan record low C = ১৬.৪ | Feb record low C = ১৭.৮ | Mar record low C = ১৯.০ | Apr record low C = ২১.৭ | May record low C = ২০.০ | Jun record low C = ২০.৬ | Jul record low C = ২০.৪ | Aug record low C = ২০.৭ | Sep record low C = ২০.৯ | Oct record low C = ১৯.৪ | Nov record low C = ১৭.৮ | Dec record low C = ১৬.১ | year record low C = ১৬.১ | rain colour = green | Jan rain mm = ০.৫ | Feb rain mm = ০.৭ | Mar rain mm = ১৫.৮ | Apr rain mm = ৫৪.২ | May rain mm = ২২১.৫ | Jun rain mm = ৯৪৬.৩ | Jul rain mm = ৮৭৭.২ | Aug rain mm = ৫৪১.৪ | Sep rain mm = ২৭০.৯ | Oct rain mm = ৩০০.৪ | Nov rain mm = ১০৯.০ | Dec rain mm = ২৭.০ | Jan rain days = ০.১ | Feb rain days = ০.১ | Mar rain days = ০.৬ | Apr rain days = ২.৯ | May rain days = ৭.৮ | Jun rain days = ২৩.৫ | Jul rain days = ২৬.২ | Aug rain days = ২১.৭ | Sep rain days = ১২.৩ | Oct rain days = ১১.৯ | Nov rain days = ৪.৯ | Dec rain days = ১.১ | time day = ১৭:৩০ [[ভাৰতীয় মান সময়|আইএছটি]] | Jan humidity = ৬৩ | Feb humidity = ৬৪ | Mar humidity = ৬৫ | Apr humidity = ৬৬ | May humidity = ৭১ | Jun humidity = ৮৪ | Jul humidity = ৮৭ | Aug humidity = ৮৫ | Sep humidity = ৮১ | Oct humidity = ৭৯ | Nov humidity = ৭৪ | Dec humidity = ৬৬ | year humidity = ৭৪ | source 1 = [[ভাৰতীয় বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ]]<ref>{{cite web | url = https://imdpune.gov.in/library/public/Climatological%20Tables%201991-2020.pdf | title = Climatological Tables of Observatories in India 1991-2020 | trans-title = ভাৰতৰ মানৱ নিৰীক্ষণ কেন্দ্ৰসমূহৰ জলবায়ু সম্পৰ্কীয় তালিকা ১৯৯১-২০২০ | publisher = [[ভাৰতীয় বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ]] | access-date = ৮ এপ্ৰিল ২০২৪ }}</ref><ref name=IMDnormals> {{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archive-date = ৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ | url = https://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Cannanore Climatological Table 1981–2010 | trans-title = কেন্দ্ৰ: কান্নানোৰ জলবায়ু সম্পৰ্কীয় তালিকা ১৯৮১-২০১০ | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = ভাৰতীয় বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ | date = জানুৱাৰী ২০১৫ | pages = ১৬৭–১৬৮ | access-date = ২৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archive-date = ৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ | url = https://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | trans-title = ভাৰতীয় কেন্দ্ৰসমূহৰ বাবে উষ্ণতা আৰু বৰষুণৰ চৰম মান (২০১২ লৈকে) | publisher = ভাৰতীয় বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ | date = ডিচেম্বৰ ২০১৬ | page = M106 | access-date = ২৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০}}</ref> }} == নাগৰিক প্ৰশাসন == [[File:Kannur Skyline 3.jpg|thumbnail|কন্নুৰ চহৰৰ আকাশৰেখা]] ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সাম্ৰাজ্যৰ ১৮৬৫ চনৰ মাদ্ৰাজ আইন ১০ৰ (নগৰ উন্নয়ন আইন ১৮৫০-ৰ সংশোধনী)<ref name="Towns Act"/> অধীনত ১৮৬৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত কন্নুৰ পৌৰসভা গঠন কৰা হয়। ইয়াৰ লগতে [[তলশ্যেৰী]], [[কোজিকোড়ে]], [[পলক্কড়]], আৰু [[ফৰ্ট কোচি]] পৌৰসভাও গঠিত হৈছিল, যিবোৰ ৰাজ্যখনৰ প্ৰথম আধুনিক পৌৰসভাত পৰিণত হয়। ২০১৫ চনত ইয়াক [[কেৰালাৰ চহৰ আৰু নগৰসমূহৰ তালিকা|পৌৰ নিগম]]লৈ উন্নীত কৰা হয়।<ref name="kmc">{{Cite news|last=Special Currespondent|date=১৪ জানুৱাৰী ২০১৫|title=Kannur to be City Corporation|trans-title=কন্নুৰ হ'ব পৌৰ নিগম|work=দ্য হিন্দু|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kannur-to-be-city-corporation/article6789317.ece|access-date=৬ মাৰ্চ ২০২১}}</ref> চহৰখনৰ প্ৰশাসন কন্নুৰ পৌৰ নিগমৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়, যাৰ মুৰব্বী হৈছে এজন মেয়ৰ। নিগমটো মেয়ৰ আৰু পৰিষদৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয় আৰু কন্নুৰ চহৰৰ ৭৮.৩৫ বৰ্গ কিমি এলেকাজুৰি থকা প্ৰায় ২৩২,৪৮৬ জনসংখ্যাক নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।<ref>{{Cite web |title=Home {{!}} കണ്ണൂര്‍ നഗരസഭ |trans-title=মুখ্যপৃষ্ঠা |url=https://kannurcorporation.lsgkerala.gov.in/en |archive-url=https://web.archive.org/web/20250415014349/https://kannurcorporation.lsgkerala.gov.in/en |archive-date=১৫ এপ্ৰিল ২০২৫ |access-date=৩০ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=kannurcorporation.lsgkerala.gov.in |language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Provisional Population Totals, Census of India 2011|trans-title=অস্থায়ী জনসংখ্যাৰ সৰ্বমুঠ পৰিমাণ, ভাৰতৰ লোকপিয়ল ২০১১|url=http://urbanaffairskerala.org/images/downloads/ulb_population2011.pdf|work=Population of the urban local bodies in Kerala (2011)|publisher=কেৰালা চৰকাৰ|access-date=৪ ডিচেম্বৰ ২০২০|archive-date=২৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924173424/http://urbanaffairskerala.org/images/downloads/ulb_population2011.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="Corporation councillors">{{cite web|title=Kannur Corporation, Councillors|trans-title=কন্নুৰ পৌৰ নিগম, পাৰিষদসকল|url=https://lsgkerala.gov.in/en/lbelection/electdmemberdet/2020/1259|access-date=৬ মাৰ্চ ২০২০|publisher=স্থানীয় স্ব-শাসন বিভাগ, কেৰালা}}</ref> প্ৰশাসনিক সুবিধাৰ বাবে চহৰখনক ৫৫টা ৱাৰ্ডত ভাগ কৰা হৈছে, য'ৰপৰা নিগম পৰিষদৰ সদস্যসকলক পাঁচ বছৰৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰা হয়। [[কন্নুৰ পৌৰ নিগম]]ক ছটা মণ্ডলত ভাগ কৰা হৈছে: কন্নুৰ টাউন, [[পল্লিকুন্নু]], [[পুঝাথী]], [[এডক্কাড]], [[কন্নুৰ পূব|এলায়াভুৰ]], আৰু [[চেলোৰা]]।<ref name="kmc" /> {| class="wikitable" style="float:center; text-align:center; margin:0 0 0 1em; " |- ! colspan="2"|কন্নুৰ পৌৰ নিগম |- |[[মেয়ৰ]] |এডভকেট পি ইন্দিৰা ([[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|আইএনচি]])<ref>{{Cite news |date=২৬ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |title=P. Indira assumes office as Kannur Mayor; K.P. Tahir elected deputy mayor |trans-title=পি. ইন্দিৰাই কন্নুৰৰ মেয়ৰ হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে; কে. পি. তাহিৰ উপ মেয়ৰ হিচাপে নিৰ্বাচিত |url=https://www.thehindu.com/incoming/p-indira-assumes-office-as-kannur-mayor-kp-tahir-elected-deputy-mayor/article70440538.ece |access-date=৩০ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |work=দ্য হিন্দু |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> |- |[[উপ মেয়ৰ]] |কে. পি. তাহিৰ ([[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|আইইউএমএল]])<ref>{{Cite news |date=২৭ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |title=Congress's P Indira sworn in as Kannur mayor |trans-title=কংগ্ৰেছৰ পি ইন্দিৰাই কন্নুৰৰ মেয়ৰ হিচাপে শপত গ্ৰহণ কৰে |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/congresss-p-indira-sworn-in-as-kannur-mayor/articleshow/126194846.cms |access-date=৩০ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |work=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া |issn=0971-8257}}</ref> |- |[[পৌৰ আয়ুক্ত (ভাৰত)|নিগম সচিব]] |নাই |} ৰাজ্য গঠনৰ পিছত কন্নুৰ নিগম হৈছে কেৰালাৰ পঞ্চমখন পৌৰ নিগম। ২০১৫ চনত স্থাপিত হোৱা কন্নুৰ নিগমৰ প্ৰথম মেয়ৰ আছিল ই. পি. লতা।<ref>{{Cite news|last=PTI|date=১৮ নৱেম্বৰ ২০১৫|title=CPI(M) rides to power in five of six corporations in Kerala|trans-title=কেৰালাৰ ছখন নিগমৰ ভিতৰত পাঁচখনতে চিপিআই(এম) ক্ষমতালৈ আহে|work=দ্য ইকনমিক টাইমছ|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/cpim-rides-to-power-in-five-of-six-corporations-in-kerala/articleshow/49831638.cms|access-date=৬ মাৰ্চ ২০২১}}</ref> কন্নুৰ নিগমত দুটা বিধানসভা সমষ্টি আছে; [[কন্নুৰ (বিধানসভা সমষ্টি)|কন্নুৰ]] আৰু [[অঝিকোড় (বিধানসভা সমষ্টি)|অঝিকোড়]] এই দুয়োটা [[কন্নুৰ (লোকসভা সমষ্টি)|কন্নুৰ]] সংসদীয় সমষ্টিৰ অংশ। ===কন্নুৰ পৌৰ নিগম নিৰ্বাচন ২০২০=== {|class="sortable wikitable" |+কন্নুৰ পৌৰ নিগম নিৰ্বাচন ২০২০<ref>{{Cite web|title=Kannur Corporation election 2020|trans-title=কন্নুৰ পৌৰ নিগম নিৰ্বাচন ২০২০|url=http://trend.kerala.gov.in/views/index.php|access-date=৬ মাৰ্চ ২০২১|website=lbtrend|archive-date=৯ মাৰ্চ ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210309203519/http://trend.kerala.gov.in/views/index.php|url-status=dead}}</ref> |- ! ক্ৰমিক নং!! দলৰ নাম!! দলৰ প্ৰতীক!! পাৰিষদৰ সংখ্যা |- | ০১ || [[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]] ||[[File:UDF logo.png|50px]]|| ৩৪ |- | ০২ || [[লেফট ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|এলডিএফ]] ||[[File:Left Democratic Front (Kerala) Logo.svg|50px]] || ১৯ |- | ০৩ || [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী|বিজেপি]] ||[[File:BJP election symbol.svg -783x768.png|50px]] || ০১ |- | ০৪ || নিৰ্দলীয় || [[File:No flag.svg|75px]] || ০১ |- |} ===কন্নুৰ পৌৰ নিগম নিৰ্বাচন ২০১৫=== {|class="sortable wikitable" |+কন্নুৰ পৌৰ নিগম নিৰ্বাচন ২০১৫<ref>{{Cite web|title=Kannur Corporation election 2015|trans-title=কন্নুৰ পৌৰ নিগম নিৰ্বাচন ২০১৫|url=http://117.239.77.93/lbtrend/lbtrend2015/views/index.php|access-date=৬ মাৰ্চ ২০২১|website=lbtrend|archive-date=১৩ ডিচেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201213154651/http://117.239.77.93/lbtrend/lbtrend2015/views/index.php|url-status=dead}}</ref> |- ! ক্ৰমিক নং!! দলৰ নাম!! দলৰ প্ৰতীক!! পাৰিষদৰ সংখ্যা |- | ০১ || [[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]] ||[[File:UDF logo.png|50px]]|| ২৭ |- | ০২ || [[লেফট ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|এলডিএফ]] ||[[File:Left Democratic Front (Kerala) Logo.svg|50px]] || ২৭ |- | ০৩ || নিৰ্দলীয় || [[File:No flag.svg|75px]] || ০১ |} ===আইন-শৃংখলা=== [[কন্নুৰ চিটী পুলিচ]] এজন [[আৰক্ষী আয়ুক্ত (ভাৰত)|আৰক্ষী আয়ুক্ত]]ৰ (যি এজন [[ভাৰতীয় আৰক্ষী সেৱা|আইপিএছ]] বিষয়া) অধীনত পৰিচালিত হয়। কন্নুৰ চিটী পুলিচক তিনিটা আৰক্ষী উপ-সংমণ্ডলত ভাগ কৰা হৈছে; কন্নুৰ, তলশ্যেৰী আৰু কুথুপৰাম্বা। প্ৰতিটোৰ দায়িত্বত এজন সহকাৰী আৰক্ষী আয়ুক্ত (এচি) থাকে। কন্নুৰ চিটী পুলিচৰ অধীনত ২৪খন আৰক্ষী থানা আছে।<ref>{{Cite web |last=InfoTech |first=S. R. V. |title=History of Kannur City Police |trans-title=কন্নুৰ চিটী পুলিচৰ ইতিহাস |url=https://kannurcity.keralapolice.gov.in/history-of-kannur-city-police |access-date=৩০ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=kannurcity.keralapolice.gov.in |language=ml}}</ref> নিয়মীয়া আইন-শৃংখলা ৰক্ষা কৰাৰ উপৰি, চহৰখনৰ আৰক্ষী বাহিনীত ট্ৰেফিক আৰক্ষী, বম্ব স্কোৱাড, ডগ স্কোৱাড, ফিংগাৰপ্ৰিণ্ট ব্যুৰো, মহিলা কোষ, কিশোৰ শাখা, নাৰ্কোটিক্স কোষ, দাঙ্গা নিয়ন্ত্ৰণ বাহিনী, সশস্ত্ৰ সংৰক্ষিত শিবিৰ, জিলা অপৰাধ ৰেকৰ্ড ব্যুৰো আৰু এখন মহিলা থানা অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="KCP">{{cite web|title=Kannur City Police|trans-title=কন্নুৰ চিটী পুলিচ|url=https://kannur.keralapolice.gov.in/kannur-police/history/kannur-police-history|access-date=২৮ মে' ২০২১|publisher=কন্নুৰ চিটী পুলিচ|archive-date=১৬ মে' ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516033606/https://kannur.keralapolice.gov.in/kannur-police/history/kannur-police-history|url-status=dead}}</ref> ==জনগাঁথনি== {{Pie chart | thumb = right | caption = '''কন্নুৰ চহৰৰ ধৰ্মসমূহ''' (২০১১)<br /><br />{{small|'''উৎস: '''কন্নুৰ চহৰৰ লোকপিয়ল ২০১১ তথ্য}} | value1 = 56.3 | label1 = [[হিন্দু ধৰ্ম]] | color1 = darkorange | value2 = 37.9 | label2 = [[ইছলাম]] | color2 = green | value3 = 5.0 | label3 = [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]] | color3 = dodgerblue | value4 = 0.8 | label4 = অন্যান্য | color4 = grey }} ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি,<ref>{{Cite book|title=District Census Handbook – Kannur (2011) – Part XII-B|trans-title=জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি – কন্নুৰ (২০১১) – অংশ দ্বাদশ-খ|publisher=ডাইৰেক্টৰেট অৱ চেন্সাছ অপাৰেচন কেৰালা|year=২০১৪–২০১৫|location=তিৰুৱনন্তপুৰম|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3202_PART_B_KANNUR.pdf}}</ref> কন্নুৰ চহৰৰ জনসংখ্যা {{formatnum:232486}}।<ref name="Census2011cities">{{cite web|title=Provisional Population Totals, Census of India 2011|trans-title=অস্থায়ী জনসংখ্যাৰ সৰ্বমুঠ পৰিমাণ, ভাৰতৰ লোকপিয়ল ২০১১|url=http://urbanaffairskerala.org/images/downloads/ulb_population2011.pdf|work=Population of the urban local bodies in Kerala (2011)|publisher=কেৰালা চৰকাৰ|access-date=৪ ডিচেম্বৰ ২০২০|archive-date=২৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924173424/http://urbanaffairskerala.org/images/downloads/ulb_population2011.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="kmc"/><ref name="kudumbashree.org"/><ref name="auto"/> পুৰুষৰ সংখ্যা মুঠ জনসংখ্যাৰ ৪৬.২% আৰু মহিলাৰ সংখ্যা ৫৩.৮%। কন্নুৰৰ গড় সাক্ষৰতা হাৰ ৯৬.২৩%, যিটো ৰাষ্ট্ৰীয় গড় ৭৪.০৪% তকৈ বেছি। পুৰুষৰ সাক্ষৰতা হাৰ ৯৮% আৰু মহিলাৰ সাক্ষৰতা হাৰ ৯৪%। কন্নুৰত ১২% জনসংখ্যা ছবছৰৰ তলৰ। কন্নুৰৰ [[এংলো-ইণ্ডিয়ান]] সম্প্ৰদায় মূলতঃ বাৰ্ণাচেৰীৰ [[কন্নুৰ কেণ্টনমেণ্ট]] আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া থিলেৰী, নং ৩ বজাৰ আৰু কেম্প বজাৰ অঞ্চলত বাস কৰে। প্ৰশাসনিক আৰু স্থানীয় ভাষা হিচাপে [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। == শিক্ষা == [[File:Kannur University.JPG|left|thumbnail|[[কন্নুৰ বিশ্ববিদ্যালয়]]]] [[File:Government College of Engineering, Kannur.jpg|thumbnail|[[চৰকাৰী অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, কন্নুৰ]]ৰ মূল ভৱন ]] [[File:Academy pic.jpg|thumbnail|কন্নুৰৰ [[এঝিমালা]]ত থকা [[ভাৰতীয় নৌ সেনা একাডেমী]] এছিয়াৰ সৰ্ববৃহৎ নৌ সেনা একাডেমী]] [[File:Pariyaramknr.png|left|thumbnail|চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, কন্নুৰ]] ভাৰতীয় নৌ সেনা একাডেমী কন্নুৰৰ [[এঝিমালা]]ত অৱস্থিত। ২৫০০ একৰৰ বিশাল চৌহদত ইয়াত নৌ সেনা কেডেটসকলক প্ৰশিক্ষণ দিয়া হয়। কন্নুৰ জিলাত কন্নুৰ, কেলট্ৰন নগৰ, পায়্যানুৰ, এঝিমালা, আৰু তলশ্যেৰী, পেৰিঙ্গোমক ধৰি পাঁচখন [[কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়]] আছে। ১৯৯৬ চনৰ [[কেৰালা বিধানসভা]]ৰ ২২ নং আইনৰ জৰিয়তে [[কন্নুৰ বিশ্ববিদ্যালয়]] প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে ১৯৯৫ চনৰ ৯ নৱেম্বৰত কেৰালাৰ ৰাজ্যপালৰ এক অধ্যাদেশৰ জৰিয়তে "মলাবাৰ বিশ্ববিদ্যালয়" নামেৰে এই বিশ্ববিদ্যালয়খন স্থাপিত হৈছিল। ১৯৯৬ চনৰ ২ মাৰ্চত কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী এ. কে. এণ্টনীয়ে বিশ্ববিদ্যালয়খন উদ্বোধন কৰিছিল। কন্নুৰ বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৯৬ৰ উদ্দেশ্য আছিল কেৰালা ৰাজ্যত এখন শিক্ষাদান কৰা, আৱাসিক আৰু সংযুক্ত বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰা। ইয়াৰ জৰিয়তে [[কাছাৰগোড় জিলা|কাছাৰগোড়]] আৰু [[কন্নুৰ জিলা|কন্নুৰ]] ৰাজহ জিলাসমূহৰ লগতে [[ৱায়ানাড়]] জিলাৰ মানন্তৱাড়ী তালুকত উচ্চ শিক্ষাৰ বিকাশ কৰিব বিচৰা হৈছিল। [[কন্নুৰ বিশ্ববিদ্যালয়]] এখন বহুমুখী চৌহদৰ বিশ্ববিদ্যালয়। ১৮৬২ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা কন্নুৰৰ প্ৰথমখন মহাবিদ্যালয় চৰকাৰী ব্ৰেনেন মহাবিদ্যালয়ত ২৫০০-তকৈ অধিক ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক শিক্ষা প্ৰদান কৰা হয়। উত্তৰ কেৰালাত অভিযান্ত্ৰিক শিক্ষা প্ৰদানৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে ১৯৮৬ চনত [[আন্থুৰ|ধৰ্মশালা, কন্নুৰ]]ৰ সমীপত চৰকাৰী অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, কন্নুৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।<ref name="GCEK">{{cite web|url=http://gcek.ac.in|title=Welcome|trans-title=স্বাগতম|author=প্ৰশাসক|access-date=৫ এপ্ৰিল ২০১৫}}</ref> কাৰিকৰী শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত উচ্চ শিক্ষা প্ৰদান কৰা এই মহাবিদ্যালয়খন ৰাজ্যখনৰ শীৰ্ষ দহখন অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ৰ ভিতৰত অন্যতম। কন্নুৰ চহৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহৰ সেৱাৰ বাবে ১৯৯৩ চনত [[পৰিয়াৰম]]ত চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, কন্নুৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ত্ৰয়োদশ ৰাষ্ট্ৰীয় ফেশ্বন প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান (এনআইএফটি) চৌহদটো কন্নুৰ চহৰৰপৰা {{cvt|16|km}} উত্তৰে ধৰ্মশালা, কন্নুৰত অৱস্থিত। == সংবাদ মাধ্যম == [[File:Albert einstein statue.JPG|thumbnail|কন্নুৰৰ বিজ্ঞান উদ্যানত থকা এলবাৰ্ট আইনষ্টাইনৰ মূৰ্তি]] কন্নুৰত বহুতো স্থানীয় কেবুল দূৰদৰ্শন চেনেল উপলব্ধ। আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় কেবুল চেনেলসমূহ হৈছে চিটী চেনেল, চিটী গ'ল্ড, চিটী জুক, নেটৱৰ্ক চেনেলছ, জীল নেটৱৰ্ক, কন্নুৰ ভিছন, ৱৰ্ল্ড ভিছন, ৱৰ্ল্ডভিছন মিউজিক, চক্কৰাক্কল, গ্ৰামিকা চেনেল কুথুপৰাম্বা আৰু কন্নুৰৱান। কন্নুৰত ১০১.৫ মেগাহাৰ্টজত [[অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ']] সম্প্ৰচাৰ কৰা হয়। কন্নুৰৰ ব্যক্তিগত এফএম ৰেডিঅ' ষ্টেচনসমূহৰ ভিতৰত আছে: ৰেডিঅ' মেংগো ৯১.৯ (মালায়ালম মনোৰমা কোম্পানী লিমিটেড), ক্লাব এফএম ৯৪.৩ (মাতৃভূমি প্ৰিণ্টিং এণ্ড পাব্লিছিং কোম্পানী লিমিটেড), ৰেড এফএম (ভাৰত)|ৰেড এফএম ৯৩.৫ (ছান টিভি নেটৱৰ্ক|ছান নেটৱৰ্ক) আৰু বেষ্ট এফএম ৯৫|বেষ্ট এফএম ৯৫.০ (এছিয়ানেট কমিউনিকেশ্বনছ লিমিটেড)। কন্নুৰৰপৰা কেইবাখনো বাতৰি কাকত প্ৰকাশিত হয়। ইয়াৰ ভিতৰত ''মালায়ালম মনোৰমা'', ''মাতৃভূমি'', ''মাধ্যমম'', ''দেশাভিমানী'', ''দীপিকা (বাতৰি কাকত)|দীপিকা'', ''দীপিকা (বাতৰি কাকত)#ৰাষ্ট্ৰ দীপিকা|ৰাষ্ট্ৰ দীপিকা'', ''চন্দ্ৰিকা (মালায়ালম বাতৰি কাকত)|চন্দ্ৰিকা'', ''কেৰালা কৌমুদী'', ''মংগলম'', ''জন্মভূমি'', ''বীক্ষণম'', ''তেজছ'', ''চিৰাজ ডেইলী|চিৰাজ'', ''সুপ্ৰভাতম'', ''জনযুগম'' আৰু ''দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ'' আদি উল্লেখযোগ্য। == ৰন্ধনশৈলী == {{See also|তলশ্যেৰী ৰন্ধনশৈলী}} {{Multiple image | align = centre | direction = horizontal | width = 150 | header_align = left/right/center | footer_align = left/right/center | header_background = | footer_background = | image1 = Pathiri.jpg | caption1 = চাউলৰ গুড়িৰে তৈয়াৰী একপ্ৰকাৰৰ পিঠা ''[[পাথিৰি]]'' কন্নুৰৰ এবিধ সাধাৰণ পুৱাৰ আহাৰ | image2 = KallummakkayaNirachath.jpg | caption2 = ''কল্লুম্মাক্কায়া নিৰচথু'' বা ''অৰিক্কডুক্কা'' (চাউল ভৰোৱা শামুক) | caption3 = ''[[ৰায়তা]]''ৰ সৈতে তলশ্যেৰী ''বিৰিয়ানী'' | image4 = Calicut Halwa.jpg | caption4 = কন্নুৰ আৰু [[তলশ্যেৰী]]ত হালৱা জনপ্ৰিয় }} কন্নুৰৰ ৰন্ধনশৈলীয়ে ইয়াৰ সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্যক প্ৰতিফলিত কৰে। ই [[মলাবাৰ বিৰিয়ানী]]ৰ বাবে বিখ্যাত। মিঠাইবিধৰ গঠনৰ বাবে ইউৰোপীয়সকলে ছুইট মিট বুলি কোৱা [[হালৱা#ভাৰত|হালৱা]]ৰ বাবেও এই চহৰখন বিখ্যাত। আন এক বিশেষত্ব হৈছে [[কলৰ চিপছ#ভাৰত|কলৰ চিপছ]], যিবোৰ মচমচীয়া আৰু পাতলকৈ বনোৱা হয়। অন্যান্য জনপ্ৰিয় ব্যঞ্জনসমূহৰ ভিতৰত সাগৰীয় খাদ্যৰ প্ৰস্তুতি ([[খাদ্য হিচাপে মিছামাছ|মিছামাছ]], [[শামুক]], [[খাদ্য হিচাপে মেকাৰেল|মেকাৰেল]]) অন্তৰ্ভুক্ত। নিৰামিষ আহাৰৰ ভিতৰত [[সদ্যা]] অন্তৰ্ভুক্ত। কন্নুৰৰ ৰন্ধনশৈলী পৰম্পৰাগত [[কেৰালা]], [[ইৰানৰ ৰন্ধনশৈলী|পাৰ্চী]], [[য়েমেন|য়েমেনী]] আৰু [[আৰৱ]] খাদ্য-সংস্কৃতিৰ এক মিশ্ৰণ।<ref name="MC">{{Cite news|title=Straight from the Malabar Coast|trans-title=মলাবাৰ উপকূলৰপৰা পোনে পোনে|url=https://www.thehindu.com/life-and-style/food/straight-from-the-malabar-coast/article27942808.ece|last=সভনানী|first=ধৰা ভোৰা|date=১৪ জুন ২০১৯|access-date=২৬ জানুৱাৰী ২০২১|work=দ্য হিন্দু}}</ref> খাদ্য-সংস্কৃতিৰ এই সংগম বেছিভাগ ব্যঞ্জনৰ প্ৰস্তুতিতেই দেখিবলৈ পোৱা যায়।<ref name="MC" /> ''কল্লুম্মাক্কায়া'' ([[শামুক]])ৰ [[আঞ্জা]], ''ইৰাচি পুট্টু'' (''ইৰাচি'' মানে মাংস), ''পৰোটা'' (কোমল চেপেটা ৰুটী),<ref name="MC" /> ''[[পাথিৰি]]'' (এবিধ চাউলৰ পিঠা)<ref name="MC" /> আৰু ''ঘিউ'' ভাত আদি অন্যান্য কিছুমান বিশেষত্ব। মচলাৰ ব্যৱহাৰ কন্নুৰৰ ৰন্ধনশৈলীৰ এক প্ৰধান বৈশিষ্ট্য। ইয়াত প্ৰচুৰ পৰিমাণে [[জালুক]], [[ইলাচী]] আৰু [[লং]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কেৰালাৰ ''[[বিৰিয়ানী]]''ৰ সংস্কৰণটো, যাক [[মালায়ালম]] ভাষাত ''কুঝি মাণ্ডি'' বুলি জনা যায়, ই আন এবিধ জনপ্ৰিয় ব্যঞ্জন। ইয়াৰ ওপৰত [[য়েমেন]]ৰ প্ৰভাৱ আছে। ইয়াত তলশ্যেৰী ''বিৰিয়ানী'' আৰু কন্নুৰ ''বিৰিয়ানী''ৰ<ref>{{Cite web|date=২৩ জুন ২০১৭|title=Thalassery Chicken Biriyani|trans-title=তলশ্যেৰী চিকেন বিৰিয়ানী|url=https://www.thetakeiteasychef.com/thalassery-chicken-biriyani-recipe|access-date=১৩ মে' ২০২১|website=দ্য টেক ইট ইজি চেফ|language=en-GB}}</ref> দৰে বিভিন্ন ধৰণৰ ''বিৰিয়ানী'' প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref name="MC" /> জলপানসমূহৰ ভিতৰত ''[[উন্নককায়া|উন্নক্কায়া]]'' (কাজু, [[কিশমিশ]] আৰু চেনিৰ মিশ্ৰণ দি বনোৱা সিজোৱা পকা কলৰ প্ৰলেপক গভীৰভাৱে ভজা হয়),<ref name="MC_2">{{Cite news|title=Flavours unlimited from the Malabar coast|trans-title=মলাবাৰ উপকূলৰপৰা অগণন সোৱাদ|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/Food/flavours-unlimited-from-the-malabar-coast/article6170291.ece|last=কুৰিয়েন|first=চিজো|date=২ জুলাই ২০১৪|access-date=২৬ জানুৱাৰী ২০২১|work=দ্য হিন্দু}}</ref> ''[[পঝম পোৰি|পঝম নিৰচথু]]'' (ৰুকি থোৱা [[নাৰিকল]], [[গুড়]] বা চেনিৰে ভৰোৱা পকা কল),<ref name="MC_2" /> [[খাদ্য হিচাপে কণী|কণী]]ৰে নিৰ্মিত ''[[ফিঅছ ডি ওভছ|মুত্তামালা]]'',<ref name="MC" /> ''চাট্টি পাথিৰি'' (আটাৰে তৈয়াৰী এবিধ মিঠাই যিটো স্তৰযুক্ত আৰু ভিতৰত মিশ্ৰণ ভৰোৱা বেক কৰা চাপাতিৰ দৰে হয়), ''অৰিক্কডুক্কা'',<ref>{{Cite web|date=৩০ জুন ২০২০|title=Arikkadukka – Spicy Stuffed Mussels|trans-title=অৰিক্কডুক্কা – মচলাযুক্ত শামুক|url=https://www.facesplacesandplates.com/arikkadukka-spicy-stuffed-mussels/|access-date=১৩ মে' ২০২১|website=ফেচেছ প্লেচেছ এণ্ড প্লেটছ|language=en-US}}</ref> আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="MC" /> == পৰিবহণ == {{Main|কন্নুৰ জিলাত পৰিবহণ}} [[File:Fishing boats from Mattool Azheekkal.jpg|left|thumbnail|[[মাটুল]] অঝিক্কলত মাছমৰীয়া নাও]] [[File:Ptb kannur.jpg|thumb|[[কন্নুৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ে কন্নুৰ চহৰলৈ সেৱা আগবঢ়ায়]] কন্নুৰৰপৰা [[মাংগালুৰু]], [[বাংগালোৰ]], [[মহীশূৰ]], [[কড়াগু]] আৰু [[কোচি]]লৈ এক সুন্দৰ পথ যোগাযোগ ব্যৱস্থা আছে। ইয়াৰ ৰেলৱে ষ্টেচনটোও ভাৰতৰ সকলো প্ৰান্তৰ সৈতে সু-সংযোজিত হৈ আছে। চহৰখনৰপৰা প্ৰায় ২৬ কিমি দূৰত অৱস্থিত কন্নুৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰটোৱে ২০১৮ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰৰপৰা কাম-কাজ আৰম্ভ কৰে। ই ৰাজ্যখনৰ চতুৰ্থটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ। ওচৰৰ আন বিমানবন্দৰসমূহ [[কালিকট আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|কালিকট]], [[মহীশূৰ]] আৰু [[মাংগালুৰু বিমানবন্দৰ|মাংগালুৰু]]ত অৱস্থিত। কন্নুৰ [[কোজিকোড়ে]] আৰু [[মাংগালুৰু]]ৰ মাজৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ১৭ (ভাৰত)|ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৬৬]] বা এনএইচ ৬৬ (পূৰ্বৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ১৭)-ত অৱস্থিত। এই ঘাইপথটো চাৰিলেনযুক্ত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ বহল কৰা প্ৰকল্পৰ অধীনত কন্নুৰ চহৰৰ বাবে এটা বাইপাছৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছে। কন্নুৰ-কুৰ্গ-মহীশূৰ ঘাইপথৰ জৰিয়তে কন্নুৰ কৰ্ণাটকৰ [[কড়াগু]], [[মহীশূৰ]] আৰু [[বাংগালোৰ]]ৰ সৈতে সংযোজিত। ২০১৭ চনত এই ঘাইপথটোক ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথলৈ উন্নীত কৰা হৈছিল। [[File:Kannur Railway Station, Kerala.jpg|thumb|[[কন্নুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন]]]] কন্নুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন {{rwd|পলক্কড়}}ৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ অধীনস্থ দক্ষিণ ৰেলৱে মণ্ডলৰ অন্যতম প্ৰধান ষ্টেচন। তিৰুৱনন্তপুৰম ৰাজধানী এক্সপ্ৰেছ আৰু {{rws|কোচুভেলী}} [[কোচুভেলী-লোকমান্য তিলক গৰীব ৰথ|গৰীব ৰথ]]কে ধৰি সকলো ৰেল কন্নুৰত ৰয়। ছখন দৈনিক ৰেল আৰু প্ৰায় ১৫খন সাপ্তাহিক বা দ্বি-সাপ্তাহিক ৰেলে কন্নুৰক ৰাজধানী [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ সৈতে সংযোগ কৰে। কন্নুৰ ৰেলযোগে [[মাংগালুৰু]] আৰু [[কোজিকোড়ে]]ৰ সৈতে সু-সংযোজিত।<ref>{{cite web|title=Mangalore to Kannur (Cannanore) – Trains|trans-title=মাংগালুৰুৰপৰা কন্নুৰলৈ (কান্নানোৰ) – ৰেলসমূহ|url=https://indiarailinfo.com/search/maq-mangaluru-central-mangalore-to-can-kannur-main-cannanore-/1470/0/1243|access-date=১২ নৱেম্বৰ ২০১৭|publisher=ইণ্ডিয়া ৰেল ইনফো}}</ref><ref>{{cite web|title=Kannur (Cannanore) to Kozhikode – Trains|trans-title=কন্নুৰৰ (কান্নানোৰ) পৰা কোজিকোড়েলৈ – ৰেলসমূহ|url=https://indiarailinfo.com/search/can-kannur-main-cannanore-to-clt-kozhikode-main-calicut-/1243/0/1242|access-date=১২ নৱেম্বৰ ২০১৭|publisher=ইণ্ডিয়া ৰেল ইনফো}}</ref> [[কন্নুৰ দক্ষিণ]] ৰেলৱে ষ্টেচন আৰু [[এডক্কাড]] ৰেলৱে ষ্টেচন কন্নুৰ নিগমৰ সীমাৰ ভিতৰত অৱস্থিত। চিৰক্কল ৰেলৱে ষ্টেচন চহৰখনৰ উত্তৰ দিশত অৱস্থিত। এই তিনিখন ষ্টেচনত কেৱল যাত্ৰীবাহী ৰেলহে ৰয়। মাট্টাননূৰত থকা কন্নুৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ ২০১৮ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰত উদ্বোধন কৰা হৈছিল। ই কেৰালাৰ চতুৰ্থটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ। বিমানবন্দৰটোত ৰানৱে (ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ দীঘল) আৰু অত্যাধুনিক যাত্ৰী টাৰ্মিনেলৰ লগতে অন্যান্য সা-সুবিধাসমূহ আছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/business-economy/real-estate/article/kerala-gets-its-4th-international-airport-at-kannur-10-point-cheat-sheet/296082|title=Kerala gets its 4th international airport at Kannur: 10-point cheat-sheet|trans-title=কেৰালাই পালে ইয়াৰ চতুৰ্থটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ কন্নুৰত: ১০-দফীয়া পৰামৰ্শ|website=timesnownews.com|date=৮ অক্টোবৰ ২০১৮ }}</ref> ই এক বিস্তৃত পথ যোগাযোগ ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে সু-সংযোজিত আৰু ইয়াৰ বাবে এটা ৰেলপথৰ প্ৰস্তাৱো আগবঢ়োৱা হৈছে। ২০১৬–১৭ চনৰ কেন্দ্ৰীয় ৰেলৱে বাজেটত, অতিৰিক্ত বাজেট সম্পদৰ (ইবিআৰ) অধীনত ইয়াৰ বাবে {{INRConvert|4|b}} আবণ্টন দিয়া হৈছিল। ৰেলপথটোৰ বাবে খৰচ হ'বলগীয়া এই ধনৰ এটা অংশ ৰাজ্য চৰকাৰে বহন কৰিব। == উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিসকল == <!-- কেৱল তেতিয়াহে এই অংশত এজন ব্যক্তিক যোগ কৰিব যদিহে তেওঁৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াত ইতিমধ্যে প্ৰবন্ধ আছে আৰু তেওঁ কন্নুৰ জিলাৰ আন ঠাইৰপৰা নহয়, বৰঞ্চ খোদ কন্নুৰ চহৰৰপৰা হয় --> === সাহিত্য === * [[সুকুমাৰ অঝিকোড়]] * [[ওয়্যাৰথু চান্দু মেনন]] * [[চেৰুচ্ছেৰী নাম্বুথিৰী]] * [[এন. প্ৰভাকৰণ]] * [[টি. পদ্মনাভন]] * [[টি. কে. ডি. মুজাপ্পিলাংগড়]] === ক্ৰীড়া === * [[মানুৱেল ফ্ৰেডেৰিক]] * [[জিমি জৰ্জ]] * [[ভি. পি. সত্যন]] * [[ডেনছন দেৱদাস]] * [[চি. কে. বিনীত]] * [[চাহল আব্দুল চমাড]] * [[টিণ্টু লুকা]] * [[চুন্দাংগাপোয়িল ৰিজৱান]] * [[সুধা শ্বাহ]] === ৰাজনীতিবিদ === * [[এম. ভি. ৰাঘৱন]] * [[পিনাৰায়ি বিজয়ন]] * [[কে. কৰুণাকৰণ]] * [[ই. কে. নয়নাৰ]] * [[কে. কে. শৈলজা]] * [[পি. জয়ৰাজন]] * [[ই. আহমেদ]] * [[এম. ভি. গোবিন্দন]] * [[কদিয়েৰী বালাকৃষ্ণন]] * [[জন ব্ৰিটাছ]] * [[ই. পি. জয়ৰাজন]] * [[কদন্নপ্পল্লী ৰামচন্দ্ৰন]] * [[এ. এন. ছমছীৰ]] * [[কে. সুধাকৰণ]] * [[এম. ভি. জয়ৰাজন]] * [[জেমছ মেথিউ]] * [[টি. ভি. ৰাজেশ]] * [[এম. ভি. নিকেশ কুমাৰ]] === অভিনেতা-অভিনত্ৰী === * [[শ্ৰীনিবাসন]] * [[এম. এন. নাম্বিয়াৰ]] * [[মালবিকা মোহনন]] * [[অনশ্বৰা ৰাজন]] * [[সম্বৃতা সুনীল]] * [[মমতা মোহনদাস]] * [[বিনীত]] * [[বিনীত কুমাৰ]] * [[দীপক পৰম্বোল]] * [[সনুশা]] * [[সনুপ সন্তোষ]] * [[নিখিলা বিমল]] * [[নিবেথা থমাছ]] * [[শ্ৰীকলা শশীধৰণ]] * [[স্নেহা পালিযেৰী]] * [[অঞ্জু অৰবিন্দ]] * [[আত্মীয়া ৰাজন]] * [[শ্ৰুতি লক্ষ্মী]] * [[পাৰ্বতী নাম্বিয়াৰ]] * [[গণপতি এছ পোডুৱাল]] * [[মেডোনা চেবাষ্টিয়ান]] * [[ছানা খান]] * [[সন্তোষ কীঝাট্টুৰ]] * [[শামনা কাছিম]] === চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা === * [[বিজয় নাম্বিয়াৰ]] * [[চেলিম আহমেদ]] * [[বিনীত শ্ৰীনিবাসন]] * [[ধ্যান শ্ৰীনিবাসন]] === সংগীত (সুৰকাৰ) === * [[কাইথাপ্ৰম দামোদৰন নাম্বুথিৰী]] * [[কন্নুৰ ৰাজন]] * [[দীপক দেৱ]] * [[ইফতি]] * [[শ্বান ৰহমান]] * [[সুশিন শ্যাম]] * [[ছায়ানোৰা ফিলিপ]] === সংগীত (নেপথ্য গায়ক) === * [[বিনীত শ্ৰীনিবাসন]] * [[শ্বান ৰহমান]] * [[সুশিন শ্যাম]] * [[ছায়ানোৰা ফিলিপ]] * [[অৰুণ আলাত]] === চিত্ৰগ্ৰহণকাৰী === * [[কে. ইউ. মোহনন]] <!-- কেৱল তেতিয়াহে এই অংশত এজন ব্যক্তিক যোগ কৰিব যদিহে তেওঁৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াত ইতিমধ্যে প্ৰবন্ধ আছে আৰু তেওঁ কন্নুৰ জিলাৰ আন ঠাইৰপৰা নহয়, বৰঞ্চ খোদ কন্নুৰৰপৰা হয় --> == লগতে চাওক == *[[কন্নুৰ উত্তৰ]] *[[কন্নুৰ পূব]] *[[কন্নুৰ জিলাৰ উপাসনা স্থলীসমূহ]] *[[জিডিপি অনুসৰি ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ চহৰসমূহ]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category|Kannur}} * [https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Kannur&params=11_52_28.2_N_75_22_13.4_E_type:city(232486)_region:IN-KL জিঅ'হেক – কন্নুৰ] * [https://web.archive.org/web/20190517095943/https://kannur.gov.in/ চৰকাৰী ৱেবছাইট] (আৰ্কাইভ কৰা) * [https://web.archive.org/web/20090427072410/http://kannur.nic.in/ চৰকাৰী ৱেবছাইট] (বিকল্প ৱেবছাইট; আৰ্কাইভ কৰা) {{Navboxes |title = কন্নুৰ সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধসমূহ |list = {{কন্নুৰ |state=expanded}} {{কেৰালা}} {{মলাবাৰ}} {{উত্তৰ মলাবাৰ}} {{কন্নুৰ জিলা}} {{কেৰালাৰ পৌৰসভাসমূহ}} {{ভাৰতৰ নিযুতৰো অধিক জনসংখ্যাৰ চহৰসমূহ}} }} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:কন্নুৰ| ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ মহানগৰসমূহ]] [[শ্ৰেণী:প্ৰাক্তন পৰ্তুগীজ উপনিৱেশসমূহ]] [[শ্ৰেণী:কন্নুৰ জিলাৰ চহৰ আৰু নগৰসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ জনবসতিপূৰ্ণ উপকূলীয় স্থানসমূহ]] h45qkk3vp1d834t69gst28wjt7u18kz 0 138621 626334 2026-08-11T20:05:55Z MS Sakib 25393 নতুন পৃষ্ঠা: {{Short description|ভাৰতৰ কেৰালাৰ চহৰ}} {{Infobox settlement | name = কোল্লম | native_name = | native_name_lang = | other_name = কুইলন | settlement_type = [[মহানগৰ]] | image_skyline = Kollam_Collage.png | imagesize = 255px | image_caption = ওপৰৰ পৰা ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত: [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]] আৰু [[দ্য ৰভিজ]]ৰ... 626334 wikitext text/x-wiki {{Short description|ভাৰতৰ কেৰালাৰ চহৰ}} {{Infobox settlement | name = কোল্লম | native_name = | native_name_lang = | other_name = কুইলন | settlement_type = [[মহানগৰ]] | image_skyline = Kollam_Collage.png | imagesize = 255px | image_caption = ওপৰৰ পৰা ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত: [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]] আৰু [[দ্য ৰভিজ]]ৰ আকাশী দৃশ্য, [[থাংগাছেৰী লাইটহাউচ]], [[ছেইণ্ট থমাছ দুৰ্গ]]ৰ ধ্বংসাৱশেষ, [[কোল্লম কেএছআৰটিচি বাছ আস্থান]] আৰু [[কোল্লম কেএছডব্লিউটিডি ফেৰী টাৰ্মিনেল|কেএছডব্লিউটিডি নাও ঘাট]], [[ব্ৰিটিছ ৰেচিডেন্সি]], [[ডাউনটাউন কোল্লম]] এলেকা য'ত [[আৰপি মল, কোল্লম|আৰপি মল]] অন্তৰ্ভুক্ত, [[মুনৰো দ্বীপ]]ত পৰ্যটক, [[এডভেঞ্চাৰ পাৰ্ক, কোল্লম|এডভেঞ্চাৰ পাৰ্ক]], [[কোল্লম জংচন ৰেলৱে ষ্টেচন]], [[থাংগাছেৰী ব্ৰেকৱাটাৰ টুৰিজিম পাৰ্ক|ব্ৰেক ৱাটাৰ টুৰিজিম]] আৰু [[কোল্লম বন্দৰ]], [[কোল্লম সাগৰৰ পাৰ]] আৰু [[চিন্নাকাডা ক্লক টাৱাৰ]] | etymology = [[জালুক]]: ''কোলা'' ("জালুক") | nicknames = "আৰৱ সাগৰৰ ৰাজকুমাৰ"<br />"বিশ্বৰ কাজু ৰাজধানী"<ref>{{cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kollams-cashew-crunch/article23701507.ece |title=Kollam's cashew crunch |trans-title=কোল্লমৰ কাজু সংকট |work=The Hindu|date=28 April 2018 |access-date=10 August 2018}}</ref> <br /> "বেকৱাটাৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ" <br /> "[[যৌৱনৰ ফোৱাৰা]]"<ref>{{cite web | url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/2012/kollam-quilon/154 | title=Kollam, Quilon, Land of cashew, coir, backwaters, Kerala Tourism |trans-title=কোল্লম, কুইলন, কাজু, কয়াৰ, বেকৱাটাৰৰ দেশ, কেৰালা পৰ্যটন }}</ref><ref>{{cite news | url=https://www.grunge.com/236799/the-tragic-history-of-the-search-for-the-fountain-of-youth/ | title=The Tragic History of the Search for the Fountain of Youth |trans-title=যৌৱনৰ ফোৱাৰা সন্ধানৰ দুখজনক ইতিহাস | newspaper=Grunge | date=14 August 2020 }}</ref> | image_map = Location map India Kollam EN.svg | mapsize = 250x200px | map_alt = | map_caption = [[কোল্লম মহানগৰীয় অঞ্চল]]ৰ ভিতৰত চহৰখনৰ অৱস্থান | pushpin_map = India#India Kerala | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = কোল্লম ([[ভাৰত]]) | coordinates = {{coord|8|53|35.5|N|76|36|50.8|E|display=inline,title}}[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Kollam&params=8_53_35.5_N_76_36_50.8_E_type:city(1342509)_region:IN-KL] | subdivision_type = [[দেশ]] | subdivision_name = {{flag|ভাৰত}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ অঞ্চলসমূহৰ তালিকা|অঞ্চল]] | subdivision_name1 = [[দক্ষিণ ভাৰত]] | subdivision_type2 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]] | subdivision_name2 = [[কেৰালা]] | subdivision_type3 = [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] | subdivision_name3 = [[কোল্লম জিলা|কোল্লম]] | established_title = প্ৰতিষ্ঠা | established_date = ৮২৩ | founder = [[মাৰ চাবোৰ আৰু মাৰ প্ৰোথ|মাৰুভান চাপিৰ ইচো]]<ref>কোল্লম তাৰিছাপল্লী তাম্ৰপত্ৰ</ref><ref>{{cite work |last=Perczel |first=István |title= The Syriac World|trans-title=দ্য চিৰিয়াক ৱৰ্ল্ড |publisher=Routledge |year=2018 |isbn=9781317482116 |editor-last=King |editor-first=Daniel |page=665-671|chapter=Syriac Christianity in India }}</ref><ref>{{Cite book|title=Perumals of Kerala: Brahmin Oligarchy and Ritual Monarchy|trans-title=কেৰালাৰ পেৰুমলসমূহ: ব্ৰাহ্মণ গোট আৰু ৰীতিগত ৰাজতন্ত্ৰ|last=Narayanan|first=M. G. S.|publisher=CosmoBooks.|year=2013|isbn=9788188765072|location=Thrissur (Kerala)|pages=277, 278, 295, 435–37|orig-year=1972}}</ref> (বন্দৰ চহৰ হিচাপে) <br /> [[ৰাম বৰ্মা কুলশেখৰ]]<ref>{{Cite web |first=M. S. | last = Dhiraj |title=Kollam Pillar Inscription of Rama Kulasekhara: The Last Chera Record of a Jain Perumal of Makothai |trans-title=ৰাম কুলশেখৰৰ কোল্লম স্তম্ভ শিলালিপি: মাকোথাইৰ এজন জৈন পেৰুমলৰ অন্তিম চেৰা অভিলেখ |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume6/19.pdf |website=Department of History, Pondicherry Central University | location = Pondicherry, India}}</ref> (প্ৰশাসনিক ৰাজধানী হিচাপে) | leader_party = [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|আইএনচি]] | government_type = [[পৌৰ নিগম (ভাৰত)|পৌৰ নিগম]] | governing_body = [[কোল্লম পৌৰ নিগম]] | leader_title = [[মেয়ৰ#ভাৰত|মেয়ৰ]] | leader_name = এ. কে. হাফিজ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = ৪ | area_total_km2 = ৭৩.০৩ | area_land_km2 = | area_water_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = ৩৮.৩২ | population_total = ৩৯৭,৪১৯ | population_footnotes = <ref>{{Cite web|url=https://www.citypopulation.de/en/india/kerala/|title = Kerala (India): Districts, Cities and Towns - Population Statistics, Charts and Map|trans-title=কেৰালা (ভাৰত): জিলা, চহৰ আৰু নগৰ - জনসংখ্যা পৰিসংখ্যা, তালিকা আৰু মানচিত্ৰ}}</ref> | population_as_of = ২০১১ | population_rank = [[জনসংখ্যা অনুসৰি কেৰালাৰ চহৰসমূহৰ তালিকা|৫]] ([[ভাৰতৰ নিযুতৰো অধিক জনসংখ্যাৰ মহানগৰীয় অঞ্চলসমূহৰ তালিকা|৪১তম ভাৰত]]) | population_density_km2 = auto | population_metro = ১,৮৭১,০৮৬ | population_metro_footnotes = <ref>{{cite web|url=http://www.demographia.com/db-worldua.pdf| title=Demographia World Urban Areas |trans-title=ডেমোগ্ৰাফিয়া ৱৰ্ল্ড আৰ্বান এৰিয়াজ |publisher=Demographia |access-date=23 April 2016}}</ref> | population_demonym = কোল্লমাইট, কোল্লথুকাৰন/কাৰী, কোল্লমকাৰন/কাৰী | demographics_type1 = [[ভাষা]]সমূহ | demographics1_title1 = চৰকাৰী | demographics1_info1 = {{hlist|[[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]]|[[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]}} | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|আইএছটি]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = [[ডাক সূচকাংক নম্বৰ|পিন]] | postal_code = ৬৯১ XXX | area_code_type = [[টেলিফোন]] ক'ড | area_code = +৯১৪৭৪xxxxxxx | registration_plate = কোল্লম- [[ভাৰতৰ আৰটিও জিলাসমূহৰ তালিকা#কেএল—কেৰালা|কেএল]] ০২, [[কৰুণাগাপল্লী]]- কেএল ২৩, [[কোট্টাৰাক্কাৰা]]- কেএল ২৪, [[পুনালুৰ]]- কেএল ২৫, [[কুন্নথুৰ, কেৰালা|কুন্নথুৰ]]- কেএল ৬১, [[পঠানাপুৰম]]- কেএল ৮০, [[চাদয়ামংগলম]]- কেএল ৮২ | blank2_name_sec2 = সাক্ষৰতা | blank2_info_sec2 = ৯১.১৮%<ref name=Cities1Lakhandabove>{{cite web | url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf| title=Provisional Population Totals, Census of India 2011; Cities having population 1 lakh and above |trans-title=অস্থায়ী জনসংখ্যাৰ মুঠ পৰিমাণ, ভাৰতৰ লোকপিয়ল ২০১১; ১ লাখ আৰু তাতকৈ অধিক জনসংখ্যা থকা চহৰসমূহ | publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India}}</ref> | website = {{URL|www.kollam.nic.in}} | blank_name_sec2 = [[মানৱ উন্নয়ন সূচকাংক|এইচডিআই]] | blank_info_sec2 = <span style="color:#090">উচ্চ</span> | blank3_name_sec2 = [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ/এলঅ'চিঅ'ডিই]] | blank3_info_sec2 = '''IN QUI<br />IN KUK''' | footnotes = | official_name = }} '''কোল্লম''' ({{IPA|ml|kolːɐm|lang|Kollam-pronunciation.ogg}};{{efn|({{IPAc-en|'|k|w|aɪ|.|l|ɒ|n}} {{Respell|KWAI|lon}}; স্থানীয়ভাৱে {{IPAc-en|k|ɔɪ|.|l|ɒ|n}} {{Respell|KOY|lon}} {{audio|Pronunciation of the alternate name "Quilon" of the city Kollam.ogg|উচ্চাৰণ}})}}) হ'ল এখন প্ৰাচীন সাগৰীয় বন্দৰ আৰু ভাৰতীয় ৰাজ্য [[কেৰালা]]ৰ [[কেৰালাৰ চহৰ আৰু নগৰসমূহৰ তালিকা|চতুৰ্থ বৃহত্তম চহৰ]]।<ref>{{Cite web |url=https://www.dtpckollam.com/ |title=DTPC Kollam {{!}} Kollam Tourist Places |trans-title=ডিটিপিচি কোল্লম {{!}} কোল্লম পৰ্যটনস্থলীসমূহ |website=DTPC kollam |language=en |access-date=2026-08-07}}</ref><ref>{{Cite web |author=Express News Service |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2026/Jul/28/custodial-torture-alleged-in-kollam-mans-death |title=Custodial torture alleged in Kollam man’s death |trans-title=কোল্লমৰ লোকজনৰ মৃত্যুত জিম্মাত নিৰ্যাতনৰ অভিযোগ |date=2026-07-28 |website=The New Indian Express |language=en |access-date=2026-08-07}}</ref> [[আৰৱ সাগৰ]]ৰ [[মালাবাৰ উপকূল]]ৰ দক্ষিণ প্ৰান্তত অৱস্থিত এই চহৰখন [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]]ৰ পাৰত আৰু ই [[থিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ পৰা ৭১ কিলোমিটাৰ উত্তৰ-পশ্চিমত অৱস্থিত।<ref>{{cite web |title=Kollam - Encyclopaedia Britannica |trans-title=কোল্লম - এনচাইক্লোপিডিয়া ব্ৰিটেনিকা |url=https://www.britannica.com/place/Kollam |access-date=7 February 2020 |publisher=Britannica}}</ref> কোল্লম [[প্ৰাচীন ভাৰতীয় চহৰসমূহৰ তালিকা|ভাৰতৰ আটাইতকৈ পুৰণি নিৰন্তৰভাৱে জনবসতিপূৰ্ণ চহৰসমূহৰ]] ভিতৰত অন্যতম।<ref>{{cite web |date=16 June 2016 |title=12 Oldest Living and Continuously Inhabited Cities of India |trans-title=ভাৰতৰ ১২ খন আটাইতকৈ পুৰণি আৰু নিৰন্তৰভাৱে জনবসতি থকা চহৰ |url=http://www.walkthroughindia.com/cities/12-oldest-living-continuously-inhabited-cities-india/ |access-date=11 June 2023 |archive-date=11 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230611144213/http://www.walkthroughindia.com/cities/12-oldest-living-continuously-inhabited-cities-india/ |url-status=dead }}</ref><ref name="auto">{{cite web |title=History &#124; District Kollam, Government of Kerala &#124; India |trans-title=ইতিহাস &#124; জিলা কোল্লম, কেৰালা চৰকাৰ &#124; ভাৰত |url=https://kollam.nic.in/en/history/}}</ref> ইয়াত মেগালিথিক যুগৰ পৰাই মানুহৰ বসতিৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে। চহৰখন হাজাৰ হাজাৰ বছৰ ধৰি এক সামুদ্ৰিক [[এণ্ট্ৰেপোট]] (বাণিজ্য কেন্দ্ৰ) হিচাপে পৰিচিত, যাৰ প্ৰাচীনতম প্ৰমাণ ফিনিচিয়ান আৰু ৰোমানসকলৰ সময়ৰ পৰা পোৱা যায়।<ref>{{Cite journal |last1=A. |first1=Shaji |last2=H. |first2=Adabiya |date=March 11, 2020 |title=The Early Maritime Trade Relations of Kollam: A Historical Introspection |trans-title=কোল্লমৰ প্ৰাৰম্ভিক সামুদ্ৰিক বাণিজ্য সম্পৰ্ক: এক ঐতিহাসিক অন্তৰ্দৃষ্টি |url=http://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume8.2/23.pdf |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=8 |issue=2}}</ref> ই [[কেৰালাৰ বেকৱাটাৰসমূহ|কেৰালাৰ বেকৱাটাৰ]]ৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ আৰু ইয়াৰ কাজু প্ৰক্ৰিয়াকৰণ, [[নাৰিকলৰ জৰী|কয়াৰ]] উৎপাদন আৰু পৰ্যটন উদ্যোগৰ বাবে জনাজাত।<ref>{{Cite web |title=Ashtamudi Lake, the gateway to the backwaters of Kerala |trans-title=অষ্টমুদি হ্ৰদ, কেৰালাৰ বেকৱাটাৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ |url=https://www.keralatourism.org/destination/ashtamudi-backwaters/426 |website=Kerala Tourism}}</ref><ref>{{Cite web |title=In 2 years, 80% cashew producing units closed in Kollam |trans-title=২ বছৰত, কোল্লমত ৮০% কাজু উৎপাদন গোট বন্ধ হৈছে |url=https://www.downtoearth.org.in/news/agriculture/in-2-years-80-cashew-producing-units-closed-in-kollam-61749 |website=www.downtoearth.org.in|date=28 September 2018 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Coir products of Kerala, Kollam, Kerala, India |trans-title=কেৰালাৰ কয়াৰ সামগ্ৰী, কোল্লম, কেৰালা, ভাৰত |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/2012/coir-products/161 |website=Kerala Tourism}}</ref> প্ৰাচীন কালৰে পৰা কোল্লমৰ এক ব্যৱসায়িক খ্যাতি আছে। আৰব, [[ফিনিচিয়ান]], চীনা, ইথিওপিয়ান, ছিৰিয়ান, ইহুদী, [[কেলডিয়ান]] আৰু ৰোমানসকলে সহস্ৰাব্দ ধৰি কোল্লম বন্দৰত বাণিজ্য কৰি আহিছে।<ref>{{cite book |first=K. A. Nilakanta |last=Sasthri |title=History of South India |trans-title=দক্ষিণ ভাৰতৰ ইতিহাস |edition=2nd| publisher=Oxford University Press |year=1958 |orig-year=1935}}</ref> চীনা বাণিজ্যৰ বাবে, [[ইবন বটুতা]]ই চতুৰ্দশ শতিকাত কোল্লমক তেওঁৰ চৌবিশ বছৰীয়া ভ্ৰমণৰ সময়ত দেখা পাঁচটা ভাৰতীয় বন্দৰৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.thebetterindia.com/152778/news-kerala-china-iit-prof-gulis-children/ |title=Kozhikode to China: IIT Prof Unearths 700-YO Link That'll Will Blow Your Mind! |trans-title=কোজিকোড়ৰ পৰা চীনলৈ: আইআইটিৰ অধ্যাপকে ৭০০ বছৰ পুৰণি সংযোগ আৱিষ্কাৰ কৰিছে যিয়ে আপোনাক আচৰিত কৰিব! |publisher=The Better India |date=26 July 2018 |access-date=7 December 2015}}</ref><ref name="www.mathrubhumi.com">{{Cite web|url=http://www.mathrubhumi.com/travel/article/destination/kollam/1095/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141009210850/http://www.mathrubhumi.com/travel/article/destination/kollam/1095/|url-status=dead|title=Kollam - Mathrubhumi|trans-title=কোল্লম - মাতৃভূমি|archivedate=9 October 2014}}</ref> দেশিংগানাডুৰ ৰজাসকলে চীনা শাসকসকলৰ সৈতে ৰাষ্ট্ৰদূত বিনিময় কৰিছিল আৰু সেই সময়ত কোল্লমত এক সমৃদ্ধিশালী চীনা বসতি আছিল। নৱম শতিকাত চীনৰ [[কুৱাংচৌ|কেণ্টন]]লৈ যোৱাৰ পথত পাৰ্চী ব্যৱসায়ী [[চুলেইমান আল-তাজিৰ]]য়ে দেখিছিল যে বিশাল চীনা জাহাজবোৰ অহা ভাৰতৰ একমাত্ৰ বন্দৰটোৱেই আছিল কোল্লম। ভেনটিয়ান ভ্ৰমণকাৰী [[মাৰ্কো পোলো]], যিয়ে ১২৭৫ চনত [[কুবলাই খান]]ৰ অধীনত চীনা সেৱাত আছিল, তেওঁ চীনা মেণ্ডাৰিন হিচাপে কোল্লম আৰু পশ্চিম উপকূলৰ অন্যান্য চহৰসমূহ ভ্ৰমণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=http://kollam.nic.in/history.html|title=Short History of Kollam|trans-title=কোল্লমৰ চমু ইতিহাস}}</ref> [[কোল্লম জিলা|কোল্লম]]ত [[থমাছ দ্য এপষ্টল|ছেইণ্ট থমাছ]]ৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা [[এঝাৰাপল্লী|সাতখন গীৰ্জা]]ৰ ভিতৰত এখন আৰু লগতে [[কেৰালাত ইছলাম|দহখন আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদ]]ৰ ভিতৰত এখন আছে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়, যিটো [[মালিক দীনাৰ]]ৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। [[কুইলনৰ ৰোমান কেথলিক ডাইঅ'চিচ]] ভাৰতৰ প্ৰথমটো ডাইঅ'চিচ।<ref>{{Cite web |title=Diocese of Quilon |trans-title=কুইলনৰ ডাইঅ'চিচ |url=https://www.quilondiocese.com/quilon.php?Pid=16&Mid=89 |access-date=2023-09-07 |website=www.quilondiocese.com |archive-date=7 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230907162517/https://www.quilondiocese.com/quilon.php?Pid=16&Mid=89 |url-status=dead }}</ref> [[ভি. নাগম আইয়া]]ই তেওঁৰ ''ত্ৰিবাংকুৰ ষ্টেট মেনুৱেল''ত উল্লেখ কৰিছে যে ৮২২ খ্ৰীষ্টাব্দত দুজন [[ইষ্ট ছিৰিয়াক ৰাইট|ইষ্ট ছিৰিয়াক]] বিশ্বপ, [[মাৰ চাবোৰ আৰু মাৰ প্ৰোথ]] তেওঁলোকৰ অনুগামীসকলৰ সৈতে কুইলনত বসতি স্থাপন কৰিছিল। দুবছৰৰ পিছত, মালাবাৰ যুগ আৰম্ভ হৈছিল (৮২৪ খ্ৰীষ্টাব্দ), আৰু কুইলন ত্ৰিবাংকুৰ আৰু [[কোচিন]]ক পিছ পেলাই মালাবাৰ অঞ্চলৰ প্ৰধান চহৰ হৈ পৰিছিল।<ref name="Aiyya, V.V Nagom p. 244"/> বেকাৰেৰ (থেভালাকাৰা) ওচৰত থকা কোৰে-কে-নি কোল্লমৰ অন্তৰ্দেশীয় সাগৰীয় বন্দৰটো পুনৰ মুকলি কৰাৰ বিকল্প হিচাপে মাৰ চাবোৰৰ দ্বাৰা ৮২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[থাংগাছেৰী]]ত [[কোল্লম বন্দৰ]] প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ৰোমান আৰু গ্ৰীকসকলৰ বাবে ই নেলচিণ্ডা আৰু টিণ্ডিছ আৰু তামিলসকলৰ বাবে থোণ্ডি নামেৰে পৰিচিত আছিল।<ref name="Aiyya, V.V Nagom p. 244">Aiyya, V.V Nagom, State Manual p. 244</ref> ১৫৭৮ চনৰ ২০ অক্টোবৰত কোল্লমত [[তামিল ভাষা|তামিল]] ভাষাত ছপা হোৱা [[থাম্বিৰান ভানাক্কম]] আছিল ভাৰতীয় ভাষাত প্ৰকাশিত প্ৰথমখন কিতাপ।<ref>{{Cite news |date=2010-06-20 |title=Tamil saw its first book in 1578 |trans-title=তামিলে ১৫৭৮ চনত ইয়াৰ প্ৰথমখন কিতাপ দেখিছিল |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/Tamil-saw-its-first-book-in-1578/article15685475.ece |access-date=2023-09-07 |issn=0971-751X}}</ref> [[কোল্লম পৌৰ নিগম]]য়ে পৌৰ প্ৰশাসন আৰু সেৱাৰ বাবে [[আইএছঅ' ৯০০০#আইএছঅ' ৯০০১:২০১৫ৰ বিষয়বস্তু|আইএছঅ' ৯০০১:২০১৫]] প্ৰমাণপত্ৰ লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://lsgkerala.gov.in/index.php/en/news-district-news/kollam-corporation-achieved-iso-certification-1636 |title=Kollam Corporation achieved ISO Certification |trans-title=কোল্লম নিগমে আইএছঅ' প্ৰমাণপত্ৰ লাভ কৰিলে |date=17 May 2019 |access-date=18 June 2019}}</ref> ২০২০ চনৰ জানুৱাৰী মাহত নগৰাঞ্চলৰ বিকাশৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি [[ইকনমিষ্ট ইণ্টেলিজেন্স ইউনিট|ইকনমিষ্ট ইণ্টেলিজেন্স ইউনিট (ইআইইউ)]]ৰ দ্বাৰা চলোৱা এক সমীক্ষা অনুসৰি, ২০১৫ আৰু ২০২০ চনৰ ভিতৰত ৩১.১% নগৰীয়া বিকাশৰ সৈতে [[কোল্লম মহানগৰীয় অঞ্চল|কোল্লম]] বিশ্বৰ দশম দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা চহৰ হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/three-of-worlds-ten-fastest-growing-urban-areas-are-in-kerala-6205749/ |title=3 of world's 10 fastest-growing urban areas are in Kerala: Economist ranking |trans-title=বিশ্বৰ ১০ খন দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা নগৰীয়া অঞ্চলৰ ভিতৰত ৩ খনেই কেৰালাত: ইকনমিষ্ট ৰেংকিং |date=8 January 2020 |access-date=8 January 2020}}</ref> অষ্টমুদি হ্ৰদৰ পাৰত অৱস্থিত এইখন এখন উপকূলীয় চহৰ। চহৰখনত [[কোল্লম জিলা]]ৰ প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়সমূহ অৱস্থিত আৰু ই ৰাজ্যখনৰ এখন প্ৰধান বাণিজ্যিক চহৰ। কোল্লম চহৰত পুৰুষৰ তুলনাত মহিলাৰ অনুপাত ভাৰতৰ ৫০০ খন আটাইতকৈ জনবহুল চহৰৰ ভিতৰত দ্বিতীয় সৰ্বোচ্চ।<ref>{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/city.php |title=census2011.co.in - Indian Cities |trans-title=census2011.co.in - ভাৰতীয় চহৰসমূহ |access-date=7 December 2015}}</ref> কোল্লম ভাৰতৰ আটাইতকৈ কম প্ৰদূষিত চহৰসমূহৰ ভিতৰতো অন্যতম।<ref>{{cite web|url=http://www.india.com/lifestyle/the-4-least-polluted-cities-in-india-757032/ |title=The 4 Least Polluted Cities in India - India.com |trans-title=ভাৰতৰ ৪ খন আটাইতকৈ কম প্ৰদূষিত চহৰ - India.com |date=7 December 2015 |access-date=7 December 2015}}</ref> কেৰালাত [[চেৰা ৰাজবংশ|চেৰা]] ৰাজতন্ত্ৰৰ শাসনৰ শেষৰ পৰ্যায়ত, কোল্লম বাণিজ্য আৰু ৰাজনীতিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। কোল্লম বৰ্তমানেও কেৰালাৰ এক প্ৰধান ব্যৱসায়িক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হৈ আছে। কোল্লমৰ চাৰিওফালে চাৰিটা প্ৰধান বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[কোট্টাৰাক্কাৰা]], [[পুনালুৰ]], [[পৰাভুৰ, কোল্লম|পৰাভুৰ]] আৰু [[কৰুণাগাপল্লী]] অন্তৰ্ভুক্ত। [[জন মাণ্ডেভাইল|মাণ্ডেভাইল]]ৰ ''[[ছাৰ জন মাণ্ডেভাইলৰ ভ্ৰমণ|ট্ৰেভেলছ]]''ত কোল্লমক '''পালোম্বে''' হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, য'ত তেওঁ দাবী কৰিছিল যে ইয়াত এটা [[যৌৱনৰ ফোৱাৰা]] আছে।<ref>Mandeville, John. ''[http://www.gutenberg.org/cache/epub/782/pg782.txt The Travels of Sir John Mandeville]''. Accessed 24 September 2011.</ref><ref>Kohanski, Tamarah & Benson, C. David (Eds.) ''The Book of John Mandeville''. Medieval Institute Publications (Kalamazoo), 2007. Op. cit. "[http://www.lib.rochester.edu/camelot/teams/tkap2.htm Indexed Glossary of Proper Names]". Accessed 24 September 2011.</ref> == নামৰ উৎপত্তি == {{main|কোল্লমৰ নামসমূহ}} জনপ্ৰিয় তত্ত্বটো হ'ল যে "কোল্লম" নামটো ''কয়িলম'' শব্দৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে, যিটো ''[[কোভিলাকম]]'' (যাৰ অৰ্থ "ৰাজপ্ৰসাদ") আৰু ''[[ইল্লম]]'' (এজন [[ইল্লাথু নায়াৰ|নায়াৰ সম্ভ্ৰান্ত]] বা [[ব্ৰাহ্মণ]]ৰ পৰম্পৰাগত ঘৰ) শব্দৰ সংমিশ্ৰণ।<ref>{{Cite web |title=History {{!}} District Kollam, Government of Kerala {{!}} India |trans-title=ইতিহাস {{!}} জিলা কোল্লম, কেৰালা চৰকাৰ {{!}} ভাৰত |url=https://kollam.nic.in/en/history/#:~:text=One%20theory%20has%20it%20that,and%20illam%20(brahmin%20house). |access-date=2025-05-02 |language=en-US}}</ref> আন এটা তত্ত্ব অনুসৰি এই নামটো [[সংস্কৃত]] শব্দ ''কোল্লম''ৰ পৰা আহিছে, যাৰ অৰ্থ "জালুক", কিয়নো এই অঞ্চলটো ঐতিহাসিকভাৱে জালুকৰ বাণিজ্য আৰু ৰপ্তানিৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল।<ref>{{Cite web |title=History {{!}} District Kollam, Government of Kerala {{!}} India |trans-title=ইতিহাস {{!}} জিলা কোল্লম, কেৰালা চৰকাৰ {{!}} ভাৰত |url=https://kollam.nic.in/en/history/#:~:text=The%20name%20Kollam%20has%20a,and%20exporting%20centre%20for%20pepper. |access-date=2025-05-02 |language=en-US}}</ref> ৮২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত, চহৰখনত অনুষ্ঠিত হোৱা সভাবোৰত [[মালায়ালম বৰ্ষপঞ্জী]], বা ''কোল্লবৰ্ষম'', প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।<ref>ending with the Royal sanction of Tarissapalli copper plates to Assyrian Monks by Vaishnaite Chera King Rajashekara Varma, against the backdrop of a Shivite revival led by Adi Shankara among the Nampoothiri communities [http://www.kerala.gov.in/statistical/panchayat_statistics2001/klm_shis.htm Kerala government website] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071121073245/http://www.kerala.gov.in/statistical/panchayat_statistics2001/klm_shis.htm |date=21 November 2007 }}</ref> জুইৰ ফলত ধ্বংস হোৱাৰ পিছত পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা চহৰখনৰ পুনৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ পৰাই বৰ্তমানৰ মালায়ালম বৰ্ষপঞ্জী আৰম্ভ হোৱা বুলি কোৱা হয়। চহৰখনক আৰবী ভাষাত ''কুলাম'',<ref name="Koolam">{{cite book |author=S. Muhammad Hussain Nainar |url=https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage |title=Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language |trans-title=তুহফাত-আল-মুজাহিদিন: আৰবী ভাষাত এখন ঐতিহাসিক গ্ৰন্থ |publisher=University of Madras |year=1942}}</ref> পৰ্তুগীজ ভাষাত ''কৌলাও'' আৰু প্ৰাচীন তামিল সাহিত্যত ''দেশিংগানাডু'' নামেৰে জনা গৈছিল।<ref name="auto" /> == ইতিহাস == {{main|কোল্লমৰ ইতিহাস}} [[File:Periplous of the Erythraean Sea.svg|left|thumbnail|''[[পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান ছী]]''ৰ নাম, পথ আৰু অৱস্থানসমূহ (১ম শতিকা)]] কুইলন নামৰ প্ৰাচীন চহৰ হিচাপে, কোল্লম [[পাণ্ড্য ৰাজবংশ]]ৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩য় শতিকা–১২শ শতিকা) সময়ত এক সমৃদ্ধিশালী বন্দৰ আছিল, আৰু পিছলৈ প্ৰায় ৮২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত মাৰুভান চাপিৰ ইচোৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ সময়ত ই স্বাধীন [[ভেনাডু ৰাজ্য|ভেনাডু]] বা কুইলন ৰাজ্যৰ ৰাজধানী হৈ পৰে। ১৩শ শতিকাত বিশ্বজুৰি হোৱা সামুদ্ৰিক বাণিজ্যত ইজিপ্তৰ আলেকজেন্দ্ৰিয়া আৰু কায়ৰো, চীনৰ [[কুৱাঞ্জৌ]] চহৰ আৰু মালয়েছিয়ান দ্বীপপুঞ্জৰ [[মালাক্কা]]ৰ লগতে কোল্লমক চাৰিটা প্ৰাথমিক [[এণ্ট্ৰেপোট]]ৰ ভিতৰত এটা বুলি গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name=Tignor>{{cite book|last=tignor|first=Robert|title=Worlds together, worlds apart: a history of the world from the beginnings of humankind to the present|trans-title=ৱৰ্ল্ডছ টুগেদাৰ, ৱৰ্ল্ডছ এপাৰ্ট: মানৱ জাতিৰ আৰম্ভণিৰ পৰা বৰ্তমানলৈকে বিশ্বৰ এক ইতিহাস|year=2010|publisher=W.W. Norton & Co.|location=New York|isbn=978-0-393-93492-2|page=365|url=http://books.wwnorton.com/books/detail.aspx?ID=17166|edition=3rd}}</ref> এনে লাগে যেন মধ্যযুগলৈকে কোল্লমত বাণিজ্য সমৃদ্ধিশালী হৈ আছিল, কিয়নো ১২৮০ চনত স্থানীয় শাসক আৰু চীনৰ মাজত সম্পৰ্ক স্থাপনৰ বাবে চীনৰ [[ইউয়ান ৰাজবংশ|ইউয়ান]]ৰ ৰাষ্ট্ৰদূত কোল্লমলৈ অহাৰ উদাহৰণ পোৱা যায়।<ref>{{Cite book|title=Al-Hind, The making of the Indo-Islamic World|trans-title=আল-হিন্দ, ইণ্ডো-ইছলামিক বিশ্বৰ সৃষ্টি|publisher=Brill|chapter-url=https://archive.org/details/AndreWinkAlHindTheMakingOfTheIndoIslamKhaledWahsh2FFacebook2FkWahshyahoo.com/page/n24/mode/1up?view=theater&q=Embassy|year=2002|chapter='Trade embassy to Kollam'}}</ref> === পাণ্ড্য শাসন === কোল্লমৰ প্ৰাচীন ৰাজনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক ইতিহাস কেৰালাৰ বাকী অংশৰ পৰা প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে স্বতন্ত্ৰ আছিল। [[চেৰা ৰাজবংশ]]ই দক্ষিণৰ [[আলাপুঝা]] আৰু উত্তৰৰ [[কাছাৰগড়]]ৰ মাজৰ মালাবাৰ উপকূল অঞ্চলটো শাসন কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত [[পালক্কাড ব্যৱধান]], [[কইম্বাটুৰ]], [[চালেম, তামিলনাডু|চালেম]] আৰু [[কোল্লী পাহাৰ]] অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। [[কইম্বাটুৰ]]ৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলটো [[সংগম যুগ]]ত খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম আৰু চতুৰ্থ শতিকাৰ ভিতৰত চেৰাসকলৰ দ্বাৰা শাসিত আছিল, আৰু ই পালক্কাড ব্যৱধানৰ পূব প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল, যিটো মালাবাৰ উপকূল আৰু [[তামিলনাডু]]ৰ মাজৰ প্ৰধান বাণিজ্যিক পথ আছিল।<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|trans-title=তামিলনাডুত ৰোমান সংযোগ|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=28 October 2011|newspaper=[[The Hindu]]|date=28 January 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=19 September 2013}}</ref> অৱশ্যে, বৰ্তমানৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ দক্ষিণাঞ্চল (থিৰুৱনন্তপুৰম আৰু আলাপুঝাৰ মাজৰ উপকূলীয় অঞ্চল) [[আয় ৰাজবংশ]]ৰ অধীনত আছিল, যিসকল চেৰাসকলতকৈ [[মাদুৰাই]]ৰ [[পাণ্ড্য ৰাজবংশ]]ৰ সৈতে অধিক সম্পৰ্কিত আছিল।<ref>KA Nilakanta Sastri</ref> গ্ৰীক [[নেষ্টোৰিয়ান খ্ৰীষ্টান|নেষ্টোৰিয়ান]] নাৱিক [[কচমাছ ইণ্ডিকোপ্লেউষ্টেছ]]য়ে,<ref>{{cite web|author=Roger Pearse |url=http://www.ccel.org/ccel/pearse/morefathers/files/cosmas_00_0_eintro.htm |title=Cosmas Indicopleustes, Christian Topography. Preface to the online edition |trans-title=কচমাছ ইণ্ডিকোপ্লেউষ্টেছ, খ্ৰীষ্টান টপ'গ্ৰাফী। অনলাইন সংস্কৰণৰ পাতনি |publisher=Ccel.org |date=5 July 2003 |access-date=20 April 2013}}</ref> তেওঁৰ গ্ৰন্থ 'খ্ৰীষ্টান টপ'গ্ৰাফী'ত,<ref>{{cite web|author=Roger Pearse |url=http://www.ccel.org/ccel/pearse/morefathers/files/cosmas_11_book11.htm |title=Cosmas Indicopleustes, Christian Topography (1897) pp. 358–373. Book 11 |trans-title=কচমাছ ইণ্ডিকোপ্লেউষ্টেছ, খ্ৰীষ্টান টপ'গ্ৰাফী (১৮৯৭) পৃষ্ঠা ৩৫৮-৩৭৩। গ্ৰন্থ ১১ |publisher=Ccel.org |access-date=20 April 2013}}</ref> ৫৫০ চনত মালাবাৰ উপকূল ভ্ৰমণ কৰাৰ কথা উল্লেখ কৰিছে আৰু ''মালে''ত (মালাবাৰ উপকূল) খ্ৰীষ্টান বিশ্বাসীসকলৰ এটা সৰু গোট থকাৰ কথা কৈছে। তেওঁ লিখিছে, "টাব্ৰোপেন (চিলন) দ্বীপত খ্ৰীষ্টানসকলৰ এটা গীৰ্জা আছে, আৰু যাজক আৰু বিশ্বাসীসকল আছে। একেদৰে মালেত, য'ত জালুক গজে, আৰু কাল্লিয়ানাৰ (নিল্লাক্কলৰ কাল্লিয়াংকল) কৃষি সম্প্ৰদায়ত, ৩২৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ নিচিয়া ছুন্নাহাদোচৰ অনুসৰি পাৰস্যত পবিত্ৰ কৰা এজন বিশ্বপো আছে।"<ref>Travancore Manual</ref> মাৰুভান চাপিৰ ইচোয়ে ভেনাড ৰজা আয়্যানাটিকলৰ দানৰ সহায়ত কোল্লম বন্দৰৰ ওচৰত এটা খ্ৰীষ্টান গীৰ্জা স্থাপন কৰিছিল। ''[[তাৰিছাপল্লী]]'' নামেৰে পৰিচিত এই গীৰ্জাটোৱে ৰজাই প্ৰদান কৰা [[কোল্লম তাম্ৰপত্ৰ|কোল্লম তাম্ৰপত্ৰ]] অনুদান লাভ কৰিছিল। কোল্লমত [[ভাৰতীয় উপমহামণ্ডল]]ৰ আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদসমূহৰ ভিতৰত এখন অৱস্থিত।<ref>{{cite book |author=Jonathan Goldstein |title=The Jews of China |trans-title=চীনৰ ইহুদীসকল |publisher=M. E. Sharpe |year=1999|isbn=9780765601049 |url=https://books.google.com/books?id=8Z6DlzyT2vwC |page=123}}</ref><ref name="SimpsonKresse2008">{{cite book |author1=Edward Simpson|author2=Kai Kresse|title=Struggling with History: Islam and Cosmopolitanism in the Western Indian Ocean|trans-title=ইতিহাসৰ সৈতে সংগ্ৰাম: পশ্চিম ভাৰত মহাসাগৰত ইছলাম আৰু বিশ্বজনীনতা|url=https://books.google.com/books?id=w0qHKA7zEaEC&pg=PA333|access-date=24 July 2012 |year=2008|publisher=Columbia University Press|isbn=978-0-231-70024-5|pages=333}}</ref><ref name="Kupferschmidt1987">{{cite book|author=Uri M. Kupferschmidt|title=The Supreme Muslim Council: Islam Under the British Mandate for Palestine|trans-title=সৰ্বোচ্চ মুছলমান পৰিষদ: পেলেষ্টাইনৰ বাবে ব্ৰিটিছ মেণ্ডেটৰ অধীনত ইছলাম|url=https://books.google.com/books?id=ChEVAAAAIAAJ&pg=PA458|access-date=25 July 2012|year=1987|publisher=Brill|isbn=978-90-04-07929-8|pages=458–459}}</ref><ref name="Raṇṭattāṇi2007">{{cite book|author=Husain Raṇṭattāṇi|title=Mappila Muslims: A Study on Society and Anti Colonial Struggles |trans-title=মাপ্পিলা মুছলমানসকল: সমাজ আৰু ঔপনিৱেশিক বিৰোধী সংগ্ৰামৰ ওপৰত এক অধ্যয়ন |url=https://books.google.com/books?id=xlb5BrabQd8C&pg=PA179|access-date=25 July 2012|year=2007|publisher=Other Books|isbn=978-81-903887-8-8|pages=179–}}</ref> ''[[কিচাত শকাৰৱতী ফাৰ্মাদ]]''ৰ অনুসৰি, [[কোদুংগাল্লুৰ]], কোল্লম, [[মাধয়ী]], [[বাৰকুৰ]], [[মাংগালোৰ]], [[কাছাৰগড়]], [[কান্নুৰ]], [[ধৰ্মদম]], [[কয়িলান্দি|পান্থালয়িনী]] আৰু [[চালিয়ম]]ৰ [[মছজিদ|''মছজিদ'']]সমূহ [[মালিক দীনাৰ]]ৰ যুগত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু এইবোৰ [[ভাৰতীয় উপমহামণ্ডল]]ৰ আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref>Prange, Sebastian R. ''Monsoon Islam: Trade and Faith on the Medieval Malabar Coast.'' Cambridge University Press, 2018. 98.</ref> লগতে বিশ্বাস কৰা হয় যে মালিক দীনাৰৰ মৃত্যু [[কাছাৰগড়]] চহৰৰ [[থালংগাৰা]]ত হৈছিল।<ref name="ch">Pg 58, Cultural heritage of Kerala: an introduction, A. Sreedhara Menon, East-West Publications, 1978</ref> === ভেনাডুৰ ৰাজধানী (নৱমৰ পৰা দ্বাদশ শতিকা) === {{see also|কোল্লম বন্দৰ}} [[File:Map of Kampili kingdom.png|thumb|300px|১৩২০ খ্ৰীষ্টাব্দত দক্ষিণ এছিয়া]] কোল্লমৰ বন্দৰটো, যাক তেতিয়া কুইলন বুলি জনা গৈছিল, ৮২৫ চনত নেষ্টোৰিয়ান খ্ৰীষ্টান [[মাৰ চাবোৰ আৰু মাৰ প্ৰোথ]]ৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ বাবে [[চেৰা ৰাজবংশ|চেৰা]] ৰাজ্যৰ অধীনত থকা স্বাধীন ভেনাডু বা কুইলন ৰাজ্যৰ ৰজা আয়্যানাদিকল থিৰুভাদিকলৰ অনুমোদন লোৱা হৈছিল।<ref>Kerala Charithram P.59 Sridhara Menon</ref><ref name="Travancore Manual page 244">V. Nagam Aiya (1906), [[Travancore State Manual]], page 244</ref>{{sfnp|Malekandathil|2010}} বিশ্বাস কৰা হয় যে মাৰ চাপোৰ ইচোৱে চেৰা ৰজাক বেকাৰেৰ (থেভালাকাৰা) ওচৰৰ প্ৰায় ধ্বংসপ্ৰাপ্ত অন্তৰ্দেশীয় সাগৰীয় বন্দৰ কোল্লম (কোৰে-কে-নি) পুনৰ নিৰ্মাণ কৰাৰ অনুৰোধৰ পৰিৱৰ্তে কোল্লমৰ ওচৰত এটা নতুন সাগৰীয় বন্দৰ সৃষ্টি কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল। এই পুৰণি বন্দৰটো ৰোমান আৰু গ্ৰীকসকলৰ বাবে নেলচিন্ডা আৰু টিণ্ডিছ আৰু তামিলসকলৰ বাবে থোণ্ডি নামেৰে পৰিচিত আছিল। যিহেতু ষষ্ঠ শতিকাত [[পল্লৱ ৰাজবংশ|পল্লৱসকলৰ]] আক্ৰমণৰ ফলত মালাবাৰ উপকূলৰ পৰা মছলাৰ বাণিজ্য বন্ধ হৈ গৈছিল, সেয়েহে কেইবা শতিকা ধৰি ইয়াত কোনো বাণিজ্য হোৱা নাছিল। ইয়াৰ ফলত নেষ্টোৰিয়ানসকলে চেৰা ৰাজ্যত কেইবা দশক ধৰি থাকিবলৈ সক্ষম হৈছিল আৰু নাম্পুথিৰী বৈষ্ণৱ আৰু নায়াৰ উপ-জাতিসমূহৰ মাজত ছেইণ্ট থমাছ পৰম্পৰাত খ্ৰীষ্টান ধৰ্মৰ প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। তেওঁলোকে সংস্কৃত আৰু বৈদিক প্ৰাৰ্থনাসমূহ সলনি নকৰাকৈ ট্ৰিনিটিৰ মতবাদৰ ভিত্তি হিচাপে ছিৰিয়ান উপাসনা পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>History of Kollam city and Kollam Port [http://www.quilon.com/history.htm Quilon.com]</ref> আয়্যানাদিকল থিৰুভাদিকলৰ দ্বাৰা মাৰুভান চাপোৰ ইচোক প্ৰদান কৰা [[থৰিচাপল্লী ফলি]]য়ে খ্ৰীষ্টানসকলক চহৰখনত বিদেশী বাণিজ্য তদাৰক কৰাৰ লগতে ইয়াৰ ওজন আৰু জোখ-মাখৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণৰ অধিকাৰ দিছিল। কুইলনৰ বাণিজ্য আৰু সম্পদ বৃদ্ধি কৰাৰ লক্ষ্যৰে এই পদক্ষেপ লোৱা হৈছিল। [[হাৰমান গুণ্ডাৰ্ট]]ৰ মতে মাৰুভান চাপিৰ ইচোক থাৰিছাপল্লী গীৰ্জা নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰু কোল্লমত [[মণিগ্ৰামম]] বাণিজ্যিক গোট গঠন কৰিবলৈ মাটি প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Logan |first=William |title=Malabar Manual |trans-title=মালাবাৰ মেনুৱেল |publisher=Asian Educational Services |year=2000 |isbn=978-8120604469 |volume=2 |pages=cxxv–cxxvi, cxxxviii |chapter=Appendix XII (Collection of Deeds)}}</ref> {{sfnp|Malekandathil|2010}}<ref name="Sharma2010">{{cite book|author=Yogesh Sharma|title=Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India|trans-title=উপকূলীয় ইতিহাস: প্ৰাক-আধুনিক ভাৰতত সমাজ আৰু পৰিস্থিতিতন্ত্ৰ|url=https://books.google.com/books?id=FTTGWSme30YC|year=2010|publisher=Primus Books|page=78|isbn=978-93-80607-00-9}}</ref> [[File:Quilon Syrian copper plates (849 AD) PLATE 3.jpg|thumb|'''কুইলন ছিৰিয়ান তাম্ৰপত্ৰ (৮৪৯ খ্ৰীষ্টাব্দ) ফলক ৩''']] এইদৰেই চহৰখনৰ নামানুসৰি কোলা বৰ্ষম নামেৰে পৰিচিত মালায়ালম যুগৰ আৰম্ভণি হৈছিল, যিয়ে নৱম শতিকাত কোল্লমৰ গুৰুত্বক সূচায়।{{sfnp|Malekandathil|2010}} চিৰাফৰ পাৰ্চী ব্যৱসায়ী চোলেইমানে নৱম শতিকাত মালাবাৰ ভ্ৰমণ কৰিছিল আৰু দেখিছিল যে চীনৰ পৰা পাৰস্য উপসাগৰলৈ যোৱা সামগ্ৰীৰ ট্ৰেন্সশ্বিপমেণ্ট হাব হিচাপে বিশাল চীনা জাহাজবোৰে ব্যৱহাৰ কৰা ভাৰতৰ একমাত্ৰ বন্দৰ আছিল কুইলন। কোল্লমৰ (পূৰ্বতে 'দেশিংগানাডু' বুলি কোৱা হৈছিল) শাসকসকলৰ চীনৰ সৈতে বাণিজ্যিক সম্পৰ্ক আছিল আৰু ৰাষ্ট্ৰদূতো বিনিময় কৰিছিল। [[টাং ৰাজবংশ]]ৰ (৬১৮–৯১৩) নথিপত্ৰ অনুসৰি,<ref>Travancore Manual, page 244</ref> সপ্তম শতিকাৰ আগতে কুইলন তেওঁলোকৰ প্ৰধান বন্দৰ আছিল। ৬০০ চনৰ আশে-পাশে চীনা বাণিজ্য হ্ৰাস পায় আৰু ১৩শ শতিকাত পুনৰুজ্জীৱিত হয়। বিশ্বপ কেটালানীৰ ''মিৰাবিলিয়া ডেছক্ৰিপ্টা''ই কোল্লমৰ জীৱনৰ এক বৰ্ণনা দাঙি ধৰে, যাক তেওঁ ভাৰতৰ আটাইতকৈ পুৰণি কেথলিক ডাইঅ'চিচ কোল্লমৰ মনোনীত কেথলিক বিশ্বপ হিচাপে দেখিছিল। তেওঁ [[মাৰ্কো পোলো]]ই চহৰখন ভ্ৰমণ কৰাৰ আগৰ সময়ছোৱাত 'মেজাৰ ইণ্ডিয়া'ৰ জীৱনৰ সত্য আৰু কাল্পনিক বৰ্ণনাও আগবঢ়ায়।<ref>Mirabilia Descripta by Jordanus Catalani circa 1320–1336 (trans Hiracut Society, London)</ref> [[স্থানু ৰবি বৰ্মা]]ৰ (নৱম শতিকা) ৰাজত্বকালত কেৰালা ভ্ৰমণ কৰা পাৰ্চী ব্যৱসায়ী চুলেইমান আল-তাজিৰে লিপিবদ্ধ কৰিছে যে সেই সময়ত কোল্লম বন্দৰক কেন্দ্ৰ কৰি কেৰালা আৰু চীনৰ মাজত ব্যাপক বাণিজ্য হৈছিল।<ref>{{Cite book|title=India Charitram|trans-title=ভাৰত চৰিত্ৰম|last=Menon|first=A. Shreedhara|publisher=DC Books|year=2016|isbn=9788126419395|location=Kottayam|pages=219}}</ref> === কাটালান এটলাছত (১৩৭৫) "কলম্বো" হিচাপে কোল্লম === [[File:Sultan of Delhi (top) and King of Vijayanagar (bottom) in the Catalan Atlas of 1375.jpg|thumb|[[দিল্লী চুলতানী|দিল্লীৰ চুলতান]] (ওপৰত, পতাকা: [[File:Sultan of Delhi Flag according to the Catalan Atlas (1375).png|15px]]) আৰু ১৩৭৫ চনৰ সমসাময়িক [[কাটালান এটলাছ]]ত তলত "কলম্বোৰ ৰজা" (কোল্লম) (পতাকা: [[File:Flag_of_the_Kigdom_of_Colombo,_Catalan_Atlas_1375.png|15px]], যিটো তাৰ প্ৰাৰম্ভিক [[ছেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টান|ছেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]] আৰু ১৩২৯ চনৰ পৰা [[জৰ্ডান কাটালা|জৰ্ডানাছ]]ৰ অধীনত থকা কেথলিক মিছনৰ বাবে খ্ৰীষ্টান হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে)<ref name="VL4">{{cite journal |last1=Liščák |first1=Vladimír |title=Mapa mondi (Catalan Atlas of 1375), Majorcan cartographic school, and 14th century Asia |trans-title=মাপামোণ্ডি (১৩৭৫ চনৰ কাটালান এটলাছ), মেজৰকান কাৰ্ট'গ্ৰাফিক স্কুল আৰু ১৪শ শতিকাৰ এছিয়া |journal=International Cartographic Association |date=2017 |volume=1 |pages=4–5 |doi=10.5194/ica-proc-1-69-2018 |bibcode=2018PrICA...1...69L |url=https://www.proc-int-cartogr-assoc.net/1/69/2018/ica-proc-1-69-2018.pdf |doi-access=free }}</ref><ref>{{cite book |last1=Massing |first1=Jean Michel |last2=Albuquerque |first2=Luís de |last3=Brown |first3=Jonathan |last4=González |first4=J. J. Martín |title=Circa 1492: Art in the Age of Exploration |trans-title=প্ৰায় ১৪৯২: অন্বেষণৰ যুগত শিল্প |date=1 January 1991 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-05167-4 |url=https://books.google.com/books?id=wMK-Ba0-RG4C&pg=PA30 |language=en}}</ref>। বহুতো স্থানৰ নাম সঠিক।<ref>{{cite book |title=Cartography between Christian Europe and the Arabic-Islamic World, 1100-1500: Divergent Traditions |trans-title=খ্ৰীষ্টান ইউৰোপ আৰু আৰবী-ইছলামিক বিশ্বৰ মাজত কাৰ্ট'গ্ৰাফী, ১১০০-১৫০০: ভিন্ন পৰম্পৰা |date=17 June 2021 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-44603-8 |page=176 |url=https://books.google.com/books?id=eq0zEAAAQBAJ&pg=PA176 |language=en}}</ref> দক্ষিণৰ ৰজাৰ কাষত থকা কেপচনটোত লিখা আছে: "ইয়াত কলম্বোৰ ৰজাই শাসন কৰে, এজন খ্ৰীষ্টান।"<ref>{{cite journal |last1=Liščák |first1=Vladimír |title=Mapa mondi (Catalan Atlas of 1375), Majorcan cartographic school, and 14th century Asia |trans-title=মাপামোণ্ডি (১৩৭৫ চনৰ কাটালান এটলাছ), মেজৰকান কাৰ্ট'গ্ৰাফিক স্কুল আৰু ১৪শ শতিকাৰ এছিয়া |journal=International Cartographic Association |date=2017 |volume=1 |page=5 |doi=10.5194/ica-proc-1-69-2018 |bibcode=2018PrICA...1...69L |url=https://www.proc-int-cartogr-assoc.net/1/69/2018/ica-proc-1-69-2018.pdf |doi-access=free }}</ref>]] ১৩শ শতিকাত, [[পাণ্ড্য ৰাজবংশ|পাণ্ড্য]] শাসক [[মাৰৱৰ্মন কুলশেখৰ পাণ্ড্যন প্ৰথম]]য়ে ভেনাডুত এখন যুদ্ধত অৱতীৰ্ণ হৈ কোল্লম চহৰ দখল কৰিছিল।<ref>KA Nilakanta Sastri, p197</ref> ১৩৭৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ [[কাটালান এটলাছ]]ত চহৰখন কলম্বো আৰু কোলোবো হিচাপে দেখা যায়। মানচিত্ৰখনত এই চহৰখনক খ্ৰীষ্টান শাসকৰ দ্বাৰা শাসিত এখন খ্ৰীষ্টান চহৰ হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে।<ref name="VL4"/> ৰজাৰ ছবিৰ ওপৰত থকা পাঠ্যত লিখা আছে: {{blockquote|''Açí seny[o]reja lo rey Colobo, christià. Pruvíncia de Columbo''<br />(ইয়াত খ্ৰীষ্টান প্ৰভু ৰজা কোলোবোৱে শাসন কৰে, কলম্বো প্ৰদেশ)।<ref name="VL4"/>}} এই চহৰখন ৮২৫ চনত এজন পাৰ্চী [[ইষ্ট ছিৰিয়াক খ্ৰীষ্টান]] ব্যৱসায়ী মাৰুভান চাপিৰ ইচোৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু [[ছেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টান]]সকলৰ দ্বাৰা ইয়াক প্ৰাচীন কালতেই খ্ৰীষ্টান ধৰ্মলৈ পৰিৱৰ্তন কৰা হৈছিল। ১৩২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত [[পোপ জন দ্বাবিংশ]]ই কোল্লম / কলম্বোক ভাৰতীয় উপমহামণ্ডলৰ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ ৰোমান কেথলিক বিশ্বপৰ এলেকা হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰে, আৰু কেটালোনিয়াৰ [[জৰ্ডান কাটালা|জৰ্ডান]] নামৰ এজন [[ডমিনিকান অৰ্ডাৰ|ডমিনিকান]] ফ্ৰায়াৰক ডাইঅ'চিচৰ প্ৰথম লেটিন সম্প্ৰদায়ৰ বিশ্বপ হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।<ref name="VL4" /> === পৰ্তুগীজ, ডাচ্চ আৰু ব্ৰিটিছ বাণিজ্য আৰু প্ৰভাৱ (১৬শ ৰ পৰা ১৮শ শতিকা) === [[File:Thambiran Vanakkam 1578.JPG|thumbnail|''[[থাম্বিৰান ভানাক্কম]]'']] [[File:Retrato de Afonso de Albuquerque (após 1545) - Autor desconhecido-cortado.png|thumb|ভাইচৰয় [[আফনচো দে আলবুকাৰ্ক]]]] [[আৱিষ্কাৰৰ যুগ]]ত ১৪৯৮ চনত পৰ্তুগীজসকল [[কোজিকোড়]]ৰ [[কাপ্পাদ]]ত উপস্থিত হয়, যাৰ ফলত ইউৰোপৰ পৰা ভাৰতলৈ পোণপটীয়া সাগৰীয় পথ মুকলি হয়।<ref>DC Books, Kottayam (2007), A. Sreedhara Menon, A Survey of Kerala History</ref> ১৫০২ চনত কোল্লমৰ থাংগাছেৰীত বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা তেওঁলোকেই আছিল প্ৰথম ইউৰোপীয়, যিটো তেওঁলোকৰ জালুকৰ বাণিজ্যৰ কেন্দ্ৰ হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/thangasseri-kollam/296|title=Thangasseri, Kollam, Dutch Quilon, Kerala|trans-title=থাংগাছেৰী, কোল্লম, ডাচ্চ কুইলন, কেৰালা|website=Kerala Tourism}}</ref> ইয়াৰ পিছত মুৰ/আৰবসকলৰ সৈতে হোৱা যুদ্ধত থেভালাকাৰাত থকা ছেইণ্ট থমাছ পৰম্পৰাৰ প্ৰাচীন গীৰ্জা (মন্দিৰ) ধ্বংস হৈছিল। ১৫১৭ চনত পৰ্তুগীজসকলে থাংগাছেৰীত ছেইণ্ট থমাছ দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে, যিটো পৰৱৰ্তী সময়ত ডাচ্চসকলৰ সৈতে হোৱা যুদ্ধত ধ্বংস হৈছিল। ১৬৬১ চনত [[ডাচ্চ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ে চহৰখন নিজৰ দখললৈ আনে। পিছত ডাচ্চসকলৰ দ্বাৰা সংস্কাৰ কৰা পুৰণি পৰ্তুগীজ দুৰ্গৰ অৱশেষ থাংগাছেৰীত পোৱা যায়। ১৮শ শতিকাত ত্ৰিবাংকুৰে কোল্লম জয় কৰে, ইয়াৰ পিছত ১৭৯৫ চনত ব্ৰিটিছসকলে জয় কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://kollamcity.in/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150602132809/http://kollamcity.in/about-kollam-city|url-status=usurped|title=Kollam City|trans-title=কোল্লম চহৰ|archivedate=2 June 2015|website=Bebas88}}</ref> থাংগাছেৰী আজিও এটা এংলো-ইণ্ডিয়ান বসতিস্থান হিচাপে আছে, যদিও বৰ্তমান খুব কম সংখ্যক এংলো-ইণ্ডিয়ানহে ইয়াত বাস কৰে। থাংগাছেৰীত থকা পুৰণি পৰ্তুগীজ-নিৰ্মিত গীৰ্জা, ইনফেন্ট জিচাছ চাৰ্চ এই অঞ্চলত পৰ্তুগীজ শাসনৰ এক স্মৃতিচিহ্ন হিচাপে বৰ্তি আছে।<ref>[http://www.ucanindia.in/news/new-proof-for-preportuguese-mission-in-kollam/23928/daily New proof for Pre-Portuguese mission in Kollam]</ref><ref>{{cite web|url=http://tourmet.com/thangassery-fort/ |title=Tourmet - Thangassery, Kollam |trans-title=টুৰমেট - থাংগাছেৰী, কোল্লম |date=21 May 2013 |access-date=6 January 2014}}</ref><ref>{{cite web |url=http://indica.co.in/history-of-kollam#.UtZLhNKVO-0 |title=History of Kollam |trans-title=কোল্লমৰ ইতিহাস |access-date=15 January 2014 |archive-date=2 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150602133158/http://indica.co.in/history-of-kollam#.UtZLhNKVO-0 |url-status=dead }}</ref><ref>'Jornada' of Portuguese Bishop Dom Alexis Menezes 1599–1600AD</ref> <gallery> File:Quilon 1505 verbessert.jpg|১৫০০ৰ দশকত কোল্লম File:Quilon 1670 verbessert.jpg|১৬৬১ চনত কোল্লম দখল File:A view of Coylang Wellcome L0038178.jpg|১৭০০ৰ দশকত কোল্লম </gallery> === কুইলনৰ যুদ্ধ === {{main|কুইলনৰ যুদ্ধ}} [[File:1756 Bellin Map of Kollam Fort, Kerala, India - Geographicus - Coylan-bellin-1756.jpg|thumb|পৰ্তুগীজ শাসনৰ পৰা ডাচ্চসকলৰ হাতলৈ যোৱাৰ পিছত ১৭৫৬ চনত কোল্লম দুৰ্গ]] ১৮০৯ চনত কুইলনৰ [[কেণ্টনমেণ্ট ময়দান]]ত ত্ৰিবাংকুৰৰ তেতিয়াৰ দালাৱা (প্ৰধানমন্ত্ৰী) [[ভেলু থাম্পি দালাৱা]]ৰ নেতৃত্বত ভাৰতীয় ৰাজ্য ত্ৰিবাংকুৰৰ সৈন্যবাহিনী আৰু কৰ্ণেল চালমাৰ্ছৰ নেতৃত্বত [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী|ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ মাজত [[কুইলনৰ যুদ্ধ]] সংঘটিত হৈছিল। ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে কুইলন আৰু কেণ্টনমেণ্ট ময়দানৰ ওচৰত থকা তেওঁলোকৰ গেৰিছন আক্ৰমণ কৰাৰ ফলত এই যুদ্ধৰ সূত্ৰপাত হৈছিল আৰু ই মাত্ৰ ছঘণ্টা ধৰি চলিছিল।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=YYlC_qF_eB0C&q=History+of+Travancore+by+P.+Shangoony+Menon&pg=PA6 |title=E-book:History of Travancore by P. Shangoony Menon |trans-title=ই-বুক: পি. ছানগুনি মেননৰ দ্বাৰা ত্ৰিবাংকুৰৰ ইতিহাস |isbn=9788184650013 |access-date=2014-11-05|last1=David |first1=Maria A. |year=2009 |publisher=ISPCK }}</ref> কোম্পানীৰ বাহিনীয়ে এই যুদ্ধত জয়লাভ কৰে, আনহাতে যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰা বিদ্ৰোহীসকলক কোৰ্ট-মাৰ্শ্বাল কৰা হয় আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ময়দানত ফাঁচী দিয়া হয়।<ref name="History of Travancore">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/a-place-in-history/article3218611.ece|title=A place in history|trans-title=ইতিহাসত এখন স্থান|newspaper=The Hindu |date=29 June 2006|via=www.thehindu.com}}</ref> === ত্ৰিবাংকুৰৰ শাসন === ১৮শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে, [[ত্ৰিবাংকুৰ ৰাজপৰিয়াল]]য়ে [[কান্নুৰ]]ত অৱস্থিত [[কোলাথুনাডু]]ৰ ৰাজপৰিয়াল আৰু বৰ্তমানৰ [[মালাপ্পুৰম জিলা]]ত অৱস্থিত [[পৰাপ্পানাদ]]ৰ কিছু সদস্যক গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>Travancore State Manual</ref> ১৭৫৫ চনত [[পুৰাক্কাড]]ৰ যুদ্ধত [[কোজিকোড়ৰ ইতিহাস|কোজিকোড়]]ৰ শক্তিশালী [[জামোৰিন]]ক পৰাস্ত কৰি ত্ৰিবাংকুৰ কেৰালাৰ আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী ৰাজ্যত পৰিণত হয়।<ref name="AHoT 162">{{cite book|last1=Shungoony Menon|first1=P.|title=A History of Travancore from the Earliest Times|trans-title=প্ৰাচীন কালৰ পৰা ত্ৰিবাংকুৰৰ ইতিহাস|date=1878|publisher=Higgin Botham & Co.|location=Madras|pages=[https://archive.org/details/ahistorytravanc00menogoog/page/n212 162]–164|url=https://archive.org/details/ahistorytravanc00menogoog|access-date=5 May 2016|language=en|format=pdf}}</ref> ১৮৩০-ৰ দশকলৈকে চৰকাৰী সচিবালয়ো কোল্লমত অৱস্থিত আছিল। [[স্বাথী থিৰুনাল ৰামা বৰ্মা|স্বাথী থিৰুনাল]]ৰ ৰাজত্বকালত ইয়াক থিৰুৱনন্তপুৰমলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/short-history-kerala-secretariat-building-celebrates-150-years-111767 |title=A short history of the Kerala Secretariat as building celebrates 150 years |trans-title=কেৰালা সচিবালয়ৰ এক চমু ইতিহাস যিহেতু ভৱনটোৱে ১৫০ বছৰ উদযাপন কৰিছে |publisher=The NEWS Minute |date=5 November 2019 |access-date=6 November 2019}}</ref> === কোল্লম বন্দৰৰ সাগৰৰ তলিত খনন === [[File:Plan of Kollam 1850.jpg|thumb|১৮৫০ৰ দশকত কোল্লমৰ পৰিকল্পনা]] ২০১৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ পৰা [[কোল্লম বন্দৰ]]ৰ চৌহদত খনন কাৰ্য চলি আছে। দলটোৱে চীনা চীনামাটিৰ পাত্ৰ আৰু মুদ্ৰাকে ধৰি বহুতো প্ৰাচীন সামগ্ৰী আৱিষ্কাৰ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/emergence-of-antiques-triggers-treasure-hunt-in-kollam/article5711850.ece |title=Emergence of antiques triggers treasure hunt in Kollam |trans-title=প্ৰাচীন সামগ্ৰীৰ আৱিৰ্ভাৱে কোল্লমত গুপ্তধনৰ সন্ধান আৰম্ভ কৰিছে |work=The Hindu|date=21 February 2014 |access-date=11 January 2017}}</ref> পেলেচ মিউজিয়ামৰ এটা চীনা দল আৰু কেৰালা পৰিষদ ফৰ হিষ্টৰিকেল ৰিচাৰ্চৰ (KCHR) সৈতে এটা ভাৰতীয় দলে চীনা মুদ্ৰা আৰু সামগ্ৰী আৱিষ্কাৰ কৰিছিল যিয়ে কোল্লম আৰু প্ৰাচীন চীনৰ মাজত বাণিজ্যিক সম্পৰ্ক থকাটো প্ৰমাণ কৰে।<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/from-china-on-a-coin-trail/article7192254.ece|date=2015-05-11|title=From China on a coin trail|trans-title=চীনৰ পৰা এটা মুদ্ৰাৰ সন্ধানত|access-date=2020-11-04|last=Pereira|first=Ignatius|work=The Hindu}}</ref> == ভূগোল == {{Main|কোল্লমৰ ভূগোল}} [[File:Kollam Canal, Jan 2016.jpg|thumb|পৰাভুৰৰ ওচৰত [[কোল্লম খাল]]|left]] কোল্লম চহৰৰ উত্তৰে [[নীণ্ডাকাৰা]] আৰু [[থ্ৰিক্কাৰুভা]] [[ভাৰতত পঞ্চায়তী ৰাজ|পঞ্চায়ত]], দক্ষিণে [[মায়্যানাদ]], পূবে [[থ্ৰিক্কোভিলৱাট্টম]] আৰু [[কোট্টামকাৰা]] আৰু পশ্চিমে লাক্ষাদ্বীপ সাগৰ অৱস্থিত। অষ্টমুদি হ্ৰদ চহৰখনৰ মাজমজিয়াত অৱস্থিত। চহৰখন থিৰুৱনন্তপুৰমৰ পৰা প্ৰায় ৭১ কিলোমিটাৰ, কোচিৰ পৰা ১৪০ কিলোমিটাৰ আৰু [[কোজিকোড়]]ৰ পৰা ৩৫০ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। [[ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ৩]] আৰু [[ইথিক্কাৰা নদী]] চহৰখনৰ মাজেৰে যোৱা দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ জলপথ। ৭.৭ কিলোমিটাৰ দীঘল [[কোল্লম খাল]]য়ে পৰাভুৰ হ্ৰদ আৰু অষ্টমুদি হ্ৰদক সংযোগ কৰে। চহৰখনৰ উপকণ্ঠ অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যোৱা আন এখন নদী কাল্লাদা নদী অষ্টমুদি হ্ৰদত পৰে, আনহাতে ইথিক্কাৰা নদী [[পৰাভুৰ কয়াল]]লৈ বৈ যায়। চহৰখনত থকা নিৰ্মল পানীৰ হ্ৰদ কাট্টাকায়ালে ভাট্টাক্কায়াল নামৰ আন এটা জলাশয়ক অষ্টমুদি হ্ৰদৰ সৈতে সংযোগ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/2004/09/20/stories/2004092005720300.htm |archive-url=https://archive.today/20140901102439/http://www.thehindu.com/2004/09/20/stories/2004092005720300.htm |url-status=dead |archive-date=1 September 2014 |title=A stream fading into historyg |trans-title=ইতিহাসত হেৰাই যোৱা এটা সুঁতি |date=20 September 2004 |work=[[The Hindu]] |access-date=23 January 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.maruthadi.elisting.in/ |title=Maruthadi - Maruthadi.Elisting.in |trans-title=মাৰুথাডি - Maruthadi.Elisting.in |access-date=23 January 2020}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.docs.kerala.gov.in/index.php?option=com_docman&task=cat_view&gid=467&Itemid=2707&limitstart=100 |title=Water Resources - Government of Kerala |trans-title=জলসম্পদ - কেৰালা চৰকাৰ |date=7 March 2015 |access-date=23 January 2020 |archive-date=3 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161103235948/http://www.docs.kerala.gov.in/index.php?option=com_docman&task=cat_view&gid=467&Itemid=2707&limitstart=100 |url-status=dead }}</ref> ২০১৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত, ''ইণ্ডিয়াটাইমছে'' কোল্লমক পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ কম প্ৰদূষিত নখন চহৰৰ ভিতৰত এখন হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indiatimes.com/culture/travel/9-of-the-least-polluted-cities-on-earth-you-could-consider-moving-to-251818.html |title=9 of the Least Polluted Cities on Earth You Could Consider Moving To |trans-title=পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ কম প্ৰদূষিত ৯ খন চহৰ য'লৈ আপুনি স্থানান্তৰিত হোৱাৰ কথা বিবেচনা কৰিব পাৰে |date=13 March 2016 |publisher=Indiatimes |access-date=21 March 2016}}</ref> [[বুকিং.কম|Booking.com]]-ৰ ভ্ৰমণকাৰীৰ পৰ্যালোচনা বঁটা অনুসৰি ২০২০ চনত ভাৰতৰ শীৰ্ষ ১০ খন আটাইতকৈ আদৰণীয় স্থানৰ ভিতৰত কোল্লম অন্যতম।<ref>{{cite web|url=https://www.financialexpress.com/lifestyle/travel-tourism/for-2nd-year-in-row-kerala-tops-list-of-most-welcoming-places-report/1832102/ |title=For 2nd year in row, Kerala tops list of most welcoming places: Report |trans-title=ধাৰাবাহিকভাৱে দ্বিতীয় বছৰৰ বাবে, কেৰালা আটাইতকৈ আদৰণীয় স্থানৰ তালিকাত শীৰ্ষত: প্ৰতিবেদন |publisher=Financial Express |date=22 January 2020 |access-date=23 January 2020}}</ref> কোল্লম এখন প্ৰাচীন বাণিজ্যিক চহৰ – ৰোমান, চীনা, আৰব আৰু অন্যান্য প্ৰাচ্যৰ দেশসমূহৰ সৈতে ইয়াৰ বাণিজ্য চলিছিল। বাইবেলৰ সময় আৰু চলোমনৰ ৰাজত্বকালৰ লগত সম্পৰ্ক থকা ঐতিহাসিক নথিপত্ৰসমূহত ইয়াৰ বিৱৰণ পোৱা যায়, যিয়ে আৰৱ সাগৰৰ লোহিত সাগৰীয় বন্দৰসমূহৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগৰ কথা উল্লেখ কৰে (প্ৰাচীন ৰোমান মুদ্ৰা আৱিষ্কাৰৰ দ্বাৰা সমৰ্থিত)।<ref>{{cite web|title=The legendary beauty of Kollam|trans-title=কোল্লমৰ কিংবদন্তি সৌন্দৰ্য|date=28 June 2023 |url=http://www.financialexpress.com/story-print/1159603}}</ref><ref>{{cite web|title=History of Kollam|trans-title=কোল্লমৰ ইতিহাস|url=http://paru.in/history-of-kollam|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150602135640/http://paru.in/history-of-kollam|archive-date=2 June 2015}}</ref> প্ৰাচীন চহৰখনক তামিলনাডুৰ সৈতে সংযোগ কৰা [[চেংগোট্টাই|শ্বেনকোট্টা ব্যৱধান]]ৰ [[আৰ্যনকাভু|আৰ্যনকাভু পাছ]]ৰ জৰিয়তে অভ্যন্তৰীণ বাণিজ্যও চলিছিল। গৰুৰ গাড়ীৰে জালুকৰ স্থলপথৰ বাণিজ্য আৰু [[আলাপুঝা]] আৰু কোচিনক সংযোগ কৰা জলপথেৰে হোৱা বাণিজ্যই এনে বাণিজ্যিক সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিছিল যাৰ ফলত ই প্ৰাচীন ভাৰতীয় ঔদ্যোগিক চহৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে গঢ়ি উঠিছিল। পিছলৈ তামিলনাডুৰ সৈতে স্থাপিত ৰেল সংযোগে বাণিজ্যিক সম্পৰ্ক অধিক সুদৃঢ় কৰিছিল। সামুদ্ৰিক ৰপ্তানিৰ প্ৰক্ৰিয়াকৰণ কৰা কাৰখানা আৰু কাজু বাদামৰ প্ৰক্ৰিয়াকৰণ আৰু পেকেজিঙে ইয়াৰ বাণিজ্য সমগ্ৰ বিশ্বতে সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|title=Kollam Tourism - Official Website|trans-title=কোল্লম পৰ্যটন - চৰকাৰী ৱেবছাইট|url=http://www.kollamtourism.com/history.html/|access-date=6 January 2014}}</ref> {{Weather box |location= কোল্লম |metric first= yes |single line= yes |width = auto |temperature colour = pastel |Jan high C= 31 |Feb high C= 31 |Mar high C= 32 |Apr high C= 32 |May high C= 31 |Jun high C= 29 |Jul high C= 29 |Aug high C= 29 |Sep high C= 29 |Oct high C= 30 |Nov high C= 29 |Dec high C= 30 |Jan low C= 23 |Feb low C= 23 |Mar low C= 25 |Apr low C= 26 |May low C= 25 |Jun low C= 24 |Jul low C= 24 |Aug low C= 24 |Sep low C= 24 |Oct low C= 24 |Nov low C= 24 |Dec low C= 23 |Jan rain mm= 18 |Feb rain mm= 26 |Mar rain mm= 53 |Apr rain mm= 147 |May rain mm= 268 |Jun rain mm= 518 |Jul rain mm= 381 |Aug rain mm= 248 |Sep rain mm= 209 |Oct rain mm= 300 |Nov rain mm= 208 |Dec rain mm= 51 |rain colour = green |Jan rain days= 1 |Feb rain days= 2 |Mar rain days= 4 |Apr rain days= 8 |May rain days= 11 |Jun rain days= 21 |Jul rain days= 19 |Aug rain days= 16 |Sep rain days= 12 |Oct rain days= 12 |Nov rain days= 8 |Dec rain days= 3 |unit rain days= 0.1 mm |source= [http://www.weather2travel.com/climate-guides/india/kerala/kollam.php Weather2Travel] |date= মে' ২০১২ }} == জনগাঁথনি == === জনসংখ্যা === ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি,<ref name=census>{{Cite web|url=http://www.censusindia.net/results/data/ker_uatowns.PDF|title=Kerala: Population, Population in the age group 0-6 and literates by sex – Urban Agglomeration /Town : 2001 |trans-title=কেৰালা: জনসংখ্যা, ০-৬ বছৰ বয়সৰ জনসংখ্যা আৰু লিংগ অনুসৰি সাক্ষৰ – নগৰীয়া সংহতি /চহৰ : ২০০১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927004314/http://www.censusindia.net/results/data/ker_uatowns.PDF |archive-date=27 September 2007 }}</ref> কোল্লম চহৰৰ জনসংখ্যা আছিল ৩৪৯,০৩৩ জন আৰু জনবসতিৰ ঘনত্ব আছিল প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ৫,৪০০ জন। লিংগ অনুপাত (প্ৰতি ১,০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে মহিলাৰ সংখ্যা) আছিল ১,১১২, যিটো ৰাজ্যৰ ভিতৰতে সৰ্বোচ্চ। জনসংখ্যাৰ ফালৰ পৰা [[কোল্লম জিলা]] ৰাজ্যৰ ভিতৰত সপ্তম স্থানত থকাৰ বিপৰীতে কোল্লম চহৰ চতুৰ্থ স্থানত আছিল। ২০১০ চনৰ তথ্য অনুসৰি, কোল্লমৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ আছিল ৯৩.৭৭%,<ref>{{cite web|url=http://kollam.nic.in/edu.html |title=Kollam District |trans-title=কোল্লম জিলা |publisher=kollam.nic.in |access-date=24 June 2010}}</ref> যিটো ৰাষ্ট্ৰীয় গড় ৭৪.০৪% তকৈ অধিক। পুৰুষৰ সাক্ষৰতা ৯৫.৮৩% আৰু মহিলাৰ ৯১.৯৫% আছিল। কোল্লমত জনসংখ্যাৰ ১১% লোক ছয় বছৰৰ তলৰ আছিল। ২০১৫ চনৰ মে' মাহত [[কেৰালা চৰকাৰ]]য়ে থ্ৰিক্কাদাভুৰ পঞ্চায়তক একত্ৰিত কৰি [[কোল্লম পৌৰ নিগম|কোল্লম চহৰ নিগম]] সম্প্ৰসাৰণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। একত্ৰীকৰণৰ ফলত, এই অঞ্চলটোৰ মাটিকালি ৭৩.০৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ হ'ব আৰু চহৰখনৰ মুঠ জনসংখ্যা ৩৮৪,৮৯২ হ'ব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/thrikadavur-becomes-part-of-kollam-city/article7300668.ece |title=Thrikadavur becomes part of Kollam city |trans-title=থ্ৰিকাদাভুৰ কোল্লম চহৰৰ অংশ হৈ পৰিছে |work=The Hindu|date=9 June 2015 |access-date=11 June 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://lsgkerala.in/thrikkadavoorpanchayat/general-information/ |title=Thrikadavur Panchayath |trans-title=থ্ৰিকাদাভুৰ পঞ্চায়ত |publisher=Thrikadavur Panchayath |access-date=11 June 2015 |archive-date=12 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150612055856/http://lsgkerala.in/thrikkadavoorpanchayat/general-information/ |url-status=dead }}</ref> মালায়ালম চহৰখনৰ আটাইতকৈ বহুলভাৱে কথিত ভাষা আৰু চৰকাৰী ভাষা, আনহাতে চহৰখনৰ একাংশ লোকে [[তামিল ভাষা|তামিল]] বুজি পায়। চহৰখনত [[এংলো-ইণ্ডিয়ান]], [[কোংকণী লোক|কোংকণী]] ব্ৰাহ্মণ, [[তেলেগু লোক|তেলেগু]] চেট্টি আৰু [[বঙালী লোক|বঙালী]] প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ সৰু সম্প্ৰদায়ো বসবাস কৰে। প্ৰশাসনৰ সুবিধাৰ বাবে, [[কোল্লম পৌৰ নিগম]]ক ছটা মণ্ডলত ভাগ কৰা হৈছে আৰু প্ৰতিটোৰে বাবে স্থানীয় মণ্ডল কাৰ্যালয় আছে।<ref>{{cite web |url=http://ksudp.org/index.php?option=com_content&view=article&id=268&Itemid=70 |title=Building Permit Management System -Kollam Corporation |trans-title=নিৰ্মাণ অনুমতি ব্যৱস্থাপনা প্ৰণালী - কোল্লম নিগম |access-date=16 December 2014 |archive-date=20 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141220101846/http://ksudp.org/index.php?option=com_content&view=article&id=268&Itemid=70 |url-status=dead }}</ref> * কেন্দ্ৰীয় মণ্ডল (''সদৰ কাৰ্যালয় [[কোল্লম কেণ্টনমেণ্ট|কেণ্টনমেণ্ট]]ত অৱস্থিত''), [[কোল্লম পৌৰ নিগম]] * [[শক্তিকুলাংগৰা]] মণ্ডল, [[কোল্লম পৌৰ নিগম]] * [[ভাদাক্কেভিলা]] মণ্ডল, [[কোল্লম পৌৰ নিগম]] * [[কিলিকোল্লুৰ]] মণ্ডল, [[কোল্লম পৌৰ নিগম]] * [[এৰাভিপুৰম]] মণ্ডল, [[কোল্লম পৌৰ নিগম]] * থ্ৰিক্কাদাভুৰ মণ্ডল, [[কোল্লম পৌৰ নিগম]] ২০১৪ চনৰ কোল্লমৰ প্ৰাক্তন মেয়ৰ প্ৰসন্ন আৰ্নেষ্টক ৰোটাৰী ক্লাব অৱ ত্ৰিবান্দ্ৰম ৰয়েলৰ দ্বাৰা [[দক্ষিণ ভাৰত]]ৰ শ্ৰেষ্ঠ মহিলা মেয়ৰ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/award-for-kollam-mayor/article5865568.ece |title=Award for Kollam Mayor |trans-title=কোল্লমৰ মেয়ৰলৈ বঁটা |work=[[The Hindu]] |date=2014-04-03 |access-date=2014-06-06}}</ref> === ধৰ্ম === {{See also|কোল্লম জিলাত ধৰ্ম}} {{bar box |title=কোল্লম চহৰত ধৰ্ম (২০১১)<ref name="census2001">{{cite web | title = Kollam City Census 2011 data | trans-title = কোল্লম চহৰৰ লোকপিয়ল ২০১১ তথ্য | publisher = Census2011 | url = http://www.census2011.co.in/census/city/461-kollam.html | access-date =27 January 2016}} </ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=ধৰ্ম |right1=শতাংশ |float=right |bars= {{bar percent|[[হিন্দু ধৰ্ম]]|darkorange|56}} {{bar percent|[[ইছলাম ধৰ্ম|ইছলাম]]|green|22}} {{bar percent|[[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]]|blue|21}} {{bar percent|অন্যান্য|black|1}} |caption=ধৰ্মসমূহৰ বিতৰণ<br /> †<small>উল্লেখ নথকা, [[শিখ ধৰ্ম]] (<০.০১%), [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] (<০.০১%) অন্তৰ্ভুক্ত।</small> }} [[File:Front Wide Anthonys Church Kollam Kerala Mar22 A7C 01676.jpg|thumb|ছেইণ্ট এণ্টনি গীৰ্জা, ভাড্ডি, ১৯১০ চনত নিৰ্মিত]] কোল্লম চহৰ হৈছে কেৰালা ৰাজ্যৰ এক ক্ষুদ্ৰ ৰূপ, য'ত বিভিন্ন ধৰ্মীয়, নৃগোষ্ঠীয় আৰু ভাষিক গোটৰ বাসিন্দা আছে।<ref name="A Survey of Kerala History">Menon, A Sreedhara; "A Survey of Kerala History"; DC Books, 1 January 2007 – History – pp 54–56 [https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C&q=A+Survey+Of+Kerala+History]</ref> চহৰখন আৰু ইয়াৰ উপকণ্ঠ অঞ্চলত বহুতো প্ৰাচীন মন্দিৰ, শতিকা পুৰণি গীৰ্জা আৰু মছজিদ আছে। কোল্লম কেৰালাৰ এখন [[হিন্দু]]-সংখ্যাগৰিষ্ঠ চহৰ। কোল্লমৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ৫৬.৩৫% লোক [[হিন্দু]] সম্প্ৰদায়ৰ। তদুপৰি, কেৰালাত ব্যৱহৃত [[সৌৰ বৰ্ষপঞ্জী|সৌৰ]] আৰু [[নাক্ষত্ৰিক সময়|নাক্ষত্ৰিক]] [[হিন্দু বৰ্ষপঞ্জী]] [[কোল্লম যুগ]] (যাক ''মালায়ালম যুগ'' বা ''কোল্লবৰ্ষম'' বা ''মালায়ালম বৰ্ষপঞ্জী'' বা ''মালাবাৰ যুগ'' বুলিও কোৱা হয়), ৮২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত (সাধাৰণ যুগ) (কোল্লম) চহৰত উৎপত্তি হৈছিল।<ref>{{cite web|title=Kollam Era|trans-title=কোল্লম যুগ|url=http://www.new1.dli.ernet.in/data1/upload/insa/INSA_1/20005b5f_93.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150527163650/http://www.new1.dli.ernet.in/data1/upload/insa/INSA_1/20005b5f_93.pdf|archive-date=27 May 2015|access-date=30 December 2014|publisher=Indian Journal History of Science}}</ref><ref>{{Citation|author=Broughton Richmond|title=Time measurement and calendar construction|trans-title=সময়ৰ জোখমাখ আৰু বৰ্ষপঞ্জী নিৰ্মাণ|url=https://books.google.com/books?id=gUlmAAAAMAAJ|page=218|year=1956}}</ref><ref>{{Cite book|author=R. Leela Devi|url=https://books.google.com/books?id=pXpuAAAAMAAJ|title=History of Kerala|trans-title=কেৰালাৰ ইতিহাস|publisher=Vidyarthi Mithram Press & Book Depot|year=1986|page=408}}</ref> কোল্লমৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ২২.০৫% হৈছে [[মুছলমান]] লোক। ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ তথ্য অনুসৰি, কোল্লমৰ মুঠ মুছলমান জনসংখ্যা হৈছে ৮০,৯৩৫ জন।<ref>{{cite web|title=Population of Kollam City - Census 2011 data|trans-title=কোল্লম চহৰৰ জনসংখ্যা - লোকপিয়ল ২০১১ তথ্য|url=http://www.census2011.co.in/census/city/461-kollam.html|access-date=25 March 2013|publisher=Census2011}}</ref> দক্ষিণ কেৰালাৰ এইটোৱেই একমাত্ৰ জিলা য'ত খ্ৰীষ্টানসকলৰ সলনি মুছলমানসকলে সৰ্ববৃহৎ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায় গঠন কৰে<ref>{{Cite web|url=https://www.census2011.co.in/data/religion/district/283-kollam.html|website=census2011.co.in |date=1 January 2011|title=Kollam District Religion Data - Hindu/Muslim|trans-title=কোল্লম জিলাৰ ধৰ্মীয় তথ্য - হিন্দু/মুছলমান|access-date=18 May 2026}}</ref>। কৰবালা ময়দান আৰু ইয়াৰ কাষতে থকা মাকানি মছজিদে চহৰখনৰ বাবে ঈদগাহ হিচাপে কাম কৰে। কাৰুভাত থকা ৩০০ বছৰ পুৰণি জুমা-'আথ পল্লীত এজন চুফী সন্ত, চৈয়দ আব্দুৰ ৰহমান জিফ্ৰিৰ নশ্বৰ দেহ ৰখা হৈছে।<ref>{{cite web|title=Important religious centres in Kollam|trans-title=কোল্লমৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ধৰ্মীয় কেন্দ্ৰসমূহ|url=http://kollam.nic.in/reli.html|access-date=6 January 2014}}</ref><ref>{{cite web|title=Juma-Ath-Mosque|trans-title=জুমা-আথ-মছজিদ|url=http://keralapilgrimcenters.com/muslim-juma-ath-palli-kollam-mosques/|archive-url=https://web.archive.org/web/20130608035033/http://keralapilgrimcenters.com/muslim-juma-ath-palli-kollam-mosques/|url-status=usurped|archive-date=8 June 2013|access-date=29 July 2014}}</ref> কোল্লম চহৰৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ২১.১৭% হৈছে খ্ৰীষ্টান লোক।<ref>{{cite web|title=Kollam City Census 2011 data|trans-title=কোল্লম চহৰৰ লোকপিয়ল ২০১১ তথ্য|url=http://www.census2011.co.in/census/city/461-kollam.html|access-date=25 March 2013|publisher=Census2011}}</ref> [[কুইলনৰ ৰোমান কেথলিক ডাইঅ'চিচ]] (কোল্লম) হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো কেথলিক ডাইঅ'চিচ। ১৩২৯ চনৰ ৯ আগষ্টত [[পোপ জন দ্বাবিংশ]]ই এই ডাইঅ'চিচটো প্ৰথম নিৰ্মাণ কৰিছিল। ১৮৮৬ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰত ইয়াক পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই ডাইঅ'চিচটোৱে ১,৯৫০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকা সামৰি লৈছে আৰু ইয়াৰ জনসংখ্যা ৪,৮৭৯,৫৫৩ জন, যাৰ ভিতৰত কেথলিকসকলৰ সংখ্যা হৈছে ২৩৫,৯২২ (৪.৮%)। থাংগাছেৰীত অৱস্থিত ৪০০ বছৰ পুৰণি বিখ্যাত [[ইনফেন্ট জিচাছ কেথেড্ৰেল]] হৈছে [[কুইলনৰ ৰোমান কেথলিক ডাইঅ'চিচ]]ৰ সহ-কেথেড্ৰেল।<ref>{{cite web|title=Roman Catholic Diocese of Quilon|trans-title=কুইলনৰ ৰোমান কেথলিক ডাইঅ'চিচ|url=http://www.quilondiocese.com/index.php|access-date=25 March 2013|publisher=Kollam Diocese}}</ref> [[চাৰ্চ অৱ চাউথ ইণ্ডিয়াৰ কোল্লম-কোট্টাৰাক্কাৰা ডাইঅ'চিচ|চিএছআই কোল্লম-কোট্টাৰাক্কাৰা ডাইঅ'চিচ]] চাৰ্চ অৱ চাউথ ইণ্ডিয়াৰ চব্বিশটা ডাইঅ'চিচৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref>{{cite web|title=CSI Redraws Borders of Dioceses|trans-title=চিএছআইয়ে ডাইঅ'চিচসমূহৰ সীমা পুনৰ নিৰ্ধাৰণ কৰিছে|url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/CSI-Redraws-Borders-of-Dioceses/2015/04/10/article2756962.ece|access-date=19 January 2016|publisher=The New Indian Express|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304193822/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/CSI-Redraws-Borders-of-Dioceses/2015/04/10/article2756962.ece|url-status=dead}}</ref> কোট্টাৰাক্কাৰাৰ বাবে [[দ্য পেণ্টেকোষ্টাল মিছন]]ৰ কেৰালাৰ সদৰ কাৰ্যালয় কোল্লমত অৱস্থিত। == পৌৰ প্ৰশাসন == {{Main|কোল্লম পৌৰ নিগম}} {{See also|কোল্লম চহৰ আৰক্ষী}}[[File:Location map India Kollam EN.svg|left|thumb|কোল্লম মহানগৰীয় অঞ্চলৰ মানচিত্ৰ]] কোল্লম নিগমৰ বৰ্তমানৰ মেয়ৰ হৈছে [[ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী)|চিপিআই(এম)]]ৰ অধিবক্তা [[ভি. ৰাজেন্দ্ৰবাবু]]।<ref>{{cite web|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2015-11-18/news/68382329_1_cpi-ldf-udf |archive-url=https://web.archive.org/web/20151126072923/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2015-11-18/news/68382329_1_cpi-ldf-udf |url-status=dead |archive-date=26 November 2015 |title=CPI(M) rides to power in five of six corporations in Kerala |trans-title=কেৰালাৰ ছটা নিগমৰ ভিতৰত পাঁচটাত চিপিআই(এম) ক্ষমতালৈ আহিছে |work=The Economic Times|date=18 November 2015 |access-date=25 November 2015}}</ref> === নগৰীয়া গাঁথনি === {{Main|কোল্লম মহানগৰীয় অঞ্চল}} ১,১৮৭,১৫৮ জন মুঠ নগৰীয়া জনসংখ্যা<ref name="Panchayath Level Statistics - Kollam(2011)">{{cite web | url = http://www.ecostat.kerala.gov.in/docs/pdf/reports/ps/pskollam2011.pdf | title = Kollam District Level Statistics 2011 | trans-title = কোল্লম জিলা পৰ্যায়ৰ পৰিসংখ্যা ২০১১ | access-date = 2014-01-01 | year = 2012 | publisher = ecostat.kerala.gov.in | archive-date = 2 January 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140102192758/http://www.ecostat.kerala.gov.in/docs/pdf/reports/ps/pskollam2011.pdf | url-status = dead }}</ref> আৰু পৌৰ নিগমৰ ৩৪৯,০৩৩ জন জনসংখ্যাৰে কোল্লম ৰাজ্যখনৰ চতুৰ্থ সৰ্বাধিক জনবহুল চহৰ আৰু [[ভাৰতৰ নিযুতৰো অধিক জনসংখ্যাৰ নগৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ তালিকা|ভাৰতৰ সৰ্বাধিক জনবহুল নগৰীয়া অঞ্চলৰ তালিকাত]] ৪৯তম স্থানত আছে। ২০১১ চনৰ তথ্য অনুসৰি, চহৰখনৰ নগৰীয়া বিকাশৰ হাৰ আছিল ১৫৪.৫৯%, যিটো ৰাজ্যখনৰ ভিতৰত দ্বিতীয় সৰ্বোচ্চ আছিল।<ref name="Census India-2011 - Kollam">{{cite web | url = http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2-vol2/data_files/kerala/Analysis_Census_Data.pdf | title = Analysis of Census Date |trans-title = লোকপিয়লৰ তথ্যৰ বিশ্লেষণ |website=censusindia.gov.in}}</ref> কোল্লমৰ মহানগৰীয় অঞ্চলত উলিয়াকোভিল, [[আদিচানাল্লুৰ]], [[আদিনাদ]], [[আয়ানভেলিগুলাংগৰা]], চাভাৰা, [[চাভাৰা থেক্কুমভাগম|চাভাৰা দক্ষিণ]], [[এলামপাল্লুৰ]], [[এৰাভিপুৰম]] (অংশ), [[কাল্লেলিভাগম]], [[কৰুণাগাপল্লী]], কোল্লম, কোট্টামকাৰা, [[কুলশেখৰপুৰম]], মায়্যানাদ, [[মীনাদ]], [[নেদুম্পানা]], [[নীণ্ডাকাৰা]], [[ওচিৰা]], [[পানায়াম]], [[পনমনা]], পৰাভুৰ, [[পেৰিনাদ]], [[পুথাক্কুলাম]], [[থাঝুথালা]], [[থোডিয়ুৰ]], থ্ৰিক্কাদাভুৰ, থ্ৰিক্কাৰুভা, [[থ্ৰিক্কোভিলৱাট্টম]] আৰু [[ভাদাক্কুমথালা]] অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/census/city/461-kollam.html| title=Kollam city population Census |trans-title=কোল্লম চহৰৰ জনসংখ্যাৰ লোকপিয়ল |publisher=census2011.co.in |access-date=16 December 2013}}</ref>[[File:British Residency in Asramam, Kollam.jpg|right|thumb|কোল্লমৰ [[আশ্ৰমম]]ত [[ব্ৰিটিছ ৰেচিডেন্সি, কোল্লম|ব্ৰিটিছ ৰেচিডেন্সি]]।]] কেৰালা চৰকাৰয়ে কোল্লম চহৰক "কেৰালাৰ বন্দৰ চহৰ" হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ সিদ্ধান্ত লৈছে। প্ৰকল্পটোৰ অংশ হিচাপে মৎস্য পালন, পৰ্যটন আৰু মনোৰঞ্জনমূলক প্ৰকল্পৰ সুবিধা নিৰ্মাণকে ধৰি [[মাৰুথাডি]]-[[এৰাভিপুৰম]] এলেকাৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ কাৰ্যকৰী কৰা হ'ব।<ref name="Kollam - Port City Project - News published in Mathrubhumi Daily">{{cite web | url = http://i1324.photobucket.com/albums/u606/quilonsky/Mathrubhumi_zps52ba640e.png | title = Kollam - Port City Project | trans-title = কোল্লম - বন্দৰ চহৰ প্ৰকল্প | year = 2013}}</ref> == অৰ্থনীতি == {{main|কোল্লমৰ অৰ্থনীতি}} [[File:RP Mall, Kollam.jpg|thumb|[[আৰপি মল, কোল্লম]]]] [[File:Dreams Mall(Lulu Market), Kottiyam.jpg|thumb|ড্ৰিমছ মল ([[লুলু গ্ৰুপ ইণ্টাৰনেচনেল|লুলু হাইপাৰ মাৰ্কেট]]), [[কোল্লম জিলা]]ৰ কোট্টিয়ামত]] [[File:Chinese Fishing Net Raising Birds Sunrise Ashtamudi Kollam Mar22 A7C 01784.jpg|right|thumb|কোল্লম চহৰৰ অষ্টমুদি হ্ৰদত এখন ডাঙৰ [[চীনা মাছ ধৰা জাল]]]] যোৱা দশকত কোল্লমৰ নগৰীয়া জীৱন সলনি হৈছে। অৰ্থনৈতিক প্ৰদৰ্শন আৰু [[জনমূৰি আয়]]ৰ ফালৰ পৰা কোল্লম চহৰ ভাৰতত পঞ্চম স্থানত আৰু [[জিডিপি অনুসৰি কেৰালাৰ চহৰসমূহৰ তালিকা|কেৰালাত তৃতীয়]] স্থানত আছে।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/newdelhi/delhi-ranked-23rd-in-mega-survey-of-53-indian-cities/article1-1358453.aspx |title=Delhi ranked 23rd in mega survey of 53 Indian cities |trans-title=৫৩ খন ভাৰতীয় চহৰৰ মেগা সমীক্ষাত দিল্লী ২৩তম স্থানত |work=Hindustan Times |date=14 June 2015 |access-date=26 June 2015 |archive-date=26 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150626182426/http://www.hindustantimes.com/newdelhi/delhi-ranked-23rd-in-mega-survey-of-53-indian-cities/article1-1358453.aspx |url-status=dead }}</ref> এক উৎকৃষ্ট ৰপ্তানিৰ ইতিহাস থকা চহৰ হিচাপে কোল্লম বিখ্যাত।<ref>{{cite web |url=http://dgft.gov.in/exim/2000/AppANFS2015.pdf |title=Appendices and Aayat Niryat Forms |trans-title=পৰিশিষ্ট আৰু আয়ত নিৰ্যাত প্ৰপত্ৰ |publisher=Government of India |access-date=1 July 2015 |archive-date=1 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150701150541/http://dgft.gov.in/exim/2000/AppANFS2015.pdf |url-status=dead }}</ref> দুগ্ধ পালন মোটামুটিভাৱে সুবিকশিত। চহৰখনত এটা চিলিং প্লাণ্টো আছে। কোল্লম এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ সামুদ্ৰিক আৰু বন্দৰ চহৰ। জিলাখনৰ অৰ্থনীতিত মৎস্য পালনৰ বিশেষ স্থান আছে। চহৰখনৰ উপকণ্ঠ অঞ্চলৰ নীণ্ডাকাৰা আৰু [[শক্তিকুলাংগৰা]] গাঁৱত মৎস্য পালন কেন্দ্ৰ আছে। অনুমান কৰা মতে ১৩৪,۹৭৩ জন লোক মৎস্য পালন আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত কামত নিয়োজিত হৈ আছে। চেৰিয়াজীকল, আলাপ্পাদ, পান্দাৰাথুৰুথু, পুথেনথুৰা, [[নীণ্ডাকাৰা]], থাংগাছেৰী, [[এৰাভিপুৰম]] আৰু পৰাভুৰ ২৬ খন গুৰুত্বপূৰ্ণ মৎস্য পালন গাঁৱৰ ভিতৰত আঠখন। ২৪ খন অন্তৰ্দেশীয় মৎস্য পালন গাঁও আছে। চৰকাৰয়ে নীণ্ডাকাৰাত এটা মৎস্য বন্দৰ স্থাপনৰ বাবে পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে। বছৰি গড় মাছ ধৰাৰ পৰিমাণ প্ৰায় ৮৫,২৭৫ টন বুলি অনুমান কৰা হৈছে। ৰাজ্যখনৰ মুঠ মাছ ধৰাৰ এক তৃতীয়াংশ কোল্লমৰ পৰাই আহে। মৎস্য বন্দৰৰ পৰা প্ৰায় ৩০০০ যন্ত্ৰচালিত নাও চলি আছে। FFDA আৰু VFFDA-য়ে ক্ৰমে নিৰ্মল পানীৰ মৎস্য পালন আৰু মিছামাছ পালনত গুৰুত্ব দিয়ে। এৰাভিপুৰমত ১০০ খন ঘৰৰ এখন মৎস্য পালন গাঁও নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। [[আয়িৰামথেংগু]]ত এখন মিছামাছৰ পাম নিৰ্মাণ কৰা হৈছে, আৰু মৎস্যপালকসকলৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ বাবে কেইবাটাও নতুন হেচ্চাৰীৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। কেৰালাৰ একমাত্ৰ টাৰ্কি পাম আৰু এখন আঞ্চলিক হাঁহ-কুকুৰা পাম [[কুৰিপুঝা (পেৰিনাদ)|কুৰিপুঝা]]ত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web |url=http://www.old.kerala.gov.in/dept_anihusbandry/modifi.htm |title=Department of Animal Husbandry - Kerala |trans-title=পশুপালন বিভাগ - কেৰালা |access-date=13 January 2014 |archive-date=29 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141029102340/http://www.old.kerala.gov.in/dept_anihusbandry/modifi.htm |url-status=dead }}</ref> চহৰখনত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ দুটা ঔদ্যোগিক প্ৰতিষ্ঠান আছে: ইণ্ডিয়ান ৰেয়াৰ আৰ্থছ, চাভাৰা আৰু [[পাৰ্বতী মিলছ লিমিটেড|পাৰ্বতী মিলছ লিমিটেড]], কোল্লম। [[কুণ্ডাৰা]]ত থকা কেৰালা চিৰামিক্স লিমিটেড, [[কুণ্ডাৰা]]ত থকা কেৰালা ইলেক্ট্ৰিকেল এণ্ড এলাইড ইঞ্জিনিয়াৰিং কোম্পানী, চাভাৰাত থকা কেৰালা প্ৰেমো পাইপ ফেক্টৰী, চাভাৰাত থকা কেৰালা মিনাৰেলছ এণ্ড মেটেলছ লিমিটেড আৰু কোল্লমত থকা ইউনাইটেড ইলেক্ট্ৰিকেল ইণ্ডাষ্ট্ৰিজ হৈছে কেৰালা চৰকাৰৰ মালিকানাধীন কোম্পানী। বেচৰকাৰী/সমবায় খণ্ডৰ অন্যান্য প্ৰধান উদ্যোগসমূহ হ'ল [[কুণ্ডাৰা]]ৰ এলুমিনিয়াম ইণ্ডাষ্ট্ৰিজ লিমিটেড, কোল্লমৰ থমাছ ষ্টিফেন এণ্ড কোম্পানী, পৰাভুৰৰ ফ্ল'ৰকো আৰু চাথন্নুৰৰ সমবায় স্পিনিং মিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.kollamcorporation.gov.in/trade-commerce |title=Kollam - Trade & Commerce |trans-title=কোল্লম - বাণিজ্য আৰু বেপাৰ |access-date=10 January 2014 |archive-date=22 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171122192403/http://www.kollamcorporation.gov.in/trade-commerce |url-status=dead }}</ref> [[File:Kollam technopark, Kundara.jpg|thumb|টেক্ন'পাৰ্ক কোল্লম]] কুণ্ডাৰা, মুলাভানা আৰু চাথন্নুৰত চীনা মাটিৰ বৃহৎ ভাণ্ডাৰৰ উপৰিও, অষ্টমুদি হ্ৰদত চূণশিলৰ খোলাৰ ভাণ্ডাৰ আৰু আদিচানাল্লুৰত বক্সাইটৰ ভাণ্ডাৰ আছে।<ref>{{Cite web|url=http://www.kollam.gov.in/reso.html|title=resources - Kollam|trans-title=সম্পদ - কোল্লম|access-date=10 January 2014|archive-date=18 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140118081338/http://kollam.gov.in/reso.html|url-status=dead}}</ref> "বিশ্বৰ কাজু ৰাজধানী" হিচাপে পৰিচিত কোল্লম ইয়াৰ পৰম্পৰাগত কাজু ব্যৱসায়ৰ বাবে বিখ্যাত আৰু ইয়াত ৬০০ ৰো অধিক কাজু প্ৰক্ৰিয়াকৰণ কেন্দ্ৰ আছে।<ref>{{cite news | last = Pereira | first = Ignatius | title = Kerala's cashew processing industry in crisis | trans-title = সংকটত কেৰালাৰ কাজু প্ৰক্ৰিয়াকৰণ উদ্যোগ | newspaper = [[The Hindu]] | date = 20 November 2016 | url = https://www.thehindu.com/news/national/kerala/Kerala%E2%80%99s-cashew-processing-industry-in-crisis/article16664972.ece | access-date = 2026-08-04 }}</ref> প্ৰতি বছৰে প্ৰক্ৰিয়াকৰণৰ বাবে চহৰখনলৈ প্ৰায় ৮০০,০০০ টন কেঁচা কাজু আমদানি কৰা হয়<ref>{{cite web|url=http://www.madhyamam.com/news/313464/141013 |language=ml |script-title=ml:കൊല്ലം തുറമുഖത്തെ കസ്റ്റംസ് ക്ളിയറന്‍സുകള്‍ ഓണ്‍ലൈന്‍ സംവിധാനത്തിലേക്ക് |access-date=2014-11-14 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141022170950/http://www.madhyamam.com/news/313464/141013 |archive-date=22 October 2014 }} কোল্লম বন্দৰৰ বাবে এমাহৰ ভিতৰত সাজু হ'ব অনলাইন শুল্ক ক্লিয়াৰেন্স সুবিধা</ref> আৰু বিশ্বৰ বিভিন্ন দেশলৈ গড়ে ১৩০,০০০ টন প্ৰক্ৰিয়াকৃত কাজু ৰপ্তানি কৰা হয়।<ref>[http://www.thehindu.com/news/national/kerala/rise-in-earnings-from-cashew-kernel-exports/article3893095.ece] কাজুৰ গুটি ৰপ্তানিৰ পৰা উপাৰ্জন বৃদ্ধি - দ্য হিন্দু</ref> [[কাজু ৰপ্তানি প্ৰচাৰ পৰিষদ ভাৰত]]য়ে (CEPCI) ২০২০ চনৰ ভিতৰত ৰপ্তানিৰ পৰিমাণ ২৭৫,০০০ টনলৈ বৃদ্ধি পোৱাৰ আশা কৰিছে, যিটো বৰ্তমানৰ পৰিমাণতকৈ ১২০ শতাংশ বেছি।<ref>[http://www.business-standard.com/article/markets/cashew-body-sets-target-to-double-exports-by-2020-108122901044_1.html] চিইপিচিআই - কোল্লম</ref> [[কেৰালা ৰাজ্যিক কাজু উন্নয়ন নিগম লিমিটেড]] (KSCDC) কোল্লম চহৰৰ [[মুণ্ডাক্কল]]ত অৱস্থিত। সমগ্ৰ কেৰালাত কোম্পানীটোৰ ৩০ টা কাজু কাৰখানা আছে। ইয়াৰে ২৪ টা কোল্লম জিলাত অৱস্থিত।<ref>{{cite web|url=http://www.cashewcorporation.com/Organization.php |title=:: KSCDC :: |publisher=Cashewcorporation.com |access-date=26 August 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150215062231/http://cashewcorporation.com/Organization.php |archive-date=15 February 2015 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://kollamcity.in/kerala-state-cashew-development-corporation |archive-url=https://archive.today/20140806070550/http://kollamcity.in/kerala-state-cashew-development-corporation |url-status=usurped |archive-date=6 August 2014 |title=:: The Kerala State Cashew Development Corporation Limited :: |trans-title=:: দ্য কেৰালা ষ্টেট কেছিউ ডেভেলপমেণ্ট কৰ্পোৰেচন লিমিটেড :: |publisher=Cashewcorporation.com |access-date=29 July 2014}}</ref> কোল্লম ভাৰতৰ বহুতো সামুদ্ৰিক খাদ্য ৰপ্তানি কেন্দ্ৰৰ ভিতৰত অন্যতম, য'ত এই খণ্ডৰ সৈতে জড়িত বহুতো কোম্পানী আছে। ইয়াৰে বেছিভাগেই চহৰখনৰ [[মাৰুথাডি]], [[শক্তিকুলাংগৰা]], [[কাভানাড]], [[নীণ্ডাকাৰা]], [[আশ্ৰমম]], [[কিলিকোল্লুৰ]], [[থিৰুমুল্লভৰম]] আৰু [[উলিয়াকোভিল]] অঞ্চলত অৱস্থিত।<ref>[http://www.keralaexporters.com/categories/food/] কেৰালাৰ ৰপ্তানিকাৰকসকল</ref><ref>{{cite web |url=http://www.mpeda.com/exporters/IQF/ExportersOtherMarineProducts.htm |title=Other Items |trans-title=অন্যান্য সামগ্ৰী |access-date=2014-11-17 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304043858/http://www.mpeda.com/exporters/IQF/ExportersOtherMarineProducts.htm |archive-date=4 March 2016}} কোল্লম - সামুদ্ৰিক খাদ্য ৰপ্তানিকাৰক</ref> কেপিথানছ, কিংছ মেৰিন এক্সপোৰ্টাৰ্ছ, ইণ্ডিয়া ফুড এক্সপোৰ্টছ আৰু অ'ছেনিক ফিচাৰীজ আদি হৈছে সামুদ্ৰিক খাদ্য ৰপ্তানিকাৰক প্ৰতিষ্ঠানৰ উদাহৰণ।<ref>[http://e-mpeda.nic.in/registration/Exporter_Item.aspx?pcode=05&product=Live%20other%20than%20ornamental%20fish] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141209205334/http://e-mpeda.nic.in/registration/Exporter_Item.aspx?pcode=05&product=Live%20other%20than%20ornamental%20fish|date=9 December 2014}} পঞ্জীয়নভুক্ত কেৰালা ৰপ্তানিকাৰকসকল</ref> কোল্লমৰ [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]]ৰ ক্লাম ফিচাৰী ভাৰতৰ প্ৰথমটো [[সামুদ্ৰিক তত্ত্বাৱধান পৰিষদ]]ৰ (MSC) প্ৰমাণপত্ৰ প্ৰাপ্ত ফিচাৰী আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.icar.org.in/en/node/8346|title=Ashtamudi short-neck clam fisheries becomes India's first MSC certified fisheries|trans-title=অষ্টমুদি চুটি-ডিঙিৰ ক্লাম ফিচাৰী ভাৰতৰ প্ৰথমটো এমএছচি প্ৰমাণপত্ৰ প্ৰাপ্ত ফিচাৰী হৈ পৰিছে|date=2014-11-05|publisher=[[Indian Council of Agricultural Research]]|access-date=2015-05-16}}</ref> == সংস্কৃতি == কোল্লম ফেষ্ট হৈছে কোল্লমৰ নিজা বাৰ্ষিক উৎসৱ, যিয়ে মূলতঃ কেৰালাবাসীসকলক আকৰ্ষণ কৰে, কিন্তু লগতে শ শ দেশী আৰু বিদেশী পৰ্যটককো কোল্লমলৈ আকৰ্ষণ কৰে। কোল্লম ফেষ্টৰ মূল স্থান হৈছে ঐতিহাসিক আৰু বিশাল আশ্ৰমম ময়দান। কোল্লম ফেষ্ট হৈছে কোল্লমৰ স্বাক্ষৰ অনুষ্ঠান। ইয়াৰ জৰিয়তে কোল্লমৰ চহকী সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্য, পৰ্যটনৰ সম্ভাৱনা আৰু নতুন উদ্যোগত বিনিয়োগ প্ৰদৰ্শন কৰাৰ প্ৰয়াস কৰা হয়।<ref>{{cite web|title=Kollam Fest 10 November 2011|trans-title=কোল্লম ফেষ্ট ১০ নৱেম্বৰ ২০১১|url=http://thiraseela.com/static/festivals/Kollam-Fest-2011.php|access-date=3 March 2016|publisher=Thiraseela.com}}</ref> [[কোল্লম পুৰম]], [[আশ্ৰমম শ্ৰী কৃষ্ণ স্বামী মন্দিৰ]]ৰ উৎসৱৰ অংশ হিচাপে সাধাৰণতে ১৫ এপ্ৰিলত, কিন্তু কেতিয়াবা ১৬ এপ্ৰিলত অনুষ্ঠিত হয়। এই পুৰম আশ্ৰমম ময়দানত অনুষ্ঠিত হয়। [[প্ৰেচিডেণ্টছ ট্ৰফী ব'ট ৰেচ]] (PTBR) হৈছে কোল্লমৰ অষ্টমুদি হ্ৰদত অনুষ্ঠিত হোৱা এক বাৰ্ষিক নাও খেল। ২০১১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ৰাষ্ট্ৰপতি প্ৰতিভা পাটিলে এই অনুষ্ঠানটো উদ্বোধন কৰিছিল।<ref>{{cite web|title=presidents trophy boat race|trans-title=প্ৰেচিডেণ্টছ ট্ৰফী ব'ট ৰেচ|url=http://presidentstrophy.gov.in/|access-date=20 April 2013|publisher=Presidentstrophy.gov.in}}{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|date=24 October 2016|title=President's Trophy boat race on November 1|trans-title=১ নৱেম্বৰত প্ৰেচিডেণ্টছ ট্ৰফী ব'ট ৰেচ|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/presidents-trophy-boat-race-on-nov-1/article9260279.ece|access-date=20 April 2013|work=The Hindu}}</ref> == যাতায়াত == {{Main|কোল্লমত যাতায়াত}} === পথ === ৰাজ্যৰ মালিকানাধীন [[কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগম|কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগমে (কেএছআৰটিচি)]] আৰু বেচৰকাৰী বাছ অপাৰেটৰসকলে কোল্লমক সংযোগ কৰা আন্তঃৰাজ্যিক আৰু ৰাজ্যৰ ভিতৰত বাছ সেৱা চলায়। চহৰখনত প্ৰধানকৈ ৩ টা বাছ আস্থান আছে - [[কোল্লম কেএছআৰটিচি বাছ আস্থান]], [[আন্দামুক্কম চহৰ বাছ আস্থান]] আৰু [[থাংগাছেৰী বাছ টাৰ্মিনেল]]।<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/thiruvananthapuram-ksrtc-executive-directors-in-charge-of-zones/articleshow/56403671.cms| title=Thiruvananthapuram: KSRTC executive directors in-charge of zones |trans-title=থিৰুৱনন্তপুৰম: জ'নৰ দায়িত্বত থকা কেএছআৰটিচিৰ কাৰ্যবাহী সঞ্চালকসকল |work=The Times of India|date=8 January 2017 |access-date=9 January 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=NH%20in%20Kerala&pageId=301|title=National Highways in Kerala|trans-title=কেৰালাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথসমূহ|publisher=Kerala PWD|access-date=9 August 2016|archive-date=16 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160816023351/http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=NH%20in%20Kerala&pageId=301|url-status=dead}}</ref> {{Multiple image | align = center | direction = horizontal | image1 = Dalavapuram bridgea.jpg | caption1 = কোল্লম চহৰৰ ওচৰত [[চাভাৰা থেক্কুমভাগম]] দলং - এই দলংখনে থেক্কুমভাগমৰ লোকসকলক বিদ্যমান নাও সেৱাৰ লগতে কোল্লম চহৰৰ সৈতে সংযোগৰ এক নতুন পথ প্ৰদান কৰিছিল। | image2 = Kollam Bypass, Feb 2020.jpg | caption2 = [[কোল্লম বাইপাছ]] - ১৩.১৪১ কিলোমিটাৰ দীঘল কোল্লম বাইপাছ প্ৰকল্পটো আচলতে ১৯৭৫ চনত পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল কিন্তু ৰাজনৈতিক আৰু বিত্তীয় সমস্যাৰ বাবে কাম পিছুৱাই গৈছিল। | image3 = KSRTC Bus Station, Kollam.jpg | caption3 = [[কোল্লম কেএছআৰটিচি বাছ আস্থান]] বিখ্যাত অষ্টমুদি হ্ৰদৰ পাৰত অৱস্থিত। ৰাজ্যখনৰ অন্যতম প্ৰধান বাছ আস্থান, ই এতিয়াও নতুন ৰূপ পাবলৈ অপেক্ষা কৰি আছে। | image4 = Traffic Thevally Bridge Kollam Kerala Mar22 A7C 01797.jpg | caption4 = থাভাল্লী আৰু কোট্টায়াথুকাডাভু সংযোগ কৰা থাভাল্লী দলঙত যান-বাহনৰ চলাচল, [[ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ৩]], অষ্টমুদি হ্ৰদৰ ওপৰত | total_width = | alt1 = }} === ৰেল === {{see also|কোল্লম জংচন ৰেলৱে ষ্টেচন}} [[File:Main terminal of Kollam Junction railway station, Jan 2017.jpg|right|thumb|[[কোল্লম জংচন ৰেলৱে ষ্টেচন]]ৰ মুখ্য টাৰ্মিনেল]] [[File:Kollam Railway.jpg|thumb|নিৰ্মীয়মাণ অৱস্থাত কোল্লম ৰেলৱে]] মুঠ ৬ টা প্লেটফৰ্ম আৰু ১৭ টা ৰেলপথ থকা মাটিকালিৰ ফালৰ পৰা কেৰালাৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম ৰেলৱে ষ্টেচন হ'ল {{rws|কোল্লম জংচন}}। কোল্লম চহৰৰ অন্যান্য ৰেলৱে ষ্টেচনসমূহ হ'ল [[এৰাভিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচন|এৰাভিপুৰম]] আৰু [[কিলিকোল্লুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন|কিলিকোল্লুৰ]]। কোল্লম জংচনত বিশ্বৰ তৃতীয় দীৰ্ঘতম ৰেলৱে প্লেটফৰ্ম আছে, যাৰ দৈৰ্ঘ্য ১১৮০.৫ মিটাৰ (৩৮৭৩ ফুট)।<ref>{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/travel/asia/west-bengal-tea-plantations-and-other-rajera-relics-9835426.html |title=West Bengal: tea plantations and other Raj-era relics|trans-title=পশ্চিমবংগ: চাহ বাগিচা আৰু ৰাজ-যুগৰ অন্যান্য স্মৃতিচিহ্ন|access-date=3 April 2019}}</ref> {|class="wikitable" |+কোল্লমৰ ৰেলৱে ষ্টেচনসমূহ !নং !ষ্টেচনৰ নাম !প্লেটফৰ্মসমূহ !অঞ্চল |- |১ |[[এৰাভিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচন|এৰাভিপুৰম]] |২ |দক্ষিণ কোল্লম |- |২ |[[কোল্লম জংচন ৰেলৱে ষ্টেচন|কোল্লম জংচন]] |৬ |মধ্য কোল্লম |- |৩ |[[কিলিকোল্লুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন|কিলিকোল্লুৰ]] |২ ||পূব কোল্লম |} মূল লাইনাৰ ইলেক্ট্ৰিকেল মাল্টিপল ইউনিটৰ ([[মেমু]]) কোল্লম জংচনত এটা কাৰ মেৰামতিৰ শ্বেড আছে। মেমু ৰেল সেৱাই কোল্লমক এৰ্নাকুলামৰ সৈতে (আলাপুঝা আৰু কোট্টায়াম হৈ), পুনালুৰৰ সৈতে (কোট্টাৰাক্কাৰা হৈ), আৰু কন্যাকুমাৰীৰ সৈতে (থিৰুৱনন্তপুৰম হৈ) সংযোগ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article163030.ece|title=Timings of MEMUs included|trans-title=মেমুৰ সময়সূচী অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে|publisher=The New Indian Express|date=2 July 2010|access-date=9 August 2016|archive-date=13 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160813013003/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article163030.ece|url-status=dead}}</ref> === জলপথ === [[File:Houseboat Thevally Bridge Ashtamudi Kollam Mar22 R16 05860.jpg|thumb|থাভাল্লী দলঙৰ তলেৰে পাৰ হৈ যোৱা হাউচবোট]] [[কেৰালা ৰাজ্যিক জল পৰিবহণ বিভাগ|ৰাজ্যিক জল পৰিবহণ বিভাগে]] [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]]ৰ পাৰত অৱস্থিত [[কোল্লম কেএছডব্লিউটিডি ফেৰী টাৰ্মিনেল]]ৰ পৰা [[পশ্চিম কাল্লাদা]], মুনৰো দ্বীপ, গুহানন্দপুৰম, চাভাৰা থেক্কুমভাগম, দালাভাপুৰম আৰু আলাপুঝালৈ নাও সেৱা চলায়। এই হ্ৰদটো কেৰালাৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম আৰ্দ্ৰভূমি পৰিস্থিতিতন্ত্ৰ আৰু ই কোল্লমৰ জল পৰিবহণৰ এক কেন্দ্ৰবিন্দু। ইয়াৰ পানীয়ে চহৰখনক কেইবাটাও স্থানীয় সম্প্ৰদায়ৰ সৈতে সংযোগ কৰে আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ৩-ৰ এক অংশ গঠন কৰে। কোল্লম থোডু হৈছে ৭.৭ কিলোমিটাৰ দীঘল খাল যি চহৰখনৰ মাজেৰে বৈ যায় আৰু জল পৰিবহণ নেটৱৰ্কৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সিৰা হিচাপে কাম কৰে। ই অষ্টমুদি হ্ৰদক অন্যান্য জলাশয়সমূহৰ সৈতে সংযোগ কৰে আৰু মূল কোল্লম বন্দৰক ইনলেণ্ড ৱাটাৰৱেজ অথৰিটি অৱ ইণ্ডিয়াৰ (IWAI) অন্তৰ্দেশীয় টাৰ্মিনেলৰ সৈতে সংযোগ কৰে। নৱীকৰণৰ প্ৰচেষ্টাৰ পিছত, খালটোৱে যাত্ৰী আৰু সামগ্ৰী পৰিবহনৰ লগতে পৰ্যটনক সমৰ্থন কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখিছে। চহৰখনৰ [[আশ্ৰমম লিংক ৰোড]] ফেৰী টাৰ্মিনেলৰ কাষেৰে পাৰ হৈ গৈছে।<ref name="Introduction-KSWTD">{{cite web |url=http://swtd.gov.in/index.php?langCode=en&compName=general&compView=aboutdept |title=Kerala State Water Transport Department - Introduction |trans-title=কেৰালা ৰাজ্যিক জল পৰিবহণ বিভাগ - পৰিচয় |publisher=KSWTD |access-date=2015-01-04 |archive-date=26 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141226161243/http://swtd.gov.in/index.php?langCode=en&compName=general&compView=aboutdept |url-status=dead }}</ref> কোল্লমৰ পৰা চলিবলগীয়া সেৱাসমূহক বহলভাৱে দীৰ্ঘ-দূৰত্বৰ ফেৰী সেৱা, হ্ৰস্ব-দূৰত্বৰ যাত্ৰী ফেৰী আৰু বিশেষ পৰ্যটক ক্ৰুজ হিচাপে ভাগ কৰা হৈছে। * কোল্লম-আলাপুঝা (আলেপ্পি) ক্ৰুজ: এইটো এটা প্ৰধান সেৱা, অষ্টমুদি হ্ৰদ আৰু ইয়াৰ লগত সংযুক্ত বেকৱাটাৰ খালবোৰৰ মাজেৰে প্ৰায় ৫৫ কিলোমিটাৰ অতিক্ৰম কৰা এক ৮ ঘণ্টীয়া মনোৰম ক্ৰুজ। ই দুয়োখন জিলাৰ মাজত এক পোনপটীয়া পৰিবহণ সংযোগ আৰু এক প্ৰধান পৰ্যটন সামগ্ৰী হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite web |last1=E |first1=Krishna Kumar K. |title=SWTD unable to resume long-haul boat service on Alappuzha-Kollam waterway |trans-title=এছডব্লিউটিডিয়ে আলাপুঝা-কোল্লম জলপথত দীৰ্ঘ-দূৰত্বৰ নাও সেৱা পুনৰ আৰম্ভ কৰিবলৈ অক্ষম হৈছে |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2025/Jul/14/swtd-unable-to-resume-long-haul-boat-service-on-alappuzha-kollam-waterway |website=The New Indian Express |language=en |date=14 July 2025}}</ref> * যাত্ৰী আৰু হ্ৰস্ব-দূৰত্বৰ সেৱাসমূহ: নিয়মীয়া, কম ভাড়াত চলিবলগীয়া ফেৰী সেৱাসমূহে কোল্লমক জিলাখনৰ বিভিন্ন স্থানৰ সৈতে সংযোগ কৰে, যাৰ ভিতৰত আলুংকাডভু, গুহানন্দপুৰম আৰু কান্নানাল্লুৰলৈ যোৱা পথবোৰ অন্তৰ্ভুক্ত। এইবোৰ স্থানীয় বাসিন্দাসকলৰ বাবে অত্যাৱশ্যকীয় ৰাজহুৱা পৰিবহণ হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite web |title=Important places enroute |trans-title=পথত থকা গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থানসমূহ |url=https://swtd.kerala.gov.in/pages-en-IN/placesenroute |publisher=State Water Transport Department |access-date=7 March 2026}}</ref> * পৰ্যটক আৰু বিশেষ সেৱাসমূহ: "চি অষ্টমুদি" পৰ্যটক সেৱা: চামব্ৰানিক্কোডি দ্বীপত ৰৈ যোৱাৰ সুবিধাৰ সৈতে অষ্টমুদি হ্ৰদৰ ওপৰত ৫ ঘণ্টীয়া এক আনন্দদায়ক ভ্ৰমণ। ই প্ৰতিদিনে পুৱা ১১:৩০ বজাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে আৰু ইয়াৰ টিকটৰ দাম নিম্ন ডেকৰ বাবে ৪০০ টকা আৰু উচ্চ ডেকৰ বাবে ৫০০ টকা।<ref>{{cite web |title="SEE ASHTAMUDI" PASSENGER-CUM-TOURIST SERVICE |trans-title="চি অষ্টমুদি" যাত্ৰী-সহ-পৰ্যটক সেৱা |url=https://swtd.kerala.gov.in/pages-en-IN/placesenroute |publisher=State Water Transport Department |access-date=7 March 2026}}</ref><ref>{{cite web |title='See Ashtamudi' boat service set to complete 2 years; New Solar Boat to join fleet |trans-title='চি অষ্টমুদি' নাও সেৱাই ২ বছৰ সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ সাজু হৈছে; নতুন সৌৰ নাৱে ফ্লিটত যোগদান কৰিব |url=https://english.mathrubhumi.com/lifestyle/travel/see-ashtamudi-travel-in-kollam-solar-boat-soon-backwater-cruise-e5920409 |website=@mathrubhumi |language=en |date=8 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |author1=The Hindu Bureau|title='See Ashtamudi' tourist boat service in Kollam to be launched on Friday |trans-title=শুকুৰবাৰে কোল্লমত 'চি অষ্টমুদি' পৰ্যটক নাও সেৱা মুকলি কৰা হ'ব |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/see-ashtamudi-tourist-boat-service-in-kollam-to-be-launched-on-friday/article66599527.ece |website=The Hindu |language=en-IN |date=9 March 2023}}</ref> বহুতো বেচৰকাৰী ভ্ৰমণ পৰিচালক আৰু ৰিজৰ্টে পৰ্যটসকলৰ বাবে অষ্টমুদি হ্ৰদত দিনৰ ভাগত ক্ৰুজৰ সুবিধা আগবঢ়ায়, যাৰ ফলত হাউচবোট, মটৰবোট আৰু ডিঙি নাওৰে অঞ্চলটো অন্বেষণ কৰিব পাৰি।<ref>{{cite web |last1=Balan |first1=Saritha S. |title=Deserted homestays, jobless boatmen: Tourism in Kerala's Munroe Island hit hard |trans-title=নিৰ্জন হোমষ্টে, কৰ্মহীন নাৱৰীয়া: কেৰালাৰ মুনৰো দ্বীপৰ পৰ্যটনত মাধমাৰ |url=https://www.thenewsminute.com/kerala/deserted-homestays-jobless-boatmen-tourism-kerala-s-munroe-island-hit-hard-137420 |website=The News Minute |language=en |date=11 November 2020}}</ref> কোল্লম আৰু আলেপ্পিৰ মাজত প্ৰতিদিনে ডাবল-ডেকাৰ বিলাসী নাও চলে। চৰকাৰী আৰু ব্যক্তিগত মালিকানাধীন বিলাসী নাওবোৰ পৰ্যটন ঋতুত মূল নাও ঘাটৰ পৰা চলে। দক্ষিণৰ থিৰুৱনন্তপুৰমৰ পৰা আৰম্ভ হৈ উত্তৰৰ [[হোসদুৰ্গ]]ত শেষ হোৱা পশ্চিম উপকূলৰ খাল ব্যৱস্থাটো [[পৰাভুৰ, কোল্লম|পৰাভুৰ]], কোল্লম চহৰ আৰু কৰুণাগাপল্লী তালুকৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে।<ref name="Corporation of Kollam">{{cite web |url=http://www.kollamcorporation.gov.in/transport |title=Transport - Kollam Corporation |trans-title=পৰিবহণ - কোল্লম নিগম |publisher=Kollam Municipal Corporation |access-date=2015-01-04 |archive-date=20 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171020124744/http://www.kollamcorporation.gov.in/transport |url-status=dead }}</ref><ref name="Routes-KSWTD">{{cite web |url=http://swtd.gov.in/index.php?langCode=en&compName=general&compView=placesnroute |title=Important places enroute - KSWTD |trans-title=পথত থকা গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থানসমূহ - KSWTD |publisher=KSWTD |access-date=2015-01-04 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304061357/http://swtd.gov.in/index.php?langCode=en&compName=general&compView=placesnroute |url-status=dead }}</ref> [[কোল্লম বন্দৰ]] কেৰালাৰ অন্যতম প্ৰধান বন্দৰ। ২০১৩ চনত ইয়াত কাৰ্গো পৰিচালনাৰ সুবিধা আৰম্ভ হৈছিল।<ref>''[http://www.hindu.com/2009/06/18/stories/2009061855000700.htm Kollam port starts cargo handling]{{dead link|date=April 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}''. Accessed 29 July 2014.</ref> বিদেশী জাহাজ নিয়মীয়াকৈ বন্দৰলৈ আহে। ২০১৪ চনৰ ৪ এপ্ৰিলত এণ্টিগুয়াত পঞ্জীয়নভুক্ত ১৪৫ মিটাৰ দীঘল জাহাজ এম.ভি. এলিনাই বন্দৰত লংগৰ পেলাইছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Foreign-Ship-Reaches-Kollam-Port/2014/04/05/article2150731.ece#.U0I8V9LHm-0 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140408225152/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Foreign-Ship-Reaches-Kollam-Port/2014/04/05/article2150731.ece#.U0I8V9LHm-0 |url-status=dead |archive-date=8 April 2014 |title=Foreign Ship Reaches Kollam Port|trans-title=বিদেশী জাহাজ কোল্লম বন্দৰত উপস্থিত হৈছে|publisher=The New Indian Express |date=5 April 2014 |access-date=7 April 2014}}</ref> বন্দৰটোৱে সম্পূৰ্ণৰূপে কাম কৰা আৰম্ভ কৰিলে, ই কোল্লম ভিত্তিক কাজু কোম্পানীবোৰৰ পৰিবহণ কাৰ্যকলাপ সহজ কৰি তুলিব।<ref>''[http://www.shippingtribune.com/kollam-cashew-importers-suffering-due-port-congestion-tuticorin-terminal/ Kollam cashew importers suffering due to port congestion at tuticorin terminal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140814143721/http://www.shippingtribune.com/kollam-cashew-importers-suffering-due-port-congestion-tuticorin-terminal/ |date=14 August 2014 }}''. Accessed 29 July 2014.</ref> শ্ৰেয়াছ শ্বিপিং কোম্পানীয়ে বৰ্তমান [[কোল্লম বন্দৰ]] আৰু [[কোচি বন্দৰ]]ৰ মাজত এক নিয়মীয়া কণ্টেইনাৰ সেৱা চলাই আছে।<ref>''[http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/logistics/shreyas-shipping-starts-kochikollam-container-service/article5339784.ece Shreyas Shipping starts Kochi-Kollam container service]''. Accessed 29 July 2014.{{Dead link|date=January 2026}}</ref><ref>{{Cite web |title=Exim India::The first & the only national daily on Export, Import, Shipping. |trans-title=এক্সিম ইণ্ডিয়া:: ৰপ্তানি, আমদানি, শ্বিপিংৰ ওপৰত প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ ৰাষ্ট্ৰীয় দৈনিক। |url=https://www.eximin.net/NewsDetails.aspx?name=73939 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117200427/https://www.eximin.net/NewsDetails.aspx?name=73939 |archive-date=2022-01-17 |access-date=2026-01-18 |website=www.eximin.net |language=en}}</ref> [[File:Old Airport, Kollam.jpg|thumb|right|পুৰণি [[কোল্লম বিমানবন্দৰ]] এলেকা, [[আশ্ৰমম]]]] ১৮৮০ চনত নিৰ্মাণ কৰা বৃহৎ পশ্চিম উপকূল খাল ব্যৱস্থাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ কোল্লম খাল (যাক কুইলন খাল বা কোল্লম থোডু বুলিও জনা যায়)। চহৰখনৰ মাজেৰে কাৰ্গো জাহাজসমূহে সামগ্ৰী সৰবৰাহ কৰাৰ ফলত ই পূৰ্বৰ ত্ৰিবাংকুৰ ৰাজ্যৰ প্ৰাথমিক বাণিজ্যিক সুঁতি হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Renovated Kollam canal now a cesspool |trans-title=নৱীকৰণ কৰা কোল্লম খাল এতিয়া এটা লেতেৰা পানীৰ গাঁত |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/renovated-kollam-canal-now-a-cesspool/article7013897.ece |website=The Hindu |language=en-IN |date=19 March 2015}}</ref> ==== ভৱিষ্যতৰ প্ৰকল্পসমূহ ==== জল পৰিবহণ আন্তঃগাঁথনিৰ অধিক ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ, কোল্লমত কেইবাটাও চলি থকা আৰু প্ৰস্তাৱিত প্ৰকল্প আছে: ;কোল্লম ৱাটাৰ মেট্ৰ': কোল্লমত ৱাটাৰ মেট্ৰ' ব্যৱস্থা প্ৰৱৰ্তন কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে, যিয়ে কোচিৰ দৰেই চহৰৰ ভিতৰত এক জল পৰিবহণ নেটৱৰ্ক প্ৰদান কৰিব।<ref>{{cite web |author1=The Hindu Bureau|title=Traffic study on anvil to assess feasibility of launching Water Metro in Kollam and 17 other cities |trans-title=কোল্লম আৰু আন ১৭ খন চহৰত ৱাটাৰ মেট্ৰ' আৰম্ভ কৰাৰ সম্ভাৱনীয়তা মূল্যায়ন কৰিবলৈ যান-বাহনৰ অধ্যয়ন চলি আছে |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/traffic-study-on-anvil-to-assess-feasibility-of-launching-water-metro-in-kollam-and-17-other-cities/article69471421.ece |website=The Hindu |language=en-IN |date=20 April 2025}}</ref><ref>{{cite web |last1=Hallikeri |first1=G.D. |title=IWAI Board commissions feasibility study for Urban Water Transport System in 17 cities |trans-title=আইডব্লিউএআই ব'ৰ্ডে ১৭ খন চহৰত নগৰীয়া জল পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰ বাবে সম্ভাৱনীয়তা অধ্যয়নৰ নিৰ্দেশ দিছে |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2105345 |publisher=Ministry of Ports, Shipping and Waterways |access-date=7 March 2026}}</ref> ;জলপথ উন্নয়ন: ২৪ ঘণ্টীয়া নৌ-চলাচল সমৰ্থন কৰিবলৈ ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ৩ ৰ উন্নয়ন আৰু ৰক্ষণাবেক্ষণৰ বাবে প্ৰকল্প চলি আছে, যাৰ ভিতৰত আছে সুঁতিবোৰ দ কৰা আৰু টাৰ্মিনেলবোৰ উন্নত কৰা। === আকাশী পথ === {{See also|কোল্লম বিমানবন্দৰ}} কোল্লম চহৰ নিগম [[থিৰুৱনন্তপুৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰ দ্বাৰা সেৱা প্ৰাপ্ত, যিটো চহৰখনৰ পৰা NH66 ৰ জৰিয়তে প্ৰায় ৫৬ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। ত্ৰিবান্দ্ৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ হৈছে ভাৰতৰ এখন অ-মেট্ৰ' চহৰৰ প্ৰথমখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ।<ref>{{cite web|url=http://www.aai.aero/allAirports/thiru_general.jsp|title=TRV Airport|trans-title=টিআৰভি বিমানবন্দৰ|publisher=AAI|access-date=23 August 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160902180351/http://www.aai.aero/allAirports/thiru_general.jsp|archive-date=2 September 2016}}</ref> == শিক্ষা == {{Main|কোল্লম জিলাত শিক্ষা}} [[File:Thangal Kunju Musaliar College of Engineering, Kollam, Kerala.jpg|200px|thumb|[[কাৰিকোড]]ত থকা [[টি. কে. এম. কলেজ অৱ ইঞ্জিনিয়াৰিং|টি. কে. এম. ইঞ্জিনিয়াৰিং কলেজ]]|alt=পৰম্পৰাগত মোগল স্থাপত্যৰ সৈতে অলংকৃত, গুলপীয়া আৰু বগা ভৱন|left]] কোল্লমত বহুতো মহাবিদ্যালয়, বিদ্যালয় আৰু শিক্ষাকেন্দ্ৰ আছে। [[টি. কে. এম. কলেজ অৱ ইঞ্জিনিয়াৰিং|থাংগাল কুঞ্জু মুচালিয়াৰ কলেজ অৱ ইঞ্জিনিয়াৰিং]], যিটো ৰাজ্যখনত এই ধৰণৰ প্ৰথমখন ব্যক্তিগত বিদ্যালয় আছিল, ই কোল্লম চহৰৰ পৰা প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ পূবত [[কিলিকোল্লুৰ]]ত অৱস্থিত, আৰু ই সকলো কোল্লমবাসীৰ বাবে গৌৰৱৰ উৎস। কেৰালা চৰকাৰয়ে চহৰখনৰ আন এক সন্মানীয় প্ৰতিষ্ঠান [[ফাতেমা মাতা নেচনেল কলেজ]]ক শৈক্ষিক স্বায়ত্ত্বশাসন প্ৰদান কৰিছে।<ref name="Autonomy: 13 colleges in the list">{{cite web | url = http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Autonomy-13-colleges-in-the-final-list/2013/12/24/article1962583.ece | archive-url = https://web.archive.org/web/20140108131951/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Autonomy-13-colleges-in-the-final-list/2013/12/24/article1962583.ece | url-status = dead | archive-date = 8 January 2014 | title = Autonomy: 13 colleges in the list |trans-title = স্বায়ত্ত্বশাসন: তালিকাত ১৩ খন মহাবিদ্যালয় | access-date = 2014-01-08 | year = 2012 | publisher = The New Indian Express}}</ref> [[File:SN Law College, Kollam.jpg|thumb|right|কৰবালাত থকা [[শ্ৰী নাৰায়ণ গুৰু কলেজ অৱ লিগেল ষ্টাডিজ]]]] কেৰালা চৰকাৰৰ শ্ৰম আৰু দক্ষতা বিভাগৰ অধীনস্থ এক ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান [[কেৰালা ষ্টেট ইনষ্টিটিউট অৱ ডিজাইন]] (KSID) কোল্লমৰ চন্দনথোপত অৱস্থিত। ই ২০০৮ চনত স্থাপিত হৈছিল আৰু ভাৰতৰ প্ৰথম ৰাজ্য-মালিকানাধীন ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল। বৰ্তমান KSID-য়ে আহমেদাবাদৰ [[নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ ডিজাইন]]ৰ সহযোগত প্ৰস্তুত কৰা ডিজাইনৰ স্নাতকোত্তৰ ডিপ্ল'মা কাৰ্যসূচী চলাই আছে।<ref>{{Cite news|url = http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Admission-Process-Starts-at-KSID-for-New-Diploma-Courses/2015/05/14/article2812971.ece|archive-url = https://web.archive.org/web/20150516123319/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Admission-Process-Starts-at-KSID-for-New-Diploma-Courses/2015/05/14/article2812971.ece|url-status = dead|archive-date = 16 May 2015|title = Admission Process Starts at KSID for New Diploma Courses|trans-title = নতুন ডিপ্ল'মা পাঠ্যক্ৰমৰ বাবে KSID-ত নামভৰ্তি প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ হৈছে}}</ref><ref>{{Cite news|url = http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/institute-of-design-inaugurated/article1277100.ece|title = Institute of design inaugurated|trans-title = ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান উদ্বোধন কৰা হৈছে}}</ref> [[ইণ্ডিয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ ইনফ্ৰাষ্ট্ৰাকচাৰ এণ্ড কনষ্ট্ৰাকচন|ইণ্ডিয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ ইনফ্ৰাষ্ট্ৰাকচাৰ এণ্ড কনষ্ট্ৰাকচন (IIIC-Kollam)]] হৈছে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মানদণ্ডৰ এক প্ৰতিষ্ঠান যিটো নিৰ্মাণ সম্পৰ্কীয় বৃত্তিৰ বাবে দক্ষতা বিকাশ কাৰ্যসূচীসমূহ সমৰ্থন কৰিবলৈ কোল্লম চহৰৰ [[চাভাৰা]]ত অৱস্থিত।<ref>{{cite web|url=http://www.skilldevelopment.gov.in/states.html |title=States-Ministry of Skill Development & Entrepreneurship |trans-title=ৰাজ্যসমূহ-দক্ষতা বিকাশ আৰু উদ্যোগশীলতা মন্ত্ৰালয় |publisher=Government of India |access-date=27 November 2019}}</ref> [[ইনষ্টিটিউট অৱ ফেশ্বন টেকন'লজী কেৰালা|ইনষ্টিটিউট অৱ ফেশ্বন টেকন'লজী, কোল্লম]], কেৰালা হৈছে ভেল্লিমনত অৱস্থিত এক ফেশ্বন প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, যাক [[নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ ফেশ্বন টেকন'লজী]] আৰু বস্ত্ৰ মন্ত্ৰালয়ৰ কাৰিকৰী সহযোগত স্থাপন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰিও, চহৰখনত দুটা IMK (ইনষ্টিটিউট অৱ মেনেজমেণ্ট, কেৰালা) সম্প্ৰসাৰণ কেন্দ্ৰ সক্ৰিয় হৈ আছে।<ref name="IMK Extension Centres">{{cite web | url = http://www.imk.ac.in/extension.htm | title = IMK Extension Centres - Kerala |trans-title = IMK সম্প্ৰসাৰণ কেন্দ্ৰসমূহ - কেৰালা | access-date = 2014-01-08 | year = 2012 | publisher = imk.ac.in | archive-date = 23 July 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130723113518/http://imk.ac.in/extension.htm | url-status = dead }}</ref> কেৰালাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক সামুদ্ৰিক প্ৰশিক্ষণ প্ৰদানৰ বাবে কোল্লম চহৰৰ [[নীণ্ডাকাৰা]]ত [[কেৰালা মেৰিনটাইম ইনষ্টিটিউট]] অৱস্থিত।<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/maritime-institute-to-come-up-at-neendakara/article289620.ece |title=Maritime institute to come up at Neendakara |trans-title=নীণ্ডাকাৰাত স্থাপন হ'ব মেৰিনটাইম ইনষ্টিটিউট |work=The Hindu|date=23 May 2009 |access-date=27 November 2019}}</ref> নীণ্ডাকাৰা মেৰিনটাইম ইনষ্টিটিউটত ব'ট ক্ৰু প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচীৰ অধীনত ৫,০০০ তকৈ অধিক ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক প্ৰশিক্ষণ দিয়া হৈছে।<ref>{{cite news|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2013/may/08/steps-begun-to-set-up-maritime-university-475431.html | title=Steps begun to set up Maritime university |trans-title=মেৰিনটাইম বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপনৰ পদক্ষেপ আৰম্ভ হৈছে | date=8 May 2013 |newspaper=The New Indian Express |access-date=27 November 2019}}</ref> মহাবিদ্যালয়সমূহৰ উপৰিও, কোল্লমত বহুতো বেংক ক'চিং চেণ্টাৰ আছে।<ref name="Bank test coaching Centres - Kollam">{{cite web | url = http://careeradda.co.in/index.php?topic=3021.0 | title = Which is the best banking coaching centre in India - Kollam |trans-title = ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ বেংকিং ক'চিং চেণ্টাৰ কোনটো - কোল্লম | access-date = 2014-08-09}}</ref> কোল্লমক বেংক পৰীক্ষাৰ ক'চিং চেণ্টাৰসমূহৰ বাবে ভাৰতৰ হাব হিচাপে জনা যায়, জিলাখনত এনে প্ৰায় ৪০ টা প্ৰতিষ্ঠান আছে।<ref name="Kollam - The bank test coaching hub of India">{{cite news | url = http://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/Engineering-graduates-opt-for-banking-sector/articleshow/16597692.cms | title = Engineering graduates opt for banking sector |trans-title = অভিযান্ত্ৰিক স্নাতকসকলে বেংকিং খণ্ড বাছি লয় | access-date = 2014-08-09 |work = Times of India| date = 29 September 2012 }}</ref> == ক্ৰীড়া == ফুটবল আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় ক্ৰীড়া, তাৰ পিছতে বক্সিং আৰু হকী। কোল্লমত জিলা, ৰাজ্য আৰু জ'ন পৰ্যায়ৰ মেচত অংশগ্ৰহণ কৰা বহুতো স্থানীয় ফুটবল, হকী আৰু ক্ৰিকেট দল আছে। এষ্ট্ৰ'-টাৰ্ফৰ সুবিধাযুক্ত এখন [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় হকী ষ্টেডিয়াম, কোল্লম|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় হকী ষ্টেডিয়াম]] চহৰখনৰ [[আশ্ৰমম]]ত অৱস্থিত। ই ১৩ কোটি টকা ব্যয় সাপেক্ষে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article86081.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20140905021813/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article86081.ece |url-status=dead |archive-date=5 September 2014 |title=Astro-turf hockey stadium |trans-title=এষ্ট্ৰ'-টাৰ্ফ হকী ষ্টেডিয়াম |publisher=The New Indian Express |access-date=22 February 2018}}</ref> ষ্টেডিয়ামখন নিৰ্মাণৰ বাবে মাটি কোল্লমৰ আশ্ৰমমত থকা ডাক বিভাগৰ পৰা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। চহৰখনত [[লাল বাহাদুৰ শাস্ত্ৰী ষ্টেডিয়াম (কোল্লম)|লাল বাহাদুৰ শাস্ত্ৰী ষ্টেডিয়াম, কোল্লম]] নামৰ আন এখন ষ্টেডিয়াম আছে। ই এখন বহুমুখী ষ্টেডিয়াম আৰু ৰঞ্জী ট্ৰফী, সন্তোষ ট্ৰফী আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়াৰ দৰে ক্ৰীড়া অনুষ্ঠানৰ বাবে বাৰে বাৰে ব্যৱহাৰ হৈছে।<ref>{{cite web |url=https://cricketarchive.com/Kerala/Grounds/1095_f.html |title=KCA-Cricket Archive |trans-title=কেচিএ-ক্ৰিকেট আৰ্কাইভ |publisher=Cricket Archive |access-date=22 February 2018 |archive-date=7 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170507020928/http://cricketarchive.com/Kerala/Grounds/1095_f.html |url-status=dead }}</ref> চহৰখনৰ দুখন মুকলি পথাৰ, [[আশ্ৰমম ময়দান]] আৰু [[পীৰাংকি ময়দান]], ক্ৰীড়া অনুষ্ঠান, অনুশীলন আৰু ৱাৰ্ম-আপ মেচৰ বাবেও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। == পৰ্যটনস্থলী == {{Expand section|date=October 2025}} === হিন্দু মন্দিৰসমূহ === [[File:Kottarakkara Temple(HighResoluion).jpg|thumb|right|কোট্টাৰাক্কাৰা শ্ৰী মহাগণপতি ক্ষেত্ৰম]] * [[আনন্দভল্লেশ্বৰম শ্ৰী মহাদেৱৰ মন্দিৰ]] চহৰখনৰ ৪০০ বছৰ পুৰণি এক প্ৰাচীন হিন্দু মন্দিৰ। এই মন্দিৰৰ ৪০০ বছৰ পুৰণি [[গৰ্ভগৃহ]]টো চেগুণ কাঠেৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।<ref>{{cite news|title=400-year-old sreekovil to be replaced|trans-title=৪০০ বছৰ পুৰণি শ্ৰীকোভিল সলনি কৰা হ'ব|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/400yearold-sreekovil-to-be-replaced/article7468835.ece|access-date=13 October 2015|work=The Hindu|date=26 July 2015 }}</ref> * [[আম্মাচিভীডু মূৰ্তি মন্দিৰ]] চহৰখনৰ আন এক প্ৰধান মন্দিৰ যাক প্ৰায় ৬০০ বছৰ আগতে কোল্লমৰ আভিজাত্য আম্মাচি ভীলু পৰিয়ালৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।<ref name="kollamcity1">{{Cite web |title= Ammachiveedu Muhurthi Temple |trans-title= আম্মাচিভীডু মূৰ্তি মন্দিৰ |url=http://www.kollamcity.com/index.php?menu=other&menu1=Religious |archive-url=https://web.archive.org/web/20101115114800/http://www.kollamcity.com/index.php?menu=other&menu1=Religious |archive-date=2010-11-15 | website=Kollam City }}</ref><ref name="thekeralatemples1">{{Cite web |title=Ammachi Veedu Muhurthi |trans-title=আম্মাচিভীডু মূৰ্তি |url=https://www.thekeralatemples.com/templeinfo/others/ammachiveedu_muhurthi.htm |access-date=2026-01-18 |website=The Kerala Temples }}</ref> * [[কোল্লম পুৰম]], কোল্লমৰ এক প্ৰধান উৎসৱ, [[আশ্ৰমম শ্ৰী কৃষ্ণ স্বামী মন্দিৰ]]ৰ দহদিনীয়া উৎসৱৰ সামৰণি, যিটো সাধাৰণতে এপ্ৰিল মাহৰ মাজভাগত হয়।<ref name="Hindu">{{Cite web|url=http://www.hindu.com/2008/04/05/stories/2008040551540300.htm|title=The Hindu : Kerala / Kollam News : Kollam Pooram on April 15|trans-title=দ্য হিন্দু : কেৰালা / কোল্লম নিউজ : ১৫ এপ্ৰিলত কোল্লম পুৰম|date=9 April 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080409111532/http://www.hindu.com/2008/04/05/stories/2008040551540300.htm |archive-date=9 April 2008 }}</ref> * [[কোট্টাংগুলাংগৰা দেৱী মন্দিৰ]] কেৰালাৰ বিশ্ব-বিখ্যাত হিন্দু মন্দিৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম য'ত পুৰুষসকলে 'চামায়াভিলাক্কু' ৰীতিৰ বাবে মহিলাৰ সাজপাৰ পৰিধান কৰাটো পৰম্পৰাগত উৎসৱৰ এক অংশ। পুৰুষসকলেও ডাঙৰ চাকি কঢ়িয়াই নিয়ে। দুদিনীয়া এই সাজপাৰ পৰিধানৰ অনুষ্ঠানৰ প্ৰথম দিনা সোমবাৰে পুৱতি নিশা সামৰণি পৰে।<ref>{{cite web|title=Kerala temple: Where the lady with the lamp is a man|trans-title=কেৰালাৰ মন্দিৰ: য'ত চাকি লৈ থকা মহিলাগৰাকী এজন পুৰুষ|url=http://www.ndtv.com/south/kerala-temple-where-the-lady-with-the-lamp-is-a-man-517252|access-date=25 March 2013|publisher=NDTV}}</ref> * কোল্লম মহানগৰীয় অঞ্চলৰ অন্যান্য বিখ্যাত হিন্দু উপাসনাকেন্দ্ৰসমূহ হ'ল, কোট্টাৰাক্কাৰাত থকা [[কোট্টাৰাক্কাৰা শ্ৰী মহাগণপতি ক্ষেত্ৰম]],<ref>{{cite web|title=Of small appam and Kottarakkara|trans-title=সৰু আপ্পম আৰু কোট্টাৰাক্কাৰাৰ কথা|url=http://mathrubhumi.com/travel/article/travel_special/of_small_appam_and_kottarakkara/139317/|access-date=25 March 2013|publisher=Mathrubhumi|archive-date=28 August 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130828170452/http://www.mathrubhumi.com/travel/article/travel_special/of_small_appam_and_kottarakkara/139317/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.keralatemples.net/klm_subra.html|title=Welcome to the Temples of God's Own Country|trans-title=ঈশ্বৰৰ নিজৰ দেশৰ মন্দিৰসমূহলৈ স্বাগতম|website=www.keralatemples.net}}</ref> [[পৰাভুৰ, কোল্লম|পৰাভুৰ]]ত থকা [[পুত্তিঙ্গল মন্দিৰ|পুত্তিঙ্গল দেৱী মন্দিৰ]],<ref>{{cite web|title=Puttingal Devi Temple, aravur|trans-title=পুত্তিঙ্গল দেৱী মন্দিৰ, পৰাভুৰ|url=http://www.puttingaltemple.org/|access-date=25 March 2013|publisher=Puttingal Devi Temple}}</ref> চুৰানাড উত্তৰ অনায়াদী পাজায়িডম শ্ৰী নৰসিংহ মূৰ্তী মন্দিৰ, [[পোৰুভাজী]]ত থকা [[পোৰুভাজী পেৰুভিৰুথী মালানাদা মন্দিৰ]],<ref>{{cite news|title=Malanada temple fete draws big crowds|trans-title=মালানাদা মন্দিৰৰ উৎসৱলৈ বৃহৎ জনসমাগম|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/malanada-temple-fete-draws-big-crowds/article3205866.ece|access-date=25 March 2013|work=The Hindu|date=24 March 2012 }}</ref> [[সাস্তামকোট্টা]]ত থকা [[সাস্তামকোট্টা শ্ৰী ধৰ্ম শাস্তা মন্দিৰ]],<ref>{{cite web|title=Sasthamcotta Sree Dharma Sastha Temple|trans-title=সাস্তামকোট্টা শ্ৰী ধৰ্ম শাস্তা মন্দিৰ|url=http://www.sasthamcotta.com/Dharmasastha%20Temple.html|access-date=25 March 2013|publisher=Sasthamcotta Sree Dharma Sastha Temple|archive-date=6 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131206180354/http://sasthamcotta.com/Dharmasastha%20Temple.html|url-status=dead}}</ref> শক্তিকুলাংগৰা শ্ৰী ধৰ্ম শাস্তা মন্দিৰ,<ref>/Sakthikulangara-sreesharmasastha-karadevasom.com/</ref> কাদাভুৰত থকা থ্ৰিক্কাদাভুৰ শ্ৰী মহাদেৱ মন্দিৰ আৰু পোন্মানাত থকা কাট্টিল মেক্কাথিল দেৱী মন্দিৰ<ref>{{cite web|title=Here, bells on tree answer your prayers|trans-title=ইয়াত, গছত থকা ঘণ্টাৰ শব্দই আপোনাৰ প্ৰাৰ্থনাৰ উত্তৰ দিয়ে|url=https://www.deccanchronicle.com/141127/nation-current-affairs/article/here-bells-tree-answer-your-prayers|access-date=25 March 2013|work=Deccan Chronicle}},</ref>, কৰুণাগাপল্লীৰ পদনায়ৰকুলাংগৰা মহাদেৱ মন্দিৰ।<ref>{{cite web|title=No permission for RSS to conduct 'shakha' in temple: Kerala HC told|trans-title=মন্দিৰত 'শাখা' পাতিবলৈ আৰএছএছক কোনো অনুমতি দিয়া হোৱা নাই: কেৰালা উচ্চ ন্যায়ালয়ক অৱগত|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/No-permission-for-RSS-to-conduct-shakha-in-temple-Kerala-HC-told/articleshow/47558696.cms|access-date=25 March 2013|work=The Times of India}}</ref> === গীৰ্জাসমূহ === [[File:Kollam neue Kathedrale.JPG|thumb|right|কোল্লমৰ থাংগাছেৰীত ইনফেন্ট জিচাছ কেথেড্ৰেল]] থাংগাছেৰীৰ [[ইনফেন্ট জিচাছ কেথেড্ৰেল]] ১৬১৪ চনত পৰ্তুগীজসকলৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ই বৰ্তমান [[কুইলনৰ ৰোমান কেথলিক ডাইঅ'চিচ]]ৰ প্ৰ'-কেথেড্ৰেল – ভাৰতৰ প্ৰাচীন আৰু প্ৰথম কেথলিক ডাইঅ'চিচ। গীৰ্জাটো পুৰণি [[কুইলন]] চহৰত পৰ্তুগীজ শাসনৰ এক স্মৃতিচিহ্ন হিচাপে বৰ্তি আছে।<ref name="Church_Kollam">{{cite news|title=About Kollam City|trans-title=কোল্লম চহৰৰ বিষয়ে|location=Kollam, India|url=http://kollamcity.in/about-kollam-city|url-status=usurped|access-date=19 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20150602132809/http://kollamcity.in/about-kollam-city|archive-date=2 June 2015|quote=About the city of Quilon}}</ref> [[নীণ্ডাকাৰা]]ত থকা [[ছেইণ্ট চেবাষ্টিয়ান ৰোমান কেথলিক গীৰ্জা, নীণ্ডাকাৰা|ছেইণ্ট চেবাষ্টিয়ান গীৰ্জা]] আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ গীৰ্জা। [[মুনৰো দ্বীপৰ ডাচ্চ গীৰ্জা]] ১৮৭৮ চনত [[ডাচ্চ লোক|ডাচ্চসকলৰ]] দ্বাৰা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news|title=The emerald isle|trans-title=সেউজীয়া দ্বীপ|work=The Hindu|url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/travel/the-emerald-isle/article4316024.ece|access-date=19 January 2016}}</ref> [[কাচেৰী]]ত আৱাৰ লেডী অৱ ভেলংকানি শ্ৰাইন কোল্লম চহৰৰ আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ খ্ৰীষ্টান উপাসনা স্থান। [[থ্ৰিক্কাদাভুৰ|কাদাভুৰ]]ত ছেইণ্ট কেচিমিৰ চাৰ্চ,<ref>{{cite web|title=Church festival from Saturday|trans-title=শনিবাৰৰ পৰা গীৰ্জাৰ উৎসৱ|url=http://www.thehindu.com/2005/04/22/stories/2005042205760300.htm|work=[[The Hindu]]|date=2005-04-22|access-date=19 January 2016}}{{dead link|date=April 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> [[কাভানাড]]ত হলি ফেমিলি চাৰ্চ, থোপ্পুত ছেইণ্ট ষ্টিফেন চাৰ্চ<ref>{{cite web|title=St.Stephen's Church|trans-title=ছেইণ্ট ষ্টিফেন চাৰ্চ|url=http://ststephenschurchkollam.weebly.com/|access-date=19 January 2016|publisher=Kollam St.Stephen's Church}}</ref> আৰু [[কাদাপ্পাকাডা]]ত ছেইণ্ট থমাছ চাৰ্চ হৈছে কোল্লমৰ আন কেইটামান প্ৰধান খ্ৰীষ্টান গীৰ্জা।<ref>{{cite news|title=St.Thomas Church|trans-title=ছেইণ্ট থমাছ চাৰ্চ|work=The Hindu|url=http://catholicchurches.in/directory/changanacherry-churches/st-thomas-church-kollam.htm|access-date=19 January 2016}}</ref><ref>{{cite news|title=Piety marks Good Friday observance|trans-title=গুড ফ্ৰাইডে পালনত ভক্তিৰ চিন|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/piety-marks-good-friday-observance/article5927794.ece|access-date=19 January 2016|work=The Hindu|date=18 April 2014 }}</ref> === মছজিদসমূহ === [[File:കരുനാഗപ്പള്ളി‍മുസ്ലീം‍പള്ളി.jpg|right|thumb|কৰুণাগাপল্লী মছজিদ]] চাভাৰাত থকা কোট্টুকাডু জুমা মছজিদ, এলামপাল্লুৰ জুমা-এ-মছজিদ, জোনাকাপুৰমত থকা বলিয়াপল্লী, [[চিন্নাকাডা]] জুমা মছজিদ, কোল্লুৰভিলাত থকা জুমা-'আথ পল্লী, [[থাত্তামালা]]ত থকা জুমা-'আথ পল্লী আৰু চাভাৰাত থকা কোইভিলা জুমা মছজিদ হৈছে কোল্লমৰ আন প্ৰধান মছজিদ।<ref>{{cite web|title=Juma-Ath-Palli|trans-title=জুমা-আথ-পল্লী|url=http://www.webindia123.com/city/kerala/kollam/destinations/mosque/jumaathpalli.htm|access-date=29 July 2014}}</ref><ref>{{cite web|title=Elampalloor Juma-A-Masjid|trans-title=এলামপাল্লুৰ জুমা-এ-মছজিদ|url=http://elampalloormuslimjama-ath.org/aboutus.html|access-date=29 July 2014|archive-date=9 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140809144815/http://elampalloormuslimjama-ath.org/aboutus.html|url-status=dead}}</ref> == উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিসকল == * [[কোল্লমৰ লোকসকলৰ তালিকা]] == লগতে চাওক == * [[ডাউনটাউন কোল্লম]] * [[কোল্লম জংচন ৰেলৱে ষ্টেচন]] * [[কোল্লম মহানগৰীয় অঞ্চল]] * [[কোল্লম জিলা]] * [[কোল্লমত কাজু ব্যৱসায়]] * [[জিডিপি অনুসৰি ভাৰতৰ বৃহত্তম চহৰসমূহ]] == টোকা == {{notelist}} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist|liststyle=decimal}} == গ্ৰন্থপঞ্জী == * {{cite book | last=Ring | first=Trudy | title=International Dictionary of Historic Places: Asia and Oceania, Volume 5 |trans-title=ঐতিহাসিক স্থানৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অভিধান: এছিয়া আৰু ওচেনিয়া, খণ্ড ৫ | year=1994 | publisher=Taylor & Francis | location=United Kingdom | isbn=978-1-884964-05-3}} * {{cite book | last=Chan | first=Hok-lam | title=The Cambridge History of China, Volume 7: The Ming Dynasty, 1368–1644, Part 1 |trans-title=দ্য কেমব্ৰিজ হিষ্ট্ৰি অৱ চাইনা, খণ্ড ৭: দ্য মিং ডাইনেষ্টি, ১৩৬৮–১৬৪৪, খণ্ড ১ | year=1998 | publisher=Cambridge University Press | location=Cambridge | isbn=978-0-521-24332-2 | chapter=The Chien-wen, Yung-lo, Hung-hsi, and Hsüan-te reigns, 1399–1435}} * {{cite book | last=Lin | title=Zheng He's Voyages Down the Western Seas |trans-title=ঝেং হেৰ পশ্চিমীয়া সাগৰলৈ যাত্ৰা | year=2007 | publisher=China Intercontinental Press | location=Fujian Province | isbn=978-7-5085-0707-1}} * [[এলামকুলাম কুঞ্জন পিল্লাই]], কেৰালাথিন্দে এৰুলাদানজা এডুকাল, পৃষ্ঠা ৬৪,১১২,১১৭ * ত্ৰিবাংকুৰ আৰ্কিঅ'লজিকেল ছিৰিজ (T.A.S.) খণ্ড ৬ পৃষ্ঠা ১৫ * থুলাছেৰী মানাপুৰাথুৰ ২৪তম প্ৰজন্মৰ যাজক মাথাই কাথানাৰৰ ডায়েৰী আৰু লেখনি, পুৰুষানুক্ৰমে হস্তান্তৰিত পূৰ্বপুৰুষৰ নথিপত্ৰ আৰু থলিয়োলাগাৰাধৰ ওপৰত আধাৰিত * জেড. এম. পাৰেট, মালংকাৰা নাঝৰানিকল, খণ্ড ১ * [[এল. কে. অনন্তকৃষ্ণ আয়াৰ]], ষ্টেট মেনুৱেল, পৃষ্ঠা ৫০,৫২ * বাৰ্ণাৰ্ড থমা কাথানাৰ, মাৰ্থোমা খ্ৰীষ্টানিকাল, শাৰী ২৩,২৪ * {{cite book|first=Pius |last=Malekandathil|author-link= Pius Malekandathil|title=Maritime India: Trade, Religion and Polity in the Indian Ocean|trans-title=মেৰিটাইম ইণ্ডিয়া: ভাৰত মহাসাগৰত বাণিজ্য, ধৰ্ম আৰু ৰাজনীতি|url=https://books.google.com/books?id=rN69iFj1PJoC|year=2010|publisher=Primus Books|page=43|isbn=978-93-80607-01-6}} * নাৰায়ণ, এম.জি.এছ, অষ্টম–নৱম শতিকাত চেৰা-পাণ্ড্য সংঘাত যাৰ ফলত ভেনাডুৰ জন্ম হৈছিল: পাণ্ড্য ইতিহাস আলোচনা চক্ৰ, মাদুৰাই বিশ্ববিদ্যালয়, ১৯৭১ * বিশ্ববিজ্ঞানকোষম (মালায়ালম) খণ্ড ৩, পৃষ্ঠা ৫২৩,৫৩৪ * নাৰায়ণ এম.জি.এছ., কালচাৰেল চিম্বিঅ'ছিছ পৃষ্ঠা ৩৩ * পুলিকোট্টিল মাৰ ডিঅ'নিয়াছৰ (প্ৰাক্তন [[মালংকাৰা অৰ্থডক্স ছিৰিয়ান চাৰ্চ]]ৰ সৰ্বোচ্চ মুৰব্বী আৰু চিত্ৰমেজথু কে এম ভাৰ্গিজ) হাতেলিখা ডায়েৰী == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Kollam&params=8_53_35.5_N_76_36_50.8_E_type:city(1342509)_region:IN-KL জিঅ'হেক - কোল্লম] * {{Official website|http://kollam.nic.in/Default.htm}} {{Kollam}} {{Navboxes|list= {{কেৰালা}} {{কোল্লম জিলা}} {{কেৰালাৰ বিষয়সমূহ}} {{ভাৰতৰ নিযুতৰো অধিক জনসংখ্যাৰ চহৰসমূহ}} }} {{Subject bar|auto=1|voy=Kollam|India|History}} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:কোল্লম| ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ মহানগৰসমূহ]] [[শ্ৰেণী:কোল্লমৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:প্ৰাক্তন পৰ্তুগীজ উপনিৱেশসমূহ]] [[শ্ৰেণী:কোল্লম জিলাৰ চহৰ আৰু নগৰসমূহ]] [[শ্ৰেণী:কেৰালাত পৰ্যটন]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ প্ৰাক্তন ৰাজধানীসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ জনবসতিপূৰ্ণ উপকূলীয় স্থানসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ বন্দৰ চহৰ আৰু নগৰসমূহ]] esycc0aqb5i1c6rpt7l464uml503ffy 626340 626334 2026-08-11T20:32:00Z MS Sakib 25393 ৰ-প্ৰতিস্থাপন সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰি ‘বঙালী ৰ’ প্ৰতিস্থাপন কৰা হ’ল। 626340 wikitext text/x-wiki {{Short description|ভাৰতৰ কেৰালাৰ চহৰ}} {{Infobox settlement | name = কোল্লম | native_name = | native_name_lang = | other_name = কুইলন | settlement_type = [[মহানগৰ]] | image_skyline = Kollam_Collage.png | imagesize = 255px | image_caption = ওপৰৰপৰা ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত: [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]] আৰু [[দ্য ৰভিজ]]ৰ আকাশী দৃশ্য, [[থাংগাছেৰী লাইটহাউচ]], [[ছেইণ্ট থমাছ দুৰ্গ]]ৰ ধ্বংসাৱশেষ, [[কোল্লম কেএছআৰটিচি বাছ আস্থান]] আৰু [[কোল্লম কেএছডব্লিউটিডি ফেৰী টাৰ্মিনেল|কেএছডব্লিউটিডি নাও ঘাট]], [[ব্ৰিটিছ ৰেচিডেন্সি]], [[ডাউনটাউন কোল্লম]] এলেকা য'ত [[আৰপি মল, কোল্লম|আৰপি মল]] অন্তৰ্ভুক্ত, [[মুনৰো দ্বীপ]]ত পৰ্যটক, [[এডভেঞ্চাৰ পাৰ্ক, কোল্লম|এডভেঞ্চাৰ পাৰ্ক]], [[কোল্লম জংচন ৰেলৱে ষ্টেচন]], [[থাংগাছেৰী ব্ৰেকৱাটাৰ টুৰিজিম পাৰ্ক|ব্ৰেক ৱাটাৰ টুৰিজিম]] আৰু [[কোল্লম বন্দৰ]], [[কোল্লম সাগৰৰ পাৰ]] আৰু [[চিন্নাকাডা ক্লক টাৱাৰ]] | etymology = [[জালুক]]: ''কোলা'' ("জালুক") | nicknames = "আৰৱ সাগৰৰ ৰাজকুমাৰ"<br />"বিশ্বৰ কাজু ৰাজধানী"<ref>{{cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kollams-cashew-crunch/article23701507.ece |title=Kollam's cashew crunch |trans-title=কোল্লমৰ কাজু সংকট |work=The Hindu|date=28 April 2018 |access-date=10 August 2018}}</ref> <br /> "বেকৱাটাৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ" <br /> "[[যৌৱনৰ ফোৱাৰা]]"<ref>{{cite web | url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/2012/kollam-quilon/154 | title=Kollam, Quilon, Land of cashew, coir, backwaters, Kerala Tourism |trans-title=কোল্লম, কুইলন, কাজু, কয়াৰ, বেকৱাটাৰৰ দেশ, কেৰালা পৰ্যটন }}</ref><ref>{{cite news | url=https://www.grunge.com/236799/the-tragic-history-of-the-search-for-the-fountain-of-youth/ | title=The Tragic History of the Search for the Fountain of Youth |trans-title=যৌৱনৰ ফোৱাৰা সন্ধানৰ দুখজনক ইতিহাস | newspaper=Grunge | date=14 August 2020 }}</ref> | image_map = Location map India Kollam EN.svg | mapsize = 250x200px | map_alt = | map_caption = [[কোল্লম মহানগৰীয় অঞ্চল]]ৰ ভিতৰত চহৰখনৰ অৱস্থান | pushpin_map = India#India Kerala | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = কোল্লম ([[ভাৰত]]) | coordinates = {{coord|8|53|35.5|N|76|36|50.8|E|display=inline,title}}[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Kollam&params=8_53_35.5_N_76_36_50.8_E_type:city(1342509)_region:IN-KL] | subdivision_type = [[দেশ]] | subdivision_name = {{flag|ভাৰত}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ অঞ্চলসমূহৰ তালিকা|অঞ্চল]] | subdivision_name1 = [[দক্ষিণ ভাৰত]] | subdivision_type2 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]] | subdivision_name2 = [[কেৰালা]] | subdivision_type3 = [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] | subdivision_name3 = [[কোল্লম জিলা|কোল্লম]] | established_title = প্ৰতিষ্ঠা | established_date = ৮২৩ | founder = [[মাৰ চাবোৰ আৰু মাৰ প্ৰোথ|মাৰুভান চাপিৰ ইচো]]<ref>কোল্লম তাৰিছাপল্লী তাম্ৰপত্ৰ</ref><ref>{{cite work |last=Perczel |first=István |title= The Syriac World|trans-title=দ্য চিৰিয়াক ৱৰ্ল্ড |publisher=Routledge |year=2018 |isbn=9781317482116 |editor-last=King |editor-first=Daniel |page=665-671|chapter=Syriac Christianity in India }}</ref><ref>{{Cite book|title=Perumals of Kerala: Brahmin Oligarchy and Ritual Monarchy|trans-title=কেৰালাৰ পেৰুমলসমূহ: ব্ৰাহ্মণ গোট আৰু ৰীতিগত ৰাজতন্ত্ৰ|last=Narayanan|first=M. G. S.|publisher=CosmoBooks.|year=2013|isbn=9788188765072|location=Thrissur (Kerala)|pages=277, 278, 295, 435–37|orig-year=1972}}</ref> (বন্দৰ চহৰ হিচাপে) <br /> [[ৰাম বৰ্মা কুলশেখৰ]]<ref>{{Cite web |first=M. S. | last = Dhiraj |title=Kollam Pillar Inscription of Rama Kulasekhara: The Last Chera Record of a Jain Perumal of Makothai |trans-title=ৰাম কুলশেখৰৰ কোল্লম স্তম্ভ শিলালিপি: মাকোথাইৰ এজন জৈন পেৰুমলৰ অন্তিম চেৰা অভিলেখ |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume6/19.pdf |website=Department of History, Pondicherry Central University | location = Pondicherry, India}}</ref> (প্ৰশাসনিক ৰাজধানী হিচাপে) | leader_party = [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|আইএনচি]] | government_type = [[পৌৰ নিগম (ভাৰত)|পৌৰ নিগম]] | governing_body = [[কোল্লম পৌৰ নিগম]] | leader_title = [[মেয়ৰ#ভাৰত|মেয়ৰ]] | leader_name = এ. কে. হাফিজ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = ৪ | area_total_km2 = ৭৩.০৩ | area_land_km2 = | area_water_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = ৩৮.৩২ | population_total = ৩৯৭,৪১৯ | population_footnotes = <ref>{{Cite web|url=https://www.citypopulation.de/en/india/kerala/|title = Kerala (India): Districts, Cities and Towns - Population Statistics, Charts and Map|trans-title=কেৰালা (ভাৰত): জিলা, চহৰ আৰু নগৰ - জনসংখ্যা পৰিসংখ্যা, তালিকা আৰু মানচিত্ৰ}}</ref> | population_as_of = ২০১১ | population_rank = [[জনসংখ্যা অনুসৰি কেৰালাৰ চহৰসমূহৰ তালিকা|৫]] ([[ভাৰতৰ নিযুতৰো অধিক জনসংখ্যাৰ মহানগৰীয় অঞ্চলসমূহৰ তালিকা|৪১তম ভাৰত]]) | population_density_km2 = auto | population_metro = ১,৮৭১,০৮৬ | population_metro_footnotes = <ref>{{cite web|url=http://www.demographia.com/db-worldua.pdf| title=Demographia World Urban Areas |trans-title=ডেমোগ্ৰাফিয়া ৱৰ্ল্ড আৰ্বান এৰিয়াজ |publisher=Demographia |access-date=23 April 2016}}</ref> | population_demonym = কোল্লমাইট, কোল্লথুকাৰণ/কাৰী, কোল্লমকাৰণ/কাৰী | demographics_type1 = [[ভাষা]]সমূহ | demographics1_title1 = চৰকাৰী | demographics1_info1 = {{hlist|[[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]]|[[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]}} | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|আইএছটি]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = [[ডাক সূচকাংক নম্বৰ|পিন]] | postal_code = ৬৯১ XXX | area_code_type = [[টেলিফোন]] ক'ড | area_code = +৯১৪৭৪xxxxxxx | registration_plate = কোল্লম- [[ভাৰতৰ আৰটিও জিলাসমূহৰ তালিকা#কেএল—কেৰালা|কেএল]] ০২, [[কৰুণাগাপল্লী]]- কেএল ২৩, [[কোট্টাৰাক্কাৰা]]- কেএল ২৪, [[পুনালুৰ]]- কেএল ২৫, [[কুন্নথুৰ, কেৰালা|কুন্নথুৰ]]- কেএল ৬১, [[পঠানাপুৰম]]- কেএল ৮০, [[চাদয়ামংগলম]]- কেএল ৮২ | blank2_name_sec2 = সাক্ষৰতা | blank2_info_sec2 = ৯১.১৮%<ref name=Cities1Lakhandabove>{{cite web | url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf| title=Provisional Population Totals, Census of India 2011; Cities having population 1 lakh and above |trans-title=অস্থায়ী জনসংখ্যাৰ মুঠ পৰিমাণ, ভাৰতৰ লোকপিয়ল ২০১১; ১ লাখ আৰু তাতকৈ অধিক জনসংখ্যা থকা চহৰসমূহ | publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India}}</ref> | website = {{URL|www.kollam.nic.in}} | blank_name_sec2 = [[মানৱ উন্নয়ন সূচকাংক|এইচডিআই]] | blank_info_sec2 = <span style="color:#090">উচ্চ</span> | blank3_name_sec2 = [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ/এলঅ'চিঅ'ডিই]] | blank3_info_sec2 = '''IN QUI<br />IN KUK''' | footnotes = | official_name = }} '''কোল্লম''' ({{IPA|ml|kolːɐm|lang|Kollam-pronunciation.ogg}}; {{efn|({{IPAc-en|'|k|w|aɪ|.|l|ɒ|n}} {{Respell|KWAI|lon}}; স্থানীয়ভাৱে {{IPAc-en|k|ɔɪ|.|l|ɒ|n}} {{Respell|KOY|lon}} {{audio|Pronunciation of the alternate name "Quilon" of the city Kollam.ogg|উচ্চাৰণ}})}}) হ'ল এখন প্ৰাচীন সাগৰীয় বন্দৰ আৰু ভাৰতীয় ৰাজ্য [[কেৰালা]]ৰ [[কেৰালাৰ চহৰ আৰু নগৰসমূহৰ তালিকা|চতুৰ্থ বৃহত্তম চহৰ]]।<ref>{{Cite web |url=https://www.dtpckollam.com/ |title=DTPC Kollam {{!}} Kollam Tourist Places |trans-title=ডিটিপিচি কোল্লম {{!}} কোল্লম পৰ্যটনস্থলীসমূহ |website=DTPC kollam |language=en |access-date=2026-08-07}}</ref><ref>{{Cite web |author=Express News Service |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2026/Jul/28/custodial-torture-alleged-in-kollam-mans-death |title=Custodial torture alleged in Kollam man’s death |trans-title=কোল্লমৰ লোকজনৰ মৃত্যুত জিম্মাত নিৰ্যাতনৰ অভিযোগ |date=2026-07-28 |website=The New Indian Express |language=en |access-date=2026-08-07}}</ref> [[আৰৱ সাগৰ]]ৰ [[মালাবাৰ উপকূল]]ৰ দক্ষিণ প্ৰান্তত অৱস্থিত এই চহৰখন [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]]ৰ পাৰত আৰু ই [[থিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰপৰা ৭১ কিলোমিটাৰ উত্তৰ-পশ্চিমত অৱস্থিত।<ref>{{cite web |title=Kollam - Encyclopaedia Britannica |trans-title=কোল্লম - এনচাইক্লোপিডিয়া ব্ৰিটেনিকা |url=https://www.britannica.com/place/Kollam |access-date=7 February 2020 |publisher=Britannica}}</ref> কোল্লম [[প্ৰাচীন ভাৰতীয় চহৰসমূহৰ তালিকা|ভাৰতৰ আটাইতকৈ পুৰণি নিৰন্তৰভাৱে জনবসতিপূৰ্ণ চহৰসমূহৰ]] ভিতৰত অন্যতম।<ref>{{cite web |date=16 June 2016 |title=12 Oldest Living and Continuously Inhabited Cities of India |trans-title=ভাৰতৰ ১২খন আটাইতকৈ পুৰণি আৰু নিৰন্তৰভাৱে জনবসতি থকা চহৰ |url=http://www.walkthroughindia.com/cities/12-oldest-living-continuously-inhabited-cities-india/ |access-date=11 June 2023 |archive-date=11 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230611144213/http://www.walkthroughindia.com/cities/12-oldest-living-continuously-inhabited-cities-india/ |url-status=dead }}</ref><ref name="auto">{{cite web |title=History &#124; District Kollam, Government of Kerala &#124; India |trans-title=ইতিহাস &#124; জিলা কোল্লম, কেৰালা চৰকাৰ &#124; ভাৰত |url=https://kollam.nic.in/en/history/}}</ref> ইয়াত মেগালিথিক যুগৰপৰাই মানুহৰ বসতিৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে। চহৰখন হাজাৰ হাজাৰ বছৰ ধৰি এক সামুদ্ৰিক [[এণ্ট্ৰেপোট]] (বাণিজ্য কেন্দ্ৰ) হিচাপে পৰিচিত, যাৰ প্ৰাচীনতম প্ৰমাণ ফিনিচিয়ান আৰু ৰোমানসকলৰ সময়ৰপৰা পোৱা যায়।<ref>{{Cite journal |last1=A. |first1=Shaji |last2=H. |first2=Adabiya |date=March 11, 2020 |title=The Early Maritime Trade Relations of Kollam: A Historical Introspection |trans-title=কোল্লমৰ প্ৰাৰম্ভিক সামুদ্ৰিক বাণিজ্য সম্পৰ্ক: এক ঐতিহাসিক অন্তৰ্দৃষ্টি |url=http://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume8.2/23.pdf |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=8 |issue=2}}</ref> ই [[কেৰালাৰ বেকৱাটাৰসমূহ|কেৰালাৰ বেকৱাটাৰ]]ৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ আৰু ইয়াৰ কাজু প্ৰক্ৰিয়াকৰণ, [[নাৰিকলৰ জৰী|কয়াৰ]] উৎপাদন আৰু পৰ্যটন উদ্যোগৰ বাবে জনাজাত।<ref>{{Cite web |title=Ashtamudi Lake, the gateway to the backwaters of Kerala |trans-title=অষ্টমুদি হ্ৰদ, কেৰালাৰ বেকৱাটাৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ |url=https://www.keralatourism.org/destination/ashtamudi-backwaters/426 |website=Kerala Tourism}}</ref><ref>{{Cite web |title=In 2 years, 80% cashew producing units closed in Kollam |trans-title=২ বছৰত, কোল্লমত ৮০% কাজু উৎপাদন গোট বন্ধ হৈছে |url=https://www.downtoearth.org.in/news/agriculture/in-2-years-80-cashew-producing-units-closed-in-kollam-61749 |website=www.downtoearth.org.in|date=28 September 2018 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Coir products of Kerala, Kollam, Kerala, India |trans-title=কেৰালাৰ কয়াৰ সামগ্ৰী, কোল্লম, কেৰালা, ভাৰত |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/2012/coir-products/161 |website=Kerala Tourism}}</ref> প্ৰাচীন কালৰেপৰা কোল্লমৰ এক ব্যাৱসায়িক খ্যাতি আছে। আৰব, [[ফিনিচিয়ান]], চীনা, ইথিওপিয়ান, ছিৰিয়ান, ইহুদী, [[কেলডিয়ান]] আৰু ৰোমানসকলে সহস্ৰাব্দ ধৰি কোল্লম বন্দৰত বাণিজ্য কৰি আহিছে।<ref>{{cite book |first=K. A. Nilakanta |last=Sasthri |title=History of South India |trans-title=দক্ষিণ ভাৰতৰ ইতিহাস |edition=2nd| publisher=Oxford University Press |year=1958 |orig-year=1935}}</ref> চীনা বাণিজ্যৰ বাবে, [[ইবন বটুতা]]ই চতুৰ্দশ শতিকাত কোল্লমক তেওঁৰ চৌব্বিছবছৰীয়া ভ্ৰমণৰ সময়ত দেখা পাঁচটা ভাৰতীয় বন্দৰৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.thebetterindia.com/152778/news-kerala-china-iit-prof-gulis-children/ |title=Kozhikode to China: IIT Prof Unearths 700-YO Link That'll Will Blow Your Mind! |trans-title=কোজিকোড়ৰপৰা চীনলৈ: আইআইটিৰ অধ্যাপকে ৭০০ বছৰ পুৰণি সংযোগ আৱিষ্কাৰ কৰিছে যিয়ে আপোনাক আচৰিত কৰিব! |publisher=The Better India |date=26 July 2018 |access-date=7 December 2015}}</ref><ref name="www.mathrubhumi.com">{{Cite web|url=http://www.mathrubhumi.com/travel/article/destination/kollam/1095/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141009210850/http://www.mathrubhumi.com/travel/article/destination/kollam/1095/|url-status=dead|title=Kollam - Mathrubhumi|trans-title=কোল্লম - মাতৃভূমি|archivedate=9 October 2014}}</ref> দেশিংগানাডুৰ ৰজাসকলে চীনা শাসকসকলৰ সৈতে ৰাষ্ট্ৰদূত বিনিময় কৰিছিল আৰু সেই সময়ত কোল্লমত এক সমৃদ্ধিশালী চীনা বসতি আছিল। নৱম শতিকাত চীনৰ [[কুৱাংচৌ|কেণ্টন]]লৈ যোৱাৰ পথত পাৰ্চী ব্যৱসায়ী [[চুলেইমান আল-তাজিৰ]]য়ে দেখিছিল যে বিশাল চীনা জাহাজবোৰ অহা ভাৰতৰ একমাত্ৰ বন্দৰটোৱেই আছিল কোল্লম। ভেনটিয়ান ভ্ৰমণকাৰী [[মাৰ্কো পোলো]], যিয়ে ১২৭৫ চনত [[কুবলাই খান]]ৰ অধীনত চীনা সেৱাত আছিল, তেওঁ চীনা মেণ্ডাৰিন হিচাপে কোল্লম আৰু পশ্চিম উপকূলৰ অন্যান্য চহৰসমূহ ভ্ৰমণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=http://kollam.nic.in/history.html|title=Short History of Kollam|trans-title=কোল্লমৰ চমু ইতিহাস}}</ref> [[কোল্লম জিলা|কোল্লম]]ত [[থমাছ দ্য এপষ্টল|ছেইণ্ট থমাছ]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা [[এঝাৰাপল্লী|সাতখন গীৰ্জা]]ৰ ভিতৰত এখন আৰু লগতে [[কেৰালাত ইছলাম|দহখন আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদ]]ৰ ভিতৰত এখন আছে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়, যিটো [[মালিক দীনাৰ]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। [[কুইলনৰ ৰোমান কেথলিক ডাইঅ'চিচ]] ভাৰতৰ প্ৰথমটো ডাইঅ'চিচ।<ref>{{Cite web |title=Diocese of Quilon |trans-title=কুইলনৰ ডাইঅ'চিচ |url=https://www.quilondiocese.com/quilon.php?Pid=16&Mid=89 |access-date=2023-09-07 |website=www.quilondiocese.com |archive-date=7 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230907162517/https://www.quilondiocese.com/quilon.php?Pid=16&Mid=89 |url-status=dead }}</ref> [[ভি. নাগম আইয়া]]ই তেওঁৰ ''ত্ৰিবাংকুৰ ষ্টেট মেনুৱেল''ত উল্লেখ কৰিছে যে ৮২২ খ্ৰীষ্টাব্দত দুজন [[ইষ্ট ছিৰিয়াক ৰাইট|ইষ্ট ছিৰিয়াক]] বিশ্বপ, [[মাৰ চাবোৰ আৰু মাৰ প্ৰোথ]] তেওঁলোকৰ অনুগামীসকলৰ সৈতে কুইলনত বসতি স্থাপন কৰিছিল। দুবছৰৰ পাছত, মালাবাৰ যুগ আৰম্ভ হৈছিল (৮২৪ খ্ৰীষ্টাব্দ), আৰু কুইলন ত্ৰিবাংকুৰ আৰু [[কোচিন]]ক পিছ পেলাই মালাবাৰ অঞ্চলৰ প্ৰধান চহৰ হৈ পৰিছিল।<ref name="Aiyya, V.V Nagom p. 244"/> বেকাৰেৰ (থেভালাকাৰা) ওচৰত থকা কোৰে-কে-নি কোল্লমৰ অন্তৰ্দেশীয় সাগৰীয় বন্দৰটো পুনৰ মুকলি কৰাৰ বিকল্প হিচাপে মাৰ চাবোৰৰদ্বাৰা ৮২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[থাংগাছেৰী]]ত [[কোল্লম বন্দৰ]] প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ৰোমান আৰু গ্ৰীকসকলৰ বাবে ই নেলচিণ্ডা আৰু টিণ্ডিছ আৰু তামিলসকলৰ বাবে থোণ্ডি নামেৰে পৰিচিত আছিল।<ref name="Aiyya, V.V Nagom p. 244">Aiyya, V.V Nagom, State Manual p. 244</ref> ১৫৭৮ চনৰ ২০ অক্টোবৰত কোল্লমত [[তামিল ভাষা|তামিল]] ভাষাত ছপা হোৱা [[থাম্বিৰান ভানাক্কম]] আছিল ভাৰতীয় ভাষাত প্ৰকাশিত প্ৰথমখন কিতাপ।<ref>{{Cite news |date=2010-06-20 |title=Tamil saw its first book in 1578 |trans-title=তামিলে ১৫৭৮ চনত ইয়াৰ প্ৰথমখন কিতাপ দেখিছিল |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/Tamil-saw-its-first-book-in-1578/article15685475.ece |access-date=2023-09-07 |issn=0971-751X}}</ref> [[কোল্লম পৌৰ নিগম]]য়ে পৌৰ প্ৰশাসন আৰু সেৱাৰ বাবে [[আইএছঅ' ৯০০০#আইএছঅ' ৯০০১:২০১৫ৰ বিষয়-বস্তু|আইএছঅ' ৯০০১:২০১৫]] প্ৰমাণ-পত্ৰ লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://lsgkerala.gov.in/index.php/en/news-district-news/kollam-corporation-achieved-iso-certification-1636 |title=Kollam Corporation achieved ISO Certification |trans-title=কোল্লম নিগমে আইএছঅ' প্ৰমাণ-পত্ৰ লাভ কৰিলে |date=17 May 2019 |access-date=18 June 2019}}</ref> ২০২০ চনৰ জানুৱাৰী মাহত নগৰাঞ্চলৰ বিকাশৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি [[ইকনমিষ্ট ইণ্টেলিজেন্স ইউনিট|ইকনমিষ্ট ইণ্টেলিজেন্স ইউনিট (ইআইইউ)]]ৰদ্বাৰা চলোৱা এক সমীক্ষা অনুসৰি, ২০১৫ আৰু ২০২০ চনৰ ভিতৰত ৩১.১% নগৰীয়া বিকাশৰ সৈতে [[কোল্লম মহানগৰীয় অঞ্চল|কোল্লম]] বিশ্বৰ দশম দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা চহৰ হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/three-of-worlds-ten-fastest-growing-urban-areas-are-in-kerala-6205749/ |title=3 of world's 10 fastest-growing urban areas are in Kerala: Economist ranking |trans-title=বিশ্বৰ ১০খন দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা নগৰীয়া অঞ্চলৰ ভিতৰত ৩খনেই কেৰালাত: ইকনমিষ্ট ৰেংকিং |date=8 January 2020 |access-date=8 January 2020}}</ref> অষ্টমুদি হ্ৰদৰ পাৰত অৱস্থিত এইখন এখন উপকূলীয় চহৰ। চহৰখনত [[কোল্লম জিলা]]ৰ প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়সমূহ অৱস্থিত আৰু ই ৰাজ্যখনৰ এখন প্ৰধান বাণিজ্যিক চহৰ। কোল্লম চহৰত পুৰুষৰ তুলনাত মহিলাৰ অনুপাত ভাৰতৰ ৫০০খন আটাইতকৈ জনবহুল চহৰৰ ভিতৰত দ্বিতীয় সৰ্বোচ্চ।<ref>{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/city.php |title=census2011.co.in - Indian Cities |trans-title=census2011.co.in - ভাৰতীয় চহৰসমূহ |access-date=7 December 2015}}</ref> কোল্লম ভাৰতৰ আটাইতকৈ কম প্ৰদূষিত চহৰসমূহৰ ভিতৰতো অন্যতম।<ref>{{cite web|url=http://www.india.com/lifestyle/the-4-least-polluted-cities-in-india-757032/ |title=The 4 Least Polluted Cities in India - India.com |trans-title=ভাৰতৰ ৪খন আটাইতকৈ কম প্ৰদূষিত চহৰ - India.com |date=7 December 2015 |access-date=7 December 2015}}</ref> কেৰালাত [[চেৰা ৰাজবংশ|চেৰা]] ৰাজতন্ত্ৰৰ শাসনৰ শেষৰ পৰ্যায়ত, কোল্লম বাণিজ্য আৰু ৰাজনীতিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। কোল্লম বৰ্তমানেও কেৰালাৰ এক প্ৰধান ব্যাৱসায়িক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হৈ আছে। কোল্লমৰ চাৰিওফালে চাৰিটা প্ৰধান বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[কোট্টাৰাক্কাৰা]], [[পুনালুৰ]], [[পৰাভুৰ, কোল্লম|পৰাভুৰ]] আৰু [[কৰুণাগাপল্লী]] অন্তৰ্ভুক্ত। [[জন মাণ্ডেভাইল|মাণ্ডেভাইল]]ৰ ''[[ছাৰ জন মাণ্ডেভাইলৰ ভ্ৰমণ|ট্ৰেভেলছ]]''ত কোল্লমক '''পালোম্বে''' হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, য'ত তেওঁ দাবী কৰিছিল যে ইয়াত এটা [[যৌৱনৰ ফোৱাৰা]] আছে।<ref>Mandeville, John. ''[http://www.gutenberg.org/cache/epub/782/pg782.txt The Travels of Sir John Mandeville]''. Accessed 24 September 2011.</ref><ref>Kohanski, Tamarah & Benson, C. David (Eds.) ''The Book of John Mandeville''. Medieval Institute Publications (Kalamazoo), 2007. Op. cit. "[http://www.lib.rochester.edu/camelot/teams/tkap2.htm Indexed Glossary of Proper Names]". Accessed 24 September 2011.</ref> == নামৰ উৎপত্তি == {{main|কোল্লমৰ নামসমূহ}} জনপ্ৰিয় তত্ত্বটো হ'ল যে "কোল্লম" নামটো ''কয়িলম'' শব্দৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, যিটো ''[[কোভিলাকম]]'' (যাৰ অৰ্থ "ৰাজপ্ৰাসাদ") আৰু ''[[ইল্লম]]'' (এজন [[ইল্লাথু নায়াৰ|নায়াৰ সম্ভ্ৰান্ত]] বা [[ব্ৰাহ্মণ]]ৰ পৰম্পৰাগত ঘৰ) শব্দৰ সংমিশ্ৰণ।<ref>{{Cite web |title=History {{!}} District Kollam, Government of Kerala {{!}} India |trans-title=ইতিহাস {{!}} জিলা কোল্লম, কেৰালা চৰকাৰ {{!}} ভাৰত |url=https://kollam.nic.in/en/history/#:~:text=One%20theory%20has%20it%20that,and%20illam%20(brahmin%20house). |access-date=2025-05-02 |language=en-US}}</ref> আন এটা তত্ত্ব অনুসৰি এই নামটো [[সংস্কৃত]] শব্দ ''কোল্লম''ৰপৰা আহিছে, যাৰ অৰ্থ "জালুক", কিয়নো এই অঞ্চলটো ঐতিহাসিকভাৱে জালুকৰ বাণিজ্য আৰু ৰপ্তানিৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল।<ref>{{Cite web |title=History {{!}} District Kollam, Government of Kerala {{!}} India |trans-title=ইতিহাস {{!}} জিলা কোল্লম, কেৰালা চৰকাৰ {{!}} ভাৰত |url=https://kollam.nic.in/en/history/#:~:text=The%20name%20Kollam%20has%20a,and%20exporting%20centre%20for%20pepper. |access-date=2025-05-02 |language=en-US}}</ref> ৮২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত, চহৰখনত অনুষ্ঠিত হোৱা সভাবোৰত [[মালায়ালম বৰ্ষপঞ্জী]], বা ''কোল্লবৰ্ষম'', প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।<ref>ending with the Royal sanction of Tarissapalli copper plates to Assyrian Monks by Vaishnaite Chera King Rajashekara Varma, against the backdrop of a Shivite revival led by Adi Shankara among the Nampoothiri communities [http://www.kerala.gov.in/statistical/panchayat_statistics2001/klm_shis.htm Kerala government website] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071121073245/http://www.kerala.gov.in/statistical/panchayat_statistics2001/klm_shis.htm |date=21 November 2007 }}</ref> জুইৰ ফলত ধ্বংস হোৱাৰ পিছত পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা চহৰখনৰ পুনৰ প্ৰতিষ্ঠাৰপৰাই বৰ্তমানৰ মালায়ালম বৰ্ষপঞ্জী আৰম্ভ হোৱা বুলি কোৱা হয়। চহৰখনক আৰবী ভাষাত ''কুলাম'',<ref name="Koolam">{{cite book |author=S. Muhammad Hussain Nainar |url=https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage |title=Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language |trans-title=তুহফাত-আল-মুজাহিদিন: আৰবী ভাষাত এখন ঐতিহাসিক গ্ৰন্থ |publisher=University of Madras |year=1942}}</ref> পৰ্তুগীজ ভাষাত ''কৌলাও'' আৰু প্ৰাচীন তামিল সাহিত্যত ''দেশিংগানাডু'' নামেৰে জনা গৈছিল।<ref name="auto" /> == ইতিহাস == {{main|কোল্লমৰ ইতিহাস}} [[File:Periplous of the Erythraean Sea.svg|left|thumbnail|''[[পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান ছী]]''ৰ নাম, পথ আৰু অৱস্থানসমূহ (১ম শতিকা)]] কুইলন নামৰ প্ৰাচীন চহৰ হিচাপে, কোল্লম [[পাণ্ড্য ৰাজবংশ]]ৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩য় শতিকা–১২শ শতিকা) সময়ত এক সমৃদ্ধিশালী বন্দৰ আছিল, আৰু পিছলৈ প্ৰায় ৮২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত মাৰুভান চাপিৰ ইচোৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ সময়ত ই স্বাধীন [[ভেনাডু ৰাজ্য|ভেনাডু]] বা কুইলন ৰাজ্যৰ ৰাজধানী হৈ পৰে। ১৩শ শতিকাত বিশ্বজুৰি হোৱা সামুদ্ৰিক বাণিজ্যত ইজিপ্তৰ আলেকজেন্দ্ৰিয়া আৰু কায়ৰো, চীনৰ [[কুৱাঞ্জৌ]] চহৰ আৰু মালয়েছিয়ান দ্বীপপুঞ্জৰ [[মালাক্কা]]ৰ লগতে কোল্লমক চাৰিটা প্ৰাথমিক [[এণ্ট্ৰেপোট]]ৰ ভিতৰত এটা বুলি গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name=Tignor>{{cite book|last=tignor|first=Robert|title=Worlds together, worlds apart: a history of the world from the beginnings of humankind to the present|trans-title=ৱৰ্ল্ডছ টুগেদাৰ, ৱৰ্ল্ডছ এপাৰ্ট: মানৱ জাতিৰ আৰম্ভণিৰপৰা বৰ্তমানলৈকে বিশ্বৰ এক ইতিহাস|year=2010|publisher=W.W. Norton & Co.|location=New York|isbn=978-0-393-93492-2|page=365|url=http://books.wwnorton.com/books/detail.aspx?ID=17166|edition=3rd}}</ref> এনে লাগে যেন মধ্যযুগলৈকে কোল্লমত বাণিজ্য সমৃদ্ধিশালী হৈ আছিল, কিয়নো ১২৮০ চনত স্থানীয় শাসক আৰু চীনৰ মাজত সম্পৰ্ক স্থাপনৰ বাবে চীনৰ [[ইউয়ান ৰাজবংশ|ইউয়ান]]ৰ ৰাষ্ট্ৰদূত কোল্লমলৈ অহাৰ উদাহৰণ পোৱা যায়।<ref>{{Cite book|title=Al-Hind, The making of the Indo-Islamic World|trans-title=আল-হিন্দ, ইণ্ডো-ইছলামিক বিশ্বৰ সৃষ্টি|publisher=Brill|chapter-url=https://archive.org/details/AndreWinkAlHindTheMakingOfTheIndoIslamKhaledWahsh2FFacebook2FkWahshyahoo.com/page/n24/mode/1up?view=theater&q=Embassy|year=2002|chapter='Trade embassy to Kollam'}}</ref> === পাণ্ড্য শাসন === কোল্লমৰ প্ৰাচীন ৰাজনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক ইতিহাস কেৰালাৰ বাকী অংশৰপৰা প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে স্বতন্ত্ৰ আছিল। [[চেৰা ৰাজবংশ]]ই দক্ষিণৰ [[আলাপুঝা]] আৰু উত্তৰৰ [[কাছাৰগড়]]ৰ মাজৰ মালাবাৰ উপকূল অঞ্চলটো শাসন কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত [[পালক্কাড ব্যৱধান]], [[কইম্বাটুৰ]], [[চালেম, তামিলনাডু|চালেম]] আৰু [[কোল্লী পাহাৰ]] অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। [[কইম্বাটুৰ]]ৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলটো [[সংগম যুগ]]ত খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম আৰু চতুৰ্থ শতিকাৰ ভিতৰত চেৰাসকলৰদ্বাৰা শাসিত আছিল, আৰু ই পালক্কাড ব্যৱধানৰ পূব প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল, যিটো মালাবাৰ উপকূল আৰু [[তামিলনাডু]]ৰ মাজৰ প্ৰধান বাণিজ্যিক পথ আছিল।<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|trans-title=তামিলনাডুত ৰোমান সংযোগ|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=28 October 2011|newspaper=[[The Hindu]]|date=28 January 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=19 September 2013}}</ref> অৱশ্যে, বৰ্তমানৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ দক্ষিণাঞ্চল (থিৰুৱনন্তপুৰম আৰু আলাপুঝাৰ মাজৰ উপকূলীয় অঞ্চল) [[আয় ৰাজবংশ]]ৰ অধীনত আছিল, যিসকল চেৰাসকলতকৈ [[মাদুৰাই]]ৰ [[পাণ্ড্য ৰাজবংশ]]ৰ সৈতে অধিক সম্পৰ্কিত আছিল।<ref>KA Nilakanta Sastri</ref> গ্ৰীক [[নেষ্টোৰিয়ান খ্ৰীষ্টান|নেষ্টোৰিয়ান]] নাৱিক [[কচমাছ ইণ্ডিকোপ্লেউষ্টেছ]]য়ে,<ref>{{cite web|author=Roger Pearse |url=http://www.ccel.org/ccel/pearse/morefathers/files/cosmas_00_0_eintro.htm |title=Cosmas Indicopleustes, Christian Topography. Preface to the online edition |trans-title=কচমাছ ইণ্ডিকোপ্লেউষ্টেছ, খ্ৰীষ্টান টপ'গ্ৰাফী। অনলাইন সংস্কৰণৰ পাতনি |publisher=Ccel.org |date=5 July 2003 |access-date=20 April 2013}}</ref> তেওঁৰ গ্ৰন্থ 'খ্ৰীষ্টান টপ'গ্ৰাফী'ত,<ref>{{cite web|author=Roger Pearse |url=http://www.ccel.org/ccel/pearse/morefathers/files/cosmas_11_book11.htm |title=Cosmas Indicopleustes, Christian Topography (1897) pp. 358–373. Book 11 |trans-title=কচমাছ ইণ্ডিকোপ্লেউষ্টেছ, খ্ৰীষ্টান টপ'গ্ৰাফী (১৮৯৭) পৃষ্ঠা ৩৫৮-৩৭৩। গ্ৰন্থ ১১ |publisher=Ccel.org |access-date=20 April 2013}}</ref> ৫৫০ চনত মালাবাৰ উপকূল ভ্ৰমণ কৰাৰ কথা উল্লেখ কৰিছে আৰু ''মালে''ত (মালাবাৰ উপকূল) খ্ৰীষ্টান বিশ্বাসীসকলৰ এটা সৰু গোট থকাৰ কথা কৈছে। তেওঁ লিখিছে, "টাব্ৰোপেন (চিলন) দ্বীপত খ্ৰীষ্টানসকলৰ এটা গীৰ্জা আছে, আৰু যাজক আৰু বিশ্বাসীসকল আছে। একেদৰে মালেত, য'ত জালুক গজে, আৰু কাল্লিয়ানাৰ (নিল্লাক্কলৰ কাল্লিয়াংকল) কৃষি সম্প্ৰদায়ত, ৩২৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ নিচিয়া ছুন্নাহাদোচৰ অনুসৰি পাৰস্যত পৱিত্ৰ কৰা এজন বিশ্বপো আছে।" <ref>Travancore Manual</ref> মাৰুভান চাপিৰ ইচোয়ে ভেনাড ৰজা আয়্যানাটিকলৰ দানৰ সহায়ত কোল্লম বন্দৰৰ ওচৰত এটা খ্ৰীষ্টান গীৰ্জা স্থাপন কৰিছিল। ''[[তাৰিছাপল্লী]]'' নামেৰে পৰিচিত এই গীৰ্জাটোৱে ৰজাই প্ৰদান কৰা [[কোল্লম তাম্ৰপত্ৰ|কোল্লম তাম্ৰপত্ৰ]] অনুদান লাভ কৰিছিল। কোল্লমত [[ভাৰতীয় উপমহামণ্ডল]]ৰ আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদসমূহৰ ভিতৰত এখন অৱস্থিত।<ref>{{cite book |author=Jonathan Goldstein |title=The Jews of China |trans-title=চীনৰ ইহুদীসকল |publisher=M. E. Sharpe |year=1999|isbn=9780765601049 |url=https://books.google.com/books?id=8Z6DlzyT2vwC |page=123}}</ref><ref name="SimpsonKresse2008">{{cite book |author1=Edward Simpson|author2=Kai Kresse|title=Struggling with History: Islam and Cosmopolitanism in the Western Indian Ocean|trans-title=ইতিহাসৰ সৈতে সংগ্ৰাম: পশ্চিম ভাৰত মহাসাগৰত ইছলাম আৰু বিশ্বজনীনতা|url=https://books.google.com/books?id=w0qHKA7zEaEC&pg=PA333|access-date=24 July 2012 |year=2008|publisher=Columbia University Press|isbn=978-0-231-70024-5|pages=333}}</ref><ref name="Kupferschmidt1987">{{cite book|author=Uri M. Kupferschmidt|title=The Supreme Muslim Council: Islam Under the British Mandate for Palestine|trans-title=সৰ্বোচ্চ মুছলমান পৰিষদ: পেলেষ্টাইনৰ বাবে ব্ৰিটিছ মেণ্ডেটৰ অধীনত ইছলাম|url=https://books.google.com/books?id=ChEVAAAAIAAJ&pg=PA458|access-date=25 July 2012|year=1987|publisher=Brill|isbn=978-90-04-07929-8|pages=458–459}}</ref><ref name="Raṇṭattāṇi2007">{{cite book|author=Husain Raṇṭattāṇi|title=Mappila Muslims: A Study on Society and Anti Colonial Struggles |trans-title=মাপ্পিলা মুছলমানসকল: সমাজ আৰু ঔপনিৱেশিক বিৰোধী সংগ্ৰামৰ ওপৰত এক অধ্যয়ন |url=https://books.google.com/books?id=xlb5BrabQd8C&pg=PA179|access-date=25 July 2012|year=2007|publisher=Other Books|isbn=978-81-903887-8-8|pages=179–}}</ref> ''[[কিচাত শকাৰৱতী ফাৰ্মাদ]]''ৰ অনুসৰি, [[কোদুংগাল্লুৰ]], কোল্লম, [[মাধয়ী]], [[বাৰকুৰ]], [[মাংগালোৰ]], [[কাছাৰগড়]], [[কান্নুৰ]], [[ধৰ্মদম]], [[কয়িলান্দি|পান্থালয়িনী]] আৰু [[চালিয়ম]]ৰ [[মছজিদ|''মছজিদ'']]সমূহ [[মালিক দীনাৰ]]ৰ যুগত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু এইবোৰ [[ভাৰতীয় উপমহামণ্ডল]]ৰ আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref>Prange, Sebastian R. ''Monsoon Islam: Trade and Faith on the Medieval Malabar Coast.'' Cambridge University Press, 2018. 98.</ref> লগতে বিশ্বাস কৰা হয় যে মালিক দীনাৰৰ মৃত্যু [[কাছাৰগড়]] চহৰৰ [[থালংগাৰা]]ত হৈছিল।<ref name="ch">Pg 58, Cultural heritage of Kerala: an introduction, A. Sreedhara Menon, East-West Publications, 1978</ref> === ভেনাডুৰ ৰাজধানী (নৱমৰপৰা দ্বাদশ শতিকা) === {{see also|কোল্লম বন্দৰ}} [[File:Map of Kampili kingdom.png|thumb|300px|১৩২০ খ্ৰীষ্টাব্দত দক্ষিণ এছিয়া]] কোল্লমৰ বন্দৰটো, যাক তেতিয়া কুইলন বুলি জনা গৈছিল, ৮২৫ চনত নেষ্টোৰিয়ান খ্ৰীষ্টান [[মাৰ চাবোৰ আৰু মাৰ প্ৰোথ]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ বাবে [[চেৰা ৰাজবংশ|চেৰা]] ৰাজ্যৰ অধীনত থকা স্বাধীন ভেনাডু বা কুইলন ৰাজ্যৰ ৰজা আয়্যানাদিকল থিৰুভাদিকলৰ অনুমোদন লোৱা হৈছিল।<ref>Kerala Charithram P.59 Sridhara Menon</ref><ref name="Travancore Manual page 244">V. Nagam Aiya (1906), [[Travancore State Manual]], page 244</ref>{{sfnp|Malekandathil|2010}} বিশ্বাস কৰা হয় যে মাৰ চাপোৰ ইচোৱে চেৰা ৰজাক বেকাৰেৰ (থেভালাকাৰা) ওচৰৰ প্ৰায় ধ্বংসপ্ৰাপ্ত অন্তৰ্দেশীয় সাগৰীয় বন্দৰ কোল্লম (কোৰে-কে-নি) পুনৰ নিৰ্মাণ কৰাৰ অনুৰোধৰ পৰিৱৰ্তে কোল্লমৰ ওচৰত এটা নতুন সাগৰীয় বন্দৰ সৃষ্টি কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল। এই পুৰণি বন্দৰটো ৰোমান আৰু গ্ৰীকসকলৰ বাবে নেলচিণ্ডা আৰু টিণ্ডিছ আৰু তামিলসকলৰ বাবে থোণ্ডি নামেৰে পৰিচিত আছিল। যিহেতু ষষ্ঠ শতিকাত [[পল্লৱ ৰাজবংশ|পল্লৱসকলৰ]] আক্ৰমণৰ ফলত মালাবাৰ উপকূলৰপৰা মচলাৰ বাণিজ্য বন্ধ হৈ গৈছিল, সেয়েহে কেইবা শতিকা ধৰি ইয়াত কোনো বাণিজ্য হোৱা নাছিল। ইয়াৰ ফলত নেষ্টোৰিয়ানসকলে চেৰা ৰাজ্যত কেইবা দশক ধৰি থাকিবলৈ সক্ষম হৈছিল আৰু নাম্পুথিৰী বৈষ্ণৱ আৰু নায়াৰ উপ-জাতিসমূহৰ মাজত ছেইণ্ট থমাছ পৰম্পৰাত খ্ৰীষ্টান ধৰ্মৰ প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। তেওঁলোকে সংস্কৃত আৰু বৈদিক প্ৰাৰ্থনাসমূহ সলনি নকৰাকৈ ট্ৰিনিটিৰ মতবাদৰ ভিত্তি হিচাপে ছিৰিয়ান উপাসনা পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>History of Kollam city and Kollam Port [http://www.quilon.com/history.htm Quilon.com]</ref> আয়্যানাদিকল থিৰুভাদিকলৰদ্বাৰা মাৰুভান চাপোৰ ইচোক প্ৰদান কৰা [[থৰিচাপল্লী ফলি]]য়ে খ্ৰীষ্টানসকলক চহৰখনত বিদেশী বাণিজ্য তদাৰক কৰাৰ লগতে ইয়াৰ ওজন আৰু জোখ-মাখৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণৰ অধিকাৰ দিছিল। কুইলনৰ বাণিজ্য আৰু সম্পদ বৃদ্ধি কৰাৰ লক্ষ্যৰে এই পদক্ষেপ লোৱা হৈছিল। [[হাৰমান গুণ্ডাৰ্ট]]ৰ মতে মাৰুভান চাপিৰ ইচোক থাৰিছাপল্লী গীৰ্জা নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰু কোল্লমত [[মণিগ্ৰামম]] বাণিজ্যিক গোট গঠন কৰিবলৈ মাটি প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Logan |first=William |title=Malabar Manual |trans-title=মালাবাৰ মেনুৱেল |publisher=Asian Educational Services |year=2000 |isbn=978-8120604469 |volume=2 |pages=cxxv–cxxvi, cxxxviii |chapter=Appendix XII (Collection of Deeds)}}</ref> {{sfnp|Malekandathil|2010}}<ref name="Sharma2010">{{cite book|author=Yogesh Sharma|title=Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India|trans-title=উপকূলীয় ইতিহাস: প্ৰাক-আধুনিক ভাৰতত সমাজ আৰু পৰিস্থিতিতন্ত্ৰ|url=https://books.google.com/books?id=FTTGWSme30YC|year=2010|publisher=Primus Books|page=78|isbn=978-93-80607-00-9}}</ref> [[File:Quilon Syrian copper plates (849 AD) PLATE 3.jpg|thumb|'''কুইলন ছিৰিয়ান তাম্ৰপত্ৰ (৮৪৯ খ্ৰীষ্টাব্দ) ফলক ৩''']] এইদৰেই চহৰখনৰ নামানুসৰি কোলা বৰ্ষম নামেৰে পৰিচিত মালায়ালম যুগৰ আৰম্ভণি হৈছিল, যিয়ে নৱম শতিকাত কোল্লমৰ গুৰুত্বক সূচায়।{{sfnp|Malekandathil|2010}} চিৰাফৰ পাৰ্চী ব্যৱসায়ী চোলেইমানে নৱম শতিকাত মালাবাৰ ভ্ৰমণ কৰিছিল আৰু দেখিছিল যে চীনৰপৰা পাৰস্য উপসাগৰলৈ যোৱা সামগ্ৰীৰ ট্ৰেন্সশ্বিপমেণ্ট হাব হিচাপে বিশাল চীনা জাহাজবোৰে ব্যৱহাৰ কৰা ভাৰতৰ একমাত্ৰ বন্দৰ আছিল কুইলন। কোল্লমৰ (পূৰ্বতে 'দেশিংগানাডু' বুলি কোৱা হৈছিল) শাসকসকলৰ চীনৰ সৈতে বাণিজ্যিক সম্পৰ্ক আছিল আৰু ৰাষ্ট্ৰদূতো বিনিময় কৰিছিল। [[টাং ৰাজবংশ]]ৰ (৬১৮–৯১৩) নথি-পত্ৰ অনুসৰি,<ref>Travancore Manual, page 244</ref> সপ্তম শতিকাৰ আগতে কুইলন তেওঁলোকৰ প্ৰধান বন্দৰ আছিল। ৬০০ চনৰ আশে-পাশে চীনা বাণিজ্য হ্ৰাস পায় আৰু ১৩শ শতিকাত পুনৰুজ্জীৱিত হয়। বিশ্বপ কেটালানীৰ ''মিৰাবিলিয়া ডেছক্ৰিপ্টা''ই কোল্লমৰ জীৱনৰ এক বৰ্ণনা দাঙি ধৰে, যাক তেওঁ ভাৰতৰ আটাইতকৈ পুৰণি কেথলিক ডাইঅ'চিচ কোল্লমৰ মনোনীত কেথলিক বিশ্বপ হিচাপে দেখিছিল। তেওঁ [[মাৰ্কো পোলো]]ই চহৰখন ভ্ৰমণ কৰাৰ আগৰ সময়ছোৱাত 'মেজাৰ ইণ্ডিয়া'ৰ জীৱনৰ সত্য আৰু কাল্পনিক বৰ্ণনাও আগবঢ়ায়।<ref>Mirabilia Descripta by Jordanus Catalani circa 1320–1336 (trans Hiracut Society, London)</ref> [[স্থানু ৰবি বৰ্মা]]ৰ (নৱম শতিকা) ৰাজত্বকালত কেৰালা ভ্ৰমণ কৰা পাৰ্চী ব্যৱসায়ী চুলেইমান আল-তাজিৰে লিপিবদ্ধ কৰিছে যে সেই সময়ত কোল্লম বন্দৰক কেন্দ্ৰ কৰি কেৰালা আৰু চীনৰ মাজত ব্যাপক বাণিজ্য হৈছিল।<ref>{{Cite book|title=India Charitram|trans-title=ভাৰত চৰিত্ৰম|last=Menon|first=A. Shreedhara|publisher=DC Books|year=2016|isbn=9788126419395|location=Kottayam|pages=219}}</ref> === কাটালান এটলাছত (১৩৭৫) "কলম্বো" হিচাপে কোল্লম === [[File:Sultan of Delhi (top) and King of Vijayanagar (bottom) in the Catalan Atlas of 1375.jpg|thumb|[[দিল্লী চুলতানী|দিল্লীৰ চুলতান]] (ওপৰত, পতাকা: [[File:Sultan of Delhi Flag according to the Catalan Atlas (1375).png|15px]]) আৰু ১৩৭৫ চনৰ সমসাময়িক [[কাটালান এটলাছ]]ত তলত "কলম্বোৰ ৰজা" (কোল্লম) (পতাকা: [[File:Flag_of_the_Kigdom_of_Colombo,_Catalan_Atlas_1375.png|15px]], যিটো তাৰ প্ৰাৰম্ভিক [[ছেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টান|ছেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]] আৰু ১৩২৯ চনৰপৰা [[জৰ্ডান কাটালা|জৰ্ডানাছ]]ৰ অধীনত থকা কেথলিক মিছনৰ বাবে খ্ৰীষ্টান হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে)<ref name="VL4">{{cite journal |last1=Liščák |first1=Vladimír |title=Mapa mondi (Catalan Atlas of 1375), Majorcan cartographic school, and 14th century Asia |trans-title=মাপামোণ্ডি (১৩৭৫ চনৰ কাটালান এটলাছ), মেজৰকান কাৰ্ট'গ্ৰাফিক স্কুল আৰু ১৪শ শতিকাৰ এছিয়া |journal=International Cartographic Association |date=2017 |volume=1 |pages=4–5 |doi=10.5194/ica-proc-1-69-2018 |bibcode=2018PrICA...1...69L |url=https://www.proc-int-cartogr-assoc.net/1/69/2018/ica-proc-1-69-2018.pdf |doi-access=free }}</ref><ref>{{cite book |last1=Massing |first1=Jean Michel |last2=Albuquerque |first2=Luís de |last3=Brown |first3=Jonathan |last4=González |first4=J. J. Martín |title=Circa 1492: Art in the Age of Exploration |trans-title=প্ৰায় ১৪৯২: অন্বেষণৰ যুগত শিল্প |date=1 January 1991 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-05167-4 |url=https://books.google.com/books?id=wMK-Ba0-RG4C&pg=PA30 |language=en}}</ref>। বহুতো স্থানৰ নাম সঠিক।<ref>{{cite book |title=Cartography between Christian Europe and the Arabic-Islamic World, 1100-1500: Divergent Traditions |trans-title=খ্ৰীষ্টান ইউৰোপ আৰু আৰবী-ইছলামিক বিশ্বৰ মাজত কাৰ্ট'গ্ৰাফী, ১১০০-১৫০০: ভিন্ন পৰম্পৰা |date=17 June 2021 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-44603-8 |page=176 |url=https://books.google.com/books?id=eq0zEAAAQBAJ&pg=PA176 |language=en}}</ref> দক্ষিণৰ ৰজাৰ কাষত থকা কেপচনটোত লিখা আছে: "ইয়াত কলম্বোৰ ৰজাই শাসন কৰে, এজন খ্ৰীষ্টান।" <ref>{{cite journal |last1=Liščák |first1=Vladimír |title=Mapa mondi (Catalan Atlas of 1375), Majorcan cartographic school, and 14th century Asia |trans-title=মাপামোণ্ডি (১৩৭৫ চনৰ কাটালান এটলাছ), মেজৰকান কাৰ্ট'গ্ৰাফিক স্কুল আৰু ১৪শ শতিকাৰ এছিয়া |journal=International Cartographic Association |date=2017 |volume=1 |page=5 |doi=10.5194/ica-proc-1-69-2018 |bibcode=2018PrICA...1...69L |url=https://www.proc-int-cartogr-assoc.net/1/69/2018/ica-proc-1-69-2018.pdf |doi-access=free }}</ref>]] ১৩শ শতিকাত, [[পাণ্ড্য ৰাজবংশ|পাণ্ড্য]] শাসক [[মাৰৱৰ্মন কুলশেখৰ পাণ্ড্যন প্ৰথম]]য়ে ভেনাডুত এখন যুদ্ধত অৱতীৰ্ণ হৈ কোল্লম চহৰ দখল কৰিছিল।<ref>KA Nilakanta Sastri, p197</ref> ১৩৭৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ [[কাটালান এটলাছ]]ত চহৰখন কলম্বো আৰু কোলোবো হিচাপে দেখা যায়। মানচিত্ৰখনত এই চহৰখনক খ্ৰীষ্টান শাসকৰদ্বাৰা শাসিত এখন খ্ৰীষ্টান চহৰ হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে।<ref name="VL4"/> ৰজাৰ ছবিৰ ওপৰত থকা পাঠ্যত লিখা আছে: {{blockquote|''Açí seny[o]reja lo rey Colobo, christià. Pruvíncia de Columbo''<br />(ইয়াত খ্ৰীষ্টান প্ৰভু ৰজা কোলোবোৱে শাসন কৰে, কলম্বো প্ৰদেশ)।<ref name="VL4"/>}} এই চহৰখন ৮২৫ চনত এজন পাৰ্চী [[ইষ্ট ছিৰিয়াক খ্ৰীষ্টান]] ব্যৱসায়ী মাৰুভান চাপিৰ ইচোৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু [[ছেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টান]]সকলৰদ্বাৰা ইয়াক প্ৰাচীন কালতেই খ্ৰীষ্টান ধৰ্মলৈ পৰিৱৰ্তন কৰা হৈছিল। ১৩২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত [[পোপ জন দ্বাবিংশ]]ই কোল্লম / কলম্বোক ভাৰতীয় উপমহামণ্ডলৰ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ ৰোমান কেথলিক বিশ্বপৰ এলেকা হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰে, আৰু কেটালোনিয়াৰ [[জৰ্ডান কাটালা|জৰ্ডান]] নামৰ এজন [[ডমিনিকান অৰ্ডাৰ|ডমিনিকান]] ফ্ৰায়াৰক ডাইঅ'চিচৰ প্ৰথম লেটিন সম্প্ৰদায়ৰ বিশ্বপ হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।<ref name="VL4" /> === পৰ্তুগীজ, ডাচ্চ আৰু ব্ৰিটিছ বাণিজ্য আৰু প্ৰভাৱ (১৬শ ৰপৰা ১৮শ শতিকা) === [[File:Thambiran Vanakkam 1578.JPG|thumbnail|''[[থাম্বিৰান ভানাক্কম]]'']] [[File:Retrato de Afonso de Albuquerque (após 1545) - Autor desconhecido-cortado.png|thumb|ভাইচৰয় [[আফনচো দে আলবুকাৰ্ক]]]] [[আৱিষ্কাৰৰ যুগ]]ত ১৪৯৮ চনত পৰ্তুগীজসকল [[কোজিকোড়]]ৰ [[কাপ্পাদ]]ত উপস্থিত হয়, যাৰ ফলত ইউৰোপৰপৰা ভাৰতলৈ পোণপটীয়া সাগৰীয় পথ মুকলি হয়।<ref>DC Books, Kottayam (2007), A. Sreedhara Menon, A Survey of Kerala History</ref> ১৫০২ চনত কোল্লমৰ থাংগাছেৰীত বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা তেওঁলোকেই আছিল প্ৰথম ইউৰোপীয়, যিটো তেওঁলোকৰ জালুকৰ বাণিজ্যৰ কেন্দ্ৰ হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/thangasseri-kollam/296|title=Thangasseri, Kollam, Dutch Quilon, Kerala|trans-title=থাংগাছেৰী, কোল্লম, ডাচ্চ কুইলন, কেৰালা|website=Kerala Tourism}}</ref> ইয়াৰ পিছত মুৰ/আৰবসকলৰ সৈতে হোৱা যুদ্ধত থেভালাকাৰাত থকা ছেইণ্ট থমাছ পৰম্পৰাৰ প্ৰাচীন গীৰ্জা (মন্দিৰ) ধ্বংস হৈছিল। ১৫১৭ চনত পৰ্তুগীজসকলে থাংগাছেৰীত ছেইণ্ট থমাছ দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে, যিটো পৰৱৰ্তী সময়ত ডাচ্চসকলৰ সৈতে হোৱা যুদ্ধত ধ্বংস হৈছিল। ১৬৬১ চনত [[ডাচ্চ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ে চহৰখন নিজৰ দখললৈ আনে। পিছত ডাচ্চসকলৰদ্বাৰা সংস্কাৰ কৰা পুৰণি পৰ্তুগীজ দুৰ্গৰ অৱশেষ থাংগাছেৰীত পোৱা যায়। ১৮শ শতিকাত ত্ৰিবাংকুৰে কোল্লম জয় কৰে, ইয়াৰ পিছত ১৭৯৫ চনত ব্ৰিটিছসকলে জয় কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://kollamcity.in/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150602132809/http://kollamcity.in/about-kollam-city|url-status=usurped|title=Kollam City|trans-title=কোল্লম চহৰ|archivedate=2 June 2015|website=Bebas88}}</ref> থাংগাছেৰী আজিও এটা এংলো-ইণ্ডিয়ান বসতিস্থান হিচাপে আছে, যদিও বৰ্তমান খুব কমসংখ্যক এংলো-ইণ্ডিয়ানহে ইয়াত বাস কৰে। থাংগাছেৰীত থকা পুৰণি পৰ্তুগীজ-নিৰ্মিত গীৰ্জা, ইনফেণ্ট জিচাছ চাৰ্চ এই অঞ্চলত পৰ্তুগীজ শাসনৰ এক স্মৃতিচিহ্ন হিচাপে বৰ্তি আছে।<ref>[http://www.ucanindia.in/news/new-proof-for-preportuguese-mission-in-kollam/23928/daily New proof for Pre-Portuguese mission in Kollam]</ref><ref>{{cite web|url=http://tourmet.com/thangassery-fort/ |title=Tourmet - Thangassery, Kollam |trans-title=টুৰমেট - থাংগাছেৰী, কোল্লম |date=21 May 2013 |access-date=6 January 2014}}</ref><ref>{{cite web |url=http://indica.co.in/history-of-kollam#.UtZLhNKVO-0 |title=History of Kollam |trans-title=কোল্লমৰ ইতিহাস |access-date=15 January 2014 |archive-date=2 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150602133158/http://indica.co.in/history-of-kollam#.UtZLhNKVO-0 |url-status=dead }}</ref><ref>'Jornada' of Portuguese Bishop Dom Alexis Menezes 1599–1600AD</ref> <gallery> File:Quilon 1505 verbessert.jpg|১৫০০ৰ দশকত কোল্লম File:Quilon 1670 verbessert.jpg|১৬৬১ চনত কোল্লম দখল File:A view of Coylang Wellcome L0038178.jpg|১৭০০ৰ দশকত কোল্লম </gallery> === কুইলনৰ যুদ্ধ === {{main|কুইলনৰ যুদ্ধ}} [[File:1756 Bellin Map of Kollam Fort, Kerala, India - Geographicus - Coylan-bellin-1756.jpg|thumb|পৰ্তুগীজ শাসনৰপৰা ডাচ্চসকলৰ হাতলৈ যোৱাৰ পাছত ১৭৫৬ চনত কোল্লম দুৰ্গ]] ১৮০৯ চনত কুইলনৰ [[কেণ্টনমেণ্ট ময়দান]]ত ত্ৰিবাংকুৰৰ তেতিয়াৰ দালাৱা (প্ৰধানমন্ত্ৰী) [[ভেলু থাম্পি দালাৱা]]ৰ নেতৃত্বত ভাৰতীয় ৰাজ্য ত্ৰিবাংকুৰৰ সৈন্যবাহিনী আৰু কৰ্ণেল চালমাৰ্ছৰ নেতৃত্বত [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী|ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ মাজত [[কুইলনৰ যুদ্ধ]] সংঘটিত হৈছিল। ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে কুইলন আৰু কেণ্টনমেণ্ট ময়দানৰ ওচৰত থকা তেওঁলোকৰ গেৰিছন আক্ৰমণ কৰাৰ ফলত এই যুদ্ধৰ সূত্ৰপাত হৈছিল আৰু ই মাত্ৰ ছঘণ্টা ধৰি চলিছিল।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=YYlC_qF_eB0C&q=History+of+Travancore+by+P.+Shangoony+Menon&pg=PA6 |title=E-book:History of Travancore by P. Shangoony Menon |trans-title=ই-বুক: পি. ছানগুনি মেননৰদ্বাৰা ত্ৰিবাংকুৰৰ ইতিহাস |isbn=9788184650013 |access-date=2014-11-05|last1=David |first1=Maria A. |year=2009 |publisher=ISPCK }}</ref> কোম্পানীৰ বাহিনীয়ে এই যুদ্ধত জয়লাভ কৰে, আনহাতে যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰা বিদ্ৰোহীসকলক কোৰ্ট-মাৰ্শ্বাল কৰা হয় আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ময়দানত ফাঁচি দিয়া হয়।<ref name="History of Travancore">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/a-place-in-history/article3218611.ece|title=A place in history|trans-title=ইতিহাসত এখন স্থান|newspaper=The Hindu |date=29 June 2006|via=www.thehindu.com}}</ref> === ত্ৰিবাংকুৰৰ শাসন === ১৮শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে, [[ত্ৰিবাংকুৰ ৰাজপৰিয়াল]]য়ে [[কান্নুৰ]]ত অৱস্থিত [[কোলাথুনাডু]]ৰ ৰাজপৰিয়াল আৰু বৰ্তমানৰ [[মালাপ্পুৰম জিলা]]ত অৱস্থিত [[পৰাপ্পানাদ]]ৰ কিছু সদস্যক গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>Travancore State Manual</ref> ১৭৫৫ চনত [[পুৰাক্কাড]]ৰ যুদ্ধত [[কোজিকোড়ৰ ইতিহাস|কোজিকোড়]]ৰ শক্তিশালী [[জামোৰিন]]ক পৰাস্ত কৰি ত্ৰিবাংকুৰ কেৰালাৰ আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী ৰাজ্যত পৰিণত হয়।<ref name="AHoT 162">{{cite book|last1=Shungoony Menon|first1=P.|title=A History of Travancore from the Earliest Times|trans-title=প্ৰাচীন কালৰপৰা ত্ৰিবাংকুৰৰ ইতিহাস|date=1878|publisher=Higgin Botham & Co.|location=Madras|pages=[https://archive.org/details/ahistorytravanc00menogoog/page/n212 162]–164|url=https://archive.org/details/ahistorytravanc00menogoog|access-date=5 May 2016|language=en|format=pdf}}</ref> ১৮৩০-ৰ দশকলৈকে চৰকাৰী সচিবালয়ো কোল্লমত অৱস্থিত আছিল। [[স্বাথী থিৰুনাল ৰামা বৰ্মা|স্বাথী থিৰুনাল]]ৰ ৰাজত্বকালত ইয়াক থিৰুৱনন্তপুৰমলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/short-history-kerala-secretariat-building-celebrates-150-years-111767 |title=A short history of the Kerala Secretariat as building celebrates 150 years |trans-title=কেৰালা সচিবালয়ৰ এক চমু ইতিহাস যিহেতু ভৱনটোৱে ১৫০ বছৰ উদ্‌যাপন কৰিছে |publisher=The NEWS Minute |date=5 November 2019 |access-date=6 November 2019}}</ref> === কোল্লম বন্দৰৰ সাগৰৰ তলিত খনন === [[File:Plan of Kollam 1850.jpg|thumb|১৮৫০ৰ দশকত কোল্লমৰ পৰিকল্পনা]] ২০১৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰপৰা [[কোল্লম বন্দৰ]]ৰ চৌহদত খনন কাৰ্য চলি আছে। দলটোৱে চীনা চীনামাটিৰ পাত্ৰ আৰু মুদ্ৰাকে ধৰি বহুতো প্ৰাচীন সামগ্ৰী আৱিষ্কাৰ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/emergence-of-antiques-triggers-treasure-hunt-in-kollam/article5711850.ece |title=Emergence of antiques triggers treasure hunt in Kollam |trans-title=প্ৰাচীন সামগ্ৰীৰ আৱিৰ্ভাৱে কোল্লমত গুপ্তধনৰ সন্ধান আৰম্ভ কৰিছে |work=The Hindu|date=21 February 2014 |access-date=11 January 2017}}</ref> পেলেচ মিউজিয়ামৰ এটা চীনা দল আৰু কেৰালা পৰিষদ ফৰ হিষ্টৰিকেল ৰিচাৰ্চৰ (KCHR) সৈতে এটা ভাৰতীয় দলে চীনা মুদ্ৰা আৰু সামগ্ৰী আৱিষ্কাৰ কৰিছিল যিয়ে কোল্লম আৰু প্ৰাচীন চীনৰ মাজত বাণিজ্যিক সম্পৰ্ক থকাটো প্ৰমাণ কৰে।<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/from-china-on-a-coin-trail/article7192254.ece|date=2015-05-11|title=From China on a coin trail|trans-title=চীনৰপৰা এটা মুদ্ৰাৰ সন্ধানত|access-date=2020-11-04|last=Pereira|first=Ignatius|work=The Hindu}}</ref> == ভূগোল == {{Main|কোল্লমৰ ভূগোল}} [[File:Kollam Canal, Jan 2016.jpg|thumb|পৰাভুৰৰ ওচৰত [[কোল্লম খাল]]|left]] কোল্লম চহৰৰ উত্তৰে [[নীণ্ডাকাৰা]] আৰু [[থ্ৰিক্কাৰুভা]] [[ভাৰতত পঞ্চায়তী ৰাজ|পঞ্চায়ত]], দক্ষিণে [[মায়্যানাদ]], পূবে [[থ্ৰিক্কোভিলৱাট্টম]] আৰু [[কোট্টামকাৰা]] আৰু পশ্চিমে লাক্ষাদ্বীপ সাগৰ অৱস্থিত। অষ্টমুদি হ্ৰদ চহৰখনৰ মাজ-মজিয়াত অৱস্থিত। চহৰখন থিৰুৱনন্তপুৰমৰপৰা প্ৰায় ৭১ কিলোমিটাৰ, কোচিৰপৰা ১৪০ কিলোমিটাৰ আৰু [[কোজিকোড়]]ৰপৰা ৩৫০ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। [[ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ৩]] আৰু [[ইথিক্কাৰা নদী]] চহৰখনৰ মাজেৰে যোৱা দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ জলপথ। ৭.৭ কিলোমিটাৰ দীঘল [[কোল্লম খাল]]য়ে পৰাভুৰ হ্ৰদ আৰু অষ্টমুদি হ্ৰদক সংযোগ কৰে। চহৰখনৰ উপকণ্ঠ অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যোৱা আন এখন নদী কাল্লাদা নদী অষ্টমুদি হ্ৰদত পৰে, আনহাতে ইথিক্কাৰা নদী [[পৰাভুৰ কয়াল]]লৈ বৈ যায়। চহৰখনত থকা নিৰ্মল পানীৰ হ্ৰদ কাট্টাকায়ালে ভাট্টাক্কায়াল নামৰ আন এটা জলাশয়ক অষ্টমুদি হ্ৰদৰ সৈতে সংযোগ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/2004/09/20/stories/2004092005720300.htm |archive-url=https://archive.today/20140901102439/http://www.thehindu.com/2004/09/20/stories/2004092005720300.htm |url-status=dead |archive-date=1 September 2014 |title=A stream fading into historyg |trans-title=ইতিহাসত হেৰাই যোৱা এটা সুঁতি |date=20 September 2004 |work=[[The Hindu]] |access-date=23 January 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.maruthadi.elisting.in/ |title=Maruthadi - Maruthadi.Elisting.in |trans-title=মাৰুথাডি - Maruthadi.Elisting.in |access-date=23 January 2020}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.docs.kerala.gov.in/index.php?option=com_docman&task=cat_view&gid=467&Itemid=2707&limitstart=100 |title=Water Resources - Government of Kerala |trans-title=জলসম্পদ - কেৰালা চৰকাৰ |date=7 March 2015 |access-date=23 January 2020 |archive-date=3 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161103235948/http://www.docs.kerala.gov.in/index.php?option=com_docman&task=cat_view&gid=467&Itemid=2707&limitstart=100 |url-status=dead }}</ref> ২০১৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত, ''ইণ্ডিয়াটাইমছে'' কোল্লমক পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ কম প্ৰদূষিত নখন চহৰৰ ভিতৰত এখন হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indiatimes.com/culture/travel/9-of-the-least-polluted-cities-on-earth-you-could-consider-moving-to-251818.html |title=9 of the Least Polluted Cities on Earth You Could Consider Moving To |trans-title=পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ কম প্ৰদূষিত ৯খন চহৰ য'লৈ আপুনি স্থানান্তৰিত হোৱাৰ কথা বিবেচনা কৰিব পাৰে |date=13 March 2016 |publisher=Indiatimes |access-date=21 March 2016}}</ref> [[বুকিং.কম|Booking.com]]-ৰ ভ্ৰমণকাৰীৰ পৰ্যালোচনা বঁটা অনুসৰি ২০২০ চনত ভাৰতৰ শীৰ্ষ ১০খন আটাইতকৈ আদৰণীয় স্থানৰ ভিতৰত কোল্লম অন্যতম।<ref>{{cite web|url=https://www.financialexpress.com/lifestyle/travel-tourism/for-2nd-year-in-row-kerala-tops-list-of-most-welcoming-places-report/1832102/ |title=For 2nd year in row, Kerala tops list of most welcoming places: Report |trans-title=ধাৰাবাহিকভাৱে দ্বিতীয় বছৰৰ বাবে, কেৰালা আটাইতকৈ আদৰণীয় স্থানৰ তালিকাত শীৰ্ষত: প্ৰতিৱেদন |publisher=Financial Express |date=22 January 2020 |access-date=23 January 2020}}</ref> কোল্লম এখন প্ৰাচীন বাণিজ্যিক চহৰ – ৰোমান, চীনা, আৰব আৰু অন্যান্য প্ৰাচ্যৰ দেশসমূহৰ সৈতে ইয়াৰ বাণিজ্য চলিছিল। বাইবেলৰ সময় আৰু চলোমনৰ ৰাজত্বকালৰ লগত সম্পৰ্ক থকা ঐতিহাসিক নথি-পত্ৰসমূহত ইয়াৰ বিৱৰণ পোৱা যায়, যিয়ে আৰৱ সাগৰৰ লোহিত সাগৰীয় বন্দৰসমূহৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগৰ কথা উল্লেখ কৰে (প্ৰাচীন ৰোমান মুদ্ৰা আৱিষ্কাৰৰদ্বাৰা সমৰ্থিত)।<ref>{{cite web|title=The legendary beauty of Kollam|trans-title=কোল্লমৰ কিংবদন্তি সৌন্দৰ্য|date=28 June 2023 |url=http://www.financialexpress.com/story-print/1159603}}</ref><ref>{{cite web|title=History of Kollam|trans-title=কোল্লমৰ ইতিহাস|url=http://paru.in/history-of-kollam|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150602135640/http://paru.in/history-of-kollam|archive-date=2 June 2015}}</ref> প্ৰাচীন চহৰখনক তামিলনাডুৰ সৈতে সংযোগ কৰা [[চেংগোট্টাই|শ্বেনকোট্টা ব্যৱধান]]ৰ [[আৰ্যনকাভু|আৰ্যনকাভু পাছ]]ৰ জৰিয়তে অভ্যন্তৰীণ বাণিজ্যও চলিছিল। গৰুৰ গাড়ীৰে জালুকৰ স্থলপথৰ বাণিজ্য আৰু [[আলাপুঝা]] আৰু কোচিনক সংযোগ কৰা জলপথেৰে হোৱা বাণিজ্যই এনে বাণিজ্যিক সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিছিল যাৰ ফলত ই প্ৰাচীন ভাৰতীয় ঔদ্যোগিক চহৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে গঢ়ি উঠিছিল। পিছলৈ তামিলনাডুৰ সৈতে স্থাপিত ৰেল সংযোগে বাণিজ্যিক সম্পৰ্ক অধিক সুদৃঢ় কৰিছিল। সামুদ্ৰিক ৰপ্তানিৰ প্ৰক্ৰিয়াকৰণ কৰা কাৰখানা আৰু কাজু বাদামৰ প্ৰক্ৰিয়াকৰণ আৰু পেকেজিঙে ইয়াৰ বাণিজ্য সমগ্ৰ বিশ্বতে সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|title=Kollam Tourism - Official Website|trans-title=কোল্লম পৰ্যটন - চৰকাৰী ৱেবছাইট|url=http://www.kollamtourism.com/history.html/|access-date=6 January 2014}}</ref> {{Weather box |location= কোল্লম |metric first= yes |single line= yes |width = auto |temperature colour = pastel |Jan high C= 31 |Feb high C= 31 |Mar high C= 32 |Apr high C= 32 |May high C= 31 |Jun high C= 29 |Jul high C= 29 |Aug high C= 29 |Sep high C= 29 |Oct high C= 30 |Nov high C= 29 |Dec high C= 30 |Jan low C= 23 |Feb low C= 23 |Mar low C= 25 |Apr low C= 26 |May low C= 25 |Jun low C= 24 |Jul low C= 24 |Aug low C= 24 |Sep low C= 24 |Oct low C= 24 |Nov low C= 24 |Dec low C= 23 |Jan rain mm= 18 |Feb rain mm= 26 |Mar rain mm= 53 |Apr rain mm= 147 |May rain mm= 268 |Jun rain mm= 518 |Jul rain mm= 381 |Aug rain mm= 248 |Sep rain mm= 209 |Oct rain mm= 300 |Nov rain mm= 208 |Dec rain mm= 51 |rain colour = green |Jan rain days= 1 |Feb rain days= 2 |Mar rain days= 4 |Apr rain days= 8 |May rain days= 11 |Jun rain days= 21 |Jul rain days= 19 |Aug rain days= 16 |Sep rain days= 12 |Oct rain days= 12 |Nov rain days= 8 |Dec rain days= 3 |unit rain days= 0.1 mm |source= [http://www.weather2travel.com/climate-guides/india/kerala/kollam.php Weather2Travel] |date= মে' ২০১২ }} == জনগাঁথনি == === জনসংখ্যা === ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি,<ref name=census>{{Cite web|url=http://www.censusindia.net/results/data/ker_uatowns.PDF|title=Kerala: Population, Population in the age group 0-6 and literates by sex – Urban Agglomeration /Town : 2001 |trans-title=কেৰালা: জনসংখ্যা, ০-৬ বছৰ বয়সৰ জনসংখ্যা আৰু লিংগ অনুসৰি সাক্ষৰ – নগৰীয়া সংহতি /চহৰ : ২০০১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927004314/http://www.censusindia.net/results/data/ker_uatowns.PDF |archive-date=27 September 2007 }}</ref> কোল্লম চহৰৰ জনসংখ্যা আছিল ৩৪৯,০৩৩ জন আৰু জনবসতিৰ ঘনত্ব আছিল প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ৫,৪০০ জন। লিংগ অনুপাত (প্ৰতি ১,০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে মহিলাৰ সংখ্যা) আছিল ১,১১২, যিটো ৰাজ্যৰ ভিতৰতে সৰ্বোচ্চ। জনসংখ্যাৰফালৰপৰা [[কোল্লম জিলা]] ৰাজ্যৰ ভিতৰত সপ্তম স্থানত থকাৰ বিপৰীতে কোল্লম চহৰ চতুৰ্থ স্থানত আছিল। ২০১০ চনৰ তথ্য অনুসৰি, কোল্লমৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ আছিল ৯৩.৭৭%,<ref>{{cite web|url=http://kollam.nic.in/edu.html |title=Kollam District |trans-title=কোল্লম জিলা |publisher=kollam.nic.in |access-date=24 June 2010}}</ref> যিটো ৰাষ্ট্ৰীয় গড় ৭৪.০৪% তকৈ অধিক। পুৰুষৰ সাক্ষৰতা ৯৫.৮৩% আৰু মহিলাৰ ৯১.৯৫% আছিল। কোল্লমত জনসংখ্যাৰ ১১% লোক ছয় বছৰৰ তলৰ আছিল। ২০১৫ চনৰ মে' মাহত [[কেৰালা চৰকাৰ]]য়ে থ্ৰিক্কাদাভুৰ পঞ্চায়তক একত্ৰিত কৰি [[কোল্লম পৌৰ নিগম|কোল্লম চহৰ নিগম]] সম্প্ৰসাৰণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। একত্ৰীকৰণৰ ফলত, এই অঞ্চলটোৰ মাটি-কালি ৭৩.০৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ হ'ব আৰু চহৰখনৰ মুঠ জনসংখ্যা ৩৮৪,৮৯২ হ'ব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/thrikadavur-becomes-part-of-kollam-city/article7300668.ece |title=Thrikadavur becomes part of Kollam city |trans-title=থ্ৰিকাদাভুৰ কোল্লম চহৰৰ অংশ হৈ পৰিছে |work=The Hindu|date=9 June 2015 |access-date=11 June 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://lsgkerala.in/thrikkadavoorpanchayat/general-information/ |title=Thrikadavur Panchayath |trans-title=থ্ৰিকাদাভুৰ পঞ্চায়ত |publisher=Thrikadavur Panchayath |access-date=11 June 2015 |archive-date=12 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150612055856/http://lsgkerala.in/thrikkadavoorpanchayat/general-information/ |url-status=dead }}</ref> মালায়ালম চহৰখনৰ আটাইতকৈ বহুলভাৱে কথিত ভাষা আৰু চৰকাৰী ভাষা, আনহাতে চহৰখনৰ একাংশ লোকে [[তামিল ভাষা|তামিল]] বুজি পায়। চহৰখনত [[এংলো-ইণ্ডিয়ান]], [[কোংকণী লোক|কোংকণী]] ব্ৰাহ্মণ, [[তেলেগু লোক|তেলেগু]] চেট্টি আৰু [[বঙালী লোক|বঙালী]] প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ সৰু সম্প্ৰদায়ো বসবাস কৰে। প্ৰশাসনৰ সুবিধাৰ বাবে, [[কোল্লম পৌৰ নিগম]]ক ছটা মণ্ডলত ভাগ কৰা হৈছে আৰু প্ৰতিটোৰে বাবে স্থানীয় মণ্ডল কাৰ্যালয় আছে।<ref>{{cite web |url=http://ksudp.org/index.php?option=com_content&view=article&id=268&Itemid=70 |title=Building Permit Management System -Kollam Corporation |trans-title=নিৰ্মাণ অনুমতি ব্যৱস্থাপনা প্ৰণালী - কোল্লম নিগম |access-date=16 December 2014 |archive-date=20 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141220101846/http://ksudp.org/index.php?option=com_content&view=article&id=268&Itemid=70 |url-status=dead }}</ref> * কেন্দ্ৰীয় মণ্ডল (''সদৰ কাৰ্যালয় [[কোল্লম কেণ্টনমেণ্ট|কেণ্টনমেণ্ট]]ত অৱস্থিত''), [[কোল্লম পৌৰ নিগম]] * [[শক্তিকুলাংগৰা]] মণ্ডল, [[কোল্লম পৌৰ নিগম]] * [[ভাদাক্কেভিলা]] মণ্ডল, [[কোল্লম পৌৰ নিগম]] * [[কিলিকোল্লুৰ]] মণ্ডল, [[কোল্লম পৌৰ নিগম]] * [[এৰাভিপুৰম]] মণ্ডল, [[কোল্লম পৌৰ নিগম]] * থ্ৰিক্কাদাভুৰ মণ্ডল, [[কোল্লম পৌৰ নিগম]] ২০১৪ চনৰ কোল্লমৰ প্ৰাক্তন মেয়ৰ প্ৰসন্ন আৰ্নেষ্টক ৰোটাৰী ক্লাব অৱ ত্ৰিবান্দ্ৰম ৰয়েলৰদ্বাৰা [[দক্ষিণ ভাৰত]]ৰ শ্ৰেষ্ঠ মহিলা মেয়ৰ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/award-for-kollam-mayor/article5865568.ece |title=Award for Kollam Mayor |trans-title=কোল্লমৰ মেয়ৰলৈ বঁটা |work=[[The Hindu]] |date=2014-04-03 |access-date=2014-06-06}}</ref> === ধৰ্ম === {{See also|কোল্লম জিলাত ধৰ্ম}} {{bar box |title=কোল্লম চহৰত ধৰ্ম (২০১১)<ref name="census2001">{{cite web | title = Kollam City Census 2011 data | trans-title = কোল্লম চহৰৰ লোকপিয়ল ২০১১ তথ্য | publisher = Census2011 | url = http://www.census2011.co.in/census/city/461-kollam.html | access-date =27 January 2016}} </ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=ধৰ্ম |right1=শতাংশ |float=right |bars= {{bar percent|[[হিন্দু ধৰ্ম]]|darkorange|56}} {{bar percent|[[ইছলাম ধৰ্ম|ইছলাম]]|green|22}} {{bar percent|[[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]]|blue|21}} {{bar percent|অন্যান্য|black|1}} |caption=ধৰ্মসমূহৰ বিতৰণ<br /> †<small>উল্লেখ নথকা, [[শিখ ধৰ্ম]] (<০.০১%), [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] (<০.০১%) অন্তৰ্ভুক্ত।</small> }} [[File:Front Wide Anthonys Church Kollam Kerala Mar22 A7C 01676.jpg|thumb|ছেইণ্ট এণ্টনি গীৰ্জা, ভাড্ডি, ১৯১০ চনত নিৰ্মিত]] কোল্লম চহৰ হৈছে কেৰালা ৰাজ্যৰ এক ক্ষুদ্ৰ ৰূপ, য'ত বিভিন্ন ধৰ্মীয়, নৃগোষ্ঠীয় আৰু ভাষিক গোটৰ বাসিন্দা আছে।<ref name="A Survey of Kerala History">Menon, A Sreedhara; "A Survey of Kerala History"; DC Books, 1 January 2007 – History – pp 54–56 [https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C&q=A+Survey+Of+Kerala+History]</ref> চহৰখন আৰু ইয়াৰ উপকণ্ঠ অঞ্চলত বহুতো প্ৰাচীন মন্দিৰ, শতিকা পুৰণি গীৰ্জা আৰু মছজিদ আছে। কোল্লম কেৰালাৰ এখন [[হিন্দু]]-সংখ্যাগৰিষ্ঠ চহৰ। কোল্লমৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ৫৬.৩৫% লোক [[হিন্দু]] সম্প্ৰদায়ৰ। তদুপৰি, কেৰালাত ব্যৱহৃত [[সৌৰ বৰ্ষপঞ্জী|সৌৰ]] আৰু [[নাক্ষত্ৰিক সময়|নাক্ষত্ৰিক]] [[হিন্দু বৰ্ষপঞ্জী]] [[কোল্লম যুগ]] (যাক ''মালায়ালম যুগ'' বা ''কোল্লবৰ্ষম'' বা ''মালায়ালম বৰ্ষপঞ্জী'' বা ''মালাবাৰ যুগ'' বুলিও কোৱা হয়), ৮২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত (সাধাৰণ যুগ) (কোল্লম) চহৰত উৎপত্তি হৈছিল।<ref>{{cite web|title=Kollam Era|trans-title=কোল্লম যুগ|url=http://www.new1.dli.ernet.in/data1/upload/insa/INSA_1/20005b5f_93.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150527163650/http://www.new1.dli.ernet.in/data1/upload/insa/INSA_1/20005b5f_93.pdf|archive-date=27 May 2015|access-date=30 December 2014|publisher=Indian Journal History of Science}}</ref><ref>{{Citation|author=Broughton Richmond|title=Time measurement and calendar construction|trans-title=সময়ৰ জোখ-মাখ আৰু বৰ্ষপঞ্জী নিৰ্মাণ|url=https://books.google.com/books?id=gUlmAAAAMAAJ|page=218|year=1956}}</ref><ref>{{Cite book|author=R. Leela Devi|url=https://books.google.com/books?id=pXpuAAAAMAAJ|title=History of Kerala|trans-title=কেৰালাৰ ইতিহাস|publisher=Vidyarthi Mithram Press & Book Depot|year=1986|page=408}}</ref> কোল্লমৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ২২.০৫% হৈছে [[মুছলমান]] লোক। ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ তথ্য অনুসৰি, কোল্লমৰ মুঠ মুছলমান জনসংখ্যা হৈছে ৮০,৯৩৫ জন।<ref>{{cite web|title=Population of Kollam City - Census 2011 data|trans-title=কোল্লম চহৰৰ জনসংখ্যা - লোকপিয়ল ২০১১ তথ্য|url=http://www.census2011.co.in/census/city/461-kollam.html|access-date=25 March 2013|publisher=Census2011}}</ref> দক্ষিণ কেৰালাৰ এইটোৱেই একমাত্ৰ জিলা য'ত খ্ৰীষ্টানসকলৰ সলনি মুছলমানসকলে সৰ্ববৃহৎ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায় গঠন কৰে<ref>{{Cite web|url=https://www.census2011.co.in/data/religion/district/283-kollam.html|website=census2011.co.in |date=1 January 2011|title=Kollam District Religion Data - Hindu/Muslim|trans-title=কোল্লম জিলাৰ ধৰ্মীয় তথ্য - হিন্দু/মুছলমান|access-date=18 May 2026}}</ref>। কৰবালা ময়দান আৰু ইয়াৰ কাষতে থকা মাকানি মছজিদে চহৰখনৰ বাবে ঈদগাহ হিচাপে কাম কৰে। কাৰুভাত থকা ৩০০ বছৰ পুৰণি জুমা-'আথ পল্লীত এজন চুফী সন্ত, চৈয়দ আব্দূৰ ৰহমান জিফ্ৰিৰ নশ্বৰ দেহ ৰখা হৈছে।<ref>{{cite web|title=Important religious centres in Kollam|trans-title=কোল্লমৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ধৰ্মীয় কেন্দ্ৰসমূহ|url=http://kollam.nic.in/reli.html|access-date=6 January 2014}}</ref><ref>{{cite web|title=Juma-Ath-Mosque|trans-title=জুমা-আথ-মছজিদ|url=http://keralapilgrimcenters.com/muslim-juma-ath-palli-kollam-mosques/|archive-url=https://web.archive.org/web/20130608035033/http://keralapilgrimcenters.com/muslim-juma-ath-palli-kollam-mosques/|url-status=usurped|archive-date=8 June 2013|access-date=29 July 2014}}</ref> কোল্লম চহৰৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ২১.১৭% হৈছে খ্ৰীষ্টান লোক।<ref>{{cite web|title=Kollam City Census 2011 data|trans-title=কোল্লম চহৰৰ লোকপিয়ল ২০১১ তথ্য|url=http://www.census2011.co.in/census/city/461-kollam.html|access-date=25 March 2013|publisher=Census2011}}</ref> [[কুইলনৰ ৰোমান কেথলিক ডাইঅ'চিচ]] (কোল্লম) হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো কেথলিক ডাইঅ'চিচ। ১৩২৯ চনৰ ৯ আগষ্টত [[পোপ জন দ্বাবিংশ]]ই এই ডাইঅ'চিচটো প্ৰথম নিৰ্মাণ কৰিছিল। ১৮৮৬ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰত ইয়াক পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই ডাইঅ'চিচটোৱে ১,৯৫০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকা সামৰি লৈছে আৰু ইয়াৰ জনসংখ্যা ৪,৮৭৯,৫৫৩ জন, যাৰ ভিতৰত কেথলিকসকলৰ সংখ্যা হৈছে ২৩৫,৯২২ (৪.৮%)। থাংগাছেৰীত অৱস্থিত ৪০০ বছৰ পুৰণি বিখ্যাত [[ইনফেণ্ট জিচাছ কেথেড্ৰেল]] হৈছে [[কুইলনৰ ৰোমান কেথলিক ডাইঅ'চিচ]]ৰ সহ-কেথেড্ৰেল।<ref>{{cite web|title=Roman Catholic Diocese of Quilon|trans-title=কুইলনৰ ৰোমান কেথলিক ডাইঅ'চিচ|url=http://www.quilondiocese.com/index.php|access-date=25 March 2013|publisher=Kollam Diocese}}</ref> [[চাৰ্চ অৱ চাউথ ইণ্ডিয়াৰ কোল্লম-কোট্টাৰাক্কাৰা ডাইঅ'চিচ|চিএছআই কোল্লম-কোট্টাৰাক্কাৰা ডাইঅ'চিচ]] চাৰ্চ অৱ চাউথ ইণ্ডিয়াৰ চব্বিশটা ডাইঅ'চিচৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref>{{cite web|title=CSI Redraws Borders of Dioceses|trans-title=চিএছআয়ে ডাইঅ'চিচসমূহৰ সীমা পুনৰ নিৰ্ধাৰণ কৰিছে|url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/CSI-Redraws-Borders-of-Dioceses/2015/04/10/article2756962.ece|access-date=19 January 2016|publisher=The New Indian Express|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304193822/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/CSI-Redraws-Borders-of-Dioceses/2015/04/10/article2756962.ece|url-status=dead}}</ref> কোট্টাৰাক্কাৰাৰ বাবে [[দ্য পেণ্টেকোষ্টাল মিছন]]ৰ কেৰালাৰ সদৰ কাৰ্যালয় কোল্লমত অৱস্থিত। == পৌৰ প্ৰশাসন == {{Main|কোল্লম পৌৰ নিগম}} {{See also|কোল্লম চহৰ আৰক্ষী}}[[File:Location map India Kollam EN.svg|left|thumb|কোল্লম মহানগৰীয় অঞ্চলৰ মানচিত্ৰ]] কোল্লম নিগমৰ বৰ্তমানৰ মেয়ৰ হৈছে [[ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী)|চিপিআই(এম)]]ৰ অধিবক্তা [[ভি. ৰাজেন্দ্ৰবাবু]]।<ref>{{cite web|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2015-11-18/news/68382329_1_cpi-ldf-udf |archive-url=https://web.archive.org/web/20151126072923/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2015-11-18/news/68382329_1_cpi-ldf-udf |url-status=dead |archive-date=26 November 2015 |title=CPI(M) rides to power in five of six corporations in Kerala |trans-title=কেৰালাৰ ছটা নিগমৰ ভিতৰত পাঁচটাত চিপিআই(এম) ক্ষমতালৈ আহিছে |work=The Economic Times|date=18 November 2015 |access-date=25 November 2015}}</ref> === নগৰীয়া গাঁথনি === {{Main|কোল্লম মহানগৰীয় অঞ্চল}} ১,১৮৭,১৫৮ জন মুঠ নগৰীয়া জনসংখ্যা<ref name="Panchayath Level Statistics - Kollam(2011)">{{cite web | url = http://www.ecostat.kerala.gov.in/docs/pdf/reports/ps/pskollam2011.pdf | title = Kollam District Level Statistics 2011 | trans-title = কোল্লম জিলা পৰ্যায়ৰ পৰিসংখ্যা ২০১১ | access-date = 2014-01-01 | year = 2012 | publisher = ecostat.kerala.gov.in | archive-date = 2 January 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140102192758/http://www.ecostat.kerala.gov.in/docs/pdf/reports/ps/pskollam2011.pdf | url-status = dead }}</ref> আৰু পৌৰ নিগমৰ ৩৪৯,০৩৩ জন জনসংখ্যাৰে কোল্লম ৰাজ্যখনৰ চতুৰ্থ সৰ্বাধিক জনবহুল চহৰ আৰু [[ভাৰতৰ নিযুতৰো অধিক জনসংখ্যাৰ নগৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ তালিকা|ভাৰতৰ সৰ্বাধিক জনবহুল নগৰীয়া অঞ্চলৰ তালিকাত]] ৪৯তম স্থানত আছে। ২০১১ চনৰ তথ্য অনুসৰি, চহৰখনৰ নগৰীয়া বিকাশৰ হাৰ আছিল ১৫৪.৫৯%, যিটো ৰাজ্যখনৰ ভিতৰত দ্বিতীয় সৰ্বোচ্চ আছিল।<ref name="Census India-2011 - Kollam">{{cite web | url = http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2-vol2/data_files/kerala/Analysis_Census_Data.pdf | title = Analysis of Census Date |trans-title = লোকপিয়লৰ তথ্যৰ বিশ্লেষণ |website=censusindia.gov.in}}</ref> কোল্লমৰ মহানগৰীয় অঞ্চলত উলিয়াকোভিল, [[আদিচানাল্লুৰ]], [[আদিনাদ]], [[আয়ানভেলিগুলাংগৰা]], চাভাৰা, [[চাভাৰা থেক্কুমভাগম|চাভাৰা দক্ষিণ]], [[এলামপাল্লুৰ]], [[এৰাভিপুৰম]] (অংশ), [[কাল্লেলিভাগম]], [[কৰুণাগাপল্লী]], কোল্লম, কোট্টামকাৰা, [[কুলশেখৰপুৰম]], মায়্যানাদ, [[মীনাদ]], [[নেদুম্পানা]], [[নীণ্ডাকাৰা]], [[ওচিৰা]], [[পানায়াম]], [[পনমনা]], পৰাভুৰ, [[পেৰিনাদ]], [[পুথাক্কুলাম]], [[থাঝুথালা]], [[থোডিয়ুৰ]], থ্ৰিক্কাদাভুৰ, থ্ৰিক্কাৰুভা, [[থ্ৰিক্কোভিলৱাট্টম]] আৰু [[ভাদাক্কুমথালা]] অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/census/city/461-kollam.html| title=Kollam city population Census |trans-title=কোল্লম চহৰৰ জনসংখ্যাৰ লোকপিয়ল |publisher=census2011.co.in |access-date=16 December 2013}}</ref>[[File:British Residency in Asramam, Kollam.jpg|right|thumb|কোল্লমৰ [[আশ্ৰমম]]ত [[ব্ৰিটিছ ৰেচিডেন্সি, কোল্লম|ব্ৰিটিছ ৰেচিডেন্সি]]। ]] কেৰালা চৰকাৰয়ে কোল্লম চহৰক "কেৰালাৰ বন্দৰ চহৰ" হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ সিদ্ধান্ত লৈছে। প্ৰকল্পটোৰ অংশ হিচাপে মৎস্য পালন, পৰ্যটন আৰু মনোৰঞ্জনমূলক প্ৰকল্পৰ সুবিধা নিৰ্মাণকে ধৰি [[মাৰুথাডি]]-[[এৰাভিপুৰম]] এলেকাৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ কাৰ্যকৰী কৰা হ'ব।<ref name="Kollam - Port City Project - News published in Mathrubhumi Daily">{{cite web | url = http://i1324.photobucket.com/albums/u606/quilonsky/Mathrubhumi_zps52ba640e.png | title = Kollam - Port City Project | trans-title = কোল্লম - বন্দৰ চহৰ প্ৰকল্প | year = 2013}}</ref> == অৰ্থনীতি == {{main|কোল্লমৰ অৰ্থনীতি}} [[File:RP Mall, Kollam.jpg|thumb|[[আৰপি মল, কোল্লম]]]] [[File:Dreams Mall(Lulu Market), Kottiyam.jpg|thumb|ড্ৰিমছ মল ([[লুলু গ্ৰুপ ইণ্টাৰনেচনেল|লুলু হাইপাৰ মাৰ্কেট]]), [[কোল্লম জিলা]]ৰ কোট্টিয়ামত]] [[File:Chinese Fishing Net Raising Birds Sunrise Ashtamudi Kollam Mar22 A7C 01784.jpg|right|thumb|কোল্লম চহৰৰ অষ্টমুদি হ্ৰদত এখন ডাঙৰ [[চীনা মাছ ধৰা জাল]]]] যোৱা দশকত কোল্লমৰ নগৰীয়া জীৱন সলনি হৈছে। অৰ্থনৈতিক প্ৰদৰ্শন আৰু [[জনমূৰি আয়]]ৰফালৰপৰা কোল্লম চহৰ ভাৰতত পঞ্চম স্থানত আৰু [[জিডিপি অনুসৰি কেৰালাৰ চহৰসমূহৰ তালিকা|কেৰালাত তৃতীয়]] স্থানত আছে।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/newdelhi/delhi-ranked-23rd-in-mega-survey-of-53-indian-cities/article1-1358453.aspx |title=Delhi ranked 23rd in mega survey of 53 Indian cities |trans-title=৫৩খন ভাৰতীয় চহৰৰ মেগা সমীক্ষাত দিল্লী ২৩তম স্থানত |work=Hindustan Times |date=14 June 2015 |access-date=26 June 2015 |archive-date=26 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150626182426/http://www.hindustantimes.com/newdelhi/delhi-ranked-23rd-in-mega-survey-of-53-indian-cities/article1-1358453.aspx |url-status=dead }}</ref> এক উৎকৃষ্ট ৰপ্তানিৰ ইতিহাস থকা চহৰ হিচাপে কোল্লম বিখ্যাত।<ref>{{cite web |url=http://dgft.gov.in/exim/2000/AppANFS2015.pdf |title=Appendices and Aayat Niryat Forms |trans-title=পৰিশিষ্ট আৰু আয়ত নিৰ্যাত প্ৰ-পত্ৰ |publisher=Government of India |access-date=1 July 2015 |archive-date=1 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150701150541/http://dgft.gov.in/exim/2000/AppANFS2015.pdf |url-status=dead }}</ref> দুগ্ধ পালন মোটামুটিভাৱে সুবিকশিত। চহৰখনত এটা চিলিং প্লাণ্টো আছে। কোল্লম এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ সামুদ্ৰিক আৰু বন্দৰ চহৰ। জিলাখনৰ অৰ্থনীতিত মৎস্য পালনৰ বিশেষ স্থান আছে। চহৰখনৰ উপকণ্ঠ অঞ্চলৰ নীণ্ডাকাৰা আৰু [[শক্তিকুলাংগৰা]] গাঁৱত মৎস্য পালন কেন্দ্ৰ আছে। অনুমান কৰা মতে ১৩৪,۹৭৩ জন লোক মৎস্য পালন আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত কামত নিয়োজিত হৈ আছে। চেৰিয়াজীকল, আলাপ্পাদ, পান্দাৰাথুৰুথু, পুথেনথুৰা, [[নীণ্ডাকাৰা]], থাংগাছেৰী, [[এৰাভিপুৰম]] আৰু পৰাভুৰ ২৬খন গুৰুত্বপূৰ্ণ মৎস্য পালন গাঁৱৰ ভিতৰত আঠখন। ২৪খন অন্তৰ্দেশীয় মৎস্য পালন গাঁও আছে। চৰকাৰয়ে নীণ্ডাকাৰাত এটা মৎস্য বন্দৰ স্থাপনৰ বাবে পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে। বছৰি গড় মাছ ধৰাৰ পৰিমাণ প্ৰায় ৮৫,২৭৫ টন বুলি অনুমান কৰা হৈছে। ৰাজ্যখনৰ মুঠ মাছ ধৰাৰ এক তৃতীয়াংশ কোল্লমৰপৰাই আহে। মৎস্য বন্দৰৰপৰা প্ৰায় ৩০০০ যন্ত্ৰচালিত নাও চলি আছে। FFDA আৰু VFFDA-য়ে ক্ৰমে নিৰ্মল পানীৰ মৎস্য পালন আৰু মিছামাছ পালনত গুৰুত্ব দিয়ে। এৰাভিপুৰমত ১০০খন ঘৰৰ এখন মৎস্য পালন গাঁও নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। [[আয়িৰামথেংগু]]ত এখন মিছামাছৰ পাম নিৰ্মাণ কৰা হৈছে, আৰু মৎস্যপালকসকলৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ বাবে কেইবাটাও নতুন হেচ্চাৰীৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। কেৰালাৰ একমাত্ৰ টাৰ্কি পাম আৰু এখন আঞ্চলিক হাঁহ-কুকুৰা পাম [[কুৰিপুঝা (পেৰিনাদ)|কুৰিপুঝা]]ত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web |url=http://www.old.kerala.gov.in/dept_anihusbandry/modifi.htm |title=Department of Animal Husbandry - Kerala |trans-title=পশুপালন বিভাগ - কেৰালা |access-date=13 January 2014 |archive-date=29 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141029102340/http://www.old.kerala.gov.in/dept_anihusbandry/modifi.htm |url-status=dead }}</ref> চহৰখনত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ দুটা ঔদ্যোগিক প্ৰতিষ্ঠান আছে: ইণ্ডিয়ান ৰেয়াৰ আৰ্থছ, চাভাৰা আৰু [[পাৰ্বতী মিলছ লিমিটেড|পাৰ্বতী মিলছ লিমিটেড]], কোল্লম। [[কুণ্ডাৰা]]ত থকা কেৰালা চিৰামিক্স লিমিটেড, [[কুণ্ডাৰা]]ত থকা কেৰালা ইলেক্ট্ৰিকেল এণ্ড এলাইড ইঞ্জিনিয়াৰিং কোম্পানী, চাভাৰাত থকা কেৰালা প্ৰেমো পাইপ ফেক্টৰী, চাভাৰাত থকা কেৰালা মিনাৰেলছ এণ্ড মেটেলছ লিমিটেড আৰু কোল্লমত থকা ইউনাইটেড ইলেক্ট্ৰিকেল ইণ্ডাষ্ট্ৰিজ হৈছে কেৰালা চৰকাৰৰ মালিকানাধীন কোম্পানী। বেচৰকাৰী/সমবায় খণ্ডৰ অন্যান্য প্ৰধান উদ্যোগসমূহ হ'ল [[কুণ্ডাৰা]]ৰ এলুমিনিয়াম ইণ্ডাষ্ট্ৰিজ লিমিটেড, কোল্লমৰ থমাছ ষ্টিফেন এণ্ড কোম্পানী, পৰাভুৰৰ ফ্ল'ৰকো আৰু চাথন্নুৰৰ সমবায় স্পিনিং মিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.kollamcorporation.gov.in/trade-commerce |title=Kollam - Trade & Commerce |trans-title=কোল্লম - বাণিজ্য আৰু বেপাৰ |access-date=10 January 2014 |archive-date=22 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171122192403/http://www.kollamcorporation.gov.in/trade-commerce |url-status=dead }}</ref> [[File:Kollam technopark, Kundara.jpg|thumb|টেক্ন'পাৰ্ক কোল্লম]] কুণ্ডাৰা, মুলাভানা আৰু চাথন্নুৰত চীনা মাটিৰ বৃহৎ ভাণ্ডাৰৰ উপৰি, অষ্টমুদি হ্ৰদত চূণশিলৰ খোলাৰ ভাণ্ডাৰ আৰু আদিচানাল্লুৰত বক্সাইটৰ ভাণ্ডাৰ আছে।<ref>{{Cite web|url=http://www.kollam.gov.in/reso.html|title=resources - Kollam|trans-title=সম্পদ - কোল্লম|access-date=10 January 2014|archive-date=18 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140118081338/http://kollam.gov.in/reso.html|url-status=dead}}</ref> "বিশ্বৰ কাজু ৰাজধানী" হিচাপে পৰিচিত কোল্লম ইয়াৰ পৰম্পৰাগত কাজু ব্যৱসায়ৰ বাবে বিখ্যাত আৰু ইয়াত ৬০০ ৰো অধিক কাজু প্ৰক্ৰিয়াকৰণ কেন্দ্ৰ আছে।<ref>{{cite news | last = Pereira | first = Ignatius | title = Kerala's cashew processing industry in crisis | trans-title = সংকটত কেৰালাৰ কাজু প্ৰক্ৰিয়াকৰণ উদ্যোগ | newspaper = [[The Hindu]] | date = 20 November 2016 | url = https://www.thehindu.com/news/national/kerala/Kerala%E2%80%99s-cashew-processing-industry-in-crisis/article16664972.ece | access-date = 2026-08-04 }}</ref> প্ৰতি বছৰে প্ৰক্ৰিয়াকৰণৰ বাবে চহৰখনলৈ প্ৰায় ৮০০,০০০ টন কেঁচা কাজু আমদানি কৰা হয়<ref>{{cite web|url=http://www.madhyamam.com/news/313464/141013 |language=ml |script-title=ml:കൊല്ലം തുറമുഖത്തെ കസ്റ്റംസ് ക്ളിയറന്‍സുകള്‍ ഓണ്‍ലൈന്‍ സംവിധാനത്തിലേക്ക് |access-date=2014-11-14 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141022170950/http://www.madhyamam.com/news/313464/141013 |archive-date=22 October 2014 }} কোল্লম বন্দৰৰ বাবে এমাহৰ ভিতৰত সাজু হ'ব অনলাইন শুল্ক ক্লিয়াৰেন্স সুবিধা</ref> আৰু বিশ্বৰ বিভিন্ন দেশলৈ গড়ে ১৩০,০০০ টন প্ৰক্ৰিয়াকৃত কাজু ৰপ্তানি কৰা হয়।<ref>[http://www.thehindu.com/news/national/kerala/rise-in-earnings-from-cashew-kernel-exports/article3893095.ece] কাজুৰ গুটি ৰপ্তানিৰপৰা উপাৰ্জন বৃদ্ধি - দ্য হিন্দু</ref> [[কাজু ৰপ্তানি প্ৰচাৰ পৰিষদ ভাৰত]]য়ে (CEPCI) ২০২০ চনৰ ভিতৰত ৰপ্তানিৰ পৰিমাণ ২৭৫,০০০ টনলৈ বৃদ্ধি পোৱাৰ আশা কৰিছে, যিটো বৰ্তমানৰ পৰিমাণতকৈ ১২০ শতাংশ বেছি।<ref>[http://www.business-standard.com/article/markets/cashew-body-sets-target-to-double-exports-by-2020-108122901044_1.html] চিইপিচিআই - কোল্লম</ref> [[কেৰালা ৰাজ্যিক কাজু উন্নয়ন নিগম লিমিটেড]] (KSCDC) কোল্লম চহৰৰ [[মুণ্ডাক্কল]]ত অৱস্থিত। সমগ্ৰ কেৰালাত কোম্পানীটোৰ ৩০টা কাজু কাৰখানা আছে। ইয়াৰে ২৪টা কোল্লম জিলাত অৱস্থিত।<ref>{{cite web|url=http://www.cashewcorporation.com/Organization.php |title=:: KSCDC :: |publisher=Cashewcorporation.com |access-date=26 August 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150215062231/http://cashewcorporation.com/Organization.php |archive-date=15 February 2015 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://kollamcity.in/kerala-state-cashew-development-corporation |archive-url=https://archive.today/20140806070550/http://kollamcity.in/kerala-state-cashew-development-corporation |url-status=usurped |archive-date=6 August 2014 |title=:: The Kerala State Cashew Development Corporation Limited :: |trans-title=:: দ্য কেৰালা ষ্টেট কেছিউ ডেভেলপমেণ্ট কৰ্পোৰেচন লিমিটেড :: |publisher=Cashewcorporation.com |access-date=29 July 2014}}</ref> কোল্লম ভাৰতৰ বহুতো সামুদ্ৰিক খাদ্য ৰপ্তানি কেন্দ্ৰৰ ভিতৰত অন্যতম, য'ত এই খণ্ডৰ সৈতে জড়িত বহুতো কোম্পানী আছে। ইয়াৰে বেছিভাগেই চহৰখনৰ [[মাৰুথাডি]], [[শক্তিকুলাংগৰা]], [[কাভানাড]], [[নীণ্ডাকাৰা]], [[আশ্ৰমম]], [[কিলিকোল্লুৰ]], [[থিৰুমুল্লভৰম]] আৰু [[উলিয়াকোভিল]] অঞ্চলত অৱস্থিত।<ref>[http://www.keralaexporters.com/categories/food/] কেৰালাৰ ৰপ্তানিকাৰকসকল</ref><ref>{{cite web |url=http://www.mpeda.com/exporters/IQF/ExportersOtherMarineProducts.htm |title=Other Items |trans-title=অন্যান্য সামগ্ৰী |access-date=2014-11-17 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304043858/http://www.mpeda.com/exporters/IQF/ExportersOtherMarineProducts.htm |archive-date=4 March 2016}} কোল্লম - সামুদ্ৰিক খাদ্য ৰপ্তানিকাৰক</ref> কেপিথানছ, কিংছ মেৰিন এক্সপোৰ্টাৰ্ছ, ইণ্ডিয়া ফুড এক্সপোৰ্টছ আৰু অ'ছেনিক ফিচাৰীজ আদি হৈছে সামুদ্ৰিক খাদ্য ৰপ্তানিকাৰক প্ৰতিষ্ঠানৰ উদাহৰণ।<ref>[http://e-mpeda.nic.in/registration/Exporter_Item.aspx?pcode=05&product=Live%20other%20than%20ornamental%20fish] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141209205334/http://e-mpeda.nic.in/registration/Exporter_Item.aspx?pcode=05&product=Live%20other%20than%20ornamental%20fish|date=9 December 2014}} পঞ্জীয়নভুক্ত কেৰালা ৰপ্তানিকাৰকসকল</ref> কোল্লমৰ [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]]ৰ ক্লাম ফিচাৰী ভাৰতৰ প্ৰথমটো [[সামুদ্ৰিক তত্ত্বাৱধান পৰিষদ]]ৰ (MSC) প্ৰমাণ-পত্ৰ প্ৰাপ্ত ফিচাৰী আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.icar.org.in/en/node/8346|title=Ashtamudi short-neck clam fisheries becomes India's first MSC certified fisheries|trans-title=অষ্টমুদি চুটি-ডিঙিৰ ক্লাম ফিচাৰী ভাৰতৰ প্ৰথমটো এমএছচি প্ৰমাণ-পত্ৰ প্ৰাপ্ত ফিচাৰী হৈ পৰিছে|date=2014-11-05|publisher=[[Indian Council of Agricultural Research]]|access-date=2015-05-16}}</ref> == সংস্কৃতি == কোল্লম ফেষ্ট হৈছে কোল্লমৰ নিজা বাৰ্ষিক উৎসৱ, যিয়ে মূলতঃ কেৰালাবাসীসকলক আকৰ্ষণ কৰে, কিন্তু লগতে শ শ দেশী আৰু বিদেশী পৰ্যটককো কোল্লমলৈ আকৰ্ষণ কৰে। কোল্লম ফেষ্টৰ মূল স্থান হৈছে ঐতিহাসিক আৰু বিশাল আশ্ৰমম ময়দান। কোল্লম ফেষ্ট হৈছে কোল্লমৰ স্বাক্ষৰ অনুষ্ঠান। ইয়াৰ জৰিয়তে কোল্লমৰ চহকী সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্য, পৰ্যটনৰ সম্ভাৱনা আৰু নতুন উদ্যোগত বিনিয়োগ প্ৰদৰ্শন কৰাৰ প্ৰয়াস কৰা হয়।<ref>{{cite web|title=Kollam Fest 10 November 2011|trans-title=কোল্লম ফেষ্ট ১০ নৱেম্বৰ ২০১১|url=http://thiraseela.com/static/festivals/Kollam-Fest-2011.php|access-date=3 March 2016|publisher=Thiraseela.com}}</ref> [[কোল্লম পুৰম]], [[আশ্ৰমম শ্ৰী কৃষ্ণ স্বামী মন্দিৰ]]ৰ উৎসৱৰ অংশ হিচাপে সাধাৰণতে ১৫ এপ্ৰিলত, কিন্তু কেতিয়াবা ১৬ এপ্ৰিলত অনুষ্ঠিত হয়। এই পুৰম আশ্ৰমম ময়দানত অনুষ্ঠিত হয়। [[প্ৰেচিডেণ্টছ ট্ৰফী ব'ট ৰেচ]] (PTBR) হৈছে কোল্লমৰ অষ্টমুদি হ্ৰদত অনুষ্ঠিত হোৱা এক বাৰ্ষিক নাও খেল। ২০১১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ৰাষ্ট্ৰপতি প্ৰতিভা পাটিলে এই অনুষ্ঠানটো উদ্বোধন কৰিছিল।<ref>{{cite web|title=presidents trophy boat race|trans-title=প্ৰেচিডেণ্টছ ট্ৰফী ব'ট ৰেচ|url=http://presidentstrophy.gov.in/|access-date=20 April 2013|publisher=Presidentstrophy.gov.in}}{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|date=24 October 2016|title=President's Trophy boat race on November 1|trans-title=১ নৱেম্বৰত প্ৰেচিডেণ্টছ ট্ৰফী ব'ট ৰেচ|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/presidents-trophy-boat-race-on-nov-1/article9260279.ece|access-date=20 April 2013|work=The Hindu}}</ref> == যাতায়াত == {{Main|কোল্লমত যাতায়াত}} === পথ === ৰাজ্যৰ মালিকানাধীন [[কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগম|কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগমে (কেএছআৰটিচি)]] আৰু বেচৰকাৰী বাছ অপাৰেটৰসকলে কোল্লমক সংযোগ কৰা আন্তঃৰাজ্যিক আৰু ৰাজ্যৰ ভিতৰত বাছ সেৱা চলায়। চহৰখনত প্ৰধানকৈ ৩টা বাছ আস্থান আছে - [[কোল্লম কেএছআৰটিচি বাছ আস্থান]], [[আন্দামুক্কম চহৰ বাছ আস্থান]] আৰু [[থাংগাছেৰী বাছ টাৰ্মিনেল]]।<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/thiruvananthapuram-ksrtc-executive-directors-in-charge-of-zones/articleshow/56403671.cms| title=Thiruvananthapuram: KSRTC executive directors in-charge of zones |trans-title=থিৰুৱনন্তপুৰম: জ'নৰ দায়িত্বত থকা কেএছআৰটিচিৰ কাৰ্যবাহী সঞ্চালকসকল |work=The Times of India|date=8 January 2017 |access-date=9 January 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=NH%20in%20Kerala&pageId=301|title=National Highways in Kerala|trans-title=কেৰালাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথসমূহ|publisher=Kerala PWD|access-date=9 August 2016|archive-date=16 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160816023351/http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=NH%20in%20Kerala&pageId=301|url-status=dead}}</ref> {{Multiple image | align = center | direction = horizontal | image1 = Dalavapuram bridgea.jpg | caption1 = কোল্লম চহৰৰ ওচৰত [[চাভাৰা থেক্কুমভাগম]] দলং - এই দলংখনে থেক্কুমভাগমৰ লোকসকলক বিদ্যমান নাও সেৱাৰ লগতে কোল্লম চহৰৰ সৈতে সংযোগৰ এক নতুন পথ প্ৰদান কৰিছিল। | image2 = Kollam Bypass, Feb 2020.jpg | caption2 = [[কোল্লম বাইপাছ]] - ১৩.১৪১ কিলোমিটাৰ দীঘল কোল্লম বাইপাছ প্ৰকল্পটো আচলতে ১৯৭৫ চনত পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল কিন্তু ৰাজনৈতিক আৰু বিত্তীয় সমস্যাৰ বাবে কাম পিছুৱাই গৈছিল। | image3 = KSRTC Bus Station, Kollam.jpg | caption3 = [[কোল্লম কেএছআৰটিচি বাছ আস্থান]] বিখ্যাত অষ্টমুদি হ্ৰদৰ পাৰত অৱস্থিত। ৰাজ্যখনৰ অন্যতম প্ৰধান বাছ আস্থান, ই এতিয়াও নতুন ৰূপ পাবলৈ অপেক্ষা কৰি আছে। | image4 = Traffic Thevally Bridge Kollam Kerala Mar22 A7C 01797.jpg | caption4 = থাভাল্লী আৰু কোট্টায়াথুকাডাভু সংযোগ কৰা থাভাল্লী দলঙত যান-বাহনৰ চলাচল, [[ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ৩]], অষ্টমুদি হ্ৰদৰ ওপৰত | total_width = | alt1 = }} === ৰেল === {{see also|কোল্লম জংচন ৰেলৱে ষ্টেচন}} [[File:Main terminal of Kollam Junction railway station, Jan 2017.jpg|right|thumb|[[কোল্লম জংচন ৰেলৱে ষ্টেচন]]ৰ মুখ্য টাৰ্মিনেল]] [[File:Kollam Railway.jpg|thumb|নিৰ্মীয়মাণ অৱস্থাত কোল্লম ৰেলৱে]] মুঠ ৬টা প্লেটফৰ্ম আৰু ১৭টা ৰেলপথ থকা মাটি-কালিৰফালৰপৰা কেৰালাৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম ৰেলৱে ষ্টেচন হ'ল {{rws|কোল্লম জংচন}}। কোল্লম চহৰৰ অন্যান্য ৰেলৱে ষ্টেচনসমূহ হ'ল [[এৰাভিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচন|এৰাভিপুৰম]] আৰু [[কিলিকোল্লুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন|কিলিকোল্লুৰ]]। কোল্লম জংচনত বিশ্বৰ তৃতীয় দীৰ্ঘতম ৰেলৱে প্লেটফৰ্ম আছে, যাৰ দৈৰ্ঘ্য ১১৮০.৫ মিটাৰ (৩৮৭৩ ফুট)।<ref>{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/travel/asia/west-bengal-tea-plantations-and-other-rajera-relics-9835426.html |title=West Bengal: tea plantations and other Raj-era relics|trans-title=পশ্চিমবংগ: চাহবাগিছা আৰু ৰাজ-যুগৰ অন্যান্য স্মৃতিচিহ্ন|access-date=3 April 2019}}</ref> {|class="wikitable" |+কোল্লমৰ ৰেলৱে ষ্টেচনসমূহ ! নং ! ষ্টেচনৰ নাম ! প্লেটফৰ্মসমূহ ! অঞ্চল |- |১ |[[এৰাভিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচন|এৰাভিপুৰম]] |২ |দক্ষিণ কোল্লম |- |২ |[[কোল্লম জংচন ৰেলৱে ষ্টেচন|কোল্লম জংচন]] |৬ |মধ্য কোল্লম |- |৩ |[[কিলিকোল্লুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন|কিলিকোল্লুৰ]] |২ ||পূব কোল্লম |} মূল লাইনাৰ ইলেক্ট্ৰিকেল মাল্টিপল ইউনিটৰ ([[মেমু]]) কোল্লম জংচনত এটা কাৰ মেৰামতিৰ শ্বেড আছে। মেমু ৰেল সেৱাই কোল্লমক এৰ্নাকুলামৰ সৈতে (আলাপুঝা আৰু কোট্টায়াম হৈ), পুনালুৰৰ সৈতে (কোট্টাৰাক্কাৰা হৈ), আৰু কন্যাকুমাৰীৰ সৈতে (থিৰুৱনন্তপুৰম হৈ) সংযোগ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article163030.ece|title=Timings of MEMUs included|trans-title=মেমুৰ সময়সূচী অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে|publisher=The New Indian Express|date=2 July 2010|access-date=9 August 2016|archive-date=13 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160813013003/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article163030.ece|url-status=dead}}</ref> === জলপথ === [[File:Houseboat Thevally Bridge Ashtamudi Kollam Mar22 R16 05860.jpg|thumb|থাভাল্লী দলঙৰ তলেৰে পাৰ হৈ যোৱা হাউচবোট]] [[কেৰালা ৰাজ্যিক জল পৰিবহণ বিভাগ|ৰাজ্যিক জল পৰিবহণ বিভাগে]] [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]]ৰ পাৰত অৱস্থিত [[কোল্লম কেএছডব্লিউটিডি ফেৰী টাৰ্মিনেল]]ৰপৰা [[পশ্চিম কাল্লাদা]], মুনৰো দ্বীপ, গুহানন্দপুৰম, চাভাৰা থেক্কুমভাগম, দালাভাপুৰম আৰু আলাপুঝালৈ নাও সেৱা চলায়। এই হ্ৰদটো কেৰালাৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম আৰ্দ্ৰভূমি পৰিস্থিতিতন্ত্ৰ আৰু ই কোল্লমৰ জল পৰিবহণৰ এক কেন্দ্ৰবিন্দু। ইয়াৰ পানীয়ে চহৰখনক কেইবাটাও স্থানীয় সম্প্ৰদায়ৰ সৈতে সংযোগ কৰে আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ৩-ৰ এক অংশ গঠন কৰে। কোল্লম থোডু হৈছে ৭.৭ কিলোমিটাৰ দীঘল খাল যি চহৰখনৰ মাজেৰে বৈ যায় আৰু জল পৰিবহণ নেটৱৰ্কৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সিৰা হিচাপে কাম কৰে। ই অষ্টমুদি হ্ৰদক অন্যান্য জলাশয়সমূহৰ সৈতে সংযোগ কৰে আৰু মূল কোল্লম বন্দৰক ইনলেণ্ড ৱাটাৰৱেজ অথৰিটি অৱ ইণ্ডিয়াৰ (IWAI) অন্তৰ্দেশীয় টাৰ্মিনেলৰ সৈতে সংযোগ কৰে। নৱীকৰণৰ প্ৰচেষ্টাৰ পিছত, খালটোৱে যাত্ৰী আৰু সামগ্ৰী পৰিবহণৰ লগতে পৰ্যটনক সমৰ্থন কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখিছে। চহৰখনৰ [[আশ্ৰমম লিংক ৰোড]] ফেৰী টাৰ্মিনেলৰ কাষেৰে পাৰ হৈ গৈছে।<ref name="Introduction-KSWTD">{{cite web |url=http://swtd.gov.in/index.php?langCode=en&compName=general&compView=aboutdept |title=Kerala State Water Transport Department - Introduction |trans-title=কেৰালা ৰাজ্যিক জল পৰিবহণ বিভাগ - পৰিচয় |publisher=KSWTD |access-date=2015-01-04 |archive-date=26 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141226161243/http://swtd.gov.in/index.php?langCode=en&compName=general&compView=aboutdept |url-status=dead }}</ref> কোল্লমৰপৰা চলিবলগীয়া সেৱাসমূহক বহলভাৱে দীৰ্ঘ-দূৰত্বৰ ফেৰী সেৱা, হ্ৰস্ব-দূৰত্বৰ যাত্ৰী ফেৰী আৰু বিশেষ পৰ্যটক ক্ৰুজ হিচাপে ভাগ কৰা হৈছে। * কোল্লম-আলাপুঝা (আলেপ্পি) ক্ৰুজ: এইটো এটা প্ৰধান সেৱা, অষ্টমুদি হ্ৰদ আৰু ইয়াৰ লগত সংযুক্ত বেকৱাটাৰ খালবোৰৰ মাজেৰে প্ৰায় ৫৫ কিলোমিটাৰ অতিক্ৰম কৰা এক ৮ ঘণ্টীয়া মনোৰম ক্ৰুজ। ই দুয়োখন জিলাৰ মাজত এক পোনপটীয়া পৰিবহণ সংযোগ আৰু এক প্ৰধান পৰ্যটন সামগ্ৰী হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite web |last1=E |first1=Krishna Kumar K. |title=SWTD unable to resume long-haul boat service on Alappuzha-Kollam waterway |trans-title=এছডব্লিউটিডিয়ে আলাপুঝা-কোল্লম জলপথত দীৰ্ঘ-দূৰত্বৰ নাও সেৱা পুনৰ আৰম্ভ কৰিবলৈ অক্ষম হৈছে |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2025/Jul/14/swtd-unable-to-resume-long-haul-boat-service-on-alappuzha-kollam-waterway |website=The New Indian Express |language=en |date=14 July 2025}}</ref> * যাত্ৰী আৰু হ্ৰস্ব-দূৰত্বৰ সেৱাসমূহ: নিয়মীয়া, কম ভাড়াত চলিবলগীয়া ফেৰী সেৱাসমূহে কোল্লমক জিলাখনৰ বিভিন্ন স্থানৰ সৈতে সংযোগ কৰে, যাৰ ভিতৰত আলুংকাডভু, গুহানন্দপুৰম আৰু কান্নানাল্লুৰলৈ যোৱা পথবোৰ অন্তৰ্ভুক্ত। এইবোৰ স্থানীয় বাসিন্দাসকলৰ বাবে অত্যাৱশ্যকীয় ৰাজহুৱা পৰিবহণ হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite web |title=Important places enroute |trans-title=পথত থকা গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থানসমূহ |url=https://swtd.kerala.gov.in/pages-en-IN/placesenroute |publisher=State Water Transport Department |access-date=7 March 2026}}</ref> * পৰ্যটক আৰু বিশেষ সেৱাসমূহ: "চি অষ্টমুদি" পৰ্যটক সেৱা: চামব্ৰানিক্কোডি দ্বীপত ৰৈ যোৱাৰ সুবিধাৰ সৈতে অষ্টমুদি হ্ৰদৰ ওপৰত ৫ ঘণ্টীয়া এক আনন্দদায়ক ভ্ৰমণ। ই প্ৰতিদিনে পুৱা ১১:৩০ বজাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে আৰু ইয়াৰ টিকটৰ দাম নিম্ন ডেকৰ বাবে ৪০০ টকা আৰু উচ্চ ডেকৰ বাবে ৫০০ টকা।<ref>{{cite web |title="SEE ASHTAMUDI" PASSENGER-CUM-TOURIST SERVICE |trans-title="চি অষ্টমুদি" যাত্ৰী-সহ-পৰ্যটক সেৱা |url=https://swtd.kerala.gov.in/pages-en-IN/placesenroute |publisher=State Water Transport Department |access-date=7 March 2026}}</ref><ref>{{cite web |title='See Ashtamudi' boat service set to complete 2 years; New Solar Boat to join fleet |trans-title='চি অষ্টমুদি' নাও সেৱাই ২ বছৰ সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ সাজু হৈছে; নতুন সৌৰ নাৱে ফ্লিটত যোগদান কৰিব |url=https://english.mathrubhumi.com/lifestyle/travel/see-ashtamudi-travel-in-kollam-solar-boat-soon-backwater-cruise-e5920409 |website=@mathrubhumi |language=en |date=8 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |author1=The Hindu Bureau|title='See Ashtamudi' tourist boat service in Kollam to be launched on Friday |trans-title=শুকুৰবাৰে কোল্লমত 'চি অষ্টমুদি' পৰ্যটক নাও সেৱা মুকলি কৰা হ'ব |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/see-ashtamudi-tourist-boat-service-in-kollam-to-be-launched-on-friday/article66599527.ece |website=The Hindu |language=en-IN |date=9 March 2023}}</ref> বহুতো বেচৰকাৰী ভ্ৰমণ পৰিচালক আৰু ৰিজৰ্টে পৰ্যটসকলৰ বাবে অষ্টমুদি হ্ৰদত দিনৰ ভাগত ক্ৰুজৰ সুবিধা আগবঢ়ায়, যাৰ ফলত হাউচবোট, মটৰবোট আৰু ডিঙি নাওৰে অঞ্চলটো অন্বেষণ কৰিব পাৰি।<ref>{{cite web |last1=Balan |first1=Saritha S. |title=Deserted homestays, jobless boatmen: Tourism in Kerala's Munroe Island hit hard |trans-title=নিৰ্জন হোমষ্টে, কৰ্মহীন নাৱৰীয়া: কেৰালাৰ মুনৰো দ্বীপৰ পৰ্যটনত মাধমাৰ |url=https://www.thenewsminute.com/kerala/deserted-homestays-jobless-boatmen-tourism-kerala-s-munroe-island-hit-hard-137420 |website=The News Minute |language=en |date=11 November 2020}}</ref> কোল্লম আৰু আলেপ্পিৰ মাজত প্ৰতিদিনে ডাবল-ডেকাৰ বিলাসী নাও চলে। চৰকাৰী আৰু ব্যক্তিগত মালিকানাধীন বিলাসী নাওবোৰ পৰ্যটন ঋতুত মূল নাও ঘাটৰপৰা চলে। দক্ষিণৰ থিৰুৱনন্তপুৰমৰপৰা আৰম্ভ হৈ উত্তৰৰ [[হোসদুৰ্গ]]ত শেষ হোৱা পশ্চিম উপকূলৰ খাল ব্যৱস্থাটো [[পৰাভুৰ, কোল্লম|পৰাভুৰ]], কোল্লম চহৰ আৰু কৰুণাগাপল্লী তালুকৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে।<ref name="Corporation of Kollam">{{cite web |url=http://www.kollamcorporation.gov.in/transport |title=Transport - Kollam Corporation |trans-title=পৰিবহণ - কোল্লম নিগম |publisher=Kollam Municipal Corporation |access-date=2015-01-04 |archive-date=20 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171020124744/http://www.kollamcorporation.gov.in/transport |url-status=dead }}</ref><ref name="Routes-KSWTD">{{cite web |url=http://swtd.gov.in/index.php?langCode=en&compName=general&compView=placesnroute |title=Important places enroute - KSWTD |trans-title=পথত থকা গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থানসমূহ - KSWTD |publisher=KSWTD |access-date=2015-01-04 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304061357/http://swtd.gov.in/index.php?langCode=en&compName=general&compView=placesnroute |url-status=dead }}</ref> [[কোল্লম বন্দৰ]] কেৰালাৰ অন্যতম প্ৰধান বন্দৰ। ২০১৩ চনত ইয়াত কাৰ্গো পৰিচালনাৰ সুবিধা আৰম্ভ হৈছিল।<ref>''[http://www.hindu.com/2009/06/18/stories/2009061855000700.htm Kollam port starts cargo handling]{{dead link|date=April 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}''. Accessed 29 July 2014.</ref> বিদেশী জাহাজ নিয়মীয়াকৈ বন্দৰলৈ আহে। ২০১৪ চনৰ ৪ এপ্ৰিলত এণ্টিগুয়াত পঞ্জীয়নভুক্ত ১৪৫ মিটাৰ দীঘল জাহাজ এম.ভি. এলিনাই বন্দৰত লংগৰ পেলাইছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Foreign-Ship-Reaches-Kollam-Port/2014/04/05/article2150731.ece#.U0I8V9LHm-0 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140408225152/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Foreign-Ship-Reaches-Kollam-Port/2014/04/05/article2150731.ece#.U0I8V9LHm-0 |url-status=dead |archive-date=8 April 2014 |title=Foreign Ship Reaches Kollam Port|trans-title=বিদেশী জাহাজ কোল্লম বন্দৰত উপস্থিত হৈছে|publisher=The New Indian Express |date=5 April 2014 |access-date=7 April 2014}}</ref> বন্দৰটোৱে সম্পূৰ্ণৰূপে কাম কৰা আৰম্ভ কৰিলে, ই কোল্লম ভিত্তিক কাজু কোম্পানীবোৰৰ পৰিবহণ কাৰ্যকলাপ সহজ কৰি তুলিব।<ref>''[http://www.shippingtribune.com/kollam-cashew-importers-suffering-due-port-congestion-tuticorin-terminal/ Kollam cashew importers suffering due to port congestion at tuticorin terminal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140814143721/http://www.shippingtribune.com/kollam-cashew-importers-suffering-due-port-congestion-tuticorin-terminal/ |date=14 August 2014 }}''. Accessed 29 July 2014.</ref> শ্ৰেয়াছ শ্বিপিং কোম্পানীয়ে বৰ্তমান [[কোল্লম বন্দৰ]] আৰু [[কোচি বন্দৰ]]ৰ মাজত এক নিয়মীয়া কণ্টেইনাৰ সেৱা চলাই আছে।<ref>''[http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/logistics/shreyas-shipping-starts-kochikollam-container-service/article5339784.ece Shreyas Shipping starts Kochi-Kollam container service]''. Accessed 29 July 2014.{{Dead link|date=January 2026}}</ref><ref>{{Cite web |title=Exim India::The first & the only national daily on Export, Import, Shipping. |trans-title=এক্সিম ইণ্ডিয়া:: ৰপ্তানি, আমদানি, শ্বিপিংৰ ওপৰত প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ ৰাষ্ট্ৰীয় দৈনিক। |url=https://www.eximin.net/NewsDetails.aspx?name=73939 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117200427/https://www.eximin.net/NewsDetails.aspx?name=73939 |archive-date=2022-01-17 |access-date=2026-01-18 |website=www.eximin.net |language=en}}</ref> [[File:Old Airport, Kollam.jpg|thumb|right|পুৰণি [[কোল্লম বিমানবন্দৰ]] এলেকা, [[আশ্ৰমম]]]] ১৮৮০ চনত নিৰ্মাণ কৰা বৃহৎ পশ্চিম উপকূল খাল ব্যৱস্থাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ কোল্লম খাল (যাক কুইলন খাল বা কোল্লম থোডু বুলিও জনা যায়)। চহৰখনৰ মাজেৰে কাৰ্গো জাহাজসমূহে সামগ্ৰী সৰবৰাহ কৰাৰ ফলত ই পূৰ্বৰ ত্ৰিবাংকুৰ ৰাজ্যৰ প্ৰাথমিক বাণিজ্যিক সুঁতি হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Renovated Kollam canal now a cesspool |trans-title=নৱীকৰণ কৰা কোল্লম খাল এতিয়া এটা লেতেৰা পানীৰ গাঁত |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/renovated-kollam-canal-now-a-cesspool/article7013897.ece |website=The Hindu |language=en-IN |date=19 March 2015}}</ref> ==== ভৱিষ্যতৰ প্ৰকল্পসমূহ ==== জল পৰিবহণ আন্তঃগাঁথনিৰ অধিক ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ, কোল্লমত কেইবাটাও চলি থকা আৰু প্ৰস্তাৱিত প্ৰকল্প আছে: ; কোল্লম ৱাটাৰ মেট্ৰ': কোল্লমত ৱাটাৰ মেট্ৰ' ব্যৱস্থা প্ৰৱৰ্তন কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে, যিয়ে কোচিৰ দৰেই চহৰৰ ভিতৰত এক জল পৰিবহণ নেটৱৰ্ক প্ৰদান কৰিব।<ref>{{cite web |author1=The Hindu Bureau|title=Traffic study on anvil to assess feasibility of launching Water Metro in Kollam and 17 other cities |trans-title=কোল্লম আৰু আন ১৭খন চহৰত ৱাটাৰ মেট্ৰ' আৰম্ভ কৰাৰ সম্ভাৱনীয়তা মূল্যায়ন কৰিবলৈ যান-বাহনৰ অধ্যয়ন চলি আছে |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/traffic-study-on-anvil-to-assess-feasibility-of-launching-water-metro-in-kollam-and-17-other-cities/article69471421.ece |website=The Hindu |language=en-IN |date=20 April 2025}}</ref><ref>{{cite web |last1=Hallikeri |first1=G.D. |title=IWAI Board commissions feasibility study for Urban Water Transport System in 17 cities |trans-title=আইডব্লিউএআই ব'ৰ্ডে ১৭খন চহৰত নগৰীয়া জল পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰ বাবে সম্ভাৱনীয়তা অধ্যয়নৰ নিৰ্দেশ দিছে |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2105345 |publisher=Ministry of Ports, Shipping and Waterways |access-date=7 March 2026}}</ref> ; জলপথ উন্নয়ন: ২৪ ঘণ্টীয়া নৌ-চলাচল সমৰ্থন কৰিবলৈ ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ৩ ৰ উন্নয়ন আৰু ৰক্ষণাবেক্ষণৰ বাবে প্ৰকল্প চলি আছে, যাৰ ভিতৰত আছে সুঁতিবোৰ দ কৰা আৰু টাৰ্মিনেলবোৰ উন্নত কৰা। === আকাশী পথ === {{See also|কোল্লম বিমানবন্দৰ}} কোল্লম চহৰ নিগম [[থিৰুৱনন্তপুৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰদ্বাৰা সেৱা প্ৰাপ্ত, যিটো চহৰখনৰপৰা NH66 ৰ জৰিয়তে প্ৰায় ৫৬ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। ত্ৰিবান্দ্ৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ হৈছে ভাৰতৰ এখন অ-মেট্ৰ' চহৰৰ প্ৰথমখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ।<ref>{{cite web|url=http://www.aai.aero/allAirports/thiru_general.jsp|title=TRV Airport|trans-title=টিআৰভি বিমানবন্দৰ|publisher=AAI|access-date=23 August 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160902180351/http://www.aai.aero/allAirports/thiru_general.jsp|archive-date=2 September 2016}}</ref> == শিক্ষা == {{Main|কোল্লম জিলাত শিক্ষা}} [[File:Thangal Kunju Musaliar College of Engineering, Kollam, Kerala.jpg|200px|thumb|[[কাৰিকোড]]ত থকা [[টি. কে. এম. কলেজ অৱ ইঞ্জিনিয়াৰিং|টি. কে. এম. ইঞ্জিনিয়াৰিং কলেজ]]|alt=পৰম্পৰাগত মোগল স্থাপত্যৰ সৈতে অলংকৃত, গুলপীয়া আৰু বগা ভৱন|left]] কোল্লমত বহুতো মহাবিদ্যালয়, বিদ্যালয় আৰু শিক্ষাকেন্দ্ৰ আছে। [[টি. কে. এম. কলেজ অৱ ইঞ্জিনিয়াৰিং|থাংগাল কুঞ্জু মুচালিয়াৰ কলেজ অৱ ইঞ্জিনিয়াৰিং]], যিটো ৰাজ্যখনত এই ধৰণৰ প্ৰথমখন ব্যক্তিগত বিদ্যালয় আছিল, ই কোল্লম চহৰৰপৰা প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ পূবত [[কিলিকোল্লুৰ]]ত অৱস্থিত, আৰু ই সকলো কোল্লমবাসীৰ বাবে গৌৰৱৰ উৎস। কেৰালা চৰকাৰয়ে চহৰখনৰ আন এক সন্মানীয় প্ৰতিষ্ঠান [[ফাতেমা মাতা নেচনেল কলেজ]]ক শৈক্ষিক স্বায়ত্ত্বশাসন প্ৰদান কৰিছে।<ref name="Autonomy: 13 colleges in the list">{{cite web | url = http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Autonomy-13-colleges-in-the-final-list/2013/12/24/article1962583.ece | archive-url = https://web.archive.org/web/20140108131951/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Autonomy-13-colleges-in-the-final-list/2013/12/24/article1962583.ece | url-status = dead | archive-date = 8 January 2014 | title = Autonomy: 13 colleges in the list |trans-title = স্বায়ত্ত্বশাসন: তালিকাত ১৩খন মহাবিদ্যালয় | access-date = 2014-01-08 | year = 2012 | publisher = The New Indian Express}}</ref> [[File:SN Law College, Kollam.jpg|thumb|right|কৰবালাত থকা [[শ্ৰী নাৰায়ণ গুৰু কলেজ অৱ লিগেল ষ্টাডিজ]]]] কেৰালা চৰকাৰৰ শ্ৰম আৰু দক্ষতা বিভাগৰ অধীনস্থ এক ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান [[কেৰালা ষ্টেট ইনষ্টিটিউট অৱ ডিজাইন]] (KSID) কোল্লমৰ চন্দনথোপত অৱস্থিত। ই ২০০৮ চনত স্থাপিত হৈছিল আৰু ভাৰতৰ প্ৰথম ৰাজ্য-মালিকানাধীন ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল। বৰ্তমান KSID-য়ে আহমেদাবাদৰ [[নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ ডিজাইন]]ৰ সহযোগত প্ৰস্তুত কৰা ডিজাইনৰ স্নাতকোত্তৰ ডিপ্ল'মা কাৰ্যসূচী চলাই আছে।<ref>{{Cite news|url = http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Admission-Process-Starts-at-KSID-for-New-Diploma-Courses/2015/05/14/article2812971.ece|archive-url = https://web.archive.org/web/20150516123319/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Admission-Process-Starts-at-KSID-for-New-Diploma-Courses/2015/05/14/article2812971.ece|url-status = dead|archive-date = 16 May 2015|title = Admission Process Starts at KSID for New Diploma Courses|trans-title = নতুন ডিপ্ল'মা পাঠ্যক্ৰমৰ বাবে KSID-ত নামভৰ্তি প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ হৈছে}}</ref><ref>{{Cite news|url = http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/institute-of-design-inaugurated/article1277100.ece|title = Institute of design inaugurated|trans-title = ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান উদ্বোধন কৰা হৈছে}}</ref> [[ইণ্ডিয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ ইনফ্ৰাষ্ট্ৰাকচাৰ এণ্ড কনষ্ট্ৰাকচন|ইণ্ডিয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ ইনফ্ৰাষ্ট্ৰাকচাৰ এণ্ড কনষ্ট্ৰাকচন (IIIC-Kollam)]] হৈছে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মানদণ্ডৰ এক প্ৰতিষ্ঠান যিটো নিৰ্মাণ সম্পৰ্কীয় বৃত্তিৰ বাবে দক্ষতা বিকাশ কাৰ্যসূচীসমূহ সমৰ্থন কৰিবলৈ কোল্লম চহৰৰ [[চাভাৰা]]ত অৱস্থিত।<ref>{{cite web|url=http://www.skilldevelopment.gov.in/states.html |title=States-Ministry of Skill Development & Entrepreneurship |trans-title=ৰাজ্যসমূহ-দক্ষতা বিকাশ আৰু উদ্যোগশীলতা মন্ত্ৰ্যালয় |publisher=Government of India |access-date=27 November 2019}}</ref> [[ইনষ্টিটিউট অৱ ফেশ্বন টেকন'লজী কেৰালা|ইনষ্টিটিউট অৱ ফেশ্বন টেকন'লজী, কোল্লম]], কেৰালা হৈছে ভেল্লিমনত অৱস্থিত এক ফেশ্বন প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, যাক [[নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ ফেশ্বন টেকন'লজী]] আৰু বস্ত্ৰ মন্ত্ৰ্যালয়ৰ কাৰিকৰী সহযোগত স্থাপন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি, চহৰখনত দুটা IMK (ইনষ্টিটিউট অৱ মেনেজমেণ্ট, কেৰালা) সম্প্ৰসাৰণ কেন্দ্ৰ সক্ৰিয় হৈ আছে।<ref name="IMK Extension Centres">{{cite web | url = http://www.imk.ac.in/extension.htm | title = IMK Extension Centres - Kerala |trans-title = IMK সম্প্ৰসাৰণ কেন্দ্ৰসমূহ - কেৰালা | access-date = 2014-01-08 | year = 2012 | publisher = imk.ac.in | archive-date = 23 July 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130723113518/http://imk.ac.in/extension.htm | url-status = dead }}</ref> কেৰালাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক সামুদ্ৰিক প্ৰশিক্ষণ প্ৰদানৰ বাবে কোল্লম চহৰৰ [[নীণ্ডাকাৰা]]ত [[কেৰালা মেৰিনটাইম ইনষ্টিটিউট]] অৱস্থিত।<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/maritime-institute-to-come-up-at-neendakara/article289620.ece |title=Maritime institute to come up at Neendakara |trans-title=নীণ্ডাকাৰাত স্থাপন হ'ব মেৰিনটাইম ইনষ্টিটিউট |work=The Hindu|date=23 May 2009 |access-date=27 November 2019}}</ref> নীণ্ডাকাৰা মেৰিনটাইম ইনষ্টিটিউটত ব'ট ক্ৰু প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচীৰ অধীনত ৫,০০০ তকৈ অধিক ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক প্ৰশিক্ষণ দিয়া হৈছে।<ref>{{cite news|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2013/may/08/steps-begun-to-set-up-maritime-university-475431.html | title=Steps begun to set up Maritime university |trans-title=মেৰিনটাইম বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপনৰ পদক্ষেপ আৰম্ভ হৈছে | date=8 May 2013 |newspaper=The New Indian Express |access-date=27 November 2019}}</ref> মহাবিদ্যালয়সমূহৰ উপৰি, কোল্লমত বহুতো বেংক ক'চিং চেণ্টাৰ আছে।<ref name="Bank test coaching Centres - Kollam">{{cite web | url = http://careeradda.co.in/index.php?topic=3021.0 | title = Which is the best banking coaching centre in India - Kollam |trans-title = ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ বেংকিং ক'চিং চেণ্টাৰ কোনটো - কোল্লম | access-date = 2014-08-09}}</ref> কোল্লমক বেংক পৰীক্ষাৰ ক'চিং চেণ্টাৰসমূহৰ বাবে ভাৰতৰ হাব হিচাপে জনা যায়, জিলাখনত এনে প্ৰায় ৪০টা প্ৰতিষ্ঠান আছে।<ref name="Kollam - The bank test coaching hub of India">{{cite news | url = http://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/Engineering-graduates-opt-for-banking-sector/articleshow/16597692.cms | title = Engineering graduates opt for banking sector |trans-title = অভিযান্ত্ৰিক স্নাতকসকলে বেংকিং খণ্ড বাছি লয় | access-date = 2014-08-09 |work = Times of India| date = 29 September 2012 }}</ref> == ক্ৰীড়া == ফুটবল আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় ক্ৰীড়া, তাৰ পিছতে বক্সিং আৰু হকী। কোল্লমত জিলা, ৰাজ্য আৰু জ'ন পৰ্যায়ৰ মেচত অংশগ্ৰহণ কৰা বহুতো স্থানীয় ফুটবল, হকী আৰু ক্ৰিকেট দল আছে। এষ্ট্ৰ'-টাৰ্ফৰ সুবিধাযুক্ত এখন [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় হকী ষ্টেডিয়াম, কোল্লম|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় হকী ষ্টেডিয়াম]] চহৰখনৰ [[আশ্ৰমম]]ত অৱস্থিত। ই ১৩ কোটি টকা ব্যয় সাপেক্ষে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article86081.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20140905021813/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article86081.ece |url-status=dead |archive-date=5 September 2014 |title=Astro-turf hockey stadium |trans-title=এষ্ট্ৰ'-টাৰ্ফ হকী ষ্টেডিয়াম |publisher=The New Indian Express |access-date=22 February 2018}}</ref> ষ্টেডিয়ামখন নিৰ্মাণৰ বাবে মাটি কোল্লমৰ আশ্ৰমমত থকা ডাক বিভাগৰপৰা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। চহৰখনত [[লাল বাহাদূৰ শাস্ত্ৰী ষ্টেডিয়াম (কোল্লম)|লাল বাহাদূৰ শাস্ত্ৰী ষ্টেডিয়াম, কোল্লম]] নামৰ আন এখন ষ্টেডিয়াম আছে। ই এখন বহুমুখী ষ্টেডিয়াম আৰু ৰঞ্জী ট্ৰফী, সন্তোষ ট্ৰফী আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়াৰ দৰে ক্ৰীড়া অনুষ্ঠানৰ বাবে বাৰে বাৰে ব্যৱহাৰ হৈছে।<ref>{{cite web |url=https://cricketarchive.com/Kerala/Grounds/1095_f.html |title=KCA-Cricket Archive |trans-title=কেচিএ-ক্ৰিকেট আৰ্কাইভ |publisher=Cricket Archive |access-date=22 February 2018 |archive-date=7 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170507020928/http://cricketarchive.com/Kerala/Grounds/1095_f.html |url-status=dead }}</ref> চহৰখনৰ দুখন মুকলি পথাৰ, [[আশ্ৰমম ময়দান]] আৰু [[পীৰাংকি ময়দান]], ক্ৰীড়া অনুষ্ঠান, অনুশীলন আৰু ৱাৰ্ম-আপ মেচৰ বাবেও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। == পৰ্যটনস্থলী == {{Expand section|date=October 2025}} === হিন্দু মন্দিৰসমূহ === [[File:Kottarakkara Temple(HighResoluion).jpg|thumb|right|কোট্টাৰাক্কাৰা শ্ৰী মহাগণপতি ক্ষেত্ৰম]] * [[আনন্দভল্লেশ্বৰম শ্ৰী মহাদেৱৰ মন্দিৰ]] চহৰখনৰ ৪০০ বছৰ পুৰণি এক প্ৰাচীন হিন্দু মন্দিৰ। এই মন্দিৰৰ ৪০০ বছৰ পুৰণি [[গৰ্ভগৃহ]]টো ছেগুণ কাঠেৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।<ref>{{cite news|title=400-year-old sreekovil to be replaced|trans-title=৪০০ বছৰ পুৰণি শ্ৰীকোভিল সলনি কৰা হ'ব|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/400yearold-sreekovil-to-be-replaced/article7468835.ece|access-date=13 October 2015|work=The Hindu|date=26 July 2015 }}</ref> * [[আম্মাচিভীডু মূৰ্তি মন্দিৰ]] চহৰখনৰ আন এক প্ৰধান মন্দিৰ যাক প্ৰায় ৬০০ বছৰ আগতে কোল্লমৰ আভিজাত্য আম্মাচি ভীলু পৰিয়ালৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।<ref name="kollamcity1">{{Cite web |title= Ammachiveedu Muhurthi Temple |trans-title= আম্মাচিভীডু মূৰ্তি মন্দিৰ |url=http://www.kollamcity.com/index.php?menu=other&menu1=Religious |archive-url=https://web.archive.org/web/20101115114800/http://www.kollamcity.com/index.php?menu=other&menu1=Religious |archive-date=2010-11-15 | website=Kollam City }}</ref><ref name="thekeralatemples1">{{Cite web |title=Ammachi Veedu Muhurthi |trans-title=আম্মাচিভীডু মূৰ্তি |url=https://www.thekeralatemples.com/templeinfo/others/ammachiveedu_muhurthi.htm |access-date=2026-01-18 |website=The Kerala Temples }}</ref> * [[কোল্লম পুৰম]], কোল্লমৰ এক প্ৰধান উৎসৱ, [[আশ্ৰমম শ্ৰী কৃষ্ণ স্বামী মন্দিৰ]]ৰ দহদিনীয়া উৎসৱৰ সামৰণি, যিটো সাধাৰণতে এপ্ৰিল মাহৰ মাজভাগত হয়।<ref name="Hindu">{{Cite web|url=http://www.hindu.com/2008/04/05/stories/2008040551540300.htm|title=The Hindu : Kerala / Kollam News : Kollam Pooram on April 15|trans-title=দ্য হিন্দু : কেৰালা / কোল্লম নিউজ : ১৫ এপ্ৰিলত কোল্লম পুৰম|date=9 April 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080409111532/http://www.hindu.com/2008/04/05/stories/2008040551540300.htm |archive-date=9 April 2008 }}</ref> * [[কোট্টাংগুলাংগৰা দেৱী মন্দিৰ]] কেৰালাৰ বিশ্ব-বিখ্যাত হিন্দু মন্দিৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম য'ত পুৰুষসকলে 'চামায়াভিলাক্কু' ৰীতিৰ বাবে মহিলাৰ সাজ-পাৰ পৰিধান কৰাটো পৰম্পৰাগত উৎসৱৰ এক অংশ। পুৰুষসকলেও ডাঙৰ চাকি কঢ়িয়াই নিয়ে। দুদিনীয়া এই সাজ-পাৰ পৰিধানৰ অনুষ্ঠানৰ প্ৰথম দিনা সোমবাৰে পুৱতি নিশা সামৰণি পৰে।<ref>{{cite web|title=Kerala temple: Where the lady with the lamp is a man|trans-title=কেৰালাৰ মন্দিৰ: য'ত চাকি লৈ থকা মহিলাগৰাকী এজন পুৰুষ|url=http://www.ndtv.com/south/kerala-temple-where-the-lady-with-the-lamp-is-a-man-517252|access-date=25 March 2013|publisher=NDTV}}</ref> * কোল্লম মহানগৰীয় অঞ্চলৰ অন্যান্য বিখ্যাত হিন্দু উপাসনাকেন্দ্ৰসমূহ হ'ল, কোট্টাৰাক্কাৰাত থকা [[কোট্টাৰাক্কাৰা শ্ৰী মহাগণপতি ক্ষেত্ৰম]],<ref>{{cite web|title=Of small appam and Kottarakkara|trans-title=সৰু আপ্পম আৰু কোট্টাৰাক্কাৰাৰ কথা|url=http://mathrubhumi.com/travel/article/travel_special/of_small_appam_and_kottarakkara/139317/|access-date=25 March 2013|publisher=Mathrubhumi|archive-date=28 August 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130828170452/http://www.mathrubhumi.com/travel/article/travel_special/of_small_appam_and_kottarakkara/139317/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.keralatemples.net/klm_subra.html|title=Welcome to the Temples of God's Own Country|trans-title=ঈশ্বৰৰ নিজৰ দেশৰ মন্দিৰসমূহলৈ স্বাগতম|website=www.keralatemples.net}}</ref> [[পৰাভুৰ, কোল্লম|পৰাভুৰ]]ত থকা [[পুত্তিঙ্গল মন্দিৰ|পুত্তিঙ্গল দেৱী মন্দিৰ]],<ref>{{cite web|title=Puttingal Devi Temple, aravur|trans-title=পুত্তিঙ্গল দেৱী মন্দিৰ, পৰাভুৰ|url=http://www.puttingaltemple.org/|access-date=25 March 2013|publisher=Puttingal Devi Temple}}</ref> চুৰানাড উত্তৰ অনায়াদী পাজায়িডম শ্ৰী নৰসিংহ মূৰ্তী মন্দিৰ, [[পোৰুভাজী]]ত থকা [[পোৰুভাজী পেৰুভীৰুথী মালানাদা মন্দিৰ]],<ref>{{cite news|title=Malanada temple fete draws big crowds|trans-title=মালানাদা মন্দিৰৰ উৎসবলৈ বৃহৎ জনসমাগম|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/malanada-temple-fete-draws-big-crowds/article3205866.ece|access-date=25 March 2013|work=The Hindu|date=24 March 2012 }}</ref> [[সাস্তামকোট্টা]]ত থকা [[সাস্তামকোট্টা শ্ৰী ধৰ্ম শাস্তা মন্দিৰ]],<ref>{{cite web|title=Sasthamcotta Sree Dharma Sastha Temple|trans-title=সাস্তামকোট্টা শ্ৰী ধৰ্ম শাস্তা মন্দিৰ|url=http://www.sasthamcotta.com/Dharmasastha%20Temple.html|access-date=25 March 2013|publisher=Sasthamcotta Sree Dharma Sastha Temple|archive-date=6 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131206180354/http://sasthamcotta.com/Dharmasastha%20Temple.html|url-status=dead}}</ref> শক্তিকুলাংগৰা শ্ৰী ধৰ্ম শাস্তা মন্দিৰ,<ref>/Sakthikulangara-sreesharmasastha-karadevasom.com/</ref> কাদাভুৰত থকা থ্ৰিক্কাদাভুৰ শ্ৰী মহাদেৱ মন্দিৰ আৰু পোন্মানাত থকা কাট্টিল মেক্কাথিল দেৱী মন্দিৰ<ref>{{cite web|title=Here, bells on tree answer your prayers|trans-title=ইয়াত, গছত থকা ঘণ্টাৰ শব্দই আপোনাৰ প্ৰাৰ্থনাৰ উত্তৰ দিয়ে|url=https://www.deccanchronicle.com/141127/nation-current-affairs/article/here-bells-tree-answer-your-prayers|access-date=25 March 2013|work=Deccan Chronicle}},</ref>, কৰুণাগাপল্লীৰ পদনায়ৰকুলাংগৰা মহাদেৱ মন্দিৰ।<ref>{{cite web|title=No permission for RSS to conduct 'shakha' in temple: Kerala HC told|trans-title=মন্দিৰত 'শাখা' পাতিবলৈ আৰএছএছক কোনো অনুমতি দিয়া হোৱা নাই: কেৰালা উচ্চ ন্যায়ালয়ক অৱগত|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/No-permission-for-RSS-to-conduct-shakha-in-temple-Kerala-HC-told/articleshow/47558696.cms|access-date=25 March 2013|work=The Times of India}}</ref> === গীৰ্জাসমূহ === [[File:Kollam neue Kathedrale.JPG|thumb|right|কোল্লমৰ থাংগাছেৰীত ইনফেণ্ট জিচাছ কেথেড্ৰেল]] থাংগাছেৰীৰ [[ইনফেণ্ট জিচাছ কেথেড্ৰেল]] ১৬১৪ চনত পৰ্তুগীজসকলৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ই বৰ্তমান [[কুইলনৰ ৰোমান কেথলিক ডাইঅ'চিচ]]ৰ প্ৰ'-কেথেড্ৰেল – ভাৰতৰ প্ৰাচীন আৰু প্ৰথম কেথলিক ডাইঅ'চিচ। গীৰ্জাটো পুৰণি [[কুইলন]] চহৰত পৰ্তুগীজ শাসনৰ এক স্মৃতিচিহ্ন হিচাপে বৰ্তি আছে।<ref name="Church_Kollam">{{cite news|title=About Kollam City|trans-title=কোল্লম চহৰৰ বিষয়ে|location=Kollam, India|url=http://kollamcity.in/about-kollam-city|url-status=usurped|access-date=19 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20150602132809/http://kollamcity.in/about-kollam-city|archive-date=2 June 2015|quote=About the city of Quilon}}</ref> [[নীণ্ডাকাৰা]]ত থকা [[ছেইণ্ট চেবাষ্টিয়ান ৰোমান কেথলিক গীৰ্জা, নীণ্ডাকাৰা|ছেইণ্ট চেবাষ্টিয়ান গীৰ্জা]] আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ গীৰ্জা। [[মুনৰো দ্বীপৰ ডাচ্চ গীৰ্জা]] ১৮৭৮ চনত [[ডাচ্চ লোক|ডাচ্চসকলৰ]]দ্বাৰা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news|title=The emerald isle|trans-title=সেউজীয়া দ্বীপ|work=The Hindu|url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/travel/the-emerald-isle/article4316024.ece|access-date=19 January 2016}}</ref> [[কাচেৰী]]ত আৱাৰ লেডী অৱ ভেলংকানি শ্ৰাইন কোল্লম চহৰৰ আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ খ্ৰীষ্টান উপাসনা স্থান। [[থ্ৰিক্কাদাভুৰ|কাদাভুৰ]]ত ছেইণ্ট কেচিমিৰ চাৰ্চ,<ref>{{cite web|title=Church festival from Saturday|trans-title=শনিবাৰৰপৰা গীৰ্জাৰ উৎসৱ|url=http://www.thehindu.com/2005/04/22/stories/2005042205760300.htm|work=[[The Hindu]]|date=2005-04-22|access-date=19 January 2016}}{{dead link|date=April 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> [[কাভানাড]]ত হলি ফেমিলি চাৰ্চ, থোপ্পুত ছেইণ্ট ষ্টিফেন চাৰ্চ<ref>{{cite web|title=St.Stephen's Church|trans-title=ছেইণ্ট ষ্টিফেন চাৰ্চ|url=http://ststephenschurchkollam.weebly.com/|access-date=19 January 2016|publisher=Kollam St.Stephen's Church}}</ref> আৰু [[কাদাপ্পাকাডা]]ত ছেইণ্ট থমাছ চাৰ্চ হৈছে কোল্লমৰ আন কেইটামান প্ৰধান খ্ৰীষ্টান গীৰ্জা।<ref>{{cite news|title=St.Thomas Church|trans-title=ছেইণ্ট থমাছ চাৰ্চ|work=The Hindu|url=http://catholicchurches.in/directory/changanacherry-churches/st-thomas-church-kollam.htm|access-date=19 January 2016}}</ref><ref>{{cite news|title=Piety marks Good Friday observance|trans-title=গুড ফ্ৰাইডে পালনত ভক্তিৰ চিন|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/piety-marks-good-friday-observance/article5927794.ece|access-date=19 January 2016|work=The Hindu|date=18 April 2014 }}</ref> === মছজিদসমূহ === [[File:കരുനാഗപ്പള്ളി‍മുസ്ലീം‍പള്ളി.jpg|right|thumb|কৰুণাগাপল্লী মছজিদ]] চাভাৰাত থকা কোট্টুকাডু জুমা মছজিদ, এলামপাল্লুৰ জুমা-এ-মছজিদ, জোনাকাপুৰমত থকা বলিয়াপল্লী, [[চিন্নাকাডা]] জুমা মছজিদ, কোল্লুৰভিলাত থকা জুমা-'আথ পল্লী, [[থাত্তামালা]]ত থকা জুমা-'আথ পল্লী আৰু চাভাৰাত থকা কোইভিলা জুমা মছজিদ হৈছে কোল্লমৰ আন প্ৰধান মছজিদ।<ref>{{cite web|title=Juma-Ath-Palli|trans-title=জুমা-আথ-পল্লী|url=http://www.webindia123.com/city/kerala/kollam/destinations/mosque/jumaathpalli.htm|access-date=29 July 2014}}</ref><ref>{{cite web|title=Elampalloor Juma-A-Masjid|trans-title=এলামপাল্লুৰ জুমা-এ-মছজিদ|url=http://elampalloormuslimjama-ath.org/aboutus.html|access-date=29 July 2014|archive-date=9 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140809144815/http://elampalloormuslimjama-ath.org/aboutus.html|url-status=dead}}</ref> == উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিসকল == * [[কোল্লমৰ লোকসকলৰ তালিকা]] == লগতে চাওক == * [[ডাউনটাউন কোল্লম]] * [[কোল্লম জংচন ৰেলৱে ষ্টেচন]] * [[কোল্লম মহানগৰীয় অঞ্চল]] * [[কোল্লম জিলা]] * [[কোল্লমত কাজু ব্যৱসায়]] * [[জিডিপি অনুসৰি ভাৰতৰ বৃহত্তম চহৰসমূহ]] == টোকা == {{notelist}} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist|liststyle=decimal}} == গ্ৰন্থপঞ্জী == * {{cite book | last=Ring | first=Trudy | title=International Dictionary of Historic Places: Asia and Oceania, Volume 5 |trans-title=ঐতিহাসিক স্থানৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অভিধান: এছিয়া আৰু ওচেনিয়া, খণ্ড ৫ | year=1994 | publisher=Taylor & Francis | location=United Kingdom | isbn=978-1-884964-05-3}} * {{cite book | last=Chan | first=Hok-lam | title=The Cambridge History of China, Volume 7: The Ming Dynasty, 1368–1644, Part 1 |trans-title=দ্য কেমব্ৰিজ হিষ্ট্ৰি অৱ চাইনা, খণ্ড ৭: দ্য মিং ডাইনেষ্টি, ১৩৬৮–১৬৪৪, খণ্ড ১ | year=1998 | publisher=Cambridge University Press | location=Cambridge | isbn=978-0-521-24332-2 | chapter=The Chien-wen, Yung-lo, Hung-hsi, and Hsüan-te reigns, 1399–1435}} * {{cite book | last=Lin | title=Zheng He's Voyages Down the Western Seas |trans-title=ঝেং হেৰ পশ্চিমীয়া সাগৰলৈ যাত্ৰা | year=2007 | publisher=China Intercontinental Press | location=Fujian Province | isbn=978-7-5085-0707-1}} * [[এলামকুলাম কুঞ্জন পিল্লাই]], কেৰালাথিন্দে এৰুলাদানজা এডুকাল, পৃষ্ঠা ৬৪,১১২,১১৭ * ত্ৰিবাংকুৰ আৰ্কিঅ'লজিকেল ছিৰিজ (T.A.S.) খণ্ড ৬ পৃষ্ঠা ১৫ * থুলাছেৰী মানাপুৰাথুৰ ২৪তম প্ৰজন্মৰ যাজক মাথাই কাথানাৰৰ ডায়েৰী আৰু লেখনি, পুৰুষানুক্ৰমে হস্তান্তৰিত পূৰ্বপুৰুষৰ নথি-পত্ৰ আৰু থলিয়োলাগাৰাধৰ ওপৰত আধাৰিত * জেড° এম. পাৰেট, মালংকাৰা নাঝৰানিকল, খণ্ড ১ * [[এল. কে. অনন্তকৃষ্ণ আয়াৰ]], ষ্টেট মেনুৱেল, পৃষ্ঠা ৫০,৫২ * বাৰ্ণাৰ্ড থমা কাথানাৰ, মাৰ্থোমা খ্ৰীষ্টানিকাল, শাৰী ২৩,২৪ * {{cite book|first=Pius |last=Malekandathil|author-link= Pius Malekandathil|title=Maritime India: Trade, Religion and Polity in the Indian Ocean|trans-title=মেৰিটাইম ইণ্ডিয়া: ভাৰত মহাসাগৰত বাণিজ্য, ধৰ্ম আৰু ৰাজনীতি|url=https://books.google.com/books?id=rN69iFj1PJoC|year=2010|publisher=Primus Books|page=43|isbn=978-93-80607-01-6}} * নাৰায়ণ, এম.জি.এছ, অষ্টম–নৱম শতিকাত চেৰা-পাণ্ড্য সংঘাত যাৰ ফলত ভেনাডুৰ জন্ম হৈছিল: পাণ্ড্য ইতিহাস আলোচনা-চক্ৰ, মাদুৰাই বিশ্ববিদ্যালয়, ১৯৭১ * বিশ্ববিজ্ঞানকোষম (মালায়ালম) খণ্ড ৩, পৃষ্ঠা ৫২৩,৫৩৪ * নাৰায়ণ এম.জি.এছ., কালচাৰেল চিম্বিঅ'ছিছ পৃষ্ঠা ৩৩ * পুলিকোট্টিল মাৰ ডিঅ'নিয়াছৰ (প্ৰাক্তন [[মালংকাৰা অৰ্থডক্স ছিৰিয়ান চাৰ্চ]]ৰ সৰ্বোচ্চ মুৰব্বী আৰু চিত্ৰমেজথু কে এম ভাৰ্গিজ) হাতেলিখা ডায়েৰী == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Kollam&params=8_53_35.5_N_76_36_50.8_E_type:city(1342509)_region:IN-KL জিঅ'হেক - কোল্লম] * {{Official website|http://kollam.nic.in/Default.htm}} {{Kollam}} {{Navboxes|list= {{কেৰালা}} {{কোল্লম জিলা}} {{কেৰালাৰ বিষয়সমূহ}} {{ভাৰতৰ নিযুতৰো অধিক জনসংখ্যাৰ চহৰসমূহ}} }} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:কোল্লম| ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ মহানগৰসমূহ]] [[শ্ৰেণী:কোল্লমৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:প্ৰাক্তন পৰ্তুগীজ উপনিৱেশসমূহ]] [[শ্ৰেণী:কোল্লম জিলাৰ চহৰ আৰু নগৰসমূহ]] [[শ্ৰেণী:কেৰালাত পৰ্যটন]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ প্ৰাক্তন ৰাজধানীসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ জনবসতিপূৰ্ণ উপকূলীয় স্থানসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ বন্দৰ চহৰ আৰু নগৰসমূহ]] r7k7q2qqpwu0qt06d8wdrzjwktmfwqb 626344 626340 2026-08-11T20:39:38Z MS Sakib 25393 626344 wikitext text/x-wiki {{Short description|ভাৰতৰ কেৰালাৰ চহৰ}} {{Infobox settlement | name = কোল্লম | native_name = | native_name_lang = | other_name = কুইলন | settlement_type = [[মহানগৰ]] | image_skyline = Kollam_Collage.png | imagesize = 255px | image_caption = ওপৰৰপৰা ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত: [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]] আৰু [[দ্য ৰভিজ]]ৰ আকাশী দৃশ্য, [[থাংগাছেৰী লাইটহাউচ]], [[ছেইণ্ট থমাছ দুৰ্গ]]ৰ ধ্বংসাৱশেষ, [[কোল্লম কেএছআৰটিচি বাছ আস্থান]] আৰু [[কোল্লম কেএছডব্লিউটিডি ফেৰী টাৰ্মিনেল|কেএছডব্লিউটিডি নাও ঘাট]], [[ব্ৰিটিছ ৰেচিডেন্সি]], [[ডাউনটাউন কোল্লম]] এলেকা য'ত [[আৰপি মল, কোল্লম|আৰপি মল]] অন্তৰ্ভুক্ত, [[মুনৰো দ্বীপ]]ত পৰ্যটক, [[এডভেঞ্চাৰ পাৰ্ক, কোল্লম|এডভেঞ্চাৰ পাৰ্ক]], [[কোল্লম জংচন ৰেলৱে ষ্টেচন]], [[থাংগাছেৰী ব্ৰেকৱাটাৰ টুৰিজিম পাৰ্ক|ব্ৰেক ৱাটাৰ টুৰিজিম]] আৰু [[কোল্লম বন্দৰ]], [[কোল্লম সাগৰৰ পাৰ]] আৰু [[চিন্নাকাডা ক্লক টাৱাৰ]] | etymology = [[জালুক]]: ''কোলা'' ("জালুক") | nicknames = "আৰৱ সাগৰৰ ৰাজকুমাৰ"<br />"বিশ্বৰ কাজু ৰাজধানী"<ref>{{cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kollams-cashew-crunch/article23701507.ece |title=Kollam's cashew crunch |trans-title=কোল্লমৰ কাজু সংকট |work=The Hindu|date=28 April 2018 |access-date=10 August 2018}}</ref> <br /> "বেকৱাটাৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ" <br /> "[[যৌৱনৰ ফোৱাৰা]]"<ref>{{cite web | url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/2012/kollam-quilon/154 | title=Kollam, Quilon, Land of cashew, coir, backwaters, Kerala Tourism |trans-title=কোল্লম, কুইলন, কাজু, কয়াৰ, বেকৱাটাৰৰ দেশ, কেৰালা পৰ্যটন }}</ref><ref>{{cite news | url=https://www.grunge.com/236799/the-tragic-history-of-the-search-for-the-fountain-of-youth/ | title=The Tragic History of the Search for the Fountain of Youth |trans-title=যৌৱনৰ ফোৱাৰা সন্ধানৰ দুখজনক ইতিহাস | newspaper=Grunge | date=14 August 2020 }}</ref> | image_map = Location map India Kollam EN.svg | mapsize = 250x200px | map_alt = | map_caption = [[কোল্লম মহানগৰীয় অঞ্চল]]ৰ ভিতৰত চহৰখনৰ অৱস্থান | pushpin_map = India#India Kerala | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = কোল্লম ([[ভাৰত]]) | coordinates = {{coord|8|53|35.5|N|76|36|50.8|E|display=inline,title}}[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Kollam&params=8_53_35.5_N_76_36_50.8_E_type:city(1342509)_region:IN-KL] | subdivision_type = [[দেশ]] | subdivision_name = {{flag|ভাৰত}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ অঞ্চলসমূহৰ তালিকা|অঞ্চল]] | subdivision_name1 = [[দক্ষিণ ভাৰত]] | subdivision_type2 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]] | subdivision_name2 = [[কেৰালা]] | subdivision_type3 = [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] | subdivision_name3 = [[কোল্লম জিলা|কোল্লম]] | established_title = প্ৰতিষ্ঠা | established_date = ৮২৩ | founder = [[মাৰ চাবোৰ আৰু মাৰ প্ৰোথ|মাৰুভান চাপিৰ ইচো]]<ref>কোল্লম তাৰিছাপল্লী তাম্ৰপত্ৰ</ref><ref>{{cite work |last=Perczel |first=István |title= The Syriac World|trans-title=দ্য চিৰিয়াক ৱৰ্ল্ড |publisher=Routledge |year=2018 |isbn=9781317482116 |editor-last=King |editor-first=Daniel |page=665-671|chapter=Syriac Christianity in India }}</ref><ref>{{Cite book|title=Perumals of Kerala: Brahmin Oligarchy and Ritual Monarchy|trans-title=কেৰালাৰ পেৰুমলসমূহ: ব্ৰাহ্মণ গোট আৰু ৰীতিগত ৰাজতন্ত্ৰ|last=Narayanan|first=M. G. S.|publisher=CosmoBooks.|year=2013|isbn=9788188765072|location=Thrissur (Kerala)|pages=277, 278, 295, 435–37|orig-year=1972}}</ref> (বন্দৰ চহৰ হিচাপে) <br /> [[ৰাম বৰ্মা কুলশেখৰ]]<ref>{{Cite web |first=M. S. | last = Dhiraj |title=Kollam Pillar Inscription of Rama Kulasekhara: The Last Chera Record of a Jain Perumal of Makothai |trans-title=ৰাম কুলশেখৰৰ কোল্লম স্তম্ভ শিলালিপি: মাকোথাইৰ এজন জৈন পেৰুমলৰ অন্তিম চেৰা অভিলেখ |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume6/19.pdf |website=Department of History, Pondicherry Central University | location = Pondicherry, India}}</ref> (প্ৰশাসনিক ৰাজধানী হিচাপে) | leader_party = [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|আইএনচি]] | government_type = [[পৌৰ নিগম (ভাৰত)|পৌৰ নিগম]] | governing_body = [[কোল্লম পৌৰ নিগম]] | leader_title = [[মেয়ৰ#ভাৰত|মেয়ৰ]] | leader_name = এ. কে. হাফিজ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = ৪ | area_total_km2 = ৭৩.০৩ | area_land_km2 = | area_water_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = ৩৮.৩২ | population_total = ৩৯৭,৪১৯ | population_footnotes = <ref>{{Cite web|url=https://www.citypopulation.de/en/india/kerala/|title = Kerala (India): Districts, Cities and Towns - Population Statistics, Charts and Map|trans-title=কেৰালা (ভাৰত): জিলা, চহৰ আৰু নগৰ - জনসংখ্যা পৰিসংখ্যা, তালিকা আৰু মানচিত্ৰ}}</ref> | population_as_of = ২০১১ | population_rank = [[জনসংখ্যা অনুসৰি কেৰালাৰ চহৰসমূহৰ তালিকা|৫]] ([[ভাৰতৰ নিযুতৰো অধিক জনসংখ্যাৰ মহানগৰীয় অঞ্চলসমূহৰ তালিকা|৪১তম ভাৰত]]) | population_density_km2 = auto | population_metro = ১,৮৭১,০৮৬ | population_metro_footnotes = <ref>{{cite web|url=http://www.demographia.com/db-worldua.pdf| title=Demographia World Urban Areas |trans-title=ডেমোগ্ৰাফিয়া ৱৰ্ল্ড আৰ্বান এৰিয়াজ |publisher=Demographia |access-date=23 April 2016}}</ref> | population_demonym = কোল্লমাইট, কোল্লথুকাৰণ/কাৰী, কোল্লমকাৰণ/কাৰী | demographics_type1 = [[ভাষা]]সমূহ | demographics1_title1 = চৰকাৰী | demographics1_info1 = {{hlist|[[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]]|[[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]}} | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|আইএছটি]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = [[ডাক সূচকাংক নম্বৰ|পিন]] | postal_code = ৬৯১ XXX | area_code_type = [[টেলিফোন]] ক'ড | area_code = +৯১৪৭৪xxxxxxx | registration_plate = কোল্লম- [[ভাৰতৰ আৰটিও জিলাসমূহৰ তালিকা#কেএল—কেৰালা|কেএল]] ০২, [[কৰুণাগাপল্লী]]- কেএল ২৩, [[কোট্টাৰাক্কাৰা]]- কেএল ২৪, [[পুনালুৰ]]- কেএল ২৫, [[কুন্নথুৰ, কেৰালা|কুন্নথুৰ]]- কেএল ৬১, [[পঠানাপুৰম]]- কেএল ৮০, [[চাদয়ামংগলম]]- কেএল ৮২ | blank2_name_sec2 = সাক্ষৰতা | blank2_info_sec2 = ৯১.১৮%<ref name=Cities1Lakhandabove>{{cite web | url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf| title=Provisional Population Totals, Census of India 2011; Cities having population 1 lakh and above |trans-title=অস্থায়ী জনসংখ্যাৰ মুঠ পৰিমাণ, ভাৰতৰ লোকপিয়ল ২০১১; ১ লাখ আৰু তাতকৈ অধিক জনসংখ্যা থকা চহৰসমূহ | publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India}}</ref> | website = {{URL|www.kollam.nic.in}} | blank_name_sec2 = [[মানৱ উন্নয়ন সূচকাংক|এইচডিআই]] | blank_info_sec2 = <span style="color:#090">উচ্চ</span> | blank3_name_sec2 = [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ/এলঅ'চিঅ'ডিই]] | blank3_info_sec2 = '''IN QUI<br />IN KUK''' | footnotes = | official_name = }} '''কোল্লম''' ({{IPA|ml|kolːɐm|lang|Kollam-pronunciation.ogg}}; {{efn|({{IPAc-en|'|k|w|aɪ|.|l|ɒ|n}} {{Respell|KWAI|lon}}; স্থানীয়ভাৱে {{IPAc-en|k|ɔɪ|.|l|ɒ|n}} {{Respell|KOY|lon}} {{audio|Pronunciation of the alternate name "Quilon" of the city Kollam.ogg|উচ্চাৰণ}})}}) হ'ল এখন প্ৰাচীন সাগৰীয় বন্দৰ আৰু ভাৰতীয় ৰাজ্য [[কেৰালা]]ৰ [[কেৰালাৰ চহৰ আৰু নগৰসমূহৰ তালিকা|চতুৰ্থ বৃহত্তম চহৰ]]।<ref>{{Cite web |url=https://www.dtpckollam.com/ |title=DTPC Kollam {{!}} Kollam Tourist Places |trans-title=ডিটিপিচি কোল্লম {{!}} কোল্লম পৰ্যটনস্থলীসমূহ |website=DTPC kollam |language=en |access-date=2026-08-07}}</ref><ref>{{Cite web |author=Express News Service |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2026/Jul/28/custodial-torture-alleged-in-kollam-mans-death |title=Custodial torture alleged in Kollam man’s death |trans-title=কোল্লমৰ লোকজনৰ মৃত্যুত জিম্মাত নিৰ্যাতনৰ অভিযোগ |date=2026-07-28 |website=The New Indian Express |language=en |access-date=2026-08-07}}</ref> [[আৰৱ সাগৰ]]ৰ [[মালাবাৰ উপকূল]]ৰ দক্ষিণ প্ৰান্তত অৱস্থিত এই চহৰখন [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]]ৰ পাৰত আৰু ই [[থিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰপৰা ৭১ কিলোমিটাৰ উত্তৰ-পশ্চিমত অৱস্থিত।<ref>{{cite web |title=Kollam - Encyclopaedia Britannica |trans-title=কোল্লম - এনচাইক্লোপিডিয়া ব্ৰিটেনিকা |url=https://www.britannica.com/place/Kollam |access-date=7 February 2020 |publisher=Britannica}}</ref> কোল্লম [[প্ৰাচীন ভাৰতীয় চহৰসমূহৰ তালিকা|ভাৰতৰ আটাইতকৈ পুৰণি নিৰন্তৰভাৱে জনবসতিপূৰ্ণ চহৰসমূহৰ]] ভিতৰত অন্যতম।<ref>{{cite web |date=16 June 2016 |title=12 Oldest Living and Continuously Inhabited Cities of India |trans-title=ভাৰতৰ ১২খন আটাইতকৈ পুৰণি আৰু নিৰন্তৰভাৱে জনবসতি থকা চহৰ |url=http://www.walkthroughindia.com/cities/12-oldest-living-continuously-inhabited-cities-india/ |access-date=11 June 2023 |archive-date=11 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230611144213/http://www.walkthroughindia.com/cities/12-oldest-living-continuously-inhabited-cities-india/ |url-status=dead }}</ref><ref name="auto">{{cite web |title=History &#124; District Kollam, Government of Kerala &#124; India |trans-title=ইতিহাস &#124; জিলা কোল্লম, কেৰালা চৰকাৰ &#124; ভাৰত |url=https://kollam.nic.in/en/history/}}</ref> ইয়াত মেগালিথিক যুগৰপৰাই মানুহৰ বসতিৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে। চহৰখন হাজাৰ হাজাৰ বছৰ ধৰি এক সামুদ্ৰিক [[এণ্ট্ৰেপোট]] (বাণিজ্য কেন্দ্ৰ) হিচাপে পৰিচিত, যাৰ প্ৰাচীনতম প্ৰমাণ ফিনিচিয়ান আৰু ৰোমানসকলৰ সময়ৰপৰা পোৱা যায়।<ref>{{Cite journal |last1=A. |first1=Shaji |last2=H. |first2=Adabiya |date=March 11, 2020 |title=The Early Maritime Trade Relations of Kollam: A Historical Introspection |trans-title=কোল্লমৰ প্ৰাৰম্ভিক সামুদ্ৰিক বাণিজ্য সম্পৰ্ক: এক ঐতিহাসিক অন্তৰ্দৃষ্টি |url=http://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume8.2/23.pdf |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=8 |issue=2}}</ref> ই [[কেৰালাৰ বেকৱাটাৰসমূহ|কেৰালাৰ বেকৱাটাৰ]]ৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ আৰু ইয়াৰ কাজু প্ৰক্ৰিয়াকৰণ, [[নাৰিকলৰ জৰী|কয়াৰ]] উৎপাদন আৰু পৰ্যটন উদ্যোগৰ বাবে জনাজাত।<ref>{{Cite web |title=Ashtamudi Lake, the gateway to the backwaters of Kerala |trans-title=অষ্টমুদি হ্ৰদ, কেৰালাৰ বেকৱাটাৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ |url=https://www.keralatourism.org/destination/ashtamudi-backwaters/426 |website=Kerala Tourism}}</ref><ref>{{Cite web |title=In 2 years, 80% cashew producing units closed in Kollam |trans-title=২ বছৰত, কোল্লমত ৮০% কাজু উৎপাদন গোট বন্ধ হৈছে |url=https://www.downtoearth.org.in/news/agriculture/in-2-years-80-cashew-producing-units-closed-in-kollam-61749 |website=www.downtoearth.org.in|date=28 September 2018 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Coir products of Kerala, Kollam, Kerala, India |trans-title=কেৰালাৰ কয়াৰ সামগ্ৰী, কোল্লম, কেৰালা, ভাৰত |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/2012/coir-products/161 |website=Kerala Tourism}}</ref> প্ৰাচীন কালৰেপৰা কোল্লমৰ এক ব্যাৱসায়িক খ্যাতি আছে। আৰব, [[ফিনিচিয়ান]], চীনা, ইথিওপিয়ান, ছিৰিয়ান, ইহুদী, [[কেলডিয়ান]] আৰু ৰোমানসকলে সহস্ৰাব্দ ধৰি কোল্লম বন্দৰত বাণিজ্য কৰি আহিছে।<ref>{{cite book |first=K. A. Nilakanta |last=Sasthri |title=History of South India |trans-title=দক্ষিণ ভাৰতৰ ইতিহাস |edition=2nd| publisher=Oxford University Press |year=1958 |orig-year=1935}}</ref> চীনা বাণিজ্যৰ বাবে, [[ইবন বটুতা]]ই চতুৰ্দশ শতিকাত কোল্লমক তেওঁৰ চৌব্বিছবছৰীয়া ভ্ৰমণৰ সময়ত দেখা পাঁচটা ভাৰতীয় বন্দৰৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.thebetterindia.com/152778/news-kerala-china-iit-prof-gulis-children/ |title=Kozhikode to China: IIT Prof Unearths 700-YO Link That'll Will Blow Your Mind! |trans-title=কোজিকোড়ৰপৰা চীনলৈ: আইআইটিৰ অধ্যাপকে ৭০০ বছৰ পুৰণি সংযোগ আৱিষ্কাৰ কৰিছে যিয়ে আপোনাক আচৰিত কৰিব! |publisher=The Better India |date=26 July 2018 |access-date=7 December 2015}}</ref><ref name="www.mathrubhumi.com">{{Cite web|url=http://www.mathrubhumi.com/travel/article/destination/kollam/1095/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141009210850/http://www.mathrubhumi.com/travel/article/destination/kollam/1095/|url-status=dead|title=Kollam - Mathrubhumi|trans-title=কোল্লম - মাতৃভূমি|archivedate=9 October 2014}}</ref> দেশিংগানাডুৰ ৰজাসকলে চীনা শাসকসকলৰ সৈতে ৰাষ্ট্ৰদূত বিনিময় কৰিছিল আৰু সেই সময়ত কোল্লমত এক সমৃদ্ধিশালী চীনা বসতি আছিল। নৱম শতিকাত চীনৰ [[কুৱাংচৌ|কেণ্টন]]লৈ যোৱাৰ পথত পাৰ্চী ব্যৱসায়ী চুলেইমান আল-তাজিৰয়ে দেখিছিল যে বিশাল চীনা জাহাজবোৰ অহা ভাৰতৰ একমাত্ৰ বন্দৰটোৱেই আছিল কোল্লম। ভেনটিয়ান ভ্ৰমণকাৰী [[মাৰ্কো পোলো]], যিয়ে ১২৭৫ চনত [[কুবলাই খান]]ৰ অধীনত চীনা সেৱাত আছিল, তেওঁ চীনা মেণ্ডাৰিন হিচাপে কোল্লম আৰু পশ্চিম উপকূলৰ অন্যান্য চহৰসমূহ ভ্ৰমণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=http://kollam.nic.in/history.html|title=Short History of Kollam|trans-title=কোল্লমৰ চমু ইতিহাস}}</ref> [[কোল্লম জিলা|কোল্লম]]ত [[থমাছ দ্য এপষ্টল|ছেইণ্ট থমাছ]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা সাতখন গীৰ্জাৰ ভিতৰত এখন আৰু লগতে দহখন আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদৰ ভিতৰত এখন আছে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়, যিটো [[মালিক দীনাৰ]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। কুইলনৰ ৰোমান কেথলিক ডাইঅ'চিচ ভাৰতৰ প্ৰথমটো ডাইঅ'চিচ।<ref>{{Cite web |title=Diocese of Quilon |trans-title=কুইলনৰ ডাইঅ'চিচ |url=https://www.quilondiocese.com/quilon.php?Pid=16&Mid=89 |access-date=2023-09-07 |website=www.quilondiocese.com |archive-date=7 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230907162517/https://www.quilondiocese.com/quilon.php?Pid=16&Mid=89 |url-status=dead }}</ref> [[ভি. নাগম আইয়া]]ই তেওঁৰ ''ত্ৰিবাংকুৰ ষ্টেট মেনুৱেল''ত উল্লেখ কৰিছে যে ৮২২ খ্ৰীষ্টাব্দত দুজন [[ইষ্ট ছিৰিয়াক ৰাইট|ইষ্ট ছিৰিয়াক]] বিশ্বপ, মাৰ চাবোৰ আৰু মাৰ প্ৰোথ তেওঁলোকৰ অনুগামীসকলৰ সৈতে কুইলনত বসতি স্থাপন কৰিছিল। দুবছৰৰ পাছত, মালাবাৰ যুগ আৰম্ভ হৈছিল (৮২৪ খ্ৰীষ্টাব্দ), আৰু কুইলন ত্ৰিবাংকুৰ আৰু [[কোচিন]]ক পিছ পেলাই মালাবাৰ অঞ্চলৰ প্ৰধান চহৰ হৈ পৰিছিল।<ref name="Aiyya, V.V Nagom p. 244"/> বেকাৰেৰ (থেভালাকাৰা) ওচৰত থকা কোৰে-কে-নি কোল্লমৰ অন্তৰ্দেশীয় সাগৰীয় বন্দৰটো পুনৰ মুকলি কৰাৰ বিকল্প হিচাপে মাৰ চাবোৰৰদ্বাৰা ৮২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[থাংগাছেৰী]]ত [[কোল্লম বন্দৰ]] প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ৰোমান আৰু গ্ৰীকসকলৰ বাবে ই নেলচিণ্ডা আৰু টিণ্ডিছ আৰু তামিলসকলৰ বাবে থোণ্ডি নামেৰে পৰিচিত আছিল।<ref name="Aiyya, V.V Nagom p. 244">Aiyya, V.V Nagom, State Manual p. 244</ref> ১৫৭৮ চনৰ ২০ অক্টোবৰত কোল্লমত [[তামিল ভাষা|তামিল]] ভাষাত ছপা হোৱা থাম্বিৰান ভানাক্কম আছিল ভাৰতীয় ভাষাত প্ৰকাশিত প্ৰথমখন কিতাপ।<ref>{{Cite news |date=2010-06-20 |title=Tamil saw its first book in 1578 |trans-title=তামিলে ১৫৭৮ চনত ইয়াৰ প্ৰথমখন কিতাপ দেখিছিল |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/Tamil-saw-its-first-book-in-1578/article15685475.ece |access-date=2023-09-07 |issn=0971-751X}}</ref> [[কোল্লম পৌৰ নিগম]]য়ে পৌৰ প্ৰশাসন আৰু সেৱাৰ বাবে [[আইএছঅ' ৯০০০#আইএছঅ' ৯০০১:২০১৫ৰ বিষয়-বস্তু|আইএছঅ' ৯০০১:২০১৫]] প্ৰমাণ-পত্ৰ লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://lsgkerala.gov.in/index.php/en/news-district-news/kollam-corporation-achieved-iso-certification-1636 |title=Kollam Corporation achieved ISO Certification |trans-title=কোল্লম নিগমে আইএছঅ' প্ৰমাণ-পত্ৰ লাভ কৰিলে |date=17 May 2019 |access-date=18 June 2019}}</ref> ২০২০ চনৰ জানুৱাৰী মাহত নগৰাঞ্চলৰ বিকাশৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি [[ইকনমিষ্ট ইণ্টেলিজেন্স ইউনিট|ইকনমিষ্ট ইণ্টেলিজেন্স ইউনিট (ইআইইউ)]]ৰদ্বাৰা চলোৱা এক সমীক্ষা অনুসৰি, ২০১৫ আৰু ২০২০ চনৰ ভিতৰত ৩১.১% নগৰীয়া বিকাশৰ সৈতে [[কোল্লম মহানগৰীয় অঞ্চল|কোল্লম]] বিশ্বৰ দশম দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা চহৰ হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/three-of-worlds-ten-fastest-growing-urban-areas-are-in-kerala-6205749/ |title=3 of world's 10 fastest-growing urban areas are in Kerala: Economist ranking |trans-title=বিশ্বৰ ১০খন দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা নগৰীয়া অঞ্চলৰ ভিতৰত ৩খনেই কেৰালাত: ইকনমিষ্ট ৰেংকিং |date=8 January 2020 |access-date=8 January 2020}}</ref> অষ্টমুদি হ্ৰদৰ পাৰত অৱস্থিত এইখন এখন উপকূলীয় চহৰ। চহৰখনত [[কোল্লম জিলা]]ৰ প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়সমূহ অৱস্থিত আৰু ই ৰাজ্যখনৰ এখন প্ৰধান বাণিজ্যিক চহৰ। কোল্লম চহৰত পুৰুষৰ তুলনাত মহিলাৰ অনুপাত ভাৰতৰ ৫০০খন আটাইতকৈ জনবহুল চহৰৰ ভিতৰত দ্বিতীয় সৰ্বোচ্চ।<ref>{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/city.php |title=census2011.co.in - Indian Cities |trans-title=census2011.co.in - ভাৰতীয় চহৰসমূহ |access-date=7 December 2015}}</ref> কোল্লম ভাৰতৰ আটাইতকৈ কম প্ৰদূষিত চহৰসমূহৰ ভিতৰতো অন্যতম।<ref>{{cite web|url=http://www.india.com/lifestyle/the-4-least-polluted-cities-in-india-757032/ |title=The 4 Least Polluted Cities in India - India.com |trans-title=ভাৰতৰ ৪খন আটাইতকৈ কম প্ৰদূষিত চহৰ - India.com |date=7 December 2015 |access-date=7 December 2015}}</ref> কেৰালাত [[চেৰা ৰাজবংশ|চেৰা]] ৰাজতন্ত্ৰৰ শাসনৰ শেষৰ পৰ্যায়ত, কোল্লম বাণিজ্য আৰু ৰাজনীতিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। কোল্লম বৰ্তমানেও কেৰালাৰ এক প্ৰধান ব্যাৱসায়িক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হৈ আছে। কোল্লমৰ চাৰিওফালে চাৰিটা প্ৰধান বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[কোট্টাৰাক্কাৰা]], [[পুনালুৰ]], [[পৰাভুৰ, কোল্লম|পৰাভুৰ]] আৰু [[কৰুণাগাপল্লী]] অন্তৰ্ভুক্ত। [[জন মাণ্ডেভাইল|মাণ্ডেভাইল]]ৰ ''[[ছাৰ জন মাণ্ডেভাইলৰ ভ্ৰমণ|ট্ৰেভেলছ]]''ত কোল্লমক '''পালোম্বে''' হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, য'ত তেওঁ দাবী কৰিছিল যে ইয়াত এটা [[যৌৱনৰ ফোৱাৰা]] আছে।<ref>Mandeville, John. ''[http://www.gutenberg.org/cache/epub/782/pg782.txt The Travels of Sir John Mandeville]''. Accessed 24 September 2011.</ref><ref>Kohanski, Tamarah & Benson, C. David (Eds.) ''The Book of John Mandeville''. Medieval Institute Publications (Kalamazoo), 2007. Op. cit. "[http://www.lib.rochester.edu/camelot/teams/tkap2.htm Indexed Glossary of Proper Names]". Accessed 24 September 2011.</ref> == নামৰ উৎপত্তি == {{main|কোল্লমৰ নামসমূহ}} জনপ্ৰিয় তত্ত্বটো হ'ল যে "কোল্লম" নামটো ''কয়িলম'' শব্দৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, যিটো ''[[কোভিলাকম]]'' (যাৰ অৰ্থ "ৰাজপ্ৰাসাদ") আৰু ''[[ইল্লম]]'' (এজন [[ইল্লাথু নায়াৰ|নায়াৰ সম্ভ্ৰান্ত]] বা [[ব্ৰাহ্মণ]]ৰ পৰম্পৰাগত ঘৰ) শব্দৰ সংমিশ্ৰণ।<ref>{{Cite web |title=History {{!}} District Kollam, Government of Kerala {{!}} India |trans-title=ইতিহাস {{!}} জিলা কোল্লম, কেৰালা চৰকাৰ {{!}} ভাৰত |url=https://kollam.nic.in/en/history/#:~:text=One%20theory%20has%20it%20that,and%20illam%20(brahmin%20house). |access-date=2025-05-02 |language=en-US}}</ref> আন এটা তত্ত্ব অনুসৰি এই নামটো [[সংস্কৃত]] শব্দ ''কোল্লম''ৰপৰা আহিছে, যাৰ অৰ্থ "জালুক", কিয়নো এই অঞ্চলটো ঐতিহাসিকভাৱে জালুকৰ বাণিজ্য আৰু ৰপ্তানিৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল।<ref>{{Cite web |title=History {{!}} District Kollam, Government of Kerala {{!}} India |trans-title=ইতিহাস {{!}} জিলা কোল্লম, কেৰালা চৰকাৰ {{!}} ভাৰত |url=https://kollam.nic.in/en/history/#:~:text=The%20name%20Kollam%20has%20a,and%20exporting%20centre%20for%20pepper. |access-date=2025-05-02 |language=en-US}}</ref> ৮২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত, চহৰখনত অনুষ্ঠিত হোৱা সভাবোৰত [[মালায়ালম বৰ্ষপঞ্জী]], বা ''কোল্লবৰ্ষম'', প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।<ref>ending with the Royal sanction of Tarissapalli copper plates to Assyrian Monks by Vaishnaite Chera King Rajashekara Varma, against the backdrop of a Shivite revival led by Adi Shankara among the Nampoothiri communities [http://www.kerala.gov.in/statistical/panchayat_statistics2001/klm_shis.htm Kerala government website] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071121073245/http://www.kerala.gov.in/statistical/panchayat_statistics2001/klm_shis.htm |date=21 November 2007 }}</ref> জুইৰ ফলত ধ্বংস হোৱাৰ পিছত পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা চহৰখনৰ পুনৰ প্ৰতিষ্ঠাৰপৰাই বৰ্তমানৰ মালায়ালম বৰ্ষপঞ্জী আৰম্ভ হোৱা বুলি কোৱা হয়। চহৰখনক আৰবী ভাষাত ''কুলাম'',<ref name="Koolam">{{cite book |author=S. Muhammad Hussain Nainar |url=https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage |title=Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language |trans-title=তুহফাত-আল-মুজাহিদিন: আৰবী ভাষাত এখন ঐতিহাসিক গ্ৰন্থ |publisher=University of Madras |year=1942}}</ref> পৰ্তুগীজ ভাষাত ''কৌলাও'' আৰু প্ৰাচীন তামিল সাহিত্যত ''দেশিংগানাডু'' নামেৰে জনা গৈছিল।<ref name="auto" /> == ইতিহাস == {{main|কোল্লমৰ ইতিহাস}} [[File:Periplous of the Erythraean Sea.svg|left|thumbnail|''[[পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান ছী]]''ৰ নাম, পথ আৰু অৱস্থানসমূহ (১ম শতিকা)]] কুইলন নামৰ প্ৰাচীন চহৰ হিচাপে, কোল্লম [[পাণ্ড্য ৰাজবংশ]]ৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩য় শতিকা–১২শ শতিকা) সময়ত এক সমৃদ্ধিশালী বন্দৰ আছিল, আৰু পিছলৈ প্ৰায় ৮২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত মাৰুভান চাপিৰ ইচোৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ সময়ত ই স্বাধীন [[ভেনাডু ৰাজ্য|ভেনাডু]] বা কুইলন ৰাজ্যৰ ৰাজধানী হৈ পৰে। ১৩শ শতিকাত বিশ্বজুৰি হোৱা সামুদ্ৰিক বাণিজ্যত ইজিপ্তৰ আলেকজেন্দ্ৰিয়া আৰু কায়ৰো, চীনৰ [[কুৱাঞ্জৌ]] চহৰ আৰু মালয়েছিয়ান দ্বীপপুঞ্জৰ [[মালাক্কা]]ৰ লগতে কোল্লমক চাৰিটা প্ৰাথমিক [[এণ্ট্ৰেপোট]]ৰ ভিতৰত এটা বুলি গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name=Tignor>{{cite book|last=tignor|first=Robert|title=Worlds together, worlds apart: a history of the world from the beginnings of humankind to the present|trans-title=ৱৰ্ল্ডছ টুগেদাৰ, ৱৰ্ল্ডছ এপাৰ্ট: মানৱ জাতিৰ আৰম্ভণিৰপৰা বৰ্তমানলৈকে বিশ্বৰ এক ইতিহাস|year=2010|publisher=W.W. Norton & Co.|location=New York|isbn=978-0-393-93492-2|page=365|url=http://books.wwnorton.com/books/detail.aspx?ID=17166|edition=3rd}}</ref> এনে লাগে যেন মধ্যযুগলৈকে কোল্লমত বাণিজ্য সমৃদ্ধিশালী হৈ আছিল, কিয়নো ১২৮০ চনত স্থানীয় শাসক আৰু চীনৰ মাজত সম্পৰ্ক স্থাপনৰ বাবে চীনৰ [[ইউয়ান ৰাজবংশ|ইউয়ান]]ৰ ৰাষ্ট্ৰদূত কোল্লমলৈ অহাৰ উদাহৰণ পোৱা যায়।<ref>{{Cite book|title=Al-Hind, The making of the Indo-Islamic World|trans-title=আল-হিন্দ, ইণ্ডো-ইছলামিক বিশ্বৰ সৃষ্টি|publisher=Brill|chapter-url=https://archive.org/details/AndreWinkAlHindTheMakingOfTheIndoIslamKhaledWahsh2FFacebook2FkWahshyahoo.com/page/n24/mode/1up?view=theater&q=Embassy|year=2002|chapter='Trade embassy to Kollam'}}</ref> === পাণ্ড্য শাসন === কোল্লমৰ প্ৰাচীন ৰাজনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক ইতিহাস কেৰালাৰ বাকী অংশৰপৰা প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে স্বতন্ত্ৰ আছিল। [[চেৰা ৰাজবংশ]]ই দক্ষিণৰ [[আলাপুঝা]] আৰু উত্তৰৰ [[কাছাৰগড়]]ৰ মাজৰ মালাবাৰ উপকূল অঞ্চলটো শাসন কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত [[পালক্কাড ব্যৱধান]], [[কইম্বাটুৰ]], [[চালেম, তামিলনাডু|চালেম]] আৰু [[কোল্লী পাহাৰ]] অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। [[কইম্বাটুৰ]]ৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলটো [[সংগম যুগ]]ত খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম আৰু চতুৰ্থ শতিকাৰ ভিতৰত চেৰাসকলৰদ্বাৰা শাসিত আছিল, আৰু ই পালক্কাড ব্যৱধানৰ পূব প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল, যিটো মালাবাৰ উপকূল আৰু [[তামিলনাডু]]ৰ মাজৰ প্ৰধান বাণিজ্যিক পথ আছিল।<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|trans-title=তামিলনাডুত ৰোমান সংযোগ|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=28 October 2011|newspaper=[[The Hindu]]|date=28 January 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=19 September 2013}}</ref> অৱশ্যে, বৰ্তমানৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ দক্ষিণাঞ্চল (থিৰুৱনন্তপুৰম আৰু আলাপুঝাৰ মাজৰ উপকূলীয় অঞ্চল) [[আয় ৰাজবংশ]]ৰ অধীনত আছিল, যিসকল চেৰাসকলতকৈ [[মাদুৰাই]]ৰ [[পাণ্ড্য ৰাজবংশ]]ৰ সৈতে অধিক সম্পৰ্কিত আছিল।<ref>KA Nilakanta Sastri</ref> গ্ৰীক [[নেষ্টোৰিয়ান খ্ৰীষ্টান|নেষ্টোৰিয়ান]] নাৱিক [[কচমাছ ইণ্ডিকোপ্লেউষ্টেছ]]য়ে,<ref>{{cite web|author=Roger Pearse |url=http://www.ccel.org/ccel/pearse/morefathers/files/cosmas_00_0_eintro.htm |title=Cosmas Indicopleustes, Christian Topography. Preface to the online edition |trans-title=কচমাছ ইণ্ডিকোপ্লেউষ্টেছ, খ্ৰীষ্টান টপ'গ্ৰাফী। অনলাইন সংস্কৰণৰ পাতনি |publisher=Ccel.org |date=5 July 2003 |access-date=20 April 2013}}</ref> তেওঁৰ গ্ৰন্থ 'খ্ৰীষ্টান টপ'গ্ৰাফী'ত,<ref>{{cite web|author=Roger Pearse |url=http://www.ccel.org/ccel/pearse/morefathers/files/cosmas_11_book11.htm |title=Cosmas Indicopleustes, Christian Topography (1897) pp. 358–373. Book 11 |trans-title=কচমাছ ইণ্ডিকোপ্লেউষ্টেছ, খ্ৰীষ্টান টপ'গ্ৰাফী (১৮৯৭) পৃষ্ঠা ৩৫৮-৩৭৩। গ্ৰন্থ ১১ |publisher=Ccel.org |access-date=20 April 2013}}</ref> ৫৫০ চনত মালাবাৰ উপকূল ভ্ৰমণ কৰাৰ কথা উল্লেখ কৰিছে আৰু ''মালে''ত (মালাবাৰ উপকূল) খ্ৰীষ্টান বিশ্বাসীসকলৰ এটা সৰু গোট থকাৰ কথা কৈছে। তেওঁ লিখিছে, "টাব্ৰোপেন (চিলন) দ্বীপত খ্ৰীষ্টানসকলৰ এটা গীৰ্জা আছে, আৰু যাজক আৰু বিশ্বাসীসকল আছে। একেদৰে মালেত, য'ত জালুক গজে, আৰু কাল্লিয়ানাৰ (নিল্লাক্কলৰ কাল্লিয়াংকল) কৃষি সম্প্ৰদায়ত, ৩২৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ নিচিয়া ছুন্নাহাদোচৰ অনুসৰি পাৰস্যত পৱিত্ৰ কৰা এজন বিশ্বপো আছে।" <ref>Travancore Manual</ref> মাৰুভান চাপিৰ ইচোয়ে ভেনাড ৰজা আয়্যানাটিকলৰ দানৰ সহায়ত কোল্লম বন্দৰৰ ওচৰত এটা খ্ৰীষ্টান গীৰ্জা স্থাপন কৰিছিল। ''[[তাৰিছাপল্লী]]'' নামেৰে পৰিচিত এই গীৰ্জাটোৱে ৰজাই প্ৰদান কৰা [[কোল্লম তাম্ৰপত্ৰ|কোল্লম তাম্ৰপত্ৰ]] অনুদান লাভ কৰিছিল। কোল্লমত [[ভাৰতীয় উপমহামণ্ডল]]ৰ আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদসমূহৰ ভিতৰত এখন অৱস্থিত।<ref>{{cite book |author=Jonathan Goldstein |title=The Jews of China |trans-title=চীনৰ ইহুদীসকল |publisher=M. E. Sharpe |year=1999|isbn=9780765601049 |url=https://books.google.com/books?id=8Z6DlzyT2vwC |page=123}}</ref><ref name="SimpsonKresse2008">{{cite book |author1=Edward Simpson|author2=Kai Kresse|title=Struggling with History: Islam and Cosmopolitanism in the Western Indian Ocean|trans-title=ইতিহাসৰ সৈতে সংগ্ৰাম: পশ্চিম ভাৰত মহাসাগৰত ইছলাম আৰু বিশ্বজনীনতা|url=https://books.google.com/books?id=w0qHKA7zEaEC&pg=PA333|access-date=24 July 2012 |year=2008|publisher=Columbia University Press|isbn=978-0-231-70024-5|pages=333}}</ref><ref name="Kupferschmidt1987">{{cite book|author=Uri M. Kupferschmidt|title=The Supreme Muslim Council: Islam Under the British Mandate for Palestine|trans-title=সৰ্বোচ্চ মুছলমান পৰিষদ: পেলেষ্টাইনৰ বাবে ব্ৰিটিছ মেণ্ডেটৰ অধীনত ইছলাম|url=https://books.google.com/books?id=ChEVAAAAIAAJ&pg=PA458|access-date=25 July 2012|year=1987|publisher=Brill|isbn=978-90-04-07929-8|pages=458–459}}</ref><ref name="Raṇṭattāṇi2007">{{cite book|author=Husain Raṇṭattāṇi|title=Mappila Muslims: A Study on Society and Anti Colonial Struggles |trans-title=মাপ্পিলা মুছলমানসকল: সমাজ আৰু ঔপনিৱেশিক বিৰোধী সংগ্ৰামৰ ওপৰত এক অধ্যয়ন |url=https://books.google.com/books?id=xlb5BrabQd8C&pg=PA179|access-date=25 July 2012|year=2007|publisher=Other Books|isbn=978-81-903887-8-8|pages=179–}}</ref> ''[[কিচাত শকাৰৱতী ফাৰ্মাদ]]''ৰ অনুসৰি, [[কোদুংগাল্লুৰ]], কোল্লম, [[মাধয়ী]], [[বাৰকুৰ]], [[মাংগালোৰ]], [[কাছাৰগড়]], [[কান্নুৰ]], [[ধৰ্মদম]], [[কয়িলান্দি|পান্থালয়িনী]] আৰু [[চালিয়ম]]ৰ [[মছজিদ|''মছজিদ'']]সমূহ [[মালিক দীনাৰ]]ৰ যুগত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু এইবোৰ [[ভাৰতীয় উপমহামণ্ডল]]ৰ আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref>Prange, Sebastian R. ''Monsoon Islam: Trade and Faith on the Medieval Malabar Coast.'' Cambridge University Press, 2018. 98.</ref> লগতে বিশ্বাস কৰা হয় যে মালিক দীনাৰৰ মৃত্যু [[কাছাৰগড়]] চহৰৰ [[থালংগাৰা]]ত হৈছিল।<ref name="ch">Pg 58, Cultural heritage of Kerala: an introduction, A. Sreedhara Menon, East-West Publications, 1978</ref> === ভেনাডুৰ ৰাজধানী (নৱমৰপৰা দ্বাদশ শতিকা) === {{see also|কোল্লম বন্দৰ}} [[File:Map of Kampili kingdom.png|thumb|300px|১৩২০ খ্ৰীষ্টাব্দত দক্ষিণ এছিয়া]] কোল্লমৰ বন্দৰটো, যাক তেতিয়া কুইলন বুলি জনা গৈছিল, ৮২৫ চনত নেষ্টোৰিয়ান খ্ৰীষ্টান [[মাৰ চাবোৰ আৰু মাৰ প্ৰোথ]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ বাবে [[চেৰা ৰাজবংশ|চেৰা]] ৰাজ্যৰ অধীনত থকা স্বাধীন ভেনাডু বা কুইলন ৰাজ্যৰ ৰজা আয়্যানাদিকল থিৰুভাদিকলৰ অনুমোদন লোৱা হৈছিল।<ref>Kerala Charithram P.59 Sridhara Menon</ref><ref name="Travancore Manual page 244">V. Nagam Aiya (1906), [[Travancore State Manual]], page 244</ref>{{sfnp|Malekandathil|2010}} বিশ্বাস কৰা হয় যে মাৰ চাপোৰ ইচোৱে চেৰা ৰজাক বেকাৰেৰ (থেভালাকাৰা) ওচৰৰ প্ৰায় ধ্বংসপ্ৰাপ্ত অন্তৰ্দেশীয় সাগৰীয় বন্দৰ কোল্লম (কোৰে-কে-নি) পুনৰ নিৰ্মাণ কৰাৰ অনুৰোধৰ পৰিৱৰ্তে কোল্লমৰ ওচৰত এটা নতুন সাগৰীয় বন্দৰ সৃষ্টি কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল। এই পুৰণি বন্দৰটো ৰোমান আৰু গ্ৰীকসকলৰ বাবে নেলচিণ্ডা আৰু টিণ্ডিছ আৰু তামিলসকলৰ বাবে থোণ্ডি নামেৰে পৰিচিত আছিল। যিহেতু ষষ্ঠ শতিকাত [[পল্লৱ ৰাজবংশ|পল্লৱসকলৰ]] আক্ৰমণৰ ফলত মালাবাৰ উপকূলৰপৰা মচলাৰ বাণিজ্য বন্ধ হৈ গৈছিল, সেয়েহে কেইবা শতিকা ধৰি ইয়াত কোনো বাণিজ্য হোৱা নাছিল। ইয়াৰ ফলত নেষ্টোৰিয়ানসকলে চেৰা ৰাজ্যত কেইবা দশক ধৰি থাকিবলৈ সক্ষম হৈছিল আৰু নাম্পুথিৰী বৈষ্ণৱ আৰু নায়াৰ উপ-জাতিসমূহৰ মাজত ছেইণ্ট থমাছ পৰম্পৰাত খ্ৰীষ্টান ধৰ্মৰ প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। তেওঁলোকে সংস্কৃত আৰু বৈদিক প্ৰাৰ্থনাসমূহ সলনি নকৰাকৈ ট্ৰিনিটিৰ মতবাদৰ ভিত্তি হিচাপে ছিৰিয়ান উপাসনা পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>History of Kollam city and Kollam Port [http://www.quilon.com/history.htm Quilon.com]</ref> আয়্যানাদিকল থিৰুভাদিকলৰদ্বাৰা মাৰুভান চাপোৰ ইচোক প্ৰদান কৰা [[থৰিচাপল্লী ফলি]]য়ে খ্ৰীষ্টানসকলক চহৰখনত বিদেশী বাণিজ্য তদাৰক কৰাৰ লগতে ইয়াৰ ওজন আৰু জোখ-মাখৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণৰ অধিকাৰ দিছিল। কুইলনৰ বাণিজ্য আৰু সম্পদ বৃদ্ধি কৰাৰ লক্ষ্যৰে এই পদক্ষেপ লোৱা হৈছিল। [[হাৰমান গুণ্ডাৰ্ট]]ৰ মতে মাৰুভান চাপিৰ ইচোক থাৰিছাপল্লী গীৰ্জা নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰু কোল্লমত [[মণিগ্ৰামম]] বাণিজ্যিক গোট গঠন কৰিবলৈ মাটি প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Logan |first=William |title=Malabar Manual |trans-title=মালাবাৰ মেনুৱেল |publisher=Asian Educational Services |year=2000 |isbn=978-8120604469 |volume=2 |pages=cxxv–cxxvi, cxxxviii |chapter=Appendix XII (Collection of Deeds)}}</ref> {{sfnp|Malekandathil|2010}}<ref name="Sharma2010">{{cite book|author=Yogesh Sharma|title=Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India|trans-title=উপকূলীয় ইতিহাস: প্ৰাক-আধুনিক ভাৰতত সমাজ আৰু পৰিস্থিতিতন্ত্ৰ|url=https://books.google.com/books?id=FTTGWSme30YC|year=2010|publisher=Primus Books|page=78|isbn=978-93-80607-00-9}}</ref> [[File:Quilon Syrian copper plates (849 AD) PLATE 3.jpg|thumb|'''কুইলন ছিৰিয়ান তাম্ৰপত্ৰ (৮৪৯ খ্ৰীষ্টাব্দ) ফলক ৩''']] এইদৰেই চহৰখনৰ নামানুসৰি কোলা বৰ্ষম নামেৰে পৰিচিত মালায়ালম যুগৰ আৰম্ভণি হৈছিল, যিয়ে নৱম শতিকাত কোল্লমৰ গুৰুত্বক সূচায়।{{sfnp|Malekandathil|2010}} চিৰাফৰ পাৰ্চী ব্যৱসায়ী চোলেইমানে নৱম শতিকাত মালাবাৰ ভ্ৰমণ কৰিছিল আৰু দেখিছিল যে চীনৰপৰা পাৰস্য উপসাগৰলৈ যোৱা সামগ্ৰীৰ ট্ৰেন্সশ্বিপমেণ্ট হাব হিচাপে বিশাল চীনা জাহাজবোৰে ব্যৱহাৰ কৰা ভাৰতৰ একমাত্ৰ বন্দৰ আছিল কুইলন। কোল্লমৰ (পূৰ্বতে 'দেশিংগানাডু' বুলি কোৱা হৈছিল) শাসকসকলৰ চীনৰ সৈতে বাণিজ্যিক সম্পৰ্ক আছিল আৰু ৰাষ্ট্ৰদূতো বিনিময় কৰিছিল। [[টাং ৰাজবংশ]]ৰ (৬১৮–৯১৩) নথি-পত্ৰ অনুসৰি,<ref>Travancore Manual, page 244</ref> সপ্তম শতিকাৰ আগতে কুইলন তেওঁলোকৰ প্ৰধান বন্দৰ আছিল। ৬০০ চনৰ আশে-পাশে চীনা বাণিজ্য হ্ৰাস পায় আৰু ১৩শ শতিকাত পুনৰুজ্জীৱিত হয়। বিশ্বপ কেটালানীৰ ''মিৰাবিলিয়া ডেছক্ৰিপ্টা''ই কোল্লমৰ জীৱনৰ এক বৰ্ণনা দাঙি ধৰে, যাক তেওঁ ভাৰতৰ আটাইতকৈ পুৰণি কেথলিক ডাইঅ'চিচ কোল্লমৰ মনোনীত কেথলিক বিশ্বপ হিচাপে দেখিছিল। তেওঁ [[মাৰ্কো পোলো]]ই চহৰখন ভ্ৰমণ কৰাৰ আগৰ সময়ছোৱাত 'মেজাৰ ইণ্ডিয়া'ৰ জীৱনৰ সত্য আৰু কাল্পনিক বৰ্ণনাও আগবঢ়ায়।<ref>Mirabilia Descripta by Jordanus Catalani circa 1320–1336 (trans Hiracut Society, London)</ref> [[স্থানু ৰবি বৰ্মা]]ৰ (নৱম শতিকা) ৰাজত্বকালত কেৰালা ভ্ৰমণ কৰা পাৰ্চী ব্যৱসায়ী চুলেইমান আল-তাজিৰে লিপিবদ্ধ কৰিছে যে সেই সময়ত কোল্লম বন্দৰক কেন্দ্ৰ কৰি কেৰালা আৰু চীনৰ মাজত ব্যাপক বাণিজ্য হৈছিল।<ref>{{Cite book|title=India Charitram|trans-title=ভাৰত চৰিত্ৰম|last=Menon|first=A. Shreedhara|publisher=DC Books|year=2016|isbn=9788126419395|location=Kottayam|pages=219}}</ref> === কাটালান এটলাছত (১৩৭৫) "কলম্বো" হিচাপে কোল্লম === [[File:Sultan of Delhi (top) and King of Vijayanagar (bottom) in the Catalan Atlas of 1375.jpg|thumb|[[দিল্লী চুলতানী|দিল্লীৰ চুলতান]] (ওপৰত, পতাকা: [[File:Sultan of Delhi Flag according to the Catalan Atlas (1375).png|15px]]) আৰু ১৩৭৫ চনৰ সমসাময়িক [[কাটালান এটলাছ]]ত তলত "কলম্বোৰ ৰজা" (কোল্লম) (পতাকা: [[File:Flag_of_the_Kigdom_of_Colombo,_Catalan_Atlas_1375.png|15px]], যিটো তাৰ প্ৰাৰম্ভিক [[ছেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টান|ছেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]] আৰু ১৩২৯ চনৰপৰা [[জৰ্ডান কাটালা|জৰ্ডানাছ]]ৰ অধীনত থকা কেথলিক মিছনৰ বাবে খ্ৰীষ্টান হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে)<ref name="VL4">{{cite journal |last1=Liščák |first1=Vladimír |title=Mapa mondi (Catalan Atlas of 1375), Majorcan cartographic school, and 14th century Asia |trans-title=মাপামোণ্ডি (১৩৭৫ চনৰ কাটালান এটলাছ), মেজৰকান কাৰ্ট'গ্ৰাফিক স্কুল আৰু ১৪শ শতিকাৰ এছিয়া |journal=International Cartographic Association |date=2017 |volume=1 |pages=4–5 |doi=10.5194/ica-proc-1-69-2018 |bibcode=2018PrICA...1...69L |url=https://www.proc-int-cartogr-assoc.net/1/69/2018/ica-proc-1-69-2018.pdf |doi-access=free }}</ref><ref>{{cite book |last1=Massing |first1=Jean Michel |last2=Albuquerque |first2=Luís de |last3=Brown |first3=Jonathan |last4=González |first4=J. J. Martín |title=Circa 1492: Art in the Age of Exploration |trans-title=প্ৰায় ১৪৯২: অন্বেষণৰ যুগত শিল্প |date=1 January 1991 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-05167-4 |url=https://books.google.com/books?id=wMK-Ba0-RG4C&pg=PA30 |language=en}}</ref>। বহুতো স্থানৰ নাম সঠিক।<ref>{{cite book |title=Cartography between Christian Europe and the Arabic-Islamic World, 1100-1500: Divergent Traditions |trans-title=খ্ৰীষ্টান ইউৰোপ আৰু আৰবী-ইছলামিক বিশ্বৰ মাজত কাৰ্ট'গ্ৰাফী, ১১০০-১৫০০: ভিন্ন পৰম্পৰা |date=17 June 2021 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-44603-8 |page=176 |url=https://books.google.com/books?id=eq0zEAAAQBAJ&pg=PA176 |language=en}}</ref> দক্ষিণৰ ৰজাৰ কাষত থকা কেপচনটোত লিখা আছে: "ইয়াত কলম্বোৰ ৰজাই শাসন কৰে, এজন খ্ৰীষ্টান।" <ref>{{cite journal |last1=Liščák |first1=Vladimír |title=Mapa mondi (Catalan Atlas of 1375), Majorcan cartographic school, and 14th century Asia |trans-title=মাপামোণ্ডি (১৩৭৫ চনৰ কাটালান এটলাছ), মেজৰকান কাৰ্ট'গ্ৰাফিক স্কুল আৰু ১৪শ শতিকাৰ এছিয়া |journal=International Cartographic Association |date=2017 |volume=1 |page=5 |doi=10.5194/ica-proc-1-69-2018 |bibcode=2018PrICA...1...69L |url=https://www.proc-int-cartogr-assoc.net/1/69/2018/ica-proc-1-69-2018.pdf |doi-access=free }}</ref>]] ১৩শ শতিকাত, [[পাণ্ড্য ৰাজবংশ|পাণ্ড্য]] শাসক [[মাৰৱৰ্মন কুলশেখৰ পাণ্ড্যন প্ৰথম]]য়ে ভেনাডুত এখন যুদ্ধত অৱতীৰ্ণ হৈ কোল্লম চহৰ দখল কৰিছিল।<ref>KA Nilakanta Sastri, p197</ref> ১৩৭৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ [[কাটালান এটলাছ]]ত চহৰখন কলম্বো আৰু কোলোবো হিচাপে দেখা যায়। মানচিত্ৰখনত এই চহৰখনক খ্ৰীষ্টান শাসকৰদ্বাৰা শাসিত এখন খ্ৰীষ্টান চহৰ হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে।<ref name="VL4"/> ৰজাৰ ছবিৰ ওপৰত থকা পাঠ্যত লিখা আছে: {{blockquote|''Açí seny[o]reja lo rey Colobo, christià. Pruvíncia de Columbo''<br />(ইয়াত খ্ৰীষ্টান প্ৰভু ৰজা কোলোবোৱে শাসন কৰে, কলম্বো প্ৰদেশ)।<ref name="VL4"/>}} এই চহৰখন ৮২৫ চনত এজন পাৰ্চী [[ইষ্ট ছিৰিয়াক খ্ৰীষ্টান]] ব্যৱসায়ী মাৰুভান চাপিৰ ইচোৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু [[ছেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টান]]সকলৰদ্বাৰা ইয়াক প্ৰাচীন কালতেই খ্ৰীষ্টান ধৰ্মলৈ পৰিৱৰ্তন কৰা হৈছিল। ১৩২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত [[পোপ জন দ্বাবিংশ]]ই কোল্লম / কলম্বোক ভাৰতীয় উপমহামণ্ডলৰ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ ৰোমান কেথলিক বিশ্বপৰ এলেকা হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰে, আৰু কেটালোনিয়াৰ [[জৰ্ডান কাটালা|জৰ্ডান]] নামৰ এজন [[ডমিনিকান অৰ্ডাৰ|ডমিনিকান]] ফ্ৰায়াৰক ডাইঅ'চিচৰ প্ৰথম লেটিন সম্প্ৰদায়ৰ বিশ্বপ হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।<ref name="VL4" /> === পৰ্তুগীজ, ডাচ্চ আৰু ব্ৰিটিছ বাণিজ্য আৰু প্ৰভাৱ (১৬শ ৰপৰা ১৮শ শতিকা) === [[File:Thambiran Vanakkam 1578.JPG|thumbnail|''[[থাম্বিৰান ভানাক্কম]]'']] [[File:Retrato de Afonso de Albuquerque (após 1545) - Autor desconhecido-cortado.png|thumb|ভাইচৰয় [[আফনচো দে আলবুকাৰ্ক]]]] [[আৱিষ্কাৰৰ যুগ]]ত ১৪৯৮ চনত পৰ্তুগীজসকল [[কোজিকোড়]]ৰ [[কাপ্পাদ]]ত উপস্থিত হয়, যাৰ ফলত ইউৰোপৰপৰা ভাৰতলৈ পোণপটীয়া সাগৰীয় পথ মুকলি হয়।<ref>DC Books, Kottayam (2007), A. Sreedhara Menon, A Survey of Kerala History</ref> ১৫০২ চনত কোল্লমৰ থাংগাছেৰীত বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা তেওঁলোকেই আছিল প্ৰথম ইউৰোপীয়, যিটো তেওঁলোকৰ জালুকৰ বাণিজ্যৰ কেন্দ্ৰ হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/thangasseri-kollam/296|title=Thangasseri, Kollam, Dutch Quilon, Kerala|trans-title=থাংগাছেৰী, কোল্লম, ডাচ্চ কুইলন, কেৰালা|website=Kerala Tourism}}</ref> ইয়াৰ পিছত মুৰ/আৰবসকলৰ সৈতে হোৱা যুদ্ধত থেভালাকাৰাত থকা ছেইণ্ট থমাছ পৰম্পৰাৰ প্ৰাচীন গীৰ্জা (মন্দিৰ) ধ্বংস হৈছিল। ১৫১৭ চনত পৰ্তুগীজসকলে থাংগাছেৰীত ছেইণ্ট থমাছ দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে, যিটো পৰৱৰ্তী সময়ত ডাচ্চসকলৰ সৈতে হোৱা যুদ্ধত ধ্বংস হৈছিল। ১৬৬১ চনত [[ডাচ্চ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ে চহৰখন নিজৰ দখললৈ আনে। পিছত ডাচ্চসকলৰদ্বাৰা সংস্কাৰ কৰা পুৰণি পৰ্তুগীজ দুৰ্গৰ অৱশেষ থাংগাছেৰীত পোৱা যায়। ১৮শ শতিকাত ত্ৰিবাংকুৰে কোল্লম জয় কৰে, ইয়াৰ পিছত ১৭৯৫ চনত ব্ৰিটিছসকলে জয় কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://kollamcity.in/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150602132809/http://kollamcity.in/about-kollam-city|url-status=usurped|title=Kollam City|trans-title=কোল্লম চহৰ|archivedate=2 June 2015|website=Bebas88}}</ref> থাংগাছেৰী আজিও এটা এংলো-ইণ্ডিয়ান বসতিস্থান হিচাপে আছে, যদিও বৰ্তমান খুব কমসংখ্যক এংলো-ইণ্ডিয়ানহে ইয়াত বাস কৰে। থাংগাছেৰীত থকা পুৰণি পৰ্তুগীজ-নিৰ্মিত গীৰ্জা, ইনফেণ্ট জিচাছ চাৰ্চ এই অঞ্চলত পৰ্তুগীজ শাসনৰ এক স্মৃতিচিহ্ন হিচাপে বৰ্তি আছে।<ref>[http://www.ucanindia.in/news/new-proof-for-preportuguese-mission-in-kollam/23928/daily New proof for Pre-Portuguese mission in Kollam]</ref><ref>{{cite web|url=http://tourmet.com/thangassery-fort/ |title=Tourmet - Thangassery, Kollam |trans-title=টুৰমেট - থাংগাছেৰী, কোল্লম |date=21 May 2013 |access-date=6 January 2014}}</ref><ref>{{cite web |url=http://indica.co.in/history-of-kollam#.UtZLhNKVO-0 |title=History of Kollam |trans-title=কোল্লমৰ ইতিহাস |access-date=15 January 2014 |archive-date=2 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150602133158/http://indica.co.in/history-of-kollam#.UtZLhNKVO-0 |url-status=dead }}</ref><ref>'Jornada' of Portuguese Bishop Dom Alexis Menezes 1599–1600AD</ref> <gallery> File:Quilon 1505 verbessert.jpg|১৫০০ৰ দশকত কোল্লম File:Quilon 1670 verbessert.jpg|১৬৬১ চনত কোল্লম দখল File:A view of Coylang Wellcome L0038178.jpg|১৭০০ৰ দশকত কোল্লম </gallery> === কুইলনৰ যুদ্ধ === {{main|কুইলনৰ যুদ্ধ}} [[File:1756 Bellin Map of Kollam Fort, Kerala, India - Geographicus - Coylan-bellin-1756.jpg|thumb|পৰ্তুগীজ শাসনৰপৰা ডাচ্চসকলৰ হাতলৈ যোৱাৰ পাছত ১৭৫৬ চনত কোল্লম দুৰ্গ]] ১৮০৯ চনত কুইলনৰ [[কেণ্টনমেণ্ট ময়দান]]ত ত্ৰিবাংকুৰৰ তেতিয়াৰ দালাৱা (প্ৰধানমন্ত্ৰী) [[ভেলু থাম্পি দালাৱা]]ৰ নেতৃত্বত ভাৰতীয় ৰাজ্য ত্ৰিবাংকুৰৰ সৈন্যবাহিনী আৰু কৰ্ণেল চালমাৰ্ছৰ নেতৃত্বত [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী|ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ মাজত [[কুইলনৰ যুদ্ধ]] সংঘটিত হৈছিল। ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে কুইলন আৰু কেণ্টনমেণ্ট ময়দানৰ ওচৰত থকা তেওঁলোকৰ গেৰিছন আক্ৰমণ কৰাৰ ফলত এই যুদ্ধৰ সূত্ৰপাত হৈছিল আৰু ই মাত্ৰ ছঘণ্টা ধৰি চলিছিল।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=YYlC_qF_eB0C&q=History+of+Travancore+by+P.+Shangoony+Menon&pg=PA6 |title=E-book:History of Travancore by P. Shangoony Menon |trans-title=ই-বুক: পি. ছানগুনি মেননৰদ্বাৰা ত্ৰিবাংকুৰৰ ইতিহাস |isbn=9788184650013 |access-date=2014-11-05|last1=David |first1=Maria A. |year=2009 |publisher=ISPCK }}</ref> কোম্পানীৰ বাহিনীয়ে এই যুদ্ধত জয়লাভ কৰে, আনহাতে যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰা বিদ্ৰোহীসকলক কোৰ্ট-মাৰ্শ্বাল কৰা হয় আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ময়দানত ফাঁচি দিয়া হয়।<ref name="History of Travancore">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/a-place-in-history/article3218611.ece|title=A place in history|trans-title=ইতিহাসত এখন স্থান|newspaper=The Hindu |date=29 June 2006|via=www.thehindu.com}}</ref> === ত্ৰিবাংকুৰৰ শাসন === ১৮শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে, [[ত্ৰিবাংকুৰ ৰাজপৰিয়াল]]য়ে [[কান্নুৰ]]ত অৱস্থিত [[কোলাথুনাডু]]ৰ ৰাজপৰিয়াল আৰু বৰ্তমানৰ [[মালাপ্পুৰম জিলা]]ত অৱস্থিত [[পৰাপ্পানাদ]]ৰ কিছু সদস্যক গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>Travancore State Manual</ref> ১৭৫৫ চনত [[পুৰাক্কাড]]ৰ যুদ্ধত [[কোজিকোড়ৰ ইতিহাস|কোজিকোড়]]ৰ শক্তিশালী [[জামোৰিন]]ক পৰাস্ত কৰি ত্ৰিবাংকুৰ কেৰালাৰ আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী ৰাজ্যত পৰিণত হয়।<ref name="AHoT 162">{{cite book|last1=Shungoony Menon|first1=P.|title=A History of Travancore from the Earliest Times|trans-title=প্ৰাচীন কালৰপৰা ত্ৰিবাংকুৰৰ ইতিহাস|date=1878|publisher=Higgin Botham & Co.|location=Madras|pages=[https://archive.org/details/ahistorytravanc00menogoog/page/n212 162]–164|url=https://archive.org/details/ahistorytravanc00menogoog|access-date=5 May 2016|language=en|format=pdf}}</ref> ১৮৩০-ৰ দশকলৈকে চৰকাৰী সচিবালয়ো কোল্লমত অৱস্থিত আছিল। [[স্বাথী থিৰুনাল ৰামা বৰ্মা|স্বাথী থিৰুনাল]]ৰ ৰাজত্বকালত ইয়াক থিৰুৱনন্তপুৰমলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/short-history-kerala-secretariat-building-celebrates-150-years-111767 |title=A short history of the Kerala Secretariat as building celebrates 150 years |trans-title=কেৰালা সচিবালয়ৰ এক চমু ইতিহাস যিহেতু ভৱনটোৱে ১৫০ বছৰ উদ্‌যাপন কৰিছে |publisher=The NEWS Minute |date=5 November 2019 |access-date=6 November 2019}}</ref> === কোল্লম বন্দৰৰ সাগৰৰ তলিত খনন === [[File:Plan of Kollam 1850.jpg|thumb|১৮৫০ৰ দশকত কোল্লমৰ পৰিকল্পনা]] ২০১৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰপৰা [[কোল্লম বন্দৰ]]ৰ চৌহদত খনন কাৰ্য চলি আছে। দলটোৱে চীনা চীনামাটিৰ পাত্ৰ আৰু মুদ্ৰাকে ধৰি বহুতো প্ৰাচীন সামগ্ৰী আৱিষ্কাৰ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/emergence-of-antiques-triggers-treasure-hunt-in-kollam/article5711850.ece |title=Emergence of antiques triggers treasure hunt in Kollam |trans-title=প্ৰাচীন সামগ্ৰীৰ আৱিৰ্ভাৱে কোল্লমত গুপ্তধনৰ সন্ধান আৰম্ভ কৰিছে |work=The Hindu|date=21 February 2014 |access-date=11 January 2017}}</ref> পেলেচ মিউজিয়ামৰ এটা চীনা দল আৰু কেৰালা পৰিষদ ফৰ হিষ্টৰিকেল ৰিচাৰ্চৰ (KCHR) সৈতে এটা ভাৰতীয় দলে চীনা মুদ্ৰা আৰু সামগ্ৰী আৱিষ্কাৰ কৰিছিল যিয়ে কোল্লম আৰু প্ৰাচীন চীনৰ মাজত বাণিজ্যিক সম্পৰ্ক থকাটো প্ৰমাণ কৰে।<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/from-china-on-a-coin-trail/article7192254.ece|date=2015-05-11|title=From China on a coin trail|trans-title=চীনৰপৰা এটা মুদ্ৰাৰ সন্ধানত|access-date=2020-11-04|last=Pereira|first=Ignatius|work=The Hindu}}</ref> == ভূগোল == {{Main|কোল্লমৰ ভূগোল}} [[File:Kollam Canal, Jan 2016.jpg|thumb|পৰাভুৰৰ ওচৰত [[কোল্লম খাল]]|left]] কোল্লম চহৰৰ উত্তৰে [[নীণ্ডাকাৰা]] আৰু [[থ্ৰিক্কাৰুভা]] [[ভাৰতত পঞ্চায়তী ৰাজ|পঞ্চায়ত]], দক্ষিণে [[মায়্যানাদ]], পূবে [[থ্ৰিক্কোভিলৱাট্টম]] আৰু [[কোট্টামকাৰা]] আৰু পশ্চিমে লাক্ষাদ্বীপ সাগৰ অৱস্থিত। অষ্টমুদি হ্ৰদ চহৰখনৰ মাজ-মজিয়াত অৱস্থিত। চহৰখন থিৰুৱনন্তপুৰমৰপৰা প্ৰায় ৭১ কিলোমিটাৰ, কোচিৰপৰা ১৪০ কিলোমিটাৰ আৰু [[কোজিকোড়]]ৰপৰা ৩৫০ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। [[ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ৩]] আৰু [[ইথিক্কাৰা নদী]] চহৰখনৰ মাজেৰে যোৱা দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ জলপথ। ৭.৭ কিলোমিটাৰ দীঘল [[কোল্লম খাল]]য়ে পৰাভুৰ হ্ৰদ আৰু অষ্টমুদি হ্ৰদক সংযোগ কৰে। চহৰখনৰ উপকণ্ঠ অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যোৱা আন এখন নদী কাল্লাদা নদী অষ্টমুদি হ্ৰদত পৰে, আনহাতে ইথিক্কাৰা নদী [[পৰাভুৰ কয়াল]]লৈ বৈ যায়। চহৰখনত থকা নিৰ্মল পানীৰ হ্ৰদ কাট্টাকায়ালে ভাট্টাক্কায়াল নামৰ আন এটা জলাশয়ক অষ্টমুদি হ্ৰদৰ সৈতে সংযোগ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/2004/09/20/stories/2004092005720300.htm |archive-url=https://archive.today/20140901102439/http://www.thehindu.com/2004/09/20/stories/2004092005720300.htm |url-status=dead |archive-date=1 September 2014 |title=A stream fading into historyg |trans-title=ইতিহাসত হেৰাই যোৱা এটা সুঁতি |date=20 September 2004 |work=[[The Hindu]] |access-date=23 January 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.maruthadi.elisting.in/ |title=Maruthadi - Maruthadi.Elisting.in |trans-title=মাৰুথাডি - Maruthadi.Elisting.in |access-date=23 January 2020}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.docs.kerala.gov.in/index.php?option=com_docman&task=cat_view&gid=467&Itemid=2707&limitstart=100 |title=Water Resources - Government of Kerala |trans-title=জলসম্পদ - কেৰালা চৰকাৰ |date=7 March 2015 |access-date=23 January 2020 |archive-date=3 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161103235948/http://www.docs.kerala.gov.in/index.php?option=com_docman&task=cat_view&gid=467&Itemid=2707&limitstart=100 |url-status=dead }}</ref> ২০১৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত, ''ইণ্ডিয়াটাইমছে'' কোল্লমক পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ কম প্ৰদূষিত নখন চহৰৰ ভিতৰত এখন হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indiatimes.com/culture/travel/9-of-the-least-polluted-cities-on-earth-you-could-consider-moving-to-251818.html |title=9 of the Least Polluted Cities on Earth You Could Consider Moving To |trans-title=পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ কম প্ৰদূষিত ৯খন চহৰ য'লৈ আপুনি স্থানান্তৰিত হোৱাৰ কথা বিবেচনা কৰিব পাৰে |date=13 March 2016 |publisher=Indiatimes |access-date=21 March 2016}}</ref> [[বুকিং.কম|Booking.com]]-ৰ ভ্ৰমণকাৰীৰ পৰ্যালোচনা বঁটা অনুসৰি ২০২০ চনত ভাৰতৰ শীৰ্ষ ১০খন আটাইতকৈ আদৰণীয় স্থানৰ ভিতৰত কোল্লম অন্যতম।<ref>{{cite web|url=https://www.financialexpress.com/lifestyle/travel-tourism/for-2nd-year-in-row-kerala-tops-list-of-most-welcoming-places-report/1832102/ |title=For 2nd year in row, Kerala tops list of most welcoming places: Report |trans-title=ধাৰাবাহিকভাৱে দ্বিতীয় বছৰৰ বাবে, কেৰালা আটাইতকৈ আদৰণীয় স্থানৰ তালিকাত শীৰ্ষত: প্ৰতিৱেদন |publisher=Financial Express |date=22 January 2020 |access-date=23 January 2020}}</ref> কোল্লম এখন প্ৰাচীন বাণিজ্যিক চহৰ – ৰোমান, চীনা, আৰব আৰু অন্যান্য প্ৰাচ্যৰ দেশসমূহৰ সৈতে ইয়াৰ বাণিজ্য চলিছিল। বাইবেলৰ সময় আৰু চলোমনৰ ৰাজত্বকালৰ লগত সম্পৰ্ক থকা ঐতিহাসিক নথি-পত্ৰসমূহত ইয়াৰ বিৱৰণ পোৱা যায়, যিয়ে আৰৱ সাগৰৰ লোহিত সাগৰীয় বন্দৰসমূহৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগৰ কথা উল্লেখ কৰে (প্ৰাচীন ৰোমান মুদ্ৰা আৱিষ্কাৰৰদ্বাৰা সমৰ্থিত)।<ref>{{cite web|title=The legendary beauty of Kollam|trans-title=কোল্লমৰ কিংবদন্তি সৌন্দৰ্য|date=28 June 2023 |url=http://www.financialexpress.com/story-print/1159603}}</ref><ref>{{cite web|title=History of Kollam|trans-title=কোল্লমৰ ইতিহাস|url=http://paru.in/history-of-kollam|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150602135640/http://paru.in/history-of-kollam|archive-date=2 June 2015}}</ref> প্ৰাচীন চহৰখনক তামিলনাডুৰ সৈতে সংযোগ কৰা [[চেংগোট্টাই|শ্বেনকোট্টা ব্যৱধান]]ৰ [[আৰ্যনকাভু|আৰ্যনকাভু পাছ]]ৰ জৰিয়তে অভ্যন্তৰীণ বাণিজ্যও চলিছিল। গৰুৰ গাড়ীৰে জালুকৰ স্থলপথৰ বাণিজ্য আৰু [[আলাপুঝা]] আৰু কোচিনক সংযোগ কৰা জলপথেৰে হোৱা বাণিজ্যই এনে বাণিজ্যিক সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিছিল যাৰ ফলত ই প্ৰাচীন ভাৰতীয় ঔদ্যোগিক চহৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে গঢ়ি উঠিছিল। পিছলৈ তামিলনাডুৰ সৈতে স্থাপিত ৰেল সংযোগে বাণিজ্যিক সম্পৰ্ক অধিক সুদৃঢ় কৰিছিল। সামুদ্ৰিক ৰপ্তানিৰ প্ৰক্ৰিয়াকৰণ কৰা কাৰখানা আৰু কাজু বাদামৰ প্ৰক্ৰিয়াকৰণ আৰু পেকেজিঙে ইয়াৰ বাণিজ্য সমগ্ৰ বিশ্বতে সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|title=Kollam Tourism - Official Website|trans-title=কোল্লম পৰ্যটন - চৰকাৰী ৱেবছাইট|url=http://www.kollamtourism.com/history.html/|access-date=6 January 2014}}</ref> {{Weather box |location= কোল্লম |metric first= yes |single line= yes |width = auto |temperature colour = pastel |Jan high C= 31 |Feb high C= 31 |Mar high C= 32 |Apr high C= 32 |May high C= 31 |Jun high C= 29 |Jul high C= 29 |Aug high C= 29 |Sep high C= 29 |Oct high C= 30 |Nov high C= 29 |Dec high C= 30 |Jan low C= 23 |Feb low C= 23 |Mar low C= 25 |Apr low C= 26 |May low C= 25 |Jun low C= 24 |Jul low C= 24 |Aug low C= 24 |Sep low C= 24 |Oct low C= 24 |Nov low C= 24 |Dec low C= 23 |Jan rain mm= 18 |Feb rain mm= 26 |Mar rain mm= 53 |Apr rain mm= 147 |May rain mm= 268 |Jun rain mm= 518 |Jul rain mm= 381 |Aug rain mm= 248 |Sep rain mm= 209 |Oct rain mm= 300 |Nov rain mm= 208 |Dec rain mm= 51 |rain colour = green |Jan rain days= 1 |Feb rain days= 2 |Mar rain days= 4 |Apr rain days= 8 |May rain days= 11 |Jun rain days= 21 |Jul rain days= 19 |Aug rain days= 16 |Sep rain days= 12 |Oct rain days= 12 |Nov rain days= 8 |Dec rain days= 3 |unit rain days= 0.1 mm |source= [http://www.weather2travel.com/climate-guides/india/kerala/kollam.php Weather2Travel] |date= মে' ২০১২ }} == জনগাঁথনি == === জনসংখ্যা === ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি,<ref name=census>{{Cite web|url=http://www.censusindia.net/results/data/ker_uatowns.PDF|title=Kerala: Population, Population in the age group 0-6 and literates by sex – Urban Agglomeration /Town : 2001 |trans-title=কেৰালা: জনসংখ্যা, ০-৬ বছৰ বয়সৰ জনসংখ্যা আৰু লিংগ অনুসৰি সাক্ষৰ – নগৰীয়া সংহতি /চহৰ : ২০০১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927004314/http://www.censusindia.net/results/data/ker_uatowns.PDF |archive-date=27 September 2007 }}</ref> কোল্লম চহৰৰ জনসংখ্যা আছিল ৩৪৯,০৩৩ জন আৰু জনবসতিৰ ঘনত্ব আছিল প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ৫,৪০০ জন। লিংগ অনুপাত (প্ৰতি ১,০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে মহিলাৰ সংখ্যা) আছিল ১,১১২, যিটো ৰাজ্যৰ ভিতৰতে সৰ্বোচ্চ। জনসংখ্যাৰফালৰপৰা [[কোল্লম জিলা]] ৰাজ্যৰ ভিতৰত সপ্তম স্থানত থকাৰ বিপৰীতে কোল্লম চহৰ চতুৰ্থ স্থানত আছিল। ২০১০ চনৰ তথ্য অনুসৰি, কোল্লমৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ আছিল ৯৩.৭৭%,<ref>{{cite web|url=http://kollam.nic.in/edu.html |title=Kollam District |trans-title=কোল্লম জিলা |publisher=kollam.nic.in |access-date=24 June 2010}}</ref> যিটো ৰাষ্ট্ৰীয় গড় ৭৪.০৪% তকৈ অধিক। পুৰুষৰ সাক্ষৰতা ৯৫.৮৩% আৰু মহিলাৰ ৯১.৯৫% আছিল। কোল্লমত জনসংখ্যাৰ ১১% লোক ছয় বছৰৰ তলৰ আছিল। ২০১৫ চনৰ মে' মাহত [[কেৰালা চৰকাৰ]]য়ে থ্ৰিক্কাদাভুৰ পঞ্চায়তক একত্ৰিত কৰি [[কোল্লম পৌৰ নিগম|কোল্লম চহৰ নিগম]] সম্প্ৰসাৰণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। একত্ৰীকৰণৰ ফলত, এই অঞ্চলটোৰ মাটি-কালি ৭৩.০৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ হ'ব আৰু চহৰখনৰ মুঠ জনসংখ্যা ৩৮৪,৮৯২ হ'ব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/thrikadavur-becomes-part-of-kollam-city/article7300668.ece |title=Thrikadavur becomes part of Kollam city |trans-title=থ্ৰিকাদাভুৰ কোল্লম চহৰৰ অংশ হৈ পৰিছে |work=The Hindu|date=9 June 2015 |access-date=11 June 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://lsgkerala.in/thrikkadavoorpanchayat/general-information/ |title=Thrikadavur Panchayath |trans-title=থ্ৰিকাদাভুৰ পঞ্চায়ত |publisher=Thrikadavur Panchayath |access-date=11 June 2015 |archive-date=12 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150612055856/http://lsgkerala.in/thrikkadavoorpanchayat/general-information/ |url-status=dead }}</ref> মালায়ালম চহৰখনৰ আটাইতকৈ বহুলভাৱে কথিত ভাষা আৰু চৰকাৰী ভাষা, আনহাতে চহৰখনৰ একাংশ লোকে [[তামিল ভাষা|তামিল]] বুজি পায়। চহৰখনত [[এংলো-ইণ্ডিয়ান]], [[কোংকণী লোক|কোংকণী]] ব্ৰাহ্মণ, [[তেলেগু লোক|তেলেগু]] চেট্টি আৰু [[বঙালী লোক|বঙালী]] প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ সৰু সম্প্ৰদায়ো বসবাস কৰে। প্ৰশাসনৰ সুবিধাৰ বাবে, [[কোল্লম পৌৰ নিগম]]ক ছটা মণ্ডলত ভাগ কৰা হৈছে আৰু প্ৰতিটোৰে বাবে স্থানীয় মণ্ডল কাৰ্যালয় আছে।<ref>{{cite web |url=http://ksudp.org/index.php?option=com_content&view=article&id=268&Itemid=70 |title=Building Permit Management System -Kollam Corporation |trans-title=নিৰ্মাণ অনুমতি ব্যৱস্থাপনা প্ৰণালী - কোল্লম নিগম |access-date=16 December 2014 |archive-date=20 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141220101846/http://ksudp.org/index.php?option=com_content&view=article&id=268&Itemid=70 |url-status=dead }}</ref> * কেন্দ্ৰীয় মণ্ডল (''সদৰ কাৰ্যালয় [[কোল্লম কেণ্টনমেণ্ট|কেণ্টনমেণ্ট]]ত অৱস্থিত''), [[কোল্লম পৌৰ নিগম]] * [[শক্তিকুলাংগৰা]] মণ্ডল, [[কোল্লম পৌৰ নিগম]] * [[ভাদাক্কেভিলা]] মণ্ডল, [[কোল্লম পৌৰ নিগম]] * [[কিলিকোল্লুৰ]] মণ্ডল, [[কোল্লম পৌৰ নিগম]] * [[এৰাভিপুৰম]] মণ্ডল, [[কোল্লম পৌৰ নিগম]] * থ্ৰিক্কাদাভুৰ মণ্ডল, [[কোল্লম পৌৰ নিগম]] ২০১৪ চনৰ কোল্লমৰ প্ৰাক্তন মেয়ৰ প্ৰসন্ন আৰ্নেষ্টক ৰোটাৰী ক্লাব অৱ ত্ৰিবান্দ্ৰম ৰয়েলৰদ্বাৰা [[দক্ষিণ ভাৰত]]ৰ শ্ৰেষ্ঠ মহিলা মেয়ৰ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/award-for-kollam-mayor/article5865568.ece |title=Award for Kollam Mayor |trans-title=কোল্লমৰ মেয়ৰলৈ বঁটা |work=[[The Hindu]] |date=2014-04-03 |access-date=2014-06-06}}</ref> === ধৰ্ম === {{See also|কোল্লম জিলাত ধৰ্ম}} {{bar box |title=কোল্লম চহৰত ধৰ্ম (২০১১)<ref name="census2001">{{cite web | title = Kollam City Census 2011 data | trans-title = কোল্লম চহৰৰ লোকপিয়ল ২০১১ তথ্য | publisher = Census2011 | url = http://www.census2011.co.in/census/city/461-kollam.html | access-date =27 January 2016}} </ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=ধৰ্ম |right1=শতাংশ |float=right |bars= {{bar percent|[[হিন্দু ধৰ্ম]]|darkorange|56}} {{bar percent|[[ইছলাম ধৰ্ম|ইছলাম]]|green|22}} {{bar percent|[[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]]|blue|21}} {{bar percent|অন্যান্য|black|1}} |caption=ধৰ্মসমূহৰ বিতৰণ<br /> †<small>উল্লেখ নথকা, [[শিখ ধৰ্ম]] (<০.০১%), [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] (<০.০১%) অন্তৰ্ভুক্ত।</small> }} [[File:Front Wide Anthonys Church Kollam Kerala Mar22 A7C 01676.jpg|thumb|ছেইণ্ট এণ্টনি গীৰ্জা, ভাড্ডি, ১৯১০ চনত নিৰ্মিত]] কোল্লম চহৰ হৈছে কেৰালা ৰাজ্যৰ এক ক্ষুদ্ৰ ৰূপ, য'ত বিভিন্ন ধৰ্মীয়, নৃগোষ্ঠীয় আৰু ভাষিক গোটৰ বাসিন্দা আছে।<ref name="A Survey of Kerala History">Menon, A Sreedhara; "A Survey of Kerala History"; DC Books, 1 January 2007 – History – pp 54–56 [https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C&q=A+Survey+Of+Kerala+History]</ref> চহৰখন আৰু ইয়াৰ উপকণ্ঠ অঞ্চলত বহুতো প্ৰাচীন মন্দিৰ, শতিকা পুৰণি গীৰ্জা আৰু মছজিদ আছে। কোল্লম কেৰালাৰ এখন [[হিন্দু]]-সংখ্যাগৰিষ্ঠ চহৰ। কোল্লমৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ৫৬.৩৫% লোক [[হিন্দু]] সম্প্ৰদায়ৰ। তদুপৰি, কেৰালাত ব্যৱহৃত [[সৌৰ বৰ্ষপঞ্জী|সৌৰ]] আৰু [[নাক্ষত্ৰিক সময়|নাক্ষত্ৰিক]] [[হিন্দু বৰ্ষপঞ্জী]] [[কোল্লম যুগ]] (যাক ''মালায়ালম যুগ'' বা ''কোল্লবৰ্ষম'' বা ''মালায়ালম বৰ্ষপঞ্জী'' বা ''মালাবাৰ যুগ'' বুলিও কোৱা হয়), ৮২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত (সাধাৰণ যুগ) (কোল্লম) চহৰত উৎপত্তি হৈছিল।<ref>{{cite web|title=Kollam Era|trans-title=কোল্লম যুগ|url=http://www.new1.dli.ernet.in/data1/upload/insa/INSA_1/20005b5f_93.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150527163650/http://www.new1.dli.ernet.in/data1/upload/insa/INSA_1/20005b5f_93.pdf|archive-date=27 May 2015|access-date=30 December 2014|publisher=Indian Journal History of Science}}</ref><ref>{{Citation|author=Broughton Richmond|title=Time measurement and calendar construction|trans-title=সময়ৰ জোখ-মাখ আৰু বৰ্ষপঞ্জী নিৰ্মাণ|url=https://books.google.com/books?id=gUlmAAAAMAAJ|page=218|year=1956}}</ref><ref>{{Cite book|author=R. Leela Devi|url=https://books.google.com/books?id=pXpuAAAAMAAJ|title=History of Kerala|trans-title=কেৰালাৰ ইতিহাস|publisher=Vidyarthi Mithram Press & Book Depot|year=1986|page=408}}</ref> কোল্লমৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ২২.০৫% হৈছে [[মুছলমান]] লোক। ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ তথ্য অনুসৰি, কোল্লমৰ মুঠ মুছলমান জনসংখ্যা হৈছে ৮০,৯৩৫ জন।<ref>{{cite web|title=Population of Kollam City - Census 2011 data|trans-title=কোল্লম চহৰৰ জনসংখ্যা - লোকপিয়ল ২০১১ তথ্য|url=http://www.census2011.co.in/census/city/461-kollam.html|access-date=25 March 2013|publisher=Census2011}}</ref> দক্ষিণ কেৰালাৰ এইটোৱেই একমাত্ৰ জিলা য'ত খ্ৰীষ্টানসকলৰ সলনি মুছলমানসকলে সৰ্ববৃহৎ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায় গঠন কৰে<ref>{{Cite web|url=https://www.census2011.co.in/data/religion/district/283-kollam.html|website=census2011.co.in |date=1 January 2011|title=Kollam District Religion Data - Hindu/Muslim|trans-title=কোল্লম জিলাৰ ধৰ্মীয় তথ্য - হিন্দু/মুছলমান|access-date=18 May 2026}}</ref>। কৰবালা ময়দান আৰু ইয়াৰ কাষতে থকা মাকানি মছজিদে চহৰখনৰ বাবে ঈদগাহ হিচাপে কাম কৰে। কাৰুভাত থকা ৩০০ বছৰ পুৰণি জুমা-'আথ পল্লীত এজন চুফী সন্ত, চৈয়দ আব্দূৰ ৰহমান জিফ্ৰিৰ নশ্বৰ দেহ ৰখা হৈছে।<ref>{{cite web|title=Important religious centres in Kollam|trans-title=কোল্লমৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ধৰ্মীয় কেন্দ্ৰসমূহ|url=http://kollam.nic.in/reli.html|access-date=6 January 2014}}</ref><ref>{{cite web|title=Juma-Ath-Mosque|trans-title=জুমা-আথ-মছজিদ|url=http://keralapilgrimcenters.com/muslim-juma-ath-palli-kollam-mosques/|archive-url=https://web.archive.org/web/20130608035033/http://keralapilgrimcenters.com/muslim-juma-ath-palli-kollam-mosques/|url-status=usurped|archive-date=8 June 2013|access-date=29 July 2014}}</ref> কোল্লম চহৰৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ২১.১৭% হৈছে খ্ৰীষ্টান লোক।<ref>{{cite web|title=Kollam City Census 2011 data|trans-title=কোল্লম চহৰৰ লোকপিয়ল ২০১১ তথ্য|url=http://www.census2011.co.in/census/city/461-kollam.html|access-date=25 March 2013|publisher=Census2011}}</ref> [[কুইলনৰ ৰোমান কেথলিক ডাইঅ'চিচ]] (কোল্লম) হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো কেথলিক ডাইঅ'চিচ। ১৩২৯ চনৰ ৯ আগষ্টত [[পোপ জন দ্বাবিংশ]]ই এই ডাইঅ'চিচটো প্ৰথম নিৰ্মাণ কৰিছিল। ১৮৮৬ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰত ইয়াক পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই ডাইঅ'চিচটোৱে ১,৯৫০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকা সামৰি লৈছে আৰু ইয়াৰ জনসংখ্যা ৪,৮৭৯,৫৫৩ জন, যাৰ ভিতৰত কেথলিকসকলৰ সংখ্যা হৈছে ২৩৫,৯২২ (৪.৮%)। থাংগাছেৰীত অৱস্থিত ৪০০ বছৰ পুৰণি বিখ্যাত [[ইনফেণ্ট জিচাছ কেথেড্ৰেল]] হৈছে [[কুইলনৰ ৰোমান কেথলিক ডাইঅ'চিচ]]ৰ সহ-কেথেড্ৰেল।<ref>{{cite web|title=Roman Catholic Diocese of Quilon|trans-title=কুইলনৰ ৰোমান কেথলিক ডাইঅ'চিচ|url=http://www.quilondiocese.com/index.php|access-date=25 March 2013|publisher=Kollam Diocese}}</ref> [[চাৰ্চ অৱ চাউথ ইণ্ডিয়াৰ কোল্লম-কোট্টাৰাক্কাৰা ডাইঅ'চিচ|চিএছআই কোল্লম-কোট্টাৰাক্কাৰা ডাইঅ'চিচ]] চাৰ্চ অৱ চাউথ ইণ্ডিয়াৰ চব্বিশটা ডাইঅ'চিচৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref>{{cite web|title=CSI Redraws Borders of Dioceses|trans-title=চিএছআয়ে ডাইঅ'চিচসমূহৰ সীমা পুনৰ নিৰ্ধাৰণ কৰিছে|url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/CSI-Redraws-Borders-of-Dioceses/2015/04/10/article2756962.ece|access-date=19 January 2016|publisher=The New Indian Express|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304193822/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/CSI-Redraws-Borders-of-Dioceses/2015/04/10/article2756962.ece|url-status=dead}}</ref> কোট্টাৰাক্কাৰাৰ বাবে [[দ্য পেণ্টেকোষ্টাল মিছন]]ৰ কেৰালাৰ সদৰ কাৰ্যালয় কোল্লমত অৱস্থিত। == পৌৰ প্ৰশাসন == {{Main|কোল্লম পৌৰ নিগম}} {{See also|কোল্লম চহৰ আৰক্ষী}}[[File:Location map India Kollam EN.svg|left|thumb|কোল্লম মহানগৰীয় অঞ্চলৰ মানচিত্ৰ]] কোল্লম নিগমৰ বৰ্তমানৰ মেয়ৰ হৈছে [[ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী)|চিপিআই(এম)]]ৰ অধিবক্তা [[ভি. ৰাজেন্দ্ৰবাবু]]।<ref>{{cite web|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2015-11-18/news/68382329_1_cpi-ldf-udf |archive-url=https://web.archive.org/web/20151126072923/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2015-11-18/news/68382329_1_cpi-ldf-udf |url-status=dead |archive-date=26 November 2015 |title=CPI(M) rides to power in five of six corporations in Kerala |trans-title=কেৰালাৰ ছটা নিগমৰ ভিতৰত পাঁচটাত চিপিআই(এম) ক্ষমতালৈ আহিছে |work=The Economic Times|date=18 November 2015 |access-date=25 November 2015}}</ref> === নগৰীয়া গাঁথনি === {{Main|কোল্লম মহানগৰীয় অঞ্চল}} ১,১৮৭,১৫৮ জন মুঠ নগৰীয়া জনসংখ্যা<ref name="Panchayath Level Statistics - Kollam(2011)">{{cite web | url = http://www.ecostat.kerala.gov.in/docs/pdf/reports/ps/pskollam2011.pdf | title = Kollam District Level Statistics 2011 | trans-title = কোল্লম জিলা পৰ্যায়ৰ পৰিসংখ্যা ২০১১ | access-date = 2014-01-01 | year = 2012 | publisher = ecostat.kerala.gov.in | archive-date = 2 January 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140102192758/http://www.ecostat.kerala.gov.in/docs/pdf/reports/ps/pskollam2011.pdf | url-status = dead }}</ref> আৰু পৌৰ নিগমৰ ৩৪৯,০৩৩ জন জনসংখ্যাৰে কোল্লম ৰাজ্যখনৰ চতুৰ্থ সৰ্বাধিক জনবহুল চহৰ আৰু [[ভাৰতৰ নিযুতৰো অধিক জনসংখ্যাৰ নগৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ তালিকা|ভাৰতৰ সৰ্বাধিক জনবহুল নগৰীয়া অঞ্চলৰ তালিকাত]] ৪৯তম স্থানত আছে। ২০১১ চনৰ তথ্য অনুসৰি, চহৰখনৰ নগৰীয়া বিকাশৰ হাৰ আছিল ১৫৪.৫৯%, যিটো ৰাজ্যখনৰ ভিতৰত দ্বিতীয় সৰ্বোচ্চ আছিল।<ref name="Census India-2011 - Kollam">{{cite web | url = http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2-vol2/data_files/kerala/Analysis_Census_Data.pdf | title = Analysis of Census Date |trans-title = লোকপিয়লৰ তথ্যৰ বিশ্লেষণ |website=censusindia.gov.in}}</ref> কোল্লমৰ মহানগৰীয় অঞ্চলত উলিয়াকোভিল, [[আদিচানাল্লুৰ]], [[আদিনাদ]], [[আয়ানভেলিগুলাংগৰা]], চাভাৰা, [[চাভাৰা থেক্কুমভাগম|চাভাৰা দক্ষিণ]], [[এলামপাল্লুৰ]], [[এৰাভিপুৰম]] (অংশ), [[কাল্লেলিভাগম]], [[কৰুণাগাপল্লী]], কোল্লম, কোট্টামকাৰা, [[কুলশেখৰপুৰম]], মায়্যানাদ, [[মীনাদ]], [[নেদুম্পানা]], [[নীণ্ডাকাৰা]], [[ওচিৰা]], [[পানায়াম]], [[পনমনা]], পৰাভুৰ, [[পেৰিনাদ]], [[পুথাক্কুলাম]], [[থাঝুথালা]], [[থোডিয়ুৰ]], থ্ৰিক্কাদাভুৰ, থ্ৰিক্কাৰুভা, [[থ্ৰিক্কোভিলৱাট্টম]] আৰু [[ভাদাক্কুমথালা]] অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/census/city/461-kollam.html| title=Kollam city population Census |trans-title=কোল্লম চহৰৰ জনসংখ্যাৰ লোকপিয়ল |publisher=census2011.co.in |access-date=16 December 2013}}</ref>[[File:British Residency in Asramam, Kollam.jpg|right|thumb|কোল্লমৰ [[আশ্ৰমম]]ত [[ব্ৰিটিছ ৰেচিডেন্সি, কোল্লম|ব্ৰিটিছ ৰেচিডেন্সি]]। ]] কেৰালা চৰকাৰয়ে কোল্লম চহৰক "কেৰালাৰ বন্দৰ চহৰ" হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ সিদ্ধান্ত লৈছে। প্ৰকল্পটোৰ অংশ হিচাপে মৎস্য পালন, পৰ্যটন আৰু মনোৰঞ্জনমূলক প্ৰকল্পৰ সুবিধা নিৰ্মাণকে ধৰি [[মাৰুথাডি]]-[[এৰাভিপুৰম]] এলেকাৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ কাৰ্যকৰী কৰা হ'ব।<ref name="Kollam - Port City Project - News published in Mathrubhumi Daily">{{cite web | url = http://i1324.photobucket.com/albums/u606/quilonsky/Mathrubhumi_zps52ba640e.png | title = Kollam - Port City Project | trans-title = কোল্লম - বন্দৰ চহৰ প্ৰকল্প | year = 2013}}</ref> == অৰ্থনীতি == {{main|কোল্লমৰ অৰ্থনীতি}} [[File:RP Mall, Kollam.jpg|thumb|[[আৰপি মল, কোল্লম]]]] [[File:Dreams Mall(Lulu Market), Kottiyam.jpg|thumb|ড্ৰিমছ মল ([[লুলু গ্ৰুপ ইণ্টাৰনেচনেল|লুলু হাইপাৰ মাৰ্কেট]]), [[কোল্লম জিলা]]ৰ কোট্টিয়ামত]] [[File:Chinese Fishing Net Raising Birds Sunrise Ashtamudi Kollam Mar22 A7C 01784.jpg|right|thumb|কোল্লম চহৰৰ অষ্টমুদি হ্ৰদত এখন ডাঙৰ [[চীনা মাছ ধৰা জাল]]]] যোৱা দশকত কোল্লমৰ নগৰীয়া জীৱন সলনি হৈছে। অৰ্থনৈতিক প্ৰদৰ্শন আৰু [[জনমূৰি আয়]]ৰফালৰপৰা কোল্লম চহৰ ভাৰতত পঞ্চম স্থানত আৰু [[জিডিপি অনুসৰি কেৰালাৰ চহৰসমূহৰ তালিকা|কেৰালাত তৃতীয়]] স্থানত আছে।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/newdelhi/delhi-ranked-23rd-in-mega-survey-of-53-indian-cities/article1-1358453.aspx |title=Delhi ranked 23rd in mega survey of 53 Indian cities |trans-title=৫৩খন ভাৰতীয় চহৰৰ মেগা সমীক্ষাত দিল্লী ২৩তম স্থানত |work=Hindustan Times |date=14 June 2015 |access-date=26 June 2015 |archive-date=26 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150626182426/http://www.hindustantimes.com/newdelhi/delhi-ranked-23rd-in-mega-survey-of-53-indian-cities/article1-1358453.aspx |url-status=dead }}</ref> এক উৎকৃষ্ট ৰপ্তানিৰ ইতিহাস থকা চহৰ হিচাপে কোল্লম বিখ্যাত।<ref>{{cite web |url=http://dgft.gov.in/exim/2000/AppANFS2015.pdf |title=Appendices and Aayat Niryat Forms |trans-title=পৰিশিষ্ট আৰু আয়ত নিৰ্যাত প্ৰ-পত্ৰ |publisher=Government of India |access-date=1 July 2015 |archive-date=1 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150701150541/http://dgft.gov.in/exim/2000/AppANFS2015.pdf |url-status=dead }}</ref> দুগ্ধ পালন মোটামুটিভাৱে সুবিকশিত। চহৰখনত এটা চিলিং প্লাণ্টো আছে। কোল্লম এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ সামুদ্ৰিক আৰু বন্দৰ চহৰ। জিলাখনৰ অৰ্থনীতিত মৎস্য পালনৰ বিশেষ স্থান আছে। চহৰখনৰ উপকণ্ঠ অঞ্চলৰ নীণ্ডাকাৰা আৰু [[শক্তিকুলাংগৰা]] গাঁৱত মৎস্য পালন কেন্দ্ৰ আছে। অনুমান কৰা মতে ১৩৪,۹৭৩ জন লোক মৎস্য পালন আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত কামত নিয়োজিত হৈ আছে। চেৰিয়াজীকল, আলাপ্পাদ, পান্দাৰাথুৰুথু, পুথেনথুৰা, [[নীণ্ডাকাৰা]], থাংগাছেৰী, [[এৰাভিপুৰম]] আৰু পৰাভুৰ ২৬খন গুৰুত্বপূৰ্ণ মৎস্য পালন গাঁৱৰ ভিতৰত আঠখন। ২৪খন অন্তৰ্দেশীয় মৎস্য পালন গাঁও আছে। চৰকাৰয়ে নীণ্ডাকাৰাত এটা মৎস্য বন্দৰ স্থাপনৰ বাবে পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে। বছৰি গড় মাছ ধৰাৰ পৰিমাণ প্ৰায় ৮৫,২৭৫ টন বুলি অনুমান কৰা হৈছে। ৰাজ্যখনৰ মুঠ মাছ ধৰাৰ এক তৃতীয়াংশ কোল্লমৰপৰাই আহে। মৎস্য বন্দৰৰপৰা প্ৰায় ৩০০০ যন্ত্ৰচালিত নাও চলি আছে। FFDA আৰু VFFDA-য়ে ক্ৰমে নিৰ্মল পানীৰ মৎস্য পালন আৰু মিছামাছ পালনত গুৰুত্ব দিয়ে। এৰাভিপুৰমত ১০০খন ঘৰৰ এখন মৎস্য পালন গাঁও নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। [[আয়িৰামথেংগু]]ত এখন মিছামাছৰ পাম নিৰ্মাণ কৰা হৈছে, আৰু মৎস্যপালকসকলৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ বাবে কেইবাটাও নতুন হেচ্চাৰীৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। কেৰালাৰ একমাত্ৰ টাৰ্কি পাম আৰু এখন আঞ্চলিক হাঁহ-কুকুৰা পাম [[কুৰিপুঝা (পেৰিনাদ)|কুৰিপুঝা]]ত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web |url=http://www.old.kerala.gov.in/dept_anihusbandry/modifi.htm |title=Department of Animal Husbandry - Kerala |trans-title=পশুপালন বিভাগ - কেৰালা |access-date=13 January 2014 |archive-date=29 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141029102340/http://www.old.kerala.gov.in/dept_anihusbandry/modifi.htm |url-status=dead }}</ref> চহৰখনত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ দুটা ঔদ্যোগিক প্ৰতিষ্ঠান আছে: ইণ্ডিয়ান ৰেয়াৰ আৰ্থছ, চাভাৰা আৰু [[পাৰ্বতী মিলছ লিমিটেড|পাৰ্বতী মিলছ লিমিটেড]], কোল্লম। [[কুণ্ডাৰা]]ত থকা কেৰালা চিৰামিক্স লিমিটেড, [[কুণ্ডাৰা]]ত থকা কেৰালা ইলেক্ট্ৰিকেল এণ্ড এলাইড ইঞ্জিনিয়াৰিং কোম্পানী, চাভাৰাত থকা কেৰালা প্ৰেমো পাইপ ফেক্টৰী, চাভাৰাত থকা কেৰালা মিনাৰেলছ এণ্ড মেটেলছ লিমিটেড আৰু কোল্লমত থকা ইউনাইটেড ইলেক্ট্ৰিকেল ইণ্ডাষ্ট্ৰিজ হৈছে কেৰালা চৰকাৰৰ মালিকানাধীন কোম্পানী। বেচৰকাৰী/সমবায় খণ্ডৰ অন্যান্য প্ৰধান উদ্যোগসমূহ হ'ল [[কুণ্ডাৰা]]ৰ এলুমিনিয়াম ইণ্ডাষ্ট্ৰিজ লিমিটেড, কোল্লমৰ থমাছ ষ্টিফেন এণ্ড কোম্পানী, পৰাভুৰৰ ফ্ল'ৰকো আৰু চাথন্নুৰৰ সমবায় স্পিনিং মিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.kollamcorporation.gov.in/trade-commerce |title=Kollam - Trade & Commerce |trans-title=কোল্লম - বাণিজ্য আৰু বেপাৰ |access-date=10 January 2014 |archive-date=22 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171122192403/http://www.kollamcorporation.gov.in/trade-commerce |url-status=dead }}</ref> [[File:Kollam technopark, Kundara.jpg|thumb|টেক্ন'পাৰ্ক কোল্লম]] কুণ্ডাৰা, মুলাভানা আৰু চাথন্নুৰত চীনা মাটিৰ বৃহৎ ভাণ্ডাৰৰ উপৰি, অষ্টমুদি হ্ৰদত চূণশিলৰ খোলাৰ ভাণ্ডাৰ আৰু আদিচানাল্লুৰত বক্সাইটৰ ভাণ্ডাৰ আছে।<ref>{{Cite web|url=http://www.kollam.gov.in/reso.html|title=resources - Kollam|trans-title=সম্পদ - কোল্লম|access-date=10 January 2014|archive-date=18 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140118081338/http://kollam.gov.in/reso.html|url-status=dead}}</ref> "বিশ্বৰ কাজু ৰাজধানী" হিচাপে পৰিচিত কোল্লম ইয়াৰ পৰম্পৰাগত কাজু ব্যৱসায়ৰ বাবে বিখ্যাত আৰু ইয়াত ৬০০ ৰো অধিক কাজু প্ৰক্ৰিয়াকৰণ কেন্দ্ৰ আছে।<ref>{{cite news | last = Pereira | first = Ignatius | title = Kerala's cashew processing industry in crisis | trans-title = সংকটত কেৰালাৰ কাজু প্ৰক্ৰিয়াকৰণ উদ্যোগ | newspaper = [[The Hindu]] | date = 20 November 2016 | url = https://www.thehindu.com/news/national/kerala/Kerala%E2%80%99s-cashew-processing-industry-in-crisis/article16664972.ece | access-date = 2026-08-04 }}</ref> প্ৰতি বছৰে প্ৰক্ৰিয়াকৰণৰ বাবে চহৰখনলৈ প্ৰায় ৮০০,০০০ টন কেঁচা কাজু আমদানি কৰা হয়<ref>{{cite web|url=http://www.madhyamam.com/news/313464/141013 |language=ml |script-title=ml:കൊല്ലം തുറമുഖത്തെ കസ്റ്റംസ് ക്ളിയറന്‍സുകള്‍ ഓണ്‍ലൈന്‍ സംവിധാനത്തിലേക്ക് |access-date=2014-11-14 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141022170950/http://www.madhyamam.com/news/313464/141013 |archive-date=22 October 2014 }} কোল্লম বন্দৰৰ বাবে এমাহৰ ভিতৰত সাজু হ'ব অনলাইন শুল্ক ক্লিয়াৰেন্স সুবিধা</ref> আৰু বিশ্বৰ বিভিন্ন দেশলৈ গড়ে ১৩০,০০০ টন প্ৰক্ৰিয়াকৃত কাজু ৰপ্তানি কৰা হয়।<ref>[http://www.thehindu.com/news/national/kerala/rise-in-earnings-from-cashew-kernel-exports/article3893095.ece] কাজুৰ গুটি ৰপ্তানিৰপৰা উপাৰ্জন বৃদ্ধি - দ্য হিন্দু</ref> [[কাজু ৰপ্তানি প্ৰচাৰ পৰিষদ ভাৰত]]য়ে (CEPCI) ২০২০ চনৰ ভিতৰত ৰপ্তানিৰ পৰিমাণ ২৭৫,০০০ টনলৈ বৃদ্ধি পোৱাৰ আশা কৰিছে, যিটো বৰ্তমানৰ পৰিমাণতকৈ ১২০ শতাংশ বেছি।<ref>[http://www.business-standard.com/article/markets/cashew-body-sets-target-to-double-exports-by-2020-108122901044_1.html] চিইপিচিআই - কোল্লম</ref> [[কেৰালা ৰাজ্যিক কাজু উন্নয়ন নিগম লিমিটেড]] (KSCDC) কোল্লম চহৰৰ [[মুণ্ডাক্কল]]ত অৱস্থিত। সমগ্ৰ কেৰালাত কোম্পানীটোৰ ৩০টা কাজু কাৰখানা আছে। ইয়াৰে ২৪টা কোল্লম জিলাত অৱস্থিত।<ref>{{cite web|url=http://www.cashewcorporation.com/Organization.php |title=:: KSCDC :: |publisher=Cashewcorporation.com |access-date=26 August 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150215062231/http://cashewcorporation.com/Organization.php |archive-date=15 February 2015 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://kollamcity.in/kerala-state-cashew-development-corporation |archive-url=https://archive.today/20140806070550/http://kollamcity.in/kerala-state-cashew-development-corporation |url-status=usurped |archive-date=6 August 2014 |title=:: The Kerala State Cashew Development Corporation Limited :: |trans-title=:: দ্য কেৰালা ষ্টেট কেছিউ ডেভেলপমেণ্ট কৰ্পোৰেচন লিমিটেড :: |publisher=Cashewcorporation.com |access-date=29 July 2014}}</ref> কোল্লম ভাৰতৰ বহুতো সামুদ্ৰিক খাদ্য ৰপ্তানি কেন্দ্ৰৰ ভিতৰত অন্যতম, য'ত এই খণ্ডৰ সৈতে জড়িত বহুতো কোম্পানী আছে। ইয়াৰে বেছিভাগেই চহৰখনৰ [[মাৰুথাডি]], [[শক্তিকুলাংগৰা]], [[কাভানাড]], [[নীণ্ডাকাৰা]], [[আশ্ৰমম]], [[কিলিকোল্লুৰ]], [[থিৰুমুল্লভৰম]] আৰু [[উলিয়াকোভিল]] অঞ্চলত অৱস্থিত।<ref>[http://www.keralaexporters.com/categories/food/] কেৰালাৰ ৰপ্তানিকাৰকসকল</ref><ref>{{cite web |url=http://www.mpeda.com/exporters/IQF/ExportersOtherMarineProducts.htm |title=Other Items |trans-title=অন্যান্য সামগ্ৰী |access-date=2014-11-17 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304043858/http://www.mpeda.com/exporters/IQF/ExportersOtherMarineProducts.htm |archive-date=4 March 2016}} কোল্লম - সামুদ্ৰিক খাদ্য ৰপ্তানিকাৰক</ref> কেপিথানছ, কিংছ মেৰিন এক্সপোৰ্টাৰ্ছ, ইণ্ডিয়া ফুড এক্সপোৰ্টছ আৰু অ'ছেনিক ফিচাৰীজ আদি হৈছে সামুদ্ৰিক খাদ্য ৰপ্তানিকাৰক প্ৰতিষ্ঠানৰ উদাহৰণ।<ref>[http://e-mpeda.nic.in/registration/Exporter_Item.aspx?pcode=05&product=Live%20other%20than%20ornamental%20fish] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141209205334/http://e-mpeda.nic.in/registration/Exporter_Item.aspx?pcode=05&product=Live%20other%20than%20ornamental%20fish|date=9 December 2014}} পঞ্জীয়নভুক্ত কেৰালা ৰপ্তানিকাৰকসকল</ref> কোল্লমৰ [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]]ৰ ক্লাম ফিচাৰী ভাৰতৰ প্ৰথমটো [[সামুদ্ৰিক তত্ত্বাৱধান পৰিষদ]]ৰ (MSC) প্ৰমাণ-পত্ৰ প্ৰাপ্ত ফিচাৰী আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.icar.org.in/en/node/8346|title=Ashtamudi short-neck clam fisheries becomes India's first MSC certified fisheries|trans-title=অষ্টমুদি চুটি-ডিঙিৰ ক্লাম ফিচাৰী ভাৰতৰ প্ৰথমটো এমএছচি প্ৰমাণ-পত্ৰ প্ৰাপ্ত ফিচাৰী হৈ পৰিছে|date=2014-11-05|publisher=[[Indian Council of Agricultural Research]]|access-date=2015-05-16}}</ref> == সংস্কৃতি == কোল্লম ফেষ্ট হৈছে কোল্লমৰ নিজা বাৰ্ষিক উৎসৱ, যিয়ে মূলতঃ কেৰালাবাসীসকলক আকৰ্ষণ কৰে, কিন্তু লগতে শ শ দেশী আৰু বিদেশী পৰ্যটককো কোল্লমলৈ আকৰ্ষণ কৰে। কোল্লম ফেষ্টৰ মূল স্থান হৈছে ঐতিহাসিক আৰু বিশাল আশ্ৰমম ময়দান। কোল্লম ফেষ্ট হৈছে কোল্লমৰ স্বাক্ষৰ অনুষ্ঠান। ইয়াৰ জৰিয়তে কোল্লমৰ চহকী সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্য, পৰ্যটনৰ সম্ভাৱনা আৰু নতুন উদ্যোগত বিনিয়োগ প্ৰদৰ্শন কৰাৰ প্ৰয়াস কৰা হয়।<ref>{{cite web|title=Kollam Fest 10 November 2011|trans-title=কোল্লম ফেষ্ট ১০ নৱেম্বৰ ২০১১|url=http://thiraseela.com/static/festivals/Kollam-Fest-2011.php|access-date=3 March 2016|publisher=Thiraseela.com}}</ref> [[কোল্লম পুৰম]], [[আশ্ৰমম শ্ৰী কৃষ্ণ স্বামী মন্দিৰ]]ৰ উৎসৱৰ অংশ হিচাপে সাধাৰণতে ১৫ এপ্ৰিলত, কিন্তু কেতিয়াবা ১৬ এপ্ৰিলত অনুষ্ঠিত হয়। এই পুৰম আশ্ৰমম ময়দানত অনুষ্ঠিত হয়। [[প্ৰেচিডেণ্টছ ট্ৰফী ব'ট ৰেচ]] (PTBR) হৈছে কোল্লমৰ অষ্টমুদি হ্ৰদত অনুষ্ঠিত হোৱা এক বাৰ্ষিক নাও খেল। ২০১১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ৰাষ্ট্ৰপতি প্ৰতিভা পাটিলে এই অনুষ্ঠানটো উদ্বোধন কৰিছিল।<ref>{{cite web|title=presidents trophy boat race|trans-title=প্ৰেচিডেণ্টছ ট্ৰফী ব'ট ৰেচ|url=http://presidentstrophy.gov.in/|access-date=20 April 2013|publisher=Presidentstrophy.gov.in}}{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|date=24 October 2016|title=President's Trophy boat race on November 1|trans-title=১ নৱেম্বৰত প্ৰেচিডেণ্টছ ট্ৰফী ব'ট ৰেচ|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/presidents-trophy-boat-race-on-nov-1/article9260279.ece|access-date=20 April 2013|work=The Hindu}}</ref> == যাতায়াত == {{Main|কোল্লমত যাতায়াত}} === পথ === ৰাজ্যৰ মালিকানাধীন [[কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগম|কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগমে (কেএছআৰটিচি)]] আৰু বেচৰকাৰী বাছ অপাৰেটৰসকলে কোল্লমক সংযোগ কৰা আন্তঃৰাজ্যিক আৰু ৰাজ্যৰ ভিতৰত বাছ সেৱা চলায়। চহৰখনত প্ৰধানকৈ ৩টা বাছ আস্থান আছে - [[কোল্লম কেএছআৰটিচি বাছ আস্থান]], [[আন্দামুক্কম চহৰ বাছ আস্থান]] আৰু [[থাংগাছেৰী বাছ টাৰ্মিনেল]]।<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/thiruvananthapuram-ksrtc-executive-directors-in-charge-of-zones/articleshow/56403671.cms| title=Thiruvananthapuram: KSRTC executive directors in-charge of zones |trans-title=থিৰুৱনন্তপুৰম: জ'নৰ দায়িত্বত থকা কেএছআৰটিচিৰ কাৰ্যবাহী সঞ্চালকসকল |work=The Times of India|date=8 January 2017 |access-date=9 January 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=NH%20in%20Kerala&pageId=301|title=National Highways in Kerala|trans-title=কেৰালাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথসমূহ|publisher=Kerala PWD|access-date=9 August 2016|archive-date=16 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160816023351/http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=NH%20in%20Kerala&pageId=301|url-status=dead}}</ref> {{Multiple image | align = center | direction = horizontal | image1 = Dalavapuram bridgea.jpg | caption1 = কোল্লম চহৰৰ ওচৰত [[চাভাৰা থেক্কুমভাগম]] দলং - এই দলংখনে থেক্কুমভাগমৰ লোকসকলক বিদ্যমান নাও সেৱাৰ লগতে কোল্লম চহৰৰ সৈতে সংযোগৰ এক নতুন পথ প্ৰদান কৰিছিল। | image2 = Kollam Bypass, Feb 2020.jpg | caption2 = [[কোল্লম বাইপাছ]] - ১৩.১৪১ কিলোমিটাৰ দীঘল কোল্লম বাইপাছ প্ৰকল্পটো আচলতে ১৯৭৫ চনত পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল কিন্তু ৰাজনৈতিক আৰু বিত্তীয় সমস্যাৰ বাবে কাম পিছুৱাই গৈছিল। | image3 = KSRTC Bus Station, Kollam.jpg | caption3 = [[কোল্লম কেএছআৰটিচি বাছ আস্থান]] বিখ্যাত অষ্টমুদি হ্ৰদৰ পাৰত অৱস্থিত। ৰাজ্যখনৰ অন্যতম প্ৰধান বাছ আস্থান, ই এতিয়াও নতুন ৰূপ পাবলৈ অপেক্ষা কৰি আছে। | image4 = Traffic Thevally Bridge Kollam Kerala Mar22 A7C 01797.jpg | caption4 = থাভাল্লী আৰু কোট্টায়াথুকাডাভু সংযোগ কৰা থাভাল্লী দলঙত যান-বাহনৰ চলাচল, [[ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ৩]], অষ্টমুদি হ্ৰদৰ ওপৰত | total_width = | alt1 = }} === ৰেল === {{see also|কোল্লম জংচন ৰেলৱে ষ্টেচন}} [[File:Main terminal of Kollam Junction railway station, Jan 2017.jpg|right|thumb|[[কোল্লম জংচন ৰেলৱে ষ্টেচন]]ৰ মুখ্য টাৰ্মিনেল]] [[File:Kollam Railway.jpg|thumb|নিৰ্মীয়মাণ অৱস্থাত কোল্লম ৰেলৱে]] মুঠ ৬টা প্লেটফৰ্ম আৰু ১৭টা ৰেলপথ থকা মাটি-কালিৰফালৰপৰা কেৰালাৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম ৰেলৱে ষ্টেচন হ'ল {{rws|কোল্লম জংচন}}। কোল্লম চহৰৰ অন্যান্য ৰেলৱে ষ্টেচনসমূহ হ'ল [[এৰাভিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচন|এৰাভিপুৰম]] আৰু [[কিলিকোল্লুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন|কিলিকোল্লুৰ]]। কোল্লম জংচনত বিশ্বৰ তৃতীয় দীৰ্ঘতম ৰেলৱে প্লেটফৰ্ম আছে, যাৰ দৈৰ্ঘ্য ১১৮০.৫ মিটাৰ (৩৮৭৩ ফুট)।<ref>{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/travel/asia/west-bengal-tea-plantations-and-other-rajera-relics-9835426.html |title=West Bengal: tea plantations and other Raj-era relics|trans-title=পশ্চিমবংগ: চাহবাগিছা আৰু ৰাজ-যুগৰ অন্যান্য স্মৃতিচিহ্ন|access-date=3 April 2019}}</ref> {|class="wikitable" |+কোল্লমৰ ৰেলৱে ষ্টেচনসমূহ ! নং ! ষ্টেচনৰ নাম ! প্লেটফৰ্মসমূহ ! অঞ্চল |- |১ |[[এৰাভিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচন|এৰাভিপুৰম]] |২ |দক্ষিণ কোল্লম |- |২ |[[কোল্লম জংচন ৰেলৱে ষ্টেচন|কোল্লম জংচন]] |৬ |মধ্য কোল্লম |- |৩ |[[কিলিকোল্লুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন|কিলিকোল্লুৰ]] |২ ||পূব কোল্লম |} মূল লাইনাৰ ইলেক্ট্ৰিকেল মাল্টিপল ইউনিটৰ ([[মেমু]]) কোল্লম জংচনত এটা কাৰ মেৰামতিৰ শ্বেড আছে। মেমু ৰেল সেৱাই কোল্লমক এৰ্নাকুলামৰ সৈতে (আলাপুঝা আৰু কোট্টায়াম হৈ), পুনালুৰৰ সৈতে (কোট্টাৰাক্কাৰা হৈ), আৰু কন্যাকুমাৰীৰ সৈতে (থিৰুৱনন্তপুৰম হৈ) সংযোগ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article163030.ece|title=Timings of MEMUs included|trans-title=মেমুৰ সময়সূচী অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে|publisher=The New Indian Express|date=2 July 2010|access-date=9 August 2016|archive-date=13 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160813013003/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article163030.ece|url-status=dead}}</ref> === জলপথ === [[File:Houseboat Thevally Bridge Ashtamudi Kollam Mar22 R16 05860.jpg|thumb|থাভাল্লী দলঙৰ তলেৰে পাৰ হৈ যোৱা হাউচবোট]] [[কেৰালা ৰাজ্যিক জল পৰিবহণ বিভাগ|ৰাজ্যিক জল পৰিবহণ বিভাগে]] [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]]ৰ পাৰত অৱস্থিত [[কোল্লম কেএছডব্লিউটিডি ফেৰী টাৰ্মিনেল]]ৰপৰা [[পশ্চিম কাল্লাদা]], মুনৰো দ্বীপ, গুহানন্দপুৰম, চাভাৰা থেক্কুমভাগম, দালাভাপুৰম আৰু আলাপুঝালৈ নাও সেৱা চলায়। এই হ্ৰদটো কেৰালাৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম আৰ্দ্ৰভূমি পৰিস্থিতিতন্ত্ৰ আৰু ই কোল্লমৰ জল পৰিবহণৰ এক কেন্দ্ৰবিন্দু। ইয়াৰ পানীয়ে চহৰখনক কেইবাটাও স্থানীয় সম্প্ৰদায়ৰ সৈতে সংযোগ কৰে আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ৩-ৰ এক অংশ গঠন কৰে। কোল্লম থোডু হৈছে ৭.৭ কিলোমিটাৰ দীঘল খাল যি চহৰখনৰ মাজেৰে বৈ যায় আৰু জল পৰিবহণ নেটৱৰ্কৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সিৰা হিচাপে কাম কৰে। ই অষ্টমুদি হ্ৰদক অন্যান্য জলাশয়সমূহৰ সৈতে সংযোগ কৰে আৰু মূল কোল্লম বন্দৰক ইনলেণ্ড ৱাটাৰৱেজ অথৰিটি অৱ ইণ্ডিয়াৰ (IWAI) অন্তৰ্দেশীয় টাৰ্মিনেলৰ সৈতে সংযোগ কৰে। নৱীকৰণৰ প্ৰচেষ্টাৰ পিছত, খালটোৱে যাত্ৰী আৰু সামগ্ৰী পৰিবহণৰ লগতে পৰ্যটনক সমৰ্থন কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখিছে। চহৰখনৰ [[আশ্ৰমম লিংক ৰোড]] ফেৰী টাৰ্মিনেলৰ কাষেৰে পাৰ হৈ গৈছে।<ref name="Introduction-KSWTD">{{cite web |url=http://swtd.gov.in/index.php?langCode=en&compName=general&compView=aboutdept |title=Kerala State Water Transport Department - Introduction |trans-title=কেৰালা ৰাজ্যিক জল পৰিবহণ বিভাগ - পৰিচয় |publisher=KSWTD |access-date=2015-01-04 |archive-date=26 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141226161243/http://swtd.gov.in/index.php?langCode=en&compName=general&compView=aboutdept |url-status=dead }}</ref> কোল্লমৰপৰা চলিবলগীয়া সেৱাসমূহক বহলভাৱে দীৰ্ঘ-দূৰত্বৰ ফেৰী সেৱা, হ্ৰস্ব-দূৰত্বৰ যাত্ৰী ফেৰী আৰু বিশেষ পৰ্যটক ক্ৰুজ হিচাপে ভাগ কৰা হৈছে। * কোল্লম-আলাপুঝা (আলেপ্পি) ক্ৰুজ: এইটো এটা প্ৰধান সেৱা, অষ্টমুদি হ্ৰদ আৰু ইয়াৰ লগত সংযুক্ত বেকৱাটাৰ খালবোৰৰ মাজেৰে প্ৰায় ৫৫ কিলোমিটাৰ অতিক্ৰম কৰা এক ৮ ঘণ্টীয়া মনোৰম ক্ৰুজ। ই দুয়োখন জিলাৰ মাজত এক পোনপটীয়া পৰিবহণ সংযোগ আৰু এক প্ৰধান পৰ্যটন সামগ্ৰী হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite web |last1=E |first1=Krishna Kumar K. |title=SWTD unable to resume long-haul boat service on Alappuzha-Kollam waterway |trans-title=এছডব্লিউটিডিয়ে আলাপুঝা-কোল্লম জলপথত দীৰ্ঘ-দূৰত্বৰ নাও সেৱা পুনৰ আৰম্ভ কৰিবলৈ অক্ষম হৈছে |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2025/Jul/14/swtd-unable-to-resume-long-haul-boat-service-on-alappuzha-kollam-waterway |website=The New Indian Express |language=en |date=14 July 2025}}</ref> * যাত্ৰী আৰু হ্ৰস্ব-দূৰত্বৰ সেৱাসমূহ: নিয়মীয়া, কম ভাড়াত চলিবলগীয়া ফেৰী সেৱাসমূহে কোল্লমক জিলাখনৰ বিভিন্ন স্থানৰ সৈতে সংযোগ কৰে, যাৰ ভিতৰত আলুংকাডভু, গুহানন্দপুৰম আৰু কান্নানাল্লুৰলৈ যোৱা পথবোৰ অন্তৰ্ভুক্ত। এইবোৰ স্থানীয় বাসিন্দাসকলৰ বাবে অত্যাৱশ্যকীয় ৰাজহুৱা পৰিবহণ হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite web |title=Important places enroute |trans-title=পথত থকা গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থানসমূহ |url=https://swtd.kerala.gov.in/pages-en-IN/placesenroute |publisher=State Water Transport Department |access-date=7 March 2026}}</ref> * পৰ্যটক আৰু বিশেষ সেৱাসমূহ: "চি অষ্টমুদি" পৰ্যটক সেৱা: চামব্ৰানিক্কোডি দ্বীপত ৰৈ যোৱাৰ সুবিধাৰ সৈতে অষ্টমুদি হ্ৰদৰ ওপৰত ৫ ঘণ্টীয়া এক আনন্দদায়ক ভ্ৰমণ। ই প্ৰতিদিনে পুৱা ১১:৩০ বজাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে আৰু ইয়াৰ টিকটৰ দাম নিম্ন ডেকৰ বাবে ৪০০ টকা আৰু উচ্চ ডেকৰ বাবে ৫০০ টকা।<ref>{{cite web |title="SEE ASHTAMUDI" PASSENGER-CUM-TOURIST SERVICE |trans-title="চি অষ্টমুদি" যাত্ৰী-সহ-পৰ্যটক সেৱা |url=https://swtd.kerala.gov.in/pages-en-IN/placesenroute |publisher=State Water Transport Department |access-date=7 March 2026}}</ref><ref>{{cite web |title='See Ashtamudi' boat service set to complete 2 years; New Solar Boat to join fleet |trans-title='চি অষ্টমুদি' নাও সেৱাই ২ বছৰ সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ সাজু হৈছে; নতুন সৌৰ নাৱে ফ্লিটত যোগদান কৰিব |url=https://english.mathrubhumi.com/lifestyle/travel/see-ashtamudi-travel-in-kollam-solar-boat-soon-backwater-cruise-e5920409 |website=@mathrubhumi |language=en |date=8 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |author1=The Hindu Bureau|title='See Ashtamudi' tourist boat service in Kollam to be launched on Friday |trans-title=শুকুৰবাৰে কোল্লমত 'চি অষ্টমুদি' পৰ্যটক নাও সেৱা মুকলি কৰা হ'ব |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/see-ashtamudi-tourist-boat-service-in-kollam-to-be-launched-on-friday/article66599527.ece |website=The Hindu |language=en-IN |date=9 March 2023}}</ref> বহুতো বেচৰকাৰী ভ্ৰমণ পৰিচালক আৰু ৰিজৰ্টে পৰ্যটসকলৰ বাবে অষ্টমুদি হ্ৰদত দিনৰ ভাগত ক্ৰুজৰ সুবিধা আগবঢ়ায়, যাৰ ফলত হাউচবোট, মটৰবোট আৰু ডিঙি নাওৰে অঞ্চলটো অন্বেষণ কৰিব পাৰি।<ref>{{cite web |last1=Balan |first1=Saritha S. |title=Deserted homestays, jobless boatmen: Tourism in Kerala's Munroe Island hit hard |trans-title=নিৰ্জন হোমষ্টে, কৰ্মহীন নাৱৰীয়া: কেৰালাৰ মুনৰো দ্বীপৰ পৰ্যটনত মাধমাৰ |url=https://www.thenewsminute.com/kerala/deserted-homestays-jobless-boatmen-tourism-kerala-s-munroe-island-hit-hard-137420 |website=The News Minute |language=en |date=11 November 2020}}</ref> কোল্লম আৰু আলেপ্পিৰ মাজত প্ৰতিদিনে ডাবল-ডেকাৰ বিলাসী নাও চলে। চৰকাৰী আৰু ব্যক্তিগত মালিকানাধীন বিলাসী নাওবোৰ পৰ্যটন ঋতুত মূল নাও ঘাটৰপৰা চলে। দক্ষিণৰ থিৰুৱনন্তপুৰমৰপৰা আৰম্ভ হৈ উত্তৰৰ [[হোসদুৰ্গ]]ত শেষ হোৱা পশ্চিম উপকূলৰ খাল ব্যৱস্থাটো [[পৰাভুৰ, কোল্লম|পৰাভুৰ]], কোল্লম চহৰ আৰু কৰুণাগাপল্লী তালুকৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে।<ref name="Corporation of Kollam">{{cite web |url=http://www.kollamcorporation.gov.in/transport |title=Transport - Kollam Corporation |trans-title=পৰিবহণ - কোল্লম নিগম |publisher=Kollam Municipal Corporation |access-date=2015-01-04 |archive-date=20 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171020124744/http://www.kollamcorporation.gov.in/transport |url-status=dead }}</ref><ref name="Routes-KSWTD">{{cite web |url=http://swtd.gov.in/index.php?langCode=en&compName=general&compView=placesnroute |title=Important places enroute - KSWTD |trans-title=পথত থকা গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থানসমূহ - KSWTD |publisher=KSWTD |access-date=2015-01-04 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304061357/http://swtd.gov.in/index.php?langCode=en&compName=general&compView=placesnroute |url-status=dead }}</ref> [[কোল্লম বন্দৰ]] কেৰালাৰ অন্যতম প্ৰধান বন্দৰ। ২০১৩ চনত ইয়াত কাৰ্গো পৰিচালনাৰ সুবিধা আৰম্ভ হৈছিল।<ref>''[http://www.hindu.com/2009/06/18/stories/2009061855000700.htm Kollam port starts cargo handling]{{dead link|date=April 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}''. Accessed 29 July 2014.</ref> বিদেশী জাহাজ নিয়মীয়াকৈ বন্দৰলৈ আহে। ২০১৪ চনৰ ৪ এপ্ৰিলত এণ্টিগুয়াত পঞ্জীয়নভুক্ত ১৪৫ মিটাৰ দীঘল জাহাজ এম.ভি. এলিনাই বন্দৰত লংগৰ পেলাইছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Foreign-Ship-Reaches-Kollam-Port/2014/04/05/article2150731.ece#.U0I8V9LHm-0 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140408225152/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Foreign-Ship-Reaches-Kollam-Port/2014/04/05/article2150731.ece#.U0I8V9LHm-0 |url-status=dead |archive-date=8 April 2014 |title=Foreign Ship Reaches Kollam Port|trans-title=বিদেশী জাহাজ কোল্লম বন্দৰত উপস্থিত হৈছে|publisher=The New Indian Express |date=5 April 2014 |access-date=7 April 2014}}</ref> বন্দৰটোৱে সম্পূৰ্ণৰূপে কাম কৰা আৰম্ভ কৰিলে, ই কোল্লম ভিত্তিক কাজু কোম্পানীবোৰৰ পৰিবহণ কাৰ্যকলাপ সহজ কৰি তুলিব।<ref>''[http://www.shippingtribune.com/kollam-cashew-importers-suffering-due-port-congestion-tuticorin-terminal/ Kollam cashew importers suffering due to port congestion at tuticorin terminal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140814143721/http://www.shippingtribune.com/kollam-cashew-importers-suffering-due-port-congestion-tuticorin-terminal/ |date=14 August 2014 }}''. Accessed 29 July 2014.</ref> শ্ৰেয়াছ শ্বিপিং কোম্পানীয়ে বৰ্তমান [[কোল্লম বন্দৰ]] আৰু [[কোচি বন্দৰ]]ৰ মাজত এক নিয়মীয়া কণ্টেইনাৰ সেৱা চলাই আছে।<ref>''[http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/logistics/shreyas-shipping-starts-kochikollam-container-service/article5339784.ece Shreyas Shipping starts Kochi-Kollam container service]''. Accessed 29 July 2014.{{Dead link|date=January 2026}}</ref><ref>{{Cite web |title=Exim India::The first & the only national daily on Export, Import, Shipping. |trans-title=এক্সিম ইণ্ডিয়া:: ৰপ্তানি, আমদানি, শ্বিপিংৰ ওপৰত প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ ৰাষ্ট্ৰীয় দৈনিক। |url=https://www.eximin.net/NewsDetails.aspx?name=73939 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117200427/https://www.eximin.net/NewsDetails.aspx?name=73939 |archive-date=2022-01-17 |access-date=2026-01-18 |website=www.eximin.net |language=en}}</ref> [[File:Old Airport, Kollam.jpg|thumb|right|পুৰণি [[কোল্লম বিমানবন্দৰ]] এলেকা, [[আশ্ৰমম]]]] ১৮৮০ চনত নিৰ্মাণ কৰা বৃহৎ পশ্চিম উপকূল খাল ব্যৱস্থাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ কোল্লম খাল (যাক কুইলন খাল বা কোল্লম থোডু বুলিও জনা যায়)। চহৰখনৰ মাজেৰে কাৰ্গো জাহাজসমূহে সামগ্ৰী সৰবৰাহ কৰাৰ ফলত ই পূৰ্বৰ ত্ৰিবাংকুৰ ৰাজ্যৰ প্ৰাথমিক বাণিজ্যিক সুঁতি হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Renovated Kollam canal now a cesspool |trans-title=নৱীকৰণ কৰা কোল্লম খাল এতিয়া এটা লেতেৰা পানীৰ গাঁত |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/renovated-kollam-canal-now-a-cesspool/article7013897.ece |website=The Hindu |language=en-IN |date=19 March 2015}}</ref> ==== ভৱিষ্যতৰ প্ৰকল্পসমূহ ==== জল পৰিবহণ আন্তঃগাঁথনিৰ অধিক ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ, কোল্লমত কেইবাটাও চলি থকা আৰু প্ৰস্তাৱিত প্ৰকল্প আছে: ; কোল্লম ৱাটাৰ মেট্ৰ': কোল্লমত ৱাটাৰ মেট্ৰ' ব্যৱস্থা প্ৰৱৰ্তন কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে, যিয়ে কোচিৰ দৰেই চহৰৰ ভিতৰত এক জল পৰিবহণ নেটৱৰ্ক প্ৰদান কৰিব।<ref>{{cite web |author1=The Hindu Bureau|title=Traffic study on anvil to assess feasibility of launching Water Metro in Kollam and 17 other cities |trans-title=কোল্লম আৰু আন ১৭খন চহৰত ৱাটাৰ মেট্ৰ' আৰম্ভ কৰাৰ সম্ভাৱনীয়তা মূল্যায়ন কৰিবলৈ যান-বাহনৰ অধ্যয়ন চলি আছে |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/traffic-study-on-anvil-to-assess-feasibility-of-launching-water-metro-in-kollam-and-17-other-cities/article69471421.ece |website=The Hindu |language=en-IN |date=20 April 2025}}</ref><ref>{{cite web |last1=Hallikeri |first1=G.D. |title=IWAI Board commissions feasibility study for Urban Water Transport System in 17 cities |trans-title=আইডব্লিউএআই ব'ৰ্ডে ১৭খন চহৰত নগৰীয়া জল পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰ বাবে সম্ভাৱনীয়তা অধ্যয়নৰ নিৰ্দেশ দিছে |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2105345 |publisher=Ministry of Ports, Shipping and Waterways |access-date=7 March 2026}}</ref> ; জলপথ উন্নয়ন: ২৪ ঘণ্টীয়া নৌ-চলাচল সমৰ্থন কৰিবলৈ ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ৩ ৰ উন্নয়ন আৰু ৰক্ষণাবেক্ষণৰ বাবে প্ৰকল্প চলি আছে, যাৰ ভিতৰত আছে সুঁতিবোৰ দ কৰা আৰু টাৰ্মিনেলবোৰ উন্নত কৰা। === আকাশী পথ === {{See also|কোল্লম বিমানবন্দৰ}} কোল্লম চহৰ নিগম [[থিৰুৱনন্তপুৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰদ্বাৰা সেৱা প্ৰাপ্ত, যিটো চহৰখনৰপৰা NH66 ৰ জৰিয়তে প্ৰায় ৫৬ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। ত্ৰিবান্দ্ৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ হৈছে ভাৰতৰ এখন অ-মেট্ৰ' চহৰৰ প্ৰথমখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ।<ref>{{cite web|url=http://www.aai.aero/allAirports/thiru_general.jsp|title=TRV Airport|trans-title=টিআৰভি বিমানবন্দৰ|publisher=AAI|access-date=23 August 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160902180351/http://www.aai.aero/allAirports/thiru_general.jsp|archive-date=2 September 2016}}</ref> == শিক্ষা == {{Main|কোল্লম জিলাত শিক্ষা}} [[File:Thangal Kunju Musaliar College of Engineering, Kollam, Kerala.jpg|200px|thumb|[[কাৰিকোড]]ত থকা [[টি. কে. এম. কলেজ অৱ ইঞ্জিনিয়াৰিং|টি. কে. এম. ইঞ্জিনিয়াৰিং কলেজ]]|alt=পৰম্পৰাগত মোগল স্থাপত্যৰ সৈতে অলংকৃত, গুলপীয়া আৰু বগা ভৱন|left]] কোল্লমত বহুতো মহাবিদ্যালয়, বিদ্যালয় আৰু শিক্ষাকেন্দ্ৰ আছে। [[টি. কে. এম. কলেজ অৱ ইঞ্জিনিয়াৰিং|থাংগাল কুঞ্জু মুচালিয়াৰ কলেজ অৱ ইঞ্জিনিয়াৰিং]], যিটো ৰাজ্যখনত এই ধৰণৰ প্ৰথমখন ব্যক্তিগত বিদ্যালয় আছিল, ই কোল্লম চহৰৰপৰা প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ পূবত [[কিলিকোল্লুৰ]]ত অৱস্থিত, আৰু ই সকলো কোল্লমবাসীৰ বাবে গৌৰৱৰ উৎস। কেৰালা চৰকাৰয়ে চহৰখনৰ আন এক সন্মানীয় প্ৰতিষ্ঠান [[ফাতেমা মাতা নেচনেল কলেজ]]ক শৈক্ষিক স্বায়ত্ত্বশাসন প্ৰদান কৰিছে।<ref name="Autonomy: 13 colleges in the list">{{cite web | url = http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Autonomy-13-colleges-in-the-final-list/2013/12/24/article1962583.ece | archive-url = https://web.archive.org/web/20140108131951/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Autonomy-13-colleges-in-the-final-list/2013/12/24/article1962583.ece | url-status = dead | archive-date = 8 January 2014 | title = Autonomy: 13 colleges in the list |trans-title = স্বায়ত্ত্বশাসন: তালিকাত ১৩খন মহাবিদ্যালয় | access-date = 2014-01-08 | year = 2012 | publisher = The New Indian Express}}</ref> [[File:SN Law College, Kollam.jpg|thumb|right|কৰবালাত থকা [[শ্ৰী নাৰায়ণ গুৰু কলেজ অৱ লিগেল ষ্টাডিজ]]]] কেৰালা চৰকাৰৰ শ্ৰম আৰু দক্ষতা বিভাগৰ অধীনস্থ এক ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান [[কেৰালা ষ্টেট ইনষ্টিটিউট অৱ ডিজাইন]] (KSID) কোল্লমৰ চন্দনথোপত অৱস্থিত। ই ২০০৮ চনত স্থাপিত হৈছিল আৰু ভাৰতৰ প্ৰথম ৰাজ্য-মালিকানাধীন ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল। বৰ্তমান KSID-য়ে আহমেদাবাদৰ [[নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ ডিজাইন]]ৰ সহযোগত প্ৰস্তুত কৰা ডিজাইনৰ স্নাতকোত্তৰ ডিপ্ল'মা কাৰ্যসূচী চলাই আছে।<ref>{{Cite news|url = http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Admission-Process-Starts-at-KSID-for-New-Diploma-Courses/2015/05/14/article2812971.ece|archive-url = https://web.archive.org/web/20150516123319/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Admission-Process-Starts-at-KSID-for-New-Diploma-Courses/2015/05/14/article2812971.ece|url-status = dead|archive-date = 16 May 2015|title = Admission Process Starts at KSID for New Diploma Courses|trans-title = নতুন ডিপ্ল'মা পাঠ্যক্ৰমৰ বাবে KSID-ত নামভৰ্তি প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ হৈছে}}</ref><ref>{{Cite news|url = http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/institute-of-design-inaugurated/article1277100.ece|title = Institute of design inaugurated|trans-title = ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান উদ্বোধন কৰা হৈছে}}</ref> [[ইণ্ডিয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ ইনফ্ৰাষ্ট্ৰাকচাৰ এণ্ড কনষ্ট্ৰাকচন|ইণ্ডিয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ ইনফ্ৰাষ্ট্ৰাকচাৰ এণ্ড কনষ্ট্ৰাকচন (IIIC-Kollam)]] হৈছে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মানদণ্ডৰ এক প্ৰতিষ্ঠান যিটো নিৰ্মাণ সম্পৰ্কীয় বৃত্তিৰ বাবে দক্ষতা বিকাশ কাৰ্যসূচীসমূহ সমৰ্থন কৰিবলৈ কোল্লম চহৰৰ [[চাভাৰা]]ত অৱস্থিত।<ref>{{cite web|url=http://www.skilldevelopment.gov.in/states.html |title=States-Ministry of Skill Development & Entrepreneurship |trans-title=ৰাজ্যসমূহ-দক্ষতা বিকাশ আৰু উদ্যোগশীলতা মন্ত্ৰ্যালয় |publisher=Government of India |access-date=27 November 2019}}</ref> [[ইনষ্টিটিউট অৱ ফেশ্বন টেকন'লজী কেৰালা|ইনষ্টিটিউট অৱ ফেশ্বন টেকন'লজী, কোল্লম]], কেৰালা হৈছে ভেল্লিমনত অৱস্থিত এক ফেশ্বন প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, যাক [[নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ ফেশ্বন টেকন'লজী]] আৰু বস্ত্ৰ মন্ত্ৰ্যালয়ৰ কাৰিকৰী সহযোগত স্থাপন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি, চহৰখনত দুটা IMK (ইনষ্টিটিউট অৱ মেনেজমেণ্ট, কেৰালা) সম্প্ৰসাৰণ কেন্দ্ৰ সক্ৰিয় হৈ আছে।<ref name="IMK Extension Centres">{{cite web | url = http://www.imk.ac.in/extension.htm | title = IMK Extension Centres - Kerala |trans-title = IMK সম্প্ৰসাৰণ কেন্দ্ৰসমূহ - কেৰালা | access-date = 2014-01-08 | year = 2012 | publisher = imk.ac.in | archive-date = 23 July 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130723113518/http://imk.ac.in/extension.htm | url-status = dead }}</ref> কেৰালাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক সামুদ্ৰিক প্ৰশিক্ষণ প্ৰদানৰ বাবে কোল্লম চহৰৰ [[নীণ্ডাকাৰা]]ত [[কেৰালা মেৰিনটাইম ইনষ্টিটিউট]] অৱস্থিত।<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/maritime-institute-to-come-up-at-neendakara/article289620.ece |title=Maritime institute to come up at Neendakara |trans-title=নীণ্ডাকাৰাত স্থাপন হ'ব মেৰিনটাইম ইনষ্টিটিউট |work=The Hindu|date=23 May 2009 |access-date=27 November 2019}}</ref> নীণ্ডাকাৰা মেৰিনটাইম ইনষ্টিটিউটত ব'ট ক্ৰু প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচীৰ অধীনত ৫,০০০ তকৈ অধিক ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক প্ৰশিক্ষণ দিয়া হৈছে।<ref>{{cite news|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2013/may/08/steps-begun-to-set-up-maritime-university-475431.html | title=Steps begun to set up Maritime university |trans-title=মেৰিনটাইম বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপনৰ পদক্ষেপ আৰম্ভ হৈছে | date=8 May 2013 |newspaper=The New Indian Express |access-date=27 November 2019}}</ref> মহাবিদ্যালয়সমূহৰ উপৰি, কোল্লমত বহুতো বেংক ক'চিং চেণ্টাৰ আছে।<ref name="Bank test coaching Centres - Kollam">{{cite web | url = http://careeradda.co.in/index.php?topic=3021.0 | title = Which is the best banking coaching centre in India - Kollam |trans-title = ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ বেংকিং ক'চিং চেণ্টাৰ কোনটো - কোল্লম | access-date = 2014-08-09}}</ref> কোল্লমক বেংক পৰীক্ষাৰ ক'চিং চেণ্টাৰসমূহৰ বাবে ভাৰতৰ হাব হিচাপে জনা যায়, জিলাখনত এনে প্ৰায় ৪০টা প্ৰতিষ্ঠান আছে।<ref name="Kollam - The bank test coaching hub of India">{{cite news | url = http://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/Engineering-graduates-opt-for-banking-sector/articleshow/16597692.cms | title = Engineering graduates opt for banking sector |trans-title = অভিযান্ত্ৰিক স্নাতকসকলে বেংকিং খণ্ড বাছি লয় | access-date = 2014-08-09 |work = Times of India| date = 29 September 2012 }}</ref> == ক্ৰীড়া == ফুটবল আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় ক্ৰীড়া, তাৰ পিছতে বক্সিং আৰু হকী। কোল্লমত জিলা, ৰাজ্য আৰু জ'ন পৰ্যায়ৰ মেচত অংশগ্ৰহণ কৰা বহুতো স্থানীয় ফুটবল, হকী আৰু ক্ৰিকেট দল আছে। এষ্ট্ৰ'-টাৰ্ফৰ সুবিধাযুক্ত এখন [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় হকী ষ্টেডিয়াম, কোল্লম|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় হকী ষ্টেডিয়াম]] চহৰখনৰ [[আশ্ৰমম]]ত অৱস্থিত। ই ১৩ কোটি টকা ব্যয় সাপেক্ষে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article86081.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20140905021813/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article86081.ece |url-status=dead |archive-date=5 September 2014 |title=Astro-turf hockey stadium |trans-title=এষ্ট্ৰ'-টাৰ্ফ হকী ষ্টেডিয়াম |publisher=The New Indian Express |access-date=22 February 2018}}</ref> ষ্টেডিয়ামখন নিৰ্মাণৰ বাবে মাটি কোল্লমৰ আশ্ৰমমত থকা ডাক বিভাগৰপৰা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। চহৰখনত [[লাল বাহাদূৰ শাস্ত্ৰী ষ্টেডিয়াম (কোল্লম)|লাল বাহাদূৰ শাস্ত্ৰী ষ্টেডিয়াম, কোল্লম]] নামৰ আন এখন ষ্টেডিয়াম আছে। ই এখন বহুমুখী ষ্টেডিয়াম আৰু ৰঞ্জী ট্ৰফী, সন্তোষ ট্ৰফী আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়াৰ দৰে ক্ৰীড়া অনুষ্ঠানৰ বাবে বাৰে বাৰে ব্যৱহাৰ হৈছে।<ref>{{cite web |url=https://cricketarchive.com/Kerala/Grounds/1095_f.html |title=KCA-Cricket Archive |trans-title=কেচিএ-ক্ৰিকেট আৰ্কাইভ |publisher=Cricket Archive |access-date=22 February 2018 |archive-date=7 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170507020928/http://cricketarchive.com/Kerala/Grounds/1095_f.html |url-status=dead }}</ref> চহৰখনৰ দুখন মুকলি পথাৰ, [[আশ্ৰমম ময়দান]] আৰু [[পীৰাংকি ময়দান]], ক্ৰীড়া অনুষ্ঠান, অনুশীলন আৰু ৱাৰ্ম-আপ মেচৰ বাবেও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। == পৰ্যটনস্থলী == {{Expand section|date=October 2025}} === হিন্দু মন্দিৰসমূহ === [[File:Kottarakkara Temple(HighResoluion).jpg|thumb|right|কোট্টাৰাক্কাৰা শ্ৰী মহাগণপতি ক্ষেত্ৰম]] * [[আনন্দভল্লেশ্বৰম শ্ৰী মহাদেৱৰ মন্দিৰ]] চহৰখনৰ ৪০০ বছৰ পুৰণি এক প্ৰাচীন হিন্দু মন্দিৰ। এই মন্দিৰৰ ৪০০ বছৰ পুৰণি [[গৰ্ভগৃহ]]টো ছেগুণ কাঠেৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।<ref>{{cite news|title=400-year-old sreekovil to be replaced|trans-title=৪০০ বছৰ পুৰণি শ্ৰীকোভিল সলনি কৰা হ'ব|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/400yearold-sreekovil-to-be-replaced/article7468835.ece|access-date=13 October 2015|work=The Hindu|date=26 July 2015 }}</ref> * [[আম্মাচিভীডু মূৰ্তি মন্দিৰ]] চহৰখনৰ আন এক প্ৰধান মন্দিৰ যাক প্ৰায় ৬০০ বছৰ আগতে কোল্লমৰ আভিজাত্য আম্মাচি ভীলু পৰিয়ালৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।<ref name="kollamcity1">{{Cite web |title= Ammachiveedu Muhurthi Temple |trans-title= আম্মাচিভীডু মূৰ্তি মন্দিৰ |url=http://www.kollamcity.com/index.php?menu=other&menu1=Religious |archive-url=https://web.archive.org/web/20101115114800/http://www.kollamcity.com/index.php?menu=other&menu1=Religious |archive-date=2010-11-15 | website=Kollam City }}</ref><ref name="thekeralatemples1">{{Cite web |title=Ammachi Veedu Muhurthi |trans-title=আম্মাচিভীডু মূৰ্তি |url=https://www.thekeralatemples.com/templeinfo/others/ammachiveedu_muhurthi.htm |access-date=2026-01-18 |website=The Kerala Temples }}</ref> * [[কোল্লম পুৰম]], কোল্লমৰ এক প্ৰধান উৎসৱ, [[আশ্ৰমম শ্ৰী কৃষ্ণ স্বামী মন্দিৰ]]ৰ দহদিনীয়া উৎসৱৰ সামৰণি, যিটো সাধাৰণতে এপ্ৰিল মাহৰ মাজভাগত হয়।<ref name="Hindu">{{Cite web|url=http://www.hindu.com/2008/04/05/stories/2008040551540300.htm|title=The Hindu : Kerala / Kollam News : Kollam Pooram on April 15|trans-title=দ্য হিন্দু : কেৰালা / কোল্লম নিউজ : ১৫ এপ্ৰিলত কোল্লম পুৰম|date=9 April 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080409111532/http://www.hindu.com/2008/04/05/stories/2008040551540300.htm |archive-date=9 April 2008 }}</ref> * [[কোট্টাংগুলাংগৰা দেৱী মন্দিৰ]] কেৰালাৰ বিশ্ব-বিখ্যাত হিন্দু মন্দিৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম য'ত পুৰুষসকলে 'চামায়াভিলাক্কু' ৰীতিৰ বাবে মহিলাৰ সাজ-পাৰ পৰিধান কৰাটো পৰম্পৰাগত উৎসৱৰ এক অংশ। পুৰুষসকলেও ডাঙৰ চাকি কঢ়িয়াই নিয়ে। দুদিনীয়া এই সাজ-পাৰ পৰিধানৰ অনুষ্ঠানৰ প্ৰথম দিনা সোমবাৰে পুৱতি নিশা সামৰণি পৰে।<ref>{{cite web|title=Kerala temple: Where the lady with the lamp is a man|trans-title=কেৰালাৰ মন্দিৰ: য'ত চাকি লৈ থকা মহিলাগৰাকী এজন পুৰুষ|url=http://www.ndtv.com/south/kerala-temple-where-the-lady-with-the-lamp-is-a-man-517252|access-date=25 March 2013|publisher=NDTV}}</ref> * কোল্লম মহানগৰীয় অঞ্চলৰ অন্যান্য বিখ্যাত হিন্দু উপাসনাকেন্দ্ৰসমূহ হ'ল, কোট্টাৰাক্কাৰাত থকা [[কোট্টাৰাক্কাৰা শ্ৰী মহাগণপতি ক্ষেত্ৰম]],<ref>{{cite web|title=Of small appam and Kottarakkara|trans-title=সৰু আপ্পম আৰু কোট্টাৰাক্কাৰাৰ কথা|url=http://mathrubhumi.com/travel/article/travel_special/of_small_appam_and_kottarakkara/139317/|access-date=25 March 2013|publisher=Mathrubhumi|archive-date=28 August 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130828170452/http://www.mathrubhumi.com/travel/article/travel_special/of_small_appam_and_kottarakkara/139317/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.keralatemples.net/klm_subra.html|title=Welcome to the Temples of God's Own Country|trans-title=ঈশ্বৰৰ নিজৰ দেশৰ মন্দিৰসমূহলৈ স্বাগতম|website=www.keralatemples.net}}</ref> [[পৰাভুৰ, কোল্লম|পৰাভুৰ]]ত থকা [[পুত্তিঙ্গল মন্দিৰ|পুত্তিঙ্গল দেৱী মন্দিৰ]],<ref>{{cite web|title=Puttingal Devi Temple, aravur|trans-title=পুত্তিঙ্গল দেৱী মন্দিৰ, পৰাভুৰ|url=http://www.puttingaltemple.org/|access-date=25 March 2013|publisher=Puttingal Devi Temple}}</ref> চুৰানাড উত্তৰ অনায়াদী পাজায়িডম শ্ৰী নৰসিংহ মূৰ্তী মন্দিৰ, [[পোৰুভাজী]]ত থকা [[পোৰুভাজী পেৰুভীৰুথী মালানাদা মন্দিৰ]],<ref>{{cite news|title=Malanada temple fete draws big crowds|trans-title=মালানাদা মন্দিৰৰ উৎসবলৈ বৃহৎ জনসমাগম|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/malanada-temple-fete-draws-big-crowds/article3205866.ece|access-date=25 March 2013|work=The Hindu|date=24 March 2012 }}</ref> [[সাস্তামকোট্টা]]ত থকা [[সাস্তামকোট্টা শ্ৰী ধৰ্ম শাস্তা মন্দিৰ]],<ref>{{cite web|title=Sasthamcotta Sree Dharma Sastha Temple|trans-title=সাস্তামকোট্টা শ্ৰী ধৰ্ম শাস্তা মন্দিৰ|url=http://www.sasthamcotta.com/Dharmasastha%20Temple.html|access-date=25 March 2013|publisher=Sasthamcotta Sree Dharma Sastha Temple|archive-date=6 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131206180354/http://sasthamcotta.com/Dharmasastha%20Temple.html|url-status=dead}}</ref> শক্তিকুলাংগৰা শ্ৰী ধৰ্ম শাস্তা মন্দিৰ,<ref>/Sakthikulangara-sreesharmasastha-karadevasom.com/</ref> কাদাভুৰত থকা থ্ৰিক্কাদাভুৰ শ্ৰী মহাদেৱ মন্দিৰ আৰু পোন্মানাত থকা কাট্টিল মেক্কাথিল দেৱী মন্দিৰ<ref>{{cite web|title=Here, bells on tree answer your prayers|trans-title=ইয়াত, গছত থকা ঘণ্টাৰ শব্দই আপোনাৰ প্ৰাৰ্থনাৰ উত্তৰ দিয়ে|url=https://www.deccanchronicle.com/141127/nation-current-affairs/article/here-bells-tree-answer-your-prayers|access-date=25 March 2013|work=Deccan Chronicle}},</ref>, কৰুণাগাপল্লীৰ পদনায়ৰকুলাংগৰা মহাদেৱ মন্দিৰ।<ref>{{cite web|title=No permission for RSS to conduct 'shakha' in temple: Kerala HC told|trans-title=মন্দিৰত 'শাখা' পাতিবলৈ আৰএছএছক কোনো অনুমতি দিয়া হোৱা নাই: কেৰালা উচ্চ ন্যায়ালয়ক অৱগত|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/No-permission-for-RSS-to-conduct-shakha-in-temple-Kerala-HC-told/articleshow/47558696.cms|access-date=25 March 2013|work=The Times of India}}</ref> === গীৰ্জাসমূহ === [[File:Kollam neue Kathedrale.JPG|thumb|right|কোল্লমৰ থাংগাছেৰীত ইনফেণ্ট জিচাছ কেথেড্ৰেল]] থাংগাছেৰীৰ [[ইনফেণ্ট জিচাছ কেথেড্ৰেল]] ১৬১৪ চনত পৰ্তুগীজসকলৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ই বৰ্তমান [[কুইলনৰ ৰোমান কেথলিক ডাইঅ'চিচ]]ৰ প্ৰ'-কেথেড্ৰেল – ভাৰতৰ প্ৰাচীন আৰু প্ৰথম কেথলিক ডাইঅ'চিচ। গীৰ্জাটো পুৰণি [[কুইলন]] চহৰত পৰ্তুগীজ শাসনৰ এক স্মৃতিচিহ্ন হিচাপে বৰ্তি আছে।<ref name="Church_Kollam">{{cite news|title=About Kollam City|trans-title=কোল্লম চহৰৰ বিষয়ে|location=Kollam, India|url=http://kollamcity.in/about-kollam-city|url-status=usurped|access-date=19 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20150602132809/http://kollamcity.in/about-kollam-city|archive-date=2 June 2015|quote=About the city of Quilon}}</ref> [[নীণ্ডাকাৰা]]ত থকা [[ছেইণ্ট চেবাষ্টিয়ান ৰোমান কেথলিক গীৰ্জা, নীণ্ডাকাৰা|ছেইণ্ট চেবাষ্টিয়ান গীৰ্জা]] আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ গীৰ্জা। [[মুনৰো দ্বীপৰ ডাচ্চ গীৰ্জা]] ১৮৭৮ চনত [[ডাচ্চ লোক|ডাচ্চসকলৰ]]দ্বাৰা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news|title=The emerald isle|trans-title=সেউজীয়া দ্বীপ|work=The Hindu|url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/travel/the-emerald-isle/article4316024.ece|access-date=19 January 2016}}</ref> [[কাচেৰী]]ত আৱাৰ লেডী অৱ ভেলংকানি শ্ৰাইন কোল্লম চহৰৰ আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ খ্ৰীষ্টান উপাসনা স্থান। [[থ্ৰিক্কাদাভুৰ|কাদাভুৰ]]ত ছেইণ্ট কেচিমিৰ চাৰ্চ,<ref>{{cite web|title=Church festival from Saturday|trans-title=শনিবাৰৰপৰা গীৰ্জাৰ উৎসৱ|url=http://www.thehindu.com/2005/04/22/stories/2005042205760300.htm|work=[[The Hindu]]|date=2005-04-22|access-date=19 January 2016}}{{dead link|date=April 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> [[কাভানাড]]ত হলি ফেমিলি চাৰ্চ, থোপ্পুত ছেইণ্ট ষ্টিফেন চাৰ্চ<ref>{{cite web|title=St.Stephen's Church|trans-title=ছেইণ্ট ষ্টিফেন চাৰ্চ|url=http://ststephenschurchkollam.weebly.com/|access-date=19 January 2016|publisher=Kollam St.Stephen's Church}}</ref> আৰু [[কাদাপ্পাকাডা]]ত ছেইণ্ট থমাছ চাৰ্চ হৈছে কোল্লমৰ আন কেইটামান প্ৰধান খ্ৰীষ্টান গীৰ্জা।<ref>{{cite news|title=St.Thomas Church|trans-title=ছেইণ্ট থমাছ চাৰ্চ|work=The Hindu|url=http://catholicchurches.in/directory/changanacherry-churches/st-thomas-church-kollam.htm|access-date=19 January 2016}}</ref><ref>{{cite news|title=Piety marks Good Friday observance|trans-title=গুড ফ্ৰাইডে পালনত ভক্তিৰ চিন|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/piety-marks-good-friday-observance/article5927794.ece|access-date=19 January 2016|work=The Hindu|date=18 April 2014 }}</ref> === মছজিদসমূহ === [[File:കരുനാഗപ്പള്ളി‍മുസ്ലീം‍പള്ളി.jpg|right|thumb|কৰুণাগাপল্লী মছজিদ]] চাভাৰাত থকা কোট্টুকাডু জুমা মছজিদ, এলামপাল্লুৰ জুমা-এ-মছজিদ, জোনাকাপুৰমত থকা বলিয়াপল্লী, [[চিন্নাকাডা]] জুমা মছজিদ, কোল্লুৰভিলাত থকা জুমা-'আথ পল্লী, [[থাত্তামালা]]ত থকা জুমা-'আথ পল্লী আৰু চাভাৰাত থকা কোইভিলা জুমা মছজিদ হৈছে কোল্লমৰ আন প্ৰধান মছজিদ।<ref>{{cite web|title=Juma-Ath-Palli|trans-title=জুমা-আথ-পল্লী|url=http://www.webindia123.com/city/kerala/kollam/destinations/mosque/jumaathpalli.htm|access-date=29 July 2014}}</ref><ref>{{cite web|title=Elampalloor Juma-A-Masjid|trans-title=এলামপাল্লুৰ জুমা-এ-মছজিদ|url=http://elampalloormuslimjama-ath.org/aboutus.html|access-date=29 July 2014|archive-date=9 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140809144815/http://elampalloormuslimjama-ath.org/aboutus.html|url-status=dead}}</ref> == উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিসকল == * [[কোল্লমৰ লোকসকলৰ তালিকা]] == লগতে চাওক == * [[ডাউনটাউন কোল্লম]] * [[কোল্লম জংচন ৰেলৱে ষ্টেচন]] * [[কোল্লম মহানগৰীয় অঞ্চল]] * [[কোল্লম জিলা]] * [[কোল্লমত কাজু ব্যৱসায়]] * [[জিডিপি অনুসৰি ভাৰতৰ বৃহত্তম চহৰসমূহ]] == টোকা == {{notelist}} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist|liststyle=decimal}} == গ্ৰন্থপঞ্জী == * {{cite book | last=Ring | first=Trudy | title=International Dictionary of Historic Places: Asia and Oceania, Volume 5 |trans-title=ঐতিহাসিক স্থানৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অভিধান: এছিয়া আৰু ওচেনিয়া, খণ্ড ৫ | year=1994 | publisher=Taylor & Francis | location=United Kingdom | isbn=978-1-884964-05-3}} * {{cite book | last=Chan | first=Hok-lam | title=The Cambridge History of China, Volume 7: The Ming Dynasty, 1368–1644, Part 1 |trans-title=দ্য কেমব্ৰিজ হিষ্ট্ৰি অৱ চাইনা, খণ্ড ৭: দ্য মিং ডাইনেষ্টি, ১৩৬৮–১৬৪৪, খণ্ড ১ | year=1998 | publisher=Cambridge University Press | location=Cambridge | isbn=978-0-521-24332-2 | chapter=The Chien-wen, Yung-lo, Hung-hsi, and Hsüan-te reigns, 1399–1435}} * {{cite book | last=Lin | title=Zheng He's Voyages Down the Western Seas |trans-title=ঝেং হেৰ পশ্চিমীয়া সাগৰলৈ যাত্ৰা | year=2007 | publisher=China Intercontinental Press | location=Fujian Province | isbn=978-7-5085-0707-1}} * [[এলামকুলাম কুঞ্জন পিল্লাই]], কেৰালাথিন্দে এৰুলাদানজা এডুকাল, পৃষ্ঠা ৬৪,১১২,১১৭ * ত্ৰিবাংকুৰ আৰ্কিঅ'লজিকেল ছিৰিজ (T.A.S.) খণ্ড ৬ পৃষ্ঠা ১৫ * থুলাছেৰী মানাপুৰাথুৰ ২৪তম প্ৰজন্মৰ যাজক মাথাই কাথানাৰৰ ডায়েৰী আৰু লেখনি, পুৰুষানুক্ৰমে হস্তান্তৰিত পূৰ্বপুৰুষৰ নথি-পত্ৰ আৰু থলিয়োলাগাৰাধৰ ওপৰত আধাৰিত * জেড° এম. পাৰেট, মালংকাৰা নাঝৰানিকল, খণ্ড ১ * [[এল. কে. অনন্তকৃষ্ণ আয়াৰ]], ষ্টেট মেনুৱেল, পৃষ্ঠা ৫০,৫২ * বাৰ্ণাৰ্ড থমা কাথানাৰ, মাৰ্থোমা খ্ৰীষ্টানিকাল, শাৰী ২৩,২৪ * {{cite book|first=Pius |last=Malekandathil|author-link= Pius Malekandathil|title=Maritime India: Trade, Religion and Polity in the Indian Ocean|trans-title=মেৰিটাইম ইণ্ডিয়া: ভাৰত মহাসাগৰত বাণিজ্য, ধৰ্ম আৰু ৰাজনীতি|url=https://books.google.com/books?id=rN69iFj1PJoC|year=2010|publisher=Primus Books|page=43|isbn=978-93-80607-01-6}} * নাৰায়ণ, এম.জি.এছ, অষ্টম–নৱম শতিকাত চেৰা-পাণ্ড্য সংঘাত যাৰ ফলত ভেনাডুৰ জন্ম হৈছিল: পাণ্ড্য ইতিহাস আলোচনা-চক্ৰ, মাদুৰাই বিশ্ববিদ্যালয়, ১৯৭১ * বিশ্ববিজ্ঞানকোষম (মালায়ালম) খণ্ড ৩, পৃষ্ঠা ৫২৩,৫৩৪ * নাৰায়ণ এম.জি.এছ., কালচাৰেল চিম্বিঅ'ছিছ পৃষ্ঠা ৩৩ * পুলিকোট্টিল মাৰ ডিঅ'নিয়াছৰ (প্ৰাক্তন [[মালংকাৰা অৰ্থডক্স ছিৰিয়ান চাৰ্চ]]ৰ সৰ্বোচ্চ মুৰব্বী আৰু চিত্ৰমেজথু কে এম ভাৰ্গিজ) হাতেলিখা ডায়েৰী == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Kollam&params=8_53_35.5_N_76_36_50.8_E_type:city(1342509)_region:IN-KL জিঅ'হেক - কোল্লম] * {{Official website|http://kollam.nic.in/Default.htm}} {{Kollam}} {{Navboxes|list= {{কেৰালা}} {{কোল্লম জিলা}} {{কেৰালাৰ বিষয়সমূহ}} {{ভাৰতৰ নিযুতৰো অধিক জনসংখ্যাৰ চহৰসমূহ}} }} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:কোল্লম| ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ মহানগৰসমূহ]] [[শ্ৰেণী:কোল্লমৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:প্ৰাক্তন পৰ্তুগীজ উপনিৱেশসমূহ]] [[শ্ৰেণী:কোল্লম জিলাৰ চহৰ আৰু নগৰসমূহ]] [[শ্ৰেণী:কেৰালাত পৰ্যটন]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ প্ৰাক্তন ৰাজধানীসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ জনবসতিপূৰ্ণ উপকূলীয় স্থানসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ বন্দৰ চহৰ আৰু নগৰসমূহ]] isg6zuw0uw6px78p7z8zcn7c3ounmz9 626371 626344 2026-08-12T04:13:29Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 37 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626371 wikitext text/x-wiki {{Short description|ভাৰতৰ কেৰালাৰ চহৰ}} {{Infobox settlement | name = কোল্লম | native_name = | native_name_lang = | other_name = কুইলন | settlement_type = [[মহানগৰ]] | image_skyline = Kollam_Collage.png | imagesize = 255px | image_caption = ওপৰৰপৰা ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত: [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]] আৰু [[দ্য ৰভিজ]]ৰ আকাশী দৃশ্য, [[থাংগাছেৰী লাইটহাউচ]], [[ছেইণ্ট থমাছ দুৰ্গ]]ৰ ধ্বংসাৱশেষ, [[কোল্লম কেএছআৰটিচি বাছ আস্থান]] আৰু [[কোল্লম কেএছডব্লিউটিডি ফেৰী টাৰ্মিনেল|কেএছডব্লিউটিডি নাও ঘাট]], [[ব্ৰিটিছ ৰেচিডেন্সি]], [[ডাউনটাউন কোল্লম]] এলেকা য'ত [[আৰপি মল, কোল্লম|আৰপি মল]] অন্তৰ্ভুক্ত, [[মুনৰো দ্বীপ]]ত পৰ্যটক, [[এডভেঞ্চাৰ পাৰ্ক, কোল্লম|এডভেঞ্চাৰ পাৰ্ক]], [[কোল্লম জংচন ৰেলৱে ষ্টেচন]], [[থাংগাছেৰী ব্ৰেকৱাটাৰ টুৰিজিম পাৰ্ক|ব্ৰেক ৱাটাৰ টুৰিজিম]] আৰু [[কোল্লম বন্দৰ]], [[কোল্লম সাগৰৰ পাৰ]] আৰু [[চিন্নাকাডা ক্লক টাৱাৰ]] | etymology = [[জালুক]]: ''কোলা'' ("জালুক") | nicknames = "আৰৱ সাগৰৰ ৰাজকুমাৰ"<br />"বিশ্বৰ কাজু ৰাজধানী"<ref>{{cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kollams-cashew-crunch/article23701507.ece |title=Kollam's cashew crunch |trans-title=কোল্লমৰ কাজু সংকট |work=The Hindu|date=28 April 2018 |access-date=10 August 2018}}</ref> <br /> "বেকৱাটাৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ" <br /> "[[যৌৱনৰ ফোৱাৰা]]"<ref>{{cite web | url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/2012/kollam-quilon/154 | title=Kollam, Quilon, Land of cashew, coir, backwaters, Kerala Tourism |trans-title=কোল্লম, কুইলন, কাজু, কয়াৰ, বেকৱাটাৰৰ দেশ, কেৰালা পৰ্যটন }}</ref><ref>{{cite news | url=https://www.grunge.com/236799/the-tragic-history-of-the-search-for-the-fountain-of-youth/ | title=The Tragic History of the Search for the Fountain of Youth |trans-title=যৌৱনৰ ফোৱাৰা সন্ধানৰ দুখজনক ইতিহাস | newspaper=Grunge | date=14 August 2020 }}</ref> | image_map = Location map India Kollam EN.svg | mapsize = 250x200px | map_alt = | map_caption = [[কোল্লম মহানগৰীয় অঞ্চল]]ৰ ভিতৰত চহৰখনৰ অৱস্থান | pushpin_map = India#India Kerala | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = কোল্লম ([[ভাৰত]]) | coordinates = {{coord|8|53|35.5|N|76|36|50.8|E|display=inline,title}}[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Kollam&params=8_53_35.5_N_76_36_50.8_E_type:city(1342509)_region:IN-KL] | subdivision_type = [[দেশ]] | subdivision_name = {{flag|ভাৰত}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ অঞ্চলসমূহৰ তালিকা|অঞ্চল]] | subdivision_name1 = [[দক্ষিণ ভাৰত]] | subdivision_type2 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]] | subdivision_name2 = [[কেৰালা]] | subdivision_type3 = [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] | subdivision_name3 = [[কোল্লম জিলা|কোল্লম]] | established_title = প্ৰতিষ্ঠা | established_date = ৮২৩ | founder = [[মাৰ চাবোৰ আৰু মাৰ প্ৰোথ|মাৰুভান চাপিৰ ইচো]]<ref>কোল্লম তাৰিছাপল্লী তাম্ৰপত্ৰ</ref><ref>{{cite work |last=Perczel |first=István |title= The Syriac World|trans-title=দ্য চিৰিয়াক ৱৰ্ল্ড |publisher=Routledge |year=2018 |isbn=9781317482116 |editor-last=King |editor-first=Daniel |page=665-671|chapter=Syriac Christianity in India }}</ref><ref>{{Cite book|title=Perumals of Kerala: Brahmin Oligarchy and Ritual Monarchy|trans-title=কেৰালাৰ পেৰুমলসমূহ: ব্ৰাহ্মণ গোট আৰু ৰীতিগত ৰাজতন্ত্ৰ|last=Narayanan|first=M. G. S.|publisher=CosmoBooks.|year=2013|isbn=9788188765072|location=Thrissur (Kerala)|pages=277, 278, 295, 435–37|orig-year=1972}}</ref> (বন্দৰ চহৰ হিচাপে) <br /> [[ৰাম বৰ্মা কুলশেখৰ]]<ref>{{Cite web |first=M. S. | last = Dhiraj |title=Kollam Pillar Inscription of Rama Kulasekhara: The Last Chera Record of a Jain Perumal of Makothai |trans-title=ৰাম কুলশেখৰৰ কোল্লম স্তম্ভ শিলালিপি: মাকোথাইৰ এজন জৈন পেৰুমলৰ অন্তিম চেৰা অভিলেখ |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume6/19.pdf |website=Department of History, Pondicherry Central University | location = Pondicherry, India}}</ref> (প্ৰশাসনিক ৰাজধানী হিচাপে) | leader_party = [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|আইএনচি]] | government_type = [[পৌৰ নিগম (ভাৰত)|পৌৰ নিগম]] | governing_body = [[কোল্লম পৌৰ নিগম]] | leader_title = [[মেয়ৰ#ভাৰত|মেয়ৰ]] | leader_name = এ. কে. হাফিজ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = ৪ | area_total_km2 = ৭৩.০৩ | area_land_km2 = | area_water_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = ৩৮.৩২ | population_total = ৩৯৭,৪১৯ | population_footnotes = <ref>{{Cite web|url=https://www.citypopulation.de/en/india/kerala/|title = Kerala (India): Districts, Cities and Towns - Population Statistics, Charts and Map|trans-title=কেৰালা (ভাৰত): জিলা, চহৰ আৰু নগৰ - জনসংখ্যা পৰিসংখ্যা, তালিকা আৰু মানচিত্ৰ}}</ref> | population_as_of = ২০১১ | population_rank = [[জনসংখ্যা অনুসৰি কেৰালাৰ চহৰসমূহৰ তালিকা|৫]] ([[ভাৰতৰ নিযুতৰো অধিক জনসংখ্যাৰ মহানগৰীয় অঞ্চলসমূহৰ তালিকা|৪১তম ভাৰত]]) | population_density_km2 = auto | population_metro = ১,৮৭১,০৮৬ | population_metro_footnotes = <ref>{{cite web|url=http://www.demographia.com/db-worldua.pdf| title=Demographia World Urban Areas |trans-title=ডেমোগ্ৰাফিয়া ৱৰ্ল্ড আৰ্বান এৰিয়াজ |publisher=Demographia |access-date=23 April 2016}}</ref> | population_demonym = কোল্লমাইট, কোল্লথুকাৰণ/কাৰী, কোল্লমকাৰণ/কাৰী | demographics_type1 = [[ভাষা]]সমূহ | demographics1_title1 = চৰকাৰী | demographics1_info1 = {{hlist|[[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]]|[[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]}} | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|আইএছটি]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = [[ডাক সূচকাংক নম্বৰ|পিন]] | postal_code = ৬৯১ XXX | area_code_type = [[টেলিফোন]] ক'ড | area_code = +৯১৪৭৪xxxxxxx | registration_plate = কোল্লম- [[ভাৰতৰ আৰটিও জিলাসমূহৰ তালিকা#কেএল—কেৰালা|কেএল]] ০২, [[কৰুণাগাপল্লী]]- কেএল ২৩, [[কোট্টাৰাক্কাৰা]]- কেএল ২৪, [[পুনালুৰ]]- কেএল ২৫, [[কুন্নথুৰ, কেৰালা|কুন্নথুৰ]]- কেএল ৬১, [[পঠানাপুৰম]]- কেএল ৮০, [[চাদয়ামংগলম]]- কেএল ৮২ | blank2_name_sec2 = সাক্ষৰতা | blank2_info_sec2 = ৯১.১৮%<ref name=Cities1Lakhandabove>{{cite web | url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf| title=Provisional Population Totals, Census of India 2011; Cities having population 1 lakh and above |trans-title=অস্থায়ী জনসংখ্যাৰ মুঠ পৰিমাণ, ভাৰতৰ লোকপিয়ল ২০১১; ১ লাখ আৰু তাতকৈ অধিক জনসংখ্যা থকা চহৰসমূহ | publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India}}</ref> | website = {{URL|www.kollam.nic.in}} | blank_name_sec2 = [[মানৱ উন্নয়ন সূচকাংক|এইচডিআই]] | blank_info_sec2 = <span style="color:#090">উচ্চ</span> | blank3_name_sec2 = [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ/এলঅ'চিঅ'ডিই]] | blank3_info_sec2 = '''IN QUI<br />IN KUK''' | footnotes = | official_name = }} '''কোল্লম''' ({{IPA|ml|kolːɐm|lang|Kollam-pronunciation.ogg}}; {{efn|({{IPAc-en|'|k|w|aɪ|.|l|ɒ|n}} {{Respell|KWAI|lon}}; স্থানীয়ভাৱে {{IPAc-en|k|ɔɪ|.|l|ɒ|n}} {{Respell|KOY|lon}} {{audio|Pronunciation of the alternate name "Quilon" of the city Kollam.ogg|উচ্চাৰণ}})}}) হ'ল এখন প্ৰাচীন সাগৰীয় বন্দৰ আৰু ভাৰতীয় ৰাজ্য [[কেৰালা]]ৰ [[কেৰালাৰ চহৰ আৰু নগৰসমূহৰ তালিকা|চতুৰ্থ বৃহত্তম চহৰ]]।<ref>{{Cite web |url=https://www.dtpckollam.com/ |title=DTPC Kollam {{!}} Kollam Tourist Places |trans-title=ডিটিপিচি কোল্লম {{!}} কোল্লম পৰ্যটনস্থলীসমূহ |website=DTPC kollam |language=en |access-date=2026-08-07}}</ref><ref>{{Cite web |author=Express News Service |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2026/Jul/28/custodial-torture-alleged-in-kollam-mans-death |title=Custodial torture alleged in Kollam man’s death |trans-title=কোল্লমৰ লোকজনৰ মৃত্যুত জিম্মাত নিৰ্যাতনৰ অভিযোগ |date=2026-07-28 |website=The New Indian Express |language=en |access-date=2026-08-07}}</ref> [[আৰৱ সাগৰ]]ৰ [[মালাবাৰ উপকূল]]ৰ দক্ষিণ প্ৰান্তত অৱস্থিত এই চহৰখন [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]]ৰ পাৰত আৰু ই [[থিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰপৰা ৭১ কিলোমিটাৰ উত্তৰ-পশ্চিমত অৱস্থিত।<ref>{{cite web |title=Kollam - Encyclopaedia Britannica |trans-title=কোল্লম - এনচাইক্লোপিডিয়া ব্ৰিটেনিকা |url=https://www.britannica.com/place/Kollam |access-date=7 February 2020 |publisher=Britannica}}</ref> কোল্লম [[প্ৰাচীন ভাৰতীয় চহৰসমূহৰ তালিকা|ভাৰতৰ আটাইতকৈ পুৰণি নিৰন্তৰভাৱে জনবসতিপূৰ্ণ চহৰসমূহৰ]] ভিতৰত অন্যতম।<ref>{{cite web |date=16 June 2016 |title=12 Oldest Living and Continuously Inhabited Cities of India |trans-title=ভাৰতৰ ১২খন আটাইতকৈ পুৰণি আৰু নিৰন্তৰভাৱে জনবসতি থকা চহৰ |url=http://www.walkthroughindia.com/cities/12-oldest-living-continuously-inhabited-cities-india/ |access-date=11 June 2023 |archive-date=11 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230611144213/http://www.walkthroughindia.com/cities/12-oldest-living-continuously-inhabited-cities-india/ |url-status=dead |archivedate=11 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230611144213/http://www.walkthroughindia.com/cities/12-oldest-living-continuously-inhabited-cities-india/ |deadurl=yes }}</ref><ref name="auto">{{cite web |title=History &#124; District Kollam, Government of Kerala &#124; India |trans-title=ইতিহাস &#124; জিলা কোল্লম, কেৰালা চৰকাৰ &#124; ভাৰত |url=https://kollam.nic.in/en/history/}}</ref> ইয়াত মেগালিথিক যুগৰপৰাই মানুহৰ বসতিৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে। চহৰখন হাজাৰ হাজাৰ বছৰ ধৰি এক সামুদ্ৰিক [[এণ্ট্ৰেপোট]] (বাণিজ্য কেন্দ্ৰ) হিচাপে পৰিচিত, যাৰ প্ৰাচীনতম প্ৰমাণ ফিনিচিয়ান আৰু ৰোমানসকলৰ সময়ৰপৰা পোৱা যায়।<ref>{{Cite journal |last1=A. |first1=Shaji |last2=H. |first2=Adabiya |date=March 11, 2020 |title=The Early Maritime Trade Relations of Kollam: A Historical Introspection |trans-title=কোল্লমৰ প্ৰাৰম্ভিক সামুদ্ৰিক বাণিজ্য সম্পৰ্ক: এক ঐতিহাসিক অন্তৰ্দৃষ্টি |url=http://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume8.2/23.pdf |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=8 |issue=2}}</ref> ই [[কেৰালাৰ বেকৱাটাৰসমূহ|কেৰালাৰ বেকৱাটাৰ]]ৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ আৰু ইয়াৰ কাজু প্ৰক্ৰিয়াকৰণ, [[নাৰিকলৰ জৰী|কয়াৰ]] উৎপাদন আৰু পৰ্যটন উদ্যোগৰ বাবে জনাজাত।<ref>{{Cite web |title=Ashtamudi Lake, the gateway to the backwaters of Kerala |trans-title=অষ্টমুদি হ্ৰদ, কেৰালাৰ বেকৱাটাৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ |url=https://www.keralatourism.org/destination/ashtamudi-backwaters/426 |website=Kerala Tourism}}</ref><ref>{{Cite web |title=In 2 years, 80% cashew producing units closed in Kollam |trans-title=২ বছৰত, কোল্লমত ৮০% কাজু উৎপাদন গোট বন্ধ হৈছে |url=https://www.downtoearth.org.in/news/agriculture/in-2-years-80-cashew-producing-units-closed-in-kollam-61749 |website=www.downtoearth.org.in|date=28 September 2018 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Coir products of Kerala, Kollam, Kerala, India |trans-title=কেৰালাৰ কয়াৰ সামগ্ৰী, কোল্লম, কেৰালা, ভাৰত |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/2012/coir-products/161 |website=Kerala Tourism}}</ref> প্ৰাচীন কালৰেপৰা কোল্লমৰ এক ব্যাৱসায়িক খ্যাতি আছে। আৰব, [[ফিনিচিয়ান]], চীনা, ইথিওপিয়ান, ছিৰিয়ান, ইহুদী, [[কেলডিয়ান]] আৰু ৰোমানসকলে সহস্ৰাব্দ ধৰি কোল্লম বন্দৰত বাণিজ্য কৰি আহিছে।<ref>{{cite book |first=K. A. Nilakanta |last=Sasthri |title=History of South India |trans-title=দক্ষিণ ভাৰতৰ ইতিহাস |edition=2nd| publisher=Oxford University Press |year=1958 |orig-year=1935}}</ref> চীনা বাণিজ্যৰ বাবে, [[ইবন বটুতা]]ই চতুৰ্দশ শতিকাত কোল্লমক তেওঁৰ চৌব্বিছবছৰীয়া ভ্ৰমণৰ সময়ত দেখা পাঁচটা ভাৰতীয় বন্দৰৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.thebetterindia.com/152778/news-kerala-china-iit-prof-gulis-children/ |title=Kozhikode to China: IIT Prof Unearths 700-YO Link That'll Will Blow Your Mind! |trans-title=কোজিকোড়ৰপৰা চীনলৈ: আইআইটিৰ অধ্যাপকে ৭০০ বছৰ পুৰণি সংযোগ আৱিষ্কাৰ কৰিছে যিয়ে আপোনাক আচৰিত কৰিব! |publisher=The Better India |date=26 July 2018 |access-date=7 December 2015}}</ref><ref name="www.mathrubhumi.com">{{Cite web|url=http://www.mathrubhumi.com/travel/article/destination/kollam/1095/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141009210850/http://www.mathrubhumi.com/travel/article/destination/kollam/1095/|url-status=dead|title=Kollam - Mathrubhumi|trans-title=কোল্লম - মাতৃভূমি|archivedate=9 October 2014}}</ref> দেশিংগানাডুৰ ৰজাসকলে চীনা শাসকসকলৰ সৈতে ৰাষ্ট্ৰদূত বিনিময় কৰিছিল আৰু সেই সময়ত কোল্লমত এক সমৃদ্ধিশালী চীনা বসতি আছিল। নৱম শতিকাত চীনৰ [[কুৱাংচৌ|কেণ্টন]]লৈ যোৱাৰ পথত পাৰ্চী ব্যৱসায়ী চুলেইমান আল-তাজিৰয়ে দেখিছিল যে বিশাল চীনা জাহাজবোৰ অহা ভাৰতৰ একমাত্ৰ বন্দৰটোৱেই আছিল কোল্লম। ভেনটিয়ান ভ্ৰমণকাৰী [[মাৰ্কো পোলো]], যিয়ে ১২৭৫ চনত [[কুবলাই খান]]ৰ অধীনত চীনা সেৱাত আছিল, তেওঁ চীনা মেণ্ডাৰিন হিচাপে কোল্লম আৰু পশ্চিম উপকূলৰ অন্যান্য চহৰসমূহ ভ্ৰমণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=http://kollam.nic.in/history.html|title=Short History of Kollam|trans-title=কোল্লমৰ চমু ইতিহাস}}</ref> [[কোল্লম জিলা|কোল্লম]]ত [[থমাছ দ্য এপষ্টল|ছেইণ্ট থমাছ]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা সাতখন গীৰ্জাৰ ভিতৰত এখন আৰু লগতে দহখন আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদৰ ভিতৰত এখন আছে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়, যিটো [[মালিক দীনাৰ]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। কুইলনৰ ৰোমান কেথলিক ডাইঅ'চিচ ভাৰতৰ প্ৰথমটো ডাইঅ'চিচ।<ref>{{Cite web |title=Diocese of Quilon |trans-title=কুইলনৰ ডাইঅ'চিচ |url=https://www.quilondiocese.com/quilon.php?Pid=16&Mid=89 |access-date=2023-09-07 |website=www.quilondiocese.com |archive-date=7 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230907162517/https://www.quilondiocese.com/quilon.php?Pid=16&Mid=89 |url-status=dead |archivedate=2023-09-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230907162517/https://www.quilondiocese.com/quilon.php?Pid=16&Mid=89 |deadurl=yes }}</ref> [[ভি. নাগম আইয়া]]ই তেওঁৰ ''ত্ৰিবাংকুৰ ষ্টেট মেনুৱেল''ত উল্লেখ কৰিছে যে ৮২২ খ্ৰীষ্টাব্দত দুজন [[ইষ্ট ছিৰিয়াক ৰাইট|ইষ্ট ছিৰিয়াক]] বিশ্বপ, মাৰ চাবোৰ আৰু মাৰ প্ৰোথ তেওঁলোকৰ অনুগামীসকলৰ সৈতে কুইলনত বসতি স্থাপন কৰিছিল। দুবছৰৰ পাছত, মালাবাৰ যুগ আৰম্ভ হৈছিল (৮২৪ খ্ৰীষ্টাব্দ), আৰু কুইলন ত্ৰিবাংকুৰ আৰু [[কোচিন]]ক পিছ পেলাই মালাবাৰ অঞ্চলৰ প্ৰধান চহৰ হৈ পৰিছিল।<ref name="Aiyya, V.V Nagom p. 244"/> বেকাৰেৰ (থেভালাকাৰা) ওচৰত থকা কোৰে-কে-নি কোল্লমৰ অন্তৰ্দেশীয় সাগৰীয় বন্দৰটো পুনৰ মুকলি কৰাৰ বিকল্প হিচাপে মাৰ চাবোৰৰদ্বাৰা ৮২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[থাংগাছেৰী]]ত [[কোল্লম বন্দৰ]] প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ৰোমান আৰু গ্ৰীকসকলৰ বাবে ই নেলচিণ্ডা আৰু টিণ্ডিছ আৰু তামিলসকলৰ বাবে থোণ্ডি নামেৰে পৰিচিত আছিল।<ref name="Aiyya, V.V Nagom p. 244">Aiyya, V.V Nagom, State Manual p. 244</ref> ১৫৭৮ চনৰ ২০ অক্টোবৰত কোল্লমত [[তামিল ভাষা|তামিল]] ভাষাত ছপা হোৱা থাম্বিৰান ভানাক্কম আছিল ভাৰতীয় ভাষাত প্ৰকাশিত প্ৰথমখন কিতাপ।<ref>{{Cite news |date=2010-06-20 |title=Tamil saw its first book in 1578 |trans-title=তামিলে ১৫৭৮ চনত ইয়াৰ প্ৰথমখন কিতাপ দেখিছিল |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/Tamil-saw-its-first-book-in-1578/article15685475.ece |access-date=2023-09-07 |issn=0971-751X}}</ref> [[কোল্লম পৌৰ নিগম]]য়ে পৌৰ প্ৰশাসন আৰু সেৱাৰ বাবে [[আইএছঅ' ৯০০০#আইএছঅ' ৯০০১:২০১৫ৰ বিষয়-বস্তু|আইএছঅ' ৯০০১:২০১৫]] প্ৰমাণ-পত্ৰ লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://lsgkerala.gov.in/index.php/en/news-district-news/kollam-corporation-achieved-iso-certification-1636 |title=Kollam Corporation achieved ISO Certification |trans-title=কোল্লম নিগমে আইএছঅ' প্ৰমাণ-পত্ৰ লাভ কৰিলে |date=17 May 2019 |access-date=18 June 2019}}</ref> ২০২০ চনৰ জানুৱাৰী মাহত নগৰাঞ্চলৰ বিকাশৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি [[ইকনমিষ্ট ইণ্টেলিজেন্স ইউনিট|ইকনমিষ্ট ইণ্টেলিজেন্স ইউনিট (ইআইইউ)]]ৰদ্বাৰা চলোৱা এক সমীক্ষা অনুসৰি, ২০১৫ আৰু ২০২০ চনৰ ভিতৰত ৩১.১% নগৰীয়া বিকাশৰ সৈতে [[কোল্লম মহানগৰীয় অঞ্চল|কোল্লম]] বিশ্বৰ দশম দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা চহৰ হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/three-of-worlds-ten-fastest-growing-urban-areas-are-in-kerala-6205749/ |title=3 of world's 10 fastest-growing urban areas are in Kerala: Economist ranking |trans-title=বিশ্বৰ ১০খন দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা নগৰীয়া অঞ্চলৰ ভিতৰত ৩খনেই কেৰালাত: ইকনমিষ্ট ৰেংকিং |date=8 January 2020 |access-date=8 January 2020}}</ref> অষ্টমুদি হ্ৰদৰ পাৰত অৱস্থিত এইখন এখন উপকূলীয় চহৰ। চহৰখনত [[কোল্লম জিলা]]ৰ প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়সমূহ অৱস্থিত আৰু ই ৰাজ্যখনৰ এখন প্ৰধান বাণিজ্যিক চহৰ। কোল্লম চহৰত পুৰুষৰ তুলনাত মহিলাৰ অনুপাত ভাৰতৰ ৫০০খন আটাইতকৈ জনবহুল চহৰৰ ভিতৰত দ্বিতীয় সৰ্বোচ্চ।<ref>{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/city.php |title=census2011.co.in - Indian Cities |trans-title=census2011.co.in - ভাৰতীয় চহৰসমূহ |access-date=7 December 2015}}</ref> কোল্লম ভাৰতৰ আটাইতকৈ কম প্ৰদূষিত চহৰসমূহৰ ভিতৰতো অন্যতম।<ref>{{cite web|url=http://www.india.com/lifestyle/the-4-least-polluted-cities-in-india-757032/ |title=The 4 Least Polluted Cities in India - India.com |trans-title=ভাৰতৰ ৪খন আটাইতকৈ কম প্ৰদূষিত চহৰ - India.com |date=7 December 2015 |access-date=7 December 2015}}</ref> কেৰালাত [[চেৰা ৰাজবংশ|চেৰা]] ৰাজতন্ত্ৰৰ শাসনৰ শেষৰ পৰ্যায়ত, কোল্লম বাণিজ্য আৰু ৰাজনীতিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। কোল্লম বৰ্তমানেও কেৰালাৰ এক প্ৰধান ব্যাৱসায়িক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হৈ আছে। কোল্লমৰ চাৰিওফালে চাৰিটা প্ৰধান বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[কোট্টাৰাক্কাৰা]], [[পুনালুৰ]], [[পৰাভুৰ, কোল্লম|পৰাভুৰ]] আৰু [[কৰুণাগাপল্লী]] অন্তৰ্ভুক্ত। [[জন মাণ্ডেভাইল|মাণ্ডেভাইল]]ৰ ''[[ছাৰ জন মাণ্ডেভাইলৰ ভ্ৰমণ|ট্ৰেভেলছ]]''ত কোল্লমক '''পালোম্বে''' হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, য'ত তেওঁ দাবী কৰিছিল যে ইয়াত এটা [[যৌৱনৰ ফোৱাৰা]] আছে।<ref>Mandeville, John. ''[http://www.gutenberg.org/cache/epub/782/pg782.txt The Travels of Sir John Mandeville]''. Accessed 24 September 2011.</ref><ref>Kohanski, Tamarah & Benson, C. David (Eds.) ''The Book of John Mandeville''. Medieval Institute Publications (Kalamazoo), 2007. Op. cit. "[http://www.lib.rochester.edu/camelot/teams/tkap2.htm Indexed Glossary of Proper Names]". Accessed 24 September 2011.</ref> == নামৰ উৎপত্তি == {{main|কোল্লমৰ নামসমূহ}} জনপ্ৰিয় তত্ত্বটো হ'ল যে "কোল্লম" নামটো ''কয়িলম'' শব্দৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, যিটো ''[[কোভিলাকম]]'' (যাৰ অৰ্থ "ৰাজপ্ৰাসাদ") আৰু ''[[ইল্লম]]'' (এজন [[ইল্লাথু নায়াৰ|নায়াৰ সম্ভ্ৰান্ত]] বা [[ব্ৰাহ্মণ]]ৰ পৰম্পৰাগত ঘৰ) শব্দৰ সংমিশ্ৰণ।<ref>{{Cite web |title=History {{!}} District Kollam, Government of Kerala {{!}} India |trans-title=ইতিহাস {{!}} জিলা কোল্লম, কেৰালা চৰকাৰ {{!}} ভাৰত |url=https://kollam.nic.in/en/history/#:~:text=One%20theory%20has%20it%20that,and%20illam%20(brahmin%20house). |access-date=2025-05-02 |language=en-US}}</ref> আন এটা তত্ত্ব অনুসৰি এই নামটো [[সংস্কৃত]] শব্দ ''কোল্লম''ৰপৰা আহিছে, যাৰ অৰ্থ "জালুক", কিয়নো এই অঞ্চলটো ঐতিহাসিকভাৱে জালুকৰ বাণিজ্য আৰু ৰপ্তানিৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল।<ref>{{Cite web |title=History {{!}} District Kollam, Government of Kerala {{!}} India |trans-title=ইতিহাস {{!}} জিলা কোল্লম, কেৰালা চৰকাৰ {{!}} ভাৰত |url=https://kollam.nic.in/en/history/#:~:text=The%20name%20Kollam%20has%20a,and%20exporting%20centre%20for%20pepper. |access-date=2025-05-02 |language=en-US}}</ref> ৮২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত, চহৰখনত অনুষ্ঠিত হোৱা সভাবোৰত [[মালায়ালম বৰ্ষপঞ্জী]], বা ''কোল্লবৰ্ষম'', প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।<ref>ending with the Royal sanction of Tarissapalli copper plates to Assyrian Monks by Vaishnaite Chera King Rajashekara Varma, against the backdrop of a Shivite revival led by Adi Shankara among the Nampoothiri communities [http://www.kerala.gov.in/statistical/panchayat_statistics2001/klm_shis.htm Kerala government website] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071121073245/http://www.kerala.gov.in/statistical/panchayat_statistics2001/klm_shis.htm |date=21 November 2007 }}</ref> জুইৰ ফলত ধ্বংস হোৱাৰ পিছত পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা চহৰখনৰ পুনৰ প্ৰতিষ্ঠাৰপৰাই বৰ্তমানৰ মালায়ালম বৰ্ষপঞ্জী আৰম্ভ হোৱা বুলি কোৱা হয়। চহৰখনক আৰবী ভাষাত ''কুলাম'',<ref name="Koolam">{{cite book |author=S. Muhammad Hussain Nainar |url=https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage |title=Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language |trans-title=তুহফাত-আল-মুজাহিদিন: আৰবী ভাষাত এখন ঐতিহাসিক গ্ৰন্থ |publisher=University of Madras |year=1942}}</ref> পৰ্তুগীজ ভাষাত ''কৌলাও'' আৰু প্ৰাচীন তামিল সাহিত্যত ''দেশিংগানাডু'' নামেৰে জনা গৈছিল।<ref name="auto" /> == ইতিহাস == {{main|কোল্লমৰ ইতিহাস}} [[File:Periplous of the Erythraean Sea.svg|left|thumbnail|''[[পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান ছী]]''ৰ নাম, পথ আৰু অৱস্থানসমূহ (১ম শতিকা)]] কুইলন নামৰ প্ৰাচীন চহৰ হিচাপে, কোল্লম [[পাণ্ড্য ৰাজবংশ]]ৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩য় শতিকা–১২শ শতিকা) সময়ত এক সমৃদ্ধিশালী বন্দৰ আছিল, আৰু পিছলৈ প্ৰায় ৮২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত মাৰুভান চাপিৰ ইচোৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ সময়ত ই স্বাধীন [[ভেনাডু ৰাজ্য|ভেনাডু]] বা কুইলন ৰাজ্যৰ ৰাজধানী হৈ পৰে। ১৩শ শতিকাত বিশ্বজুৰি হোৱা সামুদ্ৰিক বাণিজ্যত ইজিপ্তৰ আলেকজেন্দ্ৰিয়া আৰু কায়ৰো, চীনৰ [[কুৱাঞ্জৌ]] চহৰ আৰু মালয়েছিয়ান দ্বীপপুঞ্জৰ [[মালাক্কা]]ৰ লগতে কোল্লমক চাৰিটা প্ৰাথমিক [[এণ্ট্ৰেপোট]]ৰ ভিতৰত এটা বুলি গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name=Tignor>{{cite book|last=tignor|first=Robert|title=Worlds together, worlds apart: a history of the world from the beginnings of humankind to the present|trans-title=ৱৰ্ল্ডছ টুগেদাৰ, ৱৰ্ল্ডছ এপাৰ্ট: মানৱ জাতিৰ আৰম্ভণিৰপৰা বৰ্তমানলৈকে বিশ্বৰ এক ইতিহাস|year=2010|publisher=W.W. Norton & Co.|location=New York|isbn=978-0-393-93492-2|page=365|url=http://books.wwnorton.com/books/detail.aspx?ID=17166|edition=3rd}}</ref> এনে লাগে যেন মধ্যযুগলৈকে কোল্লমত বাণিজ্য সমৃদ্ধিশালী হৈ আছিল, কিয়নো ১২৮০ চনত স্থানীয় শাসক আৰু চীনৰ মাজত সম্পৰ্ক স্থাপনৰ বাবে চীনৰ [[ইউয়ান ৰাজবংশ|ইউয়ান]]ৰ ৰাষ্ট্ৰদূত কোল্লমলৈ অহাৰ উদাহৰণ পোৱা যায়।<ref>{{Cite book|title=Al-Hind, The making of the Indo-Islamic World|trans-title=আল-হিন্দ, ইণ্ডো-ইছলামিক বিশ্বৰ সৃষ্টি|publisher=Brill|chapter-url=https://archive.org/details/AndreWinkAlHindTheMakingOfTheIndoIslamKhaledWahsh2FFacebook2FkWahshyahoo.com/page/n24/mode/1up?view=theater&q=Embassy|year=2002|chapter='Trade embassy to Kollam'}}</ref> === পাণ্ড্য শাসন === কোল্লমৰ প্ৰাচীন ৰাজনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক ইতিহাস কেৰালাৰ বাকী অংশৰপৰা প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে স্বতন্ত্ৰ আছিল। [[চেৰা ৰাজবংশ]]ই দক্ষিণৰ [[আলাপুঝা]] আৰু উত্তৰৰ [[কাছাৰগড়]]ৰ মাজৰ মালাবাৰ উপকূল অঞ্চলটো শাসন কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত [[পালক্কাড ব্যৱধান]], [[কইম্বাটুৰ]], [[চালেম, তামিলনাডু|চালেম]] আৰু [[কোল্লী পাহাৰ]] অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। [[কইম্বাটুৰ]]ৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলটো [[সংগম যুগ]]ত খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম আৰু চতুৰ্থ শতিকাৰ ভিতৰত চেৰাসকলৰদ্বাৰা শাসিত আছিল, আৰু ই পালক্কাড ব্যৱধানৰ পূব প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল, যিটো মালাবাৰ উপকূল আৰু [[তামিলনাডু]]ৰ মাজৰ প্ৰধান বাণিজ্যিক পথ আছিল।<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|trans-title=তামিলনাডুত ৰোমান সংযোগ|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=28 October 2011|newspaper=[[The Hindu]]|date=28 January 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=19 September 2013|archivedate=19 September 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|deadurl=yes}}</ref> অৱশ্যে, বৰ্তমানৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ দক্ষিণাঞ্চল (থিৰুৱনন্তপুৰম আৰু আলাপুঝাৰ মাজৰ উপকূলীয় অঞ্চল) [[আয় ৰাজবংশ]]ৰ অধীনত আছিল, যিসকল চেৰাসকলতকৈ [[মাদুৰাই]]ৰ [[পাণ্ড্য ৰাজবংশ]]ৰ সৈতে অধিক সম্পৰ্কিত আছিল।<ref>KA Nilakanta Sastri</ref> গ্ৰীক [[নেষ্টোৰিয়ান খ্ৰীষ্টান|নেষ্টোৰিয়ান]] নাৱিক [[কচমাছ ইণ্ডিকোপ্লেউষ্টেছ]]য়ে,<ref>{{cite web|author=Roger Pearse |url=http://www.ccel.org/ccel/pearse/morefathers/files/cosmas_00_0_eintro.htm |title=Cosmas Indicopleustes, Christian Topography. Preface to the online edition |trans-title=কচমাছ ইণ্ডিকোপ্লেউষ্টেছ, খ্ৰীষ্টান টপ'গ্ৰাফী। অনলাইন সংস্কৰণৰ পাতনি |publisher=Ccel.org |date=5 July 2003 |access-date=20 April 2013}}</ref> তেওঁৰ গ্ৰন্থ 'খ্ৰীষ্টান টপ'গ্ৰাফী'ত,<ref>{{cite web|author=Roger Pearse |url=http://www.ccel.org/ccel/pearse/morefathers/files/cosmas_11_book11.htm |title=Cosmas Indicopleustes, Christian Topography (1897) pp. 358–373. Book 11 |trans-title=কচমাছ ইণ্ডিকোপ্লেউষ্টেছ, খ্ৰীষ্টান টপ'গ্ৰাফী (১৮৯৭) পৃষ্ঠা ৩৫৮-৩৭৩। গ্ৰন্থ ১১ |publisher=Ccel.org |access-date=20 April 2013}}</ref> ৫৫০ চনত মালাবাৰ উপকূল ভ্ৰমণ কৰাৰ কথা উল্লেখ কৰিছে আৰু ''মালে''ত (মালাবাৰ উপকূল) খ্ৰীষ্টান বিশ্বাসীসকলৰ এটা সৰু গোট থকাৰ কথা কৈছে। তেওঁ লিখিছে, "টাব্ৰোপেন (চিলন) দ্বীপত খ্ৰীষ্টানসকলৰ এটা গীৰ্জা আছে, আৰু যাজক আৰু বিশ্বাসীসকল আছে। একেদৰে মালেত, য'ত জালুক গজে, আৰু কাল্লিয়ানাৰ (নিল্লাক্কলৰ কাল্লিয়াংকল) কৃষি সম্প্ৰদায়ত, ৩২৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ নিচিয়া ছুন্নাহাদোচৰ অনুসৰি পাৰস্যত পৱিত্ৰ কৰা এজন বিশ্বপো আছে।" <ref>Travancore Manual</ref> মাৰুভান চাপিৰ ইচোয়ে ভেনাড ৰজা আয়্যানাটিকলৰ দানৰ সহায়ত কোল্লম বন্দৰৰ ওচৰত এটা খ্ৰীষ্টান গীৰ্জা স্থাপন কৰিছিল। ''[[তাৰিছাপল্লী]]'' নামেৰে পৰিচিত এই গীৰ্জাটোৱে ৰজাই প্ৰদান কৰা [[কোল্লম তাম্ৰপত্ৰ|কোল্লম তাম্ৰপত্ৰ]] অনুদান লাভ কৰিছিল। কোল্লমত [[ভাৰতীয় উপমহামণ্ডল]]ৰ আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদসমূহৰ ভিতৰত এখন অৱস্থিত।<ref>{{cite book |author=Jonathan Goldstein |title=The Jews of China |trans-title=চীনৰ ইহুদীসকল |publisher=M. E. Sharpe |year=1999|isbn=9780765601049 |url=https://books.google.com/books?id=8Z6DlzyT2vwC |page=123}}</ref><ref name="SimpsonKresse2008">{{cite book |author1=Edward Simpson|author2=Kai Kresse|title=Struggling with History: Islam and Cosmopolitanism in the Western Indian Ocean|trans-title=ইতিহাসৰ সৈতে সংগ্ৰাম: পশ্চিম ভাৰত মহাসাগৰত ইছলাম আৰু বিশ্বজনীনতা|url=https://books.google.com/books?id=w0qHKA7zEaEC&pg=PA333|access-date=24 July 2012 |year=2008|publisher=Columbia University Press|isbn=978-0-231-70024-5|pages=333}}</ref><ref name="Kupferschmidt1987">{{cite book|author=Uri M. Kupferschmidt|title=The Supreme Muslim Council: Islam Under the British Mandate for Palestine|trans-title=সৰ্বোচ্চ মুছলমান পৰিষদ: পেলেষ্টাইনৰ বাবে ব্ৰিটিছ মেণ্ডেটৰ অধীনত ইছলাম|url=https://books.google.com/books?id=ChEVAAAAIAAJ&pg=PA458|access-date=25 July 2012|year=1987|publisher=Brill|isbn=978-90-04-07929-8|pages=458–459}}</ref><ref name="Raṇṭattāṇi2007">{{cite book|author=Husain Raṇṭattāṇi|title=Mappila Muslims: A Study on Society and Anti Colonial Struggles |trans-title=মাপ্পিলা মুছলমানসকল: সমাজ আৰু ঔপনিৱেশিক বিৰোধী সংগ্ৰামৰ ওপৰত এক অধ্যয়ন |url=https://books.google.com/books?id=xlb5BrabQd8C&pg=PA179|access-date=25 July 2012|year=2007|publisher=Other Books|isbn=978-81-903887-8-8|pages=179–}}</ref> ''[[কিচাত শকাৰৱতী ফাৰ্মাদ]]''ৰ অনুসৰি, [[কোদুংগাল্লুৰ]], কোল্লম, [[মাধয়ী]], [[বাৰকুৰ]], [[মাংগালোৰ]], [[কাছাৰগড়]], [[কান্নুৰ]], [[ধৰ্মদম]], [[কয়িলান্দি|পান্থালয়িনী]] আৰু [[চালিয়ম]]ৰ [[মছজিদ|''মছজিদ'']]সমূহ [[মালিক দীনাৰ]]ৰ যুগত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু এইবোৰ [[ভাৰতীয় উপমহামণ্ডল]]ৰ আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref>Prange, Sebastian R. ''Monsoon Islam: Trade and Faith on the Medieval Malabar Coast.'' Cambridge University Press, 2018. 98.</ref> লগতে বিশ্বাস কৰা হয় যে মালিক দীনাৰৰ মৃত্যু [[কাছাৰগড়]] চহৰৰ [[থালংগাৰা]]ত হৈছিল।<ref name="ch">Pg 58, Cultural heritage of Kerala: an introduction, A. Sreedhara Menon, East-West Publications, 1978</ref> === ভেনাডুৰ ৰাজধানী (নৱমৰপৰা দ্বাদশ শতিকা) === {{see also|কোল্লম বন্দৰ}} [[File:Map of Kampili kingdom.png|thumb|300px|১৩২০ খ্ৰীষ্টাব্দত দক্ষিণ এছিয়া]] কোল্লমৰ বন্দৰটো, যাক তেতিয়া কুইলন বুলি জনা গৈছিল, ৮২৫ চনত নেষ্টোৰিয়ান খ্ৰীষ্টান [[মাৰ চাবোৰ আৰু মাৰ প্ৰোথ]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ বাবে [[চেৰা ৰাজবংশ|চেৰা]] ৰাজ্যৰ অধীনত থকা স্বাধীন ভেনাডু বা কুইলন ৰাজ্যৰ ৰজা আয়্যানাদিকল থিৰুভাদিকলৰ অনুমোদন লোৱা হৈছিল।<ref>Kerala Charithram P.59 Sridhara Menon</ref><ref name="Travancore Manual page 244">V. Nagam Aiya (1906), [[Travancore State Manual]], page 244</ref>{{sfnp|Malekandathil|2010}} বিশ্বাস কৰা হয় যে মাৰ চাপোৰ ইচোৱে চেৰা ৰজাক বেকাৰেৰ (থেভালাকাৰা) ওচৰৰ প্ৰায় ধ্বংসপ্ৰাপ্ত অন্তৰ্দেশীয় সাগৰীয় বন্দৰ কোল্লম (কোৰে-কে-নি) পুনৰ নিৰ্মাণ কৰাৰ অনুৰোধৰ পৰিৱৰ্তে কোল্লমৰ ওচৰত এটা নতুন সাগৰীয় বন্দৰ সৃষ্টি কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল। এই পুৰণি বন্দৰটো ৰোমান আৰু গ্ৰীকসকলৰ বাবে নেলচিণ্ডা আৰু টিণ্ডিছ আৰু তামিলসকলৰ বাবে থোণ্ডি নামেৰে পৰিচিত আছিল। যিহেতু ষষ্ঠ শতিকাত [[পল্লৱ ৰাজবংশ|পল্লৱসকলৰ]] আক্ৰমণৰ ফলত মালাবাৰ উপকূলৰপৰা মচলাৰ বাণিজ্য বন্ধ হৈ গৈছিল, সেয়েহে কেইবা শতিকা ধৰি ইয়াত কোনো বাণিজ্য হোৱা নাছিল। ইয়াৰ ফলত নেষ্টোৰিয়ানসকলে চেৰা ৰাজ্যত কেইবা দশক ধৰি থাকিবলৈ সক্ষম হৈছিল আৰু নাম্পুথিৰী বৈষ্ণৱ আৰু নায়াৰ উপ-জাতিসমূহৰ মাজত ছেইণ্ট থমাছ পৰম্পৰাত খ্ৰীষ্টান ধৰ্মৰ প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। তেওঁলোকে সংস্কৃত আৰু বৈদিক প্ৰাৰ্থনাসমূহ সলনি নকৰাকৈ ট্ৰিনিটিৰ মতবাদৰ ভিত্তি হিচাপে ছিৰিয়ান উপাসনা পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>History of Kollam city and Kollam Port [http://www.quilon.com/history.htm Quilon.com]</ref> আয়্যানাদিকল থিৰুভাদিকলৰদ্বাৰা মাৰুভান চাপোৰ ইচোক প্ৰদান কৰা [[থৰিচাপল্লী ফলি]]য়ে খ্ৰীষ্টানসকলক চহৰখনত বিদেশী বাণিজ্য তদাৰক কৰাৰ লগতে ইয়াৰ ওজন আৰু জোখ-মাখৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণৰ অধিকাৰ দিছিল। কুইলনৰ বাণিজ্য আৰু সম্পদ বৃদ্ধি কৰাৰ লক্ষ্যৰে এই পদক্ষেপ লোৱা হৈছিল। [[হাৰমান গুণ্ডাৰ্ট]]ৰ মতে মাৰুভান চাপিৰ ইচোক থাৰিছাপল্লী গীৰ্জা নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰু কোল্লমত [[মণিগ্ৰামম]] বাণিজ্যিক গোট গঠন কৰিবলৈ মাটি প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Logan |first=William |title=Malabar Manual |trans-title=মালাবাৰ মেনুৱেল |publisher=Asian Educational Services |year=2000 |isbn=978-8120604469 |volume=2 |pages=cxxv–cxxvi, cxxxviii |chapter=Appendix XII (Collection of Deeds)}}</ref> {{sfnp|Malekandathil|2010}}<ref name="Sharma2010">{{cite book|author=Yogesh Sharma|title=Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India|trans-title=উপকূলীয় ইতিহাস: প্ৰাক-আধুনিক ভাৰতত সমাজ আৰু পৰিস্থিতিতন্ত্ৰ|url=https://books.google.com/books?id=FTTGWSme30YC|year=2010|publisher=Primus Books|page=78|isbn=978-93-80607-00-9}}</ref> [[File:Quilon Syrian copper plates (849 AD) PLATE 3.jpg|thumb|'''কুইলন ছিৰিয়ান তাম্ৰপত্ৰ (৮৪৯ খ্ৰীষ্টাব্দ) ফলক ৩''']] এইদৰেই চহৰখনৰ নামানুসৰি কোলা বৰ্ষম নামেৰে পৰিচিত মালায়ালম যুগৰ আৰম্ভণি হৈছিল, যিয়ে নৱম শতিকাত কোল্লমৰ গুৰুত্বক সূচায়।{{sfnp|Malekandathil|2010}} চিৰাফৰ পাৰ্চী ব্যৱসায়ী চোলেইমানে নৱম শতিকাত মালাবাৰ ভ্ৰমণ কৰিছিল আৰু দেখিছিল যে চীনৰপৰা পাৰস্য উপসাগৰলৈ যোৱা সামগ্ৰীৰ ট্ৰেন্সশ্বিপমেণ্ট হাব হিচাপে বিশাল চীনা জাহাজবোৰে ব্যৱহাৰ কৰা ভাৰতৰ একমাত্ৰ বন্দৰ আছিল কুইলন। কোল্লমৰ (পূৰ্বতে 'দেশিংগানাডু' বুলি কোৱা হৈছিল) শাসকসকলৰ চীনৰ সৈতে বাণিজ্যিক সম্পৰ্ক আছিল আৰু ৰাষ্ট্ৰদূতো বিনিময় কৰিছিল। [[টাং ৰাজবংশ]]ৰ (৬১৮–৯১৩) নথি-পত্ৰ অনুসৰি,<ref>Travancore Manual, page 244</ref> সপ্তম শতিকাৰ আগতে কুইলন তেওঁলোকৰ প্ৰধান বন্দৰ আছিল। ৬০০ চনৰ আশে-পাশে চীনা বাণিজ্য হ্ৰাস পায় আৰু ১৩শ শতিকাত পুনৰুজ্জীৱিত হয়। বিশ্বপ কেটালানীৰ ''মিৰাবিলিয়া ডেছক্ৰিপ্টা''ই কোল্লমৰ জীৱনৰ এক বৰ্ণনা দাঙি ধৰে, যাক তেওঁ ভাৰতৰ আটাইতকৈ পুৰণি কেথলিক ডাইঅ'চিচ কোল্লমৰ মনোনীত কেথলিক বিশ্বপ হিচাপে দেখিছিল। তেওঁ [[মাৰ্কো পোলো]]ই চহৰখন ভ্ৰমণ কৰাৰ আগৰ সময়ছোৱাত 'মেজাৰ ইণ্ডিয়া'ৰ জীৱনৰ সত্য আৰু কাল্পনিক বৰ্ণনাও আগবঢ়ায়।<ref>Mirabilia Descripta by Jordanus Catalani circa 1320–1336 (trans Hiracut Society, London)</ref> [[স্থানু ৰবি বৰ্মা]]ৰ (নৱম শতিকা) ৰাজত্বকালত কেৰালা ভ্ৰমণ কৰা পাৰ্চী ব্যৱসায়ী চুলেইমান আল-তাজিৰে লিপিবদ্ধ কৰিছে যে সেই সময়ত কোল্লম বন্দৰক কেন্দ্ৰ কৰি কেৰালা আৰু চীনৰ মাজত ব্যাপক বাণিজ্য হৈছিল।<ref>{{Cite book|title=India Charitram|trans-title=ভাৰত চৰিত্ৰম|last=Menon|first=A. Shreedhara|publisher=DC Books|year=2016|isbn=9788126419395|location=Kottayam|pages=219}}</ref> === কাটালান এটলাছত (১৩৭৫) "কলম্বো" হিচাপে কোল্লম === [[File:Sultan of Delhi (top) and King of Vijayanagar (bottom) in the Catalan Atlas of 1375.jpg|thumb|[[দিল্লী চুলতানী|দিল্লীৰ চুলতান]] (ওপৰত, পতাকা: [[File:Sultan of Delhi Flag according to the Catalan Atlas (1375).png|15px]]) আৰু ১৩৭৫ চনৰ সমসাময়িক [[কাটালান এটলাছ]]ত তলত "কলম্বোৰ ৰজা" (কোল্লম) (পতাকা: [[File:Flag_of_the_Kigdom_of_Colombo,_Catalan_Atlas_1375.png|15px]], যিটো তাৰ প্ৰাৰম্ভিক [[ছেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টান|ছেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]] আৰু ১৩২৯ চনৰপৰা [[জৰ্ডান কাটালা|জৰ্ডানাছ]]ৰ অধীনত থকা কেথলিক মিছনৰ বাবে খ্ৰীষ্টান হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে)<ref name="VL4">{{cite journal |last1=Liščák |first1=Vladimír |title=Mapa mondi (Catalan Atlas of 1375), Majorcan cartographic school, and 14th century Asia |trans-title=মাপামোণ্ডি (১৩৭৫ চনৰ কাটালান এটলাছ), মেজৰকান কাৰ্ট'গ্ৰাফিক স্কুল আৰু ১৪শ শতিকাৰ এছিয়া |journal=International Cartographic Association |date=2017 |volume=1 |pages=4–5 |doi=10.5194/ica-proc-1-69-2018 |bibcode=2018PrICA...1...69L |url=https://www.proc-int-cartogr-assoc.net/1/69/2018/ica-proc-1-69-2018.pdf |doi-access=free }}</ref><ref>{{cite book |last1=Massing |first1=Jean Michel |last2=Albuquerque |first2=Luís de |last3=Brown |first3=Jonathan |last4=González |first4=J. J. Martín |title=Circa 1492: Art in the Age of Exploration |trans-title=প্ৰায় ১৪৯২: অন্বেষণৰ যুগত শিল্প |date=1 January 1991 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-05167-4 |url=https://books.google.com/books?id=wMK-Ba0-RG4C&pg=PA30 |language=en}}</ref>। বহুতো স্থানৰ নাম সঠিক।<ref>{{cite book |title=Cartography between Christian Europe and the Arabic-Islamic World, 1100-1500: Divergent Traditions |trans-title=খ্ৰীষ্টান ইউৰোপ আৰু আৰবী-ইছলামিক বিশ্বৰ মাজত কাৰ্ট'গ্ৰাফী, ১১০০-১৫০০: ভিন্ন পৰম্পৰা |date=17 June 2021 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-44603-8 |page=176 |url=https://books.google.com/books?id=eq0zEAAAQBAJ&pg=PA176 |language=en}}</ref> দক্ষিণৰ ৰজাৰ কাষত থকা কেপচনটোত লিখা আছে: "ইয়াত কলম্বোৰ ৰজাই শাসন কৰে, এজন খ্ৰীষ্টান।" <ref>{{cite journal |last1=Liščák |first1=Vladimír |title=Mapa mondi (Catalan Atlas of 1375), Majorcan cartographic school, and 14th century Asia |trans-title=মাপামোণ্ডি (১৩৭৫ চনৰ কাটালান এটলাছ), মেজৰকান কাৰ্ট'গ্ৰাফিক স্কুল আৰু ১৪শ শতিকাৰ এছিয়া |journal=International Cartographic Association |date=2017 |volume=1 |page=5 |doi=10.5194/ica-proc-1-69-2018 |bibcode=2018PrICA...1...69L |url=https://www.proc-int-cartogr-assoc.net/1/69/2018/ica-proc-1-69-2018.pdf |doi-access=free }}</ref>]] ১৩শ শতিকাত, [[পাণ্ড্য ৰাজবংশ|পাণ্ড্য]] শাসক [[মাৰৱৰ্মন কুলশেখৰ পাণ্ড্যন প্ৰথম]]য়ে ভেনাডুত এখন যুদ্ধত অৱতীৰ্ণ হৈ কোল্লম চহৰ দখল কৰিছিল।<ref>KA Nilakanta Sastri, p197</ref> ১৩৭৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ [[কাটালান এটলাছ]]ত চহৰখন কলম্বো আৰু কোলোবো হিচাপে দেখা যায়। মানচিত্ৰখনত এই চহৰখনক খ্ৰীষ্টান শাসকৰদ্বাৰা শাসিত এখন খ্ৰীষ্টান চহৰ হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে।<ref name="VL4"/> ৰজাৰ ছবিৰ ওপৰত থকা পাঠ্যত লিখা আছে: {{blockquote|''Açí seny[o]reja lo rey Colobo, christià. Pruvíncia de Columbo''<br />(ইয়াত খ্ৰীষ্টান প্ৰভু ৰজা কোলোবোৱে শাসন কৰে, কলম্বো প্ৰদেশ)।<ref name="VL4"/>}} এই চহৰখন ৮২৫ চনত এজন পাৰ্চী [[ইষ্ট ছিৰিয়াক খ্ৰীষ্টান]] ব্যৱসায়ী মাৰুভান চাপিৰ ইচোৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু [[ছেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টান]]সকলৰদ্বাৰা ইয়াক প্ৰাচীন কালতেই খ্ৰীষ্টান ধৰ্মলৈ পৰিৱৰ্তন কৰা হৈছিল। ১৩২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত [[পোপ জন দ্বাবিংশ]]ই কোল্লম / কলম্বোক ভাৰতীয় উপমহামণ্ডলৰ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ ৰোমান কেথলিক বিশ্বপৰ এলেকা হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰে, আৰু কেটালোনিয়াৰ [[জৰ্ডান কাটালা|জৰ্ডান]] নামৰ এজন [[ডমিনিকান অৰ্ডাৰ|ডমিনিকান]] ফ্ৰায়াৰক ডাইঅ'চিচৰ প্ৰথম লেটিন সম্প্ৰদায়ৰ বিশ্বপ হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।<ref name="VL4" /> === পৰ্তুগীজ, ডাচ্চ আৰু ব্ৰিটিছ বাণিজ্য আৰু প্ৰভাৱ (১৬শ ৰপৰা ১৮শ শতিকা) === [[File:Thambiran Vanakkam 1578.JPG|thumbnail|''[[থাম্বিৰান ভানাক্কম]]'']] [[File:Retrato de Afonso de Albuquerque (após 1545) - Autor desconhecido-cortado.png|thumb|ভাইচৰয় [[আফনচো দে আলবুকাৰ্ক]]]] [[আৱিষ্কাৰৰ যুগ]]ত ১৪৯৮ চনত পৰ্তুগীজসকল [[কোজিকোড়]]ৰ [[কাপ্পাদ]]ত উপস্থিত হয়, যাৰ ফলত ইউৰোপৰপৰা ভাৰতলৈ পোণপটীয়া সাগৰীয় পথ মুকলি হয়।<ref>DC Books, Kottayam (2007), A. Sreedhara Menon, A Survey of Kerala History</ref> ১৫০২ চনত কোল্লমৰ থাংগাছেৰীত বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা তেওঁলোকেই আছিল প্ৰথম ইউৰোপীয়, যিটো তেওঁলোকৰ জালুকৰ বাণিজ্যৰ কেন্দ্ৰ হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/thangasseri-kollam/296|title=Thangasseri, Kollam, Dutch Quilon, Kerala|trans-title=থাংগাছেৰী, কোল্লম, ডাচ্চ কুইলন, কেৰালা|website=Kerala Tourism}}</ref> ইয়াৰ পিছত মুৰ/আৰবসকলৰ সৈতে হোৱা যুদ্ধত থেভালাকাৰাত থকা ছেইণ্ট থমাছ পৰম্পৰাৰ প্ৰাচীন গীৰ্জা (মন্দিৰ) ধ্বংস হৈছিল। ১৫১৭ চনত পৰ্তুগীজসকলে থাংগাছেৰীত ছেইণ্ট থমাছ দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে, যিটো পৰৱৰ্তী সময়ত ডাচ্চসকলৰ সৈতে হোৱা যুদ্ধত ধ্বংস হৈছিল। ১৬৬১ চনত [[ডাচ্চ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ে চহৰখন নিজৰ দখললৈ আনে। পিছত ডাচ্চসকলৰদ্বাৰা সংস্কাৰ কৰা পুৰণি পৰ্তুগীজ দুৰ্গৰ অৱশেষ থাংগাছেৰীত পোৱা যায়। ১৮শ শতিকাত ত্ৰিবাংকুৰে কোল্লম জয় কৰে, ইয়াৰ পিছত ১৭৯৫ চনত ব্ৰিটিছসকলে জয় কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://kollamcity.in/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150602132809/http://kollamcity.in/about-kollam-city|url-status=usurped|title=Kollam City|trans-title=কোল্লম চহৰ|archivedate=2 June 2015|website=Bebas88}}</ref> থাংগাছেৰী আজিও এটা এংলো-ইণ্ডিয়ান বসতিস্থান হিচাপে আছে, যদিও বৰ্তমান খুব কমসংখ্যক এংলো-ইণ্ডিয়ানহে ইয়াত বাস কৰে। থাংগাছেৰীত থকা পুৰণি পৰ্তুগীজ-নিৰ্মিত গীৰ্জা, ইনফেণ্ট জিচাছ চাৰ্চ এই অঞ্চলত পৰ্তুগীজ শাসনৰ এক স্মৃতিচিহ্ন হিচাপে বৰ্তি আছে।<ref>[http://www.ucanindia.in/news/new-proof-for-preportuguese-mission-in-kollam/23928/daily New proof for Pre-Portuguese mission in Kollam]</ref><ref>{{cite web|url=http://tourmet.com/thangassery-fort/ |title=Tourmet - Thangassery, Kollam |trans-title=টুৰমেট - থাংগাছেৰী, কোল্লম |date=21 May 2013 |access-date=6 January 2014}}</ref><ref>{{cite web |url=http://indica.co.in/history-of-kollam#.UtZLhNKVO-0 |title=History of Kollam |trans-title=কোল্লমৰ ইতিহাস |access-date=15 January 2014 |archive-date=2 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150602133158/http://indica.co.in/history-of-kollam#.UtZLhNKVO-0 |url-status=dead |archivedate=2 June 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150602133158/http://indica.co.in/history-of-kollam#.UtZLhNKVO-0 |deadurl=yes }}</ref><ref>'Jornada' of Portuguese Bishop Dom Alexis Menezes 1599–1600AD</ref> <gallery> File:Quilon 1505 verbessert.jpg|১৫০০ৰ দশকত কোল্লম File:Quilon 1670 verbessert.jpg|১৬৬১ চনত কোল্লম দখল File:A view of Coylang Wellcome L0038178.jpg|১৭০০ৰ দশকত কোল্লম </gallery> === কুইলনৰ যুদ্ধ === {{main|কুইলনৰ যুদ্ধ}} [[File:1756 Bellin Map of Kollam Fort, Kerala, India - Geographicus - Coylan-bellin-1756.jpg|thumb|পৰ্তুগীজ শাসনৰপৰা ডাচ্চসকলৰ হাতলৈ যোৱাৰ পাছত ১৭৫৬ চনত কোল্লম দুৰ্গ]] ১৮০৯ চনত কুইলনৰ [[কেণ্টনমেণ্ট ময়দান]]ত ত্ৰিবাংকুৰৰ তেতিয়াৰ দালাৱা (প্ৰধানমন্ত্ৰী) [[ভেলু থাম্পি দালাৱা]]ৰ নেতৃত্বত ভাৰতীয় ৰাজ্য ত্ৰিবাংকুৰৰ সৈন্যবাহিনী আৰু কৰ্ণেল চালমাৰ্ছৰ নেতৃত্বত [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী|ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ মাজত [[কুইলনৰ যুদ্ধ]] সংঘটিত হৈছিল। ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে কুইলন আৰু কেণ্টনমেণ্ট ময়দানৰ ওচৰত থকা তেওঁলোকৰ গেৰিছন আক্ৰমণ কৰাৰ ফলত এই যুদ্ধৰ সূত্ৰপাত হৈছিল আৰু ই মাত্ৰ ছঘণ্টা ধৰি চলিছিল।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=YYlC_qF_eB0C&q=History+of+Travancore+by+P.+Shangoony+Menon&pg=PA6 |title=E-book:History of Travancore by P. Shangoony Menon |trans-title=ই-বুক: পি. ছানগুনি মেননৰদ্বাৰা ত্ৰিবাংকুৰৰ ইতিহাস |isbn=9788184650013 |access-date=2014-11-05|last1=David |first1=Maria A. |year=2009 |publisher=ISPCK }}</ref> কোম্পানীৰ বাহিনীয়ে এই যুদ্ধত জয়লাভ কৰে, আনহাতে যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰা বিদ্ৰোহীসকলক কোৰ্ট-মাৰ্শ্বাল কৰা হয় আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ময়দানত ফাঁচি দিয়া হয়।<ref name="History of Travancore">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/a-place-in-history/article3218611.ece|title=A place in history|trans-title=ইতিহাসত এখন স্থান|newspaper=The Hindu |date=29 June 2006|via=www.thehindu.com}}</ref> === ত্ৰিবাংকুৰৰ শাসন === ১৮শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে, [[ত্ৰিবাংকুৰ ৰাজপৰিয়াল]]য়ে [[কান্নুৰ]]ত অৱস্থিত [[কোলাথুনাডু]]ৰ ৰাজপৰিয়াল আৰু বৰ্তমানৰ [[মালাপ্পুৰম জিলা]]ত অৱস্থিত [[পৰাপ্পানাদ]]ৰ কিছু সদস্যক গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>Travancore State Manual</ref> ১৭৫৫ চনত [[পুৰাক্কাড]]ৰ যুদ্ধত [[কোজিকোড়ৰ ইতিহাস|কোজিকোড়]]ৰ শক্তিশালী [[জামোৰিন]]ক পৰাস্ত কৰি ত্ৰিবাংকুৰ কেৰালাৰ আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী ৰাজ্যত পৰিণত হয়।<ref name="AHoT 162">{{cite book|last1=Shungoony Menon|first1=P.|title=A History of Travancore from the Earliest Times|trans-title=প্ৰাচীন কালৰপৰা ত্ৰিবাংকুৰৰ ইতিহাস|date=1878|publisher=Higgin Botham & Co.|location=Madras|pages=[https://archive.org/details/ahistorytravanc00menogoog/page/n212 162]–164|url=https://archive.org/details/ahistorytravanc00menogoog|access-date=5 May 2016|language=en|format=pdf}}</ref> ১৮৩০-ৰ দশকলৈকে চৰকাৰী সচিবালয়ো কোল্লমত অৱস্থিত আছিল। [[স্বাথী থিৰুনাল ৰামা বৰ্মা|স্বাথী থিৰুনাল]]ৰ ৰাজত্বকালত ইয়াক থিৰুৱনন্তপুৰমলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/short-history-kerala-secretariat-building-celebrates-150-years-111767 |title=A short history of the Kerala Secretariat as building celebrates 150 years |trans-title=কেৰালা সচিবালয়ৰ এক চমু ইতিহাস যিহেতু ভৱনটোৱে ১৫০ বছৰ উদ্‌যাপন কৰিছে |publisher=The NEWS Minute |date=5 November 2019 |access-date=6 November 2019}}</ref> === কোল্লম বন্দৰৰ সাগৰৰ তলিত খনন === [[File:Plan of Kollam 1850.jpg|thumb|১৮৫০ৰ দশকত কোল্লমৰ পৰিকল্পনা]] ২০১৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰপৰা [[কোল্লম বন্দৰ]]ৰ চৌহদত খনন কাৰ্য চলি আছে। দলটোৱে চীনা চীনামাটিৰ পাত্ৰ আৰু মুদ্ৰাকে ধৰি বহুতো প্ৰাচীন সামগ্ৰী আৱিষ্কাৰ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/emergence-of-antiques-triggers-treasure-hunt-in-kollam/article5711850.ece |title=Emergence of antiques triggers treasure hunt in Kollam |trans-title=প্ৰাচীন সামগ্ৰীৰ আৱিৰ্ভাৱে কোল্লমত গুপ্তধনৰ সন্ধান আৰম্ভ কৰিছে |work=The Hindu|date=21 February 2014 |access-date=11 January 2017}}</ref> পেলেচ মিউজিয়ামৰ এটা চীনা দল আৰু কেৰালা পৰিষদ ফৰ হিষ্টৰিকেল ৰিচাৰ্চৰ (KCHR) সৈতে এটা ভাৰতীয় দলে চীনা মুদ্ৰা আৰু সামগ্ৰী আৱিষ্কাৰ কৰিছিল যিয়ে কোল্লম আৰু প্ৰাচীন চীনৰ মাজত বাণিজ্যিক সম্পৰ্ক থকাটো প্ৰমাণ কৰে।<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/from-china-on-a-coin-trail/article7192254.ece|date=2015-05-11|title=From China on a coin trail|trans-title=চীনৰপৰা এটা মুদ্ৰাৰ সন্ধানত|access-date=2020-11-04|last=Pereira|first=Ignatius|work=The Hindu}}</ref> == ভূগোল == {{Main|কোল্লমৰ ভূগোল}} [[File:Kollam Canal, Jan 2016.jpg|thumb|পৰাভুৰৰ ওচৰত [[কোল্লম খাল]]|left]] কোল্লম চহৰৰ উত্তৰে [[নীণ্ডাকাৰা]] আৰু [[থ্ৰিক্কাৰুভা]] [[ভাৰতত পঞ্চায়তী ৰাজ|পঞ্চায়ত]], দক্ষিণে [[মায়্যানাদ]], পূবে [[থ্ৰিক্কোভিলৱাট্টম]] আৰু [[কোট্টামকাৰা]] আৰু পশ্চিমে লাক্ষাদ্বীপ সাগৰ অৱস্থিত। অষ্টমুদি হ্ৰদ চহৰখনৰ মাজ-মজিয়াত অৱস্থিত। চহৰখন থিৰুৱনন্তপুৰমৰপৰা প্ৰায় ৭১ কিলোমিটাৰ, কোচিৰপৰা ১৪০ কিলোমিটাৰ আৰু [[কোজিকোড়]]ৰপৰা ৩৫০ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। [[ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ৩]] আৰু [[ইথিক্কাৰা নদী]] চহৰখনৰ মাজেৰে যোৱা দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ জলপথ। ৭.৭ কিলোমিটাৰ দীঘল [[কোল্লম খাল]]য়ে পৰাভুৰ হ্ৰদ আৰু অষ্টমুদি হ্ৰদক সংযোগ কৰে। চহৰখনৰ উপকণ্ঠ অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যোৱা আন এখন নদী কাল্লাদা নদী অষ্টমুদি হ্ৰদত পৰে, আনহাতে ইথিক্কাৰা নদী [[পৰাভুৰ কয়াল]]লৈ বৈ যায়। চহৰখনত থকা নিৰ্মল পানীৰ হ্ৰদ কাট্টাকায়ালে ভাট্টাক্কায়াল নামৰ আন এটা জলাশয়ক অষ্টমুদি হ্ৰদৰ সৈতে সংযোগ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/2004/09/20/stories/2004092005720300.htm |archive-url=https://archive.today/20140901102439/http://www.thehindu.com/2004/09/20/stories/2004092005720300.htm |url-status=dead |archive-date=1 September 2014 |title=A stream fading into historyg |trans-title=ইতিহাসত হেৰাই যোৱা এটা সুঁতি |date=20 September 2004 |work=[[The Hindu]] |access-date=23 January 2020}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.maruthadi.elisting.in/ |title=Maruthadi - Maruthadi.Elisting.in |trans-title=মাৰুথাডি - Maruthadi.Elisting.in |access-date=23 January 2020 |archivedate=3 November 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161103234102/http://www.maruthadi.elisting.in/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.docs.kerala.gov.in/index.php?option=com_docman&task=cat_view&gid=467&Itemid=2707&limitstart=100 |title=Water Resources - Government of Kerala |trans-title=জলসম্পদ - কেৰালা চৰকাৰ |date=7 March 2015 |access-date=23 January 2020 |archive-date=3 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161103235948/http://www.docs.kerala.gov.in/index.php?option=com_docman&task=cat_view&gid=467&Itemid=2707&limitstart=100 |url-status=dead |archivedate=3 November 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161103235948/http://www.docs.kerala.gov.in/index.php?option=com_docman&task=cat_view&gid=467&Itemid=2707&limitstart=100 |deadurl=yes }}</ref> ২০১৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত, ''ইণ্ডিয়াটাইমছে'' কোল্লমক পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ কম প্ৰদূষিত নখন চহৰৰ ভিতৰত এখন হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indiatimes.com/culture/travel/9-of-the-least-polluted-cities-on-earth-you-could-consider-moving-to-251818.html |title=9 of the Least Polluted Cities on Earth You Could Consider Moving To |trans-title=পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ কম প্ৰদূষিত ৯খন চহৰ য'লৈ আপুনি স্থানান্তৰিত হোৱাৰ কথা বিবেচনা কৰিব পাৰে |date=13 March 2016 |publisher=Indiatimes |access-date=21 March 2016}}</ref> [[বুকিং.কম|Booking.com]]-ৰ ভ্ৰমণকাৰীৰ পৰ্যালোচনা বঁটা অনুসৰি ২০২০ চনত ভাৰতৰ শীৰ্ষ ১০খন আটাইতকৈ আদৰণীয় স্থানৰ ভিতৰত কোল্লম অন্যতম।<ref>{{cite web|url=https://www.financialexpress.com/lifestyle/travel-tourism/for-2nd-year-in-row-kerala-tops-list-of-most-welcoming-places-report/1832102/ |title=For 2nd year in row, Kerala tops list of most welcoming places: Report |trans-title=ধাৰাবাহিকভাৱে দ্বিতীয় বছৰৰ বাবে, কেৰালা আটাইতকৈ আদৰণীয় স্থানৰ তালিকাত শীৰ্ষত: প্ৰতিৱেদন |publisher=Financial Express |date=22 January 2020 |access-date=23 January 2020}}</ref> কোল্লম এখন প্ৰাচীন বাণিজ্যিক চহৰ – ৰোমান, চীনা, আৰব আৰু অন্যান্য প্ৰাচ্যৰ দেশসমূহৰ সৈতে ইয়াৰ বাণিজ্য চলিছিল। বাইবেলৰ সময় আৰু চলোমনৰ ৰাজত্বকালৰ লগত সম্পৰ্ক থকা ঐতিহাসিক নথি-পত্ৰসমূহত ইয়াৰ বিৱৰণ পোৱা যায়, যিয়ে আৰৱ সাগৰৰ লোহিত সাগৰীয় বন্দৰসমূহৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগৰ কথা উল্লেখ কৰে (প্ৰাচীন ৰোমান মুদ্ৰা আৱিষ্কাৰৰদ্বাৰা সমৰ্থিত)।<ref>{{cite web|title=The legendary beauty of Kollam|trans-title=কোল্লমৰ কিংবদন্তি সৌন্দৰ্য|date=28 June 2023 |url=http://www.financialexpress.com/story-print/1159603}}</ref><ref>{{cite web|title=History of Kollam|trans-title=কোল্লমৰ ইতিহাস|url=http://paru.in/history-of-kollam|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150602135640/http://paru.in/history-of-kollam|archive-date=2 June 2015|access-date=11 August 2026|archivedate=2 June 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150602135640/http://paru.in/history-of-kollam|deadurl=yes}}</ref> প্ৰাচীন চহৰখনক তামিলনাডুৰ সৈতে সংযোগ কৰা [[চেংগোট্টাই|শ্বেনকোট্টা ব্যৱধান]]ৰ [[আৰ্যনকাভু|আৰ্যনকাভু পাছ]]ৰ জৰিয়তে অভ্যন্তৰীণ বাণিজ্যও চলিছিল। গৰুৰ গাড়ীৰে জালুকৰ স্থলপথৰ বাণিজ্য আৰু [[আলাপুঝা]] আৰু কোচিনক সংযোগ কৰা জলপথেৰে হোৱা বাণিজ্যই এনে বাণিজ্যিক সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিছিল যাৰ ফলত ই প্ৰাচীন ভাৰতীয় ঔদ্যোগিক চহৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে গঢ়ি উঠিছিল। পিছলৈ তামিলনাডুৰ সৈতে স্থাপিত ৰেল সংযোগে বাণিজ্যিক সম্পৰ্ক অধিক সুদৃঢ় কৰিছিল। সামুদ্ৰিক ৰপ্তানিৰ প্ৰক্ৰিয়াকৰণ কৰা কাৰখানা আৰু কাজু বাদামৰ প্ৰক্ৰিয়াকৰণ আৰু পেকেজিঙে ইয়াৰ বাণিজ্য সমগ্ৰ বিশ্বতে সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|title=Kollam Tourism - Official Website|trans-title=কোল্লম পৰ্যটন - চৰকাৰী ৱেবছাইট|url=http://www.kollamtourism.com/history.html/|access-date=6 January 2014|archivedate=27 December 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131227075259/http://www.kollamtourism.com/history.html|deadurl=yes}}</ref> {{Weather box |location= কোল্লম |metric first= yes |single line= yes |width = auto |temperature colour = pastel |Jan high C= 31 |Feb high C= 31 |Mar high C= 32 |Apr high C= 32 |May high C= 31 |Jun high C= 29 |Jul high C= 29 |Aug high C= 29 |Sep high C= 29 |Oct high C= 30 |Nov high C= 29 |Dec high C= 30 |Jan low C= 23 |Feb low C= 23 |Mar low C= 25 |Apr low C= 26 |May low C= 25 |Jun low C= 24 |Jul low C= 24 |Aug low C= 24 |Sep low C= 24 |Oct low C= 24 |Nov low C= 24 |Dec low C= 23 |Jan rain mm= 18 |Feb rain mm= 26 |Mar rain mm= 53 |Apr rain mm= 147 |May rain mm= 268 |Jun rain mm= 518 |Jul rain mm= 381 |Aug rain mm= 248 |Sep rain mm= 209 |Oct rain mm= 300 |Nov rain mm= 208 |Dec rain mm= 51 |rain colour = green |Jan rain days= 1 |Feb rain days= 2 |Mar rain days= 4 |Apr rain days= 8 |May rain days= 11 |Jun rain days= 21 |Jul rain days= 19 |Aug rain days= 16 |Sep rain days= 12 |Oct rain days= 12 |Nov rain days= 8 |Dec rain days= 3 |unit rain days= 0.1 mm |source= [http://www.weather2travel.com/climate-guides/india/kerala/kollam.php Weather2Travel] |date= মে' ২০১২ }} == জনগাঁথনি == === জনসংখ্যা === ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি,<ref name=census>{{Cite web|url=http://www.censusindia.net/results/data/ker_uatowns.PDF|title=Kerala: Population, Population in the age group 0-6 and literates by sex – Urban Agglomeration /Town : 2001 |trans-title=কেৰালা: জনসংখ্যা, ০-৬ বছৰ বয়সৰ জনসংখ্যা আৰু লিংগ অনুসৰি সাক্ষৰ – নগৰীয়া সংহতি /চহৰ : ২০০১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927004314/http://www.censusindia.net/results/data/ker_uatowns.PDF |archive-date=27 September 2007 }}</ref> কোল্লম চহৰৰ জনসংখ্যা আছিল ৩৪৯,০৩৩ জন আৰু জনবসতিৰ ঘনত্ব আছিল প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ৫,৪০০ জন। লিংগ অনুপাত (প্ৰতি ১,০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে মহিলাৰ সংখ্যা) আছিল ১,১১২, যিটো ৰাজ্যৰ ভিতৰতে সৰ্বোচ্চ। জনসংখ্যাৰফালৰপৰা [[কোল্লম জিলা]] ৰাজ্যৰ ভিতৰত সপ্তম স্থানত থকাৰ বিপৰীতে কোল্লম চহৰ চতুৰ্থ স্থানত আছিল। ২০১০ চনৰ তথ্য অনুসৰি, কোল্লমৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ আছিল ৯৩.৭৭%,<ref>{{cite web|url=http://kollam.nic.in/edu.html |title=Kollam District |trans-title=কোল্লম জিলা |publisher=kollam.nic.in |access-date=24 June 2010}}</ref> যিটো ৰাষ্ট্ৰীয় গড় ৭৪.০৪% তকৈ অধিক। পুৰুষৰ সাক্ষৰতা ৯৫.৮৩% আৰু মহিলাৰ ৯১.৯৫% আছিল। কোল্লমত জনসংখ্যাৰ ১১% লোক ছয় বছৰৰ তলৰ আছিল। ২০১৫ চনৰ মে' মাহত [[কেৰালা চৰকাৰ]]য়ে থ্ৰিক্কাদাভুৰ পঞ্চায়তক একত্ৰিত কৰি [[কোল্লম পৌৰ নিগম|কোল্লম চহৰ নিগম]] সম্প্ৰসাৰণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। একত্ৰীকৰণৰ ফলত, এই অঞ্চলটোৰ মাটি-কালি ৭৩.০৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ হ'ব আৰু চহৰখনৰ মুঠ জনসংখ্যা ৩৮৪,৮৯২ হ'ব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/thrikadavur-becomes-part-of-kollam-city/article7300668.ece |title=Thrikadavur becomes part of Kollam city |trans-title=থ্ৰিকাদাভুৰ কোল্লম চহৰৰ অংশ হৈ পৰিছে |work=The Hindu|date=9 June 2015 |access-date=11 June 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://lsgkerala.in/thrikkadavoorpanchayat/general-information/ |title=Thrikadavur Panchayath |trans-title=থ্ৰিকাদাভুৰ পঞ্চায়ত |publisher=Thrikadavur Panchayath |access-date=11 June 2015 |archive-date=12 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150612055856/http://lsgkerala.in/thrikkadavoorpanchayat/general-information/ |url-status=dead |archivedate=12 June 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150612055856/http://lsgkerala.in/thrikkadavoorpanchayat/general-information/ |deadurl=yes }}</ref> মালায়ালম চহৰখনৰ আটাইতকৈ বহুলভাৱে কথিত ভাষা আৰু চৰকাৰী ভাষা, আনহাতে চহৰখনৰ একাংশ লোকে [[তামিল ভাষা|তামিল]] বুজি পায়। চহৰখনত [[এংলো-ইণ্ডিয়ান]], [[কোংকণী লোক|কোংকণী]] ব্ৰাহ্মণ, [[তেলেগু লোক|তেলেগু]] চেট্টি আৰু [[বঙালী লোক|বঙালী]] প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ সৰু সম্প্ৰদায়ো বসবাস কৰে। প্ৰশাসনৰ সুবিধাৰ বাবে, [[কোল্লম পৌৰ নিগম]]ক ছটা মণ্ডলত ভাগ কৰা হৈছে আৰু প্ৰতিটোৰে বাবে স্থানীয় মণ্ডল কাৰ্যালয় আছে।<ref>{{cite web |url=http://ksudp.org/index.php?option=com_content&view=article&id=268&Itemid=70 |title=Building Permit Management System -Kollam Corporation |trans-title=নিৰ্মাণ অনুমতি ব্যৱস্থাপনা প্ৰণালী - কোল্লম নিগম |access-date=16 December 2014 |archive-date=20 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141220101846/http://ksudp.org/index.php?option=com_content&view=article&id=268&Itemid=70 |url-status=dead |archivedate=20 December 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141220101846/http://ksudp.org/index.php?option=com_content&view=article&id=268&Itemid=70 |deadurl=yes }}</ref> * কেন্দ্ৰীয় মণ্ডল (''সদৰ কাৰ্যালয় [[কোল্লম কেণ্টনমেণ্ট|কেণ্টনমেণ্ট]]ত অৱস্থিত''), [[কোল্লম পৌৰ নিগম]] * [[শক্তিকুলাংগৰা]] মণ্ডল, [[কোল্লম পৌৰ নিগম]] * [[ভাদাক্কেভিলা]] মণ্ডল, [[কোল্লম পৌৰ নিগম]] * [[কিলিকোল্লুৰ]] মণ্ডল, [[কোল্লম পৌৰ নিগম]] * [[এৰাভিপুৰম]] মণ্ডল, [[কোল্লম পৌৰ নিগম]] * থ্ৰিক্কাদাভুৰ মণ্ডল, [[কোল্লম পৌৰ নিগম]] ২০১৪ চনৰ কোল্লমৰ প্ৰাক্তন মেয়ৰ প্ৰসন্ন আৰ্নেষ্টক ৰোটাৰী ক্লাব অৱ ত্ৰিবান্দ্ৰম ৰয়েলৰদ্বাৰা [[দক্ষিণ ভাৰত]]ৰ শ্ৰেষ্ঠ মহিলা মেয়ৰ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/award-for-kollam-mayor/article5865568.ece |title=Award for Kollam Mayor |trans-title=কোল্লমৰ মেয়ৰলৈ বঁটা |work=[[The Hindu]] |date=2014-04-03 |access-date=2014-06-06}}</ref> === ধৰ্ম === {{See also|কোল্লম জিলাত ধৰ্ম}} {{bar box |title=কোল্লম চহৰত ধৰ্ম (২০১১)<ref name="census2001">{{cite web | title = Kollam City Census 2011 data | trans-title = কোল্লম চহৰৰ লোকপিয়ল ২০১১ তথ্য | publisher = Census2011 | url = http://www.census2011.co.in/census/city/461-kollam.html | access-date =27 January 2016}} </ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=ধৰ্ম |right1=শতাংশ |float=right |bars= {{bar percent|[[হিন্দু ধৰ্ম]]|darkorange|56}} {{bar percent|[[ইছলাম ধৰ্ম|ইছলাম]]|green|22}} {{bar percent|[[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]]|blue|21}} {{bar percent|অন্যান্য|black|1}} |caption=ধৰ্মসমূহৰ বিতৰণ<br /> †<small>উল্লেখ নথকা, [[শিখ ধৰ্ম]] (<০.০১%), [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] (<০.০১%) অন্তৰ্ভুক্ত।</small> }} [[File:Front Wide Anthonys Church Kollam Kerala Mar22 A7C 01676.jpg|thumb|ছেইণ্ট এণ্টনি গীৰ্জা, ভাড্ডি, ১৯১০ চনত নিৰ্মিত]] কোল্লম চহৰ হৈছে কেৰালা ৰাজ্যৰ এক ক্ষুদ্ৰ ৰূপ, য'ত বিভিন্ন ধৰ্মীয়, নৃগোষ্ঠীয় আৰু ভাষিক গোটৰ বাসিন্দা আছে।<ref name="A Survey of Kerala History">Menon, A Sreedhara; "A Survey of Kerala History"; DC Books, 1 January 2007 – History – pp 54–56 [https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C&q=A+Survey+Of+Kerala+History]</ref> চহৰখন আৰু ইয়াৰ উপকণ্ঠ অঞ্চলত বহুতো প্ৰাচীন মন্দিৰ, শতিকা পুৰণি গীৰ্জা আৰু মছজিদ আছে। কোল্লম কেৰালাৰ এখন [[হিন্দু]]-সংখ্যাগৰিষ্ঠ চহৰ। কোল্লমৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ৫৬.৩৫% লোক [[হিন্দু]] সম্প্ৰদায়ৰ। তদুপৰি, কেৰালাত ব্যৱহৃত [[সৌৰ বৰ্ষপঞ্জী|সৌৰ]] আৰু [[নাক্ষত্ৰিক সময়|নাক্ষত্ৰিক]] [[হিন্দু বৰ্ষপঞ্জী]] [[কোল্লম যুগ]] (যাক ''মালায়ালম যুগ'' বা ''কোল্লবৰ্ষম'' বা ''মালায়ালম বৰ্ষপঞ্জী'' বা ''মালাবাৰ যুগ'' বুলিও কোৱা হয়), ৮২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত (সাধাৰণ যুগ) (কোল্লম) চহৰত উৎপত্তি হৈছিল।<ref>{{cite web|title=Kollam Era|trans-title=কোল্লম যুগ|url=http://www.new1.dli.ernet.in/data1/upload/insa/INSA_1/20005b5f_93.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150527163650/http://www.new1.dli.ernet.in/data1/upload/insa/INSA_1/20005b5f_93.pdf|archive-date=27 May 2015|access-date=30 December 2014|publisher=Indian Journal History of Science}}</ref><ref>{{Citation|author=Broughton Richmond|title=Time measurement and calendar construction|trans-title=সময়ৰ জোখ-মাখ আৰু বৰ্ষপঞ্জী নিৰ্মাণ|url=https://books.google.com/books?id=gUlmAAAAMAAJ|page=218|year=1956}}</ref><ref>{{Cite book|author=R. Leela Devi|url=https://books.google.com/books?id=pXpuAAAAMAAJ|title=History of Kerala|trans-title=কেৰালাৰ ইতিহাস|publisher=Vidyarthi Mithram Press & Book Depot|year=1986|page=408}}</ref> কোল্লমৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ২২.০৫% হৈছে [[মুছলমান]] লোক। ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ তথ্য অনুসৰি, কোল্লমৰ মুঠ মুছলমান জনসংখ্যা হৈছে ৮০,৯৩৫ জন।<ref>{{cite web|title=Population of Kollam City - Census 2011 data|trans-title=কোল্লম চহৰৰ জনসংখ্যা - লোকপিয়ল ২০১১ তথ্য|url=http://www.census2011.co.in/census/city/461-kollam.html|access-date=25 March 2013|publisher=Census2011}}</ref> দক্ষিণ কেৰালাৰ এইটোৱেই একমাত্ৰ জিলা য'ত খ্ৰীষ্টানসকলৰ সলনি মুছলমানসকলে সৰ্ববৃহৎ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায় গঠন কৰে<ref>{{Cite web|url=https://www.census2011.co.in/data/religion/district/283-kollam.html|website=census2011.co.in |date=1 January 2011|title=Kollam District Religion Data - Hindu/Muslim|trans-title=কোল্লম জিলাৰ ধৰ্মীয় তথ্য - হিন্দু/মুছলমান|access-date=18 May 2026}}</ref>। কৰবালা ময়দান আৰু ইয়াৰ কাষতে থকা মাকানি মছজিদে চহৰখনৰ বাবে ঈদগাহ হিচাপে কাম কৰে। কাৰুভাত থকা ৩০০ বছৰ পুৰণি জুমা-'আথ পল্লীত এজন চুফী সন্ত, চৈয়দ আব্দূৰ ৰহমান জিফ্ৰিৰ নশ্বৰ দেহ ৰখা হৈছে।<ref>{{cite web|title=Important religious centres in Kollam|trans-title=কোল্লমৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ধৰ্মীয় কেন্দ্ৰসমূহ|url=http://kollam.nic.in/reli.html|access-date=6 January 2014}}</ref><ref>{{cite web|title=Juma-Ath-Mosque|trans-title=জুমা-আথ-মছজিদ|url=http://keralapilgrimcenters.com/muslim-juma-ath-palli-kollam-mosques/|archive-url=https://web.archive.org/web/20130608035033/http://keralapilgrimcenters.com/muslim-juma-ath-palli-kollam-mosques/|url-status=usurped|archive-date=8 June 2013|access-date=29 July 2014|archivedate=8 June 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130608035033/http://keralapilgrimcenters.com/muslim-juma-ath-palli-kollam-mosques/|deadurl=yes}}</ref> কোল্লম চহৰৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ২১.১৭% হৈছে খ্ৰীষ্টান লোক।<ref>{{cite web|title=Kollam City Census 2011 data|trans-title=কোল্লম চহৰৰ লোকপিয়ল ২০১১ তথ্য|url=http://www.census2011.co.in/census/city/461-kollam.html|access-date=25 March 2013|publisher=Census2011}}</ref> [[কুইলনৰ ৰোমান কেথলিক ডাইঅ'চিচ]] (কোল্লম) হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো কেথলিক ডাইঅ'চিচ। ১৩২৯ চনৰ ৯ আগষ্টত [[পোপ জন দ্বাবিংশ]]ই এই ডাইঅ'চিচটো প্ৰথম নিৰ্মাণ কৰিছিল। ১৮৮৬ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰত ইয়াক পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই ডাইঅ'চিচটোৱে ১,৯৫০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকা সামৰি লৈছে আৰু ইয়াৰ জনসংখ্যা ৪,৮৭৯,৫৫৩ জন, যাৰ ভিতৰত কেথলিকসকলৰ সংখ্যা হৈছে ২৩৫,৯২২ (৪.৮%)। থাংগাছেৰীত অৱস্থিত ৪০০ বছৰ পুৰণি বিখ্যাত [[ইনফেণ্ট জিচাছ কেথেড্ৰেল]] হৈছে [[কুইলনৰ ৰোমান কেথলিক ডাইঅ'চিচ]]ৰ সহ-কেথেড্ৰেল।<ref>{{cite web|title=Roman Catholic Diocese of Quilon|trans-title=কুইলনৰ ৰোমান কেথলিক ডাইঅ'চিচ|url=http://www.quilondiocese.com/index.php|access-date=25 March 2013|publisher=Kollam Diocese}}</ref> [[চাৰ্চ অৱ চাউথ ইণ্ডিয়াৰ কোল্লম-কোট্টাৰাক্কাৰা ডাইঅ'চিচ|চিএছআই কোল্লম-কোট্টাৰাক্কাৰা ডাইঅ'চিচ]] চাৰ্চ অৱ চাউথ ইণ্ডিয়াৰ চব্বিশটা ডাইঅ'চিচৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref>{{cite web|title=CSI Redraws Borders of Dioceses|trans-title=চিএছআয়ে ডাইঅ'চিচসমূহৰ সীমা পুনৰ নিৰ্ধাৰণ কৰিছে|url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/CSI-Redraws-Borders-of-Dioceses/2015/04/10/article2756962.ece|access-date=19 January 2016|publisher=The New Indian Express|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304193822/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/CSI-Redraws-Borders-of-Dioceses/2015/04/10/article2756962.ece|url-status=dead|archivedate=14 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150714135914/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/CSI-Redraws-Borders-of-Dioceses/2015/04/10/article2756962.ece|deadurl=yes}}</ref> কোট্টাৰাক্কাৰাৰ বাবে [[দ্য পেণ্টেকোষ্টাল মিছন]]ৰ কেৰালাৰ সদৰ কাৰ্যালয় কোল্লমত অৱস্থিত। == পৌৰ প্ৰশাসন == {{Main|কোল্লম পৌৰ নিগম}} {{See also|কোল্লম চহৰ আৰক্ষী}}[[File:Location map India Kollam EN.svg|left|thumb|কোল্লম মহানগৰীয় অঞ্চলৰ মানচিত্ৰ]] কোল্লম নিগমৰ বৰ্তমানৰ মেয়ৰ হৈছে [[ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী)|চিপিআই(এম)]]ৰ অধিবক্তা [[ভি. ৰাজেন্দ্ৰবাবু]]।<ref>{{cite web |url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2015-11-18/news/68382329_1_cpi-ldf-udf |archive-url=https://web.archive.org/web/20151126072923/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2015-11-18/news/68382329_1_cpi-ldf-udf |url-status=dead |archive-date=26 November 2015 |title=CPI(M) rides to power in five of six corporations in Kerala |trans-title=কেৰালাৰ ছটা নিগমৰ ভিতৰত পাঁচটাত চিপিআই(এম) ক্ষমতালৈ আহিছে |work=The Economic Times |date=18 November 2015 |access-date=25 November 2015 |archivedate=26 November 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151126072923/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2015-11-18/news/68382329_1_cpi-ldf-udf |deadurl=yes }}</ref> === নগৰীয়া গাঁথনি === {{Main|কোল্লম মহানগৰীয় অঞ্চল}} ১,১৮৭,১৫৮ জন মুঠ নগৰীয়া জনসংখ্যা<ref name="Panchayath Level Statistics - Kollam(2011)">{{cite web | url = http://www.ecostat.kerala.gov.in/docs/pdf/reports/ps/pskollam2011.pdf | title = Kollam District Level Statistics 2011 | trans-title = কোল্লম জিলা পৰ্যায়ৰ পৰিসংখ্যা ২০১১ | access-date = 2014-01-01 | year = 2012 | publisher = ecostat.kerala.gov.in | archive-date = 2 January 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140102192758/http://www.ecostat.kerala.gov.in/docs/pdf/reports/ps/pskollam2011.pdf | url-status = dead | archivedate = 2014-01-02 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20140102192758/http://www.ecostat.kerala.gov.in/docs/pdf/reports/ps/pskollam2011.pdf | deadurl = yes }}</ref> আৰু পৌৰ নিগমৰ ৩৪৯,০৩৩ জন জনসংখ্যাৰে কোল্লম ৰাজ্যখনৰ চতুৰ্থ সৰ্বাধিক জনবহুল চহৰ আৰু [[ভাৰতৰ নিযুতৰো অধিক জনসংখ্যাৰ নগৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ তালিকা|ভাৰতৰ সৰ্বাধিক জনবহুল নগৰীয়া অঞ্চলৰ তালিকাত]] ৪৯তম স্থানত আছে। ২০১১ চনৰ তথ্য অনুসৰি, চহৰখনৰ নগৰীয়া বিকাশৰ হাৰ আছিল ১৫৪.৫৯%, যিটো ৰাজ্যখনৰ ভিতৰত দ্বিতীয় সৰ্বোচ্চ আছিল।<ref name="Census India-2011 - Kollam">{{cite web | url = http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2-vol2/data_files/kerala/Analysis_Census_Data.pdf | title = Analysis of Census Date |trans-title = লোকপিয়লৰ তথ্যৰ বিশ্লেষণ |website=censusindia.gov.in}}</ref> কোল্লমৰ মহানগৰীয় অঞ্চলত উলিয়াকোভিল, [[আদিচানাল্লুৰ]], [[আদিনাদ]], [[আয়ানভেলিগুলাংগৰা]], চাভাৰা, [[চাভাৰা থেক্কুমভাগম|চাভাৰা দক্ষিণ]], [[এলামপাল্লুৰ]], [[এৰাভিপুৰম]] (অংশ), [[কাল্লেলিভাগম]], [[কৰুণাগাপল্লী]], কোল্লম, কোট্টামকাৰা, [[কুলশেখৰপুৰম]], মায়্যানাদ, [[মীনাদ]], [[নেদুম্পানা]], [[নীণ্ডাকাৰা]], [[ওচিৰা]], [[পানায়াম]], [[পনমনা]], পৰাভুৰ, [[পেৰিনাদ]], [[পুথাক্কুলাম]], [[থাঝুথালা]], [[থোডিয়ুৰ]], থ্ৰিক্কাদাভুৰ, থ্ৰিক্কাৰুভা, [[থ্ৰিক্কোভিলৱাট্টম]] আৰু [[ভাদাক্কুমথালা]] অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/census/city/461-kollam.html| title=Kollam city population Census |trans-title=কোল্লম চহৰৰ জনসংখ্যাৰ লোকপিয়ল |publisher=census2011.co.in |access-date=16 December 2013}}</ref>[[File:British Residency in Asramam, Kollam.jpg|right|thumb|কোল্লমৰ [[আশ্ৰমম]]ত [[ব্ৰিটিছ ৰেচিডেন্সি, কোল্লম|ব্ৰিটিছ ৰেচিডেন্সি]]। ]] কেৰালা চৰকাৰয়ে কোল্লম চহৰক "কেৰালাৰ বন্দৰ চহৰ" হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ সিদ্ধান্ত লৈছে। প্ৰকল্পটোৰ অংশ হিচাপে মৎস্য পালন, পৰ্যটন আৰু মনোৰঞ্জনমূলক প্ৰকল্পৰ সুবিধা নিৰ্মাণকে ধৰি [[মাৰুথাডি]]-[[এৰাভিপুৰম]] এলেকাৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ কাৰ্যকৰী কৰা হ'ব।<ref name="Kollam - Port City Project - News published in Mathrubhumi Daily">{{cite web | url = http://i1324.photobucket.com/albums/u606/quilonsky/Mathrubhumi_zps52ba640e.png | title = Kollam - Port City Project | trans-title = কোল্লম - বন্দৰ চহৰ প্ৰকল্প | year = 2013}}</ref> == অৰ্থনীতি == {{main|কোল্লমৰ অৰ্থনীতি}} [[File:RP Mall, Kollam.jpg|thumb|[[আৰপি মল, কোল্লম]]]] [[File:Dreams Mall(Lulu Market), Kottiyam.jpg|thumb|ড্ৰিমছ মল ([[লুলু গ্ৰুপ ইণ্টাৰনেচনেল|লুলু হাইপাৰ মাৰ্কেট]]), [[কোল্লম জিলা]]ৰ কোট্টিয়ামত]] [[File:Chinese Fishing Net Raising Birds Sunrise Ashtamudi Kollam Mar22 A7C 01784.jpg|right|thumb|কোল্লম চহৰৰ অষ্টমুদি হ্ৰদত এখন ডাঙৰ [[চীনা মাছ ধৰা জাল]]]] যোৱা দশকত কোল্লমৰ নগৰীয়া জীৱন সলনি হৈছে। অৰ্থনৈতিক প্ৰদৰ্শন আৰু [[জনমূৰি আয়]]ৰফালৰপৰা কোল্লম চহৰ ভাৰতত পঞ্চম স্থানত আৰু [[জিডিপি অনুসৰি কেৰালাৰ চহৰসমূহৰ তালিকা|কেৰালাত তৃতীয়]] স্থানত আছে।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/newdelhi/delhi-ranked-23rd-in-mega-survey-of-53-indian-cities/article1-1358453.aspx |title=Delhi ranked 23rd in mega survey of 53 Indian cities |trans-title=৫৩খন ভাৰতীয় চহৰৰ মেগা সমীক্ষাত দিল্লী ২৩তম স্থানত |work=Hindustan Times |date=14 June 2015 |access-date=26 June 2015 |archive-date=26 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150626182426/http://www.hindustantimes.com/newdelhi/delhi-ranked-23rd-in-mega-survey-of-53-indian-cities/article1-1358453.aspx |url-status=dead |archivedate=26 June 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150626182426/http://www.hindustantimes.com/newdelhi/delhi-ranked-23rd-in-mega-survey-of-53-indian-cities/article1-1358453.aspx |deadurl=yes }}</ref> এক উৎকৃষ্ট ৰপ্তানিৰ ইতিহাস থকা চহৰ হিচাপে কোল্লম বিখ্যাত।<ref>{{cite web |url=http://dgft.gov.in/exim/2000/AppANFS2015.pdf |title=Appendices and Aayat Niryat Forms |trans-title=পৰিশিষ্ট আৰু আয়ত নিৰ্যাত প্ৰ-পত্ৰ |publisher=Government of India |access-date=1 July 2015 |archive-date=1 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150701150541/http://dgft.gov.in/exim/2000/AppANFS2015.pdf |url-status=dead |archivedate=1 July 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150701150541/http://dgft.gov.in/exim/2000/AppANFS2015.pdf |deadurl=yes }}</ref> দুগ্ধ পালন মোটামুটিভাৱে সুবিকশিত। চহৰখনত এটা চিলিং প্লাণ্টো আছে। কোল্লম এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ সামুদ্ৰিক আৰু বন্দৰ চহৰ। জিলাখনৰ অৰ্থনীতিত মৎস্য পালনৰ বিশেষ স্থান আছে। চহৰখনৰ উপকণ্ঠ অঞ্চলৰ নীণ্ডাকাৰা আৰু [[শক্তিকুলাংগৰা]] গাঁৱত মৎস্য পালন কেন্দ্ৰ আছে। অনুমান কৰা মতে ১৩৪,۹৭৩ জন লোক মৎস্য পালন আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত কামত নিয়োজিত হৈ আছে। চেৰিয়াজীকল, আলাপ্পাদ, পান্দাৰাথুৰুথু, পুথেনথুৰা, [[নীণ্ডাকাৰা]], থাংগাছেৰী, [[এৰাভিপুৰম]] আৰু পৰাভুৰ ২৬খন গুৰুত্বপূৰ্ণ মৎস্য পালন গাঁৱৰ ভিতৰত আঠখন। ২৪খন অন্তৰ্দেশীয় মৎস্য পালন গাঁও আছে। চৰকাৰয়ে নীণ্ডাকাৰাত এটা মৎস্য বন্দৰ স্থাপনৰ বাবে পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে। বছৰি গড় মাছ ধৰাৰ পৰিমাণ প্ৰায় ৮৫,২৭৫ টন বুলি অনুমান কৰা হৈছে। ৰাজ্যখনৰ মুঠ মাছ ধৰাৰ এক তৃতীয়াংশ কোল্লমৰপৰাই আহে। মৎস্য বন্দৰৰপৰা প্ৰায় ৩০০০ যন্ত্ৰচালিত নাও চলি আছে। FFDA আৰু VFFDA-য়ে ক্ৰমে নিৰ্মল পানীৰ মৎস্য পালন আৰু মিছামাছ পালনত গুৰুত্ব দিয়ে। এৰাভিপুৰমত ১০০খন ঘৰৰ এখন মৎস্য পালন গাঁও নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। [[আয়িৰামথেংগু]]ত এখন মিছামাছৰ পাম নিৰ্মাণ কৰা হৈছে, আৰু মৎস্যপালকসকলৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ বাবে কেইবাটাও নতুন হেচ্চাৰীৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। কেৰালাৰ একমাত্ৰ টাৰ্কি পাম আৰু এখন আঞ্চলিক হাঁহ-কুকুৰা পাম [[কুৰিপুঝা (পেৰিনাদ)|কুৰিপুঝা]]ত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web |url=http://www.old.kerala.gov.in/dept_anihusbandry/modifi.htm |title=Department of Animal Husbandry - Kerala |trans-title=পশুপালন বিভাগ - কেৰালা |access-date=13 January 2014 |archive-date=29 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141029102340/http://www.old.kerala.gov.in/dept_anihusbandry/modifi.htm |url-status=dead |archivedate=29 October 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141029102340/http://www.old.kerala.gov.in/dept_anihusbandry/modifi.htm |deadurl=yes }}</ref> চহৰখনত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ দুটা ঔদ্যোগিক প্ৰতিষ্ঠান আছে: ইণ্ডিয়ান ৰেয়াৰ আৰ্থছ, চাভাৰা আৰু [[পাৰ্বতী মিলছ লিমিটেড|পাৰ্বতী মিলছ লিমিটেড]], কোল্লম। [[কুণ্ডাৰা]]ত থকা কেৰালা চিৰামিক্স লিমিটেড, [[কুণ্ডাৰা]]ত থকা কেৰালা ইলেক্ট্ৰিকেল এণ্ড এলাইড ইঞ্জিনিয়াৰিং কোম্পানী, চাভাৰাত থকা কেৰালা প্ৰেমো পাইপ ফেক্টৰী, চাভাৰাত থকা কেৰালা মিনাৰেলছ এণ্ড মেটেলছ লিমিটেড আৰু কোল্লমত থকা ইউনাইটেড ইলেক্ট্ৰিকেল ইণ্ডাষ্ট্ৰিজ হৈছে কেৰালা চৰকাৰৰ মালিকানাধীন কোম্পানী। বেচৰকাৰী/সমবায় খণ্ডৰ অন্যান্য প্ৰধান উদ্যোগসমূহ হ'ল [[কুণ্ডাৰা]]ৰ এলুমিনিয়াম ইণ্ডাষ্ট্ৰিজ লিমিটেড, কোল্লমৰ থমাছ ষ্টিফেন এণ্ড কোম্পানী, পৰাভুৰৰ ফ্ল'ৰকো আৰু চাথন্নুৰৰ সমবায় স্পিনিং মিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.kollamcorporation.gov.in/trade-commerce |title=Kollam - Trade & Commerce |trans-title=কোল্লম - বাণিজ্য আৰু বেপাৰ |access-date=10 January 2014 |archive-date=22 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171122192403/http://www.kollamcorporation.gov.in/trade-commerce |url-status=dead |archivedate=22 November 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171122192403/http://www.kollamcorporation.gov.in/trade-commerce |deadurl=yes }}</ref> [[File:Kollam technopark, Kundara.jpg|thumb|টেক্ন'পাৰ্ক কোল্লম]] কুণ্ডাৰা, মুলাভানা আৰু চাথন্নুৰত চীনা মাটিৰ বৃহৎ ভাণ্ডাৰৰ উপৰি, অষ্টমুদি হ্ৰদত চূণশিলৰ খোলাৰ ভাণ্ডাৰ আৰু আদিচানাল্লুৰত বক্সাইটৰ ভাণ্ডাৰ আছে।<ref>{{Cite web|url=http://www.kollam.gov.in/reso.html|title=resources - Kollam|trans-title=সম্পদ - কোল্লম|access-date=10 January 2014|archive-date=18 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140118081338/http://kollam.gov.in/reso.html|url-status=dead|archivedate=18 January 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140118081338/http://kollam.gov.in/reso.html|deadurl=yes}}</ref> "বিশ্বৰ কাজু ৰাজধানী" হিচাপে পৰিচিত কোল্লম ইয়াৰ পৰম্পৰাগত কাজু ব্যৱসায়ৰ বাবে বিখ্যাত আৰু ইয়াত ৬০০ ৰো অধিক কাজু প্ৰক্ৰিয়াকৰণ কেন্দ্ৰ আছে।<ref>{{cite news | last = Pereira | first = Ignatius | title = Kerala's cashew processing industry in crisis | trans-title = সংকটত কেৰালাৰ কাজু প্ৰক্ৰিয়াকৰণ উদ্যোগ | newspaper = [[The Hindu]] | date = 20 November 2016 | url = https://www.thehindu.com/news/national/kerala/Kerala%E2%80%99s-cashew-processing-industry-in-crisis/article16664972.ece | access-date = 2026-08-04 }}</ref> প্ৰতি বছৰে প্ৰক্ৰিয়াকৰণৰ বাবে চহৰখনলৈ প্ৰায় ৮০০,০০০ টন কেঁচা কাজু আমদানি কৰা হয়<ref>{{cite web|url=http://www.madhyamam.com/news/313464/141013 |language=ml |script-title=ml:കൊല്ലം തുറമുഖത്തെ കസ്റ്റംസ് ക്ളിയറന്‍സുകള്‍ ഓണ്‍ലൈന്‍ സംവിധാനത്തിലേക്ക് |access-date=2014-11-14 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141022170950/http://www.madhyamam.com/news/313464/141013 |archive-date=22 October 2014 }} কোল্লম বন্দৰৰ বাবে এমাহৰ ভিতৰত সাজু হ'ব অনলাইন শুল্ক ক্লিয়াৰেন্স সুবিধা</ref> আৰু বিশ্বৰ বিভিন্ন দেশলৈ গড়ে ১৩০,০০০ টন প্ৰক্ৰিয়াকৃত কাজু ৰপ্তানি কৰা হয়।<ref>[http://www.thehindu.com/news/national/kerala/rise-in-earnings-from-cashew-kernel-exports/article3893095.ece] কাজুৰ গুটি ৰপ্তানিৰপৰা উপাৰ্জন বৃদ্ধি - দ্য হিন্দু</ref> [[কাজু ৰপ্তানি প্ৰচাৰ পৰিষদ ভাৰত]]য়ে (CEPCI) ২০২০ চনৰ ভিতৰত ৰপ্তানিৰ পৰিমাণ ২৭৫,০০০ টনলৈ বৃদ্ধি পোৱাৰ আশা কৰিছে, যিটো বৰ্তমানৰ পৰিমাণতকৈ ১২০ শতাংশ বেছি।<ref>[http://www.business-standard.com/article/markets/cashew-body-sets-target-to-double-exports-by-2020-108122901044_1.html] চিইপিচিআই - কোল্লম</ref> [[কেৰালা ৰাজ্যিক কাজু উন্নয়ন নিগম লিমিটেড]] (KSCDC) কোল্লম চহৰৰ [[মুণ্ডাক্কল]]ত অৱস্থিত। সমগ্ৰ কেৰালাত কোম্পানীটোৰ ৩০টা কাজু কাৰখানা আছে। ইয়াৰে ২৪টা কোল্লম জিলাত অৱস্থিত।<ref>{{cite web|url=http://www.cashewcorporation.com/Organization.php |title=:: KSCDC :: |publisher=Cashewcorporation.com |access-date=26 August 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150215062231/http://cashewcorporation.com/Organization.php |archive-date=15 February 2015 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://kollamcity.in/kerala-state-cashew-development-corporation |archive-url=https://archive.today/20140806070550/http://kollamcity.in/kerala-state-cashew-development-corporation |url-status=usurped |archive-date=6 August 2014 |title=:: The Kerala State Cashew Development Corporation Limited :: |trans-title=:: দ্য কেৰালা ষ্টেট কেছিউ ডেভেলপমেণ্ট কৰ্পোৰেচন লিমিটেড :: |publisher=Cashewcorporation.com |access-date=29 July 2014 |archivedate=14 May 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140514062313/http://kollamcity.in/kerala-state-cashew-development-corporation |deadurl=yes }}</ref> কোল্লম ভাৰতৰ বহুতো সামুদ্ৰিক খাদ্য ৰপ্তানি কেন্দ্ৰৰ ভিতৰত অন্যতম, য'ত এই খণ্ডৰ সৈতে জড়িত বহুতো কোম্পানী আছে। ইয়াৰে বেছিভাগেই চহৰখনৰ [[মাৰুথাডি]], [[শক্তিকুলাংগৰা]], [[কাভানাড]], [[নীণ্ডাকাৰা]], [[আশ্ৰমম]], [[কিলিকোল্লুৰ]], [[থিৰুমুল্লভৰম]] আৰু [[উলিয়াকোভিল]] অঞ্চলত অৱস্থিত।<ref>[http://www.keralaexporters.com/categories/food/] কেৰালাৰ ৰপ্তানিকাৰকসকল</ref><ref>{{cite web |url=http://www.mpeda.com/exporters/IQF/ExportersOtherMarineProducts.htm |title=Other Items |trans-title=অন্যান্য সামগ্ৰী |access-date=2014-11-17 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304043858/http://www.mpeda.com/exporters/IQF/ExportersOtherMarineProducts.htm |archive-date=4 March 2016 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304043858/http://www.mpeda.com/exporters/IQF/ExportersOtherMarineProducts.htm |deadurl=yes }} কোল্লম - সামুদ্ৰিক খাদ্য ৰপ্তানিকাৰক</ref> কেপিথানছ, কিংছ মেৰিন এক্সপোৰ্টাৰ্ছ, ইণ্ডিয়া ফুড এক্সপোৰ্টছ আৰু অ'ছেনিক ফিচাৰীজ আদি হৈছে সামুদ্ৰিক খাদ্য ৰপ্তানিকাৰক প্ৰতিষ্ঠানৰ উদাহৰণ।<ref>[http://e-mpeda.nic.in/registration/Exporter_Item.aspx?pcode=05&product=Live%20other%20than%20ornamental%20fish] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141209205334/http://e-mpeda.nic.in/registration/Exporter_Item.aspx?pcode=05&product=Live%20other%20than%20ornamental%20fish|date=9 December 2014}} পঞ্জীয়নভুক্ত কেৰালা ৰপ্তানিকাৰকসকল</ref> কোল্লমৰ [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]]ৰ ক্লাম ফিচাৰী ভাৰতৰ প্ৰথমটো [[সামুদ্ৰিক তত্ত্বাৱধান পৰিষদ]]ৰ (MSC) প্ৰমাণ-পত্ৰ প্ৰাপ্ত ফিচাৰী আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.icar.org.in/en/node/8346|title=Ashtamudi short-neck clam fisheries becomes India's first MSC certified fisheries|trans-title=অষ্টমুদি চুটি-ডিঙিৰ ক্লাম ফিচাৰী ভাৰতৰ প্ৰথমটো এমএছচি প্ৰমাণ-পত্ৰ প্ৰাপ্ত ফিচাৰী হৈ পৰিছে|date=2014-11-05|publisher=[[Indian Council of Agricultural Research]]|access-date=2015-05-16}}</ref> == সংস্কৃতি == কোল্লম ফেষ্ট হৈছে কোল্লমৰ নিজা বাৰ্ষিক উৎসৱ, যিয়ে মূলতঃ কেৰালাবাসীসকলক আকৰ্ষণ কৰে, কিন্তু লগতে শ শ দেশী আৰু বিদেশী পৰ্যটককো কোল্লমলৈ আকৰ্ষণ কৰে। কোল্লম ফেষ্টৰ মূল স্থান হৈছে ঐতিহাসিক আৰু বিশাল আশ্ৰমম ময়দান। কোল্লম ফেষ্ট হৈছে কোল্লমৰ স্বাক্ষৰ অনুষ্ঠান। ইয়াৰ জৰিয়তে কোল্লমৰ চহকী সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্য, পৰ্যটনৰ সম্ভাৱনা আৰু নতুন উদ্যোগত বিনিয়োগ প্ৰদৰ্শন কৰাৰ প্ৰয়াস কৰা হয়।<ref>{{cite web|title=Kollam Fest 10 November 2011|trans-title=কোল্লম ফেষ্ট ১০ নৱেম্বৰ ২০১১|url=http://thiraseela.com/static/festivals/Kollam-Fest-2011.php|access-date=3 March 2016|publisher=Thiraseela.com}}</ref> [[কোল্লম পুৰম]], [[আশ্ৰমম শ্ৰী কৃষ্ণ স্বামী মন্দিৰ]]ৰ উৎসৱৰ অংশ হিচাপে সাধাৰণতে ১৫ এপ্ৰিলত, কিন্তু কেতিয়াবা ১৬ এপ্ৰিলত অনুষ্ঠিত হয়। এই পুৰম আশ্ৰমম ময়দানত অনুষ্ঠিত হয়। [[প্ৰেচিডেণ্টছ ট্ৰফী ব'ট ৰেচ]] (PTBR) হৈছে কোল্লমৰ অষ্টমুদি হ্ৰদত অনুষ্ঠিত হোৱা এক বাৰ্ষিক নাও খেল। ২০১১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ৰাষ্ট্ৰপতি প্ৰতিভা পাটিলে এই অনুষ্ঠানটো উদ্বোধন কৰিছিল।<ref>{{cite web|title=presidents trophy boat race|trans-title=প্ৰেচিডেণ্টছ ট্ৰফী ব'ট ৰেচ|url=http://presidentstrophy.gov.in/|access-date=20 April 2013|publisher=Presidentstrophy.gov.in}}{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|date=24 October 2016|title=President's Trophy boat race on November 1|trans-title=১ নৱেম্বৰত প্ৰেচিডেণ্টছ ট্ৰফী ব'ট ৰেচ|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/presidents-trophy-boat-race-on-nov-1/article9260279.ece|access-date=20 April 2013|work=The Hindu}}</ref> == যাতায়াত == {{Main|কোল্লমত যাতায়াত}} === পথ === ৰাজ্যৰ মালিকানাধীন [[কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগম|কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগমে (কেএছআৰটিচি)]] আৰু বেচৰকাৰী বাছ অপাৰেটৰসকলে কোল্লমক সংযোগ কৰা আন্তঃৰাজ্যিক আৰু ৰাজ্যৰ ভিতৰত বাছ সেৱা চলায়। চহৰখনত প্ৰধানকৈ ৩টা বাছ আস্থান আছে - [[কোল্লম কেএছআৰটিচি বাছ আস্থান]], [[আন্দামুক্কম চহৰ বাছ আস্থান]] আৰু [[থাংগাছেৰী বাছ টাৰ্মিনেল]]।<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/thiruvananthapuram-ksrtc-executive-directors-in-charge-of-zones/articleshow/56403671.cms| title=Thiruvananthapuram: KSRTC executive directors in-charge of zones |trans-title=থিৰুৱনন্তপুৰম: জ'নৰ দায়িত্বত থকা কেএছআৰটিচিৰ কাৰ্যবাহী সঞ্চালকসকল |work=The Times of India|date=8 January 2017 |access-date=9 January 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=NH%20in%20Kerala&pageId=301|title=National Highways in Kerala|trans-title=কেৰালাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথসমূহ|publisher=Kerala PWD|access-date=9 August 2016|archive-date=16 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160816023351/http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=NH%20in%20Kerala&pageId=301|url-status=dead|archivedate=16 August 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160816023351/http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=NH%20in%20Kerala&pageId=301|deadurl=yes}}</ref> {{Multiple image | align = center | direction = horizontal | image1 = Dalavapuram bridgea.jpg | caption1 = কোল্লম চহৰৰ ওচৰত [[চাভাৰা থেক্কুমভাগম]] দলং - এই দলংখনে থেক্কুমভাগমৰ লোকসকলক বিদ্যমান নাও সেৱাৰ লগতে কোল্লম চহৰৰ সৈতে সংযোগৰ এক নতুন পথ প্ৰদান কৰিছিল। | image2 = Kollam Bypass, Feb 2020.jpg | caption2 = [[কোল্লম বাইপাছ]] - ১৩.১৪১ কিলোমিটাৰ দীঘল কোল্লম বাইপাছ প্ৰকল্পটো আচলতে ১৯৭৫ চনত পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল কিন্তু ৰাজনৈতিক আৰু বিত্তীয় সমস্যাৰ বাবে কাম পিছুৱাই গৈছিল। | image3 = KSRTC Bus Station, Kollam.jpg | caption3 = [[কোল্লম কেএছআৰটিচি বাছ আস্থান]] বিখ্যাত অষ্টমুদি হ্ৰদৰ পাৰত অৱস্থিত। ৰাজ্যখনৰ অন্যতম প্ৰধান বাছ আস্থান, ই এতিয়াও নতুন ৰূপ পাবলৈ অপেক্ষা কৰি আছে। | image4 = Traffic Thevally Bridge Kollam Kerala Mar22 A7C 01797.jpg | caption4 = থাভাল্লী আৰু কোট্টায়াথুকাডাভু সংযোগ কৰা থাভাল্লী দলঙত যান-বাহনৰ চলাচল, [[ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ৩]], অষ্টমুদি হ্ৰদৰ ওপৰত | total_width = | alt1 = }} === ৰেল === {{see also|কোল্লম জংচন ৰেলৱে ষ্টেচন}} [[File:Main terminal of Kollam Junction railway station, Jan 2017.jpg|right|thumb|[[কোল্লম জংচন ৰেলৱে ষ্টেচন]]ৰ মুখ্য টাৰ্মিনেল]] [[File:Kollam Railway.jpg|thumb|নিৰ্মীয়মাণ অৱস্থাত কোল্লম ৰেলৱে]] মুঠ ৬টা প্লেটফৰ্ম আৰু ১৭টা ৰেলপথ থকা মাটি-কালিৰফালৰপৰা কেৰালাৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম ৰেলৱে ষ্টেচন হ'ল {{rws|কোল্লম জংচন}}। কোল্লম চহৰৰ অন্যান্য ৰেলৱে ষ্টেচনসমূহ হ'ল [[এৰাভিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচন|এৰাভিপুৰম]] আৰু [[কিলিকোল্লুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন|কিলিকোল্লুৰ]]। কোল্লম জংচনত বিশ্বৰ তৃতীয় দীৰ্ঘতম ৰেলৱে প্লেটফৰ্ম আছে, যাৰ দৈৰ্ঘ্য ১১৮০.৫ মিটাৰ (৩৮৭৩ ফুট)।<ref>{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/travel/asia/west-bengal-tea-plantations-and-other-rajera-relics-9835426.html |title=West Bengal: tea plantations and other Raj-era relics|trans-title=পশ্চিমবংগ: চাহবাগিছা আৰু ৰাজ-যুগৰ অন্যান্য স্মৃতিচিহ্ন|access-date=3 April 2019}}</ref> {|class="wikitable" |+কোল্লমৰ ৰেলৱে ষ্টেচনসমূহ ! নং ! ষ্টেচনৰ নাম ! প্লেটফৰ্মসমূহ ! অঞ্চল |- |১ |[[এৰাভিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচন|এৰাভিপুৰম]] |২ |দক্ষিণ কোল্লম |- |২ |[[কোল্লম জংচন ৰেলৱে ষ্টেচন|কোল্লম জংচন]] |৬ |মধ্য কোল্লম |- |৩ |[[কিলিকোল্লুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন|কিলিকোল্লুৰ]] |২ ||পূব কোল্লম |} মূল লাইনাৰ ইলেক্ট্ৰিকেল মাল্টিপল ইউনিটৰ ([[মেমু]]) কোল্লম জংচনত এটা কাৰ মেৰামতিৰ শ্বেড আছে। মেমু ৰেল সেৱাই কোল্লমক এৰ্নাকুলামৰ সৈতে (আলাপুঝা আৰু কোট্টায়াম হৈ), পুনালুৰৰ সৈতে (কোট্টাৰাক্কাৰা হৈ), আৰু কন্যাকুমাৰীৰ সৈতে (থিৰুৱনন্তপুৰম হৈ) সংযোগ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article163030.ece|title=Timings of MEMUs included|trans-title=মেমুৰ সময়সূচী অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে|publisher=The New Indian Express|date=2 July 2010|access-date=9 August 2016|archive-date=13 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160813013003/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article163030.ece|url-status=dead|archivedate=13 August 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160813013003/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article163030.ece|deadurl=yes}}</ref> === জলপথ === [[File:Houseboat Thevally Bridge Ashtamudi Kollam Mar22 R16 05860.jpg|thumb|থাভাল্লী দলঙৰ তলেৰে পাৰ হৈ যোৱা হাউচবোট]] [[কেৰালা ৰাজ্যিক জল পৰিবহণ বিভাগ|ৰাজ্যিক জল পৰিবহণ বিভাগে]] [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]]ৰ পাৰত অৱস্থিত [[কোল্লম কেএছডব্লিউটিডি ফেৰী টাৰ্মিনেল]]ৰপৰা [[পশ্চিম কাল্লাদা]], মুনৰো দ্বীপ, গুহানন্দপুৰম, চাভাৰা থেক্কুমভাগম, দালাভাপুৰম আৰু আলাপুঝালৈ নাও সেৱা চলায়। এই হ্ৰদটো কেৰালাৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম আৰ্দ্ৰভূমি পৰিস্থিতিতন্ত্ৰ আৰু ই কোল্লমৰ জল পৰিবহণৰ এক কেন্দ্ৰবিন্দু। ইয়াৰ পানীয়ে চহৰখনক কেইবাটাও স্থানীয় সম্প্ৰদায়ৰ সৈতে সংযোগ কৰে আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ৩-ৰ এক অংশ গঠন কৰে। কোল্লম থোডু হৈছে ৭.৭ কিলোমিটাৰ দীঘল খাল যি চহৰখনৰ মাজেৰে বৈ যায় আৰু জল পৰিবহণ নেটৱৰ্কৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সিৰা হিচাপে কাম কৰে। ই অষ্টমুদি হ্ৰদক অন্যান্য জলাশয়সমূহৰ সৈতে সংযোগ কৰে আৰু মূল কোল্লম বন্দৰক ইনলেণ্ড ৱাটাৰৱেজ অথৰিটি অৱ ইণ্ডিয়াৰ (IWAI) অন্তৰ্দেশীয় টাৰ্মিনেলৰ সৈতে সংযোগ কৰে। নৱীকৰণৰ প্ৰচেষ্টাৰ পিছত, খালটোৱে যাত্ৰী আৰু সামগ্ৰী পৰিবহণৰ লগতে পৰ্যটনক সমৰ্থন কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখিছে। চহৰখনৰ [[আশ্ৰমম লিংক ৰোড]] ফেৰী টাৰ্মিনেলৰ কাষেৰে পাৰ হৈ গৈছে।<ref name="Introduction-KSWTD">{{cite web |url=http://swtd.gov.in/index.php?langCode=en&compName=general&compView=aboutdept |title=Kerala State Water Transport Department - Introduction |trans-title=কেৰালা ৰাজ্যিক জল পৰিবহণ বিভাগ - পৰিচয় |publisher=KSWTD |access-date=2015-01-04 |archive-date=26 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141226161243/http://swtd.gov.in/index.php?langCode=en&compName=general&compView=aboutdept |url-status=dead |archivedate=2014-12-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141226161243/http://swtd.gov.in/index.php?langCode=en&compName=general&compView=aboutdept |deadurl=yes }}</ref> কোল্লমৰপৰা চলিবলগীয়া সেৱাসমূহক বহলভাৱে দীৰ্ঘ-দূৰত্বৰ ফেৰী সেৱা, হ্ৰস্ব-দূৰত্বৰ যাত্ৰী ফেৰী আৰু বিশেষ পৰ্যটক ক্ৰুজ হিচাপে ভাগ কৰা হৈছে। * কোল্লম-আলাপুঝা (আলেপ্পি) ক্ৰুজ: এইটো এটা প্ৰধান সেৱা, অষ্টমুদি হ্ৰদ আৰু ইয়াৰ লগত সংযুক্ত বেকৱাটাৰ খালবোৰৰ মাজেৰে প্ৰায় ৫৫ কিলোমিটাৰ অতিক্ৰম কৰা এক ৮ ঘণ্টীয়া মনোৰম ক্ৰুজ। ই দুয়োখন জিলাৰ মাজত এক পোনপটীয়া পৰিবহণ সংযোগ আৰু এক প্ৰধান পৰ্যটন সামগ্ৰী হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite web |last1=E |first1=Krishna Kumar K. |title=SWTD unable to resume long-haul boat service on Alappuzha-Kollam waterway |trans-title=এছডব্লিউটিডিয়ে আলাপুঝা-কোল্লম জলপথত দীৰ্ঘ-দূৰত্বৰ নাও সেৱা পুনৰ আৰম্ভ কৰিবলৈ অক্ষম হৈছে |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2025/Jul/14/swtd-unable-to-resume-long-haul-boat-service-on-alappuzha-kollam-waterway |website=The New Indian Express |language=en |date=14 July 2025}}</ref> * যাত্ৰী আৰু হ্ৰস্ব-দূৰত্বৰ সেৱাসমূহ: নিয়মীয়া, কম ভাড়াত চলিবলগীয়া ফেৰী সেৱাসমূহে কোল্লমক জিলাখনৰ বিভিন্ন স্থানৰ সৈতে সংযোগ কৰে, যাৰ ভিতৰত আলুংকাডভু, গুহানন্দপুৰম আৰু কান্নানাল্লুৰলৈ যোৱা পথবোৰ অন্তৰ্ভুক্ত। এইবোৰ স্থানীয় বাসিন্দাসকলৰ বাবে অত্যাৱশ্যকীয় ৰাজহুৱা পৰিবহণ হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite web |title=Important places enroute |trans-title=পথত থকা গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থানসমূহ |url=https://swtd.kerala.gov.in/pages-en-IN/placesenroute |publisher=State Water Transport Department |access-date=7 March 2026}}</ref> * পৰ্যটক আৰু বিশেষ সেৱাসমূহ: "চি অষ্টমুদি" পৰ্যটক সেৱা: চামব্ৰানিক্কোডি দ্বীপত ৰৈ যোৱাৰ সুবিধাৰ সৈতে অষ্টমুদি হ্ৰদৰ ওপৰত ৫ ঘণ্টীয়া এক আনন্দদায়ক ভ্ৰমণ। ই প্ৰতিদিনে পুৱা ১১:৩০ বজাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে আৰু ইয়াৰ টিকটৰ দাম নিম্ন ডেকৰ বাবে ৪০০ টকা আৰু উচ্চ ডেকৰ বাবে ৫০০ টকা।<ref>{{cite web |title="SEE ASHTAMUDI" PASSENGER-CUM-TOURIST SERVICE |trans-title="চি অষ্টমুদি" যাত্ৰী-সহ-পৰ্যটক সেৱা |url=https://swtd.kerala.gov.in/pages-en-IN/placesenroute |publisher=State Water Transport Department |access-date=7 March 2026}}</ref><ref>{{cite web |title='See Ashtamudi' boat service set to complete 2 years; New Solar Boat to join fleet |trans-title='চি অষ্টমুদি' নাও সেৱাই ২ বছৰ সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ সাজু হৈছে; নতুন সৌৰ নাৱে ফ্লিটত যোগদান কৰিব |url=https://english.mathrubhumi.com/lifestyle/travel/see-ashtamudi-travel-in-kollam-solar-boat-soon-backwater-cruise-e5920409 |website=@mathrubhumi |language=en |date=8 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |author1=The Hindu Bureau|title='See Ashtamudi' tourist boat service in Kollam to be launched on Friday |trans-title=শুকুৰবাৰে কোল্লমত 'চি অষ্টমুদি' পৰ্যটক নাও সেৱা মুকলি কৰা হ'ব |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/see-ashtamudi-tourist-boat-service-in-kollam-to-be-launched-on-friday/article66599527.ece |website=The Hindu |language=en-IN |date=9 March 2023}}</ref> বহুতো বেচৰকাৰী ভ্ৰমণ পৰিচালক আৰু ৰিজৰ্টে পৰ্যটসকলৰ বাবে অষ্টমুদি হ্ৰদত দিনৰ ভাগত ক্ৰুজৰ সুবিধা আগবঢ়ায়, যাৰ ফলত হাউচবোট, মটৰবোট আৰু ডিঙি নাওৰে অঞ্চলটো অন্বেষণ কৰিব পাৰি।<ref>{{cite web |last1=Balan |first1=Saritha S. |title=Deserted homestays, jobless boatmen: Tourism in Kerala's Munroe Island hit hard |trans-title=নিৰ্জন হোমষ্টে, কৰ্মহীন নাৱৰীয়া: কেৰালাৰ মুনৰো দ্বীপৰ পৰ্যটনত মাধমাৰ |url=https://www.thenewsminute.com/kerala/deserted-homestays-jobless-boatmen-tourism-kerala-s-munroe-island-hit-hard-137420 |website=The News Minute |language=en |date=11 November 2020}}</ref> কোল্লম আৰু আলেপ্পিৰ মাজত প্ৰতিদিনে ডাবল-ডেকাৰ বিলাসী নাও চলে। চৰকাৰী আৰু ব্যক্তিগত মালিকানাধীন বিলাসী নাওবোৰ পৰ্যটন ঋতুত মূল নাও ঘাটৰপৰা চলে। দক্ষিণৰ থিৰুৱনন্তপুৰমৰপৰা আৰম্ভ হৈ উত্তৰৰ [[হোসদুৰ্গ]]ত শেষ হোৱা পশ্চিম উপকূলৰ খাল ব্যৱস্থাটো [[পৰাভুৰ, কোল্লম|পৰাভুৰ]], কোল্লম চহৰ আৰু কৰুণাগাপল্লী তালুকৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে।<ref name="Corporation of Kollam">{{cite web |url=http://www.kollamcorporation.gov.in/transport |title=Transport - Kollam Corporation |trans-title=পৰিবহণ - কোল্লম নিগম |publisher=Kollam Municipal Corporation |access-date=2015-01-04 |archive-date=20 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171020124744/http://www.kollamcorporation.gov.in/transport |url-status=dead |archivedate=2017-10-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171020124744/http://www.kollamcorporation.gov.in/transport |deadurl=yes }}</ref><ref name="Routes-KSWTD">{{cite web |url=http://swtd.gov.in/index.php?langCode=en&compName=general&compView=placesnroute |title=Important places enroute - KSWTD |trans-title=পথত থকা গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থানসমূহ - KSWTD |publisher=KSWTD |access-date=2015-01-04 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304061357/http://swtd.gov.in/index.php?langCode=en&compName=general&compView=placesnroute |url-status=dead |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304061357/http://swtd.gov.in/index.php?langCode=en&compName=general&compView=placesnroute |deadurl=yes }}</ref> [[কোল্লম বন্দৰ]] কেৰালাৰ অন্যতম প্ৰধান বন্দৰ। ২০১৩ চনত ইয়াত কাৰ্গো পৰিচালনাৰ সুবিধা আৰম্ভ হৈছিল।<ref>''[http://www.hindu.com/2009/06/18/stories/2009061855000700.htm Kollam port starts cargo handling]{{dead link|date=April 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}''. Accessed 29 July 2014.</ref> বিদেশী জাহাজ নিয়মীয়াকৈ বন্দৰলৈ আহে। ২০১৪ চনৰ ৪ এপ্ৰিলত এণ্টিগুয়াত পঞ্জীয়নভুক্ত ১৪৫ মিটাৰ দীঘল জাহাজ এম.ভি. এলিনাই বন্দৰত লংগৰ পেলাইছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Foreign-Ship-Reaches-Kollam-Port/2014/04/05/article2150731.ece#.U0I8V9LHm-0 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140408225152/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Foreign-Ship-Reaches-Kollam-Port/2014/04/05/article2150731.ece#.U0I8V9LHm-0 |url-status=dead |archive-date=8 April 2014 |title=Foreign Ship Reaches Kollam Port |trans-title=বিদেশী জাহাজ কোল্লম বন্দৰত উপস্থিত হৈছে |publisher=The New Indian Express |date=5 April 2014 |access-date=7 April 2014 |archivedate=8 April 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140408225152/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Foreign-Ship-Reaches-Kollam-Port/2014/04/05/article2150731.ece#.U0I8V9LHm-0 |deadurl=yes }}</ref> বন্দৰটোৱে সম্পূৰ্ণৰূপে কাম কৰা আৰম্ভ কৰিলে, ই কোল্লম ভিত্তিক কাজু কোম্পানীবোৰৰ পৰিবহণ কাৰ্যকলাপ সহজ কৰি তুলিব।<ref>''[http://www.shippingtribune.com/kollam-cashew-importers-suffering-due-port-congestion-tuticorin-terminal/ Kollam cashew importers suffering due to port congestion at tuticorin terminal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140814143721/http://www.shippingtribune.com/kollam-cashew-importers-suffering-due-port-congestion-tuticorin-terminal/ |date=14 August 2014 }}''. Accessed 29 July 2014.</ref> শ্ৰেয়াছ শ্বিপিং কোম্পানীয়ে বৰ্তমান [[কোল্লম বন্দৰ]] আৰু [[কোচি বন্দৰ]]ৰ মাজত এক নিয়মীয়া কণ্টেইনাৰ সেৱা চলাই আছে।<ref>''[http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/logistics/shreyas-shipping-starts-kochikollam-container-service/article5339784.ece Shreyas Shipping starts Kochi-Kollam container service]''. Accessed 29 July 2014. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140420153237/http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/logistics/shreyas-shipping-starts-kochikollam-container-service/article5339784.ece |date=20 April 2014 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Exim India::The first & the only national daily on Export, Import, Shipping. |trans-title=এক্সিম ইণ্ডিয়া:: ৰপ্তানি, আমদানি, শ্বিপিংৰ ওপৰত প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ ৰাষ্ট্ৰীয় দৈনিক। |url=https://www.eximin.net/NewsDetails.aspx?name=73939 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117200427/https://www.eximin.net/NewsDetails.aspx?name=73939 |archive-date=2022-01-17 |access-date=2026-01-18 |website=www.eximin.net |language=en}}</ref> [[File:Old Airport, Kollam.jpg|thumb|right|পুৰণি [[কোল্লম বিমানবন্দৰ]] এলেকা, [[আশ্ৰমম]]]] ১৮৮০ চনত নিৰ্মাণ কৰা বৃহৎ পশ্চিম উপকূল খাল ব্যৱস্থাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ কোল্লম খাল (যাক কুইলন খাল বা কোল্লম থোডু বুলিও জনা যায়)। চহৰখনৰ মাজেৰে কাৰ্গো জাহাজসমূহে সামগ্ৰী সৰবৰাহ কৰাৰ ফলত ই পূৰ্বৰ ত্ৰিবাংকুৰ ৰাজ্যৰ প্ৰাথমিক বাণিজ্যিক সুঁতি হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Renovated Kollam canal now a cesspool |trans-title=নৱীকৰণ কৰা কোল্লম খাল এতিয়া এটা লেতেৰা পানীৰ গাঁত |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/renovated-kollam-canal-now-a-cesspool/article7013897.ece |website=The Hindu |language=en-IN |date=19 March 2015}}</ref> ==== ভৱিষ্যতৰ প্ৰকল্পসমূহ ==== জল পৰিবহণ আন্তঃগাঁথনিৰ অধিক ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ, কোল্লমত কেইবাটাও চলি থকা আৰু প্ৰস্তাৱিত প্ৰকল্প আছে: ; কোল্লম ৱাটাৰ মেট্ৰ': কোল্লমত ৱাটাৰ মেট্ৰ' ব্যৱস্থা প্ৰৱৰ্তন কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে, যিয়ে কোচিৰ দৰেই চহৰৰ ভিতৰত এক জল পৰিবহণ নেটৱৰ্ক প্ৰদান কৰিব।<ref>{{cite web |author1=The Hindu Bureau|title=Traffic study on anvil to assess feasibility of launching Water Metro in Kollam and 17 other cities |trans-title=কোল্লম আৰু আন ১৭খন চহৰত ৱাটাৰ মেট্ৰ' আৰম্ভ কৰাৰ সম্ভাৱনীয়তা মূল্যায়ন কৰিবলৈ যান-বাহনৰ অধ্যয়ন চলি আছে |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/traffic-study-on-anvil-to-assess-feasibility-of-launching-water-metro-in-kollam-and-17-other-cities/article69471421.ece |website=The Hindu |language=en-IN |date=20 April 2025}}</ref><ref>{{cite web |last1=Hallikeri |first1=G.D. |title=IWAI Board commissions feasibility study for Urban Water Transport System in 17 cities |trans-title=আইডব্লিউএআই ব'ৰ্ডে ১৭খন চহৰত নগৰীয়া জল পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰ বাবে সম্ভাৱনীয়তা অধ্যয়নৰ নিৰ্দেশ দিছে |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2105345 |publisher=Ministry of Ports, Shipping and Waterways |access-date=7 March 2026}}</ref> ; জলপথ উন্নয়ন: ২৪ ঘণ্টীয়া নৌ-চলাচল সমৰ্থন কৰিবলৈ ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ৩ ৰ উন্নয়ন আৰু ৰক্ষণাবেক্ষণৰ বাবে প্ৰকল্প চলি আছে, যাৰ ভিতৰত আছে সুঁতিবোৰ দ কৰা আৰু টাৰ্মিনেলবোৰ উন্নত কৰা। === আকাশী পথ === {{See also|কোল্লম বিমানবন্দৰ}} কোল্লম চহৰ নিগম [[থিৰুৱনন্তপুৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰদ্বাৰা সেৱা প্ৰাপ্ত, যিটো চহৰখনৰপৰা NH66 ৰ জৰিয়তে প্ৰায় ৫৬ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। ত্ৰিবান্দ্ৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ হৈছে ভাৰতৰ এখন অ-মেট্ৰ' চহৰৰ প্ৰথমখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ।<ref>{{cite web|url=http://www.aai.aero/allAirports/thiru_general.jsp|title=TRV Airport|trans-title=টিআৰভি বিমানবন্দৰ|publisher=AAI|access-date=23 August 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160902180351/http://www.aai.aero/allAirports/thiru_general.jsp|archive-date=2 September 2016}}</ref> == শিক্ষা == {{Main|কোল্লম জিলাত শিক্ষা}} [[File:Thangal Kunju Musaliar College of Engineering, Kollam, Kerala.jpg|200px|thumb|[[কাৰিকোড]]ত থকা [[টি. কে. এম. কলেজ অৱ ইঞ্জিনিয়াৰিং|টি. কে. এম. ইঞ্জিনিয়াৰিং কলেজ]]|alt=পৰম্পৰাগত মোগল স্থাপত্যৰ সৈতে অলংকৃত, গুলপীয়া আৰু বগা ভৱন|left]] কোল্লমত বহুতো মহাবিদ্যালয়, বিদ্যালয় আৰু শিক্ষাকেন্দ্ৰ আছে। [[টি. কে. এম. কলেজ অৱ ইঞ্জিনিয়াৰিং|থাংগাল কুঞ্জু মুচালিয়াৰ কলেজ অৱ ইঞ্জিনিয়াৰিং]], যিটো ৰাজ্যখনত এই ধৰণৰ প্ৰথমখন ব্যক্তিগত বিদ্যালয় আছিল, ই কোল্লম চহৰৰপৰা প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ পূবত [[কিলিকোল্লুৰ]]ত অৱস্থিত, আৰু ই সকলো কোল্লমবাসীৰ বাবে গৌৰৱৰ উৎস। কেৰালা চৰকাৰয়ে চহৰখনৰ আন এক সন্মানীয় প্ৰতিষ্ঠান [[ফাতেমা মাতা নেচনেল কলেজ]]ক শৈক্ষিক স্বায়ত্ত্বশাসন প্ৰদান কৰিছে।<ref name="Autonomy: 13 colleges in the list">{{cite web | url = http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Autonomy-13-colleges-in-the-final-list/2013/12/24/article1962583.ece | archive-url = https://web.archive.org/web/20140108131951/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Autonomy-13-colleges-in-the-final-list/2013/12/24/article1962583.ece | url-status = dead | archive-date = 8 January 2014 | title = Autonomy: 13 colleges in the list | trans-title = স্বায়ত্ত্বশাসন: তালিকাত ১৩খন মহাবিদ্যালয় | access-date = 2014-01-08 | year = 2012 | publisher = The New Indian Express | archivedate = 2014-01-08 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20140108131951/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Autonomy-13-colleges-in-the-final-list/2013/12/24/article1962583.ece | deadurl = yes }}</ref> [[File:SN Law College, Kollam.jpg|thumb|right|কৰবালাত থকা [[শ্ৰী নাৰায়ণ গুৰু কলেজ অৱ লিগেল ষ্টাডিজ]]]] কেৰালা চৰকাৰৰ শ্ৰম আৰু দক্ষতা বিভাগৰ অধীনস্থ এক ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান [[কেৰালা ষ্টেট ইনষ্টিটিউট অৱ ডিজাইন]] (KSID) কোল্লমৰ চন্দনথোপত অৱস্থিত। ই ২০০৮ চনত স্থাপিত হৈছিল আৰু ভাৰতৰ প্ৰথম ৰাজ্য-মালিকানাধীন ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল। বৰ্তমান KSID-য়ে আহমেদাবাদৰ [[নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ ডিজাইন]]ৰ সহযোগত প্ৰস্তুত কৰা ডিজাইনৰ স্নাতকোত্তৰ ডিপ্ল'মা কাৰ্যসূচী চলাই আছে।<ref>{{Cite news|url = http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Admission-Process-Starts-at-KSID-for-New-Diploma-Courses/2015/05/14/article2812971.ece|archive-url = https://web.archive.org/web/20150516123319/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Admission-Process-Starts-at-KSID-for-New-Diploma-Courses/2015/05/14/article2812971.ece|url-status = dead|archive-date = 16 May 2015|title = Admission Process Starts at KSID for New Diploma Courses|trans-title = নতুন ডিপ্ল'মা পাঠ্যক্ৰমৰ বাবে KSID-ত নামভৰ্তি প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ হৈছে|access-date = 11 August 2026|archivedate = 16 May 2015|archiveurl = https://web.archive.org/web/20150516123319/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Admission-Process-Starts-at-KSID-for-New-Diploma-Courses/2015/05/14/article2812971.ece|deadurl = yes}}</ref><ref>{{Cite news|url = http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/institute-of-design-inaugurated/article1277100.ece|title = Institute of design inaugurated|trans-title = ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান উদ্বোধন কৰা হৈছে}}</ref> [[ইণ্ডিয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ ইনফ্ৰাষ্ট্ৰাকচাৰ এণ্ড কনষ্ট্ৰাকচন|ইণ্ডিয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ ইনফ্ৰাষ্ট্ৰাকচাৰ এণ্ড কনষ্ট্ৰাকচন (IIIC-Kollam)]] হৈছে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মানদণ্ডৰ এক প্ৰতিষ্ঠান যিটো নিৰ্মাণ সম্পৰ্কীয় বৃত্তিৰ বাবে দক্ষতা বিকাশ কাৰ্যসূচীসমূহ সমৰ্থন কৰিবলৈ কোল্লম চহৰৰ [[চাভাৰা]]ত অৱস্থিত।<ref>{{cite web|url=http://www.skilldevelopment.gov.in/states.html |title=States-Ministry of Skill Development & Entrepreneurship |trans-title=ৰাজ্যসমূহ-দক্ষতা বিকাশ আৰু উদ্যোগশীলতা মন্ত্ৰ্যালয় |publisher=Government of India |access-date=27 November 2019}}</ref> [[ইনষ্টিটিউট অৱ ফেশ্বন টেকন'লজী কেৰালা|ইনষ্টিটিউট অৱ ফেশ্বন টেকন'লজী, কোল্লম]], কেৰালা হৈছে ভেল্লিমনত অৱস্থিত এক ফেশ্বন প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, যাক [[নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ ফেশ্বন টেকন'লজী]] আৰু বস্ত্ৰ মন্ত্ৰ্যালয়ৰ কাৰিকৰী সহযোগত স্থাপন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি, চহৰখনত দুটা IMK (ইনষ্টিটিউট অৱ মেনেজমেণ্ট, কেৰালা) সম্প্ৰসাৰণ কেন্দ্ৰ সক্ৰিয় হৈ আছে।<ref name="IMK Extension Centres">{{cite web | url = http://www.imk.ac.in/extension.htm | title = IMK Extension Centres - Kerala | trans-title = IMK সম্প্ৰসাৰণ কেন্দ্ৰসমূহ - কেৰালা | access-date = 2014-01-08 | year = 2012 | publisher = imk.ac.in | archive-date = 23 July 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130723113518/http://imk.ac.in/extension.htm | url-status = dead | archivedate = 2013-07-23 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20130723113518/http://imk.ac.in/extension.htm | deadurl = yes }}</ref> কেৰালাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক সামুদ্ৰিক প্ৰশিক্ষণ প্ৰদানৰ বাবে কোল্লম চহৰৰ [[নীণ্ডাকাৰা]]ত [[কেৰালা মেৰিনটাইম ইনষ্টিটিউট]] অৱস্থিত।<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/maritime-institute-to-come-up-at-neendakara/article289620.ece |title=Maritime institute to come up at Neendakara |trans-title=নীণ্ডাকাৰাত স্থাপন হ'ব মেৰিনটাইম ইনষ্টিটিউট |work=The Hindu|date=23 May 2009 |access-date=27 November 2019}}</ref> নীণ্ডাকাৰা মেৰিনটাইম ইনষ্টিটিউটত ব'ট ক্ৰু প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচীৰ অধীনত ৫,০০০ তকৈ অধিক ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক প্ৰশিক্ষণ দিয়া হৈছে।<ref>{{cite news|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2013/may/08/steps-begun-to-set-up-maritime-university-475431.html | title=Steps begun to set up Maritime university |trans-title=মেৰিনটাইম বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপনৰ পদক্ষেপ আৰম্ভ হৈছে | date=8 May 2013 |newspaper=The New Indian Express |access-date=27 November 2019}}</ref> মহাবিদ্যালয়সমূহৰ উপৰি, কোল্লমত বহুতো বেংক ক'চিং চেণ্টাৰ আছে।<ref name="Bank test coaching Centres - Kollam">{{cite web | url = http://careeradda.co.in/index.php?topic=3021.0 | title = Which is the best banking coaching centre in India - Kollam |trans-title = ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ বেংকিং ক'চিং চেণ্টাৰ কোনটো - কোল্লম | access-date = 2014-08-09}}</ref> কোল্লমক বেংক পৰীক্ষাৰ ক'চিং চেণ্টাৰসমূহৰ বাবে ভাৰতৰ হাব হিচাপে জনা যায়, জিলাখনত এনে প্ৰায় ৪০টা প্ৰতিষ্ঠান আছে।<ref name="Kollam - The bank test coaching hub of India">{{cite news | url = http://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/Engineering-graduates-opt-for-banking-sector/articleshow/16597692.cms | title = Engineering graduates opt for banking sector |trans-title = অভিযান্ত্ৰিক স্নাতকসকলে বেংকিং খণ্ড বাছি লয় | access-date = 2014-08-09 |work = Times of India| date = 29 September 2012 }}</ref> == ক্ৰীড়া == ফুটবল আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় ক্ৰীড়া, তাৰ পিছতে বক্সিং আৰু হকী। কোল্লমত জিলা, ৰাজ্য আৰু জ'ন পৰ্যায়ৰ মেচত অংশগ্ৰহণ কৰা বহুতো স্থানীয় ফুটবল, হকী আৰু ক্ৰিকেট দল আছে। এষ্ট্ৰ'-টাৰ্ফৰ সুবিধাযুক্ত এখন [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় হকী ষ্টেডিয়াম, কোল্লম|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় হকী ষ্টেডিয়াম]] চহৰখনৰ [[আশ্ৰমম]]ত অৱস্থিত। ই ১৩ কোটি টকা ব্যয় সাপেক্ষে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article86081.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20140905021813/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article86081.ece |url-status=dead |archive-date=5 September 2014 |title=Astro-turf hockey stadium |trans-title=এষ্ট্ৰ'-টাৰ্ফ হকী ষ্টেডিয়াম |publisher=The New Indian Express |access-date=22 February 2018 |archivedate=5 September 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140905021813/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article86081.ece |deadurl=yes }}</ref> ষ্টেডিয়ামখন নিৰ্মাণৰ বাবে মাটি কোল্লমৰ আশ্ৰমমত থকা ডাক বিভাগৰপৰা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। চহৰখনত [[লাল বাহাদূৰ শাস্ত্ৰী ষ্টেডিয়াম (কোল্লম)|লাল বাহাদূৰ শাস্ত্ৰী ষ্টেডিয়াম, কোল্লম]] নামৰ আন এখন ষ্টেডিয়াম আছে। ই এখন বহুমুখী ষ্টেডিয়াম আৰু ৰঞ্জী ট্ৰফী, সন্তোষ ট্ৰফী আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়াৰ দৰে ক্ৰীড়া অনুষ্ঠানৰ বাবে বাৰে বাৰে ব্যৱহাৰ হৈছে।<ref>{{cite web |url=https://cricketarchive.com/Kerala/Grounds/1095_f.html |title=KCA-Cricket Archive |trans-title=কেচিএ-ক্ৰিকেট আৰ্কাইভ |publisher=Cricket Archive |access-date=22 February 2018 |archive-date=7 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170507020928/http://cricketarchive.com/Kerala/Grounds/1095_f.html |url-status=dead |archivedate=7 May 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170507020928/http://cricketarchive.com/Kerala/Grounds/1095_f.html |deadurl=yes }}</ref> চহৰখনৰ দুখন মুকলি পথাৰ, [[আশ্ৰমম ময়দান]] আৰু [[পীৰাংকি ময়দান]], ক্ৰীড়া অনুষ্ঠান, অনুশীলন আৰু ৱাৰ্ম-আপ মেচৰ বাবেও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। == পৰ্যটনস্থলী == {{Expand section|date=October 2025}} === হিন্দু মন্দিৰসমূহ === [[File:Kottarakkara Temple(HighResoluion).jpg|thumb|right|কোট্টাৰাক্কাৰা শ্ৰী মহাগণপতি ক্ষেত্ৰম]] * [[আনন্দভল্লেশ্বৰম শ্ৰী মহাদেৱৰ মন্দিৰ]] চহৰখনৰ ৪০০ বছৰ পুৰণি এক প্ৰাচীন হিন্দু মন্দিৰ। এই মন্দিৰৰ ৪০০ বছৰ পুৰণি [[গৰ্ভগৃহ]]টো ছেগুণ কাঠেৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।<ref>{{cite news|title=400-year-old sreekovil to be replaced|trans-title=৪০০ বছৰ পুৰণি শ্ৰীকোভিল সলনি কৰা হ'ব|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/400yearold-sreekovil-to-be-replaced/article7468835.ece|access-date=13 October 2015|work=The Hindu|date=26 July 2015 }}</ref> * [[আম্মাচিভীডু মূৰ্তি মন্দিৰ]] চহৰখনৰ আন এক প্ৰধান মন্দিৰ যাক প্ৰায় ৬০০ বছৰ আগতে কোল্লমৰ আভিজাত্য আম্মাচি ভীলু পৰিয়ালৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।<ref name="kollamcity1">{{Cite web |title= Ammachiveedu Muhurthi Temple |trans-title= আম্মাচিভীডু মূৰ্তি মন্দিৰ |url=http://www.kollamcity.com/index.php?menu=other&menu1=Religious |archive-url=https://web.archive.org/web/20101115114800/http://www.kollamcity.com/index.php?menu=other&menu1=Religious |archive-date=2010-11-15 | website=Kollam City }}</ref><ref name="thekeralatemples1">{{Cite web |title=Ammachi Veedu Muhurthi |trans-title=আম্মাচিভীডু মূৰ্তি |url=https://www.thekeralatemples.com/templeinfo/others/ammachiveedu_muhurthi.htm |access-date=2026-01-18 |website=The Kerala Temples }}</ref> * [[কোল্লম পুৰম]], কোল্লমৰ এক প্ৰধান উৎসৱ, [[আশ্ৰমম শ্ৰী কৃষ্ণ স্বামী মন্দিৰ]]ৰ দহদিনীয়া উৎসৱৰ সামৰণি, যিটো সাধাৰণতে এপ্ৰিল মাহৰ মাজভাগত হয়।<ref name="Hindu">{{Cite web|url=http://www.hindu.com/2008/04/05/stories/2008040551540300.htm|title=The Hindu : Kerala / Kollam News : Kollam Pooram on April 15|trans-title=দ্য হিন্দু : কেৰালা / কোল্লম নিউজ : ১৫ এপ্ৰিলত কোল্লম পুৰম|date=9 April 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080409111532/http://www.hindu.com/2008/04/05/stories/2008040551540300.htm|archive-date=9 April 2008|access-date=11 August 2026|archivedate=9 April 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080409111532/http://www.hindu.com/2008/04/05/stories/2008040551540300.htm|deadurl=yes}}</ref> * [[কোট্টাংগুলাংগৰা দেৱী মন্দিৰ]] কেৰালাৰ বিশ্ব-বিখ্যাত হিন্দু মন্দিৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম য'ত পুৰুষসকলে 'চামায়াভিলাক্কু' ৰীতিৰ বাবে মহিলাৰ সাজ-পাৰ পৰিধান কৰাটো পৰম্পৰাগত উৎসৱৰ এক অংশ। পুৰুষসকলেও ডাঙৰ চাকি কঢ়িয়াই নিয়ে। দুদিনীয়া এই সাজ-পাৰ পৰিধানৰ অনুষ্ঠানৰ প্ৰথম দিনা সোমবাৰে পুৱতি নিশা সামৰণি পৰে।<ref>{{cite web|title=Kerala temple: Where the lady with the lamp is a man|trans-title=কেৰালাৰ মন্দিৰ: য'ত চাকি লৈ থকা মহিলাগৰাকী এজন পুৰুষ|url=http://www.ndtv.com/south/kerala-temple-where-the-lady-with-the-lamp-is-a-man-517252|access-date=25 March 2013|publisher=NDTV}}</ref> * কোল্লম মহানগৰীয় অঞ্চলৰ অন্যান্য বিখ্যাত হিন্দু উপাসনাকেন্দ্ৰসমূহ হ'ল, কোট্টাৰাক্কাৰাত থকা [[কোট্টাৰাক্কাৰা শ্ৰী মহাগণপতি ক্ষেত্ৰম]],<ref>{{cite web|title=Of small appam and Kottarakkara|trans-title=সৰু আপ্পম আৰু কোট্টাৰাক্কাৰাৰ কথা|url=http://mathrubhumi.com/travel/article/travel_special/of_small_appam_and_kottarakkara/139317/|access-date=25 March 2013|publisher=Mathrubhumi|archive-date=28 August 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130828170452/http://www.mathrubhumi.com/travel/article/travel_special/of_small_appam_and_kottarakkara/139317/|url-status=dead|archivedate=28 August 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130828170452/http://www.mathrubhumi.com/travel/article/travel_special/of_small_appam_and_kottarakkara/139317/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.keralatemples.net/klm_subra.html|title=Welcome to the Temples of God's Own Country|trans-title=ঈশ্বৰৰ নিজৰ দেশৰ মন্দিৰসমূহলৈ স্বাগতম|website=www.keralatemples.net}}</ref> [[পৰাভুৰ, কোল্লম|পৰাভুৰ]]ত থকা [[পুত্তিঙ্গল মন্দিৰ|পুত্তিঙ্গল দেৱী মন্দিৰ]],<ref>{{cite web|title=Puttingal Devi Temple, aravur|trans-title=পুত্তিঙ্গল দেৱী মন্দিৰ, পৰাভুৰ|url=http://www.puttingaltemple.org/|access-date=25 March 2013|publisher=Puttingal Devi Temple}}</ref> চুৰানাড উত্তৰ অনায়াদী পাজায়িডম শ্ৰী নৰসিংহ মূৰ্তী মন্দিৰ, [[পোৰুভাজী]]ত থকা [[পোৰুভাজী পেৰুভীৰুথী মালানাদা মন্দিৰ]],<ref>{{cite news|title=Malanada temple fete draws big crowds|trans-title=মালানাদা মন্দিৰৰ উৎসবলৈ বৃহৎ জনসমাগম|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/malanada-temple-fete-draws-big-crowds/article3205866.ece|access-date=25 March 2013|work=The Hindu|date=24 March 2012 }}</ref> [[সাস্তামকোট্টা]]ত থকা [[সাস্তামকোট্টা শ্ৰী ধৰ্ম শাস্তা মন্দিৰ]],<ref>{{cite web|title=Sasthamcotta Sree Dharma Sastha Temple|trans-title=সাস্তামকোট্টা শ্ৰী ধৰ্ম শাস্তা মন্দিৰ|url=http://www.sasthamcotta.com/Dharmasastha%20Temple.html|access-date=25 March 2013|publisher=Sasthamcotta Sree Dharma Sastha Temple|archive-date=6 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131206180354/http://sasthamcotta.com/Dharmasastha%20Temple.html|url-status=dead|archivedate=6 December 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131206180354/http://sasthamcotta.com/Dharmasastha%20Temple.html|deadurl=yes}}</ref> শক্তিকুলাংগৰা শ্ৰী ধৰ্ম শাস্তা মন্দিৰ,<ref>/Sakthikulangara-sreesharmasastha-karadevasom.com/</ref> কাদাভুৰত থকা থ্ৰিক্কাদাভুৰ শ্ৰী মহাদেৱ মন্দিৰ আৰু পোন্মানাত থকা কাট্টিল মেক্কাথিল দেৱী মন্দিৰ<ref>{{cite web|title=Here, bells on tree answer your prayers|trans-title=ইয়াত, গছত থকা ঘণ্টাৰ শব্দই আপোনাৰ প্ৰাৰ্থনাৰ উত্তৰ দিয়ে|url=https://www.deccanchronicle.com/141127/nation-current-affairs/article/here-bells-tree-answer-your-prayers|access-date=25 March 2013|work=Deccan Chronicle}},</ref>, কৰুণাগাপল্লীৰ পদনায়ৰকুলাংগৰা মহাদেৱ মন্দিৰ।<ref>{{cite web|title=No permission for RSS to conduct 'shakha' in temple: Kerala HC told|trans-title=মন্দিৰত 'শাখা' পাতিবলৈ আৰএছএছক কোনো অনুমতি দিয়া হোৱা নাই: কেৰালা উচ্চ ন্যায়ালয়ক অৱগত|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/No-permission-for-RSS-to-conduct-shakha-in-temple-Kerala-HC-told/articleshow/47558696.cms|access-date=25 March 2013|work=The Times of India}}</ref> === গীৰ্জাসমূহ === [[File:Kollam neue Kathedrale.JPG|thumb|right|কোল্লমৰ থাংগাছেৰীত ইনফেণ্ট জিচাছ কেথেড্ৰেল]] থাংগাছেৰীৰ [[ইনফেণ্ট জিচাছ কেথেড্ৰেল]] ১৬১৪ চনত পৰ্তুগীজসকলৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ই বৰ্তমান [[কুইলনৰ ৰোমান কেথলিক ডাইঅ'চিচ]]ৰ প্ৰ'-কেথেড্ৰেল – ভাৰতৰ প্ৰাচীন আৰু প্ৰথম কেথলিক ডাইঅ'চিচ। গীৰ্জাটো পুৰণি [[কুইলন]] চহৰত পৰ্তুগীজ শাসনৰ এক স্মৃতিচিহ্ন হিচাপে বৰ্তি আছে।<ref name="Church_Kollam">{{cite news|title=About Kollam City|trans-title=কোল্লম চহৰৰ বিষয়ে|location=Kollam, India|url=http://kollamcity.in/about-kollam-city|url-status=usurped|access-date=19 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20150602132809/http://kollamcity.in/about-kollam-city|archive-date=2 June 2015|quote=About the city of Quilon}}</ref> [[নীণ্ডাকাৰা]]ত থকা [[ছেইণ্ট চেবাষ্টিয়ান ৰোমান কেথলিক গীৰ্জা, নীণ্ডাকাৰা|ছেইণ্ট চেবাষ্টিয়ান গীৰ্জা]] আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ গীৰ্জা। [[মুনৰো দ্বীপৰ ডাচ্চ গীৰ্জা]] ১৮৭৮ চনত [[ডাচ্চ লোক|ডাচ্চসকলৰ]]দ্বাৰা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news|title=The emerald isle|trans-title=সেউজীয়া দ্বীপ|work=The Hindu|url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/travel/the-emerald-isle/article4316024.ece|access-date=19 January 2016}}</ref> [[কাচেৰী]]ত আৱাৰ লেডী অৱ ভেলংকানি শ্ৰাইন কোল্লম চহৰৰ আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ খ্ৰীষ্টান উপাসনা স্থান। [[থ্ৰিক্কাদাভুৰ|কাদাভুৰ]]ত ছেইণ্ট কেচিমিৰ চাৰ্চ,<ref>{{cite web|title=Church festival from Saturday|trans-title=শনিবাৰৰপৰা গীৰ্জাৰ উৎসৱ|url=http://www.thehindu.com/2005/04/22/stories/2005042205760300.htm|work=[[The Hindu]]|date=2005-04-22|access-date=19 January 2016}}{{dead link|date=April 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> [[কাভানাড]]ত হলি ফেমিলি চাৰ্চ, থোপ্পুত ছেইণ্ট ষ্টিফেন চাৰ্চ<ref>{{cite web|title=St.Stephen's Church|trans-title=ছেইণ্ট ষ্টিফেন চাৰ্চ|url=http://ststephenschurchkollam.weebly.com/|access-date=19 January 2016|publisher=Kollam St.Stephen's Church}}</ref> আৰু [[কাদাপ্পাকাডা]]ত ছেইণ্ট থমাছ চাৰ্চ হৈছে কোল্লমৰ আন কেইটামান প্ৰধান খ্ৰীষ্টান গীৰ্জা।<ref>{{cite news|title=St.Thomas Church|trans-title=ছেইণ্ট থমাছ চাৰ্চ|work=The Hindu|url=http://catholicchurches.in/directory/changanacherry-churches/st-thomas-church-kollam.htm|access-date=19 January 2016}}</ref><ref>{{cite news|title=Piety marks Good Friday observance|trans-title=গুড ফ্ৰাইডে পালনত ভক্তিৰ চিন|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/piety-marks-good-friday-observance/article5927794.ece|access-date=19 January 2016|work=The Hindu|date=18 April 2014 }}</ref> === মছজিদসমূহ === [[File:കരുനാഗപ്പള്ളി‍മുസ്ലീം‍പള്ളി.jpg|right|thumb|কৰুণাগাপল্লী মছজিদ]] চাভাৰাত থকা কোট্টুকাডু জুমা মছজিদ, এলামপাল্লুৰ জুমা-এ-মছজিদ, জোনাকাপুৰমত থকা বলিয়াপল্লী, [[চিন্নাকাডা]] জুমা মছজিদ, কোল্লুৰভিলাত থকা জুমা-'আথ পল্লী, [[থাত্তামালা]]ত থকা জুমা-'আথ পল্লী আৰু চাভাৰাত থকা কোইভিলা জুমা মছজিদ হৈছে কোল্লমৰ আন প্ৰধান মছজিদ।<ref>{{cite web|title=Juma-Ath-Palli|trans-title=জুমা-আথ-পল্লী|url=http://www.webindia123.com/city/kerala/kollam/destinations/mosque/jumaathpalli.htm|access-date=29 July 2014}}</ref><ref>{{cite web|title=Elampalloor Juma-A-Masjid|trans-title=এলামপাল্লুৰ জুমা-এ-মছজিদ|url=http://elampalloormuslimjama-ath.org/aboutus.html|access-date=29 July 2014|archive-date=9 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140809144815/http://elampalloormuslimjama-ath.org/aboutus.html|url-status=dead|archivedate=9 August 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140809144815/http://elampalloormuslimjama-ath.org/aboutus.html|deadurl=yes}}</ref> == উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিসকল == * [[কোল্লমৰ লোকসকলৰ তালিকা]] == লগতে চাওক == * [[ডাউনটাউন কোল্লম]] * [[কোল্লম জংচন ৰেলৱে ষ্টেচন]] * [[কোল্লম মহানগৰীয় অঞ্চল]] * [[কোল্লম জিলা]] * [[কোল্লমত কাজু ব্যৱসায়]] * [[জিডিপি অনুসৰি ভাৰতৰ বৃহত্তম চহৰসমূহ]] == টোকা == {{notelist}} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist|liststyle=decimal}} == গ্ৰন্থপঞ্জী == * {{cite book | last=Ring | first=Trudy | title=International Dictionary of Historic Places: Asia and Oceania, Volume 5 |trans-title=ঐতিহাসিক স্থানৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অভিধান: এছিয়া আৰু ওচেনিয়া, খণ্ড ৫ | year=1994 | publisher=Taylor & Francis | location=United Kingdom | isbn=978-1-884964-05-3}} * {{cite book | last=Chan | first=Hok-lam | title=The Cambridge History of China, Volume 7: The Ming Dynasty, 1368–1644, Part 1 |trans-title=দ্য কেমব্ৰিজ হিষ্ট্ৰি অৱ চাইনা, খণ্ড ৭: দ্য মিং ডাইনেষ্টি, ১৩৬৮–১৬৪৪, খণ্ড ১ | year=1998 | publisher=Cambridge University Press | location=Cambridge | isbn=978-0-521-24332-2 | chapter=The Chien-wen, Yung-lo, Hung-hsi, and Hsüan-te reigns, 1399–1435}} * {{cite book | last=Lin | title=Zheng He's Voyages Down the Western Seas |trans-title=ঝেং হেৰ পশ্চিমীয়া সাগৰলৈ যাত্ৰা | year=2007 | publisher=China Intercontinental Press | location=Fujian Province | isbn=978-7-5085-0707-1}} * [[এলামকুলাম কুঞ্জন পিল্লাই]], কেৰালাথিন্দে এৰুলাদানজা এডুকাল, পৃষ্ঠা ৬৪,১১২,১১৭ * ত্ৰিবাংকুৰ আৰ্কিঅ'লজিকেল ছিৰিজ (T.A.S.) খণ্ড ৬ পৃষ্ঠা ১৫ * থুলাছেৰী মানাপুৰাথুৰ ২৪তম প্ৰজন্মৰ যাজক মাথাই কাথানাৰৰ ডায়েৰী আৰু লেখনি, পুৰুষানুক্ৰমে হস্তান্তৰিত পূৰ্বপুৰুষৰ নথি-পত্ৰ আৰু থলিয়োলাগাৰাধৰ ওপৰত আধাৰিত * জেড° এম. পাৰেট, মালংকাৰা নাঝৰানিকল, খণ্ড ১ * [[এল. কে. অনন্তকৃষ্ণ আয়াৰ]], ষ্টেট মেনুৱেল, পৃষ্ঠা ৫০,৫২ * বাৰ্ণাৰ্ড থমা কাথানাৰ, মাৰ্থোমা খ্ৰীষ্টানিকাল, শাৰী ২৩,২৪ * {{cite book|first=Pius |last=Malekandathil|author-link= Pius Malekandathil|title=Maritime India: Trade, Religion and Polity in the Indian Ocean|trans-title=মেৰিটাইম ইণ্ডিয়া: ভাৰত মহাসাগৰত বাণিজ্য, ধৰ্ম আৰু ৰাজনীতি|url=https://books.google.com/books?id=rN69iFj1PJoC|year=2010|publisher=Primus Books|page=43|isbn=978-93-80607-01-6}} * নাৰায়ণ, এম.জি.এছ, অষ্টম–নৱম শতিকাত চেৰা-পাণ্ড্য সংঘাত যাৰ ফলত ভেনাডুৰ জন্ম হৈছিল: পাণ্ড্য ইতিহাস আলোচনা-চক্ৰ, মাদুৰাই বিশ্ববিদ্যালয়, ১৯৭১ * বিশ্ববিজ্ঞানকোষম (মালায়ালম) খণ্ড ৩, পৃষ্ঠা ৫২৩,৫৩৪ * নাৰায়ণ এম.জি.এছ., কালচাৰেল চিম্বিঅ'ছিছ পৃষ্ঠা ৩৩ * পুলিকোট্টিল মাৰ ডিঅ'নিয়াছৰ (প্ৰাক্তন [[মালংকাৰা অৰ্থডক্স ছিৰিয়ান চাৰ্চ]]ৰ সৰ্বোচ্চ মুৰব্বী আৰু চিত্ৰমেজথু কে এম ভাৰ্গিজ) হাতেলিখা ডায়েৰী == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Kollam&params=8_53_35.5_N_76_36_50.8_E_type:city(1342509)_region:IN-KL জিঅ'হেক - কোল্লম] * {{Official website|http://kollam.nic.in/Default.htm}} {{Kollam}} {{Navboxes|list= {{কেৰালা}} {{কোল্লম জিলা}} {{কেৰালাৰ বিষয়সমূহ}} {{ভাৰতৰ নিযুতৰো অধিক জনসংখ্যাৰ চহৰসমূহ}} }} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:কোল্লম| ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ মহানগৰসমূহ]] [[শ্ৰেণী:কোল্লমৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:প্ৰাক্তন পৰ্তুগীজ উপনিৱেশসমূহ]] [[শ্ৰেণী:কোল্লম জিলাৰ চহৰ আৰু নগৰসমূহ]] [[শ্ৰেণী:কেৰালাত পৰ্যটন]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ প্ৰাক্তন ৰাজধানীসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ জনবসতিপূৰ্ণ উপকূলীয় স্থানসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ বন্দৰ চহৰ আৰু নগৰসমূহ]] armunpei3avm4u528cp32ffsdtagwat 0 138622 626335 2026-08-11T20:10:08Z MS Sakib 25393 নতুন পৃষ্ঠা: {{Short description|ভাৰতৰ কেৰালাৰ এখন চহৰ}} {{Infobox settlement | name = মালাপ্পুৰম | native_name = <!-- Please do not add any Indic script in this infobox, per WP:INDICSCRIPT policy. --> | native_name_lang = | other_name = Malappuram | settlement_type = [[পৌৰ চহৰ]] | image_skyline = {{Multiple image | border = infobox | total_width = 255 | image_style... 626335 wikitext text/x-wiki {{Short description|ভাৰতৰ কেৰালাৰ এখন চহৰ}} {{Infobox settlement | name = মালাপ্পুৰম | native_name = <!-- Please do not add any Indic script in this infobox, per WP:INDICSCRIPT policy. --> | native_name_lang = | other_name = Malappuram | settlement_type = [[পৌৰ চহৰ]] | image_skyline = {{Multiple image | border = infobox | total_width = 255 | image_style = | perrow = 1/2/2/2 | image3 = Kottakkunnu, Malappuram municipality.jpg | image2 = Malappuram Townhall.png | image1 = Malappuram DownHill Aerial View.jpg | image4 = Vaidyar.JPG | image5 = AI International College, Malappuram Inkel Educity.png | image6 = Malappuram District Sports Complex Stadium.jpg | image7 = Areekode in Malappuram District.jpg | image8 = }} | image_caption = '''''ওপৰৰ পৰা ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত:'''''<br />মালাপ্পুৰম ডাউন হিল, টাউন হল, কোট্টাকুন্নু পাহাৰ, [[মহাকবি ময়িনকুট্টী বৈদ্যৰ স্মাৰক|বৈদ্যৰ স্মাৰক]], এআই ইণ্টাৰনেশ্যনেল কলেজ, [[মালাপ্পুৰম জিলা ক্ৰীড়া প্ৰকল্প ষ্টেডিয়াম|এমডিএছচি ষ্টেডিয়াম]], [[চালিয়াৰ নদী|চালিয়াৰ নদীৰ দৃশ্য]] | nicknames = পাহাৰৰ চহৰ, ফুটবলৰ ৰাজধানী<ref>{{cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2014/nov/09/Soccer-Capital-to-Host-GOAL-2015-680432.html|publisher=দি ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ|title=Soccer Capital|trans-title=ফুটবলৰ ৰাজধানী|date=৯ নৱেম্বৰ ২০১৪ }}</ref> | mapframe = yes | mapframe-zoom = 7 | mapframe-point = none | map_alt = | map_caption = কেৰালাত মালাপ্পুৰমৰ অৱস্থান | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{Coord|11|03|03.6|N|76|04|16.0|E|display=inline,title}}[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Malappuram&params=11_03_03.6_N_76_04_16.0_E_type:city_region:IN-KL] | subdivision_type = [[দেশ]] | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]] | subdivision_type2 = [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] | subdivision_name1 = {{seal|Kerala}} | subdivision_name2 = [[মালাপ্পুৰম জিলা|মালাপ্পুৰম]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = ১৯৫৯ | founder = | named_for = | government_type = [[পৌৰ পৰিষদ (ভাৰত)|পৌৰ পৰিষদ]] | governing_body = মালাপ্পুৰম পৌৰসভা | leader_title = পৌৰপতি | leader_name = অধিবক্তা ভি. ৰিনিশা ([[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|আইইউএমএল]]) | leader_title1 = উপ-পৌৰপতি | leader_name1 = জিতেশ জি অনিল ([[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|আইএনচি]]) | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref name="auto">{{Cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_B_MALAPPURAM.pdf |website=Censusindia.gov.in |title=Malappuram census handbook|trans-title=মালাপ্পুৰম লোকপিয়ল হাতপুথি}}</ref> | area_total_km2 = 58.20 | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = 38.21 | population_total = 101,386 | population_as_of = ২০১১ | population_footnotes = <ref>{{cite web|url=https://citypopulation.de/en/india/kerala/3205__malappuram/|title=Malappuram : District in Kerala|trans-title=মালাপ্পুৰম: কেৰালাৰ জিলা|website=Citypopulation.de|access-date=১ জুলাই ২০২৬}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_metro = 2,829,522 | population_metro_footnotes = <!-- UA --><ref name="Pop_city">{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/india2/Million_Plus_UAs_Cities_2011.pdf|title=Urban Agglomerations/Cities having population 1 million and above|trans-title=১ নিযুত আৰু তাতকৈ অধিক জনসংখ্যা থকা নগৰীয়া অঞ্চল/চহৰসমূহ|publisher=মহা পঞ্জীয়ক আৰু লোকপিয়ল আয়ুক্ত, ভাৰত|access-date=১৯ নৱেম্বৰ ২০১১}}</ref> | population_demonym = মালাপ্পুৰমবাসী<ref>{{Cite news |title=Malappuram's first book stall bids adieu |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ প্ৰথমখন কিতাপৰ দোকানৰ বিদায়|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/malappurams-first-book-stall-bids-adieu/article25784082.ece |access-date=৪ জুলাই ২০২০ |newspaper=দ্য হিন্দু |date=১৯ ডিচেম্বৰ ২০১৮}}</ref> | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|আইএছটি]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ডাক সূচাংক সংখ্যা|পিন]] | postal_code = ৬৭৬৫০৫ | area_code = +৯১৪৮৩xxxxxxx | area_code_type = [[টেলিফোন]] ক'ড | registration_plate = কেএল-১০<br>কেএল-৫৩<br>কেএল-৫৪<br>কেএল-৮৪<br>কেএল-৭১<br>কেএল-৬৫<br>কেএল-৫৫ | blank_name = {{Nowrap|[[চৰকাৰী ভাষা]]}} | blank_info = [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]<ref>{{Cite web |title=The Kerala Official Language (Legislation) Act, 1969 |trans-title=কেৰালা চৰকাৰী ভাষা (আইনপ্ৰণয়ন) আইন, ১৯৬৯|url=http://www.lawsofindia.org/pdf/kerala/1969/1969KERALA7.pdf |website=পিআৰএছ লেজিছলেটিভ ৰিছাৰ্চ |access-date=১৯ জুলাই ২০১৮ |archive-date=২০ এপ্ৰিল ২০১৬ |archive-url=https://web.archive.org/web/20160420030352/http://www.lawsofindia.org/pdf/kerala/1969/1969KERALA7.pdf |url-status=usurped }}</ref><ref name="langoff">{{Cite web|title=52nd Report of the Commissioner for Linguistic Minorities in India|trans-title=ভাৰতত ভাষিক সংখ্যালঘু আয়ুক্তৰ ৫২ তম প্ৰতিবেদন|url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|website=nclm.nic.in|publisher=[[সংখ্যালঘু পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|সংখ্যালঘু পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]|access-date=২৯ মাৰ্চ ২০১৯|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525141614/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|archive-date=২৫ মে' ২০১৭}}</ref> | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = {{Convert|0|km|mi}} | blank1_name_sec2 = [[ভাৰতৰ জলবায়ু|জলবায়ু]] | blank1_info_sec2 = [[ভাৰতৰ জলবায়ু অঞ্চলসমূহ|এম/এডব্লিউ]] <small>([[কোপেন জলবায়ু শ্ৰেণীবিভাজন|কোপেন]])</small> | footnotes = | leader_title2 = | leader_name2 = | blank2_name_sec1 = [[সাক্ষৰতাৰ হাৰ]] | blank2_info_sec1 = ৯৮.৪৭% | blank2_name_sec2 = [[বৰ্ষণ (বতৰবিজ্ঞান)|বৰষুণ]] | blank2_info_sec2 = {{Convert|3100|mm|in}} | blank3_name_sec2 = গ্ৰীষ্মকালৰ গড় উষ্ণতা | blank3_info_sec2 = {{Convert|39|°C|°F}} | blank4_name_sec2 = শীতকালৰ গড় উষ্ণতা | blank4_info_sec2 = {{Convert|20|°C|°F}} | official_name = | website = {{URL|https://malappurammunicipality.lsgkerala.gov.in/}} }} '''মালাপ্পুৰম''' ('''মালাপুৰম''' বুলিও কোৱা হয়) ({{IPA|ml|mɐlɐpːurɐm|lang|Malappuram.ogg}})<ref>{{Cite web|url=http://www.govemployees.in/2015/06/02/revised-list-of-classification-cities-for-hra-of-central-government-employees/|title=Revised List of Classification Cities for HRA of central government employees - Govt. Employees India|trans-title=কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ এইছআৰএ-ৰ বাবে শ্ৰেণীভুক্ত চহৰসমূহৰ সংশোধিত তালিকা - চৰকাৰী কৰ্মচাৰী ভাৰত|date=২ জুন ২০১৫|access-date=২৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৬|archive-date=২৫ আগষ্ট ২০১৬|archive-url=https://web.archive.org/web/20160825063143/http://www.govemployees.in/2015/06/02/revised-list-of-classification-cities-for-hra-of-central-government-employees/|url-status=dead}}</ref> হৈছে ভাৰতৰ কেৰালাৰ এখন [[পৌৰ পৰিষদ (ভাৰত)|পৌৰ চহৰ]]। লগতে ই [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]]ৰ [[মালাপ্পুৰম জিলা]]ৰ সদৰ ঠাই।<ref>{{Cite web |url=https://www.dtpcmalappuram.com/ |title=DTPC Malappuram {{!}} Malappuram Tourist Places |trans-title=ডিটিপিচি মালাপ্পুৰম {{!}} মালাপ্পুৰমৰ পৰ্যটনস্থলী |website=DTPC malappuram |language=en |access-date=৮ আগষ্ট ২০২৬}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://malappuram.nic.in/en/ |title=Welcome to Malappuram {{!}} Website of the District Administration, Malappuram {{!}} India |trans-title=মালাপ্পুৰমলৈ স্বাগতম {{!}} জিলা প্ৰশাসনৰ ৱেবছাইট, মালাপ্পুৰম {{!}} ভাৰত |language=en-US |access-date=৮ আগষ্ট ২০২৬}}</ref> ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি মালাপ্পুৰম পৌৰসভাৰ মাটিকালি {{convert|33.61|sqkm|abbr=on}} আৰু ইয়াৰ জনসংখ্যা ৬৮,১২৭ জন। ১৯৭০ চনত এই জিলাৰ প্ৰথমখন পৌৰসভা গঠন কৰা হৈছিল। মালাপ্পুৰমে [[মালাপ্পুৰম জিলা]]ৰ প্ৰশাসনিক সদৰ হিচাপে কাম কৰে। ৪০টা নিৰ্বাচনী ৱাৰ্ডত বিভক্ত এই চহৰখনৰ জনবসতিৰ ঘনত্ব {{convert|2027|/sqkm|abbr=off}}। ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি [[মালাপ্পুৰম মহানগৰ অঞ্চল]]টো [[কেৰালাৰ সৰ্বাধিক জনবসতিপূৰ্ণ নগৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ তালিকা|কেৰালাৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম নগৰীয়া অঞ্চল। ইয়াৰ স্থান কোচি, কালিকট আৰু ত্ৰিশুৰৰ পিছতেই]]। প্ৰায় ৩০ লাখ জনসংখ্যাৰে ই [[ভাৰতৰ এক নিযুতৰো অধিক জনসংখ্যাৰ নগৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ তালিকা|ভাৰতৰ ২৫ তম বৃহত্তম নগৰীয়া অঞ্চল]]।<ref name="census 2011">{{cite web |url=https://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2-vol2/data_files/kerala/Chapter_IV.pdf |website=ভাৰতৰ লোকপিয়ল |title= Trends of urbanisation in Kerala|trans-title=কেৰালাত নগৰায়নৰ ধাৰা}}</ref> ২০২০ চনৰ জানুৱাৰী মাহত [[ইকনমিষ্ট ইণ্টেলিজেন্স ইউনিট]]ে (ইআইইউ) চলোৱা এক সমীক্ষা অনুসৰি ই [[নগৰীয়া অঞ্চলৰ বিকাশ অনুসৰি কেৰালাৰ চহৰসমূহৰ তালিকা|দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা চহৰ]]। ২০১৫ চনৰ পৰা ২০২০ চনৰ ভিতৰত ইয়াৰ নগৰীয়া বিকাশৰ হাৰ আছিল ৪৪.১%।<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/three-of-worlds-ten-fastest-growing-urban-areas-are-in-kerala-6205749/ |title=3 of world's 10 fastest-growing urban areas are in Kerala: Economist ranking |trans-title=পৃথিৱীৰ ১০ খন দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা নগৰীয়া অঞ্চলৰ ভিতৰত ৩ খনেই কেৰালাত: ইকনমিষ্টৰ স্থাননিৰ্ধাৰণ |date=৮ জানুৱাৰী ২০২০ |access-date=১৩ জানুৱাৰী ২০২০}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2020/jan/09/malappuram-is-worlds-fastest-growing-city-kozhikode-kollam-also-in-top-10-2087011.html |website=Newindianexpress.com |title=Malappuram is world's fastest-growing city; Kozhikode, Kollam also in top 10 |trans-title=মালাপ্পুৰম পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা চহৰ; কোজিকোড, কোল্লামো শীৰ্ষ ১০-ত |date= ৯ জানুৱাৰী ২০২০ }}</ref> মালাপ্পুৰম চহৰখন [[কালিকট]]ৰ পৰা ৪৭ কিলোমিটাৰ দক্ষিণ-পূবত আৰু [[পালক্কাড]]ৰ পৰা ৯০ কিলোমিটাৰ উত্তৰ-পশ্চিমত অৱস্থিত।<ref name="Malappuram Web">{{cite web|url=http://malappuram.nic.in/|title=malappuram Web|trans-title=মালাপ্পুৰম ৱেব|access-date=২৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সমগ্ৰ বাসিন্দাক বিনামূলীয়া [[ৱাই-ফাই]] সংযোগ প্ৰদান কৰা ই ভাৰতৰ প্ৰথমটো পৌৰ সংস্থা।<ref>{{cite web |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/free-wifi-in-malappuram-of-kerala/article7482218.ece |website=Thehindu.com |title=Malappuram of Kerala to log on to free Wi-Fi |trans-title=কেৰালাৰ মালাপ্পুৰম বিনামূলীয়া ৱাই-ফাইলৈ সংযুক্ত হ'ব |date= ৩০ জুলাই ২০১৫ |access-date= ১ জুলাই ২০২০}}</ref><ref>{{cite web |url=https://thelogicalindian.com/news/kerala-does-it-again-malappuram-municipality-to-be-indias-first-to-offer-free-wi-fi-connectivity |website=thelogicalindian.com |title=Malappuram Municipality To Be India's First To Offer Free Wi-Fi Connectivity |trans-title=বিনামূলীয়া ৱাই-ফাই সংযোগ আগবঢ়োৱা ভাৰতৰ প্ৰথমখন মালাপ্পুৰম পৌৰসভা হ'বলৈ গৈ আছে |date=২২ আগষ্ট ২০১৫ |access-date= ১ জুলাই ২০২০}}</ref> [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মানক সংস্থা]]ৰ প্ৰমাণপত্ৰ লাভ কৰা মালাপ্পুৰম ভাৰতৰ প্ৰথমটো পৌৰ সংস্থাও।<ref>{{Cite news|title=First-in-India ISO tag for Malappuram|trans-title=মালাপ্পুৰমৰ বাবে ভাৰতত প্ৰথম আইএছঅ' টেগ|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/firstinindia-iso-tag-for-malappuram/article5720209.ece|last=ষ্টাফ ৰিপৰ্টাৰ|date=২৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৪|access-date=২৯ জুলাই ২০২০|work=দ্য হিন্দু}}</ref> ই ৰাজ্যখনৰ প্ৰথমখন অভিযোগমুক্ত পৌৰসভাও।<ref>{{Cite news|title=Malappuram aims to be complaint-free|trans-title=মালাপ্পুৰম অভিযোগমুক্ত হোৱাৰ লক্ষ্য লৈছে|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/malappuram-aims-to-be-complaintfree/article6556301.ece|last=আব্দুল লতিফ|first=নাহা|date=২ নৱেম্বৰ ২০১৪|access-date=২৯ জুলাই ২০২০|work=দ্য হিন্দু}}</ref> == নামকৰণ == ''মালাপ্পুৰম'' শব্দৰ অৰ্থ [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]]ত "পাহাৰৰ ওপৰত"। এই নামটো মালাপ্পুৰমৰ ভৌগোলিক অৱস্থানৰ পৰা আহিছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.nativeplanet.com/travel-guide/malappuram-the-hill-top-town-000626.html|title=Malappuram, The Hill Top Town|trans-title=মালাপ্পুৰম, পাহাৰৰ ওপৰৰ চহৰ|date=৩০ জুন ২০১৪|website=nativeplanet.com|access-date=৪ জুলাই ২০২০|archive-date=৭ জুন ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200607002725/https://www.nativeplanet.com/travel-guide/malappuram-the-hill-top-town-000626.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.financialexpress.com/archive/cultural-counterpoint/1092461/|title=Cultural counterpoint|trans-title=সাংস্কৃতিক প্ৰতিলিপি|date=২৪ মাৰ্চ ২০১৩|website=দ্য ফাইনেঞ্চিয়েল এক্সপ্ৰেছ|access-date=৪ জুলাই ২০২০|archive-date=৭ জুন ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200607002847/https://www.financialexpress.com/archive/cultural-counterpoint/1092461/|url-status=live}}</ref> জিলাখনৰ মধ্যভাগৰ অঞ্চলটোত কেইবাখনো ওখ-নিখ পাহাৰ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[আৰিমব্ৰা পাহাৰ, মালাপ্পুৰম|আৰিমব্ৰা পাহাৰ]], [[কডিকুথিমালা|আম্মিনিক্কাদন পাহাৰ]], [[উৰাকাম পাহাৰ]], [[মনকাড়া|চেৰিয়াম পাহাৰ]], [[আনাক্কায়াম|পাণ্ডালুৰ পাহাৰ]] আৰু [[এডভান্না|চেক্কুন্নু পাহাৰ]] আদি উল্লেখযোগ্য। এই সকলোবোৰ [[পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালা]]ৰ পৰা আঁতৰত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web|url=https://www.nativeplanet.com/travel-guide/must-visit-camping-sites-in-malappuram-district-004762.html|title=Hilly areas of Malappuram|trans-title=মালাপ্পুৰমৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল|date=৭ মে' ২০১৮|access-date=১১ অক্টোবৰ ২০২০|website=নেটিভ প্লেনেট|last=আকাশ সিং|archive-date=১৭ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201017165621/https://www.nativeplanet.com/travel-guide/must-visit-camping-sites-in-malappuram-district-004762.html|url-status=live}}</ref> অৱশ্যে নাৰিকল গছেৰে আবৃত্ত বালিচহীয়া উপকূলীয় সমভূমিভাগ এই পাহাৰীয়া প্ৰকৃতিৰ এক ব্যতিক্ৰম।<ref>{{Cite web|url=http://spb.kerala.gov.in/index.php/district-profile-malappuram.html|title=District Profile|trans-title=জিলাৰ প্ৰফাইল|website=spb.kerala.gov.in|access-date=২৪ আগষ্ট ২০১৯|archive-date=৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯|archive-url=https://web.archive.org/web/20190904185950/http://spb.kerala.gov.in/index.php/district-profile-malappuram.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nativeplanet.com/travel-guide/malappuram-the-hill-top-town-000626.html|title=Malappuram, The Hill Top Town - Nativeplanet|trans-title=মালাপ্পুৰম, পাহাৰৰ ওপৰৰ চহৰ - নেটিভপ্লেনেট|date=৩০ জুন ২০১৪ }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.financialexpress.com/archive/cultural-counterpoint/1092461/|title=Cultural counterpoint|trans-title=সাংস্কৃতিক প্ৰতিলিপি|date=২৪ মাৰ্চ ২০১৩}}</ref> == ইতিহাস == প্ৰাচীন কালৰে পৰা মালাপ্পুৰম এখন সামৰিক আৰু প্ৰশাসনিক সদৰ আছিল। অৱশ্যে চহৰখনৰ প্ৰাচীন ইতিহাসৰ বেছিভাগেই লিপিবদ্ধ হোৱা দেখা নাযায়। তথাপিও ইয়াত কিছুমান প্ৰাগঐতিহাসিক ধ্বংসাৱশেষ পোৱা যায়। বিশেষকৈ উৰাকাম, মেলমুৰি, [[পোনমালা]] আৰু ভেংগৰাৰ দৰে চহৰখনৰ কিছুমান অংশত শিল কাটি বনোৱা গুহা পোৱা গৈছে।<ref name=History_of_Malappuram>{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title= History of Malappuram|trans-title=মালাপ্পুৰমৰ ইতিহাস}}</ref> ভেলিয়াংগাড়ী, কুট্টিলাংগাড়ী, পল্লীপুৰম আদি নামৰ অঞ্চলসমূহে মালাপ্পুৰমৰ জৈন আৰু বৌদ্ধ ইতিহাসৰ কথা সোঁৱৰাই দিয়ে। লক্ষণীয়ভাৱে মালাপ্পুৰমৰ [[উৰাকাম পাহাৰ]]ত সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা ২০০০ ফুট উচ্চতাত অৱস্থিত ১৫০০ বছৰ পুৰণি জৈন মন্দিৰটোৱে এই কথা নিসন্দেহে প্ৰমাণ কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://www.cpreecenvis.nic.in/Database/OorakamMala_2713.aspx|title=Oorakam Mala|trans-title=উৰাকাম পাহাৰ|website=Cpreecenvis.nic.in|access-date=২৪ আগষ্ট ২০১৯}}</ref> [[সংগম যুগ]]ত এৰানাদান মালাপ্পুৰম চেৰা সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। পাট্টাৰ কাডাভ, পানাক্কাড আদি ঠাই সম্ভৱতঃ পাট্টাৰ আৰু পানাৰসকলে তাত বসবাস কৰাৰ ফলতেই গঢ় লৈ উঠিছিল। কিন্তু সংগম যুগত বা সংগমৰ পৰৱৰ্তী যুগত মানুহৰ জীৱন আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে আৰু কোনো সবিশেষ তথ্য পোৱা নাযায়।<ref name="DISTRICT CENSUS HANDBOOK">{{Cite book|title=DISTRICT CENSUS HANDBOOK|trans-title=জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি|publisher=লোকপিয়ল সঞ্চালকালয়, কেৰালা|year=২০১১|pages=১৫}}</ref> ওচৰৰ [[ভাল্লুভানাড ৰাজ্য|ভাল্লুভানাড]]ৰ [[এম. কে. ভেল্লোডী|ভেল্লোডী]]সকল আৰু [[ওট্টাপালম|নেডুংগানাড]]ৰ [[নেডুংগাড়ী]]সকলৰ দৰেই [[এৰানাড]]ও [[এৰাডী]]সকল নামৰ এটা [[সামান্থন নায়াৰ]] জনগোষ্ঠীয়ে শাসন কৰিছিল। এৰানাডৰ শাসকসকলক ''এৰাল্পপাদ'' বা ''এৰাডী'' উপাধিৰে জনা গৈছিল। মালাপ্পুৰমত পোৱা পুৰাতাত্ত্বিক ধ্বংসাৱশেষসমূহৰ ভিতৰত জামোৰিন ৰাজত্বকালৰ পূব শাখাৰ প্ৰসাদৰ ভগ্নাৱশেষো আছে। মালাপ্পুৰম এৰানাড অঞ্চলত জামোৰিনসকলৰ সামৰিক সদৰ আছিল। জামোৰিনসকলৰ মালাপ্পুৰমৰ ওপৰত প্ৰভুত্ব আছিল। তেওঁলোকৰ সেনাপতি পাৰা নাম্বিয়ে প্ৰাথমিক অৱস্থাত মালাপ্পুৰমৰ ডাউনহিলত (কোট্টাপ্পাড়ী) সদৰ কাৰ্যালয় স্থাপন কৰি এই অঞ্চল শাসন কৰিছিল।<ref name="Malabar Manual Appendix">{{cite book |last1=লোগান |first1=উইলিয়াম |title=MALABAR MANUAL: With Commentary by VED from VICTORIA INSTITUTIONS |trans-title=মালাবাৰ হাতপুথি: ভিক্টোৰিয়া ইনষ্টিটিউচনৰ পৰা ভেদৰ ধাৰাভাষ্যৰ সৈতে|publisher=ভিক্টোৰিয়া ইনষ্টিটিউচন, আৰাধনা, দেৱৰকোভিল ৬৭৩৫০৮ |edition=খণ্ড ২ |url=https://books.google.com/books?id=0TJFDwAAQBAJ&pg=PA1 |access-date=১২ জুলাই ২০২০}}</ref> পৰৱৰ্তী জামোৰিনসকলৰ পূৰ্বপুৰুষ পূৰ্বৰ মালাপ্পুৰমৰ শাসকসকলৰ সবিশেষ ভাস্কৰ ৰবি বৰ্মনৰ (১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দ) ইহুদী তাম্ৰলিপি আৰু বীৰ ৰাঘৱ চক্ৰৱৰ্তীৰ (১২২৫ খ্ৰীষ্টাব্দ) কোট্টায়াম তাম্ৰলিপিত পোৱা যায়। চহৰখনৰ পৰৱৰ্তী ইতিহাস জামোৰিনৰ শাসনৰ ইতিহাসৰ সৈতে ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত।<ref>{{Cite book|title=DISTRICT CENSUS HANDBOOK MALAPPURAM|trans-title=জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি মালাপ্পুৰম|last=খণ্ড দ্বাদশ-এ|publisher=লোকপিয়ল সঞ্চালকালয়, কেৰালা|year=২০১১|pages=১৫}}</ref> ঔপনিৱেশিক যুগত মালাপ্পুৰম ইউৰোপীয় আৰু ব্ৰিটিছ সৈন্যৰ সদৰ আছিল। পিছলৈ ই ১৮৮৫ চনত গঠিত পূৰ্বৰ মালাপ্পুৰম বিশেষ বাহিনী বুলি জনাজাত [[মালাবাৰ বিশেষ আৰক্ষী]]ৰ (এম.এছ.পি) সদৰলৈ ৰূপান্তৰিত হয়।<ref>{{cite book |last1=চি.এ. |first1=ইনেছ |title=Madras District Gazetteers: Malabar and Anjengo |trans-title=মাদ্ৰাজ জিলা গেজেটিয়াৰ: মালাবাৰ আৰু আনজেংগো|date=১৯০৮ |publisher=চৰকাৰী প্ৰেছ, মাদ্ৰাজ |page=৩৭১ |url=https://books.google.com/books?id=w806vgAACAAJ |access-date=৩০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০}}</ref> ব্ৰিটিছসকলে নিজৰ সৈন্য নিয়োগ কৰিবলৈ [[কাডালুণ্ডি নদী]]ৰ পাৰত মালাপ্পুৰমৰ পাহাৰৰ শিখৰত হাইগ বেৰেক স্থাপন কৰিছিল। এসময়ত ইয়াত টিপু চুলতানৰ এটা দুৰ্গ আছিল। মূল বেৰেকসমূহ এতিয়া মালাপ্পুৰম চিভিল ষ্টেচন হিচাপে জিলা প্ৰশাসনৰ কাৰ্যালয়লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.malappuramtourism.org/history.php|title=Malappuram British History|trans-title=মালাপ্পুৰম ব্ৰিটিছ ইতিহাস|access-date=১২ জুলাই ২০২০|archive-date=১০ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201010035952/https://www.malappuramtourism.org/history.php|url-status=dead}}</ref><ref name="DISTRICT CENSUS HANDBOOK"/> মালাপ্পুৰম পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ পাঁচটা ৰাজহ সংমণ্ডলৰ এটাৰ সদৰ আছিল। বাকীকেইটা থালাছেৰী, কোজিকোড, পালক্কাড আৰু ফ'ৰ্ট কোচিনত অৱস্থিত আছিল।<ref>{{Cite book|title=1951 census handbook - Malabar district|trans-title=১৯৫১ চনৰ লোকপিয়ল হাতপুথি - মালাবাৰ জিলা|publisher=মাদ্ৰাজ চৰকাৰ|year=১৯৫৩|location=চেন্নাই|pages=১|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf}}</ref> কালিকটৰ জিলা ব'ৰ্ডৰ উপৰিও মালাবাৰ জিলাৰ কাম-কাজ পৰিচালনা কৰিবলৈ গঠন কৰা স্থানীয় ব'ৰ্ডসমূহৰ ভিতৰত মালাপ্পুৰম তালুক ব'ৰ্ড অন্যতম আছিল। [[থালাছেৰী]], [[পালক্কাড]] আৰু [[মানান্থাভাড়ী]]ৰ (ৱায়ানাড) লগতে ইয়াৰ নিজা নামৰ সংমণ্ডলৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ আছিল।<ref>{{cite book |last1=চি.এ. |first1=ইনেছ |title=Madras District Gazetteers: Malabar and Anjengo |trans-title=মাদ্ৰাজ জিলা গেজেটিয়াৰ: মালাবাৰ আৰু আনজেংগো|date=১৯০৮ |publisher=চৰকাৰী প্ৰেছ, মাদ্ৰাজ |page=৩৭৩ |url=https://books.google.com/books?id=w806vgAACAAJ |access-date=৩০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০}}</ref> চহৰখনৰ ভেলিয়াংগাড়ীত ১০০ বছৰতকৈও অধিক পূৰ্বে ১৯১৬ চনত নিৰ্মাণ কৰা এটা পুৰণি কুঁৱাৰ বেৰত এতিয়াও মালাপ্পুৰম তালুক ব'ৰ্ডৰ শিলালিপি দেখিবলৈ পোৱা যায়।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/Celebrating-centenary-of-a-public-well/article14015273.ece|title=Celebrating centenary of a public well|trans-title=এটা ৰাজহুৱা কুঁৱাৰ শতবাৰ্ষিকী উদযাপন|newspaper=দ্য হিন্দু |date=২২ জানুৱাৰী ২০১৬}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/news-malappuramkerala-27-04-2017/640134|title=ഈ തെളിനീരിന് നൂറ്റാണ്ടിന്റെ നിറവ്|trans-title=এই পৰিষ্কাৰ পানীৰ শতবাৰ্ষিকী পূৰ্ণ|website=Deshabhimani.com}}</ref> মালাবাৰ জিলাৰ সংমণ্ডল ৰাজহ দণ্ডাধীশ আৰু সহকাৰী আৰক্ষী অধীক্ষকৰ কাৰ্যালয়সমূহো মালাপ্পুৰমত অৱস্থিত আছিল।<ref>{{cite book |last1=চি.এ. |first1=ইনেছ |title=Madras District Gazetteers: Malabar and Anjengo |trans-title=মাদ্ৰাজ জিলা গেজেটিয়াৰ: মালাবাৰ আৰু আনজেংগো|date=১৯০৮ |publisher=চৰকাৰী প্ৰেছ, মাদ্ৰাজ |page=৪১৬ |url=https://books.google.com/books?id=w806vgAACAAJ |access-date=৩০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০}}</ref> === কোট্টাকুন্নু পাহাৰীয়া কেন্দ্ৰ === {{Main|Kottakkunnu}} মালাপ্পুৰম চহৰৰ মাজমজিয়াত কোট্টাকুন্নু পাহাৰীয়া কেন্দ্ৰটো অৱস্থিত। এই অঞ্চলটো [[কালিকট]]ৰ শাসক [[জামোৰিনসকল]]ৰ সামৰিক সদৰ থকাৰ সময়ত ইয়াত নিৰ্মাণ কৰা দুৰ্গটোৰ পৰাই কোট্টাকুন্নু নামটো আহিছে। এই অঞ্চলৰ ভৌগোলিক গুৰুত্বৰ বাবেই ইয়াত মালাপ্পুৰম দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু ইয়াৰ চৌপাশেই মালাপ্পুৰম চহৰখন গঢ় লৈ উঠিছিল। == ভূগোল == === ভূ-প্ৰকৃতি === মালাপ্পুৰম ৰাজ্যখনৰ মধ্যভাগত অৱস্থিত। নামটোৱে বুজোৱাৰ দৰেই ই সেউজীয়া সৰু সৰু পাহাৰেৰে আবৃত। চহৰখনৰ মাজেৰে কেইবাখনো নিৰ্মল পানীৰ জুৰি বৈ গৈছে। কেৰালাৰ অন্যতম প্ৰধান নদী কাডালুণ্ডি পুঝা চহৰখনৰ কাষেৰে বৈ গৈছে।<ref>{{Cite web|url=https://malappuram.nic.in/about-district/|title=Malappuram District Profile|trans-title=মালাপ্পুৰম জিলাৰ প্ৰফাইল|website=মালাপ্পুৰম}}</ref> চহৰখন পৰিষ্কাৰ কৰি ৰখাৰ ক্ষেত্ৰত সুন্দৰ অভিলেখ থকা ৰাজ্যখনৰ কেইখনমান মাত্ৰ পৌৰসভাৰ ভিতৰত মালাপ্পুৰম অন্যতম। পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা আৰু স্বাস্থ্যৰ ৰক্ষণাবেক্ষণৰ বাবে ২০১১ চনত ৰাজ্য চৰকাৰে ইয়াক দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ পৌৰসভা হিচাপে স্বীকৃতি দিছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=YRhBDwAAQBAJ&q=award+for+best+municipality+in+the+state+was+won+by+Ottapalam+and+the+second+place+by+Malappuram&pg=PT119|title=Re-visioning Indian Cities: The Urban Renewal Mission|trans-title=ভাৰতীয় চহৰসমূহৰ পুনৰ দৰ্শন: নগৰ নৱীকৰণ অভিযান|last=শিৱৰামাকৃষ্ণন|first=কে. চি.|date=৪ আগষ্ট ২০১১|publisher=ছেজ পাব্লিছিং ইণ্ডিয়া|isbn=9788132119470|language=en}}</ref> তদুপৰি ২০১৯ চনত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বচ্ছতা উৎকৃষ্টতা বঁটাতো ই দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=1564790|title=Amrut Cities--Municipal Corporations of Raigarh, Ambikapur, and Kumbakonam Bag Top Swachhata Excellence Awards|trans-title=অমৃত চহৰ--ৰায়গড়, অম্বিকাপুৰ আৰু কুম্ভকোনাম পৌৰ নিগমে শীৰ্ষ স্বচ্ছতা উৎকৃষ্টতা বঁটা লাভ কৰিলে|website=pib.gov.in|access-date=২৪ আগষ্ট ২০১৯}}</ref> আন জিলা সদৰসমূহৰ বিপৰীতে উত্তৰ-দক্ষিণৰ লগতে পশ্চিম-পূবৰ যাতায়াতৰ ক্ষেত্ৰতো মালাপ্পুৰমৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে। ইয়াৰ ফলত ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ বা ৰাজ্যিক ঘাইপথৰ জৰিয়তে জিলাখনৰ সকলোৱে চহৰখনলৈ সহজে অহা-যোৱা কৰিব পাৰে।<ref>{{Cite book|title=Work Study Report on Police Department 2013|trans-title=আৰক্ষী বিভাগৰ কাৰ্য অধ্যয়ন প্ৰতিবেদন ২০১৩|publisher=পি এণ্ড এ আৰ (এআৰ-সপ্তম) বিভাগ, কেৰালা চৰকাৰ|year=২০১৩|pages=৭৭}}</ref> === জলবায়ু === চহৰখনৰ জলবায়ু প্ৰায় একেই। ইয়াৰ [[ক্ৰান্তীয় মৌচুমী জলবায়ু]] ([[কোপেন জলবায়ু শ্ৰেণীবিভাজন|কোপেন]] ''এম'') সাধাৰণতে গৰম আৰু আৰ্দ্ৰ প্ৰকৃতিৰ। অৱশ্যে দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বতাহৰ সময়ত ইয়াত সাধাৰণতে প্ৰচুৰ বৰষুণ হয়। ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা মাৰ্চ মাহলৈকে বতৰ যথেষ্ট আকৰ্ষণীয় হোৱাৰ বাবে এই সময়ছোৱাই মালাপ্পুৰম ভ্ৰমণৰ বাবে সৰ্বোত্তম সময়। প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ বাবেই মালাপ্পুৰম এখন নিৰ্মল বতাহৰ চহৰ। ২০১০ বৰ্ষৰ কেন্দ্ৰীয় প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ ব'ৰ্ডৰ তথ্য অনুসৰি, চালফাৰ ডাই অক্সাইড (SO₂), নাইট্ৰ'জেন ডাই অক্সাইড (NO₂) আৰু পিএম১০-ৰ (PM₁₀) বাবে নিৰীক্ষণ কৰা ১৮০ খন চহৰৰ ভিতৰত মালাপ্পুৰম এনে দুখন চহৰৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল যিয়ে সকলো বায়ু প্ৰদূষকৰ বাবে নিম্ন প্ৰদূষণৰ (অৰ্থাৎ মানকৰ তুলনাত ৫০% তলত) মাপকাঠী পূৰণ কৰিছিল। {{Weather box |location = মালাপ্পুৰম, কেৰালা |single line = yes |metric first = yes |width = auto |temperature colour = pastel | Jan high C = 32.0 | Feb high C = 32.9 | Mar high C = 34.0 | Apr high C = 33.8 | May high C = 32.7 | Jun high C = 29.3 | Jul high C = 28.1 | Aug high C = 28.7 | Sep high C = 29.7 | Oct high C = 30.3 | Nov high C = 31.1 | Dec high C = 31.4 | year high C = 31.2 | Jan low C = 21.8 | Feb low C = 22.8 | Mar low C = 24.4 | Apr low C = 25.4 | May low C = 25.1 | Jun low C = 23.5 | Jul low C = 22.8 | Aug low C = 23.3 | Sep low C = 23.3 | Oct low C = 23.4 | Nov low C = 23.1 | Dec low C = 21.9 | year low C = 23.4 | rain colour = green | Jan rain mm = 1 | Feb rain mm = 9 | Mar rain mm = 16 | Apr rain mm = 101 | May rain mm = 253 | Jun rain mm = 666 | Jul rain mm = 830 | Aug rain mm = 398 | Sep rain mm = 233 | Oct rain mm = 281 | Nov rain mm = 140 | Dec rain mm = 24 | source=<ref name="Climate-Data.org">{{cite web|title="CLIMATE: MALAPPURAM"|trans-title="জলবায়ু: মালাপ্পুৰম"|publisher=Climate-Data.org|url=http://en.climate-data.org/location/34234/}}</ref> }} == জনগাঁথনি == [[২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল]] অনুসৰি চহৰখনৰ মুঠ জনসংখ্যা আছিল ১,০১,৩৮৬ জন। ইয়াৰে ৪৮,৯৫৭ জন পুৰুষ আৰু ৫২,৪২৯ গৰাকী মহিলা। ০ৰ পৰা ৬ বছৰ বয়সৰ জনসংখ্যা আছিল ১৪,৬২৯ জন। [[অনুসূচিত জাতি আৰু অনুসূচিত জনজাতি]]ৰ জনসংখ্যা আছিল ক্ৰমে ৫,৩২৩ আৰু ৭৭ জন। ২০১১ চনত মালাপ্পুৰমত ১৯,৭৮৫ টা পৰিয়াল আছিল।<ref name="Census2011Gov">{{cite web |title=Census of India: Malappuram |trans-title=ভাৰতৰ লোকপিয়ল: মালাপ্পুৰম|url=http://censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=715506 |website=Censusindia.gov.in |access-date=২৩ জানুৱাৰী ২০২০}}</ref> চহৰখনৰ জনসংখ্যাৰ ৭৪.৮৩% মুছলমান হোৱাৰ বিপৰীতে হিন্দু আৰু খ্ৰীষ্টানসকলে বাকী ২৫% গঠন কৰে।<ref>{{cite web | url=https://www.census2011.co.in/data/religion/district/275-malappuram.html | title=Malappuram District Religion Data - Hindu/Muslim |trans-title=মালাপ্পুৰম জিলাৰ ধৰ্মীয় তথ্য - হিন্দু/মুছলমান}}</ref> == পৌৰ প্ৰশাসন == {{Main|Administration of Malappuram District}} [[File:Malappuram Townhall.png|250px|thumb|মালাপ্পুৰম টাউন হল]] {| class="toccolours" style="clear:right; float:right; background:#ffffff; margin: 0 0 0.5em 1em; width:220" |- !style="background:#A8BDEC" align="center" colspan="2"|'''পৌৰসভাৰ বিষয়াসকল''' |- |align="center"| পৌৰপতি ||[[অধিবক্তা]] ভি. ৰিনিশা {{Resize|([[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|আইইউএমএল]])}}<ref name=":0">{{Cite web |title=Local Self Government Department {{!}} Local Self Government Department |trans-title=স্থানীয় স্বায়ত্তশাসন বিভাগ {{!}} স্থানীয় স্বায়ত্তশাসন বিভাগ|url=https://lsgkerala.gov.in/en/lbelection/electdmemberdet/2020/213 |access-date=২৮ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫ |website=Lsgkerala.gov.in}}</ref> |- |align="center"|উপ-পৌৰপতি ||জিতেশ জি অনিল {{Resize|([[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|আইএনচি]])}}<ref name=":0" /> |- !style="background:#A8BDEC" align="center" colspan="2"|'''নিৰ্বাচিত প্ৰতিনিধিসকল''' |- |align="center"|বিধানসভাৰ সদস্য {{Resize|([[মালাপ্পুৰম বিধানসভা সমষ্টি|মালাপ্পুৰম এলএচি]])}} |[[পি. উবাইদুল্লা]] {{Resize|([[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|আইইউএমএল]])}}<ref>{{cite web|url=https://niyamasabha.nic.in/index.php/content/member_homepage/2415|title=P Ubaidulla : The Hon'ble MLA of Kerala [15th Kla]|trans-title=পি উবাইদুল্লা : কেৰালাৰ মাননীয় বিধায়ক [১৫ তম বিধানসভা]|website=Niyamasabha.nic.in|access-date=১ জুলাই ২০২৬}}</ref> |- |align="center"|সংসদৰ সদস্য {{Resize|([[মালাপ্পুৰম লোকসভা সমষ্টি|মালাপ্পুৰম এইচপিচি]])}} |[[ই. টি. মহম্মদ বছিৰ]] {{Resize|([[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|আইইউএমএল]])}}<ref>{{Cite web |last=কেন্দ্ৰ |first=ৰাষ্ট্ৰীয় সূচনা বিজ্ঞান |title=Digital Sansad |trans-title=ডিজিটেল সংসদ|url=https://sansad.in/ls |access-date=২৮ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=Sansad.in |language=en}}</ref> |} চহৰখন মালাপ্পুৰম পৌৰসভাৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হয় আৰু ইয়াৰ মুৰব্বী হৈছে এজন পৌৰপতি। প্ৰশাসনিক কাম-কাজৰ সুবিধাৰ্থে চহৰখনক ৪০ টা ৱাৰ্ডত ভাগ কৰা হৈছে। এই ৱাৰ্ডসমূহৰ পৰাই পৌৰ পৰিষদৰ সদস্যসকলক পাঁচ বছৰৰ বাবে নিৰ্বাচন কৰা হয়। ৪০ টা ৱাৰ্ডৰ কাউঞ্চিলৰসকলে পৌৰপতি আৰু উপ-পৌৰপতিক নিৰ্বাচন কৰে। বৰ্তমান পৌৰসভাখন [[ইউনাইটেড ডেম'ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউনাইটেড ডেম'ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট]]ৰ (ইউডিএফ) দ্বাৰা পৰিচালিত। ২০২৫ চনৰ পৰা [[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ]]ৰ (আইইউএমএল) ভি. ৰিনিশা পৌৰপতি হিচাপে আৰু [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ (আইএনচি) জিতেশ জি. অনিল উপ-পৌৰপতি হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{Cite news |date=২৬ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |title=UDF assumes power in 11 municipalities in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ ১১ খন পৌৰসভাত ইউডিএফে ক্ষমতা দখল কৰিছে|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/udf-assumes-power-in-11-municipalities-in-malappuram/article70440784.ece |access-date=২৮ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |work=দ্য হিন্দু |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> পৌৰসভাৰ কাম-কাজসমূহ ছটা বিভাগত ভাগ কৰা হৈছে: সাধাৰণ প্ৰশাসন, আভিযান্ত্ৰিক, ৰাজহ, স্বাস্থ্য, নগৰ পৰিকল্পনা আৰু কল্যাণ। এই সকলোবোৰ বিভাগ পৌৰ সচিবৰ নিয়ন্ত্ৰণত কাম কৰে, যি প্ৰশাসনিক মুৰব্বী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। জিলা সদৰ হোৱাৰ বাবে মালাপ্পুৰমত চিভিল ষ্টেচন অঞ্চলটো অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। ইয়াত জিলাখনৰ প্ৰশাসনিক আৰু অন্যান্য চৰকাৰী কাৰ্যালয় যেনে জিলা দণ্ডাধীশৰ কাৰ্যালয়, জিলা কোষাগাৰ, আঞ্চলিক পৰিবহণ কাৰ্যালয়, গড়কাপ্তানি বিভাগৰ সংমণ্ডল কাৰ্যালয়, জিলা পঞ্চায়ত কাৰ্যালয়, নগৰ পৰিকল্পনা কাৰ্যালয়, পাঠ্যপুথি ভঁৰাল, জিলা চিকিৎসা কাৰ্যালয় আদি অৱস্থিত। চহৰখনত জিলা আৰক্ষী কাৰ্যালয়, মালাবাৰ বিশেষ আৰক্ষীৰ সদৰ কাৰ্যালয় আৰু শিক্ষা উপ-সঞ্চালকৰ কাৰ্যালয়কে ধৰি কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ জিলা পৰ্যায়ৰ কাৰ্যালয় আছে। ===[[২০২০ চনৰ কেৰালা স্থানীয় নিকায় নিৰ্বাচন|মালাপ্পুৰম পৌৰসভা]]ৰ নিৰ্বাচন ২০২০=== {|class="sortable wikitable" |- !ক্ৰমিক নং<ref>{{Cite web|url=http://117.239.77.93/lbtrend/lbtrend2020/views/index.php|title=Malappuram Municipality election 2020|trans-title=মালাপ্পুৰম পৌৰসভা নিৰ্বাচন ২০২০|access-date=১১ ডিচেম্বৰ ২০২০|website=lbtrend}}</ref> !! মিত্ৰজোঁট !! প্ৰতীক !! কাউঞ্চিলৰৰ সংখ্যা |- | ০১ || [[ইউনাইটেড ডেম'ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]] ||[[File:UDF logo.png|50px]] || ২৫ |- | ০২ || [[লেফ্ট ডেম'ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|এলডিএফ]] ||[[File:Left Democratic Front (Kerala) Logo.svg|50px]] || ১৪ |- | ০৩ || নিৰ্দলীয় || [[File:No flag.svg|50px]] || ০১ |- |} === আৰক্ষী === ১৯২৭ চনত স্থাপিত মালাপ্পুৰম আৰক্ষী থানাখনে চহৰখন আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা উপ-নগৰসমূহত আইন-শৃংখলা ৰক্ষাৰ দায়িত্ব পালন কৰে। ইয়াৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ ভিতৰত মালাপ্পুৰম, [[মেলমুৰি]], কোডুৰ, [[কুট্টিলাংগাড়ী]], [[পোনমালা]] আৰু [[পানাক্কাড]] ৰাজহ গাঁওসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত। আৰক্ষী থানাখনৰ পৰিসৰৰ ভিতৰত মালাপ্পুৰম পৌৰসভা, কুট্টিলাংগাড়ী পঞ্চায়ত, কোডুৰ পঞ্চায়ত আৰু পোনমালা পঞ্চায়ত পৰে। কেৰালা আৰক্ষীৰ মালাপ্পুৰম মহকুমাৰ অধীনত এই অঞ্চলৰ আইন-শৃংখলা ৰক্ষা কৰা হয় আৰু ইয়াৰ মুৰব্বী হৈছে এজন [[আৰক্ষী উপ-অধীক্ষক]]। মালাপ্পুৰম আৰক্ষী মহকুমাত এৰানাড তালুকৰ অঞ্চলসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত মালাপ্পুৰম, ভেংগৰা, মাंजेৰী আৰু কোট্টাক্কাল আৰক্ষী থানাৰ লগতে যান-বাহন আৰু মহিলা গোটো আছে। ইয়াৰ উপৰিও মহিলাসকলৰ সুবিধাৰ্থে মালাপ্পুৰম আৰক্ষী সংমণ্ডলৰ অধীনত ২৪ ঘণ্টা ঘাইপথ আৰক্ষীৰ পহৰাৰ লগতে বিশেষ পিংক পেট্ৰ'ল (ডায়েল-১৫১৫) সেৱাৰ ব্যৱস্থা আছে। <ref>{{cite web|url=http://www.malappurampolice.gov.in/mlpol/|title=മലപ്പുറം ജില്ലാ പോലീസ്|trans-title=মালাপ্পুৰম জিলা আৰক্ষী|website=Matappurampolice.gov.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20160813075828/http://www.malappurampolice.gov.in/mlpol/|archive-date=১৩ আগষ্ট ২০১৬|url-status=dead}}</ref> মালাপ্পুৰমত জিলা আৰক্ষী অধীক্ষকৰ কাৰ্যালয় আৰু কেইবাটাও বিশেষ গোট আছে। ইয়াৰ ভিতৰত জিলা অপৰাধ শাখা, বিশেষ শাখা, অপৰাধ ৰেকৰ্ড ব্যুৰ', নিচাযুক্ত দ্ৰব্য কোষ, জিলা সদৰ শিবিৰ আৰু ৰাজ্যখনৰ অন্যতম পুৰণি সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বেটেলিয়ান মালাবাৰ বিশেষ আৰক্ষী উল্লেখযোগ্য। === প্ৰস্তাৱিত মালাপ্পুৰম পৌৰ নিগম === [[File:Greater Malappuram Map.png|thumb|250px|মালাপ্পুৰম চহৰৰ মেপ য'ত প্ৰস্তাৱিত নিগমৰ সীমা দেখুওৱা হৈছে]] [[File:SMGBmalappuram.JPG|thumbnail|[[কেৰালা গ্ৰামীণ বেংক]]ৰ সদৰ কাৰ্যালয়]] মালাপ্পুৰম কেৰালাৰ একমাত্ৰ ১০ লাখতকৈ অধিক জনসংখ্যাৰ নগৰীয়া অঞ্চল যি এতিয়াও পৌৰ নিগমলৈ উন্নীত হোৱা নাই। অৱশ্যে বৃহত্তৰ মালাপ্পুৰম অঞ্চলৰ স্থানীয় সংস্থাসমূহক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি মালাপ্পুৰম [[পৌৰসভা]]ক [[পৌৰ নিগম]]লৈ উন্নীত কৰাৰ এক দাবী উত্থাপন হৈ আহিছে।<ref name="Proposed corporation">{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/A-Planned-City-on-cards/articleshow/35179378.cms |website= timesofindia.indiatimes.com |title= Proposed Malappuram Municipal Corporation |trans-title= প্ৰস্তাৱিত মালাপ্পুৰম পৌৰ নিগম|date= ১৬ মে' ২০১৪ |access-date= ২৯ জুন ২০২০}}</ref> প্ৰস্তাৱিত মালাপ্পুৰম পৌৰ নিগমত অন্তৰ্ভুক্ত অঞ্চলসমূহ হ'ল: * মালাপ্পুৰম পৌৰসভা *[[মাंजेৰী]] পৌৰসভা *[[আনাক্কায়াম]], এখন উপ-নগৰীয়া পঞ্চায়ত *[[পুক্কোট্টুৰ]], এখন উপ-নগৰীয়া পঞ্চায়ত *[[ত্ৰিক্কালংগ'ড]], এখন উপ-নগৰীয়া পঞ্চায়ত *[[মোৰায়ুৰ]], এখন উপ-নগৰীয়া পঞ্চায়ত *[[কোডুৰ, মালাপ্পুৰম|কোডুৰ]], এখন উপ-নগৰীয়া পঞ্চায়ত *[[কুট্টিলাংগাড়ী]], এখন উপ-নগৰীয়া পঞ্চায়ত মালাপ্পুৰম পৌৰ নিগমত তলত দিয়া স্থানীয় সংস্থাসমূহকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়া হৈছে: *[[কোট্টাক্কাল পৌৰসভা]] *[[পোনমালা]] *[[ওথুক্কুংগল]] *[[উৰাকাম]] *[[কান্নামংগলম, মালাপ্পুৰম|কান্নামংগলম]] *[[পাৰাপ্পুৰ]] *[[ভেংগৰা, মালাপ্পুৰম জিলা|ভেংগৰা]] *মাকৰাপাৰাম্বা == শিক্ষা == {{main|Education in Malappuram}} [[File:AI International College, Malappuram Inkel Educity.png|thumb|এআই ইণ্টাৰনেশ্যনেল কলেজ, মালাপ্পুৰম]] চহৰখনত বিদ্যালয় পৰ্যায়ৰ পৰা আৰম্ভ কৰি উচ্চ শিক্ষালৈকে কেইবাখনো শিক্ষানুষ্ঠান আছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়, মালাপ্পুৰম]], [[জৱাহৰ নৱোদয় বিদ্যালয়, মালাপ্পুৰম]] আৰু মালাবাৰ স্পেচিয়েল পুলিচ এইছএছএছ উল্লেখযোগ্য। ১৯৭২ চনত আৰম্ভ হোৱা জিলাখনৰ আটাইতকৈ পুৰণি মহাবিদ্যালয় [[চৰকাৰী মহাবিদ্যালয়, মালাপ্পুৰম]],<ref>{{Cite web|url=https://gcmalappuram.ac.in/history/|title=History – Govt college Malappuram|trans-title=ইতিহাস – চৰকাৰী মহাবিদ্যালয় মালাপ্পুৰম|website=Gcmalappuram.ac.in|access-date=১ জুলাই ২০২৬}}</ref> ১৯৮৭ চনত আৰম্ভ হোৱা [[কলেজ অৱ এপ্লাইড চাইন্স মালাপ্পুৰম]]<ref>{{Cite web|url=https://casmalappuram.ihrd.ac.in/cas/index.php/about-us/history|archive-url=https://web.archive.org/web/20190525133245/http://casmalappuram.ihrd.ac.in/cas/index.php/about-us/history|url-status=usurped|archive-date=২৫ মে' ২০১৯|title=History|trans-title=ইতিহাস|website=casmalappuram.ihrd.ac.in}}</ref> আৰু ২০১৫ চনত আৰম্ভ হোৱা চৰকাৰী মহিলা মহাবিদ্যালয়, মালাপ্পুৰমে<ref>{{Cite web|url=https://gwcmalappuram.com/about-us/|archive-url=https://web.archive.org/web/20190611120533/https://gwcmalappuram.com/about-us/|url-status=usurped|archive-date=১১ জুন ২০১৯|title=About us|trans-title=আমাৰ বিষয়ে|website=gwcmalappuram.com}}</ref> উচ্চ শিক্ষা প্ৰদান কৰে। চৰকাৰী টিটিআই, মালাপ্পুৰম,<ref>[http://www.e-grantz.kerala.gov.in/ViewInstitution.aspx?courseid=101] {{dead link|date=July 2026}}</ref> এমচিটি টিটিআই<ref>{{Cite web|url=https://mcttrainingcollege.in/|title=Home &#124; MCT Training College|trans-title=মুখ্য পৃষ্ঠা &#124; এমচিটি প্ৰশিক্ষণ মহাবিদ্যালয়|website=Mcttrainingcollege.in|access-date=১ জুলাই ২০২৬}}</ref> আৰু ফাজফাৰী টিটিআই<ref>{{Cite web|url=https://www.fazfari.org/tti.html|title=Fazfari Educational Complex&#124; FAZFARI TTI|trans-title=ফাজফাৰী শৈক্ষিক প্ৰকল্প&#124; ফাজফাৰী টিটিআই|website=Fazfari.org}}</ref> হৈছে শিক্ষক প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান। জিলাখনৰ দুখন আইন মহাবিদ্যালয়ৰ ভিতৰত অন্যতম এমচিটি কলেজ অৱ লিগেল ষ্টাডিজ এই চহৰতে অৱস্থিত।<ref>{{Cite web|url=http://www.mctlawcollege.org/contactus.php|title=MCT Law College Address|trans-title=এমচিটি আইন মহাবিদ্যালয়ৰ ঠিকনা|access-date=৬ জুন ২০২০|archive-date=২৭ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027180559/http://www.mctlawcollege.org/contactus.php|url-status=dead}}</ref> উচ্চতৰ মাধ্যমিক শিক্ষাৰ আঞ্চলিক সঞ্চালকালয়<ref>{{Cite web|url=http://dhsekerala.gov.in/contacts.htm|title=contacts|trans-title=যোগাযোগ|website=dhsekerala.gov.in}}</ref> আৰু ৰাজ্যিক মুক্ত বিদ্যালয়ৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয় (মালাবাৰ)<ref>{{Cite web |url=http://www.scolekerala.ac.in/contact.html |title=SCOLE Kerala |trans-title=স্কুল কেৰালা|access-date=৬ জুন ২০২০ |archive-date=২৬ জানুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126125623/http://scolekerala.ac.in/contact.html |url-status=dead }}</ref> চহৰখনৰ চিভিল ষ্টেচনৰ ভিতৰত অৱস্থিত। ৰাজ্যখনৰ উচ্চ শিক্ষা খণ্ডত জিলাখনে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ৰাজ্যখনৰ দুখন প্ৰধান বিশ্ববিদ্যালয় এই জিলাতে অৱস্থিত। ১৯৬৮ চনত কেৰালাৰ দ্বিতীয়খন বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা হোৱা [[তেনহিপালম]] কেন্দ্ৰিক [[কালিকট বিশ্ববিদ্যালয়]],<ref>{{cite web |url=https://www.uoc.ac.in/ |website= uoc.ac.in |title= The University of Calicut|trans-title=কালিকট বিশ্ববিদ্যালয়}}</ref> আৰু ২০১২ চনত [[তিৰুৰ পৌৰসভা|তিৰুৰ]]ত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা [[থুনচাথ এজুথাচান মালায়ালম বিশ্ববিদ্যালয়]] ইয়াত অৱস্থিত।<ref>{{cite web |url=http://malayalamuniversity.edu.in/en/ |website = malayalamuniversity.edu.in |title= Malayalam University|trans-title=মালায়ালম বিশ্ববিদ্যালয়}}</ref> [[আলিগড় মুছলিম বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ (এএমইউ) তিনিটা অফ-কেম্পাছ কেন্দ্ৰৰ ভিতৰত অন্যতম [[এএমইউ মালাপ্পুৰম চৌহদ]] [[চেৰুকাৰা]]ত অৱস্থিত, যিটো এএমইউয়ে ২০১০ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{cite web |url= https://www.amu.ac.in/malappuram/ |website=amu.ac.in |title = Aligarh Muslim University Malappuram Off-centre|trans-title=আলিগড় মুছলিম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মালাপ্পুৰম অফ-চেণ্টাৰ}}</ref><ref>{{cite web |title=Universities in Malappuram district |trans-title=মালাপ্পুৰম জিলাৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ|url=https://www.malappuramtourism.org/institutions.php |website=malappuramtourism.org}}</ref> [[পানাক্কাড]]ত ইংৰাজী আৰু বিদেশী ভাষা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এটা অফ-কেম্পাছ পৰিচালিত হয়।<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/Eflu-to-start-courses-in-Malappuram-campus-on-January-31/articleshow/28958910.cms |website=The Times of India |title= Eflu to start courses in Malappuram campus on January-31 |trans-title=ইএফএলইউয়ে ৩১ জানুৱাৰীত মালাপ্পুৰম চৌহদত পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰিব|date= ১৭ জানুৱাৰী ২০১৪ |access-date= ২৪ জুন ২০২০}}</ref> জিলাখনৰ [[থাভানুৰ]]ত [[কেৰালা কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ এটা উপ-কেন্দ্ৰ আৰু [[তিৰুনাভায়া]]ত [[শ্ৰী শংকৰাচাৰ্য সংস্কৃত বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ এটা উপ-কেন্দ্ৰ আছে। [[দাৰুল হুদা ইছলামিক বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ সদৰ কাৰ্যালয় [[তিৰুৰংগাড়ী]]ৰ [[চেম্মাড]]ত অৱস্থিত। মালাপ্পুৰমৰ ইনকেল গ্ৰীনছে ঔদ্যোগিক ক্ষেত্ৰৰ লগতে এখন শৈক্ষিক ক্ষেত্ৰও প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite news|title=Inkel Greens beckons firms to Malappuram|trans-title=ইনকেল গ্ৰীনছে প্ৰতিষ্ঠানসমূহক মালাপ্পুৰমলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছে|url=https://www.thehindubusinessline.com/news/national/inkel-greens-beckons-firms-to-malappuram/article8784293.ece|date=২৮ জুন ২০১৬|access-date=৬ অক্টোবৰ ২০২০|work=The Hindu Businessline}}</ref> [[মাंजेৰী]]ত থকা এৰানাড নলেজ চিটি ৰাজ্যখনৰ ভিতৰতে এক ব্যতিক্ৰমী প্ৰকল্প।<ref>{{Cite web|url=http://www.ekc.edu.in/about|title=Eranad knowledge city|trans-title=এৰানাড নলেজ চিটি|access-date=৪ নৱেম্বৰ ২০২০|website=eku.edu.in|archive-date=৪ জুন ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200604171424/http://www.ekc.edu.in/about|url-status=dead}}</ref> [[কুট্টিপ্পুৰম]]ৰ এমইএছ আভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয় কেৰালাৰ স্ব-বিত্তীয় খণ্ডৰ অধীনত প্ৰতিষ্ঠিত প্ৰথমখন আভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়। [[ভাৰতপুঝা]] নদীৰ কাষেৰে ১.৬ কিলোমিটাৰতকৈও অধিক বিয়পি থকা ই এখন নগৰীয়া চৌহদ। ১৯৬৩ চনত [[থাভানুৰ]]ত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা [[কেলাপ্পাজী কৃষি আভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা মহাবিদ্যালয়|কেচিএইটি]] ৰাজ্যখনৰ একমাত্ৰ কৃষি আভিযান্ত্ৰিক প্ৰতিষ্ঠান। কোট্টাক্কালৰ সমীপৰ [[পোট্টিপ্পাৰা]]ত থকা চৰকাৰী আয়ুৰ্বেদ মানসিক ৰোগ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান [[কেৰালা]]ৰ একমাত্ৰ চৰকাৰী আয়ুৰ্বেদিক মানসিক চিকিৎসালয়। ই দেশৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ অধীনত এনে ধৰণৰ প্ৰথমখন চিকিৎসালয়ো। [[কেৰালা চৰকাৰ]]ে [[কোট্টাক্কাল]]ত আয়ুৰ্বেদ বিশ্ববিদ্যালয় নামৰ আন খন বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপনৰ প্ৰস্তাৱ দিছে। ২০১৯-২০ বৰ্ষৰ বিদ্যালয়ৰ পৰিসংখ্যা অনুসৰি কেৰালাৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক বিদ্যালয় আৰু সৰ্বাধিক ছাত্ৰ-ছাত্ৰী এই জিলাতেই আছে। জিলাখনত ৮৯৮ খন নিম্ন প্ৰাথমিক বিদ্যালয়,<ref>{{cite web |url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/publicView/districtwise/LP |website=sametham.kite.kerala.gov.in |title=LP schools in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমত নিম্ন প্ৰাথমিক বিদ্যালয়|access-date=১৭ এপ্ৰিল ২০২০}}</ref> ৩৬৩ খন উচ্চ প্ৰাথমিক বিদ্যালয় আছে।<ref>{{cite web |url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/publicView/districtwise/UP |website=sametham.kite.kerala.gov.in |title=UP schools in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমত উচ্চ প্ৰাথমিক বিদ্যালয়|access-date=১৭ এপ্ৰিল ২০২০}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত ১২০ খন [[কেন্দ্ৰীয় মাধ্যমিক শিক্ষা পৰিষদ|চিবিএছই]] আৰু ৩ খন [[ভাৰতীয় মাধ্যমিক শিক্ষা প্ৰমাণপত্ৰ|আইচিএছই]] বিদ্যালয় আছে। == সংবাদ মাধ্যম == [[File:Kizhakkethala Junction, Malappuram, India.jpg|thumb|চহৰখনৰ এটা চাৰিআলি]] [[File:PassportOfficeMalappuram.jpg|thumbnail|পাছপ'ৰ্ট কাৰ্যালয়]] [[মালায়লা মনোৰমা]], [[মাতৃভূমি]], [[মধ্যমম]], [[চন্দ্ৰিকা (মালায়ালম বাতৰিকাকত)|চন্দ্ৰিকা]], [[দেশাভিমানী]], সুপ্ৰভাতম আদি দৈনিক কাকতসমূহৰ ছপাশাল চহৰখনত আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে আছে। [[দ্য হিন্দু]] কাকতৰো মালাপ্পুৰমত এটা সংস্কৰণ আৰু ছপাশাল আছে। ধৰ্ম আৰু সংস্কৃতিৰ ওপৰত আধাৰিত কেইবাখনো মাহেকীয়া, পষেকীয়া আৰু সাপ্তাহিক আলোচনীও ইয়াৰ পৰা প্ৰকাশ পায়। প্ৰায় সকলো মালায়ালম টিভি চেনেল আৰু বাতৰিকাকতৰে আপ হিলত কাৰ্যালয় আছে। ইয়াত কেইবাটাও স্থানীয় কেবল টিভি চেনেল আছে, যেনে এমচিভি, এচিভি আদি। পৌৰসভাৰ টাউন হলৰ কাষৰ আপ হিলত মালাপ্পুৰম প্ৰেছ ক্লাবো অৱস্থিত। জিলাখনত [[দূৰদৰ্শন]]ৰ প্ৰধান সম্প্ৰচাৰ কেন্দ্ৰটো মালাপ্পুৰমত অৱস্থিত। ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰসাৰ ভাৰতী ৰাষ্ট্ৰীয় জনসেৱা সম্প্ৰচাৰকৰ জিলাখনত এফএম কেন্দ্ৰ আছে, যিয়ে ১০২.৭ মেগাহাৰ্টজত সম্প্ৰচাৰ কৰে। কোনো ব্যক্তিগত এফএম কেন্দ্ৰ নথকাৰ পিছতো মালাপ্পুৰম ভাৰতৰ সৰ্বাধিক ৰেডিঅ' শ্ৰোতা থকা দহখন চহৰৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref name="mapsofindia.com">{{cite web|url=http://www.mapsofindia.com/top-ten-cities-of-india/top-ten-towns-in-highest-radio-listenership.html|title=Top Ten Towns with Highest Radio Listenership|trans-title=সৰ্বাধিক ৰেডিঅ' শ্ৰোতা থকা শীৰ্ষ দহখন চহৰ|access-date=২৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> ইয়াত এটা [[মাল্টিপ্লেক্স (চলচ্চিত্ৰগৃহ)|মাল্টিপ্লেক্স]] আৰু চাৰিটা একক চিনেমা হল আছে য'ত [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]], [[তামিল ভাষা|তামিল]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] আৰু [[হিন্দী]] ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। কেৰালাৰ অন্যতম পুৰণি চলচ্চিত্ৰ মঞ্চ ৰশ্মি ফিল্ম ছ'চাইটি মালাপ্পুৰমৰে হয়। ২০১১ চনৰ মাৰ্চ মাহত মালাপ্পুৰমৰ ৭২ তম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article1539062.ece | location=চেন্নাই, ভাৰত | work=দ্য হিন্দু | title=Rasmi film fete concludes |trans-title=ৰশ্মি চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সামৰণি | date=১৫ মাৰ্চ ২০১১}}</ref> ভাৰত চৰকাৰৰ [[প্ৰসাৰ ভাৰতী]] ৰাষ্ট্ৰীয় জনসেৱা সম্প্ৰচাৰকৰ জিলাখনত এটা এফএম কেন্দ্ৰ ([[এআইআৰ মাंजेৰী এফএম]]) আছে, যিয়ে ১০২.৭ মেগাহাৰ্টজত সম্প্ৰচাৰ কৰে। কোনো ব্যক্তিগত এফএম কেন্দ্ৰ নথকাৰ পিছতো মালাপ্পুৰম, [[পোন্নানি]] আৰু [[তিৰুৰ]] ভাৰতৰ সৰ্বাধিক ৰেডিঅ' শ্ৰোতা থকা দহখন চহৰৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref name="mapsofindia.com"/> == ক্ৰীড়া == [[File:Malappuram District Sports Complex Stadium.jpg|thumbnail|[[২০১৩-১৪ ইণ্ডিয়ান ফেডাৰেচন কাপ]]ৰ সময়ত [[মালাপ্পুৰম জিলা ক্ৰীড়া প্ৰকল্প ষ্টেডিয়াম]]]] কেৰালাৰ অন্যান্য স্থানৰ দৰেই ইয়াতো স্থানীয় লোকসকলৰ মাজত ফুটবল আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় খেল। মালাপ্পুৰমৰ একেবাৰে মাজমজিয়াত [[কোট্টাপ্পাড়ী ফুটবল ষ্টেডিয়াম, মালাপ্পুৰম|কোট্টাপ্পাড়ী ফুটবল ষ্টেডিয়াম]] অৱস্থিত।<ref>{{cite web |url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/2014/dec/29/Where-Malappuram-Learned-to-Play-Football-699171.html |website=Newindianexpress.com |title= Where Malappuram learned to play football |trans-title= য'ত মালাপ্পুৰমে ফুটবল খেলিবলৈ শিকিছিল |date= ২৯ ডিচেম্বৰ ২০১৪ |access-date= ১ জুলাই ২০২০}}</ref> [[মালাপ্পুৰম জিলা ক্ৰীড়া প্ৰকল্প ষ্টেডিয়াম]] [[মাंजेৰী]]ৰ [[পাইয়াণ্ড, মাंजेৰী|পাইয়াণ্ড]]ত অৱস্থিত। ২০১৩-১৪ বৰ্ষৰ ইণ্ডিয়ান ফেডাৰেচন কাপৰ [[২০১৩-১৪ ইণ্ডিয়ান ফেডাৰেচন কাপ গ্ৰুপ পৰ্যায়|গ্ৰুপ পৰ্যায়]]ৰ খেল আয়োজনৰ বাবে [[জৱাহৰলাল নেহৰু ষ্টেডিয়াম, কোচি|জৱাহৰলাল নেহৰু ষ্টেডিয়াম]]ৰ লগতে ইয়াকো অন্যতম ষ্টেডিয়াম হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল। এই ষ্টেডিয়ামত 'বি' আৰু 'ডি' গ্ৰুপৰ খেলসমূহ অনুষ্ঠিত হৈছিল। ইএমএছ ষ্টেডিয়ামৰ লগতে ই [[২০২৩ ইণ্ডিয়ান চুপাৰ কাপ]]ও আয়োজন কৰিছিল।<ref name="Federation Cup 2014">{{cite news|title=Federation Cup 2013-14 to kickoff on January 14|trans-title=২০১৩-১৪ বৰ্ষৰ ফেডাৰেচন কাপ ১৪ জানুৱাৰীত আৰম্ভ হ'ব|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/Federation-Cup-2013-14-to-kickoff-on-January-14/articleshow/27291593.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20140113071115/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-12-13/top-stories/45161159_1_federation-cup-january-14-group-c|url-status=live|archive-date=১৩ জানুৱাৰী ২০১৪|work=[[The Times of India]]|date=১৩ ডিচেম্বৰ ২০১৩ |access-date=১২ জানুৱাৰী ২০১৪}}</ref> ভাৰতীয় আন্তঃবিদ্যালয় ফুটবল প্ৰতিযোগিতাত মালাবাৰ স্পেচিয়েল পুলিচ এইছএছএছ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ সফল দল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-sports/article2789254.ece | location=চেন্নাই, ভাৰত | work=দ্য হিন্দু | title=MSP HSS emerges champion |trans-title=এমএছপি এইছএছএছ চেম্পিয়ন হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে | date=১০ জানুৱাৰী ২০১২}}</ref> [[দিল্লী]]ত অনুষ্ঠিত ৫৩ তম আৰু ৫৫ তম [[সুব্ৰত কাপ]] আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আন্তঃবিদ্যালয় ফুটবল প্ৰতিযোগিতাতো ই ৰানাৰ্ছ-আপ হৈছিল।<ref>{{cite news|url=http://www.business-standard.com/generalnews/news/dynamo-kyiv-down-fighting-msp-malappuram-to-win-subroto-cup/63139/|title=Dynamo Kyiv down fighting MSP Malappuram to win Subroto Cup|trans-title=ডাইনাম' কিভে যুঁজাৰু এমএছপি মালাপ্পুৰমক পৰাস্ত কৰি সুব্ৰত কাপ দখল কৰিছে|author=প্ৰেছ ট্ৰাষ্ট অৱ ইণ্ডিয়া|date=১ অক্টোবৰ ২০১২|access-date=২৮ জুলাই ২০১৫|newspaper=বিজনেছ ষ্টেণ্ডাৰ্ড ইণ্ডিয়া}}</ref> == উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি == [[File:Thunchath Ezhuthachan.jpg|right|thumb|আধুনিক [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] ভাষাৰ পিতৃস্বৰূপ বুলি গণ্য কৰা [[থুনচাথ এজুথাচান]]ৰ জন্ম মালাপ্পুৰমত হৈছিল]] {{main|List of people from Malappuram district}} {{columns-list|colwidth=22em| * [[কুৰুক্কোলি মইদীন]] - ৰাজনীতিবিদ, বিধায়ক। * [[এ. বিজয়ৰাঘৱন]] - [[ৰাজ্যসভা]]ৰ প্ৰাক্তন সাংসদ আৰু [[ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী)|চিপিআই(এম)]]-ৰ ৰাজ্যিক সম্পাদক। * [[এ. পি. অনিল কুমাৰ]] - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী। * [[এ. আৰ. ৰাজা ৰাজা বৰ্মা]] - ''কেৰালা পাণিনি'' নামেৰে পৰিচিত [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] কবি আৰু ব্যাকৰণবিদ ([[পাৰাপ্পানাদ]] ৰাজপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত)। * [[আব্দুল নেদিয়োডাথ]] - ফুটবল খেলুৱৈ। * [[আব্দুৰহমান ৰন্দাথনি]] - ৰাজনীতিবিদ। * [[অচ্যুত পিশাৰদী]] - এজন [[সংস্কৃত ব্যাকৰণ]]বিদ, [[ভাৰতীয় জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান|জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী]] আৰু [[ভাৰতীয় গণিত|গণিতজ্ঞ]]। * [[আদিল ইব্ৰাহিম]] - অভিনেতা। * [[আহমদ কুট্টী]] - উত্তৰ আমেৰিকাৰ ইছলামিক পণ্ডিত। * [[আজিজেশ পাছাট]] - [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] [[ঔপন্যাসিক]], [[চুটিগল্প]] লিখক আৰু [[স্তম্ভকাৰ]]। * [[আক্কিথাম অচ্যুতন নাম্বুথিৰি]] - [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] কবি আৰু প্ৰবন্ধকাৰ। (মালাপ্পুৰম আৰু পালক্কাড জিলাৰ সীমান্তৰ এখন গাঁও [[কুমাৰানেল্লুৰ]]ত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ ''পোন্নানি কালাৰী''-ৰ এজন লিখক আছিল) * [[আক্কিথাম নাৰায়ণন]] - চিত্ৰশিল্পী। * [[আম্মু স্বামীনাথন]] - স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু ভাৰতৰ সংবিধান সভাৰ সদস্যা। * [[আনাছ এডাথোড়িকা]] - ভাৰতীয় পেছাদাৰী [[এছ'চিয়েশ্যন ফুটবল|ফুটবল খেলুৱৈ]]। * [[অনীশ জি. মেনন]] - অভিনেতা।<ref>{{cite news |title=Being the usual and unusual actor: Aneesh G Menon |trans-title=সাধাৰণ আৰু অসাধাৰণ অভিনেতা হোৱাৰ অভিজ্ঞতা: অনীশ জি মেনন|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/mollywood/190917/being-the-usual-and-unusual-actor-aneesh-g-menon.html |work=[[Deccan Chronicle]] |date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৭ |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last=পিল্লাই |first=ৰাধিকা চি |date=৯ মাৰ্চ ২০১৫|title=Length of the character matters to me: Aneesh |trans-title=চৰিত্ৰৰ দৈৰ্ঘ্যই মোৰ বাবে গুৰুত্ব ৰাখে: অনীশ|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Length-of-the-character-matters-to-me-Aneesh/articleshow/46492733.cms |work=[[The Times of India]] |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১}}</ref> * [[আনিখা]] - অভিনেত্ৰী। * [[অপৰ্ণা নায়াৰ]] - অভিনেত্ৰী। * [[অৰ্জুন জয়ৰাজ]] - পেছাদাৰী ফুটবল খেলুৱৈ। * [[নাম্বুথিৰি (চিত্ৰশিল্পী)|আৰ্টিষ্ট নাম্বুথিৰি]] - [[চিত্ৰাংকন|চিত্ৰশিল্পী]]। * [[আৰ্যাদন মহম্মদ]] - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী। * [[আৰ্যাদন শৌকত]] - ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক। * [[আশ্বিক কুৰুনিয়ান]] - ভাৰতীয় পেছাদাৰী [[এছ'চিয়েশ্যন ফুটবল|ফুটবল খেলুৱৈ]]। * [[আচিফ ছাহীৰ]] - ভাৰতীয় ফুটবল খেলুৱৈ। * [[আজাদ মুপেন]] - চিকিৎসক আৰু সমাজহিতৈষী।<ref>{{cite web | url=http://www.vccircle.com/news/healthcare-services/2014/02/12/we-are-looking-turnover-1b-2017-azad-moopen-chairman-aster-dm | title=We are looking at a turnover of $1B by 2017: Azad Moopen, chairman of Aster DM Healthcare |trans-title=আমি ২০১৭ চনৰ ভিতৰত ১ বিলিয়ন ডলাৰৰ টাৰ্ণঅ'ভাৰৰ লক্ষ্য ৰাখিছোঁ: আজাদ মুপেন, এষ্টাৰ ডিএম হেল্থকেয়াৰৰ অধ্যক্ষ | publisher=ভিচি চাৰ্কল | date=১২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৪ | access-date=৫ মে' ২০১৪ | author=জাগৱানি, লোহিত | archive-date=৫ মে' ২০১৪ | archive-url=https://web.archive.org/web/20140505162506/http://www.vccircle.com/news/healthcare-services/2014/02/12/we-are-looking-turnover-1b-2017-azad-moopen-chairman-aster-dm | url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=69364 পদ্মা বঁটা ঘোষণা কৰা হ'ল] গৃহ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়, ২৫ জানুৱাৰী ২০১১</ref><ref name="forbes1">{{cite web|url=http://english.forbesmiddleeast.com/details.php?list=44480&row=3869 |title=Top 100 Indian Leaders in UAE |trans-title=ইউএই-ৰ শীৰ্ষ ১০০ গৰাকী ভাৰতীয় নেতা|work=ফৰ্বছ |access-date=৫ মে' ২০১৪ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140505172839/http://english.forbesmiddleeast.com/details.php?list=44480&row=3869 |archive-date=৫ মে' ২০১৪ }}</ref> * [[বি. এম. কুট্টী]] - সাংবাদিক আৰু কৰ্মী। * [[বালামণি আম্মা]] - [[মালায়ালম সাহিত্য]]ৰ লেখিকা। * [[চি. কৰুণাকৰ মেনন]] - সাংবাদিক আৰু ৰাজনীতিবিদ। * [[চি. ৰাধাকৃষ্ণন]] - [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] ভাষাৰ লিখক আৰু চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক। * [[চি. এন. আহমদ মৌলবী]] - ভাৰতীয় [[মালায়ালম সাহিত্য]]ৰ লিখক। * [[চাক্কিৰী আহমেদ কুট্টী]] - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী আৰু [[কেৰালা বিধানসভা]]ৰ প্ৰাক্তন অধ্যক্ষ। * [[চালিলকাথ কুনাহমেদ হাজি]] - সমাজ সংস্কাৰক।<ref>{{cite journal |last1=এইচ. আব্দুল ৰহমান|title=Vakkom Moulavi and the Renaissance Movement among the Muslims |trans-title=ভাক্কম মৌলবী আৰু মুছলমানসকলৰ মাজত নৱজাগৰণ আন্দোলন|journal=বিশ্ববিদ্যালয় |date=৬ এপ্ৰিল ২০০৯ |publisher=কেৰালা বিশ্ববিদ্যালয়-শোধগংগা |location=উপসংহাৰ |page=২৫৭ |hdl=10603/164340 |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/164340 |access-date=২১ মাৰ্চ ২০২০}}</ref> * [[চেৰুকাড়|চেৰুকাড় গোবিন্দ পিশাৰদী]] - মালায়ালম নাট্যকাৰ, ঔপন্যাসিক, কবি আৰু ৰাজনৈতিক কৰ্মী। * [[দামোদ্ৰা]] - জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী-গণিতজ্ঞ। * [[দীপু প্ৰদীপ]] - চিত্ৰনাট্যকাৰ। * [[দেৱদত্ত পাড়িক্কল]] - ভাৰতীয় ক্ৰিকেটাৰ। * [[ধনীশ কাৰ্তিক]] - অভিনেতা। * [[দিলীপ কে. নায়াৰ]] - শিক্ষাবিদ, দক্ষতা বিকাশ প্ৰচাৰক, সমাজকৰ্মী আৰু প্ৰকাশক। * [[ই. হৰিকুমাৰ]] - [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] [[ঔপন্যাসিক]] আৰু [[চুটিগল্প]] লিখক। * [[ই. মইদু মৌলবী]] - [[ভাৰতীয় স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]] আৰু এজন ইছলামিক পণ্ডিত।<ref>{{cite news |title=Nationalism now linked to mob psychology |trans-title=জাতীয়তাবাদ এতিয়া জনতাৰ মানসিকতাৰ সৈতে জড়িত|url=https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/nationalism-now-linked-to-mob-psychology/article18868671.ece |access-date=১২ মাৰ্চ ২০২০ |work=দ্য হিন্দু |date=৮ জুন ২০১৭}}</ref> * [[ই. শ্ৰীধৰণ]] - ভাৰতৰ মেট্ৰ'মেন। * [[ই. কে. ইম্বিচি বাভা]] - ৰাজনীতিবিদ। * [[ই. এম. এছ. নাম্বুদিৰিপাদ]] - কেৰালাৰ প্ৰথমগৰাকী মুখ্যমন্ত্ৰী আৰু [[ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী)|চিপিআই(এম)]]-ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক।<ref>{{cite news | url= https://www.independent.co.uk/news/obituaries/obituary-e-m-s-namboodiripad-1153957.html | newspaper=[[The Independent]] | first=কুলদ্বীপ | last= সিং | date=১ এপ্ৰিল ১৯৯৮ | title=Obituary: E. M. S. Namboodiripad |trans-title=শোকবাৰ্তা: ই. এম. এছ. নাম্বুদিৰিপাদ | access-date=২০ মে' ২০১৮ }}</ref> * [[ই. টি. মহম্মদ বছিৰ]] - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী আৰু [[লোকসভা]]ৰ সাংসদ। * [[এডাশ্বেৰী গোবিন্দন নায়াৰ]] - কবি। * [[এলামাৰাম কৰিম]] - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী আৰু [[ৰাজ্যসভা]]ৰ সাংসদ। * [[ফয়জল কুট্টী]] - অধিবক্তা, শিক্ষাবিদ, লিখক, ৰাজহুৱা বক্তা আৰু মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী।<ref>{{cite web|url=http://www.nwitimes.com/news/local/porter/valparaiso/vu-law-professor-among-world-s-most-influential-muslims/article_b6309641-37be-51a4-a76f-0ed6d1da2066.html|title= VU law professor among world's most influential Muslims|trans-title=বিশ্বৰ আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী মুছলমানসকলৰ ভিতৰত ভিইউ-ৰ আইনৰ অধ্যাপক|publisher=nwitimes.com |date=৩১ ডিচেম্বৰ ২০১২ |access-date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৩}}</ref> * [[গোপীনাথ মুথুকাড়]] - [[যাদুকৰ (ভ্ৰম)|যাদুকৰ]] আৰু [[প্ৰেৰণাদায়ক বক্তা]]।<ref>{{cite web|title=Indian magician performs Houdini-like escape|trans-title=ভাৰতীয় যাদুকৰে হুডিনিৰ দৰে পলাই যোৱাৰ যাদু প্ৰদৰ্শন কৰিছে|url=http://www.rediff.com/news/feb/14magic.htm|work=Rediff.com|access-date=৩ মে' ২০১৭|date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৯৭}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://imsmagic.com/2010_ma/2011_yearbook.php |title=2011 Yearbook |trans-title=২০১১ বৰ্ষপুঞ্জি|website=[[International Magicians Society|ইণ্টাৰনেশ্যনেল মেজিচিয়ানছ ছ'চাইটি]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20160820194038/http://imsmagic.com/2010_ma/2011_yearbook.php |archive-date=২০ আগষ্ট ২০১৬ |access-date=২০ আগষ্ট ২০১৬ |url-status=dead }}</ref> * [[গোবিন্দ ভট্টথিৰি]] - ভাৰতীয় জ্যোতিষী আৰু জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী। * [[হৰি নায়াৰ]] - চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ। * [[হেমন্ত মেনন]] - অভিনেতা। * [[হনুমেনকাইণ্ড]]- এজন ভাৰতীয় ৰেপাৰ। * [[ইন্দ্ৰজিৎ সুকুমাৰন]] - চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা আৰু নেপথ্য গায়ক। * [[নিদা আঞ্জুম চেলাট]] - ভাৰতীয় অশ্বাৰোহী। * [[ইকবাল কুট্টিপ্পুৰম]] - চিত্ৰনাট্যকাৰ আৰু [[হোমিঅ'পেথী|হোমিঅ'পেথিক চিকিৎসক]]।<ref name='khal'>{{Cite web |url=http://www.khaleejtimes.ae/DisplayArticleNew.asp?col=&section=citytimes&xfile=data%2Fcitytimes%2F2007%2FAugust%2Fcitytimes_August183.xml |title=A chest of stories |trans-title=সাধুৰ ভঁৰাল|access-date=২৩ মাৰ্চ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20110725152540/http://www.khaleejtimes.ae/DisplayArticleNew.asp?col=&section=citytimes&xfile=data%2Fcitytimes%2F2007%2FAugust%2Fcitytimes_August183.xml |archive-date=২৫ জুলাই ২০১১ |url-status=dead }}</ref> * [[জয়শ্ৰী কলাথিল]] - লেখিকা, অনুবাদক, মানসিক স্বাস্থ্য গৱেষক আৰু কৰ্মী। * [[কে. এ. ৰহমান|কে. আব্দুৰহমান]] - [[চালিয়াৰ]] আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক।<ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/2009/01/10/stories/2009011054250300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121107084532/http://www.hindu.com/2009/01/10/stories/2009011054250300.htm|url-status=dead|archive-date=৭ নৱেম্বৰ ২০১২|title=Honouring a legend of the Chaliyar|trans-title=চালিয়াৰৰ এজন কিংবদন্তিক সন্মান জনোৱা|date=১০ জানুৱাৰী ২০০৯|newspaper=[[The Hindu]]|access-date=২৫ জানুৱাৰী ২০২১}}</ref> * [[কে. অভুকাদৰ কুট্টী নাহা]] - [[কেৰালা]]ৰ প্ৰাক্তন [[কেৰালাৰ উপ-মুখ্যমন্ত্ৰীসকলৰ তালিকা|উপ-মুখ্যমন্ত্ৰী]]। * [[কে. চি. এছ. পানীকাৰ]] - এজন আধ্যাত্মিক আৰু [[বিমূৰ্ত কলা|বিমূৰ্ত]] চিত্ৰশিল্পী আছিল। * [[কে. চি. মানাবেদন ৰাজা]] - ভাৰতীয় [[অভিজাত ব্যক্তি]]। * [[কে. এম. আচিফ]] - ক্ৰিকেটাৰ। * [[কে. এম. মৌলবী]] - ভাৰতীয় স্বাধীনতা সংগ্ৰামী, সমাজ সংস্কাৰক আৰু [[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|আইইউএমএল]] মালাবাৰ জিলা সমিতিৰ প্ৰতিষ্ঠাপক উপ-সভাপতি।<ref name="SMW19-48-47">{{cite journal |title=Article |trans-title=প্ৰবন্ধ|journal=সমকালিক মালায়ালম ৱিকলী |date=২২ এপ্ৰিল ২০১৬ |volume=১৯ |issue=৪৮ |page=৪৭ |url=http://epaper.malayalamvaarika.com/786340/Malayalam-Vaarika/18042016#page/47/2 |access-date=২৭ মে' ২০২০}}</ref><ref name="IM115">{{cite book |last1=মহম্মদ ৰফীক |title=Development of Islamic movement in Kerala in modern times |trans-title=আধুনিক যুগত কেৰালাত ইছলামিক আন্দোলনৰ বিকাশ|location=ইছলাহী আন্দোলন |page=১১৫ |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/52387/11/11_chapter%204.pdf#page=28 |access-date=২৪ অক্টোবৰ ২০১৯}}</ref> * [[কে. পি. এ. মজিদ]] - [[কেৰালা চৰকাৰ]]ৰ প্ৰাক্তন [[মুখ্য হুইপ]]। * [[কে. পি. ৰামানুন্নি]] - ঔপন্যাসিক আৰু চুটিগল্প লিখক।<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/books/article2520983.ece|title=Vayalar award for K.P. Ramanunni |trans-title=কে.পি. ৰামানুন্নিলৈ ভায়ালাৰ বঁটা|date=৮ অক্টোবৰ ২০১১ |newspaper=[[The Hindu]]|access-date=১২ অক্টোবৰ ২০১১}}</ref><ref>{{cite web|url=http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=10204035&tabId=1&programId=1080132912&channelId=-1073865030&BV_ID=@@@|title=manorama online-english|trans-title=মনোৰমা অনলাইন-ইংৰাজী|access-date=১২ অক্টোবৰ ২০১১|archive-url=https://web.archive.org/web/20120403030848/http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=10204035&tabId=1&programId=1080132912&channelId=-1073865030&BV_ID=@@@|archive-date=৩ এপ্ৰিল ২০১২|url-status=dead}}</ref> * [[কে. টি. ইৰফান]] - খেলুৱৈ।<ref name=dailysports>{{cite web|title=Irfan qualifies for Olympics in 20 km walk.He completed the walk by touching the finish line at 10th position.|trans-title=২০ কিলোমিটাৰ খোজকঢ়া প্ৰতিযোগিতাত অলিম্পিকলৈ যোগ্যতা অৰ্জন কৰিলে ইৰফানে। তেওঁ ১০ম স্থানত অন্তিম ৰেখা স্পৰ্শ কৰি খোজকঢ়া সম্পূৰ্ণ কৰে।|url=http://www.dailysports.co/irfan-qualifies-for-olympics-in-20km-walk-2/|publisher=dailysports.co|access-date=২ জুলাই ২০১২|archive-url=https://web.archive.org/web/20140329093542/http://www.dailysports.co/irfan-qualifies-for-olympics-in-20km-walk-2/|archive-date=২৯ মাৰ্চ ২০১৪|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Khushbir fails after Irfan qualifies for Olympics in 20 km walk|trans-title=ইৰফানে ২০ কিলোমিটাৰ খোজকঢ়াত অলিম্পিকলৈ যোগ্যতা অৰ্জন কৰাৰ পিছত খুছবীৰ ব্যৰ্থ হয়|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/more-sports/athletics/Khushbir-fails-after-Irfan-qualifies-for-Olympics-in-20km-walk/articleshow/13121558.cms|archive-url=https://archive.today/20130126110728/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-05-13/athletics/31689498_1_london-olympics-federation-cup-olympics-qualification|url-status=live|archive-date=২৬ জানুৱাৰী ২০১৩|work=[[The Times of India]]|date=১৩ মে' ২০১২ |access-date=২ জুলাই ২০১২}}</ref><ref>{{cite news|title=Irfan Thodi|trans-title=ইৰফান থোদি|url=http://timesofindia.indiatimes.com/london-olympics-2012/olympics-2012-teamindia/irfanthodi.cms|access-date=১৯ জুলাই ২০১৩|newspaper=The Times of India}}</ref> * [[কে. টি. জলিল]] - কেৰালাৰ মন্ত্ৰী। * [[কে. টি. মহম্মদ]]- মালায়ালম নাট্যকাৰ আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ। * [[কে. ভি. ৰাবিয়া]] - সমাজকৰ্মী। * কে ৰামচন্দ্ৰন মাষ্টৰ - শিক্ষক * [[কে. ভি. ৰামকৃষ্ণন]] - মালায়ালম ভাষাৰ কবি আৰু সাংবাদিক। * [[কাদাবানদ কুট্টিকৃষ্ণন]] - মালায়ালম কবি আৰু সাংবাদিক। * [[কালামণ্ডলম কল্যাণীকুট্টী আম্মা]] - মোহিনীঅট্টমৰ পুনৰুদ্ধাৰকৰ্তা। * [[কমলা সুৰায়্যা]] - [[মালায়ালম সাহিত্য]]ৰ লেখিকা। * [[কেৰালা বৰ্মা ভেলিয়া ক'ইল থাম্পুৰন]] - ''কেৰালাৰ কালিদাস'' বুলি জনাজাত [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] কবি আৰু অনুবাদক ([[পাৰাপ্পানাদ]] ৰাজপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত)। * [[কৃষ্ণচন্দ্ৰন]] - অভিনেতা, ডাবিং শিল্পী আৰু নেপথ্য গায়ক। * [[কুট্টিকৃষ্ণ মাৰাৰ]] - [[মালায়ালম সাহিত্য]]ৰ [[প্ৰবন্ধকাৰ]] আৰু সাহিত্য সমালোচক। * [[লক্ষ্মী সেহগল]] - ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ এগৰাকী বিপ্লৱী, [[ভাৰতীয় জাতীয় সেনা]]ৰ এগৰাকী বিষয়া আৰু [[আজাদ হিন্দ চৰকাৰ]]ৰ মহিলা পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী। * [[এম. গোবিন্দন]] - [[মালায়ালম সাহিত্য]]ৰ লিখক। * [[এম. স্বৰাজ]] - ৰাজনীতিবিদ। * [[এম. জি. এছ. নাৰায়ণন]] - ইতিহাসবিদ, আৰু শিক্ষাবিদ তথা ৰাজনৈতিক ভাষ্যকাৰ। * [[এম. কে. ভেল্লোডী]] - প্ৰাক্তন ভাৰতীয় কূটনীতিবিদ। * [[এম. এম. আকবৰ]] - ইছলামিক পণ্ডিত আৰু তুলনামূলক ধৰ্মৰ বিশেষজ্ঞ।<ref>{{Cite web|url=https://www.arabnews.com/|title=Arab News|trans-title=আৰৱ নিউজ|website=Arab News}}</ref> * [[এম. পি. আব্দুছামাদ সমদানী]] - [[ৰাজ্যসভা]]ৰ প্ৰাক্তন সাংসদ। * [[এম. পি. এম. আহমেদ কুৰিক্কল]] - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী। * [[এম. পি. এম. মেনন]] - কেইবাখনো দেশৰ [[ৰাষ্ট্ৰদূত]] হিচাপে কাম কৰা [[ভাৰত]]ৰ [[কূটনীতিবিদ]]।<ref>[http://gulfnews.com/news/uae/general/indian-community-in-uae-mourns-death-of-diplomat-1.1146275 "ইউএই-ত ভাৰতীয় সম্প্ৰদায়ৰ কূটনীতিবিদৰ মৃত্যুত শোকপ্ৰকাশ"], ''[[Gulf News]]'', আবুধাবি, ১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৩। ১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৩ তাৰিখে আহৰণ কৰা হৈছে।</ref> * [[এম. টি. বাসুদেৱন নায়াৰ]] - [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] লেখক, [[চিত্ৰনাট্যকাৰ]] আৰু চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক। (মালাপ্পুৰম আৰু পালক্কাড জিলাৰ সীমান্তৰ এখন গাঁও [[কুডাল্লুৰ]]ত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ ''পোন্নানি কালাৰী''-ৰ এজন লিখক।) * [[মালায়থ আপ্পুন্নি]] - মালায়ালম ভাষাৰ কবি আৰু শিশু সাহিত্যিক। * [[মঞ্জলমকুঝি আলী]] - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী। * [[মানকড়া ৰবি বৰ্মা]] - চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ আৰু পৰিচালক।<ref>{{cite news|url=http://www.deccanherald.com/content/112496/directors-cut.html|title=Directpr's Cut|trans-title=পৰিচালকৰ নিৰ্দেশনা|author=এছ নন্দ কুমাৰ|newspaper=[[Deccan Herald]]|access-date=২৩ নৱেম্বৰ ২০১০}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/thehindu/fr/2007/09/07/stories/2007090750230100.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20071203223207/http://www.hindu.com/thehindu/fr/2007/09/07/stories/2007090750230100.htm|url-status=dead|archive-date=৩ ডিচেম্বৰ ২০০৭|title=Painting with light|trans-title=পোহৰৰ সৈতে চিত্ৰাংকন|date=৭ ছেপ্টেম্বৰ ২০০৭|work=[[The Hindu]]|location=চেন্নাই, ভাৰত}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2010/film/news/indian-cinematographer-varma-dies-1118027967/|title=Indian cinematographer Varma dies: He worked on Adoor Gopalakrishnan's films|trans-title=ভাৰতীয় চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ বৰ্মাৰ দেহাৱসান: তেওঁ অদুৰ গোপালকৃষ্ণনৰ ছবিত কাম কৰিছিল|date=২৪ নৱেম্বৰ ২০১০|magazine=[[Variety (magazine)|ভেৰাইটি]]|first=শালিনী|last=দ'ৰে}}</ref> * [[মনোৰমা থাম্পুৰাট্টী]] - এগৰাকী [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] লেখিকা আছিল। * [[মাচুৰ শ্বেৰিফ]] - পেছাদাৰী ফুটবল খেলুৱৈ। * [[মেলাত্তুৰ সহদেৱন]] - [[কৰ্ণাটকী সংগীত]]ৰ কণ্ঠশিল্পী। * [[মেলপাথুৰ নাৰায়ণ ভট্টথিৰি]] - গাণিতিক [[ভাষাবিদ]]। * [[মহম্মদ ইৰছাদ]] - পেছাদাৰী ফুটবল খেলুৱৈ। * [[মহম্মদ চালাহ (ভাৰতীয় ফুটবল খেলুৱৈ)|মহম্মদ চালাহ]] - ফুটবল খেলুৱৈ। * [[মোহনকৃষ্ণন কালাডি]] - মালায়ালম কবি। * [[ময়িনকুট্টী বৈদ্যৰ]] - [[মাপ্পিলা পাট্টু]] কবি।<ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/2007/03/31/stories/2007033110250500.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121108104937/http://www.hindu.com/2007/03/31/stories/2007033110250500.htm|url-status=dead|archive-date=৮ নৱেম্বৰ ২০১২|title=Mappila songs cultural fountains of a bygone age, says MT|trans-title=মাপ্পিলা গীত অতীত যুগৰ সাংস্কৃতিক নিজৰা, এমটিৰ ভাষ্য|date=৩১ মাৰ্চ ২০০৭|access-date=১৫ আগষ্ট ২০০৯|work=[[The Hindu]]|location=চেন্নাই, ভাৰত}}</ref> * [[মৃণালিনী সাৰাভাই]] - ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় নৃত্যশিল্পী। * [[মহম্মদ মুস্তাফা]] - অভিনেতা আৰু পৰিচালক। * [[মুহচিন পাৰাৰি]] - পৰিচালক, লিখক আৰু গীতিকাৰ। * [[নালাকাথ চুপী]] - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী। * [[নলপাত নাৰায়ণ মেনন]] - [[মালায়ালম সাহিত্য]]ৰ লিখক। * [[নন্দনাৰ (লিখক)|নন্দনাৰ]] - [[মালায়ালম সাহিত্য]]ৰ লিখক। * [[নিলাম্বুৰ আয়েশা]] - মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগ আৰু নাটকৰ অভিনেত্ৰী। * [[নিলাম্বুৰ বালন]] - মালায়ালম অভিনেতা। * [[নিৰুপমা ৰাও]] - ভাৰতৰ প্ৰাক্তন বৈদেশিক সচিব।<ref>[http://www.business-standard.com/india/news/nirupama-rao-takes-over-as-foreign-secy/69625/on নিৰুপমা ৰাৱে বৈদেশিক সচিব হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰিছে] [[Press Trust of India|প্ৰেছ ট্ৰাষ্ট অৱ ইণ্ডিয়া]] / [[New Delhi|নতুন দিল্লী]], ''[[Business Standard|বিজনেছ ষ্টেণ্ডাৰ্ড]]'', ১ আগষ্ট ২০০৯।</ref><ref name=toi>[http://timesofindia.indiatimes.com/NEWS/India/Nirupama-Rao-is-Indias-new-foreign-secretary/articleshow/4844580.cms নিৰুপমা ৰাও ভাৰতৰ নতুন বৈদেশিক সচিব] ''[[The Times of India]]'', ১ আগষ্ট ২০০৯।"চোকিলা আয়াৰ ২০০১ চনত প্ৰথম মহিলা, ভাৰতীয় বৈদেশিক সচিব আছিল।"</ref> * [[পি. শ্ৰীৰামকৃষ্ণন]] - [[কেৰালা বিধানসভা]]ৰ বৰ্তমানৰ অধ্যক্ষ। * [[পি. সুৰেন্দ্ৰন]] - লিখক, স্তম্ভকাৰ, কলা সমালোচক আৰু এজন সমাজহিতৈষী।<ref>{{Cite web|title = Award for Short Stories|trans-title=চুটিগল্পৰ বাবে বঁটা|url = http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/ksa/Awards/Stories.htm|website = keralasahityaakademi.org|access-date = ২৭ অক্টোবৰ ২০১৫|archive-url = https://web.archive.org/web/20170705154727/http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/ksa/Awards/Stories.htm|archive-date = 5 July 2017|url-status = dead}}</ref> * [[পি. কে. আব্দু ৰাব্ব]] - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী। * [[পি. কে. কুনহালিকুট্টী]] - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী। * [[পি. কে. ৱাৰিয়াৰ]] - [[আয়ুৰ্বেদ|আয়ুৰ্বেদিক]] চিকিৎসক আৰু এগৰাকী [[পদ্মভূষণ]] বঁটা বিজয়ী। * [[পি. পি. ৰামচন্দ্ৰন]] - মালায়ালম কবি। * [[পি. ভি. আব্দুল ৱাহাব]] - ব্যৱসায়ী, আৰু [[ৰাজ্যসভা]]ৰ সাংসদ। * [[পালোলি মহম্মদ কুট্টী]] - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী। * [[পৰমেশ্বৰ]] - ভাৰতীয় গণিতজ্ঞ আৰু জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী। * [[পাৰ্বতী জয়দেৱন]] - নেপথ্য গায়িকা। * [[পুন্থম নাম্বুদিৰি]] - মালায়ালম কবি।<ref>{{cite book|author=আই কে কে মেনন|title=FOLK TALES OF KERALA|trans-title=কেৰালাৰ লোককথা|year=১৯৯৫|url=https://books.google.com/books?id=pCv2DAAAQBAJ&pg=PT194|publisher=প্ৰকাশন বিভাগ, তথ্য আৰু সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰালয়, ভাৰত চৰকাৰ|isbn=978-81-230-2188-1|pages=১৯৪–}}</ref> * [[প্ৰেমজী]] - সমাজ সংস্কাৰক, সাংস্কৃতিক নেতা আৰু অভিনেতা। * [[পৃথিৱীৰাজ সুকুমাৰন]] - অভিনেতা, পৰিচালক, প্ৰযোজক, নেপথ্য গায়ক আৰু পৰিৱেশক। * [[পুলাপ্ৰে বালাকৃষ্ণন]] - অৰ্থনীতিবিদ আৰু শিক্ষাবিদ। * [[পুলিক্কোট্টিল হায়দৰ]] - [[মাপ্পিলা পাট্টু]] কবি।<ref name="mlpgov">{{cite web |url=http://www.mlp.kerala.gov.in/heri.htm |title=The Official Website of Malappuram District |trans-title=মালাপ্পুৰম জিলাৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট|access-date=২৫ নৱেম্বৰ ২০১০ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100629045500/http://www.mlp.kerala.gov.in/heri.htm |archive-date=২৯ জুন ২০১০ }}</ref> * [[ৰাজীৱ নায়াৰ]] - লিখক, গীতিকাৰ আৰু প্ৰযোজক। * [[ৰঞ্জিত পদিনহাটেৰি]] - জীৱজ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী আৰু এজন অধ্যাপক। * [[ৰহমান (অভিনেতা)|ৰছিন ৰহমান]] - অভিনেতা। * [[ৰাজা ৰবি বৰ্মা]] - ভাৰতীয় চিত্ৰশিল্পী আৰু শিল্পী ([[পাৰাপ্পানাদ]] ৰাজপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত)। * [[ৰবি মেনন]] - অভিনেতা। * [[ৰবি ভাল্লাথোল]] - অভিনেতা। * [[ৰিনশাদ ৰীৰা]] - ছাত্ৰ কৰ্মী। * [[ছালাম বাপ্পু]] - চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক। * [[ছলমান কাল্লিয়াথ]] - ভাৰতীয় পেছাদাৰী ফুটবল খেলুৱৈ। * [[সংগীতা মাধৱন নায়াৰ]] - অভিনেত্ৰী। * [[শংকৰণ এমব্ৰান্থিৰি]] - [[কথাকলি]] সংগীতজ্ঞ। * [[সাৱিত্ৰী ৰাজীৱন]] - ভাৰতীয় কবি, চুটিগল্প লিখক আৰু চিত্ৰশিল্পী। * [[ছৈয়দ ছানাউল্লাহ মক্তি তাংগল]] - সমাজ সংস্কাৰক।<ref>''জাৰ্নেল অৱ কেৰালা ষ্টাডিজ'' খণ্ড ৯। (১৯৮২): ৮৪।</ref><ref>মহম্মদ, ইউ. ''এডুকেশ্বনেল এমপাৱাৰমেণ্ট অৱ কেৰালা মুছলিমছ।'' কালিকট (কেৰালা): আদাৰ বুকছ, ২০১৭। ৩৩।</ref> * [[শ্বাহাবাজ আমান]] - নেপথ্য গায়ক আৰু সুৰকাৰ।<ref>{{cite web |url=http://hellobahrain.com/content/shaam-e-ehsas-ghazal-nite-shahabaz-aman |title="Shaam-e-Ehsas" Ghazal Nite by Shahabaz Aman |trans-title=শ্বাহাবাজ আমানৰ "শ্যাম-এ-এহছাচ" গজল নিশা|publisher=হেল্ল' বাহৰেইন |date=২৯ মাৰ্চ ২০১২ |access-date=৯ ডিচেম্বৰ ২০১৩ |archive-url=https://web.archive.org/web/20131213100614/http://hellobahrain.com/content/shaam-e-ehsas-ghazal-nite-shahabaz-aman |archive-date=১৩ ডিচেম্বৰ ২০১৩ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/music/shahabaz-aman-when-i-die-id-rather-have-people-say-that-malabars-renowned-romantic-passed-away-than-just-a-singer/articleshow/63233070.cms|title=Shahabaz Aman: When I die, I'd rather have people say that Malabar's renowned romantic passed away than just a singer|trans-title=শ্বাহাবাজ আমান: যেতিয়া মোৰ মৃত্যু হ'ব, মই বিচাৰোঁ মানুহে কওক যে কেৱল এজন গায়ক নহয়, মালাবাৰৰ প্ৰখ্যাত ৰোমাণ্টিকজনৰ দেহাৱসান ঘটিল|newspaper=[[The Times of India]]|access-date=১৪ জুন ২০১৯}}</ref> * [[ছানাভাছ কে বাভাকুট্টী]] - চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক। * [[শ্বেতা মেনন]] - মডেল, অভিনেত্ৰী আৰু টেলিভিছন ঘোষিকা। * [[সিতৰা (গায়িকা)|সিতৰা]] - নেপথ্য গায়িকা, সুৰকাৰ আৰু এগৰাকী অনিয়মিত অভিনেত্ৰী।<ref>{{cite news |title=Sithara goes to Kollywood |trans-title=সিতৰা কলিউডলৈ গৈছে|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/movie-details/news-interviews/sithara-goes-to-kollywood/etarticleshow/12098503.cms |archive-url=https://archive.today/20130216075315/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-02/news-interviews/31114294_1_kollywood-mollywood-song |url-status=live |archive-date=16 ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৩ |newspaper=[[The Times of India]] |date=২ মাৰ্চ ২০১২}}</ref> * [[সূৰজ থেল্লাককাড়]] - এজন অভিনেতা। * [[সুকুমাৰন]] - চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা আৰু প্ৰযোজক। * [[ছানি ৱেন]] - চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা (উচ্চ শিক্ষাৰ সময়ত আছিল)। * [[ছৈয়দ মহম্মদআলী ছিয়াহাব থাংগল]] - ধৰ্মীয় নেতা আৰু ৰাজনীতিবিদ।<ref name="articles.timesofindia.indiatimes.com">{{cite news| url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/President-PM-Sonia-pay-homage-to-IUML-leader-Thangal/articleshow/4848046.cms | archive-url=https://web.archive.org/web/20120612045904/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-08-02/india/28200612_1_iuml-indian-union-muslim-league-homage | url-status=live | archive-date=12 জুন ২০১২ | work=[[The Times of India]] | title=President, PM, Sonia pay homage to IUML leader Thangal |trans-title=ৰাষ্ট্ৰপতি, প্ৰধানমন্ত্ৰী, ছোনিয়াৰ আইইউএমএল নেতা থাংগললৈ শ্ৰদ্ধাঞ্জলি | date=২ আগষ্ট ২০০৯}}</ref> * [[টি. এ. ৰাজ্জাক]] - চিত্ৰনাট্যকাৰ। * [[টি. কে. হামজা]] - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী। * [[টি. কে. পদ্মিনী]] - ভাৰতীয় চিত্ৰশিল্পী। * [[টি. এম. নায়াৰ]] - [[দ্ৰাবিড় আন্দোলন]]ৰ ৰাজনৈতিক কৰ্মী। * [[থুনচাথু এজুথাচান]]- মালায়ালম ভাষাৰ পিতৃস্বৰূপ।<ref>লিৱিছ, এম. পল, গেৰী এফ. চাইমন্স আৰু চাৰ্লছ ডি. ফেনিগ (সম্পা. "[http://www.ethnologue.com/language/mal Malayalam]" ''এথন'লগ: লেংগুৱেজেছ অৱ দ্য ৱৰ্ল্ড।'' ২০১৪: (ডালাস, টেক্সাছ) ৱেব। ২৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৪।</ref><ref name="ref002">কে. সন্তোষ। [http://www.thehindu.com/news/national/kerala/when-malayalam-found-its-feet/article6217620.ece "হোৱেন মালায়ালম ফাউণ্ড ইটছ ফিট"] ত্ৰিশুৰ, ১৭ জুলাই ২০১৪ ''দ্য হিন্দু''</ref> * [[তিৰুৰ নাম্বিছান]] - ''কথাকলি'' গায়ক। * [[ইউ. এ. বীৰন]] - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী। * [[ইউ. চৰফ আলী]] - প্ৰাক্তন ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ফুটবল খেলুৱৈ।<ref name="hindu_jul09">{{cite news|url=http://www.hindu.com/2009/07/04/stories/2009070456811800.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20090707015857/http://www.hindu.com/2009/07/04/stories/2009070456811800.htm|url-status=dead|archive-date=৭ জুলাই ২০০৯|title=Minister convenes high-level meet|trans-title=মন্ত্ৰীয়ে উচ্চ-স্তৰীয় বৈঠক আহ্বান কৰিছে|date=4 July 2009|work=[[The Hindu]]|access-date=১০ অক্টোবৰ ২০০৯}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.universityofcalicut.info/dpe/dpe_stars.htm |title=Department of Physical Education |trans-title=শাৰীৰিক শিক্ষা বিভাগ|publisher=[[কালিকট বিশ্ববিদ্যালয়]] |access-date=১০ অক্টোবৰ ২০০৯ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080725053103/http://www.universityofcalicut.info/dpe/dpe_stars.htm |archive-date=২৫ জুলাই ২০০৮ }}</ref> * [[উন্নি মেনন]] - নেপথ্য গায়ক। * [[উৰুব]] - [[মালায়ালম সাহিত্য]]ৰ লিখক। * [[ভি. চি. বালাকৃষ্ণ পানিকৰ]] - ভাৰতীয় কবি আৰু লিখক। * [[ভি. টি. ভট্টথিৰিপাদ]] - সমাজ সংস্কাৰক (পূৰ্বৰ [[পোন্নানি তালুক]]ৰ পৰা অহা)। * [[বৈদ্যৰত্নম পি. এছ. ৱাৰিয়াৰ]] - [[আয়ুৰ্বেদ|আয়ুৰ্বেদিক]] চিকিৎসক।<ref name="aryavaidyasala">{{cite web|url=http://www.aryavaidyasala.com/(S(uiytac45y0tizh45dbjufynb))/about_avs.aspx#rec|title=ARYA VAIDYA SALA - Kottakkal|trans-title=আৰ্য বৈদ্য শালা - কোট্টাক্কাল|author=মেইল এট আৰ্যবৈদ্যশালা ডট কম|publisher=aryavaidyasala.com|access-date=২২ মাৰ্চ ২০১৫|archive-date=24 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150324015649/http://aryavaidyasala.com/(S(ixhcnwrxysjapimo32dgnx3w))/about_avs.aspx#rec|url-status=dead}}</ref> * [[বৈদ্যৰত্নম ত্ৰিপ্ৰাংগ'ড মুছাড]] - আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসক। * [[ভাল্লাথোল নাৰায়ণ মেনন]] - মালায়ালম কবি।<ref name="Zarrilli">{{cite book |title=Kathakali Dance-Drama: Where Gods and Demons Come to Play |trans-title=কথাকলি নৃত্য-নাটিকা: য'ত দেৱতা আৰু অসুৰে খেলিবলৈ আহে|first=ফিলিপ |last=জাৰিলি |publisher=ৰাউটলেজ |year=২০০৪ |isbn=9780203197660 |url=https://books.google.com/books?id=eVHCnqglqyoC&pg=PA30 |pages=৩০–৩১}}</ref> * [[ভাৰিয়ান কুন্নথু কুঞ্জাহম্মেদ হাজি]] - ভাৰতীয় স্বাধীনতা সংগ্ৰামী।<ref>{{cite book|title=EncyclopaediaDictionaryIslamMuslimWorld Volume 6|trans-title=বিশ্বকোষঅভিধানইছলামমুছলমানবিশ্ব খণ্ড ৬|url=https://archive.org/stream/EncyclopaediaDictionaryIslamMuslimWorldEtcGibbKramerScholars.13/06.EncycIslam.NewEdPrepNumLeadOrient.EdEdComCon.BosDonLewPel.etc.UndPatIUA.v6.Mah-Mid.Leid.EJBrill.1990.1991.#page/n481/mode/1up|page=৪৬০|year=১৯৮৮|quote=ভাৰতৰ ভিতৰত সমসাময়িক মূল্যায়নে এই মত পোষণ কৰে যে মালাবাৰ বিদ্ৰোহ আছিল মুক্তিৰ যুদ্ধ, আৰু ১৯৭১ চনত কেৰালা চৰকাৰে বিদ্ৰোহৰ বাকী থকা সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক "স্বাধীনতা সংগ্ৰামী"ৰ সন্মান প্ৰদান কৰিছিল}}</ref> * [[ভাজাংগড় কুঞ্চু নায়াৰ]] - [[কথাকলি]] ওস্তাদ আৰু এগৰাকী [[পদ্মশ্ৰী]] বিজয়ী। * [[ভাজাংগড় বিজয়ন]] - [[কেৰালা কালামণ্ডলম]]ৰ অৱসৰপ্ৰাপ্ত অধ্যক্ষ। * [[ভেলিয়াংকোড ওমৰ খাচী]] - স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু কবি। * [[বিনয় গোবিন্দ]] - ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক। * [[জৈনুদ্দিন মখদুম দ্বিতীয়]] - [[তোহফাত উল মুজাহিদীন]]ৰ লিখক। * [[জাকাৰিয়া মহম্মদ]] - চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক, চিত্ৰনাট্যকাৰ আৰু অভিনেতা।<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/kochi/aravindan-puraskaram-awarded-to-zakariya-mohammed/articleshow/68440801.cms|title=Aravindan Puraskaram awarded to Zakariya Mohammed - Times of India|trans-title=জাকাৰিয়া মহম্মদলৈ অৰবিন্দন পুৰস্কাৰ প্ৰদান - টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া|website=The Times of India|date=১৬ মাৰ্চ ২০১৯ }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2019/jun/04/sudani-from-nigeria-wins-audience-choice-award-at-russian-film-festival-1985753.html|title=Sudani from Nigeria wins audience choice award at Russian film festival|trans-title=ৰাছিয়ান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত চুডানী ফ্ৰম নাইজেৰিয়াই দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা লাভ কৰিছে|website=The New Indian Express|date=৪ জুন ২০১৯ }}</ref> * [[জাকিৰ মুণ্ডামপাৰা]] - ফুটবল খেলুৱৈ।}} == লগতে চাওক == {{Portal|India}} *[[মালাপ্পুৰম জিলাৰ প্ৰশাসন|মালাপ্পুৰমৰ প্ৰশাসন]] *[[মালাপ্পুৰমত শিক্ষা]] *[[মালাপ্পুৰম জিলাৰ ইতিহাস|মালাপ্পুৰমৰ ইতিহাস]] *[[মালাপ্পুৰম জিলাৰ উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিসকলৰ তালিকা|মালাপ্পুৰমৰ উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিসকলৰ তালিকা]] *[[মালাপ্পুৰম জিলাৰ যাতায়াত|মালাপ্পুৰমৰ যাতায়াত]] *[[মালাপ্পুৰম মহানগৰ অঞ্চল]] *[[মালাপ্পুৰম জিলা]] *[[জিডিপি অনুসৰি ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ চহৰসমূহ]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{commons category|Malappuram}} {{wikivoyage|Malappuram}} * [http://www.malappurammunicipality.lsgkerala.gov.in// মালাপ্পুৰম পৌৰসভা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220305093148/http://www.malappurammunicipality.lsgkerala.gov.in// |date=৫ মাৰ্চ ২০২২ }} {{Navboxes | title = Articles Related to Malappuram | list = {{Malappuram district}} {{Municipalities of Kerala}} {{Million-plus cities in India}} {{Kerala}} }} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:মালাপ্পুৰম| ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ মহানগৰসমূহ]] [[শ্ৰেণী:মালাপ্পুৰম জিলাৰ চহৰ আৰু নগৰসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ জলভাগৰ কাষৰ জনবসতিপূৰ্ণ স্থানসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ মুছলমান সংখ্যাগৰিষ্ঠ চহৰ আৰু নগৰসমূহ]] 1mty3mbfyvs9nop8w5bbz2vm2ut2tj1 626338 626335 2026-08-11T20:31:18Z MS Sakib 25393 626338 wikitext text/x-wiki {{Short description|ভাৰতৰ কেৰালাৰ এখন চহৰ}} {{Infobox settlement | name = মালাপ্পুৰম | native_name = <!-- Please do not add any Indic script in this infobox, per WP:INDICSCRIPT policy. --> | native_name_lang = | other_name = Malappuram | settlement_type = [[পৌৰ চহৰ]] | image_skyline = {{Multiple image | border = infobox | total_width = 255 | image_style = | perrow = 1/2/2/2 | image3 = Kottakkunnu, Malappuram municipality.jpg | image2 = Malappuram Townhall.png | image1 = Malappuram DownHill Aerial View.jpg | image4 = Vaidyar.JPG | image5 = AI International College, Malappuram Inkel Educity.png | image6 = Malappuram District Sports Complex Stadium.jpg | image7 = Areekode in Malappuram District.jpg | image8 = }} | image_caption = '''''ওপৰৰ পৰা ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত:'''''<br />মালাপ্পুৰম ডাউন হিল, টাউন হল, কোট্টাকুন্নু পাহাৰ, [[মহাকবি ময়িনকুট্টী বৈদ্যৰ স্মাৰক|বৈদ্যৰ স্মাৰক]], এআই ইণ্টাৰনেশ্যনেল কলেজ, [[মালাপ্পুৰম জিলা ক্ৰীড়া প্ৰকল্প ষ্টেডিয়াম|এমডিএছচি ষ্টেডিয়াম]], [[চালিয়াৰ নদী|চালিয়াৰ নদীৰ দৃশ্য]] | nicknames = পাহাৰৰ চহৰ, ফুটবলৰ ৰাজধানী<ref>{{cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2014/nov/09/Soccer-Capital-to-Host-GOAL-2015-680432.html|publisher=দি ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ|title=Soccer Capital|trans-title=ফুটবলৰ ৰাজধানী|date=৯ নৱেম্বৰ ২০১৪ }}</ref> | mapframe = yes | mapframe-zoom = 7 | mapframe-point = none | map_alt = | map_caption = কেৰালাত মালাপ্পুৰমৰ অৱস্থান | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{Coord|11|03|03.6|N|76|04|16.0|E|display=inline,title}}[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Malappuram&params=11_03_03.6_N_76_04_16.0_E_type:city_region:IN-KL] | subdivision_type = [[দেশ]] | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]] | subdivision_type2 = [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] | subdivision_name1 = {{seal|Kerala}} | subdivision_name2 = [[মালাপ্পুৰম জিলা|মালাপ্পুৰম]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = ১৯৫৯ | founder = | named_for = | government_type = [[পৌৰ পৰিষদ (ভাৰত)|পৌৰ পৰিষদ]] | governing_body = মালাপ্পুৰম পৌৰসভা | leader_title = পৌৰপতি | leader_name = অধিবক্তা ভি. ৰিনিশা ([[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|আইইউএমএল]]) | leader_title1 = উপ-পৌৰপতি | leader_name1 = জিতেশ জি অনিল ([[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|আইএনচি]]) | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref name="auto">{{Cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_B_MALAPPURAM.pdf |website=Censusindia.gov.in |title=Malappuram census handbook|trans-title=মালাপ্পুৰম লোকপিয়ল হাতপুথি}}</ref> | area_total_km2 = 58.20 | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = 38.21 | population_total = 101,386 | population_as_of = ২০১১ | population_footnotes = <ref>{{cite web|url=https://citypopulation.de/en/india/kerala/3205__malappuram/|title=Malappuram : District in Kerala|trans-title=মালাপ্পুৰম: কেৰালাৰ জিলা|website=Citypopulation.de|access-date=১ জুলাই ২০২৬}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_metro = 2,829,522 | population_metro_footnotes = <!-- UA --><ref name="Pop_city">{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/india2/Million_Plus_UAs_Cities_2011.pdf|title=Urban Agglomerations/Cities having population 1 million and above|trans-title=১ নিযুত আৰু তাতকৈ অধিক জনসংখ্যা থকা নগৰীয়া অঞ্চল/চহৰসমূহ|publisher=মহা পঞ্জীয়ক আৰু লোকপিয়ল আয়ুক্ত, ভাৰত|access-date=১৯ নৱেম্বৰ ২০১১}}</ref> | population_demonym = মালাপ্পুৰমবাসী<ref>{{Cite news |title=Malappuram's first book stall bids adieu |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ প্ৰথমখন কিতাপৰ দোকানৰ বিদায়|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/malappurams-first-book-stall-bids-adieu/article25784082.ece |access-date=৪ জুলাই ২০২০ |newspaper=দ্য হিন্দু |date=১৯ ডিচেম্বৰ ২০১৮}}</ref> | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|আইএছটি]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ডাক সূচাংক সংখ্যা|পিন]] | postal_code = ৬৭৬৫০৫ | area_code = +৯১৪৮৩xxxxxxx | area_code_type = [[টেলিফোন]] ক'ড | registration_plate = কেএল-১০<br>কেএল-৫৩<br>কেএল-৫৪<br>কেএল-৮৪<br>কেএল-৭১<br>কেএল-৬৫<br>কেএল-৫৫ | blank_name = {{Nowrap|[[চৰকাৰী ভাষা]]}} | blank_info = [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]<ref>{{Cite web |title=The Kerala Official Language (Legislation) Act, 1969 |trans-title=কেৰালা চৰকাৰী ভাষা (আইনপ্ৰণয়ন) আইন, ১৯৬৯|url=http://www.lawsofindia.org/pdf/kerala/1969/1969KERALA7.pdf |website=পিআৰএছ লেজিছলেটিভ ৰিছাৰ্চ |access-date=১৯ জুলাই ২০১৮ |archive-date=২০ এপ্ৰিল ২০১৬ |archive-url=https://web.archive.org/web/20160420030352/http://www.lawsofindia.org/pdf/kerala/1969/1969KERALA7.pdf |url-status=usurped }}</ref><ref name="langoff">{{Cite web|title=52nd Report of the Commissioner for Linguistic Minorities in India|trans-title=ভাৰতত ভাষিক সংখ্যালঘু আয়ুক্তৰ ৫২ তম প্ৰতিবেদন|url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|website=nclm.nic.in|publisher=[[সংখ্যালঘু পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|সংখ্যালঘু পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]|access-date=২৯ মাৰ্চ ২০১৯|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525141614/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|archive-date=২৫ মে' ২০১৭}}</ref> | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = {{Convert|0|km|mi}} | blank1_name_sec2 = [[ভাৰতৰ জলবায়ু|জলবায়ু]] | blank1_info_sec2 = [[ভাৰতৰ জলবায়ু অঞ্চলসমূহ|এম/এডব্লিউ]] <small>([[কোপেন জলবায়ু শ্ৰেণীবিভাজন|কোপেন]])</small> | footnotes = | leader_title2 = | leader_name2 = | blank2_name_sec1 = [[সাক্ষৰতাৰ হাৰ]] | blank2_info_sec1 = ৯৮.৪৭% | blank2_name_sec2 = [[বৰ্ষণ (বতৰবিজ্ঞান)|বৰষুণ]] | blank2_info_sec2 = {{Convert|3100|mm|in}} | blank3_name_sec2 = গ্ৰীষ্মকালৰ গড় উষ্ণতা | blank3_info_sec2 = {{Convert|39|°C|°F}} | blank4_name_sec2 = শীতকালৰ গড় উষ্ণতা | blank4_info_sec2 = {{Convert|20|°C|°F}} | official_name = | website = {{URL|https://malappurammunicipality.lsgkerala.gov.in/}} }} '''মালাপ্পুৰম''' ('''মালাপুৰম''' বুলিও কোৱা হয়) ({{IPA|ml|mɐlɐpːurɐm|lang|Malappuram.ogg}})<ref>{{Cite web|url=http://www.govemployees.in/2015/06/02/revised-list-of-classification-cities-for-hra-of-central-government-employees/|title=Revised List of Classification Cities for HRA of central government employees - Govt. Employees India|trans-title=কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ এইছআৰএ-ৰ বাবে শ্ৰেণীভুক্ত চহৰসমূহৰ সংশোধিত তালিকা - চৰকাৰী কৰ্মচাৰী ভাৰত|date=২ জুন ২০১৫|access-date=২৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৬|archive-date=২৫ আগষ্ট ২০১৬|archive-url=https://web.archive.org/web/20160825063143/http://www.govemployees.in/2015/06/02/revised-list-of-classification-cities-for-hra-of-central-government-employees/|url-status=dead}}</ref> হৈছে ভাৰতৰ কেৰালাৰ এখন পৌৰ চহৰ। লগতে ই [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]]ৰ [[মালাপ্পুৰম জিলা]]ৰ সদৰ ঠাই।<ref>{{Cite web |url=https://www.dtpcmalappuram.com/ |title=DTPC Malappuram {{!}} Malappuram Tourist Places |trans-title=ডিটিপিচি মালাপ্পুৰম {{!}} মালাপ্পুৰমৰ পৰ্যটনস্থলী |website=DTPC malappuram |language=en |access-date=৮ আগষ্ট ২০২৬}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://malappuram.nic.in/en/ |title=Welcome to Malappuram {{!}} Website of the District Administration, Malappuram {{!}} India |trans-title=মালাপ্পুৰমলৈ স্বাগতম {{!}} জিলা প্ৰশাসনৰ ৱেবছাইট, মালাপ্পুৰম {{!}} ভাৰত |language=en-US |access-date=৮ আগষ্ট ২০২৬}}</ref> ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি মালাপ্পুৰম পৌৰসভাৰ মাটিকালি {{convert|33.61|sqkm|abbr=on}} আৰু ইয়াৰ জনসংখ্যা ৬৮,১২৭ জন। ১৯৭০ চনত এই জিলাৰ প্ৰথমখন পৌৰসভা গঠন কৰা হৈছিল। মালাপ্পুৰমে [[মালাপ্পুৰম জিলা]]ৰ প্ৰশাসনিক সদৰ হিচাপে কাম কৰে। ৪০টা নিৰ্বাচনী ৱাৰ্ডত বিভক্ত এই চহৰখনৰ জনবসতিৰ ঘনত্ব ২০২৭ sq km। ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি মালাপ্পুৰম মহানগৰ অঞ্চলটো কেৰালাৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম নগৰীয়া অঞ্চল। ইয়াৰ স্থান কোচি, কালিকট আৰু ত্ৰিশুৰৰ পিছতেই। প্ৰায় ৩০ লাখ জনসংখ্যাৰে ই ভাৰতৰ ২৫ তম বৃহত্তম নগৰীয়া অঞ্চল।<ref name="census 2011">{{cite web |url=https://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2-vol2/data_files/kerala/Chapter_IV.pdf |website=ভাৰতৰ লোকপিয়ল |title= Trends of urbanisation in Kerala|trans-title=কেৰালাত নগৰায়নৰ ধাৰা}}</ref> ২০২০ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ইকনমিষ্ট ইণ্টেলিজেন্স ইউনিটে (ইআইইউ) চলোৱা এক সমীক্ষা অনুসৰি ই দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা চহৰ। ২০১৫ চনৰ পৰা ২০২০ চনৰ ভিতৰত ইয়াৰ নগৰীয়া বিকাশৰ হাৰ আছিল ৪৪.১%।<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/three-of-worlds-ten-fastest-growing-urban-areas-are-in-kerala-6205749/ |title=3 of world's 10 fastest-growing urban areas are in Kerala: Economist ranking |trans-title=পৃথিৱীৰ ১০ খন দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা নগৰীয়া অঞ্চলৰ ভিতৰত ৩ খনেই কেৰালাত: ইকনমিষ্টৰ স্থাননিৰ্ধাৰণ |date=৮ জানুৱাৰী ২০২০ |access-date=১৩ জানুৱাৰী ২০২০}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2020/jan/09/malappuram-is-worlds-fastest-growing-city-kozhikode-kollam-also-in-top-10-2087011.html |website=Newindianexpress.com |title=Malappuram is world's fastest-growing city; Kozhikode, Kollam also in top 10 |trans-title=মালাপ্পুৰম পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা চহৰ; কোজিকোড, কোল্লামো শীৰ্ষ ১০-ত |date= ৯ জানুৱাৰী ২০২০ }}</ref> মালাপ্পুৰম চহৰখন [[কালিকট]]ৰ পৰা ৪৭ কিলোমিটাৰ দক্ষিণ-পূবত আৰু পালক্কাডৰ পৰা ৯০ কিলোমিটাৰ উত্তৰ-পশ্চিমত অৱস্থিত।<ref name="Malappuram Web">{{cite web|url=http://malappuram.nic.in/|title=malappuram Web|trans-title=মালাপ্পুৰম ৱেব|access-date=২৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সমগ্ৰ বাসিন্দাক বিনামূলীয়া [[ৱাই-ফাই]] সংযোগ প্ৰদান কৰা ই ভাৰতৰ প্ৰথমটো পৌৰ সংস্থা।<ref>{{cite web |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/free-wifi-in-malappuram-of-kerala/article7482218.ece |website=Thehindu.com |title=Malappuram of Kerala to log on to free Wi-Fi |trans-title=কেৰালাৰ মালাপ্পুৰম বিনামূলীয়া ৱাই-ফাইলৈ সংযুক্ত হ'ব |date= ৩০ জুলাই ২০১৫ |access-date= ১ জুলাই ২০২০}}</ref><ref>{{cite web |url=https://thelogicalindian.com/news/kerala-does-it-again-malappuram-municipality-to-be-indias-first-to-offer-free-wi-fi-connectivity |website=thelogicalindian.com |title=Malappuram Municipality To Be India's First To Offer Free Wi-Fi Connectivity |trans-title=বিনামূলীয়া ৱাই-ফাই সংযোগ আগবঢ়োৱা ভাৰতৰ প্ৰথমখন মালাপ্পুৰম পৌৰসভা হ'বলৈ গৈ আছে |date=২২ আগষ্ট ২০১৫ |access-date= ১ জুলাই ২০২০}}</ref> আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মানক সংস্থাৰ প্ৰমাণপত্ৰ লাভ কৰা মালাপ্পুৰম ভাৰতৰ প্ৰথমটো পৌৰ সংস্থাও।<ref>{{Cite news|title=First-in-India ISO tag for Malappuram|trans-title=মালাপ্পুৰমৰ বাবে ভাৰতত প্ৰথম আইএছঅ' টেগ|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/firstinindia-iso-tag-for-malappuram/article5720209.ece|last=ষ্টাফ ৰিপৰ্টাৰ|date=২৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৪|access-date=২৯ জুলাই ২০২০|work=দ্য হিন্দু}}</ref> ই ৰাজ্যখনৰ প্ৰথমখন অভিযোগমুক্ত পৌৰসভাও।<ref>{{Cite news|title=Malappuram aims to be complaint-free|trans-title=মালাপ্পুৰম অভিযোগমুক্ত হোৱাৰ লক্ষ্য লৈছে|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/malappuram-aims-to-be-complaintfree/article6556301.ece|last=আব্দুল লতিফ|first=নাহা|date=২ নৱেম্বৰ ২০১৪|access-date=২৯ জুলাই ২০২০|work=দ্য হিন্দু}}</ref> == নামকৰণ == ''মালাপ্পুৰম'' শব্দৰ অৰ্থ [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]]ত "পাহাৰৰ ওপৰত"। এই নামটো মালাপ্পুৰমৰ ভৌগোলিক অৱস্থানৰ পৰা আহিছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.nativeplanet.com/travel-guide/malappuram-the-hill-top-town-000626.html|title=Malappuram, The Hill Top Town|trans-title=মালাপ্পুৰম, পাহাৰৰ ওপৰৰ চহৰ|date=৩০ জুন ২০১৪|website=nativeplanet.com|access-date=৪ জুলাই ২০২০|archive-date=৭ জুন ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200607002725/https://www.nativeplanet.com/travel-guide/malappuram-the-hill-top-town-000626.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.financialexpress.com/archive/cultural-counterpoint/1092461/|title=Cultural counterpoint|trans-title=সাংস্কৃতিক প্ৰতিলিপি|date=২৪ মাৰ্চ ২০১৩|website=দ্য ফাইনেঞ্চিয়েল এক্সপ্ৰেছ|access-date=৪ জুলাই ২০২০|archive-date=৭ জুন ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200607002847/https://www.financialexpress.com/archive/cultural-counterpoint/1092461/|url-status=live}}</ref> জিলাখনৰ মধ্যভাগৰ অঞ্চলটোত কেইবাখনো ওখ-নিখ পাহাৰ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত আৰিমব্ৰা পাহাৰ, আম্মিনিক্কাদন পাহাৰ, উৰাকাম পাহাৰ, চেৰিয়াম পাহাৰ, পাণ্ডালুৰ পাহাৰ আৰু চেক্কুন্নু পাহাৰ আদি উল্লেখযোগ্য। এই সকলোবোৰ [[পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালা]]ৰ পৰা আঁতৰত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web|url=https://www.nativeplanet.com/travel-guide/must-visit-camping-sites-in-malappuram-district-004762.html|title=Hilly areas of Malappuram|trans-title=মালাপ্পুৰমৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল|date=৭ মে' ২০১৮|access-date=১১ অক্টোবৰ ২০২০|website=নেটিভ প্লেনেট|last=আকাশ সিং|archive-date=১৭ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201017165621/https://www.nativeplanet.com/travel-guide/must-visit-camping-sites-in-malappuram-district-004762.html|url-status=live}}</ref> অৱশ্যে নাৰিকল গছেৰে আবৃত্ত বালিচহীয়া উপকূলীয় সমভূমিভাগ এই পাহাৰীয়া প্ৰকৃতিৰ এক ব্যতিক্ৰম।<ref>{{Cite web|url=http://spb.kerala.gov.in/index.php/district-profile-malappuram.html|title=District Profile|trans-title=জিলাৰ প্ৰফাইল|website=spb.kerala.gov.in|access-date=২৪ আগষ্ট ২০১৯|archive-date=৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯|archive-url=https://web.archive.org/web/20190904185950/http://spb.kerala.gov.in/index.php/district-profile-malappuram.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nativeplanet.com/travel-guide/malappuram-the-hill-top-town-000626.html|title=Malappuram, The Hill Top Town - Nativeplanet|trans-title=মালাপ্পুৰম, পাহাৰৰ ওপৰৰ চহৰ - নেটিভপ্লেনেট|date=৩০ জুন ২০১৪ }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.financialexpress.com/archive/cultural-counterpoint/1092461/|title=Cultural counterpoint|trans-title=সাংস্কৃতিক প্ৰতিলিপি|date=২৪ মাৰ্চ ২০১৩}}</ref> == ইতিহাস == প্ৰাচীন কালৰে পৰা মালাপ্পুৰম এখন সামৰিক আৰু প্ৰশাসনিক সদৰ আছিল। অৱশ্যে চহৰখনৰ প্ৰাচীন ইতিহাসৰ বেছিভাগেই লিপিবদ্ধ হোৱা দেখা নাযায়। তথাপিও ইয়াত কিছুমান প্ৰাগঐতিহাসিক ধ্বংসাৱশেষ পোৱা যায়। বিশেষকৈ উৰাকাম, মেলমুৰি, পোনমালা আৰু ভেংগৰাৰ দৰে চহৰখনৰ কিছুমান অংশত শিল কাটি বনোৱা গুহা পোৱা গৈছে।<ref name=History_of_Malappuram>{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title= History of Malappuram|trans-title=মালাপ্পুৰমৰ ইতিহাস}}</ref> ভেলিয়াংগাড়ী, কুট্টিলাংগাড়ী, পল্লীপুৰম আদি নামৰ অঞ্চলসমূহে মালাপ্পুৰমৰ জৈন আৰু বৌদ্ধ ইতিহাসৰ কথা সোঁৱৰাই দিয়ে। লক্ষণীয়ভাৱে মালাপ্পুৰমৰ উৰাকাম পাহাৰত সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা ২০০০ ফুট উচ্চতাত অৱস্থিত ১৫০০ বছৰ পুৰণি জৈন মন্দিৰটোৱে এই কথা নিসন্দেহে প্ৰমাণ কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://www.cpreecenvis.nic.in/Database/OorakamMala_2713.aspx|title=Oorakam Mala|trans-title=উৰাকাম পাহাৰ|website=Cpreecenvis.nic.in|access-date=২৪ আগষ্ট ২০১৯}}</ref> [[সংগম যুগ]]ত এৰানাদান মালাপ্পুৰম চেৰা সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। পাট্টাৰ কাডাভ, পানাক্কাড আদি ঠাই সম্ভৱতঃ পাট্টাৰ আৰু পানাৰসকলে তাত বসবাস কৰাৰ ফলতেই গঢ় লৈ উঠিছিল। কিন্তু সংগম যুগত বা সংগমৰ পৰৱৰ্তী যুগত মানুহৰ জীৱন আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে আৰু কোনো সবিশেষ তথ্য পোৱা নাযায়।<ref name="DISTRICT CENSUS HANDBOOK">{{Cite book|title=DISTRICT CENSUS HANDBOOK|trans-title=জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি|publisher=লোকপিয়ল সঞ্চালকালয়, কেৰালা|year=২০১১|pages=১৫}}</ref> ওচৰৰ ভাল্লুভানাডৰ ভেল্লোডীসকল আৰু নেডুংগানাডৰ নেডুংগাড়ীসকলৰ দৰেই এৰানাডও এৰাডীসকল নামৰ এটা [[সামান্থন নায়াৰ]] জনগোষ্ঠীয়ে শাসন কৰিছিল। এৰানাডৰ শাসকসকলক ''এৰাল্পপাদ'' বা ''এৰাডী'' উপাধিৰে জনা গৈছিল। মালাপ্পুৰমত পোৱা পুৰাতাত্ত্বিক ধ্বংসাৱশেষসমূহৰ ভিতৰত জামোৰিন ৰাজত্বকালৰ পূব শাখাৰ প্ৰসাদৰ ভগ্নাৱশেষো আছে। মালাপ্পুৰম এৰানাড অঞ্চলত জামোৰিনসকলৰ সামৰিক সদৰ আছিল। জামোৰিনসকলৰ মালাপ্পুৰমৰ ওপৰত প্ৰভুত্ব আছিল। তেওঁলোকৰ সেনাপতি পাৰা নাম্বিয়ে প্ৰাথমিক অৱস্থাত মালাপ্পুৰমৰ ডাউনহিলত (কোট্টাপ্পাড়ী) সদৰ কাৰ্যালয় স্থাপন কৰি এই অঞ্চল শাসন কৰিছিল।<ref name="Malabar Manual Appendix">{{cite book |last1=লোগান |first1=উইলিয়াম |title=MALABAR MANUAL: With Commentary by VED from VICTORIA INSTITUTIONS |trans-title=মালাবাৰ হাতপুথি: ভিক্টোৰিয়া ইনষ্টিটিউচনৰ পৰা ভেদৰ ধাৰাভাষ্যৰ সৈতে|publisher=ভিক্টোৰিয়া ইনষ্টিটিউচন, আৰাধনা, দেৱৰকোভিল ৬৭৩৫০৮ |edition=খণ্ড ২ |url=https://books.google.com/books?id=0TJFDwAAQBAJ&pg=PA1 |access-date=১২ জুলাই ২০২০}}</ref> পৰৱৰ্তী জামোৰিনসকলৰ পূৰ্বপুৰুষ পূৰ্বৰ মালাপ্পুৰমৰ শাসকসকলৰ সবিশেষ ভাস্কৰ ৰবি বৰ্মনৰ (১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দ) ইহুদী তাম্ৰলিপি আৰু বীৰ ৰাঘৱ চক্ৰৱৰ্তীৰ (১২২৫ খ্ৰীষ্টাব্দ) কোট্টায়াম তাম্ৰলিপিত পোৱা যায়। চহৰখনৰ পৰৱৰ্তী ইতিহাস জামোৰিনৰ শাসনৰ ইতিহাসৰ সৈতে ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত।<ref>{{Cite book|title=DISTRICT CENSUS HANDBOOK MALAPPURAM|trans-title=জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি মালাপ্পুৰম|last=খণ্ড দ্বাদশ-এ|publisher=লোকপিয়ল সঞ্চালকালয়, কেৰালা|year=২০১১|pages=১৫}}</ref> ঔপনিৱেশিক যুগত মালাপ্পুৰম ইউৰোপীয় আৰু ব্ৰিটিছ সৈন্যৰ সদৰ আছিল। পিছলৈ ই ১৮৮৫ চনত গঠিত পূৰ্বৰ মালাপ্পুৰম বিশেষ বাহিনী বুলি জনাজাত [[মালাবাৰ বিশেষ আৰক্ষী]]ৰ (এম.এছ.পি) সদৰলৈ ৰূপান্তৰিত হয়।<ref>{{cite book |last1=চি.এ. |first1=ইনেছ |title=Madras District Gazetteers: Malabar and Anjengo |trans-title=মাদ্ৰাজ জিলা গেজেটিয়াৰ: মালাবাৰ আৰু আনজেংগো|date=১৯০৮ |publisher=চৰকাৰী প্ৰেছ, মাদ্ৰাজ |page=৩৭১ |url=https://books.google.com/books?id=w806vgAACAAJ |access-date=৩০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০}}</ref> ব্ৰিটিছসকলে নিজৰ সৈন্য নিয়োগ কৰিবলৈ [[কাডালুণ্ডি নদী]]ৰ পাৰত মালাপ্পুৰমৰ পাহাৰৰ শিখৰত হাইগ বেৰেক স্থাপন কৰিছিল। এসময়ত ইয়াত টিপু চুলতানৰ এটা দুৰ্গ আছিল। মূল বেৰেকসমূহ এতিয়া মালাপ্পুৰম চিভিল ষ্টেচন হিচাপে জিলা প্ৰশাসনৰ কাৰ্যালয়লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.malappuramtourism.org/history.php|title=Malappuram British History|trans-title=মালাপ্পুৰম ব্ৰিটিছ ইতিহাস|access-date=১২ জুলাই ২০২০|archive-date=১০ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201010035952/https://www.malappuramtourism.org/history.php|url-status=dead}}</ref><ref name="DISTRICT CENSUS HANDBOOK"/> মালাপ্পুৰম পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ পাঁচটা ৰাজহ সংমণ্ডলৰ এটাৰ সদৰ আছিল। বাকীকেইটা থালাছেৰী, কোজিকোড, পালক্কাড আৰু ফ'ৰ্ট কোচিনত অৱস্থিত আছিল।<ref>{{Cite book|title=1951 census handbook - Malabar district|trans-title=১৯৫১ চনৰ লোকপিয়ল হাতপুথি - মালাবাৰ জিলা|publisher=মাদ্ৰাজ চৰকাৰ|year=১৯৫৩|location=চেন্নাই|pages=১|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf}}</ref> কালিকটৰ জিলা ব'ৰ্ডৰ উপৰিও মালাবাৰ জিলাৰ কাম-কাজ পৰিচালনা কৰিবলৈ গঠন কৰা স্থানীয় ব'ৰ্ডসমূহৰ ভিতৰত মালাপ্পুৰম তালুক ব'ৰ্ড অন্যতম আছিল। [[থালাছেৰী]], পালক্কাড আৰু মানান্থাভাড়ীৰ (ৱায়ানাড) লগতে ইয়াৰ নিজা নামৰ সংমণ্ডলৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ আছিল।<ref>{{cite book |last1=চি.এ. |first1=ইনেছ |title=Madras District Gazetteers: Malabar and Anjengo |trans-title=মাদ্ৰাজ জিলা গেজেটিয়াৰ: মালাবাৰ আৰু আনজেংগো|date=১৯০৮ |publisher=চৰকাৰী প্ৰেছ, মাদ্ৰাজ |page=৩৭৩ |url=https://books.google.com/books?id=w806vgAACAAJ |access-date=৩০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০}}</ref> চহৰখনৰ ভেলিয়াংগাড়ীত ১০০ বছৰতকৈও অধিক পূৰ্বে ১৯১৬ চনত নিৰ্মাণ কৰা এটা পুৰণি কুঁৱাৰ বেৰত এতিয়াও মালাপ্পুৰম তালুক ব'ৰ্ডৰ শিলালিপি দেখিবলৈ পোৱা যায়।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/Celebrating-centenary-of-a-public-well/article14015273.ece|title=Celebrating centenary of a public well|trans-title=এটা ৰাজহুৱা কুঁৱাৰ শতবাৰ্ষিকী উদযাপন|newspaper=দ্য হিন্দু |date=২২ জানুৱাৰী ২০১৬}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/news-malappuramkerala-27-04-2017/640134|title=ഈ തെളിനീരിന് നൂറ്റാണ്ടിന്റെ നിറവ്|trans-title=এই পৰিষ্কাৰ পানীৰ শতবাৰ্ষিকী পূৰ্ণ|website=Deshabhimani.com}}</ref> মালাবাৰ জিলাৰ সংমণ্ডল ৰাজহ দণ্ডাধীশ আৰু সহকাৰী আৰক্ষী অধীক্ষকৰ কাৰ্যালয়সমূহো মালাপ্পুৰমত অৱস্থিত আছিল।<ref>{{cite book |last1=চি.এ. |first1=ইনেছ |title=Madras District Gazetteers: Malabar and Anjengo |trans-title=মাদ্ৰাজ জিলা গেজেটিয়াৰ: মালাবাৰ আৰু আনজেংগো|date=১৯০৮ |publisher=চৰকাৰী প্ৰেছ, মাদ্ৰাজ |page=৪১৬ |url=https://books.google.com/books?id=w806vgAACAAJ |access-date=৩০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০}}</ref> === কোট্টাকুন্নু পাহাৰীয়া কেন্দ্ৰ === মালাপ্পুৰম চহৰৰ মাজমজিয়াত কোট্টাকুন্নু পাহাৰীয়া কেন্দ্ৰটো অৱস্থিত। এই অঞ্চলটো [[কালিকট]]ৰ শাসক জামোৰিনসকলৰ সামৰিক সদৰ থকাৰ সময়ত ইয়াত নিৰ্মাণ কৰা দুৰ্গটোৰ পৰাই কোট্টাকুন্নু নামটো আহিছে। এই অঞ্চলৰ ভৌগোলিক গুৰুত্বৰ বাবেই ইয়াত মালাপ্পুৰম দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু ইয়াৰ চৌপাশেই মালাপ্পুৰম চহৰখন গঢ় লৈ উঠিছিল। == ভূগোল == === ভূ-প্ৰকৃতি === মালাপ্পুৰম ৰাজ্যখনৰ মধ্যভাগত অৱস্থিত। নামটোৱে বুজোৱাৰ দৰেই ই সেউজীয়া সৰু সৰু পাহাৰেৰে আবৃত। চহৰখনৰ মাজেৰে কেইবাখনো নিৰ্মল পানীৰ জুৰি বৈ গৈছে। কেৰালাৰ অন্যতম প্ৰধান নদী কাডালুণ্ডি পুঝা চহৰখনৰ কাষেৰে বৈ গৈছে।<ref>{{Cite web|url=https://malappuram.nic.in/about-district/|title=Malappuram District Profile|trans-title=মালাপ্পুৰম জিলাৰ প্ৰফাইল|website=মালাপ্পুৰম}}</ref> চহৰখন পৰিষ্কাৰ কৰি ৰখাৰ ক্ষেত্ৰত সুন্দৰ অভিলেখ থকা ৰাজ্যখনৰ কেইখনমান মাত্ৰ পৌৰসভাৰ ভিতৰত মালাপ্পুৰম অন্যতম। পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা আৰু স্বাস্থ্যৰ ৰক্ষণাবেক্ষণৰ বাবে ২০১১ চনত ৰাজ্য চৰকাৰে ইয়াক দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ পৌৰসভা হিচাপে স্বীকৃতি দিছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=YRhBDwAAQBAJ&q=award+for+best+municipality+in+the+state+was+won+by+Ottapalam+and+the+second+place+by+Malappuram&pg=PT119|title=Re-visioning Indian Cities: The Urban Renewal Mission|trans-title=ভাৰতীয় চহৰসমূহৰ পুনৰ দৰ্শন: নগৰ নৱীকৰণ অভিযান|last=শিৱৰামাকৃষ্ণন|first=কে. চি.|date=৪ আগষ্ট ২০১১|publisher=ছেজ পাব্লিছিং ইণ্ডিয়া|isbn=9788132119470|language=en}}</ref> তদুপৰি ২০১৯ চনত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বচ্ছতা উৎকৃষ্টতা বঁটাতো ই দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=1564790|title=Amrut Cities--Municipal Corporations of Raigarh, Ambikapur, and Kumbakonam Bag Top Swachhata Excellence Awards|trans-title=অমৃত চহৰ--ৰায়গড়, অম্বিকাপুৰ আৰু কুম্ভকোনাম পৌৰ নিগমে শীৰ্ষ স্বচ্ছতা উৎকৃষ্টতা বঁটা লাভ কৰিলে|website=pib.gov.in|access-date=২৪ আগষ্ট ২০১৯}}</ref> আন জিলা সদৰসমূহৰ বিপৰীতে উত্তৰ-দক্ষিণৰ লগতে পশ্চিম-পূবৰ যাতায়াতৰ ক্ষেত্ৰতো মালাপ্পুৰমৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে। ইয়াৰ ফলত ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ বা ৰাজ্যিক ঘাইপথৰ জৰিয়তে জিলাখনৰ সকলোৱে চহৰখনলৈ সহজে অহা-যোৱা কৰিব পাৰে।<ref>{{Cite book|title=Work Study Report on Police Department 2013|trans-title=আৰক্ষী বিভাগৰ কাৰ্য অধ্যয়ন প্ৰতিবেদন ২০১৩|publisher=পি এণ্ড এ আৰ (এআৰ-সপ্তম) বিভাগ, কেৰালা চৰকাৰ|year=২০১৩|pages=৭৭}}</ref> === জলবায়ু === চহৰখনৰ জলবায়ু প্ৰায় একেই। ইয়াৰ ক্ৰান্তীয় মৌচুমী জলবায়ু (কোপেন ''এম'') সাধাৰণতে গৰম আৰু আৰ্দ্ৰ প্ৰকৃতিৰ। অৱশ্যে দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বতাহৰ সময়ত ইয়াত সাধাৰণতে প্ৰচুৰ বৰষুণ হয়। ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা মাৰ্চ মাহলৈকে বতৰ যথেষ্ট আকৰ্ষণীয় হোৱাৰ বাবে এই সময়ছোৱাই মালাপ্পুৰম ভ্ৰমণৰ বাবে সৰ্বোত্তম সময়। প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ বাবেই মালাপ্পুৰম এখন নিৰ্মল বতাহৰ চহৰ। ২০১০ বৰ্ষৰ কেন্দ্ৰীয় প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ ব'ৰ্ডৰ তথ্য অনুসৰি, চালফাৰ ডাই অক্সাইড (SO₂), নাইট্ৰ'জেন ডাই অক্সাইড (NO₂) আৰু পিএম১০-ৰ (PM₁₀) বাবে নিৰীক্ষণ কৰা ১৮০ খন চহৰৰ ভিতৰত মালাপ্পুৰম এনে দুখন চহৰৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল যিয়ে সকলো বায়ু প্ৰদূষকৰ বাবে নিম্ন প্ৰদূষণৰ (অৰ্থাৎ মানকৰ তুলনাত ৫০% তলত) মাপকাঠী পূৰণ কৰিছিল। {{Weather box |location = মালাপ্পুৰম, কেৰালা |single line = yes |metric first = yes |width = auto |temperature colour = pastel | Jan high C = 32.0 | Feb high C = 32.9 | Mar high C = 34.0 | Apr high C = 33.8 | May high C = 32.7 | Jun high C = 29.3 | Jul high C = 28.1 | Aug high C = 28.7 | Sep high C = 29.7 | Oct high C = 30.3 | Nov high C = 31.1 | Dec high C = 31.4 | year high C = 31.2 | Jan low C = 21.8 | Feb low C = 22.8 | Mar low C = 24.4 | Apr low C = 25.4 | May low C = 25.1 | Jun low C = 23.5 | Jul low C = 22.8 | Aug low C = 23.3 | Sep low C = 23.3 | Oct low C = 23.4 | Nov low C = 23.1 | Dec low C = 21.9 | year low C = 23.4 | rain colour = green | Jan rain mm = 1 | Feb rain mm = 9 | Mar rain mm = 16 | Apr rain mm = 101 | May rain mm = 253 | Jun rain mm = 666 | Jul rain mm = 830 | Aug rain mm = 398 | Sep rain mm = 233 | Oct rain mm = 281 | Nov rain mm = 140 | Dec rain mm = 24 | source=<ref name="Climate-Data.org">{{cite web|title="CLIMATE: MALAPPURAM"|trans-title="জলবায়ু: মালাপ্পুৰম"|publisher=Climate-Data.org|url=http://en.climate-data.org/location/34234/}}</ref> }} == জনগাঁথনি == ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি চহৰখনৰ মুঠ জনসংখ্যা আছিল ১,০১,৩৮৬ জন। ইয়াৰে ৪৮,৯৫৭ জন পুৰুষ আৰু ৫২,৪২৯ গৰাকী মহিলা। ০ৰ পৰা ৬ বছৰ বয়সৰ জনসংখ্যা আছিল ১৪,৬২৯ জন। অনুসূচিত জাতি আৰু অনুসূচিত জনজাতিৰ জনসংখ্যা আছিল ক্ৰমে ৫,৩২৩ আৰু ৭৭ জন। ২০১১ চনত মালাপ্পুৰমত ১৯,৭৮৫ টা পৰিয়াল আছিল।<ref name="Census2011Gov">{{cite web |title=Census of India: Malappuram |trans-title=ভাৰতৰ লোকপিয়ল: মালাপ্পুৰম|url=http://censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=715506 |website=Censusindia.gov.in |access-date=২৩ জানুৱাৰী ২০২০}}</ref> চহৰখনৰ জনসংখ্যাৰ ৭৪.৮৩% মুছলমান হোৱাৰ বিপৰীতে হিন্দু আৰু খ্ৰীষ্টানসকলে বাকী ২৫% গঠন কৰে।<ref>{{cite web | url=https://www.census2011.co.in/data/religion/district/275-malappuram.html | title=Malappuram District Religion Data - Hindu/Muslim |trans-title=মালাপ্পুৰম জিলাৰ ধৰ্মীয় তথ্য - হিন্দু/মুছলমান}}</ref> == পৌৰ প্ৰশাসন == [[File:Malappuram Townhall.png|250px|thumb|মালাপ্পুৰম টাউন হল]] {| class="toccolours" style="clear:right; float:right; background:#ffffff; margin: 0 0 0.5em 1em; width:220" |- !style="background:#A8BDEC" align="center" colspan="2"|'''পৌৰসভাৰ বিষয়াসকল''' |- |align="center"| পৌৰপতি ||[[অধিবক্তা]] ভি. ৰিনিশা {{Resize|([[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|আইইউএমএল]])}}<ref name=":0">{{Cite web |title=Local Self Government Department {{!}} Local Self Government Department |trans-title=স্থানীয় স্বায়ত্তশাসন বিভাগ {{!}} স্থানীয় স্বায়ত্তশাসন বিভাগ|url=https://lsgkerala.gov.in/en/lbelection/electdmemberdet/2020/213 |access-date=২৮ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫ |website=Lsgkerala.gov.in}}</ref> |- |align="center"|উপ-পৌৰপতি ||জিতেশ জি অনিল {{Resize|([[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|আইএনচি]])}}<ref name=":0" /> |- !style="background:#A8BDEC" align="center" colspan="2"|'''নিৰ্বাচিত প্ৰতিনিধিসকল''' |- |align="center"|বিধানসভাৰ সদস্য {{Resize|([[মালাপ্পুৰম বিধানসভা সমষ্টি|মালাপ্পুৰম এলএচি]])}} |[[পি. উবাইদুল্লা]] {{Resize|([[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|আইইউএমএল]])}}<ref>{{cite web|url=https://niyamasabha.nic.in/index.php/content/member_homepage/2415|title=P Ubaidulla : The Hon'ble MLA of Kerala [15th Kla]|trans-title=পি উবাইদুল্লা : কেৰালাৰ মাননীয় বিধায়ক [১৫ তম বিধানসভা]|website=Niyamasabha.nic.in|access-date=১ জুলাই ২০২৬}}</ref> |- |align="center"|সংসদৰ সদস্য {{Resize|([[মালাপ্পুৰম লোকসভা সমষ্টি|মালাপ্পুৰম এইচপিচি]])}} |[[ই. টি. মহম্মদ বছিৰ]] {{Resize|([[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|আইইউএমএল]])}}<ref>{{Cite web |last=কেন্দ্ৰ |first=ৰাষ্ট্ৰীয় সূচনা বিজ্ঞান |title=Digital Sansad |trans-title=ডিজিটেল সংসদ|url=https://sansad.in/ls |access-date=২৮ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=Sansad.in |language=en}}</ref> |} চহৰখন মালাপ্পুৰম পৌৰসভাৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হয় আৰু ইয়াৰ মুৰব্বী হৈছে এজন পৌৰপতি। প্ৰশাসনিক কাম-কাজৰ সুবিধাৰ্থে চহৰখনক ৪০ টা ৱাৰ্ডত ভাগ কৰা হৈছে। এই ৱাৰ্ডসমূহৰ পৰাই পৌৰ পৰিষদৰ সদস্যসকলক পাঁচ বছৰৰ বাবে নিৰ্বাচন কৰা হয়। ৪০ টা ৱাৰ্ডৰ কাউঞ্চিলৰসকলে পৌৰপতি আৰু উপ-পৌৰপতিক নিৰ্বাচন কৰে। বৰ্তমান পৌৰসভাখন ইউনাইটেড ডেম'ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্টৰ (ইউডিএফ) দ্বাৰা পৰিচালিত। ২০২৫ চনৰ পৰা ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগৰ (আইইউএমএল) ভি. ৰিনিশা পৌৰপতি হিচাপে আৰু [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ (আইএনচি) জিতেশ জি. অনিল উপ-পৌৰপতি হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{Cite news |date=২৬ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |title=UDF assumes power in 11 municipalities in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ ১১ খন পৌৰসভাত ইউডিএফে ক্ষমতা দখল কৰিছে|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/udf-assumes-power-in-11-municipalities-in-malappuram/article70440784.ece |access-date=২৮ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |work=দ্য হিন্দু |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> পৌৰসভাৰ কাম-কাজসমূহ ছটা বিভাগত ভাগ কৰা হৈছে: সাধাৰণ প্ৰশাসন, আভিযান্ত্ৰিক, ৰাজহ, স্বাস্থ্য, নগৰ পৰিকল্পনা আৰু কল্যাণ। এই সকলোবোৰ বিভাগ পৌৰ সচিবৰ নিয়ন্ত্ৰণত কাম কৰে, যি প্ৰশাসনিক মুৰব্বী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। জিলা সদৰ হোৱাৰ বাবে মালাপ্পুৰমত চিভিল ষ্টেচন অঞ্চলটো অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। ইয়াত জিলাখনৰ প্ৰশাসনিক আৰু অন্যান্য চৰকাৰী কাৰ্যালয় যেনে জিলা দণ্ডাধীশৰ কাৰ্যালয়, জিলা কোষাগাৰ, আঞ্চলিক পৰিবহণ কাৰ্যালয়, গড়কাপ্তানি বিভাগৰ সংমণ্ডল কাৰ্যালয়, জিলা পঞ্চায়ত কাৰ্যালয়, নগৰ পৰিকল্পনা কাৰ্যালয়, পাঠ্যপুথি ভঁৰাল, জিলা চিকিৎসা কাৰ্যালয় আদি অৱস্থিত। চহৰখনত জিলা আৰক্ষী কাৰ্যালয়, মালাবাৰ বিশেষ আৰক্ষীৰ সদৰ কাৰ্যালয় আৰু শিক্ষা উপ-সঞ্চালকৰ কাৰ্যালয়কে ধৰি কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ জিলা পৰ্যায়ৰ কাৰ্যালয় আছে। ===মালাপ্পুৰম পৌৰসভাৰ নিৰ্বাচন ২০২০=== {|class="sortable wikitable" |- !ক্ৰমিক নং<ref>{{Cite web|url=http://117.239.77.93/lbtrend/lbtrend2020/views/index.php|title=Malappuram Municipality election 2020|trans-title=মালাপ্পুৰম পৌৰসভা নিৰ্বাচন ২০২০|access-date=১১ ডিচেম্বৰ ২০২০|website=lbtrend}}</ref> !! মিত্ৰজোঁট !! প্ৰতীক !! কাউঞ্চিলৰৰ সংখ্যা |- | ০১ || [[ইউনাইটেড ডেম'ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]] ||[[File:UDF logo.png|50px]] || ২৫ |- | ০২ || [[লেফ্ট ডেম'ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|এলডিএফ]] ||[[File:Left Democratic Front (Kerala) Logo.svg|50px]] || ১৪ |- | ০৩ || নিৰ্দলীয় || [[File:No flag.svg|50px]] || ০১ |- |} === আৰক্ষী === ১৯২৭ চনত স্থাপিত মালাপ্পুৰম আৰক্ষী থানাখনে চহৰখন আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা উপ-নগৰসমূহত আইন-শৃংখলা ৰক্ষাৰ দায়িত্ব পালন কৰে। ইয়াৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ ভিতৰত মালাপ্পুৰম, [[মেলমুৰি]], কোডুৰ, [[কুট্টিলাংগাড়ী]], [[পোনমালা]] আৰু [[পানাক্কাড]] ৰাজহ গাঁওসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত। আৰক্ষী থানাখনৰ পৰিসৰৰ ভিতৰত মালাপ্পুৰম পৌৰসভা, কুট্টিলাংগাড়ী পঞ্চায়ত, কোডুৰ পঞ্চায়ত আৰু পোনমালা পঞ্চায়ত পৰে। কেৰালা আৰক্ষীৰ মালাপ্পুৰম মহকুমাৰ অধীনত এই অঞ্চলৰ আইন-শৃংখলা ৰক্ষা কৰা হয় আৰু ইয়াৰ মুৰব্বী হৈছে এজন [[আৰক্ষী উপ-অধীক্ষক]]। মালাপ্পুৰম আৰক্ষী মহকুমাত এৰানাড তালুকৰ অঞ্চলসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত মালাপ্পুৰম, ভেংগৰা, মাঞ্জেৰী আৰু কোট্টাক্কাল আৰক্ষী থানাৰ লগতে যান-বাহন আৰু মহিলা গোটো আছে। ইয়াৰ উপৰিও মহিলাসকলৰ সুবিধাৰ্থে মালাপ্পুৰম আৰক্ষী সংমণ্ডলৰ অধীনত ২৪ ঘণ্টা ঘাইপথ আৰক্ষীৰ পহৰাৰ লগতে বিশেষ পিংক পেট্ৰ'ল (ডায়েল-১৫১৫) সেৱাৰ ব্যৱস্থা আছে। <ref>{{cite web|url=http://www.malappurampolice.gov.in/mlpol/|title=മലപ്പുറം ജില്ലാ പോലീസ്|trans-title=মালাপ্পুৰম জিলা আৰক্ষী|website=Matappurampolice.gov.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20160813075828/http://www.malappurampolice.gov.in/mlpol/|archive-date=১৩ আগষ্ট ২০১৬|url-status=dead}}</ref> মালাপ্পুৰমত জিলা আৰক্ষী অধীক্ষকৰ কাৰ্যালয় আৰু কেইবাটাও বিশেষ গোট আছে। ইয়াৰ ভিতৰত জিলা অপৰাধ শাখা, বিশেষ শাখা, অপৰাধ ৰেকৰ্ড ব্যুৰ', নিচাযুক্ত দ্ৰব্য কোষ, জিলা সদৰ শিবিৰ আৰু ৰাজ্যখনৰ অন্যতম পুৰণি সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বেটেলিয়ান মালাবাৰ বিশেষ আৰক্ষী উল্লেখযোগ্য। === প্ৰস্তাৱিত মালাপ্পুৰম পৌৰ নিগম === [[File:Greater Malappuram Map.png|thumb|250px|মালাপ্পুৰম চহৰৰ মেপ য'ত প্ৰস্তাৱিত নিগমৰ সীমা দেখুওৱা হৈছে]] [[File:SMGBmalappuram.JPG|thumbnail|[[কেৰালা গ্ৰামীণ বেংক]]ৰ সদৰ কাৰ্যালয়]] মালাপ্পুৰম কেৰালাৰ একমাত্ৰ ১০ লাখতকৈ অধিক জনসংখ্যাৰ নগৰীয়া অঞ্চল যি এতিয়াও পৌৰ নিগমলৈ উন্নীত হোৱা নাই। অৱশ্যে বৃহত্তৰ মালাপ্পুৰম অঞ্চলৰ স্থানীয় সংস্থাসমূহক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি মালাপ্পুৰম [[পৌৰসভা]]ক [[পৌৰ নিগম]]লৈ উন্নীত কৰাৰ এক দাবী উত্থাপন হৈ আহিছে।<ref name="Proposed corporation">{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/A-Planned-City-on-cards/articleshow/35179378.cms |website= timesofindia.indiatimes.com |title= Proposed Malappuram Municipal Corporation |trans-title= প্ৰস্তাৱিত মালাপ্পুৰম পৌৰ নিগম|date= ১৬ মে' ২০১৪ |access-date= ২৯ জুন ২০২০}}</ref> প্ৰস্তাৱিত মালাপ্পুৰম পৌৰ নিগমত অন্তৰ্ভুক্ত অঞ্চলসমূহ হ'ল: * মালাপ্পুৰম পৌৰসভা *[[মাंजेৰী|মাঞ্জেৰী]] পৌৰসভা *[[আনাক্কায়াম]], এখন উপ-নগৰীয়া পঞ্চায়ত *[[পুক্কোট্টুৰ]], এখন উপ-নগৰীয়া পঞ্চায়ত *[[ত্ৰিক্কালংগ'ড]], এখন উপ-নগৰীয়া পঞ্চায়ত *[[মোৰায়ুৰ]], এখন উপ-নগৰীয়া পঞ্চায়ত *[[কোডুৰ, মালাপ্পুৰম|কোডুৰ]], এখন উপ-নগৰীয়া পঞ্চায়ত *[[কুট্টিলাংগাড়ী]], এখন উপ-নগৰীয়া পঞ্চায়ত মালাপ্পুৰম পৌৰ নিগমত তলত দিয়া স্থানীয় সংস্থাসমূহকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়া হৈছে: *[[কোট্টাক্কাল পৌৰসভা]] *[[পোনমালা]] *[[ওথুক্কুংগল]] *[[উৰাকাম]] *[[কান্নামংগলম, মালাপ্পুৰম|কান্নামংগলম]] *[[পাৰাপ্পুৰ]] *[[ভেংগৰা, মালাপ্পুৰম জিলা|ভেংগৰা]] *মাকৰাপাৰাম্বা == শিক্ষা == [[File:AI International College, Malappuram Inkel Educity.png|thumb|এআই ইণ্টাৰনেশ্যনেল কলেজ, মালাপ্পুৰম]] চহৰখনত বিদ্যালয় পৰ্যায়ৰ পৰা আৰম্ভ কৰি উচ্চ শিক্ষালৈকে কেইবাখনো শিক্ষানুষ্ঠান আছে। ইয়াৰ ভিতৰত কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়, মালাপ্পুৰম, জৱাহৰ নৱোদয় বিদ্যালয়, মালাপ্পুৰম আৰু মালাবাৰ স্পেচিয়েল পুলিচ এইছএছএছ উল্লেখযোগ্য। ১৯৭২ চনত আৰম্ভ হোৱা জিলাখনৰ আটাইতকৈ পুৰণি মহাবিদ্যালয় চৰকাৰী মহাবিদ্যালয়, মালাপ্পুৰম,<ref>{{Cite web|url=https://gcmalappuram.ac.in/history/|title=History – Govt college Malappuram|trans-title=ইতিহাস – চৰকাৰী মহাবিদ্যালয় মালাপ্পুৰম|website=Gcmalappuram.ac.in|access-date=১ জুলাই ২০২৬}}</ref> ১৯৮৭ চনত আৰম্ভ হোৱা কলেজ অৱ এপ্লাইড চাইন্স মালাপ্পুৰম<ref>{{Cite web|url=https://casmalappuram.ihrd.ac.in/cas/index.php/about-us/history|archive-url=https://web.archive.org/web/20190525133245/http://casmalappuram.ihrd.ac.in/cas/index.php/about-us/history|url-status=usurped|archive-date=২৫ মে' ২০১৯|title=History|trans-title=ইতিহাস|website=casmalappuram.ihrd.ac.in}}</ref> আৰু ২০১৫ চনত আৰম্ভ হোৱা চৰকাৰী মহিলা মহাবিদ্যালয়, মালাপ্পুৰমে<ref>{{Cite web|url=https://gwcmalappuram.com/about-us/|archive-url=https://web.archive.org/web/20190611120533/https://gwcmalappuram.com/about-us/|url-status=usurped|archive-date=১১ জুন ২০১৯|title=About us|trans-title=আমাৰ বিষয়ে|website=gwcmalappuram.com}}</ref> উচ্চ শিক্ষা প্ৰদান কৰে। চৰকাৰী টিটিআই, মালাপ্পুৰম,<ref>[http://www.e-grantz.kerala.gov.in/ViewInstitution.aspx?courseid=101] {{dead link|date=July 2026}}</ref> এমচিটি টিটিআই<ref>{{Cite web|url=https://mcttrainingcollege.in/|title=Home &#124; MCT Training College|trans-title=মুখ্য পৃষ্ঠা &#124; এমচিটি প্ৰশিক্ষণ মহাবিদ্যালয়|website=Mcttrainingcollege.in|access-date=১ জুলাই ২০২৬}}</ref> আৰু ফাজফাৰী টিটিআই<ref>{{Cite web|url=https://www.fazfari.org/tti.html|title=Fazfari Educational Complex&#124; FAZFARI TTI|trans-title=ফাজফাৰী শৈক্ষিক প্ৰকল্প&#124; ফাজফাৰী টিটিআই|website=Fazfari.org}}</ref> হৈছে শিক্ষক প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান। জিলাখনৰ দুখন আইন মহাবিদ্যালয়ৰ ভিতৰত অন্যতম এমচিটি কলেজ অৱ লিগেল ষ্টাডিজ এই চহৰতে অৱস্থিত।<ref>{{Cite web|url=http://www.mctlawcollege.org/contactus.php|title=MCT Law College Address|trans-title=এমচিটি আইন মহাবিদ্যালয়ৰ ঠিকনা|access-date=৬ জুন ২০২০|archive-date=২৭ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027180559/http://www.mctlawcollege.org/contactus.php|url-status=dead}}</ref> উচ্চতৰ মাধ্যমিক শিক্ষাৰ আঞ্চলিক সঞ্চালকালয়<ref>{{Cite web|url=http://dhsekerala.gov.in/contacts.htm|title=contacts|trans-title=যোগাযোগ|website=dhsekerala.gov.in}}</ref> আৰু ৰাজ্যিক মুক্ত বিদ্যালয়ৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয় (মালাবাৰ)<ref>{{Cite web |url=http://www.scolekerala.ac.in/contact.html |title=SCOLE Kerala |trans-title=স্কুল কেৰালা|access-date=৬ জুন ২০২০ |archive-date=২৬ জানুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126125623/http://scolekerala.ac.in/contact.html |url-status=dead }}</ref> চহৰখনৰ চিভিল ষ্টেচনৰ ভিতৰত অৱস্থিত। ৰাজ্যখনৰ উচ্চ শিক্ষা খণ্ডত জিলাখনে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ৰাজ্যখনৰ দুখন প্ৰধান বিশ্ববিদ্যালয় এই জিলাতে অৱস্থিত। ১৯৬৮ চনত কেৰালাৰ দ্বিতীয়খন বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা হোৱা [[তেনহিপালম]] কেন্দ্ৰিক [[কালিকট বিশ্ববিদ্যালয়]],<ref>{{cite web |url=https://www.uoc.ac.in/ |website= uoc.ac.in |title= The University of Calicut|trans-title=কালিকট বিশ্ববিদ্যালয়}}</ref> আৰু ২০১২ চনত [[তিৰুৰ পৌৰসভা|তিৰুৰ]]ত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা থুনচাথ এজুথাচান মালায়ালম বিশ্ববিদ্যালয় ইয়াত অৱস্থিত।<ref>{{cite web |url=http://malayalamuniversity.edu.in/en/ |website = malayalamuniversity.edu.in |title= Malayalam University|trans-title=মালায়ালম বিশ্ববিদ্যালয়}}</ref> [[আলিগড় মুছলিম বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ (এএমইউ) তিনিটা অফ-কেম্পাছ কেন্দ্ৰৰ ভিতৰত অন্যতম এএমইউ মালাপ্পুৰম চৌহদ [[চেৰুকাৰা]]ত অৱস্থিত, যিটো এএমইউয়ে ২০১০ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{cite web |url= https://www.amu.ac.in/malappuram/ |website=amu.ac.in |title = Aligarh Muslim University Malappuram Off-centre|trans-title=আলিগড় মুছলিম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মালাপ্পুৰম অফ-চেণ্টাৰ}}</ref><ref>{{cite web |title=Universities in Malappuram district |trans-title=মালাপ্পুৰম জিলাৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ|url=https://www.malappuramtourism.org/institutions.php |website=malappuramtourism.org}}</ref> [[পানাক্কাড]]ত ইংৰাজী আৰু বিদেশী ভাষা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এটা অফ-কেম্পাছ পৰিচালিত হয়।<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/Eflu-to-start-courses-in-Malappuram-campus-on-January-31/articleshow/28958910.cms |website=The Times of India |title= Eflu to start courses in Malappuram campus on January-31 |trans-title=ইএফএলইউয়ে ৩১ জানুৱাৰীত মালাপ্পুৰম চৌহদত পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰিব|date= ১৭ জানুৱাৰী ২০১৪ |access-date= ২৪ জুন ২০২০}}</ref> জিলাখনৰ [[থাভানুৰ]]ত কেৰালা কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এটা উপ-কেন্দ্ৰ আৰু [[তিৰুনাভায়া]]ত [[শ্ৰী শংকৰাচাৰ্য সংস্কৃত বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ এটা উপ-কেন্দ্ৰ আছে। দাৰুল হুদা ইছলামিক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সদৰ কাৰ্যালয় [[তিৰুৰংগাড়ী]]ৰ [[চেম্মাড]]ত অৱস্থিত। মালাপ্পুৰমৰ ইনকেল গ্ৰীনছে ঔদ্যোগিক ক্ষেত্ৰৰ লগতে এখন শৈক্ষিক ক্ষেত্ৰও প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite news|title=Inkel Greens beckons firms to Malappuram|trans-title=ইনকেল গ্ৰীনছে প্ৰতিষ্ঠানসমূহক মালাপ্পুৰমলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছে|url=https://www.thehindubusinessline.com/news/national/inkel-greens-beckons-firms-to-malappuram/article8784293.ece|date=২৮ জুন ২০১৬|access-date=৬ অক্টোবৰ ২০২০|work=The Hindu Businessline}}</ref> [[মাंजेৰী|মাঞ্জেৰী]]ত থকা এৰানাড নলেজ চিটি ৰাজ্যখনৰ ভিতৰতে এক ব্যতিক্ৰমী প্ৰকল্প।<ref>{{Cite web|url=http://www.ekc.edu.in/about|title=Eranad knowledge city|trans-title=এৰানাড নলেজ চিটি|access-date=৪ নৱেম্বৰ ২০২০|website=eku.edu.in|archive-date=৪ জুন ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200604171424/http://www.ekc.edu.in/about|url-status=dead}}</ref> [[কুট্টিপ্পুৰম]]ৰ এমইএছ আভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয় কেৰালাৰ স্ব-বিত্তীয় খণ্ডৰ অধীনত প্ৰতিষ্ঠিত প্ৰথমখন আভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়। [[ভাৰতপুঝা]] নদীৰ কাষেৰে ১.৬ কিলোমিটাৰতকৈও অধিক বিয়পি থকা ই এখন নগৰীয়া চৌহদ। ১৯৬৩ চনত [[থাভানুৰ]]ত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা [[কেলাপ্পাজী কৃষি আভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা মহাবিদ্যালয়|কেচিএইটি]] ৰাজ্যখনৰ একমাত্ৰ কৃষি আভিযান্ত্ৰিক প্ৰতিষ্ঠান। কোট্টাক্কালৰ সমীপৰ [[পোট্টিপ্পাৰা]]ত থকা চৰকাৰী আয়ুৰ্বেদ মানসিক ৰোগ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান [[কেৰালা]]ৰ একমাত্ৰ চৰকাৰী আয়ুৰ্বেদিক মানসিক চিকিৎসালয়। ই দেশৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ অধীনত এনে ধৰণৰ প্ৰথমখন চিকিৎসালয়ো। [[কেৰালা চৰকাৰ]]ে কোট্টাক্কালত আয়ুৰ্বেদ বিশ্ববিদ্যালয় নামৰ আন খন বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপনৰ প্ৰস্তাৱ দিছে। ২০১৯-২০ বৰ্ষৰ বিদ্যালয়ৰ পৰিসংখ্যা অনুসৰি কেৰালাৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক বিদ্যালয় আৰু সৰ্বাধিক ছাত্ৰ-ছাত্ৰী এই জিলাতেই আছে। জিলাখনত ৮৯৮ খন নিম্ন প্ৰাথমিক বিদ্যালয়,<ref>{{cite web |url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/publicView/districtwise/LP |website=sametham.kite.kerala.gov.in |title=LP schools in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমত নিম্ন প্ৰাথমিক বিদ্যালয়|access-date=১৭ এপ্ৰিল ২০২০}}</ref> ৩৬৩ খন উচ্চ প্ৰাথমিক বিদ্যালয় আছে।<ref>{{cite web |url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/publicView/districtwise/UP |website=sametham.kite.kerala.gov.in |title=UP schools in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমত উচ্চ প্ৰাথমিক বিদ্যালয়|access-date=১৭ এপ্ৰিল ২০২০}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত ১২০ খন [[কেন্দ্ৰীয় মাধ্যমিক শিক্ষা পৰিষদ|চিবিএছই]] আৰু ৩ খন [[ভাৰতীয় মাধ্যমিক শিক্ষা প্ৰমাণপত্ৰ|আইচিএছই]] বিদ্যালয় আছে। == সংবাদ মাধ্যম == [[File:Kizhakkethala Junction, Malappuram, India.jpg|thumb|চহৰখনৰ এটা চাৰিআলি]] [[File:PassportOfficeMalappuram.jpg|thumbnail|পাছপ'ৰ্ট কাৰ্যালয়]] মালায়লা মনোৰমা, মাতৃভূমি, মধ্যমম, চন্দ্ৰিকা, দেশাভিমানী, সুপ্ৰভাতম আদি দৈনিক কাকতসমূহৰ ছপাশাল চহৰখনত আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে আছে। [[দ্য হিন্দু]] কাকতৰো মালাপ্পুৰমত এটা সংস্কৰণ আৰু ছপাশাল আছে। ধৰ্ম আৰু সংস্কৃতিৰ ওপৰত আধাৰিত কেইবাখনো মাহেকীয়া, পষেকীয়া আৰু সাপ্তাহিক আলোচনীও ইয়াৰ পৰা প্ৰকাশ পায়। প্ৰায় সকলো মালায়ালম টিভি চেনেল আৰু বাতৰিকাকতৰে আপ হিলত কাৰ্যালয় আছে। ইয়াত কেইবাটাও স্থানীয় কেবল টিভি চেনেল আছে, যেনে এমচিভি, এচিভি আদি। পৌৰসভাৰ টাউন হলৰ কাষৰ আপ হিলত মালাপ্পুৰম প্ৰেছ ক্লাবো অৱস্থিত। জিলাখনত [[দূৰদৰ্শন]]ৰ প্ৰধান সম্প্ৰচাৰ কেন্দ্ৰটো মালাপ্পুৰমত অৱস্থিত। ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰসাৰ ভাৰতী ৰাষ্ট্ৰীয় জনসেৱা সম্প্ৰচাৰকৰ জিলাখনত এফএম কেন্দ্ৰ আছে, যিয়ে ১০২.৭ মেগাহাৰ্টজত সম্প্ৰচাৰ কৰে। কোনো ব্যক্তিগত এফএম কেন্দ্ৰ নথকাৰ পিছতো মালাপ্পুৰম ভাৰতৰ সৰ্বাধিক ৰেডিঅ' শ্ৰোতা থকা দহখন চহৰৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref name="mapsofindia.com">{{cite web|url=http://www.mapsofindia.com/top-ten-cities-of-india/top-ten-towns-in-highest-radio-listenership.html|title=Top Ten Towns with Highest Radio Listenership|trans-title=সৰ্বাধিক ৰেডিঅ' শ্ৰোতা থকা শীৰ্ষ দহখন চহৰ|access-date=২৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> ইয়াত এটা [[মাল্টিপ্লেক্স (চলচ্চিত্ৰগৃহ)|মাল্টিপ্লেক্স]] আৰু চাৰিটা একক চিনেমা হল আছে য'ত [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]], [[তামিল ভাষা|তামিল]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] আৰু [[হিন্দী]] ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। কেৰালাৰ অন্যতম পুৰণি চলচ্চিত্ৰ মঞ্চ ৰশ্মি ফিল্ম ছ'চাইটি মালাপ্পুৰমৰে হয়। ২০১১ চনৰ মাৰ্চ মাহত মালাপ্পুৰমৰ ৭২ তম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article1539062.ece | location=চেন্নাই, ভাৰত | work=দ্য হিন্দু | title=Rasmi film fete concludes |trans-title=ৰশ্মি চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সামৰণি | date=১৫ মাৰ্চ ২০১১}}</ref> ভাৰত চৰকাৰৰ [[প্ৰসাৰ ভাৰতী]] ৰাষ্ট্ৰীয় জনসেৱা সম্প্ৰচাৰকৰ জিলাখনত এটা এফএম কেন্দ্ৰ (এআইআৰ মাঞ্জেৰী এফএম) আছে, যিয়ে ১০২.৭ মেগাহাৰ্টজত সম্প্ৰচাৰ কৰে। কোনো ব্যক্তিগত এফএম কেন্দ্ৰ নথকাৰ পিছতো মালাপ্পুৰম, [[পোন্নানি]] আৰু [[তিৰুৰ]] ভাৰতৰ সৰ্বাধিক ৰেডিঅ' শ্ৰোতা থকা দহখন চহৰৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref name="mapsofindia.com"/> == ক্ৰীড়া == [[File:Malappuram District Sports Complex Stadium.jpg|thumbnail|[[২০১৩-১৪ ইণ্ডিয়ান ফেডাৰেচন কাপ]]ৰ সময়ত [[মালাপ্পুৰম জিলা ক্ৰীড়া প্ৰকল্প ষ্টেডিয়াম]]]] কেৰালাৰ অন্যান্য স্থানৰ দৰেই ইয়াতো স্থানীয় লোকসকলৰ মাজত ফুটবল আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় খেল। মালাপ্পুৰমৰ একেবাৰে মাজমজিয়াত কোট্টাপ্পাড়ী ফুটবল ষ্টেডিয়াম অৱস্থিত।<ref>{{cite web |url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/2014/dec/29/Where-Malappuram-Learned-to-Play-Football-699171.html |website=Newindianexpress.com |title= Where Malappuram learned to play football |trans-title= য'ত মালাপ্পুৰমে ফুটবল খেলিবলৈ শিকিছিল |date= ২৯ ডিচেম্বৰ ২০১৪ |access-date= ১ জুলাই ২০২০}}</ref> মালাপ্পুৰম জিলা ক্ৰীড়া প্ৰকল্প ষ্টেডিয়াম [[মাंजेৰী|মাঞ্জেৰী]]ৰ [[পাইয়াণ্ড, মাंजेৰী|পাইয়াণ্ড]]ত অৱস্থিত। ২০১৩-১৪ বৰ্ষৰ ইণ্ডিয়ান ফেডাৰেচন কাপৰ [[২০১৩-১৪ ইণ্ডিয়ান ফেডাৰেচন কাপ গ্ৰুপ পৰ্যায়|গ্ৰুপ পৰ্যায়]]ৰ খেল আয়োজনৰ বাবে জৱাহৰলাল নেহৰু ষ্টেডিয়ামৰ লগতে ইয়াকো অন্যতম ষ্টেডিয়াম হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল। এই ষ্টেডিয়ামত 'বি' আৰু 'ডি' গ্ৰুপৰ খেলসমূহ অনুষ্ঠিত হৈছিল। ইএমএছ ষ্টেডিয়ামৰ লগতে ই ২০২৩ ইণ্ডিয়ান চুপাৰ কাপও আয়োজন কৰিছিল।<ref name="Federation Cup 2014">{{cite news|title=Federation Cup 2013-14 to kickoff on January 14|trans-title=২০১৩-১৪ বৰ্ষৰ ফেডাৰেচন কাপ ১৪ জানুৱাৰীত আৰম্ভ হ'ব|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/Federation-Cup-2013-14-to-kickoff-on-January-14/articleshow/27291593.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20140113071115/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-12-13/top-stories/45161159_1_federation-cup-january-14-group-c|url-status=live|archive-date=১৩ জানুৱাৰী ২০১৪|work=[[The Times of India]]|date=১৩ ডিচেম্বৰ ২০১৩ |access-date=১২ জানুৱাৰী ২০১৪}}</ref> ভাৰতীয় আন্তঃবিদ্যালয় ফুটবল প্ৰতিযোগিতাত মালাবাৰ স্পেচিয়েল পুলিচ এইছএছএছ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ সফল দল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-sports/article2789254.ece | location=চেন্নাই, ভাৰত | work=দ্য হিন্দু | title=MSP HSS emerges champion |trans-title=এমএছপি এইছএছএছ চেম্পিয়ন হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে | date=১০ জানুৱাৰী ২০১২}}</ref> [[দিল্লী]]ত অনুষ্ঠিত ৫৩ তম আৰু ৫৫ তম [[সুব্ৰত কাপ]] আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আন্তঃবিদ্যালয় ফুটবল প্ৰতিযোগিতাতো ই ৰানাৰ্ছ-আপ হৈছিল।<ref>{{cite news|url=http://www.business-standard.com/generalnews/news/dynamo-kyiv-down-fighting-msp-malappuram-to-win-subroto-cup/63139/|title=Dynamo Kyiv down fighting MSP Malappuram to win Subroto Cup|trans-title=ডাইনাম' কিভে যুঁজাৰু এমএছপি মালাপ্পুৰমক পৰাস্ত কৰি সুব্ৰত কাপ দখল কৰিছে|author=প্ৰেছ ট্ৰাষ্ট অৱ ইণ্ডিয়া|date=১ অক্টোবৰ ২০১২|access-date=২৮ জুলাই ২০১৫|newspaper=বিজনেছ ষ্টেণ্ডাৰ্ড ইণ্ডিয়া}}</ref> == উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি == [[File:Thunchath Ezhuthachan.jpg|right|thumb|আধুনিক [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] ভাষাৰ পিতৃস্বৰূপ বুলি গণ্য কৰা [[থুনচাথ এজুথাচান]]ৰ জন্ম মালাপ্পুৰমত হৈছিল]]{{columns-list|colwidth=22em| * [[কুৰুক্কোলি মইদীন]] - ৰাজনীতিবিদ, বিধায়ক। * [[এ. বিজয়ৰাঘৱন]] - [[ৰাজ্যসভা]]ৰ প্ৰাক্তন সাংসদ আৰু [[ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী)|চিপিআই(এম)]]-ৰ ৰাজ্যিক সম্পাদক। * [[এ. পি. অনিল কুমাৰ]] - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী। * [[এ. আৰ. ৰাজা ৰাজা বৰ্মা]] - ''কেৰালা পাণিনি'' নামেৰে পৰিচিত [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] কবি আৰু ব্যাকৰণবিদ ([[পাৰাপ্পানাদ]] ৰাজপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত)। * [[আব্দুল নেদিয়োডাথ]] - ফুটবল খেলুৱৈ। * [[আব্দুৰহমান ৰন্দাথনি]] - ৰাজনীতিবিদ। * [[অচ্যুত পিশাৰদী]] - এজন [[সংস্কৃত ব্যাকৰণ]]বিদ, [[ভাৰতীয় জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান|জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী]] আৰু [[ভাৰতীয় গণিত|গণিতজ্ঞ]]। * [[আদিল ইব্ৰাহিম]] - অভিনেতা। * [[আহমদ কুট্টী]] - উত্তৰ আমেৰিকাৰ ইছলামিক পণ্ডিত। * [[আজিজেশ পাছাট]] - [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] [[ঔপন্যাসিক]], [[চুটিগল্প]] লিখক আৰু [[স্তম্ভকাৰ]]। * [[আক্কিথাম অচ্যুতন নাম্বুথিৰি]] - [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] কবি আৰু প্ৰবন্ধকাৰ। (মালাপ্পুৰম আৰু পালক্কাড জিলাৰ সীমান্তৰ এখন গাঁও [[কুমাৰানেল্লুৰ]]ত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ ''পোন্নানি কালাৰী''-ৰ এজন লিখক আছিল) * [[আক্কিথাম নাৰায়ণন]] - চিত্ৰশিল্পী। * [[আম্মু স্বামীনাথন]] - স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু ভাৰতৰ সংবিধান সভাৰ সদস্যা। * [[আনাছ এডাথোড়িকা]] - ভাৰতীয় পেছাদাৰী [[এছ'চিয়েশ্যন ফুটবল|ফুটবল খেলুৱৈ]]। * [[অনীশ জি. মেনন]] - অভিনেতা।<ref>{{cite news |title=Being the usual and unusual actor: Aneesh G Menon |trans-title=সাধাৰণ আৰু অসাধাৰণ অভিনেতা হোৱাৰ অভিজ্ঞতা: অনীশ জি মেনন|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/mollywood/190917/being-the-usual-and-unusual-actor-aneesh-g-menon.html |work=[[Deccan Chronicle]] |date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৭ |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last=পিল্লাই |first=ৰাধিকা চি |date=৯ মাৰ্চ ২০১৫|title=Length of the character matters to me: Aneesh |trans-title=চৰিত্ৰৰ দৈৰ্ঘ্যই মোৰ বাবে গুৰুত্ব ৰাখে: অনীশ|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Length-of-the-character-matters-to-me-Aneesh/articleshow/46492733.cms |work=[[The Times of India]] |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১}}</ref> * [[আনিখা]] - অভিনেত্ৰী। * [[অপৰ্ণা নায়াৰ]] - অভিনেত্ৰী। * [[অৰ্জুন জয়ৰাজ]] - পেছাদাৰী ফুটবল খেলুৱৈ। * [[নাম্বুথিৰি (চিত্ৰশিল্পী)|আৰ্টিষ্ট নাম্বুথিৰি]] - [[চিত্ৰাংকন|চিত্ৰশিল্পী]]। * [[আৰ্যাদন মহম্মদ]] - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী। * [[আৰ্যাদন শৌকত]] - ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক। * [[আশ্বিক কুৰুনিয়ান]] - ভাৰতীয় পেছাদাৰী [[এছ'চিয়েশ্যন ফুটবল|ফুটবল খেলুৱৈ]]। * [[আচিফ ছাহীৰ]] - ভাৰতীয় ফুটবল খেলুৱৈ। * [[আজাদ মুপেন]] - চিকিৎসক আৰু সমাজহিতৈষী।<ref>{{cite web | url=http://www.vccircle.com/news/healthcare-services/2014/02/12/we-are-looking-turnover-1b-2017-azad-moopen-chairman-aster-dm | title=We are looking at a turnover of $1B by 2017: Azad Moopen, chairman of Aster DM Healthcare |trans-title=আমি ২০১৭ চনৰ ভিতৰত ১ বিলিয়ন ডলাৰৰ টাৰ্ণঅ'ভাৰৰ লক্ষ্য ৰাখিছোঁ: আজাদ মুপেন, এষ্টাৰ ডিএম হেল্থকেয়াৰৰ অধ্যক্ষ | publisher=ভিচি চাৰ্কল | date=১২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৪ | access-date=৫ মে' ২০১৪ | author=জাগৱানি, লোহিত | archive-date=৫ মে' ২০১৪ | archive-url=https://web.archive.org/web/20140505162506/http://www.vccircle.com/news/healthcare-services/2014/02/12/we-are-looking-turnover-1b-2017-azad-moopen-chairman-aster-dm | url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=69364 পদ্মা বঁটা ঘোষণা কৰা হ'ল] গৃহ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়, ২৫ জানুৱাৰী ২০১১</ref><ref name="forbes1">{{cite web|url=http://english.forbesmiddleeast.com/details.php?list=44480&row=3869 |title=Top 100 Indian Leaders in UAE |trans-title=ইউএই-ৰ শীৰ্ষ ১০০ গৰাকী ভাৰতীয় নেতা|work=ফৰ্বছ |access-date=৫ মে' ২০১৪ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140505172839/http://english.forbesmiddleeast.com/details.php?list=44480&row=3869 |archive-date=৫ মে' ২০১৪ }}</ref> * [[বি. এম. কুট্টী]] - সাংবাদিক আৰু কৰ্মী। * [[বালামণি আম্মা]] - [[মালায়ালম সাহিত্য]]ৰ লেখিকা। * [[চি. কৰুণাকৰ মেনন]] - সাংবাদিক আৰু ৰাজনীতিবিদ। * [[চি. ৰাধাকৃষ্ণন]] - [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] ভাষাৰ লিখক আৰু চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক। * [[চি. এন. আহমদ মৌলবী]] - ভাৰতীয় [[মালায়ালম সাহিত্য]]ৰ লিখক। * [[চাক্কিৰী আহমেদ কুট্টী]] - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী আৰু [[কেৰালা বিধানসভা]]ৰ প্ৰাক্তন অধ্যক্ষ। * [[চালিলকাথ কুনাহমেদ হাজি]] - সমাজ সংস্কাৰক।<ref>{{cite journal |last1=এইচ. আব্দুল ৰহমান|title=Vakkom Moulavi and the Renaissance Movement among the Muslims |trans-title=ভাক্কম মৌলবী আৰু মুছলমানসকলৰ মাজত নৱজাগৰণ আন্দোলন|journal=বিশ্ববিদ্যালয় |date=৬ এপ্ৰিল ২০০৯ |publisher=কেৰালা বিশ্ববিদ্যালয়-শোধগংগা |location=উপসংহাৰ |page=২৫৭ |hdl=10603/164340 |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/164340 |access-date=২১ মাৰ্চ ২০২০}}</ref> * [[চেৰুকাড়|চেৰুকাড় গোবিন্দ পিশাৰদী]] - মালায়ালম নাট্যকাৰ, ঔপন্যাসিক, কবি আৰু ৰাজনৈতিক কৰ্মী। * [[দামোদ্ৰা]] - জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী-গণিতজ্ঞ। * [[দীপু প্ৰদীপ]] - চিত্ৰনাট্যকাৰ। * [[দেৱদত্ত পাড়িক্কল]] - ভাৰতীয় ক্ৰিকেটাৰ। * [[ধনীশ কাৰ্তিক]] - অভিনেতা। * [[দিলীপ কে. নায়াৰ]] - শিক্ষাবিদ, দক্ষতা বিকাশ প্ৰচাৰক, সমাজকৰ্মী আৰু প্ৰকাশক। * [[ই. হৰিকুমাৰ]] - [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] [[ঔপন্যাসিক]] আৰু [[চুটিগল্প]] লিখক। * [[ই. মইদু মৌলবী]] - [[ভাৰতীয় স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]] আৰু এজন ইছলামিক পণ্ডিত।<ref>{{cite news |title=Nationalism now linked to mob psychology |trans-title=জাতীয়তাবাদ এতিয়া জনতাৰ মানসিকতাৰ সৈতে জড়িত|url=https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/nationalism-now-linked-to-mob-psychology/article18868671.ece |access-date=১২ মাৰ্চ ২০২০ |work=দ্য হিন্দু |date=৮ জুন ২০১৭}}</ref> * [[ই. শ্ৰীধৰণ]] - ভাৰতৰ মেট্ৰ'মেন। * [[ই. কে. ইম্বিচি বাভা]] - ৰাজনীতিবিদ। * [[ই. এম. এছ. নাম্বুদিৰিপাদ]] - কেৰালাৰ প্ৰথমগৰাকী মুখ্যমন্ত্ৰী আৰু [[ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী)|চিপিআই(এম)]]-ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক।<ref>{{cite news | url= https://www.independent.co.uk/news/obituaries/obituary-e-m-s-namboodiripad-1153957.html | newspaper=[[The Independent]] | first=কুলদ্বীপ | last= সিং | date=১ এপ্ৰিল ১৯৯৮ | title=Obituary: E. M. S. Namboodiripad |trans-title=শোকবাৰ্তা: ই. এম. এছ. নাম্বুদিৰিপাদ | access-date=২০ মে' ২০১৮ }}</ref> * [[ই. টি. মহম্মদ বছিৰ]] - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী আৰু [[লোকসভা]]ৰ সাংসদ। * [[এডাশ্বেৰী গোবিন্দন নায়াৰ]] - কবি। * [[এলামাৰাম কৰিম]] - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী আৰু [[ৰাজ্যসভা]]ৰ সাংসদ। * [[ফয়জল কুট্টী]] - অধিবক্তা, শিক্ষাবিদ, লিখক, ৰাজহুৱা বক্তা আৰু মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী।<ref>{{cite web|url=http://www.nwitimes.com/news/local/porter/valparaiso/vu-law-professor-among-world-s-most-influential-muslims/article_b6309641-37be-51a4-a76f-0ed6d1da2066.html|title= VU law professor among world's most influential Muslims|trans-title=বিশ্বৰ আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী মুছলমানসকলৰ ভিতৰত ভিইউ-ৰ আইনৰ অধ্যাপক|publisher=nwitimes.com |date=৩১ ডিচেম্বৰ ২০১২ |access-date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৩}}</ref> * [[গোপীনাথ মুথুকাড়]] - [[যাদুকৰ (ভ্ৰম)|যাদুকৰ]] আৰু [[প্ৰেৰণাদায়ক বক্তা]]।<ref>{{cite web|title=Indian magician performs Houdini-like escape|trans-title=ভাৰতীয় যাদুকৰে হুডিনিৰ দৰে পলাই যোৱাৰ যাদু প্ৰদৰ্শন কৰিছে|url=http://www.rediff.com/news/feb/14magic.htm|work=Rediff.com|access-date=৩ মে' ২০১৭|date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৯৭}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://imsmagic.com/2010_ma/2011_yearbook.php |title=2011 Yearbook |trans-title=২০১১ বৰ্ষপুঞ্জি|website=[[International Magicians Society|ইণ্টাৰনেশ্যনেল মেজিচিয়ানছ ছ'চাইটি]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20160820194038/http://imsmagic.com/2010_ma/2011_yearbook.php |archive-date=২০ আগষ্ট ২০১৬ |access-date=২০ আগষ্ট ২০১৬ |url-status=dead }}</ref> * [[গোবিন্দ ভট্টথিৰি]] - ভাৰতীয় জ্যোতিষী আৰু জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী। * [[হৰি নায়াৰ]] - চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ। * [[হেমন্ত মেনন]] - অভিনেতা। * [[হনুমেনকাইণ্ড]]- এজন ভাৰতীয় ৰেপাৰ। * [[ইন্দ্ৰজিৎ সুকুমাৰন]] - চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা আৰু নেপথ্য গায়ক। * [[নিদা আঞ্জুম চেলাট]] - ভাৰতীয় অশ্বাৰোহী। * [[ইকবাল কুট্টিপ্পুৰম]] - চিত্ৰনাট্যকাৰ আৰু [[হোমিঅ'পেথী|হোমিঅ'পেথিক চিকিৎসক]]।<ref name='khal'>{{Cite web |url=http://www.khaleejtimes.ae/DisplayArticleNew.asp?col=&section=citytimes&xfile=data%2Fcitytimes%2F2007%2FAugust%2Fcitytimes_August183.xml |title=A chest of stories |trans-title=সাধুৰ ভঁৰাল|access-date=২৩ মাৰ্চ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20110725152540/http://www.khaleejtimes.ae/DisplayArticleNew.asp?col=&section=citytimes&xfile=data%2Fcitytimes%2F2007%2FAugust%2Fcitytimes_August183.xml |archive-date=২৫ জুলাই ২০১১ |url-status=dead }}</ref> * [[জয়শ্ৰী কলাথিল]] - লেখিকা, অনুবাদক, মানসিক স্বাস্থ্য গৱেষক আৰু কৰ্মী। * [[কে. এ. ৰহমান|কে. আব্দুৰহমান]] - [[চালিয়াৰ]] আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক।<ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/2009/01/10/stories/2009011054250300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121107084532/http://www.hindu.com/2009/01/10/stories/2009011054250300.htm|url-status=dead|archive-date=৭ নৱেম্বৰ ২০১২|title=Honouring a legend of the Chaliyar|trans-title=চালিয়াৰৰ এজন কিংবদন্তিক সন্মান জনোৱা|date=১০ জানুৱাৰী ২০০৯|newspaper=[[The Hindu]]|access-date=২৫ জানুৱাৰী ২০২১}}</ref> * [[কে. অভুকাদৰ কুট্টী নাহা]] - [[কেৰালা]]ৰ প্ৰাক্তন [[কেৰালাৰ উপ-মুখ্যমন্ত্ৰীসকলৰ তালিকা|উপ-মুখ্যমন্ত্ৰী]]। * [[কে. চি. এছ. পানীকাৰ]] - এজন আধ্যাত্মিক আৰু [[বিমূৰ্ত কলা|বিমূৰ্ত]] চিত্ৰশিল্পী আছিল। * [[কে. চি. মানাবেদন ৰাজা]] - ভাৰতীয় [[অভিজাত ব্যক্তি]]। * [[কে. এম. আচিফ]] - ক্ৰিকেটাৰ। * [[কে. এম. মৌলবী]] - ভাৰতীয় স্বাধীনতা সংগ্ৰামী, সমাজ সংস্কাৰক আৰু [[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|আইইউএমএল]] মালাবাৰ জিলা সমিতিৰ প্ৰতিষ্ঠাপক উপ-সভাপতি।<ref name="SMW19-48-47">{{cite journal |title=Article |trans-title=প্ৰবন্ধ|journal=সমকালিক মালায়ালম ৱিকলী |date=২২ এপ্ৰিল ২০১৬ |volume=১৯ |issue=৪৮ |page=৪৭ |url=http://epaper.malayalamvaarika.com/786340/Malayalam-Vaarika/18042016#page/47/2 |access-date=২৭ মে' ২০২০}}</ref><ref name="IM115">{{cite book |last1=মহম্মদ ৰফীক |title=Development of Islamic movement in Kerala in modern times |trans-title=আধুনিক যুগত কেৰালাত ইছলামিক আন্দোলনৰ বিকাশ|location=ইছলাহী আন্দোলন |page=১১৫ |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/52387/11/11_chapter%204.pdf#page=28 |access-date=২৪ অক্টোবৰ ২০১৯}}</ref> * [[কে. পি. এ. মজিদ]] - [[কেৰালা চৰকাৰ]]ৰ প্ৰাক্তন [[মুখ্য হুইপ]]। * [[কে. পি. ৰামানুন্নি]] - ঔপন্যাসিক আৰু চুটিগল্প লিখক।<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/books/article2520983.ece|title=Vayalar award for K.P. Ramanunni |trans-title=কে.পি. ৰামানুন্নিলৈ ভায়ালাৰ বঁটা|date=৮ অক্টোবৰ ২০১১ |newspaper=[[The Hindu]]|access-date=১২ অক্টোবৰ ২০১১}}</ref><ref>{{cite web|url=http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=10204035&tabId=1&programId=1080132912&channelId=-1073865030&BV_ID=@@@|title=manorama online-english|trans-title=মনোৰমা অনলাইন-ইংৰাজী|access-date=১২ অক্টোবৰ ২০১১|archive-url=https://web.archive.org/web/20120403030848/http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=10204035&tabId=1&programId=1080132912&channelId=-1073865030&BV_ID=@@@|archive-date=৩ এপ্ৰিল ২০১২|url-status=dead}}</ref> * [[কে. টি. ইৰফান]] - খেলুৱৈ।<ref name=dailysports>{{cite web|title=Irfan qualifies for Olympics in 20 km walk.He completed the walk by touching the finish line at 10th position.|trans-title=২০ কিলোমিটাৰ খোজকঢ়া প্ৰতিযোগিতাত অলিম্পিকলৈ যোগ্যতা অৰ্জন কৰিলে ইৰফানে। তেওঁ ১০ম স্থানত অন্তিম ৰেখা স্পৰ্শ কৰি খোজকঢ়া সম্পূৰ্ণ কৰে।|url=http://www.dailysports.co/irfan-qualifies-for-olympics-in-20km-walk-2/|publisher=dailysports.co|access-date=২ জুলাই ২০১২|archive-url=https://web.archive.org/web/20140329093542/http://www.dailysports.co/irfan-qualifies-for-olympics-in-20km-walk-2/|archive-date=২৯ মাৰ্চ ২০১৪|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Khushbir fails after Irfan qualifies for Olympics in 20 km walk|trans-title=ইৰফানে ২০ কিলোমিটাৰ খোজকঢ়াত অলিম্পিকলৈ যোগ্যতা অৰ্জন কৰাৰ পিছত খুছবীৰ ব্যৰ্থ হয়|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/more-sports/athletics/Khushbir-fails-after-Irfan-qualifies-for-Olympics-in-20km-walk/articleshow/13121558.cms|archive-url=https://archive.today/20130126110728/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-05-13/athletics/31689498_1_london-olympics-federation-cup-olympics-qualification|url-status=live|archive-date=২৬ জানুৱাৰী ২০১৩|work=[[The Times of India]]|date=১৩ মে' ২০১২ |access-date=২ জুলাই ২০১২}}</ref><ref>{{cite news|title=Irfan Thodi|trans-title=ইৰফান থোদি|url=http://timesofindia.indiatimes.com/london-olympics-2012/olympics-2012-teamindia/irfanthodi.cms|access-date=১৯ জুলাই ২০১৩|newspaper=The Times of India}}</ref> * [[কে. টি. জলিল]] - কেৰালাৰ মন্ত্ৰী। * [[কে. টি. মহম্মদ]]- মালায়ালম নাট্যকাৰ আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ। * [[কে. ভি. ৰাবিয়া]] - সমাজকৰ্মী। * কে ৰামচন্দ্ৰন মাষ্টৰ - শিক্ষক * [[কে. ভি. ৰামকৃষ্ণন]] - মালায়ালম ভাষাৰ কবি আৰু সাংবাদিক। * [[কাদাবানদ কুট্টিকৃষ্ণন]] - মালায়ালম কবি আৰু সাংবাদিক। * [[কালামণ্ডলম কল্যাণীকুট্টী আম্মা]] - মোহিনীঅট্টমৰ পুনৰুদ্ধাৰকৰ্তা। * [[কমলা সুৰায়্যা]] - [[মালায়ালম সাহিত্য]]ৰ লেখিকা। * [[কেৰালা বৰ্মা ভেলিয়া ক'ইল থাম্পুৰন]] - ''কেৰালাৰ কালিদাস'' বুলি জনাজাত [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] কবি আৰু অনুবাদক ([[পাৰাপ্পানাদ]] ৰাজপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত)। * [[কৃষ্ণচন্দ্ৰন]] - অভিনেতা, ডাবিং শিল্পী আৰু নেপথ্য গায়ক। * [[কুট্টিকৃষ্ণ মাৰাৰ]] - [[মালায়ালম সাহিত্য]]ৰ [[প্ৰবন্ধকাৰ]] আৰু সাহিত্য সমালোচক। * [[লক্ষ্মী সেহগল]] - ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ এগৰাকী বিপ্লৱী, [[ভাৰতীয় জাতীয় সেনা]]ৰ এগৰাকী বিষয়া আৰু [[আজাদ হিন্দ চৰকাৰ]]ৰ মহিলা পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী। * [[এম. গোবিন্দন]] - [[মালায়ালম সাহিত্য]]ৰ লিখক। * [[এম. স্বৰাজ]] - ৰাজনীতিবিদ। * [[এম. জি. এছ. নাৰায়ণন]] - ইতিহাসবিদ, আৰু শিক্ষাবিদ তথা ৰাজনৈতিক ভাষ্যকাৰ। * [[এম. কে. ভেল্লোডী]] - প্ৰাক্তন ভাৰতীয় কূটনীতিবিদ। * [[এম. এম. আকবৰ]] - ইছলামিক পণ্ডিত আৰু তুলনামূলক ধৰ্মৰ বিশেষজ্ঞ।<ref>{{Cite web|url=https://www.arabnews.com/|title=Arab News|trans-title=আৰৱ নিউজ|website=Arab News}}</ref> * [[এম. পি. আব্দুছামাদ সমদানী]] - [[ৰাজ্যসভা]]ৰ প্ৰাক্তন সাংসদ। * [[এম. পি. এম. আহমেদ কুৰিক্কল]] - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী। * [[এম. পি. এম. মেনন]] - কেইবাখনো দেশৰ [[ৰাষ্ট্ৰদূত]] হিচাপে কাম কৰা [[ভাৰত]]ৰ [[কূটনীতিবিদ]]।<ref>[http://gulfnews.com/news/uae/general/indian-community-in-uae-mourns-death-of-diplomat-1.1146275 "ইউএই-ত ভাৰতীয় সম্প্ৰদায়ৰ কূটনীতিবিদৰ মৃত্যুত শোকপ্ৰকাশ"], ''[[Gulf News]]'', আবুধাবি, ১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৩। ১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৩ তাৰিখে আহৰণ কৰা হৈছে।</ref> * [[এম. টি. বাসুদেৱন নায়াৰ]] - [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] লেখক, [[চিত্ৰনাট্যকাৰ]] আৰু চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক। (মালাপ্পুৰম আৰু পালক্কাড জিলাৰ সীমান্তৰ এখন গাঁও [[কুডাল্লুৰ]]ত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ ''পোন্নানি কালাৰী''-ৰ এজন লিখক।) * [[মালায়থ আপ্পুন্নি]] - মালায়ালম ভাষাৰ কবি আৰু শিশু সাহিত্যিক। * [[মঞ্জলমকুঝি আলী]] - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী। * [[মানকড়া ৰবি বৰ্মা]] - চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ আৰু পৰিচালক।<ref>{{cite news|url=http://www.deccanherald.com/content/112496/directors-cut.html|title=Directpr's Cut|trans-title=পৰিচালকৰ নিৰ্দেশনা|author=এছ নন্দ কুমাৰ|newspaper=[[Deccan Herald]]|access-date=২৩ নৱেম্বৰ ২০১০}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/thehindu/fr/2007/09/07/stories/2007090750230100.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20071203223207/http://www.hindu.com/thehindu/fr/2007/09/07/stories/2007090750230100.htm|url-status=dead|archive-date=৩ ডিচেম্বৰ ২০০৭|title=Painting with light|trans-title=পোহৰৰ সৈতে চিত্ৰাংকন|date=৭ ছেপ্টেম্বৰ ২০০৭|work=[[The Hindu]]|location=চেন্নাই, ভাৰত}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2010/film/news/indian-cinematographer-varma-dies-1118027967/|title=Indian cinematographer Varma dies: He worked on Adoor Gopalakrishnan's films|trans-title=ভাৰতীয় চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ বৰ্মাৰ দেহাৱসান: তেওঁ অদুৰ গোপালকৃষ্ণনৰ ছবিত কাম কৰিছিল|date=২৪ নৱেম্বৰ ২০১০|magazine=[[Variety (magazine)|ভেৰাইটি]]|first=শালিনী|last=দ'ৰে}}</ref> * [[মনোৰমা থাম্পুৰাট্টী]] - এগৰাকী [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] লেখিকা আছিল। * [[মাচুৰ শ্বেৰিফ]] - পেছাদাৰী ফুটবল খেলুৱৈ। * [[মেলাত্তুৰ সহদেৱন]] - [[কৰ্ণাটকী সংগীত]]ৰ কণ্ঠশিল্পী। * [[মেলপাথুৰ নাৰায়ণ ভট্টথিৰি]] - গাণিতিক [[ভাষাবিদ]]। * [[মহম্মদ ইৰছাদ]] - পেছাদাৰী ফুটবল খেলুৱৈ। * [[মহম্মদ চালাহ (ভাৰতীয় ফুটবল খেলুৱৈ)|মহম্মদ চালাহ]] - ফুটবল খেলুৱৈ। * [[মোহনকৃষ্ণন কালাডি]] - মালায়ালম কবি। * [[ময়িনকুট্টী বৈদ্যৰ]] - [[মাপ্পিলা পাট্টু]] কবি।<ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/2007/03/31/stories/2007033110250500.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121108104937/http://www.hindu.com/2007/03/31/stories/2007033110250500.htm|url-status=dead|archive-date=৮ নৱেম্বৰ ২০১২|title=Mappila songs cultural fountains of a bygone age, says MT|trans-title=মাপ্পিলা গীত অতীত যুগৰ সাংস্কৃতিক নিজৰা, এমটিৰ ভাষ্য|date=৩১ মাৰ্চ ২০০৭|access-date=১৫ আগষ্ট ২০০৯|work=[[The Hindu]]|location=চেন্নাই, ভাৰত}}</ref> * [[মৃণালিনী সাৰাভাই]] - ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় নৃত্যশিল্পী। * [[মহম্মদ মুস্তাফা]] - অভিনেতা আৰু পৰিচালক। * [[মুহচিন পাৰাৰি]] - পৰিচালক, লিখক আৰু গীতিকাৰ। * [[নালাকাথ চুপী]] - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী। * [[নলপাত নাৰায়ণ মেনন]] - [[মালায়ালম সাহিত্য]]ৰ লিখক। * [[নন্দনাৰ (লিখক)|নন্দনাৰ]] - [[মালায়ালম সাহিত্য]]ৰ লিখক। * [[নিলাম্বুৰ আয়েশা]] - মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগ আৰু নাটকৰ অভিনেত্ৰী। * [[নিলাম্বুৰ বালন]] - মালায়ালম অভিনেতা। * [[নিৰুপমা ৰাও]] - ভাৰতৰ প্ৰাক্তন বৈদেশিক সচিব।<ref>[http://www.business-standard.com/india/news/nirupama-rao-takes-over-as-foreign-secy/69625/on নিৰুপমা ৰাৱে বৈদেশিক সচিব হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰিছে] [[Press Trust of India|প্ৰেছ ট্ৰাষ্ট অৱ ইণ্ডিয়া]] / [[New Delhi|নতুন দিল্লী]], ''[[Business Standard|বিজনেছ ষ্টেণ্ডাৰ্ড]]'', ১ আগষ্ট ২০০৯।</ref><ref name=toi>[http://timesofindia.indiatimes.com/NEWS/India/Nirupama-Rao-is-Indias-new-foreign-secretary/articleshow/4844580.cms নিৰুপমা ৰাও ভাৰতৰ নতুন বৈদেশিক সচিব] ''[[The Times of India]]'', ১ আগষ্ট ২০০৯।"চোকিলা আয়াৰ ২০০১ চনত প্ৰথম মহিলা, ভাৰতীয় বৈদেশিক সচিব আছিল।"</ref> * [[পি. শ্ৰীৰামকৃষ্ণন]] - [[কেৰালা বিধানসভা]]ৰ বৰ্তমানৰ অধ্যক্ষ। * [[পি. সুৰেন্দ্ৰন]] - লিখক, স্তম্ভকাৰ, কলা সমালোচক আৰু এজন সমাজহিতৈষী।<ref>{{Cite web|title = Award for Short Stories|trans-title=চুটিগল্পৰ বাবে বঁটা|url = http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/ksa/Awards/Stories.htm|website = keralasahityaakademi.org|access-date = ২৭ অক্টোবৰ ২০১৫|archive-url = https://web.archive.org/web/20170705154727/http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/ksa/Awards/Stories.htm|archive-date = 5 July 2017|url-status = dead}}</ref> * [[পি. কে. আব্দু ৰাব্ব]] - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী। * [[পি. কে. কুনহালিকুট্টী]] - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী। * [[পি. কে. ৱাৰিয়াৰ]] - [[আয়ুৰ্বেদ|আয়ুৰ্বেদিক]] চিকিৎসক আৰু এগৰাকী [[পদ্মভূষণ]] বঁটা বিজয়ী। * [[পি. পি. ৰামচন্দ্ৰন]] - মালায়ালম কবি। * [[পি. ভি. আব্দুল ৱাহাব]] - ব্যৱসায়ী, আৰু [[ৰাজ্যসভা]]ৰ সাংসদ। * [[পালোলি মহম্মদ কুট্টী]] - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী। * [[পৰমেশ্বৰ]] - ভাৰতীয় গণিতজ্ঞ আৰু জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী। * [[পাৰ্বতী জয়দেৱন]] - নেপথ্য গায়িকা। * [[পুন্থম নাম্বুদিৰি]] - মালায়ালম কবি।<ref>{{cite book|author=আই কে কে মেনন|title=FOLK TALES OF KERALA|trans-title=কেৰালাৰ লোককথা|year=১৯৯৫|url=https://books.google.com/books?id=pCv2DAAAQBAJ&pg=PT194|publisher=প্ৰকাশন বিভাগ, তথ্য আৰু সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰালয়, ভাৰত চৰকাৰ|isbn=978-81-230-2188-1|pages=১৯৪–}}</ref> * [[প্ৰেমজী]] - সমাজ সংস্কাৰক, সাংস্কৃতিক নেতা আৰু অভিনেতা। * [[পৃথিৱীৰাজ সুকুমাৰন]] - অভিনেতা, পৰিচালক, প্ৰযোজক, নেপথ্য গায়ক আৰু পৰিৱেশক। * [[পুলাপ্ৰে বালাকৃষ্ণন]] - অৰ্থনীতিবিদ আৰু শিক্ষাবিদ। * [[পুলিক্কোট্টিল হায়দৰ]] - [[মাপ্পিলা পাট্টু]] কবি।<ref name="mlpgov">{{cite web |url=http://www.mlp.kerala.gov.in/heri.htm |title=The Official Website of Malappuram District |trans-title=মালাপ্পুৰম জিলাৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট|access-date=২৫ নৱেম্বৰ ২০১০ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100629045500/http://www.mlp.kerala.gov.in/heri.htm |archive-date=২৯ জুন ২০১০ }}</ref> * [[ৰাজীৱ নায়াৰ]] - লিখক, গীতিকাৰ আৰু প্ৰযোজক। * [[ৰঞ্জিত পদিনহাটেৰি]] - জীৱজ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী আৰু এজন অধ্যাপক। * [[ৰহমান (অভিনেতা)|ৰছিন ৰহমান]] - অভিনেতা। * [[ৰাজা ৰবি বৰ্মা]] - ভাৰতীয় চিত্ৰশিল্পী আৰু শিল্পী ([[পাৰাপ্পানাদ]] ৰাজপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত)। * [[ৰবি মেনন]] - অভিনেতা। * [[ৰবি ভাল্লাথোল]] - অভিনেতা। * [[ৰিনশাদ ৰীৰা]] - ছাত্ৰ কৰ্মী। * [[ছালাম বাপ্পু]] - চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক। * [[ছলমান কাল্লিয়াথ]] - ভাৰতীয় পেছাদাৰী ফুটবল খেলুৱৈ। * [[সংগীতা মাধৱন নায়াৰ]] - অভিনেত্ৰী। * [[শংকৰণ এমব্ৰান্থিৰি]] - [[কথাকলি]] সংগীতজ্ঞ। * [[সাৱিত্ৰী ৰাজীৱন]] - ভাৰতীয় কবি, চুটিগল্প লিখক আৰু চিত্ৰশিল্পী। * [[ছৈয়দ ছানাউল্লাহ মক্তি তাংগল]] - সমাজ সংস্কাৰক।<ref>''জাৰ্নেল অৱ কেৰালা ষ্টাডিজ'' খণ্ড ৯। (১৯৮২): ৮৪।</ref><ref>মহম্মদ, ইউ. ''এডুকেশ্বনেল এমপাৱাৰমেণ্ট অৱ কেৰালা মুছলিমছ।'' কালিকট (কেৰালা): আদাৰ বুকছ, ২০১৭। ৩৩।</ref> * [[শ্বাহাবাজ আমান]] - নেপথ্য গায়ক আৰু সুৰকাৰ।<ref>{{cite web |url=http://hellobahrain.com/content/shaam-e-ehsas-ghazal-nite-shahabaz-aman |title="Shaam-e-Ehsas" Ghazal Nite by Shahabaz Aman |trans-title=শ্বাহাবাজ আমানৰ "শ্যাম-এ-এহছাচ" গজল নিশা|publisher=হেল্ল' বাহৰেইন |date=২৯ মাৰ্চ ২০১২ |access-date=৯ ডিচেম্বৰ ২০১৩ |archive-url=https://web.archive.org/web/20131213100614/http://hellobahrain.com/content/shaam-e-ehsas-ghazal-nite-shahabaz-aman |archive-date=১৩ ডিচেম্বৰ ২০১৩ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/music/shahabaz-aman-when-i-die-id-rather-have-people-say-that-malabars-renowned-romantic-passed-away-than-just-a-singer/articleshow/63233070.cms|title=Shahabaz Aman: When I die, I'd rather have people say that Malabar's renowned romantic passed away than just a singer|trans-title=শ্বাহাবাজ আমান: যেতিয়া মোৰ মৃত্যু হ'ব, মই বিচাৰোঁ মানুহে কওক যে কেৱল এজন গায়ক নহয়, মালাবাৰৰ প্ৰখ্যাত ৰোমাণ্টিকজনৰ দেহাৱসান ঘটিল|newspaper=[[The Times of India]]|access-date=১৪ জুন ২০১৯}}</ref> * [[ছানাভাছ কে বাভাকুট্টী]] - চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক। * [[শ্বেতা মেনন]] - মডেল, অভিনেত্ৰী আৰু টেলিভিছন ঘোষিকা। * [[সিতৰা (গায়িকা)|সিতৰা]] - নেপথ্য গায়িকা, সুৰকাৰ আৰু এগৰাকী অনিয়মিত অভিনেত্ৰী।<ref>{{cite news |title=Sithara goes to Kollywood |trans-title=সিতৰা কলিউডলৈ গৈছে|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/movie-details/news-interviews/sithara-goes-to-kollywood/etarticleshow/12098503.cms |archive-url=https://archive.today/20130216075315/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-02/news-interviews/31114294_1_kollywood-mollywood-song |url-status=live |archive-date=16 ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৩ |newspaper=[[The Times of India]] |date=২ মাৰ্চ ২০১২}}</ref> * [[সূৰজ থেল্লাককাড়]] - এজন অভিনেতা। * [[সুকুমাৰন]] - চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা আৰু প্ৰযোজক। * [[ছানি ৱেন]] - চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা (উচ্চ শিক্ষাৰ সময়ত আছিল)। * [[ছৈয়দ মহম্মদআলী ছিয়াহাব থাংগল]] - ধৰ্মীয় নেতা আৰু ৰাজনীতিবিদ।<ref name="articles.timesofindia.indiatimes.com">{{cite news| url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/President-PM-Sonia-pay-homage-to-IUML-leader-Thangal/articleshow/4848046.cms | archive-url=https://web.archive.org/web/20120612045904/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-08-02/india/28200612_1_iuml-indian-union-muslim-league-homage | url-status=live | archive-date=12 জুন ২০১২ | work=[[The Times of India]] | title=President, PM, Sonia pay homage to IUML leader Thangal |trans-title=ৰাষ্ট্ৰপতি, প্ৰধানমন্ত্ৰী, ছোনিয়াৰ আইইউএমএল নেতা থাংগললৈ শ্ৰদ্ধাঞ্জলি | date=২ আগষ্ট ২০০৯}}</ref> * [[টি. এ. ৰাজ্জাক]] - চিত্ৰনাট্যকাৰ। * [[টি. কে. হামজা]] - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী। * [[টি. কে. পদ্মিনী]] - ভাৰতীয় চিত্ৰশিল্পী। * [[টি. এম. নায়াৰ]] - [[দ্ৰাবিড় আন্দোলন]]ৰ ৰাজনৈতিক কৰ্মী। * [[থুনচাথু এজুথাচান]]- মালায়ালম ভাষাৰ পিতৃস্বৰূপ।<ref>লিৱিছ, এম. পল, গেৰী এফ. চাইমন্স আৰু চাৰ্লছ ডি. ফেনিগ (সম্পা. "[http://www.ethnologue.com/language/mal Malayalam]" ''এথন'লগ: লেংগুৱেজেছ অৱ দ্য ৱৰ্ল্ড।'' ২০১৪: (ডালাস, টেক্সাছ) ৱেব। ২৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৪।</ref><ref name="ref002">কে. সন্তোষ। [http://www.thehindu.com/news/national/kerala/when-malayalam-found-its-feet/article6217620.ece "হোৱেন মালায়ালম ফাউণ্ড ইটছ ফিট"] ত্ৰিশুৰ, ১৭ জুলাই ২০১৪ ''দ্য হিন্দু''</ref> * [[তিৰুৰ নাম্বিছান]] - ''কথাকলি'' গায়ক। * [[ইউ. এ. বীৰন]] - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী। * [[ইউ. চৰফ আলী]] - প্ৰাক্তন ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ফুটবল খেলুৱৈ।<ref name="hindu_jul09">{{cite news|url=http://www.hindu.com/2009/07/04/stories/2009070456811800.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20090707015857/http://www.hindu.com/2009/07/04/stories/2009070456811800.htm|url-status=dead|archive-date=৭ জুলাই ২০০৯|title=Minister convenes high-level meet|trans-title=মন্ত্ৰীয়ে উচ্চ-স্তৰীয় বৈঠক আহ্বান কৰিছে|date=4 July 2009|work=[[The Hindu]]|access-date=১০ অক্টোবৰ ২০০৯}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.universityofcalicut.info/dpe/dpe_stars.htm |title=Department of Physical Education |trans-title=শাৰীৰিক শিক্ষা বিভাগ|publisher=[[কালিকট বিশ্ববিদ্যালয়]] |access-date=১০ অক্টোবৰ ২০০৯ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080725053103/http://www.universityofcalicut.info/dpe/dpe_stars.htm |archive-date=২৫ জুলাই ২০০৮ }}</ref> * [[উন্নি মেনন]] - নেপথ্য গায়ক। * [[উৰুব]] - [[মালায়ালম সাহিত্য]]ৰ লিখক। * [[ভি. চি. বালাকৃষ্ণ পানিকৰ]] - ভাৰতীয় কবি আৰু লিখক। * [[ভি. টি. ভট্টথিৰিপাদ]] - সমাজ সংস্কাৰক (পূৰ্বৰ [[পোন্নানি তালুক]]ৰ পৰা অহা)। * [[বৈদ্যৰত্নম পি. এছ. ৱাৰিয়াৰ]] - [[আয়ুৰ্বেদ|আয়ুৰ্বেদিক]] চিকিৎসক।<ref name="aryavaidyasala">{{cite web|url=http://www.aryavaidyasala.com/(S(uiytac45y0tizh45dbjufynb))/about_avs.aspx#rec|title=ARYA VAIDYA SALA - Kottakkal|trans-title=আৰ্য বৈদ্য শালা - কোট্টাক্কাল|author=মেইল এট আৰ্যবৈদ্যশালা ডট কম|publisher=aryavaidyasala.com|access-date=২২ মাৰ্চ ২০১৫|archive-date=24 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150324015649/http://aryavaidyasala.com/(S(ixhcnwrxysjapimo32dgnx3w))/about_avs.aspx#rec|url-status=dead}}</ref> * [[বৈদ্যৰত্নম ত্ৰিপ্ৰাংগ'ড মুছাড]] - আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসক। * [[ভাল্লাথোল নাৰায়ণ মেনন]] - মালায়ালম কবি।<ref name="Zarrilli">{{cite book |title=Kathakali Dance-Drama: Where Gods and Demons Come to Play |trans-title=কথাকলি নৃত্য-নাটিকা: য'ত দেৱতা আৰু অসুৰে খেলিবলৈ আহে|first=ফিলিপ |last=জাৰিলি |publisher=ৰাউটলেজ |year=২০০৪ |isbn=9780203197660 |url=https://books.google.com/books?id=eVHCnqglqyoC&pg=PA30 |pages=৩০–৩১}}</ref> * [[ভাৰিয়ান কুন্নথু কুঞ্জাহম্মেদ হাজি]] - ভাৰতীয় স্বাধীনতা সংগ্ৰামী।<ref>{{cite book|title=EncyclopaediaDictionaryIslamMuslimWorld Volume 6|trans-title=বিশ্বকোষঅভিধানইছলামমুছলমানবিশ্ব খণ্ড ৬|url=https://archive.org/stream/EncyclopaediaDictionaryIslamMuslimWorldEtcGibbKramerScholars.13/06.EncycIslam.NewEdPrepNumLeadOrient.EdEdComCon.BosDonLewPel.etc.UndPatIUA.v6.Mah-Mid.Leid.EJBrill.1990.1991.#page/n481/mode/1up|page=৪৬০|year=১৯৮৮|quote=ভাৰতৰ ভিতৰত সমসাময়িক মূল্যায়নে এই মত পোষণ কৰে যে মালাবাৰ বিদ্ৰোহ আছিল মুক্তিৰ যুদ্ধ, আৰু ১৯৭১ চনত কেৰালা চৰকাৰে বিদ্ৰোহৰ বাকী থকা সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক "স্বাধীনতা সংগ্ৰামী"ৰ সন্মান প্ৰদান কৰিছিল}}</ref> * [[ভাজাংগড় কুঞ্চু নায়াৰ]] - [[কথাকলি]] ওস্তাদ আৰু এগৰাকী [[পদ্মশ্ৰী]] বিজয়ী। * [[ভাজাংগড় বিজয়ন]] - [[কেৰালা কালামণ্ডলম]]ৰ অৱসৰপ্ৰাপ্ত অধ্যক্ষ। * [[ভেলিয়াংকোড ওমৰ খাচী]] - স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু কবি। * [[বিনয় গোবিন্দ]] - ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক। * [[জৈনুদ্দিন মখদুম দ্বিতীয়]] - [[তোহফাত উল মুজাহিদীন]]ৰ লিখক। * [[জাকাৰিয়া মহম্মদ]] - চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক, চিত্ৰনাট্যকাৰ আৰু অভিনেতা।<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/kochi/aravindan-puraskaram-awarded-to-zakariya-mohammed/articleshow/68440801.cms|title=Aravindan Puraskaram awarded to Zakariya Mohammed - Times of India|trans-title=জাকাৰিয়া মহম্মদলৈ অৰবিন্দন পুৰস্কাৰ প্ৰদান - টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া|website=The Times of India|date=১৬ মাৰ্চ ২০১৯ }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2019/jun/04/sudani-from-nigeria-wins-audience-choice-award-at-russian-film-festival-1985753.html|title=Sudani from Nigeria wins audience choice award at Russian film festival|trans-title=ৰাছিয়ান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত চুডানী ফ্ৰম নাইজেৰিয়াই দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা লাভ কৰিছে|website=The New Indian Express|date=৪ জুন ২০১৯ }}</ref> * [[জাকিৰ মুণ্ডামপাৰা]] - ফুটবল খেলুৱৈ।}} == লগতে চাওক == {{Portal|India}} *[[মালাপ্পুৰম জিলাৰ প্ৰশাসন|মালাপ্পুৰমৰ প্ৰশাসন]] *[[মালাপ্পুৰমত শিক্ষা]] *[[মালাপ্পুৰম জিলাৰ ইতিহাস|মালাপ্পুৰমৰ ইতিহাস]] *[[মালাপ্পুৰম জিলাৰ উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিসকলৰ তালিকা|মালাপ্পুৰমৰ উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিসকলৰ তালিকা]] *[[মালাপ্পুৰম জিলাৰ যাতায়াত|মালাপ্পুৰমৰ যাতায়াত]] *[[মালাপ্পুৰম মহানগৰ অঞ্চল]] *[[মালাপ্পুৰম জিলা]] *[[জিডিপি অনুসৰি ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ চহৰসমূহ]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{commons category|Malappuram}} {{wikivoyage|Malappuram}} * [http://www.malappurammunicipality.lsgkerala.gov.in// মালাপ্পুৰম পৌৰসভা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220305093148/http://www.malappurammunicipality.lsgkerala.gov.in// |date=৫ মাৰ্চ ২০২২ }} {{Navboxes | title = Articles Related to Malappuram | list = {{Malappuram district}} {{Municipalities of Kerala}} {{Million-plus cities in India}} {{Kerala}} }} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:মালাপ্পুৰম| ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ মহানগৰসমূহ]] [[শ্ৰেণী:মালাপ্পুৰম জিলাৰ চহৰ আৰু নগৰসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ জলভাগৰ কাষৰ জনবসতিপূৰ্ণ স্থানসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ মুছলমান সংখ্যাগৰিষ্ঠ চহৰ আৰু নগৰসমূহ]] 73qrzh6m7prtof089g2he95h8tbqx66 626342 626338 2026-08-11T20:34:12Z MS Sakib 25393 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 626342 wikitext text/x-wiki {{Short description|ভাৰতৰ কেৰালাৰ এখন চহৰ}} {{Infobox settlement | name = মালাপ্পুৰম | native_name = <!-- Please do not add any Indic script in this infobox, per WP:INDICSCRIPT policy. --> | native_name_lang = | other_name = Malappuram | settlement_type = [[পৌৰ চহৰ]] | image_skyline = {{Multiple image | border = infobox | total_width = 255 | image_style = | perrow = 1/2/2/2 | image3 = Kottakkunnu, Malappuram municipality.jpg | image2 = Malappuram Townhall.png | image1 = Malappuram DownHill Aerial View.jpg | image4 = Vaidyar.JPG | image5 = AI International College, Malappuram Inkel Educity.png | image6 = Malappuram District Sports Complex Stadium.jpg | image7 = Areekode in Malappuram District.jpg | image8 = }} | image_caption = '''''ওপৰৰপৰা ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত:'''''<br />মালাপ্পুৰম ডাউন হিল, টাউন হল, কোট্টাকুন্নু পাহাৰ, [[মহাকবি ময়িনকুট্টী বৈদ্যৰ স্মাৰক|বৈদ্যৰ স্মাৰক]], এআই ইণ্টাৰনেশ্যনেল কলেজ, [[মালাপ্পুৰম জিলা ক্ৰীড়া প্ৰকল্প ষ্টেডিয়াম|এমডিএছচি ষ্টেডিয়াম]], [[চালিয়াৰ নদী|চালিয়াৰ নদীৰ দৃশ্য]] | nicknames = পাহাৰৰ চহৰ, ফুটবলৰ ৰাজধানী<ref>{{cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2014/nov/09/Soccer-Capital-to-Host-GOAL-2015-680432.html|publisher=দি ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ|title=Soccer Capital|trans-title=ফুটবলৰ ৰাজধানী|date=৯ নৱেম্বৰ ২০১৪ }}</ref> | mapframe = yes | mapframe-zoom = 7 | mapframe-point = none | map_alt = | map_caption = কেৰালাত মালাপ্পুৰমৰ অৱস্থান | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{Coord|11|03|03.6|N|76|04|16.0|E|display=inline,title}}[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Malappuram&params=11_03_03.6_N_76_04_16.0_E_type:city_region:IN-KL] | subdivision_type = [[দেশ]] | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]] | subdivision_type2 = [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] | subdivision_name1 = {{seal|Kerala}} | subdivision_name2 = [[মালাপ্পুৰম জিলা|মালাপ্পুৰম]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = ১৯৫৯ | founder = | named_for = | government_type = [[পৌৰ পৰিষদ (ভাৰত)|পৌৰ পৰিষদ]] | governing_body = মালাপ্পুৰম পৌৰসভা | leader_title = পৌৰপতি | leader_name = অধিবক্তা ভি. ৰিনিশা ([[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|আইইউএমএল]]) | leader_title1 = উপ-পৌৰপতি | leader_name1 = জিতেশ জি অনিল ([[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|আইএনচি]]) | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref name="auto">{{Cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_B_MALAPPURAM.pdf |website=Censusindia.gov.in |title=Malappuram census handbook|trans-title=মালাপ্পুৰম লোকপিয়ল হাতপুথি}}</ref> | area_total_km2 = 58.20 | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = 38.21 | population_total = 101,386 | population_as_of = ২০১১ | population_footnotes = <ref>{{cite web|url=https://citypopulation.de/en/india/kerala/3205__malappuram/|title=Malappuram : District in Kerala|trans-title=মালাপ্পুৰম: কেৰালাৰ জিলা|website=Citypopulation.de|access-date=১ জুলাই ২০২৬}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_metro = 2,829,522 | population_metro_footnotes = <!-- UA --><ref name="Pop_city">{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/india2/Million_Plus_UAs_Cities_2011.pdf|title=Urban Agglomerations/Cities having population 1 million and above|trans-title=১ নিযুত আৰু তাতকৈ অধিক জনসংখ্যা থকা নগৰীয়া অঞ্চল/চহৰসমূহ|publisher=মহা পঞ্জীয়ক আৰু লোকপিয়ল আয়ুক্ত, ভাৰত|access-date=১৯ নৱেম্বৰ ২০১১}}</ref> | population_demonym = মালাপ্পুৰমবাসী<ref>{{Cite news |title=Malappuram's first book stall bids adieu |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ প্ৰথমখন কিতাপৰ দোকানৰ বিদায়|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/malappurams-first-book-stall-bids-adieu/article25784082.ece |access-date=৪ জুলাই ২০২০ |newspaper=দ্য হিন্দু |date=১৯ ডিচেম্বৰ ২০১৮}}</ref> | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|আইএছটি]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ডাক সূচাংক সংখ্যা|পিন]] | postal_code = ৬৭৬৫০৫ | area_code = +৯১৪৮৩xxxxxxx | area_code_type = [[টেলিফোন]] ক'ড | registration_plate = কেএল-১০<br>কেএল-৫৩<br>কেএল-৫৪<br>কেএল-৮৪<br>কেএল-৭১<br>কেএল-৬৫<br>কেএল-৫৫ | blank_name = {{Nowrap|[[চৰকাৰী ভাষা]]}} | blank_info = [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]<ref>{{Cite web |title=The Kerala Official Language (Legislation) Act, 1969 |trans-title=কেৰালা চৰকাৰী ভাষা (আইনপ্ৰণয়ন) আইন, ১৯৬৯|url=http://www.lawsofindia.org/pdf/kerala/1969/1969KERALA7.pdf |website=পিআৰএছ লেজিছলেটিভ ৰিছাৰ্চ |access-date=১৯ জুলাই ২০১৮ |archive-date=২০ এপ্ৰিল ২০১৬ |archive-url=https://web.archive.org/web/20160420030352/http://www.lawsofindia.org/pdf/kerala/1969/1969KERALA7.pdf |url-status=usurped }}</ref><ref name="langoff">{{Cite web|title=52nd Report of the Commissioner for Linguistic Minorities in India|trans-title=ভাৰতত ভাষিক সংখ্যালঘু আয়ুক্তৰ ৫২ তম প্ৰতিৱেদন|url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|website=nclm.nic.in|publisher=[[সংখ্যালঘু পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয় (ভাৰত)|সংখ্যালঘু পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়]]|access-date=২৯ মাৰ্চ ২০১৯|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525141614/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|archive-date=২৫ মে' ২০১৭}}</ref> | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = {{Convert|0|km|mi}} | blank1_name_sec2 = [[ভাৰতৰ জলবায়ু|জলবায়ু]] | blank1_info_sec2 = [[ভাৰতৰ জলবায়ু অঞ্চলসমূহ|এম/এডব্লিউ]] <small>([[কোপেন জলবায়ু শ্ৰেণীবিভাজন|কোপেন]])</small> | footnotes = | leader_title2 = | leader_name2 = | blank2_name_sec1 = [[সাক্ষৰতাৰ হাৰ]] | blank2_info_sec1 = ৯৮.৪৭% | blank2_name_sec2 = [[বৰ্ষণ (বতৰবিজ্ঞান)|বৰষুণ]] | blank2_info_sec2 = {{Convert|3100|mm|in}} | blank3_name_sec2 = গ্ৰীষ্মকালৰ গড় উষ্ণতা | blank3_info_sec2 = {{Convert|39|°C|°F}} | blank4_name_sec2 = শীতকালৰ গড় উষ্ণতা | blank4_info_sec2 = {{Convert|20|°C|°F}} | official_name = | website = {{URL|https://malappurammunicipality.lsgkerala.gov.in/}} }} '''মালাপ্পুৰম''' ('''মালাপুৰম''' বুলিও কোৱা হয়) ({{IPA|ml|mɐlɐpːurɐm|lang|Malappuram.ogg}})<ref>{{Cite web|url=http://www.govemployees.in/2015/06/02/revised-list-of-classification-cities-for-hra-of-central-government-employees/|title=Revised List of Classification Cities for HRA of central government employees - Govt. Employees India|trans-title=কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ এইছআৰএ-ৰ বাবে শ্ৰেণীভুক্ত চহৰসমূহৰ সংশোধিত তালিকা - চৰকাৰী কৰ্মচাৰী ভাৰত|date=২ জুন ২০১৫|access-date=২৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৬|archive-date=২৫ আগষ্ট ২০১৬|archive-url=https://web.archive.org/web/20160825063143/http://www.govemployees.in/2015/06/02/revised-list-of-classification-cities-for-hra-of-central-government-employees/|url-status=dead}}</ref> হৈছে ভাৰতৰ কেৰালাৰ এখন পৌৰ চহৰ। লগতে ই [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]]ৰ [[মালাপ্পুৰম জিলা]]ৰ সদৰ ঠাই।<ref>{{Cite web |url=https://www.dtpcmalappuram.com/ |title=DTPC Malappuram {{!}} Malappuram Tourist Places |trans-title=ডিটিপিচি মালাপ্পুৰম {{!}} মালাপ্পুৰমৰ পৰ্যটনস্থলী |website=DTPC malappuram |language=en |access-date=৮ আগষ্ট ২০২৬}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://malappuram.nic.in/en/ |title=Welcome to Malappuram {{!}} Website of the District Administration, Malappuram {{!}} India |trans-title=মালাপ্পুৰমলৈ স্বাগতম {{!}} জিলা প্ৰশাসনৰ ৱেবছাইট, মালাপ্পুৰম {{!}} ভাৰত |language=en-US |access-date=৮ আগষ্ট ২০২৬}}</ref> ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি মালাপ্পুৰম পৌৰসভাৰ মাটি-কালি {{convert|33.61|sqkm|abbr=on}} আৰু ইয়াৰ জনসংখ্যা ৬৮,১২৭ জন। ১৯৭০ চনত এই জিলাৰ প্ৰথমখন পৌৰসভা গঠন কৰা হৈছিল। মালাপ্পুৰমে [[মালাপ্পুৰম জিলা]]ৰ প্ৰশাসনিক সদৰ হিচাপে কাম কৰে। ৪০টা নিৰ্বাচনী ৱাৰ্ডত বিভক্ত এই চহৰখনৰ জনবসতিৰ ঘনত্ব ২০২৭ sq km। ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি মালাপ্পুৰম মহানগৰ অঞ্চলটো কেৰালাৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম নগৰীয়া অঞ্চল। ইয়াৰ স্থান কোচি, কালিকট আৰু ত্ৰিছুৰৰ পিছতেই। প্ৰায় ৩০ লাখ জনসংখ্যাৰে ই ভাৰতৰ ২৫ তম বৃহত্তম নগৰীয়া অঞ্চল।<ref name="census 2011">{{cite web |url=https://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2-vol2/data_files/kerala/Chapter_IV.pdf |website=ভাৰতৰ লোকপিয়ল |title= Trends of urbanisation in Kerala|trans-title=কেৰালাত নগৰায়নৰ ধাৰা}}</ref> ২০২০ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ইকনমিষ্ট ইণ্টেলিজেন্স ইউনিটে (ইআইইউ) চলোৱা এক সমীক্ষা অনুসৰি ই দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা চহৰ। ২০১৫ চনৰপৰা ২০২০ চনৰ ভিতৰত ইয়াৰ নগৰীয়া বিকাশৰ হাৰ আছিল ৪৪.১%।<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/three-of-worlds-ten-fastest-growing-urban-areas-are-in-kerala-6205749/ |title=3 of world's 10 fastest-growing urban areas are in Kerala: Economist ranking |trans-title=পৃথিৱীৰ ১০খন দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা নগৰীয়া অঞ্চলৰ ভিতৰত ৩খনেই কেৰালাত: ইকনমিষ্টৰ স্থাননিৰ্ধাৰণ |date=৮ জানুৱাৰী ২০২০ |access-date=১৩ জানুৱাৰী ২০২০}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2020/jan/09/malappuram-is-worlds-fastest-growing-city-kozhikode-kollam-also-in-top-10-2087011.html |website=Newindianexpress.com |title=Malappuram is world's fastest-growing city; Kozhikode, Kollam also in top 10 |trans-title=মালাপ্পুৰম পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা চহৰ; কোজিকোড, কোল্লামো শীৰ্ষ ১০-ত |date= ৯ জানুৱাৰী ২০২০ }}</ref> মালাপ্পুৰম চহৰখন [[কালিকট]]ৰপৰা ৪৭ কিলোমিটাৰ দক্ষিণ-পূবত আৰু পালক্কাডৰপৰা ৯০ কিলোমিটাৰ উত্তৰ-পশ্চিমত অৱস্থিত।<ref name="Malappuram Web">{{cite web|url=http://malappuram.nic.in/|title=malappuram Web|trans-title=মালাপ্পুৰম ৱেব|access-date=২৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সমগ্ৰ বাসিন্দাক বিনামূলীয়া [[ৱাই-ফাই]] সংযোগ প্ৰদান কৰা ই ভাৰতৰ প্ৰথমটো পৌৰ সংস্থা।<ref>{{cite web |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/free-wifi-in-malappuram-of-kerala/article7482218.ece |website=Thehindu.com |title=Malappuram of Kerala to log on to free Wi-Fi |trans-title=কেৰালাৰ মালাপ্পুৰম বিনামূলীয়া ৱাই-ফাইলৈ সংযুক্ত হ'ব |date= ৩০ জুলাই ২০১৫ |access-date= ১ জুলাই ২০২০}}</ref><ref>{{cite web |url=https://thelogicalindian.com/news/kerala-does-it-again-malappuram-municipality-to-be-indias-first-to-offer-free-wi-fi-connectivity |website=thelogicalindian.com |title=Malappuram Municipality To Be India's First To Offer Free Wi-Fi Connectivity |trans-title=বিনামূলীয়া ৱাই-ফাই সংযোগ আগবঢ়োৱা ভাৰতৰ প্ৰথমখন মালাপ্পুৰম পৌৰসভা হ'বলৈ গৈ আছে |date=২২ আগষ্ট ২০১৫ |access-date= ১ জুলাই ২০২০}}</ref> আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মানক সংস্থাৰ প্ৰমাণ-পত্ৰ লাভ কৰা মালাপ্পুৰম ভাৰতৰ প্ৰথমটো পৌৰ সংস্থাও।<ref>{{Cite news|title=First-in-India ISO tag for Malappuram|trans-title=মালাপ্পুৰমৰ বাবে ভাৰতত প্ৰথম আইএছঅ' টেগ|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/firstinindia-iso-tag-for-malappuram/article5720209.ece|last=ষ্টাফ ৰিপৰ্টাৰ|date=২৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৪|access-date=২৯ জুলাই ২০২০|work=দ্য হিন্দু}}</ref> ই ৰাজ্যখনৰ প্ৰথমখন অভিযোগমুক্ত পৌৰসভাও।<ref>{{Cite news|title=Malappuram aims to be complaint-free|trans-title=মালাপ্পুৰম অভিযোগমুক্ত হোৱাৰ লক্ষ্য লৈছে|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/malappuram-aims-to-be-complaintfree/article6556301.ece|last=আব্দুল লতিফ|first=নাহা|date=২ নৱেম্বৰ ২০১৪|access-date=২৯ জুলাই ২০২০|work=দ্য হিন্দু}}</ref> == নামকৰণ == ''মালাপ্পুৰম'' শব্দৰ অৰ্থ [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]]ত "পাহাৰৰ ওপৰত।" এই নামটো মালাপ্পুৰমৰ ভৌগোলিক অৱস্থানৰপৰা আহিছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.nativeplanet.com/travel-guide/malappuram-the-hill-top-town-000626.html|title=Malappuram, The Hill Top Town|trans-title=মালাপ্পুৰম, পাহাৰৰ ওপৰৰ চহৰ|date=৩০ জুন ২০১৪|website=nativeplanet.com|access-date=৪ জুলাই ২০২০|archive-date=৭ জুন ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200607002725/https://www.nativeplanet.com/travel-guide/malappuram-the-hill-top-town-000626.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.financialexpress.com/archive/cultural-counterpoint/1092461/|title=Cultural counterpoint|trans-title=সাংস্কৃতিক প্ৰতিলিপি|date=২৪ মাৰ্চ ২০১৩|website=দ্য ফাইনেঞ্চিয়েল এক্সপ্ৰেছ|access-date=৪ জুলাই ২০২০|archive-date=৭ জুন ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200607002847/https://www.financialexpress.com/archive/cultural-counterpoint/1092461/|url-status=live}}</ref> জিলাখনৰ মধ্যভাগৰ অঞ্চলটোত কেইবাখনো ওখ-নিখ পাহাৰ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত আৰিমব্ৰা পাহাৰ, আম্মিনিক্কাদন পাহাৰ, উৰাকাম পাহাৰ, চেৰিয়াম পাহাৰ, পাণ্ডালুৰ পাহাৰ আৰু চেক্কুন্নু পাহাৰ আদি উল্লেখযোগ্য। এই সকলোবোৰ [[পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালা]]ৰপৰা আঁতৰত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web|url=https://www.nativeplanet.com/travel-guide/must-visit-camping-sites-in-malappuram-district-004762.html|title=Hilly areas of Malappuram|trans-title=মালাপ্পুৰমৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল|date=৭ মে' ২০১৮|access-date=১১ অক্টোবৰ ২০২০|website=নেটিভ প্লেনেট|last=আকাশ সিং|archive-date=১৭ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201017165621/https://www.nativeplanet.com/travel-guide/must-visit-camping-sites-in-malappuram-district-004762.html|url-status=live}}</ref> অৱশ্যে নাৰিকল গছেৰে আবৃত্ত বালিচহীয়া উপকূলীয় সমভূমিভাগ এই পাহাৰীয়া প্ৰকৃতিৰ এক ব্যতিক্ৰম।<ref>{{Cite web|url=http://spb.kerala.gov.in/index.php/district-profile-malappuram.html|title=District Profile|trans-title=জিলাৰ প্ৰফাইল|website=spb.kerala.gov.in|access-date=২৪ আগষ্ট ২০১৯|archive-date=৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯|archive-url=https://web.archive.org/web/20190904185950/http://spb.kerala.gov.in/index.php/district-profile-malappuram.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nativeplanet.com/travel-guide/malappuram-the-hill-top-town-000626.html|title=Malappuram, The Hill Top Town - Nativeplanet|trans-title=মালাপ্পুৰম, পাহাৰৰ ওপৰৰ চহৰ - নেটিভপ্লেনেট|date=৩০ জুন ২০১৪ }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.financialexpress.com/archive/cultural-counterpoint/1092461/|title=Cultural counterpoint|trans-title=সাংস্কৃতিক প্ৰতিলিপি|date=২৪ মাৰ্চ ২০১৩}}</ref> == ইতিহাস == প্ৰাচীন কালৰেপৰা মালাপ্পুৰম এখন সামৰিক আৰু প্ৰশাসনিক সদৰ আছিল। অৱশ্যে চহৰখনৰ প্ৰাচীন ইতিহাসৰ বেছিভাগেই লিপিবদ্ধ হোৱা দেখা নাযায়। তথাপি ইয়াত কিছুমান প্ৰাগঐতিহাসিক ধ্বংসাৱশেষ পোৱা যায়। বিশেষকৈ উৰাকাম, মেলমুৰি, পোনমালা আৰু ভেংগৰাৰ দৰে চহৰখনৰ কিছুমান অংশত শিল কাটি বনোৱা গুহা পোৱা গৈছে।<ref name=History_of_Malappuram>{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title= History of Malappuram|trans-title=মালাপ্পুৰমৰ ইতিহাস}}</ref> ভেলিয়াংগাড়ী, কুট্টিলাংগাড়ী, পল্লীপুৰম আদি নামৰ অঞ্চলসমূহে মালাপ্পুৰমৰ জৈন আৰু বৌদ্ধ ইতিহাসৰ কথা সোঁৱৰাই দিয়ে। লক্ষণীয়ভাৱে মালাপ্পুৰমৰ উৰাকাম পাহাৰত সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ২০০০ ফুট উচ্চতাত অৱস্থিত ১৫০০ বছৰ পুৰণি জৈন মন্দিৰটোৱে এই কথা নিঃসন্দেহে প্ৰমাণ কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://www.cpreecenvis.nic.in/Database/OorakamMala_2713.aspx|title=Oorakam Mala|trans-title=উৰাকাম পাহাৰ|website=Cpreecenvis.nic.in|access-date=২৪ আগষ্ট ২০১৯}}</ref> [[সংগম যুগ]]ত এৰানাদান মালাপ্পুৰম চেৰা সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। পাট্টাৰ কাডাভ, পানাক্কাড আদি ঠাই সম্ভৱতঃ পাট্টাৰ আৰু পানাৰসকলে তাত বসবাস কৰাৰ ফলতেই গঢ় লৈ উঠিছিল। কিন্তু সংগম যুগত বা সংগমৰ পৰৱৰ্তী যুগত মানুহৰ জীৱন আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে আৰু কোনো সবিশেষ তথ্য পোৱা নাযায়।<ref name="DISTRICT CENSUS HANDBOOK">{{Cite book|title=DISTRICT CENSUS HANDBOOK|trans-title=জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি|publisher=লোকপিয়ল সঞ্চালকালয়, কেৰালা|year=২০১১|pages=১৫}}</ref> ওচৰৰ ভাল্লুভানাডৰ ভেল্লোডীসকল আৰু নেডুংগানাডৰ নেডুংগাড়ীসকলৰ দৰেই এৰানাডও এৰাডীসকল নামৰ এটা [[সামান্থন নায়াৰ]] জনগোষ্ঠীয়ে শাসন কৰিছিল। এৰানাডৰ শাসকসকলক ''এৰাল্পপাদ'' বা ''এৰাডী'' উপাধিৰে জনা গৈছিল। মালাপ্পুৰমত পোৱা পুৰাতাত্ত্বিক ধ্বংসাৱশেষসমূহৰ ভিতৰত জামোৰিন ৰাজত্বকালৰ পূব শাখাৰ প্ৰসাদৰ ভগ্নাৱশেষো আছে। মালাপ্পুৰম এৰানাড অঞ্চলত জামোৰিনসকলৰ সামৰিক সদৰ আছিল। জামোৰিনসকলৰ মালাপ্পুৰমৰ ওপৰত প্ৰভুত্ব আছিল। তেওঁলোকৰ সেনাপতি পাৰা নাম্বিয়ে প্ৰাথমিক অৱস্থাত মালাপ্পুৰমৰ ডাউনহিলত (কোট্টাপ্পাড়ী) সদৰ কাৰ্যালয় স্থাপন কৰি এই অঞ্চল শাসন কৰিছিল।<ref name="Malabar Manual Appendix">{{cite book |last1=লোগান |first1=উইলিয়াম |title=MALABAR MANUAL: With Commentary by VED from VICTORIA INSTITUTIONS |trans-title=মালাবাৰ হাতপুথি: ভিক্টোৰিয়া ইনষ্টিটিউচনৰপৰা ভেদৰ ধাৰাভাষ্যৰ সৈতে|publisher=ভিক্টোৰিয়া ইনষ্টিটিউচন, আৰাধনা, দেৱৰকোভিল ৬৭৩৫০৮ |edition=খণ্ড ২ |url=https://books.google.com/books?id=0TJFDwAAQBAJ&pg=PA1 |access-date=১২ জুলাই ২০২০}}</ref> পৰৱৰ্তী জামোৰিনসকলৰ পূৰ্বপুৰুষ পূৰ্বৰ মালাপ্পুৰমৰ শাসকসকলৰ সবিশেষ ভাস্কৰ ৰবি বৰ্মনৰ (১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দ) ইহুদী তাম্ৰলিপি আৰু বীৰ ৰাঘৱ চক্ৰৱৰ্তীৰ (১২২৫ খ্ৰীষ্টাব্দ) কোট্টায়াম তাম্ৰলিপিত পোৱা যায়। চহৰখনৰ পৰৱৰ্তী ইতিহাস জামোৰিনৰ শাসনৰ ইতিহাসৰ সৈতে ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত।<ref>{{Cite book|title=DISTRICT CENSUS HANDBOOK MALAPPURAM|trans-title=জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি মালাপ্পুৰম|last=খণ্ড দ্বাদশ-এ|publisher=লোকপিয়ল সঞ্চালকালয়, কেৰালা|year=২০১১|pages=১৫}}</ref> ঔপনিৱেশিক যুগত মালাপ্পুৰম ইউৰোপীয় আৰু ব্ৰিটিছ সৈন্যৰ সদৰ আছিল। পিছলৈ ই ১৮৮৫ চনত গঠিত পূৰ্বৰ মালাপ্পুৰম বিশেষ বাহিনী বুলি জনাজাত [[মালাবাৰ বিশেষ আৰক্ষী]]ৰ (এম.এছ.পি) সদৰলৈ ৰূপান্তৰিত হয়।<ref>{{cite book |last1=চি.এ. |first1=ইনেছ |title=Madras District Gazetteers: Malabar and Anjengo |trans-title=মাদ্ৰাজ জিলা গেজেটিয়াৰ: মালাবাৰ আৰু আনজেংগো|date=১৯০৮ |publisher=চৰকাৰী প্ৰেছ, মাদ্ৰাজ |page=৩৭১ |url=https://books.google.com/books?id=w806vgAACAAJ |access-date=৩০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০}}</ref> ব্ৰিটিছসকলে নিজৰ সৈন্য নিয়োগ কৰিবলৈ [[কাডালুণ্ডি নদী]]ৰ পাৰত মালাপ্পুৰমৰ পাহাৰৰ শিখৰত হাইগ বেৰেক স্থাপন কৰিছিল। এসময়ত ইয়াত টিপু চুলতানৰ এটা দুৰ্গ আছিল। মূল বেৰেকসমূহ এতিয়া মালাপ্পুৰম চিভিল ষ্টেচন হিচাপে জিলা প্ৰশাসনৰ কাৰ্যালয়লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.malappuramtourism.org/history.php|title=Malappuram British History|trans-title=মালাপ্পুৰম ব্ৰিটিছ ইতিহাস|access-date=১২ জুলাই ২০২০|archive-date=১০ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201010035952/https://www.malappuramtourism.org/history.php|url-status=dead}}</ref><ref name="DISTRICT CENSUS HANDBOOK"/> মালাপ্পুৰম পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ পাঁচটা ৰাজহ সংমণ্ডলৰ এটাৰ সদৰ আছিল। বাকীকেইটা থালাছেৰী, কোজিকোড, পালক্কাড আৰু ফ'ৰ্ট কোচিনত অৱস্থিত আছিল।<ref>{{Cite book|title=1951 census handbook - Malabar district|trans-title=১৯৫১ চনৰ লোকপিয়ল হাতপুথি - মালাবাৰ জিলা|publisher=মাদ্ৰাজ চৰকাৰ|year=১৯৫৩|location=চেন্নাই|pages=১|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf}}</ref> কালিকটৰ জিলা ব'ৰ্ডৰ উপৰি মালাবাৰ জিলাৰ কাম-কাজ পৰিচালনা কৰিবলৈ গঠন কৰা স্থানীয় ব'ৰ্ডসমূহৰ ভিতৰত মালাপ্পুৰম তালুক ব'ৰ্ড অন্যতম আছিল। [[থালাছেৰী]], পালক্কাড আৰু মানান্থাভাড়ীৰ (ৱায়ানাড) লগতে ইয়াৰ নিজা নামৰ সংমণ্ডলৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ আছিল।<ref>{{cite book |last1=চি.এ. |first1=ইনেছ |title=Madras District Gazetteers: Malabar and Anjengo |trans-title=মাদ্ৰাজ জিলা গেজেটিয়াৰ: মালাবাৰ আৰু আনজেংগো|date=১৯০৮ |publisher=চৰকাৰী প্ৰেছ, মাদ্ৰাজ |page=৩৭৩ |url=https://books.google.com/books?id=w806vgAACAAJ |access-date=৩০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০}}</ref> চহৰখনৰ ভেলিয়াংগাড়ীত ১০০ বছৰতকৈও অধিক পূৰ্বে ১৯১৬ চনত নিৰ্মাণ কৰা এটা পুৰণি কুঁৱাৰ বেৰত এতিয়াও মালাপ্পুৰম তালুক ব'ৰ্ডৰ শিলালিপি দেখিবলৈ পোৱা যায়।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/Celebrating-centenary-of-a-public-well/article14015273.ece|title=Celebrating centenary of a public well|trans-title=এটা ৰাজহুৱা কুঁৱাৰ শতবাৰ্ষিকী উদ্‌যাপন|newspaper=দ্য হিন্দু |date=২২ জানুৱাৰী ২০১৬}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/news-malappuramkerala-27-04-2017/640134|title=ഈ തെളിനീരിന് നൂറ്റാണ്ടിന്റെ നിറവ്|trans-title=এই পৰিষ্কাৰ পানীৰ শতবাৰ্ষিকী পূৰ্ণ|website=Deshabhimani.com}}</ref> মালাবাৰ জিলাৰ সংমণ্ডল ৰাজহ দণ্ডাধীশ আৰু সহকাৰী আৰক্ষী অধীক্ষকৰ কাৰ্যালয়সমূহো মালাপ্পুৰমত অৱস্থিত আছিল।<ref>{{cite book |last1=চি.এ. |first1=ইনেছ |title=Madras District Gazetteers: Malabar and Anjengo |trans-title=মাদ্ৰাজ জিলা গেজেটিয়াৰ: মালাবাৰ আৰু আনজেংগো|date=১৯০৮ |publisher=চৰকাৰী প্ৰেছ, মাদ্ৰাজ |page=৪১৬ |url=https://books.google.com/books?id=w806vgAACAAJ |access-date=৩০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০}}</ref> === কোট্টাকুন্নু পাহাৰীয়া কেন্দ্ৰ === মালাপ্পুৰম চহৰৰ মাজ-মজিয়াত কোট্টাকুন্নু পাহাৰীয়া কেন্দ্ৰটো অৱস্থিত। এই অঞ্চলটো [[কালিকট]]ৰ শাসক জামোৰিনসকলৰ সামৰিক সদৰ থকাৰ সময়ত ইয়াত নিৰ্মাণ কৰা দুৰ্গটোৰপৰাই কোট্টাকুন্নু নামটো আহিছে। এই অঞ্চলৰ ভৌগোলিক গুৰুত্বৰ বাবেই ইয়াত মালাপ্পুৰম দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু ইয়াৰ চৌপাশেই মালাপ্পুৰম চহৰখন গঢ় লৈ উঠিছিল। == ভূগোল == === ভূ-প্ৰকৃতি === মালাপ্পুৰম ৰাজ্যখনৰ মধ্যভাগত অৱস্থিত। নামটোৱে বুজোৱাৰ দৰেই ই সেউজীয়া সৰু সৰু পাহাৰেৰে আবৃত। চহৰখনৰ মাজেৰে কেইবাখনো নিৰ্মল পানীৰ জুৰি বৈ গৈছে। কেৰালাৰ অন্যতম প্ৰধান নদী কাডালুণ্ডি পুঝা চহৰখনৰ কাষেৰে বৈ গৈছে।<ref>{{Cite web|url=https://malappuram.nic.in/about-district/|title=Malappuram District Profile|trans-title=মালাপ্পুৰম জিলাৰ প্ৰফাইল|website=মালাপ্পুৰম}}</ref> চহৰখন পৰিষ্কাৰ কৰি ৰখাৰ ক্ষেত্ৰত সুন্দৰ অভিলেখ থকা ৰাজ্যখনৰ কেইখনমান মাত্ৰ পৌৰসভাৰ ভিতৰত মালাপ্পুৰম অন্যতম। পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা আৰু স্বাস্থ্যৰ ৰক্ষণাবেক্ষণৰ বাবে ২০১১ চনত ৰাজ্য চৰকাৰে ইয়াক দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ পৌৰসভা হিচাপে স্বীকৃতি দিছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=YRhBDwAAQBAJ&q=award+for+best+municipality+in+the+state+was+won+by+Ottapalam+and+the+second+place+by+Malappuram&pg=PT119|title=Re-visioning Indian Cities: The Urban Renewal Mission|trans-title=ভাৰতীয় চহৰসমূহৰ পুনৰ দৰ্শন: নগৰ নৱীকৰণ অভিযান|last=শিৱৰামাকৃষ্ণন|first=কে. চি.|date=৪ আগষ্ট ২০১১|publisher=ছেজ পাব্লিছিং ইণ্ডিয়া|isbn=9788132119470|language=en}}</ref> তদুপৰি ২০১৯ চনত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বচ্ছতা উৎকৃষ্টতা বঁটাতো ই দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=1564790|title=Amrut Cities--Municipal Corporations of Raigarh, Ambikapur, and Kumbakonam Bag Top Swachhata Excellence Awards|trans-title=অমৃত চহৰ--ৰায়গড়, অম্বিকাপুৰ আৰু কুম্ভকোনাম পৌৰ নিগমে শীৰ্ষ স্বচ্ছতা উৎকৃষ্টতা বঁটা লাভ কৰিলে|website=pib.gov.in|access-date=২৪ আগষ্ট ২০১৯}}</ref> আন জিলা সদৰসমূহৰ বিপৰীতে উত্তৰ-দক্ষিণৰ লগতে পশ্চিম-পূবৰ যাতায়াতৰ ক্ষেত্ৰতো মালাপ্পুৰমৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে। ইয়াৰ ফলত ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ বা ৰাজ্যিক ঘাইপথৰ জৰিয়তে জিলাখনৰ সকলোৱে চহৰখনলৈ সহজে অহা-যোৱা কৰিব পাৰে।<ref>{{Cite book|title=Work Study Report on Police Department 2013|trans-title=আৰক্ষী বিভাগৰ কাৰ্য অধ্যয়ন প্ৰতিৱেদন ২০১৩|publisher=পি এণ্ড এ আৰ (এআৰ-সপ্তম) বিভাগ, কেৰালা চৰকাৰ|year=২০১৩|pages=৭৭}}</ref> === জলবায়ু === চহৰখনৰ জলবায়ু প্ৰায় একেই। ইয়াৰ ক্ৰান্তীয় মৌচুমী জলবায়ু (কোপেন ''এম'') সাধাৰণতে গৰম আৰু আৰ্দ্ৰ প্ৰকৃতিৰ। অৱশ্যে দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বতাহৰ সময়ত ইয়াত সাধাৰণতে প্ৰচুৰ বৰষুণ হয়। ছেপ্টেম্বৰৰপৰা মাৰ্চ মাহলৈকে বতৰ যথেষ্ট আকৰ্ষণীয় হোৱাৰ বাবে এই সময়ছোৱাই মালাপ্পুৰম ভ্ৰমণৰ বাবে সৰ্বোত্তম সময়। প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ বাবেই মালাপ্পুৰম এখন নিৰ্মল বতাহৰ চহৰ। ২০১০ বৰ্ষৰ কেন্দ্ৰীয় প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ ব'ৰ্ডৰ তথ্য অনুসৰি, চালফাৰ ডাই অক্সাইড (SO₂), নাইট্ৰ'জেন ডাই অক্সাইড (NO₂) আৰু পিএম১০-ৰ (PM₁₀) বাবে নিৰীক্ষণ কৰা ১৮০খন চহৰৰ ভিতৰত মালাপ্পুৰম এনে দুখন চহৰৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল যিয়ে সকলো বায়ু প্ৰদূষকৰ বাবে নিম্ন প্ৰদূষণৰ (অৰ্থাৎ মানকৰ তুলনাত ৫০% তলত) মাপকাঠী পূৰণ কৰিছিল। {{Weather box |location = মালাপ্পুৰম, কেৰালা |single line = yes |metric first = yes |width = auto |temperature colour = pastel | Jan high C = 32.0 | Feb high C = 32.9 | Mar high C = 34.0 | Apr high C = 33.8 | May high C = 32.7 | Jun high C = 29.3 | Jul high C = 28.1 | Aug high C = 28.7 | Sep high C = 29.7 | Oct high C = 30.3 | Nov high C = 31.1 | Dec high C = 31.4 | year high C = 31.2 | Jan low C = 21.8 | Feb low C = 22.8 | Mar low C = 24.4 | Apr low C = 25.4 | May low C = 25.1 | Jun low C = 23.5 | Jul low C = 22.8 | Aug low C = 23.3 | Sep low C = 23.3 | Oct low C = 23.4 | Nov low C = 23.1 | Dec low C = 21.9 | year low C = 23.4 | rain colour = green | Jan rain mm = 1 | Feb rain mm = 9 | Mar rain mm = 16 | Apr rain mm = 101 | May rain mm = 253 | Jun rain mm = 666 | Jul rain mm = 830 | Aug rain mm = 398 | Sep rain mm = 233 | Oct rain mm = 281 | Nov rain mm = 140 | Dec rain mm = 24 | source=<ref name="Climate-Data.org">{{cite web|title="CLIMATE: MALAPPURAM"|trans-title="জলবায়ু: মালাপ্পুৰম"|publisher=Climate-Data.org|url=http://en.climate-data.org/location/34234/}}</ref> }} == জনগাঁথনি == ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি চহৰখনৰ মুঠ জনসংখ্যা আছিল ১,০১,৩৮৬ জন। ইয়াৰে ৪৮,৯৫৭ জন পুৰুষ আৰু ৫২,৪২৯ গৰাকী মহিলা। ০ৰপৰা ৬ বছৰ বয়সৰ জনসংখ্যা আছিল ১৪,৬২৯ জন। অনুসূচিত জাতি আৰু অনুসূচিত জনজাতিৰ জনসংখ্যা আছিল ক্ৰমে ৫,৩২৩ আৰু ৭৭ জন। ২০১১ চনত মালাপ্পুৰমত ১৯,৭৮৫টা পৰিয়াল আছিল।<ref name="Census2011Gov">{{cite web |title=Census of India: Malappuram |trans-title=ভাৰতৰ লোকপিয়ল: মালাপ্পুৰম|url=http://censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=715506 |website=Censusindia.gov.in |access-date=২৩ জানুৱাৰী ২০২০}}</ref> চহৰখনৰ জনসংখ্যাৰ ৭৪.৮৩% মুছলমান হোৱাৰ বিপৰীতে হিন্দু আৰু খ্ৰীষ্টানসকলে বাকী ২৫% গঠন কৰে।<ref>{{cite web | url=https://www.census2011.co.in/data/religion/district/275-malappuram.html | title=Malappuram District Religion Data - Hindu/Muslim |trans-title=মালাপ্পুৰম জিলাৰ ধৰ্মীয় তথ্য - হিন্দু/মুছলমান}}</ref> == পৌৰ প্ৰশাসন == [[File:Malappuram Townhall.png|250px|thumb|মালাপ্পুৰম টাউন হল]] {| class="toccolours" style="clear:right; float:right; background:#ffffff; margin: 0 0 0.5em 1em; width:220" |- ! style="background:#A8BDEC" align="center" colspan="2"|'''পৌৰসভাৰ বিষয়াসকল''' |- |align="center"| পৌৰপতি ||[[অধিবক্তা]] ভি. ৰিনিশা {{Resize|([[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|আইইউএমএল]])}}<ref name=":0">{{Cite web |title=Local Self Government Department {{!}} Local Self Government Department |trans-title=স্থানীয় স্বায়ত্তশাসন বিভাগ {{!}} স্থানীয় স্বায়ত্তশাসন বিভাগ|url=https://lsgkerala.gov.in/en/lbelection/electdmemberdet/2020/213 |access-date=২৮ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫ |website=Lsgkerala.gov.in}}</ref> |- |align="center"|উপ-পৌৰপতি ||জিতেশ জি অনিল {{Resize|([[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|আইএনচি]])}}<ref name=":0" /> |- ! style="background:#A8BDEC" align="center" colspan="2"|'''নিৰ্বাচিত প্ৰতিনিধিসকল''' |- |align="center"|বিধানসভাৰ সদস্য {{Resize|([[মালাপ্পুৰম বিধানসভা সমষ্টি|মালাপ্পুৰম এলএচি]])}} |[[পি. উবাইদুল্লা]] {{Resize|([[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|আইইউএমএল]])}}<ref>{{cite web|url=https://niyamasabha.nic.in/index.php/content/member_homepage/2415|title=P Ubaidulla : The Hon'ble MLA of Kerala [15th Kla]|trans-title=পি উবাইদুল্লা : কেৰালাৰ মাননীয় বিধায়ক [১৫ তম বিধানসভা]|website=Niyamasabha.nic.in|access-date=১ জুলাই ২০২৬}}</ref> |- |align="center"|সংসদৰ সদস্য {{Resize|([[মালাপ্পুৰম লোকসভা সমষ্টি|মালাপ্পুৰম এইচপিচি]])}} |[[ই. টি. মহম্মদ বছিৰ]] {{Resize|([[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|আইইউএমএল]])}}<ref>{{Cite web |last=কেন্দ্ৰ |first=ৰাষ্ট্ৰীয় সূচনা বিজ্ঞান |title=Digital Sansad |trans-title=ডিজিটেল সংসদ|url=https://sansad.in/ls |access-date=২৮ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |website=Sansad.in |language=en}}</ref> |} চহৰখন মালাপ্পুৰম পৌৰসভাৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয় আৰু ইয়াৰ মুৰব্বী হৈছে এজন পৌৰপতি। প্ৰশাসনিক কাম-কাজৰ সুবিধাৰ্থে চহৰখনক ৪০টা ৱাৰ্ডত ভাগ কৰা হৈছে। এই ৱাৰ্ডসমূহৰপৰাই পৌৰ পৰিষদৰ সদস্যসকলক পাঁচ বছৰৰ বাবে নিৰ্বাচন কৰা হয়। ৪০টা ৱাৰ্ডৰ কাউঞ্চিলৰসকলে পৌৰপতি আৰু উপ-পৌৰপতিক নিৰ্বাচন কৰে। বৰ্তমান পৌৰসভাখন ইউনাইটেড ডেম'ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্টৰ (ইউডিএফ)দ্বাৰা পৰিচালিত। ২০২৫ চনৰপৰা ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগৰ (আইইউএমএল) ভি. ৰিনিশা পৌৰপতি হিচাপে আৰু [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ (আইএনচি) জিতেশ জি. অনিল উপ-পৌৰপতি হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{Cite news |date=২৬ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |title=UDF assumes power in 11 municipalities in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমৰ ১১খন পৌৰসভাত ইউডিএফে ক্ষমতা দখল কৰিছে|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/udf-assumes-power-in-11-municipalities-in-malappuram/article70440784.ece |access-date=২৮ ডিচেম্বৰ ২০২৫ |work=দ্য হিন্দু |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> পৌৰসভাৰ কাম-কাজসমূহ ছটা বিভাগত ভাগ কৰা হৈছে: সাধাৰণ প্ৰশাসন, আভিযান্ত্ৰিক, ৰাজহ, স্বাস্থ্য, নগৰ পৰিকল্পনা আৰু কল্যাণ। এই সকলোবোৰ বিভাগ পৌৰ সচিবৰ নিয়ন্ত্ৰণত কাম কৰে, যি প্ৰশাসনিক মুৰব্বী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। জিলা সদৰ হোৱাৰ বাবে মালাপ্পুৰমত চিভিল ষ্টেচন অঞ্চলটো অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। ইয়াত জিলাখনৰ প্ৰশাসনিক আৰু অন্যান্য চৰকাৰী কাৰ্যালয় যেনে জিলা দণ্ডাধীশৰ কাৰ্যালয়, জিলা কোষাগাৰ, আঞ্চলিক পৰিবহণ কাৰ্যালয়, গড়কাপ্তানি বিভাগৰ সংমণ্ডল কাৰ্যালয়, জিলা পঞ্চায়ত কাৰ্যালয়, নগৰ পৰিকল্পনা কাৰ্যালয়, পাঠ্যপুথি ভঁৰাল, জিলা চিকিৎসা কাৰ্যালয় আদি অৱস্থিত। চহৰখনত জিলা আৰক্ষী কাৰ্যালয়, মালাবাৰ বিশেষ আৰক্ষীৰ সদৰ কাৰ্যালয় আৰু শিক্ষা উপ-সঞ্চালকৰ কাৰ্যালয়কে ধৰি কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ জিলা পৰ্যায়ৰ কাৰ্যালয় আছে। ===মালাপ্পুৰম পৌৰসভাৰ নিৰ্বাচন ২০২০=== {|class="sortable wikitable" |- ! ক্ৰমিক নং<ref>{{Cite web|url=http://117.239.77.93/lbtrend/lbtrend2020/views/index.php|title=Malappuram Municipality election 2020|trans-title=মালাপ্পুৰম পৌৰসভা নিৰ্বাচন ২০২০|access-date=১১ ডিচেম্বৰ ২০২০|website=lbtrend}}</ref>!! মিত্ৰজোঁট!! প্ৰতীক!! কাউঞ্চিলৰৰ সংখ্যা |- | ০১ || [[ইউনাইটেড ডেম'ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউডিএফ]] ||[[File:UDF logo.png|50px]] || ২৫ |- | ০২ || [[লেফ্ট ডেম'ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|এলডিএফ]] ||[[File:Left Democratic Front (Kerala) Logo.svg|50px]] || ১৪ |- | ০৩ || নিৰ্দলীয় || [[File:No flag.svg|50px]] || ০১ |- |} === আৰক্ষী === ১৯২৭ চনত স্থাপিত মালাপ্পুৰম আৰক্ষী থানাখনে চহৰখন আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা উপ-নগৰসমূহত আইন-শৃংখলা ৰক্ষাৰ দায়িত্ব পালন কৰে। ইয়াৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ ভিতৰত মালাপ্পুৰম, [[মেলমুৰি]], কোডুৰ, [[কুট্টিলাংগাড়ী]], [[পোনমালা]] আৰু [[পানাক্কাড]] ৰাজহ গাঁওসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত। আৰক্ষী থানাখনৰ পৰিসৰৰ ভিতৰত মালাপ্পুৰম পৌৰসভা, কুট্টিলাংগাড়ী পঞ্চায়ত, কোডুৰ পঞ্চায়ত আৰু পোনমালা পঞ্চায়ত পৰে। কেৰালা আৰক্ষীৰ মালাপ্পুৰম মহকুমাৰ অধীনত এই অঞ্চলৰ আইন-শৃংখলা ৰক্ষা কৰা হয় আৰু ইয়াৰ মুৰব্বী হৈছে এজন [[আৰক্ষী উপ-অধীক্ষক]]। মালাপ্পুৰম আৰক্ষী মহকুমাত এৰানাড তালুকৰ অঞ্চলসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত মালাপ্পুৰম, ভেংগৰা, মাঞ্জেৰী আৰু কোট্টাক্কাল আৰক্ষী থানাৰ লগতে যান-বাহন আৰু মহিলা গোটো আছে। ইয়াৰ উপৰি মহিলাসকলৰ সুবিধাৰ্থে মালাপ্পুৰম আৰক্ষী সংমণ্ডলৰ অধীনত ২৪ ঘণ্টা ঘাইপথ আৰক্ষীৰ পহৰাৰ লগতে বিশেষ পিংক পেট্ৰ'ল (ডায়েল-১৫১৫) সেৱাৰ ব্যৱস্থা আছে। <ref>{{cite web|url=http://www.malappurampolice.gov.in/mlpol/|title=മലപ്പുറം ജില്ലാ പോലീസ്|trans-title=মালাপ্পুৰম জিলা আৰক্ষী|website=Matappurampolice.gov.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20160813075828/http://www.malappurampolice.gov.in/mlpol/|archive-date=১৩ আগষ্ট ২০১৬|url-status=dead}}</ref> মালাপ্পুৰমত জিলা আৰক্ষী অধীক্ষকৰ কাৰ্যালয় আৰু কেইবাটাও বিশেষ গোট আছে। ইয়াৰ ভিতৰত জিলা অপৰাধ শাখা, বিশেষ শাখা, অপৰাধ ৰেকৰ্ড ব্যুৰ', নিচাযুক্ত দ্ৰব্য কোষ, জিলা সদৰ শিবিৰ আৰু ৰাজ্যখনৰ অন্যতম পুৰণি সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বেটেলিয়ান মালাবাৰ বিশেষ আৰক্ষী উল্লেখযোগ্য। === প্ৰস্তাৱিত মালাপ্পুৰম পৌৰ নিগম === [[File:Greater Malappuram Map.png|thumb|250px|মালাপ্পুৰম চহৰৰ মেপ য'ত প্ৰস্তাৱিত নিগমৰ সীমা দেখুওৱা হৈছে]] [[File:SMGBmalappuram.JPG|thumbnail|[[কেৰালা গ্ৰামীণ বেংক]]ৰ সদৰ কাৰ্যালয়]] মালাপ্পুৰম কেৰালাৰ একমাত্ৰ ১০ লাখতকৈ অধিক জনসংখ্যাৰ নগৰীয়া অঞ্চল যি এতিয়াও পৌৰ নিগমলৈ উন্নীত হোৱা নাই। অৱশ্যে বৃহত্তৰ মালাপ্পুৰম অঞ্চলৰ স্থানীয় সংস্থাসমূহক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি মালাপ্পুৰম [[পৌৰসভা]]ক [[পৌৰ নিগম]]লৈ উন্নীত কৰাৰ এক দাবী উত্থাপন হৈ আহিছে।<ref name="Proposed corporation">{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/A-Planned-City-on-cards/articleshow/35179378.cms |website= timesofindia.indiatimes.com |title= Proposed Malappuram Municipal Corporation |trans-title= প্ৰস্তাৱিত মালাপ্পুৰম পৌৰ নিগম|date= ১৬ মে' ২০১৪ |access-date= ২৯ জুন ২০২০}}</ref> প্ৰস্তাৱিত মালাপ্পুৰম পৌৰ নিগমত অন্তৰ্ভুক্ত অঞ্চলসমূহ হ'ল: * মালাপ্পুৰম পৌৰসভা *[[মাंजेৰী|মাঞ্জেৰী]] পৌৰসভা *[[আনাক্কায়াম]], এখন উপ-নগৰীয়া পঞ্চায়ত *[[পুক্কোট্টুৰ]], এখন উপ-নগৰীয়া পঞ্চায়ত *[[ত্ৰিক্কালংগ'ড]], এখন উপ-নগৰীয়া পঞ্চায়ত *[[মোৰায়ুৰ]], এখন উপ-নগৰীয়া পঞ্চায়ত *[[কোডুৰ, মালাপ্পুৰম|কোডুৰ]], এখন উপ-নগৰীয়া পঞ্চায়ত *[[কুট্টিলাংগাড়ী]], এখন উপ-নগৰীয়া পঞ্চায়ত মালাপ্পুৰম পৌৰ নিগমত তলত দিয়া স্থানীয় সংস্থাসমূহকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়া হৈছে: *[[কোট্টাক্কাল পৌৰসভা]] *[[পোনমালা]] *[[ওথুক্কুংগল]] *[[উৰাকাম]] *[[কান্নামংগলম, মালাপ্পুৰম|কান্নামংগলম]] *[[পাৰাপ্পুৰ]] *[[ভেংগৰা, মালাপ্পুৰম জিলা|ভেংগৰা]] *মাকৰাপাৰাম্বা == শিক্ষা == [[File:AI International College, Malappuram Inkel Educity.png|thumb|এআই ইণ্টাৰনেশ্যনেল কলেজ, মালাপ্পুৰম]] চহৰখনত বিদ্যালয় পৰ্যায়ৰপৰা আৰম্ভ কৰি উচ্চ শিক্ষালৈকে কেইবাখনো শিক্ষানুষ্ঠান আছে। ইয়াৰ ভিতৰত কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়, মালাপ্পুৰম, জৱাহৰ নৱোদয় বিদ্যালয়, মালাপ্পুৰম আৰু মালাবাৰ স্পেচিয়েল পুলিচ এইছএছএছ উল্লেখযোগ্য। ১৯৭২ চনত আৰম্ভ হোৱা জিলাখনৰ আটাইতকৈ পুৰণি মহাবিদ্যালয় চৰকাৰী মহাবিদ্যালয়, মালাপ্পুৰম,<ref>{{Cite web|url=https://gcmalappuram.ac.in/history/|title=History – Govt college Malappuram|trans-title=ইতিহাস – চৰকাৰী মহাবিদ্যালয় মালাপ্পুৰম|website=Gcmalappuram.ac.in|access-date=১ জুলাই ২০২৬}}</ref> ১৯৮৭ চনত আৰম্ভ হোৱা কলেজ অৱ এপ্লাইড চাইন্স মালাপ্পুৰম<ref>{{Cite web|url=https://casmalappuram.ihrd.ac.in/cas/index.php/about-us/history|archive-url=https://web.archive.org/web/20190525133245/http://casmalappuram.ihrd.ac.in/cas/index.php/about-us/history|url-status=usurped|archive-date=২৫ মে' ২০১৯|title=History|trans-title=ইতিহাস|website=casmalappuram.ihrd.ac.in}}</ref> আৰু ২০১৫ চনত আৰম্ভ হোৱা চৰকাৰী মহিলা মহাবিদ্যালয়, মালাপ্পুৰমে<ref>{{Cite web|url=https://gwcmalappuram.com/about-us/|archive-url=https://web.archive.org/web/20190611120533/https://gwcmalappuram.com/about-us/|url-status=usurped|archive-date=১১ জুন ২০১৯|title=About us|trans-title=আমাৰ বিষয়ে|website=gwcmalappuram.com}}</ref> উচ্চ শিক্ষা প্ৰদান কৰে। চৰকাৰী টিটিআই, মালাপ্পুৰম,<ref>[http://www.e-grantz.kerala.gov.in/ViewInstitution.aspx?courseid=101] {{dead link|date=July 2026}}</ref> এমচিটি টিটিআই<ref>{{Cite web|url=https://mcttrainingcollege.in/|title=Home &#124; MCT Training College|trans-title=মুখ্য পৃষ্ঠা &#124; এমচিটি প্ৰশিক্ষণ মহাবিদ্যালয়|website=Mcttrainingcollege.in|access-date=১ জুলাই ২০২৬}}</ref> আৰু ফাজফাৰী টিটিআই<ref>{{Cite web|url=https://www.fazfari.org/tti.html|title=Fazfari Educational Complex&#124; FAZFARI TTI|trans-title=ফাজফাৰী শৈক্ষিক প্ৰকল্প&#124; ফাজফাৰী টিটিআই|website=Fazfari.org}}</ref> হৈছে শিক্ষক প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান। জিলাখনৰ দুখন আইন মহাবিদ্যালয়ৰ ভিতৰত অন্যতম এমচিটি কলেজ অৱ লিগেল ষ্টাডিজ এই চহৰতে অৱস্থিত।<ref>{{Cite web|url=http://www.mctlawcollege.org/contactus.php|title=MCT Law College Address|trans-title=এমচিটি আইন মহাবিদ্যালয়ৰ ঠিকনা|access-date=৬ জুন ২০২০|archive-date=২৭ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027180559/http://www.mctlawcollege.org/contactus.php|url-status=dead}}</ref> উচ্চতৰ মাধ্যমিক শিক্ষাৰ আঞ্চলিক সঞ্চালকালয়<ref>{{Cite web|url=http://dhsekerala.gov.in/contacts.htm|title=contacts|trans-title=যোগাযোগ|website=dhsekerala.gov.in}}</ref> আৰু ৰাজ্যিক মুক্ত বিদ্যালয়ৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয় (মালাবাৰ)<ref>{{Cite web |url=http://www.scolekerala.ac.in/contact.html |title=SCOLE Kerala |trans-title=স্কুল কেৰালা|access-date=৬ জুন ২০২০ |archive-date=২৬ জানুৱাৰী ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126125623/http://scolekerala.ac.in/contact.html |url-status=dead }}</ref> চহৰখনৰ চিভিল ষ্টেচনৰ ভিতৰত অৱস্থিত। ৰাজ্যখনৰ উচ্চ শিক্ষা খণ্ডত জিলাখনে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ৰাজ্যখনৰ দুখন প্ৰধান বিশ্ববিদ্যালয় এই জিলাতে অৱস্থিত। ১৯৬৮ চনত কেৰালাৰ দ্বিতীয়খন বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা হোৱা [[তেনহিপালম]] কেন্দ্ৰিক [[কালিকট বিশ্ববিদ্যালয়]],<ref>{{cite web |url=https://www.uoc.ac.in/ |website= uoc.ac.in |title= The University of Calicut|trans-title=কালিকট বিশ্ববিদ্যালয়}}</ref> আৰু ২০১২ চনত [[তিৰুৰ পৌৰসভা|তিৰুৰ]]ত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা থুনচাথ এজুথাচান মালায়ালম বিশ্ববিদ্যালয় ইয়াত অৱস্থিত।<ref>{{cite web |url=http://malayalamuniversity.edu.in/en/ |website = malayalamuniversity.edu.in |title= Malayalam University|trans-title=মালায়ালম বিশ্ববিদ্যালয়}}</ref> [[আলিগড় মুছলিম বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ (এএমইউ) তিনিটা অফ-কেম্পাছ কেন্দ্ৰৰ ভিতৰত অন্যতম এএমইউ মালাপ্পুৰম চৌহদ [[চেৰুকাৰা]]ত অৱস্থিত, যিটো এএমইউয়ে ২০১০ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{cite web |url= https://www.amu.ac.in/malappuram/ |website=amu.ac.in |title = Aligarh Muslim University Malappuram Off-centre|trans-title=আলিগড় মুছলিম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মালাপ্পুৰম অফ-চেণ্টাৰ}}</ref><ref>{{cite web |title=Universities in Malappuram district |trans-title=মালাপ্পুৰম জিলাৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ|url=https://www.malappuramtourism.org/institutions.php |website=malappuramtourism.org}}</ref> [[পানাক্কাড]]ত ইংৰাজী আৰু বিদেশী ভাষা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এটা অফ-কেম্পাছ পৰিচালিত হয়।<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/Eflu-to-start-courses-in-Malappuram-campus-on-January-31/articleshow/28958910.cms |website=The Times of India |title= Eflu to start courses in Malappuram campus on January-31 |trans-title=ইএফএলইউয়ে ৩১ জানুৱাৰীত মালাপ্পুৰম চৌহদত পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰিব|date= ১৭ জানুৱাৰী ২০১৪ |access-date= ২৪ জুন ২০২০}}</ref> জিলাখনৰ [[থাভানুৰ]]ত কেৰালা কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এটা উপ-কেন্দ্ৰ আৰু [[তিৰুনাভায়া]]ত [[শ্ৰী শংকৰাচাৰ্য সংস্কৃত বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ এটা উপ-কেন্দ্ৰ আছে। দাৰুল হুদা ইছলামিক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সদৰ কাৰ্যালয় [[তিৰুৰংগাড়ী]]ৰ [[চেম্মাড]]ত অৱস্থিত। মালাপ্পুৰমৰ ইনকেল গ্ৰীনছে ঔদ্যোগিক ক্ষেত্ৰৰ লগতে এখন শৈক্ষিক ক্ষেত্ৰও প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite news|title=Inkel Greens beckons firms to Malappuram|trans-title=ইনকেল গ্ৰীনছে প্ৰতিষ্ঠানসমূহক মালাপ্পুৰমলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছে|url=https://www.thehindubusinessline.com/news/national/inkel-greens-beckons-firms-to-malappuram/article8784293.ece|date=২৮ জুন ২০১৬|access-date=৬ অক্টোবৰ ২০২০|work=The Hindu Businessline}}</ref> [[মাंजेৰী|মাঞ্জেৰী]]ত থকা এৰানাড নলেজ চিটি ৰাজ্যখনৰ ভিতৰতে এক ব্যতিক্ৰমী প্ৰকল্প।<ref>{{Cite web|url=http://www.ekc.edu.in/about|title=Eranad knowledge city|trans-title=এৰানাড নলেজ চিটি|access-date=৪ নৱেম্বৰ ২০২০|website=eku.edu.in|archive-date=৪ জুন ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/20200604171424/http://www.ekc.edu.in/about|url-status=dead}}</ref> [[কুট্টিপ্পুৰম]]ৰ এমইএছ আভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয় কেৰালাৰ স্ব-বিত্তীয় খণ্ডৰ অধীনত প্ৰতিষ্ঠিত প্ৰথমখন আভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়। [[ভাৰতপুঝা]] নদীৰ কাষেৰে ১.৬ কিলোমিটাৰতকৈও অধিক বিয়পি থকা ই এখন নগৰীয়া চৌহদ। ১৯৬৩ চনত [[থাভানুৰ]]ত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা [[কেলাপ্পাজী কৃষি আভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা মহাবিদ্যালয়|কেচিএইটি]] ৰাজ্যখনৰ একমাত্ৰ কৃষি আভিযান্ত্ৰিক প্ৰতিষ্ঠান। কোট্টাক্কালৰ সমীপৰ [[পোট্টিপ্পাৰা]]ত থকা চৰকাৰী আয়ুৰ্বেদ মানসিক ৰোগ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান [[কেৰালা]]ৰ একমাত্ৰ চৰকাৰী আয়ুৰ্বেদিক মানসিক চিকিৎসালয়। ই দেশৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ অধীনত এনে ধৰণৰ প্ৰথমখন চিকিৎসালয়ো। [[কেৰালা চৰকাৰ]]ে কোট্টাক্কালত আয়ুৰ্বেদ বিশ্ববিদ্যালয় নামৰ আনখন বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপনৰ প্ৰস্তাৱ দিছে। ২০১৯-২০ বৰ্ষৰ বিদ্যালয়ৰ পৰিসংখ্যা অনুসৰি কেৰালাৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক বিদ্যালয় আৰু সৰ্বাধিক ছাত্ৰ-ছাত্ৰী এই জিলাতেই আছে। জিলাখনত ৮৯৮খন নিম্ন প্ৰাথমিক বিদ্যালয়,<ref>{{cite web |url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/publicView/districtwise/LP |website=sametham.kite.kerala.gov.in |title=LP schools in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমত নিম্ন প্ৰাথমিক বিদ্যালয়|access-date=১৭ এপ্ৰিল ২০২০}}</ref> ৩৬৩খন উচ্চ প্ৰাথমিক বিদ্যালয় আছে।<ref>{{cite web |url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/publicView/districtwise/UP |website=sametham.kite.kerala.gov.in |title=UP schools in Malappuram |trans-title=মালাপ্পুৰমত উচ্চ প্ৰাথমিক বিদ্যালয়|access-date=১৭ এপ্ৰিল ২০২০}}</ref> ইয়াৰ উপৰি ইয়াত ১২০খন [[কেন্দ্ৰীয় মাধ্যমিক শিক্ষা পৰিষদ|চিবিএছই]] আৰু ৩খন [[ভাৰতীয় মাধ্যমিক শিক্ষা প্ৰমাণ-পত্ৰ|আইচিএছই]] বিদ্যালয় আছে। == সংবাদ মাধ্যম == [[File:Kizhakkethala Junction, Malappuram, India.jpg|thumb|চহৰখনৰ এটা চাৰিআলি]] [[File:PassportOfficeMalappuram.jpg|thumbnail|পাছপ'ৰ্ট কাৰ্যালয়]] মালায়লা মনোৰমা, মাতৃভূমি, মধ্যমম, চন্দ্ৰিকা, দেশাভিমানী, সুপ্ৰভাতম আদি দৈনিক কাকতসমূহৰ ছপাশাল চহৰখনত আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে আছে। [[দ্য হিন্দু]] কাকতৰো মালাপ্পুৰমত এটা সংস্কৰণ আৰু ছপাশাল আছে। ধৰ্ম আৰু সংস্কৃতিৰ ওপৰত আধাৰিত কেইবাখনো মাহেকীয়া, পষেকীয়া আৰু সাপ্তাহিক আলোচনীও ইয়াৰপৰা প্ৰকাশ পায়। প্ৰায় সকলো মালায়ালম টিভি চেনেল আৰু বাতৰিকাকতৰে আপ হিলত কাৰ্যালয় আছে। ইয়াত কেইবাটাও স্থানীয় কেবল টিভি চেনেল আছে, যেনে এমচিভি, এচিভি আদি। পৌৰসভাৰ টাউন হলৰ কাষৰ আপ হিলত মালাপ্পুৰম প্ৰেছ ক্লাবো অৱস্থিত। জিলাখনত [[দূৰদৰ্শন]]ৰ প্ৰধান সম্প্ৰচাৰ কেন্দ্ৰটো মালাপ্পুৰমত অৱস্থিত। ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰসাৰ ভাৰতী ৰাষ্ট্ৰীয় জনসেৱা সম্প্ৰচাৰকৰ জিলাখনত এফএম কেন্দ্ৰ আছে, যিয়ে ১০২.৭ মেগাহাৰ্টজত সম্প্ৰচাৰ কৰে। কোনো ব্যক্তিগত এফএম কেন্দ্ৰ নথকাৰ পিছতো মালাপ্পুৰম ভাৰতৰ সৰ্বাধিক ৰেডিঅ' শ্ৰোতা থকা দহখন চহৰৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref name="mapsofindia.com">{{cite web|url=http://www.mapsofindia.com/top-ten-cities-of-india/top-ten-towns-in-highest-radio-listenership.html|title=Top Ten Towns with Highest Radio Listenership|trans-title=সৰ্বাধিক ৰেডিঅ' শ্ৰোতা থকা শীৰ্ষ দহখন চহৰ|access-date=২৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> ইয়াত এটা [[মাল্টিপ্লেক্স (চলচ্চিত্ৰগৃহ)|মাল্টিপ্লেক্স]] আৰু চাৰিটা একক চিনেমা হল আছে য'ত [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]], [[তামিল ভাষা|তামিল]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] আৰু [[হিন্দী]] ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। কেৰালাৰ অন্যতম পুৰণি চলচ্চিত্ৰ মঞ্চ ৰশ্মি ফিল্ম ছ'চাইটি মালাপ্পুৰমৰে হয়। ২০১১ চনৰ মাৰ্চ মাহত মালাপ্পুৰমৰ ৭২ তম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article1539062.ece | location=চেন্নাই, ভাৰত | work=দ্য হিন্দু | title=Rasmi film fete concludes |trans-title=ৰশ্মি চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সামৰণি | date=১৫ মাৰ্চ ২০১১}}</ref> ভাৰত চৰকাৰৰ [[প্ৰসাৰ ভাৰতী]] ৰাষ্ট্ৰীয় জনসেৱা সম্প্ৰচাৰকৰ জিলাখনত এটা এফএম কেন্দ্ৰ (এআইআৰ মাঞ্জেৰী এফএম) আছে, যিয়ে ১০২.৭ মেগাহাৰ্টজত সম্প্ৰচাৰ কৰে। কোনো ব্যক্তিগত এফএম কেন্দ্ৰ নথকাৰ পিছতো মালাপ্পুৰম, [[পোন্নানি]] আৰু [[তিৰুৰ]] ভাৰতৰ সৰ্বাধিক ৰেডিঅ' শ্ৰোতা থকা দহখন চহৰৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref name="mapsofindia.com"/> == ক্ৰীড়া == [[File:Malappuram District Sports Complex Stadium.jpg|thumbnail|[[২০১৩-১৪ ইণ্ডিয়ান ফেডাৰেচন কাপ]]ৰ সময়ত [[মালাপ্পুৰম জিলা ক্ৰীড়া প্ৰকল্প ষ্টেডিয়াম]]]] কেৰালাৰ অন্যান্য স্থানৰ দৰেই ইয়াতো স্থানীয় লোকসকলৰ মাজত ফুটবল আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় খেল। মালাপ্পুৰমৰ একেবাৰে মাজ-মজিয়াত কোট্টাপ্পাড়ী ফুটবল ষ্টেডিয়াম অৱস্থিত।<ref>{{cite web |url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/2014/dec/29/Where-Malappuram-Learned-to-Play-Football-699171.html |website=Newindianexpress.com |title= Where Malappuram learned to play football |trans-title= য'ত মালাপ্পুৰমে ফুটবল খেলিবলৈ শিকিছিল |date= ২৯ ডিচেম্বৰ ২০১৪ |access-date= ১ জুলাই ২০২০}}</ref> মালাপ্পুৰম জিলা ক্ৰীড়া প্ৰকল্প ষ্টেডিয়াম [[মাंजेৰী|মাঞ্জেৰী]]ৰ [[পাইয়াণ্ড, মাंजेৰী|পাইয়াণ্ড]]ত অৱস্থিত। ২০১৩-১৪ বৰ্ষৰ ইণ্ডিয়ান ফেডাৰেচন কাপৰ [[২০১৩-১৪ ইণ্ডিয়ান ফেডাৰেচন কাপ গ্ৰুপ পৰ্যায়|গ্ৰুপ পৰ্যায়]]ৰ খেল আয়োজনৰ বাবে জৱাহৰলাল নেহৰু ষ্টেডিয়ামৰ লগতে ইয়াকো অন্যতম ষ্টেডিয়াম হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল। এই ষ্টেডিয়ামত 'বি' আৰু 'ডি' গ্ৰুপৰ খেলসমূহ অনুষ্ঠিত হৈছিল। ইএমএছ ষ্টেডিয়ামৰ লগতে ই ২০২৩ ইণ্ডিয়ান চুপাৰ কাপও আয়োজন কৰিছিল।<ref name="Federation Cup 2014">{{cite news|title=Federation Cup 2013-14 to kickoff on January 14|trans-title=২০১৩-১৪ বৰ্ষৰ ফেডাৰেচন কাপ ১৪ জানুৱাৰীত আৰম্ভ হ'ব|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/Federation-Cup-2013-14-to-kickoff-on-January-14/articleshow/27291593.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20140113071115/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-12-13/top-stories/45161159_1_federation-cup-january-14-group-c|url-status=live|archive-date=১৩ জানুৱাৰী ২০১৪|work=[[The Times of India]]|date=১৩ ডিচেম্বৰ ২০১৩ |access-date=১২ জানুৱাৰী ২০১৪}}</ref> ভাৰতীয় আন্তঃবিদ্যালয় ফুটবল প্ৰতিযোগিতাত মালাবাৰ স্পেচিয়েল পুলিচ এইছএছএছ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ সফল দল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-sports/article2789254.ece | location=চেন্নাই, ভাৰত | work=দ্য হিন্দু | title=MSP HSS emerges champion |trans-title=এমএছপি এইছএছএছ চেম্পিয়ন হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে | date=১০ জানুৱাৰী ২০১২}}</ref> [[দিল্লী]]ত অনুষ্ঠিত ৫৩ তম আৰু ৫৫ তম [[সুব্ৰত কাপ]] আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আন্তঃবিদ্যালয় ফুটবল প্ৰতিযোগিতাতো ই ৰানাৰ্ছ-আপ হৈছিল।<ref>{{cite news|url=http://www.business-standard.com/generalnews/news/dynamo-kyiv-down-fighting-msp-malappuram-to-win-subroto-cup/63139/|title=Dynamo Kyiv down fighting MSP Malappuram to win Subroto Cup|trans-title=ডাইনাম' কিভে যুঁজাৰু এমএছপি মালাপ্পুৰমক পৰাস্ত কৰি সুব্ৰত কাপ দখল কৰিছে|author=প্ৰেছ ট্ৰাষ্ট অৱ ইণ্ডিয়া|date=১ অক্টোবৰ ২০১২|access-date=২৮ জুলাই ২০১৫|newspaper=বিজনেছ ষ্টেণ্ডাৰ্ড ইণ্ডিয়া}}</ref> == উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি == [[File:Thunchath Ezhuthachan.jpg|right|thumb|আধুনিক [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] ভাষাৰ পিতৃস্বৰূপ বুলি গণ্য কৰা [[থুনচাথ এজুথাচান]]ৰ জন্ম মালাপ্পুৰমত হৈছিল]]{{columns-list|colwidth=22em| * [[কুৰুক্কোলি মইদীন]] - ৰাজনীতিবিদ, বিধায়ক। * [[এ. বিজয়ৰাঘৱন]] - [[ৰাজ্যসভা]]ৰ প্ৰাক্তন সাংসদ আৰু [[ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী)|চিপিআই(এম)]]-ৰ ৰাজ্যিক সম্পাদক। * [[এ. পি. অনিল কুমাৰ]] - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী। * [[এ. আৰ. ৰাজা ৰাজা বৰ্মা]] - ''কেৰালা পাণিনি'' নামেৰে পৰিচিত [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] কবি আৰু ব্যাকৰণবিদ ([[পাৰাপ্পানাদ]] ৰাজপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত)। * [[আব্দুল নেদিয়োডাথ]] - ফুটবল খেলুৱৈ। * [[আব্দুৰহমান ৰন্দাথনি]] - ৰাজনীতিবিদ। * [[অচ্যুত পিশাৰদী]] - এজন [[সংস্কৃত ব্যাকৰণ]]বিদ, [[ভাৰতীয় জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান|জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী]] আৰু [[ভাৰতীয় গণিত|গণিতজ্ঞ]]। * [[আদিল ইব্ৰাহিম]] - অভিনেতা। * [[আহমদ কুট্টী]] - উত্তৰ আমেৰিকাৰ ইছলামিক পণ্ডিত। * [[আজিজেশ পাছাট]] - [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] [[ঔপন্যাসিক]], [[চুটিগল্প]] লিখক আৰু [[স্তম্ভকাৰ]]। * [[আক্কিথাম অচ্যুতন নাম্বুথিৰি]] - [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] কবি আৰু প্ৰবন্ধকাৰ। (মালাপ্পুৰম আৰু পালক্কাড জিলাৰ সীমান্তৰ এখন গাঁও [[কুমাৰানেল্লুৰ]]ত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ ''পোন্নানি কালাৰী''-ৰ এজন লিখক আছিল) * [[আক্কিথাম নাৰায়ণন]] - চিত্ৰশিল্পী। * [[আম্মু স্বামীনাথন]] - স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু ভাৰতৰ সংবিধান সভাৰ সদস্যা। * [[আনাছ এডাথোড়িকা]] - ভাৰতীয় পেছাদাৰী [[এছ'চিয়েশ্যন ফুটবল|ফুটবল খেলুৱৈ]]। * [[অনীশ জি. মেনন]] - অভিনেতা।<ref>{{cite news |title=Being the usual and unusual actor: Aneesh G Menon |trans-title=সাধাৰণ আৰু অসাধাৰণ অভিনেতা হোৱাৰ অভিজ্ঞতা: অনীশ জি মেনন|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/mollywood/190917/being-the-usual-and-unusual-actor-aneesh-g-menon.html |work=[[Deccan Chronicle]] |date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৭ |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last=পিল্লাই |first=ৰাধিকা চি |date=৯ মাৰ্চ ২০১৫|title=Length of the character matters to me: Aneesh |trans-title=চৰিত্ৰৰ দৈৰ্ঘ্যই মোৰ বাবে গুৰুত্ব ৰাখে: অনীশ|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Length-of-the-character-matters-to-me-Aneesh/articleshow/46492733.cms |work=[[The Times of India]] |access-date=১ এপ্ৰিল ২০২১}}</ref> * [[আনিখা]] - অভিনেত্ৰী। * [[অপৰ্ণা নায়াৰ]] - অভিনেত্ৰী। * [[অৰ্জুন জয়ৰাজ]] - পেছাদাৰী ফুটবল খেলুৱৈ। * [[নাম্বুথিৰি (চিত্ৰশিল্পী)|আৰ্টিষ্ট নাম্বুথিৰি]] - [[চিত্ৰাংকন|চিত্ৰশিল্পী]]। * [[আৰ্যাদন মহম্মদ]] - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী। * [[আৰ্যাদন শৌকত]] - ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক। * [[আশ্বিক কুৰুনিয়ান]] - ভাৰতীয় পেছাদাৰী [[এছ'চিয়েশ্যন ফুটবল|ফুটবল খেলুৱৈ]]। * [[আচিফ ছাহীৰ]] - ভাৰতীয় ফুটবল খেলুৱৈ। * [[আজাদ মুপেন]] - চিকিৎসক আৰু সমাজহিতৈষী।<ref>{{cite web | url=http://www.vccircle.com/news/healthcare-services/2014/02/12/we-are-looking-turnover-1b-2017-azad-moopen-chairman-aster-dm | title=We are looking at a turnover of $1B by 2017: Azad Moopen, chairman of Aster DM Healthcare |trans-title=আমি ২০১৭ চনৰ ভিতৰত ১ বিলিয়ন ডলাৰৰ টাৰ্ণঅ'ভাৰৰ লক্ষ্য ৰাখিছোঁ: আজাদ মুপেন, এষ্টাৰ ডিএম হেল্থকেয়াৰৰ অধ্যক্ষ | publisher=ভিচি চাৰ্কল | date=১২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৪ | access-date=৫ মে' ২০১৪ | author=জাগৱানি, লোহিত | archive-date=৫ মে' ২০১৪ | archive-url=https://web.archive.org/web/20140505162506/http://www.vccircle.com/news/healthcare-services/2014/02/12/we-are-looking-turnover-1b-2017-azad-moopen-chairman-aster-dm | url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=69364 পদ্মা বঁটা ঘোষণা কৰা হ'ল] গৃহ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়, ২৫ জানুৱাৰী ২০১১</ref><ref name="forbes1">{{cite web|url=http://english.forbesmiddleeast.com/details.php?list=44480&row=3869 |title=Top 100 Indian Leaders in UAE |trans-title=ইউএই-ৰ শীৰ্ষ ১০০ গৰাকী ভাৰতীয় নেতা|work=ফৰ্বছ |access-date=৫ মে' ২০১৪ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140505172839/http://english.forbesmiddleeast.com/details.php?list=44480&row=3869 |archive-date=৫ মে' ২০১৪ }}</ref> * [[বি. এম. কুট্টী]] - সাংবাদিক আৰু কৰ্মী। * [[বালামণি আম্মা]] - [[মালায়ালম সাহিত্য]]ৰ লেখিকা। * [[চি. কৰুণাকৰ মেনন]] - সাংবাদিক আৰু ৰাজনীতিবিদ। * [[চি. ৰাধাকৃষ্ণন]] - [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] ভাষাৰ লিখক আৰু চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক। * [[চি. এন. আহমদ মৌলবী]] - ভাৰতীয় [[মালায়ালম সাহিত্য]]ৰ লিখক। * [[চাক্কিৰী আহমেদ কুট্টী]] - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী আৰু [[কেৰালা বিধানসভা]]ৰ প্ৰাক্তন অধ্যক্ষ। * [[চালিলকাথ কুনাহমেদ হাজি]] - সমাজ সংস্কাৰক।<ref>{{cite journal |last1=এইচ. আব্দুল ৰহমান|title=Vakkom Moulavi and the Renaissance Movement among the Muslims |trans-title=ভাক্কম মৌলবী আৰু মুছলমানসকলৰ মাজত নৱ-জাগৰণ আন্দোলন|journal=বিশ্ববিদ্যালয় |date=৬ এপ্ৰিল ২০০৯ |publisher=কেৰালা বিশ্ববিদ্যালয়-শোধগংগা |location=উপসংহাৰ |page=২৫৭ |hdl=10603/164340 |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/164340 |access-date=২১ মাৰ্চ ২০২০}}</ref> * [[চেৰুকাঁড়|চেৰুকাঁড় গোবিন্দ পিশাৰদী]] - মালায়ালম নাট্যকাৰ, ঔপন্যাসিক, কবি আৰু ৰাজনৈতিক কৰ্মী। * [[দামোদ্ৰা]] - জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী-গণিতজ্ঞ। * [[দীপু প্ৰদীপ]] - চিত্ৰনাট্যকাৰ। * [[দেৱদত্ত পাড়িক্কল]] - ভাৰতীয় ক্ৰিকেটাৰ। * [[ধনীশ কাৰ্তিক]] - অভিনেতা। * [[দিলীপ কে. নায়াৰ]] - শিক্ষাবিদ, দক্ষতা বিকাশ প্ৰচাৰক, সমাজকৰ্মী আৰু প্ৰকাশক। * [[ই. হৰিকুমাৰ]] - [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] [[ঔপন্যাসিক]] আৰু [[চুটিগল্প]] লিখক। * [[ই. মইদু মৌলবী]] - [[ভাৰতীয় স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]] আৰু এজন ইছলামিক পণ্ডিত।<ref>{{cite news |title=Nationalism now linked to mob psychology |trans-title=জাতীয়তাবাদ এতিয়া জনতাৰ মানসিকতাৰ সৈতে জড়িত|url=https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/nationalism-now-linked-to-mob-psychology/article18868671.ece |access-date=১২ মাৰ্চ ২০২০ |work=দ্য হিন্দু |date=৮ জুন ২০১৭}}</ref> * [[ই. শ্ৰীধৰণ]] - ভাৰতৰ মেট্ৰ'মেন। * [[ই. কে. ইম্বিচি বাভা]] - ৰাজনীতিবিদ। * [[ই. এম. এছ. নাম্বুদিৰিপাদ]] - কেৰালাৰ প্ৰথমগৰাকী মুখ্যমন্ত্ৰী আৰু [[ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী)|চিপিআই(এম)]]-ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক।<ref>{{cite news | url= https://www.independent.co.uk/news/obituaries/obituary-e-m-s-namboodiripad-1153957.html | newspaper=[[The Independent]] | first=কুলদ্বীপ | last= সিং | date=১ এপ্ৰিল ১৯৯৮ | title=Obituary: E. M. S. Namboodiripad |trans-title=শোকবাৰ্তা: ই. এম. এছ. নাম্বুদিৰিপাদ | access-date=২০ মে' ২০১৮ }}</ref> * [[ই. টি. মহম্মদ বছিৰ]] - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী আৰু [[লোকসভা]]ৰ সাংসদ। * [[এডাশ্বেৰী গোবিন্দন নায়াৰ]] - কবি। * [[এলামাৰাম কৰিম]] - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী আৰু [[ৰাজ্যসভা]]ৰ সাংসদ। * [[ফয়জল কুট্টী]] - অধিবক্তা, শিক্ষাবিদ, লিখক, ৰাজহুৱা বক্তা আৰু মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী।<ref>{{cite web|url=http://www.nwitimes.com/news/local/porter/valparaiso/vu-law-professor-among-world-s-most-influential-muslims/article_b6309641-37be-51a4-a76f-0ed6d1da2066.html|title= VU law professor among world's most influential Muslims|trans-title=বিশ্বৰ আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী মুছলমানসকলৰ ভিতৰত ভিইউ-ৰ আইনৰ অধ্যাপক|publisher=nwitimes.com |date=৩১ ডিচেম্বৰ ২০১২ |access-date=১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৩}}</ref> * [[গোপীনাথ মুথুকাঁড়]] - [[যাদুকৰ (ভ্ৰম)|যাদুকৰ]] আৰু [[প্ৰেৰণাদায়ক বক্তা]]।<ref>{{cite web|title=Indian magician performs Houdini-like escape|trans-title=ভাৰতীয় যাদুকৰে হুডিনিৰ দৰে পলাই যোৱাৰ যাদু প্ৰদৰ্শন কৰিছে|url=http://www.rediff.com/news/feb/14magic.htm|work=Rediff.com|access-date=৩ মে' ২০১৭|date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৯৭}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://imsmagic.com/2010_ma/2011_yearbook.php |title=2011 Yearbook |trans-title=২০১১ বৰ্ষপুঞ্জি|website=[[International Magicians Society|ইণ্টাৰনেশ্যনেল মেজিচিয়ানছ ছ'চাইটি]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20160820194038/http://imsmagic.com/2010_ma/2011_yearbook.php |archive-date=২০ আগষ্ট ২০১৬ |access-date=২০ আগষ্ট ২০১৬ |url-status=dead }}</ref> * [[গোবিন্দ ভট্টথিৰি]] - ভাৰতীয় জ্যোতিষী আৰু জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী। * [[হৰি নায়াৰ]] - চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ। * [[হেমন্ত মেনন]] - অভিনেতা। * [[হনুমেনকাইণ্ড]]- এজন ভাৰতীয় ৰেপাৰ। * [[ইন্দ্ৰজিৎ সুকুমাৰন]] - চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা আৰু নেপথ্য গায়ক। * [[নিদা আঞ্জুম চেলাট]] - ভাৰতীয় অশ্বাৰোহী। * [[ইকবাল কুট্টিপ্পুৰম]] - চিত্ৰনাট্যকাৰ আৰু [[হোমিঅ'পেথী|হোমিঅ'পেথিক চিকিৎসক]]।<ref name='khal'>{{Cite web |url=http://www.khaleejtimes.ae/DisplayArticleNew.asp?col=&section=citytimes&xfile=data%2Fcitytimes%2F2007%2FAugust%2Fcitytimes_August183.xml |title=A chest of stories |trans-title=সাধুৰ ভঁৰাল|access-date=২৩ মাৰ্চ ২০২০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20110725152540/http://www.khaleejtimes.ae/DisplayArticleNew.asp?col=&section=citytimes&xfile=data%2Fcitytimes%2F2007%2FAugust%2Fcitytimes_August183.xml |archive-date=২৫ জুলাই ২০১১ |url-status=dead }}</ref> * [[জয়শ্ৰী কলাথিল]] - লেখিকা, অনুবাদক, মানসিক স্বাস্থ্য গৱেষক আৰু কৰ্মী। * [[কে. এ. ৰহমান|কে. আব্দুৰহমান]] - [[চালিয়াৰ]] আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক।<ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/2009/01/10/stories/2009011054250300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121107084532/http://www.hindu.com/2009/01/10/stories/2009011054250300.htm|url-status=dead|archive-date=৭ নৱেম্বৰ ২০১২|title=Honouring a legend of the Chaliyar|trans-title=চালিয়াৰৰ এজন কিংবদন্তিক সন্মান জনোৱা|date=১০ জানুৱাৰী ২০০৯|newspaper=[[The Hindu]]|access-date=২৫ জানুৱাৰী ২০২১}}</ref> * [[কে. অভুকাদৰ কুট্টী নাহা]] - [[কেৰালা]]ৰ প্ৰাক্তন [[কেৰালাৰ উপ-মুখ্যমন্ত্ৰীসকলৰ তালিকা|উপ-মুখ্যমন্ত্ৰী]]। * [[কে. চি. এছ. পানীকাৰ]] - এজন আধ্যাত্মিক আৰু [[বিমূৰ্ত কলা|বিমূৰ্ত]] চিত্ৰশিল্পী আছিল। * [[কে. চি. মানাবেদন ৰাজা]] - ভাৰতীয় [[অভিজাত ব্যক্তি]]। * [[কে. এম. আচিফ]] - ক্ৰিকেটাৰ। * [[কে. এম. মৌলবী]] - ভাৰতীয় স্বাধীনতা সংগ্ৰামী, সমাজ সংস্কাৰক আৰু [[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ|আইইউএমএল]] মালাবাৰ জিলা সমিতিৰ প্ৰতিষ্ঠাপক উপ-সভাপতি।<ref name="SMW19-48-47">{{cite journal |title=Article |trans-title=প্ৰবন্ধ|journal=সমকালিক মালায়ালম ৱিকলী |date=২২ এপ্ৰিল ২০১৬ |volume=১৯ |issue=৪৮ |page=৪৭ |url=http://epaper.malayalamvaarika.com/786340/Malayalam-Vaarika/18042016#page/47/2 |access-date=২৭ মে' ২০২০}}</ref><ref name="IM115">{{cite book |last1=মহম্মদ ৰফীক |title=Development of Islamic movement in Kerala in modern times |trans-title=আধুনিক যুগত কেৰালাত ইছলামিক আন্দোলনৰ বিকাশ|location=ইছলাহী আন্দোলন |page=১১৫ |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/52387/11/11_chapter%204.pdf#page=28 |access-date=২৪ অক্টোবৰ ২০১৯}}</ref> * [[কে. পি. এ. মজিদ]] - [[কেৰালা চৰকাৰ]]ৰ প্ৰাক্তন [[মুখ্য হুইপ]]। * [[কে. পি. ৰামানুন্নি]] - ঔপন্যাসিক আৰু চুটিগল্প লিখক।<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/books/article2520983.ece|title=Vayalar award for K.P. Ramanunni |trans-title=কে.পি. ৰামানুন্নিলৈ ভায়ালাৰ বঁটা|date=৮ অক্টোবৰ ২০১১ |newspaper=[[The Hindu]]|access-date=১২ অক্টোবৰ ২০১১}}</ref><ref>{{cite web|url=http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=10204035&tabId=1&programId=1080132912&channelId=-1073865030&BV_ID=@@@|title=manorama online-english|trans-title=মনোৰমা অনলাইন-ইংৰাজী|access-date=১২ অক্টোবৰ ২০১১|archive-url=https://web.archive.org/web/20120403030848/http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=10204035&tabId=1&programId=1080132912&channelId=-1073865030&BV_ID=@@@|archive-date=৩ এপ্ৰিল ২০১২|url-status=dead}}</ref> * [[কে. টি. ইৰফান]] - খেলুৱৈ।<ref name=dailysports>{{cite web|title=Irfan qualifies for Olympics in 20 km walk.He completed the walk by touching the finish line at 10th position.|trans-title=২০ কিলোমিটাৰ খোজকঢ়া প্ৰতিযোগিতাত অলিম্পিকলৈ যোগ্যতা অৰ্জন কৰিলে ইৰফানে। তেওঁ ১০ম স্থানত অন্তিম ৰেখা স্পৰ্শ কৰি খোজকঢ়া সম্পূৰ্ণ কৰে। |url=http://www.dailysports.co/irfan-qualifies-for-olympics-in-20km-walk-2/|publisher=dailysports.co|access-date=২ জুলাই ২০১২|archive-url=https://web.archive.org/web/20140329093542/http://www.dailysports.co/irfan-qualifies-for-olympics-in-20km-walk-2/|archive-date=২৯ মাৰ্চ ২০১৪|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Khushbir fails after Irfan qualifies for Olympics in 20 km walk|trans-title=ইৰফানে ২০ কিলোমিটাৰ খোজকঢ়াত অলিম্পিকলৈ যোগ্যতা অৰ্জন কৰাৰ পাছত খুছবীৰ ব্যৰ্থ হয়|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/more-sports/athletics/Khushbir-fails-after-Irfan-qualifies-for-Olympics-in-20km-walk/articleshow/13121558.cms|archive-url=https://archive.today/20130126110728/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-05-13/athletics/31689498_1_london-olympics-federation-cup-olympics-qualification|url-status=live|archive-date=২৬ জানুৱাৰী ২০১৩|work=[[The Times of India]]|date=১৩ মে' ২০১২ |access-date=২ জুলাই ২০১২}}</ref><ref>{{cite news|title=Irfan Thodi|trans-title=ইৰফান থোদি|url=http://timesofindia.indiatimes.com/london-olympics-2012/olympics-2012-teamindia/irfanthodi.cms|access-date=১৯ জুলাই ২০১৩|newspaper=The Times of India}}</ref> * [[কে. টি. জলিল]] - কেৰালাৰ মন্ত্ৰী। * [[কে. টি. মহম্মদ]]- মালায়ালম নাট্যকাৰ আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ। * [[কে. ভি. ৰাবিয়া]] - সমাজকৰ্মী। * কে ৰামচন্দ্ৰন মাষ্টৰ - শিক্ষক * [[কে. ভি. ৰামকৃষ্ণন]] - মালায়ালম ভাষাৰ কবি আৰু সাংবাদিক। * [[কাদাবানদ কুট্টিকৃষ্ণন]] - মালায়ালম কবি আৰু সাংবাদিক। * [[কালামণ্ডলম কল্যাণীকুট্টী আম্মা]] - মোহিনীঅট্টমৰ পুনৰুদ্ধাৰকৰ্তা। * [[কমলা সুৰায়্যা]] - [[মালায়ালম সাহিত্য]]ৰ লেখিকা। * [[কেৰালা বৰ্মা ভেলিয়া ক'ইল থাম্পুৰন]] - ''কেৰালাৰ কালিদাস'' বুলি জনাজাত [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] কবি আৰু অনুবাদক ([[পাৰাপ্পানাদ]] ৰাজপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত)। * [[কৃষ্ণচন্দ্ৰন]] - অভিনেতা, ডাবিং শিল্পী আৰু নেপথ্য গায়ক। * [[কুট্টিকৃষ্ণ মাৰাৰ]] - [[মালায়ালম সাহিত্য]]ৰ [[প্ৰবন্ধকাৰ]] আৰু সাহিত্য সমালোচক। * [[লক্ষ্মী সেহগল]] - ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ এগৰাকী বিপ্লৱী, [[ভাৰতীয় জাতীয় সেনা]]ৰ এগৰাকী বিষয়া আৰু [[আজাদ হিন্দ চৰকাৰ]]ৰ মহিলা পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী। * [[এম. গোবিন্দন]] - [[মালায়ালম সাহিত্য]]ৰ লিখক। * [[এম. স্বৰাজ]] - ৰাজনীতিবিদ। * [[এম. জি. এছ. নাৰায়ণন]] - ইতিহাসবিদ, আৰু শিক্ষাবিদ তথা ৰাজনৈতিক ভাষ্যকাৰ। * [[এম. কে. ভেল্লোডী]] - প্ৰাক্তন ভাৰতীয় কূটনীতিবিদ। * [[এম. এম. আকবৰ]] - ইছলামিক পণ্ডিত আৰু তুলনামূলক ধৰ্মৰ বিশেষজ্ঞ।<ref>{{Cite web|url=https://www.arabnews.com/|title=Arab News|trans-title=আৰৱ নিউজ|website=Arab News}}</ref> * [[এম. পি. আব্দুছামাদ সমদানী]] - [[ৰাজ্যসভা]]ৰ প্ৰাক্তন সাংসদ। * [[এম. পি. এম. আহমেদ কুৰিক্কল]] - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী। * [[এম. পি. এম. মেনন]] - কেইবাখনো দেশৰ [[ৰাষ্ট্ৰদূত]] হিচাপে কাম কৰা [[ভাৰত]]ৰ [[কূটনীতিবিদ]]।<ref>[http://gulfnews.com/news/uae/general/indian-community-in-uae-mourns-death-of-diplomat-1.1146275 "ইউএই-ত ভাৰতীয় সম্প্ৰদায়ৰ কূটনীতিবিদৰ মৃত্যুত শোকপ্ৰকাশ"], ''[[Gulf News]]'', আবুধাবি, ১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৩। ১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৩ তাৰিখে আহৰণ কৰা হৈছে।</ref> * [[এম. টি. বাসুদেৱন নায়াৰ]] - [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] লেখক, [[চিত্ৰনাট্যকাৰ]] আৰু চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক। (মালাপ্পুৰম আৰু পালক্কাড জিলাৰ সীমান্তৰ এখন গাঁও [[কুডাল্লুৰ]]ত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ ''পোন্নানি কালাৰী''-ৰ এজন লিখক। ) * [[মালায়থ আপ্পুন্নি]] - মালায়ালম ভাষাৰ কবি আৰু শিশু সাহিত্যিক। * [[মঞ্জলমকুঝি আলী]] - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী। * [[মানকড়া ৰবি বৰ্মা]] - চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ আৰু পৰিচালক।<ref>{{cite news|url=http://www.deccanherald.com/content/112496/directors-cut.html|title=Directpr's Cut|trans-title=পৰিচালকৰ নিৰ্দেশনা|author=এছ নন্দ কুমাৰ|newspaper=[[Deccan Herald]]|access-date=২৩ নৱেম্বৰ ২০১০}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/thehindu/fr/2007/09/07/stories/2007090750230100.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20071203223207/http://www.hindu.com/thehindu/fr/2007/09/07/stories/2007090750230100.htm|url-status=dead|archive-date=৩ ডিচেম্বৰ ২০০৭|title=Painting with light|trans-title=পোহৰৰ সৈতে চিত্ৰাংকন|date=৭ ছেপ্টেম্বৰ ২০০৭|work=[[The Hindu]]|location=চেন্নাই, ভাৰত}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2010/film/news/indian-cinematographer-varma-dies-1118027967/|title=Indian cinematographer Varma dies: He worked on Adoor Gopalakrishnan's films|trans-title=ভাৰতীয় চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ বৰ্মাৰ দেহাৱসান: তেওঁ অদূৰ গোপালকৃষ্ণনৰ ছবিত কাম কৰিছিল|date=২৪ নৱেম্বৰ ২০১০|magazine=[[Variety (magazine)|ভেৰাইটি]]|first=শালিনী|last=দ'ৰে}}</ref> * [[মনোৰমা থাম্পুৰাট্টী]] - এগৰাকী [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] লেখিকা আছিল। * [[মাচুৰ শ্বেৰিফ]] - পেছাদাৰী ফুটবল খেলুৱৈ। * [[মেলাত্তুৰ সহদেৱন]] - [[কৰ্ণাটকী সংগীত]]ৰ কণ্ঠশিল্পী। * [[মেলপাথুৰ নাৰায়ণ ভট্টথিৰি]] - গাণিতিক [[ভাষাবিদ]]। * [[মহম্মদ ইৰছাদ]] - পেছাদাৰী ফুটবল খেলুৱৈ। * [[মহম্মদ চালাহ (ভাৰতীয় ফুটবল খেলুৱৈ)|মহম্মদ চালাহ]] - ফুটবল খেলুৱৈ। * [[মোহনকৃষ্ণন কালাডি]] - মালায়ালম কবি। * [[ময়িনকুট্টী বৈদ্যৰ]] - [[মাপ্পিলা পাট্টু]] কবি।<ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/2007/03/31/stories/2007033110250500.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121108104937/http://www.hindu.com/2007/03/31/stories/2007033110250500.htm|url-status=dead|archive-date=৮ নৱেম্বৰ ২০১২|title=Mappila songs cultural fountains of a bygone age, says MT|trans-title=মাপ্পিলা গীত অতীত যুগৰ সাংস্কৃতিক নিজৰা, এমটিৰ ভাষ্য|date=৩১ মাৰ্চ ২০০৭|access-date=১৫ আগষ্ট ২০০৯|work=[[The Hindu]]|location=চেন্নাই, ভাৰত}}</ref> * [[মৃণালিনী সাৰাভাই]] - ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় নৃত্যশিল্পী। * [[মহম্মদ মুস্তাফা]] - অভিনেতা আৰু পৰিচালক। * [[মুহচিন পাৰাৰি]] - পৰিচালক, লিখক আৰু গীতিকাৰ। * [[নালাকাথ চুপী]] - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী। * [[নলপাত নাৰায়ণ মেনন]] - [[মালায়ালম সাহিত্য]]ৰ লিখক। * [[নন্দনাৰ (লিখক)|নন্দনাৰ]] - [[মালায়ালম সাহিত্য]]ৰ লিখক। * [[নিলাম্বুৰ আয়েশা]] - মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগ আৰু নাটকৰ অভিনেত্ৰী। * [[নিলাম্বুৰ বালন]] - মালায়ালম অভিনেতা। * [[নিৰুপমা ৰাও]] - ভাৰতৰ প্ৰাক্তন বৈদেশিক সচিব।<ref>[http://www.business-standard.com/india/news/nirupama-rao-takes-over-as-foreign-secy/69625/on নিৰুপমা ৰাৱে বৈদেশিক সচিব হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰিছে] [[Press Trust of India|প্ৰেছ ট্ৰাষ্ট অৱ ইণ্ডিয়া]] / [[New Delhi|নতুন দিল্লী]], ''[[Business Standard|বিজনেছ ষ্টেণ্ডাৰ্ড]]'', ১ আগষ্ট ২০০৯।</ref><ref name=toi>[http://timesofindia.indiatimes.com/NEWS/India/Nirupama-Rao-is-Indias-new-foreign-secretary/articleshow/4844580.cms নিৰুপমা ৰাও ভাৰতৰ নতুন বৈদেশিক সচিব] ''[[The Times of India]]'', ১ আগষ্ট ২০০৯।" চোকিলা আয়াৰ ২০০১ চনত প্ৰথম মহিলা, ভাৰতীয় বৈদেশিক সচিব আছিল।" </ref> * [[পি. শ্ৰীৰামকৃষ্ণন]] - [[কেৰালা বিধানসভা]]ৰ বৰ্তমানৰ অধ্যক্ষ। * [[পি. সুৰেন্দ্ৰন]] - লিখক, স্তম্ভকাৰ, কলা সমালোচক আৰু এজন সমাজহিতৈষী।<ref>{{Cite web|title = Award for Short Stories|trans-title=চুটিগল্পৰ বাবে বঁটা|url = http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/ksa/Awards/Stories.htm|website = keralasahityaakademi.org|access-date = ২৭ অক্টোবৰ ২০১৫|archive-url = https://web.archive.org/web/20170705154727/http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/ksa/Awards/Stories.htm|archive-date = 5 July 2017|url-status = dead}}</ref> * [[পি. কে. আব্দু ৰাব্ব]] - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী। * [[পি. কে. কুনহালিকুট্টী]] - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী। * [[পি. কে. ৱাৰিয়াৰ]] - [[আয়ুৰ্বেদ|আয়ুৰ্বেদিক]] চিকিৎসক আৰু এগৰাকী [[পদ্মভূষণ]] বঁটা বিজয়ী। * [[পি. পি. ৰামচন্দ্ৰন]] - মালায়ালম কবি। * [[পি. ভি. আব্দুল ৱাহাব]] - ব্যৱসায়ী, আৰু [[ৰাজ্যসভা]]ৰ সাংসদ। * [[পালোলি মহম্মদ কুট্টী]] - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী। * [[পৰমেশ্বৰ]] - ভাৰতীয় গণিতজ্ঞ আৰু জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী। * [[পাৰ্বতী জয়দেৱন]] - নেপথ্য গায়িকা। * [[পুন্থম নাম্বুদিৰি]] - মালায়ালম কবি।<ref>{{cite book|author=আই কে কে মেনন|title=FOLK TALES OF KERALA|trans-title=কেৰালাৰ লোককথা|year=১৯৯৫|url=https://books.google.com/books?id=pCv2DAAAQBAJ&pg=PT194|publisher=প্ৰকাশন বিভাগ, তথ্য আৰু সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰ্যালয়, ভাৰত চৰকাৰ|isbn=978-81-230-2188-1|pages=১৯৪–}}</ref> * [[প্ৰেমজী]] - সমাজ সংস্কাৰক, সাংস্কৃতিক নেতা আৰু অভিনেতা। * [[পৃথিৱীৰাজ সুকুমাৰন]] - অভিনেতা, পৰিচালক, প্ৰযোজক, নেপথ্য গায়ক আৰু পৰিৱেশক। * [[পুলাপ্ৰে বালাকৃষ্ণন]] - অৰ্থনীতিবিদ আৰু শিক্ষাবিদ। * [[পুলিক্কোট্টিল হায়দৰ]] - [[মাপ্পিলা পাট্টু]] কবি।<ref name="mlpgov">{{cite web |url=http://www.mlp.kerala.gov.in/heri.htm |title=The Official Website of Malappuram District |trans-title=মালাপ্পুৰম জিলাৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট|access-date=২৫ নৱেম্বৰ ২০১০ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100629045500/http://www.mlp.kerala.gov.in/heri.htm |archive-date=২৯ জুন ২০১০ }}</ref> * [[ৰাজীৱ নায়াৰ]] - লিখক, গীতিকাৰ আৰু প্ৰযোজক। * [[ৰঞ্জিত পদিনহাটেৰি]] - জীৱজ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী আৰু এজন অধ্যাপক। * [[ৰহমান (অভিনেতা)|ৰছিন ৰহমান]] - অভিনেতা। * [[ৰাজা ৰবি বৰ্মা]] - ভাৰতীয় চিত্ৰশিল্পী আৰু শিল্পী ([[পাৰাপ্পানাদ]] ৰাজপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত)। * [[ৰবি মেনন]] - অভিনেতা। * [[ৰবি ভাল্লাথোল]] - অভিনেতা। * [[ৰিনশাদ ৰীৰা]] - ছাত্ৰ কৰ্মী। * [[ছালাম বাপ্পু]] - চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক। * [[ছলমান কাল্লিয়াথ]] - ভাৰতীয় পেছাদাৰী ফুটবল খেলুৱৈ। * [[সংগীতা মাধৱন নায়াৰ]] - অভিনেত্ৰী। * [[শংকৰণ এমব্ৰান্থিৰি]] - [[কথাকলি]] সংগীতজ্ঞ। * [[সাৱিত্ৰী ৰাজীৱন]] - ভাৰতীয় কবি, চুটিগল্প লিখক আৰু চিত্ৰশিল্পী। * [[ছৈয়দ ছানাউল্লাহ মক্তি তাংগল]] - সমাজ সংস্কাৰক।<ref>''জাৰ্নেল অৱ কেৰালা ষ্টাডিজ'' খণ্ড ৯। (১৯৮২): ৮৪।</ref><ref>মহম্মদ, ইউ. ''এডুকেশ্বনেল এমপাৱাৰমেণ্ট অৱ কেৰালা মুছলিমছ। '' কালিকট (কেৰালা): আদাৰ বুকছ, ২০১৭। ৩৩।</ref> * [[শ্বাহাবাজ আমান]] - নেপথ্য গায়ক আৰু সুৰকাৰ।<ref>{{cite web |url=http://hellobahrain.com/content/shaam-e-ehsas-ghazal-nite-shahabaz-aman |title="Shaam-e-Ehsas" Ghazal Nite by Shahabaz Aman |trans-title=শ্বাহাবাজ আমানৰ "শ্যাম-এ-এহছাচ" গজল নিশা|publisher=হেল্ল' বাহৰেইন |date=২৯ মাৰ্চ ২০১২ |access-date=৯ ডিচেম্বৰ ২০১৩ |archive-url=https://web.archive.org/web/20131213100614/http://hellobahrain.com/content/shaam-e-ehsas-ghazal-nite-shahabaz-aman |archive-date=১৩ ডিচেম্বৰ ২০১৩ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/music/shahabaz-aman-when-i-die-id-rather-have-people-say-that-malabars-renowned-romantic-passed-away-than-just-a-singer/articleshow/63233070.cms|title=Shahabaz Aman: When I die, I'd rather have people say that Malabar's renowned romantic passed away than just a singer|trans-title=শ্বাহাবাজ আমান: যেতিয়া মোৰ মৃত্যু হ'ব, মই বিচাৰোঁ মানুহে কওক যে কেৱল এজন গায়ক নহয়, মালাবাৰৰ প্ৰখ্যাত ৰোমাণ্টিকজনৰ দেহাৱসান ঘটিল|newspaper=[[The Times of India]]|access-date=১৪ জুন ২০১৯}}</ref> * [[ছানাভাছ কে বাভাকুট্টী]] - চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক। * [[শ্বেতা মেনন]] - মডেল, অভিনেত্ৰী আৰু টেলিভিছন ঘোষিকা। * [[সিতৰা (গায়িকা)|সিতৰা]] - নেপথ্য গায়িকা, সুৰকাৰ আৰু এগৰাকী অনিয়মিত অভিনেত্ৰী।<ref>{{cite news |title=Sithara goes to Kollywood |trans-title=সিতৰা কলিউডলৈ গৈছে|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/movie-details/news-interviews/sithara-goes-to-kollywood/etarticleshow/12098503.cms |archive-url=https://archive.today/20130216075315/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-02/news-interviews/31114294_1_kollywood-mollywood-song |url-status=live |archive-date=16 ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৩ |newspaper=[[The Times of India]] |date=২ মাৰ্চ ২০১২}}</ref> * [[সূৰজ থেল্লাককাঁড়]] - এজন অভিনেতা। * [[সুকুমাৰন]] - চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা আৰু প্ৰযোজক। * [[ছানি ৱেন]] - চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা (উচ্চ শিক্ষাৰ সময়ত আছিল)। * [[ছৈয়দ মহম্মদআলী ছিয়াহাব থাংগল]] - ধৰ্মীয় নেতা আৰু ৰাজনীতিবিদ।<ref name="articles.timesofindia.indiatimes.com">{{cite news| url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/President-PM-Sonia-pay-homage-to-IUML-leader-Thangal/articleshow/4848046.cms | archive-url=https://web.archive.org/web/20120612045904/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-08-02/india/28200612_1_iuml-indian-union-muslim-league-homage | url-status=live | archive-date=12 জুন ২০১২ | work=[[The Times of India]] | title=President, PM, Sonia pay homage to IUML leader Thangal |trans-title=ৰাষ্ট্ৰপতি, প্ৰধানমন্ত্ৰী, ছোনিয়াৰ আইইউএমএল নেতা থাংগললৈ শ্ৰদ্ধাঞ্জলি | date=২ আগষ্ট ২০০৯}}</ref> * [[টি. এ. ৰাজ্জাক]] - চিত্ৰনাট্যকাৰ। * [[টি. কে. হামজা]] - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী। * [[টি. কে. পদ্মিনী]] - ভাৰতীয় চিত্ৰশিল্পী। * [[টি. এম. নায়াৰ]] - [[দ্ৰাবিড় আন্দোলন]]ৰ ৰাজনৈতিক কৰ্মী। * [[থুনচাথু এজুথাচান]]- মালায়ালম ভাষাৰ পিতৃস্বৰূপ।<ref>লিৱিছ, এম. পল, গেৰী এফ. চাইমন্স আৰু চাৰ্লছ ডি. ফেনিগ (সম্পা. "[http://www.ethnologue.com/language/mal Malayalam]" ''এথন'লগ: লেংগুৱেজেছ অৱ দ্য ৱৰ্ল্ড। '' ২০১৪: (ডালাস, টেক্সাছ) ৱেব। ২৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৪।</ref><ref name="ref002">কে. সন্তোষ। [http://www.thehindu.com/news/national/kerala/when-malayalam-found-its-feet/article6217620.ece "হোৱেন মালায়ালম ফাউণ্ড ইটছ ফিট"] ত্ৰিছুৰ, ১৭ জুলাই ২০১৪ ''দ্য হিন্দু''</ref> * [[তিৰুৰ নাম্বিছান]] - ''কথাকলি'' গায়ক। * [[ইউ. এ. বীৰন]] - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী। * [[ইউ. চৰফ আলী]] - প্ৰাক্তন ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ফুটবল খেলুৱৈ।<ref name="hindu_jul09">{{cite news|url=http://www.hindu.com/2009/07/04/stories/2009070456811800.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20090707015857/http://www.hindu.com/2009/07/04/stories/2009070456811800.htm|url-status=dead|archive-date=৭ জুলাই ২০০৯|title=Minister convenes high-level meet|trans-title=মন্ত্ৰীয়ে উচ্চ-স্তৰীয় বৈঠক আহ্বান কৰিছে|date=4 July 2009|work=[[The Hindu]]|access-date=১০ অক্টোবৰ ২০০৯}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.universityofcalicut.info/dpe/dpe_stars.htm |title=Department of Physical Education |trans-title=শাৰীৰিক শিক্ষা বিভাগ|publisher=[[কালিকট বিশ্ববিদ্যালয়]] |access-date=১০ অক্টোবৰ ২০০৯ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080725053103/http://www.universityofcalicut.info/dpe/dpe_stars.htm |archive-date=২৫ জুলাই ২০০৮ }}</ref> * [[উন্নি মেনন]] - নেপথ্য গায়ক। * [[উৰুব]] - [[মালায়ালম সাহিত্য]]ৰ লিখক। * [[ভি. চি. বালাকৃষ্ণ পানীকৰ]] - ভাৰতীয় কবি আৰু লিখক। * [[ভি. টি. ভট্টথিৰিপাদ]] - সমাজ সংস্কাৰক (পূৰ্বৰ [[পোন্নানি তালুক]]ৰপৰা অহা)। * [[বৈদ্যৰত্নম পি. এছ. ৱাৰিয়াৰ]] - [[আয়ুৰ্বেদ|আয়ুৰ্বেদিক]] চিকিৎসক।<ref name="aryavaidyasala">{{cite web|url=http://www.aryavaidyasala.com/(S(uiytac45y0tizh45dbjufynb))/about_avs.aspx#rec|title=ARYA VAIDYA SALA - Kottakkal|trans-title=আৰ্য বৈদ্য শালা - কোট্টাক্কাল|author=মেইল এট আৰ্যবৈদ্যশালা ডট কম|publisher=aryavaidyasala.com|access-date=২২ মাৰ্চ ২০১৫|archive-date=24 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150324015649/http://aryavaidyasala.com/(S(ixhcnwrxysjapimo32dgnx3w))/about_avs.aspx#rec|url-status=dead}}</ref> * [[বৈদ্যৰত্নম ত্ৰিপ্ৰাংগ'ড মুছাড]] - আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসক। * [[ভাল্লাথোল নাৰায়ণ মেনন]] - মালায়ালম কবি।<ref name="Zarrilli">{{cite book |title=Kathakali Dance-Drama: Where Gods and Demons Come to Play |trans-title=কথাকলি নৃত্য-নাটিকা: য'ত দেৱতা আৰু অসুৰে খেলিবলৈ আহে|first=ফিলিপ |last=জাৰিলি |publisher=ৰাউতলেজ |year=২০০৪ |isbn=9780203197660 |url=https://books.google.com/books?id=eVHCnqglqyoC&pg=PA30 |pages=৩০–৩১}}</ref> * [[ভাৰিয়ান কুন্নথু কুঞ্জাহম্মেদ হাজি]] - ভাৰতীয় স্বাধীনতা সংগ্ৰামী।<ref>{{cite book|title=EncyclopaediaDictionaryIslamMuslimWorld Volume 6|trans-title=বিশ্বকোষঅভিধানইছলামমুছলমানবিশ্ব খণ্ড ৬|url=https://archive.org/stream/EncyclopaediaDictionaryIslamMuslimWorldEtcGibbKramerScholars.13/06.EncycIslam.NewEdPrepNumLeadOrient.EdEdComCon.BosDonLewPel.etc.UndPatIUA.v6.Mah-Mid.Leid.EJBrill.1990.1991.#page/n481/mode/1up|page=৪৬০|year=১৯৮৮|quote=ভাৰতৰ ভিতৰত সমসাময়িক মূল্যায়নে এই মত পোষণ কৰে যে মালাবাৰ বিদ্ৰোহ আছিল মুক্তিৰ যুদ্ধ, আৰু ১৯৭১ চনত কেৰালা চৰকাৰে বিদ্ৰোহৰ বাকী থকা সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক "স্বাধীনতা সংগ্ৰামী"ৰ সন্মান প্ৰদান কৰিছিল}}</ref> * [[ভাজাংগড় কুঞ্চু নায়াৰ]] - [[কথাকলি]] ওস্তাদ আৰু এগৰাকী [[পদ্মশ্ৰী]] বিজয়ী। * [[ভাজাংগড় বিজয়ন]] - [[কেৰালা কালামণ্ডলম]]ৰ অৱসৰপ্ৰাপ্ত অধ্যক্ষ। * [[ভেলিয়াংকোড ওমৰ খাচী]] - স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু কবি। * [[বিনয় গোবিন্দ]] - ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক। * [[জৈনুদ্দিন মখদুম দ্বিতীয়]] - [[তোহফাত উল মুজাহিদীন]]ৰ লিখক। * [[জাকাৰিয়া মহম্মদ]] - চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক, চিত্ৰনাট্যকাৰ আৰু অভিনেতা।<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/kochi/aravindan-puraskaram-awarded-to-zakariya-mohammed/articleshow/68440801.cms|title=Aravindan Puraskaram awarded to Zakariya Mohammed - Times of India|trans-title=জাকাৰিয়া মহম্মদলৈ অৰবিন্দন পুৰস্কাৰ প্ৰদান - টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া|website=The Times of India|date=১৬ মাৰ্চ ২০১৯ }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2019/jun/04/sudani-from-nigeria-wins-audience-choice-award-at-russian-film-festival-1985753.html|title=Sudani from Nigeria wins audience choice award at Russian film festival|trans-title=ৰাছিয়ান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত চুডানী ফ্ৰম নাইজেৰিয়াই দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা লাভ কৰিছে|website=The New Indian Express|date=৪ জুন ২০১৯ }}</ref> * [[জাকিৰ মুণ্ডামপাৰা]] - ফুটবল খেলুৱৈ। }} == লগতে চাওক == {{Portal|India}} *[[মালাপ্পুৰম জিলাৰ প্ৰশাসন|মালাপ্পুৰমৰ প্ৰশাসন]] *[[মালাপ্পুৰমত শিক্ষা]] *[[মালাপ্পুৰম জিলাৰ ইতিহাস|মালাপ্পুৰমৰ ইতিহাস]] *[[মালাপ্পুৰম জিলাৰ উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিসকলৰ তালিকা|মালাপ্পুৰমৰ উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিসকলৰ তালিকা]] *[[মালাপ্পুৰম জিলাৰ যাতায়াত|মালাপ্পুৰমৰ যাতায়াত]] *[[মালাপ্পুৰম মহানগৰ অঞ্চল]] *[[মালাপ্পুৰম জিলা]] *[[জিডিপি অনুসৰি ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ চহৰসমূহ]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{commons category|Malappuram}} {{wikivoyage|Malappuram}} * [http://www.malappurammunicipality.lsgkerala.gov.in// মালাপ্পুৰম পৌৰসভা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220305093148/http://www.malappurammunicipality.lsgkerala.gov.in// |date=৫ মাৰ্চ ২০২২ }} {{Navboxes | title = Articles Related to Malappuram | list = {{Malappuram district}} {{Municipalities of Kerala}} {{Million-plus cities in India}} {{Kerala}} }} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:মালাপ্পুৰম| ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ মহানগৰসমূহ]] [[শ্ৰেণী:মালাপ্পুৰম জিলাৰ চহৰ আৰু নগৰসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ জলভাগৰ কাষৰ জনবসতিপূৰ্ণ স্থানসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ মুছলমান সংখ্যাগৰিষ্ঠ চহৰ আৰু নগৰসমূহ]] dwni0j52wqpofpbnh5n7sjjnxji9xq2 0 138623 626337 2026-08-11T20:25:37Z MS Sakib 25393 নতুন পৃষ্ঠা: {{Short description|১৯৪৯ চনৰ আগতে ভাৰতৰ ৰাজতন্ত্ৰ}} {{hatnote|[[কোচিনচীন]] ৰাজ্যৰ সৈতে বিভ্ৰান্ত নহ'ব, যাক [[ডাং ত্ৰং]] বুলিও জনা যায়।}} {{Infobox former country | conventional_long_name = কোচিন ৰাজ্য | common_name = কোচিন | status = ৰক্... 626337 wikitext text/x-wiki {{Short description|১৯৪৯ চনৰ আগতে ভাৰতৰ ৰাজতন্ত্ৰ}} {{hatnote|[[কোচিনচীন]] ৰাজ্যৰ সৈতে বিভ্ৰান্ত নহ'ব, যাক [[ডাং ত্ৰং]] বুলিও জনা যায়।}} {{Infobox former country | conventional_long_name = কোচিন ৰাজ্য | common_name = কোচিন | status = [[ৰক্ষিত ৰাজ্য]] | empire = | status_text = * স্বাধীন ৰাজ্য (দ্বাদশ শতিকা–১৩৭০) * [[বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্য]]ৰ অধীনত (১৩৭০–১৫৬৫) * স্বাধীন ৰাজ্য (১৫৬৫–১৭৬৬) * [[মহীশূৰ ৰাজ্য]]ৰ অধীনত (১৭৬৬–১৭৯৯) * অৰ্ধ-স্বাধীন; [[ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ সৈতে অধীনস্থ মিত্ৰতা (১৭৯৯–১৮১৫) * ভাৰতৰ [[দেশীয় ৰাজ্য]] (১৮১৫–১৯৪৭) | capital = [[পেৰুম্পাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্পাদাপ্পু]] ([[পোন্নানি]])<br />[[কোদুংগাল্লুৰ]]<br />[[থ্ৰিপুনিথুৰা]]<br />[[ত্ৰিশূৰ]]<br />[[মাট্টানচেৰী]] | government_type = [[নিৰংকুশ ৰাজতন্ত্ৰ]]<br />[[দেশীয় ৰাজ্য]] | leader_title1 = [[ৰজা]] | year_start = দ্বাদশ শতিকা<ref name="askh"/> | year_end = ১ জুলাই ১৯৪৯ | p1 = চেৰা ৰাজবংশ | s1 = ত্ৰিবাংকুৰ-কোচিন | flag_s1 = Flag of India.svg | native_name = കൊച്ചി രാജ്യം | image_flag = Cochin flag.svg | flag_alt = কোচিন ৰাজ্য | image_coat = | image_map = Map of the Kingdom of Cochin.jpg | image_map_alt = কোচিন | common_languages = | title_leader = [[ৰজা]] | year_leader1 = দ্বাদশ শতিকা (প্ৰথম) | leader1 = বীৰ কেৰালা বৰ্মা | year_leader2 = ১৯৪৮–১৯৪৯ (অন্তিম) | leader2 = [[ৰাম বৰ্মা পৰীক্ষিৎ থাম্পুৰান|ৰাম বৰ্মা অষ্টাদশ]] | title_deputy = [[দিৱান]] | year_deputy1 = ১৮১২–১৮১৮ (প্ৰথম) | deputy1 = জন মুনৰো | year_deputy2 = ১৯৪৪–১৯৪৭ (অন্তিম) | deputy2 = [[চি. পি. কৰুণাকৰ মেনন]] | official_languages = [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] | religion = '''সংখ্যাগৰিষ্ঠ''': [[হিন্দু ধৰ্ম]] <small>(চৰকাৰী)</small> <br /> '''সংখ্যালঘু''': <br />[[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]]<br />[[ইহুদী ধৰ্ম]]<br />[[ইছলাম ধৰ্ম]] | currency = [[টকা]] | today = [[ভাৰত]] | demonym = | area_km2 = | area_rank = | GDP_PPP = ৬০০.০৩ কোটি মাৰ্কিন ডলাৰ | GDP_PPP_year = | HDI = | HDI_year = }} '''কোচিন ৰাজ্য''' বা '''কোচিন ষ্টেট'''ক '''পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপম''' বুলিও জনা যায়।<ref>{{Cite book |last=Eapan |url=https://books.google.co.in/books?id=j7VFEAAAQBAJ&pg=PA6&dq=Perumpadappu+Swaroopam&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwim_KDEuK-UAxUWjGMGHYUSE2gQ6AF6BAgIEAM#v=onepage&q=Perumpadappu%20Swaroopam&f=false |title=The Permanent King of Cochin |trans-title=কোচিনৰ স্থায়ী ৰজা |date=2021-03-12 |publisher=The Savings Trust Limited |language=en}}</ref> ইয়াৰ ৰাজধানী [[কোচি (কোচিন)|কোচি]] চহৰৰ নাম অনুসৰি এই নাম ৰখা হৈছিল। বৰ্তমানৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ মধ্যভাগত এই ৰাজ্যখন অৱস্থিত আছিল। দ্বাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ইয়াৰ উৎপত্তি হৈছিল। ১৯৪৯ চনত [[ভাৰতীয় অধিৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত নোহোৱালৈকে ইয়াৰ শাসন চলিছিল। কোচিন ৰাজ্যখনক প্ৰথমে পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপম বুলি জনা গৈছিল। [[মধ্যযুগীয় ভাৰত|মধ্যযুগত]] ই পৰৱৰ্তী [[চেৰা ৰাজবংশ|চেৰাসকলৰ]] শাসনৰ অধীনত আছিল। দ্বাদশ শতিকাত [[চেৰা ৰাজবংশ|মহোদয়াপুৰম চেৰাসকলৰ]] পতনৰ পিছত আন বহুতো প্ৰদেশৰ লগতে পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপম এখন স্বাধীন ৰাজনৈতিক সত্তাত পৰিণত হয়। অৱশ্যে মালাবাৰ উপকূলত পৰ্তুগীজসকলৰ আগমনৰ পিছতহে পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপমে ৰাজনৈতিক গুৰুত্ব লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। পেৰুম্পাদাপ্পুৰ শাসকসকলৰ [[এডাপ্পাল্লী]]ৰ নাম্বুদিৰি শাসকসকলৰ সৈতে পাৰিবাৰিক সম্পৰ্ক আছিল। এডাপ্পাল্লীৰ শাসকসকলৰ পৰা [[কোচি]] আৰু [[ভিপিন]] পেৰুম্পাদাপ্পুৰ শাসকসকললৈ হস্তান্তৰ কৰাৰ পিছত তেওঁলোক কোচিৰ ৰজা হিচাপে পৰিচিত হয়। ঐতিহাসিকভাৱে কোচিনৰ ৰাজধানী [[কোদুংগাল্লুৰ]]ত আছিল। কিন্তু ১৩৪১ চনত এক ভয়ংকৰ বানপানীৰ ফলত ৰাজধানী কোচিনলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। পঞ্চদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে কোচিনে নিজকে সম্পূৰ্ণৰূপে ৰক্ষা কৰাৰ সামৰ্থ্য হেৰুৱাই পেলাইছিল। পঞ্চদশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে [[কালিকটৰ জামোৰিন]]ৰ আক্ৰমণৰ ফলত ৰাজ্যখন সৰ্বনিম্ন পৰ্যায়লৈ সংকুচিত হৈ পৰে। ভাৰতত [[পৰ্তুগীজ নৌসেনা]] উপস্থিত হোৱাৰ সময়ত কোচিন ৰাজ্যই [[জামোৰিন]]ৰ হাতত নিজৰ [[সামন্ত]]সকলক হেৰুৱাইছিল। ইয়াৰ ভিতৰত [[এডাপ্পাল্লী]] আৰু কোদুংগাল্লুৰো আছিল। কোদুংগাল্লুৰ ঐতিহাসিকভাৱে ৰাজ্যখনৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল। বিপদত পৰা নিজৰ স্বাধীনতা ৰক্ষা কৰিবলৈ কোচিনে এক সুযোগ বিচাৰি আছিল। ৰজা উন্নি গোদা বৰ্মাই ১৫০০ চনৰ ২৪ ডিচেম্বৰত [[পেড্ৰো আলভাৰেছ কেব্ৰাল]]ক উষ্ম আদৰণি জনায়। তেওঁ কালিকটৰ জামোৰিনৰ বিৰুদ্ধে পৰ্তুগাল আৰু কোচিন ৰাজ্যৰ মাজত মিত্ৰতাৰ চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰে। অঞ্চলটোত কেইবাটাও দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এইবোৰ [[পৰ্তুগীজ ইষ্ট ইণ্ডিজ]]ৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল [[ফৰ্ট মানুৱেল অৱ কোচিন|ফৰ্ট মানুৱেল]]। কোচিন দীৰ্ঘদিন ধৰি [[পৰ্তুগীজ সাম্ৰাজ্য|পৰ্তুগীজ]] সুৰক্ষাত (১৫০৩–১৬৬৩) আছিল আৰু ভাৰতত থলুৱা আৰু বিদেশী শক্তিৰ বিৰুদ্ধে সাহায্য প্ৰদান কৰিছিল। [[লুচো-ডাচ্চ যুদ্ধ]]ৰ পিছত [[ডাচ্চ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]] (১৬৬৩–১৭৯৫) কোচিনৰ মিত্ৰ শক্তিত পৰিণত হয়। তাৰ পিছত [[এংলো-ডাচ্চ যুদ্ধ]]ৰ অন্তত [[ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ে (১৭৯৫–১৮৫৮, ৬ মে' ১৮০৯ ত নিশ্চিত কৰা হয়) কোচিন ৰাজ্যৰ ওপৰত [[ব্ৰিটিছ সৰ্বোচ্চ ক্ষমতা]] সাব্যস্ত কৰে। [[File:Madras map 1913.jpg|thumb|মাদ্ৰাছ ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ, ১৯১৩]] ১৯৫০ চনত [[ত্ৰিবাংকুৰ ৰাজ্য]] কোচিন ৰাজ্যৰ সৈতে চামিল হৈ [[ত্ৰিবাংকুৰ-কোচিন]] ৰাজ্য গঠন কৰে। ১৯৫৬ চনত [[তামিল ভাষা|তামিল]] সংখ্যাগৰিষ্ঠ পাঁচখন [[তালুক]] ক্ৰমে [[বিলাবানকোড]], [[কালকুলাম]], [[থোবালাই]], [[অগস্তীশ্বৰম]] আৰু [[চেংগোট্টাই]] [[ত্ৰিবাংকুৰ-কোচিন]]ৰ পৰা [[মাদ্ৰাছ ৰাজ্য]]লৈ হস্তান্তৰ কৰা হয়।<ref name="Kerala">{{Cite web|url=https://legislative.gov.in/sites/default/files/A1956-37.pdf|title=The States Reorganisation Act, 1956|trans-title=ৰাজ্য পুনৰ্গঠন আইন, ১৯৫৬|website=legislative.gov.in|publisher=Government of India|access-date=10 June 2021|archive-date=17 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211117014954/https://legislative.gov.in/sites/default/files/A1956-37.pdf|url-status=live}}</ref> ভাৰত চৰকাৰৰ [[ৰাজ্য পুনৰ্গঠন আইন, ১৯৫৬]] অনুসৰি ১৯৫৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত ত্ৰিবাংকুৰ-কোচিনৰ [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]]ভাষী অঞ্চলসমূহ [[মালাবাৰ জিলা]]ৰ ([[লাক্ষাদ্বীপ]] আৰু [[মিনিকয়]] দ্বীপপুঞ্জ বাদ দি) সৈতে চামিল হয়। লগতে [[মাদ্ৰাছ ৰাজ্য]]ৰ দক্ষিণ কানাড়া জিলাৰ [[কাছাৰগড় জিলা|কাছাৰগড়]] তালুকো ইয়াৰ লগত চামিল কৰি আধুনিক [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] ৰাজ্য [[কেৰালা]] গঠন কৰা হয়।<ref name="Kerala"/> == অঞ্চলসমূহ == [[File:Kochi 1960 street.jpg|thumb|left|১৯৬০ৰ দশকত কোচিন, ভাৰতীয় সংঘত যোগদান কৰাৰ মাত্ৰ কেইবছৰমানৰ পিছত]] ১৮০০ চনৰ পৰা ১৯৪৭ চনলৈকে কোচিন ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল বৰ্তমানৰ [[ত্ৰিশূৰ জিলা]]ৰ বেছিভাগ অংশ (চাভাক্কাদ তালুক বাদ দি), [[পালক্কাড জিলা]]ৰ [[আলাথুৰ]] তালুকৰ কিছু অংশ আৰু সমগ্ৰ [[চিত্তুৰ]] তালুক, কোচি তালুক ([[ফৰ্ট কোচি]] বাদ দি), [[কনায়ন্নুৰ]] তালুকৰ বেছিভাগ অংশ ([[এডাপ্পাল্লী]] বাদ দি), [[এৰ্নাকুলাম জিলা]]ৰ [[আলুভা]] তালুকৰ কিছু অংশ ([[কৰুকুট্টি]], [[অংগামালী]], [[কালাদি]], [[চোৱাৰা]], [[কানজুৰ]], [[শ্ৰীমুলনগৰম]], [[মালায়াত্তুৰ]], [[মাঞ্জাপ্ৰা]]), [[কুন্নথুনাদ]] তালুকৰ কিছু অংশ আৰু [[পৰাভুৰ তালুক]]ৰ কিছু অংশ ([[চেন্দামংগলম]]) যিবোৰ এতিয়া [[কেৰালা]]ৰ অংশ। == ইতিহাস == === উৎপত্তি === কোচিন ৰাজ্য বা কোচিন ৰাজপৰিয়ালৰ উত্থানৰ বিষয়ে কোনো লিখিত প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। এই পৰিয়ালক পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপম বুলিও জনা যায়।<ref name="Kerala.com-2007">{{cite web|url=http://www.kerala.com/ke_historyancient.htm|title=Kerala History|trans-title=কেৰালাৰ ইতিহাস|author=Kerala.com|year=2007|access-date=7 January 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080110143725/http://www.kerala.com/ke_historyancient.htm|archive-date=10 January 2008|url-status=dead}}</ref> শাসকীয় ৰাজবংশটোৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে কেৱল লোককথা আৰু কাহিনীবোৰহে পোৱা যায়। ইয়াৰ ঐতিহাসিক চিত্ৰখন স্পষ্ট নহয়। বৰ্তি থকা পাণ্ডুলিপিসমূহ যেনে ''[[কেৰালোলপঠী]]'', ''কেৰালামাহাত্ম্যম'' আৰু ''পেৰুম্পাদাপ্পু গ্ৰন্থৱৰী'' হৈছে পৌৰাণিক কাহিনী আৰু কিংবদন্তিৰ সংগ্ৰহ। পৰম্পৰাগত ঐতিহাসিক উৎস হিচাপে এইবোৰ নিৰ্ভৰযোগ্য নহয়। ''পেৰুম্পাদাপ্পু গ্ৰন্থৱৰী''ত ৰাজবংশীয় উৎপত্তিৰ এক অতিৰিক্ত বিৱৰণ আছে: <blockquote>''পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপম''ৰ অন্তিমটো ''থাভাজী''ৰ অস্তিত্ব ''[[কলি যুগ]]''ৰ দিনা ''শোদশাংগামসুৰাজ্যম''ত হৈছিল। [[চেৰামান পেৰুমলসকলৰ কিংবদন্তি|চেৰামান পেৰুমলে]] ভূমিখনক দুভাগত বিভক্ত কৰিছিল। উত্তৰ দিশৰ ১৭ "অংশ" আৰু দক্ষিণৰ ১৭ অংশ মিলি মুঠ ৩৪ অংশ তেওঁৰ ভতিজা আৰু পুত্ৰসকলক দিছিল। [[কন্যাকুমাৰী (চহৰ)|কন্যাকুমাৰী]] আৰু [[গোকৰ্ণ, ভাৰত|গোকৰ্ণ]]ৰ (বৰ্তমান [[কৰ্ণাটক]]ত) মাজৰ চৌত্ৰিশখন ৰাজ্য "থাম্পুৰান"ক দিয়া হৈছিল। তেওঁ চেৰামান পেৰুমলৰ শেষৰগৰাকী ভতিজীৰ কন্যা আছিল।</blockquote> [[কেৰালোলপঠী]]য়ে ৩ ৪৫ [[সাধাৰণ যুগ|খ্ৰীষ্টাব্দ]]ত তেওঁৰ ৰাজ্য বিভাজনৰ কথা লিপিবদ্ধ কৰিছে। পেৰুম্পাদাপ্পু গ্ৰন্থৱৰীয়ে ৩৮৫ খ্ৰীষ্টাব্দত আৰু [[উইলিয়াম লোগান (মালাবাৰ মেনুৱেল)|উইলিয়াম লোগানে]] ৮২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত এই বিভাজন হোৱা বুলি উল্লেখ কৰিছে। [[কেৰালা]]ৰ এই প্ৰাৰম্ভিক বিভাজনসমূহৰ কোনো লিখিত নথিপত্ৰ নাই। কিন্তু কিছুমান বুৰঞ্জীবিদৰ মতে দ্বাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে দ্বিতীয় [[চেৰা ৰাজবংশ|চেৰা]] ৰাজ্যৰ সময়ত এই বিভাজন হ'ব পাৰে।<ref>{{cite book|author=Pillai, Elamkulam Kunjan| title=Studies in Kerala History|trans-title=কেৰালা ইতিহাসৰ অধ্যয়ন|year=1970}}</ref> {{Keralahistory}} === প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাস === বৰ্তমানৰ [[মালাপ্পুৰম জিলা]]ৰ [[পোন্নানি]]ৰ সমীপৰ [[পেৰুম্পাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্পাদাপ্পু]]ত ৰাজ্যখনৰ আদিম সদৰ কাৰ্যালয় আছিল।<ref name="askh"/> মধ্যযুগৰ আদিভাগত [[পেৰুম্পাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্পাদাপ্পু]]ৰ শাসকগৰাকীয়ে [[কোদুংগাল্লুৰ]]লৈ পলাই গৈছিল। [[তিৰুনাবায়া]] যুদ্ধৰ পিছত [[কালিকটৰ জামোৰিন]]য়ে [[পোন্নানি]] অঞ্চল দখল কৰাৰ সময়ত এই ঘটনা ঘটিছিল।<ref name="askh">A Survey of Kerala History, A. Sreedhara Menon, DC Books, Kottayam (2007)</ref> [[কোজিকোড়|কালিকট]] ([[পোৰলাথিৰী]] ৰাজ্য) [[এৰানাড]]ৰ [[জামোৰিন]]য়ে জয় কৰিছিল। তাৰ পিছত তেওঁ পেৰুম্পাদাপ্পু ৰাজ্যৰ কিছু অংশ জয় কৰে আৰু ইয়াৰ ওপৰত নিজৰ আধিপত্য সাব্যস্ত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। উত্তৰাঞ্চলৰ মাতৃভূমি আৰু আদিম ৰাজধানী হেৰুৱাইলেও পেৰুম্পাদাপ্পু ৰাজবংশই মধ্য কেৰালাৰ এক বিশাল এলেকাত এখন ৰাজ্য বজাই ৰাখিছিল। তেতিয়াও ইয়াক আনুষ্ঠানিকভাৱে "পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপম" বুলি কোৱা হৈছিল। তেওঁলোকৰ ৰাজ্য উত্তৰে পুৰাক্কাইথাৰ পৰা পূবে [[আনামালাই পাহাৰ|আনামালা]] আৰু দক্ষিণে [[পুৰাক্কাদ]]লৈকে বিস্তৃত আছিল।<ref name="Ayyar, p.128">Ayyar, p.128</ref> === ৰাজকীয় ৰাজবংশ আৰু উত্তৰাধিকাৰ === পেৰুম্পাদাপ্পু ৰাজবংশৰ শেষত পাঁচটা শাখা (মুট, এলায়া, পাল্লুৰুট্টি, মাদাট্টুমকিল আৰু চালিয়ুৰ) সৃষ্টি হৈছিল। প্ৰতিটো শাখাৰে নিজা পাৰিবাৰিক স্থান, লগুৱা আৰু [[নায়াৰ]] সেনা আছিল। কিন্তু পাঁচোটা শাখা (''থাৱলী'') এজন সাধাৰণ শাসক ৰজাৰ অধীনত একত্ৰিত হৈছিল। তেওঁ আটাইকেইটা শাখাৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বয়সীয়াল পুৰুষ সদস্য আছিল।<ref name="Ayyar, p.128"/> পেৰুম্পাদাপ্পু (আৰু ভৱিষ্যতৰ কোচিন) ৰাজবংশই [[কেৰালা]]ত প্ৰচলিত মাতৃপ্ৰধান উত্তৰাধিকাৰী নিয়ম মানি চলিছিল (যিটো [[ত্ৰিবাংকুৰ ৰাজপৰিয়াল]]ৰ সৈতে একে)।<ref>Mennon, p.480</ref> উত্তৰাধিকাৰ মহিলাৰ ফালৰ পৰা আহিছিল। অৰ্থাৎ ৰজাৰ পুত্ৰসকললৈ নহয়, তেওঁৰ মাতৃৰ ফালৰ ভাতৃসকললৈ আৰু তাৰ পিছত তেওঁৰ ভগ্নীৰ পুত্ৰসকললৈ (অৰ্থাৎ ভতিজাসকললৈ) গৈছিল। তত্ত্বগতভাৱে সম্ভাৱ্য প্ৰাৰ্থীসকলৰ ভিতৰত বয়সত আটাইতকৈ জ্যেষ্ঠজন উত্তৰাধিকাৰী হ'ব লাগে। পিছলৈ এই নিয়ম শিথিল কৰা হয়। কাৰ্যক্ষেত্ৰত ৰাজত্ব নিৰ্বাচিত হ'বলৈ ধৰে যাতে উত্তৰাধিকাৰীজন বেছি বয়সীয়াল বা অযোগ্য নহয়। উপেক্ষিত প্ৰকৃত জ্যেষ্ঠজনক প্ৰতীকী বা আনুষ্ঠানিক মৰ্যাদাৰে সন্তুষ্ট কৰা হৈছিল (বিশেষকৈ ধৰ্মীয়ভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ উপাধি ''মুপ্পুস্থানম'')।<ref name="Mennon, p.481">Mennon, p.481</ref> অৱসৰ গ্ৰহণো বাধ্যতামূলক আছিল। এক নিৰ্দিষ্ট বয়সত বা সামৰিক অক্ষমতাত উপনীত হ'লে এজন ৰজাই অৱসৰ গ্ৰহণ কৰি ধৰ্মীয় জীৱন গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছিল। ক্ষমতা তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰীৰ হাতলৈ বা উত্তৰাধিকাৰীজন সাবালক নোহোৱালৈকে এজন ৰীজেণ্টৰ হাতলৈ হস্তান্তৰ কৰা হৈছিল। উত্তৰাধিকাৰক লৈ প্ৰায়ে পাঁচটা শাখাৰ মাজত কাজিয়া হৈছিল। কালিকটৰ জামোৰিনয়ে এই পাৰিবাৰিক কাজিয়াবোৰৰ সুযোগ লৈছিল। কেতিয়াবা মধ্যস্থতাকাৰীৰ ভূমিকাত অৱতীৰ্ণ হৈ তেওঁ দক্ষিণৰ ৰাজ্যখনত নিজৰ প্ৰভাৱ বৃদ্ধি কৰিছিল। === কোচিনলৈ পৰিৱৰ্তন === ভৱিষ্যতৰ কোচিন চহৰ প্ৰথম অৱস্থাত এটা দীঘলীয়া বান্ধৰ কাষৰ এখন সৰু গাঁওহে আছিল। ১৩৪১ চনত হোৱা ভয়ংকৰ বানপানী আৰু [[পেৰিয়াৰ নদী]]ৰ পানী উপচি পৰাৰ ফলত [[ভেম্বানাদ হ্ৰদ]] আৰু [[আৰৱ সাগৰ]]ৰ মাজত এটা নতুন পথ মুকলি হয়। এই স্থানতে বৰ্তমান কোচিন অৱস্থিত। ই দীঘলীয়া কোচিন উপদ্বীপক (''কৰাপুৰম'') বৰ্তমানৰ [[ভিপিন]] দ্বীপৰ পৰা পৃথক কৰে।<ref>Hunter's ''Imperial Gazetteer'' (1908, p.360).</ref> ক্ৰেংগানোৰক সাগৰৰ সৈতে সংযোগ কৰা জলপথবোৰ বালিৰে ভৰি পৰাৰ লগে লগে, বাণিজ্যিক জাহাজবোৰ ক্ৰেংগানোৰৰ পৰা আঁতৰি কোচিনৰ নতুন পথটোলৈ যাবলৈ ধৰে। ব্যৱসায়ী পৰিয়ালবোৰ তালৈ স্থানান্তৰিত হৈ গুদাম আৰু ঘৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। নতুন বন্দৰ-চহৰ [[কোচি]]য়ে (কোচিন) সম্পদ আৰু গুৰুত্ব লাভ কৰাৰ লগে লগে এসময়ৰ মহান পুৰণি বন্দৰ চহৰ [[কোদুংগাল্লুৰ]] (ক্ৰেংগানোৰ) পতনৰ দিশলৈ গতি কৰে। প্ৰাৰম্ভিক চহৰখনৰ নগৰীয়া কেন্দ্ৰটো [[মাট্টানচেৰী]] গাঁৱৰ তুলনামূলকভাৱে ওখ মাটিত বিকশিত হৈছিল (বৰ্তমান কোচি চহৰৰ এটা জিলা, যাক এসময়ত "''কচিম ডি চিমা''" বুলি কোৱা হৈছিল)। পৰৱৰ্তী সময়ত কোচিন চহৰলৈ ৰূপান্তৰিত হোৱা অঞ্চলটোৰ প্ৰকৃত মালিক আছিল [[এডাপ্পাল্লী]]ৰ ৰজাসকলৰ এল্লাংগাল্লুৰ ৰাজপৰিয়াল (হ্ৰদৰ পূব দিশত অৱস্থিত)।<ref>Ayyar, p.129</ref> ব্ৰাহ্মণ শ্ৰেণীৰ পৰা অহা এডাপ্পাল্লী ৰাজপৰিয়ালৰ উত্তৰাধিকাৰৰ নিয়ম বেলেগ আছিল। ১৪০০ৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে এডাপ্পাল্লীৰ ৰজাই পেৰুম্পাদাপ্পুৰ এলায়া শাখাৰ এগৰাকী ভগ্নীক বিয়া কৰাইছিল। সেয়েহে তেওঁলোকৰ পুত্ৰ দুটা ৰাজপৰিয়ালৰ উত্তৰাধিকাৰী হৈছিল – পিতৃৰ ফালৰ পৰা এডাপ্পাল্লীৰ আৰু মাতৃৰ ফালৰ পৰা পেৰুম্পাদাপ্পুৰ। কিন্তু পেৰুম্পাদাপ্পুৰ উত্তৰাধিকাৰীৰ তালিকাত তেওঁ প্ৰথম স্থানত নাছিল। ১৪০০ৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে এডাপ্পাল্লীৰ ৰজাই নিজৰ ৰাজকুমাৰ পুত্ৰক তেওঁৰ ভূমিৰ এটা অংশ প্ৰদান কৰে। বিশেষকৈ দক্ষিণ ভিপিন দ্বীপ আৰু নতুন পথটোৰ আশে-পাশে থকা কৰাপুৰম উপদ্বীপৰ উত্তৰ অংশটো ফিয়েফ হিচাপে দিছিল। ইয়াক স্থায়ীভাৱে হস্তান্তৰ কৰাৰ কথা নাছিল। বৰঞ্চ উত্তৰাধিকাৰীজনক তেওঁৰ শাসন দক্ষতা বিকাশ কৰিবলৈ এক প্ৰশিক্ষণস্থলী হিচাপেহে দিয়া হৈছিল। পিতৃৰ উত্তৰাধিকাৰী হোৱাৰ পিছত তেওঁ হ্ৰদটো পাৰ হৈ এডাপ্পাল্লীলৈ যাব বুলি আশা কৰা হৈছিল আৰু পৰৱৰ্তী উত্তৰাধিকাৰীক কোচিনৰ আসনখন হস্তান্তৰ কৰাৰ কথা আছিল। যিহেতু শাসকজন সদায় প্ৰশিক্ষণৰত এজন ৰাজকুমাৰ আছিল, সেয়েহে তেওঁক "''কোচ্চু থাম্পুৰান''" (অৰ্থাৎ 'কনিষ্ঠ প্ৰভু' বা 'কনিষ্ঠ ৰজা') বুলি সম্বোধন কৰা হৈছিল। সেয়েহে তেওঁৰ নাম অনুসৰি ফিয়েফখন "কোচি/কোচিন" নামেৰে পৰিচিত হয়। গতিকে মূল "কোচিন ৰাজ্য" (''কোচি ৰাজ্যম'') এখন সৰু এডাপ্পাল্লী শাখা হিচাপে আৰম্ভ হৈছিল। ই বহু ডাঙৰ পেৰুম্পাদাপ্পু ৰাজ্যৰ পৰা পৃথক আৰু সুকীয়া আছিল।<ref>M.L. Dames (1921) ''Book of Duarte Barbosa'', p.94-95</ref> কোচিনৰ ক্ৰমবৰ্ধমান সম্পদে কোচিনৰ কনিষ্ঠ ৰাজকুমাৰক ক্ষমতা আৰু আধিপত্য প্ৰদান কৰিলে। অৱশেষত তেওঁ পেৰুম্পাদাপ্পু ৰাজবংশৰ অন্যান্য শাখাৰ জ্যেষ্ঠ আত্মীয়সকলৰ ওপৰত নিজৰ কৰ্তৃত্ব সাব্যস্ত কৰিবলৈ সক্ষম হ'ল। লগতে এডাপ্পাল্লীৰ পৰা কোচিনক পৃথক কৰি নিজৰ এক সুকীয়া পথ নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ সুযোগ পালে। এই পৰিৱৰ্তনৰ ফলস্বৰূপে বিশাল "পেৰুম্পাদাপ্পু ৰাজ্য"ক ([[পেৰুম্পাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|''পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপম'']]) "কোচিন ৰাজ্য" বুলি কোৱা হ'ল।<ref name="askh"/> ৰাজ্যৰ ৰাজধানী কোদুংগাল্লুৰৰ পৰা বৰ্তমানৰ কোচিৰ ভিপিনলৈ স্থানান্তৰ কৰা হ'ল। নতুন ৰাজ্যৰ সময়ত নিয়ম সলনি কৰি উত্তৰাধিকাৰ কেৱল কোচিনৰ এলায়া শাখাৰ মাজতে সীমাবদ্ধ কৰা হ'ল। পেৰুম্পাদাপ্পুৰ সকলো শাখাৰ মাজত এই নিয়ম প্ৰযোজ্য নহ'ল (যিটোৱে অন্যান্য শাখাসমূহক অসন্তুষ্ট কৰিছিল)।<ref name="Mennon, p.481"/> === মিং ৰাজবংশৰ সৈতে মিত্ৰতা (১৪১১–১৪৩৩) === [[কোজিকোড়]]ৰ বন্দৰটো, যাক কালিকট বুলিও জনা যায়, মধ্যযুগীয় কেৰালা উপকূলত উৎকৃষ্ট অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক স্থান দখল কৰিছিল। আনহাতে [[কান্নুৰ]], [[কোল্লম]] আৰু কোচি আছিল বাণিজ্যিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ দ্বিতীয় শাৰীৰ বন্দৰ, য'ত বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ব্যৱসায়ীসকল একত্ৰিত হৈছিল।<ref>''The Portuguese, Indian Ocean and European Bridgeheads 1500–1800''. Festschrift in Honour of Prof. K. S. Mathew (2001). Edited by: Pius Malekandathil and T. Jamal Mohammed. Fundacoa Oriente. Institute for Research in Social Sciences and Humanities of MESHAR (Kerala)</ref> পঞ্চদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মালাবাৰ উপকূলত কালিকট আৰু কোচিনৰ মাজত তীব্ৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা চলি আছিল। সেয়ে চীনৰ [[মিং ৰাজবংশ]]ই হস্তক্ষেপ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈ কোচিন আৰু তাৰ শাসকক বিশেষ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰে। চীনাসকলে তেওঁলোকক ''কেইয়িলি'' (可亦里) বুলি কৈছিল।<ref name=sen16-616-7>{{cite journal |last1=Sen |first1=Tansen |title=The Impact of Zheng He's Expeditions on Indian Ocean Interactions |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |date=2016 |volume=79 |issue=3 |pages=609–636 |doi=10.1017/S0041977X16001038}}.</ref> অঞ্চলটোত কালিকট আছিল প্ৰধান বন্দৰ-চহৰ, কিন্তু কোচিন ইয়াৰ প্ৰধান প্ৰতিদ্বন্দ্বী হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল।<ref name=sen16-616-7/> পঞ্চমটো [[মিং ধন-সম্পত্তিৰ যাত্ৰা]]ৰ বাবে এডমিৰেল [[ঝেং হে]]ক কোচিনৰ ''কেইয়িলি''ক এটা মোহৰ প্ৰদান কৰিবলৈ আৰু তেওঁৰ ৰাজ্যৰ এখন পাহাৰক ''ঝেংগুও ঝি ছান'' (鎮國之山, দেশ ৰক্ষা কৰা পাহাৰ) হিচাপে নামকৰণ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছিল।<ref name=sen16-616-7/> ঝেং হেয়ে কোচিনলৈ এখন শিলালিপি কঢ়িয়াই নিছিল। ইয়াত স্বয়ং [[ইয়ংলে সম্ৰাট]]য়ে ৰচনা কৰা এখন ঘোষণাপত্ৰ খোদিত আছিল।<ref name=sen16-616-7/> যিমান দিন কোচিন মিং চীনৰ সুৰক্ষাত আছিল, সিমান দিন [[কালিকটৰ জামোৰিন]]য়ে কোচিন আক্ৰমণ কৰিব পৰা নাছিল আৰু এক সামৰিক সংঘাত এৰাই চলিব পৰা গৈছিল।<ref name=sen16-616-7/> [[মিং ধন-সম্পত্তিৰ যাত্ৰা]]সমূহ বন্ধ হোৱাৰ লগে লগে কোচিনৰ বাবে নেতিবাচক ফলাফল আহি পৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত কালিকটৰ জামোৰিনয়ে কোচিনৰ বিৰুদ্ধে আক্ৰমণ চলায়।<ref name=sen16-616-7/> পঞ্চদশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে জামোৰিনয়ে কোচিন দখল কৰে আৰু তেওঁৰ প্ৰতিনিধিক ৰজা হিচাপে অধিষ্ঠিত কৰে।<ref name=sen16-616-7/> === কালিকটৰ সামন্ত === কোচিনৰ নতুন ৰজা আৰু পেৰুম্পাদাপ্পু শাখাৰ তেওঁৰ আত্মীয়সকল (যিসকলে নিজৰ ভূমিকা ঘূৰাই পাবলৈ আগ্ৰহী আছিল) তথা এডাপ্পাল্লীৰ (যিয়ে নিজৰ মাটি ঘূৰাই পাবলৈ আগ্ৰহী আছিল) মাজত হোৱা সংঘাতে [[কালিকট]]ৰ [[জামোৰিন]]ৰ হস্তক্ষেপৰ পথ প্ৰশস্ত কৰিলে। জামোৰিনয়ে আত্মীয়সকলক ন্যায় প্ৰদানৰ নামত কোচিন আক্ৰমণ কৰে। অৱশেষত জামোৰিনৰ সৈন্যবাহিনী সফল হয় আৰু এক বন্দোৱস্ত জাপি দিয়ে। ইয়াৰ ফলত কোচিনৰ ৰজাক নিজৰ এলেকাৰ মাজতে সীমাবদ্ধ কৰা হয় আৰু কালিকটৰ সামন্ত হোৱাৰ শপত ল'বলৈ বাধ্য কৰোৱা হয়। কোচিন ৰাজ্যই উত্তৰাধিকাৰৰ সময়ত জামোৰিনৰ সন্মতি ল'ব লগা হৈছিল আৰু জামোৰিনৰ সামৰিক অভিযানৰ বাবে বাৰ্ষিক কৰ আৰু সৈন্য যোগান ধৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল।<ref>Ayyar, p.131</ref> ১৫০০ চনত পৰ্তুগীজসকল উপস্থিত হোৱাৰ সময়ত পৰিস্থিতি প্ৰায় এনেকুৱাই আছিল। কোচিন ৰাজ্য আংশিকভাৱে সামন্ত আছিল আৰু আংশিকভাৱে কালিকটৰ জামোৰিনৰ সৈতে যুদ্ধত লিপ্ত আছিল। কোচিনৰ ৰজা উন্নি গোদা বৰ্মাই (পৰ্তুগীজ বুৰঞ্জীত "ত্ৰিমুম্পাৰা ৰাজা" বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে) এই বন্দোৱস্তক লৈ অসন্তুষ্ট আছিল।<ref>Mennon, p.482; Ayyar, p.131-32</ref><ref>''Book of Duarte Barbosa'', v.2, p.94-95.</ref> তেওঁ পৰ্তুগীজ অস্ত্ৰশস্ত্ৰৰ সৈতে মিত্ৰতা স্থাপন কৰাটোক জামোৰিনৰ ক্ষমতা উৎখাত কৰাৰ, কোচিনৰ স্বাধীনতা ঘূৰাই পোৱাৰ আৰু আত্মীয়সকলৰ ওপৰত নিজৰ আধিপত্য স্থাপন কৰাৰ এক উপায় হিচাপে গণ্য কৰিছিল। === পৰ্তুগীজ মিত্ৰতা (১৫০০–১৬৬৩) === [[File:Mattancherry palace bhagvathy kshetram.JPG|thumb|left|[[মাট্টানচেৰী প্ৰসাদ]]-মন্দিৰ, ৰজা বীৰ কেৰালা বৰ্মা প্ৰথমলৈ উপহাৰ হিচাপে [[পৰ্তুগীজ সাম্ৰাজ্য|পৰ্তুগীজসকলৰ]] দ্বাৰা নিৰ্মিত]] [[আৱিষ্কাৰৰ যুগ]]ত ১৪৯৮ চনত পৰ্তুগীজসকল [[কোজিকোড়]]ৰ [[কাপ্পাদ]]ত উপস্থিত হয়। ইয়াৰ ফলত ইউৰোপৰ পৰা ভাৰতলৈ পোণপটীয়া সাগৰীয় পথ মুকলি হয়।<ref>DC Books, Kottayam (2007), A. Sreedhara Menon, A Survey of Kerala History</ref> ভাৰতত প্ৰথম ইউৰোপীয় বসতিৰ স্থান আছিল কোচিন। ১৫০০ চনত [[পৰ্তুগীজ লোক|পৰ্তুগীজ]] এডমিৰেল [[পেড্ৰো আলভাৰেছ কেব্ৰাল]] [[কোজিকোড়|কালিকট]]ৰ পৰা বিতাড়িত হৈ কোচিনত উপস্থিত হয়। কোচিনৰ ৰজাই পৰ্তুগীজসকলক আদৰণি জনায় আৰু এখন বন্ধুত্বৰ চুক্তি স্বাক্ষৰিত হয়। ৰজাই তেওঁলোকক কোচিনত এটা [[কাৰখানা (বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ)|কাৰখানা]] সাজিবলৈ অনুমতি দিয়ে (আৰু কেব্ৰাল যোৱাৰ পিছত কোচিনে ত্ৰিছজন পৰ্তুগীজ আৰু চাৰিজন [[ফ্ৰান্সিস্কান|ফ্ৰান্সিস্কান]] ফ্ৰায়াৰক ৰাজ্যত থাকিবলৈ অনুমতি দিয়ে)। সমৰ্থনৰ প্ৰস্তাৱত আশ্বস্ত হৈ ৰজাই তেওঁৰ শত্ৰু কালিকটৰ [[জামোৰিন]]ৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ ঘোষণা কৰে। ১৫০২ চনত [[ভাস্কো দা গামা]]ৰ নেতৃত্বত এটা নতুন অভিযান কোচিনত উপস্থিত হয় আৰু বন্ধুত্ব পুনৰুজ্জীৱিত কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ভাস্কো দা গামাই কালিকটত গোলাবৰ্ষণ কৰে আৰু তাত থকা আৰব কাৰখানাবোৰ ধ্বংস কৰে। ইয়াৰ ফলত কালিকটৰ শাসক জামোৰিন ক্ষুব্ধ হৈ পৰে। ভাস্কো দা গামা যোৱাৰ পিছত তেওঁ কোচিন আক্ৰমণ কৰে আৰু পৰ্তুগীজ কাৰখানা ধ্বংস কৰে। কোচিনৰ ৰজা আৰু তেওঁৰ পৰ্তুগীজ মিত্ৰসকল [[ভিপিন]] দ্বীপলৈ পিছুৱাই যাবলৈ বাধ্য হয়। অৱশ্যে এটা সৰু সহায়কাৰী পৰ্তুগীজ নৌসেনাৰ আগমন আৰু কেইদিনমানৰ পিছত [[দুৱাৰ্টে পাচেকো পেৰেইৰা]] আৰু আগন্তুক মৌচুমী বতাহৰ আগমনে জামোৰিনক শংকিত কৰি তোলে। কালিকটে সৈন্যবাহিনীক মাতি পঠিয়ায় আৰু অৱৰোধ ত্যাগ কৰে। [[File:Thomasreliquiar Kondungallur.jpg|thumb|[[থমাছ দ্য এপষ্টল]]ৰ [[স্মৃতিচিহ্ন]], এখন [[চিৰো-মলাবৰ|চিৰিয়ান গীৰ্জা]]ৰ ছেনিটৰিয়ামত ৰখা হৈছে]] কোচিনৰ ৰজাৰ বাবে সিংহাসন সুৰক্ষিত কৰাৰ পিছত, পৰ্তুগীজ কাৰখানাক কালিকটৰ পৰৱৰ্তী আক্ৰমণৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ পৰ্তুগীজসকলে এটা দুৰ্গ – [[ফৰ্ট মানুৱেল অৱ কোচিন|ফৰ্ট ইমানুৱেল]] ([[ফৰ্ট কোচি]]ত, পৰ্তুগালৰ ৰজাৰ নামানুসৰি) নিৰ্মাণৰ অনুমতি লাভ কৰে। ১৫০৩ চনৰ ২৭ ছেপ্টেম্বৰত পৰ্তুগীজসকলে ভাৰতত নিৰ্মাণ কৰা প্ৰথমটো দুৰ্গ, কাঠৰ দুৰ্গৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰে। নিৰ্মাণৰ সমগ্ৰ কাম স্থানীয় ৰজাই আৰম্ভ কৰিছিল, যিয়ে শ্ৰমিক আৰু সামগ্ৰী যোগান ধৰিছিল। ১৫০৫ চনত কাঠৰ দুৰ্গৰ ঠাইত শিলৰ দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত চহৰখনৰ উন্নত প্ৰতিৰক্ষাৰ বাবে ভিপিন দ্বীপত [[পল্লীপুৰম দুৰ্গ|"কাষ্টেলো ডি চিমা"]] নামৰ এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা হয়। পৰ্তুগীজ নৌসেনা প্ৰস্থান কৰাৰ সময়ত কেৱল [[দুৱাৰ্টে পাচেকো পেৰেইৰা]] আৰু এটা সৰু নৌসেনা কোচিনত ৰৈ গৈছিল। ইফালে কালিকটৰ জামোৰিনে এক বিশাল বাহিনী গঠন কৰি তেওঁলোকক আক্ৰমণ কৰে। পাঁচ মাহ ধৰি কোচিন ৰাজ্যই পাচেকো পেৰেইৰা আৰু তেওঁৰ লোকসকলৰ সহায়ত [[কোচিনৰ যুদ্ধ (১৫০৪)|কালিকটৰ আক্ৰমণ]] প্ৰতিহত কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। [[কালিকটৰ জামোৰিন]]ৰ অধীনস্থ [[তান্নুৰ ৰাজ্য]]ৰ শাসকে [[কোজিকোড়]]ৰ নিজৰ প্ৰভুৰ বিৰুদ্ধে গৈ পৰ্তুগীজসকলৰ লগ লৈছিল।<ref name="askh"/> ইয়াৰ ফলত, [[তান্নুৰ ৰাজ্য]] (''[[তিৰুৰ তালুক|ৱেত্তাট্টুনাডু]]'') ভাৰতৰ আটাইতকৈ পুৰণি পৰ্তুগীজ উপনিৱেশসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হৈ পৰে। [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]]ৰ শাসকেও কোচিনৰ লগ দিছিল।<ref name="askh"/> ১৬ আৰু ১৭ শতিকাত কোচিনৰ ৰাজপৰিয়ালৰ বহু সদস্যক [[ৱেট্টম গ্ৰাম পঞ্চায়ত|ৱেট্টম]]ৰ পৰা নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref name="askh"/> অৱশ্যে, [[কোচিনৰ যুদ্ধ (১৫০৪)]]ত ৰজাৰ অধীনত [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] বাহিনীয়ে কালিকটৰ জামোৰিনৰ হৈ যুঁজিছিল।<ref>{{cite book|title=Malabar Manual (Volume-I)|last=Logan|first=William|publisher=Asian Educational Services|year=2010|isbn=9788120604476|location=New Delhi|pages=631–666}}</ref> তথাপিতো, [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] অঞ্চলৰ [[মুছলমান মাপ্পিলা]] ব্যৱসায়ীসকলৰ আনুগত্য [[কালিকটৰ জামোৰিন]]ৰ প্ৰতিয়েই আছিল।<ref>{{cite book|author=S. Muhammad Hussain Nainar|year=1942|title=Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language|publisher=University of Madras|url=https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage}}</ref> পৰ্তুগীজসকলৰ সহায়ত কোচিনৰ ৰজাই শাসন চলাই গ'ল। ইফালে পৰ্তুগীজসকলে গোপনে জামোৰিনৰ সৈতে মিত্ৰতা স্থাপনৰ চেষ্টা কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত জামোৰিনে কোচিন বন্দৰ দখল কৰিবলৈ কৰা কেইবাটাও প্ৰচেষ্টা পৰ্তুগীজসকলৰ সহায়ত কোচিনৰ ৰজাই বিফল কৰিছিল। লাহে লাহে কোচিনত পৰ্তুগীজ অস্ত্ৰাগাৰ বৃদ্ধি কৰা হয়, সম্ভৱতঃ ৰজাক কোচিন ৰক্ষা কৰাত সহায় কৰিবলৈ। আৰু দীৰ্ঘদিন ধৰি গোৱাৰ ঠিক পিছতেই ইষ্ট ইণ্ডিজৰ কেন্দ্ৰস্থলত অৱস্থিত কোচিন ভাৰতত পৰ্তুগালৰ বাবে সৰ্বোত্তম স্থান আছিল। তাৰ পৰাই পৰ্তুগীজসকলে বিপুল পৰিমাণৰ মছলা, বিশেষকৈ জালুক ৰপ্তানি কৰিছিল। ১৫৩০ চনত [[ছেইণ্ট ফ্ৰান্সিছ জেভিয়াৰ]] উপস্থিত হৈ এটা লেটিন [[খ্ৰীষ্টান মিছন]] প্ৰতিষ্ঠা কৰে। কোচিনত পৰ্তুগীজ ভাইচৰয় [[ভাস্কো দা গামা]]ৰ সমাধি আছিল। ১৫৩৯ চনত তেওঁৰ নশ্বৰ দেহ পৰ্তুগাললৈ ঘূৰাই নিয়াৰ আগলৈকে তেওঁক [[ছেইণ্ট ফ্ৰান্সিছ চাৰ্চ, কোচি|ছেইণ্ট ফ্ৰান্সিছ চাৰ্চ]]ত সমাধিস্থ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite encyclopedia|publisher=Microsoft|encyclopedia=MSN Encarta Encyclopedia|url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761567498/Vasco_Da_Gama.html|title=Death of Vasco Da Gama in Kochi|access-date=23 May 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20091028171509/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761567498/Vasco_Da_Gama.html|archive-date=28 October 2009|url-status=dead}}</ref> [[আফনচো দে আলবুকাৰ্ক]]ৰ সময়ৰ ঠিক পিছতেই কেৰালাত পৰ্তুগীজ প্ৰভাৱ হ্ৰাস পায়।<ref name="Kerala.com-2007" /> === ডাচ্চ মিত্ৰতা (১৬৬৩–১৭৬৬) === [[File:ബോൾഗാട്ടി.jpg|thumb|১৭৪৪ চনত ডাচ্চ ব্যৱসায়ীসকলে নিৰ্মাণ কৰা [[বোলগাটি প্ৰসাদ]] নেডাৰলেণ্ডৰ বাহিৰত থকা আটাইতকৈ পুৰণি ডাচ্চ প্ৰাসাদসমূহৰ ভিতৰত এটা]] পৰ্তুগীজ মিত্ৰতাৰ পিছত [[ডাচ্চ মালাবাৰ|ডাচ্চসকলৰ]] সৈতে মিত্ৰতা স্থাপন হৈছিল। তেতিয়ালৈকে ডাচ্চসকলে পৰ্তুগীজ আৰু তেওঁলোকৰ মিত্ৰসকলৰ সৈতে কেইবাখনো সংঘৰ্ষৰ পিছত [[কুইলন]] জয় কৰিছিল। [[কোচিন ৰাজপৰিয়াল]]ৰ অসন্তুষ্ট সদস্যসকলে কোচিন ৰজাক উৎখাত কৰাত ডাচ্চসকলৰ সহায় বিচাৰিছিল। ডাচ্চসকলে সফলতাৰে নাজাৰাকালত অৱতৰণ কৰে আৰু পল্লিপ্পুৰমৰ দুৰ্গ দখল কৰি জামোৰিনক অৰ্পণ কৰে। === মহীশূৰৰ আক্ৰমণ (১৭৬৬–১৭৯৯) === মহীশূৰৰ শাসক [[হায়দৰ আলী]]য়ে কোচিন জয় কৰিছিল। ১৭৬৩ চনত তেওঁ [[নগৰা, কৰ্ণাটক|বেদনুৰ]] জয় কৰাৰ খবৰ [[কান্নুৰ|কন্নাননৰ]]ৰ আলী ৰাজাই পোৱাৰ পিছত, তেওঁ ততাতৈয়াকৈ আলীক কেৰালা আক্ৰমণ কৰিবলৈ আৰু কালিকটৰ জামোৰিনৰ সৈতে মোকাবিলা কৰাত সহায় কৰিবলৈ অনুৰোধ জনায়। চুবুৰীয়া শক্তিশালী [[কোলাথিৰী]]ৰ পুৰণি প্ৰতিদ্বন্দ্বী কন্নাননৰৰ মুছলমান মুখীয়ালজন দখলৰ সময়ত মহীশূৰৰ সক্ৰিয় মিত্ৰ আছিল। আলী ৰাজাই কোলাথিৰী ৰজাৰ প্ৰাসাদ দখল কৰি জুই লগাই দিয়ে। ৰজাই তেওঁৰ অনুগামীসকলৰ সৈতে তেতিয়াৰ ব্ৰিটিছ বসতিস্থল টেলিচেৰীলৈ পলাই যায়। বিজয়ৰ পিছত হায়দৰ আলীয়ে বৰ্তমানৰ [[উত্তৰ মালাবাৰ]]ত থকা [[কোট্টায়াম ৰাজ্য]]ত প্ৰৱেশ কৰে আৰু থলুৱা মুছলমানসকলৰ সহযোগত কোট্টায়াম সেনাৰ কিছু প্ৰতিৰোধৰ পিছত ইয়াক দখল কৰে। এখন ৰক্তক্ষয়ী যুদ্ধত কালিকট দখল কৰাৰ পিছত হায়দৰ আলীয়ে বিপুল পৰিমাণৰ ধন লৈ [[পালঘাট]]ৰ মাজেৰে দক্ষিণ-পূবে [[কইম্বাটুৰ]]ৰ ফালে আগবাঢ়ে। মহীশূৰে আলী ৰাজাক সামৰিক গৱৰ্ণৰ আৰু মেডোনাক (এজন প্ৰাক্তন ৰাজহ বিষয়া) নতুনকৈ অধিগ্ৰহণ কৰা মালাবাৰ প্ৰদেশৰ অসামৰিক গৱৰ্ণৰ হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। === ব্ৰিটিছ মিত্ৰতা (১৮১৪–১৯৪৭) === [[File:59Cochin Canal.jpg|thumb|১৯১৩ চনত কোচিন]] ১৮১৪ চনৰ [[১৮১৪ চনৰ এংলো-ডাচ্চ চুক্তি|এংলো-ডাচ্চ চুক্তি]] অনুসৰি, [[বংকা দ্বীপ]]ৰ বিনিময়ত [[ফৰ্ট কোচি]] আৰু ইয়াৰ ভূখণ্ডকে ধৰি কোচিৰ দ্বীপসমূহ যুক্তৰাজ্যক অৰ্পণ কৰা হয়। চুক্তি স্বাক্ষৰিত হোৱাৰ আগতেও কোচিত ইংৰাজ আৱাসী থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।<ref name="kochirajyam">Kochi Rajyacharithram by KP Padmanabha Menon. P(1914)</ref> [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]ৰ সময়ত কোচিন দেশীয় ৰাজ্যখনক তিনিফালৰ পৰা (অৰ্থাৎ উত্তৰ, পশ্চিম আৰু পূবে) ব্ৰিটিছ [[মালাবাৰ জিলা]] আৰু দক্ষিণে [[ত্ৰিবাংকুৰ]]য়ে আৱৰি আছিল।<ref name="kochirajyam"/> ব্ৰিটেইনৰ সৈতে মিত্ৰতা চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰি কোচিন ৰাজ্যই আনৰ দখলৰ পৰা ৰক্ষা পৰে। বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে বন্দৰটোৰ ব্যৱসায় যথেষ্ট বৃদ্ধি পাইছিল আৰু ৰজাই বন্দৰটোৰ আৰু অধিক বিকাশ বিচাৰিছিল। ১৯২০ চনত ৰজাই তেতিয়াৰ [[মাদ্ৰাছ প্ৰেচিডেন্সি|মাদ্ৰাছ]]ৰ গৱৰ্ণৰ [[লৰ্ড উইলিংডন]]ৰ সহযোগত হাৰ্বাৰ ইঞ্জিনিয়াৰ [[ৰবাৰ্ট ব্ৰিষ্টো]]ক কোচিনলৈ আনে। ২১ বছৰৰ ভিতৰত তেওঁ কোচিনৰ ৰজাক কোচিনক দক্ষিণ এছিয়াৰ আটাইতকৈ নিৰাপদ বন্দৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাত সহায় কৰিছিল, য'ত জাহাজবোৰ নতুনকৈ নিৰ্মাণ কৰা অভ্যন্তৰীণ বন্দৰৰ কাষত ৰখাব পৰা গৈছিল। ইয়াত বাষ্প চালিত ক্ৰেনৰ এটা দীঘলীয়া শাৰী আছিল।<ref>{{cite web|publisher=Corporation of Kochi|work=Robert Charles Bristow employed to develop Kochi port|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=7|title=The Cochin Saga|access-date=23 May 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060503202739/http://www.corporationofcochin.org/Pages/Maintemp.asp?id=7|archive-date=3 May 2006|url-status=dead}}</ref> ইতিমধ্যে ১৯৫৬ চনলৈকে [[মালাবাৰ জিলা]]ৰ অংশ হৈ থকা [[ফৰ্ট কোচি]]ক ১৮৬৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত ১৮৬৫ চনৰ মাদ্ৰাছ আইন ১০ ৰ অধীনত (চহৰৰ উন্নতি আইন ১৮৫০ ৰ সংশোধনী) [[কান্নুৰ]], [[থালাছেৰী]], [[কোজিকোড়]] আৰু [[পালক্কাড]]ৰ লগতে এখন পৌৰসভা হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.lawmin.nic.in/chronology.doc |title=Chronological List of Central Acts (Updated to 17-10-2014) |website=Lawmin.nic.in |access-date=2016-08-07 |archive-date=7 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180107091128/http://lawmin.nic.in/chronology.doc |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite book |last1=Lewis McIver |first1=G. Stokes |title=Imperial Census of 1881 Operations and Results in the Presidency of Madras |date=1883 |publisher=E. Keys at the Government Press |location=Madras |page=444 |edition=(Vol II) |url=https://books.google.com/books?id=b_YIAAAAQAAJ |access-date=5 December 2020}}</ref><ref>{{cite book |last1=Presidency |first1=Madras (India |title=Madras District Gazetteers, Statistical Appendix For Malabar District. |date=1915 |publisher=The Superintendent, Government Press |location=Madras |page=20 |edition=Vol.2 |url=https://books.google.com/books?id=aUEwnQEACAAJ |access-date=2 December 2020}}</ref><ref>{{cite book |first=Henry |last=Frowde |title=Imperial Gazetteer of India |date=1908–1909 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |edition=New |url=https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/ |access-date=2 December 2020 |archive-date=16 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216124143/http://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/ |url-status=live }}</ref> ই [[ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সাম্ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত আছিল আৰু ১৮৮৩ চনত ১৮ জনীয়া এখন ব'ৰ্ডৰ সৈতে ইয়াৰ প্ৰথমখন পৌৰ পৰিষদ নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হৈছিল। ১৮৯৬ চনত কোচিনৰ মহাৰাজাই [[মাট্টানচেৰী]] আৰু [[এৰ্নাকুলাম]]ত টাউন কাউন্সিল গঠন কৰি স্থানীয় প্ৰশাসনৰ সূচনা কৰে। ১৯২৫ চনত প্ৰশাসনত ৰাইজৰ অংশগ্ৰহণ নিশ্চিত কৰিবলৈ এখন কোচি বিধানসভাও গঠন কৰা হয়। বিধানসভাত ৪৫ জন সদস্য আছিল, ইয়াৰে ১০ জনক চৰকাৰীভাৱে মনোনীত কৰা হৈছিল। ভাৰতৰ যিকোনো বিধায়িনী দলৰ সদস্য হোৱা প্ৰথমগৰাকী মহিলা আছিল [[থোট্টাক্কাত্তু মাধৱীয়াম্মা]]।<ref>{{cite web|publisher=Corporation of Kochi|title=History and culture of Kochi|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=4|access-date=23 May 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060503202745/http://www.corporationofcochin.org/Pages/Maintemp.asp?id=4|archive-date=3 May 2006|url-status=dead}}</ref> ১৯৪৭ চনত নতুন [[ভাৰতীয় অধিৰাজ্য]]ত স্বেচ্ছাই যোগদান কৰা প্ৰথমখন দেশীয় ৰাজ্য আছিল কোচিন।<ref>{{Cite book |url=https://www.abhilekh-patal.in/jspui/handle/123456789/2762944 |title=Cochin State- Instrument of Accession and Standstill Agreement signed between Kerala Varma, Ruler of Cochin State and the Dominion of India |publisher=Ministry of States, Government of India |year=1947 |location=New Delhi |pages=2 |chapter=Instrument of Accession of the State of Cochin |access-date=31 August 2022 |url-access=registration |via=[[National Archives of India]]}}</ref> ১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত ভাৰত গণৰাজ্যত পৰিণত হয়। কোচিনৰ লগত [[ত্ৰিবাংকুৰ]] একত্ৰিত হৈ [[ত্ৰিবাংকুৰ-কোচিন]] সৃষ্টি হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ইয়াৰ লগত [[মাদ্ৰাছ প্ৰেচিডেন্সি]]ৰ [[মালাবাৰ জিলা]] চামিল কৰা হয়। [[কাছাৰগড়]]ক ইয়াৰ লগত সংযুক্ত কৰা হয় আৰু [[কন্যাকুমাৰী]]ক ইয়াৰ পৰা পৃথক কৰা হয়। ১৯৫৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত [[ভাৰতীয় ৰাজ্য]] [[কেৰালা]] গঠন হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.pbs.org/hiddenindia/history/index.htm|title=Hidden India:The Kerala Spicelands|publisher=[[PBS]]|year=2007|access-date=7 January 2008|archive-date=8 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108213214/https://www.pbs.org/hiddenindia/history/index.htm|url-status=live}}</ref> == প্ৰশাসন == প্ৰশাসনিক সুবিধাৰ বাবে কোচিনক সাতখন তালুকত ভাগ কৰা হৈছিল (১৮৬০ ৰ পৰা ১৯০৫ খ্ৰীষ্টাব্দলৈ): চিত্তুৰ, কোচিন, ক্ৰেংগানোৰ, কনায়ন্নুৰ, মুকুন্দপুৰম, ত্ৰিচুৰ আৰু তালাপিদলী। {| class="wikitable sortable" style="margin:auto;" ! তালুক ! মাটিকালি (বৰ্গমাইলত) ! সদৰ কাৰ্যালয় |- | চিত্তুৰ | ২৮৫ | [[চিত্তুৰ]] |- | কোচিন | ৬৩ | [[মাট্টানচেৰী]] |- | ক্ৰেংগানোৰ | ১৯ | [[ক্ৰেংগানোৰ]] (বৰ্তমানৰ [[কোদুংগাল্লুৰ]]) |- | কনায়ন্নুৰ | ৮১ | [[এৰ্নাকুলাম]] |- | মুকুন্দপুৰম | ৪১৮ | [[ইৰিঞ্জালাকুদা]] |- | তালাপাল্লী | ২৭১ | [[ৱাডাক্কানচেৰী]] |- | ত্ৰিচুৰ | ২২৫ | [[ত্ৰিচুৰ]] (বৰ্তমানৰ [[ত্ৰিশূৰ]]) |- ! মুঠ ! ১,৩৬২ ! |} === ৰাজধানীসমূহ === পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপমৰ ৰাজধানী দ্বাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ পৰা ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ শেষলৈকে ভান্নেৰিৰ [[পেৰুম্পাদাপ্পু (মালাপ্পুৰম জিলা)|পেৰুম্পাদাপ্পু গাঁৱৰ]] চিত্ৰকূটত অৱস্থিত আছিল। যদিও পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপমৰ ৰাজধানী ভান্নেৰিত আছিল, পেৰুম্পাদাপ্পু ৰজাৰ মহোদয়াপুৰমত এটা প্ৰসাদ আছিল। ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে [[জামোৰিন]]য়ে ভান্নেৰি আক্ৰমণ কৰাত পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপমে তেওঁলোকৰ ৰাজধানী ভান্নেৰিৰ পৰা মহোদয়াপুৰমলৈ স্থানান্তৰিত কৰে। ১৪০৫ চনত পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপমে তেওঁলোকৰ ৰাজধানী মহোদয়াপুৰমৰ পৰা [[কোচিন]]লৈ সলনি কৰে। চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষলৈ [[জামোৰিন]]য়ে থ্ৰিক্কানামথিলাকম জয় কৰে আৰু ই মহোদয়াপুৰমৰ ([[থিৰুভাঞ্চিকুলাম]]) বাবে ভাবুকি হৈ পৰে। সম্ভৱতঃ এই কাৰণেই পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপমে তেওঁলোকৰ ৰাজধানী মহোদয়াপুৰমৰ পৰা কোচিনলৈ সলনি কৰিছিল। তদুপৰি ১৩৪১ চনত বানপানীৰ ফলত পুথুভিপ্পু ([[ভিপিন]]) নামৰ এটা দ্বীপৰ সৃষ্টি হয় আৰু কোচিন ভাৰত মহাসাগৰীয় বাণিজ্যৰ বাবে এক বিখ্যাত [[প্ৰাকৃতিক বন্দৰ]] হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://knowindia.net/kerala/kochi/kochi.html|title=History of Cochin – Ernakulam|year=2007|access-date=6 January 2008|archive-date=8 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108225244/http://knowindia.net/kerala/kochi/kochi.html|url-status=live}}</ref> পুৰণি [[কোদুংগাল্লুৰ]] ([[ক্ৰেংগানোৰ]]) বন্দৰৰ গুৰুত্ব হ্ৰাস পাইছিল, যিটো ৰাজধানী স্থানান্তৰ কৰাৰ আন এক কাৰণ হ'ব পাৰে। তাৰ পিছৰ পৰা পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপমে [[কোচিন ৰাজপৰিয়াল]] নামটো ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। অৱশেষত ষোড়শ শতিকাত ভাৰতীয় উপমহাদেশত পৰ্তুগীজসকলৰ আগমনে সম্ভৱতঃ কোচিনৰ ৰাজনীতিত প্ৰভাৱ পেলাইছিল। কোনো ইউৰোপীয় শক্তিৰ সৈতে আনুষ্ঠানিক চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰা ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ ভিতৰত কোচিন ৰাজ্য অন্যতম আছিল। ১৫০০ চনত [[পেড্ৰো আলভাৰেছ কেব্ৰাল]]ৰ সৈতে তেওঁলোকে বাণিজ্যৰ চৰ্তসমূহ চূড়ান্ত কৰিছিল। কালভাট্টিত থকা প্ৰাসাদটোৱেই প্ৰথমে ৰজাসকলৰ বাসভৱন আছিল। অৱশ্যে ১৫৫৫ চনত ৰাজকীয় প্ৰাসাদটো [[মাট্টানচেৰী]]লৈ স্থানান্তৰিত হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.cochin-ernakulam.com/history.htm|title=Kochi – Queen of the Arabian Sea|publisher=KnowIndia.netdate=2007|access-date=6 January 2008|archive-date=14 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191214125023/http://www.cochin-ernakulam.com/history.htm|url-status=usurped}}</ref> আৰু পিছলৈ [[ত্ৰিশূৰ]]লৈ নিয়া হয়। সেই সময়ত পেনভাজিথাম্পুৰান (মহিলা থাম্পুৰান) আৰু আন কোচ্চুথাম্পুৰানসকল (ভল্লিয়াথাম্পুৰান (ৰজা)ৰ বাহিৰে আন থাম্পুৰানসকল) ভেল্লাৰাপ্পিলীৰ এটা প্ৰাসাদত আছিল। অষ্টাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[থ্ৰিপুনিথুৰা]]ই গুৰুত্ব লাভ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ৰাজ্যখন [[ত্ৰিশূৰ]], [[কোচিন]] আৰু [[থ্ৰিপুনিথুৰা]]ৰ পৰা পৰিচালনা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.crfhs.org/familytree/familyhistory1.php?caption_id=3&flg=0 |title=Cochin Royal Family History – Post-1715 |year=2007 |access-date=6 January 2008 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20090114111834/http://www.crfhs.org/familytree/familyhistory1.php?caption_id=3&flg=0 |archive-date=14 January 2009 }}</ref> ১৭৫৫ চনৰ আশে-পাশে পেনভাজিথাম্পুৰান (মহিলা থাম্পুৰান) আৰু আন কোচ্চুথাম্পুৰানসকলে ভেল্লাৰাপ্পাল্লী ত্যাগ কৰি থ্ৰিপুনিথুৰাত বসবাস কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। এনেদৰে থ্ৰিপুনিথুৰা কোচিন ৰাজপৰিয়ালৰ ৰাজধানী হৈ পৰে। == কোচিনৰ মহাৰাজাসকলৰ তালিকা == [[চেৰামান পেৰুমল]]ৰ ভতিজা বীৰকেৰালা বৰ্মাক পৰম্পৰাগতভাৱে কোচিনৰ প্ৰথম মহাৰাজা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। কিন্তু ৰাজবংশৰ লিখিত তথ্য ১৫০৩ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰাহে পোৱা যায়। কোচিনৰ মহাৰাজাক গংগাধৰ কোভিল অধিকাৰিকল বুলিও কোৱা হৈছিল, যাৰ অৰ্থ হৈছে সকলো মন্দিৰৰ মুৰব্বী।<ref>{{cite web|url=http://www.gosree.org/history.html|title=Emergence of Kingdom of Cochin and Cochin Royal Family|author=Thampuran, Rameshan|year=2007|access-date=6 January 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080113184028/http://www.gosree.org/history.html|archive-date=13 January 2008|url-status=dead}}</ref> ৰজাসকলে মাতৃপ্ৰধান উত্তৰাধিকাৰী ব্যৱস্থা মানি চলিছিল। [[File:Hill Palace Museum Tripunithura DSC 1243 11.jpg|thumb|200px|হিল পেলেচ, মূল প্ৰাসাদ]] [[File:Rajah of Cochin 1868 (2).jpg|thumb|১৮৬৮ চনত কোচিনৰ ৰজা [[ৰাম বৰ্মা চতুৰ্দশ]]]] [[File:H H Raja of Cochin.jpg|thumb|[[ৰাম বৰ্মা পঞ্চদশ]], যাক হিজ এবডিকেটেড হাইনেচ বুলি বেছি জনা যায়]] [[File:Keralavarma king.jpg|thumb|300px|[[ঐক্য কেৰালাম থাম্পুৰান|মহাৰাজা কেৰালা বৰ্মা থাম্পুৰান অৰ্থাৎ<br /> ঐক্য কেৰালাম থাম্পুৰান]]]] === পৰ্তুগীজ মিত্ৰ হিচাপে === # উন্নিৰমণ কোয়িকাল দ্বিতীয় (১৫০৩-১৫৩৭) # বীৰ কেৰালা বৰ্মা প্ৰথম (১৫৩৭–১৫৬৫) # [[কেশৱ ৰাম বৰ্মা]] (১৫৬৫–১৬০১) # বীৰ কেৰালা বৰ্মা দ্বিতীয় (১৬০১–১৬১৫) # ৰবি বৰ্মা প্ৰথম (১৬১৫–১৬২৪) # বীৰ কেৰালা বৰ্মা তৃতীয় (১৬২৪–১৬৩৭) # গোদা বৰ্মা প্ৰথম (১৬৩৭–১৬৪৫) # বীৰৰায়িৰা বৰ্মা (১৬৪৫–১৬৪৬) # বীৰ কেৰালা বৰ্মা চতুৰ্থ (১৬৪৬–১৬৫০) # ৰাম বৰ্মা প্ৰথম (১৬৫০–১৬৫৬) # ৰাণী গংগাধৰলক্ষ্মী (১৬৫৬–১৬৫৮, ৰীজেঞ্চী<ref>{{cite book |last1=Education |first1=Kerala (India) Department of |url=https://books.google.com/books?id=kzFuAAAAMAAJ&q=Rani+Gangadhara+lakshmi+1656 |title=Kerala District Gazetteers: Ernakulam |last2=Menon |first2=A. Sreedhara |date=1965 |publisher=Superintendent of Government Presses |pages=128}}</ref>) # ৰাম বৰ্মা দ্বিতীয় (১৬৫৮–১৬৬২) # গোদা বৰ্মা দ্বিতীয় (১৬৬২–১৬৬৩) === ডাচ্চ মিত্ৰ হিচাপে === # বীৰ কেৰালা বৰ্মা পঞ্চম (১৬৬৩–১৬৮৭) # ৰাম বৰ্মা তৃতীয় (১৬৮৭–১৬৯৩) # ৰবি বৰ্মা দ্বিতীয় (১৬৯৩–১৬৯৭) # ৰাম বৰ্মা চতুৰ্থ (১৬৯৭–১৭০১) # ৰাম বৰ্মা পঞ্চম (১৭০১–১৭২১) # ৰবি বৰ্মা তৃতীয় (১৭২১–১৭৩১) # ৰাম বৰ্মা ষষ্ঠ (১৭৩১–১৭৪৬) # কেৰালা বৰ্মা প্ৰথম (১৭৪৬–১৭৪৯) # ৰাম বৰ্মা সপ্তম (১৭৪৯–১৭৬০) # কেৰালা বৰ্মা দ্বিতীয় (১৭৬০–১৭৭৫) # [[ৰাম বৰ্মা অষ্টম]] (১৭৭৫–১৭৯০) # [[ৰাম বৰ্মা নৱম]] (শকতান থাম্পুৰান) (১৭৯০–১৮০৫) === ব্ৰিটিছ দেশীয় ৰাজ্য হিচাপে === # [[ৰাম বৰ্মা দশম]] (১৮০৫–১৮০৯) – ভেল্লাৰাপল্লী-য়িল থীপেট্টা থাম্পুৰান # [[কেৰালা বৰ্মা তৃতীয়]] (বীৰ কেৰালা বৰ্মা) (১৮০৯–১৮২৮) – কৰ্কিদকা মাসতিল থীপেট্টা থাম্পুৰান # [[ৰাম বৰ্মা একাদশ]] (১৮২৮–১৮৩৭) – তুলাম-মাসতিল থীপেট্টা থাম্পুৰান # [[ৰাম বৰ্মা দ্বাদশ]] (১৮৩৭–১৮৪৪) – এডাভা-মাসতিল থীপেট্টা থাম্পুৰান # [[ৰাম বৰ্মা ত্ৰয়োদশ]] (১৮৪৪–১৮ ৫১) – ত্ৰিশুৰ-ইল থীপেট্টা থাম্পুৰান # [[কেৰালা বৰ্মা চতুৰ্থ]] (বীৰ কেৰালা বৰ্মা) (১৮৫১–১৮৫৩) – কাশী-য়িল থীপেট্টা থাম্পুৰান # [[ৰবি বৰ্মা চতুৰ্থ]] (১৮৫৩–১৮৬৪) – মকৰ মাসতিল থীপেট্টা থাম্পুৰান # [[ৰাম বৰ্মা চতুৰ্দশ]] (১৮৬৪–১৮৮৮) – মিথুন মাসতিল থীপেট্টা থাম্পুৰান # [[কেৰালা বৰ্মা পঞ্চম]] (১৮৮৮–১৮৯৫) – চিংগম মাসতিল থীপেট্টা থাম্পুৰান # [[ৰাম বৰ্মা পঞ্চদশ]] (ছাৰ শ্ৰী ৰাম বৰ্মা) (১৮৯৫–১৯১৪) – ৰাজৰ্ষি বুলিও জনা যায়, এবডিকেটেড হাইনেচ # [[ৰাম বৰ্মা ষোড়শ]] (১৯১৪–১৯৩২) – মাদ্ৰাছিল থীপেট্টা থাম্পুৰান # [[ৰাম বৰ্মা সপ্তদশ]] (১৯৩২–১৯৪১) – ধাৰ্মিক চক্ৰৱৰ্তী, চোৱাৰা-য়িল থীপেট্টা থাম্পুৰান # [[কেৰালা বৰ্মা ষষ্ঠ]] (১৯৪১–১৯৪৩) – মিদুক্কান থাম্পুৰান # [[ৰবি বৰ্মা পঞ্চম]] (১৯৪৩–১৯৪৬) – কুঞ্জপ্পান থাম্পুৰান # [[ঐক্য কেৰালাম থাম্পুৰান|কেৰালা বৰ্মা সপ্তম]] (১৯৪৬–১৯৪৮) – ঐক্য কেৰালাম থাম্পুৰান # [[পৰীক্ষিৎ থাম্পুৰান|ৰাম বৰ্মা অষ্টাদশ]] (১৯৪৮–১৯৬৪) [[পৰীক্ষিৎ থাম্পুৰান]] নামেৰে জনাজাত আছিল। তেওঁ কোচিন দেশীয় ৰাজ্যৰ অন্তিম আনুষ্ঠানিক শাসক আছিল। তেওঁ ১৯৪৯ চনত ভাৰতীয় সংঘত চামিলকৰণ চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী এবছৰৰ ভিতৰত এই একত্ৰীকৰণ সম্পূৰ্ণ হৈছিল। === স্বাধীনতা-উত্তৰ (কেৱল নামমাত্ৰ) === # [[পৰীক্ষিৎ থাম্পুৰান|ৰাম বৰ্মা অষ্টাদশ]] (১৯৪৮–১৯৬৪) [[পৰীক্ষিৎ থাম্পুৰান]] নামেৰে জনাজাত আছিল। # [[ৰাম বৰ্মা ঊনবিংশ]] (১৯৬৪–১৯৭৫) – [[লালান থাম্পুৰান]] – [[ইন্দিৰা গান্ধী]]ৰ চৰকাৰৰ দ্বাৰা [[ভাৰতত প্ৰিভি পাৰ্ছ#বাতিলকৰণ|২৬তম সংশোধনী]]ৰ অধীনত ১৯৭১ চনত আনুষ্ঠানিক স্বীকৃতি বাতিল কৰা হয়। # ৰবি বৰ্মা (১৯৭৫–১৯৮৩) # ৰাম বৰ্মা কুট্টপ্পান থাম্পুৰান (১৯৮৩-১৯৮৫) # কেৰালা বৰ্মা কাশী আপ্পান থাম্পুৰান (১৯৮৬-১৯৯০) # কেৰালা বৰ্মা অনিয়ান কোচিন্নি থাম্পুৰান (১৯৯০-২০০৪) # [[কেৰালা বৰ্মা অষ্টম]] (২০০৪–২০০৪) মাত্ৰ ছমাহ – [[কোচিন্নি থাম্পুৰান]] # [[ৰাম বৰ্মা কোচিনিয়ান থাম্পুৰান|ৰাম বৰ্মা একবিংশ]] (২০১১–২০১৪) – [[ৰাম বৰ্মা কোচিনিয়ান থাম্পুৰান|কোচিনিয়ান থাম্পুৰান]] # [[ৰবি বৰ্মা ষষ্ঠ]] (২০১৪–২০২০) – [[কোচিনিয়ান থাম্পুৰান]] # ৰবি বৰ্মা সপ্তম (চিৰী) (২০২০–২০২৪) # কেৰালা বৰ্মা কুঞ্জিকুট্টান থাম্পুৰান (২০২৪-২০২৫) # ৰবি বৰ্মা (আৰটিআৰভি) (২০২৫ বৰ্তমান) == কোচিনৰ প্ৰধানমন্ত্ৰীসকল (১৯৪৭–৪৯) == {| class="wikitable sortable" ! rowspan=2|{{Abbr|নং|নম্বৰ}}{{efn|name="no1"|বন্ধনীৰ ভিতৰত থকা নম্বৰে সূচায় যে পদাধিকাৰীগৰাকীয়ে পূৰ্বেও এই পদবীত আছিল।}} ! rowspan=2| নাম ! rowspan=2| প্ৰতিকৃতি ! colspan=3| কাৰ্যকালৰ সময়<ref>[http://www.niyamasabha.org/codes/ginfo_2_3.htm Responsible Governments (1947–56)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123033912/http://niyamasabha.org/codes/ginfo_2_3.htm|date=23 January 2021}}. Kerala Legislature. Retrieved on 22 April 2014.</ref> ! rowspan=2 colspan=2|দল ! rowspan=2| বিধানসভা ! rowspan=2| দ্বাৰা নিযুক্তি <small>(ৰজা)</small> |- ! আৰম্ভণি ! শেষ ! কাৰ্যকালৰ দিন |- | ১ | [[পাণম্পিল্লী গোবিন্দ মেনন]] | [[File:Panampilly statue.jpg|100x100px]] | ১৪ আগষ্ট ১৯৪৭ | ২২ অক্টোবৰ ১৯৪৭ | {{age in years and days|1947|9|1|1947|10|22}} | rowspan="3" | নিৰ্দলীয় | rowspan="3" width="4px" style="background-color: grey" | | rowspan="2" |ষষ্ঠ পৰিষদ (১৯৪৫–৪৮) | rowspan="3" |[[ঐক্য কেৰালাম থাম্পুৰান|কেৰালা বৰ্মা সপ্তম]],<br>[[কোচিনৰ মহাৰাজা]] |- | ২ | [[টি. কে. নায়াৰ]] | | ২৭ অক্টোবৰ ১৯৪৭ | ২০ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪৮ | {{age in years and days|1947|10|22|1948|9|20}} |- | ৩ | [[ই. ইক্কান্দা ৱাৰিয়াৰ]] | [[File:Ikkanda variar.jpg|100x100px]] | ২০ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪৮ | ৩০ জুন ১৯৪৯ | {{age in years and days|1948|9|20|1949|6|30}} | বিধানসভা (১৯৪৮–৪৯) |- |} == কোচিনৰ মুৰব্বীসকল == সপ্তদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰে পৰা কোচিন ৰাজ্যৰ ৰাজনীতিত [[চেন্দামংগলম]]ৰ পালিয়াম পৰিয়ালৰ [[পালিয়াথ আছান]]য়ে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁলোকৰ [[কোচিন]]ৰ মন্ত্ৰীত্বৰ বংশগত অধিকাৰ আছিল। ৰজাৰ পিছত পালিয়াথ আছান আছিল আটাইতকৈ শক্তিশালী ব্যক্তি। কেতিয়াবা তেওঁ ৰজাতকৈয়ো অধিক ক্ষমতা প্ৰয়োগ কৰিছিল। ''পালিয়াম স্বৰূপম'' ক্ষমতাৰ ফালৰ পৰা ''পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপম''ৰ পিছতে আছিল যদিও ধন-সম্পত্তি আৰু ভূমিৰ ফালৰ পৰা বহু বেছি আছিল। এই অঞ্চলৰ অন্যান্য শক্তিশালী প্ৰভুসকল আছিল চেৰানেল্লুৰ কাৰ্থাভু যি আঞ্চি কাইমালসকলৰ মুৰব্বী আছিল, মুৰিয়ানাত্ত (মুকুন্দপুৰম-নাদাবৰম্বু) নাম্বিয়াৰ যি অৰুণাট্টিল প্ৰভুসকলৰ মুৰব্বী আছিল, কোদাচ্ছেৰী কাৰ্থা মাপ্প্ৰানম প্ৰভু-ভেল্লুছে নায়াৰ, চাংগাৰামপোননাথ কাৰ্থা, চেংগাজী নাম্বিয়াৰ (চেংগাজিনাদ নাদুবাজী) আৰু এডাপ্পালী নাম্পিয়াথিৰী। কে পি পদ্মনাভ মেননে তেওঁৰ ''হিষ্ট্ৰী অৱ কেৰালা, ভলিউম ২'' ত আঞ্জি কাইমালসকলৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। যাৰ মুৰব্বী আছিল চেৰানেল্লুৰ কাৰ্থা আৰু তেওঁ সমগ্ৰ এৰ্নাকুলামৰ গৰাকী আছিল। দৰাচলতে কেৰালাৰ প্ৰাচীন মানচিত্ৰত এৰ্নাকুলামক আঞ্জি কাইমাল বুলি জনা যায়। ডাচ ইন মালাবাৰ (ডাচ্চ ৰেকৰ্ডছ নং ১৩), ১৯১০ ত [[সাধাৰণ যুগ]]ৰ ১৭৪০ চনৰ এখন মানচিত্ৰ দেখুওৱা হৈছে য'ত আঞ্জিকাইমালৰ মাটিকালি কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰায় দুগুণ আছিল বুলি দেখুৱা হৈছে। গলেনেচেৰ (ডাচ্চ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী) উদ্ধৃতি দি তেওঁ উল্লেখ কৰা অন্যান্য মুৰব্বীসকল হ'ল ১) মুৰিয়ানাত্ত নাম্বিয়াৰ ২) পালিয়াথ আছান (ওপৰত উল্লেখ কৰা হৈছে), ৩) কোদাচেৰী (কোটাস্সেৰী) কাইমাল, ৪) কৰেট্টীৰ কাইমালিয়ন (মহিলা কাইমাল), ৫) চাংগেৰা কোদ্দা কাইমাল আৰু ৬) পানামুকাট্টু কাইমাল (পানাম্বাকাদু কাইমাল)। শেষৰ চাৰিজন কাইমালক নন্দিয়েট্টৰ নাডুৰ কাইমাল বুলি জনা যায়। ১৬৯৪ চনৰ ডাচ্চ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ হীৰ ভান ৰিডৰ মতে নন্দিয়েট্টৰ নাডুৰ কাইমালসকলৰ ৪৩,০০০ নায়াৰ সৈন্য আছিল।<ref>Page 241 and 242</ref> == মাতৃপ্ৰধান উত্তৰাধিকাৰ == কোচিন ৰাজপৰিয়ালে [[মৰুমক্কাতয়ম]] নামেৰে পৰিচিত মাতৃপ্ৰধান উত্তৰাধিকাৰ ব্যৱস্থা মানি চলিছিল। পৰম্পৰাগতভাৱে পৰিয়ালৰ মহিলা সদস্যসকলে [[নাম্বুদিৰি]] ব্ৰাহ্মণসকলৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হোৱাৰ বিপৰীতে পুৰুষ সদস্যসকলে [[নায়াৰ]]/[[মেনন (উপাধি)|মেনন]] শ্ৰেণীৰ মহিলাসকলৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। মাতৃপ্ৰধান ব্যৱস্থা অনুসৰি পুৰুষ সদস্যসকলৰ এই পত্নীসকলক ৰাণী বা কুইন বুলি কোৱা নহয়। বৰঞ্চ তেওঁলোকক [[পানাপিল্লাই আম্মা|নেথিয়াৰ আম্মা]] উপাধি দিয়া হয়।<ref>{{cite news|date=3 March 2003|title=Seeking royal roots|newspaper=[[The Hindu]]|url=http://www.hindu.com/thehindu/mp/2003/03/03/stories/2003030300550200.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20101022024430/http://www.hindu.com/thehindu/mp/2003/03/03/stories/2003030300550200.htm|access-date=5 January 2012|url-status=dead|archive-date=22 October 2010}}</ref> == পৰম্পৰাগত ৰীতি-নীতি == "শোদশক্ৰিয়াকল" শব্দটোৱে "স্মৃতি"ৰ জৰিয়তে গঠিত সকলো সদস্যই পালন কৰিবলগীয়া ষোল্লটা ৰীতি-নীতিক বুজায়। # সেকোম (গৰ্ভাধন): বিবাহৰ পিছত প্ৰথম শাৰীৰিক মিলনৰ ঠিক আগতে পালন কৰিবলগীয়া এটা ৰীতি। # [[পুমসৱনম|পুমসৱনোম]]: গৰ্ভধাৰণৰ ঠিক পিছতেই কৰা হয়। # সীমান্তম: [[পুমসৱনম|পুমসৱনোম]]ৰ পিছত কৰা হয়। # জাতকৰ্মম: জন্মৰ ঠিক পিছতেই কৰা হয়। # নামকৰণম: সন্তানৰ নামকৰণ অনুষ্ঠান। # (উপ)নিষ্ক্ৰমনম (ৱাথিলপুৰাপ্পাদু): সন্তানটোক প্ৰথমবাৰৰ বাবে ঘৰৰ পৰা বাহিৰলৈ নিয়া কাৰ্য অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। # চোৰুনু: সন্তানৰ দ্বাৰা প্ৰথম আনুষ্ঠানিক অন্নগ্ৰহণ। # [[চূড়াকৰণ|চৌলম]]: ল'ৰা/ছোৱালীজনীৰ প্ৰথম চুলি কটা অনুষ্ঠান। # [[উপনয়নম]]: পবিত্ৰ সুতা পিন্ধা, যাক মালায়ালমত পুনুল বুলি জনা যায় (কেৱল ল'ৰাৰ বাবে)। # মহানমনীব্ৰথম (অন্দুৱ্ৰথম): # মহাব্ৰথম # উপনিষদব্ৰথম # গোদানম: আচাৰ্যলৈ (পুৰোহিত বা শিক্ষক) কৃতজ্ঞতা জ্ঞাপনৰ অংশ হিচাপে কৰা ৰীতি-নীতি, য'ত গৰু দান কৰা অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। # সমাৱৰ্তনম: ওপৰত উল্লিখিত বৈদিক শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ বাবে এটা দীঘলীয়া ৰীতি। # বিবাহ # অগ্নিআধানম: মৃত্যুৰ পিছত ঔপাসনামৰ সম্প্ৰসাৰণ আৰু শ্ৰৌত ৰীতিৰ পৰিচয় হিচাপে কৰা এটা ৰীতি। === দেৱ-দেৱীসমূহ === [[File:SreePoornathrayeesa.jpg|thumb|right|150px|শ্ৰী পূৰ্ণাথ্ৰয়ীসা মন্দিৰ]] * পৰদেৱতা (দেৱী): ভান্নেৰি চিত্ৰকূটম, [[পাজায়ন্নুৰ]] ভগৱতী, [[চাজুৰ]] [[পাজায়ন্নুৰ]] ভগৱতী * পৰদেৱন (দেৱতা): [[বিষ্ণু]] ([[শ্ৰী পূৰ্ণাথ্ৰয়ীসা মন্দিৰ|শ্ৰী পূৰ্ণাথ্ৰয়ীসা]]), তিৰুভাঞ্চিকুলাথাপ্পান ([[উত্তৰ পৰাভুৰ]] আৰু [[কোদুংগাল্লুৰ]]ৰ মাজত থকা [[থিৰুভাঞ্চিকুলাম]]ৰ ভগৱান শিৱ) * অন্যান্য দেৱ-দেৱী: [[চোত্তানিক্কৰা মন্দিৰ|চোত্তানিক্কৰা ভগৱতী]], পুৰ্পল্লী থেভাৰ আৰু আন বহুতো === পুৰুষ থাম্পুৰানৰ নামকৰণ প্ৰথা === কোচিন ৰাজপৰিয়ালত সকলো পুৰুষ থাম্পুৰানৰ নাম তলত দিয়া নিয়ম অনুসৰি ৰখা হৈছিল। * জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ – ৰাম বৰ্মা * দ্বিতীয় পুত্ৰ – কেৰালা বৰ্মা<ref>{{cite web|title=Prince Chris Kerala Varma|url=https://kingdomofcochin.org/chris|website=kingdomofcochin.org|access-date=22 November 2024|archive-date=22 November 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241122005245/https://kingdomofcochin.org/chris|url-status=live}}</ref> * তৃতীয় পুত্ৰ – ৰবি বৰ্মা * চতুৰ্থ পুত্ৰ - ৰাম বৰ্মা<ref name="History of Cochin Royal Family">{{cite web|title=History of Cochin Royal Family|url=http://cochinroyalhistory.org/pages.php?menu_id=3|access-date=2020-09-11|website=cochinroyalhistory.org|archive-date=10 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110074335/http://cochinroyalhistory.org/pages.php?menu_id=3|url-status=live}}</ref> === মহিলা থাম্পুৰানৰ নামকৰণ প্ৰথা === কোচিন ৰাজপৰিয়ালত মহিলা থাম্পুৰানসকলৰ নাম তলত দিয়া নিয়ম অনুসৰি ৰখা হৈছিল। * প্ৰথম কন্যা – ''অম্বা'' * দ্বিতীয় কন্যা – ''সুভদ্ৰা'' এই নামকৰণ নিয়মটো তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ কন্যা আদিৰ ক্ষেত্ৰতো পালন কৰা হয়। মহিলা আৰু পুৰুষ দুয়ো শ্ৰেণীৰ সদস্যকে "থাম্পুৰান" নামেৰে মতা হয় আৰু দুয়োৰে উপাধি (থাম্পুৰান) একে।<ref name="History of Cochin Royal Family" /> == পাৰুকুট্টি নেথিয়াৰ আম্মা == {{Main|পাৰুকুট্টি নেথিয়াৰ আম্মা}} ১৯১৪ চনৰ পৰা ১৯৩২ চনলৈ ৰাজত্ব কৰা [[মহাৰাজা]] ৰাম বৰ্মাক (যাক মাদ্ৰাছিল থীপেট্টা থাম্পুৰান বুলি বেছি জনা যায়) [[পাৰুকুট্টি নেথিয়াৰ আম্মা]] নামৰ এগৰাকী অত্যন্ত চতুৰ [[ৰাণী বা সহধৰ্মিনী|সহধৰ্মিনীয়ে]] সহায় কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.crfhs.org/familytree/familyhistory1.php?caption_id=4&flg=0 |title=Cochin Royal Family History – Post-1715 |year=2007 |access-date=6 January 2008 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20090114111206/http://www.crfhs.org/familytree/familyhistory1.php?caption_id=4&flg=0 |archive-date=14 January 2009 }}</ref> তেওঁ বিখ্যাত [[ত্ৰিশূৰ জিলা|ত্ৰিশূৰ]] ভাদাক্কে কুৰুপ্পাথ পৰিয়ালৰ সদস্য আছিল যিটো এটা অভিজাত [[নায়াৰ]]/[[মেনন (উপাধি)|মেনন]] পৰিয়াল আছিল। তেওঁৰ পিতৃ কুৰুৰ নাৰায়ণন নাম্বুথিৰিপ্পাদ এনে এটা পৰিয়ালৰ আছিল যিয়ে পৰম্পৰাগতভাৱে [[পালক্কাড জিলা|পালক্কাড]]ৰ ৰজাসকলক অভিষেক কৰাৰ মৰ্যাদা লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=http://kuruppathheritage.com/history|archive-url=https://web.archive.org/web/20200415190958/http://kuruppathheritage.com/history|url-status=dead|archive-date=2020-04-15|title=Kuruppath {{!}} History|date=2020-04-15|access-date=2020-04-15}}</ref> ১৮৮৮ চনত চৈধ্য বছৰ বয়সত তেওঁ তেতিয়াৰ উত্তৰাধিকাৰীৰ তালিকাত চতুৰ্থ স্থানত থকা [[মহাৰাজা]]ৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। তেওঁৰ পূৰ্বৱৰ্তী ৰজাই সিংহাসন ত্যাগ কৰাৰ ফলত তেওঁৰ স্বামীয়ে সিংহাসন আৰোহণ কৰে। যিহেতু মহাৰাজাজন এজন পণ্ডিত আছিল আৰু তেওঁৰ আন আন আগ্ৰহ আছিল, সেয়েহে তেওঁ ৰাজ্যৰ বিত্তীয় কাম-কাজৰ দায়িত্ব লয়। তেওঁৰ নিৰ্দেশনাত দৰমহা চাৰিগুণ বৃদ্ধি কৰা হয় আৰু বৃদ্ধি পোৱা ৰাজহৰ বাবে তেওঁক ১৭ টোপৰ ছালামী দিয়া হয়। ৰাজহুৱা কামৰ বাবে ১৯১৯ চনত ৰজা [[জৰ্জ পঞ্চম]]য়ে পাৰুকুট্টি নেথিয়াৰ আম্মাক [[কাইজাৰ-ই-হিন্দ পদক]] প্ৰদান কৰে আৰু তেওঁ কোচিনৰ লেডী ৰাম বৰ্মা নামেৰে পৰিচিত হয়।<ref>{{Cite web |url=http://www.nationalarchives.gov.uk/a2a/results.aspx?tab=2&Page=1&ContainAllWords=Naithyarammah&ExactPhrase=British+Library%2c+Asia%2c+Pacific+and+Africa+Collections&Places=British+Library%2c+Asia%2c+Pacific+and+Africa+Collections |title=The National Archives {{!}} A2A {{!}} Results<!-- Bot generated title --> |access-date=8 July 2008 |archive-date=8 May 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090508112936/http://www.nationalarchives.gov.uk/a2a/results.aspx?tab=2&Page=1&ContainAllWords=Naithyarammah&ExactPhrase=British+Library%2C+Asia%2C+Pacific+and+Africa+Collections&Places=British+Library%2C+Asia%2C+Pacific+and+Africa+Collections |url-status=live }}</ref> == বৰ্তমান কোচিন ৰাজপৰিয়াল == ৰাজবংশৰ সদস্যসকল সমগ্ৰ বিশ্বতে বিয়পি আছে। এই পৰিয়ালটো বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ ৰাজপৰিয়াল। ইয়াৰ সদস্য সংখ্যা ১,০০০ তকৈ অধিক আৰু পৰিয়ালৰ বহুতো সদস্য এতিয়াও [[থ্ৰিপুনিথুৰা]], [[ত্ৰিশূৰ]] ([[চাজুৰ|চাজুৰ]]) আৰু কোচিৰ অন্যান্য প্ৰান্তত বা ইয়াৰ আশে-পাশে বাস কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2003/03/03/stories/2003030300550200.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20031208162309/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2003/03/03/stories/2003030300550200.htm|url-status=usurped|archive-date=8 December 2003|work=The Hindu |location=India| title=Seeking royal roots | year=2003|access-date=6 January 2008}}</ref> কোচিন ৰাজপৰিয়ালৰ বৰ্তমানৰ মুৰব্বী হ'ল শ্ৰীমতী মৃণালিনী থাম্পুৰান (জন্ম ১৯২৫)। তেওঁৰ বয়স ১০০ বছৰ আৰু তেওঁ ত্ৰিপুনিথুৰাত বাস কৰে।<ref>{{Cite web|title=History of Cochin Royal Family|url=https://www.cochinroyalhistory.org/profile.php|access-date=2021-10-14|website=cochinroyalhistory.org}}</ref><ref>{{Cite web|title=Kingdom of Cochin History course|url=https://www.kingdomofcochin.org/history|access-date=2024-12-02|website=kingdomofcochin.org}}</ref> পৰিয়ালৰ আন জনাজাত সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছে ড° কোচা বৰ্মা,<ref>{{Cite web|title=Profile of the Author|url=https://www.cochinroyalhistory.org/profile.php|access-date=2024-12-19|website=cochinroyalhistory.org}}</ref> ড° ক্ৰিছ কেৰালা বৰ্মা<ref>{{Cite web|title=Prince Chris Kerala Varma|url=https://www.kingdomofcochin.org/chris|access-date=2024-12-19|website=kingdomofcochin.org}}</ref> == গেলেৰী == <gallery class="center" widths="200" heights="200"> File:Chazhur Kovilakam.jpg|চাজুৰ গাঁৱত চাজুৰ কোভিলাকমৰ প্ৰাচীন প্ৰাসাদটো আছে। এয়া ত্ৰিশূৰ জিলাৰ কোচিন ৰাজপৰিয়ালৰ (পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপম) মূল শিপা (মূলা থাৱাজী)। File:Chazhur Kovilakam Vadakke kettu.jpg|ভাদাক্কে কেট্টু (প্ৰাসাদৰ উত্তৰ দিশত থকা নালুকেট্টু) File:Chazhur Kovilakam Nalukettu.JPG|চাজুৰ ৰাজপৰিয়ালৰ নালুকেট্টু (কেৰালা শৈলীৰ যুটীয়া পৰিয়ালৰ ঘৰ) এই গাঁৱতে আছে। File:Chazhur Kovilakam Nalukettu.jpg|নালুকেট্টু File:APPUKKUTTAN THAMPURAN.JPG|প্ৰয়াত শ্ৰী কেৰালাবৰ্মা আপ্পুকুট্টান থাম্পুৰান (১৯৪৩–২০১২), চাজুৰ কোভিলাকমৰ এজন সদস্য File:Malika.JPG|চাজুৰ কোভিলাকম ভাদাক্কেকেট্টু – মালিকা </gallery> == লগতে চাওক == * [[কালিকটৰ জামোৰিন]] * [[ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক একত্ৰীকৰণ]] * [[কোচিৰ ইতিহাস]] * [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]] * [[থ্ৰিপ্পুনিথুৰা]] * [[পালিয়াথ আছান]] * [[পেৰুম্পাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্পাদাপ্পু]] * [[পোন্নানি]] == টোকা == {{Notelist}} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == অধিক পঢ়ক == * ''জিনিয়ালজী অৱ কোচিন ৰিয়েল ফেমিলী'' – [[ৰমেশন থাম্পুৰান]]ৰ দ্বাৰা == গ্ৰন্থপঞ্জী == * কাটজ, নাথান আৰু গোল্ডবাৰ্গ, হেলেন এছ. ''কাশ্ৰুত, কাষ্ট এণ্ড কাব্বালাহ: দ্য ৰিলিজিয়াছ লাইফ অৱ দ্য জিউছ অৱ কোচিন''. মনোহৰ বুকছ, ২০০৫. * কুল্কে, হাৰমান. ''এ হিষ্ট্ৰি অৱ ইণ্ডিয়া''. নিউয়ৰ্ক: ৰাউটলেজ, ২০০৪. * মেনন, পি. ছানগুনি. ''হিষ্ট্ৰি অৱ ত্ৰিবাংকুৰ ফ্ৰম দ্য আৰ্লিয়েষ্ট টাইমছ''. ১৮৭৮. [https://archive.org/details/ahistorytravanc00menogoog] * পিল্লাই, এলামকুলাম কুঞ্জন. ''ষ্টাডিজ ইন কেৰালা হিষ্ট্ৰি''. কোট্টায়াম, ১৯৭০. * ৰামচন্দ্ৰন, ৰথী. ''হিষ্ট্ৰি অৱ মেডিভেল কেৰালা''. প্ৰগতি পাব্লিকেচনছ, ২০০৫. * থাম্পুৰান, ৰমেশন. ''জিনিয়ালজী অৱ কোচিন ৰিয়েল ফেমিলী''. * ''হিষ্ট্ৰি অৱ কেৰালা'', কে পি পদ্মনাভ মেনন, খণ্ড ২. * ''চাজুৰ কপাৰপ্লেট'', এছ. ৰাজেন্দু, কোট্টায়াম, ২০১৫. == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category}} * [https://www.kingdomofcochin.org কিংডম অৱ কোচিন ডিপ্ল'মেটিক ৱেবছাইট] * [http://cochinroyalhistory.org কোচিন ৰয়েল ফেমিলী হিষ্টৰিকেল ছ'চাইটি] * [http://www.namboothiri.com নম্বুডিৰি ৱেবছাইটছ ট্ৰাষ্ট] {{কোচি (ভাৰত) বিষয়সমূহ}} {{ভাৰতৰ দেশীয় ৰাজ্যসমূহ}} {{মাদ্ৰাছ ষ্টেটছ এজেন্সীৰ দেশীয় ৰাজ্যসমূহ}} {{পৰ্তুগীজ বহিঃৰাজ্য সাম্ৰাজ্য}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:কোচিন ৰাজ্য}} [[শ্ৰেণী:কোচিন ৰাজ্য| ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতত একাদশ শতিকাৰ প্ৰতিষ্ঠা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতত ১৯৪৯ চনৰ অৱলুপ্তি]] [[শ্ৰেণী:কোচিৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:ত্ৰিশূৰৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ দেশীয় ৰাজ্যসমূহ]] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ ৰাজ্যসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ প্ৰাক্তন ৰাজতন্ত্ৰসমূহ]] [[শ্ৰেণী:এছিয়াত প্ৰাক্তন ব্ৰিটিছ উপনিৱেশ আৰু ৰক্ষিত ৰাজ্যসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ত্ৰিবাংকুৰ-কোচিন]] [[শ্ৰেণী:প্ৰাক্তন ৰাজ্যসমূহ]] 5rt3o9pu06q2swdof0w9kuloonr0en6 626343 626337 2026-08-11T20:37:19Z MS Sakib 25393 626343 wikitext text/x-wiki {{Short description|১৯৪৯ চনৰ আগতে ভাৰতৰ ৰাজতন্ত্ৰ}} {{hatnote|[[কোচিনচীন]] ৰাজ্যৰ সৈতে বিভ্ৰান্ত নহ'ব, যাক [[ডাং ত্ৰং]] বুলিও জনা যায়।}} {{Infobox former country | conventional_long_name = কোচিন ৰাজ্য | common_name = কোচিন | status = [[ৰক্ষিত ৰাজ্য]] | empire = | status_text = * স্বাধীন ৰাজ্য (দ্বাদশ শতিকা–১৩৭০) * [[বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্য]]ৰ অধীনত (১৩৭০–১৫৬৫) * স্বাধীন ৰাজ্য (১৫৬৫–১৭৬৬) * [[মহীশূৰ ৰাজ্য]]ৰ অধীনত (১৭৬৬–১৭৯৯) * অৰ্ধ-স্বাধীন; [[ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ সৈতে অধীনস্থ মিত্ৰতা (১৭৯৯–১৮১৫) * ভাৰতৰ [[দেশীয় ৰাজ্য]] (১৮১৫–১৯৪৭) | capital = [[পেৰুম্পাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্পাদাপ্পু]] ([[পোন্নানি]])<br />[[কোদুংগাল্লুৰ]]<br />[[থ্ৰিপুনিথুৰা]]<br />[[ত্ৰিশূৰ]]<br />[[মাট্টানচেৰী]] | government_type = [[নিৰংকুশ ৰাজতন্ত্ৰ]]<br />[[দেশীয় ৰাজ্য]] | leader_title1 = [[ৰজা]] | year_start = দ্বাদশ শতিকা<ref name="askh"/> | year_end = ১ জুলাই ১৯৪৯ | p1 = চেৰা ৰাজবংশ | s1 = ত্ৰিবাংকুৰ-কোচিন | flag_s1 = Flag of India.svg | native_name = കൊച്ചി രാജ്യം | image_flag = Cochin flag.svg | flag_alt = কোচিন ৰাজ্য | image_coat = | image_map = Map of the Kingdom of Cochin.jpg | image_map_alt = কোচিন | common_languages = | title_leader = [[ৰজা]] | year_leader1 = দ্বাদশ শতিকা (প্ৰথম) | leader1 = বীৰ কেৰালা বৰ্মা | year_leader2 = ১৯৪৮–১৯৪৯ (অন্তিম) | leader2 = [[ৰাম বৰ্মা পৰীক্ষিৎ থাম্পুৰান|ৰাম বৰ্মা অষ্টাদশ]] | title_deputy = [[দিৱান]] | year_deputy1 = ১৮১২–১৮১৮ (প্ৰথম) | deputy1 = জন মুনৰো | year_deputy2 = ১৯৪৪–১৯৪৭ (অন্তিম) | deputy2 = [[চি. পি. কৰুণাকৰ মেনন]] | official_languages = [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] | religion = '''সংখ্যাগৰিষ্ঠ''': [[হিন্দু ধৰ্ম]] <small>(চৰকাৰী)</small> <br /> '''সংখ্যালঘু''': <br />[[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]]<br />[[ইহুদী ধৰ্ম]]<br />[[ইছলাম ধৰ্ম]] | currency = [[টকা]] | today = [[ভাৰত]] | demonym = | area_km2 = | area_rank = | GDP_PPP = ৬০০.০৩ কোটি মাৰ্কিন ডলাৰ | GDP_PPP_year = | HDI = | HDI_year = }} '''কোচিন ৰাজ্য''' বা '''কোচিন ষ্টেট'''ক '''পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপম''' বুলিও জনা যায়।<ref>{{Cite book |last=Eapan |url=https://books.google.co.in/books?id=j7VFEAAAQBAJ&pg=PA6&dq=Perumpadappu+Swaroopam&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwim_KDEuK-UAxUWjGMGHYUSE2gQ6AF6BAgIEAM#v=onepage&q=Perumpadappu%20Swaroopam&f=false |title=The Permanent King of Cochin |trans-title=কোচিনৰ স্থায়ী ৰজা |date=2021-03-12 |publisher=The Savings Trust Limited |language=en}}</ref> ইয়াৰ ৰাজধানী [[কোচি]] চহৰৰ নাম অনুসৰি এই নাম ৰখা হৈছিল। বৰ্তমানৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ মধ্যভাগত এই ৰাজ্যখন অৱস্থিত আছিল। দ্বাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ইয়াৰ উৎপত্তি হৈছিল। ১৯৪৯ চনত [[ভাৰত অধিৰাজ্য|ভাৰতীয় অধিৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত নোহোৱালৈকে ইয়াৰ শাসন চলিছিল। কোচিন ৰাজ্যখনক প্ৰথমে পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপম বুলি জনা গৈছিল। [[মধ্যযুগীয় ভাৰত|মধ্যযুগত]] ই পৰৱৰ্তী চেৰাসকলৰ শাসনৰ অধীনত আছিল। দ্বাদশ শতিকাত মহোদয়াপুৰম চেৰাসকলৰ পতনৰ পিছত আন বহুতো প্ৰদেশৰ লগতে পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপম এখন স্বাধীন ৰাজনৈতিক সত্তাত পৰিণত হয়। অৱশ্যে মালাবাৰ উপকূলত পৰ্তুগীজসকলৰ আগমনৰ পিছতহে পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপমে ৰাজনৈতিক গুৰুত্ব লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। পেৰুম্পাদাপ্পুৰ শাসকসকলৰ [[এডাপ্পাল্লী]]ৰ নাম্বুদিৰি শাসকসকলৰ সৈতে পাৰিবাৰিক সম্পৰ্ক আছিল। এডাপ্পাল্লীৰ শাসকসকলৰ পৰা [[কোচি]] আৰু [[ভিপিন]] পেৰুম্পাদাপ্পুৰ শাসকসকললৈ হস্তান্তৰ কৰাৰ পিছত তেওঁলোক কোচিৰ ৰজা হিচাপে পৰিচিত হয়। ঐতিহাসিকভাৱে কোচিনৰ ৰাজধানী [[কোদুংগাল্লুৰ]]ত আছিল। কিন্তু ১৩৪১ চনত এক ভয়ংকৰ বানপানীৰ ফলত ৰাজধানী কোচিনলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। পঞ্চদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে কোচিনে নিজকে সম্পূৰ্ণৰূপে ৰক্ষা কৰাৰ সামৰ্থ্য হেৰুৱাই পেলাইছিল। পঞ্চদশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে [[কালিকটৰ জামোৰিন]]ৰ আক্ৰমণৰ ফলত ৰাজ্যখন সৰ্বনিম্ন পৰ্যায়লৈ সংকুচিত হৈ পৰে। ভাৰতত পৰ্তুগীজ নৌসেনা উপস্থিত হোৱাৰ সময়ত কোচিন ৰাজ্যই জামোৰিনৰ হাতত নিজৰ [[সামন্ত]]সকলক হেৰুৱাইছিল। ইয়াৰ ভিতৰত [[এডাপ্পাল্লী]] আৰু কোদুংগাল্লুৰো আছিল। কোদুংগাল্লুৰ ঐতিহাসিকভাৱে ৰাজ্যখনৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল। বিপদত পৰা নিজৰ স্বাধীনতা ৰক্ষা কৰিবলৈ কোচিনে এক সুযোগ বিচাৰি আছিল। ৰজা উন্নি গোদা বৰ্মাই ১৫০০ চনৰ ২৪ ডিচেম্বৰত পেড্ৰো আলভাৰেছ কেব্ৰালক উষ্ম আদৰণি জনায়। তেওঁ কালিকটৰ জামোৰিনৰ বিৰুদ্ধে পৰ্তুগাল আৰু কোচিন ৰাজ্যৰ মাজত মিত্ৰতাৰ চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰে। অঞ্চলটোত কেইবাটাও দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এইবোৰ পৰ্তুগীজ ইষ্ট ইণ্ডিজৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল ফৰ্ট মানুৱেল। কোচিন দীৰ্ঘদিন ধৰি [[পৰ্তুগীজ সাম্ৰাজ্য|পৰ্তুগীজ]] সুৰক্ষাত (১৫০৩–১৬৬৩) আছিল আৰু ভাৰতত থলুৱা আৰু বিদেশী শক্তিৰ বিৰুদ্ধে সাহায্য প্ৰদান কৰিছিল। লুচো-ডাচ্চ যুদ্ধৰ পিছত ডাচ্চ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী (১৬৬৩–১৭৯৫) কোচিনৰ মিত্ৰ শক্তিত পৰিণত হয়। তাৰ পিছত [[এংলো-ডাচ্চ যুদ্ধ]]ৰ অন্তত [[ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ে (১৭৯৫–১৮৫৮, ৬ মে' ১৮০৯ ত নিশ্চিত কৰা হয়) কোচিন ৰাজ্যৰ ওপৰত [[ব্ৰিটিছ সৰ্বোচ্চ ক্ষমতা]] সাব্যস্ত কৰে। [[File:Madras map 1913.jpg|thumb|মাদ্ৰাছ ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ, ১৯১৩]] ১৯৫০ চনত ত্ৰিবাংকুৰ ৰাজ্য কোচিন ৰাজ্যৰ সৈতে চামিল হৈ ত্ৰিবাংকুৰ-কোচিন ৰাজ্য গঠন কৰে। ১৯৫৬ চনত [[তামিল ভাষা|তামিল]] সংখ্যাগৰিষ্ঠ পাঁচখন [[তালুক]] ক্ৰমে বিলাবানকোড, [[কালকুলাম]], [[থোবালাই]], [[অগস্তীশ্বৰম]] আৰু চেংগোট্টাই ত্ৰিবাংকুৰ-কোচিনৰ পৰা [[মাদ্ৰাছ ৰাজ্য]]লৈ হস্তান্তৰ কৰা হয়।<ref name="Kerala">{{Cite web|url=https://legislative.gov.in/sites/default/files/A1956-37.pdf|title=The States Reorganisation Act, 1956|trans-title=ৰাজ্য পুনৰ্গঠন আইন, ১৯৫৬|website=legislative.gov.in|publisher=Government of India|access-date=10 June 2021|archive-date=17 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211117014954/https://legislative.gov.in/sites/default/files/A1956-37.pdf|url-status=live}}</ref> ভাৰত চৰকাৰৰ [[ৰাজ্য পুনৰ্গঠন আইন, ১৯৫৬]] অনুসৰি ১৯৫৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত ত্ৰিবাংকুৰ-কোচিনৰ [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]]ভাষী অঞ্চলসমূহ [[মালাবাৰ জিলা]]ৰ ([[লাক্ষাদ্বীপ]] আৰু [[মিনিকয়]] দ্বীপপুঞ্জ বাদ দি) সৈতে চামিল হয়। লগতে [[মাদ্ৰাছ ৰাজ্য]]ৰ দক্ষিণ কানাড়া জিলাৰ [[কাছাৰগড় জিলা|কাছাৰগড়]] তালুকো ইয়াৰ লগত চামিল কৰি আধুনিক [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] ৰাজ্য [[কেৰালা]] গঠন কৰা হয়।<ref name="Kerala"/> == অঞ্চলসমূহ == [[File:Kochi 1960 street.jpg|thumb|left|১৯৬০ৰ দশকত কোচিন, ভাৰতীয় সংঘত যোগদান কৰাৰ মাত্ৰ কেইবছৰমানৰ পিছত]] ১৮০০ চনৰ পৰা ১৯৪৭ চনলৈকে কোচিন ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল বৰ্তমানৰ [[ত্ৰিশূৰ জিলা]]ৰ বেছিভাগ অংশ (চাভাক্কাদ তালুক বাদ দি), পালক্কাড জিলাৰ [[আলাথুৰ]] তালুকৰ কিছু অংশ আৰু সমগ্ৰ [[চিত্তুৰ]] তালুক, কোচি তালুক ([[ফৰ্ট কোচি]] বাদ দি), [[কনায়ন্নুৰ]] তালুকৰ বেছিভাগ অংশ ([[এডাপ্পাল্লী]] বাদ দি), এৰ্নাকুলাম জিলাৰ [[আলুভা]] তালুকৰ কিছু অংশ ([[কৰুকুট্টি]], [[অংগামালী]], [[কালাদি]], [[চোৱাৰা]], [[কানজুৰ]], [[শ্ৰীমুলনগৰম]], [[মালায়াত্তুৰ]], [[মাঞ্জাপ্ৰা]]), [[কুন্নথুনাদ]] তালুকৰ কিছু অংশ আৰু [[পৰাভুৰ তালুক]]ৰ কিছু অংশ ([[চেন্দামংগলম]]) যিবোৰ এতিয়া [[কেৰালা]]ৰ অংশ। == ইতিহাস == === উৎপত্তি === কোচিন ৰাজ্য বা কোচিন ৰাজপৰিয়ালৰ উত্থানৰ বিষয়ে কোনো লিখিত প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। এই পৰিয়ালক পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপম বুলিও জনা যায়।<ref name="Kerala.com-2007">{{cite web|url=http://www.kerala.com/ke_historyancient.htm|title=Kerala History|trans-title=কেৰালাৰ ইতিহাস|author=Kerala.com|year=2007|access-date=7 January 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080110143725/http://www.kerala.com/ke_historyancient.htm|archive-date=10 January 2008|url-status=dead}}</ref> শাসকীয় ৰাজবংশটোৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে কেৱল লোককথা আৰু কাহিনীবোৰহে পোৱা যায়। ইয়াৰ ঐতিহাসিক চিত্ৰখন স্পষ্ট নহয়। বৰ্তি থকা পাণ্ডুলিপিসমূহ যেনে ''[[কেৰালোলপঠী]]'', ''কেৰালামাহাত্ম্যম'' আৰু ''পেৰুম্পাদাপ্পু গ্ৰন্থৱৰী'' হৈছে পৌৰাণিক কাহিনী আৰু কিংবদন্তিৰ সংগ্ৰহ। পৰম্পৰাগত ঐতিহাসিক উৎস হিচাপে এইবোৰ নিৰ্ভৰযোগ্য নহয়। ''পেৰুম্পাদাপ্পু গ্ৰন্থৱৰী''ত ৰাজবংশীয় উৎপত্তিৰ এক অতিৰিক্ত বিৱৰণ আছে: <blockquote>''পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপম''ৰ অন্তিমটো ''থাভাজী''ৰ অস্তিত্ব ''[[কলি যুগ]]''ৰ দিনা ''শোদশাংগামসুৰাজ্যম''ত হৈছিল। [[চেৰামান পেৰুমলসকলৰ কিংবদন্তি|চেৰামান পেৰুমলে]] ভূমিখনক দুভাগত বিভক্ত কৰিছিল। উত্তৰ দিশৰ ১৭ "অংশ" আৰু দক্ষিণৰ ১৭ অংশ মিলি মুঠ ৩৪ অংশ তেওঁৰ ভতিজা আৰু পুত্ৰসকলক দিছিল। [[কন্যাকুমাৰী (চহৰ)|কন্যাকুমাৰী]] আৰু [[গোকৰ্ণ, ভাৰত|গোকৰ্ণ]]ৰ (বৰ্তমান [[কৰ্ণাটক]]ত) মাজৰ চৌত্ৰিশখন ৰাজ্য "থাম্পুৰান"ক দিয়া হৈছিল। তেওঁ চেৰামান পেৰুমলৰ শেষৰগৰাকী ভতিজীৰ কন্যা আছিল।</blockquote> [[কেৰালোলপঠী]]য়ে ৩ ৪৫ [[সাধাৰণ যুগ|খ্ৰীষ্টাব্দ]]ত তেওঁৰ ৰাজ্য বিভাজনৰ কথা লিপিবদ্ধ কৰিছে। পেৰুম্পাদাপ্পু গ্ৰন্থৱৰীয়ে ৩৮৫ খ্ৰীষ্টাব্দত আৰু [[উইলিয়াম লোগান (মালাবাৰ মেনুৱেল)|উইলিয়াম লোগানে]] ৮২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত এই বিভাজন হোৱা বুলি উল্লেখ কৰিছে। [[কেৰালা]]ৰ এই প্ৰাৰম্ভিক বিভাজনসমূহৰ কোনো লিখিত নথিপত্ৰ নাই। কিন্তু কিছুমান বুৰঞ্জীবিদৰ মতে দ্বাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে দ্বিতীয় [[চেৰা ৰাজবংশ|চেৰা]] ৰাজ্যৰ সময়ত এই বিভাজন হ'ব পাৰে।<ref>{{cite book|author=Pillai, Elamkulam Kunjan| title=Studies in Kerala History|trans-title=কেৰালা ইতিহাসৰ অধ্যয়ন|year=1970}}</ref> === প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাস === বৰ্তমানৰ [[মালাপ্পুৰম জিলা]]ৰ [[পোন্নানি]]ৰ সমীপৰ [[পেৰুম্পাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্পাদাপ্পু]]ত ৰাজ্যখনৰ আদিম সদৰ কাৰ্যালয় আছিল।<ref name="askh"/> মধ্যযুগৰ আদিভাগত [[পেৰুম্পাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্পাদাপ্পু]]ৰ শাসকগৰাকীয়ে [[কোদুংগাল্লুৰ]]লৈ পলাই গৈছিল। [[তিৰুনাবায়া]] যুদ্ধৰ পিছত কালিকটৰ জামোৰিনয়ে [[পোন্নানি]] অঞ্চল দখল কৰাৰ সময়ত এই ঘটনা ঘটিছিল।<ref name="askh">A Survey of Kerala History, A. Sreedhara Menon, DC Books, Kottayam (2007)</ref> [[কোজিকোড়|কালিকট]] ([[পোৰলাথিৰী]] ৰাজ্য) [[এৰানাড]]ৰ [[জামোৰিন]]য়ে জয় কৰিছিল। তাৰ পিছত তেওঁ পেৰুম্পাদাপ্পু ৰাজ্যৰ কিছু অংশ জয় কৰে আৰু ইয়াৰ ওপৰত নিজৰ আধিপত্য সাব্যস্ত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। উত্তৰাঞ্চলৰ মাতৃভূমি আৰু আদিম ৰাজধানী হেৰুৱাইলেও পেৰুম্পাদাপ্পু ৰাজবংশই মধ্য কেৰালাৰ এক বিশাল এলেকাত এখন ৰাজ্য বজাই ৰাখিছিল। তেতিয়াও ইয়াক আনুষ্ঠানিকভাৱে "পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপম" বুলি কোৱা হৈছিল। তেওঁলোকৰ ৰাজ্য উত্তৰে পুৰাক্কাইথাৰ পৰা পূবে [[আনামালাই পাহাৰ|আনামালা]] আৰু দক্ষিণে [[পুৰাক্কাদ]]লৈকে বিস্তৃত আছিল।<ref name="Ayyar, p.128">Ayyar, p.128</ref> === ৰাজকীয় ৰাজবংশ আৰু উত্তৰাধিকাৰ === পেৰুম্পাদাপ্পু ৰাজবংশৰ শেষত পাঁচটা শাখা (মুট, এলায়া, পাল্লুৰুট্টি, মাদাট্টুমকিল আৰু চালিয়ুৰ) সৃষ্টি হৈছিল। প্ৰতিটো শাখাৰে নিজা পাৰিবাৰিক স্থান, লগুৱা আৰু [[নায়াৰ]] সেনা আছিল। কিন্তু পাঁচোটা শাখা (''থাৱলী'') এজন সাধাৰণ শাসক ৰজাৰ অধীনত একত্ৰিত হৈছিল। তেওঁ আটাইকেইটা শাখাৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বয়সীয়াল পুৰুষ সদস্য আছিল।<ref name="Ayyar, p.128"/> পেৰুম্পাদাপ্পু (আৰু ভৱিষ্যতৰ কোচিন) ৰাজবংশই [[কেৰালা]]ত প্ৰচলিত মাতৃপ্ৰধান উত্তৰাধিকাৰী নিয়ম মানি চলিছিল (যিটো ত্ৰিবাংকুৰ ৰাজপৰিয়ালৰ সৈতে একে)।<ref>Mennon, p.480</ref> উত্তৰাধিকাৰ মহিলাৰ ফালৰ পৰা আহিছিল। অৰ্থাৎ ৰজাৰ পুত্ৰসকললৈ নহয়, তেওঁৰ মাতৃৰ ফালৰ ভাতৃসকললৈ আৰু তাৰ পিছত তেওঁৰ ভগ্নীৰ পুত্ৰসকললৈ (অৰ্থাৎ ভতিজাসকললৈ) গৈছিল। তত্ত্বগতভাৱে সম্ভাৱ্য প্ৰাৰ্থীসকলৰ ভিতৰত বয়সত আটাইতকৈ জ্যেষ্ঠজন উত্তৰাধিকাৰী হ'ব লাগে। পিছলৈ এই নিয়ম শিথিল কৰা হয়। কাৰ্যক্ষেত্ৰত ৰাজত্ব নিৰ্বাচিত হ'বলৈ ধৰে যাতে উত্তৰাধিকাৰীজন বেছি বয়সীয়াল বা অযোগ্য নহয়। উপেক্ষিত প্ৰকৃত জ্যেষ্ঠজনক প্ৰতীকী বা আনুষ্ঠানিক মৰ্যাদাৰে সন্তুষ্ট কৰা হৈছিল (বিশেষকৈ ধৰ্মীয়ভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ উপাধি ''মুপ্পুস্থানম'')।<ref name="Mennon, p.481">Mennon, p.481</ref> অৱসৰ গ্ৰহণো বাধ্যতামূলক আছিল। এক নিৰ্দিষ্ট বয়সত বা সামৰিক অক্ষমতাত উপনীত হ'লে এজন ৰজাই অৱসৰ গ্ৰহণ কৰি ধৰ্মীয় জীৱন গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছিল। ক্ষমতা তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰীৰ হাতলৈ বা উত্তৰাধিকাৰীজন সাবালক নোহোৱালৈকে এজন ৰীজেণ্টৰ হাতলৈ হস্তান্তৰ কৰা হৈছিল। উত্তৰাধিকাৰক লৈ প্ৰায়ে পাঁচটা শাখাৰ মাজত কাজিয়া হৈছিল। কালিকটৰ জামোৰিনয়ে এই পাৰিবাৰিক কাজিয়াবোৰৰ সুযোগ লৈছিল। কেতিয়াবা মধ্যস্থতাকাৰীৰ ভূমিকাত অৱতীৰ্ণ হৈ তেওঁ দক্ষিণৰ ৰাজ্যখনত নিজৰ প্ৰভাৱ বৃদ্ধি কৰিছিল। === কোচিনলৈ পৰিৱৰ্তন === ভৱিষ্যতৰ কোচিন চহৰ প্ৰথম অৱস্থাত এটা দীঘলীয়া বান্ধৰ কাষৰ এখন সৰু গাঁওহে আছিল। ১৩৪১ চনত হোৱা ভয়ংকৰ বানপানী আৰু [[পেৰিয়াৰ নদী]]ৰ পানী উপচি পৰাৰ ফলত [[ভেম্বানাদ হ্ৰদ]] আৰু [[আৰৱ সাগৰ]]ৰ মাজত এটা নতুন পথ মুকলি হয়। এই স্থানতে বৰ্তমান কোচিন অৱস্থিত। ই দীঘলীয়া কোচিন উপদ্বীপক (''কৰাপুৰম'') বৰ্তমানৰ [[ভিপিন]] দ্বীপৰ পৰা পৃথক কৰে।<ref>Hunter's ''Imperial Gazetteer'' (1908, p.360).</ref> ক্ৰেংগানোৰক সাগৰৰ সৈতে সংযোগ কৰা জলপথবোৰ বালিৰে ভৰি পৰাৰ লগে লগে, বাণিজ্যিক জাহাজবোৰ ক্ৰেংগানোৰৰ পৰা আঁতৰি কোচিনৰ নতুন পথটোলৈ যাবলৈ ধৰে। ব্যৱসায়ী পৰিয়ালবোৰ তালৈ স্থানান্তৰিত হৈ গুদাম আৰু ঘৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। নতুন বন্দৰ-চহৰ [[কোচি]]য়ে (কোচিন) সম্পদ আৰু গুৰুত্ব লাভ কৰাৰ লগে লগে এসময়ৰ মহান পুৰণি বন্দৰ চহৰ [[কোদুংগাল্লুৰ]] (ক্ৰেংগানোৰ) পতনৰ দিশলৈ গতি কৰে। প্ৰাৰম্ভিক চহৰখনৰ নগৰীয়া কেন্দ্ৰটো [[মাট্টানচেৰী]] গাঁৱৰ তুলনামূলকভাৱে ওখ মাটিত বিকশিত হৈছিল (বৰ্তমান কোচি চহৰৰ এটা জিলা, যাক এসময়ত "''কচিম ডি চিমা''" বুলি কোৱা হৈছিল)। পৰৱৰ্তী সময়ত কোচিন চহৰলৈ ৰূপান্তৰিত হোৱা অঞ্চলটোৰ প্ৰকৃত মালিক আছিল [[এডাপ্পাল্লী]]ৰ ৰজাসকলৰ এল্লাংগাল্লুৰ ৰাজপৰিয়াল (হ্ৰদৰ পূব দিশত অৱস্থিত)।<ref>Ayyar, p.129</ref> ব্ৰাহ্মণ শ্ৰেণীৰ পৰা অহা এডাপ্পাল্লী ৰাজপৰিয়ালৰ উত্তৰাধিকাৰৰ নিয়ম বেলেগ আছিল। ১৪০০ৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে এডাপ্পাল্লীৰ ৰজাই পেৰুম্পাদাপ্পুৰ এলায়া শাখাৰ এগৰাকী ভগ্নীক বিয়া কৰাইছিল। সেয়েহে তেওঁলোকৰ পুত্ৰ দুটা ৰাজপৰিয়ালৰ উত্তৰাধিকাৰী হৈছিল – পিতৃৰ ফালৰ পৰা এডাপ্পাল্লীৰ আৰু মাতৃৰ ফালৰ পৰা পেৰুম্পাদাপ্পুৰ। কিন্তু পেৰুম্পাদাপ্পুৰ উত্তৰাধিকাৰীৰ তালিকাত তেওঁ প্ৰথম স্থানত নাছিল। ১৪০০ৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে এডাপ্পাল্লীৰ ৰজাই নিজৰ ৰাজকুমাৰ পুত্ৰক তেওঁৰ ভূমিৰ এটা অংশ প্ৰদান কৰে। বিশেষকৈ দক্ষিণ ভিপিন দ্বীপ আৰু নতুন পথটোৰ আশে-পাশে থকা কৰাপুৰম উপদ্বীপৰ উত্তৰ অংশটো ফিয়েফ হিচাপে দিছিল। ইয়াক স্থায়ীভাৱে হস্তান্তৰ কৰাৰ কথা নাছিল। বৰঞ্চ উত্তৰাধিকাৰীজনক তেওঁৰ শাসন দক্ষতা বিকাশ কৰিবলৈ এক প্ৰশিক্ষণস্থলী হিচাপেহে দিয়া হৈছিল। পিতৃৰ উত্তৰাধিকাৰী হোৱাৰ পিছত তেওঁ হ্ৰদটো পাৰ হৈ এডাপ্পাল্লীলৈ যাব বুলি আশা কৰা হৈছিল আৰু পৰৱৰ্তী উত্তৰাধিকাৰীক কোচিনৰ আসনখন হস্তান্তৰ কৰাৰ কথা আছিল। যিহেতু শাসকজন সদায় প্ৰশিক্ষণৰত এজন ৰাজকুমাৰ আছিল, সেয়েহে তেওঁক "''কোচ্চু থাম্পুৰান''" (অৰ্থাৎ 'কনিষ্ঠ প্ৰভু' বা 'কনিষ্ঠ ৰজা') বুলি সম্বোধন কৰা হৈছিল। সেয়েহে তেওঁৰ নাম অনুসৰি ফিয়েফখন "কোচি/কোচিন" নামেৰে পৰিচিত হয়। গতিকে মূল "কোচিন ৰাজ্য" (''কোচি ৰাজ্যম'') এখন সৰু এডাপ্পাল্লী শাখা হিচাপে আৰম্ভ হৈছিল। ই বহু ডাঙৰ পেৰুম্পাদাপ্পু ৰাজ্যৰ পৰা পৃথক আৰু সুকীয়া আছিল।<ref>M.L. Dames (1921) ''Book of Duarte Barbosa'', p.94-95</ref> কোচিনৰ ক্ৰমবৰ্ধমান সম্পদে কোচিনৰ কনিষ্ঠ ৰাজকুমাৰক ক্ষমতা আৰু আধিপত্য প্ৰদান কৰিলে। অৱশেষত তেওঁ পেৰুম্পাদাপ্পু ৰাজবংশৰ অন্যান্য শাখাৰ জ্যেষ্ঠ আত্মীয়সকলৰ ওপৰত নিজৰ কৰ্তৃত্ব সাব্যস্ত কৰিবলৈ সক্ষম হ'ল। লগতে এডাপ্পাল্লীৰ পৰা কোচিনক পৃথক কৰি নিজৰ এক সুকীয়া পথ নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ সুযোগ পালে। এই পৰিৱৰ্তনৰ ফলস্বৰূপে বিশাল "পেৰুম্পাদাপ্পু ৰাজ্য"ক ([[পেৰুম্পাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|''পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপম'']]) "কোচিন ৰাজ্য" বুলি কোৱা হ'ল।<ref name="askh"/> ৰাজ্যৰ ৰাজধানী কোদুংগাল্লুৰৰ পৰা বৰ্তমানৰ কোচিৰ ভিপিনলৈ স্থানান্তৰ কৰা হ'ল। নতুন ৰাজ্যৰ সময়ত নিয়ম সলনি কৰি উত্তৰাধিকাৰ কেৱল কোচিনৰ এলায়া শাখাৰ মাজতে সীমাবদ্ধ কৰা হ'ল। পেৰুম্পাদাপ্পুৰ সকলো শাখাৰ মাজত এই নিয়ম প্ৰযোজ্য নহ'ল (যিটোৱে অন্যান্য শাখাসমূহক অসন্তুষ্ট কৰিছিল)।<ref name="Mennon, p.481"/> === মিং ৰাজবংশৰ সৈতে মিত্ৰতা (১৪১১–১৪৩৩) === [[কোজিকোড়]]ৰ বন্দৰটো, যাক কালিকট বুলিও জনা যায়, মধ্যযুগীয় কেৰালা উপকূলত উৎকৃষ্ট অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক স্থান দখল কৰিছিল। আনহাতে [[কান্নুৰ]], [[কোল্লম]] আৰু কোচি আছিল বাণিজ্যিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ দ্বিতীয় শাৰীৰ বন্দৰ, য'ত বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ব্যৱসায়ীসকল একত্ৰিত হৈছিল।<ref>''The Portuguese, Indian Ocean and European Bridgeheads 1500–1800''. Festschrift in Honour of Prof. K. S. Mathew (2001). Edited by: Pius Malekandathil and T. Jamal Mohammed. Fundacoa Oriente. Institute for Research in Social Sciences and Humanities of MESHAR (Kerala)</ref> পঞ্চদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মালাবাৰ উপকূলত কালিকট আৰু কোচিনৰ মাজত তীব্ৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা চলি আছিল। সেয়ে চীনৰ [[মিং ৰাজবংশ]]ই হস্তক্ষেপ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈ কোচিন আৰু তাৰ শাসকক বিশেষ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰে। চীনাসকলে তেওঁলোকক ''কেইয়িলি'' (可亦里) বুলি কৈছিল।<ref name=sen16-616-7>{{cite journal |last1=Sen |first1=Tansen |title=The Impact of Zheng He's Expeditions on Indian Ocean Interactions |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |date=2016 |volume=79 |issue=3 |pages=609–636 |doi=10.1017/S0041977X16001038}}.</ref> অঞ্চলটোত কালিকট আছিল প্ৰধান বন্দৰ-চহৰ, কিন্তু কোচিন ইয়াৰ প্ৰধান প্ৰতিদ্বন্দ্বী হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল।<ref name=sen16-616-7/> পঞ্চমটো [[মিং ধন-সম্পত্তিৰ যাত্ৰা]]ৰ বাবে এডমিৰেল [[ঝেং হে]]ক কোচিনৰ ''কেইয়িলি''ক এটা মোহৰ প্ৰদান কৰিবলৈ আৰু তেওঁৰ ৰাজ্যৰ এখন পাহাৰক ''ঝেংগুও ঝি ছান'' (鎮國之山, দেশ ৰক্ষা কৰা পাহাৰ) হিচাপে নামকৰণ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছিল।<ref name=sen16-616-7/> ঝেং হেয়ে কোচিনলৈ এখন শিলালিপি কঢ়িয়াই নিছিল। ইয়াত স্বয়ং [[ইয়ংলে সম্ৰাট]]য়ে ৰচনা কৰা এখন ঘোষণাপত্ৰ খোদিত আছিল।<ref name=sen16-616-7/> যিমান দিন কোচিন মিং চীনৰ সুৰক্ষাত আছিল, সিমান দিন [[কালিকটৰ জামোৰিন]]য়ে কোচিন আক্ৰমণ কৰিব পৰা নাছিল আৰু এক সামৰিক সংঘাত এৰাই চলিব পৰা গৈছিল।<ref name=sen16-616-7/> [[মিং ধন-সম্পত্তিৰ যাত্ৰা]]সমূহ বন্ধ হোৱাৰ লগে লগে কোচিনৰ বাবে নেতিবাচক ফলাফল আহি পৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত কালিকটৰ জামোৰিনয়ে কোচিনৰ বিৰুদ্ধে আক্ৰমণ চলায়।<ref name=sen16-616-7/> পঞ্চদশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে জামোৰিনয়ে কোচিন দখল কৰে আৰু তেওঁৰ প্ৰতিনিধিক ৰজা হিচাপে অধিষ্ঠিত কৰে।<ref name=sen16-616-7/> === কালিকটৰ সামন্ত === কোচিনৰ নতুন ৰজা আৰু পেৰুম্পাদাপ্পু শাখাৰ তেওঁৰ আত্মীয়সকল (যিসকলে নিজৰ ভূমিকা ঘূৰাই পাবলৈ আগ্ৰহী আছিল) তথা এডাপ্পাল্লীৰ (যিয়ে নিজৰ মাটি ঘূৰাই পাবলৈ আগ্ৰহী আছিল) মাজত হোৱা সংঘাতে [[কালিকট]]ৰ [[জামোৰিন]]ৰ হস্তক্ষেপৰ পথ প্ৰশস্ত কৰিলে। জামোৰিনয়ে আত্মীয়সকলক ন্যায় প্ৰদানৰ নামত কোচিন আক্ৰমণ কৰে। অৱশেষত জামোৰিনৰ সৈন্যবাহিনী সফল হয় আৰু এক বন্দোৱস্ত জাপি দিয়ে। ইয়াৰ ফলত কোচিনৰ ৰজাক নিজৰ এলেকাৰ মাজতে সীমাবদ্ধ কৰা হয় আৰু কালিকটৰ সামন্ত হোৱাৰ শপত ল'বলৈ বাধ্য কৰোৱা হয়। কোচিন ৰাজ্যই উত্তৰাধিকাৰৰ সময়ত জামোৰিনৰ সন্মতি ল'ব লগা হৈছিল আৰু জামোৰিনৰ সামৰিক অভিযানৰ বাবে বাৰ্ষিক কৰ আৰু সৈন্য যোগান ধৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল।<ref>Ayyar, p.131</ref> ১৫০০ চনত পৰ্তুগীজসকল উপস্থিত হোৱাৰ সময়ত পৰিস্থিতি প্ৰায় এনেকুৱাই আছিল। কোচিন ৰাজ্য আংশিকভাৱে সামন্ত আছিল আৰু আংশিকভাৱে কালিকটৰ জামোৰিনৰ সৈতে যুদ্ধত লিপ্ত আছিল। কোচিনৰ ৰজা উন্নি গোদা বৰ্মাই (পৰ্তুগীজ বুৰঞ্জীত "ত্ৰিমুম্পাৰা ৰাজা" বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে) এই বন্দোৱস্তক লৈ অসন্তুষ্ট আছিল।<ref>Mennon, p.482; Ayyar, p.131-32</ref><ref>''Book of Duarte Barbosa'', v.2, p.94-95.</ref> তেওঁ পৰ্তুগীজ অস্ত্ৰশস্ত্ৰৰ সৈতে মিত্ৰতা স্থাপন কৰাটোক জামোৰিনৰ ক্ষমতা উৎখাত কৰাৰ, কোচিনৰ স্বাধীনতা ঘূৰাই পোৱাৰ আৰু আত্মীয়সকলৰ ওপৰত নিজৰ আধিপত্য স্থাপন কৰাৰ এক উপায় হিচাপে গণ্য কৰিছিল। === পৰ্তুগীজ মিত্ৰতা (১৫০০–১৬৬৩) === [[File:Mattancherry palace bhagvathy kshetram.JPG|thumb|left|[[মাট্টানচেৰী প্ৰসাদ]]-মন্দিৰ, ৰজা বীৰ কেৰালা বৰ্মা প্ৰথমলৈ উপহাৰ হিচাপে [[পৰ্তুগীজ সাম্ৰাজ্য|পৰ্তুগীজসকলৰ]] দ্বাৰা নিৰ্মিত]] [[আৱিষ্কাৰৰ যুগ]]ত ১৪৯৮ চনত পৰ্তুগীজসকল [[কোজিকোড়]]ৰ [[কাপ্পাদ]]ত উপস্থিত হয়। ইয়াৰ ফলত ইউৰোপৰ পৰা ভাৰতলৈ পোণপটীয়া সাগৰীয় পথ মুকলি হয়।<ref>DC Books, Kottayam (2007), A. Sreedhara Menon, A Survey of Kerala History</ref> ভাৰতত প্ৰথম ইউৰোপীয় বসতিৰ স্থান আছিল কোচিন। ১৫০০ চনত [[পৰ্তুগীজ লোক|পৰ্তুগীজ]] এডমিৰেল [[পেড্ৰো আলভাৰেছ কেব্ৰাল]] [[কোজিকোড়|কালিকট]]ৰ পৰা বিতাড়িত হৈ কোচিনত উপস্থিত হয়। কোচিনৰ ৰজাই পৰ্তুগীজসকলক আদৰণি জনায় আৰু এখন বন্ধুত্বৰ চুক্তি স্বাক্ষৰিত হয়। ৰজাই তেওঁলোকক কোচিনত এটা [[কাৰখানা (বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ)|কাৰখানা]] সাজিবলৈ অনুমতি দিয়ে (আৰু কেব্ৰাল যোৱাৰ পিছত কোচিনে ত্ৰিছজন পৰ্তুগীজ আৰু চাৰিজন [[ফ্ৰান্সিস্কান|ফ্ৰান্সিস্কান]] ফ্ৰায়াৰক ৰাজ্যত থাকিবলৈ অনুমতি দিয়ে)। সমৰ্থনৰ প্ৰস্তাৱত আশ্বস্ত হৈ ৰজাই তেওঁৰ শত্ৰু কালিকটৰ [[জামোৰিন]]ৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ ঘোষণা কৰে। ১৫০২ চনত [[ভাস্কো দা গামা]]ৰ নেতৃত্বত এটা নতুন অভিযান কোচিনত উপস্থিত হয় আৰু বন্ধুত্ব পুনৰুজ্জীৱিত কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ভাস্কো দা গামাই কালিকটত গোলাবৰ্ষণ কৰে আৰু তাত থকা আৰব কাৰখানাবোৰ ধ্বংস কৰে। ইয়াৰ ফলত কালিকটৰ শাসক জামোৰিন ক্ষুব্ধ হৈ পৰে। ভাস্কো দা গামা যোৱাৰ পিছত তেওঁ কোচিন আক্ৰমণ কৰে আৰু পৰ্তুগীজ কাৰখানা ধ্বংস কৰে। কোচিনৰ ৰজা আৰু তেওঁৰ পৰ্তুগীজ মিত্ৰসকল [[ভিপিন]] দ্বীপলৈ পিছুৱাই যাবলৈ বাধ্য হয়। অৱশ্যে এটা সৰু সহায়কাৰী পৰ্তুগীজ নৌসেনাৰ আগমন আৰু কেইদিনমানৰ পিছত দুৱাৰ্টে পাচেকো পেৰেইৰা আৰু আগন্তুক মৌচুমী বতাহৰ আগমনে জামোৰিনক শংকিত কৰি তোলে। কালিকটে সৈন্যবাহিনীক মাতি পঠিয়ায় আৰু অৱৰোধ ত্যাগ কৰে। [[File:Thomasreliquiar Kondungallur.jpg|thumb|[[থমাছ দ্য এপষ্টল]]ৰ [[স্মৃতিচিহ্ন]], এখন [[চিৰো-মলাবৰ|চিৰিয়ান গীৰ্জা]]ৰ ছেনিটৰিয়ামত ৰখা হৈছে]] কোচিনৰ ৰজাৰ বাবে সিংহাসন সুৰক্ষিত কৰাৰ পিছত, পৰ্তুগীজ কাৰখানাক কালিকটৰ পৰৱৰ্তী আক্ৰমণৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ পৰ্তুগীজসকলে এটা দুৰ্গ – [[ফৰ্ট মানুৱেল অৱ কোচিন|ফৰ্ট ইমানুৱেল]] ([[ফৰ্ট কোচি]]ত, পৰ্তুগালৰ ৰজাৰ নামানুসৰি) নিৰ্মাণৰ অনুমতি লাভ কৰে। ১৫০৩ চনৰ ২৭ ছেপ্টেম্বৰত পৰ্তুগীজসকলে ভাৰতত নিৰ্মাণ কৰা প্ৰথমটো দুৰ্গ, কাঠৰ দুৰ্গৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰে। নিৰ্মাণৰ সমগ্ৰ কাম স্থানীয় ৰজাই আৰম্ভ কৰিছিল, যিয়ে শ্ৰমিক আৰু সামগ্ৰী যোগান ধৰিছিল। ১৫০৫ চনত কাঠৰ দুৰ্গৰ ঠাইত শিলৰ দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত চহৰখনৰ উন্নত প্ৰতিৰক্ষাৰ বাবে ভিপিন দ্বীপত "কাষ্টেলো ডি চিমা" নামৰ এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা হয়। পৰ্তুগীজ নৌসেনা প্ৰস্থান কৰাৰ সময়ত কেৱল দুৱাৰ্টে পাচেকো পেৰেইৰা আৰু এটা সৰু নৌসেনা কোচিনত ৰৈ গৈছিল। ইফালে কালিকটৰ জামোৰিনে এক বিশাল বাহিনী গঠন কৰি তেওঁলোকক আক্ৰমণ কৰে। পাঁচ মাহ ধৰি কোচিন ৰাজ্যই পাচেকো পেৰেইৰা আৰু তেওঁৰ লোকসকলৰ সহায়ত [[কোচিনৰ যুদ্ধ (১৫০৪)|কালিকটৰ আক্ৰমণ]] প্ৰতিহত কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। কালিকটৰ জামোৰিনৰ অধীনস্থ [[তান্নুৰ ৰাজ্য]]ৰ শাসকে [[কোজিকোড়]]ৰ নিজৰ প্ৰভুৰ বিৰুদ্ধে গৈ পৰ্তুগীজসকলৰ লগ লৈছিল।<ref name="askh"/> ইয়াৰ ফলত, [[তান্নুৰ ৰাজ্য]] (''[[তিৰুৰ তালুক|ৱেত্তাট্টুনাডু]]'') ভাৰতৰ আটাইতকৈ পুৰণি পৰ্তুগীজ উপনিৱেশসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হৈ পৰে। [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]]ৰ শাসকেও কোচিনৰ লগ দিছিল।<ref name="askh"/> ১৬ আৰু ১৭ শতিকাত কোচিনৰ ৰাজপৰিয়ালৰ বহু সদস্যক [[ৱেট্টম গ্ৰাম পঞ্চায়ত|ৱেট্টম]]ৰ পৰা নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref name="askh"/> অৱশ্যে, [[কোচিনৰ যুদ্ধ (১৫০৪)]]ত ৰজাৰ অধীনত [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] বাহিনীয়ে কালিকটৰ জামোৰিনৰ হৈ যুঁজিছিল।<ref>{{cite book|title=Malabar Manual (Volume-I)|last=Logan|first=William|publisher=Asian Educational Services|year=2010|isbn=9788120604476|location=New Delhi|pages=631–666}}</ref> তথাপিতো, [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] অঞ্চলৰ [[মুছলমান মাপ্পিলা]] ব্যৱসায়ীসকলৰ আনুগত্য [[কালিকটৰ জামোৰিন]]ৰ প্ৰতিয়েই আছিল।<ref>{{cite book|author=S. Muhammad Hussain Nainar|year=1942|title=Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language|publisher=University of Madras|url=https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage}}</ref> পৰ্তুগীজসকলৰ সহায়ত কোচিনৰ ৰজাই শাসন চলাই গ'ল। ইফালে পৰ্তুগীজসকলে গোপনে জামোৰিনৰ সৈতে মিত্ৰতা স্থাপনৰ চেষ্টা কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত জামোৰিনে কোচিন বন্দৰ দখল কৰিবলৈ কৰা কেইবাটাও প্ৰচেষ্টা পৰ্তুগীজসকলৰ সহায়ত কোচিনৰ ৰজাই বিফল কৰিছিল। লাহে লাহে কোচিনত পৰ্তুগীজ অস্ত্ৰাগাৰ বৃদ্ধি কৰা হয়, সম্ভৱতঃ ৰজাক কোচিন ৰক্ষা কৰাত সহায় কৰিবলৈ। আৰু দীৰ্ঘদিন ধৰি গোৱাৰ ঠিক পিছতেই ইষ্ট ইণ্ডিজৰ কেন্দ্ৰস্থলত অৱস্থিত কোচিন ভাৰতত পৰ্তুগালৰ বাবে সৰ্বোত্তম স্থান আছিল। তাৰ পৰাই পৰ্তুগীজসকলে বিপুল পৰিমাণৰ মছলা, বিশেষকৈ জালুক ৰপ্তানি কৰিছিল। ১৫৩০ চনত ছেইণ্ট ফ্ৰান্সিছ জেভিয়াৰ উপস্থিত হৈ এটা লেটিন [[খ্ৰীষ্টান মিছন]] প্ৰতিষ্ঠা কৰে। কোচিনত পৰ্তুগীজ ভাইচৰয় [[ভাস্কো দা গামা]]ৰ সমাধি আছিল। ১৫৩৯ চনত তেওঁৰ নশ্বৰ দেহ পৰ্তুগাললৈ ঘূৰাই নিয়াৰ আগলৈকে তেওঁক ছেইণ্ট ফ্ৰান্সিছ চাৰ্চত সমাধিস্থ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite encyclopedia|publisher=Microsoft|encyclopedia=MSN Encarta Encyclopedia|url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761567498/Vasco_Da_Gama.html|title=Death of Vasco Da Gama in Kochi|access-date=23 May 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20091028171509/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761567498/Vasco_Da_Gama.html|archive-date=28 October 2009|url-status=dead}}</ref> আফনচো দে আলবুকাৰ্কৰ সময়ৰ ঠিক পিছতেই কেৰালাত পৰ্তুগীজ প্ৰভাৱ হ্ৰাস পায়।<ref name="Kerala.com-2007" /> === ডাচ্চ মিত্ৰতা (১৬৬৩–১৭৬৬) === [[File:ബോൾഗാട്ടി.jpg|thumb|১৭৪৪ চনত ডাচ্চ ব্যৱসায়ীসকলে নিৰ্মাণ কৰা [[বোলগাটি প্ৰসাদ]] নেডাৰলেণ্ডৰ বাহিৰত থকা আটাইতকৈ পুৰণি ডাচ্চ প্ৰাসাদসমূহৰ ভিতৰত এটা]] পৰ্তুগীজ মিত্ৰতাৰ পিছত [[ডাচ্চ মালাবাৰ|ডাচ্চসকলৰ]] সৈতে মিত্ৰতা স্থাপন হৈছিল। তেতিয়ালৈকে ডাচ্চসকলে পৰ্তুগীজ আৰু তেওঁলোকৰ মিত্ৰসকলৰ সৈতে কেইবাখনো সংঘৰ্ষৰ পিছত [[কুইলন]] জয় কৰিছিল। কোচিন ৰাজপৰিয়ালৰ অসন্তুষ্ট সদস্যসকলে কোচিন ৰজাক উৎখাত কৰাত ডাচ্চসকলৰ সহায় বিচাৰিছিল। ডাচ্চসকলে সফলতাৰে নাজাৰাকালত অৱতৰণ কৰে আৰু পল্লিপ্পুৰমৰ দুৰ্গ দখল কৰি জামোৰিনক অৰ্পণ কৰে। === মহীশূৰৰ আক্ৰমণ (১৭৬৬–১৭৯৯) === মহীশূৰৰ শাসক [[হায়দৰ আলী]]য়ে কোচিন জয় কৰিছিল। ১৭৬৩ চনত তেওঁ [[নগৰা, কৰ্ণাটক|বেদনুৰ]] জয় কৰাৰ খবৰ [[কান্নুৰ|কন্নাননৰ]]ৰ আলী ৰাজাই পোৱাৰ পিছত, তেওঁ ততাতৈয়াকৈ আলীক কেৰালা আক্ৰমণ কৰিবলৈ আৰু কালিকটৰ জামোৰিনৰ সৈতে মোকাবিলা কৰাত সহায় কৰিবলৈ অনুৰোধ জনায়। চুবুৰীয়া শক্তিশালী [[কোলাথিৰী]]ৰ পুৰণি প্ৰতিদ্বন্দ্বী কন্নাননৰৰ মুছলমান মুখীয়ালজন দখলৰ সময়ত মহীশূৰৰ সক্ৰিয় মিত্ৰ আছিল। আলী ৰাজাই কোলাথিৰী ৰজাৰ প্ৰাসাদ দখল কৰি জুই লগাই দিয়ে। ৰজাই তেওঁৰ অনুগামীসকলৰ সৈতে তেতিয়াৰ ব্ৰিটিছ বসতিস্থল টেলিচেৰীলৈ পলাই যায়। বিজয়ৰ পিছত হায়দৰ আলীয়ে বৰ্তমানৰ উত্তৰ মালাবাৰত থকা [[কোট্টায়াম ৰাজ্য]]ত প্ৰৱেশ কৰে আৰু থলুৱা মুছলমানসকলৰ সহযোগত কোট্টায়াম সেনাৰ কিছু প্ৰতিৰোধৰ পিছত ইয়াক দখল কৰে। এখন ৰক্তক্ষয়ী যুদ্ধত কালিকট দখল কৰাৰ পিছত হায়দৰ আলীয়ে বিপুল পৰিমাণৰ ধন লৈ [[পালঘাট]]ৰ মাজেৰে দক্ষিণ-পূবে [[কইম্বাটুৰ]]ৰ ফালে আগবাঢ়ে। মহীশূৰে আলী ৰাজাক সামৰিক গৱৰ্ণৰ আৰু মেডোনাক (এজন প্ৰাক্তন ৰাজহ বিষয়া) নতুনকৈ অধিগ্ৰহণ কৰা মালাবাৰ প্ৰদেশৰ অসামৰিক গৱৰ্ণৰ হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। === ব্ৰিটিছ মিত্ৰতা (১৮১৪–১৯৪৭) === [[File:59Cochin Canal.jpg|thumb|১৯১৩ চনত কোচিন]] ১৮১৪ চনৰ [[১৮১৪ চনৰ এংলো-ডাচ্চ চুক্তি|এংলো-ডাচ্চ চুক্তি]] অনুসৰি, [[বংকা দ্বীপ]]ৰ বিনিময়ত [[ফৰ্ট কোচি]] আৰু ইয়াৰ ভূখণ্ডকে ধৰি কোচিৰ দ্বীপসমূহ যুক্তৰাজ্যক অৰ্পণ কৰা হয়। চুক্তি স্বাক্ষৰিত হোৱাৰ আগতেও কোচিত ইংৰাজ আৱাসী থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।<ref name="kochirajyam">Kochi Rajyacharithram by KP Padmanabha Menon. P(1914)</ref> [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]ৰ সময়ত কোচিন দেশীয় ৰাজ্যখনক তিনিফালৰ পৰা (অৰ্থাৎ উত্তৰ, পশ্চিম আৰু পূবে) ব্ৰিটিছ [[মালাবাৰ জিলা]] আৰু দক্ষিণে [[ত্ৰিবাংকুৰ]]য়ে আৱৰি আছিল।<ref name="kochirajyam"/> ব্ৰিটেইনৰ সৈতে মিত্ৰতা চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰি কোচিন ৰাজ্যই আনৰ দখলৰ পৰা ৰক্ষা পৰে। বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে বন্দৰটোৰ ব্যৱসায় যথেষ্ট বৃদ্ধি পাইছিল আৰু ৰজাই বন্দৰটোৰ আৰু অধিক বিকাশ বিচাৰিছিল। ১৯২০ চনত ৰজাই তেতিয়াৰ [[মাদ্ৰাছ প্ৰেচিডেন্সি|মাদ্ৰাছ]]ৰ গৱৰ্ণৰ লৰ্ড উইলিংডনৰ সহযোগত হাৰ্বাৰ ইঞ্জিনিয়াৰ [[ৰবাৰ্ট ব্ৰিষ্টো]]ক কোচিনলৈ আনে। ২১ বছৰৰ ভিতৰত তেওঁ কোচিনৰ ৰজাক কোচিনক দক্ষিণ এছিয়াৰ আটাইতকৈ নিৰাপদ বন্দৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাত সহায় কৰিছিল, য'ত জাহাজবোৰ নতুনকৈ নিৰ্মাণ কৰা অভ্যন্তৰীণ বন্দৰৰ কাষত ৰখাব পৰা গৈছিল। ইয়াত বাষ্প চালিত ক্ৰেনৰ এটা দীঘলীয়া শাৰী আছিল।<ref>{{cite web|publisher=Corporation of Kochi|work=Robert Charles Bristow employed to develop Kochi port|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=7|title=The Cochin Saga|access-date=23 May 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060503202739/http://www.corporationofcochin.org/Pages/Maintemp.asp?id=7|archive-date=3 May 2006|url-status=dead}}</ref> ইতিমধ্যে ১৯৫৬ চনলৈকে [[মালাবাৰ জিলা]]ৰ অংশ হৈ থকা [[ফৰ্ট কোচি]]ক ১৮৬৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত ১৮৬৫ চনৰ মাদ্ৰাছ আইন ১০ ৰ অধীনত (চহৰৰ উন্নতি আইন ১৮৫০ ৰ সংশোধনী) [[কান্নুৰ]], [[থালাছেৰী]], [[কোজিকোড়]] আৰু [[পালক্কাড]]ৰ লগতে এখন পৌৰসভা হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.lawmin.nic.in/chronology.doc |title=Chronological List of Central Acts (Updated to 17-10-2014) |website=Lawmin.nic.in |access-date=2016-08-07 |archive-date=7 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180107091128/http://lawmin.nic.in/chronology.doc |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite book |last1=Lewis McIver |first1=G. Stokes |title=Imperial Census of 1881 Operations and Results in the Presidency of Madras |date=1883 |publisher=E. Keys at the Government Press |location=Madras |page=444 |edition=(Vol II) |url=https://books.google.com/books?id=b_YIAAAAQAAJ |access-date=5 December 2020}}</ref><ref>{{cite book |last1=Presidency |first1=Madras (India |title=Madras District Gazetteers, Statistical Appendix For Malabar District. |date=1915 |publisher=The Superintendent, Government Press |location=Madras |page=20 |edition=Vol.2 |url=https://books.google.com/books?id=aUEwnQEACAAJ |access-date=2 December 2020}}</ref><ref>{{cite book |first=Henry |last=Frowde |title=Imperial Gazetteer of India |date=1908–1909 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |edition=New |url=https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/ |access-date=2 December 2020 |archive-date=16 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216124143/http://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/ |url-status=live }}</ref> ই [[ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সাম্ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত আছিল আৰু ১৮৮৩ চনত ১৮ জনীয়া এখন ব'ৰ্ডৰ সৈতে ইয়াৰ প্ৰথমখন পৌৰ পৰিষদ নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হৈছিল। ১৮৯৬ চনত কোচিনৰ মহাৰাজাই [[মাট্টানচেৰী]] আৰু [[এৰ্নাকুলাম]]ত টাউন কাউন্সিল গঠন কৰি স্থানীয় প্ৰশাসনৰ সূচনা কৰে। ১৯২৫ চনত প্ৰশাসনত ৰাইজৰ অংশগ্ৰহণ নিশ্চিত কৰিবলৈ এখন কোচি বিধানসভাও গঠন কৰা হয়। বিধানসভাত ৪৫ জন সদস্য আছিল, ইয়াৰে ১০ জনক চৰকাৰীভাৱে মনোনীত কৰা হৈছিল। ভাৰতৰ যিকোনো বিধায়িনী দলৰ সদস্য হোৱা প্ৰথমগৰাকী মহিলা আছিল থোট্টাক্কাত্তু মাধৱীয়াম্মা।<ref>{{cite web|publisher=Corporation of Kochi|title=History and culture of Kochi|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=4|access-date=23 May 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060503202745/http://www.corporationofcochin.org/Pages/Maintemp.asp?id=4|archive-date=3 May 2006|url-status=dead}}</ref> ১৯৪৭ চনত নতুন [[ভাৰতীয় অধিৰাজ্য]]ত স্বেচ্ছাই যোগদান কৰা প্ৰথমখন দেশীয় ৰাজ্য আছিল কোচিন।<ref>{{Cite book |url=https://www.abhilekh-patal.in/jspui/handle/123456789/2762944 |title=Cochin State- Instrument of Accession and Standstill Agreement signed between Kerala Varma, Ruler of Cochin State and the Dominion of India |publisher=Ministry of States, Government of India |year=1947 |location=New Delhi |pages=2 |chapter=Instrument of Accession of the State of Cochin |access-date=31 August 2022 |url-access=registration |via=[[National Archives of India]]}}</ref> ১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত ভাৰত গণৰাজ্যত পৰিণত হয়। কোচিনৰ লগত [[ত্ৰিবাংকুৰ]] একত্ৰিত হৈ [[ত্ৰিবাংকুৰ-কোচিন]] সৃষ্টি হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ইয়াৰ লগত [[মাদ্ৰাছ প্ৰেচিডেন্সি]]ৰ [[মালাবাৰ জিলা]] চামিল কৰা হয়। [[কাছাৰগড়]]ক ইয়াৰ লগত সংযুক্ত কৰা হয় আৰু [[কন্যাকুমাৰী]]ক ইয়াৰ পৰা পৃথক কৰা হয়। ১৯৫৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত [[ভাৰতীয় ৰাজ্য]] [[কেৰালা]] গঠন হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.pbs.org/hiddenindia/history/index.htm|title=Hidden India:The Kerala Spicelands|publisher=[[PBS]]|year=2007|access-date=7 January 2008|archive-date=8 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108213214/https://www.pbs.org/hiddenindia/history/index.htm|url-status=live}}</ref> == প্ৰশাসন == প্ৰশাসনিক সুবিধাৰ বাবে কোচিনক সাতখন তালুকত ভাগ কৰা হৈছিল (১৮৬০ ৰ পৰা ১৯০৫ খ্ৰীষ্টাব্দলৈ): চিত্তুৰ, কোচিন, ক্ৰেংগানোৰ, কনায়ন্নুৰ, মুকুন্দপুৰম, ত্ৰিচুৰ আৰু তালাপিদলী। {| class="wikitable sortable" style="margin:auto;" ! তালুক ! মাটিকালি (বৰ্গমাইলত) ! সদৰ কাৰ্যালয় |- | চিত্তুৰ | ২৮৫ | [[চিত্তুৰ]] |- | কোচিন | ৬৩ | [[মাট্টানচেৰী]] |- | ক্ৰেংগানোৰ | ১৯ | [[ক্ৰেংগানোৰ]] (বৰ্তমানৰ [[কোদুংগাল্লুৰ]]) |- | কনায়ন্নুৰ | ৮১ | [[এৰ্নাকুলাম]] |- | মুকুন্দপুৰম | ৪১৮ | [[ইৰিঞ্জালাকুদা]] |- | তালাপাল্লী | ২৭১ | [[ৱাডাক্কানচেৰী]] |- | ত্ৰিচুৰ | ২২৫ | [[ত্ৰিচুৰ]] (বৰ্তমানৰ [[ত্ৰিশূৰ]]) |- ! মুঠ ! ১,৩৬২ ! |} === ৰাজধানীসমূহ === পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপমৰ ৰাজধানী দ্বাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ পৰা ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ শেষলৈকে ভান্নেৰিৰ [[পেৰুম্পাদাপ্পু (মালাপ্পুৰম জিলা)|পেৰুম্পাদাপ্পু গাঁৱৰ]] চিত্ৰকূটত অৱস্থিত আছিল। যদিও পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপমৰ ৰাজধানী ভান্নেৰিত আছিল, পেৰুম্পাদাপ্পু ৰজাৰ মহোদয়াপুৰমত এটা প্ৰসাদ আছিল। ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে [[জামোৰিন]]য়ে ভান্নেৰি আক্ৰমণ কৰাত পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপমে তেওঁলোকৰ ৰাজধানী ভান্নেৰিৰ পৰা মহোদয়াপুৰমলৈ স্থানান্তৰিত কৰে। ১৪০৫ চনত পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপমে তেওঁলোকৰ ৰাজধানী মহোদয়াপুৰমৰ পৰা [[কোচিন]]লৈ সলনি কৰে। চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষলৈ [[জামোৰিন]]য়ে থ্ৰিক্কানামথিলাকম জয় কৰে আৰু ই মহোদয়াপুৰমৰ ([[থিৰুভাঞ্চিকুলাম]]) বাবে ভাবুকি হৈ পৰে। সম্ভৱতঃ এই কাৰণেই পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপমে তেওঁলোকৰ ৰাজধানী মহোদয়াপুৰমৰ পৰা কোচিনলৈ সলনি কৰিছিল। তদুপৰি ১৩৪১ চনত বানপানীৰ ফলত পুথুভিপ্পু ([[ভিপিন]]) নামৰ এটা দ্বীপৰ সৃষ্টি হয় আৰু কোচিন ভাৰত মহাসাগৰীয় বাণিজ্যৰ বাবে এক বিখ্যাত [[প্ৰাকৃতিক বন্দৰ]] হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://knowindia.net/kerala/kochi/kochi.html|title=History of Cochin – Ernakulam|year=2007|access-date=6 January 2008|archive-date=8 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108225244/http://knowindia.net/kerala/kochi/kochi.html|url-status=live}}</ref> পুৰণি [[কোদুংগাল্লুৰ]] ([[ক্ৰেংগানোৰ]]) বন্দৰৰ গুৰুত্ব হ্ৰাস পাইছিল, যিটো ৰাজধানী স্থানান্তৰ কৰাৰ আন এক কাৰণ হ'ব পাৰে। তাৰ পিছৰ পৰা পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপমে [[কোচিন ৰাজপৰিয়াল]] নামটো ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। অৱশেষত ষোড়শ শতিকাত ভাৰতীয় উপমহাদেশত পৰ্তুগীজসকলৰ আগমনে সম্ভৱতঃ কোচিনৰ ৰাজনীতিত প্ৰভাৱ পেলাইছিল। কোনো ইউৰোপীয় শক্তিৰ সৈতে আনুষ্ঠানিক চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰা ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ ভিতৰত কোচিন ৰাজ্য অন্যতম আছিল। ১৫০০ চনত [[পেড্ৰো আলভাৰেছ কেব্ৰাল]]ৰ সৈতে তেওঁলোকে বাণিজ্যৰ চৰ্তসমূহ চূড়ান্ত কৰিছিল। কালভাট্টিত থকা প্ৰাসাদটোৱেই প্ৰথমে ৰজাসকলৰ বাসভৱন আছিল। অৱশ্যে ১৫৫৫ চনত ৰাজকীয় প্ৰাসাদটো [[মাট্টানচেৰী]]লৈ স্থানান্তৰিত হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.cochin-ernakulam.com/history.htm|title=Kochi – Queen of the Arabian Sea|publisher=KnowIndia.netdate=2007|access-date=6 January 2008|archive-date=14 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191214125023/http://www.cochin-ernakulam.com/history.htm|url-status=usurped}}</ref> আৰু পিছলৈ [[ত্ৰিশূৰ]]লৈ নিয়া হয়। সেই সময়ত পেনভাজিথাম্পুৰান (মহিলা থাম্পুৰান) আৰু আন কোচ্চুথাম্পুৰানসকল (ভল্লিয়াথাম্পুৰান (ৰজা)ৰ বাহিৰে আন থাম্পুৰানসকল) ভেল্লাৰাপ্পিলীৰ এটা প্ৰাসাদত আছিল। অষ্টাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[থ্ৰিপুনিথুৰা]]ই গুৰুত্ব লাভ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ৰাজ্যখন [[ত্ৰিশূৰ]], [[কোচিন]] আৰু [[থ্ৰিপুনিথুৰা]]ৰ পৰা পৰিচালনা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.crfhs.org/familytree/familyhistory1.php?caption_id=3&flg=0 |title=Cochin Royal Family History – Post-1715 |year=2007 |access-date=6 January 2008 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20090114111834/http://www.crfhs.org/familytree/familyhistory1.php?caption_id=3&flg=0 |archive-date=14 January 2009 }}</ref> ১৭৫৫ চনৰ আশে-পাশে পেনভাজিথাম্পুৰান (মহিলা থাম্পুৰান) আৰু আন কোচ্চুথাম্পুৰানসকলে ভেল্লাৰাপ্পাল্লী ত্যাগ কৰি থ্ৰিপুনিথুৰাত বসবাস কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। এনেদৰে থ্ৰিপুনিথুৰা কোচিন ৰাজপৰিয়ালৰ ৰাজধানী হৈ পৰে। == কোচিনৰ মহাৰাজাসকলৰ তালিকা == [[চেৰামান পেৰুমল]]ৰ ভতিজা বীৰকেৰালা বৰ্মাক পৰম্পৰাগতভাৱে কোচিনৰ প্ৰথম মহাৰাজা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। কিন্তু ৰাজবংশৰ লিখিত তথ্য ১৫০৩ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰাহে পোৱা যায়। কোচিনৰ মহাৰাজাক গংগাধৰ কোভিল অধিকাৰিকল বুলিও কোৱা হৈছিল, যাৰ অৰ্থ হৈছে সকলো মন্দিৰৰ মুৰব্বী।<ref>{{cite web|url=http://www.gosree.org/history.html|title=Emergence of Kingdom of Cochin and Cochin Royal Family|author=Thampuran, Rameshan|year=2007|access-date=6 January 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080113184028/http://www.gosree.org/history.html|archive-date=13 January 2008|url-status=dead}}</ref> ৰজাসকলে মাতৃপ্ৰধান উত্তৰাধিকাৰী ব্যৱস্থা মানি চলিছিল। [[File:Hill Palace Museum Tripunithura DSC 1243 11.jpg|thumb|200px|হিল পেলেচ, মূল প্ৰাসাদ]] [[File:Rajah of Cochin 1868 (2).jpg|thumb|১৮৬৮ চনত কোচিনৰ ৰজা [[ৰাম বৰ্মা চতুৰ্দশ]]]] [[File:H H Raja of Cochin.jpg|thumb|[[ৰাম বৰ্মা পঞ্চদশ]], যাক হিজ এবডিকেটেড হাইনেচ বুলি বেছি জনা যায়]] [[File:Keralavarma king.jpg|thumb|300px|[[ঐক্য কেৰালাম থাম্পুৰান|মহাৰাজা কেৰালা বৰ্মা থাম্পুৰান অৰ্থাৎ<br /> ঐক্য কেৰালাম থাম্পুৰান]]]] === পৰ্তুগীজ মিত্ৰ হিচাপে === # উন্নিৰমণ কোয়িকাল দ্বিতীয় (১৫০৩-১৫৩৭) # বীৰ কেৰালা বৰ্মা প্ৰথম (১৫৩৭–১৫৬৫) # [[কেশৱ ৰাম বৰ্মা]] (১৫৬৫–১৬০১) # বীৰ কেৰালা বৰ্মা দ্বিতীয় (১৬০১–১৬১৫) # ৰবি বৰ্মা প্ৰথম (১৬১৫–১৬২৪) # বীৰ কেৰালা বৰ্মা তৃতীয় (১৬২৪–১৬৩৭) # গোদা বৰ্মা প্ৰথম (১৬৩৭–১৬৪৫) # বীৰৰায়িৰা বৰ্মা (১৬৪৫–১৬৪৬) # বীৰ কেৰালা বৰ্মা চতুৰ্থ (১৬৪৬–১৬৫০) # ৰাম বৰ্মা প্ৰথম (১৬৫০–১৬৫৬) # ৰাণী গংগাধৰলক্ষ্মী (১৬৫৬–১৬৫৮, ৰীজেঞ্চী<ref>{{cite book |last1=Education |first1=Kerala (India) Department of |url=https://books.google.com/books?id=kzFuAAAAMAAJ&q=Rani+Gangadhara+lakshmi+1656 |title=Kerala District Gazetteers: Ernakulam |last2=Menon |first2=A. Sreedhara |date=1965 |publisher=Superintendent of Government Presses |pages=128}}</ref>) # ৰাম বৰ্মা দ্বিতীয় (১৬৫৮–১৬৬২) # গোদা বৰ্মা দ্বিতীয় (১৬৬২–১৬৬৩) === ডাচ্চ মিত্ৰ হিচাপে === # বীৰ কেৰালা বৰ্মা পঞ্চম (১৬৬৩–১৬৮৭) # ৰাম বৰ্মা তৃতীয় (১৬৮৭–১৬৯৩) # ৰবি বৰ্মা দ্বিতীয় (১৬৯৩–১৬৯৭) # ৰাম বৰ্মা চতুৰ্থ (১৬৯৭–১৭০১) # ৰাম বৰ্মা পঞ্চম (১৭০১–১৭২১) # ৰবি বৰ্মা তৃতীয় (১৭২১–১৭৩১) # ৰাম বৰ্মা ষষ্ঠ (১৭৩১–১৭৪৬) # কেৰালা বৰ্মা প্ৰথম (১৭৪৬–১৭৪৯) # ৰাম বৰ্মা সপ্তম (১৭৪৯–১৭৬০) # কেৰালা বৰ্মা দ্বিতীয় (১৭৬০–১৭৭৫) # [[ৰাম বৰ্মা অষ্টম]] (১৭৭৫–১৭৯০) # [[ৰাম বৰ্মা নৱম]] (শকতান থাম্পুৰান) (১৭৯০–১৮০৫) === ব্ৰিটিছ দেশীয় ৰাজ্য হিচাপে === # [[ৰাম বৰ্মা দশম]] (১৮০৫–১৮০৯) – ভেল্লাৰাপল্লী-য়িল থীপেট্টা থাম্পুৰান # [[কেৰালা বৰ্মা তৃতীয়]] (বীৰ কেৰালা বৰ্মা) (১৮০৯–১৮২৮) – কৰ্কিদকা মাসতিল থীপেট্টা থাম্পুৰান # [[ৰাম বৰ্মা একাদশ]] (১৮২৮–১৮৩৭) – তুলাম-মাসতিল থীপেট্টা থাম্পুৰান # [[ৰাম বৰ্মা দ্বাদশ]] (১৮৩৭–১৮৪৪) – এডাভা-মাসতিল থীপেট্টা থাম্পুৰান # [[ৰাম বৰ্মা ত্ৰয়োদশ]] (১৮৪৪–১৮ ৫১) – ত্ৰিশুৰ-ইল থীপেট্টা থাম্পুৰান # [[কেৰালা বৰ্মা চতুৰ্থ]] (বীৰ কেৰালা বৰ্মা) (১৮৫১–১৮৫৩) – কাশী-য়িল থীপেট্টা থাম্পুৰান # [[ৰবি বৰ্মা চতুৰ্থ]] (১৮৫৩–১৮৬৪) – মকৰ মাসতিল থীপেট্টা থাম্পুৰান # [[ৰাম বৰ্মা চতুৰ্দশ]] (১৮৬৪–১৮৮৮) – মিথুন মাসতিল থীপেট্টা থাম্পুৰান # [[কেৰালা বৰ্মা পঞ্চম]] (১৮৮৮–১৮৯৫) – চিংগম মাসতিল থীপেট্টা থাম্পুৰান # [[ৰাম বৰ্মা পঞ্চদশ]] (ছাৰ শ্ৰী ৰাম বৰ্মা) (১৮৯৫–১৯১৪) – ৰাজৰ্ষি বুলিও জনা যায়, এবডিকেটেড হাইনেচ # [[ৰাম বৰ্মা ষোড়শ]] (১৯১৪–১৯৩২) – মাদ্ৰাছিল থীপেট্টা থাম্পুৰান # [[ৰাম বৰ্মা সপ্তদশ]] (১৯৩২–১৯৪১) – ধাৰ্মিক চক্ৰৱৰ্তী, চোৱাৰা-য়িল থীপেট্টা থাম্পুৰান # [[কেৰালা বৰ্মা ষষ্ঠ]] (১৯৪১–১৯৪৩) – মিদুক্কান থাম্পুৰান # [[ৰবি বৰ্মা পঞ্চম]] (১৯৪৩–১৯৪৬) – কুঞ্জপ্পান থাম্পুৰান # [[ঐক্য কেৰালাম থাম্পুৰান|কেৰালা বৰ্মা সপ্তম]] (১৯৪৬–১৯৪৮) – ঐক্য কেৰালাম থাম্পুৰান # [[পৰীক্ষিৎ থাম্পুৰান|ৰাম বৰ্মা অষ্টাদশ]] (১৯৪৮–১৯৬৪) [[পৰীক্ষিৎ থাম্পুৰান]] নামেৰে জনাজাত আছিল। তেওঁ কোচিন দেশীয় ৰাজ্যৰ অন্তিম আনুষ্ঠানিক শাসক আছিল। তেওঁ ১৯৪৯ চনত ভাৰতীয় সংঘত চামিলকৰণ চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী এবছৰৰ ভিতৰত এই একত্ৰীকৰণ সম্পূৰ্ণ হৈছিল। === স্বাধীনতা-উত্তৰ (কেৱল নামমাত্ৰ) === # [[পৰীক্ষিৎ থাম্পুৰান|ৰাম বৰ্মা অষ্টাদশ]] (১৯৪৮–১৯৬৪) [[পৰীক্ষিৎ থাম্পুৰান]] নামেৰে জনাজাত আছিল। # [[ৰাম বৰ্মা ঊনবিংশ]] (১৯৬৪–১৯৭৫) – [[লালান থাম্পুৰান]] – [[ইন্দিৰা গান্ধী]]ৰ চৰকাৰৰ দ্বাৰা [[ভাৰতত প্ৰিভি পাৰ্ছ#বাতিলকৰণ|২৬তম সংশোধনী]]ৰ অধীনত ১৯৭১ চনত আনুষ্ঠানিক স্বীকৃতি বাতিল কৰা হয়। # ৰবি বৰ্মা (১৯৭৫–১৯৮৩) # ৰাম বৰ্মা কুট্টপ্পান থাম্পুৰান (১৯৮৩-১৯৮৫) # কেৰালা বৰ্মা কাশী আপ্পান থাম্পুৰান (১৯৮৬-১৯৯০) # কেৰালা বৰ্মা অনিয়ান কোচিন্নি থাম্পুৰান (১৯৯০-২০০৪) # [[কেৰালা বৰ্মা অষ্টম]] (২০০৪–২০০৪) মাত্ৰ ছমাহ – [[কোচিন্নি থাম্পুৰান]] # [[ৰাম বৰ্মা কোচিনিয়ান থাম্পুৰান|ৰাম বৰ্মা একবিংশ]] (২০১১–২০১৪) – [[ৰাম বৰ্মা কোচিনিয়ান থাম্পুৰান|কোচিনিয়ান থাম্পুৰান]] # [[ৰবি বৰ্মা ষষ্ঠ]] (২০১৪–২০২০) – [[কোচিনিয়ান থাম্পুৰান]] # ৰবি বৰ্মা সপ্তম (চিৰী) (২০২০–২০২৪) # কেৰালা বৰ্মা কুঞ্জিকুট্টান থাম্পুৰান (২০২৪-২০২৫) # ৰবি বৰ্মা (আৰটিআৰভি) (২০২৫ বৰ্তমান) == কোচিনৰ প্ৰধানমন্ত্ৰীসকল (১৯৪৭–৪৯) == {| class="wikitable sortable" ! rowspan=2|{{Abbr|নং|নম্বৰ}}{{efn|name="no1"|বন্ধনীৰ ভিতৰত থকা নম্বৰে সূচায় যে পদাধিকাৰীগৰাকীয়ে পূৰ্বেও এই পদবীত আছিল।}} ! rowspan=2| নাম ! rowspan=2| প্ৰতিকৃতি ! colspan=3| কাৰ্যকালৰ সময়<ref>[http://www.niyamasabha.org/codes/ginfo_2_3.htm Responsible Governments (1947–56)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123033912/http://niyamasabha.org/codes/ginfo_2_3.htm|date=23 January 2021}}. Kerala Legislature. Retrieved on 22 April 2014.</ref> ! rowspan=2 colspan=2|দল ! rowspan=2| বিধানসভা ! rowspan=2| দ্বাৰা নিযুক্তি <small>(ৰজা)</small> |- ! আৰম্ভণি ! শেষ ! কাৰ্যকালৰ দিন |- | ১ | [[পাণম্পিল্লী গোবিন্দ মেনন]] | [[File:Panampilly statue.jpg|100x100px]] | ১৪ আগষ্ট ১৯৪৭ | ২২ অক্টোবৰ ১৯৪৭ | {{age in years and days|1947|9|1|1947|10|22}} | rowspan="3" | নিৰ্দলীয় | rowspan="3" width="4px" style="background-color: grey" | | rowspan="2" |ষষ্ঠ পৰিষদ (১৯৪৫–৪৮) | rowspan="3" |[[ঐক্য কেৰালাম থাম্পুৰান|কেৰালা বৰ্মা সপ্তম]],<br>[[কোচিনৰ মহাৰাজা]] |- | ২ | [[টি. কে. নায়াৰ]] | | ২৭ অক্টোবৰ ১৯৪৭ | ২০ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪৮ | {{age in years and days|1947|10|22|1948|9|20}} |- | ৩ | [[ই. ইক্কান্দা ৱাৰিয়াৰ]] | [[File:Ikkanda variar.jpg|100x100px]] | ২০ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪৮ | ৩০ জুন ১৯৪৯ | {{age in years and days|1948|9|20|1949|6|30}} | বিধানসভা (১৯৪৮–৪৯) |- |} == কোচিনৰ মুৰব্বীসকল == সপ্তদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰে পৰা কোচিন ৰাজ্যৰ ৰাজনীতিত [[চেন্দামংগলম]]ৰ পালিয়াম পৰিয়ালৰ [[পালিয়াথ আছান]]য়ে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁলোকৰ [[কোচিন]]ৰ মন্ত্ৰীত্বৰ বংশগত অধিকাৰ আছিল। ৰজাৰ পিছত পালিয়াথ আছান আছিল আটাইতকৈ শক্তিশালী ব্যক্তি। কেতিয়াবা তেওঁ ৰজাতকৈয়ো অধিক ক্ষমতা প্ৰয়োগ কৰিছিল। ''পালিয়াম স্বৰূপম'' ক্ষমতাৰ ফালৰ পৰা ''পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপম''ৰ পিছতে আছিল যদিও ধন-সম্পত্তি আৰু ভূমিৰ ফালৰ পৰা বহু বেছি আছিল। এই অঞ্চলৰ অন্যান্য শক্তিশালী প্ৰভুসকল আছিল চেৰানেল্লুৰ কাৰ্থাভু যি আঞ্চি কাইমালসকলৰ মুৰব্বী আছিল, মুৰিয়ানাত্ত (মুকুন্দপুৰম-নাদাবৰম্বু) নাম্বিয়াৰ যি অৰুণাট্টিল প্ৰভুসকলৰ মুৰব্বী আছিল, কোদাচ্ছেৰী কাৰ্থা মাপ্প্ৰানম প্ৰভু-ভেল্লুছে নায়াৰ, চাংগাৰামপোননাথ কাৰ্থা, চেংগাজী নাম্বিয়াৰ (চেংগাজিনাদ নাদুবাজী) আৰু এডাপ্পালী নাম্পিয়াথিৰী। কে পি পদ্মনাভ মেননে তেওঁৰ ''হিষ্ট্ৰী অৱ কেৰালা, ভলিউম ২'' ত আঞ্জি কাইমালসকলৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। যাৰ মুৰব্বী আছিল চেৰানেল্লুৰ কাৰ্থা আৰু তেওঁ সমগ্ৰ এৰ্নাকুলামৰ গৰাকী আছিল। দৰাচলতে কেৰালাৰ প্ৰাচীন মানচিত্ৰত এৰ্নাকুলামক আঞ্জি কাইমাল বুলি জনা যায়। ডাচ ইন মালাবাৰ (ডাচ্চ ৰেকৰ্ডছ নং ১৩), ১৯১০ ত [[সাধাৰণ যুগ]]ৰ ১৭৪০ চনৰ এখন মানচিত্ৰ দেখুওৱা হৈছে য'ত আঞ্জিকাইমালৰ মাটিকালি কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰায় দুগুণ আছিল বুলি দেখুৱা হৈছে। গলেনেচেৰ (ডাচ্চ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী) উদ্ধৃতি দি তেওঁ উল্লেখ কৰা অন্যান্য মুৰব্বীসকল হ'ল ১) মুৰিয়ানাত্ত নাম্বিয়াৰ ২) পালিয়াথ আছান (ওপৰত উল্লেখ কৰা হৈছে), ৩) কোদাচেৰী (কোটাস্সেৰী) কাইমাল, ৪) কৰেট্টীৰ কাইমালিয়ন (মহিলা কাইমাল), ৫) চাংগেৰা কোদ্দা কাইমাল আৰু ৬) পানামুকাট্টু কাইমাল (পানাম্বাকাদু কাইমাল)। শেষৰ চাৰিজন কাইমালক নন্দিয়েট্টৰ নাডুৰ কাইমাল বুলি জনা যায়। ১৬৯৪ চনৰ ডাচ্চ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ হীৰ ভান ৰিডৰ মতে নন্দিয়েট্টৰ নাডুৰ কাইমালসকলৰ ৪৩,০০০ নায়াৰ সৈন্য আছিল।<ref>Page 241 and 242</ref> == মাতৃপ্ৰধান উত্তৰাধিকাৰ == কোচিন ৰাজপৰিয়ালে [[মৰুমক্কাতয়ম]] নামেৰে পৰিচিত মাতৃপ্ৰধান উত্তৰাধিকাৰ ব্যৱস্থা মানি চলিছিল। পৰম্পৰাগতভাৱে পৰিয়ালৰ মহিলা সদস্যসকলে [[নাম্বুদিৰি]] ব্ৰাহ্মণসকলৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হোৱাৰ বিপৰীতে পুৰুষ সদস্যসকলে [[নায়াৰ]]/[[মেনন (উপাধি)|মেনন]] শ্ৰেণীৰ মহিলাসকলৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। মাতৃপ্ৰধান ব্যৱস্থা অনুসৰি পুৰুষ সদস্যসকলৰ এই পত্নীসকলক ৰাণী বা কুইন বুলি কোৱা নহয়। বৰঞ্চ তেওঁলোকক [[পানাপিল্লাই আম্মা|নেথিয়াৰ আম্মা]] উপাধি দিয়া হয়।<ref>{{cite news|date=3 March 2003|title=Seeking royal roots|newspaper=[[The Hindu]]|url=http://www.hindu.com/thehindu/mp/2003/03/03/stories/2003030300550200.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20101022024430/http://www.hindu.com/thehindu/mp/2003/03/03/stories/2003030300550200.htm|access-date=5 January 2012|url-status=dead|archive-date=22 October 2010}}</ref> == পৰম্পৰাগত ৰীতি-নীতি == "শোদশক্ৰিয়াকল" শব্দটোৱে "স্মৃতি"ৰ জৰিয়তে গঠিত সকলো সদস্যই পালন কৰিবলগীয়া ষোল্লটা ৰীতি-নীতিক বুজায়। # সেকোম (গৰ্ভাধন): বিবাহৰ পিছত প্ৰথম শাৰীৰিক মিলনৰ ঠিক আগতে পালন কৰিবলগীয়া এটা ৰীতি। # [[পুমসৱনম|পুমসৱনোম]]: গৰ্ভধাৰণৰ ঠিক পিছতেই কৰা হয়। # সীমান্তম: [[পুমসৱনম|পুমসৱনোম]]ৰ পিছত কৰা হয়। # জাতকৰ্মম: জন্মৰ ঠিক পিছতেই কৰা হয়। # নামকৰণম: সন্তানৰ নামকৰণ অনুষ্ঠান। # (উপ)নিষ্ক্ৰমনম (ৱাথিলপুৰাপ্পাদু): সন্তানটোক প্ৰথমবাৰৰ বাবে ঘৰৰ পৰা বাহিৰলৈ নিয়া কাৰ্য অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। # চোৰুনু: সন্তানৰ দ্বাৰা প্ৰথম আনুষ্ঠানিক অন্নগ্ৰহণ। # [[চূড়াকৰণ|চৌলম]]: ল'ৰা/ছোৱালীজনীৰ প্ৰথম চুলি কটা অনুষ্ঠান। # [[উপনয়নম]]: পবিত্ৰ সুতা পিন্ধা, যাক মালায়ালমত পুনুল বুলি জনা যায় (কেৱল ল'ৰাৰ বাবে)। # মহানমনীব্ৰথম (অন্দুৱ্ৰথম): # মহাব্ৰথম # উপনিষদব্ৰথম # গোদানম: আচাৰ্যলৈ (পুৰোহিত বা শিক্ষক) কৃতজ্ঞতা জ্ঞাপনৰ অংশ হিচাপে কৰা ৰীতি-নীতি, য'ত গৰু দান কৰা অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। # সমাৱৰ্তনম: ওপৰত উল্লিখিত বৈদিক শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ বাবে এটা দীঘলীয়া ৰীতি। # বিবাহ # অগ্নিআধানম: মৃত্যুৰ পিছত ঔপাসনামৰ সম্প্ৰসাৰণ আৰু শ্ৰৌত ৰীতিৰ পৰিচয় হিচাপে কৰা এটা ৰীতি। === দেৱ-দেৱীসমূহ === [[File:SreePoornathrayeesa.jpg|thumb|right|150px|শ্ৰী পূৰ্ণাথ্ৰয়ীসা মন্দিৰ]] * পৰদেৱতা (দেৱী): ভান্নেৰি চিত্ৰকূটম, [[পাজায়ন্নুৰ]] ভগৱতী, [[চাজুৰ]] [[পাজায়ন্নুৰ]] ভগৱতী * পৰদেৱন (দেৱতা): [[বিষ্ণু]] ([[শ্ৰী পূৰ্ণাথ্ৰয়ীসা মন্দিৰ|শ্ৰী পূৰ্ণাথ্ৰয়ীসা]]), তিৰুভাঞ্চিকুলাথাপ্পান ([[উত্তৰ পৰাভুৰ]] আৰু [[কোদুংগাল্লুৰ]]ৰ মাজত থকা [[থিৰুভাঞ্চিকুলাম]]ৰ ভগৱান শিৱ) * অন্যান্য দেৱ-দেৱী: [[চোত্তানিক্কৰা মন্দিৰ|চোত্তানিক্কৰা ভগৱতী]], পুৰ্পল্লী থেভাৰ আৰু আন বহুতো === পুৰুষ থাম্পুৰানৰ নামকৰণ প্ৰথা === কোচিন ৰাজপৰিয়ালত সকলো পুৰুষ থাম্পুৰানৰ নাম তলত দিয়া নিয়ম অনুসৰি ৰখা হৈছিল। * জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ – ৰাম বৰ্মা * দ্বিতীয় পুত্ৰ – কেৰালা বৰ্মা<ref>{{cite web|title=Prince Chris Kerala Varma|url=https://kingdomofcochin.org/chris|website=kingdomofcochin.org|access-date=22 November 2024|archive-date=22 November 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241122005245/https://kingdomofcochin.org/chris|url-status=live}}</ref> * তৃতীয় পুত্ৰ – ৰবি বৰ্মা * চতুৰ্থ পুত্ৰ - ৰাম বৰ্মা<ref name="History of Cochin Royal Family">{{cite web|title=History of Cochin Royal Family|url=http://cochinroyalhistory.org/pages.php?menu_id=3|access-date=2020-09-11|website=cochinroyalhistory.org|archive-date=10 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110074335/http://cochinroyalhistory.org/pages.php?menu_id=3|url-status=live}}</ref> === মহিলা থাম্পুৰানৰ নামকৰণ প্ৰথা === কোচিন ৰাজপৰিয়ালত মহিলা থাম্পুৰানসকলৰ নাম তলত দিয়া নিয়ম অনুসৰি ৰখা হৈছিল। * প্ৰথম কন্যা – ''অম্বা'' * দ্বিতীয় কন্যা – ''সুভদ্ৰা'' এই নামকৰণ নিয়মটো তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ কন্যা আদিৰ ক্ষেত্ৰতো পালন কৰা হয়। মহিলা আৰু পুৰুষ দুয়ো শ্ৰেণীৰ সদস্যকে "থাম্পুৰান" নামেৰে মতা হয় আৰু দুয়োৰে উপাধি (থাম্পুৰান) একে।<ref name="History of Cochin Royal Family" /> == পাৰুকুট্টি নেথিয়াৰ আম্মা == {{Main|পাৰুকুট্টি নেথিয়াৰ আম্মা}} ১৯১৪ চনৰ পৰা ১৯৩২ চনলৈ ৰাজত্ব কৰা [[মহাৰাজা]] ৰাম বৰ্মাক (যাক মাদ্ৰাছিল থীপেট্টা থাম্পুৰান বুলি বেছি জনা যায়) [[পাৰুকুট্টি নেথিয়াৰ আম্মা]] নামৰ এগৰাকী অত্যন্ত চতুৰ [[ৰাণী বা সহধৰ্মিনী|সহধৰ্মিনীয়ে]] সহায় কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.crfhs.org/familytree/familyhistory1.php?caption_id=4&flg=0 |title=Cochin Royal Family History – Post-1715 |year=2007 |access-date=6 January 2008 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20090114111206/http://www.crfhs.org/familytree/familyhistory1.php?caption_id=4&flg=0 |archive-date=14 January 2009 }}</ref> তেওঁ বিখ্যাত [[ত্ৰিশূৰ জিলা|ত্ৰিশূৰ]] ভাদাক্কে কুৰুপ্পাথ পৰিয়ালৰ সদস্য আছিল যিটো এটা অভিজাত [[নায়াৰ]]/[[মেনন (উপাধি)|মেনন]] পৰিয়াল আছিল। তেওঁৰ পিতৃ কুৰুৰ নাৰায়ণন নাম্বুথিৰিপ্পাদ এনে এটা পৰিয়ালৰ আছিল যিয়ে পৰম্পৰাগতভাৱে [[পালক্কাড জিলা|পালক্কাড]]ৰ ৰজাসকলক অভিষেক কৰাৰ মৰ্যাদা লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=http://kuruppathheritage.com/history|archive-url=https://web.archive.org/web/20200415190958/http://kuruppathheritage.com/history|url-status=dead|archive-date=2020-04-15|title=Kuruppath {{!}} History|date=2020-04-15|access-date=2020-04-15}}</ref> ১৮৮৮ চনত চৈধ্য বছৰ বয়সত তেওঁ তেতিয়াৰ উত্তৰাধিকাৰীৰ তালিকাত চতুৰ্থ স্থানত থকা [[মহাৰাজা]]ৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। তেওঁৰ পূৰ্বৱৰ্তী ৰজাই সিংহাসন ত্যাগ কৰাৰ ফলত তেওঁৰ স্বামীয়ে সিংহাসন আৰোহণ কৰে। যিহেতু মহাৰাজাজন এজন পণ্ডিত আছিল আৰু তেওঁৰ আন আন আগ্ৰহ আছিল, সেয়েহে তেওঁ ৰাজ্যৰ বিত্তীয় কাম-কাজৰ দায়িত্ব লয়। তেওঁৰ নিৰ্দেশনাত দৰমহা চাৰিগুণ বৃদ্ধি কৰা হয় আৰু বৃদ্ধি পোৱা ৰাজহৰ বাবে তেওঁক ১৭ টোপৰ ছালামী দিয়া হয়। ৰাজহুৱা কামৰ বাবে ১৯১৯ চনত ৰজা [[জৰ্জ পঞ্চম]]য়ে পাৰুকুট্টি নেথিয়াৰ আম্মাক [[কাইজাৰ-ই-হিন্দ পদক]] প্ৰদান কৰে আৰু তেওঁ কোচিনৰ লেডী ৰাম বৰ্মা নামেৰে পৰিচিত হয়।<ref>{{Cite web |url=http://www.nationalarchives.gov.uk/a2a/results.aspx?tab=2&Page=1&ContainAllWords=Naithyarammah&ExactPhrase=British+Library%2c+Asia%2c+Pacific+and+Africa+Collections&Places=British+Library%2c+Asia%2c+Pacific+and+Africa+Collections |title=The National Archives {{!}} A2A {{!}} Results<!-- Bot generated title --> |access-date=8 July 2008 |archive-date=8 May 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090508112936/http://www.nationalarchives.gov.uk/a2a/results.aspx?tab=2&Page=1&ContainAllWords=Naithyarammah&ExactPhrase=British+Library%2C+Asia%2C+Pacific+and+Africa+Collections&Places=British+Library%2C+Asia%2C+Pacific+and+Africa+Collections |url-status=live }}</ref> == বৰ্তমান কোচিন ৰাজপৰিয়াল == ৰাজবংশৰ সদস্যসকল সমগ্ৰ বিশ্বতে বিয়পি আছে। এই পৰিয়ালটো বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ ৰাজপৰিয়াল। ইয়াৰ সদস্য সংখ্যা ১,০০০ তকৈ অধিক আৰু পৰিয়ালৰ বহুতো সদস্য এতিয়াও [[থ্ৰিপুনিথুৰা]], [[ত্ৰিশূৰ]] ([[চাজুৰ|চাজুৰ]]) আৰু কোচিৰ অন্যান্য প্ৰান্তত বা ইয়াৰ আশে-পাশে বাস কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2003/03/03/stories/2003030300550200.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20031208162309/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2003/03/03/stories/2003030300550200.htm|url-status=usurped|archive-date=8 December 2003|work=The Hindu |location=India| title=Seeking royal roots | year=2003|access-date=6 January 2008}}</ref> কোচিন ৰাজপৰিয়ালৰ বৰ্তমানৰ মুৰব্বী হ'ল শ্ৰীমতী মৃণালিনী থাম্পুৰান (জন্ম ১৯২৫)। তেওঁৰ বয়স ১০০ বছৰ আৰু তেওঁ ত্ৰিপুনিথুৰাত বাস কৰে।<ref>{{Cite web|title=History of Cochin Royal Family|url=https://www.cochinroyalhistory.org/profile.php|access-date=2021-10-14|website=cochinroyalhistory.org}}</ref><ref>{{Cite web|title=Kingdom of Cochin History course|url=https://www.kingdomofcochin.org/history|access-date=2024-12-02|website=kingdomofcochin.org}}</ref> পৰিয়ালৰ আন জনাজাত সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছে ড° কোচা বৰ্মা,<ref>{{Cite web|title=Profile of the Author|url=https://www.cochinroyalhistory.org/profile.php|access-date=2024-12-19|website=cochinroyalhistory.org}}</ref> ড° ক্ৰিছ কেৰালা বৰ্মা<ref>{{Cite web|title=Prince Chris Kerala Varma|url=https://www.kingdomofcochin.org/chris|access-date=2024-12-19|website=kingdomofcochin.org}}</ref> == গেলেৰী == <gallery class="center" widths="200" heights="200"> File:Chazhur Kovilakam.jpg|চাজুৰ গাঁৱত চাজুৰ কোভিলাকমৰ প্ৰাচীন প্ৰাসাদটো আছে। এয়া ত্ৰিশূৰ জিলাৰ কোচিন ৰাজপৰিয়ালৰ (পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপম) মূল শিপা (মূলা থাৱাজী)। File:Chazhur Kovilakam Vadakke kettu.jpg|ভাদাক্কে কেট্টু (প্ৰাসাদৰ উত্তৰ দিশত থকা নালুকেট্টু) File:Chazhur Kovilakam Nalukettu.JPG|চাজুৰ ৰাজপৰিয়ালৰ নালুকেট্টু (কেৰালা শৈলীৰ যুটীয়া পৰিয়ালৰ ঘৰ) এই গাঁৱতে আছে। File:Chazhur Kovilakam Nalukettu.jpg|নালুকেট্টু File:APPUKKUTTAN THAMPURAN.JPG|প্ৰয়াত শ্ৰী কেৰালাবৰ্মা আপ্পুকুট্টান থাম্পুৰান (১৯৪৩–২০১২), চাজুৰ কোভিলাকমৰ এজন সদস্য File:Malika.JPG|চাজুৰ কোভিলাকম ভাদাক্কেকেট্টু – মালিকা </gallery> == লগতে চাওক == * [[কালিকটৰ জামোৰিন]] * [[ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক একত্ৰীকৰণ]] * [[কোচিৰ ইতিহাস]] * [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]] * [[থ্ৰিপ্পুনিথুৰা]] * [[পালিয়াথ আছান]] * [[পেৰুম্পাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্পাদাপ্পু]] * [[পোন্নানি]] == টোকা == {{Notelist}} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == অধিক পঢ়ক == * ''জিনিয়ালজী অৱ কোচিন ৰিয়েল ফেমিলী'' – [[ৰমেশন থাম্পুৰান]]ৰ দ্বাৰা == গ্ৰন্থপঞ্জী == * কাটজ, নাথান আৰু গোল্ডবাৰ্গ, হেলেন এছ. ''কাশ্ৰুত, কাষ্ট এণ্ড কাব্বালাহ: দ্য ৰিলিজিয়াছ লাইফ অৱ দ্য জিউছ অৱ কোচিন''. মনোহৰ বুকছ, ২০০৫. * কুল্কে, হাৰমান. ''এ হিষ্ট্ৰি অৱ ইণ্ডিয়া''. নিউয়ৰ্ক: ৰাউটলেজ, ২০০৪. * মেনন, পি. ছানগুনি. ''হিষ্ট্ৰি অৱ ত্ৰিবাংকুৰ ফ্ৰম দ্য আৰ্লিয়েষ্ট টাইমছ''. ১৮৭৮. [https://archive.org/details/ahistorytravanc00menogoog] * পিল্লাই, এলামকুলাম কুঞ্জন. ''ষ্টাডিজ ইন কেৰালা হিষ্ট্ৰি''. কোট্টায়াম, ১৯৭০. * ৰামচন্দ্ৰন, ৰথী. ''হিষ্ট্ৰি অৱ মেডিভেল কেৰালা''. প্ৰগতি পাব্লিকেচনছ, ২০০৫. * থাম্পুৰান, ৰমেশন. ''জিনিয়ালজী অৱ কোচিন ৰিয়েল ফেমিলী''. * ''হিষ্ট্ৰি অৱ কেৰালা'', কে পি পদ্মনাভ মেনন, খণ্ড ২. * ''চাজুৰ কপাৰপ্লেট'', এছ. ৰাজেন্দু, কোট্টায়াম, ২০১৫. == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category}} * [https://www.kingdomofcochin.org কিংডম অৱ কোচিন ডিপ্ল'মেটিক ৱেবছাইট] * [http://cochinroyalhistory.org কোচিন ৰয়েল ফেমিলী হিষ্টৰিকেল ছ'চাইটি] * [http://www.namboothiri.com নম্বুডিৰি ৱেবছাইটছ ট্ৰাষ্ট] {{কোচি (ভাৰত) বিষয়সমূহ}} {{ভাৰতৰ দেশীয় ৰাজ্যসমূহ}} {{মাদ্ৰাছ ষ্টেটছ এজেন্সীৰ দেশীয় ৰাজ্যসমূহ}} {{পৰ্তুগীজ বহিঃৰাজ্য সাম্ৰাজ্য}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:কোচিন ৰাজ্য}} [[শ্ৰেণী:কোচিন ৰাজ্য| ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতত একাদশ শতিকাৰ প্ৰতিষ্ঠা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতত ১৯৪৯ চনৰ অৱলুপ্তি]] [[শ্ৰেণী:কোচিৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:ত্ৰিশূৰৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ দেশীয় ৰাজ্যসমূহ]] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ ৰাজ্যসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ প্ৰাক্তন ৰাজতন্ত্ৰসমূহ]] [[শ্ৰেণী:এছিয়াত প্ৰাক্তন ব্ৰিটিছ উপনিৱেশ আৰু ৰক্ষিত ৰাজ্যসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ত্ৰিবাংকুৰ-কোচিন]] [[শ্ৰেণী:প্ৰাক্তন ৰাজ্যসমূহ]] sicegomqko6i17opb5s8u5pnq8gpma4 626369 626343 2026-08-12T04:09:41Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 7 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 626369 wikitext text/x-wiki {{Short description|১৯৪৯ চনৰ আগতে ভাৰতৰ ৰাজতন্ত্ৰ}} {{hatnote|[[কোচিনচীন]] ৰাজ্যৰ সৈতে বিভ্ৰান্ত নহ'ব, যাক [[ডাং ত্ৰং]] বুলিও জনা যায়।}} {{Infobox former country | conventional_long_name = কোচিন ৰাজ্য | common_name = কোচিন | status = [[ৰক্ষিত ৰাজ্য]] | empire = | status_text = * স্বাধীন ৰাজ্য (দ্বাদশ শতিকা–১৩৭০) * [[বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্য]]ৰ অধীনত (১৩৭০–১৫৬৫) * স্বাধীন ৰাজ্য (১৫৬৫–১৭৬৬) * [[মহীশূৰ ৰাজ্য]]ৰ অধীনত (১৭৬৬–১৭৯৯) * অৰ্ধ-স্বাধীন; [[ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ সৈতে অধীনস্থ মিত্ৰতা (১৭৯৯–১৮১৫) * ভাৰতৰ [[দেশীয় ৰাজ্য]] (১৮১৫–১৯৪৭) | capital = [[পেৰুম্পাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্পাদাপ্পু]] ([[পোন্নানি]])<br />[[কোদুংগাল্লুৰ]]<br />[[থ্ৰিপুনিথুৰা]]<br />[[ত্ৰিশূৰ]]<br />[[মাট্টানচেৰী]] | government_type = [[নিৰংকুশ ৰাজতন্ত্ৰ]]<br />[[দেশীয় ৰাজ্য]] | leader_title1 = [[ৰজা]] | year_start = দ্বাদশ শতিকা<ref name="askh"/> | year_end = ১ জুলাই ১৯৪৯ | p1 = চেৰা ৰাজবংশ | s1 = ত্ৰিবাংকুৰ-কোচিন | flag_s1 = Flag of India.svg | native_name = കൊച്ചി രാജ്യം | image_flag = Cochin flag.svg | flag_alt = কোচিন ৰাজ্য | image_coat = | image_map = Map of the Kingdom of Cochin.jpg | image_map_alt = কোচিন | common_languages = | title_leader = [[ৰজা]] | year_leader1 = দ্বাদশ শতিকা (প্ৰথম) | leader1 = বীৰ কেৰালা বৰ্মা | year_leader2 = ১৯৪৮–১৯৪৯ (অন্তিম) | leader2 = [[ৰাম বৰ্মা পৰীক্ষিৎ থাম্পুৰান|ৰাম বৰ্মা অষ্টাদশ]] | title_deputy = [[দিৱান]] | year_deputy1 = ১৮১২–১৮১৮ (প্ৰথম) | deputy1 = জন মুনৰো | year_deputy2 = ১৯৪৪–১৯৪৭ (অন্তিম) | deputy2 = [[চি. পি. কৰুণাকৰ মেনন]] | official_languages = [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] | religion = '''সংখ্যাগৰিষ্ঠ''': [[হিন্দু ধৰ্ম]] <small>(চৰকাৰী)</small> <br /> '''সংখ্যালঘু''': <br />[[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]]<br />[[ইহুদী ধৰ্ম]]<br />[[ইছলাম ধৰ্ম]] | currency = [[টকা]] | today = [[ভাৰত]] | demonym = | area_km2 = | area_rank = | GDP_PPP = ৬০০.০৩ কোটি মাৰ্কিন ডলাৰ | GDP_PPP_year = | HDI = | HDI_year = }} '''কোচিন ৰাজ্য''' বা '''কোচিন ষ্টেট'''ক '''পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপম''' বুলিও জনা যায়।<ref>{{Cite book |last=Eapan |url=https://books.google.co.in/books?id=j7VFEAAAQBAJ&pg=PA6&dq=Perumpadappu+Swaroopam&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwim_KDEuK-UAxUWjGMGHYUSE2gQ6AF6BAgIEAM#v=onepage&q=Perumpadappu%20Swaroopam&f=false |title=The Permanent King of Cochin |trans-title=কোচিনৰ স্থায়ী ৰজা |date=2021-03-12 |publisher=The Savings Trust Limited |language=en}}</ref> ইয়াৰ ৰাজধানী [[কোচি]] চহৰৰ নাম অনুসৰি এই নাম ৰখা হৈছিল। বৰ্তমানৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ মধ্যভাগত এই ৰাজ্যখন অৱস্থিত আছিল। দ্বাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ইয়াৰ উৎপত্তি হৈছিল। ১৯৪৯ চনত [[ভাৰত অধিৰাজ্য|ভাৰতীয় অধিৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত নোহোৱালৈকে ইয়াৰ শাসন চলিছিল। কোচিন ৰাজ্যখনক প্ৰথমে পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপম বুলি জনা গৈছিল। [[মধ্যযুগীয় ভাৰত|মধ্যযুগত]] ই পৰৱৰ্তী চেৰাসকলৰ শাসনৰ অধীনত আছিল। দ্বাদশ শতিকাত মহোদয়াপুৰম চেৰাসকলৰ পতনৰ পিছত আন বহুতো প্ৰদেশৰ লগতে পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপম এখন স্বাধীন ৰাজনৈতিক সত্তাত পৰিণত হয়। অৱশ্যে মালাবাৰ উপকূলত পৰ্তুগীজসকলৰ আগমনৰ পিছতহে পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপমে ৰাজনৈতিক গুৰুত্ব লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। পেৰুম্পাদাপ্পুৰ শাসকসকলৰ [[এডাপ্পাল্লী]]ৰ নাম্বুদিৰি শাসকসকলৰ সৈতে পাৰিবাৰিক সম্পৰ্ক আছিল। এডাপ্পাল্লীৰ শাসকসকলৰ পৰা [[কোচি]] আৰু [[ভিপিন]] পেৰুম্পাদাপ্পুৰ শাসকসকললৈ হস্তান্তৰ কৰাৰ পিছত তেওঁলোক কোচিৰ ৰজা হিচাপে পৰিচিত হয়। ঐতিহাসিকভাৱে কোচিনৰ ৰাজধানী [[কোদুংগাল্লুৰ]]ত আছিল। কিন্তু ১৩৪১ চনত এক ভয়ংকৰ বানপানীৰ ফলত ৰাজধানী কোচিনলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। পঞ্চদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে কোচিনে নিজকে সম্পূৰ্ণৰূপে ৰক্ষা কৰাৰ সামৰ্থ্য হেৰুৱাই পেলাইছিল। পঞ্চদশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে [[কালিকটৰ জামোৰিন]]ৰ আক্ৰমণৰ ফলত ৰাজ্যখন সৰ্বনিম্ন পৰ্যায়লৈ সংকুচিত হৈ পৰে। ভাৰতত পৰ্তুগীজ নৌসেনা উপস্থিত হোৱাৰ সময়ত কোচিন ৰাজ্যই জামোৰিনৰ হাতত নিজৰ [[সামন্ত]]সকলক হেৰুৱাইছিল। ইয়াৰ ভিতৰত [[এডাপ্পাল্লী]] আৰু কোদুংগাল্লুৰো আছিল। কোদুংগাল্লুৰ ঐতিহাসিকভাৱে ৰাজ্যখনৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল। বিপদত পৰা নিজৰ স্বাধীনতা ৰক্ষা কৰিবলৈ কোচিনে এক সুযোগ বিচাৰি আছিল। ৰজা উন্নি গোদা বৰ্মাই ১৫০০ চনৰ ২৪ ডিচেম্বৰত পেড্ৰো আলভাৰেছ কেব্ৰালক উষ্ম আদৰণি জনায়। তেওঁ কালিকটৰ জামোৰিনৰ বিৰুদ্ধে পৰ্তুগাল আৰু কোচিন ৰাজ্যৰ মাজত মিত্ৰতাৰ চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰে। অঞ্চলটোত কেইবাটাও দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এইবোৰ পৰ্তুগীজ ইষ্ট ইণ্ডিজৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল ফৰ্ট মানুৱেল। কোচিন দীৰ্ঘদিন ধৰি [[পৰ্তুগীজ সাম্ৰাজ্য|পৰ্তুগীজ]] সুৰক্ষাত (১৫০৩–১৬৬৩) আছিল আৰু ভাৰতত থলুৱা আৰু বিদেশী শক্তিৰ বিৰুদ্ধে সাহায্য প্ৰদান কৰিছিল। লুচো-ডাচ্চ যুদ্ধৰ পিছত ডাচ্চ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী (১৬৬৩–১৭৯৫) কোচিনৰ মিত্ৰ শক্তিত পৰিণত হয়। তাৰ পিছত [[এংলো-ডাচ্চ যুদ্ধ]]ৰ অন্তত [[ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ে (১৭৯৫–১৮৫৮, ৬ মে' ১৮০৯ ত নিশ্চিত কৰা হয়) কোচিন ৰাজ্যৰ ওপৰত [[ব্ৰিটিছ সৰ্বোচ্চ ক্ষমতা]] সাব্যস্ত কৰে। [[File:Madras map 1913.jpg|thumb|মাদ্ৰাছ ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ, ১৯১৩]] ১৯৫০ চনত ত্ৰিবাংকুৰ ৰাজ্য কোচিন ৰাজ্যৰ সৈতে চামিল হৈ ত্ৰিবাংকুৰ-কোচিন ৰাজ্য গঠন কৰে। ১৯৫৬ চনত [[তামিল ভাষা|তামিল]] সংখ্যাগৰিষ্ঠ পাঁচখন [[তালুক]] ক্ৰমে বিলাবানকোড, [[কালকুলাম]], [[থোবালাই]], [[অগস্তীশ্বৰম]] আৰু চেংগোট্টাই ত্ৰিবাংকুৰ-কোচিনৰ পৰা [[মাদ্ৰাছ ৰাজ্য]]লৈ হস্তান্তৰ কৰা হয়।<ref name="Kerala">{{Cite web|url=https://legislative.gov.in/sites/default/files/A1956-37.pdf|title=The States Reorganisation Act, 1956|trans-title=ৰাজ্য পুনৰ্গঠন আইন, ১৯৫৬|website=legislative.gov.in|publisher=Government of India|access-date=10 June 2021|archive-date=17 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211117014954/https://legislative.gov.in/sites/default/files/A1956-37.pdf|url-status=live}}</ref> ভাৰত চৰকাৰৰ [[ৰাজ্য পুনৰ্গঠন আইন, ১৯৫৬]] অনুসৰি ১৯৫৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত ত্ৰিবাংকুৰ-কোচিনৰ [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]]ভাষী অঞ্চলসমূহ [[মালাবাৰ জিলা]]ৰ ([[লাক্ষাদ্বীপ]] আৰু [[মিনিকয়]] দ্বীপপুঞ্জ বাদ দি) সৈতে চামিল হয়। লগতে [[মাদ্ৰাছ ৰাজ্য]]ৰ দক্ষিণ কানাড়া জিলাৰ [[কাছাৰগড় জিলা|কাছাৰগড়]] তালুকো ইয়াৰ লগত চামিল কৰি আধুনিক [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] ৰাজ্য [[কেৰালা]] গঠন কৰা হয়।<ref name="Kerala"/> == অঞ্চলসমূহ == [[File:Kochi 1960 street.jpg|thumb|left|১৯৬০ৰ দশকত কোচিন, ভাৰতীয় সংঘত যোগদান কৰাৰ মাত্ৰ কেইবছৰমানৰ পিছত]] ১৮০০ চনৰ পৰা ১৯৪৭ চনলৈকে কোচিন ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল বৰ্তমানৰ [[ত্ৰিশূৰ জিলা]]ৰ বেছিভাগ অংশ (চাভাক্কাদ তালুক বাদ দি), পালক্কাড জিলাৰ [[আলাথুৰ]] তালুকৰ কিছু অংশ আৰু সমগ্ৰ [[চিত্তুৰ]] তালুক, কোচি তালুক ([[ফৰ্ট কোচি]] বাদ দি), [[কনায়ন্নুৰ]] তালুকৰ বেছিভাগ অংশ ([[এডাপ্পাল্লী]] বাদ দি), এৰ্নাকুলাম জিলাৰ [[আলুভা]] তালুকৰ কিছু অংশ ([[কৰুকুট্টি]], [[অংগামালী]], [[কালাদি]], [[চোৱাৰা]], [[কানজুৰ]], [[শ্ৰীমুলনগৰম]], [[মালায়াত্তুৰ]], [[মাঞ্জাপ্ৰা]]), [[কুন্নথুনাদ]] তালুকৰ কিছু অংশ আৰু [[পৰাভুৰ তালুক]]ৰ কিছু অংশ ([[চেন্দামংগলম]]) যিবোৰ এতিয়া [[কেৰালা]]ৰ অংশ। == ইতিহাস == === উৎপত্তি === কোচিন ৰাজ্য বা কোচিন ৰাজপৰিয়ালৰ উত্থানৰ বিষয়ে কোনো লিখিত প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। এই পৰিয়ালক পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপম বুলিও জনা যায়।<ref name="Kerala.com-2007">{{cite web|url=http://www.kerala.com/ke_historyancient.htm|title=Kerala History|trans-title=কেৰালাৰ ইতিহাস|author=Kerala.com|year=2007|access-date=7 January 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080110143725/http://www.kerala.com/ke_historyancient.htm|archive-date=10 January 2008|url-status=dead|archivedate=10 January 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080110143725/http://www.kerala.com/ke_historyancient.htm|deadurl=yes}}</ref> শাসকীয় ৰাজবংশটোৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে কেৱল লোককথা আৰু কাহিনীবোৰহে পোৱা যায়। ইয়াৰ ঐতিহাসিক চিত্ৰখন স্পষ্ট নহয়। বৰ্তি থকা পাণ্ডুলিপিসমূহ যেনে ''[[কেৰালোলপঠী]]'', ''কেৰালামাহাত্ম্যম'' আৰু ''পেৰুম্পাদাপ্পু গ্ৰন্থৱৰী'' হৈছে পৌৰাণিক কাহিনী আৰু কিংবদন্তিৰ সংগ্ৰহ। পৰম্পৰাগত ঐতিহাসিক উৎস হিচাপে এইবোৰ নিৰ্ভৰযোগ্য নহয়। ''পেৰুম্পাদাপ্পু গ্ৰন্থৱৰী''ত ৰাজবংশীয় উৎপত্তিৰ এক অতিৰিক্ত বিৱৰণ আছে: <blockquote>''পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপম''ৰ অন্তিমটো ''থাভাজী''ৰ অস্তিত্ব ''[[কলি যুগ]]''ৰ দিনা ''শোদশাংগামসুৰাজ্যম''ত হৈছিল। [[চেৰামান পেৰুমলসকলৰ কিংবদন্তি|চেৰামান পেৰুমলে]] ভূমিখনক দুভাগত বিভক্ত কৰিছিল। উত্তৰ দিশৰ ১৭ "অংশ" আৰু দক্ষিণৰ ১৭ অংশ মিলি মুঠ ৩৪ অংশ তেওঁৰ ভতিজা আৰু পুত্ৰসকলক দিছিল। [[কন্যাকুমাৰী (চহৰ)|কন্যাকুমাৰী]] আৰু [[গোকৰ্ণ, ভাৰত|গোকৰ্ণ]]ৰ (বৰ্তমান [[কৰ্ণাটক]]ত) মাজৰ চৌত্ৰিশখন ৰাজ্য "থাম্পুৰান"ক দিয়া হৈছিল। তেওঁ চেৰামান পেৰুমলৰ শেষৰগৰাকী ভতিজীৰ কন্যা আছিল।</blockquote> [[কেৰালোলপঠী]]য়ে ৩ ৪৫ [[সাধাৰণ যুগ|খ্ৰীষ্টাব্দ]]ত তেওঁৰ ৰাজ্য বিভাজনৰ কথা লিপিবদ্ধ কৰিছে। পেৰুম্পাদাপ্পু গ্ৰন্থৱৰীয়ে ৩৮৫ খ্ৰীষ্টাব্দত আৰু [[উইলিয়াম লোগান (মালাবাৰ মেনুৱেল)|উইলিয়াম লোগানে]] ৮২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত এই বিভাজন হোৱা বুলি উল্লেখ কৰিছে। [[কেৰালা]]ৰ এই প্ৰাৰম্ভিক বিভাজনসমূহৰ কোনো লিখিত নথিপত্ৰ নাই। কিন্তু কিছুমান বুৰঞ্জীবিদৰ মতে দ্বাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে দ্বিতীয় [[চেৰা ৰাজবংশ|চেৰা]] ৰাজ্যৰ সময়ত এই বিভাজন হ'ব পাৰে।<ref>{{cite book|author=Pillai, Elamkulam Kunjan| title=Studies in Kerala History|trans-title=কেৰালা ইতিহাসৰ অধ্যয়ন|year=1970}}</ref> === প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাস === বৰ্তমানৰ [[মালাপ্পুৰম জিলা]]ৰ [[পোন্নানি]]ৰ সমীপৰ [[পেৰুম্পাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্পাদাপ্পু]]ত ৰাজ্যখনৰ আদিম সদৰ কাৰ্যালয় আছিল।<ref name="askh"/> মধ্যযুগৰ আদিভাগত [[পেৰুম্পাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্পাদাপ্পু]]ৰ শাসকগৰাকীয়ে [[কোদুংগাল্লুৰ]]লৈ পলাই গৈছিল। [[তিৰুনাবায়া]] যুদ্ধৰ পিছত কালিকটৰ জামোৰিনয়ে [[পোন্নানি]] অঞ্চল দখল কৰাৰ সময়ত এই ঘটনা ঘটিছিল।<ref name="askh">A Survey of Kerala History, A. Sreedhara Menon, DC Books, Kottayam (2007)</ref> [[কোজিকোড়|কালিকট]] ([[পোৰলাথিৰী]] ৰাজ্য) [[এৰানাড]]ৰ [[জামোৰিন]]য়ে জয় কৰিছিল। তাৰ পিছত তেওঁ পেৰুম্পাদাপ্পু ৰাজ্যৰ কিছু অংশ জয় কৰে আৰু ইয়াৰ ওপৰত নিজৰ আধিপত্য সাব্যস্ত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। উত্তৰাঞ্চলৰ মাতৃভূমি আৰু আদিম ৰাজধানী হেৰুৱাইলেও পেৰুম্পাদাপ্পু ৰাজবংশই মধ্য কেৰালাৰ এক বিশাল এলেকাত এখন ৰাজ্য বজাই ৰাখিছিল। তেতিয়াও ইয়াক আনুষ্ঠানিকভাৱে "পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপম" বুলি কোৱা হৈছিল। তেওঁলোকৰ ৰাজ্য উত্তৰে পুৰাক্কাইথাৰ পৰা পূবে [[আনামালাই পাহাৰ|আনামালা]] আৰু দক্ষিণে [[পুৰাক্কাদ]]লৈকে বিস্তৃত আছিল।<ref name="Ayyar, p.128">Ayyar, p.128</ref> === ৰাজকীয় ৰাজবংশ আৰু উত্তৰাধিকাৰ === পেৰুম্পাদাপ্পু ৰাজবংশৰ শেষত পাঁচটা শাখা (মুট, এলায়া, পাল্লুৰুট্টি, মাদাট্টুমকিল আৰু চালিয়ুৰ) সৃষ্টি হৈছিল। প্ৰতিটো শাখাৰে নিজা পাৰিবাৰিক স্থান, লগুৱা আৰু [[নায়াৰ]] সেনা আছিল। কিন্তু পাঁচোটা শাখা (''থাৱলী'') এজন সাধাৰণ শাসক ৰজাৰ অধীনত একত্ৰিত হৈছিল। তেওঁ আটাইকেইটা শাখাৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বয়সীয়াল পুৰুষ সদস্য আছিল।<ref name="Ayyar, p.128"/> পেৰুম্পাদাপ্পু (আৰু ভৱিষ্যতৰ কোচিন) ৰাজবংশই [[কেৰালা]]ত প্ৰচলিত মাতৃপ্ৰধান উত্তৰাধিকাৰী নিয়ম মানি চলিছিল (যিটো ত্ৰিবাংকুৰ ৰাজপৰিয়ালৰ সৈতে একে)।<ref>Mennon, p.480</ref> উত্তৰাধিকাৰ মহিলাৰ ফালৰ পৰা আহিছিল। অৰ্থাৎ ৰজাৰ পুত্ৰসকললৈ নহয়, তেওঁৰ মাতৃৰ ফালৰ ভাতৃসকললৈ আৰু তাৰ পিছত তেওঁৰ ভগ্নীৰ পুত্ৰসকললৈ (অৰ্থাৎ ভতিজাসকললৈ) গৈছিল। তত্ত্বগতভাৱে সম্ভাৱ্য প্ৰাৰ্থীসকলৰ ভিতৰত বয়সত আটাইতকৈ জ্যেষ্ঠজন উত্তৰাধিকাৰী হ'ব লাগে। পিছলৈ এই নিয়ম শিথিল কৰা হয়। কাৰ্যক্ষেত্ৰত ৰাজত্ব নিৰ্বাচিত হ'বলৈ ধৰে যাতে উত্তৰাধিকাৰীজন বেছি বয়সীয়াল বা অযোগ্য নহয়। উপেক্ষিত প্ৰকৃত জ্যেষ্ঠজনক প্ৰতীকী বা আনুষ্ঠানিক মৰ্যাদাৰে সন্তুষ্ট কৰা হৈছিল (বিশেষকৈ ধৰ্মীয়ভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ উপাধি ''মুপ্পুস্থানম'')।<ref name="Mennon, p.481">Mennon, p.481</ref> অৱসৰ গ্ৰহণো বাধ্যতামূলক আছিল। এক নিৰ্দিষ্ট বয়সত বা সামৰিক অক্ষমতাত উপনীত হ'লে এজন ৰজাই অৱসৰ গ্ৰহণ কৰি ধৰ্মীয় জীৱন গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছিল। ক্ষমতা তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰীৰ হাতলৈ বা উত্তৰাধিকাৰীজন সাবালক নোহোৱালৈকে এজন ৰীজেণ্টৰ হাতলৈ হস্তান্তৰ কৰা হৈছিল। উত্তৰাধিকাৰক লৈ প্ৰায়ে পাঁচটা শাখাৰ মাজত কাজিয়া হৈছিল। কালিকটৰ জামোৰিনয়ে এই পাৰিবাৰিক কাজিয়াবোৰৰ সুযোগ লৈছিল। কেতিয়াবা মধ্যস্থতাকাৰীৰ ভূমিকাত অৱতীৰ্ণ হৈ তেওঁ দক্ষিণৰ ৰাজ্যখনত নিজৰ প্ৰভাৱ বৃদ্ধি কৰিছিল। === কোচিনলৈ পৰিৱৰ্তন === ভৱিষ্যতৰ কোচিন চহৰ প্ৰথম অৱস্থাত এটা দীঘলীয়া বান্ধৰ কাষৰ এখন সৰু গাঁওহে আছিল। ১৩৪১ চনত হোৱা ভয়ংকৰ বানপানী আৰু [[পেৰিয়াৰ নদী]]ৰ পানী উপচি পৰাৰ ফলত [[ভেম্বানাদ হ্ৰদ]] আৰু [[আৰৱ সাগৰ]]ৰ মাজত এটা নতুন পথ মুকলি হয়। এই স্থানতে বৰ্তমান কোচিন অৱস্থিত। ই দীঘলীয়া কোচিন উপদ্বীপক (''কৰাপুৰম'') বৰ্তমানৰ [[ভিপিন]] দ্বীপৰ পৰা পৃথক কৰে।<ref>Hunter's ''Imperial Gazetteer'' (1908, p.360).</ref> ক্ৰেংগানোৰক সাগৰৰ সৈতে সংযোগ কৰা জলপথবোৰ বালিৰে ভৰি পৰাৰ লগে লগে, বাণিজ্যিক জাহাজবোৰ ক্ৰেংগানোৰৰ পৰা আঁতৰি কোচিনৰ নতুন পথটোলৈ যাবলৈ ধৰে। ব্যৱসায়ী পৰিয়ালবোৰ তালৈ স্থানান্তৰিত হৈ গুদাম আৰু ঘৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। নতুন বন্দৰ-চহৰ [[কোচি]]য়ে (কোচিন) সম্পদ আৰু গুৰুত্ব লাভ কৰাৰ লগে লগে এসময়ৰ মহান পুৰণি বন্দৰ চহৰ [[কোদুংগাল্লুৰ]] (ক্ৰেংগানোৰ) পতনৰ দিশলৈ গতি কৰে। প্ৰাৰম্ভিক চহৰখনৰ নগৰীয়া কেন্দ্ৰটো [[মাট্টানচেৰী]] গাঁৱৰ তুলনামূলকভাৱে ওখ মাটিত বিকশিত হৈছিল (বৰ্তমান কোচি চহৰৰ এটা জিলা, যাক এসময়ত "''কচিম ডি চিমা''" বুলি কোৱা হৈছিল)। পৰৱৰ্তী সময়ত কোচিন চহৰলৈ ৰূপান্তৰিত হোৱা অঞ্চলটোৰ প্ৰকৃত মালিক আছিল [[এডাপ্পাল্লী]]ৰ ৰজাসকলৰ এল্লাংগাল্লুৰ ৰাজপৰিয়াল (হ্ৰদৰ পূব দিশত অৱস্থিত)।<ref>Ayyar, p.129</ref> ব্ৰাহ্মণ শ্ৰেণীৰ পৰা অহা এডাপ্পাল্লী ৰাজপৰিয়ালৰ উত্তৰাধিকাৰৰ নিয়ম বেলেগ আছিল। ১৪০০ৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে এডাপ্পাল্লীৰ ৰজাই পেৰুম্পাদাপ্পুৰ এলায়া শাখাৰ এগৰাকী ভগ্নীক বিয়া কৰাইছিল। সেয়েহে তেওঁলোকৰ পুত্ৰ দুটা ৰাজপৰিয়ালৰ উত্তৰাধিকাৰী হৈছিল – পিতৃৰ ফালৰ পৰা এডাপ্পাল্লীৰ আৰু মাতৃৰ ফালৰ পৰা পেৰুম্পাদাপ্পুৰ। কিন্তু পেৰুম্পাদাপ্পুৰ উত্তৰাধিকাৰীৰ তালিকাত তেওঁ প্ৰথম স্থানত নাছিল। ১৪০০ৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে এডাপ্পাল্লীৰ ৰজাই নিজৰ ৰাজকুমাৰ পুত্ৰক তেওঁৰ ভূমিৰ এটা অংশ প্ৰদান কৰে। বিশেষকৈ দক্ষিণ ভিপিন দ্বীপ আৰু নতুন পথটোৰ আশে-পাশে থকা কৰাপুৰম উপদ্বীপৰ উত্তৰ অংশটো ফিয়েফ হিচাপে দিছিল। ইয়াক স্থায়ীভাৱে হস্তান্তৰ কৰাৰ কথা নাছিল। বৰঞ্চ উত্তৰাধিকাৰীজনক তেওঁৰ শাসন দক্ষতা বিকাশ কৰিবলৈ এক প্ৰশিক্ষণস্থলী হিচাপেহে দিয়া হৈছিল। পিতৃৰ উত্তৰাধিকাৰী হোৱাৰ পিছত তেওঁ হ্ৰদটো পাৰ হৈ এডাপ্পাল্লীলৈ যাব বুলি আশা কৰা হৈছিল আৰু পৰৱৰ্তী উত্তৰাধিকাৰীক কোচিনৰ আসনখন হস্তান্তৰ কৰাৰ কথা আছিল। যিহেতু শাসকজন সদায় প্ৰশিক্ষণৰত এজন ৰাজকুমাৰ আছিল, সেয়েহে তেওঁক "''কোচ্চু থাম্পুৰান''" (অৰ্থাৎ 'কনিষ্ঠ প্ৰভু' বা 'কনিষ্ঠ ৰজা') বুলি সম্বোধন কৰা হৈছিল। সেয়েহে তেওঁৰ নাম অনুসৰি ফিয়েফখন "কোচি/কোচিন" নামেৰে পৰিচিত হয়। গতিকে মূল "কোচিন ৰাজ্য" (''কোচি ৰাজ্যম'') এখন সৰু এডাপ্পাল্লী শাখা হিচাপে আৰম্ভ হৈছিল। ই বহু ডাঙৰ পেৰুম্পাদাপ্পু ৰাজ্যৰ পৰা পৃথক আৰু সুকীয়া আছিল।<ref>M.L. Dames (1921) ''Book of Duarte Barbosa'', p.94-95</ref> কোচিনৰ ক্ৰমবৰ্ধমান সম্পদে কোচিনৰ কনিষ্ঠ ৰাজকুমাৰক ক্ষমতা আৰু আধিপত্য প্ৰদান কৰিলে। অৱশেষত তেওঁ পেৰুম্পাদাপ্পু ৰাজবংশৰ অন্যান্য শাখাৰ জ্যেষ্ঠ আত্মীয়সকলৰ ওপৰত নিজৰ কৰ্তৃত্ব সাব্যস্ত কৰিবলৈ সক্ষম হ'ল। লগতে এডাপ্পাল্লীৰ পৰা কোচিনক পৃথক কৰি নিজৰ এক সুকীয়া পথ নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ সুযোগ পালে। এই পৰিৱৰ্তনৰ ফলস্বৰূপে বিশাল "পেৰুম্পাদাপ্পু ৰাজ্য"ক ([[পেৰুম্পাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|''পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপম'']]) "কোচিন ৰাজ্য" বুলি কোৱা হ'ল।<ref name="askh"/> ৰাজ্যৰ ৰাজধানী কোদুংগাল্লুৰৰ পৰা বৰ্তমানৰ কোচিৰ ভিপিনলৈ স্থানান্তৰ কৰা হ'ল। নতুন ৰাজ্যৰ সময়ত নিয়ম সলনি কৰি উত্তৰাধিকাৰ কেৱল কোচিনৰ এলায়া শাখাৰ মাজতে সীমাবদ্ধ কৰা হ'ল। পেৰুম্পাদাপ্পুৰ সকলো শাখাৰ মাজত এই নিয়ম প্ৰযোজ্য নহ'ল (যিটোৱে অন্যান্য শাখাসমূহক অসন্তুষ্ট কৰিছিল)।<ref name="Mennon, p.481"/> === মিং ৰাজবংশৰ সৈতে মিত্ৰতা (১৪১১–১৪৩৩) === [[কোজিকোড়]]ৰ বন্দৰটো, যাক কালিকট বুলিও জনা যায়, মধ্যযুগীয় কেৰালা উপকূলত উৎকৃষ্ট অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক স্থান দখল কৰিছিল। আনহাতে [[কান্নুৰ]], [[কোল্লম]] আৰু কোচি আছিল বাণিজ্যিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ দ্বিতীয় শাৰীৰ বন্দৰ, য'ত বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ব্যৱসায়ীসকল একত্ৰিত হৈছিল।<ref>''The Portuguese, Indian Ocean and European Bridgeheads 1500–1800''. Festschrift in Honour of Prof. K. S. Mathew (2001). Edited by: Pius Malekandathil and T. Jamal Mohammed. Fundacoa Oriente. Institute for Research in Social Sciences and Humanities of MESHAR (Kerala)</ref> পঞ্চদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মালাবাৰ উপকূলত কালিকট আৰু কোচিনৰ মাজত তীব্ৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা চলি আছিল। সেয়ে চীনৰ [[মিং ৰাজবংশ]]ই হস্তক্ষেপ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈ কোচিন আৰু তাৰ শাসকক বিশেষ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰে। চীনাসকলে তেওঁলোকক ''কেইয়িলি'' (可亦里) বুলি কৈছিল।<ref name=sen16-616-7>{{cite journal |last1=Sen |first1=Tansen |title=The Impact of Zheng He's Expeditions on Indian Ocean Interactions |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |date=2016 |volume=79 |issue=3 |pages=609–636 |doi=10.1017/S0041977X16001038}}.</ref> অঞ্চলটোত কালিকট আছিল প্ৰধান বন্দৰ-চহৰ, কিন্তু কোচিন ইয়াৰ প্ৰধান প্ৰতিদ্বন্দ্বী হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল।<ref name=sen16-616-7/> পঞ্চমটো [[মিং ধন-সম্পত্তিৰ যাত্ৰা]]ৰ বাবে এডমিৰেল [[ঝেং হে]]ক কোচিনৰ ''কেইয়িলি''ক এটা মোহৰ প্ৰদান কৰিবলৈ আৰু তেওঁৰ ৰাজ্যৰ এখন পাহাৰক ''ঝেংগুও ঝি ছান'' (鎮國之山, দেশ ৰক্ষা কৰা পাহাৰ) হিচাপে নামকৰণ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছিল।<ref name=sen16-616-7/> ঝেং হেয়ে কোচিনলৈ এখন শিলালিপি কঢ়িয়াই নিছিল। ইয়াত স্বয়ং [[ইয়ংলে সম্ৰাট]]য়ে ৰচনা কৰা এখন ঘোষণাপত্ৰ খোদিত আছিল।<ref name=sen16-616-7/> যিমান দিন কোচিন মিং চীনৰ সুৰক্ষাত আছিল, সিমান দিন [[কালিকটৰ জামোৰিন]]য়ে কোচিন আক্ৰমণ কৰিব পৰা নাছিল আৰু এক সামৰিক সংঘাত এৰাই চলিব পৰা গৈছিল।<ref name=sen16-616-7/> [[মিং ধন-সম্পত্তিৰ যাত্ৰা]]সমূহ বন্ধ হোৱাৰ লগে লগে কোচিনৰ বাবে নেতিবাচক ফলাফল আহি পৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত কালিকটৰ জামোৰিনয়ে কোচিনৰ বিৰুদ্ধে আক্ৰমণ চলায়।<ref name=sen16-616-7/> পঞ্চদশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে জামোৰিনয়ে কোচিন দখল কৰে আৰু তেওঁৰ প্ৰতিনিধিক ৰজা হিচাপে অধিষ্ঠিত কৰে।<ref name=sen16-616-7/> === কালিকটৰ সামন্ত === কোচিনৰ নতুন ৰজা আৰু পেৰুম্পাদাপ্পু শাখাৰ তেওঁৰ আত্মীয়সকল (যিসকলে নিজৰ ভূমিকা ঘূৰাই পাবলৈ আগ্ৰহী আছিল) তথা এডাপ্পাল্লীৰ (যিয়ে নিজৰ মাটি ঘূৰাই পাবলৈ আগ্ৰহী আছিল) মাজত হোৱা সংঘাতে [[কালিকট]]ৰ [[জামোৰিন]]ৰ হস্তক্ষেপৰ পথ প্ৰশস্ত কৰিলে। জামোৰিনয়ে আত্মীয়সকলক ন্যায় প্ৰদানৰ নামত কোচিন আক্ৰমণ কৰে। অৱশেষত জামোৰিনৰ সৈন্যবাহিনী সফল হয় আৰু এক বন্দোৱস্ত জাপি দিয়ে। ইয়াৰ ফলত কোচিনৰ ৰজাক নিজৰ এলেকাৰ মাজতে সীমাবদ্ধ কৰা হয় আৰু কালিকটৰ সামন্ত হোৱাৰ শপত ল'বলৈ বাধ্য কৰোৱা হয়। কোচিন ৰাজ্যই উত্তৰাধিকাৰৰ সময়ত জামোৰিনৰ সন্মতি ল'ব লগা হৈছিল আৰু জামোৰিনৰ সামৰিক অভিযানৰ বাবে বাৰ্ষিক কৰ আৰু সৈন্য যোগান ধৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল।<ref>Ayyar, p.131</ref> ১৫০০ চনত পৰ্তুগীজসকল উপস্থিত হোৱাৰ সময়ত পৰিস্থিতি প্ৰায় এনেকুৱাই আছিল। কোচিন ৰাজ্য আংশিকভাৱে সামন্ত আছিল আৰু আংশিকভাৱে কালিকটৰ জামোৰিনৰ সৈতে যুদ্ধত লিপ্ত আছিল। কোচিনৰ ৰজা উন্নি গোদা বৰ্মাই (পৰ্তুগীজ বুৰঞ্জীত "ত্ৰিমুম্পাৰা ৰাজা" বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে) এই বন্দোৱস্তক লৈ অসন্তুষ্ট আছিল।<ref>Mennon, p.482; Ayyar, p.131-32</ref><ref>''Book of Duarte Barbosa'', v.2, p.94-95.</ref> তেওঁ পৰ্তুগীজ অস্ত্ৰশস্ত্ৰৰ সৈতে মিত্ৰতা স্থাপন কৰাটোক জামোৰিনৰ ক্ষমতা উৎখাত কৰাৰ, কোচিনৰ স্বাধীনতা ঘূৰাই পোৱাৰ আৰু আত্মীয়সকলৰ ওপৰত নিজৰ আধিপত্য স্থাপন কৰাৰ এক উপায় হিচাপে গণ্য কৰিছিল। === পৰ্তুগীজ মিত্ৰতা (১৫০০–১৬৬৩) === [[File:Mattancherry palace bhagvathy kshetram.JPG|thumb|left|[[মাট্টানচেৰী প্ৰসাদ]]-মন্দিৰ, ৰজা বীৰ কেৰালা বৰ্মা প্ৰথমলৈ উপহাৰ হিচাপে [[পৰ্তুগীজ সাম্ৰাজ্য|পৰ্তুগীজসকলৰ]] দ্বাৰা নিৰ্মিত]] [[আৱিষ্কাৰৰ যুগ]]ত ১৪৯৮ চনত পৰ্তুগীজসকল [[কোজিকোড়]]ৰ [[কাপ্পাদ]]ত উপস্থিত হয়। ইয়াৰ ফলত ইউৰোপৰ পৰা ভাৰতলৈ পোণপটীয়া সাগৰীয় পথ মুকলি হয়।<ref>DC Books, Kottayam (2007), A. Sreedhara Menon, A Survey of Kerala History</ref> ভাৰতত প্ৰথম ইউৰোপীয় বসতিৰ স্থান আছিল কোচিন। ১৫০০ চনত [[পৰ্তুগীজ লোক|পৰ্তুগীজ]] এডমিৰেল [[পেড্ৰো আলভাৰেছ কেব্ৰাল]] [[কোজিকোড়|কালিকট]]ৰ পৰা বিতাড়িত হৈ কোচিনত উপস্থিত হয়। কোচিনৰ ৰজাই পৰ্তুগীজসকলক আদৰণি জনায় আৰু এখন বন্ধুত্বৰ চুক্তি স্বাক্ষৰিত হয়। ৰজাই তেওঁলোকক কোচিনত এটা [[কাৰখানা (বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ)|কাৰখানা]] সাজিবলৈ অনুমতি দিয়ে (আৰু কেব্ৰাল যোৱাৰ পিছত কোচিনে ত্ৰিছজন পৰ্তুগীজ আৰু চাৰিজন [[ফ্ৰান্সিস্কান|ফ্ৰান্সিস্কান]] ফ্ৰায়াৰক ৰাজ্যত থাকিবলৈ অনুমতি দিয়ে)। সমৰ্থনৰ প্ৰস্তাৱত আশ্বস্ত হৈ ৰজাই তেওঁৰ শত্ৰু কালিকটৰ [[জামোৰিন]]ৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ ঘোষণা কৰে। ১৫০২ চনত [[ভাস্কো দা গামা]]ৰ নেতৃত্বত এটা নতুন অভিযান কোচিনত উপস্থিত হয় আৰু বন্ধুত্ব পুনৰুজ্জীৱিত কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ভাস্কো দা গামাই কালিকটত গোলাবৰ্ষণ কৰে আৰু তাত থকা আৰব কাৰখানাবোৰ ধ্বংস কৰে। ইয়াৰ ফলত কালিকটৰ শাসক জামোৰিন ক্ষুব্ধ হৈ পৰে। ভাস্কো দা গামা যোৱাৰ পিছত তেওঁ কোচিন আক্ৰমণ কৰে আৰু পৰ্তুগীজ কাৰখানা ধ্বংস কৰে। কোচিনৰ ৰজা আৰু তেওঁৰ পৰ্তুগীজ মিত্ৰসকল [[ভিপিন]] দ্বীপলৈ পিছুৱাই যাবলৈ বাধ্য হয়। অৱশ্যে এটা সৰু সহায়কাৰী পৰ্তুগীজ নৌসেনাৰ আগমন আৰু কেইদিনমানৰ পিছত দুৱাৰ্টে পাচেকো পেৰেইৰা আৰু আগন্তুক মৌচুমী বতাহৰ আগমনে জামোৰিনক শংকিত কৰি তোলে। কালিকটে সৈন্যবাহিনীক মাতি পঠিয়ায় আৰু অৱৰোধ ত্যাগ কৰে। [[File:Thomasreliquiar Kondungallur.jpg|thumb|[[থমাছ দ্য এপষ্টল]]ৰ [[স্মৃতিচিহ্ন]], এখন [[চিৰো-মলাবৰ|চিৰিয়ান গীৰ্জা]]ৰ ছেনিটৰিয়ামত ৰখা হৈছে]] কোচিনৰ ৰজাৰ বাবে সিংহাসন সুৰক্ষিত কৰাৰ পিছত, পৰ্তুগীজ কাৰখানাক কালিকটৰ পৰৱৰ্তী আক্ৰমণৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ পৰ্তুগীজসকলে এটা দুৰ্গ – [[ফৰ্ট মানুৱেল অৱ কোচিন|ফৰ্ট ইমানুৱেল]] ([[ফৰ্ট কোচি]]ত, পৰ্তুগালৰ ৰজাৰ নামানুসৰি) নিৰ্মাণৰ অনুমতি লাভ কৰে। ১৫০৩ চনৰ ২৭ ছেপ্টেম্বৰত পৰ্তুগীজসকলে ভাৰতত নিৰ্মাণ কৰা প্ৰথমটো দুৰ্গ, কাঠৰ দুৰ্গৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰে। নিৰ্মাণৰ সমগ্ৰ কাম স্থানীয় ৰজাই আৰম্ভ কৰিছিল, যিয়ে শ্ৰমিক আৰু সামগ্ৰী যোগান ধৰিছিল। ১৫০৫ চনত কাঠৰ দুৰ্গৰ ঠাইত শিলৰ দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত চহৰখনৰ উন্নত প্ৰতিৰক্ষাৰ বাবে ভিপিন দ্বীপত "কাষ্টেলো ডি চিমা" নামৰ এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা হয়। পৰ্তুগীজ নৌসেনা প্ৰস্থান কৰাৰ সময়ত কেৱল দুৱাৰ্টে পাচেকো পেৰেইৰা আৰু এটা সৰু নৌসেনা কোচিনত ৰৈ গৈছিল। ইফালে কালিকটৰ জামোৰিনে এক বিশাল বাহিনী গঠন কৰি তেওঁলোকক আক্ৰমণ কৰে। পাঁচ মাহ ধৰি কোচিন ৰাজ্যই পাচেকো পেৰেইৰা আৰু তেওঁৰ লোকসকলৰ সহায়ত [[কোচিনৰ যুদ্ধ (১৫০৪)|কালিকটৰ আক্ৰমণ]] প্ৰতিহত কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। কালিকটৰ জামোৰিনৰ অধীনস্থ [[তান্নুৰ ৰাজ্য]]ৰ শাসকে [[কোজিকোড়]]ৰ নিজৰ প্ৰভুৰ বিৰুদ্ধে গৈ পৰ্তুগীজসকলৰ লগ লৈছিল।<ref name="askh"/> ইয়াৰ ফলত, [[তান্নুৰ ৰাজ্য]] (''[[তিৰুৰ তালুক|ৱেত্তাট্টুনাডু]]'') ভাৰতৰ আটাইতকৈ পুৰণি পৰ্তুগীজ উপনিৱেশসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হৈ পৰে। [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]]ৰ শাসকেও কোচিনৰ লগ দিছিল।<ref name="askh"/> ১৬ আৰু ১৭ শতিকাত কোচিনৰ ৰাজপৰিয়ালৰ বহু সদস্যক [[ৱেট্টম গ্ৰাম পঞ্চায়ত|ৱেট্টম]]ৰ পৰা নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref name="askh"/> অৱশ্যে, [[কোচিনৰ যুদ্ধ (১৫০৪)]]ত ৰজাৰ অধীনত [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] বাহিনীয়ে কালিকটৰ জামোৰিনৰ হৈ যুঁজিছিল।<ref>{{cite book|title=Malabar Manual (Volume-I)|last=Logan|first=William|publisher=Asian Educational Services|year=2010|isbn=9788120604476|location=New Delhi|pages=631–666}}</ref> তথাপিতো, [[তান্নুৰ, মালাপ্পুৰম|তান্নুৰ]] অঞ্চলৰ [[মুছলমান মাপ্পিলা]] ব্যৱসায়ীসকলৰ আনুগত্য [[কালিকটৰ জামোৰিন]]ৰ প্ৰতিয়েই আছিল।<ref>{{cite book|author=S. Muhammad Hussain Nainar|year=1942|title=Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language|publisher=University of Madras|url=https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage}}</ref> পৰ্তুগীজসকলৰ সহায়ত কোচিনৰ ৰজাই শাসন চলাই গ'ল। ইফালে পৰ্তুগীজসকলে গোপনে জামোৰিনৰ সৈতে মিত্ৰতা স্থাপনৰ চেষ্টা কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত জামোৰিনে কোচিন বন্দৰ দখল কৰিবলৈ কৰা কেইবাটাও প্ৰচেষ্টা পৰ্তুগীজসকলৰ সহায়ত কোচিনৰ ৰজাই বিফল কৰিছিল। লাহে লাহে কোচিনত পৰ্তুগীজ অস্ত্ৰাগাৰ বৃদ্ধি কৰা হয়, সম্ভৱতঃ ৰজাক কোচিন ৰক্ষা কৰাত সহায় কৰিবলৈ। আৰু দীৰ্ঘদিন ধৰি গোৱাৰ ঠিক পিছতেই ইষ্ট ইণ্ডিজৰ কেন্দ্ৰস্থলত অৱস্থিত কোচিন ভাৰতত পৰ্তুগালৰ বাবে সৰ্বোত্তম স্থান আছিল। তাৰ পৰাই পৰ্তুগীজসকলে বিপুল পৰিমাণৰ মছলা, বিশেষকৈ জালুক ৰপ্তানি কৰিছিল। ১৫৩০ চনত ছেইণ্ট ফ্ৰান্সিছ জেভিয়াৰ উপস্থিত হৈ এটা লেটিন [[খ্ৰীষ্টান মিছন]] প্ৰতিষ্ঠা কৰে। কোচিনত পৰ্তুগীজ ভাইচৰয় [[ভাস্কো দা গামা]]ৰ সমাধি আছিল। ১৫৩৯ চনত তেওঁৰ নশ্বৰ দেহ পৰ্তুগাললৈ ঘূৰাই নিয়াৰ আগলৈকে তেওঁক ছেইণ্ট ফ্ৰান্সিছ চাৰ্চত সমাধিস্থ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite encyclopedia|publisher=Microsoft|encyclopedia=MSN Encarta Encyclopedia|url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761567498/Vasco_Da_Gama.html|title=Death of Vasco Da Gama in Kochi|access-date=23 May 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20091028171509/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761567498/Vasco_Da_Gama.html|archive-date=28 October 2009|url-status=dead}}</ref> আফনচো দে আলবুকাৰ্কৰ সময়ৰ ঠিক পিছতেই কেৰালাত পৰ্তুগীজ প্ৰভাৱ হ্ৰাস পায়।<ref name="Kerala.com-2007" /> === ডাচ্চ মিত্ৰতা (১৬৬৩–১৭৬৬) === [[File:ബോൾഗാട്ടി.jpg|thumb|১৭৪৪ চনত ডাচ্চ ব্যৱসায়ীসকলে নিৰ্মাণ কৰা [[বোলগাটি প্ৰসাদ]] নেডাৰলেণ্ডৰ বাহিৰত থকা আটাইতকৈ পুৰণি ডাচ্চ প্ৰাসাদসমূহৰ ভিতৰত এটা]] পৰ্তুগীজ মিত্ৰতাৰ পিছত [[ডাচ্চ মালাবাৰ|ডাচ্চসকলৰ]] সৈতে মিত্ৰতা স্থাপন হৈছিল। তেতিয়ালৈকে ডাচ্চসকলে পৰ্তুগীজ আৰু তেওঁলোকৰ মিত্ৰসকলৰ সৈতে কেইবাখনো সংঘৰ্ষৰ পিছত [[কুইলন]] জয় কৰিছিল। কোচিন ৰাজপৰিয়ালৰ অসন্তুষ্ট সদস্যসকলে কোচিন ৰজাক উৎখাত কৰাত ডাচ্চসকলৰ সহায় বিচাৰিছিল। ডাচ্চসকলে সফলতাৰে নাজাৰাকালত অৱতৰণ কৰে আৰু পল্লিপ্পুৰমৰ দুৰ্গ দখল কৰি জামোৰিনক অৰ্পণ কৰে। === মহীশূৰৰ আক্ৰমণ (১৭৬৬–১৭৯৯) === মহীশূৰৰ শাসক [[হায়দৰ আলী]]য়ে কোচিন জয় কৰিছিল। ১৭৬৩ চনত তেওঁ [[নগৰা, কৰ্ণাটক|বেদনুৰ]] জয় কৰাৰ খবৰ [[কান্নুৰ|কন্নাননৰ]]ৰ আলী ৰাজাই পোৱাৰ পিছত, তেওঁ ততাতৈয়াকৈ আলীক কেৰালা আক্ৰমণ কৰিবলৈ আৰু কালিকটৰ জামোৰিনৰ সৈতে মোকাবিলা কৰাত সহায় কৰিবলৈ অনুৰোধ জনায়। চুবুৰীয়া শক্তিশালী [[কোলাথিৰী]]ৰ পুৰণি প্ৰতিদ্বন্দ্বী কন্নাননৰৰ মুছলমান মুখীয়ালজন দখলৰ সময়ত মহীশূৰৰ সক্ৰিয় মিত্ৰ আছিল। আলী ৰাজাই কোলাথিৰী ৰজাৰ প্ৰাসাদ দখল কৰি জুই লগাই দিয়ে। ৰজাই তেওঁৰ অনুগামীসকলৰ সৈতে তেতিয়াৰ ব্ৰিটিছ বসতিস্থল টেলিচেৰীলৈ পলাই যায়। বিজয়ৰ পিছত হায়দৰ আলীয়ে বৰ্তমানৰ উত্তৰ মালাবাৰত থকা [[কোট্টায়াম ৰাজ্য]]ত প্ৰৱেশ কৰে আৰু থলুৱা মুছলমানসকলৰ সহযোগত কোট্টায়াম সেনাৰ কিছু প্ৰতিৰোধৰ পিছত ইয়াক দখল কৰে। এখন ৰক্তক্ষয়ী যুদ্ধত কালিকট দখল কৰাৰ পিছত হায়দৰ আলীয়ে বিপুল পৰিমাণৰ ধন লৈ [[পালঘাট]]ৰ মাজেৰে দক্ষিণ-পূবে [[কইম্বাটুৰ]]ৰ ফালে আগবাঢ়ে। মহীশূৰে আলী ৰাজাক সামৰিক গৱৰ্ণৰ আৰু মেডোনাক (এজন প্ৰাক্তন ৰাজহ বিষয়া) নতুনকৈ অধিগ্ৰহণ কৰা মালাবাৰ প্ৰদেশৰ অসামৰিক গৱৰ্ণৰ হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। === ব্ৰিটিছ মিত্ৰতা (১৮১৪–১৯৪৭) === [[File:59Cochin Canal.jpg|thumb|১৯১৩ চনত কোচিন]] ১৮১৪ চনৰ [[১৮১৪ চনৰ এংলো-ডাচ্চ চুক্তি|এংলো-ডাচ্চ চুক্তি]] অনুসৰি, [[বংকা দ্বীপ]]ৰ বিনিময়ত [[ফৰ্ট কোচি]] আৰু ইয়াৰ ভূখণ্ডকে ধৰি কোচিৰ দ্বীপসমূহ যুক্তৰাজ্যক অৰ্পণ কৰা হয়। চুক্তি স্বাক্ষৰিত হোৱাৰ আগতেও কোচিত ইংৰাজ আৱাসী থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।<ref name="kochirajyam">Kochi Rajyacharithram by KP Padmanabha Menon. P(1914)</ref> [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]ৰ সময়ত কোচিন দেশীয় ৰাজ্যখনক তিনিফালৰ পৰা (অৰ্থাৎ উত্তৰ, পশ্চিম আৰু পূবে) ব্ৰিটিছ [[মালাবাৰ জিলা]] আৰু দক্ষিণে [[ত্ৰিবাংকুৰ]]য়ে আৱৰি আছিল।<ref name="kochirajyam"/> ব্ৰিটেইনৰ সৈতে মিত্ৰতা চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰি কোচিন ৰাজ্যই আনৰ দখলৰ পৰা ৰক্ষা পৰে। বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে বন্দৰটোৰ ব্যৱসায় যথেষ্ট বৃদ্ধি পাইছিল আৰু ৰজাই বন্দৰটোৰ আৰু অধিক বিকাশ বিচাৰিছিল। ১৯২০ চনত ৰজাই তেতিয়াৰ [[মাদ্ৰাছ প্ৰেচিডেন্সি|মাদ্ৰাছ]]ৰ গৱৰ্ণৰ লৰ্ড উইলিংডনৰ সহযোগত হাৰ্বাৰ ইঞ্জিনিয়াৰ [[ৰবাৰ্ট ব্ৰিষ্টো]]ক কোচিনলৈ আনে। ২১ বছৰৰ ভিতৰত তেওঁ কোচিনৰ ৰজাক কোচিনক দক্ষিণ এছিয়াৰ আটাইতকৈ নিৰাপদ বন্দৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাত সহায় কৰিছিল, য'ত জাহাজবোৰ নতুনকৈ নিৰ্মাণ কৰা অভ্যন্তৰীণ বন্দৰৰ কাষত ৰখাব পৰা গৈছিল। ইয়াত বাষ্প চালিত ক্ৰেনৰ এটা দীঘলীয়া শাৰী আছিল।<ref>{{cite web|publisher=Corporation of Kochi|work=Robert Charles Bristow employed to develop Kochi port|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=7|title=The Cochin Saga|access-date=23 May 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060503202739/http://www.corporationofcochin.org/Pages/Maintemp.asp?id=7|archive-date=3 May 2006|url-status=dead}}</ref> ইতিমধ্যে ১৯৫৬ চনলৈকে [[মালাবাৰ জিলা]]ৰ অংশ হৈ থকা [[ফৰ্ট কোচি]]ক ১৮৬৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত ১৮৬৫ চনৰ মাদ্ৰাছ আইন ১০ ৰ অধীনত (চহৰৰ উন্নতি আইন ১৮৫০ ৰ সংশোধনী) [[কান্নুৰ]], [[থালাছেৰী]], [[কোজিকোড়]] আৰু [[পালক্কাড]]ৰ লগতে এখন পৌৰসভা হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.lawmin.nic.in/chronology.doc |title=Chronological List of Central Acts (Updated to 17-10-2014) |website=Lawmin.nic.in |access-date=2016-08-07 |archive-date=7 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180107091128/http://lawmin.nic.in/chronology.doc |url-status=dead |archivedate=2018-01-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180107091128/http://lawmin.nic.in/chronology.doc |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite book |last1=Lewis McIver |first1=G. Stokes |title=Imperial Census of 1881 Operations and Results in the Presidency of Madras |date=1883 |publisher=E. Keys at the Government Press |location=Madras |page=444 |edition=(Vol II) |url=https://books.google.com/books?id=b_YIAAAAQAAJ |access-date=5 December 2020}}</ref><ref>{{cite book |last1=Presidency |first1=Madras (India |title=Madras District Gazetteers, Statistical Appendix For Malabar District. |date=1915 |publisher=The Superintendent, Government Press |location=Madras |page=20 |edition=Vol.2 |url=https://books.google.com/books?id=aUEwnQEACAAJ |access-date=2 December 2020}}</ref><ref>{{cite book |first=Henry |last=Frowde |title=Imperial Gazetteer of India |date=1908–1909 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |edition=New |url=https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/ |access-date=2 December 2020 |archive-date=16 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216124143/http://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/ |url-status=live }}</ref> ই [[ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সাম্ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত আছিল আৰু ১৮৮৩ চনত ১৮ জনীয়া এখন ব'ৰ্ডৰ সৈতে ইয়াৰ প্ৰথমখন পৌৰ পৰিষদ নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হৈছিল। ১৮৯৬ চনত কোচিনৰ মহাৰাজাই [[মাট্টানচেৰী]] আৰু [[এৰ্নাকুলাম]]ত টাউন কাউন্সিল গঠন কৰি স্থানীয় প্ৰশাসনৰ সূচনা কৰে। ১৯২৫ চনত প্ৰশাসনত ৰাইজৰ অংশগ্ৰহণ নিশ্চিত কৰিবলৈ এখন কোচি বিধানসভাও গঠন কৰা হয়। বিধানসভাত ৪৫ জন সদস্য আছিল, ইয়াৰে ১০ জনক চৰকাৰীভাৱে মনোনীত কৰা হৈছিল। ভাৰতৰ যিকোনো বিধায়িনী দলৰ সদস্য হোৱা প্ৰথমগৰাকী মহিলা আছিল থোট্টাক্কাত্তু মাধৱীয়াম্মা।<ref>{{cite web|publisher=Corporation of Kochi|title=History and culture of Kochi|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=4|access-date=23 May 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060503202745/http://www.corporationofcochin.org/Pages/Maintemp.asp?id=4|archive-date=3 May 2006|url-status=dead}}</ref> ১৯৪৭ চনত নতুন [[ভাৰতীয় অধিৰাজ্য]]ত স্বেচ্ছাই যোগদান কৰা প্ৰথমখন দেশীয় ৰাজ্য আছিল কোচিন।<ref>{{Cite book |url=https://www.abhilekh-patal.in/jspui/handle/123456789/2762944 |title=Cochin State- Instrument of Accession and Standstill Agreement signed between Kerala Varma, Ruler of Cochin State and the Dominion of India |publisher=Ministry of States, Government of India |year=1947 |location=New Delhi |pages=2 |chapter=Instrument of Accession of the State of Cochin |access-date=31 August 2022 |url-access=registration |via=[[National Archives of India]]}}</ref> ১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত ভাৰত গণৰাজ্যত পৰিণত হয়। কোচিনৰ লগত [[ত্ৰিবাংকুৰ]] একত্ৰিত হৈ [[ত্ৰিবাংকুৰ-কোচিন]] সৃষ্টি হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ইয়াৰ লগত [[মাদ্ৰাছ প্ৰেচিডেন্সি]]ৰ [[মালাবাৰ জিলা]] চামিল কৰা হয়। [[কাছাৰগড়]]ক ইয়াৰ লগত সংযুক্ত কৰা হয় আৰু [[কন্যাকুমাৰী]]ক ইয়াৰ পৰা পৃথক কৰা হয়। ১৯৫৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত [[ভাৰতীয় ৰাজ্য]] [[কেৰালা]] গঠন হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.pbs.org/hiddenindia/history/index.htm|title=Hidden India:The Kerala Spicelands|publisher=[[PBS]]|year=2007|access-date=7 January 2008|archive-date=8 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108213214/https://www.pbs.org/hiddenindia/history/index.htm|url-status=live}}</ref> == প্ৰশাসন == প্ৰশাসনিক সুবিধাৰ বাবে কোচিনক সাতখন তালুকত ভাগ কৰা হৈছিল (১৮৬০ ৰ পৰা ১৯০৫ খ্ৰীষ্টাব্দলৈ): চিত্তুৰ, কোচিন, ক্ৰেংগানোৰ, কনায়ন্নুৰ, মুকুন্দপুৰম, ত্ৰিচুৰ আৰু তালাপিদলী। {| class="wikitable sortable" style="margin:auto;" ! তালুক ! মাটিকালি (বৰ্গমাইলত) ! সদৰ কাৰ্যালয় |- | চিত্তুৰ | ২৮৫ | [[চিত্তুৰ]] |- | কোচিন | ৬৩ | [[মাট্টানচেৰী]] |- | ক্ৰেংগানোৰ | ১৯ | [[ক্ৰেংগানোৰ]] (বৰ্তমানৰ [[কোদুংগাল্লুৰ]]) |- | কনায়ন্নুৰ | ৮১ | [[এৰ্নাকুলাম]] |- | মুকুন্দপুৰম | ৪১৮ | [[ইৰিঞ্জালাকুদা]] |- | তালাপাল্লী | ২৭১ | [[ৱাডাক্কানচেৰী]] |- | ত্ৰিচুৰ | ২২৫ | [[ত্ৰিচুৰ]] (বৰ্তমানৰ [[ত্ৰিশূৰ]]) |- ! মুঠ ! ১,৩৬২ ! |} === ৰাজধানীসমূহ === পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপমৰ ৰাজধানী দ্বাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ পৰা ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ শেষলৈকে ভান্নেৰিৰ [[পেৰুম্পাদাপ্পু (মালাপ্পুৰম জিলা)|পেৰুম্পাদাপ্পু গাঁৱৰ]] চিত্ৰকূটত অৱস্থিত আছিল। যদিও পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপমৰ ৰাজধানী ভান্নেৰিত আছিল, পেৰুম্পাদাপ্পু ৰজাৰ মহোদয়াপুৰমত এটা প্ৰসাদ আছিল। ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে [[জামোৰিন]]য়ে ভান্নেৰি আক্ৰমণ কৰাত পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপমে তেওঁলোকৰ ৰাজধানী ভান্নেৰিৰ পৰা মহোদয়াপুৰমলৈ স্থানান্তৰিত কৰে। ১৪০৫ চনত পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপমে তেওঁলোকৰ ৰাজধানী মহোদয়াপুৰমৰ পৰা [[কোচিন]]লৈ সলনি কৰে। চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষলৈ [[জামোৰিন]]য়ে থ্ৰিক্কানামথিলাকম জয় কৰে আৰু ই মহোদয়াপুৰমৰ ([[থিৰুভাঞ্চিকুলাম]]) বাবে ভাবুকি হৈ পৰে। সম্ভৱতঃ এই কাৰণেই পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপমে তেওঁলোকৰ ৰাজধানী মহোদয়াপুৰমৰ পৰা কোচিনলৈ সলনি কৰিছিল। তদুপৰি ১৩৪১ চনত বানপানীৰ ফলত পুথুভিপ্পু ([[ভিপিন]]) নামৰ এটা দ্বীপৰ সৃষ্টি হয় আৰু কোচিন ভাৰত মহাসাগৰীয় বাণিজ্যৰ বাবে এক বিখ্যাত [[প্ৰাকৃতিক বন্দৰ]] হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://knowindia.net/kerala/kochi/kochi.html|title=History of Cochin – Ernakulam|year=2007|access-date=6 January 2008|archive-date=8 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108225244/http://knowindia.net/kerala/kochi/kochi.html|url-status=live}}</ref> পুৰণি [[কোদুংগাল্লুৰ]] ([[ক্ৰেংগানোৰ]]) বন্দৰৰ গুৰুত্ব হ্ৰাস পাইছিল, যিটো ৰাজধানী স্থানান্তৰ কৰাৰ আন এক কাৰণ হ'ব পাৰে। তাৰ পিছৰ পৰা পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপমে [[কোচিন ৰাজপৰিয়াল]] নামটো ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। অৱশেষত ষোড়শ শতিকাত ভাৰতীয় উপমহাদেশত পৰ্তুগীজসকলৰ আগমনে সম্ভৱতঃ কোচিনৰ ৰাজনীতিত প্ৰভাৱ পেলাইছিল। কোনো ইউৰোপীয় শক্তিৰ সৈতে আনুষ্ঠানিক চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰা ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ ভিতৰত কোচিন ৰাজ্য অন্যতম আছিল। ১৫০০ চনত [[পেড্ৰো আলভাৰেছ কেব্ৰাল]]ৰ সৈতে তেওঁলোকে বাণিজ্যৰ চৰ্তসমূহ চূড়ান্ত কৰিছিল। কালভাট্টিত থকা প্ৰাসাদটোৱেই প্ৰথমে ৰজাসকলৰ বাসভৱন আছিল। অৱশ্যে ১৫৫৫ চনত ৰাজকীয় প্ৰাসাদটো [[মাট্টানচেৰী]]লৈ স্থানান্তৰিত হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.cochin-ernakulam.com/history.htm|title=Kochi – Queen of the Arabian Sea|publisher=KnowIndia.netdate=2007|access-date=6 January 2008|archive-date=14 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191214125023/http://www.cochin-ernakulam.com/history.htm|url-status=usurped}}</ref> আৰু পিছলৈ [[ত্ৰিশূৰ]]লৈ নিয়া হয়। সেই সময়ত পেনভাজিথাম্পুৰান (মহিলা থাম্পুৰান) আৰু আন কোচ্চুথাম্পুৰানসকল (ভল্লিয়াথাম্পুৰান (ৰজা)ৰ বাহিৰে আন থাম্পুৰানসকল) ভেল্লাৰাপ্পিলীৰ এটা প্ৰাসাদত আছিল। অষ্টাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[থ্ৰিপুনিথুৰা]]ই গুৰুত্ব লাভ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ৰাজ্যখন [[ত্ৰিশূৰ]], [[কোচিন]] আৰু [[থ্ৰিপুনিথুৰা]]ৰ পৰা পৰিচালনা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.crfhs.org/familytree/familyhistory1.php?caption_id=3&flg=0 |title=Cochin Royal Family History – Post-1715 |year=2007 |access-date=6 January 2008 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20090114111834/http://www.crfhs.org/familytree/familyhistory1.php?caption_id=3&flg=0 |archive-date=14 January 2009 |archivedate=14 January 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090114111834/http://www.crfhs.org/familytree/familyhistory1.php?caption_id=3&flg=0 |deadurl=yes }}</ref> ১৭৫৫ চনৰ আশে-পাশে পেনভাজিথাম্পুৰান (মহিলা থাম্পুৰান) আৰু আন কোচ্চুথাম্পুৰানসকলে ভেল্লাৰাপ্পাল্লী ত্যাগ কৰি থ্ৰিপুনিথুৰাত বসবাস কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। এনেদৰে থ্ৰিপুনিথুৰা কোচিন ৰাজপৰিয়ালৰ ৰাজধানী হৈ পৰে। == কোচিনৰ মহাৰাজাসকলৰ তালিকা == [[চেৰামান পেৰুমল]]ৰ ভতিজা বীৰকেৰালা বৰ্মাক পৰম্পৰাগতভাৱে কোচিনৰ প্ৰথম মহাৰাজা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। কিন্তু ৰাজবংশৰ লিখিত তথ্য ১৫০৩ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰাহে পোৱা যায়। কোচিনৰ মহাৰাজাক গংগাধৰ কোভিল অধিকাৰিকল বুলিও কোৱা হৈছিল, যাৰ অৰ্থ হৈছে সকলো মন্দিৰৰ মুৰব্বী।<ref>{{cite web|url=http://www.gosree.org/history.html|title=Emergence of Kingdom of Cochin and Cochin Royal Family|author=Thampuran, Rameshan|year=2007|access-date=6 January 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080113184028/http://www.gosree.org/history.html|archive-date=13 January 2008|url-status=dead|archivedate=13 January 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080113184028/http://www.gosree.org/history.html|deadurl=yes}}</ref> ৰজাসকলে মাতৃপ্ৰধান উত্তৰাধিকাৰী ব্যৱস্থা মানি চলিছিল। [[File:Hill Palace Museum Tripunithura DSC 1243 11.jpg|thumb|200px|হিল পেলেচ, মূল প্ৰাসাদ]] [[File:Rajah of Cochin 1868 (2).jpg|thumb|১৮৬৮ চনত কোচিনৰ ৰজা [[ৰাম বৰ্মা চতুৰ্দশ]]]] [[File:H H Raja of Cochin.jpg|thumb|[[ৰাম বৰ্মা পঞ্চদশ]], যাক হিজ এবডিকেটেড হাইনেচ বুলি বেছি জনা যায়]] [[File:Keralavarma king.jpg|thumb|300px|[[ঐক্য কেৰালাম থাম্পুৰান|মহাৰাজা কেৰালা বৰ্মা থাম্পুৰান অৰ্থাৎ<br /> ঐক্য কেৰালাম থাম্পুৰান]]]] === পৰ্তুগীজ মিত্ৰ হিচাপে === # উন্নিৰমণ কোয়িকাল দ্বিতীয় (১৫০৩-১৫৩৭) # বীৰ কেৰালা বৰ্মা প্ৰথম (১৫৩৭–১৫৬৫) # [[কেশৱ ৰাম বৰ্মা]] (১৫৬৫–১৬০১) # বীৰ কেৰালা বৰ্মা দ্বিতীয় (১৬০১–১৬১৫) # ৰবি বৰ্মা প্ৰথম (১৬১৫–১৬২৪) # বীৰ কেৰালা বৰ্মা তৃতীয় (১৬২৪–১৬৩৭) # গোদা বৰ্মা প্ৰথম (১৬৩৭–১৬৪৫) # বীৰৰায়িৰা বৰ্মা (১৬৪৫–১৬৪৬) # বীৰ কেৰালা বৰ্মা চতুৰ্থ (১৬৪৬–১৬৫০) # ৰাম বৰ্মা প্ৰথম (১৬৫০–১৬৫৬) # ৰাণী গংগাধৰলক্ষ্মী (১৬৫৬–১৬৫৮, ৰীজেঞ্চী<ref>{{cite book |last1=Education |first1=Kerala (India) Department of |url=https://books.google.com/books?id=kzFuAAAAMAAJ&q=Rani+Gangadhara+lakshmi+1656 |title=Kerala District Gazetteers: Ernakulam |last2=Menon |first2=A. Sreedhara |date=1965 |publisher=Superintendent of Government Presses |pages=128}}</ref>) # ৰাম বৰ্মা দ্বিতীয় (১৬৫৮–১৬৬২) # গোদা বৰ্মা দ্বিতীয় (১৬৬২–১৬৬৩) === ডাচ্চ মিত্ৰ হিচাপে === # বীৰ কেৰালা বৰ্মা পঞ্চম (১৬৬৩–১৬৮৭) # ৰাম বৰ্মা তৃতীয় (১৬৮৭–১৬৯৩) # ৰবি বৰ্মা দ্বিতীয় (১৬৯৩–১৬৯৭) # ৰাম বৰ্মা চতুৰ্থ (১৬৯৭–১৭০১) # ৰাম বৰ্মা পঞ্চম (১৭০১–১৭২১) # ৰবি বৰ্মা তৃতীয় (১৭২১–১৭৩১) # ৰাম বৰ্মা ষষ্ঠ (১৭৩১–১৭৪৬) # কেৰালা বৰ্মা প্ৰথম (১৭৪৬–১৭৪৯) # ৰাম বৰ্মা সপ্তম (১৭৪৯–১৭৬০) # কেৰালা বৰ্মা দ্বিতীয় (১৭৬০–১৭৭৫) # [[ৰাম বৰ্মা অষ্টম]] (১৭৭৫–১৭৯০) # [[ৰাম বৰ্মা নৱম]] (শকতান থাম্পুৰান) (১৭৯০–১৮০৫) === ব্ৰিটিছ দেশীয় ৰাজ্য হিচাপে === # [[ৰাম বৰ্মা দশম]] (১৮০৫–১৮০৯) – ভেল্লাৰাপল্লী-য়িল থীপেট্টা থাম্পুৰান # [[কেৰালা বৰ্মা তৃতীয়]] (বীৰ কেৰালা বৰ্মা) (১৮০৯–১৮২৮) – কৰ্কিদকা মাসতিল থীপেট্টা থাম্পুৰান # [[ৰাম বৰ্মা একাদশ]] (১৮২৮–১৮৩৭) – তুলাম-মাসতিল থীপেট্টা থাম্পুৰান # [[ৰাম বৰ্মা দ্বাদশ]] (১৮৩৭–১৮৪৪) – এডাভা-মাসতিল থীপেট্টা থাম্পুৰান # [[ৰাম বৰ্মা ত্ৰয়োদশ]] (১৮৪৪–১৮ ৫১) – ত্ৰিশুৰ-ইল থীপেট্টা থাম্পুৰান # [[কেৰালা বৰ্মা চতুৰ্থ]] (বীৰ কেৰালা বৰ্মা) (১৮৫১–১৮৫৩) – কাশী-য়িল থীপেট্টা থাম্পুৰান # [[ৰবি বৰ্মা চতুৰ্থ]] (১৮৫৩–১৮৬৪) – মকৰ মাসতিল থীপেট্টা থাম্পুৰান # [[ৰাম বৰ্মা চতুৰ্দশ]] (১৮৬৪–১৮৮৮) – মিথুন মাসতিল থীপেট্টা থাম্পুৰান # [[কেৰালা বৰ্মা পঞ্চম]] (১৮৮৮–১৮৯৫) – চিংগম মাসতিল থীপেট্টা থাম্পুৰান # [[ৰাম বৰ্মা পঞ্চদশ]] (ছাৰ শ্ৰী ৰাম বৰ্মা) (১৮৯৫–১৯১৪) – ৰাজৰ্ষি বুলিও জনা যায়, এবডিকেটেড হাইনেচ # [[ৰাম বৰ্মা ষোড়শ]] (১৯১৪–১৯৩২) – মাদ্ৰাছিল থীপেট্টা থাম্পুৰান # [[ৰাম বৰ্মা সপ্তদশ]] (১৯৩২–১৯৪১) – ধাৰ্মিক চক্ৰৱৰ্তী, চোৱাৰা-য়িল থীপেট্টা থাম্পুৰান # [[কেৰালা বৰ্মা ষষ্ঠ]] (১৯৪১–১৯৪৩) – মিদুক্কান থাম্পুৰান # [[ৰবি বৰ্মা পঞ্চম]] (১৯৪৩–১৯৪৬) – কুঞ্জপ্পান থাম্পুৰান # [[ঐক্য কেৰালাম থাম্পুৰান|কেৰালা বৰ্মা সপ্তম]] (১৯৪৬–১৯৪৮) – ঐক্য কেৰালাম থাম্পুৰান # [[পৰীক্ষিৎ থাম্পুৰান|ৰাম বৰ্মা অষ্টাদশ]] (১৯৪৮–১৯৬৪) [[পৰীক্ষিৎ থাম্পুৰান]] নামেৰে জনাজাত আছিল। তেওঁ কোচিন দেশীয় ৰাজ্যৰ অন্তিম আনুষ্ঠানিক শাসক আছিল। তেওঁ ১৯৪৯ চনত ভাৰতীয় সংঘত চামিলকৰণ চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী এবছৰৰ ভিতৰত এই একত্ৰীকৰণ সম্পূৰ্ণ হৈছিল। === স্বাধীনতা-উত্তৰ (কেৱল নামমাত্ৰ) === # [[পৰীক্ষিৎ থাম্পুৰান|ৰাম বৰ্মা অষ্টাদশ]] (১৯৪৮–১৯৬৪) [[পৰীক্ষিৎ থাম্পুৰান]] নামেৰে জনাজাত আছিল। # [[ৰাম বৰ্মা ঊনবিংশ]] (১৯৬৪–১৯৭৫) – [[লালান থাম্পুৰান]] – [[ইন্দিৰা গান্ধী]]ৰ চৰকাৰৰ দ্বাৰা [[ভাৰতত প্ৰিভি পাৰ্ছ#বাতিলকৰণ|২৬তম সংশোধনী]]ৰ অধীনত ১৯৭১ চনত আনুষ্ঠানিক স্বীকৃতি বাতিল কৰা হয়। # ৰবি বৰ্মা (১৯৭৫–১৯৮৩) # ৰাম বৰ্মা কুট্টপ্পান থাম্পুৰান (১৯৮৩-১৯৮৫) # কেৰালা বৰ্মা কাশী আপ্পান থাম্পুৰান (১৯৮৬-১৯৯০) # কেৰালা বৰ্মা অনিয়ান কোচিন্নি থাম্পুৰান (১৯৯০-২০০৪) # [[কেৰালা বৰ্মা অষ্টম]] (২০০৪–২০০৪) মাত্ৰ ছমাহ – [[কোচিন্নি থাম্পুৰান]] # [[ৰাম বৰ্মা কোচিনিয়ান থাম্পুৰান|ৰাম বৰ্মা একবিংশ]] (২০১১–২০১৪) – [[ৰাম বৰ্মা কোচিনিয়ান থাম্পুৰান|কোচিনিয়ান থাম্পুৰান]] # [[ৰবি বৰ্মা ষষ্ঠ]] (২০১৪–২০২০) – [[কোচিনিয়ান থাম্পুৰান]] # ৰবি বৰ্মা সপ্তম (চিৰী) (২০২০–২০২৪) # কেৰালা বৰ্মা কুঞ্জিকুট্টান থাম্পুৰান (২০২৪-২০২৫) # ৰবি বৰ্মা (আৰটিআৰভি) (২০২৫ বৰ্তমান) == কোচিনৰ প্ৰধানমন্ত্ৰীসকল (১৯৪৭–৪৯) == {| class="wikitable sortable" ! rowspan=2|{{Abbr|নং|নম্বৰ}}{{efn|name="no1"|বন্ধনীৰ ভিতৰত থকা নম্বৰে সূচায় যে পদাধিকাৰীগৰাকীয়ে পূৰ্বেও এই পদবীত আছিল।}} ! rowspan=2| নাম ! rowspan=2| প্ৰতিকৃতি ! colspan=3| কাৰ্যকালৰ সময়<ref>[http://www.niyamasabha.org/codes/ginfo_2_3.htm Responsible Governments (1947–56)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123033912/http://niyamasabha.org/codes/ginfo_2_3.htm|date=23 January 2021}}. Kerala Legislature. Retrieved on 22 April 2014.</ref> ! rowspan=2 colspan=2|দল ! rowspan=2| বিধানসভা ! rowspan=2| দ্বাৰা নিযুক্তি <small>(ৰজা)</small> |- ! আৰম্ভণি ! শেষ ! কাৰ্যকালৰ দিন |- | ১ | [[পাণম্পিল্লী গোবিন্দ মেনন]] | [[File:Panampilly statue.jpg|100x100px]] | ১৪ আগষ্ট ১৯৪৭ | ২২ অক্টোবৰ ১৯৪৭ | {{age in years and days|1947|9|1|1947|10|22}} | rowspan="3" | নিৰ্দলীয় | rowspan="3" width="4px" style="background-color: grey" | | rowspan="2" |ষষ্ঠ পৰিষদ (১৯৪৫–৪৮) | rowspan="3" |[[ঐক্য কেৰালাম থাম্পুৰান|কেৰালা বৰ্মা সপ্তম]],<br>[[কোচিনৰ মহাৰাজা]] |- | ২ | [[টি. কে. নায়াৰ]] | | ২৭ অক্টোবৰ ১৯৪৭ | ২০ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪৮ | {{age in years and days|1947|10|22|1948|9|20}} |- | ৩ | [[ই. ইক্কান্দা ৱাৰিয়াৰ]] | [[File:Ikkanda variar.jpg|100x100px]] | ২০ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪৮ | ৩০ জুন ১৯৪৯ | {{age in years and days|1948|9|20|1949|6|30}} | বিধানসভা (১৯৪৮–৪৯) |- |} == কোচিনৰ মুৰব্বীসকল == সপ্তদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰে পৰা কোচিন ৰাজ্যৰ ৰাজনীতিত [[চেন্দামংগলম]]ৰ পালিয়াম পৰিয়ালৰ [[পালিয়াথ আছান]]য়ে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁলোকৰ [[কোচিন]]ৰ মন্ত্ৰীত্বৰ বংশগত অধিকাৰ আছিল। ৰজাৰ পিছত পালিয়াথ আছান আছিল আটাইতকৈ শক্তিশালী ব্যক্তি। কেতিয়াবা তেওঁ ৰজাতকৈয়ো অধিক ক্ষমতা প্ৰয়োগ কৰিছিল। ''পালিয়াম স্বৰূপম'' ক্ষমতাৰ ফালৰ পৰা ''পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপম''ৰ পিছতে আছিল যদিও ধন-সম্পত্তি আৰু ভূমিৰ ফালৰ পৰা বহু বেছি আছিল। এই অঞ্চলৰ অন্যান্য শক্তিশালী প্ৰভুসকল আছিল চেৰানেল্লুৰ কাৰ্থাভু যি আঞ্চি কাইমালসকলৰ মুৰব্বী আছিল, মুৰিয়ানাত্ত (মুকুন্দপুৰম-নাদাবৰম্বু) নাম্বিয়াৰ যি অৰুণাট্টিল প্ৰভুসকলৰ মুৰব্বী আছিল, কোদাচ্ছেৰী কাৰ্থা মাপ্প্ৰানম প্ৰভু-ভেল্লুছে নায়াৰ, চাংগাৰামপোননাথ কাৰ্থা, চেংগাজী নাম্বিয়াৰ (চেংগাজিনাদ নাদুবাজী) আৰু এডাপ্পালী নাম্পিয়াথিৰী। কে পি পদ্মনাভ মেননে তেওঁৰ ''হিষ্ট্ৰী অৱ কেৰালা, ভলিউম ২'' ত আঞ্জি কাইমালসকলৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। যাৰ মুৰব্বী আছিল চেৰানেল্লুৰ কাৰ্থা আৰু তেওঁ সমগ্ৰ এৰ্নাকুলামৰ গৰাকী আছিল। দৰাচলতে কেৰালাৰ প্ৰাচীন মানচিত্ৰত এৰ্নাকুলামক আঞ্জি কাইমাল বুলি জনা যায়। ডাচ ইন মালাবাৰ (ডাচ্চ ৰেকৰ্ডছ নং ১৩), ১৯১০ ত [[সাধাৰণ যুগ]]ৰ ১৭৪০ চনৰ এখন মানচিত্ৰ দেখুওৱা হৈছে য'ত আঞ্জিকাইমালৰ মাটিকালি কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰায় দুগুণ আছিল বুলি দেখুৱা হৈছে। গলেনেচেৰ (ডাচ্চ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী) উদ্ধৃতি দি তেওঁ উল্লেখ কৰা অন্যান্য মুৰব্বীসকল হ'ল ১) মুৰিয়ানাত্ত নাম্বিয়াৰ ২) পালিয়াথ আছান (ওপৰত উল্লেখ কৰা হৈছে), ৩) কোদাচেৰী (কোটাস্সেৰী) কাইমাল, ৪) কৰেট্টীৰ কাইমালিয়ন (মহিলা কাইমাল), ৫) চাংগেৰা কোদ্দা কাইমাল আৰু ৬) পানামুকাট্টু কাইমাল (পানাম্বাকাদু কাইমাল)। শেষৰ চাৰিজন কাইমালক নন্দিয়েট্টৰ নাডুৰ কাইমাল বুলি জনা যায়। ১৬৯৪ চনৰ ডাচ্চ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ হীৰ ভান ৰিডৰ মতে নন্দিয়েট্টৰ নাডুৰ কাইমালসকলৰ ৪৩,০০০ নায়াৰ সৈন্য আছিল।<ref>Page 241 and 242</ref> == মাতৃপ্ৰধান উত্তৰাধিকাৰ == কোচিন ৰাজপৰিয়ালে [[মৰুমক্কাতয়ম]] নামেৰে পৰিচিত মাতৃপ্ৰধান উত্তৰাধিকাৰ ব্যৱস্থা মানি চলিছিল। পৰম্পৰাগতভাৱে পৰিয়ালৰ মহিলা সদস্যসকলে [[নাম্বুদিৰি]] ব্ৰাহ্মণসকলৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হোৱাৰ বিপৰীতে পুৰুষ সদস্যসকলে [[নায়াৰ]]/[[মেনন (উপাধি)|মেনন]] শ্ৰেণীৰ মহিলাসকলৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। মাতৃপ্ৰধান ব্যৱস্থা অনুসৰি পুৰুষ সদস্যসকলৰ এই পত্নীসকলক ৰাণী বা কুইন বুলি কোৱা নহয়। বৰঞ্চ তেওঁলোকক [[পানাপিল্লাই আম্মা|নেথিয়াৰ আম্মা]] উপাধি দিয়া হয়।<ref>{{cite news|date=3 March 2003|title=Seeking royal roots|newspaper=[[The Hindu]]|url=http://www.hindu.com/thehindu/mp/2003/03/03/stories/2003030300550200.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20101022024430/http://www.hindu.com/thehindu/mp/2003/03/03/stories/2003030300550200.htm|access-date=5 January 2012|url-status=dead|archive-date=22 October 2010|archivedate=22 October 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101022024430/http://hindu.com/thehindu/mp/2003/03/03/stories/2003030300550200.htm|deadurl=yes}}</ref> == পৰম্পৰাগত ৰীতি-নীতি == "শোদশক্ৰিয়াকল" শব্দটোৱে "স্মৃতি"ৰ জৰিয়তে গঠিত সকলো সদস্যই পালন কৰিবলগীয়া ষোল্লটা ৰীতি-নীতিক বুজায়। # সেকোম (গৰ্ভাধন): বিবাহৰ পিছত প্ৰথম শাৰীৰিক মিলনৰ ঠিক আগতে পালন কৰিবলগীয়া এটা ৰীতি। # [[পুমসৱনম|পুমসৱনোম]]: গৰ্ভধাৰণৰ ঠিক পিছতেই কৰা হয়। # সীমান্তম: [[পুমসৱনম|পুমসৱনোম]]ৰ পিছত কৰা হয়। # জাতকৰ্মম: জন্মৰ ঠিক পিছতেই কৰা হয়। # নামকৰণম: সন্তানৰ নামকৰণ অনুষ্ঠান। # (উপ)নিষ্ক্ৰমনম (ৱাথিলপুৰাপ্পাদু): সন্তানটোক প্ৰথমবাৰৰ বাবে ঘৰৰ পৰা বাহিৰলৈ নিয়া কাৰ্য অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। # চোৰুনু: সন্তানৰ দ্বাৰা প্ৰথম আনুষ্ঠানিক অন্নগ্ৰহণ। # [[চূড়াকৰণ|চৌলম]]: ল'ৰা/ছোৱালীজনীৰ প্ৰথম চুলি কটা অনুষ্ঠান। # [[উপনয়নম]]: পবিত্ৰ সুতা পিন্ধা, যাক মালায়ালমত পুনুল বুলি জনা যায় (কেৱল ল'ৰাৰ বাবে)। # মহানমনীব্ৰথম (অন্দুৱ্ৰথম): # মহাব্ৰথম # উপনিষদব্ৰথম # গোদানম: আচাৰ্যলৈ (পুৰোহিত বা শিক্ষক) কৃতজ্ঞতা জ্ঞাপনৰ অংশ হিচাপে কৰা ৰীতি-নীতি, য'ত গৰু দান কৰা অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। # সমাৱৰ্তনম: ওপৰত উল্লিখিত বৈদিক শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ বাবে এটা দীঘলীয়া ৰীতি। # বিবাহ # অগ্নিআধানম: মৃত্যুৰ পিছত ঔপাসনামৰ সম্প্ৰসাৰণ আৰু শ্ৰৌত ৰীতিৰ পৰিচয় হিচাপে কৰা এটা ৰীতি। === দেৱ-দেৱীসমূহ === [[File:SreePoornathrayeesa.jpg|thumb|right|150px|শ্ৰী পূৰ্ণাথ্ৰয়ীসা মন্দিৰ]] * পৰদেৱতা (দেৱী): ভান্নেৰি চিত্ৰকূটম, [[পাজায়ন্নুৰ]] ভগৱতী, [[চাজুৰ]] [[পাজায়ন্নুৰ]] ভগৱতী * পৰদেৱন (দেৱতা): [[বিষ্ণু]] ([[শ্ৰী পূৰ্ণাথ্ৰয়ীসা মন্দিৰ|শ্ৰী পূৰ্ণাথ্ৰয়ীসা]]), তিৰুভাঞ্চিকুলাথাপ্পান ([[উত্তৰ পৰাভুৰ]] আৰু [[কোদুংগাল্লুৰ]]ৰ মাজত থকা [[থিৰুভাঞ্চিকুলাম]]ৰ ভগৱান শিৱ) * অন্যান্য দেৱ-দেৱী: [[চোত্তানিক্কৰা মন্দিৰ|চোত্তানিক্কৰা ভগৱতী]], পুৰ্পল্লী থেভাৰ আৰু আন বহুতো === পুৰুষ থাম্পুৰানৰ নামকৰণ প্ৰথা === কোচিন ৰাজপৰিয়ালত সকলো পুৰুষ থাম্পুৰানৰ নাম তলত দিয়া নিয়ম অনুসৰি ৰখা হৈছিল। * জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ – ৰাম বৰ্মা * দ্বিতীয় পুত্ৰ – কেৰালা বৰ্মা<ref>{{cite web|title=Prince Chris Kerala Varma|url=https://kingdomofcochin.org/chris|website=kingdomofcochin.org|access-date=22 November 2024|archive-date=22 November 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241122005245/https://kingdomofcochin.org/chris|url-status=live}}</ref> * তৃতীয় পুত্ৰ – ৰবি বৰ্মা * চতুৰ্থ পুত্ৰ - ৰাম বৰ্মা<ref name="History of Cochin Royal Family">{{cite web|title=History of Cochin Royal Family|url=http://cochinroyalhistory.org/pages.php?menu_id=3|access-date=2020-09-11|website=cochinroyalhistory.org|archive-date=10 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110074335/http://cochinroyalhistory.org/pages.php?menu_id=3|url-status=live}}</ref> === মহিলা থাম্পুৰানৰ নামকৰণ প্ৰথা === কোচিন ৰাজপৰিয়ালত মহিলা থাম্পুৰানসকলৰ নাম তলত দিয়া নিয়ম অনুসৰি ৰখা হৈছিল। * প্ৰথম কন্যা – ''অম্বা'' * দ্বিতীয় কন্যা – ''সুভদ্ৰা'' এই নামকৰণ নিয়মটো তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ কন্যা আদিৰ ক্ষেত্ৰতো পালন কৰা হয়। মহিলা আৰু পুৰুষ দুয়ো শ্ৰেণীৰ সদস্যকে "থাম্পুৰান" নামেৰে মতা হয় আৰু দুয়োৰে উপাধি (থাম্পুৰান) একে।<ref name="History of Cochin Royal Family" /> == পাৰুকুট্টি নেথিয়াৰ আম্মা == {{Main|পাৰুকুট্টি নেথিয়াৰ আম্মা}} ১৯১৪ চনৰ পৰা ১৯৩২ চনলৈ ৰাজত্ব কৰা [[মহাৰাজা]] ৰাম বৰ্মাক (যাক মাদ্ৰাছিল থীপেট্টা থাম্পুৰান বুলি বেছি জনা যায়) [[পাৰুকুট্টি নেথিয়াৰ আম্মা]] নামৰ এগৰাকী অত্যন্ত চতুৰ [[ৰাণী বা সহধৰ্মিনী|সহধৰ্মিনীয়ে]] সহায় কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.crfhs.org/familytree/familyhistory1.php?caption_id=4&flg=0 |title=Cochin Royal Family History – Post-1715 |year=2007 |access-date=6 January 2008 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20090114111206/http://www.crfhs.org/familytree/familyhistory1.php?caption_id=4&flg=0 |archive-date=14 January 2009 |archivedate=14 January 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090114111206/http://www.crfhs.org/familytree/familyhistory1.php?caption_id=4&flg=0 |deadurl=yes }}</ref> তেওঁ বিখ্যাত [[ত্ৰিশূৰ জিলা|ত্ৰিশূৰ]] ভাদাক্কে কুৰুপ্পাথ পৰিয়ালৰ সদস্য আছিল যিটো এটা অভিজাত [[নায়াৰ]]/[[মেনন (উপাধি)|মেনন]] পৰিয়াল আছিল। তেওঁৰ পিতৃ কুৰুৰ নাৰায়ণন নাম্বুথিৰিপ্পাদ এনে এটা পৰিয়ালৰ আছিল যিয়ে পৰম্পৰাগতভাৱে [[পালক্কাড জিলা|পালক্কাড]]ৰ ৰজাসকলক অভিষেক কৰাৰ মৰ্যাদা লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=http://kuruppathheritage.com/history|archive-url=https://web.archive.org/web/20200415190958/http://kuruppathheritage.com/history|url-status=dead|archive-date=2020-04-15|title=Kuruppath {{!}} History|date=2020-04-15|access-date=2020-04-15}}</ref> ১৮৮৮ চনত চৈধ্য বছৰ বয়সত তেওঁ তেতিয়াৰ উত্তৰাধিকাৰীৰ তালিকাত চতুৰ্থ স্থানত থকা [[মহাৰাজা]]ৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। তেওঁৰ পূৰ্বৱৰ্তী ৰজাই সিংহাসন ত্যাগ কৰাৰ ফলত তেওঁৰ স্বামীয়ে সিংহাসন আৰোহণ কৰে। যিহেতু মহাৰাজাজন এজন পণ্ডিত আছিল আৰু তেওঁৰ আন আন আগ্ৰহ আছিল, সেয়েহে তেওঁ ৰাজ্যৰ বিত্তীয় কাম-কাজৰ দায়িত্ব লয়। তেওঁৰ নিৰ্দেশনাত দৰমহা চাৰিগুণ বৃদ্ধি কৰা হয় আৰু বৃদ্ধি পোৱা ৰাজহৰ বাবে তেওঁক ১৭ টোপৰ ছালামী দিয়া হয়। ৰাজহুৱা কামৰ বাবে ১৯১৯ চনত ৰজা [[জৰ্জ পঞ্চম]]য়ে পাৰুকুট্টি নেথিয়াৰ আম্মাক [[কাইজাৰ-ই-হিন্দ পদক]] প্ৰদান কৰে আৰু তেওঁ কোচিনৰ লেডী ৰাম বৰ্মা নামেৰে পৰিচিত হয়।<ref>{{Cite web |url=http://www.nationalarchives.gov.uk/a2a/results.aspx?tab=2&Page=1&ContainAllWords=Naithyarammah&ExactPhrase=British+Library%2c+Asia%2c+Pacific+and+Africa+Collections&Places=British+Library%2c+Asia%2c+Pacific+and+Africa+Collections |title=The National Archives {{!}} A2A {{!}} Results<!-- Bot generated title --> |access-date=8 July 2008 |archive-date=8 May 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090508112936/http://www.nationalarchives.gov.uk/a2a/results.aspx?tab=2&Page=1&ContainAllWords=Naithyarammah&ExactPhrase=British+Library%2C+Asia%2C+Pacific+and+Africa+Collections&Places=British+Library%2C+Asia%2C+Pacific+and+Africa+Collections |url-status=live }}</ref> == বৰ্তমান কোচিন ৰাজপৰিয়াল == ৰাজবংশৰ সদস্যসকল সমগ্ৰ বিশ্বতে বিয়পি আছে। এই পৰিয়ালটো বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ ৰাজপৰিয়াল। ইয়াৰ সদস্য সংখ্যা ১,০০০ তকৈ অধিক আৰু পৰিয়ালৰ বহুতো সদস্য এতিয়াও [[থ্ৰিপুনিথুৰা]], [[ত্ৰিশূৰ]] ([[চাজুৰ|চাজুৰ]]) আৰু কোচিৰ অন্যান্য প্ৰান্তত বা ইয়াৰ আশে-পাশে বাস কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2003/03/03/stories/2003030300550200.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20031208162309/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2003/03/03/stories/2003030300550200.htm|url-status=usurped|archive-date=8 December 2003|work=The Hindu|location=India|title=Seeking royal roots|year=2003|access-date=6 January 2008|archivedate=8 December 2003|archiveurl=https://web.archive.org/web/20031208162309/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2003/03/03/stories/2003030300550200.htm|deadurl=yes}}</ref> কোচিন ৰাজপৰিয়ালৰ বৰ্তমানৰ মুৰব্বী হ'ল শ্ৰীমতী মৃণালিনী থাম্পুৰান (জন্ম ১৯২৫)। তেওঁৰ বয়স ১০০ বছৰ আৰু তেওঁ ত্ৰিপুনিথুৰাত বাস কৰে।<ref>{{Cite web|title=History of Cochin Royal Family|url=https://www.cochinroyalhistory.org/profile.php|access-date=2021-10-14|website=cochinroyalhistory.org}}</ref><ref>{{Cite web|title=Kingdom of Cochin History course|url=https://www.kingdomofcochin.org/history|access-date=2024-12-02|website=kingdomofcochin.org}}</ref> পৰিয়ালৰ আন জনাজাত সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছে ড° কোচা বৰ্মা,<ref>{{Cite web|title=Profile of the Author|url=https://www.cochinroyalhistory.org/profile.php|access-date=2024-12-19|website=cochinroyalhistory.org}}</ref> ড° ক্ৰিছ কেৰালা বৰ্মা<ref>{{Cite web|title=Prince Chris Kerala Varma|url=https://www.kingdomofcochin.org/chris|access-date=2024-12-19|website=kingdomofcochin.org}}</ref> == গেলেৰী == <gallery class="center" widths="200" heights="200"> File:Chazhur Kovilakam.jpg|চাজুৰ গাঁৱত চাজুৰ কোভিলাকমৰ প্ৰাচীন প্ৰাসাদটো আছে। এয়া ত্ৰিশূৰ জিলাৰ কোচিন ৰাজপৰিয়ালৰ (পেৰুম্পাদাপ্পু স্বৰূপম) মূল শিপা (মূলা থাৱাজী)। File:Chazhur Kovilakam Vadakke kettu.jpg|ভাদাক্কে কেট্টু (প্ৰাসাদৰ উত্তৰ দিশত থকা নালুকেট্টু) File:Chazhur Kovilakam Nalukettu.JPG|চাজুৰ ৰাজপৰিয়ালৰ নালুকেট্টু (কেৰালা শৈলীৰ যুটীয়া পৰিয়ালৰ ঘৰ) এই গাঁৱতে আছে। File:Chazhur Kovilakam Nalukettu.jpg|নালুকেট্টু File:APPUKKUTTAN THAMPURAN.JPG|প্ৰয়াত শ্ৰী কেৰালাবৰ্মা আপ্পুকুট্টান থাম্পুৰান (১৯৪৩–২০১২), চাজুৰ কোভিলাকমৰ এজন সদস্য File:Malika.JPG|চাজুৰ কোভিলাকম ভাদাক্কেকেট্টু – মালিকা </gallery> == লগতে চাওক == * [[কালিকটৰ জামোৰিন]] * [[ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক একত্ৰীকৰণ]] * [[কোচিৰ ইতিহাস]] * [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]] * [[থ্ৰিপ্পুনিথুৰা]] * [[পালিয়াথ আছান]] * [[পেৰুম্পাদাপ্পু, মালাপ্পুৰম|পেৰুম্পাদাপ্পু]] * [[পোন্নানি]] == টোকা == {{Notelist}} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == অধিক পঢ়ক == * ''জিনিয়ালজী অৱ কোচিন ৰিয়েল ফেমিলী'' – [[ৰমেশন থাম্পুৰান]]ৰ দ্বাৰা == গ্ৰন্থপঞ্জী == * কাটজ, নাথান আৰু গোল্ডবাৰ্গ, হেলেন এছ. ''কাশ্ৰুত, কাষ্ট এণ্ড কাব্বালাহ: দ্য ৰিলিজিয়াছ লাইফ অৱ দ্য জিউছ অৱ কোচিন''. মনোহৰ বুকছ, ২০০৫. * কুল্কে, হাৰমান. ''এ হিষ্ট্ৰি অৱ ইণ্ডিয়া''. নিউয়ৰ্ক: ৰাউটলেজ, ২০০৪. * মেনন, পি. ছানগুনি. ''হিষ্ট্ৰি অৱ ত্ৰিবাংকুৰ ফ্ৰম দ্য আৰ্লিয়েষ্ট টাইমছ''. ১৮৭৮. [https://archive.org/details/ahistorytravanc00menogoog] * পিল্লাই, এলামকুলাম কুঞ্জন. ''ষ্টাডিজ ইন কেৰালা হিষ্ট্ৰি''. কোট্টায়াম, ১৯৭০. * ৰামচন্দ্ৰন, ৰথী. ''হিষ্ট্ৰি অৱ মেডিভেল কেৰালা''. প্ৰগতি পাব্লিকেচনছ, ২০০৫. * থাম্পুৰান, ৰমেশন. ''জিনিয়ালজী অৱ কোচিন ৰিয়েল ফেমিলী''. * ''হিষ্ট্ৰি অৱ কেৰালা'', কে পি পদ্মনাভ মেনন, খণ্ড ২. * ''চাজুৰ কপাৰপ্লেট'', এছ. ৰাজেন্দু, কোট্টায়াম, ২০১৫. == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category}} * [https://www.kingdomofcochin.org কিংডম অৱ কোচিন ডিপ্ল'মেটিক ৱেবছাইট] * [http://cochinroyalhistory.org কোচিন ৰয়েল ফেমিলী হিষ্টৰিকেল ছ'চাইটি] * [http://www.namboothiri.com নম্বুডিৰি ৱেবছাইটছ ট্ৰাষ্ট] {{কোচি (ভাৰত) বিষয়সমূহ}} {{ভাৰতৰ দেশীয় ৰাজ্যসমূহ}} {{মাদ্ৰাছ ষ্টেটছ এজেন্সীৰ দেশীয় ৰাজ্যসমূহ}} {{পৰ্তুগীজ বহিঃৰাজ্য সাম্ৰাজ্য}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:কোচিন ৰাজ্য}} [[শ্ৰেণী:কোচিন ৰাজ্য| ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতত একাদশ শতিকাৰ প্ৰতিষ্ঠা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতত ১৯৪৯ চনৰ অৱলুপ্তি]] [[শ্ৰেণী:কোচিৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:ত্ৰিশূৰৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ দেশীয় ৰাজ্যসমূহ]] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ ৰাজ্যসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ প্ৰাক্তন ৰাজতন্ত্ৰসমূহ]] [[শ্ৰেণী:এছিয়াত প্ৰাক্তন ব্ৰিটিছ উপনিৱেশ আৰু ৰক্ষিত ৰাজ্যসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ত্ৰিবাংকুৰ-কোচিন]] [[শ্ৰেণী:প্ৰাক্তন ৰাজ্যসমূহ]] 1fsykj8i1it70cs2t93lofkt2hlhiw5 0 138624 626356 2026-08-12T02:33:58Z Jyoti Chiring 34123 নতুন পৃষ্ঠা: {{Speciesbox | image = SnailWynaad.jpg | image_caption = | display_parents= 2 | parent_authority = [[Henry Haversham Godwin-Austen|Godwin-Austen]], 1901 | taxon = ইণ্ড্ৰেলা এম্পুলা | authority = ([[William Henry Benson|Benson]], 1850) | synonyms = }} '''ইণ্ড্ৰেলা এম্পুলা''' {{ lang-en|:Indrella}}, হৈছে এটা একপ্ৰজাতীয়... 626356 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = SnailWynaad.jpg | image_caption = | display_parents= 2 | parent_authority = [[Henry Haversham Godwin-Austen|Godwin-Austen]], 1901 | taxon = ইণ্ড্ৰেলা এম্পুলা | authority = ([[William Henry Benson|Benson]], 1850) | synonyms = }} '''ইণ্ড্ৰেলা এম্পুলা''' {{ lang-en|:Indrella}}, হৈছে এটা একপ্ৰজাতীয় গণ, অৰ্থাৎ এই গণৰ অন্তৰ্গত মাত্ৰ এটা প্ৰজাতি আছে। সেই একমাত্ৰ প্ৰজাতিটোৰ নাম হৈছে ইণ্ড্ৰেলা এম্পুলা। ই এৰিঅ’ফেন্টিডে পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত এবিধ গ্রীষ্মমণ্ডলীয় (ক্ৰান্তীয়), স্থলচৰ আৰু বায়ু-শ্বাসী গেষ্ট্ৰোপড মলাস্ক , অৰ্থাৎ এবিধ স্থলচৰ শামুক।এই প্ৰজাতিটো কেৱল ভাৰতৰ পশ্চিমঘাট অঞ্চলতহে স্বাভাৱিকভাৱে পোৱা যায়। সেয়েহে ইণ্ড্ৰেলা এম্পুলাক পশ্চিমঘাটৰ স্থানীয় প্ৰাণী হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="nhm">2007. [http://www.nhm.ac.uk/jdsml/research-curation/research/projects/tropical-land-snails/southasia.dsml ''Tropical Land Snail Diversity: South and Southeast Asia'']. The Natural History Museum, London. Retrieved 1 February 2009.</ref><ref name="Ghats">Aravind N. A., Rajshekhar K. P. & Madhaystha N. A. [http://www.ces.iisc.ernet.in/biodiversity/sahyadri_enews/newsletter/issue20/article2.htm ''Patterns of Land Snail Distribution in the Western Ghats''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130625030434/http://www.ces.iisc.ernet.in/biodiversity/sahyadri_enews/newsletter/issue20/article2.htm |date=25 June 2013 }}. Retrieved 1 March 2009.</ref> ইণ্ড্ৰেলা এম্পুলা, ইণ্ড্ৰেলা গণৰ একমাত্ৰ প্ৰজাতি হ’লেও ইয়াৰ দেহৰ কোমল, দৃশ্যমান অংশৰ ৰংত যথেষ্ট বৈচিত্ৰ্য দেখা যায়। এই ৰংৰ বৈচিত্ৰ্যক বহুৰূপী ৰঙীনতা বুলি কোৱা হয়। বিভিন্ন ইণ্ড্ৰেলাৰ দেহৰ দৃশ্যমান কোমল অংশ ৰঙা, হালধীয়া, মটীয়া আৰু কমলা আদি বিভিন্ন ৰংৰ হ’ব পাৰে। অৰ্থাৎ, একেটা প্ৰজাতিৰ অন্তৰ্গত হোৱাৰ পাছতো এই শামুকবোৰৰ বাহ্যিক ৰংত যথেষ্ট পাৰ্থক্য দেখা যায়।<ref name=":0">{{Cite web |title=Indrella ampulla(Benson, 1850) {{!}} Species |url=https://indiabiodiversity.org/species/show/262609 |access-date=2025-06-25 |website=India Biodiversity Portal |language=en}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} f5n5h4eqmr9kurjympg5kvpkuyo4ikg 626357 626356 2026-08-12T02:41:34Z Jyoti Chiring 34123 626357 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = SnailWynaad.jpg | image_caption = | display_parents= 2 | parent_authority = [[Henry Haversham Godwin-Austen|Godwin-Austen]], 1901 | taxon = Indrella ampulla | authority = ([[William Henry Benson|Benson]], 1850) | synonyms = }} '''ইণ্ড্ৰেলা এম্পুলা''' {{ lang-en|:Indrella}}, হৈছে এটা একপ্ৰজাতীয় গণ, অৰ্থাৎ এই গণৰ অন্তৰ্গত মাত্ৰ এটা প্ৰজাতি আছে। সেই একমাত্ৰ প্ৰজাতিটোৰ নাম হৈছে ইণ্ড্ৰেলা এম্পুলা। ই এৰিঅ’ফেন্টিডে পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত এবিধ গ্রীষ্মমণ্ডলীয় (ক্ৰান্তীয়), স্থলচৰ আৰু বায়ু-শ্বাসী গেষ্ট্ৰোপড মলাস্ক , অৰ্থাৎ এবিধ স্থলচৰ শামুক।এই প্ৰজাতিটো কেৱল ভাৰতৰ পশ্চিমঘাট অঞ্চলতহে স্বাভাৱিকভাৱে পোৱা যায়। সেয়েহে ইণ্ড্ৰেলা এম্পুলাক পশ্চিমঘাটৰ স্থানীয় প্ৰাণী হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="nhm">2007. [http://www.nhm.ac.uk/jdsml/research-curation/research/projects/tropical-land-snails/southasia.dsml ''Tropical Land Snail Diversity: South and Southeast Asia'']. The Natural History Museum, London. Retrieved 1 February 2009.</ref><ref name="Ghats">Aravind N. A., Rajshekhar K. P. & Madhaystha N. A. [http://www.ces.iisc.ernet.in/biodiversity/sahyadri_enews/newsletter/issue20/article2.htm ''Patterns of Land Snail Distribution in the Western Ghats''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130625030434/http://www.ces.iisc.ernet.in/biodiversity/sahyadri_enews/newsletter/issue20/article2.htm |date=25 June 2013 }}. Retrieved 1 March 2009.</ref> ইণ্ড্ৰেলা এম্পুলা, ইণ্ড্ৰেলা গণৰ একমাত্ৰ প্ৰজাতি হ’লেও ইয়াৰ দেহৰ কোমল, দৃশ্যমান অংশৰ ৰংত যথেষ্ট বৈচিত্ৰ্য দেখা যায়। এই ৰংৰ বৈচিত্ৰ্যক বহুৰূপী ৰঙীনতা বুলি কোৱা হয়। বিভিন্ন ইণ্ড্ৰেলাৰ দেহৰ দৃশ্যমান কোমল অংশ ৰঙা, হালধীয়া, মটীয়া আৰু কমলা আদি বিভিন্ন ৰংৰ হ’ব পাৰে। অৰ্থাৎ, একেটা প্ৰজাতিৰ অন্তৰ্গত হোৱাৰ পাছতো এই শামুকবোৰৰ বাহ্যিক ৰংত যথেষ্ট পাৰ্থক্য দেখা যায়।<ref name=":0">{{Cite web |title=Indrella ampulla(Benson, 1850) {{!}} Species |url=https://indiabiodiversity.org/species/show/262609 |access-date=2025-06-25 |website=India Biodiversity Portal |language=en}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} b3yv67oiptve9emot4edfjcnmuqi1rt 626424 626357 2026-08-12T06:08:21Z Jyoti Chiring 34123 626424 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = SnailWynaad.jpg | image_caption = | display_parents= 2 | parent_authority = [[Henry Haversham Godwin-Austen|Godwin-Austen]], 1901 | taxon = Indrella ampulla | authority = ([[William Henry Benson|Benson]], 1850) | synonyms = }} '''ইণ্ড্ৰেলা এম্পুলা''' {{ lang-en|:Indrella}}, হৈছে এটা একপ্ৰজাতীয় গণ, অৰ্থাৎ এই গণৰ অন্তৰ্গত মাত্ৰ এটা প্ৰজাতি আছে। সেই একমাত্ৰ প্ৰজাতিটোৰ নাম হৈছে ইণ্ড্ৰেলা এম্পুলা। ই এৰিঅ’ফেন্টিডে পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত এবিধ গ্রীষ্মমণ্ডলীয় (ক্ৰান্তীয়), স্থলচৰ আৰু বায়ু-শ্বাসী গেষ্ট্ৰোপড মলাস্ক , অৰ্থাৎ এবিধ স্থলচৰ শামুক।এই প্ৰজাতিটো কেৱল ভাৰতৰ পশ্চিমঘাট অঞ্চলতহে স্বাভাৱিকভাৱে পোৱা যায়। সেয়েহে ইণ্ড্ৰেলা এম্পুলাক পশ্চিমঘাটৰ স্থানীয় প্ৰাণী হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="nhm">2007. [http://www.nhm.ac.uk/jdsml/research-curation/research/projects/tropical-land-snails/southasia.dsml ''Tropical Land Snail Diversity: South and Southeast Asia'']. The Natural History Museum, London. Retrieved 1 February 2009.</ref><ref name="Ghats">Aravind N. A., Rajshekhar K. P. & Madhaystha N. A. [http://www.ces.iisc.ernet.in/biodiversity/sahyadri_enews/newsletter/issue20/article2.htm ''Patterns of Land Snail Distribution in the Western Ghats''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130625030434/http://www.ces.iisc.ernet.in/biodiversity/sahyadri_enews/newsletter/issue20/article2.htm |date=25 June 2013 }}. Retrieved 1 March 2009.</ref> ইণ্ড্ৰেলা এম্পুলা, ইণ্ড্ৰেলা গণৰ একমাত্ৰ প্ৰজাতি হ’লেও ইয়াৰ দেহৰ কোমল, দৃশ্যমান অংশৰ ৰংত যথেষ্ট বৈচিত্ৰ্য দেখা যায়। এই ৰংৰ বৈচিত্ৰ্যক বহুৰূপী ৰঙীনতা বুলি কোৱা হয়। বিভিন্ন ইণ্ড্ৰেলাৰ দেহৰ দৃশ্যমান কোমল অংশ ৰঙা, হালধীয়া, মটীয়া আৰু কমলা আদি বিভিন্ন ৰংৰ হ’ব পাৰে। অৰ্থাৎ, একেটা প্ৰজাতিৰ অন্তৰ্গত হোৱাৰ পাছতো এই শামুকবোৰৰ বাহ্যিক ৰংত যথেষ্ট পাৰ্থক্য দেখা যায়।<ref name=":0">{{Cite web |title=Indrella ampulla(Benson, 1850) {{!}} Species |url=https://indiabiodiversity.org/species/show/262609 |access-date=2025-06-25 |website=India Biodiversity Portal |language=en}}</ref> ==খোলাৰ বিৱৰণ== [[File:Indrella ampulla shell.jpg|left|thumb|''ইণ্ড্ৰেলা এম্পুলা'' ৰ খোলাৰ এটা অংকন। ]] ইণ্ড্ৰেলা এম্পুলাৰ খোলাটো ভিট্ৰিনা গণৰ শামুকৰ খোলাৰ সৈতে কিছু মিল আছে। খোলাটো বন্ধ, অৰ্থাৎ তলফালে কোনো নাভিৰন্ধ্ৰ বা কেন্দ্ৰীয় ছিদ্ৰ নাই। ইয়াত পাকৰ(whorl) সংখ্যা কম আৰু খোলাৰ মুখখন(aperture) অতি ডাঙৰ।<ref name="Godwin-Austen" /> <ref name="nhm" /> এই প্ৰজাতিৰ খোলা মূলতঃ প্ৰ’টিনেৰে গঠিত আৰু ইয়াত মাত্ৰ সামান্য পৰিমাণৰ কেলচিয়াম কাৰ্বনেট থাকে। খোলাটোৰ আকৃতি অলপ হেলনীয়া ডিম্বাকাৰ আৰু গোলাকাৰ। ই অতি পাতল। খোলাটোৰ প্ৰায় আধা অংশ এপিডাৰ্মিছ বা বাহ্যিক স্তৰেৰে গঠিত। এই স্তৰত সমগ্ৰ খোলাজুৰি বৃদ্ধিৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা ভাঁজযুক্ত ৰেখা দেখা যায়। এই ৰেখাসমূহৰ ওপৰেৰে অতি মৃদু, খোদিত সৰ্পিল ৰেখা থাকে। শেষৰ পাকটোত আকৌ অগভীৰ আৰু অনিয়মীয়া খাঁজ দেখা যায়।খোলাটোৰ ৰং মটিয়া-জলফাই, গাঢ় মটিয়া বা ক’লা হ’ব পাৰে।<ref name=":0" /> খোলাৰ ওপৰৰ পাকযুক্ত অংশটো সৰু, উত্তল আৰু ভোটা। খোলাটোত মুঠ ৩.৫টা পাক থাকে। এই পাকবোৰ দ্ৰুতগতিত ডাঙৰ হয় আৰু শেষৰ পাকটো আনবোৰতকৈ যথেষ্ট ডাঙৰ। শেষৰ পাকটো বাহিৰৰ পৰিধি আৰু তলৰ ফালত গোলাকাৰ।খোলাৰ মুখখন অতি ডাঙৰ, হেলনীয়া আৰু প্ৰায় গোলাকাৰ-ডিম্বাকাৰ। ভিতৰৰ ৰং বাহিৰৰ ৰঙৰ সৈতে একে, কিন্তু ভিতৰৰ পৃষ্ঠটো মসৃণ আৰু চিকচিকিয়া। খোলাৰ মুখৰ প্ৰান্তটো পাতল আৰু পৰ্দাৰ দৰে। কেন্দ্ৰীয় স্তম্ভৰ কাষটো যথেষ্ট ভিতৰলৈ বেঁকা।<ref name="Godwin-Austen" /> খোলাৰ প্ৰস্থ: ৩৮–৬৩ মি.মি.,খোলাৰ উচ্চতা: ৩০ মি.মি.,খোলাৰ মুখৰ প্ৰস্থ: ৩২ মি.মি.,খোলাৰ মুখৰ উচ্চতা: ৩০ মি.মি.।<ref name="Godwin-Austen">[[William Thomas Blanford|Blanford W. T.]] & [[Henry Haversham Godwin-Austen|Godwin-Austen H. H.]] 1908. ''[[The Fauna of British India, Including Ceylon and Burma]]''. [https://archive.org/details/molluscatestacel00blaniala Mollusca. ''Testacellidae and Zonitidae'']. Taylor & Francis, London, [https://archive.org/stream/molluscatestacel00blaniala#page/48/mode/2up page 48]–50.</ref> ==দেহৰ গঠন== ইণ্ড্ৰেলা এম্পুলাৰ বাহ্যিক কোমল দেহাংশসমূহ '''এৰিঅ’ফান্টা''' গণৰ শামুকৰ দেহাংশৰ সৈতে কিছু মিল আছে যদিও এই প্ৰজাতিৰ দেহাংশ তুলনামূলকভাৱে ডাঙৰ আৰু ইহঁতে নিজৰ দেহটো সম্পূৰ্ণৰূপে খোলাৰ ভিতৰত সংকুচিত কৰি সোমোৱাব নোৱাৰে। ইয়াৰ শ্লেষ্মা নিঃসৰণৰ ৰন্ধ্ৰটো মধ্যম আকাৰৰ। এই ৰন্ধ্ৰৰ ওচৰত স্পষ্টভাৱে ওলমি থকা কোনো লোব নাথাকে, অথবা অতি সৰু এটা খণ্ডহে থাকে। ইয়াৰ ভৰিৰ তলভাগ কোনো ভাগত বিভক্ত নহয় আৰু যথেষ্ট মসৃণ। খোলাৰ সৈতে সংলগ্ন কোনো খোলা লোব নাথাকে। আনহাতে, পিঠিৰ দুয়োকাষৰ দৰচেল লোব ভালদৰে বিকশিত। ইয়াৰে বাওঁফালৰ দৰচেল লোবটো এটা গভীৰ খাঁজেৰে আগফাল আৰু পিছফালৰ দুটা অংশত বিভক্ত কৰিছে। প্ৰজনন অংগৰ গঠনৰ ক্ষেত্ৰতো কিছুমান বিশেষ বৈশিষ্ট্য দেখা যায়। কলক-চেক নামৰ গঠনটো সৰু আৰু ইয়াত ভেছ ডিফেৰেন্স বা শুক্ৰবাহী নলী আহি সংযুক্ত হয়। পুৰুষ প্ৰজনন অংগৰ ফ্লেজেলামৰ সংযোগস্থলৰ পৰা ওলোৱা এটা দীঘল আৰু পোন চেকামৰ সৈতে ৰিট্ৰেক্টৰ পেশী সংযুক্ত হৈ থাকে। শুক্ৰাণুটো ডিম্বাকাৰ, অতি চুটি আৰু এটা চুটি দণ্ডৰ ওপৰত অৱস্থিত। ই সংগমৰ পিছত শুক্ৰাণু সংৰক্ষণৰ সৈতে জড়িত এটা প্ৰজনন অংগ। এমেটৰিয়াল অংগ (ডাৰ্ট-চেক) ডাঠ আৰু দীঘল।<ref name="Godwin-Austen" /> ==ৰেডুলা== ইয়াৰ চোলাখন (jaw) পোন আৰু কামুৰিব পৰা কাষটো অলপ উত্তল। চোলাখনৰ মাজত কোনো বিশেষ মধ্যীয় উত্থান নাথাকে। '''ৰেডুলা''' বহল আৰু ইয়াত প্ৰায় ১০০ শাৰী দাঁত থাকে। দাঁতবোৰৰ বিন্যাস প্ৰায় ১৪৫ .১৭ .১ .১৭ .১৪৫ হিচাপে দিয়া হৈছে। মাজৰ দাঁতটো আৰু তাৰ দুয়োকাষে থকা ১৭টাকৈ এডমেডিয়ান দাঁত দীঘল, বহল আৰু জোঙা; ইহঁতৰ কাষবোৰ প্ৰায় পোন আৰু পাৰ্শ্বীয় ক্ষুদ্ৰ জোঙা অংশ স্পষ্ট নহয়। পাৰ্শ্বীয় দাঁতবোৰ বেঁকা আৰু কাঁইটৰ দৰে জোঙা। বাহিৰৰ পাৰ্শ্বীয় দাঁতবোৰ দুটা জোঙাযুক্ত (বাইকাস্পিড)।<ref name="Godwin-Austen" /> ==কোমল দেহাংশৰ ৰং== এই শামুকৰ কোমল দেহাংশৰ ৰঙত যথেষ্ট বৈচিত্ৰ্য (কালাৰ পলিমৰফজিম) দেখা যায়। আগৰ এটা বৰ্ণনাত ছাৰ ৱালটাৰ ইলিয়টৰ অংকনৰ আধাৰত প্ৰাণীটো সেউজীয়া-হালধীয়া বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। কিন্তু কৰ্ণেল বেডমে ইয়াৰ ৰং ক’লা বুলি উল্লেখ কৰিছিল। সেয়েহে সেই সময়তেই ইয়াৰ ৰং শামুকভেদে সলনি হোৱাৰ সম্ভাৱনা প্ৰকাশ কৰা হৈছিল।<ref name="Godwin-Austen" /> বৰ্তমানৰ তথ্য অনুসৰি কোমল দেহাংশৰ ৰং বিভিন্ন ধৰণৰ হ’ব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত— বগা, ক্ৰীম, পাতল, হালধীয়া, কমলা, ৰঙা, ক’লা আদি ৰং উল্লেখযোগ্য।এই ৰঙৰ বৈচিত্ৰ্যক ৰঙৰ বহুৰূপিতা বুলি কোৱা হয়। বিশেষভাৱে কেৰালাৰ ৱাইনাড জিলাতহে ক্ৰীম ৰঙৰ এই প্ৰজাতিৰ শামুক পোৱা যায় বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name=":0" /> ==বিতৰণ== এই প্ৰজাতি ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত বিশেষকৈ ৱাইনাড, নীলগিৰি আৰু আনাইমালাই পাহাৰৰ আৰ্দ্ৰ পশ্চিম ঢালত মধ্যমীয়া উচ্চতাত (৩০০০ ফুট) পোৱা যায়।<ref name="Godwin-Austen" /> ==বাসস্থান== কেৰালাৰ ৱায়ানাড জিলাত উপস্থিতি নথিভুক্ত কৰা হৈছে। এই প্ৰজাতিটো আৰ্দ্ৰ বনাঞ্চলত অৰ্থাৎ গ্রীষ্মমণ্ডলীয় বৰ্ষাৰণ্যত বাস কৰে।<ref name="nhm" /> ==পৰিৱেশ বিজ্ঞান== [[File:Indrella ampulla feeding on large fungi in Anaimalai hills JEG9975.jpg|thumb|ভাৰতৰ দক্ষিণ পশ্চিম ঘাটৰ অনামলাই পাহাৰৰ পৰম্বিকুলাম বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলত, এটা বৃহৎ ভেঁকুৰ খাই থকা ইন্দ্ৰেলা এম্পুলা]] ইণ্ড্ৰেলা এম্পুলা বহুলাংশে স্থলজ, মাজে মাজে বনাঞ্চলৰ পথ পাৰ হৈ যোৱাৰ সময়ত বনাঞ্চলৰ তলত দেখা যায়। যদিও ই এটা স্থলজ শামুক ই আংশিকভাৱে বৃক্ষজাতীয় বুলি জনা গৈছে।<ref>Madhyastha N. A., Mavinkuruve R. G., Shanbhag, S. P. 2004. Land snails of Western Ghats. ENVIS Bulletin: Wildlife and Protected Areas, Conservation of Rainforest in India 4: 143–151.</ref> এই প্ৰজাতিটো পানীৰ তলত প্ৰায় ৩০ মিনিট ডুব যোৱাৰ লগতে ওপৰৰ টেণ্টেকেলবোৰে মাজে মাজে পানীৰ ওপৰলৈ ওলাই থকা দেখা যায় ।<ref>Madhyastha N. A., Mavinkuruve R. G., Shanbhag, S. P. 2004. Land snails of Western Ghats. ENVIS Bulletin: Wildlife and Protected Areas, Conservation of Rainforest in India 4: 143–151.</ref> ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় বন সেৱাৰ কৰ্ণেল ৰিচাৰ্ড হেনৰী বেডমে ইয়াক বৃহৎ ভেঁকুৰ খাই থকা দেখিছিল।<ref name="Godwin-Austen" /> ইহঁতৰ খাদ্য প্ৰধানকৈ ভেঁকুৰ আৰু ক্ষয়িষ্ণু জৈৱিক পদাৰ্থৰে গঠিত।<ref name=":0" /> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ld7o4hbzmszy2k7jjtl3y9pzd41ngzr 0 138625 626360 2026-08-12T04:00:05Z Kandarpajit Kallol 6257 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox person | name = পাৰ্ল মানে | image = Pearle Maaney in November 2020.png | caption = ২০২০ চনত পাৰ্ল | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1989|05|28|df=y}}<ref>{{Cite news |title=Happy Birthday my 'ideal wife and friend', says Srinish as he shares a love-filled birthday wish for wife Pearle Maaney |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv... 626360 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = পাৰ্ল মানে | image = Pearle Maaney in November 2020.png | caption = ২০২০ চনত পাৰ্ল | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1989|05|28|df=y}}<ref>{{Cite news |title=Happy Birthday my 'ideal wife and friend', says Srinish as he shares a love-filled birthday wish for wife Pearle Maaney |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/happy-birthday-my-ideal-wife-and-friend-says-srinish-as-he-shares-a-love-filled-birthday-wish-for-wife-pearle-maaney/articleshow/76060406.cms |access-date=6 April 2021 |website=The Times of India|date=28 May 2020 }}</ref> | birth_place = অলুভা, [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | other names = | alma_mater = ক্ৰীষ্ট ইউনিভাৰ্চিটি, [[বাংগালোৰ]] | occupation = {{hlist |অভিনেত্ৰী|গীতিকাৰ|গায়িকা|ইউটিউবাৰ|টেলিভিছন উপস্থাপিকা}} | years_active = ২০১১{{endash}}বৰ্তমান | notable_works = | spouse = শ্ৰীনিশ অৰবিন্দ (২০১৯) | children = ২ | youtube_handle = PearleMaaneyShow | youtube_display_name = Pearle Maaney | youtube_years_active = | youtube_genre = চেলিব্ৰিটি সাক্ষাৎকাৰ, লাইফষ্টাইল, প্ৰেৰণাদায়ক, ৱেব চিৰিজ, কাপল ভ্লগ | youtube_subscribers = ৪.৬২ নিযুত<!-- PLEASE DO NOT CHANGE WITHOUT UPDATING stats_update BELOW --> | youtube_views = ২.১ বিলিয়ন<!-- PLEASE DO NOT CHANGE WITHOUT UPDATING stats_update BELOW --> | stats_update = জুলাই ২০২৬ }} '''পাৰ্ল মানে''' (জন্ম: ২৮ মে' ১৯৮৯) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী, গীতিকাৰ, [[ইউটিউবাৰ]] আৰু টেলিভিছন উপস্থাপিকা। তেওঁ মূলতঃ [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] অনুষ্ঠানসমূহত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। মালয়ালম নৃত্যভিত্তিক ৰিয়েলিটি শ্ব’ ''ডি ৪ ডান্স''ৰ তিনিটা ছিজনৰ সহ-উপস্থাপনা কৰাৰ বাবে তেওঁ বিশেষভাৱে পৰিচিত।<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Pearle-Maaney-in-Sameer-Thahirs-next-film/articleshow/20365776.cms |title=Pearle Maaney in Sameer Thahir's next film |work=The Times of India |date=1 June 2013 |access-date=26 February 2015}}</ref> পাৰ্ল ''বিগ বছ মালয়ালম ছিজন ১''-ৰ প্ৰথম ৰানাৰ্চ-আপ হিচাপেও পৰিগণিত হৈছিল।<ref name="FilmibeatSabumon2018">Bigg Boss Malayalam Season 1 Grand Finale: Sabumon Emerges As The Big Winner!, *Filmibeat*, 1 October 2018. Retrieved from https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2018/bigg-boss-malayaam-season-1-grand-finale-sabumon-emerges-as-the-big-winner-277895.html</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == পাৰ্ল মানে [[কোচি]]স্থিত এটা চিৰো-মালাবাৰ ছেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টিয়ান<ref name="auto">{{Cite web |date=6 May 2019 |title=In pics: 'Bigg Boss' Malayalam stars Pearle Maaney and Srinish get married |url=https://thenewsminute.com |access-date=23 October 2021 |website=The News Minute |language=en}}</ref> যৌথ পৰিয়ালত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। তেওঁলোকৰ আদি বাসস্থান আছিল চৌৱাৰাত।<ref name="auto"/> তেওঁ থিৰুৱনন্তপুৰমৰ 'হোলী এঞ্জেলছ কনভেণ্ট' আৰু কালামাছেৰীৰ 'ৰাজগিৰি পাব্লিক স্কুল'ত স্কুলীয়া শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ [[বাংগালোৰ]]ৰ ক্ৰীষ্ট ইউনিভাৰ্চিটিৰ পৰা মিডিয়া ষ্টাডিজ বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.malayalimag.com/articles/oct2013_22/ |title=Catching up with Pearle Maaney |publisher=MalayaliMag.com |date=7 October 2013 |access-date=26 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402095410/http://www.malayalimag.com/articles/oct2013_22/ |archive-date=2 April 2015 |url-status=dead}}</ref> বৰ্তমান তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ [[থ্ৰিছুৰ]]ত বসবাস কৰে।<ref>{{cite web |title=Very Pearle – WtzUp Kochi |url=http://issuu.com/fwdlife/docs/wtzup_kochi_dec_for_issuu/1 |website=WtzUp Kochi |date=4 January 2015 |access-date=25 February 2015}}</ref><ref>{{cite news |title=People think I'm of Arab origin: Pearle Maaney|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/People-think-Im-of-Arab-origin-Pearle-Maaney/articleshow/35517293.cms |work=The Times of India |date=24 May 2014 |access-date=25 February 2015}}</ref> == কৰ্মজীৱন == পাৰ্লে ''ইণ্ডিয়াভিছন''ৰ সহযোগী মালয়ালম টেলিভিছন চেনেল ''য়েছ ইণ্ডিয়াভিছন''ত সংগীতভিত্তিক অনুষ্ঠান ''য়েছ জুকবক্স''ৰ ২৫০ টাতকৈও অধিক খণ্ডৰ আঁত ধৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Pearle Maaney Biography |url=http://www.drollydoll.com/pearle-maaney-biography-latest-photo-gallery/ |website=DROLLYDOLL |access-date=25 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150127003052/http://www.drollydoll.com/pearle-maaney-biography-latest-photo-gallery/ |archive-date=27 January 2015 |url-status=dead}}</ref> তেওঁ ''অমৃতা টিভি''ত সম্প্ৰচাৰিত ভ্ৰমণ আৰু ৰন্ধন প্ৰণালীভিত্তিক অনুষ্ঠান ''টেষ্ট অৱ কেৰালা''ত ''ছেৰা'' (Serah) ছদ্মনামেৰে উপস্থপনা কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Serah Profile on Amrita TV |url=http://tasteofkerala.amritatv.com/serah.html |publisher=Amrita TV |access-date=22 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304042004/http://tasteofkerala.amritatv.com/serah.html |archive-date=4 March 2016 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |title=Taste of Kerala – With SALT & PEPPER Team 1/3 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Ca8xSruX-G4 |via=YouTube |access-date=22 August 2015}}</ref> ২০১৪ চনত অক্টোবৰ মাহত তেওঁ ''মাজহাভিল মনোৰমা'' চেনেলত ''গামঅন ডি২'' নামৰ নৃত্যৰ ৰিয়েলিটি শ্ব’টোৰ উপস্থাপনা আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ পূৰ্বে ইয়াৰ উপস্থাপিকা আছিল জুৱেল মেৰী। এই শ্ব’টোত তেওঁৰ সহ-উপস্থাপক আছিল গোবিন্দ পদ্মসূৰ্য।<ref>{{cite news |title=Pearle Maaney replaces Jewel in D for Dance |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/Pearle-Maaney-replaces-Jewel-in-D-for-Dance/articleshow/44969535.cms |work=The Times of India |date=29 October 2014 |access-date=25 February 2015}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ ''কৌমূদী টিভি''ৰ অনুষ্ঠান ''চিনেমা কোম্পানী'' (ছিজন ২)-ৰ আঁত ধৰিছিল। ২০১৮ চনত তেওঁ এছিয়ানেটত সম্প্ৰচাৰিত ৰিয়েলিটি শ্ব’ ''বিগ বছ''ৰ প্ৰথম ছিজনত প্ৰতিযোগী হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰে আৰু ৰানাৰ্চ-আপ খিতাপ দখল কৰে। ১০০ দিন সম্পূৰ্ণ কৰা তেওঁৱেই আছিল একমাত্ৰ মহিলা প্ৰতিযোগী।{{Citation needed|date=April 2023}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} mkt7alll1ed0wksmm383fiqlxjqy0kd 626361 626360 2026-08-12T04:00:43Z Kandarpajit Kallol 6257 626361 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = পাৰ্ল মানে | image = Pearle Maaney in November 2020.png | caption = ২০২০ চনত পাৰ্ল | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1989|05|28|df=y}}<ref>{{Cite news |title=Happy Birthday my 'ideal wife and friend', says Srinish as he shares a love-filled birthday wish for wife Pearle Maaney |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/happy-birthday-my-ideal-wife-and-friend-says-srinish-as-he-shares-a-love-filled-birthday-wish-for-wife-pearle-maaney/articleshow/76060406.cms |access-date=6 April 2021 |website=The Times of India|date=28 May 2020 }}</ref> | birth_place = অলুভা, [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | other names = | alma_mater = ক্ৰীষ্ট ইউনিভাৰ্চিটি, [[বাংগালোৰ]] | occupation = {{hlist |অভিনেত্ৰী|গীতিকাৰ|গায়িকা|ইউটিউবাৰ|টেলিভিছন উপস্থাপিকা}} | years_active = ২০১১{{endash}}বৰ্তমান | notable_works = | spouse = শ্ৰীনিশ অৰবিন্দ (২০১৯) | children = ২ | youtube_handle = PearleMaaneyShow | youtube_display_name = Pearle Maaney | youtube_years_active = | youtube_genre = চেলিব্ৰিটি সাক্ষাৎকাৰ, লাইফষ্টাইল, প্ৰেৰণাদায়ক, ৱেব চিৰিজ, কাপল ভ্লগ | youtube_subscribers = ৪.৬২ নিযুত<!-- PLEASE DO NOT CHANGE WITHOUT UPDATING stats_update BELOW --> | youtube_views = ২.১ বিলিয়ন<!-- PLEASE DO NOT CHANGE WITHOUT UPDATING stats_update BELOW --> | stats_update = জুলাই ২০২৬ }} '''পাৰ্ল মানে''' (জন্ম: ২৮ মে' ১৯৮৯) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী, গীতিকাৰ, [[ইউটিউবাৰ]] আৰু টেলিভিছন উপস্থাপিকা। তেওঁ মূলতঃ [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] অনুষ্ঠানসমূহত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। মালয়ালম নৃত্যভিত্তিক ৰিয়েলিটি শ্ব’ ''ডি ৪ ডান্স''ৰ তিনিটা ছিজনৰ সহ-উপস্থাপনা কৰাৰ বাবে তেওঁ বিশেষভাৱে পৰিচিত।<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Pearle-Maaney-in-Sameer-Thahirs-next-film/articleshow/20365776.cms |title=Pearle Maaney in Sameer Thahir's next film |work=The Times of India |date=1 June 2013 |access-date=26 February 2015}}</ref> পাৰ্ল ''বিগ বছ মালয়ালম ছিজন ১''-ৰ প্ৰথম ৰানাৰ্চ-আপ হিচাপেও পৰিগণিত হৈছিল।<ref name="FilmibeatSabumon2018">Bigg Boss Malayalam Season 1 Grand Finale: Sabumon Emerges As The Big Winner!, *Filmibeat*, 1 October 2018. Retrieved from https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2018/bigg-boss-malayaam-season-1-grand-finale-sabumon-emerges-as-the-big-winner-277895.html</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == পাৰ্ল মানে [[কোচি]]স্থিত এটা চিৰো-মালাবাৰ ছেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টিয়ান<ref name="auto">{{Cite web |date=6 May 2019 |title=In pics: 'Bigg Boss' Malayalam stars Pearle Maaney and Srinish get married |url=https://thenewsminute.com |access-date=23 October 2021 |website=The News Minute |language=en}}</ref> যৌথ পৰিয়ালত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। তেওঁলোকৰ আদি বাসস্থান আছিল চৌৱাৰাত।<ref name="auto"/> তেওঁ থিৰুৱনন্তপুৰমৰ 'হোলী এঞ্জেলছ কনভেণ্ট' আৰু কালামাছেৰীৰ 'ৰাজগিৰি পাব্লিক স্কুল'ত স্কুলীয়া শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ [[বাংগালোৰ]]ৰ ক্ৰীষ্ট ইউনিভাৰ্চিটিৰ পৰা মিডিয়া ষ্টাডিজ বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.malayalimag.com/articles/oct2013_22/ |title=Catching up with Pearle Maaney |publisher=MalayaliMag.com |date=7 October 2013 |access-date=26 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402095410/http://www.malayalimag.com/articles/oct2013_22/ |archive-date=2 April 2015 |url-status=dead}}</ref> বৰ্তমান তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ [[ত্ৰিশূৰ]]ত বসবাস কৰে।<ref>{{cite web |title=Very Pearle – WtzUp Kochi |url=http://issuu.com/fwdlife/docs/wtzup_kochi_dec_for_issuu/1 |website=WtzUp Kochi |date=4 January 2015 |access-date=25 February 2015}}</ref><ref>{{cite news |title=People think I'm of Arab origin: Pearle Maaney|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/People-think-Im-of-Arab-origin-Pearle-Maaney/articleshow/35517293.cms |work=The Times of India |date=24 May 2014 |access-date=25 February 2015}}</ref> == কৰ্মজীৱন == পাৰ্লে ''ইণ্ডিয়াভিছন''ৰ সহযোগী মালয়ালম টেলিভিছন চেনেল ''য়েছ ইণ্ডিয়াভিছন''ত সংগীতভিত্তিক অনুষ্ঠান ''য়েছ জুকবক্স''ৰ ২৫০ টাতকৈও অধিক খণ্ডৰ আঁত ধৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Pearle Maaney Biography |url=http://www.drollydoll.com/pearle-maaney-biography-latest-photo-gallery/ |website=DROLLYDOLL |access-date=25 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150127003052/http://www.drollydoll.com/pearle-maaney-biography-latest-photo-gallery/ |archive-date=27 January 2015 |url-status=dead}}</ref> তেওঁ ''অমৃতা টিভি''ত সম্প্ৰচাৰিত ভ্ৰমণ আৰু ৰন্ধন প্ৰণালীভিত্তিক অনুষ্ঠান ''টেষ্ট অৱ কেৰালা''ত ''ছেৰা'' (Serah) ছদ্মনামেৰে উপস্থপনা কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Serah Profile on Amrita TV |url=http://tasteofkerala.amritatv.com/serah.html |publisher=Amrita TV |access-date=22 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304042004/http://tasteofkerala.amritatv.com/serah.html |archive-date=4 March 2016 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |title=Taste of Kerala – With SALT & PEPPER Team 1/3 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Ca8xSruX-G4 |via=YouTube |access-date=22 August 2015}}</ref> ২০১৪ চনত অক্টোবৰ মাহত তেওঁ ''মাজহাভিল মনোৰমা'' চেনেলত ''গামঅন ডি২'' নামৰ নৃত্যৰ ৰিয়েলিটি শ্ব’টোৰ উপস্থাপনা আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ পূৰ্বে ইয়াৰ উপস্থাপিকা আছিল জুৱেল মেৰী। এই শ্ব’টোত তেওঁৰ সহ-উপস্থাপক আছিল গোবিন্দ পদ্মসূৰ্য।<ref>{{cite news |title=Pearle Maaney replaces Jewel in D for Dance |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/Pearle-Maaney-replaces-Jewel-in-D-for-Dance/articleshow/44969535.cms |work=The Times of India |date=29 October 2014 |access-date=25 February 2015}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ ''কৌমূদী টিভি''ৰ অনুষ্ঠান ''চিনেমা কোম্পানী'' (ছিজন ২)-ৰ আঁত ধৰিছিল। ২০১৮ চনত তেওঁ এছিয়ানেটত সম্প্ৰচাৰিত ৰিয়েলিটি শ্ব’ ''বিগ বছ''ৰ প্ৰথম ছিজনত প্ৰতিযোগী হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰে আৰু ৰানাৰ্চ-আপ খিতাপ দখল কৰে। ১০০ দিন সম্পূৰ্ণ কৰা তেওঁৱেই আছিল একমাত্ৰ মহিলা প্ৰতিযোগী।{{Citation needed|date=April 2023}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} 6kz37higxm09165v1j2kqt9lkulp2p6 626362 626361 2026-08-12T04:01:12Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 626362 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = পাৰ্ল মানে | image = Pearle Maaney in November 2020.png | caption = ২০২০ চনত পাৰ্ল | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1989|05|28|df=y}}<ref>{{Cite news |title=Happy Birthday my 'ideal wife and friend', says Srinish as he shares a love-filled birthday wish for wife Pearle Maaney |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/happy-birthday-my-ideal-wife-and-friend-says-srinish-as-he-shares-a-love-filled-birthday-wish-for-wife-pearle-maaney/articleshow/76060406.cms |access-date=6 April 2021 |website=The Times of India|date=28 May 2020 }}</ref> | birth_place = অলুভা, [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | other names = | alma_mater = ক্ৰীষ্ট ইউনিভাৰ্চিটি, [[বাংগালোৰ]] | occupation = {{hlist |অভিনেত্ৰী|গীতিকাৰ|গায়িকা|ইউটিউবাৰ|টেলিভিছন উপস্থাপিকা}} | years_active = ২০১১{{endash}}বৰ্তমান | notable_works = | spouse = শ্ৰীনিশ অৰবিন্দ (২০১৯) | children = ২ | youtube_handle = PearleMaaneyShow | youtube_display_name = Pearle Maaney | youtube_years_active = | youtube_genre = চেলিব্ৰিটি সাক্ষাৎকাৰ, লাইফষ্টাইল, প্ৰেৰণাদায়ক, ৱেব চিৰিজ, কাপল ভ্লগ | youtube_subscribers = ৪.৬২ নিযুত<!-- PLEASE DO NOT CHANGE WITHOUT UPDATING stats_update BELOW --> | youtube_views = ২.১ বিলিয়ন<!-- PLEASE DO NOT CHANGE WITHOUT UPDATING stats_update BELOW --> | stats_update = জুলাই ২০২৬ }} '''পাৰ্ল মানে''' ([[ইংৰাজী]]: Pearle Maaney; জন্ম: ২৮ মে' ১৯৮৯) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী, গীতিকাৰ, ইউটিউবাৰ আৰু টেলিভিছন উপস্থাপিকা। তেওঁ মূলতঃ [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] অনুষ্ঠানসমূহত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। মালয়ালম নৃত্যভিত্তিক ৰিয়েলিটি শ্ব’ ''ডি ৪ ডান্স''ৰ তিনিটা ছিজনৰ সহ-উপস্থাপনা কৰাৰ বাবে তেওঁ বিশেষভাৱে পৰিচিত।<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Pearle-Maaney-in-Sameer-Thahirs-next-film/articleshow/20365776.cms |title=Pearle Maaney in Sameer Thahir's next film |work=The Times of India |date=1 June 2013 |access-date=26 February 2015}}</ref> পাৰ্ল ''বিগ বছ মালয়ালম ছিজন ১''-ৰ প্ৰথম ৰানাৰ্চ-আপ হিচাপেও পৰিগণিত হৈছিল।<ref name="FilmibeatSabumon2018">Bigg Boss Malayalam Season 1 Grand Finale: Sabumon Emerges As The Big Winner!, *Filmibeat*, 1 October 2018. Retrieved from https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2018/bigg-boss-malayaam-season-1-grand-finale-sabumon-emerges-as-the-big-winner-277895.html</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == পাৰ্ল মানে [[কোচি]]স্থিত এটা চিৰো-মালাবাৰ ছেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টিয়ান<ref name="auto">{{Cite web |date=6 May 2019 |title=In pics: 'Bigg Boss' Malayalam stars Pearle Maaney and Srinish get married |url=https://thenewsminute.com |access-date=23 October 2021 |website=The News Minute |language=en}}</ref> যৌথ পৰিয়ালত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। তেওঁলোকৰ আদি বাসস্থান আছিল চৌৱাৰাত।<ref name="auto"/> তেওঁ থিৰুৱনন্তপুৰমৰ 'হোলী এঞ্জেলছ কনভেণ্ট' আৰু কালামাছেৰীৰ 'ৰাজগিৰি পাব্লিক স্কুল'ত স্কুলীয়া শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ [[বাংগালোৰ]]ৰ ক্ৰীষ্ট ইউনিভাৰ্চিটিৰ পৰা মিডিয়া ষ্টাডিজ বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.malayalimag.com/articles/oct2013_22/ |title=Catching up with Pearle Maaney |publisher=MalayaliMag.com |date=7 October 2013 |access-date=26 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402095410/http://www.malayalimag.com/articles/oct2013_22/ |archive-date=2 April 2015 |url-status=dead}}</ref> বৰ্তমান তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ [[ত্ৰিশূৰ]]ত বসবাস কৰে।<ref>{{cite web |title=Very Pearle – WtzUp Kochi |url=http://issuu.com/fwdlife/docs/wtzup_kochi_dec_for_issuu/1 |website=WtzUp Kochi |date=4 January 2015 |access-date=25 February 2015}}</ref><ref>{{cite news |title=People think I'm of Arab origin: Pearle Maaney|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/People-think-Im-of-Arab-origin-Pearle-Maaney/articleshow/35517293.cms |work=The Times of India |date=24 May 2014 |access-date=25 February 2015}}</ref> == কৰ্মজীৱন == পাৰ্লে ''ইণ্ডিয়াভিছন''ৰ সহযোগী মালয়ালম টেলিভিছন চেনেল ''য়েছ ইণ্ডিয়াভিছন''ত সংগীতভিত্তিক অনুষ্ঠান ''য়েছ জুকবক্স''ৰ ২৫০ টাতকৈও অধিক খণ্ডৰ আঁত ধৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Pearle Maaney Biography |url=http://www.drollydoll.com/pearle-maaney-biography-latest-photo-gallery/ |website=DROLLYDOLL |access-date=25 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150127003052/http://www.drollydoll.com/pearle-maaney-biography-latest-photo-gallery/ |archive-date=27 January 2015 |url-status=dead}}</ref> তেওঁ ''অমৃতা টিভি''ত সম্প্ৰচাৰিত ভ্ৰমণ আৰু ৰন্ধন প্ৰণালীভিত্তিক অনুষ্ঠান ''টেষ্ট অৱ কেৰালা''ত ''ছেৰা'' (Serah) ছদ্মনামেৰে উপস্থপনা কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Serah Profile on Amrita TV |url=http://tasteofkerala.amritatv.com/serah.html |publisher=Amrita TV |access-date=22 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304042004/http://tasteofkerala.amritatv.com/serah.html |archive-date=4 March 2016 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |title=Taste of Kerala – With SALT & PEPPER Team 1/3 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Ca8xSruX-G4 |via=YouTube |access-date=22 August 2015}}</ref> ২০১৪ চনত অক্টোবৰ মাহত তেওঁ ''মাজহাভিল মনোৰমা'' চেনেলত ''গামঅন ডি২'' নামৰ নৃত্যৰ ৰিয়েলিটি শ্ব’টোৰ উপস্থাপনা আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ পূৰ্বে ইয়াৰ উপস্থাপিকা আছিল জুৱেল মেৰী। এই শ্ব’টোত তেওঁৰ সহ-উপস্থাপক আছিল গোবিন্দ পদ্মসূৰ্য।<ref>{{cite news |title=Pearle Maaney replaces Jewel in D for Dance |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/Pearle-Maaney-replaces-Jewel-in-D-for-Dance/articleshow/44969535.cms |work=The Times of India |date=29 October 2014 |access-date=25 February 2015}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ ''কৌমূদী টিভি''ৰ অনুষ্ঠান ''চিনেমা কোম্পানী'' (ছিজন ২)-ৰ আঁত ধৰিছিল। ২০১৮ চনত তেওঁ এছিয়ানেটত সম্প্ৰচাৰিত ৰিয়েলিটি শ্ব’ ''বিগ বছ''ৰ প্ৰথম ছিজনত প্ৰতিযোগী হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰে আৰু ৰানাৰ্চ-আপ খিতাপ দখল কৰে। ১০০ দিন সম্পূৰ্ণ কৰা তেওঁৱেই আছিল একমাত্ৰ মহিলা প্ৰতিযোগী।{{Citation needed|date=April 2023}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} torfv1gaktow7jo2xpsl7luboosaioa 626364 626362 2026-08-12T04:03:45Z Kandarpajit Kallol 6257 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 626364 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = পাৰ্ল মানে | image = Pearle Maaney in November 2020.png | caption = ২০২০ চনত পাৰ্ল | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1989|05|28|df=y}}<ref>{{Cite news |title=Happy Birthday my 'ideal wife and friend', says Srinish as he shares a love-filled birthday wish for wife Pearle Maaney |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/happy-birthday-my-ideal-wife-and-friend-says-srinish-as-he-shares-a-love-filled-birthday-wish-for-wife-pearle-maaney/articleshow/76060406.cms |access-date=6 April 2021 |website=The Times of India|date=28 May 2020 }}</ref> | birth_place = অলুভা, [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | other names = | alma_mater = ক্ৰীষ্ট ইউনিভাৰ্চিটি, [[বাংগালোৰ]] | occupation = {{hlist |অভিনেত্ৰী|গীতিকাৰ|গায়িকা|ইউটিউবাৰ|টেলিভিছন উপস্থাপিকা}} | years_active = ২০১১{{endash}}বৰ্তমান | notable_works = | spouse = শ্ৰীনিশ অৰবিন্দ (২০১৯) | children = ২ | youtube_handle = PearleMaaneyShow | youtube_display_name = Pearle Maaney | youtube_years_active = | youtube_genre = চেলিব্ৰিটি সাক্ষাৎকাৰ, লাইফষ্টাইল, প্ৰেৰণাদায়ক, ৱেব চিৰিজ, কাপল ভ্লগ | youtube_subscribers = ৪.৬২ নিযুত<!-- PLEASE DO NOT CHANGE WITHOUT UPDATING stats_update BELOW --> | youtube_views = ২.১ বিলিয়ন<!-- PLEASE DO NOT CHANGE WITHOUT UPDATING stats_update BELOW --> | stats_update = জুলাই ২০২৬ }} '''পাৰ্ল মানে''' ([[ইংৰাজী]]: Pearle Maaney; জন্ম: ২৮ মে' ১৯৮৯) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী, গীতিকাৰ, ইউটিউবাৰ আৰু টেলিভিছন উপস্থাপিকা। তেওঁ মূলতঃ [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] অনুষ্ঠানসমূহত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। মালয়ালম নৃত্যভিত্তিক ৰিয়েলিটি শ্ব’ ''ডি ৪ ডান্স''ৰ তিনিটা ছিজনৰ সহ-উপস্থাপনা কৰাৰ বাবে তেওঁ বিশেষভাৱে পৰিচিত।<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Pearle-Maaney-in-Sameer-Thahirs-next-film/articleshow/20365776.cms |title=Pearle Maaney in Sameer Thahir's next film |work=The Times of India |date=1 June 2013 |access-date=26 February 2015}}</ref> পাৰ্ল ''বিগ বছ মালয়ালম ছিজন ১''-ৰ প্ৰথম ৰানাৰ্চ-আপ হিচাপেও পৰিগণিত হৈছিল।<ref name="FilmibeatSabumon2018">Bigg Boss Malayalam Season 1 Grand Finale: Sabumon Emerges As The Big Winner! , *Filmibeat*, 1 October 2018. Retrieved from https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2018/bigg-boss-malayaam-season-1-grand-finale-sabumon-emerges-as-the-big-winner-277895.html</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == পাৰ্ল মানে [[কোচি]]স্থিত এটা চিৰো-মালাবাৰ ছেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টিয়ান<ref name="auto">{{Cite web |date=6 May 2019 |title=In pics: 'Bigg Boss' Malayalam stars Pearle Maaney and Srinish get married |url=https://thenewsminute.com |access-date=23 October 2021 |website=The News Minute |language=en}}</ref> যৌথ পৰিয়ালত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। তেওঁলোকৰ আদি বাসস্থান আছিল চৌৱাৰাত।<ref name="auto"/> তেওঁ থিৰুৱনন্তপুৰমৰ 'হোলী এঞ্জেলছ কনভেণ্ট' আৰু কালামাছেৰীৰ 'ৰাজগিৰি পাব্লিক স্কুল'ত স্কুলীয়া শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ [[বাংগালোৰ]]ৰ ক্ৰীষ্ট ইউনিভাৰ্চিটিৰপৰা মিডিয়া ষ্টাডিজ বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.malayalimag.com/articles/oct2013_22/ |title=Catching up with Pearle Maaney |publisher=MalayaliMag.com |date=7 October 2013 |access-date=26 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402095410/http://www.malayalimag.com/articles/oct2013_22/ |archive-date=2 April 2015 |url-status=dead}}</ref> বৰ্তমান তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ [[ত্ৰিছূৰ]]ত বসবাস কৰে।<ref>{{cite web |title=Very Pearle – WtzUp Kochi |url=http://issuu.com/fwdlife/docs/wtzup_kochi_dec_for_issuu/1 |website=WtzUp Kochi |date=4 January 2015 |access-date=25 February 2015}}</ref><ref>{{cite news |title=People think I'm of Arab origin: Pearle Maaney|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/People-think-Im-of-Arab-origin-Pearle-Maaney/articleshow/35517293.cms |work=The Times of India |date=24 May 2014 |access-date=25 February 2015}}</ref> == কৰ্মজীৱন == পাৰ্লে ''ইণ্ডিয়াভিছন''ৰ সহযোগী মালয়ালম টেলিভিছন চেনেল ''য়েছ ইণ্ডিয়াভিছন''ত সংগীতভিত্তিক অনুষ্ঠান ''য়েছ জুকবক্স''ৰ ২৫০ টাতকৈও অধিক খণ্ডৰ আঁত ধৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Pearle Maaney Biography |url=http://www.drollydoll.com/pearle-maaney-biography-latest-photo-gallery/ |website=DROLLYDOLL |access-date=25 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150127003052/http://www.drollydoll.com/pearle-maaney-biography-latest-photo-gallery/ |archive-date=27 January 2015 |url-status=dead}}</ref> তেওঁ ''অমৃতা টিভি''ত সম্প্ৰচাৰিত ভ্ৰমণ আৰু ৰন্ধন প্ৰণালীভিত্তিক অনুষ্ঠান ''টেষ্ট অৱ কেৰালা''ত ''ছেৰা'' (Serah) ছদ্মনামেৰে উপস্থপনা কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Serah Profile on Amrita TV |url=http://tasteofkerala.amritatv.com/serah.html |publisher=Amrita TV |access-date=22 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304042004/http://tasteofkerala.amritatv.com/serah.html |archive-date=4 March 2016 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |title=Taste of Kerala – With SALT & PEPPER Team 1/3 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Ca8xSruX-G4 |via=YouTube |access-date=22 August 2015}}</ref> ২০১৪ চনত অক্টোবৰ মাহত তেওঁ ''মাজহাভিল মনোৰমা'' চেনেলত ''গামঅন ডি২'' নামৰ নৃত্যৰ ৰিয়েলিটি শ্ব’টোৰ উপস্থাপনা আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ পূৰ্বে ইয়াৰ উপস্থাপিকা আছিল জুৱেল মেৰী। এই শ্ব’টোত তেওঁৰ সহ-উপস্থাপক আছিল গোবিন্দ পদ্মসূৰ্য।<ref>{{cite news |title=Pearle Maaney replaces Jewel in D for Dance |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/Pearle-Maaney-replaces-Jewel-in-D-for-Dance/articleshow/44969535.cms |work=The Times of India |date=29 October 2014 |access-date=25 February 2015}}</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ''কৌমূদী টিভি''ৰ অনুষ্ঠান ''চিনেমা কোম্পানী'' (ছিজন ২)-ৰ আঁত ধৰিছিল। ২০১৮ চনত তেওঁ এছিয়ানেটত সম্প্ৰচাৰিত ৰিয়েলিটি শ্ব’ ''বিগ বছ''ৰ প্ৰথম ছিজনত প্ৰতিযোগী হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰে আৰু ৰানাৰ্চ-আপ খিতাপ দখল কৰে। ১০০ দিন সম্পূৰ্ণ কৰা তেৱেঁই আছিল একমাত্ৰ মহিলা প্ৰতিযোগী।{{Citation needed|date=April 2023}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ইউটিউবাৰ]] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] eybk6xvthfwgxxffajn6yrgjn1np06u 626365 626364 2026-08-12T04:06:11Z Kandarpajit Kallol 6257 626365 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = পাৰ্ল মানে | image = Pearle Maaney in November 2020.png | caption = ২০২০ চনত পাৰ্ল | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1989|05|28|df=y}}<ref>{{Cite news |title=Happy Birthday my 'ideal wife and friend', says Srinish as he shares a love-filled birthday wish for wife Pearle Maaney |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/happy-birthday-my-ideal-wife-and-friend-says-srinish-as-he-shares-a-love-filled-birthday-wish-for-wife-pearle-maaney/articleshow/76060406.cms |access-date=6 April 2021 |website=The Times of India|date=28 May 2020 }}</ref> | birth_place = অলুভা, [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | other names = | alma_mater = ক্ৰীষ্ট ইউনিভাৰ্চিটি, [[বাংগালোৰ]] | occupation = {{hlist |অভিনেত্ৰী|গীতিকাৰ|গায়িকা|ইউটিউবাৰ|টেলিভিছন উপস্থাপিকা}} | years_active = ২০১১{{endash}}বৰ্তমান | notable_works = | spouse = শ্ৰীনিশ অৰবিন্দ (২০১৯) | children = ২ | youtube_handle = PearleMaaneyShow | youtube_display_name = Pearle Maaney | youtube_years_active = | youtube_genre = চেলিব্ৰিটি সাক্ষাৎকাৰ, লাইফষ্টাইল, প্ৰেৰণাদায়ক, ৱেব চিৰিজ, কাপল ভ্লগ | youtube_subscribers = ৪.৬২ নিযুত<!-- PLEASE DO NOT CHANGE WITHOUT UPDATING stats_update BELOW --> | youtube_views = ২.১ বিলিয়ন<!-- PLEASE DO NOT CHANGE WITHOUT UPDATING stats_update BELOW --> | stats_update = জুলাই ২০২৬ }} '''পাৰ্ল মানে''' ([[ইংৰাজী]]: Pearle Maaney; জন্ম: ২৮ মে' ১৯৮৯) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী, গীতিকাৰ, ইউটিউবাৰ আৰু টেলিভিছন উপস্থাপিকা। তেওঁ মূলতঃ [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] অনুষ্ঠানসমূহত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। মালয়ালম নৃত্যভিত্তিক ৰিয়েলিটি শ্ব’ ''ডি ৪ ডান্স''ৰ তিনিটা ছিজনৰ সহ-উপস্থাপনা কৰাৰ বাবে তেওঁ বিশেষভাৱে পৰিচিত।<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Pearle-Maaney-in-Sameer-Thahirs-next-film/articleshow/20365776.cms |title=Pearle Maaney in Sameer Thahir's next film |work=The Times of India |date=1 June 2013 |access-date=26 February 2015}}</ref> পাৰ্ল ''বিগ বছ মালয়ালম ছিজন ১''-ৰ প্ৰথম ৰানাৰ্চ-আপ হিচাপেও পৰিগণিত হৈছিল।<ref name="FilmibeatSabumon2018">Bigg Boss Malayalam Season 1 Grand Finale: Sabumon Emerges As The Big Winner! , *Filmibeat*, 1 October 2018. Retrieved from https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2018/bigg-boss-malayaam-season-1-grand-finale-sabumon-emerges-as-the-big-winner-277895.html</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == পাৰ্ল মানে [[কোচি]]স্থিত এটা চিৰো-মালাবাৰ ছেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টিয়ান<ref name="auto">{{Cite web |date=6 May 2019 |title=In pics: 'Bigg Boss' Malayalam stars Pearle Maaney and Srinish get married |url=https://thenewsminute.com |access-date=23 October 2021 |website=The News Minute |language=en}}</ref> যৌথ পৰিয়ালত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। তেওঁলোকৰ আদি বাসস্থান আছিল চৌৱাৰাত।<ref name="auto"/> তেওঁ থিৰুৱনন্তপুৰমৰ 'হোলী এঞ্জেলছ কনভেণ্ট' আৰু কালামাছেৰীৰ 'ৰাজগিৰি পাব্লিক স্কুল'ত স্কুলীয়া শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ [[বাংগালোৰ]]ৰ ক্ৰীষ্ট ইউনিভাৰ্চিটিৰপৰা মিডিয়া ষ্টাডিজ বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.malayalimag.com/articles/oct2013_22/ |title=Catching up with Pearle Maaney |publisher=MalayaliMag.com |date=7 October 2013 |access-date=26 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402095410/http://www.malayalimag.com/articles/oct2013_22/ |archive-date=2 April 2015 |url-status=dead}}</ref> বৰ্তমান তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ [[ত্ৰিছূৰ]]ত বসবাস কৰে।<ref>{{cite web |title=Very Pearle – WtzUp Kochi |url=http://issuu.com/fwdlife/docs/wtzup_kochi_dec_for_issuu/1 |website=WtzUp Kochi |date=4 January 2015 |access-date=25 February 2015}}</ref><ref>{{cite news |title=People think I'm of Arab origin: Pearle Maaney|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/People-think-Im-of-Arab-origin-Pearle-Maaney/articleshow/35517293.cms |work=The Times of India |date=24 May 2014 |access-date=25 February 2015}}</ref> == কৰ্মজীৱন == পাৰ্লে ''ইণ্ডিয়াভিছন''ৰ সহযোগী মালয়ালম টেলিভিছন চেনেল ''য়েছ ইণ্ডিয়াভিছন''ত সংগীতভিত্তিক অনুষ্ঠান ''য়েছ জুকবক্স''ৰ ২৫০ টাতকৈও অধিক খণ্ডৰ আঁত ধৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Pearle Maaney Biography |url=http://www.drollydoll.com/pearle-maaney-biography-latest-photo-gallery/ |website=DROLLYDOLL |access-date=25 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150127003052/http://www.drollydoll.com/pearle-maaney-biography-latest-photo-gallery/ |archive-date=27 January 2015 |url-status=dead}}</ref> তেওঁ ''অমৃতা টিভি''ত সম্প্ৰচাৰিত ভ্ৰমণ আৰু ৰন্ধন প্ৰণালীভিত্তিক অনুষ্ঠান ''টেষ্ট অৱ কেৰালা''ত ''ছেৰা'' (Serah) ছদ্মনামেৰে উপস্থপনা কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Serah Profile on Amrita TV |url=http://tasteofkerala.amritatv.com/serah.html |publisher=Amrita TV |access-date=22 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304042004/http://tasteofkerala.amritatv.com/serah.html |archive-date=4 March 2016 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |title=Taste of Kerala – With SALT & PEPPER Team 1/3 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Ca8xSruX-G4 |via=YouTube |access-date=22 August 2015}}</ref> ২০১৪ চনত অক্টোবৰ মাহত তেওঁ ''মাজহাভিল মনোৰমা'' চেনেলত ''গামঅন ডি২'' নামৰ নৃত্যৰ ৰিয়েলিটি শ্ব’টোৰ উপস্থাপনা আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ পূৰ্বে ইয়াৰ উপস্থাপিকা আছিল জুৱেল মেৰী। এই শ্ব’টোত তেওঁৰ সহ-উপস্থাপক আছিল গোবিন্দ পদ্মসূৰ্য।<ref>{{cite news |title=Pearle Maaney replaces Jewel in D for Dance |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/Pearle-Maaney-replaces-Jewel-in-D-for-Dance/articleshow/44969535.cms |work=The Times of India |date=29 October 2014 |access-date=25 February 2015}}</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ''কৌমূদী টিভি''ৰ অনুষ্ঠান ''চিনেমা কোম্পানী'' (ছিজন ২)-ৰ আঁত ধৰিছিল। ২০১৮ চনত তেওঁ এছিয়ানেটত সম্প্ৰচাৰিত ৰিয়েলিটি শ্ব’ ''বিগ বছ''ৰ প্ৰথম ছিজনত প্ৰতিযোগী হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰে আৰু ৰানাৰ্চ-আপ খিতাপ দখল কৰে। ১০০ দিন সম্পূৰ্ণ কৰা তেৱেঁই আছিল একমাত্ৰ মহিলা প্ৰতিযোগী।{{Citation needed|date=April 2023}} == ব্যক্তিগত জীৱন == ২০১৮ চনত ''বিগ বছ'' ৰিয়েলিটি শ্ব’ৰ প্ৰথম ছিজনৰ সময়ত তেওঁ সহ-প্ৰতিযোগী [[শ্ৰীনিশ অৰবিন্দ]]ৰ সৈতে এক ৰোমান্টিক সম্পৰ্কত আৱদ্ধ হয় আৰু দুয়ো বিবাহপাশত আৱদ্ধ হোৱাৰ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite news |url=https://mathrubhumi.com |title=ഞാന്‍ ശ്രീനിയെ ശരിക്കും സ്‌നേഹിക്കുന്നു; ബിഗ് ബോസിന് പുറത്തും പേളി പറയുന്നു |work=Mathrubhumi |access-date=2 October 2018 |archive-date=2 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181002102352/https://mathrubhumi.com |url-status=dead}}</ref> ২০১৯ চনৰ ১৭ জানুৱাৰীত এটা ব্যক্তিগত অনুষ্ঠানত মানে শ্ৰীনিশ অৰবিন্দৰ সৈতে আঙুঠি পিন্ধোৱা পৰ্ব সম্পন্ন কৰে।<ref>{{Cite news |url=https://keralaweddingtrends.com |title=Bigg Boss Malayalam runner-up Pearle Maaney engaged to Srinish |work=Kerala Wedding Trends |access-date=18 January 2019}}</ref> ২০১৯ চনৰ ৫ মে'ত এই দম্পতীয়ে [[খ্ৰীষ্টধৰ্ম|খ্ৰীষ্টিয়]] ৰীতি-নীতি অনুসৰি বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয় আৰু ২০১৯ চনৰ ৮ মে'ত তেۆঁলোকৰ এটা [[হিন্দুধৰ্ম|হিন্দু]] বিবাহ অনুষ্ঠানও সম্পন্ন হয়।<ref>{{Cite news |url=https://mathrubhumi.com |title=Pearle and Srinish make it official; see wedding pics here |work=Mathrubhumi |access-date=24 January 2021}}{{dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেওঁলোকৰ নীলা আৰু নিতাৰা নামৰ দুগৰাকী কন্যা সন্তান আছে, যি ক্ৰমে ২০২১ চনৰ ২০ মাৰ্চ আৰু ২০২৪ চনৰ ১৩ জানুৱাৰীত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |url=https://ndtv.com |title=It's A Baby Girl For Ludo Actress Pearle Maaney. |publisher=NDTV |access-date=21 January 2021}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://indiatimes.com |title=Its a baby girl for TV couple Pearle Maaney and Srinish Aravind; the latter says 'both big baby and small baby are adipoli' |work=The Times of India |access-date=21 January 2021}}</ref><ref>{{Cite news| url=https://indiatimes.com |title=TV couple Pearle Maaney and Srinish Aravind welcome their second baby girl, Nitara Srinish |date=13 January 2024}}</ref> == বিতৰ্ক == ২০২৬ চনৰ জুলাই মাহত পাৰ্লে শিক্ষাৰ্থীসকলৰ নেতৃত্বত হোৱা ''২০২৬ দিল্লী যন্তৰ মন্তৰ প্ৰতিবাদ'' সন্দৰ্ভত মন্তব্য কৰি এটা ইনষ্টাগ্ৰাম প’ষ্ট কৰিছিল। তেওঁৰ এই প’ষ্টটোৱে মিশ্ৰিত প্ৰতিক্ৰিয়া লাভ কৰিছিল, যিবোৰৰ বেছিভাগেই আছিল নেতিবাচক।<ref>{{Cite web |title=Pearle Maaney faces massive backlash for comments on student protests, loses 2 lakh Instagram followers |url=https://onmanorama.com |access-date=2026-07-26 |website=@onmanorama}}</ref> তেওঁক সমালোচনা কৰাসকলৰ ভিতৰত আছিল চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক [[Sibi Malayil]]-ৰ পুত্ৰ জো চিবি মালায়িল।<ref>{{Cite news |title=‘You’re messing with the wrong person’: Pearle Maaney hits back at backlash over student protest remarks, deletes post calling out ‘failed filmmaker’ |url=https://indiatimes.com |access-date=2026-07-26 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> পাৰ্লে তেওঁৰ ইনষ্টাগ্ৰাম ষ্ট’ৰীত জো-ৰ উত্তৰ দি চিবি মালায়িলক এজন ''ব্যৰ্থ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা'' বুলি কটাক্ষ কৰে, যিটো তেওঁ পিছত মচি পেলায়।<ref>{{Cite news |last=Bureau |first=The Hindu |date=2026-07-24 |title=Internet rallies behind filmmaker Sibi Malayil after influencer Pearle Maaney’s “failed filmmaker” dig |url=https://thehindu.com |access-date=2026-07-26 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |last=Das |first=Santanu |date=2026-07-24 |title=Did Pearle Maaney call Sibi Malayil a failed filmmaker? His son fires back after she deletes post |url=https://hindustantimes.com |access-date=2026-07-26 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Prakash |first=സമകാലിക മലയാളം ഡെസ്ക്,Hima |date=2026-07-08 |title='കശ്മീരിൽ കല്ലേറ് നിർത്തിച്ചവർ, ഡൽഹിയിൽ കല്ലേറ് നിർത്തിക്കാൻ വന്നിട്ട് തിരിച്ചു പോയീന്ന് കേട്ടു'; കൃഷ്ണകുമാറിനും പേളിക്കുമെതിരെ ചന്തു |url=https://samakalikamalayalam.com |access-date=2026-07-26 |website=Samakalika Malayalam - The New Indian Express |language=ml}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ইউটিউবাৰ]] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] 6pjpdyzr7x2al91q0qtd6mbd5mi952r 626366 626365 2026-08-12T04:06:58Z Kandarpajit Kallol 6257 /* ব্যক্তিগত জীৱন */ 626366 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = পাৰ্ল মানে | image = Pearle Maaney in November 2020.png | caption = ২০২০ চনত পাৰ্ল | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1989|05|28|df=y}}<ref>{{Cite news |title=Happy Birthday my 'ideal wife and friend', says Srinish as he shares a love-filled birthday wish for wife Pearle Maaney |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/happy-birthday-my-ideal-wife-and-friend-says-srinish-as-he-shares-a-love-filled-birthday-wish-for-wife-pearle-maaney/articleshow/76060406.cms |access-date=6 April 2021 |website=The Times of India|date=28 May 2020 }}</ref> | birth_place = অলুভা, [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | other names = | alma_mater = ক্ৰীষ্ট ইউনিভাৰ্চিটি, [[বাংগালোৰ]] | occupation = {{hlist |অভিনেত্ৰী|গীতিকাৰ|গায়িকা|ইউটিউবাৰ|টেলিভিছন উপস্থাপিকা}} | years_active = ২০১১{{endash}}বৰ্তমান | notable_works = | spouse = শ্ৰীনিশ অৰবিন্দ (২০১৯) | children = ২ | youtube_handle = PearleMaaneyShow | youtube_display_name = Pearle Maaney | youtube_years_active = | youtube_genre = চেলিব্ৰিটি সাক্ষাৎকাৰ, লাইফষ্টাইল, প্ৰেৰণাদায়ক, ৱেব চিৰিজ, কাপল ভ্লগ | youtube_subscribers = ৪.৬২ নিযুত<!-- PLEASE DO NOT CHANGE WITHOUT UPDATING stats_update BELOW --> | youtube_views = ২.১ বিলিয়ন<!-- PLEASE DO NOT CHANGE WITHOUT UPDATING stats_update BELOW --> | stats_update = জুলাই ২০২৬ }} '''পাৰ্ল মানে''' ([[ইংৰাজী]]: Pearle Maaney; জন্ম: ২৮ মে' ১৯৮৯) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী, গীতিকাৰ, ইউটিউবাৰ আৰু টেলিভিছন উপস্থাপিকা। তেওঁ মূলতঃ [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] অনুষ্ঠানসমূহত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। মালয়ালম নৃত্যভিত্তিক ৰিয়েলিটি শ্ব’ ''ডি ৪ ডান্স''ৰ তিনিটা ছিজনৰ সহ-উপস্থাপনা কৰাৰ বাবে তেওঁ বিশেষভাৱে পৰিচিত।<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Pearle-Maaney-in-Sameer-Thahirs-next-film/articleshow/20365776.cms |title=Pearle Maaney in Sameer Thahir's next film |work=The Times of India |date=1 June 2013 |access-date=26 February 2015}}</ref> পাৰ্ল ''বিগ বছ মালয়ালম ছিজন ১''-ৰ প্ৰথম ৰানাৰ্চ-আপ হিচাপেও পৰিগণিত হৈছিল।<ref name="FilmibeatSabumon2018">Bigg Boss Malayalam Season 1 Grand Finale: Sabumon Emerges As The Big Winner! , *Filmibeat*, 1 October 2018. Retrieved from https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2018/bigg-boss-malayaam-season-1-grand-finale-sabumon-emerges-as-the-big-winner-277895.html</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == পাৰ্ল মানে [[কোচি]]স্থিত এটা চিৰো-মালাবাৰ ছেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টিয়ান<ref name="auto">{{Cite web |date=6 May 2019 |title=In pics: 'Bigg Boss' Malayalam stars Pearle Maaney and Srinish get married |url=https://thenewsminute.com |access-date=23 October 2021 |website=The News Minute |language=en}}</ref> যৌথ পৰিয়ালত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। তেওঁলোকৰ আদি বাসস্থান আছিল চৌৱাৰাত।<ref name="auto"/> তেওঁ থিৰুৱনন্তপুৰমৰ 'হোলী এঞ্জেলছ কনভেণ্ট' আৰু কালামাছেৰীৰ 'ৰাজগিৰি পাব্লিক স্কুল'ত স্কুলীয়া শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ [[বাংগালোৰ]]ৰ ক্ৰীষ্ট ইউনিভাৰ্চিটিৰপৰা মিডিয়া ষ্টাডিজ বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.malayalimag.com/articles/oct2013_22/ |title=Catching up with Pearle Maaney |publisher=MalayaliMag.com |date=7 October 2013 |access-date=26 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402095410/http://www.malayalimag.com/articles/oct2013_22/ |archive-date=2 April 2015 |url-status=dead}}</ref> বৰ্তমান তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ [[ত্ৰিছূৰ]]ত বসবাস কৰে।<ref>{{cite web |title=Very Pearle – WtzUp Kochi |url=http://issuu.com/fwdlife/docs/wtzup_kochi_dec_for_issuu/1 |website=WtzUp Kochi |date=4 January 2015 |access-date=25 February 2015}}</ref><ref>{{cite news |title=People think I'm of Arab origin: Pearle Maaney|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/People-think-Im-of-Arab-origin-Pearle-Maaney/articleshow/35517293.cms |work=The Times of India |date=24 May 2014 |access-date=25 February 2015}}</ref> == কৰ্মজীৱন == পাৰ্লে ''ইণ্ডিয়াভিছন''ৰ সহযোগী মালয়ালম টেলিভিছন চেনেল ''য়েছ ইণ্ডিয়াভিছন''ত সংগীতভিত্তিক অনুষ্ঠান ''য়েছ জুকবক্স''ৰ ২৫০ টাতকৈও অধিক খণ্ডৰ আঁত ধৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Pearle Maaney Biography |url=http://www.drollydoll.com/pearle-maaney-biography-latest-photo-gallery/ |website=DROLLYDOLL |access-date=25 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150127003052/http://www.drollydoll.com/pearle-maaney-biography-latest-photo-gallery/ |archive-date=27 January 2015 |url-status=dead}}</ref> তেওঁ ''অমৃতা টিভি''ত সম্প্ৰচাৰিত ভ্ৰমণ আৰু ৰন্ধন প্ৰণালীভিত্তিক অনুষ্ঠান ''টেষ্ট অৱ কেৰালা''ত ''ছেৰা'' (Serah) ছদ্মনামেৰে উপস্থপনা কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Serah Profile on Amrita TV |url=http://tasteofkerala.amritatv.com/serah.html |publisher=Amrita TV |access-date=22 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304042004/http://tasteofkerala.amritatv.com/serah.html |archive-date=4 March 2016 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |title=Taste of Kerala – With SALT & PEPPER Team 1/3 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Ca8xSruX-G4 |via=YouTube |access-date=22 August 2015}}</ref> ২০১৪ চনত অক্টোবৰ মাহত তেওঁ ''মাজহাভিল মনোৰমা'' চেনেলত ''গামঅন ডি২'' নামৰ নৃত্যৰ ৰিয়েলিটি শ্ব’টোৰ উপস্থাপনা আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ পূৰ্বে ইয়াৰ উপস্থাপিকা আছিল জুৱেল মেৰী। এই শ্ব’টোত তেওঁৰ সহ-উপস্থাপক আছিল গোবিন্দ পদ্মসূৰ্য।<ref>{{cite news |title=Pearle Maaney replaces Jewel in D for Dance |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/Pearle-Maaney-replaces-Jewel-in-D-for-Dance/articleshow/44969535.cms |work=The Times of India |date=29 October 2014 |access-date=25 February 2015}}</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ''কৌমূদী টিভি''ৰ অনুষ্ঠান ''চিনেমা কোম্পানী'' (ছিজন ২)-ৰ আঁত ধৰিছিল। ২০১৮ চনত তেওঁ এছিয়ানেটত সম্প্ৰচাৰিত ৰিয়েলিটি শ্ব’ ''বিগ বছ''ৰ প্ৰথম ছিজনত প্ৰতিযোগী হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰে আৰু ৰানাৰ্চ-আপ খিতাপ দখল কৰে। ১০০ দিন সম্পূৰ্ণ কৰা তেৱেঁই আছিল একমাত্ৰ মহিলা প্ৰতিযোগী।{{Citation needed|date=April 2023}} == ব্যক্তিগত জীৱন == ২০১৮ চনত ''বিগ বছ'' ৰিয়েলিটি শ্ব’ৰ প্ৰথম ছিজনৰ সময়ত তেওঁ সহ-প্ৰতিযোগী শ্ৰীনিশ অৰবিন্দৰ সৈতে এক ৰোমান্টিক সম্পৰ্কত আৱদ্ধ হয় আৰু দুয়ো বিবাহপাশত আৱদ্ধ হোৱাৰ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite news |url=https://mathrubhumi.com |title=ഞാന്‍ ശ്രീനിയെ ശരിക്കും സ്‌നേഹിക്കുന്നു; ബിഗ് ബോസിന് പുറത്തും പേളി പറയുന്നു |work=Mathrubhumi |access-date=2 October 2018 |archive-date=2 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181002102352/https://mathrubhumi.com |url-status=dead}}</ref> ২০১৯ চনৰ ১৭ জানুৱাৰীত এটা ব্যক্তিগত অনুষ্ঠানত মানে শ্ৰীনিশ অৰবিন্দৰ সৈতে আঙুঠি পিন্ধোৱা পৰ্ব সম্পন্ন কৰে।<ref>{{Cite news |url=https://keralaweddingtrends.com |title=Bigg Boss Malayalam runner-up Pearle Maaney engaged to Srinish |work=Kerala Wedding Trends |access-date=18 January 2019}}</ref> ২০১৯ চনৰ ৫ মে'ত এই দম্পতীয়ে [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টিয়]] ৰীতি-নীতি অনুসৰি বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয় আৰু ২০১৯ চনৰ ৮ মে'ত তেওঁলোকৰ এটা [[হিন্দুধৰ্ম|হিন্দু]] বিবাহ অনুষ্ঠানও সম্পন্ন হয়।<ref>{{Cite news |url=https://mathrubhumi.com |title=Pearle and Srinish make it official; see wedding pics here |work=Mathrubhumi |access-date=24 January 2021}}{{dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেওঁলোকৰ নীলা আৰু নিতাৰা নামৰ দুগৰাকী কন্যা সন্তান আছে, যি ক্ৰমে ২০২১ চনৰ ২০ মাৰ্চ আৰু ২০২৪ চনৰ ১৩ জানুৱাৰীত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |url=https://ndtv.com |title=It's A Baby Girl For Ludo Actress Pearle Maaney. |publisher=NDTV |access-date=21 January 2021}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://indiatimes.com |title=Its a baby girl for TV couple Pearle Maaney and Srinish Aravind; the latter says 'both big baby and small baby are adipoli' |work=The Times of India |access-date=21 January 2021}}</ref><ref>{{Cite news| url=https://indiatimes.com |title=TV couple Pearle Maaney and Srinish Aravind welcome their second baby girl, Nitara Srinish |date=13 January 2024}}</ref> == বিতৰ্ক == ২০২৬ চনৰ জুলাই মাহত পাৰ্লে শিক্ষাৰ্থীসকলৰ নেতৃত্বত হোৱা ''২০২৬ দিল্লী যন্তৰ মন্তৰ প্ৰতিবাদ'' সন্দৰ্ভত মন্তব্য কৰি এটা ইনষ্টাগ্ৰাম প’ষ্ট কৰিছিল। তেওঁৰ এই প’ষ্টটোৱে মিশ্ৰিত প্ৰতিক্ৰিয়া লাভ কৰিছিল, যিবোৰৰ বেছিভাগেই আছিল নেতিবাচক।<ref>{{Cite web |title=Pearle Maaney faces massive backlash for comments on student protests, loses 2 lakh Instagram followers |url=https://onmanorama.com |access-date=2026-07-26 |website=@onmanorama}}</ref> তেওঁক সমালোচনা কৰাসকলৰ ভিতৰত আছিল চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক [[Sibi Malayil]]-ৰ পুত্ৰ জো চিবি মালায়িল।<ref>{{Cite news |title=‘You’re messing with the wrong person’: Pearle Maaney hits back at backlash over student protest remarks, deletes post calling out ‘failed filmmaker’ |url=https://indiatimes.com |access-date=2026-07-26 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> পাৰ্লে তেওঁৰ ইনষ্টাগ্ৰাম ষ্ট’ৰীত জো-ৰ উত্তৰ দি চিবি মালায়িলক এজন ''ব্যৰ্থ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা'' বুলি কটাক্ষ কৰে, যিটো তেওঁ পিছত মচি পেলায়।<ref>{{Cite news |last=Bureau |first=The Hindu |date=2026-07-24 |title=Internet rallies behind filmmaker Sibi Malayil after influencer Pearle Maaney’s “failed filmmaker” dig |url=https://thehindu.com |access-date=2026-07-26 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |last=Das |first=Santanu |date=2026-07-24 |title=Did Pearle Maaney call Sibi Malayil a failed filmmaker? His son fires back after she deletes post |url=https://hindustantimes.com |access-date=2026-07-26 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Prakash |first=സമകാലിക മലയാളം ഡെസ്ക്,Hima |date=2026-07-08 |title='കശ്മീരിൽ കല്ലേറ് നിർത്തിച്ചവർ, ഡൽഹിയിൽ കല്ലേറ് നിർത്തിക്കാൻ വന്നിട്ട് തിരിച്ചു പോയീന്ന് കേട്ടു'; കൃഷ്ണകുമാറിനും പേളിക്കുമെതിരെ ചന്തു |url=https://samakalikamalayalam.com |access-date=2026-07-26 |website=Samakalika Malayalam - The New Indian Express |language=ml}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ইউটিউবাৰ]] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] hp1id9t1nfsyhpgtdlqzdnxamhtp9va 626367 626366 2026-08-12T04:08:18Z Kandarpajit Kallol 6257 626367 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = পাৰ্ল মানে | image = Pearle Maaney in November 2020.png | caption = ২০২০ চনত পাৰ্ল | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1989|05|28|df=y}}<ref>{{Cite news |title=Happy Birthday my 'ideal wife and friend', says Srinish as he shares a love-filled birthday wish for wife Pearle Maaney |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/happy-birthday-my-ideal-wife-and-friend-says-srinish-as-he-shares-a-love-filled-birthday-wish-for-wife-pearle-maaney/articleshow/76060406.cms |access-date=6 April 2021 |website=The Times of India|date=28 May 2020 }}</ref> | birth_place = অলুভা, [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | other names = | alma_mater = ক্ৰীষ্ট ইউনিভাৰ্চিটি, [[বাংগালোৰ]] | occupation = {{hlist |অভিনেত্ৰী|গীতিকাৰ|গায়িকা|ইউটিউবাৰ|টেলিভিছন উপস্থাপিকা}} | years_active = ২০১১{{endash}}বৰ্তমান | notable_works = | spouse = শ্ৰীনিশ অৰবিন্দ (২০১৯) | children = ২ | youtube_handle = PearleMaaneyShow | youtube_display_name = Pearle Maaney | youtube_years_active = | youtube_genre = চেলিব্ৰিটি সাক্ষাৎকাৰ, লাইফষ্টাইল, প্ৰেৰণাদায়ক, ৱেব চিৰিজ, কাপল ভ্লগ | youtube_subscribers = ৪.৬২ নিযুত<!-- PLEASE DO NOT CHANGE WITHOUT UPDATING stats_update BELOW --> | youtube_views = ২.১ বিলিয়ন<!-- PLEASE DO NOT CHANGE WITHOUT UPDATING stats_update BELOW --> | stats_update = জুলাই ২০২৬ }} '''পাৰ্ল মানে''' ([[ইংৰাজী]]: Pearle Maaney; জন্ম: ২৮ মে' ১৯৮৯) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী, গীতিকাৰ, ইউটিউবাৰ আৰু টেলিভিছন উপস্থাপিকা। তেওঁ মূলতঃ [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] অনুষ্ঠানসমূহত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। মালয়ালম নৃত্যভিত্তিক ৰিয়েলিটি শ্ব’ ''ডি ৪ ডান্স''ৰ তিনিটা ছিজনৰ সহ-উপস্থাপনা কৰাৰ বাবে তেওঁ বিশেষভাৱে পৰিচিত।<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Pearle-Maaney-in-Sameer-Thahirs-next-film/articleshow/20365776.cms |title=Pearle Maaney in Sameer Thahir's next film |work=The Times of India |date=1 June 2013 |access-date=26 February 2015}}</ref> পাৰ্ল ''বিগ বছ মালয়ালম ছিজন ১''-ৰ প্ৰথম ৰানাৰ্চ-আপ হিচাপেও পৰিগণিত হৈছিল।<ref name="FilmibeatSabumon2018">Bigg Boss Malayalam Season 1 Grand Finale: Sabumon Emerges As The Big Winner! , *Filmibeat*, 1 October 2018. Retrieved from https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2018/bigg-boss-malayaam-season-1-grand-finale-sabumon-emerges-as-the-big-winner-277895.html</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == পাৰ্ল মানে [[কোচি]]স্থিত এটা চিৰো-মালাবাৰ ছেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টিয়ান<ref name="auto">{{Cite web |date=6 May 2019 |title=In pics: 'Bigg Boss' Malayalam stars Pearle Maaney and Srinish get married |url=https://thenewsminute.com |access-date=23 October 2021 |website=The News Minute |language=en}}</ref> যৌথ পৰিয়ালত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। তেওঁলোকৰ আদি বাসস্থান আছিল চৌৱাৰাত।<ref name="auto"/> তেওঁ থিৰুৱনন্তপুৰমৰ 'হোলী এঞ্জেলছ কনভেণ্ট' আৰু কালামাছেৰীৰ 'ৰাজগিৰি পাব্লিক স্কুল'ত স্কুলীয়া শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ [[বাংগালোৰ]]ৰ ক্ৰীষ্ট ইউনিভাৰ্চিটিৰপৰা মিডিয়া ষ্টাডিজ বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.malayalimag.com/articles/oct2013_22/ |title=Catching up with Pearle Maaney |publisher=MalayaliMag.com |date=7 October 2013 |access-date=26 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402095410/http://www.malayalimag.com/articles/oct2013_22/ |archive-date=2 April 2015 |url-status=dead}}</ref> বৰ্তমান তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ [[ত্ৰিছূৰ]]ত বসবাস কৰে।<ref>{{cite web |title=Very Pearle – WtzUp Kochi |url=http://issuu.com/fwdlife/docs/wtzup_kochi_dec_for_issuu/1 |website=WtzUp Kochi |date=4 January 2015 |access-date=25 February 2015}}</ref><ref>{{cite news |title=People think I'm of Arab origin: Pearle Maaney|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/People-think-Im-of-Arab-origin-Pearle-Maaney/articleshow/35517293.cms |work=The Times of India |date=24 May 2014 |access-date=25 February 2015}}</ref> == কৰ্মজীৱন == পাৰ্লে ''ইণ্ডিয়াভিছন''ৰ সহযোগী মালয়ালম টেলিভিছন চেনেল ''য়েছ ইণ্ডিয়াভিছন''ত সংগীতভিত্তিক অনুষ্ঠান ''য়েছ জুকবক্স''ৰ ২৫০ টাতকৈও অধিক খণ্ডৰ আঁত ধৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Pearle Maaney Biography |url=http://www.drollydoll.com/pearle-maaney-biography-latest-photo-gallery/ |website=DROLLYDOLL |access-date=25 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150127003052/http://www.drollydoll.com/pearle-maaney-biography-latest-photo-gallery/ |archive-date=27 January 2015 |url-status=dead}}</ref> তেওঁ ''অমৃতা টিভি''ত সম্প্ৰচাৰিত ভ্ৰমণ আৰু ৰন্ধন প্ৰণালীভিত্তিক অনুষ্ঠান ''টেষ্ট অৱ কেৰালা''ত ''ছেৰা'' (Serah) ছদ্মনামেৰে উপস্থপনা কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Serah Profile on Amrita TV |url=http://tasteofkerala.amritatv.com/serah.html |publisher=Amrita TV |access-date=22 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304042004/http://tasteofkerala.amritatv.com/serah.html |archive-date=4 March 2016 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |title=Taste of Kerala – With SALT & PEPPER Team 1/3 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Ca8xSruX-G4 |via=YouTube |access-date=22 August 2015}}</ref> ২০১৪ চনত অক্টোবৰ মাহত তেওঁ ''মাজহাভিল মনোৰমা'' চেনেলত ''গামঅন ডি২'' নামৰ নৃত্যৰ ৰিয়েলিটি শ্ব’টোৰ উপস্থাপনা আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ পূৰ্বে ইয়াৰ উপস্থাপিকা আছিল জুৱেল মেৰী। এই শ্ব’টোত তেওঁৰ সহ-উপস্থাপক আছিল গোবিন্দ পদ্মসূৰ্য।<ref>{{cite news |title=Pearle Maaney replaces Jewel in D for Dance |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/Pearle-Maaney-replaces-Jewel-in-D-for-Dance/articleshow/44969535.cms |work=The Times of India |date=29 October 2014 |access-date=25 February 2015}}</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ''কৌমূদী টিভি''ৰ অনুষ্ঠান ''চিনেমা কোম্পানী'' (ছিজন ২)-ৰ আঁত ধৰিছিল। ২০১৮ চনত তেওঁ এছিয়ানেটত সম্প্ৰচাৰিত ৰিয়েলিটি শ্ব’ ''বিগ বছ''ৰ প্ৰথম ছিজনত প্ৰতিযোগী হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰে আৰু ৰানাৰ্চ-আপ খিতাপ দখল কৰে। ১০০ দিন সম্পূৰ্ণ কৰা তেৱেঁই আছিল একমাত্ৰ মহিলা প্ৰতিযোগী।{{Citation needed|date=April 2023}} == ব্যক্তিগত জীৱন == ২০১৮ চনত ''বিগ বছ'' ৰিয়েলিটি শ্ব’ৰ প্ৰথম ছিজনৰ সময়ত তেওঁ সহ-প্ৰতিযোগী শ্ৰীনিশ অৰবিন্দৰ সৈতে এক ৰোমান্টিক সম্পৰ্কত আৱদ্ধ হয় আৰু দুয়ো বিবাহপাশত আৱদ্ধ হোৱাৰ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite news |url=https://mathrubhumi.com |title=ഞാന്‍ ശ്രീനിയെ ശരിക്കും സ്‌നേഹിക്കുന്നു; ബിഗ് ബോസിന് പുറത്തും പേളി പറയുന്നു |work=Mathrubhumi |access-date=2 October 2018 |archive-date=2 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181002102352/https://mathrubhumi.com |url-status=dead}}</ref> ২০১৯ চনৰ ১৭ জানুৱাৰীত এটা ব্যক্তিগত অনুষ্ঠানত মানে শ্ৰীনিশ অৰবিন্দৰ সৈতে আঙুঠি পিন্ধোৱা পৰ্ব সম্পন্ন কৰে।<ref>{{Cite news |url=https://keralaweddingtrends.com |title=Bigg Boss Malayalam runner-up Pearle Maaney engaged to Srinish |work=Kerala Wedding Trends |access-date=18 January 2019}}</ref> ২০১৯ চনৰ ৫ মে'ত এই দম্পতীয়ে [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টিয়]] ৰীতি-নীতি অনুসৰি বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয় আৰু ২০১৯ চনৰ ৮ মে'ত তেওঁলোকৰ এটা [[হিন্দুধৰ্ম|হিন্দু]] বিবাহ অনুষ্ঠানও সম্পন্ন হয়।<ref>{{Cite news |url=https://mathrubhumi.com |title=Pearle and Srinish make it official; see wedding pics here |work=Mathrubhumi |access-date=24 January 2021}}{{dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেওঁলোকৰ নীলা আৰু নিতাৰা নামৰ দুগৰাকী কন্যা সন্তান আছে, যি ক্ৰমে ২০২১ চনৰ ২০ মাৰ্চ আৰু ২০২৪ চনৰ ১৩ জানুৱাৰীত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |url=https://ndtv.com |title=It's A Baby Girl For Ludo Actress Pearle Maaney. |publisher=NDTV |access-date=21 January 2021}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://indiatimes.com |title=Its a baby girl for TV couple Pearle Maaney and Srinish Aravind; the latter says 'both big baby and small baby are adipoli' |work=The Times of India |access-date=21 January 2021}}</ref><ref>{{Cite news| url=https://indiatimes.com |title=TV couple Pearle Maaney and Srinish Aravind welcome their second baby girl, Nitara Srinish |date=13 January 2024}}</ref> == বিতৰ্ক == ২০২৬ চনৰ জুলাই মাহত পাৰ্লে শিক্ষাৰ্থীসকলৰ নেতৃত্বত হোৱা ''২০২৬ দিল্লী যন্তৰ মন্তৰ প্ৰতিবাদ'' সন্দৰ্ভত মন্তব্য কৰি এটা ইনষ্টাগ্ৰাম প’ষ্ট কৰিছিল। তেওঁৰ এই প’ষ্টটোৱে মিশ্ৰিত প্ৰতিক্ৰিয়া লাভ কৰিছিল, যিবোৰৰ বেছিভাগেই আছিল নেতিবাচক।<ref>{{Cite web |title=Pearle Maaney faces massive backlash for comments on student protests, loses 2 lakh Instagram followers |url=https://onmanorama.com |access-date=2026-07-26 |website=@onmanorama}}</ref> তেওঁক সমালোচনা কৰাসকলৰ ভিতৰত আছিল চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক চিবি মালায়িলৰ পুত্ৰ জো চিবি মালায়িল।<ref>{{Cite news |title=‘You’re messing with the wrong person’: Pearle Maaney hits back at backlash over student protest remarks, deletes post calling out ‘failed filmmaker’ |url=https://indiatimes.com |access-date=2026-07-26 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> পাৰ্লে তেওঁৰ [[ইনষ্টাগ্ৰাম]] ষ্ট’ৰীত জো-ৰ উত্তৰ দি চিবি মালায়িলক এজন ''ব্যৰ্থ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা'' বুলি কটাক্ষ কৰে, যিটো তেওঁ পিছত মচি পেলায়।<ref>{{Cite news |last=Bureau |first=The Hindu |date=2026-07-24 |title=Internet rallies behind filmmaker Sibi Malayil after influencer Pearle Maaney’s “failed filmmaker” dig |url=https://thehindu.com |access-date=2026-07-26 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |last=Das |first=Santanu |date=2026-07-24 |title=Did Pearle Maaney call Sibi Malayil a failed filmmaker? His son fires back after she deletes post |url=https://hindustantimes.com |access-date=2026-07-26 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Prakash |first=സമകാലിക മലയാളം ഡെസ്ക്,Hima |date=2026-07-08 |title='കശ്മീരിൽ കല്ലേറ് നിർത്തിച്ചവർ, ഡൽഹിയിൽ കല്ലേറ് നിർത്തിക്കാൻ വന്നിട്ട് തിരിച്ചു പോയീന്ന് കേട്ടു'; കൃഷ്ണകുമാറിനും പേളിക്കുമെതിരെ ചന്തു |url=https://samakalikamalayalam.com |access-date=2026-07-26 |website=Samakalika Malayalam - The New Indian Express |language=ml}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ইউটিউবাৰ]] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] 83q5uv5ufwa38txu5923x39nl43p8zw 626370 626367 2026-08-12T04:10:01Z Kandarpajit Kallol 6257 /* তথ্যসূত্ৰ */ 626370 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = পাৰ্ল মানে | image = Pearle Maaney in November 2020.png | caption = ২০২০ চনত পাৰ্ল | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1989|05|28|df=y}}<ref>{{Cite news |title=Happy Birthday my 'ideal wife and friend', says Srinish as he shares a love-filled birthday wish for wife Pearle Maaney |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/happy-birthday-my-ideal-wife-and-friend-says-srinish-as-he-shares-a-love-filled-birthday-wish-for-wife-pearle-maaney/articleshow/76060406.cms |access-date=6 April 2021 |website=The Times of India|date=28 May 2020 }}</ref> | birth_place = অলুভা, [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | other names = | alma_mater = ক্ৰীষ্ট ইউনিভাৰ্চিটি, [[বাংগালোৰ]] | occupation = {{hlist |অভিনেত্ৰী|গীতিকাৰ|গায়িকা|ইউটিউবাৰ|টেলিভিছন উপস্থাপিকা}} | years_active = ২০১১{{endash}}বৰ্তমান | notable_works = | spouse = শ্ৰীনিশ অৰবিন্দ (২০১৯) | children = ২ | youtube_handle = PearleMaaneyShow | youtube_display_name = Pearle Maaney | youtube_years_active = | youtube_genre = চেলিব্ৰিটি সাক্ষাৎকাৰ, লাইফষ্টাইল, প্ৰেৰণাদায়ক, ৱেব চিৰিজ, কাপল ভ্লগ | youtube_subscribers = ৪.৬২ নিযুত<!-- PLEASE DO NOT CHANGE WITHOUT UPDATING stats_update BELOW --> | youtube_views = ২.১ বিলিয়ন<!-- PLEASE DO NOT CHANGE WITHOUT UPDATING stats_update BELOW --> | stats_update = জুলাই ২০২৬ }} '''পাৰ্ল মানে''' ([[ইংৰাজী]]: Pearle Maaney; জন্ম: ২৮ মে' ১৯৮৯) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী, গীতিকাৰ, ইউটিউবাৰ আৰু টেলিভিছন উপস্থাপিকা। তেওঁ মূলতঃ [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] অনুষ্ঠানসমূহত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। মালয়ালম নৃত্যভিত্তিক ৰিয়েলিটি শ্ব’ ''ডি ৪ ডান্স''ৰ তিনিটা ছিজনৰ সহ-উপস্থাপনা কৰাৰ বাবে তেওঁ বিশেষভাৱে পৰিচিত।<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Pearle-Maaney-in-Sameer-Thahirs-next-film/articleshow/20365776.cms |title=Pearle Maaney in Sameer Thahir's next film |work=The Times of India |date=1 June 2013 |access-date=26 February 2015}}</ref> পাৰ্ল ''বিগ বছ মালয়ালম ছিজন ১''-ৰ প্ৰথম ৰানাৰ্চ-আপ হিচাপেও পৰিগণিত হৈছিল।<ref name="FilmibeatSabumon2018">Bigg Boss Malayalam Season 1 Grand Finale: Sabumon Emerges As The Big Winner! , *Filmibeat*, 1 October 2018. Retrieved from https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2018/bigg-boss-malayaam-season-1-grand-finale-sabumon-emerges-as-the-big-winner-277895.html</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == পাৰ্ল মানে [[কোচি]]স্থিত এটা চিৰো-মালাবাৰ ছেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টিয়ান<ref name="auto">{{Cite web |date=6 May 2019 |title=In pics: 'Bigg Boss' Malayalam stars Pearle Maaney and Srinish get married |url=https://thenewsminute.com |access-date=23 October 2021 |website=The News Minute |language=en}}</ref> যৌথ পৰিয়ালত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। তেওঁলোকৰ আদি বাসস্থান আছিল চৌৱাৰাত।<ref name="auto"/> তেওঁ থিৰুৱনন্তপুৰমৰ 'হোলী এঞ্জেলছ কনভেণ্ট' আৰু কালামাছেৰীৰ 'ৰাজগিৰি পাব্লিক স্কুল'ত স্কুলীয়া শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ [[বাংগালোৰ]]ৰ ক্ৰীষ্ট ইউনিভাৰ্চিটিৰপৰা মিডিয়া ষ্টাডিজ বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.malayalimag.com/articles/oct2013_22/ |title=Catching up with Pearle Maaney |publisher=MalayaliMag.com |date=7 October 2013 |access-date=26 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402095410/http://www.malayalimag.com/articles/oct2013_22/ |archive-date=2 April 2015 |url-status=dead}}</ref> বৰ্তমান তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ [[ত্ৰিছূৰ]]ত বসবাস কৰে।<ref>{{cite web |title=Very Pearle – WtzUp Kochi |url=http://issuu.com/fwdlife/docs/wtzup_kochi_dec_for_issuu/1 |website=WtzUp Kochi |date=4 January 2015 |access-date=25 February 2015}}</ref><ref>{{cite news |title=People think I'm of Arab origin: Pearle Maaney|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/People-think-Im-of-Arab-origin-Pearle-Maaney/articleshow/35517293.cms |work=The Times of India |date=24 May 2014 |access-date=25 February 2015}}</ref> == কৰ্মজীৱন == পাৰ্লে ''ইণ্ডিয়াভিছন''ৰ সহযোগী মালয়ালম টেলিভিছন চেনেল ''য়েছ ইণ্ডিয়াভিছন''ত সংগীতভিত্তিক অনুষ্ঠান ''য়েছ জুকবক্স''ৰ ২৫০ টাতকৈও অধিক খণ্ডৰ আঁত ধৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Pearle Maaney Biography |url=http://www.drollydoll.com/pearle-maaney-biography-latest-photo-gallery/ |website=DROLLYDOLL |access-date=25 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150127003052/http://www.drollydoll.com/pearle-maaney-biography-latest-photo-gallery/ |archive-date=27 January 2015 |url-status=dead}}</ref> তেওঁ ''অমৃতা টিভি''ত সম্প্ৰচাৰিত ভ্ৰমণ আৰু ৰন্ধন প্ৰণালীভিত্তিক অনুষ্ঠান ''টেষ্ট অৱ কেৰালা''ত ''ছেৰা'' (Serah) ছদ্মনামেৰে উপস্থপনা কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Serah Profile on Amrita TV |url=http://tasteofkerala.amritatv.com/serah.html |publisher=Amrita TV |access-date=22 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304042004/http://tasteofkerala.amritatv.com/serah.html |archive-date=4 March 2016 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |title=Taste of Kerala – With SALT & PEPPER Team 1/3 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Ca8xSruX-G4 |via=YouTube |access-date=22 August 2015}}</ref> ২০১৪ চনত অক্টোবৰ মাহত তেওঁ ''মাজহাভিল মনোৰমা'' চেনেলত ''গামঅন ডি২'' নামৰ নৃত্যৰ ৰিয়েলিটি শ্ব’টোৰ উপস্থাপনা আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ পূৰ্বে ইয়াৰ উপস্থাপিকা আছিল জুৱেল মেৰী। এই শ্ব’টোত তেওঁৰ সহ-উপস্থাপক আছিল গোবিন্দ পদ্মসূৰ্য।<ref>{{cite news |title=Pearle Maaney replaces Jewel in D for Dance |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/Pearle-Maaney-replaces-Jewel-in-D-for-Dance/articleshow/44969535.cms |work=The Times of India |date=29 October 2014 |access-date=25 February 2015}}</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ''কৌমূদী টিভি''ৰ অনুষ্ঠান ''চিনেমা কোম্পানী'' (ছিজন ২)-ৰ আঁত ধৰিছিল। ২০১৮ চনত তেওঁ এছিয়ানেটত সম্প্ৰচাৰিত ৰিয়েলিটি শ্ব’ ''বিগ বছ''ৰ প্ৰথম ছিজনত প্ৰতিযোগী হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰে আৰু ৰানাৰ্চ-আপ খিতাপ দখল কৰে। ১০০ দিন সম্পূৰ্ণ কৰা তেৱেঁই আছিল একমাত্ৰ মহিলা প্ৰতিযোগী।{{Citation needed|date=April 2023}} == ব্যক্তিগত জীৱন == ২০১৮ চনত ''বিগ বছ'' ৰিয়েলিটি শ্ব’ৰ প্ৰথম ছিজনৰ সময়ত তেওঁ সহ-প্ৰতিযোগী শ্ৰীনিশ অৰবিন্দৰ সৈতে এক ৰোমান্টিক সম্পৰ্কত আৱদ্ধ হয় আৰু দুয়ো বিবাহপাশত আৱদ্ধ হোৱাৰ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite news |url=https://mathrubhumi.com |title=ഞാന്‍ ശ്രീനിയെ ശരിക്കും സ്‌നേഹിക്കുന്നു; ബിഗ് ബോസിന് പുറത്തും പേളി പറയുന്നു |work=Mathrubhumi |access-date=2 October 2018 |archive-date=2 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181002102352/https://mathrubhumi.com |url-status=dead}}</ref> ২০১৯ চনৰ ১৭ জানুৱাৰীত এটা ব্যক্তিগত অনুষ্ঠানত মানে শ্ৰীনিশ অৰবিন্দৰ সৈতে আঙুঠি পিন্ধোৱা পৰ্ব সম্পন্ন কৰে।<ref>{{Cite news |url=https://keralaweddingtrends.com |title=Bigg Boss Malayalam runner-up Pearle Maaney engaged to Srinish |work=Kerala Wedding Trends |access-date=18 January 2019}}</ref> ২০১৯ চনৰ ৫ মে'ত এই দম্পতীয়ে [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টিয়]] ৰীতি-নীতি অনুসৰি বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয় আৰু ২০১৯ চনৰ ৮ মে'ত তেওঁলোকৰ এটা [[হিন্দুধৰ্ম|হিন্দু]] বিবাহ অনুষ্ঠানও সম্পন্ন হয়।<ref>{{Cite news |url=https://mathrubhumi.com |title=Pearle and Srinish make it official; see wedding pics here |work=Mathrubhumi |access-date=24 January 2021}}{{dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেওঁলোকৰ নীলা আৰু নিতাৰা নামৰ দুগৰাকী কন্যা সন্তান আছে, যি ক্ৰমে ২০২১ চনৰ ২০ মাৰ্চ আৰু ২০২৪ চনৰ ১৩ জানুৱাৰীত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |url=https://ndtv.com |title=It's A Baby Girl For Ludo Actress Pearle Maaney. |publisher=NDTV |access-date=21 January 2021}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://indiatimes.com |title=Its a baby girl for TV couple Pearle Maaney and Srinish Aravind; the latter says 'both big baby and small baby are adipoli' |work=The Times of India |access-date=21 January 2021}}</ref><ref>{{Cite news| url=https://indiatimes.com |title=TV couple Pearle Maaney and Srinish Aravind welcome their second baby girl, Nitara Srinish |date=13 January 2024}}</ref> == বিতৰ্ক == ২০২৬ চনৰ জুলাই মাহত পাৰ্লে শিক্ষাৰ্থীসকলৰ নেতৃত্বত হোৱা ''২০২৬ দিল্লী যন্তৰ মন্তৰ প্ৰতিবাদ'' সন্দৰ্ভত মন্তব্য কৰি এটা ইনষ্টাগ্ৰাম প’ষ্ট কৰিছিল। তেওঁৰ এই প’ষ্টটোৱে মিশ্ৰিত প্ৰতিক্ৰিয়া লাভ কৰিছিল, যিবোৰৰ বেছিভাগেই আছিল নেতিবাচক।<ref>{{Cite web |title=Pearle Maaney faces massive backlash for comments on student protests, loses 2 lakh Instagram followers |url=https://onmanorama.com |access-date=2026-07-26 |website=@onmanorama}}</ref> তেওঁক সমালোচনা কৰাসকলৰ ভিতৰত আছিল চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক চিবি মালায়িলৰ পুত্ৰ জো চিবি মালায়িল।<ref>{{Cite news |title=‘You’re messing with the wrong person’: Pearle Maaney hits back at backlash over student protest remarks, deletes post calling out ‘failed filmmaker’ |url=https://indiatimes.com |access-date=2026-07-26 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> পাৰ্লে তেওঁৰ [[ইনষ্টাগ্ৰাম]] ষ্ট’ৰীত জো-ৰ উত্তৰ দি চিবি মালায়িলক এজন ''ব্যৰ্থ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা'' বুলি কটাক্ষ কৰে, যিটো তেওঁ পিছত মচি পেলায়।<ref>{{Cite news |last=Bureau |first=The Hindu |date=2026-07-24 |title=Internet rallies behind filmmaker Sibi Malayil after influencer Pearle Maaney’s “failed filmmaker” dig |url=https://thehindu.com |access-date=2026-07-26 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |last=Das |first=Santanu |date=2026-07-24 |title=Did Pearle Maaney call Sibi Malayil a failed filmmaker? His son fires back after she deletes post |url=https://hindustantimes.com |access-date=2026-07-26 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Prakash |first=സമകാലിക മലയാളം ഡെസ്ക്,Hima |date=2026-07-08 |title='കശ്മീരിൽ കല്ലേറ് നിർത്തിച്ചവർ, ഡൽഹിയിൽ കല്ലേറ് നിർത്തിക്കാൻ വന്നിട്ട് തിരിച്ചു പോയീന്ന് കേട്ടു'; കൃഷ്ണകുമാറിനും പേളിക്കുമെതിരെ ചന്തു |url=https://samakalikamalayalam.com |access-date=2026-07-26 |website=Samakalika Malayalam - The New Indian Express |language=ml}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb name|5807496}} * {{Instagram|pearlemaany}} * {{Facebook|PearleMaaneyOnline}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ইউটিউবাৰ]] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] 0pei076dkf0v660smj5aycnd7d85cw1 626372 626370 2026-08-12T04:14:41Z Kandarpajit Kallol 6257 626372 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = পাৰ্ল মানে | image = Pearle Maaney in November 2020.png | caption = ২০২০ চনত পাৰ্ল | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1989|05|28|df=y}}<ref>{{Cite news |title=Happy Birthday my 'ideal wife and friend', says Srinish as he shares a love-filled birthday wish for wife Pearle Maaney |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/happy-birthday-my-ideal-wife-and-friend-says-srinish-as-he-shares-a-love-filled-birthday-wish-for-wife-pearle-maaney/articleshow/76060406.cms |access-date=6 April 2021 |website=The Times of India|date=28 May 2020 }}</ref> | birth_place = অলুভা, [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | other names = | alma_mater = ক্ৰীষ্ট ইউনিভাৰ্চিটি, [[বাংগালোৰ]] | occupation = {{hlist |অভিনেত্ৰী|গীতিকাৰ|গায়িকা|ইউটিউবাৰ|টেলিভিছন উপস্থাপিকা}} | years_active = ২০১১{{endash}}বৰ্তমান | notable_works = | spouse = শ্ৰীনিশ অৰবিন্দ (২০১৯) | children = ২ | youtube_handle = PearleMaaneyShow | youtube_display_name = Pearle Maaney | youtube_years_active = | youtube_genre = চেলিব্ৰিটি সাক্ষাৎকাৰ, লাইফষ্টাইল, প্ৰেৰণাদায়ক, ৱেব চিৰিজ, কাপল ভ্লগ | youtube_subscribers = ৪.৬২ নিযুত<!-- PLEASE DO NOT CHANGE WITHOUT UPDATING stats_update BELOW --> | youtube_views = ২.১ বিলিয়ন<!-- PLEASE DO NOT CHANGE WITHOUT UPDATING stats_update BELOW --> | stats_update = জুলাই ২০২৬ }} '''পাৰ্ল মানে''' ([[ইংৰাজী]]: Pearle Maaney; জন্ম: ২৮ মে' ১৯৮৯) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী, গীতিকাৰ, ইউটিউবাৰ আৰু টেলিভিছন উপস্থাপিকা। তেওঁ মূলতঃ [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] অনুষ্ঠানসমূহত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। মালয়ালম নৃত্যভিত্তিক ৰিয়েলিটি শ্ব’ ''ডি ৪ ডান্স''ৰ তিনিটা ছিজনৰ সহ-উপস্থাপনা কৰাৰ বাবে তেওঁ বিশেষভাৱে পৰিচিত।<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Pearle-Maaney-in-Sameer-Thahirs-next-film/articleshow/20365776.cms |title=Pearle Maaney in Sameer Thahir's next film |work=The Times of India |date=1 June 2013 |access-date=26 February 2015}}</ref> পাৰ্ল ''বিগ বছ মালয়ালম ছিজন ১''-ৰ প্ৰথম ৰানাৰ্চ-আপ হিচাপেও পৰিগণিত হৈছিল।<ref name="FilmibeatSabumon2018">Bigg Boss Malayalam Season 1 Grand Finale: Sabumon Emerges As The Big Winner! , *Filmibeat*, 1 October 2018. Retrieved from https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2018/bigg-boss-malayaam-season-1-grand-finale-sabumon-emerges-as-the-big-winner-277895.html</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == পাৰ্ল মানে [[কোচি]]স্থিত এটা চিৰো-মালাবাৰ ছেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টিয়ান<ref name="auto">{{Cite web |date=6 May 2019 |title=In pics: 'Bigg Boss' Malayalam stars Pearle Maaney and Srinish get married |url=https://thenewsminute.com |access-date=23 October 2021 |website=The News Minute |language=en}}</ref> যৌথ পৰিয়ালত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। তেওঁলোকৰ আদি বাসস্থান আছিল চৌৱাৰাত।<ref name="auto"/> তেওঁ থিৰুৱনন্তপুৰমৰ 'হোলী এঞ্জেলছ কনভেণ্ট' আৰু কালামাছেৰীৰ 'ৰাজগিৰি পাব্লিক স্কুল'ত স্কুলীয়া শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ [[বাংগালোৰ]]ৰ ক্ৰীষ্ট ইউনিভাৰ্চিটিৰপৰা মিডিয়া ষ্টাডিজ বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.malayalimag.com/articles/oct2013_22/ |title=Catching up with Pearle Maaney |publisher=MalayaliMag.com |date=7 October 2013 |access-date=26 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402095410/http://www.malayalimag.com/articles/oct2013_22/ |archive-date=2 April 2015 |url-status=dead}}</ref> বৰ্তমান তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ [[ত্ৰিছূৰ]]ত বসবাস কৰে।<ref>{{cite web |title=Very Pearle – WtzUp Kochi |url=http://issuu.com/fwdlife/docs/wtzup_kochi_dec_for_issuu/1 |website=WtzUp Kochi |date=4 January 2015 |access-date=25 February 2015}}</ref><ref>{{cite news |title=People think I'm of Arab origin: Pearle Maaney|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/People-think-Im-of-Arab-origin-Pearle-Maaney/articleshow/35517293.cms |work=The Times of India |date=24 May 2014 |access-date=25 February 2015}}</ref> == কৰ্মজীৱন == পাৰ্লে ''ইণ্ডিয়াভিছন''ৰ সহযোগী মালয়ালম টেলিভিছন চেনেল ''য়েছ ইণ্ডিয়াভিছন''ত সংগীতভিত্তিক অনুষ্ঠান ''য়েছ জুকবক্স''ৰ ২৫০ টাতকৈও অধিক খণ্ডৰ আঁত ধৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Pearle Maaney Biography |url=http://www.drollydoll.com/pearle-maaney-biography-latest-photo-gallery/ |website=DROLLYDOLL |access-date=25 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150127003052/http://www.drollydoll.com/pearle-maaney-biography-latest-photo-gallery/ |archive-date=27 January 2015 |url-status=dead}}</ref> তেওঁ ''অমৃতা টিভি''ত সম্প্ৰচাৰিত ভ্ৰমণ আৰু ৰন্ধন প্ৰণালীভিত্তিক অনুষ্ঠান ''টেষ্ট অৱ কেৰালা''ত ''ছেৰা'' (Serah) ছদ্মনামেৰে উপস্থপনা কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Serah Profile on Amrita TV |url=http://tasteofkerala.amritatv.com/serah.html |publisher=Amrita TV |access-date=22 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304042004/http://tasteofkerala.amritatv.com/serah.html |archive-date=4 March 2016 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |title=Taste of Kerala – With SALT & PEPPER Team 1/3 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Ca8xSruX-G4 |via=YouTube |access-date=22 August 2015}}</ref> ২০১৪ চনত অক্টোবৰ মাহত তেওঁ ''মাজহাভিল মনোৰমা'' চেনেলত ''গামঅন ডি২'' নামৰ নৃত্যৰ ৰিয়েলিটি শ্ব’টোৰ উপস্থাপনা আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ পূৰ্বে ইয়াৰ উপস্থাপিকা আছিল জুৱেল মেৰী। এই শ্ব’টোত তেওঁৰ সহ-উপস্থাপক আছিল গোবিন্দ পদ্মসূৰ্য।<ref>{{cite news |title=Pearle Maaney replaces Jewel in D for Dance |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/Pearle-Maaney-replaces-Jewel-in-D-for-Dance/articleshow/44969535.cms |work=The Times of India |date=29 October 2014 |access-date=25 February 2015}}</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ''কৌমূদী টিভি''ৰ অনুষ্ঠান ''চিনেমা কোম্পানী'' (ছিজন ২)-ৰ আঁত ধৰিছিল। ২০১৮ চনত তেওঁ এছিয়ানেটত সম্প্ৰচাৰিত ৰিয়েলিটি শ্ব’ ''বিগ বছ''ৰ প্ৰথম ছিজনত প্ৰতিযোগী হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰে আৰু ৰানাৰ্চ-আপ খিতাপ দখল কৰে। ১০০ দিন সম্পূৰ্ণ কৰা তেৱেঁই আছিল একমাত্ৰ মহিলা প্ৰতিযোগী।{{Citation needed|date=April 2023}} == ব্যক্তিগত জীৱন == ২০১৮ চনত ''বিগ বছ'' ৰিয়েলিটি শ্ব’ৰ প্ৰথম ছিজনৰ সময়ত তেওঁ সহ-প্ৰতিযোগী শ্ৰীনিশ অৰবিন্দৰ সৈতে এক ৰোমান্টিক সম্পৰ্কত আৱদ্ধ হয় আৰু দুয়ো বিবাহপাশত আৱদ্ধ হোৱাৰ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite news |url=https://mathrubhumi.com |title=ഞാന്‍ ശ്രീനിയെ ശരിക്കും സ്‌നേഹിക്കുന്നു; ബിഗ് ബോസിന് പുറത്തും പേളി പറയുന്നു |work=Mathrubhumi |access-date=2 October 2018 |archive-date=2 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181002102352/https://mathrubhumi.com |url-status=dead}}</ref> ২০১৯ চনৰ ১৭ জানুৱাৰীত এটা ব্যক্তিগত অনুষ্ঠানত মানে শ্ৰীনিশ অৰবিন্দৰ সৈতে আঙুঠি পিন্ধোৱা পৰ্ব সম্পন্ন কৰে।<ref>{{Cite news |url=https://keralaweddingtrends.com |title=Bigg Boss Malayalam runner-up Pearle Maaney engaged to Srinish |work=Kerala Wedding Trends |access-date=18 January 2019}}</ref> ২০১৯ চনৰ ৫ মে'ত এই দম্পতীয়ে [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টিয়]] ৰীতি-নীতি অনুসৰি বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয় আৰু ২০১৯ চনৰ ৮ মে'ত তেওঁলোকৰ এটা [[হিন্দুধৰ্ম|হিন্দু]] বিবাহ অনুষ্ঠানও সম্পন্ন হয়।<ref>{{Cite news |url=https://mathrubhumi.com |title=Pearle and Srinish make it official; see wedding pics here |work=Mathrubhumi |access-date=24 January 2021}}{{dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেওঁলোকৰ নীলা আৰু নিতাৰা নামৰ দুগৰাকী কন্যা সন্তান আছে, যি ক্ৰমে ২০২১ চনৰ ২০ মাৰ্চ আৰু ২০২৪ চনৰ ১৩ জানুৱাৰীত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |url=https://ndtv.com |title=It's A Baby Girl For Ludo Actress Pearle Maaney. |publisher=NDTV |access-date=21 January 2021}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://indiatimes.com |title=Its a baby girl for TV couple Pearle Maaney and Srinish Aravind; the latter says 'both big baby and small baby are adipoli' |work=The Times of India |access-date=21 January 2021}}</ref><ref>{{Cite news| url=https://indiatimes.com |title=TV couple Pearle Maaney and Srinish Aravind welcome their second baby girl, Nitara Srinish |date=13 January 2024}}</ref> == বিতৰ্ক == ২০২৬ চনৰ জুলাই মাহত পাৰ্লে শিক্ষাৰ্থীসকলৰ নেতৃত্বত হোৱা ''২০২৬ দিল্লী যন্তৰ মন্তৰ প্ৰতিবাদ'' সন্দৰ্ভত মন্তব্য কৰি এটা ইনষ্টাগ্ৰাম প’ষ্ট কৰিছিল। তেওঁৰ এই প’ষ্টটোৱে মিশ্ৰিত প্ৰতিক্ৰিয়া লাভ কৰিছিল, যিবোৰৰ বেছিভাগেই আছিল নেতিবাচক।<ref>{{Cite web |title=Pearle Maaney faces massive backlash for comments on student protests, loses 2 lakh Instagram followers |url=https://onmanorama.com |access-date=2026-07-26 |website=@onmanorama}}</ref> তেওঁক সমালোচনা কৰাসকলৰ ভিতৰত আছিল চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক চিবি মালায়িলৰ পুত্ৰ জো চিবি মালায়িল।<ref>{{Cite news |title=‘You’re messing with the wrong person’: Pearle Maaney hits back at backlash over student protest remarks, deletes post calling out ‘failed filmmaker’ |url=https://indiatimes.com |access-date=2026-07-26 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> পাৰ্লে তেওঁৰ [[ইনষ্টাগ্ৰাম]] ষ্ট’ৰীত জো-ৰ উত্তৰ দি চিবি মালায়িলক এজন ''ব্যৰ্থ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা'' বুলি কটাক্ষ কৰে, যিটো তেওঁ পিছত মচি পেলায়।<ref>{{Cite news |last=Bureau |first=The Hindu |date=2026-07-24 |title=Internet rallies behind filmmaker Sibi Malayil after influencer Pearle Maaney’s “failed filmmaker” dig |url=https://thehindu.com |access-date=2026-07-26 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |last=Das |first=Santanu |date=2026-07-24 |title=Did Pearle Maaney call Sibi Malayil a failed filmmaker? His son fires back after she deletes post |url=https://hindustantimes.com |access-date=2026-07-26 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Prakash |first=സമകാലിക മലയാളം ഡെസ്ക്,Hima |date=2026-07-08 |title='കശ്മീരിൽ കല്ലേറ് നിർത്തിച്ചവർ, ഡൽഹിയിൽ കല്ലേറ് നിർത്തിക്കാൻ വന്നിട്ട് തിരിച്ചു പോയീന്ന് കേട്ടു'; കൃഷ്ണകുമാറിനും പേളിക്കുമെതിരെ ചന്തു |url=https://samakalikamalayalam.com |access-date=2026-07-26 |website=Samakalika Malayalam - The New Indian Express |language=ml}}</ref> == চলচ্চিত্ৰপঞ্জী == === চলচ্চিত্ৰসমূহ === {| class="wikitable" ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! চৰিত্ৰ !! টোকা !! {{Abbr|প্ৰসংগ|Reference}} |- | ২০১৩ || ''নীলাকাশম পচাকডল চুভন্না ভূমি'' || বাইকাৰ গাৰ্ল || || <ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/malayalam/news-and-interviews/Pearle-Maaney-in-Sameer-Thahirs-next-film/articleshow/20365776.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20131103043414/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-06-01/news-and-interviews/39656442_1_film-sameer-thahir-last-supper |url-status=live |archive-date=3 November 2013 |newspaper=[[The Times of India]] |title=Pearle Maaney in Sameer Thahir's next film |access-date=13 June 2013}}</ref> |- | rowspan="2" | ২০১৪ || ''দা লাষ্ট চাপৰ'' || পেৰ্লি || || <ref>{{Cite web |date=12 May 2014 |title=The Last Supper |url=https://www.sify.com/movies/the-last-supper-review-malayalam-pcmbqlbejbffg.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220401093944/https://www.sify.com/movies/the-last-supper-review-malayalam-pcmbqlbejbffg.html |archive-date=1 April 2022 |access-date=1 April 2022 |website=[[Sify]]}}</ref> |- | ''জ্ঞান'' || বল্লী || ||<ref name="auto1">{{Cite web|url=https://www.jiocinema.com/movies|title=Watch Latest Full Movies Online in HD for Free: All Genres & Languages streaming on jiocinema.com|website=www.jiocinema.com}}</ref> |- | rowspan="3" | ২০১৫ || ''লোহম''<ref>{{Cite news |last=Radhika C Pillai |date=8 April 2015 |title=Pearle Maaney to do a cameo in Mohanlal film |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Pearle-Maaney-to-do-a-cameo-in-Mohanlal-film/articleshow/46837702.cms |url-status=live |access-date=3 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150416052222/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Pearle-Maaney-to-do-a-cameo-in-Mohanlal-film/articleshow/46837702.cms |archive-date=16 April 2015}}</ref><ref>{{Cite news |last=Litty Simon |date=24 August 2015 |title=Curly 'Mane'y on a roll |work=[[Malayala Manorama]] |url=http://english.manoramaonline.com/entertainment/interview/pearle-maaney-on-double-barrel-loham-and-telugu-project.html |url-status=live |access-date=24 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150825230158/http://english.manoramaonline.com/entertainment/interview/pearle-maaney-on-double-barrel-loham-and-telugu-project.html |archive-date=25 August 2015}}</ref> || কনে || ||<ref>{{cite web |title=Pearle Maaney will be part of Ranjith's Loham |url=http://www.cochintalkies.com/malayalam-movie-news/pearle-maaney-will-be-part-of-ranjiths-loham.html |publisher=Cochin Talkies |access-date=30 June 2015}}</ref> |- | ''ডাবল বেৰেল'' || শ্বী || ||<ref>{{cite news |title=Pearle Maaney is Asif's heroine in Double Barrel |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Pearle-Maaney-is-Asifs-heroine-in-Double-Barrel/articleshow/44959379.cms |work=The Times of India |date=29 October 2014 |access-date=25 February 2015}}</ref> |- | ''জো এণ্ড দা বয়'' || মিথু || ||<ref name="auto1"/> |- | rowspan="3" | ২০১৬ || ''কল্যাণ বৈভোগমে'' || বৈদেহী || তেলেগু চলচ্চিত্ৰ || <ref>{{Cite web|url=https://www.idlebrain.com/movie/archive/kalyanavaibhogame.html|title=Kalyana Vaibhogame review by jeevi - Telugu cinema review - Naga Shourya & Malavika Nair|website=www.idlebrain.com}}</ref> |- |''প্ৰেথম''|| সুহান্নিছা || ||<ref name="auto1"/> |- |''কাপ্পিৰি থুৰুথু''|| যামী || ||<ref>{{Cite news|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/movie-reviews/111216/kappiri-thuruthu-movie-review-peek-into-fort-kochis-music-trove.html|title=Kappiri Thuruthu movie review: Peek into Fort Kochi's music trove|date=2016-12-11|newspaper=[[Deccan Chronicle]]|access-date=2017-01-07}}{{Rating|2.5|5}}</ref> |- | rowspan="2" | ২০১৭ ||''টিম ৫''|| সুৰেশ আলীনা || ||{{Citation needed|date=August 2024}} |- |''পুল্লীকাৰণ ষ্টাৰা'' || এঞ্জেলিনা || ||<ref>{{Cite web|url=https://www.hotstar.com/in/movies/pullikkaran-stara/1000196112/watch|title=Watch Pullikkaran Stara|website=Disney+ Hotstar}}</ref> |- | ২০১৮ ||''হু'' || ডলৰেছ || ইংৰাজী/মালয়ালম দ্বিভাষী চলচ্চিত্ৰ ||<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/what-is-pearle-maaneys-character-in-who/articleshow/62379847.cms|title=What is Pearle Maaney's character in Who?|date=5 January 2018|work=The Times of India}}</ref> |- | ২০২০ ||''লুডো'' || শ্বীজা থমাছ || হিন্দী চলচ্চিত্ৰ, নেটফ্লিক্সত মুক্তিপ্ৰাপ্ত ||<ref>{{Cite web |title=Ludo |website=[[Netflix]] |url=https://www.netflix.com/in/title/81107576}}</ref> |- | ২০২২ ||''বলিমাই'' || ক্ৰিষ্টিনা || তামিল চলচ্চিত্ৰ ||<ref>{{Cite web|url=https://www.zee5.com/movies/details/valimai/0-0-1z5117562|title=Watch Valimai (2022) Full HD Tamil Movie Online on ZEE5|website=ZEE5}}</ref> |- | ২০২৩ ||''কুইন এলিজাবেথ'' || চেলিব্ৰিটি || || |- | २०२৫ ||''ডিটেক্টিভ উজ্জ্বলন'' || দিব্যা || কেমিঅ’ ভূমিকা ||<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/detective-ujjwalan-directors-to-make-big-budget-superhero-film-next-exclusive|title=Exclusive {{!}} 'Detective Ujjwalan' Directors To Make Big-Budget Superhero Film Next|date=18 July 2025|work=Hollywood Reporter India}}</ref> |} === হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰসমূহ === {| class="wikitable" ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! চৰিত্ৰ !! {{Abbr|প্ৰসংগ|Reference}} |- | ২০১৫ || ''পুঞ্চীৰিಕ್ಕು পৰস্পৰম'' || বাইকাৰ গাৰ্ল ||<ref>{{cite news |author=Sanjith Sidhardhan |title=Mammootty, Mohanlal unite for a 'smile' venture |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Mammootty-Mohanlal-unite-for-a-smile-venture/articleshow/49630837.cms |access-date=3 December 2015 |work=[[The Times of India]] |date=3 November 2015}}</ref> |- | ২০১৭ || ''হেণ্ড অৱ গড'' || নিজ ভূমিকা (কাৰ গাৰ্ল) ||<ref>{{Cite web |title=Hand of God |date=5 September 2017 |via=[[YouTube]] |url=https://www.youtube.com/watch?v=stOX8s3utjg}}</ref> |- | ২০২৩ || ''দা ডিলে'' || প্ৰতিৱেশী || |} === টেলিভিছন === ==== উপস্থাপিকা হিচাপে ==== {| class="wikitable sortable" ! বৰ্ষ !! অনুষ্ঠান !! চেনেল !! টোকা |- | ২০০৮ || ''য়েছ জুকবক্স'' || ইণ্ডিয়াভিছন || |- | ২০১০–২০১২ || ''টেষ্ট অৱ কেৰালা'' || অমৃতা টিভি || "ছেৰা" হিচাপে ক্ৰেডিট দিয়া হৈছে |- | ২০১৪ || ''ডি ৪ ডান্স'' || rowspan=2| মাজহাভিল মনোৰমা || জুৱেল মেৰীৰ স্থলাভিষিক্ত হয়<br />সহ-উপস্থাপক গোবিন্দ পদ্মসূৰ্য |- | ২০১৪–২০১৫ || ''ডি২ – ডি ৪ ডান্স'' || সহ-উপস্থাপক গোবিন্দ পদ্মসূৰ্য |- | ২০১৫–২০১৬ || ''চিনেমা কোম্পানী'' ছিজন ২ || কৌমূদী টিভি || |- | ২০১৫ || ''আইফা উৎসৱম'' || ছান টিভি নেটৱৰ্ক || সূৰজ ভেঞ্জাৰামূডুৰ সৈতে |- | ২০১৫ || ''ৰাণীপদ্মিনীমাৰ'' || মাজহাভিল মনোৰমা || |- | ২০১৫ || ''কাব্যকোপ্পম জিপিউম পেৰ্লীয়ুম'' || মাজহাভিল মনোৰমা || |- | rowspan=2| ২০১৬ || ''ডি৩ – ডি ৪ ডান্স'' || rowspan=2| মাজহাভিল মনোৰমা || সহ-উপস্থাপক আদিল ইব্ৰাহিম |- | ''ডি ৪ ডান্স ৰিলোডেড'' || সহ-উপস্থাপক আদিল ইব্ৰাহিম |- | ২০১৬–২০১৭ || ''কাট্টুৰুম্বু'' || rowspan=2| ফ্লাৱাৰ্ছ || |- | rowspan=2| ২০১৭ || ''ফ্লাৱাৰ্ছ টিভি এৱাৰ্ডছ ২০১৭'' || বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান |- | ''২য় আইফা উৎসৱম'' || সূৰ্য টিভি || টিনি টমৰ সৈতে |- | ২০১৭–২০১৮ || ''মান্য মহা জনঙ্গলে'' || কাইৰালী টিভি || বিচাৰক হিচাপেও |- | ২০১৮–বৰ্তমান || ''পাৰ্ল মানে শ্ব’'' || ইউটিউব || পাৰ্ল প্ৰডাকচন্‌ছ |- | ২০১৭ || ''তামাৰ পদৰ'' || ফ্লাৱাৰ্ছ || লক্ষ্মী নক্ষত্ৰৰ দ্বাৰা স্থলাভিষিক্ত হয় |- | rowspan=6| ২০১৮ || ''মিৰ্চি মিউজিক এৱাৰ্ডছ চাউথ'' || rowspan=3| এছিয়ানেট || বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান |- | ''এছিয়ানেট কমেডী এৱাৰ্ডছ'' || বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান |- | ''এছিয়ানেট টেলিভিছন এৱাৰ্ডছ ২০১৮'' || বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান |- | ''মিডুক্কী'' || rowspan=3| মাজহাভিল মনোৰমা || |- | ''আম্মা মাজহাভিল্লু ভিলম্বৰম'' || |- | ''নায়িকা নায়কন'' || অশ্বথী শ্ৰীকান্তৰ দ্বাৰা স্থলাভিষিক্ত হয় |- | ২০১৯ || ''৮ম চাউথ ইণ্ডিয়ান ইণ্টাৰনেশ্যনেল মুভি এৱাৰ্ডছ'' || সূৰ্য টিভি || বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান |- | ২০১৯–২০২০ || ''ডান্স জোড়ী ডান্স ৩.০'' || জি তামিল || তামিল ৰিয়েলিটি শ্ব’<br />সহ-উপস্থাপক দীপক দিনকৰ |- | rowspan=2| ২০২০ || ''ফানী নাইটছ উইথ পাৰ্ল মানে'' || জি কেৰালাম || সূৰজ ভেঞ্জাৰামূডুৰ দ্বাৰা স্থলাভিষিক্ত হয় আৰু "ফানী নাইটছ" নামেৰে পুনৰ মুকলি কৰা হয় |- | ''লকডাউন টকছ'' || ইউটিউব || কোৱাৰেণ্টাইন বিশেষ অনুষ্ঠান |- | ২০২১ || ''১০ম চাউথ ইণ্ডিয়ান ইণ্টাৰনেশ্যনেল মুভি এৱাৰ্ডছ'' || সূৰ্য টিভি || বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান<br />গোবিন্দ পদ্মসূৰ্যৰ সৈতে |- | ২০২২ || ''কুক উইথ কমেডী'' || এছিয়ানেট || |} ==== অন্যান্য ভূমিকা ==== {| class="wikitable sortable" ! বৰ্ষ !! অনুষ্ঠান !! চৰিত্ৰ !! চেনেল !! টোকা |- | ২০১১–২০১২ || ''চুম্মা'' || ছেৰা || অমৃতা টিভি || টিভি ধাৰাবাহিক |- | ২০১৫ || ''তেঙ্গাকোলা মঙ্গাতোলী'' || নিজ ভূমিকা || rowspan="4" | মাজহাভিল মনোৰমা || সংগীত এলবাম (গোবিন্দ পদ্মসূৰ্যৰ সৈতে) |- | ২০১৫ || ''চেলিব্ৰেট হেপিনেছ'' || নিজ ভূমিকা || মিউজিক ভিডিঅ’ |- | ২০১৬ || ''দেশদানকিলী কৰায়ৰিলা'' || নিজ ভূমিকা || ভিডিঅ’ এলবাম |- | ২০১৭ || ''হেণ্ড অৱ গড'' || নিজ ভূমিকা (কাৰ গাৰ্ল) || হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ |- | ২০১৭ || ''মিনিট টু উইন ইট'' || অংশগ্ৰহণকাৰী || গেম শ্ব’ |- | ২০১৮ || ''বিগ বছ (মালয়ালম ছিজন ১)'' || প্ৰতিযোগী (নিজ ভূমিকা) || এছিয়ানেট || ৰিয়েলিটি শ্ব’; প্ৰথম ৰানাৰ্চ-আপ <ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/bigg-boss-malayalam-live-blog-the-curtain-unveils-for-the-grand-show/articleshow/64722113.cms |title=Bigg Boss Malayalam highlights: Host Mohanlal locks the contestants with 'Manichithra Poottu' in the house |work=The Times of India |access-date=2 October 2018}}</ref> |- | ২০১৮–২০৯৯ || ''পাৰ্লীশ'' ছিজন ১, ২ || পাৰ্ল || rowspan="2" | ইউটিউব || সংগীত এলবাম / ৱেব চিৰিজ (শ্ৰীনিশ অৰবিন্দৰ সৈতে) |- | ২০১৯ || ''অৰু কুথু কথা'' || পাৰ্ল || সংগীত এলবাম / ৱেব চিৰিজ (শ্ৰীনিশ অৰবিন্দ / শ্বিয়াছ কৰিমৰ সৈতে) |- | ২০২০ || ''কিচেন, খন্না এণ্ড কনভাৰ্চেশ্যন ছিজন ৩'' || ৰান্ধনী (চেফ) || হটষ্টাৰ || ৰন্ধন প্ৰণালীৰ অনুষ্ঠান |- | ২০২০ || ''প্লাষ্টিক এণ্ড ইলাষ্টিক'' || প্লাছ || rowspan=3| ইউটিউব || ৱেব চিৰিজ |- | ২০২০ || ''অৱস্থা'' || rowspan=2| ঐশ্বৰ্য || ৱেব চিৰিজ |- | ২০২০ || ''চেল্লাকুট্টিয়ে'' || তামিল সংগীত এলবাম |- | ২০২১ || ''মাভেলি'' || নিজ ভূমিকা || নেটফ্লিক্স || হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ |} == সংগীতপঞ্জী == {| class="wikitable sortable" ! বৰ্ষ !! গীত !! চলচ্চিত্ৰ/অনুষ্ঠান !! গীতিকাৰ !! গায়ক !! সুৰকাৰ !! ভাষা !! টোকা |- | ২০১৪ || ''বেল্লী চং'' || ''দা লাষ্ট চাপৰ'' || {{No}} || {{Yes}} || গোপী সুন্দৰ || আৰবী || |- | ২০১৬ || ''পল পল'' || ''কল্যাণ বৈভোগমে'' || {{No}} || {{Yes}} || কল্যাণ কডুৰী || তেলেগু || ৰাহুল নাম্বিয়াৰ (সহ-গায়ক) |- | rowspan=2| ২০১৮ || ''টাইটেল চং'' || ''পাৰ্ল মানে শ্ব’'' (ৱেব চিৰিজ) || {{Yes}} || {{Yes}} || গোপী সুন্দৰ || ইংৰাজী || |- || ''ফ্লাই উইথ ইউ'' || ''পাৰ্লীশ'' (ৱেব চিৰিজ) || {{Yes}} || {{Yes}} || জেচিন জৰ্জ || তামিল || জেচিন জৰ্জ (সহ-গায়ক) |- | rowspan=3| ২০১৯ || ''হু আৰ ইউ'' || rowspan=2| ''হু'' || {{Yes}} || {{No}} || মংগল সুৱৰ্ণন || rowspan=2| ইংৰাজী || |- || ''লোনলী লেক'' || {{Yes}} || {{No}} || মণিকণ্ঠন আয়াপ্পা || |- || ''মুন্নালে পোনালে'' || ''অৰু অডাৰ লাভ'' || {{Yes}} || {{No}} || শান ৰহমান || rowspan=3| তামিল || |- | rowspan=2| ২০২০ || ''চেল্লাকুট্টিয়ে'' || ''অৱস্থা'' (ৱেব চিৰিজ) || {{Yes}} || {{No}} || জেচিন জৰ্জ || |- || ''চেল্লাকান্নানে'' || মিউজিক ভিডিঅ’ || {{Yes}} || {{Yes}} || জেচিন জৰ্জ || জেচিন জৰ্জ (সহ-গায়ক) |- | ২০২১ || ''ক্ৰেজী ৱৰ্ল্ড'' || মিউজিক ভিডিঅ’ || {{Yes}} || {{Yes}} || জেচিন জৰ্জ || ইংৰাজী || |} ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb name|5807496}} * {{Instagram|pearlemaany}} * {{Facebook|PearleMaaneyOnline}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ইউটিউবাৰ]] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] kcuc0hh4o2sxhd1pz2zkwvrvt3g333t 626373 626372 2026-08-12T04:16:33Z Kandarpajit Kallol 6257 626373 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = পাৰ্ল মানে | image = Pearle Maaney in November 2020.png | caption = ২০২০ চনত পাৰ্ল | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1989|05|28|df=y}}<ref>{{Cite news |title=Happy Birthday my 'ideal wife and friend', says Srinish as he shares a love-filled birthday wish for wife Pearle Maaney |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/happy-birthday-my-ideal-wife-and-friend-says-srinish-as-he-shares-a-love-filled-birthday-wish-for-wife-pearle-maaney/articleshow/76060406.cms |access-date=6 April 2021 |website=The Times of India|date=28 May 2020 }}</ref> | birth_place = অলুভা, [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | other names = | alma_mater = ক্ৰীষ্ট ইউনিভাৰ্চিটি, [[বাংগালোৰ]] | occupation = {{hlist |অভিনেত্ৰী|গীতিকাৰ|গায়িকা|ইউটিউবাৰ|টেলিভিছন উপস্থাপিকা}} | years_active = ২০১১{{endash}}বৰ্তমান | notable_works = | spouse = শ্ৰীনিশ অৰবিন্দ (২০১৯) | children = ২ | youtube_handle = PearleMaaneyShow | youtube_display_name = Pearle Maaney | youtube_years_active = | youtube_genre = চেলিব্ৰিটি সাক্ষাৎকাৰ, লাইফষ্টাইল, প্ৰেৰণাদায়ক, ৱেব চিৰিজ, কাপল ভ্লগ | youtube_subscribers = ৪.৬২ নিযুত<!-- PLEASE DO NOT CHANGE WITHOUT UPDATING stats_update BELOW --> | youtube_views = ২.১ বিলিয়ন<!-- PLEASE DO NOT CHANGE WITHOUT UPDATING stats_update BELOW --> | stats_update = জুলাই ২০২৬ }} '''পাৰ্ল মানে''' ([[ইংৰাজী]]: Pearle Maaney; জন্ম: ২৮ মে' ১৯৮৯) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী, গীতিকাৰ, ইউটিউবাৰ আৰু টেলিভিছন উপস্থাপিকা। তেওঁ মূলতঃ [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] অনুষ্ঠানসমূহত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। মালয়ালম নৃত্যভিত্তিক ৰিয়েলিটি শ্ব’ ''ডি ৪ ডান্স''ৰ তিনিটা ছিজনৰ সহ-উপস্থাপনা কৰাৰ বাবে তেওঁ বিশেষভাৱে পৰিচিত।<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Pearle-Maaney-in-Sameer-Thahirs-next-film/articleshow/20365776.cms |title=Pearle Maaney in Sameer Thahir's next film |work=The Times of India |date=1 June 2013 |access-date=26 February 2015}}</ref> পাৰ্ল ''বিগ বছ মালয়ালম ছিজন ১''-ৰ প্ৰথম ৰানাৰ্চ-আপ হিচাপেও পৰিগণিত হৈছিল।<ref name="FilmibeatSabumon2018">Bigg Boss Malayalam Season 1 Grand Finale: Sabumon Emerges As The Big Winner! , *Filmibeat*, 1 October 2018. Retrieved from https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2018/bigg-boss-malayaam-season-1-grand-finale-sabumon-emerges-as-the-big-winner-277895.html</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == পাৰ্ল মানে [[কোচি]]স্থিত এটা চিৰো-মালাবাৰ ছেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টিয়ান<ref name="auto">{{Cite web |date=6 May 2019 |title=In pics: 'Bigg Boss' Malayalam stars Pearle Maaney and Srinish get married |url=https://thenewsminute.com |access-date=23 October 2021 |website=The News Minute |language=en}}</ref> যৌথ পৰিয়ালত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। তেওঁলোকৰ আদি বাসস্থান আছিল চৌৱাৰাত।<ref name="auto"/> তেওঁ থিৰুৱনন্তপুৰমৰ 'হোলী এঞ্জেলছ কনভেণ্ট' আৰু কালামাছেৰীৰ 'ৰাজগিৰি পাব্লিক স্কুল'ত স্কুলীয়া শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ [[বাংগালোৰ]]ৰ ক্ৰীষ্ট ইউনিভাৰ্চিটিৰপৰা মিডিয়া ষ্টাডিজ বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.malayalimag.com/articles/oct2013_22/ |title=Catching up with Pearle Maaney |publisher=MalayaliMag.com |date=7 October 2013 |access-date=26 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402095410/http://www.malayalimag.com/articles/oct2013_22/ |archive-date=2 April 2015 |url-status=dead}}</ref> বৰ্তমান তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ [[ত্ৰিছূৰ]]ত বসবাস কৰে।<ref>{{cite web |title=Very Pearle – WtzUp Kochi |url=http://issuu.com/fwdlife/docs/wtzup_kochi_dec_for_issuu/1 |website=WtzUp Kochi |date=4 January 2015 |access-date=25 February 2015}}</ref><ref>{{cite news |title=People think I'm of Arab origin: Pearle Maaney|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/People-think-Im-of-Arab-origin-Pearle-Maaney/articleshow/35517293.cms |work=The Times of India |date=24 May 2014 |access-date=25 February 2015}}</ref> == কৰ্মজীৱন == পাৰ্লে ''ইণ্ডিয়াভিছন''ৰ সহযোগী মালয়ালম টেলিভিছন চেনেল ''য়েছ ইণ্ডিয়াভিছন''ত সংগীতভিত্তিক অনুষ্ঠান ''য়েছ জুকবক্স''ৰ ২৫০ টাতকৈও অধিক খণ্ডৰ আঁত ধৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Pearle Maaney Biography |url=http://www.drollydoll.com/pearle-maaney-biography-latest-photo-gallery/ |website=DROLLYDOLL |access-date=25 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150127003052/http://www.drollydoll.com/pearle-maaney-biography-latest-photo-gallery/ |archive-date=27 January 2015 |url-status=dead}}</ref> তেওঁ ''অমৃতা টিভি''ত সম্প্ৰচাৰিত ভ্ৰমণ আৰু ৰন্ধন প্ৰণালীভিত্তিক অনুষ্ঠান ''টেষ্ট অৱ কেৰালা''ত ''ছেৰা'' (Serah) ছদ্মনামেৰে উপস্থপনা কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Serah Profile on Amrita TV |url=http://tasteofkerala.amritatv.com/serah.html |publisher=Amrita TV |access-date=22 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304042004/http://tasteofkerala.amritatv.com/serah.html |archive-date=4 March 2016 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |title=Taste of Kerala – With SALT & PEPPER Team 1/3 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Ca8xSruX-G4 |via=YouTube |access-date=22 August 2015}}</ref> ২০১৪ চনত অক্টোবৰ মাহত তেওঁ ''মাজহাভিল মনোৰমা'' চেনেলত ''গামঅন ডি২'' নামৰ নৃত্যৰ ৰিয়েলিটি শ্ব’টোৰ উপস্থাপনা আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ পূৰ্বে ইয়াৰ উপস্থাপিকা আছিল জুৱেল মেৰী। এই শ্ব’টোত তেওঁৰ সহ-উপস্থাপক আছিল গোবিন্দ পদ্মসূৰ্য।<ref>{{cite news |title=Pearle Maaney replaces Jewel in D for Dance |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/Pearle-Maaney-replaces-Jewel-in-D-for-Dance/articleshow/44969535.cms |work=The Times of India |date=29 October 2014 |access-date=25 February 2015}}</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ''কৌমূদী টিভি''ৰ অনুষ্ঠান ''চিনেমা কোম্পানী'' (ছিজন ২)-ৰ আঁত ধৰিছিল। ২০১৮ চনত তেওঁ এছিয়ানেটত সম্প্ৰচাৰিত ৰিয়েলিটি শ্ব’ ''বিগ বছ''ৰ প্ৰথম ছিজনত প্ৰতিযোগী হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰে আৰু ৰানাৰ্চ-আপ খিতাপ দখল কৰে। ১০০ দিন সম্পূৰ্ণ কৰা তেৱেঁই আছিল একমাত্ৰ মহিলা প্ৰতিযোগী।{{Citation needed|date=April 2023}} == ব্যক্তিগত জীৱন == ২০১৮ চনত ''বিগ বছ'' ৰিয়েলিটি শ্ব’ৰ প্ৰথম ছিজনৰ সময়ত তেওঁ সহ-প্ৰতিযোগী শ্ৰীনিশ অৰবিন্দৰ সৈতে এক ৰোমান্টিক সম্পৰ্কত আৱদ্ধ হয় আৰু দুয়ো বিবাহপাশত আৱদ্ধ হোৱাৰ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite news |url=https://mathrubhumi.com |title=ഞാന്‍ ശ്രീനിയെ ശരിക്കും സ്‌നേഹിക്കുന്നു; ബിഗ് ബോസിന് പുറത്തും പേളി പറയുന്നു |work=Mathrubhumi |access-date=2 October 2018 |archive-date=2 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181002102352/https://mathrubhumi.com |url-status=dead}}</ref> ২০১৯ চনৰ ১৭ জানুৱাৰীত এটা ব্যক্তিগত অনুষ্ঠানত মানে শ্ৰীনিশ অৰবিন্দৰ সৈতে আঙুঠি পিন্ধোৱা পৰ্ব সম্পন্ন কৰে।<ref>{{Cite news |url=https://keralaweddingtrends.com |title=Bigg Boss Malayalam runner-up Pearle Maaney engaged to Srinish |work=Kerala Wedding Trends |access-date=18 January 2019}}</ref> ২০১৯ চনৰ ৫ মে'ত এই দম্পতীয়ে [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টিয়]] ৰীতি-নীতি অনুসৰি বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয় আৰু ২০১৯ চনৰ ৮ মে'ত তেওঁলোকৰ এটা [[হিন্দুধৰ্ম|হিন্দু]] বিবাহ অনুষ্ঠানও সম্পন্ন হয়।<ref>{{Cite news |url=https://mathrubhumi.com |title=Pearle and Srinish make it official; see wedding pics here |work=Mathrubhumi |access-date=24 January 2021}}{{dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেওঁলোকৰ নীলা আৰু নিতাৰা নামৰ দুগৰাকী কন্যা সন্তান আছে, যি ক্ৰমে ২০২১ চনৰ ২০ মাৰ্চ আৰু ২০২৪ চনৰ ১৩ জানুৱাৰীত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |url=https://ndtv.com |title=It's A Baby Girl For Ludo Actress Pearle Maaney. |publisher=NDTV |access-date=21 January 2021}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://indiatimes.com |title=Its a baby girl for TV couple Pearle Maaney and Srinish Aravind; the latter says 'both big baby and small baby are adipoli' |work=The Times of India |access-date=21 January 2021}}</ref><ref>{{Cite news| url=https://indiatimes.com |title=TV couple Pearle Maaney and Srinish Aravind welcome their second baby girl, Nitara Srinish |date=13 January 2024}}</ref> == বিতৰ্ক == ২০২৬ চনৰ জুলাই মাহত পাৰ্লে শিক্ষাৰ্থীসকলৰ নেতৃত্বত হোৱা ''২০২৬ দিল্লী যন্তৰ মন্তৰ প্ৰতিবাদ'' সন্দৰ্ভত মন্তব্য কৰি এটা ইনষ্টাগ্ৰাম প’ষ্ট কৰিছিল। তেওঁৰ এই প’ষ্টটোৱে মিশ্ৰিত প্ৰতিক্ৰিয়া লাভ কৰিছিল, যিবোৰৰ বেছিভাগেই আছিল নেতিবাচক।<ref>{{Cite web |title=Pearle Maaney faces massive backlash for comments on student protests, loses 2 lakh Instagram followers |url=https://onmanorama.com |access-date=2026-07-26 |website=@onmanorama}}</ref> তেওঁক সমালোচনা কৰাসকলৰ ভিতৰত আছিল চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক চিবি মালায়িলৰ পুত্ৰ জো চিবি মালায়িল।<ref>{{Cite news |title=‘You’re messing with the wrong person’: Pearle Maaney hits back at backlash over student protest remarks, deletes post calling out ‘failed filmmaker’ |url=https://indiatimes.com |access-date=2026-07-26 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> পাৰ্লে তেওঁৰ [[ইনষ্টাগ্ৰাম]] ষ্ট’ৰীত জো-ৰ উত্তৰ দি চিবি মালায়িলক এজন ''ব্যৰ্থ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা'' বুলি কটাক্ষ কৰে, যিটো তেওঁ পিছত মচি পেলায়।<ref>{{Cite news |last=Bureau |first=The Hindu |date=2026-07-24 |title=Internet rallies behind filmmaker Sibi Malayil after influencer Pearle Maaney’s “failed filmmaker” dig |url=https://thehindu.com |access-date=2026-07-26 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |last=Das |first=Santanu |date=2026-07-24 |title=Did Pearle Maaney call Sibi Malayil a failed filmmaker? His son fires back after she deletes post |url=https://hindustantimes.com |access-date=2026-07-26 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Prakash |first=സമകാലിക മലയാളം ഡെസ്ക്,Hima |date=2026-07-08 |title='കശ്മീരിൽ കല്ലേറ് നിർത്തിച്ചവർ, ഡൽഹിയിൽ കല്ലേറ് നിർത്തിക്കാൻ വന്നിട്ട് തിരിച്ചു പോയീന്ന് കേട്ടു'; കൃഷ്ണകുമാറിനും പേളിക്കുമെതിരെ ചന്തു |url=https://samakalikamalayalam.com |access-date=2026-07-26 |website=Samakalika Malayalam - The New Indian Express |language=ml}}</ref> == চলচ্চিত্ৰপঞ্জী == === চলচ্চিত্ৰসমূহ === {| class="wikitable" ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! চৰিত্ৰ !! টোকা !! {{Abbr|প্ৰসংগ|Reference}} |- | ২০১৩ || ''নীলাকাশম পচাকডল চুভন্না ভূমি'' || বাইকাৰ গাৰ্ল || || <ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/malayalam/news-and-interviews/Pearle-Maaney-in-Sameer-Thahirs-next-film/articleshow/20365776.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20131103043414/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-06-01/news-and-interviews/39656442_1_film-sameer-thahir-last-supper |url-status=live |archive-date=3 November 2013 |newspaper=[[The Times of India]] |title=Pearle Maaney in Sameer Thahir's next film |access-date=13 June 2013}}</ref> |- | rowspan="2" | ২০১৪ || ''দা লাষ্ট চাপৰ'' || পেৰ্লি || || <ref>{{Cite web |date=12 May 2014 |title=The Last Supper |url=https://www.sify.com/movies/the-last-supper-review-malayalam-pcmbqlbejbffg.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220401093944/https://www.sify.com/movies/the-last-supper-review-malayalam-pcmbqlbejbffg.html |archive-date=1 April 2022 |access-date=1 April 2022 |website=[[Sify]]}}</ref> |- | ''জ্ঞান'' || বল্লী || ||<ref name="auto1">{{Cite web|url=https://www.jiocinema.com/movies|title=Watch Latest Full Movies Online in HD for Free: All Genres & Languages streaming on jiocinema.com|website=www.jiocinema.com}}</ref> |- | rowspan="3" | ২০১৫ || ''লোহম''<ref>{{Cite news |last=Radhika C Pillai |date=8 April 2015 |title=Pearle Maaney to do a cameo in Mohanlal film |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Pearle-Maaney-to-do-a-cameo-in-Mohanlal-film/articleshow/46837702.cms |url-status=live |access-date=3 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150416052222/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Pearle-Maaney-to-do-a-cameo-in-Mohanlal-film/articleshow/46837702.cms |archive-date=16 April 2015}}</ref><ref>{{Cite news |last=Litty Simon |date=24 August 2015 |title=Curly 'Mane'y on a roll |work=[[Malayala Manorama]] |url=http://english.manoramaonline.com/entertainment/interview/pearle-maaney-on-double-barrel-loham-and-telugu-project.html |url-status=live |access-date=24 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150825230158/http://english.manoramaonline.com/entertainment/interview/pearle-maaney-on-double-barrel-loham-and-telugu-project.html |archive-date=25 August 2015}}</ref> || কনে || ||<ref>{{cite web |title=Pearle Maaney will be part of Ranjith's Loham |url=http://www.cochintalkies.com/malayalam-movie-news/pearle-maaney-will-be-part-of-ranjiths-loham.html |publisher=Cochin Talkies |access-date=30 June 2015}}</ref> |- | ''ডাবল বেৰেল'' || শ্বী || ||<ref>{{cite news |title=Pearle Maaney is Asif's heroine in Double Barrel |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Pearle-Maaney-is-Asifs-heroine-in-Double-Barrel/articleshow/44959379.cms |work=The Times of India |date=29 October 2014 |access-date=25 February 2015}}</ref> |- | ''জো এণ্ড দা বয়'' || মিথু || ||<ref name="auto1"/> |- | rowspan="3" | ২০১৬ || ''কল্যাণ বৈভোগমে'' || বৈদেহী || তেলেগু চলচ্চিত্ৰ || <ref>{{Cite web|url=https://www.idlebrain.com/movie/archive/kalyanavaibhogame.html|title=Kalyana Vaibhogame review by jeevi - Telugu cinema review - Naga Shourya & Malavika Nair|website=www.idlebrain.com}}</ref> |- |''প্ৰেথম''|| সুহান্নিছা || ||<ref name="auto1"/> |- |''কাপ্পিৰি থুৰুথু''|| যামী || ||<ref>{{Cite news|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/movie-reviews/111216/kappiri-thuruthu-movie-review-peek-into-fort-kochis-music-trove.html|title=Kappiri Thuruthu movie review: Peek into Fort Kochi's music trove|date=2016-12-11|newspaper=[[Deccan Chronicle]]|access-date=2017-01-07}}{{Rating|2.5|5}}</ref> |- | rowspan="2" | ২০১৭ ||''টিম ৫''|| সুৰেশ আলীনা || ||{{Citation needed|date=August 2024}} |- |''পুল্লীকাৰণ ষ্টাৰা'' || এঞ্জেলিনা || ||<ref>{{Cite web|url=https://www.hotstar.com/in/movies/pullikkaran-stara/1000196112/watch|title=Watch Pullikkaran Stara|website=Disney+ Hotstar}}</ref> |- | ২০১৮ ||''হু'' || ডলৰেছ || ইংৰাজী/মালয়ালম দ্বিভাষী চলচ্চিত্ৰ ||<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/what-is-pearle-maaneys-character-in-who/articleshow/62379847.cms|title=What is Pearle Maaney's character in Who?|date=5 January 2018|work=The Times of India}}</ref> |- | ২০২০ ||''লুডো'' || শ্বীজা থমাছ || হিন্দী চলচ্চিত্ৰ, নেটফ্লিক্সত মুক্তিপ্ৰাপ্ত ||<ref>{{Cite web |title=Ludo |website=[[Netflix]] |url=https://www.netflix.com/in/title/81107576}}</ref> |- | ২০২২ ||''বলিমাই'' || ক্ৰিষ্টিনা || তামিল চলচ্চিত্ৰ ||<ref>{{Cite web|url=https://www.zee5.com/movies/details/valimai/0-0-1z5117562|title=Watch Valimai (2022) Full HD Tamil Movie Online on ZEE5|website=ZEE5}}</ref> |- | ২০২৩ ||''কুইন এলিজাবেথ'' || চেলিব্ৰিটি || || |- | २०२৫ ||''ডিটেক্টিভ উজ্জ্বলন'' || দিব্যা || কেমিঅ’ ভূমিকা ||<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/detective-ujjwalan-directors-to-make-big-budget-superhero-film-next-exclusive|title=Exclusive {{!}} 'Detective Ujjwalan' Directors To Make Big-Budget Superhero Film Next|date=18 July 2025|work=Hollywood Reporter India}}</ref> |} === চুটি চলচ্চিত্ৰসমূহ === {| class="wikitable" ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! চৰিত্ৰ !! {{Abbr|প্ৰসংগ|Reference}} |- | ২০১৫ || ''পুঞ্চীৰিক্কু পৰস্পৰম'' || বাইকাৰ গাৰ্ল ||<ref>{{cite news |author=Sanjith Sidhardhan |title=Mammootty, Mohanlal unite for a 'smile' venture |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Mammootty-Mohanlal-unite-for-a-smile-venture/articleshow/49630837.cms |access-date=3 December 2015 |work=[[The Times of India]] |date=3 November 2015}}</ref> |- | ২০১৭ || ''হেণ্ড অৱ গড'' || নিজ ভূমিকা (কাৰ গাৰ্ল) ||<ref>{{Cite web |title=Hand of God |date=5 September 2017 |via=[[YouTube]] |url=https://www.youtube.com/watch?v=stOX8s3utjg}}</ref> |- | ২০২৩ || ''দা ডিলে'' || প্ৰতিৱেশী || |} === টেলিভিছন === ==== উপস্থাপিকা হিচাপে ==== {| class="wikitable sortable" ! বৰ্ষ !! অনুষ্ঠান !! চেনেল !! টোকা |- | ২০০৮ || ''য়েছ জুকবক্স'' || ইণ্ডিয়াভিছন || |- | ২০১০–২০১২ || ''টেষ্ট অৱ কেৰালা'' || অমৃতা টিভি || "ছেৰা" হিচাপে ক্ৰেডিট দিয়া হৈছে |- | ২০১৪ || ''ডি ৪ ডান্স'' || rowspan=2| মাজহাভিল মনোৰমা || জুৱেল মেৰীৰ স্থলাভিষিক্ত হয়<br />সহ-উপস্থাপক গোবিন্দ পদ্মসূৰ্য |- | ২০১৪–২০১৫ || ''ডি২ – ডি ৪ ডান্স'' || সহ-উপস্থাপক গোবিন্দ পদ্মসূৰ্য |- | ২০১৫–২০১৬ || ''চিনেমা কোম্পানী'' ছিজন ২ || কৌমূদী টিভি || |- | ২০১৫ || ''আইফা উৎসৱম'' || ছান টিভি নেটৱৰ্ক || সূৰজ ভেঞ্জাৰামূডুৰ সৈতে |- | ২০১৫ || ''ৰাণীপদ্মিনীমাৰ'' || মাজহাভিল মনোৰমা || |- | ২০১৫ || ''কাব্যকোপ্পম জিপিউম পেৰ্লীয়ুম'' || মাজহাভিল মনোৰমা || |- | rowspan=2| ২০১৬ || ''ডি৩ – ডি ৪ ডান্স'' || rowspan=2| মাজহাভিল মনোৰমা || সহ-উপস্থাপক আদিল ইব্ৰাহিম |- | ''ডি ৪ ডান্স ৰিলোডেড'' || সহ-উপস্থাপক আদিল ইব্ৰাহিম |- | ২০১৬–২০১৭ || ''কাট্টুৰুম্বু'' || rowspan=2| ফ্লাৱাৰ্ছ || |- | rowspan=2| ২০১৭ || ''ফ্লাৱাৰ্ছ টিভি এৱাৰ্ডছ ২০১৭'' || বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান |- | ''২য় আইফা উৎসৱম'' || সূৰ্য টিভি || টিনি টমৰ সৈতে |- | ২০১৭–২০১৮ || ''মান্য মহা জনঙ্গলে'' || কাইৰালী টিভি || বিচাৰক হিচাপেও |- | ২০১৮–বৰ্তমান || ''পাৰ্ল মানে শ্ব’'' || ইউটিউব || পাৰ্ল প্ৰডাকচন্‌ছ |- | ২০১৭ || ''তামাৰ পদৰ'' || ফ্লাৱাৰ্ছ || লক্ষ্মী নক্ষত্ৰৰ দ্বাৰা স্থলাভিষিক্ত হয় |- | rowspan=6| ২০১৮ || ''মিৰ্চি মিউজিক এৱাৰ্ডছ চাউথ'' || rowspan=3| এছিয়ানেট || বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান |- | ''এছিয়ানেট কমেডী এৱাৰ্ডছ'' || বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান |- | ''এছিয়ানেট টেলিভিছন এৱাৰ্ডছ ২০১৮'' || বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান |- | ''মিডুক্কী'' || rowspan=3| মাজহাভিল মনোৰমা || |- | ''আম্মা মাজহাভিল্লু ভিলম্বৰম'' || |- | ''নায়িকা নায়কন'' || অশ্বথী শ্ৰীকান্তৰ দ্বাৰা স্থলাভিষিক্ত হয় |- | ২০১৯ || ''৮ম চাউথ ইণ্ডিয়ান ইণ্টাৰনেশ্যনেল মুভি এৱাৰ্ডছ'' || সূৰ্য টিভি || বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান |- | ২০১৯–২০২০ || ''ডান্স জোড়ী ডান্স ৩.০'' || জি তামিল || তামিল ৰিয়েলিটি শ্ব’<br />সহ-উপস্থাপক দীপক দিনকৰ |- | rowspan=2| ২০২০ || ''ফানী নাইটছ উইথ পাৰ্ল মানে'' || জি কেৰালাম || সূৰজ ভেঞ্জাৰামূডুৰ দ্বাৰা স্থলাভিষিক্ত হয় আৰু "ফানী নাইটছ" নামেৰে পুনৰ মুকলি কৰা হয় |- | ''লকডাউন টকছ'' || ইউটিউব || কোৱাৰেণ্টাইন বিশেষ অনুষ্ঠান |- | ২০২১ || ''১০ম চাউথ ইণ্ডিয়ান ইণ্টাৰনেশ্যনেল মুভি এৱাৰ্ডছ'' || সূৰ্য টিভি || বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান<br />গোবিন্দ পদ্মসূৰ্যৰ সৈতে |- | ২০২২ || ''কুক উইথ কমেডী'' || এছিয়ানেট || |} ==== অন্যান্য ভূমিকা ==== {| class="wikitable sortable" ! বৰ্ষ !! অনুষ্ঠান !! চৰিত্ৰ !! চেনেল !! টোকা |- | ২০১১–২০১২ || ''চুম্মা'' || ছেৰা || অমৃতা টিভি || টিভি ধাৰাবাহিক |- | ২০১৫ || ''তেঙ্গাকোলা মঙ্গাতোলী'' || নিজ ভূমিকা || rowspan="4" | মাজহাভিল মনোৰমা || সংগীত এলবাম (গোবিন্দ পদ্মসূৰ্যৰ সৈতে) |- | ২০১৫ || ''চেলিব্ৰেট হেপিনেছ'' || নিজ ভূমিকা || মিউজিক ভিডিঅ’ |- | ২০১৬ || ''দেশদানকিলী কৰায়ৰিলা'' || নিজ ভূমিকা || ভিডিঅ’ এলবাম |- | ২০১৭ || ''হেণ্ড অৱ গড'' || নিজ ভূমিকা (কাৰ গাৰ্ল) || হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ |- | ২০১৭ || ''মিনিট টু উইন ইট'' || অংশগ্ৰহণকাৰী || গেম শ্ব’ |- | ২০১৮ || ''বিগ বছ (মালয়ালম ছিজন ১)'' || প্ৰতিযোগী (নিজ ভূমিকা) || এছিয়ানেট || ৰিয়েলিটি শ্ব’; প্ৰথম ৰানাৰ্চ-আপ <ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/bigg-boss-malayalam-live-blog-the-curtain-unveils-for-the-grand-show/articleshow/64722113.cms |title=Bigg Boss Malayalam highlights: Host Mohanlal locks the contestants with 'Manichithra Poottu' in the house |work=The Times of India |access-date=2 October 2018}}</ref> |- | ২০১৮–২০৯৯ || ''পাৰ্লীশ'' ছিজন ১, ২ || পাৰ্ল || rowspan="2" | ইউটিউব || সংগীত এলবাম / ৱেব চিৰিজ (শ্ৰীনিশ অৰবিন্দৰ সৈতে) |- | ২০১৯ || ''অৰু কুথু কথা'' || পাৰ্ল || সংগীত এলবাম / ৱেব চিৰিজ (শ্ৰীনিশ অৰবিন্দ / শ্বিয়াছ কৰিমৰ সৈতে) |- | ২০২০ || ''কিচেন, খন্না এণ্ড কনভাৰ্চেশ্যন ছিজন ৩'' || ৰান্ধনী (চেফ) || হটষ্টাৰ || ৰন্ধন প্ৰণালীৰ অনুষ্ঠান |- | ২০২০ || ''প্লাষ্টিক এণ্ড ইলাষ্টিক'' || প্লাছ || rowspan=3| ইউটিউব || ৱেব চিৰিজ |- | ২০২০ || ''অৱস্থা'' || rowspan=2| ঐশ্বৰ্য || ৱেব চিৰিজ |- | ২০২০ || ''চেল্লাকুট্টিয়ে'' || তামিল সংগীত এলবাম |- | ২০২১ || ''মাভেলি'' || নিজ ভূমিকা || নেটফ্লিক্স || হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ |} == সংগীতপঞ্জী == {| class="wikitable sortable" ! বৰ্ষ !! গীত !! চলচ্চিত্ৰ/অনুষ্ঠান !! গীতিকাৰ !! গায়ক !! সুৰকাৰ !! ভাষা !! টোকা |- | ২০১৪ || ''বেল্লী চং'' || ''দা লাষ্ট চাপৰ'' || {{No}} || {{Yes}} || গোপী সুন্দৰ || আৰবী || |- | ২০১৬ || ''পল পল'' || ''কল্যাণ বৈভোগমে'' || {{No}} || {{Yes}} || কল্যাণ কডুৰী || তেলেগু || ৰাহুল নাম্বিয়াৰ (সহ-গায়ক) |- | rowspan=2| ২০১৮ || ''টাইটেল চং'' || ''পাৰ্ল মানে শ্ব’'' (ৱেব চিৰিজ) || {{Yes}} || {{Yes}} || গোপী সুন্দৰ || ইংৰাজী || |- || ''ফ্লাই উইথ ইউ'' || ''পাৰ্লীশ'' (ৱেব চিৰিজ) || {{Yes}} || {{Yes}} || জেচিন জৰ্জ || তামিল || জেচিন জৰ্জ (সহ-গায়ক) |- | rowspan=3| ২০১৯ || ''হু আৰ ইউ'' || rowspan=2| ''হু'' || {{Yes}} || {{No}} || মংগল সুৱৰ্ণন || rowspan=2| ইংৰাজী || |- || ''লোনলী লেক'' || {{Yes}} || {{No}} || মণিকণ্ঠন আয়াপ্পা || |- || ''মুন্নালে পোনালে'' || ''অৰু অডাৰ লাভ'' || {{Yes}} || {{No}} || শান ৰহমান || rowspan=3| তামিল || |- | rowspan=2| ২০২০ || ''চেল্লাকুট্টিয়ে'' || ''অৱস্থা'' (ৱেব চিৰিজ) || {{Yes}} || {{No}} || জেচিন জৰ্জ || |- || ''চেল্লাকান্নানে'' || মিউজিক ভিডিঅ’ || {{Yes}} || {{Yes}} || জেচিন জৰ্জ || জেচিন জৰ্জ (সহ-গায়ক) |- | ২০২১ || ''ক্ৰেজী ৱৰ্ল্ড'' || মিউজিক ভিডিঅ’ || {{Yes}} || {{Yes}} || জেচিন জৰ্জ || ইংৰাজী || |} ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb name|5807496}} * {{Instagram|pearlemaany}} * {{Facebook|PearleMaaneyOnline}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ইউটিউবাৰ]] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] bps0y1sezglf8x6jllessna5itck2l8 626374 626373 2026-08-12T04:18:34Z Kandarpajit Kallol 6257 626374 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = পাৰ্ল মানে | image = Pearle Maaney in November 2020.png | caption = ২০২০ চনত পাৰ্ল | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1989|05|28|df=y}}<ref>{{Cite news |title=Happy Birthday my 'ideal wife and friend', says Srinish as he shares a love-filled birthday wish for wife Pearle Maaney |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/happy-birthday-my-ideal-wife-and-friend-says-srinish-as-he-shares-a-love-filled-birthday-wish-for-wife-pearle-maaney/articleshow/76060406.cms |access-date=6 April 2021 |website=The Times of India|date=28 May 2020 }}</ref> | birth_place = অলুভা, [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | other names = | alma_mater = ক্ৰীষ্ট ইউনিভাৰ্চিটি, [[বাংগালোৰ]] | occupation = {{hlist |অভিনেত্ৰী|গীতিকাৰ|গায়িকা|ইউটিউবাৰ|টেলিভিছন উপস্থাপিকা}} | years_active = ২০১১{{endash}}বৰ্তমান | notable_works = | spouse = শ্ৰীনিশ অৰবিন্দ (২০১৯) | children = ২ | youtube_handle = PearleMaaneyShow | youtube_display_name = Pearle Maaney | youtube_years_active = | youtube_genre = চেলিব্ৰিটি সাক্ষাৎকাৰ, লাইফষ্টাইল, প্ৰেৰণাদায়ক, ৱেব চিৰিজ, কাপল ভ্লগ | youtube_subscribers = ৪.৬২ নিযুত<!-- PLEASE DO NOT CHANGE WITHOUT UPDATING stats_update BELOW --> | youtube_views = ২.১ বিলিয়ন<!-- PLEASE DO NOT CHANGE WITHOUT UPDATING stats_update BELOW --> | stats_update = জুলাই ২০২৬ }} '''পাৰ্ল মানে''' ([[ইংৰাজী]]: Pearle Maaney; জন্ম: ২৮ মে' ১৯৮৯) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী, গীতিকাৰ, ইউটিউবাৰ আৰু টেলিভিছন উপস্থাপিকা। তেওঁ মূলতঃ [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] অনুষ্ঠানসমূহত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। মালয়ালম নৃত্যভিত্তিক ৰিয়েলিটি শ্ব’ ''ডি ৪ ডান্স''ৰ তিনিটা ছিজনৰ সহ-উপস্থাপনা কৰাৰ বাবে তেওঁ বিশেষভাৱে পৰিচিত।<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Pearle-Maaney-in-Sameer-Thahirs-next-film/articleshow/20365776.cms |title=Pearle Maaney in Sameer Thahir's next film |work=The Times of India |date=1 June 2013 |access-date=26 February 2015}}</ref> পাৰ্ল ''বিগ বছ মালয়ালম ছিজন ১''-ৰ প্ৰথম ৰানাৰ্চ-আপ হিচাপেও পৰিগণিত হৈছিল।<ref name="FilmibeatSabumon2018">Bigg Boss Malayalam Season 1 Grand Finale: Sabumon Emerges As The Big Winner! , *Filmibeat*, 1 October 2018. Retrieved from https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2018/bigg-boss-malayaam-season-1-grand-finale-sabumon-emerges-as-the-big-winner-277895.html</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == পাৰ্ল মানে [[কোচি]]স্থিত এটা চিৰো-মালাবাৰ ছেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টিয়ান<ref name="auto">{{Cite web |date=6 May 2019 |title=In pics: 'Bigg Boss' Malayalam stars Pearle Maaney and Srinish get married |url=https://thenewsminute.com |access-date=23 October 2021 |website=The News Minute |language=en}}</ref> যৌথ পৰিয়ালত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। তেওঁলোকৰ আদি বাসস্থান আছিল চৌৱাৰাত।<ref name="auto"/> তেওঁ থিৰুৱনন্তপুৰমৰ 'হোলী এঞ্জেলছ কনভেণ্ট' আৰু কালামাছেৰীৰ 'ৰাজগিৰি পাব্লিক স্কুল'ত স্কুলীয়া শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ [[বাংগালোৰ]]ৰ ক্ৰীষ্ট ইউনিভাৰ্চিটিৰপৰা মিডিয়া ষ্টাডিজ বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.malayalimag.com/articles/oct2013_22/ |title=Catching up with Pearle Maaney |publisher=MalayaliMag.com |date=7 October 2013 |access-date=26 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402095410/http://www.malayalimag.com/articles/oct2013_22/ |archive-date=2 April 2015 |url-status=dead}}</ref> বৰ্তমান তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ [[ত্ৰিছূৰ]]ত বসবাস কৰে।<ref>{{cite web |title=Very Pearle – WtzUp Kochi |url=http://issuu.com/fwdlife/docs/wtzup_kochi_dec_for_issuu/1 |website=WtzUp Kochi |date=4 January 2015 |access-date=25 February 2015}}</ref><ref>{{cite news |title=People think I'm of Arab origin: Pearle Maaney|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/People-think-Im-of-Arab-origin-Pearle-Maaney/articleshow/35517293.cms |work=The Times of India |date=24 May 2014 |access-date=25 February 2015}}</ref> == কৰ্মজীৱন == পাৰ্লে ''ইণ্ডিয়াভিছন''ৰ সহযোগী মালয়ালম টেলিভিছন চেনেল ''য়েছ ইণ্ডিয়াভিছন''ত সংগীতভিত্তিক অনুষ্ঠান ''য়েছ জুকবক্স''ৰ ২৫০ টাতকৈও অধিক খণ্ডৰ আঁত ধৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Pearle Maaney Biography |url=http://www.drollydoll.com/pearle-maaney-biography-latest-photo-gallery/ |website=DROLLYDOLL |access-date=25 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150127003052/http://www.drollydoll.com/pearle-maaney-biography-latest-photo-gallery/ |archive-date=27 January 2015 |url-status=dead}}</ref> তেওঁ ''অমৃতা টিভি''ত সম্প্ৰচাৰিত ভ্ৰমণ আৰু ৰন্ধন প্ৰণালীভিত্তিক অনুষ্ঠান ''টেষ্ট অৱ কেৰালা''ত ''ছেৰা'' (Serah) ছদ্মনামেৰে উপস্থপনা কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Serah Profile on Amrita TV |url=http://tasteofkerala.amritatv.com/serah.html |publisher=Amrita TV |access-date=22 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304042004/http://tasteofkerala.amritatv.com/serah.html |archive-date=4 March 2016 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |title=Taste of Kerala – With SALT & PEPPER Team 1/3 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Ca8xSruX-G4 |via=YouTube |access-date=22 August 2015}}</ref> ২০১৪ চনত অক্টোবৰ মাহত তেওঁ ''মাজহাভিল মনোৰমা'' চেনেলত ''গামঅন ডি২'' নামৰ নৃত্যৰ ৰিয়েলিটি শ্ব’টোৰ উপস্থাপনা আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ পূৰ্বে ইয়াৰ উপস্থাপিকা আছিল জুৱেল মেৰী। এই শ্ব’টোত তেওঁৰ সহ-উপস্থাপক আছিল গোবিন্দ পদ্মসূৰ্য।<ref>{{cite news |title=Pearle Maaney replaces Jewel in D for Dance |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/Pearle-Maaney-replaces-Jewel-in-D-for-Dance/articleshow/44969535.cms |work=The Times of India |date=29 October 2014 |access-date=25 February 2015}}</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ''কৌমূদী টিভি''ৰ অনুষ্ঠান ''চিনেমা কোম্পানী'' (ছিজন ২)-ৰ আঁত ধৰিছিল। ২০১৮ চনত তেওঁ এছিয়ানেটত সম্প্ৰচাৰিত ৰিয়েলিটি শ্ব’ ''বিগ বছ''ৰ প্ৰথম ছিজনত প্ৰতিযোগী হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰে আৰু ৰানাৰ্চ-আপ খিতাপ দখল কৰে। ১০০ দিন সম্পূৰ্ণ কৰা তেৱেঁই আছিল একমাত্ৰ মহিলা প্ৰতিযোগী।{{Citation needed|date=April 2023}} == ব্যক্তিগত জীৱন == ২০১৮ চনত ''বিগ বছ'' ৰিয়েলিটি শ্ব’ৰ প্ৰথম ছিজনৰ সময়ত তেওঁ সহ-প্ৰতিযোগী শ্ৰীনিশ অৰবিন্দৰ সৈতে এক ৰোমান্টিক সম্পৰ্কত আৱদ্ধ হয় আৰু দুয়ো বিবাহপাশত আৱদ্ধ হোৱাৰ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite news |url=https://mathrubhumi.com |title=ഞാന്‍ ശ്രീനിയെ ശരിക്കും സ്‌നേഹിക്കുന്നു; ബിഗ് ബോസിന് പുറത്തും പേളി പറയുന്നു |work=Mathrubhumi |access-date=2 October 2018 |archive-date=2 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181002102352/https://mathrubhumi.com |url-status=dead}}</ref> ২০১৯ চনৰ ১৭ জানুৱাৰীত এটা ব্যক্তিগত অনুষ্ঠানত মানে শ্ৰীনিশ অৰবিন্দৰ সৈতে আঙুঠি পিন্ধোৱা পৰ্ব সম্পন্ন কৰে।<ref>{{Cite news |url=https://keralaweddingtrends.com |title=Bigg Boss Malayalam runner-up Pearle Maaney engaged to Srinish |work=Kerala Wedding Trends |access-date=18 January 2019}}</ref> ২০১৯ চনৰ ৫ মে'ত এই দম্পতীয়ে [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টিয়]] ৰীতি-নীতি অনুসৰি বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয় আৰু ২০১৯ চনৰ ৮ মে'ত তেওঁলোকৰ এটা [[হিন্দুধৰ্ম|হিন্দু]] বিবাহ অনুষ্ঠানও সম্পন্ন হয়।<ref>{{Cite news |url=https://mathrubhumi.com |title=Pearle and Srinish make it official; see wedding pics here |work=Mathrubhumi |access-date=24 January 2021}}{{dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেওঁলোকৰ নীলা আৰু নিতাৰা নামৰ দুগৰাকী কন্যা সন্তান আছে, যি ক্ৰমে ২০২১ চনৰ ২০ মাৰ্চ আৰু ২০২৪ চনৰ ১৩ জানুৱাৰীত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |url=https://ndtv.com |title=It's A Baby Girl For Ludo Actress Pearle Maaney. |publisher=NDTV |access-date=21 January 2021}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://indiatimes.com |title=Its a baby girl for TV couple Pearle Maaney and Srinish Aravind; the latter says 'both big baby and small baby are adipoli' |work=The Times of India |access-date=21 January 2021}}</ref><ref>{{Cite news| url=https://indiatimes.com |title=TV couple Pearle Maaney and Srinish Aravind welcome their second baby girl, Nitara Srinish |date=13 January 2024}}</ref> == বিতৰ্ক == ২০২৬ চনৰ জুলাই মাহত পাৰ্লে শিক্ষাৰ্থীসকলৰ নেতৃত্বত হোৱা ''২০২৬ দিল্লী যন্তৰ মন্তৰ প্ৰতিবাদ'' সন্দৰ্ভত মন্তব্য কৰি এটা ইনষ্টাগ্ৰাম প’ষ্ট কৰিছিল। তেওঁৰ এই প’ষ্টটোৱে মিশ্ৰিত প্ৰতিক্ৰিয়া লাভ কৰিছিল, যিবোৰৰ বেছিভাগেই আছিল নেতিবাচক।<ref>{{Cite web |title=Pearle Maaney faces massive backlash for comments on student protests, loses 2 lakh Instagram followers |url=https://onmanorama.com |access-date=2026-07-26 |website=@onmanorama}}</ref> তেওঁক সমালোচনা কৰাসকলৰ ভিতৰত আছিল চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক চিবি মালায়িলৰ পুত্ৰ জো চিবি মালায়িল।<ref>{{Cite news |title=‘You’re messing with the wrong person’: Pearle Maaney hits back at backlash over student protest remarks, deletes post calling out ‘failed filmmaker’ |url=https://indiatimes.com |access-date=2026-07-26 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> পাৰ্লে তেওঁৰ [[ইনষ্টাগ্ৰাম]] ষ্ট’ৰীত জো-ৰ উত্তৰ দি চিবি মালায়িলক এজন ''ব্যৰ্থ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা'' বুলি কটাক্ষ কৰে, যিটো তেওঁ পিছত মচি পেলায়।<ref>{{Cite news |last=Bureau |first=The Hindu |date=2026-07-24 |title=Internet rallies behind filmmaker Sibi Malayil after influencer Pearle Maaney’s “failed filmmaker” dig |url=https://thehindu.com |access-date=2026-07-26 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |last=Das |first=Santanu |date=2026-07-24 |title=Did Pearle Maaney call Sibi Malayil a failed filmmaker? His son fires back after she deletes post |url=https://hindustantimes.com |access-date=2026-07-26 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Prakash |first=സമകാലിക മലയാളം ഡെസ്ക്,Hima |date=2026-07-08 |title='കശ്മീരിൽ കല്ലേറ് നിർത്തിച്ചവർ, ഡൽഹിയിൽ കല്ലേറ് നിർത്തിക്കാൻ വന്നിട്ട് തിരിച്ചു പോയീന്ന് കേട്ടു'; കൃഷ്ണകുമാറിനും പേളിക്കുമെതിരെ ചന്തു |url=https://samakalikamalayalam.com |access-date=2026-07-26 |website=Samakalika Malayalam - The New Indian Express |language=ml}}</ref> == চলচ্চিত্ৰপঞ্জী == === চলচ্চিত্ৰসমূহ === {| class="wikitable" ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! চৰিত্ৰ !! টোকা !! {{Abbr|প্ৰসংগ|Reference}} |- | ২০১৩ || ''নীলাকাশম পচাকডল চুভন্না ভূমি'' || বাইকাৰ গাৰ্ল || || <ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/malayalam/news-and-interviews/Pearle-Maaney-in-Sameer-Thahirs-next-film/articleshow/20365776.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20131103043414/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-06-01/news-and-interviews/39656442_1_film-sameer-thahir-last-supper |url-status=live |archive-date=3 November 2013 |newspaper=[[The Times of India]] |title=Pearle Maaney in Sameer Thahir's next film |access-date=13 June 2013}}</ref> |- | rowspan="2" | ২০১৪ || ''দ্য লাষ্ট চাপৰ'' || পেৰ্লি || || <ref>{{Cite web |date=12 May 2014 |title=The Last Supper |url=https://www.sify.com/movies/the-last-supper-review-malayalam-pcmbqlbejbffg.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220401093944/https://www.sify.com/movies/the-last-supper-review-malayalam-pcmbqlbejbffg.html |archive-date=1 April 2022 |access-date=1 April 2022 |website=[[Sify]]}}</ref> |- | ''জ্ঞান'' || বল্লী || ||<ref name="auto1">{{Cite web|url=https://www.jiocinema.com/movies|title=Watch Latest Full Movies Online in HD for Free: All Genres & Languages streaming on jiocinema.com|website=www.jiocinema.com}}</ref> |- | rowspan="3" | ২০১৫ || ''লোহম''<ref>{{Cite news |last=Radhika C Pillai |date=8 April 2015 |title=Pearle Maaney to do a cameo in Mohanlal film |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Pearle-Maaney-to-do-a-cameo-in-Mohanlal-film/articleshow/46837702.cms |url-status=live |access-date=3 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150416052222/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Pearle-Maaney-to-do-a-cameo-in-Mohanlal-film/articleshow/46837702.cms |archive-date=16 April 2015}}</ref><ref>{{Cite news |last=Litty Simon |date=24 August 2015 |title=Curly 'Mane'y on a roll |work=[[Malayala Manorama]] |url=http://english.manoramaonline.com/entertainment/interview/pearle-maaney-on-double-barrel-loham-and-telugu-project.html |url-status=live |access-date=24 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150825230158/http://english.manoramaonline.com/entertainment/interview/pearle-maaney-on-double-barrel-loham-and-telugu-project.html |archive-date=25 August 2015}}</ref> || কনে || ||<ref>{{cite web |title=Pearle Maaney will be part of Ranjith's Loham |url=http://www.cochintalkies.com/malayalam-movie-news/pearle-maaney-will-be-part-of-ranjiths-loham.html |publisher=Cochin Talkies |access-date=30 June 2015}}</ref> |- | ''ডাবল বেৰেল'' || শ্বী || ||<ref>{{cite news |title=Pearle Maaney is Asif's heroine in Double Barrel |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Pearle-Maaney-is-Asifs-heroine-in-Double-Barrel/articleshow/44959379.cms |work=The Times of India |date=29 October 2014 |access-date=25 February 2015}}</ref> |- | ''জো এণ্ড দা বয়'' || মিথু || ||<ref name="auto1"/> |- | rowspan="3" | ২০১৬ || ''কল্যাণ বৈভোগমে'' || বৈদেহী || [[তেলুগু]] চলচ্চিত্ৰ || <ref>{{Cite web|url=https://www.idlebrain.com/movie/archive/kalyanavaibhogame.html|title=Kalyana Vaibhogame review by jeevi - Telugu cinema review - Naga Shourya & Malavika Nair|website=www.idlebrain.com}}</ref> |- |''প্ৰেথম''|| সুহান্নিছা || ||<ref name="auto1"/> |- |''কাপ্পিৰি থুৰুথু''|| য়ামী || ||<ref>{{Cite news|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/movie-reviews/111216/kappiri-thuruthu-movie-review-peek-into-fort-kochis-music-trove.html|title=Kappiri Thuruthu movie review: Peek into Fort Kochi's music trove|date=2016-12-11|newspaper=[[Deccan Chronicle]]|access-date=2017-01-07}}{{Rating|2.5|5}}</ref> |- | rowspan="2" | ২০১৭ ||''টিম ৫''|| সুৰেশ আলীনা || ||{{Citation needed|date=August 2024}} |- |''পুল্লীকাৰণ ষ্টাৰা'' || এঞ্জেলিনা || ||<ref>{{Cite web|url=https://www.hotstar.com/in/movies/pullikkaran-stara/1000196112/watch|title=Watch Pullikkaran Stara|website=Disney+ Hotstar}}</ref> |- | ২০১৮ ||''হু'' || ডলৰেছ || ইংৰাজী/মালয়ালম দ্বিভাষী চলচ্চিত্ৰ ||<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/what-is-pearle-maaneys-character-in-who/articleshow/62379847.cms|title=What is Pearle Maaney's character in Who?|date=5 January 2018|work=The Times of India}}</ref> |- | ২০২০ ||''লুডো'' || শ্বীজা থমাছ || [[হিন্দী]] চলচ্চিত্ৰ, [[নেটফ্লিক্স]]ত মুক্তিপ্ৰাপ্ত ||<ref>{{Cite web |title=Ludo |website=[[Netflix]] |url=https://www.netflix.com/in/title/81107576}}</ref> |- | ২০২২ ||''বলিমাই'' || ক্ৰিষ্টিনা || [[তামিল]] চলচ্চিত্ৰ ||<ref>{{Cite web|url=https://www.zee5.com/movies/details/valimai/0-0-1z5117562|title=Watch Valimai (2022) Full HD Tamil Movie Online on ZEE5|website=ZEE5}}</ref> |- | ২০২৩ ||''কুইন এলিজাবেথ'' || চেলিব্ৰিটি || || |- | ২০২৫ ||''ডিটেক্টিভ উজ্জ্বলন'' || দিব্যা || কেমিঅ’ ভূমিকা ||<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/detective-ujjwalan-directors-to-make-big-budget-superhero-film-next-exclusive|title=Exclusive {{!}} 'Detective Ujjwalan' Directors To Make Big-Budget Superhero Film Next|date=18 July 2025|work=Hollywood Reporter India}}</ref> |} === চুটি চলচ্চিত্ৰসমূহ === {| class="wikitable" ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! চৰিত্ৰ !! {{Abbr|প্ৰসংগ|Reference}} |- | ২০১৫ || ''পুঞ্চীৰিক্কু পৰস্পৰম'' || বাইকাৰ গাৰ্ল ||<ref>{{cite news |author=Sanjith Sidhardhan |title=Mammootty, Mohanlal unite for a 'smile' venture |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Mammootty-Mohanlal-unite-for-a-smile-venture/articleshow/49630837.cms |access-date=3 December 2015 |work=[[The Times of India]] |date=3 November 2015}}</ref> |- | ২০১৭ || ''হেণ্ড অৱ গড'' || নিজ ভূমিকা (কাৰ গাৰ্ল) ||<ref>{{Cite web |title=Hand of God |date=5 September 2017 |via=[[YouTube]] |url=https://www.youtube.com/watch?v=stOX8s3utjg}}</ref> |- | ২০২৩ || ''দা ডিলে'' || প্ৰতিৱেশী || |} === টেলিভিছন === ==== উপস্থাপিকা হিচাপে ==== {| class="wikitable sortable" ! বৰ্ষ !! অনুষ্ঠান !! চেনেল !! টোকা |- | ২০০৮ || ''য়েছ জুকবক্স'' || ইণ্ডিয়াভিছন || |- | ২০১০–২০১২ || ''টেষ্ট অৱ কেৰালা'' || অমৃতা টিভি || "ছেৰা" হিচাপে ক্ৰেডিট দিয়া হৈছে |- | ২০১৪ || ''ডি ৪ ডান্স'' || rowspan=2| মাজহাভিল মনোৰমা || জুৱেল মেৰীৰ স্থলাভিষিক্ত হয়<br />সহ-উপস্থাপক গোবিন্দ পদ্মসূৰ্য |- | ২০১৪–২০১৫ || ''ডি২ – ডি ৪ ডান্স'' || সহ-উপস্থাপক গোবিন্দ পদ্মসূৰ্য |- | ২০১৫–২০১৬ || ''চিনেমা কোম্পানী'' ছিজন ২ || কৌমূদী টিভি || |- | ২০১৫ || ''আইফা উৎসৱম'' || ছান টিভি নেটৱৰ্ক || সূৰজ ভেঞ্জাৰামূডুৰ সৈতে |- | ২০১৫ || ''ৰাণীপদ্মিনীমাৰ'' || মাজহাভিল মনোৰমা || |- | ২০১৫ || ''কাব্যকোপ্পম জিপিউম পেৰ্লীয়ুম'' || মাজহাভিল মনোৰমা || |- | rowspan=2| ২০১৬ || ''ডি৩ – ডি ৪ ডান্স'' || rowspan=2| মাজহাভিল মনোৰমা || সহ-উপস্থাপক আদিল ইব্ৰাহিম |- | ''ডি ৪ ডান্স ৰিলোডেড'' || সহ-উপস্থাপক আদিল ইব্ৰাহিম |- | ২০১৬–২০১৭ || ''কাট্টুৰুম্বু'' || rowspan=2| ফ্লাৱাৰ্ছ || |- | rowspan=2| ২০১৭ || ''ফ্লাৱাৰ্ছ টিভি এৱাৰ্ডছ ২০১৭'' || বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান |- | ''২য় আইফা উৎসৱম'' || সূৰ্য টিভি || টিনি টমৰ সৈতে |- | ২০১৭–২০১৮ || ''মান্য মহা জনঙ্গলে'' || কাইৰালী টিভি || বিচাৰক হিচাপেও |- | ২০১৮–বৰ্তমান || ''পাৰ্ল মানে শ্ব’'' || ইউটিউব || পাৰ্ল প্ৰডাকচন্‌ছ |- | ২০১৭ || ''তামাৰ পদৰ'' || ফ্লাৱাৰ্ছ || লক্ষ্মী নক্ষত্ৰৰ দ্বাৰা স্থলাভিষিক্ত হয় |- | rowspan=6| ২০১৮ || ''মিৰ্চি মিউজিক এৱাৰ্ডছ চাউথ'' || rowspan=3| এছিয়ানেট || বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান |- | ''এছিয়ানেট কমেডী এৱাৰ্ডছ'' || বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান |- | ''এছিয়ানেট টেলিভিছন এৱাৰ্ডছ ২০১৮'' || বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান |- | ''মিডুক্কী'' || rowspan=3| মাজহাভিল মনোৰমা || |- | ''আম্মা মাজহাভিল্লু ভিলম্বৰম'' || |- | ''নায়িকা নায়কন'' || অশ্বথী শ্ৰীকান্তৰ দ্বাৰা স্থলাভিষিক্ত হয় |- | ২০১৯ || ''৮ম চাউথ ইণ্ডিয়ান ইণ্টাৰনেশ্যনেল মুভি এৱাৰ্ডছ'' || সূৰ্য টিভি || বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান |- | ২০১৯–২০২০ || ''ডান্স জোড়ী ডান্স ৩.০'' || জি তামিল || তামিল ৰিয়েলিটি শ্ব’<br />সহ-উপস্থাপক দীপক দিনকৰ |- | rowspan=2| ২০২০ || ''ফানী নাইটছ উইথ পাৰ্ল মানে'' || জি কেৰালাম || সূৰজ ভেঞ্জাৰামূডুৰ দ্বাৰা স্থলাভিষিক্ত হয় আৰু "ফানী নাইটছ" নামেৰে পুনৰ মুকলি কৰা হয় |- | ''লকডাউন টকছ'' || ইউটিউব || কোৱাৰেণ্টাইন বিশেষ অনুষ্ঠান |- | ২০২১ || ''১০ম চাউথ ইণ্ডিয়ান ইণ্টাৰনেশ্যনেল মুভি এৱাৰ্ডছ'' || সূৰ্য টিভি || বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান<br />গোবিন্দ পদ্মসূৰ্যৰ সৈতে |- | ২০২২ || ''কুক উইথ কমেডী'' || এছিয়ানেট || |} ==== অন্যান্য ভূমিকা ==== {| class="wikitable sortable" ! বৰ্ষ !! অনুষ্ঠান !! চৰিত্ৰ !! চেনেল !! টোকা |- | ২০১১–২০১২ || ''চুম্মা'' || ছেৰা || অমৃতা টিভি || টিভি ধাৰাবাহিক |- | ২০১৫ || ''তেঙ্গাকোলা মঙ্গাতোলী'' || নিজ ভূমিকা || rowspan="4" | মাজহাভিল মনোৰমা || সংগীত এলবাম (গোবিন্দ পদ্মসূৰ্যৰ সৈতে) |- | ২০১৫ || ''চেলিব্ৰেট হেপিনেছ'' || নিজ ভূমিকা || মিউজিক ভিডিঅ’ |- | ২০১৬ || ''দেশদানকিলী কৰায়ৰিলা'' || নিজ ভূমিকা || ভিডিঅ’ এলবাম |- | ২০১৭ || ''হেণ্ড অৱ গড'' || নিজ ভূমিকা (কাৰ গাৰ্ল) || হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ |- | ২০১৭ || ''মিনিট টু উইন ইট'' || অংশগ্ৰহণকাৰী || গেম শ্ব’ |- | ২০১৮ || ''বিগ বছ (মালয়ালম ছিজন ১)'' || প্ৰতিযোগী (নিজ ভূমিকা) || এছিয়ানেট || ৰিয়েলিটি শ্ব’; প্ৰথম ৰানাৰ্চ-আপ <ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/bigg-boss-malayalam-live-blog-the-curtain-unveils-for-the-grand-show/articleshow/64722113.cms |title=Bigg Boss Malayalam highlights: Host Mohanlal locks the contestants with 'Manichithra Poottu' in the house |work=The Times of India |access-date=2 October 2018}}</ref> |- | ২০১৮–২০৯৯ || ''পাৰ্লীশ'' ছিজন ১, ২ || পাৰ্ল || rowspan="2" | ইউটিউব || সংগীত এলবাম / ৱেব চিৰিজ (শ্ৰীনিশ অৰবিন্দৰ সৈতে) |- | ২০১৯ || ''অৰু কুথু কথা'' || পাৰ্ল || সংগীত এলবাম / ৱেব চিৰিজ (শ্ৰীনিশ অৰবিন্দ / শ্বিয়াছ কৰিমৰ সৈতে) |- | ২০২০ || ''কিচেন, খন্না এণ্ড কনভাৰ্চেশ্যন ছিজন ৩'' || ৰান্ধনী (চেফ) || হটষ্টাৰ || ৰন্ধন প্ৰণালীৰ অনুষ্ঠান |- | ২০২০ || ''প্লাষ্টিক এণ্ড ইলাষ্টিক'' || প্লাছ || rowspan=3| ইউটিউব || ৱেব চিৰিজ |- | ২০২০ || ''অৱস্থা'' || rowspan=2| ঐশ্বৰ্য || ৱেব চিৰিজ |- | ২০২০ || ''চেল্লাকুট্টিয়ে'' || তামিল সংগীত এলবাম |- | ২০২১ || ''মাভেলি'' || নিজ ভূমিকা || নেটফ্লিক্স || হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ |} == সংগীতপঞ্জী == {| class="wikitable sortable" ! বৰ্ষ !! গীত !! চলচ্চিত্ৰ/অনুষ্ঠান !! গীতিকাৰ !! গায়ক !! সুৰকাৰ !! ভাষা !! টোকা |- | ২০১৪ || ''বেল্লী চং'' || ''দা লাষ্ট চাপৰ'' || {{No}} || {{Yes}} || গোপী সুন্দৰ || আৰবী || |- | ২০১৬ || ''পল পল'' || ''কল্যাণ বৈভোগমে'' || {{No}} || {{Yes}} || কল্যাণ কডুৰী || তেলেগু || ৰাহুল নাম্বিয়াৰ (সহ-গায়ক) |- | rowspan=2| ২০১৮ || ''টাইটেল চং'' || ''পাৰ্ল মানে শ্ব’'' (ৱেব চিৰিজ) || {{Yes}} || {{Yes}} || গোপী সুন্দৰ || ইংৰাজী || |- || ''ফ্লাই উইথ ইউ'' || ''পাৰ্লীশ'' (ৱেব চিৰিজ) || {{Yes}} || {{Yes}} || জেচিন জৰ্জ || তামিল || জেচিন জৰ্জ (সহ-গায়ক) |- | rowspan=3| ২০১৯ || ''হু আৰ ইউ'' || rowspan=2| ''হু'' || {{Yes}} || {{No}} || মংগল সুৱৰ্ণন || rowspan=2| ইংৰাজী || |- || ''লোনলী লেক'' || {{Yes}} || {{No}} || মণিকণ্ঠন আয়াপ্পা || |- || ''মুন্নালে পোনালে'' || ''অৰু অডাৰ লাভ'' || {{Yes}} || {{No}} || শান ৰহমান || rowspan=3| তামিল || |- | rowspan=2| ২০২০ || ''চেল্লাকুট্টিয়ে'' || ''অৱস্থা'' (ৱেব চিৰিজ) || {{Yes}} || {{No}} || জেচিন জৰ্জ || |- || ''চেল্লাকান্নানে'' || মিউজিক ভিডিঅ’ || {{Yes}} || {{Yes}} || জেচিন জৰ্জ || জেচিন জৰ্জ (সহ-গায়ক) |- | ২০২১ || ''ক্ৰেজী ৱৰ্ল্ড'' || মিউজিক ভিডিঅ’ || {{Yes}} || {{Yes}} || জেচিন জৰ্জ || ইংৰাজী || |} ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb name|5807496}} * {{Instagram|pearlemaany}} * {{Facebook|PearleMaaneyOnline}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ইউটিউবাৰ]] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] nguoh1te5jwkowu05zzssco4t5lwcde 626375 626374 2026-08-12T04:19:17Z Kandarpajit Kallol 6257 /* চলচ্চিত্ৰসমূহ */ 626375 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = পাৰ্ল মানে | image = Pearle Maaney in November 2020.png | caption = ২০২০ চনত পাৰ্ল | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1989|05|28|df=y}}<ref>{{Cite news |title=Happy Birthday my 'ideal wife and friend', says Srinish as he shares a love-filled birthday wish for wife Pearle Maaney |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/happy-birthday-my-ideal-wife-and-friend-says-srinish-as-he-shares-a-love-filled-birthday-wish-for-wife-pearle-maaney/articleshow/76060406.cms |access-date=6 April 2021 |website=The Times of India|date=28 May 2020 }}</ref> | birth_place = অলুভা, [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | other names = | alma_mater = ক্ৰীষ্ট ইউনিভাৰ্চিটি, [[বাংগালোৰ]] | occupation = {{hlist |অভিনেত্ৰী|গীতিকাৰ|গায়িকা|ইউটিউবাৰ|টেলিভিছন উপস্থাপিকা}} | years_active = ২০১১{{endash}}বৰ্তমান | notable_works = | spouse = শ্ৰীনিশ অৰবিন্দ (২০১৯) | children = ২ | youtube_handle = PearleMaaneyShow | youtube_display_name = Pearle Maaney | youtube_years_active = | youtube_genre = চেলিব্ৰিটি সাক্ষাৎকাৰ, লাইফষ্টাইল, প্ৰেৰণাদায়ক, ৱেব চিৰিজ, কাপল ভ্লগ | youtube_subscribers = ৪.৬২ নিযুত<!-- PLEASE DO NOT CHANGE WITHOUT UPDATING stats_update BELOW --> | youtube_views = ২.১ বিলিয়ন<!-- PLEASE DO NOT CHANGE WITHOUT UPDATING stats_update BELOW --> | stats_update = জুলাই ২০২৬ }} '''পাৰ্ল মানে''' ([[ইংৰাজী]]: Pearle Maaney; জন্ম: ২৮ মে' ১৯৮৯) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী, গীতিকাৰ, ইউটিউবাৰ আৰু টেলিভিছন উপস্থাপিকা। তেওঁ মূলতঃ [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] অনুষ্ঠানসমূহত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। মালয়ালম নৃত্যভিত্তিক ৰিয়েলিটি শ্ব’ ''ডি ৪ ডান্স''ৰ তিনিটা ছিজনৰ সহ-উপস্থাপনা কৰাৰ বাবে তেওঁ বিশেষভাৱে পৰিচিত।<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Pearle-Maaney-in-Sameer-Thahirs-next-film/articleshow/20365776.cms |title=Pearle Maaney in Sameer Thahir's next film |work=The Times of India |date=1 June 2013 |access-date=26 February 2015}}</ref> পাৰ্ল ''বিগ বছ মালয়ালম ছিজন ১''-ৰ প্ৰথম ৰানাৰ্চ-আপ হিচাপেও পৰিগণিত হৈছিল।<ref name="FilmibeatSabumon2018">Bigg Boss Malayalam Season 1 Grand Finale: Sabumon Emerges As The Big Winner! , *Filmibeat*, 1 October 2018. Retrieved from https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2018/bigg-boss-malayaam-season-1-grand-finale-sabumon-emerges-as-the-big-winner-277895.html</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == পাৰ্ল মানে [[কোচি]]স্থিত এটা চিৰো-মালাবাৰ ছেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টিয়ান<ref name="auto">{{Cite web |date=6 May 2019 |title=In pics: 'Bigg Boss' Malayalam stars Pearle Maaney and Srinish get married |url=https://thenewsminute.com |access-date=23 October 2021 |website=The News Minute |language=en}}</ref> যৌথ পৰিয়ালত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। তেওঁলোকৰ আদি বাসস্থান আছিল চৌৱাৰাত।<ref name="auto"/> তেওঁ থিৰুৱনন্তপুৰমৰ 'হোলী এঞ্জেলছ কনভেণ্ট' আৰু কালামাছেৰীৰ 'ৰাজগিৰি পাব্লিক স্কুল'ত স্কুলীয়া শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ [[বাংগালোৰ]]ৰ ক্ৰীষ্ট ইউনিভাৰ্চিটিৰপৰা মিডিয়া ষ্টাডিজ বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.malayalimag.com/articles/oct2013_22/ |title=Catching up with Pearle Maaney |publisher=MalayaliMag.com |date=7 October 2013 |access-date=26 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402095410/http://www.malayalimag.com/articles/oct2013_22/ |archive-date=2 April 2015 |url-status=dead}}</ref> বৰ্তমান তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ [[ত্ৰিছূৰ]]ত বসবাস কৰে।<ref>{{cite web |title=Very Pearle – WtzUp Kochi |url=http://issuu.com/fwdlife/docs/wtzup_kochi_dec_for_issuu/1 |website=WtzUp Kochi |date=4 January 2015 |access-date=25 February 2015}}</ref><ref>{{cite news |title=People think I'm of Arab origin: Pearle Maaney|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/People-think-Im-of-Arab-origin-Pearle-Maaney/articleshow/35517293.cms |work=The Times of India |date=24 May 2014 |access-date=25 February 2015}}</ref> == কৰ্মজীৱন == পাৰ্লে ''ইণ্ডিয়াভিছন''ৰ সহযোগী মালয়ালম টেলিভিছন চেনেল ''য়েছ ইণ্ডিয়াভিছন''ত সংগীতভিত্তিক অনুষ্ঠান ''য়েছ জুকবক্স''ৰ ২৫০ টাতকৈও অধিক খণ্ডৰ আঁত ধৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Pearle Maaney Biography |url=http://www.drollydoll.com/pearle-maaney-biography-latest-photo-gallery/ |website=DROLLYDOLL |access-date=25 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150127003052/http://www.drollydoll.com/pearle-maaney-biography-latest-photo-gallery/ |archive-date=27 January 2015 |url-status=dead}}</ref> তেওঁ ''অমৃতা টিভি''ত সম্প্ৰচাৰিত ভ্ৰমণ আৰু ৰন্ধন প্ৰণালীভিত্তিক অনুষ্ঠান ''টেষ্ট অৱ কেৰালা''ত ''ছেৰা'' (Serah) ছদ্মনামেৰে উপস্থপনা কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Serah Profile on Amrita TV |url=http://tasteofkerala.amritatv.com/serah.html |publisher=Amrita TV |access-date=22 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304042004/http://tasteofkerala.amritatv.com/serah.html |archive-date=4 March 2016 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |title=Taste of Kerala – With SALT & PEPPER Team 1/3 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Ca8xSruX-G4 |via=YouTube |access-date=22 August 2015}}</ref> ২০১৪ চনত অক্টোবৰ মাহত তেওঁ ''মাজহাভিল মনোৰমা'' চেনেলত ''গামঅন ডি২'' নামৰ নৃত্যৰ ৰিয়েলিটি শ্ব’টোৰ উপস্থাপনা আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ পূৰ্বে ইয়াৰ উপস্থাপিকা আছিল জুৱেল মেৰী। এই শ্ব’টোত তেওঁৰ সহ-উপস্থাপক আছিল গোবিন্দ পদ্মসূৰ্য।<ref>{{cite news |title=Pearle Maaney replaces Jewel in D for Dance |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/Pearle-Maaney-replaces-Jewel-in-D-for-Dance/articleshow/44969535.cms |work=The Times of India |date=29 October 2014 |access-date=25 February 2015}}</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ''কৌমূদী টিভি''ৰ অনুষ্ঠান ''চিনেমা কোম্পানী'' (ছিজন ২)-ৰ আঁত ধৰিছিল। ২০১৮ চনত তেওঁ এছিয়ানেটত সম্প্ৰচাৰিত ৰিয়েলিটি শ্ব’ ''বিগ বছ''ৰ প্ৰথম ছিজনত প্ৰতিযোগী হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰে আৰু ৰানাৰ্চ-আপ খিতাপ দখল কৰে। ১০০ দিন সম্পূৰ্ণ কৰা তেৱেঁই আছিল একমাত্ৰ মহিলা প্ৰতিযোগী।{{Citation needed|date=April 2023}} == ব্যক্তিগত জীৱন == ২০১৮ চনত ''বিগ বছ'' ৰিয়েলিটি শ্ব’ৰ প্ৰথম ছিজনৰ সময়ত তেওঁ সহ-প্ৰতিযোগী শ্ৰীনিশ অৰবিন্দৰ সৈতে এক ৰোমান্টিক সম্পৰ্কত আৱদ্ধ হয় আৰু দুয়ো বিবাহপাশত আৱদ্ধ হোৱাৰ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite news |url=https://mathrubhumi.com |title=ഞാന്‍ ശ്രീനിയെ ശരിക്കും സ്‌നേഹിക്കുന്നു; ബിഗ് ബോസിന് പുറത്തും പേളി പറയുന്നു |work=Mathrubhumi |access-date=2 October 2018 |archive-date=2 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181002102352/https://mathrubhumi.com |url-status=dead}}</ref> ২০১৯ চনৰ ১৭ জানুৱাৰীত এটা ব্যক্তিগত অনুষ্ঠানত মানে শ্ৰীনিশ অৰবিন্দৰ সৈতে আঙুঠি পিন্ধোৱা পৰ্ব সম্পন্ন কৰে।<ref>{{Cite news |url=https://keralaweddingtrends.com |title=Bigg Boss Malayalam runner-up Pearle Maaney engaged to Srinish |work=Kerala Wedding Trends |access-date=18 January 2019}}</ref> ২০১৯ চনৰ ৫ মে'ত এই দম্পতীয়ে [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টিয়]] ৰীতি-নীতি অনুসৰি বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয় আৰু ২০১৯ চনৰ ৮ মে'ত তেওঁলোকৰ এটা [[হিন্দুধৰ্ম|হিন্দু]] বিবাহ অনুষ্ঠানও সম্পন্ন হয়।<ref>{{Cite news |url=https://mathrubhumi.com |title=Pearle and Srinish make it official; see wedding pics here |work=Mathrubhumi |access-date=24 January 2021}}{{dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেওঁলোকৰ নীলা আৰু নিতাৰা নামৰ দুগৰাকী কন্যা সন্তান আছে, যি ক্ৰমে ২০২১ চনৰ ২০ মাৰ্চ আৰু ২০২৪ চনৰ ১৩ জানুৱাৰীত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |url=https://ndtv.com |title=It's A Baby Girl For Ludo Actress Pearle Maaney. |publisher=NDTV |access-date=21 January 2021}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://indiatimes.com |title=Its a baby girl for TV couple Pearle Maaney and Srinish Aravind; the latter says 'both big baby and small baby are adipoli' |work=The Times of India |access-date=21 January 2021}}</ref><ref>{{Cite news| url=https://indiatimes.com |title=TV couple Pearle Maaney and Srinish Aravind welcome their second baby girl, Nitara Srinish |date=13 January 2024}}</ref> == বিতৰ্ক == ২০২৬ চনৰ জুলাই মাহত পাৰ্লে শিক্ষাৰ্থীসকলৰ নেতৃত্বত হোৱা ''২০২৬ দিল্লী যন্তৰ মন্তৰ প্ৰতিবাদ'' সন্দৰ্ভত মন্তব্য কৰি এটা ইনষ্টাগ্ৰাম প’ষ্ট কৰিছিল। তেওঁৰ এই প’ষ্টটোৱে মিশ্ৰিত প্ৰতিক্ৰিয়া লাভ কৰিছিল, যিবোৰৰ বেছিভাগেই আছিল নেতিবাচক।<ref>{{Cite web |title=Pearle Maaney faces massive backlash for comments on student protests, loses 2 lakh Instagram followers |url=https://onmanorama.com |access-date=2026-07-26 |website=@onmanorama}}</ref> তেওঁক সমালোচনা কৰাসকলৰ ভিতৰত আছিল চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক চিবি মালায়িলৰ পুত্ৰ জো চিবি মালায়িল।<ref>{{Cite news |title=‘You’re messing with the wrong person’: Pearle Maaney hits back at backlash over student protest remarks, deletes post calling out ‘failed filmmaker’ |url=https://indiatimes.com |access-date=2026-07-26 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> পাৰ্লে তেওঁৰ [[ইনষ্টাগ্ৰাম]] ষ্ট’ৰীত জো-ৰ উত্তৰ দি চিবি মালায়িলক এজন ''ব্যৰ্থ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা'' বুলি কটাক্ষ কৰে, যিটো তেওঁ পিছত মচি পেলায়।<ref>{{Cite news |last=Bureau |first=The Hindu |date=2026-07-24 |title=Internet rallies behind filmmaker Sibi Malayil after influencer Pearle Maaney’s “failed filmmaker” dig |url=https://thehindu.com |access-date=2026-07-26 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |last=Das |first=Santanu |date=2026-07-24 |title=Did Pearle Maaney call Sibi Malayil a failed filmmaker? His son fires back after she deletes post |url=https://hindustantimes.com |access-date=2026-07-26 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Prakash |first=സമകാലിക മലയാളം ഡെസ്ക്,Hima |date=2026-07-08 |title='കശ്മീരിൽ കല്ലേറ് നിർത്തിച്ചവർ, ഡൽഹിയിൽ കല്ലേറ് നിർത്തിക്കാൻ വന്നിട്ട് തിരിച്ചു പോയീന്ന് കേട്ടു'; കൃഷ്ണകുമാറിനും പേളിക്കുമെതിരെ ചന്തു |url=https://samakalikamalayalam.com |access-date=2026-07-26 |website=Samakalika Malayalam - The New Indian Express |language=ml}}</ref> == চলচ্চিত্ৰপঞ্জী == === চলচ্চিত্ৰসমূহ === {| class="wikitable" ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! চৰিত্ৰ !! টোকা !! {{Abbr|প্ৰসংগ|Reference}} |- | ২০১৩ || ''নীলাকাশম পচাকডল চুভন্না ভূমি'' || বাইকাৰ গাৰ্ল || || <ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/malayalam/news-and-interviews/Pearle-Maaney-in-Sameer-Thahirs-next-film/articleshow/20365776.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20131103043414/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-06-01/news-and-interviews/39656442_1_film-sameer-thahir-last-supper |url-status=live |archive-date=3 November 2013 |newspaper=[[The Times of India]] |title=Pearle Maaney in Sameer Thahir's next film |access-date=13 June 2013}}</ref> |- | rowspan="2" | ২০১৪ || ''দ্য লাষ্ট চাপৰ'' || পেৰ্লি || || <ref>{{Cite web |date=12 May 2014 |title=The Last Supper |url=https://www.sify.com/movies/the-last-supper-review-malayalam-pcmbqlbejbffg.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220401093944/https://www.sify.com/movies/the-last-supper-review-malayalam-pcmbqlbejbffg.html |archive-date=1 April 2022 |access-date=1 April 2022 |website=[[Sify]]}}</ref> |- | ''জ্ঞান'' || বল্লী || ||<ref name="auto1">{{Cite web|url=https://www.jiocinema.com/movies|title=Watch Latest Full Movies Online in HD for Free: All Genres & Languages streaming on jiocinema.com|website=www.jiocinema.com}}</ref> |- | rowspan="3" | ২০১৫ || ''লোহম''<ref>{{Cite news |last=Radhika C Pillai |date=8 April 2015 |title=Pearle Maaney to do a cameo in Mohanlal film |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Pearle-Maaney-to-do-a-cameo-in-Mohanlal-film/articleshow/46837702.cms |url-status=live |access-date=3 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150416052222/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Pearle-Maaney-to-do-a-cameo-in-Mohanlal-film/articleshow/46837702.cms |archive-date=16 April 2015}}</ref><ref>{{Cite news |last=Litty Simon |date=24 August 2015 |title=Curly 'Mane'y on a roll |work=[[Malayala Manorama]] |url=http://english.manoramaonline.com/entertainment/interview/pearle-maaney-on-double-barrel-loham-and-telugu-project.html |url-status=live |access-date=24 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150825230158/http://english.manoramaonline.com/entertainment/interview/pearle-maaney-on-double-barrel-loham-and-telugu-project.html |archive-date=25 August 2015}}</ref> || কনে || ||<ref>{{cite web |title=Pearle Maaney will be part of Ranjith's Loham |url=http://www.cochintalkies.com/malayalam-movie-news/pearle-maaney-will-be-part-of-ranjiths-loham.html |publisher=Cochin Talkies |access-date=30 June 2015}}</ref> |- | ''ডাবল বেৰেল'' || শ্বী || ||<ref>{{cite news |title=Pearle Maaney is Asif's heroine in Double Barrel |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Pearle-Maaney-is-Asifs-heroine-in-Double-Barrel/articleshow/44959379.cms |work=The Times of India |date=29 October 2014 |access-date=25 February 2015}}</ref> |- | ''জো এণ্ড দ্য বয়'' || মিথু || ||<ref name="auto1"/> |- | rowspan="3" | ২০১৬ || ''কল্যাণ বৈভোগমে'' || বৈদেহী || [[তেলুগু]] চলচ্চিত্ৰ || <ref>{{Cite web|url=https://www.idlebrain.com/movie/archive/kalyanavaibhogame.html|title=Kalyana Vaibhogame review by jeevi - Telugu cinema review - Naga Shourya & Malavika Nair|website=www.idlebrain.com}}</ref> |- |''প্ৰেথম''|| সুহান্নিছা || ||<ref name="auto1"/> |- |''কাপ্পিৰি থুৰুথু''|| য়ামী || ||<ref>{{Cite news|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/movie-reviews/111216/kappiri-thuruthu-movie-review-peek-into-fort-kochis-music-trove.html|title=Kappiri Thuruthu movie review: Peek into Fort Kochi's music trove|date=2016-12-11|newspaper=[[Deccan Chronicle]]|access-date=2017-01-07}}{{Rating|2.5|5}}</ref> |- | rowspan="2" | ২০১৭ ||''টিম ৫''|| সুৰেশ আলীনা || ||{{Citation needed|date=August 2024}} |- |''পুল্লীকাৰণ ষ্টাৰা'' || এঞ্জেলিনা || ||<ref>{{Cite web|url=https://www.hotstar.com/in/movies/pullikkaran-stara/1000196112/watch|title=Watch Pullikkaran Stara|website=Disney+ Hotstar}}</ref> |- | ২০১৮ ||''হু'' || ডলৰেছ || ইংৰাজী/মালয়ালম দ্বিভাষী চলচ্চিত্ৰ ||<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/what-is-pearle-maaneys-character-in-who/articleshow/62379847.cms|title=What is Pearle Maaney's character in Who?|date=5 January 2018|work=The Times of India}}</ref> |- | ২০২০ ||''লুডো'' || শ্বীজা থমাছ || [[হিন্দী]] চলচ্চিত্ৰ, [[নেটফ্লিক্স]]ত মুক্তিপ্ৰাপ্ত ||<ref>{{Cite web |title=Ludo |website=[[Netflix]] |url=https://www.netflix.com/in/title/81107576}}</ref> |- | ২০২২ ||''বলিমাই'' || ক্ৰিষ্টিনা || [[তামিল]] চলচ্চিত্ৰ ||<ref>{{Cite web|url=https://www.zee5.com/movies/details/valimai/0-0-1z5117562|title=Watch Valimai (2022) Full HD Tamil Movie Online on ZEE5|website=ZEE5}}</ref> |- | ২০২৩ ||''কুইন এলিজাবেথ'' || চেলিব্ৰিটি || || |- | ২০২৫ ||''ডিটেক্টিভ উজ্জ্বলন'' || দিব্যা || কেমিঅ’ ভূমিকা ||<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/detective-ujjwalan-directors-to-make-big-budget-superhero-film-next-exclusive|title=Exclusive {{!}} 'Detective Ujjwalan' Directors To Make Big-Budget Superhero Film Next|date=18 July 2025|work=Hollywood Reporter India}}</ref> |} === চুটি চলচ্চিত্ৰসমূহ === {| class="wikitable" ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! চৰিত্ৰ !! {{Abbr|প্ৰসংগ|Reference}} |- | ২০১৫ || ''পুঞ্চীৰিক্কু পৰস্পৰম'' || বাইকাৰ গাৰ্ল ||<ref>{{cite news |author=Sanjith Sidhardhan |title=Mammootty, Mohanlal unite for a 'smile' venture |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Mammootty-Mohanlal-unite-for-a-smile-venture/articleshow/49630837.cms |access-date=3 December 2015 |work=[[The Times of India]] |date=3 November 2015}}</ref> |- | ২০১৭ || ''হেণ্ড অৱ গড'' || নিজ ভূমিকা (কাৰ গাৰ্ল) ||<ref>{{Cite web |title=Hand of God |date=5 September 2017 |via=[[YouTube]] |url=https://www.youtube.com/watch?v=stOX8s3utjg}}</ref> |- | ২০২৩ || ''দা ডিলে'' || প্ৰতিৱেশী || |} === টেলিভিছন === ==== উপস্থাপিকা হিচাপে ==== {| class="wikitable sortable" ! বৰ্ষ !! অনুষ্ঠান !! চেনেল !! টোকা |- | ২০০৮ || ''য়েছ জুকবক্স'' || ইণ্ডিয়াভিছন || |- | ২০১০–২০১২ || ''টেষ্ট অৱ কেৰালা'' || অমৃতা টিভি || "ছেৰা" হিচাপে ক্ৰেডিট দিয়া হৈছে |- | ২০১৪ || ''ডি ৪ ডান্স'' || rowspan=2| মাজহাভিল মনোৰমা || জুৱেল মেৰীৰ স্থলাভিষিক্ত হয়<br />সহ-উপস্থাপক গোবিন্দ পদ্মসূৰ্য |- | ২০১৪–২০১৫ || ''ডি২ – ডি ৪ ডান্স'' || সহ-উপস্থাপক গোবিন্দ পদ্মসূৰ্য |- | ২০১৫–২০১৬ || ''চিনেমা কোম্পানী'' ছিজন ২ || কৌমূদী টিভি || |- | ২০১৫ || ''আইফা উৎসৱম'' || ছান টিভি নেটৱৰ্ক || সূৰজ ভেঞ্জাৰামূডুৰ সৈতে |- | ২০১৫ || ''ৰাণীপদ্মিনীমাৰ'' || মাজহাভিল মনোৰমা || |- | ২০১৫ || ''কাব্যকোপ্পম জিপিউম পেৰ্লীয়ুম'' || মাজহাভিল মনোৰমা || |- | rowspan=2| ২০১৬ || ''ডি৩ – ডি ৪ ডান্স'' || rowspan=2| মাজহাভিল মনোৰমা || সহ-উপস্থাপক আদিল ইব্ৰাহিম |- | ''ডি ৪ ডান্স ৰিলোডেড'' || সহ-উপস্থাপক আদিল ইব্ৰাহিম |- | ২০১৬–২০১৭ || ''কাট্টুৰুম্বু'' || rowspan=2| ফ্লাৱাৰ্ছ || |- | rowspan=2| ২০১৭ || ''ফ্লাৱাৰ্ছ টিভি এৱাৰ্ডছ ২০১৭'' || বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান |- | ''২য় আইফা উৎসৱম'' || সূৰ্য টিভি || টিনি টমৰ সৈতে |- | ২০১৭–২০১৮ || ''মান্য মহা জনঙ্গলে'' || কাইৰালী টিভি || বিচাৰক হিচাপেও |- | ২০১৮–বৰ্তমান || ''পাৰ্ল মানে শ্ব’'' || ইউটিউব || পাৰ্ল প্ৰডাকচন্‌ছ |- | ২০১৭ || ''তামাৰ পদৰ'' || ফ্লাৱাৰ্ছ || লক্ষ্মী নক্ষত্ৰৰ দ্বাৰা স্থলাভিষিক্ত হয় |- | rowspan=6| ২০১৮ || ''মিৰ্চি মিউজিক এৱাৰ্ডছ চাউথ'' || rowspan=3| এছিয়ানেট || বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান |- | ''এছিয়ানেট কমেডী এৱাৰ্ডছ'' || বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান |- | ''এছিয়ানেট টেলিভিছন এৱাৰ্ডছ ২০১৮'' || বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান |- | ''মিডুক্কী'' || rowspan=3| মাজহাভিল মনোৰমা || |- | ''আম্মা মাজহাভিল্লু ভিলম্বৰম'' || |- | ''নায়িকা নায়কন'' || অশ্বথী শ্ৰীকান্তৰ দ্বাৰা স্থলাভিষিক্ত হয় |- | ২০১৯ || ''৮ম চাউথ ইণ্ডিয়ান ইণ্টাৰনেশ্যনেল মুভি এৱাৰ্ডছ'' || সূৰ্য টিভি || বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান |- | ২০১৯–২০২০ || ''ডান্স জোড়ী ডান্স ৩.০'' || জি তামিল || তামিল ৰিয়েলিটি শ্ব’<br />সহ-উপস্থাপক দীপক দিনকৰ |- | rowspan=2| ২০২০ || ''ফানী নাইটছ উইথ পাৰ্ল মানে'' || জি কেৰালাম || সূৰজ ভেঞ্জাৰামূডুৰ দ্বাৰা স্থলাভিষিক্ত হয় আৰু "ফানী নাইটছ" নামেৰে পুনৰ মুকলি কৰা হয় |- | ''লকডাউন টকছ'' || ইউটিউব || কোৱাৰেণ্টাইন বিশেষ অনুষ্ঠান |- | ২০২১ || ''১০ম চাউথ ইণ্ডিয়ান ইণ্টাৰনেশ্যনেল মুভি এৱাৰ্ডছ'' || সূৰ্য টিভি || বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান<br />গোবিন্দ পদ্মসূৰ্যৰ সৈতে |- | ২০২২ || ''কুক উইথ কমেডী'' || এছিয়ানেট || |} ==== অন্যান্য ভূমিকা ==== {| class="wikitable sortable" ! বৰ্ষ !! অনুষ্ঠান !! চৰিত্ৰ !! চেনেল !! টোকা |- | ২০১১–২০১২ || ''চুম্মা'' || ছেৰা || অমৃতা টিভি || টিভি ধাৰাবাহিক |- | ২০১৫ || ''তেঙ্গাকোলা মঙ্গাতোলী'' || নিজ ভূমিকা || rowspan="4" | মাজহাভিল মনোৰমা || সংগীত এলবাম (গোবিন্দ পদ্মসূৰ্যৰ সৈতে) |- | ২০১৫ || ''চেলিব্ৰেট হেপিনেছ'' || নিজ ভূমিকা || মিউজিক ভিডিঅ’ |- | ২০১৬ || ''দেশদানকিলী কৰায়ৰিলা'' || নিজ ভূমিকা || ভিডিঅ’ এলবাম |- | ২০১৭ || ''হেণ্ড অৱ গড'' || নিজ ভূমিকা (কাৰ গাৰ্ল) || হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ |- | ২০১৭ || ''মিনিট টু উইন ইট'' || অংশগ্ৰহণকাৰী || গেম শ্ব’ |- | ২০১৮ || ''বিগ বছ (মালয়ালম ছিজন ১)'' || প্ৰতিযোগী (নিজ ভূমিকা) || এছিয়ানেট || ৰিয়েলিটি শ্ব’; প্ৰথম ৰানাৰ্চ-আপ <ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/bigg-boss-malayalam-live-blog-the-curtain-unveils-for-the-grand-show/articleshow/64722113.cms |title=Bigg Boss Malayalam highlights: Host Mohanlal locks the contestants with 'Manichithra Poottu' in the house |work=The Times of India |access-date=2 October 2018}}</ref> |- | ২০১৮–২০৯৯ || ''পাৰ্লীশ'' ছিজন ১, ২ || পাৰ্ল || rowspan="2" | ইউটিউব || সংগীত এলবাম / ৱেব চিৰিজ (শ্ৰীনিশ অৰবিন্দৰ সৈতে) |- | ২০১৯ || ''অৰু কুথু কথা'' || পাৰ্ল || সংগীত এলবাম / ৱেব চিৰিজ (শ্ৰীনিশ অৰবিন্দ / শ্বিয়াছ কৰিমৰ সৈতে) |- | ২০২০ || ''কিচেন, খন্না এণ্ড কনভাৰ্চেশ্যন ছিজন ৩'' || ৰান্ধনী (চেফ) || হটষ্টাৰ || ৰন্ধন প্ৰণালীৰ অনুষ্ঠান |- | ২০২০ || ''প্লাষ্টিক এণ্ড ইলাষ্টিক'' || প্লাছ || rowspan=3| ইউটিউব || ৱেব চিৰিজ |- | ২০২০ || ''অৱস্থা'' || rowspan=2| ঐশ্বৰ্য || ৱেব চিৰিজ |- | ২০২০ || ''চেল্লাকুট্টিয়ে'' || তামিল সংগীত এলবাম |- | ২০২১ || ''মাভেলি'' || নিজ ভূমিকা || নেটফ্লিক্স || হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ |} == সংগীতপঞ্জী == {| class="wikitable sortable" ! বৰ্ষ !! গীত !! চলচ্চিত্ৰ/অনুষ্ঠান !! গীতিকাৰ !! গায়ক !! সুৰকাৰ !! ভাষা !! টোকা |- | ২০১৪ || ''বেল্লী চং'' || ''দা লাষ্ট চাপৰ'' || {{No}} || {{Yes}} || গোপী সুন্দৰ || আৰবী || |- | ২০১৬ || ''পল পল'' || ''কল্যাণ বৈভোগমে'' || {{No}} || {{Yes}} || কল্যাণ কডুৰী || তেলেগু || ৰাহুল নাম্বিয়াৰ (সহ-গায়ক) |- | rowspan=2| ২০১৮ || ''টাইটেল চং'' || ''পাৰ্ল মানে শ্ব’'' (ৱেব চিৰিজ) || {{Yes}} || {{Yes}} || গোপী সুন্দৰ || ইংৰাজী || |- || ''ফ্লাই উইথ ইউ'' || ''পাৰ্লীশ'' (ৱেব চিৰিজ) || {{Yes}} || {{Yes}} || জেচিন জৰ্জ || তামিল || জেচিন জৰ্জ (সহ-গায়ক) |- | rowspan=3| ২০১৯ || ''হু আৰ ইউ'' || rowspan=2| ''হু'' || {{Yes}} || {{No}} || মংগল সুৱৰ্ণন || rowspan=2| ইংৰাজী || |- || ''লোনলী লেক'' || {{Yes}} || {{No}} || মণিকণ্ঠন আয়াপ্পা || |- || ''মুন্নালে পোনালে'' || ''অৰু অডাৰ লাভ'' || {{Yes}} || {{No}} || শান ৰহমান || rowspan=3| তামিল || |- | rowspan=2| ২০২০ || ''চেল্লাকুট্টিয়ে'' || ''অৱস্থা'' (ৱেব চিৰিজ) || {{Yes}} || {{No}} || জেচিন জৰ্জ || |- || ''চেল্লাকান্নানে'' || মিউজিক ভিডিঅ’ || {{Yes}} || {{Yes}} || জেচিন জৰ্জ || জেচিন জৰ্জ (সহ-গায়ক) |- | ২০২১ || ''ক্ৰেজী ৱৰ্ল্ড'' || মিউজিক ভিডিঅ’ || {{Yes}} || {{Yes}} || জেচিন জৰ্জ || ইংৰাজী || |} ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb name|5807496}} * {{Instagram|pearlemaany}} * {{Facebook|PearleMaaneyOnline}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ইউটিউবাৰ]] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] t607ig0ty5re2b3ixix20mvta9785pz 626376 626375 2026-08-12T04:20:42Z Kandarpajit Kallol 6257 /* অন্যান্য ভূমিকা */ 626376 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = পাৰ্ল মানে | image = Pearle Maaney in November 2020.png | caption = ২০২০ চনত পাৰ্ল | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1989|05|28|df=y}}<ref>{{Cite news |title=Happy Birthday my 'ideal wife and friend', says Srinish as he shares a love-filled birthday wish for wife Pearle Maaney |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/happy-birthday-my-ideal-wife-and-friend-says-srinish-as-he-shares-a-love-filled-birthday-wish-for-wife-pearle-maaney/articleshow/76060406.cms |access-date=6 April 2021 |website=The Times of India|date=28 May 2020 }}</ref> | birth_place = অলুভা, [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | other names = | alma_mater = ক্ৰীষ্ট ইউনিভাৰ্চিটি, [[বাংগালোৰ]] | occupation = {{hlist |অভিনেত্ৰী|গীতিকাৰ|গায়িকা|ইউটিউবাৰ|টেলিভিছন উপস্থাপিকা}} | years_active = ২০১১{{endash}}বৰ্তমান | notable_works = | spouse = শ্ৰীনিশ অৰবিন্দ (২০১৯) | children = ২ | youtube_handle = PearleMaaneyShow | youtube_display_name = Pearle Maaney | youtube_years_active = | youtube_genre = চেলিব্ৰিটি সাক্ষাৎকাৰ, লাইফষ্টাইল, প্ৰেৰণাদায়ক, ৱেব চিৰিজ, কাপল ভ্লগ | youtube_subscribers = ৪.৬২ নিযুত<!-- PLEASE DO NOT CHANGE WITHOUT UPDATING stats_update BELOW --> | youtube_views = ২.১ বিলিয়ন<!-- PLEASE DO NOT CHANGE WITHOUT UPDATING stats_update BELOW --> | stats_update = জুলাই ২০২৬ }} '''পাৰ্ল মানে''' ([[ইংৰাজী]]: Pearle Maaney; জন্ম: ২৮ মে' ১৯৮৯) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী, গীতিকাৰ, ইউটিউবাৰ আৰু টেলিভিছন উপস্থাপিকা। তেওঁ মূলতঃ [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] অনুষ্ঠানসমূহত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। মালয়ালম নৃত্যভিত্তিক ৰিয়েলিটি শ্ব’ ''ডি ৪ ডান্স''ৰ তিনিটা ছিজনৰ সহ-উপস্থাপনা কৰাৰ বাবে তেওঁ বিশেষভাৱে পৰিচিত।<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Pearle-Maaney-in-Sameer-Thahirs-next-film/articleshow/20365776.cms |title=Pearle Maaney in Sameer Thahir's next film |work=The Times of India |date=1 June 2013 |access-date=26 February 2015}}</ref> পাৰ্ল ''বিগ বছ মালয়ালম ছিজন ১''-ৰ প্ৰথম ৰানাৰ্চ-আপ হিচাপেও পৰিগণিত হৈছিল।<ref name="FilmibeatSabumon2018">Bigg Boss Malayalam Season 1 Grand Finale: Sabumon Emerges As The Big Winner! , *Filmibeat*, 1 October 2018. Retrieved from https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2018/bigg-boss-malayaam-season-1-grand-finale-sabumon-emerges-as-the-big-winner-277895.html</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == পাৰ্ল মানে [[কোচি]]স্থিত এটা চিৰো-মালাবাৰ ছেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টিয়ান<ref name="auto">{{Cite web |date=6 May 2019 |title=In pics: 'Bigg Boss' Malayalam stars Pearle Maaney and Srinish get married |url=https://thenewsminute.com |access-date=23 October 2021 |website=The News Minute |language=en}}</ref> যৌথ পৰিয়ালত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। তেওঁলোকৰ আদি বাসস্থান আছিল চৌৱাৰাত।<ref name="auto"/> তেওঁ থিৰুৱনন্তপুৰমৰ 'হোলী এঞ্জেলছ কনভেণ্ট' আৰু কালামাছেৰীৰ 'ৰাজগিৰি পাব্লিক স্কুল'ত স্কুলীয়া শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ [[বাংগালোৰ]]ৰ ক্ৰীষ্ট ইউনিভাৰ্চিটিৰপৰা মিডিয়া ষ্টাডিজ বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.malayalimag.com/articles/oct2013_22/ |title=Catching up with Pearle Maaney |publisher=MalayaliMag.com |date=7 October 2013 |access-date=26 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402095410/http://www.malayalimag.com/articles/oct2013_22/ |archive-date=2 April 2015 |url-status=dead}}</ref> বৰ্তমান তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ [[ত্ৰিছূৰ]]ত বসবাস কৰে।<ref>{{cite web |title=Very Pearle – WtzUp Kochi |url=http://issuu.com/fwdlife/docs/wtzup_kochi_dec_for_issuu/1 |website=WtzUp Kochi |date=4 January 2015 |access-date=25 February 2015}}</ref><ref>{{cite news |title=People think I'm of Arab origin: Pearle Maaney|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/People-think-Im-of-Arab-origin-Pearle-Maaney/articleshow/35517293.cms |work=The Times of India |date=24 May 2014 |access-date=25 February 2015}}</ref> == কৰ্মজীৱন == পাৰ্লে ''ইণ্ডিয়াভিছন''ৰ সহযোগী মালয়ালম টেলিভিছন চেনেল ''য়েছ ইণ্ডিয়াভিছন''ত সংগীতভিত্তিক অনুষ্ঠান ''য়েছ জুকবক্স''ৰ ২৫০ টাতকৈও অধিক খণ্ডৰ আঁত ধৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Pearle Maaney Biography |url=http://www.drollydoll.com/pearle-maaney-biography-latest-photo-gallery/ |website=DROLLYDOLL |access-date=25 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150127003052/http://www.drollydoll.com/pearle-maaney-biography-latest-photo-gallery/ |archive-date=27 January 2015 |url-status=dead}}</ref> তেওঁ ''অমৃতা টিভি''ত সম্প্ৰচাৰিত ভ্ৰমণ আৰু ৰন্ধন প্ৰণালীভিত্তিক অনুষ্ঠান ''টেষ্ট অৱ কেৰালা''ত ''ছেৰা'' (Serah) ছদ্মনামেৰে উপস্থপনা কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Serah Profile on Amrita TV |url=http://tasteofkerala.amritatv.com/serah.html |publisher=Amrita TV |access-date=22 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304042004/http://tasteofkerala.amritatv.com/serah.html |archive-date=4 March 2016 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |title=Taste of Kerala – With SALT & PEPPER Team 1/3 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Ca8xSruX-G4 |via=YouTube |access-date=22 August 2015}}</ref> ২০১৪ চনত অক্টোবৰ মাহত তেওঁ ''মাজহাভিল মনোৰমা'' চেনেলত ''গামঅন ডি২'' নামৰ নৃত্যৰ ৰিয়েলিটি শ্ব’টোৰ উপস্থাপনা আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ পূৰ্বে ইয়াৰ উপস্থাপিকা আছিল জুৱেল মেৰী। এই শ্ব’টোত তেওঁৰ সহ-উপস্থাপক আছিল গোবিন্দ পদ্মসূৰ্য।<ref>{{cite news |title=Pearle Maaney replaces Jewel in D for Dance |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/Pearle-Maaney-replaces-Jewel-in-D-for-Dance/articleshow/44969535.cms |work=The Times of India |date=29 October 2014 |access-date=25 February 2015}}</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ''কৌমূদী টিভি''ৰ অনুষ্ঠান ''চিনেমা কোম্পানী'' (ছিজন ২)-ৰ আঁত ধৰিছিল। ২০১৮ চনত তেওঁ এছিয়ানেটত সম্প্ৰচাৰিত ৰিয়েলিটি শ্ব’ ''বিগ বছ''ৰ প্ৰথম ছিজনত প্ৰতিযোগী হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰে আৰু ৰানাৰ্চ-আপ খিতাপ দখল কৰে। ১০০ দিন সম্পূৰ্ণ কৰা তেৱেঁই আছিল একমাত্ৰ মহিলা প্ৰতিযোগী।{{Citation needed|date=April 2023}} == ব্যক্তিগত জীৱন == ২০১৮ চনত ''বিগ বছ'' ৰিয়েলিটি শ্ব’ৰ প্ৰথম ছিজনৰ সময়ত তেওঁ সহ-প্ৰতিযোগী শ্ৰীনিশ অৰবিন্দৰ সৈতে এক ৰোমান্টিক সম্পৰ্কত আৱদ্ধ হয় আৰু দুয়ো বিবাহপাশত আৱদ্ধ হোৱাৰ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite news |url=https://mathrubhumi.com |title=ഞാന്‍ ശ്രീനിയെ ശരിക്കും സ്‌നേഹിക്കുന്നു; ബിഗ് ബോസിന് പുറത്തും പേളി പറയുന്നു |work=Mathrubhumi |access-date=2 October 2018 |archive-date=2 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181002102352/https://mathrubhumi.com |url-status=dead}}</ref> ২০১৯ চনৰ ১৭ জানুৱাৰীত এটা ব্যক্তিগত অনুষ্ঠানত মানে শ্ৰীনিশ অৰবিন্দৰ সৈতে আঙুঠি পিন্ধোৱা পৰ্ব সম্পন্ন কৰে।<ref>{{Cite news |url=https://keralaweddingtrends.com |title=Bigg Boss Malayalam runner-up Pearle Maaney engaged to Srinish |work=Kerala Wedding Trends |access-date=18 January 2019}}</ref> ২০১৯ চনৰ ৫ মে'ত এই দম্পতীয়ে [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টিয়]] ৰীতি-নীতি অনুসৰি বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয় আৰু ২০১৯ চনৰ ৮ মে'ত তেওঁলোকৰ এটা [[হিন্দুধৰ্ম|হিন্দু]] বিবাহ অনুষ্ঠানও সম্পন্ন হয়।<ref>{{Cite news |url=https://mathrubhumi.com |title=Pearle and Srinish make it official; see wedding pics here |work=Mathrubhumi |access-date=24 January 2021}}{{dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেওঁলোকৰ নীলা আৰু নিতাৰা নামৰ দুগৰাকী কন্যা সন্তান আছে, যি ক্ৰমে ২০২১ চনৰ ২০ মাৰ্চ আৰু ২০২৪ চনৰ ১৩ জানুৱাৰীত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |url=https://ndtv.com |title=It's A Baby Girl For Ludo Actress Pearle Maaney. |publisher=NDTV |access-date=21 January 2021}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://indiatimes.com |title=Its a baby girl for TV couple Pearle Maaney and Srinish Aravind; the latter says 'both big baby and small baby are adipoli' |work=The Times of India |access-date=21 January 2021}}</ref><ref>{{Cite news| url=https://indiatimes.com |title=TV couple Pearle Maaney and Srinish Aravind welcome their second baby girl, Nitara Srinish |date=13 January 2024}}</ref> == বিতৰ্ক == ২০২৬ চনৰ জুলাই মাহত পাৰ্লে শিক্ষাৰ্থীসকলৰ নেতৃত্বত হোৱা ''২০২৬ দিল্লী যন্তৰ মন্তৰ প্ৰতিবাদ'' সন্দৰ্ভত মন্তব্য কৰি এটা ইনষ্টাগ্ৰাম প’ষ্ট কৰিছিল। তেওঁৰ এই প’ষ্টটোৱে মিশ্ৰিত প্ৰতিক্ৰিয়া লাভ কৰিছিল, যিবোৰৰ বেছিভাগেই আছিল নেতিবাচক।<ref>{{Cite web |title=Pearle Maaney faces massive backlash for comments on student protests, loses 2 lakh Instagram followers |url=https://onmanorama.com |access-date=2026-07-26 |website=@onmanorama}}</ref> তেওঁক সমালোচনা কৰাসকলৰ ভিতৰত আছিল চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক চিবি মালায়িলৰ পুত্ৰ জো চিবি মালায়িল।<ref>{{Cite news |title=‘You’re messing with the wrong person’: Pearle Maaney hits back at backlash over student protest remarks, deletes post calling out ‘failed filmmaker’ |url=https://indiatimes.com |access-date=2026-07-26 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> পাৰ্লে তেওঁৰ [[ইনষ্টাগ্ৰাম]] ষ্ট’ৰীত জো-ৰ উত্তৰ দি চিবি মালায়িলক এজন ''ব্যৰ্থ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা'' বুলি কটাক্ষ কৰে, যিটো তেওঁ পিছত মচি পেলায়।<ref>{{Cite news |last=Bureau |first=The Hindu |date=2026-07-24 |title=Internet rallies behind filmmaker Sibi Malayil after influencer Pearle Maaney’s “failed filmmaker” dig |url=https://thehindu.com |access-date=2026-07-26 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |last=Das |first=Santanu |date=2026-07-24 |title=Did Pearle Maaney call Sibi Malayil a failed filmmaker? His son fires back after she deletes post |url=https://hindustantimes.com |access-date=2026-07-26 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Prakash |first=സമകാലിക മലയാളം ഡെസ്ക്,Hima |date=2026-07-08 |title='കശ്മീരിൽ കല്ലേറ് നിർത്തിച്ചവർ, ഡൽഹിയിൽ കല്ലേറ് നിർത്തിക്കാൻ വന്നിട്ട് തിരിച്ചു പോയീന്ന് കേട്ടു'; കൃഷ്ണകുമാറിനും പേളിക്കുമെതിരെ ചന്തു |url=https://samakalikamalayalam.com |access-date=2026-07-26 |website=Samakalika Malayalam - The New Indian Express |language=ml}}</ref> == চলচ্চিত্ৰপঞ্জী == === চলচ্চিত্ৰসমূহ === {| class="wikitable" ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! চৰিত্ৰ !! টোকা !! {{Abbr|প্ৰসংগ|Reference}} |- | ২০১৩ || ''নীলাকাশম পচাকডল চুভন্না ভূমি'' || বাইকাৰ গাৰ্ল || || <ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/malayalam/news-and-interviews/Pearle-Maaney-in-Sameer-Thahirs-next-film/articleshow/20365776.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20131103043414/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-06-01/news-and-interviews/39656442_1_film-sameer-thahir-last-supper |url-status=live |archive-date=3 November 2013 |newspaper=[[The Times of India]] |title=Pearle Maaney in Sameer Thahir's next film |access-date=13 June 2013}}</ref> |- | rowspan="2" | ২০১৪ || ''দ্য লাষ্ট চাপৰ'' || পেৰ্লি || || <ref>{{Cite web |date=12 May 2014 |title=The Last Supper |url=https://www.sify.com/movies/the-last-supper-review-malayalam-pcmbqlbejbffg.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220401093944/https://www.sify.com/movies/the-last-supper-review-malayalam-pcmbqlbejbffg.html |archive-date=1 April 2022 |access-date=1 April 2022 |website=[[Sify]]}}</ref> |- | ''জ্ঞান'' || বল্লী || ||<ref name="auto1">{{Cite web|url=https://www.jiocinema.com/movies|title=Watch Latest Full Movies Online in HD for Free: All Genres & Languages streaming on jiocinema.com|website=www.jiocinema.com}}</ref> |- | rowspan="3" | ২০১৫ || ''লোহম''<ref>{{Cite news |last=Radhika C Pillai |date=8 April 2015 |title=Pearle Maaney to do a cameo in Mohanlal film |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Pearle-Maaney-to-do-a-cameo-in-Mohanlal-film/articleshow/46837702.cms |url-status=live |access-date=3 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150416052222/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Pearle-Maaney-to-do-a-cameo-in-Mohanlal-film/articleshow/46837702.cms |archive-date=16 April 2015}}</ref><ref>{{Cite news |last=Litty Simon |date=24 August 2015 |title=Curly 'Mane'y on a roll |work=[[Malayala Manorama]] |url=http://english.manoramaonline.com/entertainment/interview/pearle-maaney-on-double-barrel-loham-and-telugu-project.html |url-status=live |access-date=24 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150825230158/http://english.manoramaonline.com/entertainment/interview/pearle-maaney-on-double-barrel-loham-and-telugu-project.html |archive-date=25 August 2015}}</ref> || কনে || ||<ref>{{cite web |title=Pearle Maaney will be part of Ranjith's Loham |url=http://www.cochintalkies.com/malayalam-movie-news/pearle-maaney-will-be-part-of-ranjiths-loham.html |publisher=Cochin Talkies |access-date=30 June 2015}}</ref> |- | ''ডাবল বেৰেল'' || শ্বী || ||<ref>{{cite news |title=Pearle Maaney is Asif's heroine in Double Barrel |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Pearle-Maaney-is-Asifs-heroine-in-Double-Barrel/articleshow/44959379.cms |work=The Times of India |date=29 October 2014 |access-date=25 February 2015}}</ref> |- | ''জো এণ্ড দ্য বয়'' || মিথু || ||<ref name="auto1"/> |- | rowspan="3" | ২০১৬ || ''কল্যাণ বৈভোগমে'' || বৈদেহী || [[তেলুগু]] চলচ্চিত্ৰ || <ref>{{Cite web|url=https://www.idlebrain.com/movie/archive/kalyanavaibhogame.html|title=Kalyana Vaibhogame review by jeevi - Telugu cinema review - Naga Shourya & Malavika Nair|website=www.idlebrain.com}}</ref> |- |''প্ৰেথম''|| সুহান্নিছা || ||<ref name="auto1"/> |- |''কাপ্পিৰি থুৰুথু''|| য়ামী || ||<ref>{{Cite news|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/movie-reviews/111216/kappiri-thuruthu-movie-review-peek-into-fort-kochis-music-trove.html|title=Kappiri Thuruthu movie review: Peek into Fort Kochi's music trove|date=2016-12-11|newspaper=[[Deccan Chronicle]]|access-date=2017-01-07}}{{Rating|2.5|5}}</ref> |- | rowspan="2" | ২০১৭ ||''টিম ৫''|| সুৰেশ আলীনা || ||{{Citation needed|date=August 2024}} |- |''পুল্লীকাৰণ ষ্টাৰা'' || এঞ্জেলিনা || ||<ref>{{Cite web|url=https://www.hotstar.com/in/movies/pullikkaran-stara/1000196112/watch|title=Watch Pullikkaran Stara|website=Disney+ Hotstar}}</ref> |- | ২০১৮ ||''হু'' || ডলৰেছ || ইংৰাজী/মালয়ালম দ্বিভাষী চলচ্চিত্ৰ ||<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/what-is-pearle-maaneys-character-in-who/articleshow/62379847.cms|title=What is Pearle Maaney's character in Who?|date=5 January 2018|work=The Times of India}}</ref> |- | ২০২০ ||''লুডো'' || শ্বীজা থমাছ || [[হিন্দী]] চলচ্চিত্ৰ, [[নেটফ্লিক্স]]ত মুক্তিপ্ৰাপ্ত ||<ref>{{Cite web |title=Ludo |website=[[Netflix]] |url=https://www.netflix.com/in/title/81107576}}</ref> |- | ২০২২ ||''বলিমাই'' || ক্ৰিষ্টিনা || [[তামিল]] চলচ্চিত্ৰ ||<ref>{{Cite web|url=https://www.zee5.com/movies/details/valimai/0-0-1z5117562|title=Watch Valimai (2022) Full HD Tamil Movie Online on ZEE5|website=ZEE5}}</ref> |- | ২০২৩ ||''কুইন এলিজাবেথ'' || চেলিব্ৰিটি || || |- | ২০২৫ ||''ডিটেক্টিভ উজ্জ্বলন'' || দিব্যা || কেমিঅ’ ভূমিকা ||<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/detective-ujjwalan-directors-to-make-big-budget-superhero-film-next-exclusive|title=Exclusive {{!}} 'Detective Ujjwalan' Directors To Make Big-Budget Superhero Film Next|date=18 July 2025|work=Hollywood Reporter India}}</ref> |} === চুটি চলচ্চিত্ৰসমূহ === {| class="wikitable" ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! চৰিত্ৰ !! {{Abbr|প্ৰসংগ|Reference}} |- | ২০১৫ || ''পুঞ্চীৰিক্কু পৰস্পৰম'' || বাইকাৰ গাৰ্ল ||<ref>{{cite news |author=Sanjith Sidhardhan |title=Mammootty, Mohanlal unite for a 'smile' venture |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Mammootty-Mohanlal-unite-for-a-smile-venture/articleshow/49630837.cms |access-date=3 December 2015 |work=[[The Times of India]] |date=3 November 2015}}</ref> |- | ২০১৭ || ''হেণ্ড অৱ গড'' || নিজ ভূমিকা (কাৰ গাৰ্ল) ||<ref>{{Cite web |title=Hand of God |date=5 September 2017 |via=[[YouTube]] |url=https://www.youtube.com/watch?v=stOX8s3utjg}}</ref> |- | ২০২৩ || ''দা ডিলে'' || প্ৰতিৱেশী || |} === টেলিভিছন === ==== উপস্থাপিকা হিচাপে ==== {| class="wikitable sortable" ! বৰ্ষ !! অনুষ্ঠান !! চেনেল !! টোকা |- | ২০০৮ || ''য়েছ জুকবক্স'' || ইণ্ডিয়াভিছন || |- | ২০১০–২০১২ || ''টেষ্ট অৱ কেৰালা'' || অমৃতা টিভি || "ছেৰা" হিচাপে ক্ৰেডিট দিয়া হৈছে |- | ২০১৪ || ''ডি ৪ ডান্স'' || rowspan=2| মাজহাভিল মনোৰমা || জুৱেল মেৰীৰ স্থলাভিষিক্ত হয়<br />সহ-উপস্থাপক গোবিন্দ পদ্মসূৰ্য |- | ২০১৪–২০১৫ || ''ডি২ – ডি ৪ ডান্স'' || সহ-উপস্থাপক গোবিন্দ পদ্মসূৰ্য |- | ২০১৫–২০১৬ || ''চিনেমা কোম্পানী'' ছিজন ২ || কৌমূদী টিভি || |- | ২০১৫ || ''আইফা উৎসৱম'' || ছান টিভি নেটৱৰ্ক || সূৰজ ভেঞ্জাৰামূডুৰ সৈতে |- | ২০১৫ || ''ৰাণীপদ্মিনীমাৰ'' || মাজহাভিল মনোৰমা || |- | ২০১৫ || ''কাব্যকোপ্পম জিপিউম পেৰ্লীয়ুম'' || মাজহাভিল মনোৰমা || |- | rowspan=2| ২০১৬ || ''ডি৩ – ডি ৪ ডান্স'' || rowspan=2| মাজহাভিল মনোৰমা || সহ-উপস্থাপক আদিল ইব্ৰাহিম |- | ''ডি ৪ ডান্স ৰিলোডেড'' || সহ-উপস্থাপক আদিল ইব্ৰাহিম |- | ২০১৬–২০১৭ || ''কাট্টুৰুম্বু'' || rowspan=2| ফ্লাৱাৰ্ছ || |- | rowspan=2| ২০১৭ || ''ফ্লাৱাৰ্ছ টিভি এৱাৰ্ডছ ২০১৭'' || বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান |- | ''২য় আইফা উৎসৱম'' || সূৰ্য টিভি || টিনি টমৰ সৈতে |- | ২০১৭–২০১৮ || ''মান্য মহা জনঙ্গলে'' || কাইৰালী টিভি || বিচাৰক হিচাপেও |- | ২০১৮–বৰ্তমান || ''পাৰ্ল মানে শ্ব’'' || ইউটিউব || পাৰ্ল প্ৰডাকচন্‌ছ |- | ২০১৭ || ''তামাৰ পদৰ'' || ফ্লাৱাৰ্ছ || লক্ষ্মী নক্ষত্ৰৰ দ্বাৰা স্থলাভিষিক্ত হয় |- | rowspan=6| ২০১৮ || ''মিৰ্চি মিউজিক এৱাৰ্ডছ চাউথ'' || rowspan=3| এছিয়ানেট || বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান |- | ''এছিয়ানেট কমেডী এৱাৰ্ডছ'' || বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান |- | ''এছিয়ানেট টেলিভিছন এৱাৰ্ডছ ২০১৮'' || বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান |- | ''মিডুক্কী'' || rowspan=3| মাজহাভিল মনোৰমা || |- | ''আম্মা মাজহাভিল্লু ভিলম্বৰম'' || |- | ''নায়িকা নায়কন'' || অশ্বথী শ্ৰীকান্তৰ দ্বাৰা স্থলাভিষিক্ত হয় |- | ২০১৯ || ''৮ম চাউথ ইণ্ডিয়ান ইণ্টাৰনেশ্যনেল মুভি এৱাৰ্ডছ'' || সূৰ্য টিভি || বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান |- | ২০১৯–২০২০ || ''ডান্স জোড়ী ডান্স ৩.০'' || জি তামিল || তামিল ৰিয়েলিটি শ্ব’<br />সহ-উপস্থাপক দীপক দিনকৰ |- | rowspan=2| ২০২০ || ''ফানী নাইটছ উইথ পাৰ্ল মানে'' || জি কেৰালাম || সূৰজ ভেঞ্জাৰামূডুৰ দ্বাৰা স্থলাভিষিক্ত হয় আৰু "ফানী নাইটছ" নামেৰে পুনৰ মুকলি কৰা হয় |- | ''লকডাউন টকছ'' || ইউটিউব || কোৱাৰেণ্টাইন বিশেষ অনুষ্ঠান |- | ২০২১ || ''১০ম চাউথ ইণ্ডিয়ান ইণ্টাৰনেশ্যনেল মুভি এৱাৰ্ডছ'' || সূৰ্য টিভি || বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান<br />গোবিন্দ পদ্মসূৰ্যৰ সৈতে |- | ২০২২ || ''কুক উইথ কমেডী'' || এছিয়ানেট || |} ==== অন্যান্য ভূমিকা ==== {| class="wikitable sortable" ! বৰ্ষ !! অনুষ্ঠান !! চৰিত্ৰ !! চেনেল !! টোকা |- | ২০১১–২০১২ || ''চুম্মা'' || ছেৰা || অমৃতা টিভি || টিভি ধাৰাবাহিক |- | ২০১৫ || ''তেঙ্গাকোলা মঙ্গাতোলী'' || নিজ ভূমিকা || rowspan="4" | মাজহাভিল মনোৰমা || সংগীত এলবাম (গোবিন্দ পদ্মসূৰ্যৰ সৈতে) |- | ২০১৫ || ''চেলিব্ৰেট হেপিনেছ'' || নিজ ভূমিকা || মিউজিক ভিডিঅ’ |- | ২০১৬ || ''দেশদানকিলী কৰায়ৰিলা'' || নিজ ভূমিকা || ভিডিঅ’ এলবাম |- | ২০১৭ || ''হেণ্ড অৱ গড'' || নিজ ভূমিকা (কাৰ গাৰ্ল) || হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ |- | ২০১৭ || ''মিনিট টু উইন ইট'' || অংশগ্ৰহণকাৰী || গেম শ্ব’ |- | ২০১৮ || ''বিগ বছ (মালয়ালম ছিজন ১)'' || প্ৰতিযোগী (নিজ ভূমিকা) || এছিয়ানেট || ৰিয়েলিটি শ্ব’; প্ৰথম ৰানাৰ্চ-আপ <ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/bigg-boss-malayalam-live-blog-the-curtain-unveils-for-the-grand-show/articleshow/64722113.cms |title=Bigg Boss Malayalam highlights: Host Mohanlal locks the contestants with 'Manichithra Poottu' in the house |work=The Times of India |access-date=2 October 2018}}</ref> |- | ২০১৮–২০৯৯ || ''পাৰ্লীশ'' ছিজন ১, ২ || পাৰ্ল || rowspan="2" | ইউটিউব || সংগীত এলবাম / ৱেব চিৰিজ (শ্ৰীনিশ অৰবিন্দৰ সৈতে) |- | ২০১৯ || ''অৰু কুথু কথা'' || পাৰ্ল || সংগীত এলবাম / ৱেব চিৰিজ (শ্ৰীনিশ অৰবিন্দ / শ্বিয়াছ কৰিমৰ সৈতে) |- | ২০২০ || ''কিচেন, খন্না এণ্ড কনভাৰ্চেশ্যন ছিজন ৩'' || ৰান্ধনী (চেফ) || হটষ্টাৰ || ৰন্ধন প্ৰণালীৰ অনুষ্ঠান |- | ২০২০ || ''প্লাষ্টিক এণ্ড ইলাষ্টিক'' || প্লাছ || rowspan=3| [[ইউটিউব]] || ৱেব চিৰিজ |- | ২০২০ || ''অৱস্থা'' || rowspan=2| ঐশ্বৰ্য || ৱেব চিৰিজ |- | ২০২০ || ''চেল্লাকুট্টিয়ে'' || তামিল সংগীত এলবাম |- | ২০২১ || ''মাভেলি'' || নিজ ভূমিকা || [[নেটফ্লিক্স]] || হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ |} == সংগীতপঞ্জী == {| class="wikitable sortable" ! বৰ্ষ !! গীত !! চলচ্চিত্ৰ/অনুষ্ঠান !! গীতিকাৰ !! গায়ক !! সুৰকাৰ !! ভাষা !! টোকা |- | ২০১৪ || ''বেল্লী চং'' || ''দা লাষ্ট চাপৰ'' || {{No}} || {{Yes}} || গোপী সুন্দৰ || আৰবী || |- | ২০১৬ || ''পল পল'' || ''কল্যাণ বৈভোগমে'' || {{No}} || {{Yes}} || কল্যাণ কডুৰী || তেলেগু || ৰাহুল নাম্বিয়াৰ (সহ-গায়ক) |- | rowspan=2| ২০১৮ || ''টাইটেল চং'' || ''পাৰ্ল মানে শ্ব’'' (ৱেব চিৰিজ) || {{Yes}} || {{Yes}} || গোপী সুন্দৰ || ইংৰাজী || |- || ''ফ্লাই উইথ ইউ'' || ''পাৰ্লীশ'' (ৱেব চিৰিজ) || {{Yes}} || {{Yes}} || জেচিন জৰ্জ || তামিল || জেচিন জৰ্জ (সহ-গায়ক) |- | rowspan=3| ২০১৯ || ''হু আৰ ইউ'' || rowspan=2| ''হু'' || {{Yes}} || {{No}} || মংগল সুৱৰ্ণন || rowspan=2| ইংৰাজী || |- || ''লোনলী লেক'' || {{Yes}} || {{No}} || মণিকণ্ঠন আয়াপ্পা || |- || ''মুন্নালে পোনালে'' || ''অৰু অডাৰ লাভ'' || {{Yes}} || {{No}} || শান ৰহমান || rowspan=3| তামিল || |- | rowspan=2| ২০২০ || ''চেল্লাকুট্টিয়ে'' || ''অৱস্থা'' (ৱেব চিৰিজ) || {{Yes}} || {{No}} || জেচিন জৰ্জ || |- || ''চেল্লাকান্নানে'' || মিউজিক ভিডিঅ’ || {{Yes}} || {{Yes}} || জেচিন জৰ্জ || জেচিন জৰ্জ (সহ-গায়ক) |- | ২০২১ || ''ক্ৰেজী ৱৰ্ল্ড'' || মিউজিক ভিডিঅ’ || {{Yes}} || {{Yes}} || জেচিন জৰ্জ || ইংৰাজী || |} ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb name|5807496}} * {{Instagram|pearlemaany}} * {{Facebook|PearleMaaneyOnline}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ইউটিউবাৰ]] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] 147ofb93ig0o5a533ehzr04nwktwt2a 626396 626376 2026-08-12T05:01:03Z Kandarpajit Kallol 6257 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 626396 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = পাৰ্ল মানে | image = Pearle Maaney in November 2020.png | caption = ২০২০ চনত পাৰ্ল | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1989|05|28|df=y}}<ref>{{Cite news |title=Happy Birthday my 'ideal wife and friend', says Srinish as he shares a love-filled birthday wish for wife Pearle Maaney |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/happy-birthday-my-ideal-wife-and-friend-says-srinish-as-he-shares-a-love-filled-birthday-wish-for-wife-pearle-maaney/articleshow/76060406.cms |access-date=6 April 2021 |website=The Times of India|date=28 May 2020 }}</ref> | birth_place = অলুভা, [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | other names = | alma_mater = ক্ৰীষ্ট ইউনিভাৰ্চিটি, [[বাংগালোৰ]] | occupation = {{hlist |অভিনেত্ৰী|গীতিকাৰ|গায়িকা|ইউটিউবাৰ|টেলিভিছন উপস্থাপিকা}} | years_active = ২০১১{{endash}}বৰ্তমান | notable_works = | spouse = শ্ৰীনিশ অৰবিন্দ (২০১৯) | children = ২ | youtube_handle = PearleMaaneyShow | youtube_display_name = Pearle Maaney | youtube_years_active = | youtube_genre = চেলিব্ৰিটি সাক্ষাৎকাৰ, লাইফষ্টাইল, প্ৰেৰণাদায়ক, ৱেব চিৰিজ, কাপল ভ্লগ | youtube_subscribers = ৪.৬২ নিযুত<!-- PLEASE DO NOT CHANGE WITHOUT UPDATING stats_update BELOW --> | youtube_views = ২.১ বিলিয়ন<!-- PLEASE DO NOT CHANGE WITHOUT UPDATING stats_update BELOW --> | stats_update = জুলাই ২০২৬ }} '''পাৰ্ল মানে''' ([[ইংৰাজী]]: Pearle Maaney; জন্ম: ২৮ মে' ১৯৮৯) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী, গীতিকাৰ, ইউটিউবাৰ আৰু টেলিভিছন উপস্থাপিকা। তেওঁ মূলতঃ [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] অনুষ্ঠানসমূহত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। মালয়ালম নৃত্যভিত্তিক ৰিয়েলিটি শ্ব’ ''ডি ৪ ডান্স''ৰ তিনিটা ছিজনৰ সহ-উপস্থাপনা কৰাৰ বাবে তেওঁ বিশেষভাৱে পৰিচিত।<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Pearle-Maaney-in-Sameer-Thahirs-next-film/articleshow/20365776.cms |title=Pearle Maaney in Sameer Thahir's next film |work=The Times of India |date=1 June 2013 |access-date=26 February 2015}}</ref> পাৰ্ল ''বিগ বছ মালয়ালম ছিজন ১''-ৰ প্ৰথম ৰানাৰ্চ-আপ হিচাপেও পৰিগণিত হৈছিল।<ref name="FilmibeatSabumon2018">Bigg Boss Malayalam Season 1 Grand Finale: Sabumon Emerges As The Big Winner! , *Filmibeat*, 1 October 2018. Retrieved from https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2018/bigg-boss-malayaam-season-1-grand-finale-sabumon-emerges-as-the-big-winner-277895.html</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == পাৰ্ল মানে [[কোচি]]স্থিত এটা চিৰো-মালাবাৰ ছেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টিয়ান<ref name="auto">{{Cite web |date=6 May 2019 |title=In pics: 'Bigg Boss' Malayalam stars Pearle Maaney and Srinish get married |url=https://thenewsminute.com |access-date=23 October 2021 |website=The News Minute |language=en}}</ref> যৌথ পৰিয়ালত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। তেওঁলোকৰ আদি বাসস্থান আছিল চৌৱাৰাত।<ref name="auto"/> তেওঁ থিৰুৱনন্তপুৰমৰ 'হোলী এঞ্জেলছ কনভেণ্ট' আৰু কালামাছেৰীৰ 'ৰাজগিৰি পাব্লিক স্কুল'ত স্কুলীয়া শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ [[বাংগালোৰ]]ৰ ক্ৰীষ্ট ইউনিভাৰ্চিটিৰপৰা মিডিয়া ষ্টাডিজ বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.malayalimag.com/articles/oct2013_22/ |title=Catching up with Pearle Maaney |publisher=MalayaliMag.com |date=7 October 2013 |access-date=26 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402095410/http://www.malayalimag.com/articles/oct2013_22/ |archive-date=2 April 2015 |url-status=dead}}</ref> বৰ্তমান তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ [[ত্ৰিছূৰ]]ত বসবাস কৰে।<ref>{{cite web |title=Very Pearle – WtzUp Kochi |url=http://issuu.com/fwdlife/docs/wtzup_kochi_dec_for_issuu/1 |website=WtzUp Kochi |date=4 January 2015 |access-date=25 February 2015}}</ref><ref>{{cite news |title=People think I'm of Arab origin: Pearle Maaney|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/People-think-Im-of-Arab-origin-Pearle-Maaney/articleshow/35517293.cms |work=The Times of India |date=24 May 2014 |access-date=25 February 2015}}</ref> == কৰ্মজীৱন == পাৰ্লে ''ইণ্ডিয়াভিছন''ৰ সহযোগী মালয়ালম টেলিভিছন চেনেল ''য়েছ ইণ্ডিয়াভিছন''ত সংগীতভিত্তিক অনুষ্ঠান ''য়েছ জুকবক্স''ৰ ২৫০ টাতকৈও অধিক খণ্ডৰ আঁত ধৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Pearle Maaney Biography |url=http://www.drollydoll.com/pearle-maaney-biography-latest-photo-gallery/ |website=DROLLYDOLL |access-date=25 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150127003052/http://www.drollydoll.com/pearle-maaney-biography-latest-photo-gallery/ |archive-date=27 January 2015 |url-status=dead}}</ref> তেওঁ ''অমৃতা টিভি''ত সম্প্ৰচাৰিত ভ্ৰমণ আৰু ৰন্ধন প্ৰণালীভিত্তিক অনুষ্ঠান ''টেষ্ট অৱ কেৰালা''ত ''ছেৰা'' (Serah) ছদ্মনামেৰে উপস্থপনা কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Serah Profile on Amrita TV |url=http://tasteofkerala.amritatv.com/serah.html |publisher=Amrita TV |access-date=22 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304042004/http://tasteofkerala.amritatv.com/serah.html |archive-date=4 March 2016 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |title=Taste of Kerala – With SALT & PEPPER Team 1/3 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Ca8xSruX-G4 |via=YouTube |access-date=22 August 2015}}</ref> ২০১৪ চনত অক্টোবৰ মাহত তেওঁ ''মাজহাভিল মনোৰমা'' চেনেলত ''গামঅন ডি২'' নামৰ নৃত্যৰ ৰিয়েলিটি শ্ব’টোৰ উপস্থাপনা আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ পূৰ্বে ইয়াৰ উপস্থাপিকা আছিল জুৱেল মেৰী। এই শ্ব’টোত তেওঁৰ সহ-উপস্থাপক আছিল গোবিন্দ পদ্মসূৰ্য।<ref>{{cite news |title=Pearle Maaney replaces Jewel in D for Dance |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/Pearle-Maaney-replaces-Jewel-in-D-for-Dance/articleshow/44969535.cms |work=The Times of India |date=29 October 2014 |access-date=25 February 2015}}</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ''কৌমূদী টিভি''ৰ অনুষ্ঠান ''চিনেমা কোম্পানী'' (ছিজন ২)-ৰ আঁত ধৰিছিল। ২০১৮ চনত তেওঁ এছিয়ানেটত সম্প্ৰচাৰিত ৰিয়েলিটি শ্ব’ ''বিগ বছ''ৰ প্ৰথম ছিজনত প্ৰতিযোগী হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰে আৰু ৰানাৰ্চ-আপ খিতাপ দখল কৰে। ১০০ দিন সম্পূৰ্ণ কৰা তেৱেঁই আছিল একমাত্ৰ মহিলা প্ৰতিযোগী।{{Citation needed|date=April 2023}} == ব্যক্তিগত জীৱন == ২০১৮ চনত ''বিগ বছ'' ৰিয়েলিটি শ্ব’ৰ প্ৰথম ছিজনৰ সময়ত তেওঁ সহ-প্ৰতিযোগী শ্ৰীনিশ অৰবিন্দৰ সৈতে এক ৰোমাণ্টিক সম্পৰ্কত আবদ্ধ হয় আৰু দুয়ো বিবাহপাশত আবদ্ধ হোৱাৰ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite news |url=https://mathrubhumi.com |title=ഞാന്‍ ശ്രീനിയെ ശരിക്കും സ്‌നേഹിക്കുന്നു; ബിഗ് ബോസിന് പുറത്തും പേളി പറയുന്നു |work=Mathrubhumi |access-date=2 October 2018 |archive-date=2 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181002102352/https://mathrubhumi.com |url-status=dead}}</ref> ২০১৯ চনৰ ১৭ জানুৱাৰীত এটা ব্যক্তিগত অনুষ্ঠানত মানে শ্ৰীনিশ অৰবিন্দৰ সৈতে আঙঠি পিন্ধোৱা পৰ্ব সম্পন্ন কৰে।<ref>{{Cite news |url=https://keralaweddingtrends.com |title=Bigg Boss Malayalam runner-up Pearle Maaney engaged to Srinish |work=Kerala Wedding Trends |access-date=18 January 2019}}</ref> ২০১৯ চনৰ ৫ মে'ত এই দম্পতীয়ে [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টিয়]] ৰীতি-নীতি অনুসৰি বিবাহপাশত আবদ্ধ হয় আৰু ২০১৯ চনৰ ৮ মে'ত তেওঁলোকৰ এটা [[হিন্দুধৰ্ম|হিন্দু]] বিবাহ অনুষ্ঠানও সম্পন্ন হয়।<ref>{{Cite news |url=https://mathrubhumi.com |title=Pearle and Srinish make it official; see wedding pics here |work=Mathrubhumi |access-date=24 January 2021}}{{dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেওঁলোকৰ নীলা আৰু নিতাৰা নামৰ দুগৰাকী কন্যা সন্তান আছে, যি ক্ৰমে ২০২১ চনৰ ২০ মাৰ্চ আৰু ২০২৪ চনৰ ১৩ জানুৱাৰীত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |url=https://ndtv.com |title=It's A Baby Girl For Ludo Actress Pearle Maaney. |publisher=NDTV |access-date=21 January 2021}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://indiatimes.com |title=Its a baby girl for TV couple Pearle Maaney and Srinish Aravind; the latter says 'both big baby and small baby are adipoli' |work=The Times of India |access-date=21 January 2021}}</ref><ref>{{Cite news| url=https://indiatimes.com |title=TV couple Pearle Maaney and Srinish Aravind welcome their second baby girl, Nitara Srinish |date=13 January 2024}}</ref> == বিতৰ্ক == ২০২৬ চনৰ জুলাই মাহত পাৰ্লে শিক্ষাৰ্থীসকলৰ নেতৃত্বত হোৱা ''২০২৬ দিল্লী যন্তৰ মন্তৰ প্ৰতিবাদ'' সন্দৰ্ভত মন্তব্য কৰি এটা ইনষ্টাগ্ৰাম প’ষ্ট কৰিছিল। তেওঁৰ এই প’ষ্টটোৱে মিশ্ৰিত প্ৰতিক্ৰিয়া লাভ কৰিছিল, যিবোৰৰ বেছিভাগেই আছিল নেতিবাচক।<ref>{{Cite web |title=Pearle Maaney faces massive backlash for comments on student protests, loses 2 lakh Instagram followers |url=https://onmanorama.com |access-date=2026-07-26 |website=@onmanorama}}</ref> তেওঁক সমালোচনা কৰাসকলৰ ভিতৰত আছিল চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক চিবি মালায়িলৰ পুত্ৰ জো চিবি মালায়িল।<ref>{{Cite news |title=‘You’re messing with the wrong person’: Pearle Maaney hits back at backlash over student protest remarks, deletes post calling out ‘failed filmmaker’ |url=https://indiatimes.com |access-date=2026-07-26 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> পাৰ্লে তেওঁৰ [[ইনষ্টাগ্ৰাম]] ষ্ট’ৰীত জো-ৰ উত্তৰ দি চিবি মালায়িলক এজন ''ব্যৰ্থ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা'' বুলি কটাক্ষ কৰে, যিটো তেওঁ পিছত মচি পেলায়।<ref>{{Cite news |last=Bureau |first=The Hindu |date=2026-07-24 |title=Internet rallies behind filmmaker Sibi Malayil after influencer Pearle Maaney’s “failed filmmaker” dig |url=https://thehindu.com |access-date=2026-07-26 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |last=Das |first=Santanu |date=2026-07-24 |title=Did Pearle Maaney call Sibi Malayil a failed filmmaker? His son fires back after she deletes post |url=https://hindustantimes.com |access-date=2026-07-26 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Prakash |first=സമകാലിക മലയാളം ഡെസ്ക്,Hima |date=2026-07-08 |title='കശ്മീരിൽ കല്ലേറ് നിർത്തിച്ചവർ, ഡൽഹിയിൽ കല്ലേറ് നിർത്തിക്കാൻ വന്നിട്ട് തിരിച്ചു പോയീന്ന് കേട്ടു'; കൃഷ്ണകുമാറിനും പേളിക്കുമെതിരെ ചന്തു |url=https://samakalikamalayalam.com |access-date=2026-07-26 |website=Samakalika Malayalam - The New Indian Express |language=ml}}</ref> == চলচ্চিত্ৰপঞ্জী == === চলচ্চিত্ৰসমূহ === {| class="wikitable" ! বৰ্ষ!! চলচ্চিত্ৰ!! চৰিত্ৰ!! টোকা!! {{Abbr|প্ৰসংগ|Reference}} |- | ২০১৩ || ''নীলাকাশম পচাকডল চুভন্না ভূমি'' || বাইকাৰ গাৰ্ল || || <ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/malayalam/news-and-interviews/Pearle-Maaney-in-Sameer-Thahirs-next-film/articleshow/20365776.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20131103043414/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-06-01/news-and-interviews/39656442_1_film-sameer-thahir-last-supper |url-status=live |archive-date=3 November 2013 |newspaper=[[The Times of India]] |title=Pearle Maaney in Sameer Thahir's next film |access-date=13 June 2013}}</ref> |- | rowspan="2" | ২০১৪ || ''দ্য লাষ্ট চাপৰ'' || পেৰ্লি || || <ref>{{Cite web |date=12 May 2014 |title=The Last Supper |url=https://www.sify.com/movies/the-last-supper-review-malayalam-pcmbqlbejbffg.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220401093944/https://www.sify.com/movies/the-last-supper-review-malayalam-pcmbqlbejbffg.html |archive-date=1 April 2022 |access-date=1 April 2022 |website=[[Sify]]}}</ref> |- | ''জ্ঞান'' || বল্লী || ||<ref name="auto1">{{Cite web|url=https://www.jiocinema.com/movies|title=Watch Latest Full Movies Online in HD for Free: All Genres & Languages streaming on jiocinema.com|website=www.jiocinema.com}}</ref> |- | rowspan="3" | ২০১৫ || ''লোহম''<ref>{{Cite news |last=Radhika C Pillai |date=8 April 2015 |title=Pearle Maaney to do a cameo in Mohanlal film |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Pearle-Maaney-to-do-a-cameo-in-Mohanlal-film/articleshow/46837702.cms |url-status=live |access-date=3 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150416052222/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Pearle-Maaney-to-do-a-cameo-in-Mohanlal-film/articleshow/46837702.cms |archive-date=16 April 2015}}</ref><ref>{{Cite news |last=Litty Simon |date=24 August 2015 |title=Curly 'Mane'y on a roll |work=[[Malayala Manorama]] |url=http://english.manoramaonline.com/entertainment/interview/pearle-maaney-on-double-barrel-loham-and-telugu-project.html |url-status=live |access-date=24 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150825230158/http://english.manoramaonline.com/entertainment/interview/pearle-maaney-on-double-barrel-loham-and-telugu-project.html |archive-date=25 August 2015}}</ref> || কনে || ||<ref>{{cite web |title=Pearle Maaney will be part of Ranjith's Loham |url=http://www.cochintalkies.com/malayalam-movie-news/pearle-maaney-will-be-part-of-ranjiths-loham.html |publisher=Cochin Talkies |access-date=30 June 2015}}</ref> |- | ''ডাবল বেৰেল'' || শ্বী || ||<ref>{{cite news |title=Pearle Maaney is Asif's heroine in Double Barrel |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Pearle-Maaney-is-Asifs-heroine-in-Double-Barrel/articleshow/44959379.cms |work=The Times of India |date=29 October 2014 |access-date=25 February 2015}}</ref> |- | ''জো এণ্ড দ্য বয়'' || মিথু || ||<ref name="auto1"/> |- | rowspan="3" | ২০১৬ || ''কল্যাণ বৈভোগমে'' || বৈদেহী || [[তেলুগু]] চলচ্চিত্ৰ || <ref>{{Cite web|url=https://www.idlebrain.com/movie/archive/kalyanavaibhogame.html|title=Kalyana Vaibhogame review by jeevi - Telugu cinema review - Naga Shourya & Malavika Nair|website=www.idlebrain.com}}</ref> |- |''প্ৰেথম''|| সুহান্নিছা || ||<ref name="auto1"/> |- |''কাপ্পিৰি থুৰুথু''|| য়ামী || ||<ref>{{Cite news|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/movie-reviews/111216/kappiri-thuruthu-movie-review-peek-into-fort-kochis-music-trove.html|title=Kappiri Thuruthu movie review: Peek into Fort Kochi's music trove|date=2016-12-11|newspaper=[[Deccan Chronicle]]|access-date=2017-01-07}}{{Rating|2.5|5}}</ref> |- | rowspan="2" | ২০১৭ ||''টিম ৫''|| সুৰেশ আলীনা || ||{{Citation needed|date=August 2024}} |- |''পুল্লীকাৰণ ষ্টাৰা'' || এঞ্জেলিনা || ||<ref>{{Cite web|url=https://www.hotstar.com/in/movies/pullikkaran-stara/1000196112/watch|title=Watch Pullikkaran Stara|website=Disney+ Hotstar}}</ref> |- | ২০১৮ ||''হু'' || ডলৰেছ || ইংৰাজী/মালয়ালম দ্বিভাষী চলচ্চিত্ৰ ||<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/what-is-pearle-maaneys-character-in-who/articleshow/62379847.cms|title=What is Pearle Maaney's character in Who?|date=5 January 2018|work=The Times of India}}</ref> |- | ২০২০ ||''লুডো'' || শ্বীজা থমাছ || [[হিন্দী]] চলচ্চিত্ৰ, [[নেটফ্লিক্স]]ত মুক্তিপ্ৰাপ্ত ||<ref>{{Cite web |title=Ludo |website=[[Netflix]] |url=https://www.netflix.com/in/title/81107576}}</ref> |- | ২০২২ ||''বলিমাই'' || ক্ৰিষ্টিনা || [[তামিল]] চলচ্চিত্ৰ ||<ref>{{Cite web|url=https://www.zee5.com/movies/details/valimai/0-0-1z5117562|title=Watch Valimai (2022) Full HD Tamil Movie Online on ZEE5|website=ZEE5}}</ref> |- | ২০২৩ ||''কুইন এলিজাবেথ'' || চেলিব্ৰিটি || || |- | ২০২৫ ||''ডিটেক্টিভ উজ্জ্বলন'' || দিব্যা || কেমিঅ’ ভূমিকা ||<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/detective-ujjwalan-directors-to-make-big-budget-superhero-film-next-exclusive|title=Exclusive {{!}} 'Detective Ujjwalan' Directors To Make Big-Budget Superhero Film Next|date=18 July 2025|work=Hollywood Reporter India}}</ref> |} === চুটি চলচ্চিত্ৰসমূহ === {| class="wikitable" ! বৰ্ষ!! চলচ্চিত্ৰ!! চৰিত্ৰ!! {{Abbr|প্ৰসংগ|Reference}} |- | ২০১৫ || ''পুঞ্চীৰিক্কু পৰস্পৰম'' || বাইকাৰ গাৰ্ল ||<ref>{{cite news |author=Sanjith Sidhardhan |title=Mammootty, Mohanlal unite for a 'smile' venture |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Mammootty-Mohanlal-unite-for-a-smile-venture/articleshow/49630837.cms |access-date=3 December 2015 |work=[[The Times of India]] |date=3 November 2015}}</ref> |- | ২০১৭ || ''হেণ্ড অৱ গড'' || নিজ ভূমিকা (কাৰ গাৰ্ল) ||<ref>{{Cite web |title=Hand of God |date=5 September 2017 |via=[[YouTube]] |url=https://www.youtube.com/watch?v=stOX8s3utjg}}</ref> |- | ২০২৩ || ''দা ডিলে'' || প্ৰতিৱেশী || |} === টেলিভিছন === ==== উপস্থাপিকা হিচাপে ==== {| class="wikitable sortable" ! বৰ্ষ!! অনুষ্ঠান!! চেনেল!! টোকা |- | ২০০৮ || ''য়েছ জুকবক্স'' || ইণ্ডিয়াভিছন || |- | ২০১০–২০১২ || ''টেষ্ট অৱ কেৰালা'' || অমৃতা টিভি || "ছেৰা" হিচাপে ক্ৰেডিট দিয়া হৈছে |- | ২০১৪ || ''ডি ৪ ডান্স'' || rowspan=2| মাজহাভিল মনোৰমা || জুৱেল মেৰীৰ স্থলাভিষিক্ত হয়<br />সহ-উপস্থাপক গোবিন্দ পদ্মসূৰ্য |- | ২০১৪–২০১৫ || ''ডি২ – ডি ৪ ডান্স'' || সহ-উপস্থাপক গোবিন্দ পদ্মসূৰ্য |- | ২০১৫–২০১৬ || ''চিনেমা কোম্পানী'' ছিজন ২ || কৌমূদী টিভি || |- | ২০১৫ || ''আইফা উৎসৱম'' || ছান টিভি নেটৱৰ্ক || সূৰজ ভেঞ্জাৰামূডুৰ সৈতে |- | ২০১৫ || ''ৰাণীপদ্মিনীমাৰ'' || মাজহাভিল মনোৰমা || |- | ২০১৫ || ''কাব্যকোপ্পম জিপিউম পেৰ্লীয়ুম'' || মাজহাভিল মনোৰমা || |- | rowspan=2| ২০১৬ || ''ডি৩ – ডি ৪ ডান্স'' || rowspan=2| মাজহাভিল মনোৰমা || সহ-উপস্থাপক আদিল ইব্ৰাহিম |- | ''ডি ৪ ডান্স ৰিলোডেড'' || সহ-উপস্থাপক আদিল ইব্ৰাহিম |- | ২০১৬–২০১৭ || ''কাট্টুৰুম্বু'' || rowspan=2| ফ্লাৱাৰ্ছ || |- | rowspan=2| ২০১৭ || ''ফ্লাৱাৰ্ছ টিভি এৱাৰ্ডছ ২০১৭'' || বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান |- | ''২য় আইফা উৎসৱম'' || সূৰ্য টিভি || টিনি টমৰ সৈতে |- | ২০১৭–২০১৮ || ''মান্য মহা জনঙ্গলে'' || কাইৰালী টিভি || বিচাৰক হিচাপেও |- | ২০১৮–বৰ্তমান || ''পাৰ্ল মানে শ্ব’'' || ইউটিউব || পাৰ্ল প্ৰডাকচন্‌ছ |- | ২০১৭ || ''তামাৰ পদৰ'' || ফ্লাৱাৰ্ছ || লক্ষ্মী নক্ষত্ৰৰদ্বাৰা স্থলাভিষিক্ত হয় |- | rowspan=6| ২০১৮ || ''মিৰ্চি মিউজিক এৱাৰ্ডছ চাউথ'' || rowspan=3| এছিয়ানেট || বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান |- | ''এছিয়ানেট কমেডী এৱাৰ্ডছ'' || বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান |- | ''এছিয়ানেট টেলিভিছন এৱাৰ্ডছ ২০১৮'' || বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান |- | ''মিডুক্কী'' || rowspan=3| মাজহাভিল মনোৰমা || |- | ''আম্মা মাজহাভিল্লু ভিলম্বৰম'' || |- | ''নায়িকা নায়কন'' || অশ্বথী শ্ৰীকান্তৰদ্বাৰা স্থলাভিষিক্ত হয় |- | ২০১৯ || ''৮ম চাউথ ইণ্ডিয়ান ইণ্টাৰনেশ্যনেল মুভি এৱাৰ্ডছ'' || সূৰ্য টিভি || বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান |- | ২০১৯–২০২০ || ''ডান্স জোড়ী ডান্স ৩.০'' || জি তামিল || তামিল ৰিয়েলিটি শ্ব’<br />সহ-উপস্থাপক দীপক দিনকৰ |- | rowspan=2| ২০২০ || ''ফানী নাইটছ উইথ পাৰ্ল মানে'' || জি কেৰালাম || সূৰজ ভেঞ্জাৰামূডুৰদ্বাৰা স্থলাভিষিক্ত হয় আৰু "ফানী নাইটছ" নামেৰে পুনৰ মুকলি কৰা হয় |- | ''লকডাউন টকছ'' || ইউটিউব || কোৱাৰেণ্টাইন বিশেষ অনুষ্ঠান |- | ২০২১ || ''১০ম চাউথ ইণ্ডিয়ান ইণ্টাৰনেশ্যনেল মুভি এৱাৰ্ডছ'' || সূৰ্য টিভি || বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান<br />গোবিন্দ পদ্মসূৰ্যৰ সৈতে |- | ২০২২ || ''কুক উইথ কমেডী'' || এছিয়ানেট || |} ==== অন্যান্য ভূমিকা ==== {| class="wikitable sortable" ! বৰ্ষ!! অনুষ্ঠান!! চৰিত্ৰ!! চেনেল!! টোকা |- | ২০১১–২০১২ || ''চুম্মা'' || ছেৰা || অমৃতা টিভি || টিভি ধাৰাবাহিক |- | ২০১৫ || ''তেঙ্গাকোলা মঙ্গাতোলী'' || নিজ ভূমিকা || rowspan="4" | মাজহাভিল মনোৰমা || সংগীত এলবাম (গোবিন্দ পদ্মসূৰ্যৰ সৈতে) |- | ২০১৫ || ''চেলিব্ৰেট হেপিনেছ'' || নিজ ভূমিকা || মিউজিক ভিডিঅ’ |- | ২০১৬ || ''দেশদানকিলী কৰায়ৰিলা'' || নিজ ভূমিকা || ভিডিঅ’ এলবাম |- | ২০১৭ || ''হেণ্ড অৱ গড'' || নিজ ভূমিকা (কাৰ গাৰ্ল) || হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ |- | ২০১৭ || ''মিনিট টু উইন ইট'' || অংশগ্ৰহণকাৰী || গেম শ্ব’ |- | ২০১৮ || ''বিগ বছ (মালয়ালম ছিজন ১)'' || প্ৰতিযোগী (নিজ ভূমিকা) || এছিয়ানেট || ৰিয়েলিটি শ্ব’; প্ৰথম ৰানাৰ্চ-আপ <ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/bigg-boss-malayalam-live-blog-the-curtain-unveils-for-the-grand-show/articleshow/64722113.cms |title=Bigg Boss Malayalam highlights: Host Mohanlal locks the contestants with 'Manichithra Poottu' in the house |work=The Times of India |access-date=2 October 2018}}</ref> |- | ২০১৮–২০৯৯ || ''পাৰ্লীশ'' ছিজন ১, ২ || পাৰ্ল || rowspan="2" | ইউটিউব || সংগীত এলবাম / ৱেব চিৰিজ (শ্ৰীনিশ অৰবিন্দৰ সৈতে) |- | ২০১৯ || ''অৰু কুথু কথা'' || পাৰ্ল || সংগীত এলবাম / ৱেব চিৰিজ (শ্ৰীনিশ অৰবিন্দ / শ্বিয়াছ কৰিমৰ সৈতে) |- | ২০২০ || ''কিচেন, খন্না এণ্ড কনভাৰ্চেশ্যন ছিজন ৩'' || ৰান্ধনী (চেফ) || হটষ্টাৰ || ৰন্ধন প্ৰণালীৰ অনুষ্ঠান |- | ২০২০ || ''প্লাষ্টিক এণ্ড ইলাষ্টিক'' || প্লাছ || rowspan=3| [[ইউটিউব]] || ৱেব চিৰিজ |- | ২০২০ || ''অৱস্থা'' || rowspan=2| ঐশ্বৰ্য || ৱেব চিৰিজ |- | ২০২০ || ''চেল্লাকুট্টিয়ে'' || তামিল সংগীত এলবাম |- | ২০২১ || ''মাভেলি'' || নিজ ভূমিকা || [[নেটফ্লিক্স]] || হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ |} == সংগীতপঞ্জী == {| class="wikitable sortable" ! বৰ্ষ!! গীত!! চলচ্চিত্ৰ/অনুষ্ঠান!! গীতিকাৰ!! গায়ক!! সুৰকাৰ!! ভাষা!! টোকা |- | ২০১৪ || ''বেল্লী চং'' || ''দা লাষ্ট চাপৰ'' || {{No}} || {{Yes}} || গোপী সুন্দৰ || আৰবী || |- | ২০১৬ || ''পল পল'' || ''কল্যাণ বৈভোগমে'' || {{No}} || {{Yes}} || কল্যাণ কডুৰী || তেলেগু || ৰাহুল নাম্বিয়াৰ (সহ-গায়ক) |- | rowspan=2| ২০১৮ || ''টাইটেল চং'' || ''পাৰ্ল মানে শ্ব’'' (ৱেব চিৰিজ) || {{Yes}} || {{Yes}} || গোপী সুন্দৰ || ইংৰাজী || |- || ''ফ্লাই উইথ ইউ'' || ''পাৰ্লীশ'' (ৱেব চিৰিজ) || {{Yes}} || {{Yes}} || জেচিন জৰ্জ || তামিল || জেচিন জৰ্জ (সহ-গায়ক) |- | rowspan=3| ২০১৯ || ''হু আৰ ইউ'' || rowspan=2| ''হু'' || {{Yes}} || {{No}} || মংগল সুৱৰ্ণন || rowspan=2| ইংৰাজী || |- || ''লোনলী লেক'' || {{Yes}} || {{No}} || মণিকণ্ঠন আয়াপ্পা || |- || ''মুন্নালে পোনালে'' || ''অৰু অডাৰ লাভ'' || {{Yes}} || {{No}} || শান ৰহমান || rowspan=3| তামিল || |- | rowspan=2| ২০২০ || ''চেল্লাকুট্টিয়ে'' || ''অৱস্থা'' (ৱেব চিৰিজ) || {{Yes}} || {{No}} || জেচিন জৰ্জ || |- || ''চেল্লাকান্নানে'' || মিউজিক ভিডিঅ’ || {{Yes}} || {{Yes}} || জেচিন জৰ্জ || জেচিন জৰ্জ (সহ-গায়ক) |- | ২০২১ || ''ক্ৰেজী ৱৰ্ল্ড'' || মিউজিক ভিডিঅ’ || {{Yes}} || {{Yes}} || জেচিন জৰ্জ || ইংৰাজী || |} ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb name|5807496}} * {{Instagram|pearlemaany}} * {{Facebook|PearleMaaneyOnline}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ইউটিউবাৰ]] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:তেলুগু চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:তামিল চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] d5uii8c9ko4si6yi0tez6d3i49rucrb 0 138626 626399 2026-08-12T05:18:06Z Kandarpajit Kallol 6257 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox food | name = পাজহাম প্ৰধমন | image = | image_size = | caption = | alternate_name = নেন্দ্ৰন পাজহাম পায়সম | country = [[ভাৰত]] | region = [[কেৰালা]] | course = মিঠা পদ (ডেজাৰ্ট) | type = [[পায়স]] / প্ৰধমন | served = গৰ... 626399 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = পাজহাম প্ৰধমন | image = | image_size = | caption = | alternate_name = নেন্দ্ৰন পাজহাম পায়সম | country = [[ভাৰত]] | region = [[কেৰালা]] | course = মিঠা পদ (ডেজাৰ্ট) | type = [[পায়স]] / প্ৰধমন | served = গৰমে বা ঠাণ্ডাকৈ | main_ingredient = পকা নেন্দ্ৰন কল, গুৰ, নাৰিকলৰ গাখীৰ, ঘিউ | variations = অডা প্ৰধমন, কডলা পৰিপ্পু প্ৰধমন }} '''পাজহাম প্ৰধমন''' ({{lang-ml|പഴം പ്രഥമൻ}}, ইংৰাজী: Pazham Pradhaman) হৈছে দক্ষিণ ভাৰতৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ এবিধ পৰম্পৰাগত আৰু অত্যন্ত জনপ্ৰিয় মিঠা পদ বা [[পায়স]]।<ref name="mariasmenu">{{cite web |url=https://mariasmenu.com |title=Pazham Pradhaman (Nendran Pazham Payasam) – Rich Kerala Tradition |website=Marias Menu |access-date=12 August 2026}}</ref> কেৰালাৰ পৰম্পৰাগত ভোজ বা 'সাধ্যা' (Sadhya), বিশেষকৈ ওণাম (Onam) আৰু বিষু (Vishu) উৎসৱৰ সময়ত এই পদবিধ মুখ্য ডেজাৰ্ট হিচাপে পৰিৱেশন কৰা হয়।<ref name="onamsadya">{{cite web |url=https://youtube.com |title=Pazham Pradhaman | Banana Payasam | Easy Pradhaman Recipe |website=YouTube |date=25 August 2022 |access-date=12 August 2026}}</ref> মালয়ালম ভাষাত 'পাজহাম' মানে কল আৰু 'প্ৰধমন' মানে প্ৰথম বা মুখ্য; অৰ্থাৎ ইয়াক পায়সসমূহৰ ভিতৰত শ্ৰেष्ठ বুলি গণ্য কৰা হয়। == মূল উপাদানসমূহ == পাজহাম প্ৰধমনৰ প্ৰধান উপাদানসমূহ হ’ল:<ref name="recipe1">{{cite web |url=https://youtube.com |title=Nenthra Pazham Pradhaman || Banana Payasam Recipe |website=YouTube |date=29 August 2020 |access-date=12 August 2026}}</ref> * '''নেন্দ্ৰন কল (Nendran Banana):''' কেৰালাৰ এক বিশেষ প্ৰকাৰৰ পকা কেৰেলা কল। * '''गुৰ (Jaggery):''' পায়সখন মিঠা আৰু গাঢ় ৰং কৰিবলৈ চেনিৰ সলনি জুলীয়া গুৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। * '''নাৰিকলৰ গাখীৰ (Coconut Milk):''' ইয়াত গৰুৰ গাখীৰ ব্যৱহাৰ নহয়। নাৰিকলৰ পৰা উলিয়াই লোৱা ডাঠ (প্ৰথম গাখীৰ) আৰু পাতল (দ্বিতীয় ও তৃতীয় গাখীৰ) ব্যৱহাৰ কৰা হয়। * '''ঘিউ (Ghee):''' কল ভাজিবলৈ আৰু ইয়াৰ সুগন্ধ বৃদ্ধি কৰিবলৈ। * '''মচলা:''' ইলাচী গুড়ি আৰু শুকান আদাৰ গুড়ি (Chukku)। * '''সজ্জা (Garnish):''' ঘিউত ভজা কাজু, কিচমিচ আৰু সৰু সৰুকৈ কটা নাৰিকলৰ টুকুৰা (Thenga Kothu)। == প্ৰস্তুত প্ৰণালী == প্ৰথমে নেন্দ্ৰন কলখিনি ভাপত দি বা পানীত দি ভালদৰে সিজাই লোৱা হয়। তাৰ পিছত ইয়াৰ ভিতৰৰ ক'লা গুটিখিনি আঁতৰাই এটা মিহি পেষ্ট বা মণ্ড প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref name="recipe1"/> এটা গধুৰ তলি থকা পাত্ৰত (কেৰালাত পৰম্পৰাগতভাৱে 'উৰুলী' নামৰ ব্ৰঞ্জৰ পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়) ঘিউ গৰম কৰি কলৰ মণ্ডখিনি সুগন্ধি নোলোৱালৈকে ভালদৰে ভজা হয়। তাৰ পিছত ইয়াত গৰম কৰি লোৱা গুৰৰ ৰস ঢালি কলৰ সৈতে ঘন হোৱালৈকে সিজোৱা হয়। পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত, নাৰিকলৰ পাতল গাখীৰখিনি যোগ দি কম জুইত সিজিবলৈ দিয়া হয়। মিশ্ৰণটো ঘন হৈ আহিলে ইলাচী আৰু শুকান আদাৰ গুড়ি মিহলাই দিয়া হয়। শেষত আটাইতকৈ ডাঠ নাৰিকলৰ গাখীৰখিনি যোগ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ পিছত পায়সখন বেছি সময় উতলিবলৈ দিয়া নহয়, যাতে গাখীৰখিনি ফাটি নাযায়। নমাই থোৱাৰ পিছত ওপৰত ঘিউত সোণালীকৈ ভজা কাজু, kiচমিচ আৰু নাৰিকলৰ কটা টুকুৰা ছটিয়াই পৰিৱেশনৰ বাবে সজাই তোলা হয়।<ref name="mariasmenu"/> == পৰম্পৰা আৰু পৰিৱেশন == কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক খাদ্যাভ্যাসত পাজহাম প্ৰধমনৰ এক সুকীয়া স্থান আছে। ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান, বিবাহ বা ওণামৰ সাধ্যা ভোজত কলৰ পাতৰ তলৰ সোঁফালে ইয়াক পৰিৱেশন কৰা হয়। মালয়ালীসকলে প্ৰায়ে এই পায়সখন পকা কল আৰু মচমচেয়া পাপড় (Pappadam) পিটিকা কৰি একেলগে খাবলৈ ভাল পায়। == লগতে পঢ়ক == * [[পায়স]] * [[ওণাম সাধ্যা]] == তথ্য সংগ্ৰহ == {{reflist}} nxsqjhk4399nwfjr6h0vlxm7e8gklrt 626400 626399 2026-08-12T05:19:52Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 626400 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = পাজহাম প্ৰধমন | image = | image_size = | caption = | alternate_name = নেন্দ্ৰন পাজহাম পায়সম | country = [[ভাৰত]] | region = [[কেৰালা]] | course = মিঠা পদ (ডেজাৰ্ট) | type = [[পায়স]] / প্ৰধমন | served = গৰমে বা ঠাণ্ডাকৈ | main_ingredient = পকা নেন্দ্ৰন কল, গুৰ, নাৰিকলৰ গাখীৰ, ঘিউ | variations = অডা প্ৰধমন, কডলা পৰিপ্পু প্ৰধমন }} '''পাজহাম প্ৰধমন''' ({{lang-ml|പഴം പ്രഥമൻ}}, [[ইংৰাজী]]: Pazham Pradhaman) হৈছে দক্ষিণ ভাৰতৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ এবিধ পৰম্পৰাগত আৰু অত্যন্ত জনপ্ৰিয় মিঠা পদ বা [[পায়স]]।<ref name="mariasmenu">{{cite web |url=https://mariasmenu.com |title=Pazham Pradhaman (Nendran Pazham Payasam) – Rich Kerala Tradition |website=Marias Menu |access-date=12 August 2026}}</ref> কেৰালাৰ পৰম্পৰাগত ভোজ বা [[সাধ্যা]], বিশেষকৈ [[ওণাম]] আৰু [[বিষু]] উৎসৱৰ সময়ত এই পদবিধ মুখ্য ডেজাৰ্ট হিচাপে পৰিৱেশন কৰা হয়।<ref name="onamsadya">{{cite web |url=https://youtube.com |title=Pazham Pradhaman | Banana Payasam | Easy Pradhaman Recipe |website=YouTube |date=25 August 2022 |access-date=12 August 2026}}</ref> মালয়ালম ভাষাত ''পাজহাম'' মানে [[কল]] আৰু ''প্ৰধমন'' মানে প্ৰথম বা মুখ্য; অৰ্থাৎ ইয়াক পায়সসমূহৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ বুলি গণ্য কৰা হয়। == মূল উপাদানসমূহ == পাজহাম প্ৰধমনৰ প্ৰধান উপাদানসমূহ হ’ল:<ref name="recipe1">{{cite web |url=https://youtube.com |title=Nenthra Pazham Pradhaman || Banana Payasam Recipe |website=YouTube |date=29 August 2020 |access-date=12 August 2026}}</ref> * '''নেন্দ্ৰন কল (Nendran Banana):''' কেৰালাৰ এক বিশেষ প্ৰকাৰৰ পকা কেৰেলা কল। * '''गुৰ (Jaggery):''' পায়সখন মিঠা আৰু গাঢ় ৰং কৰিবলৈ চেনিৰ সলনি জুলীয়া গুৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। * '''নাৰিকলৰ গাখীৰ (Coconut Milk):''' ইয়াত গৰুৰ গাখীৰ ব্যৱহাৰ নহয়। নাৰিকলৰ পৰা উলিয়াই লোৱা ডাঠ (প্ৰথম গাখীৰ) আৰু পাতল (দ্বিতীয় ও তৃতীয় গাখীৰ) ব্যৱহাৰ কৰা হয়। * '''ঘিউ (Ghee):''' কল ভাজিবলৈ আৰু ইয়াৰ সুগন্ধ বৃদ্ধি কৰিবলৈ। * '''মচলা:''' ইলাচী গুড়ি আৰু শুকান আদাৰ গুড়ি (Chukku)। * '''সজ্জা (Garnish):''' ঘিউত ভজা কাজু, কিচমিচ আৰু সৰু সৰুকৈ কটা নাৰিকলৰ টুকুৰা (Thenga Kothu)। == প্ৰস্তুত প্ৰণালী == প্ৰথমে নেন্দ্ৰন কলখিনি ভাপত দি বা পানীত দি ভালদৰে সিজাই লোৱা হয়। তাৰ পিছত ইয়াৰ ভিতৰৰ ক'লা গুটিখিনি আঁতৰাই এটা মিহি পেষ্ট বা মণ্ড প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref name="recipe1"/> এটা গধুৰ তলি থকা পাত্ৰত (কেৰালাত পৰম্পৰাগতভাৱে 'উৰুলী' নামৰ ব্ৰঞ্জৰ পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়) ঘিউ গৰম কৰি কলৰ মণ্ডখিনি সুগন্ধি নোলোৱালৈকে ভালদৰে ভজা হয়। তাৰ পিছত ইয়াত গৰম কৰি লোৱা গুৰৰ ৰস ঢালি কলৰ সৈতে ঘন হোৱালৈকে সিজোৱা হয়। পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত, নাৰিকলৰ পাতল গাখীৰখিনি যোগ দি কম জুইত সিজিবলৈ দিয়া হয়। মিশ্ৰণটো ঘন হৈ আহিলে ইলাচী আৰু শুকান আদাৰ গুড়ি মিহলাই দিয়া হয়। শেষত আটাইতকৈ ডাঠ নাৰিকলৰ গাখীৰখিনি যোগ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ পিছত পায়সখন বেছি সময় উতলিবলৈ দিয়া নহয়, যাতে গাখীৰখিনি ফাটি নাযায়। নমাই থোৱাৰ পিছত ওপৰত ঘিউত সোণালীকৈ ভজা কাজু, kiচমিচ আৰু নাৰিকলৰ কটা টুকুৰা ছটিয়াই পৰিৱেশনৰ বাবে সজাই তোলা হয়।<ref name="mariasmenu"/> == পৰম্পৰা আৰু পৰিৱেশন == কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক খাদ্যাভ্যাসত পাজহাম প্ৰধমনৰ এক সুকীয়া স্থান আছে। ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান, বিবাহ বা ওণামৰ সাধ্যা ভোজত কলৰ পাতৰ তলৰ সোঁফালে ইয়াক পৰিৱেশন কৰা হয়। মালয়ালীসকলে প্ৰায়ে এই পায়সখন পকা কল আৰু মচমচেয়া পাপড় (Pappadam) পিটিকা কৰি একেলগে খাবলৈ ভাল পায়। == লগতে পঢ়ক == * [[পায়স]] * [[ওণাম সাধ্যা]] == তথ্য সংগ্ৰহ == {{reflist}} 1k3sjqldonkkzmzg8bvz7eb5fcq6ufr 626401 626400 2026-08-12T05:20:12Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 626401 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = পাজহাম প্ৰধমন | image = | image_size = | caption = | alternate_name = নেন্দ্ৰন পাজহাম পায়সম | country = [[ভাৰত]] | region = [[কেৰালা]] | course = মিঠা পদ (ডেজাৰ্ট) | type = [[পায়স]] / প্ৰধমন | served = গৰমে বা ঠাণ্ডাকৈ | main_ingredient = পকা নেন্দ্ৰন কল, গুৰ, নাৰিকলৰ গাখীৰ, ঘিউ | variations = অডা প্ৰধমন, কডলা পৰিপ্পু প্ৰধমন }} '''পাজহাম প্ৰধমন''' ({{lang-ml|പഴം പ്രഥമൻ}}, [[ইংৰাজী]]: Pazham Pradhaman) হৈছে দক্ষিণ ভাৰতৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ এবিধ পৰম্পৰাগত আৰু অত্যন্ত জনপ্ৰিয় মিঠা পদ বা [[পায়স]]।<ref name="mariasmenu">{{cite web |url=https://mariasmenu.com |title=Pazham Pradhaman (Nendran Pazham Payasam) – Rich Kerala Tradition |website=Marias Menu |access-date=12 August 2026}}</ref> কেৰালাৰ পৰম্পৰাগত ভোজ বা [[সাধ্যা]], বিশেষকৈ [[ওনাম]] আৰু [[বিষু]] উৎসৱৰ সময়ত এই পদবিধ মুখ্য ডেজাৰ্ট হিচাপে পৰিৱেশন কৰা হয়।<ref name="onamsadya">{{cite web |url=https://youtube.com |title=Pazham Pradhaman | Banana Payasam | Easy Pradhaman Recipe |website=YouTube |date=25 August 2022 |access-date=12 August 2026}}</ref> মালয়ালম ভাষাত ''পাজহাম'' মানে [[কল]] আৰু ''প্ৰধমন'' মানে প্ৰথম বা মুখ্য; অৰ্থাৎ ইয়াক পায়সসমূহৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ বুলি গণ্য কৰা হয়। == মূল উপাদানসমূহ == পাজহাম প্ৰধমনৰ প্ৰধান উপাদানসমূহ হ’ল:<ref name="recipe1">{{cite web |url=https://youtube.com |title=Nenthra Pazham Pradhaman || Banana Payasam Recipe |website=YouTube |date=29 August 2020 |access-date=12 August 2026}}</ref> * '''নেন্দ্ৰন কল (Nendran Banana):''' কেৰালাৰ এক বিশেষ প্ৰকাৰৰ পকা কেৰেলা কল। * '''गुৰ (Jaggery):''' পায়সখন মিঠা আৰু গাঢ় ৰং কৰিবলৈ চেনিৰ সলনি জুলীয়া গুৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। * '''নাৰিকলৰ গাখীৰ (Coconut Milk):''' ইয়াত গৰুৰ গাখীৰ ব্যৱহাৰ নহয়। নাৰিকলৰ পৰা উলিয়াই লোৱা ডাঠ (প্ৰথম গাখীৰ) আৰু পাতল (দ্বিতীয় ও তৃতীয় গাখীৰ) ব্যৱহাৰ কৰা হয়। * '''ঘিউ (Ghee):''' কল ভাজিবলৈ আৰু ইয়াৰ সুগন্ধ বৃদ্ধি কৰিবলৈ। * '''মচলা:''' ইলাচী গুড়ি আৰু শুকান আদাৰ গুড়ি (Chukku)। * '''সজ্জা (Garnish):''' ঘিউত ভজা কাজু, কিচমিচ আৰু সৰু সৰুকৈ কটা নাৰিকলৰ টুকুৰা (Thenga Kothu)। == প্ৰস্তুত প্ৰণালী == প্ৰথমে নেন্দ্ৰন কলখিনি ভাপত দি বা পানীত দি ভালদৰে সিজাই লোৱা হয়। তাৰ পিছত ইয়াৰ ভিতৰৰ ক'লা গুটিখিনি আঁতৰাই এটা মিহি পেষ্ট বা মণ্ড প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref name="recipe1"/> এটা গধুৰ তলি থকা পাত্ৰত (কেৰালাত পৰম্পৰাগতভাৱে 'উৰুলী' নামৰ ব্ৰঞ্জৰ পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়) ঘিউ গৰম কৰি কলৰ মণ্ডখিনি সুগন্ধি নোলোৱালৈকে ভালদৰে ভজা হয়। তাৰ পিছত ইয়াত গৰম কৰি লোৱা গুৰৰ ৰস ঢালি কলৰ সৈতে ঘন হোৱালৈকে সিজোৱা হয়। পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত, নাৰিকলৰ পাতল গাখীৰখিনি যোগ দি কম জুইত সিজিবলৈ দিয়া হয়। মিশ্ৰণটো ঘন হৈ আহিলে ইলাচী আৰু শুকান আদাৰ গুড়ি মিহলাই দিয়া হয়। শেষত আটাইতকৈ ডাঠ নাৰিকলৰ গাখীৰখিনি যোগ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ পিছত পায়সখন বেছি সময় উতলিবলৈ দিয়া নহয়, যাতে গাখীৰখিনি ফাটি নাযায়। নমাই থোৱাৰ পিছত ওপৰত ঘিউত সোণালীকৈ ভজা কাজু, kiচমিচ আৰু নাৰিকলৰ কটা টুকুৰা ছটিয়াই পৰিৱেশনৰ বাবে সজাই তোলা হয়।<ref name="mariasmenu"/> == পৰম্পৰা আৰু পৰিৱেশন == কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক খাদ্যাভ্যাসত পাজহাম প্ৰধমনৰ এক সুকীয়া স্থান আছে। ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান, বিবাহ বা ওণামৰ সাধ্যা ভোজত কলৰ পাতৰ তলৰ সোঁফালে ইয়াক পৰিৱেশন কৰা হয়। মালয়ালীসকলে প্ৰায়ে এই পায়সখন পকা কল আৰু মচমচেয়া পাপড় (Pappadam) পিটিকা কৰি একেলগে খাবলৈ ভাল পায়। == লগতে পঢ়ক == * [[পায়স]] * [[ওণাম সাধ্যা]] == তথ্য সংগ্ৰহ == {{reflist}} f2lpqhx53c1x0c8v0ocu6qfo8zgbwib 626403 626401 2026-08-12T05:23:10Z Kandarpajit Kallol 6257 626403 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = পাজহাম প্ৰধমন | image = | image_size = | caption = | alternate_name = নেন্দ্ৰন পাজহাম পায়সম | country = [[ভাৰত]] | region = [[কেৰালা]] | course = মিঠা পদ (ডেজাৰ্ট) | type = [[পায়স]] / প্ৰধমন | served = গৰমে বা ঠাণ্ডাকৈ | main_ingredient = পকা নেন্দ্ৰন কল, গুৰ, নাৰিকলৰ গাখীৰ, ঘিউ | variations = অডা প্ৰধমন, কডলা পৰিপ্পু প্ৰধমন }} '''পাজহাম প্ৰধমন''' ({{lang-ml|പഴം പ്രഥമൻ}}, [[ইংৰাজী]]: Pazham Pradhaman) হৈছে দক্ষিণ ভাৰতৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ এবিধ পৰম্পৰাগত আৰু অত্যন্ত জনপ্ৰিয় মিঠা পদ বা [[পায়স]]।<ref name="mariasmenu">{{cite web |url=https://mariasmenu.com |title=Pazham Pradhaman (Nendran Pazham Payasam) – Rich Kerala Tradition |website=Marias Menu |access-date=12 August 2026}}</ref> কেৰালাৰ পৰম্পৰাগত ভোজ বা [[সাধ্যা]], বিশেষকৈ [[ওনাম]] আৰু [[বিষু]] উৎসৱৰ সময়ত এই পদবিধ মুখ্য ডেজাৰ্ট হিচাপে পৰিৱেশন কৰা হয়।<ref name="onamsadya">{{cite web |url=https://youtube.com |title=Pazham Pradhaman | Banana Payasam | Easy Pradhaman Recipe |website=YouTube |date=25 August 2022 |access-date=12 August 2026}}</ref> মালয়ালম ভাষাত ''পাজহাম'' মানে [[কল]] আৰু ''প্ৰধমন'' মানে প্ৰথম বা মুখ্য; অৰ্থাৎ ইয়াক পায়সসমূহৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ বুলি গণ্য কৰা হয়। == মূল উপাদানসমূহ == পাজহাম প্ৰধমনৰ প্ৰধান উপাদানসমূহ হ’ল:<ref name="recipe1">{{cite web |url=https://youtube.com |title=Nenthra Pazham Pradhaman || Banana Payasam Recipe |website=YouTube |date=29 August 2020 |access-date=12 August 2026}}</ref> * '''নেন্দ্ৰন কল (Nendran Banana):''' কেৰালাৰ এক বিশেষ প্ৰকাৰৰ পকা কেৰেলা কল। * '''[[গুড়]]:''' [[পায়স]] মিঠা আৰু গাঢ় ৰং কৰিবলৈ [[চেনি]]ৰ সলনি জুলীয়া [[গুড়]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। * '''[[নাৰিকলৰ গাখীৰ]]:''' ইয়াত গৰুৰ [[গাখীৰ]] ব্যৱহাৰ নহয়। [[নাৰিকল[]ৰ পৰা উলিয়াই লোৱা ডাঠ (প্ৰথম গাখীৰ) আৰু পাতল (দ্বিতীয় ও তৃতীয় গাখীৰ) ব্যৱহাৰ কৰা হয়। * '''[[ঘিউ]]:''' কল ভাজিবলৈ আৰু ইয়াৰ সুগন্ধ বৃদ্ধি কৰিবলৈ। * '''[[মচলা]]:''' [[ইলাচী]] গুড়ি আৰু শুকান [[আদা]]ৰ গুড়ি ''(চুক্কু)''। * '''সজ্জা (Garnish):''' ঘিউত ভজা [[কাজু বাদাম|কাজু]], [[কিচমিচ]] আৰু সৰু সৰুকৈ কটা নাৰিকলৰ টুকুৰা ''(থেংগা কথু)''। == প্ৰস্তুত প্ৰণালী == প্ৰথমে নেন্দ্ৰন কলখিনি ভাপত দি বা পানীত দি ভালদৰে সিজাই লোৱা হয়। তাৰ পিছত ইয়াৰ ভিতৰৰ ক'লা গুটিখিনি আঁতৰাই এটা মিহি পেষ্ট বা মণ্ড প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref name="recipe1"/> এটা গধুৰ তলি থকা পাত্ৰত (কেৰালাত পৰম্পৰাগতভাৱে 'উৰুলী' নামৰ ব্ৰঞ্জৰ পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়) ঘিউ গৰম কৰি কলৰ মণ্ডখিনি সুগন্ধি নোলোৱালৈকে ভালদৰে ভজা হয়। তাৰ পিছত ইয়াত গৰম কৰি লোৱা গুৰৰ ৰস ঢালি কলৰ সৈতে ঘন হোৱালৈকে সিজোৱা হয়। পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত, নাৰিকলৰ পাতল গাখীৰখিনি যোগ দি কম জুইত সিজিবলৈ দিয়া হয়। মিশ্ৰণটো ঘন হৈ আহিলে ইলাচী আৰু শুকান আদাৰ গুড়ি মিহলাই দিয়া হয়। শেষত আটাইতকৈ ডাঠ নাৰিকলৰ গাখীৰখিনি যোগ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ পিছত পায়সখন বেছি সময় উতলিবলৈ দিয়া নহয়, যাতে গাখীৰখিনি ফাটি নাযায়। নমাই থোৱাৰ পিছত ওপৰত ঘিউত সোণালীকৈ ভজা কাজু, kiচমিচ আৰু নাৰিকলৰ কটা টুকুৰা ছটিয়াই পৰিৱেশনৰ বাবে সজাই তোলা হয়।<ref name="mariasmenu"/> == পৰম্পৰা আৰু পৰিৱেশন == কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক খাদ্যাভ্যাসত পাজহাম প্ৰধমনৰ এক সুকীয়া স্থান আছে। ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান, বিবাহ বা ওণামৰ সাধ্যা ভোজত কলৰ পাতৰ তলৰ সোঁফালে ইয়াক পৰিৱেশন কৰা হয়। মালয়ালীসকলে প্ৰায়ে এই পায়সখন পকা কল আৰু মচমচেয়া পাপড় (Pappadam) পিটিকা কৰি একেলগে খাবলৈ ভাল পায়। == লগতে পঢ়ক == * [[পায়স]] * [[ওণাম সাধ্যা]] == তথ্য সংগ্ৰহ == {{reflist}} byatc92dfezh6sv1yhdbrkygpc4qwaw 626404 626403 2026-08-12T05:23:42Z Kandarpajit Kallol 6257 626404 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = পাজহাম প্ৰধমন | image = | image_size = | caption = | alternate_name = নেন্দ্ৰন পাজহাম পায়সম | country = [[ভাৰত]] | region = [[কেৰালা]] | course = মিঠা পদ (ডেজাৰ্ট) | type = [[পায়স]] / প্ৰধমন | served = গৰমে বা ঠাণ্ডাকৈ | main_ingredient = পকা নেন্দ্ৰন কল, গুৰ, নাৰিকলৰ গাখীৰ, ঘিউ | variations = অডা প্ৰধমন, কডলা পৰিপ্পু প্ৰধমন }} '''পাজহাম প্ৰধমন''' ({{lang-ml|പഴം പ്രഥമൻ}}, [[ইংৰাজী]]: Pazham Pradhaman) হৈছে দক্ষিণ ভাৰতৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ এবিধ পৰম্পৰাগত আৰু অত্যন্ত জনপ্ৰিয় মিঠা পদ বা [[পায়স]]।<ref name="mariasmenu">{{cite web |url=https://mariasmenu.com |title=Pazham Pradhaman (Nendran Pazham Payasam) – Rich Kerala Tradition |website=Marias Menu |access-date=12 August 2026}}</ref> কেৰালাৰ পৰম্পৰাগত ভোজ বা [[সাধ্যা]], বিশেষকৈ [[ওনাম]] আৰু [[বিষু]] উৎসৱৰ সময়ত এই পদবিধ মুখ্য ডেজাৰ্ট হিচাপে পৰিৱেশন কৰা হয়।<ref name="onamsadya">{{cite web |url=https://youtube.com |title=Pazham Pradhaman | Banana Payasam | Easy Pradhaman Recipe |website=YouTube |date=25 August 2022 |access-date=12 August 2026}}</ref> মালয়ালম ভাষাত ''পাজহাম'' মানে [[কল]] আৰু ''প্ৰধমন'' মানে প্ৰথম বা মুখ্য; অৰ্থাৎ ইয়াক পায়সসমূহৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ বুলি গণ্য কৰা হয়। == মূল উপাদানসমূহ == পাজহাম প্ৰধমনৰ প্ৰধান উপাদানসমূহ হ’ল:<ref name="recipe1">{{cite web |url=https://youtube.com |title=Nenthra Pazham Pradhaman || Banana Payasam Recipe |website=YouTube |date=29 August 2020 |access-date=12 August 2026}}</ref> * '''নেন্দ্ৰন কল (Nendran Banana):''' কেৰালাৰ এক বিশেষ প্ৰকাৰৰ পকা কেৰেলা কল। * '''[[গুড়]]:''' [[পায়স]] মিঠা আৰু গাঢ় ৰং কৰিবলৈ [[চেনি]]ৰ সলনি জুলীয়া [[গুড়]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। * '''[[নাৰিকলৰ গাখীৰ]]:''' ইয়াত গৰুৰ [[গাখীৰ]] ব্যৱহাৰ নহয়। [[নাৰিকল[]ৰ পৰা উলিয়াই লোৱা ডাঠ (প্ৰথম গাখীৰ) আৰু পাতল (দ্বিতীয় ও তৃতীয় গাখীৰ) ব্যৱহাৰ কৰা হয়। * '''[[ঘিউ]]:''' কল ভাজিবলৈ আৰু ইয়াৰ সুগন্ধ বৃদ্ধি কৰিবলৈ। * '''[[মচলা]]:''' [[ইলাচী]] গুড়ি আৰু শুকান [[আদা]]ৰ গুড়ি ''(চুক্কু)''। * '''সজ্জা (Garnish):''' ঘিউত ভজা [[কাজু বাদাম|কাজু]], [[কিচমিচ]] আৰু সৰু সৰুকৈ কটা নাৰিকলৰ টুকুৰা ''(থেংগা কথু)''। == প্ৰস্তুত প্ৰণালী == প্ৰথমে নেন্দ্ৰন কলখিনি ভাপত দি বা পানীত দি ভালদৰে সিজাই লোৱা হয়। তাৰ পিছত ইয়াৰ ভিতৰৰ ক'লা গুটিখিনি আঁতৰাই এটা মিহি পেষ্ট বা মণ্ড প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref name="recipe1"/> এটা গধুৰ তলি থকা পাত্ৰত (কেৰালাত পৰম্পৰাগতভাৱে 'উৰুলী' নামৰ ব্ৰঞ্জৰ পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়) ঘিউ গৰম কৰি কলৰ মণ্ডখিনি সুগন্ধি নোলোৱালৈকে ভালদৰে ভজা হয়। তাৰ পিছত ইয়াত গৰম কৰি লোৱা গুৰৰ ৰস ঢালি কলৰ সৈতে ঘন হোৱালৈকে সিজোৱা হয়। পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত, নাৰিকলৰ পাতল গাখীৰখিনি যোগ দি কম জুইত সিজিবলৈ দিয়া হয়। মিশ্ৰণটো ঘন হৈ আহিলে ইলাচী আৰু শুকান আদাৰ গুড়ি মিহলাই দিয়া হয়। শেষত আটাইতকৈ ডাঠ নাৰিকলৰ গাখীৰখিনি যোগ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ পিছত পায়সখন বেছি সময় উতলিবলৈ দিয়া নহয়, যাতে গাখীৰখিনি ফাটি নাযায়। নমাই থোৱাৰ পিছত ওপৰত ঘিউত সোণালীকৈ ভজা কাজু, কিচমিচ আৰু নাৰিকলৰ কটা টুকুৰা ছটিয়াই পৰিৱেশনৰ বাবে সজাই তোলা হয়।<ref name="mariasmenu"/> == পৰম্পৰা আৰু পৰিৱেশন == কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক খাদ্যাভ্যাসত পাজহাম প্ৰধমনৰ এক সুকীয়া স্থান আছে। ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান, বিবাহ বা ওণামৰ সাধ্যা ভোজত কলৰ পাতৰ তলৰ সোঁফালে ইয়াক পৰিৱেশন কৰা হয়। মালয়ালীসকলে প্ৰায়ে এই পায়সখন পকা কল আৰু মচমচেয়া পাপড় (Pappadam) পিটিকা কৰি একেলগে খাবলৈ ভাল পায়। == লগতে পঢ়ক == * [[পায়স]] * [[ওণাম সাধ্যা]] == তথ্য সংগ্ৰহ == {{reflist}} dziftrsou9f4clps46w0on37ewlvsct 626405 626404 2026-08-12T05:24:24Z Kandarpajit Kallol 6257 /* পৰম্পৰা আৰু পৰিৱেশন */ 626405 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = পাজহাম প্ৰধমন | image = | image_size = | caption = | alternate_name = নেন্দ্ৰন পাজহাম পায়সম | country = [[ভাৰত]] | region = [[কেৰালা]] | course = মিঠা পদ (ডেজাৰ্ট) | type = [[পায়স]] / প্ৰধমন | served = গৰমে বা ঠাণ্ডাকৈ | main_ingredient = পকা নেন্দ্ৰন কল, গুৰ, নাৰিকলৰ গাখীৰ, ঘিউ | variations = অডা প্ৰধমন, কডলা পৰিপ্পু প্ৰধমন }} '''পাজহাম প্ৰধমন''' ({{lang-ml|പഴം പ്രഥമൻ}}, [[ইংৰাজী]]: Pazham Pradhaman) হৈছে দক্ষিণ ভাৰতৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ এবিধ পৰম্পৰাগত আৰু অত্যন্ত জনপ্ৰিয় মিঠা পদ বা [[পায়স]]।<ref name="mariasmenu">{{cite web |url=https://mariasmenu.com |title=Pazham Pradhaman (Nendran Pazham Payasam) – Rich Kerala Tradition |website=Marias Menu |access-date=12 August 2026}}</ref> কেৰালাৰ পৰম্পৰাগত ভোজ বা [[সাধ্যা]], বিশেষকৈ [[ওনাম]] আৰু [[বিষু]] উৎসৱৰ সময়ত এই পদবিধ মুখ্য ডেজাৰ্ট হিচাপে পৰিৱেশন কৰা হয়।<ref name="onamsadya">{{cite web |url=https://youtube.com |title=Pazham Pradhaman | Banana Payasam | Easy Pradhaman Recipe |website=YouTube |date=25 August 2022 |access-date=12 August 2026}}</ref> মালয়ালম ভাষাত ''পাজহাম'' মানে [[কল]] আৰু ''প্ৰধমন'' মানে প্ৰথম বা মুখ্য; অৰ্থাৎ ইয়াক পায়সসমূহৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ বুলি গণ্য কৰা হয়। == মূল উপাদানসমূহ == পাজহাম প্ৰধমনৰ প্ৰধান উপাদানসমূহ হ’ল:<ref name="recipe1">{{cite web |url=https://youtube.com |title=Nenthra Pazham Pradhaman || Banana Payasam Recipe |website=YouTube |date=29 August 2020 |access-date=12 August 2026}}</ref> * '''নেন্দ্ৰন কল (Nendran Banana):''' কেৰালাৰ এক বিশেষ প্ৰকাৰৰ পকা কেৰেলা কল। * '''[[গুড়]]:''' [[পায়স]] মিঠা আৰু গাঢ় ৰং কৰিবলৈ [[চেনি]]ৰ সলনি জুলীয়া [[গুড়]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। * '''[[নাৰিকলৰ গাখীৰ]]:''' ইয়াত গৰুৰ [[গাখীৰ]] ব্যৱহাৰ নহয়। [[নাৰিকল[]ৰ পৰা উলিয়াই লোৱা ডাঠ (প্ৰথম গাখীৰ) আৰু পাতল (দ্বিতীয় ও তৃতীয় গাখীৰ) ব্যৱহাৰ কৰা হয়। * '''[[ঘিউ]]:''' কল ভাজিবলৈ আৰু ইয়াৰ সুগন্ধ বৃদ্ধি কৰিবলৈ। * '''[[মচলা]]:''' [[ইলাচী]] গুড়ি আৰু শুকান [[আদা]]ৰ গুড়ি ''(চুক্কু)''। * '''সজ্জা (Garnish):''' ঘিউত ভজা [[কাজু বাদাম|কাজু]], [[কিচমিচ]] আৰু সৰু সৰুকৈ কটা নাৰিকলৰ টুকুৰা ''(থেংগা কথু)''। == প্ৰস্তুত প্ৰণালী == প্ৰথমে নেন্দ্ৰন কলখিনি ভাপত দি বা পানীত দি ভালদৰে সিজাই লোৱা হয়। তাৰ পিছত ইয়াৰ ভিতৰৰ ক'লা গুটিখিনি আঁতৰাই এটা মিহি পেষ্ট বা মণ্ড প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref name="recipe1"/> এটা গধুৰ তলি থকা পাত্ৰত (কেৰালাত পৰম্পৰাগতভাৱে 'উৰুলী' নামৰ ব্ৰঞ্জৰ পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়) ঘিউ গৰম কৰি কলৰ মণ্ডখিনি সুগন্ধি নোলোৱালৈকে ভালদৰে ভজা হয়। তাৰ পিছত ইয়াত গৰম কৰি লোৱা গুৰৰ ৰস ঢালি কলৰ সৈতে ঘন হোৱালৈকে সিজোৱা হয়। পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত, নাৰিকলৰ পাতল গাখীৰখিনি যোগ দি কম জুইত সিজিবলৈ দিয়া হয়। মিশ্ৰণটো ঘন হৈ আহিলে ইলাচী আৰু শুকান আদাৰ গুড়ি মিহলাই দিয়া হয়। শেষত আটাইতকৈ ডাঠ নাৰিকলৰ গাখীৰখিনি যোগ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ পিছত পায়সখন বেছি সময় উতলিবলৈ দিয়া নহয়, যাতে গাখীৰখিনি ফাটি নাযায়। নমাই থোৱাৰ পিছত ওপৰত ঘিউত সোণালীকৈ ভজা কাজু, কিচমিচ আৰু নাৰিকলৰ কটা টুকুৰা ছটিয়াই পৰিৱেশনৰ বাবে সজাই তোলা হয়।<ref name="mariasmenu"/> == পৰম্পৰা আৰু পৰিৱেশন == কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক খাদ্যাভ্যাসত পাজহাম প্ৰধমনৰ এক সুকীয়া স্থান আছে। ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান, বিবাহ বা ওণামৰ সাধ্যা ভোজত কলৰ পাতৰ তলৰ সোঁফালে ইয়াক পৰিৱেশন কৰা হয়। মালয়ালীসকলে প্ৰায়ে এই পায়সখন পকা কল আৰু মচমচেয়া [[পাপড়]] পিটিকা কৰি একেলগে খাবলৈ ভাল পায়। == লগতে পঢ়ক == * [[পায়স]] * [[ওণাম সাধ্যা]] == তথ্য সংগ্ৰহ == {{reflist}} g8hjh2tuat21xjh73cr61w6yk9t8uyw 626406 626405 2026-08-12T05:24:37Z Kandarpajit Kallol 6257 626406 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = পাজহাম প্ৰধমন | image = | image_size = | caption = | alternate_name = নেন্দ্ৰন পাজহাম পায়সম | country = [[ভাৰত]] | region = [[কেৰালা]] | course = মিঠা পদ (ডেজাৰ্ট) | type = [[পায়স]] / প্ৰধমন | served = গৰমে বা ঠাণ্ডাকৈ | main_ingredient = পকা নেন্দ্ৰন কল, গুৰ, নাৰিকলৰ গাখীৰ, ঘিউ | variations = অডা প্ৰধমন, কডলা পৰিপ্পু প্ৰধমন }} '''পাজহাম প্ৰধমন''' ({{lang-ml|പഴം പ്രഥമൻ}}, [[ইংৰাজী]]: Pazham Pradhaman) হৈছে দক্ষিণ ভাৰতৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ এবিধ পৰম্পৰাগত আৰু অত্যন্ত জনপ্ৰিয় মিঠা পদ বা [[পায়স]]।<ref name="mariasmenu">{{cite web |url=https://mariasmenu.com |title=Pazham Pradhaman (Nendran Pazham Payasam) – Rich Kerala Tradition |website=Marias Menu |access-date=12 August 2026}}</ref> কেৰালাৰ পৰম্পৰাগত ভোজ বা [[সাধ্যা]], বিশেষকৈ [[ওনাম]] আৰু [[বিষু]] উৎসৱৰ সময়ত এই পদবিধ মুখ্য ডেজাৰ্ট হিচাপে পৰিৱেশন কৰা হয়।<ref name="onamsadya">{{cite web |url=https://youtube.com |title=Pazham Pradhaman | Banana Payasam | Easy Pradhaman Recipe |website=YouTube |date=25 August 2022 |access-date=12 August 2026}}</ref> মালয়ালম ভাষাত ''পাজহাম'' মানে [[কল]] আৰু ''প্ৰধমন'' মানে প্ৰথম বা মুখ্য; অৰ্থাৎ ইয়াক পায়সসমূহৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ বুলি গণ্য কৰা হয়। == মূল উপাদানসমূহ == পাজহাম প্ৰধমনৰ প্ৰধান উপাদানসমূহ হ’ল:<ref name="recipe1">{{cite web |url=https://youtube.com |title=Nenthra Pazham Pradhaman || Banana Payasam Recipe |website=YouTube |date=29 August 2020 |access-date=12 August 2026}}</ref> * '''নেন্দ্ৰন কল (Nendran Banana):''' কেৰালাৰ এক বিশেষ প্ৰকাৰৰ পকা কেৰেলা কল। * '''[[গুড়]]:''' [[পায়স]] মিঠা আৰু গাঢ় ৰং কৰিবলৈ [[চেনি]]ৰ সলনি জুলীয়া [[গুড়]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। * '''[[নাৰিকলৰ গাখীৰ]]:''' ইয়াত গৰুৰ [[গাখীৰ]] ব্যৱহাৰ নহয়। [[নাৰিকল[]ৰ পৰা উলিয়াই লোৱা ডাঠ (প্ৰথম গাখীৰ) আৰু পাতল (দ্বিতীয় ও তৃতীয় গাখীৰ) ব্যৱহাৰ কৰা হয়। * '''[[ঘিউ]]:''' কল ভাজিবলৈ আৰু ইয়াৰ সুগন্ধ বৃদ্ধি কৰিবলৈ। * '''[[মচলা]]:''' [[ইলাচী]] গুড়ি আৰু শুকান [[আদা]]ৰ গুড়ি ''(চুক্কু)''। * '''সজ্জা (Garnish):''' ঘিউত ভজা [[কাজু বাদাম|কাজু]], [[কিচমিচ]] আৰু সৰু সৰুকৈ কটা নাৰিকলৰ টুকুৰা ''(থেংগা কথু)''। == প্ৰস্তুত প্ৰণালী == প্ৰথমে নেন্দ্ৰন কলখিনি ভাপত দি বা পানীত দি ভালদৰে সিজাই লোৱা হয়। তাৰ পিছত ইয়াৰ ভিতৰৰ ক'লা গুটিখিনি আঁতৰাই এটা মিহি পেষ্ট বা মণ্ড প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref name="recipe1"/> এটা গধুৰ তলি থকা পাত্ৰত (কেৰালাত পৰম্পৰাগতভাৱে 'উৰুলী' নামৰ ব্ৰঞ্জৰ পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়) ঘিউ গৰম কৰি কলৰ মণ্ডখিনি সুগন্ধি নোলোৱালৈকে ভালদৰে ভজা হয়। তাৰ পিছত ইয়াত গৰম কৰি লোৱা গুৰৰ ৰস ঢালি কলৰ সৈতে ঘন হোৱালৈকে সিজোৱা হয়। পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত, নাৰিকলৰ পাতল গাখীৰখিনি যোগ দি কম জুইত সিজিবলৈ দিয়া হয়। মিশ্ৰণটো ঘন হৈ আহিলে ইলাচী আৰু শুকান আদাৰ গুড়ি মিহলাই দিয়া হয়। শেষত আটাইতকৈ ডাঠ নাৰিকলৰ গাখীৰখিনি যোগ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ পিছত পায়সখন বেছি সময় উতলিবলৈ দিয়া নহয়, যাতে গাখীৰখিনি ফাটি নাযায়। নমাই থোৱাৰ পিছত ওপৰত ঘিউত সোণালীকৈ ভজা কাজু, কিচমিচ আৰু নাৰিকলৰ কটা টুকুৰা ছটিয়াই পৰিৱেশনৰ বাবে সজাই তোলা হয়।<ref name="mariasmenu"/> == পৰম্পৰা আৰু পৰিৱেশন == কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক খাদ্যাভ্যাসত পাজহাম প্ৰধমনৰ এক সুকীয়া স্থান আছে। ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান, বিবাহ বা ওণামৰ সাধ্যা ভোজত কলৰ পাতৰ তলৰ সোঁফালে ইয়াক পৰিৱেশন কৰা হয়। মালয়ালীসকলে প্ৰায়ে এই পায়সখন পকা কল আৰু মচমচেয়া [[পাপড়]] পিটিকা কৰি একেলগে খাবলৈ ভাল পায়। == লগতে পঢ়ক == * [[পায়স]] * [[সাধ্যা]] == তথ্য সংগ্ৰহ == {{reflist}} fev1miftxdiutq8cpmnw3id0yhvt2v9 626407 626406 2026-08-12T05:24:51Z Kandarpajit Kallol 6257 626407 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = পাজহাম প্ৰধমন | image = | image_size = | caption = | alternate_name = নেন্দ্ৰন পাজহাম পায়সম | country = [[ভাৰত]] | region = [[কেৰালা]] | course = মিঠা পদ (ডেজাৰ্ট) | type = [[পায়স]] / প্ৰধমন | served = গৰমে বা ঠাণ্ডাকৈ | main_ingredient = পকা নেন্দ্ৰন কল, গুৰ, নাৰিকলৰ গাখীৰ, ঘিউ | variations = অডা প্ৰধমন, কডলা পৰিপ্পু প্ৰধমন }} '''পাজহাম প্ৰধমন''' ({{lang-ml|പഴം പ്രഥമൻ}}, [[ইংৰাজী]]: Pazham Pradhaman) হৈছে দক্ষিণ ভাৰতৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ এবিধ পৰম্পৰাগত আৰু অত্যন্ত জনপ্ৰিয় মিঠা পদ বা [[পায়স]]।<ref name="mariasmenu">{{cite web |url=https://mariasmenu.com |title=Pazham Pradhaman (Nendran Pazham Payasam) – Rich Kerala Tradition |website=Marias Menu |access-date=12 August 2026}}</ref> কেৰালাৰ পৰম্পৰাগত ভোজ বা [[সাধ্যা]], বিশেষকৈ [[ওনাম]] আৰু [[বিষু]] উৎসৱৰ সময়ত এই পদবিধ মুখ্য ডেজাৰ্ট হিচাপে পৰিৱেশন কৰা হয়।<ref name="onamsadya">{{cite web |url=https://youtube.com |title=Pazham Pradhaman | Banana Payasam | Easy Pradhaman Recipe |website=YouTube |date=25 August 2022 |access-date=12 August 2026}}</ref> মালয়ালম ভাষাত ''পাজহাম'' মানে [[কল]] আৰু ''প্ৰধমন'' মানে প্ৰথম বা মুখ্য; অৰ্থাৎ ইয়াক পায়সসমূহৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ বুলি গণ্য কৰা হয়। == মূল উপাদানসমূহ == পাজহাম প্ৰধমনৰ প্ৰধান উপাদানসমূহ হ’ল:<ref name="recipe1">{{cite web |url=https://youtube.com |title=Nenthra Pazham Pradhaman || Banana Payasam Recipe |website=YouTube |date=29 August 2020 |access-date=12 August 2026}}</ref> * '''নেন্দ্ৰন কল (Nendran Banana):''' কেৰালাৰ এক বিশেষ প্ৰকাৰৰ পকা কেৰেলা কল। * '''[[গুড়]]:''' [[পায়স]] মিঠা আৰু গাঢ় ৰং কৰিবলৈ [[চেনি]]ৰ সলনি জুলীয়া [[গুড়]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। * '''[[নাৰিকলৰ গাখীৰ]]:''' ইয়াত গৰুৰ [[গাখীৰ]] ব্যৱহাৰ নহয়। [[নাৰিকল[]ৰ পৰা উলিয়াই লোৱা ডাঠ (প্ৰথম গাখীৰ) আৰু পাতল (দ্বিতীয় ও তৃতীয় গাখীৰ) ব্যৱহাৰ কৰা হয়। * '''[[ঘিউ]]:''' কল ভাজিবলৈ আৰু ইয়াৰ সুগন্ধ বৃদ্ধি কৰিবলৈ। * '''[[মচলা]]:''' [[ইলাচী]] গুড়ি আৰু শুকান [[আদা]]ৰ গুড়ি ''(চুক্কু)''। * '''সজ্জা (Garnish):''' ঘিউত ভজা [[কাজু বাদাম|কাজু]], [[কিচমিচ]] আৰু সৰু সৰুকৈ কটা নাৰিকলৰ টুকুৰা ''(থেংগা কথু)''। == প্ৰস্তুত প্ৰণালী == প্ৰথমে নেন্দ্ৰন কলখিনি ভাপত দি বা পানীত দি ভালদৰে সিজাই লোৱা হয়। তাৰ পিছত ইয়াৰ ভিতৰৰ ক'লা গুটিখিনি আঁতৰাই এটা মিহি পেষ্ট বা মণ্ড প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref name="recipe1"/> এটা গধুৰ তলি থকা পাত্ৰত (কেৰালাত পৰম্পৰাগতভাৱে 'উৰুলী' নামৰ ব্ৰঞ্জৰ পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়) ঘিউ গৰম কৰি কলৰ মণ্ডখিনি সুগন্ধি নোলোৱালৈকে ভালদৰে ভজা হয়। তাৰ পিছত ইয়াত গৰম কৰি লোৱা গুৰৰ ৰস ঢালি কলৰ সৈতে ঘন হোৱালৈকে সিজোৱা হয়। পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত, নাৰিকলৰ পাতল গাখীৰখিনি যোগ দি কম জুইত সিজিবলৈ দিয়া হয়। মিশ্ৰণটো ঘন হৈ আহিলে ইলাচী আৰু শুকান আদাৰ গুড়ি মিহলাই দিয়া হয়। শেষত আটাইতকৈ ডাঠ নাৰিকলৰ গাখীৰখিনি যোগ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ পিছত পায়সখন বেছি সময় উতলিবলৈ দিয়া নহয়, যাতে গাখীৰখিনি ফাটি নাযায়। নমাই থোৱাৰ পিছত ওপৰত ঘিউত সোণালীকৈ ভজা কাজু, কিচমিচ আৰু নাৰিকলৰ কটা টুকুৰা ছটিয়াই পৰিৱেশনৰ বাবে সজাই তোলা হয়।<ref name="mariasmenu"/> == পৰম্পৰা আৰু পৰিৱেশন == কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক খাদ্যাভ্যাসত পাজহাম প্ৰধমনৰ এক সুকীয়া স্থান আছে। ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান, বিবাহ বা ওণামৰ সাধ্যা ভোজত কলৰ পাতৰ তলৰ সোঁফালে ইয়াক পৰিৱেশন কৰা হয়। মালয়ালীসকলে প্ৰায়ে এই পায়সখন পকা কল আৰু মচমচেয়া [[পাপড়]] পিটিকা কৰি একেলগে খাবলৈ ভাল পায়। == লগতে পঢ়ক == * [[পায়স]] * [[সাধ্যা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} 6u0y3hma9s27de27kiohjgxrmpia31z 626408 626407 2026-08-12T05:25:04Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:কেৰালাৰ খাদ‍্য]] using [[WP:HC|HotCat]] 626408 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = পাজহাম প্ৰধমন | image = | image_size = | caption = | alternate_name = নেন্দ্ৰন পাজহাম পায়সম | country = [[ভাৰত]] | region = [[কেৰালা]] | course = মিঠা পদ (ডেজাৰ্ট) | type = [[পায়স]] / প্ৰধমন | served = গৰমে বা ঠাণ্ডাকৈ | main_ingredient = পকা নেন্দ্ৰন কল, গুৰ, নাৰিকলৰ গাখীৰ, ঘিউ | variations = অডা প্ৰধমন, কডলা পৰিপ্পু প্ৰধমন }} '''পাজহাম প্ৰধমন''' ({{lang-ml|പഴം പ്രഥമൻ}}, [[ইংৰাজী]]: Pazham Pradhaman) হৈছে দক্ষিণ ভাৰতৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ এবিধ পৰম্পৰাগত আৰু অত্যন্ত জনপ্ৰিয় মিঠা পদ বা [[পায়স]]।<ref name="mariasmenu">{{cite web |url=https://mariasmenu.com |title=Pazham Pradhaman (Nendran Pazham Payasam) – Rich Kerala Tradition |website=Marias Menu |access-date=12 August 2026}}</ref> কেৰালাৰ পৰম্পৰাগত ভোজ বা [[সাধ্যা]], বিশেষকৈ [[ওনাম]] আৰু [[বিষু]] উৎসৱৰ সময়ত এই পদবিধ মুখ্য ডেজাৰ্ট হিচাপে পৰিৱেশন কৰা হয়।<ref name="onamsadya">{{cite web |url=https://youtube.com |title=Pazham Pradhaman | Banana Payasam | Easy Pradhaman Recipe |website=YouTube |date=25 August 2022 |access-date=12 August 2026}}</ref> মালয়ালম ভাষাত ''পাজহাম'' মানে [[কল]] আৰু ''প্ৰধমন'' মানে প্ৰথম বা মুখ্য; অৰ্থাৎ ইয়াক পায়সসমূহৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ বুলি গণ্য কৰা হয়। == মূল উপাদানসমূহ == পাজহাম প্ৰধমনৰ প্ৰধান উপাদানসমূহ হ’ল:<ref name="recipe1">{{cite web |url=https://youtube.com |title=Nenthra Pazham Pradhaman || Banana Payasam Recipe |website=YouTube |date=29 August 2020 |access-date=12 August 2026}}</ref> * '''নেন্দ্ৰন কল (Nendran Banana):''' কেৰালাৰ এক বিশেষ প্ৰকাৰৰ পকা কেৰেলা কল। * '''[[গুড়]]:''' [[পায়স]] মিঠা আৰু গাঢ় ৰং কৰিবলৈ [[চেনি]]ৰ সলনি জুলীয়া [[গুড়]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। * '''[[নাৰিকলৰ গাখীৰ]]:''' ইয়াত গৰুৰ [[গাখীৰ]] ব্যৱহাৰ নহয়। [[নাৰিকল[]ৰ পৰা উলিয়াই লোৱা ডাঠ (প্ৰথম গাখীৰ) আৰু পাতল (দ্বিতীয় ও তৃতীয় গাখীৰ) ব্যৱহাৰ কৰা হয়। * '''[[ঘিউ]]:''' কল ভাজিবলৈ আৰু ইয়াৰ সুগন্ধ বৃদ্ধি কৰিবলৈ। * '''[[মচলা]]:''' [[ইলাচী]] গুড়ি আৰু শুকান [[আদা]]ৰ গুড়ি ''(চুক্কু)''। * '''সজ্জা (Garnish):''' ঘিউত ভজা [[কাজু বাদাম|কাজু]], [[কিচমিচ]] আৰু সৰু সৰুকৈ কটা নাৰিকলৰ টুকুৰা ''(থেংগা কথু)''। == প্ৰস্তুত প্ৰণালী == প্ৰথমে নেন্দ্ৰন কলখিনি ভাপত দি বা পানীত দি ভালদৰে সিজাই লোৱা হয়। তাৰ পিছত ইয়াৰ ভিতৰৰ ক'লা গুটিখিনি আঁতৰাই এটা মিহি পেষ্ট বা মণ্ড প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref name="recipe1"/> এটা গধুৰ তলি থকা পাত্ৰত (কেৰালাত পৰম্পৰাগতভাৱে 'উৰুলী' নামৰ ব্ৰঞ্জৰ পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়) ঘিউ গৰম কৰি কলৰ মণ্ডখিনি সুগন্ধি নোলোৱালৈকে ভালদৰে ভজা হয়। তাৰ পিছত ইয়াত গৰম কৰি লোৱা গুৰৰ ৰস ঢালি কলৰ সৈতে ঘন হোৱালৈকে সিজোৱা হয়। পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত, নাৰিকলৰ পাতল গাখীৰখিনি যোগ দি কম জুইত সিজিবলৈ দিয়া হয়। মিশ্ৰণটো ঘন হৈ আহিলে ইলাচী আৰু শুকান আদাৰ গুড়ি মিহলাই দিয়া হয়। শেষত আটাইতকৈ ডাঠ নাৰিকলৰ গাখীৰখিনি যোগ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ পিছত পায়সখন বেছি সময় উতলিবলৈ দিয়া নহয়, যাতে গাখীৰখিনি ফাটি নাযায়। নমাই থোৱাৰ পিছত ওপৰত ঘিউত সোণালীকৈ ভজা কাজু, কিচমিচ আৰু নাৰিকলৰ কটা টুকুৰা ছটিয়াই পৰিৱেশনৰ বাবে সজাই তোলা হয়।<ref name="mariasmenu"/> == পৰম্পৰা আৰু পৰিৱেশন == কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক খাদ্যাভ্যাসত পাজহাম প্ৰধমনৰ এক সুকীয়া স্থান আছে। ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান, বিবাহ বা ওণামৰ সাধ্যা ভোজত কলৰ পাতৰ তলৰ সোঁফালে ইয়াক পৰিৱেশন কৰা হয়। মালয়ালীসকলে প্ৰায়ে এই পায়সখন পকা কল আৰু মচমচেয়া [[পাপড়]] পিটিকা কৰি একেলগে খাবলৈ ভাল পায়। == লগতে পঢ়ক == * [[পায়স]] * [[সাধ্যা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ খাদ‍্য]] f2q5csl4s34n1b79priegfpqx59ij9r 626410 626408 2026-08-12T05:36:28Z Kandarpajit Kallol 6257 626410 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = পাজহাম প্ৰধমন | image = | image_size = | caption = | alternate_name = নেন্দ্ৰন পাজহাম পায়সম | country = [[ভাৰত]] | region = [[কেৰালা]] | course = মিঠা পদ (ডেজাৰ্ট) | type = [[পায়স]] / প্ৰধমন | served = গৰমে বা ঠাণ্ডাকৈ | main_ingredient = পকা নেন্দ্ৰন কল, গুৰ, নাৰিকলৰ গাখীৰ, ঘিউ | variations = অডা প্ৰধমন, কডলা পৰিপ্পু প্ৰধমন }} '''পাজহাম প্ৰধমন''' ({{lang-ml|പഴം പ്രഥമൻ}}, [[ইংৰাজী]]: Pazham Pradhaman) হৈছে দক্ষিণ ভাৰতৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ এবিধ পৰম্পৰাগত আৰু অত্যন্ত জনপ্ৰিয় মিঠা পদ বা [[পায়স]]।<ref>{{cite web |title=പഴം പ്രഥമനാണെങ്കിൽ സദ്യ ബഹുകേമം... |url=https://www.manoramaonline.com/cooking/recipes/2021/04/05/pazham-pradhaman-recipe.html |website=Manorama Online |access-date=26 July 2026 }}</ref> কেৰালাৰ পৰম্পৰাগত ভোজ বা [[সাধ্যা]], বিশেষকৈ [[ওনাম]] আৰু [[বিষু]] উৎসৱৰ সময়ত এই পদবিধ মুখ্য ডেজাৰ্ট হিচাপে পৰিৱেশন কৰা হয়। মালয়ালম ভাষাত ''পাজহাম'' মানে [[কল]] আৰু ''প্ৰধমন'' মানে প্ৰথম বা মুখ্য। == মূল উপাদানসমূহ == পাজহাম প্ৰধমনৰ প্ৰধান উপাদানসমূহ হ’ল:<ref>{{cite book |last=Kannampilli |first=Vijayan |title=The Essential Kerala Cookbook |publisher=Penguin UK |year=2003 |isbn=9780143029502 }}</ref> * '''নেন্দ্ৰন কল (Nendran Banana):''' ভালদৰে পকা নেন্দ্ৰন কল। * '''[[গুড়]]:''' পায়স মিঠা আৰু গাঢ় ৰং কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। * '''[[নাৰিকলৰ গাখীৰ]]:''' প্ৰথম, দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ত উলিওৱা ডাঠ আৰু পাতল নাৰিকলৰ গাখীৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। * '''[[ঘিউ]]:''' কল ভাজিবলৈ আৰু সুগন্ধ বৃদ্ধি কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। * '''[[মচলা]]:''' [[ইলাচী]] গুড়ি আৰু [[শুকান আদা|শুকান আদাৰ]] গুড়ি (চুক্কু)। * '''সজ্জা (Garnish):''' ঘিউত ভজা [[কাজু বাদাম|কাজু]], [[কিচমিচ]] আৰু সৰু সৰুকৈ কটা [[নাৰিকল]]ৰ টুকুৰা। == প্ৰস্তুত প্ৰণালী == প্ৰথমে ভালদৰে পকা নেন্দ্ৰন কল ভাপত সিজাই, বাকলি গুচাই মিহিকৈ পিটিকি লোৱা হয়। পৰম্পৰাগতভাৱে এই খাদ্য ''উৰুলী'' নামৰ ব্ৰঞ্জৰ পাত্ৰত প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=How to make Pazham Pradhaman |url=https://food.ndtv.com/recipe-pazham-pradhaman-95232 |website=NDTV Food |access-date=26 July 2026 }}</ref> উৰুলীত ঘিউ দি পিটিকা কলখিনি যোগ কৰি ইয়াৰ পানী শুকাই ঘিউ পৃথক নোহোৱালৈকে ভালদৰে ভজা হয়।<ref>{{cite web |title=Nendram Pazham Pradhaman |url=https://www.yummytummyaarthi.com/nendrapazham-pradhaman-payasam-ripe/ |website=Yummy Tummy Aarthi |access-date=26 July 2026 }}</ref> তাৰ পিছত গৰম কৰি লোৱা গুৰৰ ৰস যোগ কৰি মিশ্ৰণটো ঘন হৈ অহালৈকে সিজোৱা হয়। পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত তৃতীয় আৰু দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ পাতল নাৰিকলৰ গাখীৰ ক্ৰমে যোগ কৰি মধ্যমীয়া জুইত সিজোৱা হয়। মিশ্ৰণটো কিছু ঘন হ'লে ইলাচী আৰু শুকান আদাৰ গুড়ি যোগ কৰা হয়। শেষত ডাঠ প্ৰথম নাৰিকলৰ গাখীৰ যোগ কৰি পায়সখন পুনৰ বেছি সময় উতলিবলৈ দিয়া নহয়। নমাই থোৱাৰ পিছত ঘিউত সোণালীকৈ ভজা নাৰিকলৰ টুকুৰা, কাজু আৰু কিচমিচ ছটিয়াই পৰিৱেশন কৰা হয়। == পৰম্পৰা আৰু পৰিৱেশন == কেৰালাৰ পৰম্পৰাগত [[সাধ্যা]] ভোজত পাজহাম প্ৰধমনৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে। বিশেষকৈ [[ওনাম]] আৰু [[বিষু]]ৰ দৰে উৎসৱৰ সময়ত এই মিঠা পদ পৰিৱেশন কৰা হয়। সাধ্যাত কলপাতৰ তলৰ অংশত খাদ্যৰ শেষৰ ফালে এই পায়স পৰিৱেশন কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=NENTHRA PAZHAM PRADHAMAN / BANANA PAYASAM KERALA STYLE |url=https://www.youtube.com/watch?v=nVjPxH8MGrE |website=YouTube |access-date=26 July 2026 }}</ref> 'প্ৰধমন' শব্দৰ অৰ্থ 'মুখ্য' বা 'প্ৰথম'। কেৰালাৰ খাদ্য-সংস্কৃতিত আন বিভিন্ন প্ৰধমনৰ লগতে পাজহাম প্ৰধমনেও এক সুকীয়া স্থান লাভ কৰিছে। == লগতে পঢ়ক == * [[পায়স]] * [[সাধ্যা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ খাদ্য]] 8job9spsu2w1gywz6jiode9sxdwvby2 626411 626410 2026-08-12T05:37:29Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 626411 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = পাজহাম প্ৰধমন | image = | image_size = | caption = | alternate_name = নেন্দ্ৰন পাজহাম পায়সম | country = [[ভাৰত]] | region = [[কেৰালা]] | course = মিঠা পদ (ডেজাৰ্ট) | type = [[পায়স]] / প্ৰধমন | served = গৰমে বা ঠাণ্ডাকৈ | main_ingredient = পকা নেন্দ্ৰন কল, গুৰ, নাৰিকলৰ গাখীৰ, ঘিউ | variations = অডা প্ৰধমন, কডলা পৰিপ্পু প্ৰধমন }} '''পাজহাম প্ৰধমন''' ({{lang-ml|പഴം പ്രഥമൻ}}, [[ইংৰাজী]]: Pazham Pradhaman) হৈছে দক্ষিণ ভাৰতৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ এবিধ পৰম্পৰাগত আৰু অত্যন্ত জনপ্ৰিয় মিঠা পদ বা [[পায়স]]।<ref>{{cite web |title=പഴം പ്രഥമനാണെങ്കിൽ സദ്യ ബഹുകേമം... |url=https://www.manoramaonline.com/cooking/recipes/2021/04/05/pazham-pradhaman-recipe.html |website=Manorama Online |access-date=26 July 2026 }}</ref> কেৰালাৰ পৰম্পৰাগত ভোজ বা [[সাধ্যা]], বিশেষকৈ [[ওনাম]] আৰু [[বিষু]] উৎসৱৰ সময়ত এই পদবিধ মুখ্য ডেজাৰ্ট হিচাপে পৰিৱেশন কৰা হয়। মালয়ালম ভাষাত ''পাজহাম'' মানে [[কল]] আৰু ''প্ৰধমন'' মানে প্ৰথম বা মুখ্য, অৰ্থাৎ ইয়াক পায়সসমূহৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ বুলি গণ্য কৰা হয়। == মূল উপাদানসমূহ == পাজহাম প্ৰধমনৰ প্ৰধান উপাদানসমূহ হ’ল:<ref>{{cite book |last=Kannampilli |first=Vijayan |title=The Essential Kerala Cookbook |publisher=Penguin UK |year=2003 |isbn=9780143029502 }}</ref> * '''নেন্দ্ৰন কল (Nendran Banana):''' ভালদৰে পকা নেন্দ্ৰন কল। * '''[[গুড়]]:''' পায়স মিঠা আৰু গাঢ় ৰং কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। * '''[[নাৰিকলৰ গাখীৰ]]:''' প্ৰথম, দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ত উলিওৱা ডাঠ আৰু পাতল নাৰিকলৰ গাখীৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। * '''[[ঘিউ]]:''' কল ভাজিবলৈ আৰু সুগন্ধ বৃদ্ধি কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। * '''[[মচলা]]:''' [[ইলাচী]] গুড়ি আৰু [[শুকান আদা|শুকান আদাৰ]] গুড়ি (চুক্কু)। * '''সজ্জা (Garnish):''' ঘিউত ভজা [[কাজু বাদাম|কাজু]], [[কিচমিচ]] আৰু সৰু সৰুকৈ কটা [[নাৰিকল]]ৰ টুকুৰা। == প্ৰস্তুত প্ৰণালী == প্ৰথমে ভালদৰে পকা নেন্দ্ৰন কল ভাপত সিজাই, বাকলি গুচাই মিহিকৈ পিটিকি লোৱা হয়। পৰম্পৰাগতভাৱে এই খাদ্য ''উৰুলী'' নামৰ ব্ৰঞ্জৰ পাত্ৰত প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=How to make Pazham Pradhaman |url=https://food.ndtv.com/recipe-pazham-pradhaman-95232 |website=NDTV Food |access-date=26 July 2026 }}</ref> উৰুলীত ঘিউ দি পিটিকা কলখিনি যোগ কৰি ইয়াৰ পানী শুকাই ঘিউ পৃথক নোহোৱালৈকে ভালদৰে ভজা হয়।<ref>{{cite web |title=Nendram Pazham Pradhaman |url=https://www.yummytummyaarthi.com/nendrapazham-pradhaman-payasam-ripe/ |website=Yummy Tummy Aarthi |access-date=26 July 2026 }}</ref> তাৰ পিছত গৰম কৰি লোৱা গুৰৰ ৰস যোগ কৰি মিশ্ৰণটো ঘন হৈ অহালৈকে সিজোৱা হয়। পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত তৃতীয় আৰু দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ পাতল নাৰিকলৰ গাখীৰ ক্ৰমে যোগ কৰি মধ্যমীয়া জুইত সিজোৱা হয়। মিশ্ৰণটো কিছু ঘন হ'লে ইলাচী আৰু শুকান আদাৰ গুড়ি যোগ কৰা হয়। শেষত ডাঠ প্ৰথম নাৰিকলৰ গাখীৰ যোগ কৰি পায়সখন পুনৰ বেছি সময় উতলিবলৈ দিয়া নহয়। নমাই থোৱাৰ পিছত ঘিউত সোণালীকৈ ভজা নাৰিকলৰ টুকুৰা, কাজু আৰু কিচমিচ ছটিয়াই পৰিৱেশন কৰা হয়। == পৰম্পৰা আৰু পৰিৱেশন == কেৰালাৰ পৰম্পৰাগত [[সাধ্যা]] ভোজত পাজহাম প্ৰধমনৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে। বিশেষকৈ [[ওনাম]] আৰু [[বিষু]]ৰ দৰে উৎসৱৰ সময়ত এই মিঠা পদ পৰিৱেশন কৰা হয়। সাধ্যাত কলপাতৰ তলৰ অংশত খাদ্যৰ শেষৰ ফালে এই পায়স পৰিৱেশন কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=NENTHRA PAZHAM PRADHAMAN / BANANA PAYASAM KERALA STYLE |url=https://www.youtube.com/watch?v=nVjPxH8MGrE |website=YouTube |access-date=26 July 2026 }}</ref> 'প্ৰধমন' শব্দৰ অৰ্থ 'মুখ্য' বা 'প্ৰথম'। কেৰালাৰ খাদ্য-সংস্কৃতিত আন বিভিন্ন প্ৰধমনৰ লগতে পাজহাম প্ৰধমনেও এক সুকীয়া স্থান লাভ কৰিছে। == লগতে পঢ়ক == * [[পায়স]] * [[সাধ্যা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ খাদ্য]] 58fffxsfun75klm50s4fbe4hsxqxjlh 626491 626411 2026-08-12T08:04:23Z Kandarpajit Kallol 6257 removed [[Category:কেৰালাৰ খাদ্য]]; added [[Category:কেৰালাৰ খাদ‍্য]] using [[WP:HC|HotCat]] 626491 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = পাজহাম প্ৰধমন | image = | image_size = | caption = | alternate_name = নেন্দ্ৰন পাজহাম পায়সম | country = [[ভাৰত]] | region = [[কেৰালা]] | course = মিঠা পদ (ডেজাৰ্ট) | type = [[পায়স]] / প্ৰধমন | served = গৰমে বা ঠাণ্ডাকৈ | main_ingredient = পকা নেন্দ্ৰন কল, গুৰ, নাৰিকলৰ গাখীৰ, ঘিউ | variations = অডা প্ৰধমন, কডলা পৰিপ্পু প্ৰধমন }} '''পাজহাম প্ৰধমন''' ({{lang-ml|പഴം പ്രഥമൻ}}, [[ইংৰাজী]]: Pazham Pradhaman) হৈছে দক্ষিণ ভাৰতৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ এবিধ পৰম্পৰাগত আৰু অত্যন্ত জনপ্ৰিয় মিঠা পদ বা [[পায়স]]।<ref>{{cite web |title=പഴം പ്രഥമനാണെങ്കിൽ സദ്യ ബഹുകേമം... |url=https://www.manoramaonline.com/cooking/recipes/2021/04/05/pazham-pradhaman-recipe.html |website=Manorama Online |access-date=26 July 2026 }}</ref> কেৰালাৰ পৰম্পৰাগত ভোজ বা [[সাধ্যা]], বিশেষকৈ [[ওনাম]] আৰু [[বিষু]] উৎসৱৰ সময়ত এই পদবিধ মুখ্য ডেজাৰ্ট হিচাপে পৰিৱেশন কৰা হয়। মালয়ালম ভাষাত ''পাজহাম'' মানে [[কল]] আৰু ''প্ৰধমন'' মানে প্ৰথম বা মুখ্য, অৰ্থাৎ ইয়াক পায়সসমূহৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ বুলি গণ্য কৰা হয়। == মূল উপাদানসমূহ == পাজহাম প্ৰধমনৰ প্ৰধান উপাদানসমূহ হ’ল:<ref>{{cite book |last=Kannampilli |first=Vijayan |title=The Essential Kerala Cookbook |publisher=Penguin UK |year=2003 |isbn=9780143029502 }}</ref> * '''নেন্দ্ৰন কল (Nendran Banana):''' ভালদৰে পকা নেন্দ্ৰন কল। * '''[[গুড়]]:''' পায়স মিঠা আৰু গাঢ় ৰং কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। * '''[[নাৰিকলৰ গাখীৰ]]:''' প্ৰথম, দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ত উলিওৱা ডাঠ আৰু পাতল নাৰিকলৰ গাখীৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। * '''[[ঘিউ]]:''' কল ভাজিবলৈ আৰু সুগন্ধ বৃদ্ধি কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। * '''[[মচলা]]:''' [[ইলাচী]] গুড়ি আৰু [[শুকান আদা|শুকান আদাৰ]] গুড়ি (চুক্কু)। * '''সজ্জা (Garnish):''' ঘিউত ভজা [[কাজু বাদাম|কাজু]], [[কিচমিচ]] আৰু সৰু সৰুকৈ কটা [[নাৰিকল]]ৰ টুকুৰা। == প্ৰস্তুত প্ৰণালী == প্ৰথমে ভালদৰে পকা নেন্দ্ৰন কল ভাপত সিজাই, বাকলি গুচাই মিহিকৈ পিটিকি লোৱা হয়। পৰম্পৰাগতভাৱে এই খাদ্য ''উৰুলী'' নামৰ ব্ৰঞ্জৰ পাত্ৰত প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=How to make Pazham Pradhaman |url=https://food.ndtv.com/recipe-pazham-pradhaman-95232 |website=NDTV Food |access-date=26 July 2026 }}</ref> উৰুলীত ঘিউ দি পিটিকা কলখিনি যোগ কৰি ইয়াৰ পানী শুকাই ঘিউ পৃথক নোহোৱালৈকে ভালদৰে ভজা হয়।<ref>{{cite web |title=Nendram Pazham Pradhaman |url=https://www.yummytummyaarthi.com/nendrapazham-pradhaman-payasam-ripe/ |website=Yummy Tummy Aarthi |access-date=26 July 2026 }}</ref> তাৰ পিছত গৰম কৰি লোৱা গুৰৰ ৰস যোগ কৰি মিশ্ৰণটো ঘন হৈ অহালৈকে সিজোৱা হয়। পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত তৃতীয় আৰু দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ পাতল নাৰিকলৰ গাখীৰ ক্ৰমে যোগ কৰি মধ্যমীয়া জুইত সিজোৱা হয়। মিশ্ৰণটো কিছু ঘন হ'লে ইলাচী আৰু শুকান আদাৰ গুড়ি যোগ কৰা হয়। শেষত ডাঠ প্ৰথম নাৰিকলৰ গাখীৰ যোগ কৰি পায়সখন পুনৰ বেছি সময় উতলিবলৈ দিয়া নহয়। নমাই থোৱাৰ পিছত ঘিউত সোণালীকৈ ভজা নাৰিকলৰ টুকুৰা, কাজু আৰু কিচমিচ ছটিয়াই পৰিৱেশন কৰা হয়। == পৰম্পৰা আৰু পৰিৱেশন == কেৰালাৰ পৰম্পৰাগত [[সাধ্যা]] ভোজত পাজহাম প্ৰধমনৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে। বিশেষকৈ [[ওনাম]] আৰু [[বিষু]]ৰ দৰে উৎসৱৰ সময়ত এই মিঠা পদ পৰিৱেশন কৰা হয়। সাধ্যাত কলপাতৰ তলৰ অংশত খাদ্যৰ শেষৰ ফালে এই পায়স পৰিৱেশন কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=NENTHRA PAZHAM PRADHAMAN / BANANA PAYASAM KERALA STYLE |url=https://www.youtube.com/watch?v=nVjPxH8MGrE |website=YouTube |access-date=26 July 2026 }}</ref> 'প্ৰধমন' শব্দৰ অৰ্থ 'মুখ্য' বা 'প্ৰথম'। কেৰালাৰ খাদ্য-সংস্কৃতিত আন বিভিন্ন প্ৰধমনৰ লগতে পাজহাম প্ৰধমনেও এক সুকীয়া স্থান লাভ কৰিছে। == লগতে পঢ়ক == * [[পায়স]] * [[সাধ্যা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ খাদ‍্য]] 38q9euow2r0e6klxu96f3l4lzs4l9a9 0 138627 626417 2026-08-12T05:54:45Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 626417 wikitext text/x-wiki {{short description|Indian river}} '''শ্বিৰিয়া নদী ({{lang-en|Shiriya River}}) ''' [[কৰ্ণাটক]] আৰু [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন নদী। <ref name="ties">{{cite web |url= https://ties.org.in/static/Reconnaissance%20Survey%20Report.pdf|title = Shiriya River and Yelkanna River, Reconnaissance Survey Report|accessdate= 2021-05-14|work = Tropical Institute of Ecological Sciences (TIES), Kerala|date=December 2017}}</ref> শ্বিৰিয়া নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ৬৭ কিলোমিটাৰ। এই নদীখন [[কেৰালা]]ৰ ১৮তম দীঘল নদী আৰু কাছাৰগোড় জিলাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী।<ref name="ties"/> নদীখন [[কৰ্ণাটক]]ৰ দক্ষিণ কানাড়া জিলাৰ আনেগুণ্ডি সংৰক্ষিত বনাঞ্চলত, সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ২৩০ মিটাৰ উচ্চতাত উৎপত্তি হৈছে। <ref name="ties"/><ref name="census">{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_A_KASARAGOD.pdf|title=District Census Handbook - Kasaragod District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Kerala|date=2011-10-01|access-date=2021-05-14}}</ref> তাৰ পিছত ই মূলতঃ পশ্চিমমুখীভাৱে বৈ কেৰালাৰ কাছাৰগোড় চহৰৰ প্ৰায় ১১ কিলোমিটাৰ উত্তৰে অৱস্থিত শিৰিয়া নামৰ ঠাইৰ ওচৰত [[আৰৱ সাগৰ]]ত পৰিছে। নদীখনৰ মোহনাত শ্বিৰিয়া আৰু কুম্বলা চহৰৰ মাজৰ জলাশয়ৰ সৈতে মিলিত হৈ কুম্বলা–শ্বিৰিয়া মোহনা গঠন কৰিছে। নদীখনৰ প্ৰধান উপনৈসমূহ হ’ল— কাল্লাঞ্জে থোডু,কানয়ানা থোডু, এৰামাট্টি হোলে আৰু কুম্বলা।<ref name="ties"/><ref name="tripod">{{cite web |url= https://puzhakal0.tripod.com/river.html|title = About the Rivers of Kerala|accessdate= 2021-05-14}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ceyfxneml6aerunbnnhv83w0ml15842 626418 626417 2026-08-12T05:56:28Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:নদী]] using [[WP:HC|HotCat]] 626418 wikitext text/x-wiki {{short description|Indian river}} '''শ্বিৰিয়া নদী ({{lang-en|Shiriya River}}) ''' [[কৰ্ণাটক]] আৰু [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন নদী। <ref name="ties">{{cite web |url= https://ties.org.in/static/Reconnaissance%20Survey%20Report.pdf|title = Shiriya River and Yelkanna River, Reconnaissance Survey Report|accessdate= 2021-05-14|work = Tropical Institute of Ecological Sciences (TIES), Kerala|date=December 2017}}</ref> শ্বিৰিয়া নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ৬৭ কিলোমিটাৰ। এই নদীখন [[কেৰালা]]ৰ ১৮তম দীঘল নদী আৰু কাছাৰগোড় জিলাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী।<ref name="ties"/> নদীখন [[কৰ্ণাটক]]ৰ দক্ষিণ কানাড়া জিলাৰ আনেগুণ্ডি সংৰক্ষিত বনাঞ্চলত, সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ২৩০ মিটাৰ উচ্চতাত উৎপত্তি হৈছে। <ref name="ties"/><ref name="census">{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_A_KASARAGOD.pdf|title=District Census Handbook - Kasaragod District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Kerala|date=2011-10-01|access-date=2021-05-14}}</ref> তাৰ পিছত ই মূলতঃ পশ্চিমমুখীভাৱে বৈ কেৰালাৰ কাছাৰগোড় চহৰৰ প্ৰায় ১১ কিলোমিটাৰ উত্তৰে অৱস্থিত শিৰিয়া নামৰ ঠাইৰ ওচৰত [[আৰৱ সাগৰ]]ত পৰিছে। নদীখনৰ মোহনাত শ্বিৰিয়া আৰু কুম্বলা চহৰৰ মাজৰ জলাশয়ৰ সৈতে মিলিত হৈ কুম্বলা–শ্বিৰিয়া মোহনা গঠন কৰিছে। নদীখনৰ প্ৰধান উপনৈসমূহ হ’ল— কাল্লাঞ্জে থোডু,কানয়ানা থোডু, এৰামাট্টি হোলে আৰু কুম্বলা।<ref name="ties"/><ref name="tripod">{{cite web |url= https://puzhakal0.tripod.com/river.html|title = About the Rivers of Kerala|accessdate= 2021-05-14}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:নদী]] 97mcq2756rh5bm8td9o663zkdx65zee 626419 626418 2026-08-12T05:56:47Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:ভাৰতৰ নদী]] using [[WP:HC|HotCat]] 626419 wikitext text/x-wiki {{short description|Indian river}} '''শ্বিৰিয়া নদী ({{lang-en|Shiriya River}}) ''' [[কৰ্ণাটক]] আৰু [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন নদী। <ref name="ties">{{cite web |url= https://ties.org.in/static/Reconnaissance%20Survey%20Report.pdf|title = Shiriya River and Yelkanna River, Reconnaissance Survey Report|accessdate= 2021-05-14|work = Tropical Institute of Ecological Sciences (TIES), Kerala|date=December 2017}}</ref> শ্বিৰিয়া নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ৬৭ কিলোমিটাৰ। এই নদীখন [[কেৰালা]]ৰ ১৮তম দীঘল নদী আৰু কাছাৰগোড় জিলাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী।<ref name="ties"/> নদীখন [[কৰ্ণাটক]]ৰ দক্ষিণ কানাড়া জিলাৰ আনেগুণ্ডি সংৰক্ষিত বনাঞ্চলত, সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ২৩০ মিটাৰ উচ্চতাত উৎপত্তি হৈছে। <ref name="ties"/><ref name="census">{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_A_KASARAGOD.pdf|title=District Census Handbook - Kasaragod District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Kerala|date=2011-10-01|access-date=2021-05-14}}</ref> তাৰ পিছত ই মূলতঃ পশ্চিমমুখীভাৱে বৈ কেৰালাৰ কাছাৰগোড় চহৰৰ প্ৰায় ১১ কিলোমিটাৰ উত্তৰে অৱস্থিত শিৰিয়া নামৰ ঠাইৰ ওচৰত [[আৰৱ সাগৰ]]ত পৰিছে। নদীখনৰ মোহনাত শ্বিৰিয়া আৰু কুম্বলা চহৰৰ মাজৰ জলাশয়ৰ সৈতে মিলিত হৈ কুম্বলা–শ্বিৰিয়া মোহনা গঠন কৰিছে। নদীখনৰ প্ৰধান উপনৈসমূহ হ’ল— কাল্লাঞ্জে থোডু,কানয়ানা থোডু, এৰামাট্টি হোলে আৰু কুম্বলা।<ref name="ties"/><ref name="tripod">{{cite web |url= https://puzhakal0.tripod.com/river.html|title = About the Rivers of Kerala|accessdate= 2021-05-14}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] 7cg43x0yehwf7ihy59ukkrbvh2eh1z1 626420 626419 2026-08-12T05:58:10Z নৰুনা বৰুৱা 44897 626420 wikitext text/x-wiki {{short description|Indian river}} '''শ্বিৰিয়া নদী ({{lang-en|Shiriya River}}) ''' [[কৰ্ণাটক]] আৰু [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন নদী।<ref>WaterwayMap.org https://waterwaymap.org Shiriya (Sire hole) | 53 km, India </ref> <ref name="ties">{{cite web |url= https://ties.org.in/static/Reconnaissance%20Survey%20Report.pdf|title = Shiriya River and Yelkanna River, Reconnaissance Survey Report|accessdate= 2021-05-14|work = Tropical Institute of Ecological Sciences (TIES), Kerala|date=December 2017}}</ref> শ্বিৰিয়া নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ৬৭ কিলোমিটাৰ। এই নদীখন [[কেৰালা]]ৰ ১৮তম দীঘল নদী আৰু কাছাৰগোড় জিলাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী।<ref name="ties"/> নদীখন [[কৰ্ণাটক]]ৰ দক্ষিণ কানাড়া জিলাৰ আনেগুণ্ডি সংৰক্ষিত বনাঞ্চলত, সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ২৩০ মিটাৰ উচ্চতাত উৎপত্তি হৈছে। <ref name="ties"/><ref name="census">{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_A_KASARAGOD.pdf|title=District Census Handbook - Kasaragod District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Kerala|date=2011-10-01|access-date=2021-05-14}}</ref> তাৰ পিছত ই মূলতঃ পশ্চিমমুখীভাৱে বৈ কেৰালাৰ কাছাৰগোড় চহৰৰ প্ৰায় ১১ কিলোমিটাৰ উত্তৰে অৱস্থিত শিৰিয়া নামৰ ঠাইৰ ওচৰত [[আৰৱ সাগৰ]]ত পৰিছে। নদীখনৰ মোহনাত শ্বিৰিয়া আৰু কুম্বলা চহৰৰ মাজৰ জলাশয়ৰ সৈতে মিলিত হৈ কুম্বলা–শ্বিৰিয়া মোহনা গঠন কৰিছে। নদীখনৰ প্ৰধান উপনৈসমূহ হ’ল— কাল্লাঞ্জে থোডু,কানয়ানা থোডু, এৰামাট্টি হোলে আৰু কুম্বলা।<ref name="ties"/><ref name="tripod">{{cite web |url= https://puzhakal0.tripod.com/river.html|title = About the Rivers of Kerala|accessdate= 2021-05-14}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] petk8sckdqnbk6th5aydq3a55ekhw2l 626421 626420 2026-08-12T05:59:51Z নৰুনা বৰুৱা 44897 626421 wikitext text/x-wiki {{short description|Indian river}} '''শ্বিৰিয়া নদী ({{lang-en|Shiriya River}}) ''' [[কৰ্ণাটক]] আৰু [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন নদী।<ref>WaterwayMap.org https://waterwaymap.org Shiriya (Sire hole) | 53 km, India </ref> <ref> Kerala Tourism https://www.keralatourism.org Rivers, Kasaragod, Kerala, India </ref><ref name="ties">{{cite web |url= https://ties.org.in/static/Reconnaissance%20Survey%20Report.pdf|title = Shiriya River and Yelkanna River, Reconnaissance Survey Report|accessdate= 2021-05-14|work = Tropical Institute of Ecological Sciences (TIES), Kerala|date=December 2017}}</ref> শ্বিৰিয়া নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ৬৭ কিলোমিটাৰ। এই নদীখন [[কেৰালা]]ৰ ১৮তম দীঘল নদী আৰু কাছাৰগোড় জিলাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী।<ref name="ties"/> নদীখন [[কৰ্ণাটক]]ৰ দক্ষিণ কানাড়া জিলাৰ আনেগুণ্ডি সংৰক্ষিত বনাঞ্চলত, সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ২৩০ মিটাৰ উচ্চতাত উৎপত্তি হৈছে। <ref name="ties"/><ref name="census">{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_A_KASARAGOD.pdf|title=District Census Handbook - Kasaragod District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Kerala|date=2011-10-01|access-date=2021-05-14}}</ref> তাৰ পিছত ই মূলতঃ পশ্চিমমুখীভাৱে বৈ কেৰালাৰ কাছাৰগোড় চহৰৰ প্ৰায় ১১ কিলোমিটাৰ উত্তৰে অৱস্থিত শিৰিয়া নামৰ ঠাইৰ ওচৰত [[আৰৱ সাগৰ]]ত পৰিছে। নদীখনৰ মোহনাত শ্বিৰিয়া আৰু কুম্বলা চহৰৰ মাজৰ জলাশয়ৰ সৈতে মিলিত হৈ কুম্বলা–শ্বিৰিয়া মোহনা গঠন কৰিছে। নদীখনৰ প্ৰধান উপনৈসমূহ হ’ল— কাল্লাঞ্জে থোডু,কানয়ানা থোডু, এৰামাট্টি হোলে আৰু কুম্বলা।<ref name="ties"/><ref name="tripod">{{cite web |url= https://puzhakal0.tripod.com/river.html|title = About the Rivers of Kerala|accessdate= 2021-05-14}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] 89gnsqpnhcpcwgmiapq4tvlr7fo41nl 626423 626421 2026-08-12T06:07:21Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 626423 wikitext text/x-wiki {{short description|Indian river}} '''শ্বিৰিয়া নদী ({{lang-en|Shiriya River}}) ''' [[কৰ্ণাটক]] আৰু [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন নদী।<ref>WaterwayMap.org https://waterwaymap.org Shiriya (Sire hole) | 53 km, India </ref> <ref> Kerala Tourism https://www.keralatourism.org Rivers, Kasaragod, Kerala, India </ref><ref name="ties">{{cite web |url= https://ties.org.in/static/Reconnaissance%20Survey%20Report.pdf|title = Shiriya River and Yelkanna River, Reconnaissance Survey Report|accessdate= 2021-05-14|work = Tropical Institute of Ecological Sciences (TIES), Kerala|date=December 2017}}</ref> শ্বিৰিয়া নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ৬৭ কিলোমিটাৰ। এই নদীখন [[কেৰালা]]ৰ ১৮তম দীঘল নদী আৰু কাছাৰগোড় জিলাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী।<ref name="ties"/> নদীখন [[কৰ্ণাটক]]ৰ দক্ষিণ কানাড়া জিলাৰ আনেগুণ্ডি সংৰক্ষিত বনাঞ্চলত, সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ২৩০ মিটাৰ উচ্চতাত উৎপত্তি হৈছে। <ref name="ties"/><ref name="census">{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_A_KASARAGOD.pdf|title=District Census Handbook - Kasaragod District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Kerala|date=2011-10-01|access-date=2021-05-14}}</ref> তাৰ পিছত ই মূলতঃ পশ্চিমমুখীভাৱে বৈ কেৰালাৰ কাছাৰগোড় চহৰৰ প্ৰায় ১১ কিলোমিটাৰ উত্তৰে অৱস্থিত শিৰিয়া নামৰ ঠাইৰ ওচৰত [[আৰৱ সাগৰ]]ত পৰিছে। নদীখনৰ মোহনাত শ্বিৰিয়া আৰু কুম্বলা চহৰৰ মাজৰ জলাশয়ৰ সৈতে মিলিত হৈ কুম্বলা–শ্বিৰিয়া মোহনা গঠন কৰিছে। নদীখনৰ প্ৰধান উপনৈসমূহ হ’ল— কাল্লাঞ্জে থোডু,কানয়ানা থোডু, এৰামাট্টি হোলে আৰু কুম্বলা।<ref name="ties"/><ref name="tripod">{{cite web |url= https://puzhakal0.tripod.com/river.html|title = About the Rivers of Kerala|accessdate= 2021-05-14}}</ref> ==শ্বিৰিয়া নদীৰ সৈতে জড়িত জীৱন-শৈলী আৰু সংস্কৃতি== শ্বিৰিয়া নদীৰ মোহনাত বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ ম্যানগ্ৰোভ আৰু আন আন জলজ উদ্ভিদ পোৱা যায়। ইয়াৰ উপৰি এই অঞ্চলত বহুতো স্থানীয় আৰু পৰিভ্ৰমী চৰাই, মাছ আৰু কেঁকোৰাৰো বাসস্থান আছে। মূলধাৰাৰ সংবাদ মাধ্যমৰ মতে, শেহতীয়াকৈ শিৰিয়া নদীৰ পানীত এণ্ড’ছালফান (Endosulfan) নামৰ কীটনাশকৰ উপস্থিতি ধৰা পৰিছে। পূব দিশৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলৰপৰা বৈ অহা কাসাৰগোড জিলাৰ আন কেইবাখনো গুৰুত্বপূৰ্ণ নদীতো একেধৰণৰ সমস্যাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে। অভিযোগ অনুসৰি, প্লেণ্টেচন কৰ্প’ৰেচন আৰু আন কিছুমান ব্যক্তিগত প্ৰতিষ্ঠানে বাগিছাসমূহত আকাশমাৰ্গে এণ্ড’ছালফান আৰু অন্যান্য কীটনাশক ছটিয়াইছিল। কুম্বলা আৰু উপ্পালাৰ মাজত, শ্বিৰিয়া নদীখন কাম্বাৰু নদী বুলিও জনা যায়, কিয়নো ই কাম্বাৰু মন্দিৰৰ ওচৰেৰে বৈ গৈছে। অৱশেষত নদীখন আৰব সাগৰত মিলিত হৈছে। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] 4dw7fwsql4mo279uposah2ii7p84q7e 0 138628 626430 2026-08-12T06:23:56Z নৰুনা বৰুৱা 44897 নতুন পৃষ্ঠা: {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river |native_name={{native name|ml|കരമനയാർ}} |etymology=Named after Karamana, a suburb of Thiruvananthapuram |subdivision_name1={{flag|India}} |subdivision_name2=[[Kerala]] |subdivision_name4=[[Thiruvananthapuram district|Thiruvananthapuram]] |length={{cvt|66|km}} |mouth=[[Arabian Sea]] |mouth_location=[[Kovalam]] |source1=[[Western Ghats]] |source1_location=[[Agastya Mala|Agastyarkoodam]... 626430 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river |native_name={{native name|ml|കരമനയാർ}} |etymology=Named after Karamana, a suburb of Thiruvananthapuram |subdivision_name1={{flag|India}} |subdivision_name2=[[Kerala]] |subdivision_name4=[[Thiruvananthapuram district|Thiruvananthapuram]] |length={{cvt|66|km}} |mouth=[[Arabian Sea]] |mouth_location=[[Kovalam]] |source1=[[Western Ghats]] |source1_location=[[Agastya Mala|Agastyarkoodam]] |mouth_coordinates={{coord|8|25|33|N|76|57|30|E|region:IN}} |pushpin_map=India Kerala#India |pushpin_relief=1 |pushpin_caption=Location of the mouth in Kerala |image=Kovalam, Karamana River.jpg |image_caption=Karamana river at Kovalam |other_name=Karamanayar }} ''কৰামানা নদী ({{lang-en|Karamana}}) ''' [[কেৰালা]]ৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] চহৰৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন নদী। নদীখনৰ উৎপত্তি পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ (সহ্যাদ্ৰী পৰ্বতমালা) দক্ষিণ প্ৰান্তৰ আগস্ত্যাৰ কূডম অঞ্চলত। ইয়াৰ পৰা নদীখন প্ৰায় ৬৬ কিলোমিটাৰ পশ্চিমমুখে বৈ গৈ কোৱালামৰ ওচৰৰ পানাথুৰাত [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়।<ref name="thehindu">{{cite news|last=Nair|first=Achuthsankar S|title=And Quiet Flows The Karamana: The river wild|url=https://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-river-wild/article4077504.ece|newspaper=The Hindu|date=8 November 2012|access-date=18 January 2020}}</ref> নদীখনৰ নাম [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] চহৰৰ কৰামানা নামৰ উপনগৰখনৰ পৰা আহিছে। এই উপনগৰৰ মাজেৰে নদীখন বৈ যোৱাৰ বাবেই নদীখনক কৰামানা নদী বুলি কোৱা হয়। নদীখনৰ জলগ্ৰহণ এলেকাৰ অধিকাংশই বনাঞ্চলেৰে আৱৰি আছে। আনহাতে, নদীখনৰ পানী ব্যৱহৃত কৃষি এলেকাত বিভিন্ন শুকান ভূমিৰ মিশ্ৰ শস্যৰ খেতি কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত নাৰিকল, মিঠা আলু (টেপিয়কা), জালুক, কল আৰু ধান আদি উল্লেখযোগ্য।<ref> [http://keralapages.org/info/places/basin_karamana.docx Keralapages.org] </ref> আৰুৱিক্কাৰা বান্ধৰ ওচৰৰ কৰামানা নদী। [[File:Karamana River 1.jpg|thumb|right|অৰুবিক্কাৰ বান্ধৰ ওচৰত কৰমনা নদী ]] ==গতিপথ== কৰামানা নদী পশ্চিমঘাটৰ অন্তৰ্গত তিৰুৱনন্তপুৰম জিলাৰ আগস্ত্যমালা পৰ্বতৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। কৰামানা নদী প্ৰথমে পেপ্পাৰা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ মাজেৰে বৈ গৈ পেপ্পাৰা জলাধাৰত প্ৰৱেশ কৰে। ইয়াৰ পিছত নদীখনে তিৰুৱনন্তপুৰম জিলাৰ পূব দিশৰ কেইবাখনো পাহাৰীয়া চহৰ আৰু অঞ্চল—মীনাংকাল, চেৰাপল্লী, উথাৰামকোড, আৰিয়ানাড, উঝামালাক্কাল, মুণ্ডেলা, পেৰুমকুলাম আৰু আৰুৱিক্কাৰাৰ মাজেৰে বৈ যায়। আৰুৱিক্কাৰাত কৰামানা নদীৰ ওপৰত আৰুৱিক্কাৰা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ তলৰ অংশত নদীখন ত্ৰাৱাঙ্কোৰ সমভূমিত প্ৰৱেশ কৰি ইৰুম্পা, নেত্তায়াম, পেয়াড, কৰিমাংকুলাম, পেৰুকাভু, ভিলাভূৰ্ক্কাল, চূঝাট্টুকোট্টা, পাপ্পানামকোড, নেমম আৰু তিৰুৱাল্লাম আদি অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যায়। তিৰুৱাল্লামত কৰামানা নদী দুটা শাখা নদীত বিভক্ত হয়। উত্তৰ শাখাটো পুন্থুৰাৰ ওচৰত আৰব সাগৰত মিলিত হয়। দক্ষিণ শাখাটো পোজিক্কাৰা মোহনাত গৈ পৰে। এই দুয়োটা শাখাৰ মাজত এডায়াৰ দ্বীপ অৱস্থিত। == Tributaries and Distributaries == The Karamana rises in the vicinity of the Agasthiarkoodam about 1600 m above the sea level. The peaks of origin of the river are today known as Chemmunji Motta and Aathiramala and its upper tributary rivers are the Kaaviyaar, Attayaar, Vaiyappadyaar and Thodayaar. The river flows for 66 kilometers in a south - southwest direction before flowing into the Arabian Sea.<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Journey of the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-journey-of-the-river/article3918190.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=20 September 2012}}</ref> [[File:Aruvikkara Dam 3.jpg|thumb|left|Aruvikkara Dam on Karamana River]] The largest tributary of the Karamana is the Killiyar, which flows for a distance of 24 kilometres. It has five [[anicut]]s on it which regulates the flow of water. Part of the water was diverted into the Kochar channel which in turn fed the Pathrakulam pond (no longer exists) adjacent to current Padmatheerthakulam outside the [[Padmanabhaswamy Temple]]. There are several temples located along the Killiyar's banks, the most famous of which is the Attukal Temple.<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: The rise and flow of Killi|url=http://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-rise-and-flow-of-killi/article4031048.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=25 October 2012}}</ref> The Killiyar drains the [[Nedumangad]] forest and its basin is rich in avian fauna.Killiyar merges with Karamana river at Pallathukadavu near Thiruvallam.Karamana river merges with the Arabian Sea through the Pozhikkara [[estuary]]. In its final lap, the river runs parallel to the sea and the river here is known as the Edayar.<ref name="thehindu" /> == বান্ধ== The Karamana river has two important dams on it. These are the [[Aruvikkara|Aruvikkara Dam]], built in the 1930s and the [[Peppara|Peppara Dam]] which lies further upstream and was built in 1983. The Aruvikkara Dam was completed with the aim of providing piped drinking water to the city. The Trivandrum Water Works, inaugurated by and named after [[Lord Willingdon]] in 1933, is in charge of receiving and distributing the Karamana's waters to the city even today.<ref name="thehindu_a">{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Tapping the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-tapping-the-river/article4009454.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=18 October 2012}}</ref> A [[JICA]] funded project is under way to augment the water distribution network in the city. The Peppara Dam regulates the flow of water into the Aruvikkara Dam by unifying all the upper tributaries of the Karamana river. The Peppara Dam has played a crucial role in eliminating the floods that once used to characterized the Karamana. There is also a 3 MW [[Hydel power|hydel power station]] at Peppara.<ref name="thehindu_a" /> ==দলং == The Karamana river has several bridges across it. The largest is at Karamana itself, where the [[NH-66]] crosses it. This was built by Lt Col. Horsley, the author of the earliest English treatise on history of [[Travancore]], and inaugurated in 1853.<ref>{{cite news|title=And quiet flows the Karamana: Journey of the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-journey-of-the-river/article3918190.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=20 September 2012}}</ref> Other important bridges are at Thrikkunnapuram, Mangattu Kadavu, Kundamon Kadavu - Peyad, Vellaikadavu - Puliyarakonam, Kulashekaram-Peyad, Jagathi bridge, Aryanad bridge, Aruvikkara (on the dam), Maruthoor kadavu.<ref name="thehindu_b">{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Bridging past and present|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-bridging-past-and-present/article3892830.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=13 September 2012}}</ref> ==জৈৱ বৈচিত্ৰ্য== The Karamana river basin supports a range of plants that are typical of the tropics. These include the [[Cane (grass)|wild cane]], [[bamboo]], [[mangroves]], [[Nymphaeaceae|water lilies]] and [[coconut]] trees. The [[screw pine]] or [[pandanus]] is another common species along the river's banks. The [[Cerbera odollam]], called Othalam in Malayalam, is found along the lower reaches of the river.<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: The green river|url=http://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-green-river/article4054600.ece?css=print|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=1 November 2012}}</ref> Fish species found in the Karamana include [[Karimeen]], ''Chekkaali'', ''Kariyida'', ''Paruminali'', ''Cherumeen'', ''Vaala'', ''Nedumeen'', ''Aaral'', ''Maalavu'' and ''Paaval''.<ref name="thehindu" /> ==পৰিৱেশগত চিন্তা== The Karamana has been facing the problems of pollution, acidification and [[fish kill]] in recent years. The causes for the deterioration in the river's water quality include the discharge of untreated sewage and domestic and industrial effluents into the river and the unregulated development of tourism in the river basin area. This has resulted in the lowering of dissolved oxygen levels in the river's water and caused fish kill downstream of the river.<ref>{{cite news|title=Karamana River heavily polluted, says study|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article547509.ece?css=print|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=2 August 2010}}</ref> [[Illegal mining]] of river sand is another significant threat being faced by the river.<ref name="thehindu_a" /> == সাহিত্য আৰু সংগীতত == The beauty of the Karamana and the fact that it wound through forests earned the river the name Vanamala, the garland of the forest, in [[Sanskrit]]. It is referred to as the ‘Makaraakara’ river in the [[Jainism|Jain]] ascetic Udyodana Suri's 8th century [[Prakrit]] text ''Kuvalayamaala''.<ref name="thehindu_b" /> The Karamana river also closely influenced the development of music in Kerala. Some of the singers, instrumentalists and composers who are associated with the river include [[Irayimman Thampi]], [[Vadivelu]], [[Neelakanta Sivan]] and [[K S Chitra]]. Besides, the composer-king [[Swathi Thirunal Rama Varma|Swathi Thirunal]] was also influenced by the river's scenic beauty. Over a dozen of his court musicians hailed from the Karamana village on the banks of the river.<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows of Karamana: Stream of music|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-of-karamana-stream-of-music/article3942516.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=27 September 2012}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস == {{commons category}} {{reflist}} {{coord|8|25|29|N|76|57|26|E|region:IN_type:waterbody_source:kolossus-dewiki|display=title}} j7rcxg15mlq1ab3xku5o4u709vpct0h 626431 626430 2026-08-12T06:24:19Z নৰুনা বৰুৱা 44897 626431 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river |native_name={{native name|ml|കരമനയാർ}} |etymology=Named after Karamana, a suburb of Thiruvananthapuram |subdivision_name1={{flag|India}} |subdivision_name2=[[Kerala]] |subdivision_name4=[[Thiruvananthapuram district|Thiruvananthapuram]] |length={{cvt|66|km}} |mouth=[[Arabian Sea]] |mouth_location=[[Kovalam]] |source1=[[Western Ghats]] |source1_location=[[Agastya Mala|Agastyarkoodam]] |mouth_coordinates={{coord|8|25|33|N|76|57|30|E|region:IN}} |pushpin_map=India Kerala#India |pushpin_relief=1 |pushpin_caption=Location of the mouth in Kerala |image=Kovalam, Karamana River.jpg |image_caption=Karamana river at Kovalam |other_name=Karamanayar }} ''কৰামানা নদী ({{lang-en|Karamana}}) ''' [[কেৰালা]]ৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] চহৰৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন নদী। নদীখনৰ উৎপত্তি পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ (সহ্যাদ্ৰী পৰ্বতমালা) দক্ষিণ প্ৰান্তৰ আগস্ত্যাৰ কূডম অঞ্চলত। ইয়াৰ পৰা নদীখন প্ৰায় ৬৬ কিলোমিটাৰ পশ্চিমমুখে বৈ গৈ কোৱালামৰ ওচৰৰ পানাথুৰাত [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়।<ref name="thehindu">{{cite news|last=Nair|first=Achuthsankar S|title=And Quiet Flows The Karamana: The river wild|url=https://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-river-wild/article4077504.ece|newspaper=The Hindu|date=8 November 2012|access-date=18 January 2020}}</ref> নদীখনৰ নাম [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] চহৰৰ কৰামানা নামৰ উপনগৰখনৰ পৰা আহিছে। এই উপনগৰৰ মাজেৰে নদীখন বৈ যোৱাৰ বাবেই নদীখনক কৰামানা নদী বুলি কোৱা হয়। নদীখনৰ জলগ্ৰহণ এলেকাৰ অধিকাংশই বনাঞ্চলেৰে আৱৰি আছে। আনহাতে, নদীখনৰ পানী ব্যৱহৃত কৃষি এলেকাত বিভিন্ন শুকান ভূমিৰ মিশ্ৰ শস্যৰ খেতি কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত নাৰিকল, মিঠা আলু (টেপিয়কা), জালুক, কল আৰু ধান আদি উল্লেখযোগ্য।<ref> [http://keralapages.org/info/places/basin_karamana.docx Keralapages.org] </ref> [[File:Karamana River 1.jpg|thumb|right|অৰুবিক্কাৰ বান্ধৰ ওচৰত কৰমনা নদী ]] ==গতিপথ== কৰামানা নদী পশ্চিমঘাটৰ অন্তৰ্গত তিৰুৱনন্তপুৰম জিলাৰ আগস্ত্যমালা পৰ্বতৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। কৰামানা নদী প্ৰথমে পেপ্পাৰা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ মাজেৰে বৈ গৈ পেপ্পাৰা জলাধাৰত প্ৰৱেশ কৰে। ইয়াৰ পিছত নদীখনে তিৰুৱনন্তপুৰম জিলাৰ পূব দিশৰ কেইবাখনো পাহাৰীয়া চহৰ আৰু অঞ্চল—মীনাংকাল, চেৰাপল্লী, উথাৰামকোড, আৰিয়ানাড, উঝামালাক্কাল, মুণ্ডেলা, পেৰুমকুলাম আৰু আৰুৱিক্কাৰাৰ মাজেৰে বৈ যায়। আৰুৱিক্কাৰাত কৰামানা নদীৰ ওপৰত আৰুৱিক্কাৰা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ তলৰ অংশত নদীখন ত্ৰাৱাঙ্কোৰ সমভূমিত প্ৰৱেশ কৰি ইৰুম্পা, নেত্তায়াম, পেয়াড, কৰিমাংকুলাম, পেৰুকাভু, ভিলাভূৰ্ক্কাল, চূঝাট্টুকোট্টা, পাপ্পানামকোড, নেমম আৰু তিৰুৱাল্লাম আদি অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যায়। তিৰুৱাল্লামত কৰামানা নদী দুটা শাখা নদীত বিভক্ত হয়। উত্তৰ শাখাটো পুন্থুৰাৰ ওচৰত আৰব সাগৰত মিলিত হয়। দক্ষিণ শাখাটো পোজিক্কাৰা মোহনাত গৈ পৰে। এই দুয়োটা শাখাৰ মাজত এডায়াৰ দ্বীপ অৱস্থিত। == Tributaries and Distributaries == The Karamana rises in the vicinity of the Agasthiarkoodam about 1600 m above the sea level. The peaks of origin of the river are today known as Chemmunji Motta and Aathiramala and its upper tributary rivers are the Kaaviyaar, Attayaar, Vaiyappadyaar and Thodayaar. The river flows for 66 kilometers in a south - southwest direction before flowing into the Arabian Sea.<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Journey of the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-journey-of-the-river/article3918190.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=20 September 2012}}</ref> [[File:Aruvikkara Dam 3.jpg|thumb|left|Aruvikkara Dam on Karamana River]] The largest tributary of the Karamana is the Killiyar, which flows for a distance of 24 kilometres. It has five [[anicut]]s on it which regulates the flow of water. Part of the water was diverted into the Kochar channel which in turn fed the Pathrakulam pond (no longer exists) adjacent to current Padmatheerthakulam outside the [[Padmanabhaswamy Temple]]. There are several temples located along the Killiyar's banks, the most famous of which is the Attukal Temple.<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: The rise and flow of Killi|url=http://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-rise-and-flow-of-killi/article4031048.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=25 October 2012}}</ref> The Killiyar drains the [[Nedumangad]] forest and its basin is rich in avian fauna.Killiyar merges with Karamana river at Pallathukadavu near Thiruvallam.Karamana river merges with the Arabian Sea through the Pozhikkara [[estuary]]. In its final lap, the river runs parallel to the sea and the river here is known as the Edayar.<ref name="thehindu" /> == বান্ধ== The Karamana river has two important dams on it. These are the [[Aruvikkara|Aruvikkara Dam]], built in the 1930s and the [[Peppara|Peppara Dam]] which lies further upstream and was built in 1983. The Aruvikkara Dam was completed with the aim of providing piped drinking water to the city. The Trivandrum Water Works, inaugurated by and named after [[Lord Willingdon]] in 1933, is in charge of receiving and distributing the Karamana's waters to the city even today.<ref name="thehindu_a">{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Tapping the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-tapping-the-river/article4009454.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=18 October 2012}}</ref> A [[JICA]] funded project is under way to augment the water distribution network in the city. The Peppara Dam regulates the flow of water into the Aruvikkara Dam by unifying all the upper tributaries of the Karamana river. The Peppara Dam has played a crucial role in eliminating the floods that once used to characterized the Karamana. There is also a 3 MW [[Hydel power|hydel power station]] at Peppara.<ref name="thehindu_a" /> ==দলং == The Karamana river has several bridges across it. The largest is at Karamana itself, where the [[NH-66]] crosses it. This was built by Lt Col. Horsley, the author of the earliest English treatise on history of [[Travancore]], and inaugurated in 1853.<ref>{{cite news|title=And quiet flows the Karamana: Journey of the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-journey-of-the-river/article3918190.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=20 September 2012}}</ref> Other important bridges are at Thrikkunnapuram, Mangattu Kadavu, Kundamon Kadavu - Peyad, Vellaikadavu - Puliyarakonam, Kulashekaram-Peyad, Jagathi bridge, Aryanad bridge, Aruvikkara (on the dam), Maruthoor kadavu.<ref name="thehindu_b">{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Bridging past and present|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-bridging-past-and-present/article3892830.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=13 September 2012}}</ref> ==জৈৱ বৈচিত্ৰ্য== The Karamana river basin supports a range of plants that are typical of the tropics. These include the [[Cane (grass)|wild cane]], [[bamboo]], [[mangroves]], [[Nymphaeaceae|water lilies]] and [[coconut]] trees. The [[screw pine]] or [[pandanus]] is another common species along the river's banks. The [[Cerbera odollam]], called Othalam in Malayalam, is found along the lower reaches of the river.<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: The green river|url=http://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-green-river/article4054600.ece?css=print|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=1 November 2012}}</ref> Fish species found in the Karamana include [[Karimeen]], ''Chekkaali'', ''Kariyida'', ''Paruminali'', ''Cherumeen'', ''Vaala'', ''Nedumeen'', ''Aaral'', ''Maalavu'' and ''Paaval''.<ref name="thehindu" /> ==পৰিৱেশগত চিন্তা== The Karamana has been facing the problems of pollution, acidification and [[fish kill]] in recent years. The causes for the deterioration in the river's water quality include the discharge of untreated sewage and domestic and industrial effluents into the river and the unregulated development of tourism in the river basin area. This has resulted in the lowering of dissolved oxygen levels in the river's water and caused fish kill downstream of the river.<ref>{{cite news|title=Karamana River heavily polluted, says study|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article547509.ece?css=print|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=2 August 2010}}</ref> [[Illegal mining]] of river sand is another significant threat being faced by the river.<ref name="thehindu_a" /> == সাহিত্য আৰু সংগীতত == The beauty of the Karamana and the fact that it wound through forests earned the river the name Vanamala, the garland of the forest, in [[Sanskrit]]. It is referred to as the ‘Makaraakara’ river in the [[Jainism|Jain]] ascetic Udyodana Suri's 8th century [[Prakrit]] text ''Kuvalayamaala''.<ref name="thehindu_b" /> The Karamana river also closely influenced the development of music in Kerala. Some of the singers, instrumentalists and composers who are associated with the river include [[Irayimman Thampi]], [[Vadivelu]], [[Neelakanta Sivan]] and [[K S Chitra]]. Besides, the composer-king [[Swathi Thirunal Rama Varma|Swathi Thirunal]] was also influenced by the river's scenic beauty. Over a dozen of his court musicians hailed from the Karamana village on the banks of the river.<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows of Karamana: Stream of music|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-of-karamana-stream-of-music/article3942516.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=27 September 2012}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস == {{commons category}} {{reflist}} {{coord|8|25|29|N|76|57|26|E|region:IN_type:waterbody_source:kolossus-dewiki|display=title}} ttr9ysvt42ciymg35atzjyva8tgnask 626432 626431 2026-08-12T06:24:52Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* গতিপথ */ 626432 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river |native_name={{native name|ml|കരമനയാർ}} |etymology=Named after Karamana, a suburb of Thiruvananthapuram |subdivision_name1={{flag|India}} |subdivision_name2=[[Kerala]] |subdivision_name4=[[Thiruvananthapuram district|Thiruvananthapuram]] |length={{cvt|66|km}} |mouth=[[Arabian Sea]] |mouth_location=[[Kovalam]] |source1=[[Western Ghats]] |source1_location=[[Agastya Mala|Agastyarkoodam]] |mouth_coordinates={{coord|8|25|33|N|76|57|30|E|region:IN}} |pushpin_map=India Kerala#India |pushpin_relief=1 |pushpin_caption=Location of the mouth in Kerala |image=Kovalam, Karamana River.jpg |image_caption=Karamana river at Kovalam |other_name=Karamanayar }} ''কৰামানা নদী ({{lang-en|Karamana}}) ''' [[কেৰালা]]ৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] চহৰৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন নদী। নদীখনৰ উৎপত্তি পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ (সহ্যাদ্ৰী পৰ্বতমালা) দক্ষিণ প্ৰান্তৰ আগস্ত্যাৰ কূডম অঞ্চলত। ইয়াৰ পৰা নদীখন প্ৰায় ৬৬ কিলোমিটাৰ পশ্চিমমুখে বৈ গৈ কোৱালামৰ ওচৰৰ পানাথুৰাত [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়।<ref name="thehindu">{{cite news|last=Nair|first=Achuthsankar S|title=And Quiet Flows The Karamana: The river wild|url=https://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-river-wild/article4077504.ece|newspaper=The Hindu|date=8 November 2012|access-date=18 January 2020}}</ref> নদীখনৰ নাম [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] চহৰৰ কৰামানা নামৰ উপনগৰখনৰ পৰা আহিছে। এই উপনগৰৰ মাজেৰে নদীখন বৈ যোৱাৰ বাবেই নদীখনক কৰামানা নদী বুলি কোৱা হয়। নদীখনৰ জলগ্ৰহণ এলেকাৰ অধিকাংশই বনাঞ্চলেৰে আৱৰি আছে। আনহাতে, নদীখনৰ পানী ব্যৱহৃত কৃষি এলেকাত বিভিন্ন শুকান ভূমিৰ মিশ্ৰ শস্যৰ খেতি কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত নাৰিকল, মিঠা আলু (টেপিয়কা), জালুক, কল আৰু ধান আদি উল্লেখযোগ্য।<ref> [http://keralapages.org/info/places/basin_karamana.docx Keralapages.org] </ref> [[File:Karamana River 1.jpg|thumb|right|অৰুবিক্কাৰ বান্ধৰ ওচৰত কৰমনা নদী ]] ==গতিপথ== কৰামানা নদী পশ্চিমঘাটৰ অন্তৰ্গত তিৰুৱনন্তপুৰম জিলাৰ আগস্ত্যমালা পৰ্বতৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। কৰামানা নদী প্ৰথমে পেপ্পাৰা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ মাজেৰে বৈ গৈ পেপ্পাৰা জলাধাৰত প্ৰৱেশ কৰে। ইয়াৰ পিছত নদীখনে তিৰুৱনন্তপুৰম জিলাৰ পূব দিশৰ কেইবাখনো পাহাৰীয়া চহৰ আৰু অঞ্চল মীনাংকাল, চেৰাপল্লী, উথাৰামকোড, আৰিয়ানাড, উঝামালাক্কাল, মুণ্ডেলা, পেৰুমকুলাম আৰু আৰুৱিক্কাৰাৰ মাজেৰে বৈ যায়। আৰুৱিক্কাৰাত কৰামানা নদীৰ ওপৰত আৰুৱিক্কাৰা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ তলৰ অংশত নদীখন ত্ৰাৱাঙ্কোৰ সমভূমিত প্ৰৱেশ কৰি ইৰুম্পা, নেত্তায়াম, পেয়াড, কৰিমাংকুলাম, পেৰুকাভু, ভিলাভূৰ্ক্কাল, চূঝাট্টুকোট্টা, পাপ্পানামকোড, নেমম আৰু তিৰুৱাল্লাম আদি অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যায়। তিৰুৱাল্লামত কৰামানা নদী দুটা শাখা নদীত বিভক্ত হয়। উত্তৰ শাখাটো পুন্থুৰাৰ ওচৰত আৰব সাগৰত মিলিত হয়। দক্ষিণ শাখাটো পোজিক্কাৰা মোহনাত গৈ পৰে। এই দুয়োটা শাখাৰ মাজত এডায়াৰ দ্বীপ অৱস্থিত। == Tributaries and Distributaries == The Karamana rises in the vicinity of the Agasthiarkoodam about 1600 m above the sea level. The peaks of origin of the river are today known as Chemmunji Motta and Aathiramala and its upper tributary rivers are the Kaaviyaar, Attayaar, Vaiyappadyaar and Thodayaar. The river flows for 66 kilometers in a south - southwest direction before flowing into the Arabian Sea.<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Journey of the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-journey-of-the-river/article3918190.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=20 September 2012}}</ref> [[File:Aruvikkara Dam 3.jpg|thumb|left|Aruvikkara Dam on Karamana River]] The largest tributary of the Karamana is the Killiyar, which flows for a distance of 24 kilometres. It has five [[anicut]]s on it which regulates the flow of water. Part of the water was diverted into the Kochar channel which in turn fed the Pathrakulam pond (no longer exists) adjacent to current Padmatheerthakulam outside the [[Padmanabhaswamy Temple]]. There are several temples located along the Killiyar's banks, the most famous of which is the Attukal Temple.<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: The rise and flow of Killi|url=http://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-rise-and-flow-of-killi/article4031048.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=25 October 2012}}</ref> The Killiyar drains the [[Nedumangad]] forest and its basin is rich in avian fauna.Killiyar merges with Karamana river at Pallathukadavu near Thiruvallam.Karamana river merges with the Arabian Sea through the Pozhikkara [[estuary]]. In its final lap, the river runs parallel to the sea and the river here is known as the Edayar.<ref name="thehindu" /> == বান্ধ== The Karamana river has two important dams on it. These are the [[Aruvikkara|Aruvikkara Dam]], built in the 1930s and the [[Peppara|Peppara Dam]] which lies further upstream and was built in 1983. The Aruvikkara Dam was completed with the aim of providing piped drinking water to the city. The Trivandrum Water Works, inaugurated by and named after [[Lord Willingdon]] in 1933, is in charge of receiving and distributing the Karamana's waters to the city even today.<ref name="thehindu_a">{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Tapping the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-tapping-the-river/article4009454.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=18 October 2012}}</ref> A [[JICA]] funded project is under way to augment the water distribution network in the city. The Peppara Dam regulates the flow of water into the Aruvikkara Dam by unifying all the upper tributaries of the Karamana river. The Peppara Dam has played a crucial role in eliminating the floods that once used to characterized the Karamana. There is also a 3 MW [[Hydel power|hydel power station]] at Peppara.<ref name="thehindu_a" /> ==দলং == The Karamana river has several bridges across it. The largest is at Karamana itself, where the [[NH-66]] crosses it. This was built by Lt Col. Horsley, the author of the earliest English treatise on history of [[Travancore]], and inaugurated in 1853.<ref>{{cite news|title=And quiet flows the Karamana: Journey of the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-journey-of-the-river/article3918190.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=20 September 2012}}</ref> Other important bridges are at Thrikkunnapuram, Mangattu Kadavu, Kundamon Kadavu - Peyad, Vellaikadavu - Puliyarakonam, Kulashekaram-Peyad, Jagathi bridge, Aryanad bridge, Aruvikkara (on the dam), Maruthoor kadavu.<ref name="thehindu_b">{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Bridging past and present|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-bridging-past-and-present/article3892830.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=13 September 2012}}</ref> ==জৈৱ বৈচিত্ৰ্য== The Karamana river basin supports a range of plants that are typical of the tropics. These include the [[Cane (grass)|wild cane]], [[bamboo]], [[mangroves]], [[Nymphaeaceae|water lilies]] and [[coconut]] trees. The [[screw pine]] or [[pandanus]] is another common species along the river's banks. The [[Cerbera odollam]], called Othalam in Malayalam, is found along the lower reaches of the river.<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: The green river|url=http://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-green-river/article4054600.ece?css=print|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=1 November 2012}}</ref> Fish species found in the Karamana include [[Karimeen]], ''Chekkaali'', ''Kariyida'', ''Paruminali'', ''Cherumeen'', ''Vaala'', ''Nedumeen'', ''Aaral'', ''Maalavu'' and ''Paaval''.<ref name="thehindu" /> ==পৰিৱেশগত চিন্তা== The Karamana has been facing the problems of pollution, acidification and [[fish kill]] in recent years. The causes for the deterioration in the river's water quality include the discharge of untreated sewage and domestic and industrial effluents into the river and the unregulated development of tourism in the river basin area. This has resulted in the lowering of dissolved oxygen levels in the river's water and caused fish kill downstream of the river.<ref>{{cite news|title=Karamana River heavily polluted, says study|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article547509.ece?css=print|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=2 August 2010}}</ref> [[Illegal mining]] of river sand is another significant threat being faced by the river.<ref name="thehindu_a" /> == সাহিত্য আৰু সংগীতত == The beauty of the Karamana and the fact that it wound through forests earned the river the name Vanamala, the garland of the forest, in [[Sanskrit]]. It is referred to as the ‘Makaraakara’ river in the [[Jainism|Jain]] ascetic Udyodana Suri's 8th century [[Prakrit]] text ''Kuvalayamaala''.<ref name="thehindu_b" /> The Karamana river also closely influenced the development of music in Kerala. Some of the singers, instrumentalists and composers who are associated with the river include [[Irayimman Thampi]], [[Vadivelu]], [[Neelakanta Sivan]] and [[K S Chitra]]. Besides, the composer-king [[Swathi Thirunal Rama Varma|Swathi Thirunal]] was also influenced by the river's scenic beauty. Over a dozen of his court musicians hailed from the Karamana village on the banks of the river.<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows of Karamana: Stream of music|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-of-karamana-stream-of-music/article3942516.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=27 September 2012}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস == {{commons category}} {{reflist}} {{coord|8|25|29|N|76|57|26|E|region:IN_type:waterbody_source:kolossus-dewiki|display=title}} 49hrni44w8gwpwb79ofvicozi14taul 626434 626432 2026-08-12T06:33:16Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 626434 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river |native_name={{native name|ml|കരമനയാർ}} |etymology=Named after Karamana, a suburb of Thiruvananthapuram |subdivision_name1={{flag|India}} |subdivision_name2=[[Kerala]] |subdivision_name4=[[Thiruvananthapuram district|Thiruvananthapuram]] |length={{cvt|66|km}} |mouth=[[Arabian Sea]] |mouth_location=[[Kovalam]] |source1=[[Western Ghats]] |source1_location=[[Agastya Mala|Agastyarkoodam]] |mouth_coordinates={{coord|8|25|33|N|76|57|30|E|region:IN}} |pushpin_map=India Kerala#India |pushpin_relief=1 |pushpin_caption=Location of the mouth in Kerala |image=Kovalam, Karamana River.jpg |image_caption=Karamana river at Kovalam |other_name=Karamanayar }} ''কৰামানা নদী ({{lang-en|Karamana}}) ''' [[কেৰালা]]ৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] চহৰৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন নদী। নদীখনৰ উৎপত্তি পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ (সহ্যাদ্ৰী পৰ্বতমালা) দক্ষিণ প্ৰান্তৰ আগস্ত্যাৰ কূডম অঞ্চলত। ইয়াৰ পৰা নদীখন প্ৰায় ৬৬ কিলোমিটাৰ পশ্চিমমুখে বৈ গৈ কোৱালামৰ ওচৰৰ পানাথুৰাত [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়।<ref name="thehindu">{{cite news|last=Nair|first=Achuthsankar S|title=And Quiet Flows The Karamana: The river wild|url=https://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-river-wild/article4077504.ece|newspaper=The Hindu|date=8 November 2012|access-date=18 January 2020}}</ref> নদীখনৰ নাম [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] চহৰৰ কৰামানা নামৰ উপনগৰখনৰ পৰা আহিছে। এই উপনগৰৰ মাজেৰে নদীখন বৈ যোৱাৰ বাবেই নদীখনক কৰামানা নদী বুলি কোৱা হয়। নদীখনৰ জলগ্ৰহণ এলেকাৰ অধিকাংশই বনাঞ্চলেৰে আৱৰি আছে। আনহাতে, নদীখনৰ পানী ব্যৱহৃত কৃষি এলেকাত বিভিন্ন শুকান ভূমিৰ মিশ্ৰ শস্যৰ খেতি কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত নাৰিকল, মিঠা আলু (টেপিয়কা), জালুক, কল আৰু ধান আদি উল্লেখযোগ্য।<ref> [http://keralapages.org/info/places/basin_karamana.docx Keralapages.org] </ref> [[File:Karamana River 1.jpg|thumb|right|অৰুবিক্কাৰ বান্ধৰ ওচৰত কৰমনা নদী ]] ==গতিপথ== কৰামানা নদী পশ্চিমঘাটৰ অন্তৰ্গত তিৰুৱনন্তপুৰম জিলাৰ আগস্ত্যমালা পৰ্বতৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। কৰামানা নদী প্ৰথমে পেপ্পাৰা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ মাজেৰে বৈ গৈ পেপ্পাৰা জলাধাৰত প্ৰৱেশ কৰে। ইয়াৰ পিছত নদীখনে তিৰুৱনন্তপুৰম জিলাৰ পূব দিশৰ কেইবাখনো পাহাৰীয়া চহৰ আৰু অঞ্চল মীনাংকাল, চেৰাপল্লী, উথাৰামকোড, আৰিয়ানাড, উঝামালাক্কাল, মুণ্ডেলা, পেৰুমকুলাম আৰু আৰুৱিক্কাৰাৰ মাজেৰে বৈ যায়। আৰুৱিক্কাৰাত কৰামানা নদীৰ ওপৰত আৰুৱিক্কাৰা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ তলৰ অংশত নদীখন ত্ৰাৱাঙ্কোৰ সমভূমিত প্ৰৱেশ কৰি ইৰুম্পা, নেত্তায়াম, পেয়াড, কৰিমাংকুলাম, পেৰুকাভু, ভিলাভূৰ্ক্কাল, চূঝাট্টুকোট্টা, পাপ্পানামকোড, নেমম আৰু তিৰুৱাল্লাম আদি অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যায়। তিৰুৱাল্লামত কৰামানা নদী দুটা শাখা নদীত বিভক্ত হয়। উত্তৰ শাখাটো পুন্থুৰাৰ ওচৰত আৰব সাগৰত মিলিত হয়। দক্ষিণ শাখাটো পোজিক্কাৰা মোহনাত গৈ পৰে। এই দুয়োটা শাখাৰ মাজত এডায়াৰ দ্বীপ অৱস্থিত। ==উপনৈ আৰু শাখা নৈ== কৰামানা নদীৰ উৎপত্তি সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ১,৬০০ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত আগস্তিয়াৰকূডমৰ ওচৰত। বৰ্তমান নদীখনৰ উৎপত্তিস্থলৰ শৃংগ দুটাক চেম্মুঞ্জি মোটা আৰু আথিৰামালা নামেৰে জনা যায়। নদীখনৰ ওপৰৰ অংশৰ উপনদীসমূহ হৈছে কাভিয়াৰ, আট্টায়াৰ, ভাইয়াপ্পাডিয়াৰ আৰু থোডায়াৰ। কৰামানা নদী দক্ষিণ-দক্ষিণ-পশ্চিম দিশে প্ৰায় ৬৬ কিলোমিটাৰ বৈ গৈ অৱশেষত [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়।<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Journey of the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-journey-of-the-river/article3918190.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=20 September 2012}}</ref> [[File:Aruvikkara Dam 3.jpg|thumb|left|কৰমনা নদীৰ ওপৰত অৰুবিক্কাৰ বান্ধ]] ��কৰামানা নদীৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ উপনদী হৈছে কিল্লিয়াৰ। এই নদীখন প্ৰায় ২৪ কিলোমিটাৰ দীঘল। ইয়াৰ ওপৰত পানীৰ প্ৰৱাহ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে পাঁচটা অনিকাট নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ এটা অংশৰ পানী কোচাৰ খাললৈ ঘূৰাই দিয়া হৈছিল আৰু সেই খালে পথ্ৰাকুলাম পুখুৰীত পানী যোগান ধৰিছিল। এই পুখুৰীটো বৰ্তমান অস্তিত্বহীন; ই পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰৰ বাহিৰত থকা বৰ্তমানৰ পদ্মতীৰ্থকুলামৰ কাষত অৱস্থিত আছিল। কিল্লিয়াৰৰ পাৰৰ বহুতো মন্দিৰ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বিখ্যাত হৈছে আট্টুকাল মন্দিৰ।<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: The rise and flow of Killi|url=http://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-rise-and-flow-of-killi/article4031048.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=25 October 2012}}</ref> কিল্লিয়াৰ নদীয়ে নেডুমাংগাডৰ বনাঞ্চলৰ পানী নিষ্কাশন কৰে আৰু ইয়াৰ অৱবাহিকা বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ চৰাইৰ বাবে সমৃদ্ধ। কিল্লিয়াৰ নদীখন তিৰুৱাল্লামৰ ওচৰৰ পাল্লাথুকাডাভুত কৰামানা নদীৰ সৈতে মিলিত হয়। তাৰ পিছত কৰামানা নদী পোজিক্কাৰা মোহনাৰ মাজেৰে [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়। নদীখনৰ শেষ অংশত ই সাগৰৰ সমান্তৰালভাৱে বৈ যায় আৰু এই অংশটোক এডায়াৰ নামেৰে জনা যায়।<ref name="thehindu" /> == বান্ধ== The Karamana river has two important dams on it. These are the [[Aruvikkara|Aruvikkara Dam]], built in the 1930s and the [[Peppara|Peppara Dam]] which lies further upstream and was built in 1983. The Aruvikkara Dam was completed with the aim of providing piped drinking water to the city. The Trivandrum Water Works, inaugurated by and named after [[Lord Willingdon]] in 1933, is in charge of receiving and distributing the Karamana's waters to the city even today.<ref name="thehindu_a">{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Tapping the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-tapping-the-river/article4009454.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=18 October 2012}}</ref> A [[JICA]] funded project is under way to augment the water distribution network in the city. The Peppara Dam regulates the flow of water into the Aruvikkara Dam by unifying all the upper tributaries of the Karamana river. The Peppara Dam has played a crucial role in eliminating the floods that once used to characterized the Karamana. There is also a 3 MW [[Hydel power|hydel power station]] at Peppara.<ref name="thehindu_a" /> ==দলং == The Karamana river has several bridges across it. The largest is at Karamana itself, where the [[NH-66]] crosses it. This was built by Lt Col. Horsley, the author of the earliest English treatise on history of [[Travancore]], and inaugurated in 1853.<ref>{{cite news|title=And quiet flows the Karamana: Journey of the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-journey-of-the-river/article3918190.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=20 September 2012}}</ref> Other important bridges are at Thrikkunnapuram, Mangattu Kadavu, Kundamon Kadavu - Peyad, Vellaikadavu - Puliyarakonam, Kulashekaram-Peyad, Jagathi bridge, Aryanad bridge, Aruvikkara (on the dam), Maruthoor kadavu.<ref name="thehindu_b">{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Bridging past and present|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-bridging-past-and-present/article3892830.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=13 September 2012}}</ref> ==জৈৱ বৈচিত্ৰ্য== The Karamana river basin supports a range of plants that are typical of the tropics. These include the [[Cane (grass)|wild cane]], [[bamboo]], [[mangroves]], [[Nymphaeaceae|water lilies]] and [[coconut]] trees. The [[screw pine]] or [[pandanus]] is another common species along the river's banks. The [[Cerbera odollam]], called Othalam in Malayalam, is found along the lower reaches of the river.<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: The green river|url=http://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-green-river/article4054600.ece?css=print|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=1 November 2012}}</ref> Fish species found in the Karamana include [[Karimeen]], ''Chekkaali'', ''Kariyida'', ''Paruminali'', ''Cherumeen'', ''Vaala'', ''Nedumeen'', ''Aaral'', ''Maalavu'' and ''Paaval''.<ref name="thehindu" /> ==পৰিৱেশগত চিন্তা== The Karamana has been facing the problems of pollution, acidification and [[fish kill]] in recent years. The causes for the deterioration in the river's water quality include the discharge of untreated sewage and domestic and industrial effluents into the river and the unregulated development of tourism in the river basin area. This has resulted in the lowering of dissolved oxygen levels in the river's water and caused fish kill downstream of the river.<ref>{{cite news|title=Karamana River heavily polluted, says study|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article547509.ece?css=print|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=2 August 2010}}</ref> [[Illegal mining]] of river sand is another significant threat being faced by the river.<ref name="thehindu_a" /> == সাহিত্য আৰু সংগীতত == The beauty of the Karamana and the fact that it wound through forests earned the river the name Vanamala, the garland of the forest, in [[Sanskrit]]. It is referred to as the ‘Makaraakara’ river in the [[Jainism|Jain]] ascetic Udyodana Suri's 8th century [[Prakrit]] text ''Kuvalayamaala''.<ref name="thehindu_b" /> The Karamana river also closely influenced the development of music in Kerala. Some of the singers, instrumentalists and composers who are associated with the river include [[Irayimman Thampi]], [[Vadivelu]], [[Neelakanta Sivan]] and [[K S Chitra]]. Besides, the composer-king [[Swathi Thirunal Rama Varma|Swathi Thirunal]] was also influenced by the river's scenic beauty. Over a dozen of his court musicians hailed from the Karamana village on the banks of the river.<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows of Karamana: Stream of music|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-of-karamana-stream-of-music/article3942516.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=27 September 2012}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস == {{commons category}} {{reflist}} {{coord|8|25|29|N|76|57|26|E|region:IN_type:waterbody_source:kolossus-dewiki|display=title}} qaebliupl90yffihy3t1zcbqfme7ma3 626435 626434 2026-08-12T06:33:30Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* উপনৈ আৰু শাখা নৈ */ 626435 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river |native_name={{native name|ml|കരമനയാർ}} |etymology=Named after Karamana, a suburb of Thiruvananthapuram |subdivision_name1={{flag|India}} |subdivision_name2=[[Kerala]] |subdivision_name4=[[Thiruvananthapuram district|Thiruvananthapuram]] |length={{cvt|66|km}} |mouth=[[Arabian Sea]] |mouth_location=[[Kovalam]] |source1=[[Western Ghats]] |source1_location=[[Agastya Mala|Agastyarkoodam]] |mouth_coordinates={{coord|8|25|33|N|76|57|30|E|region:IN}} |pushpin_map=India Kerala#India |pushpin_relief=1 |pushpin_caption=Location of the mouth in Kerala |image=Kovalam, Karamana River.jpg |image_caption=Karamana river at Kovalam |other_name=Karamanayar }} ''কৰামানা নদী ({{lang-en|Karamana}}) ''' [[কেৰালা]]ৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] চহৰৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন নদী। নদীখনৰ উৎপত্তি পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ (সহ্যাদ্ৰী পৰ্বতমালা) দক্ষিণ প্ৰান্তৰ আগস্ত্যাৰ কূডম অঞ্চলত। ইয়াৰ পৰা নদীখন প্ৰায় ৬৬ কিলোমিটাৰ পশ্চিমমুখে বৈ গৈ কোৱালামৰ ওচৰৰ পানাথুৰাত [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়।<ref name="thehindu">{{cite news|last=Nair|first=Achuthsankar S|title=And Quiet Flows The Karamana: The river wild|url=https://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-river-wild/article4077504.ece|newspaper=The Hindu|date=8 November 2012|access-date=18 January 2020}}</ref> নদীখনৰ নাম [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] চহৰৰ কৰামানা নামৰ উপনগৰখনৰ পৰা আহিছে। এই উপনগৰৰ মাজেৰে নদীখন বৈ যোৱাৰ বাবেই নদীখনক কৰামানা নদী বুলি কোৱা হয়। নদীখনৰ জলগ্ৰহণ এলেকাৰ অধিকাংশই বনাঞ্চলেৰে আৱৰি আছে। আনহাতে, নদীখনৰ পানী ব্যৱহৃত কৃষি এলেকাত বিভিন্ন শুকান ভূমিৰ মিশ্ৰ শস্যৰ খেতি কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত নাৰিকল, মিঠা আলু (টেপিয়কা), জালুক, কল আৰু ধান আদি উল্লেখযোগ্য।<ref> [http://keralapages.org/info/places/basin_karamana.docx Keralapages.org] </ref> [[File:Karamana River 1.jpg|thumb|right|অৰুবিক্কাৰ বান্ধৰ ওচৰত কৰমনা নদী ]] ==গতিপথ== কৰামানা নদী পশ্চিমঘাটৰ অন্তৰ্গত তিৰুৱনন্তপুৰম জিলাৰ আগস্ত্যমালা পৰ্বতৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। কৰামানা নদী প্ৰথমে পেপ্পাৰা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ মাজেৰে বৈ গৈ পেপ্পাৰা জলাধাৰত প্ৰৱেশ কৰে। ইয়াৰ পিছত নদীখনে তিৰুৱনন্তপুৰম জিলাৰ পূব দিশৰ কেইবাখনো পাহাৰীয়া চহৰ আৰু অঞ্চল মীনাংকাল, চেৰাপল্লী, উথাৰামকোড, আৰিয়ানাড, উঝামালাক্কাল, মুণ্ডেলা, পেৰুমকুলাম আৰু আৰুৱিক্কাৰাৰ মাজেৰে বৈ যায়। আৰুৱিক্কাৰাত কৰামানা নদীৰ ওপৰত আৰুৱিক্কাৰা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ তলৰ অংশত নদীখন ত্ৰাৱাঙ্কোৰ সমভূমিত প্ৰৱেশ কৰি ইৰুম্পা, নেত্তায়াম, পেয়াড, কৰিমাংকুলাম, পেৰুকাভু, ভিলাভূৰ্ক্কাল, চূঝাট্টুকোট্টা, পাপ্পানামকোড, নেমম আৰু তিৰুৱাল্লাম আদি অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যায়। তিৰুৱাল্লামত কৰামানা নদী দুটা শাখা নদীত বিভক্ত হয়। উত্তৰ শাখাটো পুন্থুৰাৰ ওচৰত আৰব সাগৰত মিলিত হয়। দক্ষিণ শাখাটো পোজিক্কাৰা মোহনাত গৈ পৰে। এই দুয়োটা শাখাৰ মাজত এডায়াৰ দ্বীপ অৱস্থিত। ==উপনৈ আৰু শাখা নৈ== কৰামানা নদীৰ উৎপত্তি সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ১,৬০০ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত আগস্তিয়াৰকূডমৰ ওচৰত। বৰ্তমান নদীখনৰ উৎপত্তিস্থলৰ শৃংগ দুটাক চেম্মুঞ্জি মোটা আৰু আথিৰামালা নামেৰে জনা যায়। নদীখনৰ ওপৰৰ অংশৰ উপনদীসমূহ হৈছে কাভিয়াৰ, আট্টায়াৰ, ভাইয়াপ্পাডিয়াৰ আৰু থোডায়াৰ। কৰামানা নদী দক্ষিণ-দক্ষিণ-পশ্চিম দিশে প্ৰায় ৬৬ কিলোমিটাৰ বৈ গৈ অৱশেষত [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়।<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Journey of the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-journey-of-the-river/article3918190.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=20 September 2012}}</ref> [[File:Aruvikkara Dam 3.jpg|thumb|left|কৰমনা নদীৰ ওপৰত অৰুবিক্কাৰ বান্ধ]] কৰামানা নদীৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ উপনদী হৈছে কিল্লিয়াৰ। এই নদীখন প্ৰায় ২৪ কিলোমিটাৰ দীঘল। ইয়াৰ ওপৰত পানীৰ প্ৰৱাহ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে পাঁচটা অনিকাট নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ এটা অংশৰ পানী কোচাৰ খাললৈ ঘূৰাই দিয়া হৈছিল আৰু সেই খালে পথ্ৰাকুলাম পুখুৰীত পানী যোগান ধৰিছিল। এই পুখুৰীটো বৰ্তমান অস্তিত্বহীন; ই পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰৰ বাহিৰত থকা বৰ্তমানৰ পদ্মতীৰ্থকুলামৰ কাষত অৱস্থিত আছিল। কিল্লিয়াৰৰ পাৰৰ বহুতো মন্দিৰ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বিখ্যাত হৈছে আট্টুকাল মন্দিৰ।<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: The rise and flow of Killi|url=http://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-rise-and-flow-of-killi/article4031048.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=25 October 2012}}</ref> কিল্লিয়াৰ নদীয়ে নেডুমাংগাডৰ বনাঞ্চলৰ পানী নিষ্কাশন কৰে আৰু ইয়াৰ অৱবাহিকা বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ চৰাইৰ বাবে সমৃদ্ধ। কিল্লিয়াৰ নদীখন তিৰুৱাল্লামৰ ওচৰৰ পাল্লাথুকাডাভুত কৰামানা নদীৰ সৈতে মিলিত হয়। তাৰ পিছত কৰামানা নদী পোজিক্কাৰা মোহনাৰ মাজেৰে [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়। নদীখনৰ শেষ অংশত ই সাগৰৰ সমান্তৰালভাৱে বৈ যায় আৰু এই অংশটোক এডায়াৰ নামেৰে জনা যায়।<ref name="thehindu" /> == বান্ধ== The Karamana river has two important dams on it. These are the [[Aruvikkara|Aruvikkara Dam]], built in the 1930s and the [[Peppara|Peppara Dam]] which lies further upstream and was built in 1983. The Aruvikkara Dam was completed with the aim of providing piped drinking water to the city. The Trivandrum Water Works, inaugurated by and named after [[Lord Willingdon]] in 1933, is in charge of receiving and distributing the Karamana's waters to the city even today.<ref name="thehindu_a">{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Tapping the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-tapping-the-river/article4009454.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=18 October 2012}}</ref> A [[JICA]] funded project is under way to augment the water distribution network in the city. The Peppara Dam regulates the flow of water into the Aruvikkara Dam by unifying all the upper tributaries of the Karamana river. The Peppara Dam has played a crucial role in eliminating the floods that once used to characterized the Karamana. There is also a 3 MW [[Hydel power|hydel power station]] at Peppara.<ref name="thehindu_a" /> ==দলং == The Karamana river has several bridges across it. The largest is at Karamana itself, where the [[NH-66]] crosses it. This was built by Lt Col. Horsley, the author of the earliest English treatise on history of [[Travancore]], and inaugurated in 1853.<ref>{{cite news|title=And quiet flows the Karamana: Journey of the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-journey-of-the-river/article3918190.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=20 September 2012}}</ref> Other important bridges are at Thrikkunnapuram, Mangattu Kadavu, Kundamon Kadavu - Peyad, Vellaikadavu - Puliyarakonam, Kulashekaram-Peyad, Jagathi bridge, Aryanad bridge, Aruvikkara (on the dam), Maruthoor kadavu.<ref name="thehindu_b">{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Bridging past and present|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-bridging-past-and-present/article3892830.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=13 September 2012}}</ref> ==জৈৱ বৈচিত্ৰ্য== The Karamana river basin supports a range of plants that are typical of the tropics. These include the [[Cane (grass)|wild cane]], [[bamboo]], [[mangroves]], [[Nymphaeaceae|water lilies]] and [[coconut]] trees. The [[screw pine]] or [[pandanus]] is another common species along the river's banks. The [[Cerbera odollam]], called Othalam in Malayalam, is found along the lower reaches of the river.<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: The green river|url=http://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-green-river/article4054600.ece?css=print|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=1 November 2012}}</ref> Fish species found in the Karamana include [[Karimeen]], ''Chekkaali'', ''Kariyida'', ''Paruminali'', ''Cherumeen'', ''Vaala'', ''Nedumeen'', ''Aaral'', ''Maalavu'' and ''Paaval''.<ref name="thehindu" /> ==পৰিৱেশগত চিন্তা== The Karamana has been facing the problems of pollution, acidification and [[fish kill]] in recent years. The causes for the deterioration in the river's water quality include the discharge of untreated sewage and domestic and industrial effluents into the river and the unregulated development of tourism in the river basin area. This has resulted in the lowering of dissolved oxygen levels in the river's water and caused fish kill downstream of the river.<ref>{{cite news|title=Karamana River heavily polluted, says study|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article547509.ece?css=print|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=2 August 2010}}</ref> [[Illegal mining]] of river sand is another significant threat being faced by the river.<ref name="thehindu_a" /> == সাহিত্য আৰু সংগীতত == The beauty of the Karamana and the fact that it wound through forests earned the river the name Vanamala, the garland of the forest, in [[Sanskrit]]. It is referred to as the ‘Makaraakara’ river in the [[Jainism|Jain]] ascetic Udyodana Suri's 8th century [[Prakrit]] text ''Kuvalayamaala''.<ref name="thehindu_b" /> The Karamana river also closely influenced the development of music in Kerala. Some of the singers, instrumentalists and composers who are associated with the river include [[Irayimman Thampi]], [[Vadivelu]], [[Neelakanta Sivan]] and [[K S Chitra]]. Besides, the composer-king [[Swathi Thirunal Rama Varma|Swathi Thirunal]] was also influenced by the river's scenic beauty. Over a dozen of his court musicians hailed from the Karamana village on the banks of the river.<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows of Karamana: Stream of music|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-of-karamana-stream-of-music/article3942516.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=27 September 2012}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস == {{commons category}} {{reflist}} {{coord|8|25|29|N|76|57|26|E|region:IN_type:waterbody_source:kolossus-dewiki|display=title}} 4t9g9eox2u3okghq6u5age5f0r5uo12 626436 626435 2026-08-12T06:37:58Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 626436 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river |native_name={{native name|ml|കരമനയാർ}} |etymology=Named after Karamana, a suburb of Thiruvananthapuram |subdivision_name1={{flag|India}} |subdivision_name2=[[Kerala]] |subdivision_name4=[[Thiruvananthapuram district|Thiruvananthapuram]] |length={{cvt|66|km}} |mouth=[[Arabian Sea]] |mouth_location=[[Kovalam]] |source1=[[Western Ghats]] |source1_location=[[Agastya Mala|Agastyarkoodam]] |mouth_coordinates={{coord|8|25|33|N|76|57|30|E|region:IN}} |pushpin_map=India Kerala#India |pushpin_relief=1 |pushpin_caption=Location of the mouth in Kerala |image=Kovalam, Karamana River.jpg |image_caption=Karamana river at Kovalam |other_name=Karamanayar }} ''কৰামানা নদী ({{lang-en|Karamana}}) ''' [[কেৰালা]]ৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] চহৰৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন নদী। নদীখনৰ উৎপত্তি পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ (সহ্যাদ্ৰী পৰ্বতমালা) দক্ষিণ প্ৰান্তৰ আগস্ত্যাৰ কূডম অঞ্চলত। ইয়াৰ পৰা নদীখন প্ৰায় ৬৬ কিলোমিটাৰ পশ্চিমমুখে বৈ গৈ কোৱালামৰ ওচৰৰ পানাথুৰাত [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়।<ref name="thehindu">{{cite news|last=Nair|first=Achuthsankar S|title=And Quiet Flows The Karamana: The river wild|url=https://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-river-wild/article4077504.ece|newspaper=The Hindu|date=8 November 2012|access-date=18 January 2020}}</ref> নদীখনৰ নাম [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] চহৰৰ কৰামানা নামৰ উপনগৰখনৰ পৰা আহিছে। এই উপনগৰৰ মাজেৰে নদীখন বৈ যোৱাৰ বাবেই নদীখনক কৰামানা নদী বুলি কোৱা হয়। নদীখনৰ জলগ্ৰহণ এলেকাৰ অধিকাংশই বনাঞ্চলেৰে আৱৰি আছে। আনহাতে, নদীখনৰ পানী ব্যৱহৃত কৃষি এলেকাত বিভিন্ন শুকান ভূমিৰ মিশ্ৰ শস্যৰ খেতি কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত নাৰিকল, মিঠা আলু (টেপিয়কা), জালুক, কল আৰু ধান আদি উল্লেখযোগ্য।<ref> [http://keralapages.org/info/places/basin_karamana.docx Keralapages.org] </ref> [[File:Karamana River 1.jpg|thumb|right|অৰুবিক্কাৰ বান্ধৰ ওচৰত কৰমনা নদী ]] ==গতিপথ== কৰামানা নদী পশ্চিমঘাটৰ অন্তৰ্গত তিৰুৱনন্তপুৰম জিলাৰ আগস্ত্যমালা পৰ্বতৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। কৰামানা নদী প্ৰথমে পেপ্পাৰা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ মাজেৰে বৈ গৈ পেপ্পাৰা জলাধাৰত প্ৰৱেশ কৰে। ইয়াৰ পিছত নদীখনে তিৰুৱনন্তপুৰম জিলাৰ পূব দিশৰ কেইবাখনো পাহাৰীয়া চহৰ আৰু অঞ্চল মীনাংকাল, চেৰাপল্লী, উথাৰামকোড, আৰিয়ানাড, উঝামালাক্কাল, মুণ্ডেলা, পেৰুমকুলাম আৰু আৰুৱিক্কাৰাৰ মাজেৰে বৈ যায়। আৰুৱিক্কাৰাত কৰামানা নদীৰ ওপৰত আৰুৱিক্কাৰা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ তলৰ অংশত নদীখন ত্ৰাৱাঙ্কোৰ সমভূমিত প্ৰৱেশ কৰি ইৰুম্পা, নেত্তায়াম, পেয়াড, কৰিমাংকুলাম, পেৰুকাভু, ভিলাভূৰ্ক্কাল, চূঝাট্টুকোট্টা, পাপ্পানামকোড, নেমম আৰু তিৰুৱাল্লাম আদি অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যায়। তিৰুৱাল্লামত কৰামানা নদী দুটা শাখা নদীত বিভক্ত হয়। উত্তৰ শাখাটো পুন্থুৰাৰ ওচৰত আৰব সাগৰত মিলিত হয়। দক্ষিণ শাখাটো পোজিক্কাৰা মোহনাত গৈ পৰে। এই দুয়োটা শাখাৰ মাজত এডায়াৰ দ্বীপ অৱস্থিত। ==উপনৈ আৰু শাখা নৈ== কৰামানা নদীৰ উৎপত্তি সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ১,৬০০ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত আগস্তিয়াৰকূডমৰ ওচৰত। বৰ্তমান নদীখনৰ উৎপত্তিস্থলৰ শৃংগ দুটাক চেম্মুঞ্জি মোটা আৰু আথিৰামালা নামেৰে জনা যায়। নদীখনৰ ওপৰৰ অংশৰ উপনদীসমূহ হৈছে কাভিয়াৰ, আট্টায়াৰ, ভাইয়াপ্পাডিয়াৰ আৰু থোডায়াৰ। কৰামানা নদী দক্ষিণ-দক্ষিণ-পশ্চিম দিশে প্ৰায় ৬৬ কিলোমিটাৰ বৈ গৈ অৱশেষত [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়।<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Journey of the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-journey-of-the-river/article3918190.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=20 September 2012}}</ref> [[File:Aruvikkara Dam 3.jpg|thumb|left|কৰমনা নদীৰ ওপৰত অৰুবিক্কাৰ বান্ধ]] কৰামানা নদীৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ উপনদী হৈছে কিল্লিয়াৰ। এই নদীখন প্ৰায় ২৪ কিলোমিটাৰ দীঘল। ইয়াৰ ওপৰত পানীৰ প্ৰৱাহ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে পাঁচটা অনিকাট নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ এটা অংশৰ পানী কোচাৰ খাললৈ ঘূৰাই দিয়া হৈছিল আৰু সেই খালে পথ্ৰাকুলাম পুখুৰীত পানী যোগান ধৰিছিল। এই পুখুৰীটো বৰ্তমান অস্তিত্বহীন; ই পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰৰ বাহিৰত থকা বৰ্তমানৰ পদ্মতীৰ্থকুলামৰ কাষত অৱস্থিত আছিল। কিল্লিয়াৰৰ পাৰৰ বহুতো মন্দিৰ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বিখ্যাত হৈছে আট্টুকাল মন্দিৰ।<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: The rise and flow of Killi|url=http://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-rise-and-flow-of-killi/article4031048.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=25 October 2012}}</ref> কিল্লিয়াৰ নদীয়ে নেডুমাংগাডৰ বনাঞ্চলৰ পানী নিষ্কাশন কৰে আৰু ইয়াৰ অৱবাহিকা বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ চৰাইৰ বাবে সমৃদ্ধ। কিল্লিয়াৰ নদীখন তিৰুৱাল্লামৰ ওচৰৰ পাল্লাথুকাডাভুত কৰামানা নদীৰ সৈতে মিলিত হয়। তাৰ পিছত কৰামানা নদী পোজিক্কাৰা মোহনাৰ মাজেৰে [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়। নদীখনৰ শেষ অংশত ই সাগৰৰ সমান্তৰালভাৱে বৈ যায় আৰু এই অংশটোক এডায়াৰ নামেৰে জনা যায়।<ref name="thehindu" /> == বান্ধ== কৰামানা নদীৰ ওপৰত দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বান্ধ আছে। এইকেইটা হৈছে আৰুৱিক্কাৰা বান্ধ, যিটো ১৯৩০ৰ দশকত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, আৰু ইয়াৰ ওপৰৰফালে অৱস্থিত পেপ্পাৰা বান্ধ, যিটো ১৯৮৩ চনত নিৰ্মাণ কৰা হয়। আৰুৱিক্কাৰা বান্ধ নিৰ্মাণৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল চহৰখনলৈ পাইপযোগে খোৱাপানী যোগান ধৰা। ১৯৩৩ চনত উদ্বোধন কৰা [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] ৱাটাৰ ৱৰ্কছ, যিটোৰ নাম লৰ্ড উইলিংডনৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল, আজিও কাৰামানা নদীৰ পানী সংগ্ৰহ কৰি চহৰখনত বিতৰণ কৰাৰ দায়িত্বত আছে।<ref name="thehindu_a">{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Tapping the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-tapping-the-river/article4009454.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=18 October 2012}}</ref> চহৰখনৰ পানী বিতৰণ ব্যৱস্থা অধিক উন্নত কৰাৰ বাবে JICA-ৰ অৰ্থসাহায্যত এটা প্ৰকল্পও চলি আছে। পেপ্পাৰা বান্ধে কাৰামানা নদীৰ ওপৰৰ সকলো উপনদীৰ পানী একত্ৰিত কৰি আৰুৱিক্কাৰা বান্ধলৈ পানীৰ প্ৰৱাহ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। এসময়ত কাৰামানা নদীত সঘনাই হোৱা বানপানী নিয়ন্ত্ৰণ কৰাত পেপ্পাৰা বান্ধে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে। পেপ্পাৰাত ৩ মেগাৱাট ক্ষমতাসম্পন্ন এটা জলবিদ্যুৎ কেন্দ্ৰও আছে।<ref name="thehindu_a" /> ==দলং == The Karamana river has several bridges across it. The largest is at Karamana itself, where the [[NH-66]] crosses it. This was built by Lt Col. Horsley, the author of the earliest English treatise on history of [[Travancore]], and inaugurated in 1853.<ref>{{cite news|title=And quiet flows the Karamana: Journey of the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-journey-of-the-river/article3918190.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=20 September 2012}}</ref> Other important bridges are at Thrikkunnapuram, Mangattu Kadavu, Kundamon Kadavu - Peyad, Vellaikadavu - Puliyarakonam, Kulashekaram-Peyad, Jagathi bridge, Aryanad bridge, Aruvikkara (on the dam), Maruthoor kadavu.<ref name="thehindu_b">{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Bridging past and present|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-bridging-past-and-present/article3892830.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=13 September 2012}}</ref> ==জৈৱ বৈচিত্ৰ্য== The Karamana river basin supports a range of plants that are typical of the tropics. These include the [[Cane (grass)|wild cane]], [[bamboo]], [[mangroves]], [[Nymphaeaceae|water lilies]] and [[coconut]] trees. The [[screw pine]] or [[pandanus]] is another common species along the river's banks. The [[Cerbera odollam]], called Othalam in Malayalam, is found along the lower reaches of the river.<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: The green river|url=http://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-green-river/article4054600.ece?css=print|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=1 November 2012}}</ref> Fish species found in the Karamana include [[Karimeen]], ''Chekkaali'', ''Kariyida'', ''Paruminali'', ''Cherumeen'', ''Vaala'', ''Nedumeen'', ''Aaral'', ''Maalavu'' and ''Paaval''.<ref name="thehindu" /> ==পৰিৱেশগত চিন্তা== The Karamana has been facing the problems of pollution, acidification and [[fish kill]] in recent years. The causes for the deterioration in the river's water quality include the discharge of untreated sewage and domestic and industrial effluents into the river and the unregulated development of tourism in the river basin area. This has resulted in the lowering of dissolved oxygen levels in the river's water and caused fish kill downstream of the river.<ref>{{cite news|title=Karamana River heavily polluted, says study|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article547509.ece?css=print|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=2 August 2010}}</ref> [[Illegal mining]] of river sand is another significant threat being faced by the river.<ref name="thehindu_a" /> == সাহিত্য আৰু সংগীতত == The beauty of the Karamana and the fact that it wound through forests earned the river the name Vanamala, the garland of the forest, in [[Sanskrit]]. It is referred to as the ‘Makaraakara’ river in the [[Jainism|Jain]] ascetic Udyodana Suri's 8th century [[Prakrit]] text ''Kuvalayamaala''.<ref name="thehindu_b" /> The Karamana river also closely influenced the development of music in Kerala. Some of the singers, instrumentalists and composers who are associated with the river include [[Irayimman Thampi]], [[Vadivelu]], [[Neelakanta Sivan]] and [[K S Chitra]]. Besides, the composer-king [[Swathi Thirunal Rama Varma|Swathi Thirunal]] was also influenced by the river's scenic beauty. Over a dozen of his court musicians hailed from the Karamana village on the banks of the river.<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows of Karamana: Stream of music|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-of-karamana-stream-of-music/article3942516.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=27 September 2012}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস == {{commons category}} {{reflist}} {{coord|8|25|29|N|76|57|26|E|region:IN_type:waterbody_source:kolossus-dewiki|display=title}} ju70tn8z6zmvio2hz9ycvjc7bexnupq 626437 626436 2026-08-12T06:38:14Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:নদী]] using [[WP:HC|HotCat]] 626437 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river |native_name={{native name|ml|കരമനയാർ}} |etymology=Named after Karamana, a suburb of Thiruvananthapuram |subdivision_name1={{flag|India}} |subdivision_name2=[[Kerala]] |subdivision_name4=[[Thiruvananthapuram district|Thiruvananthapuram]] |length={{cvt|66|km}} |mouth=[[Arabian Sea]] |mouth_location=[[Kovalam]] |source1=[[Western Ghats]] |source1_location=[[Agastya Mala|Agastyarkoodam]] |mouth_coordinates={{coord|8|25|33|N|76|57|30|E|region:IN}} |pushpin_map=India Kerala#India |pushpin_relief=1 |pushpin_caption=Location of the mouth in Kerala |image=Kovalam, Karamana River.jpg |image_caption=Karamana river at Kovalam |other_name=Karamanayar }} ''কৰামানা নদী ({{lang-en|Karamana}}) ''' [[কেৰালা]]ৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] চহৰৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন নদী। নদীখনৰ উৎপত্তি পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ (সহ্যাদ্ৰী পৰ্বতমালা) দক্ষিণ প্ৰান্তৰ আগস্ত্যাৰ কূডম অঞ্চলত। ইয়াৰ পৰা নদীখন প্ৰায় ৬৬ কিলোমিটাৰ পশ্চিমমুখে বৈ গৈ কোৱালামৰ ওচৰৰ পানাথুৰাত [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়।<ref name="thehindu">{{cite news|last=Nair|first=Achuthsankar S|title=And Quiet Flows The Karamana: The river wild|url=https://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-river-wild/article4077504.ece|newspaper=The Hindu|date=8 November 2012|access-date=18 January 2020}}</ref> নদীখনৰ নাম [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] চহৰৰ কৰামানা নামৰ উপনগৰখনৰ পৰা আহিছে। এই উপনগৰৰ মাজেৰে নদীখন বৈ যোৱাৰ বাবেই নদীখনক কৰামানা নদী বুলি কোৱা হয়। নদীখনৰ জলগ্ৰহণ এলেকাৰ অধিকাংশই বনাঞ্চলেৰে আৱৰি আছে। আনহাতে, নদীখনৰ পানী ব্যৱহৃত কৃষি এলেকাত বিভিন্ন শুকান ভূমিৰ মিশ্ৰ শস্যৰ খেতি কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত নাৰিকল, মিঠা আলু (টেপিয়কা), জালুক, কল আৰু ধান আদি উল্লেখযোগ্য।<ref> [http://keralapages.org/info/places/basin_karamana.docx Keralapages.org] </ref> [[File:Karamana River 1.jpg|thumb|right|অৰুবিক্কাৰ বান্ধৰ ওচৰত কৰমনা নদী ]] ==গতিপথ== কৰামানা নদী পশ্চিমঘাটৰ অন্তৰ্গত তিৰুৱনন্তপুৰম জিলাৰ আগস্ত্যমালা পৰ্বতৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। কৰামানা নদী প্ৰথমে পেপ্পাৰা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ মাজেৰে বৈ গৈ পেপ্পাৰা জলাধাৰত প্ৰৱেশ কৰে। ইয়াৰ পিছত নদীখনে তিৰুৱনন্তপুৰম জিলাৰ পূব দিশৰ কেইবাখনো পাহাৰীয়া চহৰ আৰু অঞ্চল মীনাংকাল, চেৰাপল্লী, উথাৰামকোড, আৰিয়ানাড, উঝামালাক্কাল, মুণ্ডেলা, পেৰুমকুলাম আৰু আৰুৱিক্কাৰাৰ মাজেৰে বৈ যায়। আৰুৱিক্কাৰাত কৰামানা নদীৰ ওপৰত আৰুৱিক্কাৰা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ তলৰ অংশত নদীখন ত্ৰাৱাঙ্কোৰ সমভূমিত প্ৰৱেশ কৰি ইৰুম্পা, নেত্তায়াম, পেয়াড, কৰিমাংকুলাম, পেৰুকাভু, ভিলাভূৰ্ক্কাল, চূঝাট্টুকোট্টা, পাপ্পানামকোড, নেমম আৰু তিৰুৱাল্লাম আদি অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যায়। তিৰুৱাল্লামত কৰামানা নদী দুটা শাখা নদীত বিভক্ত হয়। উত্তৰ শাখাটো পুন্থুৰাৰ ওচৰত আৰব সাগৰত মিলিত হয়। দক্ষিণ শাখাটো পোজিক্কাৰা মোহনাত গৈ পৰে। এই দুয়োটা শাখাৰ মাজত এডায়াৰ দ্বীপ অৱস্থিত। ==উপনৈ আৰু শাখা নৈ== কৰামানা নদীৰ উৎপত্তি সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ১,৬০০ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত আগস্তিয়াৰকূডমৰ ওচৰত। বৰ্তমান নদীখনৰ উৎপত্তিস্থলৰ শৃংগ দুটাক চেম্মুঞ্জি মোটা আৰু আথিৰামালা নামেৰে জনা যায়। নদীখনৰ ওপৰৰ অংশৰ উপনদীসমূহ হৈছে কাভিয়াৰ, আট্টায়াৰ, ভাইয়াপ্পাডিয়াৰ আৰু থোডায়াৰ। কৰামানা নদী দক্ষিণ-দক্ষিণ-পশ্চিম দিশে প্ৰায় ৬৬ কিলোমিটাৰ বৈ গৈ অৱশেষত [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়।<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Journey of the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-journey-of-the-river/article3918190.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=20 September 2012}}</ref> [[File:Aruvikkara Dam 3.jpg|thumb|left|কৰমনা নদীৰ ওপৰত অৰুবিক্কাৰ বান্ধ]] কৰামানা নদীৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ উপনদী হৈছে কিল্লিয়াৰ। এই নদীখন প্ৰায় ২৪ কিলোমিটাৰ দীঘল। ইয়াৰ ওপৰত পানীৰ প্ৰৱাহ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে পাঁচটা অনিকাট নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ এটা অংশৰ পানী কোচাৰ খাললৈ ঘূৰাই দিয়া হৈছিল আৰু সেই খালে পথ্ৰাকুলাম পুখুৰীত পানী যোগান ধৰিছিল। এই পুখুৰীটো বৰ্তমান অস্তিত্বহীন; ই পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰৰ বাহিৰত থকা বৰ্তমানৰ পদ্মতীৰ্থকুলামৰ কাষত অৱস্থিত আছিল। কিল্লিয়াৰৰ পাৰৰ বহুতো মন্দিৰ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বিখ্যাত হৈছে আট্টুকাল মন্দিৰ।<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: The rise and flow of Killi|url=http://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-rise-and-flow-of-killi/article4031048.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=25 October 2012}}</ref> কিল্লিয়াৰ নদীয়ে নেডুমাংগাডৰ বনাঞ্চলৰ পানী নিষ্কাশন কৰে আৰু ইয়াৰ অৱবাহিকা বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ চৰাইৰ বাবে সমৃদ্ধ। কিল্লিয়াৰ নদীখন তিৰুৱাল্লামৰ ওচৰৰ পাল্লাথুকাডাভুত কৰামানা নদীৰ সৈতে মিলিত হয়। তাৰ পিছত কৰামানা নদী পোজিক্কাৰা মোহনাৰ মাজেৰে [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়। নদীখনৰ শেষ অংশত ই সাগৰৰ সমান্তৰালভাৱে বৈ যায় আৰু এই অংশটোক এডায়াৰ নামেৰে জনা যায়।<ref name="thehindu" /> == বান্ধ== কৰামানা নদীৰ ওপৰত দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বান্ধ আছে। এইকেইটা হৈছে আৰুৱিক্কাৰা বান্ধ, যিটো ১৯৩০ৰ দশকত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, আৰু ইয়াৰ ওপৰৰফালে অৱস্থিত পেপ্পাৰা বান্ধ, যিটো ১৯৮৩ চনত নিৰ্মাণ কৰা হয়। আৰুৱিক্কাৰা বান্ধ নিৰ্মাণৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল চহৰখনলৈ পাইপযোগে খোৱাপানী যোগান ধৰা। ১৯৩৩ চনত উদ্বোধন কৰা [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] ৱাটাৰ ৱৰ্কছ, যিটোৰ নাম লৰ্ড উইলিংডনৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল, আজিও কাৰামানা নদীৰ পানী সংগ্ৰহ কৰি চহৰখনত বিতৰণ কৰাৰ দায়িত্বত আছে।<ref name="thehindu_a">{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Tapping the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-tapping-the-river/article4009454.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=18 October 2012}}</ref> চহৰখনৰ পানী বিতৰণ ব্যৱস্থা অধিক উন্নত কৰাৰ বাবে JICA-ৰ অৰ্থসাহায্যত এটা প্ৰকল্পও চলি আছে। পেপ্পাৰা বান্ধে কাৰামানা নদীৰ ওপৰৰ সকলো উপনদীৰ পানী একত্ৰিত কৰি আৰুৱিক্কাৰা বান্ধলৈ পানীৰ প্ৰৱাহ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। এসময়ত কাৰামানা নদীত সঘনাই হোৱা বানপানী নিয়ন্ত্ৰণ কৰাত পেপ্পাৰা বান্ধে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে। পেপ্পাৰাত ৩ মেগাৱাট ক্ষমতাসম্পন্ন এটা জলবিদ্যুৎ কেন্দ্ৰও আছে।<ref name="thehindu_a" /> ==দলং == The Karamana river has several bridges across it. The largest is at Karamana itself, where the [[NH-66]] crosses it. This was built by Lt Col. Horsley, the author of the earliest English treatise on history of [[Travancore]], and inaugurated in 1853.<ref>{{cite news|title=And quiet flows the Karamana: Journey of the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-journey-of-the-river/article3918190.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=20 September 2012}}</ref> Other important bridges are at Thrikkunnapuram, Mangattu Kadavu, Kundamon Kadavu - Peyad, Vellaikadavu - Puliyarakonam, Kulashekaram-Peyad, Jagathi bridge, Aryanad bridge, Aruvikkara (on the dam), Maruthoor kadavu.<ref name="thehindu_b">{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Bridging past and present|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-bridging-past-and-present/article3892830.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=13 September 2012}}</ref> ==জৈৱ বৈচিত্ৰ্য== The Karamana river basin supports a range of plants that are typical of the tropics. These include the [[Cane (grass)|wild cane]], [[bamboo]], [[mangroves]], [[Nymphaeaceae|water lilies]] and [[coconut]] trees. The [[screw pine]] or [[pandanus]] is another common species along the river's banks. The [[Cerbera odollam]], called Othalam in Malayalam, is found along the lower reaches of the river.<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: The green river|url=http://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-green-river/article4054600.ece?css=print|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=1 November 2012}}</ref> Fish species found in the Karamana include [[Karimeen]], ''Chekkaali'', ''Kariyida'', ''Paruminali'', ''Cherumeen'', ''Vaala'', ''Nedumeen'', ''Aaral'', ''Maalavu'' and ''Paaval''.<ref name="thehindu" /> ==পৰিৱেশগত চিন্তা== The Karamana has been facing the problems of pollution, acidification and [[fish kill]] in recent years. The causes for the deterioration in the river's water quality include the discharge of untreated sewage and domestic and industrial effluents into the river and the unregulated development of tourism in the river basin area. This has resulted in the lowering of dissolved oxygen levels in the river's water and caused fish kill downstream of the river.<ref>{{cite news|title=Karamana River heavily polluted, says study|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article547509.ece?css=print|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=2 August 2010}}</ref> [[Illegal mining]] of river sand is another significant threat being faced by the river.<ref name="thehindu_a" /> == সাহিত্য আৰু সংগীতত == The beauty of the Karamana and the fact that it wound through forests earned the river the name Vanamala, the garland of the forest, in [[Sanskrit]]. It is referred to as the ‘Makaraakara’ river in the [[Jainism|Jain]] ascetic Udyodana Suri's 8th century [[Prakrit]] text ''Kuvalayamaala''.<ref name="thehindu_b" /> The Karamana river also closely influenced the development of music in Kerala. Some of the singers, instrumentalists and composers who are associated with the river include [[Irayimman Thampi]], [[Vadivelu]], [[Neelakanta Sivan]] and [[K S Chitra]]. Besides, the composer-king [[Swathi Thirunal Rama Varma|Swathi Thirunal]] was also influenced by the river's scenic beauty. Over a dozen of his court musicians hailed from the Karamana village on the banks of the river.<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows of Karamana: Stream of music|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-of-karamana-stream-of-music/article3942516.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=27 September 2012}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস == {{commons category}} {{reflist}} {{coord|8|25|29|N|76|57|26|E|region:IN_type:waterbody_source:kolossus-dewiki|display=title}} [[শ্ৰেণী:নদী]] pnlh9lfu9tjie9zwyrf98fuk032go7y 626438 626437 2026-08-12T06:38:31Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:ভাৰতৰ নদী]] using [[WP:HC|HotCat]] 626438 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river |native_name={{native name|ml|കരമനയാർ}} |etymology=Named after Karamana, a suburb of Thiruvananthapuram |subdivision_name1={{flag|India}} |subdivision_name2=[[Kerala]] |subdivision_name4=[[Thiruvananthapuram district|Thiruvananthapuram]] |length={{cvt|66|km}} |mouth=[[Arabian Sea]] |mouth_location=[[Kovalam]] |source1=[[Western Ghats]] |source1_location=[[Agastya Mala|Agastyarkoodam]] |mouth_coordinates={{coord|8|25|33|N|76|57|30|E|region:IN}} |pushpin_map=India Kerala#India |pushpin_relief=1 |pushpin_caption=Location of the mouth in Kerala |image=Kovalam, Karamana River.jpg |image_caption=Karamana river at Kovalam |other_name=Karamanayar }} ''কৰামানা নদী ({{lang-en|Karamana}}) ''' [[কেৰালা]]ৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] চহৰৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন নদী। নদীখনৰ উৎপত্তি পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ (সহ্যাদ্ৰী পৰ্বতমালা) দক্ষিণ প্ৰান্তৰ আগস্ত্যাৰ কূডম অঞ্চলত। ইয়াৰ পৰা নদীখন প্ৰায় ৬৬ কিলোমিটাৰ পশ্চিমমুখে বৈ গৈ কোৱালামৰ ওচৰৰ পানাথুৰাত [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়।<ref name="thehindu">{{cite news|last=Nair|first=Achuthsankar S|title=And Quiet Flows The Karamana: The river wild|url=https://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-river-wild/article4077504.ece|newspaper=The Hindu|date=8 November 2012|access-date=18 January 2020}}</ref> নদীখনৰ নাম [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] চহৰৰ কৰামানা নামৰ উপনগৰখনৰ পৰা আহিছে। এই উপনগৰৰ মাজেৰে নদীখন বৈ যোৱাৰ বাবেই নদীখনক কৰামানা নদী বুলি কোৱা হয়। নদীখনৰ জলগ্ৰহণ এলেকাৰ অধিকাংশই বনাঞ্চলেৰে আৱৰি আছে। আনহাতে, নদীখনৰ পানী ব্যৱহৃত কৃষি এলেকাত বিভিন্ন শুকান ভূমিৰ মিশ্ৰ শস্যৰ খেতি কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত নাৰিকল, মিঠা আলু (টেপিয়কা), জালুক, কল আৰু ধান আদি উল্লেখযোগ্য।<ref> [http://keralapages.org/info/places/basin_karamana.docx Keralapages.org] </ref> [[File:Karamana River 1.jpg|thumb|right|অৰুবিক্কাৰ বান্ধৰ ওচৰত কৰমনা নদী ]] ==গতিপথ== কৰামানা নদী পশ্চিমঘাটৰ অন্তৰ্গত তিৰুৱনন্তপুৰম জিলাৰ আগস্ত্যমালা পৰ্বতৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। কৰামানা নদী প্ৰথমে পেপ্পাৰা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ মাজেৰে বৈ গৈ পেপ্পাৰা জলাধাৰত প্ৰৱেশ কৰে। ইয়াৰ পিছত নদীখনে তিৰুৱনন্তপুৰম জিলাৰ পূব দিশৰ কেইবাখনো পাহাৰীয়া চহৰ আৰু অঞ্চল মীনাংকাল, চেৰাপল্লী, উথাৰামকোড, আৰিয়ানাড, উঝামালাক্কাল, মুণ্ডেলা, পেৰুমকুলাম আৰু আৰুৱিক্কাৰাৰ মাজেৰে বৈ যায়। আৰুৱিক্কাৰাত কৰামানা নদীৰ ওপৰত আৰুৱিক্কাৰা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ তলৰ অংশত নদীখন ত্ৰাৱাঙ্কোৰ সমভূমিত প্ৰৱেশ কৰি ইৰুম্পা, নেত্তায়াম, পেয়াড, কৰিমাংকুলাম, পেৰুকাভু, ভিলাভূৰ্ক্কাল, চূঝাট্টুকোট্টা, পাপ্পানামকোড, নেমম আৰু তিৰুৱাল্লাম আদি অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যায়। তিৰুৱাল্লামত কৰামানা নদী দুটা শাখা নদীত বিভক্ত হয়। উত্তৰ শাখাটো পুন্থুৰাৰ ওচৰত আৰব সাগৰত মিলিত হয়। দক্ষিণ শাখাটো পোজিক্কাৰা মোহনাত গৈ পৰে। এই দুয়োটা শাখাৰ মাজত এডায়াৰ দ্বীপ অৱস্থিত। ==উপনৈ আৰু শাখা নৈ== কৰামানা নদীৰ উৎপত্তি সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ১,৬০০ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত আগস্তিয়াৰকূডমৰ ওচৰত। বৰ্তমান নদীখনৰ উৎপত্তিস্থলৰ শৃংগ দুটাক চেম্মুঞ্জি মোটা আৰু আথিৰামালা নামেৰে জনা যায়। নদীখনৰ ওপৰৰ অংশৰ উপনদীসমূহ হৈছে কাভিয়াৰ, আট্টায়াৰ, ভাইয়াপ্পাডিয়াৰ আৰু থোডায়াৰ। কৰামানা নদী দক্ষিণ-দক্ষিণ-পশ্চিম দিশে প্ৰায় ৬৬ কিলোমিটাৰ বৈ গৈ অৱশেষত [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়।<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Journey of the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-journey-of-the-river/article3918190.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=20 September 2012}}</ref> [[File:Aruvikkara Dam 3.jpg|thumb|left|কৰমনা নদীৰ ওপৰত অৰুবিক্কাৰ বান্ধ]] কৰামানা নদীৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ উপনদী হৈছে কিল্লিয়াৰ। এই নদীখন প্ৰায় ২৪ কিলোমিটাৰ দীঘল। ইয়াৰ ওপৰত পানীৰ প্ৰৱাহ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে পাঁচটা অনিকাট নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ এটা অংশৰ পানী কোচাৰ খাললৈ ঘূৰাই দিয়া হৈছিল আৰু সেই খালে পথ্ৰাকুলাম পুখুৰীত পানী যোগান ধৰিছিল। এই পুখুৰীটো বৰ্তমান অস্তিত্বহীন; ই পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰৰ বাহিৰত থকা বৰ্তমানৰ পদ্মতীৰ্থকুলামৰ কাষত অৱস্থিত আছিল। কিল্লিয়াৰৰ পাৰৰ বহুতো মন্দিৰ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বিখ্যাত হৈছে আট্টুকাল মন্দিৰ।<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: The rise and flow of Killi|url=http://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-rise-and-flow-of-killi/article4031048.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=25 October 2012}}</ref> কিল্লিয়াৰ নদীয়ে নেডুমাংগাডৰ বনাঞ্চলৰ পানী নিষ্কাশন কৰে আৰু ইয়াৰ অৱবাহিকা বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ চৰাইৰ বাবে সমৃদ্ধ। কিল্লিয়াৰ নদীখন তিৰুৱাল্লামৰ ওচৰৰ পাল্লাথুকাডাভুত কৰামানা নদীৰ সৈতে মিলিত হয়। তাৰ পিছত কৰামানা নদী পোজিক্কাৰা মোহনাৰ মাজেৰে [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়। নদীখনৰ শেষ অংশত ই সাগৰৰ সমান্তৰালভাৱে বৈ যায় আৰু এই অংশটোক এডায়াৰ নামেৰে জনা যায়।<ref name="thehindu" /> == বান্ধ== কৰামানা নদীৰ ওপৰত দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বান্ধ আছে। এইকেইটা হৈছে আৰুৱিক্কাৰা বান্ধ, যিটো ১৯৩০ৰ দশকত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, আৰু ইয়াৰ ওপৰৰফালে অৱস্থিত পেপ্পাৰা বান্ধ, যিটো ১৯৮৩ চনত নিৰ্মাণ কৰা হয়। আৰুৱিক্কাৰা বান্ধ নিৰ্মাণৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল চহৰখনলৈ পাইপযোগে খোৱাপানী যোগান ধৰা। ১৯৩৩ চনত উদ্বোধন কৰা [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] ৱাটাৰ ৱৰ্কছ, যিটোৰ নাম লৰ্ড উইলিংডনৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল, আজিও কাৰামানা নদীৰ পানী সংগ্ৰহ কৰি চহৰখনত বিতৰণ কৰাৰ দায়িত্বত আছে।<ref name="thehindu_a">{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Tapping the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-tapping-the-river/article4009454.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=18 October 2012}}</ref> চহৰখনৰ পানী বিতৰণ ব্যৱস্থা অধিক উন্নত কৰাৰ বাবে JICA-ৰ অৰ্থসাহায্যত এটা প্ৰকল্পও চলি আছে। পেপ্পাৰা বান্ধে কাৰামানা নদীৰ ওপৰৰ সকলো উপনদীৰ পানী একত্ৰিত কৰি আৰুৱিক্কাৰা বান্ধলৈ পানীৰ প্ৰৱাহ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। এসময়ত কাৰামানা নদীত সঘনাই হোৱা বানপানী নিয়ন্ত্ৰণ কৰাত পেপ্পাৰা বান্ধে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে। পেপ্পাৰাত ৩ মেগাৱাট ক্ষমতাসম্পন্ন এটা জলবিদ্যুৎ কেন্দ্ৰও আছে।<ref name="thehindu_a" /> ==দলং == The Karamana river has several bridges across it. The largest is at Karamana itself, where the [[NH-66]] crosses it. This was built by Lt Col. Horsley, the author of the earliest English treatise on history of [[Travancore]], and inaugurated in 1853.<ref>{{cite news|title=And quiet flows the Karamana: Journey of the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-journey-of-the-river/article3918190.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=20 September 2012}}</ref> Other important bridges are at Thrikkunnapuram, Mangattu Kadavu, Kundamon Kadavu - Peyad, Vellaikadavu - Puliyarakonam, Kulashekaram-Peyad, Jagathi bridge, Aryanad bridge, Aruvikkara (on the dam), Maruthoor kadavu.<ref name="thehindu_b">{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Bridging past and present|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-bridging-past-and-present/article3892830.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=13 September 2012}}</ref> ==জৈৱ বৈচিত্ৰ্য== The Karamana river basin supports a range of plants that are typical of the tropics. These include the [[Cane (grass)|wild cane]], [[bamboo]], [[mangroves]], [[Nymphaeaceae|water lilies]] and [[coconut]] trees. The [[screw pine]] or [[pandanus]] is another common species along the river's banks. The [[Cerbera odollam]], called Othalam in Malayalam, is found along the lower reaches of the river.<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: The green river|url=http://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-green-river/article4054600.ece?css=print|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=1 November 2012}}</ref> Fish species found in the Karamana include [[Karimeen]], ''Chekkaali'', ''Kariyida'', ''Paruminali'', ''Cherumeen'', ''Vaala'', ''Nedumeen'', ''Aaral'', ''Maalavu'' and ''Paaval''.<ref name="thehindu" /> ==পৰিৱেশগত চিন্তা== The Karamana has been facing the problems of pollution, acidification and [[fish kill]] in recent years. The causes for the deterioration in the river's water quality include the discharge of untreated sewage and domestic and industrial effluents into the river and the unregulated development of tourism in the river basin area. This has resulted in the lowering of dissolved oxygen levels in the river's water and caused fish kill downstream of the river.<ref>{{cite news|title=Karamana River heavily polluted, says study|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article547509.ece?css=print|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=2 August 2010}}</ref> [[Illegal mining]] of river sand is another significant threat being faced by the river.<ref name="thehindu_a" /> == সাহিত্য আৰু সংগীতত == The beauty of the Karamana and the fact that it wound through forests earned the river the name Vanamala, the garland of the forest, in [[Sanskrit]]. It is referred to as the ‘Makaraakara’ river in the [[Jainism|Jain]] ascetic Udyodana Suri's 8th century [[Prakrit]] text ''Kuvalayamaala''.<ref name="thehindu_b" /> The Karamana river also closely influenced the development of music in Kerala. Some of the singers, instrumentalists and composers who are associated with the river include [[Irayimman Thampi]], [[Vadivelu]], [[Neelakanta Sivan]] and [[K S Chitra]]. Besides, the composer-king [[Swathi Thirunal Rama Varma|Swathi Thirunal]] was also influenced by the river's scenic beauty. Over a dozen of his court musicians hailed from the Karamana village on the banks of the river.<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows of Karamana: Stream of music|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-of-karamana-stream-of-music/article3942516.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=27 September 2012}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস == {{commons category}} {{reflist}} {{coord|8|25|29|N|76|57|26|E|region:IN_type:waterbody_source:kolossus-dewiki|display=title}} [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] 86tumh27hgz2eyroybdqxnukq8llaji 626439 626438 2026-08-12T06:41:58Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 626439 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river |native_name={{native name|ml|കരമനയാർ}} |etymology=Named after Karamana, a suburb of Thiruvananthapuram |subdivision_name1={{flag|India}} |subdivision_name2=[[Kerala]] |subdivision_name4=[[Thiruvananthapuram district|Thiruvananthapuram]] |length={{cvt|66|km}} |mouth=[[Arabian Sea]] |mouth_location=[[Kovalam]] |source1=[[Western Ghats]] |source1_location=[[Agastya Mala|Agastyarkoodam]] |mouth_coordinates={{coord|8|25|33|N|76|57|30|E|region:IN}} |pushpin_map=India Kerala#India |pushpin_relief=1 |pushpin_caption=Location of the mouth in Kerala |image=Kovalam, Karamana River.jpg |image_caption=Karamana river at Kovalam |other_name=Karamanayar }} ''কৰামানা নদী ({{lang-en|Karamana}}) ''' [[কেৰালা]]ৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] চহৰৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন নদী। নদীখনৰ উৎপত্তি পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ (সহ্যাদ্ৰী পৰ্বতমালা) দক্ষিণ প্ৰান্তৰ আগস্ত্যাৰ কূডম অঞ্চলত। ইয়াৰ পৰা নদীখন প্ৰায় ৬৬ কিলোমিটাৰ পশ্চিমমুখে বৈ গৈ কোৱালামৰ ওচৰৰ পানাথুৰাত [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়।<ref name="thehindu">{{cite news|last=Nair|first=Achuthsankar S|title=And Quiet Flows The Karamana: The river wild|url=https://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-river-wild/article4077504.ece|newspaper=The Hindu|date=8 November 2012|access-date=18 January 2020}}</ref> নদীখনৰ নাম [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] চহৰৰ কৰামানা নামৰ উপনগৰখনৰ পৰা আহিছে। এই উপনগৰৰ মাজেৰে নদীখন বৈ যোৱাৰ বাবেই নদীখনক কৰামানা নদী বুলি কোৱা হয়। নদীখনৰ জলগ্ৰহণ এলেকাৰ অধিকাংশই বনাঞ্চলেৰে আৱৰি আছে। আনহাতে, নদীখনৰ পানী ব্যৱহৃত কৃষি এলেকাত বিভিন্ন শুকান ভূমিৰ মিশ্ৰ শস্যৰ খেতি কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত নাৰিকল, মিঠা আলু (টেপিয়কা), জালুক, কল আৰু ধান আদি উল্লেখযোগ্য।<ref> [http://keralapages.org/info/places/basin_karamana.docx Keralapages.org] </ref> [[File:Karamana River 1.jpg|thumb|right|অৰুবিক্কাৰ বান্ধৰ ওচৰত কৰমনা নদী ]] ==গতিপথ== কৰামানা নদী পশ্চিমঘাটৰ অন্তৰ্গত তিৰুৱনন্তপুৰম জিলাৰ আগস্ত্যমালা পৰ্বতৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। কৰামানা নদী প্ৰথমে পেপ্পাৰা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ মাজেৰে বৈ গৈ পেপ্পাৰা জলাধাৰত প্ৰৱেশ কৰে। ইয়াৰ পিছত নদীখনে তিৰুৱনন্তপুৰম জিলাৰ পূব দিশৰ কেইবাখনো পাহাৰীয়া চহৰ আৰু অঞ্চল মীনাংকাল, চেৰাপল্লী, উথাৰামকোড, আৰিয়ানাড, উঝামালাক্কাল, মুণ্ডেলা, পেৰুমকুলাম আৰু আৰুৱিক্কাৰাৰ মাজেৰে বৈ যায়। আৰুৱিক্কাৰাত কৰামানা নদীৰ ওপৰত আৰুৱিক্কাৰা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ তলৰ অংশত নদীখন ত্ৰাৱাঙ্কোৰ সমভূমিত প্ৰৱেশ কৰি ইৰুম্পা, নেত্তায়াম, পেয়াড, কৰিমাংকুলাম, পেৰুকাভু, ভিলাভূৰ্ক্কাল, চূঝাট্টুকোট্টা, পাপ্পানামকোড, নেমম আৰু তিৰুৱাল্লাম আদি অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যায়। তিৰুৱাল্লামত কৰামানা নদী দুটা শাখা নদীত বিভক্ত হয়। উত্তৰ শাখাটো পুন্থুৰাৰ ওচৰত আৰব সাগৰত মিলিত হয়। দক্ষিণ শাখাটো পোজিক্কাৰা মোহনাত গৈ পৰে। এই দুয়োটা শাখাৰ মাজত এডায়াৰ দ্বীপ অৱস্থিত। ==উপনৈ আৰু শাখা নৈ== কৰামানা নদীৰ উৎপত্তি সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ১,৬০০ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত আগস্তিয়াৰকূডমৰ ওচৰত। বৰ্তমান নদীখনৰ উৎপত্তিস্থলৰ শৃংগ দুটাক চেম্মুঞ্জি মোটা আৰু আথিৰামালা নামেৰে জনা যায়। নদীখনৰ ওপৰৰ অংশৰ উপনদীসমূহ হৈছে কাভিয়াৰ, আট্টায়াৰ, ভাইয়াপ্পাডিয়াৰ আৰু থোডায়াৰ। কৰামানা নদী দক্ষিণ-দক্ষিণ-পশ্চিম দিশে প্ৰায় ৬৬ কিলোমিটাৰ বৈ গৈ অৱশেষত [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়।<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Journey of the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-journey-of-the-river/article3918190.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=20 September 2012}}</ref> [[File:Aruvikkara Dam 3.jpg|thumb|left|কৰমনা নদীৰ ওপৰত অৰুবিক্কাৰ বান্ধ]] কৰামানা নদীৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ উপনদী হৈছে কিল্লিয়াৰ। এই নদীখন প্ৰায় ২৪ কিলোমিটাৰ দীঘল। ইয়াৰ ওপৰত পানীৰ প্ৰৱাহ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে পাঁচটা অনিকাট নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ এটা অংশৰ পানী কোচাৰ খাললৈ ঘূৰাই দিয়া হৈছিল আৰু সেই খালে পথ্ৰাকুলাম পুখুৰীত পানী যোগান ধৰিছিল। এই পুখুৰীটো বৰ্তমান অস্তিত্বহীন; ই পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰৰ বাহিৰত থকা বৰ্তমানৰ পদ্মতীৰ্থকুলামৰ কাষত অৱস্থিত আছিল। কিল্লিয়াৰৰ পাৰৰ বহুতো মন্দিৰ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বিখ্যাত হৈছে আট্টুকাল মন্দিৰ।<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: The rise and flow of Killi|url=http://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-rise-and-flow-of-killi/article4031048.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=25 October 2012}}</ref> কিল্লিয়াৰ নদীয়ে নেডুমাংগাডৰ বনাঞ্চলৰ পানী নিষ্কাশন কৰে আৰু ইয়াৰ অৱবাহিকা বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ চৰাইৰ বাবে সমৃদ্ধ। কিল্লিয়াৰ নদীখন তিৰুৱাল্লামৰ ওচৰৰ পাল্লাথুকাডাভুত কৰামানা নদীৰ সৈতে মিলিত হয়। তাৰ পিছত কৰামানা নদী পোজিক্কাৰা মোহনাৰ মাজেৰে [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়। নদীখনৰ শেষ অংশত ই সাগৰৰ সমান্তৰালভাৱে বৈ যায় আৰু এই অংশটোক এডায়াৰ নামেৰে জনা যায়।<ref name="thehindu" /> == বান্ধ== কৰামানা নদীৰ ওপৰত দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বান্ধ আছে। এইকেইটা হৈছে আৰুৱিক্কাৰা বান্ধ, যিটো ১৯৩০ৰ দশকত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, আৰু ইয়াৰ ওপৰৰফালে অৱস্থিত পেপ্পাৰা বান্ধ, যিটো ১৯৮৩ চনত নিৰ্মাণ কৰা হয়। আৰুৱিক্কাৰা বান্ধ নিৰ্মাণৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল চহৰখনলৈ পাইপযোগে খোৱাপানী যোগান ধৰা। ১৯৩৩ চনত উদ্বোধন কৰা [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] ৱাটাৰ ৱৰ্কছ, যিটোৰ নাম লৰ্ড উইলিংডনৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল, আজিও কাৰামানা নদীৰ পানী সংগ্ৰহ কৰি চহৰখনত বিতৰণ কৰাৰ দায়িত্বত আছে।<ref name="thehindu_a">{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Tapping the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-tapping-the-river/article4009454.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=18 October 2012}}</ref> চহৰখনৰ পানী বিতৰণ ব্যৱস্থা অধিক উন্নত কৰাৰ বাবে JICA-ৰ অৰ্থসাহায্যত এটা প্ৰকল্পও চলি আছে। পেপ্পাৰা বান্ধে কাৰামানা নদীৰ ওপৰৰ সকলো উপনদীৰ পানী একত্ৰিত কৰি আৰুৱিক্কাৰা বান্ধলৈ পানীৰ প্ৰৱাহ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। এসময়ত কাৰামানা নদীত সঘনাই হোৱা বানপানী নিয়ন্ত্ৰণ কৰাত পেপ্পাৰা বান্ধে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে। পেপ্পাৰাত ৩ মেগাৱাট ক্ষমতাসম্পন্ন এটা জলবিদ্যুৎ কেন্দ্ৰও আছে।<ref name="thehindu_a" /> ==দলং == কৰামানা নদীৰ ওপৰত কেইবাখনো গুৰুত্বপূৰ্ণ দলং আছে। ইয়াৰে আটাইতকৈ ডাঙৰ দলংখন কাৰামানা অঞ্চলত অৱস্থিত, যাৰ ওপৰেৰে NH-66 পাৰ হৈ গৈছে। এই দলংখন লে. কৰ্ণেল হৰ্ছলি (Lt. Col. Horsley) য়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল। তেওঁ ত্ৰাৱাঙ্কোৰৰ ইতিহাসৰ ওপৰত ইংৰাজী ভাষাত লিখা প্ৰাৰম্ভিক গ্ৰন্থখনৰ লেখক আছিল। দলংখন ১৮৫৩ চনত উদ্বোধন কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news|title=And quiet flows the Karamana: Journey of the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-journey-of-the-river/article3918190.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=20 September 2012}}</ref> নদীখনৰ ওপৰত থকা আন কেইখনমান গুৰুত্বপূৰ্ণ দলং হৈছে থ্ৰিক্কুন্নাপুৰম, মাংগাট্টু কদাভু, কুন্দামন কদাভু–পেয়াড, ভেল্লাইকদাভু–পুলিয়াৰাকোনম, কুলশেখৰম–পেয়াড, জগথি দলং, আৰ্যনাড দলং, আৰুৰুৱিক্কাৰা (বান্ধৰ ওপৰত), আৰু মাৰুথুৰ কদাভু।<ref name="thehindu_b">{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Bridging past and present|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-bridging-past-and-present/article3892830.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=13 September 2012}}</ref> ==জৈৱ বৈচিত্ৰ্য== The Karamana river basin supports a range of plants that are typical of the tropics. These include the [[Cane (grass)|wild cane]], [[bamboo]], [[mangroves]], [[Nymphaeaceae|water lilies]] and [[coconut]] trees. The [[screw pine]] or [[pandanus]] is another common species along the river's banks. The [[Cerbera odollam]], called Othalam in Malayalam, is found along the lower reaches of the river.<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: The green river|url=http://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-green-river/article4054600.ece?css=print|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=1 November 2012}}</ref> Fish species found in the Karamana include [[Karimeen]], ''Chekkaali'', ''Kariyida'', ''Paruminali'', ''Cherumeen'', ''Vaala'', ''Nedumeen'', ''Aaral'', ''Maalavu'' and ''Paaval''.<ref name="thehindu" /> ==পৰিৱেশগত চিন্তা== The Karamana has been facing the problems of pollution, acidification and [[fish kill]] in recent years. The causes for the deterioration in the river's water quality include the discharge of untreated sewage and domestic and industrial effluents into the river and the unregulated development of tourism in the river basin area. This has resulted in the lowering of dissolved oxygen levels in the river's water and caused fish kill downstream of the river.<ref>{{cite news|title=Karamana River heavily polluted, says study|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article547509.ece?css=print|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=2 August 2010}}</ref> [[Illegal mining]] of river sand is another significant threat being faced by the river.<ref name="thehindu_a" /> == সাহিত্য আৰু সংগীতত == The beauty of the Karamana and the fact that it wound through forests earned the river the name Vanamala, the garland of the forest, in [[Sanskrit]]. It is referred to as the ‘Makaraakara’ river in the [[Jainism|Jain]] ascetic Udyodana Suri's 8th century [[Prakrit]] text ''Kuvalayamaala''.<ref name="thehindu_b" /> The Karamana river also closely influenced the development of music in Kerala. Some of the singers, instrumentalists and composers who are associated with the river include [[Irayimman Thampi]], [[Vadivelu]], [[Neelakanta Sivan]] and [[K S Chitra]]. Besides, the composer-king [[Swathi Thirunal Rama Varma|Swathi Thirunal]] was also influenced by the river's scenic beauty. Over a dozen of his court musicians hailed from the Karamana village on the banks of the river.<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows of Karamana: Stream of music|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-of-karamana-stream-of-music/article3942516.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=27 September 2012}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস == {{commons category}} {{reflist}} {{coord|8|25|29|N|76|57|26|E|region:IN_type:waterbody_source:kolossus-dewiki|display=title}} [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] i7y9fwnik50t6qy3cdv4x74ztsa96f2 626440 626439 2026-08-12T06:45:54Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 626440 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river |native_name={{native name|ml|കരമനയാർ}} |etymology=Named after Karamana, a suburb of Thiruvananthapuram |subdivision_name1={{flag|India}} |subdivision_name2=[[Kerala]] |subdivision_name4=[[Thiruvananthapuram district|Thiruvananthapuram]] |length={{cvt|66|km}} |mouth=[[Arabian Sea]] |mouth_location=[[Kovalam]] |source1=[[Western Ghats]] |source1_location=[[Agastya Mala|Agastyarkoodam]] |mouth_coordinates={{coord|8|25|33|N|76|57|30|E|region:IN}} |pushpin_map=India Kerala#India |pushpin_relief=1 |pushpin_caption=Location of the mouth in Kerala |image=Kovalam, Karamana River.jpg |image_caption=Karamana river at Kovalam |other_name=Karamanayar }} ''কৰামানা নদী ({{lang-en|Karamana}}) ''' [[কেৰালা]]ৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] চহৰৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন নদী। নদীখনৰ উৎপত্তি পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ (সহ্যাদ্ৰী পৰ্বতমালা) দক্ষিণ প্ৰান্তৰ আগস্ত্যাৰ কূডম অঞ্চলত। ইয়াৰ পৰা নদীখন প্ৰায় ৬৬ কিলোমিটাৰ পশ্চিমমুখে বৈ গৈ কোৱালামৰ ওচৰৰ পানাথুৰাত [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়।<ref name="thehindu">{{cite news|last=Nair|first=Achuthsankar S|title=And Quiet Flows The Karamana: The river wild|url=https://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-river-wild/article4077504.ece|newspaper=The Hindu|date=8 November 2012|access-date=18 January 2020}}</ref> নদীখনৰ নাম [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] চহৰৰ কৰামানা নামৰ উপনগৰখনৰ পৰা আহিছে। এই উপনগৰৰ মাজেৰে নদীখন বৈ যোৱাৰ বাবেই নদীখনক কৰামানা নদী বুলি কোৱা হয়। নদীখনৰ জলগ্ৰহণ এলেকাৰ অধিকাংশই বনাঞ্চলেৰে আৱৰি আছে। আনহাতে, নদীখনৰ পানী ব্যৱহৃত কৃষি এলেকাত বিভিন্ন শুকান ভূমিৰ মিশ্ৰ শস্যৰ খেতি কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত নাৰিকল, মিঠা আলু (টেপিয়কা), জালুক, কল আৰু ধান আদি উল্লেখযোগ্য।<ref> [http://keralapages.org/info/places/basin_karamana.docx Keralapages.org] </ref> [[File:Karamana River 1.jpg|thumb|right|অৰুবিক্কাৰ বান্ধৰ ওচৰত কৰমনা নদী ]] ==গতিপথ== কৰামানা নদী পশ্চিমঘাটৰ অন্তৰ্গত তিৰুৱনন্তপুৰম জিলাৰ আগস্ত্যমালা পৰ্বতৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। কৰামানা নদী প্ৰথমে পেপ্পাৰা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ মাজেৰে বৈ গৈ পেপ্পাৰা জলাধাৰত প্ৰৱেশ কৰে। ইয়াৰ পিছত নদীখনে তিৰুৱনন্তপুৰম জিলাৰ পূব দিশৰ কেইবাখনো পাহাৰীয়া চহৰ আৰু অঞ্চল মীনাংকাল, চেৰাপল্লী, উথাৰামকোড, আৰিয়ানাড, উঝামালাক্কাল, মুণ্ডেলা, পেৰুমকুলাম আৰু আৰুৱিক্কাৰাৰ মাজেৰে বৈ যায়। আৰুৱিক্কাৰাত কৰামানা নদীৰ ওপৰত আৰুৱিক্কাৰা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ তলৰ অংশত নদীখন ত্ৰাৱাঙ্কোৰ সমভূমিত প্ৰৱেশ কৰি ইৰুম্পা, নেত্তায়াম, পেয়াড, কৰিমাংকুলাম, পেৰুকাভু, ভিলাভূৰ্ক্কাল, চূঝাট্টুকোট্টা, পাপ্পানামকোড, নেমম আৰু তিৰুৱাল্লাম আদি অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যায়। তিৰুৱাল্লামত কৰামানা নদী দুটা শাখা নদীত বিভক্ত হয়। উত্তৰ শাখাটো পুন্থুৰাৰ ওচৰত আৰব সাগৰত মিলিত হয়। দক্ষিণ শাখাটো পোজিক্কাৰা মোহনাত গৈ পৰে। এই দুয়োটা শাখাৰ মাজত এডায়াৰ দ্বীপ অৱস্থিত। ==উপনৈ আৰু শাখা নৈ== কৰামানা নদীৰ উৎপত্তি সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ১,৬০০ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত আগস্তিয়াৰকূডমৰ ওচৰত। বৰ্তমান নদীখনৰ উৎপত্তিস্থলৰ শৃংগ দুটাক চেম্মুঞ্জি মোটা আৰু আথিৰামালা নামেৰে জনা যায়। নদীখনৰ ওপৰৰ অংশৰ উপনদীসমূহ হৈছে কাভিয়াৰ, আট্টায়াৰ, ভাইয়াপ্পাডিয়াৰ আৰু থোডায়াৰ। কৰামানা নদী দক্ষিণ-দক্ষিণ-পশ্চিম দিশে প্ৰায় ৬৬ কিলোমিটাৰ বৈ গৈ অৱশেষত [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়।<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Journey of the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-journey-of-the-river/article3918190.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=20 September 2012}}</ref> [[File:Aruvikkara Dam 3.jpg|thumb|left|কৰমনা নদীৰ ওপৰত অৰুবিক্কাৰ বান্ধ]] কৰামানা নদীৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ উপনদী হৈছে কিল্লিয়াৰ। এই নদীখন প্ৰায় ২৪ কিলোমিটাৰ দীঘল। ইয়াৰ ওপৰত পানীৰ প্ৰৱাহ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে পাঁচটা অনিকাট নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ এটা অংশৰ পানী কোচাৰ খাললৈ ঘূৰাই দিয়া হৈছিল আৰু সেই খালে পথ্ৰাকুলাম পুখুৰীত পানী যোগান ধৰিছিল। এই পুখুৰীটো বৰ্তমান অস্তিত্বহীন; ই পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰৰ বাহিৰত থকা বৰ্তমানৰ পদ্মতীৰ্থকুলামৰ কাষত অৱস্থিত আছিল। কিল্লিয়াৰৰ পাৰৰ বহুতো মন্দিৰ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বিখ্যাত হৈছে আট্টুকাল মন্দিৰ।<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: The rise and flow of Killi|url=http://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-rise-and-flow-of-killi/article4031048.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=25 October 2012}}</ref> কিল্লিয়াৰ নদীয়ে নেডুমাংগাডৰ বনাঞ্চলৰ পানী নিষ্কাশন কৰে আৰু ইয়াৰ অৱবাহিকা বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ চৰাইৰ বাবে সমৃদ্ধ। কিল্লিয়াৰ নদীখন তিৰুৱাল্লামৰ ওচৰৰ পাল্লাথুকাডাভুত কৰামানা নদীৰ সৈতে মিলিত হয়। তাৰ পিছত কৰামানা নদী পোজিক্কাৰা মোহনাৰ মাজেৰে [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়। নদীখনৰ শেষ অংশত ই সাগৰৰ সমান্তৰালভাৱে বৈ যায় আৰু এই অংশটোক এডায়াৰ নামেৰে জনা যায়।<ref name="thehindu" /> == বান্ধ== কৰামানা নদীৰ ওপৰত দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বান্ধ আছে। এইকেইটা হৈছে আৰুৱিক্কাৰা বান্ধ, যিটো ১৯৩০ৰ দশকত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, আৰু ইয়াৰ ওপৰৰফালে অৱস্থিত পেপ্পাৰা বান্ধ, যিটো ১৯৮৩ চনত নিৰ্মাণ কৰা হয়। আৰুৱিক্কাৰা বান্ধ নিৰ্মাণৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল চহৰখনলৈ পাইপযোগে খোৱাপানী যোগান ধৰা। ১৯৩৩ চনত উদ্বোধন কৰা [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] ৱাটাৰ ৱৰ্কছ, যিটোৰ নাম লৰ্ড উইলিংডনৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল, আজিও কাৰামানা নদীৰ পানী সংগ্ৰহ কৰি চহৰখনত বিতৰণ কৰাৰ দায়িত্বত আছে।<ref name="thehindu_a">{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Tapping the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-tapping-the-river/article4009454.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=18 October 2012}}</ref> চহৰখনৰ পানী বিতৰণ ব্যৱস্থা অধিক উন্নত কৰাৰ বাবে JICA-ৰ অৰ্থসাহায্যত এটা প্ৰকল্পও চলি আছে। পেপ্পাৰা বান্ধে কাৰামানা নদীৰ ওপৰৰ সকলো উপনদীৰ পানী একত্ৰিত কৰি আৰুৱিক্কাৰা বান্ধলৈ পানীৰ প্ৰৱাহ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। এসময়ত কাৰামানা নদীত সঘনাই হোৱা বানপানী নিয়ন্ত্ৰণ কৰাত পেপ্পাৰা বান্ধে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে। পেপ্পাৰাত ৩ মেগাৱাট ক্ষমতাসম্পন্ন এটা জলবিদ্যুৎ কেন্দ্ৰও আছে।<ref name="thehindu_a" /> ==দলং == কৰামানা নদীৰ ওপৰত কেইবাখনো গুৰুত্বপূৰ্ণ দলং আছে। ইয়াৰে আটাইতকৈ ডাঙৰ দলংখন কাৰামানা অঞ্চলত অৱস্থিত, যাৰ ওপৰেৰে NH-66 পাৰ হৈ গৈছে। এই দলংখন লে. কৰ্ণেল হৰ্ছলি (Lt. Col. Horsley) য়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল। তেওঁ ত্ৰাৱাঙ্কোৰৰ ইতিহাসৰ ওপৰত ইংৰাজী ভাষাত লিখা প্ৰাৰম্ভিক গ্ৰন্থখনৰ লেখক আছিল। দলংখন ১৮৫৩ চনত উদ্বোধন কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news|title=And quiet flows the Karamana: Journey of the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-journey-of-the-river/article3918190.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=20 September 2012}}</ref> নদীখনৰ ওপৰত থকা আন কেইখনমান গুৰুত্বপূৰ্ণ দলং হৈছে থ্ৰিক্কুন্নাপুৰম, মাংগাট্টু কদাভু, কুন্দামন কদাভু–পেয়াড, ভেল্লাইকদাভু–পুলিয়াৰাকোনম, কুলশেখৰম–পেয়াড, জগথি দলং, আৰ্যনাড দলং, আৰুৰুৱিক্কাৰা (বান্ধৰ ওপৰত), আৰু মাৰুথুৰ কদাভু।<ref name="thehindu_b">{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Bridging past and present|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-bridging-past-and-present/article3892830.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=13 September 2012}}</ref> ==জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য== কৰামানা নদীৰ অৱবাহিকাত ক্ৰান্তীয় অঞ্চলৰ সাধাৰণ বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ পোৱা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত বনৰীয়া কুঁহিয়াৰজাতীয় ঘাঁহ, বাঁহ, মেনগ্ৰোভ, মেটেকা আৰু নাৰিকল গছ উল্লেখযোগ্য। নদীৰ পাৰৰ আন এটা সাধাৰণ উদ্ভিদ হৈছে স্ক্ৰু পাইন বা পাণ্ডানাছ। নদীৰ নিম্নাংশত মালয়ালম ভাষাত অথালাম নামেৰে পৰিচিত Cerbera odollam উদ্ভিদো পোৱা যায়।<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: The green river|url=http://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-green-river/article4054600.ece?css=print|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=1 November 2012}}</ref> কৰামানা নদীত বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ মাছো পোৱা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত কাৰিমীন, চেক্কালি, কাৰিয়িদা, পৰুমিনালি, চেৰুমীন, ভালা, নেদুমীন, আৰাল, মালাভু আৰু পাভাল উল্লেখযোগ্য।<ref name="thehindu" /> ==পৰিৱেশগত চিন্তা== The Karamana has been facing the problems of pollution, acidification and [[fish kill]] in recent years. The causes for the deterioration in the river's water quality include the discharge of untreated sewage and domestic and industrial effluents into the river and the unregulated development of tourism in the river basin area. This has resulted in the lowering of dissolved oxygen levels in the river's water and caused fish kill downstream of the river.<ref>{{cite news|title=Karamana River heavily polluted, says study|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article547509.ece?css=print|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=2 August 2010}}</ref> [[Illegal mining]] of river sand is another significant threat being faced by the river.<ref name="thehindu_a" /> == সাহিত্য আৰু সংগীতত == The beauty of the Karamana and the fact that it wound through forests earned the river the name Vanamala, the garland of the forest, in [[Sanskrit]]. It is referred to as the ‘Makaraakara’ river in the [[Jainism|Jain]] ascetic Udyodana Suri's 8th century [[Prakrit]] text ''Kuvalayamaala''.<ref name="thehindu_b" /> The Karamana river also closely influenced the development of music in Kerala. Some of the singers, instrumentalists and composers who are associated with the river include [[Irayimman Thampi]], [[Vadivelu]], [[Neelakanta Sivan]] and [[K S Chitra]]. Besides, the composer-king [[Swathi Thirunal Rama Varma|Swathi Thirunal]] was also influenced by the river's scenic beauty. Over a dozen of his court musicians hailed from the Karamana village on the banks of the river.<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows of Karamana: Stream of music|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-of-karamana-stream-of-music/article3942516.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=27 September 2012}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস == {{commons category}} {{reflist}} {{coord|8|25|29|N|76|57|26|E|region:IN_type:waterbody_source:kolossus-dewiki|display=title}} [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] hx09zamp83htj9x3s5dfojapd6hdnv2 626441 626440 2026-08-12T06:49:11Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য */ 626441 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river |native_name={{native name|ml|കരമനയാർ}} |etymology=Named after Karamana, a suburb of Thiruvananthapuram |subdivision_name1={{flag|India}} |subdivision_name2=[[Kerala]] |subdivision_name4=[[Thiruvananthapuram district|Thiruvananthapuram]] |length={{cvt|66|km}} |mouth=[[Arabian Sea]] |mouth_location=[[Kovalam]] |source1=[[Western Ghats]] |source1_location=[[Agastya Mala|Agastyarkoodam]] |mouth_coordinates={{coord|8|25|33|N|76|57|30|E|region:IN}} |pushpin_map=India Kerala#India |pushpin_relief=1 |pushpin_caption=Location of the mouth in Kerala |image=Kovalam, Karamana River.jpg |image_caption=Karamana river at Kovalam |other_name=Karamanayar }} ''কৰামানা নদী ({{lang-en|Karamana}}) ''' [[কেৰালা]]ৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] চহৰৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন নদী। নদীখনৰ উৎপত্তি পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ (সহ্যাদ্ৰী পৰ্বতমালা) দক্ষিণ প্ৰান্তৰ আগস্ত্যাৰ কূডম অঞ্চলত। ইয়াৰ পৰা নদীখন প্ৰায় ৬৬ কিলোমিটাৰ পশ্চিমমুখে বৈ গৈ কোৱালামৰ ওচৰৰ পানাথুৰাত [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়।<ref name="thehindu">{{cite news|last=Nair|first=Achuthsankar S|title=And Quiet Flows The Karamana: The river wild|url=https://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-river-wild/article4077504.ece|newspaper=The Hindu|date=8 November 2012|access-date=18 January 2020}}</ref> নদীখনৰ নাম [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] চহৰৰ কৰামানা নামৰ উপনগৰখনৰ পৰা আহিছে। এই উপনগৰৰ মাজেৰে নদীখন বৈ যোৱাৰ বাবেই নদীখনক কৰামানা নদী বুলি কোৱা হয়। নদীখনৰ জলগ্ৰহণ এলেকাৰ অধিকাংশই বনাঞ্চলেৰে আৱৰি আছে। আনহাতে, নদীখনৰ পানী ব্যৱহৃত কৃষি এলেকাত বিভিন্ন শুকান ভূমিৰ মিশ্ৰ শস্যৰ খেতি কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত নাৰিকল, মিঠা আলু (টেপিয়কা), জালুক, কল আৰু ধান আদি উল্লেখযোগ্য।<ref> [http://keralapages.org/info/places/basin_karamana.docx Keralapages.org] </ref> [[File:Karamana River 1.jpg|thumb|right|অৰুবিক্কাৰ বান্ধৰ ওচৰত কৰমনা নদী ]] ==গতিপথ== কৰামানা নদী পশ্চিমঘাটৰ অন্তৰ্গত তিৰুৱনন্তপুৰম জিলাৰ আগস্ত্যমালা পৰ্বতৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। কৰামানা নদী প্ৰথমে পেপ্পাৰা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ মাজেৰে বৈ গৈ পেপ্পাৰা জলাধাৰত প্ৰৱেশ কৰে। ইয়াৰ পিছত নদীখনে তিৰুৱনন্তপুৰম জিলাৰ পূব দিশৰ কেইবাখনো পাহাৰীয়া চহৰ আৰু অঞ্চল মীনাংকাল, চেৰাপল্লী, উথাৰামকোড, আৰিয়ানাড, উঝামালাক্কাল, মুণ্ডেলা, পেৰুমকুলাম আৰু আৰুৱিক্কাৰাৰ মাজেৰে বৈ যায়। আৰুৱিক্কাৰাত কৰামানা নদীৰ ওপৰত আৰুৱিক্কাৰা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ তলৰ অংশত নদীখন ত্ৰাৱাঙ্কোৰ সমভূমিত প্ৰৱেশ কৰি ইৰুম্পা, নেত্তায়াম, পেয়াড, কৰিমাংকুলাম, পেৰুকাভু, ভিলাভূৰ্ক্কাল, চূঝাট্টুকোট্টা, পাপ্পানামকোড, নেমম আৰু তিৰুৱাল্লাম আদি অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যায়। তিৰুৱাল্লামত কৰামানা নদী দুটা শাখা নদীত বিভক্ত হয়। উত্তৰ শাখাটো পুন্থুৰাৰ ওচৰত আৰব সাগৰত মিলিত হয়। দক্ষিণ শাখাটো পোজিক্কাৰা মোহনাত গৈ পৰে। এই দুয়োটা শাখাৰ মাজত এডায়াৰ দ্বীপ অৱস্থিত। ==উপনৈ আৰু শাখা নৈ== কৰামানা নদীৰ উৎপত্তি সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ১,৬০০ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত আগস্তিয়াৰকূডমৰ ওচৰত। বৰ্তমান নদীখনৰ উৎপত্তিস্থলৰ শৃংগ দুটাক চেম্মুঞ্জি মোটা আৰু আথিৰামালা নামেৰে জনা যায়। নদীখনৰ ওপৰৰ অংশৰ উপনদীসমূহ হৈছে কাভিয়াৰ, আট্টায়াৰ, ভাইয়াপ্পাডিয়াৰ আৰু থোডায়াৰ। কৰামানা নদী দক্ষিণ-দক্ষিণ-পশ্চিম দিশে প্ৰায় ৬৬ কিলোমিটাৰ বৈ গৈ অৱশেষত [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়।<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Journey of the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-journey-of-the-river/article3918190.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=20 September 2012}}</ref> [[File:Aruvikkara Dam 3.jpg|thumb|left|কৰমনা নদীৰ ওপৰত অৰুবিক্কাৰ বান্ধ]] কৰামানা নদীৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ উপনদী হৈছে কিল্লিয়াৰ। এই নদীখন প্ৰায় ২৪ কিলোমিটাৰ দীঘল। ইয়াৰ ওপৰত পানীৰ প্ৰৱাহ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে পাঁচটা অনিকাট নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ এটা অংশৰ পানী কোচাৰ খাললৈ ঘূৰাই দিয়া হৈছিল আৰু সেই খালে পথ্ৰাকুলাম পুখুৰীত পানী যোগান ধৰিছিল। এই পুখুৰীটো বৰ্তমান অস্তিত্বহীন; ই পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰৰ বাহিৰত থকা বৰ্তমানৰ পদ্মতীৰ্থকুলামৰ কাষত অৱস্থিত আছিল। কিল্লিয়াৰৰ পাৰৰ বহুতো মন্দিৰ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বিখ্যাত হৈছে আট্টুকাল মন্দিৰ।<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: The rise and flow of Killi|url=http://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-rise-and-flow-of-killi/article4031048.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=25 October 2012}}</ref> কিল্লিয়াৰ নদীয়ে নেডুমাংগাডৰ বনাঞ্চলৰ পানী নিষ্কাশন কৰে আৰু ইয়াৰ অৱবাহিকা বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ চৰাইৰ বাবে সমৃদ্ধ। কিল্লিয়াৰ নদীখন তিৰুৱাল্লামৰ ওচৰৰ পাল্লাথুকাডাভুত কৰামানা নদীৰ সৈতে মিলিত হয়। তাৰ পিছত কৰামানা নদী পোজিক্কাৰা মোহনাৰ মাজেৰে [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়। নদীখনৰ শেষ অংশত ই সাগৰৰ সমান্তৰালভাৱে বৈ যায় আৰু এই অংশটোক এডায়াৰ নামেৰে জনা যায়।<ref name="thehindu" /> == বান্ধ== কৰামানা নদীৰ ওপৰত দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বান্ধ আছে। এইকেইটা হৈছে আৰুৱিক্কাৰা বান্ধ, যিটো ১৯৩০ৰ দশকত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, আৰু ইয়াৰ ওপৰৰফালে অৱস্থিত পেপ্পাৰা বান্ধ, যিটো ১৯৮৩ চনত নিৰ্মাণ কৰা হয়। আৰুৱিক্কাৰা বান্ধ নিৰ্মাণৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল চহৰখনলৈ পাইপযোগে খোৱাপানী যোগান ধৰা। ১৯৩৩ চনত উদ্বোধন কৰা [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] ৱাটাৰ ৱৰ্কছ, যিটোৰ নাম লৰ্ড উইলিংডনৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল, আজিও কাৰামানা নদীৰ পানী সংগ্ৰহ কৰি চহৰখনত বিতৰণ কৰাৰ দায়িত্বত আছে।<ref name="thehindu_a">{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Tapping the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-tapping-the-river/article4009454.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=18 October 2012}}</ref> চহৰখনৰ পানী বিতৰণ ব্যৱস্থা অধিক উন্নত কৰাৰ বাবে JICA-ৰ অৰ্থসাহায্যত এটা প্ৰকল্পও চলি আছে। পেপ্পাৰা বান্ধে কাৰামানা নদীৰ ওপৰৰ সকলো উপনদীৰ পানী একত্ৰিত কৰি আৰুৱিক্কাৰা বান্ধলৈ পানীৰ প্ৰৱাহ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। এসময়ত কাৰামানা নদীত সঘনাই হোৱা বানপানী নিয়ন্ত্ৰণ কৰাত পেপ্পাৰা বান্ধে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে। পেপ্পাৰাত ৩ মেগাৱাট ক্ষমতাসম্পন্ন এটা জলবিদ্যুৎ কেন্দ্ৰও আছে।<ref name="thehindu_a" /> ==দলং == কৰামানা নদীৰ ওপৰত কেইবাখনো গুৰুত্বপূৰ্ণ দলং আছে। ইয়াৰে আটাইতকৈ ডাঙৰ দলংখন কাৰামানা অঞ্চলত অৱস্থিত, যাৰ ওপৰেৰে NH-66 পাৰ হৈ গৈছে। এই দলংখন লে. কৰ্ণেল হৰ্ছলি (Lt. Col. Horsley) য়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল। তেওঁ ত্ৰাৱাঙ্কোৰৰ ইতিহাসৰ ওপৰত ইংৰাজী ভাষাত লিখা প্ৰাৰম্ভিক গ্ৰন্থখনৰ লেখক আছিল। দলংখন ১৮৫৩ চনত উদ্বোধন কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news|title=And quiet flows the Karamana: Journey of the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-journey-of-the-river/article3918190.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=20 September 2012}}</ref> নদীখনৰ ওপৰত থকা আন কেইখনমান গুৰুত্বপূৰ্ণ দলং হৈছে থ্ৰিক্কুন্নাপুৰম, মাংগাট্টু কদাভু, কুন্দামন কদাভু–পেয়াড, ভেল্লাইকদাভু–পুলিয়াৰাকোনম, কুলশেখৰম–পেয়াড, জগথি দলং, আৰ্যনাড দলং, আৰুৰুৱিক্কাৰা (বান্ধৰ ওপৰত), আৰু মাৰুথুৰ কদাভু।<ref name="thehindu_b">{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Bridging past and present|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-bridging-past-and-present/article3892830.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=13 September 2012}}</ref> ==জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য== কৰামানা নদীৰ অৱবাহিকাত ক্ৰান্তীয় অঞ্চলৰ সাধাৰণ বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ পোৱা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত বনৰীয়া কুঁহিয়াৰজাতীয় ঘাঁহ, বাঁহ, মেনগ্ৰোভ, মেটেকা আৰু নাৰিকল গছ উল্লেখযোগ্য। নদীৰ পাৰৰ আন এটা সাধাৰণ উদ্ভিদ হৈছে স্ক্ৰু পাইন বা পাণ্ডানাছ। নদীৰ নিম্নাংশত মালয়ালম ভাষাত ''অথালাম'' নামেৰে পৰিচিত ''চেৰবেৰা অড'লাম'' (Cerbera odollam) নামৰ এবিধ আত্মঘাটী তথা বিষাক্ত উদ্ভিদো পোৱা যায়।<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: The green river|url=http://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-green-river/article4054600.ece?css=print|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=1 November 2012}}</ref> কৰামানা নদীত বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ মাছো পোৱা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত কাৰিমীন, চেক্কালি, কাৰিয়িদা, পৰুমিনালি, চেৰুমীন, ভালা, নেদুমীন, আৰাল, মালাভু আৰু পাভাল উল্লেখযোগ্য।<ref name="thehindu" /> ==পৰিৱেশগত চিন্তা== The Karamana has been facing the problems of pollution, acidification and [[fish kill]] in recent years. The causes for the deterioration in the river's water quality include the discharge of untreated sewage and domestic and industrial effluents into the river and the unregulated development of tourism in the river basin area. This has resulted in the lowering of dissolved oxygen levels in the river's water and caused fish kill downstream of the river.<ref>{{cite news|title=Karamana River heavily polluted, says study|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article547509.ece?css=print|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=2 August 2010}}</ref> [[Illegal mining]] of river sand is another significant threat being faced by the river.<ref name="thehindu_a" /> == সাহিত্য আৰু সংগীতত == The beauty of the Karamana and the fact that it wound through forests earned the river the name Vanamala, the garland of the forest, in [[Sanskrit]]. It is referred to as the ‘Makaraakara’ river in the [[Jainism|Jain]] ascetic Udyodana Suri's 8th century [[Prakrit]] text ''Kuvalayamaala''.<ref name="thehindu_b" /> The Karamana river also closely influenced the development of music in Kerala. Some of the singers, instrumentalists and composers who are associated with the river include [[Irayimman Thampi]], [[Vadivelu]], [[Neelakanta Sivan]] and [[K S Chitra]]. Besides, the composer-king [[Swathi Thirunal Rama Varma|Swathi Thirunal]] was also influenced by the river's scenic beauty. Over a dozen of his court musicians hailed from the Karamana village on the banks of the river.<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows of Karamana: Stream of music|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-of-karamana-stream-of-music/article3942516.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=27 September 2012}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস == {{commons category}} {{reflist}} {{coord|8|25|29|N|76|57|26|E|region:IN_type:waterbody_source:kolossus-dewiki|display=title}} [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] 36ie9sismnwscmd3e25268z5ewo3h4k 626442 626441 2026-08-12T06:51:33Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 626442 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river |native_name={{native name|ml|കരമനയാർ}} |etymology=Named after Karamana, a suburb of Thiruvananthapuram |subdivision_name1={{flag|India}} |subdivision_name2=[[Kerala]] |subdivision_name4=[[Thiruvananthapuram district|Thiruvananthapuram]] |length={{cvt|66|km}} |mouth=[[Arabian Sea]] |mouth_location=[[Kovalam]] |source1=[[Western Ghats]] |source1_location=[[Agastya Mala|Agastyarkoodam]] |mouth_coordinates={{coord|8|25|33|N|76|57|30|E|region:IN}} |pushpin_map=India Kerala#India |pushpin_relief=1 |pushpin_caption=Location of the mouth in Kerala |image=Kovalam, Karamana River.jpg |image_caption=Karamana river at Kovalam |other_name=Karamanayar }} ''কৰামানা নদী ({{lang-en|Karamana}}) ''' [[কেৰালা]]ৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] চহৰৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন নদী। নদীখনৰ উৎপত্তি পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ (সহ্যাদ্ৰী পৰ্বতমালা) দক্ষিণ প্ৰান্তৰ আগস্ত্যাৰ কূডম অঞ্চলত। ইয়াৰ পৰা নদীখন প্ৰায় ৬৬ কিলোমিটাৰ পশ্চিমমুখে বৈ গৈ কোৱালামৰ ওচৰৰ পানাথুৰাত [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়।<ref name="thehindu">{{cite news|last=Nair|first=Achuthsankar S|title=And Quiet Flows The Karamana: The river wild|url=https://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-river-wild/article4077504.ece|newspaper=The Hindu|date=8 November 2012|access-date=18 January 2020}}</ref> নদীখনৰ নাম [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] চহৰৰ কৰামানা নামৰ উপনগৰখনৰ পৰা আহিছে। এই উপনগৰৰ মাজেৰে নদীখন বৈ যোৱাৰ বাবেই নদীখনক কৰামানা নদী বুলি কোৱা হয়। নদীখনৰ জলগ্ৰহণ এলেকাৰ অধিকাংশই বনাঞ্চলেৰে আৱৰি আছে। আনহাতে, নদীখনৰ পানী ব্যৱহৃত কৃষি এলেকাত বিভিন্ন শুকান ভূমিৰ মিশ্ৰ শস্যৰ খেতি কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত নাৰিকল, মিঠা আলু (টেপিয়কা), জালুক, কল আৰু ধান আদি উল্লেখযোগ্য।<ref> [http://keralapages.org/info/places/basin_karamana.docx Keralapages.org] </ref> [[File:Karamana River 1.jpg|thumb|right|অৰুবিক্কাৰ বান্ধৰ ওচৰত কৰমনা নদী ]] ==গতিপথ== কৰামানা নদী পশ্চিমঘাটৰ অন্তৰ্গত তিৰুৱনন্তপুৰম জিলাৰ আগস্ত্যমালা পৰ্বতৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। কৰামানা নদী প্ৰথমে পেপ্পাৰা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ মাজেৰে বৈ গৈ পেপ্পাৰা জলাধাৰত প্ৰৱেশ কৰে। ইয়াৰ পিছত নদীখনে তিৰুৱনন্তপুৰম জিলাৰ পূব দিশৰ কেইবাখনো পাহাৰীয়া চহৰ আৰু অঞ্চল মীনাংকাল, চেৰাপল্লী, উথাৰামকোড, আৰিয়ানাড, উঝামালাক্কাল, মুণ্ডেলা, পেৰুমকুলাম আৰু আৰুৱিক্কাৰাৰ মাজেৰে বৈ যায়। আৰুৱিক্কাৰাত কৰামানা নদীৰ ওপৰত আৰুৱিক্কাৰা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ তলৰ অংশত নদীখন ত্ৰাৱাঙ্কোৰ সমভূমিত প্ৰৱেশ কৰি ইৰুম্পা, নেত্তায়াম, পেয়াড, কৰিমাংকুলাম, পেৰুকাভু, ভিলাভূৰ্ক্কাল, চূঝাট্টুকোট্টা, পাপ্পানামকোড, নেমম আৰু তিৰুৱাল্লাম আদি অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যায়। তিৰুৱাল্লামত কৰামানা নদী দুটা শাখা নদীত বিভক্ত হয়। উত্তৰ শাখাটো পুন্থুৰাৰ ওচৰত আৰব সাগৰত মিলিত হয়। দক্ষিণ শাখাটো পোজিক্কাৰা মোহনাত গৈ পৰে। এই দুয়োটা শাখাৰ মাজত এডায়াৰ দ্বীপ অৱস্থিত। ==উপনৈ আৰু শাখা নৈ== কৰামানা নদীৰ উৎপত্তি সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ১,৬০০ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত আগস্তিয়াৰকূডমৰ ওচৰত। বৰ্তমান নদীখনৰ উৎপত্তিস্থলৰ শৃংগ দুটাক চেম্মুঞ্জি মোটা আৰু আথিৰামালা নামেৰে জনা যায়। নদীখনৰ ওপৰৰ অংশৰ উপনদীসমূহ হৈছে কাভিয়াৰ, আট্টায়াৰ, ভাইয়াপ্পাডিয়াৰ আৰু থোডায়াৰ। কৰামানা নদী দক্ষিণ-দক্ষিণ-পশ্চিম দিশে প্ৰায় ৬৬ কিলোমিটাৰ বৈ গৈ অৱশেষত [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়।<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Journey of the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-journey-of-the-river/article3918190.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=20 September 2012}}</ref> [[File:Aruvikkara Dam 3.jpg|thumb|left|কৰমনা নদীৰ ওপৰত অৰুবিক্কাৰ বান্ধ]] কৰামানা নদীৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ উপনদী হৈছে কিল্লিয়াৰ। এই নদীখন প্ৰায় ২৪ কিলোমিটাৰ দীঘল। ইয়াৰ ওপৰত পানীৰ প্ৰৱাহ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে পাঁচটা অনিকাট নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ এটা অংশৰ পানী কোচাৰ খাললৈ ঘূৰাই দিয়া হৈছিল আৰু সেই খালে পথ্ৰাকুলাম পুখুৰীত পানী যোগান ধৰিছিল। এই পুখুৰীটো বৰ্তমান অস্তিত্বহীন; ই পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰৰ বাহিৰত থকা বৰ্তমানৰ পদ্মতীৰ্থকুলামৰ কাষত অৱস্থিত আছিল। কিল্লিয়াৰৰ পাৰৰ বহুতো মন্দিৰ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বিখ্যাত হৈছে আট্টুকাল মন্দিৰ।<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: The rise and flow of Killi|url=http://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-rise-and-flow-of-killi/article4031048.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=25 October 2012}}</ref> কিল্লিয়াৰ নদীয়ে নেডুমাংগাডৰ বনাঞ্চলৰ পানী নিষ্কাশন কৰে আৰু ইয়াৰ অৱবাহিকা বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ চৰাইৰ বাবে সমৃদ্ধ। কিল্লিয়াৰ নদীখন তিৰুৱাল্লামৰ ওচৰৰ পাল্লাথুকাডাভুত কৰামানা নদীৰ সৈতে মিলিত হয়। তাৰ পিছত কৰামানা নদী পোজিক্কাৰা মোহনাৰ মাজেৰে [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়। নদীখনৰ শেষ অংশত ই সাগৰৰ সমান্তৰালভাৱে বৈ যায় আৰু এই অংশটোক এডায়াৰ নামেৰে জনা যায়।<ref name="thehindu" /> == বান্ধ== কৰামানা নদীৰ ওপৰত দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বান্ধ আছে। এইকেইটা হৈছে আৰুৱিক্কাৰা বান্ধ, যিটো ১৯৩০ৰ দশকত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, আৰু ইয়াৰ ওপৰৰফালে অৱস্থিত পেপ্পাৰা বান্ধ, যিটো ১৯৮৩ চনত নিৰ্মাণ কৰা হয়। আৰুৱিক্কাৰা বান্ধ নিৰ্মাণৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল চহৰখনলৈ পাইপযোগে খোৱাপানী যোগান ধৰা। ১৯৩৩ চনত উদ্বোধন কৰা [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] ৱাটাৰ ৱৰ্কছ, যিটোৰ নাম লৰ্ড উইলিংডনৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল, আজিও কাৰামানা নদীৰ পানী সংগ্ৰহ কৰি চহৰখনত বিতৰণ কৰাৰ দায়িত্বত আছে।<ref name="thehindu_a">{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Tapping the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-tapping-the-river/article4009454.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=18 October 2012}}</ref> চহৰখনৰ পানী বিতৰণ ব্যৱস্থা অধিক উন্নত কৰাৰ বাবে JICA-ৰ অৰ্থসাহায্যত এটা প্ৰকল্পও চলি আছে। পেপ্পাৰা বান্ধে কাৰামানা নদীৰ ওপৰৰ সকলো উপনদীৰ পানী একত্ৰিত কৰি আৰুৱিক্কাৰা বান্ধলৈ পানীৰ প্ৰৱাহ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। এসময়ত কাৰামানা নদীত সঘনাই হোৱা বানপানী নিয়ন্ত্ৰণ কৰাত পেপ্পাৰা বান্ধে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে। পেপ্পাৰাত ৩ মেগাৱাট ক্ষমতাসম্পন্ন এটা জলবিদ্যুৎ কেন্দ্ৰও আছে।<ref name="thehindu_a" /> ==দলং == কৰামানা নদীৰ ওপৰত কেইবাখনো গুৰুত্বপূৰ্ণ দলং আছে। ইয়াৰে আটাইতকৈ ডাঙৰ দলংখন কাৰামানা অঞ্চলত অৱস্থিত, যাৰ ওপৰেৰে NH-66 পাৰ হৈ গৈছে। এই দলংখন লে. কৰ্ণেল হৰ্ছলি (Lt. Col. Horsley) য়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল। তেওঁ ত্ৰাৱাঙ্কোৰৰ ইতিহাসৰ ওপৰত ইংৰাজী ভাষাত লিখা প্ৰাৰম্ভিক গ্ৰন্থখনৰ লেখক আছিল। দলংখন ১৮৫৩ চনত উদ্বোধন কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news|title=And quiet flows the Karamana: Journey of the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-journey-of-the-river/article3918190.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=20 September 2012}}</ref> নদীখনৰ ওপৰত থকা আন কেইখনমান গুৰুত্বপূৰ্ণ দলং হৈছে থ্ৰিক্কুন্নাপুৰম, মাংগাট্টু কদাভু, কুন্দামন কদাভু–পেয়াড, ভেল্লাইকদাভু–পুলিয়াৰাকোনম, কুলশেখৰম–পেয়াড, জগথি দলং, আৰ্যনাড দলং, আৰুৰুৱিক্কাৰা (বান্ধৰ ওপৰত), আৰু মাৰুথুৰ কদাভু।<ref name="thehindu_b">{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Bridging past and present|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-bridging-past-and-present/article3892830.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=13 September 2012}}</ref> ==জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য== কৰামানা নদীৰ অৱবাহিকাত ক্ৰান্তীয় অঞ্চলৰ সাধাৰণ বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ পোৱা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত বনৰীয়া কুঁহিয়াৰজাতীয় ঘাঁহ, বাঁহ, মেনগ্ৰোভ, মেটেকা আৰু নাৰিকল গছ উল্লেখযোগ্য। নদীৰ পাৰৰ আন এটা সাধাৰণ উদ্ভিদ হৈছে স্ক্ৰু পাইন বা পাণ্ডানাছ। নদীৰ নিম্নাংশত মালয়ালম ভাষাত ''অথালাম'' নামেৰে পৰিচিত ''চেৰবেৰা অড'লাম'' (Cerbera odollam) নামৰ এবিধ আত্মঘাটী তথা বিষাক্ত উদ্ভিদো পোৱা যায়।<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: The green river|url=http://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-green-river/article4054600.ece?css=print|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=1 November 2012}}</ref> কৰামানা নদীত বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ মাছো পোৱা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত কাৰিমীন, চেক্কালি, কাৰিয়িদা, পৰুমিনালি, চেৰুমীন, ভালা, নেদুমীন, আৰাল, মালাভু আৰু পাভাল উল্লেখযোগ্য।<ref name="thehindu" /> ==পৰিৱেশগত সমস্যা== শেহতীয়া বছৰবোৰত কৰামানা নদী প্ৰদূষণ, অম্লীয়তা বৃদ্ধি আৰু মাছৰ ব্যাপক মৃত্যু (fish kill) আদি সমস্যাৰ সন্মুখীন হৈছে। নদীৰ পানীৰ গুণগত মান অৱনতি ঘটাৰ প্ৰধান কাৰণসমূহৰ ভিতৰত পৰিশোধন নকৰা নলা-নৰ্দমাৰ পানী, ঘৰুৱা আৰু উদ্যোগিক বৰ্জ্য নদীত পেলোৱা, আৰু নদী অৱবাহিকা অঞ্চলত পৰ্যটনৰ অনিয়ন্ত্ৰিত বিকাশ উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ ফলত নদীৰ পানীত দ্ৰৱীভূত অক্সিজেনৰ মাত্ৰা হ্ৰাস পাইছে আৰু নদীৰ নিম্নভাগত মাছৰ মৃত্যু ঘটিছে। river.<ref>{{cite news|title=Karamana River heavily polluted, says study|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article547509.ece?css=print|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=2 August 2010}}</ref> ইয়াৰ উপৰি, নদীৰ বালিৰ অবৈধ খনন কৰামানা নদীৰ বাবে আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভাবুকি। সাম্প্ৰতিক সময়তো নদীখনত আৱৰ্জনা পেলোৱাৰ ফলত প্ৰদূষণ অব্যাহত থকাৰ কথা প্ৰকাশ পাইছে। <ref name="thehindu_a" /> == সাহিত্য আৰু সংগীতত == The beauty of the Karamana and the fact that it wound through forests earned the river the name Vanamala, the garland of the forest, in [[Sanskrit]]. It is referred to as the ‘Makaraakara’ river in the [[Jainism|Jain]] ascetic Udyodana Suri's 8th century [[Prakrit]] text ''Kuvalayamaala''.<ref name="thehindu_b" /> The Karamana river also closely influenced the development of music in Kerala. Some of the singers, instrumentalists and composers who are associated with the river include [[Irayimman Thampi]], [[Vadivelu]], [[Neelakanta Sivan]] and [[K S Chitra]]. Besides, the composer-king [[Swathi Thirunal Rama Varma|Swathi Thirunal]] was also influenced by the river's scenic beauty. Over a dozen of his court musicians hailed from the Karamana village on the banks of the river.<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows of Karamana: Stream of music|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-of-karamana-stream-of-music/article3942516.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=27 September 2012}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস == {{commons category}} {{reflist}} {{coord|8|25|29|N|76|57|26|E|region:IN_type:waterbody_source:kolossus-dewiki|display=title}} [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] 6ugo9vs57g0ktj309rmd28d7854xcfl 626443 626442 2026-08-12T06:51:54Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* পৰিৱেশগত সমস্যা */ 626443 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river |native_name={{native name|ml|കരമനയാർ}} |etymology=Named after Karamana, a suburb of Thiruvananthapuram |subdivision_name1={{flag|India}} |subdivision_name2=[[Kerala]] |subdivision_name4=[[Thiruvananthapuram district|Thiruvananthapuram]] |length={{cvt|66|km}} |mouth=[[Arabian Sea]] |mouth_location=[[Kovalam]] |source1=[[Western Ghats]] |source1_location=[[Agastya Mala|Agastyarkoodam]] |mouth_coordinates={{coord|8|25|33|N|76|57|30|E|region:IN}} |pushpin_map=India Kerala#India |pushpin_relief=1 |pushpin_caption=Location of the mouth in Kerala |image=Kovalam, Karamana River.jpg |image_caption=Karamana river at Kovalam |other_name=Karamanayar }} ''কৰামানা নদী ({{lang-en|Karamana}}) ''' [[কেৰালা]]ৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] চহৰৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন নদী। নদীখনৰ উৎপত্তি পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ (সহ্যাদ্ৰী পৰ্বতমালা) দক্ষিণ প্ৰান্তৰ আগস্ত্যাৰ কূডম অঞ্চলত। ইয়াৰ পৰা নদীখন প্ৰায় ৬৬ কিলোমিটাৰ পশ্চিমমুখে বৈ গৈ কোৱালামৰ ওচৰৰ পানাথুৰাত [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়।<ref name="thehindu">{{cite news|last=Nair|first=Achuthsankar S|title=And Quiet Flows The Karamana: The river wild|url=https://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-river-wild/article4077504.ece|newspaper=The Hindu|date=8 November 2012|access-date=18 January 2020}}</ref> নদীখনৰ নাম [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] চহৰৰ কৰামানা নামৰ উপনগৰখনৰ পৰা আহিছে। এই উপনগৰৰ মাজেৰে নদীখন বৈ যোৱাৰ বাবেই নদীখনক কৰামানা নদী বুলি কোৱা হয়। নদীখনৰ জলগ্ৰহণ এলেকাৰ অধিকাংশই বনাঞ্চলেৰে আৱৰি আছে। আনহাতে, নদীখনৰ পানী ব্যৱহৃত কৃষি এলেকাত বিভিন্ন শুকান ভূমিৰ মিশ্ৰ শস্যৰ খেতি কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত নাৰিকল, মিঠা আলু (টেপিয়কা), জালুক, কল আৰু ধান আদি উল্লেখযোগ্য।<ref> [http://keralapages.org/info/places/basin_karamana.docx Keralapages.org] </ref> [[File:Karamana River 1.jpg|thumb|right|অৰুবিক্কাৰ বান্ধৰ ওচৰত কৰমনা নদী ]] ==গতিপথ== কৰামানা নদী পশ্চিমঘাটৰ অন্তৰ্গত তিৰুৱনন্তপুৰম জিলাৰ আগস্ত্যমালা পৰ্বতৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। কৰামানা নদী প্ৰথমে পেপ্পাৰা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ মাজেৰে বৈ গৈ পেপ্পাৰা জলাধাৰত প্ৰৱেশ কৰে। ইয়াৰ পিছত নদীখনে তিৰুৱনন্তপুৰম জিলাৰ পূব দিশৰ কেইবাখনো পাহাৰীয়া চহৰ আৰু অঞ্চল মীনাংকাল, চেৰাপল্লী, উথাৰামকোড, আৰিয়ানাড, উঝামালাক্কাল, মুণ্ডেলা, পেৰুমকুলাম আৰু আৰুৱিক্কাৰাৰ মাজেৰে বৈ যায়। আৰুৱিক্কাৰাত কৰামানা নদীৰ ওপৰত আৰুৱিক্কাৰা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ তলৰ অংশত নদীখন ত্ৰাৱাঙ্কোৰ সমভূমিত প্ৰৱেশ কৰি ইৰুম্পা, নেত্তায়াম, পেয়াড, কৰিমাংকুলাম, পেৰুকাভু, ভিলাভূৰ্ক্কাল, চূঝাট্টুকোট্টা, পাপ্পানামকোড, নেমম আৰু তিৰুৱাল্লাম আদি অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যায়। তিৰুৱাল্লামত কৰামানা নদী দুটা শাখা নদীত বিভক্ত হয়। উত্তৰ শাখাটো পুন্থুৰাৰ ওচৰত আৰব সাগৰত মিলিত হয়। দক্ষিণ শাখাটো পোজিক্কাৰা মোহনাত গৈ পৰে। এই দুয়োটা শাখাৰ মাজত এডায়াৰ দ্বীপ অৱস্থিত। ==উপনৈ আৰু শাখা নৈ== কৰামানা নদীৰ উৎপত্তি সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ১,৬০০ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত আগস্তিয়াৰকূডমৰ ওচৰত। বৰ্তমান নদীখনৰ উৎপত্তিস্থলৰ শৃংগ দুটাক চেম্মুঞ্জি মোটা আৰু আথিৰামালা নামেৰে জনা যায়। নদীখনৰ ওপৰৰ অংশৰ উপনদীসমূহ হৈছে কাভিয়াৰ, আট্টায়াৰ, ভাইয়াপ্পাডিয়াৰ আৰু থোডায়াৰ। কৰামানা নদী দক্ষিণ-দক্ষিণ-পশ্চিম দিশে প্ৰায় ৬৬ কিলোমিটাৰ বৈ গৈ অৱশেষত [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়।<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Journey of the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-journey-of-the-river/article3918190.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=20 September 2012}}</ref> [[File:Aruvikkara Dam 3.jpg|thumb|left|কৰমনা নদীৰ ওপৰত অৰুবিক্কাৰ বান্ধ]] কৰামানা নদীৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ উপনদী হৈছে কিল্লিয়াৰ। এই নদীখন প্ৰায় ২৪ কিলোমিটাৰ দীঘল। ইয়াৰ ওপৰত পানীৰ প্ৰৱাহ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে পাঁচটা অনিকাট নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ এটা অংশৰ পানী কোচাৰ খাললৈ ঘূৰাই দিয়া হৈছিল আৰু সেই খালে পথ্ৰাকুলাম পুখুৰীত পানী যোগান ধৰিছিল। এই পুখুৰীটো বৰ্তমান অস্তিত্বহীন; ই পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰৰ বাহিৰত থকা বৰ্তমানৰ পদ্মতীৰ্থকুলামৰ কাষত অৱস্থিত আছিল। কিল্লিয়াৰৰ পাৰৰ বহুতো মন্দিৰ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বিখ্যাত হৈছে আট্টুকাল মন্দিৰ।<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: The rise and flow of Killi|url=http://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-rise-and-flow-of-killi/article4031048.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=25 October 2012}}</ref> কিল্লিয়াৰ নদীয়ে নেডুমাংগাডৰ বনাঞ্চলৰ পানী নিষ্কাশন কৰে আৰু ইয়াৰ অৱবাহিকা বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ চৰাইৰ বাবে সমৃদ্ধ। কিল্লিয়াৰ নদীখন তিৰুৱাল্লামৰ ওচৰৰ পাল্লাথুকাডাভুত কৰামানা নদীৰ সৈতে মিলিত হয়। তাৰ পিছত কৰামানা নদী পোজিক্কাৰা মোহনাৰ মাজেৰে [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়। নদীখনৰ শেষ অংশত ই সাগৰৰ সমান্তৰালভাৱে বৈ যায় আৰু এই অংশটোক এডায়াৰ নামেৰে জনা যায়।<ref name="thehindu" /> == বান্ধ== কৰামানা নদীৰ ওপৰত দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বান্ধ আছে। এইকেইটা হৈছে আৰুৱিক্কাৰা বান্ধ, যিটো ১৯৩০ৰ দশকত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, আৰু ইয়াৰ ওপৰৰফালে অৱস্থিত পেপ্পাৰা বান্ধ, যিটো ১৯৮৩ চনত নিৰ্মাণ কৰা হয়। আৰুৱিক্কাৰা বান্ধ নিৰ্মাণৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল চহৰখনলৈ পাইপযোগে খোৱাপানী যোগান ধৰা। ১৯৩৩ চনত উদ্বোধন কৰা [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] ৱাটাৰ ৱৰ্কছ, যিটোৰ নাম লৰ্ড উইলিংডনৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল, আজিও কাৰামানা নদীৰ পানী সংগ্ৰহ কৰি চহৰখনত বিতৰণ কৰাৰ দায়িত্বত আছে।<ref name="thehindu_a">{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Tapping the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-tapping-the-river/article4009454.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=18 October 2012}}</ref> চহৰখনৰ পানী বিতৰণ ব্যৱস্থা অধিক উন্নত কৰাৰ বাবে JICA-ৰ অৰ্থসাহায্যত এটা প্ৰকল্পও চলি আছে। পেপ্পাৰা বান্ধে কাৰামানা নদীৰ ওপৰৰ সকলো উপনদীৰ পানী একত্ৰিত কৰি আৰুৱিক্কাৰা বান্ধলৈ পানীৰ প্ৰৱাহ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। এসময়ত কাৰামানা নদীত সঘনাই হোৱা বানপানী নিয়ন্ত্ৰণ কৰাত পেপ্পাৰা বান্ধে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে। পেপ্পাৰাত ৩ মেগাৱাট ক্ষমতাসম্পন্ন এটা জলবিদ্যুৎ কেন্দ্ৰও আছে।<ref name="thehindu_a" /> ==দলং == কৰামানা নদীৰ ওপৰত কেইবাখনো গুৰুত্বপূৰ্ণ দলং আছে। ইয়াৰে আটাইতকৈ ডাঙৰ দলংখন কাৰামানা অঞ্চলত অৱস্থিত, যাৰ ওপৰেৰে NH-66 পাৰ হৈ গৈছে। এই দলংখন লে. কৰ্ণেল হৰ্ছলি (Lt. Col. Horsley) য়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল। তেওঁ ত্ৰাৱাঙ্কোৰৰ ইতিহাসৰ ওপৰত ইংৰাজী ভাষাত লিখা প্ৰাৰম্ভিক গ্ৰন্থখনৰ লেখক আছিল। দলংখন ১৮৫৩ চনত উদ্বোধন কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news|title=And quiet flows the Karamana: Journey of the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-journey-of-the-river/article3918190.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=20 September 2012}}</ref> নদীখনৰ ওপৰত থকা আন কেইখনমান গুৰুত্বপূৰ্ণ দলং হৈছে থ্ৰিক্কুন্নাপুৰম, মাংগাট্টু কদাভু, কুন্দামন কদাভু–পেয়াড, ভেল্লাইকদাভু–পুলিয়াৰাকোনম, কুলশেখৰম–পেয়াড, জগথি দলং, আৰ্যনাড দলং, আৰুৰুৱিক্কাৰা (বান্ধৰ ওপৰত), আৰু মাৰুথুৰ কদাভু।<ref name="thehindu_b">{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Bridging past and present|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-bridging-past-and-present/article3892830.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=13 September 2012}}</ref> ==জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য== কৰামানা নদীৰ অৱবাহিকাত ক্ৰান্তীয় অঞ্চলৰ সাধাৰণ বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ পোৱা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত বনৰীয়া কুঁহিয়াৰজাতীয় ঘাঁহ, বাঁহ, মেনগ্ৰোভ, মেটেকা আৰু নাৰিকল গছ উল্লেখযোগ্য। নদীৰ পাৰৰ আন এটা সাধাৰণ উদ্ভিদ হৈছে স্ক্ৰু পাইন বা পাণ্ডানাছ। নদীৰ নিম্নাংশত মালয়ালম ভাষাত ''অথালাম'' নামেৰে পৰিচিত ''চেৰবেৰা অড'লাম'' (Cerbera odollam) নামৰ এবিধ আত্মঘাটী তথা বিষাক্ত উদ্ভিদো পোৱা যায়।<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: The green river|url=http://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-green-river/article4054600.ece?css=print|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=1 November 2012}}</ref> কৰামানা নদীত বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ মাছো পোৱা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত কাৰিমীন, চেক্কালি, কাৰিয়িদা, পৰুমিনালি, চেৰুমীন, ভালা, নেদুমীন, আৰাল, মালাভু আৰু পাভাল উল্লেখযোগ্য।<ref name="thehindu" /> ==পৰিৱেশগত সমস্যা== শেহতীয়া বছৰবোৰত কৰামানা নদী প্ৰদূষণ, অম্লীয়তা বৃদ্ধি আৰু মাছৰ ব্যাপক মৃত্যু আদি সমস্যাৰ সন্মুখীন হৈছে। নদীৰ পানীৰ গুণগত মান অৱনতি ঘটাৰ প্ৰধান কাৰণসমূহৰ ভিতৰত পৰিশোধন নকৰা নলা-নৰ্দমাৰ পানী, ঘৰুৱা আৰু উদ্যোগিক বৰ্জ্য নদীত পেলোৱা, আৰু নদী অৱবাহিকা অঞ্চলত পৰ্যটনৰ অনিয়ন্ত্ৰিত বিকাশ উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ ফলত নদীৰ পানীত দ্ৰৱীভূত অক্সিজেনৰ মাত্ৰা হ্ৰাস পাইছে আৰু নদীৰ নিম্নভাগত মাছৰ মৃত্যু ঘটিছে। river.<ref>{{cite news|title=Karamana River heavily polluted, says study|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article547509.ece?css=print|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=2 August 2010}}</ref> ইয়াৰ উপৰি, নদীৰ বালিৰ অবৈধ খনন কৰামানা নদীৰ বাবে আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভাবুকি। সাম্প্ৰতিক সময়তো নদীখনত আৱৰ্জনা পেলোৱাৰ ফলত প্ৰদূষণ অব্যাহত থকাৰ কথা প্ৰকাশ পাইছে। <ref name="thehindu_a" /> == সাহিত্য আৰু সংগীতত == The beauty of the Karamana and the fact that it wound through forests earned the river the name Vanamala, the garland of the forest, in [[Sanskrit]]. It is referred to as the ‘Makaraakara’ river in the [[Jainism|Jain]] ascetic Udyodana Suri's 8th century [[Prakrit]] text ''Kuvalayamaala''.<ref name="thehindu_b" /> The Karamana river also closely influenced the development of music in Kerala. Some of the singers, instrumentalists and composers who are associated with the river include [[Irayimman Thampi]], [[Vadivelu]], [[Neelakanta Sivan]] and [[K S Chitra]]. Besides, the composer-king [[Swathi Thirunal Rama Varma|Swathi Thirunal]] was also influenced by the river's scenic beauty. Over a dozen of his court musicians hailed from the Karamana village on the banks of the river.<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows of Karamana: Stream of music|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-of-karamana-stream-of-music/article3942516.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=27 September 2012}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস == {{commons category}} {{reflist}} {{coord|8|25|29|N|76|57|26|E|region:IN_type:waterbody_source:kolossus-dewiki|display=title}} [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] 2cxstkqtfqrupxbpbluolpgg9w2evwn 626445 626443 2026-08-12T06:55:36Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 626445 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river |native_name={{native name|ml|കരമനയാർ}} |etymology=Named after Karamana, a suburb of Thiruvananthapuram |subdivision_name1={{flag|India}} |subdivision_name2=[[Kerala]] |subdivision_name4=[[Thiruvananthapuram district|Thiruvananthapuram]] |length={{cvt|66|km}} |mouth=[[Arabian Sea]] |mouth_location=[[Kovalam]] |source1=[[Western Ghats]] |source1_location=[[Agastya Mala|Agastyarkoodam]] |mouth_coordinates={{coord|8|25|33|N|76|57|30|E|region:IN}} |pushpin_map=India Kerala#India |pushpin_relief=1 |pushpin_caption=Location of the mouth in Kerala |image=Kovalam, Karamana River.jpg |image_caption=Karamana river at Kovalam |other_name=Karamanayar }} ''কৰামানা নদী ({{lang-en|Karamana}}) ''' [[কেৰালা]]ৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] চহৰৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন নদী। নদীখনৰ উৎপত্তি পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ (সহ্যাদ্ৰী পৰ্বতমালা) দক্ষিণ প্ৰান্তৰ আগস্ত্যাৰ কূডম অঞ্চলত। ইয়াৰ পৰা নদীখন প্ৰায় ৬৬ কিলোমিটাৰ পশ্চিমমুখে বৈ গৈ কোৱালামৰ ওচৰৰ পানাথুৰাত [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়।<ref name="thehindu">{{cite news|last=Nair|first=Achuthsankar S|title=And Quiet Flows The Karamana: The river wild|url=https://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-river-wild/article4077504.ece|newspaper=The Hindu|date=8 November 2012|access-date=18 January 2020}}</ref> নদীখনৰ নাম [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] চহৰৰ কৰামানা নামৰ উপনগৰখনৰ পৰা আহিছে। এই উপনগৰৰ মাজেৰে নদীখন বৈ যোৱাৰ বাবেই নদীখনক কৰামানা নদী বুলি কোৱা হয়। নদীখনৰ জলগ্ৰহণ এলেকাৰ অধিকাংশই বনাঞ্চলেৰে আৱৰি আছে। আনহাতে, নদীখনৰ পানী ব্যৱহৃত কৃষি এলেকাত বিভিন্ন শুকান ভূমিৰ মিশ্ৰ শস্যৰ খেতি কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত নাৰিকল, মিঠা আলু (টেপিয়কা), জালুক, কল আৰু ধান আদি উল্লেখযোগ্য।<ref> [http://keralapages.org/info/places/basin_karamana.docx Keralapages.org] </ref> [[File:Karamana River 1.jpg|thumb|right|অৰুবিক্কাৰ বান্ধৰ ওচৰত কৰমনা নদী ]] ==গতিপথ== কৰামানা নদী পশ্চিমঘাটৰ অন্তৰ্গত তিৰুৱনন্তপুৰম জিলাৰ আগস্ত্যমালা পৰ্বতৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। কৰামানা নদী প্ৰথমে পেপ্পাৰা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ মাজেৰে বৈ গৈ পেপ্পাৰা জলাধাৰত প্ৰৱেশ কৰে। ইয়াৰ পিছত নদীখনে তিৰুৱনন্তপুৰম জিলাৰ পূব দিশৰ কেইবাখনো পাহাৰীয়া চহৰ আৰু অঞ্চল মীনাংকাল, চেৰাপল্লী, উথাৰামকোড, আৰিয়ানাড, উঝামালাক্কাল, মুণ্ডেলা, পেৰুমকুলাম আৰু আৰুৱিক্কাৰাৰ মাজেৰে বৈ যায়। আৰুৱিক্কাৰাত কৰামানা নদীৰ ওপৰত আৰুৱিক্কাৰা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ তলৰ অংশত নদীখন ত্ৰাৱাঙ্কোৰ সমভূমিত প্ৰৱেশ কৰি ইৰুম্পা, নেত্তায়াম, পেয়াড, কৰিমাংকুলাম, পেৰুকাভু, ভিলাভূৰ্ক্কাল, চূঝাট্টুকোট্টা, পাপ্পানামকোড, নেমম আৰু তিৰুৱাল্লাম আদি অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যায়। তিৰুৱাল্লামত কৰামানা নদী দুটা শাখা নদীত বিভক্ত হয়। উত্তৰ শাখাটো পুন্থুৰাৰ ওচৰত আৰব সাগৰত মিলিত হয়। দক্ষিণ শাখাটো পোজিক্কাৰা মোহনাত গৈ পৰে। এই দুয়োটা শাখাৰ মাজত এডায়াৰ দ্বীপ অৱস্থিত। ==উপনৈ আৰু শাখা নৈ== কৰামানা নদীৰ উৎপত্তি সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ১,৬০০ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত আগস্তিয়াৰকূডমৰ ওচৰত। বৰ্তমান নদীখনৰ উৎপত্তিস্থলৰ শৃংগ দুটাক চেম্মুঞ্জি মোটা আৰু আথিৰামালা নামেৰে জনা যায়। নদীখনৰ ওপৰৰ অংশৰ উপনদীসমূহ হৈছে কাভিয়াৰ, আট্টায়াৰ, ভাইয়াপ্পাডিয়াৰ আৰু থোডায়াৰ। কৰামানা নদী দক্ষিণ-দক্ষিণ-পশ্চিম দিশে প্ৰায় ৬৬ কিলোমিটাৰ বৈ গৈ অৱশেষত [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়।<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Journey of the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-journey-of-the-river/article3918190.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=20 September 2012}}</ref> [[File:Aruvikkara Dam 3.jpg|thumb|left|কৰমনা নদীৰ ওপৰত অৰুবিক্কাৰ বান্ধ]] কৰামানা নদীৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ উপনদী হৈছে কিল্লিয়াৰ। এই নদীখন প্ৰায় ২৪ কিলোমিটাৰ দীঘল। ইয়াৰ ওপৰত পানীৰ প্ৰৱাহ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে পাঁচটা অনিকাট নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ এটা অংশৰ পানী কোচাৰ খাললৈ ঘূৰাই দিয়া হৈছিল আৰু সেই খালে পথ্ৰাকুলাম পুখুৰীত পানী যোগান ধৰিছিল। এই পুখুৰীটো বৰ্তমান অস্তিত্বহীন; ই পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰৰ বাহিৰত থকা বৰ্তমানৰ পদ্মতীৰ্থকুলামৰ কাষত অৱস্থিত আছিল। কিল্লিয়াৰৰ পাৰৰ বহুতো মন্দিৰ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বিখ্যাত হৈছে আট্টুকাল মন্দিৰ।<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: The rise and flow of Killi|url=http://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-rise-and-flow-of-killi/article4031048.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=25 October 2012}}</ref> কিল্লিয়াৰ নদীয়ে নেডুমাংগাডৰ বনাঞ্চলৰ পানী নিষ্কাশন কৰে আৰু ইয়াৰ অৱবাহিকা বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ চৰাইৰ বাবে সমৃদ্ধ। কিল্লিয়াৰ নদীখন তিৰুৱাল্লামৰ ওচৰৰ পাল্লাথুকাডাভুত কৰামানা নদীৰ সৈতে মিলিত হয়। তাৰ পিছত কৰামানা নদী পোজিক্কাৰা মোহনাৰ মাজেৰে [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়। নদীখনৰ শেষ অংশত ই সাগৰৰ সমান্তৰালভাৱে বৈ যায় আৰু এই অংশটোক এডায়াৰ নামেৰে জনা যায়।<ref name="thehindu" /> == বান্ধ== কৰামানা নদীৰ ওপৰত দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বান্ধ আছে। এইকেইটা হৈছে আৰুৱিক্কাৰা বান্ধ, যিটো ১৯৩০ৰ দশকত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, আৰু ইয়াৰ ওপৰৰফালে অৱস্থিত পেপ্পাৰা বান্ধ, যিটো ১৯৮৩ চনত নিৰ্মাণ কৰা হয়। আৰুৱিক্কাৰা বান্ধ নিৰ্মাণৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল চহৰখনলৈ পাইপযোগে খোৱাপানী যোগান ধৰা। ১৯৩৩ চনত উদ্বোধন কৰা [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] ৱাটাৰ ৱৰ্কছ, যিটোৰ নাম লৰ্ড উইলিংডনৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল, আজিও কাৰামানা নদীৰ পানী সংগ্ৰহ কৰি চহৰখনত বিতৰণ কৰাৰ দায়িত্বত আছে।<ref name="thehindu_a">{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Tapping the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-tapping-the-river/article4009454.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=18 October 2012}}</ref> চহৰখনৰ পানী বিতৰণ ব্যৱস্থা অধিক উন্নত কৰাৰ বাবে JICA-ৰ অৰ্থসাহায্যত এটা প্ৰকল্পও চলি আছে। পেপ্পাৰা বান্ধে কাৰামানা নদীৰ ওপৰৰ সকলো উপনদীৰ পানী একত্ৰিত কৰি আৰুৱিক্কাৰা বান্ধলৈ পানীৰ প্ৰৱাহ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। এসময়ত কাৰামানা নদীত সঘনাই হোৱা বানপানী নিয়ন্ত্ৰণ কৰাত পেপ্পাৰা বান্ধে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে। পেপ্পাৰাত ৩ মেগাৱাট ক্ষমতাসম্পন্ন এটা জলবিদ্যুৎ কেন্দ্ৰও আছে।<ref name="thehindu_a" /> ==দলং == কৰামানা নদীৰ ওপৰত কেইবাখনো গুৰুত্বপূৰ্ণ দলং আছে। ইয়াৰে আটাইতকৈ ডাঙৰ দলংখন কাৰামানা অঞ্চলত অৱস্থিত, যাৰ ওপৰেৰে NH-66 পাৰ হৈ গৈছে। এই দলংখন লে. কৰ্ণেল হৰ্ছলি (Lt. Col. Horsley) য়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল। তেওঁ ত্ৰাৱাঙ্কোৰৰ ইতিহাসৰ ওপৰত ইংৰাজী ভাষাত লিখা প্ৰাৰম্ভিক গ্ৰন্থখনৰ লেখক আছিল। দলংখন ১৮৫৩ চনত উদ্বোধন কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news|title=And quiet flows the Karamana: Journey of the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-journey-of-the-river/article3918190.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=20 September 2012}}</ref> নদীখনৰ ওপৰত থকা আন কেইখনমান গুৰুত্বপূৰ্ণ দলং হৈছে থ্ৰিক্কুন্নাপুৰম, মাংগাট্টু কদাভু, কুন্দামন কদাভু–পেয়াড, ভেল্লাইকদাভু–পুলিয়াৰাকোনম, কুলশেখৰম–পেয়াড, জগথি দলং, আৰ্যনাড দলং, আৰুৰুৱিক্কাৰা (বান্ধৰ ওপৰত), আৰু মাৰুথুৰ কদাভু।<ref name="thehindu_b">{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Bridging past and present|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-bridging-past-and-present/article3892830.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=13 September 2012}}</ref> ==জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য== কৰামানা নদীৰ অৱবাহিকাত ক্ৰান্তীয় অঞ্চলৰ সাধাৰণ বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ পোৱা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত বনৰীয়া কুঁহিয়াৰজাতীয় ঘাঁহ, বাঁহ, মেনগ্ৰোভ, মেটেকা আৰু নাৰিকল গছ উল্লেখযোগ্য। নদীৰ পাৰৰ আন এটা সাধাৰণ উদ্ভিদ হৈছে স্ক্ৰু পাইন বা পাণ্ডানাছ। নদীৰ নিম্নাংশত মালয়ালম ভাষাত ''অথালাম'' নামেৰে পৰিচিত ''চেৰবেৰা অড'লাম'' (Cerbera odollam) নামৰ এবিধ আত্মঘাটী তথা বিষাক্ত উদ্ভিদো পোৱা যায়।<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: The green river|url=http://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-green-river/article4054600.ece?css=print|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=1 November 2012}}</ref> কৰামানা নদীত বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ মাছো পোৱা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত কাৰিমীন, চেক্কালি, কাৰিয়িদা, পৰুমিনালি, চেৰুমীন, ভালা, নেদুমীন, আৰাল, মালাভু আৰু পাভাল উল্লেখযোগ্য।<ref name="thehindu" /> ==পৰিৱেশগত সমস্যা== শেহতীয়া বছৰবোৰত কৰামানা নদী প্ৰদূষণ, অম্লীয়তা বৃদ্ধি আৰু মাছৰ ব্যাপক মৃত্যু আদি সমস্যাৰ সন্মুখীন হৈছে। নদীৰ পানীৰ গুণগত মান অৱনতি ঘটাৰ প্ৰধান কাৰণসমূহৰ ভিতৰত পৰিশোধন নকৰা নলা-নৰ্দমাৰ পানী, ঘৰুৱা আৰু উদ্যোগিক বৰ্জ্য নদীত পেলোৱা, আৰু নদী অৱবাহিকা অঞ্চলত পৰ্যটনৰ অনিয়ন্ত্ৰিত বিকাশ উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ ফলত নদীৰ পানীত দ্ৰৱীভূত অক্সিজেনৰ মাত্ৰা হ্ৰাস পাইছে আৰু নদীৰ নিম্নভাগত মাছৰ মৃত্যু ঘটিছে। river.<ref>{{cite news|title=Karamana River heavily polluted, says study|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article547509.ece?css=print|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=2 August 2010}}</ref> ইয়াৰ উপৰি, নদীৰ বালিৰ অবৈধ খনন কৰামানা নদীৰ বাবে আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভাবুকি। সাম্প্ৰতিক সময়তো নদীখনত আৱৰ্জনা পেলোৱাৰ ফলত প্ৰদূষণ অব্যাহত থকাৰ কথা প্ৰকাশ পাইছে। <ref name="thehindu_a" /> == সাহিত্য আৰু সংগীতত == কৰামানা নদীৰ সৌন্দৰ্য আৰু অৰণ্যৰ মাজেৰে বৈ যোৱাৰ বৈশিষ্ট্যৰ বাবে সংস্কৃতত নদীখনক ''বনমালা'' (Vanamala) নামেৰে জনা গৈছিল। ‘বনমালা’ৰ অৰ্থ হৈছে ‘অৰণ্যৰ মালা’। জৈন সন্ন্যাসী উদ্যোতন সূৰিয়ে অষ্টম শতিকাত ৰচনা কৰা প্ৰাকৃত গ্ৰন্থ ''কুৱলয়মালা''ত কৰামানা নদীক ''মকৰাকৰা'' (Makaraakara) নদী বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="thehindu_b" /> কৰামানা নদীয়ে কেৰালাৰ সংগীতৰ বিকাশতো যথেষ্ট প্ৰভাৱ পেলাইছিল। নদীখনৰ সৈতে জড়িত গায়ক, বাদ্যযন্ত্ৰী আৰু সংগীতজ্ঞসকলৰ ভিতৰত ইৰয়িম্মান থাম্পি, ভাদিভেলু, নীলকণ্ঠ শিৱন আৰু কে. এছ. চিত্ৰা উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ উপৰি সংগীতজ্ঞ-ৰজা স্বাতি তিৰুণাল নদীখনৰ প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰদ্বাৰাও প্ৰভাবিত হৈছিল। তেওঁৰ ৰাজসভাৰ এক ডজনৰো অধিক সংগীতজ্ঞ কৰামানা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত কৰামানা গাঁৱতে জন্ম গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows of Karamana: Stream of music|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-of-karamana-stream-of-music/article3942516.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=27 September 2012}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস == {{commons category}} {{reflist}} {{coord|8|25|29|N|76|57|26|E|region:IN_type:waterbody_source:kolossus-dewiki|display=title}} [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] n8tfsxslckdsqoyihuvkaru7rs9ut7l 626446 626445 2026-08-12T06:56:23Z নৰুনা বৰুৱা 44897 626446 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river |native_name={{native name|ml|കരമനയാർ}} |etymology=Named after Karamana, a suburb of Thiruvananthapuram |subdivision_name1={{flag|India}} |subdivision_name2=[[Kerala]] |subdivision_name4=[[Thiruvananthapuram district|Thiruvananthapuram]] |length={{cvt|66|km}} |mouth=[[আৰৱ সাগৰ]] |mouth_location=[[Kovalam]] |source1=[[Western Ghats]] |source1_location=[[Agastya Mala|Agastyarkoodam]] |mouth_coordinates={{coord|8|25|33|N|76|57|30|E|region:IN}} |pushpin_map=India Kerala#India |pushpin_relief=1 |pushpin_caption=Location of the mouth in Kerala |image=Kovalam, Karamana River.jpg |image_caption=Karamana river at Kovalam |other_name=Karamanayar }} '''কৰামানা নদী ({{lang-en|Karamana}}) ''' [[কেৰালা]]ৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] চহৰৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন নদী। নদীখনৰ উৎপত্তি পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ (সহ্যাদ্ৰী পৰ্বতমালা) দক্ষিণ প্ৰান্তৰ আগস্ত্যাৰ কূডম অঞ্চলত। ইয়াৰ পৰা নদীখন প্ৰায় ৬৬ কিলোমিটাৰ পশ্চিমমুখে বৈ গৈ কোৱালামৰ ওচৰৰ পানাথুৰাত [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়।<ref name="thehindu">{{cite news|last=Nair|first=Achuthsankar S|title=And Quiet Flows The Karamana: The river wild|url=https://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-river-wild/article4077504.ece|newspaper=The Hindu|date=8 November 2012|access-date=18 January 2020}}</ref> নদীখনৰ নাম [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] চহৰৰ কৰামানা নামৰ উপনগৰখনৰ পৰা আহিছে। এই উপনগৰৰ মাজেৰে নদীখন বৈ যোৱাৰ বাবেই নদীখনক কৰামানা নদী বুলি কোৱা হয়। নদীখনৰ জলগ্ৰহণ এলেকাৰ অধিকাংশই বনাঞ্চলেৰে আৱৰি আছে। আনহাতে, নদীখনৰ পানী ব্যৱহৃত কৃষি এলেকাত বিভিন্ন শুকান ভূমিৰ মিশ্ৰ শস্যৰ খেতি কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত নাৰিকল, মিঠা আলু (টেপিয়কা), জালুক, কল আৰু ধান আদি উল্লেখযোগ্য।<ref> [http://keralapages.org/info/places/basin_karamana.docx Keralapages.org] </ref> [[File:Karamana River 1.jpg|thumb|right|অৰুবিক্কাৰ বান্ধৰ ওচৰত কৰমনা নদী ]] ==গতিপথ== কৰামানা নদী পশ্চিমঘাটৰ অন্তৰ্গত তিৰুৱনন্তপুৰম জিলাৰ আগস্ত্যমালা পৰ্বতৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। কৰামানা নদী প্ৰথমে পেপ্পাৰা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ মাজেৰে বৈ গৈ পেপ্পাৰা জলাধাৰত প্ৰৱেশ কৰে। ইয়াৰ পিছত নদীখনে তিৰুৱনন্তপুৰম জিলাৰ পূব দিশৰ কেইবাখনো পাহাৰীয়া চহৰ আৰু অঞ্চল মীনাংকাল, চেৰাপল্লী, উথাৰামকোড, আৰিয়ানাড, উঝামালাক্কাল, মুণ্ডেলা, পেৰুমকুলাম আৰু আৰুৱিক্কাৰাৰ মাজেৰে বৈ যায়। আৰুৱিক্কাৰাত কৰামানা নদীৰ ওপৰত আৰুৱিক্কাৰা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ তলৰ অংশত নদীখন ত্ৰাৱাঙ্কোৰ সমভূমিত প্ৰৱেশ কৰি ইৰুম্পা, নেত্তায়াম, পেয়াড, কৰিমাংকুলাম, পেৰুকাভু, ভিলাভূৰ্ক্কাল, চূঝাট্টুকোট্টা, পাপ্পানামকোড, নেমম আৰু তিৰুৱাল্লাম আদি অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যায়। তিৰুৱাল্লামত কৰামানা নদী দুটা শাখা নদীত বিভক্ত হয়। উত্তৰ শাখাটো পুন্থুৰাৰ ওচৰত আৰব সাগৰত মিলিত হয়। দক্ষিণ শাখাটো পোজিক্কাৰা মোহনাত গৈ পৰে। এই দুয়োটা শাখাৰ মাজত এডায়াৰ দ্বীপ অৱস্থিত। ==উপনৈ আৰু শাখা নৈ== কৰামানা নদীৰ উৎপত্তি সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ১,৬০০ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত আগস্তিয়াৰকূডমৰ ওচৰত। বৰ্তমান নদীখনৰ উৎপত্তিস্থলৰ শৃংগ দুটাক চেম্মুঞ্জি মোটা আৰু আথিৰামালা নামেৰে জনা যায়। নদীখনৰ ওপৰৰ অংশৰ উপনদীসমূহ হৈছে কাভিয়াৰ, আট্টায়াৰ, ভাইয়াপ্পাডিয়াৰ আৰু থোডায়াৰ। কৰামানা নদী দক্ষিণ-দক্ষিণ-পশ্চিম দিশে প্ৰায় ৬৬ কিলোমিটাৰ বৈ গৈ অৱশেষত [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়।<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Journey of the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-journey-of-the-river/article3918190.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=20 September 2012}}</ref> [[File:Aruvikkara Dam 3.jpg|thumb|left|কৰমনা নদীৰ ওপৰত অৰুবিক্কাৰ বান্ধ]] কৰামানা নদীৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ উপনদী হৈছে কিল্লিয়াৰ। এই নদীখন প্ৰায় ২৪ কিলোমিটাৰ দীঘল। ইয়াৰ ওপৰত পানীৰ প্ৰৱাহ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে পাঁচটা অনিকাট নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ এটা অংশৰ পানী কোচাৰ খাললৈ ঘূৰাই দিয়া হৈছিল আৰু সেই খালে পথ্ৰাকুলাম পুখুৰীত পানী যোগান ধৰিছিল। এই পুখুৰীটো বৰ্তমান অস্তিত্বহীন; ই পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰৰ বাহিৰত থকা বৰ্তমানৰ পদ্মতীৰ্থকুলামৰ কাষত অৱস্থিত আছিল। কিল্লিয়াৰৰ পাৰৰ বহুতো মন্দিৰ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বিখ্যাত হৈছে আট্টুকাল মন্দিৰ।<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: The rise and flow of Killi|url=http://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-rise-and-flow-of-killi/article4031048.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=25 October 2012}}</ref> কিল্লিয়াৰ নদীয়ে নেডুমাংগাডৰ বনাঞ্চলৰ পানী নিষ্কাশন কৰে আৰু ইয়াৰ অৱবাহিকা বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ চৰাইৰ বাবে সমৃদ্ধ। কিল্লিয়াৰ নদীখন তিৰুৱাল্লামৰ ওচৰৰ পাল্লাথুকাডাভুত কৰামানা নদীৰ সৈতে মিলিত হয়। তাৰ পিছত কৰামানা নদী পোজিক্কাৰা মোহনাৰ মাজেৰে [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়। নদীখনৰ শেষ অংশত ই সাগৰৰ সমান্তৰালভাৱে বৈ যায় আৰু এই অংশটোক এডায়াৰ নামেৰে জনা যায়।<ref name="thehindu" /> == বান্ধ== কৰামানা নদীৰ ওপৰত দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বান্ধ আছে। এইকেইটা হৈছে আৰুৱিক্কাৰা বান্ধ, যিটো ১৯৩০ৰ দশকত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, আৰু ইয়াৰ ওপৰৰফালে অৱস্থিত পেপ্পাৰা বান্ধ, যিটো ১৯৮৩ চনত নিৰ্মাণ কৰা হয়। আৰুৱিক্কাৰা বান্ধ নিৰ্মাণৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল চহৰখনলৈ পাইপযোগে খোৱাপানী যোগান ধৰা। ১৯৩৩ চনত উদ্বোধন কৰা [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] ৱাটাৰ ৱৰ্কছ, যিটোৰ নাম লৰ্ড উইলিংডনৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল, আজিও কাৰামানা নদীৰ পানী সংগ্ৰহ কৰি চহৰখনত বিতৰণ কৰাৰ দায়িত্বত আছে।<ref name="thehindu_a">{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Tapping the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-tapping-the-river/article4009454.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=18 October 2012}}</ref> চহৰখনৰ পানী বিতৰণ ব্যৱস্থা অধিক উন্নত কৰাৰ বাবে JICA-ৰ অৰ্থসাহায্যত এটা প্ৰকল্পও চলি আছে। পেপ্পাৰা বান্ধে কাৰামানা নদীৰ ওপৰৰ সকলো উপনদীৰ পানী একত্ৰিত কৰি আৰুৱিক্কাৰা বান্ধলৈ পানীৰ প্ৰৱাহ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। এসময়ত কাৰামানা নদীত সঘনাই হোৱা বানপানী নিয়ন্ত্ৰণ কৰাত পেপ্পাৰা বান্ধে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে। পেপ্পাৰাত ৩ মেগাৱাট ক্ষমতাসম্পন্ন এটা জলবিদ্যুৎ কেন্দ্ৰও আছে।<ref name="thehindu_a" /> ==দলং == কৰামানা নদীৰ ওপৰত কেইবাখনো গুৰুত্বপূৰ্ণ দলং আছে। ইয়াৰে আটাইতকৈ ডাঙৰ দলংখন কাৰামানা অঞ্চলত অৱস্থিত, যাৰ ওপৰেৰে NH-66 পাৰ হৈ গৈছে। এই দলংখন লে. কৰ্ণেল হৰ্ছলি (Lt. Col. Horsley) য়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল। তেওঁ ত্ৰাৱাঙ্কোৰৰ ইতিহাসৰ ওপৰত ইংৰাজী ভাষাত লিখা প্ৰাৰম্ভিক গ্ৰন্থখনৰ লেখক আছিল। দলংখন ১৮৫৩ চনত উদ্বোধন কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news|title=And quiet flows the Karamana: Journey of the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-journey-of-the-river/article3918190.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=20 September 2012}}</ref> নদীখনৰ ওপৰত থকা আন কেইখনমান গুৰুত্বপূৰ্ণ দলং হৈছে থ্ৰিক্কুন্নাপুৰম, মাংগাট্টু কদাভু, কুন্দামন কদাভু–পেয়াড, ভেল্লাইকদাভু–পুলিয়াৰাকোনম, কুলশেখৰম–পেয়াড, জগথি দলং, আৰ্যনাড দলং, আৰুৰুৱিক্কাৰা (বান্ধৰ ওপৰত), আৰু মাৰুথুৰ কদাভু।<ref name="thehindu_b">{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Bridging past and present|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-bridging-past-and-present/article3892830.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=13 September 2012}}</ref> ==জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য== কৰামানা নদীৰ অৱবাহিকাত ক্ৰান্তীয় অঞ্চলৰ সাধাৰণ বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ পোৱা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত বনৰীয়া কুঁহিয়াৰজাতীয় ঘাঁহ, বাঁহ, মেনগ্ৰোভ, মেটেকা আৰু নাৰিকল গছ উল্লেখযোগ্য। নদীৰ পাৰৰ আন এটা সাধাৰণ উদ্ভিদ হৈছে স্ক্ৰু পাইন বা পাণ্ডানাছ। নদীৰ নিম্নাংশত মালয়ালম ভাষাত ''অথালাম'' নামেৰে পৰিচিত ''চেৰবেৰা অড'লাম'' (Cerbera odollam) নামৰ এবিধ আত্মঘাটী তথা বিষাক্ত উদ্ভিদো পোৱা যায়।<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: The green river|url=http://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-green-river/article4054600.ece?css=print|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=1 November 2012}}</ref> কৰামানা নদীত বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ মাছো পোৱা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত কাৰিমীন, চেক্কালি, কাৰিয়িদা, পৰুমিনালি, চেৰুমীন, ভালা, নেদুমীন, আৰাল, মালাভু আৰু পাভাল উল্লেখযোগ্য।<ref name="thehindu" /> ==পৰিৱেশগত সমস্যা== শেহতীয়া বছৰবোৰত কৰামানা নদী প্ৰদূষণ, অম্লীয়তা বৃদ্ধি আৰু মাছৰ ব্যাপক মৃত্যু আদি সমস্যাৰ সন্মুখীন হৈছে। নদীৰ পানীৰ গুণগত মান অৱনতি ঘটাৰ প্ৰধান কাৰণসমূহৰ ভিতৰত পৰিশোধন নকৰা নলা-নৰ্দমাৰ পানী, ঘৰুৱা আৰু উদ্যোগিক বৰ্জ্য নদীত পেলোৱা, আৰু নদী অৱবাহিকা অঞ্চলত পৰ্যটনৰ অনিয়ন্ত্ৰিত বিকাশ উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ ফলত নদীৰ পানীত দ্ৰৱীভূত অক্সিজেনৰ মাত্ৰা হ্ৰাস পাইছে আৰু নদীৰ নিম্নভাগত মাছৰ মৃত্যু ঘটিছে। river.<ref>{{cite news|title=Karamana River heavily polluted, says study|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article547509.ece?css=print|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=2 August 2010}}</ref> ইয়াৰ উপৰি, নদীৰ বালিৰ অবৈধ খনন কৰামানা নদীৰ বাবে আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভাবুকি। সাম্প্ৰতিক সময়তো নদীখনত আৱৰ্জনা পেলোৱাৰ ফলত প্ৰদূষণ অব্যাহত থকাৰ কথা প্ৰকাশ পাইছে। <ref name="thehindu_a" /> == সাহিত্য আৰু সংগীতত == কৰামানা নদীৰ সৌন্দৰ্য আৰু অৰণ্যৰ মাজেৰে বৈ যোৱাৰ বৈশিষ্ট্যৰ বাবে সংস্কৃতত নদীখনক ''বনমালা'' (Vanamala) নামেৰে জনা গৈছিল। ‘বনমালা’ৰ অৰ্থ হৈছে ‘অৰণ্যৰ মালা’। জৈন সন্ন্যাসী উদ্যোতন সূৰিয়ে অষ্টম শতিকাত ৰচনা কৰা প্ৰাকৃত গ্ৰন্থ ''কুৱলয়মালা''ত কৰামানা নদীক ''মকৰাকৰা'' (Makaraakara) নদী বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="thehindu_b" /> কৰামানা নদীয়ে কেৰালাৰ সংগীতৰ বিকাশতো যথেষ্ট প্ৰভাৱ পেলাইছিল। নদীখনৰ সৈতে জড়িত গায়ক, বাদ্যযন্ত্ৰী আৰু সংগীতজ্ঞসকলৰ ভিতৰত ইৰয়িম্মান থাম্পি, ভাদিভেলু, নীলকণ্ঠ শিৱন আৰু কে. এছ. চিত্ৰা উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ উপৰি সংগীতজ্ঞ-ৰজা স্বাতি তিৰুণাল নদীখনৰ প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰদ্বাৰাও প্ৰভাবিত হৈছিল। তেওঁৰ ৰাজসভাৰ এক ডজনৰো অধিক সংগীতজ্ঞ কৰামানা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত কৰামানা গাঁৱতে জন্ম গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows of Karamana: Stream of music|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-of-karamana-stream-of-music/article3942516.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=27 September 2012}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস == {{commons category}} {{reflist}} {{coord|8|25|29|N|76|57|26|E|region:IN_type:waterbody_source:kolossus-dewiki|display=title}} [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] o7jfoyurvclq6ywsnt3se5pjald38yf 626451 626446 2026-08-12T07:06:49Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* সাহিত্য আৰু সংগীতত */ 626451 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{Infobox river |native_name={{native name|ml|കരമനയാർ}} |etymology=Named after Karamana, a suburb of Thiruvananthapuram |subdivision_name1={{flag|India}} |subdivision_name2=[[Kerala]] |subdivision_name4=[[Thiruvananthapuram district|Thiruvananthapuram]] |length={{cvt|66|km}} |mouth=[[আৰৱ সাগৰ]] |mouth_location=[[Kovalam]] |source1=[[Western Ghats]] |source1_location=[[Agastya Mala|Agastyarkoodam]] |mouth_coordinates={{coord|8|25|33|N|76|57|30|E|region:IN}} |pushpin_map=India Kerala#India |pushpin_relief=1 |pushpin_caption=Location of the mouth in Kerala |image=Kovalam, Karamana River.jpg |image_caption=Karamana river at Kovalam |other_name=Karamanayar }} '''কৰামানা নদী ({{lang-en|Karamana}}) ''' [[কেৰালা]]ৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] চহৰৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন নদী। নদীখনৰ উৎপত্তি পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ (সহ্যাদ্ৰী পৰ্বতমালা) দক্ষিণ প্ৰান্তৰ আগস্ত্যাৰ কূডম অঞ্চলত। ইয়াৰ পৰা নদীখন প্ৰায় ৬৬ কিলোমিটাৰ পশ্চিমমুখে বৈ গৈ কোৱালামৰ ওচৰৰ পানাথুৰাত [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়।<ref name="thehindu">{{cite news|last=Nair|first=Achuthsankar S|title=And Quiet Flows The Karamana: The river wild|url=https://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-river-wild/article4077504.ece|newspaper=The Hindu|date=8 November 2012|access-date=18 January 2020}}</ref> নদীখনৰ নাম [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] চহৰৰ কৰামানা নামৰ উপনগৰখনৰ পৰা আহিছে। এই উপনগৰৰ মাজেৰে নদীখন বৈ যোৱাৰ বাবেই নদীখনক কৰামানা নদী বুলি কোৱা হয়। নদীখনৰ জলগ্ৰহণ এলেকাৰ অধিকাংশই বনাঞ্চলেৰে আৱৰি আছে। আনহাতে, নদীখনৰ পানী ব্যৱহৃত কৃষি এলেকাত বিভিন্ন শুকান ভূমিৰ মিশ্ৰ শস্যৰ খেতি কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত নাৰিকল, মিঠা আলু (টেপিয়কা), জালুক, কল আৰু ধান আদি উল্লেখযোগ্য।<ref> [http://keralapages.org/info/places/basin_karamana.docx Keralapages.org] </ref> [[File:Karamana River 1.jpg|thumb|right|অৰুবিক্কাৰ বান্ধৰ ওচৰত কৰমনা নদী ]] ==গতিপথ== কৰামানা নদী পশ্চিমঘাটৰ অন্তৰ্গত তিৰুৱনন্তপুৰম জিলাৰ আগস্ত্যমালা পৰ্বতৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। কৰামানা নদী প্ৰথমে পেপ্পাৰা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ মাজেৰে বৈ গৈ পেপ্পাৰা জলাধাৰত প্ৰৱেশ কৰে। ইয়াৰ পিছত নদীখনে তিৰুৱনন্তপুৰম জিলাৰ পূব দিশৰ কেইবাখনো পাহাৰীয়া চহৰ আৰু অঞ্চল মীনাংকাল, চেৰাপল্লী, উথাৰামকোড, আৰিয়ানাড, উঝামালাক্কাল, মুণ্ডেলা, পেৰুমকুলাম আৰু আৰুৱিক্কাৰাৰ মাজেৰে বৈ যায়। আৰুৱিক্কাৰাত কৰামানা নদীৰ ওপৰত আৰুৱিক্কাৰা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ তলৰ অংশত নদীখন ত্ৰাৱাঙ্কোৰ সমভূমিত প্ৰৱেশ কৰি ইৰুম্পা, নেত্তায়াম, পেয়াড, কৰিমাংকুলাম, পেৰুকাভু, ভিলাভূৰ্ক্কাল, চূঝাট্টুকোট্টা, পাপ্পানামকোড, নেমম আৰু তিৰুৱাল্লাম আদি অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যায়। তিৰুৱাল্লামত কৰামানা নদী দুটা শাখা নদীত বিভক্ত হয়। উত্তৰ শাখাটো পুন্থুৰাৰ ওচৰত আৰব সাগৰত মিলিত হয়। দক্ষিণ শাখাটো পোজিক্কাৰা মোহনাত গৈ পৰে। এই দুয়োটা শাখাৰ মাজত এডায়াৰ দ্বীপ অৱস্থিত। ==উপনৈ আৰু শাখা নৈ== কৰামানা নদীৰ উৎপত্তি সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ১,৬০০ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত আগস্তিয়াৰকূডমৰ ওচৰত। বৰ্তমান নদীখনৰ উৎপত্তিস্থলৰ শৃংগ দুটাক চেম্মুঞ্জি মোটা আৰু আথিৰামালা নামেৰে জনা যায়। নদীখনৰ ওপৰৰ অংশৰ উপনদীসমূহ হৈছে কাভিয়াৰ, আট্টায়াৰ, ভাইয়াপ্পাডিয়াৰ আৰু থোডায়াৰ। কৰামানা নদী দক্ষিণ-দক্ষিণ-পশ্চিম দিশে প্ৰায় ৬৬ কিলোমিটাৰ বৈ গৈ অৱশেষত [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়।<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Journey of the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-journey-of-the-river/article3918190.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=20 September 2012}}</ref> [[File:Aruvikkara Dam 3.jpg|thumb|left|কৰমনা নদীৰ ওপৰত অৰুবিক্কাৰ বান্ধ]] কৰামানা নদীৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ উপনদী হৈছে কিল্লিয়াৰ। এই নদীখন প্ৰায় ২৪ কিলোমিটাৰ দীঘল। ইয়াৰ ওপৰত পানীৰ প্ৰৱাহ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে পাঁচটা অনিকাট নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ এটা অংশৰ পানী কোচাৰ খাললৈ ঘূৰাই দিয়া হৈছিল আৰু সেই খালে পথ্ৰাকুলাম পুখুৰীত পানী যোগান ধৰিছিল। এই পুখুৰীটো বৰ্তমান অস্তিত্বহীন; ই পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰৰ বাহিৰত থকা বৰ্তমানৰ পদ্মতীৰ্থকুলামৰ কাষত অৱস্থিত আছিল। কিল্লিয়াৰৰ পাৰৰ বহুতো মন্দিৰ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বিখ্যাত হৈছে আট্টুকাল মন্দিৰ।<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: The rise and flow of Killi|url=http://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-rise-and-flow-of-killi/article4031048.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=25 October 2012}}</ref> কিল্লিয়াৰ নদীয়ে নেডুমাংগাডৰ বনাঞ্চলৰ পানী নিষ্কাশন কৰে আৰু ইয়াৰ অৱবাহিকা বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ চৰাইৰ বাবে সমৃদ্ধ। কিল্লিয়াৰ নদীখন তিৰুৱাল্লামৰ ওচৰৰ পাল্লাথুকাডাভুত কৰামানা নদীৰ সৈতে মিলিত হয়। তাৰ পিছত কৰামানা নদী পোজিক্কাৰা মোহনাৰ মাজেৰে [[আৰৱ সাগৰ]]ত মিলিত হয়। নদীখনৰ শেষ অংশত ই সাগৰৰ সমান্তৰালভাৱে বৈ যায় আৰু এই অংশটোক এডায়াৰ নামেৰে জনা যায়।<ref name="thehindu" /> == বান্ধ== কৰামানা নদীৰ ওপৰত দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বান্ধ আছে। এইকেইটা হৈছে আৰুৱিক্কাৰা বান্ধ, যিটো ১৯৩০ৰ দশকত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, আৰু ইয়াৰ ওপৰৰফালে অৱস্থিত পেপ্পাৰা বান্ধ, যিটো ১৯৮৩ চনত নিৰ্মাণ কৰা হয়। আৰুৱিক্কাৰা বান্ধ নিৰ্মাণৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল চহৰখনলৈ পাইপযোগে খোৱাপানী যোগান ধৰা। ১৯৩৩ চনত উদ্বোধন কৰা [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] ৱাটাৰ ৱৰ্কছ, যিটোৰ নাম লৰ্ড উইলিংডনৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল, আজিও কাৰামানা নদীৰ পানী সংগ্ৰহ কৰি চহৰখনত বিতৰণ কৰাৰ দায়িত্বত আছে।<ref name="thehindu_a">{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Tapping the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-tapping-the-river/article4009454.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=18 October 2012}}</ref> চহৰখনৰ পানী বিতৰণ ব্যৱস্থা অধিক উন্নত কৰাৰ বাবে JICA-ৰ অৰ্থসাহায্যত এটা প্ৰকল্পও চলি আছে। পেপ্পাৰা বান্ধে কাৰামানা নদীৰ ওপৰৰ সকলো উপনদীৰ পানী একত্ৰিত কৰি আৰুৱিক্কাৰা বান্ধলৈ পানীৰ প্ৰৱাহ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। এসময়ত কাৰামানা নদীত সঘনাই হোৱা বানপানী নিয়ন্ত্ৰণ কৰাত পেপ্পাৰা বান্ধে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে। পেপ্পাৰাত ৩ মেগাৱাট ক্ষমতাসম্পন্ন এটা জলবিদ্যুৎ কেন্দ্ৰও আছে।<ref name="thehindu_a" /> ==দলং == কৰামানা নদীৰ ওপৰত কেইবাখনো গুৰুত্বপূৰ্ণ দলং আছে। ইয়াৰে আটাইতকৈ ডাঙৰ দলংখন কাৰামানা অঞ্চলত অৱস্থিত, যাৰ ওপৰেৰে NH-66 পাৰ হৈ গৈছে। এই দলংখন লে. কৰ্ণেল হৰ্ছলি (Lt. Col. Horsley) য়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল। তেওঁ ত্ৰাৱাঙ্কোৰৰ ইতিহাসৰ ওপৰত ইংৰাজী ভাষাত লিখা প্ৰাৰম্ভিক গ্ৰন্থখনৰ লেখক আছিল। দলংখন ১৮৫৩ চনত উদ্বোধন কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news|title=And quiet flows the Karamana: Journey of the river|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-journey-of-the-river/article3918190.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=20 September 2012}}</ref> নদীখনৰ ওপৰত থকা আন কেইখনমান গুৰুত্বপূৰ্ণ দলং হৈছে থ্ৰিক্কুন্নাপুৰম, মাংগাট্টু কদাভু, কুন্দামন কদাভু–পেয়াড, ভেল্লাইকদাভু–পুলিয়াৰাকোনম, কুলশেখৰম–পেয়াড, জগথি দলং, আৰ্যনাড দলং, আৰুৰুৱিক্কাৰা (বান্ধৰ ওপৰত), আৰু মাৰুথুৰ কদাভু।<ref name="thehindu_b">{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: Bridging past and present|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-the-karamana-bridging-past-and-present/article3892830.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=13 September 2012}}</ref> ==জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য== কৰামানা নদীৰ অৱবাহিকাত ক্ৰান্তীয় অঞ্চলৰ সাধাৰণ বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ পোৱা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত বনৰীয়া কুঁহিয়াৰজাতীয় ঘাঁহ, বাঁহ, মেনগ্ৰোভ, মেটেকা আৰু নাৰিকল গছ উল্লেখযোগ্য। নদীৰ পাৰৰ আন এটা সাধাৰণ উদ্ভিদ হৈছে স্ক্ৰু পাইন বা পাণ্ডানাছ। নদীৰ নিম্নাংশত মালয়ালম ভাষাত ''অথালাম'' নামেৰে পৰিচিত ''চেৰবেৰা অড'লাম'' (Cerbera odollam) নামৰ এবিধ আত্মঘাটী তথা বিষাক্ত উদ্ভিদো পোৱা যায়।<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows the Karamana: The green river|url=http://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-green-river/article4054600.ece?css=print|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=1 November 2012}}</ref> কৰামানা নদীত বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ মাছো পোৱা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত কাৰিমীন, চেক্কালি, কাৰিয়িদা, পৰুমিনালি, চেৰুমীন, ভালা, নেদুমীন, আৰাল, মালাভু আৰু পাভাল উল্লেখযোগ্য।<ref name="thehindu" /> ==পৰিৱেশগত সমস্যা== শেহতীয়া বছৰবোৰত কৰামানা নদী প্ৰদূষণ, অম্লীয়তা বৃদ্ধি আৰু মাছৰ ব্যাপক মৃত্যু আদি সমস্যাৰ সন্মুখীন হৈছে। নদীৰ পানীৰ গুণগত মান অৱনতি ঘটাৰ প্ৰধান কাৰণসমূহৰ ভিতৰত পৰিশোধন নকৰা নলা-নৰ্দমাৰ পানী, ঘৰুৱা আৰু উদ্যোগিক বৰ্জ্য নদীত পেলোৱা, আৰু নদী অৱবাহিকা অঞ্চলত পৰ্যটনৰ অনিয়ন্ত্ৰিত বিকাশ উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ ফলত নদীৰ পানীত দ্ৰৱীভূত অক্সিজেনৰ মাত্ৰা হ্ৰাস পাইছে আৰু নদীৰ নিম্নভাগত মাছৰ মৃত্যু ঘটিছে। river.<ref>{{cite news|title=Karamana River heavily polluted, says study|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article547509.ece?css=print|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=2 August 2010}}</ref> ইয়াৰ উপৰি, নদীৰ বালিৰ অবৈধ খনন কৰামানা নদীৰ বাবে আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভাবুকি। সাম্প্ৰতিক সময়তো নদীখনত আৱৰ্জনা পেলোৱাৰ ফলত প্ৰদূষণ অব্যাহত থকাৰ কথা প্ৰকাশ পাইছে। <ref name="thehindu_a" /> == সাহিত্য আৰু সংগীতত == কৰামানা নদীৰ সৌন্দৰ্য আৰু অৰণ্যৰ মাজেৰে বৈ যোৱাৰ বৈশিষ্ট্যৰ বাবে [[সংস্কৃত]]ত নদীখনক ''বনমালা'' (Vanamala) নামেৰে জনা গৈছিল। ‘বনমালা’ৰ অৰ্থ হৈছে ‘অৰণ্যৰ মালা’। জৈন সন্ন্যাসী উদ্যোতন সূৰিয়ে অষ্টম শতিকাত ৰচনা কৰা প্ৰাকৃত গ্ৰন্থ ''কুৱলয়মালা''ত কৰামানা নদীক ''মকৰাকৰা'' (Makaraakara) নদী বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="thehindu_b" /> কৰামানা নদীয়ে কেৰালাৰ সংগীতৰ বিকাশতো যথেষ্ট প্ৰভাৱ পেলাইছিল। নদীখনৰ সৈতে জড়িত গায়ক, বাদ্যযন্ত্ৰী আৰু সংগীতজ্ঞসকলৰ ভিতৰত ইৰয়িম্মান থাম্পি, ভাদিভেলু, নীলকণ্ঠ শিৱন আৰু কে. এছ. চিত্ৰা উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ উপৰি সংগীতজ্ঞ-ৰজা স্বাতি তিৰুণাল নদীখনৰ প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰদ্বাৰাও প্ৰভাবিত হৈছিল। তেওঁৰ ৰাজসভাৰ এক ডজনৰো অধিক সংগীতজ্ঞ কৰামানা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত কৰামানা গাঁৱতে জন্ম গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite news|last=Nair|first=A S|title=And quiet flows of Karamana: Stream of music|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/and-quiet-flows-of-karamana-stream-of-music/article3942516.ece|access-date=18 November 2012|newspaper=The Hindu|date=27 September 2012}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস == {{commons category}} {{reflist}} {{coord|8|25|29|N|76|57|26|E|region:IN_type:waterbody_source:kolossus-dewiki|display=title}} [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] 0m67j6oow15zsktrlwx0g2ir1xs3sxa 0 138629 626447 2026-08-12T06:58:01Z Jyoti Chiring 34123 নতুন পৃষ্ঠা: {{Speciesbox | name = মালাবাৰ বেণ্ডেড ময়ুৰ | status = | image = Papilio_buddha_Westwood,_1872_–_Malabar_Banded_Peacock_at_Peravoor_(1).jpg | image_caption = | taxon = Papilio buddha | authority = [[John O. Westwood|Westwood]], 1872 | range_map = Papilio buddha map.png }} '''পেপিলিঅ’ বুদ্ধ''', বা '''মালাবাৰ বেণ্ডেড ময়ুৰ''' {{lang-en|:Papilio buddha,... 626447 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = মালাবাৰ বেণ্ডেড ময়ুৰ | status = | image = Papilio_buddha_Westwood,_1872_–_Malabar_Banded_Peacock_at_Peravoor_(1).jpg | image_caption = | taxon = Papilio buddha | authority = [[John O. Westwood|Westwood]], 1872 | range_map = Papilio buddha map.png }} '''পেপিলিঅ’ বুদ্ধ''', বা '''মালাবাৰ বেণ্ডেড ময়ুৰ''' {{lang-en|:Papilio buddha, the Malabar banded peacock}}, <ref name=Smetacek/><ref name=funet/> ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা এটা প্ৰজাতি গিলিব ঠেংযুক্ত পখিলা। <ref name=Smetacek>{{Cite book|url=https://www.researchgate.net/publication/287980260|title=A Synoptic Catalogue of the Butterflies of India |last1=Varshney |first1=R.K. |last2=Smetacek|first2=Peter|publisher=Butterfly Research Centre, Bhimtal & Indinov Publishing, New Delhi|year=2015|isbn=978-81-929826-4-9|location=New Delhi|pages=5|doi=10.13140/RG.2.1.3966.2164}}</ref><ref name=funet>{{cite web |last=Savela |first=Markku |url=http://www.nic.funet.fi/pub/sci/bio/life/insecta/lepidoptera/ditrysia/papilionoidea/papilionidae/papilioninae/papilio/#buddha |title=''Papilio buddha'' Westwood, 1872 |website=Lepidoptera and Some Other Life Forms |access-date=3 July 2018}}</ref><ref name=Westwood>{{Cite book|url=https://archive.org/stream/transactionsofen1872roya#page/86/mode/1up|title=Transactions of the Entomological Society of London|last=Westwood|first=John O|publisher=Royal Entomological Society of London|year=1872|location=London|pages=500}}</ref> কেৰালা চৰকাৰে ইয়াক চৰকাৰী কেৰালা ৰাজ্যিক পখিলা হিচাপে ঘোষণা কৰে। পেপিলিঅ' বুদ্ধ হৈছে এটা বিপন্ন প্ৰজাতি আৰু ২০২৩ চনত পেপিলিঅ’ প্ৰজাতিৰ আণৱিক বংশবিজ্ঞান অধ্যয়নত বিবেচিত প্ৰজাতিসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম, এই অধ্যয়নত এই সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে যে ই প্ৰায় ৩ কোটি বছৰ আগতে অলিগোচিন যুগত থকা পুৰণি বিশ্বৰ ক্লেড(Old World clade)ৰ অংশ।<ref>{{Cite journal |last=Condamine |first=Fabien L. |title=A comprehensive molecular phylogeny of the genus Papilio |journal=Systematic Entomology |year=2023 |volume=48 |issue=4 |pages=789–805 |doi=10.1111/syen.12578|doi-access=free }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} mp8popiuz49gyhs11piudp5i7nrxd33 626526 626447 2026-08-12T10:36:44Z Jyoti Chiring 34123 626526 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = মালাবাৰ বেণ্ডেড ময়ুৰ | status = | image = Papilio_buddha_Westwood,_1872_–_Malabar_Banded_Peacock_at_Peravoor_(1).jpg | image_caption = | taxon = Papilio buddha | authority = [[John O. Westwood|Westwood]], 1872 | range_map = Papilio buddha map.png }} '''পেপিলিঅ’ বুদ্ধ''', বা '''মালাবাৰ বেণ্ডেড ময়ুৰ''' {{lang-en|:Papilio buddha, the Malabar banded peacock}}, <ref name=Smetacek/><ref name=funet/> ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা এটা পেপিলিঅ' প্ৰজাতিৰ ‘গিলি-নেজীয়া’। <ref name=Smetacek>{{Cite book|url=https://www.researchgate.net/publication/287980260|title=A Synoptic Catalogue of the Butterflies of India |last1=Varshney |first1=R.K. |last2=Smetacek|first2=Peter|publisher=Butterfly Research Centre, Bhimtal & Indinov Publishing, New Delhi|year=2015|isbn=978-81-929826-4-9|location=New Delhi|pages=5|doi=10.13140/RG.2.1.3966.2164}}</ref><ref name=funet>{{cite web |last=Savela |first=Markku |url=http://www.nic.funet.fi/pub/sci/bio/life/insecta/lepidoptera/ditrysia/papilionoidea/papilionidae/papilioninae/papilio/#buddha |title=''Papilio buddha'' Westwood, 1872 |website=Lepidoptera and Some Other Life Forms |access-date=3 July 2018}}</ref><ref name=Westwood>{{Cite book|url=https://archive.org/stream/transactionsofen1872roya#page/86/mode/1up|title=Transactions of the Entomological Society of London|last=Westwood|first=John O|publisher=Royal Entomological Society of London|year=1872|location=London|pages=500}}</ref> কেৰালা চৰকাৰে ইয়াক চৰকাৰী কেৰালা ৰাজ্যিক পখিলা হিচাপে ঘোষণা কৰে। পেপিলিঅ' বুদ্ধ হৈছে এটা বিপন্ন প্ৰজাতি আৰু ২০২৩ চনত পেপিলিঅ’ প্ৰজাতিৰ আণৱিক বংশবিজ্ঞান অধ্যয়নত বিবেচিত প্ৰজাতিসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম, এই অধ্যয়নত এই সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে যে ই প্ৰায় ৩ কোটি বছৰ আগতে অলিগোচিন যুগত থকা পুৰণি বিশ্বৰ ক্লেড(Old World clade)ৰ অংশ।<ref>{{Cite journal |last=Condamine |first=Fabien L. |title=A comprehensive molecular phylogeny of the genus Papilio |journal=Systematic Entomology |year=2023 |volume=48 |issue=4 |pages=789–805 |doi=10.1111/syen.12578|doi-access=free }}</ref> ==বিৱৰণ== পেপিলিঅ’ বুদ্ধ দেখাত পি পেলিনুৰাছৰ সৈতে যথেষ্ট মিল আছে, কিন্তু পেপিলিঅ’ বুদ্ধ আকাৰত তুলনামূলকভাৱে ডাঙৰ। ডেউকাৰ ওপৰৰ পৃষ্ঠৰ ক্ষেত্ৰত দুয়োটা প্ৰজাতিৰ মাজত কিছুমান স্পষ্ট পাৰ্থক্য দেখা যায়। পেপিলিঅ’ বুদ্ধৰ ডেউকাত সেউজীয়া আঁহ বা আঁচৰ বিস্তৃতি তুলনামূলকভাৱে সীমিত। আগডেউকাৰ বাহিৰৰ আধা অংশত, ডেউকাৰ শীৰ্ষৰ পৰা তললৈ থকা এটা ত্ৰিভুজাকাৰ অংশ বাদ দি, সেউজীয়া আঁচ নাথাকে। একেদৰে পিছডেউকাৰ বাহিৰৰ প্ৰায় এক-তৃতীয়াংশ অংশতো সেউজীয়া আঁচ নাথাকে; অৱশ্যে ইয়াত অস্পষ্টভাৱে গঠিত চাবটাৰমিনেল লুনুলৰ এটা শাৰী থাকে। আগডেউকা আৰু পিছডেউকা দুয়োটাৰে মাজভাগত পথালিকৈ থকা আঁচবোৰ পি পেলিনুৰাছৰ সৈতে মিল আছে, কিন্তু পেপিলিঅ’ বুদ্ধত এই আঁচবোৰ যথেষ্ট বহল।আগডেউকাৰ ডিস্কেল বেণ্ডটো পিঠিৰ কাষ ৰ পৰা জুখিলে ডেউকাৰ পিঠিৰ দৈৰ্ঘ্যৰ এক-তৃতীয়াংশতকৈ যথেষ্ট বেছি অংশ জুৰি থাকে। পিছডেউকাৰ ডিস্কেল বেণ্ডটোও আগ আৰু পিছ দুয়োফালে প্ৰায় সমান বহল। কিন্তু পি পেলিনুৰাছত এই বেণ্ডটো পিছফাললৈ গৈ যথেষ্ট ঠেক হৈ পৰে। ইয়াৰ অক্ৰেচিয়াছ টৰ্নেল অচেলাছ অৰ্থাৎ ডেউকাৰ তল-কোণৰ হালধীয়া-বাদামী চকুৰ দৰে দাগটো অধিক উজ্জ্বল আৰু ইয়াৰ ওপৰত নীলা ৰং নাথাকে। একেদৰে আন্তঃস্থান 7 ত থকা চাবএপিকেল অক্ৰেচিয়াছ লুনুলটোও অধিক উজ্জ্বল আৰু পি পেলিনুৰাছৰ তুলনাত যথেষ্ট ডাঙৰ।<ref name=bing/> ডেউকাৰ তলৰ পৃষ্ঠটো পি পেলিনুৰাছৰ সৈতে যথেষ্ট মিল আছে। কিন্তু পিছডেউকাৰ উপটাৰ্মিনেল শৃংখলাৰ অক্ৰেচিয়াছ লুনুলবোৰ তুলনামূলকভাৱে ঠেক আৰু ইয়াৰ ভিতৰৰ কাষবোৰত ৰূপালী-বগা সীমাৰেখা অধিক স্পষ্টভাৱে দেখা যায়। ইয়াৰ শুঙ, মূৰ, বুকু আৰু উদৰ পি পেলিনুৰাছৰ সৈতে প্ৰায় একে ধৰণৰ।<ref name=bing>{{Source-attribution|sentence=yes|{{cite book |last1=Bingham |first1=C.T. |author-link=Charles Thomas Bingham |title=The Fauna of British India, Including Ceylon and Burma |url=https://archive.org/stream/butterflies02bingiala#page/88/mode/2up/ |volume=II |edition=1st |publisher= [[Taylor & Francis|Taylor and Francis, Ltd.]] |location=London |year=1907|pages=89–90}}}}</ref><ref name=MooreIndica>{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/103503#page/81/mode/1up|title=Lepidoptera Indica. Vol. VI|last=Moore|first=Frederic|author-link=Frederic Moore|publisher=Lovell Reeve and Co.|year=1903–1905|location=London|pages=69–71}}</ref> পেপিলিঅ’ বুদ্ধৰ ডেউকাৰ বিস্তৃতি প্ৰায় ১০৭–১৫৫ মি.মি.। ==জীৱন চক্ৰ== <gallery caption="জীৱন চক্ৰ"> File:Papilio buddha egg by Balakrishnan Valappil (5131270931).jpg|কণী File:Budha Peacock caterpillar fourth instar 2010 10 02 99 13 (5131836978).jpg|পলু File:Budha Peacock Pupa 2010 10 17 99 23 (5131836972).jpg|পিউপা বা ক্ৰাইছেলিছ। File:Budha peacock (29973013576).jpg|ইমাগো (পৃষ্ঠীয় দৃশ্য) File:Papilionidae 2010 10 31 99 228 (5131270939).jpg|ইমাগো (পাৰ্শ্বীয় দৃশ্য) </gallery>ইয়াৰ পলু (কেটাৰপিলাৰ)ৰ বক্ষখণ্ডত এটা ঢালৰ দৰে গঠন থাকে। পলুৰ মূল ৰং সেউজীয়া। এই ঢাল টোৰ কাষ আৰু পিছফালটো অতি সৰু বগা সীমাৰেখাৰে আগুৰি থাকে।দেহৰ ৫মৰ পৰা ১১তম খণ্ডলৈ প্ৰতিটো খণ্ডত এটা বহল বগা ৰেখা দেখা যায়। এই বগা ৰেখাৰ ওপৰত প্ৰতিটো খণ্ডতে সৰু সৰু বগা দাগৰ এটা শাৰী থাকে। এই বৈশিষ্ট্যসমূহে পলুটোক চিনাক্ত কৰাত সহায় কৰে। পিউপাটো তলফাললৈ বেঁকা আকৃতিৰ। ইয়াৰ মূৰটো মাজত বিভক্ত যেন দেখা যায় আৰু ইয়াৰ প্ৰক্ষেপণসমূহ দীঘল আৰু ওপৰলৈ বেঁকা। পিঠি আৰু কাষৰ অংশত কীলৰ দৰে উত্থিত ৰেখা থাকে।ৰঙৰ ক্ষেত্ৰত পিউপাৰ তলফাল গাঢ় সেউজীয়া, আনহাতে পিঠিৰ ফাল পাতল সেউজীয়া। এই বৰ্ণনা ডেভিডছন আৰু আইটকেনৰ পৰ্যবেক্ষণৰ ওপৰত আধাৰিত।<ref name=bing/> ==পোষক উদ্ভিদ== এই প্ৰজাতিৰ কেটাৰপিলাৰক Zanthoxylum rhetsa উদ্ভিদত পোৱা বুলি নথিভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{Cite journal|date=2018-04-10|title=Larval host plants of the buterfies of the Western Ghats, India|author1=Ravikanthachari Nitin|author2= V.C. Balakrishnan|author3= Paresh V. Churi|author4= S. Kalesh|author5= Satya Prakash|author6= Krushnamegh Kunte|url=http://threatenedtaxa.org/index.php/JoTT/article/view/3104/4402|journal=Journal of Threatened Taxa|volume=10 |issue=4|pages=11495–11550|via=JoTT|doi=10.11609/jott.3104.10.4.11495-11550|doi-access=free}}</ref> ==স্থিতি== এই প্ৰজাতি স্থানীয়ভাৱে সাধাৰণ আৰু বিৰল নহয়। ভাৰতত ইয়াক সুৰক্ষিত যদিও ভাবুকিৰ সন্মুখীন হোৱা বুলি জনা নাযায়।[citation needed] ==শ্ৰেণীবিভাজন== ই প্ৰজাতি গোট পেলিনুৰাছৰ ৰ সদস্য ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ezmi7fe5brzfvf0s9u8pylxwkfn8844 0 138630 626448 2026-08-12T07:02:59Z Kandarpajit Kallol 6257 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox person | name = লিচি | image = Lissypng.png | caption = | birth_date = | birth_place = [[কোচি]], [[কেৰালা]], ভাৰত | alma_mater = | occupation = অভিনেত্ৰী | years_active = {{ubl | ১৯৮২–১৯৯১ | ২০১৮–বৰ্তমান}} | spouse = {{Marriage|[[প্ৰিয়দৰ্শন]]|১৯৯০|২০১৬|reason=বিবাহ ব... 626448 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = লিচি | image = Lissypng.png | caption = | birth_date = | birth_place = [[কোচি]], [[কেৰালা]], ভাৰত | alma_mater = | occupation = অভিনেত্ৰী | years_active = {{ubl | ১৯৮২–১৯৯১ | ২০১৮–বৰ্তমান}} | spouse = {{Marriage|[[প্ৰিয়দৰ্শন]]|১৯৯০|২০১৬|reason=বিবাহ বিচ্ছেদ}} | partner = প্ৰিয়দৰ্শন<br>(২০২৬–বৰ্তমান) | children = ২, [[কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শন|কল্যাণী]]ৰ সৈতে }} '''লিচি''' ([[ইংৰাজী]]: Lissy) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী, যিয়ে মূলতঃ [[মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]]ৰ লগতে কেইখনমান [[তেলেগু চলচ্চিত্ৰ|তেলেগু]], [[বলিউড|হিন্দী]], [[তামিল চলচ্চিত্ৰ|তামিল]] আৰু [[কানাড়া চলচ্চিত্ৰ|কানাড়া]] ছবিত অভিনয় কৰিছে। ১৯৮২ চনত ''[[বালাচন্দ্ৰ মেনন|ইথিৰি নেৰাম ওথিৰি কাৰ্যম]]'' ছবিৰ জৰিয়তে তেওঁ চলচ্চিত্ৰ জগতত আত্মপ্ৰকাশ কৰে। তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য চৰিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত ''[[ওদৰুথাম্মাভা আলৰিয়াম]]'' (১৯৮৪), ''[[মুথাৰামকুন্নু পি.অ'.]]'' (১৯Screen৫), ''[[বোয়িং বোয়িং (১৯৮৫ চলচ্চিত্ৰ)|বোয়িং বোয়িং]]'' (১৯৮৫), ''[[থালাবাত্তম]]'' (১৯৮৬), ''[[বিক্ৰম (১৯৮৬ তামিল চলচ্চিত্ৰ)|বিক্ৰম]]'' (১৯৮৬) আৰু ''[[চিত্ৰম]]'' (১৯৮৮) অন্যতম। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == লিচিৰ জন্ম হৈছিল কোচিৰ [[পুক্কাত্তুপাড়ী]]ত এটা [[চিৰো-মালাবাৰ গীৰ্জা|চিৰো-মালাবাৰ কেথলিক]] পৰিয়ালত। তেওঁ নেল্লিকাট্টীল পাপাচান (ভাৰ্গীছ)<ref>{{cite web |title=നടി ലിസി പിതാവിന്‌ 5500 രൂപ വീതം നല്‍കണം |url=http://www.mangalam.com/cinema/chit-chat/325335 |publisher=mangalam.com |access-date=10 June 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610130558/http://www.mangalam.com/cinema/chit-chat/325335 |archive-date=10 June 2015}}</ref> আৰু আলেয়াম্মাৰ একমাত্ৰ সন্তান আছিল। তেওঁ সৰু থাকোঁতেই মাক-দেউতাকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয় আৰু মাতৃয়েই তেওঁক ডাঙৰ-দীঘল কৰে।<ref>{{cite web |title=ലിസി എന്റെ മകള്‍ |url=http://www.mangalam.com/print-edition/sunday-mangalam/329322 |publisher=Mangalam Publications |access-date=23 June 2015 |archive-date=24 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150624035655/http://www.mangalam.com/print-edition/sunday-mangalam/329322 |url-status=live}}</ref> তেওঁ কোচিৰ চেন্ট টেৰেছাছ কনভেণ্ট গাৰ্লছ স্কুল আৰু তাৰ পিছত কোচিৰ [[চেন্ট টেৰেছাছ কলেজ]]ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=4EpHmTEfTDA Lissy Priyadarshan-ON Record] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160410033101/https://www.youtube.com/watch?v=4EpHmTEfTDA |date=10 April 2016 }}, [https://www.youtube.com/watch?v=Z7Zx2DhMVU4 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160416130911/https://www.youtube.com/watch?v=Z7Zx2DhMVU4 |date=16 April 2016 }}, [https://www.youtube.com/watch?v=URpzw7Xzyck 3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160415141403/https://www.youtube.com/watch?v=URpzw7Xzyck |date=15 April 2016 }}, [https://www.youtube.com/watch?v=mBO4_2_2pVM 4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170211140447/https://www.youtube.com/watch?v=mBO4_2_2pVM |date=11 February 2017 }}, [http://www.asianetnews.tv/programmes/69-life/119-kannadi Kannadi, Asianet News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141214183058/http://www.asianetnews.tv/programmes/69-life/119-kannadi |date=14 December 2014 }}. Lissy talks about her schooling, her introduction into film industry in aged 15, how she met Priyadarshan, her faith and religion, her current life etc.</ref> লিচি এগৰাকী মেধাৱী ছাত্ৰী আছিল আৰু স্কুলীয়া শিক্ষাৰ সময়ত উৎকৃষ্ট নম্বৰ লাভ কৰিছিল। ১৫ বছৰ বয়সত প্ৰাক-বিশ্ববিদ্যালয় ডিগ্ৰী (Pre-university degree)ৰ বাবে পঢ়ি থকা সময়তেই তেওঁ চলচ্চিত্ৰত কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে। কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিবলৈ তেওঁ পঢ়াশুনা আধাতে এৰিবলগীয়া হৈছিল।<ref>{{cite web |title=തല ഉയര്‍ത്തിപ്പിടിക്കാന്‍ വീടുവിട്ടിറങ്ങി |url=http://www.mathrubhumi.com/mb4eves/online/malayalam/kerala/women/articles/infocus_interview-article-546535 |publisher=mathrubhumi.com |access-date=9 July 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150713213017/http://www.mathrubhumi.com/mb4eves/online/malayalam/kerala/women/articles/infocus_interview-article-546535 |archive-date=13 July 2015}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ শৈক্ষিক যাত্ৰা পুনৰ আৰম্ভ কৰে আৰু দূৰৱৰ্তী শিক্ষাৰ জৰিয়তে [[আন্নামালাই বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ পৰা [[মনোবিজ্ঞান]] বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == কেৰিয়াৰ == ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিতে তেওঁ চলচ্চিত্ৰ জগতত খোজ পেলায়। মালয়ালম ছবিৰ লগতে লিচিয়ে কেইবাখনো তামিল আৰু তেলেগু ছবিতো অভিনয় কৰিছিল। চিত্ৰম (Chithram), থালাবাত্তম (Thalavattom), ওদৰুথাম্মাভা অলৰিয়াম (Odaruthammava Alariyam), মুথাৰামকুন্নু পি.অ'. (Mutharamkunnu P.O.) আৰু বোয়িং বোয়িং (Boeing Boeing) ছবিত কৰা অভিনয়ৰ বাবে লিচিক আটাইতকৈ বেছি স্মৰণ কৰা হয়। 'মনম' (manam) মেগাজিনক দিয়া এক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ উল্লেখ কৰা অনুসৰি, [[কমল হাছান]]ৰ প্ৰযোজনাৰ ছবি [[বিক্ৰম (১৯৮৬ তামিল চলচ্চিত্ৰ)|বিক্ৰম]]ত তেওঁৰ নায়িকা হিচাপে কমল হাছনেই তেওঁক তামিল ছবিত পৰিচিত কৰাইছিল।<ref>http://manam.online/Special-Interviews/2016-JUN-30/Lissy-Open-talk {{Dead link|date=March 2022}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক [[প্ৰিয়দৰ্শন]]ৰ সৈতে প্ৰেমৰ সম্পৰ্কৰ অন্তত ১৯৯০ চনৰ ১৩ ডিচেম্বৰত তেওঁলোকৰ বিবাহ সম্পন্ন হয়।<ref>{{Cite news |url=http://newindianexpress.com/entertainment/interviews/article460867.ece |title=Lissy Priyadarshan, on her husband |date=26 March 2012 |first1=Shevlin |last1=Sebastian |newspaper=[[The New Indian Express]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130502001305/http://newindianexpress.com/entertainment/interviews/article460867.ece |archive-date=2 May 2013 |url-status=deviated}}</ref> বিবাহৰ পিছত তেওঁ অভিনয় জীৱন ত্যাগ কৰে আৰু ধৰ্মীয় কাৰণত 'লক্ষ্মী' নাম গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=mBO4_2_2pVM |title=Lissy Priyadarshan-ON Record (Ep 2, Part 2) |interviewer-first1=T. N. |interviewer-last1=Gopakumar |interviewer-link=T. N. Gopakumar |date=18 April 2011 |publisher=[[Asianet News]] |via=YouTube |access-date=26 November 2016 |archive-date=11 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211140447/https://www.youtube.com/watch?v=mBO4_2_2pVM |url-status=live}}</ref> পুত্ৰ সিদ্ধাৰ্থৰ জন্মৰ পিছত তেওঁ কেথলিক ধৰ্মৰ পৰা [[হিন্দু ধৰ্ম]]লৈ ধৰ্মান্তৰিত হয়।<ref>{{cite interview |author=Lissy |interviewer-first1=Madhu K |interviewer-last1=Menon |url=http://www.mathrubhumi.com/mb4eves/online/malayalam/kerala/women/articles/infocus_interview-article-142120 |script-title=ml:വിജയങ്ങളുടെ വീട്ടില്‍ |language=ml |trans-title=In the house of victories |work=Mathrubhumi Eves |access-date=12 February 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230232538/http://www.mathrubhumi.com/mb4eves/online/malayalam/kerala/women/articles/infocus_interview-article-142120 |archive-date=30 December 2013}}</ref> লিচিয়ে ২০১৪ চনৰ ১ ডিচেম্বৰত চেন্নাইৰ এখন পাৰিবাৰিক আদালতত বিবাহ বিচ্ছেদৰ আৱেদন দাখিল কৰে<ref>{{cite news |last1=Staff |first1=T. N. M. |title=Priyadarshan opens up about life, love for cars and reasons for his divorce with Lissy |url=https://www.thenewsminute.com/features/priyadarshan-opens-about-life-love-cars-and-reasons-his-divorce-lissy-40940 |work=The News Minute |date=30 March 2016 |language=en}}</ref> আৰু ২৬ বছৰীয়া বৈবাহিক জীৱনৰ অন্তত ২০১৬ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰত তেওঁলোকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয়।<ref>{{Cite web |url=http://chennaivision.com/lissy-gets-divorce-says-fierce-battle/ |title=Lissy gets divorce, says it was fierce battle – ChennaiVision |date=16 September 2016 |language=en-US |access-date=16 September 2016 |archive-date=20 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160920022340/http://chennaivision.com/lissy-gets-divorce-says-fierce-battle/ |url-status=dead}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == <references /> 9x0n4xhz6evcug2mcyd6hkfq1794ujy 626450 626448 2026-08-12T07:06:48Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 626450 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = লিচি | image = Lissypng.png | caption = | birth_date = | birth_place = [[কোচি]], [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | alma_mater = | occupation = অভিনেত্ৰী | years_active = {{ubl | ১৯৮২–১৯৯১ | ২০১৮–বৰ্তমান}} | spouse = {{Marriage|প্ৰিয়দৰ্শন|1990|2016|reason=বিবাহ বিচ্ছেদ}} | partner = প্ৰিয়দৰ্শন<br>(২০২৬–বৰ্তমান) | children = ২, [[কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শন|কল্যাণী]]ৰ সৈতে }} '''লিচি''' ([[ইংৰাজী]]: Lissy) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী, যিয়ে মূলতঃ [[মালয়ালম][ চলচ্চিত্ৰৰ লগতে কেইখনমান [[তেলুগু]], [[হিন্দী]], [[তামিল]] আৰু [[কন্নড়]] ছবিত অভিনয় কৰিছে। ১৯৮২ চনত ''ইথিৰি নেৰাম ওথিৰি কাৰ্যম'' ছবিৰ জৰিয়তে তেওঁ চলচ্চিত্ৰ জগতত আত্মপ্ৰকাশ কৰে। তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য চৰিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত ''ওদৰুথাম্মাভা আলৰিয়াম'' (১৯৮৪), ''মুথাৰামকুন্নু পি.অ'.'' (১৯৮৫), ''বোয়িং বোয়িং'' (১৯৮৫), ''থালাবাত্তম'' (১৯৮৬), ''বিক্ৰম'' (১৯৮৬) আৰু ''চিত্ৰম'' (১৯৮৮) অন্যতম। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == লিচিৰ জন্ম হৈছিল কোচিৰ [[পুক্কাত্তুপাড়ী]]ত এটা [[চিৰো-মালাবাৰ গীৰ্জা|চিৰো-মালাবাৰ কেথলিক]] পৰিয়ালত। তেওঁ নেল্লিকাট্টীল পাপাচান (ভাৰ্গীছ)<ref>{{cite web |title=നടി ലിസി പിതാവിന്‌ 5500 രൂപ വീതം നല്‍കണം |url=http://www.mangalam.com/cinema/chit-chat/325335 |publisher=mangalam.com |access-date=10 June 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610130558/http://www.mangalam.com/cinema/chit-chat/325335 |archive-date=10 June 2015}}</ref> আৰু আলেয়াম্মাৰ একমাত্ৰ সন্তান আছিল। তেওঁ সৰু থাকোঁতেই মাক-দেউতাকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয় আৰু মাতৃয়েই তেওঁক ডাঙৰ-দীঘল কৰে।<ref>{{cite web |title=ലിസി എന്റെ മകള്‍ |url=http://www.mangalam.com/print-edition/sunday-mangalam/329322 |publisher=Mangalam Publications |access-date=23 June 2015 |archive-date=24 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150624035655/http://www.mangalam.com/print-edition/sunday-mangalam/329322 |url-status=live}}</ref> তেওঁ কোচিৰ চেন্ট টেৰেছাছ কনভেণ্ট গাৰ্লছ স্কুল আৰু তাৰ পিছত কোচিৰ [[চেন্ট টেৰেছাছ কলেজ]]ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=4EpHmTEfTDA Lissy Priyadarshan-ON Record] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160410033101/https://www.youtube.com/watch?v=4EpHmTEfTDA |date=10 April 2016 }}, [https://www.youtube.com/watch?v=Z7Zx2DhMVU4 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160416130911/https://www.youtube.com/watch?v=Z7Zx2DhMVU4 |date=16 April 2016 }}, [https://www.youtube.com/watch?v=URpzw7Xzyck 3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160415141403/https://www.youtube.com/watch?v=URpzw7Xzyck |date=15 April 2016 }}, [https://www.youtube.com/watch?v=mBO4_2_2pVM 4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170211140447/https://www.youtube.com/watch?v=mBO4_2_2pVM |date=11 February 2017 }}, [http://www.asianetnews.tv/programmes/69-life/119-kannadi Kannadi, Asianet News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141214183058/http://www.asianetnews.tv/programmes/69-life/119-kannadi |date=14 December 2014 }}. Lissy talks about her schooling, her introduction into film industry in aged 15, how she met Priyadarshan, her faith and religion, her current life etc.</ref> লিচি এগৰাকী মেধাৱী ছাত্ৰী আছিল আৰু স্কুলীয়া শিক্ষাৰ সময়ত উৎকৃষ্ট নম্বৰ লাভ কৰিছিল। ১৫ বছৰ বয়সত প্ৰাক-বিশ্ববিদ্যালয় ডিগ্ৰী (Pre-university degree)ৰ বাবে পঢ়ি থকা সময়তেই তেওঁ চলচ্চিত্ৰত কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে। কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিবলৈ তেওঁ পঢ়াশুনা আধাতে এৰিবলগীয়া হৈছিল।<ref>{{cite web |title=തല ഉയര്‍ത്തിപ്പിടിക്കാന്‍ വീടുവിട്ടിറങ്ങി |url=http://www.mathrubhumi.com/mb4eves/online/malayalam/kerala/women/articles/infocus_interview-article-546535 |publisher=mathrubhumi.com |access-date=9 July 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150713213017/http://www.mathrubhumi.com/mb4eves/online/malayalam/kerala/women/articles/infocus_interview-article-546535 |archive-date=13 July 2015}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ শৈক্ষিক যাত্ৰা পুনৰ আৰম্ভ কৰে আৰু দূৰৱৰ্তী শিক্ষাৰ জৰিয়তে [[আন্নামালাই বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ পৰা [[মনোবিজ্ঞান]] বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == কেৰিয়াৰ == ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিতে তেওঁ চলচ্চিত্ৰ জগতত খোজ পেলায়। মালয়ালম ছবিৰ লগতে লিচিয়ে কেইবাখনো তামিল আৰু তেলেগু ছবিতো অভিনয় কৰিছিল। চিত্ৰম (Chithram), থালাবাত্তম (Thalavattom), ওদৰুথাম্মাভা অলৰিয়াম (Odaruthammava Alariyam), মুথাৰামকুন্নু পি.অ'. (Mutharamkunnu P.O.) আৰু বোয়িং বোয়িং (Boeing Boeing) ছবিত কৰা অভিনয়ৰ বাবে লিচিক আটাইতকৈ বেছি স্মৰণ কৰা হয়। 'মনম' (manam) মেগাজিনক দিয়া এক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ উল্লেখ কৰা অনুসৰি, [[কমল হাছান]]ৰ প্ৰযোজনাৰ ছবি [[বিক্ৰম (১৯৮৬ তামিল চলচ্চিত্ৰ)|বিক্ৰম]]ত তেওঁৰ নায়িকা হিচাপে কমল হাছনেই তেওঁক তামিল ছবিত পৰিচিত কৰাইছিল।<ref>http://manam.online/Special-Interviews/2016-JUN-30/Lissy-Open-talk {{Dead link|date=March 2022}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক [[প্ৰিয়দৰ্শন]]ৰ সৈতে প্ৰেমৰ সম্পৰ্কৰ অন্তত ১৯৯০ চনৰ ১৩ ডিচেম্বৰত তেওঁলোকৰ বিবাহ সম্পন্ন হয়।<ref>{{Cite news |url=http://newindianexpress.com/entertainment/interviews/article460867.ece |title=Lissy Priyadarshan, on her husband |date=26 March 2012 |first1=Shevlin |last1=Sebastian |newspaper=[[The New Indian Express]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130502001305/http://newindianexpress.com/entertainment/interviews/article460867.ece |archive-date=2 May 2013 |url-status=deviated}}</ref> বিবাহৰ পিছত তেওঁ অভিনয় জীৱন ত্যাগ কৰে আৰু ধৰ্মীয় কাৰণত 'লক্ষ্মী' নাম গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=mBO4_2_2pVM |title=Lissy Priyadarshan-ON Record (Ep 2, Part 2) |interviewer-first1=T. N. |interviewer-last1=Gopakumar |interviewer-link=T. N. Gopakumar |date=18 April 2011 |publisher=[[Asianet News]] |via=YouTube |access-date=26 November 2016 |archive-date=11 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211140447/https://www.youtube.com/watch?v=mBO4_2_2pVM |url-status=live}}</ref> পুত্ৰ সিদ্ধাৰ্থৰ জন্মৰ পিছত তেওঁ কেথলিক ধৰ্মৰ পৰা [[হিন্দু ধৰ্ম]]লৈ ধৰ্মান্তৰিত হয়।<ref>{{cite interview |author=Lissy |interviewer-first1=Madhu K |interviewer-last1=Menon |url=http://www.mathrubhumi.com/mb4eves/online/malayalam/kerala/women/articles/infocus_interview-article-142120 |script-title=ml:വിജയങ്ങളുടെ വീട്ടില്‍ |language=ml |trans-title=In the house of victories |work=Mathrubhumi Eves |access-date=12 February 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230232538/http://www.mathrubhumi.com/mb4eves/online/malayalam/kerala/women/articles/infocus_interview-article-142120 |archive-date=30 December 2013}}</ref> লিচিয়ে ২০১৪ চনৰ ১ ডিচেম্বৰত চেন্নাইৰ এখন পাৰিবাৰিক আদালতত বিবাহ বিচ্ছেদৰ আৱেদন দাখিল কৰে<ref>{{cite news |last1=Staff |first1=T. N. M. |title=Priyadarshan opens up about life, love for cars and reasons for his divorce with Lissy |url=https://www.thenewsminute.com/features/priyadarshan-opens-about-life-love-cars-and-reasons-his-divorce-lissy-40940 |work=The News Minute |date=30 March 2016 |language=en}}</ref> আৰু ২৬ বছৰীয়া বৈবাহিক জীৱনৰ অন্তত ২০১৬ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰত তেওঁলোকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয়।<ref>{{Cite web |url=http://chennaivision.com/lissy-gets-divorce-says-fierce-battle/ |title=Lissy gets divorce, says it was fierce battle – ChennaiVision |date=16 September 2016 |language=en-US |access-date=16 September 2016 |archive-date=20 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160920022340/http://chennaivision.com/lissy-gets-divorce-says-fierce-battle/ |url-status=dead}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == <references /> msjfsjwmqv8fjv13t0b71aboqz9dfo8 626452 626450 2026-08-12T07:07:04Z Kandarpajit Kallol 6257 626452 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = লিচি | image = Lissypng.png | caption = | birth_date = | birth_place = [[কোচি]], [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | alma_mater = | occupation = অভিনেত্ৰী | years_active = {{ubl | ১৯৮২–১৯৯১ | ২০১৮–বৰ্তমান}} | spouse = {{Marriage|প্ৰিয়দৰ্শন|1990|2016|reason=বিবাহ বিচ্ছেদ}} | partner = প্ৰিয়দৰ্শন<br>(২০২৬–বৰ্তমান) | children = ২, [[কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শন|কল্যাণী]]ৰ সৈতে }} '''লিচি''' ([[ইংৰাজী]]: Lissy) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী, যিয়ে মূলতঃ [[মালয়ালম]] চলচ্চিত্ৰৰ লগতে কেইখনমান [[তেলুগু]], [[হিন্দী]], [[তামিল]] আৰু [[কন্নড়]] ছবিত অভিনয় কৰিছে। ১৯৮২ চনত ''ইথিৰি নেৰাম ওথিৰি কাৰ্যম'' ছবিৰ জৰিয়তে তেওঁ চলচ্চিত্ৰ জগতত আত্মপ্ৰকাশ কৰে। তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য চৰিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত ''ওদৰুথাম্মাভা আলৰিয়াম'' (১৯৮৪), ''মুথাৰামকুন্নু পি.অ'.'' (১৯৮৫), ''বোয়িং বোয়িং'' (১৯৮৫), ''থালাবাত্তম'' (১৯৮৬), ''বিক্ৰম'' (১৯৮৬) আৰু ''চিত্ৰম'' (১৯৮৮) অন্যতম। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == লিচিৰ জন্ম হৈছিল কোচিৰ [[পুক্কাত্তুপাড়ী]]ত এটা [[চিৰো-মালাবাৰ গীৰ্জা|চিৰো-মালাবাৰ কেথলিক]] পৰিয়ালত। তেওঁ নেল্লিকাট্টীল পাপাচান (ভাৰ্গীছ)<ref>{{cite web |title=നടി ലിസി പിതാവിന്‌ 5500 രൂപ വീതം നല്‍കണം |url=http://www.mangalam.com/cinema/chit-chat/325335 |publisher=mangalam.com |access-date=10 June 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610130558/http://www.mangalam.com/cinema/chit-chat/325335 |archive-date=10 June 2015}}</ref> আৰু আলেয়াম্মাৰ একমাত্ৰ সন্তান আছিল। তেওঁ সৰু থাকোঁতেই মাক-দেউতাকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয় আৰু মাতৃয়েই তেওঁক ডাঙৰ-দীঘল কৰে।<ref>{{cite web |title=ലിസി എന്റെ മകള്‍ |url=http://www.mangalam.com/print-edition/sunday-mangalam/329322 |publisher=Mangalam Publications |access-date=23 June 2015 |archive-date=24 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150624035655/http://www.mangalam.com/print-edition/sunday-mangalam/329322 |url-status=live}}</ref> তেওঁ কোচিৰ চেন্ট টেৰেছাছ কনভেণ্ট গাৰ্লছ স্কুল আৰু তাৰ পিছত কোচিৰ [[চেন্ট টেৰেছাছ কলেজ]]ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=4EpHmTEfTDA Lissy Priyadarshan-ON Record] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160410033101/https://www.youtube.com/watch?v=4EpHmTEfTDA |date=10 April 2016 }}, [https://www.youtube.com/watch?v=Z7Zx2DhMVU4 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160416130911/https://www.youtube.com/watch?v=Z7Zx2DhMVU4 |date=16 April 2016 }}, [https://www.youtube.com/watch?v=URpzw7Xzyck 3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160415141403/https://www.youtube.com/watch?v=URpzw7Xzyck |date=15 April 2016 }}, [https://www.youtube.com/watch?v=mBO4_2_2pVM 4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170211140447/https://www.youtube.com/watch?v=mBO4_2_2pVM |date=11 February 2017 }}, [http://www.asianetnews.tv/programmes/69-life/119-kannadi Kannadi, Asianet News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141214183058/http://www.asianetnews.tv/programmes/69-life/119-kannadi |date=14 December 2014 }}. Lissy talks about her schooling, her introduction into film industry in aged 15, how she met Priyadarshan, her faith and religion, her current life etc.</ref> লিচি এগৰাকী মেধাৱী ছাত্ৰী আছিল আৰু স্কুলীয়া শিক্ষাৰ সময়ত উৎকৃষ্ট নম্বৰ লাভ কৰিছিল। ১৫ বছৰ বয়সত প্ৰাক-বিশ্ববিদ্যালয় ডিগ্ৰী (Pre-university degree)ৰ বাবে পঢ়ি থকা সময়তেই তেওঁ চলচ্চিত্ৰত কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে। কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিবলৈ তেওঁ পঢ়াশুনা আধাতে এৰিবলগীয়া হৈছিল।<ref>{{cite web |title=തല ഉയര്‍ത്തിപ്പിടിക്കാന്‍ വീടുവിട്ടിറങ്ങി |url=http://www.mathrubhumi.com/mb4eves/online/malayalam/kerala/women/articles/infocus_interview-article-546535 |publisher=mathrubhumi.com |access-date=9 July 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150713213017/http://www.mathrubhumi.com/mb4eves/online/malayalam/kerala/women/articles/infocus_interview-article-546535 |archive-date=13 July 2015}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ শৈক্ষিক যাত্ৰা পুনৰ আৰম্ভ কৰে আৰু দূৰৱৰ্তী শিক্ষাৰ জৰিয়তে [[আন্নামালাই বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ পৰা [[মনোবিজ্ঞান]] বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == কেৰিয়াৰ == ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিতে তেওঁ চলচ্চিত্ৰ জগতত খোজ পেলায়। মালয়ালম ছবিৰ লগতে লিচিয়ে কেইবাখনো তামিল আৰু তেলেগু ছবিতো অভিনয় কৰিছিল। চিত্ৰম (Chithram), থালাবাত্তম (Thalavattom), ওদৰুথাম্মাভা অলৰিয়াম (Odaruthammava Alariyam), মুথাৰামকুন্নু পি.অ'. (Mutharamkunnu P.O.) আৰু বোয়িং বোয়িং (Boeing Boeing) ছবিত কৰা অভিনয়ৰ বাবে লিচিক আটাইতকৈ বেছি স্মৰণ কৰা হয়। 'মনম' (manam) মেগাজিনক দিয়া এক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ উল্লেখ কৰা অনুসৰি, [[কমল হাছান]]ৰ প্ৰযোজনাৰ ছবি [[বিক্ৰম (১৯৮৬ তামিল চলচ্চিত্ৰ)|বিক্ৰম]]ত তেওঁৰ নায়িকা হিচাপে কমল হাছনেই তেওঁক তামিল ছবিত পৰিচিত কৰাইছিল।<ref>http://manam.online/Special-Interviews/2016-JUN-30/Lissy-Open-talk {{Dead link|date=March 2022}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক [[প্ৰিয়দৰ্শন]]ৰ সৈতে প্ৰেমৰ সম্পৰ্কৰ অন্তত ১৯৯০ চনৰ ১৩ ডিচেম্বৰত তেওঁলোকৰ বিবাহ সম্পন্ন হয়।<ref>{{Cite news |url=http://newindianexpress.com/entertainment/interviews/article460867.ece |title=Lissy Priyadarshan, on her husband |date=26 March 2012 |first1=Shevlin |last1=Sebastian |newspaper=[[The New Indian Express]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130502001305/http://newindianexpress.com/entertainment/interviews/article460867.ece |archive-date=2 May 2013 |url-status=deviated}}</ref> বিবাহৰ পিছত তেওঁ অভিনয় জীৱন ত্যাগ কৰে আৰু ধৰ্মীয় কাৰণত 'লক্ষ্মী' নাম গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=mBO4_2_2pVM |title=Lissy Priyadarshan-ON Record (Ep 2, Part 2) |interviewer-first1=T. N. |interviewer-last1=Gopakumar |interviewer-link=T. N. Gopakumar |date=18 April 2011 |publisher=[[Asianet News]] |via=YouTube |access-date=26 November 2016 |archive-date=11 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211140447/https://www.youtube.com/watch?v=mBO4_2_2pVM |url-status=live}}</ref> পুত্ৰ সিদ্ধাৰ্থৰ জন্মৰ পিছত তেওঁ কেথলিক ধৰ্মৰ পৰা [[হিন্দু ধৰ্ম]]লৈ ধৰ্মান্তৰিত হয়।<ref>{{cite interview |author=Lissy |interviewer-first1=Madhu K |interviewer-last1=Menon |url=http://www.mathrubhumi.com/mb4eves/online/malayalam/kerala/women/articles/infocus_interview-article-142120 |script-title=ml:വിജയങ്ങളുടെ വീട്ടില്‍ |language=ml |trans-title=In the house of victories |work=Mathrubhumi Eves |access-date=12 February 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230232538/http://www.mathrubhumi.com/mb4eves/online/malayalam/kerala/women/articles/infocus_interview-article-142120 |archive-date=30 December 2013}}</ref> লিচিয়ে ২০১৪ চনৰ ১ ডিচেম্বৰত চেন্নাইৰ এখন পাৰিবাৰিক আদালতত বিবাহ বিচ্ছেদৰ আৱেদন দাখিল কৰে<ref>{{cite news |last1=Staff |first1=T. N. M. |title=Priyadarshan opens up about life, love for cars and reasons for his divorce with Lissy |url=https://www.thenewsminute.com/features/priyadarshan-opens-about-life-love-cars-and-reasons-his-divorce-lissy-40940 |work=The News Minute |date=30 March 2016 |language=en}}</ref> আৰু ২৬ বছৰীয়া বৈবাহিক জীৱনৰ অন্তত ২০১৬ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰত তেওঁলোকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয়।<ref>{{Cite web |url=http://chennaivision.com/lissy-gets-divorce-says-fierce-battle/ |title=Lissy gets divorce, says it was fierce battle – ChennaiVision |date=16 September 2016 |language=en-US |access-date=16 September 2016 |archive-date=20 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160920022340/http://chennaivision.com/lissy-gets-divorce-says-fierce-battle/ |url-status=dead}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == <references /> g0bqkwwzhv9y1ib3k7rl5h5fhmhklee 626453 626452 2026-08-12T07:08:17Z Kandarpajit Kallol 6257 /* প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা */ 626453 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = লিচি | image = Lissypng.png | caption = | birth_date = | birth_place = [[কোচি]], [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | alma_mater = | occupation = অভিনেত্ৰী | years_active = {{ubl | ১৯৮২–১৯৯১ | ২০১৮–বৰ্তমান}} | spouse = {{Marriage|প্ৰিয়দৰ্শন|1990|2016|reason=বিবাহ বিচ্ছেদ}} | partner = প্ৰিয়দৰ্শন<br>(২০২৬–বৰ্তমান) | children = ২, [[কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শন|কল্যাণী]]ৰ সৈতে }} '''লিচি''' ([[ইংৰাজী]]: Lissy) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী, যিয়ে মূলতঃ [[মালয়ালম]] চলচ্চিত্ৰৰ লগতে কেইখনমান [[তেলুগু]], [[হিন্দী]], [[তামিল]] আৰু [[কন্নড়]] ছবিত অভিনয় কৰিছে। ১৯৮২ চনত ''ইথিৰি নেৰাম ওথিৰি কাৰ্যম'' ছবিৰ জৰিয়তে তেওঁ চলচ্চিত্ৰ জগতত আত্মপ্ৰকাশ কৰে। তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য চৰিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত ''ওদৰুথাম্মাভা আলৰিয়াম'' (১৯৮৪), ''মুথাৰামকুন্নু পি.অ'.'' (১৯৮৫), ''বোয়িং বোয়িং'' (১৯৮৫), ''থালাবাত্তম'' (১৯৮৬), ''বিক্ৰম'' (১৯৮৬) আৰু ''চিত্ৰম'' (১৯৮৮) অন্যতম। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == লিচিৰ জন্ম হৈছিল [[কোচি]]ৰ পুক্কাত্তুপাড়ীত এটা চিৰো-মালাবাৰ কেথলিক পৰিয়ালত। তেওঁ নেল্লিকাট্টীল পাপাচান (ভাৰ্গীছ)<ref>{{cite web |title=നടി ലിസി പിതാവിന്‌ 5500 രൂപ വീതം നല്‍കണം |url=http://www.mangalam.com/cinema/chit-chat/325335 |publisher=mangalam.com |access-date=10 June 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610130558/http://www.mangalam.com/cinema/chit-chat/325335 |archive-date=10 June 2015}}</ref> আৰু আলেয়াম্মাৰ একমাত্ৰ সন্তান আছিল। তেওঁ সৰু থাকোঁতেই মাক-দেউতাকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয় আৰু মাতৃয়েই তেওঁক ডাঙৰ-দীঘল কৰে।<ref>{{cite web |title=ലിസി എന്റെ മകള്‍ |url=http://www.mangalam.com/print-edition/sunday-mangalam/329322 |publisher=Mangalam Publications |access-date=23 June 2015 |archive-date=24 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150624035655/http://www.mangalam.com/print-edition/sunday-mangalam/329322 |url-status=live}}</ref> তেওঁ কোচিৰ চেন্ট টেৰেছাছ কনভেণ্ট গাৰ্লছ স্কুল আৰু তাৰ পিছত কোচিৰ চেন্ট টেৰেছাছ কলেজত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=4EpHmTEfTDA Lissy Priyadarshan-ON Record] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160410033101/https://www.youtube.com/watch?v=4EpHmTEfTDA |date=10 April 2016 }}, [https://www.youtube.com/watch?v=Z7Zx2DhMVU4 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160416130911/https://www.youtube.com/watch?v=Z7Zx2DhMVU4 |date=16 April 2016 }}, [https://www.youtube.com/watch?v=URpzw7Xzyck 3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160415141403/https://www.youtube.com/watch?v=URpzw7Xzyck |date=15 April 2016 }}, [https://www.youtube.com/watch?v=mBO4_2_2pVM 4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170211140447/https://www.youtube.com/watch?v=mBO4_2_2pVM |date=11 February 2017 }}, [http://www.asianetnews.tv/programmes/69-life/119-kannadi Kannadi, Asianet News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141214183058/http://www.asianetnews.tv/programmes/69-life/119-kannadi |date=14 December 2014 }}. Lissy talks about her schooling, her introduction into film industry in aged 15, how she met Priyadarshan, her faith and religion, her current life etc.</ref> লিচি এগৰাকী মেধাৱী ছাত্ৰী আছিল আৰু স্কুলীয়া শিক্ষাৰ সময়ত উৎকৃষ্ট নম্বৰ লাভ কৰিছিল। ১৫ বছৰ বয়সত প্ৰাক-বিশ্ববিদ্যালয় ডিগ্ৰীৰ বাবে পঢ়ি থকা সময়তেই তেওঁ চলচ্চিত্ৰত কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে। কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিবলৈ তেওঁ পঢ়াশুনা আধাতে এৰিবলগীয়া হৈছিল।<ref>{{cite web |title=തല ഉയര്‍ത്തിപ്പിടിക്കാന്‍ വീടുവിട്ടിറങ്ങി |url=http://www.mathrubhumi.com/mb4eves/online/malayalam/kerala/women/articles/infocus_interview-article-546535 |publisher=mathrubhumi.com |access-date=9 July 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150713213017/http://www.mathrubhumi.com/mb4eves/online/malayalam/kerala/women/articles/infocus_interview-article-546535 |archive-date=13 July 2015}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ শৈক্ষিক যাত্ৰা পুনৰ আৰম্ভ কৰে আৰু দূৰৱৰ্তী শিক্ষাৰ জৰিয়তে আন্নামালাই বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা [[মনোবিজ্ঞান]] বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == কেৰিয়াৰ == ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিতে তেওঁ চলচ্চিত্ৰ জগতত খোজ পেলায়। মালয়ালম ছবিৰ লগতে লিচিয়ে কেইবাখনো তামিল আৰু তেলেগু ছবিতো অভিনয় কৰিছিল। চিত্ৰম (Chithram), থালাবাত্তম (Thalavattom), ওদৰুথাম্মাভা অলৰিয়াম (Odaruthammava Alariyam), মুথাৰামকুন্নু পি.অ'. (Mutharamkunnu P.O.) আৰু বোয়িং বোয়িং (Boeing Boeing) ছবিত কৰা অভিনয়ৰ বাবে লিচিক আটাইতকৈ বেছি স্মৰণ কৰা হয়। 'মনম' (manam) মেগাজিনক দিয়া এক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ উল্লেখ কৰা অনুসৰি, [[কমল হাছান]]ৰ প্ৰযোজনাৰ ছবি [[বিক্ৰম (১৯৮৬ তামিল চলচ্চিত্ৰ)|বিক্ৰম]]ত তেওঁৰ নায়িকা হিচাপে কমল হাছনেই তেওঁক তামিল ছবিত পৰিচিত কৰাইছিল।<ref>http://manam.online/Special-Interviews/2016-JUN-30/Lissy-Open-talk {{Dead link|date=March 2022}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক [[প্ৰিয়দৰ্শন]]ৰ সৈতে প্ৰেমৰ সম্পৰ্কৰ অন্তত ১৯৯০ চনৰ ১৩ ডিচেম্বৰত তেওঁলোকৰ বিবাহ সম্পন্ন হয়।<ref>{{Cite news |url=http://newindianexpress.com/entertainment/interviews/article460867.ece |title=Lissy Priyadarshan, on her husband |date=26 March 2012 |first1=Shevlin |last1=Sebastian |newspaper=[[The New Indian Express]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130502001305/http://newindianexpress.com/entertainment/interviews/article460867.ece |archive-date=2 May 2013 |url-status=deviated}}</ref> বিবাহৰ পিছত তেওঁ অভিনয় জীৱন ত্যাগ কৰে আৰু ধৰ্মীয় কাৰণত 'লক্ষ্মী' নাম গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=mBO4_2_2pVM |title=Lissy Priyadarshan-ON Record (Ep 2, Part 2) |interviewer-first1=T. N. |interviewer-last1=Gopakumar |interviewer-link=T. N. Gopakumar |date=18 April 2011 |publisher=[[Asianet News]] |via=YouTube |access-date=26 November 2016 |archive-date=11 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211140447/https://www.youtube.com/watch?v=mBO4_2_2pVM |url-status=live}}</ref> পুত্ৰ সিদ্ধাৰ্থৰ জন্মৰ পিছত তেওঁ কেথলিক ধৰ্মৰ পৰা [[হিন্দু ধৰ্ম]]লৈ ধৰ্মান্তৰিত হয়।<ref>{{cite interview |author=Lissy |interviewer-first1=Madhu K |interviewer-last1=Menon |url=http://www.mathrubhumi.com/mb4eves/online/malayalam/kerala/women/articles/infocus_interview-article-142120 |script-title=ml:വിജയങ്ങളുടെ വീട്ടില്‍ |language=ml |trans-title=In the house of victories |work=Mathrubhumi Eves |access-date=12 February 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230232538/http://www.mathrubhumi.com/mb4eves/online/malayalam/kerala/women/articles/infocus_interview-article-142120 |archive-date=30 December 2013}}</ref> লিচিয়ে ২০১৪ চনৰ ১ ডিচেম্বৰত চেন্নাইৰ এখন পাৰিবাৰিক আদালতত বিবাহ বিচ্ছেদৰ আৱেদন দাখিল কৰে<ref>{{cite news |last1=Staff |first1=T. N. M. |title=Priyadarshan opens up about life, love for cars and reasons for his divorce with Lissy |url=https://www.thenewsminute.com/features/priyadarshan-opens-about-life-love-cars-and-reasons-his-divorce-lissy-40940 |work=The News Minute |date=30 March 2016 |language=en}}</ref> আৰু ২৬ বছৰীয়া বৈবাহিক জীৱনৰ অন্তত ২০১৬ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰত তেওঁলোকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয়।<ref>{{Cite web |url=http://chennaivision.com/lissy-gets-divorce-says-fierce-battle/ |title=Lissy gets divorce, says it was fierce battle – ChennaiVision |date=16 September 2016 |language=en-US |access-date=16 September 2016 |archive-date=20 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160920022340/http://chennaivision.com/lissy-gets-divorce-says-fierce-battle/ |url-status=dead}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == <references /> j5x5r2nqbt6wob36dqucuck0qcagzhg 626455 626453 2026-08-12T07:10:11Z Kandarpajit Kallol 6257 626455 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = লিচি | image = Lissypng.png | caption = | birth_date = | birth_place = [[কোচি]], [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | alma_mater = | occupation = অভিনেত্ৰী | years_active = {{ubl | ১৯৮২–১৯৯১ | ২০১৮–বৰ্তমান}} | spouse = {{Marriage|প্ৰিয়দৰ্শন|1990|2016|reason=বিবাহ বিচ্ছেদ}} | partner = প্ৰিয়দৰ্শন<br>(২০২৬–বৰ্তমান) | children = ২, [[কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শন|কল্যাণী]]ৰ সৈতে }} '''লিচি''' ([[ইংৰাজী]]: Lissy) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী, যিয়ে মূলতঃ [[মালয়ালম]] চলচ্চিত্ৰৰ লগতে কেইখনমান [[তেলুগু]], [[হিন্দী]], [[তামিল]] আৰু [[কন্নড়]] ছবিত অভিনয় কৰিছে। ১৯৮২ চনত ''ইথিৰি নেৰাম ওথিৰি কাৰ্যম'' ছবিৰ জৰিয়তে তেওঁ চলচ্চিত্ৰ জগতত আত্মপ্ৰকাশ কৰে। তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য চৰিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত ''ওদৰুথাম্মাভা আলৰিয়াম'' (১৯৮৪), ''মুথাৰামকুন্নু পি.অ'.'' (১৯৮৫), ''বোয়িং বোয়িং'' (১৯৮৫), ''থালাবাত্তম'' (১৯৮৬), ''বিক্ৰম'' (১৯৮৬) আৰু ''চিত্ৰম'' (১৯৮৮) অন্যতম। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == লিচিৰ জন্ম হৈছিল [[কোচি]]ৰ পুক্কাত্তুপাড়ীত এটা চিৰো-মালাবাৰ কেথলিক পৰিয়ালত। তেওঁ নেল্লিকাট্টীল পাপাচান (ভাৰ্গীছ)<ref>{{cite web |title=നടി ലിസി പിതാവിന്‌ 5500 രൂപ വീതം നല്‍കണം |url=http://www.mangalam.com/cinema/chit-chat/325335 |publisher=mangalam.com |access-date=10 June 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610130558/http://www.mangalam.com/cinema/chit-chat/325335 |archive-date=10 June 2015}}</ref> আৰু আলেয়াম্মাৰ একমাত্ৰ সন্তান আছিল। তেওঁ সৰু থাকোঁতেই মাক-দেউতাকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয় আৰু মাতৃয়েই তেওঁক ডাঙৰ-দীঘল কৰে।<ref>{{cite web |title=ലിസി എന്റെ മകള്‍ |url=http://www.mangalam.com/print-edition/sunday-mangalam/329322 |publisher=Mangalam Publications |access-date=23 June 2015 |archive-date=24 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150624035655/http://www.mangalam.com/print-edition/sunday-mangalam/329322 |url-status=live}}</ref> তেওঁ কোচিৰ চেন্ট টেৰেছাছ কনভেণ্ট গাৰ্লছ স্কুল আৰু তাৰ পিছত কোচিৰ চেন্ট টেৰেছাছ কলেজত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=4EpHmTEfTDA Lissy Priyadarshan-ON Record] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160410033101/https://www.youtube.com/watch?v=4EpHmTEfTDA |date=10 April 2016 }}, [https://www.youtube.com/watch?v=Z7Zx2DhMVU4 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160416130911/https://www.youtube.com/watch?v=Z7Zx2DhMVU4 |date=16 April 2016 }}, [https://www.youtube.com/watch?v=URpzw7Xzyck 3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160415141403/https://www.youtube.com/watch?v=URpzw7Xzyck |date=15 April 2016 }}, [https://www.youtube.com/watch?v=mBO4_2_2pVM 4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170211140447/https://www.youtube.com/watch?v=mBO4_2_2pVM |date=11 February 2017 }}, [http://www.asianetnews.tv/programmes/69-life/119-kannadi Kannadi, Asianet News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141214183058/http://www.asianetnews.tv/programmes/69-life/119-kannadi |date=14 December 2014 }}. Lissy talks about her schooling, her introduction into film industry in aged 15, how she met Priyadarshan, her faith and religion, her current life etc.</ref> লিচি এগৰাকী মেধাৱী ছাত্ৰী আছিল আৰু স্কুলীয়া শিক্ষাৰ সময়ত উৎকৃষ্ট নম্বৰ লাভ কৰিছিল। ১৫ বছৰ বয়সত প্ৰাক-বিশ্ববিদ্যালয় ডিগ্ৰীৰ বাবে পঢ়ি থকা সময়তেই তেওঁ চলচ্চিত্ৰত কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে। কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিবলৈ তেওঁ পঢ়াশুনা আধাতে এৰিবলগীয়া হৈছিল।<ref>{{cite web |title=തല ഉയര്‍ത്തിപ്പിടിക്കാന്‍ വീടുവിട്ടിറങ്ങി |url=http://www.mathrubhumi.com/mb4eves/online/malayalam/kerala/women/articles/infocus_interview-article-546535 |publisher=mathrubhumi.com |access-date=9 July 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150713213017/http://www.mathrubhumi.com/mb4eves/online/malayalam/kerala/women/articles/infocus_interview-article-546535 |archive-date=13 July 2015}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ শৈক্ষিক যাত্ৰা পুনৰ আৰম্ভ কৰে আৰু দূৰৱৰ্তী শিক্ষাৰ জৰিয়তে আন্নামালাই বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা [[মনোবিজ্ঞান]] বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == কেৰিয়াৰ == ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিতে তেওঁ চলচ্চিত্ৰ জগতত খোজ পেলায়। মালয়ালম ছবিৰ লগতে লিচিয়ে কেইবাখনো তামিল আৰু তেলুগু ছবিতো অভিনয় কৰিছিল। ''চিত্ৰম'', ''থালাবাত্তম'', ''ওদৰুথাম্মাভা অলৰিয়াম'', ''মুথাৰামকুন্নু পি.অ'.'' আৰু ''বোয়িং বোয়িং'' ছবিত কৰা অভিনয়ৰ বাবে লিচিক আটাইতকৈ বেছি স্মৰণ কৰা হয়। ''মনম'' মেগাজিনক দিয়া এক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ উল্লেখ কৰা অনুসৰি, [[কামাল হাছান]]ৰ প্ৰযোজনাৰ ছবি ''বিক্ৰম''ত তেওঁৰ নায়িকা হিচাপে কমল হাছনেই তেওঁক তামিল ছবিত পৰিচিত কৰাইছিল।<ref>http://manam.online/Special-Interviews/2016-JUN-30/Lissy-Open-talk {{Dead link|date=March 2022}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক [[প্ৰিয়দৰ্শন]]ৰ সৈতে প্ৰেমৰ সম্পৰ্কৰ অন্তত ১৯৯০ চনৰ ১৩ ডিচেম্বৰত তেওঁলোকৰ বিবাহ সম্পন্ন হয়।<ref>{{Cite news |url=http://newindianexpress.com/entertainment/interviews/article460867.ece |title=Lissy Priyadarshan, on her husband |date=26 March 2012 |first1=Shevlin |last1=Sebastian |newspaper=[[The New Indian Express]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130502001305/http://newindianexpress.com/entertainment/interviews/article460867.ece |archive-date=2 May 2013 |url-status=deviated}}</ref> বিবাহৰ পিছত তেওঁ অভিনয় জীৱন ত্যাগ কৰে আৰু ধৰ্মীয় কাৰণত 'লক্ষ্মী' নাম গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=mBO4_2_2pVM |title=Lissy Priyadarshan-ON Record (Ep 2, Part 2) |interviewer-first1=T. N. |interviewer-last1=Gopakumar |interviewer-link=T. N. Gopakumar |date=18 April 2011 |publisher=[[Asianet News]] |via=YouTube |access-date=26 November 2016 |archive-date=11 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211140447/https://www.youtube.com/watch?v=mBO4_2_2pVM |url-status=live}}</ref> পুত্ৰ সিদ্ধাৰ্থৰ জন্মৰ পিছত তেওঁ কেথলিক ধৰ্মৰ পৰা [[হিন্দু ধৰ্ম]]লৈ ধৰ্মান্তৰিত হয়।<ref>{{cite interview |author=Lissy |interviewer-first1=Madhu K |interviewer-last1=Menon |url=http://www.mathrubhumi.com/mb4eves/online/malayalam/kerala/women/articles/infocus_interview-article-142120 |script-title=ml:വിജയങ്ങളുടെ വീട്ടില്‍ |language=ml |trans-title=In the house of victories |work=Mathrubhumi Eves |access-date=12 February 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230232538/http://www.mathrubhumi.com/mb4eves/online/malayalam/kerala/women/articles/infocus_interview-article-142120 |archive-date=30 December 2013}}</ref> লিচিয়ে ২০১৪ চনৰ ১ ডিচেম্বৰত চেন্নাইৰ এখন পাৰিবাৰিক আদালতত বিবাহ বিচ্ছেদৰ আৱেদন দাখিল কৰে<ref>{{cite news |last1=Staff |first1=T. N. M. |title=Priyadarshan opens up about life, love for cars and reasons for his divorce with Lissy |url=https://www.thenewsminute.com/features/priyadarshan-opens-about-life-love-cars-and-reasons-his-divorce-lissy-40940 |work=The News Minute |date=30 March 2016 |language=en}}</ref> আৰু ২৬ বছৰীয়া বৈবাহিক জীৱনৰ অন্তত ২০১৬ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰত তেওঁলোকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয়।<ref>{{Cite web |url=http://chennaivision.com/lissy-gets-divorce-says-fierce-battle/ |title=Lissy gets divorce, says it was fierce battle – ChennaiVision |date=16 September 2016 |language=en-US |access-date=16 September 2016 |archive-date=20 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160920022340/http://chennaivision.com/lissy-gets-divorce-says-fierce-battle/ |url-status=dead}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == <references /> 6z12w9mur17qs86h0sbtxdf7x1680fx 626460 626455 2026-08-12T07:16:24Z Kandarpajit Kallol 6257 /* তথ্যসূত্ৰ */ 626460 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = লিচি | image = Lissypng.png | caption = | birth_date = | birth_place = [[কোচি]], [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | alma_mater = | occupation = অভিনেত্ৰী | years_active = {{ubl | ১৯৮২–১৯৯১ | ২০১৮–বৰ্তমান}} | spouse = {{Marriage|প্ৰিয়দৰ্শন|1990|2016|reason=বিবাহ বিচ্ছেদ}} | partner = প্ৰিয়দৰ্শন<br>(২০২৬–বৰ্তমান) | children = ২, [[কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শন|কল্যাণী]]ৰ সৈতে }} '''লিচি''' ([[ইংৰাজী]]: Lissy) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী, যিয়ে মূলতঃ [[মালয়ালম]] চলচ্চিত্ৰৰ লগতে কেইখনমান [[তেলুগু]], [[হিন্দী]], [[তামিল]] আৰু [[কন্নড়]] ছবিত অভিনয় কৰিছে। ১৯৮২ চনত ''ইথিৰি নেৰাম ওথিৰি কাৰ্যম'' ছবিৰ জৰিয়তে তেওঁ চলচ্চিত্ৰ জগতত আত্মপ্ৰকাশ কৰে। তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য চৰিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত ''ওদৰুথাম্মাভা আলৰিয়াম'' (১৯৮৪), ''মুথাৰামকুন্নু পি.অ'.'' (১৯৮৫), ''বোয়িং বোয়িং'' (১৯৮৫), ''থালাবাত্তম'' (১৯৮৬), ''বিক্ৰম'' (১৯৮৬) আৰু ''চিত্ৰম'' (১৯৮৮) অন্যতম। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == লিচিৰ জন্ম হৈছিল [[কোচি]]ৰ পুক্কাত্তুপাড়ীত এটা চিৰো-মালাবাৰ কেথলিক পৰিয়ালত। তেওঁ নেল্লিকাট্টীল পাপাচান (ভাৰ্গীছ)<ref>{{cite web |title=നടി ലിസി പിതാവിന്‌ 5500 രൂപ വീതം നല്‍കണം |url=http://www.mangalam.com/cinema/chit-chat/325335 |publisher=mangalam.com |access-date=10 June 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610130558/http://www.mangalam.com/cinema/chit-chat/325335 |archive-date=10 June 2015}}</ref> আৰু আলেয়াম্মাৰ একমাত্ৰ সন্তান আছিল। তেওঁ সৰু থাকোঁতেই মাক-দেউতাকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয় আৰু মাতৃয়েই তেওঁক ডাঙৰ-দীঘল কৰে।<ref>{{cite web |title=ലിസി എന്റെ മകള്‍ |url=http://www.mangalam.com/print-edition/sunday-mangalam/329322 |publisher=Mangalam Publications |access-date=23 June 2015 |archive-date=24 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150624035655/http://www.mangalam.com/print-edition/sunday-mangalam/329322 |url-status=live}}</ref> তেওঁ কোচিৰ চেন্ট টেৰেছাছ কনভেণ্ট গাৰ্লছ স্কুল আৰু তাৰ পিছত কোচিৰ চেন্ট টেৰেছাছ কলেজত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=4EpHmTEfTDA Lissy Priyadarshan-ON Record] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160410033101/https://www.youtube.com/watch?v=4EpHmTEfTDA |date=10 April 2016 }}, [https://www.youtube.com/watch?v=Z7Zx2DhMVU4 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160416130911/https://www.youtube.com/watch?v=Z7Zx2DhMVU4 |date=16 April 2016 }}, [https://www.youtube.com/watch?v=URpzw7Xzyck 3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160415141403/https://www.youtube.com/watch?v=URpzw7Xzyck |date=15 April 2016 }}, [https://www.youtube.com/watch?v=mBO4_2_2pVM 4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170211140447/https://www.youtube.com/watch?v=mBO4_2_2pVM |date=11 February 2017 }}, [http://www.asianetnews.tv/programmes/69-life/119-kannadi Kannadi, Asianet News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141214183058/http://www.asianetnews.tv/programmes/69-life/119-kannadi |date=14 December 2014 }}. Lissy talks about her schooling, her introduction into film industry in aged 15, how she met Priyadarshan, her faith and religion, her current life etc.</ref> লিচি এগৰাকী মেধাৱী ছাত্ৰী আছিল আৰু স্কুলীয়া শিক্ষাৰ সময়ত উৎকৃষ্ট নম্বৰ লাভ কৰিছিল। ১৫ বছৰ বয়সত প্ৰাক-বিশ্ববিদ্যালয় ডিগ্ৰীৰ বাবে পঢ়ি থকা সময়তেই তেওঁ চলচ্চিত্ৰত কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে। কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিবলৈ তেওঁ পঢ়াশুনা আধাতে এৰিবলগীয়া হৈছিল।<ref>{{cite web |title=തല ഉയര്‍ത്തിപ്പിടിക്കാന്‍ വീടുവിട്ടിറങ്ങി |url=http://www.mathrubhumi.com/mb4eves/online/malayalam/kerala/women/articles/infocus_interview-article-546535 |publisher=mathrubhumi.com |access-date=9 July 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150713213017/http://www.mathrubhumi.com/mb4eves/online/malayalam/kerala/women/articles/infocus_interview-article-546535 |archive-date=13 July 2015}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ শৈক্ষিক যাত্ৰা পুনৰ আৰম্ভ কৰে আৰু দূৰৱৰ্তী শিক্ষাৰ জৰিয়তে আন্নামালাই বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা [[মনোবিজ্ঞান]] বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == কেৰিয়াৰ == ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিতে তেওঁ চলচ্চিত্ৰ জগতত খোজ পেলায়। মালয়ালম ছবিৰ লগতে লিচিয়ে কেইবাখনো তামিল আৰু তেলুগু ছবিতো অভিনয় কৰিছিল। ''চিত্ৰম'', ''থালাবাত্তম'', ''ওদৰুথাম্মাভা অলৰিয়াম'', ''মুথাৰামকুন্নু পি.অ'.'' আৰু ''বোয়িং বোয়িং'' ছবিত কৰা অভিনয়ৰ বাবে লিচিক আটাইতকৈ বেছি স্মৰণ কৰা হয়। ''মনম'' মেগাজিনক দিয়া এক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ উল্লেখ কৰা অনুসৰি, [[কামাল হাছান]]ৰ প্ৰযোজনাৰ ছবি ''বিক্ৰম''ত তেওঁৰ নায়িকা হিচাপে কমল হাছনেই তেওঁক তামিল ছবিত পৰিচিত কৰাইছিল।<ref>http://manam.online/Special-Interviews/2016-JUN-30/Lissy-Open-talk {{Dead link|date=March 2022}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক [[প্ৰিয়দৰ্শন]]ৰ সৈতে প্ৰেমৰ সম্পৰ্কৰ অন্তত ১৯৯০ চনৰ ১৩ ডিচেম্বৰত তেওঁলোকৰ বিবাহ সম্পন্ন হয়।<ref>{{Cite news |url=http://newindianexpress.com/entertainment/interviews/article460867.ece |title=Lissy Priyadarshan, on her husband |date=26 March 2012 |first1=Shevlin |last1=Sebastian |newspaper=[[The New Indian Express]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130502001305/http://newindianexpress.com/entertainment/interviews/article460867.ece |archive-date=2 May 2013 |url-status=deviated}}</ref> বিবাহৰ পিছত তেওঁ অভিনয় জীৱন ত্যাগ কৰে আৰু ধৰ্মীয় কাৰণত 'লক্ষ্মী' নাম গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=mBO4_2_2pVM |title=Lissy Priyadarshan-ON Record (Ep 2, Part 2) |interviewer-first1=T. N. |interviewer-last1=Gopakumar |interviewer-link=T. N. Gopakumar |date=18 April 2011 |publisher=[[Asianet News]] |via=YouTube |access-date=26 November 2016 |archive-date=11 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211140447/https://www.youtube.com/watch?v=mBO4_2_2pVM |url-status=live}}</ref> পুত্ৰ সিদ্ধাৰ্থৰ জন্মৰ পিছত তেওঁ কেথলিক ধৰ্মৰ পৰা [[হিন্দু ধৰ্ম]]লৈ ধৰ্মান্তৰিত হয়।<ref>{{cite interview |author=Lissy |interviewer-first1=Madhu K |interviewer-last1=Menon |url=http://www.mathrubhumi.com/mb4eves/online/malayalam/kerala/women/articles/infocus_interview-article-142120 |script-title=ml:വിജയങ്ങളുടെ വീട്ടില്‍ |language=ml |trans-title=In the house of victories |work=Mathrubhumi Eves |access-date=12 February 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230232538/http://www.mathrubhumi.com/mb4eves/online/malayalam/kerala/women/articles/infocus_interview-article-142120 |archive-date=30 December 2013}}</ref> লিচিয়ে ২০১৪ চনৰ ১ ডিচেম্বৰত চেন্নাইৰ এখন পাৰিবাৰিক আদালতত বিবাহ বিচ্ছেদৰ আৱেদন দাখিল কৰে<ref>{{cite news |last1=Staff |first1=T. N. M. |title=Priyadarshan opens up about life, love for cars and reasons for his divorce with Lissy |url=https://www.thenewsminute.com/features/priyadarshan-opens-about-life-love-cars-and-reasons-his-divorce-lissy-40940 |work=The News Minute |date=30 March 2016 |language=en}}</ref> আৰু ২৬ বছৰীয়া বৈবাহিক জীৱনৰ অন্তত ২০১৬ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰত তেওঁলোকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয়।<ref>{{Cite web |url=http://chennaivision.com/lissy-gets-divorce-says-fierce-battle/ |title=Lissy gets divorce, says it was fierce battle – ChennaiVision |date=16 September 2016 |language=en-US |access-date=16 September 2016 |archive-date=20 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160920022340/http://chennaivision.com/lissy-gets-divorce-says-fierce-battle/ |url-status=dead}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == <references /> ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Lizy Priyadarshan}} *{{IMDb name|0515488|name=Lizy}} *[https://web.archive.org/web/20160304044957/http://en.msidb.org/displayProfile.php?category=actors&artist=Lizzy&limit=70 Lizzy at MSI] (archive copy) 3mo8qowfv0x9kus793a7jyrg7dp8u5t 626468 626460 2026-08-12T07:29:42Z Kandarpajit Kallol 6257 626468 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = লিচি | image = Lissypng.png | caption = | birth_date = | birth_place = [[কোচি]], [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | alma_mater = | occupation = অভিনেত্ৰী | years_active = {{ubl | ১৯৮২–১৯৯১ | ২০১৮–বৰ্তমান}} | spouse = {{Marriage|প্ৰিয়দৰ্শন|1990|2016|reason=বিবাহ বিচ্ছেদ}} | partner = প্ৰিয়দৰ্শন<br>(২০২৬–বৰ্তমান) | children = ২, [[কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শন|কল্যাণী]]ৰ সৈতে }} '''লিচি''' ([[ইংৰাজী]]: Lissy) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী, যিয়ে মূলতঃ [[মালয়ালম]] চলচ্চিত্ৰৰ লগতে কেইখনমান [[তেলুগু]], [[হিন্দী]], [[তামিল]] আৰু [[কন্নড়]] ছবিত অভিনয় কৰিছে। ১৯৮২ চনত ''ইথিৰি নেৰাম ওথিৰি কাৰ্যম'' ছবিৰ জৰিয়তে তেওঁ চলচ্চিত্ৰ জগতত আত্মপ্ৰকাশ কৰে। তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য চৰিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত ''ওদৰুথাম্মাভা আলৰিয়াম'' (১৯৮৪), ''মুথাৰামকুন্নু পি.অ'.'' (১৯৮৫), ''বোয়িং বোয়িং'' (১৯৮৫), ''থালাবাত্তম'' (১৯৮৬), ''বিক্ৰম'' (১৯৮৬) আৰু ''চিত্ৰম'' (১৯৮৮) অন্যতম। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == লিচিৰ জন্ম হৈছিল [[কোচি]]ৰ পুক্কাত্তুপাড়ীত এটা চিৰো-মালাবাৰ কেথলিক পৰিয়ালত। তেওঁ নেল্লিকাট্টীল পাপাচান (ভাৰ্গীছ)<ref>{{cite web |title=നടി ലിസി പിതാവിന്‌ 5500 രൂപ വീതം നല്‍കണം |url=http://www.mangalam.com/cinema/chit-chat/325335 |publisher=mangalam.com |access-date=10 June 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610130558/http://www.mangalam.com/cinema/chit-chat/325335 |archive-date=10 June 2015}}</ref> আৰু আলেয়াম্মাৰ একমাত্ৰ সন্তান আছিল। তেওঁ সৰু থাকোঁতেই মাক-দেউতাকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয় আৰু মাতৃয়েই তেওঁক ডাঙৰ-দীঘল কৰে।<ref>{{cite web |title=ലിസി എന്റെ മകള്‍ |url=http://www.mangalam.com/print-edition/sunday-mangalam/329322 |publisher=Mangalam Publications |access-date=23 June 2015 |archive-date=24 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150624035655/http://www.mangalam.com/print-edition/sunday-mangalam/329322 |url-status=live}}</ref> তেওঁ কোচিৰ চেন্ট টেৰেছাছ কনভেণ্ট গাৰ্লছ স্কুল আৰু তাৰ পিছত কোচিৰ চেন্ট টেৰেছাছ কলেজত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=4EpHmTEfTDA Lissy Priyadarshan-ON Record] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160410033101/https://www.youtube.com/watch?v=4EpHmTEfTDA |date=10 April 2016 }}, [https://www.youtube.com/watch?v=Z7Zx2DhMVU4 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160416130911/https://www.youtube.com/watch?v=Z7Zx2DhMVU4 |date=16 April 2016 }}, [https://www.youtube.com/watch?v=URpzw7Xzyck 3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160415141403/https://www.youtube.com/watch?v=URpzw7Xzyck |date=15 April 2016 }}, [https://www.youtube.com/watch?v=mBO4_2_2pVM 4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170211140447/https://www.youtube.com/watch?v=mBO4_2_2pVM |date=11 February 2017 }}, [http://www.asianetnews.tv/programmes/69-life/119-kannadi Kannadi, Asianet News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141214183058/http://www.asianetnews.tv/programmes/69-life/119-kannadi |date=14 December 2014 }}. Lissy talks about her schooling, her introduction into film industry in aged 15, how she met Priyadarshan, her faith and religion, her current life etc.</ref> লিচি এগৰাকী মেধাৱী ছাত্ৰী আছিল আৰু স্কুলীয়া শিক্ষাৰ সময়ত উৎকৃষ্ট নম্বৰ লাভ কৰিছিল। ১৫ বছৰ বয়সত প্ৰাক-বিশ্ববিদ্যালয় ডিগ্ৰীৰ বাবে পঢ়ি থকা সময়তেই তেওঁ চলচ্চিত্ৰত কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে। কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিবলৈ তেওঁ পঢ়াশুনা আধাতে এৰিবলগীয়া হৈছিল।<ref>{{cite web |title=തല ഉയര്‍ത്തിപ്പിടിക്കാന്‍ വീടുവിട്ടിറങ്ങി |url=http://www.mathrubhumi.com/mb4eves/online/malayalam/kerala/women/articles/infocus_interview-article-546535 |publisher=mathrubhumi.com |access-date=9 July 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150713213017/http://www.mathrubhumi.com/mb4eves/online/malayalam/kerala/women/articles/infocus_interview-article-546535 |archive-date=13 July 2015}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ শৈক্ষিক যাত্ৰা পুনৰ আৰম্ভ কৰে আৰু দূৰৱৰ্তী শিক্ষাৰ জৰিয়তে আন্নামালাই বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা [[মনোবিজ্ঞান]] বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == কেৰিয়াৰ == ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিতে তেওঁ চলচ্চিত্ৰ জগতত খোজ পেলায়। মালয়ালম ছবিৰ লগতে লিচিয়ে কেইবাখনো তামিল আৰু তেলুগু ছবিতো অভিনয় কৰিছিল। ''চিত্ৰম'', ''থালাবাত্তম'', ''ওদৰুথাম্মাভা অলৰিয়াম'', ''মুথাৰামকুন্নু পি.অ'.'' আৰু ''বোয়িং বোয়িং'' ছবিত কৰা অভিনয়ৰ বাবে লিচিক আটাইতকৈ বেছি স্মৰণ কৰা হয়। ''মনম'' মেগাজিনক দিয়া এক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ উল্লেখ কৰা অনুসৰি, [[কামাল হাছান]]ৰ প্ৰযোজনাৰ ছবি ''বিক্ৰম''ত তেওঁৰ নায়িকা হিচাপে কমল হাছনেই তেওঁক তামিল ছবিত পৰিচিত কৰাইছিল।<ref>http://manam.online/Special-Interviews/2016-JUN-30/Lissy-Open-talk {{Dead link|date=March 2022}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক [[প্ৰিয়দৰ্শন]]ৰ সৈতে প্ৰেমৰ সম্পৰ্কৰ অন্তত ১৯৯০ চনৰ ১৩ ডিচেম্বৰত তেওঁলোকৰ বিবাহ সম্পন্ন হয়।<ref>{{Cite news |url=http://newindianexpress.com/entertainment/interviews/article460867.ece |title=Lissy Priyadarshan, on her husband |date=26 March 2012 |first1=Shevlin |last1=Sebastian |newspaper=[[The New Indian Express]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130502001305/http://newindianexpress.com/entertainment/interviews/article460867.ece |archive-date=2 May 2013 |url-status=deviated}}</ref> বিবাহৰ পিছত তেওঁ অভিনয় জীৱন ত্যাগ কৰে আৰু ধৰ্মীয় কাৰণত ''লক্ষ্মী'' নাম গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=mBO4_2_2pVM |title=Lissy Priyadarshan-ON Record (Ep 2, Part 2) |interviewer-first1=T. N. |interviewer-last1=Gopakumar |interviewer-link=T. N. Gopakumar |date=18 April 2011 |publisher=[[Asianet News]] |via=YouTube |access-date=26 November 2016 |archive-date=11 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211140447/https://www.youtube.com/watch?v=mBO4_2_2pVM |url-status=live}}</ref> পুত্ৰ সিদ্ধাৰ্থৰ জন্মৰ পিছত তেওঁ কেথলিক ধৰ্মৰ পৰা [[হিন্দু ধৰ্ম]]লৈ ধৰ্মান্তৰিত হয়।<ref>{{cite interview |author=Lissy |interviewer-first1=Madhu K |interviewer-last1=Menon |url=http://www.mathrubhumi.com/mb4eves/online/malayalam/kerala/women/articles/infocus_interview-article-142120 |script-title=ml:വിജയങ്ങളുടെ വീട്ടില്‍ |language=ml |trans-title=In the house of victories |work=Mathrubhumi Eves |access-date=12 February 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230232538/http://www.mathrubhumi.com/mb4eves/online/malayalam/kerala/women/articles/infocus_interview-article-142120 |archive-date=30 December 2013}}</ref> লিচিয়ে ২০১৪ চনৰ ১ ডিচেম্বৰত [[চেন্নাই]]ৰ এখন পাৰিবাৰিক আদালতত বিবাহ বিচ্ছেদৰ আৱেদন দাখিল কৰে<ref>{{cite news |last1=Staff |first1=T. N. M. |title=Priyadarshan opens up about life, love for cars and reasons for his divorce with Lissy |url=https://www.thenewsminute.com/features/priyadarshan-opens-about-life-love-cars-and-reasons-his-divorce-lissy-40940 |work=The News Minute |date=30 March 2016 |language=en}}</ref> আৰু ২৬ বছৰীয়া বৈবাহিক জীৱনৰ অন্তত ২০১৬ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰত তেওঁলোকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয়।<ref>{{Cite web |url=http://chennaivision.com/lissy-gets-divorce-says-fierce-battle/ |title=Lissy gets divorce, says it was fierce battle – ChennaiVision |date=16 September 2016 |language=en-US |access-date=16 September 2016 |archive-date=20 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160920022340/http://chennaivision.com/lissy-gets-divorce-says-fierce-battle/ |url-status=dead}}</ref> == চলচ্চিত্ৰপঞ্জী == === মালয়ালম === {| class="wikitable sortable" |+ লিচিৰ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ তালিকা |- ! scope="col" | বছৰ ! scope="col" | নাম ! scope="col" | চৰিত্ৰ ! scope="col" class="unsortable" | মন্তব্য |- | ১৯৮২|| ইথিৰি নেৰাম ওথিৰি কাৰ্যম || লতা || |- | rowspan=4 | ১৯৮৩ || আনা || এনি || |- | প্ৰশ্নম গুৰুতৰম || গাৰ্ল নেক্সট ড’ৰ || |- | অস্ত্ৰম || লিলি || |- | শেষম কাজচায়িল || সুধা || |- | rowspan=5| ১৯৮৪ || আদুথাডুথু || ৰেমা || |- | পৰন্নু পৰন্নু পৰন্নু || সুধা || |- | ওদৰুথাম্মাভা আলৰিয়াম || মিনু || |- | কালিয়িল অল্পম কাৰ্যম || কল্পনা || |- | অথিৰাথ্ৰম || চিচিলি || |- | rowspan=16| ১৯৮৫ || পৰায়ানুমভায়া পৰায়াথিৰিক্কানুমভায়া || শ্ৰীদেৱী || |- | পুলি বাৰুন্নে পুলি || সুভাষিণী || |- | আৰান্তে মুল্লা কোচু মুল্লা || বিন্দু || |- | ওন্নানাম কুন্নিল অৰাডিক্কুন্নিল || মীনাক্ষী || |- | মুথাৰামকুন্নু পি.অ'. || কে.পি. আম্মিনিকুট্টী || |- | বোয়িং বোয়িং || এলেনা || |- | আৰাম + আৰাম = কিন্নাৰাম || সুজাতা || |- | পুন্নেৰাম চল্লি চল্লি || ৰেমা || |- | আয়ানাম || লিজী || |- | অংগাডিক্কাপুৰাথু || ৰথী || |- | নিৰাক্কুট্টু || ডাঃ সুমা || |- | ওন্নিগু ভান্নেংগিল || প্ৰিয়া || |- | আ নেৰাম অল্প দূৰম || বলছলা || |- | কাথোডু কাথোৰাম || থেৰেছা || |- | থাম্মিল থাম্মিল || কবিতাৰ বান্ধৱী || |- | থেডিয়া ভাল্লি কালিলচুত্তি || || |- | rowspan=20| ১৯৮৬ || থালাবাত্তম || অনিতা || |- | ৰাক্কুয়িলিন ৰাগাসদচিল || ৰেৱতী মেনন || |- | মাজহা পেইয়ুন্নু মাদ্দালম কট্টুন্নু || শোভা || |- | পাপ্পান প্ৰিয়াপেত্তা পাপ্পান || চাৰিনা || |- | ইনিয়ুম কুৰুক্ষেত্ৰম || আম্মিনী || |- | হেল্ল’ মাই ডিয়াৰ ৰং নম্বৰ || সুনীতা মেনন || |- | চেল্কেৰানোৰু চিল্লা || চিন্নু || |- | গীতম || স্বয়ং || |- | ধীম থৰিকিদা থম || ৰোহিণী || |- | কাত্তুৰুম্বিনুম কাথুকুথু || প্ৰভা || |- | অয়ালভাছি অৰু দাৰিদ্ৰভাছি || ইন্দিৰা || |- | আইচক্ৰীম || ৰেখা || |- | ইল্লেনজিপ্পোক্কাল || মালিনী || |- | অষ্টবন্ধম || চুবাইদা || |- | ৰেৱথীক্কোৰু পাভাকুট্টী || ৰেৱতী মেনন || |- | মিঝিনীৰপুভুকাল || ছফিয়া || |- | এন্নু নাধান্তে নিম্মি || ৰীণা || |- | আদুক্কান এণ্টেলুপ্পম || - || |- | বিশ্বাসিচালুম ইল্লেনকিলুম || - || |- | আৱাল কাথিৰুন্নু আৱানুম || - || |- | rowspan=10| ১৯৮৭ || চেপ্পু || মিনি || |- | সৰ্বকলাশালা || জ্যোতি || |- | নীয়েত্ৰ ধন্যা || লায়লা || |- | অৰু সিন্দূৰ পট্টিন্তে ওৰমায়ক্কু || বিন্দু || |- | আদিমাকাল উদমাকাল || ৰাজী || |- | মণিভাথুৰিলে আয়িৰম শিৱৰাত্ৰিকাল || ৰাণী || |- | নালকাভালা || নাৰ্ছ মাৰ্চী || |- | ইভিদে এল্লাভাৰ্ক্কুম সুখম || অনিতা মেথিউ || |- | কট্টুম কুৰাভায়ুম || গীতা || |- | ইথা সময়ামায়ী || || |- | rowspan=13| ১৯৮৮ || ভেল্লানাকালুদে নাডু || দীপা || |- | অৰু চিবিআই ডায়েৰী কুৰিপ্পু || ওমানা || |- | মৃত্যুঞ্জয়ম || এনি || |- | মানু আংকল || উমা || |- | আলিলাকুৰুভিকাল || ৰাজম্মা || |- | আগষ্ট ১ || পকেটমাৰ || |- | উন্নিকৃষ্ণান্তে আদ্যাথে খ্ৰীষ্টমাছ || শ্ৰীদেৱী || |- | ডেভিদ ডেভিদ মিষ্টাৰ ডেভিদ || লিছা || |- | অৰু মুথাচ্ছী কথা || থ্ৰেছিয়া || |- | চিত্ৰম || ৰেৱতী || |- | আত্তিনাক্কাৰে || সৌম্যা || |- | অৰু বিবাদ বিষয়ম || জিজী || |- | অৰ্জুন ডেনিছ || || |- | rowspan=12| ১৯৮৯ || ভদাক্কুনোক্কিয়ানত্ৰম || সৰলা || |- | আম্মাভানু পাত্তিয়া আমালি || সুলোচনা || |- | দৌথ্যম || সৰলা || |- | আদিক্কুৰিপ্পু || বীণা || |- | নায়ৰ চাব || পাৰ্বতী || |- | দ্য নিউজ || জলী || |- | অক্ষৰাথেট্টু || এল্ছী || |- | নজাংগালুদে কোচু ডাক্টৰ || এলিচ || |- | ৰুগ্মিণী || মীৰা || |- | চৰিত্ৰম || ৰেনু || |- | ইল্লিকাডুম চেল্লাকাট্টুম || || |- | চোধ্যম || || |- | rowspan=2| ১৯৯০ || মিন্দা পূচাক্কু কল্যাণম || মিনি || |- | কুত্তেত্তন || ৰেৱতী || |- | ১৯৯১ || মে’ দিনম || এলিজাবেথ || |} === তেলেগু === {| class="wikitable sortable" |+ লিচিৰ তেলেগু চলচ্চিত্ৰৰ তালিকা |- ! scope="col" | বছৰ ! scope="col" | নাম ! scope="col" | চৰিত্ৰ ! scope="col" class="unsortable" | মন্তব্য |- | ১৯৮৯ || সাক্ষী || স্বপ্না || |- | rowspan=4| ১৯৯০ || মাগাডু || শ্বেতা || |- | দোষী নিৰ্দোষী || অনুৰাধা || |- | ২০ভা চথাব্দম || ৰাণী || |- | মামাশ্ৰী || ধীৰজা || |- | rowspan=3| ১৯৯১ || আত্মা বন্ধম || শৈলজা || |- | শিৱ শক্তি || কল্যাণী || |- | স্তুৱৰ্টপুৰম দংগালু || বন্দনা || |- | ২০১৮ || চল মোহন ৰংগা || শ্ৰীমতী চুব্ৰামণিয়ম | |} === তামিল === {| class="wikitable sortable" |+ লিচিৰ তামিল চলচ্চিত্ৰৰ তালিকা |- ! scope="col" | বছৰ ! scope="col" | নাম ! scope="col" | চৰিত্ৰ ! scope="col" class="unsortable" | মন্তব্য |- | ১৯৮৬ || বিক্ৰম || প্ৰীতি || |- | ১৯৮৭ || আনন্দ আৰাধনাই || কবিতা || |- | ১৯৮৮ || মানাচুক্কুল মাথাপ্পু || অনিতা || |- | ১৯৯০ || পাগালিলে পৌৰ্ণমী || জয়া || |} === কন্নড় === {| class="wikitable sortable" |+ লিচিৰ কন্নড় চলচ্চিত্ৰৰ তালিকা |- ! scope="col" | বছৰ ! scope="col" | নাম ! scope="col" | চৰিত্ৰ ! scope="col" class="unsortable" | মন্তব্য |- | ১৯৯০ || অশ্বমেধ<ref>{{Cite web |date=2012-01-26 |title='Nothing lasts forever' |url=https://www.deccanherald.com/content/222244/nothing-lasts-forever.html |access-date=2023-06-04 |website=Deccan Herald |language=en |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604101232/https://www.deccanherald.com/content/222244/nothing-lasts-forever.html |url-status=live}}</ref>|| গংগা || গীতালী নামেৰে কৃতিত্ব দিয়া হৈছে |} === হিন্দী === {| class="wikitable sortable" |+ লিচিৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ তালিকা |- ! scope="col" | বছৰ ! scope="col" | নাম ! scope="col" | চৰিত্ৰ ! scope="col" class="unsortable" | মন্তব্য |- |১৯৮৫ || সাগৰ || ৰোজী || |} == তথ্যসূত্ৰ == <references /> ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Lizy Priyadarshan}} *{{IMDb name|0515488|name=Lizy}} *[https://web.archive.org/web/20160304044957/http://en.msidb.org/displayProfile.php?category=actors&artist=Lizzy&limit=70 Lizzy at MSI] (archive copy) ci6t8isetqhrl74vv7o8lkfw6306n51 626469 626468 2026-08-12T07:31:06Z Kandarpajit Kallol 6257 + 6 categories using [[WP:HC|HotCat]] 626469 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = লিচি | image = Lissypng.png | caption = | birth_date = | birth_place = [[কোচি]], [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | alma_mater = | occupation = অভিনেত্ৰী | years_active = {{ubl | ১৯৮২–১৯৯১ | ২০১৮–বৰ্তমান}} | spouse = {{Marriage|প্ৰিয়দৰ্শন|1990|2016|reason=বিবাহ বিচ্ছেদ}} | partner = প্ৰিয়দৰ্শন<br>(২০২৬–বৰ্তমান) | children = ২, [[কল্যাণী প্ৰিয়দৰ্শন|কল্যাণী]]ৰ সৈতে }} '''লিচি''' ([[ইংৰাজী]]: Lissy) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী, যিয়ে মূলতঃ [[মালয়ালম]] চলচ্চিত্ৰৰ লগতে কেইখনমান [[তেলুগু]], [[হিন্দী]], [[তামিল]] আৰু [[কন্নড়]] ছবিত অভিনয় কৰিছে। ১৯৮২ চনত ''ইথিৰি নেৰাম ওথিৰি কাৰ্যম'' ছবিৰ জৰিয়তে তেওঁ চলচ্চিত্ৰ জগতত আত্মপ্ৰকাশ কৰে। তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য চৰিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত ''ওদৰুথাম্মাভা আলৰিয়াম'' (১৯৮৪), ''মুথাৰামকুন্নু পি.অ'.'' (১৯৮৫), ''বোয়িং বোয়িং'' (১৯৮৫), ''থালাবাত্তম'' (১৯৮৬), ''বিক্ৰম'' (১৯৮৬) আৰু ''চিত্ৰম'' (১৯৮৮) অন্যতম। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == লিচিৰ জন্ম হৈছিল [[কোচি]]ৰ পুক্কাত্তুপাড়ীত এটা চিৰো-মালাবাৰ কেথলিক পৰিয়ালত। তেওঁ নেল্লিকাট্টীল পাপাচান (ভাৰ্গীছ)<ref>{{cite web |title=നടി ലിസി പിതാവിന്‌ 5500 രൂപ വീതം നല്‍കണം |url=http://www.mangalam.com/cinema/chit-chat/325335 |publisher=mangalam.com |access-date=10 June 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610130558/http://www.mangalam.com/cinema/chit-chat/325335 |archive-date=10 June 2015}}</ref> আৰু আলেয়াম্মাৰ একমাত্ৰ সন্তান আছিল। তেওঁ সৰু থাকোঁতেই মাক-দেউতাকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয় আৰু মাতৃয়েই তেওঁক ডাঙৰ-দীঘল কৰে।<ref>{{cite web |title=ലിസി എന്റെ മകള്‍ |url=http://www.mangalam.com/print-edition/sunday-mangalam/329322 |publisher=Mangalam Publications |access-date=23 June 2015 |archive-date=24 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150624035655/http://www.mangalam.com/print-edition/sunday-mangalam/329322 |url-status=live}}</ref> তেওঁ কোচিৰ চেন্ট টেৰেছাছ কনভেণ্ট গাৰ্লছ স্কুল আৰু তাৰ পিছত কোচিৰ চেন্ট টেৰেছাছ কলেজত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=4EpHmTEfTDA Lissy Priyadarshan-ON Record] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160410033101/https://www.youtube.com/watch?v=4EpHmTEfTDA |date=10 April 2016 }}, [https://www.youtube.com/watch?v=Z7Zx2DhMVU4 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160416130911/https://www.youtube.com/watch?v=Z7Zx2DhMVU4 |date=16 April 2016 }}, [https://www.youtube.com/watch?v=URpzw7Xzyck 3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160415141403/https://www.youtube.com/watch?v=URpzw7Xzyck |date=15 April 2016 }}, [https://www.youtube.com/watch?v=mBO4_2_2pVM 4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170211140447/https://www.youtube.com/watch?v=mBO4_2_2pVM |date=11 February 2017 }}, [http://www.asianetnews.tv/programmes/69-life/119-kannadi Kannadi, Asianet News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141214183058/http://www.asianetnews.tv/programmes/69-life/119-kannadi |date=14 December 2014 }}. Lissy talks about her schooling, her introduction into film industry in aged 15, how she met Priyadarshan, her faith and religion, her current life etc.</ref> লিচি এগৰাকী মেধাৱী ছাত্ৰী আছিল আৰু স্কুলীয়া শিক্ষাৰ সময়ত উৎকৃষ্ট নম্বৰ লাভ কৰিছিল। ১৫ বছৰ বয়সত প্ৰাক-বিশ্ববিদ্যালয় ডিগ্ৰীৰ বাবে পঢ়ি থকা সময়তেই তেওঁ চলচ্চিত্ৰত কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে। কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিবলৈ তেওঁ পঢ়াশুনা আধাতে এৰিবলগীয়া হৈছিল।<ref>{{cite web |title=തല ഉയര്‍ത്തിപ്പിടിക്കാന്‍ വീടുവിട്ടിറങ്ങി |url=http://www.mathrubhumi.com/mb4eves/online/malayalam/kerala/women/articles/infocus_interview-article-546535 |publisher=mathrubhumi.com |access-date=9 July 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150713213017/http://www.mathrubhumi.com/mb4eves/online/malayalam/kerala/women/articles/infocus_interview-article-546535 |archive-date=13 July 2015}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ শৈক্ষিক যাত্ৰা পুনৰ আৰম্ভ কৰে আৰু দূৰৱৰ্তী শিক্ষাৰ জৰিয়তে আন্নামালাই বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা [[মনোবিজ্ঞান]] বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == কেৰিয়াৰ == ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিতে তেওঁ চলচ্চিত্ৰ জগতত খোজ পেলায়। মালয়ালম ছবিৰ লগতে লিচিয়ে কেইবাখনো তামিল আৰু তেলুগু ছবিতো অভিনয় কৰিছিল। ''চিত্ৰম'', ''থালাবাত্তম'', ''ওদৰুথাম্মাভা অলৰিয়াম'', ''মুথাৰামকুন্নু পি.অ'.'' আৰু ''বোয়িং বোয়িং'' ছবিত কৰা অভিনয়ৰ বাবে লিচিক আটাইতকৈ বেছি স্মৰণ কৰা হয়। ''মনম'' মেগাজিনক দিয়া এক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ উল্লেখ কৰা অনুসৰি, [[কামাল হাছান]]ৰ প্ৰযোজনাৰ ছবি ''বিক্ৰম''ত তেওঁৰ নায়িকা হিচাপে কমল হাছনেই তেওঁক তামিল ছবিত পৰিচিত কৰাইছিল।<ref>http://manam.online/Special-Interviews/2016-JUN-30/Lissy-Open-talk {{Dead link|date=March 2022}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক [[প্ৰিয়দৰ্শন]]ৰ সৈতে প্ৰেমৰ সম্পৰ্কৰ অন্তত ১৯৯০ চনৰ ১৩ ডিচেম্বৰত তেওঁলোকৰ বিবাহ সম্পন্ন হয়।<ref>{{Cite news |url=http://newindianexpress.com/entertainment/interviews/article460867.ece |title=Lissy Priyadarshan, on her husband |date=26 March 2012 |first1=Shevlin |last1=Sebastian |newspaper=[[The New Indian Express]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130502001305/http://newindianexpress.com/entertainment/interviews/article460867.ece |archive-date=2 May 2013 |url-status=deviated}}</ref> বিবাহৰ পিছত তেওঁ অভিনয় জীৱন ত্যাগ কৰে আৰু ধৰ্মীয় কাৰণত ''লক্ষ্মী'' নাম গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=mBO4_2_2pVM |title=Lissy Priyadarshan-ON Record (Ep 2, Part 2) |interviewer-first1=T. N. |interviewer-last1=Gopakumar |interviewer-link=T. N. Gopakumar |date=18 April 2011 |publisher=[[Asianet News]] |via=YouTube |access-date=26 November 2016 |archive-date=11 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211140447/https://www.youtube.com/watch?v=mBO4_2_2pVM |url-status=live}}</ref> পুত্ৰ সিদ্ধাৰ্থৰ জন্মৰ পিছত তেওঁ কেথলিক ধৰ্মৰ পৰা [[হিন্দু ধৰ্ম]]লৈ ধৰ্মান্তৰিত হয়।<ref>{{cite interview |author=Lissy |interviewer-first1=Madhu K |interviewer-last1=Menon |url=http://www.mathrubhumi.com/mb4eves/online/malayalam/kerala/women/articles/infocus_interview-article-142120 |script-title=ml:വിജയങ്ങളുടെ വീട്ടില്‍ |language=ml |trans-title=In the house of victories |work=Mathrubhumi Eves |access-date=12 February 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230232538/http://www.mathrubhumi.com/mb4eves/online/malayalam/kerala/women/articles/infocus_interview-article-142120 |archive-date=30 December 2013}}</ref> লিচিয়ে ২০১৪ চনৰ ১ ডিচেম্বৰত [[চেন্নাই]]ৰ এখন পাৰিবাৰিক আদালতত বিবাহ বিচ্ছেদৰ আৱেদন দাখিল কৰে<ref>{{cite news |last1=Staff |first1=T. N. M. |title=Priyadarshan opens up about life, love for cars and reasons for his divorce with Lissy |url=https://www.thenewsminute.com/features/priyadarshan-opens-about-life-love-cars-and-reasons-his-divorce-lissy-40940 |work=The News Minute |date=30 March 2016 |language=en}}</ref> আৰু ২৬ বছৰীয়া বৈবাহিক জীৱনৰ অন্তত ২০১৬ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰত তেওঁলোকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয়।<ref>{{Cite web |url=http://chennaivision.com/lissy-gets-divorce-says-fierce-battle/ |title=Lissy gets divorce, says it was fierce battle – ChennaiVision |date=16 September 2016 |language=en-US |access-date=16 September 2016 |archive-date=20 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160920022340/http://chennaivision.com/lissy-gets-divorce-says-fierce-battle/ |url-status=dead}}</ref> == চলচ্চিত্ৰপঞ্জী == === মালয়ালম === {| class="wikitable sortable" |+ লিচিৰ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ তালিকা |- ! scope="col" | বছৰ ! scope="col" | নাম ! scope="col" | চৰিত্ৰ ! scope="col" class="unsortable" | মন্তব্য |- | ১৯৮২|| ইথিৰি নেৰাম ওথিৰি কাৰ্যম || লতা || |- | rowspan=4 | ১৯৮৩ || আনা || এনি || |- | প্ৰশ্নম গুৰুতৰম || গাৰ্ল নেক্সট ড’ৰ || |- | অস্ত্ৰম || লিলি || |- | শেষম কাজচায়িল || সুধা || |- | rowspan=5| ১৯৮৪ || আদুথাডুথু || ৰেমা || |- | পৰন্নু পৰন্নু পৰন্নু || সুধা || |- | ওদৰুথাম্মাভা আলৰিয়াম || মিনু || |- | কালিয়িল অল্পম কাৰ্যম || কল্পনা || |- | অথিৰাথ্ৰম || চিচিলি || |- | rowspan=16| ১৯৮৫ || পৰায়ানুমভায়া পৰায়াথিৰিক্কানুমভায়া || শ্ৰীদেৱী || |- | পুলি বাৰুন্নে পুলি || সুভাষিণী || |- | আৰান্তে মুল্লা কোচু মুল্লা || বিন্দু || |- | ওন্নানাম কুন্নিল অৰাডিক্কুন্নিল || মীনাক্ষী || |- | মুথাৰামকুন্নু পি.অ'. || কে.পি. আম্মিনিকুট্টী || |- | বোয়িং বোয়িং || এলেনা || |- | আৰাম + আৰাম = কিন্নাৰাম || সুজাতা || |- | পুন্নেৰাম চল্লি চল্লি || ৰেমা || |- | আয়ানাম || লিজী || |- | অংগাডিক্কাপুৰাথু || ৰথী || |- | নিৰাক্কুট্টু || ডাঃ সুমা || |- | ওন্নিগু ভান্নেংগিল || প্ৰিয়া || |- | আ নেৰাম অল্প দূৰম || বলছলা || |- | কাথোডু কাথোৰাম || থেৰেছা || |- | থাম্মিল থাম্মিল || কবিতাৰ বান্ধৱী || |- | থেডিয়া ভাল্লি কালিলচুত্তি || || |- | rowspan=20| ১৯৮৬ || থালাবাত্তম || অনিতা || |- | ৰাক্কুয়িলিন ৰাগাসদচিল || ৰেৱতী মেনন || |- | মাজহা পেইয়ুন্নু মাদ্দালম কট্টুন্নু || শোভা || |- | পাপ্পান প্ৰিয়াপেত্তা পাপ্পান || চাৰিনা || |- | ইনিয়ুম কুৰুক্ষেত্ৰম || আম্মিনী || |- | হেল্ল’ মাই ডিয়াৰ ৰং নম্বৰ || সুনীতা মেনন || |- | চেল্কেৰানোৰু চিল্লা || চিন্নু || |- | গীতম || স্বয়ং || |- | ধীম থৰিকিদা থম || ৰোহিণী || |- | কাত্তুৰুম্বিনুম কাথুকুথু || প্ৰভা || |- | অয়ালভাছি অৰু দাৰিদ্ৰভাছি || ইন্দিৰা || |- | আইচক্ৰীম || ৰেখা || |- | ইল্লেনজিপ্পোক্কাল || মালিনী || |- | অষ্টবন্ধম || চুবাইদা || |- | ৰেৱথীক্কোৰু পাভাকুট্টী || ৰেৱতী মেনন || |- | মিঝিনীৰপুভুকাল || ছফিয়া || |- | এন্নু নাধান্তে নিম্মি || ৰীণা || |- | আদুক্কান এণ্টেলুপ্পম || - || |- | বিশ্বাসিচালুম ইল্লেনকিলুম || - || |- | আৱাল কাথিৰুন্নু আৱানুম || - || |- | rowspan=10| ১৯৮৭ || চেপ্পু || মিনি || |- | সৰ্বকলাশালা || জ্যোতি || |- | নীয়েত্ৰ ধন্যা || লায়লা || |- | অৰু সিন্দূৰ পট্টিন্তে ওৰমায়ক্কু || বিন্দু || |- | আদিমাকাল উদমাকাল || ৰাজী || |- | মণিভাথুৰিলে আয়িৰম শিৱৰাত্ৰিকাল || ৰাণী || |- | নালকাভালা || নাৰ্ছ মাৰ্চী || |- | ইভিদে এল্লাভাৰ্ক্কুম সুখম || অনিতা মেথিউ || |- | কট্টুম কুৰাভায়ুম || গীতা || |- | ইথা সময়ামায়ী || || |- | rowspan=13| ১৯৮৮ || ভেল্লানাকালুদে নাডু || দীপা || |- | অৰু চিবিআই ডায়েৰী কুৰিপ্পু || ওমানা || |- | মৃত্যুঞ্জয়ম || এনি || |- | মানু আংকল || উমা || |- | আলিলাকুৰুভিকাল || ৰাজম্মা || |- | আগষ্ট ১ || পকেটমাৰ || |- | উন্নিকৃষ্ণান্তে আদ্যাথে খ্ৰীষ্টমাছ || শ্ৰীদেৱী || |- | ডেভিদ ডেভিদ মিষ্টাৰ ডেভিদ || লিছা || |- | অৰু মুথাচ্ছী কথা || থ্ৰেছিয়া || |- | চিত্ৰম || ৰেৱতী || |- | আত্তিনাক্কাৰে || সৌম্যা || |- | অৰু বিবাদ বিষয়ম || জিজী || |- | অৰ্জুন ডেনিছ || || |- | rowspan=12| ১৯৮৯ || ভদাক্কুনোক্কিয়ানত্ৰম || সৰলা || |- | আম্মাভানু পাত্তিয়া আমালি || সুলোচনা || |- | দৌথ্যম || সৰলা || |- | আদিক্কুৰিপ্পু || বীণা || |- | নায়ৰ চাব || পাৰ্বতী || |- | দ্য নিউজ || জলী || |- | অক্ষৰাথেট্টু || এল্ছী || |- | নজাংগালুদে কোচু ডাক্টৰ || এলিচ || |- | ৰুগ্মিণী || মীৰা || |- | চৰিত্ৰম || ৰেনু || |- | ইল্লিকাডুম চেল্লাকাট্টুম || || |- | চোধ্যম || || |- | rowspan=2| ১৯৯০ || মিন্দা পূচাক্কু কল্যাণম || মিনি || |- | কুত্তেত্তন || ৰেৱতী || |- | ১৯৯১ || মে’ দিনম || এলিজাবেথ || |} === তেলেগু === {| class="wikitable sortable" |+ লিচিৰ তেলেগু চলচ্চিত্ৰৰ তালিকা |- ! scope="col" | বছৰ ! scope="col" | নাম ! scope="col" | চৰিত্ৰ ! scope="col" class="unsortable" | মন্তব্য |- | ১৯৮৯ || সাক্ষী || স্বপ্না || |- | rowspan=4| ১৯৯০ || মাগাডু || শ্বেতা || |- | দোষী নিৰ্দোষী || অনুৰাধা || |- | ২০ভা চথাব্দম || ৰাণী || |- | মামাশ্ৰী || ধীৰজা || |- | rowspan=3| ১৯৯১ || আত্মা বন্ধম || শৈলজা || |- | শিৱ শক্তি || কল্যাণী || |- | স্তুৱৰ্টপুৰম দংগালু || বন্দনা || |- | ২০১৮ || চল মোহন ৰংগা || শ্ৰীমতী চুব্ৰামণিয়ম | |} === তামিল === {| class="wikitable sortable" |+ লিচিৰ তামিল চলচ্চিত্ৰৰ তালিকা |- ! scope="col" | বছৰ ! scope="col" | নাম ! scope="col" | চৰিত্ৰ ! scope="col" class="unsortable" | মন্তব্য |- | ১৯৮৬ || বিক্ৰম || প্ৰীতি || |- | ১৯৮৭ || আনন্দ আৰাধনাই || কবিতা || |- | ১৯৮৮ || মানাচুক্কুল মাথাপ্পু || অনিতা || |- | ১৯৯০ || পাগালিলে পৌৰ্ণমী || জয়া || |} === কন্নড় === {| class="wikitable sortable" |+ লিচিৰ কন্নড় চলচ্চিত্ৰৰ তালিকা |- ! scope="col" | বছৰ ! scope="col" | নাম ! scope="col" | চৰিত্ৰ ! scope="col" class="unsortable" | মন্তব্য |- | ১৯৯০ || অশ্বমেধ<ref>{{Cite web |date=2012-01-26 |title='Nothing lasts forever' |url=https://www.deccanherald.com/content/222244/nothing-lasts-forever.html |access-date=2023-06-04 |website=Deccan Herald |language=en |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604101232/https://www.deccanherald.com/content/222244/nothing-lasts-forever.html |url-status=live}}</ref>|| গংগা || গীতালী নামেৰে কৃতিত্ব দিয়া হৈছে |} === হিন্দী === {| class="wikitable sortable" |+ লিচিৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ তালিকা |- ! scope="col" | বছৰ ! scope="col" | নাম ! scope="col" | চৰিত্ৰ ! scope="col" class="unsortable" | মন্তব্য |- |১৯৮৫ || সাগৰ || ৰোজী || |} == তথ্যসূত্ৰ == <references /> ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Lizy Priyadarshan}} *{{IMDb name|0515488|name=Lizy}} *[https://web.archive.org/web/20160304044957/http://en.msidb.org/displayProfile.php?category=actors&artist=Lizzy&limit=70 Lizzy at MSI] (archive copy) [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:মালায়লম চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:তেলুগু চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:তামিল চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:কন্নড় চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] d51z0laxevjugd5ap4luv73f5cgoa3b 0 138631 626461 2026-08-12T07:18:11Z নৰুনা বৰুৱা 44897 নতুন পৃষ্ঠা: {{Use dmy dates|date=February 2019}} {{Use Indian English|date=February 2019}} {{Infobox settlement | name = কুটিয়াদি | native_name = | native_name_lang = মালায়ালম | other_name = | nickname = | settlement_type = গাওঁ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = জনকিক্কাডু উ... 626461 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=February 2019}} {{Use Indian English|date=February 2019}} {{Infobox settlement | name = কুটিয়াদি | native_name = | native_name_lang = মালায়ালম | other_name = | nickname = | settlement_type = গাওঁ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = জনকিক্কাডু উদ্যান | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|11|39|15|N|75|45|14|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag| India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Kozhikode district|Kozhikode]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = India | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 15.23 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 19351 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = 673508 | area_code_type = Telephone code | area_code = | blank3_name_sec1 = [[Legislative assembly]] | blank3_info_sec1 = Kuttiady | footnotes = }} '''কুটিয়াডি ({{lang-en|Kuttiady}})''' [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ কোঝিকোড জিলাৰ অন্যতম বৃহৎ চহৰ। <ref>{{Cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kuttiyadi-vadakara/402/ |title=Kuttiyadi near Vadakara in Kozhikode |website=www.keralatourism.org |language=en |access-date=2026-08-08}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.keralatourism.org/ |title=Kuttiadi in Kozhikode {{!}} Districts of Malabar, Kerala |website=www.keralatourism.org |language=en |access-date=2026-08-08}}</ref> কুটিয়াদি কেৰালাৰ কুটিয়াডি নদীৰ পাৰত অৱস্থিত। চহৰখন পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ ঢালত অৱস্থিত। কুটিয়াডি কেৰালাৰ ১৪০টা বিধানসভা সমষ্টিৰ ভিতৰত অন্যতম। ==জনগাঁথনি == ২০১১ চনৰ [[ভাৰত]]ৰ লোকপিয়ল অনুসৰি, কুটিয়াডি গাঁও পঞ্চায়তৰ মুঠ জনসংখ্যা আছিল ১৯,৩৫১ জন। ইয়াৰে ১০,২৫১ জন পুৰুষ আৰু ৯,৫৫০ জন মহিলা। কুটিয়াডিৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ১১.৫৯% লোকৰ বয়স ৬ বছৰৰ তলত।<ref>{{Cite web |title=Kuttiadi Village Population - Vadakara - Kozhikode, Kerala |url=https://www.census2011.co.in/data/village/627351-kuttiadi-kerala.html |access-date=2025-12-16 |website=www.census2011.co.in}}</ref> কুটিয়াডি চহৰখন কুটিয়াডি, মাৰুথোমকাৰা, চাংগাৰোথ আৰু কায়াক্কোডি—এই চাৰিখন গ্ৰাম পঞ্চায়তৰ সীমাৰ মাজত বিস্তৃত। সেয়েহে কুটিয়াডি চহৰৰ প্ৰকৃত জনসংখ্যা কেৱল কুটিয়াডি পঞ্চায়তৰ জনসংখ্যাৰ সমান বুলি ধৰা নাযায়। কুটিয়াডি পঞ্চায়তে চহৰখনৰ মাত্ৰ প্ৰায় ৫০% অঞ্চলহে সামৰি লৈছে। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Kuttiady}} t8ldgyr50rjvqv5ew3cmf0iwmqrkybk 626462 626461 2026-08-12T07:18:39Z নৰুনা বৰুৱা 44897 626462 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = কুটিয়াদি | native_name = | native_name_lang = মালায়ালম | other_name = | nickname = | settlement_type = গাওঁ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = জনকিক্কাডু উদ্যান | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|11|39|15|N|75|45|14|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag| India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Kozhikode district|Kozhikode]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = India | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 15.23 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 19351 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = 673508 | area_code_type = Telephone code | area_code = | blank3_name_sec1 = [[Legislative assembly]] | blank3_info_sec1 = Kuttiady | footnotes = }} '''কুটিয়াডি ({{lang-en|Kuttiady}})''' [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ কোঝিকোড জিলাৰ অন্যতম বৃহৎ চহৰ। <ref>{{Cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kuttiyadi-vadakara/402/ |title=Kuttiyadi near Vadakara in Kozhikode |website=www.keralatourism.org |language=en |access-date=2026-08-08}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.keralatourism.org/ |title=Kuttiadi in Kozhikode {{!}} Districts of Malabar, Kerala |website=www.keralatourism.org |language=en |access-date=2026-08-08}}</ref> কুটিয়াদি কেৰালাৰ কুটিয়াডি নদীৰ পাৰত অৱস্থিত। চহৰখন পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ ঢালত অৱস্থিত। কুটিয়াডি কেৰালাৰ ১৪০টা বিধানসভা সমষ্টিৰ ভিতৰত অন্যতম। ==জনগাঁথনি == ২০১১ চনৰ [[ভাৰত]]ৰ লোকপিয়ল অনুসৰি, কুটিয়াডি গাঁও পঞ্চায়তৰ মুঠ জনসংখ্যা আছিল ১৯,৩৫১ জন। ইয়াৰে ১০,২৫১ জন পুৰুষ আৰু ৯,৫৫০ জন মহিলা। কুটিয়াডিৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ১১.৫৯% লোকৰ বয়স ৬ বছৰৰ তলত।<ref>{{Cite web |title=Kuttiadi Village Population - Vadakara - Kozhikode, Kerala |url=https://www.census2011.co.in/data/village/627351-kuttiadi-kerala.html |access-date=2025-12-16 |website=www.census2011.co.in}}</ref> কুটিয়াডি চহৰখন কুটিয়াডি, মাৰুথোমকাৰা, চাংগাৰোথ আৰু কায়াক্কোডি—এই চাৰিখন গ্ৰাম পঞ্চায়তৰ সীমাৰ মাজত বিস্তৃত। সেয়েহে কুটিয়াডি চহৰৰ প্ৰকৃত জনসংখ্যা কেৱল কুটিয়াডি পঞ্চায়তৰ জনসংখ্যাৰ সমান বুলি ধৰা নাযায়। কুটিয়াডি পঞ্চায়তে চহৰখনৰ মাত্ৰ প্ৰায় ৫০% অঞ্চলহে সামৰি লৈছে। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Kuttiady}} s3iubo8m110kzfsw5sbsyoftiv1zjkd 626463 626462 2026-08-12T07:20:26Z নৰুনা বৰুৱা 44897 626463 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = কুটিয়াদি | native_name = | native_name_lang = মালায়ালম | other_name = | nickname = | settlement_type = গাওঁ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = জনকিক্কাডু উদ্যান | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = কেৰালাৰ স্থান , ভাৰত | coordinates = {{coord|11|39|15|N|75|45|14|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag| India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = কোজিকোড জিলা | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = India | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 15.23 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 19351 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = 673508 | area_code_type = Telephone code | area_code = | blank3_name_sec1 = [[Legislative assembly]] | blank3_info_sec1 = Kuttiady | footnotes = }} '''কুটিয়াডি ({{lang-en|Kuttiady}})''' [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ কোঝিকোড জিলাৰ অন্যতম বৃহৎ চহৰ। <ref>{{Cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kuttiyadi-vadakara/402/ |title=Kuttiyadi near Vadakara in Kozhikode |website=www.keralatourism.org |language=en |access-date=2026-08-08}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.keralatourism.org/ |title=Kuttiadi in Kozhikode {{!}} Districts of Malabar, Kerala |website=www.keralatourism.org |language=en |access-date=2026-08-08}}</ref> কুটিয়াদি কেৰালাৰ কুটিয়াডি নদীৰ পাৰত অৱস্থিত। চহৰখন পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ ঢালত অৱস্থিত। কুটিয়াডি কেৰালাৰ ১৪০টা বিধানসভা সমষ্টিৰ ভিতৰত অন্যতম। ==জনগাঁথনি == ২০১১ চনৰ [[ভাৰত]]ৰ লোকপিয়ল অনুসৰি, কুটিয়াডি গাঁও পঞ্চায়তৰ মুঠ জনসংখ্যা আছিল ১৯,৩৫১ জন। ইয়াৰে ১০,২৫১ জন পুৰুষ আৰু ৯,৫৫০ জন মহিলা। কুটিয়াডিৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ১১.৫৯% লোকৰ বয়স ৬ বছৰৰ তলত।<ref>{{Cite web |title=Kuttiadi Village Population - Vadakara - Kozhikode, Kerala |url=https://www.census2011.co.in/data/village/627351-kuttiadi-kerala.html |access-date=2025-12-16 |website=www.census2011.co.in}}</ref> কুটিয়াডি চহৰখন কুটিয়াডি, মাৰুথোমকাৰা, চাংগাৰোথ আৰু কায়াক্কোডি—এই চাৰিখন গ্ৰাম পঞ্চায়তৰ সীমাৰ মাজত বিস্তৃত। সেয়েহে কুটিয়াডি চহৰৰ প্ৰকৃত জনসংখ্যা কেৱল কুটিয়াডি পঞ্চায়তৰ জনসংখ্যাৰ সমান বুলি ধৰা নাযায়। কুটিয়াডি পঞ্চায়তে চহৰখনৰ মাত্ৰ প্ৰায় ৫০% অঞ্চলহে সামৰি লৈছে। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Kuttiady}} fd4s2d6zcti7cd1phyzqac0lgajkneo 626464 626463 2026-08-12T07:20:48Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:কেৰালা]] using [[WP:HC|HotCat]] 626464 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = কুটিয়াদি | native_name = | native_name_lang = মালায়ালম | other_name = | nickname = | settlement_type = গাওঁ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = জনকিক্কাডু উদ্যান | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = কেৰালাৰ স্থান , ভাৰত | coordinates = {{coord|11|39|15|N|75|45|14|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag| India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = কোজিকোড জিলা | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = India | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 15.23 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 19351 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = 673508 | area_code_type = Telephone code | area_code = | blank3_name_sec1 = [[Legislative assembly]] | blank3_info_sec1 = Kuttiady | footnotes = }} '''কুটিয়াডি ({{lang-en|Kuttiady}})''' [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ কোঝিকোড জিলাৰ অন্যতম বৃহৎ চহৰ। <ref>{{Cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kuttiyadi-vadakara/402/ |title=Kuttiyadi near Vadakara in Kozhikode |website=www.keralatourism.org |language=en |access-date=2026-08-08}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.keralatourism.org/ |title=Kuttiadi in Kozhikode {{!}} Districts of Malabar, Kerala |website=www.keralatourism.org |language=en |access-date=2026-08-08}}</ref> কুটিয়াদি কেৰালাৰ কুটিয়াডি নদীৰ পাৰত অৱস্থিত। চহৰখন পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ ঢালত অৱস্থিত। কুটিয়াডি কেৰালাৰ ১৪০টা বিধানসভা সমষ্টিৰ ভিতৰত অন্যতম। ==জনগাঁথনি == ২০১১ চনৰ [[ভাৰত]]ৰ লোকপিয়ল অনুসৰি, কুটিয়াডি গাঁও পঞ্চায়তৰ মুঠ জনসংখ্যা আছিল ১৯,৩৫১ জন। ইয়াৰে ১০,২৫১ জন পুৰুষ আৰু ৯,৫৫০ জন মহিলা। কুটিয়াডিৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ১১.৫৯% লোকৰ বয়স ৬ বছৰৰ তলত।<ref>{{Cite web |title=Kuttiadi Village Population - Vadakara - Kozhikode, Kerala |url=https://www.census2011.co.in/data/village/627351-kuttiadi-kerala.html |access-date=2025-12-16 |website=www.census2011.co.in}}</ref> কুটিয়াডি চহৰখন কুটিয়াডি, মাৰুথোমকাৰা, চাংগাৰোথ আৰু কায়াক্কোডি—এই চাৰিখন গ্ৰাম পঞ্চায়তৰ সীমাৰ মাজত বিস্তৃত। সেয়েহে কুটিয়াডি চহৰৰ প্ৰকৃত জনসংখ্যা কেৱল কুটিয়াডি পঞ্চায়তৰ জনসংখ্যাৰ সমান বুলি ধৰা নাযায়। কুটিয়াডি পঞ্চায়তে চহৰখনৰ মাত্ৰ প্ৰায় ৫০% অঞ্চলহে সামৰি লৈছে। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Kuttiady}} [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] 4seqq97sw2nj1q5rolm01b1x4n4e6oh 626465 626464 2026-08-12T07:21:24Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:ভাৰতৰ নগৰ মহানগৰ]] using [[WP:HC|HotCat]] 626465 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = কুটিয়াদি | native_name = | native_name_lang = মালায়ালম | other_name = | nickname = | settlement_type = গাওঁ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = জনকিক্কাডু উদ্যান | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = কেৰালাৰ স্থান , ভাৰত | coordinates = {{coord|11|39|15|N|75|45|14|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag| India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = কোজিকোড জিলা | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = India | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 15.23 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 19351 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = 673508 | area_code_type = Telephone code | area_code = | blank3_name_sec1 = [[Legislative assembly]] | blank3_info_sec1 = Kuttiady | footnotes = }} '''কুটিয়াডি ({{lang-en|Kuttiady}})''' [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ কোঝিকোড জিলাৰ অন্যতম বৃহৎ চহৰ। <ref>{{Cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kuttiyadi-vadakara/402/ |title=Kuttiyadi near Vadakara in Kozhikode |website=www.keralatourism.org |language=en |access-date=2026-08-08}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.keralatourism.org/ |title=Kuttiadi in Kozhikode {{!}} Districts of Malabar, Kerala |website=www.keralatourism.org |language=en |access-date=2026-08-08}}</ref> কুটিয়াদি কেৰালাৰ কুটিয়াডি নদীৰ পাৰত অৱস্থিত। চহৰখন পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ ঢালত অৱস্থিত। কুটিয়াডি কেৰালাৰ ১৪০টা বিধানসভা সমষ্টিৰ ভিতৰত অন্যতম। ==জনগাঁথনি == ২০১১ চনৰ [[ভাৰত]]ৰ লোকপিয়ল অনুসৰি, কুটিয়াডি গাঁও পঞ্চায়তৰ মুঠ জনসংখ্যা আছিল ১৯,৩৫১ জন। ইয়াৰে ১০,২৫১ জন পুৰুষ আৰু ৯,৫৫০ জন মহিলা। কুটিয়াডিৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ১১.৫৯% লোকৰ বয়স ৬ বছৰৰ তলত।<ref>{{Cite web |title=Kuttiadi Village Population - Vadakara - Kozhikode, Kerala |url=https://www.census2011.co.in/data/village/627351-kuttiadi-kerala.html |access-date=2025-12-16 |website=www.census2011.co.in}}</ref> কুটিয়াডি চহৰখন কুটিয়াডি, মাৰুথোমকাৰা, চাংগাৰোথ আৰু কায়াক্কোডি—এই চাৰিখন গ্ৰাম পঞ্চায়তৰ সীমাৰ মাজত বিস্তৃত। সেয়েহে কুটিয়াডি চহৰৰ প্ৰকৃত জনসংখ্যা কেৱল কুটিয়াডি পঞ্চায়তৰ জনসংখ্যাৰ সমান বুলি ধৰা নাযায়। কুটিয়াডি পঞ্চায়তে চহৰখনৰ মাত্ৰ প্ৰায় ৫০% অঞ্চলহে সামৰি লৈছে। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Kuttiady}} [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নগৰ মহানগৰ]] nb3o63w35528px929nw32feopy66xte 626466 626465 2026-08-12T07:23:30Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 626466 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = কুটিয়াদি | native_name = | native_name_lang = মালায়ালম | other_name = | nickname = | settlement_type = গাওঁ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = জনকিক্কাডু উদ্যান | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = কেৰালাৰ স্থান, ভাৰত | coordinates = {{coord|11|39|15|N|75|45|14|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag| India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = কোজিকোড জিলা | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = India | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 15.23 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 19351 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = 673508 | area_code_type = Telephone code | area_code = | blank3_name_sec1 = [[Legislative assembly]] | blank3_info_sec1 = Kuttiady | footnotes = }} '''কুটিয়াডি ({{lang-en|Kuttiady}})''' [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ কোঝিকোড জিলাৰ অন্যতম বৃহৎ চহৰ। <ref>{{Cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kuttiyadi-vadakara/402/ |title=Kuttiyadi near Vadakara in Kozhikode |website=www.keralatourism.org |language=en |access-date=2026-08-08}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.keralatourism.org/ |title=Kuttiadi in Kozhikode {{!}} Districts of Malabar, Kerala |website=www.keralatourism.org |language=en |access-date=2026-08-08}}</ref> কুটিয়াদি কেৰালাৰ কুটিয়াডি নদীৰ পাৰত অৱস্থিত। চহৰখন পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ ঢালত অৱস্থিত। কুটিয়াডি কেৰালাৰ ১৪০টা বিধানসভা সমষ্টিৰ ভিতৰত অন্যতম। ==জনগাঁথনি == ২০১১ চনৰ [[ভাৰত]]ৰ লোকপিয়ল অনুসৰি, কুটিয়াডি গাঁও পঞ্চায়তৰ মুঠ জনসংখ্যা আছিল ১৯,৩৫১ জন। ইয়াৰে ১০,২৫১ জন পুৰুষ আৰু ৯,৫৫০ জন মহিলা। কুটিয়াডিৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ১১.৫৯% লোকৰ বয়স ৬ বছৰৰ তলত।<ref>{{Cite web |title=Kuttiadi Village Population - Vadakara - Kozhikode, Kerala |url=https://www.census2011.co.in/data/village/627351-kuttiadi-kerala.html |access-date=2025-12-16 |website=www.census2011.co.in}}</ref> কুটিয়াডি চহৰখন কুটিয়াডি, মাৰুথোমকাৰা, চাংগাৰোথ আৰু কায়াক্কোডি—এই চাৰিখন গ্ৰাম পঞ্চায়তৰ সীমাৰ মাজত বিস্তৃত। সেয়েহে কুটিয়াডি চহৰৰ প্ৰকৃত জনসংখ্যা কেৱল কুটিয়াডি পঞ্চায়তৰ জনসংখ্যাৰ সমান বুলি ধৰা নাযায়। কুটিয়াডি পঞ্চায়তে চহৰখনৰ মাত্ৰ প্ৰায় ৫০% অঞ্চলহে সামৰি লৈছে। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Kuttiady}} [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নগৰ মহানগৰ]] ixlr2olnuqclzln4kwvid4eswy29t6l 0 138632 626472 2026-08-12T07:37:07Z Kandarpajit Kallol 6257 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox person | name = আন্না ৰাজন | image = Annarajan.png | alt = | caption = ২০২৬ চনত আন্না ৰাজন | birth_name = আন্না ৰেচমা ৰাজন | birth_date = | birth_place = আলুভা, কেৰালা, ভাৰত | alma_mater = চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ইৰ্নাকুলাম... 626472 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = আন্না ৰাজন | image = Annarajan.png | alt = | caption = ২০২৬ চনত আন্না ৰাজন | birth_name = আন্না ৰেচমা ৰাজন | birth_date = | birth_place = আলুভা, কেৰালা, ভাৰত | alma_mater = চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ইৰ্নাকুলাম | occupation = {{hlist|অভিনেত্ৰী}} | years_active = ২০১৭ – বৰ্তমান | notable_works = | spouse = | children = }} '''আন্না ৰেচমা ৰাজন''' এগৰাকী ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী, যিয়ে ঘাইকৈ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰে। ২০১৭ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত ''অংগামালী ডায়েৰীজ'' ছবিৰ জৰিয়তে তেওঁ অভিনয় জীৱনৰ পাতনি মেলে। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == কেৰালাৰ আলুভাত শীবা আৰু কে. চি. ৰাজনৰ ঘৰত আন্না ৰাজনৰ জন্ম হৈছিল। শ্বান নামৰ তেওঁৰ এজন ককায়েক আছে।<ref>{{cite news |author=സുദ്വീപ് |date=16 March 2017 |title=ലിച്ചിയുടെ വില കളയാൻ ആഗ്രഹമില്ല |url=http://manoramaonline.com |accessdate=23 August 2017 |work=Malayala Manorama}}</ref> তেওঁ মুভাট্টুপুঝাৰ নিৰ্মলা স্কুল আৰু তাৰ পিছত আলুভাৰ চেন্ট ফ্ৰাংক চিচ স্কুলত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। পিছলৈ তেওঁ ইৰ্নাকুলামৰ চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা নাৰ্ছিং অধ্যয়ন কৰে। তেওঁ কলেজত পঢ়ি thaka অৱস্থাতে পিতৃৰ বিয়োগ ঘটে। পিতৃৰ আকস্মিক মৃত্যুৰ বাবে পৰিয়ালটোৰ ওপৰত তীব্ৰ আৰ্থিক হেঁচা পৰে আৰু ইয়াৰ ফলত তেওঁ পঢ়ি থকাৰ সময়তে চাকৰিত যোগদান কৰিবলৈ বাধ্য হয়।<ref name=":0">{{Citation |last=Kaumudy |title=A Day with Anna Rajan (Lichy / Angamaly Diaries) {{!}} Day with a Star {{!}} EP 09 {{!}} Part 01 {{!}} Kaumudy TV |date=9 September 2018 |url=https://youtube.com |access-date=12 February 2019}}</ref> == কেৰিয়াৰ == চলচ্চিত্ৰ জগতত প্ৰৱেশ কৰাৰ পূৰ্বে তেওঁ আলুভাৰ ৰাজগিৰি চিকিৎসালয়ত নাৰ্ছ হিচাপে কৰ্মৰত আছিল।<ref name="work">{{cite news |title=Reshma Rajan: Diary of a nurse |url=https://deccanchronicle.com |accessdate=11 September 2018 |work=Deccan Chronicle |date=19 March 2017}}</ref> কেৰালাৰ এটা ডাঙৰ বিজ্ঞাপন ফলকত (hoarding) তেওঁৰ মুখখন দেখি প্ৰযোজক বিজয় বাবু আৰু পৰিচালক লিজো জোচেপপেলিচেৰীয়ে তেওঁক আৱিষ্কাৰ কৰে। তেওঁলোকে তেওঁক ''অংগামালী ডায়েৰীজ''ত ''লিচি'' চৰিত্ৰটোৰ বাবে অডিচন লয়। আন্নাক ধৰি এই ছবিখনৰ জৰিয়তে ৮৬ গৰাকী নতুন মুখক চলচ্চিত্ৰ জগতত চিনাকি কৰাই দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite news |url=https://deccanchronicle.com |title=Reshma Rajan: Diary of a nurse |date=19 March 2017 |work=Deccan Chronicle |access-date=3 April 2017}}</ref> ছবিখনত তেওঁক ৰেচমা ৰাজন নামেৰে কৃতিত্ব দিয়া হৈছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ নিজৰ নাম আন্না ৰাজন বুলি উল্লেখ কৰিবলৈ পছন্দ কৰে।<ref>{{cite news |url=http://kaumudiglobal.com |title=Mohanlal's heroine changing name |work=Kerala Kaumudi |access-date=10 June 2017}}</ref> এই ছবিখনত কৰা সুন্দৰ অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ফিল্মফেয়াৰ এৱাৰ্ডছ ছাউথৰ শ্ৰেষ্ঠ সহকাৰী অভিনেত্ৰী (মালয়ালম) বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Malayalam Nominations for Filmfare Awards South 2018 |url=https://filmfare.com |access-date=12 October 2024}}</ref> তেওঁৰ দ্বিতীয়খন ছবি আছিল লাল জোচে পৰিচালনা কৰা ''ভেলিপাদিন্তে পুস্তকম'' (২০১৭)। য’ত তেওঁ মোহনলালৰ বিপৰীতে মুখ্য অভিনেত্ৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite news |url=http://manoramaonline.com |title=Acting with Mohnanlal a dream come true: Anna Reshma Rajan |work=Malayala Manorama |access-date=24 May 2017}}</ref><ref>{{Cite web |title=ലിച്ചി ഇനി മേരി മിസ്സ്; വിഡിയോ |work=Malayala Manorama |author=സ്വന്തം ലേഖകൻ |date=17 May 2017 |language=ml |url=http://manoramaonline.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525033924/http://manoramaonline.com |archive-date=25 May 2017 }}</ref> ২০১৯ চনত তেওঁ জয়ৰাম অভিনীত ''লোনাপ্পান্তে মামোদীছা'' <ref>{{Cite news |title=Anna Rajan, Kaniha join Jayaram's next |work=The Times of India |url=https://indiatimes.com |access-date=2023-04-05 |issn=0971-8257}}</ref> আৰু মামুট্টীৰ বিপৰীতে ''مधুৰা ৰাজা'' ছবিত অভিনয় কৰে।<ref>{{Cite news |title=Anna Rajan thanks stunt master Peter Hein for helping her in 'Madhura Raja' |work=The Times of India |url=https://indiatimes.com |access-date=2023-04-05 |issn=0971-8257}}</ref> ২০২০ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত একচন ড্ৰামা ছবি ''অয়াপ্পানুম কোচিয়ুম''ত পৃথ্বীৰাজ সুকুমাৰণৰ বিপৰীতে তেওঁ কোচীৰ পত্নী ''ৰুবী''ৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} nxyq9u4h11a9yqdccj08upd22o655la 626473 626472 2026-08-12T07:37:30Z Kandarpajit Kallol 6257 626473 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = আন্না ৰাজন | image = Annarajan.png | alt = | caption = ২০২৬ চনত আন্না ৰাজন | birth_name = আন্না ৰেচমা ৰাজন | birth_date = | birth_place = আলুভা, কেৰালা, ভাৰত | alma_mater = চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ইৰ্নাকুলাম | occupation = {{hlist|অভিনেত্ৰী}} | years_active = ২০১৭ – বৰ্তমান | notable_works = | spouse = | children = }} '''আন্না ৰেচমা ৰাজন''' এগৰাকী ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী, যিয়ে ঘাইকৈ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰে। ২০১৭ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত ''অংগামালী ডায়েৰীজ'' ছবিৰ জৰিয়তে তেওঁ অভিনয় জীৱনৰ পাতনি মেলে। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == কেৰালাৰ আলুভাত শীবা আৰু কে. চি. ৰাজনৰ ঘৰত আন্না ৰাজনৰ জন্ম হৈছিল। শ্বান নামৰ তেওঁৰ এজন ককায়েক আছে।<ref>{{cite news |author=സുദ്വീപ് |date=16 March 2017 |title=ലിച്ചിയുടെ വില കളയാൻ ആഗ്രഹമില്ല |url=http://manoramaonline.com |accessdate=23 August 2017 |work=Malayala Manorama}}</ref> তেওঁ মুভাট্টুপুঝাৰ নিৰ্মলা স্কুল আৰু তাৰ পিছত আলুভাৰ চেন্ট ফ্ৰাংক চিচ স্কুলত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। পিছলৈ তেওঁ ইৰ্নাকুলামৰ চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা নাৰ্ছিং অধ্যয়ন কৰে। তেওঁ কলেজত পঢ়ি থকা অৱস্থাতে পিতৃৰ বিয়োগ ঘটে। পিতৃৰ আকস্মিক মৃত্যুৰ বাবে পৰিয়ালটোৰ ওপৰত তীব্ৰ আৰ্থিক হেঁচা পৰে আৰু ইয়াৰ ফলত তেওঁ পঢ়ি থকাৰ সময়তে চাকৰিত যোগদান কৰিবলৈ বাধ্য হয়।<ref name=":0">{{Citation |last=Kaumudy |title=A Day with Anna Rajan (Lichy / Angamaly Diaries) {{!}} Day with a Star {{!}} EP 09 {{!}} Part 01 {{!}} Kaumudy TV |date=9 September 2018 |url=https://youtube.com |access-date=12 February 2019}}</ref> == কেৰিয়াৰ == চলচ্চিত্ৰ জগতত প্ৰৱেশ কৰাৰ পূৰ্বে তেওঁ আলুভাৰ ৰাজগিৰি চিকিৎসালয়ত নাৰ্ছ হিচাপে কৰ্মৰত আছিল।<ref name="work">{{cite news |title=Reshma Rajan: Diary of a nurse |url=https://deccanchronicle.com |accessdate=11 September 2018 |work=Deccan Chronicle |date=19 March 2017}}</ref> কেৰালাৰ এটা ডাঙৰ বিজ্ঞাপন ফলকত (hoarding) তেওঁৰ মুখখন দেখি প্ৰযোজক বিজয় বাবু আৰু পৰিচালক লিজো জোচেপপেলিচেৰীয়ে তেওঁক আৱিষ্কাৰ কৰে। তেওঁলোকে তেওঁক ''অংগামালী ডায়েৰীজ''ত ''লিচি'' চৰিত্ৰটোৰ বাবে অডিচন লয়। আন্নাক ধৰি এই ছবিখনৰ জৰিয়তে ৮৬ গৰাকী নতুন মুখক চলচ্চিত্ৰ জগতত চিনাকি কৰাই দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite news |url=https://deccanchronicle.com |title=Reshma Rajan: Diary of a nurse |date=19 March 2017 |work=Deccan Chronicle |access-date=3 April 2017}}</ref> ছবিখনত তেওঁক ৰেচমা ৰাজন নামেৰে কৃতিত্ব দিয়া হৈছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ নিজৰ নাম আন্না ৰাজন বুলি উল্লেখ কৰিবলৈ পছন্দ কৰে।<ref>{{cite news |url=http://kaumudiglobal.com |title=Mohanlal's heroine changing name |work=Kerala Kaumudi |access-date=10 June 2017}}</ref> এই ছবিখনত কৰা সুন্দৰ অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ফিল্মফেয়াৰ এৱাৰ্ডছ ছাউথৰ শ্ৰেষ্ঠ সহকাৰী অভিনেত্ৰী (মালয়ালম) বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Malayalam Nominations for Filmfare Awards South 2018 |url=https://filmfare.com |access-date=12 October 2024}}</ref> তেওঁৰ দ্বিতীয়খন ছবি আছিল লাল জোচে পৰিচালনা কৰা ''ভেলিপাদিন্তে পুস্তকম'' (২০১৭)। য’ত তেওঁ মোহনলালৰ বিপৰীতে মুখ্য অভিনেত্ৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite news |url=http://manoramaonline.com |title=Acting with Mohnanlal a dream come true: Anna Reshma Rajan |work=Malayala Manorama |access-date=24 May 2017}}</ref><ref>{{Cite web |title=ലിച്ചി ഇനി മേരി മിസ്സ്; വിഡിയോ |work=Malayala Manorama |author=സ്വന്തം ലേഖകൻ |date=17 May 2017 |language=ml |url=http://manoramaonline.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525033924/http://manoramaonline.com |archive-date=25 May 2017 }}</ref> ২০১৯ চনত তেওঁ জয়ৰাম অভিনীত ''লোনাপ্পান্তে মামোদীছা'' <ref>{{Cite news |title=Anna Rajan, Kaniha join Jayaram's next |work=The Times of India |url=https://indiatimes.com |access-date=2023-04-05 |issn=0971-8257}}</ref> আৰু মামুট্টীৰ বিপৰীতে ''مधুৰা ৰাজা'' ছবিত অভিনয় কৰে।<ref>{{Cite news |title=Anna Rajan thanks stunt master Peter Hein for helping her in 'Madhura Raja' |work=The Times of India |url=https://indiatimes.com |access-date=2023-04-05 |issn=0971-8257}}</ref> ২০২০ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত একচন ড্ৰামা ছবি ''অয়াপ্পানুম কোচিয়ুম''ত পৃথ্বীৰাজ সুকুমাৰণৰ বিপৰীতে তেওঁ কোচীৰ পত্নী ''ৰুবী''ৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} 5mjc6sdwz9mzgstmrlpbepthejnqydy 626474 626473 2026-08-12T07:37:46Z Kandarpajit Kallol 6257 626474 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = আন্না ৰাজন | image = Annarajan.png | alt = | caption = ২০২৬ চনত আন্না ৰাজন | birth_name = আন্না ৰেচমা ৰাজন | birth_date = | birth_place = আলুভা, কেৰালা, ভাৰত | alma_mater = চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ইৰ্নাকুলাম | occupation = {{hlist|অভিনেত্ৰী}} | years_active = ২০১৭ – বৰ্তমান | notable_works = | spouse = | children = }} '''আন্না ৰেচমা ৰাজন''' এগৰাকী ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী, যিয়ে ঘাইকৈ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰে। ২০১৭ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত ''অংগামালী ডায়েৰীজ'' ছবিৰ জৰিয়তে তেওঁ অভিনয় জীৱনৰ পাতনি মেলে। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == [[কেৰালা]]ৰ আলুভাত শীবা আৰু কে. চি. ৰাজনৰ ঘৰত আন্না ৰাজনৰ জন্ম হৈছিল। শ্বান নামৰ তেওঁৰ এজন ককায়েক আছে।<ref>{{cite news |author=സുദ്വീപ് |date=16 March 2017 |title=ലിച്ചിയുടെ വില കളയാൻ ആഗ്രഹമില്ല |url=http://manoramaonline.com |accessdate=23 August 2017 |work=Malayala Manorama}}</ref> তেওঁ মুভাট্টুপুঝাৰ নিৰ্মলা স্কুল আৰু তাৰ পিছত আলুভাৰ চেন্ট ফ্ৰাংক চিচ স্কুলত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। পিছলৈ তেওঁ ইৰ্নাকুলামৰ চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা নাৰ্ছিং অধ্যয়ন কৰে। তেওঁ কলেজত পঢ়ি থকা অৱস্থাতে পিতৃৰ বিয়োগ ঘটে। পিতৃৰ আকস্মিক মৃত্যুৰ বাবে পৰিয়ালটোৰ ওপৰত তীব্ৰ আৰ্থিক হেঁচা পৰে আৰু ইয়াৰ ফলত তেওঁ পঢ়ি থকাৰ সময়তে চাকৰিত যোগদান কৰিবলৈ বাধ্য হয়।<ref name=":0">{{Citation |last=Kaumudy |title=A Day with Anna Rajan (Lichy / Angamaly Diaries) {{!}} Day with a Star {{!}} EP 09 {{!}} Part 01 {{!}} Kaumudy TV |date=9 September 2018 |url=https://youtube.com |access-date=12 February 2019}}</ref> == কেৰিয়াৰ == চলচ্চিত্ৰ জগতত প্ৰৱেশ কৰাৰ পূৰ্বে তেওঁ আলুভাৰ ৰাজগিৰি চিকিৎসালয়ত নাৰ্ছ হিচাপে কৰ্মৰত আছিল।<ref name="work">{{cite news |title=Reshma Rajan: Diary of a nurse |url=https://deccanchronicle.com |accessdate=11 September 2018 |work=Deccan Chronicle |date=19 March 2017}}</ref> কেৰালাৰ এটা ডাঙৰ বিজ্ঞাপন ফলকত (hoarding) তেওঁৰ মুখখন দেখি প্ৰযোজক বিজয় বাবু আৰু পৰিচালক লিজো জোচেপপেলিচেৰীয়ে তেওঁক আৱিষ্কাৰ কৰে। তেওঁলোকে তেওঁক ''অংগামালী ডায়েৰীজ''ত ''লিচি'' চৰিত্ৰটোৰ বাবে অডিচন লয়। আন্নাক ধৰি এই ছবিখনৰ জৰিয়তে ৮৬ গৰাকী নতুন মুখক চলচ্চিত্ৰ জগতত চিনাকি কৰাই দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite news |url=https://deccanchronicle.com |title=Reshma Rajan: Diary of a nurse |date=19 March 2017 |work=Deccan Chronicle |access-date=3 April 2017}}</ref> ছবিখনত তেওঁক ৰেচমা ৰাজন নামেৰে কৃতিত্ব দিয়া হৈছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ নিজৰ নাম আন্না ৰাজন বুলি উল্লেখ কৰিবলৈ পছন্দ কৰে।<ref>{{cite news |url=http://kaumudiglobal.com |title=Mohanlal's heroine changing name |work=Kerala Kaumudi |access-date=10 June 2017}}</ref> এই ছবিখনত কৰা সুন্দৰ অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ফিল্মফেয়াৰ এৱাৰ্ডছ ছাউথৰ শ্ৰেষ্ঠ সহকাৰী অভিনেত্ৰী (মালয়ালম) বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Malayalam Nominations for Filmfare Awards South 2018 |url=https://filmfare.com |access-date=12 October 2024}}</ref> তেওঁৰ দ্বিতীয়খন ছবি আছিল লাল জোচে পৰিচালনা কৰা ''ভেলিপাদিন্তে পুস্তকম'' (২০১৭)। য’ত তেওঁ মোহনলালৰ বিপৰীতে মুখ্য অভিনেত্ৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite news |url=http://manoramaonline.com |title=Acting with Mohnanlal a dream come true: Anna Reshma Rajan |work=Malayala Manorama |access-date=24 May 2017}}</ref><ref>{{Cite web |title=ലിച്ചി ഇനി മേരി മിസ്സ്; വിഡിയോ |work=Malayala Manorama |author=സ്വന്തം ലേഖകൻ |date=17 May 2017 |language=ml |url=http://manoramaonline.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525033924/http://manoramaonline.com |archive-date=25 May 2017 }}</ref> ২০১৯ চনত তেওঁ জয়ৰাম অভিনীত ''লোনাপ্পান্তে মামোদীছা'' <ref>{{Cite news |title=Anna Rajan, Kaniha join Jayaram's next |work=The Times of India |url=https://indiatimes.com |access-date=2023-04-05 |issn=0971-8257}}</ref> আৰু মামুট্টীৰ বিপৰীতে ''مधুৰা ৰাজা'' ছবিত অভিনয় কৰে।<ref>{{Cite news |title=Anna Rajan thanks stunt master Peter Hein for helping her in 'Madhura Raja' |work=The Times of India |url=https://indiatimes.com |access-date=2023-04-05 |issn=0971-8257}}</ref> ২০২০ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত একচন ড্ৰামা ছবি ''অয়াপ্পানুম কোচিয়ুম''ত পৃথ্বীৰাজ সুকুমাৰণৰ বিপৰীতে তেওঁ কোচীৰ পত্নী ''ৰুবী''ৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} 5110d2mwgcx2fb508heixfjyrgt15vk 626475 626474 2026-08-12T07:38:58Z Kandarpajit Kallol 6257 626475 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = আন্না ৰাজন | image = Annarajan.png | alt = | caption = ২০২৬ চনত আন্না ৰাজন | birth_name = আন্না ৰেচমা ৰাজন | birth_date = | birth_place = আলুভা, কেৰালা, ভাৰত | alma_mater = চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ইৰ্নাকুলাম | occupation = {{hlist|অভিনেত্ৰী}} | years_active = ২০১৭ – বৰ্তমান | notable_works = | spouse = | children = }} '''আন্না ৰেচমা ৰাজন''' এগৰাকী ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী, যিয়ে ঘাইকৈ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰে। ২০১৭ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত ''অংগামালী ডায়েৰীজ'' ছবিৰ জৰিয়তে তেওঁ অভিনয় জীৱনৰ পাতনি মেলে। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == [[কেৰালা]]ৰ আলুভাত শীবা আৰু কে. চি. ৰাজনৰ ঘৰত আন্না ৰাজনৰ জন্ম হৈছিল। শ্বান নামৰ তেওঁৰ এজন ককায়েক আছে।<ref>{{cite news |author=സുദ്വീപ് |date=16 March 2017 |title=ലിച്ചിയുടെ വില കളയാൻ ആഗ്രഹമില്ല |url=http://manoramaonline.com |accessdate=23 August 2017 |work=Malayala Manorama}}</ref> তেওঁ মুভাট্টুপুঝাৰ নিৰ্মলা স্কুল আৰু তাৰ পিছত আলুভাৰ চেন্ট ফ্ৰাংক চিচ স্কুলত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। পিছলৈ তেওঁ ইৰ্নাকুলামৰ চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা নাৰ্ছিং অধ্যয়ন কৰে। তেওঁ কলেজত পঢ়ি থকা অৱস্থাতে পিতৃৰ বিয়োগ ঘটে। পিতৃৰ আকস্মিক মৃত্যুৰ বাবে পৰিয়ালটোৰ ওপৰত তীব্ৰ আৰ্থিক হেঁচা পৰে আৰু ইয়াৰ ফলত তেওঁ পঢ়ি থকাৰ সময়তে চাকৰিত যোগদান কৰিবলৈ বাধ্য হয়।<ref name=":0">{{Citation |last=Kaumudy |title=A Day with Anna Rajan (Lichy / Angamaly Diaries) {{!}} Day with a Star {{!}} EP 09 {{!}} Part 01 {{!}} Kaumudy TV |date=9 September 2018 |url=https://youtube.com |access-date=12 February 2019}}</ref> == কেৰিয়াৰ == চলচ্চিত্ৰ জগতত প্ৰৱেশ কৰাৰ পূৰ্বে তেওঁ আলুভাৰ ৰাজগিৰি চিকিৎসালয়ত নাৰ্ছ হিচাপে কৰ্মৰত আছিল।<ref name="work">{{cite news |title=Reshma Rajan: Diary of a nurse |url=https://deccanchronicle.com |accessdate=11 September 2018 |work=Deccan Chronicle |date=19 March 2017}}</ref> কেৰালাৰ এটা ডাঙৰ বিজ্ঞাপন ফলকত তেওঁৰ মুখখন দেখি প্ৰযোজক বিজয় বাবু আৰু পৰিচালক লিজো জোচেপপেলিচেৰীয়ে তেওঁক আৱিষ্কাৰ কৰে। তেওঁলোকে তেওঁক ''অংগামালী ডায়েৰীজ''ত ''লিচি'' চৰিত্ৰটোৰ বাবে অডিচন লয়। আন্নাক ধৰি এই ছবিখনৰ জৰিয়তে ৮৬ গৰাকী নতুন মুখক চলচ্চিত্ৰ জগতত চিনাকি কৰাই দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite news |url=https://deccanchronicle.com |title=Reshma Rajan: Diary of a nurse |date=19 March 2017 |work=Deccan Chronicle |access-date=3 April 2017}}</ref> ছবিখনত তেওঁক ৰেচমা ৰাজন নামেৰে কৃতিত্ব দিয়া হৈছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ নিজৰ নাম আন্না ৰাজন বুলি উল্লেখ কৰিবলৈ পছন্দ কৰে।<ref>{{cite news |url=http://kaumudiglobal.com |title=Mohanlal's heroine changing name |work=Kerala Kaumudi |access-date=10 June 2017}}</ref> এই ছবিখনত কৰা সুন্দৰ অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ফিল্মফেয়াৰ এৱাৰ্ডছ ছাউথৰ শ্ৰেষ্ঠ সহকাৰী অভিনেত্ৰী (মালয়ালম) বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Malayalam Nominations for Filmfare Awards South 2018 |url=https://filmfare.com |access-date=12 October 2024}}</ref> তেওঁৰ দ্বিতীয়খন ছবি আছিল লাল জোচে পৰিচালনা কৰা ''ভেলিপাদিন্তে পুস্তকম'' (২০১৭)। য’ত তেওঁ মোহনলালৰ বিপৰীতে মুখ্য অভিনেত্ৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite news |url=http://manoramaonline.com |title=Acting with Mohnanlal a dream come true: Anna Reshma Rajan |work=Malayala Manorama |access-date=24 May 2017}}</ref><ref>{{Cite web |title=ലിച്ചി ഇനി മേരി മിസ്സ്; വിഡിയോ |work=Malayala Manorama |author=സ്വന്തം ലേഖകൻ |date=17 May 2017 |language=ml |url=http://manoramaonline.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525033924/http://manoramaonline.com |archive-date=25 May 2017 }}</ref> ২০১৯ চনত তেওঁ জয়ৰাম অভিনীত ''লোনাপ্পান্তে মামোদীছা'' <ref>{{Cite news |title=Anna Rajan, Kaniha join Jayaram's next |work=The Times of India |url=https://indiatimes.com |access-date=2023-04-05 |issn=0971-8257}}</ref> আৰু মামুট্টীৰ বিপৰীতে ''মধুৰা ৰাজা'' ছবিত অভিনয় কৰে।<ref>{{Cite news |title=Anna Rajan thanks stunt master Peter Hein for helping her in 'Madhura Raja' |work=The Times of India |url=https://indiatimes.com |access-date=2023-04-05 |issn=0971-8257}}</ref> ২০২০ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত একচন ড্ৰামা ছবি ''অয়াপ্পানুম কোচিয়ুম''ত পৃথ্বীৰাজ সুকুমাৰণৰ বিপৰীতে তেওঁ কোচীৰ পত্নী ''ৰুবী''ৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} n2cwgdmha4ap6zfve2exgkfn1voeh2z 626476 626475 2026-08-12T07:39:50Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 626476 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = আন্না ৰাজন | image = Annarajan.png | alt = | caption = ২০২৬ চনত আন্না ৰাজন | birth_name = আন্না ৰেচমা ৰাজন | birth_date = | birth_place = আলুভা, [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | alma_mater = চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ইৰ্নাকুলাম | occupation = {{hlist|অভিনেত্ৰী}} | years_active = ২০১৭ – বৰ্তমান | notable_works = | spouse = | children = }} '''আন্না ৰেচমা ৰাজন''' এগৰাকী ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী, যিয়ে ঘাইকৈ [[মালয়ালম]] চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰে। ২০১৭ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত ''অংগামালী ডায়েৰীজ'' ছবিৰ জৰিয়তে তেওঁ অভিনয় জীৱনৰ পাতনি মেলে। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == [[কেৰালা]]ৰ আলুভাত শীবা আৰু কে. চি. ৰাজনৰ ঘৰত আন্না ৰাজনৰ জন্ম হৈছিল। শ্বান নামৰ তেওঁৰ এজন ককায়েক আছে।<ref>{{cite news |author=സുദ്വീപ് |date=16 March 2017 |title=ലിച്ചിയുടെ വില കളയാൻ ആഗ്രഹമില്ല |url=http://manoramaonline.com |accessdate=23 August 2017 |work=Malayala Manorama}}</ref> তেওঁ মুভাট্টুপুঝাৰ নিৰ্মলা স্কুল আৰু তাৰ পিছত আলুভাৰ চেন্ট ফ্ৰাংক চিচ স্কুলত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। পিছলৈ তেওঁ ইৰ্নাকুলামৰ চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা নাৰ্ছিং অধ্যয়ন কৰে। তেওঁ কলেজত পঢ়ি থকা অৱস্থাতে পিতৃৰ বিয়োগ ঘটে। পিতৃৰ আকস্মিক মৃত্যুৰ বাবে পৰিয়ালটোৰ ওপৰত তীব্ৰ আৰ্থিক হেঁচা পৰে আৰু ইয়াৰ ফলত তেওঁ পঢ়ি থকাৰ সময়তে চাকৰিত যোগদান কৰিবলৈ বাধ্য হয়।<ref name=":0">{{Citation |last=Kaumudy |title=A Day with Anna Rajan (Lichy / Angamaly Diaries) {{!}} Day with a Star {{!}} EP 09 {{!}} Part 01 {{!}} Kaumudy TV |date=9 September 2018 |url=https://youtube.com |access-date=12 February 2019}}</ref> == কেৰিয়াৰ == চলচ্চিত্ৰ জগতত প্ৰৱেশ কৰাৰ পূৰ্বে তেওঁ আলুভাৰ ৰাজগিৰি চিকিৎসালয়ত নাৰ্ছ হিচাপে কৰ্মৰত আছিল।<ref name="work">{{cite news |title=Reshma Rajan: Diary of a nurse |url=https://deccanchronicle.com |accessdate=11 September 2018 |work=Deccan Chronicle |date=19 March 2017}}</ref> কেৰালাৰ এটা ডাঙৰ বিজ্ঞাপন ফলকত তেওঁৰ মুখখন দেখি প্ৰযোজক বিজয় বাবু আৰু পৰিচালক লিজো জোচেপপেলিচেৰীয়ে তেওঁক আৱিষ্কাৰ কৰে। তেওঁলোকে তেওঁক ''অংগামালী ডায়েৰীজ''ত ''লিচি'' চৰিত্ৰটোৰ বাবে অডিচন লয়। আন্নাক ধৰি এই ছবিখনৰ জৰিয়তে ৮৬ গৰাকী নতুন মুখক চলচ্চিত্ৰ জগতত চিনাকি কৰাই দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite news |url=https://deccanchronicle.com |title=Reshma Rajan: Diary of a nurse |date=19 March 2017 |work=Deccan Chronicle |access-date=3 April 2017}}</ref> ছবিখনত তেওঁক ৰেচমা ৰাজন নামেৰে কৃতিত্ব দিয়া হৈছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ নিজৰ নাম আন্না ৰাজন বুলি উল্লেখ কৰিবলৈ পছন্দ কৰে।<ref>{{cite news |url=http://kaumudiglobal.com |title=Mohanlal's heroine changing name |work=Kerala Kaumudi |access-date=10 June 2017}}</ref> এই ছবিখনত কৰা সুন্দৰ অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ফিল্মফেয়াৰ এৱাৰ্ডছ ছাউথৰ শ্ৰেষ্ঠ সহকাৰী অভিনেত্ৰী (মালয়ালম) বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Malayalam Nominations for Filmfare Awards South 2018 |url=https://filmfare.com |access-date=12 October 2024}}</ref> তেওঁৰ দ্বিতীয়খন ছবি আছিল লাল জোচে পৰিচালনা কৰা ''ভেলিপাদিন্তে পুস্তকম'' (২০১৭)। য’ত তেওঁ মোহনলালৰ বিপৰীতে মুখ্য অভিনেত্ৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite news |url=http://manoramaonline.com |title=Acting with Mohnanlal a dream come true: Anna Reshma Rajan |work=Malayala Manorama |access-date=24 May 2017}}</ref><ref>{{Cite web |title=ലിച്ചി ഇനി മേരി മിസ്സ്; വിഡിയോ |work=Malayala Manorama |author=സ്വന്തം ലേഖകൻ |date=17 May 2017 |language=ml |url=http://manoramaonline.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525033924/http://manoramaonline.com |archive-date=25 May 2017 }}</ref> ২০১৯ চনত তেওঁ জয়ৰাম অভিনীত ''লোনাপ্পান্তে মামোদীছা'' <ref>{{Cite news |title=Anna Rajan, Kaniha join Jayaram's next |work=The Times of India |url=https://indiatimes.com |access-date=2023-04-05 |issn=0971-8257}}</ref> আৰু মামুট্টীৰ বিপৰীতে ''মধুৰা ৰাজা'' ছবিত অভিনয় কৰে।<ref>{{Cite news |title=Anna Rajan thanks stunt master Peter Hein for helping her in 'Madhura Raja' |work=The Times of India |url=https://indiatimes.com |access-date=2023-04-05 |issn=0971-8257}}</ref> ২০২০ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত একচন ড্ৰামা ছবি ''অয়াপ্পানুম কোচিয়ুম''ত পৃথ্বীৰাজ সুকুমাৰণৰ বিপৰীতে তেওঁ কোচীৰ পত্নী ''ৰুবী''ৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} 6rlw2l8amfbu2irfyffwpas3wyjt751 626477 626476 2026-08-12T07:42:02Z Kandarpajit Kallol 6257 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 626477 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = আন্না ৰাজন | image = Annarajan.png | alt = | caption = ২০২৬ চনত আন্না ৰাজন | birth_name = আন্না ৰেচমা ৰাজন | birth_date = | birth_place = আলুভা, [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | alma_mater = চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ইৰ্নাকুলাম | occupation = {{hlist|অভিনেত্ৰী}} | years_active = ২০১৭ – বৰ্তমান | notable_works = | spouse = | children = }} '''আন্না ৰেচমা ৰাজন''' এগৰাকী ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী, যিয়ে ঘাইকৈ [[মালয়ালম]] চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰে। ২০১৭ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত ''অংগামালী ডায়েৰীজ'' ছবিৰ জৰিয়তে তেওঁ অভিনয় জীৱনৰ পাতনি মেলে। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == [[কেৰালা]]ৰ আলুভাত শীবা আৰু কে. চি. ৰাজনৰ ঘৰত আন্না ৰাজনৰ জন্ম হৈছিল। শ্বান নামৰ তেওঁৰ এজন ককায়েক আছে।<ref>{{cite news |author=സുദ്വീപ് |date=16 March 2017 |title=ലിച്ചിയുടെ വില കളയാൻ ആഗ്രഹമില്ല |url=http://manoramaonline.com |accessdate=23 August 2017 |work=Malayala Manorama}}</ref> তেওঁ মুভাট্টুপুঝাৰ নিৰ্মলা স্কুল আৰু তাৰ পিছত আলুভাৰ চেণ্ট ফ্ৰাংক চিচ স্কুলত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। পিছলৈ তেওঁ ইৰ্নাকুলামৰ চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰপৰা নাৰ্ছিং অধ্যয়ন কৰে। তেওঁ কলেজত পঢ়ি থকা অৱস্থাতে পিতৃৰ বিয়োগ ঘটে। পিতৃৰ আকস্মিক মৃত্যুৰ বাবে পৰিয়ালটোৰ ওপৰত তীব্ৰ আৰ্থিক হেঁচা পৰে আৰু ইয়াৰ ফলত তেওঁ পঢ়ি থকাৰ সময়তে চাকৰিত যোগদান কৰিবলৈ বাধ্য হয়।<ref name=":0">{{Citation |last=Kaumudy |title=A Day with Anna Rajan (Lichy / Angamaly Diaries) {{!}} Day with a Star {{!}} EP 09 {{!}} Part 01 {{!}} Kaumudy TV |date=9 September 2018 |url=https://youtube.com |access-date=12 February 2019}}</ref> == কেৰিয়াৰ == চলচ্চিত্ৰ জগতত প্ৰৱেশ কৰাৰ পূৰ্বে তেওঁ আলুভাৰ ৰাজগিৰি চিকিৎসালয়ত নাৰ্ছ হিচাপে কৰ্মৰত আছিল।<ref name="work">{{cite news |title=Reshma Rajan: Diary of a nurse |url=https://deccanchronicle.com |accessdate=11 September 2018 |work=Deccan Chronicle |date=19 March 2017}}</ref> কেৰালাৰ এটা ডাঙৰ বিজ্ঞাপন ফলকত তেওঁৰ মুখখন দেখি প্ৰযোজক বিজয় বাবু আৰু পৰিচালক লিজো জোচেপপেলিচেৰীয়ে তেওঁক আৱিষ্কাৰ কৰে। তেওঁলোকে তেওঁক ''অংগামালী ডায়েৰীজ''ত ''লিচি'' চৰিত্ৰটোৰ বাবে অডিচন লয়। আন্নাক ধৰি এই ছবিখনৰ জৰিয়তে ৮৬ গৰাকী নতুন মুখক চলচ্চিত্ৰ জগতত চিনাকি কৰাই দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite news |url=https://deccanchronicle.com |title=Reshma Rajan: Diary of a nurse |date=19 March 2017 |work=Deccan Chronicle |access-date=3 April 2017}}</ref> ছবিখনত তেওঁক ৰেচমা ৰাজন নামেৰে কৃতিত্ব দিয়া হৈছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ নিজৰ নাম আন্না ৰাজন বুলি উল্লেখ কৰিবলৈ পছন্দ কৰে।<ref>{{cite news |url=http://kaumudiglobal.com |title=Mohanlal's heroine changing name |work=Kerala Kaumudi |access-date=10 June 2017}}</ref> এই ছবিখনত কৰা সুন্দৰ অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ফিল্মফেয়াৰ এৱাৰ্ডছ ছাউথৰ শ্ৰেষ্ঠ সহকাৰী অভিনেত্ৰী (মালয়ালম) বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Malayalam Nominations for Filmfare Awards South 2018 |url=https://filmfare.com |access-date=12 October 2024}}</ref> তেওঁৰ দ্বিতীয়খন ছবি আছিল লাল জোচে পৰিচালনা কৰা ''ভেলিপাদিন্তে পুস্তকম'' (২০১৭)। য’ত তেওঁ মোহনলালৰ বিপৰীতে মুখ্য অভিনেত্ৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite news |url=http://manoramaonline.com |title=Acting with Mohnanlal a dream come true: Anna Reshma Rajan |work=Malayala Manorama |access-date=24 May 2017}}</ref><ref>{{Cite web |title=ലിച്ചി ഇനി മേരി മിസ്സ്; വിഡിയോ |work=Malayala Manorama |author=സ്വന്തം ലേഖകൻ |date=17 May 2017 |language=ml |url=http://manoramaonline.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525033924/http://manoramaonline.com |archive-date=25 May 2017 }}</ref> ২০১৯ চনত তেওঁ জয়ৰাম অভিনীত ''লোনাপ্পান্তে মামোদীছা'' <ref>{{Cite news |title=Anna Rajan, Kaniha join Jayaram's next |work=The Times of India |url=https://indiatimes.com |access-date=2023-04-05 |issn=0971-8257}}</ref> আৰু মামুট্টীৰ বিপৰীতে ''মধুৰা ৰাজা'' ছবিত অভিনয় কৰে।<ref>{{Cite news |title=Anna Rajan thanks stunt master Peter Hein for helping her in 'Madhura Raja' |work=The Times of India |url=https://indiatimes.com |access-date=2023-04-05 |issn=0971-8257}}</ref> ২০২০ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত একচন ড্ৰামা ছবি ''অয়াপ্পানুম কোচিয়ুম''ত পৃথ্বীৰাজ সুকুমাৰণৰ বিপৰীতে তেওঁ কোচীৰ পত্নী ''ৰুবী''ৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] kqyd5afcilngxyue5h4u0276cbo4axc 626478 626477 2026-08-12T07:42:34Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 626478 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = আন্না ৰাজন | image = Annarajan.png | alt = | caption = ২০২৬ চনত আন্না ৰাজন | birth_name = আন্না ৰেচমা ৰাজন | birth_date = | birth_place = আলুভা, [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | alma_mater = চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ইৰ্নাকুলাম | occupation = {{hlist|অভিনেত্ৰী}} | years_active = ২০১৭ – বৰ্তমান | notable_works = | spouse = | children = }} '''আন্না ৰেশ্মা ৰাজন''' এগৰাকী ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী, যিয়ে ঘাইকৈ [[মালয়ালম]] চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰে। ২০১৭ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত ''অংগামালী ডায়েৰীজ'' ছবিৰ জৰিয়তে তেওঁ অভিনয় জীৱনৰ পাতনি মেলে। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == [[কেৰালা]]ৰ আলুভাত শীবা আৰু কে. চি. ৰাজনৰ ঘৰত আন্না ৰাজনৰ জন্ম হৈছিল। শ্বান নামৰ তেওঁৰ এজন ককায়েক আছে।<ref>{{cite news |author=സുദ്വീപ് |date=16 March 2017 |title=ലിച്ചിയുടെ വില കളയാൻ ആഗ്രഹമില്ല |url=http://manoramaonline.com |accessdate=23 August 2017 |work=Malayala Manorama}}</ref> তেওঁ মুভাট্টুপুঝাৰ নিৰ্মলা স্কুল আৰু তাৰ পিছত আলুভাৰ চেণ্ট ফ্ৰাংক চিচ স্কুলত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। পিছলৈ তেওঁ ইৰ্নাকুলামৰ চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰপৰা নাৰ্ছিং অধ্যয়ন কৰে। তেওঁ কলেজত পঢ়ি থকা অৱস্থাতে পিতৃৰ বিয়োগ ঘটে। পিতৃৰ আকস্মিক মৃত্যুৰ বাবে পৰিয়ালটোৰ ওপৰত তীব্ৰ আৰ্থিক হেঁচা পৰে আৰু ইয়াৰ ফলত তেওঁ পঢ়ি থকাৰ সময়তে চাকৰিত যোগদান কৰিবলৈ বাধ্য হয়।<ref name=":0">{{Citation |last=Kaumudy |title=A Day with Anna Rajan (Lichy / Angamaly Diaries) {{!}} Day with a Star {{!}} EP 09 {{!}} Part 01 {{!}} Kaumudy TV |date=9 September 2018 |url=https://youtube.com |access-date=12 February 2019}}</ref> == কেৰিয়াৰ == চলচ্চিত্ৰ জগতত প্ৰৱেশ কৰাৰ পূৰ্বে তেওঁ আলুভাৰ ৰাজগিৰি চিকিৎসালয়ত নাৰ্ছ হিচাপে কৰ্মৰত আছিল।<ref name="work">{{cite news |title=Reshma Rajan: Diary of a nurse |url=https://deccanchronicle.com |accessdate=11 September 2018 |work=Deccan Chronicle |date=19 March 2017}}</ref> কেৰালাৰ এটা ডাঙৰ বিজ্ঞাপন ফলকত তেওঁৰ মুখখন দেখি প্ৰযোজক বিজয় বাবু আৰু পৰিচালক লিজো জোচেপপেলিচেৰীয়ে তেওঁক আৱিষ্কাৰ কৰে। তেওঁলোকে তেওঁক ''অংগামালী ডায়েৰীজ''ত ''লিচি'' চৰিত্ৰটোৰ বাবে অডিচন লয়। আন্নাক ধৰি এই ছবিখনৰ জৰিয়তে ৮৬ গৰাকী নতুন মুখক চলচ্চিত্ৰ জগতত চিনাকি কৰাই দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite news |url=https://deccanchronicle.com |title=Reshma Rajan: Diary of a nurse |date=19 March 2017 |work=Deccan Chronicle |access-date=3 April 2017}}</ref> ছবিখনত তেওঁক ৰেচমা ৰাজন নামেৰে কৃতিত্ব দিয়া হৈছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ নিজৰ নাম আন্না ৰাজন বুলি উল্লেখ কৰিবলৈ পছন্দ কৰে।<ref>{{cite news |url=http://kaumudiglobal.com |title=Mohanlal's heroine changing name |work=Kerala Kaumudi |access-date=10 June 2017}}</ref> এই ছবিখনত কৰা সুন্দৰ অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ফিল্মফেয়াৰ এৱাৰ্ডছ ছাউথৰ শ্ৰেষ্ঠ সহকাৰী অভিনেত্ৰী (মালয়ালম) বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Malayalam Nominations for Filmfare Awards South 2018 |url=https://filmfare.com |access-date=12 October 2024}}</ref> তেওঁৰ দ্বিতীয়খন ছবি আছিল লাল জোচে পৰিচালনা কৰা ''ভেলিপাদিন্তে পুস্তকম'' (২০১৭)। য’ত তেওঁ মোহনলালৰ বিপৰীতে মুখ্য অভিনেত্ৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite news |url=http://manoramaonline.com |title=Acting with Mohnanlal a dream come true: Anna Reshma Rajan |work=Malayala Manorama |access-date=24 May 2017}}</ref><ref>{{Cite web |title=ലിച്ചി ഇനി മേരി മിസ്സ്; വിഡിയോ |work=Malayala Manorama |author=സ്വന്തം ലേഖകൻ |date=17 May 2017 |language=ml |url=http://manoramaonline.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525033924/http://manoramaonline.com |archive-date=25 May 2017 }}</ref> ২০১৯ চনত তেওঁ জয়ৰাম অভিনীত ''লোনাপ্পান্তে মামোদীছা'' <ref>{{Cite news |title=Anna Rajan, Kaniha join Jayaram's next |work=The Times of India |url=https://indiatimes.com |access-date=2023-04-05 |issn=0971-8257}}</ref> আৰু মামুট্টীৰ বিপৰীতে ''মধুৰা ৰাজা'' ছবিত অভিনয় কৰে।<ref>{{Cite news |title=Anna Rajan thanks stunt master Peter Hein for helping her in 'Madhura Raja' |work=The Times of India |url=https://indiatimes.com |access-date=2023-04-05 |issn=0971-8257}}</ref> ২০২০ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত একচন ড্ৰামা ছবি ''অয়াপ্পানুম কোচিয়ুম''ত পৃথ্বীৰাজ সুকুমাৰণৰ বিপৰীতে তেওঁ কোচীৰ পত্নী ''ৰুবী''ৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] dlsuxtae03wsuthxo909r15fw7i7mip 626479 626478 2026-08-12T07:43:37Z Kandarpajit Kallol 6257 626479 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = আন্না ৰাজন | image = Annarajan.png | alt = | caption = ২০২৬ চনত আন্না ৰাজন | birth_name = আন্না ৰেচমা ৰাজন | birth_date = | birth_place = আলুভা, [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | alma_mater = চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ইৰ্নাকুলাম | occupation = {{hlist|অভিনেত্ৰী}} | years_active = ২০১৭ – বৰ্তমান | notable_works = | spouse = | children = }} '''আন্না ৰেশ্মা ৰাজন''' এগৰাকী ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী, যিয়ে ঘাইকৈ [[মালয়ালম]] চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰে। ২০১৭ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত ''অংগামালী ডায়েৰীজ'' ছবিৰ জৰিয়তে তেওঁ অভিনয় জীৱনৰ পাতনি মেলে। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == [[কেৰালা]]ৰ আলুভাত শীবা আৰু কে. চি. ৰাজনৰ ঘৰত আন্না ৰাজনৰ জন্ম হৈছিল। শ্বান নামৰ তেওঁৰ এজন ককায়েক আছে।<ref>{{cite news |author=സുദ്വീപ് |date=16 March 2017 |title=ലിച്ചിയുടെ വില കളയാൻ ആഗ്രഹമില്ല |url=http://manoramaonline.com |accessdate=23 August 2017 |work=Malayala Manorama}}</ref> তেওঁ মুভাট্টুপুঝাৰ নিৰ্মলা স্কুল আৰু তাৰ পিছত আলুভাৰ চেণ্ট ফ্ৰাংক চিচ স্কুলত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। পিছলৈ তেওঁ ইৰ্নাকুলামৰ চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰপৰা নাৰ্ছিং অধ্যয়ন কৰে। তেওঁ কলেজত পঢ়ি থকা অৱস্থাতে পিতৃৰ বিয়োগ ঘটে। পিতৃৰ আকস্মিক মৃত্যুৰ বাবে পৰিয়ালটোৰ ওপৰত তীব্ৰ আৰ্থিক হেঁচা পৰে আৰু ইয়াৰ ফলত তেওঁ পঢ়ি থকাৰ সময়তে চাকৰিত যোগদান কৰিবলৈ বাধ্য হয়।<ref name=":0">{{Citation |last=Kaumudy |title=A Day with Anna Rajan (Lichy / Angamaly Diaries) {{!}} Day with a Star {{!}} EP 09 {{!}} Part 01 {{!}} Kaumudy TV |date=9 September 2018 |url=https://youtube.com |access-date=12 February 2019}}</ref> == কেৰিয়াৰ == চলচ্চিত্ৰ জগতত প্ৰৱেশ কৰাৰ পূৰ্বে তেওঁ আলুভাৰ ৰাজগিৰি চিকিৎসালয়ত নাৰ্ছ হিচাপে কৰ্মৰত আছিল।<ref name="work">{{cite news |title=Reshma Rajan: Diary of a nurse |url=https://deccanchronicle.com |accessdate=11 September 2018 |work=Deccan Chronicle |date=19 March 2017}}</ref> কেৰালাৰ এটা ডাঙৰ বিজ্ঞাপন ফলকত তেওঁৰ মুখখন দেখি প্ৰযোজক বিজয় বাবু আৰু পৰিচালক লিজো জোচেপপেলিচেৰীয়ে তেওঁক আৱিষ্কাৰ কৰে। তেওঁলোকে তেওঁক ''অংগামালী ডায়েৰীজ''ত ''লিচি'' চৰিত্ৰটোৰ বাবে অডিচন লয়। আন্নাক ধৰি এই ছবিখনৰ জৰিয়তে ৮৬ গৰাকী নতুন মুখক চলচ্চিত্ৰ জগতত চিনাকি কৰাই দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite news |url=https://deccanchronicle.com |title=Reshma Rajan: Diary of a nurse |date=19 March 2017 |work=Deccan Chronicle |access-date=3 April 2017}}</ref> ছবিখনত তেওঁক ৰেচমা ৰাজন নামেৰে কৃতিত্ব দিয়া হৈছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ নিজৰ নাম আন্না ৰাজন বুলি উল্লেখ কৰিবলৈ পছন্দ কৰে।<ref>{{cite news |url=http://kaumudiglobal.com |title=Mohanlal's heroine changing name |work=Kerala Kaumudi |access-date=10 June 2017}}</ref> এই ছবিখনত কৰা সুন্দৰ অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ফিল্মফেয়াৰ এৱাৰ্ডছ ছাউথৰ শ্ৰেষ্ঠ সহকাৰী অভিনেত্ৰী (মালয়ালম) বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Malayalam Nominations for Filmfare Awards South 2018 |url=https://filmfare.com |access-date=12 October 2024}}</ref> তেওঁৰ দ্বিতীয়খন ছবি আছিল লাল জোচে পৰিচালনা কৰা ''ভেলিপাদিন্তে পুস্তকম'' (২০১৭)। য’ত তেওঁ মোহনলালৰ বিপৰীতে মুখ্য অভিনেত্ৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite news |url=http://manoramaonline.com |title=Acting with Mohnanlal a dream come true: Anna Reshma Rajan |work=Malayala Manorama |access-date=24 May 2017}}</ref><ref>{{Cite web |title=ലിച്ചി ഇനി മേരി മിസ്സ്; വിഡിയോ |work=Malayala Manorama |author=സ്വന്തം ലേഖകൻ |date=17 May 2017 |language=ml |url=http://manoramaonline.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525033924/http://manoramaonline.com |archive-date=25 May 2017 }}</ref> ২০১৯ চনত তেওঁ জয়ৰাম অভিনীত ''লোনাপ্পান্তে মামোদীছা'' <ref>{{Cite news |title=Anna Rajan, Kaniha join Jayaram's next |work=The Times of India |url=https://indiatimes.com |access-date=2023-04-05 |issn=0971-8257}}</ref> আৰু মামুট্টীৰ বিপৰীতে ''মধুৰা ৰাজা'' ছবিত অভিনয় কৰে।<ref>{{Cite news |title=Anna Rajan thanks stunt master Peter Hein for helping her in 'Madhura Raja' |work=The Times of India |url=https://indiatimes.com |access-date=2023-04-05 |issn=0971-8257}}</ref> ২০২০ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত একচন ড্ৰামা ছবি ''অয়াপ্পানুম কোচিয়ুম''ত পৃথ্বীৰাজ সুকুমাৰণৰ বিপৰীতে তেওঁ কোচীৰ পত্নী ''ৰুবী''ৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। == চলচ্চিত্ৰপঞ্জী == {| class="wikitable sortable" ! বছৰ !! নাম !! চৰিত্ৰ !! class="unsortable" | মন্তব্য |- | rowspan=2 | ২০১৭ || ''অংগামালী ডায়েৰীজ'' || লিচি || ৰেচমা ৰাজন নামেৰে কৃতিত্ব দিয়া হৈছিল<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/lichi-from-angamaly-diaries-joins-madhura-raja-team/articleshow/66651292.cms |title=Lichi from 'Angamaly Diaries' joins 'Madhura Raja' team - Times of India |website=The Times of India|date=16 November 2018 }}</ref> |- | ''ভেলিপাদিন্তে পুস্তকম'' || মেৰী ||<ref>{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/lichy-plays-a-teacher-again-this-time-as-mohanlals-heroine/articleshow/58206846.cms |title='Lichy' plays a teacher again, this time as Mohanlal's heroine! |newspaper=The Times of India |date=17 April 2017 |first=Deepa |last=Soman |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170419154839/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/lichy-plays-a-teacher-again-this-time-as-mohanlals-heroine/articleshow/58206846.cms |archive-date=19 April 2017 }}</ref> |- | ২০১৮ || ''মিলিশিয়া'' || শিক্ষয়িত্ৰী || চুটি ছবি |- | rowspan=4 | ২০১৯ || ''লোনাপ্পান্তে মামোদীছা'' || লীনা || |- | ''مधুৰা ৰাজা'' || লিচি || |- | ''সচিন'' || অঞ্জলি ||<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/dhyan-sreenivasan-anna-rajan-and-aju-varghese-starrer-sachins-song-kanneer-meghangal-released/articleshow/70176179.cms |title=Dhyan Sreenivasan, Anna Rajan and Aju Varghese starrer 'Sachin's' song 'Kanneer Meghangal' released - Times of India |website=The Times of India|date=11 July 2019 }}</ref> |- | ''স্বৰ্ণমৎস্যংগল'' || || |- | rowspan=2 | ২০২০ || ''অয়াপ্পানুম কোচিয়ুম'' || ৰুবী কোশী কুৰিয়ান || |- | ''ৱাণ্ডাৰ ৱমেন বিদ্যা'' || বিদ্যা || চুটি ছবি<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/wonder-woman-vidhya-urges-not-to-stock-up-things-during-lockdown/articleshow/74824581.cms |title='Wonder Woman Vidhya' urges not to stock up things during lockdown - Times of India |website=The Times of India|date=26 March 2020 }}</ref> |- | rowspan=2 | ২০২২ || ''ৰণ্ডু'' || মাৰ্চী ||<ref>{{Cite web |title=Vishnu Unnikrishnan, Anna Rajan join Randu |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2020/jul/03/vishnu-unnikrishnan-anna-rajan-join-randu-2164540.html |access-date=2023-04-04 |website=The New Indian Express|date=3 July 2020 }}</ref> |- | ''থিৰিমালী'' || জানসী ||<ref>{{Cite web |title=Thirimali Movie review: Meandering through the path to nowhere |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-reviews/2022/01/27/rajiv-shetty-thirimali-movie-review.html |access-date=2023-04-05 |website=OnManorama}}</ref> |- | ২০২৪ || ''কুডুম্ব স্ত্ৰীয়ুম কুঞ্জাডুম'' || ক্লাৰা চানী ||<ref>{{Cite news |date=2024-05-26 |title=Dhyan Sreenivasan's comedy-drama 'Kudumbasthreeyum Kunjadum' gets a release date |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/dhyan-sreenivasans-comedy-drama-kudumbasthreeyum-kunjadum-gets-a-release-date/articleshow/110436132.cms |access-date=2024-05-27 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> |- | rowspan="1" | २०२५ | ''ডেভিদ'' | স্বয়ং | কেমিঅ’ উপস্থিতি<ref>{{Cite web |title=Daveed On OTT: Know Release Date, Streaming Platform, Plot And More Details Of Antony Varghese Starrer |url=https://www.freepressjournal.in/entertainment/daveed-on-ott-know-release-date-streaming-platform-plot-and-more-details-of-antony-varghese-starrer |access-date=2025-04-17 |website=Free Press Journal |language=en}}</ref> |- | ২০২৬ | ''জেইলাৰ ২'' | {{TBA}} | তামিল ছবিত আত্মপ্ৰকাশ<ref>{{Cite web |last=Features |first=C. E. |date=2025-05-14 |title=Anna Raajan joins Rajinikanth's Jailer 2 |url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/May/14/anna-raajan-joins-rajinikanths-jailer-2 |access-date=2025-05-14 |website=Cinema Express |language=en}}</ref> |} == বঁটা আৰু মনোনয়ন == ;ফিল্মফেয়াৰ এৱাৰ্ডছ চাউথ * ২০১৮: মনোনীত - শ্ৰেষ্ঠ সহকাৰী অভিনেত্ৰী (মালয়ালম) – ''অংগamালী ডায়েৰীজ'' ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] q5a88n7634q6cm1va1adhpgp8deuqg4 626480 626479 2026-08-12T07:44:11Z Kandarpajit Kallol 6257 626480 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = আন্না ৰাজন | image = Annarajan.png | alt = | caption = ২০২৬ চনত আন্না ৰাজন | birth_name = আন্না ৰেচমা ৰাজন | birth_date = | birth_place = আলুভা, [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | alma_mater = চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ইৰ্নাকুলাম | occupation = {{hlist|অভিনেত্ৰী}} | years_active = ২০১৭ – বৰ্তমান | notable_works = | spouse = | children = }} '''আন্না ৰেশ্মা ৰাজন''' এগৰাকী ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী, যিয়ে ঘাইকৈ [[মালয়ালম]] চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰে। ২০১৭ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত ''অংগামালী ডায়েৰীজ'' ছবিৰ জৰিয়তে তেওঁ অভিনয় জীৱনৰ পাতনি মেলে। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == [[কেৰালা]]ৰ আলুভাত শীবা আৰু কে. চি. ৰাজনৰ ঘৰত আন্না ৰাজনৰ জন্ম হৈছিল। শ্বান নামৰ তেওঁৰ এজন ককায়েক আছে।<ref>{{cite news |author=സുദ്വീപ് |date=16 March 2017 |title=ലിച്ചിയുടെ വില കളയാൻ ആഗ്രഹമില്ല |url=http://manoramaonline.com |accessdate=23 August 2017 |work=Malayala Manorama}}</ref> তেওঁ মুভাট্টুপুঝাৰ নিৰ্মলা স্কুল আৰু তাৰ পিছত আলুভাৰ চেণ্ট ফ্ৰাংক চিচ স্কুলত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। পিছলৈ তেওঁ ইৰ্নাকুলামৰ চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰপৰা নাৰ্ছিং অধ্যয়ন কৰে। তেওঁ কলেজত পঢ়ি থকা অৱস্থাতে পিতৃৰ বিয়োগ ঘটে। পিতৃৰ আকস্মিক মৃত্যুৰ বাবে পৰিয়ালটোৰ ওপৰত তীব্ৰ আৰ্থিক হেঁচা পৰে আৰু ইয়াৰ ফলত তেওঁ পঢ়ি থকাৰ সময়তে চাকৰিত যোগদান কৰিবলৈ বাধ্য হয়।<ref name=":0">{{Citation |last=Kaumudy |title=A Day with Anna Rajan (Lichy / Angamaly Diaries) {{!}} Day with a Star {{!}} EP 09 {{!}} Part 01 {{!}} Kaumudy TV |date=9 September 2018 |url=https://youtube.com |access-date=12 February 2019}}</ref> == কেৰিয়াৰ == চলচ্চিত্ৰ জগতত প্ৰৱেশ কৰাৰ পূৰ্বে তেওঁ আলুভাৰ ৰাজগিৰি চিকিৎসালয়ত নাৰ্ছ হিচাপে কৰ্মৰত আছিল।<ref name="work">{{cite news |title=Reshma Rajan: Diary of a nurse |url=https://deccanchronicle.com |accessdate=11 September 2018 |work=Deccan Chronicle |date=19 March 2017}}</ref> কেৰালাৰ এটা ডাঙৰ বিজ্ঞাপন ফলকত তেওঁৰ মুখখন দেখি প্ৰযোজক বিজয় বাবু আৰু পৰিচালক লিজো জোচেপপেলিচেৰীয়ে তেওঁক আৱিষ্কাৰ কৰে। তেওঁলোকে তেওঁক ''অংগামালী ডায়েৰীজ''ত ''লিচি'' চৰিত্ৰটোৰ বাবে অডিচন লয়। আন্নাক ধৰি এই ছবিখনৰ জৰিয়তে ৮৬ গৰাকী নতুন মুখক চলচ্চিত্ৰ জগতত চিনাকি কৰাই দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite news |url=https://deccanchronicle.com |title=Reshma Rajan: Diary of a nurse |date=19 March 2017 |work=Deccan Chronicle |access-date=3 April 2017}}</ref> ছবিখনত তেওঁক ৰেচমা ৰাজন নামেৰে কৃতিত্ব দিয়া হৈছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ নিজৰ নাম আন্না ৰাজন বুলি উল্লেখ কৰিবলৈ পছন্দ কৰে।<ref>{{cite news |url=http://kaumudiglobal.com |title=Mohanlal's heroine changing name |work=Kerala Kaumudi |access-date=10 June 2017}}</ref> এই ছবিখনত কৰা সুন্দৰ অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ফিল্মফেয়াৰ এৱাৰ্ডছ ছাউথৰ শ্ৰেষ্ঠ সহকাৰী অভিনেত্ৰী (মালয়ালম) বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Malayalam Nominations for Filmfare Awards South 2018 |url=https://filmfare.com |access-date=12 October 2024}}</ref> তেওঁৰ দ্বিতীয়খন ছবি আছিল লাল জোচে পৰিচালনা কৰা ''ভেলিপাদিন্তে পুস্তকম'' (২০১৭)। য’ত তেওঁ মোহনলালৰ বিপৰীতে মুখ্য অভিনেত্ৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite news |url=http://manoramaonline.com |title=Acting with Mohnanlal a dream come true: Anna Reshma Rajan |work=Malayala Manorama |access-date=24 May 2017}}</ref><ref>{{Cite web |title=ലിച്ചി ഇനി മേരി മിസ്സ്; വിഡിയോ |work=Malayala Manorama |author=സ്വന്തം ലേഖകൻ |date=17 May 2017 |language=ml |url=http://manoramaonline.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525033924/http://manoramaonline.com |archive-date=25 May 2017 }}</ref> ২০১৯ চনত তেওঁ জয়ৰাম অভিনীত ''লোনাপ্পান্তে মামোদীছা'' <ref>{{Cite news |title=Anna Rajan, Kaniha join Jayaram's next |work=The Times of India |url=https://indiatimes.com |access-date=2023-04-05 |issn=0971-8257}}</ref> আৰু মামুট্টীৰ বিপৰীতে ''মধুৰা ৰাজা'' ছবিত অভিনয় কৰে।<ref>{{Cite news |title=Anna Rajan thanks stunt master Peter Hein for helping her in 'Madhura Raja' |work=The Times of India |url=https://indiatimes.com |access-date=2023-04-05 |issn=0971-8257}}</ref> ২০২০ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত একচন ড্ৰামা ছবি ''অয়াপ্পানুম কোচিয়ুম''ত পৃথ্বীৰাজ সুকুমাৰণৰ বিপৰীতে তেওঁ কোচীৰ পত্নী ''ৰুবী''ৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। == চলচ্চিত্ৰপঞ্জী == {| class="wikitable sortable" ! বছৰ !! নাম !! চৰিত্ৰ !! class="unsortable" | মন্তব্য |- | rowspan=2 | ২০১৭ || ''অংগামালী ডায়েৰীজ'' || লিচি || ৰেচমা ৰাজন নামেৰে কৃতিত্ব দিয়া হৈছিল<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/lichi-from-angamaly-diaries-joins-madhura-raja-team/articleshow/66651292.cms |title=Lichi from 'Angamaly Diaries' joins 'Madhura Raja' team - Times of India |website=The Times of India|date=16 November 2018 }}</ref> |- | ''ভেলিপাদিন্তে পুস্তকম'' || মেৰী ||<ref>{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/lichy-plays-a-teacher-again-this-time-as-mohanlals-heroine/articleshow/58206846.cms |title='Lichy' plays a teacher again, this time as Mohanlal's heroine! |newspaper=The Times of India |date=17 April 2017 |first=Deepa |last=Soman |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170419154839/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/lichy-plays-a-teacher-again-this-time-as-mohanlals-heroine/articleshow/58206846.cms |archive-date=19 April 2017 }}</ref> |- | ২০১৮ || ''মিলিশিয়া'' || শিক্ষয়িত্ৰী || চুটি ছবি |- | rowspan=4 | ২০১৯ || ''লোনাপ্পান্তে মামোদীছা'' || লীনা || |- | ''مधুৰা ৰাজা'' || লিচি || |- | ''সচিন'' || অঞ্জলি ||<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/dhyan-sreenivasan-anna-rajan-and-aju-varghese-starrer-sachins-song-kanneer-meghangal-released/articleshow/70176179.cms |title=Dhyan Sreenivasan, Anna Rajan and Aju Varghese starrer 'Sachin's' song 'Kanneer Meghangal' released - Times of India |website=The Times of India|date=11 July 2019 }}</ref> |- | ''স্বৰ্ণমৎস্যংগল'' || || |- | rowspan=2 | ২০২০ || ''অয়াপ্পানুম কোচিয়ুম'' || ৰুবী কোশী কুৰিয়ান || |- | ''ৱাণ্ডাৰ ৱমেন বিদ্যা'' || বিদ্যা || চুটি ছবি<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/wonder-woman-vidhya-urges-not-to-stock-up-things-during-lockdown/articleshow/74824581.cms |title='Wonder Woman Vidhya' urges not to stock up things during lockdown - Times of India |website=The Times of India|date=26 March 2020 }}</ref> |- | rowspan=2 | ২০২২ || ''ৰণ্ডু'' || মাৰ্চী ||<ref>{{Cite web |title=Vishnu Unnikrishnan, Anna Rajan join Randu |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2020/jul/03/vishnu-unnikrishnan-anna-rajan-join-randu-2164540.html |access-date=2023-04-04 |website=The New Indian Express|date=3 July 2020 }}</ref> |- | ''থিৰিমালী'' || জানসী ||<ref>{{Cite web |title=Thirimali Movie review: Meandering through the path to nowhere |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-reviews/2022/01/27/rajiv-shetty-thirimali-movie-review.html |access-date=2023-04-05 |website=OnManorama}}</ref> |- | ২০২৪ || ''কুডুম্ব স্ত্ৰীয়ুম কুঞ্জাডুম'' || ক্লাৰা চানী ||<ref>{{Cite news |date=2024-05-26 |title=Dhyan Sreenivasan's comedy-drama 'Kudumbasthreeyum Kunjadum' gets a release date |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/dhyan-sreenivasans-comedy-drama-kudumbasthreeyum-kunjadum-gets-a-release-date/articleshow/110436132.cms |access-date=2024-05-27 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> |- | rowspan="1" | २०२५ | ''ডেভিদ'' | স্বয়ং | কেমিঅ’ উপস্থিতি<ref>{{Cite web |title=Daveed On OTT: Know Release Date, Streaming Platform, Plot And More Details Of Antony Varghese Starrer |url=https://www.freepressjournal.in/entertainment/daveed-on-ott-know-release-date-streaming-platform-plot-and-more-details-of-antony-varghese-starrer |access-date=2025-04-17 |website=Free Press Journal |language=en}}</ref> |- | ২০২৬ | ''জেইলাৰ ২'' | {{TBA}} | [[তামিল]] ছবিত আত্মপ্ৰকাশ<ref>{{Cite web |last=Features |first=C. E. |date=2025-05-14 |title=Anna Raajan joins Rajinikanth's Jailer 2 |url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/May/14/anna-raajan-joins-rajinikanths-jailer-2 |access-date=2025-05-14 |website=Cinema Express |language=en}}</ref> |} == বঁটা আৰু মনোনয়ন == ;ফিল্মফেয়াৰ এৱাৰ্ডছ চাউথ * ২০১৮: মনোনীত - শ্ৰেষ্ঠ সহকাৰী অভিনেত্ৰী (মালয়ালম) – ''অংগamালী ডায়েৰীজ'' ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] kw026uxk5oryqvtk3t0lwtpb2mtydqz 0 138633 626482 2026-08-12T07:49:19Z Kandarpajit Kallol 6257 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox person | name = আশা শৰৎ | image = Asha Sharath 2015.jpg | caption = ২০১৫ চনত আশা শৰত | birth_date = | birth_place = পেৰুম্বাভুৰ, [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | other_names = | education = শ্ৰী শংকৰ কলেজ, কালাডী | occupation = {{hlist|অভিনেত্ৰী|শাস্ত্ৰীয় নৃত্যশ... 626482 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = আশা শৰৎ | image = Asha Sharath 2015.jpg | caption = ২০১৫ চনত আশা শৰত | birth_date = | birth_place = পেৰুম্বাভুৰ, [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | other_names = | education = শ্ৰী শংকৰ কলেজ, কালাডী | occupation = {{hlist|অভিনেত্ৰী|শাস্ত্ৰীয় নৃত্যশিল্পী}} | years_active = ১৯৯৬–বৰ্তমান | spouse = টি. ভি. শৰত | children = ২ | website = {{URL|http://ashasharath.com}} }} '''আশা শৰত''' ([[ইংৰাজী]]: Asha Sharath) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী আৰু শাস্ত্ৰীয় নৃত্যশিল্পী, যিয়ে মূলতঃ [[মালয়ালম][ চলচ্চিত্ৰ আৰু দূৰদৰ্শনত কাম কৰাৰ উপৰিও কেইখনমান [[তামিল]], [[কন্নড়]] আৰু [[তেলুগু]] ছবিতো অভিনয় কৰিছে।<ref>{{cite news |last=Jayaram |first=Deepika |date=30 March 2017 |title=Juggling dance, films and a family is not easy; I might have lost a few good films: Asha Sharath |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/juggling-dance-films-and-a-family-is-not-easy-i-might-have-lost-a-few-good-films-asha-sharath/articleshow/57893968.cms |access-date=29 December 2017 |work=The Times of India}}</ref> ''দৃশ্যম'' চলচ্চিত্ৰ শৃংখলাত এগৰাকী আৰক্ষী বিষয়াৰ চৰিত্ৰত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ আটাইতকৈ বেছি পৰিচিত।<ref>{{Cite news |date=2020-12-28 |title=Asha Sharath is 'super excited' to reprise Geetha Prabhakar in 'Drishyam 2' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/asha-sharath-is-super-excited-to-reprise-geetha-prabhakar-in-drishyam-2/articleshow/79994364.cms |access-date=2025-02-23 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{cite web |date=27 December 2013 |title=Asha Sharath afraid of policemen ! |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Asha-Sarath-afraid-of-policemen-/articleshow/28004846.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140103205359/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-12-27/news-and-interviews/45625719_1_asha-sarath-drishyam-policemen |archive-date=3 January 2014 |access-date=7 October 2015 |work=The Times of India}}</ref> == কেৰিয়াৰ == আশা শৰতে ''জাতক কথাকল'' আৰু ''মিখায়েলিন্তে চন্তাথিকাল''কে ধৰি কেইবাখনো ধাৰাবাহিকত অভিনয় কৰিছিল। তেওঁৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য ধাৰাবাহিকখন আছিল ধাৰাবাহিক বা চাবোন অপেৰা ''কুঙ্কুমাপুভু''। তেওঁৰ প্ৰথম পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবি আছিল ''ফ্ৰাইডে'' (২০১২)। ২০১৩ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত ''দৃশ্যম'' ছবিত 'গীতা প্ৰভাকৰ'ৰ চৰিত্ৰত কৰা অভিনয়েই আছিল তেওঁৰ কেৰিয়াৰৰ এক যুগান্তকাৰী অভিনয় (breakthrough performance)।<ref>{{Cite web |date=29 October 2013 |title=Asha Sarath to play a cop |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Asha-Sarath-to-play-a-cop/articleshow/24855461.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20171009042057/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Asha-Sarath-to-play-a-cop/articleshow/24855461.cms |archive-date=9 October 2017 |website=The Times of India}}</ref> t5hdcpsvagq18erx5j7dqxmvfnynmq1 626483 626482 2026-08-12T07:50:47Z Kandarpajit Kallol 6257 626483 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = আশা শৰৎ | image = Asha Sharath 2015.jpg | caption = ২০১৫ চনত আশা শৰত | birth_date = | birth_place = পেৰুম্বাভুৰ, [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | other_names = | education = শ্ৰী শংকৰ কলেজ, কালাডী | occupation = {{hlist|অভিনেত্ৰী|শাস্ত্ৰীয় নৃত্যশিল্পী}} | years_active = ১৯৯৬–বৰ্তমান | spouse = টি. ভি. শৰত | children = ২ | website = {{URL|http://ashasharath.com}} }} '''আশা শৰত''' ([[ইংৰাজী]]: Asha Sharath) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী আৰু শাস্ত্ৰীয় নৃত্যশিল্পী, যিয়ে মূলতঃ [[মালয়ালম][ চলচ্চিত্ৰ আৰু দূৰদৰ্শনত কাম কৰাৰ উপৰিও কেইখনমান [[তামিল]], [[কন্নড়]] আৰু [[তেলুগু]] ছবিতো অভিনয় কৰিছে।<ref>{{cite news |last=Jayaram |first=Deepika |date=30 March 2017 |title=Juggling dance, films and a family is not easy; I might have lost a few good films: Asha Sharath |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/juggling-dance-films-and-a-family-is-not-easy-i-might-have-lost-a-few-good-films-asha-sharath/articleshow/57893968.cms |access-date=29 December 2017 |work=The Times of India}}</ref> ''দৃশ্যম'' চলচ্চিত্ৰ শৃংখলাত এগৰাকী আৰক্ষী বিষয়াৰ চৰিত্ৰত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ আটাইতকৈ বেছি পৰিচিত।<ref>{{Cite news |date=2020-12-28 |title=Asha Sharath is 'super excited' to reprise Geetha Prabhakar in 'Drishyam 2' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/asha-sharath-is-super-excited-to-reprise-geetha-prabhakar-in-drishyam-2/articleshow/79994364.cms |access-date=2025-02-23 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{cite web |date=27 December 2013 |title=Asha Sharath afraid of policemen ! |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Asha-Sarath-afraid-of-policemen-/articleshow/28004846.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140103205359/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-12-27/news-and-interviews/45625719_1_asha-sarath-drishyam-policemen |archive-date=3 January 2014 |access-date=7 October 2015 |work=The Times of India}}</ref> == কেৰিয়াৰ == আশা শৰতে ''জাতক কথাকল'' আৰু ''মিখায়েলিন্তে চন্তাথিকাল''কে ধৰি কেইবাখনো ধাৰাবাহিকত অভিনয় কৰিছিল। তেওঁৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য ধাৰাবাহিকখন আছিল ধাৰাবাহিক বা চাবোন অপেৰা ''কুঙ্কুমাপুভু''। তেওঁৰ প্ৰথম পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবি আছিল ''ফ্ৰাইডে'' (২০১২)। ২০১৩ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত ''দৃশ্যম'' ছবিত 'গীতা প্ৰভাকৰ'ৰ চৰিত্ৰত কৰা অভিনয়েই আছিল তেওঁৰ কেৰিয়াৰৰ এক যুগান্তকাৰী অভিনয় (breakthrough performance)।<ref>{{Cite web |date=29 October 2013 |title=Asha Sarath to play a cop |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Asha-Sarath-to-play-a-cop/articleshow/24855461.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20171009042057/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Asha-Sarath-to-play-a-cop/articleshow/24855461.cms |archive-date=9 October 2017 |website=The Times of India}}</ref> == বঁটা আৰু সন্মান == === কেৰেলা ফিল্ম ক্ৰিটিক্স এছ’চিয়েশ্যন এৱাৰ্ডছ === * ২০১৪: শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী – ''বৰ্ষম'' ছবিৰ বাবে<ref>{{cite news |title=Critics award for Ottaal, Iyyobinte Pusthakam |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/critics-award-for-ottaal-iyyobinte-pusthakam/article7072399.ece |access-date=28 January 2023 |work=The Hindu |date=6 April 2015}}</ref> === ফিল্মফেয়াৰ এৱাৰ্ডছ চাউথ === * ২০১৪: শ্ৰেষ্ঠ সহকাৰী অভিনেত্ৰী (মালয়ালম) – ''দৃশ্যম'' ছবিৰ বাবে<ref>{{Cite web |url=https://www.filmfare.com/features/winners-of-61st-idea-filmfare-awards-south-6712.html |title=Winners of 61st Idea Filmfare Awards South}}</ref> * ২০১৬: শ্ৰেষ্ঠ সহকাৰী অভিনেত্ৰী (মালয়ালম) – ''অনুৰাগা কৰিক্কিন ৱেল্লাম'' ছবিৰ বাবে<ref>{{Cite web |url=https://www.filmfare.com/news/winners-of-the-64th-jio-filmfare-awards-south-21594.html |title=Winners of the 64th Jio Filmfare Awards (South)}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} q3uqqi470x0wtv8qt7bjjx2colvvn8r 626484 626483 2026-08-12T07:51:04Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 626484 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = আশা শৰৎ | image = Asha Sharath 2015.jpg | caption = ২০১৫ চনত আশা শৰত | birth_date = | birth_place = পেৰুম্বাভুৰ, [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | other_names = | education = শ্ৰী শংকৰ কলেজ, কালাডী | occupation = {{hlist|অভিনেত্ৰী|শাস্ত্ৰীয় নৃত্যশিল্পী}} | years_active = ১৯৯৬–বৰ্তমান | spouse = টি. ভি. শৰত | children = ২ | website = {{URL|http://ashasharath.com}} }} '''আশা শৰত''' ([[ইংৰাজী]]: Asha Sharath) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী আৰু শাস্ত্ৰীয় নৃত্যশিল্পী, যিয়ে মূলতঃ [[মালয়ালম]] চলচ্চিত্ৰ আৰু দূৰদৰ্শনত কাম কৰাৰ উপৰিও কেইখনমান [[তামিল]], [[কন্নড়]] আৰু [[তেলুগু]] ছবিতো অভিনয় কৰিছে।<ref>{{cite news |last=Jayaram |first=Deepika |date=30 March 2017 |title=Juggling dance, films and a family is not easy; I might have lost a few good films: Asha Sharath |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/juggling-dance-films-and-a-family-is-not-easy-i-might-have-lost-a-few-good-films-asha-sharath/articleshow/57893968.cms |access-date=29 December 2017 |work=The Times of India}}</ref> ''দৃশ্যম'' চলচ্চিত্ৰ শৃংখলাত এগৰাকী আৰক্ষী বিষয়াৰ চৰিত্ৰত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ আটাইতকৈ বেছি পৰিচিত।<ref>{{Cite news |date=2020-12-28 |title=Asha Sharath is 'super excited' to reprise Geetha Prabhakar in 'Drishyam 2' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/asha-sharath-is-super-excited-to-reprise-geetha-prabhakar-in-drishyam-2/articleshow/79994364.cms |access-date=2025-02-23 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{cite web |date=27 December 2013 |title=Asha Sharath afraid of policemen ! |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Asha-Sarath-afraid-of-policemen-/articleshow/28004846.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140103205359/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-12-27/news-and-interviews/45625719_1_asha-sarath-drishyam-policemen |archive-date=3 January 2014 |access-date=7 October 2015 |work=The Times of India}}</ref> == কেৰিয়াৰ == আশা শৰতে ''জাতক কথাকল'' আৰু ''মিখায়েলিন্তে চন্তাথিকাল''কে ধৰি কেইবাখনো ধাৰাবাহিকত অভিনয় কৰিছিল। তেওঁৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য ধাৰাবাহিকখন আছিল ধাৰাবাহিক বা চাবোন অপেৰা ''কুঙ্কুমাপুভু''। তেওঁৰ প্ৰথম পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবি আছিল ''ফ্ৰাইডে'' (২০১২)। ২০১৩ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত ''দৃশ্যম'' ছবিত 'গীতা প্ৰভাকৰ'ৰ চৰিত্ৰত কৰা অভিনয়েই আছিল তেওঁৰ কেৰিয়াৰৰ এক যুগান্তকাৰী অভিনয় (breakthrough performance)।<ref>{{Cite web |date=29 October 2013 |title=Asha Sarath to play a cop |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Asha-Sarath-to-play-a-cop/articleshow/24855461.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20171009042057/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Asha-Sarath-to-play-a-cop/articleshow/24855461.cms |archive-date=9 October 2017 |website=The Times of India}}</ref> == বঁটা আৰু সন্মান == === কেৰেলা ফিল্ম ক্ৰিটিক্স এছ’চিয়েশ্যন এৱাৰ্ডছ === * ২০১৪: শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী – ''বৰ্ষম'' ছবিৰ বাবে<ref>{{cite news |title=Critics award for Ottaal, Iyyobinte Pusthakam |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/critics-award-for-ottaal-iyyobinte-pusthakam/article7072399.ece |access-date=28 January 2023 |work=The Hindu |date=6 April 2015}}</ref> === ফিল্মফেয়াৰ এৱাৰ্ডছ চাউথ === * ২০১৪: শ্ৰেষ্ঠ সহকাৰী অভিনেত্ৰী (মালয়ালম) – ''দৃশ্যম'' ছবিৰ বাবে<ref>{{Cite web |url=https://www.filmfare.com/features/winners-of-61st-idea-filmfare-awards-south-6712.html |title=Winners of 61st Idea Filmfare Awards South}}</ref> * ২০১৬: শ্ৰেষ্ঠ সহকাৰী অভিনেত্ৰী (মালয়ালম) – ''অনুৰাগা কৰিক্কিন ৱেল্লাম'' ছবিৰ বাবে<ref>{{Cite web |url=https://www.filmfare.com/news/winners-of-the-64th-jio-filmfare-awards-south-21594.html |title=Winners of the 64th Jio Filmfare Awards (South)}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} 0k73teg3ezc0knrhvsb130yp6k30bgv 626485 626484 2026-08-12T07:51:40Z Kandarpajit Kallol 6257 626485 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = আশা শৰৎ | image = Asha Sharath 2015.jpg | caption = ২০১৫ চনত আশা শৰত | birth_date = | birth_place = পেৰুম্বাভুৰ, [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | other_names = | education = শ্ৰী শংকৰ কলেজ, কালাডী | occupation = {{hlist|অভিনেত্ৰী|শাস্ত্ৰীয় নৃত্যশিল্পী}} | years_active = ১৯৯৬–বৰ্তমান | spouse = টি. ভি. শৰত | children = ২ | website = {{URL|http://ashasharath.com}} }} '''আশা শৰত''' ([[ইংৰাজী]]: Asha Sharath) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী আৰু শাস্ত্ৰীয় নৃত্যশিল্পী, যিয়ে মূলতঃ [[মালয়ালম]] চলচ্চিত্ৰ আৰু দূৰদৰ্শনত কাম কৰাৰ উপৰিও কেইখনমান [[তামিল]], [[কন্নড়]] আৰু [[তেলুগু]] ছবিতো অভিনয় কৰিছে।<ref>{{cite news |last=Jayaram |first=Deepika |date=30 March 2017 |title=Juggling dance, films and a family is not easy; I might have lost a few good films: Asha Sharath |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/juggling-dance-films-and-a-family-is-not-easy-i-might-have-lost-a-few-good-films-asha-sharath/articleshow/57893968.cms |access-date=29 December 2017 |work=The Times of India}}</ref> ''দৃশ্যম'' চলচ্চিত্ৰ শৃংখলাত এগৰাকী আৰক্ষী বিষয়াৰ চৰিত্ৰত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ আটাইতকৈ বেছি পৰিচিত।<ref>{{Cite news |date=2020-12-28 |title=Asha Sharath is 'super excited' to reprise Geetha Prabhakar in 'Drishyam 2' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/asha-sharath-is-super-excited-to-reprise-geetha-prabhakar-in-drishyam-2/articleshow/79994364.cms |access-date=2025-02-23 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{cite web |date=27 December 2013 |title=Asha Sharath afraid of policemen ! |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Asha-Sarath-afraid-of-policemen-/articleshow/28004846.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140103205359/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-12-27/news-and-interviews/45625719_1_asha-sarath-drishyam-policemen |archive-date=3 January 2014 |access-date=7 October 2015 |work=The Times of India}}</ref> == কেৰিয়াৰ == আশা শৰতে ''জাতক কথাকল'' আৰু ''মিখায়েলিন্তে চন্তাথিকাল''কে ধৰি কেইবাখনো ধাৰাবাহিকত অভিনয় কৰিছিল। তেওঁৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য ধাৰাবাহিকখন আছিল ধাৰাবাহিক বা চাবোন অপেৰা ''কুঙ্কুমাপুভু''। তেওঁৰ প্ৰথম পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবি আছিল ''ফ্ৰাইডে'' (২০১২)। ২০১৩ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত ''দৃশ্যম'' ছবিত ''গীতা প্ৰভাকৰ''ৰ চৰিত্ৰত কৰা অভিনয়েই আছিল তেওঁৰ কেৰিয়াৰৰ এক যুগান্তকাৰী অভিনয়।<ref>{{Cite web |date=29 October 2013 |title=Asha Sarath to play a cop |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Asha-Sarath-to-play-a-cop/articleshow/24855461.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20171009042057/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Asha-Sarath-to-play-a-cop/articleshow/24855461.cms |archive-date=9 October 2017 |website=The Times of India}}</ref> == বঁটা আৰু সন্মান == === কেৰেলা ফিল্ম ক্ৰিটিক্স এছ’চিয়েশ্যন এৱাৰ্ডছ === * ২০১৪: শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী – ''বৰ্ষম'' ছবিৰ বাবে<ref>{{cite news |title=Critics award for Ottaal, Iyyobinte Pusthakam |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/critics-award-for-ottaal-iyyobinte-pusthakam/article7072399.ece |access-date=28 January 2023 |work=The Hindu |date=6 April 2015}}</ref> === ফিল্মফেয়াৰ এৱাৰ্ডছ চাউথ === * ২০১৪: শ্ৰেষ্ঠ সহকাৰী অভিনেত্ৰী (মালয়ালম) – ''দৃশ্যম'' ছবিৰ বাবে<ref>{{Cite web |url=https://www.filmfare.com/features/winners-of-61st-idea-filmfare-awards-south-6712.html |title=Winners of 61st Idea Filmfare Awards South}}</ref> * ২০১৬: শ্ৰেষ্ঠ সহকাৰী অভিনেত্ৰী (মালয়ালম) – ''অনুৰাগা কৰিক্কিন ৱেল্লাম'' ছবিৰ বাবে<ref>{{Cite web |url=https://www.filmfare.com/news/winners-of-the-64th-jio-filmfare-awards-south-21594.html |title=Winners of the 64th Jio Filmfare Awards (South)}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} aeu0t34elgx6bug8xmlmvcxfosgn74w 626486 626485 2026-08-12T07:52:43Z Kandarpajit Kallol 6257 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 626486 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = আশা শৰৎ | image = Asha Sharath 2015.jpg | caption = ২০১৫ চনত আশা শৰত | birth_date = | birth_place = পেৰুম্বাভুৰ, [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | other_names = | education = শ্ৰী শংকৰ কলেজ, কালাডী | occupation = {{hlist|অভিনেত্ৰী|শাস্ত্ৰীয় নৃত্যশিল্পী}} | years_active = ১৯৯৬–বৰ্তমান | spouse = টি. ভি. শৰত | children = ২ | website = {{URL|http://ashasharath.com}} }} '''আশা শৰত''' ([[ইংৰাজী]]: Asha Sharath) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী আৰু শাস্ত্ৰীয় নৃত্যশিল্পী, যিয়ে মূলতঃ [[মালয়ালম]] চলচ্চিত্ৰ আৰু দূৰদৰ্শনত কাম কৰাৰ উপৰি কেইখনমান [[তামিল]], [[কন্নড়]] আৰু [[তেলুগু]] ছবিতো অভিনয় কৰিছে।<ref>{{cite news |last=Jayaram |first=Deepika |date=30 March 2017 |title=Juggling dance, films and a family is not easy; I might have lost a few good films: Asha Sharath |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/juggling-dance-films-and-a-family-is-not-easy-i-might-have-lost-a-few-good-films-asha-sharath/articleshow/57893968.cms |access-date=29 December 2017 |work=The Times of India}}</ref> ''দৃশ্যম'' চলচ্চিত্ৰ শৃংখলাত এগৰাকী আৰক্ষী বিষয়াৰ চৰিত্ৰত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ আটাইতকৈ বেছি পৰিচিত।<ref>{{Cite news |date=2020-12-28 |title=Asha Sharath is 'super excited' to reprise Geetha Prabhakar in 'Drishyam 2' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/asha-sharath-is-super-excited-to-reprise-geetha-prabhakar-in-drishyam-2/articleshow/79994364.cms |access-date=2025-02-23 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{cite web |date=27 December 2013 |title=Asha Sharath afraid of policemen! |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Asha-Sarath-afraid-of-policemen-/articleshow/28004846.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140103205359/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-12-27/news-and-interviews/45625719_1_asha-sarath-drishyam-policemen |archive-date=3 January 2014 |access-date=7 October 2015 |work=The Times of India}}</ref> == কেৰিয়াৰ == আশা শৰতে ''জাতক কথাকল'' আৰু ''মিখায়েলিন্তে চন্তাথিকাল''কে ধৰি কেইবাখনো ধাৰাবাহিকত অভিনয় কৰিছিল। তেওঁৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য ধাৰাবাহিকখন আছিল ধাৰাবাহিক বা চাবোন অপেৰা ''কুঙ্কুমাপুভু''। তেওঁৰ প্ৰথম পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবি আছিল ''ফ্ৰাইডে'' (২০১২)। ২০১৩ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত ''দৃশ্যম'' ছবিত ''গীতা প্ৰভাকৰ''ৰ চৰিত্ৰত কৰা অভিনয়েই আছিল তেওঁৰ কেৰিয়াৰৰ এক যুগান্তকাৰী অভিনয়।<ref>{{Cite web |date=29 October 2013 |title=Asha Sarath to play a cop |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Asha-Sarath-to-play-a-cop/articleshow/24855461.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20171009042057/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Asha-Sarath-to-play-a-cop/articleshow/24855461.cms |archive-date=9 October 2017 |website=The Times of India}}</ref> == বঁটা আৰু সন্মান == === কেৰেলা ফিল্ম ক্ৰিটিক্স এছ’চিয়েশ্যন এৱাৰ্ডছ === * ২০১৪: শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী – ''বৰ্ষম'' ছবিৰ বাবে<ref>{{cite news |title=Critics award for Ottaal, Iyyobinte Pusthakam |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/critics-award-for-ottaal-iyyobinte-pusthakam/article7072399.ece |access-date=28 January 2023 |work=The Hindu |date=6 April 2015}}</ref> === ফিল্মফেয়াৰ এৱাৰ্ডছ চাউথ === * ২০১৪: শ্ৰেষ্ঠ সহকাৰী অভিনেত্ৰী (মালয়ালম) – ''দৃশ্যম'' ছবিৰ বাবে<ref>{{Cite web |url=https://www.filmfare.com/features/winners-of-61st-idea-filmfare-awards-south-6712.html |title=Winners of 61st Idea Filmfare Awards South}}</ref> * ২০১৬: শ্ৰেষ্ঠ সহকাৰী অভিনেত্ৰী (মালয়ালম) – ''অনুৰাগা কৰিক্কিন ৱেল্লাম'' ছবিৰ বাবে<ref>{{Cite web |url=https://www.filmfare.com/news/winners-of-the-64th-jio-filmfare-awards-south-21594.html |title=Winners of the 64th Jio Filmfare Awards (South)}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:তামিল চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:কন্নড় চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:তেলুগু চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]] czqr2usssbtgutnmk0ofz58cau5t87g 626487 626486 2026-08-12T07:53:44Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 626487 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = আশা শৰৎ | image = Asha Sharath 2015.jpg | caption = ২০১৫ চনত আশা শৰত | birth_date = | birth_place = পেৰুম্বাভুৰ, [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | other_names = | education = শ্ৰী শংকৰ কলেজ, কালাডী | occupation = {{hlist|অভিনেত্ৰী|শাস্ত্ৰীয় নৃত্যশিল্পী}} | years_active = ১৯৯৬–বৰ্তমান | spouse = টি. ভি. শৰত | children = ২ | website = {{URL|http://ashasharath.com}} }} '''আশা শৰৎ''' ([[ইংৰাজী]]: Asha Sharath) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী আৰু শাস্ত্ৰীয় নৃত্যশিল্পী, যিয়ে মূলতঃ [[মালয়ালম]] চলচ্চিত্ৰ আৰু দূৰদৰ্শনত কাম কৰাৰ উপৰি কেইখনমান [[তামিল]], [[কন্নড়]] আৰু [[তেলুগু]] ছবিতো অভিনয় কৰিছে।<ref>{{cite news |last=Jayaram |first=Deepika |date=30 March 2017 |title=Juggling dance, films and a family is not easy; I might have lost a few good films: Asha Sharath |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/juggling-dance-films-and-a-family-is-not-easy-i-might-have-lost-a-few-good-films-asha-sharath/articleshow/57893968.cms |access-date=29 December 2017 |work=The Times of India}}</ref> ''দৃশ্যম'' চলচ্চিত্ৰ শৃংখলাত এগৰাকী আৰক্ষী বিষয়াৰ চৰিত্ৰত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ আটাইতকৈ বেছি পৰিচিত।<ref>{{Cite news |date=2020-12-28 |title=Asha Sharath is 'super excited' to reprise Geetha Prabhakar in 'Drishyam 2' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/asha-sharath-is-super-excited-to-reprise-geetha-prabhakar-in-drishyam-2/articleshow/79994364.cms |access-date=2025-02-23 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{cite web |date=27 December 2013 |title=Asha Sharath afraid of policemen! |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Asha-Sarath-afraid-of-policemen-/articleshow/28004846.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140103205359/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-12-27/news-and-interviews/45625719_1_asha-sarath-drishyam-policemen |archive-date=3 January 2014 |access-date=7 October 2015 |work=The Times of India}}</ref> == কেৰিয়াৰ == আশা শৰতে ''জাতক কথাকল'' আৰু ''মিখায়েলিন্তে চন্তাথিকাল''কে ধৰি কেইবাখনো ধাৰাবাহিকত অভিনয় কৰিছিল। তেওঁৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য ধাৰাবাহিকখন আছিল ধাৰাবাহিক বা চাবোন অপেৰা ''কুঙ্কুমাপুভু''। তেওঁৰ প্ৰথম পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবি আছিল ''ফ্ৰাইডে'' (২০১২)। ২০১৩ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত ''দৃশ্যম'' ছবিত ''গীতা প্ৰভাকৰ''ৰ চৰিত্ৰত কৰা অভিনয়েই আছিল তেওঁৰ কেৰিয়াৰৰ এক যুগান্তকাৰী অভিনয়।<ref>{{Cite web |date=29 October 2013 |title=Asha Sarath to play a cop |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Asha-Sarath-to-play-a-cop/articleshow/24855461.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20171009042057/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Asha-Sarath-to-play-a-cop/articleshow/24855461.cms |archive-date=9 October 2017 |website=The Times of India}}</ref> == বঁটা আৰু সন্মান == === কেৰেলা ফিল্ম ক্ৰিটিক্স এছ’চিয়েশ্যন এৱাৰ্ডছ === * ২০১৪: শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী – ''বৰ্ষম'' ছবিৰ বাবে<ref>{{cite news |title=Critics award for Ottaal, Iyyobinte Pusthakam |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/critics-award-for-ottaal-iyyobinte-pusthakam/article7072399.ece |access-date=28 January 2023 |work=The Hindu |date=6 April 2015}}</ref> === ফিল্মফেয়াৰ এৱাৰ্ডছ চাউথ === * ২০১৪: শ্ৰেষ্ঠ সহকাৰী অভিনেত্ৰী (মালয়ালম) – ''দৃশ্যম'' ছবিৰ বাবে<ref>{{Cite web |url=https://www.filmfare.com/features/winners-of-61st-idea-filmfare-awards-south-6712.html |title=Winners of 61st Idea Filmfare Awards South}}</ref> * ২০১৬: শ্ৰেষ্ঠ সহকাৰী অভিনেত্ৰী (মালয়ালম) – ''অনুৰাগা কৰিক্কিন ৱেল্লাম'' ছবিৰ বাবে<ref>{{Cite web |url=https://www.filmfare.com/news/winners-of-the-64th-jio-filmfare-awards-south-21594.html |title=Winners of the 64th Jio Filmfare Awards (South)}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:তামিল চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:কন্নড় চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:তেলুগু চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]] 3asjy52au1lhe7sw0iitkewd57sfv4d 626488 626487 2026-08-12T07:56:45Z Kandarpajit Kallol 6257 /* কেৰিয়াৰ */ 626488 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = আশা শৰৎ | image = Asha Sharath 2015.jpg | caption = ২০১৫ চনত আশা শৰত | birth_date = | birth_place = পেৰুম্বাভুৰ, [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | other_names = | education = শ্ৰী শংকৰ কলেজ, কালাডী | occupation = {{hlist|অভিনেত্ৰী|শাস্ত্ৰীয় নৃত্যশিল্পী}} | years_active = ১৯৯৬–বৰ্তমান | spouse = টি. ভি. শৰত | children = ২ | website = {{URL|http://ashasharath.com}} }} '''আশা শৰৎ''' ([[ইংৰাজী]]: Asha Sharath) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী আৰু শাস্ত্ৰীয় নৃত্যশিল্পী, যিয়ে মূলতঃ [[মালয়ালম]] চলচ্চিত্ৰ আৰু দূৰদৰ্শনত কাম কৰাৰ উপৰি কেইখনমান [[তামিল]], [[কন্নড়]] আৰু [[তেলুগু]] ছবিতো অভিনয় কৰিছে।<ref>{{cite news |last=Jayaram |first=Deepika |date=30 March 2017 |title=Juggling dance, films and a family is not easy; I might have lost a few good films: Asha Sharath |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/juggling-dance-films-and-a-family-is-not-easy-i-might-have-lost-a-few-good-films-asha-sharath/articleshow/57893968.cms |access-date=29 December 2017 |work=The Times of India}}</ref> ''দৃশ্যম'' চলচ্চিত্ৰ শৃংখলাত এগৰাকী আৰক্ষী বিষয়াৰ চৰিত্ৰত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ আটাইতকৈ বেছি পৰিচিত।<ref>{{Cite news |date=2020-12-28 |title=Asha Sharath is 'super excited' to reprise Geetha Prabhakar in 'Drishyam 2' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/asha-sharath-is-super-excited-to-reprise-geetha-prabhakar-in-drishyam-2/articleshow/79994364.cms |access-date=2025-02-23 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{cite web |date=27 December 2013 |title=Asha Sharath afraid of policemen! |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Asha-Sarath-afraid-of-policemen-/articleshow/28004846.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140103205359/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-12-27/news-and-interviews/45625719_1_asha-sarath-drishyam-policemen |archive-date=3 January 2014 |access-date=7 October 2015 |work=The Times of India}}</ref> == কেৰিয়াৰ == আশা শৰতে ''জাতক কথাকল'' আৰু ''মিখায়েলিন্তে চন্তাথিকাল''কে ধৰি কেইবাখনো ধাৰাবাহিকত অভিনয় কৰিছিল। তেওঁৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য ধাৰাবাহিকখন আছিল ধাৰাবাহিক বা চাবোন অপেৰা ''কুঙ্কুমাপুভু''। তেওঁৰ প্ৰথম পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবি আছিল ''ফ্ৰাইডে'' (২০১২)। ২০১৩ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত ''দৃশ্যম'' ছবিত ''গীতা প্ৰভাকৰ''ৰ চৰিত্ৰত কৰা অভিনয়েই আছিল তেওঁৰ কেৰিয়াৰৰ এক যুগান্তকাৰী অভিনয়।<ref>{{Cite web |date=29 October 2013 |title=Asha Sarath to play a cop |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Asha-Sarath-to-play-a-cop/articleshow/24855461.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20171009042057/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Asha-Sarath-to-play-a-cop/articleshow/24855461.cms |archive-date=9 October 2017 |website=The Times of India}}</ref> == চলচ্চিত্ৰপঞ্জী == {{Pending films key}} === মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ === {| class="wikitable sortable" ! বছৰ !! নাম !! চৰিত্ৰ !! class="unsortable" | মন্তব্য |- | rowspan=3 | ২০১২ || ''ফ্ৰাইডে'' || পাৰ্বতী || |- | ''কৰ্মযোদ্ধা'' || দীপা || |- | ''অৰ্ধনাৰী'' || বালু মেননৰ পত্নী || |- | rowspan="3" | ২০১৩ || ''বাডী'' || মীনাক্ষী || |- | ''জাকাৰিয়াযুদে গৰ্ভিণিকাল'' || চুজান || |- | ''দৃশ্যম'' || গীতা প্ৰভাকৰ || |- | rowspan="2" | ২০১৪ | ''বৰ্ষম'' || নন্দিনী ||<ref name="varsham">{{Cite web |title=Asha Sarath to play the female lead in CBI 5 |url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2021/may/27/asha-sarath-to-play-the-female-lead-in-cbi-5-24709.html |access-date=25 November 2023 |website=Cinema Express |date=26 May 2021 |language=en}}</ref> |- | ''এঞ্জেলছ'' || হৰিতা মেনন || |- | rowspan=4 | ২০১৬ || ''পাভাডা'' || চিচিলি ভাৰ্গীছ || |- | ''কিং লায়াৰ'' || দেৱিকা বৰ্মা || |- | ''অনুৰাগা কৰিক্কিন ৱেল্লাম'' || সুমা || |- | ''আনন্দম'' || দিয়াৰ মাতৃ || কেৱল আলোকচিত্ৰৰ উপস্থিতি |- | rowspan=5 | ২০১৭ || ''মুন্থিৰিভাল্লিকল থালিৰ্ক্কুম্বোল'' || ইন্দুলেখা || |- | ''১৯৭১: বিয়ণ্ড বৰ্ডাৰ্ছ'' || পাৰ্বতী সহদেৱন || |- | ''বিশ্বাসপূৰ্বম মনচুৰ'' || ফাথিবি || |- | ''ছানডে হলিডে'' || ডাঃ শ্ৰীধন্যা || |- | ''পুল্লিক্কাৰন ষ্টাৰা'' || মঞ্জৰী এন্থনী ||<ref name="varsham"/> |- | rowspan="2" | ২০১৮ | ''ভয়ানকম'' || গৌৰী কুঞ্জম্মা || |- | ''ড্ৰামা'' || ৰেখা ||<ref>{{cite news |url=https://www.thenewsminute.com/article/mohanlal-asha-sharath-play-husband-and-wife-drama-85577 |title=Mohanlal-Asha Sharath play husband and wife in 'Drama'}}</ref> |- | rowspan=3 | ২০১৯ || ''এভিদেই'' || জেছি || |- | ''শুভৰাত্ৰি'' || সুহাৰা || |- | ''থেলিভু'' || গৌৰী || |- | ২০২০ || ''জানকী'' || জানকী / স্বয়ং || চুটি ছবি |- | ২০২১ || ''দৃশ্যম ২'' || গীতা প্ৰভাকৰ ||<ref>{{Cite web |date=2020-10-29 |title=Asha Sarath begins shooting for Drishyam 2 |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2020/Oct/29/asha-sarath-begins-shooting-for-drishyam-2-2216269.html |access-date=2025-02-23 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> |- | rowspan="4" | ২০২২ | ''চিবিআই ৫: দ্য ব্ৰেইন'' || অধিবক্তা প্ৰতিভা সত্যদাস ||<ref name="varsham" /> |- | ''পাপ্পান'' || ডাঃ শেৰ্লি / বেনিত্তা ইচাক || |- | ''পীচ'' || জলজা ||<ref>{{cite news |last1=Soman |first1=Deepa |title=Asha Sharath plays a free-spirited entrepreneur in 'Peace' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/asha-sharath-plays-a-free-spirited-entrepreneur-in-peace/articleshow/82495678.cms |access-date=30 May 2021 |newspaper=The Times of India |date=9 May 2021}}</ref> |- | ''খেড্ডা'' || সবিতা || |- | ২০২৩ || ''এণ্টনী'' || জেছি || <ref>{{Cite web |title=Antony teaser has both Joju George and Kalyani Priyadarshan flexing muscles |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/oct/18/antony-teaser-has-both-joju-george-and-kalyani-priyadarshan-flexing-muscles-48739.html |access-date=25 November 2023 |website=Cinema Express |date=18 October 2023 |language=en}}</ref> |- | ২০২৫ || ''মেহফিল'' || লক্ষ্মী ৰাজগোপাল ||<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2025-07-20 |title=ജയരാജിന്‍റെ നായകനായി മുകേഷ്; 'മെഹ്‍ഫിലി'ലെ ഗാനമെത്തി|url=https://www.asianetnews.com/music/mehfil-malayalam-movie-video-song-jayaraj-mukesh-asha-sharath-manoj-k-jayan-unni-articleshow-l85e3am |access-date=2025-07-22 |website=Asianet News|language=ml}}</ref> |- | rowspan=2 | ২০২৬ || ''আশাকল আয়িৰম'' || আশা ||<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2025-08-18 |title=Jayaram and Kalidas Jayaram's Ashakal Aayiram begins|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2025/Aug/18/malayalamnews2025aug18jayaram-and-kalidas-jayarams-ashakal-aayiram-begins |access-date=2025-11-21 |website=New Indian Express|language=en}}</ref> |- | ''দৃশ্যম ৩'' || গীতা প্ৰভাকৰ ||<ref name="Service">{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2025-08-18 |title=Jayaram and Kalidas Jayaram's Ashakal Aayiram begins|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/20/esa-kaaththa-from-sasikumar-chaithra-achars-my-lord-is-a-heartwarming-number-in-sean-roldans-music |access-date=2025-11-21 |website=Cinema Express|language=en}}</ref> |- |} === অন্যান্য ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ === {| class="wikitable sortable" ! বছৰ !! নাম !! চৰিত্ৰ ! ভাষা !! class="unsortable" | মন্তব্য |- | ২০১৪ || ''দৃশ্যা'' || আইজি ৰূপা চন্দ্ৰশেখৰ | কন্নড় || rowspan="2" | ''दृश्यम'' (Drishyam) ছবিৰ ৰিমেক |- | rowspan="3" | ২০১৫ || ''পাপনাচম'' || আইজি গীতা প্ৰভাকৰ | rowspan="2" | তামিল |- | ''থুংগা বানাম'' || rowspan="2" | ডাঃ সুজাতা || rowspan="2" | দ্বিভাষিক চলচ্চিত্ৰ<ref>{{Cite web |date=10 November 2015 |title=Thoongaavanam review: A better Kamal film, pacy and slick |url=https://www.hindustantimes.com/movie-reviews/thoongaavanam-review-a-better-kamal-film-pacy-and-slick/story-rrbDsdxAIsN6fIF8PjNohI.html |access-date=25 November 2023 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> |- | ''চিকাতি ৰাজ্যম'' | তেলেগু |- | rowspan="2" | ২০১৮ || rowspan="2" | ''ভাগমতী'' || rowspan="2" | বৈষ্ণৱী নটৰাজন | তেলেগু || rowspan="2" | দ্বিভাষিক চলচ্চিত্ৰ |- | তামিল |- | ২০২১ | ''দৃশ্যা ২'' || ৰূপা চন্দ্ৰশেখৰ | কন্নড় || ''दृश्यम २'' (Drishyam 2) ছবিৰ ৰিমেক |- | ২০২২ || ''অনবৰিভু'' || লক্ষ্মী | rowspan="3" | তামিল || |- | rowspan="2"| ২০২৬ || ''মাই লৰ্ড'' || কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী সুজাতা মোহন || <ref name="Service"/> |- | {{Pending film|গুড নিউজ}} || {{TableTBA}} || <ref>{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jun/25/hot-spot-2-much-fame-ashwin-kumar-jayarams-new-film-titled-good-news|title=Hot Spot 2 Much-fame Ashwin Kumar, Jayaram's new film titled Good News|website=The Cinema Express |date=25 Jun 2026}}</ref> |- |} === ৱেব শৃংখলা === {| class="wikitable sortable" ! বছৰ !! নাম !! চৰিত্ৰ !! ভাষা !! প্লেটফৰ্ম !! class="unsortable" | মন্তব্য |- | २०२५ || ''নাডু চেন্টাৰ'' || পাৰ্বতী "ভিপি" || তামিল || জিঅ’হটষ্টাৰ || <ref>{{Cite web|date=2025-11-20 |title=Nadu Center out on OTT: Stream basketball-themed sports drama here; three episodes out|url=https://www.ottplay.com/news/nadu-center-out-on-ott-stream-basketball-themed-sports-drama-here-three-episodes-out/e27f34d7e744 |access-date=2025-11-20 |website=OTTPlay|language=en}}</ref> |} === দূৰদৰ্শন === {| class="wikitable sortable" |- ! বছৰ ! নাম !! চৰিত্ৰ !! চেনেল |- | ২০১১-২০১৪ | ''কুঙ্কুমাপুভু'' | জয়ন্তী প্ৰভাকৰন | এচিয়ানেট |- | ২০১৫ | ''চেল মি দ্য আনচাৰ'' | প্ৰতিযোগী | এচিয়ানেট |- | ২০১৯ | ''টপ চিংগাৰ'' | বিচাৰক | ফ্লাৱাৰ্ছ টিভি |- | ২০২০-২০২১ | ''ছুপাৰ ৪'' | বিচাৰক | মাজহাভিল মনোৰমা |- | ২০২০ | ''আম্মায়াৰিয়াথে'' | স্বয়ং | এচিয়ানেট |- | ২০২২-২০২৩ | ''ডান্সিং ষ্টাৰ্ছ'' || বিচাৰক || এচিয়ানেট |- | ২০২৩ || ''ষ্টাৰ মিউজিক চিজন ৫'' || অতিথি || এচিয়ানেট<ref>{{cite web|title=New Season of the Musical Game Show “Start Music” Premiering on Asianet|url=https://www.medianews4u.com/new-season-of-the-musical-game-show-start-music-premiering-on-asianet/#|date=8 August 2023}}</ref> |- | ২০২৩-২০২৪ || ''মিউজিকেল ৱাইফ'' || বিচাৰক || ফ্লাৱাৰ্ছ টিভি<ref>{{cite web|title=ഞാൻ ഇന്ന് ആകെ ഒറ്റപ്പെട്ട പോലെ, എന്റെ കൂടെപ്പിറപ്പുകൾ രണ്ടാളും പോയി; ആകെയുള്ളത് മക്കളും അമ്മയും ശരത്തേട്ടനും മാത്രം!|url=https://malayalam.samayam.com/malayalam-cinema/celebrity-news/asha-sharath-s-birhday-musical-wife-grand-finale-crew-set-a-surprise-birthday-party-to-her/articleshow/111970397.cms|date=24 July 2024|website=Samayam}}</ref> |- | ২০২৫ || ''এংকিলে এন্নোডু পৰা'' || অতিথি || এচিয়ানেট<ref>{{cite web|title=ഏഷ്യാനെറ്റിലെ ജനപ്രിയ ഗെയിം ഷോ 'എങ്കിലേ എന്നോട് പറ' 25 ന്‍റെ നിറവിൽ|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/enkile-ennodu-para-game-shows-25th-episode-on-asianet-sq6y09|date=16 January 2025|website=Asianet News}}</ref> |} == বঁটা আৰু সন্মান == === কেৰেলা ফিল্ম ক্ৰিটিক্স এছ’চিয়েশ্যন এৱাৰ্ডছ === * ২০১৪: শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী – ''বৰ্ষম'' ছবিৰ বাবে<ref>{{cite news |title=Critics award for Ottaal, Iyyobinte Pusthakam |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/critics-award-for-ottaal-iyyobinte-pusthakam/article7072399.ece |access-date=28 January 2023 |work=The Hindu |date=6 April 2015}}</ref> === ফিল্মফেয়াৰ এৱাৰ্ডছ চাউথ === * ২০১৪: শ্ৰেষ্ঠ সহকাৰী অভিনেত্ৰী (মালয়ালম) – ''দৃশ্যম'' ছবিৰ বাবে<ref>{{Cite web |url=https://www.filmfare.com/features/winners-of-61st-idea-filmfare-awards-south-6712.html |title=Winners of 61st Idea Filmfare Awards South}}</ref> * ২০১৬: শ্ৰেষ্ঠ সহকাৰী অভিনেত্ৰী (মালয়ালম) – ''অনুৰাগা কৰিক্কিন ৱেল্লাম'' ছবিৰ বাবে<ref>{{Cite web |url=https://www.filmfare.com/news/winners-of-the-64th-jio-filmfare-awards-south-21594.html |title=Winners of the 64th Jio Filmfare Awards (South)}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:তামিল চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:কন্নড় চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:তেলুগু চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]] c3fvdbjrfis6qe9x1zygt9drp1xlb4z 626489 626488 2026-08-12T07:57:48Z Kandarpajit Kallol 6257 626489 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = আশা শৰৎ | image = Asha Sharath 2015.jpg | caption = ২০১৫ চনত আশা শৰত | birth_date = | birth_place = পেৰুম্বাভুৰ, [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | other_names = | education = শ্ৰী শংকৰ কলেজ, কালাডী | occupation = {{hlist|অভিনেত্ৰী|শাস্ত্ৰীয় নৃত্যশিল্পী}} | years_active = ১৯৯৬–বৰ্তমান | spouse = টি. ভি. শৰত | children = ২ | website = {{URL|http://ashasharath.com}} }} '''আশা শৰৎ''' ([[ইংৰাজী]]: Asha Sharath) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী আৰু শাস্ত্ৰীয় নৃত্যশিল্পী, যিয়ে মূলতঃ [[মালয়ালম]] চলচ্চিত্ৰ আৰু দূৰদৰ্শনত কাম কৰাৰ উপৰি কেইখনমান [[তামিল]], [[কন্নড়]] আৰু [[তেলুগু]] ছবিতো অভিনয় কৰিছে।<ref>{{cite news |last=Jayaram |first=Deepika |date=30 March 2017 |title=Juggling dance, films and a family is not easy; I might have lost a few good films: Asha Sharath |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/juggling-dance-films-and-a-family-is-not-easy-i-might-have-lost-a-few-good-films-asha-sharath/articleshow/57893968.cms |access-date=29 December 2017 |work=The Times of India}}</ref> ''দৃশ্যম'' চলচ্চিত্ৰ শৃংখলাত এগৰাকী আৰক্ষী বিষয়াৰ চৰিত্ৰত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ আটাইতকৈ বেছি পৰিচিত।<ref>{{Cite news |date=2020-12-28 |title=Asha Sharath is 'super excited' to reprise Geetha Prabhakar in 'Drishyam 2' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/asha-sharath-is-super-excited-to-reprise-geetha-prabhakar-in-drishyam-2/articleshow/79994364.cms |access-date=2025-02-23 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{cite web |date=27 December 2013 |title=Asha Sharath afraid of policemen! |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Asha-Sarath-afraid-of-policemen-/articleshow/28004846.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140103205359/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-12-27/news-and-interviews/45625719_1_asha-sarath-drishyam-policemen |archive-date=3 January 2014 |access-date=7 October 2015 |work=The Times of India}}</ref> == কেৰিয়াৰ == আশা শৰতে ''জাতক কথাকল'' আৰু ''মিখায়েলিন্তে চন্তাথিকাল''কে ধৰি কেইবাখনো ধাৰাবাহিকত অভিনয় কৰিছিল। তেওঁৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য ধাৰাবাহিকখন আছিল ধাৰাবাহিক বা চাবোন অপেৰা ''কুঙ্কুমাপুভু''। তেওঁৰ প্ৰথম পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবি আছিল ''ফ্ৰাইডে'' (২০১২)। ২০১৩ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত ''দৃশ্যম'' ছবিত ''গীতা প্ৰভাকৰ''ৰ চৰিত্ৰত কৰা অভিনয়েই আছিল তেওঁৰ কেৰিয়াৰৰ এক যুগান্তকাৰী অভিনয়।<ref>{{Cite web |date=29 October 2013 |title=Asha Sarath to play a cop |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Asha-Sarath-to-play-a-cop/articleshow/24855461.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20171009042057/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Asha-Sarath-to-play-a-cop/articleshow/24855461.cms |archive-date=9 October 2017 |website=The Times of India}}</ref> == চলচ্চিত্ৰপঞ্জী == {{Pending films key}} === মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ === {| class="wikitable sortable" ! বছৰ !! নাম !! চৰিত্ৰ !! class="unsortable" | মন্তব্য |- | rowspan=3 | ২০১২ || ''ফ্ৰাইডে'' || পাৰ্বতী || |- | ''কৰ্মযোদ্ধা'' || দীপা || |- | ''অৰ্ধনাৰী'' || বালু মেননৰ পত্নী || |- | rowspan="3" | ২০১৩ || ''বাডী'' || মীনাক্ষী || |- | ''জাকাৰিয়াযুদে গৰ্ভিণিকাল'' || চুজান || |- | ''দৃশ্যম'' || গীতা প্ৰভাকৰ || |- | rowspan="2" | ২০১৪ | ''বৰ্ষম'' || নন্দিনী ||<ref name="varsham">{{Cite web |title=Asha Sarath to play the female lead in CBI 5 |url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2021/may/27/asha-sarath-to-play-the-female-lead-in-cbi-5-24709.html |access-date=25 November 2023 |website=Cinema Express |date=26 May 2021 |language=en}}</ref> |- | ''এঞ্জেলছ'' || হৰিতা মেনন || |- | rowspan=4 | ২০১৬ || ''পাভাডা'' || চিচিলি ভাৰ্গীছ || |- | ''কিং লায়াৰ'' || দেৱিকা বৰ্মা || |- | ''অনুৰাগা কৰিক্কিন ৱেল্লাম'' || সুমা || |- | ''আনন্দম'' || দিয়াৰ মাতৃ || কেৱল আলোকচিত্ৰৰ উপস্থিতি |- | rowspan=5 | ২০১৭ || ''মুন্থিৰিভাল্লিকল থালিৰ্ক্কুম্বোল'' || ইন্দুলেখা || |- | ''১৯৭১: বিয়ণ্ড বৰ্ডাৰ্ছ'' || পাৰ্বতী সহদেৱন || |- | ''বিশ্বাসপূৰ্বম মনচুৰ'' || ফাথিবি || |- | ''ছানডে হলিডে'' || ডাঃ শ্ৰীধন্যা || |- | ''পুল্লিক্কাৰন ষ্টাৰা'' || মঞ্জৰী এন্থনী ||<ref name="varsham"/> |- | rowspan="2" | ২০১৮ | ''ভয়ানকম'' || গৌৰী কুঞ্জম্মা || |- | ''ড্ৰামা'' || ৰেখা ||<ref>{{cite news |url=https://www.thenewsminute.com/article/mohanlal-asha-sharath-play-husband-and-wife-drama-85577 |title=Mohanlal-Asha Sharath play husband and wife in 'Drama'}}</ref> |- | rowspan=3 | ২০১৯ || ''এভিদেই'' || জেছি || |- | ''শুভৰাত্ৰি'' || সুহাৰা || |- | ''থেলিভু'' || গৌৰী || |- | ২০২০ || ''জানকী'' || জানকী / স্বয়ং || চুটি ছবি |- | ২০২১ || ''দৃশ্যম ২'' || গীতা প্ৰভাকৰ ||<ref>{{Cite web |date=2020-10-29 |title=Asha Sarath begins shooting for Drishyam 2 |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2020/Oct/29/asha-sarath-begins-shooting-for-drishyam-2-2216269.html |access-date=2025-02-23 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> |- | rowspan="4" | ২০২২ | ''চিবিআই ৫: দ্য ব্ৰেইন'' || অধিবক্তা প্ৰতিভা সত্যদাস ||<ref name="varsham" /> |- | ''পাপ্পান'' || ডাঃ শেৰ্লি / বেনিত্তা ইচাক || |- | ''পীচ'' || জলজা ||<ref>{{cite news |last1=Soman |first1=Deepa |title=Asha Sharath plays a free-spirited entrepreneur in 'Peace' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/asha-sharath-plays-a-free-spirited-entrepreneur-in-peace/articleshow/82495678.cms |access-date=30 May 2021 |newspaper=The Times of India |date=9 May 2021}}</ref> |- | ''খেড্ডা'' || সবিতা || |- | ২০২৩ || ''এণ্টনী'' || জেছি || <ref>{{Cite web |title=Antony teaser has both Joju George and Kalyani Priyadarshan flexing muscles |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/oct/18/antony-teaser-has-both-joju-george-and-kalyani-priyadarshan-flexing-muscles-48739.html |access-date=25 November 2023 |website=Cinema Express |date=18 October 2023 |language=en}}</ref> |- | ২০২৫ || ''মেহফিল'' || লক্ষ্মী ৰাজগোপাল ||<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2025-07-20 |title=ജയരാജിന്‍റെ നായകനായി മുകേഷ്; 'മെഹ്‍ഫിലി'ലെ ഗാനമെത്തി|url=https://www.asianetnews.com/music/mehfil-malayalam-movie-video-song-jayaraj-mukesh-asha-sharath-manoj-k-jayan-unni-articleshow-l85e3am |access-date=2025-07-22 |website=Asianet News|language=ml}}</ref> |- | rowspan=2 | ২০২৬ || ''আশাকল আয়িৰম'' || আশা ||<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2025-08-18 |title=Jayaram and Kalidas Jayaram's Ashakal Aayiram begins|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2025/Aug/18/malayalamnews2025aug18jayaram-and-kalidas-jayarams-ashakal-aayiram-begins |access-date=2025-11-21 |website=New Indian Express|language=en}}</ref> |- | ''দৃশ্যম ৩'' || গীতা প্ৰভাকৰ ||<ref name="Service">{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2025-08-18 |title=Jayaram and Kalidas Jayaram's Ashakal Aayiram begins|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/20/esa-kaaththa-from-sasikumar-chaithra-achars-my-lord-is-a-heartwarming-number-in-sean-roldans-music |access-date=2025-11-21 |website=Cinema Express|language=en}}</ref> |- |} === অন্যান্য ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ === {| class="wikitable sortable" ! বছৰ !! নাম !! চৰিত্ৰ ! ভাষা !! class="unsortable" | মন্তব্য |- | ২০১৪ || ''দৃশ্যা'' || আইজি ৰূপা চন্দ্ৰশেখৰ | কন্নড় || rowspan="2" | ''दृश्यम'' (Drishyam) ছবিৰ ৰিমেক |- | rowspan="3" | ২০১৫ || ''পাপনাচম'' || আইজি গীতা প্ৰভাকৰ | rowspan="2" | তামিল |- | ''থুংগা বানাম'' || rowspan="2" | ডাঃ সুজাতা || rowspan="2" | দ্বিভাষিক চলচ্চিত্ৰ<ref>{{Cite web |date=10 November 2015 |title=Thoongaavanam review: A better Kamal film, pacy and slick |url=https://www.hindustantimes.com/movie-reviews/thoongaavanam-review-a-better-kamal-film-pacy-and-slick/story-rrbDsdxAIsN6fIF8PjNohI.html |access-date=25 November 2023 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> |- | ''চিকাতি ৰাজ্যম'' | তেলুগু |- | rowspan="2" | ২০১৮ || rowspan="2" | ''ভাগমতী'' || rowspan="2" | বৈষ্ণৱী নটৰাজন | তেলুগু || rowspan="2" | দ্বিভাষিক চলচ্চিত্ৰ |- | তামিল |- | ২০২১ | ''দৃশ্যা ২'' || ৰূপা চন্দ্ৰশেখৰ | কন্নড় || ''दृश्यम २'' (Drishyam 2) ছবিৰ ৰিমেক |- | ২০২২ || ''অনবৰিভু'' || লক্ষ্মী | rowspan="3" | তামিল || |- | rowspan="2"| ২০২৬ || ''মাই লৰ্ড'' || কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী সুজাতা মোহন || <ref name="Service"/> |- | {{Pending film|গুড নিউজ}} || {{TableTBA}} || <ref>{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jun/25/hot-spot-2-much-fame-ashwin-kumar-jayarams-new-film-titled-good-news|title=Hot Spot 2 Much-fame Ashwin Kumar, Jayaram's new film titled Good News|website=The Cinema Express |date=25 Jun 2026}}</ref> |- |} === ৱেব শৃংখলা === {| class="wikitable sortable" ! বছৰ !! নাম !! চৰিত্ৰ !! ভাষা !! প্লেটফৰ্ম !! class="unsortable" | মন্তব্য |- | २०२५ || ''নাডু চেন্টাৰ'' || পাৰ্বতী "ভিপি" || তামিল || জিঅ’হটষ্টাৰ || <ref>{{Cite web|date=2025-11-20 |title=Nadu Center out on OTT: Stream basketball-themed sports drama here; three episodes out|url=https://www.ottplay.com/news/nadu-center-out-on-ott-stream-basketball-themed-sports-drama-here-three-episodes-out/e27f34d7e744 |access-date=2025-11-20 |website=OTTPlay|language=en}}</ref> |} === দূৰদৰ্শন === {| class="wikitable sortable" |- ! বছৰ ! নাম !! চৰিত্ৰ !! চেনেল |- | ২০১১-২০১৪ | ''কুঙ্কুমাপুভু'' | জয়ন্তী প্ৰভাকৰন | এচিয়ানেট |- | ২০১৫ | ''চেল মি দ্য আনচাৰ'' | প্ৰতিযোগী | এচিয়ানেট |- | ২০১৯ | ''টপ চিংগাৰ'' | বিচাৰক | ফ্লাৱাৰ্ছ টিভি |- | ২০২০-২০২১ | ''ছুপাৰ ৪'' | বিচাৰক | মাজহাভিল মনোৰমা |- | ২০২০ | ''আম্মায়াৰিয়াথে'' | স্বয়ং | এচিয়ানেট |- | ২০২২-২০২৩ | ''ডান্সিং ষ্টাৰ্ছ'' || বিচাৰক || এচিয়ানেট |- | ২০২৩ || ''ষ্টাৰ মিউজিক চিজন ৫'' || অতিথি || এচিয়ানেট<ref>{{cite web|title=New Season of the Musical Game Show “Start Music” Premiering on Asianet|url=https://www.medianews4u.com/new-season-of-the-musical-game-show-start-music-premiering-on-asianet/#|date=8 August 2023}}</ref> |- | ২০২৩-২০২৪ || ''মিউজিকেল ৱাইফ'' || বিচাৰক || ফ্লাৱাৰ্ছ টিভি<ref>{{cite web|title=ഞാൻ ഇന്ന് ആകെ ഒറ്റപ്പെട്ട പോലെ, എന്റെ കൂടെപ്പിറപ്പുകൾ രണ്ടാളും പോയി; ആകെയുള്ളത് മക്കളും അമ്മയും ശരത്തേട്ടനും മാത്രം!|url=https://malayalam.samayam.com/malayalam-cinema/celebrity-news/asha-sharath-s-birhday-musical-wife-grand-finale-crew-set-a-surprise-birthday-party-to-her/articleshow/111970397.cms|date=24 July 2024|website=Samayam}}</ref> |- | ২০২৫ || ''এংকিলে এন্নোডু পৰা'' || অতিথি || এচিয়ানেট<ref>{{cite web|title=ഏഷ്യാനെറ്റിലെ ജനപ്രിയ ഗെയിം ഷോ 'എങ്കിലേ എന്നോട് പറ' 25 ന്‍റെ നിറവിൽ|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/enkile-ennodu-para-game-shows-25th-episode-on-asianet-sq6y09|date=16 January 2025|website=Asianet News}}</ref> |} == বঁটা আৰু সন্মান == === কেৰেলা ফিল্ম ক্ৰিটিক্স এছ’চিয়েশ্যন এৱাৰ্ডছ === * ২০১৪: শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী – ''বৰ্ষম'' ছবিৰ বাবে<ref>{{cite news |title=Critics award for Ottaal, Iyyobinte Pusthakam |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/critics-award-for-ottaal-iyyobinte-pusthakam/article7072399.ece |access-date=28 January 2023 |work=The Hindu |date=6 April 2015}}</ref> === ফিল্মফেয়াৰ এৱাৰ্ডছ চাউথ === * ২০১৪: শ্ৰেষ্ঠ সহকাৰী অভিনেত্ৰী (মালয়ালম) – ''দৃশ্যম'' ছবিৰ বাবে<ref>{{Cite web |url=https://www.filmfare.com/features/winners-of-61st-idea-filmfare-awards-south-6712.html |title=Winners of 61st Idea Filmfare Awards South}}</ref> * ২০১৬: শ্ৰেষ্ঠ সহকাৰী অভিনেত্ৰী (মালয়ালম) – ''অনুৰাগা কৰিক্কিন ৱেল্লাম'' ছবিৰ বাবে<ref>{{Cite web |url=https://www.filmfare.com/news/winners-of-the-64th-jio-filmfare-awards-south-21594.html |title=Winners of the 64th Jio Filmfare Awards (South)}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:তামিল চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:কন্নড় চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:তেলুগু চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]] gj2204f45pas4pbqu7hhdpj427e0ob4 0 138634 626496 2026-08-12T08:17:18Z Kandarpajit Kallol 6257 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox newspaper | name = দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ | logo = logo northeasttimes.png | logo_size = 225px | image = Image:netimes.jpg | caption = ২০০৯ চনৰ ৫ অক্টোবৰ সংখ্যাৰ প্ৰথম পৃষ্ঠা | type = দৈনিক বাতৰি কাকত | format = ব্ৰডশ্বীট |... 626496 wikitext text/x-wiki {{Infobox newspaper | name = দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ | logo = logo northeasttimes.png | logo_size = 225px | image = Image:netimes.jpg | caption = ২০০৯ চনৰ ৫ অক্টোবৰ সংখ্যাৰ প্ৰথম পৃষ্ঠা | type = দৈনিক বাতৰি কাকত | format = ব্ৰডশ্বীট | founded = ২ অক্টোবৰ ১৯৯০ | owners = জি. এল. আগৰৱালা | publisher = জি. এল. পাব্লিকেশ্যনছ লিমিটেড | editor = খিৰেন ৰয় | language = [[ইংৰাজী]] | political_position = কেন্দ্ৰ-বাওঁপন্থী | circulation = ১,১৩,০০০ | website = http://net.glpublications.in/ }} '''''দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ''''' ([[ইংৰাজী]]: The North East Times) হৈছে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ত বিতৰণ কৰা এখন [[ইংৰাজী]] দৈনিক [[বাতৰি কাকত]]।<ref>{{Cite web |title=RNI |url=http://rni.nic.in/registerdtitle_search/registeredtitle_ser.aspx |access-date=2024-01-28 |website=rni.nic.in}}</ref> ১৯৯০ চনৰ ২ অক্টোবৰত জি. এল. পাব্লিকেশ্যনছ লিমিটেডে এই কাকতখনি মুকলি কৰিছিল।<ref>[https://www.glpublications.in/About About G L Publications Ltd]</ref> এই বাতৰি কাকতখনৰ প্ৰচলন সংখ্যা (circulation figure) প্ৰায় ১,১৩,০০০।{{citation needed|date=July 2021}} ==আৰু চাওক== *[[অসমৰ বাতৰি কাকত আৰু আলোচনীৰ তালিকা]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} p8gp9nzjpfggvm1ncfbinn5ne91gxwm 626497 626496 2026-08-12T08:17:50Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 626497 wikitext text/x-wiki {{Infobox newspaper | name = দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ | logo = | logo_size = 225px | image = Image:netimes.jpg | caption = ২০০৯ চনৰ ৫ অক্টোবৰ সংখ্যাৰ প্ৰথম পৃষ্ঠা | type = দৈনিক বাতৰি কাকত | format = ব্ৰডশ্বীট | founded = ২ অক্টোবৰ ১৯৯০ | owners = জি. এল. আগৰৱালা | publisher = জি. এল. পাব্লিকেশ্যনছ লিমিটেড | editor = খিৰেন ৰয় | language = [[ইংৰাজী]] | political_position = কেন্দ্ৰ-বাওঁপন্থী | circulation = ১,১৩,০০০ | website = http://net.glpublications.in/ }} '''''দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ''''' ([[ইংৰাজী]]: The North East Times) হৈছে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ত বিতৰণ কৰা এখন [[ইংৰাজী]] দৈনিক [[বাতৰি কাকত]]।<ref>{{Cite web |title=RNI |url=http://rni.nic.in/registerdtitle_search/registeredtitle_ser.aspx |access-date=2024-01-28 |website=rni.nic.in}}</ref> ১৯৯০ চনৰ ২ অক্টোবৰত জি. এল. পাব্লিকেশ্যনছ লিমিটেডে এই কাকতখনি মুকলি কৰিছিল।<ref>[https://www.glpublications.in/About About G L Publications Ltd]</ref> এই বাতৰি কাকতখনৰ প্ৰচলন সংখ্যা প্ৰায় ১,১৩,০০০।{{citation needed|date=July 2021}} ==আৰু চাওক== *[[অসমৰ বাতৰি কাকত আৰু আলোচনীৰ তালিকা]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} rni62klptit6ttg4qrb25k9mn2cca6f 626498 626497 2026-08-12T08:18:51Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:বাতৰি কাকত]] using [[WP:HC|HotCat]] 626498 wikitext text/x-wiki {{Infobox newspaper | name = দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ | logo = | logo_size = 225px | image = Image:netimes.jpg | caption = ২০০৯ চনৰ ৫ অক্টোবৰ সংখ্যাৰ প্ৰথম পৃষ্ঠা | type = দৈনিক বাতৰি কাকত | format = ব্ৰডশ্বীট | founded = ২ অক্টোবৰ ১৯৯০ | owners = জি. এল. আগৰৱালা | publisher = জি. এল. পাব্লিকেশ্যনছ লিমিটেড | editor = খিৰেন ৰয় | language = [[ইংৰাজী]] | political_position = কেন্দ্ৰ-বাওঁপন্থী | circulation = ১,১৩,০০০ | website = http://net.glpublications.in/ }} '''''দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ''''' ([[ইংৰাজী]]: The North East Times) হৈছে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ত বিতৰণ কৰা এখন [[ইংৰাজী]] দৈনিক [[বাতৰি কাকত]]।<ref>{{Cite web |title=RNI |url=http://rni.nic.in/registerdtitle_search/registeredtitle_ser.aspx |access-date=2024-01-28 |website=rni.nic.in}}</ref> ১৯৯০ চনৰ ২ অক্টোবৰত জি. এল. পাব্লিকেশ্যনছ লিমিটেডে এই কাকতখনি মুকলি কৰিছিল।<ref>[https://www.glpublications.in/About About G L Publications Ltd]</ref> এই বাতৰি কাকতখনৰ প্ৰচলন সংখ্যা প্ৰায় ১,১৩,০০০।{{citation needed|date=July 2021}} ==আৰু চাওক== *[[অসমৰ বাতৰি কাকত আৰু আলোচনীৰ তালিকা]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:বাতৰি কাকত]] cg91ov8efonaaiw0axr752dsnwojsgm 626500 626498 2026-08-12T08:19:49Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:অসমৰ সংবাদ পত্ৰ]] using [[WP:HC|HotCat]] 626500 wikitext text/x-wiki {{Infobox newspaper | name = দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ | logo = | logo_size = 225px | image = Image:netimes.jpg | caption = ২০০৯ চনৰ ৫ অক্টোবৰ সংখ্যাৰ প্ৰথম পৃষ্ঠা | type = দৈনিক বাতৰি কাকত | format = ব্ৰডশ্বীট | founded = ২ অক্টোবৰ ১৯৯০ | owners = জি. এল. আগৰৱালা | publisher = জি. এল. পাব্লিকেশ্যনছ লিমিটেড | editor = খিৰেন ৰয় | language = [[ইংৰাজী]] | political_position = কেন্দ্ৰ-বাওঁপন্থী | circulation = ১,১৩,০০০ | website = http://net.glpublications.in/ }} '''''দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ''''' ([[ইংৰাজী]]: The North East Times) হৈছে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ত বিতৰণ কৰা এখন [[ইংৰাজী]] দৈনিক [[বাতৰি কাকত]]।<ref>{{Cite web |title=RNI |url=http://rni.nic.in/registerdtitle_search/registeredtitle_ser.aspx |access-date=2024-01-28 |website=rni.nic.in}}</ref> ১৯৯০ চনৰ ২ অক্টোবৰত জি. এল. পাব্লিকেশ্যনছ লিমিটেডে এই কাকতখনি মুকলি কৰিছিল।<ref>[https://www.glpublications.in/About About G L Publications Ltd]</ref> এই বাতৰি কাকতখনৰ প্ৰচলন সংখ্যা প্ৰায় ১,১৩,০০০।{{citation needed|date=July 2021}} ==আৰু চাওক== *[[অসমৰ বাতৰি কাকত আৰু আলোচনীৰ তালিকা]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:বাতৰি কাকত]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ সংবাদ পত্ৰ]] 95ze1v9icblqp9o2l4orn9yqmq4aexx 626501 626500 2026-08-12T08:20:26Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 626501 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} {{Infobox newspaper | name = দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ | logo = | logo_size = 225px | image = Image:netimes.jpg | caption = ২০০৯ চনৰ ৫ অক্টোবৰ সংখ্যাৰ প্ৰথম পৃষ্ঠা | type = দৈনিক বাতৰি কাকত | format = ব্ৰডশ্বীট | founded = ২ অক্টোবৰ ১৯৯০ | owners = জি. এল. আগৰৱালা | publisher = জি. এল. পাব্লিকেশ্যনছ লিমিটেড | editor = খিৰেন ৰয় | language = [[ইংৰাজী]] | political_position = কেন্দ্ৰ-বাওঁপন্থী | circulation = ১,১৩,০০০ | website = http://net.glpublications.in/ }} '''''দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ''''' ([[ইংৰাজী]]: The North East Times) হৈছে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ত বিতৰণ কৰা এখন [[ইংৰাজী]] দৈনিক [[বাতৰি কাকত]]।<ref>{{Cite web |title=RNI |url=http://rni.nic.in/registerdtitle_search/registeredtitle_ser.aspx |access-date=2024-01-28 |website=rni.nic.in}}</ref> ১৯৯০ চনৰ ২ অক্টোবৰত জি. এল. পাব্লিকেশ্যনছ লিমিটেডে এই কাকতখনি মুকলি কৰিছিল।<ref>[https://www.glpublications.in/About About G L Publications Ltd]</ref> এই বাতৰি কাকতখনৰ প্ৰচলন সংখ্যা প্ৰায় ১,১৩,০০০।{{citation needed|date=July 2021}} ==আৰু চাওক== *[[অসমৰ বাতৰি কাকত আৰু আলোচনীৰ তালিকা]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:বাতৰি কাকত]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ সংবাদ পত্ৰ]] ovnk4asmf1nl3bb6ab3i8z5g4xbhe0v 626502 626501 2026-08-12T08:20:49Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 626502 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} {{Infobox newspaper | name = দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ | logo = | logo_size = | image = | caption = | type = দৈনিক বাতৰি কাকত | format = ব্ৰডশ্বীট | founded = ২ অক্টোবৰ ১৯৯০ | owners = জি. এল. আগৰৱালা | publisher = জি. এল. পাব্লিকেশ্যনছ লিমিটেড | editor = খিৰেন ৰয় | language = [[ইংৰাজী]] | political_position = কেন্দ্ৰ-বাওঁপন্থী | circulation = ১,১৩,০০০ | website = http://net.glpublications.in/ }} '''''দ্য নৰ্থ ইষ্ট টাইমছ''''' ([[ইংৰাজী]]: The North East Times) হৈছে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ত বিতৰণ কৰা এখন [[ইংৰাজী]] দৈনিক [[বাতৰি কাকত]]।<ref>{{Cite web |title=RNI |url=http://rni.nic.in/registerdtitle_search/registeredtitle_ser.aspx |access-date=2024-01-28 |website=rni.nic.in}}</ref> ১৯৯০ চনৰ ২ অক্টোবৰত জি. এল. পাব্লিকেশ্যনছ লিমিটেডে এই কাকতখনি মুকলি কৰিছিল।<ref>[https://www.glpublications.in/About About G L Publications Ltd]</ref> এই বাতৰি কাকতখনৰ প্ৰচলন সংখ্যা প্ৰায় ১,১৩,০০০।{{citation needed|date=July 2021}} ==আৰু চাওক== *[[অসমৰ বাতৰি কাকত আৰু আলোচনীৰ তালিকা]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:বাতৰি কাকত]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ সংবাদ পত্ৰ]] sad5w0z7y8u482hv85q3h1o4cqhi94r 0 138635 626503 2026-08-12T08:24:28Z Kandarpajit Kallol 6257 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox company | name = হিন্দুস্থান সমাচাৰ | caption = | romanized = | former type = | type = বহুভাষিক সংবাদ সংস্থা | industry = সংবাদ মাধ্যম | founded = ১৯৪৮ | founder = এছ. এছ. আপ্তে | hq_location_city = হিন্দুস্থান... 626503 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = হিন্দুস্থান সমাচাৰ | caption = | romanized = | former type = | type = বহুভাষিক সংবাদ সংস্থা | industry = সংবাদ মাধ্যম | founded = ১৯৪৮ | founder = এছ. এছ. আপ্তে | hq_location_city = হিন্দুস্থান সমাচাৰ ক’অপাৰেটিভ ছ’চাইটি লিমিটেড, প্লট নং ১২, ব্লক নং ৮০, প্ৰথম মহলা, প্ৰপ’ৰ্টী নং ২৩, পঞ্চকুঁৱা ৰোড, আৰ. কে. আশ্ৰম মেট্ৰ’ ষ্টেচন, পিল্লাৰ নং ১২, নতুন দিল্লী – ১১০০০১ | hq_location_country = ভাৰত | num_locations = | key_people = অৰবিন্দ ভালচন্দ্ৰ মাৰ্ডিকাৰ (অধ্যক্ষ) | Editor-in-Chief = | services = | operating_income = | equity = | owner = | num_employees = | divisions = | subsidiaries = | website = https://hindusthansamachar.in/ | footnotes = | intl = }} '''''হিন্দুস্থান সমাচাৰ''''' হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো বহুভাষিক সংবাদ সংস্থা (multilingual news agency)। ২০০ তকৈও অধিক বাতৰি কাকত আৰু ''দূৰদৰ্শন'' (DD) আদিকে ধৰি প্ৰায় সকলোবোৰ সংবাদ চেনেলে এই সংস্থাৰ সেৱা গ্ৰহণ কৰিছে (subscribe)। == ইতিহাস == ১৯৪৮ চনত এছ. এছ. আপ্তেই ''হিন্দুস্থান সমাচাৰ'' প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{cite web | last = | first = | authorlink = | title = Founders of VHP | publisher = Vishwa Hindu Parishad (UK) | date = | url = http://vhp.org.uk/vhpuk/about-vhp/founders-vh/ | format = | doi = | accessdate = 9 September 2014 | archive-date = 8 August 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140808142135/http://vhp.org.uk/vhpuk/about-vhp/founders-vh/ | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | last = | first = | authorlink = | title = About Us | publisher = Hindustan Samachar | date = | url = http://mh.hindusthansamachar.com/static/about.aspx | format = | doi = | accessdate = 9 September 2014 }}</ref> আৰম্ভণিতে এই সংস্থাই ১৫ টা ভাষাত নিজৰ সেৱা আগবঢ়াইছিল; সেই ভাষাকেইটা আছিল: বঙালী, ওডিয়া, অসমীয়া, তেলেগু, মালয়ালম, উৰ্দু, পঞ্জাবী, গুজৰাটী, হিন্দী, মাৰাঠী, সংস্কৃত আৰু তামিল। ১৯৫১ চনত বিহাৰ চৰকাৰে ''হিন্দুস্থান সমাচাৰ''ৰ গ্ৰাহকভুক্তি (subscription) লয় আৰু ইয়াৰ পিছতে ভাৰতৰ বহু কেইখন ৰাজ্যই এই সেৱা গ্ৰহণ কৰে। এসময়ত ''অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ''' (আকাশবাণী) আৰু ''ৰেডিঅ’ নেপাল''ও ইয়াৰ গ্ৰাহক আছিল। ১৯৫৬ চনত ইয়াক এটা সমবায় সমিতি (cooperative society) হিচাপে পঞ্জীয়ন কৰা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |date=2023-02-27 |title=What is Hindusthan Samachar, the RSS-linked newswire service that will provide content to Doordarshan and AIR? |url=https://indianexpress.com/article/explained/hindusthan-samachar-rss-linked-newswire-doordarshan-air-8469647/ |access-date=2023-12-13 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ১৯৭৫ চনত ভাৰতত জৰুৰীকালীন অৱস্থা ঘোষণা কৰাৰ এবছৰ পিছত, সংবাদ মাধ্যমৰ একচেটিয়া আধিপত্য স্থাপনৰ উদ্দেশ্যে ''হিন্দুস্থান সমাচাৰ''ক ''প্ৰেছ ট্ৰাষ্ট অৱ ইণ্ডিয়া'', ''ইউনাইটেড নিউজ অৱ ইণ্ডিয়া'' আৰু ''সমাচাৰ ভাৰতী''ৰ সৈতে একত্ৰিত কৰি ''সমাচাৰ'' নামৰ এটা বৃহৎ মাধ্যম গঠন কৰা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৯৯ চনৰ পিছত শ্ৰীকান্ত যোশীয়ে ''হিন্দুস্থান সমাচাৰ''ক পুনৰ মুকলি কৰে।<ref name=":0" /> == বৰ্তমান == বৰ্তমান সমগ্ৰ দেশজুৰি ''হিন্দুস্থান সমাচাৰ''ৰ ২২ টা নিউজ ব্যুৰো আৰু ৬০০ গৰাকী সংবাদ দাতা (correspondents) আছে। বৰ্তমান ই ১২ টা ভাষাত নিজৰ সংবাদ সেৱা আগবঢ়াই আছে।<ref name=":0" /> ==‌ তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} h96mzqs7jf4lhdizndpi0bw2yqm4wdn 626506 626503 2026-08-12T08:26:50Z Kandarpajit Kallol 6257 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 626506 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = হিন্দুঃস্থান সমাচাৰ | caption = | romanized = | former type = | type = বহুভাষিক সংবাদ সংস্থা | industry = সংবাদ মাধ্যম | founded = ১৯৪৮ | founder = এছ. এছ. আপ্তে | hq_location_city = হিন্দুঃস্থান সমাচাৰ ক’অপাৰেটিভ ছ’চাইটি লিমিটেড, প্লট নং ১২, ব্লক নং ৮০, প্ৰথম মহলা, প্ৰপ’ৰ্টী নং ২৩, পঞ্চকুঁৱা ৰোড, আৰ. কে. আশ্ৰম মেট্ৰ’ ষ্টেচন, পিল্লাৰ নং ১২, নতুন দিল্লী – ১১০০০১ | hq_location_country = ভাৰত | num_locations = | key_people = অৰবিন্দ ভালচন্দ্ৰ মাৰ্ডিকাৰ (অধ্যক্ষ) | Editor-in-Chief = | services = | operating_income = | equity = | owner = | num_employees = | divisions = | subsidiaries = | website = https://hindusthansamachar.in/ | footnotes = | intl = }} '''''হিন্দুঃস্থান সমাচাৰ''''' হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো বহুভাষিক সংবাদ সংস্থা (multilingual news agency)। ২০০ তকৈও অধিক বাতৰি কাকত আৰু ''দূৰদৰ্শন'' (DD) আদিকে ধৰি প্ৰায় সকলোবোৰ সংবাদ চেনেলে এই সংস্থাৰ সেৱা গ্ৰহণ কৰিছে (subscribe)। == ইতিহাস == ১৯৪৮ চনত এছ. এছ. আপ্তেই ''হিন্দুঃস্থান সমাচাৰ'' প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{cite web | last = | first = | authorlink = | title = Founders of VHP | publisher = Vishwa Hindu Parishad (UK) | date = | url = http://vhp.org.uk/vhpuk/about-vhp/founders-vh/ | format = | doi = | accessdate = 9 September 2014 | archive-date = 8 August 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140808142135/http://vhp.org.uk/vhpuk/about-vhp/founders-vh/ | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | last = | first = | authorlink = | title = About Us | publisher = Hindustan Samachar | date = | url = http://mh.hindusthansamachar.com/static/about.aspx | format = | doi = | accessdate = 9 September 2014 }}</ref> আৰম্ভণিতে এই সংস্থাই ১৫টা ভাষাত নিজৰ সেৱা আগবঢ়াইছিল; সেই ভাষাকেইটা আছিল: বঙালী, ওডিয়া, অসমীয়া, তেলেগু, মালয়ালম, উৰ্দু, পঞ্জাবী, গুজৰাটী, হিন্দী, মাৰাঠী, সংস্কৃত আৰু তামিল। ১৯৫১ চনত বিহাৰ চৰকাৰে ''হিন্দুঃস্থান সমাচাৰ''ৰ গ্ৰাহকভুক্তি (subscription) লয় আৰু ইয়াৰ পিছতে ভাৰতৰ বহুকেইখন ৰাজ্যই এই সেৱা গ্ৰহণ কৰে। এসময়ত ''অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ''' (আকাশবাণী) আৰু ''ৰেডিঅ’ নেপাল''ও ইয়াৰ গ্ৰাহক আছিল। ১৯৫৬ চনত ইয়াক এটা সমবায় সমিতি (cooperative society) হিচাপে পঞ্জীয়ন কৰা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |date=2023-02-27 |title=What is Hindusthan Samachar, the RSS-linked newswire service that will provide content to Doordarshan and AIR? |url=https://indianexpress.com/article/explained/hindusthan-samachar-rss-linked-newswire-doordarshan-air-8469647/ |access-date=2023-12-13 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ১৯৭৫ চনত ভাৰতত জৰুৰীকালীন অৱস্থা ঘোষণা কৰাৰ এবছৰ পাছত, সংবাদ মাধ্যমৰ একচেটিয়া আধিপত্য স্থাপনৰ উদ্দেশ্যে ''হিন্দুঃস্থান সমাচাৰ''ক ''প্ৰেছ ট্ৰাষ্ট অৱ ইণ্ডিয়া'', ''ইউনাইটেড নিউজ অৱ ইণ্ডিয়া'' আৰু ''সমাচাৰ ভাৰতী''ৰ সৈতে একত্ৰিত কৰি ''সমাচাৰ'' নামৰ এটা বৃহৎ মাধ্যম গঠন কৰা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৯৯ চনৰ পিছত শ্ৰীকান্ত যোশীয়ে ''হিন্দুঃস্থান সমাচাৰ''ক পুনৰ মুকলি কৰে।<ref name=":0" /> == বৰ্তমান == বৰ্তমান সমগ্ৰ দেশজুৰি ''হিন্দুঃস্থান সমাচাৰ''ৰ ২২টা নিউজ ব্যুৰো আৰু ৬০০ গৰাকী সংবাদ দাতা (correspondents) আছে। বৰ্তমান ই ১২টা ভাষাত নিজৰ সংবাদ সেৱা আগবঢ়াই আছে।<ref name=":0" /> ==‌ তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:গণমাধ্যম]] [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] li1y7de3kkrfpxiafohkn5xhtvmamb8 626507 626506 2026-08-12T08:27:59Z Kandarpajit Kallol 6257 626507 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = হিন্দুঃস্থান সমাচাৰ | caption = | romanized = | former type = | type = বহুভাষিক সংবাদ সংস্থা | industry = সংবাদ মাধ্যম | founded = ১৯৪৮ | founder = এছ. এছ. আপ্তে | hq_location_city = হিন্দুঃস্থান সমাচাৰ ক’অপাৰেটিভ ছ’চাইটি লিমিটেড, প্লট নং ১২, ব্লক নং ৮০, প্ৰথম মহলা, প্ৰপ’ৰ্টী নং ২৩, পঞ্চকুঁৱা ৰোড, আৰ. কে. আশ্ৰম মেট্ৰ’ ষ্টেচন, পিল্লাৰ নং ১২, নতুন দিল্লী – ১১০০০১ | hq_location_country = [[ভাৰত]] | num_locations = | key_people = অৰবিন্দ ভালচন্দ্ৰ মাৰ্ডিকাৰ (অধ্যক্ষ) | Editor-in-Chief = | services = | operating_income = | equity = | owner = | num_employees = | divisions = | subsidiaries = | website = https://hindusthansamachar.in/ | footnotes = | intl = }} '''''হিন্দুঃস্থান সমাচাৰ''''' ([[ইংৰাজী]]: Hindusthan Samachar) হৈছে [[ভাৰত]]ৰ প্ৰথমটো বহুভাষিক সংবাদ সংস্থা। ২০০ তকৈও অধিক বাতৰি কাকত আৰু ''দূৰদৰ্শন'' আদিকে ধৰি প্ৰায় সকলোবোৰ সংবাদ চেনেলে এই সংস্থাৰ সেৱা গ্ৰহণ কৰিছে। == ইতিহাস == ১৯৪৮ চনত এছ. এছ. আপ্তেই ''হিন্দুঃস্থান সমাচাৰ'' প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{cite web | last = | first = | authorlink = | title = Founders of VHP | publisher = Vishwa Hindu Parishad (UK) | date = | url = http://vhp.org.uk/vhpuk/about-vhp/founders-vh/ | format = | doi = | accessdate = 9 September 2014 | archive-date = 8 August 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140808142135/http://vhp.org.uk/vhpuk/about-vhp/founders-vh/ | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | last = | first = | authorlink = | title = About Us | publisher = Hindustan Samachar | date = | url = http://mh.hindusthansamachar.com/static/about.aspx | format = | doi = | accessdate = 9 September 2014 }}</ref> আৰম্ভণিতে এই সংস্থাই ১৫টা ভাষাত নিজৰ সেৱা আগবঢ়াইছিল; সেই ভাষাকেইটা আছিল: বঙালী, ওডিয়া, অসমীয়া, তেলেগু, মালয়ালম, উৰ্দু, পঞ্জাবী, গুজৰাটী, হিন্দী, মাৰাঠী, সংস্কৃত আৰু তামিল। ১৯৫১ চনত বিহাৰ চৰকাৰে ''হিন্দুঃস্থান সমাচাৰ''ৰ গ্ৰাহকভুক্তি (subscription) লয় আৰু ইয়াৰ পিছতে ভাৰতৰ বহুকেইখন ৰাজ্যই এই সেৱা গ্ৰহণ কৰে। এসময়ত ''অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ''' (আকাশবাণী) আৰু ''ৰেডিঅ’ নেপাল''ও ইয়াৰ গ্ৰাহক আছিল। ১৯৫৬ চনত ইয়াক এটা সমবায় সমিতি (cooperative society) হিচাপে পঞ্জীয়ন কৰা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |date=2023-02-27 |title=What is Hindusthan Samachar, the RSS-linked newswire service that will provide content to Doordarshan and AIR? |url=https://indianexpress.com/article/explained/hindusthan-samachar-rss-linked-newswire-doordarshan-air-8469647/ |access-date=2023-12-13 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ১৯৭৫ চনত ভাৰতত জৰুৰীকালীন অৱস্থা ঘোষণা কৰাৰ এবছৰ পাছত, সংবাদ মাধ্যমৰ একচেটিয়া আধিপত্য স্থাপনৰ উদ্দেশ্যে ''হিন্দুঃস্থান সমাচাৰ''ক ''প্ৰেছ ট্ৰাষ্ট অৱ ইণ্ডিয়া'', ''ইউনাইটেড নিউজ অৱ ইণ্ডিয়া'' আৰু ''সমাচাৰ ভাৰতী''ৰ সৈতে একত্ৰিত কৰি ''সমাচাৰ'' নামৰ এটা বৃহৎ মাধ্যম গঠন কৰা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৯৯ চনৰ পিছত শ্ৰীকান্ত যোশীয়ে ''হিন্দুঃস্থান সমাচাৰ''ক পুনৰ মুকলি কৰে।<ref name=":0" /> == বৰ্তমান == বৰ্তমান সমগ্ৰ দেশজুৰি ''হিন্দুঃস্থান সমাচাৰ''ৰ ২২টা নিউজ ব্যুৰো আৰু ৬০০ গৰাকী সংবাদ দাতা (correspondents) আছে। বৰ্তমান ই ১২টা ভাষাত নিজৰ সংবাদ সেৱা আগবঢ়াই আছে।<ref name=":0" /> ==‌ তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:গণমাধ্যম]] [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] b0qfsn5kcmkg3zffctw97pzpjcfe39f 626508 626507 2026-08-12T08:30:07Z Kandarpajit Kallol 6257 626508 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = হিন্দুঃস্থান সমাচাৰ | caption = | romanized = | former type = | type = বহুভাষিক সংবাদ সংস্থা | industry = সংবাদ মাধ্যম | founded = ১৯৪৮ | founder = এছ. এছ. আপ্তে | hq_location_city = হিন্দুঃস্থান সমাচাৰ ক’অপাৰেটিভ ছ’চাইটি লিমিটেড, প্লট নং ১২, ব্লক নং ৮০, প্ৰথম মহলা, প্ৰপ’ৰ্টী নং ২৩, পঞ্চকুঁৱা ৰোড, আৰ. কে. আশ্ৰম মেট্ৰ’ ষ্টেচন, পিল্লাৰ নং ১২, নতুন দিল্লী – ১১০০০১ | hq_location_country = [[ভাৰত]] | num_locations = | key_people = অৰবিন্দ ভালচন্দ্ৰ মাৰ্ডিকাৰ (অধ্যক্ষ) | Editor-in-Chief = | services = | operating_income = | equity = | owner = | num_employees = | divisions = | subsidiaries = | website = https://hindusthansamachar.in/ | footnotes = | intl = }} '''''হিন্দুঃস্থান সমাচাৰ''''' ([[ইংৰাজী]]: Hindusthan Samachar) হৈছে [[ভাৰত]]ৰ প্ৰথমটো বহুভাষিক সংবাদ সংস্থা। ২০০ তকৈও অধিক বাতৰি কাকত আৰু ''দূৰদৰ্শন'' আদিকে ধৰি প্ৰায় সকলোবোৰ সংবাদ চেনেলে এই সংস্থাৰ সেৱা গ্ৰহণ কৰিছে। == ইতিহাস == ১৯৪৮ চনত এছ. এছ. আপ্তেই ''হিন্দুঃস্থান সমাচাৰ'' প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{cite web | last = | first = | authorlink = | title = Founders of VHP | publisher = Vishwa Hindu Parishad (UK) | date = | url = http://vhp.org.uk/vhpuk/about-vhp/founders-vh/ | format = | doi = | accessdate = 9 September 2014 | archive-date = 8 August 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140808142135/http://vhp.org.uk/vhpuk/about-vhp/founders-vh/ | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | last = | first = | authorlink = | title = About Us | publisher = Hindustan Samachar | date = | url = http://mh.hindusthansamachar.com/static/about.aspx | format = | doi = | accessdate = 9 September 2014 }}</ref> আৰম্ভণিতে এই সংস্থাই ১৫টা ভাষাত নিজৰ সেৱা আগবঢ়াইছিল; সেই ভাষাকেইটা আছিল: [[বাংলা]], [[ওড়িয়া]], [[অসমীয়া]], [[তেলুগু]], [[মালয়ালম]], [[উৰ্দু]], [[পঞ্জাবী]], [[গুজৰাটী]], [[হিন্দী]], [[মাৰাঠী]], [[সংস্কৃত]] আৰু [[তামিল]]। ১৯৫১ চনত বিহাৰ চৰকাৰে ''হিন্দুঃস্থান সমাচাৰ''ৰ গ্ৰাহকভুক্তি (subscription) লয় আৰু ইয়াৰ পিছতে ভাৰতৰ বহুকেইখন ৰাজ্যই এই সেৱা গ্ৰহণ কৰে। এসময়ত ''অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ''' (আকাশবাণী) আৰু ''ৰেডিঅ’ নেপাল''ও ইয়াৰ গ্ৰাহক আছিল। ১৯৫৬ চনত ইয়াক এটা সমবায় সমিতি (cooperative society) হিচাপে পঞ্জীয়ন কৰা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |date=2023-02-27 |title=What is Hindusthan Samachar, the RSS-linked newswire service that will provide content to Doordarshan and AIR? |url=https://indianexpress.com/article/explained/hindusthan-samachar-rss-linked-newswire-doordarshan-air-8469647/ |access-date=2023-12-13 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ১৯৭৫ চনত ভাৰতত জৰুৰীকালীন অৱস্থা ঘোষণা কৰাৰ এবছৰ পাছত, সংবাদ মাধ্যমৰ একচেটিয়া আধিপত্য স্থাপনৰ উদ্দেশ্যে ''হিন্দুঃস্থান সমাচাৰ''ক ''প্ৰেছ ট্ৰাষ্ট অৱ ইণ্ডিয়া'', ''ইউনাইটেড নিউজ অৱ ইণ্ডিয়া'' আৰু ''সমাচাৰ ভাৰতী''ৰ সৈতে একত্ৰিত কৰি ''সমাচাৰ'' নামৰ এটা বৃহৎ মাধ্যম গঠন কৰা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৯৯ চনৰ পিছত শ্ৰীকান্ত যোশীয়ে ''হিন্দুঃস্থান সমাচাৰ''ক পুনৰ মুকলি কৰে।<ref name=":0" /> == বৰ্তমান == বৰ্তমান সমগ্ৰ দেশজুৰি ''হিন্দুঃস্থান সমাচাৰ''ৰ ২২টা নিউজ ব্যুৰো আৰু ৬০০ গৰাকী সংবাদ দাতা (correspondents) আছে। বৰ্তমান ই ১২টা ভাষাত নিজৰ সংবাদ সেৱা আগবঢ়াই আছে।<ref name=":0" /> ==‌ তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:গণমাধ্যম]] [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] mu81vq3v9umb70a2ggzsnfi7zc68yqf 626509 626508 2026-08-12T08:30:29Z Kandarpajit Kallol 6257 626509 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = হিন্দুঃস্থান সমাচাৰ | caption = | romanized = | former type = | type = বহুভাষিক সংবাদ সংস্থা | industry = সংবাদ মাধ্যম | founded = ১৯৪৮ | founder = এছ. এছ. আপ্তে | hq_location_city = হিন্দুঃস্থান সমাচাৰ ক’অপাৰেটিভ ছ’চাইটি লিমিটেড, প্লট নং ১২, ব্লক নং ৮০, প্ৰথম মহলা, প্ৰপ’ৰ্টী নং ২৩, পঞ্চকুঁৱা ৰোড, আৰ. কে. আশ্ৰম মেট্ৰ’ ষ্টেচন, পিল্লাৰ নং ১২, নতুন দিল্লী – ১১০০০১ | hq_location_country = [[ভাৰত]] | num_locations = | key_people = অৰবিন্দ ভালচন্দ্ৰ মাৰ্ডিকাৰ (অধ্যক্ষ) | Editor-in-Chief = | services = | operating_income = | equity = | owner = | num_employees = | divisions = | subsidiaries = | website = https://hindusthansamachar.in/ | footnotes = | intl = }} '''''হিন্দুঃস্থান সমাচাৰ''''' ([[ইংৰাজী]]: Hindusthan Samachar) হৈছে [[ভাৰত]]ৰ প্ৰথমটো বহুভাষিক সংবাদ সংস্থা। ২০০ তকৈও অধিক বাতৰি কাকত আৰু ''দূৰদৰ্শন'' আদিকে ধৰি প্ৰায় সকলোবোৰ সংবাদ চেনেলে এই সংস্থাৰ সেৱা গ্ৰহণ কৰিছে। == ইতিহাস == ১৯৪৮ চনত এছ. এছ. আপ্তেই ''হিন্দুঃস্থান সমাচাৰ'' প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{cite web | last = | first = | authorlink = | title = Founders of VHP | publisher = Vishwa Hindu Parishad (UK) | date = | url = http://vhp.org.uk/vhpuk/about-vhp/founders-vh/ | format = | doi = | accessdate = 9 September 2014 | archive-date = 8 August 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140808142135/http://vhp.org.uk/vhpuk/about-vhp/founders-vh/ | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | last = | first = | authorlink = | title = About Us | publisher = Hindustan Samachar | date = | url = http://mh.hindusthansamachar.com/static/about.aspx | format = | doi = | accessdate = 9 September 2014 }}</ref> আৰম্ভণিতে এই সংস্থাই ১৫টা ভাষাত নিজৰ সেৱা আগবঢ়াইছিল; সেই ভাষাকেইটা আছিল: [[বাংলা]], [[ওড়িয়া]], [[অসমীয়া]], [[তেলুগু]], [[মালয়ালম]], [[উৰ্দু]], [[পঞ্জাবী]], [[গুজৰাটী]], [[হিন্দী]], [[মাৰাঠী]], [[সংস্কৃত]] আৰু [[তামিল]]। ১৯৫১ চনত বিহাৰ চৰকাৰে ''হিন্দুঃস্থান সমাচাৰ''ৰ গ্ৰাহকভুক্তি (subscription) লয় আৰু ইয়াৰ পিছতে ভাৰতৰ বহুকেইখন ৰাজ্যই এই সেৱা গ্ৰহণ কৰে। এসময়ত ''অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ''' (আকাশবাণী) আৰু ''ৰেডিঅ’ নেপাল''ও ইয়াৰ গ্ৰাহক আছিল। ১৯৫৬ চনত ইয়াক এটা সমবায় সমিতি (cooperative society) হিচাপে পঞ্জীয়ন কৰা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |date=2023-02-27 |title=What is Hindusthan Samachar, the RSS-linked newswire service that will provide content to Doordarshan and AIR? |url=https://indianexpress.com/article/explained/hindusthan-samachar-rss-linked-newswire-doordarshan-air-8469647/ |access-date=2023-12-13 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ১৯৭৫ চনত ভাৰতত জৰুৰীকালীন অৱস্থা ঘোষণা কৰাৰ এবছৰ পাছত, সংবাদ মাধ্যমৰ একচেটিয়া আধিপত্য স্থাপনৰ উদ্দেশ্যে ''হিন্দুঃস্থান সমাচাৰ''ক ''প্ৰেছ ট্ৰাষ্ট অৱ ইণ্ডিয়া'', ''ইউনাইটেড নিউজ অৱ ইণ্ডিয়া'' আৰু ''সমাচাৰ ভাৰতী''ৰ সৈতে একত্ৰিত কৰি ''সমাচাৰ'' নামৰ এটা বৃহৎ মাধ্যম গঠন কৰা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৯৯ চনৰ পিছত শ্ৰীকান্ত যোশীয়ে ''হিন্দুঃস্থান সমাচাৰ''ক পুনৰ মুকলি কৰে।<ref name=":0" /> == বৰ্তমান == বৰ্তমান সমগ্ৰ দেশজুৰি ''হিন্দুঃস্থান সমাচাৰ''ৰ ২২টা নিউজ ব্যুৰো আৰু ৬০০ গৰাকী সংবাদ দাতা (correspondents) আছে। বৰ্তমান ই ১২টা ভাষাত নিজৰ সংবাদ সেৱা আগবঢ়াই আছে।<ref name=":0" /> ==‌ তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:গণমাধ্যম]] [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] e7c2facodlg51jky83ly5jusxcu1k8c 0 138636 626514 2026-08-12T09:59:28Z Ishanjyotibora 14131 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox film | name = Uttarayanam | image = Uttarayanam.jpg | caption = Poster | director = [[G. Aravindan]] | producer = [[Pattathuvila Karunakaran]] | writer = [[Thikkodiyan]]<br/>G. Aravindan | starring = Dr. Mohandas<br/>Kunju<br/>[[Balan K. Nair]]<br/>[[Adoor Bhasi]]<br/>[[Sukumaran]]<br/>[[Kunjandi]] | music = [[K. Raghavan]]<br/>[[M. B. Sreenivasan]] | cinematography = Mankada Ravi Varma... 626514 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Uttarayanam | image = Uttarayanam.jpg | caption = Poster | director = [[G. Aravindan]] | producer = [[Pattathuvila Karunakaran]] | writer = [[Thikkodiyan]]<br/>G. Aravindan | starring = Dr. Mohandas<br/>Kunju<br/>[[Balan K. Nair]]<br/>[[Adoor Bhasi]]<br/>[[Sukumaran]]<br/>[[Kunjandi]] | music = [[K. Raghavan]]<br/>[[M. B. Sreenivasan]] | cinematography = [[Mankada Ravi Varma]] | editing = A. Rameshan | distributor = | released = {{Film date|1975|04|11|df=y}} | runtime = 118 minutes | studio = Ganesh Movie Makers | country = India | language = Malayalam }} '''''উত্তৰায়নম''''' ({{lang-en|Uttarayanam}}) হৈছে ১৯৭৫ চনত মুক্তি লাভ কৰা এখন মালয়ালম ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ। <ref>{{cite book |author=Bibekananda Ray and Naveen Joshi |title=Conscience of the race: India's offbeat cinema |url=https://archive.org/details/conscienceofrace00rayb |publisher=Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India |year=2001 |page=[https://archive.org/details/conscienceofrace00rayb/page/95 95] |isbn=81-230-1298-5}}</ref> ছবিখনৰ পৰিচালনা জি. অৰৱিন্দনে কৰিছে আৰু থিক্কোডিয়ানে চিত্ৰনাট্য লিখিছে । এই ছবিখনৰ জৰিয়তেই অৰৱিন্দনে চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন|স্বাধীনতা সংগ্ৰাম]]ৰ পটভূমিত নিৰ্মিত ছবিখনে সেই সময়ৰ সুবিধাবাদ আৰু ভণ্ডামিক উদঙাই দিয়ে। ছবিখন অৰৱিন্দনৰ নিজা কাৰ্টুন ধাৰাবাহিক ''চেৰিয়া মনুষ্যৰুম ভলিয়া লোকাভুম'' (সৰু মানুহ আৰু ডাঙৰ পৃথিৱী)ৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত, যিখন ধাৰাবাহিক মাথ্ৰুভূমিত কেইবাবছৰ ধৰি প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="details">{{cite book |author=Directorate of Film Festivals |title=The New generation, 1960-1980 |publisher=Directorate of Film Festivals, Ministry of Information and Broadcasting |year=1981 |page=48 |author-link=Directorate of Film Festivals }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hinduonnet.com/fline/fl2701/stories/20100115270116000.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20100423033545/http://www.hinduonnet.com/fline/fl2701/stories/20100115270116000.htm|url-status=usurped|archive-date=23 April 2010|title=Aravindan's art|author=Sashi Kumar|work=[[Frontline (magazine)|Frontline]]|publisher=[[The Hindu]]|date=2 January 2010|access-date=24 January 2011}}</ref> ছবিখনৰ কাহিনী ৰবি নামৰ এজন নিবনুৱা যুৱকক কেন্দ্ৰ কৰি আগবাঢ়ে। চাকৰি বিচাৰি ঘূৰি ফুৰাৰ সময়ত ৰবিয়ে ইটোৰ পাছত সিটো অভিজ্ঞতাৰ সন্মুখীন হয়। পক্ষাঘাতগ্ৰস্ত পিতৃৰ পৰা শুনা [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ]]বিৰোধী স্বাধীনতা সংগ্ৰামীসকলৰ অতীতৰ সংগ্ৰামৰ কথা ৰবিৰ মনত প্ৰতিফলিত হয়। অৱশেষত তেওঁ [[ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন]]ৰ এজন নেতা গোপালন মুথালালিক সাক্ষাৎ কৰে। কিন্তু সময়ৰ সোঁতত সেই একালৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামীজন এতিয়া এজন দুৰ্নীতিগ্ৰস্ত ঠিকাদাৰত পৰিণত হৈছে। মোহনদাসে ছবিখনত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে। আন আন গুৰুত্বপূৰ্ণ চৰিত্ৰত কুঞ্জু, বালন কে. নাইৰ, আদূৰ ভাসি, কুঞ্জাণ্ডি আৰু সুকুমাৰন অভিনয় কৰিছে।<ref name="details"/> মুক্তিৰ পাছত ছবিখনে সমালোচকৰ ব্যাপক প্ৰশংসা লাভ কৰাৰ লগতে কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটাৰ পাঁচটাকৈ বঁটাকে ধৰি কেইবাটাও সন্মান লাভ কৰে। এখন পৰীক্ষামূলক চলচ্চিত্ৰ হিচাপে উত্তৰায়ণমে কেৰালাৰ [[সমান্তৰাল চলচ্চিত্ৰ]] আন্দোলনত যথেষ্ট প্ৰভাৱ পেলায়।<ref>{{cite web|url=http://www.cinemaofmalayalam.net/uttarayanam.html|title=G. Aravindan: Uttarayanam|publisher=Cinemafmalayalam.net|access-date=20 January 2011|archive-date=12 December 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101212224655/http://www.cinemaofmalayalam.net/uttarayanam.html|url-status=dead}}</ref> ==কাহিনী== ৰবি এজন নিবনুৱা এম.এ. স্নাতক। চাকৰি লাভৰ আশাত তেওঁ বিভিন্ন পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হয়, সাক্ষাৎকাৰ দিয়ে, কিন্তু কোনোপধ্যেই চাকৰি এটা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম নহয়। তেওঁ মাক আৰু আইতাকৰ সৈতে বাস কৰে। তেওঁৰ ককাক মাধৱন মেনন আছিল এগৰাকী [[গান্ধীবাদ|গান্ধীবাদী]], যিয়ে [[অসহযোগ আন্দোলন]]ত বিশ্বাস কৰিছিল আৰু ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে অহিংস প্ৰতিবাদত অংশ লৈছিল। মাধৱন মেননে নিজৰ জীয়েকৰ বিয়া গোবিন্দনৰ সৈতে দিয়ে। কিন্তু গোবিন্দন আছিল এগৰাকী বিপ্লৱী, যিয়ে [[ভগৎ সিং|ভগত সিঙ]]ৰ আদৰ্শত বিশ্বাস কৰিছিল আৰু সশস্ত্ৰ বিপ্লৱকেই ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্য উৎখাত কৰাৰ একমাত্ৰ উপায় বুলি ভাবিছিল। মেননৰ ভিনীহিয়েক অধিকাৰী আছিল এনে এজন ব্যক্তি, যিয়ে আৰক্ষীক কংগ্ৰেছৰ সমৰ্থক আৰু বিপ্লৱী বিদ্ৰোহী—দুয়ো পক্ষৰ লোককে গ্ৰেপ্তাৰ কৰাত সহায় কৰিছিল। আনকি বিপ্লৱী আন্দোলনৰ ভিতৰতো গোপালনৰ দৰে কোমল-হৃদয়ৰ লোক আছিল, যিসকলে আৰক্ষীৰ জেৰাৰ সন্মুখীন হৈ আন্দোলনৰ প্ৰতি বিশ্বাসঘাতকতা কৰিছিল। ৰবিয়ে কুমাৰণ মাষ্টাৰৰ সৈতে কিছু সময় কটায়। মাষ্টাৰ তেওঁৰ পিতৃৰ সৈতে একেলগে বিপ্লৱী আন্দোলনত জড়িত আছিল। বৰ্তমান মাষ্টাৰে মুখা নিৰ্মাণ কৰি সময় কটায়। এদিন তেওঁলোকে অচ্যুতনৰ ওচৰলৈ যায়। অচ্যুতনো আছিল আন এজন বিপ্লৱী, কিন্তু এতিয়া তেওঁ শাৰীৰিকভাৱে দুৰ্বল হৈ শয্যাশায়ী। মাষ্টাৰে ৰবিক গোপালনক লগ কৰিবলৈ এখন চিঠি দিয়ে। কিন্তু ৰবিয়ে গোপালনক লগ পাই আৱিষ্কাৰ কৰে যে সেই একালৰ বিপ্লৱীজন এতিয়া এজন ধনী ব্যৱসায়ী। তেওঁ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়ৰ ৰাজনৈতিক নেতাসকলৰ সৈতে বহি মদ্যপান কৰে আৰু স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ দিনবোৰৰ কথা পাতি থাকে। ৰবিয়ে তেওঁৰ কলেজৰ সহপাঠী ডেভিডকো লগ পায়। কলেজত পঢ়ি থকা সময়ত ডেভিডে ৰাজনীতিক ঘৃণা কৰিছিল। কিন্তু এতিয়া তেওঁ এজন ট্ৰেড ইউনিয়ন কৰ্মী আৰু গোপালন মুথালালিৰ বাবে নিৰ্মাণ হৈ থকা এখন তাৰকাযুক্ত হোটেলৰ কামত সহায় কৰি আছে। আন এজন কলেজীয়া সহপাঠী প্ৰেমকুমাৰ এতিয়া এজন মেডিকেল ৰিপ্ৰেজেণ্টেটিভ। আজৰি সময় তেওঁ মদ, ধূমপান আৰু নাৰীৰ সৈতে কটাই ভাল পায়। কিছুদিন ৰবি প্ৰেমকুমাৰৰ সৈতে থাকে। তেওঁৰ ৰুমমেট আছিল প্ৰাক্তন মিষ্টাৰ কেৰালা তথা বডিবিল্ডাৰ বালন। বালনে তেওঁলোকক স্বাস্থ্যই যে প্ৰকৃত সম্পদ, সেই বিষয়ে উপদেশ দি থাকে। ৰাধাই ৰবিৰ প্ৰতি যি ভালপোৱা দেখুৱায়, তাৰ প্ৰতি ৰবিয়ে একে অনুভূতিৰে সঁহাৰি দিব নোৱাৰে। শেষত মোহভংগ হোৱা ৰবি পাহাৰলৈ গুচি যায় আৰু এজন সাধুৰ সন্ধান কৰে। সেই সাধুজনে [[উপনিষদ্‌|উপনিষদ]]ৰ পৰা তেওঁক এনে এটা বাণী পঢ়ি শুনায়—আন মানুহৰ সম্পত্তিৰ প্ৰতি লালসা নকৰিবা। অৱশেষত ৰবি এগৰাকী জনজাতীয় মহিলাৰ সন্মুখত উপস্থিত হয়। মহিলাগৰাকীয়ে শুকান পাত জ্বলাই আছিল। ৰবিয়ে নিজৰ মুখাখন জুইৰ মাজলৈ দলিয়াই দিয়ে। == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} hvzhzv7emo311nz0oybpinzl2ltixde 626515 626514 2026-08-12T10:00:06Z Ishanjyotibora 14131 added [[Category:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] using [[WP:HC|HotCat]] 626515 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Uttarayanam | image = Uttarayanam.jpg | caption = Poster | director = [[G. Aravindan]] | producer = [[Pattathuvila Karunakaran]] | writer = [[Thikkodiyan]]<br/>G. Aravindan | starring = Dr. Mohandas<br/>Kunju<br/>[[Balan K. Nair]]<br/>[[Adoor Bhasi]]<br/>[[Sukumaran]]<br/>[[Kunjandi]] | music = [[K. Raghavan]]<br/>[[M. B. Sreenivasan]] | cinematography = [[Mankada Ravi Varma]] | editing = A. Rameshan | distributor = | released = {{Film date|1975|04|11|df=y}} | runtime = 118 minutes | studio = Ganesh Movie Makers | country = India | language = Malayalam }} '''''উত্তৰায়নম''''' ({{lang-en|Uttarayanam}}) হৈছে ১৯৭৫ চনত মুক্তি লাভ কৰা এখন মালয়ালম ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ। <ref>{{cite book |author=Bibekananda Ray and Naveen Joshi |title=Conscience of the race: India's offbeat cinema |url=https://archive.org/details/conscienceofrace00rayb |publisher=Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India |year=2001 |page=[https://archive.org/details/conscienceofrace00rayb/page/95 95] |isbn=81-230-1298-5}}</ref> ছবিখনৰ পৰিচালনা জি. অৰৱিন্দনে কৰিছে আৰু থিক্কোডিয়ানে চিত্ৰনাট্য লিখিছে । এই ছবিখনৰ জৰিয়তেই অৰৱিন্দনে চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন|স্বাধীনতা সংগ্ৰাম]]ৰ পটভূমিত নিৰ্মিত ছবিখনে সেই সময়ৰ সুবিধাবাদ আৰু ভণ্ডামিক উদঙাই দিয়ে। ছবিখন অৰৱিন্দনৰ নিজা কাৰ্টুন ধাৰাবাহিক ''চেৰিয়া মনুষ্যৰুম ভলিয়া লোকাভুম'' (সৰু মানুহ আৰু ডাঙৰ পৃথিৱী)ৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত, যিখন ধাৰাবাহিক মাথ্ৰুভূমিত কেইবাবছৰ ধৰি প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="details">{{cite book |author=Directorate of Film Festivals |title=The New generation, 1960-1980 |publisher=Directorate of Film Festivals, Ministry of Information and Broadcasting |year=1981 |page=48 |author-link=Directorate of Film Festivals }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hinduonnet.com/fline/fl2701/stories/20100115270116000.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20100423033545/http://www.hinduonnet.com/fline/fl2701/stories/20100115270116000.htm|url-status=usurped|archive-date=23 April 2010|title=Aravindan's art|author=Sashi Kumar|work=[[Frontline (magazine)|Frontline]]|publisher=[[The Hindu]]|date=2 January 2010|access-date=24 January 2011}}</ref> ছবিখনৰ কাহিনী ৰবি নামৰ এজন নিবনুৱা যুৱকক কেন্দ্ৰ কৰি আগবাঢ়ে। চাকৰি বিচাৰি ঘূৰি ফুৰাৰ সময়ত ৰবিয়ে ইটোৰ পাছত সিটো অভিজ্ঞতাৰ সন্মুখীন হয়। পক্ষাঘাতগ্ৰস্ত পিতৃৰ পৰা শুনা [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ]]বিৰোধী স্বাধীনতা সংগ্ৰামীসকলৰ অতীতৰ সংগ্ৰামৰ কথা ৰবিৰ মনত প্ৰতিফলিত হয়। অৱশেষত তেওঁ [[ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন]]ৰ এজন নেতা গোপালন মুথালালিক সাক্ষাৎ কৰে। কিন্তু সময়ৰ সোঁতত সেই একালৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামীজন এতিয়া এজন দুৰ্নীতিগ্ৰস্ত ঠিকাদাৰত পৰিণত হৈছে। মোহনদাসে ছবিখনত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে। আন আন গুৰুত্বপূৰ্ণ চৰিত্ৰত কুঞ্জু, বালন কে. নাইৰ, আদূৰ ভাসি, কুঞ্জাণ্ডি আৰু সুকুমাৰন অভিনয় কৰিছে।<ref name="details"/> মুক্তিৰ পাছত ছবিখনে সমালোচকৰ ব্যাপক প্ৰশংসা লাভ কৰাৰ লগতে কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটাৰ পাঁচটাকৈ বঁটাকে ধৰি কেইবাটাও সন্মান লাভ কৰে। এখন পৰীক্ষামূলক চলচ্চিত্ৰ হিচাপে উত্তৰায়ণমে কেৰালাৰ [[সমান্তৰাল চলচ্চিত্ৰ]] আন্দোলনত যথেষ্ট প্ৰভাৱ পেলায়।<ref>{{cite web|url=http://www.cinemaofmalayalam.net/uttarayanam.html|title=G. Aravindan: Uttarayanam|publisher=Cinemafmalayalam.net|access-date=20 January 2011|archive-date=12 December 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101212224655/http://www.cinemaofmalayalam.net/uttarayanam.html|url-status=dead}}</ref> ==কাহিনী== ৰবি এজন নিবনুৱা এম.এ. স্নাতক। চাকৰি লাভৰ আশাত তেওঁ বিভিন্ন পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হয়, সাক্ষাৎকাৰ দিয়ে, কিন্তু কোনোপধ্যেই চাকৰি এটা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম নহয়। তেওঁ মাক আৰু আইতাকৰ সৈতে বাস কৰে। তেওঁৰ ককাক মাধৱন মেনন আছিল এগৰাকী [[গান্ধীবাদ|গান্ধীবাদী]], যিয়ে [[অসহযোগ আন্দোলন]]ত বিশ্বাস কৰিছিল আৰু ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে অহিংস প্ৰতিবাদত অংশ লৈছিল। মাধৱন মেননে নিজৰ জীয়েকৰ বিয়া গোবিন্দনৰ সৈতে দিয়ে। কিন্তু গোবিন্দন আছিল এগৰাকী বিপ্লৱী, যিয়ে [[ভগৎ সিং|ভগত সিঙ]]ৰ আদৰ্শত বিশ্বাস কৰিছিল আৰু সশস্ত্ৰ বিপ্লৱকেই ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্য উৎখাত কৰাৰ একমাত্ৰ উপায় বুলি ভাবিছিল। মেননৰ ভিনীহিয়েক অধিকাৰী আছিল এনে এজন ব্যক্তি, যিয়ে আৰক্ষীক কংগ্ৰেছৰ সমৰ্থক আৰু বিপ্লৱী বিদ্ৰোহী—দুয়ো পক্ষৰ লোককে গ্ৰেপ্তাৰ কৰাত সহায় কৰিছিল। আনকি বিপ্লৱী আন্দোলনৰ ভিতৰতো গোপালনৰ দৰে কোমল-হৃদয়ৰ লোক আছিল, যিসকলে আৰক্ষীৰ জেৰাৰ সন্মুখীন হৈ আন্দোলনৰ প্ৰতি বিশ্বাসঘাতকতা কৰিছিল। ৰবিয়ে কুমাৰণ মাষ্টাৰৰ সৈতে কিছু সময় কটায়। মাষ্টাৰ তেওঁৰ পিতৃৰ সৈতে একেলগে বিপ্লৱী আন্দোলনত জড়িত আছিল। বৰ্তমান মাষ্টাৰে মুখা নিৰ্মাণ কৰি সময় কটায়। এদিন তেওঁলোকে অচ্যুতনৰ ওচৰলৈ যায়। অচ্যুতনো আছিল আন এজন বিপ্লৱী, কিন্তু এতিয়া তেওঁ শাৰীৰিকভাৱে দুৰ্বল হৈ শয্যাশায়ী। মাষ্টাৰে ৰবিক গোপালনক লগ কৰিবলৈ এখন চিঠি দিয়ে। কিন্তু ৰবিয়ে গোপালনক লগ পাই আৱিষ্কাৰ কৰে যে সেই একালৰ বিপ্লৱীজন এতিয়া এজন ধনী ব্যৱসায়ী। তেওঁ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়ৰ ৰাজনৈতিক নেতাসকলৰ সৈতে বহি মদ্যপান কৰে আৰু স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ দিনবোৰৰ কথা পাতি থাকে। ৰবিয়ে তেওঁৰ কলেজৰ সহপাঠী ডেভিডকো লগ পায়। কলেজত পঢ়ি থকা সময়ত ডেভিডে ৰাজনীতিক ঘৃণা কৰিছিল। কিন্তু এতিয়া তেওঁ এজন ট্ৰেড ইউনিয়ন কৰ্মী আৰু গোপালন মুথালালিৰ বাবে নিৰ্মাণ হৈ থকা এখন তাৰকাযুক্ত হোটেলৰ কামত সহায় কৰি আছে। আন এজন কলেজীয়া সহপাঠী প্ৰেমকুমাৰ এতিয়া এজন মেডিকেল ৰিপ্ৰেজেণ্টেটিভ। আজৰি সময় তেওঁ মদ, ধূমপান আৰু নাৰীৰ সৈতে কটাই ভাল পায়। কিছুদিন ৰবি প্ৰেমকুমাৰৰ সৈতে থাকে। তেওঁৰ ৰুমমেট আছিল প্ৰাক্তন মিষ্টাৰ কেৰালা তথা বডিবিল্ডাৰ বালন। বালনে তেওঁলোকক স্বাস্থ্যই যে প্ৰকৃত সম্পদ, সেই বিষয়ে উপদেশ দি থাকে। ৰাধাই ৰবিৰ প্ৰতি যি ভালপোৱা দেখুৱায়, তাৰ প্ৰতি ৰবিয়ে একে অনুভূতিৰে সঁহাৰি দিব নোৱাৰে। শেষত মোহভংগ হোৱা ৰবি পাহাৰলৈ গুচি যায় আৰু এজন সাধুৰ সন্ধান কৰে। সেই সাধুজনে [[উপনিষদ্‌|উপনিষদ]]ৰ পৰা তেওঁক এনে এটা বাণী পঢ়ি শুনায়—আন মানুহৰ সম্পত্তিৰ প্ৰতি লালসা নকৰিবা। অৱশেষত ৰবি এগৰাকী জনজাতীয় মহিলাৰ সন্মুখত উপস্থিত হয়। মহিলাগৰাকীয়ে শুকান পাত জ্বলাই আছিল। ৰবিয়ে নিজৰ মুখাখন জুইৰ মাজলৈ দলিয়াই দিয়ে। == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] 0al9qtovcbs5qwmbkb4ym1gkatgqoih 626516 626515 2026-08-12T10:02:27Z Ishanjyotibora 14131 /* তথ্যসূত্ৰ */ 626516 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Uttarayanam | image = Uttarayanam.jpg | caption = Poster | director = [[G. Aravindan]] | producer = [[Pattathuvila Karunakaran]] | writer = [[Thikkodiyan]]<br/>G. Aravindan | starring = Dr. Mohandas<br/>Kunju<br/>[[Balan K. Nair]]<br/>[[Adoor Bhasi]]<br/>[[Sukumaran]]<br/>[[Kunjandi]] | music = [[K. Raghavan]]<br/>[[M. B. Sreenivasan]] | cinematography = [[Mankada Ravi Varma]] | editing = A. Rameshan | distributor = | released = {{Film date|1975|04|11|df=y}} | runtime = 118 minutes | studio = Ganesh Movie Makers | country = India | language = Malayalam }} '''''উত্তৰায়নম''''' ({{lang-en|Uttarayanam}}) হৈছে ১৯৭৫ চনত মুক্তি লাভ কৰা এখন মালয়ালম ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ। <ref>{{cite book |author=Bibekananda Ray and Naveen Joshi |title=Conscience of the race: India's offbeat cinema |url=https://archive.org/details/conscienceofrace00rayb |publisher=Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India |year=2001 |page=[https://archive.org/details/conscienceofrace00rayb/page/95 95] |isbn=81-230-1298-5}}</ref> ছবিখনৰ পৰিচালনা জি. অৰৱিন্দনে কৰিছে আৰু থিক্কোডিয়ানে চিত্ৰনাট্য লিখিছে । এই ছবিখনৰ জৰিয়তেই অৰৱিন্দনে চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন|স্বাধীনতা সংগ্ৰাম]]ৰ পটভূমিত নিৰ্মিত ছবিখনে সেই সময়ৰ সুবিধাবাদ আৰু ভণ্ডামিক উদঙাই দিয়ে। ছবিখন অৰৱিন্দনৰ নিজা কাৰ্টুন ধাৰাবাহিক ''চেৰিয়া মনুষ্যৰুম ভলিয়া লোকাভুম'' (সৰু মানুহ আৰু ডাঙৰ পৃথিৱী)ৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত, যিখন ধাৰাবাহিক মাথ্ৰুভূমিত কেইবাবছৰ ধৰি প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="details">{{cite book |author=Directorate of Film Festivals |title=The New generation, 1960-1980 |publisher=Directorate of Film Festivals, Ministry of Information and Broadcasting |year=1981 |page=48 |author-link=Directorate of Film Festivals }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hinduonnet.com/fline/fl2701/stories/20100115270116000.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20100423033545/http://www.hinduonnet.com/fline/fl2701/stories/20100115270116000.htm|url-status=usurped|archive-date=23 April 2010|title=Aravindan's art|author=Sashi Kumar|work=[[Frontline (magazine)|Frontline]]|publisher=[[The Hindu]]|date=2 January 2010|access-date=24 January 2011}}</ref> ছবিখনৰ কাহিনী ৰবি নামৰ এজন নিবনুৱা যুৱকক কেন্দ্ৰ কৰি আগবাঢ়ে। চাকৰি বিচাৰি ঘূৰি ফুৰাৰ সময়ত ৰবিয়ে ইটোৰ পাছত সিটো অভিজ্ঞতাৰ সন্মুখীন হয়। পক্ষাঘাতগ্ৰস্ত পিতৃৰ পৰা শুনা [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ]]বিৰোধী স্বাধীনতা সংগ্ৰামীসকলৰ অতীতৰ সংগ্ৰামৰ কথা ৰবিৰ মনত প্ৰতিফলিত হয়। অৱশেষত তেওঁ [[ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন]]ৰ এজন নেতা গোপালন মুথালালিক সাক্ষাৎ কৰে। কিন্তু সময়ৰ সোঁতত সেই একালৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামীজন এতিয়া এজন দুৰ্নীতিগ্ৰস্ত ঠিকাদাৰত পৰিণত হৈছে। মোহনদাসে ছবিখনত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে। আন আন গুৰুত্বপূৰ্ণ চৰিত্ৰত কুঞ্জু, বালন কে. নাইৰ, আদূৰ ভাসি, কুঞ্জাণ্ডি আৰু সুকুমাৰন অভিনয় কৰিছে।<ref name="details"/> মুক্তিৰ পাছত ছবিখনে সমালোচকৰ ব্যাপক প্ৰশংসা লাভ কৰাৰ লগতে কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটাৰ পাঁচটাকৈ বঁটাকে ধৰি কেইবাটাও সন্মান লাভ কৰে। এখন পৰীক্ষামূলক চলচ্চিত্ৰ হিচাপে উত্তৰায়ণমে কেৰালাৰ [[সমান্তৰাল চলচ্চিত্ৰ]] আন্দোলনত যথেষ্ট প্ৰভাৱ পেলায়।<ref>{{cite web|url=http://www.cinemaofmalayalam.net/uttarayanam.html|title=G. Aravindan: Uttarayanam|publisher=Cinemafmalayalam.net|access-date=20 January 2011|archive-date=12 December 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101212224655/http://www.cinemaofmalayalam.net/uttarayanam.html|url-status=dead}}</ref> ==কাহিনী== ৰবি এজন নিবনুৱা এম.এ. স্নাতক। চাকৰি লাভৰ আশাত তেওঁ বিভিন্ন পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হয়, সাক্ষাৎকাৰ দিয়ে, কিন্তু কোনোপধ্যেই চাকৰি এটা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম নহয়। তেওঁ মাক আৰু আইতাকৰ সৈতে বাস কৰে। তেওঁৰ ককাক মাধৱন মেনন আছিল এগৰাকী [[গান্ধীবাদ|গান্ধীবাদী]], যিয়ে [[অসহযোগ আন্দোলন]]ত বিশ্বাস কৰিছিল আৰু ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে অহিংস প্ৰতিবাদত অংশ লৈছিল। মাধৱন মেননে নিজৰ জীয়েকৰ বিয়া গোবিন্দনৰ সৈতে দিয়ে। কিন্তু গোবিন্দন আছিল এগৰাকী বিপ্লৱী, যিয়ে [[ভগৎ সিং|ভগত সিঙ]]ৰ আদৰ্শত বিশ্বাস কৰিছিল আৰু সশস্ত্ৰ বিপ্লৱকেই ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্য উৎখাত কৰাৰ একমাত্ৰ উপায় বুলি ভাবিছিল। মেননৰ ভিনীহিয়েক অধিকাৰী আছিল এনে এজন ব্যক্তি, যিয়ে আৰক্ষীক কংগ্ৰেছৰ সমৰ্থক আৰু বিপ্লৱী বিদ্ৰোহী—দুয়ো পক্ষৰ লোককে গ্ৰেপ্তাৰ কৰাত সহায় কৰিছিল। আনকি বিপ্লৱী আন্দোলনৰ ভিতৰতো গোপালনৰ দৰে কোমল-হৃদয়ৰ লোক আছিল, যিসকলে আৰক্ষীৰ জেৰাৰ সন্মুখীন হৈ আন্দোলনৰ প্ৰতি বিশ্বাসঘাতকতা কৰিছিল। ৰবিয়ে কুমাৰণ মাষ্টাৰৰ সৈতে কিছু সময় কটায়। মাষ্টাৰ তেওঁৰ পিতৃৰ সৈতে একেলগে বিপ্লৱী আন্দোলনত জড়িত আছিল। বৰ্তমান মাষ্টাৰে মুখা নিৰ্মাণ কৰি সময় কটায়। এদিন তেওঁলোকে অচ্যুতনৰ ওচৰলৈ যায়। অচ্যুতনো আছিল আন এজন বিপ্লৱী, কিন্তু এতিয়া তেওঁ শাৰীৰিকভাৱে দুৰ্বল হৈ শয্যাশায়ী। মাষ্টাৰে ৰবিক গোপালনক লগ কৰিবলৈ এখন চিঠি দিয়ে। কিন্তু ৰবিয়ে গোপালনক লগ পাই আৱিষ্কাৰ কৰে যে সেই একালৰ বিপ্লৱীজন এতিয়া এজন ধনী ব্যৱসায়ী। তেওঁ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়ৰ ৰাজনৈতিক নেতাসকলৰ সৈতে বহি মদ্যপান কৰে আৰু স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ দিনবোৰৰ কথা পাতি থাকে। ৰবিয়ে তেওঁৰ কলেজৰ সহপাঠী ডেভিডকো লগ পায়। কলেজত পঢ়ি থকা সময়ত ডেভিডে ৰাজনীতিক ঘৃণা কৰিছিল। কিন্তু এতিয়া তেওঁ এজন ট্ৰেড ইউনিয়ন কৰ্মী আৰু গোপালন মুথালালিৰ বাবে নিৰ্মাণ হৈ থকা এখন তাৰকাযুক্ত হোটেলৰ কামত সহায় কৰি আছে। আন এজন কলেজীয়া সহপাঠী প্ৰেমকুমাৰ এতিয়া এজন মেডিকেল ৰিপ্ৰেজেণ্টেটিভ। আজৰি সময় তেওঁ মদ, ধূমপান আৰু নাৰীৰ সৈতে কটাই ভাল পায়। কিছুদিন ৰবি প্ৰেমকুমাৰৰ সৈতে থাকে। তেওঁৰ ৰুমমেট আছিল প্ৰাক্তন মিষ্টাৰ কেৰালা তথা বডিবিল্ডাৰ বালন। বালনে তেওঁলোকক স্বাস্থ্যই যে প্ৰকৃত সম্পদ, সেই বিষয়ে উপদেশ দি থাকে। ৰাধাই ৰবিৰ প্ৰতি যি ভালপোৱা দেখুৱায়, তাৰ প্ৰতি ৰবিয়ে একে অনুভূতিৰে সঁহাৰি দিব নোৱাৰে। শেষত মোহভংগ হোৱা ৰবি পাহাৰলৈ গুচি যায় আৰু এজন সাধুৰ সন্ধান কৰে। সেই সাধুজনে [[উপনিষদ্‌|উপনিষদ]]ৰ পৰা তেওঁক এনে এটা বাণী পঢ়ি শুনায়—আন মানুহৰ সম্পত্তিৰ প্ৰতি লালসা নকৰিবা। অৱশেষত ৰবি এগৰাকী জনজাতীয় মহিলাৰ সন্মুখত উপস্থিত হয়। মহিলাগৰাকীয়ে শুকান পাত জ্বলাই আছিল। ৰবিয়ে নিজৰ মুখাখন জুইৰ মাজলৈ দলিয়াই দিয়ে। ==বঁটা== ; কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা<ref>[http://www.prd.kerala.gov.in/stateawares.htm "Kerala State Film Awards: 1969 - 2008"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303232254/http://www.prd.kerala.gov.in/stateawares.htm |date=3 March 2016 }}. Information and Public Relations Department of Kerala. Retrieved 20 January 2011.</ref> * শ্ৰেষ্ঠ ছবি * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক * শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য * শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰগ্ৰহণকাৰী * দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা * শ্ৰেষ্ঠ কলা নিৰ্দেশক ; [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] * ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ ২৫সংখ্যক বৰ্ষপূৰ্তি উপলক্ষে শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বঁটা * মালয়ালম ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb title|0072352}} [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] kxbv8desrta1plftfcodiirz6vusoc4 626517 626516 2026-08-12T10:02:42Z Ishanjyotibora 14131 added [[Category:ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (ভাৰত) বিজয়ী]] using [[WP:HC|HotCat]] 626517 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Uttarayanam | image = Uttarayanam.jpg | caption = Poster | director = [[G. Aravindan]] | producer = [[Pattathuvila Karunakaran]] | writer = [[Thikkodiyan]]<br/>G. Aravindan | starring = Dr. Mohandas<br/>Kunju<br/>[[Balan K. Nair]]<br/>[[Adoor Bhasi]]<br/>[[Sukumaran]]<br/>[[Kunjandi]] | music = [[K. Raghavan]]<br/>[[M. B. Sreenivasan]] | cinematography = [[Mankada Ravi Varma]] | editing = A. Rameshan | distributor = | released = {{Film date|1975|04|11|df=y}} | runtime = 118 minutes | studio = Ganesh Movie Makers | country = India | language = Malayalam }} '''''উত্তৰায়নম''''' ({{lang-en|Uttarayanam}}) হৈছে ১৯৭৫ চনত মুক্তি লাভ কৰা এখন মালয়ালম ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ। <ref>{{cite book |author=Bibekananda Ray and Naveen Joshi |title=Conscience of the race: India's offbeat cinema |url=https://archive.org/details/conscienceofrace00rayb |publisher=Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India |year=2001 |page=[https://archive.org/details/conscienceofrace00rayb/page/95 95] |isbn=81-230-1298-5}}</ref> ছবিখনৰ পৰিচালনা জি. অৰৱিন্দনে কৰিছে আৰু থিক্কোডিয়ানে চিত্ৰনাট্য লিখিছে । এই ছবিখনৰ জৰিয়তেই অৰৱিন্দনে চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন|স্বাধীনতা সংগ্ৰাম]]ৰ পটভূমিত নিৰ্মিত ছবিখনে সেই সময়ৰ সুবিধাবাদ আৰু ভণ্ডামিক উদঙাই দিয়ে। ছবিখন অৰৱিন্দনৰ নিজা কাৰ্টুন ধাৰাবাহিক ''চেৰিয়া মনুষ্যৰুম ভলিয়া লোকাভুম'' (সৰু মানুহ আৰু ডাঙৰ পৃথিৱী)ৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত, যিখন ধাৰাবাহিক মাথ্ৰুভূমিত কেইবাবছৰ ধৰি প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="details">{{cite book |author=Directorate of Film Festivals |title=The New generation, 1960-1980 |publisher=Directorate of Film Festivals, Ministry of Information and Broadcasting |year=1981 |page=48 |author-link=Directorate of Film Festivals }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hinduonnet.com/fline/fl2701/stories/20100115270116000.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20100423033545/http://www.hinduonnet.com/fline/fl2701/stories/20100115270116000.htm|url-status=usurped|archive-date=23 April 2010|title=Aravindan's art|author=Sashi Kumar|work=[[Frontline (magazine)|Frontline]]|publisher=[[The Hindu]]|date=2 January 2010|access-date=24 January 2011}}</ref> ছবিখনৰ কাহিনী ৰবি নামৰ এজন নিবনুৱা যুৱকক কেন্দ্ৰ কৰি আগবাঢ়ে। চাকৰি বিচাৰি ঘূৰি ফুৰাৰ সময়ত ৰবিয়ে ইটোৰ পাছত সিটো অভিজ্ঞতাৰ সন্মুখীন হয়। পক্ষাঘাতগ্ৰস্ত পিতৃৰ পৰা শুনা [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ]]বিৰোধী স্বাধীনতা সংগ্ৰামীসকলৰ অতীতৰ সংগ্ৰামৰ কথা ৰবিৰ মনত প্ৰতিফলিত হয়। অৱশেষত তেওঁ [[ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন]]ৰ এজন নেতা গোপালন মুথালালিক সাক্ষাৎ কৰে। কিন্তু সময়ৰ সোঁতত সেই একালৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামীজন এতিয়া এজন দুৰ্নীতিগ্ৰস্ত ঠিকাদাৰত পৰিণত হৈছে। মোহনদাসে ছবিখনত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে। আন আন গুৰুত্বপূৰ্ণ চৰিত্ৰত কুঞ্জু, বালন কে. নাইৰ, আদূৰ ভাসি, কুঞ্জাণ্ডি আৰু সুকুমাৰন অভিনয় কৰিছে।<ref name="details"/> মুক্তিৰ পাছত ছবিখনে সমালোচকৰ ব্যাপক প্ৰশংসা লাভ কৰাৰ লগতে কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটাৰ পাঁচটাকৈ বঁটাকে ধৰি কেইবাটাও সন্মান লাভ কৰে। এখন পৰীক্ষামূলক চলচ্চিত্ৰ হিচাপে উত্তৰায়ণমে কেৰালাৰ [[সমান্তৰাল চলচ্চিত্ৰ]] আন্দোলনত যথেষ্ট প্ৰভাৱ পেলায়।<ref>{{cite web|url=http://www.cinemaofmalayalam.net/uttarayanam.html|title=G. Aravindan: Uttarayanam|publisher=Cinemafmalayalam.net|access-date=20 January 2011|archive-date=12 December 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101212224655/http://www.cinemaofmalayalam.net/uttarayanam.html|url-status=dead}}</ref> ==কাহিনী== ৰবি এজন নিবনুৱা এম.এ. স্নাতক। চাকৰি লাভৰ আশাত তেওঁ বিভিন্ন পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হয়, সাক্ষাৎকাৰ দিয়ে, কিন্তু কোনোপধ্যেই চাকৰি এটা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম নহয়। তেওঁ মাক আৰু আইতাকৰ সৈতে বাস কৰে। তেওঁৰ ককাক মাধৱন মেনন আছিল এগৰাকী [[গান্ধীবাদ|গান্ধীবাদী]], যিয়ে [[অসহযোগ আন্দোলন]]ত বিশ্বাস কৰিছিল আৰু ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে অহিংস প্ৰতিবাদত অংশ লৈছিল। মাধৱন মেননে নিজৰ জীয়েকৰ বিয়া গোবিন্দনৰ সৈতে দিয়ে। কিন্তু গোবিন্দন আছিল এগৰাকী বিপ্লৱী, যিয়ে [[ভগৎ সিং|ভগত সিঙ]]ৰ আদৰ্শত বিশ্বাস কৰিছিল আৰু সশস্ত্ৰ বিপ্লৱকেই ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্য উৎখাত কৰাৰ একমাত্ৰ উপায় বুলি ভাবিছিল। মেননৰ ভিনীহিয়েক অধিকাৰী আছিল এনে এজন ব্যক্তি, যিয়ে আৰক্ষীক কংগ্ৰেছৰ সমৰ্থক আৰু বিপ্লৱী বিদ্ৰোহী—দুয়ো পক্ষৰ লোককে গ্ৰেপ্তাৰ কৰাত সহায় কৰিছিল। আনকি বিপ্লৱী আন্দোলনৰ ভিতৰতো গোপালনৰ দৰে কোমল-হৃদয়ৰ লোক আছিল, যিসকলে আৰক্ষীৰ জেৰাৰ সন্মুখীন হৈ আন্দোলনৰ প্ৰতি বিশ্বাসঘাতকতা কৰিছিল। ৰবিয়ে কুমাৰণ মাষ্টাৰৰ সৈতে কিছু সময় কটায়। মাষ্টাৰ তেওঁৰ পিতৃৰ সৈতে একেলগে বিপ্লৱী আন্দোলনত জড়িত আছিল। বৰ্তমান মাষ্টাৰে মুখা নিৰ্মাণ কৰি সময় কটায়। এদিন তেওঁলোকে অচ্যুতনৰ ওচৰলৈ যায়। অচ্যুতনো আছিল আন এজন বিপ্লৱী, কিন্তু এতিয়া তেওঁ শাৰীৰিকভাৱে দুৰ্বল হৈ শয্যাশায়ী। মাষ্টাৰে ৰবিক গোপালনক লগ কৰিবলৈ এখন চিঠি দিয়ে। কিন্তু ৰবিয়ে গোপালনক লগ পাই আৱিষ্কাৰ কৰে যে সেই একালৰ বিপ্লৱীজন এতিয়া এজন ধনী ব্যৱসায়ী। তেওঁ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়ৰ ৰাজনৈতিক নেতাসকলৰ সৈতে বহি মদ্যপান কৰে আৰু স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ দিনবোৰৰ কথা পাতি থাকে। ৰবিয়ে তেওঁৰ কলেজৰ সহপাঠী ডেভিডকো লগ পায়। কলেজত পঢ়ি থকা সময়ত ডেভিডে ৰাজনীতিক ঘৃণা কৰিছিল। কিন্তু এতিয়া তেওঁ এজন ট্ৰেড ইউনিয়ন কৰ্মী আৰু গোপালন মুথালালিৰ বাবে নিৰ্মাণ হৈ থকা এখন তাৰকাযুক্ত হোটেলৰ কামত সহায় কৰি আছে। আন এজন কলেজীয়া সহপাঠী প্ৰেমকুমাৰ এতিয়া এজন মেডিকেল ৰিপ্ৰেজেণ্টেটিভ। আজৰি সময় তেওঁ মদ, ধূমপান আৰু নাৰীৰ সৈতে কটাই ভাল পায়। কিছুদিন ৰবি প্ৰেমকুমাৰৰ সৈতে থাকে। তেওঁৰ ৰুমমেট আছিল প্ৰাক্তন মিষ্টাৰ কেৰালা তথা বডিবিল্ডাৰ বালন। বালনে তেওঁলোকক স্বাস্থ্যই যে প্ৰকৃত সম্পদ, সেই বিষয়ে উপদেশ দি থাকে। ৰাধাই ৰবিৰ প্ৰতি যি ভালপোৱা দেখুৱায়, তাৰ প্ৰতি ৰবিয়ে একে অনুভূতিৰে সঁহাৰি দিব নোৱাৰে। শেষত মোহভংগ হোৱা ৰবি পাহাৰলৈ গুচি যায় আৰু এজন সাধুৰ সন্ধান কৰে। সেই সাধুজনে [[উপনিষদ্‌|উপনিষদ]]ৰ পৰা তেওঁক এনে এটা বাণী পঢ়ি শুনায়—আন মানুহৰ সম্পত্তিৰ প্ৰতি লালসা নকৰিবা। অৱশেষত ৰবি এগৰাকী জনজাতীয় মহিলাৰ সন্মুখত উপস্থিত হয়। মহিলাগৰাকীয়ে শুকান পাত জ্বলাই আছিল। ৰবিয়ে নিজৰ মুখাখন জুইৰ মাজলৈ দলিয়াই দিয়ে। ==বঁটা== ; কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা<ref>[http://www.prd.kerala.gov.in/stateawares.htm "Kerala State Film Awards: 1969 - 2008"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303232254/http://www.prd.kerala.gov.in/stateawares.htm |date=3 March 2016 }}. Information and Public Relations Department of Kerala. Retrieved 20 January 2011.</ref> * শ্ৰেষ্ঠ ছবি * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক * শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য * শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰগ্ৰহণকাৰী * দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা * শ্ৰেষ্ঠ কলা নিৰ্দেশক ; [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] * ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ ২৫সংখ্যক বৰ্ষপূৰ্তি উপলক্ষে শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বঁটা * মালয়ালম ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb title|0072352}} [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (ভাৰত) বিজয়ী]] d2s9exv0y21psqqga4b4ir6iuj2uqyo 626518 626517 2026-08-12T10:02:56Z Ishanjyotibora 14131 added [[Category:শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] using [[WP:HC|HotCat]] 626518 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Uttarayanam | image = Uttarayanam.jpg | caption = Poster | director = [[G. Aravindan]] | producer = [[Pattathuvila Karunakaran]] | writer = [[Thikkodiyan]]<br/>G. Aravindan | starring = Dr. Mohandas<br/>Kunju<br/>[[Balan K. Nair]]<br/>[[Adoor Bhasi]]<br/>[[Sukumaran]]<br/>[[Kunjandi]] | music = [[K. Raghavan]]<br/>[[M. B. Sreenivasan]] | cinematography = [[Mankada Ravi Varma]] | editing = A. Rameshan | distributor = | released = {{Film date|1975|04|11|df=y}} | runtime = 118 minutes | studio = Ganesh Movie Makers | country = India | language = Malayalam }} '''''উত্তৰায়নম''''' ({{lang-en|Uttarayanam}}) হৈছে ১৯৭৫ চনত মুক্তি লাভ কৰা এখন মালয়ালম ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ। <ref>{{cite book |author=Bibekananda Ray and Naveen Joshi |title=Conscience of the race: India's offbeat cinema |url=https://archive.org/details/conscienceofrace00rayb |publisher=Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India |year=2001 |page=[https://archive.org/details/conscienceofrace00rayb/page/95 95] |isbn=81-230-1298-5}}</ref> ছবিখনৰ পৰিচালনা জি. অৰৱিন্দনে কৰিছে আৰু থিক্কোডিয়ানে চিত্ৰনাট্য লিখিছে । এই ছবিখনৰ জৰিয়তেই অৰৱিন্দনে চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন|স্বাধীনতা সংগ্ৰাম]]ৰ পটভূমিত নিৰ্মিত ছবিখনে সেই সময়ৰ সুবিধাবাদ আৰু ভণ্ডামিক উদঙাই দিয়ে। ছবিখন অৰৱিন্দনৰ নিজা কাৰ্টুন ধাৰাবাহিক ''চেৰিয়া মনুষ্যৰুম ভলিয়া লোকাভুম'' (সৰু মানুহ আৰু ডাঙৰ পৃথিৱী)ৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত, যিখন ধাৰাবাহিক মাথ্ৰুভূমিত কেইবাবছৰ ধৰি প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="details">{{cite book |author=Directorate of Film Festivals |title=The New generation, 1960-1980 |publisher=Directorate of Film Festivals, Ministry of Information and Broadcasting |year=1981 |page=48 |author-link=Directorate of Film Festivals }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hinduonnet.com/fline/fl2701/stories/20100115270116000.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20100423033545/http://www.hinduonnet.com/fline/fl2701/stories/20100115270116000.htm|url-status=usurped|archive-date=23 April 2010|title=Aravindan's art|author=Sashi Kumar|work=[[Frontline (magazine)|Frontline]]|publisher=[[The Hindu]]|date=2 January 2010|access-date=24 January 2011}}</ref> ছবিখনৰ কাহিনী ৰবি নামৰ এজন নিবনুৱা যুৱকক কেন্দ্ৰ কৰি আগবাঢ়ে। চাকৰি বিচাৰি ঘূৰি ফুৰাৰ সময়ত ৰবিয়ে ইটোৰ পাছত সিটো অভিজ্ঞতাৰ সন্মুখীন হয়। পক্ষাঘাতগ্ৰস্ত পিতৃৰ পৰা শুনা [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ]]বিৰোধী স্বাধীনতা সংগ্ৰামীসকলৰ অতীতৰ সংগ্ৰামৰ কথা ৰবিৰ মনত প্ৰতিফলিত হয়। অৱশেষত তেওঁ [[ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন]]ৰ এজন নেতা গোপালন মুথালালিক সাক্ষাৎ কৰে। কিন্তু সময়ৰ সোঁতত সেই একালৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামীজন এতিয়া এজন দুৰ্নীতিগ্ৰস্ত ঠিকাদাৰত পৰিণত হৈছে। মোহনদাসে ছবিখনত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে। আন আন গুৰুত্বপূৰ্ণ চৰিত্ৰত কুঞ্জু, বালন কে. নাইৰ, আদূৰ ভাসি, কুঞ্জাণ্ডি আৰু সুকুমাৰন অভিনয় কৰিছে।<ref name="details"/> মুক্তিৰ পাছত ছবিখনে সমালোচকৰ ব্যাপক প্ৰশংসা লাভ কৰাৰ লগতে কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটাৰ পাঁচটাকৈ বঁটাকে ধৰি কেইবাটাও সন্মান লাভ কৰে। এখন পৰীক্ষামূলক চলচ্চিত্ৰ হিচাপে উত্তৰায়ণমে কেৰালাৰ [[সমান্তৰাল চলচ্চিত্ৰ]] আন্দোলনত যথেষ্ট প্ৰভাৱ পেলায়।<ref>{{cite web|url=http://www.cinemaofmalayalam.net/uttarayanam.html|title=G. Aravindan: Uttarayanam|publisher=Cinemafmalayalam.net|access-date=20 January 2011|archive-date=12 December 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101212224655/http://www.cinemaofmalayalam.net/uttarayanam.html|url-status=dead}}</ref> ==কাহিনী== ৰবি এজন নিবনুৱা এম.এ. স্নাতক। চাকৰি লাভৰ আশাত তেওঁ বিভিন্ন পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হয়, সাক্ষাৎকাৰ দিয়ে, কিন্তু কোনোপধ্যেই চাকৰি এটা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম নহয়। তেওঁ মাক আৰু আইতাকৰ সৈতে বাস কৰে। তেওঁৰ ককাক মাধৱন মেনন আছিল এগৰাকী [[গান্ধীবাদ|গান্ধীবাদী]], যিয়ে [[অসহযোগ আন্দোলন]]ত বিশ্বাস কৰিছিল আৰু ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে অহিংস প্ৰতিবাদত অংশ লৈছিল। মাধৱন মেননে নিজৰ জীয়েকৰ বিয়া গোবিন্দনৰ সৈতে দিয়ে। কিন্তু গোবিন্দন আছিল এগৰাকী বিপ্লৱী, যিয়ে [[ভগৎ সিং|ভগত সিঙ]]ৰ আদৰ্শত বিশ্বাস কৰিছিল আৰু সশস্ত্ৰ বিপ্লৱকেই ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্য উৎখাত কৰাৰ একমাত্ৰ উপায় বুলি ভাবিছিল। মেননৰ ভিনীহিয়েক অধিকাৰী আছিল এনে এজন ব্যক্তি, যিয়ে আৰক্ষীক কংগ্ৰেছৰ সমৰ্থক আৰু বিপ্লৱী বিদ্ৰোহী—দুয়ো পক্ষৰ লোককে গ্ৰেপ্তাৰ কৰাত সহায় কৰিছিল। আনকি বিপ্লৱী আন্দোলনৰ ভিতৰতো গোপালনৰ দৰে কোমল-হৃদয়ৰ লোক আছিল, যিসকলে আৰক্ষীৰ জেৰাৰ সন্মুখীন হৈ আন্দোলনৰ প্ৰতি বিশ্বাসঘাতকতা কৰিছিল। ৰবিয়ে কুমাৰণ মাষ্টাৰৰ সৈতে কিছু সময় কটায়। মাষ্টাৰ তেওঁৰ পিতৃৰ সৈতে একেলগে বিপ্লৱী আন্দোলনত জড়িত আছিল। বৰ্তমান মাষ্টাৰে মুখা নিৰ্মাণ কৰি সময় কটায়। এদিন তেওঁলোকে অচ্যুতনৰ ওচৰলৈ যায়। অচ্যুতনো আছিল আন এজন বিপ্লৱী, কিন্তু এতিয়া তেওঁ শাৰীৰিকভাৱে দুৰ্বল হৈ শয্যাশায়ী। মাষ্টাৰে ৰবিক গোপালনক লগ কৰিবলৈ এখন চিঠি দিয়ে। কিন্তু ৰবিয়ে গোপালনক লগ পাই আৱিষ্কাৰ কৰে যে সেই একালৰ বিপ্লৱীজন এতিয়া এজন ধনী ব্যৱসায়ী। তেওঁ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়ৰ ৰাজনৈতিক নেতাসকলৰ সৈতে বহি মদ্যপান কৰে আৰু স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ দিনবোৰৰ কথা পাতি থাকে। ৰবিয়ে তেওঁৰ কলেজৰ সহপাঠী ডেভিডকো লগ পায়। কলেজত পঢ়ি থকা সময়ত ডেভিডে ৰাজনীতিক ঘৃণা কৰিছিল। কিন্তু এতিয়া তেওঁ এজন ট্ৰেড ইউনিয়ন কৰ্মী আৰু গোপালন মুথালালিৰ বাবে নিৰ্মাণ হৈ থকা এখন তাৰকাযুক্ত হোটেলৰ কামত সহায় কৰি আছে। আন এজন কলেজীয়া সহপাঠী প্ৰেমকুমাৰ এতিয়া এজন মেডিকেল ৰিপ্ৰেজেণ্টেটিভ। আজৰি সময় তেওঁ মদ, ধূমপান আৰু নাৰীৰ সৈতে কটাই ভাল পায়। কিছুদিন ৰবি প্ৰেমকুমাৰৰ সৈতে থাকে। তেওঁৰ ৰুমমেট আছিল প্ৰাক্তন মিষ্টাৰ কেৰালা তথা বডিবিল্ডাৰ বালন। বালনে তেওঁলোকক স্বাস্থ্যই যে প্ৰকৃত সম্পদ, সেই বিষয়ে উপদেশ দি থাকে। ৰাধাই ৰবিৰ প্ৰতি যি ভালপোৱা দেখুৱায়, তাৰ প্ৰতি ৰবিয়ে একে অনুভূতিৰে সঁহাৰি দিব নোৱাৰে। শেষত মোহভংগ হোৱা ৰবি পাহাৰলৈ গুচি যায় আৰু এজন সাধুৰ সন্ধান কৰে। সেই সাধুজনে [[উপনিষদ্‌|উপনিষদ]]ৰ পৰা তেওঁক এনে এটা বাণী পঢ়ি শুনায়—আন মানুহৰ সম্পত্তিৰ প্ৰতি লালসা নকৰিবা। অৱশেষত ৰবি এগৰাকী জনজাতীয় মহিলাৰ সন্মুখত উপস্থিত হয়। মহিলাগৰাকীয়ে শুকান পাত জ্বলাই আছিল। ৰবিয়ে নিজৰ মুখাখন জুইৰ মাজলৈ দলিয়াই দিয়ে। ==বঁটা== ; কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা<ref>[http://www.prd.kerala.gov.in/stateawares.htm "Kerala State Film Awards: 1969 - 2008"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303232254/http://www.prd.kerala.gov.in/stateawares.htm |date=3 March 2016 }}. Information and Public Relations Department of Kerala. Retrieved 20 January 2011.</ref> * শ্ৰেষ্ঠ ছবি * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক * শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য * শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰগ্ৰহণকাৰী * দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা * শ্ৰেষ্ঠ কলা নিৰ্দেশক ; [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] * ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ ২৫সংখ্যক বৰ্ষপূৰ্তি উপলক্ষে শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বঁটা * মালয়ালম ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb title|0072352}} [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (ভাৰত) বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] 4hbh9bot2a10n14irnq7vfguqezsd1y 626520 626518 2026-08-12T10:08:45Z Ishanjyotibora 14131 626520 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = উত্তৰায়নম | image = | caption = | director = জি. অৰবিন্দন | producer = পাট্টাথুভিলা কৰুণাকৰণ | writer = থিক্কোডীয়ান<br/>জি. অৰবিন্দন | starring = ডা. মোহনদাস<br/>কুঞ্জু<br/>বালন কে. নায়াৰ<br/>অদূৰ ভাষী<br/>সুকুমাৰণ<br/>কুঞ্জান্দী | music = কে ৰাঘৱন<br/> এম বি শ্ৰীনিবাসন | cinematography = মানকাড়া ৰৱি বাৰ্মা | editing = এ. ৰামেশ্বন | distributor = | released = {{Film date|1975|04|11|df=y}} | runtime = ১১৮ মিনিট | studio = গণেশ মুভি মেকাৰচ | country = ভাৰত | language = মালায়লম }} '''''উত্তৰায়নম''''' ({{lang-en|Uttarayanam}}) হৈছে ১৯৭৫ চনত মুক্তি লাভ কৰা এখন মালয়ালম ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ। <ref>{{cite book |author=Bibekananda Ray and Naveen Joshi |title=Conscience of the race: India's offbeat cinema |url=https://archive.org/details/conscienceofrace00rayb |publisher=Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India |year=2001 |page=[https://archive.org/details/conscienceofrace00rayb/page/95 95] |isbn=81-230-1298-5}}</ref> ছবিখনৰ পৰিচালনা জি. অৰৱিন্দনে কৰিছে আৰু থিক্কোডিয়ানে চিত্ৰনাট্য লিখিছে । এই ছবিখনৰ জৰিয়তেই অৰৱিন্দনে চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন|স্বাধীনতা সংগ্ৰাম]]ৰ পটভূমিত নিৰ্মিত ছবিখনে সেই সময়ৰ সুবিধাবাদ আৰু ভণ্ডামিক উদঙাই দিয়ে। ছবিখন অৰৱিন্দনৰ নিজা কাৰ্টুন ধাৰাবাহিক ''চেৰিয়া মনুষ্যৰুম ভলিয়া লোকাভুম'' (সৰু মানুহ আৰু ডাঙৰ পৃথিৱী)ৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত, যিখন ধাৰাবাহিক মাথ্ৰুভূমিত কেইবাবছৰ ধৰি প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="details">{{cite book |author=Directorate of Film Festivals |title=The New generation, 1960-1980 |publisher=Directorate of Film Festivals, Ministry of Information and Broadcasting |year=1981 |page=48 |author-link=Directorate of Film Festivals }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hinduonnet.com/fline/fl2701/stories/20100115270116000.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20100423033545/http://www.hinduonnet.com/fline/fl2701/stories/20100115270116000.htm|url-status=usurped|archive-date=23 April 2010|title=Aravindan's art|author=Sashi Kumar|work=[[Frontline (magazine)|Frontline]]|publisher=[[The Hindu]]|date=2 January 2010|access-date=24 January 2011}}</ref> ছবিখনৰ কাহিনী ৰবি নামৰ এজন নিবনুৱা যুৱকক কেন্দ্ৰ কৰি আগবাঢ়ে। চাকৰি বিচাৰি ঘূৰি ফুৰাৰ সময়ত ৰবিয়ে ইটোৰ পাছত সিটো অভিজ্ঞতাৰ সন্মুখীন হয়। পক্ষাঘাতগ্ৰস্ত পিতৃৰ পৰা শুনা [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ]]বিৰোধী স্বাধীনতা সংগ্ৰামীসকলৰ অতীতৰ সংগ্ৰামৰ কথা ৰবিৰ মনত প্ৰতিফলিত হয়। অৱশেষত তেওঁ [[ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন]]ৰ এজন নেতা গোপালন মুথালালিক সাক্ষাৎ কৰে। কিন্তু সময়ৰ সোঁতত সেই একালৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামীজন এতিয়া এজন দুৰ্নীতিগ্ৰস্ত ঠিকাদাৰত পৰিণত হৈছে। মোহনদাসে ছবিখনত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে। আন আন গুৰুত্বপূৰ্ণ চৰিত্ৰত কুঞ্জু, বালন কে. নাইৰ, আদূৰ ভাসি, কুঞ্জাণ্ডি আৰু সুকুমাৰন অভিনয় কৰিছে।<ref name="details"/> মুক্তিৰ পাছত ছবিখনে সমালোচকৰ ব্যাপক প্ৰশংসা লাভ কৰাৰ লগতে কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটাৰ পাঁচটাকৈ বঁটাকে ধৰি কেইবাটাও সন্মান লাভ কৰে। এখন পৰীক্ষামূলক চলচ্চিত্ৰ হিচাপে উত্তৰায়ণমে কেৰালাৰ [[সমান্তৰাল চলচ্চিত্ৰ]] আন্দোলনত যথেষ্ট প্ৰভাৱ পেলায়।<ref>{{cite web|url=http://www.cinemaofmalayalam.net/uttarayanam.html|title=G. Aravindan: Uttarayanam|publisher=Cinemafmalayalam.net|access-date=20 January 2011|archive-date=12 December 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101212224655/http://www.cinemaofmalayalam.net/uttarayanam.html|url-status=dead}}</ref> ==কাহিনী== ৰবি এজন নিবনুৱা এম.এ. স্নাতক। চাকৰি লাভৰ আশাত তেওঁ বিভিন্ন পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হয়, সাক্ষাৎকাৰ দিয়ে, কিন্তু কোনোপধ্যেই চাকৰি এটা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম নহয়। তেওঁ মাক আৰু আইতাকৰ সৈতে বাস কৰে। তেওঁৰ ককাক মাধৱন মেনন আছিল এগৰাকী [[গান্ধীবাদ|গান্ধীবাদী]], যিয়ে [[অসহযোগ আন্দোলন]]ত বিশ্বাস কৰিছিল আৰু ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে অহিংস প্ৰতিবাদত অংশ লৈছিল। মাধৱন মেননে নিজৰ জীয়েকৰ বিয়া গোবিন্দনৰ সৈতে দিয়ে। কিন্তু গোবিন্দন আছিল এগৰাকী বিপ্লৱী, যিয়ে [[ভগৎ সিং|ভগত সিঙ]]ৰ আদৰ্শত বিশ্বাস কৰিছিল আৰু সশস্ত্ৰ বিপ্লৱকেই ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্য উৎখাত কৰাৰ একমাত্ৰ উপায় বুলি ভাবিছিল। মেননৰ ভিনীহিয়েক অধিকাৰী আছিল এনে এজন ব্যক্তি, যিয়ে আৰক্ষীক কংগ্ৰেছৰ সমৰ্থক আৰু বিপ্লৱী বিদ্ৰোহী—দুয়ো পক্ষৰ লোককে গ্ৰেপ্তাৰ কৰাত সহায় কৰিছিল। আনকি বিপ্লৱী আন্দোলনৰ ভিতৰতো গোপালনৰ দৰে কোমল-হৃদয়ৰ লোক আছিল, যিসকলে আৰক্ষীৰ জেৰাৰ সন্মুখীন হৈ আন্দোলনৰ প্ৰতি বিশ্বাসঘাতকতা কৰিছিল। ৰবিয়ে কুমাৰণ মাষ্টাৰৰ সৈতে কিছু সময় কটায়। মাষ্টাৰ তেওঁৰ পিতৃৰ সৈতে একেলগে বিপ্লৱী আন্দোলনত জড়িত আছিল। বৰ্তমান মাষ্টাৰে মুখা নিৰ্মাণ কৰি সময় কটায়। এদিন তেওঁলোকে অচ্যুতনৰ ওচৰলৈ যায়। অচ্যুতনো আছিল আন এজন বিপ্লৱী, কিন্তু এতিয়া তেওঁ শাৰীৰিকভাৱে দুৰ্বল হৈ শয্যাশায়ী। মাষ্টাৰে ৰবিক গোপালনক লগ কৰিবলৈ এখন চিঠি দিয়ে। কিন্তু ৰবিয়ে গোপালনক লগ পাই আৱিষ্কাৰ কৰে যে সেই একালৰ বিপ্লৱীজন এতিয়া এজন ধনী ব্যৱসায়ী। তেওঁ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়ৰ ৰাজনৈতিক নেতাসকলৰ সৈতে বহি মদ্যপান কৰে আৰু স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ দিনবোৰৰ কথা পাতি থাকে। ৰবিয়ে তেওঁৰ কলেজৰ সহপাঠী ডেভিডকো লগ পায়। কলেজত পঢ়ি থকা সময়ত ডেভিডে ৰাজনীতিক ঘৃণা কৰিছিল। কিন্তু এতিয়া তেওঁ এজন ট্ৰেড ইউনিয়ন কৰ্মী আৰু গোপালন মুথালালিৰ বাবে নিৰ্মাণ হৈ থকা এখন তাৰকাযুক্ত হোটেলৰ কামত সহায় কৰি আছে। আন এজন কলেজীয়া সহপাঠী প্ৰেমকুমাৰ এতিয়া এজন মেডিকেল ৰিপ্ৰেজেণ্টেটিভ। আজৰি সময় তেওঁ মদ, ধূমপান আৰু নাৰীৰ সৈতে কটাই ভাল পায়। কিছুদিন ৰবি প্ৰেমকুমাৰৰ সৈতে থাকে। তেওঁৰ ৰুমমেট আছিল প্ৰাক্তন মিষ্টাৰ কেৰালা তথা বডিবিল্ডাৰ বালন। বালনে তেওঁলোকক স্বাস্থ্যই যে প্ৰকৃত সম্পদ, সেই বিষয়ে উপদেশ দি থাকে। ৰাধাই ৰবিৰ প্ৰতি যি ভালপোৱা দেখুৱায়, তাৰ প্ৰতি ৰবিয়ে একে অনুভূতিৰে সঁহাৰি দিব নোৱাৰে। শেষত মোহভংগ হোৱা ৰবি পাহাৰলৈ গুচি যায় আৰু এজন সাধুৰ সন্ধান কৰে। সেই সাধুজনে [[উপনিষদ্‌|উপনিষদ]]ৰ পৰা তেওঁক এনে এটা বাণী পঢ়ি শুনায়—আন মানুহৰ সম্পত্তিৰ প্ৰতি লালসা নকৰিবা। অৱশেষত ৰবি এগৰাকী জনজাতীয় মহিলাৰ সন্মুখত উপস্থিত হয়। মহিলাগৰাকীয়ে শুকান পাত জ্বলাই আছিল। ৰবিয়ে নিজৰ মুখাখন জুইৰ মাজলৈ দলিয়াই দিয়ে। ==বঁটা== ; কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা<ref>[http://www.prd.kerala.gov.in/stateawares.htm "Kerala State Film Awards: 1969 - 2008"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303232254/http://www.prd.kerala.gov.in/stateawares.htm |date=3 March 2016 }}. Information and Public Relations Department of Kerala. Retrieved 20 January 2011.</ref> * শ্ৰেষ্ঠ ছবি * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক * শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য * শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰগ্ৰহণকাৰী * দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা * শ্ৰেষ্ঠ কলা নিৰ্দেশক ; [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] * ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ ২৫সংখ্যক বৰ্ষপূৰ্তি উপলক্ষে শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বঁটা * মালয়ালম ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb title|0072352}} [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (ভাৰত) বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] kuvirm0lzvt4wuavz0l2w5xl2g0wqxc 2 138637 626522 2026-08-12T10:30:05Z শ্ৰী শ্ৰী ধাৰেশ্বৰ দেৱালয় 51113 নতুন পৃষ্ঠা: ধাৰেশ্বৰ দেৱালয় ধাৰেশ্বৰ দেৱালয় অসমৰ কামৰূপ জিলাৰ শিলগুৰি (Silguri) অঞ্চলত অৱস্থিত এটা ঐতিহাসিক হিন্দু শিৱ মন্দিৰ। মন্দিৰটো ভগৱান শিৱৰ উপাসনাৰ সৈতে জড়িত আৰু হাতীমূৰা পাহাৰৰ... 626522 wikitext text/x-wiki ধাৰেশ্বৰ দেৱালয় ধাৰেশ্বৰ দেৱালয় অসমৰ কামৰূপ জিলাৰ শিলগুৰি (Silguri) অঞ্চলত অৱস্থিত এটা ঐতিহাসিক হিন্দু শিৱ মন্দিৰ। মন্দিৰটো ভগৱান শিৱৰ উপাসনাৰ সৈতে জড়িত আৰু হাতীমূৰা পাহাৰৰ সৈতে ইয়াৰ ঐতিহাসিক আৰু ধৰ্মীয় সম্পৰ্ক আছে। বৰ্তমান মন্দিৰটো শিলগুৰি অঞ্চলৰ এটা পৰিচিত ধৰ্মীয় স্থান হিচাপে পৰিগণিত। অৱস্থান ধাৰেশ্বৰ দেৱালয় অসমৰ কামৰূপ জিলাৰ শিলগুৰি অঞ্চলত অৱস্থিত। মন্দিৰটো হাতীমূৰা পাহাৰৰ পশ্চিম ঢালৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি বিভিন্ন উৎসত উল্লেখ কৰা হৈছে। মন্দিৰটোৰ ঠিকনা Sualkuchi Road, Silguri, Assam 781103 হিচাপে তালিকাভুক্ত আছে। ইতিহাস ধাৰেশ্বৰ দেৱালয়ৰ ইতিহাসক কেন্দ্ৰ কৰি বিভিন্ন স্থানীয় পৰম্পৰা আৰু কিংবদন্তি প্ৰচলিত আছে। নন্দিতা কৃষ্ণৰ Hinduism and Nature গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা মতে, হাতীমূৰা পাহাৰৰ পশ্চিম ঢালত অৱস্থিত ধাৰেশ্বৰ দেৱালয়ক কামৰূপৰ প্ৰাচীন ধৰ্মীয় স্থানসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি গণ্য কৰা হয়। একে উৎসত মন্দিৰটো আহোম ৰজা শিৱ সিংহৰ সময়ৰ, প্ৰায় ১৭৩০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। স্থানীয় কিংবদন্তি অনুসৰি, এই অঞ্চলত বসবাস কৰা এগৰাকী কছাৰী ব্যক্তিৰ গাই এদিন এটা নিৰ্দিষ্ট ঠাইত নিয়মিতভাৱে গাখীৰ ঢালি থকা দেখা গৈছিল। ঘটনাটো লক্ষ্য কৰি স্থানীয় লোকসকলে ঠাইডোখৰ খান্দি এটা শিৱলিংগ আৱিষ্কাৰ কৰে বুলি কোৱা হয়। তাৰ পিছত সেই শিৱলিংগক ধাৰেশ্বৰ শিৱ হিচাপে পূজা কৰা আৰম্ভ হয়। এই কাহিনীটো স্থানীয় ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ অংশ হিচাপে বিবেচিত। ধৰ্মীয় গুৰুত্ব ধাৰেশ্বৰ দেৱালয়ত মূলতঃ ভগৱান শিৱৰ উপাসনা কৰা হয়। মন্দিৰটোৰ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থান ইয়াৰ অন্যতম বৈশিষ্ট্য। উৎস অনুসৰি, পাহাৰৰ পৰা নামি অহা এটা জলধাৰাৰ পানী পৱিত্ৰ শিৱলিংগ থকা স্থানৰ ওচৰলৈ বৈ আহে। মন্দিৰটোৰ পুখুৰীও স্থানীয় পৰিৱেশৰ এটা উল্লেখযোগ্য অংশ। ২০১৬ চনৰ এটা ক্ষেত্ৰ-গৱেষণা প্ৰতিবেদনত “Shree Shree Dhareshwar Devalaya, Silguri (Bamundi)” নামৰ মন্দিৰ-পুখুৰীটো কামৰূপ জিলাৰ ১৪টা মন্দিৰ-পুখুৰীৰ এক সমীক্ষাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। সেই সমীক্ষাত পুখুৰীটোত মিঠা পানীৰ কাছৰ সাতটা প্ৰজাতি নথিভুক্ত কৰা হৈছিল। পৰ্যটন আৰু সংৰক্ষণ ধাৰেশ্বৰ দেৱালয় কেৱল ধৰ্মীয় স্থান হিচাপেই নহয়, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ বাবেও গুৰুত্বপূৰ্ণ। ভাৰত চৰকাৰৰ ৰাজ্যসভাত দাখিল কৰা ২০১৪ চনৰ তথ্য অনুসৰি, “Development of Dhareshwar Devalaya at Silguri” নামৰ এটা পৰ্যটন উন্নয়ন প্ৰকল্পৰ বাবে ₹১৩.৪২ লাখ অনুমোদন কৰা হৈছিল। এই প্ৰকল্পটো কামাখ্যা আৰু হালোৰ উপগ্ৰহ তীৰ্থস্থান উন্নয়ন প্ৰকল্পৰ অংশ আছিল। বৰ্তমান বৰ্তমান ধাৰেশ্বৰ দেৱালয় শিলগুৰি অঞ্চলৰ এটা পৰিচিত শিৱ মন্দিৰ। মন্দিৰটোলৈ ভক্ত আৰু দৰ্শনাৰ্থীসকল আহে আৰু স্থানটো ধৰ্মীয় পৰম্পৰা, প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য আৰু স্থানীয় ইতিহাসৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে। তথ্যসূত্ৰ Nanditha Krishna, Hinduism and Nature — হাতীমূৰা পাহাৰ আৰু ধাৰেশ্বৰ দেৱালয়ৰ ইতিহাস আৰু স্থানীয় কিংবদন্তি সম্পৰ্কীয় তথ্য। ভাৰত চৰকাৰ, ৰাজ্যসভা — “Development of Dhareshwar Devalaya at Silguri” সম্পৰ্কীয় চৰকাৰী তথ্য। Rufford Foundation — অসমৰ মন্দিৰ-পুখুৰীৰ কাছৰ বৈচিত্ৰ্য সম্পৰ্কীয় ক্ষেত্ৰ-গৱেষণা প্ৰতিবেদন। ধাৰেশ্বৰ দেৱালয়ৰ স্থানীয়/প্ৰকাশ্য তথ্য। ha5ic6yko49jzk7zlg5a9zng5uxq81c 0 138638 626527 2026-08-12T10:37:20Z Ishanjyotibora 14131 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox film | name = কোডিয়েট্টম | image = | caption = | director = [[আদুৰ গোপালকৃষ্ণন]] | writer = আদুৰ গোপালকৃষ্ণন | starring = ভাৰত গোপী<br />কেপিএচি ললিতা | producer = কুলাথূৰ ভাস্কৰন নাইৰ | studio = চিত্ৰলেখা চল... 626527 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = কোডিয়েট্টম | image = | caption = | director = [[আদুৰ গোপালকৃষ্ণন]] | writer = আদুৰ গোপালকৃষ্ণন | starring = ভাৰত গোপী<br />কেপিএচি ললিতা | producer = কুলাথূৰ ভাস্কৰন নাইৰ | studio = চিত্ৰলেখা চলচ্চিত্ৰ সমাজ | distributor = চিত্ৰলেখা চলচ্চিত্ৰ সমাজ | cinematography = মানকাড়া ৰবি বাৰ্মা | editing = এম. মণি | released = {{Film date|1978|5|12|df=y}} | runtime = ১২৮ মিনিট | country = ভাৰত | language = মালায়লম | music = }} '''''কোডিয়েট্টম ''''' ({{lang-en|Kodiyettam}}) হৈছে [[আদুৰ গোপালকৃষ্ণন|আদূৰ গোপালকৃষ্ণনে]] ৰচনা আৰু পৰিচালনা কৰা এখন মালায়ালম ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ। ছবিখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে ভাৰত গোপীয়ে। আন উল্লেখযোগ্য সৰু চৰিত্ৰত [[কে পি এ চি ললিতা|কে. পি. এ. চি. ললিতা]], কুট্টিয়েডাথি ভিলাসিনী, আজীজ আৰু আদূৰ ভৱানীয়ে অভিনয় কৰিছে৷ ছবিখনে শংকৰণ কুট্টি নামৰ এজন নিৰ্ভাৰ, সৰল-সৰল মানুহৰ জীৱনক কেন্দ্ৰ কৰি কাহিনী আগবঢ়ায়। জীৱনৰ প্ৰতি কোনো বিশেষ দায়িত্ববোধ নথকা এই মানুহজন ক্ৰমে জীৱনৰ অভিজ্ঞতাৰ মাজেৰে পৰিপক্ব আৰু দায়িত্বশীল প্ৰাপ্তবয়স্কলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। ছবিখনৰ শিৰোনাম কোডিয়েট্টম-ৰ অৰ্থ হৈছে ‘আৰোহণ’ বা ‘উত্থান’; যিটো শংকৰণ কুট্টিৰ মানসিক আৰু ব্যক্তিত্বগত বিকাশৰ প্ৰতীক।<ref>{{Cite web |title=Kodiyettam (1978) |url=https://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=871 |access-date=2022-07-22 |website=www.malayalachalachithram.com |archive-date=18 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220518095858/https://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=871 |url-status=live }}</ref> কোডিয়েট্টম আছিল ভাৰত গোপীৰ দ্বিতীয়খন চলচ্চিত্ৰ। তেওঁৰ প্ৰথমখন ছবি আছিল আদূৰ গোপালকৃষ্ণনৰ স্বয়ংৱৰম (১৯৭২)। অৱশ্যে কোডিয়েট্টমতেই তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে মুখ্য চৰিত্ৰসমূহৰ এটাত অভিনয় কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে। ছবিখনৰ এটা উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য হৈছে - ইয়াত কোনো ধৰণৰ নেপথ্য সংগীত ব্যৱহাৰ কৰা হোৱা নাই। পৰিচালকৰ সম্পাদিত সংস্কৰণত ছবিখনৰ কিছুমান দৃশ্যও বাদ দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=List of Malayalam Movies under the banner Chithralekha Films |url=https://www.malayalachalachithram.com/movieslist.php?bn=298 |access-date=2022-07-22 |website=www.malayalachalachithram.com |archive-date=22 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220722164547/https://www.malayalachalachithram.com/movieslist.php?bn=298 |url-status=live }}</ref> ছবিখন চিত্ৰলেখা ফিল্ম ছ’চাইটিয়ে প্ৰযোজনা কৰিছিল। আদূৰ গোপালকৃষ্ণন নিজেই এই সংগঠনটোৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। কোডিয়েট্টম আছিল ইয়াৰ বেনাৰত তেওঁৰ দ্বাৰা প্ৰযোজিত দ্বিতীয় আৰু শেষখন ছবি। ছবিখনে সমালোচকৰ পৰা ব্যাপক প্ৰশংসা লাভ কৰে আৰু মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ নতুন ঢৌৰ চলচ্চিত্ৰ আন্দোলন বা [[সমান্তৰাল চলচ্চিত্ৰ]] ধাৰাৰ অন্যতম অগ্ৰণী ছবি হিচাপে পৰিগণিত হয়। কোডিয়েট্টমে দুটা [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] লাভ কৰে। শংকৰণ কুট্টিৰ চৰিত্ৰত ভাৰত গোপীৰ অভিনয়ে তেওঁক শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা প্ৰদান কৰায়। আনহাতে, আদূৰ গোপালকৃষ্ণনে মালয়ালম ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰে। কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটাতো ছবিখনে যথেষ্ট সফলতা লাভ কৰে। ভাৰত গোপীয়ে প্ৰথমবাৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰে। আদূৰ গোপালকৃষ্ণনে শ্ৰেষ্ঠ ছবি, শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক আৰু শ্ৰেষ্ঠ কাহিনীৰ বঁটা লাভ কৰে। এন. শিৱনে শ্ৰেষ্ঠ কলা পৰিচালকৰ বঁটা লাভ কৰে । কোডিয়েট্টমক মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ এক ক্লাছিক হিচাপে গণ্য কৰা হয় আৰু ব্যক্তিৰ মানসিক তথা ব্যক্তিত্বগত বিকাশক সূক্ষ্মভাৱে অনুসন্ধান কৰা ছবিসমূহৰ ভিতৰত ইয়াৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে।<ref>{{Cite web |title=Kodiyettam (1977) featuring Bharat Gopy |url=https://bharatgopy.com/filmography/kodiyettam-1977/ |access-date=2022-07-22 |website=Bharat Gopy |language=en-US |archive-date=19 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819014841/https://bharatgopy.com/filmography/kodiyettam-1977/ |url-status=live }}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30mm}} h8mwws0a9zd11xmye2dyei47aje7m8t 626529 626527 2026-08-12T10:38:35Z Ishanjyotibora 14131 /* তথ্যসূত্ৰ */ 626529 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = কোডিয়েট্টম | image = | caption = | director = [[আদুৰ গোপালকৃষ্ণন]] | writer = আদুৰ গোপালকৃষ্ণন | starring = ভাৰত গোপী<br />কেপিএচি ললিতা | producer = কুলাথূৰ ভাস্কৰন নাইৰ | studio = চিত্ৰলেখা চলচ্চিত্ৰ সমাজ | distributor = চিত্ৰলেখা চলচ্চিত্ৰ সমাজ | cinematography = মানকাড়া ৰবি বাৰ্মা | editing = এম. মণি | released = {{Film date|1978|5|12|df=y}} | runtime = ১২৮ মিনিট | country = ভাৰত | language = মালায়লম | music = }} '''''কোডিয়েট্টম ''''' ({{lang-en|Kodiyettam}}) হৈছে [[আদুৰ গোপালকৃষ্ণন|আদূৰ গোপালকৃষ্ণনে]] ৰচনা আৰু পৰিচালনা কৰা এখন মালায়ালম ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ। ছবিখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে ভাৰত গোপীয়ে। আন উল্লেখযোগ্য সৰু চৰিত্ৰত [[কে পি এ চি ললিতা|কে. পি. এ. চি. ললিতা]], কুট্টিয়েডাথি ভিলাসিনী, আজীজ আৰু আদূৰ ভৱানীয়ে অভিনয় কৰিছে৷ ছবিখনে শংকৰণ কুট্টি নামৰ এজন নিৰ্ভাৰ, সৰল-সৰল মানুহৰ জীৱনক কেন্দ্ৰ কৰি কাহিনী আগবঢ়ায়। জীৱনৰ প্ৰতি কোনো বিশেষ দায়িত্ববোধ নথকা এই মানুহজন ক্ৰমে জীৱনৰ অভিজ্ঞতাৰ মাজেৰে পৰিপক্ব আৰু দায়িত্বশীল প্ৰাপ্তবয়স্কলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। ছবিখনৰ শিৰোনাম কোডিয়েট্টম-ৰ অৰ্থ হৈছে ‘আৰোহণ’ বা ‘উত্থান’; যিটো শংকৰণ কুট্টিৰ মানসিক আৰু ব্যক্তিত্বগত বিকাশৰ প্ৰতীক।<ref>{{Cite web |title=Kodiyettam (1978) |url=https://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=871 |access-date=2022-07-22 |website=www.malayalachalachithram.com |archive-date=18 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220518095858/https://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=871 |url-status=live }}</ref> কোডিয়েট্টম আছিল ভাৰত গোপীৰ দ্বিতীয়খন চলচ্চিত্ৰ। তেওঁৰ প্ৰথমখন ছবি আছিল আদূৰ গোপালকৃষ্ণনৰ স্বয়ংৱৰম (১৯৭২)। অৱশ্যে কোডিয়েট্টমতেই তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে মুখ্য চৰিত্ৰসমূহৰ এটাত অভিনয় কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে। ছবিখনৰ এটা উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য হৈছে - ইয়াত কোনো ধৰণৰ নেপথ্য সংগীত ব্যৱহাৰ কৰা হোৱা নাই। পৰিচালকৰ সম্পাদিত সংস্কৰণত ছবিখনৰ কিছুমান দৃশ্যও বাদ দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=List of Malayalam Movies under the banner Chithralekha Films |url=https://www.malayalachalachithram.com/movieslist.php?bn=298 |access-date=2022-07-22 |website=www.malayalachalachithram.com |archive-date=22 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220722164547/https://www.malayalachalachithram.com/movieslist.php?bn=298 |url-status=live }}</ref> ছবিখন চিত্ৰলেখা ফিল্ম ছ’চাইটিয়ে প্ৰযোজনা কৰিছিল। আদূৰ গোপালকৃষ্ণন নিজেই এই সংগঠনটোৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। কোডিয়েট্টম আছিল ইয়াৰ বেনাৰত তেওঁৰ দ্বাৰা প্ৰযোজিত দ্বিতীয় আৰু শেষখন ছবি। ছবিখনে সমালোচকৰ পৰা ব্যাপক প্ৰশংসা লাভ কৰে আৰু মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ নতুন ঢৌৰ চলচ্চিত্ৰ আন্দোলন বা [[সমান্তৰাল চলচ্চিত্ৰ]] ধাৰাৰ অন্যতম অগ্ৰণী ছবি হিচাপে পৰিগণিত হয়। কোডিয়েট্টমে দুটা [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] লাভ কৰে। শংকৰণ কুট্টিৰ চৰিত্ৰত ভাৰত গোপীৰ অভিনয়ে তেওঁক শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা প্ৰদান কৰায়। আনহাতে, আদূৰ গোপালকৃষ্ণনে মালয়ালম ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰে। কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটাতো ছবিখনে যথেষ্ট সফলতা লাভ কৰে। ভাৰত গোপীয়ে প্ৰথমবাৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰে। আদূৰ গোপালকৃষ্ণনে শ্ৰেষ্ঠ ছবি, শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক আৰু শ্ৰেষ্ঠ কাহিনীৰ বঁটা লাভ কৰে। এন. শিৱনে শ্ৰেষ্ঠ কলা পৰিচালকৰ বঁটা লাভ কৰে । কোডিয়েট্টমক মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ এক ক্লাছিক হিচাপে গণ্য কৰা হয় আৰু ব্যক্তিৰ মানসিক তথা ব্যক্তিত্বগত বিকাশক সূক্ষ্মভাৱে অনুসন্ধান কৰা ছবিসমূহৰ ভিতৰত ইয়াৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে।<ref>{{Cite web |title=Kodiyettam (1977) featuring Bharat Gopy |url=https://bharatgopy.com/filmography/kodiyettam-1977/ |access-date=2022-07-22 |website=Bharat Gopy |language=en-US |archive-date=19 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819014841/https://bharatgopy.com/filmography/kodiyettam-1977/ |url-status=live }}</ref> ==বঁটা-বাহন== ছবিখনে তলত দিয়া বঁটাসমূহ লাভ কৰিছিল— ;ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা — ১৯৭৮ * শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — ভাৰত গোপী * মালয়ালম ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ * কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা — ১৯৭৮ ;শ্ৰেষ্ঠ ছবি * শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — ভাৰত গোপী * শ্ৰেষ্ঠ কাহিনী — আদূৰ গোপালকৃষ্ণন * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক — আদূৰ গোপালকৃষ্ণন * শ্ৰেষ্ঠ কলা পৰিচালক — এন. শিৱন == তথ্যসূত্ৰ == jffc79v2a7n2hecvum3rsx8v1fzuqh0 626530 626529 2026-08-12T10:40:12Z Ishanjyotibora 14131 + 4 categories using [[WP:HC|HotCat]] 626530 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = কোডিয়েট্টম | image = | caption = | director = [[আদুৰ গোপালকৃষ্ণন]] | writer = আদুৰ গোপালকৃষ্ণন | starring = ভাৰত গোপী<br />কেপিএচি ললিতা | producer = কুলাথূৰ ভাস্কৰন নাইৰ | studio = চিত্ৰলেখা চলচ্চিত্ৰ সমাজ | distributor = চিত্ৰলেখা চলচ্চিত্ৰ সমাজ | cinematography = মানকাড়া ৰবি বাৰ্মা | editing = এম. মণি | released = {{Film date|1978|5|12|df=y}} | runtime = ১২৮ মিনিট | country = ভাৰত | language = মালায়লম | music = }} '''''কোডিয়েট্টম ''''' ({{lang-en|Kodiyettam}}) হৈছে [[আদুৰ গোপালকৃষ্ণন|আদূৰ গোপালকৃষ্ণনে]] ৰচনা আৰু পৰিচালনা কৰা এখন মালায়ালম ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ। ছবিখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে ভাৰত গোপীয়ে। আন উল্লেখযোগ্য সৰু চৰিত্ৰত [[কে পি এ চি ললিতা|কে. পি. এ. চি. ললিতা]], কুট্টিয়েডাথি ভিলাসিনী, আজীজ আৰু আদূৰ ভৱানীয়ে অভিনয় কৰিছে৷ ছবিখনে শংকৰণ কুট্টি নামৰ এজন নিৰ্ভাৰ, সৰল-সৰল মানুহৰ জীৱনক কেন্দ্ৰ কৰি কাহিনী আগবঢ়ায়। জীৱনৰ প্ৰতি কোনো বিশেষ দায়িত্ববোধ নথকা এই মানুহজন ক্ৰমে জীৱনৰ অভিজ্ঞতাৰ মাজেৰে পৰিপক্ব আৰু দায়িত্বশীল প্ৰাপ্তবয়স্কলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। ছবিখনৰ শিৰোনাম কোডিয়েট্টম-ৰ অৰ্থ হৈছে ‘আৰোহণ’ বা ‘উত্থান’; যিটো শংকৰণ কুট্টিৰ মানসিক আৰু ব্যক্তিত্বগত বিকাশৰ প্ৰতীক।<ref>{{Cite web |title=Kodiyettam (1978) |url=https://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=871 |access-date=2022-07-22 |website=www.malayalachalachithram.com |archive-date=18 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220518095858/https://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=871 |url-status=live }}</ref> কোডিয়েট্টম আছিল ভাৰত গোপীৰ দ্বিতীয়খন চলচ্চিত্ৰ। তেওঁৰ প্ৰথমখন ছবি আছিল আদূৰ গোপালকৃষ্ণনৰ স্বয়ংৱৰম (১৯৭২)। অৱশ্যে কোডিয়েট্টমতেই তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে মুখ্য চৰিত্ৰসমূহৰ এটাত অভিনয় কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে। ছবিখনৰ এটা উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য হৈছে - ইয়াত কোনো ধৰণৰ নেপথ্য সংগীত ব্যৱহাৰ কৰা হোৱা নাই। পৰিচালকৰ সম্পাদিত সংস্কৰণত ছবিখনৰ কিছুমান দৃশ্যও বাদ দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=List of Malayalam Movies under the banner Chithralekha Films |url=https://www.malayalachalachithram.com/movieslist.php?bn=298 |access-date=2022-07-22 |website=www.malayalachalachithram.com |archive-date=22 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220722164547/https://www.malayalachalachithram.com/movieslist.php?bn=298 |url-status=live }}</ref> ছবিখন চিত্ৰলেখা ফিল্ম ছ’চাইটিয়ে প্ৰযোজনা কৰিছিল। আদূৰ গোপালকৃষ্ণন নিজেই এই সংগঠনটোৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। কোডিয়েট্টম আছিল ইয়াৰ বেনাৰত তেওঁৰ দ্বাৰা প্ৰযোজিত দ্বিতীয় আৰু শেষখন ছবি। ছবিখনে সমালোচকৰ পৰা ব্যাপক প্ৰশংসা লাভ কৰে আৰু মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ নতুন ঢৌৰ চলচ্চিত্ৰ আন্দোলন বা [[সমান্তৰাল চলচ্চিত্ৰ]] ধাৰাৰ অন্যতম অগ্ৰণী ছবি হিচাপে পৰিগণিত হয়। কোডিয়েট্টমে দুটা [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] লাভ কৰে। শংকৰণ কুট্টিৰ চৰিত্ৰত ভাৰত গোপীৰ অভিনয়ে তেওঁক শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা প্ৰদান কৰায়। আনহাতে, আদূৰ গোপালকৃষ্ণনে মালয়ালম ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰে। কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটাতো ছবিখনে যথেষ্ট সফলতা লাভ কৰে। ভাৰত গোপীয়ে প্ৰথমবাৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰে। আদূৰ গোপালকৃষ্ণনে শ্ৰেষ্ঠ ছবি, শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক আৰু শ্ৰেষ্ঠ কাহিনীৰ বঁটা লাভ কৰে। এন. শিৱনে শ্ৰেষ্ঠ কলা পৰিচালকৰ বঁটা লাভ কৰে । কোডিয়েট্টমক মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ এক ক্লাছিক হিচাপে গণ্য কৰা হয় আৰু ব্যক্তিৰ মানসিক তথা ব্যক্তিত্বগত বিকাশক সূক্ষ্মভাৱে অনুসন্ধান কৰা ছবিসমূহৰ ভিতৰত ইয়াৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে।<ref>{{Cite web |title=Kodiyettam (1977) featuring Bharat Gopy |url=https://bharatgopy.com/filmography/kodiyettam-1977/ |access-date=2022-07-22 |website=Bharat Gopy |language=en-US |archive-date=19 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819014841/https://bharatgopy.com/filmography/kodiyettam-1977/ |url-status=live }}</ref> ==বঁটা-বাহন== ছবিখনে তলত দিয়া বঁটাসমূহ লাভ কৰিছিল— ;ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা — ১৯৭৮ * শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — ভাৰত গোপী * মালয়ালম ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ ; কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা — ১৯৭৮ * শ্ৰেষ্ঠ ছবি * শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — ভাৰত গোপী * শ্ৰেষ্ঠ কাহিনী — আদূৰ গোপালকৃষ্ণন * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক — আদূৰ গোপালকৃষ্ণন * শ্ৰেষ্ঠ কলা পৰিচালক — এন. শিৱন == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (ভাৰত) বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] d9l0cmmzzbohn7xta413xmqleolqsx8 626531 626530 2026-08-12T10:40:41Z Ishanjyotibora 14131 removed [[Category:ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (ভাৰত) বিজয়ী]] using [[WP:HC|HotCat]] 626531 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = কোডিয়েট্টম | image = | caption = | director = [[আদুৰ গোপালকৃষ্ণন]] | writer = আদুৰ গোপালকৃষ্ণন | starring = ভাৰত গোপী<br />কেপিএচি ললিতা | producer = কুলাথূৰ ভাস্কৰন নাইৰ | studio = চিত্ৰলেখা চলচ্চিত্ৰ সমাজ | distributor = চিত্ৰলেখা চলচ্চিত্ৰ সমাজ | cinematography = মানকাড়া ৰবি বাৰ্মা | editing = এম. মণি | released = {{Film date|1978|5|12|df=y}} | runtime = ১২৮ মিনিট | country = ভাৰত | language = মালায়লম | music = }} '''''কোডিয়েট্টম ''''' ({{lang-en|Kodiyettam}}) হৈছে [[আদুৰ গোপালকৃষ্ণন|আদূৰ গোপালকৃষ্ণনে]] ৰচনা আৰু পৰিচালনা কৰা এখন মালায়ালম ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ। ছবিখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে ভাৰত গোপীয়ে। আন উল্লেখযোগ্য সৰু চৰিত্ৰত [[কে পি এ চি ললিতা|কে. পি. এ. চি. ললিতা]], কুট্টিয়েডাথি ভিলাসিনী, আজীজ আৰু আদূৰ ভৱানীয়ে অভিনয় কৰিছে৷ ছবিখনে শংকৰণ কুট্টি নামৰ এজন নিৰ্ভাৰ, সৰল-সৰল মানুহৰ জীৱনক কেন্দ্ৰ কৰি কাহিনী আগবঢ়ায়। জীৱনৰ প্ৰতি কোনো বিশেষ দায়িত্ববোধ নথকা এই মানুহজন ক্ৰমে জীৱনৰ অভিজ্ঞতাৰ মাজেৰে পৰিপক্ব আৰু দায়িত্বশীল প্ৰাপ্তবয়স্কলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। ছবিখনৰ শিৰোনাম কোডিয়েট্টম-ৰ অৰ্থ হৈছে ‘আৰোহণ’ বা ‘উত্থান’; যিটো শংকৰণ কুট্টিৰ মানসিক আৰু ব্যক্তিত্বগত বিকাশৰ প্ৰতীক।<ref>{{Cite web |title=Kodiyettam (1978) |url=https://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=871 |access-date=2022-07-22 |website=www.malayalachalachithram.com |archive-date=18 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220518095858/https://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=871 |url-status=live }}</ref> কোডিয়েট্টম আছিল ভাৰত গোপীৰ দ্বিতীয়খন চলচ্চিত্ৰ। তেওঁৰ প্ৰথমখন ছবি আছিল আদূৰ গোপালকৃষ্ণনৰ স্বয়ংৱৰম (১৯৭২)। অৱশ্যে কোডিয়েট্টমতেই তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে মুখ্য চৰিত্ৰসমূহৰ এটাত অভিনয় কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে। ছবিখনৰ এটা উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য হৈছে - ইয়াত কোনো ধৰণৰ নেপথ্য সংগীত ব্যৱহাৰ কৰা হোৱা নাই। পৰিচালকৰ সম্পাদিত সংস্কৰণত ছবিখনৰ কিছুমান দৃশ্যও বাদ দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=List of Malayalam Movies under the banner Chithralekha Films |url=https://www.malayalachalachithram.com/movieslist.php?bn=298 |access-date=2022-07-22 |website=www.malayalachalachithram.com |archive-date=22 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220722164547/https://www.malayalachalachithram.com/movieslist.php?bn=298 |url-status=live }}</ref> ছবিখন চিত্ৰলেখা ফিল্ম ছ’চাইটিয়ে প্ৰযোজনা কৰিছিল। আদূৰ গোপালকৃষ্ণন নিজেই এই সংগঠনটোৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। কোডিয়েট্টম আছিল ইয়াৰ বেনাৰত তেওঁৰ দ্বাৰা প্ৰযোজিত দ্বিতীয় আৰু শেষখন ছবি। ছবিখনে সমালোচকৰ পৰা ব্যাপক প্ৰশংসা লাভ কৰে আৰু মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ নতুন ঢৌৰ চলচ্চিত্ৰ আন্দোলন বা [[সমান্তৰাল চলচ্চিত্ৰ]] ধাৰাৰ অন্যতম অগ্ৰণী ছবি হিচাপে পৰিগণিত হয়। কোডিয়েট্টমে দুটা [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] লাভ কৰে। শংকৰণ কুট্টিৰ চৰিত্ৰত ভাৰত গোপীৰ অভিনয়ে তেওঁক শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা প্ৰদান কৰায়। আনহাতে, আদূৰ গোপালকৃষ্ণনে মালয়ালম ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰে। কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটাতো ছবিখনে যথেষ্ট সফলতা লাভ কৰে। ভাৰত গোপীয়ে প্ৰথমবাৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰে। আদূৰ গোপালকৃষ্ণনে শ্ৰেষ্ঠ ছবি, শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক আৰু শ্ৰেষ্ঠ কাহিনীৰ বঁটা লাভ কৰে। এন. শিৱনে শ্ৰেষ্ঠ কলা পৰিচালকৰ বঁটা লাভ কৰে । কোডিয়েট্টমক মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ এক ক্লাছিক হিচাপে গণ্য কৰা হয় আৰু ব্যক্তিৰ মানসিক তথা ব্যক্তিত্বগত বিকাশক সূক্ষ্মভাৱে অনুসন্ধান কৰা ছবিসমূহৰ ভিতৰত ইয়াৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে।<ref>{{Cite web |title=Kodiyettam (1977) featuring Bharat Gopy |url=https://bharatgopy.com/filmography/kodiyettam-1977/ |access-date=2022-07-22 |website=Bharat Gopy |language=en-US |archive-date=19 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819014841/https://bharatgopy.com/filmography/kodiyettam-1977/ |url-status=live }}</ref> ==বঁটা-বাহন== ছবিখনে তলত দিয়া বঁটাসমূহ লাভ কৰিছিল— ;ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা — ১৯৭৮ * শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — ভাৰত গোপী * মালয়ালম ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ ; কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা — ১৯৭৮ * শ্ৰেষ্ঠ ছবি * শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — ভাৰত গোপী * শ্ৰেষ্ঠ কাহিনী — আদূৰ গোপালকৃষ্ণন * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক — আদূৰ গোপালকৃষ্ণন * শ্ৰেষ্ঠ কলা পৰিচালক — এন. শিৱন == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] dlvmkoc3zqy1czfsquwvnou1eo0mxoe 626532 626531 2026-08-12T10:43:32Z Ishanjyotibora 14131 /* বঁটা-বাহন */ 626532 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = কোডিয়েট্টম | image = | caption = | director = [[আদুৰ গোপালকৃষ্ণন]] | writer = আদুৰ গোপালকৃষ্ণন | starring = ভাৰত গোপী<br />কেপিএচি ললিতা | producer = কুলাথূৰ ভাস্কৰন নাইৰ | studio = চিত্ৰলেখা চলচ্চিত্ৰ সমাজ | distributor = চিত্ৰলেখা চলচ্চিত্ৰ সমাজ | cinematography = মানকাড়া ৰবি বাৰ্মা | editing = এম. মণি | released = {{Film date|1978|5|12|df=y}} | runtime = ১২৮ মিনিট | country = ভাৰত | language = মালায়লম | music = }} '''''কোডিয়েট্টম ''''' ({{lang-en|Kodiyettam}}) হৈছে [[আদুৰ গোপালকৃষ্ণন|আদূৰ গোপালকৃষ্ণনে]] ৰচনা আৰু পৰিচালনা কৰা এখন মালায়ালম ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ। ছবিখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে ভাৰত গোপীয়ে। আন উল্লেখযোগ্য সৰু চৰিত্ৰত [[কে পি এ চি ললিতা|কে. পি. এ. চি. ললিতা]], কুট্টিয়েডাথি ভিলাসিনী, আজীজ আৰু আদূৰ ভৱানীয়ে অভিনয় কৰিছে৷ ছবিখনে শংকৰণ কুট্টি নামৰ এজন নিৰ্ভাৰ, সৰল-সৰল মানুহৰ জীৱনক কেন্দ্ৰ কৰি কাহিনী আগবঢ়ায়। জীৱনৰ প্ৰতি কোনো বিশেষ দায়িত্ববোধ নথকা এই মানুহজন ক্ৰমে জীৱনৰ অভিজ্ঞতাৰ মাজেৰে পৰিপক্ব আৰু দায়িত্বশীল প্ৰাপ্তবয়স্কলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। ছবিখনৰ শিৰোনাম কোডিয়েট্টম-ৰ অৰ্থ হৈছে ‘আৰোহণ’ বা ‘উত্থান’; যিটো শংকৰণ কুট্টিৰ মানসিক আৰু ব্যক্তিত্বগত বিকাশৰ প্ৰতীক।<ref>{{Cite web |title=Kodiyettam (1978) |url=https://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=871 |access-date=2022-07-22 |website=www.malayalachalachithram.com |archive-date=18 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220518095858/https://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=871 |url-status=live }}</ref> কোডিয়েট্টম আছিল ভাৰত গোপীৰ দ্বিতীয়খন চলচ্চিত্ৰ। তেওঁৰ প্ৰথমখন ছবি আছিল আদূৰ গোপালকৃষ্ণনৰ স্বয়ংৱৰম (১৯৭২)। অৱশ্যে কোডিয়েট্টমতেই তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে মুখ্য চৰিত্ৰসমূহৰ এটাত অভিনয় কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে। ছবিখনৰ এটা উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য হৈছে - ইয়াত কোনো ধৰণৰ নেপথ্য সংগীত ব্যৱহাৰ কৰা হোৱা নাই। পৰিচালকৰ সম্পাদিত সংস্কৰণত ছবিখনৰ কিছুমান দৃশ্যও বাদ দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=List of Malayalam Movies under the banner Chithralekha Films |url=https://www.malayalachalachithram.com/movieslist.php?bn=298 |access-date=2022-07-22 |website=www.malayalachalachithram.com |archive-date=22 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220722164547/https://www.malayalachalachithram.com/movieslist.php?bn=298 |url-status=live }}</ref> ছবিখন চিত্ৰলেখা ফিল্ম ছ’চাইটিয়ে প্ৰযোজনা কৰিছিল। আদূৰ গোপালকৃষ্ণন নিজেই এই সংগঠনটোৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। কোডিয়েট্টম আছিল ইয়াৰ বেনাৰত তেওঁৰ দ্বাৰা প্ৰযোজিত দ্বিতীয় আৰু শেষখন ছবি। ছবিখনে সমালোচকৰ পৰা ব্যাপক প্ৰশংসা লাভ কৰে আৰু মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ নতুন ঢৌৰ চলচ্চিত্ৰ আন্দোলন বা [[সমান্তৰাল চলচ্চিত্ৰ]] ধাৰাৰ অন্যতম অগ্ৰণী ছবি হিচাপে পৰিগণিত হয়। কোডিয়েট্টমে দুটা [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] লাভ কৰে। শংকৰণ কুট্টিৰ চৰিত্ৰত ভাৰত গোপীৰ অভিনয়ে তেওঁক শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা প্ৰদান কৰায়। আনহাতে, আদূৰ গোপালকৃষ্ণনে মালয়ালম ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰে। কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটাতো ছবিখনে যথেষ্ট সফলতা লাভ কৰে। ভাৰত গোপীয়ে প্ৰথমবাৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰে। আদূৰ গোপালকৃষ্ণনে শ্ৰেষ্ঠ ছবি, শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক আৰু শ্ৰেষ্ঠ কাহিনীৰ বঁটা লাভ কৰে। এন. শিৱনে শ্ৰেষ্ঠ কলা পৰিচালকৰ বঁটা লাভ কৰে । কোডিয়েট্টমক মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ এক ক্লাছিক হিচাপে গণ্য কৰা হয় আৰু ব্যক্তিৰ মানসিক তথা ব্যক্তিত্বগত বিকাশক সূক্ষ্মভাৱে অনুসন্ধান কৰা ছবিসমূহৰ ভিতৰত ইয়াৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে।<ref>{{Cite web |title=Kodiyettam (1977) featuring Bharat Gopy |url=https://bharatgopy.com/filmography/kodiyettam-1977/ |access-date=2022-07-22 |website=Bharat Gopy |language=en-US |archive-date=19 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819014841/https://bharatgopy.com/filmography/kodiyettam-1977/ |url-status=live }}</ref> == কাহিনী == ছবিখনে মুখ্য চৰিত্ৰ শংকৰণ কুট্টিৰ জীৱনৰ এক বিশেষ পৰিৱৰ্তনক ধৰি ৰখা হৈছে—এজন নিৰ্ভাৰ, দায়িত্বহীন মানুহৰ পৰা তেওঁ ক্ৰমে এজন পৰিপক্ব আৰু দায়িত্বশীল প্ৰাপ্তবয়স্কলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। ছবিখনৰ আৰম্ভণিতে শংকৰণ কুট্টিক এখন মন্দিৰৰ উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰা দেখা যায়। তাৰ পাছত তেওঁৰ দায়িত্বহীন আৰু প্ৰায় যাযাবৰসদৃশ জীৱনশৈলী উন্মোচিত হয়। দেখাত মধ্যবয়সৰ সীমাত উপনীত হোৱা যেন লাগিলেও শংকৰণ কুট্টিয়ে বেছিভাগ সময় শিশুসকলৰ সৈতে খেলি, ৰাজনৈতিক সমদলত অংশ লৈ আৰু গাঁৱৰ মানুহক বিভিন্ন কামত সহায় কৰি কটাই দিয়ে। অৱশ্যে যেতিয়া মন্দিৰৰ উৎসৱ থাকে, তেতিয়া তেওঁ তাতো উপস্থিত থাকে। তেওঁৰ জীৱন-যাপনৰ খৰচ তেওঁৰ সৰু ভনীয়েকে বহন কৰে । ভনীয়েক [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] চহৰত ঘৰুৱা সহায়িকা হিচাপে কাম কৰে। ভায়েকৰ জীৱনটো কিছু শৃংখলিত কৰাৰ উদ্দেশ্যে ভনীয়েকে তেওঁৰ বিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰে। কিন্তু নতুন পত্নীৰ হতাশাৰ কাৰণ হোৱা স্বত্ত্বেও শংকৰণ কুট্টিয়ে আগৰ জীৱনশৈলী ত্যাগ নকৰে। তেওঁ প্ৰায়ে কেইবাদিনো, কেতিয়াবা কেইবা সপ্তাহলৈকে ঘৰৰ পৰা আঁতৰি থাকে। ইতিমধ্যে গৰ্ভৱতী হৈ পৰা পত্নীগৰাকীয়ে অৱশেষত তেওঁক এৰি গুচি যায়। কিন্তু শংকৰণ কুট্টিয়েও তেওঁক ঘূৰাই আনিবলৈ কোনো চেষ্টা নকৰে। ইয়াৰ পাছতেই তেওঁৰ জীৱনে এক নতুন দিশ লয়। ভনীয়েকে নতুন স্বামীৰ সৈতে পৰিয়ালৰ ঘৰতে থাকিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু ক্ৰমে শংকৰণ কুট্টিয়ে নিজকে সেই ঘৰত অচিনাকি যেন অনুভৱ কৰিবলৈ ধৰে। তেওঁৰ সৰলতা আৰু নিষ্কপটতা ক্ৰমে আঁতৰি যাবলৈ ধৰে। ছবিখনৰ এটা উপ-কাহিনীৰ জৰিয়তে এই পৰিৱৰ্তনটো বিশেষভাৱে প্ৰকাশ কৰা হৈছে। তেওঁৰ প্ৰতি সদায় সহায়ৰ হাত আগবঢ়োৱা এগৰাকী বিধৱা মহিলাই প্ৰেমত প্ৰতাৰিত হৈ আত্মহত্যা কৰাৰ পাছত শংকৰণ কুট্টিয়ে জীৱনৰ কঠিন বাস্তৱতাৰ মুখামুখি হয়। এই ঘটনাই তেওঁৰ জীৱনত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱৰ্তনৰ সূচনা কৰে। অৱশেষত তেওঁ এখন ট্ৰাকৰ সহায়কৰ কামত যোগদান কৰে। আৰম্ভণিতে নতুন কামটোৰ দায়িত্ব তেওঁৰ বাবে অত্যন্ত কঠিন যেন লাগে। কিন্তু লাহে লাহে তেওঁ সেই কামৰ সৈতে নিজকে খাপ খুৱাই লয় আৰু জীৱনৰ নতুন দায়িত্বসমূহ গ্ৰহণ কৰিবলৈ শিকে। একে সময়তে তেওঁ নিজৰ পত্নীৰ সৈতে সম্পৰ্ক পুনৰ গঢ়ি তুলিবলৈও চেষ্টা কৰে। ছবিখনৰ শেষত শংকৰণ কুট্টিৰ পত্নীৰ সৈতে পুনৰ মিলন ঘটে আৰু তেওঁ নিজৰ নৱজাত কন্যাক লগ পায়। এই পুনৰমিলনেই তেওঁৰ ব্যক্তিত্বৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপান্তৰৰ এক প্ৰতীকী সমাপ্তি হিচাপে পৰিগণিত হয়। ==বঁটা-বাহন== ছবিখনে তলত দিয়া বঁটাসমূহ লাভ কৰিছিল— ;ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা — ১৯৭৮ * শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — ভাৰত গোপী * মালয়ালম ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ ; কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা — ১৯৭৮ * শ্ৰেষ্ঠ ছবি * শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — ভাৰত গোপী * শ্ৰেষ্ঠ কাহিনী — আদূৰ গোপালকৃষ্ণন * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক — আদূৰ গোপালকৃষ্ণন * শ্ৰেষ্ঠ কলা পৰিচালক — এন. শিৱন == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] o0bwcza4wmufcyvf7yferlaqlituetz 626533 626532 2026-08-12T10:43:48Z Ishanjyotibora 14131 /* বঁটা-বাহন */ 626533 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = কোডিয়েট্টম | image = | caption = | director = [[আদুৰ গোপালকৃষ্ণন]] | writer = আদুৰ গোপালকৃষ্ণন | starring = ভাৰত গোপী<br />কেপিএচি ললিতা | producer = কুলাথূৰ ভাস্কৰন নাইৰ | studio = চিত্ৰলেখা চলচ্চিত্ৰ সমাজ | distributor = চিত্ৰলেখা চলচ্চিত্ৰ সমাজ | cinematography = মানকাড়া ৰবি বাৰ্মা | editing = এম. মণি | released = {{Film date|1978|5|12|df=y}} | runtime = ১২৮ মিনিট | country = ভাৰত | language = মালায়লম | music = }} '''''কোডিয়েট্টম ''''' ({{lang-en|Kodiyettam}}) হৈছে [[আদুৰ গোপালকৃষ্ণন|আদূৰ গোপালকৃষ্ণনে]] ৰচনা আৰু পৰিচালনা কৰা এখন মালায়ালম ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ। ছবিখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে ভাৰত গোপীয়ে। আন উল্লেখযোগ্য সৰু চৰিত্ৰত [[কে পি এ চি ললিতা|কে. পি. এ. চি. ললিতা]], কুট্টিয়েডাথি ভিলাসিনী, আজীজ আৰু আদূৰ ভৱানীয়ে অভিনয় কৰিছে৷ ছবিখনে শংকৰণ কুট্টি নামৰ এজন নিৰ্ভাৰ, সৰল-সৰল মানুহৰ জীৱনক কেন্দ্ৰ কৰি কাহিনী আগবঢ়ায়। জীৱনৰ প্ৰতি কোনো বিশেষ দায়িত্ববোধ নথকা এই মানুহজন ক্ৰমে জীৱনৰ অভিজ্ঞতাৰ মাজেৰে পৰিপক্ব আৰু দায়িত্বশীল প্ৰাপ্তবয়স্কলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। ছবিখনৰ শিৰোনাম কোডিয়েট্টম-ৰ অৰ্থ হৈছে ‘আৰোহণ’ বা ‘উত্থান’; যিটো শংকৰণ কুট্টিৰ মানসিক আৰু ব্যক্তিত্বগত বিকাশৰ প্ৰতীক।<ref>{{Cite web |title=Kodiyettam (1978) |url=https://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=871 |access-date=2022-07-22 |website=www.malayalachalachithram.com |archive-date=18 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220518095858/https://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=871 |url-status=live }}</ref> কোডিয়েট্টম আছিল ভাৰত গোপীৰ দ্বিতীয়খন চলচ্চিত্ৰ। তেওঁৰ প্ৰথমখন ছবি আছিল আদূৰ গোপালকৃষ্ণনৰ স্বয়ংৱৰম (১৯৭২)। অৱশ্যে কোডিয়েট্টমতেই তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে মুখ্য চৰিত্ৰসমূহৰ এটাত অভিনয় কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে। ছবিখনৰ এটা উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য হৈছে - ইয়াত কোনো ধৰণৰ নেপথ্য সংগীত ব্যৱহাৰ কৰা হোৱা নাই। পৰিচালকৰ সম্পাদিত সংস্কৰণত ছবিখনৰ কিছুমান দৃশ্যও বাদ দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=List of Malayalam Movies under the banner Chithralekha Films |url=https://www.malayalachalachithram.com/movieslist.php?bn=298 |access-date=2022-07-22 |website=www.malayalachalachithram.com |archive-date=22 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220722164547/https://www.malayalachalachithram.com/movieslist.php?bn=298 |url-status=live }}</ref> ছবিখন চিত্ৰলেখা ফিল্ম ছ’চাইটিয়ে প্ৰযোজনা কৰিছিল। আদূৰ গোপালকৃষ্ণন নিজেই এই সংগঠনটোৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। কোডিয়েট্টম আছিল ইয়াৰ বেনাৰত তেওঁৰ দ্বাৰা প্ৰযোজিত দ্বিতীয় আৰু শেষখন ছবি। ছবিখনে সমালোচকৰ পৰা ব্যাপক প্ৰশংসা লাভ কৰে আৰু মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ নতুন ঢৌৰ চলচ্চিত্ৰ আন্দোলন বা [[সমান্তৰাল চলচ্চিত্ৰ]] ধাৰাৰ অন্যতম অগ্ৰণী ছবি হিচাপে পৰিগণিত হয়। কোডিয়েট্টমে দুটা [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] লাভ কৰে। শংকৰণ কুট্টিৰ চৰিত্ৰত ভাৰত গোপীৰ অভিনয়ে তেওঁক শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা প্ৰদান কৰায়। আনহাতে, আদূৰ গোপালকৃষ্ণনে মালয়ালম ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰে। কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটাতো ছবিখনে যথেষ্ট সফলতা লাভ কৰে। ভাৰত গোপীয়ে প্ৰথমবাৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰে। আদূৰ গোপালকৃষ্ণনে শ্ৰেষ্ঠ ছবি, শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক আৰু শ্ৰেষ্ঠ কাহিনীৰ বঁটা লাভ কৰে। এন. শিৱনে শ্ৰেষ্ঠ কলা পৰিচালকৰ বঁটা লাভ কৰে । কোডিয়েট্টমক মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ এক ক্লাছিক হিচাপে গণ্য কৰা হয় আৰু ব্যক্তিৰ মানসিক তথা ব্যক্তিত্বগত বিকাশক সূক্ষ্মভাৱে অনুসন্ধান কৰা ছবিসমূহৰ ভিতৰত ইয়াৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে।<ref>{{Cite web |title=Kodiyettam (1977) featuring Bharat Gopy |url=https://bharatgopy.com/filmography/kodiyettam-1977/ |access-date=2022-07-22 |website=Bharat Gopy |language=en-US |archive-date=19 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819014841/https://bharatgopy.com/filmography/kodiyettam-1977/ |url-status=live }}</ref> == কাহিনী == ছবিখনে মুখ্য চৰিত্ৰ শংকৰণ কুট্টিৰ জীৱনৰ এক বিশেষ পৰিৱৰ্তনক ধৰি ৰখা হৈছে—এজন নিৰ্ভাৰ, দায়িত্বহীন মানুহৰ পৰা তেওঁ ক্ৰমে এজন পৰিপক্ব আৰু দায়িত্বশীল প্ৰাপ্তবয়স্কলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। ছবিখনৰ আৰম্ভণিতে শংকৰণ কুট্টিক এখন মন্দিৰৰ উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰা দেখা যায়। তাৰ পাছত তেওঁৰ দায়িত্বহীন আৰু প্ৰায় যাযাবৰসদৃশ জীৱনশৈলী উন্মোচিত হয়। দেখাত মধ্যবয়সৰ সীমাত উপনীত হোৱা যেন লাগিলেও শংকৰণ কুট্টিয়ে বেছিভাগ সময় শিশুসকলৰ সৈতে খেলি, ৰাজনৈতিক সমদলত অংশ লৈ আৰু গাঁৱৰ মানুহক বিভিন্ন কামত সহায় কৰি কটাই দিয়ে। অৱশ্যে যেতিয়া মন্দিৰৰ উৎসৱ থাকে, তেতিয়া তেওঁ তাতো উপস্থিত থাকে। তেওঁৰ জীৱন-যাপনৰ খৰচ তেওঁৰ সৰু ভনীয়েকে বহন কৰে । ভনীয়েক [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] চহৰত ঘৰুৱা সহায়িকা হিচাপে কাম কৰে। ভায়েকৰ জীৱনটো কিছু শৃংখলিত কৰাৰ উদ্দেশ্যে ভনীয়েকে তেওঁৰ বিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰে। কিন্তু নতুন পত্নীৰ হতাশাৰ কাৰণ হোৱা স্বত্ত্বেও শংকৰণ কুট্টিয়ে আগৰ জীৱনশৈলী ত্যাগ নকৰে। তেওঁ প্ৰায়ে কেইবাদিনো, কেতিয়াবা কেইবা সপ্তাহলৈকে ঘৰৰ পৰা আঁতৰি থাকে। ইতিমধ্যে গৰ্ভৱতী হৈ পৰা পত্নীগৰাকীয়ে অৱশেষত তেওঁক এৰি গুচি যায়। কিন্তু শংকৰণ কুট্টিয়েও তেওঁক ঘূৰাই আনিবলৈ কোনো চেষ্টা নকৰে। ইয়াৰ পাছতেই তেওঁৰ জীৱনে এক নতুন দিশ লয়। ভনীয়েকে নতুন স্বামীৰ সৈতে পৰিয়ালৰ ঘৰতে থাকিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু ক্ৰমে শংকৰণ কুট্টিয়ে নিজকে সেই ঘৰত অচিনাকি যেন অনুভৱ কৰিবলৈ ধৰে। তেওঁৰ সৰলতা আৰু নিষ্কপটতা ক্ৰমে আঁতৰি যাবলৈ ধৰে। ছবিখনৰ এটা উপ-কাহিনীৰ জৰিয়তে এই পৰিৱৰ্তনটো বিশেষভাৱে প্ৰকাশ কৰা হৈছে। তেওঁৰ প্ৰতি সদায় সহায়ৰ হাত আগবঢ়োৱা এগৰাকী বিধৱা মহিলাই প্ৰেমত প্ৰতাৰিত হৈ আত্মহত্যা কৰাৰ পাছত শংকৰণ কুট্টিয়ে জীৱনৰ কঠিন বাস্তৱতাৰ মুখামুখি হয়। এই ঘটনাই তেওঁৰ জীৱনত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱৰ্তনৰ সূচনা কৰে। অৱশেষত তেওঁ এখন ট্ৰাকৰ সহায়কৰ কামত যোগদান কৰে। আৰম্ভণিতে নতুন কামটোৰ দায়িত্ব তেওঁৰ বাবে অত্যন্ত কঠিন যেন লাগে। কিন্তু লাহে লাহে তেওঁ সেই কামৰ সৈতে নিজকে খাপ খুৱাই লয় আৰু জীৱনৰ নতুন দায়িত্বসমূহ গ্ৰহণ কৰিবলৈ শিকে। একে সময়তে তেওঁ নিজৰ পত্নীৰ সৈতে সম্পৰ্ক পুনৰ গঢ়ি তুলিবলৈও চেষ্টা কৰে। ছবিখনৰ শেষত শংকৰণ কুট্টিৰ পত্নীৰ সৈতে পুনৰ মিলন ঘটে আৰু তেওঁ নিজৰ নৱজাত কন্যাক লগ পায়। এই পুনৰমিলনেই তেওঁৰ ব্যক্তিত্বৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপান্তৰৰ এক প্ৰতীকী সমাপ্তি হিচাপে পৰিগণিত হয়। == সমাদৰ == The film was a commercial success, uncommon for art house films.<ref>{{Cite web |url=https://twitter.com/nfaiofficial/status/1541760307483316226 |access-date=2022-08-30 |website=Twitter |language=en |title=Archived copy |archive-date=30 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220830144746/https://twitter.com/nfaiofficial/status/1541760307483316226 |url-status=live }}</ref> [[Shyamaprasad|Syamaprasad]] in an interview with [[Asianet (TV channel)|Asianet]], says that: "My favorite Adoor movie. The simplicity and charm of its narration is a refreshing change from the cliché-ridden patterns of the so-called ‘Art-Movie’ genre. Coming of age story of a village simpleton, told through a chain of events and characters often funny and occasionally sad, and his ultimate ascent into the responsibilities of adulthood, is the core storyline. The script by Adoor himself is structurally flawless and often poignant. Great austerity is maintained in all aspects of production; from production design to sound design, and it lends the film a credibility and rawness, which only enforces the central theme better. Adoor's restraint in using background score, practically none in this movie – I see it as a filmmaker's integrity towards a realistic representation of the life as it is. K Venugopal of ''[[The New Indian Express]]'' writes, praising Gopy's performance in the film: "Shankarankutty was so brilliant in portrayal onscreen that it seemed absolutely natural. You knew a Shankarankutty from your hamlet and your childhood. If you looked deep down inside yourself, you could even find him leaning against the mudwall of your mind, giving you the gap-toothed smile that glowed from the heart. That in effect was the sheer simplicity and profundity of the character. And that was what earned him the legendary Bharat Award."<ref name=":0" /> Film critic S. Rana writes: "The film moves in a slow rhythm of rural life lingering and dwelling on little things: a man absorbed in eating, a woman washing clothes, a man chopping wood (splinters stick to his body as he wipes the perspiration) or a bullock cart driver singing a philosophical song about the vanities of the world. Adoor is never in a hurry. There is understanding and compassion for the suffering of women in the Indian set up. And the festival in the temple moves with the languorous dignity of an elephant (there is a great sequence of an elephant being bathed as Sankaran watches in goggle eyed wonderment) in {{sic|para|llel}} with the festival of life in the hamlet."<ref name=":0">{{Cite web |last=Rana |first=S. M. |date=2009-11-07 |title=Onlyne: Kodiyettam(1977): the flag hoisting |url=http://smrana.blogspot.com/2009/11/kodiyettam1977-flag-hoisting.html |access-date=2022-07-22 |website=Onlyne |archive-date=22 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220722164547/http://smrana.blogspot.com/2009/11/kodiyettam1977-flag-hoisting.html |url-status=live }}</ref> ==বঁটা-বাহন== ছবিখনে তলত দিয়া বঁটাসমূহ লাভ কৰিছিল— ;ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা — ১৯৭৮ * শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — ভাৰত গোপী * মালয়ালম ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ ; কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা — ১৯৭৮ * শ্ৰেষ্ঠ ছবি * শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — ভাৰত গোপী * শ্ৰেষ্ঠ কাহিনী — আদূৰ গোপালকৃষ্ণন * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক — আদূৰ গোপালকৃষ্ণন * শ্ৰেষ্ঠ কলা পৰিচালক — এন. শিৱন == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] 7i6ilvnmphi59wsulsj4ptth9dqm5wl 626534 626533 2026-08-12T10:46:42Z Ishanjyotibora 14131 /* সমাদৰ */ 626534 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = কোডিয়েট্টম | image = | caption = | director = [[আদুৰ গোপালকৃষ্ণন]] | writer = আদুৰ গোপালকৃষ্ণন | starring = ভাৰত গোপী<br />কেপিএচি ললিতা | producer = কুলাথূৰ ভাস্কৰন নাইৰ | studio = চিত্ৰলেখা চলচ্চিত্ৰ সমাজ | distributor = চিত্ৰলেখা চলচ্চিত্ৰ সমাজ | cinematography = মানকাড়া ৰবি বাৰ্মা | editing = এম. মণি | released = {{Film date|1978|5|12|df=y}} | runtime = ১২৮ মিনিট | country = ভাৰত | language = মালায়লম | music = }} '''''কোডিয়েট্টম ''''' ({{lang-en|Kodiyettam}}) হৈছে [[আদুৰ গোপালকৃষ্ণন|আদূৰ গোপালকৃষ্ণনে]] ৰচনা আৰু পৰিচালনা কৰা এখন মালায়ালম ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ। ছবিখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে ভাৰত গোপীয়ে। আন উল্লেখযোগ্য সৰু চৰিত্ৰত [[কে পি এ চি ললিতা|কে. পি. এ. চি. ললিতা]], কুট্টিয়েডাথি ভিলাসিনী, আজীজ আৰু আদূৰ ভৱানীয়ে অভিনয় কৰিছে৷ ছবিখনে শংকৰণ কুট্টি নামৰ এজন নিৰ্ভাৰ, সৰল-সৰল মানুহৰ জীৱনক কেন্দ্ৰ কৰি কাহিনী আগবঢ়ায়। জীৱনৰ প্ৰতি কোনো বিশেষ দায়িত্ববোধ নথকা এই মানুহজন ক্ৰমে জীৱনৰ অভিজ্ঞতাৰ মাজেৰে পৰিপক্ব আৰু দায়িত্বশীল প্ৰাপ্তবয়স্কলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। ছবিখনৰ শিৰোনাম কোডিয়েট্টম-ৰ অৰ্থ হৈছে ‘আৰোহণ’ বা ‘উত্থান’; যিটো শংকৰণ কুট্টিৰ মানসিক আৰু ব্যক্তিত্বগত বিকাশৰ প্ৰতীক।<ref>{{Cite web |title=Kodiyettam (1978) |url=https://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=871 |access-date=2022-07-22 |website=www.malayalachalachithram.com |archive-date=18 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220518095858/https://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=871 |url-status=live }}</ref> কোডিয়েট্টম আছিল ভাৰত গোপীৰ দ্বিতীয়খন চলচ্চিত্ৰ। তেওঁৰ প্ৰথমখন ছবি আছিল আদূৰ গোপালকৃষ্ণনৰ স্বয়ংৱৰম (১৯৭২)। অৱশ্যে কোডিয়েট্টমতেই তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে মুখ্য চৰিত্ৰসমূহৰ এটাত অভিনয় কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে। ছবিখনৰ এটা উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য হৈছে - ইয়াত কোনো ধৰণৰ নেপথ্য সংগীত ব্যৱহাৰ কৰা হোৱা নাই। পৰিচালকৰ সম্পাদিত সংস্কৰণত ছবিখনৰ কিছুমান দৃশ্যও বাদ দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=List of Malayalam Movies under the banner Chithralekha Films |url=https://www.malayalachalachithram.com/movieslist.php?bn=298 |access-date=2022-07-22 |website=www.malayalachalachithram.com |archive-date=22 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220722164547/https://www.malayalachalachithram.com/movieslist.php?bn=298 |url-status=live }}</ref> ছবিখন চিত্ৰলেখা ফিল্ম ছ’চাইটিয়ে প্ৰযোজনা কৰিছিল। আদূৰ গোপালকৃষ্ণন নিজেই এই সংগঠনটোৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। কোডিয়েট্টম আছিল ইয়াৰ বেনাৰত তেওঁৰ দ্বাৰা প্ৰযোজিত দ্বিতীয় আৰু শেষখন ছবি। ছবিখনে সমালোচকৰ পৰা ব্যাপক প্ৰশংসা লাভ কৰে আৰু মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ নতুন ঢৌৰ চলচ্চিত্ৰ আন্দোলন বা [[সমান্তৰাল চলচ্চিত্ৰ]] ধাৰাৰ অন্যতম অগ্ৰণী ছবি হিচাপে পৰিগণিত হয়। কোডিয়েট্টমে দুটা [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] লাভ কৰে। শংকৰণ কুট্টিৰ চৰিত্ৰত ভাৰত গোপীৰ অভিনয়ে তেওঁক শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা প্ৰদান কৰায়। আনহাতে, আদূৰ গোপালকৃষ্ণনে মালয়ালম ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰে। কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটাতো ছবিখনে যথেষ্ট সফলতা লাভ কৰে। ভাৰত গোপীয়ে প্ৰথমবাৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰে। আদূৰ গোপালকৃষ্ণনে শ্ৰেষ্ঠ ছবি, শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক আৰু শ্ৰেষ্ঠ কাহিনীৰ বঁটা লাভ কৰে। এন. শিৱনে শ্ৰেষ্ঠ কলা পৰিচালকৰ বঁটা লাভ কৰে । কোডিয়েট্টমক মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ এক ক্লাছিক হিচাপে গণ্য কৰা হয় আৰু ব্যক্তিৰ মানসিক তথা ব্যক্তিত্বগত বিকাশক সূক্ষ্মভাৱে অনুসন্ধান কৰা ছবিসমূহৰ ভিতৰত ইয়াৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে।<ref>{{Cite web |title=Kodiyettam (1977) featuring Bharat Gopy |url=https://bharatgopy.com/filmography/kodiyettam-1977/ |access-date=2022-07-22 |website=Bharat Gopy |language=en-US |archive-date=19 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819014841/https://bharatgopy.com/filmography/kodiyettam-1977/ |url-status=live }}</ref> == কাহিনী == ছবিখনে মুখ্য চৰিত্ৰ শংকৰণ কুট্টিৰ জীৱনৰ এক বিশেষ পৰিৱৰ্তনক ধৰি ৰখা হৈছে—এজন নিৰ্ভাৰ, দায়িত্বহীন মানুহৰ পৰা তেওঁ ক্ৰমে এজন পৰিপক্ব আৰু দায়িত্বশীল প্ৰাপ্তবয়স্কলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। ছবিখনৰ আৰম্ভণিতে শংকৰণ কুট্টিক এখন মন্দিৰৰ উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰা দেখা যায়। তাৰ পাছত তেওঁৰ দায়িত্বহীন আৰু প্ৰায় যাযাবৰসদৃশ জীৱনশৈলী উন্মোচিত হয়। দেখাত মধ্যবয়সৰ সীমাত উপনীত হোৱা যেন লাগিলেও শংকৰণ কুট্টিয়ে বেছিভাগ সময় শিশুসকলৰ সৈতে খেলি, ৰাজনৈতিক সমদলত অংশ লৈ আৰু গাঁৱৰ মানুহক বিভিন্ন কামত সহায় কৰি কটাই দিয়ে। অৱশ্যে যেতিয়া মন্দিৰৰ উৎসৱ থাকে, তেতিয়া তেওঁ তাতো উপস্থিত থাকে। তেওঁৰ জীৱন-যাপনৰ খৰচ তেওঁৰ সৰু ভনীয়েকে বহন কৰে । ভনীয়েক [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] চহৰত ঘৰুৱা সহায়িকা হিচাপে কাম কৰে। ভায়েকৰ জীৱনটো কিছু শৃংখলিত কৰাৰ উদ্দেশ্যে ভনীয়েকে তেওঁৰ বিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰে। কিন্তু নতুন পত্নীৰ হতাশাৰ কাৰণ হোৱা স্বত্ত্বেও শংকৰণ কুট্টিয়ে আগৰ জীৱনশৈলী ত্যাগ নকৰে। তেওঁ প্ৰায়ে কেইবাদিনো, কেতিয়াবা কেইবা সপ্তাহলৈকে ঘৰৰ পৰা আঁতৰি থাকে। ইতিমধ্যে গৰ্ভৱতী হৈ পৰা পত্নীগৰাকীয়ে অৱশেষত তেওঁক এৰি গুচি যায়। কিন্তু শংকৰণ কুট্টিয়েও তেওঁক ঘূৰাই আনিবলৈ কোনো চেষ্টা নকৰে। ইয়াৰ পাছতেই তেওঁৰ জীৱনে এক নতুন দিশ লয়। ভনীয়েকে নতুন স্বামীৰ সৈতে পৰিয়ালৰ ঘৰতে থাকিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু ক্ৰমে শংকৰণ কুট্টিয়ে নিজকে সেই ঘৰত অচিনাকি যেন অনুভৱ কৰিবলৈ ধৰে। তেওঁৰ সৰলতা আৰু নিষ্কপটতা ক্ৰমে আঁতৰি যাবলৈ ধৰে। ছবিখনৰ এটা উপ-কাহিনীৰ জৰিয়তে এই পৰিৱৰ্তনটো বিশেষভাৱে প্ৰকাশ কৰা হৈছে। তেওঁৰ প্ৰতি সদায় সহায়ৰ হাত আগবঢ়োৱা এগৰাকী বিধৱা মহিলাই প্ৰেমত প্ৰতাৰিত হৈ আত্মহত্যা কৰাৰ পাছত শংকৰণ কুট্টিয়ে জীৱনৰ কঠিন বাস্তৱতাৰ মুখামুখি হয়। এই ঘটনাই তেওঁৰ জীৱনত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱৰ্তনৰ সূচনা কৰে। অৱশেষত তেওঁ এখন ট্ৰাকৰ সহায়কৰ কামত যোগদান কৰে। আৰম্ভণিতে নতুন কামটোৰ দায়িত্ব তেওঁৰ বাবে অত্যন্ত কঠিন যেন লাগে। কিন্তু লাহে লাহে তেওঁ সেই কামৰ সৈতে নিজকে খাপ খুৱাই লয় আৰু জীৱনৰ নতুন দায়িত্বসমূহ গ্ৰহণ কৰিবলৈ শিকে। একে সময়তে তেওঁ নিজৰ পত্নীৰ সৈতে সম্পৰ্ক পুনৰ গঢ়ি তুলিবলৈও চেষ্টা কৰে। ছবিখনৰ শেষত শংকৰণ কুট্টিৰ পত্নীৰ সৈতে পুনৰ মিলন ঘটে আৰু তেওঁ নিজৰ নৱজাত কন্যাক লগ পায়। এই পুনৰমিলনেই তেওঁৰ ব্যক্তিত্বৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপান্তৰৰ এক প্ৰতীকী সমাপ্তি হিচাপে পৰিগণিত হয়। == সমাদৰ == ছবিখনে বাণিজ্যিকভাৱেও সফলতা লাভ কৰিছিল, যিটো সাধাৰণতে আৰ্ট-হাউছ বা কলাত্মক চলচ্চিত্ৰৰ ক্ষেত্ৰত বিৰল ঘটনা।<ref>{{Cite web |url=https://twitter.com/nfaiofficial/status/1541760307483316226 |access-date=2022-08-30 |website=Twitter |language=en |title=Archived copy |archive-date=30 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220830144746/https://twitter.com/nfaiofficial/status/1541760307483316226 |url-status=live }}</ref> শ্যামাপ্ৰসাদে Asianetক দিয়া এটা সাক্ষাৎকাৰত কোডিয়েট্টমক তেওঁৰ আদূৰ গোপালকৃষ্ণনৰ আটাইতকৈ প্ৰিয় ছবি বুলি উল্লেখ কৰিছে। তেওঁৰ মতে, ছবিখনৰ কাহিনী কোৱাৰ সৰলতা আৰু আকৰ্ষণীয় ভংগীয়ে তথাকথিত ‘আৰ্ট-মুভি’ৰ গতানুগতিক ধাৰাৰ পৰা এক সতেজ পৰিৱৰ্তন আনে। এখন গাঁৱৰ সৰল মানুহৰ পৰিপক্ব হৈ উঠাৰ কাহিনীটোক ছবিখনে ইটোৰ পাছত সিটো সৰু-ডাঙৰ, কেতিয়াবা হাস্যৰসাত্মক আৰু কেতিয়াবা বিষাদময় ঘটনা আৰু চৰিত্ৰৰ মাজেৰে আগবঢ়াই নিয়ে। অৱশেষত শংকৰণ কুট্টিয়ে প্ৰাপ্তবয়স্ক জীৱনৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰিবলৈ শিকে৷ তেওঁ আদূৰ গোপালকৃষ্ণনৰ চিত্ৰনাট্যখনক গাঁথনিগতভাৱে নিখুঁত আৰু বহু সময়ত গভীৰভাৱে স্পৰ্শকাতৰ বুলি অভিহিত কৰে। ছবিখনৰ প্ৰযোজনাৰ প্ৰায় প্ৰতিটো দিশতে একধৰণৰ কঠোৰ সংযম বজাই ৰখা হৈছে। এই সংযমে ছবিখনক এক বিশ্বাসযোগ্যতা আৰু অকৃত্ৰিম বাস্তৱতাৰ অনুভূতি প্ৰদান কৰিছে, যিয়ে ছবিখনৰ কেন্দ্ৰীয় বিষয়টোক আৰু অধিক শক্তিশালী কৰি তোলে। বিশেষকৈ নেপথ্য সংগীত প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে পৰিহাৰ কৰাটো তেওঁ পৰিচালকৰ বাস্তৱ জীৱনক যিমান পাৰি সত্যনিষ্ঠভাৱে প্ৰতিনিধিত্ব কৰাৰ প্ৰতি থকা সততাৰ প্ৰকাশ বুলি গণ্য কৰে। The New Indian Expressৰ কে. ভেনুগোপালে ছবিখনত ভাৰত গোপীৰ অভিনয়ৰ বিশেষ প্ৰশংসা কৰিছে। তেওঁৰ মতে, শংকৰণ কুট্টিৰ চৰিত্ৰটো পৰ্দাত ইমানেই স্বাভাৱিকভাৱে উপস্থাপন কৰা হৈছিল যে তেওঁক কোনো অভিনয় কৰা চৰিত্ৰ যেন নালাগিছিল; বৰং এনে লাগিছিল যেন দৰ্শকে নিজৰ গাঁও বা শৈশৱৰ পৰাই শংকৰণ কুট্টিৰ দৰে কোনো মানুহক চিনি আহিছে। আনকি নিজৰ ভিতৰলৈ গভীৰভাৱে চালে, মনৰ কোনোবা এটা কোণত মাটিৰ বেৰৰ কাষত ভেজা দি থকা, হৃদয়ৰ পৰা ওলাই অহা সেই সহজ হাঁহিটোৰ সৈতে শংকৰণ কুট্টিক বিচাৰি পোৱা যাব পাৰে। এই চৰিত্ৰটোৰ সৰলতা আৰু গভীৰতাই ভাৰত গোপীক ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ সন্মান লাভ কৰাত সহায় কৰিছিল।<ref name=":0" /> চলচ্চিত্ৰ সমালোচক এছ. ৰাণাৰ মতে, ছবিখন গাঁৱলীয়া জীৱনৰ মন্থৰ লয়ত আগবাঢ়ে আৰু প্ৰাত্যহিক জীৱনৰ অতি সৰু সৰু কথাবোৰৰ ওপৰতো দৃষ্টি নিবদ্ধ কৰে৷ ইয়াৰ ভিতৰত আছে : কোনো মানুহে মনোযোগেৰে খাদ্য খোৱা, এগৰাকী মহিলাই কাপোৰ ধোৱা, কোনোবাই কাঠ কটা আৰু ঘাম মচোঁতে কাঠৰ সৰু সৰু টুকুৰা তেওঁৰ শৰীৰত লাগি থকা, অথবা এখন গৰুগাড়ীৰ চালকে পৃথিৱীৰ অসাৰতাৰ বিষয়ে দাৰ্শনিক গীত গোৱা। <ref name=":0">{{Cite web |last=Rana |first=S. M. |date=2009-11-07 |title=Onlyne: Kodiyettam(1977): the flag hoisting |url=http://smrana.blogspot.com/2009/11/kodiyettam1977-flag-hoisting.html |access-date=2022-07-22 |website=Onlyne |archive-date=22 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220722164547/http://smrana.blogspot.com/2009/11/kodiyettam1977-flag-hoisting.html |url-status=live }}</ref> ==বঁটা-বাহন== ছবিখনে তলত দিয়া বঁটাসমূহ লাভ কৰিছিল— ;ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা — ১৯৭৮ * শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — ভাৰত গোপী * মালয়ালম ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ ; কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা — ১৯৭৮ * শ্ৰেষ্ঠ ছবি * শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — ভাৰত গোপী * শ্ৰেষ্ঠ কাহিনী — আদূৰ গোপালকৃষ্ণন * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক — আদূৰ গোপালকৃষ্ণন * শ্ৰেষ্ঠ কলা পৰিচালক — এন. শিৱন == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] bsidf5hp5143l3qhrv2e5azbo7y2tvg